text:
༄༅།།ཞིས་ཅིན་ཕིང་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུའི་གསུང་བཤད།
སྤྱི་ཟླ་4ཚེས་22དང་23ཉིན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས་པ་དང་། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི། ཀྲུང་དབྱང་དམག་ཨུད་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་བཅས་ཡིན་པའི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་དང་འབྲེལ་གལ་ཆེའི་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་ཞིང་། ཁོང་གིས་དུས་བབ་གསར་པའི་འོག་ང་ཚོས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་སྐོར་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་མཐའ་འཁྱོངས་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་ཏང་གི་གཞི་རྩའི་མཛད་ཕྱོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ། རང་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་དུས་བབ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་པ། རང་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཐད་འཕྲད་པའི་གནས་ཚུལ་གསར་པ་དང་གནད་དོན་གསར་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་ཆུ་ཚད་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མཐོ་རུ་གཏོང་བ། རྒྱ་ཆེའི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་རྣམས་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་དང་མཉམ་དུ་སྒྲིག་འཛུགས་སྔར་བས་ཡག་པ་དང་གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས“ལོ་བརྒྱ་གཉིས”ཀྱི་འབད་འཐབ་དམིགས་ཚད་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྱུར་བྱ་ཆེད་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱེད་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཙུང་ལི་ལི་ཁེ་ཆང་གིས་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་དང་། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་ཀྲང་ཏེ་ཅང་དང་། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ཀྲུང་དབྱང་ཧྲུའུ་ཅི་ཁྲུའི་ཧྲུའུ་ཅི་ལིའུ་ཡུན་ཧྲན། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ཀྲུང་དབྱང་སྒྲིག་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝང་ཆི་ཧྲན་བཅས་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཡུས་ཀྲེང་ཧྲེང་གིས་ཕྱོགས་སྡོམ་གསུང་བཤད་གནང་བ་རེད།
ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས་མཛུབ་སྟོན་གནང་དོན། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རང་རེའི་ཏང་གིས་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བར་ངེས་པར་དུ་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པའི་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད། ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་དོན་གྱི་སྤྱི་ཡོངས་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་དམིགས་བསལ་དང་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་ལྡན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དང་། ཏང་དང་མི་དམངས་མང་ཚོགས་དབར་གྱི་ཤ་ཁྲག་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཞི་མཐུན་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དང་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། རང་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་དུས་བབ་ནི་སྤྱི་ཡོངས་ནས་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་ཏང་གི་གཞི་རྩའི་མཛད་ཕྱོགས་ལག་བསྟར་ཐུབ་པ། ཏང་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྲ་བརྟན་དུ་ཕྱིན་པ། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་ལ་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ཤུགས་སྣོན་ཐེབས་པ། ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་བརྟན་ལ་གོ་རིམ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད། ཆོས་ལུགས་གནད་དོན་སྐོར་གྱི་རང་རེའི་ཏང་གི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་། མཛད་ཕྱོགས། སྲིད་ཇུས་བཅས་ནི་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལག་ལེན་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ།
ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་ནན་བཤད་གནང་དོན། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཡག་པོ་བསྒྲུབ་པར་ངེས་པར་དུ་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་ཏང་གི་གཞི་རྩའི་མཛད་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་དད་རང་མོས་སྐོར་གྱི་ཏང་གི་སྲིད་ཇུས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་ཁྲིམས་ལྟར་དོ་དམ་བྱེད་པ། རང་ཚུགས་དང་། རང་བརྟེན། རང་གཉེར་བཅས་ཀྱི་རྩ་དོན་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཆོས་ལུགས་དེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཏང་གི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་གཞི་རྩའི་མཛད་ཕྱོགས་ནི་རང་རེའི་ཏང་གིས་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལྟ་བ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་རང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་དངོས་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་དྲང་ཕྱོགས་དང་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་བསྡུ་ལེན་བྱས་ནས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་ཞིག་རེད། ཆོས་དད་རང་མོས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་འགོ་འཛུགས་ས་དང་དོན་ལ་བབས་ས་ནི་ཚད་གཞི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་དང་དད་པ་མི་བྱེད་མཁན་གྱི་མང་ཚོགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་རེད། ཆོས་ལུགས་དེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་ནི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ལ་མེས་རྒྱལ་ལ་དགའ་ཞེན་དང་། མི་དམངས་ལ་དགའ་ཞེན། མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་ལ་སྲུང་སྐྱོང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ཆེ་མོ་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་བྱ་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཆེ་ཤོས་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཡོངས་ཁེ་ཕན་དང་བསྟུན་ནས་ཞབས་འདེགས་ཞུ་དགོས་པ་དེ་རེད། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་གོང་དུ་བཀུར་ནས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བགྲོད་ལམ་ཐོག་བསྐྱོད་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་པ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་ལག་བསྟར་ཧུར་ཐག་བྱེད་པ་དང་ཀྲུང་ཧྭའི་རིག་གནས་དར་སྤེལ་བཏང་ནས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་དོན་དེ་ཀྲུང་ཧྭའི་རིག་གནས་དང་མཉམ་འདྲེས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་ལ་བརྩི་སྲུང་ཞུས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཁྲིམས་ལྟར་དོ་དམ་བྱ་རྒྱུར་རང་རྟོགས་ངང་དང་ལེན་ཞུ་དགོས་པ། སྒྱུར་བཅོས་སྒོ་དབྱེ་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་འཛུགས་སྐྲུན་ནང་ཞུགས་ཏེ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྱུར་བྱ་ཆེད་སྟོབས་ཤུགས་ལེགས་སྐྱེས་སུ་འབུལ་དགོས།
ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་ནན་བཤད་གནང་དོན། ཏང་གི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པ་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་ཏང་གི་གཞི་རྩའི་མཛད་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས་ཡག་པོ་བྱེད་པའི་འགག་རྩ་ནི“ཁྲིད་སྟོན”ཐད་བསམ་གཞིག་གཏིང་ཟབ་དང་། མཐིལ་རྟོགས་ཐུབ་པ། སྟངས་འཛིན་ཐུབ་པ་བཅས་བྱས་ཐོག“ཁྲིད་སྟོན”བྱེད་མཁས་པ་དང་། “ཁྲིད་སྟོན”བྱེད་ཤུགས་ཆེ་བ། “ཁྲིད་སྟོན”གྱི་ཕན་འབྲས་ཐོན་པ་བཅས་བྱས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་རང་འགུལ་དབང་ཆ་སྟངས་འཛིན་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།
ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་བསྟན་དོན། དུས་བབ་གསར་པའི་འོག་གི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཡག་པོར་སྒྲུབ་པར་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་དང་། ལྟ་བ། བྱེད་ཐབས་བཅས་སྤྱད་དེ་ཆོས་ལུགས་ལ་ངོས་འཛིན་དང་བརྩི་མཐོང་བྱེད་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྩི་སྲུང་ཞུ་བ། ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གནད་དོན་སྣ་ཚོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གཏིང་ཟབ་བྱས་ནས་ཐག་གཅོད་འོས་འཚམ་བྱེད་པ། རང་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་འགྱུར་ལྡོག་དང་། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་དངོས་ཡོད་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་གཞུང་ལུགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཏེ་རང་རྒྱལ་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་ལག་བསྟར་ལ་མཛུབ་སྟོན་སྔར་བས་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ཆོས་ལུགས་དེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་པར་ལས་འགན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཐད་ཀྲུང་གོ་ཅན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་སྤྱད་དེ་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་མི་སྣ་དང་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ལ་སྣེ་ཁྲིད་དང་སློབ་གསོ་གཏོང་བ་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་བཟང་པོ་དར་སྤེལ་གཏོང་བ། མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་དང་ཞི་བདེ་བཟོད་སྒོམ་སོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་ཆེའི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ལ་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་པ། ཆོས་ལུགས་ཁག་གིས་གཞི་རྩའི་དད་མོས་དང་། བསྟན་དོན་སྙིང་པོ། གུས་སྲོལ་ལམ་ལུགས་སོགས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བསྟན་དོན་དང་འདུལ་ཁྲིམས་ཁྲོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཞི་མཐུན་དང་། དུས་རབས་ཡར་ཐོན། སྐྱོན་བྲལ་གྱི་ཤེས་དཔལ་བཅས་ལ་ཕན་པའི་ནང་དོན་སྔོག་འདོན་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ་དེང་རབས་ཀྲུང་གོ་འཕེལ་རྒྱས་ཡར་ཐོན་གྱི་བླང་བྱ་དང་ཀྲུང་ཧྭའི་ཕུལ་བྱུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དང་འཚམ་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དགོས།
ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་ནན་བཤད་གནང་དོན། དགེ་མཚན་ལྡན་ལ་སྐྱོན་བྲལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་འབྲེལ་བ་ཞིག་འཛུགས་དགོས་པ་སྟེ། རང་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་འབྲེལ་བའི་ཁོངས་སུ་ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་དང་། ཆོས་ལུགས་དབར་དང་། སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་ལུགས་དབར། རྒྱལ་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བའི་དབར། རང་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་དབར། དད་ལྡན་མང་ཚོགས་དང་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་མི་བྱེད་མཁན་གྱི་མང་ཚོགས་དབར་བཅས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཚུད་ཡོད་པ། ཆོས་ལུགས་འབྲེལ་བ་ཞི་མཐུན་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བར་གོང་གི་འབྲེལ་བ་འདི་དག་ཚང་མ་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། རང་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་འབྲེལ་བ་ཐག་གཅོད་བྱེད་པར་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། ཏང་གི་སྲིད་སྐྱོང་གནས་བབ་བརྟན་དུ་གཏོང་བ། ཏང་གི་སྲིད་སྐྱོང་རྨང་གཞི་བརྟན་གཏོང་བཅས་ཀྱི་རྩ་བ་སྟངས་འཛིན་ནན་པོ་བྱེད་དགོས། ཆོས་སྲིད་ཐ་དད་བྱེད་རྒྱུ་ངེས་པར་དུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་སྲིད་འཛིན་དང་། ཁྲིམས་འཛིན། སློབ་གསོ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགན་ནུས་ལག་བསྟར་ཐད་ཐེ་ཇུས་བྱེད་མི་ཆོག་པ་དང་། སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་པའི་ཁེ་ཕན་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་ཁྲིམས་ལྟར་དོ་དམ་བྱེད་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས།
ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་བཏང་སྟེ་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་དོ་དམ་བྱེད་པའི་སྲིད་གཞུང་གི་བྱ་སྤྱོད་ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་དགོས་པ་དང་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་སྣ་ཚོགས་མཐུན་སྦྱོར་བྱེད་དགོས། རྒྱ་ཆེའི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ཁྲིམས་ལུགས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་གཏིང་ཟབ་སྤེལ་ཏེ་རྒྱ་ཆེའི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ལ་རྒྱལ་ཁྲིམས་དང་ཆོས་ཁྲིམས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཤེས་རྟོགས་ཡང་དག་དང་ཐག་གཅོད་ཡང་དག་བྱེད་དགོས་པའི་སློབ་གསོ་གཏོང་བ་དང་འབྲེལ་ཁྲིད་སྟོན་ཡང་བྱས་ནས་ཁྲིམས་སྐྱོང་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་གཏོང་དགོས།
ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་མཛུབ་སྟོན་གནང་དོན། ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པ་ནི་ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་མི་སྣ་དང་རྒྱ་ཆེའི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་དང་མཐུན་སྒྲིལ་དང་འབྲེལ་གཏུག་བྱེད་པའི་སྦྲེལ་ཟམ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། དེས་ན་ཁོང་ཚོས་ལས་དོན་སྤེལ་བར་དགོས་ངེས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་རོགས་རམ་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནང་ཁུལ་ལས་དོན་ནང་གི་ཁོང་ཚོའི་ནུས་པར་བརྩི་འཇོག་དང་ཁོང་ཚོའི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ནས་ཆབ་སྲིད་ཐད་ཡིད་རྟོན་རུང་བ་དང་། སྤྱོད་ཚུལ་ཐད་དམངས་གཙོ་ལྡན་པ། ལས་དོན་ཐད་ཕན་འབྲས་ཆེ་བ་བཅས་ཀྱི་བྱང་ཚད་མཐོ་བའི་འགོ་ཁྲིད་ཚན་ཁག་ཅིག་འཛུགས་སྐྱོང་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས། ཆབ་སྲིད་ཐད་བློས་འགེལ་ཆོག་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ཐད་ཡོན་ཚད་མཐོ་བ། ཀུན་སྤྱོད་ཐད་ཀུན་གྱི་བློ་མོས་ཐོབ་པ། འགག་རྩའི་དུས་སུ་ནུས་པ་ཐོན་པ་བཅས་ཀྱི་ཚད་གཞི་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ནས་ཤེས་ལྡན་པའི་དཔུང་ཁག་འཛུགས་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ས་མཚམས་ཕྱི་ཡིས་ཆོས་ལུགས་ལ་ཁ་གཡར་ནས་སིམ་འཛུལ་བྱེད་པར་བཀག་འགོག་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐལ་སྐྱོད་པའི་བསམ་བློའི་གནོད་འཚེ་ཕོག་རྒྱུར་དོགས་ཟོན་བྱེད་དགོས། དྲ་སྦྲེལ་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་གནད་དོན་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱས་ཏེ་དྲ་སྦྲེལ་བརྒྱུད་ཏང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་བྱེད་ཕྱོགས་སྲིད་ཇུས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ནས་དྲང་ཕྱོགས་ཀྱི་འབོད་སྒྲ་སྒྲོག་སྤེལ་བྱེད་དགོས།
ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་ནན་བཤད་གནང་དོན། དུས་བབ་གསར་པའི་འོག་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཆེ་ལ་ལས་འགན་ཡང་ལྕི་པོ་ཡོད། དེས་ན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་ལ་གཙོ་གནད་དུ་ཚད་བརྒལ་ཡང་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་འགལ་བ་གཙོ་བོར་དམ་འཛིན་དང་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས། གཙོ་གནད་ལས་དོན་ཁག་ཡག་པོ་སྤེལ་ནས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། རིམ་ཁག་ཏང་ཨུད་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་དེ་གལ་ཆེའི་གྲོས་རིམ་ཉིན་ཐོའི་ནང་འཇུག་པ་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཁྲོད་ཀྱི་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ལ་དུས་ཐོག་ཏུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་ལ་དོན་འཁྱོལ་ཡང་བྱེད་དགོས། ཆོས་ལུགས་གནད་དོན་སྐོར་གྱི་ཏང་གི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་བྱེད་ཕྱོགས་སྲིད་ཇུས་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཤེས་བྱ་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་ཆོས་ལུགས་གནད་དོན་སྐོར་གྱི་ཏང་གི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་བྱེད་ཕྱོགས་སྲིད་ཇུས་ལས་བྱེད་པའི་སློབ་གསོ་དང་གསོ་སྦྱོང་གི་འཆར་གཞིའི་ནང་བཀོད་ནས་རིམ་ཁག་ལས་བྱེད་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་གང་ཐུབ་བྱེད་དགོས། ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ལྡན་པའི་འགོ་ཁྲིད་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ལ་སྣེ་ཁྲིད་དང་། འཆར་འགོད། མཛུབ་ཁྲིད། ལྟ་སྐུལ་བཅས་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་སྡེ་ཚན་གྱིས་སྣེ་འདྲེན་མཐུན་སྦྱོར་གྱི་འགན་འཁྲི་ཁུར་བ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྡེ་ཚན་གྱིས་ཁྲིམས་ལྟར་དོ་དམ་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲི་ཁུར་བ། འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་དང་དེ་བཞིན་བཟོ་ཚོགས་དང་། གུང་གཞོན་སྡེ་ཚོགས། བུད་མེད་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས། ཚན་རིག་མཐུན་ཚོགས་སོགས་མི་དམངས་ཚོགས་པས་ཁུར་མཉམ་ལེན་དང་དོན་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཐུན་མོང་ཐོག་ལེགས་པར་སྒྲུབ་དགོས། ཆོས་ལུགས་གནད་དོན་སྐོར་གྱི་ཏང་གི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་བྱེད་ཕྱོགས་སྲིད་ཇུས་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཆོས་ལུགས་ཐད་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་གླེང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་ཤུགས་ཀྱང་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། ཏང་གི་གཞི་རིམ་རྩ་འཛུགས་དང་ལྷག་པར་དུ་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་ལས་འགན་ལྕི་བའི་ས་གནས་གཞི་རིམ་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཏན་ཏིག་ངང་སྒྲུབ་དགོས་པ་དང་། དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས། གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་གྱིས་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་མེད་སྨྲ་བ་པོ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཏང་གི་སྒྲིག་ཡིག་དང་གཏན་འབེབས་ནན་གྱིས་སྲུང་དགོས་པ། ཕུགས་བསམ་དད་སེམས་བརྟན་དུ་གཏོང་དགོས་པ། ཏང་གི་དམིགས་ཡུལ་བློ་རུ་བརྟན་པོར་ངེས་དགོས་པ་ལས་ཆོས་ལུགས་ཁྲོད་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་རིན་ཐང་དང་དད་སེམས་འཚོལ་ཐབས་གཏན་ནས་བྱེད་མི་རུང་། གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་ལ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུ་དང་སློབ་གསོ་གཏོང་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་ཁོང་ཚོར་ཚན་རིག་ལ་ཡིད་ཆེས་དང་། ཚན་རིག་སློབ་སྦྱོང་། ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་བཅས་བྱ་རྒྱུའི་ཁྲིད་སྟོན་དང་ཡང་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟ་བ་དང་། མི་ཚེའི་ལྟ་བ། རིན་ཐང་གི་ལྟ་བ་བཅས་འཛུགས་རྒྱུའི་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་དགོས།
ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་མཛུབ་སྟོན་གནང་དོན། རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དར་ཆའི་འོག་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་དང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་ནི་རང་རེའི་ཏང་གིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་དོད་པ་ཞིག་རེད་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ཞིག་ཀྱང་རེད། ཆབ་སྲིད་ཐད་མཐུན་སྒྲིལ་མཉམ་ལས་བྱ་རྒྱུ་དང་། དད་མོས་ཐད་ཕན་ཚུན་བརྩི་འཇོག་བྱ་རྒྱུ། འབྲེལ་གཏུག་མང་ཙམ་བྱ་རྒྱུ། སྙིང་གཏམ་ཤོད་རེས་མང་ཙམ་བྱ་རྒྱུ། རོགས་རམ་མང་ཙམ་བྱ་རྒྱུ། གནས་ལུགས་རྒྱུ་མཚན་བཤད་ནས་གོ་སྐོན་བློ་འགུག་བྱ་རྒྱུ། ལྷད་མེད་བརྩེ་སེམས་བཅངས་ནས་མི་སེམས་འགུལ་བར་བྱ་རྒྱུ་བཅས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས། དཀའ་ངལ་དངོས་སེལ་རོགས་བྱས་པ་བརྒྱུད་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་པ་འགུག་ཐབས་དང་མི་རྣམས་ལ་མཐུན་སྒྲིལ་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་དགོས།
ལི་ཁེ་ཆང་གིས་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་སྐབས་ནན་བཤད་གནང་དོན། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ནང་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་མཐོ་ཚད་ཐོག་ནས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཐད་འཕྲད་པའི་དུས་བབ་དང་ལས་འགན་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ངང་དབྱེ་ཞིབ་གནང་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་གལ་ཆེའི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་གྱི་གནད་དོན་རབ་དང་རིམ་པ་གསལ་བཤད་གཏིང་ཟབ་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་དུས་བབ་གསར་པའི་འོག་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་བཀོད་སྒྲིག་ཀྱང་གནང་ཡོད། དེ་ནི་མཛུབ་ཁྲིད་ཀྱི་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཚང་མས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པ་དང་། གོ་བ་གཏིང་ཟབ་ལེན་པ། ཞིབ་བསྡུར་གཏིབ་ཟབ་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསམ་བློའི་ངོས་འཛིན་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད། ས་ཁུལ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་གིས་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྱོན་ཡོངས་ལས་དོན་ཁྲོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་དམིགས་བསལ་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་ཤེས་རྟོགས་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་ནན་ཏན་ངང་སློབ་སྦྱོང་དང་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པ། ཏང་གི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་གཞི་རྩའི་བྱེད་ཕྱོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ། ཆོས་ལུགས་རང་ངོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྔར་བས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་པ། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆུ་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མཐོ་རུ་གཏོང་བ། ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་སའི་རང་བཞིན་དང་ནུས་ལྡན་རང་བཞིན་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་དང་རྒྱ་ཆེའི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ལ་མཐུན་སྒྲིལ་དང་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཞི་མཐུན་ཡོང་བ་བྱེད་པ་བཅས་བྱས་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྱུར་ཡོང་ཕྱིར་ཐུན་མོང་ཐོག་འབད་བརྩོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།
ཡུས་ཀྲེང་ཧྲེང་གིས་ཕྱོགས་སྡོམ་གསུང་བཤད་ནང་ནན་བཤད་གནང་དོན། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ནང་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་མཐོ་ཚད་ཐོག་ནས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཐད་འཕྲད་པའི་དུས་བབ་དང་ལས་འགན་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ངང་དབྱེ་ཞིབ་གནང་བ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་གསལ་པོར་བཏོན་གནང་བ། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་གལ་ཆེའི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་གྱི་གནད་དོན་རབ་དང་རིམ་པར་རྒྱས་བཤད་གཏིང་ཟབ་གནང་ཡོད། དེའི་ཐོག་ནས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནད་དོན་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཐད་རང་རེའི་ཏང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱུང་ཚད་མཐོ་ཚད་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་ང་ཚོས་དུས་བབ་གསར་པའི་འོག་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་རྒྱུར་མཛུབ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་རྩ་འཛིན་རང་བཞིན་གྱི་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཡིན། ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་འགག་རྩ་དེ་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་ལེན་རྒྱུ་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་གཞི་རྩའི་བྱེད་ཕྱོགས་སྟངས་འཛིན་ཡང་དག་བྱ་རྒྱུར་ཐུག་ཡོད། གསུང་བཤད་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་གནད་དོན་སྐོར་གྱི་བསམ་ཕྱོགས་གསར་པ་དང་། ལྟ་བ་གསར་པ། བླང་བྱ་གསར་པ་བཅས་ལ་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་བླངས་ཏེ་བསམ་བློ་དང་བྱ་སྤྱོད་དེ་གསུང་བཤད་ཀྱི་དགོངས་དོན་ཐོག་གཅིག་གྱུར་ཏན་ཏིག་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་པ་སྟེ། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་དམིགས་བསལ་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་ལ་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་བླངས་ནས་དུས་བབ་གསར་པའི་འོག་གི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྔར་བས་རང་འགུལ་ཆེན་པོས་ལེགས་པར་སྒྲུབ་དགོས་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་མང་ཚོགས་ལས་དོན་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་གཏིང་ཟབ་ཐུབ་པར་བྱས་ཏེ་མང་ཚོགས་ལས་དོན་གྱི་བསམ་ཕྱོགས་དང་བྱེད་ཐབས་ལེགས་པར་སྤྱད་ནས་ལས་དོན་སྤེལ་དགོས། རང་རྒྱལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནུས་པ་ཤེས་རྟོགས་གཏིང་ཟབ་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཚད་གཞི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འདོན་སྤེལ་ཧུར་ཐག་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནོད་ནུས་ཚད་གཞི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཚོད་འཛིན་བྱེད་དགོས། རང་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྲུང་གོ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཁ་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱ་རྒྱུར་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་བླངས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་དེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱ་ཆེ་ཚད་དང་གཏིང་ཟབ་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མཐོ་རུ་གཏོང་དགོས། སྐྱོན་བྲལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཧུར་ཐག་འཛུགས་རྒྱུར་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་བླངས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཞི་མཐུན་དང་དངོས་གནས་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བ་བྱེད་དགོས། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་དེ་ཁྲིམས་ལུགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུར་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་བླངས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་ཁོངས་ཁྲོད་ཀྱི་གནད་དོན་སྣ་ཚོགས་ཁྲིམས་ལྟར་ཐག་གཅོད་ཡང་དག་བྱེད་དགོས་པ། ས་ཁུལ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་གིས་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱ་རྒྱུར་དམ་འཛིན་ཏན་ཏིག་བྱེད་པ་དང་། སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ། གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཏན་ཏིག་བྱེད་པ། ལས་ཀའི་འགན་འཁྲི་དོན་འཁྱོལ་བཅས་བྱས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་གི་དགོངས་དོན་དང་བླང་བྱ་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་རྒྱུའི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས།
སློབ་གསོ་པུའུ་དང་། སྤྱི་བདེ་པུའུ། ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན། ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན། ཀོང་ཏུང་ཞིང་ཆེན། ཉིང་ཞ་ཧུའེ་རིགས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་བཅས་ཀྱི་འགན་འཁུར་བློ་མཐུན་གྱིས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གཏམ་བཤད་སྤེལ་བ་རེད།


c: text/html

text:
གྲངས་ཤིག་གི་རང་སྒྱུར་གྱིས་གྲངས་དེ་ཐེངས་ག་ཚོད་ལ་སྒྱུར་བ་གསལ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རིང་བཅུ་ཡི་རང་སྒྱུར་ལ་བལྟ་རྒྱུ་ཡིན།
ཐེངས་གྲངས་ཕོ་ཡིན་པ།
དཔེར་ན། 103 = 10 × 10 × 10 = 1,000 དང་
104 = 10 × 10 × 10 × 10 = 10,000
དེ་ལྟར་ཐེངས་ཆེ་རུ་འགྲོ་སྐབས་བཅུ་ཡི་རང་སྒྱུར་ནི་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་གྲངས་ཤིག་ཡིན།
གྲངས་ཆེན་པོའི་མཚོན་སྟངས།
དཔེར་བརྗོད་དང་པོ། 5,000 = 5 × 1,000 = 5 × 103
5 སྟོང་ནི་ཆིག་སྟོང་ཡིན་པ་ 5 ཡིན་པ་དང་། ཆིག་སྟོང་ནི་ 103 ཡིན་པས། 103 ཡིན་པ་ 5= 5,000
ཁྱེད་ཀྱིས་མཐོང་ཐུབ་བམ། 103 ནི་ཀླད་ཀོར་(ཐིག་ལེ་)གསུམ་གྱི་སྟབས་བདེའི་འབྲི་སྟངས་ཤིག་ཡིན།
ཚན་རིག་པ་དང་བཟོ་སྐྲུན་འཆར་འགོད་པས་རྒྱུན་དུ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གྲངས་དང་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བའི་གྲངས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དཔེར་བརྗོད་གཉིས་པ། ཉི་མའི་ལྗིད་ཚད་ལ་ 1.988 × 1030 kg ཡོད།
གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་བྲིས་པར་ 1,988,000,000,000,000,000,000,000,000,000 kg ལྟར་བྲིས་ན་ནི་རྙོག་གྲ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད་ད་དུང་ཀླད་ཀོར་གྱི་ཁ་གྲངས་ཀྱང་ནོར་ཉེན་ཡོད།
དཔེར་བརྗོད་གསུམ་པ། འོད་ལོ་གཅིག་ཅེས་ཟེར་བ་ནི་འོད་ཀྱིས་ལོ་གཅིག་ལ་སྐྱོད་པའི་རིང་ཚད་ལ་གོ་བ་ཡིན།
ཤེས་གསལ་ལྟར་འོད་ཀྱིས་ལོ་གཅིག་ནང་སྐྱོད་པའི་རིང་ཚད་ནི་སྨི་ 9.461 × 1015 ཡིན། དེ་ཡང་ 9,461,000,000,000,000 ལྟར་མཚོན་པ་ལས་མང་པོས་སྟབས་བདེ་བ་ཡོད།
དེར་ 10 ཡི་ཐེངས་གྲངས་ཀྱིས་སིལ་གྲངས་ཚེག་དེ་གཡས་སུ་གནས་ག་ཚོད་སྤོ་དགོས་པ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད།
དཔེར་བརྗོད་བཞི་པ། 1.35 × 104 =?
དེ་ཡང་ 1.35 × (10 × 10 × 10 × 10) = 1.35 × 10,000 = 13,500
སྟེ་སིལ་ཚེག་དེ་གཡས་སུ་གནས་ 4 འཕོས་པ་ཡིན།
ཐེངས་གྲངས་མོ་དང་གྲངས་ཆུང་ངུའི་མཚོན་སྟངས།
དཔེར་ན། 5.1×10-4 = 5.1 ÷ 10 ÷ 10 ÷ 10 ÷ 10 = 0.00051
སྟེ་སིལ་ཚེག་དེ་གཡོན་དུ་གནས་ 4 འཕོས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཐེངས་ཆེ་རུ་འགྲོ་སྐབས་མཐའ་འབྲས་ནི་ཆུང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན།
ཤིན་ཏུ་ཆུང་བའི་གྲངས་ཤིག་ལ་མཚོན་ན་དེའི་སིལ་ཚེག་མས་སུ་ཐོན་པའི་གྲངས་གནས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་རྒྱུན་གཏན་གྲངས་ཀྱི་བྲིས་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་གྲངས་གནས་ཤིན་ཏུ་མང་བས་རྙོག་གྲ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད་སིལ་ཚེག་མས་སུ་གྲངས་གནས་ཇི་ཙམ་ཐོན་པ་ཡང་མཐོང་ཁག་པོ་རེད། འོན་ཀྱང་བཅུ་ཡི་མོའི་ཐེངས་གྲངས་ཀྱིས་མཚོན་ན་སྟབས་བདེ་བས་མ་ཚད་ད་དུང་གྲངས་དེ་ཇི་ལྟར་ཆུང་བ་ཡིན་མིན་མོའི་ཐེངས་གྲངས་ནས་གསལ་པོར་ཤེས་ཡོང་།
རྒྱུན་དུ་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་པས་ཤིན་ཏུ་ནས་ཆེ་བ་དང་ཆུང་བའི་གྲངས་རིགས་གཉིས་བཅུ་ཡི་ཐེངས་གྲངས་ཕོ་དང་མོ་བྱས་ནས་མཚོན་གྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་དམིགས་བསལ་གྲངས་ཀྱི་མཚོན་སྟངས་དེ་རིགས་ལ་ཚན་རིག་མཚོན་སྟངས་ཀྱང་ཟེར་གྱི་ཡོད།
༢༠༡༦ ལོའི་ཟླ་བ་ ༥ པའི་ཚེས་ ༦ ཉིན།
ལྷག་པ་ཚེ་རིང་ནས།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ཉེ་བའི་ལོའི་ནང་ཞིང་ལས་དངུལ་ཁང་བོད་ལྗོངས་ཡན་ལག་དངུལ་ཁང་གིས“ཁྲོམ་ར་བཟུང་ཚད་ཨང་དང་པོ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ཨང་དང་པོ། ཞབས་ཞུའི་འགན་ཁུར་ཨང་དང་པོ”བཅས་ཀྱི་ལས་ཀའི་སྤྱིའི་བླང་བྱར་དམ་པོར་དམིགས་ཏེ་སྤྱོད་མཁན་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་གཉེར་སྐྱོང་འདུ་ཤེས་ཟབ་མོ་བཙུགས་ནས་སྐུ་མགྲོན་གྱི་དགོས་མཁོར་ཤེས་རྟོགས་གཏིང་ཟབ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དམིགས་གསལ་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ཏེ་གསར་གཏོད་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་མ་དངུལ་གཏོང་ཤུགས་ཟམ་མི་ཆད་པར་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། མ་ལག་གི་ནུས་པ་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། ཞབས་ཞུའི་ཆུ་ཚད་གོང་མཐོར་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ནས་སྔ་རྗེས་སུ་བོད་རྒྱ་དབྱིན་གསུམ་གྱི་བཀོལ་སྤྱོད་དྲ་ངོས་དང་། བོད་ཡིག་སྐུད་ཡོད་རིག་སྟོབས་གཏོང་སྤྲོད། བོད་ཡིག་སྐུད་མེད་རིག་སྟོབས་གཏོང་སྤྲོད་ལ་སོགས་པའི་རིག་སྟོབས་སྒྲིག་ཆས་དང་ཞབས་ཞུའི་ནུས་པ་ལྡན་པའི་རང་བཀོལ་སྒྲིག་ཆས་བཟོས་ནས“ལས་མི་ཡོད་པའི་དྲ་ཚིགས་དང་གློག་རྡུལ་ཐབས་ལམ། འཁོར་སྐྱོད་ཞབས་ཞུ”བཅས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སྣ་མང་ཅན། རྣམ་པ་མང་བ་བཅས་ཀྱི་དངུལ་རྩའི་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་བཟོས་ཏེ་ཞིང་ལས་དངུལ་ཁང་བོད་ལྗོངས་ཡན་ལག་དངུལ་ཁང་གི“ཞིང་གསུམ”ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་གཙོ་ཤུགས་དམག་གི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།
ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་སྤྱོད་མཁན་གཙོ་བོ་ཞིང་འབྲོག་པ་ཡིན་པར་བརྟེན། རང་བཀོལ་དངུལ་ཁང་གི་ལས་སྒོ་སྒྲུབ་སྐབས་སྐད་བརྡ་མི་འཕྲོད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཉེན་འགོག་འདུ་ཤེས་ཟབ་པོ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་བསམ་གཞིག་གང་ལེགས་བྱས་ནས། 2016ལོར་དངུལ་ཁང་དེས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་བོད་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་འབོད་སྐུལ་དང་ལེན་གྱིས་དུས་ཡུན་ལོ་ཕྱེད་ཙམ་རིང་སྐད་སྒྱུར་དང་། སྒྲ་ཕབ། ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ། ཚོད་ལྟ་བཅས་བྱས་པ་བརྒྱུད། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་སྔོན་ལ་དངུལ་སྨར་རིགས་ཀྱི་རང་བཀོལ་སྒྲིག་ཆས་བོད་སྐད་ལམ་ནས་སྤྱོད་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད། གོམ་སྟབས་རྗེས་མར་དངུལ་ཁང་དེས་ད་ཡོད་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་གཞི་བཙུགས་ནས་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་སྤྱོད་མཁན་ཚོའི་དངུལ་རྩའི་དགོས་མཁོར་གཞིགས་ནས། ཀུན་ཕན་དངུལ་རྩའི་ཞབས་ཞུའི་ཐོན་རྫས་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་བྱེད་མགྱོགས་སུ་བཏང་ནས་རང་བཀོལ་སྒྲིག་ཆས་སྤྱོད་པའི་ནུས་པ་ཟམ་མི་ཆད་པར་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ཁར། ཞིང་འབྲོག་པ་སྤྱོད་མཁན་ཚོར་དངུལ་རྩའི་ཉེན་ཁ་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་སློབ་གསོ་གཏོང་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས། ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་སྤྱོད་མཁན་ཚོར་དེ་བས་སྟབས་བདེ་བ་དང་། ཉེན་ཁ་མེད་པ། མགྱོགས་ལ་མྱུར་བ་བཅས་ཀྱི་རིག་སྟོབས་དངུལ་རྩའི་ཞབས་ཞུ་མཁོ་འདོན་བྱས་ཏེ། གོམ་སྟབས་བརྟན་པོའི་སྒོ་ནས་རང་བཀོལ་དངུལ་ཁང་གི“སྤྱོད་མཁན་ལ་ཞབས་ཞུ་དང་། རང་འགུལ་གཉེར་སྐྱོང་། འཁོར་སྐྱོད་འགན་ལེན”བཅས་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།
གཞན་ཡང་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། 2016ལོའི་ཟླ་10པའི་ཟླ་མཇུག་བར་དངུལ་ཁང་དེའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་དངུལ་སྨར་བཅོལ་ལེན་གྱི་རང་བཀོལ་སྒྲིག་ཆས་800ལྷག་ཡོད་པའི་ནང་། རྗོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་དངུལ་སྨར་རིགས་ཀྱི་རང་བཀོལ་སྒྲིག་ཆས་600ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དེས་དངུལ་སྨར་རིགས་ཀྱི་རང་བཀོལ་སྒྲིག་ཆས་ཡོངས་ཀྱི་75%ལྷག་ཙམ་ཟིན་ཡོད། ལྗོངས་ཡོངས་དང་རྫོང་ཁོངས་སུ་དངུལ་སྨར་བཅོལ་ལེན་གྱི་རང་བཀོལ་སྒྲིག་ཆས་འཛུགས་ཚད་གཉིས་ཀ་ལས་རིགས་གཅིག་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཨང་དང་པོ་ཟིན་ནས་རྫོང་ཁོངས་སུ་རང་བཀོལ་དངུལ་རྩའི་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་སྟོབས་ཤུགས་གཙོ་བོར་གྱུར་ཡོད།


text:
- མདུན་ངོས་སུ། »
- ཚན་རིག་ཤེས་བྱ། »
- སྤྲིན་འཐོར་དྲག་ཆར། cloud burst
སྤྲིན་འཐོར་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤུགས་ཆེ་བའི་དྲག་འཆར་ལ་ཟེར། དེ་ཡང་གནམ་གཤིས་ཀྱི་གནས་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་གི་འོག་ཡོང་སྲིད་པ་དང་འདིར་གཙོ་བོ་རིགས་གཉིས་ཡོད། སྐབས་རེ་སྤྲིན་པའི་འོག་ནས་རླུང་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང་སྐབས་སྤྲིན་པའི་ནང་ཡོད་པའི་ཆུ་རྡུལ་རྣམས་རླུང་གིས་ནམ་མཁར་ཇི་མཐོར་འདེགས་པ་དང། མཐོ་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་ཆུ་རྡུལ་དེ་དག་འཁྱགས་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་ནས་ས་ཐོག་ཏུ་ལྷུང་བ་དང། ཡང་སྤྲིན་པའི་ནང་ཡོད་པའི་ཆུ་རྡུལ་གྱི་ལྗིད་ཚད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་འཁྱགས་འགྱུར་གྱི་མཐོ་ཚད་བར་རླུང་གི་འདེགས་མི་ཐུབ་པ་དང་། ཆུ་རྡུལ་དག་ཕན་ཚུན་འདྲེས་ནས་གོང་བུ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཆུ་རྡུལ་ས་ཐོག་ཏུ་ལྷུང་ནས་རྒྱུན་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་དྲག་ཆར་འབབ་པ་དང་འདི་ལྟ་བུའི་དྲག་ཆར་དང་སེ་རྡུང་ལ་སྤྲིན་འཐོར་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད། སྤྱིར་སྟངས་གནས་སྟངས་འདི་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ཡོང་སྲིད་པ་དང་རྒྱ་གར་ནང་ས་བབས་མཐོ་སའི་མངའ་སྡེ་ཁག་གི་ནང་རྒྱུན་དུ་ཡོང་གི་ཡོད། དྲག་ཆར་འདིའི་དུས་ཡུན་ནི་སྐར་མ་གཅིག་ནས་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་བར་ཡོད་སྲིད་པ་དང་དེ་ཡང་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་སྤྲིན་པའི་འབོར་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡོད་མིན་ལ་རག་ལས་ཡོད། འདི་ཟླའི་ཚེས་ལྔའི་དགོང་མོ་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ལ་དྭགས་ས་ཁུལ་དུ་སྤྲིན་འཐོར་གྱི་དྲག་ཆར་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་ ༡༩༠ ལྷག་གི་སྲོག་སྐྱོན་དང་ཁྲི་ལྷག་གི་འཚོ་བར་གནོད་སྐྱོན་ཕོག་ཡོད།


text:
ཝ་ར་ན་སི། དོན་དངོས་ཐོག་ཝ་ར་ན་སི་ནི་དགོན་སྡེ་ཞིག་མིན་པར། ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཆུ་བོ་གང་གཱའི་ངོགས་སུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། དགོན་སྡེའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་སུ་གྲགས། དེ་ཡང་ཁྲོམ་གཞུང་དང་སྲང་ལམ་གང་དུ་སོང་ཡང་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་། དེ་གར་གནས་མཇལ་དུ་ཡོང་མཁན་དད་ལྡན་པ་ནི་གྲངས་ལས་འདས།
ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ། འདི་ནི་དགོན་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ན་སྤྱིར་མི་འགྲིག་ཀྱང་། སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་གནས་མཆོག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་ནི་དམར་པོ་རིའི་སྟེང་དུ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་བཞེངས་ལ། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པར་རྒྱས་སྐྲུན་བྱས། ཕོ་བྲང་ནང་རིན་པོ་ཆེའམ་རིག་དངོས་རྩ་ཆེན་སྣ་ཚོགས་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་པས། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བང་མཛོད་དུ་གྲགས།
ཝུའུ་ཀེ་ཁུའུ།(吴哥窟) འདི་ནི་ཁམ་བུ་ཀྲེའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་ཅིང་། དུས་རབས་12པར་བཞེངས་པ་དང་། ཐོག་མར་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཡིན། དུས་རབས་14དང་15པར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཡུལ་དེར་དར་བ་ནས་བཟུང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་དགོན་སྡེར་གྱུར། དུས་རབས་16པར་ཕོར་ཐིའུ་ཀལ་(葡萄牙)གྱི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཞིག་གིས་དགོན་སྡེ་དེ་མཐོང་རྗེས། འཛུགས་སྐྲུན་འདིའི་བརྗིད་ཉམས་ཤོག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་ཐབས་བྲལ་བ་དང་། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆེས་རྩེར་སོན་དང་ཆེས་རླབས་ཆེ་བའི་དགོན་སྡེའི་འཛུགས་སྐྲུན་ནང་འདུས་འདུག་ཅེས་བཤད་ཡོད་པ་རེད།
པི་སེ་རུ་ལྷ་ཁང་།(毗瑟挐神庙) རྒྱ་གར་གྱི་ཐི་རུ་ཁྲི་ར་ཕ་ལིར་(Tiruchirapalli)ཆགས་ཡོད་པ་དང་། འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། དགོན་སྡེ་དེ་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་བིཥྣུ་ལྷ་ཁང་དུ་བཞེངས་ཡོད། དེའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་ལྟེ་མཐུན་གྱི་གྱང་སྒོར་མདུན་གྱིས་བསྐོར་ཡོད་ཅིང་གྱང་རིང་ཤོས་ལ་རྨིད་བཞི་སྟོང་ལྷག་ཡོད་པ་དང་། དབུས་སུ་གནས་པའི་ལྷ་ཁང་ནང་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་པ་མ་གཏོགས་འཛུལ་ཆོག་གི་མེད། དགོན་སྡེའི་ནང་ད་དུང་མཆོད་རྟེན་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ཐོག་ཁང་21ཡོད་ཅིང་། མཐོ་ཤོས་ལ་ཐོག་བརྩེགས་རིམ་པ་15ཡོད།
ཅིན་ཏེན།(金殿)༼གསེར་གྱི་ཕོ་བྲང་།༽ འདི་ནི་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕེང་ཀྲེ་ཕུ་རུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། ཞི་ཁེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཡིན། དགོན་སྡེ་དེ་སྤྱི་ལོ་1500ཡས་མས་སུ་བཞེངས་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ཡང་དེ་ལ་བསྐོར་ནས་རིམ་བཞིན་ཆགས་པ་ཞིག་ཡིན། དགོན་དེའི་འཛུགས་སྐྲུན་ནི་རྡོ་ཀ་མ་རུ་ལས་གྲུབ་པའི་སྟེང་གསེར་ཆུ་བྱུག་ཡོད་ལ། རིན་པོ་ཆེ་དུ་མས་བརྒྱན་ཡོད།
ཕོ་ལོ་ཧྥུ་ཐུའུ།(波罗浮屠) དེ་ནི་དུས་རབས་༡༩པར་ཐུར་ཁེའི་(土耳其)མིས་ཧིན་རྡུ་ཉི་ཞི་ཡའི་ཀྲོ་ཝ་(爪哇)ནགས་ཚལ་ཁྲོད་ནས་གསར་རྙེད་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། དགོན་དེའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རྡོ་སྨི་གྲུ་བཞི་ལྷམ་པ་ཁྲི་5.5སྤྱད་ཡོད་པ་དང་། འབུར་བརྐོས་2700དང་། སྐུ་འདྲ་504བཅས་ལས་གྲུབ་ཡོད། ཡིན་ནའང་དགོན་དེ་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་མིན་དང་། བདག་མེད་དུ་སྐྱུར་དགོས་དོན་གང་ཡིན་ད་ལྟའང་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་མེད།
དྲིན་ཚོར་ཁང་།(知恩院) འདི་ནི་འཇར་པན་དུ་ཡོད་པའི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དུས་རབས་17པར་བཞེངས། དེ་ཡང་ས་ཡོམ་དང་མེ་སྐྱོན་སོགས་ཀྱི་གནོད་འཚེ་ལས་དགོན་དེའི་ཐོག་མའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ཡོད། དགོན་དེར་འཇར་པན་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་སྒོ་ཆེ་ཤོས་ཡོད་པ་དང་། ཅོང་ཆེ་ཤོས་ཀྱང་འདི་གར་ཡོད་དེ། ལྗིད་ཚད་ལ་ཏུན་74ཡོད་པ་རེད། དགོན་སྡེའི་པང་གཅལ་ཡང་དམིགས་བསལ་གྱི་ཇུས་འགོད་བྱས་ཡོད་དེ། མི་འགྲོ་སྐབས་ཙིར་ཙིར་དུ་སྐད་གྲགས་པ་ནི། དགོང་མོ་རྐུན་ཇག་ལ་དོགས་ཟོན་བྱེད་ཆེད་ཡིན།
པེ་ཅིང་གི་ཐེན་ཐཱན།(天坛) དེ་ནི་ཀྲུང་གོའི་པེ་ཅིང་དུ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་1420ལོ་སྟེ་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གཡུང་ལོ་ཁྲི་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་སྐབས་ཐོག་མར་བཞེངས། གོང་མ་ཆན་ལུང་དང་ཀོང་ཞུ་སྐབས་བསྐྱར་བསྐྲུན་བྱས་རྗེས་ད་ལྟའི་རྣམ་པ་ཆགས། དེས་གནམ་སྒོར་མོ་དང་ས་གྲུ་བཞིའི་དོན་མཚོན་གྱི་ཡོད།
ཏཱ་ཅིན་དགོན།(大金寺)(གསེར་འོད་མཆོད་རྟེན)འབར་མའི་རང་ཀོང་(仰光)དུ་ཆགས་པའི་གསེར་འོད་མཆོད་རྟེན་ནི་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་བཞེངས་སྐྲུན་བྱས་མིན་ཤེས་མཁན་མེད། ངག་རྒྱུན་ལྟར་ན་དགོན་དེར་ལོ་ངོ་2500ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་ཅེས་དང་། གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་པས་དགོན་དེ་ནི་དུས་རབས་6ནས་10བར་བཞེངས་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ངག་རྒྱུན་ལ་རྒྱ་གར་ལ་མུ་གེ་བྱུང་བར་བརྟེན་འབར་མའི་མི་ཁེ་ཅཱ་ཏ་ཕུའུ་བུ་སྤུན་གཉིས་ཀྱིས་རོགས་སྐྱོབ་ཏུ་འབྲས་སྐྱེལ་བར་སོང་བ་དང་། ཕྱིར་ལོག་ཡོང་སྐབས་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་དབུ་སྐྲ་རྐང་བརྒྱད་འཁྱེར་ཡོད་པས། རྒྱལ་པོའི་རོགས་རམ་འོག་དབུ་སྐྲ་གཟུངས་སུ་བཅུག་ནས་མཆོད་རྟེན་དེ་བཞེངས་པར་གྲགས།
ཕུ་ལེན་པྰ་ནན་(普兰巴南) དེ་ནི་ཧིན་རྡུ་ཉི་ཞི་ཡའི་ཀྲོ་ཝ་ཡི་དབུས་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། སྤྱི་ལོ་850ལོར་བཞེངས་པ་དང་། ལྷ་ཁང་ཆེ་མོ་8ཀྱི་མཐའ་འཁོར་དུ་ལྷ་ཁང་ཆུང་ཆུང་250ལས་གྲུབ་ཡོད་ལ། གྱང་ལྡེབས་སུ་ལྷག་ཏུ་མཛེས་པའི་ལྡེབས་རིས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཡོད་དེ། གཙོ་བོ་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ཀྱི་ལྷ་སྒྲུང་བཀོད་ཡོད།
འབྲུག་དཀར་དགོན།(白龙寺) ཐེ་ལན་གྱི་ཆིན་ལའེ་(青莱)དུ་ཆགས་པའི་འབྲུག་དཀར་དགོན་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དགོན་སྡེའི་འཛུགས་སྐྲུན་ཡོངས་མདོག་དཀར་པོ་ཡིན་ཞིང་། འབྲུག་གྲངས་མེད་ཀྱི་བརྐོས་དཀྲོལ་གྱིས་བརྒྱན་ཡོད་པ་དང་། མི་རྣམས་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ལྷ་སྒྲུང་གི་འཛུགས་སྐྲུན་མཐོང་བའི་སྣང་བ་སྦྱིན་ཐུབ། དེ་བས་དགོན་སྡེ་དེ་མིག་སྔར་ཨར་སྐྲུན་གྲུབ་མེད་དེ། འཛུགས་སྐྲུན་པས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ལྟར་ན། མ་འོངས་ཀྱི་ལོ་90ཡི་རྗེས་སུ་དགོན་སྡེ་དེ་གཞི་ནས་འཛུགས་སྐྲུན་ལེགས་གྲུབ་ཐུབ་རེ་ཡོད།
སྟག་ཚང་དགོན། དེ་ནི་འབྲུག་ཡུལ་གྱི་འབའ་རོམ་ཆུ་བོའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཡང་གཟར་དུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། ངད་རྒྱུན་ལྟར་ན་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་8པའི་སྐབས། སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་གནས་འདིར་སྒོམ་སྒྲུབ་ཟླ་བ་གསུམ་ཙམ་བྱས་མྱོང་བ་དང་། བཙན་དང་གདོན་འདྲེ་སོགས་དམ་དུ་བཏགས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་1692ལོར་དགོན་དེ་གསར་བཞེངས་བྱས་པ་ལ་རྗེས་སུ་མེ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག དེ་ཡང་1998ལོར་དགོན་པ་ཉམས་གསོ་བྱས་པ་དང་མིག་སྔར་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་སོགས་ཡུལ་སྐོར་གནས་མཇལ་པར་ཚད་བཀག་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།


text:
བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་ལྡེ་སྲོང་ཡབ་སྲས་ཀྱི་རིང་ལ་རྐོང་ཀར་པོ་ལ་གཙིགས་གནང་བའི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ
ཁྲལ་བསྡུ་བ་དང་ཁྲིམས་གནོན་པ་ནི་ཡུལ་དུས་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་མེད་པར་གཞུང་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ན་དེའི་བྱེད་ལས་གཙོ་བོ་གཉིས་སུ་ཆགས་ཡོད་དེ། རང་རེའི་བོད་ལ་ཆ་མཚོན་ན། དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་མགོར་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་གཅིག་གྱུར་གྱི་གཞུང་རང་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཐོག་མར་བཙུགས་ཤིང་། བཙན་པོས་ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་དང་མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བཀའ་ཁྲིམས་མཛད་ཅིང་། རྒྱལ་ཁྲིམས་ཆེན་པོའི་རྨང་བཏིང་། རྗེས་སོར་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་སྐབས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད་དུ་སྲིད་འཛིན་གྱི་སྒྲིག་གཞི་ཚགས་ཇེ་དམ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་བསྟུན་ནས། ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་བགྱི་བ་ལྷུར་ལེན་བགྱིས་ཐོག ཁྲིམས་འདོམས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་རྒྱ་ཆེར་དར་ཞིང་། གཞུང་གི་སྒྲིག་གཞི་དང་ཕྱི་ནང་གི་ལས་ཚན་ཁག་ཚགས་ཚུད་པར་ཕྱིན་ཏེ་འགན་འཁྲིའི་བགྱི་བ་ངེས་གཏན་ཆགས་པའི་དུས་མཚུངས་སུ། གཞུང་གིས་བཀའ་ཡི་ཁྲིམས་ཡིག་ཆེན་པོ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཏེ་ལག་ལེན་གྱི་ཁྲོད་དུ་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་མ་ཟད། དངོས་སུ་ཡིག་ངོར་ཕབ་སྟེ་རྡོ་རིང་དང་། རྡོ་བརྐོས། བྲག་བརྐོས། ཤོག་དྲིལ་བཅས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གསལ་བོར་གཏན་ཕབ་མཛད་དེ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ལ་བསྒྲགས། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་གཞུང་ཡིག་གལ་ཆེན་དུ་གྱུར་ཡོད་པ་དེ་དག་ལས་གྲངས་འབོར་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་མ་ཕྱི་ངོ་མ་དུས་དེང་སང་གི་བར་དུ་མཇལ་ཐུབ་ལ། ང་ཚོས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི་དང་། ཆབ་སྲིད་དབང་ཐང་། མངའ་མཛད་དོ་དམ། ལྷག་པར་དུ་དེའི་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་ཁྲིམས་ལ་ཤེས་རྟོགས་དང་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཁུངས་བཙུན་ཤོས་སུ་ཆགས་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ཡོད་པའི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་ཡིག་ཚགས་གཙོ་བོ་ནི་རིགས་གསུམ་སྟེ། རིགས་དང་པོ་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སྐུ་རིང་ལ་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་ཁག་ཅིག་དང་། རྡོ་བརྐོས། བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ་ལས་ཐོན་པའི་ཁྲིམས་སྲོལ་ཏེ། བཙན་པོས་དམ་པའི་ཆོས་མི་བསྣུབས་པ། ཡུན་དུ་གནས་པ། བརྟན་པར་གནས་པར་བརྣན་པའི་བཀའ་གཙིགས་དང་། བཙན་པོས་བློན་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་ཁོང་དང་། བན་དེ་མྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན། རྐོང་ཀར་པོ་མང་པོ་རྗེ། ལྡེའུ་ཅུང་སོགས་བྱས་ཅན་གཟེངས་སུ་བསྟོད་པ་དང་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་སོགས་འདུས། དེ་དག་ནི་ད་ལྟའི་ལྷ་ས་དང་། སྣེའུ་རྭ་མ་སྒང་། དབུ་སྟོད། དེ་མོ་གཡུང་དྲུང་འཛིན། ལྷོ་བྲག་ལྡེའུ་ཅུང། ལྷོ་བྲག་སྨན་ཐང་སོགས་ས་ཆའི་རྡོ་རིང་དང་རྡོ་བྲག་ཏུ་གསལ་པོར་བཀོད་པ་དང་། དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་མཇུག་ནས་དགུ་པའི་སྟོད་ཆར་ཆེད་དུ་རྡོ་རིང་དང་། རྡོ། བྲག་ལ་བརྐོས་པ་ཤ་དག་ཡིན། རིགས་གཉིས་པ་ནི་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལས་ཐོན་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ཁྲིམས་སྲོལ་ཤོག་དྲིལ་ཏེ། རི་དགས་ལ་མདས་རྒྱག་པའི་ཁྲིམས་ཡིག(ཡིག་ཨང་P.T.༡༠༧༡) ཁྱི་རྦོད་ནས་མི་བསད་པའི་ཁྲིམས་ཡིག(ཡིག་ཨང་P.T.༡༠༧༣ ) རྐུན་པོས་རྐུས་པའི་རྐུན་ཆད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག(ཡིག་ཨང་ P.T.༡༠༧༥) འབྲུག་ལོར་ཕོ་བྲང་ལྷན་ཀར་ནས་ཤ་ཅུའི་རྩེ་རྗེ་ལ་སྩལ་པའི་མཆིད།(ཡིག་ཨང་ P.T.༡༠༨༥) ཕག་ལོར་བློན་ཆེན་པོས་འདུན་ཙ་ལོང་ཅུ་ནས་རྒྱ་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་དཔོན་སྣས་གསོལ་བར་ཕྱག་རྒྱ་འཆང་དུ་སྩལ་བ།(ཡིག་ཨང་ P.T.༡༠༨༣) སྟོང་སར་གྱི་ཤོག་མཁན་གྱིས་བློན་རྒྱལ་གཟིགས་ལ་ཤོག་ཁྲལ་ཆད་པའི་དཔང་ཡིག(ཡིག་ཨང་P.T.༡༠༧༨) བྲན་མོའི་གྱོད་དོན་གྱི་གཏུག་ཡིག(ཡིག་ཨང་P.T.༡༢༩༧) སྟོང་སར་གྱི་སྡེའི་ཚལ་ཞིང་ལ་རྩོད་པ་བྱུང་བར་ཕྱིན་ཆད་ཞིང་ཡིག་བཞིན་རྩོད་མེད་ཡོང་བར་བྲོ་བསྐྱལ་བའི་ཆོད་ཡིག(ཡིག་ཨང་P.T. P.T.༡༠༧༨bis) བྱི་བའི་ལོར་ཞང་ཤེས་ཀྱིས་ཁྲོམ་ཆེན་པོའི་འདུན་ས་ནས་བྲན་བུ་ལི་གཡང་དཔལ་གྱི་རྩོད་རྙོག་སྐོར་ལ་ཕོག་པའི་བཀའ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ།(ཡིག་ཨང་P.T.༡༠༨༡) ཕུ་བོས་ནུ་བོར་བཏམས་ཤིང་བསྟན་པའི་མདོ་(ཡིག་ཨང་P.T.༡༢༨༣) བྱི་བའི་ལོའི་དགུན་ཟླ་འབྲིང་བར་ལྷོ་མྱི་ལ་གླང་མཇལ་བའི་དཔང་རྒྱ་(ཡིག་ཨང་P.T.༡༠༩༤) ལ་སོགས་པའི་གཡར་ལེན་གྱི་གན་རྒྱ་དང་། ཉོ་ཚོང་གི་གན་རྒྱ་སོགས་སོགས་ཡིན་ཏེ། དུས་རབས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་བའི་སྐབས་སུ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཤོག་བུའི་སྟེང་དུ་བྲིས་པའི་ཤོག་དྲིལ་ཤ་དག་ཡིན། རིགས་གསུམ་པ་ནི་བཙན་པོའི་གཞུང་ངམ་ཁྲོམ་ཆེན་པོ་ནས་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་དམག་ཁྲིམས་སྐོར་གྱི་གཞུང་ཡིག་སྟེ། ༢༠༡༥ལོ་ནས་དངོས་སུ་ཕྱིར་བཀྲམས་པའི་འདུལ་བ་ལུང་སྡེ་བཞིའི་གཞུང་རྒྱ་ནག་གི་ཡི་གེར་བྲིས་པའི་ཤོག་དྲིལ་ཞིག་གི་རྒྱབ་ངོས་སུ་བྲིས་པའི་བོད་ཡིག་གི་དམག་ཁྲིམས་བཤུས་མ་སྟེ། ཁྱོན་ཡིག་ཕྲེང་༥༠༧དང་དུམ་བུ་༦༩ཅན་ཤོག་དྲིལ་ཤ་དག་ཏུ་གྲུབ་པའི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་དམག་ཁྲིམས་ཡིན། དེའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་སྐབས་སུ། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་གཙུག་བཙན་ནམ་ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཁག་སྟེ། དཔེར་ན་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་མཛད་ཚུལ་གྱི་དྲིལ་དང་། ཆོས་འཁོར་བསྟན་པར་བཟུང་བའི་ཁྲིམས། ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་འབངས་ཁྱིམ་པ་དང་བན་སྐྱའི་ཚོགས་ལ་བྲོ་འཚལ་བའི་མདོ་ལྟ་བུའོ། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་དེ་དག་ནི་གཞུང་ཡིག་གི་རིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། གཙོ་བོ་གཞུང་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཁྲིམས་དང་། བཙན་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་ཁྲོམ་ཆེན་པོ་ནས་སྩལ་ཞིང་ཕྱག་རྒྱར་བཏབ་པའི་མཆིད། དཔང་རྒྱ། གཏུག་ཡིག ཆོད་ཡིག གན་རྒྱ། བསླབ་བྱའི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པའི་ཆོས་ཁྲིམས། བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེ དམག་ཁྲིམས་སོགས་རེད། གོང་དུ་བཀོད་པའི་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ཁྲོད་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་ཡིག་ཆ་དག་ནི་ད་ལྟ་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་ལ། དབྱིན་ཇིའི་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་གི་ཆེད་མཁས་པ་སྦི་རན་ཏུན་རྡོ་ཐི་སུན་་(Dr.Brandon Dotson)སོགས་ཀྱིས་གཉེར་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཏུན་ཧོང་ལས་གཞིའི་(International Dunhuang Project)དྲྭ་ཚིགས་ངོས་ནས་མ་ཕྱིའི་གློག་པར་གསལ་པོ་བལྟ་ཐུབ་ལ། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རྒྱལ་ཕྱིའི་མི་རིགས་ཡིག་ཚགས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། ཧྲང་ཧེའི་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་རིམ་པར་པར་དུ་བཏབ་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དག་ནི་སྐར་ཅུང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ལ་སོགས་པའི་ཆག་གྲུམ་དུ་ཤོར་བ་ཁག་ཅིག་ཕུད། དེ་མིན་གྱི་རྡོ་རིང་མང་པོ་ཞིག་ནི་ད་ལྟ་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། གཞན་ད་ལྟ་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་བཀའ་ཤག་སྡེ་ཁག་གི་གཞུང་ཡིག་གི་ཁྲོད་དུ་ཇོ་བོ་དབུ་སྐྲའི་རྡོ་རིང་དང་། ཞོལ་རྡོ་རིང་ཕྱི་མ། ཞོལ་ཁང་སེར་ཤར་གྱི་རྡོ་རིང་། ཞོལ་ཁང་སེར་ནུབ་ཀྱི་རྡོ་རིང་། ལྷ་འབྲུམ་གྱི་རྡོ་རིང་ལ་སོགས་པའི་ཞལ་བཤུས་ཡོད་པ་དང་། ཞལ་བཤུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་མི་གསལ། དེ་མིན་ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་(ཕྱི་ལོ་༡༦༩༨ནས་༡༧༥༥བར་འཚོ་བཞུགས་མཛད)ཕྱག་དཔེ་ཁྲོད་དུ་ཕྱི་ལོ་༡༤༢༢ལོར་ཐོག་མར་ཞལ་བཤུས་མཛད་པའི་བཤུས་མ་ཁག་ཅིག་བཞུགས། དུས་རབས་གོང་མའི་དཀྱིལ་ཙམ་དུ་དབྱིན་ཇི་བ་རོས་ཅར་སུན་(H.E Richardson,1905-2001) གྱིས་སྐར་ཆུང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་། ཞྭའི་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་སོགས་རྡོ་རིང་དགུ་ཙམ་ངོ་བསྐྱོད་ཀྱིས་ཞལ་བཤུས་བགྱིས་ཤིང་། དབྱིན་ཇིའི་ཡི་གེར་བསྒྱུར་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་གང་འཚམ་གནང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ལོར་བོད་ལྗོངས་རིག་དངོས་ཅུད་ཀྱི་གནའ་དཔྱད་དང་རིག་དངོས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཤར་རྒན་དབང་སྡུད་ལགས་ཀྱིས་དབུས་གཙང་ཀོང་གསུམ་དུ་གནས་པའི་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ངོ་གྲངས་༢༢བཀབ་བཤུས་བྱས་པ་སོགས་ནི་ཐུགས་གཞིགས་ཡོད་པ་ཀུན་ལ་ཕན་དུ་གདའ། དེ་དག་ཏུ་ཁྲིམས་སྲོལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཡོད་པའང་ཀུན་ལ་གསལ་བཤད་དང་བཅས་ཞར་དུ་གླེང་བ་ཤེས་པར་གྱིས། དམག་ཁྲིམས་སྐོར་གྱི་ཤོག་དྲིལ་དེ་ནི་བོད་ལྗོངས་དཔལ་བརྩེགས་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་ཀརྨ་བདེ་ལེགས་བརྒྱུད་རྒན་པ་ཚབ་པ་སངས་དབང་འདུས་དང་སྐ་བ་ཤེས་རབ་བཟང་པོ་ལགས་གཉིས་ཀྱིས་སྔ་གཞུག་ཏུ་རྒྱ་ཡིག་གི་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་དུས་དེབ་༢༠༡༤ལོའི་འདོན་ཐེངས་གསུམ་པ། ༢༠༡༥ལོའི་འདོན་ཐེངས་འཕར་མ་Soརྟགས་ཅན། བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་ཡིག་གི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ་༢༠༡༥ལོའི་འདོན་ཐེངས་༤པར་བཀོད་པའི་ཤོག་དྲིལ་གྱི་མ་ཕྱིའི་གློག་པར་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ཞལ་བཤུས་བྱས་པ་ཡིན། དེ་མིན་གྱི་ཡིག་ཆ་དག་ནི་ཆོས་འབྱུང་དང་འབྲས་སྤུངས་གནས་བཅུ་ལྷ་ཁང་གི་ཕྱི་ར་༡༠༦བཀོད་པའི་ལྷ་བླ་མ་ཡེེས་འོད་ཀྱི་རྣཾས་ཐར་རྒྱས་པ་བཞུགསྷོ་ཞེས་པ་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དང་རྣམ་ཐར་དུ་དྲངས་ཡོད་པའོ། །


text:
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེ་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་དང་འབྲེལ་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་བ།
ཟླ་3ཚེས་24ཉིན་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རྩ་འཛུགས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུ་ལྷ་སར་འཚོགས་ཤིང་། འདི་ནི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེ་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་ནས་གསུང་བཤད་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་པ།
ཟླ་3ཚེས་24ཉིན་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རྩ་འཛུགས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུ་ལྷ་སར་འཚོགས་ཤིང་། ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་དང་། སྐབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ་བཅས་དང་ཀྲུང་དབྱང་གི་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དྲུག་པ། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་རྩ་འཛུགས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུ་བཅས་ཀྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པའི་དགོངས་དོན་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་སྐོར་གྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་དང་། དགོངས་པ་གསར་པ། འཐབ་ཇུས་གསར་པ་བཅས་དང་ལྷག་པར་དུ་མཐའ་སྐྱོང་བོད་བརྟན་སྐོར་གྱི་འཐབ་ཇུས་དགོངས་པ་གལ་ཆེན་སློབ་སྦྱོང་དང་ལག་བསྟར། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བཅས་བྱས་ཏེ་ལས་དོན་ལ་ཕྱོགས་སྡོམ་དང་། དུས་བབ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱིས་གོམ་སྟབས་རྗེས་མའི་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་རྩ་འཛུགས་ལས་དོན་ཐད་ཞིབ་འཇུག་བཀོད་སྒྲིག་གནང་བ་རེད།
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེ་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་དང་འབྲེལ་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་བ་རེད།
ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཨུ་ཝང་གཡུང་ཅུན་དང་། སྤེན་པ་བཀྲ་ཤིས། པད་མ་དབང་འདུས་བཅས་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་དང་། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཨུ་རྩ་འཛུགས་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཙེང་དབན་མིང་གིས་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་རེད།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་རྩ་འཛུགས་ལས་དོན་ལ་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་གནང་ཡོད། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་རླབས་ཆེན་གྱི་བྱ་གཞག་དང་། རླབས་ཆེན་གྱི་འདུ་འགོད། རླབས་ཆེན་གྱི་འཐབ་རྩོད་བཅས་ལ་སྤྱི་འདོམས་གནང་བའི་མཐོ་ཚད་ཐོག་ནས་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་མཐའ་འཁྱོངས་དང་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་རྒྱུའི་ཐད་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པ་གནང་ནས་ལས་བྱེད་པའི་ལས་དོན་དང་། ཤེས་ལྡན་པའི་ལས་དོན། གཞི་རིམ་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་། ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་གི་ལམ་ལུགས་སྒྱུར་བཅོས་སོགས་ཀྱི་ཐད་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པ་གནང་ཡོད་པ་དེ་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་ཚོར་སྣང་སྐྱེན་པའི་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་གཟིགས་རྒྱང་དང་། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་རྩོད་སྒྲུབ་ཀྱི་བསམ་གཞིག། གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོ། ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་བའི་རླབས་ཆེན་འདུ་འགོད་གསར་པའི་ཆོད་སེམས་བརྟན་པོ་བཅས་མངོན་ཡོད་པས་དེ་ནི་དུས་བབ་གསར་པའི་འོག་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་རྩ་འཛུགས་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པའི་རྩ་འཛིན་རང་བཞིན་གྱི་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་ཞིག་རེད།
ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་བློ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིམས་ནས་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དང་གོ་བ་ལེན་པ་མ་ཟད། ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱས་ནས་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་རྩ་འཛུགས་ལས་དོན་གྱི་ཆུ་ཚད་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གོང་མཐོར་བཏང་སྟེ། ཏང་གིས་བོད་དུ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་གནས་བབ་སྔར་བས་སྲ་བརྟན་དུ་གཏོང་དགོས་ཞེས་གསུངས།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རྩ་འཛུགས་ལས་དོན་ལ་ཐོབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཁས་ལེན་གང་ལེགས་གནང་ནས་བརྟན་ཐོག་ཡར་འཕེལ་དང་། འཕེལ་ཐོག་ལེགས་བརྩོན། ཞན་ཆ་གསབ་པ་བཅས་ཀྱི་ལས་ཀའི་རྩ་བའི་དགོངས་གཞི་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཏང་ནན་པོས་སྐྱོང་བའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་མངོན་གསལ་དོད་པ། འགན་འཁྲི་གཙོ་བོ་དང་ལས་སྒོ་གཙོ་བོར་དམིགས་པ། འགན་འཁྲི་འཁུར་སེམས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། མི་སྣ་སྤྱོད་མཁས་པ་དང་། ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་ཐུབ་པ། ལམ་ལུགས་དམ་པོ་འཛིན་ཐུབ་པ། འགན་འཁྲི་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་ཐུབ་པ། གཟུགས་བརྙན་ཡག་པོ་གཏོད་ཐུབ་པ་བཅས་བྱས་ནས། བོད་ཡུན་རིང་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་བ་དང་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་སྐྲུན་ཐུབ་ཆེད་སྲ་ཞིང་བརྟན་པའི་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འགན་ལེན་མཁོ་འདོན་བྱེད་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
གཅིག་ནས“འདུ་ཤེས་བཞི”ཟབ་ཏུ་བཏང་སྟེ་སྲོག་ཤིང་ལ་སྲུང་སྐྱོང་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་དབང་གྲགས་ལ་སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དགོས། རིམ་ཁག་ཏང་ཨུད་ཀྱིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གནང་བའི་སྲོག་ཤིང་འདིར་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ཆབ་སྲིད་ཆེ་ཤོས་ལ་བརྩིས་ནས། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་དབང་གྲགས་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་གཅིག་སྡུད་གཅིག་གྱུར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པས་སྲོག་ཤིང་ལ་སྲུང་སྐྱོང་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་དབང་གྲགས་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་མ་གཏོང་བའི་བླང་བྱ་དེ་སྒྱུར་འཕེལ་བརྟན་གསུམ་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་བའི་བྱ་སྤྱོད་དངོས་ལ་གྱུར་བར་བྱས་ཏེ། བྱང་ཚད་མཐོ་བའི་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པའི་དཔུང་ཁག་ཅིག་ཧུར་ཐག་གཏོད་དགོས། རྒྱ་ཆེའི་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པས་ཡང་དག་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་བརྟན་དུ་བཏང་ནས་རྒྱུན་དུ་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་ཚད་གཞིར་བཟུང་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་བྱ་སྤྱོད་ལ་དག་ཐེར་གྱིས་གོམ་སྟབས་གཅིག་གྱུར་དང་གང་གསུང་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས།
གཉིས་ནས“སློབ་སྦྱོང་གཉིས་དང་ཚད་ལོན་གཅིག”གི་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོ་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་དང་ལམ་ལུགས་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་སྐུལ་མ་གཏོང་དགོས། “སློབ་སྦྱོང”ལ་དམ་འཛིན་བྱས་ནས་ཕན་པ་དངོས་ཐོབ་པ་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་ཚད་བསྡུར་བྱེད་རིང་ཁ་ཕྱོགས་ལ་སྟངས་འཛིན་ཡང་དག་དང་། དམིགས་ཚད་གསལ་པོ། ཧེ་བག་རྙེད་པ་བཅས་བྱེད་དགོས། “ཚད་ལོན”ལ་དམ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚད་གཞི་གཏོད་པ་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པ་རེ་ཟུང་གིས་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ལ་སྟོང་བསམ་འཆང་ཞིང་རྣམ་འགྱུར་གསལ་ལ་མི་གསལ་འཛིན་པ་དང་ཐ་ན་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའམ་ཡང་ན། སིམ་འཛུལ་གཏོར་བཤིག་གི་བྱེད་སྤྱོད་ལ་ཞུགས་པ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ། མངོན་གསལ་དོད་པོས་ཆོས་ལ་དད་པ་མི་བྱེད་ཀྱང་ལྐོག་ཏུ་དད་པ་བྱེད་པ། བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྨོངས་དད་དང་ཁྲིམས་འགལ་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་ཞུགས་པ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་མངོན་གསལ་དོད་རིགས་ཐག་གཅོད་ནན་པོ་བྱེད་དགོས། “རྒྱུན་རྣམ”ལ་དམ་འཛིན་བྱས་ནས་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་པའི་ཐད་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ་ཏང་ཀྲི་པུའི་ཧུར་བརྩོན་གྱི་རང་བཞིན་དང་། རང་རྟོགས་ཀྱི་རང་བཞིན། གསར་གཏོད་ཀྱི་རང་བཞིན་བཅས་སྐོང་འཐེན་གང་ལེགས་བྱེད་དགོས།
གསུམ་ནས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་འཐུས་མི་འོས་སྦྱོར་དང་འདེམས་བསྐོའི་ལས་དོན་ཡག་པོ་ཏན་ཏིག་སྒྲུབ་དགོས། ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། དམངས་གཙོ་དར་སྤེལ་མཐའ་འཁྱོངས། ཁྲིམས་ལྟར་བྱ་བ་ནན་ཏན་སྒྲུབ་པ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགག་སྒོ་ནན་པོ་སྲུང་བ། འོས་མི་འདེམས་དུས་ཡིན་མིན་ཆེན་པོའི་ཁྲོད་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་མངོན་གསལ་དོད་ཤོས་སུ་འཇོག་པ་བཅས་ཀྱིས་ཕུགས་བསམ་དང་དད་སེམས་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྩ་དོན་བཅས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་ཏང་ལ་བློ་དཀར་སེམས་དཀར་དང་། གཏམ་སྤྱོད་གཅིག་མཐུན། བདེན་ལམ་མཐའ་འཁྱོངས། སྲོལ་བཟང་དར་སྤེལ། འགན་འཁྲི་འཁུར་ཕོད་པ། དམ་འཛིན་དང་དོ་དམ་བྱེད་ཕོད་པ་བཅས་ཀྱི་མི་སྣ་འདེམས་དགོས།
བཞི་ནས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་དང་། སྲིད་གཞུང་། སྲིད་གྲོས། གྲོང་ཡུལ“ཨུ་ལྷན་གཉིས”བཅས་ཚན་ཁག་གི་སྐབས་བརྗེའི་ལས་དོན་བརྟན་པོའི་ངང་ཡག་པོ་སྒྲུབ་དགོས། ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ་མིང་འདོན་དང་། འདེམས་བསྐོ། བསམ་བློ་ཆབ་སྲིད་བཅས་ཀྱི་ལས་ཀའི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་པ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་ལས་བྱེད་པ་བཟང་པོ་འདེམས་པ་དང་། ཚན་ཁག་ཡག་པོ་བཀོད་སྒྲིག རྣམ་པ་གསར་པ་མངོན་པ་བཅས་ཀྱི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས། 2014ལོའི་གྲོང་ཡུལ“ཨུ་ལྷན་གཉིས”ཀྱི་ཚན་ཁག་གི་སྐབས་བརྗེའི་ཉམས་མྱོང་དཔྱད་གཞིར་གང་ལེགས་བཟུང་ནས། གྲོང་ཡུལ“ཨུ་ལྷན་གཉིས”ཀྱི་སྐབས་བརྗེའི་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་མ་ཏན་ཏིག་བཏང་སྟེ་གྲོང་ཡུལ“ཨུ་ལྷན་གཉིས”ཀྱི་ཚན་ཁག་སྔར་བས་སྟོབས་ཆེར་གཏོང་དགོས།
ལྔ་ནས་ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་ཚད་གཞི་དོན་ལ་འཁྱོལ་བར་བྱས་ནས་ཕན་འབྲས་ཐོན་རྒྱུར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐུལ་མ་གཏོང་དགོས། ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་ཆབ་སྲིད་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པའི་སློབ་གསོ་གཏོང་བ་དང་སྣེ་ཁྲིད་དེ་ཆབ་སྲིད་ཐད་ཀྱི་བསམ་པའི་ནུས་པ་དང་མཐོང་བའི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་བར་སློབ་གསོ་དང་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་དགོས། ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་དུས་རབས་རང་བཞིན་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བ་དུས་རབས་དང་འཚམ་པའི་གོམ་སྟབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། དུས་རབས་ཀྱི་སྐད་སྒྲ་ཉན་པ། དུས་རབས་ཀྱི་འགངས་ཆེའི་གནད་དོན་ལ་ལན་འདེབས་པ་བཅས་བྱེད་དགོས། ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་རྩ་དོན་རང་བཞིན་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་བློ་མཐུན་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་དྭངས་ཤིང་གཙང་བ་དང་། གོང་འོག་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ། སྲིད་གཞུང་དང་ཚོང་པའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་གཙང་མ་གཙང་རྐྱང་བཅས་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་དགོས། ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་འཐབ་རྩོད་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཏང་རྩ་འཛུགས་ཚང་མ་བཟང་བསྟོད་ངན་སྨད་བྱེད་པའི་དམག་འཐབ་མཁར་རྫོང་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་ཏང་ཡོན་ཚང་མ་བཟང་སྐྱོར་ངན་འཇོམས་ཀྱི་འཐབ་འཛིང་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་དགོས།
དྲུག་ནས་མི་སྣ་འདེམས་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་རྒྱག་དགོས། ཏང་གི་ལས་བྱེད་པར་དོ་དམ་བྱེད་པའི་རྩ་དོན་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པར་དུས་སྐབས་གསར་པའི་ལས་བྱེད་པ་བཟང་པོའི་ཚད་གཞི་དང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་ལས་བྱེད་པའི“དམིགས་བསལ་གསུམ”གྱི་བླང་བྱར་གཞིགས་ནས་མི་སྣ་འདེམས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་སྟོན་ཡག་པོ་གཏོད་པ་དང་། མི་སྣ་འདེམས་སྤྱོད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ། ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པའི་དོ་དམ་ལྟ་སྐུལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་བཅས་བྱས་ཏེ། འགན་འཁུར་ཕོད་པའི་ལས་བྱེད་པར་འགན་འཁུར་བ་དང་ལས་དོན་སྒྲུབ་ཕོད་པའི་ལས་བྱེད་པར་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་པ། རིམ་ཁག་ལས་བྱེད་པར“བོད་སྐྱོད་པ་རྒན་གྲས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས”དང“ལམ་གཉིས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས”དར་སྤེལ་གཏོང་རྒྱུར་སློབ་གསོ་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ནས་རང་སྟོབས་རང་སྤེལ་དང་། དཀའ་སྤྱད་འབད་འཐབ། ས་མཐོར་གཞི་ཚུགས་པ། སྒེར་སེམས་མེད་པར་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་བ། འགན་འཁྲི་འཁུར་ཕོད་པ། རང་འགུལ་ངང་བྱས་རྗེས་འཇོག་པ་བཅས་བྱེད་དགོས།
བདུན་ནས་གཞི་རིམ་ལ་དམ་འཛིན་གྱིས་རྨང་གཞི་འདིང་བའི་ལས་དོན་མུ་མཐུད་ཡག་པོ་སྒྲུབ་དགོས། གཞི་རིམ་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་སྐོར་གྱི་ཀྲུང་དབྱང་དང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་ཁག་ལག་བསྟར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་དམ་འཛིན་དང་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་བ་དང་། མཉམ་འདྲེས་ལ་དམ་འཛིན་གྱིས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་བ། སྤྱི་འདོམས་ལ་དམ་འཛིན་གྱིས་ཁྱབ་ཁོངས་ཁག་གི་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཏེ། གཞི་རིམ་ཏང་རྩ་འཛུགས་ཚང་མ་འགྱུར་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་དམག་འཐབ་མཁར་རྫོང་ཞིག་ཏུ་ཧུར་ཐག་སྐྲུན་དགོས།
བརྒྱད་ནས་རིགས་ཁག་གི་ཤེས་ལྡན་པའི་དཔུང་ཁག་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྤྱི་འདོམས་བྱེད་དགོས། ཤེས་ལྡན་པར་ངོས་འཛིན་དང་། གཅེས་སྐྱོང་། བརྩི་བཀུར། བེད་སྤྱོད་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པ་དར་སྤེལ་ཤུགས་ཆེན་བཏང་ནས་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། ད་ཡོད་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་པ་ཡག་པོ་སྤྱོད་པ་དང་། ཤེས་ལྡན་པ་ནང་འདྲེན་གྱི་བབ་བསྟུན་སྲིད་ཇུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་དགོས་མཁོ་ཆེ་བའི་ཤེས་ལྡན་པ་ནང་འདྲེན་བྱེད་པ། སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལེགས་སུ་བཏང་ནས་རིགས་ཁག་གི་ཤེས་ལྡན་པ་གནས་ཐུབ་པ། ཚོགས་སྒྲིག་རྣམ་པའི་བོད་སྐྱོར་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཏེ་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ལས་ཞུགས་ལས་གཏོད་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་བའི་སྲིད་ཇུས་གསར་པ་གང་མགྱོགས་བཟོས་ནས་ལས་ཞུགས་ལས་གཏོད་ཀྱི་ཆེད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཐེབས་རྩ་བཙུགས་ཏེ་སློབ་མ་དང་། ཁྱིམ་བདག སྤྱི་ཚོགས་བཅས་ལ་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ཏེ། ལས་ཞུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བཏང་ནས་ཁྲོམ་ར་བརྒྱུད་ལས་ཞུགས་གང་ལེགས་བྱེད་དགོས།
དགུ་ནས་རྩ་འཛུགས་སྡེ་ཚན་གྱི་རང་ངོས་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་ཏན་ཏིག་རྒྱག་དགོས། རིམ་ཁག་རྩ་འཛུགས་སྡེ་ཚན་དང་རྩ་འཛུགས་ལས་དོན་གྱི་ལས་བྱེད་པས་ཏང་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་དང་། གཞུང་དྲང་ཚུལ་མཐུན་མཐའ་འཁྱོངས། ཆེད་ལས་ཀྱི་བྱང་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་བ། ཉམས་སད་ཐེག་ཐུབ་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་གཏོད་པ། བསམ་བློའི་སློབ་གསོ་ནན་དུ་གཏོང་བ་དང་། ལས་བྱེད་པའི་དོ་དམ་ནན་དུ་གཏོང་བ། རྩ་འཛུགས་འཛུགས་སྐྱོང་ནན་དུ་གཏོང་བ། ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་ནན་དུ་གཏོང་བ་བཅས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་རང་ངོས་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཐད་མདུན་གྲལ་དུ་ཏན་ཏིག་ངང་བསྐྱོད་ཐུབ་པར་བྱེད་དགོས། རིམ་ཁག་ཏང་ཨུད་ཀྱིས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་འགོ་འཁྲིད་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཏང་གིས་ཏང་ལ་དོ་དམ་དང་ཏང་བཅོས་སྐྱོང་གི་བྱེད་པོའི་འགན་འཁྲི་ནན་ཏན་ངང་བསྒྲུབས་ཏེ། རྩ་འཛུགས་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་ནུས་དེ་བས་ལེགས་པའི་ངང་འདོན་སྤེལ་བྱ་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས།


text:
2018ལོའི་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་དང་། དཔྱིད་གསར་དུས་ཆེན། བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་བཅས་འཆར་ལ་ཉེ་བའི་སྐབས་འདིར་སྒྲིག་ཁྲིམས་བླང་བྱ་སྔར་བས་དམ་དྲང་བྱས་ཏེ་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཏང་ཡོན་དང་ལས་བྱེད་པར་སློབ་གསོ་དང་ཉེན་བརྡ་གཏོང་བ་དང་དུས་ཆེན་རིང་གི“སྤྱོད་ཚུལ་བཞིའི”གནད་དོན་བསྐྱར་དུ་ཐོན་རྒྱུ་ནན་འགོག་བྱ་ཆེད་ད་ཆ་ཉེ་དུས་ཞིབ་བཤེར་ཐག་གཅོད་ཐུབ་པའི་ཀྲུང་དབྱང་གི་གཏན་འབེབས་དོན་ཚན་བརྒྱད་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལས་འགལ་བའི་དཔེ་མཚོན་གནད་དོན་ཁག་གསུམ་བརྡ་ཁྱབ་གཏོང་རྒྱུ་གཤམ་གསལ།
གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་བཞད་མཐོང་སྨོན་རྫོང་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གི་དེ་སྔའི་ཏང་ཙུའི་ཧྲུའུ་ཅི་ཅན་ཁྲ་ཀྲང་དབང་ཕྱུག་གིས་སྒྲིག་འགལ་ངང་གཞུང་འཁོར་བཏང་བའི་གནད་དོན། 2017ལོའི་ཟླ་1ཚེས་30ཉིན་དབང་ཕྱུག་གིས་ལྷ་སར་རེས་འཁོར་ངལ་གསོ་རྒྱག་རིང་ཚན་པའི་གཞུང་འཁོར་བཏང་ནས་གཉེན་ཉེའི་ཁྱིམ་དུ་སྒེར་དོན་སྒྲུབ་པར་བསྐྱོད་པ་དང་འབྲེལ་གཞུང་འཁོར་གྲོང་མིའི་ཁུལ་ཆུང་ནང་བཞག་ཡོད། 2017ལོའི་ཟླ་12པར་དབང་ཕྱུག་ལ་ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཐ་ཚིག་ནན་པོ་སྒྲོག་པའི་ཆད་པ་བཅད་ནས་ལས་གནས་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་པ་རེད།
ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་ཟངས་རི་རྫོང་གི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་གཞུང་དོན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཁོའོ་ཡོན་བསོད་ནམས་ཚེ་བརྟན་གྱིས་སྒྲིག་འགལ་ངང་སློབ་འཕར་གསོལ་སྟོན་བཤམས་པའི་གནད་དོན། 2016ལོའི་ཟླ་8པར། བསོད་ནམས་ཚེ་བརྟན་གྱིས་ཕྲུ་གུར་སློབ་འཕར་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ནས་གཉེན་ཉེ་དང་ལས་རོགས་24གདན་དྲངས་པ་དང་རྟེན་དོད་སྒོར་4550བླངས་པའི་ཁྲོད་ལས་རོགས་ས་ནས་རྟེན་དོད་སྒོར་2000བླངས་ཡོད།
2017ལོའི་ཟླ་7པར། བསོད་ནམས་ཚེ་བརྟན་ལ་ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཐ་ཚིག་སྒྲོག་པའི་ཆད་པ་བཅད་པ་དང་སྒྲིག་འགལ་མ་དངུལ་གཞུང་བཞེས་བཏང་བ་རེད།
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་དཔལ་འབྱོར་གླིང་ཤང་གི་དེ་སྔའི་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་ཤང་ཀྲང་ཕུར་བུ་ཚེ་རིང་གིས་གཞུང་དངུལ་བཏང་ནས་ཡུལ་སྐོར་དུ་སྐྱོད་པ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན། 2013ལོའི་ཟླ་5པར་ཕུར་བུ་ཚེ་རིང་གིས་ཤང་གི་ལས་བྱེད་པ་12སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ནས་ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡུལ་སྐོར་བྱེད་པར་བསྐྱོད་པ་དང་གཞུང་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་2ལྷག་ཙམ་བཏང་བ་རེད། 2012ལོ་ནས་2014ལོ་བར་གཞུང་དངུལ་སྤྱད་དེ་མི་སྒེར་གྱི་བཟའ་བཏུང་དང་རོལ་རྩེད་འགྲོ་གྲོན་སྒོར་ཁྲི་2.64རྩིས་ཞུ་བྱས་པ་རེད། 2017ལོའི་ཟླ་4པར། ཕུར་བུ་ཚེ་རིང་ལ་ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཐ་ཚིག་ནན་པོ་སྒྲོག་པ་དང་སྲིད་འཛིན་གྱི་ལས་གནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པའི་ཆད་པ་དང་། ཀྲུའུ་རེན་ཁོའོ་ཡོན་གཞོན་པ་གཞིར་བཟུང་ལས་དོན་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་སྒྲིག་འགལ་མ་དངུལ་གཞུང་བཞེས་བཏང་བ་རེད།
བརྡ་ཁྱབ་ནང་རིམ་ཁག་ཏང་རྩ་འཛུགས་དང་སྒྲིག་བཤེར་ལྟ་ཞིབ་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱེད་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས“འདུ་ཤེས་བཞི”མཐོ་རུ་ཏན་ཏིག་བཏང་སྟེ“འགན་འཁྲི་གཉིས”དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། ངར་ཤུགས་མི་ཆག་པ་དང་ལྷོད་གཡེང་མི་གཏོང་བ་དང་། རྒྱུན་སྲིང་ལྷོད་མེད། སྙིང་རུས་གཏན་འཁྱོངས་བཅས་ཀྱི་བླང་བྱ་གཞིར་བཟུང་། ཀྲུང་དབྱང་གི་གཏན་འབེབས་དོན་ཚན་བརྒྱད་ཀྱི་དགོངས་དོན་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པའི་གྲུབ་འབྲས་སྲ་བརྟན་དང་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་ནས“སྤྱོད་ཚུལ་བཞི”རྒྱུན་མཐུད་བཅོས་སྒྲིག་བྱེད་དགོས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚུགས་གནས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་མཐོ་རུ་བཏང་ནས་སྤྱོད་བཟང་འཛུགས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་མུ་མཐུད་བརྩིས་ནས་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་སྤྱོད་བཟང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་དམ་འཛིན་བྱེད་པའི་སྙིང་རུས་དང་ངེས་ཤུགས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ལྷོད་མེད་ངང་སྤྱོད་བཟང་སྒྲིག་ནན་དང་ཞིབ་ཕྲའི་གནད་དོན་ནས་དམ་འཛིན་དང་། སྔ་ཙམ་དམ་འཛིན། ཆུང་ཙག་ནས་དམ་འཛིན་བཅས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས། སྒྲིག་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་ལ་ལྟ་སྐུལ་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲི་བདའ་འདེད་གཏོང་རྒྱུར་རྒྱུན་མཐུད་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་དང་། དཔྱིད་གསར་དུས་ཆེན། བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་སོགས་དུས་ཆེན་གལ་ཆེན་ལ་དམ་པོར་དམིགས་ནས་མངོན་བཤེར་ལྐོག་ཞིབ་དང་། ཆེད་དོན་ཞིབ་བཤེར། སྐབས་བསྟུན་འཐེན་བཤེར། ཕན་ཚུན་ཞིབ་བཤེར་སོགས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་བརྒྱུད་ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་སྒྲིག་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་དང་འགན་འཁྲི་བདའ་འདེད་ནན་པོ་བཏང་སྟེ་མུ་མཐུད་བརྡ་ཁྱབ་གཏོང་བ་དང་དམར་འདོན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། འབྲེལ་ཡོད་ལམ་ལུགས་སྔར་བས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས《ཀྲུང་དབྱང་གི་གཏན་འབེབས་དོན་ཚན་བརྒྱད་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་ལག་བསྟར་ཞིབ་སྲོལ》གྱི་འབྲེལ་ཡོད་དགོངས་དོན་ལ་ནན་པོར་གཞིགས་ནས་རྩ་ལག་མཉམ་བཅོས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ“སྤྱོད་ཚུལ་བཞིའི”གནད་དོན་ཞིབ་བཤེར་ཐག་ཆོད་ནན་པོ་བྱེད་པ་དང་དུས་མཚུངས་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྲུབས་ཀ་དུས་ཐོག་ཏུ་བཙལ་འཚོལ་དང་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱེད་པ་དང་། འབྲེལ་ཡོད་འགན་ནུས་སྡེ་ཚན་གྱིས་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་རྒྱུར་སྐུལ་ལྕག་ཧུར་ཐག་བྱེད་པ་དང་། ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཚུལ་ལ་ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། ལམ་ལུགས་དང་གཏན་འབེབས་ལས་འགལ་བའི་བྱེད་སྤྱོད་ལ་ཞིབ་བཤེར་ཐག་ཆོད་ནན་པོ་བྱེད་པ་བཅས་བྱས་ཏེ་ལམ་ལུགས་ལག་ལེན་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་རྒྱུའི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་ནན་བཤད་བྱས་པ་རེད།


text:
རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དབྱངས་ལ་བསྟོད་པ་ཏམ་བུ་རའི་རྒྱུད་མངས་ཞེས་པའི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་རགས་ཙམ་བརྗོད་པ།
གཅིག རྩོམ་པ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྟན་པ།
ཀུན་གཟིགས་ལྔ་བ་ཆེན་པོ་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི། ཡར་ལུང་འཕྱོངས་རྒྱས་ཡུལ་དུ་ཟ་ཧོར་གྱི་རིགས་ལས་ཡབ་མི་དབང་བདུད་འདུལ་རབ་བརྟན་དང་། ཡུམ་ཡར་འབྲོག་ཁྲི་དཔོན་གྱི་སྲས་མོ་ཀུན་དགའ་ལྷ་མཛེས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་བའི་མེ་སྦྲུལ་ཏེ་སྤྱི་ལོ 1617ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་དྲུག་པ་ཆུ་བྱི་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1622 ལོར་འབྲས་སྤུངས་སུ་གདན་དྲངས། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་ལ་གཙུག་ཕུད་བཞེས།མཚན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོར་གསོལ། གླིང་སྨད་པ་དཀོན་ཆོག་ཆོས་འཕེལ་བསྟེན་ནས་བསྡུས་ཚད་ནས་བཟུང་པོད་ཆེནརྣམས་ཚེགས་མེད་དུ་མཁྱེན།པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ལས་དབང་ལུང་མན་ངག་མང་དུ་གསན། སྨོན་འགྲོ་པཎྜི་ཏ་ཚེ་དབང་དོན་གྲུབ་ཡབ་སྲས་ལས་སྙན་ངག་དང་། སྒྲ། སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་མཐར་ཕྱིན་པར་སྦྱངས། སྒྲ་ཡི་རི་མོ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱུགས་འཕྲོད་པའི་ཀུན་བཤད་ཀྱི་མཚན་ལ་འཇམ་དབྱངས་དགའ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བཏགས། སྡུམ་པོ་དོན་གྲུབ་དབང་རྒྱལ་དང་ཟུར་ཆེན་ཆོས་དབྱིངས་རང་གྲོལ་ལས་སྐར་ནག་དབྱངས་འཆར་རྩིས་སོགས་གསན་ཏེ་བཅུ་ཕྲག་རིག་པའི་མ་ཧཱ་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོར་གྱུར། དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་སྟག་སྟེ། སྤྱི་ལོ་ 1638 ལོར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་བླ་ཆེན་གྱི་སྡོམ་རྒྱུན་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས། མཚན་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་གསར་དུ་བསྣན་པའོ། །
དགུང་ལོ་ཉེར་དྲུག་པེ་ཆུ་རྟ་སྟེ་སྤྱི་ལོར་ 1642 ལོར་གུ་ཤཱི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་མཆོད་གཞིས་སུ་ཕུལ་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་གཞི་ཚུགས། དམར་པོ་རི་ལ་ཕོ་བྲོང་ཆེན་པོ་པོ་ཏཱ་ལ་བཞེངས། དགུང་ལོ་སོ་དྲུག་པ་ཆུ་འབྲུག་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1652ལོར་འཇམ་དབྱངས་གོང་མ་ཤུན་ཊི་རྒྱལ་བོའི་བཀའ་བཞིན་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། གོང་མས་ནུབ་ཕྱོགས་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཞིང་གི་རྒྱལ་དབང་ས་སྟེང་གི་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཛྲ་དྷ་ར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞེས་པའི་གོ་མིང་དང་འཇའ་ས་གསེར་ཐམ་གནང་།གསེར་ཐམ་གྱི་ངོས་སུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་ཞི་བ་སངས་རྒྱས་རྒྱ་ཆེན་ཁྱོན་ལ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་མངའ་བདག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐམ་ག་ཞེས་རྒྱ་ཧོར་བོད་གསུམ་གྱི་ཡི་གེ་ཤན་སྦྱམ་དུ་བཀོད་ཡོད། ཆུ་སྦྲུལ་ལོར་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་ཕེབས། གོང་དཀར་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་ལེགས་པར་བཏབ།
སྤྱིར་རྗེ་འདིས་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་དང་། ཁྲི་ཆེན་དཀོན་མཆོག་ཆོས་འཕེལ། འཁོན་སྟོན་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ། ཁྱབ་བདག་བཀའ་འགྱུར་བ། དབུ་མཛད་བསོད་ནམས་མཆོག་གྲུབ། ཟུར་ཆེན་ཆོས་དབྱིངས་རང་གྲོལ། རིག་འཛིན་གཏེར་བདག་གླིང་བ། སྨན་ལུང་པ་བློ་མཆོག་རྡོ་རྗེ་སོགས་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་མང་བོ་བསྟེན་ནས་གསར་རྙིང་གི་ཆོས་ཚུལ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་བཞེས་པར་མཛད། དབུས་གཙང་ཁམས་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཆོས་སྡེ་གསར་བཞེངས་བགྲང་གིས་མི་ལང་། རབ་བྱུང་བསྙེན་རྫོགས་འབོགས་པའི་དགེ་སློང་ནི་ས་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ལྟ་བུར་སྣང་། གསུང་རྩོམ་རང་ཉིདཀྱི་རྣམ་ཐར་དང་། བླ་མའི་རྣམ་ཐར། སྙན་ངག་གི་འགྲེལ་བ། གྱོལ་རབས་དེབ་ཐེར། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡིག་ཆ། ལམ་རིམ་སོགས་ཕྱི་ནང་པོད་ཆེན་སུམ་ཅུ་བཞུགས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་སོགས་དང་རྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་དབང་ལུང་འཆད་སྤེ་ལ་གནང་བ་སོགས་ཆུ་བོ་གངྒཱའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་བླ་ཆེན་དང་མི་ཆེན་ཕལ་མོ་ཆེ་ཞལ་སློབ་ཏུ་མ་གྱུར་པ་མེད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་། གསར་ཕྱོགས་ལ་འཇམས་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེ་དང་། རྙིང་་ལུགས་ལ་བྱང་པ་བཀྲས་སྟོབས་ཀྱི་ལུགས་ཁོ་ན་ཐུགས་རྩིས་སུ་མཛད། འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་ཕྱག་རྗེས། ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་མཛད་པ་དང་རྣམ་ཐར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། དགུང་ལོ་རེ་དྲུག་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་ཁྱི་སྟེ་སྤྱི་ལོ 1682 ལོར་སྐུ་གཤེགས་སོ། ། མདོར་ན། རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་ནི་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་ལ་མཛད་འཕྲིན་བླ་ན་མཐོ་བ་བཞག་པ་དང་། ནང་བསྟན་རིག་གནས་དང་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཉམས་པ་མེད་པའི་མཛད་རྗེས་བཞག་གོ །
གཉིས། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་བསྟོད་པ་ཏམ་བུ་རའི་རྒྱུད་མངས་དང་དེའི་བརྗོད་དོན།
ན་མོ་ཨཱ་རྱ་མཉྫུ་ཤྲི་ཡེ། མཁའ་ཁྱབ་དོན་དམ་ཆོས་སྐུ་ལྷ་ཡི་ལམ། །བཅུ་དྲུག་བདེ་ཆེན་མཚན་བཟང་དབང་བོའི་གཞུ། །གཉིས་མེད་གཉིས་སུ་འཆར་བའི་སྒྱུ་དྲའི་གར། །སྟོན་མཛད་འཇམ་མགོན་ཟུར་ཕུད་ལྔ་བར་འདུད། །ཆུ་སྐྱེས་འདབ་བརྒྱ་རྒོད་པའི་ཟེའུ་འབྲུའི་རྩེར། །རབ་གསལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉ་རྒྱས་སྟེང་། །གུར་ཀུམ་རྡུལ་མང་བརྩེགས་པའི་ལྷུན་པོ་ནི། །ཉི་མ་བྱེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འཁྱུད་པ་བཞིན། །བཅུ་དྲུག་ལང་ཚོ་དར་བའི་འཇོ་སྒེག་ཅན། །རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུར་སྟོན་འདི་རིང་བོ་ནས། །རྣམ་འདྲེན་ཀུན་གྱི་ཡབ་ཅེས་རྒན་པོའི་མཚན། ། འཆང་བའི་གཏམ་འདི་ཐོལ་གྱིས་སྒྲིབ་པ་བཞིན། །མཚམས་སྤྲིན་གངས་ཀྱི་རི་བོ་པདྨ་རག ། མདངས་དབྱིབས་གཟུགས་སྐུའི་བཀོད་པ་བྱེ་བའི་ཚོགས། །མཐའ་མེད་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་མ་བསྐམས་བར། །གྲངས་་མེད་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་བསྟན་ལས་ཅི། །མིག་གི་བདུད་རྩིར་སྤྱོད་པའི་མཛེས་སྡུག་སྐུ། །ཕུན་ཚོགས་མཚན་དཔེའི་རི་མོ་བཀྲ་བ་གང་། །མཐོང་ཐོས་དྲན་དང་རེག་པས་རྣམ་གྲོལ་བ། །འདི་ཀོ་སྐལ་བཟང་གདུལ་བྱའི་བསོད་རྣམས་དཔྱིད། །དེ་དོན་རྟོགས་པའི་བློ་གྲོས་ཆེས་ཕྲ་རྣམས། །སྣ་ཚོགས་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བའི་དོ་ཤལ་དང་། པཉྩལི་ཀའི་དར་གྱི་ཤམ་ཐབས་ལ། །བསྔགས་བརྗོད་དར་དིར་སྒྲོག་པ་ངལ་བའི་གནས། །སྲིད་ཞིའི་རྒུད་པ་མིག་སྨན་ལྟར་གནག་པ། །མཐར་བྱེད་ནཱ་དའི་སྒྲ་དབྱངས་རྟ་ལྗང་ཅན། །རྒོལ་ངན་སྨྲ་བའི་ཀུ་མུད་ཟུམ་པ་དང་། །དཔྱོད་ལྡན་བློ་གྲོས་པད་དཀར་འཛུམ་གྱིས་བསུ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུད་མངས་འཁྲོལ་བའི་གླུ། སྐལ་བཟང་རྣ་བར་འཇེབས་པ་ཚངས་པའི་གསུང་། །ཆེས་ཆེར་རྨོངས་པའི་འགྲོ་ལ་བྲག་ཅའི་སྒྲ། །མིབཟད་བདུད་སྡེའི་སྙིང་ལ་ཚེར་མ་བཞིན། །ཆུ་ཀླུང་གཅིག་པ་སྣག་ཁྲག་བདུད་རྩི་སོགས། །སྣ་ཚོགས་དུ་མར་སྣང་ཞིང་དོན་བྱེད་པ། །ཀུན་རྫོབ་འཁྲུལ་བའི་ཆོས་ཀུན་དོན་དམ་དབྱིངས། །མ་རྙེད་དབུ་མའི་ལམ་བཟང་སྟོན་པ་བཞིན། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ལ་རྒྱ་ཆེན་ཤེས་བྱའི་མཐའ། །འཇལ་ནུས་ཟས་ཡངས་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེར། །གྲངས་མེད་ཆོས་ཀྱི་རི་བོང་འཛིན་པའི་གཟུགས། །མི་འཆར་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་དེ་དག་རེ། །ཕུལ་བྱུང་ཐུགས་རྗེའི་ལངྐའི་དག་པོའི་གཟུགས། བློ་ལྡན་སྙིང་གི་རིན་ཆེན་རྩིག་ངོས་ལ། །ཤར་ཚེ་ལྔ་རིག་ཧ་ནུ་མན་གང་། །དགའ་བའི་ཟློས་གར་སྒྱུར་ལ་ཅི་ཡང་བྲེལ། །ཆོས་བརྒྱད་འབོད་སྒྲོགས་འཕྲུལ་གྱིས་ཉེར་དྲངས་པའི། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སི་ཏཱ་འདོར་བྱས་ནས། །འདིར་སྣང་རི་དྭགས་སྙེག་ལ་མགོན་ཁྱོད་ཀྱིས། །མི་ཕན་བྱང་བསྟན་ཕུག་པར་ཉི་གཟེར་བཞིན། ། གཏན་གྱི་སྐྱབས་སུ་གསོལ་ན་སྨོས་ཅི་འཚལ། །ཅུང་ཟད་དྲན་པས་ཕན་བདེའི་ལེགས་ཚོགས་རྣམས། །སྩོལ་མཛད་འདོད་པའི་རེ་སྐོང་དབང་གི་རྒྱལ། །སྔོན་མེད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་གཞན་ན་སུ། །འགྲོ་བའི་དབང་བོར་འཚམ་པའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི། །ཕ་མཐའ་ཀུན་གསལ་བུ་མོའི་འགྲམ་པ་ལ། །འཇལ་བྱེད་འཛད་པ་མེད་པའི་ཞགས་པ་ཡིས། །སྲིད་དང་ཞི་བའི་དངོས་ཀུན་གཅིག་ཏུ་བཅིངས། །ཕྲ་ཞིབ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་མཁྱེན་པའི་སྤྱན། །དཀྱུས་རིང་ཟུར་གྱིས་འཕངས་པའི་ཉག་ཕྲན་གྱིས། །མཐའ་མེད་ཁེངས་ལྡན་ཤེས་བྱ་ལུས་ཕྲ་མ། །ཀུན་ཡིདགའ་བའི་འཛུམ་དང་བཅས་ཏེ་བསུ། །བརྩེ་ཆེན་དཔྱིད་ཀྱི་དཔལ་མོའི་མངལ་ཡངས་ནས། ལྷག་བསམ་ཆུ་འཛིན་གསར་བའི་ལང་ལོང་ཅན། །རླབས་ཆེན་སྤྱོད་པ་མཆོག་གི་ཆར་རྒྱུན་གྱིས།ཕན་དང་བདེ་བའི་མྱུ་གུ་གཡུར་དུ་ཟ། །དབང་ཕྱུག་མིག་ལས་སྦར་བའི་མེ་དཔུང་གིས། །ཉག་ཕྲན་བདག་པོ་བཅོམ་པ་ངེས་པར་རྫུན། །བདེན་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ནུས་མཐུའི་ཐོག་མདའ་ཡིས། ། ནག་པོའི་ཕྱོགས་རྣམ་ས་ཅིག་ཅར་བཅོམ་མིན་ནམ། །ཁྱོད་དང་མ་ལ་ཡར་སྐྱེས་ལྗོན་པ་གཉིས། །མི་ཤེས་ཚ་གདུང་འཇོམས་ལ་མཚུངས་ན་ཡང་། །མགོན་ཁྱོད་ཉེས་པའི་སྐྱོན་བྲལ་ངག་གི་ལྷ། །ཙན་དན་ཤིང་དེ་གདུག་པའི་སྦྲུལ་གྱིས་འཁྲིལ། །ཨེ་མ་ངོ་མཚར་མཁའ་ལ་ཉི་ཟླ་ཟུང་། །ཆོས་བཟང་ལྷ་ཡི་མདུན་སར་མིག་སྟོང་ཅན། །གྲངས་མེད་རྐང་འཐུང་ཁྲོད་ན་ཡོངས་འདུའི་ལྗོན། །རྒྱལ་སྲས་འཕགས་ཚོགས་དབུས་་ན་འཇམདབྱངས་ཁྱོད། ། མཆོག་དམན་ཀུན་ལ་ཉེ་དང་རིང་མེད་པར། །གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་འབོ་་པའི་དོན། །ལྷུན་གྲུབ་རེ་བ་མ་ལུས་སྐོང་བྱེད་པའི། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཀླུ་དབང་གཙུག་ན་མཛེས། །རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་རལ་གྲི་ཡིས། །མི་ཤེས་རྨོངས་པའི་དྲ་བ་བཅད་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་གྱི་རྒྱ། །དྲལ་ཏེ་འགྲོ་རྣམས་བདེ་བ་ཆེན་པོར་འཁྲིད། །གང་གི་གསང་གསུམ་བྱིན་རླབས་བདུད་རྩིའིརྒྱུན། །སྐྱེ་དགུའི་ཡིད་ཀྱི་ཡོལ་གོར་འཁྱིལ་བ་ན། །བཤེས་ལྡན་དད་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཟིལ་མངར་ཆུ། །མགོན་
ཁྱོད་ཐུག་ས་ཀྱི་པདྨའི་ཟེའུ་འབྲུར་འབབ། །མཐའ་བྲལ་རླབས་ཆེན་མཛད་པ་མཆོག་གི་ནོར། །ཕྱུར་བུར་སྤུངས་པ་གཅིག་ཏུ་ཤོང་བའི་སྣོད། །སྤྲུལ་ལ་འཇིག་རྟེན་མེས་པོ་ངལ་གྱུར་ན། །སྲིད་གསུམ་འདི་ཡང་ད་དུང་ཆུང་ངུར་ཁུམས། །ཆོས་ཕུང་རྒྱ་མཚོར་ཤར་བའི་པུསྟི་ཀ། །ཕྲག་གོང་ཨཏྤལ་འདབ་སྟེང་མངོན་ཆགས་པ། །བལྟ་ཕྱིར་ལྷུན་པོས་ཉི་ཟླའི་སྒྲོན་མེ་ཟུང་། །བཏེགས་ནས་ངལ་མེད་ལྟ་བར་ཆས་པ་བཞིན། །ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་རྒྱུད་ལས་དྲངས་པའི་མདས། ། གཏི་མུག་སྙིང་ག་ཕུག་པའི་ཁྲག་གི་རྒྱུན།
འགྲོ་ལ་རྗེས་ཆགས་དམར་བའི་འོད་གཟི་ལ། །ཐུན་མཚམས་མདངས་སུ་བྱེད་པོས་བཏེགས་སམ་སྙམ། །རྒོད་མ་ཁ་ལ་འགྲན་བཟོད་ཞབས་སེན་གྱིས། །འཇམ་མཉེན་ཆུ་སྐྱེས་འདབ་མ་སྲེག་གོ་ཞེས། །རི་བོང་འཛིན་དེ་ཚ་བའི་གདུང་སེལ་སླད། །མཁའ་ལས་བབས་ནས་སྟན་དུ་འོང་བ་བཞིན། །ཆོས་ཀུན་མཁྱེན་ཡང་སློབ་པ་འཕགས་པའི་ཚུལ། །དྲང་བོའི་སྐུ་ཡང་འཁྱོག་པོའི་འགྱིང་བག་ཅན། །ཞི་ཞིང་དུལ་ཡང་བདུད་སྡེའི་ཚོགས་ལ་ཁྲོ། །ཀུན་ལ་བརྩེ་ཡང་སྐལ་ལྡན་རྗེས་སུ་འཛིན། །མགོན་ཁྱོད་ཐུགས་རྗེའི་ཟེགས་མ་མ་འདྲེས་པའི། །ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་འཇུག་ས་རྫུན་གཏམ་སྟེ། །ཙནྡྲ་གོ་མི་མཁས་པའི་མཐར་སོན་ཡང་། །ད་དུང་སྐྱེ་དགུ་ཕལ་ཆེར་རྣམ་པར་རྨོངས། ། འགྲོ་ཀུན་འཛུམ་གྱིས་བསུ་བའི་ཞལ་ཁྱིམ་ལ། །གུར་ཀུམ་གསར་བའི་མདངས་ལ་དམར་འོད་ཅན། ། འཁོར་བའི་རོ་ལ་འཚོལ་བའིསྤྱན་གྱི་དཀྱུས། །སྲིད་དང་ཞི་བའི་མཐའ་ལས་རྣམ་པར་བརྒལ། །ཡིད་འོང་གདུབ་སིལ་འཁྲོལ་བའི་སྙན་པོའི་སྒྲ། །རྣ་བའི་བདུད་རྩིར་བྱེད་པའི་འོད་དཀར་ཅན། །ཡིད་བཞིན་འོ་མའི་རྒྱ་མཚོ་འཁྱིལ་བའི་དབུས། །རྩེད་འཇོར་རོལ་བའི་འདབ་ཆགས་ངང་བ་སུ། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་ཕུང་བོ་དང་། །ཁྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡངས་པའི་བློ་གྲོས་གཉིས། །འཇིག་རྟེན་མེས་པོས་སྲང་ལ་བཏེགས་པ་ན། །ལྕི་དང་ཡང་བའི་གོ་སྐབས་མེད་འདི་མཚར། །དཔལ་ལྡན་སྟོབས་བཅུའི་རྩལ་འཆང་འདྲེན་པ་ཀུན། །ཀུན་དགའི་ལེགས་བཤད་སྤེལ་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་སྲས། །སྲས་བཅས་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་ན་མཐོ་བའི་ལྷ། །ལྷ་མཆོག་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཞེས་གྲགས་པ་འབར། །ངག་གི་དབང་བོ་དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ལྡན་པ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་དེ་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་པའི་དཔྱིད། །སྒྲིབ་གཉིས་ལས་བྲལ་ལས་ཅན་འགྲོ་བའི་མགོན། །མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་དངོས་སུ་སྩོལ་ལ་མཁས། །མཚམས་སྤྲིན་མདངས་འཛིན་འཛིན་མ་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱན། །རྒྱན་ཕྲེང་གིས་མཛེས་མཛེས་སྡུག་གཞོན་ནུའི་གཟུགས། །གཟུགས་སྐུ་ངོ་མཚར་མཚར་སྡུག་འཛིན་པའི་མགོན། །མགོན་པོ་འཇམ་དབྱངས་དབྱངས་བདུན་ལེགས་བཤད་འཁྲོལ། །དུང་དུང་ཡིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ལྷར་བསྟེན་ན། །བརྟན་བརྟན་སྙིང་གི་པད་མཚོར་ལེགས་ཞུགས་ནས། །འགྲིག་འགྲིག་གསུང་གི་སྣང་བ་ལེགས་སྩོལ་ ཞིང་། །ཡང་ཡང་ཐུགས་རྗེའི་ཕྱག་གིས་དབུགས་དབྱུང་མཛད། །ལྡེམ་ལྡེམ་པདྨའི་འདབ་མ་རྒྱས་པའི་དབུས། །དཀར་དཀར་ཆུ་ཤེལ་དབང་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྟེང་། །མཛེས་མཛེས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་མཚན་དཔེའི་སྐུ། །གསལ་གསལ་ཀུན་རྟོག་པིར་གྱིས་ཅི་ཡང་འབྲི། །ཕ་མཐའ་མི་མངོན་ཚང་ཚིང་རྣམ་པར་འཁྲིགས། །ཁ་དོག་རབ་དཀར་ཁ་བའི་རེག་བྱས་གདུངས། །ཚ་གྲང་མི་སྙོམས་ཐ་ག་པ་ཡི་ཡུལ། །ཋ་ཀ་ར་ལ་འཐོབ་བྱར་འཛིན་པ་རྣམས། །མི་ཤེས་རྨོངས་པའི་མུན་པས་ཉེར་བསྒྲིབས་པས། །མུ་མེད་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུ་སྒྲུབ་པར། །མེ་ཏོག་བཅུད་ལ་བུང་བ་ལྟར་འཁོར་བའི། །མ་ལུས་འགྲོ་བ་དྲོངས་ཤིག་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། །ཀ་མ་ལ་ལྟར་འཇམ་ མཉེན་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི། །ཁ་དོག་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་བཀོད་པ་དང་། །ག་བུར་ངད་ལྟར་གདུང་སེལ་ཐུགས་རྗེའི་ཕྱག ། ང་རྒྱལ་ཅན་གྱི་འགྲོ་བའི་གཙུག་ན་ཁྱོངས། །ཅ་ཅོ་ལེགས་པར་བཤད་པའི་དབྱངས་སྙན་པོ། །ཆ་ཤས་རེས་ཀྱང་ཡིད་དང་རྣ་བ་ལ། །ཇ་དཀར་བཏུང་བས་རིག་པའི་མདངས་གསལ་ལྟར། །ཉ་རྒྱས་ཟླ་ལྟར་བློ་གྲོས་འཕེལ་བར་མཛོད། ཏ་ལའི་གླེགས་བམ་རྒྱ་གར་མཁས་པའི་གཞུང་། །ཐ་ན་ཆུང་ངུའི་དཀའ་གནད་ཙམ་ལ་ཡང། །ད་ལྟ་ཐོགས་མེད་སྨྲ་བའི་སྤོབ་ས་པ་མཆོག ། ནཱ་གཱ་རྫུ་ནའི་རྣམ་དཔྱོད་ལྟར་མཚུངས་མཛོད། །པ་སངས་ལྟར་དཀར་མཁས་པའི་བྱ་བ་ཀུན། །ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནུས་པ། །བ་གླང་དབུས་ན་ཁྱུ་མཆོག་ཇི་བཞིན་དུ། །མ་ལུས་ཤེས་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་མགོན་དུ་མཛོད། །ཙ་ན་ཡིན་ཀྱང་དངོས་སུ་ཞལ་བསྟན་ནས། །ཚ་ཟེར་སྤྱན་དང་པདྨ་ཇི་བཞིན་དུ། །ཛ་ཡའི་གསུང་རབ་ཀུན་ལ་ལྟ་བའི་མིག །ཝ་ལེར་གསལ་བའི་ཤེས་རབ་གསལ་བར་མཛོད། །ཞ་ཡིག་ལྟར་འཁྱིལ་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ནང་། །ཟ་བྱེད་ཉོན་མོངས་ཆུ་སྲིན་གདུག་པས་གཅེས། །འ་འུར་མི་བཟད་སྡུག་བསྔལ་ལྡན་པ་རྣམས། །ཡ་མཚན་དག་པའི་ཞིང་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དྲོངས། ། ར་བ་མེད་པའི་ཕུག་པའི་བླུན་སྒོམ་དང་། །ལ་ལུང་འཁྱམ་པའི་རྟོག་གེ་ཁ་བཤད་མཁན། །ཤ་ཁྲག་སྡུག་ལ་རོལ་བའི་ཀླ་ཀློའི་སྡེ། །ས་ཡི་རྡུལ་ལྟར་ཁྱབ་རྣམས་རྗེས་སུ་ཟུངས། །ཧ་ཅང་དུས་ངན་སྙིགས་མའི་མཐར་ཐུག་འདིར། །ཨ་དོན་སྐྱེ་མེད་རྟོགས་པ་ཉིན་དཀར་ཙམ། །ཧ་ལའི་དུག་འདྲའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྒྱུ། ། ཨ་མྲའི་འབྲས་ལྟར་མྱོང་རྣམས་རྗེས་བརྩེར་མཛོད། ། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་ཡབ། །རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུའི་ཚུལ་འཛིན་ངག་གི་ལྷ། །དྲན་པས་རྣམ་འདྲེན་རིན་ཆེན་གླིང་མཆོག་ཏུ། །འཁྲིད་པའི་དེད་དཔོན་བརྟན་པའི་འཁོར་ལོ་དགོངས། །མི་་འཕྲོག་དད་པའི་ཤིང་རྟས་རབ་དྲངས་པའི། །ཤུགས་དྲག་སྨོན་ལམ་དཀྱིལ་འཁོར་རྟ་ལྗང་ཅན། །སྙན་འགྱུར་ཚིག་གི་མཁའ་ལ་ཉེར་འཕགས་ན། །ཐུགས་རྗེའི་པད་དཀར་འདབ་མ་འཛུམ་ལས་ཅི། །བདག་སོགས་མཁའ་མཉམ་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ། །ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་དྲག་པོའི་ནད་ཀྱིས་གཙེས། །གནས་ངན་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཡི་ཁུར་ཆེན་བླངས། །བླང་དང་དོར་བྱར་ལྟ་བའི་བློ་མིག་ལྡོངས། །མངོན་མཐོ་ངེས་ལེཊ་ལམ་ལས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས། །མི་བཟད་ངན་སོང་གཡང་སར་གོམ་པ་འཕྱན། །དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འཁར་བའི་རྟེན་དང་བྲལ། །ཉམ་ཐག་སྙིང་རྗེའི་གནས་སུ་གྱུར་རྣམས་ལ། །མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་མི་འཛིན་ན། །གཏན་གྱི་སྐྱབས་གནས་དམ་པ་སུ་ལ་རེ། །བདག་གཞན་བརྗེ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལྡན་པའི། །སྙན་པའི་གཏམ་ཡང་མིང་གི་ལྷག་མར་ཟད། །ཆེས་ཆེར་སྙིགས་མ་ལྔ་ཡིས་ཉེར་སྦགས་པས། ། ཧ་ཅང་གདུལ་བར་དཀའ་ཞེས་བཏང་སྙོམས་སུ། །འཇོག་ན་བགྲོད་པར་དཀའ་བའི་ཆུ་བོ་ལ། །མི་ཕན་གྲུ་དང་ཟ་བས་ཅི་ཞིག་བྱེད། །འགྲོ་བའི་ཁམས་དང་བསམ་པ་བགོ་ལ་ཉལ། །ཇི་བཞིན་རྟོགས་ནས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལ། །རྨད་བྱུང་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ། །རྒྱལ་སྲས་དམ་པ་ཁྱོད་ལ་ལྷག་མར་མངའ། །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་རང་གི་བུ་གཅིག་ལྟར། །རྣམ་ཕར་བརྩེ་བས་ཅུང་ཟད་ཙམ་དུ་ཡང་། །ཡལ་བར་མི་འདོར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི། །རྗེ་བཙུན་ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རྟག་ཏུ་ལྡན། །གཞན་ལ་ཕན་ན་དམྱལ་བའི་མེ་དོང་དུ། །འཇུག་པ་མཚོ་དང་རྫིང་བུར་ངང་བ་ལྟར། །དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བའི་ནུས་ལྡན་ལྷག་པའི་སེམས། །འཕགས་ཆེན་དམ་པའི་ཡུལ་ལས་གཞན་དུ་ཅི། །སྐྱེ་དགུའི་མགོན་སྐྱབས་དངུལ་དང་གཉེན་གྱུར་པའི། །ཡོན་ཏན་ཀུན་ཚང་དམ་པ་ཁྱེད་ནོམས་ཀྱིས། །འགྲོ་རྣམས་ཡལ་བར་འདོར་ན་སྐྱབས་གནས་མཆོག །གསུང་རབ་་མང་ བར་བཤད་པ་རྫུན་དུ་བས། །དེ་ཕྱིར་ཤུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཞགས་པ་ཡིས། །ལུས་ཅན་མཐའ་དག་མི་གནས་མྱང་འདསབམཆོག ། རང་གཞན་དོན་གཉིས་གྲུབ་པའི་གཏན་བདེའི་གཞིར། །ཁྲིད་ཅིག་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། །ལུགས་གཉིས་ཨུཏྤལ་འཁྲིགས་པ་རྫིང་བུ་ལ། །རྨོངས་པའི་གླང་ཆེན་རྒྱུ་བའི་གོམ་སྟབས་ཀྱིས། །ཕན་བདེའི་ཡལ་འདབ་འདམ་ལྟར་རྫི་བ་ལ། །དྲན་འཛིན་ལྕགས་ཀྱུས་ཐུལ་ཞིག་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། །མེ་ཏོག་མདའ་ཡིས་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྙིང་། །མངོན་པར་ཕུག་པའི་རི་དྭགས་ཤ་ར་ཁྱུ། །ཕུལ་བྱུང་བྱིན་རླབས་དཔྱད་ཀྱིས་རབ་ཕྲལ་ནས། །ལོག་སྤྱོད་ཟུག་རྔུ་ཆོམས་ཤིག་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། །སྒྲ་ཚད་བཟོ་གསོ་ནང་དོན་རིག་པ་དང། །སྙན་ངག་མངོན་བརྗོད་སྡེབ་སྦྱོར་ཟློས་གར་གཞུང་། །སྐར་རྩིས་བཅུ་ཕྲག་རིག་པའི་གནས་རྣམས་ཀུན། །འཆད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་སྩོལ་ཅིག་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། །མཐའ་ཀླས་གཙུག་ལག་མངོན་པར་འཁྱིལ་བའི་ཆུ། །ལོག་རྟོག་ཉེས་བཤད་རྙོག་མའི་ལང་ལོང་ཅན། །རིགས་ལམ་ནོར་བུ་ཀེ་ཏ་ཀས་དྲུའས་པའི། །རྩོད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་སྩོལ་ཅིག་འཁྲོམ་དཔལ་དབྱངས། །ཕྱི་ནང་གསང་བའི་གཞུང་ལུགས་མ་ལུས་པ། །ཉུང་དུ་སྤེལ་དང་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་པོར་བསྡུ། །མ་ཚང་ཁ་འགེངས་ཤབ་དཀྲུགས་སྡེབ་པ་སོགས། །རྩོམ་པའི་རྣམ་དཔྱོད་སྩོལ་ཅིག་འཇམ་་དཔལ་དབྱངས། །བློ་གྲོས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཨཱ་དརྴར། །ཅུང་ཟད་ཙམ་ལ་གསུང་རབ་བྱེ་བ་འི་གཟུགས། །ཐོགས་མེད་འཆད་པའི་འཛིན་དང་མི་བརྗེད་པའི། །གཟུགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་སྩོལ་ཅིག་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། །ཕྱོགས་རེས་མི་ངོམས་ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཚིག ། ལུས་ཕྲའི་འགྲམ་པའི་ཆང་གི་ཐིགས་པས་ཀྱ་ར་། །ཡོན་ཏན་ཀུ་ལ་ཡི་ཁ་འབྱེད་པའི། །ཐོས་པའི་དངོས་གྲུབ་སྩོལ་ཅིག་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོརཤོགས། །ཟབ་མོའི་ལམ་རྣམས་རྒྱུད་ལྡན་བླ་མ་ཡི། །མན་ངག་ཇི་བཞིན་ཉམས་སུ་རབ་ལེན་པའི། །སྒོམ་པའི་དངོས་གྲུབ་སྩོལ་ཅིག་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། །ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་ཕ་མཆོག ། དབྱར་གྱི་ལྗོན་པའི་ལོ་འདབ་ལྟར་རྒྱས་ཤིང་། །སེམས་ཅན་མཐའ་དག་སྐྱིད་པའི་གྲིབ་བསིལ་ལ། །ཡུན་རིང་འཚོ་ཞིང་སྤྱོད་ཅིག་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། །གསོལ་འདེབས་བཀྲ་ཤིས་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བའི་དུང་། །དུས་གསུམ་དགེ་བའི་སྒྲ་དབྱངས་སྙན་པོ་ཅན། །འགྲོ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་གདུང་སེལ་བདུད་རྩིའི་བཅུད། །རྒྱལ་ཀུན་མཆོད་པའི་རོལ་མོས་མཉེས་གྱུར་ཅིག །
ཅེས་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་བསྟོད་པ་སྨོན་ལམ་དང་བཅས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཏམྦུ་རའི་རྒྱུད་མངས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དགའ་ཞིང་ཆོས་རྗེ་རྒྱ་ཡག་རབ་འབྱམས་པ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་དང་། ཟུང་ཆོས་རབ་འབྱམས་པ་འཕྲིན་ལས་སོགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ངོར།སློབ་དཔོན་དཎྚིའི་གཞུང་ལུགས་ལ་སྦྱངས་ནས་ཅུང་ཟད་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན། སྙན་ངག་མཁན་པོར་རློམ་པ། ཟ་ཧོར་གྱི་རིགས་ལས་ཨ་ཝ་དྷཱུཏྭི་པའི་བཙུན་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་འཇིགས་མེད་གོ་ཆ་ཐུབ་བསྟན་ལང་ཚོའི་སྡེ། མིང་གཞན་འཇམ་དབྱངས་དགའ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནམ། ཚངས་སྲས་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེར་འབོད་པའི་ལྡོམ་བུ་པས། རྣམ་རྒྱལ་ཞེས་པ་ཆུ་མོ་སྦྲུལ་གྱི་ལོ་དབོ་ཟླ་བའི་དཀར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་གསུམ་པའི་ཚེས་ཀྱི་ཉིན། རྒྱ་ནག་གི་སའི་ཆ་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་དང་ལེ་བར་བདུན་བརྒྱས་བར་ཆོད་པའི་ཕོ་བྲང་པེ་ཅིང་གི་ཉེ་འདབས་སུ་ཇ་སྦྱོར་གསུམ་གྱི་ཡུན་ལ་གྲུབ་པར་སྦྱར་བའོ། །
གསུམ། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་བསྟོད་པ་ཏམ་བུ་རའི་རྒྱུད་མངས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་དོན།
དེ་ཡང“རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ནི་འཇམ་དཔལ་གྱི་ཞིང་མདོར། བསྐལ་བ་འདིའི་སྔོན་རོལ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་བཟང་པོ་བྱ་བར་འཁོར་བསྒྱུར་ནམ་མཁའི་སྐྱེ་བ་བཞེས་ཚེ་སངས་རྒྱས་འབྲུག་སྒྲའི་དབྱངས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་།གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་སྙིང་པོའི་སྤྱན་སྔར་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་ཞིང་སྦྱོང་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཏབ་པར། སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་གཟིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ལུང་བསྟན། དེ་ནས་བྱ་དཀའ་ལ་གྲངས་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་ཉམས་སུ་བླངས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་མཛད་པ་ནི། འཇམ་དཔལ་རྣམ་རོལ་དང་། འཇམ་དཔལ་གནས་པའི་མདོ། བྱམས་པ་སེང་གེ་སྒྲའི་ལེའུ། བློ་གྲོས་བཟང་མོས་ཞུས་པ། བློ་གྲོས་རབ་གསལ་གྱིས་ཞུས་པ། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་སོགས་མདོ་རྒྱུད་མང་པོར་རྒྱ་ཆེ་བར་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སྔོན་ཚོང་དཔོན་གྱི་བུ་དྲི་མེད་དཔུང་བར་གྱུར་པ་ན་འཇམ་དཔལ་ཆོས་སྨྲ་བ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་བོར་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ཐོག་མར་བསྐྱེད་དུ་བཅུག་པས། སྟོན་པས་ཀྱང་འཇམ་དཔལ་ནི་ངའི་སློབ་དཔོན་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་དང་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ། བར་དུ་ཚོགས་གསོག་པ། ཐ་མར་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སློབ་དཔོན་ལྟ་བུའི་མཛད་པ་མཛད་པས་ན་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་ཡབ་ཏུ་བསྔགས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དུས་སུ་མ་སྐྱེས་དགྲས་ཕ་བསད་པ་དང་། གཞན་ཞིག་གིས་མ་བསད་པ་ལ་འདིའི་སྤྲུལ་བས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་དང་། མཉན་ཡོད་དུ་མུ་གེ་བྱུང་ཚེ་བདུད་ཀྱི་གནོད་པ་ཚར་བཅད་པ་དང་། གཅེར་བུ་མའི་བུ་གང་པོས་ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་ཆོས་བསྟན་པས་མ་སྨིན་པ་འདིའི་སྤྲུལ་བས་དེའི་འཁོར་ལྔ་བརྒྱ་དང་བཅས་པ་སྐད་ཅིག་ལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་བདེན་པ་ལ་བཀོད་པ་དང་། འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་དུ་སྤྲུལ་ཏེ་གཤིན་རྗེ་ཡབ་ཡུམ་འཁོར་བཅས་བསྟན་སྲུང་དུ་བཀོད་པ་སོགས་བགྲང་དུ་མེད། མཐར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཞིང་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཡང་དག་བསགས། དེའི་དྲུང་ན་བདེ་བ་ཅན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ནི་ཆུ་ཐིགས་ཕྲ་མོ་དང་མཚུངས་ཏེ། དེར་འཇམ་དཔལ་མ་གཏོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་གིས་ཀྱང་རྔོ་མི་ཐོགས་པར་གསུངས།
མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷའི་བཞིན་ལག་ཏུ་ཤར་བ་ཡིན་པས། འདི་ལ་བརྟེན་ན་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་འཕེལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་མཁྱེན་རབ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་སླ་ཞིང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཟབ་གསལ་མྱུར་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་འཇམ་དཔལ་གྱི་ཞིང་མདོ་སོགས་ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟར་ཏེ། མཁས་པ་དང་གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་སྐྱེས་ཆུང་སྐྱེས་ཐམས་ཅད་ལྷ་འདིའི་འཕྲིན་ལས་ལས་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་གསུམ་དང་། ས་སྐྱའི་རིན་ཆེན་བདུན་བརྒྱུད། དགེ་ལྡན་གཙང་བ་བདུན་བརྒྱུད། །ཁྱད་པར་དུ་རྗེ་བླ་མ་བློ་བཟང་གྲགས་པ། མི་ཕམ་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་སོགས་ཀྱང་ལྷ་འདིའི་ཆེ་བ་ཁོ་ན་ལས་བྱོན། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ལྷ་འདི་བས་ལྷག་པ་ཞིག་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་ཅེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ན་གདུལ་བྱའི་ཞིང་ཁམས་མང་ན་ཡང་གྲགས་ཆེ་ནི་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་སྟེ། དེ་ལའང་གནས་དང་གནས་འདྲ་ཡོད་ཅིང་། བྱང་ཕྱོགས་ཤམ་བྷ་ལའི་རིགས་ལྡན་རིམ་བྱོན་ཀྱང་འཇམ་དཔལ་གྱི་སྤྲུལ་བར་གསུངས། ལྷ་འདི་ལ་ཞི་བ་དང་ཁྲོ་བོ། ཞི་མ་ཁྲོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ལས་ཚོགས་རབ་འབྱམས་བཞུགས་སོ། །
རྗེ་བཙུན་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་བསྟོད་པ་ཏམ་བུ་རའི་རྒྱུད་མངས་ཀྱི་བསམ་་བློའི་ནང་དོན་ནི། འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་མོས་གུས་དང་བསྔགས་བརྗོད་དང་། སྙན་ངག་མཁན་གྱིས་ལེགས་ཉེས་བླང་དོར་ལ་ཀུན་ནས་རྨོངས་པའི་ཉམ་ཐག་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེས་གཟིགས་ནས་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་གསོལ་བ་དང་། སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཁོད་ཉིད་ལ་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་རྣམ་དཔྱོད་དང་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་སོགས་དངོས་གྲུབ་སྩོལ་བའི་སྨོན་འདུན་དང་རེ་འདོད་ཞུས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །
བཞི། རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་བསྟོད་པ་ཏམ་བུ་རའི་རྒྱུད་མངས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས།
དེ་ཡང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི་རྒྱ་གར་ཤར་ལྷོ་གཉིས་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་རྩོམ་ལུགས་ལ་ཀུན་ནས་མངའ་བརྙེས་པ་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྩོམ་རྩལ་དང་རྩོམ་གཤིས་རྣམ་པར་ཆགས་པའི་སྙན་ངག་མཁན་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར། ཁོང་ཉིད་ཀྱི་སྙན་ངག་ལ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་འདི་དག་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།
༡ རབ་རྟོག་དང་ཉམས་ལྡན་སོགས་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་གྱིས་ལེགས་་པར་བརྒྱན་པས་ན། རྟོག་པ་འཆར་ཡན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་།
༢ ཟིལ་ཆེ་ལ་བརྗིད་ཆགས་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་ནི་བློ་སྤོབས་ལྡན་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པའི་རྨད་བྱུང་བསམ་བློ་མཚོན་པར་མཛད་པ་དང་།
༣ སྙན་ངག་ལ་སྒེག་པ་དང་དཔའ་བ་སོགས་ཉམས་འགྱུར་གྱིས་ཀུན་ནས་ཁེངས་པས་ན། ཡིད་ལ་མཛེས་སྡུག་གི་ཉམས་སྣང་དང་བདེན་སྟོབས་ཀྱི་ཟིལ་ཤུགས་སྐྱེད་པ་དང་།
༤ སྙན་དག་གི་བྱ་དཀའ་བའི་རྒྱན་ཏེ་ཀ་མད་དང་སྒྲ་རྒྱན་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་ནས་སྙན་ངག་གི་སྒྱུ་རྩལ་དང་། བརྗོད་དོན་ལེགས་པར་བསྟན་པའོ། །
༢༠༠༥ལོའི་དེབ་བཞི་བ་ལས།


text:
༄༅། །སུམ་རྟགས་ཐོན་མིས་བརྩམས་མིན་ལ་བརྒལ་ལན་དུ་ཕུལ་པ།
༄༅། །སུམ་རྟགས་ཐོན་མིས་བརྩམས་མིན་ལ་བརྒལ་ལན་དུ་ཕུལ་པ།
--- --- སུམ་རྟགས་གཉིས་ཐོན་མིས་བརྩམས་པ་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཆེན་པོ་བཅུ་ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ལ་བརྒལ་ལན་དུ་ཕུལ་པ།
སྤྱིར་ང་རང་དགག་རྩོམ་དང་དགག་ཡིག་སྤེལ་བ་ལ་དེ་འདྲའི་དགའ་བོ་མེད་མོད། ད་ཐེངས་དྲ་ཚུགས་ཤིག་ཏུ་བེ་རུ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཐོན་མིས་བརྩམས་མིན་ལ་དོགས་སློང་གི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་སྤེལ་བྱུང་། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་བརྗོད་བྱ་འདི་གྲོགས་ཁོང་གིས་ཐོག་མར་བྲིས་པ་དང་དོགས་སློང་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དིའི་སྐོར་ནས་ཐོག་མར་དོགས་སློང་བྱེད་མཁན་ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་རེད། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་འཇུག་མཁན་རེ་ཟུང་གིས་བདེན་མདོག་གི་མགོ་བོ་ལྡེམ་གྱིན་འདུག་ནའང་། དགག་སྒྲུབ་དེ་ནི་ཅུང་ཁ་ཚང་བའི་ཟོལ་ཞིག་མི་འདུག
དང་བོ།
གང་ལྟར་བེ་རི་རྒྱལ་སྲས་ཀྱིས་༼སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཐོན་མིས་བརྩམས་པའི་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཞེས་པ་ཟུར་ཙམ་ཡང་མི་རྙེད་དེ༽ཞེས་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་མི་འདུག་ཅེས་ཁ་ཚོད་བཅད་འདུག་པར་དོགས་སློང་བྱ་བར་འདི་ཡོད་དེ། སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་རེ་ཟུང་དུ་མེད་ན་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ཡོད་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་ཡོད། ༼ཡེ་ནས་གྲགས་ཐོས་མེད་པས་མཚོན་ཐུབ༽ཅེས་པ་ཡང་མ་ལགས་ཏེ། ཡིག་རྙིང་དུ་བརྩི་ཆོག་པའི་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་དུ། ཐོན་མི་མདོ་རྫས་སྒྲ་མདོ་དང་། །སུམ་ལ་སོགས་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི།། ཞེས་པའི་ཚིག་ལྟ་བུ་ཡིག་རྙིང་དང་ཁོང་མཁས་པ་ཚད་ལྡན་དུ་འཛིན་སྲིད་དམ། ལྷག་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་༼ཇོ་སྲས་དང་ལྡེའུ། རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་༽གསུམ་དུ་མེད་པས་མེད་པར་བརྩི་ན་དེ་གསུམ་དུ་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སུ་གསལ་བའི་མི་སྣ་རེ་ཟུང་ལྟ་བུ་མེད་པས་དེ་འདྲ་བ་མེད་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། ད་དུང་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་དང་སུམ་རྟགས་གཉིས་འདྲ་བའི་ཆ་འདུག་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འདོད་ན། སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་མང་བོ་ནང་ཕན་ཚུན་འདྲ་བོ་འདུག་པ་དེ་དག་གཅིག་རེད་ཅེས་ལབ་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།
གཉིས་པ།
ཐོན་མིའི་སུམ་རྟགས་གཉིས་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་དུ་བརྩམས་མིན་ལ། གྲོགས་ཀྱིས་༼སུམ་རྟགས་གཉིས་མགོ་ནས་མཇུག་བར་ཐེངས་ག་ཚོད་ཀློག་ཀྱང་ང་ཚོས་མ་གོ་བའི་བརྡ་རྙིང་ཚིག་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་མི་རྙེད་པ་དེ་རང་གིས་དུས་རབས་བདུན་པའི་སྐབས་ཀྱི་གཞུང་ཞིག་མིན་པར་གོ་ཐུབ༽ ཅེས་པ་གོ་མི་ཐུབ་པའི་བརྡ་རྙིང་མེད་པ་བདེན་དུ་ཆུགས་ཀྱང་། རྩོམ་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་དུས་སྐབས་དེའི་རྩོམ་སྲོལ་དང་ཧ་ཅང་ཐག་ཉེ་བོ་འདུག་སྟེ། སྐབས་དེར་ལྡེའུ་ཚིག་གི་ལམ་ནས་འབྲི་སྲོལ་དེ་སྤྱད་ནས་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་སློབ་དཔོན་ཁོང་གི་བརྩམས་པའི་བདེན་དཔང་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ན་ཅིས་མི་ཆོག
གསུམ་པ།
ཁོང་གིས་ད་དུང་དོན་ཚན་གསུམ་པར། ༼ཆོས་རྒྱལ་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ལ་སུམ་རྟགས་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་མི་མཐུན་པ་མང་བ། ཞེས་གསུངས་པ་ལ་དོགས་སློང་འདི་ཡོད་དེ། སྐབས་དེའི་རྡོ་རིང་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་དཔང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་བདེན་མོད། རྡོ་རིང་ངོའི་ཡི་གེ་ནི་སློབ་དཔོན་ལྟ་བུའི་ཤེས་ཡོན་པས་བཀོད་སྒྲིག་དང་ཁོང་ལྟ་བུ་དངོས་ཕེབས་ཀྱིས་བྲིས་པ་མ་ཡིན་པར་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་གྱི་འགན་དབང་ཁུར་བའི་བློན་པོ་ཚོས་བྲིས་པ་ཡིན་ཚུལ་རྡོ་རིང་ངོས་སུ་གསལ་བོར་ཡིན་པས། རྡོ་རིང་དང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སོགས་སུ་མེད་པས་མེད་གོ་ཆོད་པའི་ཤེས་རབ་གཤོག་ཡས་མ་ཞིག་ཁྱོད་ལ་སུས་བྱིན་བྱུང་། ལྷག་ཏུ་རྡོ་རིང་ངོས་སུ་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པས་སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པའི་བདེན་ཁ་ཞིག་དེ་བས་ཀྱང་མི་འདུག དེ་ལས་ཀྱང་སུམ་རྟགས་གཉིས་སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནའང་། སྐབས་དེར་སུམ་རྟགས་ཀྱི་སྤྱོད་དགོས་སྤྱི་ཚོགས་སུ་དར་ཁྱབ་ཆེར་རྒྱས་ངེས་པའི་ཁ་ཚོད་སུ་ཡིས་གཅོད།
བཞི་བ།
ཡང་གྲོགས་པོས༼གལ་ཏེ་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཐོན་མིས་བརྩམས་ཡོད་ན་ས་པཎ་བར་སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་གཅིག་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན༽་ཞེས་པ་ལ་དོགས་སློང་གི་རིགས་པ་འདི་ཡོད་དེ། ས་པཎ་ཡར་སྔོན་དུ་བྲིས་པའི་སུམ་རྟགས་ཡོད་མེད་ད་དུང་བོད་ཀྱི་ཆེད་མཁས་པས་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་བཞིན་པའི་སྒང་ཡིན་མོད། ཁྱོད་ཀྱིས་དེའི་ཡར་སྔོན་དུ་མ་བྱུང་བ་ངས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་རྟགས་འགོད་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། དེ་མིན་ན་ཅུང་ཁ་ཚོད་གཅོད་སྔ་བའི་སྐྱོན་ཞིག་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་འོང་གིན་འདུག དེ་ལས་ཀྱང་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ལ། ༼བོད་པ་རྣམས་རྩ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་འགྲེལ་བ་འབྲི་རྒྱུ་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བོ་ཞིག་ཡིན་ཏེ༽ཞེས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་རྒྱལ་བོ་རང་གིས་འགྲེལ་གནང་བ་དེས་མཚོན་ཞེས་རྟགས་འགོད་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་འགྲེལ་བ་གནང་བར་བདེན་མོད། དེ་ལ་འགྲེལ་གནང་བས་སུམ་ཅུ་བ་ལ་འགྲེལ་གནང་དགོས་ཞེས་གཏད་སོ་མེད་པའི་རྟགས་འགོད་རྒྱུར་ངོ་མི་གནོང་ངམ། ལྷག་པར་དུ་ས་པཎ་མ་བྱོན་པའི་ཡར་སྔོན་གྱི་རྡོ་རིང་དང་ཏུན་ཧོང་གཏེར་སོགས་ཡིག་རྙིང་དག་ན་སུམ་རྟགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཚིག་རེ་ཟུང་ཡོད་ལ། བརྒྱ་ཆའི་དགུ་བཅུ་སྟོད་ཡས་མས་སུམ་རྟགས་དང་མཐུན་པའི་ཚུལ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་ཡིན་པས། དེ་སྔོན་གྱི་བོད་ཡིག་གི་སྤྱི་འགྲོས་སུམ་རྟགས་དང་མཐུན་པ་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་བསམ་གཞིགས་ཀྱི་སྒོ་འཕར་འབྱེད་མ་མྱོང་ངམ། མ་མྱོང་ན་ཡང་བསྐྱར་གསལ་བོ་ཞིག་ལྟོས་དང་། བལྟས་རྗེས་སུ་ཆབ་སྤེལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་མི་དགོས་པའི་མན་ངག་ཅིག་འཐོབ་ངེས།
ལྔ་བ།
དོན་འདིའི་ནང་དུ་༼བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པས་མ་ཟད། ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཞིབ་ཏུ་གཟིགས་ན་དེ་ནི་སུམ་རྟགས་ཀྱི་ཚིག་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ལགས་ཤིང་།༽ཞེས་པ་ཡང་མི་བདེན་ཏེ། ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་དང་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཅི་བཞིན་ཡིན་ཚུལ་ཁྱོད་རང་གིས་ཁས་ལེན་ན་མ་གཏོགས་མཁྱེན་དཔྱོད་ཀྱི་བློ་མིག་ཡངས་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ནི་བཞད་གད་ཀྱི་རྒྱུ་སྟེ། སུམ་རྟགས་རྩ་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀྱི་མཆོད་བརྗོད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མི་མཚུངས་ལ། སུམ་ཅུ་བ་ལས་བླ་མ་ལ་མཆོད་བརྗོད་གནང་ཡོད་ལ། ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་ལས་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་གནང་བ་གཉིས་མི་འདྲ་དེ་༼ཚིག་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་༽ཞེས་པའི་རྫུན་རྐུབ་དེ་ཡིས་བརྡོལ་བ་མ་རེད་དམ། ད་དུང་ས་པཎ་ལགས་ཀྱིས། སུམ་རྟགས་གཉིས་སུ་མེད་པའི། ཡི་གེ་མིང་ཚིག་དགོས་འབྲེལ་དང་། ། འཇུག་ཚུལ་བསྟེན་ཚུལ་བསྟེན་བྱ་བདུན། ། དབྱེ་ཚུལ་དེ་བཤད་སྔོན་རྗེས་ལ། ། ཡུལ་བྱེད་ཚུལ་ཆེད་བཞི་བཞི་སྟེ། ། ཚུལ་གཉིས་པ་ལ་བཅུ་ཕྲག་བདུན། ། ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་ཡི་གེའོ། ། མིང་དང་ཚིག་ལ་བརྒྱན་གཉིས་དགོས། ། ལྡོག་དང་རྗེས་འགྲོ་ལུས་མདོར་བསྡུས། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ནི་སུམ་རྟགས་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཐ་དད་ཡིན་ལ། སུམ་རྟགས་གང་དུའང་དེ་གཉིས་ཚིག་སྦྱོར་འདྲ་བ་མཐོང་དུ་མེད་པས། འདི་ལ་བདེན་ཁ་ཞིག་ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་གྱིས་སྤྲོད་ན་མ་གཏོགས་སུ་གཅིག་ཀྱང་སྤྲོད་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་གོ ། མ་ཟད་བོད་ཀྱི་ཆེད་མཁས་པས་ད་དུང་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་ནི་སུམ་རྟགས་ཀྱི་དོན་འགྲེལ་ཚིགས་བཅད་ཀྱིས་གནང་བ་ལེགས་ཤོས་རེད་ཅེས་ཞལ་མཐུན་བྱུང་བ་ལས་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བ་ནི་མཁས་པའི་ལུགས་མ་ཡིན་ནོ། །
དྲུག་པ།
ཡང་གྲོགས་ཀྱིས་༼སྔོན་གྱི་བསྟན་འགྱུར་དག་མ་རྣམས་སུ་སུམ་རྟགས་གཉིས་མེད་པ༽ཞེས་ཁ་ཚོད་བཅད་འདུག་པ་ལ་དོགས་སློང་འདི་ཡོད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་པའི་བསྟན་འགྱུར་དག་མ་དེ་གང་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱི་དག་མ་ཞེས་བཤད་པའི་དག་མ་ལ་འགྱུར་བའི་སྒྲུབ་བྱ་ཅི་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་བོད་དུ་བསྟན་འགྱུར་དཔར་ཤིང་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་བོ་ཡོད་པ་ལས་དེ་དག་ལས་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་བསྟན་འགྱུར་དུ་ཡོད། བུ་སྟོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལྟ་བུས་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་ཆག་ཏུ་མེད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདེན་དཔང་གང་གིས་བྱེད། ལྷག་པར་དུ་སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་བ་བཀའ་བསྟན་དུ་བཞུགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད་མཁན་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེ་དག་ལས་བཤུས་ཏེ་ཁྲིད་གནང་ཡང་འདུག་པས། དེར་ཁྱོད་ལ་གསལ་བྱེད་ག་འདྲ་ཡོད། རང་མགོ་འཁོར་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལྟར་རེ་བཀོད་ནས་གཞན་ལ་རྨོངས་པ་སྟེར་བ་ནི་ཆེས་མི་འོས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ།
བདུན་པ།
འདིར་བསྐྱར་བཤད་དགོས་དོན་མེད་དེ། གོང་གི་དོན་ཚན་དང་བོའི་ནང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ཡིན་མོད། ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་རྒྱུ་མ་རྙེད་པར་ཡིག་ཚོགས་ལ་མ་འཇིགས་པར་ལབ་པ་ཡིན་ན། ངས་ཀྱང་ཁྱོད་ལ་འདི་ལྟར་བཤད། གྲོགས་པོ་ཁོང་གིས་དོན་ཚན་བདུན་པར༼ས་པཎ་མ་བྱུང་གོང་གི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། རྒྱལ་རབས། དེ་བཞིན་རྣམ་ཐར་སོགས་ཀུན་གྱི་ནང་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སུ་ཞིག་ཀྱང་སུས་མཛད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་སུམ་རྟགས་གཉིས་སྦྱངས་པའི་སྐོར་ཟུར་ཙམ་ཡང་མེད་པར། ཀུན་གྱིས་སྒྲ་ཀ་ཙན་སོགས་དང་། སྨྲ་སྒོ་སོགས་སྦྱངས་ཞེས་འཁོད་པ་ལས་སུམ་རྟགས་གཉིས་སྦྱངས་ཞེས་ཡིག་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་འཁོད་མེད་པ་དེས་ནི། གཟུ་བོར་གནས་པའི་བློས་དཔྱད་ན་ཏོག་ཙམ་ཡ་མཚན་དགོས་པ་ཞིག་མ་རེད་དམ།༽ཞེས་པ་ལ་དོགས་པ་འདི་ཡོད་དེ། ས་པཎ་མ་བྱོན་པའི་ཡར་སྔོན་དུ་བོད་ལ་བྱུང་བའི་བསྟན་བཅོས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་དེ། ཕྱོགས་གང་ནས་བལྟས་ན་སྒྲ་ཀ་ཙན་སོགས་དང་མི་མཚུངས་པའི་སུམ་རྟགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་མཐུན་པར་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བསམ་བློ་ཞིབ་མོ་ཞིག་ཐོངས་དང་། དེ་ལྟར་དཔྱད་ཞིབ་མ་བྱས་པར་ཡོད་ཚད་ཡིག་ཆ་རྐྱང་རྐྱང་ལ་མགོ་སྒུར་ན་ནི། བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེར། ཨ་མཆོད་ཡོན་ཏན་ཏཱ་ལེན་གང་། ། ཏཱ་ལེན་བོར་དུས་ཚར་བ་ཡིན། ། ཞེས་པའི་དཔེ་ལས་མ་འདས་སམ། ད་དུང་གྲོགས་པོས༼དེའི་སྔོན་དུ་ཐོན་མིས་བརྩམས་ཟིན་ན། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཕྱི་མོར་གྱུར་བ་ཡིན་པས། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་གིས་དེ་དག་ལ་མ་གཟིགས་པ་ག་ལ་ཡིན་སྙམ་ཞིང་ངེས་པར་དུ་གཟིགས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། རྒྱ་གར་གྱིས་བརྩམས་པའི་སྨྲ་སྒོ་སོགས་ལ་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་གཟིགས་དགོས་དོན་ཅི་ཡོད།༽ཅེས་པ་ལ་ངས་འདི་ལྟར་བཤད་ཆོག སུམ་རྟགས་གཉིས་དེ་སྔོན་བྱུང་ཡོད་པར་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཕྱི་མོ་ཡིན་པར་གནའ་རབས་པས་ཁས་བླངས་ཡོད་པར་ཐལ། གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་དག་ལས་བརྒྱ་ཆས་དགུ་བཅུ་ལྷག་སུམ་རྟགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སུམ་རྟགས་ས་པན་ཡར་སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་རྟགས་མིན་ན། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ལ་བཞུགས་པའི་རྒན་པོ་ཞིག་གིས་ངོ་སྤྲོད་མ་བྱས་ན་ཁོས་ཁས་མི་ཟེར་རྒྱུ་ལས་གོང་གི་ཁྱོད་ཀྱི་རྟགས་རྣམས་ལྟར་སྣང་དུ་སོང་བའི་ཟོལ་ཞིག་འདུག་གོ །
བརྒྱད་པ།
ཡང་གྲོགས་པོས་འདིར༼བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་སྨྲ་བའི་སྒོ་མཚོན་ཆ་བརྩམས་པའི་སྐབས། པཎ་ཆེན་རང་གིས་ཁུངས་སུ་གཏུགས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་གཞན་གང་ཡང་རག་མེད་ལ།༽ཞེས་པ་འོལ་ཚོད་ཀྱི་གཏམ་ཡིན་གྱི། བདེན་པའི་གཏམ་དུ་མ་ངེས་ཏེ། སྨྲ་སྒོ་བརྩམས་པའི་ཁུངས་ནི་སུམ་རྟགས་དང་བོད་སྤྱི་སྐད་ཡིན་པས། དེ་ནི་༼གང་ཡང་མ་རག་ལ༽ཞེས་གང་སྒྲ་སྦྱར་རྐྱང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཤེས་དགོས། གཞན་༼དེའི་སྐབས་སུ་སུམ་རྟགས་ཡོད་ན་སྨྲ་སྒོའི་ནང་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་ལུང་མ་དྲངས་པ་ག་ལ་སྲིད།༽ཅེས་པ་ཡང་མ་ངེས་པར་ཐལ། ཁུངས་གཏུགས་ས་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཡིན་པས། དེར་སུམ་རྟགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་། སུམ་རྟགས་སུ་བཤད་པ་དག་ལས་ཁ་མི་གསལ་རེ་ཟུང་ཁ་གསལ་བོར་བྱས་པ་དང་། ཞོར་དུ་སྐབས་དེའི་སྤྱི་སྐད་དུ་གྲགས་པའི་ཚིག་ཕྲད་ཀྱང་གསུངས། སུམ་རྟགས་སུ་བཤད་ཟིན་དག་བསྐྱར་ཟློས་མ་བྱས་པ་དེ། སུམ་རྟགས་ཀྱི་ལུང་དྲངས་མེད་ཀྱང་དོན་གྱིས་སུམ་རྟགས་ལ་གཟིགས་པར་དཔྱད་ན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱིས་གོང་གི་དོན་ཚན་དག་བསྐྱར་ཟློས་བྱས་པའི་སྐྱོན་ཞིག་རེ་རེ་བཞིན་ཀློག་ན་བློ་ངོགས་སུ་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་དུ་འོང་གིན་འདུག དེ་བས་ངས་ཀྱང་འདིར་ཚིག་ཚོགས་ལ་འཇིགས་ནས་མང་དུ་མ་བྲིས་སོ། །
དགུ་བ།
ཡང་གྲོགས་ཀྱིས་འདིར།༼སུམ་རྟགས་གཉིས་ཐོན་མིས་མཛད་པར་མ་ཟད་ཐོན་མིས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྒྱད་བརྩམས་ཞེས་འུར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཁུངས་མེད་ཀྱི་གཏམ་ཞིག་ཡིན་ཏེ།༽ཞེས་པ་ནི་ཁྱོད་རང་ཉིད་ཆབ་སྤེལ་གྱི་རྗེས་སུ་འུར་ལངས་ནས་འདྲོགས་པ་མ་གཏོགས། བོད་ཀྱི་ཆེད་མཁས་པ་དག་གིས་ནི་ཐོན་མིས་བརྩམས་ངེས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་མོ་བརྒྱད་ངེས་པར་ཞལ་མཐུན་པོར་ཁས་ལེན་བྱེད་བཞིན་པ་ལགས། ༼སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་བྱང་མ་ཟད་མགོ་ནས་མཇུག་བར་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་ཐམས་ཅད་ཁྲ་ལམ་མེར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི་སྒྱུ་འཕྲུལ་འདྲ་ཡིན་ཟེར་ན་མ་གཏོགས་ལུང་རིགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་བྲལ་བ་ཞིག་རེད།༽ཅེས་པ་ལ་ཀུ་རེ་དོན་དམ་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་བཤད་ན། གྲོགས་ཁྱོད་རང་སྐྲག་མི་དགོས་ཏེ། སུམ་རྟགས་ཁྲ་ལམ་མེར་ཡོད་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མ་ཡིན་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་རྩོད་ཀྱིན་པ་དེ་རེད་མ་གཏོགས། སྒྱུ་འཕྲུལ་ལྟར་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་འུ་གཉིས་ཀྱིས་རྩོད་དགོས་པའི་རྩོད་གཞི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ལྷག་པར་དུ་སུམ་རྟགས་ཐོན་མིས་བརྩམས་མིན་ལ་བོད་ཀྱི་སྔ་རབས་མཁས་པའི་རྩོད་པ་མེད་མོད། སུམ་རྟགས་གཉིས་གང་ཡིན་ན་ཡང་ཚིག་རྐང་མང་ཉུང་ལ་དོགས་སློང་དང་དགག་རྩོམ་བྱས་པ་ནི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་རྩོད་པ་ཞིག་ཏུ་ངེས། གཞན་པའི་བསྟན་བཅོས་དྲུག་པོ་ནུབ་ཟིན་ནའང་། སུམ་རྟགས་གཉིས་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བློ་ཐོག་ལ་བྱང་བར་བྱས་ནས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྒྱུད་ཀྱིས་སྤེལ་བ་ཡིན་པའི་བྱུང་བ་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་གཏམ་ལན་ག་འདྲ་ཡོད། ད་དུང་གསར་རྙེད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་དུ་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྒྱད་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར། ཁྱོད་ཀྱིས་མེད་ཅེས་ཁ་ཚོད་ཅིག་གཅོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བོ་ཞིག་གང་ནས་རྙེད་བྱུང་།
བཅུ་བ།
གྲོགས་པོ་ལགས་ཀྱིས།༼སུམ་རྟགས་ཐོན་མིས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁུངས་དང་། རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་རིགས་པ་གང་ཡང་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ནི། གོང་གི་རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་གཞན་ག་ལ་དགོས༽
ཞེས་པར་ངས་རིགས་པའི་འཇོན་ཚོད་དང་ནུས་ཚོད་ཀྱིས་བློ་གཟུ་བོར་བཞག་ནས་ལན་ཕུལ་བ་ནི་ངས་ཁོང་ལ་བཏོན་པའི་དྲི་བ་ཟེར་ན་ཡང་ཆོག དོགས་སློང་གི་ཚུལ་དུ་ལུང་རིགས་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཁོང་གི་ལྟ་ཚུལ་ལ་དགག་སྒྲུབ་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ནི་ང་ལ་མཚོན་ན་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་སུམ་རྟགས་གཉིས་བརྩམས་པར་མ་ཟད། དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་གི་རྩོམ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་སྐོར་ལྷུག་པོར་བརྗོད་པ་དེ་ལགས་སོ།།
མཇུག་གི་གཏམ།
ངས་འདི་ནས་གྲོགས་རིགས་པ་སྨྲ་བ་བེ་རི་རྒྱལ་སྲས་ལགས་ལ་དོན་མེད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་དང་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་སློང་སོགས་ཡེ་ནས་སྐྱེ་དགོས་དོན་མེད་དེ། ད་ཐེངས་མ་གཏོགས་ཁོང་མིང་ཙམ་ཡང་ཐོས་མ་མྱོང་བ་ཞིག་ཡིན། ཡིན་ཡང་ཁོང་གིས་འདི་ལྟར་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་སྤེལ་བ་ནི་ཀུན་སློང་ཡག་པོ་ཡོད་ནའང་ངས་མ་ཤེས་ཤེས་ཚོད་ཀྱིས་རྩོམ་ཡིག་དོན་ཚན་གཅིག་སྤེལ་ནས་ཁོང་ལ་བསྐུར་ཚེ། བོད་ཀྱི་ངེས་དོན་རིགས་པ་སྨྲ་བ་འགའ་རེས་མུ་འཐུད་དུ་བྲིས་ན་ལེགས་གསུངས་པས། ངས་ཀྱང་ཁོང་ཅག་གི་ཐུགས་དགོངས་དང་ང་རང་གི་འདོད་མོས་ལྟར་དུ་རྩོམ་ཡིག་འདི་སྤེལ་བ་ལགས། འདི་ལ་གྲོགས་ཁོང་གིས་ལན་ཡོང་གི་ཡང་རེད་ལ། ཡོང་བར་རེ་བ་ཡང་ཆེ། མཐར་ངའི་རྩོམ་ཡིག་འདིར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཐུགས་གནང་མཁན་ཚང་མ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུའོ།།


text:
༢༠༡༦ ལོའི་དངུལ་རྩིས་དང་དཔལ་འབྱོར་སྐོར།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ དང་ ༢༠༡༦ ལོའི་ལྷའི་ལོ་འཁོར་དངུལ་རྩིས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔྱ་ཁྲལ་གྱི་ཁྲིམས་ཡིག་ Tax Act 1961, Govt ཡི་དོན་ཚན་ 12A (b) ཡི་རྩིས་ཞིབ་སྙན་ཐོ་ལྟར་ན། འདི་ལོར་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་ཧིན་སྒོར་ 98,20,062.37 (ཨ་སྒོར་ $163,667.7) དང་། ཁྱོན་འགྲོ་སོང་ཧིན་སྒོར་ 94,48,025.48) (ཨ་སྒོར་ 157,467.09) ཆགས་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནང་འཛིན་སྐྱོང་ཆེད་འགྲོ་སོང་ཧིན་སྒོར་ 36,31,463.00 (ཨ་སྒོར་ $60,524.38) དང་། ལས་འཆར་ཁག་ལ་ཧིན་སྒོར་ 4,595,944 (ཨ་སྒོར་ $87,974.51) བཅས་ཚུད་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་ལས་དོན་ཁག་གིས་མི་གྲངས་ཇི་ཙམ་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད་མེད་ཀྱི་གྲངས་ཐོ།
- ཟླ་རེའི་གྲངས་འབོར་ལྟར་ན་འདི་ལོར་སྐད་ཡིག་འཛིན་གྲྭ་ཁག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་མཁན་ཁྱོན་སློབ་མ་གྲངས་ ༢,༢༡༡ ལ་སྐད་ཡིག་སྣ་ཚོགས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཡོད།
- སྐད་ཡིག་འཛིན་གྲྭ་ཁག་ལ་གསར་ཞུགས་སློབ་མ་གྲངས་ ༥༥༠ བྱུང་འདུག།
- གློག་ཀླད་ཀྱི་རྨང་གཞི་དང་འབྲིང་རིམ་འཛིན་གྲྭར་ཞུགས་མཁན་ཁྱོན་སློབ་མ་གྲངས་ ༨༠ བྱུང་འདུག།
- ས་གནས་རྒྱ་གར་བ་དང་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་རྣམས་ལ་གྱོན་གོས་གྲངས་ ༢༨,༠༠༠ ཙམ་རིན་མེད་དུ་སྤྲད་པ།
- ཉིན་ལྟར་མི་གྲངས་ ༥༠ ནས་ ༦༠ བར་ལ་བཅུད་ལྡན་ཞལ་ལག་སྤྲོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་ལྟར་འདི་ལོར་གསར་དུ་ཐོ་འགོད་བྱེད་མཁན་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༦༩ བྱུང་འདུག
- བོད་རིགས་སྐྱབས་བཅོལ་བ་དང་། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་སོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ཅན་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༡༢༤ ལ་རིན་མེད་མིག་བརྟག་དཔྱད་དང་། མི་གྲངས་ ༡༧ ལ་རིན་མེད་མིག་སྨན་དང་། མི་ ༡༠༢ ལ་རིན་མེད་མིག་ཤེལ་བཟོས་པ།
- བོད་རིགས་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ནས་ཡིན་པའི་མི་གྲངས་ ༡༡༨ ལ་རིན་མེད་དུ་སོ་བརྟག་དཔྱད་དང་། གློག་པར། སོ་སྟོང་པ་རྒྱོང་བ། གཙང་བཟོ་བྱེད་པ་སོགས་བྱས་ཡོད།
- འཛམ་གླིང་ཁོར་ཡུག་ཉིན་མོར་ཁོར་ཡུག་གཙང་བཟོ་དང་འབྲེལ་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༢,༡༠༠ ཙམ་ལ་ཁོར་ཡུག་གི་གལ་གནད་སྐོར་གོ་རྟོགས་སྤེལ་ཡོད།
- ཁྱོན་སློབ་མ་ ༤༡ ཙམ་ལ་རྒྱ་གར་ནང་གནས་སྡོད་ཆོག་པའི་ལག་འཁྱེར་ RC དུས་འགྱང་སོགས་ཀྱི་ཆེད་བོད་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་བ་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་ཡོན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་ངོ་སྤྲོད་རྒྱབ་གཉེར་སྤྲད་ཡོད།
- རྒྱལ་སྤྱིའི་དང་བླངས་བ་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༥༤༣ ཙམ་དང་མཉམ་ལས་དང་། ལས་ཀ་བཀོད་སྒྲིག་སོགས་བྱས།
- ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ ༡༣ དང་རིག་གཞུང་བརྗེ་རེས་བྱས་པ་བརྒྱུད། རིག་གཞུང་བརྗེ་རེས་ཀྱི་ལས་རིམ་ནང་མཉམ་ཞུགས་གནང་མཁན་སློབ་མ་སོགས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༡༤༢ བྱུང་འདུག
- ཟླ་བ་རེར་འབྲེལ་གཏུག་དུས་དེབ་གྲངས་ ༡,༠༠༠ འགྲེམ་སྤེལ་གྱིས་ལོ་གཅིག་ནང་ཁྱོན་འབྲེལ་གཏུག་དུས་དེབ་གྲངས་ ༡༡,༣༠༠ ཙམ་རིན་མེད་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས།
- བྱིས་པའི་འབྲི་ཀློག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའི་བྱེད་སྒོ་གོ་སྒྲིག་ཀྱིས་ཕ་མ་དང་ཕྲུ་གུ་གྲངས་ ༣༤༢ ལྷག་གིས་ཆ་ཤས་བླངས།
- བྱིས་པའི་སྒྲུང་དེབ་བོད་ཨིན་གཉིས་ནང་ཡོད་པ་ ༡༠༠༠ ལྷག་ཙམ་རིན་མེད་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས།
༄༅། །ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས།
༣༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས་སྙན་ཐོ།
༣༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས་སྙན་ཐོ།
༢༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོའི་ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས་སྙན་ཐོ།
༡༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལོའི་ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས་སྙན་ཐོ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ནས་ ༢༠༡༦ བར་ཀྱི་ལས་བསྡོམས་ཁག་ཅིག
- སློབ་མ་ ༡༡,༤༢༢ ལ་ང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གྱི་འཛིན་གྲྭ་ནས་ཁེ་ཕན་ཐོབ་ཡོད།
- སློབ་མ་ ༢,༩༥༥ ལ་ང་ཚོའི་གློག་ཀླད་འཛིན་གྲྭ་ནས་ཁེ་ཕན་ཐོབ་ཡོད།
- ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་སློབ་མ་ཧ་ལམ་ ༡,༥༨༡ ཙམ་གྱིས་རིག་གཞུང་བརྗེ་རེས་ཀྱི་ལས་ཞིག་ལ་ཆ་ཤས་བླངས་འདུག
- རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་ ༤༢ ལྷག་ནས་དང་བླངས་བ་ ༧, ༤༢༡ བརྒལ་བས་ལྷའི་ལས་དོན་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུས་ཡོད།
- དཔེ་དེབ་གྲངས ༣༤,༣༤༠ བོད་རིགས་དང་། ས་གནས་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་གྲྭ་དང་། དཔེ་མཛོད་ཁང་སོགས་ལ་ཞལ་འདེབས་ཕུལ་ཡོད།
- གྱོན་གོས་སྣེ་ཁ་གྲངས་ ༣༨,༠༤༧ ལྷག་བསྡུ་རུབ་ཀྱིས་ཞལ་འདེབས་ཁང་བརྒྱུད་ནས་ཞལ་འདེབས་ཕུལ་ཡོད།
- ལྷའི་འཐུང་ཆུ་གཙང་བཟོའི་ལས་འཆར་གྱི་འོག ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་ ༢༤ གསར་འཛུགས་བྱས་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་གིས་མི་གྲངས་ ༡༣,༣༠༠ བརྒལ་བར་ཁ་ཟས་གཡོ་སྐོལ་གྱི་ཆུ་དང་། འཐུང་ཆུ་གཙང་མར་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པ་རེད།
- ལྷའི་མིག་གཙང་བཟོའི་ལས་འཆཪ་གྱི་འོག། མི་གྲངས་ ༥༧༧ ལ་རིན་མེད་མིག་བརྟག་དཔྱད་དང་། མི་ ༤༤༥ ལ་རིན་མེད་མིག་ཤེལ་ཕུལ་ཡོད།
- ལྷའི་སོ་སྨན་བཅོས་ལྟ་སྐྱོང་གི་ལས་འཆར་འོག མི་གྲངས་ ༦༥༨ ལ་རིན་མེད་མིག་བརྟག་དཔྱད་དང་། གཙང་བཟོ། སོ་སྟོང་པ་རྒྱོང་བ། སོ་སྨན་སོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཐོབ་ཡོད།
- ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་བཟུང་། འབྲེལ་གཏུག་དུས་དེབ་ ༨༠,༣༠༠ དཔར་སྐྲུན་དང་རིན་མེད་འགྲེམ་སྤེལ་ཞུས་ཡོད།
- ལྷའི་བསྐུ་མཉེ་སྦྱོང་བརྡར་ལས་མི་གྲངས་ ༡༦༩ སློབ་མཐར་ཕྱིན་ཡོད།
- ལྷའི་པར་ལེན་སྦྱོང་བརྡར་ནས་མི་གྲངས་ ༦༧ སློབ་ཐོན་བྱུང་ཡོད།
- ལྷའི་སྤྱི་ཐབ་ནས་དགོས་མཁོ་ཅན་གྱི་མི་གྲངས་ ༥༠ ནས་ ༦༠ ཙམ་ལ་ཉིན་ལྟར་གུང་ཚིགས་ཕུལ་བ་བརྒྱུད་ད་བར་བསྡོམས་པའི་མི་གྲངས་ ༧༢༥ ཙམ་ལ་ཁེ་ཕན་ཐོབ་ཡོད།
- བོད་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་ཞིང་རྒྱ་གར་ནང་དུ་ཡོང་དོན་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་ཡིན་ཞེས་ཐོ་འགོད་ཟིན་པའི་ཁྱོན་སློབ་ཕྲུག་གྲངས ༧༧༠ ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཆ་རྐྱེན་ལྟར། ལྷའི་སྐད་ཡིག་འཛིན་གྲྭ་ཁག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་ངོ་སྤྲོད་རྒྱབ་གཉེར་སྤྲད་ཡོད།
- ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ནས་བཟུང་གོ་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་པའི་ཤེས་ཡོན་དང་སློབ་གསོའི་སྐོར་གྱི་གསུང་བཤད་ཀྱིས། ཕ་མ་དང་སློབ་ཕྲུག་ ༦༩༢ ལ་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད།
- རྒན་རྒོན་ ༡༣༠ ལ་ལྷའི་རྒན་རྒོན་ལྟ་སྐྱོང་གི་ལས་གཞིའི་ཁེ་ཕན་ཐོབ་ཡོད།


text:
སྨན་རྩིས་ཁང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་ ༡༠༡ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༣ ནི་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ྋསྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བཙན་བྱོལ་དུ་བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས་ཁང་འདི་ཉིད་ཕྱག་བཏབ་ནས་མི་ལོ་ ༥༦ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་གྱི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན་འདི་ལོ་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་ལྷ་ལྡན་སྨན་རྩིས་ཁང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ ༡༠༡ འཁོར་བའི་སྐལ་བཟང་གི་དུས་ཚིགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་འཁེལ་ཡོད་པས་འདི་ག་དབུས་སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་འདི་ལོའི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་སྨན་རྩིས་ཁང་དབུ་བརྙེས་པའི་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི་མཛད་སྒོ་གནང་ཡོད།
ཉིན་དེ་སྔ་དྲོ་ཕྱག་ཚོད་ ༡༠:༣༠ ཙམ་ལ་སྨན་རྩིས་མཐོ་སློབ་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞི་དབུ་འཛུགས་ཞུས་སྐབས། མཛད་སྒོའི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་འབུམ་རམས་པ་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་དང་། དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་བཀའ་བློན་ཆོས་སྐྱོང་དབང་ཕྱུག་མཆོག དེ་བཞིན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་ཀ་བ་གསུམ་དང་། གཞུང་འབྲེལ་དང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་མཛད་གཙོ་དང་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ། གསར་འགོད་པ། ལྷག་པར་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཚེ་རིང་བཀྲིས་མཆོག་གི་གཙོས་འགོ་མང་ཡོངས་འདུ་འཛོམས་གནང་ཡོད།
མཛད་སྒོའི་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མེས་པོ་དམ་པ་རྗེ་བཙུན་གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོའི་གསོལ་འདེབས་རྟ་དབྱངས་དང་བཅས་འདོན་པ་དང་སྦྲགས་སྐུ་མགྲོན་ཡོངས་ལ་གསོལ་ཇ་འབྲས་སིལ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དེ་འཕྲལ་སྨན་རྩིས་ལས་སློབ་ཁག་གཅིག་ནས་སྨན་རྩིས་ཁང་གིས་གསར་རྩོམ་ཞུས་པའི་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་གྱི་གླུ་དབྱངས་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པ་ཞིག་ལེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་སྨན་རྩིས་སློབ་ཕྲུག་ཁག་གཅིག་ནས་ཀྱང་ཡིད་དབང་ཅིག་ཅར་དུ་འཕྲོག་ནུས་པའི་ཆོལ་གསུམ་མཐུན་སྒྲིལ་ཞེས་པའི་འཁྲབ་གཞས་ཞིག་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པས་འདུས་པ་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་པོ་བྱུང་ཡོད།
དེ་ནས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་མཆོག་ནས་ལས་བསྡོམས་གནད་བསྡུས་ཤིག་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པའི་ནང་དུ། གཙོ་ཆེར་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ངོ་སྤྲོད་དང་། སྲིད་ཇུས། འདས་ལོ་ལྔའི་ནང་གི་ལས་དོན་དང་མ་འོངས་བྱ་འཆར་སྐོར་གསུངས་གནང་སོང་། དེ་ཡང་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ལས་འགན་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ནི་རྒྱལ་དབང་ྋསྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྐུའི་འཕྲོད་བཞེས་ཞབས་ཞུ་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྟེན་སྐུ་བཅར་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མགོན་པོ་གང་གི་སྐུའི་འཕྲོད་བཞེས་དང་མཐུན་པར་ལྗགས་སྨིན་དང་གསོལ་སྨན་གཞུང་ལུགས་མན་ངག་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པར་སྦྱོར་འབུལ་ཞུ་བཞིན་པ་དང་། སྐར་དཔྱད་རྩིས་རིག་སྡེ་ཚན་ནས་སྐུའི་དགུང་ཀེག་རིགས་ལ་ཀེག་རྩིས་རྣམས་འཚེམས་ལུས་མེད་པར་འབུལ་ལམ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་སྐོར་དང་། སྨན་རྩིས་ཁང་གི་སྡེ་ཚན་ཁག་དང་ལས་སློབ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ཚད། སྨན་རྩིས་ཁང་གི་སྒྲིག་གསལ་གནས་རིམ་ཁག་གི་ཤེས་ཚད་ཆ་རྐྱེན་སྟེང་འཛིན་སྐྱོང་བཀོད་ཁྱབ་ངོ་བོར་བཏང་ཏེ་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཤེས་ཚད་ཆ་རྐྱེན་སྤར་ཡོད་སྐོར། སྨན་རྩིས་ཁང་གིས་ཉམ་ཐག་དང་ལས་བྱེད་གསར་འབྱོར་གྲྭ་བཙུན་སློབ་ཕྲུག་སོགས་ལ་སྨན་སྦྱིན་འབུལ་བ་ཟླ་རེ་ཆ་སྙོམས་སུ་ཧིན་སྒོར་འབུམ་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་གཏོང་བཞིན་པའི་སྐོར། གཞན་ཡང་ཉམ་ཐག་འདེམས་སྒྲུག་བྱ་ཚུལ་དེ་ནི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཉམ་ཐག་འདེམས་སྒྲུག་སྲིད་ཇུས་ལས་ཀྱང་གུ་ཡངས་ཡོད་སྐོར་དང་། ལྷག་པར་འགན་འཛིན་ཚེ་རིང་བཀྲིས་མཆོག་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ལས་ཁུར་ཞུས་ནས་ལོ་ལྔ་འཁོར་བཞིན་པའི་དུས་སྐབས་འདིར་དེ་སྔ་༢༠༡༡ - ༢༠༡༢ རྩིས་མཚམས་སྐབས་དང་དཔྱད་བསྡུར་མཛད་པས་ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཕྱིན་ཡོད་སྐོར་རྩིས་ཁྲའི་ལམ་ནས་གསལ་བསྟན་གནང་བ་དང་། གཞན་ཡང་སྨན་རྩིས་ཁང་ལ་སྨན་རྒྱུའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཕྱིར་འཆར་གཞི་སྐོར། ནད་རིགས་སྔོན་འགོག་ཆེད་སྨན་རྩིས་ཁང་ནས་ལས་གཞི་སྣ་ཚོགས་བརྩམས་དང་རྩོམ་བཞིན་སྐོར། སྨན་རྩིས་ཁང་གི་མིའི་ནུས་ཤུགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་དེ་ཇི་ལྟར་གཏོང་བཞིན་པའི་སྐོར། སྨན་རྩྭ་འདེབས་ལས་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཕྱོགས་དང་། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་སེམས་ནད་དཀའ་ངལ་དེ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས་རིག་གཞུང་ནས་སེམས་ཁམས་འཕྲོད་བསྟེན་སླད་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཕྱིར་ལས་གཞི་སྒྲུབ་བཞིན་པ་དང་འཆར་གཞི་སྐོར། སྨན་རྩིས་ལས་སློབ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་འཕྲོད་བསྟེན་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་ཤེས་ཡོན་གོང་འཕེལ་གཏོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་སྨན་རྩིས་ཁང་དང་ཁ་ཆེ་རྒྱལ་ཁབ། Emory ནུབ་ཕྱོགས་ཤེས་ཡོན་བསྟི་གནས་ཁང་སོགས་ཀྱི་དབར་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཡོད་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་རྒྱས་པར་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད།
དེ་ནས་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་གིས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཞབས་ལོ་སུམ་ཅུ་སོན་པ་གཉིས་དང་། ཞབས་ལོ་ཉི་ཤུ་སོན་པ་ལྔ་ལ་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་གསོལ་བསྩལ་གནང་། དེ་བཞིན་སྨན་རྩིས་ཁང་ནས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་པའི་དེབ་རིགས། ༡། ལུས་ཀྱི་ལྷན་སྐྱེས་སྲིན་རིགས་དཔྱད་གཞི་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ༢། རྩ་ཆུའི་ལྷན་ཐབས་ཀྱི་རྩ་འགྲེལ། ༣། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ལས་ཆམ་རིམས་ནད་གཞི་སྔོན་འགོག དེབ་ཕྲེང་༡༠ ༤། ཡོ་ག་ལས་ནད་རིགས་སྔོན་འགོག་ཤེས་བྱ། ༥། Centenary Report of Men-Tsee-Khang 1916-2016 Book 1 ༦། བཙོ་ཐལ་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་སྙན་ཐོ་ཞིག་བཅས་དབུ་འབྱེད་གནང་། དེ་བཞིན་དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་འཕྲོད་བསྟེན་བཀའ་བློན་ཆོས་སྐྱོང་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ནས་སྨན་རྩིས་མཐོ་སློབ་ཁང་གི་སྨན་སློབ་སྐབས་ ༡༨། ༡༩། དང་རྩིས་སློབ་སྐབས་ ༩། ༡༠། བཞིའི་ལོ་འཁོར་རྒྱུགས་འབྲས་རྩེ་ཐོན་སོན་པ་གསུམ་རེ་དང་། ལོ་རེའི་རྩེ་ཕུད་སློབ་མ། སྤྱི་པའི་རྒན་བདག་བཅས་ལ་ལག་ཁྱེར་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་གསོལ་བསྩལ་གནང་།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་ནང་སྨན་རྩིས་ཁང་ནས་གསོལ་སྨན་ཁག་བཅུ་དེང་རབས་དང་མཐུན་པ་གཟའ་བདེ་སྤྱོད་བདེ་ཡོང་ཆེད་སྨན་ཁུ་བཟོ་སྦྱོར་ཞུས་ཡོད་པ་ནས་སྨན་སྣ་དྲུག་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ཡན་ལག་སྨན་ཁང་ཁག་ལ་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས་ཟིན་པར་བརྟེན། ད་ཐེངས་མཛད་སྒོའི་སྟེང་སྨན་ཁག་བཞི་ཡོད་དེ། ༡། སྟར་བུ་ལྔ་པ། ༢། ནོར་བུ་བདུན་ཐང་། ༣། སོ་སྣུམ་བདུན་པ། ༤། འཕྲུལ་ཐང་། བཅས་མི་རྗེ་འཕྲོད་བསྟེན་བཀའ་བློན་མཆོག་གི་ཕྱག་ནས་དབུ་འབྱེད་གནང་ཡོད།
དེ་མཚམས་དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་མི་རྗེ་འཕྲོད་བསྟེན་བཀའ་བློན་མཆོག་ནས་གསུང་བཤད་གནང་དོན། སྨན་རྩིས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་མཆོག་ནས་འདས་པའི་ལོ་ལྔའི་རིང་ཕྱག་ལས་གང་གནང་བ་དང་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་པ། ལས་གཞི་དང་ལས་འཆར་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་བསྡོམས་ཞིབ་ཕྲ་ཞིག་གསུངས་པར་དགའ་བསུ་ཞུ་བ་དང་ལྷན་ཁང་ངོས་ནས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་གི་ཡོད་སྐོར་གསུངས། དེ་བཞིན་མུ་མཐུད་ནས། སྔ་ལོ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་བརྒྱ་སྟོན་མཛད་སྒོའི་སྐབས་མགོན་པོ་གང་གིས་བཀའ་སློབ་གང་དང་གང་ཕེབས་པ་རྣམས་ལམ་སྟོན་ཉིད་དང་། མ་འོངས་ང་ཚོས་ཕྱག་ལས་གནང་ཕྱོགས་དང་དམིགས་ཚད་བཟུང་ས་ལྟ་བུ་འགྱུར་ཡོད་པ་དེ་རིང་གི་དུས་སྐབས་བརྒྱུད་ནན་པོ་བྱས་ནས་ཞུ་འདོད་བྱུང་བ་དང་། སྨན་རྩིས་ཁང་ཐོག་མར་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་བཟུང་ད་བར་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་འགོ་མང་ཡོངས་ནས་བོད་རིགས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ནད་གཞི་བཅོས་ཐབས་ཐོག་ལ་འབད་བརྩོན་རབ་དང་རིམ་པ་མང་པོ་གནང་ཡོད། དུས་རིམ་དེའི་ནང་གཙོ་བོ་སྨན་གསར་བཟོ་བྱས་པ་དང་། སྨན་གྱི་ལམ་ནས་ནད་རིགས་བཅོས་ཐབས་བྱས་པ་དེ་གསོ་བ་རིག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཕྱི་ལུགས་དང་ལྷག་པར་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ལ་ཆ་བཞག་ན་བརྒྱད་ཅུའི་མགོ་སྟོད་ལ་གསར་འཛུགས་གནང་ཡོད། དེ་དུས་བཅོས་ཐབས་ཐོག་ལ་འབད་བརྩོན་ཤུགས་ཆེ་གནང་ཡོད་པ་མངོན། དེར་བརྟེན་སྔོན་འགོག་གི་ཆ་ལ་སྤྱིར་ཕྱག་ལས་གནང་ཡོད་ཀྱང་ཤུགས་ཇི་ཙམ་རྒྱག་ཐུབ་ཡོད་མེད་དེ་དྲི་བ་གཅིག་ཆགས་ཡོད་པས་རྐྱེན་གྱི་བཀའ་སློབ་དེ་ཕེབས་ཡོད་པར་གསུངས། སྨན་རྩིས་ཁང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་སྲ་བརྟན་གནས་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ་དེའི་བརྒྱུད་ནས་བོད་ཀྱི་ཐུན་མིན་སྨན་རྩིས་རིག་གཞུང་འདི་ཁྱབ་འཕེལ་འགྲོ་དགོས་པ་དང་། སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ལ་ཉེན་ཁ་འཕྲད་སྲིད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འགོག་ཐབས་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་པ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཆགས་འདུག སྨན་རྩིས་ཁང་ནས་ནད་རིགས་སྔོན་འགོག་ཐོག་ནད་རིགས་ཁག་དང་དབུགས་སྦྱོང་དང་ལུས་སྦྱོང་ཐོག་དེབ་ཆུང་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་པ་དང་། འོད་སྡེར་བརྒྱུད་ལམ་སྒོ་ནས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གཏོང་བ་དང་། ས་གནས་ས་ཐོག་ལ་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནད་རིགས་སྔོན་འགོག་ཐོག་གཏམ་བཤད་གནང་བཞིན་ཡོད་ལ་ལྷག་པར་ཕྱི་ལུགས་དང་གསོ་རིག་བཟུང་སྦྲེལ་ཐོག་ནས་ནད་རིགས་སྔོན་འགོག་གོ་རྟོགས་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་འདུག་གསུངས་སོང་། དེ་བཞིན་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གཞུང་གི་རྒྱུན་འཛིན་མཁན་དེ་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཆགས་ཡོད་ལ་འབྱུང་འགྱུར་དུས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཁ་ཚུར་བསྐོར་ནས་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་དུས་རྒྱུན་དུ་ཐུགས་ལ་བཅང་དགོས། གསོ་རིག་སྨན་སྣ་སྦྱོར་སྡེ་བྱེད་སྐབས་གཙོ་བོའི་སྨན་དེ་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་སྨན་ཚབ་གཞན་གང་གཏོང་དགོས་པའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ནས་གསར་བསྐྲུན་གནང་ཐབས་ལ་ཐུགས་སྣང་གནང་དགོས་པ་དྲན་གྱི་འདུག་སོགས་གསུང་བཤད་རྒྱས་པར་གནང་ཡོད།
མཐར་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་མི་རྗེ་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་གསུང་བཤད་གནང་དོན་དུ། འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་ལྟར་ད་ལྟའི་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཚེ་རིང་བཀྲིས་ཁོང་བསྐྱར་དུ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་དུ་བསྐོ་བཞག་བྱུང་བར་བཀའ་ཤག་ཚབ་བྱས་ནས་བཀྲིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ད་ལྟ་སྨན་རྩིས་སློབ་མའི་རྒྱུགས་འབྲས་སྒྲོགས་སྦྱང་སྐབས་རྩེ་ཕུད་ཕལ་ཆེ་བ་བུད་མེད་རེད་འདུག་ལ་དེ་སྔ་ཚོགས་ཁང་དེ་ཉིད་ནང་དུ་བུད་མེད་ནུས་སྟོབས་གོང་འཕེལ་གྱི་ཚོགས་འདུ་བསྐོངས་བ་འགྲིག་འདུག་སྙམ་པ་བྱུང་གསུངས། དེ་བཞིན་མུ་མཐུད་ནས། སྨན་རྩིས་ཁང་འདི་ཐོག་མའི་ཆ་ལ་སྨན་པ་གཅིག་དང་སློབ་ཕྲུག་བཞི་ཡོད་པའི་སྐབས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ཕེབས་པ་རྣམས་མི་རབས་རྒན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་གསུང་ཅི་སྒྲུབ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ལྟའི་ཡར་རྒྱས་འདི་ཕྱིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཐོག་མའི་འབྱུང་རབས་རྣམས་ནམ་ཡང་བརྗེད་རྒྱུ་མེད་ལ་དེའི་སྟེང་སྨན་པ་དང་། ལས་བྱེད་སོགས་སུ་ཡིན་རུང་དུས་རྟག་ཏུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་རྣམས་ཐུགས་ལ་བཅང་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ད་ལྟའི་ཆར་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་སྨན་དེ་དག་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ལས་གནོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་མཁན་མེད། འོན་ཀྱང་སྨན་གྱི་སྤུས་ཚད་ཞན་དུ་ཕྱིན་ནས་གནོད་པ་འདྲ་བྱུང་ན་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཐོག་ནས་སྨན་རྩིས་ཁང་ལ་མིང་ཆད་ཡོང་བ་དང་། བོད་པའི་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ན་ཚ་ཚོད་དཔག་བྱས་པ་ལས་བཅོས་ཐུབ་ཀྱི་མིན་འདུག་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་དེ་འདྲ་ཡོང་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན། ཁྱབ་བསྒྲགས་དེ་འདྲ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡིན། ད་ལྟའི་བར་སྨན་གྱི་སྤུས་ཀ་ལེགས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལས་ལྷག་ཏུ་གཏོང་དགོས་པ་དང་། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཞིབ་འཇུག་གནང་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ནད་པས་སྨན་པ་བསྟེན་གཏུགས་འགྲོ་སྐབས་སྨན་པ་འཕྲོད་དང་མ་འཕྲོད་ཡོང་བཞིན་ཡོད། སྨན་པ་སྐད་གྲགས་ཇི་ཙམ་ཆེ་ཡང་རྣམ་འགྱུར་དང་བཀའ་མོལ་གནང་སྟངས། ཡ་ལན་བྱེད་སྟངས། བསླབ་བྱ་གནང་སྟངས་སོགས་རྩུབ་པོ་དང་དུས་ཚོད་མེད་མདོག་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནད་པའི་ངོས་ནས་རྣམ་རྟོག་ཟ་ཞིང་བརྟག་དཔྱད་ཡག་པོ་བྱེད་ཀྱི་མེད་པའི་ཚོར་སྣང་བྱུང་སྲིད། སྨན་རྩིས་ཁང་གི་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཆེ་ཤོས་དེ་མི་དང་མིའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་བཞག་ཐུབ་པ་དེ་ཡིན། སྨན་པ་རྣམས་རྩ་ཆུ་བརྟག་པའི་སྐབས་འཇམ་པོའི་སྒོ་ནས་དང་བྱང་སེམས་གཙོ་བོ་གཞི་བཞག་བྱས་ནས་གནང་དགོས་པ་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེ། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སྨན་པ་དང་ནད་པའི་དབར་འབྲེལ་བའི་དུས་ཚོད་ཐུང་ཐུང་དང་རྩུབ་པོ་ཆགས་དུས་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། ང་ཚོའི་སྨན་པ་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་ནད་པར་བརྟག་པའི་སྐབས་སེམས་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་བསླབ་བྱ་སོགས་བྱས་པས་ནད་པའི་ཡིད་འཕྲོག་ཐུབ་ལ་ན་ཚ་བརྒྱ་ཆ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་རང་བཞིན་གྱི་དྲག་སྐྱེད་བྱུང་ཐུབ་པ་ཡིན། དེ་ཚོ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་སློབ་གྲྭའི་གནས་སྐབས་ནས་བསླབ་ཅིང་ཐུགས་ལ་གཉར་གནང་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་སྔ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཧར་ཝཌ་འཕྲོད་བསྟེན་སློབ་གྲྭར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་ངས་ངོ་ཤེས་པ་སེམས་ཁམས་རིག་པ་གྲགས་ཅན་ཞིག་གིས་ཁོང་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་འདྲེན་ཞུ་དགོས་དོན་སྐོར་གསུངས་གསལ། ནུབ་ཕྱོགས་ནང་དུ་སེམས་ནད་སྨན་པས་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ནང་སེམས་གཙོ་བོ་གཞི་བཞག་གི་མེད་ལ་ཀླད་པ་དེ་གཙོ་བོར་བཟུང་གི་ཡོད་པ་དང་། སེམས་དེ་ཁས་ལེན་གྱི་མེད་ཚུལ་སྐོར་གསུངས་སོང་། སེམས་དེ་གང་རེད་ཞུས་སྐབས་སེམས་ནི་ཀླད་པ་ལས་གཞན་པ་མེད་ཚུལ་དང་། Mind is what brain does and what brain says (སེམས་ནི་ཀླད་པས་གང་བྱེད་དང་གང་བཤད་ཡིན།) དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ནང་སེམས་དེ་གཙོ་བོ་འཛིན་པས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་སྨན་པ་རྣམས་ནས་དེའི་ཐོག་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། གང་ཡིན་ཞུས་ན་ང་ཚོ་ལ་ནུབ་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་དུས་ཚང་མས་དོ་སྣང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས། སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་ཡུན་རིང་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཚོ་ལ་ཡིད་རང་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་བ་དང་། གང་ཡིན་ཟེར་ན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་འཕོ་སྒྱུར་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་ལས་བྱེད་ཀྱང་དེ་བཞིན་འཕོ་སྒྱུར་འགྲོ་བ་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ཡུན་རིང་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་དཀོན་པོ་ཡིན་པར་བརྟེན་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་གི་ཡིན་སོགས་གསུང་བཤད་རྒྱས་པར་གསུངས་གནང་སོང་།
མཇུག་ཏུ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་ཚེ་རིང་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས་གསོ་རིག་བསྟན་རྒྱས་སྨོན་ལམ་སྐད་གསང་མཐོ་པོའི་ངང་འདོན་ཞིང་སྨན་རྩིས་ཁང་དབུ་བརྙེས་པའི་དུས་དྲན་གྱི་མཛད་སྒོ་མཇུག་སྒྲིལ་གནང་སོང་།།
མཐའ་མའི་འདོན་ཐེངས་།: 10.04.2017 ཉིན། 10:45 AM<< སྔ་མ།


text:
རྒྱ་གར།
རྒྱ་གར། གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་རྒྱ་གར་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་(རྒྱ་གར་སྐད་དུ།: भारत गणराज्य) ཞེས་འབོད་པ་དང་། ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ། འཛམ་གླིང་གི་མི་འབོར་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ་ཡིན་པ་དང་། ས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆ་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཨང་བདུན་པར་སླེབས་ཀྱི་ཡོད། མ་ཟད་དམངས་གཙོ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཤོས་ཞིག་ཡིན། ཨེ་ཤི་ཡ་གླིང་ཆེན་འདིའི་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་ཞིང་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། རྒྱ་གར་གྱི་སྐམ་ས་ཆེན་མོ་ནི་གོ་ལ་ཕྱེད་བྱང་མའི་ཕྱོགས་སུ་འཕྲེད་ཐིག་ 804’N ནས་ 3706’N ཡི་བར་དང་། གཞུང་ཐིག་ 6807’E ནས་ 97025’E ཡི་བར་དུ་ཆགས་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཨ་རབ་རྒྱ་མཚོ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་བངྒལ་གྱི་མཚོ་ཁུག ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་གར་རྒྱ་མཚོ་བཅས་ཀྱིས་བསྐོར་ཡོད། ཡུལ་འདིའི་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ 3.28 ཡོད་པ་དང་། བྱང་གི་ཀཱསྨིར་མངའ་སྡེ་ནས་ལྷོ་ཡི་ཀཱན་ཡ་ཀཱུ་མ་རི་དབར་བར་ཐག་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ 3,214 ཡོད། དེ་བཞིན་ཤར་གྱི་ཨ་རུ་ནཱ་ཅལ་མངའ་སྡེ་ནས་ནུབ་ཀྱི་གུཇ་རཱཏ་དབར་བར་ཐག་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ 2,933 ཡོད། ས་ཆའི་ཆགས་སྟངས་ནི་དཔངས་མཐོ་བའི་རི་བོ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བྱེ་ཐང་། བྱང་ ཕྱོགས་གྱི་བདེ་ཐང་། ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་མཐོ་སྒང། མཚོ་ཁ་དང་གླིང་ཕྲན་ སོགས་སྣ་མང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཡོད། ས་ཁྱོན་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་གནམ་གཤིས་དང་རྩི་ཤིང་། སྲོག་ཆགས། རིག་གནས་སོགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད།
རྒྱ་གར་ལ་སྐམ་ས་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་བདུན་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི། བོད་དང་བལ་ཡུལ། འབྲུག། བངྒ་ལ་དེཤ། འབར་མ། པཀི་སྟཱན། ཨཧྥ་ག་ནི་སྟཱན་བཅས་ཡིན། ད་དུང་རྒྱ་མཚོས་བར་ཆོད་ཅིང་ཕན་ཚུལ་ཁ་སྤྲོད་དུ་གནས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཤྲི་ལངྐ་ཡིན། རྒྱ་གར་གྱི་ཆ་ཤས་ ཨན་ཌ་མན་དང་ནཱི་ཀོ་རྦར་གླིང་ཕྲན་ནི་ཐེ་ལན་ཊ་དང་ཨིན་རྡོ་ནི་ཥི་ཡ་བར་མཚོ་ཐོག་རྒྱལ་མཚམས་འབྲེལ་ཡོད། པཀི་སྟཱན་དང་བངྒ་ལ་དེཤ་གཉིས་ནི་སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ཡང་ཕྱིས་སུ་ལོགས་སུ་གྱེས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་གྱེས་པ་རེད།
རྒྱ་གར་ནི་སེང་གེ་གཙང་པོའི་གཤོངས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་དར་བའི་གནས་ཡིན་པ་དང་ད་ལྟའི་ཆར་པ་ཀི་སི་ཐན་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཧར་པན་གནའ་རྫས་ལས་རྒྱ་སྐྱེད་དང་དབང་ཤུགས་སོགས་རྟོགས་ཐུབ། ཧིན་རྡུ་ཆོས་ལུགས་དང་། ནང་ཆོས། ཇིན་ཆོས་ལུགས། སིག་ཆོས་ལུགས་བཅས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། མ་ཟད་ ཇུ་ཌའི་ཆོས་ལུགས། ཛོ་རཱས་ཊི་ཆོས་ལུགས། ཡི་ཤུ་ཆོས་ལུགས། ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་བཅས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དང་པོའི་ནང་དར་ཁྱབ་བྱུང་། དེས་རྐྱེན་པས་སྣ་མང་རིག་གཞུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་རྒྱ་གར་སྐམ་ས་ཆེན་མོ་ཁྱོན་དུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་། ཕྱིས་སུ་རིམ་པས་ རྒྱ་གར་ནང་དབྱིན་ཇི་དབང་ཤུགས་སླེབས་ཏེ་མངའ་ཁོངས་ཡོངས་སུ་ཟླ་སྒྲིལ་བྱས། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་ནས་བཅུ་དགུ་བར་ཤར་རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇིའི་ཚོང་འབྲེལ་ཀུང་སིས་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གྷན་དྷི་མཆོག་གི་དབུ་ཁྲིད་འོག་དབྱིན་གཞུང་གི་བཀོད་ཁྱབ་མི་བརྩི་བའི་ཞི་རྒོལ་ལས་འགུལ་(འཆི་གསོན་དབྱེ་ཐག་གཅོད་པའི་ལས་འགུལ) གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་སྤེལ་བས། ཕྱི་ལོ་ 1947 ཟླ་ 8 ཚེས་ 14 ཡི་མཚན་དཀྱིལ་དུ་རྒྱ་གར་ལ་རང་བཙན་ཐོབ།
.
ནང་དོན།
ཐ་སྙད་བྱུང་ཚུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ཞེས་པ་དེ་ཡང། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཤཀྱ་ཐུབ་པ་དང་མཁས་གྲུབ་བླ་མེད་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་སོགས་བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་དུ་མ་ཞབས་བཅག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་འབོད་ རྒྱ་གར་ཞེས་པ་ནི་ཐག་རིང་གི་ཡུལ་གྲུ་དང་ དེར་གནས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་སྲོལ་ཡོད་པས་སོ། དབྱིན་སྐད་དུ་ ཨིན་རྡི་ཡ་ཞེས་འབོད་པ་དང་། དེ་ཡང་ཏ་ཟིག་ཡུལ་སྐད་དུ་སེང་གེ་གཙང་པོར་ ཨིན་རྡུ་ས་ཞེས་འབོད་པ་ལས་བྱུང་། ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་ སཱིན་རྡུ་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན། གནའ་རབས་ཀྱི་གྷི་རི་སི་སྐད་དུ་ ཨིན་རྡུ་ཞེས་འབོད་པ་དང་། དོན་དུ་སེང་གེ་གཙང་པོའི་ཉེ་གདྭབས་སུ་གནས་པའི་མི་ལ་ཟེར།
རྒྱ་གར་བ་རང་ཉིད་ནས་བྷར་ར་ཊ་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། རྩ་ཁྲིམས་ནས་གཞུང་འབྲེལ་ཀྱི་མིང་དུ་ངོས་འཛིན་དུ་གནང་ཡོད། རྒྱ་གར་སྐད་རིགས་འདྲ་མིན་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཧིན་རྡུ་ཆོས་ལུགས་ནང་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་རབས་རྒྱལ་པོ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཀྱི་མིང་ཡིན།
མིང་གཞན་ཞིག་དུ་ཧིན་རྡུ་སི་ཐན་ཞེས་ཀྱང་འབོད། པཱར་ཤན་སྐད་དུ་ ཧིན་རྡུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་པ་གནས་པའི་ཡུལ་ལ་ཟེར།
འཛིན་སྐྱོང་མངའ་ཁོངས།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་གར་ནི་ས་ཁྱོན་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང་སྐད་ཡིག་མང་པོ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པས། ཡུལ་མིའི་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཛིན་སྐྱོང་ཚགས་ཚུད། ལས་དོན་མཉམ་སྒྲུབ། བདེ་སྐྱིད་མཉམ་མྱོང་སོགས་ཀྱི་ཆེད་རྒྱལ་ཁབ་ཧྲིལ་པོ་དེ་མངའ་སྡེ་28 དང་ཐད་སྐྱོང་ས་ཁུལ་7 ལ་བགོས་ཡོད། ས་ཁྱོན་གྱི་ཆ་ནས་རཱ་ཇ་སྠཱན་ནི་མངའ་སྡེ་ཆེ་ཤོས་དང་། ཆུང་ཤོས་ནི་གྷོ་བ་(Goa)རེད། མངའ་སྡེ་དེ་དག་ཀྱང་རྫོང་དང་གྲོང་གསེབ་རིམ་པར་དབྱེ་ནས་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་དབུས་གཞུང་ནི་རྒྱལ་ས་དིལླིར་ཆགས་ཡོད།
ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་གར་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་འདིར་གཟིགས་རོགས།
ས་ཁམས་ཆགས་ཚུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་གར་ནི་རི་བོ་དང་མཐོ་སྒང་། གཤོངས་ས། བདེ་ཐང་། མཚོ་ཁ། གླིང་ཕྲན་སོགས་ས་དབྱིབས་དུ་མས་གྲུབ་ཡོད་པ་ལས། ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་། གངྒཱའི་བདེ་ཐང་། ཌེཀྐན་མཐོ་སྒང་བཅས་དབྱེ་བགོད་གསུམ་དུའང་ཕྱེ་ཆོག་པ་ཡིན། དེ་ལས་ཧི་མ་ལ་ཡ་ཞེས་པ་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དང་བོད་སྐད་དུ་རི་བོ་གངས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། རི་བོ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་གི་རི་བོ་མཐོ་ཤོས་དང་རི་རྒྱུད་རིང་ཤོས་ཤིག་ཡིན། ཧི་མ་ལ་ཡ་ནི་ཧི་མ་དི་རི་དང་། ཧི་མ་ཅལ། ཤི་ཝ་ལི་བཅས་རི་རྒྱུད་གསུམ་གྱིས་གྲུབ། རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་བདེ་ཐང་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་ཡོད། གངྒཱ་དང་ཧིན་དྷུ་གཙང་པོ།(སེང་གེ་ཁ་འབབ) བྲ་མཧཱ་པུཏྲ་(རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་)བཅས་དང་དེ་དག་གི་ཆུ་ལག་གིས་བྱེ་འདམ་རིམ་གསོག་གིས་བདེ་ཐང་དེ་ཆགས་པ་ཡིན། བདེ་ཐང་འདི་རྒྱ་ཆེ་ལ་ངོས་སྙོམས་པ་མ་ཟད། ས་གཤིས་གཤིན་པོ་ཡོད་ལ་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་བཟང་བས། ས་ཁུལ་འདིར་མི་ཚོགས་ཀྱང་མང་པོ་འདུས་སྡོད་བྱས་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་གར་བྱེ་ཐང་ཆེན་མོའམ་ཐཱར་བྱེ་ཐང་ (Great Indian desert) ཆགས་ཡོད། ཁུལ་དེར་སྐམ་ཤས་དང་ཚ་དྲོད་ཆེ་བས་རྩི་ཤིང་ཉུང་ངུ་ལས་སྐྱེ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། རྒྱ་གར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཕྱེད་གླིང་མཐོ་སྒང་(Peninsular plateau) ཡོད། དེའི་དབྱིབས་ཟུར་གསུམ་ཡིན་པས་ས་དབྱིབས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་མཐོང་ཐུབ། ཁུལ་འདིར་ཨ་རཱ་ཝ་ལི་རི་(Aravali hill) དང་། ཝིན་དི་ཡཱ་ (Vindhyas) དང་སཱ་ཏེ་པུ་ར་ (Satpuras) སོགས་ཀྱི་རི་རྒྱུད། ནརྨ་དཱ་ (Narmada) དང་ཏཱ་པི་ (Tapi) གཙང་པོ་སོགས་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། གཙང་པོ་འདི་དག་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བཞུར་ནས་ཨ་རབ་རྒྱ་མཚོའི་ནང་འབབ་ཀྱི་ཡོད། བྱང་རི་ (Western Ghats) སཱ་ཡ་དི་རིའི་རི་རྒྱུད་ཀྱིས་བྱང་གི་ས་མཚམས་བྱེད་པ་དང་། ཤར་རིའི་ (Eastern Ghats) རི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཤར་གྱི་ས་མཚམས་མཚོན་པར་བྱེད། རི་རྒྱུད་འདི་གཉིས་ཀྱི་འདབས་སུ་མཚོ་ཁའི་བདེ་ཐང་ (Coastal Plain) ཆགས་ཡོད་ཅིང་། ཁུལ་འདིར་རྡོ་སོལ་དང་ལྕགས་རིགས་སོགས་གཏེར་ཁའི་ཐོན་ཁུངས་ལེགས་པོ་ཡོད། མ་ཧཱ་ན་དི་དང་། (Mahanadi) གོ་དཱ་ཝ་རཱི། (Godavari) ཀྲྀཥྞཱ (Krishna) ཀཱ་ཝེ་རཱི་ (Kaveri) གཙང་པོ་སོགས་ནི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བཞུར་ནས་མཐར་བངྒལ་མཚོ་ཁུག་ཏུ་འབབ་ཀྱི་ཡོད། སྐམ་ས་ཆེན་མོ་ཕུད་ད་དུང་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ཨ་རབ་རྒྱ་མཚོའི་ངོགས་སུ་ལཀྵ་དཱིབ་གླིང་ཕྲན་ (Lakshadweep Islands) དང་། བངྒལ་མཚོ་ཁུག་ཏུ་ཨནྜ་མཱན་དང་ནི་ཀོ་བཱར་ (An- daman and Nicobar Islands) གླིང་ཕྲན་ཆགས་ཡོད།
སྐྱེས་དངོས་དང་ཁོར་ཡུག།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་གར་ལ་རྩྭ་དང་རྩི་ཤིང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་རྩ་བའི་རིགས་ལྔར་དབྱེ་བ་སྟེ། ཚ་ཁུལ་གྱི་རྒྱུན་ལྗང་ནགས་ཚལ་(Tropical evergreen forest) དང་། ཚ་ཁུལ་གྱི་ལོ་མ་དུས་སུ་ལྷུང་བའི་ནགས་ཚལ། (Tropi- cal deciduous forest) ཚེར་ཤིང་།(Thorny bushes) རི་ཤིང་། (Mountain vegetation) མཚོ་ཁའི་ཆུ་ཤིང་ (Mangrove forest) བཅས་སོ།། ནགས་ཚལ་ནི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་མང་པོ་འཚོ་གནས་བྱེད་ས་ཡིན། མིས་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་ ལ་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཟེར། རྒྱ་གར་ལ་ལྟོ་འགྲོའི་སྲོག་ཆགས་(Reptiles)དང་། ས་ཆུ་གཉིས་སྡོད་ཀྱི་སྲོག་ཆགས།(Amphibians) འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས། (Mammals) བྱ་རིགས། འབུ་སྲིན་སོགས་སྲོག་ཆགས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད། ཤིང་ནགས་གང་བྱུང་དུ་གཅོད་འབྲེག་དང་། རྨ་བྱ་དང་ཁྲུང་ཁྲུང་སོགས་བྱ་རིགས་དང་། སྟག་དང་། གཟིག གླང་ཆེན་ སོགས་རྩ་ཆེའི་སྲོག་ཆགས་རིགས་རྔོན་རྒྱག་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ལ་བརྟེན། དེང་སྐབས་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་མང་པོ་ཞིག་རྩ་སྟོང་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་འཕྲད་ཀྱིན་ཡོད། རྩ་སྟོང་འགྲོ་ཉེན་ཆེ་བའི་སྲོག་ཆགས་དེ་དག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་ཆེད་གཅན་གཟན་ཁང་དང་། གླིང་ག་སོགས་བཟོ་སྐྲུན་གང་འཚམ་བྱས་ཡོད་ནའང་། རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་རྣམས་རྩ་སྟོང་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་མུ་མཐུད་འཕྲད་བཞིན་ཡོད།