text:
གུ་རུ་འོད་གསལ།
སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་ནི་སྐད་དང་ཡི་གེ་གཉིས་སམ་དེའི་ཡན་ཆད་ཤེས་པའི་མི་སྟེ། བོད་རྒྱ་སྐད་གཉིས་ལ་མཁྱེན་རྒྱ་ཡངས་པའམ་བོད་དབྱིན་སྐད་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལྟ་བུ་རེད། དེ་མིན་ཡང་འབྲོག་རྒན་ཚོས་རྒྱ་སྐད་བཤད་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུའང་སྐད་སྨྲ་བ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་དགོས་པར་སེམས། གནའ་སྔ་མོ་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབར་དང་མི་རིགས་ཀྱི་དབར་དུ་འབྲེལ་འདྲིས་དང་འབྲེལ་ལམ་ཇེ་མང་དུ་སོང་ཞིང་། དེང་གི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་འཚོ་ཞིང་ཕྱི་སྐད་སློབ་གསོའམ་སྐད་ཡིག་གཉིས་པའི་སློབ་གསོ་མྱང་བའི་མི་མང་ཆེ་བ་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་སྟེ། ད་སྔ་རྒྱ་ནག་ནང་སློབ་གསོ་མྱོང་བའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གང་ཡིན་ཡང་རང་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་དབྱིན་སྐད་ཀྱི་སྐད་གཉིས་སམ་སྐད་གསུམ་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་པ་ཧ་ཅང་ཉུང་། སྐད་གཉིས་རིག་གནས་པ་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་ལ་བྱང་ཞིང་རིག་གནས་གཉིས་ལ་རྒྱུས་ཡོད་པ་སྟེ། རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གནས་རྟོགས་ཤིང་དེ་ལ་བརྩེ་འདང་ཡོད་པར་མ་ཟད། གཞན་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གནས་ལ་གུས་བརྩི་ཡོད་པ་དང་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་པ། དཀྱེལ་ཡངས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བཟུང་ནས་འཆམ་ཞིང་མཐུན་པ་དང་མཉམ་གནས་ཐུབ་པ་དེ་ལ་གོ་བ་རེད། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་དང་སྐད་གཉིས་རིག་གནས་པ་ནི་གོ་དོན་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡིན་ལ། སྔ་མ་ནི་སྐད་ཡིག་གི་ནུས་པར་དམིགས་པ་དང་ཕྱི་མ་ནི་སྐད་ཡིག་གི་ནུས་པ་དང་རིག་གནས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ལའང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རེད། སྐད་གཉིས་རིག་གནས་པས་སྐད་ཡིག་གཉིས་སམ་དེའི་ཡན་ཆད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མ་ཟད། སྐད་ཡིག་དེའི་མཚོན་པའི་རིག་གནས་ལ་བསམ་པ་ཡར་སེམས་དང་སྐུད་པ་ཡར་འཁེལ་གྱི་རྣམ་འགྱུར་བཟུང་ཚེ། ད་གཟོད་སྐད་གཉིས་རིག་གནས་པ་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ།།
གལ་སྲིད་མི་སྒེར་གྱིས་རང་གི་སྐད་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་རིག་གནས་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱས་ཤིང་། གཞན་གྱི་སྐད་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་རིག་གནས་ལ་མཐོང་ཆུང་བྱས་པའམ། གཞན་གྱི་སྐད་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་རིག་གནས་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱས་ནས། རང་གི་སྐད་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་རིག་གནས་ལ་མཐོང་ཆུང་བྱས་ཚེ། དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཚང་བའི་སྐད་གཉིས་རིག་གནས་པ་ངོ་མ་ཞིག་མིན། སྔ་མ་ནི་སྒྲ་དོག་འཇུག་གི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་པ་དང་ཕྱི་མ་ནི”མི་སེར་སྤེལ་བའི་སེམས་ཁམས”ཅན་ཀྱིས་རང་རིགས་ལ་མཐོང་ཆུང་དང་གཞན་རིགས་ཀྱི་ཕྱི་པགས་གོན་པ་དེའོ།། དོན་དུ་རིགས་གསུམ་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ངེས་ཏེ། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་སེམས་ཁམས་ལ་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་སྤྱོད་ཀྱིན་པའི་སྐད་ཡིག་གང་དེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས། བོད་སྐད་བཤད་སྐབས་དེའི་ཤེས་རྟོགས་དང་མི་གཤིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་མཐུན་པ། རྒྱ་སྐད་བཤད་སྐབས་ཤེས་རྟོགས་དང་མི་གཤིས་རྒྱའི་རིག་གནས་ལ་མཐུན་པ། རིགས་འདི་ཅན་པོའང་སྐད་གཉིས་རིག་གནས་པ་ངོ་མ་ཞིག་མིན་ཞེས་བཤད་ཆོག་པ་ཡིན། གཞུང་ལུགས་འདི་གསུམ་པོས་འགྲེལ་བཤད་བྱ་ཐུབ་པ་ནི། རེ་འགའ་ཞིག་གིས་སྐད་ཡིག་ཚང་མར་རིག་གནས་རྩ་འཛུགས་དང་ཆ་འདྲ་བའི་ནང་གི་གཏན་ཚིགས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། གཏན་ཚིགས་དེས་སྐད་ཆ་བཤད་མཁན་གྱི་བསམ་པའི་མགོ་རྔ་ལ་ཚོད་བཟུང་ནས་སྐད་ཡིག་མི་འདྲ་བ་བཤད་མཁན་གྱི་ཤེས་རྟོགས་མི་འདྲ་བ་བསྐྱེད་པར་འདོད་ལ། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བས་སྐད་ཆ་མི་འདྲ་བ་བཤད་པའི་དུས་དེར་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ཐབས་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བཞིན་པར་འདོད་ཡོད། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་མི་སུ་ཡིན་ཡང་གནས་བབ་དེའི་ཁྲོད་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་སུ་དེ་ལ་མཐུན་པའམ་སྐབས་ཐོག་དེའི་རིག་གནས་ལ་བསྟུན་པའི་ཐབས་ལམ་གྱིས་ཨ་ལན་སྟེར་བ་ཡིན། སྐད་ཡིག་ནི་རིག་གནས་ཤིག་གི་དཔལ་འབར་གྱི་མེ་སྟག་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་ཞིག་གི་རིག་གནས་བར་ཁྱད་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་དང་བག་ཆགས་མཐུག་སྲབ་སོགས་ཀྱིས་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་བསམ་སྦྱོར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་གདོན་མི་ཟ་ཟེར། ད་དུང་རེ་འགའ་ཞིག་གིས་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བར་རིག་གནས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་གཉིས་ཡན་ཆད་འཛོམས་ཤིང་དེའང་སྐད་ཡིག་མི་འདྲ་བས་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བཞིན་ཡོད་པས། སྐད་ཡིག་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་གནས་སྒྲོམ་གཞི་མི་སྒེར་གྱིས་ཕན་ཚུན་བརྗེ་ཆོག་པ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་ཟེར། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཚོད་དཔག་གམ་འོལ་ཚོད་ཀྱིས་བཤད་པ་ཙམ་ལས་ཁུངས་འདེད་ས་དང་གཞི་འཛིན་ས་ཆེན་པོ་ཞིག་མེད།
སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་ཞིག་སྐད་གཉིས་རིག་གནས་པར་འགྱུར་བར་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཡོད་དེ། དཔལ་འབྱོར་འཛམ་གླིང་ཅན་དང་མི་གྲངས་འཁོར་རྒྱུགས་ཀྱི་རྙོག་འཛིང་ཆེན་པོ་ཆར་རྗེས་ཀྱི་ཤ་མོ་རྡོལ་བ་ལྟར་ཡོང་གིན་པས་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གནས་མི་འདྲ་བའི་བར་དུ་འབྲེལ་འདྲིས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མང་དུ་བྱུང་ལ། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བས་རིག་གནས་གཅིག་འགྱུར་གྱི་གོ་རིམ་དངོས་སུ་བརྒྱུད་ཅིང་། མི་རིགས་མི་འདྲ་བའི་རིག་གནས་ལ་ལྷག་ཏུ་རྒྱུས་ལོན་བྱུང་སྟེ། མི་རིགས་མི་འདྲ་བར་རྒྱུས་ལོན་དང་ཕན་ཚུན་གྱི་བརྩེ་གདུང་སྔར་ལས་ཇེ་ཟབ་ཏུ་སོང་བའམ་ཡང་ན་འགལ་བ་སྔར་ལས་ཇེ་ཆེ་རུ་གྱུར་ཡོད། ན་ནིང་དོ་ཚིགས་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ལས་ཀྱི་འཆར་གཞི་མང་བོའི་གྲོས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱས་པས་མི་རིགས་མི་འདྲ་བའི་འབྲེལ་འདྲིས་དང་མཉམ་ལས་ལ་ཁེ་ཕན་མང་པོ་སྐྲུན་ཡོད་མོད། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གནས་མངོན་ལྐོག་ཅི་རིགས་ནས་སིམ་འཛུལ་དང་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་ལམ་དུ་ལྷུང་བཞིན་ཡོད། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཁ་དཔེ་ཞིག་ཏུ“ཐང་གི་རྡོ་བླངས་ནས་རུམ་གྱི་གྲོ་ལྷུང་།”བའི་དཔེ་རུའང་མི་འགྱུར་བའི་ངེས་པ་མེད། གཞན་ཀྲུང་གོ་ནང་ཁུལ་དུ་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་དང་མི་རིགས་སྤྱི་མཐུན(共同体)གྱི་འདུ་ཤེས་ཇེ་ཟབ་ཏུ་བཏང་བས། མི་རིགས་དབྱེ་མཚམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཇེ་ཞན་དུ་གྱུར་ཞིང་མི་རིགས་ཁས་ལེན་དེའང་རྒྱལ་ཁབ་ཁས་ལེན་དང་རིག་གནས་ཁས་ལེན་གྱི་ཚད་དུ་འཕེལ་ཡོད་ལ། སྤྱིར་ན་དོན་འདི་རིགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གཏན་འཇགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་འུར་ཟིང་མི་བཟོ་བའི་ངོས་ནས་ཤིན་ཏུ་བཟང་ནའང་མི་རིགས་ཤིག་གི་རིག་གནས་རྒྱུད་འཛིན་དང་དར་སྤེལ། སྐད་དང་ཡི་གེ་ལ་ཐོས་བསམ་ལག་ལེན་བྱེད་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་སེམས་ཁུར་ཡོད་དམ་མེད་ཀུན་གྱིས་འདང་རྒྱག་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཨེ་ཡིན་ནམ།
སྐད་གཉིས་རིག་གནས་པ་ངོ་མ་ཞིག་བསྐྱེད་བསྲིང་བྱེད་ཚེ་ཁྱིམ་ཚང་སློབ་གསོ་དང་སློབ་གྲྭའི་སློབ་གསོ་གང་ལའང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པས། ཁྱིམ་བདག་དང་དགེ་རྒན་ཚང་མས་འདང་རྒྱག་བླ་ལྷག་བྱེད་དགོས་པར་མ་ཟད། བྱིས་པར་བག་ཆགས་འཇོག་སྲིད་པའི་ཁོར་ཡུག་གི་ཆགས་གྲུབ་ལའང་དོགས་ཟོན་དང་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། མི་རིགས་མི་འདྲ་བར་རིག་གནས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ལ། རིག་གནས་མི་འདྲ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་དང་འདང་རྒྱག་བྱེད་སྟངས་ཀྱང་འདྲ་ཡི་མེད། དེ་ལྟ་ནའང་ཁྱིམ་བདག་དང་དགེ་རྒན་ཚོས་བྱིས་པ་ཚང་མ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་བྱིས་པའི་འདྲ་དཔེ་ཞིག་ཨེ་ཡོང་བལྟ་བཞིན་པ་ནི་རིག་གནས་ལ་རྒྱུས་ལོན་དང་སློབ་གསོ་ལ་ཐོས་བསམ་མེད་པས་ལན་པ་ཨེ་ཡིན་བསམ་སོང་། མདོར་དེད་ན་ཁོ་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་འདི་ནི་སྐད་གཉིས་རིག་གནས་པ་བསྐྱེད་བསྲིང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར། ཀློའུ་སྒྱུར་སློབ་གསོའམ་ཀླད་པ་བཀྲུ་བའི་སློབ་གསོའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ལ། འདི་ལྟ་བུའི་ལས་ཀ་ཞིག་དམངས་གཙོ་དང་རང་དབང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་བམ་སྲིད་གཞུག་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་སྐུལ་མ་བྱེད་བཞིན་མེད་པས། གལ་ཏེ་ཁོ་རང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་ཇི་བཞིན་བྱིས་པ་བསྐྱེད་བསྲིང་བྱས་ཚེ། མཚན་ཉིད་ཚང་བའི་སྐད་གཉིས་རིག་གནས་པ་ཞིག་འཁྱོངས་རྒྱུ་ཕར་ཞོག་བྱིས་པ་ཚང་མ་སེམས་ཁམས་ནད་པ་ཅན་གྱི་གནས་སུ་ལྷུང་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁའང་ཡོད་དོ།།


c: text/html

text:
ནང་དོན་གནད་བསྡུས། རྟོགས་བརྗོད་འདིའི་ནང་དུ་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་བརྗོད་བྱ་བསྟན་པ་མ་ཟད། འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་ཀྱི་ནང་དོན་བསྟན་པ་ཡང་མང་ལ། ཡང་དག་པའི་མི་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བས་སྤྱི་ཚོགས་འདིར་གནས་པའི་མི་རྣམས་ལ་གནས་ལུགས་མང་པོ་ཞིག་བཤད་ཡོད་ཅིང་། ཞི་མཐུན་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་རྟོགས་བརྗོད་འདིའི་ནང་གི་མི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་བསྟན་པའི་བརྗོད་བྱ་རྣམས་ནི་ནད་བརྒྱ་བཅོམས་པའི་སྨན་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།
བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ། འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས། བླང་དོར། ཀུན་སྤྱོད།
སྔོན་འགྲོ།
《གཞོན་ནུ་དྲུག་གི་རྟོགས་བརྗོད》ནི་སྙན་ངག་ཆེན་པོའི་ལུགས་ལྟར་བརྩམས་པས། དེར་དོན་རྒྱན་སོ་ལྔའི་རྒྱན་རྣམས་སྡེབ་ལེགས་ཚིག་གི་ཕྲེང་བར་བརྟེན་ནས་མངོན་གྱིན་ཡོད། ཡིན་ནའང་ད་ལྟ་རྟོགས་བརྗོད་རྩོམ་ཡིག་འདི་བོད་རང་གི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་སྒྲུང་གཏམ་ཞིག་ཡིན་དང་། སྔོན་བྱོན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བས་འགྱུར་བའི་འགྱུར་ཆོས་སྤུས་དག་ཅིག་ཡིན་མིན་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་མཆིས་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་མ་ཡིག་གི་ནང་དོན་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་མཚོན་པའི་དཔེ་མཚོན་འོས་པའི་འགྱུར་མ་ཞིག་གི་ཐད་ནས་རྟོགས་བརྗོད་འདིའི་བསམ་བློའི་ནང་དོན་ལས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ནང་དོན་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་བསྟན་པའི་ནང་དོན་ཡང་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་གླེང་བ་ལས་བོད་རྩོམ་དང་རྒྱ་རྩོམ་གང་ཡིན་མིན་གླེང་བའི་སྐབས་མིན། ཕལ་ཆེར་སྐྱེ་བོ་མང་ཆེ་བས་རྟོགས་བརྗོད་འདིའི་ནང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ནང་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ཞེས་གསུང་མཁན་མང་ལ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་བརྗོད་འདི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་དུས། དེའི་གཙོ་དོན་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་བརྗོད་དོན་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། འདིར་རྟོགས་བརྗོད་འདིའི་ནང་གི་ལྷ་ཆོས་ནང་དོན་བསྟན་པ་དེ་འཆད་པའི་སྐབས་མ་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་ཀྱི་ནང་དོན་ཁག་ཅིག་རང་བློས་གང་ལྕོགས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་གླེང་རྒྱུ་ཡིན།
སྔོན་འགྲོའི་སྐབས་ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་བཀོད་པ་རྣམས་འཕྱོར་འབྲི་བྱས་པ་དང་། དེར་གནས་པའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་ཡུལ་འདིའི་ཡུལ་མི་ཚོའི་འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པར་མ་ཟད། འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ན་མ་འཛོམས་གཅིག་ཀྱང་མེད་ཅེས་པ་ལྟར། ཡུལ་འདིར་བློ་རིག་གསལ་ལ་ཀུན་སྤྱོད་གཙང་ཞིང་ལེགས་ཉེས་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཐུབ་པའི་མི་ཡོད་ལ། ཡིད་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ནས་བླང་དོར་གྱི་གནས་ལུགས་ཡེ་ནས་འབྱེད་མི་ཐུབ་པའི་མི་ཡང་ཡོད། འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་དང་སྦྱིན་པའི་གཏོང་ཕོད་ཆེ་བའི་མི་ཡོད་ལ། འཇིག་རྟེན་ནོར་ལ་དགའ་ཞིང་འདོད་རྔམས་ཆེ་ལ་སེར་སྣའི་ཞགས་པས་བཅིངས་པའི་མི་ཡང་ཡོད། བཟོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་ནས་གཞན་ལ་བྱམས་སྙིང་རྗེས་སྐྱོང་བའི་མི་སྣ་ཡོད་ལ། གདུག་རྩུབ་ཆེ་ལ་བརྩེ་བའི་གཡའ་དང་བྲལ་ཞིང་ཁོང་ཁྲོའི་སེམས་ཀྱིས་བཅིངས་པའི་མི་ཡང་ཡོད། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་མི་སྣ་སོ་སོའི་རང་གཤིས་བཟང་ངན་ཕན་ཚུན་བསྡུར་བའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་དེ། མི་རྣམས་ལ་བྱ་བ་གང་ཞིག་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་དགོས་མིན་གྱི་གནས་ལུགས་བསྟན་ཡོད།
དང་པོ། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་གཞན་ཕན་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ཁྱད་པར་ཞིག་ཡོད་དགོས་ཚུལ་བསྟན་པ།
སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་གཞན་ལ་ཕན་པའི་རོགས་པ་བྱེད་དུས་ཕུ་བོ་གསུམ་དང་ནུ་བོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ནི་ཡེ་ནས་མི་འདྲ་བར་བསྡུར་བ་བཏང་ཡོད་པ་ནི་གཞོན་ནུ་དྲུག་གི་རྟོགས་བརྗོད་ལས། "ཡ་མཚན་སྤྱོད་ཚུལ་འདི་ལ་ལྟོས། །ཧ་ཅང་སྦྱིན་ལ་དཔའ་བས་ཉམས། །རང་ཉིད་སྤྱད་པའི་ལྷག་མ་དག །གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་མཛེས་པ་ཉིད། །"ཅེས་པ་སོགས་ལས་ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེར"ཆང་མིས་བཏང་ན་མིག་ཚ། །རང་གིས་བཏང་ན་མགོ་ན། །"ཞེས་པ་ལྟར་དེང་གི་དུས་སུ་ཡང་སྐྱེ་བོ་འགའ་ཞིག་གིས་རང་གིས་བྱ་བཟང་ཞེས་པའི་མིང་དེ་ལ་རྨོངས་པས་དེ་མི་སྒྲུབ་ལ། གཞན་གྱིས་བྱ་བ་བཟང་པོ་བྱས་པར་མཐེ་བོང་བསྒྲེངས་ནས་བསྟོད་པ་འབུལ་རྒྱུ་ལྟ་ཅི། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་དེར་བྱ་བཟང་སྒྲུབ་མཁན་ལ་མ་འདོད་པའི་ཚིག་སྨྲ་བའམ། ཡང་ན་དེར་དམའ་འབེབས་ཀྱི་ཚིག་མང་པོ་ཞིག་བཤད་པར་མ་ཟད། ཐ་ན་ཁག་གཅིག་གིས་བྱ་བཟང་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་མིའི་ཀླད་པར་སྐྱོན་འདུག་ཅེས་གང་སར་དཀྲོག་གཏམ་རྒྱག་པའི་སྣང་ཚུལ་འདི་འདོད་ལྷའི་བུའི་སྐད་ཆ་དེ་ལས་གསལ་པོར་མཚོན་ཐུབ། དོན་དུ་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་བའི་མིར་འཕྱ་དམོད་བྱེད་པ་འདི་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ལ་འཕྱ་བ་དང་མཚུངས་ཡིན་ཏེ། 《ཤིང་གི་བསྟན་བཅོས》ལས། "ཚེར་མ་རྣོ་ཡང་བྲག་རི་ལ། །བསྣུན་ན་རྩེ་མོ་འཇིལ་བར་བྱེད། །སྐྱེས་བུ་དམ་པར་ཕྲག་དོག་གིས།།སྨོད་པ་རང་གི་དམའ་འབེབས་ཡིན། །"①ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། མི་གཞན་གྱིས་ལས་ཀ་ཡག་པོ་བྱས་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མ་ཐུབ་ཀྱང་། དེའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་གི་བསམ་པ་ཞིག་དགོས་ངེས་ཡིན།
གཉིས་པ། ཉམ་ཐག་གི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་རོགས་རམ་གང་ཐུབ་བྱེད་དགོས་པའི་དོན་བསྟན་པ།
《ཤིང་གི་བསྟན་བཅོས》ལས། "ལོངས་སྤྱོད་སྤེལ་བར་འདོད་པ་ཡིས། །ཆ་ཤས་གཏོང་བ་མན་ངག་སྟེ། །ལྗོན་ཤིང་ཡལ་འདབ་རྒྱས་འདོད་ན། །རྩེ་མོ་འབྲེག་པ་ཐབས་སུ་བཟང་། །དམན་པས་བསགས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་པས། །བསོད་ནམས་ལྡན་པས་བཏང་ཡང་འབྱོར། །"②ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་སེར་སྣའི་ཉེས་དམིགས་སོ་སོ་བཤད་པ་ལས་དེང་དུས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གང་ན་དཀའ་ངལ་ཡོད་ན། དེ་ལ་ཚང་མས་གང་ཐུབ་ཀྱིས་རོགས་རམ་བྱེད་དགོས་པ་ལས། དེ་མཐོང་ཡང་སྣང་མེད་དུ་གཏོང་རྒྱུ་མེད་པའི་གནས་ལུགས་དེ་མཚོན་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དཔེ་ཡི་ཐོག་ནས་གསོན་ཉམས་དོད་པོས་དེ་གཉིས་སོ་སོ་ལས་མངོན་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་པ་རྟོགས་བརྗོད་དུ། "སྙིང་སྟོབས་ལྡན་རྣམས་འགྲོ་ཀུན་སྒྲོལ་བའི་འཁུར་ཆེན་དཔུང་པའི་མཐུ་ཡིས་བཟོད། །དམན་པའི་སྐྱེ་བོ་བདག་གི་དོན་ཡང་སྒྲུབ་ལ་ངལ་ཞིང་སྒྱིད་ལུག་གནས། །རབ་བརྟན་གླང་པོས་ལྷ་དབང་དཔུང་བཅས་ཤིང་རྟ་འདྲེན་ཞིང་ལྷ་མིན་བཟློག །ཝ་སྐྱེས་དག་ནི་རང་གི་མཇུག་མ་ས་ལ་འདྲུད་ཅིང་འགྲོ་བའང་མཐོང་།" ཞེས་གཅིག་ནི་རང་དོན་བསྒྲུབས་པ་ཙམ་མ་ཟད། གཞན་དོན་དང་དུ་ལེན་ཐུབ་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་ལྡན་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་གཞན་དོན་དང་དུ་བླང་རྒྱུ་ལྟ་ཅི་ཐ་ན་རང་དོན་ཡང་བསྒྲུབ་མི་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། "སངས་རྒྱས་རང་མགོ་མི་ ཡིན་ཡང་མི་གཞན་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་སྐབས་ཀྱང་རང་གི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཁོས་བབ་ལ་གཞིགས་ནས་ནོར་སོགས་སྟེར་གང་ཐུབ་བྱེད་དགོས་པའི་བླང་བྱ་བསྟན་པར། 《ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་རབ་གསལ》ལས། "ལྷག་པར་རང་གི་རོགས་བྱེད་ལ། །སེམས་ཀྱིས་བྱམས་ཤིང་ཟས་གོས་སོགས། །འཁོས་དང་བསྟུན་པ་སྐབས་སྦྱར་སྦྱིན། །"ཞེས་རང་ནུས་ཡོད་རྒུས་སྐྱེ་བོ་ཉམ་ཐག་ཚོར་རོགས་པ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་མི་ཆོས་ཀྱི་མཚོན་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
གསུམ་པ། ཕུ་བོ་དང་ནུ་བོ་ཕན་ཚུན་གཏམ་གླེང་བྱས་པའི་ཐབས་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུགས་བསྟན་པ།
《ཤིང་གི་བསྟན་བཅོས》ལས། "བསོད་ནམས་དམན་པའི་སྐྱེས་བུ་དེར། །དཔལ་འབྱོར་བྱུང་ན་སྲོག་ཀྱང་བརླག །སྨྱུག་མའི་ཤིང་གི་རྩེ་མོ་ལ། །འབྲས་བུ་ཆགས་པ་ཉམས་པའི་ལྟས། །"④ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཕུ་བོ་གསུམ་གྱིས་རང་ལ་རྒྱུ་ནོར་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡོང་ཆེད་འཛེམས་པ་མེད་པར་རྒྱལ་པོའི་བང་མཛོད་ཀྱི་རིན་ཆེན་ཆེ་ཤོས་དེ་རྐུ་བར་ཕྱིན་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཐ་ཤལ་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རྟོགས་དགོས་ལ། དེ་བཞིན་རང་ཉིད་ལ་གཞན་གྱིས་སྨོན་དགོས་པའི་རྒྱུ་ནོར་ཡོད་བཞིན་དུ་ད་དུང་གཞན་གྱི་རྒྱུ་དངོས་རྣམས་རང་ལ་ཡོང་འདོད་ཀྱི་བློས་ཐབས་ཤེས་མང་པོ་སྤྱད་ནས་དེ་རྣམས་ཚུར་ལེན་གང་ཐུབ་བྱེད་པ་དང་། ཐ་ན་རྐུན་མའི་ཐབས་ཤེས་སོགས་སྤྱོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་འགའ་ཞིག་ལ་ཟུར་ཟ་དང་ཟུན་འབྱིན་ནན་པོ་བྱས་ཡོད་པ་རྟོགས་བརྗོད་དུ། "ཧ་ཅང་བརྐམ་ཞིང་ཆོག་ཤེས་མི་ཤེས་པས་མ་རངས་ཏེ། བློན་པོ་དག་གིས་ཡོ་བྱད་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱིན་ཏེ། དེ་སྦྱིན་པ་ཆེར་མ་ཐོབ་པས་ཡིད་མ་ཚིམ་པར་མ་གྱུར་ཏེ། བང་མཛོད་གཞན་ཞིག་ནས་ནོར་བརྐུ་བར་བརྩམས་པ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པས་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོ་ཁུར་གྱི་ཚད་ལས་འདས་པ་ཞིག་འཁུར་བའི་ལྗིད་ཀྱིས་ནོན་ཏེ་མྱུར་པོར་འགྲོ་བར་མ་ནུས་པའི་ཚེ་བང་མཛོད་སྲུང་བས་ཚོར"ཞེས་པ་ལས་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་ཁོ་ནར་ཞེན་པའི་མི་ཞིག་ནས་བཤད་ན། དེས་དངོས་པོར་ཆགས་པའི་འདོད་པ་ནི་དུས་ནམ་ཡང་ཚིམ་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིན། དེང་དུས་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་དུ་ཡང་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཐོན་རྒྱུ་ཡོད་དེ། སྲིད་གཞུང་ནས་འཚོ་བར་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་སློབ་མ་ཚོར་འཚོ་བའི་རོགས་སྐྱོར་གྱི་མ་དངུལ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། འཚོ་བ་སྐྱོ་བའི་སློབ་མ་ཚོར་དངུལ་དེ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཉུང་བ་དང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཁྱིམ་ཚང་གི་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཡག་པོ་ཡོད་པའི་སློབ་མ་ཚོས་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་ངང་ངའི་འཚོ་བར་དཀའ་ངལ་ཡོད་ཅེས་བཤད་ནས་དངུལ་ལོར་འདོད་རྔམ་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོད། དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། "ཆོག་ཤེས་ལྡན་ན་ཕྱུག་པོའི་ཡང་རྩེ་ཡིན། །ཞེན་ཆགས་མེད་ན་སྐྱིད་པོའི་མཐར་ཐུག་ཡིན"⑤ཞེས་དང་། 《ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ》ལས། "སེམས་གོས་ཆོད་ན་ནོར་ལ་མང་ཉུང་མེད། །ཆོག་ཤེས་མེད་པའི་རྒྱལ་པོ་སྤྲང་པོ་དང་། །སེམས་གོས་ཆོད་ན་སྤྲང་པོ་དེ་ལས་ལྷག རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་གཞིས་ཟོས་ནས་ལྟོགས་ལྷང་ལྷང་། །སྤྲང་ཕྲུག་ཐང་རྐྱལ་ཁེངས་ནས་སྤོ་དགྱེ་དགྱེད། །"⑥ཅེས་པ་སོགས་ལས་རང་ལ་རྒྱུ་དངོས་མང་པོ་ག་ཚོད་ཡོད་ཀྱང་ད་དུང་གཞན་རྒྱུ་རང་ལ་དབང་འདོད་ཀྱི་བསམ་བློ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་འཁྱེར་ན། མཐར་རང་ཉིད་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ལས་ལ་འཇུག་ནས་རང་ཉིད་རང་གིས་ཕུང་པའི་སྣང་ཚུལ་དེ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་མ་ཟད། མི་གཞན་གྱི་ཁྲག་དང་རྔུལ་ཆུ་ལས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་དངོས་རྣམས་རང་ཉིད་ལ་འཐོབ་འདོད་ཀྱི་བསམ་སྦྱོར་སྤེལ་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུགས་དང་ཡོངས་སུ་མི་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་པར། 《མི་ཆོས་གནད་ཀྱི་ཕྲེང་བ》ལས། "རང་ཉིད་ནོར་ལ་ཆགས་ཞེན་ཆེ་ན་ཡང་། །གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཧབ་ཤ་ཆུང་བར་མཛོད། །"⑦ཅེས་གསུངས་པས་ཀྱང་གནས་ལུགས་དེ་བསྟན་ཡོད།
མི་འགའ་ཞིག་གིས་རང་ཉིད་ལ་རྒྱུ་ནོར་ཡིད་ཚིམ་པ་ཞིག་ཡོད་དུས་གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་གཏང་འདོད་ཀྱི་བསམ་བློ་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། ནུ་བོ་གསུམ་གྱིས་རྒྱལ་པོར་བཤད་པའི་ཚིག་ལས་མཚོན་ཡོད་པ་རྟོགས་བརྗོད་ལས། "འོན་ཀྱང་བདག་ཅག་དབུལ་ཕོངས་མ་ལགས་ཏེ། །ཁྱོད་ཀྱིས་དྲིན་གྱིས་བདེ་བར་འབྱོར་ཞིང་མཆིས། །རེ་བ་བཞིན་དུ་སློང་བའི་སྐྱེ་བོ་ལ། །བདོག་ཀུན་བྱིན་ནས་འདི་ལྟར་གནས་པར་གྱུར། །"ཅེས་པ་ལས་རྒྱུ་ནོར་གྱི་ཕྱུག་པའི་མི་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་མི་འདྲ་བའི་དོན་དེ་རྟོགས་ཐུབ།
བཞི་པ། སྲིད་ཁྲིམས་ལུགས་བཞིན་སྐྱོང་དགོས་པའི་དོན་བསྟན་པ།
《ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ》ལས། "ལུང་པ་དབུལ་ན་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱིས་དབུལ། །རྗེ་དཔོན་དར་ཞིང་རྒྱལ་པོ་ས་སྡེའི་འཕྲུལ། །ཡུལ་སྡེ་མེད་པའི་རྗེ་དཔོན་དགོད་རེ་བྲོ། །དཔོན་འབངས་ནད་པ་ཨམ་རྗེའི་དཔེ་བཞིན་དུ། །གཙག་བུ་བཙུགས་པའི་ཤུལ་ལ་རྨ་སྨན་ཐོབས། །བཀའ་བཀྱོན་དགོངས་འཚོམས་གཞུག་ལ་བྱམས་སྐྱོང་མཛོད།"⑧ ཅེས་པ་ལས་མང་ཚོགས་དང་དཔོན་པོའི་བར་གྱི་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་འབྲེལ་བ་དེ་མཚོན་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དེ་གཉིས་བར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཡིན་པའི་གནས་ལུགས་ཀྱང་བཤད་ཡོད།
1.སྔར་ཡིན་ན་རྒྱལ་པོ་དང་དེང་དུས་ཡིན་ན་འགོ་ཁྲིད་བཟང་པོའི་ཡང་དག་པའི་སྲིད་སྐྱོང་གི་གཟི་འོད་ལས་མང་ཚོགས་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བར་རོལ་བའི་རྒྱུ་བཟང་ལས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་དྲིན་ལན་དྲིན་དུ་བསམས་ནས། འགོ་ཁྲིད་དེའི་མཐའ་འཁོར་དུ་བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་ལས་ཀ་བསྒྲུབས་པས། གོང་རིམ་དང་གཞི་རིམ་བར་ཞི་མཐུན་མཉམ་ལས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཞིག་ཡོང་བ་འདི་ནི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་མི་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། 《ཤིང་གི་བསྟན་བཅོས》ལས། "རྒྱལ་ངན་ཆབ་འབངས་གཟིར་བ་དེར། །ནམ་ཞིག་གཡོག་ཀྱང་འཁོར་མི་འགྱུར། །སྲན་ཕུང་དབྱུག་པས་གཏོར་ན་ཡང་། །དབྱུག་པའི་ངོས་ལ་འབྱར་མི་སྲིད། །བློན་དང་འབངས་ཀྱིས་མ་བཀུར་ན། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་གནས། །གདུང་མ་ཀ་བས་མ་བཏེགས་ན། །རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གང་ལས་འབྱུང་། །རྗེ་དཔོན་བཟང་པོའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། །གཡོག་འཁོར་མངའ་ཐང་དར་བར་འགྱུར། །"⑨ཞེས་པ་ལས་དོན་དེ་མཚོན་ཡོད་ལ། རྟོགས་བརྗོད་དུ། "ལྷ་གཅིག་ཁྱོད་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་རྔ་ཆེན་དང་། །བསོད་ནམས་དཔལ་གྱིས་ཐོབ་པའི་མཐོ་བའི་རྒྱལ་མཚན་ནི། །སྲིད་པ་གསུམ་ན་ཉི་མ་བཞིན་དུ་གྲགས། །དེ་ལ་སུ་ཞིག་ཡ་མཚན་སྐྱེས་མ་གྱུར།" ཅེས་པ་ལས་ལུགས་མཐུན་གྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན། དེའི་མང་ཚོགས་དང་གོང་རིམ་བར་གྱི་རྣམ་པ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཤུགས་སུ་རྟོགས་ཐུབ་པར་བཤད་ཡོད། 《ཤིང་གི་བསྟན་བཅོས》ལས། "ལྗོན་པའི་གྲིབ་བསིལ་ཀུན་ལ་སྙོམས། །ཉི་ཟླའི་སྣང་བ་ཀུན་ལ་སྙོམས། །སྤྲིན་གྱི་ཆུ་ཆར་ཀུན་ལ་སྙོམས། །རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཁྲིམས་ཀུན་ལ་སྙོམས། །"⑩ཞེས་པ་ལྟར། རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན་སྲིད་ཁྲིམས་འཐུས་སྒོ་ཚང་པོ་ཞིག་ཡོད་ན། དེའི་མི་སེར་རྣམས་ལ་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཚོར་བ་སྐྱེས་ངེས་ལ། དེ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་དང་དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་གྱི་ཆུ་ཚད་མཐོན་པོར་སླེབས་ཡོད་པ་ཡང་རྟོགས་ཐུབ།
2.མིག་རྒྱང་རིང་པོ་དང་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཅིག་ཡིན་ན། དེས་རང་གི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཤེས་ཡོན་སྦྱང་རྒྱུར་གཙིགས་ཆེན་བྱེད་པར་མ་ཟད། རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་མང་ཚོགས་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན་པས། མང་ཚོགས་ལ་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཆུ་ཚད་མཐོན་པོ་ཞིག་ལྡན་རྒྱུ་ནི་དེའི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མི་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། མི་དམངས་ཀྱི་བྱང་ཚད་མཐོ་བའི་རྐྱེན་ལས་རྒྱལ་ཁབ་དེ་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་རྒྱས་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་མི་ལུས་པའི་ཐབས་ཡག་ཤོས་ཤིག་ཏུ་བརྩི། དེ་ཡང་རྟོགས་བརྗོད་དུ། "དམ་པ་རྣམས་དང་ཕྲད་ན་ལེགས་བཤད་འཕེལ། །ཡིད་གཅུགས་གྱུར་པས་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་འཐོབ། །དེ་སླད་བདག་ཅག་སྐལ་བ་ལྡན་བྱའི་ཕྱིར། །ཆོས་ཀྱི་སྣང་བས་སྐྱེ་རྒུ་སྣང་བར་མཛོད།" ཅེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། 《ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ》ལས། "བླ་མའི་ཆོས་རར་ཡི་གེ་མེ་ལོང་རེད། །རྒྱལ་པོའི་ཁྲིམས་རར་ཡི་གེ་འབྲས་བུ་རེད། །ཡིག་ཡོད་མིག་ཡོད་མཁས་པ་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུད། །ཡིག་མེད་མིག་མེད་ལོང་བ་ལྐུགས་པའི་རྒྱུད།"11 ཅེས་པ་ལས་ཀྱང་འབངས་མི་སེར་སོགས་ཀྱིས་རིག་གནས་སྦྱོང་རྒྱུར་སྣང་ཆེན་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་དེ་བསྟན་ཡོད།
3.འགོ་ཁྲིད་ཅིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན། རང་གིས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་སྲིད་ཇི་ལྟར་སྐྱོང་ལུགས་སྐོར་ལ་རྟོགས་བརྗོད་ནང་དུ། "ལྷ་གཅིག་ཕོ་བྲང་འཁོར་རྣམས་དང་། །འབྱོར་པས་ས་སྐྱོང་མཛེས་མིན་ཏེ། །ཆོས་དང་ལྡན་པའི་བཀའ་ཁྲིམས་ཀྱིས། །ཡུལ་འཁོར་ལེགས་སྐྱོང་རྒྱལ་པོའི་རྒྱན།" ཞེས་གསུངས་པ་དང་། 《ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ》ལས། "དོན་དུ་མི་ལ་ཡོན་ཏན་ཚང་བ་དགོས། །ནོར་རྫས་མཚམས་རེ་སོང་འགྲོ་མཚམས་རེ་ཡོང་། །ནོར་ལ་བསྐྱུར་བརླག་རྐུན་མས་འཁྱེར་བའི་ཉེན། །ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་འཛད་མེད་ཕུགས་ཀྱི་གཏེར། །"12ཞེས་པ་ལས་ཀྱང་རང་གི་མངའ་འོག་གི་མི་གྲངས་མང་ཉུང་དང་། དཔལ་འབྱོར་མངའ་ཐང་རྒྱས་མིན། དམག་ཤུགས་སྟོབས་ཆེ་མིན་སོགས་ནི་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཞིག་ལས་ཡང་དག་པའི་སྲིད་སྐྱོང་གི་དོན་དངོས་དེ་མཚོན་མི་ཐུབ་པས། དེས་ན་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་སྲིད་ཁྲིམས་ལུགས་བཞིན་སྐྱོང་བའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་སྣང་ཆེན་བྱས་ནས་རྒྱུན་དུ་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློ་རྟོགས་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན། 《ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ》ལས། "རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡུལ་གྱི་རྒྱན་ཆ་རེད། །ཁྲིམས་དང་མཐུན་ན་རྒྱལ་གཞིས་མངའ་ཐང་ལྡན། །ཁྲིམས་འགོ་ནོན་ན་བསམ་དོན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ། །"13ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། དེང་དུས་ཀྱི་ཏང་གི་མང་ཚོགས་ལམ་ཕྱོགས་ཀྱི་ནང་དུའང་དེའི་སྐོར་གྱི་ནང་དོན་མང་པོ་ཞིག་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ནང་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་སོགས་ལ་ཐུགས་ཁུར་བྱེད་རྒྱུ་ནི་སྲིད་སྐྱོང་གི་ནང་ནས་ཡག་ཤོས་ཡིན་པའི་དོན་འདིར་བསྟན་ཡོད།
ལྔ་པ། ཡོན་ཏན་གྱི་མཛེས་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཁྱད་འཕགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ།
ཡོན་ཏན་ནི་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས། མི་ཞིག་ལ་རྒྱུ་དངོས་པོ་མང་པོ་མེད་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕྱུག་པ་ཞིག་ཡིན་ན། མི་དེ་ནི་ཚད་དང་མཐུན་པའི་མི་ཞིག་ཡིན། ཡང་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕྱུག་པ་མ་ཟད། ནོར་གྱིས་ཀྱང་ཕྱུག་པ་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་བས་ལེགས་པོ་ཡིན་ཏེ། "བདུད་རྩིའི་ཟས་ལ་སུ་མི་སྲེད། །ལེགས་པར་བཤད་པ་སུ་མི་ལེན། །ནོར་གྱི་སྐྱེས་ནི་རབ་མང་ཡང་། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེས་དང་འཕྲད་པ་དཀོན།" ཞེས་པ་ལས་ནོར་ཡོན་ཏན་གཉིས་ཀ་ལྡན་ན་ཡག་པོ་ཡིན་པའི་དོན་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཡང་རྩེའི་སྟེང་དུ་ཡར་སྒྲོན་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་མ་རེད་དམ།
དྲུག་པ། ཚེ་སྲོག་བློས་གཏོང་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་སྙིང་སྟོབས་བསྟན་པ།
1.འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྟེང་དུ་འཚོ་གནས་ཀྱི་མི་སུ་ཞིག་ལའང་ཆེ་ཆུང་ལ་མ་བལྟོས་པའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྲིད་པས། ང་ཚོས་རྒྱུན་དུ་དཀའ་ངལ་དེ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཆེད་དུ་རོགས་རམ་བྱས་ན། དེ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་དོན་ལ་རྟོགས་བརྗོད་ལས། "སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གང་གི་གྲིབ་མའང་འགོང་བར་མི་རིགས་པ། ཁྱེད་ཅག་གི་སྤུན་ཟླར་གྱུར་པ་ལ་སུ་ཞིག་གནོད་པར་བགྱི། །འདི་ཉིད་དུ་བཙོན་དུ་བཟུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བཅས་པ་བཏང་བར་བགྱིའོ། །"ཞེས་གསུངས་པ་ལས། སྤུན་ཉེ་ཕན་ཚུན་དང་གྲོགས་པོ་ཕན་ཚུན་མཛའ་གཅུགས་ཟབ་མོ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་མེད་ཀྱང་ཕྱོགས་སོ་སོར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་དུས་གཞི་ནས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ནི་ཚང་མས་ཤེས་ཐུབ། དེ་བཞིན་ཚིག་རྐང་འདིའི་ནང"བཟང་པོའི་རྗེས་ལ་ཇ་ཆང་དང་། །ངན་པའི་རྗེས་ལ་རྒྱུག་རྡུང་།" ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་ནུ་བོ་གསུམ་པོའི་བཟང་པོའི་གཤིས་རྒྱུད་ཀྱི་གྲིབ་བསིལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུ་བོ་གསུམ་རང་གི་ངན་སྤྱོད་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་བཙོན་ནང་དུ་སྡོད་དགོས་པ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མནར་བའི་སྐྱེ་བོ་ཡོད་དོ་ཅོག་དེ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་དོན་གཉེར་བ་དེ་ནི་གཅིག་ནས་སྤུན་མཆེད་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། གཉིས་ནས་དེང་དུས་དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་ཤིན་ཏུ་དར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་འདིར་ནུ་བོ་གསུམ་ལྟ་བུའི་མི་མང་པོ་ཞིག་ཐོན་རྒྱུ་ནི་མི་ཚང་མའི་ཐུན་མོང་གི་རེ་འདུན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་སྲིད།
2.ཕུ་བོ་གསུམ་ཆུ་བོ་ཆེན་པོའི་ནང་ཟགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བཟོད་ཐབས་བྲལ་བའི་དུས། ནུ་བོ་གསུམ་པོས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཆུའི་ནང་མཆོངས་ནས་ཁོ་ཚོར་ཚེ་སྲོག་གཉིས་པ་སྦྱིན་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་ལས་རྒྱུན་དུ་མི་ཕན་ཚུན་དབར་རོགས་རམ་བྱེད་དགོས་པར་མ་ཟད། ལྷག་དོན་དུ་དཀའ་ངལ་ཡོད་དུས་རང་གི་གཅེས་པའི་ཚེ་སྲོག་ཀྱང་བློས་གཏོང་དགོས་ཀྱང་རོགས་པ་བྱེད་རྒྱུ་འདི་ནི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་མི་ལུས་རིན་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པར་རྟོགས་བརྗོད་དུ། "ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བདག་ཉིད་ཆུའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། ལུས་སྟོབས་ཆེན་པོས་དེ་དག་བཀག་ཅིང་བཟུང་ནས་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱས་སོ"ཞེས་པ་ལས་རྟོགས་ཐུབ་ལ། དེ་ཡང་ཞི་མཐུན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད་དེ། ཞི་མཐུན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ནང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་དཀའ་ངལ་ཡོད་ན། ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་ནས་རོགས་རམ་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་དེ་མཚོན་ཡོད།
གཞན་ཡང་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོ་ཞེས་པ་འདི་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་མིན་དེ་ནི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་སྲིད་པས། རང་ཉིད་ཀྱིས་དེར་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ནི། མི་ཞིག་གིས་རང་གི་གྲོགས་དང་དགྲ་སུའང་གནོད་སེམས་ཡེ་ནས་མེད་པ་དང་། དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུག་ཤིང་གི་ཚུལ་མི་འཛིན་པ། གཞན་ལ་ཚིག་རྩུབ་མི་སྨྲ་བ། དུས་ནམ་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཚེ་སྲོག་ལ་འཚེ་བ་མི་གཏོང་བར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། དེར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རོགས་བྱེད་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་ཚོགས་ལ་ཆོག་ཤེས་ཡོད་པ། རང་གི་ཁེ་ཕན་ལ་གནོད་པ་ག་ཚོད་ཡོད་ཀྱང་རྫུན་གྱིས་གཞན་ལ་མགོ་བསྐོར་མི་གཏོང་བ། གཞན་གྱི་རྒྱུ་ལ་ཧམ་བཟུང་མི་བྱེད་པ། དོན་མེད་ཀྱི་སྟོང་གཏམ་མི་སྨྲ་བར་གནས་ལུགས་ལྡན་པའི་ལེགས་བཤད་ཀྱིས་གཞན་ལ་བླང་དོར་གྱི་གནས་ལུགས་ལྡན་པའི་གཏམ་སྨྲ་བ། བྱ་ངན་སྤངས་ནས་བྱ་བཟང་ཁོ་ན་སྒྲུབ་མཁན་ཞིག་ལ་གོ་བར་སེམས། དཔེར་ན་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ་ཞིབ་འབྲི་བྱས་པའི་ནུ་བོ་གསུམ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཡིན།
བདུན་པ། སྐྱེ་བོ་དམན་པའི་རང་གཤིས་བསྟན་པ།
《བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་རྩོམ་རིག》ལས། "སྔོན་ནས་ངན་གོམས་ཤས་ཆེ་བས། །དྲན་ཤེས་ཡང་ཡང་མ་བསྟེན་ན། །བྱ་བ་ངན་ལ་བློ་ཕྱོགས་པ། །ཙམ་གྱིས་དེ་ཡི་དབང་དུ་འགྲོ།"14 ཞེས་པ་ལས་སྐྱེ་བོ་ངན་པ་རྣམས་ནི་ཁོར་ཡུག་དེར་གནས་པའི་མི་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ཡག་པོ་ག་ཚོད་ཡོད་ཀྱང་། ཁོ་ཚོར་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་མེད་པར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སྔར་གྱི་གོམས་འདྲིས་ཆེ་བའི་ངན་སྤྱོད་ཀྱི་ཆ་ཁོ་ན་ཞེན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ལ་རྟོགས་བརྗོད་དུ། "བདག་ཅག་དུས་འདི་སྙེད་དུ་འགྲོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ངེད་ཅག་གི་རང་བཞིན་ད་དུང་མི་ཤེས་སམ་ཅི། འཕྲལ་དུ་སྟོན་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གོ་བར་སླ་བ་མ་ཡིམ་ནམ། གལ་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ལིང་ཏོག་གིས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པར་གྱུར་ན། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཐུར་མས་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་བསལ་བར་བྱའོ"ཞེས་དང་། 《དགེ་ལྡན་ལེགས་བཤད》ལས། "བླུན་པོ་འཁོན་ནམ་མི་འཁོན་ཡང་། །ལེགས་པར་བཏུད་ན་རེངས་པ་སྟེ། །ཁྱི་ལུད་ཕུང་པོ་བཞུར་བ་ན། །དྲི་ངན་འབའ་ཞིག་བྱུང་ལ་ལྟོས། །"15 ཞེས་པ་སོགས་ལས་སྐྱེ་བོ་ངན་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་དེ་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ།
བརྒྱད་པ། ནད་ཀྱིས་མནར་བའི་མི་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་ལས་ཁྱད་གསོད་བྱ་ཡུལ་མིན་ཚུལ་བསྟན་པ།
《མི་ཆོས་གནད་ཀྱི་ཕྲེང་བ》ལས། "རང་ལ་ཡོན་ཏན་ཇི་ཙམ་ཡོད་ན་ཡང་། །གཞན་ལ་ཁྱད་གསོད་བརྙས་པ་ཆུང་བར་མཛོད། །"16ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྟོགས་བརྗོད་ནང་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་བཤད་དུས། སྐྱེ་བོ་ནད་ཀྱིས་མནར་བ་ཞིག་ལ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ལས་མུན་པ་ཅན་དང་འདོད་ལྷའི་བུས་ནད་པ་རྣམས་ལ་ཡ་ང་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་ཡོད་རྒྱུ་ལྟ་ཅི་རང་གི་སྣ་བཀབ་ནས་དེར་འགོངས་ནས་ཕྱིན་པ་དང་མཐོང་ཆུང་གི་སེམས་དེ་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེས་ནས་མི་འདོད་པའི་ཚིག་མང་པོ་སྨྲས། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ནད་ཅེས་པ་དེ་ཕོག་སྲིད་པས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་སའི་ཡུལ་ཡིན་ལུགས་བཤད་པར་རྟོགས་བརྗོད་དུ། "ངེད་ཀྱི་གནོད་པ་ཅི་ཡང་མ་བྱས་ན། །ཅི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཅག་ངེད་ཀྱི་འཚོ་བ་གཅོད། །ངན་སྤྱོད་འདི་འདྲ་མཐོང་བས་མགྲིན་འཆུས་ཏེ། །རོ་བརྒྱ་ལྡན་པའང་སུ་ཡིས་ཟ་བར་ནུས། །"ཞེས་ནད་པ་རྣམས་མཐོང་དུས་བྱམས་སྙིང་རྗེའི་སེམས་སྐྱེ་རྒྱུ་ལྟ་ཞོག་རང་གི་ཁ་ཟས་ཀྱང་བཟའ་མི་འདོད་པར་སྐྱུག་པའི་སྣང་ཚུལ་བསྟན་པ་ལས། སྐྱེ་བོ་ངན་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་དེ་དམར་རྗེན་དུ་མངོན་པར་བྱས་ཡོད་ལ། མཐོང་ཆུང་དང་ཁྱད་གསོད་བྱས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་བསྟན་ཡོད་དེ། 《ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་རབ་གསལ》ལས། "དམན་ལའང་ང་རྒྱལ་བརྙས་བཅོས་དང་། །ཁྱད་གསོད་མི་བྱ་མདོ་སྡེ་ལས། །དགེ་སློང་དམན་ལ་བརྙས་བྱས་ན། །བསྐལ་པར་ཐར་བ་མི་འཐོབ་གསུངས། །"17ཞེས་གཞན་ལ་ཁྱད་གསོད་བྱེད་པ་ནི་ཐ་ཤལ་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད།
རྟོགས་བརྗོད་དུ་གཞོན་ནུ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས།"མཛེའི་ནད་གསོ་བའི་ཕྱིར། དགོས་པའི་དབང་གིས་འཛེམ་དོགས་མེད་པར་ཤུ་བས་བཀབ་པའི་རྨ་རྣམས་འཇིབས་པ་དང་། ཆུ་སེར་གྱི་རྒྱུན་ཞོ་ལྟར་འབབ་པས་ཁ་བཀང་བ་ཕྱིར་འཕོ་ཞིང་། དེའི་ཤུལ་དུ་སྨན་བཟང་པོ་སྦྱར་བ་བཏབ་ནས་ནད་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་དག་ཞི་བར་བྱས།" ཞེས་པ་ལས་ནུ་བོ་ཚོས་ཡ་ང་བའི་གནས་མཐོང་དུས་སྐྱུག་བྲོ་དང་སུན་སྣང་སོགས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡོད་རྒྱུ་ལྟ་ཞོག དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ནད་པའི་ལུས་སྟེང་གི་རྣག་ཁྲག་གིས་ཁེངས་པའི་རྨ་འཇིབས་པ་དང་སྨན་བཟང་པོ་བྱུགས་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་བཟང་རྣམས་དེང་དུས་ཀྱི་སྨན་པ་ཚོས་ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་ནང་ལག་བསྟར་བྱས་ན་ད་གཟོད་ནད་ཀྱིས་མནར་བའི་ནད་པ་ལ་ནད་གསོས་པའི་བདེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྦྱིན་མི་སྲིད་དམ།
དགུ་པ། ཚུལ་མིན་སྤྱོད་པས་གཞན་རྒྱུ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་མི་རུང་བའི་གནས་ལུགས་བཤད་པ།
"ཕོ་བཟས་ནས་མི་ཕུང་ཉལ་ནས་ཕུང་། །ཕོ་ཉལ་བའི་རྗེས་ལ་ཤིག་རལ་པ་གཅིག"ཅེས་པའི་དཔེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་སྒྱིད་ལུག་ཁོ་ནས་ལས་ཀ་མ་བྱས་ན། ནམ་ཞིག་རྐུན་མའི་སྤྱོད་ངན་སྤེལ་དུས་རང་གི་གཅེས་པའི་ཚེ་སྲོག་དེ་ཡང་ཤོར་སྲིད་པས། རྒྱུན་དུ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་དགོས་ལུགས་བསྟན་པར《མི་ཆོས་གནད་ཀྱི་ཕྲེང་བ》ལས། "རང་ཉིད་ནོར་ལ་ཆགས་ཞེན་ཆེ་ན་ཡང་། །གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཧབ་ཤ་ཆུང་བར་མཛོད། །"18ཅེས་དང་། རྟོགས་བརྗོད་དུ། "དེ་ལྟར་ཆོམ་རྐུན་དེ་དག་གིས་གཞོན་ནུ་གསུམ་གྱི་གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཕྲོགས་ཤིང་། ལུས་བྲམ་ཟེའི་རལ་པ་ལྟར་བཅིངས་པས་ཆོ་ངེ་སྣ་ཚོགས་འདེབས་པར་བྱེད་དོ"ཞེས་པ་ལས་རྐུ་མ་ལ་རྐུ་མ་ཤོར་ཞེས་པའི་དཔེ་བཞིན་བྱ་བ་ངན་པ་རྩོམ་མཁན་ལ་ལམ་འགྲོ་མི་ཡོང་བར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སྲོག་ཀྱང་དོར་བའི་ངན་འབྲས་ཡོང་བའི་གནས་ལུགས་དེ་ཤུགས་སུ་གོ་བས། ང་ཚོས་རང་གི་ལག་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་འཚོ་བའི་གནས་བབ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བ་ལས། ལམ་ཡང་དག་མིན་པ་སྟེ་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ལས་ཀ་བརྩམས་པ་ལས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུར་སྤྱད་ན་ནམ་ཞིག་རང་ཉིད་རང་གིས་བརླག་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་དོན་བསྟན་ཡོད།
མདོར་ན། 《གཞོན་ནུ་དྲུག་གི་རྟོགས་བརྗོད》ནང་བཤད་པའི་བཟང་པོའི་མིག་དཔེ་བལྟ་ས་ནུ་བོ་གསུམ་གྱིས་ཚབ་མཚོན་བྱས་ཡོད་པས། དེང་གི་སྤྱི་ཚོགས་འདིའི་ཐོག་ཏུ་མི་གཞན་ལ་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱིས་ཁོ་ཚོའི་འཚོ་བའི་ཐད་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་པ་་མ་ཟད། ལྷག་དོན་དུ་མི་རྣམས་ལ་ལམ་ཡང་དག་གི་ཕྱོགས་སུ་ཁྲིད་ནས་ཁོ་ཚོར་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་བ་ཚད་མེད་སྦྱིན་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཡོད་པའི་དོན་འདི་བསྟན་ཡོད་ལ། ཕུ་བོ་གསུམ་ལྟ་བུའི་མི་ངན་པ་ཡང་མང་དག་ཅིག་ཡོད་པས། ང་ཚོས་ཕུ་བོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་འཛིན་མཁན་གྱི་མི་ལ་དུས་ནམ་ཡང་མིག་དཔེ་མི་བལྟ་བར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཁོ་ཚོའི་སྤྱོད་པར་ཟུར་ཟ་དང་སུན་འབྱིན་བྱེད་དགོས་པའི་དོན་ཡང་བསྟན་ཡོད།
མཆན་འགྲེལ།
①②④⑨⑩17གངས་ལྗོངས་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གསེར་གྱི་སྦྲམ་བུ། བར་ཆ། .མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1399-13400,1398-1399,1399,1394-1395,1395-1396,95.
③14བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ་དང་ཀརྨ་འཕྲིན་ལས། བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་རྩོམ་རིག སྨད་ཆ། .བོད་ལྗོངས་སློབ་ཆེན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 53,54.
⑤པདྨ་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས། སེམས་ཁམས་གསོ་བའི་བདུད་རྩི། .ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010:32.
⑥⑧111213ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000:15,10,24,24,1-10.
⑦1618བྱ་གཞུང་དབྱང་བྷ། བོད་ཀྱི་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་གཅེས་བསྡུས། .བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2013:193,193,193.
15བསོད་ནམས་གྲགས་པས་བརྩམས། དགེ་ལྡན་ལེགས་བཤད། .བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000:150.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
སྐྱབས་རྗེ་ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེར་བཅར་འདྲི།
གསལ་འགྲེལ། འདི་ནི་འོད་དཀར་དྲ་ཚིགས་ཀྱིས་༧སྐྱབས་རྗེ་ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེར་བཅར་འདྲི་གནང་བ་ཞིག་ཡིན།
CCTV ནས་བོད་མིའི་མེར་སྲེག་དོན་རྐྱེན་སྐོར་ལ་ལོག་འགྲེལ་བྱས་པའི་ཐད་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཀིརྟི་རིན་པོ་མཆོག་ལ་དྲི་བ་ཞུས་ཡོད།
༡༽ དྲི་བ། ཉེ་ཆར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ CCTVབརྙན་འཕྲིན་བརྒྱུད་ལམ་ནས་བོད་ནང་གི་རང་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་རིམ་པ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། བོད་གཞུང༌། ལྷག་པར་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་སྣ་ཚོགས་ཞུས་ཡོད། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་སྐྱོན་བརྗོད་འདི་དག་གསར་ཁང་གིས་སྤེལ་བའི་མཐོང་ཚུལ་ཙམ་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད་དམ། རྒྱ་གཞུང་གི་བསམ་ཚུལ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད།
དྲིས་ལན། སྤྱིར་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཕན་ཚུན་དགག་བཞག་ལྟ་བུས་བཤད་རེས་བྱས་པས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་མ་མཐོང༌། བདེན་པ་ལ་ངོས་ལེན་མ་བྱས་དུས་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་བྱེད་མི་ཐུབ་ནའང་རྒྱ་ནག་གི་མི་མང་པོ་མགོ་སྐོར་འོག་ཏུ་མི་ཚུད་པའི་ཆེད་ཁྱེད་ཀྱི་དྲི་བར་ལན་འདེབས་ཕྲན་བུ་རེ་བཤད་འདོད་བྱུང༌།
རྒྱ་ནག་གི་གསར་འགོད་པར་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་རང་དབང་མེད་པ་ནི་ཡོངས་གྲགས་རེད། ལྷག་པར་ CCTV གསར་འགྱུར་ཁང་ནི་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་ཐད་ཀའི་སྟངས་འཛིན་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་གསར་ཁང་ཞིག་ཡིན་དུས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བསམ་ཚུལ་དང་རྒྱ་དམར་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ལྟ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་དངོས་ཡོད་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་གང་ཡང་བཤད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད། ཕྱིའི་རྣམ་འགྱུར་ལ་གསར་འགོད་པས་སྤེལ་བ་ཡིན་མདོག་ཙམ་ལས་དོན་ལ་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་རང་རེད། རྒྱ་ནག་གི་གསར་འགོད་པ་ཚོར་རང་དབང་གི་ཐོག་ནས་བདེན་པ་དང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་བཤད་ཐུབ་པའི་གོ་སྐབས་དང་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ན་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གསར་འགོད་པ་རྣམས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་སའི་ས་གནས་ཁག་ཏུ་མི་གཏོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་མེད། མདོར་བསྡུས་ན། ཉེ་ཆར་ CCTV བརྙན་འཕྲིན་བརྒྱུད་ནས་བོད་ནང་གི་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གི་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་ཡོངས་རྫོགས་གསར་ཁང་གིས་རང་གི་རྣམ་དཔྱོད་དང་གསར་འགོད་པའི་རང་དབང་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་དངོས་ཡོད་དྲང་བདེན་གྱི་ཐོག་ནས་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་མིན་པར། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བསམ་ཚུལ་ལྟར་རྩོམ་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྒྲོག་སྦྱང་བྱས་པ་ཙམ་རེད།
༢༽ དྲི་བ། རང་སྲེག་གི་དོན་རྐྱེན་བསྟུད་མར་འབྱུང་བཞིན་པ་འདིས་ཕྱི་སྡོད་བོད་རང་བཙན་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་བྱེད་ཕྱོགས་ཐལ་དྲགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་ཀྱི་ཡོད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཟེར་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། འདིའི་ཐད་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་དགོངས་པ་གང་འདྲ་བཞེས་ཀྱི་ཡོད།
དྲིས་ལན། གནས་ཚུལ་འདིའི་ཐད་ངས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གསར་འགོད་པ་མང་པོར་སྔ་ཕྱིར་སྐད་ཆ་བཤད་མྱོང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་སྟོད་ཀྱི་གཡོ་ཐབས་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་རྙིང་པ་དེ་ད་ལྟའང་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་གྱི་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་དུ་བཀྲ་མ་ཤིས་པའི་དཀའ་ངལ་གང་བྱུང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་རྩའམ་སྐུལ་སློང་བྱེད་མཁན་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་ལོག་སྤྱོད་པ་དང་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པས་བྱས་པ་རེད་ཅེས་ནག་ཉེས་ཕྱི་ལོགས་ལ་གཡོགས་ནས་ནང་ཁུལ་དུ་མཐུན་ལམ་ཡོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་ལོ་ཡང་ཕྱི་སྡོད་བོད་རང་བཙན་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་བྱེད་ཕྱོགས་ཐལ་དྲགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་ཀྱི་ཡོད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཅེས་ཕྱིའི་བཙན་འཛུལ་པས་ཀྲུང་གོ་ལ་འཇིགས་སྐུལ་བྱས་པ་མཚོན་གང་ཐུབ་བྱས་ཏེ་རྒྱ་མི་རིགས་ལ་ངར་ཤུགས་སློང་ཐབས་ཁོ་ན་བྱས་ཡོད། སྲིད་བྱུས་འཁྲབ་སྟངས་འདི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་མགོ་སྟོད་དེར་འཚམ་པོ་ཡོང་ཡོད་སྲིད་ཀྱང༌། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའི་ནང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྔར་ལས་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་ཆེན་པོ། རྣམ་རིག་གྲུང་པོར་ཆགས་ཟིན་པས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བདེན་པ་དེ་དུས་ཚོད་ཐུང་ངུའི་ནང་དུ་གསལ་པོར་ཤེས་འགྲོ་གི་རེད་བསམ་པའི་ཚོད་དཔག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བྱེད་ཀྱི་མེད། རྒྱ་ནག་གི་མཁས་པ་མང་པོས་བོད་མིར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཚན་རིག་ལག་རྩལ་དང་ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་པས་བདེན་རྫུན་གྱི་དབྱེ་བ་ལམ་སང་ཤེས་ཐུབ་པས། གཡོ་བྱུས་ཀྱི་འཁྲབ་སྟོན་འདིའི་རིགས་ཀྱིས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཕན་ཐོགས་མེད་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཁུལ་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་བ་དང་དཀའ་རྙོག་སེལ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན།
༣༽ དྲི་བ། རང་སྲེག་གི་དོན་རྐྱེན་མང་པོ་བྱུང་ས་སི་ཁྲོན་རྔ་པ་ཀིརྟི་དགོན་པ་སོགས་ཀྱི་ས་ཆའི་ནང་རེད། གལ་ཏེ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་བོད་མི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་ན། ཐལ་དྲགས་པའི་བྱ་སྤྱོད་འདི་རིགས་ས་ཆ་གཅིག་རང་ལ་འབྱུང་གི་མ་རེད་ཟེར་ནས་བཤད་ཡོད། འདིའི་ཐད་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་གསལ་བཤད་གང་འདྲ་གནང་རྒྱུ་ཡོད།
དྲིས་ལན། རང་ལུས་མེར་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་ཐོག་མ་དང་མང་ཆེ་ཤོས་རྔ་པའི་ས་ཁུལ་དུ་བྱུང་བ་བདེན་པ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ས་གནས་གཅིག་གི་གནས་ཚུལ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའི་ཚོད་དཔག་གིས་སྲིད་བྱུས་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་ཞིག་ལག་བསྟར་བྱས་པས་ལས་འགུལ་དེ་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་མང་པོར་ཁྱབ་པ་རེད། ངས་སྔོན་མ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་པ་མང་པོ་ལ་འདིའི་སྐོར་བཤད་མྱོང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་རིགས་ཐོག་འཛིན་པའི་དྲག་གནོན་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་འོག་བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཡོངས་རྫོགས་ལ་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་ཡོད་དུས། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་རྩོད་པའི་ལས་འགུལ་འདི་བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཡོངས་རྫོགས་ལ་རིམ་པས་ཁྱབ་འགྲོ་གི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོག་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་དྲང་སྙོམས་མེད་པའི་སྲིད་བྱུས་གདུག་རྩུབ་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་རེད་ལ། གནས་སྟངས་དེས་རྐྱེན་པས་བོད་མི་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་བསམ་ཚུལ་གཅིག་དང་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་གི་འོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་རྣམ་འགྱུར་མ་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཐོག་ནས་ངོ་རྒོལ་མ་བྱས་ཀ་མེད་བཟོས་པ་རེད།
ལྷག་པར་རྔ་པའི་ས་ཁུལ་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དྲག་གནོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་སྣ་ཚོགས་ལག་བསྟར་གྱིས་དགོན་པ་བཙོན་ཁང་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་བསྒྱུར་ནས་བཙན་གནོན་དམིགས་བསལ་ཅན་དང་འཇིགས་སྐུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ནག་ཉེས་ཡོད་མེད་ཐམས་ཅད་རྒྱུག་པ་ལེབ་རྡུང་གིས་ས་གནས་ཀྱི་བོད་རིགས་མི་མང་འུ་ཐུག་ཏུ་བཅུག་པས་ས་ཁུལ་གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་རིམ་པ་འདི་དག་བྱུང་བ་རེད། དེ་ཡང་བོད་མི་རིགས་ཐོག་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བའི་སྐྱོན་རེད། ཁ་གསལ་པོ་བྱས་ནས་བཤད་ན་བོད་ནང་གི་ས་ཁུལ་མང་པོར་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོག་དྲང་བདེན་མིན་པ། བོད་མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་དོགས་པ་ཟ་ས་དང་ནག་ཉེས་ཡོད་མེད་ཐམས་ཅད་རྒྱུག་པ་ལེབ་རྡུང་གི་སྲིད་བྱུས་དངོས་སུ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ནས་ཆེད་མངགས་བོད་མི་རིགས་ལ་རྒྱ་གཞུང་གིས་ངར་ཤུགས་འཕར་བཅུག་པའི་མཇུག་འབྲས་ཡིན་པ་གསལ་པོ་རེད།
༤༽ དྲི་བ། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་པའི་ཕྱི་སྡོད་ཀིརྟིའི་དགོན་པར་ཆེད་དུ་ཛ་དྲག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བཙུགས་ཡོད། ཚོགས་ཆུང་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༤ རྗེས་སུ་བཙུགས་པ་དང༌། ཚོགས་ཆུང་འདིའི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་རྔ་པ་ས་ཁུལ་དུ་ཟིང་ཆ་བཟོ་རྒྱུར་ཇུས་འགོད་ལམ་སྟོན་བྱེད་པ་རེད་ཅེས་སོགས་ཟེར་ནས་བཤད་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཚོགས་ཆུང་འདིའི་ཕུགས་སུ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་གྱི་ཡོད། འདིའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་རེད་དམ།
དྲིས་ལན། ང་རྡ་རམ་ས་ལར་མེད་པའི་སྐབས་དེར་བོད་ནང་དུ་གློ་བུར་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་སྐབས་ཕྱི་རྒྱལ་གསར་འགོད་པ་མང་པོ་ཞིག་འབྲེལ་ཡོད་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་ལ་ཡོང་ནས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་འདྲི་དུས། བོད་ནང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དྲང་པོ་ཤོད་ཐུབ་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་མི་འགའ་ཤས་མཉམ་རུབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཙུགས་པའི་བོད་གནས་འབྲེལ་མཐུད་པ་རེད། ངས་བཀོད་མངགས་འོག་ཏུ་བཙུགས་པའི་ཚོགས་ཆུང་མ་རེད་ལ་ད་ལྟ་བོད་གནས་འབྲེལ་མཐུད་པ་མི་གཉིས་མ་གཏོགས་མེད། བོད་གནས་འབྲེལ་མཐུད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་འབྲེལ་ཡོད་མང་ཚོགས་ཁྲོད་ཟིང་ཆ་སློང་རྒྱུར་ཇུས་འགོད་ལམ་སྟོན་བྱས་པའི་དཔང་རྟགས་ཡོད་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་མདུན་དུ་བཞག་ན་ལེགས། མི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཟིང་ཆ་སློང་ཐུབ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་དང་ནུས་པ་གཉིས་ཀ་མེད་མཁན་ཞིག་ལ་དོགས་པ་ཟ་བྱེད་ཙམ་བཤད་པ་ནི་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་མི་རིགས་ཚོ་མགོ་སྐོར་གཏོང་བའི་དཀྲོག་གཏམ་རེད།
བོད་ནང་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བའི་སྐབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་པ་མང་པོས་འབྲེལ་ཡོད་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་ལ་གནས་ཚུལ་འདྲི་བར་ཡོང་དུས་བོད་ནང་དུ་གནས་ཚུལ་གང་བྱུང་བ་ལ། འཁྱོག་བཤད་དང་སྒྲོ་སྐུར་མེད་པར། བདེན་པ་དང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱི་གསར་འགྱུར་གང་ཤེས་པ་དེ་སྤྲད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་དམ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཤེས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་དུས་བདེ་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་དྲང་པོ་བཤད་དགོས་པ་ནི་རང་དབང་ལུང་པར་ཡོད་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བོད་མི་ཚོའི་ལས་འགན་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་པར་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་བདེན་པ་ཤེས་ཐུབ་པའི་གོ་སྐབས་རྒྱ་གཞུང་གིས་སྤྲོད་ཀྱི་མེད་པར་མ་ཟད། གནད་དོན་ཡོད་མེད་ཀྱི་གསར་འགྱུར་ཆེ་ཆུང་ཐམས་ཅད་གསང་བར་ངོས་འཛིན་གྱིས་དེ་ཕྱི་ལ་བཤད་ན་རྒྱལ་ཁབ་མགོ་རྟིང་སློག་མཁན་རེད་ཅེས་ཉེས་མིང་བཏགས་ནས་ཕྱི་ལ་སྒོ་བརྒྱབས་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་བྱེད་པར་འདྲི་དུས་ཧ་གོ་མ་སོང་ཟེར་བ་དང་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བྱུང་མེད་ཅེས་མངོན་སུམ་ལ་བསྙོན་པ་དང༌། སྐབས་འགར་ཆེད་མངགས་བཟོས་པའི་གནས་ཚུལ་རྫུན་སྒྲིག་སྣ་ཚོགས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པར་བརྟེན། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་པས་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་ཚུལ་དངོས་ཡོད་དང་བདེན་པ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་མཁན་ལ་ཆ་འཇོག་དང་མཐོང་ཆེན་པོ་བྱས་པ་རེད། གལ་སྲིད་རྒྱ་གཞུང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་པ་བོད་ནང་རང་དབང་གིས་བཏང་སྟེ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་ཆོག་པའི་གོ་སྐབས་སྤྲད་ཡོད་ཚེ་འདིའི་བོད་གནས་འབྲེལ་མཐུད་པས་མཚོན་པའི་ལས་དོན་མང་པོ་ཞིག་དགོས་མེད་ཆགས་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བ་རེད།
བོད་གནས་འབྲེལ་མཐུད་པས་བཤད་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོ་བདེན་པ་ཡིན་མིན་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ་ནོར་བ་ཡོ་བསྲང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། རྫུན་པ་ཡིན་ཚེ་རྫུན་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མདུན་ལ་བཞག་སྟྟེ་འབྲེལ་མཐུད་པས་སྤྲད་པའི་རྫུན་རྐུབ་བརྡོལ་ནས་ཆ་འཇོག་མེད་པར་བཟོ་དགོས། འདི་སུས་བཙུགས་པ་རེད་ཅེས་རྩད་གཅོད་བྱེད་ཁུལ་གྱིས་ནག་ཉེས་གཞན་ལ་འགེབ་ཐབས་བྱས་པས་ཕན་ཐོགས་མེད།
༥༽ དྲི་བ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༣ དང་ཚེས་ ༢༢ བཅས་ལ་ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཀྲུང་གོར་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཡོད་ཟེར་ནས་སྐྱོན་འཛུགས་ཞུས་ཡོད། དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེས་གོང་གསལ་གྱི་ཚེས་གྲངས་སོ་སོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་རྣམ་པ་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་གསུང་འཕྲིན་རེ་གནང་བ་དེ་གཉིས་ཀྲུང་གོ་ལ་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད། གསུང་འཕྲིན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ཀྲུང་གོར་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་བ་ཡོད་དམ།
དྲིས་ལན། གོང་གསལ་གྱི་ཚེས་གྲངས་སོ་སོར་འབོད་སྐུལ་གྱི་ཞུ་ཡིག་རེ་ཕུལ་ཡོད། འདིའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི། རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་དང༌། འབྲེལ་ཡོད་ཞིང་ཆེན། ཁུལ། རྫོང་བཅས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ལ་ད་ལྟར་བོད་མིའི་ཐོག་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་དྲག་གནོན་དེ་མཚམས་འཇོག་གནང་རོགས། རྒྱ་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞི་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་ཐག་གཅོད་ཡོང་ཐབས་གནང་རོགས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་དགོངས་ལྟར་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དེ་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲིག་ཐབས་ཡོང་བར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ངོས་ནས་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད།
འབྲེལ་ཡོད་དམངས་ཚོགས་ལ་ཡང་ཛ་དྲག་གི་དུས་སྐབས་འདིར་ལས་འགུལ་གང་འདྲ་ཞིག་སྤེལ་བ་ཡིན་ནའང་ཞི་བའི་ལས་འགུལ་མ་གཏོགས། དྲག་པོའི་ལས་འགུལ་གྱི་རིགས་གཏན་ནས་སྤེལ་མི་རུང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད། ཞི་འཇམ་ཡོང་ཐབས་སུ་འབྲེལ་ཡོད་བོད་མི་རིགས་རང་གི་ངོས་ནས་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོད་གནང་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་ཡོད།
འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་གི་དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང་གཞུང་དང་མང་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མིའི་ཐོག་དྲག་གནོན་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་མཚམས་འཇོག་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུས་མཚོན་པའི་བོད་མིར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞེས་རེ་འདུན་ཞུས་པ་མ་གཏོགས་ཀྲུང་གོར་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་དགོས་ཞེས་བཤད་མེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་ནས་བོད་མིར་ཁེ་ཕན་རག་ཐབས་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་འདིར་གནས་ལུགས་དང་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པའི་ཐོག་ནས་གཉིས་མོས་ཀྱི་ལམ་ཁ་ཞིག་བཙལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་འགྲིག་ཐབས་བྱ་དགོས་པ་རེད་མ་གཏོགས། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་པའི་འོག་ནས་འཆམ་མཐུན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད། ངའི་ཡི་གེ་དེ་ཚོ་ཡོངས་གྲགས་བྱས་ནས་བཀྲམས་ཡོད་ནའང་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་ལ་སྦས་སྐུང་བྱས་ཡོད་སྲིད་པས་དོན་གཉེར་ཅན་ཚོས་ཐབས་འཚོལ་བྱས་ན་རང་གཞན་ཀུན་གྱིས་ལྟ་ཀློག་བྱེད་ཐུབ། དེའི་ནང་དུ་ཀྲུང་གོར་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་དགོས་ཞེས་བཤད་ཡོད་མེད་ཀློག་ན་ཤེས་ཐུབ།
༦༽ དྲི་བ། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་རང་སྲེག་བྱས་པའི་གྲྭ་བཙུན་སོགས་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་དཔའ་བོ་དང༌། རང་དབང་གི་འཐབ་རྩོད་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་མིང་བཏགས་ཡོད་ཟེར་ནས་སྐྱོན་འཛུགས་ཞུས་ཡོད། དེ་འདྲ་རེད་དམ།
དྲིས་ལན། མི་རིགས་ཀྱི་དཔའ་བོ་དང༌། རང་དབང་གི་འཐབ་རྩོད་པ་ཟེར་བའི་མིང་ཚིག་འདི་འགོ་ཁྲིད་ཅིག་གིས་བཏགས་ནས་བསྒྲགས་པ་ཞིག་མིན་པར། སུས་བཏགས་དང་འདི་བཏགས་མེད་པར་གཞིས་བྱེས་ཀྱི་བོད་མིའི་ཁྲོད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱབ་སྤེལ་སོང་བའི་མིང་གནས་ཤིག་རེད།
རང་དོན་མིན་པར་མི་དམངས་གི་དོན་དུ་རང་གི་ལུས་སྲོག་མེར་སྲེག་གཏོང་ཐུབ་མཁན་འདི་ཚོ་སྙིང་སྟོབས་ཅན་དང་དཔའ་ངར་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་པ་གསལ་པོ་རེད། རང་ལ་ཁབ་གཅིག་བཙུགས་ནའང་བཟོད་མི་ཐུབ་པ་ནི་མྱོང་བའི་ཐོག་ནས་གསལ་པོ་ཤེས་དུས། བོད་མི་རིགས་དང་མི་མང་པོའི་ཆེད་དུ་རང་གི་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་མེར་བསྲེགས་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་གི་ཆེད་དུ་ཞུ་འབོད་བྱེད་མཁན་ཁོང་ཚོའི་སྙིང་སྟོབས་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་པོ་རེད། སོ་སོའི་མི་དམངས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་བྱེད་མཁན་རྒྱ་བོད་སུ་ཞིག་ཡིན་ནའང་དཔའ་བོ་རེད་ཅེས་མང་ཚོགས་ནས་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་རེད། རང་གི་ལུས་ཕུང་ཡོངས་རྫོགས་ལ་མེ་མཆེད་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུ་དགོས། བོད་མི་རིགས་ལ་རང་དབང་དགོས་ཞེས་ཞུ་འབོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཞལ་ཆེམས་ཡི་གེ་བཞག་ཡོད། སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་དཔའ་ངར་ལྡན་པ་ཞིག་མིན་ན་ལུས་ཕུང་ཡོངས་རྫོགས་མེས་འཚིག་བཞིན་པའི་སྐབས་འདི་འདྲའི་ཞུ་འབོད་ཅིག་ཁ་ནས་ཐོན་གྱི་མ་རེད་ལ་སེམས་ནང་ཡང་དྲན་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ཁོང་ཚོ་མིང་ཙམ་ལ་ཆགས་ནས་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་མཁན་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད།
༧༽དྲི་བ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༡ ཉིན། ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེས་གསར་འགོད་པའི་བཅར་འདྲི་དང་ལེན་ཞིག་གི་སྐབས་སུ་རང་སྲེག་དོན་རྐྱེན་ནི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་བདེ་སྡུག་ཁེ་ཕན་དང༌། ནང་པས་སྐུལ་སྤེལ་བྱེད་པའི་གཞན་ཕན་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བའི་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་འདུག་པའི་ཐད་གསལ་བཤད་གནང་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད།
དྲིས་ལན། ཚེས་གྲངས་དེའི་ཉིན་གསར་འགོད་ལས་རིགས་དེ་འདྲ་གཏན་ནས་མེད་ཀྱང༌། གང་ལྟར་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་མཁན་མང་ཆེ་བས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་ཚོས་མེར་བསྲེགས་སྐབས་སྐད་འབོད་ཞུས་ཡོད་ལ། མང་པོ་ཞིག་གིས་ཞལ་ཆེམས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཞག་ཡོད། ཁོང་ཚོའི་འབོད་ཚིག་དང་ཁ་ཆེམས་ཀྱི་ཡི་གེའི་ནང་དུ་ཁོང་ཚོས་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་དགོས་པ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་དོན་ཆེད་ཡིན་པ་གསལ་པོ་བཤད་ཡོད། གཞན་དོན་དང་མི་མང་པོའི་ཆེད་དུ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་རང་གི་ལུས་སྲོག་བློས་གཏོང་ཐུབ་པའི་སྙིང་སྟོབས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཉམས་ལེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དམར་པོའི་ལྟ་བའི་ནང་དུ་ཡིན་ནའང་དམངས་ཚོགས་དང་གྲལ་རིམ་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཆེད་རང་ཉིད་བློས་གཏོང་མཁན་དེ་ཚོ་རླབས་ཆེན་དུ་བརྩི་གི་ཡོད་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་རེད། ལས་འགུལ་འདི་འཚེ་བ་རེད་དམ་ཟེར་ན། འཛམ་གླིང་ནང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚིག་དམིགས་བསལ་ཅན་འཚེ་བ་མེད་པའི་ལས་འགུལ་ཟེར་བ་དེ་རེད། རང་གིས་རང་ཉིད་བསྲེགས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་གཞན་ཕ་རོལ་པ་སུ་ལའང་འཚེ་བའི་ལས་བྱས་མེད།
༨༽ དྲི་བ། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་གཏམ་བཤད་ཅིག་གི་སྐབས་སུ། མེ་འོད་ནམ་མཁར་མཆེད་པ་མཐོང་ཚེ། ང་ལ་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་སླེབས་ཀྱི་འདུག ཅེས་གསུངས་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་སྒྲོག་གི་ཡོད། རིན་པོ་ཆེས་འདི་འདྲ་ཞིག་གསུངས་མྱོང་བ་རེད་དམ།
དྲིས་ལན། ཚིག་འདི་ནི་ངའི་ཁ་ལ་གོམས་པའི་ཚིག་བརྗོད་ཅིག་གཏན་ནས་མ་རེད། ཚིག་འདིའི་བྱུང་རིམ་ལ་བལྟས་ན་རྒྱ་སྐད་ནང་ཡོད་པའི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ཚིག་ཅིག་བོད་སྐད་སྟེང་ཕབ་པ་ཞིག་མ་གཏོགས་བོད་སྐད་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་ཞིག་མ་རེད། ངས་འདི་འདྲའི་ཚིག་སྦྱོར་ཅན་ཞིག་བཟོས་ནས་བཤད་པའང་དྲན་གྱི་མི་འདུག་ལ་བཤད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མེད། བོད་ནང་དུ་བོད་མི་ཞིག་མེར་བསྲེགས་བཏང་སྟེ་ཤི་འདུག་ཟེར་བའི་གསར་འགྱུར་རེ་རེ་བཞིན་གོ་བའི་སྐབས་སེམས་ནང་བོད་མིའི་ལས་དབང་ལ་སྐྱོ་སྣང་དང་ཕངས་སེམས་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་འདུག་ལ། གཤིན་པོ་དེ་ཚོའི་ཆེད་དུ་བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ་བྱེད་རྒྱུ་མ་གཏོགས་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་སེམས་ཤུགས་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཤི་བར་ང་ལ་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་ཞིག་ག་ནས་སྐྱེ་སྲིད། ངས་སྐད་ཆ་དེ་འདྲ་ཞིག་བཤད་ཡོད་མེད་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བརྟག་དཔྱད་ཙམ་ཡང་བྱས་ཡོད་ཚོད་མི་འདུག
སྤྱིར་གོང་རིམ་ལས་བྱེད་གནད་ཡོད་ཚོས་འོག་ནས་ཕུལ་བའི་གནས་ཚུལ་བདེན་པ་ཡིན་མིན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད། དེ་ནི་ཧ་ལས་པའི་འཐུས་ཤོར་དང་ཛ་དྲག་ཆེ་ལ་ཉེན་ཁའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་རེད། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཁང་གི་བློན་ཆེན་གཞོན་པ་ཀྲུའུ་ཝེ་ཆུན་ཟེར་བ་རྒྱ་གཞུང་གི་གནད་ཡོད་གོ་གནས་མང་པོ་ཁུར་མཁན་དེར་ཤེས་རྒྱ་དང་མཐོང་རྒྱ་མེད་དུས་འོག་རིམ་ནས་ཡར་ཕུལ་བའི་གནས་ཚུལ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་ཡིན་ཤག་གིས་ལུང་ཁུག་ནང་གི་དཔོན་ཆུང་གི་དཔེ་ལྟར་Ms་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་ཕེ་རི་སིར་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་གཏམ་བཤད་འདི་འདྲ་སྤེལ་ཡོད། དཔེར་ན་ངའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་སྐབས། “”ཕམ་ཉེས་བྱུང་རྗེས་རྒྱལ་ཕྱིར་བྲོས་བྱོལ་དུ་སོང་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྱར་སྲིད་གཞུང་གི་བདེ་འཇགས་པུའུ་ཀྲང་གི་འགན་ཁུར་བ་རེད”། ཅེས་པའི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་གཏམ་བཤད་དེ་འཛམ་གླིང་ལ་བསྒྲགས་གཏམ་གྱི་ཚུལ་དུ་སྤེལ་ཡོད། ངས་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་བྱས་པ་མ་གཏོགས་ལོ་མང་རིང་བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་བྱེད་རྒྱུ་ཕར་ཞོག་བདེ་སྲུང་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཚན་པ་ཞིག་གི་སློབ་སྟོན་པ་ཙམ་ཡང་བྱས་མྱོང་མེད་པ་ཡོངས་གྲགས་རེད། དེ་བཞིན་དུ་ལྕགས་ལྟ་བུའི་དཔང་རྟགས་ཡོད་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་གཏམ་བཤད་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སྣས་ཡིད་ཆེས་མི་ཡོང་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཟོས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་དཀྱུས་མ་འགའ་རེས་ཡིན་ཤག་གིས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་མཁན་ཡོད་སྲིད་པ་ཙམ་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཆེས་མང་པོ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚན་སྙན་ལ་གནོད་ཀྱི་ཡོད་པ་མཁྱེན་དགོས་པ་ཞིག་རེད།
༩༽ དྲི་བ། རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་རྩོམ་བསླབ་བྱ་སོ་གཉིས་མའི་ནང་ནས་སྲོག་གཅོད་སྐོར་གྱི་ཚིག་ཁ་ཤས་དྲངས་ནས། ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེའི་བྱེད་སྟངས་དེ་རིགས་ནི་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ཉམས་མྱོང་རྒན་པོའི་བསླབ་བྱ་སོ་གཉིས་ཞེས་པ་དང་རྦད་དེ་རྒྱབ་འགལ་བྱས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་བཤད་འདུག དེའི་སྐོར་གཟིགས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད།
དྲིས་ལན། དེ་ནི་ཞིབ་ཚགས་པོ་བྱས་ནས་མ་བལྟས་པའི་སྐྱོན་ཞིག་ཡིན། བསླབ་བྱ་སོ་གཉིས་ནང་གཞན་གྱི་སྲོག་གཞན་གྱིས་བཅད་པ་དང་གཞན་སྲོག་གཅོད་པའི་ཐབས་ཚུལ་སྐོར་མ་གཏོགས་རང་སྲོག་རང་གིས་བཅད་ན་སྡིག་པ་ཡོད་མེད་སྐོར་བཤད་མེད། གཞན་སྲོག་གཅོད་ཐབས་སུ་ཕ་རོལ་པོ་དེ་ལ་ཤི་ན་ལེགས་ཚུལ་གྱི་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་པ་མི་འགྲིག་ཚུལ་བཤད་ཡོད། གཞན་དོན་དུ་ཤི་བ་ལ་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་པ་འགྲིག་མིན་གྱི་སྐོར་ཡང་བཤད་མེད། འོན་ཀྱང་གཞན་དོན་དུ་རང་སྲོག་བློས་བཏང་ནས་ཤི་བའི་ཚེ་དེའི་སྙིང་སྟོབས་དང་དེའི་ལྷག་བསམ་ལ་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་པ་ནི་དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་གཉིས་ཀར་མཐུན་པ་ཞིག་རེད། སྤྱིར་རང་སྲོག་རང་གིས་གཅོད་པ་དང་གཞན་སྲོག་གཅོད་པ། གཞན་དོན་དུ་རང་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་སྲོད་གཅོད་པའི་ལས་སུ་འགྱུར་མིན་དང༌། དགེ་སྡིག་གང་དུ་འགྱུར་མིན་སོགས་ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་གཏིང་ཟབ་མོའི་དགོངས་དོན་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས་པ་ཞིག་གིས་མཁྱེན་ཐུབ།
༡༠༽ དྲི་བ། ཀིརྟིའི་དགོན་ཁག་ཡོངས་ཀྱི་བསམ་བློའི་དབུ་ཁྲིད་ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེས་ནང་པའི་བསླབ་བྱ་དང་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དགོན་པའི་ཁྲིམས་སྲོལ་བརྩི་སྲུང་བྱ་དགོས་པ་རེད། ཡིན་ནའང༌། ཁོང་གིས་རང་བསྲེགས་བཏང་བ་དེ་ཚོའི་ཆེད་དུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྨོན་ལམ་འདོན་གྱི་ཡོད་ལ། རང་སྲེག་པ་ཚོར་བསྔགས་བརྗོད་ཚད་མེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་འདས་པོ་ཚོའི་ཆེད་དུ་མཆོད་འབུལ་སྨོན་ལམ་གསུངས་པ་རང་སྲེག་བྱེད་མཁན་ཚོར་སྐུལ་མ་བཏང་བ་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་འདུག འདིའི་ཐད་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།
དྲིས་ལན། སྐད་ཆ་འདི་དག་ལ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་གཏན་ནས་མི་ཤེས་མཁན་ཞིག་གིས་བཤད་པའི་རྣམ་པ་གསལ་པོ་ཡོད། བོད་པའི་རིག་གཞུང་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ཤེས་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན། བོད་མི་རིགས་ལ་མིར་མ་ཟད་ཐ་ན་འབུ་ཞིག་ཤི་བ་མཐོང་ནའང་དེའི་ཆེད་དུ་མཎི་ཞིག་བཏོན་ནས་སྨོན་ལམ་རྒྱག་པའི་གོམས་གཤིས་ཡོད། ང་ཚོས་གཤིན་པོའི་ཆེད་དུ་བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ་དང་མཆོད་འབུལ་བྱས་ནས་དགེ་བ་བྱས་པ་འདི་གཤིན་པོའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་དགེ་བ་བྱས་པ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས། མི་མང་རང་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་ནང་ཞུགས་དགོས་པར་རྟིང་སྐུལ་བྱས་པའི་བྱ་སྤྱོད་རེད་ཅེས་པའི་ཆབ་སྲིད་བཤད་སྟངས་འདི་ནི་བོད་མིའི་གཤིས་ཀར་རྒྱུས་མཻད་ཅིག་གིས་བཤད་པ་གསལ་པོ་རེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནི་ཡོད་ཚད་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བ་བཙན་གྱིས་སྒྲུབ་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་གོམས་ཡོད་པས་རྒྱ་མི་རིགས་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་ངར་ཤུགས་སླེབས་པའི་ཆེད་བསྒྲགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་ནའང༌། བོད་མིའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དང་གོམས་གཤིས་ལ་གཤིན་པོའི་རྗེས་འཇུག་དགེ་བ་བྱེད་རྒྱུ་འདི་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ཆར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་གཤིས་ཀ་མེད།
༡༡༽ དྲི་བ། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དང༌། བོད་དམངས་ཚོགས་ཀྱིས་རང་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་ཚོར་བསྟོད་བསྔགས་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ནང་དུ་གྲྭ་པ་མང་པོས་བསྟུད་མར་རང་བསྲེགས་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོང་གི་ཡོད། བྱ་སྤྱོད་འདི་ནི་མིའི་ཚེ་སྲོག་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་བའི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་པ་དང༌། བྱ་སྤྱོད་འདི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་ཚེ་སྲོག་ལ་མཐོང་ཆེན་དང་གཅེས་སྤྲས་བྱས་པར་ཡོངས་སུ་འགལ་བར་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ཟེར། འདིའི་ཐད་རིན་པོ་ཆེས་གསལ་བཤད་ཅིག་གནང་རོགས།
དྲིས་ལན། སོ་སོའི་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་དང་ལས་དོན་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་མིན་པར། བོད་སྤྱི་པ་དང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་མཁན་ཞིག་ལ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོས་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་པ་དེ་འོས་པ་ཞིག་རེད། བོད་མིའི་རང་དབང་གི་ཆེད་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་མཁན་ལ་བོད་མིས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་གི་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་དང་གྲལ་རིམ་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ནང་རང་སྲོག་བློས་བཏང་ནས་ཤི་མཁན་ཚོ་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་མང་ཚོགས་གཉིས་ཀས་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་པ་ལས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་མེད་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་རེད། སྐབས་དེར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་མི་མང་གྲངས་ལས་འདས་པ་བསད་རེས་བྱས་ཏེ་ཁྲག་གི་གཙང་པོ་བཞུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་ཡོད་ལ། རང་ཕྱོགས་ཀྱི་དམག་དང་མི་དམངས་ཤི་མཁན་དེ་ཚོ་ནི་མིའི་རིགས་གཅིག་པ་ཆེས་མང་པོའི་ཚེ་སྲོག་འཕྲོག་རེས་བྱེད་མཁན་གྱི་ལག་དམར་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་རང་གི་མི་དམངས་དང་གྲལ་རིམ་གྱི་ཆེད་དུ་རང་སྲོག་བློས་བཏང་བ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བསྟོད་བསྔགས་ཚད་མེད་བྱས་པ་ལས་བྱ་སྤྱོད་འདིས་སྲིད་གཞུང་གིས་ཚེ་སྲོག་ལ་མཐོང་ཆེན་དང་གཅེས་སྤྲས་བྱས་པར་འགལ་གྱི་འདུག་ཅེས་རྒྱ་གཞུང་གིས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་མྱོང་མེད། དེ་བཞིན་དུ་བོད་མི་རིགས་དང་བོད་མིའི་རང་དབང་གི་ཆེད་དུ་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་མཁན་ཚོར་བོད་མི་དམངས་ཀྱིས་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་དང་བསྟོད་བསྔགས་ཞུས་ན་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་རེད།
རྒྱ་ནག་གི་གོམས་གཤིས་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་དཔའ་བོ་ཞེས་ཕུང་པོ་དང་དུར་སྒམ་སོགས་ཀྱི་མདུན་དུ་མྱ་ངན་གུས་འདུད་ཞུས་ཏེ་ཁོང་ལ་བསྟོད་བསྔགས་ཞུས་པ་དང་ཆབས་ཅིག གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དགོས་པའི་སློབ་གསོ་དང་སྐད་འབོད་བྱེད་པ། དེ་ལྟར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དམ་བཅའ་འཇོག་པའི་སྒོ་ནས་ངར་ཤུགས་སློང་བའི་གོམས་སྲོལ་ཡོད་ནའང༌། བོད་མི་ཚོས་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་པར་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ལུས་སྲོག་བློས་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་རེ་བྱུང་བ་གོ་མ་ཐག ཁོང་གིས་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་མེ་ལ་བཞུས་པ་དོན་མེད་འབྲས་མེད་དུ་མི་འགྲོ་བར་བོད་མི་རིགས་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བར་ཤོག སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་བར་མི་ལུས་བཟང་པོ་ཞིག་ལོན་པར་ཤོག ཅེས་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་ཞུ་བ་ལས། ཤུལ་ལུས་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དགོས་པའི་སློབ་གསོ་དང་སྐད་འབོད་བྱེད་པ་དང༌། དམ་བཅའ་འཇོག་པ་སོགས་བྱེད་པའི་གོམས་གཤིས་མེད་ལ་དེ་ལྟར་སྐུལ་སློང་བྱེད་མཁན་མེད་ནའང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དྲག་གནོན་དང་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱིས་མི་མང་པོ་ཞིག་ལམ་ཁ་དེར་མ་བུད་ཀ་མེད་བཟོ་བཞིན་པ་རེད།
བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ལ་གོང་རིམ་ནས་རང་སྲེག་བྱ་དགོས་པར་སྐུལ་སློང་བྱས་པའི་དཔང་རྟགས་ཡོད་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་མིག་ལམ་དུ་བསྟན་དགོས། ཡོད་མདོག་མདོག་བཤད་པས་རྒྱ་ནག་མི་མང་ཁག་ཅིག་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་ངར་ཤུགས་སྐྱེ་རུ་བཅུག་སྟྟེ་མགོ་སྐོར་བཏང་ཐུབ་པ་ཙམ་ལས་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་ལོགས་ལ་སྐད་ཆ་དེ་བདེན་པ་ཡིན་པར་ཆ་འཇོག་བྱེད་མཁན་མེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ད་ལྟའི་རང་སྲེག་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེན་མང་པོ་འདི་རིགས་མ་ཡོང་ན་སྙམ་པའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་ན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ངོས་ནས་མི་ཡོང་ཐབས་གནང་ན་གནང་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་ཚོ་ཕྱི་བཀག་ནང་བཀག་བྱས་ནས་ངར་ཤུགས་སླེབ་ཏུ་མ་བཅུག་པར་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོག་ཞི་འཇམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་འཛིན་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ད་དུང་ཡང་ཞུ་གི་ཡོད། ངའི་ནུས་པ་ལ་དཔག་ནས་ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་ཐོག་ཞི་འཇམ་ཡོང་བར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ་ལས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་ཚབས་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་སློང་ད་ལྟའི་བར་བྱས་མྱོང་མེད་ལ་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མེད།
༡༢༽ དྲི་བ། རང་སྲེག་བྱས་པའི་ཁྲོད་དུ་ཕལ་ཆེ་བ་ལོ་ན་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་རེད། དེའི་ཁྲོད་ལོ་ན་ཆེས་ཆུང་ཤོས་ནི་ལོ་ ༡༦ རེད། ཅེས་དང༌། ཁོང་ཚོས་རང་སྲེག་བྱས་པ་འདི་ཀུན་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་དབུ་ཁྲིད་དེ་ཚོས་ཟིང་ཆ་བསླངས་པ་ཤ་སྟག་རེད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་དེ་འདྲ་རེད་དམ།
དྲིས་ལན། བོད་ནང་དུ་སྔ་ཕྱིར་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པའི་མེར་སྲེག་གི་དོན་རྐྱེན་འདི་དག་དོན་དངོས་སུ་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་སེམས་མ་ཤེས་མཁན་ལོ་ཆུང་བསམ་མེད་ཚོར་སྐུལ་སློང་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད་ཅེས་པའི་འཁྱོག་བཤད་དང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཕྱི་ནང་གི་གསར་འགོད་པར་སྦས་བསྐུང་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་ངར་ཤུགས་སྐྱེ་ཐབས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་སྟོང་པས་མགོ་སྐོར་གཏོང་ཐབས་བྱས་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ཉུང་ཤས་མ་གཏོགས་ད་ལྟའི་བར་རྒྱ་ནག་གི་གཟུར་གནས་ཤེས་ཡོན་པ་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་གི་མང་ཚོགས་དང་སྲིད་གཞུང་ཁག་སུ་གཅིག་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་གཡོ་ཐབས་འོག་ཏུ་འགུགས་ཐུབ་རྒྱུར་ཕར་ཞོག་ཐེ་ཚོམ་ཙམ་ཡང་བསྐྱེད་ཐུབ་མེད། ཕྱི་ལོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་སུ་ཞིག་གིས་མེར་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་ལ་སྐུལ་སློང་བྱས་པའི་བདེན་དཔང་ཡིད་ཆེས་འཕེར་བ་ཡོད་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་མིག་སྟོན་བྱ་དགོས། མགོ་སྐོར་རྫུན་བསྒྲིགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་སྟངས་དེ་ཚོ་ནི་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་བར་དཀྲུག་ཤིང་དུ་འགྲོ་བའི་སྲིད་བྱུས་ཐེབས་ཆག་ཅིག་རེད། གཡོ་ཐབས་འདིས་གནས་སྐབས་རིང་རྒྱ་ནག་གི་མི་འགའ་ཤས་བོད་མི་རིགས་ལ་མི་དགའ་བའི་ཁོང་ཁྲོ་སློང་ཐུབ་སྲིད་ཀྱང་ནམ་ཞིག་ན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་འཁྱོག་བཤད་ཀྱི་རྫུན་རྐུབ་རྡོལ་དུས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལ་ཡིད་ཆེས་བརླགས་ནས་ཞེ་ལོག་འབྱུང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་མིན། གཡོ་ཐབས་འདི་ཚོས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ཕན་ཐོགས་པ་ལས་གནོད་པ་མང་བ་སྐྱེལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ང་ཚོས་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ།
རང་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་ཆུང་ཤོས་ལོ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་པ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་ལ་བཀོད་ནས་སེམས་མ་ཤེས་མཁན་ཚོར་མགོ་སྐོར་བཏང་བ་མཚོན་ཐབས་བྱས་ཡོད། ལོ་ ༡༦ ཡིན་མིན་གང་ལྟར་ཡང་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་བྱེད་མཁན་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་བཙན་དབང་གིས་སྤྲད་ནས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ་དང༌། ཁོང་ཚོ་ནི་དར་ཆ་དམར་པོའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས། དར་ཆ་དམར་པོའི་འོག་ཏུ་འཚར། དར་ཆ་དམར་པོའི་འོག་ཏུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས། མི་གཞན་ཞིག་གིས་ཤི་ཤོག་ཟེར་ན་ཤི་མཁན་དང༌། མི་གཞན་པ་ཞིག་གིས་གསོན་ཤོག་ཟེར་ན་གསོན་མཁན་ཞིག་གང་ནས་ཡིན།
ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན་བསམ་བློ་གཏོང་ཤེས་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལས་ཆུང་བ་ལོ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་ཤེས་པའི་སྐད་གྲགས་ཅན་ཡོང་གི་ཡོད། ལོ་ཆེ་བ་ལོ་བཞི་བཅུ་ལྔ་བཅུ་ལོན་ནའང་བསམ་བློ་གཏོང་མི་ཤེས་མཁན་ཡང་མང་པོ་ཡོད། བསམ་བློ་གཏོང་ཤེས་དང་མི་ཤེས། བསླུ་བྲིད་བྱེད་ཐུབ་དང་མི་ཐུབ་ནི་ལོ་ཆེ་ཆུང་གིས་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་རེད། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་དར་ཆ་དམར་པོའི་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་ན་གཞོན་མང་པོ་གཅིག་འཕྲོར་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་བ་འདིས་དར་ཆ་དམར་པོའི་འོག་གི་སྲིད་བྱུས་སྐྱོང་སྟངས་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཡོད་པ་དང་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་གནང་གི་མེད་པའི་རྟགས་གསལ་པོར་བསྟན་པ་རེད། ནོར་འཁྲུལ་ངོས་ལེན་མི་བྱེད་པར་ནོར་འཁྲུལ་གཞན་ལ་གཡོགས་ཐབས་དང་དྲག་གནོན་བྱེད་རྒྱུ་འདི་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་གཙོ་བོ་ལྟ་བུ་རེད། གཞུང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལ་བདེན་པར་འཛིན་མཁན་ནི་ཁོང་ཚོའི་དཔོན་རིགས་ནང་དུའང་ཉུང་ཉུང་ལས་མེད།
༡༣༽ དྲི་བ། རང་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་ཐད་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཡིན་ལ་མིན་ལའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་གྱི་ཡོད་པ་དང༌། འདི་འཚེ་བ་ཡིན་མིན་ཀུན་སློང་དང་དམིགས་ཡུལ་ལ་ཐུག་ཡོད་པས་འགྲིག་མིན་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་དཀའ། དེ་ལས་ཅང་མི་སྨྲ་བར་འདུག་རྒྱུ་ནི་གདམ་ག་བཟང་ཤོས་སུ་མཐོང་ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་ནས་ཉེས་འཛུགས་ཞུས་ཡོད། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་གཟིགས་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་འདི་ལས་གཞན་པའི་ཅི་ཞིག་གསུང་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད།
དྲིས་ལན། གཞན་གྱི་དོན་དུ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་བ་འདི་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་འགལ་གྱི་ཡོད་མེད་ནི་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་གཏིང་ཟབ་པོ་ཤེས་མཁན་ཞིག་གིས་གསལ་པོ་བཤད་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས། སྤྱིར་ཆོས་ཙམ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་གཏན་ནས་མེད་མཁན་འགའ་ཤས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པར་བསྒྱུར་ནས་ནང་ཆོས་ཤེས་མདོག་གིས་ཚོད་ཚོད་བཤད་ནས་ཁ་ཚོན་བཅད་ཐུབ་པ་ཞིག་ག་ནས་ཡིན། སྤྱིར་ཆོས་དང་ལྷག་པར་ནང་ཆོས་ནི་ལྟ་གྲུབ་གཏིང་ཟབ་མོ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་དང༌། རང་བཞིན་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་རིགས་པས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པའི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ལུགས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་དུས། དམར་པོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་ཞིག་ག་ནས་ཡིན། དཔེར་ན། ཆུ་གྱེན་དུ་རྒྱུགས་པ་དང་མེ་ཐུར་དུ་འབར་དགོས་པའི་བཙན་བཀའ་གཏོང་ཐབས་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་པ་ལྟར་བྱ་བ་ཞིག་བཟང་ངན་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་དགེ་སྡིག་གང་དུ་འགྲོ་བའི་དབྱེ་མཚམས་ནི་ཕྱིའི་མཐོང་ཚུལ་ཙམ་མིན་པར་བྱ་བ་བྱེད་མཁན་སོ་སོའི་ཀུན་སློང་གི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། བསམ་པའི་ཀུན་སློང་གི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ནའང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་འགྱུར་འགྲོ་གི་ཡོད། ཆོས་ཀྱི་གནད་དོན་གཏིང་ཟབ་མོ་མ་ཤེས་བར་དུ་ནང་ཆོས་དང་མཐུན་མི་མཐུན་གྱི་ཐག་གཅོད་བྱེད་མི་ཐུབ། ད་ལྟའི་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མཁན་ཚོས་མཐའ་ན་སྐུ་མདུན་གྱི་བཀའ་ལན་ཆ་ཚང་བ་ལ་གོ་བ་ལོན་མ་ཐུབ་པར་བཤད་འདུག ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་གང་གསུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱ་གཞུང་གིས་བདག་སྤྲོད་སྣེ་གཅིག་ཀྱང་བྱས་མྱོང་མེད་པར་མ་ཟད། དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྲེལ་གང་ཐུབ་བྱས་ནས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་མགོ་སྐོར་གཏོང་ཐབས་བྱས་ཡོད་དུས། དངོས་གནས་སྐུ་མདུན་གྱིས་དགོངས་པ་གང་འདྲ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་ཤེས་འདོད་ཀྱི་ཡོད་ན་བཀའ་སློབ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་གཏིང་ཟབ་མོ་བྱས་ན་གཞི་ནས་དགོངས་པ་ངོ་མ་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་རེད།
༡༤༽ དྲི་བ། རྒྱུན་དུ་འདི་ལྟར་བྱས་ན་བོད་མི་ཁག་ཅིག་འཇིགས་སྐུལ་བའི་ལམ་ཁའི་ཐོག་ལ་བསྐྱོད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྡོག་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོད། སྐད་ཆ་འདི་སུས་སུ་ལ་བཤད་དགོས་པའི་སྐད་ཆ་ཞིག་རེད། རྒྱ་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་འདི་ཛ་དྲག་གི་ཕྱོགས་སུ་འདེད་མཁན་སུ་རེད།
དྲིས་ལན། ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དྲག་ཤུགས་དང་བཙན་གནོན་བྱས་པའི་སྲིད་བྱུས་འདིས་རྒྱལ་ཁབ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་ཟེར་བ་དེ་ཉི་མ་འཁྱོལ་ཐབས་ཙམ་རེད། བཙན་ཤུགས་དང་དྲག་གནོན་ལ་བརྟེན་ནས་ཟླ་བ་དང་ལོ་འགའ་ཤས་རིང་དམར་པོའི་གཞུང་གནས་ཐུབ་ཐབས་ཤིག་ཡོང་སྲིད་ནའང་དེ་འཕྲལ་སེལ་ཙམ་རེད། བྱེད་ཐབས་འདིས་བོད་མི་རིགས་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱ་ནག་ཧན་མི་རིགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་མི་རིགས་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་པོའི་གཞི་རིམ་གྱི་མི་དམངས་ནང་དུ་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་མི་སྣས་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་ལ་སེམས་ཁ་མ་ཁེངས་པ་དང་དྲང་བདེན་མིན་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་སེམས་ནད་ཀྱི་རྨ་ཁ་མང་པོ་བཟོས་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད། རྨ་ཁ་དེ་དག་གསོ་ཐབས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་མི་བྱེད་པར་དྲག་ཤུགས་དང་བཙན་གནོན་ཁོ་ནས་རྨ་ཁ་དེ་ཇེ་ངན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་ལོ་ནས་ལོ་མཐུད་དེ་བཏང་ཡོད། ཉིན་གཅིག་ལ་རྨ་ཁ་ཡོངས་རྫོགས་དུས་གཅིག་ཏུ་བརྡོལ་སྲིད་ཀྱི་རེད། ལོ་མང་རིང་བསགས་པའི་རྨ་ཁ་ཡོངས་རྫོགས་དུས་གཅིག་ཏུ་བརྡོལ་སོང་ན་དེ་དུས་སྐྱོབ་ཐབས་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེན་པོ་ཞིག་འབྱུང་ངེས་རེད། འདི་ནི་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་མི་ཡི་གཤིས་ཀའི་འགྲོ་སྟངས་རེད། མཐའ་ན་དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་བཙུར་གནོན་བྱ་རྒྱུ་མང་དྲགས་ན་ཡང་ན་ཤི་རྒྱུའམ་ཡང་ན་སྨྱོན་པར་ཆགས་རྒྱུ་རེད། གང་ལྟར་བཙན་ཤུགས་དང་དྲག་གནོན་ལ་མཇུག་འབྲས་བཟང་པོ་ཞིག་ད་ལྟའི་བར་བྱུང་མྱོང་མེད།
བོད་མིའི་ཐོག་དྲག་གནོན་དང་རྩུབ་སྤྱོད། བཙོན་ཁང་དང་དྲག་པོའི་བདེ་འཇགས་ལས་བྱེད། ཞིབ་བཤེར་གྱི་ས་ཚིགས་སོགས་མང་དུ་བཏང་ནས་བོད་མིའི་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་ལ་བཀག་འགོག་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་བརྟན་པོར་གནས་ཐབས་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་སྲིད་བྱུས་འདི་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་གཞི་རིམ་མང་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་སེམས་ཁམས་ཤེས་ཐུབ་པ་དང༌། མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་གཞུང་ལ་ཞུ་ས་ཡོད་པ། མང་ཚོགས་གཞུང་ལ་དགའ་བ་ནི་ཕྱིའི་རྣམ་པའི་འཁྲབ་སྟོན་ཙམ་མིན་པའི་སེམས་གཏིང་ནས་དགའ་ཐུབ་པའི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་ཞིག་འཇོག་ཐབས་བྱེད་དགོས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གཞི་རིམ་མང་ཚོགས་ཀྱི་འདོད་པ་མ་ཁེངས་པའི་རྨ་ཁ་དེ་ཚོ་ཆེས་ཚབས་ཆེན་པོར་མ་གྱུར་པའི་གོང་ནས་སོ་སོའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་མངོན་འདོད་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་གནང་ནས་སྔ་མོའི་སྲིད་བྱུས་རྙིང་པ་རུལ་སུངས་ཅན་ལ་ཛ་དྲག་གིས་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། བོད་རིགས་མི་དམངས་འུ་ཐུག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་ངར་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་གཏོང་མཁན་ཡང་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་དང་སྲིད་བྱུས་དེ་ལག་བསྟར་བྱེད་མཁན་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཤེས་འཇོན་མེད་པ། མཐོང་རྒྱ་ཐོས་རྒྱ་མེད་མཁན་ཚོ་རེད། དཔོན་པོ་འདིའི་རིགས་ལ་དབང་ཆ་སྤྲོད་རྒྱུ་མང་དྲགས་པས་རང་ཉིད་ཀྱིས་གང་བསམ་པ་དེ་ཁྲིམས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་མི་མང་ཐོག་གང་བྱུང་གིས་གཉའ་གནོན་དང་མནར་གཅོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པར་དབུས་གཞུང་གིས་ཞིབ་འཇུག་གནང་དགོས། དབང་འཛིན་པ་འདི་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ནོར་འཁྲུལ་ཁས་ལེན་གྱིས་འགྱུར་བ་མ་བཏང་བར་དུ་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་འཐོན་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་དུས་ནམ་ཞིག་རལ་པ་ལྷན་པས་མི་འཁེབ་པ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་སྲིད་པ་རེད། ཅེས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཞུ་འདོད་བྱུང༌། སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་འདུག་ཅེས་ངར་ཤུགས་ཀྱིས་མི་གཟིགས་པར་ཞིབ་འཇུག་གནང་བའི་རེ་བ་ཞུ་ལགས།
༡༥༽ དྲི་བ། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་འོད་དཀར་དྲ་ཚིགས་འདི་བརྒྱུད་ནས་བོད་ནང་གི་འབྲེལ་ཡོད་མང་ཚོགས་ལ་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་འདྲ་གནང་རྒྱུ་གང་ཡོད།
དྲིས་ལན། གཞི་བྱེས་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་འབྲེལ་ཡོད་མང་ཚོགས་ལ་བརྒྱུད་ལམ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྐད་ཆ་ལན་མང་བཤད་ཟིན་པ་ཡིན་དུས་དེ་ལས་ལྷག་ཞུ་རྒྱུ་མེད། བོད་མི་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་བོད་སྤྱི་བ་དང་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་ལས་འགུལ་གང་འདྲ་ཞིག་སྤེལ་ནའང་མགྱོགས་པོར་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་རྒྱུ་རེད་སྙམ་པའི་བློ་སྣ་ཐུང་ཐུང་ཞིག་གཏན་ནས་གནང་མི་ཉན། དམིགས་རྒྱང་ཡངས་པོ་དང་ངང་རྒྱུད་རིང་པོ་གནང་དགོས།
ངས་ལན་མང་བཤད་མྱོང་བ་ལྟར་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་རྒྱ་ལས་མ་བརྒལ་བ་ཞིག་དགོས་པ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ལ། ལྷག་པར་རྒྱའི་དཔུང་དམག་དང་དྲག་པོའི་ལས་བྱེད་ཀྱི་རིགས་ལ་གདོང་ཐུག་ཏུ་མ་སོང་བ་ཞིག་བྱ་དགོས། རྒྱ་དམག་དང་གདོང་ཐུག་སོང་ན་རང་གཞན་གཉིས་ཀར་གྲུབ་འབྲས་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་མེད་པས་བོད་མི་དམངས་ཀྱི་ངོས་ནས་གཟབ་གཟབ་གནང་དགོས། འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་ཏུ་ལྷུང་ནའང་རྒྱའི་དཔུང་དམག་དང་གདོང་ཐུག་མི་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཤེས་གནང་དགོས།
གནའ་སྔ་མོ་རྒྱ་དང་བོད་གཉིས་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་བྱས་ནས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོར་གནས་ཡོད་ནའང་དེང་སྐབས་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་འདྲེས་ནས་མ་བསྡད་ཀ་མེད་ཡིན་དུས་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་མཐུན་པོ་ཡོང་ཐབས་བྱ་དགོས་པ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ནམ་ཡིན་ཡང་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་འཆམ་མཐུན་ཡོང་བར་ཤུགས་སྣོན་དང་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོད་བྱེད་དགོས། ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ངོ་མ་དེ་རྒྱ་མི་རིགས་ལ་ཤེས་སུ་འཇུག་རྒྱུ་གལ་ཆེ།
བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཀུན་ཏུ་བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་དང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་གིས་ལས་འགུལ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་དང་སྤེལ་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་ལ་རྩྭ་ས་རྩོད་གླེང་གིས་མཚོན་པའི་ལས་དོན་ཆུང་ཚགས་འདྲ་མིན་གྱི་ཐོག་ནས་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་རེ་ཟུང་ཡོང་བཞིན་པ་ནི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ལ་ངོ་ཚ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ༧ གོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་དང་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ནས་མི་རིགས་འཆམ་མཐུན་དང་མཐུན་ལམ་སྐོར་གསུང་བཤད་གནང་རྒྱུར་གཉའ་དམའ་དགོས་པ་ཞིག་བཟོ་གི་ཡོད་པས། བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་ནང་ཁུལ་མི་འཆམ་པའི་གནས་ཚུལ་ཆུང་ཚགས་རིགས་གང་ཡོད་རྒྱབ་ཏུ་བསྐྱུར་ནས་མཐུན་ལམ་དམ་ཚིག་རྡོག་རྩ་ཆིག་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས་པ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།
བོད་མི་རིགས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་འགན་དུ་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་ནི། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་རྒྱུན་འཛིན་དང་མི་ཉམས་གོང་སྤེལ་བྱ་དགོས་པ་འདི་ཡིན། ལས་དོན་གལ་ཆེན་འདི་བོད་མི་རང་ངོས་ནས་རྒྱུན་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་གནང་དགོས་པ་མ་གཏོགས་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་གིས་ང་ཚོའི་ཚབ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་རེད། བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོས་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་རྒྱུར་ནུས་ཤུགས་གང་ཡོད་འདོན་དགོས་པ་མ་གཏོགས། ང་ཚོ་ལ་རང་གི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་རྒྱུར་ཐོབ་ཐང་མེད་པའི་ཐོག་འགོག་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་དེ་ལ་ཁ་གཡར་ནས་མི་སྡོད་པར་རང་དང་རང་གི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང༌། ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང༌། ཐ་ན་ཆས་གོས་ཆ་ལུགས། སྐྲ་ལུགས། གླུ་གཞས་ཞབས་བྲོ་ཚུན་ཆད་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་རྒྱུན་འཛིན་དང་མི་རབས་ཕྱི་མའི་ནང་དར་སྤེལ་དང་རྒྱུན་འཛིན་ཡོང་བར་ནུས་ཤུགས་གང་ཡོད་འདོན་དགོས།
ལྷག་པར་ཕྲུ་གུ་ཚོར་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུར་བོད་ཀྱི་མི་རབས་རྒན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགན་ལེན་དགོས། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་མིན་ནི་བོད་ཀྱི་མི་རབས་ཕྱི་མ་ཁོ་ན་ལ་རག་ལས་པས། མ་འོངས་པའི་སོན་རྩ་ཡིན་པའི་ཕྲུ་གུ་ཚོར་སྐད་ཡིག་གཉིས་ལྡན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ། ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཅན་དང༌། ཤེས་འཇོན་ལྷག་བསམ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་བ་ལ་ང་ཚོ་མི་རབས་རྒན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགན་ལེན་དགོས། གཞན་གྱིས་ང་ཚོའི་མི་རབས་རྗེས་མ་རྣམས་ཤེས་ཡོན་མེད་པ། ཆང་འཐུང་ར་བཟི་ཅན་དང༌། ཐ་མག་དཀར་ནག་འཐེན་མཁན། ལས་ཀའི་འཇོན་ཐང་མེད་པ། ཤོ་བག་རྒྱན་རྩེད་ལ་དགའ་བ། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་གཞུང་དང༌། ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་མེད་པའི་མི་རབས་ཤིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཐབས་ཀྱི་གཡོ་བྱུས་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་པ་ལྟར་གྱུར་སོང་ན་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་ཐམས་ཅད་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། དེས་ན་བོད་མིའི་ཁྱིམ་ཚང་མི་རེ་ངོ་རེའི་རང་ལག་ཏུ་ཡོད་པའི་ལས་འགན་མི་རབས་རྗེས་མ་དེ་ཡག་པོ་ཡོང་ཐབས་ལ་ཤུགས་བསྐྱོན་རོགས་ཞེས་ནན་ཏན་གྱིས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
ངེད་དྲ་ཚིགས།


text:
གལ་ཏེ་ང་ཚོས་རང་ཉིད་གཙིགས་སུ་བཟུང་ནས་ཆེས་མཐོ་བའི་གོ་ས་ཞིག་འཛིན་འདོད་སྐྱེ་ཚེ། ཚེ་འདི་ལ་དགྲ་བོ་མང་དུ་འབྱུང་ཞིང་། གཞན་གྱིས་ང་ཚོའི་སྐོར་ལ་ངན་བཤད་བྱེད་པ་དང་། ང་ཚོའི་ཉེ་འཁོར་ལ་སྡང་སེམས་ཀྱིས་ཁེངས་རྒྱུ་རེད་ལ། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ང་ཚོ་གླེན་པ་དབང་རྟུལ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་རྒྱུ་རེད། འོན་ཀྱང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ང་ཚོས་ཉམ་ཆུང་གིས་དམན་ས་བཟུང་ཚེ། ཚེ་འདི་ལ་གཞན་གྱིས་གུས་བཀུར་བྱེད་ཀྱི་རེད། མཚམས་རེར་ལེགས་འགྲུབ་འབྱུང་མཁན་རྣམས་གཞན་ལ་དབང་ཡོད་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཟོལ་ཡོད། འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་རེད། ཁོ་ཚོའི་བྱེད་སྟངས་ནི་འོས་བསྡུའི་ལས་འགུལ་གྱི་སྐབས་སུ་རྫིག་ཉམས་བསྟན་ནས་དེ་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན། འདི་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཟེར་ནས་ཁས་ལེན་མང་ཐག་ཆོད་ཅིག་བྱེད། འོན་ཀྱང་། དེ་ནི་སྲིད་དོན་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཧྲིལ་པོ་རྫོད་བྱེད་ཀྱི་རྫུན་གཏམ་རང་དགར་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་རང་ཉིད་དམའ་སར་བཞག་ཅིང་གཞན་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ཚེ། ཚེ་འདིར་སྐྱིད་པོ་འབྱུང་ལ། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ཡང་བདེ་སྐྱིད་དང་ཞི་བདེ་འབྱུང་གི་རེད།
(འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་དགའ་སྤྲོ་དང་། འཆི་བའི་སྐབས་ཀྱི་ཞི་བདེ། ༡༩༩༧ ལོར་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉིག་ཡོག་ཏུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཧར་ཕེར་ཁོ་ལེན་སི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཐོག་མར་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཤིང་། ༡༩༩༨ ལོར་རྒྱ་གར་ནང་གི་ཧར་ཕེར་ཁོ་ལེན་སི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྱར་དུ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པ་བློ་བཟང་བདེ་ཆེན་གྱིས་བོད་བསྒྱུར་ཞུས་པ་ལས་བཏུས།)


text:
རྟ་རྒྱུག་དུས་ཆེན་ནི་བོད་མིས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་ དུས་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དེའང་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཐོན་སྐྱེད་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་ཞིག་ ཡིན། གང་ལགས་ཤེ་ན། སྐབས་དེར་བོད་མིའི་འགྲིམ་འགྲུལ་ཡོ་ཆས་གཙོ་བོ་ནི་རྟ་ཡིན་ཅིང་ཚང་མས་རྟ་ལ་ དྭངས་ཞེན་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ་རྟ་ནི་མི་ཚོའི་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བའི་ནང་ མེད་དུ་མི་རུང་བའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད།
དེར་བརྟེན་བོད་མིས་རྟ་ལ་མཐོང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལས་རྟ་ལ་ཅང་ཤེས་དང་། རྟ་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་ཁར་ཐ་ན་ཡི་དམ་གྱི་ནང་དུའང་རྟ་མགྲིན་ ཟེར་བ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་མིས་རྟ་ནི་སྒོ་ཕྱུགས་ཀྱི་ནང་ནས་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ ཤིག་ལ་བརྩི་ཡི་ཡོད་པ་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ད་དུང་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་ཚོས་རྟ་ལ་དཔྱད་པའི་རྟ་དཔྱད་རྩོམ་འབྲི་གནང་ཡོད་པ་ ནི། དཔེར་ན་《རྟ་དཔྱད་མཐོང་བ་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་》ལས་“དེ་བཞིན་ཕྱོགས་རེར་ཡུལ་ལྔ་ནས། རྟ་མཁན་མཁས་པ་མི་དགུ་བསྡུས། དགུ་བོ་འདོད་ལུགས་སོ་སོར་བྱུང་། དགྱེ་བོ་འཇག་རྟ་རུ་རྔུ་གཉིས། སྒུར་པོ་གྱམ་ཤིང་མུ་ཆེན་གཉིས། དྲང་པོ་འདོ་བ་གྱི་ལིང་གཉིས།”ཞེས་འཁོད་པར་གཞིགས་ན། ཁྲི་སྲོང་གི་དུས་ནས་རྟའི་དབྱེ་བ་ཆེན་པོ་དྲུག་འབྱེད་སྲོལ་ཡོད། གོང་གསལ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་མིས་རྟ་ལ་འདུ་ཤེས་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པ་མཐོང་ཐུབ་པ་ནི་རྟ་ རྒྱུག་དུས་ཆེན་གྱི་སྲོལ་དར་བ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ཞིག་ཡིན་ལ་བསམ་ བློའི་རྨང་གཞི་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། རྨང་གཞི་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་བོད་ཡུལ་གྱི་ས་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ལ་རྟ་རྒྱུག་གི་དུས་ ཆེན་དར་ཡོད་པ་རེད། སྔར་བཙན་པོའི་དུས་ནས་རྟ་ཐོག་སྤོ་ལོ་རྒྱག་སྲོལ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ ཡུལ་དུ་རྟ་རྒྱུག་དུས་ཆེན་གྱི་སྲོལ་དེ་དར་ནས་དུས་ཡུན་ལོ་ངོ་སྟོང་ལྷག་ཕྱིན་ ཡོད་པ་ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ཡུལ་ལུང་སོ་སོའི་རྟ་རྒྱུག་གི་ནང་དོན་ཐད་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འདྲ་མཚུངས་ཡིན། གཅིག་ནས་“རྒྱུག་ཆེན་”ཞེས་མགྱོགས་ཚད་འགྲན་བསྡུར་བྱས་ནས་མགྱོགས་ཚད་ཀྱི་ཨང་ཀི་ བཟོས་ཏེ་རིམ་པ་མཐོ་དམའ་ལ་གཞིགས་པའི་བྱ་དགའ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། འགྲན་བསྡུར་ནང་ཞུགས་མཁན་མང་ཆེ་བ་ལྗིད་ཚད་ཡང་བར་བལྟས་ནས་བྱིས་པ་ལོ་བཅུ་ལྷག་ ཙམ་ཀྱང་ཡོད། རྟ་རྒྱུག་འགྲན་བསྡུར་གཏོང་སྐབས་རྟ་པ་ཚོས་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རྒྱན་ གོས་གང་ལེགས་གྱོན་དགོས་པའི་ཁར་རྟ་ལའང་རྟ་ཆས་དང་མཛེས་རྒྱན་གང་ལེགས་སྤྲས་ཏེ་ དེ་ཉིན་ནི་རྟའི་བཟང་ངན་དང་། མིའི་སྐྱ་རྩལ། མཛེས་ཆོས་རྒྱན་གོས་སོགས་ཀྱི་འགྲན་རྩོད་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། གཉིས་ནས་“འགྲོས་བསྡུར་”ཞེས་རྟ་འགྲོས་མའི་མགྱོགས་ཚད་དང་། འགྲོས་ཡག་ཚད་བསྡུར་གྱི་ཡོད་ཅིང་། འགྲོས་ནི་རྟའི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ལ་བརྩི་ཡི་ཡོད་པ་རེད། འགྲོས་བསྡུར་ལའང་མགྱོགས་ཚད་ལ་བལྟ་བ་མ་ཟད། ད་དུང་རྟས་གོམ་པ་རྒྱག་དུས་ལག་པ་མཐོ་དམའ་དང་འགྲོས་བདེ་མིན་སོགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ ལ་གཞིགས་སྟེ་རིམ་པ་དབྱེ་ནས་བྱ་དགའ་སྤྲོད་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད། གསུམ་ནས་“ཞར་འཕེན་”ཞེས་རྟ་ཐོག་ནས་མདའ་དང་མེ་མདའ་འཕེན་པའི་རྩལ་འགྲན་ནས་འབེན་ ལ་ཕོག་ཐུབ་མཁན་ལ་བྱ་དགའ་རིམ་པ་སྤྲོད་སྲོལ་ཡོད། ལྟད་མོ་དེར་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཚོས་དགའ་ཤོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བཞི་ནས་རྟ་ཐོག་ནས་ཁ་བཏགས་སྒྲུག་པའི་རྟ་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྟ་རྒྱུག་ལམ་དུ་ཁ་བཏགས་མང་པོ་བཀྲམ་ཏེ་རྟ་རྒྱུག་བཞིན་རྟ་ཐོག་ནས་ཁ་བཏགས་ཡར་ སྒྲུག་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཁ་བཏགས་སྒྲུག་སྐབས་རྟ་མགྱོགས་པོ་གཏོང་དགོས་ལ་ཁ་བཏགས་གང་མང་སྒྲུག་དགོས། རྟ་རྒྱུག་པའི་མགྱོགས་ཚད་དང་ཁ་བཏགས་སྒྲུག་པའི་མང་ཉུང་ལ་གཞིགས་སྟེ་བྱ་དགའ་ རིམ་པ་བཟོས་ནས་སྤྲོད་སྲོལ་ཡོད།


text:
སྨན་གསར་ངོ་སྤྲོད།
(མིང་གཞན།)མུ་ཏིག་བདུན་ཅུ།
(སྦྱོར་སྡེ།)མུ་ཏིག གཟི། བྱུ་རུ། གཡུ་རྙིང་། གསེར་ཐལ། དངུལ་ཐལ་སོགས་བཞུ་མི་བཞུ་རིན་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ཨ་རུ་ར། ཛཱ་ཏི་སོགས་ཁྲོག་སྨན་རྩི་སྨན་སོགས།
(སྦྱར་ཐབས།)གོང་གི་སྨན་སྣ་སོགས་ལས་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་དང་། ས་རྡོའི་སྨན། ཁྲོག་སྨན་སྔོ་སྨན་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་སྤྱི་འདུལ་དང་སྒེར་འདུལ་སོགས་མན་ངག་ལག་ལེན་གྱི་གནད་ཐམས་ཅད་མ་ཉམས་པར་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་ནས། སྨན་སོ་སོ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་རྣམས་མཉམ་དུ་སྐམ་འཐག་ཡུན་རིང་དུ་བྱས་རྗེས་རིལ་བུར་བསྒྲིལ། སྐམ་ཐག་ཆོད་ནས་རིལ་ཆགས་བྱས་ཏེ་དར་གོས་ཀྱི་ན་བཟའ་གསོལ་ཞིང་འཇའ་ཚོན་སྣ་ལྔའི་དར་སྐུད་ཀྱིས་བཅིངས་ཏེ་བྱིན་རླབས་ཀྱི་རྒྱས་བཏབ་པས་གྲུབ་པ་ཡིན།
(མདོག་དང་རང་བཞིན།)རིལ་བུ་འདི་ནི་མདོག་རྭ་ལྟར་དུ་ནག་ཅིང་འོད་འཆར་བ། བཅག་མཚམས་ནག་ལ་ལྗང་སེར་གྱི་ཤས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ། རོ་མངར་ཞིང་ཁ་ལ་ཅུང་ཟད་བསྐ་བ། དྲི་ཞིམ་ཞིང་རང་བཞིན་སྙོམས་པ། བཟི་དང་ལོག་སྐྱོན་སོགས་མེད་པའི་རིལ་བུ་ཞིག་ཡིན།
(ཕན་ནུས་དང་གཙོ་བཅོས།)ཀླད་སྐྱོན། རྩ་ནད། ལུས་སྟོབས་གསོ། ཁྲག་ཤེད་སྙོམས། གྲིབ་སྐྱོན་བརྒྱལ་གཟེར་སོགས་ལ་ཕན།
(བསྟེན་ཚུལ།)ནད་ཚབས་ཆུང་ལ་ཉིན་༣~༧ ལ་རིལ་བུ་རེ། ནད་ཚབས་ཆེན་ལ་ཉིན་རེར་རིལ་བུ་རེ། སྨན་གཏོང་བའི་སྔ་ནུབ་ཏུ་གཡེར་ཐང་ཉུང་ཙམ་འཐུང་དགོས་པ་དང་། རིལ་བུ་ཆུ་ཁོལ་ཚད་ལྡན་དུ་སྦངས་ནས་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་སུ་བཏང་ལ་ལུས་དྲོ་བར་བྱ། དེ་རྗེས་ཇ་ཡུན་ཙམ་ནས་དོམ་མཁྲིས་དང་གུར་གུམ་གང་རུང་ཉུང་ཙམ་ཞུན་མར་གྱིས་ཕུལ་ནས་རྩ་ཁ་བསྡོམ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
(ཚད་གཞི།)རིལ་བུ་རེར་ལྗིད་ཚད་ཁེ་༡
(འཛེམ་བྱ་དང་བདག་གཉེར།)སྨན་འདི་བསྟེན་སྐབས་རུལ་སྐྱུར་སྔོ་ངད་ཀྱི་ཟས་དང་། སྒོག་པ། བཙོང་། ཀེའུ། རྩིབ་མའི་བར་ཤ སོག་པའི་ཁ་ཕྲུམ། ནང་ཁྲོལ་གྱི་རིགས་དང་། ཆང་རགས་སོགས་སྤོང་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དྲག་ཤུལ་གྱི་ལས་དང་། ཉལ་བོ་བྱེད་པ། ཝ་སྐས་སོགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་འཛུལ་བ། ལུས་གྲང་ཞིང་ཆུར་ཞུགས་པ་སོགས་ལ་འཛེམ་དགོས། ཉི་མའི་དཀར་འོད་ལ་འཛེམ་པ་དང་། སྐམ་གཙང་བསིལ་བའི་གནས་སུ་ཉར་དགོས།


text:
དེ་རིང་བོད་མིའི་སྒེར་ལངས་ཆེན་མོ་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༥༩ པའི་ཐོག་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ནས་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མེ་སྐྱོན་འབྱུང་རྐྱེན་དང་གནོད་སྐྱོན་སོགས་ཀྱི་ཐད་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་དབང་ཅན་གྱི་ཚོགས་སྡེ་ནས་ཞིབ་འཇུག་གིས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ནན་པོ་གནང་སོང་།
དེ་རིང་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཙམ་གྱི་ཐོག་དྷ་ས་ཐེག་ཆེན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ། བོད་མིའི་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཆེན་མོ་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༥༩ པ་གཞུང་འབྲེལ་སྲུང་གཙི་གནང་སོང་བ་དང་། མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་ཆེ་བ་མཆོག་དང་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་གཞན་གཉིས། སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་དང་། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཁན་པོ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཕེལ་མཆོག་དང་ཚོགས་གཞོན་ཨ་ཅརྱ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས་ལགས། སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ཇོ་ཤི་བྷེ་ཁེལ་མཆོག དེ་བཞིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བཀའ་བློན་དང་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ། གཞན་ཡང་། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལྷན་ཁང་ཁག་གི་དྲུང་ཆེ་ཆུང་དང་སྲི་ཞུ་ལས་བྱེད། དྷ་སའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་དང་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་། ཉེ་ཁུལ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་ཕྲུག་དང་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་གྲྭ་བཙུན། དྷ་སའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་དང་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༣༠༠༠ ཡས་མས་ཤིག་འཛོམས་འདུག
མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་ནས་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་གསུང་བཤད་ཡིག་ཐོག་ནས་སྒྲོགས་སྦྱངས་གནང་བའི་ནང་། བོད་རབ་གནས་ས་ཁྱི་ལོའི་ལོ་གསར་ཚེས་ ༢ ཏེ་ཕྱི་ཚེས་ ༡༧ ཉིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་རིག་དངོས་ཁོངས་སུ་ཚུད་པའི་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་གློ་བུར་མེ་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། ད་བར་རྒྱ་གཞུང་གིས་མེས་སྐྱོན་ཇི་ལྟར་བྱུང་མིན་དང་། རྟེན་གཙོ་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེར་མེ་སྐྱོན་གྱི་གནས་སྟངས་སྦས་གསང་གིས་ཁ་གསལ་འགྲེལ་བརྗོད་གང་ཡང་བྱས་མེད་ན། བོད་མི་མང་གི་དད་མོས་ཞུ་ཡུལ་དང་རྩ་ཆེའི་རིག་དངོས་རྣམས་ལ་གཙིགས་འཛིན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཇི་ཙམ་གནང་གི་ཡོད་མེད་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད། ད་དུང་མགོ་རྔ་མི་མཚུངས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་མི་ཐུབ་པའི་གསར་འགྱུར་ཡ་མ་ཟུང་སྤེལ་ཏེ་འཛམ་གླིང་མི་མང་ལ་མགོ་སྐོར་གཏོང་ཐབས་བྱས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་ལ་མེ་སྐྱོན་ཇི་ལྟར་བྱུང་མིན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ནས་རྩད་གཅོད་ཀྱིས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་གསལ་སྟོན་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུར་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་དང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་བཅས་ལ་རྣམ་ཀུན་ནས་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་ཞེས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་། མཁྲེགས་བཟུང་གི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་བཞིན་པར་མངོན་གསལ་དོད་པོས་འགྱུར་བ་གང་ཡང་བཏང་མེད། རྒྱ་གཞུང་གིས་གུ་ཡངས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་བཟུང་སྟེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མངོན་འདོད་ལ་བདག་སྤྲོད་ཀྱིས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་གནང་དགོས་པ་ནི་གཡོལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་དང་། དེ་བཞིན་ད་ལྟའི་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ཞི་འཇམ་ཡོང་ཐབས་དང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་བོད་རྒྱ་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་གྲོས་མོལ་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད་པར་བརྟེན། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་ཀྱང་གཡས་ཁག་གཡོན་དཀྲི་མེད་པར་དུས་ཚོད་དམ་འཛིན་གྱིས་བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་མྱུར་དུ་ཡོང་ཐབས་དགོས་པའི་ནན་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
གངས་ཅན་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བླང་དོར་གྱི་ལམ་སྟོན་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་ལུགས་དང་བཅས་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་རྡོག་རྩ་ཆིག་སྒྲིལ་གྱིས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཐུགས་དགྱེས་པའི་ལས་དོན་བསྒྲུབ་དགོས་རྒྱུ་ནི་གཡོལ་ཐབས་དང་ངོ་ལྐོག་གཏན་ནས་བྱ་མི་རུང་བའི་ལས་འགན་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་ན། བོད་མི་ནང་ཁུལ་མཐུན་ལམ་དང་། བོད་སྤྱི་པའི་བསོད་ནམས་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང། སྐད་ཡིག་སོགས་ལ་གཅེས་འཛིན་གྱི་བོད་སྤྱི་པའི་ལས་དོན་ཐོག་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་དང་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་ཞུ་དགོས་རྒྱུ་བཅས་ནི་བོད་མིའི་འཕྲལ་ཕུགས་གཉིས་ཀར་ཕན་པའི་ལས་འགན་གལ་ཆེ་ཞིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད་པས་ཚང་མས་ལག་བསྟར་དོན་ཐོག་ཏུ་སྨིན་པར་གནང་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིར་མཐུན་འགྱུར་གནང་མཁན་རྒྱ་གར་དབུས་སའི་གཞུང་དང་མི་མང་གཙོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་གི་གཞུང་དང་། གྲོས་ཚོགས། མི་མང་བཅས་ཚང་མར་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་དེ་བཀའ་དྲིན་དྲན་བཞིན་པའི་སྒོ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་སོགས་གསུངས་འདུག
དེ་ནས་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་ནས་བཀའ་ཤག་གི་གསུང་བཤད་ཡིག་ཐོག་ནས་སྒྲོགས་སྦྱངས་གནང་བའི་ནང་། ད་རེས་ཀྱི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་ཞུ་རྒྱུའི་བློ་འཚབ་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལ། ཉེ་སྔོན་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༧ དང་བོད་ས་ཁྱི་ལོའི་ལོ་གསར་ཚེས་ ༢ ཉིན་བོད་ཀྱི་རིག་དངོས་ནང་ནས་རྩ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་། རིག་གཞུང། ཚན་རིག་བཅས་ཀྱི་ལྷན་ཚོགས་ (UNESCO) ཀྱི་རྩ་ཆེའི་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཁོངས་སུ་བཞག་པའི་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་མེ་སྐྱོན་བྱུང་བ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཙམ་མིན་པར། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བློ་ཕམ་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་དང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གཞུང་གཉིས་ཀས་མེ་སྐྱོན་དེའི་འབྱུང་རྩ་དང་། སྐྱོན་ཆག་ག་ཚོད་བྱུང་ཡོད་མིན་གྱི་སྐོར་ལ་གནས་ཚུལ་ཁ་གསལ་ཞིག་ད་བར་བཤད་མེད། ང་ཚོས་ཤེས་པའི་ཁུངས་ལྡན་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་རྩ་ཆེན་མང་པོ་ད་རེས་ཀྱི་མེ་སྐྱོན་དེས་འཇིག་ཡོད་ཚོད་འདུག རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གནས་ཚུལ་འགེབས་སྲུང་བྱེད་ལྟངས་ལ་བལྟས་ཚེ་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་རྣམས་ལ་གསོ་ཐབས་བྲལ་བའི་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེ་བྱུང་མེད་དམ་སྙམ་པ་དང་། ལྷག་པར་མེ་སྐྱོན་གྱི་འབྱུང་རྐྱེན་ལ་ཡང་དོགས་གཞི་ཆེན་པོ་མི་བྱེད་ཀ་མེད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཤིག་རེད། དེར་བརྟེན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་ཚན་པའི་སྐུ་ཚབ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་པ་བཏང་ནས་མེ་སྐྱོན་གྱི་འབྱུང་རྩ་དང་སྐྱོན་ཆག་ཇི་བྱུང་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་མཐིལ་ཕྱིན་པ་བྱེད་རྒྱུར་འབོད་སྐུལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དེ་བཞིན་བོད་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ཡོད་པའི་གནའ་དེང་གི་རྩ་ཆེའི་རིག་དངོས་རྣམས་ལ་བདག་སྲུང་ནན་པོ་བྱེད་དགོས་པ་དང་སླད་ཕྱིན་ད་རེས་ལྟ་བུའི་ཉམས་ཉེས་མི་འབྱུང་བའི་དམ་འཛིན་དགོས་པ་ཡང་འབོད་སྐུལ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན།
སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དུས་རྒྱུན་དུ་རེ་བ་བཟང་ས་དང་གྲ་སྒྲིག་སྡུག་ས་ནས་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ཕེབས་བཞིན་པ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚད་ལྡན་པའི་ ༥།༥༠ འཆར་སྣང་གི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐོངས་ཡོད། ཚོགས་འདུ་དེའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་གཞིར་བཞག་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གྲོས་མོལ་འགོ་འཛུགས་ཐུབ་ཐབས་ཀྱིས་ལོ་ལྔའི་ནང་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཡོང་ཐབས་འབད་བརྩོན་བྱེད་རྒྱུ་དང་། ཅི་སྟེ་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུར་ལོ་ལྔ་བཅུ་དུས་འགོར་བྱུང་ན་ཡང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་མུ་མཐུད་སྲ་བརྟན་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ་བོད་མིའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་རྒྱུན་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་ཕུགས་འཆར་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་བཞིན་དུས་འགྱངས་བྱས་ནས་ཡལ་འགྲོ་བའི་ཕུགས་དམིགས་ནི་དུས་ནམ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་རྩིས་ལོག་ཅིག་ཡིན་པ་ངོ་སྤྲོད་གསལ་པོ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དེར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་སྐབས་གཉིས་པའི་ལས་ཡུན་རིང་བོད་མིར་དྲག་གནོན་བྱེད་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་གྲོས་མོལ་བསྐྱར་མཐུད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་རེ་བ་དང་འབོད་སྐུལ་བསྐྱར་ནན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཡོ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ཐེ་བའི་བོད་རྒྱའི་གྲོས་མོལ་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་རྒྱུར་སྔ་ཕྱིར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གྱི་ཚོགས་སྒེར་ཡོངས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་འདུག
ཆོལ་གསུམ་བོད་མི་རྣམས་མཐུན་སྒྲིལ་རྡོག་རྩ་ཆིག་སྒྲིལ་དགོས་སྐོར་གསུང་བཤད་ནང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དབུ་འཁྲིད་འོག་བོད་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་བརྒྱུད་དང་བཅས་པའི་དབུ་འཁྲིད་ཚོས་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཆིག་བསྒྲིལ་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་བྱེད་རྒྱུའི་མནའ་གན་མཐུ་མོ་ཆེ་བཞག་པ་ལྟར། བོད་མི་ཚོ་ནང་ཁུལ་ཆོལ་ཁ་དང་། ཆོས་ལུགས། ལུང་ཚན་སོགས་ཀྱི་འཐེན་འཁྱེར་མེད་པར་བོད་མི་ནང་ཁུལ་ཆིག་བསྒྲིལ་དམ་ཟབ་ཡོད་ཀྱང་། བར་སྐབས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོལ་ཁའི་འཐེན་འཁྱེར་ཡོང་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ནི་བློ་ཕམ་གྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས། དེའི་རྐྱེན་པས་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་མང་སེམས་ཤུགས་ཆགས་གཞི་དང། ལྷག་པར་བོད་མིའི་འཐབ་རྩོད་ལའང་གནོད་གཞིར་གྱུར་ན་དེ་བས་བློ་འཚབ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ང་ཚོ་བོད་མི་ནང་ཁུལ་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་དོ་ཕོག་བྱུང་ནས་བོད་མིའི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཉམས་རྒྱུ་དེ་ང་ཚོར་མི་དགོས་པ་དང་རྒྱ་གཞུང་ལ་དགོས་པ་དེ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་ཅོལ་ཆུང་འགའ་ཤས་ཕ་རོལ་པོའི་བེད་སྤྱོད་འོག་ཚུད་ནས་བོད་མི་ནང་ཁུལ་འཁྲུག་གཞིའི་ལག་ཆར་འགྱུར་ན་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ཐབས་སྡུག་གི་གནས་སྟངས་ཤིག་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་བྱེས་འབྱོར་བོད་མི་ཚང་མས་ཆིག་བསྒྲིལ་གྱི་གོང་བུའི་ནུས་པ་སྲ་བརྟན་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ནན་པོ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དབུ་འཁྲིད་དང་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་འོག་བོད་མི་རྣམས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་དང་། ནང་ཁུལ་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱ་གར་དང་རྒྱལ་སྤྱི་ཁྱོན་ཡོངས་ནང་བོད་དང་བོད་མིར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་འཐོབ་བཞིན་ཡོད་པ་ཚང་མས་བློ་ངེས་དགོས་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཞེས་སོགས་གསུངས་འདུག
སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་སྐུ་ཞབས་ཇོ་ཤི་བྷེ་ཁེལ་ལགས་ཀྱིས་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་དང་འབྲེལ་བའི་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོར་ང་རང་རྒྱ་གར་བྷེ་ཇི་ཕུ་སྲིད་དོན་ཚོགས་པའི་ནང་ཞུགས་ཏེ་རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུའི་ནང་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཀྱང་ཕམ་པ་རེད། ཡིན་ནའང་། སྐབས་དེར་འོས་ཕམ་བྱུང་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་བསྐྲུན་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེའི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་རང་གི་ཐོག་ངའི་སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་ང་གྲོས་ཚོགས་ནང་སྐད་བཏང་སྟེ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིར་བསྐོ་བཞག་གནང་སོང་། དཔེ་མཚོན་དེས་རྒྱ་གར་ནང་དམངས་གཙོའི་ཐོབ་ཐང་ལ་རྡོག་རོལ་མི་གཏོང་བར་དམངས་གཙོའི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་དགོས་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་མི་ཚོས་སོ་སོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གཙོས་མི་རིགས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ལ་ང་ཚོའི་གཞུང་ངོས་ནས་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་མུ་མཐུད་རྒྱུན་འཛིན་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད། བོད་མི་ཚོས་ཡག་པོ་གནང་གི་འདུག ཅེས་གསུངས་སོང་།
ཡང་ཁོང་གིས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོ་སྟེ་ང་རང་བྱིས་པ་ཡིན་དུས། རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་ངས་རྒྱ་ནག་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་གདུག་རྩུབ་ཆེན་པོས་གཉའ་གནོན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དངོས་སུ་མཐོང་བྱུང་ལ། དེ་མཚུངས་སུ་ལོ་ངོ་ ༦༠ མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་ཡར་སྔོན་དུ་བོད་ལའང་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་གཉའ་གནོན་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟ་བོད་མི་ཚོས་བོད་ནང་ནས་སྐད་འབོད་རྒྱག་མི་ཆོག་སྟབས། དེ་རིང་ཁྱེད་རང་ཚོ་འདིར་རྒྱ་གར་ནང་ཕེབས་ཏེ་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བོད་མི་ཚོས་མཚོན་ཆ་དང་དྲག་ཤུགས་ལ་མ་བརྟེན་པར་བརྩེ་བ་དང་བློ་རིག་སྤྱད་དེ་འཐབ་རྩོད་བྱས་ཚེ་དགྲ་ཕམ་ཉེས་གཏོང་ཐུབ་ངེས་རེད། ང་ཚོའི་འཇིག་རྟེན་འདིར་འཚེ་བ་མི་དགོས་ལ། ང་ཚོའི་ཡབ་ཆེན་མ་ཧ་ཊ་མ་གྷན་དྷི་མཆོག་དང་། ༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སོགས་ནས་ཀྱང་འཚེ་བ་མི་དགོས་གསུངས་ཡོད། ང་ཚོ་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བ་ལ་དགའ་བ་ལས་གཏོར་བཤིག་གཏོང་རྒྱུར་དགའ་བའི་རྒྱ་ནག་ལྟ་བུའི་དབང་ཆ་གཅིག་སྡུད་རིང་ལུགས་པར་དགའ་པོ་མེད། དེར་བརྟེན་བོད་མི་ཚོས་ལས་དོན་ཅི་ཞིག་སྒྲུབ་ཀྱང་རྒྱ་གར་མི་མང་ཐེར་འབུམ་ ༡༢༥ ཡིས་ག་དུས་ཡིན་ཡང་ཁྱེད་རང་ཚོའི་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ངོས་འཛིན་དང་། མི་རིགས་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་ཀྱི་རྒྱབ་ཏུ་ལངས་ཡོད་པ་དྲན་པ་མ་བརྗེད་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ངས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་སྐད་ཆ་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་པ་ལས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐད་ཆ་བཤད་ཀྱི་མེད། འཛམ་གླིང་ནང་དྲག་པོ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཉུང་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ཞི་བདེ་དང་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས། ཞི་བདེ་དང་བྱམས་བརྩེ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་མཁོ་བ་ཁོ་ན་དེ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་སོང་།
གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་གྲོལ་རྗེས། གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་གོ་སྒྲིག་འོག བཞུགས་སྒར་མེག་གྷན་ནས་དྷ་ཤོད་རྩེད་ཐང་བར་དུ་ཞི་བའི་གོམ་བགྲོད་ཀྱིས། བོད་ལ་རང་དབང་དགོས། རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕར་རྒྱུགས། བོད་རང་བཙན་གཙང་མ་ཡིན། བོད་མི་རྣམས་ཆིག་སྒྲིལ་དགོས། ༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཚེ་ཁྲི་ལོར་བརྟན་པར་ཤོག ༧པཎ་ཆེན་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་འཕྲལ་དུ་ཀློད་གྲོལ་དགོས་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་འབོད་སྒྲ་བསྒྲགས་ཡོད་པ་རེད།
གསར་འགོད་པ། སྐལ་བཟང་སྤྱིན་པ།


text:
པེ་ཅིང་དུ། ང་རྣམ་ཀུན་དུས་ཚོད་མི་འདུག་ཁོམ་སྐབས་མི་འདུག་ཟེར་མཁན་གྱི་མི་འབའ་ཞིག་ལ་འཕྲད་ཡོང་། པེ་ཅིང་གི་ལམ་ནང་དུ་ཡང་མི་རྣམས་གཅིག་རྗེས་གཅིག་གིས་བཅད་དེ་མགྱོགས་པོར་འགྲོ། རླངས་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དུང་སྒྲ་བར་མེད་དུ་བསྒྲགས་ཏེ་མདུན་ལམ་འགོག་མཁན་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་བཟོད་བསྲན་མི་ཚུགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་པ་དང་། ང་ཁོར་ཡུག་དེ་ནས་མགྱོགས་ཚད་ཅིག་གིས་མགོ་ཡུ་འཁོར་བར་བྱས་བྱུང་། དུས་ཚོད་འདི་ལྟར་གཡང་དུ་མཆོངས་བ་ལྟར་མགྱོགས་དུས། ངས་རང་ཉིད་ཀྱིས་མང་བོ་ཞིག་འབོར་བཞིན་ཡོད་པ་ཚོར་བྱུང་སྟེ། ལང་ཚོ་དང་། སྤོབས་པ། ཕུགས་འདུན། དེ་མིན་ངོ་ཤེས་གསར་བ་ནས་རྙིང་བ་དང་། རྙིང་བ་ནས་རྒྱུས་མེད་དུ་འགྱུར་བཞིན་པའི་མི་དེ་དག འདི་ཐམས་ཅད་དུས་ཚོད་ཀྱིས་སྟོར་ཏེ་འཛིན་ཐབས་མ་བྱུང་ཞིང་། ཅི་ཞིག་བོར་སྟོར་བྱུང་བའི་ཕངས་སེམས་ནི་འཚོ་བའི་ནང་བློ་བདེ་བག་ཕེབས་མི་ཡོང་བའི་རྒྱུ་རུ་གྱུར་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་འདི་ཡོད་ཚད་ལ་ང་ཆུང་ཕྲུ་གུའི་དུས་ནས་ཡིད་ལ་གཤགས་པའི་གནས་ལུགས་ཤིག་གིས་སེམས་གསོ་བྱ་ཐུབ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་དེ། དེ་དེ་བཞིན་ཡིན་པའི་གནས་ལུགས་དེས་མ་མཐའ་ཡིན་ཡང་ངས་དུས་ཚོད་ཀྱི་འགྲོས་མགྱོགས་མོའི་ཁྲོད་ནས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འཁང་ར་དང་རེ་ཆད་ཁོ་ན་བྱེད་མི་སྲིད། དེ་ལྟར་ལགས་མོད། ང་ལ་མཚོན་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཟེར་བའི་གནས་ལུགས་དེས་ཀྱང་ཡིད་བདེ་ལ་ཕབ་མི་ཐུབ་པ་ནི་ངས་འབོར་བཞིན་པའི་ཀློག་པ་པོ་དག་ཡིན་ཏེ། ཁོ་ཚོ་དུས་ཚོད་ཀྱི་ཀློང་ནས་བོར་སྟོར་བྱུང་བ་ནི་ང་ལ་མཚོན་ན་ཆེས་ཕངས་སེམས་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
ངས་ད་ལྟའི་བར་དུ་སྒྲུང་གཏམ་མང་པོ་ཞིག་བྲིས་མྱོང་། སྒྲུང་གཏམ་འདི་དག་ནི་ངའི་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གི་དུས་ཚོད་རླུང་ལ་བསྐུར་མ་མྱོང་བའི་དན་རྟགས་ཙམ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ཤུན་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ཕར་བཤུས་ཚེ་ཤུལ་དུ་ལྷག་པ་ཡང་དོན་སྙིང་འདི་ཁོ་ན་ལས་མེད་པར་སྣང་སྟེ། བཤད་ཤེས་ཀྱིས་སྤྲོས་བརྗོད་ཅི་འདྲ་བྱས་ན་ཡང་བབ་ཆགས་པའི་བདེན་པ་ཞིག་ལྷག་ཡོད་པ་ནི་སྒྲུང་གཏམ་དེ་དག་ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ན་འདས་ཟིན་པའི་དུས་ཚོད་རླུང་ལ་མ་བསྐུར་བའི་དན་རྟགས་ཙམ་ལས་མ་འདས། ང་ཚོ་མི་སུ་ཡིན་རུང་དུས་ཚོད་ཟེར་བའི་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱས་སྟོང་བའི་བཞུར་འགྲོ་བ་འདི་ལ་ཐབས་ཤེས་རྩ་བ་ནས་མི་འདུག སྔོན་ཆད་དེ་འདྲ་ཡིན་པར་མ་ཟད། ད་ལྟ་ཡང་དེ་འདྲ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པར་ཡང་དེ་འདྲ་ཡིན། གང་ལྟར་ཀྱང་ཡུལ་དུས་ཟེར་བ་ནིི་ཚེ་སྲོག་ལ་ཕྱེས་པའི་བར་སྟོང་དང་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ན། ང་ཚོས་ཡུལ་ཁམས་གྱི་བར་སྟོང་གི་བར་ཐག་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་ཇེ་ཉེར་བཏང་ཆོག་ཀྱང་། ཚེ་སྲོག་གི་རྒྱུན་བསྲིངས་བའི་གོ་སྐབས་ཕྲ་མོ་འདི་མི་འགྱུར་བརྟན་པར་གནས་ཐུབ་པར་ཐབས་ཤེས་རྩ་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད། མཚམས་ཤིག་ནས་བཟུང་། ངས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་རྨོངས་འཐོམ་དང་ན་ཟུག་ཡོད་ཚད་དུས་ཚོད་ཟེར་བའི་བཞུར་འགྲོ་བ་འདི་ལ་ཁ་གཏད་པ་ལས་བྱུང་བའི་གནས་ལུགས་དེ་ངང་གིས་རྟོགས་ཡོང་བ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་། ང་དུས་ཚོད་ལ་རྫི་གསིང་རབ་ཏུ་རྣོ་བའི་མི་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། ཁ་ནས་དུས་ཚོད་དུས་ཚོད་ཟེར་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ངས་པེ་ཅིང་གི་མི་དེ་དག་གི་ངག་ནས་ང་ལ་དུས་ཚོད་མི་འདུག་ཁོམ་སྐབས་མི་འདུག་ཟེར་བ་ཐོས་དུས། ཁོ་ཚོས་དུས་ཚོད་སྐར་ཆ་གཅིག་ཡིན་རུང་བེད་སྤྱོད་གང་ལེགས་བྱས་ཏེ་རང་རང་གི་དམིགས་བྱའི་དོན་ཅི་ཞིག་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད་སྙམ། དེ་ལྟར་སྙམ་དུས་རང་ཉིད་ཀྱི་འཚོ་བ་དྲན་ཡོང་།
འདས་ཟིན་པའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ཙམ་གྱི་རིང་ལ། ངས་སྒྲུང་གཏམ་མང་པོ་ཞིག་བྲིས་མྱོང་། དེ་དུས་ངས་ངག་ནས་དུས་ཚོད་མི་འདུག་དུས་ཚོད་མི་འདུག་ཅེས་གཞན་ལ་བཤད་མྱོང་བ་མི་དྲན་མོད། འོན་ཀྱང་ད་ལྟ་བསམས་ན་དེ་དུས་དུས་ཚོད་ཀྱི་བཞུར་རྒྱུན་མང་པོ་ཞིག་གི་ཁྲོད་དུ་ངས་སྒྲུང་གཏམ་འབྲི་བཞིན་ཡོད་ལས་ཆེ་སྟེ། དེ་མིན་ཚེ་ད་ལྟའི་བར་དུ་ངས་ཡིག་འབྲུ་འདི་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་བསགས་ག་ལ་ཐུབ་ཨང་། རྒྱུ་མཚན་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་བཤད་ན། དུས་ཚོད་ཟེར་བའི་བཞུར་འགྲོ་བ་འདི་ལ་ཐབས་ཤེས་རྩ་བ་མེད་ཀྱང་། ངས་རང་ཚོད་ཀྱིས་དེ་འཛིན་པར་ཐབས་ཤེས་ཤིག་བཀོལ་མྱོང་བ་དང་། དེ་ནི་སྒྲུང་གཏམ་འབྲི་བ་དེ་རེད།
ཞིབ་ཏུ་བསམས་ན། དུས་ཚོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་དུས་ཚོད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལ་དགེ་མཚན་ཅི་ཡང་མེད་པར་མཐོང་སྟེ། དུས་ཚོད་སྐར་མ་ཁ་ཤས་ཙམ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་དོན་སྙིང་ཟེར་བ་ཞིག་ཐོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གནད་དམ་པ་དེ་ཡིན་ངེས། ད་ལྟའི་བར་དུ་ངས་མྱངས་བའི་སློབ་གསོ་དང་མི་ཚེའི་ཉམས་མྱོང་ལྟར་ན། དུས་ཚོད་ལ་དོན་སྙིང་ཡོད་པར་བྱེད་པ་ནི་དུས་ཚོད་བདེ་སྤྱད་དེ་རང་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་གཞན་ཟེར་བ་ཞིག་ལ་ཕན་བདེ་བསྐྲུན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། གནད་འདི་ལ་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་སྐྱེས་ཡོད་ཅིང་། ཕལ་ཆེར་ཚེ་ཐོག་འདི་ནས་གནས་ལུགས་འདི་བདེན་པར་སྒོམ་ནས་འགྱུར་བ་གཏོང་མི་སྲིད་པ་འདྲ། གནས་ལུགས་འདི་སེམས་ལ་སིམ་པ་ནས་བཟུང་། ངས་རང་གིས་སྒྲུང་གཏམ་འབྲི་བ་དེ་རང་གིས་དུས་ཚོད་རླུང་ལ་མ་བསྐུར་བའི་དན་རྟགས་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ། སྒྲུང་གཏམ་འབྲི་བ་དེ་སྒྲུང་གཏམ་བཀླགས་མཁན་དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་དང་། ངའི་སྒྲུང་གཏམ་གྱིས་མ་མཐའ་ཡིན་ཡང་གནས་སྐབས་ཤིག་གི་རིང་ལ་ཀློག་མཁན་གང་ཞིག་གི་སེམས་ལ་བག་ཆགས་བཞག་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་སྐྱེས་བྱུང་། དེ་བས། འདས་ཟིན་པའི་དུས་ཚོད་ནང་དུ། ང་བཞུར་འགྲོ་བའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་གཙང་བོའི་འགྲམ་ནས་བསྡད་དེ། དོན་སྙིང་ཟེར་བའི་གསེར་ཉ་ལྟ་བུ་ཞིག་བཟུང་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཟེར་བའི་སེམས་གསོ་དེ་འདྲ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། དུས་ཚོད་ལ་དམ་འཛིན་བྱས་ཤིང་དམ་འཛིན་ལས་དོན་སྙིང་རྙེད་པའི་སེམས་གསོ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན།
སྔོན་ཆད། བོད་ཡིག་ཀློག་མཁན་མང་བོ་ཞིག་གིས་ང་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་ཀློག་པ་པོ་ཡིན་ཟེར། ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་ང་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུང་གཏམ་བཀླགས་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་ཡིན་ཟེར། གང་ལྟར་ཀྱང་སྣང་བ་ཞིག་ལ་སྔོན་ཆད་ངས་བྲིས་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀློག་པ་པོ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་འདྲ་ལ། དེར་མ་ཟད་གྲངས་ཀ་ཡང་མང་བོ་ཞིག་ཡོད་པ་འདྲ། ཡིན་ན་ཡང་སྔར་བཞིན་དུས་ཚོད་གླེང་དགོས་བྱུང་སྟེ། དུས་ཚོད་ཟེར་བ་འདི་མི་སྡོད་མདུན་དུ་འགྲོ་བའི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས། སྔོན་ཆད་སྐད་ཆ་དེ་རིགས་ལབ་མཁན་དག་གིས་ད་ལྟ་ང་ལ་དེ་ལྟར་བཤད་མི་ཡོང་། ཁོ་ཚོ་ང་དང་འཕྲད་ཡོང་དུས་སྒྲུང་གཏམ་དང ་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་སྐད་ཆ་ལབ་ཡོང་། ངས་མི་དེ་རིགས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་དུས། གཞི་ནས་དུས་ཚོད་ཀྱིས་ཁོ་ཚོའི་ས་ནས་འཕྲོག་སོང་བའི་སྟོང་ཆ་མང་པོ་མཐོང་བྱུང་སྟེ། དེ་དག་ལས་ཆེས་མངོན་པར་གསལ་བ་ནི་ན་ཚོད་སྟེ། དང་ཐོག་གི་གཞོན་ནུའམ་གཞོན་ནུ་མ་དེ་ད་ནི་དར་མར་གྱུར་འདུག་པ་དང་། དང་ཐོག་གི་གཡའ་དག་པའི་འཛུམ་རིས་ཅན་དེ་ད་ནི་ཐོད་པར་གཉེར་མདུད་ཅན་དུ་གྱུར་འདུག དེ་ལས་ཀྱང་། དུས་ཚོད་ཀྱིས་ཁོ་ཚོའི་ཟུར་ཁ་དེ་དག་མཉེན་འཇམ་དུ་བརྡར་འདུག དེ་ལྟ་བུའི་ངའི་སྔོན་ཆད་ཀྱི་ཀློག་པ་པོ་དག་ལོ་ངོ་གང་མང་གི་རྗེས་ནས་ང་དང་འཕྲད་དུས། ངས་གཞི་ནས་དུས་ཚོད་ཀྱི་མགྱོགས་ཚད་ཁྲོད་ངས་ཀློག་པ་པོ་སྐོར་ཅིག་འབོར་བཞིན་པ་ཚོར་བྱུང་།
སྤྱིར་མི་ཞིག་གིས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀློག་འདོན་གྱི་གོམས་སྲོལ་བསྐྱངས་མིན་དེ་ནི་མི་སྒེར་གྱི་དོན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་སྲིད་ཀྱང་། ངས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དེ་ནི་མི་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་གོམས་སྲོལ་ཅིག་ཏུ་འདོད་བཞིན་ཡོད། དཔེ་བཀླགས་ལ་དགའ་བ་དང་དཔེ་ཆའི་ནང་གི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གསུམ་སྦྲང་མས་མེ་ཏོག་གི་རྩི་བཅུད་གཞིབ་པ་ལྟར་རང་རྒྱུད་ལ་འགོས་པར་བྱེད་པ་ནི་མཛེས་སྡུག་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། མི་གཅིག་གི་མི་ཚེ་ཟེར་བ་འདི་ཇི་ལྟར་རིང་རུང་མགོ་མཇུག་གི་ཚད་བཀག་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་རང་འདོད་དང་བསྟུན་ནས་རིང་དུ་བསྟུངས་ཐབས་བྲལ་ན་ཡང་། དེའི་ཞེང་ཚད་ཆེ་རུ་བསྐྱེད་ཐུབ་པ་ནི་ངེས་གཏན་ཡིན་པས། དཔེ་ཀློག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་ཞེང་ཚད་བསྐྱེད་པར་རམ་འདེགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཐུབ་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ། དེར་བརྟེན། མི་རང་སྒེར་ཡིན་ན་ཡང་འདྲ། མི་རིགས་ཡིན་ན་ཡང་འདྲ། རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་ན་ཡང་འདྲ། དཔེ་ཀློག་གི་གོམས་སྲོལ་ཡོད་པ་ཅན་དེ་ནི་རིག་གནས་དར་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཏུ་རྩིས་ཆོག གནད་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བལྟས་ན་རང་ཅག་ཁ་བ་རི་བའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རྒྱུན་གྱི་ཟང་ཟིང་གི་འཚོ་བའི་བར་གསེང་ནས་ལྷོད་འཇགས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཤིག་སྤྱད་དེ་རང་འགུལ་གྱིས་དཔེ་ཆ་ལག་ཏུ་ལེན་མཁན་ཉུང་ཚོད་དུ་གདའ་བ་ང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་རང་རྟོག་ཅིག་བྱོས་དང་གསལ་ལེར་ཤེས་ཡོང་བ་རེད།
དུས་རབས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་སམ་གནས་བབ་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ནས་ངས་ཀློག་པ་པོ་འབོར་བཞིན་ཡོད་པར་ཡང་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཞིག་ཅི་ལ་ཡིན་ཨང་། དེ་བས་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན། རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་དང་ལྷག་པར་དུ་སྒྲུང་གཏམ་ལ་མཚོན་ན། ངེད་ཅག་ལ་ཐད་ཀར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ནང་འཚོ་གནས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་པར་བྱེད་པར་རོགས་འདེགས་ཐོན་མི་ཐུབ་ཅིང་། དེང་དུས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་དང་དངོས་པའི་ལག་རྩལ་གྱི་ཐབས་ལམ་མཛུབ་སྟོན་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་འཇོན་ནུས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མི་ལྡན་པས། དེ་ལ་ཉེ་བར་བཅར་མཁན་ད་ནི་སུ་ཞིག་ཡོད་ཨང་།
མཚམས་རེར་སྒྲུང་གཏམ་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་ངས་ཀྱང་རང་རྟོག་ཡང་ཡང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཅིའི་ཕྱིར་ཡར་སྔོན་གྱི་ཀློག་པ་པོ་དེ་དག་གིས་དུས་ཚོད་ཀྱི་བཞུར་རྒྱུན་ཁྲོད་ནས་སྒྲུང་གཏམ་ཀློག་འདོན་གྱི་གོམས་སྲོལ་དེ་རླུང་ལ་བསྐུར་བ་ཡིན་ནམ། ཞིབ་ཏུ་གཞིགས་ན། སྒྲུང་གཏམ་ཀློག་འདོན་བྱ་བ་ནི་མི་ཞིག་གི་སེམས་ཁམས་དང་འཚོ་བའི་རྣམ་འགྱུར་འཛིན་སྟངས་ཤིག་ལ་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་འདྲ། སྤྱིར་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་དང་ལྷག་པར་དུ་སྒྲུང་གཏམ་བཀླགས་པར་དགའ་མཁན་དེ་དག་ནི་མི་ཚེ་འདིའི་ཚད་ངེས་ཅན་གྱི་ཡུན་ཚད་བསྲིངས་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ནས་འཚོ་བ་ལ་ནང་སེམས་ཀྱིས་ཚོར་སྣང་བྱེད་པར་དང་དོད་ནན་མོ་བྱེད་མཁན་འབའ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་དེ། མི་དེ་རིགས་ཀྱིས་ཕྱིའི་དངོས་བོའི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་ནང་སེམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་དོ་གལ་བྱ་བཞིན་ཡོད་ངེས། ཁོ་ཚོར་མཚོན་ན་རྙོག་ཟིང་གི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་ཁྲོད་ནས་མཚམས་རེར་ཟུར་དུ་བཀྱེད་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་མྱུལ་བ་དང་། དེ་ནས་སྒྲུང་གཏམ་ནང་གི་འཇིག་རྟེན་དེས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་ཚོར་དང་སད་རྟོགས་ཀྱི་ཚོར་བ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་སུམ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནད་དོན་དེ་དག་ལ་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཅིག་བྱུང་བཞིན་ཡོད་ངེས། ཚུལ་འདི་ལས་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི། སྒྲུང་གཏམ་ཟེར་བ་དེ་མཐར་གཏུགས་ན་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གཏམ་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་འཚོ་བའི་ནང་གི་སད་རྟོགས་ཤིག་བརྒྱུད་སྒྲོག་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ངེས། གང་ལྟར་ཀྱང་། སྒྲུང་གཏམ་བཀླགས་པར་དགའ་བ་ནི་འཚོ་བའི་རྣམ་འགྱུར་འཛིན་སྟངས་ཤིག་ལ་རག་ལས་ཏེ། གཞོན་སོ་དཀར་གྱི་དུས་སུ་ང་ཚོར་འཚོ་བའི་ཉམས་མྱོང་མང་པོ་མེད་པས་སྒྲུང་གཏམ་ནང་གི་འཇིག་རྟེན་དང་འཚོ་བ་དེ་ལ་ཡིད་ཤོར་སླ་བ་ཞིང་། རིམ་གྱིས་ལོ་རྒས་བར་གྱུར་ནས་འཚོ་བའི་རྙོག་ཟིང་སྣ་མང་བརྒྱུད་དུས། མ་གཞིར་རང་ཉིད་སྒྲུང་གཏམ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། ད་ནི་སྒྲུང་གཏམ་ནང་གི་ཞིང་ཁམས་དེ་ལ་གཡེང་འདོད་ཀྱི་སྤྲོ་སྣང་མེད་པར་ཆགས་པ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཡིན་པ་འདྲ།
མཚམས་འདི་ནས་དུས་ཚོད་ཟེར་བ་འདི་སླར་ཡང་གླེང་བར་འདོད་དེ། ཀློག་པ་པོ་ནས་ཀློག་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་བ་འདི་ཡང་དུས་ཚོད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཙམ་ལས་མ་འདས། འགྲོས་མགྱོགས་པའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་བང་ཁ་ནས་ང་ཚོ་ཐམས་ཅད་རྒས་སླ་བའི་མི་རབས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། གཡའ་དག་པ་དང་། སྤྲོ་སིང་ངེའི་སེམས་ཁམས་ཡོད་ཚད་ཅི་ཞིག་གི་རྗེས་སུ་ལུས་དོགས་ཀྱི་ཧུར་བརྩོན་དང་སེམས་ནད་ཀྱིས་ཤུལ་མེད་དུ་བཟོས་སོང་། དེ་བས་ན་ཡར་སྔོན་གྱི་སློབ་རྭ་ནས་རང་རང་གི་རྨི་ལམ་ཉིན་ཐོར་ཕབ་བཞིན་པའི་སློབ་འབྲིང་སློབ་མ་དེ་ཚོ། སྤོབས་སེམས་དང་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་ཁེངས་བའི་སློབ་ཆེན་པ་དེ་དག ད་ནི་དུས་ཚོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་ནར་སོན་ཅིང་སྨིན་པར་གྱུར་བ་དང་། འཚོ་བའི་གྲང་རེག་གིས་འཁྱག་འདར་ཡང་ཡང་ཐེབས་པ་བརྒྱུད་ནས་དུས་ད་ལྟར་ལག་ན་དཔེ་ཆ་མེད། སེམས་ན་ཕུགས་སེམས་མེད། ངོ་ན་འཛུམ་རིས་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་སེམས་ན་སྒོར་མོ་དང་། ངོ་སོ། ཐོབ་དང་གོ་ས། དབང་དང་འབྱོར་བ་ཅན་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་དུས། ངས་ཡར་སྔོན་གྱི་སྙིང་ཉེ་བའི་ཀློག་པ་པོ་དེ་དག་འབོར་བཞིན་པའི་དོན་དངོས་འདི་ལ་ཡང་སྐྱོ་གར་གྱི་ཁ་དོག་གིས་བཀླུབས་ཡོད་ངེས།


text:
ད་ཕན་ལོ་ཤས་རིང་ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས“སློབ་སྦྱོང་གཉིས་དང་ཚད་ལོན་གཅིག”གི་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོ་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་དང་ལམ་ལུགས་ཅན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བར་དམ་པོར་དམིགས་ནས་གཞི་རྟེན་གསར་དུ་བཏོད་ནས་དམིགས་པ་དང་། འགོ་འཛུགས་པ། ཤུཌ་རྒྱག་པ་བཅས་དང་སྐུལ་ཁྲིད་གསུམ་དམ་འཛིན་བྱ་གཞིར་བྱས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོ་དང་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོའི་བྱེད་སྒོར་དངོས་ཕན་ཐོབ་པའི་འགན་ལེན་བྱས་པ་རེད།
གཟབ་ནན་ལ་དམིགས་ནས་བྱ་སྤྱོད་ཚང་མ་ལག་ལེན་དུ་འཁྱོལ་བར་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་ཤིང་། ཏང་གི་སྒྲིག་ཡིག་དང་ཏང་གི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པའི་དགོངས་དོན། 《ཚད་གཞི》དང《སྲོལ་ཡིག》བཅས་སློབ་སྦྱོང་གཏིང་ཟབ་ལ་དམིགས་ནས་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པའི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོར་དམ་འཛིན་དང“འདུ་ཤེས་བཞི”བརྟན་པོར་བཙུགས་ཏེ་ཏང་མིས་ཏང་གི་སྐད་ཆ་ཤོད་པ་དང་། ཏང་མིས་ཏང་ལ་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་པ། ཏང་མིས་ཏང་གི་བྱ་གཞག་སྒྲུབ་པ་བཅས་བྱས་ཡོད། མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོའི་འགོ་འཛུགས་ས་དང་དོན་ལ་འབབ་སར་བརྩིས་ནས་ཏང་ཡོན་འགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པའི“སློབ་སྦྱོང་གཉིས་དང་ཚད་ལོན་གཅིག”གི་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོའི་འབྲེལ་གཏུག་ས་ཚིགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ཏེ་དུས་ངེས་མེད་ལ་བརྟག་ཞིབ་དང་ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་བྱས་པ་རེད།
ཞིབ་ཕྲ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ཏང་ཡོན་ཚང་མར་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་ཤིང་། ཀྲི་པུའུ་ཚན་པར་བྱས་ནས“ཏང་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་དང་ཏང་གི་སྒྲིག་ལམ་ནན་པོ་སྲུང་བ་དང་ཏང་ཡོན་གྱི་རྒྱུན་གཏན་བྱ་སྤྱོད་ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་བ”དང“མིག་ལྟོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་བཏང་ནས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པའི་དགོངས་དོན་གྱིས་བསམ་བློར་དྲག་ཆས་སྤྲོས་པ”“རང་འཁྲིའི་ལས་གནས་ལ་གཞི་ཚུགས་ནས་ཏང་ཡོན་གྱི་གདོང་ལེན་དཔེ་བཟང་གི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱེད་པ”སོགས་ཆེད་དོན་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ནས་དམིགས་སའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ངང་གཅིག་སྡུད་སློབ་སྦྱོང་དང་ཆེད་དོན་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པ་དང་འབྲེལ། བསམ་བློའི་མྱོང་ཚོར་བྲིས་ནས་ཏང་ཡོན་ཚང་མས“ད་བརྒལ་གྱི་བསམ་བློ་གཏོང་བ་དང་བྱ་སྤྱོད་སྔ་སྣུར་དུ་སྤེལ་བ”དང་བསམ་བློ་དང་། རྩ་འཛུགས། ལས་དོན་བཅས་ཀྱི་ངོས་ནས་སྙིང་སྟོབས་འཕེལ་བ་དང་བྱས་རྗེས་གསར་པ་འཇོག་ཐུབ་པ་བྱས་ཡོད།
དམིགས་སར་ཤུགས་བརྒྱབ་སྟེ་ཀྲི་པུའུ་ཚང་མས་ལས་དོན་སྒྲུབ་པར་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་ཤིང་། ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བ་ནན་པོ་བྱས་ཏེ“ཚོགས་འདུ་གསུམ་དང་སློབ་ཚན་གཅིག”ལག་ལེན་ནན་པོ་བསྟར་བ་དང་བྱེད་སྒོའི་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་དང་། བྱེད་སྒོའི་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་བ། བྱེད་སྒོའི་རྣམ་པ་གསར་དུ་གཏོད་པ། བྱེད་སྒོའི་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་བཅས་ལ་ཤུགས་བརྒྱབ་ནས་ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་འཚོ་བའི་ཆབ་སྲིད་རང་བཞིན་དང་། རྩ་དོན་རང་བཞིན། འཐབ་རྩོད་རང་བཞིན་བཅས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་གོང་མཐོར་ཏན་ཏིག་བཏང་སྟེ“གདོང་ལེན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་བཞིའི་བྱེད་སྒོ”གསར་གཏོད་ངང་སྤེལ་བ་དང་། ཏང་ཀྲི་པུའུ་ཚང་མའི་བྱེད་པོའི་ནུས་པ་བཏོན་ནས་སྣེ་ཡག་པོ་ཁྲིད་པ་དང་འགོ་ཡག་པོ་བཙུགས་ཏེ་རྒྱ་ཆེའི་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པའི་གནད་སྨིན་དབུལ་སྐྱོར་དང་། ཁོར་ཡུག་ལེགས་གཏོང་། མང་ཚོགས་ལ་ཞབས་ཞུ། དམངས་གཅེས་མཐའ་བརྟན་སོགས་ལས་དོན་ཁྲོད་གདོང་ལེན་བྱེད་པ་དང་། མདུན་གྲལ་དུ་སྐྱོད་པ། མིག་དཔེ་འདོན་པ་བཅས་ལ་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ཐོག་ཀྲི་པུའུ་ཚང་མས་ལས་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། གཟབ་ནན་སོགས་ཐུབ་པ་བྱས་ཡོད།


text:
༄༅།། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སློབ་གསོ་བྱུང་འཕེལ་ལས་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ་སོག་ཡུལ་དུ་དར་སྤེལ་བཏང་བའི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབ་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
རིན་ཆེན་ནོར་བུ།①
[གནད་བཏུས] བོད་སོག་གཉིས་ལ་གནའ་སྔ་མོ་ནས་འཚོ་གནས་དང་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་སོགས་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་འབྲེལ་ནས་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ་སོག་ཡུལ་དུ་དར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང་བོད་སོག་གཉིས་ལ་ཆོས་དང་རིག་གནས་ཐད་དུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་བ་ཞིག་གསར་དུ་ཆགས་ཏེ། འགྲོ་འོང་གི་འབྲེལ་བ་སྔར་ལས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བ་དང་། བོད་སོག་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྗེ་རེས། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་བཅས་ལ་ཕན་ནུས་མི་དམན་པ་ཞིག་ཐོན་ཡོད་པ་རེད།
[གནད་ཚིག] དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ། སོག་ཡུལ། ལོ་རྒྱུས། གནས་བབ།
དང་པོ། དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ་སོག་ཡུལ་དུ་དར་ཐུབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབ།
ཀྲུང་གོ་ནི་མི་རིགས་མང་པོས་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། མི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ་ཡུན་རིང་བོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རིག་གནས་ཡོད་ལ། དུས་ཡུན་རིང་བོའི་ཕན་ཚུན་གྱི་འགྲོ་འོང་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བཅས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་རིག་གནས་ཤེས་རིག་སློབ་སྦྱོང་དང་། ལག་རྩལ་དང་ཉམས་མྱོང་བརྗེ་རེས་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་སོ་སོ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལས་བོད་སོག་མི་རིགས་གཉིས་ནི་ཀྲུང་གོའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ཞིང་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མི་རིགས་གཉིས་ཡིན་ལ། དེས་ཀྲུང་གོའི་རིག་གནས་བང་མཛོད་ནང་དུ་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་རིག་གནས་ཀྱི་ནོར་བུ་མང་པོ་བསྣན་ཡོད་པ་རེད། བོད་སོག་གཉིས་ལ་ད་ལྟ་འོད་སྟོང་འབར་བའི་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་ཤིག་ཡོད་པ་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ་འདི་ཡིན་ལ། འདིར་བསྟན་པ་འདི་བོད་ཡུལ་ནས་སོག་ཡུལ་དུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབ་དང་ཐབས་ལམ། དེས་བོད་སོག་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བ་སོགས་ལ་ཐོན་པའི་ཕན་ནུས་བཅས་རིམ་པ་བཞིན་རགས་ཙམ་གླེང་རྒྱུ།
༡. བོད་སོག་གཉིས་ནི་གནའ་སྔ་མོ་ནས་མཐོ་སྒང་གི་ཡངས་པའི་རྩྭ་ཐང་དུ་སྒོ་ཕྱུགས་འཚོ་སྐྱོང་གི་ལས་གཉེར་ཞིང་དུས་བཞིར་རྩྭ་ཆུ་བསྙེགས་ནས་འཁོར་སྐྱོད་བྱེད་པ་དང་། ཕྱུགས་རིགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་རིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ་སྡོད་གནས་སྦྲ་གུར་ཡིན་ལ། གྱོན་གོས་པགས་རིགས་བལ་ཁུལ། ཟས་རིགས་ཤ་མར་འོ་ཞོ་སོགས་དང་། དུས་རྒྱུན་རྟ་རྩལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། རི་དྭགས་རྔོན་པར་དགའ་བ། རི་ཆུ་ནགས་གསུམ་དང་འབྲེལ་ནས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འཚོ་གནས་བྱེད་པའི་བློ་གྲོས་དང་ནུས་སྟོབས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་བཅས་ཡུན་རིང་བོའི་འབྲོག་ལས་ཀྱི་འཚོ་བའི་གོམས་སྲོལ་ཐུན་མོང་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད།
༢. བོད་སོག་གཉིས་ལ་བོན་ཆོས་དང་ས་མན་ཆོས་ཏེེ་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དད་མོས་ཡོད་དེ། བོད་མི་རིགས་ལ་གནའ་སྔ་མོ་ནས་བོན་སྒྲུང་ལྡེའུ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་གདོད་མའི་རིག་གནས་དང་ཆོས་ལུགས་ཅུང་མ་ལག་ཅན་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་གི་རྩྭ་ཐང་འཚོ་གནས་ཁོར་ཡུག་དང་འབྲོག་ལས་ཀྱི་འཚོ་བའི་རྟེན་གཞི། དུས་བཞིའི་འགྱུར་བ་སོགས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་བཅས་ལ་འབྲེལ་ནས་མེས་པོ་ཚོས་ཉམས་མྱོང་བསླབ་བྱ་སོགས་ལ་ཕྱོགས་སྡོམ་དང་བླང་དོར་འབྱེད་པའི་བཤད་ལུགས་ཤིག་དང་། རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ངོས་འཛིན་དང་དེའི་གནས་ལུགས་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་སྟངས་བཅས་དང་འབྲེལ་ནས་གནམ་ས་དང་། རི་ཆུ་ནགས་གསུམ། མི་དང་སྲོག་ཆགས་ལ་སོགས་ལ་དད་མོས་བྱེད་པ་དང་དེ་དག་ལྷ་དང་གཞི་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་ལྷ་མང་སྨྲ་བའི་བཤད་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་། བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡར་གྱི་ལྷ་མཆོད་པ་དང་མར་གྱི་འདྲེ་འདུལ་བའི་ཆོ་ག་སྤེལ་བ་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། སོག་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་བོད་དང་འདྲ་བར་རང་གི་འཚོ་གནས་དང་འབྲེལ་ནས་བྱུང་བའི་ས་མན་ཆོས་ལུགས་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། ས་མན་ཆོས་ལུགས་ནི་གདོད་མའི་ལྷ་མང་སྨྲ་བའི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། དེས་ཀྱང་གནམ་ས་རི་ཆུ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། ལྷ་བས་མི་དགེ་བའི་བདུད་བཏུལ་ནས་མིའི་བདེ་འཇགས་ཁག་ཐེག་ཡོང་བ་དང་། ནད་པའི་ལྷ་མཆོད་ནས་འདྲེ་བདའ་བ་དང་། ཕྱུགས་ལ་གོད་ཁ་མེད་པའི་ཆོ་ག་སྤེལ་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་བོད་སོག་གཉིས་ལ་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་མང་སྨྲ་བ་དང་། མེས་པོ་དང་གནམ་ས་རི་ཆུ་སོགས་ཀྱི་ལྷ་ལ་དད་པ་བྱེད་པའི་ཐུན་མོང་གི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་རེད།
༣. སོག་པོའི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་རྣམས་ལ་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་གནས་ལ་ཕྱོགས་ཞེན་དང་ཚད་བཀག་ཆེ་མེད་པར་ཆོས་ལུགས་པ་སུ་ཞིག་ཡིན་ཡང་རང་གི་གྲུབ་མཐའི་ལྟ་སྤྱོད་སོགས་དྲིལ་སྒྲོག་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་ཧོར་ཇིང་གེར་རྒྱལ་པོ་དང་། དེའི་གདུང་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ཨོ་གོ་ཐེ་དང་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ་བཅས་ཀྱི་སྐབས་སུ་རང་གི་ས་མན་ཆོས་ལུགས་ཡོད་བཞིན་དུ་བོད་ཀྱི་ས་སྐྱ་པ་དང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་རྣམས་ལ་ཆོས་འབྲེལ་བཞག་པ་དང། གཞན་ལི་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཆོས་ལུགས་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་རྣམས་དང་ཆོས་འབྲེལ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་བསམ་བློ་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་ཁམས་བདེ་འཇགས་སུ་གཏོང་བའི་མིག་རྒྱང་རིང་བོའི་ཐབས་ལམ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་སྟབས་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་ཡང་རང་གི་བསྟན་པ་དར་སྤེལ་གྱི་གོ་སྐབས་ལེགས་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། ཡང་གཅིག་བཤད་ན་སོག་པོའི་དབང་སྒྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཆབ་སྲིད་བརྟན་འཇགས་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་དུ་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་དང་གཞུང་ལུགས་གསར་བ་ཞིག་གི་དགོས་མཁོ་བྱུང་སྟེ། སྔོན་གྱི་ས་མན་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་དུས་སྐབས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ཇི་བཞིན་སྐོང་མ་ཐུབ་པས། ཆོས་ལུགས་གསར་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་དབང་སྒྱུར་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་རྒྱུ་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་སུ་གྱུར། དེའི་སྟབས་ཀྱིས་སོག་པོའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ནང་འདྲེན་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་དེ་བཙལ་བ་རེད།
༤. དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་རྣམ་པ་དེར་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་ཞིང་། ཆབ་སྲིད་ཐད་ནས་དུས་ཡུན་རིང་བའི་ས་གནས་བཅད་བཟུང་ཁ་འཐོར་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་གནས་པས་ཕན་ཚུན་བར་དབང་སྒྱུར་དང་ཁོངས་གཏོགས་ཆེར་མེད་ཅིང་། གཙོ་བོར་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོས་འགྲན་རྩོད་ཀྱིས་རང་གི་སྟོབས་ཤུགས་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་མངའ་འབངས་ལྷ་སྡེ་དང་ཞིང་ཕྱུགས་རྒྱུ་ནོར་མང་དུ་བསྡུས་ཡོད་སྟབས། སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་ཕྱོགས་དང་ཁྱད་པར་ཆེར་མེད་ལ། ལོ་ངོ་མང་པོར་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོས་འགྲན་རྩོད་ཀྱིས་རང་རང་གི་གྲུབ་མཐའི་སྟོབས་ཤུགས་དང་དབང་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་གཏོང་ཆེད་ཁོ་ཚོས་རང་གི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་དར་སྤེལ་གཏོང་རྒྱུ་དཀྱིལ་སྙིང་དུ་བཟུང་སྟེ་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་དུས་རབས་ཤིག་རེད། སོག་པོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལག་ཆ་སྤྱད་ནས་རང་གི་ཆབ་སྲིད་སྲ་བརྟན་དང་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་དང་བླ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་སོག་པོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་རྒྱབ་རྩ་བཅོལ་ནས་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་ཕྱོགས་བཞིར་དར་སྤེལ་གཏོང་བ་ནི་གྲུབ་མཐའ་རང་གི་ཆོས་སྲིད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད།
༥. དུས་སྐབས་དེར་མིང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་སྤེལ་བའི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་ཀྱང་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་ཡོད་དེ། ཁོ་ཚོས་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་ལས་རྒྱུ་འབྲས། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི། དགེ་སྡིག་སྤང་བླང་སོགས་ཀྱི་དགོངས་པས་སོག་པོའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཀུན་སྤྱོད་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་སོག་པོའི་དཔའ་ངར་རྟུལ་ཕོད་ཀྱི་གཤིས་རྒྱུད་འདུལ་ཐུབ་པར་དགོངས་ནས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་སོག་ཡུལ་དུ་སྤེལ་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་རོགས་རམ་ཆེན་པོ་གནང་བ་རེད། དེ་ལྟར་གཉིས་ཕན་གྱི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་འོག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་ཁྲོད་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ་མྱུར་དུ་སོག་ཡུལ་དུ་དར་བ་དང་བོད་སོག་གཉིས་ལ་སྔ་ན་མེད་པའི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཆགས་ཤིང་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་རེད།
གཉིས་པ། དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པས་བོད་སོག་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བ་སོགས་ལ་ཐོན་པའི་ཕན་ནུས།
བོད་སོག་གཉིས་ལ་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སོ་སོ་ནས་ཕན་ཚུན་བར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་མོ་ཐེབས་པ་དང་། མེས་རྒྱལ་གྱི་རིག་གནས་སྔར་ལས་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་དང་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་ནུས་པ་མི་དམན་པ་ཞིག་ཐོན། ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་བྱས་རྗེས་དུས་རབས་བཞི་ལྷག་ལ་ཉེ་བའི་བོད་སིལ་བུར་གནས་པའི་རྣམ་པ་མཇུག་བསྒྲིལ་ཅིང་། ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་བེད་སྤྱད་ནས་བོད་ཀྱི་ས་ཆར་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་བླངས། ཕྱིས་སུ་མིང་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཀྱང་དབང་སྒྱུར་ལམ་ལུགས་དེའི་རྒྱུན་བསྐྱངས་ནས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་སྟབས། ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་བོད་སོག་གཉིས་ལ་དབང་སྒྱུར་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་རང་གི་ཀྲུང་དབྱང་དབང་ཆ་གཅིག་བསྡུས་ལ་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་བཏིང་། དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་མཇུག་ནས་བཟུང་དགེ་ལུགས་པར་བོད་སོག་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོད་དབང་ཤུགས་དང་གཟི་བརྗིད་ཆེ་སྟབས་རྒྱལ་བ་པཎ་ཆེན་དང་སོག་པོའི་དཔོན་རིགས། གཞན་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་བཅས་མི་རིགས་དང་ཚོ་ཁག་གི་སྲིད་དབང་བར་གྱི་འགལ་བའི་བར་འདུམ་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་ཡོད་པས་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱིས་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་འདྲིས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པར་བཏང་བ་དང། དེས་བོད་སོག་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་རིག་གནས་གཅིག་མཐུན་དང་། མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་དང་མི་ཚེ་ལྟ་ཚུལ། འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་བཅས་འདྲ་མཚུངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་སྲ་བརྟན་དུ་གཏོང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་ཡོད་པས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རིག་གནས་སྲོག་ཤིང་ཡིན་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཞིག་གྲུབ་ཡོད་པ་རེད། ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བའི་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས་དེ་མི་རིགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་གཟུངས་ཐག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིང་། དེས་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ། རིག་གནས་བརྗེ་རེས་ཀྱི་སྐུལ་འདེད་བཅས་ལ་ནུས་པ་བླ་ལྷག་ཐོན་ཡོད་པ་རེད། ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ནི་ནང་བསམ་བློའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པ་དང། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་དེས་མིའི་བསམ་བློ་ཀུན་སྤྱོད་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་ཡོད་ཅིང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་དགོངས་པ་སངས་རྒྱས་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བཞིན《མདོ་སྡུད་པ》ལས། སྡིག་པ་ཅི་ཡང་མི་བྱ་ཞིང་། ། དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྤྱད། ། རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་འདུལ། ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་མདོར་བསྡུས་ན་སྡིག་སྤོང་དགེ་སྒྲུབ་དང་བྱམས་སྙིང་རྗེ། བདག་ལས་གཞན་གཅེས་སོགས་གཞན་ལ་མི་འཚེ་བར་རང་གི་ནང་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་མཐོ་རུ་བཏང་ནས་མར་གྱུར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩེ་སེམས་བཅོས་མ་མིན་པ་ཞིག་ཡོད་དགོས་པར་བསྟན་པས་ཞི་བདེ་དང། འདྲ་མཉམ། བདེ་སྐྱིད་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁོར་ཡུག་ཅིག་དང་ཐུན་མོང་གི་བསམ་བློའི་ཁ་ཕྱོགས་གསར་བ་ཞིག་ཆགས་སྟབས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཆམ་མཐུན། བསམ་བློའི་དཔལ་ཡོན་འཕེལ་རྒྱས་བཅས་ལ་ནུས་པ་བླ་ལྷག་ཐོན་པ་རེད།
དེ་མིན་བོད་སོག་གི་ས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ནང་བའི་གནས་རི་བྱིན་ཅན་དུ་བརྩིས་ནས་དེར་བཀྲ་ཤིས་པའི་མཚན་མས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་སོགས་དཔེར་ན། གནམ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་དང་། ས་པདྨ་འདབ་བརྒྱད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། གནས་རི་དང་གཙང་པོ་མང་པོར་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་གསོལ་བ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱིས་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་གནས་དེ་དག་གནས་བསྐོར་མཆོད་འབུལ་བྱེད་ས་གཙོ་བོར་གྱུར་ཅིང་། དེས་ས་གནས་དེ་དག་གི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་དང་སྐྱེ་དངོས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ལེགས་པོ་བྱས་ཡོད་པས་དེང་གི་དུས་འདིར་ལྗོངས་རྒྱུའི་གནས་རི་གལ་ཆེན་དུ་གྱུར་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། སྔོན་ཆད་བོད་དང་སོག་པོ་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་གནས་གང་དུ་འགྲོ་ནའང་ཐོག་མར་རང་གི་སྐྱེས་ལྷ་གཞི་བདག་ལ་ལྷ་བསང་མཆོད་འབུལ་བྱེད་པའི་ལུགས་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད། བོད་སོག་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་ལྷ་ལ་དད་མཆོད་བྱས་པ་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་བྱས་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་རིང་མོའི་ཁྲོད་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བོད་སོག་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱིའི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ནང་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་མཐོར་འདེགས་བྱེད་རྒྱུར་གཙིགས་ཆེན་བྱས་ཡོད་པ་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ། རིམ་བཞིན་དུ་བོད་སོག་མི་རིགས་གཉིས་ནང་བསམ་བློའི་ལྟ་གྲུབ་ཐད་གཅིག་གྱུར་བྱུང་བ་མ་ཟད་རིག་གནས་ཀྱི་ཐད་ནས་ཀྱང་གཅིག་མཐུན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་སོང་བ་ཡིན་པས། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་ཞིང་། དེར་བརྟེན་ནས་སྤུན་ཟླ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ནང་དུ་ཡང་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡར་སྐུལ་གྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད་པ་རེད།
གོང་ནས་གླེང་བ་བཞིན་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དང་ལྷག་པར་དུ་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པར་མཐོ་རིམ་དབང་སྒྱུར་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ཕྱོགས་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དེ་དབང་སྒྱུར་པའི་འདོད་བློ་དང་འཚམས་ཤིང་། ཁོ་ཚོས་སྐྱེ་བ་སྔོན་མར་བསགས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུས་ཚེ་འདིར་གནམ་བསྐོས་གོང་མར་གྱུར་ནས་མི་དམངས་ལ་དབང་སྒྱུར་ཐུབ་པ་བྱུང་བར་བཤད་པས། མཐོ་རིམ་དབང་སྒྱུར་པས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་བྱས་པ་རེད། གཉིས། མཐོ་རིམ་དབང་སྒྱུར་པས་རང་གི་དབང་སྒྱུར་བརྟན་འཇགས་ཡོང་ཕྱིར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དང་ལྷག་པར་དུ་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ་སོག་ཡུལ་དུ་སྤེལ་བ་ལ་སྲིད་ཇུས་རབས་དང་རིམ་པ་སྤེལ་ཞིང་མིང་དང་ཆིང་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་བླ་སྤྲུལ་ཁག་ལ་གོ་མིང་སོགས་གསོལ་རས་ཆེན་པོ་གནང་བ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་སོག་ཡུལ་དུ་མངགས་ནས་གོ་སྐོན་བློ་འགུག་བྱས། ཆིང་གོང་མ་ཁང་ཞི་དང་ཡུང་ཀྲེང། ཆན་ལུང་བཅས་ཀྱིས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ལ་མཐོང་ཆེན་གནང་སྟེ་དགོན་པ་གསར་བཞེངས་དང་དཔལ་འབྱོར་ཁ་གསབ་ཀྱི་རྣམ་པས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་པས་བསྟན་པ་འཕེལ་རྒྱས་དང་ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་ཁམས་བདེ་འཇགས་ལ་ནུས་པ་བླ་ལྷག་ཐོན་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ་སོག་ཡུལ་དུ་དར་བ་ནས་བཟུང་། བོད་སོག་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་སྔར་ཡོད་འཚོ་གནས་བྱེད་སྟངས་གཅིག་མཐུན་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ཆོས་ལུགས་བསམ་བློའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཕྱོགས་ལ་འཁོར་བར་ནུས་པ་ཐོན། རིག་གནས་སོགས་ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེས་དང་མཉམ་སྡེབ་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་མཐར་གཅིག་མཐུན་གྱི་རྣམ་པ་བྱུང་བས། བོད་སོག་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་མི་ཚེ་ལྟ་ཚུལ་དང་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ། རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་ལས་གཞན་མི་དང་བྱ་དངོས་ལ་བཟུང་བའི་ལྟ་སྟངས། བསམ་བློ་ཀུན་སྤྱོད་བཅས་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་ཕྱིར། ནང་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་དུ་གཞན་ལ་འཚེ་བ་སྤངས་ནས་དགེ་བ་རྐྱང་རྐྱང་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ལ་འབད་པ་བཅས་ཀྱིས་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཞི་བདེ་ལས་དོན་ལ་ཡར་སྐུལ་གྱི་ནུས་པ་ཐོན། བོད་སོག་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཡུན་རིང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་མཚར་སྡུག་འོད་སྟོང་འབར་བའི་རིག་གནས་དེ་གནའ་ནས་འབྲོག་ལས་རིག་གནས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འབྲོག་ལས་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་། ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྟངས་སྣ་གཅིག་རང་བཞིན་དང་ལག་རྩལ་རྗེས་ལུས་བཅས་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་བོད་སོག་མཐོ་རིམ་བླ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཕན་ཚན་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱོགས་སྒོ་མོ་ནས་འབྲེལ་བ་བཙུགས་ཏེ་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་གཅིག་མཚུངས་ཅན་དུ་གྱུར་ལ། དེ་ལས་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་རིག་གནས་སྟེང་གྲུབ་པའི་ཐུན་མོང་བསམ་བློའི་སྤུས་ཀ་མངོན་ཡོད་པ་དང་། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་དཔལ་ཡོན་གཉིས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས། རིག་གནས་སྣ་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་གཏོང་བ་བཅས་ལ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་པོ་ལྡན་ཡོད་པ་རེད། །
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
[1] སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར། ཆོས་འབྱུང་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང་། [M].ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992
[2]སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར། སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རང་རྣམ།[M].དཔེ་རྙིང་།
[3]སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར། མཚོ་སྔོན་པོའི་ཚངས་གླུ་གསར་སྙན།[M].མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982
[4]ཤིང་བཟའ་སྐལ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན། འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་བོད་དང་ཧོར་གྱི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་དར་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་པད་དཀར་ཕྲེང་མཛེས།[M].མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992
[5] དབལ་མང་པཎྜིི་ཏ། རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས།[M].མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990
[6] གུ་ཤྲི་དཀའ་བཅུ་སུ་དྷཱི་ཨ་ཡུ་ཝརྟ། ཧོར་གྱི་ཆོས་འབྱུང་རྒྱལ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲོན་མེ།[M].དཔེ་རྙིང་།
[7] དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ཧོར་གྱི་ཆོས་འབྱུང་པདྨ་དཀར་པོའི་ཕྲེང་བ།[M]. དཔེ་རྙིང་།
[8] སེ་ཆེན་ས་སྣང་ཐི་ཅི། ཧོར་གྱི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཚོམ་བུ་མཐོང་བ་དོན་ལྡན།[M]. དཔེ་རྙིང་།
[9] དྲུང་ཡིག་དབང་ཆེན་སྐྱབས། མེས་པོའི་ཞལ་ལུང་།[M].དཔེ་རྙིང་།
[10]འཇིགས་མེད་རིག་པའི་རྡོ་རྗེ། ཧོར་གྱི་ཆོས་འབྱུང་། [M].མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1993
[11]芈一之张科 青海蒙古族简史[M]青海人民出版社2014
[12]李文君 明代西海蒙古史研究[M]中央民族大学出版社2008
[13]艾丽曼 青海河南蒙旗文化变迁研究[M]甘肃文化出版社2010
[14]陈庆英 蒙藏关系史大系.政治卷[M]西藏人民出版社2002
[15]才让编著 青海蒙古世系[M]青海人民出版社2006
[16]樊保良 蒙藏关系研究[M]青海人民出版社1992
[17]乌力吉巴雅尔 蒙藏文化关系研究[M]中国藏学出版社2004
[18]崔永红主编 青海通史[M]青海人民出版社1999
[19]青海年鉴编委会 青海省志[M]青海人民出版社2001
[20]海晏县志编写委员会 海晏县志[M]甘肃文化出版社1994
[21]刚察县编写委员会 刚察县志[M]陕西人民出版社1997
[22]河南县编写委员会 河南县志[M]陕西人民出版社1997
① མཚོ་སྔོན་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་བཞིན་ཡོད།
དྲ་ཚིགས་འདིའི་པར་དབང་གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བར་དབང་བས་ཕན་ཚུན་ལ་དབང་བཅོལ་མ་བྱས་གོང་རང་དགར་མི་སྤྱོད་པར་མཁྱེན།
དྲ་ཚིགས་དཔང་རྟགས།蜀ICP备14009601号-1