text:
དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ལ་འབྱོར་བའི་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་ལ་གནང་བའི་གསུང་བཤད།
ད་ལམ་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ནས་འཕགས་ཡུལ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ་ཆེད་གཉེར་གསུང་ཆོས་སུ་ཕེབས་མཁན་གྱི་བླ་སྤྲུལ་མཁན་པོ། དགེ་བཤེས་རྣམ་པ་དང༌། དགེ་འདུན་རྣམ་པ། བཙུན་མ་རྣམ་པ། དེ་བཞིན་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་ཕོ་མོ་རྒན་བྱིས་ཡོངས་ལ་ཞུ་རྒྱུར། ཐོག་མ་ད་རེས་ཁྱེད་རྣམ་པས་ས་ཐག་རིང་པོར་སྐུ་ངལ་དང༌། དུས་ཚོད། འགྲོ་གྲོན་སོགས་ལ་མ་འཛེམས་པར་ཆོས་དད་དང༌། བླ་སློབ། རྗེ་འབངས་ཀྱི་དམ་ཚིག་འདོར་བ་མེད་པར་དཀའ་བ་ཁྱད་དུ་བསད་དེ་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོན་མཆོག་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་སྡེ་ཆེན་པོ་ཐོག་མ་གང་དུ་གསུངས་པའི་གནས་རྒྱ་གར་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ། སྟོན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད། འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དྲུང་ནས། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཤིང་བྱ་དགུན་ར་མགོ་ཟླ་བའི་ཡར་ངོ་ལ། ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསང་སྔགས་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྨིན་བྱེད་དབང་གི་རིམ་པ་ཟབ་མོ་ཞུ་བའི་དོན་དུ། ཁྱེད་ཅག་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བོད་ཀྱི་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ས་གནས་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་རྒྱལ་སྲས་བླ་སྤྲུལ། མཁན་པོ་སློབ་དཔོན། དཀའ་རམ་དགེ་བཤེས། དགེ་འདུན་དང་བཙུན་མ། ཁྱིམ་པ་ཕོ་མོ་ཁྲི་ཕྲག་དགུ་ལ་ཉེ་བ་ཆེད་དུ་ཕེབས་པ་རྣམས་ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་གཞུང་མང་གཉིས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དགའ་བསུ་དང་འཚམས་འདྲིའི་བཀྲིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དངོས་གནས་བྱས་ན་དགའ་བསུའི་འཚམས་འདྲི་ཉིན་དང་པོ་ནས་ཞུ་དགོས་ཀྱང༌། ལས་དོན་སྣ་མང་དབང་གིས་ང་རང་འདིར་ཚེས་བཅུ་ལ་མ་གཏོགས་བཅར་མ་ཐུབ་པ་དང༌། གསུང་ཆོས་དང་གསུང་བཤད་སོགས་ཀྱི་མཛད་རིམ་གཞན་མང་པོ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་རིང་བར་དུ་མཇལ་ཐུབ་མ་སོང༌། དེ་རིང་དགའ་བསུའི་ཚབ་ཏུ་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་བའི་དུས་ཚོད་ལ་སླེབས་ཡོད། ཉིན་དང་པོ་ནས་མཇལ་མ་ཐུབ་པར་དགོངས་སེལ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དེ་རིང་དགའ་བསུ་དང་དགའ་སྐྱེལ་གཉིས་ཀ་སྡེབ་གཅིག་ལ་ཞུ་དགོས་བྱུང་སོང༌།
ཆོས་ལྡན་བོད་ཀྱི་ཞིང་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་མི་བཟད་པའི་དབང་གིས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དབུས་བོད་རིགས་ཆིག་འབུམ་ལྔ་ཁྲི་ཙམ་ཞིག་རང་ཡུལ་བྲལ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་གྱིས་གནས་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། བོད་མི་བྱིངས་རང་ཡུལ་དུ་གནས་ཀྱང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་རང་དབང་མེད་པར་གནས་དགོས་བྱུང་སྟེ་ལོ་ ༤༦ དང༌། མི་རབས་བཞི་ཙམ་སོང་བའི་སྐབས་འདིར་ད་རེས་འཕགས་ཡུལ་གྱི་གནས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་འདིར་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་མང་པོ་མཉམ་འཛོམས་དང༌། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་མདུན་དུ་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་དགའ་སྟོན་ལ་ཉིན་ཁ་ཤས་རིང་མཉམ་དུ་སྤྱོད་རྒྱུ་བྱུང་བ་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། གོ་སྐབས་འདིའི་ཐོག་ང་ཚོ་ཚང་མས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཆོས་འཆད་ཉན་དང༌། ཕྱག་མཆོད་འབུལ། སྡིག་སྤོང་དགེ་སྒྲུབ་གང་ཐུབ་བྱས་ཏེ་བོད་མིའི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་བསོད་ནམས་གོང་མཐོར་སྤེལ་ཐབས་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་གང་ཐུབ་གནང་དགོས་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བྱེས་འབྱོར་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་དང༌། ཆབ་སྲིད། ཤེས་ཡོན། རིག་གཞུང་སོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་མཁྱེན་རྟོགས་ཐུབ་པ་གནང་གལ་མ་ཟད། གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་བར་གནས་ཚུལ་དང་བསམ་ཚུལ་བརྗེ་རེས་གང་ཐུབ་གནང་དགོས། དེ་འདྲ་གནང་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཁེ་ཕན་ཡོང་རྒྱུ་མ་ཟད། བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་རྗེས་རང་རང་སོ་སོའི་ས་ཁུལ་གྱི་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཛད་འཕྲིན་དང༌། བྱེས་འབྱོར་བོད་མིའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གསལ་བཤད་གནང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད།
དེ་སྔོན་ཡིན་ན་བལ་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་སྣེ་ལེན་ཁང་གིས་བོད་ནས་ཕེབས་མཁན་ཚང་མར་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྣེ་ལེན་མཐུན་འགྱུར་གང་ཐུབ་ཞུས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་ལ་བསྙད་དེ་ ༢༠༠༥ ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་བལ་ཡུལ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་དང་བོད་མིའི་བདེ་དོན་ཚོགས་པའི་ལས་ཁུངས་གཉིས་ཀ་གློ་བུར་དུ་སྒོ་བརྒྱབས་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། དེའི་རྗེས་འབྲེལ་གྱིས་བལ་ཡུལ་སྣེ་ལེན་ཁང་གི་ལས་དོན་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐྱབས་བཅོལ་ལྷན་ཁང་ནས་དེ་སྔོན་བལ་ཡུལ་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་གནང་གི་ཡོད་པ་དེ་དག་ལུ་ཐེ་རན་ཝོལཌི་ཕའུན་ཌེ་ཤན་བརྒྱུད་ ༢༠༠༥ ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡ ནས་བརྗེ་བསྒྱུར་གནང་བ་ཡིན་སྟབས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་གཞིར་བཟུང་སྐྱབས་བཅོལ་བ་རྐྱང་པ་ལ་མ་གཏོགས་རྒྱ་ནག་གི་ལག་འཁྱེར་ཐོག་ཐོངས་མཆན་ཡོད་པའི་ཆོས་ཞུ་གནས་སྐོར་བ་རྣམས་ལ་བལ་ཡུལ་དུ་སྣེ་ལེན་མཐུན་འགྱུར་གང་ཡང་ཞུ་ཐུབ་ཐབས་མེད་པ་བྱུང་སོང་བས་ཚང་མར་དགོངས་སེལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ལམ་འདིར་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གནང་ཡུལ་དུ་བོད་ནས་ཕེབས་མཁན་ཚང་མར་བཞུགས་གུར་དང་གསོལ་ཚིགས་སྟབས་བདེ་ཞིག་དབུས་སྣེ་ལེན་ཁང་ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་བྱས་པ་ཡིན་རུང༌། འདིར་ས་ཆ་གསར་པ་དང༌། དེ་སྔ་མི་ཚོགས་འདི་འདྲ་འཛོམས་མ་མྱོང་བ་ཞིག་ཏུ་འཁེལ་བའི་དབང་གིས་ཁྱེད་རྣམ་པར་ཐུགས་བློ་ཁེངས་པའི་སྣེ་ལེན་གོ་སྒྲིག་འཐུས་ཚང་ཞུས་ཐུབ་པ་བྱུང་མ་སོང་བ་འདི་ལའང་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དགོངས་སེལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་འདིར་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་མི་ཆེན་དང༌། གནད་ཡོད་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་ཕེབས་ཡོད་ཚོད་འདུག དེ་དག་ལ་འོས་འཚམས་ཀྱི་ཤངས་ལེན་གོ་སྒྲིག་ཞུས་ཐུབ་པ་བྱུང་མ་སོང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་མཐུན་རྐྱེན་གྱི་གནས་བབ་དང༌། གཞན་དབང་སྟབས་བསྟུན་བྱ་དགོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་དགོངས་ཏེ་དགོངས་ཕྱོགས་མི་འགྱུར་བའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་སྣེ་ལེན་ཁང་དང༌། བདེ་སྲུང༌། འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་གཞན་དག་གི་ལས་བྱེད་ཚོས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཞུ་ཁུལ་བྱས་ཀྱང༌། སྐབས་རེ་སྐད་གདངས་མཐོན་པོ་དང༌། མི་སྙན་པའི་ཚིག་དེ་འདྲ་ཞུ་དགོས་པ་ཡོང་གི་ཡོད་ཚོད་འདུག དེ་དག་ལས་བྱེད་ཚོས་ལྷག་བསམ་མ་དག་པར་བསམ་བློ་ངན་པས་ཞུས་པ་མ་ཡིན་པར། ལས་དོན་མང་པོ་སྣེ་འཛོམས་དབང་གིས་ཐལ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་དགོངས་ཕྱོགས་མ་གནང་རོགས་གནང༌། བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ལྷག་བསམ་ལ་སྐྱོན་མེད་ལ། གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་གཞིས་བྱེས་བོད་མིའི་དབར་དམ་ཚིག་བསྲེ་ལྷད་མེད་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིན་པ་མ་ཟད། མུ་མཐུད་ཞུ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་ཀྱང་ཡོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
བོད་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་ཀའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུའི་ཕྲེང་བ་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་གང་དུ་གསུངས་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་འཕགས་ཡུལ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཤུལ་དུ་སྐལ་ལྡན་གྱི་སློབ་མ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོར་དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་གལ་ཆེ་བའི་རབ་བྱེད་ཁག་གི་བཤད་ལུང་དང༌། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བཀའ་དབང་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གཙང་བསྩལ་གནང་མཛད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་འདི་ནི་འབྱུང་འགྱུར་འཕགས་བོད་གཉིས་ཀྱི་བྱུང་རབས་དེབ་ཐེར་དུ་གསེར་གྱི་ཡི་གེས་འབྲི་བར་འོས་པའི་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། དེའི་སྐབས་ཐག་རིང་པོ་ནས་ཁྱེད་རྣམ་པ་དངོས་སུ་ཕེབས་ཐུབ་པ་འདི་ནི་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་གི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་གོ་སྐབས་ལེགས་ཤོས་དང༌། སྐལ་བ་བཟང་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པ་འདི་མཁྱེན་པར་མཛད་དེ་དགའ་སྒོམ་ཡི་རངས་དང་དུས་ཚོད་སྐར་ཆ་ཙམ་ཡང་ཆུད་ཟོས་སུ་མ་བཏང་བར་རྣམ་དཀར་དགེ་སྒྲུབ་མཛད་དགོས་པ་ཡིན་པ་ནི་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ཡིན་རུང་གལ་ཆེ་ནན་ཏན་གྱི་ཚུལ་དུ་གསལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
གོ་སྐབས་འདི་བཟུང་ནས་ངས་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་དང་ས་གནས་མངའ་སྡེ་ཨཱནདྲ་པྲ་དེཤ་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང༌། སྲི་ཞུ་ལས་བྱེད་རྣམ་པ། ས་གནས་ཡུལ་མི་དང་བཅས་པར་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྱི་ཆེད་གུར་ས་དང༌། ཕེབས་ལམ། འཐུང་ཆུ། འཕྲོད་བསྟེན། གློག འགྲིམས་འགྲུལ། སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་སྒོ་གང་ས་ནས་དུས་ཚོད་ཐུང་ངུའི་ནང་དུ་གྲ་སྒྲིག་རླབས་ཆེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གནང་བ་དེ་ལ་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་དང༌། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཞུས་ཏེ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་ཏེ་ལོ་ ༤༦ སོང་བའི་རིང་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་ཐབས་དང༌། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང༌། ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས། ཐུན་མིན་ལེགས་བྱང༌། དེ་དག་གི་གཞི་རྩ་སྐད་ཡིག་བཅས་མི་ཉམས་གོང་མཐོར་སྤེལ་ཐབས་དང༌། བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་རྒྱུ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བླ་ན་མེད་པའི་མཛད་འཕྲིན་སོགས་ཀྱི་སྐོར་འདས་པའི་ཉིན་མ་ཁ་ཤས་རིང་བཀའ་ཟུར་རྣམ་པ་དང༌། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་རྣམ་པས་ངོ་སྤྲོད་གང་ཐུབ་ཞུས་ཟིན་པ་ཡིན་སྟབས། ངས་བསྐྱར་ལྡབ་བྱེད་ཀྱི་མིན།
ངས་ད་རེས་ལྷན་རྒྱས་ཚོར་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་འོག་བཙན་བྱོལ་བོད་མང་གཙོའི་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་དང༌། འཛིན་སྐྱོང་གི་གནས་ཚུལ་གལ་གནད་ཆེ་བ་རེ་ཟུང༌། ལྷག་པར་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྒྱ་བོད་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་འཇུག་ངོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་ལས་རིམ་སྐོར། མ་འོངས་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ཀྱི་འཆར་སྣང་བཅས་མདོར་བསྡུས་རེ་ཞུ་རྒྱུའི་འབད་རྩོལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ཞུ་དགོས་པའང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་རེད། རྡ་ས་ནས་ཆིབས་ཞལ་མ་བསྒྱུར་གོང་གསར་འབྱོར་བོད་མི་ཚོར་མཇལ་འཕྲད་དང༌། བཀའ་མོལ་ཞུ་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་ཕེབས་པ་མ་ཟད། འདི་གར་ཆིབས་སྒྱུར་གྲུབ་པའི་རྗེས་སུའང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་དག་ཤོད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སྤྱི་ཕེབས་པར་བརྟེན་ཁ་ཟིན་སྤུ་ཟིན་གྱི་ཚུལ་དུ་མདོར་བསྡུས་རེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
ཚང་མའི་དགོངས་པར་མངའ་གསལ་ལྟར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དང༌། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་གྱི་འཐབ་རྩོད་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་དུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་རྒྱུ་གཉིས་ཡིན་པ་དང༌། དོན་གནད་དེ་གཉིས་ཐོག་འདས་པའི་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་བཞི་བརྒལ་བའི་ནང་རླབས་ཆེན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་ཡོད།
ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེའི་འོག་ཁྲིམས་བཟོ་དང༌། འཛིན་སྐྱོང༌། ཁྲིམས་ལུགས་དབང་འཛིན་བཅས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དང༌། དེ་དག་ཕན་ཚུན་འགན་དབང་ཆ་བགོས་དང་ལྗིད་མཉམ་བཏང་འཛིན་གྱི་གནས་སྟངས་འོག འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་གིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ལ་འགན་འཁྱེར་བའི་ཐོག་ནས། བདེན་པ་དང༌། འཚེ་བ་མེད་པ། ཡང་དག་པའི་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་བཅས་ཀྱི་རྩ་བའི་ལྟ་གྲུབ་གསུམ་གཞི་བཟུང་སྟེ། མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ལྗོངས་འདི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བསྟི་གནས་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་རྭ་བ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཏེ། འཚེ་བ་མེད་པའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་བསྐྲུན་རྒྱུ་དང༌། དེའི་ཆེད་དུ་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དང༌། གནས་སྐབས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་ཐབས་དང༌། ན་གཞོན་ཡོངས་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་དང་དེང་རབས་གཉིས་ཀའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་རྒྱུ། བོད་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་མ་བྱུང་བར་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང༌། ཡུལ་གྱི་གོམས་པའི་གཤིས་ལུགས། ཡང་དག་པའི་ལེགས་བྱང༌། དེ་དག་གི་གཞི་རྩ་སྐད་ཡིག་བཅས་ཉམས་མེད་རྒྱུན་འཛིན་ཐུབ་ཐབས་བཅས་ལ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན།
ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མངའ་དབང་བདག་གིར་བཞེས་པ་ནས་བཟུང་བོད་རྒྱ་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་འབའ་ཞིག་ཕྱག་བཞེས་སུ་བསྟར་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཕྱོགས་གཅིག་གི་བསམ་ཚུལ་དང་བཙན་འོག་ཏུ་བཞག་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང༌། གྲོས་མཐུན་གཞི་བཟུང་ལག་ལེན་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་ཐབས་ཐུགས་བསམ་རྣམ་དག་གིས་འབད་བརྩོན་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་གནང་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤། ༥༥ ལོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མའོ་ཀྲུ་ཞིས་དབུས་པའི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཏང་སྲིད་དམག་གསུམ་གྱི་ཆེས་མཐོའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་དང་མཇལ་འཛོམས་བཀའ་བསྡུར་དང༌། བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གནས་བབ་དང་མཐུན་པའི་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་སྲིད་བྱུས་འོག་བོད་མིའི་མངོན་འདོད་དང་མཐུན་པའི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཚད་ལྡན་ཡོང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་གནང་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་འཁོར་ལམ་འཛུགས་སྐྲུན་ཟིན་པ་ནས་བཟུང་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་ཁག་རིམ་པས་བསམ་བཞིན་ཆེད་གཉེར་གྱིས་བརྡལ་བཤིག་བཏང་སྟེ་མཐའ་མ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱ་ལའང་ཉེན་དྭོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བར་བརྟེན་བོད་མི་མང་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱིས་ ༡༩༥༩ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཞི་བའི་གྱེན་ལངས་མ་བྱས་ཐབས་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང༌། དེའི་སྐབས་སུའང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ངོས་ནས་ལན་དགུ་ཆད་མཐུད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར་ཞི་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱིས་ཐབས་ཤེས་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་གནང་ཡང་དོན་ཕན་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་མཐའ་མ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གི་བཀའ་བློན་ལས་ཐོགས་མང་ཆེ་བའང་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར་ཏེ་མི་ལོ་ ༣༠༠ བརྒལ་བའི་བར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གནས་པའི་བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དེ་བཙན་བྱོལ་དུ་གྱར་བ་དང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སས་མཚོན་བོད་མཐའ་དབུས་ཀུན་ཏུ་ཉེས་མེད་ཀྱི་བོད་མི་མང་པོར་དྲག་གནོན་ཚད་མེད་བྱས་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་ ༡༩༥༩ ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་རྒྱ་གར་ཨ་སམ་ཏེ་ཛ་པུར་དུ་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་བཙན་འོག་ཏུ་བཞག་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་རྩི་སྲུང་མ་བྱས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་བའི་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་ནས་བཟུང་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་བསྐྱར་གསོ་ཡོང་ཐབས་སུ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་མི་ལོ་ཉི་ཤུའི་རིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ནང་དུའང་ལོ་གྲངས་མང་ཙམ་གྱེན་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་མུ་མཐུད་གནས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ཕྱི་ལོ་བདུན་ཅུའི་འགོ་སྟོད་ཙམ་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་བབ་དང༌། རྒྱ་ནག་ནང་གི་འགྱུར་འགྲོས་སོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ལ་གཟིགས་ཏེ་མེས་ཚིག་མེར་གཏུག་གིས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་གཏུག་གོ་བསྡུར་གྱི་ལམ་ནས་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་དགོས་པ་དང༌། དེའི་ཆེད་བོད་རང་བཙན་བསྐྱར་གསོའི་སྲིད་བྱུས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པའི་དགོས་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་ལ་གཟིགས་ཏེ་སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་པར་བཀའ་བསྡུར་སྔ་རྗེས་བསྐྱངས་ཏེ་ནང་དོན་འོག་གྲབས་གནང་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐབས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལོར་སྐབས་དེའི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་དབུ་ཁྲིད་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱ་ལོ་དོན་གྲུབ་བརྒྱུད་བོད་རང་བཙན་མ་རྩོད་ན་གནས་ཚུལ་གཞན་དག་ཚང་མ་ཞི་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་འགྲིགས་ཆགས་ཆོག་རྒྱུའི་གྲོས་འཆར་གནང་བའི་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ནས་ཀ་ཀོར་གང་ཡང་མེད་པར་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་གང་གསུངས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབ་ཚད་ལྡན་ཞིག་བྱུང་ན་རང་བཙན་རྩོད་ཀྱི་མིན་ཞེས་ཐུགས་ཐག་གཙང་བཅད་ཀྱིས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་གཏན་འབེབས་དང་ཕྱག་བཞེས་མཛད་པ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའ?་བར་འདས་པའི་ལོ་ ༢༦ བརྒལ་བའི་རིང་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད་པར་གནས་ཡོད། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དུས་རྒྱུན་དུ་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་གལ་ཆེ་བ་དང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ལས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་དོན་གལ་ཆེ་བར་གཟིགས་ནས་གྲངས་འབོར་ཉུང་བའི་བོད་རིགས་རྣམས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་མཉམ་གནས་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ས་ཐག་རིང་ཞིང་མཚོ་ལམ་མེད་པའི་བོད་ཡུལ་ལ་དཔལ་འབྱོར་དང་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ཐོག་ཕན་ཐོགས་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་མང་ཚོགས་ལ་བོད་མིས་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་ཐོག་སྔར་ལམ་བཞིན་ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཁོང་ཚོས་གལ་ཆེར་བརྩི་བའི་མི་རིགས་མཐུན་འབྲེལ་དང་རྒྱལ་ཁབ་བརྟན་ལྷིང་སོགས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་བའི་ཁེ་ཕན་དང༌། ད་ལྟའི་རྒྱལ་སྤྱི་དང་རྒྱལ་ནང་གི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་དཔགས་ནས་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་གྱི་ལམ་ནས་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་ཡང་དག་པའི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་ཡིན། དེང་སང་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོས་དབྱིན་སྐད་དུ་ Pragmatic Policy ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་བོད་སྐད་དུ་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་ཞེས་བརྗོད་ན་འགྲིག དེ་ནི་ས་གཞིའི་ཐོག་གི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་བསྟུན་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་ཞིག་མ་གཏོགས། འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་མི་སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ཙམ་གྱི་ཐོག་ཕྱིན་ན་ལག་ལེན་འཁེལ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རླབས་ཆེའི་དགོངས་བཞེད་ཀྱི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་འདི་ད་དུང་ཁ་གསལ་དུ་གཏོང་གནང་མཛད་ཆེད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ལོར་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཞི་བའི་དོན་ཚན་ལྔ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལོར་ཡོ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་སུ་སི་ཏྲ་སི་སྦག་གྲོས་འཆར་བཅས་གལ་གནད་ཆེ་བའི་རྩ་འཛིན་གྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གཉིས་བསྩལ་གནང་མཛད་ཡོད་ཅིང༌། ཞི་བའི་དོན་ཚན་ལྔའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་རྫོགས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བསྟི་གནས་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་རྭ་བར་བསྒྱུར་རྒྱུ་གཉིས་ནི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ག་འདྲ་ཞིག་ཆགས་དང་མ་ཆགས་ལ་མ་ལྟོས་པར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང༌། ཨེ་ཤི་ཡ། ལྷག་པར་དུ་བོད་རྒྱ་གཉིས་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་ཞིག་ཡིན།
བོད་ནི་ས་བབ་ཀྱི་ཆ་ནས་ཨེ་ཤི་ཡའི་མི་འབོར་མང་ཤོས་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་གནས་པ་མ་ཟད། ཨེ་ཤི་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་པའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་མང་པོ་བོད་ཡུལ་ནས་འབབ་ཅིང༌། ཤར་གླིང་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནམ་གཤིས་དང་ཆར་ཞོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་བོད་སའི་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་ལ་རག་ལུས་པས། ཨེ་ཤི་ཡ་དང་དེའི་བརྒྱུད་ནས་འཛམ་གླིང་ལ་ཞི་བདེ་བརྟན་ལྷིང་དང་ཁོར་ཡུག་གཙང་མ་གནས་ཐབས་ལ་ཕན་གནོད་རླབས་ཆེན་འདྲེས་ཐུབ་པའི་གལ་ཆེའི་དགོངས་འཆར་ཞིག་རེད། དེའི་ཆེད་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ད་ལྟ་ཡོད་བཞིན་པ་འདིས་ཁུངས་འཁྱོལ་ཐབས་མེད་པས་རྒྱའི་མི་རིགས་དང་སྤྱི་མཐུན་མཉམ་གནས་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ན། བོད་མི་རྣམས་འདོད་བློ་ཚིམས་པའི་ཐོག་ནས་རང་དབང་དྭང་ལེན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱའི་མི་རིགས་དང་མཛའ་མཐུན་བློ་ཐག་ཉེ་བ་ཞིག་མ་བྱུང་ན་བཙན་ཤུགས་ཀྱི་འཇིགས་སྐུལ་དང༌། རྒྱུ་དངོས་ཀྱི་སླུ་བྲིད་རྐྱང་པའི་འོག་ནམ་རིང་སྒྲུང་གིས་འཁྱོལ་ཐབས་མེད་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་སྲིད་དོན་གྱི་བདག་དབང་གི་མིང་སྐམ་ཙམ་ལ་གཙིགས་ཆེར་མ་མཛད་པར་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་འཕྲལ་ཡུན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་རླབས་ཆེའི་གྲོས་འཆར་དེ་དག་བཏོན་གནང་མཛད་པ་རེད། སི་ཏྲ་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར་གྱི་ནང་དོན་དང་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་སྙིང་དོན་མདོར་བསྡུས་བསྡོམས་བརྒྱབ་ན་བོད་རིགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་དགོས་པ་དེ་རེད། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དོན་རྡོག་དེ་རེད་ལ། སི་ཏྲ་སི་སྦག་གྲོས་འཆར་གྱི་སྙིང་དོན་ཡང་དེ་རེད། ང་ཚོའི་དགོས་འདུན་ནི་བོད་རིགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་མང་པོའི་ནང་གསལ་བའི་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབ་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་དགོས་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། ད་ཕན་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་ཞེས་པ་དེ་མིང་ཙམ་མ་གཏོགས་མེད། དེ་འདྲའི་དགོས་འདུན་བཏོན་པ་དེ་ནི་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ་དང༌། རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པ། འོས་ཤིང་འཚམས་པ་ཞིག་རེད། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོར་སྲིད་དོན་གྱི་ཆོད་སེམས་ཤིག་ཡོད་ན་ལས་སླ་པོའི་ཐོག་ངོས་ལེན་གནང་ཐུབ་པ་དང༌། ཕྱག་ལེན་ལ་བསྟར་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། ཁྲིམས་མཐུན་ཡིན་པ་ནི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཚང་མ་ལ་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་ཐོབ་ཐང་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་ཆ་ཚང་ཡོད་ཡོད་པ་རེད། ཆ་རྐྱེན་དེ་ཚོའང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་བཟོས་པ་མ་ཡིན་པར། མར་ཁེ་སི་དང༌། ལེ་ཉིན། མའོ་ཚེ་ཏུང་བཅས་པའི་མི་རིགས་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་གཞི་བཅོལ་བ་ཞིག་རེད། གནད་དོན་དེ་ཚོ་རྩ་ཁྲིམས་སུ་བཀོད་པ་ཙམ་ལས་ལག་ལེན་མ་འཁྱེར་བར་བཞག་པ་ཡིན་ན་ཁྲིམས་འགལ་རེད། བོད་མིའི་གནས་བབ་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་རྩ་ཁྲིམས་དང་མི་མཐུན་པ་དང༌། ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞི་ཤོག་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པ་ལག་ལེན་ལ་མ་བཀལ་བ་དེ་ཚོ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ་དང༌། ལག་ལེན་ལ་འཁེལ་བ་བཟོ་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་ལབ་ཀྱི་ཡོད། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབ་སྤྲད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མི་རིགས་སོ་སོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ཡུལ་གྱི་གོམས་པའི་གཤིས་ལུགས། ལེགས་བྱང༌། དེ་དག་གི་གཞི་རྩ་སྐད་ཡིག་བཅས་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་ཐུབ་ཐབས་དང༌། ལྷག་པར་དུ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་རིང་ལུགས་ཀྱི་མི་རིགས་གཉའ་གནོན་དང་མི་རིགས་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་འོག་ནས་བཅིངས་བཀྲོལ་ཐོབ་ཐབས་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཐོབ་པ་དགོས་རྒྱུ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་རེད། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་ཡིན་མདོག་གིས་ས་གནས་མང་པོར་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་མིང་བཏགས་ཡོད་ཀྱང༌། ས་གནས་དེ་ཚོ་ད་ལྟའང་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཚད་ལྡན་ཞིག་བྱུང་མེད་པ་ནི་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། བྱས་ཙང་ང་ཚོས་དེ་ཚོ་མིང་དོན་མཚུངས་པ་བཟོ་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་བ་དེ་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་ཞིག་ཡིན།
བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་གྱུར་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ རྗེས་ལ་བསམ་བཏང་དྲན་སྐྱེད་བྱས་པའི་དགོས་འདུན་གསར་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་གནང་བའི་སྐབས་ནས་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་ཀྱི་མཚན་ཐོག་ནས་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བར་སྲིད་བློན་ཀྲའོ་ཨེན་ལེས་ད་ལྟ་དུས་ཚོད་མ་སྨིན་ཡང་རིམ་བཞིན་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་གྱུར་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་ཚུལ་དེ་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ༡༩༥༡ ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གིས་ཀྲང་ཅི་ཨུ་ལ་དོན་ཚན་གསུམ་འཁོད་པའི་བསམ་འཆར་བཏོན་པའི་ནང་དུའང་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། ཀྲང་ཅི་ཨུས་དེ་ལ་ཁས་ལེན་ཡང་གནང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དབུ་བརྙེས་པའི་སྐབས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་སྐུ་ཚབ་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་ཁྲན་དབྱི་དང་ལས་བྱེད་ཆེ་གྲས་ཁག་ལྷ་སར་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ལྷ་ས་དབུས་སུ་བྱས་ནས་དེའི་ཁོངས་སུ་མཚོ་སྔོན་དང༌། ཀན་སུ། སི་ཁྲོན། ཡུ་ནན་སོགས་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་རྣམས་ཟླ་བསྒྲིལ་བཏང་སྟེ་གཅིག་གྱུར་གྱི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཤིག་འཛུགས་ཐུབ་ན་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་དང་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་དབར་མཐུན་བསྒྲིལ། རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་དང་སྲ་བརྟན་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པས་དེའི་སྐོར་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་ལ་བསམ་ཚུལ་ཞུས་ན་འགྲིགས་ཚུལ་བཀའ་བསྡུར་བྱུང་ཡོད། དེའི་རྗེས་གནས་ཚུལ་འདིའི་ཐོག་ཞིབ་ཆ་འཆར་འགོད་ཆེད་ཏང་མི་རྒན་གྲས་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ ཐན་སྦའོ་ རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་ཆེད་གཏོང་གིས་ཚོགས་ཆུང་བཙུགས་ནས་ཞིང་ཆེན་ལྔའི་ས་ཁུལ་གཅིག་བསྒྲིལ་གཏོང་ཕྱོགས་ལས་འཆར་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་ནའང་རྗེས་སུ་གཡོན་ཐལ་རིང་ལུགས་དབང་གིས་ལས་དོན་བྱས་ཐུབ་མེད། མི་རིགས་ས་ཁུལ་དུམ་བུར་བཏང་སྟེ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ལམ་ལུགས་འོག་མི་རིགས་གཉའ་གནོན་བྱེད་པའི་མི་སེར་སྤེལ་བའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང༌། མར་ལེའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་མི་རིགས་གཉའ་གནོན་འགོག་པའི་གཞི་རྩའི་ལྟ་གྲུབ་འོག་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་བཞིན་སྔར་གྱི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས་ལས་ཡོངས་སུ་བརྒལ་ཏེ་བོད་རིགས་འདུས་སྡོད་ས་ཁུལ་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་རང་སྐྱོང་བཙུག་ན་ཏང་གི་མི་རིགས་སྲིད་བྱུས་དང་མཐུན་པ་མ་ཟད། མི་རིགས་ཁ་བྲལ་མ་ཡིན་པར་གཅིག་གྱུར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་སྲ་བརྟན་ཡོང་བའི་གཞི་རྩ་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཡིན་པ་ཇི་བཞིན་མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་བྱེད་རྒྱུ་ཡང་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལེ་ཉིན་གྱིས་ “རྒྱལ་ནང་གི་ཡུལ་མིའི་འཚོ་བའི་གོམས་གཤིས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་མི་འདྲ་བའི་ས་ཁུལ་ཡིན་ཕྱིན་ཚང་མས་རྒྱ་ཁྱབ་ཀྱི་རང་བདག་དང་རང་སྐྱོང་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག་” ཅེས་གསུངས་ཡོད། དེ་བཞིན་ “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ནང་རང་སྐྱོང་གི་ལག་ལེན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་མ་བྱུང་གི་བར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་དབར་མཐུན་བསྒྲིལ་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་མེད་”ཅེས་ཧུ་ཡའོ་པང་གིས་གསུངས་ཡོད། ༡༩༨༠ ཕྱི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཞེས་པའི་ནང་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཕེབས་སྐབས་ དེས་ན་མི་རིགས་གཅིག་དུམ་བུར་བགོས་ནས་མི་རིགས་ཆེན་པོ་ཡོད་སའི་ཞིང་ཆེན་གཞན་གྱི་ནང་ཟླ་བསྒྲིལ་བཏང་བ་ནི་མར་ཁེ་སི་ལེ་ཉིན་རིང་ལུགས་ཀྱི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་དང༌། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་དབང་སོ་སོའི་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་རྣམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཐུབ་སླད་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་དགོས་དམིགས་དེ་བོར་བ་མ་ཟད། “དུམ་བུར་བགོས་ནས་དབང་སྒྱུར་བྱས་” ཟེར་བའི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་དང་མཚུངས་པར་གྱུར་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་བོད་མི་རིགས་ཞེས་པ་དེ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ ༥༥ ནང་ནས་གཅིག་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལྟའི་གཅིག་ཡིན་པའི་མི་རིགས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཁ་གཏོར་དགུ་གཏོར་བྱས་དགོས་སམ། གལ་སྲིད་ཁ་གཏོར་ན་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ “དུམ་བུར་བགོས་ནས་དབང་སྒྱུར་བྱས་” ཟེར་བའི་བྱེད་སྟངས་དང་གཅིག་མཚུངས་མ་རེད་དམ།
མི་འགའ་ཤས་ཀྱིས་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་དགོས་ཟེར་བ་ལོ་རྒྱུས་དང་མི་མཐུན་པ་རེད་ཟེར་གྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང་ང་ཚོའི་དགོས་འདུན་དེ་མར་ལེའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དང༌། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞི་ལ་གཞི་རྩ་བཞག་ནས་དགོས་འདུན་བཏོན་པ་མ་གཏོགས། ལོ་རྒྱུས་ལ་གཞི་བཞག་ནས་བཤད་ཀྱི་མེད། ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བ་མེད། གལ་སྲིད་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཞི་བཞག་ནས་རྩོད་གླེང་བྱེད་དགོས་བྱུང་ན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལོ་ ༢༠༠༠ བརྒལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་རེད། རང་བཙན་གཙང་མ་ཡིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་བསུབ་ཐུབ་ཐབས་ཡོད་མ་རེད། ང་ཚོ་ལོ་རྒྱུས་ཟུར་དུ་བཞག་ནས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོའི་ནང་ཚུད་པའི་རྗེས་འབྲེལ་གྱི་ཁེ་ཕན་ལ་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་གྱུར་དགོས་ཞེས་ལབ་ཀྱི་ཡོད། ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་ངོས་ནས་ལོ་རྒྱུས་ལས་མ་འོངས་པ་གལ་ཆེ་བར་བརྩིས་ཏེ་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་བྱེད་ན་ཁེ་ཕན་ཆེ་བར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གི་གྲོས་འཆར་གཞི་བཟུང་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་ལེན་བསྟར་ནས་ད་ལྟའི་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བར་འབྲེལ་ལམ་བཟང་ཞན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཕལ་ཆེར་དུས་རབས་གསུམ་ལ་དབྱེ་ན་འགྲིགས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཚོའི་བྱུང་རབས་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ཡིན་སྟབས། ངས་དུས་ཚོད་ཆུད་ཟོས་གཏོང་འདོད་མེད། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ནས་ ༢༠༠༢ བར་ལོ་ངོ་བརྒྱད་ཙམ་ཐད་ཀའི་འབྲེལ་བ་ཆད་པ་ད་ཆ་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་དུས་རབས་གསུམ་པའི་འབྲེལ་ལམ་སྐོར་མདོར་བསྡུས་ཤིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ལོའི་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ས་ཁུལ་ཁག་དང་པེ་ཅིང་བཅས་སུ་འཚམས་གཟིགས་དང༌། འབྲེལ་ཡོད་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང་བཀའ་མོལ་འགོ་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོར་བདེ་ཆེན་རང་སྐྱོང་ཁུལ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོར་དཀར་མཛེས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཅས་སུ་འཚམས་གཟིགས་དང༌། འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པར་མུ་མཐུད་བཀའ་བསྡུར་ཞུས་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོར་ཕན་ཚུན་བཀའ་མོལ་ཞིབ་ཚགས་རྒྱུན་རིང་གནང་རྒྱུ་བྱུང་སྟེ། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་མ་ཐུབ་པའི་དྭོགས་པ་དང་རྣམ་རྟོག་གང་དང་གང་ཡོད་པ་ཞིབ་ཕྲ་བཀའ་གནང་འདུག དེ་ལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ནང་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་བཞི་པ་སུད་སི་རྒྱལ་ས་སྦན་དུ་གནང་བའི་སྐབས་དོན་ཚན་རེ་རེ་བཞིན་རྒྱུ་མཚན་བདེན་དཔང་དང་བཅས་པའི་ཐོག་ནས་གསལ་བཤད་ཞིབ་ཕྲ་ཡིག་ངག་གཉིས་ཐོག་ནས་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང༌། ད་ཆ་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་ལྔ་པ་གང་མགྱོགས་ཡོང་བའི་རེ་སྒུག་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་འགྲིགས་ཆགས་ཡོང་ཐབས་བྱས་ཏེ་ལོ་ ༢༦ ཙམ་སོང་ཡང་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་བརྟེན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲོད་སྲིད་བྱུས་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་ཆུང་དུ་འགྲོ་མཁན་གྱི་མིའང་རེ་ཟུང་ཡོང་བཞིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱི་དང་རྒྱལ་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གང་ལ་གཞིགས་ཀྱང་སྲིད་བྱུས་འདི་ལས་ལྷག་པའི་ཐབས་ལམ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་མཐོང་གི་མེད། ལྷག་པར་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༦། ༩༧ ནང་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གང་དགའ་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་མང་ཚོགས་ནང་བསམ་ཚུལ་བསྡུ་ལེན་གནང་བའི་སྐབས་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀ་ནས་བསམ་ཤོག་ཁྲི་ཚོ་དྲུག་ཙམ་འབྱོར་བའི་ནང་བརྒྱ་ཆ་ ༦༦ བརྒལ་བ་ཞིག་གིས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་དངོས་ཤུགས་གང་རུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེའི་ཐོག་བོད་མི་མང་གི་སྐུ་ཚབ་མཚོན་པའི་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་སྤྱི་མོས་ཀྱི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་བབ་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་ལ་གཞིགས་པའི་དུས་ནས་དུས་སུ་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་དཔྱད་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་གང་གནང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་སྟབས། ད་ཆ་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་འདི་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ལམ་སྟོན། བོད་རྒྱ་ཆེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་མང་མོས། སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་མོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་མངོན་འདོད་མཚོན་པའི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་ཡིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་བསྐྱར་དུ་བརྙེས་ཏེ་འདིའི་ཐོག་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གིས་ཐབས་ཤེས་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་ཞུས་དང་ཞུ་མུས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་སྔ་ལོ་གསུམ་དུས་གསུང་འཕྲིན་ནང་སྲིད་བྱུས་འདི་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བཞེད་མེད་པའི་བཀའ་གསལ་གནང་ཡོད། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་དོན་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་མི་ལོ་ ༥༠། ༦༠ ཧ་ཅང་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་རྒྱུ་མེད་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་བོད་ནང་གི་གནས་བབ་སྤྱི་དང༌། ཁྱད་པར་བོད་རིགས་མྀན་པའི་མི་རིགས་གཞན་དག་ཕོན་ཆེ་སྤོ་ཤུགས་གཞིས་ཆགས་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགུང་ནའི་བབ་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་འདི་དུས་ཚོད་ངེས་མེད་ངང་སྒུག་ཐུབ་ཐབས་མེད་སྟབས། དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ནང་འགྲིགས་ཆགས་ཐུབ་པ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རང་གི་གདུལ་ཞིང་བོད་ལྗོངས་སུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་དགོས་པར་བརྟེན་ང་ཚོས་ལས་དོན་ཛ་དྲག་གི་ཐོག་ནས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ཙང༌། འདས་པའི་ལོ་བཞིའི་རིང་སྒོ་གང་ས་ནས་འབད་བརྩོན་ཞུས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་མུ་མཐུད་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་ཞུ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་མེད། ཡིན་ནའང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དུས་རྒྱུན་དུ་རེ་བ་དེ་བཟང་ཕྱོགས་ནས་བརྒྱབ་དགོས་པ་དང༌། གྲ་སྒྲིག་དེ་སྡུག་པའི་ཕྱོགས་ནས་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་པ་ལྟར་གལ་སྲིད་དུས་ཡུན་ངེས་ཅན་ནང་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་བསལ་མ་ཐུབ་པར་ནར་འགྱངས་ལུས་པ་སྲིད་ཚེ་ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་དེ་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བརྒྱུད་དེ་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་དུ་རྒྱུན་མཐུད་གནས་ཐུབ་ཐབས་ཀྱི་གྲ་སྒྲིག་ཀྱང་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན། རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་རེ་ཟུང་གི་བསམ་བློའི་ནང་བོད་ཀྱི་རྙོག་འཛིངས་དེ་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གསེར་ཞལ་འཚོ་གཞེས་མེད་པའི་སྐབས་སུ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་འགྲོ་རྒྱུའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཚོད་འདུག དེ་ནི་ཧ་ཅང་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་ཚོད་དཔག་ཡིན་པ་དང༌། འགྲུབ་ཐབས་མེད་པའི་རེ་སྟོང་ཞིག་རེད། རྒྱ་རིགས་མང་པོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནི་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་ལྡེ་མིག་རེད་མ་གཏོགས། བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོད། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་བོད་མི་ཁྲི་ཚོ་བཅོ་ལྔ་བརྒལ་བ་ཞིག་འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་གནས་སྡོད་ཡོད་པ་དང༌། གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་མི་རབས་གསར་པ་ཚོས་ཀྱང་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་དོན་ནམ་ཡང་བློས་བཏང་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་ནི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད། ཇིའུ་མི་རིགས་ཚོ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་བཙན་བྱོལ་དུ་རྒྱལ་ཁབ་གང་སར་ཁ་ཐོར་གྱི་གནས་དགོས་བྱུང་ཡང༌། མཐའ་མ་སྟོབས་ཤུགས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་ངོ་བོར་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་ང་ཚོའི་མདུན་དུ་དཔེ་མཚོན་རྗེན་པ་ཡོད་བཞིན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཇིའུ་མི་རིགས་དང་མཚུངས་པའི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཡོད་སྟབས། ཁོང་ཚོས་བོད་མི་དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྡ་རམ་ས་ལར་མཚོན་ན་ཨི་ཛི་རལ་གྱི་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། ཁོང་ཚོ་བཞིན་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་བཙན་བྱོལ་དུ་ལུས་ཉེན་མེད་པར། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་ཞལ་འཚོ་གཞེས་རིང་བོད་དོན་འགྲིགས་ཆགས་གང་མགྱོགས་ཡོང་བའི་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་བོད་རྒྱའི་དབར་གྱི་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་ནི། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་དོན་མེད་ཀྱི་དྭོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཤ་སྟག་བྱས་ནས་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་གནང་མ་ཐུབ་པ་དེ་ལ་ཐུག་ཡོད། གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་ལ། བོད་རེ་བས་ཕུང༌། རྒྱ་དྭོགས་པས་ཕུང་ཟེར་བ་དེ་ད་གཟོད་ཧ་ཅང་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པ་མཐོང་ཐུབ་ཀྱི་འདུག རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་དྭོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཟད་མཐའ་མེད་པ་ཞིག་ཡོང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་བཞི་ལ་ཐུག་ཡོད། དང་པོ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་དག་པ་དང་ཆ་ཚང་བ་མ་ཤེས་པའི་ཐོག་བདེན་པ་མིན་པའི་འཆལ་གཏམ་གང་བྱུང་ལ་ཚད་འཛིན་བྱས་པ་དེ་གཅིག་རེད། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་དོན་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྲགས་ཤིག་མ་གཏོགས་གསང་གསང་སྦུག་སྦུག་གང་ཡང་མེད་ནའང༌། ཡོད་པ་ལ་ཆ་བཞག་ནས་གནས་ཚུལ་འཚོལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཐབས་བྱས་པ་དང༌། གནས་ཚུལ་སྤྲོད་མཁན་ཚོས་ཀྱང་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་འཇུག་མ་བྱས་པར་མ་བདེན་རྫུན་བསྒྲིགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཟོས་པ་དང༌། གནས་ཚུལ་ཁ་ཤས་མགོ་མེད་མཇུག་མེད་ཀྱི་ཚིག་རྡོག་སྒྲུག་བརྒྱབས་ཏེ་འགྲེལ་བརྗོད་ལོག་བཤད་བྱས་པ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ལས་ཤོག་དང་ལས་ཐམ་ཡན་ཆད་རྫུན་མ་བཟོས་ཏེ་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་རང་གི་འཚོ་གོས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་རྟོག་བཟོ་བྱེད་མཁན་བྱུང་ཡོད་པ་སྔ་རྗེས་ར་འཕྲོད་བྱུང་བ་འགའ་ཤས་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱང་བྱས་ཡོད། གཉིས་པ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་སྤྱི་སྲོལ་ལྟ་བུར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་པའི་རྫུན་གཏམ་སྣ་ཚོགས་བཤད་ཆོག་པ་དང༌། བཤད་དགོས་པའི་གོམས་སྲོལ་ཡོད་པ། དཔེར་ན། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་སྐྱག་རྫུན་ཞིག་ཚར་བརྒྱ་ལྡབ་སྐྱོར་བྱས་ན་བདེན་པར་རྩིས་ཀྱི་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། བྱས་ཙང་ཁོ་ཚོས་རྒྱུན་དུ་སྲིད་དོན་ཐོག་རྫུན་གཏམ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་གོམས་གཤིས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་པའི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཁ་གཏིང་མི་མཚུངས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་ཤག་བྱས་ཏེ་རང་དཔེ་མི་ལ་བཀབ་ནས་དྭོགས་པ་རྣམ་རྟོག་བྱེད་པ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དབུ་ཁྲིད་པའི་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གཞི་རིམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་བདེན་པ་དང་འཚེ་བ་མེད་པར་གཞི་བཅོལ་ཡོད་པ་དེ་མཐོང་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག གསུམ་པ་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཡང་དག་པ་ལག་བསྟར་བྱེད་མཁན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ་ཆ་རྒྱུས་མེད་པའི་དབང་གིས་རང་དབང་མང་གཙོའི་ལུང་པའི་ནང་སྡོད་མཁན་གྱི་བོད་མི་སྒེར་དང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་བསམ་ཚུལ་དང་ལྟ་སྤྱོད་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དང་མི་མཐུན་པ་དང་འགལ་ཟླ་ཅན་ཡོད་ཆོག་པ་དང༌། དེ་ཚོའི་ཐོག་གཞུང་གིས་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་བཏང་འཛིན་བྱེད་ཐབས་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་མ་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་བོད་མི་སྒེར་དང་བོད་པའི་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་ལྟ་གྲུབ་དང༌། སྨྲ་བརྗོད། ལས་འགུལ་གང་བརྩམས་པ་རྣམས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་མོས་མཐུན་དང་སྐུལ་སློང་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་དབང་གིས་དྭོགས་པ་རྣམ་རྟོག་བཟོས་པ་དང༌། བཞི་པ་ཐ་ན་སྐད་ཡིག་དང་མིང་ཚིག་གི་གོ་དོན་ལེན་ཕྱོགས་ཚད་ལྡན་མ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་རྣམ་རྟོག་བཟོས་པ་དཔེར་ན། བོད་སྐད་དུ་རང་དབང་ཞེས་པ་རང་བཙན་དང་ཁྱད་པར་ཕྱེ་མ་ཤེས་པ་དང༌། དབྱིན་སྐད་དུ་ Freedom ཞེས་པ་ Independence དང་ཁྱད་པར་ཕྱེ་མ་ཤེས་པ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རང་དབང་ཞེས་པའི་བརྗོད་ཚིག་བེད་སྤྱོད་གནང་ཚད་ལ་བསྙད་བཏགས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ད་དུང་རང་བཙན་འདོར་མི་འདུག་ཅེས་ལབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གནས་ཚུལ་འདི་ཚོ་ཡར་ཐོན་ཅན་དང་རྨོངས་གཉིད་སད་ཟིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་ཡོང་མི་ཤེས་པའི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ནའང༌། ད་དུང་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་ནང་ཡོང་བསྡད་པ་དེ་བློ་ཕམ་སྐྱེ་འོས་པ་ཞིག་རེད། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སོ་ཉུལ་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་དེ་ཚོ་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དངོས་གནས་ཤ་ཞེན་ཡོད་ན་གནས་ཚུལ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ཆད་ལྷག་མེད་པ། བཟོ་བཅོས་མ་བྱས་པ། སྐྱག་རྫུན་མ་བཤད་པ་བྱས་ནས་བསྐྱལ་ཐུབ་ན་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དོན་དམ་གྱི་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་མ་གཏོགས། གནོད་སྐྱཽན་ཡོང་གི་མ་རེད། ད་ལམ་འདི་གར་ཡང་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་འགན་ཡོད་པའི་མི་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད་མདོག་ཁ་པོ་རེད། ཁྱེད་རྣམ་པར་ངས་དམིགས་བསལ་གྱིས་རེ་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ལ། གནས་ཚུལ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ཆ་ཚང་བ་ལན་བསྐྱལ་རོགས་གནང་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ལྷག་པར་དུའང་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནའང་ཁུག་ཁུག་ཀྱོག་ཀྱོག་ནས་ཆ་ཚང་ལ་མ་ཚང་བ་ཞིག་སྒྲུག་བསྡད་པ་ལས། ཐད་ཀར་ང་ཚོའི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང་ལས་བྱེད་རྣམས་ལ་འབྲེལ་བ་གནང་ན་གནས་ཚུལ་དང་ཡིག་ཆ་གང་དགོས་ཆ་ཚང་འབུལ་ཆོག་ཡིན་མ་གཏོགས། སྦས་གསང་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་གང་ཡང་མེད།
ཡང་འགའ་ཤས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་དེ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་སྒེར་གྱི་སྐུ་དབང་དང༌། མཚན་གནས། བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་ཕྱོགས་ཙམ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་བདེན་པ་རྩ་བ་ནས་མ་རཻད། བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་ནི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་བདེ་སྡུག་དང་མདུན་ལམ་ལ་ཐུག་པ་ཞིག་མ་གཏོགས། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་སྒེར་གྱི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་བ་སྤུ་ཙམ་མེད་པ་སྔ་ཕྱི་མང་པོར་བཀའ་གནང་ཟིན་པ་རེད། བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་མདུན་ལམ་བློ་འདོད་ཁེངས་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང་དང་མ་གནང་གི་ཁྱད་པར་ཅིའང་མེད་པ་མ་ཟད། གལ་སྲིད་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང་བའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་ཉིན་མོ་དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མཚན་གནས་དང་འགན་དབང་གང་ཡང་བཞེས་རྒྱུ་མིན་ཞེས་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་སྔ་རྗེས་ལན་མང་བཀའ་གནང་དང་གནང་བཞིན་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༢ ལོར་བསྩལ་བའི་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་ནང་ཞིབ་གསལ་བཀོད་གནང་མཛད་ཡོད།
ཡང་འགའ་ཤས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་རྙིང་པ་རོ་ལངས་བརྒྱབ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་དང༌། བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་འགྲིགས་ཆགས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་བོད་ཀྱི་ནང་ཆབ་སྲིད་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ། ལྷག་པར་དུ་བོད་དུ་ད་ཡོད་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་རྣམས་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་སོགས་ཡོང་སྟངས་མི་ཤེས་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་མི་བདེན་རྫུན་བསྒྲིགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའང་གོ་རྒྱུ་འདུག དེ་ཚོ་ནི་གཞི་རྩ་གཏན་ནས་མེད་པའི་དཀྲོགས་གཏམ་ཞིག་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་མ་ཐག་བོད་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་བསྐྱར་བཅོས་གནང་བ་དང༌། དེ་བཞིན་རིམ་བཞིན་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཚད་ལྡན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་མདུན་བསྐྱོད་བྱས་ཏེ་ད་ལྟའི་ཆར་གོང་དུ་ཞུས་པ་བཞིན་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་དཔོན་རིགས་དང་ལས་བྱེད་རྡོག་པོ་གཅིག་མེད་པར་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་ལོ་ཚད་ངེས་ཅན་ཆེད་འདེམས་བསྐོ་བྱ་རྒྱུ་དང༌། གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་པ་རང་དབང་ལྡན་པའི་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཚོགས་ནས་དྲང་བདེན་རྒྱུགས་སྤྲོད་ཀྱི་བརྒྱུད་འདེམས་བསྐོ་བྱ་རྒྱུའི་ལམ་སྲོལ་གཏིང་ཚུགས་པ་བྱུང་ཟིན་པ་མ་ཟད། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞི་ཁག་གི་འོག་ཤར་བསྐྱོད་བྱ་རྒྱུ་མ་གཏོགས། ལམ་སྲོལ་རྙིང་པའི་རྗེས་ཤུལ་དྲི་མ་ཙམ་ཡང་ལྷག་མེད། དེ་ཙམ་མ་ཟད་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་བསངས་ཏེ་བོད་མི་གཞིས་བྱེས་འཛོམས་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཤར་ཚེ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱིར་བསྡུ་འགྲོ་རྒྱུ་དང༌། བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་དང་ལས་བྱེད་ཆེ་ཕྲ་སུས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ནང་གོ་གནས་དང༌། ལས་དོན། འཚོ་ཐབས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་སོགས་གང་ཡང་རྩོད་གླེང་བྱེད་རྒྱུ་མིན་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ད་ལྟ་བོད་དུ་ཡོད་བཞིན་པའི་ལས་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་ནས་གནང་དགོས་པ་མ་གཏོགས། ཁོང་ཚོའི་ལྷག་བསམ་དང་ལྟ་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ན། ཁོ་ཚོའི་གནས་བབ་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་དགོས་གཏན་ནས་མེད་ཅེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ཚིག་ཐག་ཆོད་པོས་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༢ ནས་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཟིན་པ་དེ་དག་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་གོང་ཞུས་ཀྱི་གཏམ་འཆལ་དེ་རིགས་ལ་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་དབུ་འཁོར་མདོག་ཁ་པོ་མ་རེད་ལ། ངེས་པར་དུ་དབུ་མ་འཁོར་བ་གནང་དགོས་ཞེས་གལ་ཆེ་ནན་དཔེའི་ཚུལ་དུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
འདས་པའི་ལོ་ ༤༦ རིང་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་སྐྱ་སེར་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་སྤྱི་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ རྗེས་སུ་སྐྱེས་ཏེ་འཚར་ལོངས་བྱས་པའི་མི་རབས་གསར་པ་ཚོས་ཀྱང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང༌། ཆོས་དད། རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དད་འདུན་བཅས་འགལ་རྐྱེན་དཀའ་ངལ་གང་ལའང་མ་འཛེམས་པར་ད་བར་རྒྱུན་འཛིན་གནང་ཐུབ་པ་དེ་ནི་ཁྱེད་རྣམ་པའི་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་བྱས་རྗེས་ཤིག་ཡིན་པས་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་དུང་ཡང་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་གྱི་བར་སྔར་རྒྱུན་བཞིན་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་དང་འདུ་ཤེས་མ་བརླགས་པར་གནས་ཐུབ་ཐབས་ལ་སྒོ་ཀུན་ནས་འབད་བརྩོན་གནང་རོགས་གནང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
གནའ་དེང་གཉིས་ཀའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གི་གལ་གནད། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ། རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དགོས་གལ། དུད་འགྲོ་དང་སྲོག་ཆགས་རིགས་ལ་བྱམས་བརྩེ། ཤོ་སྦག་རྒྱན་རྩེད་དང་རྒྱན་ཆ་འགྲན་བསྡུར་སོགས་མི་རུང་བ། བོད་མི་ནང་ཁུལ་མཐུན་འབྲེལ་བྱ་དགོས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ཟབ་གསལ་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་ཡང་ཡང་ཕེབས་ཟིན་པ་དེ་དག་ངས་བསྐྱར་ལྡབ་མ་དགོས་པའི་ཐོག་དེ་ཚོ་སྙན་རྒྱབ་ཀྱི་ལྷག་པར་མ་སོང་བར་ཐུགས་དབུས་སུ་བཅངས་ཏེ་ཕྱག་ལེན་ལ་འཁེལ་ཐབས་དང༌། གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་ཡོངས་ལ་ལྗགས་ལན་འཕྲོད་པ་ཞིག་གནང་རོགས་གནང་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། མི་འབོར་སྤོ་ཤུགས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་འོག་བོད་རིགས་རྩ་བརླག་ཏུ་མ་འགྲོ་བའི་ཆེད་བོད་མི་མི་རེ་ངོ་རེས་རང་རང་གནས་ཡུལ་གྱི་གྲོང་གསེབ་དང༌། གྲོང་ཁྱེར། འབྲོག་ས་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་ས་མ་སྟོང་བ་གནས་ཐུབ་ཐབས་དང༌། སེམས་ཤུགས་དང་ཚོར་སྣང་དྲག་པོའི་དབང་གིས་གྲུབ་འབྲས་ཆུང་ལ་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་ལས་འགུལ་གྱི་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་མཐའ་མ་རང་ཉིད་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་དང༌། བཙོན་ཁང་དུ་འཚུད་རྒྱུའི་ཉེན་ཁའི་རིགས་ལ་འཛེམས་ཟོན་གང་གཟབ་ཐོག་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་ངང་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་དོན་ཐོག་མུ་མཐུད་འབད་བརྩོན་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་དེ་གནད་ཀྱི་དོན་པོ་དང༌། དེ་བཞིན་ད་ལྟ་འགྲོ་བཞིན་པའི་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་ལའང་གནོད་སྐྱོན་མི་ཡོང་བ་ངེས་པར་དགོངས་འཇགས་གནང་རོགས་གནང༌།
བར་སྐབས་བོད་བསྟན་སྲིད་སྤྱིའི་གེགས་ཆགས་ལྟ་བུར་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བྱམས་བརྩེའི་བཀའ་སློབ་དགོངས་དོན་ཁག་ལ་རྩིས་མེད་ཀྱིས་བཟང་སྤྱོད་དང་འགལ་བའི་ལས་དོན་སྣ་ཚོགས་བརྩམས་པ་དང༌། དེ་ལ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་བསམ་ཆུང་རེ་ཟུང་གིས་བོད་མི་ནང་ཁུལ་འགལ་ཟླ་བཟོ་རྒྱུའི་ལག་ཆ་བཟང་པོ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་སྟེ་བེད་སྤྱོད་ཤུགས་ཆེ་བཏང་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཟོས་བདེ་མེད་པ་དང༌། དགྲ་དགའ་གཉེན་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བྱུང་ཡོད། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱ་རྒྱུ་བོད་སྤྱི་དོན་ལ་གནོད་ཚབས་ཇི་ཡོད་ཀྱི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བཤད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ལན་མང་གནང་ཟིན་པ་དེ་དག་ཡིག་ཆ་དང་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་ལམ་ནས་གཟིགས་ཐུབ་རྒྱུ་དང༌། ད་ལན་གསུང་ཆོས་འདིའི་དབུ་འཛུགས་སྐབས་སུའང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་བཀའ་གནང་གྲུབ་པར་བརྟེན་ངས་བསྐྱར་ལྡབ་བྱས་ནས་དུས་ཚོད་གཏོང་བའི་དགོས་པ་མ་མཐོང༌། ངའི་ཞུ་དོན་གཙོ་བོ་གཉིས་ཡོད་པའི་དང་པོ་བོད་ཀྱི་ནང་དགོན་པ་གྲྭ་ཚང་ཕལ་ཆེ་བ་དང༌། བླ་སྤྲུལ་མཁན་པོ་དང་དགེ་འདུན་པ་ཕལ་ཆེ་བས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་དགོངས་དོན་སྙིང་བཅངས་ཀྱིས་བླང་དོར་འཛོལ་མེད་གནང་དང་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་ཁག་དང་དགོན་པ་གྲྭ་ཚང་མང་པོས་སྤྱི་ཡོངས་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་ལ་དོ་དམ་ནན་པོ་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ལ། ད་རེས་འདིར་གསུང་ཆོས་སུ་ཕེབས་མཁན་མང་པོས་འདིའི་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་མཁན་བྱུང་བས་དེ་ཚོ་ཚང་མར་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དང༌། བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་ཡང་གཞན་གྱི་གནོན་ཤུགས་དང༌། རྒྱུ་དངོས་ཀྱི་སླུ་བྲིད་གང་གིའང་དབང་དུ་མ་སོང་བར་ད་ལྟ་ཡོད་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་བཟང་པོ་དེ་དག་རྒྱུན་འཁྱོལ་ཐུབ་པ་གནང་རོགས་གནང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། གཉིས་པ་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་ད་ལྟའང་རང་འདོད་མཁྲེགས་བཟུང་གིས་དོལ་རྒྱལ་བཀག་འགོག་བྱ་རྒྱུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་བཞེད་ངོ་མ་མིན་པར་གཞན་གྱིས་བཟོས་པ་ཡིན་ཚུལ་འཁྱོགས་བཤད་བྱས་པ་དང༌། འགའ་ཤས་ཀྱིས་དངོས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་ལ་རྩིས་མེད་དང་མཚན་སྨོད་ཞུ་མཁན་ཡང་ཡོད་བཟོ་འདུག་པ་དེ་ཚོ་ལ་རང་གི་ཚེ་འདི་ཕྱི་དང་བོད་མི་རིགས་སྤྱིའི་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་དགེ་སྐྱོན་ལ་བསམ་ཤེས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བླང་དོར་གནང་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་འབོད་སྐུལ་ནན་པོ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
མཐའ་བསྡོམས་སུ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གདུལ་ཞིང་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་དང་མི་ཡོང་ནི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་བྱིན་རླབས་འཇུག་དང་མི་འཇུག་ལ་རག་ལུས་ཤིང༌། དེའང་བོད་སྤྱི་མཐུན་གྱི་བསོད་ནམས་སྨིན་དང་མ་སྨིན་ལ་རག་ལུས་པ་རེད། ཐུགས་རྗེའི་ལྕགས་ཀྱུ་ཡོད་ཀྱང་དད་པའི་ཨ་ལོང་མེད་ན་མི་ཕན་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་ང་ཚོར་དད་པ་དམ་ཚིག་མེད་ན་ཐུགས་རྗེ་བྱིན་རླབས་འཇུག་མི་ནུས། དེས་ན་ཚང་མས་དུས་རྒྱུན་དུ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་རྒྱུ་དང༌། ཅི་གསུངས་བཀའ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུ། སེམས་ཀྱི་ནང་དད་པ་དམ་ཚིག་མི་ཉམས་པ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ནི་རང་གི་ཚེ་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་དོན་དང༌། བོད་སྤྱི་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་དུས་རྒྱུན་དུ་ཐུགས་ལ་བཅང་རོགས་གནང༌། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་ཞུ་རྒྱུ་ལ། ༢༠༠༥ ཕྱི་ཟླ་ ༧ པའི་ནང་རྡ་རམ་ས་ལར་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུ་ཧྲིལ་པོར་ཕེབས་པའི་འཁྲུངས་ཚེས་དང་བསྟུན་ནས་བོད་གཞིས་བྱེས་ལྷ་མི་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་བརྟན་བཞུགས་རྒྱས་པ་ཞིག་འབུལ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་དང༌། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་དང་མཚུངས་པར་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བརྟན་གྱི་ཡིན་ཞེས་ཞལ་བཞེས་གཙང་མ་བསྩལ་ཐོབ་བྱུང་ཡོད། ཞལ་བཞེས་དེ་ལ་འགྱུར་བ་མི་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཚུལ་དེ་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཞུ་དགོས་པས་དེ་དོན་གནང་རོགས་གནང་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
ད་རིང་ཁྱེད་རྣམ་པ་གཅིག་ནས་གནམ་གཤིས་ཚ་བ་ཆེན་པོ་དང༌། གཉིས་ནས་ཉིན་མང་གསུང་ཆོས་དང་མཛད་སྒོ་གཞན་གྱི་ནང་དུས་ཚོད་རིང་པོ་བཏང་ནས་སྐུ་ངལ་ཡོད་པའི་ཐོག་འདིར་བཞུགས་ས་དང་བཞུགས་གདན་གང་ཡང་མེད་རུང༌། ཚང་མས་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོས་གསན་བཞེས་གནང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། བསྐྱར་དུ་ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་དང༌། གང་མགྱོགས་བོད་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཐུགས་རྗེ་ཆེ།


c: text/html

text:
༢༠༡༧ལོའི་ཟླ༡པོའི་ཚེས༡༦ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ལན་ཀྲུའུ་གྲོང་ཁྱེར་བདེ་མལ་གསོལ་མགྲོན་ཁང་དུ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་མཆོག་གིས་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་ནས་བགྲང་བྱ་བཞི་བཅུ་ལོན་པ་དང་འབྲེལ་ཁོང་གི་རིག་གཞུང་དགོངས་གཞིར་དཔྱད་བརྗོད་སྤེལ་བའི་མཛད་སྒོ་བསྡུས། ཐེངས་འདིའི་དཔྱད་བརྗོད་ཚོགས་སྟེང་དུ་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་དོན་གྲུབ་དབང་འབུམ་དང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སྤྱི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་ཟུར་པ་བློ་བཟང་ལྷུན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱི་ཏང་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅི་ལིས་བེ་ཕིན། སློབ་གཙོ་ཁྲིན་ཧྥུའུ་རོང་། སློབ་གཙོ་གཞོན་པ་རྡོར་ཕྲུག མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་རིགས ' ;%bsP E ' ;%bsދསློབ་གྲྭའི་སློབ་གཙོ་གཞོན་པ་རྒྱ་ཡེ་བཀྲ་བྷོ་བཅས་ཀན་ཅུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའུ། སློབ་གསོ་ཐིན། རིག་གནས་ཐིན། ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་ལས་དོན་ལྷན་ཚོགས་བཅས་ཞིང་ཆེན་ཕྱི་ནང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བློ་མཐུན་ཚོགས་སྟེང་དུ་ཞུགས།
དཔྱད་བརྗོད་ཚོགས་འདུ་ལ་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་གཙོ་ཁྲིན་ཧྥུའུ་རོང་གིས་འགོ་འཛིན་བྱས་ཤིང་། ཏང་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅི་ལིས་བེ་ཕིན་གྱིས་ཤིས་ཚིག་ཕུལ། སློབ་གཙོ་གཞོན་པ་རྡོར་ཕྲུག་ལགས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་མཆོག་གི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཕྱག་རྗེས་གཙོ་བོ་ངོ་སྤྲོད་བྱས། གཞན་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་རིན་གཞོན་པ་དོན་གྲུབ་དབང་འབུམ་དང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་ཟུར་པ་བློ་བཟང་ལྷུན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་སོགས་གདན་ཞུས་སྐུ་མགྲོན་རྣམས་ཀྱིས་གཏམ་བཤད་སྤེལ།
ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་སྟེང་དུ་ཞིང་ཆེན་ཕྱི་ནང་ཀུན་ནས་ཕེབས་པའི་སྐུ་མགྲོན་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་འདུས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་བཟེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་མཆོག་གིས་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱང་ནས་བགྲང་བྱ་བཞི་བཅུ་ལོན་པ་དང་ཁོང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ལ་དཔྱད་བརྗོད། གསུང་འབུམ་གདམས་བསྒྱུར་དང་ཕྱག་བྲིས་བརྙན་དཔར། བསེ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་རྣམ་ཐར་སྔ་ཕྱིར་དཔར་སྐྲུན་གནང་བར་དཔྱད་བརྗོད་སྤེལ་བར་མ་ཟད། དམ་པ་ཁོང་གིས་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་དང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་ངོ་མཚར་གནང་བ་ལ་བཀའ་དྲིན་བླ་ལྷག་ཏུ་ཞུས། །
འཕྲིན་སྟེགས། weikangba

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
༄༅།།བསྟོད་པ་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ།
༄༅༅།།རྒྱ་གར་སྐད་དུ། རུ་ཏ་སྡི་སྟ་བཾ(༢)། བོད་སྐད་དུ། བསྟོད་པ་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བླ་མེད་ལམ་ལས་གཤེགས་པ་ཡི། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྟོད་འདས་ཀྱང་། །གུས་ཤིང་སྤྲོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །བདག་གིས་བསྟོད་འདས་བསྟོད་པར་བགྱི(༣)། །བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་ལས། །རྣམ་པར་དབེན་པའི་དངོས་གཟིགས་ཀྱང་། །ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་སེམས་ཅན་ལས། །མ་ལོག་པ་ནི་ངོ་མཚར་ལགས། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་ཤིང་། །ཚིག་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི། །ཆོས་རྣམས་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་བསྟན་པ། །དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་མཚར་ལགས། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས། །ཁྱོད་ཀྱིས་བསྒྲགས་པར་མཛད་ལགས་ཀྱང་། །དེ་དག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི། །སླད་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་བཟློག་པར་མཛད། །གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་དེ་མ་མཆིས། །དངོས་རྣམས་རྐྱེན་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ། །དེ་སྐད་མཁས་པ་ཁྱོད་གསུངས་པས༑ །སྤྲོས་པ་རྣམས་ནི་བཅད་པ་ལགས། །གང་དག་ཚོགས་ལས་རབ་གྲུབ་ན། །ཚོགས་པ་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་མཐོང་བ། །དེ་དག་མཐའ་གཉིས་བརྟེན་པར་ནི། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གཟིགས་པ་ལགས། །དངོས་པོ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་གྲུབ་པར། །ཁྱོད་ནི་ཤིན་ཏུ་བཞེད་པ་ལགས། །དེ་ལྟར་བྱས་པའི་སྐྱོན་ལགས་པར། །འདི་ལྟར་སྟོན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་གཟིགས། །གང་ནས་ཀྱང་ནི་མཆི་མ་ལགས། །གང་དུ་ཡང་ནི་མཆིས་མ་ལགས། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་བརྙན་དང་། །མཚུངས་པར་ཁྱོད་ནི་བཞེད་པ་ལགས། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། །མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྟོང་པ་གསུངས། །དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་སྟེ། །དངོས་སུ་མགོན་པོ་ཁྱོད་མི་བཞེད། །སྟོང་དང་མི་སྟོང་བཞེད་མ་ལགས། །གཉིས་ཀར་ཁྱོད་དགྱེས་མ་ལགས་ཏེ། །དེ་ལ་རྩོད་པ་མ་མཆིས་པར། །ཁྱོད་ཀྱིས་(༤)གསུང་ཆེན་སྤྱོད་པ་ལགས། །གཞན་མིན་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ཞིང་། །གཞན་མིན་གཉིས་མིན་ཞེས་ཀྱང་གསུངས། །གཅིག་དང་གཞན་ཉིད་སྤངས་པས་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་དངོས་མ་མཆིས། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་སོགས་གསུམ་མཆིས་ན། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་མཆིས་པར་འགྱུར། །དེ་དག་གི་ཡང་སྐྱེ་ལ་སོགས། །གསུམ་པ་ཐ་དད་འགྱུར་བ་ལགས། །སྐྱེ་སོགས་གསུམ་པོ་སོ་སོ་ནི། །འདུས་བྱས་ལས་ལ་ནུས་མ་ལགས། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་རྣམས། །ཕྲད་པར་ཡང་ནི་མཆིས་མ་ལགས། །དེ་ལྟར་མཚན་གཞི་མཚན་མ་མཆིས། །དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་མ་ལགས་པས། །འདུས་བྱས་གྲུབ་པ་མ་ལགས་ན། །འདུས་མ་བྱས་ལྟ་ག་ལ་གྲུབ། །སྨྲ་བའི་སེང་གེས་དེ་སྐད་དུ། །ཁྱོད་ཉིད་གསུངས་ན་སེང་གེ་ཡིས། །འབིགས་བྱེད་གླང་ཆེན་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །རྒྱགས་པ་བསལ་བར་གྱུར་པ་བཞིན། །ལམ་ཞུགས་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། །ལྟ་བའི་ལམ་ངན་མི་རྟེན་(༥)ལྟར། །ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པ་དང་། །མེད་པ་ཉིད་ལའང་རྟེན་(༦)མ་ལགས། །ཁྱོད་ཀྱིས་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་དང་། །གང་དག་གིས་ནི་དེ་ལྟར་རྟོགས། །དེ་དག་ཁྱོད་ཀྱིས་དགོངས་གསུངས་པ། །ཕྱིར་ཞིང་རྟོགས་པར་བགྱི་མི་འཚལ། །དངོས་ཀུན་མྱ་ངན་འདས་མཚུངས་པར། །དེ་ལྟར་གང་གིས་རྣམ་ཤེས་པ༑ །དེ་ཚེ་དེ་ལ་ཇི་ལྟ་(༧)བུར། །ངར་འཛིན་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་རིག་པའི་མཆོག །དེ་ཉིད་རིག་པ་ཁྱོད་བསྟོད་པའི། །བདག་གིས་(༨)བསོད་ནམས་གང་ཡིན་དེས། །འཇིག་རྟེན་ཡང་དག་རིག་མཆོག་ཤོག །བསྟོད་པ་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།
བསྡུར་མཆན།
(༡)མཚན་བྱང་འདི་《པེ་》《སྣར་》ལྟར་བཀོད། (༢)《པེ་》《སྣར་》བ། (༣)《པེ་》བགྱིད། (༤)《པེ་》《སྣར་》ཀྱི། (༥)《པེ་》《སྣར་》བསྟེན། (༦)《པེ་》《སྣར་》བརྟེན། (༧)《སྣར་》ལྟར། (༨)《པེ་》《སྣར་》གི།


text:
ཞི་ཅིན་ཕིང་ཞུགས་གནང་བ་དང་འབྲེལ་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གནང་བ།
ཟླ་7ཚེས་1ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཤང་ཀང་མེས་རྒྱལ་གྱི་པང་དུ་ལོག་ནས་ལོ་20འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་དང་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་སྐབས་ལྔ་པའི་སྲིད་གཞུང་གི་འགན་བཞེས་མཛད་སྒོ་ཤང་ཀང་ཚོགས་འགྲེམས་ལྟེ་གནས་སུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འཚོགས་ཤིང་། འདི་ནི་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི། ཀྲུང་དབྱང་དམག་ཨུད་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་བཅས་ཡིན་པའི་ཞི་ཅིན་ཕིང་ཞུགས་གནང་བ་དང་འབྲེལ་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་པ།
ཟླ་7ཚེས་1ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཤང་ཀང་མེས་རྒྱལ་གྱི་པང་དུ་ལོག་ནས་ལོ་20འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་དང་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་སྐབས་ལྔ་པའི་སྲིད་གཞུང་གི་འགན་བཞེས་མཛད་སྒོ་ཤང་ཀང་ཚོགས་འགྲེམས་ལྟེ་གནས་སུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འཚོགས་ཤིང་། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི། ཀྲུང་དབྱང་དམག་ཨུད་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་བཅས་ཡིན་པའི་ཞི་ཅིན་ཕིང་ཞུགས་གནང་བ་དང་འབྲེལ་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གནང་བ་རེད། འདི་ནི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དམ་འཇོག་ལྟ་ཞིབ་གནང་བ་དང་། ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་ལས་ཐོག་ལྔ་པའི་སྲིད་འཛིན་དཔོན་ལིན་ཀྲེང་གཡོད་ཨེ་ཡིས་དམ་འཇོག་འགན་བཞེས་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་པ།
ཤིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་པེ་ཅིང་ནས་ཟླ་7ཚེས་1ཉིན་གློག་འཕྲིན་འབྱོར་གསལ། ཚེས་1ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཤང་ཀང་མེས་རྒྱལ་གྱི་པང་དུ་ལོག་ནས་ལོ་20འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་དང་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་སྐབས་ལྔ་པའི་སྲིད་གཞུང་གི་འགན་བཞེས་མཛད་སྒོ་ཤང་ཀང་ཚོགས་འགྲེམས་ལྟེ་གནས་སུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འཚོགས་ཤིང་། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི། ཀྲུང་དབྱང་དམག་ཨུད་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་བཅས་ཡིན་པའི་ཞི་ཅིན་ཕིང་ཚོགས་ཆེན་ལ་ཞུགས་གནང་བ་དང་འབྲེལ་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ཡང་གནང་བ་རེད། ཁོང་གིས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ནི་ཀྲུང་གོའི་རླབས་ཆེན་གྱི་གསར་གཏོད་ཅིག་དང་། ཀྲུང་གོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གནད་དོན་དེ་རིགས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུར་མཁོ་འདོན་བྱས་པའི་བསམ་ཕྱོགས་གསར་པ་དང་ཇུས་གཞི་གསར་པ་ཞིག ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ལེགས་སྐྱེས་གསར་པ་ཕུལ་བ་ཞིག་བཅས་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྒྱ་མཚོ་ཆུ་ཕྲན་འདུས་པ་དང་མདའ་ཤོང་མདུང་ཤོང་གི་ཀྲུང་གོའི་བློ་གྲོས་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཡོད། “རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་མཛད་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས་དང“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་ལག་ལེན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏིང་ཟབ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཤང་ཀང་གི་གྲོང་མིའི་ཁེ་ཕན་དང་། ཤང་ཀང་གྲ་རྒྱས་བརྟན་ལྷིང་གི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དགོས་མཁོ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་བའི་ཁེ་ཕན་དང་མཐུན་པ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་ཀྱི་ཐུན་མོང་འདུན་པ་དང་མཐུན་ཡོད། ཀྲུང་དབྱང་གིས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་མཛད་ཕྱོགས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ཐད་ཕྱོགས་གཉིས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་པ་སྟེ་གཅིག་ནི་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྱུར་ལྡོག་མི་གཏོང་བ་དང་གཡོ་འགུལ་མི་གཏོང་བ་དང་། གཉིས་ནི་ཕྱོགས་ཡོངས་དང་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་སྒོ་ནས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཤང་ཀང་དུ་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་ཕྱི་ཚུལ་ཙམ་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པ་མི་འགྱུར་བའི་འགན་ལེན་བྱས་ཏེ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཡང་དག་པའི་ཕྱོགས་སུ་མདུན་སྐྱོད་བྱུང་ཡོད་ཅེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
ཚོགས་རའི་ནང་གཟབ་རྒྱས་དང་སྤྲོ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཁེངས་ཤིང་། ཚོགས་རའི་ནང་མཐོན་པོར་བཀལ་བའི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་དར་དང་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་ཁུལ་དར་དེ་བས་བཀྲག་མདངས་ལྡན། ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་ལས་ཐོག་ལྔ་པའི་སྲིད་འཛིན་དཔོན་ལིན་ཀྲེང་གཡོད་ཨེ་དང་སྐུ་ཟླ་ལིན་ཀྲའོ་པོ་ཡི་ཕེབས་རོགས་འོག་ཞི་ཅིན་ཕིང་དང་སྐུ་ཟླ་ཕེང་ལི་ཡོན་ཚོགས་རར་ཕེབས་སྐབས་དེར་བཞུགས་པའི་མི་རྣམས་ཡར་བཞེངས་ནས་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་དགའ་བསུ་ཞུས་པ་རེད།
སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་དགུ་པར་རྟེན་འབྲེལ་ཚོགས་ཆེན་དང་འགན་བཞེས་མཛད་སྒོ་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། ཚང་མ་ཡར་བཞེངས་ནས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་བཏང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་ཀྲུའུ་ཞི་སྡིངས་ཆའི་དམ་འཇོག་ལྟ་ཞིབ་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་ཕེབས་པ་རེད། ལིན་ཀྲེན་གཡོད་ཨེ་ཡིས་དང་ཐོག་དམ་འཇོག་འགན་བཞེས་གནང་བ་དང་ཁོང་གིས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་དར་དང་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་ཁུལ་དར་ལ་ཞལ་གཟིགས་ནས་ཕྱག་གཡས་པ་བརྐྱངས་ཏེ་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་གཞི་རྩའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་གཞིར་བཟུང་བརྗིད་ཉམས་ཆེན་པོས་དམ་བཅའ་བཞག་པ་རེད། དམ་འཇོག་གྲུབ་རྗེས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ལིན་ཀྲེང་གཡོད་ཨེ་ལ་ཕྱག་བཏང་བ་རེད།
ཤང་ཀང་མེས་རྒྱལ་གྱི་པང་དུ་ལོག་ནས་ལོ་20འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་དང་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་སྐབས་ལྔ་པའི་སྲིད་གཞུང་གི་འགན་བཞེས་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འཚོགས་པ།
དེ་རྗེས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དམ་འཇོག་ལྟ་ཞིབ་འོག་ལིན་ཀྲེང་གཡོད་ཨེ་ཡིས་སྣེ་འཁྲིད་པའི་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་སྐབས་ལྔ་པའི་སྲིད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་གཙོ་བོས་དམ་འཇོག་འགན་བཞེས་གནང་བ་རེད། དམ་བཅའ་བཞག་རྗེས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཁོང་ཚོ་རེ་རེ་བཞིན་ཕྱག་བཏང་ནས་གུས་ལན་ཞུས་པ་རེད། དེ་རྗེས་ལིན་ཀྲེང་གཡོད་ཨེ་ཡི་དམ་འཇོག་ལྟ་ཞིབ་འོག་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་ཚོགས་མི་ཚོས་དམ་འཇོག་འགན་བཞེས་གནང་བ་རེད། སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ཐལ་མོའི་རྡེབ་སྒྲའི་ཁྲོད་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གནང་ཞིང་། ཁོང་གིས་ཤང་ཀང་གི་ལས་དབང་མེས་རྒྱལ་དང་གཅིག་ཏུ་དམ་ཟབ་སྦྲེལ་ཡོད། ཉེ་རབས་རྗེས་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་དབང་སྒྱུར་རུལ་སུངས་དང་རྒྱལ་སྟོབས་ཉམས་ཞན་དུ་སོང་བས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོར་ལྷུངས་ཡོད། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་དེ་དཀའ་སྤྱད་ཚད་མེད་ཀྱི་འབད་འཐབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་མི་རིགས་རང་བཙན་དང་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་པ་དང་ཀྲུང་གོ་གསར་པ་དབུ་བརྙེས་རྗེས་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་གཞི་ནས་ལངས་ཐུབ་པ་དང་འབྲེལ་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ལྡན་པའི་ལམ་བུ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཏེ་བཏོད་ཡོད། སྒྱུར་བཅོས་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དང་དུས་རབས་ཀྱི་གནས་བབ་འོག་སྐུ་ཞབས་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་རླབས་ཆེན་དགོངས་པ་བཏོན་པ་དང་འབྲེལ་དེ་ཉིད་ཁྲིད་སྟོན་དུ་བྱས་ཏེ་དབྱིན་ཇི་དང་ཕྱི་འབྲེལ་གྲོས་མོལ་བྱས་པ་བརྒྱུད་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ལུས་པའི་ཤང་ཀང་གི་གནད་དོན་བདེ་བླག་ངང་ཐག་གཅོད་ཐུབ་ཡོད། ཤང་ཀང་མེས་རྒྱལ་པང་དུ་ལོག་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱའི་མཚན་ཤས་མེད་པ་བཟོས་པ་དང་མེས་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་གཅིག་གྱུར་བྱེད་པའི་གོམ་སྟབས་གལ་ཆེན་སྤོ་ཐུབ་ཡོད། ཤང་ཀང་མེས་རྒྱལ་པང་དུ་ལོག་པ་དེ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དུ་ནམ་ཡང་གནས་པའི་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་དུས་དེ་ནས་བཟུང་ཤང་ཀང་མེས་རྒྱལ་དང་མཉམ་དུ་འཕེལ་རྒྱས་དང་ནམ་ཡང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པའི་ཡངས་པའི་འགྲོ་ལམ་དུ་བསྐྱོད་ཡོད་ཅེས་གསུངས།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ལོ་20ཡི་རིང“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཤང་ཀང་དུ་ལག་ལེན་བསྟར་བར་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ་དང་མེས་རྒྱལ་གྱི་པང་དུ་ལོག་པའི་ཤང་ཀང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་གྱི་ཡངས་ཤིང་བརྗིད་ཆགས་པའི་རྒྱང་སྐྱོད་ལམ་དུ་མཉམ་དུ་བསྐྱོད་དེ་མུ་མཐུད་དར་རྒྱས་དང་བརྟན་ལྷིང་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད། སྔར་བྱུང་མྱོང་མེད་པའི་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་གྱི་བྱ་གཞག་གི་ངོས་ནས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ལག་ལེན་ཁྲོད་ཟམ་མི་ཆད་པར་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེང་སྐབས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཤང་ཀང་དུ་ལག་ལེན་བསྟར་བར་གནས་ཚུལ་གསར་པ་དང་གནད་དོན་གསར་པ་ཁ་ཤས་འཕྲད་ཡོད། གནད་དོན་དེ་དག་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་འཚོ་བར་རེ་སྒུག་བྱེད་པའི་ཤང་ཀང་གི་གྲོང་མིའི་འདུན་པ་བསྐངས་ནས་མུ་མཐུད་ཤང་ཀང་གི་བྱ་གཞག་ཁག་མདུན་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བར་མཐར་གཏུགས་ནས་བཤད་ན་ཁ་ཕྱོགས་བརྟན་སྲུང་དང་གོམ་པ་བརྟན་པོ་སྤོས་ཏེ“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་མཛད་ཕྱོགས་ལ་ཁྱོན་ཡོངས་དང་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་གོ་བ་ལེན་པ་དང་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བསྟན་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སླད་ཕྱིན་ཤང་ཀང་དུ“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”དེ་བས་ལེགས་པའི་སྒོ་ནས་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པའི་ཐད་དགོངས་འཆར་ཁག་བཞི་བཏོན་གནང་བ་སྟེ། གཅིག་ནས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག”དང“ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་སྟངས་འཛིན་ཡང་དག་བྱེད་དགོས། ངེས་པར་དུ“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག”གི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཆང་བ་དང“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག”གི་རྩ་དོན་བརྟན་པོ་བསྲུངས་ནས་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་དང་ཀྲུང་དབྱང་གི་འབྲེལ་བ་ཐག་གཅོད་ཡང་དག་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་དང་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་འཚེ་བཟོ་བ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་གི་དབང་ཆ་དང་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་གཞི་རྩའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་གྲགས་ལ་འགྲན་སློང་བྱེད་པ། ཤང་ཀང་སྤྱད་ནས་ནང་སར་སིམ་འཛུལ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱི་བྱེད་སྤྱོད་གང་རུང་སྤེལ་ཚེ་ཚང་མ་མཐའ་ཚད་ལ་ཕོག་ཐུག་བཏང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ཚང་མ་གཏན་ནས་བྱ་མི་རུང་བ་ཞིག་རེད། “རྒྱལ་ཁབ་གཅིག”གི་རྩ་དོན་མཐའ་འཁྱོངས་དང“ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་ཧེ་བག་ལ་བརྩི་འཇོག་ཞུ་བ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་གི་དབང་ཆར་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང་དབང་ཆ་འགན་ལེན་བྱེད་པ། མེས་རྒྱལ་ནང་སའི་འགྱུར་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་རྒྱབ་རྟེན་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱེད་པ་བཅས་དང་ཤང་ཀང་རང་ངོས་ཀྱི་འགྲན་རྩོད་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་ཟུང་འབྲེལ་ཡག་པོ་བྱས་ནས་དུས་གང་རུང་དུའང་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་མི་འཛིན་པ་བྱ་མི་རུང་། གཉིས་ནས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྩ་ཁྲིམས་དང་གཞི་རྩའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལྟར་བྱ་བ་སྒྲུབ་དགོས། ཀྲུང་དབྱང་གིས་ཁྲིམས་ལྟར་དབང་ཆ་སྤྱོད་པ་དང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱིས་བྱེད་པོའི་འགན་འཁྲི་ལག་བསྟར་ཟུང་འབྲེལ་ཡག་པོ་བྱེད་པ་དང་། གཞི་རྩའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ལམ་ལུགས་དང་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ། ཤང་ཀང་གི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ལྷག་པར་དུ་གཞུང་ལས་མི་སྣ་དང་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་གི་རྩ་ཁྲིམས་དང་གཞི་རྩའི་བཅའ་ཁྲིམས་དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས། གསུམ་ནས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ལས་འགན་གལ་ཆེན་ཨང་དང་པོ་ཡིན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་བསྡིགས་དགོས། འཕེལ་རྒྱས་ནི་ཤང་ཀང་གི་གནད་དོན་སྣ་ཚོགས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་གསེར་གྱི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུ་རེད། ཤང་ཀང་གིས་མེས་རྒྱལ་ལ་རྟེན་པ་དང་འཛམ་གླིང་ལ་ཁ་ཕྱོགས་པས་ཕན་ཡོད་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཆ་རྐྱེན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འགྲན་རྩོད་ལེགས་ཆ་དུ་མ་ལྡན་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་ལོ་དེ་དག་རིང་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱུན་མཐུད་དང་མགྱོགས་མྱུར་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བ་དེས་ཤང་ཀང་གི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཐོབ་དཀའ་བའི་གོ་སྐབས་དང་། རྫོགས་མེད་ཀྱི་སྒུལ་ཤུགས། ཡངས་པའི་བར་མཐོངས་བཅས་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད། ཚང་མས་ངེས་པར་དུ་གོ་སྐབས་ལ་གཅེས་སྤྲས་དང་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ་སེམས་ཤུགས་གཙོ་བོ་འཛུགས་སྐྲུན་དང་འཕེལ་རྒྱས་དོན་གཉེར་བྱེད་པར་གཅིག་སྡུད་བྱེད་དགོས། བཞི་ནས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཞི་མཐུན་བརྟན་ལྷིང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཁོར་ཡུག་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། བྱ་བ་མཐའ་དག་སྤྱི་ཡོངས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དཔྱོད་ཤེས་ཀྱིས་འབྲེལ་གཏུག་བྱེད་པ། ཐུན་མོང་གི་ངོས་འཛིན་གཅིག་སྡུད་བཅས་བྱས་ཚེ་གཞི་ནས་གནད་དོན་རིམ་བཞིན་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ། ཀྲུང་དབྱང་གི་ངོས་ནས་བརྗོད་ན། རྒྱལ་གཅེས་ཀང་གཅེས་དང“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་མཛད་ཕྱོགས་དང་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་གཞི་རྩའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ངང་བརྩི་བཀུར་ཞུས་ཚེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བའམ་ཡང་ན་འདོད་ཚུལ་ཇི་འདྲ་འཛིན་རུང་། ང་ཚོས་དེ་དང་འབྲེལ་གཏུག་བྱེད་འདོད་ཡོད་ཅེས་གསུངས།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དེང་སྐབས་རང་རྒྱལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་སྐྲུན་ཐུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཕུ་ཐག་གཅོད་པའི་དུས་མཚམས་སུ་སླེབས་པ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས“ལོ་བརྒྱ་གཉིས”ཀྱི་འབད་འཐབ་དམིགས་ཚད་མངོན་འགྱུར་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྱུར་བྱ་ཆེད་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། “རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཤང་ཀང་དུ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ལག་ལེན་བསྟར་བར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་གྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལག་ལེན་སྟར་བཞིན་པའི་ནང་ས་འཛུགས་སྐྲུན་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་ལ་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལག་ལེན་སྟར་བཞིན་པའི་ཤང་ཀང་ཡང་འཛུགས་སྐྲུན་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བསྟན་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་སྲིད་གཞུང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིགས་ཁག་དང་མཐུན་སྒྲིལ་རྒྱ་ཁྱབ་བྱས་ནས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་མཛད་ཕྱོགས་ལག་བསྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་དང་འཕྱུགས་མེད་བྱེད་པ་དང་། “རྒྱལ་ཁབ་གཅིག”གི་རྩ་བ་བརྟན་སྲུང་དང“ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་ཕན་ནུས་ཡག་པོ་སྤྱད་དེ་ལས་དོན་ཁག་ཡག་པོ་ཏན་ཏིག་སྒྲུབ་དགོས། དུས་བསྟུན་འཕེལ་རྒྱས་དང་བྱས་རྗེས་ཧུར་ཐག་བཞག་སྟེ་སྲིད་གཞུང་གི་དོ་དམ་དང་བཅོས་སྐྱོང་ཆུ་ཚད་ཟམ་མི་ཆད་པར་མཐོ་རུ་གཏོང་བ་དང་། སེམས་ནུས་གཅིག་སྒྲིལ་དང་ལེགས་ཆ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཏེ་ཤང་ཀང་གི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནམ་ས་གསར་པ་གཏོད་པ། མི་རྩ་བར་འཛིན་པ་དང་དཀའ་ངལ་སེལ་རོགས་བྱས་ཏེ་གྲོང་མིས་དོ་ཁུར་བྱེད་པའི་དཔལ་འབྱོར་དང་དམངས་འཚོའི་ཐད་ཀྱི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནད་དོན་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ་དམངས་ཚོགས་ཀྱི་ཐོབ་ཚོར་དང་སྐྱིད་ཚོར་མཐོ་རུ་ཏན་ཏིག་གཏོང་བ། སློབ་གསོར་སྣང་ཆེན་དང་ཁྲིད་སྟོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་གི་རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་སློབ་གསོར་ཤུགས་སྣོན་ཧུར་ཐག་བརྒྱབ་ནས་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་བདེ་ཐང་ངང་འཚར་ལོངས་ཡོང་བར་སེམས་ཁུར་དང་། རྒྱབ་སྐྱོར། རོགས་རམ་བཅས་བྱ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད། ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྲིད་འཛིན་དཔོན་དང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁྲིམས་ལྟར་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་པར་སྔར་རྒྱུན་བཞིན་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། ཤང་ཀང་གི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་དང་དམངས་འཚོ་ལེགས་གཏོང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར། ཤང་ཀང་གིས“རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”འཛུགས་སྐྲུན་དང་། ཀོང་ཏུང་དང་། ཤང་ཀང་། ཨའོ་མོན་བཅས་ཀྱི་མཚོ་ཁུག་ཁུལ་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན། མི་དམངས་ཤོག་སྒོར་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་འགངས་ཆེན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ཁྲོད་ལེགས་ཆ་དང་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བཅས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། ཀྲུང་དབྱང་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་གྱིས་ད་དུང་སྤུན་ཟླ་ཤང་ཀང་བ་ནང་སར་སློབ་སྦྱོང་དང་། ལས་ཞུགས། འཚོ་བ་སྐྱེལ་བ་བཅས་ལ་སྟབས་བདེ་སྐྲུན་པའི་ཞིབ་ཕྲའི་བྱ་ཐབས་ཞིབ་འཇུག་ཧུར་ཐག་བྱས་ནས་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་བསྟན་གནང་བ་རེད།
མཇུག་ཏུ་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་རླབས་ཆེན་མེས་རྒྱལ་གྱི་འགྱུར་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་རྒྱབ་རྟེན་ཡོད་པ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་དང་ནང་སའི་མི་དམངས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེན་ཡོད་པ། ཤང་ཀང་ཚུར་ལོག་ནས་ལོ་20རིང་གསོག་འཇོག་བྱས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉམས་མྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་ཡོད་པ། ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་སྲིད་གཞུང་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིགས་ཁག་གི་མི་སྣའི་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་ཡོད་པ་བཅས་ལས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཤང་ཀང་དུ་ལག་ལེན་བསྟར་བར་སླར་ཡང་ལེའུ་གསར་པ་ཞིག་རྩོམ་ཐུབ་ངེས་ཡིན་ལ། ཤང་ཀང་གིས་སླར་ཡང་འོད་སྟོང་གསར་གཏོད་ཐུབ་ངེས་རེད་ཅེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
ལིན་ཀྲེང་གཡོད་ཨེ་ཡིས་ཤིས་ཚིག་གསུང་སྐབས། སྲིད་འཛིན་དཔོན་གྱི་འགན་འཁྲི་ལག་བསྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་དང་འཕྱུགས་མེད་བྱས་ཏེ་རང་ནུས་ཡོད་རྒུ་བཏོན་ནས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཀྱི་ལག་བསྟར་བ་དང་། གཞི་རྩའི་བཅའ་ཁྲིམས་སྲུང་སྐྱོང་བ། ཁྲིམས་སྐྱོང་སྲུང་སྐྱོང་བ་བཅས་དང་དེ་བཞིན་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཤང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་གྱི་འབྲེལ་བ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་སྐུལ་འདེད་པ་བཅས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་བརྟན་པོ་ཁུར་ནས་འཇིགས་སྣང་སྤུ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་དང་། བདེ་འཇགས། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་བཅས་ལ་ཕོག་ཐུག་གཏོང་བའི་བྱེད་སྤྱོད་གང་རུང་ཁྲིམས་ལྟར་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཤང་ཀང་དུ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཐུབ་པའི་འགན་ལེན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། སྐབས་འདིའི་སྲིད་གཞུང་གིས་དེ་བས་ཧུར་བརྩོན་ཡར་ཐོན་གྱིས“སྐུལ་འདེད་པ”དང“ཁྱབ་གདལ་བའི”འགན་འཁྲི་ཡག་པོ་ཁུར་ནས་ཤང་ཀང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་ལེགས་ལྡན་ཐོན་ལས་སྲ་བརྟན་དང་རིམ་སྤོར་བྱས་ཏེ་གསར་གཏོད་ཚན་རྩལ་དང་བསམ་བཀོད་ཐོན་ལས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཤུགས་ཆེན་བཏང་ནས་དཔལ་འབྱོར་ལ་སྒུལ་ཤུགས་སྣ་མང་བསྣན་ཏེ་སྤུས་ལེགས་ཀྱི་ལས་ཞུགས་གོ་སྐབས་དེ་བས་མང་བ་གསར་གཏོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ཁོང་གིས་འབྱུང་འགྱུར་ལོ་ལྔའི་རིང་དོ་དམ་དང་བཅོས་སྐྱོང་དཔུང་ཁག་གི་སྣེ་ཁྲིད་དེ་ཞིབ་ཕྲའི་ལས་དོན་དང་སྲིད་སྐྱོང་བྱས་རྗེས་ཏན་ཏིག་ལ་བརྟེན་ནས་གྲོང་མི་དང་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཡིད་ཆེས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་ཡིན་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།


text:
ལྷའི་ལས་བྱེད།
- Details
- བཀླགས་འདུག: 923
༄༅། །བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་བརེྟེན་གཞི་བྱས་ཡོད་པའི་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་གཙོ་གཞོན་དང་། ལས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་འགན་འཛིན།
ངག་དབང་རབ་རྒྱས་ལགས་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ ལོར་བར་ཁམས་ཚ་བ་དཔའ་ཤོད་ཡུལ་དུ་སྐྱེས། ཆུང་དུས་རང་ཡུལ་གྱི་དགོན་དུ་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཤིང་སྔ་ཕྱིར་རང་ཡུལ་གྱི་དགོན་དང་ལྷ་ས་སོགས་སུ་གཞུང་ལུགས་ལ་ཐོས་བསམ་ཅུང་ཟད་བྱས།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༦ ལོར་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་ཏེ་གསོག་སྒར་ཤེས་རབ་དགའ་ཚལ་སློབ་གླིང་དང་གཞན་ཡང་འབྲེལ་ཡོད་ཤེས་ཡོན་གྱི་རྭ་བ་སོགས་ནས་བོད་དབྱིན་དང༌། གློག་ཀླད་སོགས་ལ་སྦྱང་པ་མི་དམན་ཙམ་བྱས་ཤིང༌། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ཁ་བ་དཀར་པོ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲི་ཞུ་ཁང་གསར་འཛུགས་གནང་སྐབས་ནས་བཟུང་དྭང་བླངས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་ལྡི་ལི་རུ་བོད་ཀྱི་བང་ཆེན་གསར་འགོད་པ་དང་འགྲེམས་སྤེལ་བ་གཅིག་ལྕོགས་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ཕྱི་ཟླ་ ༢ ནས་ཁ་བ་དཀར་པོ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲི་ཞུ་ཁང་གི་དབུས་ལས་ཁང་ཏུ་ལོ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཙམ་རིང་གཙོ་བོ་འཛིན་སྐྱོང་དོ་དམ་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་བང་ཆེན་གྱི་གསར་འགོད་པ་སོགས་ཀྱིས་ལས་ཀ་བྱས།
དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ནས་བཟུང་རྒྱ་གར་བདག་མེད་སེམས་ཅན་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པ་སོགས་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྟོངས་ལ་ཉེ་བའི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ཞིབ་འཇུག་དང་། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ལས་འགུལ་གང་མང་སྤེལ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ནས་བཟུང་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་དང་འབྲེལ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུའི་ལས་ཀ་གང་མང་བྱས་ཤིང༌། ཕྱི་ལོ་༢༠༠༨ ལོ་ནས་བཟུང་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་གྱི་ལས་ཁུར་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ།
བློ་བཟང་རབ་བསལ་ལགས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༣ཟླ་༩པའི་ནང་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་གཞོན་པར་བསྐོ་བཞག་བྱས་ཤིང་། རབ་བསལ་ལགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༨ནས་བཟུང་ལྷའི་ནང་དང་བླངས་འབྲེལ་མཐུད་པའི་ལས་འགན་འཁུར་སྐབས། དུས་ཡུན་དེའི་རིང་ལྷའི་དང་བླངས་བ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཁོང་གི་ལས་ཀར་བསྔགས་བརྗོད་ཡང་ཡང་ཐོབ། མ་ཚད་ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ནས་ལྷའི་ཡིད་ཆེས་དགེ་རྩའི་ཚོགས་མིར་ཆགས་ཡོད།
བློ་བཟང་རབ་བསལ་ལགས་དེ་སྔོན་ལྷ་ས་སེར་ར་དགོན་པར་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ནས་བསླབ་པ་སློབ་གཉེར་གང་འཚམ་བྱས་རྗེས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་འབྱོར་ཏེ་ཤེས་རབ་དགའ་ཚལ་སློབ་གླིང་དུ་ལོ་༢ཙམ་རིང་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོ་ནས་འབྲེལ་གཏུགས་དུས་དེབ་ཀྱི་གཙོ་འགན་བཞེས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོ་བར་བོད་ཀྱི་དང་བླངས་འབྲེལ་གཏུགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འབྲེལ་གཏུགས་པ་བྱས།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ནས་ ༢༠༡༢ བར་འབྲེལ་གཏུགས་དུས་དེབ་ཡོངས་སུ་འགན་གཙང་བླངས་ནས་གཙོ་གཉེར་བྱས། དེ་བཞིན་དྷ་སར་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་གཞི་མཐུན་ཟ་ཁང་གི་དོ་དམ་པ་སོགས་བྱས། ད་ཆ་ཁོང་གིས་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་དང་བླངས་འབྲེལ་མཐུད་པ་དང་། འབྲེལ་གཏུགས་དུས་དེབ་འགྲེམས་སྤེལ་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཁག་འགན་འཁུར་བཞིན་པ་ཡིན།
ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་དང་།
རྡོ་རྗེ་སྐྱིད་ལགས་ནི་བོད་མདོ་སྨད་ཨ་མདོ་ཁུལ་དུ་སྐྱེས་ཤིང་ ༡༩༩༣ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར་ནས་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་ནང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་དང་། དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་མ་དྷ་རཱ་སི་ཡེ་ཤུ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ནས་གསར་འགོད་རིག་པའི་ཐོག་ཉེ་བའི་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པ་ཐོན་པ་དང་ཅི་ནའེ་ནས་ཝེ་ཤ་ནཱ་ཝ་ཞེས་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་མཐོ་སློབ་(M.O.P Vaishnav College for Woman)ཅིག་ནས་འབྲེལ་ལམ་སྐོར་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པ་ཐོན།
སློབ་ཐོན་རྗེས་ཨ་མཱ་ཛོན་(Amazon.com)ཞེས་པའི་ཚོང་ལས་ཁང་དུ་ལོ་གཉིས་རིང་ལས་ཀ་བྱས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ནས་ ༢༠༡༥ བར་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས་ནང་ལས་ཀ་བྱས། ད་ལྟའི་ཆར་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པའི་ནང་ལས་འཆར་དོ་དམ་པའི་འགན་འཁུར་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།
ལྷའི་ལུགས་མཐུན་ཚོང་ལས་ཁང་གི་དོ་དམ་པ།
བསྟན་འཛིན་ཤེས་རབས་ལགས་ནི་བོད་ནང་སྐྱེས་ཤིང་། རང་ལོ་ ༥ ལ་སོན་སྐབས་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར་བ་དང་། ཁོང་ཐོག་མར་སྦིར་སུ་ཇཱ་སློབ་གྲྭར་འཛུལ་ཞུགས་ཀྱིས་གཞི་རིམ་གྱི་སློབ་སྦྱོང་གྲུབ་རྗེས། འཛིན་རིམ་ ༡༡ དང་ ༡༢ རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་བྷེ་ཀོབ་བོད་ཁྱིམ་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱས།
དེ་རྗེས་ལོ་ཡོ་ལ་མཐོ་སློབ་(Loyola College)ནས་ཉེ་བའི་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པ་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས། རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་པུ་ནེར་ཡོད་པའི་སེམ་བྷོ་སི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ནས་(Symbiosis college)ཚོང་ལས་འཛིན་སྐྱོང་སྐོར་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པ་སློབ་ཐོན་བྱས།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༤ པའི་ནང་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་དུ་ལས་ཞུགས་ཀྱིས། ལྷའི་བོད་ཀྱི་ལུགས་མཐུན་ཚོང་ལས་ཁང་(Lha Tibet Fair Trade )གི་དོ་དམ་གྱི་འགན་འཁུར་བཞིན་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་སུ།
འབྲེལ་གཏུགས་དུས་དེབ་ཀྱི་གསར་འགོད་པ།
བསྟན་འཛིན་བསམ་གཏན་ལགས་ནི་སྟོད་དིང་རི་དུ་སྐྱེས་ཤིང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར་ནས་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་སློབ་སྦྱོང་བྱས། གྷོ་ཕལ་ཕུར་བོད་ཁྱིམ་ནས་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཉིས་ཐོན་རྗེས་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཅི་ནཱའེ་རུ་མཐོ་སློབ་འགྲིམས་པ་དང་། དེ་རྗེས་མེ་ནཱ་ཁ་ཤེ་ཞེས་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་སློབ་སྦྱོང་དང་། དེ་རྗེས་ལོ་ཡོ་ལཱ་མཐོ་རིམ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ནས་གོང་གི་སློབ་ཚན་དེའི་ཐོག་ནས་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པ་སློབ་ཐོན་བྱས།
སློབ་གཉེར་ཐོན་རྗེས་ ༢༠༡༢ ནས་ ༢༠༡༤ བར་ཨ་མན་རྫུན་(Amazon)ཞེས་པའི་ཚོང་ལས་ཁང་དུ་ལས་ཀ་བྱས་པ་དང་། ༢༠༡༥ ལོར་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པར་ལས་ཞུགས་ཀྱིས་ཐོག་མར་ལས་འཆར་དོ་དམ་པ་དང་། ད་ལྟའི་ཆར་འབྲེལ་གཏུགས་དུས་དེབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་རོགས་དང་གསར་འགོད་པ་བཅས་ཡིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས་སུ།
ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་ལས་བྱེད།
བཀྲ་སངས་ལགས་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༠ ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་གྲོང་སྡེ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་ནང་སྐྱེས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོར་བར་ལས་ཀ་ཙག་ཙིག་བྱས་ནས་བསྡད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ནས་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་དུ་ལས་ཀ་བྱས་ཤིང་། ད་ལྟའི་ཆར་ལྷའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མ་བྱན་དང་། འཛིན་གྲྭར་ལྟ་རྟོགས་སོགས་ལས་དོན་གཞན་ཁག་ལ་འགན་ཁུར་མུས་ཡིན།
སྤྱི་ཐབ་ཀྱི་མ་བྱན།
བསྟན་འཛིན་གཡང་འདུ་ལགས་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་ཁམས་སྡེ་དགེ་རུ་སྐྱེས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ཤར་གངས་རི་བརྒྱུད་བལ་ཡུལ་དང་དེ་ནས་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ བར་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་འབྲས་སྤུངས་བློ་གསལ་གླིང་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སློབ་གྲྭར་སློབ་སྦྱོང་བྱས། དེའི་རྗེས་རྡ་རམ་སར་ཡོང་ནས་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པ་དང་བོད་ཀྱི་བདེ་རྩ་སོགས་སུ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ནས་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཁང་དུ་ལས་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
སྤྱི་ཐབ་ཀྱི་མ་བྱན།
བསྟན་པ་མཐུ་སྟོབས་ལགས་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཁམས་ཚ་བ་དཔའ་ཤོད་དུ་སྐྱེས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལོར་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་ལ་སླེབས་ནས་ཤེས་རབ་དགའ་ཚལ་སློབ་གླིང་དུ་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་ལྔའི་རིང་དབྱིན་བོད་གཉིས་སྦྱོང་བའི་གོ་སྐབས་ཐོབ། དེ་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཐབ་ཚང་དུ་ལོ་མང་རིང་ལས་ཀ་བྱས་པ་དང་ད་ལྟའི་ཆར་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་དུས་ལས་ཞུགས་ཀྱིས་ལྷའི་སྤྱི་ཐབ་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་མུས་ཡིན།
སྤྱི་ཐབ་ཀྱི་མ་བྱན།
དོན་འགྲུབ་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༥ ཟླ་བ་ ༥ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་མདོ་ཁམས་ཚ་བ་དཔའ་ཤོད་དུ་སྐྱེས། ཆུང་དུས་ས་གནས་སློབ་གྲྭར་འགྲིམས་པའི་གོ་སྐབས་ཏོག་ཙམ་ཐོབ་པ་དང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོར་ལྷ་ས་དང་གཞིས་རྩི་སོགས་སུ་གནས་མཇལ་དུ་ཡོང་རྗེས་སུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར། དེ་རྗེས་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་དགའ་ཚལ་སློབ་གླིང་ནང་དུ་ལོ་ལྔའི་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་བྱུང་། ཕྱི་ལོར་ ༢༠༡༣ ནས་ ༢༠༡༤ བར་བོད་ཀྱི་ཐབ་ཚང་(Tibet kitchen)ནང་ལས་ཀ་བྱས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ནས་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་མུས་ཡིན།


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར།
ལེའུ་དང་པོ། ངོ་སྤྲོད།
ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གཏམ་བཤད་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་དང་རྩོམ་བྲིས་བྱས་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོའི་ཟླ་བ་༤ པའི་ནང་ང་རང་རྒྱ་གར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ནས་བཟུང་༸སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སྐུ་དྲུང་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་སློབ་གཉེར་དང་ལས་དོན་བསྒྲུབས་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་འདབས་སུ་གནས་བཅས་ཅིང། ད་ལྟ་ང་རང་ཇར་མན་ (Germany) ནང་གི་མུ་ནིག་ (Munich) གྲོང་ཁྱེར་ལ་གནས་སྤོས་བྱས་པས། དེ་གར་དཔེ་དེབ་འབྲི་རྒྱུ་དང་འཆར་ཅན་ནང་ཆོས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་རྒྱུའི་ཐོག་ནུས་པ་ཆེ་བ་འདོན་ཐུབ་ཀྱི་འདུག །༸གོང་ས་མཆོག་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐག་གཅོད་སྙན་གསེང་ཞུ་རྒྱུ་དང་ཁོང་གི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་ཕེབས་རྒྱུའི་རེ་བ་བཅངས་པ་ཡིན། རང་གི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་གཞན་ལ་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕན་ཐོགས་བསྐྲུན་ཕྱིར་ང་རང་གི་དུས་ཚོད་བེད་སྤྱོད་ཇི་ལྟར་གཏོང་བ་དང་གང་དུ་གཏོང་ཕྱོགས་ཐད་རང་ངོས་ནས་ཐག་གཅོད་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་ཕེབས་བྱུང། ཉམས་མྱོང་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་རྟོན་འོས་པའི་ལྟོས་ས་ཞིག་རེད་བཀའ་ཕེབས་བྱུང།
ཕལ་ཆེར་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུའི་སྔོན་ལ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སེར་ཞལ་ཐོག་མར་མཇལ་སྐབས། ཧར་ཝར་ཌི་ (Harvard) གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཤར་ཨེ་ཤི་ཡ་འི་སྐད་ཡིག་ ༼རྒྱ་ཡིག་དང་། ཉི་ཧོང་ཡིག་༽ དང་། ལེགས་སྦྱར། རྒྱ་གར་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་ནས་ཧྥུལ་བེ་རེ་ཌའི་ (Fulbright) སློབ་གཉེར་བ་ཞིག་གི་མིང་ཐོག་ནས་ང་རང་རྒྱ་གར་དུ་རང་གི་འབུམ་རམས་པའི་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་གྱི་རྩོམ་བྲིས་འབྲི་བར་ཡོང་བ་ཡིན། སྐབས་དེ་དུས་ ༼སྐབས་དེར་ནང་ཆོས་ཐད་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་༽ སྔ་མོའི་ཨི་ཇིབ་རིག་པ་ (Egyptology) ཕྲན་བུ་འདྲ་བར། བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ཡང་ཕན་མེད་ཀྱི་སློབ་ཚན་ཞིག་ཏུ་ཤེས་ཡོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཐོག་ནས་འཆད་ཉན་བྱེད་བཞིན་འདུག །དེ་ལྟའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་ངས་ཁས་ལེན་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་ནང་པ་ཞིག་ལྟ་བུར་བསམ་བློ་བཏང་ན་གང་ཡོང་མིན་ཐད་ལོ་མང་རིང་བསམ་ཞིབ་བྱས་པ་ཡིན། ༸གོང་ས་མཆོག་མཇལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གནའ་བོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ད་དུང་གསོན་པོར་གནས་ཤིང་། དེ་ཆ་ཚང་ལེགས་པར་མཁྱེན་པ་དང་དེའི་རྣམ་པར་རོལ་པའི་སློབ་དཔོན་ཞིག་འདིར་དངོས་སུ་ཞུགས་བཞིན་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་འཕྲལ་ང་རང་ལ་དགའ་བདེའི་ཚོར་བ་དཔག་མེད་བྱིན།
ཟླ་ཤས་རྗེས་རང་གི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་ཕུལ་ནས་ཁུངས་ལྡན་གྱི་ནང་པའི་གསུང་རབ་ཁག་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྩོལ་གནང་ཡོང་བར་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས་པ་ཡིན། ང་རང་ཁོང་ལ་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་རྒྱུར་འདོད་པ་ཆེ་བ་དང་ངའི་ངོས་ནས་གཟེངས་སུ་ཐོན་པའི་ལས་དོན་བསྒྲུབས་པ་འབའ་ཞིག་བརྒྱུད་དེ་ལྟར་མངོན་འགྱུར་ཐུབ་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་ཞལ་བཞེས་གནང་བ་དང་། མཐར་ཁོང་གི་སྐབས་སྐབས་ཀྱི་གསུང་སྒྱུར་བ་ཞིག་བྱ་རྒྱུའི་སྐལ་བཟང་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ནས་སྲི་ཞུ་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་དང་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་སའི་ཆོས་ཕྱོགས་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་དང་ཤེས་ཡོན་བསྟི་གནས་ཁང་དབར་འབྲེལ་ལམ་རྩ་འཛུགས་བྱེད་པར་ཕྱགས་རོགས་ཞུས་ཐུབ་པ་བྱུང་།
ང་རང་གི་རྟེན་གཞི་ཡོ་རོབ་ནང་གནས་སྤོས་བྱ་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་ལ་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་དང་བཅས་རང་ངོས་ནས་འབྲི་བར་ངེས་པའི་དཔེ་དེབ་རྗེས་མ་དེའི་སྐོར་ལ་བཀའ་འདྲི་གནང་བྱུང་། དེ་བས་ན་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་སྐོར་འབྲི་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད་སྐོར་ཁོང་ལ་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པ་ཡིན། ༸གོང་ས་མཆོག་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ནང་པའི་སློབ་དཔོན་དབར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་སྐོར་རྡ་རམ་ས་ལར་ཉིན་གསུམ་རིང་གི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུར་བཅར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། སྐབས་བབ་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་ཐོག་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོར་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་ཐད་ལ་ངས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱུང་། དེ་ལྟའི་དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་གཙོ་བོ་ནི་དོན་དངོས་ཐོག་ཚད་ལྡན་གྱི་དགེ་རྒན་ཉུང་ཤས་ལས་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་ནན་པོ་བསྩལ།
ང་རང་མཇལ་བཅར་ཁང་ནས་ཕྱིར་ཐོན་པ་དང་། ཐོག་མར་ངའི་སེམས་ནང་ནང་པའི་དགེ་རྒན་ཞིག་བྱ་རྒྱུར་ཁྱད་ཆོས་དང་རང་གི་ནུས་པར་དོགས་དྲི་བྱེད་འགོ་ཚུགས་སོང་། འདས་པའི་མི་ལོ་དེ་དག་གི་རིང་། རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་དཔོན་འགའ་ཞིག་གི་དྲུང་ནས་རང་ཉིད་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་རྒྱུའི་རྩ་ཆེའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་བྱུང་། དེའི་ཁྲོད་༸གོང་ས་མཆོག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གང་གི་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཤེགས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུད་གཞན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཡོད། ཁོང་རྣམས་དང་བསྡུར་ན་རང་ཉིད་ལ་ཤེས་ཚད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད། འོན་ཏེ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཚན་ཞབས། བདག་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ གོང་དུ་གནང་བའི་བཀའ་སློབ་དུམ་བུ་དྲན་གསོ་ཞུས་ཡོད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་རིན་པོ་ཆེའི་གཟིགས་སྐོར་ཐེངས་གཉིས་པའི་སྐབས་ང་རང་ཁོང་གི་གསུང་སྒྱུར་བ་དང་དྲུང་ཡིག་གཅིག་ལྕོགས་ཐོག་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་འགྲུལ་བཞུད་བྱས་པ་དང་ཝེ་ནེ་ཟུའེ་ལ་ (Venezuela) ནང་གི་ཁ་ར་ཁ་སེ་ (Caracas) ནད་ཕྱིར་ལོག་མ་ཐག་ཡིན། རིན་པོ་ཆེས་བདག་གི་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། གསར་དུ་ཚུགས་པའི་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཞིག་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱ་རྒྱུར་མངགས་པ་བཞིན་ངས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ལྟའི་ལས་དོན་ནི་ང་ལ་ཐངས་དང་པོ་ཡིན། ཉིན་ཤས་རིང་ངལ་གསོའི་ཆེད་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ ནེའུ་ཇར་སི་ (New Jersey) རུ་དགེ་བཤེས་དབང་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི་དགོན་པར་ལྷོད་ཞུགས་མཛད་དགེ་བཤེས་ལགས་ནི་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་མཁས་པའི་ཨུ་རུ་སུའི་ནང་གི་ཁལ་མུག་སོག་པོ་ (Kalmyk Mongol) དང་པོ་དེ་ཆགས་ཡོད། ངས་ཁོང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ སྔོན་དུ་མཇལ་བྱུང། འོན་ཀྱང་ཁོང་གི་དྲུང་ནས་སློབ་གཉེར་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་རྩ་བ་ནས་ཐོབ་མ་བྱུང།
ང་རང་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། ངས་གང་འདྲ་བྱས་ཡོད་མེད་ཐོག་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་འདྲི་གང་ཡང་མ་གནང་། དེ་ནི་ཁོང་གི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་གནང་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པས་ང་རང་ཧང་སངས་མ་བྱུང་། གཟའ་འཁོར་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ལོན་ཌོན་ (London) དུ་ཉིན་ཞིག་དགོང་ཟས་གྲུབ་པ་དང་ཐབ་ཚང་ནང་གི་ཅོག་ཙེའི་མཐའ་སྐོར་ནས་བསྡད་པའི་སྐབས། རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་དོན། མ་འོངས་པར་ཁྱེད་རང་དགེ་རྒན་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་སྐབས་རང་གི་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུར་མཐོང་ན། འོན་ཀྱང་ཁྱེད་རང་གིས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་མིན་པ་ཤེས་གསལ་ཡིན་ན་ཡང་། རང་ཉིདཀྱི་དགེ་རྒན་ཁོ་རང་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་མེད་པར་མ་བྱེད ། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དང་ཡུད་ཙམ་རིང་ངེད་གཉི་ག་ཁུ་སིམ་མེར་ལུས། དེ་ལྟ་བུའི་གཏིང་ཟབ་པའི་གསུང་གི་ནང་དོན་རྟོགས་པར་ལོ་མང་པོ་འགོར་ངེས་ཡིན།
ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་སློབ་དཔོན་གྲགས་ཅན་བླ་མ་བཟོད་པ་རིན་པོ་ཆེས། གལ་སྲིད་རང་ལ་བླ་མ་ཚད་ལྡན་ཞིག་མཇལ་འདོད་ན། དེའི་མཚན་གཞི་ལེགས་ཤོས་ནི་སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་ངེས་རེད་ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་སོང། བཟོད་པ་རིན་པོ་ཆེས་བླ་མ་ཞེས་པའི་བོད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒྲའི་གྲངས་དོན་ཙམ་ལ གྲྭ་པ་ཙམ་མམ། ཡང་ན་ལོ་གསུམ་ཆོས་གསུམ་སྔོན་སོང་གི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་བྱེད་མཁན་ཙམ་དང། གཞན་ཡང་རང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིར་རང་དབང་སྤྱོད་མཁན་གྱི་མཚན་གནས་ཐེག་པའི་སྤྲུལ་སྐུའི་དོན་ལའང་བེད་སྤྱོད་མ་གནང་བར། བླ་མ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་ངོ་མ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་གོ་བར་གསུངས།
དེར་བརྟེན། དེ་འདྲ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གནང་ལུགས་དང་སློབ་མ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འབྲེལ་བ་བྱེད་ལུགས་ཐད་འགྲེལ་བཤད་འགོ་འཛུགས་བྱེད་སྟངས་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་ཞིག་ནི། ཕལ་ཆེར་སེར་ཀོང་རིནཔོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་དང་ཁོང་དང་ངའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་འགོད་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པར་སེམས། དེ་ཡང་ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་ཀྱི་སྣང་འཆར་དང་དྲན་ཡུལ་གྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་རྣམས་འགོད་རྒྱུ་ཡིན།། །།
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (40%)


text:
བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག
སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་དང་གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ལས་ར་འཕྲོད་བྱུང་བ་ལྟར་ན། ད་ནས་བརྩིས་པའི་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོའི་གོང་ནས་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེའི་ཞིང་ཁམས་འདིར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་བྱུང་ཡོད་པ་བདེན་དཔང་བྱས་ཤིང་། བསྐལ་པ་ཡ་ཐོག་གི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་རང་རེའི་ཕ་མེས་ཡང་མེས་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་འདི་འདུལ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ། ཡུལ་འདིར་ཁྱིམ་གཞི་བཙུགས་ཤིང་ཡུལ་འདིའི་བདག་པོ་བྱས། ཇི་སྐད་དུ་འགོས་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ་(1392-1481)གྱིས་“བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ཡང་རྒྱ་གར་དང་འདྲ་བར། ཡུལ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་བསྐལ་པ་ནས་བྱུང་བར་བྱས་ན་ཡང་ལུང་དང་རིགས་པའི་གནོད་པ་མེད་”①ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེར་གྲགས་པའི་བོད་ཡུལ་འདི་ཡི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་ཚུལ་དང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་སོགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་《དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ལས་“སྟོད་ཀྱི་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་རྫིང་གི་ཚུལ། །བར་གྱི་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་ཡུར་བ་འདྲ། །སྨད་ཀྱི་མདོ་ཁམས་སྒང་གསུམ་ཞིང་ལྟ་བུ། །”②ཞེས་དང་། “མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཤ་རྐྱང་རི་དྭགས་གླིང་། །བར་གྱི་རུ་བཞི་སྟག་གཟིག་གཅན་གཟན་གླིང་། །སྨད་ཀྱི་སྒང་དྲུག་འདབ་ཆགས་བྱ་ཡི་གླིང་། །”③ཞེས་གསལ་ཞིང་། ཡང་དེ་ཉིད་དུ་“ལོ་ཏོག་ཟོས་པས་དེ་ཀུན་མི་ཉིད་གྱུར། །མ་རྨོས་འབྲུ་ཟ་གོས་སུ་ཤིང་ལོ་གྱོན། །ནགས་ན་རི་དྭགས་ལྟ་བུར་གནས་པ་ཡིན། །ཀློ་དང་མོན་ལྟར་སྤྱོད་པས་བོད་ཡུལ་གང་། །”④ཞེས་རང་རེའི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཟས་སུ་ཤིང་འབྲས་དང་འབྲུ་རྒོད་ཟ་ལ། གོས་སུ་རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པ་དང་ཤིང་ལོ། འདུག་གནས་ནགས་ཁྲོད་དང་བྲག་ཕུག་ཏུ་བྱས་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བར་རོལ་ཞིང་། དེའི་རིང་རུས་རྒྱུད་ཚོ་པ་མང་དུ་འཕེལ་བ་ནས་ཕྱིས་རྒྱལ་ཕྲན་མང་དུ་འཕེལ་བ་ཡིན་ཏེ། གནོད་སྦྱིན་དང་བདུད་སྲིན། ཀླུ་བཙན་སོགས་གདོད་མའི་དུས་སུ་ཡུལ་གྲུ་འདིར་འཚོ་བར་རོལ་མྱོང་བའི་ཚོ་པའམ་རྒྱལ་ཕྲན་ཁྲོད་ཀྱི་མི་རྒན་ཉམས་མྱོང་ཅན་ནམ་དབང་ཐང་ཆེ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་རིམ་བཞིན་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པར་གསལ།
སྒོས་སུ་《སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ལེགས་བཤད་སྐལ་པ་བཟང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་མགྲིན་རྒྱན་རབ་གསལ་ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་》ཞེས་པར་“བོད་ཡུལ་མ་སང་སྤུན་དགུས་དབང་བྱས་ཏེ། །ཡུལ་མིང་བོད་ཁམས་གཞུང་དྲུག་ཅེས་སུ་གྲགས། །སྔ་རྟགས་མདའ་གདུང་མཚོན་ཆ་བརྩེ་བ་དང་། །བཞོན་པ་ཞོན་དང་དངོས་པོ་ཉོ་ཚོང་བྱུང་། །དེ་རྗེས་ཟ་རམ་སྐྱེས་དྲུག་གིས་དབང་བྱས། །ཡུལ་མིང་བོད་ཡུལ་སྟོང་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས། །སྔ་རྟགས་མགོ་རྒྱན་རྣ་ཆ་འདོགས་པ་དང་། །གླུ་གར་རོལ་རྩེད་དགའ་སྟོན་བྱེད་པ་བྱུང་། །”⑤ཞེས་སོགས་བྱུང་ཞིང་། ཟ་རམ་སྐྱེས་དྲུག་གིས་བོད་ཡུལ་སྟོང་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་པ་མཚོན་བྱེད་གླུ་གར་རོལ་རྩེད་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཐོག་མར་བྱུང་བར་གྲགས་ཤིང་། དོན་དམ་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་ཀྱང་“བརྒྱ་ནི་རྒྱ་གར་ཆོས་གླུ་བྱུང་། བརྒྱ་ནི་རྒྱ་ནག་རྩིས་གླུ་བྱུང་། བརྒྱ་ནི་ཞང་ཞུང་བོན་གླུ་བྱུང་”⑥ཞེས་རང་རེའི་མེས་པོ་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་མོའི་ཁྲོད་ཕྱི་སྣོད་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཆེན་པོ་དང་འབྲེལ་གཏུགས་བྱུང་བ་ལས། ནང་སེམས་སུ་དགའ་སྤྲོ་དང་སྐྱོ་སྡུག་སོགས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ཇི་སྙེད་སྐྱེས་པ་དང་བསྟུན་ནས་བྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟ་བ་དང་། མཛེས་སྤྱོད་ཀྱི་ལྟ་བ། རིན་ཐང་གི་ལྟ་བ། ཚེ་སྲོག་གི་ལྟ་བ་སོགས་ཚུད་པའི་བསམ་བློའི་མྱོང་ཚོར་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་འབྲས་སུ་གདོད་མའི་རང་བྱུང་ཆོས་ལུགས་བོན་དང་འབྲེལ་བའི་བོན་གླུ་སོགས་བྱུང་བ་ལགས།
དེ་བཞིན་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱའི་ཡས་མས་སུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་གདོད་མའི་བོན་གྱི་བསམ་བློའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་སྔར་བས་མི་སྤྱོད་དང་འཚམས་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་སྲོལ་བཏོད་པས། སྐབས་དེར་གླུ་གར་རོལ་དབྱངས་ཀྱང་ལུགས་དེའི་དགོས་མཁོ་བཞིན་རྣམ་པ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་སྟབས་དེའི་ཐད་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་པར། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེགས་བམ་《མི་ནུབ་མཚན་མདོ་》སོགས་ལས་“ལ་ལ་ཞིག་ནི་ཤོན་འཁྲབ་བོ། ལ་ལ་ཞིག་ནི་བྲོ་བརྡུང་ངོ་། ལ་ལ་ཞིག་ནི་གར་བྱེད་དོ། ལ་ཞིག་ནི་གླུ་དབྱངས་ལེན་ནོ། ”⑦ཞེས་གསལ་བ་མ་ཟད། ཁྱད་པར་དུ་“གཤེན་རབ་བླ་མ་ཐུགས་བརྗེའི་མངའ་བདག་ནི། མཐར་ལམ་བདེ་འབྱེད་སྟོང་གསུམ་ཡོངས་ཀྱི་དཔལ། །ཐུགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་མ་རིག་མུན་པ་སེལ། མགུར་གྱི་དབྱངས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མྱ་ངན་སངས། །”⑧ཞེས་སྐབས་དེ་ཤེད་ནས་ཡོངས་སུ་དར་བའི་མགུར་གྱི་བྱུང་འཕེལ་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་བསྡུས་པ་འདི་ཙམ་ཞིག་སྤྲོས་པར་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ་ཁོ་བོ་ལྟ་བུའི་བློ་བརྟུལ་བ་དག་གི་སྤྱོད་བྱའི་འོས་སུ་མི་ཆེ་མོད། འོན་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཚང་ཁག་དང་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་དག་གི་དྲི་མེད་གསུང་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་གནད་འདིའི་ཐད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟོང་ཆ་་ཙམ་གསབ་ཅི་ཐུབ་བྱེད་པའི་འདུན་པ་དང་བཅས་བྲིས་པར་བྱས་པ་ལ། ཁོ་བོ་རང་ཉིད་ཀྱི་རིག་གནས་ཆུ་ཚད་དམན་ཁར། ལག་ལེན་གྱི་ཉམས་མྱོང་ཞན་པ་དང་ཐོས་བསམ་གྱི་འཇུག་པ་ལྷོད་པ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འགལ་འཁྲུལ་ཆད་གསུམ་ཅི་རིགས་ཡོང་ངེས་ཡིན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བས་གཟུ་བོར་གནས་པའི་དཔྱོད་ལྡན་དག་གི་རིན་བྲལ་དགོངས་འཆར་རྣ་བའི་དཔྱིད་དུ་འཇོ་བར་ཞུ།
དང་པོ། གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་མགུར་གླུའི་སྐོར།
དེ་ཡང་དུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་ལྡོག་དུ་མེད་པར་རྒྱུགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཤུལ་ལམ་རིང་པོའི་ཁྲོད། ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་དཔའ་ངར་ཆེ་བ། སེམས་རྒྱུད་དྲང་ལ་བརྩེ་སེམས་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱིས་རང་ཉིད་འཚོ་སྡོད་བྱ་ཡུལ་གྱི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱས་པ་བརྒྱུད། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བློ་གྲོས་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚར་དུ་དངར་བའི་ངག་ཐོག་གི་བརྩམས་ཆོས་རབ་དང་རིམ་པར་བརྩམས། ཡང་སྒོས་བོད་ནི་གླུ་གར་རྒྱ་མཚོར་གྲགས་ཤིང་བོད་མི་རིགས་འདི་བཞིན་གླུ་གར་ལ་ཞེན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཙ་ན། གདོད་མའི་དུས་ནས་འཚོ་སྡོད་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཁམས་སུ་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་བྱེད་པའི་སྲོལ་ས་དར་རྡོ་དར་ཡིན་པའི་ཁ་ཚོན་བཅད་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། 《སྲིད་པ་ཆགས་གླུ་》དང་། 《སྲིད་པས་བ་ཆུང་བཤས་པའི་གླུ》། 《ཨ་ཆགས་ཆགས་ལ་ཆགས་དགུ》། 《ཨ་མཚར་མཚར་ལ་མཚར་དགུ》ལ་སོགས་ཀྱི་གདོད་མའི་གླུ་ཚིག་དག་དུས་ད་ལྟའང་ང་ཚོའི་མིག་ལམ་དུ་མངོན་ཞིང་། ད་དུང་དེ་དང་དེ་འདྲ་བའི་གདོད་མའི་གླུ་ཚིག་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གནའ་བོའི་ངག་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རྒད་པོ་རྒད་མོ་ཚོའི་སྨྲ་སྒོར་གནས་ཡོད་པར་ངེས། སྐབས་བསྟུན་གླེང་བའི་མགུར་དུ་གྲགས་པ་འདི་ཡང་སྔར་གྱི་ལོ་ཟླའི་འཁོར་འགྲོས་ནང་རང་རེའི་མེས་པོ་ཚོས་རང་གི་བསམ་པའི་འགྱུར་བ་ཅི་རིགས་པའམ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཅི་རིགས་པ་དག་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་རྣམས་དབྱངས་ཀྱི་རྟ་ལ་བསྐྱོན་ནས་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ནས་མཆེད་པའམ་ཡང་ན་དེའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པ་ཞིག་དང་། གཞན་ཡང་གདོད་མའི་རང་བྱུང་ཆོས་ལུགས་(བོན་ཆོས་)ནི་ས་མཐོའི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་པོ་དང་འབྲེལ་གཏུགས་བྱུང་བ་ལས། ནང་སེམས་སུ་དགའ་སྤྲོ་དང་སྐྱོ་སྡུག་སོགས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ཇི་སྙེད་སྐྱེས་པ་དང་བསྟུན་ནས་བྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟ་བ་སོགས་ཚུད་པའི་བསམ་བློའི་མྱོང་རྟོགས་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཐོག་མའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞིག་ཡིན་ལ། གདོད་མའི་བོན་རིགས་སུ་“ཡར་གཡེན་གཉན་པོ་བཅུ་གསུམ། བར་གཡེན་གཏོད་པོ་དགུ། ས་གཡེན་ཆེ་བ་བཅུ་གཅིག་”⑨སོགས་ལས་“གླུ་བོན་དབྱངས་སྙན་”དང་“ཟེར་བོན་གདངས་སྙན་”གཉིས་ནི་བོན་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་མཆོད་ཚིག་གམ་གཟུངས་སྔགས་སོགས་དབྱངས་རྟར་བསྐྱོན་ནས་གྱེར་བ་ཞིག་ཡིན་པས། གདོད་མའི་བོན་རིགས་དེ་དག་གི་མཆོད་ཚིག་གམ་གཟུངས་སྔགས་སོགས་དབྱངས་རྟར་བསྐྱོན་ནས་གྱེར་བར་བྱེད་པའི་དབྱངས་རྟ་དེ་སྐབས་འདིར་གླེང་བའི་མགུར་གྱི་དབྱངས་རྟའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུའང་གྱུར་སྲིད་པ་ནི་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དངོས་བྱུང་གནས་ཚུལ་འབའ་ཞིག་གོ།
དེ་བཞིན་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱའི་ཡས་མས་སུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་གདོད་མའི་བོན་གྱི་བསམ་བློའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་སྔར་བས་མི་སྤྱོད་དང་འཚམ་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་སྲོལ་བཏོད་པས་སྐབས་དེར་མགུར་ཀྱང་ལུགས་དེའི་དགོས་མཁོ་བཞིན་རྣམ་པ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་སྟབས་དེའི་ཐད་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད་པ་ནི་《ཁམས་བརྒྱད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྩ་བའི་དོན་རྣམ་པ་ངེས་པ་》ཞེས་བྱ་བར་“དེ་ནས་འཁོར་དུ་བཏགས་པའི་གཡུང་དྲུང་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བའི་གདངས་ཕྱུང་། སྤྲོ་བའི་གླུ་བླངས་ནས་སྟོན་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་བསྩལ་ལོ། །གཤེན་རབ་བླ་མ་ཐུགས་རྗེའི་མངའ་བདག་ནི། །མཐར་ལམ་བདེ་འབྱེད་སྟོང་གསུམ་ཡོངས་ཀྱི་དཔལ། །ཐུགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་མ་རིག་མུན་པ་སེལ། །མགུར་གྱི་དབྱངས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མྱ་ངན་སངས། །གཤེན་འགྲོས་སྟབས་ཀྱིས་ས་བཅུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །”⑩ཞེས་འཁོད་པ་ལས། བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་སྐབས་མགུར་ལེན་པའི་སྲོལ་དར་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། འོན་ཀྱང་དུས་བསྐལ་དབང་གིས་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་གཤེན་འགྲོས་གོམ་གསུམ་དང་། མགུར་གྱི་རྟ་དབྱངས་སོགས་མཐོང་ཐོས་སུ་མ་གྱུར་བ་ནི། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་གྱི་རིག་གནས་སྤྱི་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་སུ་རུང་། སྐབས་དེར་མགུར་ལེན་པའི་སྲོལ་དར་ཡོད་པ་གང་ཞིག དེས་སྐབས་དེའི་རིག་གནས་སྟེགས་བུའི་ཐོག་གནས་བབས་ཀྱང་ངེས་ཅན་ཞིག་ཟིན་ཡོད་པར་ངེས།
གཉིས་པ། བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་མགུར་གླུའི་སྐོར།
བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་དུས་ཡུན་རིང་བའི་འཕེལ་རིམ་བརྒྱུད་མུ་མཐུད་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན་ནས་རིམ་བཞིན་བྲན་གཡོག་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བར་བརྒལ་བྱས་ཤིང་། འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚང་ལྟར་ན་མ་མཐར་ཡང་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པ་ཙམ་ལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོས་པུར་རྒྱལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་བདག་གིར་བཞེས་ཅིང་། ཡུལ་ཡར་ལུང་ལྟེ་བར་བྱས་པའི་ཡར་ལུང་གཙང་པོ་རྒྱུགས་ཁུལ་དུ་མཐའ་སྐོར་རྒྱལ་ཕྲན་གཞན་ལས་སྟོབས་ཆེ་བའི་སྲིད་དབང་ཐོག་མར་བཙུགས་པས་སྐབས་དེར་གླུ་གར་རོལ་དབྱངས་ཐད་སྔར་བས་དར་འཕེལ་བྱུང་ཡོད་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ལས་ཅུང་སྔ་གྲས་ཡིན་པའི་《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་》ལས། “བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སྔ་བ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཡིན་ཏེ་དེའི་སྐུ་རིང་ལ་གཏམ་རྒྱུད་དང་། སྒྲུང་རྒྱུད། སྡེབ་སྦྱོར། བཀའི་བཀུགས་དང་། བྲོ་གར་དང་། གླུ་གཞས་དང་། ཤོན་རྩེད་དང་། རྩེད་འཇོ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་”⑾ཞེས་གསལ་བ་ནི་སྐབས་དེར་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ཙམ་ལ་མི་གོ་བར་སྐབས་དེ་ཤེད་དུ་གླུ་གར་གྱི་རིགས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ནས་དར་འཕེལ་བྱུང་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ་སྟེ་《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་》ལས་ཀྱང་། པུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྱི་དུས་ལ་“འ་བ་ཉི་ཉེ་པ་ཉིད། བྱ་རོ་རོ་ན་གདུང་གི་རྩེ་རང་ནིག ཡོས་རོ་རོ་ན་ལྷམ་གྱི་གོང་ར་ནིག བརླའ་བརྡུངས། སྤུར་བཏབ། འྭོ་དེ་མྱེད་སྤུ་དེ་མྱེད་”⑿ཞེས་ཕྱིས་ལྷད་མ་འདྲེས་པའི་གནའ་བོའི་བཅོས་མེད་ཀྱི་མགུར་ཞིག་བྱུང་བས་ན་བོད་ཀྱི་དམངས་གཞས་དར་རྒྱས་བྱུང་རིམ་ནང་མགུར་མ་ཞེས་པ་དེ་གནའ་བོའི་བོད་རིགས་ཀྱི་དམངས་གཞས་ཤིག་རང་ཡིན་པ་བདེན་པར་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ནི་རང་ཅག་གི་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ཡིག་ཐོག་གི་མགུར་གྱི་རྣམ་པ་སྔ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་འཁུམས་སོ། །
དེ་བཞིན་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ། མྱང་ཙེང་སྐུ་དང་དབའས་དབྱི་ཚབ་གཉིས་ཟིང་པོ་རྗེ་ལ་གློ་བ་རིང་སྟེ། མྱང་ཙེང་སྐུས་“ཆབ་ཆབ་ནི་ཕ་རོལ་ན་”⒀ཞེས་པའི་མགུར་བླངས་པ་དང་། གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་རིང་ལ། ཁྱུང་པོ་སྤུང་ཟད་ཟུ་ཙེས་རྒྱལ་པོ་མར་མུན་བྱ་བའི་མགོ་བཅད་དེ། བཙན་པོ་རྗེ་བློན་རྣམས་དགྱེས་སྐྱེམས་སྟོན་མགོ་གསོལ་བའི་ཚེ་“མོན་ཀའི་སྟག་ཆིག་པ་”⒁ཞེས་པའི་མགུར་བླངས་པ། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་རིང་ལ། བཙན་མོ་སད་མར་ཀར་གྱིས་“ཡུལ་གྱི་ནི་སྐལ་པོག་པ་”⒂ཞེས་སོགས་མགུར་དུ་བླངས་པ་ནི་བཙན་པོ་རིམ་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་བརྗོད་བྱར་དྲངས་པ་ཞིག་དང་། གཞན་ཡང་《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ་》རུ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་གྲུབ་པའི་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སོགས་རྗེ་བློན་རྣམས་དང་མཁན་སློབ་གཉིས་ཀྱིས་དབུས་པའི་བླ་མཆོད་སོགས་འཁོར་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་“རྗེ་ཡི་དགའ་གླུ་བཅུ་གསུམ་”⒃དང་“སྔགས་པའི་སྔགས་གླུ་སྡེ་བཞི། ”⒄མི་རེས་གླུ་རེ་བླངས་པའི་ཁོག་ཕུབ་ཞེས་བྱ་བར་“རྒྱལ་སྲས་མུ་ཏིག་བཙན་པོས་སྟོད་གླུ་བླངས་”⒅ཞེས་སོགས་མགུར་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་མིང་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་དམ་ཇི་ལྟར་བཞེངས་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བར་“ལྷ་སྲས་མུ་ནི་བཙན་པོ་ཡིས། །འཇིག་རྟེན་སྒྲོལ་མ་བྱ་བ་བླངས། །”⒆ཞེས་སོགས་མགུར་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ཡོད་པ་མ་ཟད། “གཞན་ཡང་བརྗོད་ཀྱི་མི་ལང་སྟེ། མི་ཚོ་རེ་ཡི་གླུ་རེ་བླངས། །”⒇ཞེས་གསལ་བ་ལས། སྐབས་དེར་མགུར་གླུ་ཕོན་ཆེན་ཞིག་དར་ཚུལ་མཚོན་ཐུབ་ལ། དེང་འདིར་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་མགུར་རྣམས་ལ་བལྟས་ན། སྐབས་དེ་ཤེད་ཀྱི་མགུར་གླུའི་དབྱངས་འགྲོས་ཐད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་དང་མགུར་རྟའི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་ཀྱི་མི་ལང་བ་ཞིག་མེད་དམ་སྙམ་པ་ལས། མགུར་གྱི་དབྱངས་རྟ་གཟུགས་སུ་བཀོད་པ་མཐོང་རྒྱུ་མེད་སྟབས་མགུར་གླུའི་གདངས་ཇི་འདྲ་ཞིག ཡོད་མིན་ཐད་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བའི་མགུར་གྱི་དབྱངས་རྟ་ལ་གཞིགས་ནས་ཚོད་དཔག་བྱ་རྒྱུ་དང་། དེར་འདིར་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་མགུར་ཚིག་གི་ཁྱད་ཆོས་ལ་གཞིགས་ནས་ཅུང་ཟད་ངེས་ཤེས་ཐུབ་པ་ཙམ་ལས་གདོད་མའི་རང་བཞིན་དངོས་ཇི་ལྟ་བ་ཞིག་རྟོགས་པར་དཀའོ། །
གསུམ་པ། སིལ་བུའི་དུས་ཀྱི་མགུར་གླུའི་སྐོར།
ཀུན་གྱི་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། བཙན་པོ་གླང་དར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་བསྣུབས་པ་དང་དུས་མཚུངས་སྔར་ཡབ་མེས་རྣམས་ཀྱིས་སྲོལ་གཏོད་དར་སྤེལ་གནང་བའི་རིག་གནས་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་པར་བྱས་པས། སྐབས་ཤིག་གི་རིང་རིག་གནས་ཀྱི་འཕེལ་ཁ་ཆག་ཅིང་། སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཟང་ཟིང་ཅན་དུ་གྱུར། ལྷག་པར་དུ་དར་མའི་སྲས་འོད་སྲུངས་ཕྱོགས་ཁག་གིས་གཡོ་རུ་དང་། ཡུམ་བརྟན་ཕྱོགས་ཁག་གིས་དབུ་རུ་བཟུང་ནས་དབུ་གཡོ་དམག་འཁྲུག་ལོ་མང་བྱས་ཤིང་ལུགས་མེད་ཀྱི་གཉའ་གནོན་བྱས་པའི་དབང་གིས་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོ་ནས་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱས་ཏེ། རྗེ་ཚན་མང་པོར་གྱེས་ནས་བོད་ཁམས་སླར་ཡང་ས་བཅད་རང་བཟུང་གི་སིལ་བུར་གྱུར་བས་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་མ་བྱུང་། འོན་ཀྱང་རྗེ་ཚན་ཁྲོད་ན་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེ་དཔོན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་སྔར་ཡབ་ང་མེས་ཚོས་ལེགས་པར་བཏོད་པའི་སྲོལ་བཟང་རྣམས་བསྐྱར་བཟོ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཕྱིའི་མཁས་པ་ནང་འདྲེན་དང་ནང་ཕྲུག་ཕྱིར་གཏོང་གི་སྲོལ་བཟང་སླར་བཟོ་བྱས་པས་ཤི་གསོན་མཚམས་སུ་གནས་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་གསོན་ཤུགས་གསར་པ་རྒྱས་ཏེ་ངོ་མཚར་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ཡིན།
དེ་ཡང་བཙན་པོ་གླང་དར་གཤེགས་རྗེས། མངའ་བདག་འོད་སྲུངས་དང་ཁྲི་ལྡེ་ཡུམ་བརྟན་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལོ་མང་འཐབ་སྟེ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་འཐོར་ཞིག་ཏུ་བཏང་བའི་དབང་གིས་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོ་ནས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱས་པར། ཐོག་མར་མདོ་ཁམས་ནས་དབའས་ཁོ་གཉེར་ལེགས་སྟེང་སོགས་ཀྱིས་གཙོ་བྱས་ཏེ་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱས་པ་དང་། དེ་རྗེས་བྱ་གཅིག་འཕུར་བས་བྱ་བརྒྱ་དཀྲོགས་པ་ལྟར་རིམ་བཞིན་དབུས་གཙང་གི་ཡུལ་གྲུ་དུ་མར་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་ཀྱི་འབངས་གྱེན་ལོག་མང་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དབུ་རུར་འབྲོ་སྦས་འཁྲུགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དབའས་ལོ་ཁོ་ལོ་ཆུང་གིས་ལག་དཔོན་བྱས་ཏེ་གྱེན་ལོག་བྱས་པ་དང་གཡོ་རུར་ཞང་རྗེ་གསས་སྣེ་བཙན་གྱིས་དཔོན་གཡུ་སྣེ་བསད་རི་མགུལ་ལ་ཡུར་བ་བཟོ་རུ་བཅུག་པས་“རི་མགུལ་གཅོད་པ་ལས། མི་མགུལ་གཅོད་པ་སླ་”ཞེས་སྨྲས་ནས་མཆིམས་ཀོང་མི་དྲུག་གི་མགོ་ཁྲིད་དེ་གྱེན་ལོག་བྱས་པ་སོགས་ཀྱིས་སྐབས་དེའི་བྲན་གཡོག་བདག་པོའི་གྲལ་རིམ་ལ་རྡུང་རྡེག་ཚ་དྲག་ཅིག་བཏང་བར་གསལ།
དེ་རྗེས་ཤུད་པུ་སྟག་རྩེ་སོགས་མི་བཞིས་ལག་དཔོན་བྱས་པའི་གྱེན་ལོག་དམག་གིས་འཕྱོངས་ཡུལ་བཟུང་ཞིང་ཡུལ་དེར་གནས་པའི་བཙན་པོ་རིམ་བྱུང་གི་བང་སོ་མང་དུ་བསྔོགས། གཞན་ཡང་བྲན་གཡོག་བདག་པོ་རྣམས་ལ་ལ་བསད་ལ་ལ་ཡུལ་གཞན་ལ་གྱར་ཏེ་སྲིད་དབང་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་བཙུགས་པས་དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་ནང་ཁུལ་དུ་སྲིད་དབང་འཕྲོག་རེས་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་མང་དུ་བྱུང་བ་མ་ཟད། སྡེ་རིས་མི་གཅིག་པའི་རྗེ་བོ་མང་དུ་བྱུང་ནས་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་ཡུལ་གྲུ་བཅད་བཟུང་གི་རྣམ་པ་རིམ་པར་ཆགས་ཏེ་ཁྲི་ལྡེ་ཡུམ་བརྟན་གྱིས་ལྷ་སའི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་ལྷ་སའི་རྒྱལ་རྒྱུད་བྱུང་ཞིང་མངའ་བདག་འོད་སྲུངས་ཀྱི་སྲས་གཉིས་ཀྱིས་མངའ་རིས་དང་གཙང་གི་ཕྱོགས་སོ་སོར་བཟུང་ནས་མངའ་རིས་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་ཡར་ལུང་ཇོ་བོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་ལྟར་དུས་སྐབས་དེའི་དུས་སྟོད་ཙམ་ནས་བྲན་གཡོག་ལམ་ལུགས་རྩ་འཐོར་དུ་གྱུར་ཅིང་འབངས་དཀྱུས་མ་དང་བྲན་གཡོག་ལས་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་པའི་ཞིང་པ་རྣམས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་མཁན་གཙོ་བོར་གྱུར་བ་དང་། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དེ་དག་ལའང་གྱེས་འཐོར་དང་འདུ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་སྟེ། མི་ཉུང་ཤས་ཤིག་ཞིང་བྲན་བདག་པོར་གྱུར་ཞིང་མང་ཤས་ཤིག་ནི་དེ་དག་གི་ཞིང་བྲན་དུ་གྱུར། གཞན་ད་དུང་སྟབས་ལེགས་ཀྱི་ལྷག་ལུས་བྱུང་བའི་བྲན་གཡོག་བདག་པོ་སྐོར་ཞིག་གིས་དུས་ཀྱི་བབ་དང་བསྟུན་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་བདག་གཉེར་བྱེད་སྟངས་བསྒྱུར་ནས་ཞིང་བྲན་བདག་པོར་འཕོ་འགྱུར་བྱས་ཤིང་ཁོ་ཚོའི་བྲན་གཡོག་ཕལ་ཆེ་བའང་ཞིང་བྲན་དུ་བསྒྱུར། དེ་ལྟར་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཞིང་བྲན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་ཟླར་གྱུར་པའི་གྲལ་རིམ་ཆེན་པོ་གཉིས་རིམ་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་། ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་རྐང་ཚུགས་ཤིང་སྲ་བརྟན་དུ་གྱུར་པ་དེས་སྐབས་དེའི་དཔལ་འབྱོར་ལ་དེ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་དུ་བཅུག་པ་ཞིག་ལགས། དེས་ན་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་བསམ་བློ་ལྷོད་པར་བྱ་བ་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་གོ་གནས་སྲ་བརྟན་ཡོང་ཆེད། ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་དབང་བསྒྱུར་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོ་སྤྱད་ནས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དར་སྤེལ་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་འབད་པ་སྟེ། ཁྲི་ལྡེ་ཡུམ་བརྟན་ནས་བརྩིས་པའི་མི་རབས་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྟོབས་ཤུགས་གང་ཡོད་ཀྱིས་ཆོས་ལ་བཀུར་བསྟི་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ་ཀླུ་མེས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤེས་རབ་སོགས་དབུས་གཙང་ནས་མི་བཅུ་མདོ་ཁམས་སུ་བླ་ཆེན་དགོངས་པ་རབ་གསལ་སར་འདུལ་བའི་སྡོམ་པ་ལེན་དུ་བཏང་བ་དང་། དེ་དག་ཕྱིར་དབུས་གཙང་དུ་སླེབས་དུས་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་སྔར་ནས་དགོངས་པ་རྫོགས་ཟིན་ཀྱང་ཁོང་གིས་སྲས་མངའ་བདག་ཁྲི་པས་ཀླུ་མེས་སོགས་ལ་མུ་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་དབུས་གཙང་དང་མདོ་ཁམས་སུ་དགོན་པ་གསར་བཞེངས་དང་འདུལ་བའི་སྡོམ་རྒྱུན་སྤེལ་ནས་བསྟན་པའི་མེ་རོ་གསོས། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་སུ་འོད་སྲུངས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་མངའ་རིས་གུ་གེའི་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་དང་བྱང་ཆུབ་འོད་ཁུ་དབོན་སོགས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་བླ་མེད་མཛད་པས་ལྔ་བརྒྱའི་གཙུག་རྒྱན་ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤ་སོགས་ཆེད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བོད་དུ་པཎྜི་ཏ་བདུན་ཅུ་ལྷག་ཕེབས་པ་དང་། བོད་ཕྲུག་མང་པོ་ཞིག་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སློབ་གཉེར་དུ་མངགས་པའི་ཁྲོད་ལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་དང་ལོ་ཆུང་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་སོགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྙན་གྲགས་འབར་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བྱོན་ཞིང་། ལོ་པན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གཞུང་བསྒྱུར་ཞིང་འཆད་རྩོད་རྩོམ་པའི་སྒོ་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་པར་མཛད།
དེ་ལྟར་སྐབས་དེར་ལོ་པཎ་དང་མཁས་གྲུབ་རབ་དང་རིམ་པར་བྱོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བས་བོད་ལ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་ཐོན་ཏེ། སྔར་གྱི་རང་སའི་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་(བོན་ཆོས་)དང་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་སྐབས་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་ནས་བརྒྱུད་པའི་གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མ་བའི་སྟེང་། ཇོ་བོ་རྗེ་དང་འབྲོམ་སྟོན་པ་ལས་བརྒྱུད་པའི་བཀའ་གདམས་དང་། འབྲོག་མིའི་སློབ་མ་འཁོན་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་པོ་ལས་བརྒྱུད་པའི་ས་སྐྱ་པ། མཁས་གྲུབ་ཁྱུང་པོ་རྣལ་འབྱོར་ལས་བརྒྱུད་པའི་ཤངས་པ་བཀའ་བརྒྱུད། མར་མི་དྭགས་གསུམ་ལས་བརྒྱུད་པའི་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་སོགས་གསར་ཐོན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གིས་རང་རང་གི་ལྟ་བ་སྒྲོག་པ་དང་གཞུང་ལུགས་སྤེལ་ཆེད་བྱ་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་ལྟ་བ་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྒྲོགས་སྤེལ་བྱས་པ་ལས། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པས་རང་གི་སྐད་ངག་བདེ་བའི་ཕན་ཡོན་ལ་བརྟེན་ནས་མགུར་གྱི་རྣམ་པ་བཀོལ་ཏེ་བཀའ་བརྒྱུད་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རྣམས་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཐོག་ཤིང་པར་དུ་བཏབ་རྗེས་བླ་ཆེན་དང་སྒོམ་ཆེན། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་མགུར་ཆར་རྗེས་ཀྱི་ཤ་མོ་བརྡོལ་བ་ཇི་བཞིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་བྱུང་འདུག་ལ། “སེམས་ཅན་ཁམས་རྣམས་སྨིན་ཅིང་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། བཅོས་མེད་ལྷུགས་པའི་ངང་ཚུལ་མ་འགགས་པས། སྲིད་གཞིའི་སྣ་བའི་དཔྱིད་དུ་ཚངས་དབྱངས་ཀྱི། མགུར་མར་གྲགས་པའི་དབངས་རྣམས་མི་ནུབ་སླད། ཤོག་དཀར་ཡངས་པོའི་ངོགས་སུ་སྤེལ་བར་བྱ་”)(21)ཞེས་མགུར་གྱི་དབྱངས་རྣམས་མི་ནུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཤོག་དཀར་ཡངས་པའི་ཐོག་དབྱངས་རིས་སུ་སྤེལ་བའང་མང་བར་སྣང་།
བཞི་པ། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དུས་ཀྱི་མགུར་གླུའི་སྐོར།
བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་རྟ་སྟེ་(སྤྱི་ལོ་1642)ལོར་གོ་ཤི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་ཆམ་ལ་ཕབ་ནས་བོད་ས་གནས་སྲིད་དབང་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོར་ཕུལ་ཏེ་གནམ་བསྐོས་གཞུང་ས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་དངོས་སུ་བཙུགས་པ་དེས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དེ་སྔར་བས་ཆ་ཚང་དུ་སོང་བ་དང་། བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་སྔར་བས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་སོང་ཞིང་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གནས་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཅིར་སྔར་བས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བུ་གསར་པ་ཞིག་གི་ཐོག་སླེབས་པར་སྨོས་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང་དེའི་རིང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་སུ་བོད་ཀྱི་དབང་འཛིན་པ་དང་སོག་དམག་གི་མགོ་དཔོན་བར་གྱི་འགལ་བ་དང་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ནང་ཁུལ་གྱི་འགལ་བ་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་དོན་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བ་ལས་རྒྱ་ཆེའི་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་དཔལ་འབྱོར་བཅས་ཚང་མའི་ཐད་བརྡབ་གསིག་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐེབས་ཏེ་བོད་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་འགོག་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཞིག་བཟོས་ཡོད་པར་གྲགས།
དེ་ལྟའི་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལམ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཅི་རིགས་པ་རྣམས་བརྗོད་བྱར་མཛད་པའི་མགུར་གླུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་བཞེངས་ཡོད་པ་ལས། འབྲུག་པ་པདྨ་དཀར་པོའི་རྗེ་བཙུན་བཞད་པ་རྡོ་རྗེའི་བསྟོད་པ་རྒྱང་འབོད་མར་“ཨོ་ཡིག་གླུར་ལེན་རིལ་བས་ལག་བྲེལ་བའི། དཀའ་ཐུབ་ནོར་ཅན་ཚངས་པའི་དྲང་སྲོང་གི། ཁེངས་པ་འཕྲོག་པ་ཁྱེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལ། བགས་ཀྱིས་སློབ་པར་འདོད་དོ་མི་ལ་རྗེ་”(22)ཞེས་གསལ་བ་ལྟར། ཕྱིས་ཀྱི་《ཕ་མའི་དྲིན་བཟོ་ཚུལ་དང་གཤིན་པོར་མ་ཎི་བསྐུལ་བའི་མགུར་དབྱངས་》དང་《རབ་འབམས་སྐྱབས་ཀུན་མ་སོགས་ཉམས་མགུར་བསླབ་བབྱའི་སྐོར》། 《བློ་སྦྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་གདམས་པ་དང་སྙན་མགུར་གྱི་རིམ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དོན་ལྡན་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་》ཞེས་སོགས་ཀྱི་མགུར་རྣམས་རྗེ་བཙུན་མི་ལའི་མགུར་གླུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གསར་གཏོད་དམིགས་བསལ་ཅན་ཅང་མི་ལྡན་རུང་《བྱ་བཏང་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱི་གླུ་དབྱངས་》ལས་“ཤིང་ཙན་དན་སྡོང་པོའི་ལྡིང་ཁང་ན། །བྱ་ལུས་མཛེས་རྨ་བྱ་ཞེ་རེ་སྙོམས། །ཨེ་ཤི་རེ་ཞེ་རེ་མ་སྙོམས་དང་། །དབར་འོངས་ནས་གཡུ་འབྲུག་གྲགས་རྒྱུ་རེད། །ཤིང་སྣ་ཚོགས་རྒྱས་པའི་ནགས་ཁྲོད་ན། །བྱ་ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོ་ཞེ་རེ་སྙོམས། །ཨེ་ཤི་རེ་ཞེ་རེ་མ་སྙོམས་དང་། །འབྲུག་གྲགས་ན་སྦྲང་ཆར་འབབ་རྒྱུ་རེད། །ཞིང་རི་ཕྱི་གྲུ་བཞིའི་ཆག་ཀ་ན། །ཕོ་ཞིང་ལས་མཁན་རྣམས་ཞེ་རེ་སྙོམས། །ཨེ་ཤི་རེ་ཞེ་རེ་མ་སྙོམས་དང་། །ཆར་བབས་ན་ལོ་ལེགས་འོང་རྒྱུ་རེད། །རི་ཡིད་འོང་ཉམས་གའི་བསིལ་གྲིབ་ན། །ཚེ་བློས་བཏང་རྣལ་འབྱོར་ཞེ་རེ་སྙོམས། །ཨེ་ཤི་རི་ཞེ་རེ་མ་སྙོམས་དང་། །ལོ་ལེགས་ན་ཕྱེ་ཙམ་མདོ་རྒྱུ་རེད། །”(23)ཅེས་སོགས་ལྟ་བུའི་མགུར་ནི་མདོ་ཁམས་ཁུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་དམངས་གླུའི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་ཞིང་། ཕྱོགས་མཚུངས་རྒྱལ་བ་རིག་འཛིན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོས་“ཤར་ཕྱོགས་རི་བོའིརྩེ་ནས། །དཀར་གསལ་ཟླ་བ་ཤར་བྱུང་། །མ་སྐྱེས་ཨ་མའི་ཞལ་རས། །ཡིད་ལ་འཁོར་འཁོར་བྱས་བྱུང་། །”(24)ཞེས་སོགས་ལྟ་བུའི་གསུང་མགུར་རྣམས་ནི་རྒྱལ་བ་ཉིད་ནས་བོད་ཀྱི་དབུས་གཙང་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁ་སྐད་སྙིང་བཅུད་ཞུན་བརྡར་ཐོག་ཁུལ་འདིར་ཤིན་ཏུ་ནས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ཚེག་བར་དྲུག་ཅན་ལུས་ཀྱི་དམངས་གཞས་ལྟར་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཚིག་སྦྱོར་གོ་བདེའི་ཁར་ངག་ནས་འདོན་སླ་ཞིང་ངེས་བདེ་བ་སོགས་རྣམ་པ་གཞན་ལྟར་གཏན་འཇགས་ཀྱི་དབྱངས་རྟར་བརྟེན་མི་དགོས་པར་དབྱངས་རྟ་སྣ་ཚོགས་དང་སྦྱར་ནས་ལེན་སྟབས་བདེ་བས་དུས་ཕྱིས་ནང་མ་དང་མཛའ་གཞས་སོགས་ལ་དབྱངས་སྦྱོར་བྱས་ནས་ལེན་པའང་མང་བར་སྣང་།
མདོར་ན། མགུར་གླུའི་ཚིག་གདངས་གང་ས་ཅི་ཐད་ནས་གླེང་རུང་། ཐོག་མའི་མཆེད་ཁུངས་ནི་དམངས་ཁྲོད་ནས་ཡིན་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་མམ་ལོ་ཟླའི་འཁོར་འགྲོས་ནང་མགུར་གྱི་གོ་དོན་དང་བྱེད་ནུས་སོགས་ལ་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་མགུར་ཞེས་སྐྱ་སེར་སུས་ཀྱང་རང་གི་བརྗོད་འདོད་མཚོན་བྱེད་དུ་བཀོལ་ཆོག་པའི་གླུའི་རྣམ་པ་ལས་གྱེས་ཏེ། ཆེས་བབ་ཆགས་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་བཀོལ་ནས་དངོས་ཤུགས་གང་རུང་གིས་ཆེས་ཟབ་མོའི་གནས་ལུགས་མཚོན་ཞིང་། རྟོགས་པ་མཐོན་པོར་སླེབས་པའི་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་པ་ཁོ་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་མ་ཟད། ད་དུང་མགུར་ལ་རྡོ་རྗེའི་གླུ་ཞེས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབོད་ཅིང་མགུར་བཞེངས་པ་ནི་ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་སྙོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་བ་ཚོར་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁོང་ནས་བརྡོལ་བའི་རྟགས་མཚན་ལྟ་བུར་བྱེད་པ་ཞིག་ལས། མཐར་དམངས་ཁྲོད་དུ་རིམ་བཞིན་སིམ་འགྱུར་བྱུང་བ་བཅས་རེ་ཞིག་སྨྲོས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པར་བྱས་སོ། །།
མཆན་འགྲེལ།
①《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》(སྟོད་ཆ་)། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱིས་བརྩམས། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 1985ལོའི་ཟླ་། པོའི་པར་ཐེངས་དང་པོ། ཤ60
②③④《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》(ལྷོ་བྲག་ཆོས་འབྱུང་)། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་བརྩམས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 2006ལོའི་ཟླ་དང་པོའི་པར་ཐེངས་དང་པོ། ཤ81 ཤ84
⑤《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཕྱོགས་བསྡུས》། དཔལ་ཚུལ་གྱིས་བརྩམས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 1998ལོའི་ཟླ་11པའི་པར་ཐེངས་དང་པོ། ཤ25
⑥《བཤད་མཛོད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ》(དཔར་མ་)།
⑦《མི་ནུབ་མཚན་མདོ》(དཔར་མ་)།
⑧⑩《ཁམས་བརྒྱད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྩ་བའི་དོན་རྣམ་པ་ངེས་པ》(དཔར་མ་)།
⑨《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད》(པོད་དང་པོ་)། བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 2000ལོའི་ཟླ་9པའི་པར་ཐེངས་དང་པོ། ཤ249
⑾《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད》། ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་བརྩམས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 1988ལོའི་ཟླ་3པའི་པར་ཐེངས་དང་པོ། ཤ160
⑿⒀⒁⒂《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ)། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་བཀྲལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 1992ལོའི་ཟླ2པའི་པར་ཐེངས་དང་པོ། ཤ37 ཤ42 ཤ47 ཤ59
⒃⒄⒅⒆⒇《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།》 གུ་རུ་ཨུ་རྒྱན་གླིང་པས་ཡར་ལུང་ཤེལ་གྱི་བྲག་ཕུབ་ནས་བཏོན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 1986ལོའི་ཟླ་12པའི་པར་ཐེངས་དང་པོ། ཤ235-236 ཤ234 ཤ236-237 ཤ140-141 ཤ141
(21)(22)《བོད་ཀྱི་རོལ་དབྱངས་ལོ་རྒྱུས་བསྡུས་གསལ་དཔྱིད་ཀྱི་ཕོ་ཉ》། དགེ་འདུན་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས། བོད་ལྗོངས་སློབ་ཆེན་རོལ་དབྱངས་ཆེད་ལས་ནང་ཁུལ་དཔྱད་དེབ། ཤ169 ཤ216
(23)《བྱ་བཏང་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས་རང་དང་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱ་ལ་མགྲིན་པ་གདམས་པའི་བང་མཛོད་ནས་གླུ་དབྱངས་དགའ་སྟོན་འགྱེད་པ་རྣམས་བཞུགས་སོ》མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 1987ལོའི་ཟླ་8པའི་པར་ཐེངས་དང་པོ། ཤ436-437
(24)《རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་རིག་འཛིན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་མགུར》(ལྷ་སའི་དཔར་མ་)།


text:
བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་རྩེད་ཐང་གྲོང་རྡལ་གྱི་གྲོང་ཁུལ་རྙིང་བའི་སྲང་མདོ་ཞིག་ན། བོད་ལུགས་ཀྱི་ཁང་བརྩེགས་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག་ལམ་མཐའ་རུ་གནས། ཁང་བརྩེགས་དེའི་བརྩེགས་རིམ་དང་པོ་རུ་ཚོང་ཁང་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་དུ། དུས་ངེས་མེད་དུ་རེ་ལྡེའི་ཐོན་རྫས་ཉོ་མཁན་གྱི་མགྲོན་པོ་ཡོང་བཞིན་ཡོད་ལ། སྨི་གྲུ་བཞི་མ་༥༠ ཙམ་ལས་མེད་པའི་ཚོང་ཁང་དེ་ནི་པ་སངས་ལགས་ཀྱིས་དཀའ་སྡུག་སྤྱད་ནས་ཚོང་གཉེར་བྱས་རྗེས་ཐོབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་སྟེ། ལྷོ་ཁ་སྣེ་གདོང་རྫོང་རྩེད་ཐང་གྲོང་རྡལ་མི་རིགས་རེ་ཐགས་ལག་ཤེས་མཉམ་ལས་ཁང་གི་ཐོན་རྫས་འགྲེམ་སྟོན་ཚོང་ཁང་རེད།
པ་སངས་ནི་གཟུགས་རིང་ཚད་འབྲིང་ཙམ་དང་ཤ་ཅུང་རྒྱགས་ལ། སྐྲ་ལོ་འཁྱིལ་འཁྱིལ་ཅན་གྱི་བོད་རིགས་ཕོ་གསར་ཞིག་རེད། རྒྱུན་ཆད་ལ་ཉེ་བའི་རེ་ཐགས་ལག་རྩལ་མྱུར་སྐྱོབ་བྱེད་ཆེད། ཁོང་གིས་ལོ་མང་པོའི་རིང་དུ་དཀའ་སྡུག་མང་པོ་མྱངས་མཐར། ད་ལྟའི་གྲུབ་འབྲས་འདི་ཐོབ་ཡོད།
རེ་ལྡེ་ནི་སྣམ་བུའི་ཐོན་རྫས་ལེགས་ཤོས་ཞིག་ཡིན་ལ། ཐོན་རྫས་དེ་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་དང་ཡུན་རིང་བོར་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཁྲ་རིས་ཞིབ་ཚགས་ལྡན་ལ། དགུན་དུས་དྲོ་ཞིང་དབྱར་ཁ་བསིལ་བ་དང་། གཙང་འཁྲུད་བྱས་ཀྱང་དབྱིབས་གཟུགས་མི་འགྱུར་བ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པས། བོད་ལྗོངས་སུ་སྙན་གྲགས་ཧ་ཅང་ཆེ། གནའ་དུས་སུ་རེ་ལྡེ་ལེགས་ཤོས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་གྱོན་ཆས་ནི་སྐུ་དྲག་དཔོན་ཆེན་དག་གི་ཆེད་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཐོན་རྫས་ཤིག་ཡིན།
ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ། སྣེ་གདོང་རྫོང་རྩེད་ཐང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ལག་རྩལ་པ་ཁོ་ནར་ལག་རྩལ་འདིའི་རིགས་ལ་བྱང་ཆ་ལྡན་པས། རྩེད་ཐང་གི་རེ་ལྡེ་ལ་རྩེད་ཐེར་ཡང་ཟེར། རྩེད་ཐང་གི་རེ་ཐགས་ལག་རྩལ་ལ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ནའང་། རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས། ལག་རྩལ་འདིའི་རིགས་རིམ་བཞིན་ཉམས་པ་དང་། ལག་རྩལ་ཅན་གྱི་མིའང་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་ལ། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྩེད་ཐང་རེ་ལྡེ་ཚོང་ཁང་དེ་ལས་ཀྱང་རྒྱུན་ཆད་ལ་ཉེ་ཡོད། པ་སངས་ཀྱིས་“གལ་སྲིད་ལག་རྩལ་འདིའི་རིགས་ང་ཚོའི་མི་རབས་ཀྱི་རིང་ལ་རྒྱུན་ཆད་ཚེ། རྗེས་རབས་པ་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ཙམ་ཤེས་པ་ལས། ཐོན་རྫས་དངོས་སུ་མཐོ་རྒྱུ་མེད་པས། དེ་ནི་ཅི་འདྲའི་ཡིད་སྐྱོ་བ་ཞིག་རེད་ཨང་”ཞེས་བཤད་པ་དང་། དུས་དེ་ནས་ཁོང་རང་ལ་ལག་རྩལ་འདིའི་རིགས་མྱུར་སྐྱོབ་བྱེད་འདོད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་འཆར།
སྤྱི་ལོ་༢༠༠༧ ལོར། དུས་སྐབས་དེར་པ་སངས་ད་དུང་ཐང་ག་རི་མོ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་གིས་རང་ཁྱིམ་གྱི་རྒྱུ་རྫས་ཡོད་ཚད་འཁྱེར་ནས། མི་གཅིག་པོས་ཟླ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་ལ་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་རེ་ལྡེ་འཐག་བཟོའི་ལག་རྩལ་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་གོང་དཀར་དང་རྒྱལ་རྩེ། སྙེ་མོ་བཅས་ས་ཆ་མང་པོར་བཅར་འདྲིར་ཕྱིན་ནས། ལག་རྩལ་མཁན་རྒན་པ་གང་མང་གི་མདུན་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ། ལག་རྩལ་འདིའི་རིགས་སླར་གསོ་དང་མྱུར་སྐྱོབ་ཆ་ཚང་བྱེད་པར་སྟབས་བདེ་བཟོས། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨ ལོའི་ཟླ་༥པར། ས་དེའི་སྲིད་གཞུང་གིས་རོགས་སྐྱོར་བྱས་འོག་ཏུ། པ་སངས་ཀྱིས་ལྷོ་ཁ་སྣེ་གདོང་རྫོང་རྩེད་ཐང་གྲོང་རྡལ་མི་རིགས་རེ་ཐགས་ལག་ཤེས་མཉམ་ལས་ཁང་བཙུགས། མཉམ་ལས་ཁང་ནི་འགྲེམ་སྟོན་ཚོང་ཁང་གི་རྒྱབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ར་བའི་ནང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བོད་ལུགས་ཁང་བརྩེགས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ་ཡོད།
ལག་རྩལ་མི་སྣ་གདན་འདྲེན་དང་། རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ། ཚོང་ཁང་བཀོད་སྒྲིག་སོགས་མྱུར་སྐྱོབ་ལས་དོན་བྲེལ་འཚུབ་ཆེ་ནའང་ཁོ་བོས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་མཐར། པ་སངས་དང་ཁོང་གི་མཉམ་ལས་ཁང་གིས་སྔ་གཞུག་ཏུ་རྒྱུད་འཛིན་མི་སྣ་མི་རབས་བཅུ་བདུན་གྱི་ཡིག་ཚགས་རྒྱུ་ཆ་དང་ལག་རྩལ་བཟོ་སྐྲུན་གོ་རིམ། ལས་བགོས་ལམ་ལུགས་བཅས་དང་། སྔོན་རབས་པ་འགའི་རེ་ལྡེའི་ཐོན་རྫས་སོགས་འཚོལ་བསྡུ་བྱས།
གསར་འགོད་པས་འགྲེམ་སྟོན་ཚོང་ཁང་ནས། རེ་ལྡེ་རྒྱུ་ཆ་བྱས་ཏེ་བཟོས་པའི་བོད་གོས་དང་རྒྱབ་ཁུག ཡུལ་སྐོར་དྲན་རྟེན་ཐོན་རྫས་སྣ་ཚོགས་བཅས་བསྒྲིགས་ཡོད་པ་མཐོང་བྱུང་། མི་ལོ་༤༥ སོན་པའི་པ་སངས་ལགས་ཀྱིས་ཡིད་ཚིམས་པའི་ངང་ངོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུར། ཐོན་རྫས་ཆ་ཚང་ལག་ཤེས་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་བཟོས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་སྤུས་ཧ་ཅང་བཟང་པས། རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཚོང་ཟོག་མངག་ཉོ་བྱེད་མཁན་མདུན་དུ་ཡོང་། ཚོང་ཁང་དེ་ནས་ཕྱིར་ཚོང་བྱས་པའི་བོད་གོས་ཆ་ཚང་ཞིག་ལ་རིན་གོང་སྒོར་ཁྲི་ཡས་མས་དགོས་ནའང་། རྒྱུ་ཆ་བཟང་བ་དང་ཚོན་མདོག་གསལ་ལ། བཟོ་དབྱིབས་ལེགས་པས་འཛད་སྤྱོད་མཁན་ཚོས་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་བཞིན་ཡོད།
ད་ལོ་དགོང་ལོ་༨༡ ལོན་པའི་རྒན་པོ་བསོད་ནམས་ཆོས་སྐྱིད་ཚོང་ཁང་གི་དཀྱིལ་དྲུང་དུ་བསྡད་ཡོད་ལ། ཐག་སྐུད་ལྔ་ཀ་འཕྲེད་དུ་མདུད་དེ་མར་དཔྱངས་ཡོད་པ་དང་། ཐག་སྣེ་སོ་སོ་འཕང་ལོ་རེ་དང་འབྲེལ་འདུག རྒན་མོ་དེས་འཕང་ལོ་སྐོར་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། འཕང་ལོ་ལྔ་པོ་རྒན་མོས་སྐོར་ཕྱོགས་དང་བསྟུན་ནས་འཁོར་བཞིན་ཡོད། རྒན་མོའི་མདུན་གྱི་རེ་ཐགས་ཆས་སྟེང་གི་རེ་ལྡེ་རིམ་བཞིན་སྔར་ལས་ཞིབ་ཅིང་ཚགས་དམ་པ་རེད་འདུག
གཞོན་དུས་སུ་རྒན་མོ་དེས་ཁྱིམ་གཞི་སྐྱོང་བའི་ཆེད་དུ་ལག་རྩལ་རིགས་འདི་བསླབས་པ་ཡིན་ལ། ལོ་རྒན་པར་ཆགས་པའི་རྗེས་སུ་ལུས་པོ་མི་བདེ་བའི་སྟབས་ཀྱིས། རིམ་བཞིན་ལག་རྩལ་འདི་སྤང་དགོས་བྱུང་། པ་སངས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་དང་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་མཐར། ཁོ་མོས་ཡང་ལག་རྩལ་འདི་གཉེར་འགོ་བརྩམས་པ་མ་ཟད། དངོས་སུ་སློབ་བུ་༤༠ ཡས་མས་བསྐྱངས་ཡོད།
པ་སངས་ཀྱིས་ད་དུང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འཐག་བཟོའི་ལག་རྩལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དུ་བསམ་ཚུལ་གསར་བ་བཏོན་ཡོད། ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐང་ག་འབྲི་བའི་ལག་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས། མཛེས་སྡུག་ཡིད་དུ་འོང་བའི་པར་རིས་སྣ་ཚོགས་བཟོ་བཀོད་བྱས་པ་དང་། རེ་ལྡེའི་རྒྱུ་ཆའི་སྟེང་དུ་གཙག་དྲུབ་གནང་སྟེ། དེང་རབས་ན་གཞོན་པ་ཚོའི་འདོད་བློ་དང་བསྟུན་ཡོད། དུས་མཚུངས་སུ་ད་དུང་ས་དེ་གའི་ན་གཞོན་མི་༥༠ ལྷག་བསྡུས་ནས་ཐང་ག་འབྲི་བཞེངས་དང་འཐག་བཟོའི་ལག་རྩལ། ཕྱིར་ཚོང་དང་ཚོང་གཉེར་ཐབས་ལམ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། པ་སངས་ཀྱིས། “སློབ་བུ་ཚོས་སློབ་ཡོན་སྤྲོད་མི་དགོས་པ་མ་ཟད། ཟ་མ་དང་སྡོད་ཁང་གི་རིན་ཡང་མི་དགོས་པ་རེད། དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལས་རིགས་འདི་འདྲ་ཞིག་བཙུགས་པ་ཡིས། ན་གཞོན་གང་མང་ཞིག་ལ་ཡོང་འབབ་བསྐྲུན་པའི་དུས་མཚུངས་སུ་རྩེད་ཐེར་སྲུང་སྐྱོབ་མཁན་གྱི་གྲས་སུ་ཞུགས་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ལག་རྩལ་འདི་རྒྱུད་འཛིན་མཁན་ཡོད་པ་དང་། དར་རྒྱས་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་བའི་ཆེད་ཡིན” ཞེས་བཤད།
དཀའ་སྡུག་སྤྱད་ཚེ་ཅིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐོབ་ངེས་ཡིན་པས། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༢ ལོའི་ཟླ་༢པར། རྩེད་ཐང་རེ་ཐགས་ལག་རྩལ་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་“བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་མངོན་མིན་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས”ཀྱི་གྲས་སུ་འདེམས་པ་དང་། ད་ལྟ་དངོས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་གྲས་སུ་འདེམས་པར་ཡར་ཞུ་བྱས་ཡོད།