text:
གཡུང་དྲུང་བོན།
ནང་དོན།
- ༡ བོན་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གོ་དོན་ངོ་སྤྲོད།
- ༡.༡ དང་པོ། བོན་གྱི་གོ་དོན་སྐོར།
- ༡.༢ གཉིས་པ། འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྐོར།
- ༡.༢.༡ ༡ ངག་དོན་འཕྲུལ་ངག་སོགས་ཀྱི་གོ་དོན་ནི།
- ༡.༢.༢ ༢ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གོ་དོན་མཚན་ཉིད་དངོས་ནི།
- ༡.༢.༣ ༣ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་དོན་ནི།
- ༡.༢.༤ ༤ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒྲ་དོན་ལ་གོང་དུ་གཟེར་མིག་ལས།
བོན་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གོ་དོན་ངོ་སྤྲོད།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཆེས་གནའ་བོའི་དུས་ནས་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་དང༌། གཡུང་དྲུང་བོན་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་དག་གོ་དོན་ཟབ་ལ་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མིང་ཚིག་བྱུང་རིམ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ངེས་ཀྱང༌། དེང་གི་ཆར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཤེས་ལྡན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་ཐ་སྙད་འདི་རིགས་ལ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་དང༌། འགྲེལ་བཤད་གནང་སྟངས་ཐད་གཞུང་དོན་དང་མ་མཐུན་པའི་རང་བློར་གང་ཤར་གྱི་བཤད་པ་འགའ་ཞིག་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་ཆེ་དོན་ཆུང་འཛིན་གྱི་བལྟ་ཚུལ་དེ་བློས་འགན་བཟོད་ཐབས་བྲལ་བར་བརྟེན་འབྲེལ་ཡོད་བོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེའི་འབྲུ་དོན་དང་མཐུན་པའི་ངོ་སྤྲོད་ཞིག་དགོས་པ་ངེས་ཅན་དུ་མཐོང༌། ལྷག་ཏུ་དཔྱོད་ལྡན་སུ་ཞིག་གིས་ཐ་སྙད་འདི་དག་གདེང་འཇོག་མཛད་པའི་དབང་དུ་གཏོང་ན་འབྲེལ་ཡོད་གཞུང་ལུགས་ཁག་ནང་གསལ་བའི་བོན་གྱི་གོ་དོན་དེ་དག་གཙིགས་སུ་མི་འཛིན་ཐབས་མེད་ཡིན་ལ། ད་ལམ་སྐབས་འདིར་བོན་གཞུང་ཁག་ལས་གསལ་བའི་དེའི་འབྲུ་དོན་འགའ་ཞིག་རྒྱུས་ཡོད་ལམ་སྟོན་ཕྲན་བུར་ཡོང་ཆེད་ཡིག་མིག་མཛུབ་འཛུགས་དང་འབྲེལ་བའི་གོ་དོན་ཆེ་ལོང་ཙམ་ཞིག་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ན་ལེགས་སྙམ།
དང་པོ། བོན་གྱི་གོ་དོན་སྐོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོན་གྱི་གོ་དོན་སྐོར་ལ་དེང་སྐབས་ཕྱི་ནང་གི་མི་སྣ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་དོན་དངོས་དེའི་གོ་དོན་ལ་བློ་ཁ་མ་ཕྱོགས་ཀྱང་འོལ་ཚོལ་ཙམ་གྱིས་ངོས་འཛིན་འདྲ་མིན་གནང་སྟེ། བོན་ཅེས་པ་ནི་བོད་སྐད་ཀྱི་བརྡ་ཤིན་ཏུ་རྙིང་པ་ཞིག་སྟེ་དེང་དུས་ཀྱི་སྐད་ལུགས་སུ་བྱས་ན་བཟླ་ཞེས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་ཅིང༌།བོན་པ་འམ་བཟླ་བ་ནི་སྔགས་ལ་སོགས་པ་བཟླ་བའི་གོ་དོན་བསྟན་ནུས་པའི་བྱེད་ཚིག་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་གནའ་དུས་སྔགས་བཟླ་བའམ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོ་ག་དང་རིམ་གྲོ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་ལས་དེ་ལ་བོན་ཅེས་དང༌། དེ་དག་བྱེད་མཁན་ལ་བོན་པོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བྱུང་ཡོད་པར་མངོན། ཅེས་དང༌། བོན་ཅེས་པ་འདི་བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཅི་ཞིག་ཀྱང་མེད་པ་མ་ཟད།གྱེར་ཞེས་པའང་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཡིན་པ་དང༌། བོན་གྱི་གོ་དོན་དང་གཅིག་པ་ཡིན་ལུགས་འདི་ཚོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཀྱང་མེད་མོད། གྱེར་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ནི་ཞང་བོད་ཐུན་མོང་གི་བརྡ་རྙིང་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ནས་བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་མང་དག་ཞིག་ཏུ་ཆོ་གའི་སྐོར་སོགས་གྱེར་བ་སྟེ་ཀློག་པའམ་འདོན་པའི་དོན་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད་པ་དེ་རེད། ཅེས་གསུངས་པས་མ་ཚད་དེ་ཡི་རྗེས་འཛིན་པ་མང་དག་ཞིག་གིས་སྤྲེའུས་མི་ཡི་ལད་མོ་བྱེད་ཅེས་པའི་དཔེ་ལྟར། གོང་ལྟར་མུ་མཐུད་སྐྱར་བཟློས་སུ་བྱས་ཡོད་པས་བོན་གྱི་གོ་དོན་རྣལ་མ་དེ་བརླག་ནས་ཁ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་འགྲོ་བར་མཐོང༌། ལྗགས་རྩོམ་ཁག་ནང་བོན་གྱི་གོ་དོན་རྣལ་མ་དེ་སྔགས་བཟླ་བའམ་འདོན་པའི་དོན་ཙམ་དང༌། བོན་གྱི་སྐད་དོད་ཞང་སྐད་གྱེར་ཞེས་པ་དེའང་ཆོ་གའི་གྱེར་དབྱངས་ངག་གི་བྱེད་ལས་ཙམ་ལ་ངོས་འཛིན་པ་དེ་དག་སྒྲ་འཇུག་ཚུལ་དང་དོན་ཁྱབ་ཚུལ་ལུང་རིགས་གང་གི་སྒོ་ནས་དཔྱད་ན་གོ་བ་ཐ་ཤལ་བ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །
སྤྱིར་བོན་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ཤེས་བྱ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ན། མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གང་ཞིག་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་གང་ཡང་རུང་བའི་སྟེང་དུ་མཚོན་བྱེད་ངག་གི་བརྡས་བཏགས་པའི་མིང་ལ། ཞང་ཞུང་སྨར་གྱི་སྐད་དུ་གྱེར་དང༌། སྤུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བོན་ཞེས་གདོད་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དུས་ནས་ད་བར་དུས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཐ་སྙད་དེ་སྔར་བྱུང་ད་གནས་སུ་ཡོད་པ་འདི་རེད།
དེས་ན་བོན་ཅེས་པའི་བརྡ་འདི་མཚོན་བྱེད་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཤེས་བྱ་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་ཡང༌། ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཤེས་བྱ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་སྟེ་བདལ་འབུམ་ལས་བོན་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཚང་བས་འཁོར་འདས་ཀྱི་བོན་རྣམས་ལ་བོན་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་གསུངས་ལ། འདུལ་བ་ཡོངས་རྫོགས་ལས་བོན་པ་གང་ལྟར་བོན་སྡེ་འབྱུང༌། །འགྲོ་བ་གང་གིས་ཅི་ལྟར་གོ། བོན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་མཚན་བཏགས་པ། །དབྱིངས་ཉིད་ཡང་དག་དོན་ལ་ཡེ་ཤེས་བོན། །བོན་ཉིད་ཁྱབ་བདལ་ཆེན་པོ་ཞེས། །མ་རིག་པ་ལ་གསལ་དང་བོན། །མུན་ནག་སྒྲོན་མེ་སངས་པ་ལྟར། །མ་འགག་གསལ་རྟོགས་བོན་ཞེས་བྱ། །རྨོངས་རིག་འོན་ལོང་འགག་པ་ལ། །དྲན་གསལ་གསང་མཐོང་ལྟ་བུར་བོན། །དབྱིངས་ཉིད་སྟོང་པ་ཡང་དག་པས། །བོན་ཞེས་སྤྱིའི་མཚན་དུ་བཏགས་ཞེས་གསུངས། འདི་དག་གི་དགོངས་དོན་དང་བསྟུན་ནས་སྔོན་བྱོན་བོན་གྱི་མཁས་གྲུབ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང༌། བོན་གྱི་གོ་དོན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བཞེད་པ་དེ་ཉིད་ངེས་ལ། བོན་ཅེས་པ་སྤྱི་ལྡོག་གི་ཐ་སྙད་དེ་ཚིག་དོན་ཕལ་མོ་ཆེའི་དབུ་གཞུང་མཇུག་སོགས་ཅི་རིགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོང་ཞིང༌། དེ་ཡང་ཚིག་འགྱུར་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཏ་ཟིག་བོན་གྱི་སྐད་ལ་ཧོས་དང༌། ཞང་ཞུང་སྨར་སྐད་ལ་གྱེར། སྤུར་རྒྱལ་བོད་སྐད་ལ་བོན་ཅེས་པ་ནི་སྒྲ་འགྱུར་ཡིན་ལ། དོན་འགྱུར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྤྱིར་ཧོས་ཞེས་པ་ནི་ཡི་སྲིད་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གསང་མཚན་ཡིན་པར་གྲགས་ལ། ཁྱད་པར་དུ། ཧོས་སྒོ་ཞེས་པ་བོན་སྒོ་དང༌། ཧོས་ཡུལ་ཞེས་པ་བོན་ཡུལ་ཏེ་ཧོས་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་ཡུལ་ཧོས་མོ་གླིང་དྲུག་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཧོས་རྒྱལ་ནི་བོན་རྒྱལ་ཏེ་ཧོས་རྒྱལ་པོ་དང་བ་ཡིད་རིང་ཞེས་པ་ལྟ་བུར་གཟེར་མིག་ལས་རྒྱལ་པོ་ཧོས་རིགས་ཡིན་པས་ཧོས། ཞེས་གསུངས། གཞན་ཡང་སྟོན་པའི་ཕྱག་མཚན་དང༌། བླ་གུར། རྟེན་རྫས་རྣམས་ལའང༌། ཧོས་རུ་དང༌། ཧོས་གུར། ཧོས་ཆ་ཞེས་སོགས་དེ་ཡི་སྒྲ་འཇུག་ཡུལ་འགའ་ཞིག་མཆིས་སོ། །
གྱེར་ཞེས་པ་ནི་བོན་དང༌། བོན་ཉིད། གཤེན་སོགས་ལ་འཇུག་ཅིང༌། བོན་ནི་གཙོ་བོར་དོན་བསྟན་པ་དང༌། ཐོས་པ། ངག་གི་གྱེར་སྒོ་སོགས་སྐབས་ཐོབ་ཅི་རིགས་སུ་འཇུག་ཚུལ་འཆད་འགྱུར་དུ་རིམ་པས་འགོད་ལ། བོན་སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ་དང༌། ཐེག་པ་རིམ་དགུ། བོན་སྒོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་བཅས་ལ་ཧོས་གྱེར་བོན་གསུམ་གྱི་སྒྲ་འཇུག་པའི་ཚུལ། མདོ་འདུས་ལས། ཝེར་གྱེར་སད་དོ་ཨ་བོ་ཉ། །རྒྱལ་བོན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཉིད། །གྱེར་ཆེན་སྒོ་བཞི་མཛོད་དང་ལྔ། །ཧོས་སྒོ་ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ །ཝེར་གྱེར་སྟོན་པས་བསྒྲགས་པ་སྟེ། །ཆབ་དཀར་གྱེར་སྒོ་གྱེར་མན་ཏྲ། །འགུ་ཡ་ས་མ་ཡ་དང་བཅས། །གཏོ་དཔྱད་ཏི་ཀ་གྱེར་དང་བཅས། །དཔོན་གསས་གྱེར་སྒོ་གྱེར་ཏེ་སང༌། །འདུལ་བ་མན་ངག་ལུང་དང་བཅས། །འཕན་ཡུལ་གྱེར་སྒོ་གྱེར་ནི་ཧྲང༌། །རྒྱས་པ་མདོ་འབུམ་སྡེ་དང་བཅས། །གཙང་མ་མཐེ་ཐོག་གྱེར་དྲུང་ཧྲང༌། །ཨ་ཏི་གྱེར་ཞི་བདེ་རོ་སྤུངས། །ཞེས་དང༌། ཨ་བོ་ལུང་གི་གྱེར་སྒོ་བཞི། །ཐོ་ཐེག་ནང་གི་མཛོད་ཡིན་ཏེ། །སྒོ་བཞི་བསྟན་པ་མདོ་རུ་བསྡུས། །ཧོས་སྒོ་ཐག་པ་རིམ་པ་དགུ །གྱེར་ཆེན་སྒོ་བཞི་མཛོད་དང་ལྔ། །ཧོས་སྒོ་ཐག་པ་རིམ་པ་དགུར་དབྱེ། །ཧོས་སྒོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནི། །མདོ་འབུམ་རྒྱུད་མཛོད།།སྡེ་བཞི་ལས། ཉིས་ཁྲི་བཞི་སྟོང་བཞིར་དབྱེའོ། །ཞེས་གསལ་བ་དང༌། འདུལ་བ་སྤྱིར་ལྟོས་འགོག་པ་ཕྱོགས་སྡོམ་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཉོན་མོངས་བཅུའི་བྱེ་བྲག་དོན་གསུམ་བོན། དཔེ་མཚོན་རྟགས་འབེབས་དོན་རིག་བོན། །དྲང་སྲོང་མ་རབ་རྐ་འོག་སྡེ་གསུམ་ཧོས། །བསྟན་པ་ཡུན་རིང་གནས་བྱེད་སྨོན་དོན་བོན། །ཅེས་པ་འདེ་དག་གིས་ཧོས་གྱེར་བོན་བཅས་ཀྱི་འཇུག་ཚུལ་མཚོན་ཐུབ་པ་ཡིན་ལ། བོན་གྱི་གོ་དོན་འཇུག་ཚུལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་ནང་ནས་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཞིག་ནི་དོན་གང་ཞིག་བསྟན་པའི་དོན་ཅན་ལ་འཇུག་ཚུལ། འདུལ་བ་རྒྱུད་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ཕལ་ཆེན་སྡོམ་བྱེད་དམ་པའི་རྒྱུད་ལས། གང་ཟག་མིའི་སྐད་དུ་བོན་པ་ནི། །ཞེས་པ་ནས་རང་རང་སྒྲ་སྐད་དག་ཏུ་བོན། །ཅེས་དང༌། བོན་ནི། མ་རིག་པ་ལ་དོན་བསྟན་བོན། །དཔེས་མཚོན་དོན་ལ་ཐེག་པའི་བོན། བདེན་གཉིས་དོར་མཉམ་སྟོན་པའི་བོན། །ཕྲ་རགས་དགེ་སྡིག་གོ་འབྱེད་བོན། ཚད་མའི་དོན་འབྲེལ་མི་འགལ་བོན། །ཞེས་དང༌། དེ་ལ་ཆགས་པ་བྲལ་བ་འདུལ་བ་བོན། །བདག་གཞན་ཐམས་ཅད་འདུལ་བ་བཞིན་དུ་བོན། ཅེས་དང་། སྟོན་པས་ཕྱི་རབས་དོན་དུ་བོན། །འགྲོ་ཀུན་བོན་ལ་ཞུགས་ཕྱིར་བོན། །ཅེས་གསལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དབྱིངས་དག་གི་རྒྱུད་ལས། དུས་གསུམ་གཤེན་རབ་ཀུན་ལ་བོན། །དཔོན་གསས་མན་ངག་རྒྱུད་དུ་བོན། །འདི་ལ་སྤྱི་དོན་གསུམ་གྱི་བོན། །དེ་ལའང་ཀླད་ལ་གཉིས་སུ་བོན། །ངོ་བོ་དང་ངེས་ཚིག་ལ་སོགས་འོག་ཏུ་བོན། །འདི་ཡན་ཆད་མཚན་གྱི་དཔེ་དོན་བོན་པའོ། །ཞེས་དང༌། རྩ་བ་བཞི་ལས་གྱེས་པའི་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཕོ་ལ་བོན། །རྩ་བ་བརྒྱད་ལས་གྱེས་པ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་མོ་ལ་བོན། །ཅེས་སོགས་དང༌། འདུལ་བ་དུས་ཆེན་དུས་བཙན་སྡོམ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ལས། །འགྲོ་བའི་ལམ་ཐད་བློ་ལ་ཐེག་དགུ་བོན་པ་ཡིན། །ཉོན་མོངས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་བྱང་ཐད་བོན་པ་ཡིན།ཅེས་དང་།འདུལ་བ་དགེ་འབྱུང་འཇུག་དོན་ལྔ་རུ་བོན།ཅེས་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་བོན་ནི་དོན་གང་ཞིག་བསྟན་པའི་དོན་ལ་འཇུག་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་གསལ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། །གཤེན་མཁས་གྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་ལེགས་སྦྱར་བཀླག་ཐབས་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ལས། །འོན་ཀྱང་སྔགས་རྣམས་བོན་པའི་ཚུལ། །བླ་མའི་ཞལ་ནས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། བོན་གྱི་གོ་དོན་དེ་བཟླ་བའམ་འདོན་པའི་དོན་ལ་འཇུག་མོད། འདི་འདྲའི་གོ་དོན་ལྡན་པའི་གཞུང་ཚིག སྤྱིར་བོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེ་གོ་ལའི་ཁྱོན་ལ། མཐོང་རྒྱ་ཆུང་བའི་རྐང་དྲུག་བུང་བ་བདག་གི་འདབ་མས་གཞལ་མིན་ཀྱང༌། ད་བར་ཁོ་བོས་བོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ངོགས་སུ་འགྲིམས་པས་བོན་དེ་བཟླ་བའམ་འདོན་པའི་དོན་ལ་འཇུག་ཚུལ་རེ་ཙམ་མ་གཏོགས་མཐོང་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང༌།དེང་གི་ཕྱི་ནས་མཁས་པ་མང་དག་ཅིག་གིས་བོན་གྱི་གོ་དོན་གཤའ་མ་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་ཆེན་མོའི་ཚལ་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་ཤེས་རབ་རྒད་པོ་སྣང་མེད་དུ་བཞག་སྟེ། སྔར་མེད་གསར་དུ་གྲགས་པའི་བོན་གྱི་གོ་དོན་མགྲིན་བཟང་དབྱངས་ལྡན་མ་ཞིག་མགྲོན་དུ་བསུས་པ་དེ་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞེས་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་ཐལ་ལོ། །ཚད་མའི་གཞལ་བྱར་གྱུར་པའི་ཤེས་བྱ་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་བོན་གྱི་གོ་དོན་ཁྱབ་ཐུབ་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་དེ་དོན་ལ་གནས། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་ཚུལ་དེ་གཞུང་ལུགས་ལ་སྦྱངས་པ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོར་འཆར་དཀའ་བ་ཅུང་ཡོད་ཀྱང༌། དོན་དངོས་ཤེས་བྱ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་རང་མཚན་དང་སྤྱི་མཚན་གང་རུང་མ་ཁྱབ་པ་མེད་སྟབས་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་རང་མཚན་གྱི་བོན་རྣམས་དང་། དོན་བྱེད་མི་ནུས་བའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་བའི་སྤྱི་མཚན་གྱི་བོན་རྣམས་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྡན་དགོས་པས། སྤྱི་ལྡོག་ནས་བོན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་དང༌། རང་ལྡོག་ནས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་སྟེ་གཟུགས་སུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ནས། བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་བར་དུ་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལྡན་པས་ན་མཚོན་བྱ་བོན་ལ། གོ་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའམ་ལྡན་པ་ཞེས་གཙོ་བོར་སྤྱིའི་སྒོས་ནས་བཞེད་པ་དེ་སྒྲ་དོན་གཉིས་ལས་དོན་ཁྱབ་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའོ། །
བོན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། བོན་གྱི་སྤྱན་ལྡན་ཆེན་པོ་འགྲོ་མགོན་བློ་གྲོས་དང༌། རྒྱལ་བ་མཉམ་མེད་པ། མཁན་ཆེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན། སྤ་སྟོན་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོ། ཀུན་མཁྱེན་འཇའ་ལུས་པ་སོགས་སྔོན་བྱོན་མཁས་གྲུབ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་བོན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་ཡུལ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་དུ་བཞེད་པའི་དང་པོ་ཤེས་བྱ་ལ་བོན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་སྟེ། ཁམས་བརྒྱད་ལས། བོན་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདུས་སོ། །ཞེས་དང༌། གཉིས་པ་འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་ལ་འཇུག་སྟེ། སྡུད་པ་ལས། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་བའི་བོན། ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ལ་འཇུག་སྟེ། བདལ་འབུམ་ལས། མིག་དང་གཟུགས་དང་ཞེས་པ་ནས་ཡིད་དང་བོན། ཞེས་པའོ། །བཞི་པ་བསོད་ནམས་ལའང་འཇུག་པ་སྟེ། ཡང་རྩེ་ལས། སྤྱོད་པས་སྒྲ་ཐོས་པར་དཀའ་བའི་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་ལ་སྤྱོད། ཅེས་སོ། །ལྔ་པ་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། གནས་ལུགས་དོན་གྱི་བོན། ཅེས་སོ། དྲུག་པ་ལམ་ལ་འཇུག་སྟེ། མདོ་ལས་ལམ་གྱི་བོན་ཅེས་སོ། །བདུན་པ་གསུང་རབ་ལ་འཇུག་སྟེ། མདོ་ལས། བོན་སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ་འཆད་ཅིང་སྟོན། ཅེས་སོ། །བརྒྱད་པ་ཐེག་པ་ལ་འཇུག་སྟེ་འབུམ་ལས། ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་གཡུང་དྲུང་གི་བོན། ཞེས་བཞེད་པ་དེ་དག་མཚན་གཞི་རགས་པའི་དབང་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ་སྤྱིར་བོན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་ཡུལ་དེ་ཙམ་དུ་ག་ལ་ངེས་ནུས། དེས་ན་སྤྱིར་བོན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་གོ་དོན་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང༌། གཏིང་ཟབ་པ། དོན་བསྟན་ཚུལ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་པ་ལ། སྔགས་བཟླ་བའི་དོན་དང༌། ཆོ་གའི་གྱེར་དབྱངས་ཙམ་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་ནོངས་ཏེ་སྒྲ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། བོན་ཐམས་ཅད་ལ་སྔགས་བཟླ་བའི་དོན་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་དབེན་ལ། དོན་ཁྱབ་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དེ་བས་ག་ལ་ཁྱབ་ཐུབ། བོན་གྱི་གོ་དོན་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཚེ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་ཁག་ལ་གཞི་རྩ་འཛིན་དགོས་པ་དེ་བསྙོན་དུ་མེད། ཡིག་རྙིང་ཁག་ནང་བོན་གྱི་གོ་དོན་བཟླ་བའི་དོན་ལ་བཤད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ལ། བོན་ཞེས་བཟླ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྲིད་པ་ཙམ་ཡིན། དོན་དངོས་བོན་གྱི་གོ་དོན་རྣལ་མ་དེ་གསུང་རབ་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་ཁག་གི་ཚལ་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་ཡོད་པས། སྐབས་འདིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་བཞིན་ལུང་འདྲེན་མི་ཐུབ་ཀྱང༌། དགོས་པའི་དབང་གིས་འབྲུ་དོན་གསལ་རྟོགས་ཡོང་ཆེད་ལུང་འགའ་ཞིག་མཚམས་སྦྱོར་ཞུས་ན་སྙམ། གཞུང་ལུགས་ཁག་ནང་བོན་གྱི་གོ་དོན་གཙོ་བོར་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་བོན་དང༌། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་བོན་གཉིས་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་བོན་ནི་རྟོགས་བྱ་དོན་དམ་གནས་ལུགས་ལ་གོ་སྟེ། མདོ་གཟེར་མིག་ལས། བོན་ཞེས་བྱ་བ་དབྱིངས་ཉིད་བདལ་པའི་ཀློང༌། ཞེས་དང༌། མཛོད་ལས། བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་བརྡ་འཇལ་བ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །ལས་ཉོན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པའི་དོན་ལའང་གོ་སྟེ། མདོ་ལས། བོན་ནི་མི་གཡོ་སྐྱོབ་པའི་སྒྲ། །ཞེས་དང་། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁམས་སྡུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། བོན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་མི་གཡོ་ཞིང་གདུལ་བྱ་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་སྐྱོབ་པས་ན་བོན། ཞེས་གསུངས་པ་དང་མཁན་ཆེན་ཉི་མའི་ཕར་ཕྱིན་རྣམ་བཤད་ལས། སྐྱེ་འགག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་སྟོན་ཞིང་གདུལ་བྱ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ན་བོན།ཞེས་སོགས་གསུངས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། བོན་ནི་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པའི་ས་བོན་ལྟ་བུར་བྱེད་པས་ན་བོན་ཅེས་བྱ་སྟེ། མདོ་ཕྲན་ལས། ས་བོན་བཟང་བསྐྱེད་བོན་ལ་ཕྱག་མཚལ་ལོ། །ཞེས་དང༌། ཀུན་མཁྱེན་ཤར་རྫ་པའི་སྡེ་སྣོད་མཛོད་ལས། དེའང་གྱེར་གྱི་སྒྲ་ལས་དྲངས་ན་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཇུག་པའི་རྩ་བའི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ན་བོན། ཅེས་གསལ་བ་དང༌། རྗོད་བྱེད་ཚིག་དང་ངག་གི་བྱེད་ལས་སྒོ་ནས་རྣ་བས་ཐོས་པའམ་གོ་བ་དང་གསན་པ་ལྟ་བུ་ལ་བོན་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདུལ་བ་རྒྱུད་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ཕལ་ཆེན་སྡོམ་བྱེད་དམ་པའི་རྒྱུད་ལས། འདི་སྐད་བོན་པའི་བསྐལ་དུས་ན། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ། འདི་སྐད་ཐོས་པའི་བསྐལ་དུས་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུར་གོ་སླ་ལ། གཞན་ཡང༌། དུང་ཕོར་མ་ལས། སྙན་དུ་བོན་པས་བོན་ཞེས་བྱ། ཞེས་པ་དང་། དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་ལས། བོན་ནི་སྙན་དུ་བོན་པས་བོན། ཅེས་དང༌། ཞང་ཞུང་སྙན་བརྒྱུད་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་ལས། སྟོན་པས་གསུངས་པ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་སྙན་དུ་བོན་པས་བོན་ཅེས་དང༌། མདོ་གཟེར་མིག་ལས། དེ་སུའི་ཐུགས་སུ་གསོལ་ཅིང་སྙན་དུ་བོན་ན། ཞེས་པ་དང༌། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། སྤུར་རྒྱལ་སྟག་གུའི་སྙན་དུ་བོན། །ཅེས་སོགས་ཀྱིས་གསལ་པོར་མཚོན་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ། །
སྐད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཆོ་གའི་གདངས་དབྱངས་གྱེར་བ་ལ་བོན་ཅེས་འཇུག་པའི་སྐབས་བྱུང་ཡོད་དེ། ཐབས་ཤེས་སྲས་སྤྲུལ་གྱི་མདོ་ལས། ཆབ་ནག་སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་གྱེར་བ་ལ་སྡུད་པའོ། །ཞེས་དང་། བོན་ཐེག་པ་རིམ་དགུའི་ནང་ཚན་སྣང་གཤེན་ཐེག་པའི་བོན་སྒོར། བདག་གཞན་ནད་སེལ་རྐྱེན་བཟློག་གི་ཆེད་དུ་ལྷ་ལ་གཞེན་འདེབས་འབོད་སྐབས་གྱེར་སྒོ་བཞི་ལས་སྐད་གཅོང་དགུ་དྲངས་ཏེ། སེལ་སྒོ་ལ་སྟག་རྟ་ཁྱི་གསུམ་གྱི་སྐད་འགྱུར་དང༌། སྲིད་སྒོ་ལ་ཁྱུང་དང་ནེ་ཙོའི་སྐད་འགྱུར། གླུད་སྒོ་ལ་སེང་གེ་དང་ཅོ་གའི་སྐད་འགྱུར། གཏོ་སྒོ་ལ་གཡུ་འབྲུག་དང་ཁུ་བྱུག་གི་སྐད་འགྱུར་བཅས་གྱེར་སྒོ་བཞི་ལས་སྐད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་དགུའི་སྒོ་ནས་གྱེར་བས་ན་སྔ་དུས་སྣང་གཤེན་གྱི་བོན་སྒོ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱེར་སྒོ་བཞི་དང་སྐད་གཅོང་དགུས་མཚོན་གྱེར་ཅས་འཇུག་པའི་སྐབས་མང་ལ། བོན་གྱི་སྒྲ་དོན་བཤད་པ་ཡང་འདིའི་སྐབས་སུ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི། བཤད་མཛོད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལས། སྣང་གཤེན་བོན་གྱི་ངེས་ཚིག་ནི། །བདག་གཞན་བོན་པས་བོན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསལ་པོར་བསྟན་ལ། གཞན་ཡང་གནའ་བོའི་བརྡ་རྙིང་ཁག་ནང༌། ལན་བོན། ཞེས་པ་ལྟ་བུར་ལན་སྤྲད་པའམ་རྒྱབ་པའི་དོན་ལ་གོ་བ་སོགས། གང་ལྟར་བོན། ཞེས་པའི་གོ་དོན་དེ། གནས་ལུགས་བོན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། མི་གཡོ་སྐྱོབ་པའི་སྒྲ། ཐར་པའི་ས་བོན་ལྟ་བུ། གོ་བའམ་ཐོས་པའི་དོན། དོན་བསྟན་པ་དང་འབོད་པའི་དོན། ངག་གི་གྱེར་བ་སོགས་སྒྲ་དོན་བསྟན་ཚུལ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་པས་ན་བོན་བྱེ་བྲག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་གོ་དོན་གཅིག་ལ་ངེས་བ་མེད་དོ། །
གྱེར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ཞང་བོད་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་ཀྱང་གོ་དོན་མི་མཚུངས་ཏེ་བོད་སྐད་གྱེར་ནི་ངག་གི་བྱེད་ལས་ཤིག་ཏུ་ངེས་ལ། ཞང་ཞུང་སྐད་དུ། གྱེར་ཞེས་པ་དེ་སྤྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་འཛིན་པའི་ཆ་ནས་བོན་ལ་གོ་བ་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་བྱ་གནས་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དོན་དམ་པ་བོན་ཉིད་ལ་གོ་བ་དང༌། རྟོགས་མཁན་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་དགོངས་དཔྱོད་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཤེན་ལ་འཇུག་པས་ན་གྱེར་ཞེས་གྲགས་ཏེ། ཞང་སྐད་དུ། དྲུང་མུ་གྱེར་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་དང༌། གྱེར་ཞི་གུང་ནི་བོན་གྱི་མཛོད། གྱེར་གྱི་མུ་ཡེ་ནི་བོན་གྱི་མཁའ་དབྱིངས། གྱེར་ཅི་ནི་བོན་ཅན། གྱེར་ཙེ་ནི་བོན་ལོག་ཞེས་སོགས་གྱེར་ནི་བོན་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པས་སོམ་ཉི་མི་དགོས་ལ། བོན་ཉིད་ལ་གྱེར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞང་ཞུང་སྒྲ་སྡེབ་སྣང་གསལ་སྒྲོན་མེ་ལས། ཐ་ཚན་གྱེར་རོ་མུ་ཡེ་ཁིར། བོད་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་བོན་ཉིད་མཁའ་དབྱིངས་གསལ། །ཞེས་དང༌། ཀུ་ཤུ་ཙི་སིང་གྱེར་མུ་ཡེ། །ཞེས་པ། ཀུན་གཞི་མ་གཡོས་བོན་ཉིད་དབྱིངས། །ཞེས་དང༌། ང་དྲུག་གྱེར་ཞི་དུ་ཕུང་ནི། །ཞེས་པ། ལྔ་བ་བོན་ཉིད་སྤྲིན་ཚོགས་ས།ཞེས་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་ཐུབ་པ་ཡིན། གཤེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུགས་ལས།སད་ལ་གྱེར་རོ་སྤུངས་ཀྱིན་ནི། །ཝེར་གྱེར་སྨར་ལ་གུ་དུན་ཧྲུན། །ཞེས་པ། བོད་སྐད་ལ། །སྟོན་པ་ལྷ་ཡི་གཤེན་པོ་སྟེ། གཤེན་རྒྱལ་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་པ་དང་། བླ་ཆེན་དྲན་པའི་མཛོད་སྒྲ་འབྲེལ་ལས། ཞང་ཆུང་སྐད་དུ། གྱེར་རོ་སྤུངས་ནི་ཏི་ག་ཧྲུན་ཞི། ཞེས་པ་བོད་སྐད་ལ་གཤེན་རབ་སྟོན་པའི་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསལ་ལ། གཞན་ཡང༌། གྱེར་སྤུངས་ནི་གཤེན་སྟོན་ནམ་བོན་སྟོན། སད་གྱེར་སྤུངས་སོ་ནི་ལྷ་གཤེན་སྟོན་པ། ཤེལ་གྱེར་ནི་སྒྲུབ་གཤེན་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་གྱེར་ནི་གཤེན་ལ་འཇུག་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་གསལ།
དེས་ན་གྱེར། ཞེས་པ་དེ་ཞང་བོད་གཉིས་ཀའི་སྐད་ལ་བྱུང་བས་དེ་གཉིས་ཚིག་གི་སྒྲ་ཙམ་འདྲ་ནའང་གོ་དོན་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་རྩེ་རྒྱལ་ལས། སྒྲ་མཐུན་དོན་འཕགས་ཁྱད་པར་ཆེ། །ཞེས་པའི་ལུང་དོན་དེ་གནད་འདི་ལྟ་བུ་ལ་དགོངས་ཤིང༌། དཔེར་མཚོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནའང༌། སྤུངས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ། ཞང་བོད་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་ཀྱང་དོན་སོ་སོར་ཡོད་དེ། བོད་སྐད་ལ་སྤུངས་ཞེས་པ་ནི་དུ་མ་འདུས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། ཞང་སྐད་དུ། སྤུངས་ནི་སྟོན་པ་ལ་གོ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གོང་གི་གཤེན་གྱི་གོ་དོན་ནི་སྤྱིར་རིག་པའི་སྒོར་ཞུགས་ཤིང་ཡོན་ཏན་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གཙུག་ཏུ་བཀུར་འོས་པ་ལ་གཤེན་པོ་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་བོན་ཉིད་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་དགོངས་དཔྱོད་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གཤེན་ནམ་གཤེན་རབ་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་ལས། གཤེན་ནི་བོན་ཉིད་དབྱིངས་སུ་སེམས་ཉིད་བདལ་བས་གཤེན། །རབ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྤྲུལ་ནས་བྱོན་པས་རབ། ཞེས་དང༌། མཁས་བཞིའི་མཛོད་འགྲེལ་ལས། གཤེན་ནི་བོན་ཉིད་མ་གཡོས་པའི་དབྱིངས་ནས། སེམས་ཉིད་མ་བཅོས་པ་གཤེགས་བཞུགས་མི་མངའ་བས་གཤེན་ནོ། །རབ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ལ་ཐབས་མཁས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རབ་ཏུ་གྱུར་པས་རབ་བོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཤེན་རབ་ལ་དབྱེ་ན། ཡེ་སངས་རྒྱས་པའི་གཤེན་རབ་དང༌། ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་གཤེན་རབ། གང་ཟག་རྒྱུ་ཡི་གཤེན་རབས་སོགས་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌།བསྡུས་ན་རྒྱུའི་གཤེན་རབས་དང་འབྲས་བུའི་གཤེན་རབ་གཉིས་སུ་ངེས་ལ་ལམ་ཞུགས་གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྒྱུའི་གཤེན་རབས་དང༌། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལྟ་བུ་འབྲས་བུའི་གཤེན་རབ་བམ་ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་གཤེན་རབ་ཡིན་ལ། བོན་གྱི་མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཁག་ནང་རྒྱུའི་གཤེན་རབ་དང༌། འབྲས་བུའི་གཤེན་རབ་གཉིས་ལ་ས་མཐའ་ཡོད་མེད་ཁྱད་པར་བཞེད་དེ་རྒྱུའི་གཤེད་རབས་ལ་ས་མཐའ་ཅན་དང༌། གཅིག་ཤོས་ལ་མེད་པར་བཞེད་པའི་ཞིབ་ཆ་དེ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་སྙམ་མོ། །
གཉིས་པ། འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྐོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ལ་འདིར་ངག་དོན་དང༌། གོ་དོན། བསྟན་དོན། སྒྲ་དོན་དང་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་སྒོ་ནས་འཆད་དོ། །
༡ ངག་དོན་འཕྲུལ་ངག་སོགས་ཀྱི་གོ་དོན་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཁམས་བརྒྱད་ལས། འཕྲུལ་གྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུས། མན་ངག་གི་དོན་བསྟན་པ། ཁམས་བརྒྱད་གཏན་ལ་ཕབས་པ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་མཚོན་བོན་གྱི་སྡེ་སྣོད་ཁག་ལས། འཕྲུན་ངག་བདེན་པའི་བོན་ཞེས་བྱུང་བས་རྗོད་བྱེད་འཕྲུལ་ངག་དང༌།བརྗོད་བྱ་བདེན་པ། དེ་གཉིས་འབྲེལ་བའི་བསྟན་དོན་གཡང་དྲུང་གི་བོན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ། འཕྲུལ་ངག་ཅེས་པ་དཔེ་དོན་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་མཚན་དུ་གསོལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་མཛོད་ཀྱི་ཐ་རམ་འབྱེད་པ་ལྟར། འཕྲུལ་གྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུའམ་བཞི་བཅུ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཚིག་གིས་བརྡ་སྤྲོད་ཅིང་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེ་ནས་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ལམ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པས་ན་འཕྲུལ་ངག་སྟེ། དེའང་བརྡ་ལས་གོ་བར་བྱ་བའི་དོན་ནི་བརྗོད་བྱ་དང༌། དོན་དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་བརྡ་ནི་རྗོད་བྱེད་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་གསུམ་འདུས་པའི་བརྡ་ཐབས་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱ་འཁོར་འདས་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་མཚོན་པ་སྟེ། ཡི་གེ་ལས་མིང་དང༌། མིང་ལས་ཚིག་དང༌། ཚིག་ལས་དོན་སོ་སོར་མཚོན་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་བརྗོད་འཇུག་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དོན་གྱི་ངེས་པ་སྟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འཕྲུལ་དང་འདྲ་བའི་ངག་སྟེ་བར་གྱི་དྲུག་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའོ། །དེས་ན་འཕྲུལ་ངག་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོར་རྗོད་བྱེད་ལུང་གི་བོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྨོས་པའོ། །
གཉིས་པ། བདེན་པ་ཞེས་པ་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་མཚན་དུ་གསོལ་བ་སྟེ།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱིར་བློས་རིག་པར་བྱ་བའམ་ཚད་མས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིན་ལུགས་ལྡན་པའི་ཆ་ནས་བདེན་པ་ཞེས་བཞེད་ལ་སྐབས་འདིར་རྣམ་པར་དག་པའམ་བསླུ་བ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ།གནས་ལུགས་དོན་དམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བོན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་ན་བདེན་པ་དང༌། སྣང་ལུགས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བོན་ཅན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མི་བསླུ་བའི་ཕྱིར་ན་བདེན་པ་ཞེས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ ། དེ་ཡང་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བསྡུ་བའི་ཚེ། བདེན་པ་གཉིས་ལ། མཚན་མར་མ་གྲུབ་པའི་ཡིན་ལུགས་དང་ལྡན་པ་ནི་དོན་དམ་དང༌། མཚན་མར་སྣང་བའི་ཡིན་ལུགས་དངལྡན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལས་དོན་དམ་བདེན་པར་འཇོག་ཚུལ་ཡང༌། རྟོགས་བྱའི་དོན་གྱི་དམ་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་བདེན་དོན་མཐར་ཐུག་ཡིན་པས་ན་བདེན་པ་སྟེ་གཞི་མཐུན་གྱི་ཚིག་སྡུད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་འཇོག་ཚུལ་ཡང་སྤྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ན་བརྟག་ན་དབེན་པའི་དོན་ཡིན་ཀྱང༌། འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་ངོས་ན་བཞག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ན་དེའི་ངོར་བདེན་པར་སྣང་བས་བདེན་པ་ཞེས་འཇོག་པས་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པ་དང་བདེན་པ་ཡིན་པ་མི་འགལ་སྐབས་འདིར་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོར་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྨོས་པའོ། །
གསུམ་པ། གཡུང་དྲུང་བོན་ཞེས་པ་དཔེ་དོན་གཉིས་ཀའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚན་དུ་གསོལ་པ་སྟེ།[རྩོམ་སྒྲིག]
མདོ་གཟེར་མིག་ལས།གཡུང་ཞེས་བྱ་བ་དོན་ལས་མི་ཡེངས་པ༌། དྲུང་ཞེས་བྱ་བ་རྟགས་ལས་མི་འགྱུར་བ་། །བོན་ཞེས་བྱ་བ་དབྱིངས་ཉིད་བདལ་པའི་ཀློང༌། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྤྱིར་མི་གཡོ་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ལ་གཡུང་དྲུང་ཞེས་པའི་བརྡས་བརྗོད་ལ་སྤྲོས་མཐའ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་གཡུང་དྲུང་གི་དབྱིངས་དགུ་ལ་སོགས་རྣམ་བཞག་མང་ཡང༌། མདོར་ན་ཤེས་བྱ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བོན་ཐམས་ཅད་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མི་གཡོ་བ་དང༌། རྣམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་འགག་མེད་ཀྱི་རྟགས་ལས་མི་འདའ་བ་སྟེ་གཉིས་ཀ་གང་ལྟར་ཡང་དེ་ལས་གཞན་དུ་བཅོས་སུ་མེད་པས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེའང་ངོ་བོ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་གནས་ལུགས་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན་པས། འཁོར་འདས་ལམ་གསུམ་གང་གི་སྐབས་སུའང་གཡོ་བ་མེད་ལ་དེ་ཉིད་བོན་ཉིད་མཐར་ཐུག་ཡིན་པས་བདེན་པ་གཉིས་ལས་དོན་དམ་དང༌། དེ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུའང་ཡིན་པས་བདེན་པ་བཞི་ལས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་འགག་མེད་ཀྱི་རྟགས་ནི་སྣང་ལུགས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པས་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་ཚུལ་ལས་ནམ་ཡང་འདའ་མི་སྲིད་ལ། དེའང་གཡུང་དྲུང་གི་ཟུར་དང་བོ་ངོ་བོ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་སྒྲས་སྤྱིར་ངེས་དོན་གྱི་བོན་སྤྱི་དང༌། ནང་གསེས་མདོ་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་བོན་སྡེ་རྣམས་དང༌། ཟུར་གཉིས་པ་རྣམ་པ་འགག་མེད་ཀྱི་སྒྲས་སྤྱིར་དྲང་དོན་གྱི་བོན་སྤྱི་དང་ནང་གསེས་ཕྱྭ་སྣང་འཕྲུལ་སྲིད་ཀྱི་བོན་སྡེ་རྣམས་སྟོན་པ་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བོན་གང་རུང་ཡིན་ན་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་ཡིན་པ་མི་འགལ་བས་ན་རྒྱུའི་བོན་སྡེ་རྣམས་ལ་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་ཞེས་པའི་བརྡས་བརྗོད་མི་རུང་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོགས་ཁེགས་སོ། །
༢ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གོ་དོན་མཚན་ཉིད་དངོས་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱད་ཅིང་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་དཀར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་སྔོན་བྱོན་གྱི་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་སྐབས་འདིའི་བོན་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་འགག་གཉིས་སུ་མེད་པའམ་བདེན་གཉིས་དོ་མཉམ་གྱི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་འཇིགས་པ་ཀུན་ལས་སྐྱོབ་པས་ན་བོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མས། སྐྱེ་འགག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་སྟོན་ཞིང་གདུལ་བྱ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ན་བོན། ཞེས་བཞེད་ལ། མདོ་ལས་ཀྱང༌། བོན་ནི་མི་གཡོ་སྐྱོབ་པའི་སྒྲ། །ཞེས་གསུངས། །སྐྱོབ་ཚུལ་ལ་ཅུང་ཟད་ཕྱེ་ན། བསྐྱབ་བྱ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གཉིས། གནས་སྐབས་ལའང་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས། མཐར་ཐུག་ལ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། སྐྱོབ་བྱེད་ལ་གནས་སྐབས་ཚེ་འདིར་སྐྱོབ་བྱེད་གཙོ་བོར་རྒྱུའི་བོན་སྐོར་དང༌། ཕྱི་མར་སྐྱོབ་བྱེད་གཙོ་བོར་བསྙེན་གནས་སོགས་དགེ་སྡིག་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བོན་སྐོར་དང༌། མཐར་ཐུག་ཐར་ལམ་གྱི་དབང་དུ་ཐེག་དམན་གྱི་སྐོར་དང༌། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དབང་དུ་ཐེག་ཆེན་མདོ་སྔགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་སྐྱོབ་བྱེད་དུ་གྱུར་བའོ། །དེའང་བོན་གྱི་སྒྲ་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྐྱབ་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་བོན་གྱིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གཡུང་དྲུང་བོན་ལ༌། སྤྱིར་འཇིག་རྟེན་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐེག་པ་གཉིས། བྱེ་བྲག་ཏུ་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་གྱི་ཐེག་པ་གསུམ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་མེད་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་སྟེགས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་རིང་ལུགས་འདི་གང་ཟག་གི་ལག་ལེན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཐོག་མར་བརྒྱུད་པའི་ཁུངས་ནས་རྒྱུ་འབྲས་སམ་མདོ་སྔགས་འགལ་མེད་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ཇི་སྐད་དུ། བསྟན་པ་ཡོངས་རྫོགས་སྔ་འགྱུར་རྒྱལ་པའི་བསྟན། །མདོ་སྔགས་ཟུང་འབྲེལ་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པའི་སྲོལ། །གྲུབ་མཐའི་རྒྱལ་པོ་སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན། །རིང་མོའི་དུས་ནས་གངས་ཅན་དཔལ་དུ་ཤར། །ཞེས་ར་ས་གཡང་དྲུང་རོལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་བར་བཤད་ཅེས་རང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་སྤྱན་དཀྱུས་ཡངས་པའི་མཁས་གྲུབ་དབྲ་སྟོན་སྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བཞེད་དོ། །
༣ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་དོན་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱིར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། སྡུག་བསྔལ་བྲལ་འདོད་དང༌། བདེ་བ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཚང་མའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་དུ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུར་ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས་སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་བསྟན་ལ། ཁྱད་པར་དུ་གདུལ་བྱ་རིགས་ཅན་གསུམ་གྱིས་དབང་བོ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བཀའ་རབ་འབྱམས་ཐེག་པ་བོན་གྱི་རྒྱ་མཚོའི་འདུས་དོན་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་བྱུང་སྟེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་གདུལ་བྱ་དབང་རྣོན་མང་བའི་དུས་སུ་རྫོགས་ཆེན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བསྟན་པ་བྱུང༌། གདུལ་བྱ་དབང་འབྲིང་མང་བའི་དུས་སུ་གསང་སྔགས་ཕྱི་ནང་གི་བསྟན་པ་བྱུང༌། གདུལ་བྱ་དབང་རྟུལ་ཤས་ཆེ་བའི་དུས་སུ་མདོ་ལམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བསྟན་པ་ཤས་ཆེ་བར་བྱུང་བ་སྟེ་གདུལ་བྱ་སོ་སོའི་ཁམས་དབང་དང་འབྲེལ་བའི་འདུལ་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་པའང་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་གཅིག་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བསྟན་པ་གསུམ་དུ་བྱུང་བ་དང༌། ནང་དགེ་གསེས་སུ་སྟོན་པའི་ཞལ་ན། ཕྱི་ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ ནང་སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ། གསང་བ་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་བཅས་གཙོ་ཆེའི་དབང་དུ་བསྟན་ལ། འཕྲལ་ཡུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གནས་སྐབས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བོན་དང༌། ཕྱི་མ་ཐར་ལམ་གྱི་བོན། མཐར་ཐུག་སྔགས་སེམས་བླ་མེད་ཀྱི་བོན་རྣམས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཐར་བརྒྱན་ཏེ་བསྟན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
༤ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒྲ་དོན་ལ་གོང་དུ་གཟེར་མིག་ལས།[རྩོམ་སྒྲིག]
གཡུང་ཞེས་བྱ་བ་དོན་ལ་མི་ཡེངས་པ། དྲུང་ཞེས་བྱ་བ་རྟགས་ལས་མི་འགྱུར་བ། །ཞེས་གཡུང་ནི་མི་གཡོ་མི་འགྱུར་བའི་དོན་བསྟན་ལ། ཀུན་མཁྱེན་མཁས་པ་མི་བཞིའི་མཛོད་འགྲེལ་ལས། དུས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ལྡོག་མེད་པས་གཡུང་དྲུང་ངོ་། །འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་རྣམ་པ་པ་གང་ཡང་མེད་པས་གཡུང་དྲུང༌། འགྱུར་བ་ཡེ་ནས་མེད་པས་གཡུང་དྲུང༌། མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བས་གཡུང་དྲུང༌། ཞེས་དང༌། གཞན་ཡང༌། གཡུང་ནི་མ་གཡོས་པ། དྲུང་ནི་མ་བཅོས་པ། གཡུང་ནི་མ་སྐྱེས་པ། དྲུང་ནི་མ་འགག་པ། གཡུང་ནི་མི་འབྱུང་བ། དྲུང་ནི་མ་འགག་པ། གཡུང་ནི་སྟོང་བ། དྲུང་ནི་མི་དམིགས་པ། གཡུང་ནི་དབྱིངས། དྲུང་ནི་སེམས། གཡུང་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ། དྲུང་ནི་འབྲལ་དུ་མེད་པ། གཡུང་ནི་ཁྱབ་པ་མ་གཡོས་པ། དྲུང་ནི་གསལ་ལ་མ་འགག་པ། གཡུང་ནི་ངང་ལ་མ་གཡོས་པ། དྲུང་ནི་ཁ་གཏིང་མེད་པ། ཁ་གཏིང་མེད་པས་གཡུང༌། དབུས་མཐའ་མེད་པས་དྲུང༌། ཞེས་སོགས་གཡུང་དྲུང་གི་སྒྲ་དོན་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ། མཁའ་དང་ཀློང༌། སེམས་དང་དབྱིངས། ཡོད་མེད་གཉིས། སྣང་བ་དང་སྟོང་པ། རྟག་པ་དང་ཆད་པ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་སོགས་སྒྲ་དོན་འཇུག་ཚུལ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་པར་མངོན་ལ། མདོར་ན་མཁན་ཆེན་ཉི་མས་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་དོན་ལས་མི་གཡོ་བས་གཡུང༌། འགག་མེད་ཀྱི་རྟགས་ལས་མི་འགྱུར་བས་དྲུང༌། ཞེས་བཞེད་ལ། ཀུན་མཁྱེན་ཤར་རྫ་པས། དོན་དམ་པར་བོན་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་དེ་ལས་མི་གཡོ་བས་གཡུང༌། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བོན་ཅན་འགག་པ་མེད་པ་སྒྲ་ཚིག་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཤར་བས་དྲུང༌། ཞེས་པ་སོགས་གཙོ་བོར་སྐྱེ་འགག་གཉིས་མེད་ཀྱི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། ། བོན་གྱི་གོ་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྤྱིར་གཡུང་དྲུང་ཙམ་ནི་བན་བོན་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་ཀྱང་བོན་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བརྡ་རྟགས། གཡུང་དྲུང་ཆག་ཤིང་བྱེད་པས་དེའི་དཔེ་རིས་ཀྱི་དབྱིབས་འདི་ལྟར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྟོན་པའི་ཆག་ཤིང་གཏེར་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་བེེཌཱུརྱ་སྔོན་པོ་ལས་གྲུབ་པ་དེའི་དཔེ་དབྱིབས་འདི་བཞིན་ཡོད་པའི་གནད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཤད་ལ། ཆག་ཤིང་གི་སྒྲ་བཤད་ནི། མདོ་ལས། ལོག་ལྟའི་གཉའ་བ་གཅོག་པས་ཆག །ཐར་ལམ་དྲང་པོར་བཀྲི་བས་ཤིང༌། ཞེས་གསུངས། ཆག་ཤིང་གི་སྣ་གཉིས་ལ་གཡུང་དྲུང་རེ་དང༌། བར་གྱི་ལྕུམ་བཞོགས་དང་ལྡན་པ་དགོས་ཤིང༌། དེ་ལ་སྤྱིར་འདུལ་བ་མདོ་ཡི་སྡེ་དང་། ཟབ་དཀར་སྔགས་ཀྱི་སྡེ། ཡེ་གྲོལ་བླ་མེད་སེམས་ཀྱི་བོན་དང་གསུམ་གཡུང་དྲུང་བོན་ལ་ལྡན་པ་མཚོན། སྒོས་སུ་གང་ཟག་གང་གིས་ཆག་ཤིང་འདི་འཆང་བ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་ཉམས་ལེན་ཚང་ལ་མི་འགལ་བ་དང་མ་འདྲེས་པར་མཚོན་ནོ། །མཚོན་ཚུལ་ཡང་ཡོད་དེ།གཡུང་དྲུང་གཉིས་ཀྱིས་མདོ་སྔགས་གཉིས་མཚོན་ལ། ལྕུམ་བཞོགས་ཀྱིས་གནས་ལུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་ལ་བཟླ་བ་མཚོན་པས་སོ། ། དེས་ན་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་གདུལ་བྱ་སོ་སོའི་མོས་པ་དང་མཐུན་པར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒོ་མོ་ཐེག་པའི་སྒོ་ནས་མཐའ་ཡས་ཀྱང་ཉམས་སུ་ལེན་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་མདོར་བསྡུ་ན། སྤང་ལམ་མདོ་དང༌། བསྒྱུར་ལམ་སྔགས། གྲོལ་ལམ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་གསུམ་དུ་འདུ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། སེམས་ཅན་བློ་ཡི་བྱེ་བྲག་ལས། །བོན་ཀྱང་བྱེ་བྲག་སོ་སོ་སྟེ། །དབང་པོ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་ལ། །སྤང་བསྒྱུར་གྲོལ་བ་གསུམ་དུ་བསྟན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། །ལུང་གི་བོན་ཐོས་བསམ་དང༌། རྟོགས་པའི་བོན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་གཉིས་སུ་ངེས་ཏེ། མདོ་ལས། ཤེས་རབ་རྒྱུད་གྲོལ་ཐར་པའི་དོན་རྟོགས་ནས། །འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་འདོད་ནས། །གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒོ་མོ་གང་ལ་ཡང༌། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་རྒྱུད་ལ་འབྱོངས་པ་གཅེས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་འཇུག་བྱ་མདོ་སྔགས་རྫོགས་ཆེན་གསུམ་ལ། འཇུག་ཚུལ་འཆད་ཉན་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལག་ལེན་དུ་འདེབས་པ་ནི་ཞང་བོད་གཉིས་སུ་རྒྱལ་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བའི་གཞུང་ལམ་འདི་ཉིད་བསྔགས་འོས་ཀྱི་དཔལ་དུ་ཆེའོ། །


c: application/epub+zip

text:
ཨེ་ལེག་ཛན་ཌར་ བྷར་ཛིན་ལགས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྡུས་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། མི་ལོ་ ༢༩ རིང་རྒྱ་གར་ནང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གནང་། ཆབས་ཅིག་ཁོང་གིས་རང་གི་བླ་མ་ སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གོང་མའི་གསུང་སྒྱུར་ཞུས་པ་དང་སྐབས་འགར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་གསུང་སྒྱུར་ཡང་ཞུས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༠ གྱ་གྲངས་ནས་བཟུང་འབུམ་རམས་པ་བྷར་ཛིན་ལགས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་བདུན་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ནང་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནང་སློབ་ཁྲིད་རྒྱ་ཆེ་མཛད།
བྷར་ཛིན་བཤད་མཛོད་ནི་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བོད་སོག་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྔགས་དང་བཅས་པའི་སྐོར་འབུམ་རམས་པ་ཨེ་ལེག་ཛན་ཌར་ བྷར་ཛིན་གྱི་ཡིག་སྒྱུར་ཞུས་པ་དང་ནང་ཆོས་འཆད་ཁྲིད་མཛད་པ་ཁག་ཕྱོགས་བསྡུས་གནང་བའི་བཤད་མཛོད་ཅིག་ཡིན། དེའི་ནང་མདོ་དང་། གསང་སྔགས། དུས་འཁོར། རྫོགས་ཆེན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒོམ་གྱི་ཐོག་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་རྒྱུད་རྙིང་མ་དང་། ས་སྐྱ། བཀའ་རྒྱུད། དགེ་ལུགས། གཡུང་དྲུང་བོན་བཅས་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ལྔའི་སྐོར་ཙམ་མ་ཟད་གནས་བརྟན་སྡེ་པ་དང་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་གཉིས་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་གྲུབ་དོན་རྣམས་བཀོད་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་དང་སོག་པོའི་སྐར་རྩིས་དང་གསོ་བ་རིག་པ། ཤམ་བྷ་ལ། ནང་པའི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་བཞུགས་ཡོད།
ཞལ་འདེབས་ཡོང་ཁུངས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་བཞི་དང་དབུས་ཨེ་ཤི་ཡཱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་སློབ་གཉེར་ཆེད་སྐད་ཡིག་མང་པོའི་ནང་རིན་མེད་དུ་དྲ་ཐོག་ནས་ཐད་ཀར་མཁོ་འདོན་བྱ་རྒྱུ་ནི་བྷར་ཛིན་བཤད་མཛོད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་Berzin Archives e.V.བརྒྱུད་མི་དམངས་ཁྲོད་ཇར་མན་ཁེ་ལས་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་གིས་སྦྱིན་བདག་གནང་ཡོད།(gemeinnütziger Verein Register Nr. 2423Nz, Berlin).
www.berzinarchives.com
ཨེ་ལེག་ཛན་ཌར་ བྷར་ཛིན་ (Alexander Berzin) ལགས་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༤ ལོར་ཨ་རིའི་གྲོང་རྡལ་ནེའུ་ཇར་སིའི་ (New Jersey) མངའ་ཁུལ་པེ་ཊར་སན་ (Paterson) ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ར་ཌ་གར་སི་ (Rutgers) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་པི་རིན་སི་ཊོན་ (Princeton) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་གཉིས་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༥ ལོར་ཨེ་ཤི་ཡའི་ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཚན་ (Department of Oriental Studies) ནས་ཉེ་བའི་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པའི་བསླབ་པ་མཐར་སོན་པ་དང་། ཧར་ཝར་ཌི་ (Harvard) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རྒྱ་ནག་སོགས་ཤར་ཨེ་ཤི་ཡའི་སྐད་ཡིག་དང་། ལེགས་སྦྱར། རྒྱ་གར་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ ལོར་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པ་ (M.A) སློབ་ཐོན་བྱུང་བ་དང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༢ ལོར་འབུམ་རམས་པ་ (Ph.D) གི་མཚན་གནས་བཞེས།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ནས་ ༡༩༩༨ བར་ཐོག་མར་ཧྥུལ་བེ་རེ་ཌའི་ (Fulbright) མཁས་དབང་ཐོག་ནས་བཞུགས་སྒར་རྡ་རམ་ས་ལར་ཕེབས་བཞུགས་གནང་སྟེ། བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་རྒྱུད་ཚང་མའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་ནས་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་དང་ཉམས་ལེན་གནང་། ཁོང་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཙོ་བོ་ནི་༸གོང་ས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཚན་ཞབས་ སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་ཅིང་། མི་ལོ་དགུའི་རིང་ཁོང་གིས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་སྒྱུར་དང་དྲུང་ཡིག་གཅིག་ལྕོགས་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་བསྒྲུབས་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་དུ་མཚམས་རེ་༸སྤྱི་ནོར་གོང་ས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་གསུང་སྒྱུར་ཡང་གནང་མྱོང་ཡོད།
དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ཡིག་སྒྱུར་ཚན་པ་གསར་འཛུགས་གནང་མཁན་གྱི་ཁོངས་མི་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། དབྱིན་ཡིག་ནང་ཕབ་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས། རྒྱུན་དུ་གོ་ནོར་ཐེབས་ཉེན་ཆེ་བའི་བོད་ཡིག་གི་བརྡ་ཆད་ཁག་ཅིག་དབྱིན་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད་གསར་བཟོ་དང་ལེགས་བཅོས་མཛད་པའི་ཁར། དེ་མིན་གྱི་སྐད་ཡིག་གཞན་མང་པོའི་ཁྲོད་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་དང་ལས་ཀ་མཉམ་དུ་གནང་སྟེ་ཡིག་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས་བརྡ་ཆད་མང་པོ་ཞིག་བཅོས་སྒྱུར་དང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བར་རོགས་མགོན་གནང་།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ནས་བཟུང་། བྷར་ཛིན་ལགས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་དང་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་གྲངས་བདུན་བཅུ་བརྒལ་བའི་ནང་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་ལྟ་གྲུབ། དེ་བཞིན་བོད་སོག་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྐར་རྩིས་གསོ་བ་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་སོགས་སློབ་ཁྲིད་མང་དག་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་ཕེབས་པ་དང་དེ་བཞིན་ལ་ཊིན་ཨ་མེ་རི་ཀ་དང་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ། དབུས་ཨེ་ཤི་ཡ། དབུས་ཤར་ཡུལ་བཅས་ཀྱི་ལུང་པ་ཁག་ནང་གཙོ་འདོན་གནང་སྟེ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་དང་ཡིག་སྒྱུར་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་པར་འགྲེམས་བྱས་པའི་ཁར། ཁོང་གི་གསུང་བཤད་མང་པོ་ཞིག་སྐད་རིགས་དེ་དག་ནང་པར་འགྲེམས་བྱས་ཡོད།
བྷར་ཛིན་ལགས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བོད་སོག་རིག་གཞུང་གི་ལས་འཆར་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གི་ཆེད་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་མཐུད་ཀྱི་ངོ་བོར་ལེགས་སྐྱེས་རླབས་ཆེན་ཕུལ་ཡོད། དཔེར་ན། ཨུ་རུ་སུའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལྷན་ཁང་དང་མཉམ་དུ་ཆེར་ནོ་སྦིལ་ (Chernobyl) གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡུལ་རྣམས་ལ་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རོགས་སྐྱོར་གྱི་ལས་གཞི་ཞིག་དང་སོག་པོའི་ནང་འགེ་རི་ (Gere) ཐེབས་རྩ་ཁང་ལ་ཕལ་སྐད་ནང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རིག་གཞུང་གནས་ཐབས་ཆེད་ནང་ཆོས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་པར་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ལས་གཞི་ལྟ་བུ། དེ་བཞིན་ནང་པ་དང་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་དབར་གྲོས་མོལ་ཞིག་གསར་འཛུགས་དང་རྒྱུན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཁྲོད་ཁོང་ནི་བྱེད་པོ་གཙོ་བོར་གྱུར།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོར་རྩོམ་ཡིག་སོགས་ལམ་ལྷོང་ཚགས་ཚུད་ཡོང་སླད་བྷར་ཛིན་ལགས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས་བཞུགས་གནང་བ་དང་། སྐབས་རེ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕེབས་ནས་ཆོས་ཚོགས་མང་པོའི་ནང་སློབ་ཁྲིད་གནང་། འོན་ཀྱང་དུས་ཚོད་མང་ཆེ་བ་ད་ལྟ་ལེགས་སྒྲུབ་མ་ཟིན་པའི་དྲྭ་མཛོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་གྲ་སྒྲིག་གནང་གི་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ཁོང་ཇར་མན་ (Germany) གྲོང་ཁྱེར་སྦེར་ལིན་ (Berlin) དུ་བཞུགས་བཞིན་མཆིས།། །།

robotstxt: allowed

filter: keep


c: text/html

text:
༢༠༡༣ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༠ རེས་གཟའ་ལྷག་པ།
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་སུད་སི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་ནི་ཝར་ཚོགས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོའི་ལྷན་ཚོགས་(Geneva Summit for Human Rights and Democracy)ཐེངས་ལྔ་པའི་ཐོག་ཕྱི་དྲིལ་བཀའ་བློན་བདེ་སྐྱིད་ཆོས་དབྱངས་མཆོག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་སུ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུ་ཁས་ལེན་ཞུས་པ་དེ་དག་འགན་འཁུར་བླང་པའི་ཐོག་ནས་ལག་ལེན་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད།
དེ་ཡང་ཕྱི་དྲིལ་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས་གསུང་དོན། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་དང་དེའི་གྲུབ་ཆ་བཅས་ལ་ཚད་མཐོའི་མཐུན་འགྱུར་ཞུ་ཐོག་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་ཞུས་པ་དེ་དག་ལ་གུས་བརྩི་ཞུ་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་དུས་ནས་དུས་སུ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། རྒྱ་ནག་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་སྙན་ཐོ་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་(UN Universal Periodic Review) ཞེས་པ་ནས་བསྐྱར་དུ་ཞིབ་འཇུག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢ ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ལྕམ་སྐུ་ན་ཝི་ནེ་ཐམ་པིལ་ལེ་ (Navanethem Pillay) མཆོག་གིས་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ཐོག་བསྒྲགས་གཏམ་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་སྤེལ་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁོ་མོས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆོས་དད་རང་དབང་རྟོག་ཞིབ་ཆེད་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆུང་གིས་རྒྱ་ནག་ནང་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་དང་ཆོས་དད་རང་དབང་ཐོག་རྟོག་ཞིབ་ཆེད་འགྲོ་སྐྱོད་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་སྤྲོད་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་ཐེངས་ ༡༢ ཙམ་ཞུས་ཡོད་པ་དེར། རྒྱ་གཞུང་ནས་ཆོག་མཆན་སྤྲོད་རྒྱུ་ཁས་ལེན་བྱས་ཀྱང་ད་དུང་ཡང་ལག་ལེན་མ་བསྟར་བར་ལྷག་ཡོད། དེ་བཞིན་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ། བོད་མི་ཚོས་ཡུན་རིང་ནས་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་འོག་ད་ཆ་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གིས་མཚོན་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་ལས་འགུལ་རིགས་མང་དག་ཅིག་སྤེལ་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བསམ་ཤེས་བྱས་ཏེ་བོད་མིའི་དཀའ་ངལ་དེ་དག་འཕྲལ་དུ་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་དང་ཆབས་ཅིག བོད་ནང་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་དབང་ཅན་གྱི་རྟོག་ཞིབ་པ་དང་གསར་འགོད་པ་ཆེད་གཏོང་གིས་ས་གནས་ས་ཐོག་གི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་ཤེས་ཐབས་ཆེད་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་དགོས་པའི་ཛ་དྲག་གི་འབོད་སྐུལ་ཡང་ཞུས་ཡོད། ཅེས་གསུངས།
དེ་བཞིན་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས་གསུང་དོན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༢ པ་ནས་བཟུང་བོད་ནང་རྒྱལ་གཅེས་པ་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༡༠༡ ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་སྲེག་བཏང་ཡོད་ཁོངས་ནས་ ༨༦ འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་ཡོད། ཁོང་རྣམ་པས་༸གོང་ས་མཆོག་བོད་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུ་དགོས་པ་དང། བོད་མིར་རང་དབང་དགོས་ཞེས་མགྲིན་དབྱངས་གཅིག་གྱུར་ཐོག་འབོད་སྒྲ་བསྒྲགས་དང་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད། རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་མཁན་རྣམས་ང་ཚོ་དང་ཁྱེད་ཚོ་ནང་བཞིན་མི་ཞིག་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པ་དང་སྦྲགས་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་རང་ལོ་ ༡༨ ལ་སོན་པའི་རྒྱལ་གཅེས་པ་སྣང་སྒྲོལ་ལགས་ཀྱི་ཞལ་ཆེམས་སྒྲོགས་སྦྱང་གནང་དོན། རྒྱ་ངན་འདིའི་འོག་ནས་བོད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེ། སྡུག་བསྔལ་དེ་བཟོད་ཐབས་ཧ་ཅང་དཀའ། རྒྱ་ངན་འདིས་བོད་པ་བཙན་བཟུང་བྱེད། ཁྲིམས་ངན་འདིའི་འོག་ནས་འདུག་ཐབས་མེད། རྨ་མེད་པའི་གཅར་རྡུང་བཟོད་ཀྱི་དཀའ། རྒྱ་ངན་དེར་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་མེད། མཐའ་གཞུག་ལ་བོད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་བཅད། ཅེས་དང།
ལྷག་པར་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས་གསུང་དོན། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་བོད་མི་རིགས་ལ་གཉའ་གནོན་དང་བཤུ་གཞོག་དཔལ་འབྱོར་དབྱེ་འབྱེད། ཁོར་ཡུག་གཏོར་བཤིག དེ་བཞིན་བོད་མིའི་འགྲོ་སྡོད་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་རང་དབང་བཙན་འཕྲོག་གིས་བོད་མིར་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ལ་བརྟེན། བོད་མི་རྣམས་བཟོད་ཐབས་བྲལ་ཏེ་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་ཆགས་ཡོད། དེ་སྔ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཕྱི་ཟླ་ ༡ ནང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་བོད་མི་རྣམས་ལ་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གིས་མཚོན་ཚབས་ཆེ་བའི་ལས་འགུལ་རིགས་མ་སྤེལ་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་ཡང་ཡང་ཞུ་དང་ཞུ་མུས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་འོག་ཚར་འོངས་བྱུང་བའི་བོད་མི་མི་རབས་གསར་པས་རང་ལུས་མེར་སྲེག་བཏང་སྟེ་འཛམ་གླིང་ལ་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཇི་འདྲ་ཡོད་མེད་བརྡ་ལན་གསལ་པོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་བོད་ནང་ཞི་འགྲིག་བྱེད་རྒྱུ་ཕར་བཞག་སྟེ་བོད་མིའི་ཐོག་དམ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་མི་རྣམས་ལ་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་མཁན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཉེས་མིང་འོག་ཁྲིམས་ཆད་དང་འཛིན་བཟུང་།
དེ་བཞིན་བོད་ནང་རང་ལུས་མེར་སྲེག་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཕྱིར་བཏང་ལ་བསྙེད་དེ་འཛིན་བཟུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་དུང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་འགོག་ཐབས་སུ་བརྙན་འཕྲིན་བསྡུ་ལེན་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་གཞུང་བཞེས་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ནང་གསར་འགོད་པ་འགྲོ་བསྐྱོད་ཀྱི་ཆོག་མཆན་ཡང་སྤྲད་ཀྱི་མེད། ཅེས་སོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད། ཐེངས་འདིའི་འགྲོ་བ་མི་ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོའི་ལྷན་ཚོགས་འདི་ནི་ཇི་ནི་ཝར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་ཞིབ་ཚན་པ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་ཉི་ཤུ་མཉམ་སྡེབ་ཐོག་ནས་གོ་སྒྲིག་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག་པ་བཅས།།


text:
གསར་གནས།
-
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྡ་སྟེང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་མི་ལོ་ ༥༤ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དང་སྟབས་བསྟུན་ལས་བསྡོམས་སྙིང་བསྡུས་སུ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་གཤམ་གསལ།ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༣ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༥:༠༥༠ ཕྱི་དྲོ།ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཡོངས་རྫོགས་དྲག་པོས་དབང་འཛིན་བྱས་ཏེ། བོད་མིའི་དབུ་འཁྲིད་༸གོང་ས་་་་་།
-
ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༣ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༣:༠༧༠ ཕྱི་དྲོ།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་ ༥༤ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དང་འབྲེལ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་་་་་་།
-
རྡ་སྟེང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་ངོ་ལོ་ ༥༤ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་གིས་གསུང་བཤད་གནང་བ།ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༣ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༢:༢༤༠ ཕྱི་དྲོ།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྡ་སྟེང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་ངོ་ལོ་ ༥༤ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོ་བོད་ཁྱིམ་ཐང་ཆེན་དུ་ཚོགས་་་་།
-
༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཝན་ཁུ་ཝར་ཚོགས་ཁང་ནང་བསམ་བློའི་སློབ་གསོའི་བགྲོ་གླེང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱངས་ནས་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ།ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༣ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༢:༡༥༠ ཕྱི་དྲོ།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་གྱི་ཕྱེད་ཡོལ་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཝན་ཁུ་ཝར་ཚོགས་ཁང་ Vancouver Convention Centre ཆེན་མོའི་ནང་མི་གྲངས་ ༣༠༠༠ བརྒལ་བར་་་་།
-
རྡ་སྟེང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་ངོ་ལོ་ ༥༤ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་སྲིད་ཚབ་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས་གསུང་བཤད་གནང་བ།ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༣ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༡༢:༣༠ ཕྱི་དྲོ།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྡ་སྟེང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་ངོ་ལོ་ ༥༤ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་ཐང་ཆེན་དུ་་་་་།
-
ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༣ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༡༠:༤༠ སྔ་དྲོ།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཁེ་ན་ཌའི་གྲོང་ཁྱེར་ཝན་ཁུ་ཝར་ Vancouver ནང་་་།
-
ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༢ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༤:༢༤༠ ཕྱི་དྲོ།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་རྡ་ས་བདེ་ལེགས་སྨན་ཁང་དབུ་བརྙེས་ནས་མི་ལོ་ ༤༣ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དང་འབྲེལ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་་་་་།
-
རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིར་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་སྤྲོད་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ ༢༠༡༤ གཏན་འབེབས་གནང་བ།ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༢ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༡༠:༡༩ སྔ་དྲོ།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་རྒྱ་གར་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིར་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་སྤྲོད་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་་་་་་་་།
-
ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༢ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༡༠:༡༤ སྔ་དྲོ།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་སི་པེན་གྱི་རྒྱལ་ས་སྦར་སི་ལོ་ནའི་གནམ་ཐང་དུ་་་།
-
ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༢ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༩:༥༩༠ སྔ་དྲོ།སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཁེ་ན་ཌའི་ཝན་ཁོ་ཝར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་་་་་།
-
སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་ཀ་ཊ་ལོ་ནི་ཡ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་སྲིད་ལས་དོན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་རྣམས་ལ་གསུང་བཤད་གནང་བ།ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༢ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༩:༠༩༠ སྔ་དྲོ།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་ཀ་ཊ་ལོ་ནི་ཡ་་་་་་་་།
-
ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས ༢༡ ༢༠༡༤ དུས་ཚོད ༤:༢༦༠ ཕྱི་དྲོ།ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་ནས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པ་གདན་ཞུས་ཐོག་མེཀ་ལོར་བོད་ཀྱི་གསོལ་་་་་།


text:
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༦ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༨།༣༠ ཐོག་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ལ་ཏི་ཝི་ཡའི་་བཞུགས་གནས་མགྲོན་ཁང་དུ་ལ་ཏི་ཝི་ཡ་དང་། ཨི་སི་ཊོ་ནི་ཡ། ཨུ་རུ་སུ། པོ་ལེན་ཌི། དེ་བཞིན་ནོར་ཝེ་ལ་སོགས་
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༩།༣༠ ཐོག་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ལ་ཏི་ཝི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ (Latvia)ཀྱི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་དང་ཨུ་རུ་སུ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ། དེ་བཞིན་ཨུ་རུ་སུའི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་བཅས་ནས་
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༤ ཉིན་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལཱ་ཏི་ཝི་ཡའི་ (Latvia)རྒྱལ་ས་རི་གྷ་ལ (Riga) ༸ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད་པ་དང་། ཏེ་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་ལ་ཏི་ཝི་ཡ་དང་། ཨུ་རུ་སུའི་
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་འདི་ག་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་ཝི་ཏི་ནམ་ནས་སླེབས་པའི་ནང་ཆོས་དོན་གཉེར་བ་ ༡༤༥ དང་། རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་ནས་
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༧ ཐོག་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྦིར་ཅོན་ཏ་རར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་དགོན་པ་
༄༅། །བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཨང་ཀི་དང་པོ་ཞིག་གསུངས་ཡོད། དེའི་སྙིང་དོན་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། གལ་སྲིད་ཕན་ཐོགས་
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་ལྕམ་སྐུ་ཕར་ཁུ་ཀོན་ཧེ་ Ms Park Geun-hye ལ་ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ལྷོ་ཀོ་
༄༅། །སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཉིན་གྲངས་བཅུ་གཅིག་རིང་ཉི་ཧོང་དུ་གདན་ཞུའི་སྐབས་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ལ་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་དང་། མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང་། ཆོས་འབྲེལ་བཅས་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་
ཕྱི་ལོ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཉི་ཧོང་གི་ཀྲོག་ཡོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཉི་ཧོང་བ་དང་ཀོ་རུ་ཡ། སོག་པོ། ཐེ་ཝན་དང་རྒྱ་ནག་ནས་སླེབས་པའི་རྒྱ་རིགས་སོགས་མི་གྲངས་༡༢༠༠ བརྒལ་བར་ཆོས་འབྲེལ་


text:
ལྷ་ས།
གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་ས་ནི།ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པ་ལ། ད་ལྟའང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་གྲོང་ཁྱེར་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཡུལ་སྐོར་གྲོང་ཁྱེར་སྐད་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་། ད་ལྟ་གྲོང་ཁྱེར་འདིའི་སྤྱིའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི། སྤྱི་ལེ་ངོས་སྙོམས་50 ལྷག་ཙམ་དང་།མི་འབོར་ཁྲི་ 40 ལྷག་ཙམ།རྒྱ་མཚོའི་ངོས་མས་སྤྱི་ཁྲི 3650 ཙམ་གྱིས་མཐོ་བའི་ས་བབས་ཡིན་སྟབས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ས་བབས་ཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ཟེར། མ་ཟད་མིང་གཞན་ལ་ཉི་འོད་གྲོང་ཁྱེར་ཡང་ཟེར་། གནའ་གྲོང་ལྷ་ས་ནི་གཡུ་ལྟར་སྔོ་བའི་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུའི་འགྲམ་དུ་མཆིས། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་བ་དང་ས་ཁང་མ་འཇོག་པའི་ཚོང་པ་མང་པོ་ཞིག་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་བཞིན་གྲོང་ཁྱེར་འདིར་འདུས་ཤིང་། གནའ་གྲོང་ལྷ་ས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་གསར་བ་རྒྱས་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། སྒོར་མོ་མེ་འཁོར་བབས་ཚུགས་ནས་སྤྱི་ལེ་ 1165 ཙམ།སི་ཁྲོན་ཁྲིན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྤྱི་ལེ 2415 ཙམ་བཅས་སོ་སོ་ནས་ལམ་ཐག་དེ་ལྟ་བུ་ཕེབས་ན་གནའ་བོའི་གྲོང་ཁྱེར་འདིར་འབྱོར་གྱི་རེད།
ནང་དོན།
- ༡ ལྷ་ས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་ཚུལ་།
- ༢ ལོ་རྒྱུས།
- ༣ ཕྱོགས་བཞིའི་རི་བོ།
- ༤ Government and politics
- ༥ གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འཚོ་བ།
- ༦ ཁྲོམ་ལམ་
- ༧ འགྲིམ་འགྲུལ་ཡོ་བྱད་
- ༨ ས་འོག་རླངས་འཁོར་འཇོག་གནས།
- ༩ ནམ་ཟླ།
- ༡༠ གྲོང་ཁྱེར་ཁོང་གི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག།
- ༡༡ ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན།
- ༡༢ གཞུང་ལམ་དང་སྲང་ལམ།
- ༡༣ གླིང་ཕྲན་ཁག་གཉིས།
- ༡༤ ཞིང་ལས་ཐོན་འབབ།
- ༡༥ དུས་ཆེན།
- ༡༦ པར་རིས་བར་འཁྱམས།
- ༡༧ ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།
- ༡༨ དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།
- ༡༩ ད་དུང་གཟིགས།
- ༢༠ ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
ལྷ་ས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་ཚུལ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ཡང་སྐྱིད་ཤོད་དང་། ར་ས་དང་། ལྷ་ས། ལྷ་ལྡན། ཉི་འོད་གྲོང་ཁྱེར། ཡུལ་དབུས་ལྷ་ལྡན་སོགས་ནི་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ཡིན། ༡ དེ་དག་ལས་སྐྱིད་ཤོད་ནི། སྐྱི་ཞེས་པ་ནི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་རུས་མིང་ཞིག་ཡིན་ལ། རུས་རྒྱུད་དེས་དབང་བའི་ས་གནས་ཀྱི་མིང་ལའང་སྐྱི་ཞེས་ཟེར། རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དག་ཏུ་གདུང་རུས་སྐྱི་ཡི་སྐོར་གླེང་སྐབས། སྐྱི་རྒྱལ་པོའི་གཙུག་གཏོར་དང་། སྐྱི་ཆོས་ཀྱི་སེངྒེ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་ལྟ་བུ་སྐྱིའམ་ཀྱི་ཡི་མིང་ཅན་དུ་མ་ ཞིག་འབྱུང་བ་དང་། རུས་མིང་སྐྱི་ལས་ཐོགས་པའི་ས་ཆའི་མིང་བརྗོད་སྐབས་སྐྱི་ཤོད་དང་སྐྱི་ཆུ་སོགས་ བྱུང་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཡུལ་མིང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྤྱིའི་ཆར་དེང་སང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མངའ་ ཁུལ་ཏེ། ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཟེར། སྐྱིད་ཤོད་ཅེས་པ་ནི། སྔ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་མང་པོར་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་བྲིས་ཡོད་ལ། འབྲི་གུང་ནས་ཆུ་ཤུར་བར་གྱི་ས་གནས་དེར་ལྷ་ས་ཞེས་མིང་མ་ཐོགས་གོང་དུ་རུས་མིང་ སྐྱི་ཡིན་པའི་ཚོ་པ་རྣམས་གནས་སྡོད་བྱེད་སའི་ས་གནས་ཡིན་པས་སྐྱི་ཤོད་དང་། དེའི་རྒྱུད་དུ་འབབ་པའི་གཙང་པོ་ལ་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་འབོད་པར་གྲགས་ཤིང་། གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ནང་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་འབོད་པ་ཁུངས་བཙན་ཡང་ཡོངས་གྲགས་སུ་ སྐྱིད་ཆུ་ཞེས་འབྲི་སྲོལ་ཡོད། དེས་ན་ལྷ་སའི་གཙང་པོ་ལ་མིང་དངོས་སྐྱིད་ཆུ་དང་དེའི་འབབ་ཡུལ་གྱི་ལུང་པའི་མིང་ ལ་སྐྱིད་ཤོད་ཅེས་མིང་ཐོགས།
༢ ར་ས་ཞེས་པ་ནི་ལྟ་སའི་མིང་རྙིང་ཞིག་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མིང་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་ནི་མི་ལོ་༡༣༥༠ལྷག་ཙམ་གྱི་གོང་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་དུས་ སུ་གཙུག་ལག་ཁང་ཐོག་མར་བཞེངས་སྐབས། རྒྱ་བཟས་སྤོར་ཐང་གི་རྩིས་ལ་བརྟེན་ནས་ས་དཔྱད་བརྟགས་པ་ལྟར་ས་གནས་འོ་ཐང་གི་ མཚོ་བསུབ་སྐབས་མཚོའི་དཀྱིལ་དུ་རྡོའི་མཆོད་རྟེན་བརྩིགས་པའི་སྟེང་དུ་ཕྱོགས་ བཞི་མཚམས་བརྒྱད་དུ་གདུང་མ་བསྣོལ་མར་བཏང་བའི་ཐོག་ཏུ་ར་དཀར་མོ་ཞིག་ལ་ས་རྡོ་ བཀལ་ཏེ་མཚོ་བསུབས་པར་བརྟེན་མཚོ་བསུབས་ཤུལ་གྱི་སྐམ་ས་དེར་ར་ས་ཞེས་མིང་ཐོག་ མར་ཐོགས་པ་དང་། མཚོ་བསུབས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་རྗེས་ཐོག་མའི་མཚན་ལའང་ར་ས་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་གསོལ། དེ་རྗེས་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་ལྟེ་བར་བྱས་ནས་ཆགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མིང་ལའང་ར་ ས་ཞེས་རིམ་བཞིན་ཐོགས་པར་མངོན་ལ། ར་དཀར་མོ་དེ་ལྷི་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ཕ་རོལ་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ངོས་སུ་ཤེལ་དཀར་བྲག་ཁུང་ ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་བྱུང་སྟབས་ཡུལ་མིང་དུ་ར་མ་སྒང་ཞེས་ཐོགས་པ་ལྟར་ད་ལྟའང་ དེ་ལྟར་འབོད་བཞིན་ཡོད། སངས་རྒྱས་དངོས་ཀྱིས་རབ་གནས་མཛད་པའི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དང་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་རྣམ་གཉིས་གནས་འདིར་བཞུགས་པས་ལྷ་ས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས་ཞེས་གསུངས་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད།
ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ཡང་སྤོར་ཐང་རྩིས་ལ་བོད་ཀྱི་ས་དབྱིབས་དེ་སྲིན་མོ་གན་རྐྱལ་དུ་བསྡད་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ལས་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་སྐབས་བར་ཆད་དང་དཀའ་བ་དུ་མ་ཕྲད། དེ་དག་གནོན་ཆེད་མཐའ་འདུལ་དུ་ལྷ་ཁང་བཅུ་གཉིས་བཞེངས། དེའི་ནང་ནས་མཐའ་འདུལ་ལྷ་ཁང་ཆེ་བ་བཞི་ཡོད་པ་སྟེ། སྲིན་མོའི་དཔུང་པ་གཡས་པ་གནོན་ཆེད་དབུ་རུ་ཀ་ཚལ་མི་འགྱུར་ལྷ་ཁང་དང་། སྲིན་མོའི་དཔུང་བ་གཡོན་མ་གནོན་ཆེད་གཡོན་རུ་ཁྲ་འབྲུག་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་སྙོམས་ལྷ་ཁང་བཞེངས། སྲིན་མོའི་དཔྱི་མགོ་གཡས་པ་གནོན་ཆེད་གཡས་རུ་གཙང་འགྲམ་བྱང་ཆུབ་དགེ་གནས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་བཞེངས། སྲིན་མོའི་དཔྱི་མགོ་གཡོན་མ་གནོན་ཆེད་རུ་ལག་གྲོམ་པ་རྒྱང་དྲི་མེད་རྣམ་དག་གི་ལྷ་ཁང་བཞེངས། ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་སྲིན་མོའི་སྙིང་དབུས་སུ་གནས། ལྷ་སའི་ཕྱོགས་བཞིར་མཐའ་འདུལ་དུ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཏེ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་། འཇམ་དཔལ་དབྱངས། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་གཙོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟེན་མང་པོ་བཞེངས།
ཕྱོགས་བཞིའི་རི་བོ།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལྷ་སའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་རི་བོའི་ངོས་སུ་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་རི་མོ་གསལ་བར་ཡོད་པའི་ནང་ཚན་ནུབ་ཏུ་གཉྫིའི་སྟེང་དུ་དུང་ཕོར་བཞག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་དེ་སྟག་བྲག་རི་ཁྲོད་གནས་ཡུལ་བྲང་ཕུའི་བྱང་ངོས་རི་སྟེང་དུ་ཡོད་པ་དང་།བྲང་ཕུའི་བྲག་ལ་འཁོར་ལོ་ཞེས་གསལ་བ་ཡང་གོང་གསལ་དུང་གི་རི་མོ་ཡོད་པའི་ནུབ་ངོས་ཀྱི་བྲག་ལྡེབས་སུ་ཁ་ཤར་ལ་བལྟས་ནས་ཡོད་པ་དང་།གདོང་དཀར་གྲི་བྲག་ལ་པད་མ་ཞེས་པ་དེ་གདོང་དཀར་གྲོང་ཚོའི་རྒྱབ་ཀྱི་རིའི་ལྡེབས་སུ་ཡོད།ཡུག་པའི་རི་ལ་དཔལ་བེའུ་ཞེས་པ་ནི་ར་མ་སྒང་གི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་རི་ངོས་སུ་གསལ་བ་བཅས་དང་།གཞན་ཡང་ནུབ་ཤུན་གྱི་བྲག་ལ་བདུད་ནག་པོ་བྱ་ར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་གདོང་དཀར་གྱི་བྲག་ཟང་ཟིང་དེ་ཡིན་ཟེར་སྲོལ་ཡོད།ལྷོ་ནུབ་ཏུ་སྡིག་པ་ཟན་ལ་རུབ་པ་འདྲ་བ་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ར་མ་སྒང་གི་ནུབ་ངོས་སུ་ཡོད།
གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཡུལ་གྱི་དགེ་མཚན་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་གཙང་ཆུ་གཡས་སུ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུགས་པ་དང་། ཤར་ན་ཇོ་མོ་ཟེ་ཟེ། བྱང་ཤར་དུ་སྨིན་དྲུག་རྫ་རི། ཤར་ལྷོར་ཆོས་རྒྱལ་བླ་རིའམ་བུམ་པ་རི། ནུབ་བྱང་དུ་དགེ་འཕེལ་རི་སོགས་ཀྱིས་བསྐོར་ཡོད།
Government and politics[རྩོམ་སྒྲིག]
Template:Main Administratively speaking, Lhasa is a prefecture-level city that consists of one district and seven counties. Chengguan District is the main urban area of Lhasa. The mayor and vice-mayor of Lhasa are Doje Cezhug and Jigme Namgyal, respectively.
གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འཚོ་བ།[རྩོམ་སྒྲིག]
དྲ་ཐོག་ནས་བསམ་ཤོག་འཕངས་པ་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གིས་གྲོང་ཁྱེར་བྲེལ་བ་ཆེ་ཤོས་ ༡༢ དང་སྒྱིད་ལུག་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ལ་དྲ་རྒྱའི་སྟེང་ནས་བསམ་ཤོག་བསྡུས་པ་ལྟར་ན། ལྷ་ས་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་གི་གྲོང་ཁྱེར་སྒྱིད་ལུག་ཨང་གཉིས་པ་དེ་རེད་ཟེར། ཡིན་ཡང་ལྷ་སར་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་དང་ཡུལ་སྐོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྱིག་ལུག་ཅེས་པའི་ཚིག་འདི་ནི་འོས་འཚམ་མིན་པར་འདོད་ལ། ཞིང་ཆེན་གཞན་དང་བསྡུར་ན་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཏུ་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་མི་འདུག་ཟེར་ལ། དེ་བས་སྒྱིག་ལུག་གི་ཚབ་ཏུ་ལྷོད་གཡེང་དང་སྣང་མེད་ལྟ་བུ་ཞིག་སྤྱད་ན་འོས་པར་ བརྗོད། ལྷ་སའི་བོད་མིའི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཁའ་དབུགས་དེས་མི་རྣམས་ལ་ལས་ཀ་ནི་ཕྱི་དངོས་པོའི་དོན་དག་ཅིག་ཡིན་པར་ཚོར་དུ་འཇུག་ལ། མི་མང་པོ་ཞིག་ལྷ་ས་ནས་ཕྱིར་སོ་སོའི་ཕ་ཡུལ་དུ་ལོག་རྗེས་ལས་ཀ་དོར་གི་ཡོད། མ་ཟད་གཟའ་མཇུག་ལ་ཇ་ཁང་ཚང་མའི་ནང་ཇ་འཐུང་མཁན་གྱིས་ཁེངས་བསྡད་ཡོད་ལ། སྲང་ལམ་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཁམས་ཞི་འཇམ་ཞིག་གི་ནང་ཡོད།
ཁྲོམ་ལམ་[རྩོམ་སྒྲིག]
སྐོར་ལམ་གཡས་གཡོན་གྱི་ཚོང་ཁྲོམ་ནི་བོད་ཁུལ་དུ་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཚོང་དོན་གཉེར་སའི་ལྟེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། དེའི་ནང་གི་ཚོང་པ་མང་དག་ཅིག་ནི་ཁམས་པའི་ཚོང་དཔོན་ཡིན་ཞིང་གཞན་དག་ནི་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ། ཀན་སུའུ་དང་སི་ཁྲོན་སོགས་ཀྱི་ཚོང་པ་ཡིན་པ་རེད། ལྷ་སའི་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་དུ། ། བསྐོར་བ་ལན་གསུམ་རྒྱག་དུས། ། འཛམ་བུ་གླིང་དུ་བསྐོར་བའི། ། སྣང་བ་ཡིད་ལ་ཤར་བྱུང་། ། ཞེས་པའི་གླུ་ཚིག་བཞིན་ལྷ་སའི་བར་སྐོར་ཁྲོམ་ལམ་དུ་རྒྱ་གར་དང་། འབྲུག་པ། རྒྱ་ནག གཞན་ཡང་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཚོང་རྫས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་།
འགྲིམ་འགྲུལ་ཡོ་བྱད་[རྩོམ་སྒྲིག]
བདལ་གཏོང་རླངས་འཁོར་དང་།རྒྱལ་གཉེར་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར།གླ་བྱེད་རླངས་འཁོར།འཁོར་ལོ་གསུམ་ལྡན་རྐང་འཁོར།རྐང་འཁོར་སོགས་ཡོད་ལ་གཞན་ཡང་གནས་སྐོར་ཀུང་སིའི་ཚོང་དོན་རླངས་འཁོར་ཡང་གླས་ཆོག
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་རྒྱལ་གཉེར་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་གྱི་བདལ་གླ་སྒོར་མོ1ཡིན་པ་དང་།སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་བསྡད་ཚེ་ངེས་པར་དུ་འབབ་ཚུགས་ཡོད་སར་བབ་དགོས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་གླ་བྱེད་རླངས་འཁོར་གང་དུ་ཡོད་ཀྱང་དེར་བཀག་ཆོག་ཅིང་ལྷ་ས་ས་ཁུལ་གྱི་གླ་བྱེད་རླངས་འཁོར་གྱི་བདལ་གླ་སྤྱིར་སྒོར་མོ་10ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་ཐག་རིང་བའི་སར་བསྐྱོད་དགོས་ཚེ་ཆུ་ཚོད་བཀག་སྟེ་སྒོར་བཅུ་ལྷག་ཙམ་དང་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད།ལྷ་སའི་འཁོར་ལོ་གསུམ་ལྡན་རྐང་འཁོར་གྱི་གླས་གླ་སྒྲིག་ཆོག་ཅིང་སྤྱིར་ཉིན་པར་ལམ་ཐག་རིང་ཐུང་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོར་3ནས་8བར་ཡིན་པ་དང་།མཚན་མོ་སྒོར་མོ་1ནས་2བར་མཐོ་བ་ཡོད། མགྲོན་ཁང་དང་འགྲུལ་བཞུད་ཁང་མང་པོ་ཞིག་ལ་རྐང་འཁོར་གླས་ཆོག་པ་དང་། གླས་གླ་ཉིན་རེར་སྒོར་20ནས་30བར་ཡིན།
ས་འོག་རླངས་འཁོར་འཇོག་གནས།[རྩོམ་སྒྲིག]
གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རླངས་འཁོར་སྤྱི་གྲངས་མགྱོགས་མྱུར་ངང་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས་། རླངས་འཁོར་འཇོག་དཀའ་བའི་གནད་དོན་གྱིས་གྲོང་མི་རྣམས་དཀའ་ཚེགས་ལ་གཏད་ཡོད། ནང་སྒོས་པེ་ཅིང་དཀྱིལ་ལམ་གྲོང་མཁར་རྙིང་པའི་ཁུལ་དུ་འཁོར་འཇོག་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེན་ཡིན། བར་སྐོར་ཚོང་རའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ས་འོག་འཁོར་འཇོག་གནས༦༠༠ལྷག་བཙུགས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་གྲུབ་རྗེས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་པེ་ཅིང་དཀྱིལ་ལམ་དང་གྲོང་མཁར་རྙིང་བའི་འཁོར་འཇོག་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཞི་ལྷོད་དུ་གཏོང་ཡོད། ཚེ་སྨོན་གླིང་དུས་རབས་ཐང་ཆེན་ས་འོག་རླངས་འཁོར་འཇོག་གནས་སོགས་འཛུགས་ཡོད།
ནམ་ཟླ།[རྩོམ་སྒྲིག]
ནམ་ཟླ་དུས་བཞིར་ཉི་འོད་འཕྲོ་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། ལོ་འཁོར་གཅིག་ནང་ཉི་འོད་འཕྲོད་ཚད་ཆུ་ཚོད་༣༠༠༠ཙམ་ཟིན་གྱི་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ས་ནང་བབ་ཀྱི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲི་༣༦༥༠ཙམ་ཟིན་ཡོད་པ་དང་མཁའ་རླུང་ཤིན་ཏུ་གཙང་བ་མ་ཟད། དབྱར་དུས་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་སྙོམ་པ། ལོ་རེའི་ཧོར་ཟླ་༧,༨,༩གསུམ་གྱི་ནང་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་ཆ་སྙོམས་ལྟར་ན་ཧའོ་རྨིད་༤༥༠ཙམ་དང་། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ནི་དྲོད་ཚད་ཨང་གྲངས་༨ཡས་མས་ཡིན། དབྱར་དཀྱིལ་དྲོད་ཚད་མཐོ་ཤོས་ལ་དྲོད་ཚད་ཨང་གྲངས་༢༩ཙམ་ཡོད།
གྲོང་ཁྱེར་ཁོང་གི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོང་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་ཐོ་འགོད་ཁྲོད་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཨར་གཞས་སོགས་རྣམ་གྲངས་༡༠མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ནང་ཚུད་ཡོད་པ་རེད། ད་ཆ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྣམ་གྲངས་༧༦ཙམ་ཟིན་གྱི་ཡོད་པ་དང་དེའི་ཁྲོད་ལྷ་སའི་ཞོ་སྟོན་དང་། སྐྱུ་མོ་ལུང་ལྷ་མོ་ཚོགས་པ། ལྷ་སའི་ནང་མ། བོད་རིགས་ཀྱི་གཏེར་ལས་བཟོས་པའི་རྒྱུ་ཆའི་བཟོ་རྩལ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྣམ་གྲངས་ཁག་༢༠དང་། ལྷ་སའི་སྟོད་གཞས་དང་། ཨར་གཞས། འབྲི་གུང་གི་བོད་ལུགས་སྨན་གཞུང་སོགས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་༣༡ གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་༢༥སོགས་ཡོད་པ་རེད། དེ་མིན་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་༦༦ཡོད་པའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་༡༢དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་༢༡ གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་༣༣བཅས་ཡོད་པ་རེད།
ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན།[རྩོམ་སྒྲིག]
འུ་སྡོད་སྦུག་ཞེས་པ་སྔར་འུ་ལག་སྡོད་སའི་སྦུག གསོ་ར་སྦུག་ཞེས་པ་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྐབས་གསོལ་རྫོ་ར་བ། ཀླུ་སྒུག་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེ་ཀླུ་ཡུལ་དུ་གདན་ཞུར་སྒུག་བསྡད་ཡོད་པ། གཏུགས་ར་སྦུག་ཞེས་པ་གྱོད་གཞི་ཞུ་གཏུགས་བྱེད་སའི་སྦུག ལྷ་སར་ད་དུང་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་གནའ་ཤུལ་ཞི་ཁྲོ་ལྷ་ཁང་། སྙུང་གནས་ལྷ་ཁང་། ཚེས་བཅུ་ལྷ་ཁང་། མ་ཎི་ལྷ་ཁང་། དར་པོ་གླིང་། བདེ་ཆེན་རབ་བརྟན་འབྲངས་རྒྱས་ཤག རག་ཁ་ཤག སྣེའུ་ཤག་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཁང་པ་མང་དག་ཅིག་དང་། སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་སེར་སྐྱ་དཔོན་རིགས་ཀྱི་གཟིམ་ཤག་དང་། བླ་བྲང་། གཞུང་ཁང་། གྲོང་མིའི་སྡོད་ཁང་སོགས་མང་པོ་ཡོད། ཡབ་གཞིས་བསམ་གྲུབ་ཕོ་བྲང་། ཡབ་གཞིས་ཕུན་ཁང་། ཡབ་གཞིས་ལྷ་ཀླུ། ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན། ཡབ་གཞིས་སྟག་འཚེར་སོགས་ཡོད་པ་རྣམས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རིམ་བྱོན་གྱི་ཡབ་ཡུམ་བཞུགས་ཡུལ་ཡིན་པས་ཡབ་གཞིས་ཞེས་གྲགས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ན་གོ་བ་ཁང་སེར་བཅས་པའི་ཁང་པར་ཀ་རག་སེར་པོ་གསོ་བ་དམིགས་བསལ་ ཅན་འགའ་ཡོད་པར་དེ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་ཚང་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཕྱི་ཚུལ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་མ་སྐྱེས་ཨ་མ་དང་མཉམ་དུ་བཞུགས་ཁང་རེད་ཅེས་བརྗོད་སྲོལ་ འདུག ཡིན་ནའང་དོན་དམ་པར་ཨེ་འདྲ་མིན་པར་གྲགས། ད་ལྟ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ལོ་རྒྱུས་སུ་བྲིས་མེད་པའི་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་བླ་བྲང་དང་། གཟིམ་ཤག འབྱོར་པ་ཅན་གྱི་ཁང་ཁྱིམ་ཁག་ཅིག་བསྡད་ཡོད་པ་སྟེ། བར་སྐོར་ནང་དུ་གཟིམ་ཤག་ཐོན་པ་དང་། བར་སྐོར་ལྷ་ངོས་སུ་སྤོམ་མདའ་ཚང་། བསམ་གྲུབ་ཕོ་བྲང་། གླིང་ཚང་བླ་བྲང་། གཟིམ་ཤག་བཤད་སྒྲ། ཁྲི་བྱང་བླ་བྲང་སོགས་དང་། བར་སྐོར་བྱང་ངོས་སུ་ཡབ་གཞིས་ཕུན་ཁང་དང་། ཡབ་གཞིས་སྟག་འཚེར། ལྷ་ཀླུ་དགའ་ཚལ་སོགས་ཀྱི་ཁང་པ་མ་ཚང་བསྡད་ཡོད། ཡབ་གཞིས་མང་ཆེ་བ་ཁང་རུལ་དུ་གྱུར་ནས་གྲོང་མི་སྡོད་ལོས་མི་བཟོད་པར་སྔར་གྱི་ རྨང་གཞིའི་སྟེང་གསར་རྒྱག་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་ཡོད།
གཞུང་ལམ་དང་སྲང་ལམ།[རྩོམ་སྒྲིག]
- པེ་ཅིང་གཞུངལམ་
- ཅང་སུའུ་གཞུང་ལམ།
དེང་སྐབས། ཅང་སུའུ་གཞུང་ལམ་ཐོག་གི་གྲུབ་ཆ་ནི་ཀྲུང་གོའི་གྲོང་ཁྱེར་གཞན་དག་གི་གྲུབ་ཆ་དག་དང་འདྲ་མཚུངས་ཡོད་སྟེ། སྲིད་གཞུང་གི་ཁང་བརྩེགས། འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། སློབ་གྲྭ། སྨན་ཁང་། གསར་འགྱུར་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་། བཟོ་གྲྭ། མགྲོན་ཁང་། ཟ་ཁང་བཅས་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་ངང་བསྡད་ཡོད། ད་དུང་དམག་མིའི་སློབ་གླིང་དང་ཏང་ཨུད་གྲོས་ཚོགས་ལས་ཁུངས།སོངས་ཀྱང་ཡོད། གཞུང་ལམ་དེའི་མིང་འདོགས་ལ་ “གློད་ཀླད་སྲང་ལམ”་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད།
- བདེ་སྐྱིད་གཞུང་ལམ།
- བཅིངས་འགྲོལ་གཞུང་ལམ་།
- སེ་ར་གཞུང་ལམ་།
- གླིང་སྐོར་གཞུང་ལམ་།
- འདྭམ་ར་གཞུང་ལམ་།
- ཉང་བྲན་གཞུང་ལམ་།
- དྭོགས་སྡེ་གཞུང་ལམ་།
- ནན་ཅིང་གཞུང་ལམ་།
- ཀླུ་ལྡིངས་གཞུང་ལམ་།
- བརྒྱད་གཅིག་གཞུང་ལམ་།
- དུས་རབས་ལམ་ཆེན།
- རྡོ་སེངྒེ་སྲང་ལམ་།
- གཡུ་ཐོག་སྲང་ལམ།
- བར་སྐོར་སྲང་ལམ།
- ཚེ་སྨོན་གླིང་སྲང་ལམ།
གླིང་ཕྲན་ཁག་གཉིས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཉི་མའི་གླིང་ཕྲན།
དེའི་སྔོན་ཉི་མའི་གླིང་ཕྲན་ལ་ལྕིང་མའི་གླིང་ག་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་རུ་ལྗོན་ཤིང་སྣ་ཚོགས་དང་ཆུ་འགྲམ་གྱི་བྱེ་ཐང་། འཇམ་ཐིང་ཐིང་ངང་བཞུར་བཞིན་པའི་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུ་བཅས་ཡོད་རེད། ཟམ་པ་ཆུང་ཆུང་དེའི་མགོ་མཇུག་གཉིས་ཀར་བོད་ཀྱི་རླུང་རྟས་བརྒྱན་ཡོད། ས་གནས་མི་དམངས་ཀྱིས་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་ས་ཆ་དེར་རྐུན་མ་གླིང་ག་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་ ཡོད། དེ་ནི་རྐུན་མ་དག་སྦས་སྐུང་བྱེད་ས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༤་ལོར་ལྷ་སར་གནས་སྡོད་རྒྱའི་རི་མོ་བ་ཆེས་གྲགས་ཅན་ཞིག་གི་ངོ་ སྤྲོད་རྒྱབ་གཉེར་འོག་ཨོའོ་མིན་ནས་ཡིན་པའི་རྒྱ་སྐྱེད་པ་ཞིག་དང་ལྷ་སའི་སྲིད་ གཞུང་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་བདག་མེད་ཡུལ་ལྗོངས་དེ་རྒྱན་རྩེད་ཁང་ཞིག་ལ་བསྒྱུར་ པ་རེད། དེ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་འབྱོར་ལྡན་མི་སྣ་ཞིག་གིས་དེ་ཚུར་བླངས་ཏེ་དེའི་ཚབ་ལ་ཀྲུང་ ཧེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོང་རྡལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་རེད། ཉི་མའི་གླིང་ཕྲན་ལ་ཡུལ་ལུང་འདྲ་མིན་གྱི་ཟས་རིགས་ཀྱི་བྲོ་བ་ལྡན་པའི་ཟ་ཁང་མང་ པོ་འདུག བོད་ཀྱི་འབྲོག་ཁྱི་བཙོང་སའི་ཚོང་ཁང་ཡང་ཡོད། ལྷ་ས་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དང་ལྷ་སའི་སྲིད་གཞུང་གི་གྲོལ་རྡལ་ལས་ཁུངས་སོགས་ཡོད།
ལྷ་ཞབས་གླིང་ཕྲན།
ཞིང་ལས་ཐོན་འབབ།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྔོ་ཚལ་ལས་རིགས་ཀྱིས་ཚོང་རར་ཁ་ཕྱོགས་ནས་རོང་འབྲོག་པའི་ཡོང་སྒོ་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་བ་དེ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་ནས། ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་བཟང་ཆ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཏེ། དུས་ཚིགས་ལས་ལྡོག་པའི་སྔོ་ཚལ་དང་སྟོན་དཔྱིད་བར་གྱི་སྔོ་ཚལ་འདེབས་པར་ཤུགས་བསྣན་པས། ལྷ་སའི་སྔོ་ཚལ་ལས་རིགས་རིམ་བཞིན་ས་ཁུལ་ཅན་དང་། ཐོན་ལས་ཅན། ཁྱབ་ཁོངས་ཅན། དེང་རབས་ཅན་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གོང་འཕེལ་བྱུང་སྟེ། ཞིང་ལས་ལ་ཁེ་ཕན་ཐོབ་པ་དང་། ཞིང་བའི་ཡོང་སྒོ་འཕར་བ་མངོན་འགྱུར་བྱས། འཆར་གཞི་ལྟར་ན། 2015ལོར་བསླེབ་དུས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྔོ་ཚལ་འདེབས་འཛུགས་གཞི་ཁྱོན་མུའུ་ཁྲི8.52ལ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་ཐོན་ཚད་ཏུན་ཁྲི35ལ་བསླེབ་ངེས།
དུས་ཆེན།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཞོ་སྟོན་དུས་ཆེན་
ཧོར་ཟླ་བདུན་པའི་ནང་སྔར་སྲོལ་དུས་སྟོན་འབྲས་སྤུངས་ཞོ་སྟོན་ཡིན་པ་དང། ཉིན་དེའི་ཞོགས་ཕར་འབྲས་སྤུངས་དགོན་དང། སེ་ར་དགོན་གཉིས་སུ་གུ་གེ་ཞལ་ཐང་འགྲེམ་སྤེལ་བྱེད། དེ་རྗེས་ཉིན་བདུན་རིང་ནོར་བུ་གླིང་ག་དང་། རྫོང་རྒྱབ་ཀླུ་ཁང་སོགས་སུ་ལྷ་མོ་འཁྲབ་པ་དང་། གཞན་ཡང་དུས་དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ནས་ཕེབས་པའི་ཡུལ་འཁོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་དང་། གནས་མཇལ་བ། འཚོང་གཉེར་བ།རིག་གནས་སློབ་གསོའི་ལས་གཉེར་བ་སོགས་ཕྱོགས་མང་པོའི་མཐུན་གྲོགས་མཉམ་འཛོམས་ཐོག་དགའ་སྤྲོའི་ངང་ནས་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡི་འབྱུང་འགྱུར་བྱ་གཞག་གང་དང་གང་གི་ཐད་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེས་ཀྱིས་ལག་སྦྲེལ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་མཐུན་ལམ་འཛུགས་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་ཤོས་ཤིག་ཡིན།
དཔལ་ལྷའི་དུས་ཆེན་
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ། ལྷ་ས་དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད།། ཞོལ་པ་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད།།ཅེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། དེའི་དོན་ནི། དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་ཀྱི་ཉིན་དེར། ལྷ་སའི་གཡས་གཡོན་དུ་བཞུགས་མཁན་གྱི་གྲོང་མི་དང་སྤུན་མཆེད་རྣམས། ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཆོད་མཇལ་ཞུ་བ་དང་དཔལ་ལྷ་མོ་མཇལ་དུ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། སྐབས་དེར་ལྷ་ས་བ་ཚོས་ཞོལ་བ་རྣམས་སྐུ་མགྲོན་དུ་ཞུ་ནས་གསོལ་ཚིགས་འདེགས་སྲོལ་ཡོད། དབུས་ཁུལ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ལྷ་སའི་གཡས་གཡོན་གྱི་བོད་མི་ཚོར་མཚོན་ན། དཔལ་ལྷ་རི་རབ་ཀྱི་དུས་ཆེན་འདི་ནི་ཆེས་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་དུས་ཆེན་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན།
དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་ཀྱི་དུས་ཆེན་དངོས་གཞི་དེ་ནི། ལོ་རེའི་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་ཡིན་ཞིང༌། ཉིན་དེར། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་སྲུང་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོར་ལྷ་གསོལ་ཞུ་བའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད།
ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ།
སྔོན་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྟོན་པ་བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་དུས་སྟོན་མཛད་པར་དྲན་གསོ་ཞུ་ཕྱིར་བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བསྟན་ཉིན་མོར་བྱེད་པའི་དཔལ་མགོན་དམ་པ་ྋཤར་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པ་མཆོག་གི་མཛད་ཆེན་བཞིར་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་འདི་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༡༤༠༩ ལོར་གསར་འཛུགས་མཛད། དེ་ནས་བཟུང་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱིས་གཙོས་དགེ་འདུན་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་ལོ་ལྟར་ བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་འགོ་ནས་ཉིན་ཉེར་གཅིག་རིང་སྨོན་ལམ་གསུང་འདོན་གྱིས་མཚོན་ ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་པ་སྣ་མང་སྤེལ་ཏེ་གངས་ཅན་རི་བོའི་ཁྲོད་དུ་ཕན་བདེའི་གཞི་མ་ རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་འཇོག་གནང་མཛད། དེ་ རྗེས་ཕྱི་ལོ ༡༤༩༨ ནས་ ༡༥༡༨ བར་མི་ལོ་ཉི་ཤུ་རིང་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་བཀའ་བརྒྱུད་པ་དང་ས་སྐྱ་བ་སོགས་ ལས་སེ་འབྲས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཞུགས་མི་ཆོག་པའི་གནས་སྟངས་བྱུང་ཞིང།། ཕྱི་ལོ་ ༡༥༡༨ ལོར་ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་ངག་དབང་གྲགས་པས་སྲིད་དབང་བཟུང་པ་ནས་སྔར་ལྟར་ཆོ་འཕྲུལ་ སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དེ་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱིས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་ཡོད།
ཕྱི་ ལོ་ ༡༦༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དབང་བདག་གིར་བཞེས་པ་ནས་ལོ་རེར་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་སྔར་སྲོལ་ཉམས་མེད་ཐོག་དུས་སྟོན་གྱི་ཆེ་བ་འདེགས་ཆེད་ སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་སྣ་མང་ཞིག་ཀྱང་སྐབས་བསྟུན་གསར་འཛུགས་གནང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་མང་ཇ་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་དང།། སྨོན་ལམ་གྱི་འདུས་ཚོགས་དངོས་གཞིར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་ཚོགས་མགོན་དུ་ཕེབས་ ཏེ་སྲས་བཅས་རྒྱལ་བའི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་དང་འབྲེལ། མཆོད་བསྟོད་སྨོན་གསུམ་གྱི་རིམ་པ་ཁག་མཛད། ཞོགས་པ་གསུང་རར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པའི་གསུང་ཆོས་ དང།། དེ་རྗེས་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་དམ་འཇོག་པ་ནས་ཚད་མ་ལས་འཕྲོས་པའི་བརྒལ་བརྟག་གི་ གསུང་ལན་གནང་རྒྱུ་དང༌། གུང་ཚིགས་གྲོལ་བསྟུན་དབུ་ཕར། དགོང་ཇ་གྲོལ་མཚམས་འདུལ་མཛོད་བཅས་ཀྱི་དམ་འཇོག་མཛད་རྒྱུ་དང།། སྐབས་སོ་སོར་གདན་ས་གསུམ་གྱིས་གཙོས་མཁས་མང་ཡོན་ཏན་བྱེ་བས་མངོན་པར་འཕགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་བརྒལ་བརྟག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ལམ་ནས་རྩོད་པའི་གྲགས་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ ལོ་འགེངས་པ་མཛད།
པར་རིས་བར་འཁྱམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
-
ཟངས་གཡག.JPG
-
ལྷ་སའི་རླུང་འཕྲིན་གྱི་གནམ་སྐུད།.JPG
རླུང་འཕྲིན་གྱི་གནམ་སྐུད།
-
བྲག་ལྷ་ཀླུ་སྦུག.JPG
-
ཞོག་ཁོག་མོག་མོག.JPG
ཞོག་ཁོག་མོག་མོག
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།[རྩོམ་སྒྲིག]
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚངས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་བྱང་དང་མཛད་པ་པོ་སུ་ཡིན་གྱི་སྐོར། ལག་བྲིས་ཀྱི་རིགས་དང་དཔེ་ཆའི་དཔར་བསྐྲུན་གྱི་དུས་ཚོད་སོགས་གསལ་བོར་བཀོད་ ཡོད།
- [1]《斯大林全集》第十一卷 作者: 斯大林 出版社:北京人民出版社 1985年
- [2]《དེབ་ཐེར་མེས་པོའི་ཞལ་ལུང》མཛད་པ་པོ། ཤིང་བཟའ་སྐལ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན། རྨ་ལྷོ་སོག་རྫོང་གི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ། (ཟུར་ལྟའི་མ་ཡིག་དེབ་རྙིང་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་པས་དཔྱད་དགོས་རྒྱུ་འདུག)
- [3]《中国历史》编者:人民教育出版社历史室 出版社:人民教育出版社 2007年
- [4]《原始文化》神话,哲学,宗教,语言,艺术和习俗发展之研究 作者:爱德华•泰勒(1832-1917)英国人类学家 译者:连树声 出版社:广西师范大学出版社 2006年.
- [5]《古代社会》作者:路易斯•亨利•摩尔根(1818-1891)美国著名人类学家 历史学家 出版社:江苏教育出版社
- [6]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》ཆོས་འབྱུང་ཆེན་མོ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ལྡེའུ་ཇོ་སྲས་ ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ།
- [7]《མ་ནྀ་བཀའ་འབུམ》མཛད་པ་པོ། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ། གཏེར་སྟོན་པ། གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་སོགས། པར་སྐྲུན་ཁང་། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན།
- [8]《བཻ་རོའི་རྣམ་ཐར་འདྲ་འབག་ཆེན་མོ》རྗེ་བཙུན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཻ་རོ་ཙ་ནའི་ རྣམ་ཐར་འདྲ་འབག་ཆེན་མོ། གཏེར་སྟོན་པ་གཡུ་སྒྲ་སྙིང་པོ། པར་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
- [9]《སྲིད་པ་སྤྱི་སྐོང་སྣང་སྲིད་སྤྱི་མདོས》མཛད་པ་པོ། ར་སངས་ཁྲི་ནེ་ཁོད།(དུས་རབས་བརྒྱད་པ)བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས 《ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོའི་གསུང་སྙན》ཁྲོད་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་རིགས་རིག་པའི་དངོས་མང་བཤམས་མཛོད་ཁང་། 2002ལོ།
- [10]《སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག》སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་སྒོ་མོའང་ཟེར། གསུངས་པ་པོ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ། གཏེར་སྟོན་པ། གྱེར་མི་ཉི་འོད་དང་རྨ་སྟོན་སྲིད་འཛིན། གཏེར་ཐོན་ལོ། 1108ལོ། ལག་བྲིས་མ།
- [11]《ཤ་རིའི་སྒྲ་མདོ》མཛད་པ་པོ་སོགས་མི་གསལ། རྒྱལ་རོང་ཁོག་གི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ།
- [12]《གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག》ཞྭ་སེར་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་ཆེན་པོས་གཙོས་ སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་རིམ་བྱུང་གི་གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པའི་ དྲི་མེད་ཟླ་ཤེལ་གཙང་མའི་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ། སྒྲིག་པ་པོ། བོད་ལྗོངས་པོ་ཏ་ལ་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སོའོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990ལོ།
- [13]《现代印度哲学•人的精神》作者:拉达克里希南 电子版
- [14]《贝多芬语录》作者:贝多芬 电子版
- [15]《འདུལ་བའི་ལེགས་བཤད་སྐལ་བཟང་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ》མཛད་པ་པོ། པ࿄་ཆེན་བདེ་ལེགས་ཉི་མ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ།
- [16]《འདུལ་བའི་ལྒིང་འབུམ་ཆེན་མོ》ལེགས་པར་གསུངས་བའི་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་ ལྒིང་གཞི་དང་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལུང་སྡེ་བཞི་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། མཛད་པ་པོ། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ། པར་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990 ལོ།
- [17]《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ ཀྱི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ།
- [18]《མུ་ཡེ་པྲ་ཕུད་ཕྱའི་མཐར་ཐུག》བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《ཁུ་བྱུག་ སྔོན་མོའི་གསུང་སྙན》ཁྲོད་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་རིགས་རིག་པའི་དངོས་མང་བཤམས་མཛོད་ཁང་།2002ལོ།
- [19]《དབུ་ནག་མིའུ་འདྲ་ཆགས》བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《ཁུ་བྱུག་སྔོན་ མོའི་གསུང་སྙན》ཁྲོད་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་རིགས་རིག་པའི་དངོས་མང་བཤམས་མཛོད་ཁང་།2002ལོ།
- [21]《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལྔའི་རྣམ་གཞག》མཛད་པ་པོ། བཙུན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1981ལོ།
- [22]《རིག་གནས་ཀུན་ཤེས་ནས་བདག་མེད་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་དེའི་དོན་ རྣམ་པར་བཤད་པ་ཉུང་གསལ་ཀུན་དགའ》སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན་གྱི་གསུང་ རྩོམ་པོད་དང་པོའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན། སྒྲིག་པ་པོ། དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ།
- [23]《ཐ་སྙད་རིག་གནས་ལྔའི་བྱུང་ཚུལ་བློ་གསལ་མགྲིན་རྒྱན》མཛད་པ་པོ། འདར་སྟོད་དགྲ་འདུལ་དབང་པོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1988ལོ།
- [24]《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1981ལོ།
- [25]《བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བརྒལ་ལན་དང་དྲིས་ལན་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》མཛད་པ་པོ། ཀུན་མཁྱེན་རྣམ་གཉིས་སོགས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [26]《བྱམས་མ》བྱམས་མ་སྐྱོན་གྱི་འཇིགས་སྐྱོབ་ཅེས་ཀྱང་བྱ། གཏེར་སྟོན་པ། ཁྲོ་ཚང་འབྲུག་ལྷ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་ཞིབ་འཇུག་སོའུ་ཡི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་གི་ གློག་དཔར་སྣ་རིང་མ།
- [27]《བོད་ཡུལ་ལ་མགྲོན་དུ་ཕེབས་པའི་གོ་ལ་གཞན་གྱི་མྱི》རྩོམ་པ་པོ། ལྡོང་ཕྲུག པར་སྐྲུན་ཁང་། གངས་ཅན་པ་ཚོང་འཕྲིན་ཇུས་འགོད་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་ནས་དཔར།
- [28]《གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་རང་གི་མི་ཞིག་རེད》ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྒྲིག་ ཁང་གི་མཉམ་འབྲེལ་དཔར་མ། 2009ལོ།
- [29]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ།
- [30]《འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད》འཛམ་གླིང་ཆེན་པོའི་རྒྱས་བཤད་སྣོད་བཅུད་ཀུན་གསལ་མེ་ ལོང་ཞེས་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། བཙན་པོ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [31]《图腾崇拜》作者:海通 苏联著名的人类学专家 译者:何星亮 出版社:广西师范大学出版社 2006年.
- [32]《金枝》作者: J•G弗雷泽(1854-1941)英国著名人类学家 民俗学家 译者:张泽石等 出版社:新世纪出版社 2006年
- [33]《ལྟ་བའི་ཕྱོགས་སོ》ལས་ཁྱུང་གི་རུ་སྐོལ་སྐོལ་མདོའི་ལེའུ། མཛད་པ་པོ། ཞང་ཞུང་ཁྲོ་འཕན། ལག་བྲིས་མ།
- [34]《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་རྣམ་ཐར་ཆེན་མོ》གཏེར་སྟོན་པ། ཁོད་པོ་བློ་གྲོས་ཐོགས་མེད། གཏེར་ཐོན་ལོ། 1301ལོ། དཔེ་ཁུངས། ལག་བྲིས་མ།
- [35]《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ》གཏེར་སྟོན་པ། གུ་རུ་ཨུ་རྒྱན་གླིང་བ། གཏེར་ཐོན་ལོ། རབ་བྱུང་ལྔ་བ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ།
- [36]《རྒྱལ་གཤེན་ཡ་ངལ་གྱི་གདུང་རབས་ཨུན་ཆེན་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས》མཛད་པ་པོ། ཡང་སྒོམ་མི་འགྱུར་རྒྱལ་མཚན། མཛད་པའི་ལོ་ཚིགས། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པ། དཔེ་ཁུངས། དབུ་མེད་ཕྱག་བྲིས་མ།
- [37]《ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་གི་དཀར་ཆག་འབྲིང་པོ》མཛད་པ་པོ། ལྕང་གླང་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010 ལོ།
- [38]《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ》སྒྲིག་པ་པོ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992ལོ།
- [39]《ཞང་བོད་བསྟན་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷ་རྒྱུད་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་མ་བཅོས་གསེར་གྱི་ ཡང་ཞུན་ཞེས་བྱ་བ》མཛད་པ་པོ། ཀུན་བཟང་བློ་གྲོས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003ལོ།
- [40]《བོན་གྱི་མོ་ཡིག་རྙིང་བ་ཁག་གསུམ》ནི《敦煌吐蕃文书论文》རུ་བསྡུས་ཡོད། 编者:王尧和陈践 出版社:四川人民出版社 1988年
- [41]《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་རྩོམ》པོད་གསུམ་པ། མཛད་པ་པོ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོ།
- [42]《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་རྣམ་ཐར་བཀའ་ཆེམས་ གསེར་གྱི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ། གཏེར་སྟོན་པ། ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤ། གཏེར་ཐོན་ལོ། 1049ལོ། པར་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
- [44][46]《ཉང་རལ་ཆོས་འབྱུང》ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་ཅེས་ ཀྱང་བྱ། མཛད་པ་པོ། ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1988ལོ།
- [45]《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རྒྱུད་འབུམ་གྱི་མ་དཔེ་རྙིང་བ་མི་འདྲ་བ་ཁག་ལྔ》བསྡུ་ སྒྲིག་པ། བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ། དབུ་ཅན་དང་དབུ་མེད་ལག་བྲིས་མ།
- [47]《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ཡིག་ཆ་བདམ་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། ལུའོ་པིང་ཧྥུན་དང་ཧོང་པུའུ་ཧྥན། པར་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1983ལོ།
- [48]《གསོ་རིག་སྨན་གྱི་ཁོག་འབུགས》དཔལ་ལྡན་གསོ་བ་རིག་པའི་ཁོག་འབུགས་ལེགས་བཤད་ བཻདཱུཪྻའི་མེ་ལོང་དྲང་སྲོང་དགྱེས་པའི་དགའ་སྟོན་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། པར་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ།
- [49]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ།
- [50] 《སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་བོ》མཛད་པ་པོ། བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བལ་ཡུལ་སྨན་རིའི་ཁྲི་བསྟན་ནོར་བུའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། 2005ལོ།
- [51] 《མི་དམར་མགོ་གསུམ་བཞུགས་པའི་དབུ་ལེགས་སོ》བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ།
- [52]《བདེན་པ་བོན་གྱི་མཛོད་སྒོ་སྒྲ་འགྲེལ་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག》 མཛད་པ་པོ། དྲན་པ་ནམ་མཁའ། གཏེར་སྟོན་པ། གྱེར་མི་ཉི་འོད་དང་རྨ་སྟོན་སྲིད་འཛིན། དཔེ་ཁུངས། སྨན་རིའི་ལྕགས་དཔར་སྣ་རིང་མ།
- [53]《རྒྱལ་ཁམས་རིགས་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ》མཁས་དབང་དགེ་ འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་པོད་དང་པོར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990ལོ།
- [54]《རྦ་བཞེད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། བདེ་སྐྱིད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [55]《རྒྱལ་རབས་མང་བོའི་ལེགས་བཤད་རྣམ་གྲངས་ཡིད་འཛིན་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ》མཛད་པ་ པོ། སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་བོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར། 2007ལོ།
- [56]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ།
- [57]《རྒྱ་བོད་ཀྱི་ནོར་རྫས་ཀྱི་རིས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པའི་དཔྱད་དོན་ཡིད་ཀྱི་ འདོད་འཇོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ》བཟོ་རིག་ཉེར་མཁོ་བདམས་བསྒྲིགས་ཞེས་པར་བསྡུས་ ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990ལོ།
- [58]《རྒྱལ་རབས་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བ》བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བར་གྲགས་པ་ ལས་མངའ་རིས་སྟོད་མར་ཡུལ་བདག་པོའི་དེབ་ཐེར་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་གསུང་འབུམ་པོད་གསུམ་པར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོ།
- [59]《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》མཛད་པ་པོ་མི་གསལ། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ།
- [60]《བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་མཁན་པོ་སློབ་དཔོན་པདྨའི་དུས་མདོ་སྔགས་སོ་ སོར་མཛད་པའི་སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ》མཛད་པ་པོ། སྦ་གསལ་སྣང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990ལོ།
- [61]《གུ་རུའི་བཀའ་ཐང་རྒྱས་པ》མཛད་པ་པོ། རིག་འཛིན་རྒོད་ལྡེམ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། དམངས་ཁྲོད་ལག་བྲིས་མ།《གུ་རུའི་བཀའ་ཐང་དུམ་ཆུང》མཛད་པ་པོ། ཨ་ཡ་བོན་པོ་ལྷ་འབུམ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས།དམངས་ཁྲོད་ལག་བྲིས་མ།《སློབ་དཔོན་པདྨ་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་གྱི་ རྣམ་ཐར་བོན་ལུགས་མ》བསྡོམས་པས་པོད་བརྒྱད་ཡོད། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། དབུ་མེད་ཕྱག་བྲིས་མ། 《གུ་རུའི་བཀའ་ཐང་ས་གཏེར་མ》གཏེར་སྟོན་པ། དུམ་རྒྱ་ཞང་ཁྲོམ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། དམངས་ཁྲོད་ལག་བྲིས་མ་སོགས་སྣ་མི་འདྲ་བ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད།
- [62] 《རྦ་བཞེད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། བདེ་སྐྱིད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [63] [90]《བདུད་འཇོམས་ཆོས་འབྱུང》གངས་ལྗོངས་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་སྔ་ འགྱུར་ཐེག་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་དག་ཅིང་གསལ་བར་བརྗོད་ པ་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1996ལོ།
- [64]《དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་བསྟན་པའི་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་ཆེན》ས་སྐྱའི་ ཆོས་འབྱུང་གཅེས་བསྡུས་དེབ་བཞི་བར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ངོར་ཆེན་དཀོན་མཆོག་ལྷུན་གྲུབ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར། 2009ལོ།
- [65]《རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང》མཛད་པ་པོ། སོག་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་མགོན་པོ་སྐྱབས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1983ལོ།
- [66]《རྒྱའི་བཙུན་པ་ཧྥ་ཤན་གྱི་རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག》བོད་འགྱུར་མ། མཛད་པ་པོ། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ(334-420)དཔེ་ཁུངས། གློག་རྡུལ་ཡིག་ཚགས།
- [67] 《ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཞིང་གི་བཀོད་པའི་དཀར་ཆགས》མཛད་པ་པོ། ཞོན་ཙང་། བསྒྱུར་པ་པོ། ཆ་གན་བླ་མ་ཞབས་དྲུང་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་ཨོ་ཐ་ནི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གློག་དཔར་སྤུས་ལེགས་མ། 2005ལོ།
- [68] 《大唐西域求法僧传校注》 作者:义净等 出版社:中华书局 1988年
[69]《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཅིག་ཅར་རིགས་པ་ཡང་དག་ངེས་པ》(顿悟大乘正理决叙) ཧྥ་རན་སིའི་བསྡུ་ཉར་གནང་བའི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད། མ་དཔེ་རྒྱ་ཡིག གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ།
- [70]《ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་ངོ་མཚར་བང་མཛོད》མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་ཨ་མྱེས་ཞབས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ།
- [71]《ཀྲིན་ཡོན་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐོ་ཡིག》གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ།
- [72]《ས་སྐྱའི་གསུང་འབུམ》པོད་བཅོ་ལྔ་བར་བསྡུས་ཡོད། སྡེ་དགེ་ཤིང་དཔར།
- [73]《ལོ་ཙིས་ཧུའུ་མར་བདམས་པ》གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ།
- [74]《ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》པོད་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་བར་གསལ། དེའི་ཁྲོད་དུ་བསྡུས་པའི་ཐེ་གེའི་རྣམ་ཐར་ཁྲོད་དུ་ཡོད། གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ།
- [75]《བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ》མཛད་པ་པོ། རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་གྲགས་པ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000ལོ།
- [76]《དབུ་མའི་སྒོམ་རིམ》ཅེས་པ་《རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀ་མ་ལ་ཤི་ལས་ མཛད་པའི་བསྒོམ་རིམ་གསུམ་དང་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་བཅས་ཕྱོགས་སྡེབས་ བཞུགས་སོ》རུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ཀ་མ་ལ་ཤི་ལ། པར་སྐྲུན་ཁང་། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན།
- [77]《སྡོམ་གསུམ་རབ་དབྱེ》སྡོམ་པ་གསུམ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཟེར། ས་སྐྱའི་དཔེ་ཚོགས་ཀྱི་གྲས་སྡོམ་གསུམ་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ས་པ࿄་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོ།
- [78]《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ ཀྱི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ།
- [79]《ཆག་ལོའི་ལམ་ཡིག》ཆག་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་རྗེ་དཔལ་གྱི་རྣམ་ཐར་ཀྱང་ཟེར། ཁོང་གི་ཡིག་འབྲི་བ་ཆོས་དཔལ་དར་བྱང་གིས་མཛད། ལག་བྲིས་མ། 1981ལོ།
- [80]《藏传佛教中观哲学》作者:伊丽莎白•纳珀 出版社:中国人民大学出版社 2006年
- [81]《རྒྱ་ནག་ཧྭ་ཤང་གི་བྱུང་ཚུལ་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་སྔ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཙམ་ སྨོས་པ་ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་དྭངས་བྱེད་དགེ་བའི་ཆུ་རྒྱུན》ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ ནོར་བུའི་གསུང་འབུམ་པོད་གཉིས་པར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོ།
- [82] 《ཆོས་འབྱུང་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང》མཛད་པ་པོ། སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1992ལོ།
- [83]《སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ》སྨན་དཔྱད་སོ་མ་ར་ཛའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ། བསྒྱུར་པ་པོ། ཧྭ་ཤང་མ་ཧྭ་ཡ་ན་དང་བཻ་རོ་ཙ་ན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985ལོ།
- [84][85][86]《དེབ་ཐེར་དམར་པོ་གསར་མ》རུ་བསྟན་བཅོས་དེ་གསུམ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། པ࿄་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པ། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ།
- [87] 《ས་སྐྱ་པ࿄་ཊི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་རྩོམ་ལྒིགས་བམ་པོད་གསུམ་པ》ལས་ སྐྱེས་སུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་སྤྲིང་བའི་ཡི་གེ་རུ་འཁོད་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ࿄་ཊི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1992ལོ།
- [88]《ཀ་དཔེ་རྩ་བའི་སྡོམ》སྣ་རིང་ལག་བྲིས་མ།
- [89] 《བོད་ཀྱི་སེར་མོ་བའི་ཆོས་རྩོད་ལོ་རྒྱུས》རྩོམ་པ་པོ། སྒྲེ་མེ་བེད། ཧྥ་རན་སི་ནས་དཔར་སྐྲུན་བྱས། 1952ལོ།
- [91]《བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྐོར་བཤད་པ》དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ ཀྱི་གསུང་རྩོམ་དུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོ།
- [92]《ཧྥེ་ཨར་པ་ཧི་ཡི་ཆོས་སྲིད་ལྟ་ཚུལ》འགའ་ཤས་བདག་གི་ཟིན་བྲིས་ལས་བཤུས་ཤིང་ དེབ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོར་བཏུས་ཡིན་པས་དཔེ་སྐྲུན་གནས་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་པ་ འགོད་མ་ཐུབ།
- [93]《བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་གྲོས་སུ་འདེབས་པ་གཟི་ཡི་ཕྲེང་བ》མཛད་པ་པོ། ནམ་མཁའ་ནོར་བུ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོ།
- [94] [116]《ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དང་བོད་རིག་པའི་འཕེལ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ》རྩོམ་པ་ པོ། རྨེ་སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། ལྕགས་དཔར་དེབ་གཟུགས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་སོགས་མི་གསལ།
- [95]《吐蕃政教关系史》作者:石硕 出版社:四川出版集团和四川人民出版社 2004年
- [96]《མཁས་དབང་བོན་བརྒྱ་རིན་པོ་ཆེའི་བསྟན་རྩིས་དང་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》 མཛད་པ་པོ། བོན་བརྒྱ་དགེ་ལེགས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [97]《ང་ཚོ་སད་རན》རྩོམ་པ་པོ། སྒོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ།
- [98]《ཆོས་འབྱུང་འབེལ་གཏམ་ཉུང་ངུ》མཛད་པ་པོ། རྫ་དཔལ་སྤྲུལ་ཨོ་རྒྱན་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་པོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ།
- [99]《青藏高原的历史与文明》作者:石硕 出版社:中国藏学出版社 2007年
- [100]《ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་རིང་ཆོས་མི་སྣུབ་པའི་ཕྱིར་རྗེ་བློན་མནས་བསྒག་པའི་ བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་གཉིས་པ》བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་ཞེས་པར་བསྡུས་ ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
- [101]《军事学是什么》作者:任向群等著 出版社:北京大学出版社 2009年
- [102]《战争论》出版社:商务印书馆 1964年
- [103]《毛泽东选集》作者:毛泽东 出版社:人民出版社 1991年
- [104]《文明的毁灭与孕育梷深刻影响人类社会的60次重大战争》作者:李庆山 出版社:中国青年出版社 2008年
- [105]《中国西藏地方货币》作者:曹刚 出版社 四川民族出版社 1999年
- [106]《ས་ཡི་སྙིང་བོ་འཁོར་ལོ་བཅུ་བའི་མདོ》སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད།
- [107]《འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ》འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པ་མདོ་སྡེའི་དབང་ བོའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་བཞུགས་སོ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོ།
- [108]《མདོ་སྡེ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག》འགྱུར་བྱང་མེད། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་གྱི་མདོ་མང་ཟ་འ་ཡ་ར་བཅས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་བཞུགས་ཡོད།
- [109]《བྱང་སེམས་སྤྱོད་ཡུལ་ཐབས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་བསྟན་པའི་མདོ》པ࿄་ ཊི་ཏ་པྲཱཛྙྲཝརྨ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་སོགས་པས་བསྒྱུར། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད།
- [110]《ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་རྔ་སྒྲའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཤོ་ལོ་ཀ་བརྒྱ་བ》འགྱུར་བྱང་མེད། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་མདོ་མང་ལ་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད།
- [111]《ལེགས་པར་བཤད་པ་རིན་པོ་ཆེ་གཏེར་དང་འགྲེལ་བ་བཞུགས་སོ》བོད་ཀྱི་ཕལ་སྐད་ལ་ ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཅེས་གྲགས་ཆེ། རྩ་བ་མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ࿄་ཊི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ།
- [112] 《བདུད་འཇོམས་ཆོས་འབྱུང》གངས་ལྗོངས་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་སྔ་ འགྱུར་ཐེག་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་དག་ཅིང་གསལ་བར་བརྗོད་ པ་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1996ལོ།
- [113]《ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་བཞུགས་སོ》མཛད་པ་པོ། གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། ལག་བྲིས་མ།
- [114]《人类的生存哲学》主编:英炜 出版社;中华工商联合出版社 2007年
- [115]《གྲུབ་མཐའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད》མཁས་དབང་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་ དུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སྒྲིག་པ་པོ། རྣམ་རྒྱལ་ར་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོ།
- [117]《历史哲学》作者:黑格尔 出版社:商务印书馆2007年
- [118]《རྒྱལ་སྡེ་སྐར་ཆུང་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ》བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་ བདམས་བསྒྲིགས་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
- [119]《房龙讲述历史的故事》作者:亨德里克•威蒹•房龙 译者:黄拥 出版社:中国广播电视出版社 2005年
- [120]《བསྐལ་བའི་གཏམ་ལྒིང་དམར་ལྡང་མ》རྩོམ་པ་པོ། འབྲོང་བུ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོ།
- [121]《འཛམ་གླིང་མཐའ་དབུས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཉེར་མཁོའི་སྣང་བ》མཛད་པ་པོ། དབྲ་སྟོན་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་ཁུངས། ཤིང་དཔར་ལྒིགས་བམ།
- [122]《སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་བོ》མཛད་པ་པོ། བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བལ་ཡུལ་སྨན་རིའི་ཁྲི་བསྟན་ནོར་བུའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། 2005ལོ།
- [123][124]《འཛམ་གླིང་གངས་རྒྱལ་ཏི་སེའི་དཀར་ཆག་ཚངས་དབྱངས་ཡིད་འཕྲོག》མཛད་པ་ པོ། གྲུབ་དབང་བསྟན་འཛིན་རིན་རྒྱན། དཔེ་ཁུངས། དབུ་མེད་ཕྱག་བྲིས་མར་གསལ།
- [125]《གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འཇུག་ཡུལ་ལ་དཔྱད་པ》དཔྱད་རྩོམ་ཆ་ ཚང་བཀོད་ཐུབ་མེད། རྩོམ་པ་པོ། བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ། རྩོམ་ཁུངས། བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་དེབ་གསུམ་པ། དཔར་བསྐྲུན་ལོ། 2009ལོ།
- [126]《རྒྱལ་རབས་བོན་གྱི་འབྱུང་གནས》མཛད་པ་པོ། ཁྱུང་པོ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་ཁུངས། དབུ་ཅན་ལག་བྲིས་སྣ་རིང་མ།
[127]《སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་གྱི་གཏམ》མཛད་པ་པོ། ནམ་མཁའ་ནོར་བུ། མཁས་དབང་ནམ་མཁའ་ནོར་བུའི་གསུང་དུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1994ལོ།
- [128]《世界文明史年表》主编:沈坚 出版社:上海古籍出版社 2000年
- [129] 《难以置信》 苏三 著 2006年出版社:花成出版社出版2006年 196-207页
- [130]《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད》པོད་བཅུ་གཉིས། སྙན་རྒྱུད་འགོད་པ་པོ། ཁྱུང་པོ་བློ་ལྡན་སྙིང་པོ།(དུས་རབས་བཅུ་བ)དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 2000ལོ།
- [131]《མདོ་གཟེར་མིག》གཏེར་སྟོན་པ། དྲང་རྗེ་བཙུན་པ་གསེར་མིག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996ལོ།
- [132]《མདོ་འདུས》ལྷ་ཡི་བོན་མདོ་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ། གཏེར་སྟོན་པ། ཨ་ཙ་ར་མི་གཉིས་ཞེས་པ་ལས་མིང་མ་གསལ། དཔེ་ཁུངས། ལག་བྲིས་མ།
- [133]《ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ》གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁུངས་དང་འདོད་ཚུལ་སྟོན་པ་ ལེགས་བཤད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1984ལོ།
- [134]《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་ཊྭཱྃཀྐ་བཞུགས་སོ》དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཐེག་པ་མཆོག་གི་དམ་པའི་ཆོས་རིན་ཆེན་དྲི་མ་མེད་པ་ཐེག་མ་ཆེན་ པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། རྒྱལ་ཚབ་རྗེ་ཡི་གསུང་འབུམ་ག་པར་བསྡུས་ཡོད། ཤིང་དཔར་མ།
- [135]《རྗེ་བཙུན་རེད་མདའ་བ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས་ཞབས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་གསུམ་པ》 རུ་རྒྱུད་བླའི་དོན་བསྡུས་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། ས་སྐྱའི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་། པར་ཁང་སོགས་མི་གསལ།
- [136]《ཡུམ་གསུམ་གནོད་འཇོམས》མཛད་པ་པོ། དབྱིག་གཉེན། དོགས་པ་ཡོད། དཔལ་ལྡན་ཇོ་ནང་བའི་དཔེ་ཚོགས་སུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [137]《དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྙིང་བོའི་མདོ》རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་པྲ་བྷ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་བཅོས་པ། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་མདོ་མང་ཞའི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཡོད།
- [138]《ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང》ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་ བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་བ་དང་བཅས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལེགས་བཤད་ གསེར་གྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་གྲགས་པ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ།
- [139]《དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོ》དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ བསྟན་བཅོས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོ་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་གྲགས་པ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན།
- [140]《གྲུབ་མཐའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད》མཁས་དབང་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་ དུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སྒྲིག་པ་པོ། རྣམ་རྒྱལ་ར་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོ།
- [141][142]《དཔལ་ལྡན་ཇོ་ནང་བའི་དཔེ་ཚོགས》དུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [143]《རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་མཆོག་གི་གནས་ལུགས་ཟབ་མོའི་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཇོ་ནང་པ་ ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་འཇིགས་མེད་གདོང་ལྔའི་ང་རོ》ཇོ་ནང་ཆོས་འབྱུང་དང་རྗེ་ཇོ་ནང་ པ་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་བཞུགས་སོ་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ངག་དབང་ཡོན་ཏན་བཟང་པོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000ལོ།
- [144]《ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར》ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ འབྲིང་པོ་དཀའ་སྤྱད་སྒྲོན་མ་ཤེལ་ཕྲེང་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། མཛད་པ་པོ། གུ་གེ་ཁྱི་ཐང་བ། ལག་བྲིས་མ།
- [145] [156]《ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཞིང་གི་བཀོད་པའི་དཀར་ཆགས》 མཛད་པ་པོ། ཞོན་ཙང་། བསྒྱུར་པ་པོ། ཆ་གན་བླ་མ་ཞབས་དྲུང་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་ཨོ་ཐ་ནི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གློག་དཔར་སྤུས་ལེགས་མ། 2005ལོ།
- [146]《唐 •吐蕃•大食政治关系史》 作者:王小捕 出版社:中国人民大学出版社 2009年
- [147]《法苑珠林》 作者:释道世(唐) 120卷 出版社:扬州,江苏广陵古籍刻印社(影印) 1990年
- [148]《རྗེ་མར་ལུང་བ་བྱང་ཆུབ་སེང་གེའི་རྣམ་ཐར》ཐོན་ཀུན་དགའ་རིན་ཆེན་དང་བྱང་ཆུབ་འབུམ་གཉིས་ཀྱིས་བརྩམས། སྣ་ཐུང་ལག་བྲིས་མ།
- [149]《གྲུབ་ཆེན་ཨུ་རྒྱན་པའི་རྣམ་ཐར》གྲུབ་ཆེན་ཨུ་རྒྱན་པའི་རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག་ ཀྱང་ཟེར། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1997ལོ།
- [150]《ཤམ་བྷ་ལའི་རྣམ་བཤད》 གྲུབ་པའི་གནས་མཆོག་ཤམ་བྷ་ལའི་རྣམ་བཤད་འཕགས་ཡུལ་གྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་ བྱེ་བའི་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བ། བཙན་པོ་ནོ་མོ་ཧན་གྱི་དོགས་ལན་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། པ࿄་ཆེན་དཔལ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཉི་མ། པཎ་ཆེན་དྲུག་པ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཉི་མའི་གསུང་འབུམ(ཉ)བའི་ནང་དུ་ཡོད།
- [151][154]《ཁྱུང་ཕོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བའི་དབུ་ཕྱོགས་ བཞུགས》ཉར་ཚགས་གནང་མཁན། ཚེ་དབང་རྒྱལ་མཚན། དཔར་སྒྲིག་པ། ལི་ཤུ་སྤྲུལ་སྐུ་གཤེན་རྒྱལ་བསྟན་འཛིན། དཔེ་ཁུངས། ཁྲོ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་ཡིག་ཚངས།
- [152]《གྲུབ་མཐའ་རྒྱན་གྱི་མེ་ཏོག》བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི(1127-1250)ཡིས་བརྩམས། ལག་བྲིས་མ།
- [153]《ཡི་གེ་ཡིད་ཆེས་གསུམ་ལྡན》སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཐར་བ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ་ཡིད་ཆེས་གསུམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ། རྣམ་ཐར་རྒྱ་ལུགས་མའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ཏཱ་ར་ནཱ་ཐ། ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་སློབ་དཔོན་པདྨའི་རྣམ་ཐར་ཟངས་གླིང་ མར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོ།
- [155]《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་པོད་གསུམ་པར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990ལོ།
- [157]《大唐西域记》注释:姚世珠 出版社:中央民族学院科研处 1984年
- [158][160]《བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ》མཉམ་མེད་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་བོ་འདས་འཁྲུངས་ ཀྱི་ལོ་ཚིགས་གཙོར་གྱུར་པའི་བསྟན་རྩིས་སུམ་སྟོང་ཙམ་གྱི་རེའུ་མིག་གི་རྣམ་གཞག་ མཐོང་ཚད་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ།
- [159]《ལི་ཡུལ་ནས་རྙེད་པའི་བོད་ཀྱི་ཁྲམ་ཤིང་གི་ཡི་གེ》སྒྲིག་པ་པོ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོས་ནམས་སྐྱིད་གཉིས་ཡིན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། རིག་རྫས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་བསྐྲུན་བྱས། 1986ལོ།
- [161]《འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད》དཔལ་ལྷ་བཙན་པོ་ལྷ་བཙུན་པ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱི་བཀས་རྒྱ་ གར་གྱི་མཁན་པོ་དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་ཀུ་渡་ལ་ར་ཤ་དང་སྒྲ་བསྒྱུར་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་ སློང་ཤཱཀྱ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལགས། ཞོལ་བཀའ་འགྱུར། རྒྱུད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་(པོད་ཐ)པར་བསྡུས་ཡོད།
- [162] MAHAYANA SUTRA SAMGRAHA PART II EDITED BY DR SITANSUSEKHAAR BAGCHI PUBISHED BY MITHILA INSITUTE ,DARBHANGA 1964
- [163]《སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་བོ》མཛད་པ་པོ། བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བལ་ཡུལ་སྨན་རིའི་ཁྲི་བསྟན་ནོར་བུའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། 2005ལོ།
- [164]《རྒྱལ་རོང་ལོ་རྒྱུས་རབ་གསལ་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། རྒྱལ་རོང་བྲག་བར་དཔལ་ལྡན། སྒྲིག་པ་པོ། སྲིད་གྲོས་འབར་ཁམས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང། དཔར་སྐྲུན་ལོ། 2002ལོ།
- [165]《ཞང་བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནོར་བུའི་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། ནམ་མཁའ་ནོར་བུ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990ལོ།
- [166]《བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན། དཔར་བསྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
- [167]《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད》མཛད་པ་པོ། ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 1985ལོ།
- [168]《སྐད་ཡིག་དང་སློབ་གསོ》མཁས་དབང་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་དུ་ བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སྒྲིག་པ་པོ། རྣམ་རྒྱལ་ར་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོ།
- [169]《བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ས་དབྱིབས་བྲིས་ཚུལ་གཉིས》རྩོམ་པ་པོ། ཀུ་མེ་ལེ་ཀུ་ཙེ་ནེ་སོབ། རྩོམ་ཁུངས། སུའུ་ལེན་རིག་གཞུང་དེབ་ཕྲེང་། འདོན་ཐེངས་གཉིས་པའི་ཨང་བདུན་པ། 1970ལོ།
- [170]《བོད་ཆགས་ཚུལ་གྱི་ས་དགྲ་སྲིན་མོ་གན་རྐྱལ་དུ་ཉལ་བ་ལྟ་བུའི་ཁ་གནོན་བྱས་ པའི་དཔེ་རིས་གསལ་བའི་ཞལ་ཐང་ལ་རྟོག་ཞིབ་ལམ་ཙམ་བྱས་པ》དཔྱད་རྩོམ། རྩོམ་པ་པོ། ཨའོ་གྲའོ་ཀུས། བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ཅེས་པར་བསྡུས་ཡོད། 1993ལོ།
- [171]《མངའ་རིས་རྒྱལ་རབས》མཛད་པ་པོ། གུ་གེ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ། དཔེ་ཁུངས། ཐོ་ལིང་དཔལ་དཔེ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ལོ། ༡༠༠༠འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་མཛད་སྒོའི་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་ པའོ། །
- [172]《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས》གངས་ཅན་ཡུལ་གྱི་ས་ལ་སྤྱོད་ པའི་མཐོ་རིས་རྒྱལ་བློན་གཙོ་བོར་བརྗོད་པའི་དེབ་ཐེར་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་ སྟོན་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ།
- [173] 《藏学文史故事十五讲》 作者:马丽华 出版社:中国藏学出版社 2009年
- [174]《སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ》བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ ཐེར་ཁག་ལྔ་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ནེལ་བ་པ࿄་ཊི་ཏ་གྲགས་པ་སྨོན་ལམ་བློ་གྲོས། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990ལོ།
- [175]《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1990ལོ།


text:
བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་གསུམ་གྱི་ད་ལྟའི་ལས་གནས་ལ་དཔྱད་པ།
བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ།
ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ནས་བསྒྱུར།
འོས་མི་ཞིག་གི་ལས་གནས་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་སྐབས། ཁོང་གི་ཉེ་ཆར་གྱི་ལས་གནས་དེས་ཁོའིི་ལྗིད་ཚད་འཇལ་ཐུབ། འོས་མི་དེ་ལ་ལས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའམ་ཡང་ན་ལས་གནས་གཅིག་མ་གཏོགས་མེད་ཀྱང་དེས་ཁོ་ཚད་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་རྩོམ་སྒྲིག་པས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཐོག་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་གསུམ་གྱི་ད་ལྟའི་ལས་གནས་ཀྱི་འགན་འཁུར་ཚུལ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཅིག་བྱས་ཡོད། ང་ཚོས་དབྱེ་ཞིབ་འདི་བརྒྱུད་ནས་འོས་བླུག་མཁན་ཚོར་འོས་མི་སུ་ཞིག་ང་ཚོའི་བཙན་བྱོལ་སྲིད་གཞུང་གི་ཆེས་མཐོའི་ཡིག་ཚང་ནང་དུ་སླེབས་པར་ཁྱད་ནུས་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་དང་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད། གཤམ་དུ་ང་ཚོས་འོས་མི་རེ་རེའི་ད་ལྟའི་ལས་གནས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཡོད།
བློ་བཟང་སེངྒེ།
ཧར་ཝཌ་(Harvard)མཐོ་སློབ་ཀྱི་དྲ་བའི་སྟེང་གི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་པ་ཡིན་ན། བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱིས་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་(Research Fellow)ཀྱི་ལས་ཐོག་ཕྱག་འགན་བཞེས་ཀྱི་ཡོད་འདུག ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་༨ནང་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ལས་བྱེད་འཐུས་ཚོགས་ངོས་ནས་ཕུལ་བའི་ཡི་གེ་ཞིག་གི་ནང་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༤་ལོར་མཐར་ཕྱིན་པ་ནས་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ནི་ཉམས་ཞིབ་འབྲེལ་ཡོད་པ་(A Research Associate)ཞིག་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་འདུག ཡི་གེ་དང་དྲ་གནས་ཐོག་གནས་ཚུལ་རིམ་འགོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ལོ་མཇུག་ཙམ་ནས་ཁོང་གི་ལས་གནས་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་འཕར་ཡོད་འདུག
ལས་གནས་སྐོར་འགྲེལ་བཤད།
ང་ཚོས་ཉམས་ཞིབ་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསལ་པོ་མ་ཤེས་པས། ལས་གནས་འདི་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ཧར་ཝད་མཐོ་སློབ་ཀྱི་རྩ་འཛིན་ནང་འཁོད་པར་བལྟས་པ་ཡིན། དེ་ལས་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཉམས་ཞིབ་ཐད་རང་དབང་ལྡན་མིན་རེད། ཉམས་ཞིབ་འབྲེལ་ཡོད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཞིག་གི་སློབ་སྟོན་ལྟར་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ལས་ལ་ཞུགས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག་ལ། ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་ནི་སྡེ་ཚན་ཁག་དང་ལྟེ་གནས་ཁག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ལས་ལ་འཇུག་པར་རང་དབང་ཅུང་ཙམ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེ་གཉིས་གང་ལའང་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་འགན་དབང་མི་འདུག
ཁྱད་པར་འདི་འདྲ་ཞིག་ཕྱེས་པ་ན། བློ་ངོར་གསལ་ཆ་མེད་པའི་དོགས་གཞི་ཞིག་འཁོར་ཡོང་བ་ལ་ཁག་ཅི་ཡོད། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་བློ་བཟང་སེངྒེའི་ལས་གནས་དངོས་ཅི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཐད་གོ་ནོར་ཐེབས་པས་ཡིན་པར་ངེས། དཔེར་ན། བོད་རྒྱལ་ཡོངས་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས་ངེས་གཏན་མེད་པར་རྒྱ་གར་ནང་གི་ས་གནས་ཁག་སོ་སོར་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་བསྡུ་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་བཤད་སྐབས་བློ་བཟང་སེངྒེ་ནི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་(Professor)ཞིག་ཡིན་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་ཡོད་པ་དང་། བློ་བཟང་སེངྒེ་ཁོང་གི་ངོས་ནས་ཀྱང་དོགས་པ་ལངས་བཅུག་ཡོད་དེ། ཁོང་གིས་ངེས་གཏན་མེད་པར་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༩ལོའི་ཕ་ཡུལ་དྲ་བའི་སྟེང་འཁོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་དང་བཀའ་བློན་ཁྲི་བའི་འོས་བསྡུ་དང་འབྲེལ་བའི་དྲ་བ་སོགས་ཀྱི་སྟེང་ཁོང་ནི་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་རྒན་པའི་(Senior Fellow)མཚན་གནས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་ཡོད། ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་རྒན་པ་ནི་གོ་གནས་ཅུང་མཐོན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱིས་ཕྱག་ལས་གནང་སའི་སྡེ་ཚན་ནང་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་རྒན་པའི་མཚན་གནས་ཅན་གུའོ་ལུའོ་ཅི(Guo Luoji)ཟེར་བ་གཅིག་པུ་ལས་མི་འདུག
བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱི་ལས་གནས་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་གསལ་པོ་བྱུང་རྗེས། ང་ཚོས་ཁོང་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་དྲུག་གི་ནང་དཔྱད་བརྗོད་རྩོམ་ཡིག་གསུམ་ལས་མ་སྤེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཡང་རོབ་ཙམ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། (དེ་སྔ་ང་ཚོས་ཁོང་གིས་སྤེལ་བའི་དཔྱད་བརྗོད་རྩོམ་ཡིག་གསུམ་པོའི་སྐོར་ལའང་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་ཡོད)ཉེ་བའི་ཆར་མ་གཏོགས་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཞིག་གི་ལམ་སྟོན་ལྟར་ཕྱག་ལས་གནང་དགོས་བྱུང་བས། ཁོང་གི་དུས་ཚོད་ཚང་མ་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་ཞིབ་འཇུག་རྩོམ་ཡིག་གི་ཁ་གསབ་རྒྱུ་ཆའི་ཆེད་གཏོང་དགོས་བྱུང་བས་ཡིན་པ་དང་། འདི་ནི་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་ཞིབ་འཇུག་འབྲེལ་ཡོད་པའི་ལས་འགན་སྐོར་ཡིན།
སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཝི་ལི་ཡམ་ཨལ་ཧྥོར་ཊ(Proffesor William Alford)མཆོག་དང་གཞན་དག་གི་མཛུབ་སྟོན་འོག་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་ནི་ཞིབ་འཇུག་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་དུ་ཁོང་གིས་གཉེར་བའི་ཕྱག་ལས་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་སྐོར་གྲོས་མོལ་བྱེད་པའི་ཚོགས་འདུ་རབ་དང་རིམ་པ་སྐོང་འཚོགས་བྱས་པ་དེ་རེད། (བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ངེད་གསུམ་ཡང་ཚོགས་འདུ་ཁག་ལ་ཞུགས་མྱོང་ཡོད།) ང་ཚོས་ཐད་གར་མཐོང་བའི་སྣང་ཚུལ་ནི། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨལ་ཧྥོར་ཊ་མཆོག་གིས་མཛད་སྒོའི་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཤེས་ཡོན་པ་ཚོ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་དཔོན་ཁོང་དང་མཉམ་དུ་འདྲ་པར་རྒྱག་རྒྱུར་བྲེལ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ལ། བློ་བཟང་སེངྒེའི་ཕྱག་ལས་ནི་མཐུན་རྐྱེན་གོ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་དང་། སྡེ་ཚན་དབྱེ་བ་བྱ་རྒྱུ། གསུང་བཤད་གནང་མཁན་ཚོ་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུ། གསུང་བཤད་གནང་མཁན་ཚོའི་གསུང་བཤད་ཡིག་ཆ་ཕྱོགས་བསྡུ་བྱ་རྒྱུ། ཕན་ཚུན་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་མགྲོན་བདག་ཞིག་ལྟར་ཚོགས་འདུ་བདེ་ལེགས་ངང་ལམ་ལྷུང་ཡོང་བའི་འགན་ལེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་སོང་།
ལས་གནས་ཀྱི་དུས་ཡུན་དང་དགོངས་ཞུའི་ངོ་བོ།
ཕྱི་ཟླ་༡ཚེས་༨ཉིན་མི་ནེ་སོ་ཌཱ་(Minnesota)ས་གནས་སུ་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱིས་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་ཁོང་གིས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་གནང་པའི་དུས་ཡུན་ལོ་ལྔའི་རིང་དགོངས་པ་གནང་རྒྱུར་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་ཡོད་སྐོར་གསུངས་པ་དང་། དེ་མིན་ཁོང་གིས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རོ་བྷེར་ཌོ་ཨན་གྷེར(Professor Roberto Unger)མཆོག་གིས་བྷེར་ཛིལ་སྲིད་གཞུང་ནང་སྲིད་བློན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་དགོས་ཐུག་སྐབས་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་ལོ་ལྔའི་དགོངས་པ་གནང་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་ཡོད་ལ། ད་དུང་ཁོང་གིས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨན་གྷེར་གྱི་མིང་ཡིག་མཐའ་མའི་དག་ཆ་མི་དམངས་ཚོར་གསལ་འདོན་ཡང་བྱས་ཡོད།
ཕྱིས་སུ་ཁོང་གི་ལན་འདེབས་ནང་ཁོང་ལ་ཁག་ཐེག་གི་ལས་ཀ་མེད་ནའང་ཁོང་ཕྱིར་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ལ་སླེབས་རྗེས་བསྐྱར་ཏུ་ལས་ཞུགས་ཆེད་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ན། ལས་ཀ་ལས་རྒྱུ་ཡོད་ངེས་རེད་ཅེས་དེ་སྔ་ཁོང་གིས་བཤད་པ་དང་ནང་འགལ་ཤོར་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གསུངས་འདུག་ལ། དེ་བཞིན་ཕྱི་ཟླ་༢ཚེས་༡༦ཉིན་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་གསར་ཤོག་སྟེང་”གལ་ཏེ་བློ་བཟང་སེངྒེ་འོས་འདེམས་བྱུང་ཚེ་ཁོང་གིས་ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་གྲྭའི་ལས་གནས་ནས་རྩ་དགོངས་ཞུ་དགོས”ཞེས་འཁོད་འདུག ང་ཚོས་ལས་གནས་སུ་བསྐྱར་ཞུགས་བྱ་ཆེད་སྙན་ཞུ་བསྐྱར་ཏུ་འབུལ་དགོས་ཚེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨན་གྷེར་(ལས་གནས་གཏན་འཇགས་ཡོད་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཞིག)དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས་དགོངས་འཁྲོལ་ཐོབ་སྟངས་ཅི་འདྲ་ཡིན་ནམ་སྙམ་གྱི་འདུག གནས་སྟངས་འདི་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་རྩ་དགོངས་ཀྱི་ངོ་བོ་རང་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་དགོངས་འཁྲོལ་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་མི་འདུག གནད་དོན་འདིས་ང་ཚོར་དོན་དངོས་སུ་བློ་བཟང་སེངྒེའི་ལས་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་འཁོར་བཅུག་སོང་། ཁོང་གི་ལས་གནས་ནི་གཏན་འཇགས་ཀྱི་ལས་གནས་ཤིག་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་གནས་ཤིག་ཡིན་ནམ།
བློ་བཟང་སེངྒེས་མི་ནེ་སོ་ཌཱ་ས་གནས་སུ་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ནང་ཡོད་པའི་ཁོང་གི་ལས་གནས་སྐོར་བཤད་པར་གཞིགས་པ།
ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་རྩ་འཛིན་ལ་གཞིགས་ཚེ། ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་ཀྱི་ལས་གནས་ནི་དུས་ཡུན་ལོ་གཅིག་རེ་བཞིན་བསྐོ་འཇོག་བྱེད་པའི་ལས་གནས་ཤིག་རེད། ལས་གནས་འདི་ནི་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་མང་ཤོས་ལོ་ལྔའི་རིང་ལོ་རེ་བཞིན་བསྐྱར་ཞུགས་བྱ་ཆོག་སའི་ལས་གནས་ཤིག་རེད། དེར་བརྟེན་བློ་བཟང་སེངྒེས་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཏུ་ལོ་གཅིག་གི་དུས་ཡུན་ཅན་གྱི་ལས་གནས་ཤིག་གཉེར་བཞིན་པ་མངོན་ཡོང་གི་འདུག གལ་ཏེ་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོར་ཁོང་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་སུ་བསྐོ་བཞག་བྱས་ཡོད་ཚེ། ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱིས་མོས་མཐུན་བྱེད་མིན་ལ་གཞིགས་ཏེ་ཁོང་གིས་ལོ་རེ་བཞིན་བསྐྱར་ཞུགས་ཀྱི་ལམ་ནས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥བར་ལས་གནས་དེ་གཉེར་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན་ངེས། དེ་ནི་ཁོང་ལ་གཏན་འཇགས་ཀྱི་ལས་གནས་ཤིག་ཁག་ཐེག་གིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་གིས་གསུངས་པའི་ལོ་ལྔའི་དགོངས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ལོ་ལྔའི་དུས་ཡུན་ནང་ཁོང་གིས་ལས་གནས་ཆེད་སྙན་ཞུ་བསྐྱར་འབུལ་བྱ་ཆོག་པའི་དོན་ཡིན་པ་རེད།
དོན་དངོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་དག་ལས་བློ་བཟང་སེངྒེས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨན་གྷེར་མཆོག་དཔེ་རུ་དྲངས་པ་ནི་འོས་འཚམས་ཤིག་མིན་པ་གསལ་བོ་ཆགས་ཡོད། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨན་གྷེར་མཆོག་གི་ལས་གནས་ནི་ལོ་རེ་བཞིན་སྐོ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་ལས་གནས་ཤིག་མ་རེད་ལ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་གནས་ཤིག་ཀྱང་མ་རེད། ཁོང་གི་ལས་གནས་ནི་ཁག་ཐེག་ཡོད་པའི་གཏན་འཇགས་ཀྱི་ལས་གནས་ཤིག་རེད། ཁོང་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་སྔར་གྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་ལས་གནས་རང་འཇགས་བཟུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་མིན་ད་དུང་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨན་གྷེར་མཆོག་ལ་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་གནང་པའི་དགོངས་པའི་དུས་ཡུན་ནི་བློ་བཟང་སེངྒེས་གསུངས་བ་ལྟར་ལོ་ལྔ་མ་ཡིན་པར་ལོ་གཉིས་ཡིན་པ་རེད། ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཁོང་ལ་དགོངས་འཁྲོལ་མ་ཐོབ་པས་མི་འདོད་བཞིན་ཏུ་ཕྱིར་ལོག་དགོས་ཐུག་ཡོད།
གལ་ཏེ་བློ་བཟང་སེངྒེར་བཀའ་བློན་ཁྲི་པའི་འོས་འདེམས་ལས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཚེ། མ་འོངས་པར་ཁོང་གིས་མི་དམངས་ཚོར་བཀའ་མོལ་གནས་སྟངས་ཐད་ཧ་ཅང་གཟབ་ནན་བྱ་དགོས་ངེས། དབུ་ཁྲིད་ཅིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན། དངོས་དོན་དང་མི་འཚམ་པའི་གནས་ཚུལ་བསྒྲགས་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེགས་བུ་རུ་ལངས་ཐབས་བྱེད་པའམ་ལམ་ལོག་ཏུ་སྣེ་ཁྲིད་བྱ་གཏན་ནས་མི་རུང་། གང་ལྟར་ཡང་དོན་དངོས་སུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་ལས་རིགས་ནང་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་སྟངས་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད།
རོགས་དངུལ་ཡོང་ཁུངས།
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ༨པའི་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཡི་གེའི་ནང་བློ་བཟང་སེངྒེའི་ལས་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་རོགས་དངུལ་ཡོངས་ཁུངས་སྐོར་ཤེས་འདོད་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་དྲངས་འདུག། ཡི་གེ་དེའི་ནང་”ཕྱོགས་སྐྱོད་ཀྱི་མཁས་དབང་ཚོ”(Visiting Scholars)དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་གཞི་ཞིག་ཀྱང་འདུག དེ་ནི་གལ་ཏེ་བློ་བཟང་སེངྒེ་ཁོང་ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་དབང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ལས་གནས་སུ་ཡོད་ཚེ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་ཁོང་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་དྲ་གནས་ཐོག་ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་པའི་ལས་འཆར་གྱི་ཐོ་གཞུང་ནང་ཡོད་པས་རེད།
དོན་དངོས་མཐོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་དྲ་གནས་ལ་གཞིགས་ན། ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་དབང་ཚོར་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་ཕོགས་ཐོབ་འབུལ་གྱི་མི་འདུག ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་དབང་ཚོས་རང་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་གཏོང་བའམ་ཡང་ན་ཕྱི་ལོག་(མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཕྱི་ལོག)ནས་རོགས་དངུལ་འཚོལ་དགོས་ཀྱི་འདུག དོན་དངོས་སུ་ཕྱོགས་སྐྱོད་ཀྱི་མཁས་དབང་ཚོས་ཧར་ཝཌ་འཛིན་སྐྱོང་ལ་ཡོན་དོད་(Administrative Fee)དུ་ཟླ་རེར་ཨ་སྒོར༦༠༠འབུལ་དགོས་ཀྱི་འདུག དེ་ནི(ལོ་གཅིག་ལ་ཁྱོན་བསྡོམས་ཨ་སྒོར༧༢༠༠)རེད།
ཁུངས་ལྡན་གྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ལ་གཞིགས་ཚེ། ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་རྩ་འཛིན་ལྟར་ན་ཞིབ་འཇུག་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་གང་ཡིན་ཡང་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་བརྒྱུད་ནས་ཕོགས་ཐོབ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་ཕོགས་ཐོབ་གང་ཡང་སྤྲོད་ཀྱི་མེད་པ་རེད། དེའི་གོ་དོན་ནི་ཕྱིའི་རོགས་དངུལ་གྱི་ཡོང་ཁུངས་ཤིག་ནས་སློབ་ཡོན་འབུལ་དགོས་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་རེད། ཕྱིའི་རོགས་དངུལ་དེས་མཁས་དབང་གང་དེའི་ཟླ་ཕོགས་སྤྲོད་ཐབས་ཡོང་བ་གཅིག་པུ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། དེས་ད་དུང་ཁོང་གི་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་སྐྱོད་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་ཡོད་འགྲོ་སོང་ཚང་མ་འདང་དགོས་ཀྱི་ཡོད། མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་དབང་གང་དེའི་ངོས་ནས་ལོ་གཅིག་གི་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་གྱི་འགྲོ་སོང་འདང་ངེས་བའི་ཕྱིའི་རོགས་དངུལ་གྲངས་ཉུང་མཐར་ཡང་ཨ་སྒོར་༢༥༠༠༠སྟོན་རྒྱུ་དགོས་པ་དང། རང་ཉིད་དང་མཉམ་དུ་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་མི་རེ་རེའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་སོང་དོད་ཨ་སྒོར་༦༠༠༠སྟོན་རྒྱུ་ཡོད་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་བཏོན་ཡོད།
ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ལས་རིགས་སྡེ་ཚན་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན། མཉམ་ཞིབ་འབྲེལ་ཡོད་པ་ཞིག་གི་ཕོགས་ཐོབ་འབྲིང་ཙམ་ནི་ཨ་སྒོར་༥༣༠༠༠ཡིན་པ་དང་། ཆེས་ཉུས་ཤོས་ནི་ཨ་སྒོར་༢༨༠༠༠ཡིན་པ་རེད། དེ་ལྟར་ན་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆའི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡི་ཆ་ནས་བརྩིས་པའི་ཕོགས་ཐོབ་ཨ་སྒོར་༤༠༥༠༠ཡི་ཁར་ཧར་ཝཌ་འཛིན་སྐྱོང་ཡོན་དོད་དང་། ཁྱིམ་མི་གསུམ་གྱི་འགྲོ་སོང་འཆར་དངུལ། ཚད་དམའ་བའི་ཕྱོགས་སྐྱོད་འགྲོ་སོང་ཨ་སྒོར་༡༥༠༠༠བཅས་བསྡོམས་པ་ཡིན་ན། ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་དབང་གི་མཚན་འཛིན་རེའི་ངོས་ནས་ཉུང་མཐར་ཡང་ལོ་རེར་ཕྱིའི་རོགས་དངུལ་གྲངས་ཨ་སྒོར་༩༣༧༠༠ཡི་གྲ་སྒྲིག་ཡོད་དགོས། ང་ཚོས་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ལ་ཁོང་གི་ལས་གནས་ཐད་རོགས་དངུལ་ཕྱི་ནས་ཐོབ་པ་ཡིན་མིན་དང་། གལ་ཏེ་ཡིན་ཚེ་འདས་པའི་ལོ་ངོ་དྲུག་རིང་གི་ཕྱིའི་རོགས་དངུལ་གྱི་ཁུངས་གསལ་བོར་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་རེའི་འཕྲིན་ཡིག་བསྐུར་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ང་ཚོར་ཡིག་ལན་གང་ཡང་འབྱོར་མ་བྱུང་། (བློ་བཟང་སེངྒེའི་ངོས་ནས་ང་ཚོས་གློག་འཕྲིན་བརྒྱུད་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་གཞན་དག་ལའང་ལན་འདེབས་གནང་མ་སོང། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་མུ་མཐུད་ཁོང་གིས་ལན་འདེབས་བྱ་བར་རེ་སྒུག་བྱེད་ཐབས་མེད་པར་གྱུར) དེ་སྔ་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱིས་ཁོང་འོས་འདེམས་ཆེད་གཏམ་བཤད་བྱ་བར་ཕྱོགས་སྐྱོད་བྱེད་པའི་འགྲོ་སོང་ཁག་ཅིག་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་བཏང་ཡོད་སྐོར་གསུངས་པས། འོས་འདེམས་ཆེད་བཏང་བའི་མ་དངུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཡོང་ཆེད་དྲི་བ་འདི་དག་ལ་ལན་འདེབས་བྱ་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་།
མཐའ་སྡོམ།
བཀའ་བློན་ཁྲི་པའི་འོས་མི་གསུམ་པོའི་ངོས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ལྟར་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཆེད་ཕྱག་ལས་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་སུ་ལ་འོས་ཐོབ་ནའང་འོས་འཕེན་མཁན་མི་དམངས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཁོང་ཚོར་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་འདི་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས་ལ། ཁོང་ཚོར་མ་མཐར་ཡང་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཕྱེ་རྒྱུ་ཡོད་པའང་ཤེས་དགོས།
དང་པོ། དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།
བཀྲས་ཐོང་དང་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོའི་རྩ་འཛུགས་ཁག་ནང་སྣེ་ཁྲིད་པ་དང་དོ་དམ་པའི་ཕྱག་ལས་གནང་གི་ཡོད། ལས་འགན་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་འཆར་དངུལ་བརྒྱུད་སྤྲོད་དང་། འཚོལ་སྒྲུབ། བཀོལ་སྤྱོད་སོགས་བྱས་ཏེ་གོ་སྒྲིག་དང་ལས་འགན་རིགས་ཁག་ཐེག་གསལ་བོ་བྱས་ཡོད། ད་དུང་གོང་རིམ་ནས་ལས་རིགས་སྤྱིའི་ཆ་ལ་གཟིགས་རྟོགས་དང་ལས་རིགས་བསྒྲུབ་ཕྱོགས་ཐད་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཏེ། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐོན་ཁུངས་བགོ་འགྲེམས་དང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་མི་གཤིས་སྣ་ཚོགས་ལ་བསྟུན་ཐབས་སོགས་བྱ་གཞག་བསྒྲུབས་མྱོང་ཡོད་པ་དང་། བཀྲས་མཐོང་ལ་མཚོན་ན་རྩ་འཛུགས་དང་མཐུན་པའི་སྲིད་ཇུས་གཏན་འབེབས་ཐད་ཉམས་མྱོང་འཕར་མ་ཡོད་འདུག
དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཞིག་ནི། བློ་སེང་ལ་མཚོན་ན་ལོ་ངོ་དྲུག་གི་རིང་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཅིག་གི་བཀོད་ཁྱབ་མཛུབ་སྟོན་འོག་ཕྱག་ལས་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་ལ་མཚོན་ན་ཐད་ཀར་སྣེ་ཁྲིད་དང་དོ་དམ་གྱི་འགན་ཁུར་བའི་ལས་དོན་བསྒྲུབས་མྱོང་མེད་པ་ལྟར་སྣང་མོད། བོད་རྒྱ་མཐུན་ལམ་གྱི་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཁག་གོ་སྒྲིག་བྱ་རོགས་བྱས་པའི་ཆ་ནས་དེ་འདྲ་བྱས་མྱོང་ཡང་ཡོད་སྲིད།
གཉིས་པ། ལྟ་ཚུལ།
བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་ཀྱིས་ཕྱག་ལས་གནང་བ་ཚང་མ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ནང་ཁུལ་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་། ཁོང་གིས་འབྲེལ་འདྲེས་བྱ་ས་མང་ཆེ་བ་ནི་བོད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཁག་དང་། གཞུང་འཛིན་མི་སྣ་ཡིན་ལ། ཡོ་རོབ་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཁག་ལའང་འབྲེལ་འདྲེས་བྱས་མྱོང་ཡོད། དེར་བརྟེན་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་མཆོག་གི་ལྟ་ཚུལ་མང་ཆེ་བ་”དྷ་ས་གཙོ་བོར་བཟུང་བ་”ཞིག་ཡིན།
དེ་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ནི། བློ་སེང་དང་བཀྲས་མཐོང་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ནི་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་གསར་གཏོད་ཅན་གྱི་བསམ་བློ་བ་དང་སྲིད་དོན་པ་འབྱུང་ས་གཙོ་བོར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་གཙུག་ལག་མཐོ་སློབ་ཁག་ཏུ་ཕྱག་ལས་གནང་མྱོང་ཡོད། བཀྲས་མཐོང་ལ་མཚོན་ན་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་འོག་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་རྩ་འཛུགས་ཁག་འཛིན་སྐྱོང་དོ་དམ་བྱས་མྱོང་ཡོད། བློ་སེང་ལ་མཚོན་ན་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཉམས་ཞིབ་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་མང་པོའི་ཐད་སྦྱོང་བརྡར་ཐོབ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། ད་དུང་དེའི་ཁར་བློ་སེང་ལ་མཚོན་ན། བོད་རྒྱ་མཐུན་ལམ་གྱི་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཐད་ཕྱག་ལས་གནང་བ་དེས་རྒྱ་རིགས་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་འབྲེལ་འདྲེས་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་ལྡན་ཡོད། བཀྲས་མཐོང་གི་ལས་ཐོག་ཕྱག་ལས་དེས་སྲིད་དོན་དབུ་འཁྲིད་མཁན་དང་། ནོ་བྷེལ་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན། གྲགས་ཅན་འཁྲབ་སྟོན་པ། མི་ཆེན་དཔོན་ཆེན་ཁག ཚོང་ལས་དཔལ་འབྱོར་གཉེར་མཁན། སྤྱི་དམངས་ཐོབ་ཐད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་མཁན་སོགས་རྒྱབ་ལྗོངས་མི་འདྲ་བའི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་ལ་འབྲེལ་འདྲེས་བྱ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།
གོང་གི་བསམ་ཚུལ་དེ་དག་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་བསྐྱར་ཞིབ་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་ངོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཡིན། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་རང་ནུས་གང་ཡོད་ཀྱིས་དོན་དངོས་ཐག་གཅོད་བྱ་བར་འབད་བརྩོན་བྱས་ཡོད་ལ། མཇུག་སྡོམ་བྱས་པར་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ངེས་ཅན་ལྡན་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདིར་ང་ཚོས་འཁོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་གཞན་གྱི་ཁ་སྣོན་ཡོང་བར་ཡང་དགའ་བསུ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ལ། བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་རྣམ་པས་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཆད་སྐྱོན་ཤོར་བའི་གནས་ཚུལ་གཞན་མཁོ་འདོན་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་ནའང་དགའ་བསུ་ཞུ་ངེས་ཡིན།


text:
ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཞི་བར་གཤེགས་པ།
གོང་གསལ་གྱི་པར་འདི་རྒྱག་མཁན་ནི་ Jeremy Hoganཡིན།
——————————————————–
༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་ངོས་འཛིན་གནང་བའི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཁོངས་ཀྱི་གཅིག་ནི་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་དགུང་གྲངས་གྱ་བདུན་དུ་ཕེབས་པ་ ༢༠༠༨ ལོའི་ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་ ༥ ཉིན་གྱི་ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཚོད་གཉིས་དང་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ལ་ ཨ་མི་རི་ཀའི་མངའ་སྡེ་ཨིན་ཌི་ཡཱ་ནའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་སྐུ་འབུམ་བྱམས་བརྩེ་གླིང་གི་ རང་གི་བཞུགས་ཤག་ཏུ་དགོངས་པ་ཞི་དབྱིངས་སུ་གཤེགས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་རེད། དེ་ནས་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་དད་ལྡན་མི་མང་གིས་སྐུ་གདུང་ལ་མཆོད་མཇལ་ཞུས་པ་དང་། ཚེས་བཅུ་གཅིག་ཉིན་སྐུ་འབུམ་བྱམས་བརྩེ་གླིང་དགོན་པའི་རྒྱབ་ཏུ་བཞེངས་པའི་གདུང་ཁང་དུ་ དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞི་བའི་སྦྱིན་སྲེག་འབུལ་བ་དང་བཅས་སྐུ་གདུང་ཞུགས་འབུལ་ཞུས་ཡོད་པ་རེད། སྐུ་གདུང་ཞུགས་འབུལ་གྱི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་ནས་༧རྒྱལ་བའི་བཀའ་འབྲེལ་བཞིན་ཆོས་ཚོགས་འདིར་ཆེད་ཕེབས་གནང་བའི་སྤ་རི་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་མཆོག་གིས་སློབ་དཔོན་དང་། དེ་བཞིན་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས། ཨ་ཀྱཱ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན། ཨ་ལགས་ཁུ་ཞང་རིན་པོ་ཆེ། སེར་བྱེས་དགེ་བཤེས་ངག་དབང་གྲགས་པ། སྒོ་མང་དགེ་བཤེས་སངས་རྒྱས་དང་བློ་བསྟན་སོགས་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་གདུང་ཆོག་གསུངས་ཤིང་། ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་ལྕམ་དཀོན་མཆོག་དབྱངས་སྐྱིད་ལགས་དང་དང་སྲས་སོགས་ཁྱིམ་མི་དང་། སློབ་མ་དང་གྲོགས་པོ། དེ་བཞིན་ཨ་རིའི་ས་ཁུལ་མང་པོ་ནས་ཆེད་ཕེབས་བོད་རིགས་སོགས་འཛོམས་ཡོད་པ་རེད། ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ། ལྟག་མཚེར་ཞུ་བ་ནི་ལྟག་ཏེ་རྒྱབ་ཀྱི་མཚེར་ས་ཟེར་བ་ཡིན་ཞེས་རིན་པོ་ཆེས་ཡང་ཡང་གསུངས་འདུག་ཅིང་། སྐུ་ཕྲེང་འདི་ནི་ལྟག་མཚེར་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་ཡིན་པ་རེད། ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྕམ་དཀོན་མཆོག་དབྱངས་སྐྱིད་གཉིས་ལ་སྲས་ལྷུན་གྲུབ་ནོར་བུ་དང་། ཀུན་དགའ་ནོར་བུ། འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་བཅས་གསུམ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།


text:
ལོ་རྒྱུས།
ལོ་རྒྱུས་ནི་གནས་ཚུལ་བྱུང་རབས་ལ་གོ་དགོས་པས་དེ་ནི་འདས་ཟིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་བྱེད་ཡིན། དེ་ལ་ཡི་གེར་བྲིས་པ་དང་། ངོས་ལ་བརྐོས་པ། སྒྲ་རུ་ཕབ་པ། རིས་སུ་བཀོད་ པ་སོགས་མཚོན་བྱེད་སྣ་ཚོགས་ཡོད་མོད། མཚོན་བྱེད་གཙོ་བོ་ནི་གོམས་པའི་དབང་གིས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ལ་ཟེར།
ནང་དོན།
གསལ་བཤད།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལོ་རྒྱུས་མཚོན་བྱེད།[རྩོམ་སྒྲིག]
·བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་གྲགས་ཅན།
༡ མ་ཎི་བཀའ་འབུམ། ༢ བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ། ༣ བེེ་རོའི་འའདྲ་འབག ༤ ཉང་གི་ཆོས་འབྱུང་། ༥ མཁས་པ་ལྡེའུའི་ཆོས་འབྱུང་། ༦ དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། ༧ ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་། ༨ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། ༩ བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་། ༡༠ དེབ་ཐེར་དམར་པོ། ༡༡ རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་། ༡༢ དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས། ༡༣ དེབ་ཐེར་སེར་པོ། ༡༤ དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། ༡༥ བདུད་འཇོམས་ཆོས་འབྱུང་། ༡༦ བདུད་འཇོམས་རྒྱལ་རབས། ༡༧ སྦ་བཞེད། ༡༨ པདྨ་བཀའ་ཐང་།


text:
བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མིའི་ལས་འགུལ་གྱི་འགྲོ་གྲོན་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་དགོས།
བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་སྤེལ། (The Editors of Tibetan Political Review)
ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར།
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་༡༡པའི་ཚེས་༢༢ཉིན་གྱི་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་(The New York Times)ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་དཔྱད་གཏམ་ལ་གཞིགས་ན་ཨ་རིའི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་སྲིད་འཛིན་གྱི་འོས་གཞིའི་ལས་འགུལ་འགྲོ་གྲོན་གྱི་སྒྲིག་གཞིའི་རྩིས་ཁྲ་ལྷོད་དུ་བཏང་བ་དང་། དེ་ནས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཨ་རིའི་བར་མའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་གསང་བའི་ཞལ་འདེབས་འབུལ་མཁན་ཚོས་ཉུང་མཐའ་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་༡༣༩་ཙམ་གྱི་འགྲོ་སོང་བཏང་ཡོད་པ་བཀོད་འདུག ད་དུང་དུས་བབ་ནང་བརྗོད་དོན། གསང་བའི་ཞལ་འདེབས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ནི། འོས་མི་སུ་ཞིག་ལ་དངུལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དང། དེས་ང་ཉིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གང་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་རེད་དམ་ཞེས་ཅེས་བཀོད་འདུག ང་ཚོའི་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་དངུལ་འབོར་ཆེན་པོ་འགྲོ་སོང་བཏང་གི་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་དེའི་དཔལ་འབྱོར་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བོད་མི་འོས་འཕེན་མཁན་ཚོས་གང་ཡས་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་རེད།
འདས་པའི་ནང་བོད་མི་འོས་མིར་བཞུགས་མཁན་ཚོས་དེ་ཙམ་གྱིས་འོས་གཞིའི་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེན་སྤེལ་མྱོང་མེད་ཙང་གནས་ཚུལ་འདི་དེ་ཙམ་གྱིས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་མེད། ཡིན་ན་ཡང་། ང་ཚོས་མཐོང་གསལ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ལོའི་འོས་བསྡུ་ནི་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ཆེས་འགྲན་བསྡུར་ཆེ་བའི་འོས་བསྡུ་ཡིན་པ་དང་། བཀའ་བློན་ཁྲི་བའི་འོས་མི་ཚོས་རྒྱ་གར་དང་། ཡོ་རོབ། བྱང་ཨ་མི་རི་ཁ་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ་རྡ་རམ་ས་དང་གཞིས་ཆགས་ཁག་ཏུ་ལས་འགུལ་དང་འབྲེལ་བའི་འདྲ་པར་དང་། གསལ་བསྒྲགས། དེ་བཞིན་གསར་འགྱུར་རྒྱུད་ལམ་ནང་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱིས་ཁེངས་ཡོད། ད་དུང་འོས་མིའི་ངོ་ཚབ་དང་། རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོས་ཁོང་ཚོའི་དྲ་རྒྱ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་སོང་ཆེན་པོ་བཏང་གི་ཡོད་པར་བརྟེན་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་བ་ཞིག་སླེབས་ཡོང་བ་ནི། ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་གྱི་ཁྲོད་དུ་གླླ་ཆ་དང་ཡང་ན་རྔན་པ་སྤྲད་ཡོད་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡོད་དམ་མེད། ཅེས་བ་འདི་རེད།
སྤྱིར་འགྲན་བསྡུར་འདི་འདྲ་བ་ནི་མང་གཙོའི་ལེགས་ཆ་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ལས་འགུལ་འདི་དག་ལ་དངུལ་གྱི་འགྲོ་སོང་ཆེ་སྟབས་འགྲོ་གྲོན་གྱི་དངུལ་གང་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་དམ། གཅིག་བྱས་ན་འགྲོ་གྲོན་དེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་འོས་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་དངུལ་ཁུག་ནས་གཏོང་གི་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། དངུལ་འབོར་གང་ཙམ་ཞིག་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་ལས་ཡོོང་གི་ཡོད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་མི་དགོས་བ་ཞིག་རེད། ཡིན་ཡང་དྲི་བ་ཞིག་ལ། དངུལ་འབོར་དེ་དག་སུ་ཞིག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང་ཕྱིར་དངུལ་སྤྲོད་མཁན་རང་ཉིད་ལ་ཅི་ཞིག་འཐོབ་འདོད་པའི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་ཆེད་དུ་རེད་དམ།
དེར་རྟེན་ང་ཚོས་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་དང་སྤྱི་འཐུས་འོས་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་ངོས་ནས་དྭང་བླངས་ངང་ལས་འགུལ་གྱི་རོགས་དངུལ་དེ་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་སྦ་གསང་མེད་པར་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གནང་བའི་རེ་བསྐུལ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། འོས་མི་རྣམས་ནས་དངུལ་གང་ནས་བྱུང་མིན་ངེས་པར་དུ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས། གཅིག་བྱས་ན་ཞལ་འདེབས་ཆུང་ཆུང་དེ་དག་བརྩི་རིན་མེད་པར་འགྱུར་སྲིད། འོན་ཀྱང་ངེས་པར་དུ་གལ་ཆེན་པོའི་ངང་རོགས་དངུལ་འཕུལ་མཁན་དང་། ཞལ་འདེབས་འཕུལ་མཁན་གྱི་མིང་ཐོ་ཁ་གསལ་གཏོན་དགོས། དབུས་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ལས་བྱེད་གཅིག་གིས་ངེས་པར་དུ་གནད་དོན་འདི་ལ་ཞིབ་གཤེར་བྱེད་པའི་ཆོག་མཆན་གནང་དགོས།
འོས་མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བསམ་ཚུལ་འདིར་དགག་ཆ་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན་འོས་མི་སུ་ཞིག་གིས་སོ་སོའི་འགྲོ་གྲོན་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བྱེད་ན་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྡིངས་ཆའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་རྒྱུ་དང་། འོས་འཕེན་མཁན་ཚོས་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ངེས་རེད། འབོད་བསྐུལ་གཞན་ཞིག་ནི་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་པ་ཚོས་གང་མགྱོགས་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་དང་གྲོས་བསྡུར་གནང་སྟེ་ད་ལྟའི་འོས་བསྡུའི་ལས་འགུལ་གྱི་འགྲོ་གྲོན་སྦ་གསང་མེད་པ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུར་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས་པ་གལ་ཆེར་མངོན།
ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ནང་། ཆབ་སྲིད་པ་ལ་མཐུན་འགྱུར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཁྲིམས་མཐུན་དང་མཐུན་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་སྲིད། འོན་ཀྱང་མི་མང་གིས་དངོས་སུ་ཆབ་སྲིད་པའི་རྒྱབ་ནས་ཐག་པ་སུས་འཐེན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་མཐོང་བའི་གོ་སྐབས་དགོས། ཞེས་བཀོད་འདུག