text:
མཁས་དབང་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་པ།
[ཟླ་ཚེས། 2015-11-16 17:28:24][རྩོམ་པ་པོ། གསར་འགོད་པ་དོན་འགྲུབ་བཀྲ་ཤིས།][རྩོམ་ཁུངས། གཡུང་དྲུང་བོན་དྲ་བ།][ཀློག་གྲངས། ]
གསར་འགོད་པ་དོན་འགྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ཡུ་རོབ་ནང་སྐོར་སྐྱོད་དང་བསྟུན་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢ ཉིན། ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་ཕ་རེ་སིའི་གྲོས་ཚོགས་སྤྱི་གླིང་དུ། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་བ་དང་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁས་པ་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ལ། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས།
དྲི་བ། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་ལ་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེང་སྐབས་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་དང་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཁྲོད་བོད་རིག་པའི་མཁས་པའང་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ད་ལྟ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་རིག་པ་ཟེར་བ་འདིར་གདེང་འཇོག་དང་ངོས་འཛིན་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།
ལན། ‘བོད་རིག་པ’ ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་འདི་བདུན་ཅུ་དོན་གྲངས་ཤིག་ནས་མགོ་བཙུགས་སོང་། དེའི་སྔོན་ལ་བོད་རིག་པ་ཟེར་བ་ཞིག་མི་འདུག བོད་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་། བོད་སྐོར་ལ་སློབ་སྦྱོང་ཟེར་ལྟ་བུ་རེད། སྐབས་དེར་རྒྱ་རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བོད་རིག་པ་ལབ་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད། བོད་ལ་ལོགས་སུ་རིག་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐོག་ནས་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཁག་པོ་རེད་ལབ་སོང་། བོད་པའི་མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དེ་ལ་རྩོད་པ་བརྒྱབ་པ་རེད་དེ་བྱུང་མ་སོང་། རྗེས་སུ་ངས་དེ་ལ་ལན་ཞིག་བརྒྱབ་པ་ཡིན། བོད་ཟེར་བ་དེར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་གསུམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་མ་ཟད། མི་རིགས་དང་ས་ཁོངས་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལ་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་དང་། རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་དག་བོད་རིག་པ་རེད་ཅེས་ལབ་པ་ཡིན། དེའི་རྗེས་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ན་གཞོན་ཚོགས་པ་ཞིག་མགོ་བཙུགས་ཏེ་ ༡༩༧༧ ལོར་སུད་སི་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཚོགས་སོང་། དེ་ནས་ལོ་ཤས་རྗེས་ལ་གཞི་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་དེ་མགོ་བཙུགས་ཏེ་དབྱིན་སྐད་ནང་ International Assocaition of Tibet Study ཟེར་བ་དེ་བྱུང་ཞིང་། ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་དབྱིན་སྐད་ནང་(Tibetology)ཟེར་བ་དེ་ཚང་མས་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་རེད། རིམ་པས་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུའང་བོད་རིག་པའི་སྐོར་ལ་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཟུར་དུ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་ཆགས་པ་རེད། ད་ལྟ་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཁྲོད་དུའང་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་མང་པོ་འདུག ཡིན་ནའང་བོད་རིག་པའི་ཤེས་ཡོན་ཆུ་ཚད་སྣ་ཚོགས་རེད་བསམ་གྱི་འདུག
དྲི་བ། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཁྲོད་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་མང་པོ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་བོད་པའི་ཆོས་ལུགས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་དམ། ཡང་ན་བོད་རིག་པར་རིན་ཐང་གི་ངོས་འཛིན་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།
ལན། བདུན་ཅུ་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་བོད་པའི་བླ་སྤྲུལ་མང་པོ་ཞིག་ཡུ་རོབ་ནང་ཕེབས་ཏེ་ཆོས་ཚོགས་མང་པོ་བཙུགས་པ་རེད། ཆོས་ཚོགས་དེ་དག་གིས་ཆོས་བཤད་དགོས་ན་དབྱིན་སྐད་དང་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་གང་རུང་ཐོག་བསྒྱུར་ན་མ་གཏོགས་ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཚོས་གོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། སྐབས་དེར་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་སྒེར་ནས་བོད་ཡིག་བོད་སྐད་སྦྱོང་མཁན་མང་ཆེ་བ་ཆོས་ཚོགས་ཁག་ནས་བཏང་ཡོང་གི་འདུག གཉིས་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ནང་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་སླེབས་ཡོང་སྐབས། ནང་ཆོས་ཡག་པོ་ཞིག་སྦྱོང་དགོས་ན་བོད་སྐད་ནང་མ་གཏོགས་ཡོད་པ་མ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཐོག་མ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་གསུང་མདོ་དང་སྔགས་དེ་ཚོ་སཾསྐྲིཏའི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་ནང་བསྒྱུར་བ་རེད། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྒྱ་ནག་དང་ཉི་ཧོང་སོགས་སུ་ནང་ཆོས་དར་ཡོད་ཀྱང་བཀའ་བསྟན་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བསྒྱུར་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། བསྒྱུར་བ་དག་ཀྱང་དོན་བསྒྱུར་མ་ཐོག་སྒྲ་བསྒྱུར་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། དགོས་མཁོ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོས་བོད་ཡིག་བོད་སྐད་ལ་དོ་སྣང་བྱུང་བ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག
བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ཟེར་བ་དེ་སྔོན་མ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་ཆ་བཞག་ན། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་བོད་སྐོར་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་ན་བོད་ཡིག་གཅིག་པུས་འདང་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་ཡིག་དང་། ཡང་ན་རྒྱ་གར་གྱི་སཾསྐྲིཏའི་སྐད་འདྲ་བོ་ཞིག་སྦྱོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་ཡས་མས་ནས་བོད་ཡིག་གཅིག་པུའི་ཐོག་མཐོ་རིམ་བར་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཆགས་ཏེ། ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་གི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་གང་ལ་སོང་ན་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཡོད་ན། བོད་ཡིག་བོད་སྐད་ཐོག་ནས་འབུམ་རམས་པ་སོགས་སྦྱོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད།
དྲི་བ། དེང་སྐབས་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག སྐུ་ཉིད་ལ་བོད་པའི་མཁས་པའི་ཁྲོད་དུ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚད་ལྡན་དང་དཔྱད་འབྲས་ཚད་ལྡན་དེ་འདྲ་འཐོན་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པའི་སྣང་ཚུལ་འདུག་གམ།
ལན། དེ་བདེན་པ་རེད། གཙོ་བོ་བོད་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་དགོན་སྡེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་རེད། ༡༦༤༢ ལོ་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བཙུགས་པ་དང་། དུས་དེ་ནས་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེན་པོ་དར། བོད་པའི་མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་ཅུ་དགུ་བཅུ་གྲྭ་བ་རེད། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ས་དགོན་པ་མ་གཏོགས་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དེ་ཆོས་ལུགས་གཅིག་པུར་མ་གཏོགས་བསམ་བློ་གཏོང་མ་ཤེས་པ་ཆགས་པ་རེད། ཡུ་རོབ་ལ་མཚོན་ན་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་བཅུ་བདུན་ནས་བཟུང་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ཆ་(Science and technology) དར་པ་རེད། བོད་པ་ཚོས་དེ་ལ་ཐར་བ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་རིགས་ཕྱི་རོལ་མི་རྟག་པ་རེད་ཟེར་ནས་རྦད་དེ་བཀག་པ་རེད། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ན། ཁོ་རང་ཚོར་ཆོས་ལུགས་ཡོད་པ་རེད་ལ་དེར་དད་པའང་ཡོད་པ་རེད། དེ་གཉིས་མཉམ་བསྲེས་བྱེད་པ་མ་རེད། བོད་པ་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་མང་པོ་ཞིག་དད་པ་དང་འདྲེས་པ། ཡང་ན་ཕྱོགས་ལྷུང་བྱེད་པ་དང་སྒེར་གྱི་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་གི་ཚོར་བ་མཉམ་བསྲེས་བྱས་ནས་ཡོང་གི་འདུག དེ་ཚན་རིག་དང་ལྡན་པའི་དཔྱད་ཐབས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད་ལ། དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དང་ཡང་མཐུན་གྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་སོགས་སུ་བསྣམས་ཕེབས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་བོད་ཕྱི་ནང་གི་དཔྱད་རྩོམ་མང་ཆེ་བ་ཞིག་ལ་སྐྱོན་ག་རེ་འདུག་ཟེར་ན། དད་ཞེན་དང་རིགས་ཞེན་གྱི་སྐྱོན་འདུག དེར་བརྟེན། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རིག་པ་སྨྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་གིས་སྔོན་ཆད་ཀྱི་བོད་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་དེ་ཚོ་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག
ད་ལྟ་གཞོན་སྐྱེས་ཚོའི་ནང་ཤེས་ཡོན་ཅན་མང་པོ་ཡོང་གི་འདུག ཡིན་ནའང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་དང་། ཞིབ་འཇུག་གི་ཁ་ཕྱོགས་ཟེར་ན་འདྲ། དཔྱད་གཞི་གདམ་གསེས་བྱེད་སྐབས་རྒྱ་ཆེ་དྲགས་ཏེ་སྤྱི་བཤད་ཙམ་དང་ངོ་སྤྲོད་ཙམ་མ་གཏོགས་ཞིབ་འཇུག་གཏིང་ཟབ་མོ་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བོད་པ་ཚོར་ཞིབ་འཇུག་ལབ་དུས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་རྫིག་པོ་ཞེ་དྲགས་ཤིག་ལ་མཐོང་སྟེ། སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་ཕྱི་རྒྱལ་དེ་ཚོ་ཡིན་ན་འབུ་རིགས་གཅིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་དང་། རྩྭ་ལྡུམ་གཅིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་བླངས་ནས་སྐད་གྲགས་ཆགས་པ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་དུ་བོད་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་ཀྱང་བོད་པའི་རྩམ་པ་དང་གཏོར་མ་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ན་འགྲིག་གི་རེད། གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པ་དེ་འདྲ་ཆེན་པོ་དགོས་པ་མ་རེད། ང་དགུ་ལོ་ཡས་མས་ཀྱི་མི་སྣ་དེ་འདྲར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནའང་འགྲིག་གི་རེད།
དྲི་བ། བོད་དུ་ཤེས་རིག་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དང་བོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཐོག་བཟང་ཕྱོགས་དང་ངན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་གང་འདྲ་ཐེབས་ཡོད་དམ།
ལན། བོད་པ་རང་གི་ཤེས་རིག་ཐོག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དར་བ་དེས་ཞེ་དྲགས་ཆ་ཚང་བ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཞིག་ཏུ་བཏང་བ་རེད། དེ་མེད་ན་དེ་རང་ཁ་སང་བོད་པའི་ཤེས་རིག་ག་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་ན་བཤད་ཁག་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་ཤཱཀྱའི་བསྟན་པ་བོད་ལ་དར་ནས་ལོ་ ༡༣༠༠ ལྷག་ལས་ཕྱིན་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡར་དེད་ན་ལོ་སུམ་སྟོང་ནས་བཞི་སྟོང་ལ་གཏུག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དབྱིན་སྐད་ནང་(civilization)ཟེར་བ་ལྟར་ཕྱིན་ན་ལོ་ཁྲི་མང་པོར་ཡར་གཏུག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་སོགས་ལ་ལོ་ངོ་བཞི་སྟོང་ལྔ་སྟོང་གི་ཤེས་རིག་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་ཟེར་ནས་ང་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ས་ཁམས་ཆགས་རིམ་དང་། དངོས་ཁམས་རིག་པ། གནའ་རྫས་སོགས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བཏང་ན། བོད་མཐོ་སྒང་ལ་རྒྱ་དཀར་ནག་ལས་ཀྱང་སྔ་བའི་སེམས་ཅན་འཚོ་སྟོད་དང་དཔལ་ཡོན་དར་བའི་དཔང་རྟགས་རེག་གི་ཡོད་པ་རེད། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་བོད་ལ་མ་དར་སྔོན་ནས་བོན་དར་ཡོད་པ་གཏན་ཁེལ་རེད། ཡིན་ནའང་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་ཐོག་མ་ག་དུས་དར་བ་རེད་ཟེར་ན་སུས་ཀྱང་བཤད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད།
ཞང་ཞུང་ཟེར་བ་དེར་བཤད་ཚུལ་འདྲ་མིན་ཡོད་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་གསལ་བོ་རེད། དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཞང་ཞུང་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་པ་རེད། དེའི་སྔོན་ནས་ཞང་ཞུང་ལ་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཡོད་པ་གསལ་བོ་ཡིན་ནའང་སྐད་དེ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། “ང་དེ་རིང་རི་མགོར་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན” ཞེས་པ་ཞང་ཞུང་སྐད་ནང་ཇི་ལྟར་བཤད་དགོས་པ་ཤེས་མཁན་ཡོད་པ་མ་རེད། དེབ་རྙིང་དེ་ཚོའི་ནང་དུ་ཞང་ཞུང་གི་ཚིག་མང་པོ་ཞིག་འཐོན་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང་། བྱ་ཚིག་དང་བྱེད་པ་པོ། ཚིག་གི་འགྲོ་སྟངས་སོགས་ག་འདྲ་ཡོད་མེད་ཤེས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། ཞང་ཞུང་གི་སྐད་དང་བོད་སྐད་ཤན་སྦྱར་གྱི་དཔེ་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དེ་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་བྱུང་བ་རེད། དེ་བཞིན། ཞང་ཞུང་གི་ས་ཆ་དེའང་གངས་ཏེ་སེའི་མཐའ་ཁོར་ཡིན་པ་གསལ་བོ་རེད། ཁྱུང་ལུང་དང་མཚོ་མ་ཕམ་སོགས་ཞང་ཞུང་གི་ས་ཆ་རེད། རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་དམག་བཏང་སྟེ་མངའ་འོག་ཏུ་བཅུག་རྗེས། ཞང་ཞུང་ཁོ་རང་ཚོའི་སྐད་དང་ཡི་གེ་རིམ་གྱིས་བརླགས་པ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཁ་སང་དེ་རིང་ང་ཚོའི་བོད་པའང་རྒྱའི་འོག་ཏུ་ཚུད་དེ་སྐད་དང་ཡི་གེ་ལ་དཀའ་ངལ་ཞིག་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། ཞང་ཞུང་སྨར་ཡིག་ཟེར་བ་དང་། སྨར་ཆེན་དང་སྨར་ཆུང་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག་ཀྱང་། དེ་ཚོའི་ནང་བྲིས་པའི་བོན་པོའི་གཞུང་དེ་འདྲ་ངས་མཐོང་མ་སོང་། བོན་དེ་ཞང་ཞུང་ནས་དར་བ་རེད་ཟེར་བ་དང་། སྟག་གཟིག་ནས་དར་བ་རེད་ཟེར་བ་སོགས་ཤོད་སྟངས་སྣ་ཚོགས་རེད། གལ་སྲིད་སྟག་གཟིག་ཡིན་ན་དེང་གི་ཨི་རན་རེད་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད།
དྲི་བ། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ནང་ཆོས་དང་། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་གྱི་བོན་ཆོས་གཉིས་ལ་འདྲ་བའི་ཆ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་སྟབས། ཕན་ཚུན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་པ་གསལ་བོ་རེད། དེ་སྟོན་པ་ཁོ་རང་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་རེད་དམ། ཡང་ན། ཁོ་རང་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོས་ཕན་ཚུན་ལ་བསྟུན་ཏེ་བཟོས་བཞག་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད།
ལན། ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་བྱས་ན། རྗེས་འཇུག་པ་ཚོས་བཟོས་བཞག་པ་ཞིག་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཁོ་རང་བཞུགས་སྐབས་ཁོ་རང་གི་གསུང་འབུམ་འདི་རེད་ཟེར་བ་ཞིག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཕྱིས་སུ་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོས་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། ཞེས་སྐབས་དེར་འདི་འདྲ་ཞིག་གོ་སོང་ཟེར་ནས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་བཞག་པ་རེད། ད་དུང་ཉན་ཐོས་དེ་ཚོ་སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ཀྱི་མིའང་མ་རེད། ཡིད་རྒྱུན་དང་ངག་རྒྱུན་དེ་ཚོ་རིམ་གྱིས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་སྟེ་ནང་པའི་གཞུང་ཆགས་པ་རེད། དེ་བཞིན། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བོན་གཞུང་ནང་དུའང་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། ཞེས་རྗེས་འཇུག་པ་དེ་ཚོས་ཡིད་རྒྱུན་དང་ངག་རྒྱུན་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་སྟེ་རིམ་གྱིས་བོན་གཞུང་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བ་རེད། དེ་བོན་པོའི་བཀའ་འགྱུར་ནང་དུ་ཡོད་པ་རེད། མདོ་བསྡུས་ཏེ་བཤད་ན། བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་ནང་ཆོས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དར་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཞེ་དྲགས་ཐེབས་པ་ལྟར། བོན་གྱི་བསམ་ཚུལ་དང་བོན་གཞུང་གིས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་མང་པོ་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག གང་ཡིན་ཟེར་ན། བོད་དུ་དར་པའི་ཆོས་དེ་སེང་གྷ་ལ་དང་། ཐེ་ལན་ཌི། ཉི་ཧོང་། རྒྱ་ནག་སོགས་སུ་དར་བའི་ནང་ཆོས་དང་ཅུང་མ་འདྲ་བ་རེད། ཁོ་ཚོས་བོད་དུ་དར་བའི་ནང་ཆོས་ལ་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཟེར་ནས་ཞེ་དྲག་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས། ཆོས་ལ་བོན་འདྲེས་བོན་ལ་ཆོས་འདྲེས་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་རེད།
དྲི་བ། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དེ་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ནང་དར་བ་ཡིན་སྟབས། ནང་ཆོས་རིག་གནས་ཟེར་ན་འདྲ་ནང་ཆོས་ནང་གི་བསམ་བློ་སོགས་བོད་པའི་མ་རེད་རྒྱ་གར་བའི་རེད་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་བཞིན། བོན་དེའང་ཞང་ཞུང་དང་སྟག་གཟིག་སོགས་ནས་དར་བར་ཤོད་མཁན་ཡོད་སྟབས། བོན་གཞུང་གི་བཤད་པ་དང་བསམ་བློ་དེ་ཚོ་བོད་པའི་རིག་གཞུང་དུ་བགྲང་ན་འགྲིག་གམ།
ལན། དྲི་བ་འདི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་དེ་ཚོ་དང་སྐད་ཆ་བཤད་སྐབས་ཀྱང་། ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་པ་རང་ལ་ག་རེ་ཡོད་པ་རེད། ནང་པའི་ཆོས་དེ་རྒྱ་གར་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་དུས་ནང་ཆོས་ནང་གི་བསམ་ཚུལ་དེ་རྒྱ་གར་བའི་བསམ་ཚུལ་རེད། རྩིས་དང་བཟོ་རིག་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་ནག་ནས་བྱུང་བ་རེད། ཆས་གོས་དང་སྲིད་ལུགས་མང་ཆེ་བ་སོག་པོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་རེད། དྲི་བ་དེ་འདྲ་བཏང་ཡོང་སྐབས་ང་ཚོས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཆགས་ཀྱི་འདུག ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་བོད་དུ་དར་བ་དེས་བོད་པའི་ཤེས་རིག་དར་བར་གྲོགས་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་དེ་ཚོའི་ནང་ན་བོད་པ་རང་གི་བསམ་བློ་དང་། བོད་པ་རང་གི་ཡུལ་སྲོལ་གོམ་གཤིས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་བཞིན། བོད་པའི་རི་ར་བ་ཁང་ཁྱིམ་དང་སྣོད་བཅུད་སོགས་མཚོན་པའི་ཤེས་ཡོན་ཡོད་པ་མ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། བཀའ་འགྱུར་དེ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བཀའ་སཾསྐྲིཏའི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། བསྟན་འགྱུར་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་དེ་ཚོའི་གསུང་སཾསྐྲིཏའི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་རེད།
ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ལ་མི་རིགས་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་མེད་ན་འགྲིག་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་པ་ཟེར་བ་ཞིག་དང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་། ས་ཁོངས་ལོ་རྒྱུས་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། བོད་པ་རང་ལ་བསམ་ཚུལ་ཡན་གར་བ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་ཡོད་དགོས་པ་རེད། བོད་པའི་བསམ་ཚུལ་དེ་གང་ནས་རྙེད་ཀི་རེད་ཟེར་ན། བོན་པོའི་དེབ་དེ་ཚོ་ཀློག་པ་ཡིན་ན། བོད་པའི་ཁང་པ་བཟོ་སྟངས་དང་ཞིང་ཁ་འདེབས་སྟངས། མོ་རྒྱག་སྟངས་སོགས་འཁོད་ཡོད་པ་རེད། གཙོ་བོ་བོན་གྱི་ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་རེད། ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ་ལས་དང་པོ་ནས་བཞི་པའི་བར་དེ་བོད་པ་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཟེར་ན་འདྲ། མོ་དང་པྲ་ཕབ་པ། བཀའ་ཕབ།(ལྷ་ཕབ་པ།)། ལྷ་གསོལ་བ། རླུང་རྟ་གཏོར་བ་སོགས་རེད། ངས་བོན་གཞུང་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་བོད་པ་རང་གི་གནས་ཚུལ་དམིགས་བསལ་བ་མང་པོ་ཞིག་རེག་སོང་། དཔེར་ན། བོད་པ་རང་གི་ཁང་པ་བཟོ་སྟངས་དབྱིན་སྐད་ནང་(architecture)སོགས་རྙེད་སོང་། སྔོན་མ་བོད་པའི་ཁང་པའི་སྒོ་དང་སྒེའུ་ཁུང་སྟོན་ཕྱོགས་དང་། ཁང་པའི་ནང་མཆོད་ཁང་བཟོ་ཕྱོགས་སོགས་གསལ་བོ་འདུག བོད་པ་རང་གི་ལག་ཤེས་ཙམ་མ་རེད། བོད་པ་རང་གི་བསམ་བློའི་ཁྱེར་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱང་རྙེད་ཡོང་སྐབས། བོད་པ་རང་གི་ངོས་འཛིན་དབྱིན་སྐད་ནང་(Identity)ཟེར་བ་དེ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
དེ་བཞིན། བོན་གཞུང་དེ་ཚོའི་ནང་དུ་གངས་ཏེ་སེ་དེ་ཞང་ཞུང་གི་སའི་ལྟེ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་འཛམ་གླིང་གང་སར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་སོགས་གསལ་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། དེ་རྒྱ་གར་ནས་བསྒྱུར་བའི་མངོན་པ་མཛོད་དང་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་སོགས་སུ་ཡོད་པ་མ་རེད། སྐད་ཆ་འདི་བོད་པ་རང་གི་བཤད་སྟངས་ཤིག་རེད། དེ་ནས་ནང་ཆོས་ལ་མེད་པ་བོན་ལ་ཡོད་པ་གཅིག་རྫོགས་ཆེན་རེད། རྙིང་མ་ལ་རྫོགས་ཆེན་ཡོད་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། བོན་གྱི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཟེར་བ་དེར་ཉམས་ལེན་བྱས་ཏེ། ཉམས་ལེན་གྱི་འབྲས་བུ་དེ་འཇའ་ལུས་སུ་འཐིམ་པ་ཟེར་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཤད་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དེ་སྔོན་མ་བོད་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ཚོ་སྐུ་གྲོངས་པ་དང་ཕུང་བོ་མེད་པར་གནམ་ཁར་གཤེགས་པ་རེད་ཟེར་བའི་བཤད་སྟངས་དང་འདྲ་བོ་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། བོན་གཞུང་གི་གནས་ཚུལ་ཚང་མ་བོད་པ་རང་གི་བསམ་ཚུལ་རེད་དམ་ཟེར་ན། དེ་ཡང་མ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཐེག་པ་རིམ་དགུ་ལས་བཞི་པའི་བར་མ་གཏོགས། གཞན་པ་དེ་ཚོ་ནང་པའི་གཞུང་གི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའི་འགྲོ་སྟངས་དང་འདྲ་བོ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད།
དྲི་བ། བོན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་འཁྲུངས་འདས་སྐོར་ལ། ཡོངས་གྲགས་སུ་ལོ་ངོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཡས་མས་བཤད་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང་། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་འགའ་རེའི་ནང་ལོ་ཁྲི་མང་པོའི་གོང་ནས་འཁྲུངས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲའང་འདུག སྐུ་ཉིད་ལ་དེའི་སྐོར་ལ་ལྟ་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད།
ལན། བོན་པོའི་བསྟན་རྩིས་ནང་དུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལོ་ཁྲི་མང་པོའི་སྔོན་ལ་འཁྲུངས་པའི་སྐད་ཆ་ཞིག་འདུག མ་མཐར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ ༡༨ སྔོན་ལ་འཁྲུངས་པ་རེད་ལབ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་ཁུངས་འཁྱོལ་གྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཟེར་བ་དེ་ཐོག་མ་སྤྱིར་བཏང་གི་མི་ཞིག་གི་ངོ་བོར་འཁྲུངས་ཡོད་པ་གསལ་བོ་རེད། དཔེར་ན། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་འདྲ། སྟོན་པ་ཡེ་ཤེས་(Jesus Christ) ཡིན་ནའང་འདྲ། བཤད་སྟངས་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་རེད། སྟོན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟས་ན་ཐོག་མ་ཁོ་རང་སྤྱིར་བཏང་གི་མི་དཀྱུས་མ་ཞིག་རེད། ལྷ་ཡིན་པ་དང་ནུས་པ་ཁྱད་པར་བ་ཡོད་པའི་བཤད་སྟངས་ཡོད་པ་མ་རེད། ཐོག་མ་ཁིར་སི་ཊི་ (Christ) ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། རྗེས་སུ་རིམ་གྱིས་མི་ཆེན་པོ་འདྲ་བོ་ཆགས་པ་རེད། དེ་བཞིན། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའང་ཐོག་མ་དེ་འདྲ་རེད། གོ་ཏ་མ་ཟེར་ན་སྤྱིར་བཏང་གི་མི་ཞིག་རེད། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ་ལོ་ ༢༠༠ ལྷག་གི་རྗེས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དར་ཏེ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པར་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཟེར་བ་སོགས་བྱུང་བ་རེད། བོན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱང་དེ་བཞིན་རེད། ཐོག་མ་སྤྱིར་བཏང་གི་མི་ཞིག་རེད། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལ་བལྟས་ཡོང་ན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་དེ་མི་ཤི་བོ་དང་གསོན་པོའི་བར་སྐད་ཆ་བཤད་ཐུབ་མཁན་ཞིག་དང་མི་ཤི་བ་དང་ན་བ་སོགས་ལ་རོགས་པ་བྱེད་ཐུབ་མཁན་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ས་རེད།
གང་ལྟར། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཟེར་བ་ཞིག་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་མྱོང་པ་གསལ་བོ་རེད་ལ། ཁོ་རང་མི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དང་སྐད་རིགས་ག་འདྲ་ཞིག་སྤྱད་ཡོད་པ་ཤེས་ཁག་པོ་རེད། ཞང་ཞུང་བ་ཡིན་ན་བོད་རིགས་རེད། བོན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འཁྲུངས་འདས་དེ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལྟར་ན། དུས་རབས་དྲུག་པ་བདུན་པ་ཞིག་གི་ནང་འཁྲུངས་པ་ཞིག་ཨེ་ཡིན་ནམ་དྲན་གྱི་འདུག གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དེའི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དེ་ཞེ་དྲགས་རྙིང་པ་ཡིན་མིན་གང་ལྟར་ཡང་། ཤོག་བུར་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་དགུ་བརྒྱ་སོང་ཡོད་པ་ཚན་རིག་གིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་ར་འཕྲོད་པ་རེད། དེའི་སྟེང་གི་བརྗོད་བྱ་དེ་ལས་ཀྱང་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་པ་རེད།
དྲི་བ། ཞང་ཞུང་ཟེར་ན་འདྲ། གང་ལྟར། བོད་ནས་དར་བ་མ་ཡིན་པའི་བོན་ཆོས་དེ་འདྲ་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཡུལ་ལུང་གཞན་དུ་ཡོད་དམ། ཡང་ན། བོན་ཆོས་དང་ཆ་འདྲ་བའི་ཆོས་དང་ཆོ་ག་དེ་འདྲ་ཡོད་དམ།
ལན། དེ་འདྲ་འདུག ‘བོན’ ཟེར་བ་དང་ ‘གཡུང་དྲུང་བོན’ ཟེར་བ་གཉིས་ཁ་ཁ་ཕྱེ་དགོས་པ་རེད། བོན་ཟེར་བ་དེ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མ་ཕེབས་གོང་ལ་བོད་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། སྤྱིར་བཏང་བོན་དེ་འབོད་པའི་དོན་ཡིན་ཡང་རིམ་བཞིན་སྒྲ་འགྱུར་ནས་ ‘བོད’ ཆགས་པ་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང་། ངས་བལྟས་ན་སྒྲ་ཙམ་མ་རེད་སྐབས་དེར་བོད་དུ་ལྷ་གསོལ་རླུང་རྟ་གཏོར་བ། གནམ་ནས་ལྷ་མར་འབབ་ཀྱི་ཡོད་པ། ས་ན་བདུད་དང་འདྲེ་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་མིའི་ཡིད་ཆེས་དེ་ཡོད་པ་རེད། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཕེབས་པའི་རྗེས་ལ་གཡུང་དྲུང་བོན་ཟེར་བ་དེ་དར་བ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་སྐྱེས་པ་སྔ་ཕྱི། ལས་དགེ་སྡུག་སོགས་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བཤད་སྟངས་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་བོ་རེད། དེ་བཞིན། རྒྱ་གར་དུ་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མ་ཕེབས་གོང་ནས་སྐྱེས་པ་སྔ་ཕྱི་དང་ལས་རྒྱུ་འབྲས། དགེ་སྡུག ལྷ་ཀླུ་སོགས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་ཡོད་པ་རེད། དེ་རྒྱ་གར་གྱི་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།
བོད་ནས་དར་བ་དང་བརྒྱུད་པ་མ་ཡིན་པ་ཟེར་ན་འདྲ། གཡུང་དྲུང་བོན་མ་ཡིན་པའི་བོན་དེ་འདྲ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག བོད་དང་བལ་ཡུལ་ས་མཚམས་ཁུལ་དང་འབྲུག་གི་ས་སྣེ་སོགས་སུ་འདུག ཁོ་རང་ཚོས་ང་ཚོ་བོན་པོ་ཡིན་གསུང་གི་འདུག་ཀྱང་། ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་ཁྱད་མཚར་ཞེ་དྲགས་འདུག མགོ་ལ་བྱ་སྒྲོ་གྱོན་ཞིང་། བྱ་དེ་མང་པོ་བསད་དེ་ཁྲག་གི་མཆོད་པ་འབུལ་སྲོལ་འདུག ཡིན་ནའང་ཁོ་རང་ཚོར་བོན་གྱི་གཞུང་དེ་འདྲ་ཤོག་ལྷེ་གཅིག་ཀྱང་སྟོན་རྒྱུ་མི་འདུག བོན་ཆོས་ཡིན་ཟེར་ནས་འདོན་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཉིན་ཞག་འགའ་རེར་འདོན་རྒྱུ་དེ་འདྲ་འདུག ཡང་ལུང་པ་སོ་སོའི་འདོན་པ་མ་འདྲ་བ་རེད། དེ་དག་ཡོངས་རྫོགས་ངག་ཐོག་བརྒྱུད་ནས་ཡོང་བ་རེད་མ་གཏོགས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་སྟོན་རྒྱུ་ཡོད་ས་མ་རེད། ངག་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་རང་ཚོའི་སྐད་རེད། གལ་སྲིད་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་ན་ཁོ་རང་ཚོའི་སྐད་ཐོག་ནས་ཕབ་དགོས་སྟབས་ནང་དོན་གོ་ཐུབ་པ་ཁག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག འོན་ཀྱང་ཁོ་རང་ཚོས་ ‘སྟག་ལྷ་མེ་འབར’ ཟེར་བ་ལྟ་བུའི་བོན་གཞུང་གི་ལྷ་རེ་ཟུང་གི་མིང་ཤོད་ཀྱི་འདུག ཡིན་ནའང་ཁོ་རང་ཚོས་བོད་པའི་བོན་དགོན་དེ་འདྲ་ལ་ཆོས་འབྲེལ་འཇོག་གི་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་མི་འདུག
དྲི་བ། བལ་བོད་ས་མཚམས་ཀྱི་བོན་པོ་དེ་ཚོ་ཞང་ཞུང་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་ཞང་ཞུང་སྒོ་ཕུགས་བར་གསུམ་ཟེར་བ་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཀྱི་ཡོད་མེད་དང་། དེང་སྐབས་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཁྲོད་བོན་ལ་ངོས་འཛིན་དང་གདེང་འཇོག་གང་འདྲ་འདུག
ལན། འདིའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང་མ་སོང་། ངས་བསམ་བློ་བཏང་ན། བལ་བོད་ས་མཚམས་ཀྱི་བོན་པོ་དེ་ཚོ་ཞང་ཞུང་སྒོ་ཕུགས་བསར་གསུམ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་གི་མ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཡིན་ནའང་འདིའི་སྐོར་ང་ལ་ཞིབ་ཕྲ་ཞུ་རྒྱུ་མེད།
དྲུག་ཅུ་རེ་གྲངས་ནང་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་ (David snellgrove) ལགས་ཀྱིས་བོན་གྱི་ཐེག་པ་རིམ་དགུ་(Nine Ways of Bon)ཟེར་བ་དབྱིན་སྐད་ནང་བསྒྱུར་ཏེ། ནུབ་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་པ་རེད། དེའི་རྗེས་ལ་ཧྥ་རན་སིར་ཡོད་པའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་སི་ཐན་(Projfessor Rolf A. Stein)ལགས་ཀྱིས་བོན་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་དཔྱད་རྩོམ་མང་པོ་ཞིག་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་ནང་འདུག དེ་ནས་ཉི་ཧོང་དུའང་བོན་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་པ་སྐོར་ཞིག་འདུག སྤྱིར་བཏང་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ནང་བོན་གཞུང་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་མང་པོ་འདུག་ཀྱང་བོན་གཞུང་ཕར་ཕྱི་སྐད་ཐོག་བསྒྱུར་བ་མང་པོ་མི་འདུག
དྲི་བ། ནང་ཆོས་ལས་མངོན་པ་མཛོད་དང་དུས་འཁོར་སོགས་སུ་གསུངས་པའི་ཕྱིའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་སྟངས་སྐོར་དེ་འདྲ་བོན་གཞུང་དུ་ཡོད་དམ།
ལན། ཕྱིའི་སྣོད་ཀྱི་འཇུག་རྟེན་ཆགས་སྟངས་སྐོར་དེ་བོན་གཞུང་ནའང་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་བཤད་སྟངས་མ་འདྲ་བ་ཞིག་གང་འདུག་ཟེར་ན། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ལས་འབྱུང་བའི་སྒོ་ང་ཞིག་བྱུང་བ་དང་། དེའི་སྒོང་ཤུན་ལས་ཕྱིའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། ནང་གི་སྒོང་སྙིང་ལས་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་བྱུང་བའི་བཤད་ཚུལ་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན། སྔོན་མའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་ཚོ་ ‘ཕྱྭ’ ཡི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱྭ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་ཁ་ཁ་ཡིན་པ་དེ་འདྲ་ཤོད་ཀྱི་འདུག བོན་གཞུང་དུ་ཕྱྭ་ཟེར་བ་དེ་གནམ་མཁའི་ལྷ་རིགས་ཤིག་ལ་གོ་བ་དང་། མཚམས་ལ་རེར་གཡང་དང་ཚེ་ལ་གོ་བའང་ཡོང་གི་འདུག གནམ་མཁའི་ལྷ་ཕྱྭ་ཡི་བརྒྱུད་ནས་མགོ་ནག་མི་ཡི་རྒྱལ་པོར་ཡོང་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་རེད། ལྷ་སའི་དབོན་ཞང་རྡོ་རིང་ངོས་སུའང་ཕྱྭ་ཡའི་ཡན་ན་ཕྱྭ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་རེད། དེ་བཞིན། ཀོང་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡོ་རིང་རྙིང་པ་དེ་ཚོའི་སྟེང་དུའང་ཕྱྭ་ཟེར་བ་དེ་མང་པོ་འདུག ཕྱྭ་རྗེ་ཡབ་བླ་བདལ་དྲུག་ལ་སྲེས་བདུན་ཡོད་པ་ལས་བཞི་པ་དེ་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཡིན། ཁོ་ལྷའི་ཞིང་ཁམས་ནས་མར་ས་ལ་བབ་པ་རེད་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཚོའི་ནང་དུ་རྒྱལ་བོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་རྒྱུད་པ་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་བོ་ཞིག་ཡིན་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། འདི་ཡང་ངས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག
དྲི་བ། སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཀུ་ལའི་གོས་བཟང་དབྱིན་ཡིག་ནང་བསྒྱུར་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་དེ་སྔོན་གསར་འགྱུར་ནང་ཐོན་སོང་། ད་ལྟ་དེའི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ཉིད་ཀྱིས་དེབ་དེ་དབྱིན་བསྒྱུར་ཞུ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ནམ།
ལན། བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དེ་ ༡༦༤༢ ནས་ ༡༩༥༩ ལོའི་བར་བསྡད་པ་རེད། དུས་ཡུན་རིང་པོར་བོད་དེ་བླ་མས་གཞུང་འཛིན་པ་དང་བླ་མས་དབུ་ཁྲིད་གནང་བ་རེད། འདི་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་གལ་ཆེན་པོ་ཞེ་དྲགས་རེད། ཡིན་ནའང་དེའི་སྐོར་བོད་པ་རང་གིས་བྲིས་པ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་མིས་བྲིས་པ་རེ་ཟུང་ཡོད་ཀྱང་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་དང་སྤུས་དག་མོ་ཞིག་མི་འདུག མ་རྟོགས་ལོག་རྟོགས་རིགས་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་ང་རང་གི་བསམ་པར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་རང་གིས་བྲིས་བཞག་པའི་ཁོ་རང་གི་གཞུང་དེ་ཇི་ལྟར་བཙུགས་པ་དང་། སྐབས་དེར་གནས་ཚུལ་ག་རེ་བྱུང་བ། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་ཇི་ལྟར་བཞེངས་པ། རྒྱ་ནག་མན་ཇུ་གོང་མར་འབྲེལ་བ་བྱུང་སྟངས་དང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར་སོགས་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད་བསམ་ནས་བསྒྱུར་བ་ཡིན། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པ་ནས་བླ་མའི་གཞུང་འཛིན་པའི་གནས་སྟངས་དེ་ག་འདྲ་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་ན། དབྱིན་སྐད་ནང་(Theocracy)ཟེར་བ་དེ་རེད། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཚོར་སྐབས་དེར་བོད་པ་རང་ལ་གཞུང་ཡོད་པ་དང་དབུ་ཁྲིད་ཡོད་པ། དབུ་ཁྲིད་དེའང་ནང་པའི་ཆོས་པ་ཡིན་པ་མ་ཟད་ཆོས་པ་དེར་སྤྲུལ་སྐུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་སོགས་ར་གསལ་བོ་སྤྲོད་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། སྐབས་དེར་གཞུང་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་སོག་པོ་སོགས་ལུང་པ་གཞན་པར་ཡང་ཞེ་དྲགས་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད།
རྣམ་ཐར་དུ་ཀུ་ལའི་གོས་བཟང་ལ་པོད་ཆེན་པོ་གསུམ་ཡོད་པ་རེད། པོ་ཏི་དང་པོར་ཤོག་ངོས་ ༧༡༧ འདུག་པ་དེ་བསྒྱུར་ཚར་ནས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཚར། པོད་གཉིས་པ་ད་ལྟ་བསྒྱུར་བཞིན་པ་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་མང་ཆེ་བ་པོད་དང་པོའི་ནང་ཡོད་པ་རེད། ལྔ་བ་ཆེན་པོ་དགུང་ལོ་ ༥༥ བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་ཡོད་པ་རེད། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་དེ་མི་ལ་སྐད་ཆ་འདྲི་རྒྱུར་དགའ་བོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་དང་། ས་ཆ་གང་དུ་ཕྱིན་ཡང་ལག་ཏུ་ཤོག་བུ་དང་སྨྱུ་གུ་བསྣམས་ཕེབས་ཏེ། གང་དུ་བསྡད་ཀྱང་ལམ་སང་དེབ་འབྲི་མགོ་འཛུགས་མཁན་ཞིག་ཡིན་ས་རེད། སྐབས་དེར་གཙང་ནས་པེ་ཅིན་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཀྱང་ལམ་བར་ནས་མང་པོ་བྲིས་འདུག རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་རྣམ་ཐར་དེ་སྐབས་དེར་བྲིས་པ་ཡིན་ས་རེད། དེ་བཞིན་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པའི་རྣམ་ཐར་ཡང་སྐབས་དེར་འབྲི་མགོ་བཙུགས་ཡོད་ཀྱང་མཇུག་སྒྲིལ་ཐུབ་མི་འདུག
སྔོན་མ་ང་ལོན་ཌོན་དུ་བསྡད་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་དག་སྣང་པོ་ཏི་གཉིས་རེག་སོང་། པོ་ཏི་དེ་གཉིས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཁོ་རང་སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐབས་སུ། སྐུ་མདུན་དུ་སྡོད་མཁན་དགེ་སློང་གཉིས་ཡོད་ས་རེད། ཁོ་རང་གཉིས་མ་གཏོགས་གཞན་སུ་གང་གིས་ཀྱང་ཧ་གོ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཟེར་བའི་བཤད་ཚུལ་ཞིག་འདུག དག་སྣང་དེར་ལྷ་བྲིས་པ་དེ་ཚོས་ཞིང་བཀོད་འབྲི་སྐབས་རིང་དྲགས་འདུག ནང་དོན་འབྲི་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག་བསྡུས་པ་ཞིག་འབྲི་རོགས་ཟེར་ནས་ཞུས་ཏེ་རྗེས་ལ་བསྡུས་པ་༼ མཐོང་བ་དོན་ལྡན༽ ཞུ་བ་ཞིག་བྲིས་ཡོད་ས་རེད། དེ་རྗེས་ལ་མི་ཞིག་གིས་གསེར་ཡིག་ཐོག་བྲིས་བཞག་པ་ཞིག་སུད་སིའི་ཚོང་པ་ཞིག་བརྒྱུད་ནས་ང་ལ་རེག་སོང་། དེ་གསེར་བྲིས་རྐྱང་པ་རེད། བུམ་པ་དང་དཀྱིལ་འཁོར། ཕྱག་མཚན་སྣ་ཚོགས་སོགས་ཀྱི་རི་མོ་མང་པོ་འདུག རི་མོའི་འབྲི་རྩལ་ཧ་ལས་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ངས་དེ་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱས་སྐབས་༧གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་ཡིན་པར་དོགས་པ་མི་འདུག རྗེས་ལ་དེབ་དེ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པ་རེད།
ཟུར་མཆན།
མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནི། མདོ་སྨད་ཤར་ཁོག་(ཟུང་ཆུ།)ཡག་གི་ཚོ་བ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཀི་ཚལ་གྲོང་པའི་མཁར་རྨེའུ་ཚང་དུ་ཕ་ཚེ་དགའ་དང་མ་ཟིན་མོ་གཉིས་ལ་བུ་གཉིས་ཡོད་པའི་གཅེན་པོར་ ༡༩༣༦ ལོར་སྐྱེས། རང་ལོ་ ༨ ནས་གྲོང་པའི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པའི་དགོན་སྣ་སྟེང་ཞེས་པར་ཞུགས་ཏེ་རང་ལོ་ ༡༣ བར་བོན་སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ་ནས་འབྱུང་བའི་ཆབ་དཀར་དྲག་པོ་སྔགས་ཀྱི་བོན་དང་ཆབ་ནག་སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་གྱེར་དབྱངས་འདོན་གསུམ་དང་གར་འཆམ་དཀྱིལ་འཁོར་ཐིག་རྩ་སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་། རང་ལོ་ ༡༤ ནས་ ༡༩ བར་སྐྱང་ཚང་དགོན་པའི་སྒྲིག་འཚོགས་སུ་ཞུགས་ཏེ་རབ་བྱུང་བསྒྲུབས་ཏེ་མཚན་ལ་བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན་དུ་གསོལ་ཞིང་། མཁས་པའི་དབང་པོ་བསྟན་འཛིན་བློ་གྲོས་རྒྱུ་མཚོའི་མདུན་ནས་རྩིས་དཀར་ནག་དང་སྒྲ་སྙན་ངག་སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་དང་གནང་ཞིང་། སྐབས་དེར་སྡུད་གྲྭ་ནས་དབུ་མའི་བར་དང་རྩ་རླུང་དང་བཅུད་ལེན་འོད་གསལ་མུན་མཚམས་བཅས་ཀྱི་ཁྲིད་བླངས་ཏེ་ ༡༩༥༥ ལོར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མཚན་རྟགས་བཞེས།
༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་ནག་གླིང་ཆེན་འགྱིང་རིར་གནས་སྐོར་དང་འབྲེལ་ལྷ་སར་བསྐྱོད་ཅིང་། འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཞུགས་ཏེ་བློ་རྟགས་ནས་ཚད་མའི་གཞུང་དང་དོན་བདུན་ཅུ། ཕར་ཕྱིན་སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་། ༡༩༥༩ ལོར་བལ་ཡུལ་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་ཏེ་ཀ་བློན་སྦུག་དང་ལྡི་ལི་སོགས་སུ་བཞུགས་ཤིང་། ༡༩༦༡ ནས་ ༡༩༧༠ ལོའི་བར་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་དུ་འཛམ་གླིང་ཤར་དང་ཨ་པི་རི་ཀའི་སློབ་གཉེར་ཁང་༼School of Oriental and African Studies, University of London༽དུ་བོད་ཆོས་ཞིབ་འཇུག་ལས་རོགས་ཀྱི་ཞོར་དུ་དབྱིན་སྐད་དང་སམ་སྐྲིཏའི་སྐད་བསླབས་ཏེ་ ༡༩༦༨ ལོར་ལོན་ཌོན་སློབ་ཆེན་ནས་མཚན་ཉིད་སློབ་དཔོན་(M.Phil)དང་། ༡༩༨༥ ལོར་མཚན་ཉིད་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་(Ph.D)ཞེས་པའི་མཚན་རྟགས་བཞེས།
༡༩༧༢ ནས་ ༡༩༧༤ ལོའི་བར་ཧྥ་རན་སའི་རྒྱལ་ས་ཕ་རེ་སིའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་(Ecole Pratique des Hautes Etudes)ཞེས་པར་ཆོས་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ཕྱག་རོགས་དང་། ༡༩༧༥ ནས་ ༡༩༧༧ ལོའི་བར་ཉི་ཧོང་རྒྱལ་ས་ཊོ་ཁེཡོ་ཤར་ཕྱོགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་(Toyo Bunko)དང་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་(University of Tokyo)གཉིས་ཀྱི་དཔེ་ཆའི་དཀར་ཆག་བསྒྲིགས། ༡༩༧༧ ནས་ ༡༩༨༠ ལོའི་བར་ཧྥ་རན་སིའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་(College de france)ཞེས་པར་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་རོགས་ཞུས། ༡༩༨༡ ལོ་ནས་ཕ་རེ་སིའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཁང་(Centre National de la Recherche Scientifique,CNRS)ཞེས་པས་རང་སྐྱ་ཐུབ་པའི་ཞིབ་འཇུག་(Charge de Recherche)ཞེས་པའི་གོ་གནས་བསྩལ་བ་ལྟར། སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་དང་མི་རིགས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཁང་(Laboratoire d’ ethnologie et de sociolofie comparative)ཞེས་པར་ཞིབ་འཇུག་གི་ཕྱག་ལས་གནང་ཞིང་། ༡༩༨༩ ལོར་(CNRS)ནས་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་འབྲས་གཟེངས་ཐོན་གྱི་དངུལ་རྟགས་ཐོབ་ཅིང་། དེ་དང་མཉམ་དུ་ཞིབ་འཇུག་དབུ་ཁྲིད་(Director of Research)ཞེས་པའི་གོ་གནས་བསྩལ་ཡོད།
༡༩༩༦ ནས་ ༢༠༠༢ ལོའི་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོའི་ལས་འགན་སོགས་བཞེས་ཡོད་ཅིང་། ད་ལྟ་རྒན་ཡོལ་ཞུས་ཏེ་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་ཕ་རེ་སིར་བཞུགས་མུས་ཡིན། ཁོང་གིས་དེ་སྔ་༼ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད༽དབྱིན་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་བ་དང་། བོད་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་ཞང་ཞུང་། གཡུང་དྲུང་བོན་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ནས་དཔྱད་རྩོམ་མང་པོ་ཧྥ་རན་སིའི་ཡི་གེ་དང་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་རྣམ་ཐར་༼དུ་ཀུ་ལའི་གོས་བཟང་།༽དབྱིན་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་ཡོད།༢༠༠༧ ལོར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་༼ མདའ་དང་འཕང་།༽ ཞེས་པའི་སྟོད་སྨད་གཉིས་པར་དུ་བསྐྲུན།
གསར་འགོད་པ། དོན་འགྲུབ་བཀྲ་ཤིས།


c: text/html

text:
༡
ཚེ་དབང་རྫོང་མཁར་ག་གེ་མོར་འགྲོ་བའི་འགྲུལ་སྐྱེལ་རླངས་འཁོར་ཞིག་ཏུ་བསྡད་དེ་ལམ་ལ་ཆས་དུས་ནི་ནམ་མ་གསལ་གོང་གི་ཆུ་ཚོད་ལྔ་ཙམ་གྱི་སྟེང་ཡིན། ཁོ་ནམ་སྨད་ཅིག་ནས་ ལམ་ཆེན་གྱི་ཆུ་ཐག་ལ་ཉེ་བའི་ཟམ་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ཡིབ་ནས་བསྡད། ལུས་པོ་ནི་བྱ་སྒྲོ་རླུང་ཁྱེར་བཞིན་དུ་འདར་ལྷབ་ལྷབ་བྱེད། སེམས་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་རང་ལུས་རང་ལ་མི་དབང་བ་ལྟར་འགྱོད་གདུང་དང་། འཇིགས་སྣང་། དངངས་ཚབ་སོགས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་ཕོ་ལོ་ཉེར་བཞིར་ཐོན་རག་བར་ལུས་ཐོག་འདིར་འཕྲད་མ་མྱོང་བའི་ཚོར་འདུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཙེས་ཏེ་སྡོད་མི་ཚུགས་པར་གྱུར། “བླ་མ་དཀོན་མཆོག་མཁྱེན། བླ་མ་དཀོན་མཆོག་མཁྱེན” རང་དབང་མེད་པར་ཁ་ནས་གསོལ་འདེབས་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡང་ཡང་ཐལ། གློ་བུར་དུ་རང་གིས་སྐད་མགོ་འགྱོག་མི་ཉན། ད་ནི་ང་རང་མི་གསོད་ཀྱི་ལག་དམར་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པས། ཉེ་འགྲམ་ནས་སུ་ཞིག་གིས་རང་ཉིད་འཚོལ་གྱིན་ཡོད་ངེས། ཞེ་སྡང་གི་མིག་རྩ་དམར་པོར་གྱུར་ནས། མཚོན་རྣོན་གྱི་ཡུ་བར་ལག་པས་འཆང་ནས། “ཚེ་དབང་ཁྱི་རྒན། ངས་ཁྱོད་གསོན་ཡན་པོར་བཏང་ན་མི་མིན། ངས་ཁྱོད་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་གསོན་པོར་མིག་མ་མ་བཀྲུས་ན་ངས་སྐ་རགས་དཀྲིས་གསུམ་ཁྱི་ལ་བཅིངས་པ་ཡིན། ཨ་ཁྱི་རྒན་ཁྱོད་གང་ན་ཡོད། བུ་དཔའ་བོ་ཡིན་ན་ད་ལྟ་སྔུན་ལ་བུད”ཅེས་སོགས་ཟེར་བཞིན་རང་ཉིད་འཚོལ་གྱིན་ཡོད་པའི་སྣང་བ་བྱུང་ནས་མྱུར་བར་སྐད་མགོ་ཇེ་དམར་བཏང་ནས་ཕྱོགས་བཞིར་ཉན། ཡིན་ནའང་མདུན་དུ་འབབ་པའི་ཆུ་ཕྲན་དེའི་ཀྱུར་ཀྱུར་གྱི་སྒྲ་གཉོམ་པོ་དེ་ལས་གཞན་གྱི་གྲགས་འགུལ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་འདྲ། དོ་ནུབ་ཚེས་ཉེར་དགུའི་སྨག་ནག་ཡིན་པའི་ཁར་གནམ་ངོ་ཡོངས་སུ་སྤྲིན་པ་སྟུག་པོས་བཟུང་ནས་རང་གི་སྣའང་མཐོང་མི་ཐུབ་པའི་སྨག་ཆེན་ཞིག་འཁྲིགས་འདུག ད་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་མཐོང་བྱ་གང་ཡང་མེད་པས་ཡོད་ཚད་རྣ་བས་ཐག་གཅོད་དགོས་པའི་དུས་ཡིན་པ་འདྲ། མཚམས་ཤིག་ཏུ་རྒྱང་རིང་ནས་ལྡིར་སྒྲ་གོ་ལ་མི་གོ་བ་ཞིག་དང་བཅས་རླངས་འཁོར་གྱི་གློག་འོད་ཅིག་ཕ་རིའི་ཀྱི་རི་ངོས་སུ་བརྒྱབ་འོང་། གློག་འོད་གང་དུ་བརྒྱབ་པའི་སར་རང་ཉིད་འཚོལ་བའི་མི་ཨེ་འདུག་བལྟས། མཐར་གློག་འོད་ཇེ་གསལ་ནས་ཇེ་གསལ་དུ་གྱུར་ཏེ་ཟམ་པའི་གཡས་གཡོན་གྱི་ཐང་ཉིན་མོ་བཞིན་གསལ་བོར་མཐོང་། མི་ཞིག་གི་གྲིབ་མ་ཙམ་ཡང་མཐོང་དུ་མེད་པས་སེམས་པ་ཅུང་ལྷོད་ལ་བབས། རླངས་འཁོར་དེས་ལྡིར་སྒྲ་ཆོབ་སྒྲ་དང་བཅས་རང་གི་མགོ་ཐོག་གི་ཟམ་པ་བརྒྱུད་དེ་ཡལ་སོང་། རྡུལ་དྲི་དང་སྣུམ་དྲི་ལྷན་དུ་འདྲེས་པ་ཞིག་སྣ་བར་བསྐྱིལ་ནས་ཡལ་སོང་།
ད་ནི་མྱུར་བར་ནམ་ལངས་ནས་འགྲུལ་སྐྱེལ་རླངས་འཁོར་ཐོན་ན་སྙམ། ཡང་ནམ་ལངས་ན་རང་ཉིད་མི་གསོད་ཡུལ་ཚང་གི་ལག་ཏུ་ཤོར་ཨེ་འགྲོ་སྙམ་ནས་སྐྲག འདི་ནི་རང་ཉིད་ལ་ཅ་ལག་ཅིག་ཐོབ་ན་སྙམ་པ་དང་ཡང་མ་ཐོབ་ན་སྙམ་པ་ལྟ་བུའི་འགལ་འདུ་སྔ་ན་མེད་པའི་ཞིག་རེད།
ཚེ་དབང་གིས་སྒུག་སྒུག་མཐར་སྐྱ་རེངས་ཀྱི་སྐྱ་མདའ་བཀྱགས་འོང་ལ། བྱེའུ་འཇོལ་མོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་ནས་མགྲིན་དབྱངས་སྣ་ཚོགས་བསྒྲགས་འོང་། ཚེ་དབང་གིས་ད་གཟོད་རང་གི་ཕ་ཡུལ་ནི་བྱེའུ་ཅོ་ཀའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་བོར་རྟོགས་པ་དང་མཉམ་དུ་བྱེའུ་དེ་ཚོར་ཡིད་སྨོན་ཞིག་ཤོར། ཁོ་ཚོ་ནི་རང་ས་རང་ཡུལ་ནས་སྡོད་ཆོག་ལ། འདི་ལྟར་སྐད་མགོ་མཐོན་པོས་ཅི་ཡང་སྨྲ་ཆོག་གང་ཡང་གྱེར་ཆོག་པས་སྐྱིད་པ་ལ་སྙམ་པ་དང་། ཁོ་ཚོ་ལ་དུང་བ་ཞིག་ཀྱང་ག་ཤེད་ཅིག་ནས་སྐྱེས་འོང་།
“ཉིན་མོ་ཐམས་ཅད་མིག་ཡིན”ཟེར་བའི་དཔེ་ཡོད་པས་ཚེ་དབང་ད་དུང་ཟམ་འོག་ཏུ་ཡིབ་རྒྱུ་ལས་ལམ་སྟེང་དུ་བུད་ག་ལ་ཕོད། དེ་བས་ཁོས་རླངས་འཁོར་འོང་མིན་ནི་སྒྲ་ཁོ་ན་ལ་ཉན་ནས་མི་སྒུག་ཀ་མེད་བྱུང་། ལྡིར་སྒྲ་ཞིག་ཐོས་འོང་། ཁོས་ཕྱོགས་བཞིར་རྐུན་མ་བཞིན་དུ་མིག་བཤེར་བྱེད་ཞོར་ལམ་སྟེང་དུ་མགོ་བོ་ཕུད་ཙམ་གྱིས་བལྟས་པ་ན་རྒྱང་རིང་ན་རྡུལ་དཀར་པོ་འཕྱུར་གྱིན་རྒྱུག་འོང་བ་ནི་འགྲུལ་འཁོར་མ་རེད། ཁོ་མྱུར་བར་ཕྱིར་ཟམ་འོག་ཏུ་འཛུལ་ནས་ལྡིར་སྒྲ་རྗེས་མ་ཞིག་མྱུར་བར་གྲགས་པར་རེ་སྒུག་བྱས།
ཚེ་དབང་གི་སེམས་ལ་དེ་རིང“མི་ལས་ངན་ལ་གནམ་གཤིས་ངན”ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་ནམ་རྒྱུན་ཉིན་རེ་བཞིན་ཐེངས་རེར་ཆད་མེད་ལྟ་བུར་ཡོད་པའི་མགྲོན་འཁོར་དེ། དེ་རིང་མི་འདུག་ཨང་སྙམ་པའི་སྒུག་ཐག་ཅིག་རིང་། སྒུག་ཐག་རིང་རིང་བའི་མཐར་ལྡིར་སྒྲ་ཆོབ་སྒྲས་ཞོགས་པའི་ལྷིང་འཇགས་དཀྲོག་གིན་སླེབས་སོང་། ཁོས་སློག་པའི་ཕུ་ཐུང་གིས་རབ་རབ་ཀྱིས་གཡུག་གཡུག་མང་ཙམ་བྱས་ཏེ། ཡིན་གཅིག་མིན་གཉིས་འདུག་དགོས་ཞེས་པའི་བརྡ་བསྟན། འགྲུལ་འཁོར་ཙིར་སྒྲ་དང་བཅས་ཚེ་དབང་གི་སྔུན་ནས་བསྡད་བྱུང་། དེ་ནི་ཁོ་ལ་མཚོན་ན་སྒོར་ཁྲི་མང་པོ་ཞིག་བྱིན་པ་ལས་ཀྱང་དགའ་བ་སྐྱེད་བྱེད་ལོས་ཡིན། ཡང་ན་སྲོག་སྐྱོབ་ཀྱི་དྲིན་ཆེན་ཞིག་དང་ཡང་ཁྱད་པར་ཅི། འགྲུལ་འཁོར་གྱི་སྒོ་ཁྲོག་སྒྲ་དང་བཅས་ཕྱེས། ནང་དུ་འཛུལ་བ་ན་ཚང་མས་མི་ཞིག་མཐོང་མ་མྱོང་བ་ལྟར་གདོང་ཐམས་ཅད་ཁོ་ལ་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་འདུག ཁོའི་གདོང་ཡོངས་ཚ་ལམ་ལམ་བྱས། ཡིན་ནའང་ཧ་ཅང་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་མིན་ཚེ་ཁོ་རང་ཤེས་མི་སྲིད་དེ། ཁོས་སྐེ་དཀྲིས་རིང་པོས་གདོང་དང་མགོ་བོ་བཏུམ་ནས་མིག་ཙམ་ལས་ཕྱི་ལ་ཕུད་མེད། བྱེད་སྟངས་འདི་ལ་སུས་ཀྱང་དོ་སྣང་ཆེར་བྱེད་མི་སྲིད་དེ། འབྲོག་པ་ཚོས་རྫི་བོར་འགྲོ་བ་དང་འཕྲུལ་རྟ་ཞོན་པ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ཁ་ངོ་འདི་ལྟར་བཏུམ་སྲོལ་ཡོད་པ་རྒྱུན་ལྡན་ཡིན།
འགྲུལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སྡོད་པར་སུས་ཀྱང་མདུན་གྲས་ཨེ་ལོན་བལྟས་ཏེ་འཕྲོག་རྩོད་ལྟ་བུ་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པས། དེ་རིང་ཡང་མདུན་གྲས་སུ་སྐུབ་སྟེགས་སྟོང་བ་གཅིག་ཀྱང་མེད། ཚེ་དབང་སྐུབ་སྟེགས་གཞུག་མ་སྟོང་བ་ཁ་ཤས་ཡོད་པའི་ནང་གི་ཆེས་གཞུག་མར་བསྡད། དེ་ནི་ཁོ་ལ་མཚོན་ན་དེ་རིང་ཆེས་འདུག་འདོད་ས་དེ་ལོས་ཡིན། མི་ཞིག་གིས་ཆེད་དུ་སྐེ་དཀྱོག་ནས་ཕྱིར་བལྟས་མ་བྱས་ན་མི་མཐོང་བས། ཧ་ཅང་འཕྲོད་པོ་བྱུང་། མི་མང་པོས་ཉོག་ཉོག་ངང་ཁ་བརྡ་བྱས། ཚེ་དབང་གིས་རང་གི་ངོ་ཤེས་ཤིག་མེད་པའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཀྱིན་མི་མང་གི་ཁ་བརྡ་ལ་མཉམ་བཞག ལས་ལམ་དུ་ཅུང་འགྲོ་བ་ཞིག་ལ་དེ་རིང་གི་འགྲུལ་འཁོར་ནང་དུ་ངོ་ཤེས་ཤིག་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་འདྲ། དེ་བས་ཁོས་རང་ཉིད“ལས་ངན་ནང་གི་ལས་ཅན”རེད་སྙམ། མགྲོན་འཁོར་གྱི་ནང་ནི་སྦྲ་ནང་ལྟ་བུའི་གྲུ་བཞི་མིན་ཞིང་། སྤང་ཐང་དུ་མི་མང་འདུས་ནས་ཚོགས་འདུ་སོགས་འཚོགས་དུས་ལྟར་གོར་གོར་ཡང་མིན་པར། འབྲོག་པའི་ནོར་གདང་གསུམ་བཞི་ཞིག་གཤིབ་པ་ལྟ་བུའི་ཤར་ཤར་གྲལ་ཤར་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། སྟོད་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་ཚོས་ཁ་བརྡ་བྱེད་པ་ནི་ཁ་འགུལ་བ་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་ཚིག་འབྲུ་ག་ལ་ཐོས་ཏེ་སྒྲའང་མི་གོ བར་མ་སྐེད་དུ་སྡོད་པའི་མི་དག་གིས་ཁ་བརྡ་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཙམ་ཐོས་མོད་ཚིག་འབྲུ་མི་གོ གཞུག་མ་དག་སྟེ་ཁོའི་སྔུན་གྱི་མི་ཚོས་ཁ་བརྡ་བྱེད་པ་ནི་ཅུང་སླ་བོས་གོ ཁོ་ཚོའི་ཁ་བརྡ་ནི་རང་ཉིད་དང་འབྲེལ་མེད་ཅིག་ཡིན་པ་ཐོས་རྗེས་སེམས་དེ་བས་ཀྱང་བདེ་ལ་བབས་པས། སྒེའུ་ཁུང་ལས་ཕྱི་རོལ་ལ་མིག་མདའ་འཕངས། མིག་ལམ་དུ་མངོན་པའི་ཕ་ས་ཕ་ཡུལ་འདི་ཉིད་གཅིག་བྱས་ན་མཐོང་ཐེངས་ཆེས་རྗེས་མ་ཡིན་ཤས་ཆེ། དེ་བས། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་རྗེས་སུ་བསྐྱུར་བཞིན་པའི་རི་བོ་དང་། སྤང་ཐང་། ཆུ་བོ་སོགས་ལ་དུང་བ་སྔ་ན་མེད་པ་ཞིག་སྐྱེས། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་ནས་ད་ལྟའི་བར་ནམ་ཡང་ཟླ་གཅིག་ཙམ་ལའང་འབྲལ་མ་མྱོང་བའི་ཕ་མ་གཉིས་དང་། ད་ལྟའི་བཟའ་ཟླ་དང་སྙིང་ལ་རྗེ་བའི་བུ་མོ་ཆུང་ཆུང་། ད་དུང་བཟའ་ཟླའི་མངལ་ན་ཡོད་པའི་བྱིས་པ། ཕུ་ནུ་མིང་སྲིང་བཅས་ཀླད་པའི་ནང་དུ་གློག་བརྙན་བཞིན་ཤར་འོང་ཞིང་། ད་དུང་རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ། སྒོ་ཁྱི་དང་བཅས་པར་འབྲལ་མི་བཏུབས་པའི་ཚོར་བ་རྐྱེན་པོ་ཞིག་གིས་ལུས་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་སོང་།
ལྡིར་སྒྲ་དང་ཆོབ་སྒྲའི་སྒྲ་རྣ་ལ་གཟན་པོ་དེའི་ཁྲོད་ནས་ཕ་ཡུལ་གྱི་རི་ཐང་ཡོད་ཚད་རྒྱང་རིང་ནས་རྒྱང་རིང་དུ་བསྐྱུར། དེ་རིང་བར་རླངས་འཁོར་ཞེས་པ་འདི་འདི་འདྲའི་མགྱོགས་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་བྱུང་མ་མྱོང་། ཚེ་དབང་གི་སེམས་ཁོངས་སུ་ཆུ་འཁྱག་ཟོ་བ་གང་ཕྱོས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱོ་བོ་སྨྲ་མི་ཤེས་པ་ཞིག་གིས་བཟུང་ཞིང་། ཆུ་འཁྱག་དེ་ཉིད་མིག་ཟུང་ལས་ཕྱིར་བརྡོལ་གྲབས་འདུག་པས། ཁོས་བཟོས་ཚར་གྱིས་མགོ་བོ་བཏུམས་ནས་མདུན་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་དག་ལ་མཐོང་དུ་མ་བཅུག
༢
ཁོད་མི་སྙོམས་པའི་རྡོ་ལམ་རིང་མོའི་སྟེང་ནས། ཉིན་གང་བོར་རྒྱུན་ཆད་དུ་མེད་པའི་སྒེའུ་ཁུང་གི་ཤེར་འདར་བའི་ཅག་ཅག་གི་སྒྲ། མཚམས་དང་མཚམས་རེར་རྣ་བར་ཟུག་པའི་དུང་བརྡ་རེ་སྒྲོག་བཞིན། རི་ལུང་ཐང་གསུམ་བགྲང་གིས་མི་ལངས་པ་མང་པོ་བརྒྱུད་དེ་མདུན་ནས་མདུན་དུ་བསྐྱོད། ཕྱི་དྲོ་ཙམ་ནས་ནང་གི་མི་ཚོའང་ངལ་དུབ་ཀྱིས་མནར་བ་ཡིན་ནམ། སོ་སོས་སྐེ་མ་ཐེག་པ་ལྟར་གཡས་ཁེན་གཡོན་ཁེན་བྱས་ནས་གཉིད་པ་ནི་གཉིད། མདུན་རྒྱབ་ཏུ་ཁེན་པ་ནི་ཁེན། གང་ལྟར་ཡོད་ཚད་ལ་སྨྲ་བ་མེད་པར་གྱུར་ཡོད། མི་རླངས་འཁོར་གང་བོའི་ནང་དུ་ལུས་ཁོམ་ཡང་སེམས་མ་ཁོམ་པར་གྱུར་བ་ནི་ཚེ་དབང་གཅིག་པུ་ཡིན་ཚོད་རེད།
ཉི་མ་ནུབ་རིར་བཞུད་མཚམས་སུ་ད་གཟོད་རྫོང་ག་གེ་མོར་ཐོན། འབབ་ཚུགས་སུ་སླེབས་ཚེ་ད་གཟོད་མི་ཚོ་བཟི་ཁྱོམ་བྱེད་པ་ལྟར་རྐང་བསྲིང་ལག་བསྲིང་གིས་སྐྱེད་རེ་ཕུད་ཀྱིན་སོ་སོས་ཅ་ལག་བཟུང་ནས་རིམ་པ་ལྟར་མར་བབས། རླངས་འཁོར་ལས་བབས་རྗེས་ཚང་མར་ཕྱིའི་མཁའ་དབུགས་བརྒྱབ་པས་གཟོད་རྣམ་རིག་ཅིག་རྒྱས་པ་ལྟར་རང་རང་གི་དམིགས་ས་རུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག་ལ། དམིགས་ས་གཏད་ས་གང་ཡང་མེད་པ་ནི་ཚེ་དབང་གཅིག་པུ་ལོས་ཡིན། ཚེ་དབང་ལ་ཅ་ལག་རྒྱབ་ཁུག་ཙམ་ཡང་མེད། ཁོ་རླངས་འཁོར་འབབ་ཚུགས་ཀྱི་རྒྱ་སྒོ་ནས་བུད་དེ་ཕར་ལྟ་ཚུར་ལྟ་བྱས་ནས་གཡས་གཡོན་གང་ལ་དཀྱོག་པར་བསམ་བློ་ཙམ་བཏང་། ད་ནི་ཁོའི་ཕོ་བ་ཧ་ཅང་ལྟོགས་ཀྱིན་འདུག ཉིན་གུང་འགྲུལ་འཁོར་གང་བོས་ས་ཚུགས་ཤིག་ནས་ཟ་མ་ཟ་སྐབས། ཁོ་ངོ་ཤེས་རེར་འཕྲད་པར་དོགས་ནས་རླངས་འཁོར་ལས་འབབ་མ་ཕོད་པར་མགོ་བོ་བཏུམས་ནས་གཉིད་ཁུལ་བྱས་པ་མིན་ནམ། ད་ནི་ཐོག་མར་ཟ་ཁང་ཞིག་འཚོལ་རྒྱུ་དང་དེ་ནས་འགྲོན་ཁང་འཚོལ་རྒྱུ་ལས་ཅི།
ཚེ་དབང་གིས་རྒྱ་ཡིག་ཕར་ཞོགས་བོད་ཡིག་ཀ་གཡག་འདྲ་བ་ཞིག་ཀྱང་མི་ཤེས་པས་ཟ་ཁང་དང་འགྲོན་ཁང་ནི་ནོར་ལ་བལྟ་བལྟ་བྱས་ནས་འཚོལ་དགོས། ཁོ་ལ་ཟ་ཁང་དང་འགྲོན་ཁང་ཞིག་རིག་ཚད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ཆོག་སྟེ། རྒྱས་སྤྲོས་ཅན་དང་གོང་ཆེན་ཅན་ནི་ཁོས་ག་ལ་ལྕོགས། མཐར་ཁོས་རྒྱ་མ་བོད་ཀྱི་ཟ་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ལས་ཕྱེ་ཐུག་དཀར་ཡོལ་ཆེན་པོ་གཅིག་འཐུང་། ཐུག་པ་དེའི་ཞིམ་ཞིག་ཁོས་མི་ཚེ་གང་བོར་འཐུང་བ་མི་དྲན་ལ། སྐར་མ་གཅིག་གཉིས་ཤིག་གིས་དཀར་ཡོལ་ཆེན་པོ་དེ་སྟོང་བར་ཕུད་པས་ལུས་ནས་ཚ་དྲོད་འབར། མདུན་ཕྱོགས་ན་བཟའ་བཏུང་བྱེད་ཀྱིན་པའི་མི་གསུམ་བཞི་བོས་སྐད་ཆ་ཤུབ་བུར་སྨྲ་བཞིན་པར་བལྟས་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐུག་པ་འཐུང་སྟངས་ལ་འཕྱ་སྨོད་བྱེད་ཀྱིན་པ་ད་གཟོད་ཤེས་པས་ལྷག་ཏུ་ངོ་ཚ་ནས་གདོང་བ་ནས་རྔུལ་ཆུ་འཛུམ། དེ་མུར་ཟས་རིན་སྤྲད་དེ་སྒོར་བུད།
ད་ནི་ས་རུབ་ཚར་བས་སྲང་ལམ་གཡས་གཡོན་གྱི་གློག་སྡོང་དག་ལས་གློག་སྒྲོན་གཅིག་འདྲ་མང་པོ་ཤར་རེར་བསྒྲིགས་པ་དང་། ཁང་བ་དག་གི་སྒེའུ་ཁུང་ལས་གློག་འོད་སྣ་ཚོགས་འཕྲོས་འདུག ཁོས་སླར་ཡང་ནོར་ལ་བལྟ་བལྟ་བྱས་ཏེ་ཁང་སྒོ་མང་པོ་བརྒྱུད་ནས་འགྲོན་ཁང་བཙལ། མཐར་ར་བ་ཞིག་གི་ནང་གི་མཐའ་སྐོར་ཡོངས་སུ་ཁང་བ་ཚིགས་ལེབ་(བརྩེགས་གཅིག་ཅན་གྱི་ཁང་བ)ཀྱིས་བསྐོར་བའི་འགྲོན་ཁང་ཐབས་ཆག་ཅིག་རྙེད།
ཁོ་སྡོད་སའི་ཁང་མིག་དེའི་ནང་དུ་ཤིང་གི་མལ་ཁྲི་གསུམ་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་སྒྲིག་ཡོད་ཅིང་། བར་དུ་རྐང་བས་སྤོ་ས་ཙམ་ཞིག་ལས་མེད། དེ་ལས་གཞན་མདུན་ཅོག་དང་བརྙན་འཕྲིན་སོགས་གཅིག་ཀྱང་མེད་མོད། ཚེ་དབང་ལ་དེ་དག་མེད་པས་ཆོག འཇམ་ཅག་ཅག་གི་མལ་དུ་ཉལ་ས་ཞིག་ཡོད་པས་མགུ་གང་བ་ཡིན། ཅུང་སྟབས་མི་བདེ་བ་ཞིག་ནི་ཁོའི་ཟུར་དུ་མི་གཉིས་ཀྱིས་སྔོན་ནས་མལ་ཁྲི་གླས་ཟིན་འདུག སྤྱིར་འགྲོན་ཁང་གཅིག་ཏུ་མི་ངོ་མི་ཤེས་པ་དང་མཉམ་དུ་སྡོད་དགོས་པར་ཡ་མཚན་རྒྱུ་དང་ཡ་ངན་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་མོད། ད་ལྟ་ཁོ་ནི“མི་གནོང་ཅན། རྟ་རྒྱབ་རལ”ཞེས་པའི་དཔེ་རུ་སོང་ཡོད་པས་ལོས་ཡིན། སུ་དང་གང་ལ་འཕྲད་ཀྱང་དོགས་ཟོན་ཞིག་གིས་གང་འོང་། འོན་ཏེ་ད་ནི་མི་དེ་གཉིས་དང་ཁ་བརྡ་ཙམ་མི་བྱེད་ཐུ་མེད་རེད་ཨང་།
“ཡ་ཞི་ལུ། གང་གི་ཡིན”རྒད་པོ་ལོ་ན་ལྔ་བཅུ་ཡས་མས་ཤིག་ཏུ་ཐོན་པ་དེས་ཚེ་དབང་ལ་གདོང་ཕྱོགས་ཏེ་དེ་ལྟར་དྲིས། “མཚོ་སྔོན་གྱི་ཡིན། ཁྱོད་གང་གི་ཡིན” “ང་སྨད་མ་རྫོང་གི་ཡིན། ཁྱོའི་མིང་ལ་ཅི་ཟེར” ཚེ་དབང་གིས་རང་གི་མིང་དངོས་དེ་གསང་བ་བྱེད་དགོས་པས་རྫུན་ཞིག་ལབ་དགོས་མོད། སྐབས་ཐོག་དེར་ཅི་ཟེར་དགོས་ཤར་རེར་མ་དྲན་པར“འོ་རེ་རེ། སྨད་མ་རྫོང་ལ་འདི་ནས་ཐག་ག་ཙམ་ཡོད་པ་རེད། ལམ་ཡག་ནི་ཨེ་རེད། ངའི་མིང་ལ། བཀྲ་བསྟན་ཟེར་བ་རེད”ཅེས་ཁས་ནུབ་མོ་རང་གིས་བསད་པའི་གསར་བུ་དེའི་མིང་ངག་ལས་ཤོར། ངག་ལས་ཤོར་མ་ཐག་ཏུ་གདོང་བ་སྐད་ཅིག་ཉིད་དུ་ཚ་ལམ་ལམ་དུ་སོང་བས། མགོ་སྒུར་ནས་རུམ་དུ་ཅི་ཞིག་འཚོལ་ཁུལ་བྱས་ནས་མདུན་གྱི་མི་གཉིས་ལ་གདོང་གཡོལ། སེམས་སུ“ཨ་ཙི། ཨ་ཙི། ང་རང་དངོས་གནས་སྨྱོས་བཞག ངས་མིང་གཞན་ཞིག་བཤད་ན་ཅིས་མི་ཆོག”སྙམ་བཞིན་རང་གིས་རང་ལ་ལེ་འདེད་ཚ་ནན་བཏང་། སྤྱིར་ན་རང་ཉིད་ད་ལྟ་མི་གསོད་ཀྱི་ལག་དམར་ཞིག་ཡིན་པས་རང་མིང་ཅིས་ཀྱང་སྐུང་ནས་གཞན་ཞིག་ལབ་འདོད་པ་ཡིན་མོད། རྒད་པོས་གློ་བུར་དུ་མིང་དྲིས་ཚེ་རང་གི་མིང་སྐུང་དགོས་པའི་དོན་དག་དེས་སེམས་པ་ཁྱེར་བས་མི་དེའི་མིང་ངག་ལས་ཤོར་སོང་། ཚེ་དབང་ལ་མཚོན་ན་ད་ལྟ་མི་དེའི་མིང་ནས་འབོད་རྒྱུ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ཆེས་སྐྲག་ས་དང་། ཆེས་འབོད་མི་འདོད་པ་དེ་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཨང་། དེ་དུས་རྒད་པོའི་ཟུར་གྱི་གསར་བུ་དེ་དགོད་ཙམ་བྱས་ནས“དངོས་གནས་མཚར་བོ་ཞིག་ཐོ་ཐུག་སོང་། ངའི་མིང་ལའང་བཀྲ་བསྟན་ཟེར། དེས་ན་དོ་ནུབ་ཁྱོད་ཀྱི་མིང་ལ་མཚོ་སྔོན་གྱི་བཀྲ་བསྟན་དང་ངའི་མིང་ལ་ཟི་ཁྲོན་གྱི་བཀྲ་བསྟན་ཟེར་དགོས་རྒྱུ་རེད། ཧ་ཧ”ཞེས་ཤིན་ཏུ་སྐྲག་སའི་མིང་དེ་ནས་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་ཐེངས་གཉིས་བོས་སོང་བས། ཚེ་དབང་ལྷག་པར་དུ་ག་བྱེད་འདི་བྱེད་མེད་པར་བཏང་། “ཨ་ན་ན། ངའི་མགོ་བོ་ན་ནས་ལྕོགས་ཀྱི་མི་འདུག”ཅེས་རྫུན་ལབ་ཏེ་མྱུར་བར་གྱོན་པ་ཕུད་ཙམ་གྱིས་མལ་ཐུལ་མགོ་བོར་འཐེན་དེ་གཉིད་ཁུལ་བྱས། མགོ་བོ་བཏུམས་ཚེ་ལྷོག་ལྷོག་ཏུ་ལྡིང་བའི་རང་གི་སྙིང་གི་འཕར་སྒྲ་གོ་ཐུབ།
སྤྱིར་རྒད་པོ་དེས་རང་ལ་ཡར་མར་གྱི་ཁ་བརྡ་ཞིག་ལབ་འདོད་ཡོད་པ་ཤེས་མོད། རང་གིས་དང་ལེན་མ་བྱས་པའམ་མགོ་བོ་བཏུམས་པས། རྒད་པོ་དང་གསར་བུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནང་ཁུལ་ཕན་ཚུན་དུ་ཁ་བརྡ་བྱེད་ཀྱིན་འདུག ཚེ་དབང་གིས་མལ་ཐུལ་ལས་རྣ་བ་ཕྱི་ལ་འཕངས་ནས་ཁོ་གཉིས་ཀྱི་ཁ་བརྡ་ལ་ཉན། ཁ་བརྡ་བྱེད་སྟངས་ལ་གཞིག་ན་ཁོ་གཉིས་ནི་ཕ་ཡུལ་གཅིག་པས་མི་ཚད། ཐེངས་འདིར་འོང་དོན་ཡང་གཅིག་ཡིན་པ་འདྲ། “སང་ཉིན་ཅ་ལག་ཚང་མ་ཉོ་ཚར་འགྲོ་བས་དགོང་མོ་ཙམ་དུ་རླངས་འཁོར་གླས་ཏེ་ཕྱིར་ལམ་ལ་ཆས་ན་ག་འདྲ་འདུག” “དེ་ཧ་ཅང་ལེགས། ད་ནི་ཉིན་ཁ་ཤས་ལ་རྫོང་འདི་ནས་འགོར་སོང་བས། བཟའ་ཟླ་དང་བུ་ཕྲུག་ཀྱང་དྲན་ནས་མི་ལྕོགས་པར་འདུག” “ཧ་ཧ་ཧ། བཟའ་ཟླ་དྲན་ན་གླ་མོ་གླ་ཆོག” “་་་་་་” “་་་་་་” མཚམས་འདིར་སྐད་མགོ་དམའ་བར་གྱུར་ནས་ལྐོག་ཤུབ་ཀྱིས་ལབ་སོང་བས་ཚེ་དབང་གིས་མ་གོ “ཧ་ཧ། བཟའ་ཟླ་དང་བུ་ཕྲུག་སོ་ཉིན་གཉིས་གསུམ་པོ་འདི་འདྲའི་ཡུན་ལ་མི་དྲན་མོད། རང་ས་གོས་དཀར་གྱི་གོང་བ་འདྲ་བོ་དྲན་ནི་ཞིག་རེད། འུར་འུར་ཟིང་ཟིང་གི་རྒྱ་གྲོང་འདི་རུ་དངོས་གནས་མི་སྐྱིད་ཀི” “་་་་་་” “་་་་་་” བུ་ཕྲུག་དང་བཟའ་ཟླ། ཕ་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་ཁ་བརྡ་རེ་རེ་ནི་ཚེ་དབང་ལ་མཚོན་ན་རྨ་ཁར་ཚ་བཏབ་པ་ལྟ་བུའི་ཟུག་གཟེར་སློང་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཆ་རེ་རེ་རེད།
མཚན་མོ་དེར་ཉལ་བ་ཚེ་དབང་གིས་སྔ་ནའང་གཉིད་པ་ནི་འདུག་གྲོགས་གཉིས་ཀྱིས་སྔ། མགོ་བོ་བཏུམས་ནས་རང་ཉིད་གཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་སྐུལ་ནའང་། གཉིད་རྨུགས་ཅེས་པ་ནི་གནམ་ཐང་ཉིན་གྱི་ནམ་མཁའི་སྤྲིན་པ་བཞིན་གང་ཞིག་ཏུ་ཡལ་སོང་། འདུག་གྲོགས་གཉིས་ནི་འགུལ་མེད་ཀྱི་བེམ་པོ་ཞིག་ལྟར་གཉིད་ཀྱི་བདེ་བར་རོལ། ཚེ་དབང་གིས་ཁོ་གཉིས་ཀྱི་གཉིད་ལ་ཡིད་སྨོན་ཤོར། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སོགས་རྣམ་རྟོག་གི་འགྱུ་བ་རེ་ཞིག་འགག་པའི་གཉིད་ཅེས་པ་འདི་མི་སོ་སོ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁོ་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་ཐོག་མ་སྐྱེས།
ཁོའི་ཀླད་པའི་ནང་དུ་ཁས་ནུབ་མོ་བཀྲ་བསྟན་གྱི་བྲང་ཁར་གྲི་ཡིས་གཉིས་བསྣུན་པ་ན་སྡོང་བོ་འགྱེལ་བ་བཞིན་ནར་རེར་ལོག་སོང་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཤར། ཁ་ནང་ནས་ཧར་སྒྲ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ཁྲག་བཞུར་འོང་བའི་རྣམ་པ་ཡང་ཡང་ཤར། ཉལ་གྱིན་ཉལ་གྱིན་བཀྲ་བསྟན་ནར་རེར་ཁོའི་སྟེང་དུ་ལོག་འོང་བ་དང་། ཁ་ནང་གི་ཧར་སྒྲ་དེའང་རང་གི་རྣ་རྩར་བཏགས་པ་ལྟར་ཕར་སྤྱུག་རྒྱུ་མི་འདུག དེ་བས་ཁོ་རང་དབང་མེད་པར་མལ་ཁྲིའི་སྟེང་ནས་མགོ་བོ་འགྱོག་དགོས་བྱུང་། མགོ་བོ་བཀྱགས་རྗེས་ད་གཟོད་རང་གི་རིག་པ་ཚུར་བསྡུ་ཙམ་ཐུབ་པ་ན་ཉལ་གྲོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཚོར་བར་དོགས་ནས་སླར་ཡང་ཕྱིར་ཉལ་སར་ལོག དེ་ལྟར་ནམ་སྨད་ཙམ་དུ་ད་གཟོད་ཅུང་ཙམ་གཉིད་སོང་།
༣
ཞོགས་པར་ཉལ་གྲོགས་རྒད་པོ་དང་གསར་བུ་གཉིས་ཀ་མལ་ལས་ལངས་ཀྱིན་པ་ཚོར་མོད། མགོ་བོ་བཏུམས་ནས་ད་དུང་གཉིད་ཁུལ་བྱས། ཕྱི་སོའི་ར་བའི་ནང་དུ་མི་སྐད་རེ་ཟུང་གྲགས་པ་དང་། རླངས་འཁོར་རེ་ལམ་ལ་ཆས་པ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་ཁ་ཤས་ཐོས་རྒྱུ་འདུག ཉལ་གྲོགས་གཉིས་སྒོར་བུད་རྗེས་ཚེ་དབང་གིས་མལ་ཐུལ་ལས་མགོ་བོ་ཕུད་དེ་ཁང་མིག་ཆུང་ཆུང་གི་སྒེའུ་ཁུང་ལ་མིག་ཟུང་གཏད། ད་ནི་རང་ཉིད་ཀྱང་མལ་ལས་ལངས་ནི་དགོས། གང་ཞིག་ལ་འགྲོ་ནི་དགོས། སོང་ནས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཀྱང་དགོས། ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་གང་ལ་འགྲོ། སོང་ནས་ཅི་ཞིག་བྱེད། ཁོའི་ཀླད་པ་སྟོང་བར་གྱུར། དམིགས་ས་གཏད་ས་མ་རྙེད། འབུ་མེ་ལྕེབས་བཞིན་སྒེའུ་ཁུང་གི་འོད་སྣང་བརྒྱུད་དེ་གང་ལྟར་འོད་ཀྱིས་གསལ་བའི་འཇིག་རྟེན་འདིར་འགྲོ་ནི་ཅིས་ཀྱང་དགོས། མི་ཞེས་པ་འདི་ནི་མ་ཤིའི་བར་དུ་གང་ལ་སོང་ནས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་སོགས་དམིགས་ཡུལ་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་རེད། རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་སོགས་མི་ཡིས་བདག་བཟུང་བྱས་པའི་སྒོ་ཕྱུགས་སོགས་ནི་མིའི་བཀོད་སྒྲིག་ལྟར་ལས་འགོངས་མི་ཐུབ་ལ། རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་དང་འབའ་འབུ་སོགས་ལའང་རང་རང་གི་ངོས་ནས་ཉིན་མོ་ཞེས་པའི་འོད་སྣང་འདི་ལ་བསྟེན་ནས་གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་སྟེ། ཉིན་མོར་གང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མཚན་མོ་རང་མལ་དུ་ལོག་པའི་གནས་ཤིག་ཡོད་སྲིད་རྒྱུ་རེད། ཡང་ན་སོ་སོར་ཕ་མ་དང་ཕུ་ནུ་མིང་སྲིང་། མཛའ་གྲོགས་ལྟ་བུའི་དགའ་ན་དགའ་གྲོགས་དང་སྐྱོ་ན་སྐྱོ་གྲོགས་ལྟ་བུའི་ཁེན་ས་རྟེན་ས་ཡོད་ངེས། ཡིན་ནའང་རང་ཉིད་ནི་གང་ལ་འགྲོ་དང་དེ་རུ་སོང་ནས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པའི་གནས་དང་དམིགས་ཡུལ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡེ་མེད་པས་མི་ཚད། རང་ཉིད་དུང་བའི་གནས་དག་དང་ཁ་བྲལ་བས་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ཁེར་རྐྱང་ཁོ་ནར་བུད་ཟིན་པ་ལྟ་བུའི་ཚོར་བ་གྲང་ཤུར་ཤུར་ཞིག་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་།
ཚེ་དབང་གིས་ཡང་བསྐྱར་མགོ་བོ་བཏུམས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་། ཁོ་རང་ད་དུང་མུ་མཐུད་དུ་རྒྱང་ནས་རྒྱང་དུ་འགྲོ་དགོས། ད་དུང་ཕ་ཡུལ་ལས་ཉིན་གཅིག་གི་ལམ་ལས་ཐོན་མེད་པས་འདི་རུ་སྡོད་ག་ལ་ཉན། ཕ་ཡུལ་ནས་ཁོ་རང་མི་གསོད་ཀྱི་ལག་དམར་དུ་ཆགས་ཟིན་པས། འདས་པོའི་གཉེན་ཉེ་ཚོས་ཞེ་སྡང་དུག་སྦྲུལ་གྱི་རེ་ཁ་ཕྱི་ལ་མངོན་ནས། ང་རྒྱལ་དོམ་ནག་གི་སྡེར་ཁ་ཆེས་ཆེར་བགྲད་དེ་རང་ཉིད་འཚོལ་གྱིན་ཡོད་པ་སྨོས་ཅི། ད་དུང་གོང་རིམ་དུ་ཞུ་གཏུགས་བྱས་ཏེ་གྱོན་པ་སྒྲོག་གུ་མང་པོ་ཅན་དང་ཞྭ་མོ་སྡེར་སྡེར་གཅིག་འདྲ་གྱོན་པའི་སྤྱི་བདེ་བ་ཚོས་རླངས་འཁོར་གློག་འཚུབ་ཅན་བསྐོར་ནས་བྲེལ་བྲེལ་འཚུབ་བཚུབ་ཀྱིས་རང་ཡུལ་ལ་སྐོར་རྒྱུག་དང་རང་ཁྱིམ་ལ་སྔོག་བཤེར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ངེས་པས། ད་ནི་འདི་ལྟར་ཉལ་ནས་སྡོད་ག་ལ་ཉན། ཁོས་འདི་ལྟར་སྙམ་གྱིན་གློ་བུར་དུ་མལ་ལས་ལངས་ཏེ་བྲེལ་བའི་ངང་གྱོན་པ་གོན་ནས་འགྲོན་ཁང་ཆུང་ཆུང་གི་སྒོར་བུད། དེ་རིང་ནི་གནམ་ངོ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་འཐིབས་འདུག ཕ་ཡུལ་གྱི་ཁོ་བོ་འཚོལ་མཁན་ཚོའི་བཞིན་རིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་གནག་གིན་ལོས་ཡོད་སྙམ་གྱིན་ཁོ་རང་ཁོང་འདར་ཞིག་བརྒྱབ།
ཞོགས་ཟས་ཤིག་ཟ་བའི་ཡི་ག་མི་འདུག་པས་བྲེལ་བས་ངང་ནས་རླངས་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་སོང་། འགྲུལ་འཁོར་རེའི་ནང་དུ་མི་མགོ་ཅིབ་ཅིབ་ཀྱིས་གང་ནས་ཡོམ་ཡོམ་ངང་གང་ཞིག་ཏུ་ལམ་ལ་ཆས་ཀྱིན་འདུག འགྲུལ་འཁོར་རེ་རེའི་ནང་དུ་མི་མང་པོ་བུད་ཀྱིན་འདུག ཁོ་རང་ཅིས་ཀྱང་འགྲོ་དགོས་མོད། ས་དེ་དང་དེར་འགྲོ་དགོས་ཞེས་པའི་མིང་ཞིག་ཀྱང་མི་ཤེས་པས། ཁོས་བོད་ཅིག་ལ་འགྲུལ་འཁོར་འདི་དག་གང་གང་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་དང་། ཁོས་རང་གི་ཕ་ཡུལ་གྱི་རྫོང་མཁར་གྱི་མིང་བཤད་དེ་དེ་ལས་ཆེས་ཐག་རིང་ཤོས་ཀྱི་རྫོང་ངམ་ས་གང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེར་འགྲོ་བའི་འགྲུལ་འཁོར་ནི་གང་ཡིན་པ་སོགས་དྲིས། ད་ལྟ་ཁོ་ཕ་ཡུལ་ནས་ཐག་ཅི་ཙམ་རིང་ན་དེ་ཙམ་བཟང་བ་ལས་གཞན་གྱི་དམིགས་ཡུལ་གཏད་སོ་གང་ཡང་མེད་པས་ཁོས་དེ་ལྟར་འདྲི་བ་ལས་ཐབས་ཅི།
ཁོ་རང་དེ་ལྟར་ཡང་བསྐྱར་ཐག་རིང་ཉིན་ལམ་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བའི་འགྲུལ་འཁོར་ཞིག་ཏུ་བསྡད། རླངས་འཁོར་གྱི་ལམ་གླ་སྦྱིན་རྗེས་སྒོར་ཁུག་གི་ནང་དུ་དངུལ་ལོར་མང་པོ་མི་འདུག་པས་རྔམ་པ་ཞིག་འཐེན། གང་ལྟར་འགྲུལ་འཁོར་འདིའི་ནང་གི་མི་ཕལ་མོ་ཆེ་བོད་ཡིན་མོད། ཞྭ་ལུགས་གྱོན་སྟབས་དང་། སྐད་ཆ་སོགས་གང་ལ་དཔག་ནའང་ཕ་ཡུལ་གྱི་མི་ཞིག་མེད་པར་སྣང་བས་ཁ་སང་ལྟར་ཁ་བཏུམས་མཆུ་བཏུམས་དང་གཉིད་ཁུལ་སོགས་མི་དགོས་པས། ལུས་པོ་ཅུང་ལྷོད་ལ་ཕབ་སྟེ་སྡོད་ཆོག་ཆོག་རེད། ཡིན་ནའང་སེམས་པ་ནི་མདུན་ནས་མདུན་དུ་བསྐྱོད་བཞིན་པའི་རླངས་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལྟར་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་སྡོད་མི་ཚུགས་པར་ཤོར་འགྲོ་བ་ལས་ལྷོད་ལ་འབབ་ཐབས་ཤིག་གང་ན་ཡོད།
ས་བབས་མི་འདྲ་བའི་རི་ལུང་ཐང་གསུམ་མང་པོ་ཞིག་སྒེའུ་ཁུང་ལས་མཐོང་ཞིང་། མཐོང་བ་དེ་དག་ཡང་ཡང་རྗེས་སུ་བསྐྱུར། དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་བསྐྱུར་ཚད་ནི་ཕ་ཡུལ་ཞེས་པའི་ལུས་སེམས་ཁེན་ས་དེ་རིང་དུ་བསྐྱུར་བ་རེད་ཨང་། དེ་དང་བསྟུན་ནས་མི་དང་འཁོར་རིགས་དཀྱོག་མཚམས་སོགས་ནས་དུང་བརྡ་རེ་སྒྲོག་པ་ནི་སེམས་པ་གཅོང་བའི་འབོད་པ་སྙིང་ན་བ་རེར་གྲུབ།
འགྲུལ་འཁོར་ཉིན་གང་བོར་ཁྱི་སྨྱོན་བཞིན་རྒྱུག་རྒྱུག་མཐར་རྫོང་མཁར་ཞིག་ཏུ་སླེབས། སྲང་ལམ་མང་པོ་གཡས་བརྒྱུད་གཡོན་བརྒྱུད་བྱས་མཐར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཐོན། འགྲུལ་བ་ཚོ་འུར་འུར་ཟིང་ཟིང་གི་ངང་ནས་རང་རང་གི་ཅ་ལག་ཁྱེར་ཏེ་རླངས་འཁོར་ལས་བབས། ཚེ་དབང་ལ་ཅ་ལག་ཁྱེར་རྒྱུ་འཁུར་ཁུག་ཅིག་ཀྱང་མེད་པས“ཤར་ལུ་མི་རྐྱང་རྟ་རྐྱང་རེད། སྒ་ཡག་རྐྱང་བརྟད་དུས་ཚགས་ནི་རེད”ཅེས་པའི་དཔེ་དེ་དྲན་འོང་ལ། ད་ལྟ་ཁོ་ལ་རྟ་རྐྱང་དང་སྒ་རྐྱང་ཞིག་ཀྱང་གང་ན་ཡོད། ཐ་ན་ཁུག་རྐྱང་ཞིག་ཀྱང་མེད་པས་དབུལ་བོ་ཞེས་པ་རང་ཉིད་མིན་ན་སུ་ཡིན་སྙམ་པའི་སྐྱོ་བ་ཐོལ་ཐོལ་དུ་བྱུང་།
འགྲུལ་འཁོར་ནང་གི་འགྲུལ་བ་དག་གིས་ནི་རང་རང་གི་ཅ་ལག་ཁྱེར་ནས་སོ་སོར་གྱེས་འགྲོ། ཚེ་དབང་འགྲུལ་བ་དག་གིས་ཅ་ལག་ཆེ་ཆུང་མང་པོ་ཁྱེར་ཞིང་རང་རང་གི་གནས་ཡུལ་ལམ་དམིགས་ཡུལ་སྙེག་གིན་པར་ཧད་ནས་འགྲུལ་བ་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་འགྲོ་ཚར་རག་བར་དེ་གར་ལུས། གློ་བུར་མིག་མདུན་དུ་རྒྱ་མོ་ཞིག་ཐོན་ཏེ་ཁོ་ལ་ཅིག་ཅིག་བཤད་སོང་། ཁོ་སྙིང་ལོག་ཅིག་བྱས་ནས་ཕར་གོམ་པ་འགའ་སྤོས་པ་ན་རྒྱ་མོས་རྗེས་དེད་ནས་ད་དུང་ཅིག་ཅིག་བཤད་ཀྱིན་འདུག “ཆ་མེད་རྒྱུས་མེད་ཀྱི་མི་འདིས་རང་ཉིད་མི་གཏོང་བར་ག་རེ་བྱེད་བསམ་པ་ཡིན། ང་ས་མཐའི་མི་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ནས་འགྲན་སློང་བ་ཡིན་ནམ” སྙམ་གྱིན་སྙིང་ཤོར་བའི་སྒང་ལ། ཕར་ཕྱོགས་ནས་བོད་ལྭ་ཕུ་ཐུང་སྟོད་ཐུང་ལྟར་ཐུང་བ་གྱོན་མཁན་གྱི་བུད་མེད་ཅིག་ཁོ་གཟས་ནས་སླེབས་བྱུང་ལ། ཟུར་དུ་ཐོན་ཚེ་བོད་སྐད་མཚར་བོ་མཚར་བོ་ཞིག་བཤད་སོང་། ཚེ་དབང་གིས་ཚིག་འབྲུ་དག་གསལ་བོ་ཞིག་མ་གོ་མོད། གང་ལྟར་བོད་སྐད་ཅིག་ཡིན་པས“ཨ། ག་རེ་ཟེར་བ་ཡིན། ངས་མ་གོ་ཐལ”ཞེས་བཤད་པ་ན། ད་ཅིའི་རྒྱ་མོ་དེ་སྐེ་གཅུས་ནས་བུད་སོང་ལ། བོད་མོ་དེས་ ཡང་བསྐྱར་ལག་བརྡ་དང་བཅས་བཤད་པ་ན། ཚེ་དབང་གིས་ད་གཟོད་ཁྱོད་འགྲོན་ཁང་དུ་སྡོད་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། སང་ཉིན་གང་ལ་འགྲོ་དགོས་སོགས་འདྲི་བཞིན་པ་ཧ་གོ ད་ཅིའི་རྒྱ་མོའང་རང་ལ་འགྲན་སློང་མཁན་ཞིག་མ་ཡིན་པར། སོ་སོས་གཉེར་བའི་འགྲོན་ཁང་དུ་མི་འཚོལ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་བྱུང་། ཚེ་དབང་གིས“རང་ལ་འགྲོན་ཁང་དགོས། སང་ཉིན་གར་འགྲོ་ད་དུང་མི་ཤེས”ཞེས་བཤད་པ་ན། བོད་མོ་དེས་ཀྱང་ཚེ་དབང་གི་སྐད་ཆ་ཡོངས་མ་གོ་བ་འདྲ། “ཡང་བསྐྱར་ཐེངས་གཅིག་ཤོད་རོགས། ཡང་བསྐྱར་ཐེངས་གཅིག་ཤོད་རོགས”ཟེར་གྱིན་པ་གོ་ཙམ་བྱུང་། དེར་ཁོ་གཉིས་ཀྱིས་ཕར་བཤད་ཚུར་བཤད་མང་ཙམ་བྱས་རྗེས། ཚེ་དབང་གིས་བོད་མོའི་རྗེས་དེད་དེ་སྲང་ལམ་དུ་ཕྱིན།
རྫོང་མཁར་འདི་ནི་ཁོའི་ཕ་ཡུལ་གྱི་རྫོང་མཁར་དང་ཡེ་མི་འདྲ་སྟེ། ཁང་བ་བརྩེགས་རིམ་མཐོན་པོ་ཅན་རྩེ་ལ་བལྟ་དགོས་ཚེ་མགོ་ཐོག་གི་ཞྭའང་ལྷུང་ལ་ཁད་ཅན་གྱིས་གང་ཞིང་། སྲང་ལམ་དུ་བགྲོད་པའི་རླངས་འཁོར་ནི་ཕ་ཡུལ་གྱི་ནོར་ལྟར་མང་བ། སྲང་ལམ་འགྲམ་ཟུར་གཉིས་སུ་བསྐྱོད་པའི་མི་དག་གི་ནང་དུ་བོད་ལྭ་མཚར་བོ་གྱོན་མཁན་རེ་ཟུང་ལས་མཐོང་རྒྱུ་མེད་ཁར། རྒྱ་མོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཁོག་སྟོད་དུ་སྟོད་ལྭ་ཕུ་མེད་དང་ཁོག་སྨད་དུ་བླ་དོར་ཐུང་ཐུང་ཞིག་ལས་གྱོན་མེད་པར་གཅེར་བུ་ལྟ་བུར་འགྲོ་བཞིན་འདུག་པ་སོགས་ཕ་ཡུལ་དང་ཡེ་མི་མཚུངས་པའི་ཁོར་ཡུག་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་རེད། ཡང་ན་ཕ་ཡུལ་རྒྱང་རིང་དུ་བསྐྱུར་བའི་ཁོ་ལ་མཚོན་ན་སྣོད་བཅུད་གཉིས་ཀ་ཆེས་མི་སྡུག་པའམ་རང་ཉིད་དང་བར་ཐག་རིང་བ་དག་དག་ཡིན་པའི་སྣང་བ་བྱིན།
༤
མཚན་མོ་དེར་ཁོས་ཐེངས་དང་པོར་འགྲོན་ཁང་གི་གོང་གཏམ། བརྒྱ་ནས་དགུ་བཅུ། བརྒྱད་ཅུ། བདུན་ཅུ་་་་་་་མཐར་སྒོར་ལྔ་བཅུ་བྱིན་ནས་ཞག་མལ་བྱས། ཟ་ཁང་ཤིན་ཏུ་མང་མོད། ཁོ་ལ་འཚམ་པ་ཞིག་མ་རྙེད་པར་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ལྷག་འགོར། ཡར་ཉུལ་མར་ཉུལ་བྱས་བྱས་མཐར་ཕྱེ་ཐུག་འཐུང་ས་ཞིག་རྙེད་མོད། དེ་ནི་ཕ་ཡུལ་རྫོང་མཁར་གྱི་ཞིམ་མངར་ཅན་གྱི་ཐུག་པ་དང་རྩད་ནས་མི་འདྲ་བར་ཁ་ཚ་ནས་ལྕེ་ལེ་སྦྲིད་པ། ཤ་ཉུང་བས་ཤིག་འཚོལ་འཚོལ་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། ལྟོགས་མགོ་གནོན་སྤྱད་ཙམ་ལས་ཞིམ་པོ་ཡེ་མ་བྱུང་། ཟ་ཁང་ལས་སྒོར་བུད་ཚེ་ས་རུབ་ཟིན་ལ། དཀར་དམར་གློག་འོད་ཀྱིས་མིག་འཕྲུལ་བར་བྱེད། ད་ཅི་ཟ་ཁང་མ་རྙེད་པ་ལྟར་ཁོ་སྡོད་སའི་འགྲོན་ཁང་མ་རྙེད་པར་ཡར་ཉུལ་མར་ཉུལ་བྱས་ནས་ཡང་ཆུ་ཚོད་ཁ་ཤས་འགོར་བས་ཐང་ཆད།
མཚན་མོ་དེར་ཚེ་དབང་གིས་བསམ་བློ་མང་པོ་བཏང་། ད་ནི་མྱུར་བར་ཁ་གསོ་ཐབས་ཀྱི་ལས་ལ་མ་འབད་ན་སྒོར་ཁུག་སྟོང་བར་གྱུར་ལ་ཉེ་བས། སྲང་ལམ་ནས་མཐེ་བོང་བསྟན་དེ་སློང་མོ་བྱེད་པར་ཐག་མི་རིང་། ཡིན་ནའང་ལས་ཀ་ཅི་ཞིག་འཚོལ། རང་ཉིད་ལ་ནོར་རྫི་བྱེད་པ་ལས་ཤེས་རྒྱུ་གཞན་གང་ཡང་མེད། ལྷག་པར་དུ་རྫོང་མཁར་འདི་འདྲ་ཞིག་ནས་རང་ཉིད་བླུན་པོ་ལུག་ལྟ་བུ་ཞིག་སྟེ། སྒོར་མོ་ཕར་སྦྱིན་སའི་ཟ་ཁང་དང་འགྲོན་ཁང་ཞིག་ཀྱང་རྙེད་དཀའ་ན། སྒོར་མོ་ཚུར་ལེན་སའི་ལས་ཀ་ཞིག་ནི་རྙེད་རྒྱུ་རྨི་ལམ་རང་ཡིན། དེ་བས་སང་ཉིན་འབྲོག་པ་ཞིག་བཙལ་ཏེ་ཕྱུགས་རྫིའི་གཡོག་པོ་ཞིག་བྱེད་ས་འཚོལ་རྒྱུ་ལས་ཐབས་གཞན་ཞིག་ཡོད་མི་སྲིད། མཚན་མོ་དེར་ཁོས་དེ་ལྟར་རང་གི་སང་ཉིན་ལ་འདང་ཡང་ཡང་བརྒྱབ། འདང་རྒྱག་གིན་རྒྱག་གིན་མཚན་གང་བོར་གཉིད་ཐར་ཐོར་འཁྲུལ་བ་ཅན་ཞིག་ལས་མ་ཡོང་བར་ནམ་སྐྱ་སིལ་ལེར་བཏང་།
ཞོགས་པར་ཁོས“ནང་སྔ་ལངས་ཚང་ལ་གྲོག་ཅིག ནུབ་ཉལ་འཕྱི་ཚང་ལ་གྱོད་ཅིག”ཅེས་པའི་གཏམ་དཔེ་དེ་ཡིད་ལ་ཤར་ནས་མགྱོགས་པར་མལ་ལས་ལངས། ཕ་ཡུལ་དང་མི་འདྲ་བར་མཁའ་དབུགས་དྲོན་པོ་ཞིག་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་འདུག་ཡོད་པས། སྤྱིར་ཡིན་ན་སྟོད་ཐུང་དང་རྐང་རྣམ་ལས་གྱོན་དགོས་མི་འདུག་མོད། ད་ནི་སློག་པ་མི་གྱོན་པར་འཇོག་ས་ཞིག་མེད་པས་སླར་ཡང་སློག་པ་གྱོན་ནས་འགྲོན་ཁང་གི་སྒོར་བུད། ཞོགས་པའི་སྲང་བར་ནི་ཕ་ཡུལ་གྱི་རྫོང་མཁར་དང་མི་འདྲ་བར་མི་དང་འཁོར་རིགས་ལས་ཁྱི་ལྡོམ་གཅིག་ཀྱང་མཐོང་རྒྱུ་མི་འདུག ཚེ་དབང་གིས་སློག་པ་གྱོན་ཞིང་འཕྲུལ་རྟ་བཞོན་པའི་ཕ་ཡུལ་གྱི་འབྲོག་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་མིག་ལ་ཨེ་ཐོགས་ཀྱིས་སྲང་ལམ་དག་ཉུལ། མདང་དགོང་ལྟར་ཁོག་སྟོད་དུ་སྟོད་ལྭ་ཕུ་མེད་དང་ཁོག་སྨད་དུ་བླ་དོར་ཐུང་ཐུང་ཞིག་ལས་གྱོན་མེད་པར་གཅེར་བུ་ལྟ་བུར་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱ་མོ་དག་ཡང་བསྐྱར་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་རེད། ལྭ་སྲབ་མོ་ཅན་གྱི་མི་ཚོགས་མཐོང་བས་ཚེ་དབང་གིས་རང་གི་རྒྱབ་ཀྱི་སློག་པ་ཇེ་གདོས་ཀྱི་སྣང་བ་བྱུང་།
ད་ནི་ནགས་ཚལ་གྱི་སྟོད་གོས་གྱོན་པའི་རི་མཐོན་པོ་དེའི་རྩེ་ནས་ཉི་མ་ཤར་བྱུང་། ཅང་མ་འགོར་བར་ཁང་བརྩེགས་མཐོན་པོ་དག་གི་སྒེའུ་ཁུང་ལས་ལྡོག་འོད་མིག་ལ་གཟན་པ་རེ་འཕྲོ་བར་བྱེད། ཕ་ཡུལ་ཡིན་ན་ད་ཚོད་ཉི་མ་རི་རྩེ་ལས་ཐག་ཚད་གཅིག་གཉིས་ཤིག་ཏུ་སླེབས་ཡོད་ཚོད་ཡིན། ཚེ་དབང་ཉི་འོད་ལ་སྤྲོ་སྣང་མི་འདུག་སྟེ། མཁའ་དབུགས་དྲོན་པོས་ལུས་ཡོངས་སྔར་ནས་རྔུལ་ཆུས་བརླན་པར་བྱས་ཟིན། ཁོའི་གྲོད་པ་ལྟོགས། གཏེར་ཆུ་གཅིག་དང་སྐྱ་གོར་ཆུང་བ་གཉིས་ཉོས་ཏེ་གྲིབ་མ་གུག་པའི་ཁང་བརྩེགས་ཤིག་གི་གྲུ་ཟུར་གྱི་རྡོ་གཅལ་དུ་བསྡད་དེ་ཡར་འགྲོ་མར་འགྲོའི་མཚམས་ཆད་དུ་མེད་པའི་མི་ཚོགས་ལ་ལྟ་བཞིན་ཞོགས་ཟས་ཟོས། གྱོན་པ་སྲབ་ཅིང་ཉི་གདུགས་ཕུབ་པའི་མི་ཚོགས་ལས་ཁོའི་མདུན་བརྒྱུད་མཁན་ཚོས་ཁོ་ལ་བལྟ་ཙམ་བལྟ་ཙམ་གྱིས་གཟུར་ནས་བུད་འགྲོ། ཕལ་ཆེར་ཁོ་ཚོའི་སེམས་སུ་འདི་ནི་སྤྲང་བོ་ཞིག་གམ་སྨྱོན་པ་ཞིག་རེད་འདོད་ཀྱིན་པ་འདྲ།
སྲང་ལམ་གྱི་གྲུ་ཟུར་ཁ་ཤས་ནས་ཚིག་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་མི་གོ་བའི་རྒྱ་གླུ་སྣ་ཚོགས་གྲགས་ཀྱིན་འདུག དེ་ནི་ཚེ་དབང་ལ་མཚོན་ན་ཧ་ཅང་སུན་པོ་བཟོ་བྱེད་ཅིག་ལས་ཅི། ཕ་ཡུལ་གྱི་རྫོང་མཁར་ན་གངས་ལྗོངས་ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོ་གླུ་བ་གདུ་བྷེ་སོགས་ཀྱི་རྡུང་ལེན་ཡག་པོ་ཁོ་ན་གྲགས་ཀྱིན་ཡོད་པས། ཅ་ལག་ཙག་ཙིག་རེ་ཉོ་བཞིན་སྲང་བར་ཉུལ་བ་ནི་སྣང་བ་སྐྱིད་ལ་སྐུལ་བྱེད་ཅིག་ཡིན། འོན་ཏེ་གནས་འདིར་བོད་གླུ་ཐོས་རྒྱུ་མེད་ལ། བོད་ལྭ་ཅན་གྱི་མི་མཐོང་དཀོན་པོ་རེད་པས་ཁོ་རང་ད་ལྟ་སའི་གོ་ལའི་མཐའ་མཚམས་ཤིག་ཏུ་གྱར་བའི་སྣང་བ་བྱུང་།
ཚེ་དབང་གིས་ཉིན་གང་བོར་བོད་ལྭ་ཅན་བཙལ། བོད་ལྭ་ཅན་ཞིག་མཐོང་ཚེ་བེའུས་འབྲི་མོ་མཐོང་བ་ལྟར་རྒྱུག་ནས་སྐད་ཆ་བཤད། འབྲི་མོས་རང་གི་བུ་མིན་ཚེ་བདག་མི་བྱེད་པའི་མི་ཚད་རྐང་འཕྲ་ཡིས་རྒྱག་པ་དང་རྡུང་ཡང་སྲིད་པ་ལྟར། ཁོ་གཡོག་འདུག་བྱེད་ས་རྙེད་པ་ལྟ་ཞོག་མཚམས་རེར་ཁ་ལོག་ཚིག་ལོག་དང་འཕྱ་སྨོད་ཀྱང་རག དོན་དག་ཆུང་ཆུང་དེའི་ཆེད་དུ་གྲོགས་པོའི་སྲོག་ལ་རྒོལ་བར་འགྱོད་པ་དྲག་པོ་སྐྱེས། དེ་ལྟ་མིན་ན་ད་ཚོད་རང་ཉིད་གཞན་ལ་གཡོག་འདུག་གི་ལས་ཤིག་གང་ནས་འཚོལ་དགོས། ཟས་གང་ཞིམ་དང་གོས་གང་ཡག་གྱོན། མཛའ་མོ་དང་བུ་ཕྲུག་གི་དགོད་སྒྲའི་ཁྲོད་ནས་མགོ་འཕང་མཐོན་པོས་གནས་ཆོག་ཨང་། དགོང་མོར་མུན་པས་སླེབས་བརྡ་སྟོན་པའི་དུས་སུ་བྱ་བྱེའུ་ཞིག་ཡིན་ཡང་རང་རང་གི་ཚང་མལ་ལ་ལོག་ཆོག་མོད། ཁོ་ལ་རང་གི་ཁྱིམ་ཞེས་པའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་གནས་མལ་དེར་ལོག་པའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་མེད་ཕྱིར་སེམས་པ་ཁོ་ཐག་ཆད། བཟའ་ཚང་ཆ་དང་ཆ་བྱས་ནས་སོ་སོའི་བུ་ཕྲུག་ཁྲིད་དེ་རྩེ་རྩེ་དགོད་དགོད་ཀྱིས་སྲང་བར་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དག་གིས་ལྷག་ཏུ་ཁོ་ལ་འགྲན་བཙོ་བ་ལྟར་མིག་མདུན་ནས་ཡར་འགྲོ་མར་འགྲོ་བྱེད། ཁོས་སྙིང་དང་འདྲ་བའི་བུ་ཕྲུག་གཉིས་དྲན། “ཨ་ཕ། ང་ཁྱོད་ལ་དགའ། ང་ཨ་ཕར་དགའ”ཞེས་པའི་གཅེས་ལངས་ཀྱི་སྐད་གདངས་ཕྲ་མོ་དང་པང་དུ་བུད་ནས་སྐེ་ལ་འབྱར་བའི་རྣམ་པ་དྲན། ཁོ་རང་དེ་ལྟར་མིག་མདུན་གྱི་མངོན་སུམ་དང་སྣང་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་རྟོག་འགྱུ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནས་རེ་ཞིག་ཧད་དེ་ལུས། གློ་བུར་དུ་ཕར་ཕྱོགས་ནས་སྤྱི་བདེའི་རླངས་འཁོར་གྱི་ཉེན་བརྡ་རྣ་བར་གཟན་པ་ཞིག་གྲགས་འོང་། སྙིང་ལ་ཙག་ཤད་ཅིག་རྒྱུག་ཏེ་ཡར་ལངས་ནས་འབྲོ་བར་བརྩམས། དེ་དུས་ཀླད་པའི་ནང་དུ“རྐུན་མའི་མགོ་ན་བལ་ཞིག”ཅེས་པའི་གཏམ་དཔེ་དྲན་ནས“རང་ཉིད་ཇི་འདྲའི་གླེན་པ་ལ། ས་ཐག་རིང་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་སླེབས་ཟིན་པས་རང་ཉིད་མི་གསོད་ཀྱི་ལག་དམར་ཞིག་ཡིན་པ་སུས་ཤེས། བྲོས་ན་རང་ཉིད་ནག་ཉེས་ཅན་གཏེ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་གཞན་ལ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ལྟ་བུ་མིན་ནམ”སྙམ་ནས་ལུས་པོ་སྲ་སྲ་བྱས་ནས་བསྡད། ཡིན་ནའང་ཁོའི་སྙིང་ཆུང་ལྟིག་ལྟིག་ཏུ་འཕར། ཉེ་འཁོར་གྱི་མི་ཚོས་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཉེན་བརྡ་གྲགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་མིག་རིག་རིག་གིས་བལྟས། ས་རུབ་མཚམས་ཀྱི་ཉེན་རྟོག་རླངས་འཁོར་གྱི་སྟེང་གི་གློག་གི་དཀར་འཚུབ་དམར་འཚུབ་དེ་སྔར་བས་ཀྱང་གསལ། ཁོའི་ཐད་ཕྱོགས་བརྒྱུད་སྐབས་ཅུང་མིན་ན་ཟུར་གྱི་ཚོང་ཁང་ནང་དུ་བྲོས། ཉེན་བརྡ་དེ་ནི་ཇི་འདྲའི་སྙིང་ལ་ཟུག་པ་ཞིག གློག་འཚུབ་དེ་ནི་ཇི་འདྲའི་མིག་ལ་གཙེ་བ་ཞིག
ཉེན་བརྡ་དེ་གང་ཞིག་ཏུ་འཇགས་རྗེས་ཚེ་དབང་གིས་ད་གཟོད་རང་ཉིད་མཚན་མོ་ཞེས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཡོད་ཚད་རང་མལ་སྙེག་ཅིང་ཉལ་བའི་དུས་ཚོད་དུ་ཐོན་ཟིན་པའི་ཚོར་བ་བྱུང་། ད་ནི་ཡང་བསྐྱར་འགྲོན་ཁང་འཚོལ་དགོས། འགྲོན་ཁང་གོང་སླ་བོ་ཅན་ཞིག་མིན་ན་སྒོར་གྱིས་མི་འདང་། མདང་ནུབ་ཀྱི་འགྲོན་ཁང་ལྟ་བུ་ཞིག་རག་ཀྱང་གོང་མ་ཆེ་ན་མི་ཆུང་། ཁོས་ཡང་བསྐྱར་གློག་འོད་ཆེམ་ཆེམ་ཁྲོད་ནས་འགྲོན་ཁང་བཙལ། འགྲོན་ཁང་གི་བདག་དམ་མཁན་མང་པོ་ཞིག་གིས་རང་ཉིད་ལ་ལྟ་ཡང་མི་ལྟ། མང་པོ་ཞིག་གི་སྐད་མི་གོ གོ་ཙམ་བྱུང་ཡང་གོང་ཆེན་ཤ་སྟག་ལས་མི་འདུག མདང་ནུབ་ཀྱི་འགྲོན་ཁང་ཡང་གང་ཞིག་ཏུ་གནས་སྤར་སོང་བ་ལྟར་མི་རྙེད། ད་ནི་སྤྲང་བོའམ་སྨྱོན་པ་ཞིག་ལྟར་ཁང་བའི་ཕྱིའི་གྲུ་ཟུར་ཞིག་ནས་ཉལ་རྒྱུ་ལས་འོས་མེད་པར་སྙམ། ས་འདིར་ཁོས་བཀའ་དྲིན་ཞུ་དགོས་སའམ་ཡང་ན་ཁོར་ཡིད་དུ་འཐད་པ་གཅིག་ཡོད་པ་ནི་གནམ་གཤིས་ཤིན་ཏུ་དྲོ་ཞིང་འཇམ་པ་དེ་རེད། མཚན་མོ་དེར་ཐོག་ཁང་མཐོན་པོ་ཞིག་གི་སྒོ་ཆེན་གྱི་ཁྱམས་འོག་ནས་སློག་པས་མགོ་བོ་བཏུམས་སྟེ་ཉལ་མོད་འཁྱག་ཚོར་ཆེར་མ་བྱུང་བར་ཞོགས་པར་སྲང་ལམ་ཕྱགས་མཁན་གྱིས“ཤག ཤག”གི་སྒྲས་གཉིད་ལས་བསླངས་རག་བར་ཐེངས་གཅིག་ཀྱང་མ་སད། དེ་ནི་ཁ་སང་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀ་ཐང་ཧ་ཅང་ཆད་པས་ཡིན་ངེས།
༥
ཚེ་དབང་གིས་ཉིན་གསུམ་གྱི་བར་དེ་ལྟར་གཡོག་འདུག་བྱེད་ས་བཙལ། ད་ནི་ལས་ཀ་ཞིག་མ་རྙེད་ཚེ་དངོས་གནས་མཐེ་བོང་བསྟན་དེ་སློང་མོ་བྱེད་རྒྱུ་ལས་འོས་མེད་དེ། སྒོར་ཁུག་ཏུ་སྒོར་གཉིས་དང་ཟུར་གསུམ་ལས་མ་ལྷག ཁོར་འཚུབ་ཆ་ལངས། འཚུབ་ཆ་ལངས་པས་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་དང་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་ལ་གསོལ་བ་བཏབས། སྔོན་ཆད་དཀོན་མཆོག་དང་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་ལ་གསོལ་བ་བཏབས་པ་ནི་ཁ་ཙམ་ལས་མེད་ཅིང་། ད་ཐེངས་སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་མཛོད་ཅིག་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་སེམས་གཏིང་ནས་བྱུང་། དད་འདུན་དེ་འདྲ་ནི་གནད་འགག་ལ་མ་ཐུག་གི་བར་དུ་འོང་མ་མྱོང་བ་ད་གཟོད་རྟོགས་པས་རང་གིས་རང་ལ་ཁྲེལ་དགོས་པའི་ཚད་དུའང་ཐོན། ཡང་མཚམས་རེར་རང་ཉིད་ནི་རྒྱུ་འབྲས་སྣོག་མཁན་ནམ་ལས་ནག་པོ་བསགས་པའི་མི་ཞིག་ཡིན་པས་ན་ལྷ་ཡིས་སྙིང་རྗེ་སྒོམ་མིན་ལ་དོགས་པའང་ཟ་དགོས་བྱུང་།
ཁོ་ཐོག་ཁང་ཆེན་མོའི་སྒོ་ཆེན་གྱི་ཁྱམས་འོག་ནས་དེ་ལྟར་ཞག་གསུམ་ལ་ཉལ་དགོས་ཐུག ཟས་གོས་གནས་མལ་གྱིས་སྟོངས་པའི་སྤྲང་སློང་བཞིན་དུ། ལུས་སེམས་རང་དབང་ན་མེད་པའི་སྨྱོན་པ་ལྡོམ་པོ་བཞིན་དུ།
ཉིན་བཞི་བའི་ཕྱི་དྲོར་ད་གཟོད་བོད་ལྭ་གྱོན་མེད་པའི་སྐྱེས་པ་ལོ་ན་བཞི་བཅུ་ཡས་མས་ཅན་ཞིག་གིས་ཁོ་ལ་ལས་ཀར་གཡོག་འདུག་བྱེད་མཁན་ཡིན་མིན་དྲིས་བྱུང་། དེ་ནི་ཁོ་ལ་མཚོན་ན“རྨ་བྱས་དབྱར་རྔའི་སྒྲ་ཐོས་པ”ལྟ་བུའི་དགའ་བ་དཔག་མེད་སྐྱེས། ཁོ་གཉིས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ཁ་བརྡ་ལབ་པའི་ཕྱེད་ཀ་ཞིག་ལས་གོ་བརྡ་མི་འཕྲོད་མོད། མཐར་སྐྱེས་པ་ཆ་མེད་དེ་བ་ཚང་གིས་རེ་ཞིག་གཡོག་ཏུ་ཉར་རྒྱུ་བྱས་སོང་། ཁོ་རང་འཕྲད་ས་དེ་ནི་ཕ་ཡུལ་ལྟར་འབྲོག་པ་འཕྲུལ་རྟ་ཅན་ཞིག་མ་ཡིན་པར་རླངས་འཁོར་འཕོངས་སྒམ་ཆུང་ཆུང་ཅན་སྐོར་མཁན་ཞིག་རེད། སྐྱེས་པའི་ཟུར་དུ་བུད་མེད་ལོ་ན་སུམ་ཅུ་ཡས་མས་ཅན་ཞིག་བསྡད། ཚེ་དབང་རྒྱབ་ཏུ་བསྡད་དེ་ཉི་མ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ལམ་ལ་ཆས། ཚེ་དབང་དཀའ་ཁག་ལ་འཕྲད་སའི་རྫོང་མཁར་དེ་དང་གྱེས་པས་སེམས་སུ་དགེ་བ་ཞིག་ཐོབ། སྐྱེས་པ་དེས་རླངས་འཁོར་བསྐོར་ཞོར་དུ་ལག་གཡས་པས་ཟུར་གྱི་བུད་མེད་དེའི་བླ་དང་བྲང་སོགས་ལ་རེག་རེག་མང་པོ་བྱེད་ཅིང་། ཕན་ཚུན་རྩེ་རྩེ་དགོད་དགོད་སྣ་ཚོགས་བྱེད། ཚེ་དབང་གིས་རང་གི་ཆུང་མ་དྲན་ནས་ལུས་ལ་ཟ་ཕྲུག་ལངས།
ཉི་མ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་བསྐྱོད་རྗེས་རི་གཟར་མོ་དང་བར་དོག་པོ་དག་རིམ་བཞིན་ཇེ་དམའ་དང་ཇེ་ཡངས་སུ་གྱུར་ནས་མཐར་རོང་མ་འབྲོག་གི་ས་ཆ་ཞིག་མིག་ལམ་དུ་ཤར་འོང་། རླངས་འཁོར་གྱི་སྒེའུ་ཁུང་ལས་རྟ་ནོར་འགའ་རེ་དང་བོང་བུ། ར་མ་སོགས་སྒོ་ཕྱུགས་རེ་ཟུང་མཐོང་བས་ཚེ་དབང་ལ་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་དེ་སྨྲ་མི་ཤེས་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་ཐོན་ནས་མིག་ཟུང་ལས་ཅུང་མིན་ན་མཆི་མ་འཐོར་སོང་། གལ་ཏེ་མཆི་མ་འཐོར་ནའང་མདུན་གྱི་ཁ་ལོ་བ་དང་ཟུར་གྱི་བུད་མེད་དེ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱབ་ན་མི་ཞིག་ཡོད་པ་གཏིང་བརྗེད་དུ་སོང་བ་ལྟར་དགའ་རྩེད་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡོངས་སུ་ཕྱེས་པས་མཉམ་འཇོག་བྱེད་མི་སྲིད།
ས་འདིའི་འབྲོག་པ་ཚོའང་ཚེ་དབང་གི་ཕ་ཡུལ་གྱི་ཉེ་བའི་ལོ་ཁ་ཤས་རིང་གི་འབྲོག་པ་ཚོ་ལྟར་སྦྲ་ནག་ཅན་ཞིག་ཕལ་ཆེར་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པ་འདྲ། རྒྱ་གུར་དང་བོད་གུར་གང་ཡིན་ཐག་མི་ཆོད་པ་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག མཚམས་ཤིག་ཏུ་ཁ་ལོ་བ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཀྱིས་རླངས་འཁོར་གྱི་སྒེའུ་ཁུང་ལས་ཕར་ཕྱོགས་སུ་ཡང་ཡང་ལྟ་བཞིན་འདུག་ལ། མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་མགྱོགས་ཚད་ཀྱང་ཇེ་དལ་ཇེ་དལ་དུ་གྱུར། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཁ་འབྲལ་འདོད་ལ་མི་འདོད་པ་ལྟར་བྱས་རྗེས་བུད་མེད་དེ་ས་དེ་རུ་བབས་སོང་། མོ་ཕར་ཕྱོགས་ཀྱི་གུར་དཀར་པོ་ནོར་ཁ་ཤས་མཐའ་ན་འཁོར་ཡོད་ས་དེའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་གིན་འདུག་ལ། ཁ་ལོ་བས་རླངས་འཁོར་ཁ་དཀྱུ་ཉིས་ལག་གིས་དཀྱུ་ཞོར་ཕྱིར་བལྟས་ཡང་ཡང་བྱས། སྐར་མ་བཅུ་ཁ་ཞིག་ཏུ་ཁོ་གཉིས་ལ་སྨྲ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མདུན་དུ་བསྐྱོད། མཐར་ཁ་ལོ་བས་སྐེ་གཡས་ལ་གཅུ་ཙམ་བྱས་ནས་ད་གཟོད་ཚེ་དབང་ལ་སྐད་ཆ་རེ་ལབ་སོང་། “དེ་རིང་ངས་རླངས་འཁོར་དུ་བུད་མེད་ཅིག་བསྡད་པ་ངའི་ཆུང་མ་ལ་བཤད་མི་ཉན་ཨ” “ཨ་ག་རེ་ཟེར་བ་ཡིན་གོ་མ་སོང་། ཧུ་ཧུ” “དེ་རིང་ངས་རླངས་འཁོར་དུ་བུད་མེད་ཅིག་བསྡད་པ་ངའི་ཆུང་མ་ལ་བཤད་མི་ཉན་ཨ” “ཨོ་ཡ་ཡ” “ད་ངེད་གཉིས་ཡུལ་དུ་ཐོན་པར་ཅང་མི་འདུག” “འོ་ཡ” ཚེ་དབང་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རང་ཡུལ་དངོས་ལ་ཐོན་པ་ལྟ་བུའི་དགའ་ཚོར་སྐྱེས་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཁྱིམ་དེ་ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ས་མཐའི་འཚོ་བ་ཇི་འདྲ་ཞིག་རོལ་ཐུབ་མིན། གལ་ཏེ་ཉིན་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྒོ་རུ་བདས་ན་ཡང་བསྐྱར་ཉིན་འདི་འགའི་རིང་ལྟར་གཡོག་འདུག་བྱེད་ས་མི་རྙེད་པར་སྤྲང་བོ་དང་སྨྱོན་པའི་འཚོ་བ་ལྟ་བུ་རོལ་དགོས་མིན་སོགས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱ་རུ་ཚུད།
རྒྱང་མིག་ཆད་དེ་ས་རུབ་འགྲོ་བའི་སྐབས་སུ་ཁོ་གཉིས་ཁོ་ཚང་ཡིན་ལ་མ་ཡིན་པ་དེར་ཐོན། ལོ་བདུན་བརྒྱད་དང་བརྒྱད་དགུ་ཅན་གྱི་བྱིས་པ་གཉིས་རླངས་འཁོར་སྔོན་དུ་ཨ་ཕ་བསུ་བར་རྒྱུག་འོང་། བདག་པོ་ཚང་གི་བཟའ་ཟླ་ཡིན་ངེས་སྙམ་པའི་བུད་མེད་ཅིག་གིས་ཁོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་ཡང་བལྟ་བཞིན་ནོར་འདོག་གིན་འདུག ནོར་ནི་མང་པོ་མི་འདུག་སྟེ། ཚེ་དབང་གི་ཕ་ཡུལ་གྱི་དབུལ་བོའི་གྲས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་གི་ནོར་གྱི་ཁ་གྲངས་ལྟར་ཉུང་རིག་རིག་བྱེད། ཚེ་དབང་གི་སེམས་སུ་གལ་ཏེ་རང་ཉིད་སང་ཉིན་ནས་ཁོ་ཚང་གི་ནོར་རྫིར་ཉར་ན་དཀའ་ལས་ཆེན་པོ་གང་ཡང་མྱོང་མི་དགོས་སྙམ། སྒོ་ཁྱི་ནག་པོ་ཞིག་གིས་ཕར་ཕྱོགས་ནས་ཟུག་ཙམ་རེ་བྱེད་པ་ལས་ཁོའི་ཕ་ཡུལ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཚོ་ལྟར་འཐེན་པ་དང་ངར་ངར་གང་ཡང་མི་བྱེད། ཚེ་དབང་གི་སེམས་ནས་འདི་བ་ཚང་གི་མི་འདི་བ་ཚང་གི་སྒོ་ཁྱི་ལྟར་གཡུང་མོ་དང་འཇམ་པོ་ཞིག་ཡིན་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ།
མཚན་མོ་དེར་ཚེ་དབང་གིས་རིན་མི་དགོས་པའི་ཟ་མ་རྒྱག་ཚད་ཅིག་ཟ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང་། རིན་མི་དགོས་པའི་མལ་ས་ཞིག་རྙེད་སོང་བས་སྔ་ན་མེད་པའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་སྣང་བ་བྱུང་། མཚན་མོ་དེར་ཉིན་མང་པོར་མ་རག་པའི་མལ་ས་བདེ་དྲོན་ཅན་ཞིག་རྙེད་པས། རང་གི་སྔོན་གྱི་བྱས་ཉེས་དང་མ་འོང་པའི་མདུན་ལམ་སོགས་ལའང་བསམ་བློ་འཁོར་ལོངས་མ་བྱུང་བར་གཉིད་ལ་ཤོར། ཡིན་ནའང་གཉིད་རྗེས་རྨི་ལམ་རིང་མོ་ཞིག་བཏང་། ས་མཐའ་ནས་ཁོས་ཕ་ཡུལ་དྲན་ནས་ཉི་མ་རེ་རེར་ཤ་ཤོར་དེ་རུས་པར་ཐུག རུས་པ་པགས་པས་བཏུམས་པ་དེའང་རུས་མགོ་དག་ནས་ལྭ་ཧྲལ་པོ་བཞིན་རལ། ཉེན་རྟོག་པ་མང་པོས་རུབ་རུབ་ཀྱིས་རུས་སྒྲོམ་ལ་སྦོམ་ཞིང་འོད་འཁྱུག་པའི་རྐང་ལྕགས་དང་ལག་ལྕགས་བརྒྱབ། རྡོ་སོལ་བུས་པའི་ལྕགས་ཐབ་དམར་སྒོང་ངེ་བ་ཞིག་ལ་བསྲོས་ནས་རུས་པར་ཚ་ངར་རྒྱས་ཏེ་རུས་སྒྲོམ་འཐོར་ནས་ལྕགས་དང་རུས་པ་འཐོར་ཏེ་ཁྲོག་སྒྲ་དང་བཅས་སར་ལྷུང་། མགོ་བོ་གནམ་བཏགས་བྱས་པ་གཅིག་པུས་ད་དུང་ལྕགས་ཐབ་ཀྱི་ཚ་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་། ཐོག་མར་མིག་གཉིས་ཞུ་ཞིང་ཆུ་ཐིགས་སིར་སྒྲ་དང་བཅས་ལྕགས་ཐབ་ཀྱི་སྟེང་དུ་འཐོར། སྐྲ་དག་གཞོབ་ནས་ཧྲག་ཧྲག་གི་སྒྲ་གྲགས། སྒྲ་དེ་ནི་དབྱར་གྱི་འབྲུག་སྒྲ་ལྟར་ཇེ་ཆེར་གྱུར་བས་མགོ་བོ་ལག་པས་འགེབ་སྙམ་གྱིས་ཤུགས་ཀྱིས་ལག་པ་ཡར་བཀྱགས་པ་ན་ལག་པ་སྔ་མོ་ནས་ཐང་དུ་ལྷུང་ཟིན་པས་འཇིགས་སྐྲག་གིས་འོ་དོད་ཅིག་བོས་པ་ན་གཉིད་ལས་སད། བདག་པོ་བཟའ་ཟླ་གཉིས་ཀྱིས་མ་ཁྱིམ་ཕུགས་ཀྱི་མལ་ས་ལས་མགོ་བོ་བཀྱགས་ཏེ“ཚེ་་་་་་ཚེ་་་་་་ཨ་རོགས་ཁྱོད་ལ་ཅི་བྱུང་བ་རེད”ཅེས་མིང་མ་དྲན་པར་ས་འབོད་རྡོ་འབོད་བྱེད་ཀྱིན་འདུག
༢༠༡༧ལོའི་ཟླ༧པའི་ཚེས༣༡ཉིན་ཟི་ལིང་དུ་གྲུབ།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། རྡོ་རྗེ་བསམ་འགྲུབ།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
གཤམ་གྱི་ཞུ་མཆིད་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བགྲེས་ཡོལ་ལས་བྱེད་ཁག་གིས་༢༠༡༠ལོའི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་ལས་དབང་ཉག་ཕྲ་ཞིང་གཉན་འཕྲང་ལ་ཐུག་པའི་སྐབས་སུ་རྔམ་སྟོན་དང་སྐད་འབོད་བྱེད་པའི་སློབ་མ་དག་ལ་བརྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཚུལ་ཏུ་བྲིས་ཤིང་། ཞུ་མཆིད་དེས་ཐེངས་དེའི་སྐད་ཡིག་ལས་འགུལ་རྒྱལ་ཁ་ལོན་པ་ལ་ཕན་ནུས་གཞལ་དུ་མི་ནུས་བ་ཐོན་ཡོད་པས་ཁོང་རྣམ་པའི་སྙིང་སྟོབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་གུས་འདུད་ཞུ། ཕལ་ཆེར་ཁོང་ཚོ་ནང་གི་བགྲེས་སོང་ལ་ལ་ད་ལྟ་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་མི་བཞུགས་ན་ཐང་། ཡིན་ནའང་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་གི་མྱི་མེད་རུང་། བསྐལ་བར་འདུག་གི་གཏམ་ཡོད་ཅེས་བ་བཞིན། ཁྲིམས་གླིང་གིས་ཁོང་ཚོ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་ཚོའི་ཞུ་མཆིད་འདིར་བཀོད་པ་ཡིན། མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་གཏེར་ཆེན་རྣམས་ནི་རྒྱལ་བོ་དང་། རྐུན་པོ་མེ་ཆུ་བསླུས་བས་ཟད་པར་འགྱུར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོས་གཏེར་ནི། བསྐལ་བ་བྱེ་བ་མང་བོར་ཆུད་མི་ཟ་ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་བཞིན། ཁོང་ཚོའི་ཞུ་མཆིད་འདི་ནི་ང་ཚོའི་སྨག་རུམ་ཁྲོད་དུ་འགྲུལ་བཞུད་ཀྱི་སྒྲོན་མེ་ཡིན། སྙིང་ཐག་པ་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སློབ་གསོ་ཐིན།
བཅིངས་གྲོལ་གྱི་རྗེས་དང་། ལྷག་པར་དུ་བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཚོ་སྔོན་གྱི་སློབ་གསོ་ལ་འཕེལ་རྒྱས་བླ་ན་མེད་པ་བྱུང་ཞིང་། སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་མ་ལག་མཚམས་མ་ཆད་པར་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་དང་། གཟེངས་སུ་ཐོན་པའི་གྲུབ་འབྲས་བྱུང་བས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྟ་སྣང་ལའང་བར་མེད་དུ་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བཞིན་པའི་སྣང་བ་ཞིག་སྤྲད་འོང་བ་དེའོ།། བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་གི་ས་ཁུལ་རེ་འགས་གཟབ་ནན་བརྟན་བརླིང་དང་། ཚན་རིག་མཐུན་སྤྱོད། སྒམ་བརླིང་ནན་ཞིབ་བྱས་ཏེ་རྨང་གཞིའི་སློབ་གསོ་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་དུས་རིམ་དུ་བསླེབ་པར་སྐུལ་འདེད་བགྱིས་པས། སློབ་གསོའང་སྤང་ལ་མེ་སྟག་འཐོར་བ་བཞིན་རྒྱ་ཁབ་ཏུ་འཕེལ་ཏེ་ན་གཞོན་ཡིག་རྨོངས་ལས་ཐར་ཚད་ཀྱང་བརྒྱ་ཆའི་གོ་དྲུག་ལ་བསླེབས་པའོ།།
ལྷག་པར་དུ་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་དང་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐད་གཉིས་མཉམ་སྒྲུབ་བྱས་པ་བརྒྱུད། སློབ་ཚན་མང་བོ་ཞིག་བོད་སྐད་ཡིག་གི་ལམ་དུ་བསླབས་པའི་ཉེར་ལེན་དེས་ཤེས་ལྡན་པའི་གྲངས་འབོར་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཏེ་ཞིང་ཆེན་གཞན་དག་གི་སྔོན་དུ་བགྲོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང་། མིག་དཔེ་ལྟ་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ནི་གཡོལ་ས་མེད་པའི་དོན་དངོས་ཡིན་ནོ།། སྐད་གཉིས་དང་སྐད་མང་གི་སློབ་གསོ་དེས་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་ཙམ་དུ་མ་ཟད། མཚོ་སྔོན་བོད་ཁུལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཡུན་གཏན་བདེ་འཇགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་སྟོབས་ཤུགས་ལའང་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ནུས་པ་མངོན་ཐུབ་པ་བྱུང་སྟེ། ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་འདུག་ཅེས་སྨྲས་ནའང་ཐལ་བར་མི་སེམས་སོ།། འདི་དག་ནི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ཡི་འབྲས་བུ་ཡར་ལྡན་དུ་བྱུང་བའི་ས་ཁུལ་ཁག་ཡིན་ནའང་། མངའ་ཁུལ་གྱི་དམངས་ཚོགས་དག་གི་ངོར་སློབ་གསོ་དང་སྐད་ཡིག་གི་ལས་དོན་ཕྱོགས་ལ་བསམ་ཚུལ་ཆེས་ཉུང་ས་ནི་འདི་དག་སྟེ། མཚོ་ཤར་དང་ཟི་ལིང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་བོད་ཀྱི་ཞིང་གྲོང་ཁག མཚོ་བྱང་། ཡུལ་ཤུལ་བཅས་ལ་བསམ་ཚུལ་ཆེས་ཉུང་ངོ་།།
ཁུལ་དྲུག་དང་ཞིང་ཆེན་ཐད་གཏོགས་སྲིད་འཛིན་སྡེ་ཁག་སོ་སོའི་ལས་བྱེད་དང་། སློབ་གསོའི་ལས་དོན་པ་སྟེ་ངེད་ཅག་གི་ལྟ་ཚུལ་ཡིན་ན། སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་སྣེ་ཁྲོད་འོག་ཏུ་སློབ་གྲྭའི་སློབ་གསོ་ཡི་གོམ་སྟབས་ཐོག་མར་མགོ་བརྩམས་པ་ཡིན་ན། རང་སེམས་མགུ་འོས་པའི་གོམ་འགྲོས་ཤིག་ཡིན་པར་སེམས་སོ།།
ཉེ་ཆར་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ཚོགས་འདུའི་ཁྲོད་དུ། ༼2010-2020ལོའི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དུས་ཡུན་འབྲིང་རིང་གི་སློབ་གསོ་བཅོས་བསྒྱུར་དང་འཕེལ་རྒྱས་གྱི་འཆར་འགོད་རྩ་གནད།༽(གཤམ་དུ་༼རྩ་གནད༽ཅེས་འབོད་རྒྱུ།)ཅེས་པ་བཏོན་ཞིང་། རྒྱ་སྒོར་དུང་ཕྱུར༧༦དང་། ལོ་ངོ་གསུམ་གྱི་དུས་ཡུན་བེད་སྤྱད་ནས་སློབ་གསོ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་དགོས་སྐོར་ཐག་བཅད་མཛད་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ལས་བརྒལ་བའི་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་བསྒྲུབ་དགོས་པ་དང་། སྐད་གཉིས་དགེ་རྒན་གསོ་སྐྱོང་། བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་སློབ་གསོའི་ཆ་རྐྱེན་འཐུས་ཚང་། བོད་ཁུལ་གྱི་སློབ་ཁྲིད་ཚད་གཞི་ཇེ་མཐོར་གཏོང་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་གྲོས་གཞི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་གོ་བས། ངེད་ཅག་གི་སེམས་པ་གཏིང་ནས་དགའ་བ་བྱུང་ངོ་།།
ཡིན་ནའང་། ༼མཚོ་སྔོན་རྩ་གནད༽ཀྱིས་རྒྱ་བོད་སྐད་ཡིག་གི་གཙོ་ཕལ་དབྱེ་འབྱེད་དང་། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་གཅིག་གྱུར་བྱེད་པ་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆེས་ལྕི་བའི་གནད་དོན་ཁ་ཤས་ཐག་གིས་བཅད་ཅིང་། སློབ་གསོའི་སྲིད་འཛིན་སྡེ་ཁག་དང་ས་ཁུལ་གཞན་དག་གིས་སློབ་གསོའི་གྲོས་ཆོད་དེ་གློ་རྡེག་ཏུ་ཐག་བཅད་པ་དང་། ཤུགས་དྲག་པོས་ལག་བསྟར་བགྱིས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སློབ་མ་དང་སློབ་མའི་ཁྱིམ་བདག་ཡིད་མ་མགུ་བ་བྱུང་བས། ཟླ ༡༠ ཚེས ༡༩ ནས་བཟུང་རྨ་ལྷོ། མཚོ་ལྷོ། མགོ་ལོག མཚོ་བྱང་བཅས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དྲུག་གི་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་སློབ་མས་ཁྲོམ་སྲང་རྔམ་སྟོན་དང་། སློབ་རྭའི་ངོ་རྒོལ་བཅས་ཀྱི་འདུ་ཚོགས་བསྡུས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་ལས་གཞན་པའི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུའང་རྔམ་སྟོན་གྱི་ལས་འགུལ་མུ་མཐུད་ནས་རྒྱ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དེ་བས་རྒྱལ་ནང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁོར་ཡུག་ཏུའང་ཆེས་སྐྱུག་བྲོ་བའི་བག་ཆག་ངན་པ་འཇོག་བཞིན་འདུག་གོ།
ང་ཚོ་ནི་མཚོ་སྔོན་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཏུ་སྲིད་དབང་གསར་འཛུགས་དང་། བསྒྱུར་བཅོས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔང་བོ་དང་། མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་པ། འཕེལ་རྒྱས་སྐུལ་འདེད་པ་བཅས་ཡིན་པས་ན། ཐེངས་འདིའི་དོན་རྐྱེན་འདི་མ་ཤེས་མ་ཐོས་པའི་ཟོལ་དུ་བསྡད་དེ་ཁ་ཡ་མ་བྱས་ན་མི་འགྲིག་པས། མནོ་བསམ་གཏིང་ཟབ་དང་ཕྱིར་རྟོག་བགྱིས་ཏེ་ཐེངས་འདིའི་གལ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ལ་དྲང་ཕྱོགས་ནས་ལན་ཙམ་ལྡོན་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།
བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་བརྟན་བརླིང་དང་། འཕེལ་རྒྱས་འདྲ་མཉམ། མཐུན་སྒྲིལ་རོགས་རེས། མི་རིགས་འཆམ་མཐུན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་བཅས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་ནི་ངེད་ཅག་གིས་ནམ་ཡང་གཡོལ་དུ་མེད་པའི་འགན་འཁྲི་ངོ་མ་དེ་ཡིན་ནོ།།
བོད་རྒྱ་རླུང་བརྙན་འཕྲིན་དང་ཚགས་པར་གྱིས་བང་ཡེས་པོ་ཐེན་ཀྲང་གི་དྲིས་ལན་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་དོན། སློབ་ཕྲུག་གི་ཁེ་ཕན་དང་རེ་བ་བཞིན་ཁོང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ནུས་པ་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་བྱེད་ཆེན་ཡིན་པ་མངོན་པར་མཚོན་ཡོད་ཟེར།
༼མཚོ་སྔོན་རྩ་གནད༽ ཁྲོད་དུ་རྒྱ་སྐད་གཅོ་བོ་དང་བོད་ཡིག་གཞོགས་ཁྲིད་ཡིན་ལ། རྒྱ་སྐད་ནི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ཆར་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ཡིག་སློབ་ཚན་སློབ་སྔོན་རིམ་པའི་སྐབས་ནས་གཟུག་དགོས་པའི་བླང་བྱ་བཏོན་པར་མ་ཟད། སློབ་མ་དང་སློབ་མའི་ཁྱིམ་བདག་སོགས་ཀྱིས་ཁེ་ཕན་གཙོ་བོར་བགྱིས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་རེ་བ་ཙམ་བཏོན་པ་ལའང་ཅི་མི་སྙམ་པར། གློ་རྡེག་ཏུ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ཐག་བཅད་མཛད་པ་རེད།
བང་ཐེན་ཀྲང་གིས“མཐུན་པ་གསུམ” གྱི་བླང་བྱ་བཏོན་པ་སྟེ། དང་བོ། ཀྲུང་དབྱང་གི་དགོངས་དོན་དང་མཐུན་པ། གཉིས་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པ། གསུམ་པ། དམངས་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཁེ་ཕན་དང་འདོད་བློ་ལ་མཐུན་པའོ།། དེ་ལྟ་ནའང་། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཡིག་ཆ་དང་། ད་ལྟའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས། བོད་ཁུལ་དང་ལྷག་པར་དུ་ཞིང་འབྲོག་ས་ཁུལ་གྱི་སྐད་ཡིག་དང་འཚོ་བའི་དོན་དངོས་ལ་བལྟས་ན་དང་། ལྷག་པར་དུ་ང་ཚོས་བགྲང་བྱ་མང་བོའི་རིང་ཐད་དུ་མི་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་ལས་ཀ་བསྒྲུབས་པའི་ཉམས་མྱོང་དང་ཤེས་རྟོགས་ལས་བལྟས་ན། མཐུན་པ་འདི་ཚང་མ་མི་མཐུན་པ་ཤ་སྟག་རེད། ང་ཚོས་བསམ་པར། དང་བོ“ཀྲུང་དབྱང་གི་དགོངས་དོན་དང་མཐུན་པ”ཞེས་པ་ནི་དོན་དངོས་སྟེང་གཞི་འཛིན་ས་ཅི་དང་གང་ཡང་མེད་པར་མ་ཟད། དོན་དམ་དུ་ཀྲུང་དབྱང་གི་དགོངས་དོན་དང་འགལ་བ་འབའ་ཞིག་ལག་ལེན་དུ་བགྱིས་པ་ཡིན་པ་དེའོ།།
༼2010-2020ལོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དུས་ཡུན་འབྲིང་རིང་གི་སློབ་གསོ་བཅོས་བསྒྱུར་དང་འཕེལ་རྒྱས་གྱི་འཆར་འགོད་རྩ་གནད༽ཀྱིས་ཐེངས་དུ་མར་དམངས་ཀྱི་བསམ་འཆར་བསྡུ་ལེན་དང་སྤྱི་བསྒྲགས་བརྒྱུད་ནས། དམངས་ཀྱི་འདོད་བློ་དང་མཐུན་པ་དང་། ཁྲིམས་དང་རྒྱུ་མཚན་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་ཞིག་གཏན་འབེབས་བགྱིས་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཁྲོད་དུ། “སྐབས་དགུ་བའི་སློབ་གསོའི་”གཞོགས་གཅིག་སྟེ། “སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ཡར་ལྡན་དུ་སྤེལ་བར་ཤུགས་སྣོན་བྱ་དགོས”ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་ལས། “ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གསར་འཛུགས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཐུན་མོང་དུ་སྤྱོད་བཞིན་པའི་སྐད་དང་ཡི་གེ་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་སྤེལ་དགོས”ཞེས་སྤེལ་མི་འདུག་པ་དེས་སོ།།
གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱིས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཡི་བདག་དབང་དང་། སྐད་ཡིག་སློབ་གསོ་གོང་དུ་སྤེལ་བར་འགན་སྲུང་དང་བརྩི་བཀུར་བྱ་དགོས་པ་ནི་ཀྲུང་དབྱང་གི་དགོངས་དོན་གཤའ་མ་དེ་རེད་པས། དེ་ལ་གཞིགས་ནས་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་(ལྷག་པར་དུ་བོད་རིགས་ས་ཁུལ)དུ་སྐད་ཡིག་ཨང་གཉིས་པར་གཞག་དགོས་པ་ནི་འཚོ་བའི་སྣང་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་མཚོན་ནུས་པ་ཞིག་དང་གཏན་འཁེལ་བགྱིས་པ་ཞིག་གོ། རྒྱ་མི་རིགས་ལ་མི་འབོར་ཤིན་ཏུ་ནས་མང་བ་དང་། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་བེད་སྤྱོད་འབྱམས་ཀླས་པ། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་འཐབ་ཇུས་ཀྱིས་གོ་ལ་ཧྲིལ་བོར་ཤུགས་རྐྱེན་དམན་པ་མ་ཡིན་པ་འཇོག་གིན་སྣང་ན། བོད་རིགས་ལས་བྱེད་དམངས་ཚོགས་ཀུན་ལ་ཡང་དབྱིན་ཡིག་བསླབ་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་ཟློག་མེད་ཀྱིས་མངའ་བ་ལྟར། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་བསླབ་འདོད་ཀྱང་དེ་དེ་བཞིན་མངའ་བ་ཡིན་ནོ།།
ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་སྤྲད་པའི་རང་དབང་དང་མངོན་འདོད་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་འགན་སྲུང་བགྱིས་ཏེ། “མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་སྐད་དང་ཡི་གེ་དར་སྤེལ་སློབ་གསོ”རྒྱུན་བསྲིངས་ནས་འགྲོ་ཐུབ་ཚེ། མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བཀོལ་ནས་སློབ་གསོ་མྱོང་བའི་བདག་དབང་དེ་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ཁེ་དབང་ཞིག་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད་པ་དང་མཐུན་ལ། དེ་མཚུངས་སུ་རྩིས་དངོས་རྫས་གསུམ་དང་། ཆབ་སྲིད། ལོ་རྒྱུས། ས་ཁམས། ཀུན་སྤྱོད་སོགས་སྐད་ཆའི་སློབ་གསོའི་རིགས་མ་ཡིན་པའི་བསླབ་ཚན་གང་ཡང་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གིས་འཁྲིད་དགོས་པའི་རེ་བ་དང་དམིགས་ཡུལ་ཅི་ཡང་བྲིས་མེད་ན། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་སྤྱོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེའི་ལམ་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པ་གཙོ་བོ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་སྤྱོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ནི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ཆར་བསྒྱུར་དགོས་སྐོར་བང་ཐེན་ཀྲང་གིས་སྤྱི་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེས། ༼རྒྱལ་ཁབ་རྩ་གནད༽ཀྱིས་བཏོན་པའི་བླང་བྱ་སྟེ། “མི་རིགས་སྐད་ཡིག་སྲུང་འཛིན་གྱི་དབང་ཆ་ཡོད”ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་དག་གཡོ་ཟོལ་གྱིས་ལྐོག་བརྗེ་བགྱིས་པ་རེད་དོ།།
གཉིས་པ་“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པ”ཞེས་པ་ནི་དོན་དངོས་སྟེང་ལུང་ཚིག་ལོག་འདྲེན་བགྱིས་པ་ཡིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང་འགལ་བའི་ཉེས་པ་ལྕི་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དང་ཡང་དངོས་སུ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།། ཞིང་ཆེན་སློབ་གསོ་ཐིན་དང་བང་ཡེ་པོ་ཡིས་མི་རིགས་མང་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་། མི་རིགས་མང་བའི་ཞིང་ཆེན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་ལའང་ཅི་མི་སྙམ་པར། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་སློབ་གྲྭ་སོ་སོ་རུ་མི་རིགས་རང་གི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བསླབ་པའི་རང་དབང་དང་། བཀོལ་སྤྱོད་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རང་དབང་བཅས་ལ་ཚོད་འཛིན་བགྱིས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི༼རྩ་ཁྲིམས༽དང་། ༼ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽དང་། (གཤམ་དུ། ༼རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽ཞེས་བྲི་རྒྱུ)༼སློབ་གསོའི་ཁྲིམས་ལུགས༽དང་། ༼རྒྱལ་ཁབ་ཐུན་མོང་གིས་བཀོལ་བའི་སྐད་ཡིག་ཁྲིམས་ལུགས༽(བསྡུས་མིང་ལ།༼སྐད་ཡིག་ཁྲིམས་ལུགས༽ )ཡོད་ཚད་གཞོགས་གཏུབ་དང་གཅོད་འབྲེག་བགྱིས་ཏེ། མདའ་སྐད་གླིང་བུར་བསྒྱུར་བ་དང་། ལུང་ཚིག་ལོག་འདྲེན་གྱིས་སྤྱི་བསྒྲགས་བྱས་པའི་རྣམ་པ་འདིས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་“ནོར་ཀློག”དང་། “གུས་མེད” “རྡོག་རལ”བགྱིས་པ་ལས་གཞན། རང་སྣང་གང་དྲན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་འདྲེན་བཀོལ་དང་། ཀློག་འགྲེལ། གཡོ་བཅོས་སོགས་བགྱིས་པའང་ཡིན་ནོ།།
དང་བོ། བང་ཡེ་པོ་ཡིས་སློབ་ཁྲིད་སློབ་གསོའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཆ་བཀོལ་བ་ཚོད་འཛིན་བགྱིས་པ་དེ་ལ། ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱབ་རྩ་བརྟན་པོ་ཅི་དང་གང་ནའང་མེད་དེ། ༼རྩ་ཁྲིམས༽གྱི་དོན་ཚན་བཞི་བའི་དུམ་ཚན་བཞི་བར་བསྟན་དོན། “མི་རིགས་སོ་སོར་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་དང་དར་སྤེལ་གྱི་དབང་ཆ་ཡོད”ཅེས་དང་། ༼སྐད་ཡིག་ཁྲིམས་ལུགས༽ཀྱི་དོན་ཚན་བརྒྱད་པ་ནའང་། གོང་གི་དེ་ལྷག་ཆད་མེད་པར་བསྟན་ཡོད་དེ། “མི་རིགས་སོ་སོར་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་དང་དར་སྤེལ་གྱི་དབང་ཆ་ཡོད་པའོ།།”
(“ད་དུང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་གཞིར་བཟུང་ནས། མི་རིགས་ས་ཁུལ་ལམ་མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་ཁྲིམས་ལུགས་གཏན་འབེབས་བྱ་དགོས”ཞེས་བསྟན་པ་འདིས་མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་ཏུ་ཁྲིམས་ལུགས་ལག་ལེན་དུ་གདབ་དུས་རང་སྐྱོང་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་་གུས་བརྩི་བྱ་དགོས་པ་གསལ་བོར་མཚོན་ཡོད།)༼རང་སྐྱོང་གི་ཁྲིམས་ལུགས༽དོན་ཚན་བཅུ་བས་བསྟན་དོན། “མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་རང་སྐྱོང་གནད་དོན་དང་། ས་ཁུལ་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་རིགས་སོ་སོས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་དར་སྤེལ་དང་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་རང་དབང་ལ་འགན་སྲུང་བྱ་དགོས་སོ།།”ཞེས་པའོ།།
གཉིས་པ། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་རྒྱུན་བཀོལ་སྐད་ཆ་ངེས་པར་དུ་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་སྤྱོད་པའི་སྐད་ཡིག་གིས་མཚོན་པར་བྱ་དགོས། ཞེས་པ་འདི་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་བྱེ་བྲག་པ་གང་གིས་རྒྱབ་རྩ་མི་ཐོབ་སྟེ། ༼རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽ཀྱི་དོན་ཚན་སོ་བདུན་པའི་དུམ་ཚན་གསུམ་པར། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་མ་བསྡུ་ལེན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་སློབ་གྲྭ་དང་(འཛིན་རིམ)སློབ་གསོའི་སྡེ་ཁག་གཞན་དག་ལས། ཆ་རྐྱེན་ལྡན་པ་དག་གིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་དེབ་ཆ་རྐྱེན་གཞིར་བཟུང་ནས་ལག་ལེན་དུ་གདབ་དགོས་པ་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱ་དགོས”ཞེས་བསྟན་འདུག་པ་འདི་ལས་གསལ་བོ་བཤད་རྒྱུ་གཞན་ན་མེད་པས། འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ངལ་བའང་མི་དགོས་སོ།། ༼སློབ་གསོའི་ཁྲིམས་ལུགས༽ཀྱི་དོན་ཚན་བཅུ་གཉིས་པར། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་མ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་སློབ་གྲྭ་རུ་ས་གནས་དེ་གའམ་ས་གནས་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་གིས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པ་ལག་ལེན་དུ་གདབ་དགོས” ཞེས་བསྟན་འདུག
གོང་གི་ཁྲིམས་ལུགས་འདི་གཉིས་སློབ་གསོ་ཐེན་གྱི་ཐེན་ཀྲང་བང་ཡེ་པོ་ཡིས་མ་མཐོང་བ་རེད་དམ། མཐོང་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ཟོལ་དུ་བྱས་པ་རེད། ཡང་ན། ༼སྐད་ཡིག་ཁྲིམས་ལུགས༽ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་དུམ་ཚན་གཉིས་ལ་སྐད་གསར་བཅད་བྱ་བསམ་པ་རེད། གང་ཡིན་ཅི་ཡིན་ང་ཚོས་རྟོགས་དཀའ་འོ།།
བང་ཡེ་པོ་ཡིས་༼རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽དང་༼སྐད་ཡིག་ཁྲིམས་ལུགས༽གཉིས་ཀྱི་ལུང་ཚིག་ལོག་འདྲེན་བགྱིས་པ་གསལ་བོ་ཁེལ་བོ་ཡིན་པས་གཏིང་ཟབ་པའི་ཞིབ་འཇུག་དང་། ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་བྱ་རྒྱུ་ནི་མི་རེ་རེའི་ཕྲག་ཏུ་བབ་པའི་འོས་འགན་ཡིན་པའོ།།
ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་སྔོན་ཆད་ནས་ཁས་བླངས་ཤིང་དམ་བཅས་ཏེ་མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་ལམ་ལུགས་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་ནའང་། ། སྲིད་འཛིན་སྡེ་ཁག་ཅིག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་དང་། འཛིན་གྲྭའི་བྱེད་སྒོ་འདི་ལྟ་བུའི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱང་བྱུང་རྒྱལ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་པ་འདི་ནི། རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་གཞི་རྩའི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་ཞེ་གནག་དང་རྡོག་རལ་བཏང་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་དབང་ལ་ཚབས་ཆེ་བའི་མཐོང་ཆུང་བླ་ན་མེད་པ་བགྱིས་པ་ཡིན་ནོ།།
༼རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽བསྒྱུར་ཅིང་བཅོས་པའི་དབང་ཆ་འབའ་ཞིག་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་དམངས་ཆེན་ལ་ཡོད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་སྲིད་འཛིན་སྡེ་ཁག་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་དང་། ལྷག་དོན་དུ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ལས་ཁུངས་འབའ་ཞིག་གིས་རང་སྣང་གང་དྲན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་། རྩ་དོན་ལ་ཚད་ལས་བརྒལ་སོང་བའི་བསྒྱུར་བཅོས་བྱ་བ་ནི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཐག་གཅོད་ལ་བསམ་བཞིན་དུ་རྒྱབ་འགལ་བགྱིས་པ་ཡིན་ནོ།། ༼རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽ཀྱིས་རང་ཅག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་གཏན་འབེབས་དང་། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱིས་ལག་ལེན་དུ་གདབ་དགོས་པར་བསྟན་ཡོད་དེ། དོན་ཚན་སོ་དྲུག་པར་ཤུགས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས། “མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་རང་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་གསོའི་མཛད་ཕྱོགས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ཐག་གཅོད་རྨང་གཞིར་བཟུང་ཏེ། སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་དང་། སློབ་གྲྭའི་ལམ་ལུགས། སློབ་སྒྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོ། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ནང་དོན། སློབ་ཁྲིད་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་སྐད་ཆ། སློབ་བསྡུའི་བྱེད་ཐབས་སོགས་ཐག་གིས་གཅད་དགོས་སོ།”ཞེས་པའོ།།
རང་སྐྱོང་ཁུལ་དྲུག་གི་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་སྔོན་འགྲོའི་ཐག་གཅོད་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ཞིང་ཆེན་སློབ་གསོའི་སྲིད་འཛིན་སྡེ་ཁག་གིས་འདི་ལྟར་རང་སྣང་གང་དྲན་གྱིས་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཤིང་། འགན་ནུས་སྡེ་ཁག་གཅིག་གིས་འདི་ལྟར་སྤྱི་བསྒྲགས་བགྱིས་པ་ནི། མི་རིགས་ཀྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་འགལ་བ་དང་། སྲིད་ཇུས་ཀྱི་དབང་ཐང་དང་སྙན་གྲགས་ལ་ཐོ་བཙམས་པ། གནས་ལུགས་གསེད་དགྲོལ་གྱི་དབང་ཆ་ཕྲོགས་ཏེ། ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དངོས་ཡོད་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ལ་ཚབས་ཆེ་བའི་གནོད་པའི་ལས་བརྩམས་པ་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་གནག་པའི་སྦྱོར་བ་བཤམས་པ། སྲིད་ཇུས་ཀྱི་དབང་ཐང་ལ་རྒོལ་བའི་བྱ་བ་བྱས་ཡིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་དང་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་རྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་དེའང་རྨེག་ནས་གཞོམ་པར་མཛད་སོང་ངོ་།།
ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། རྒྱ་ཡིག་གི་སློབ་ཚན་དག་སློབ་ལོ་མ་རན་པའི་དུས་རིམ་ནས་གསར་འཛུགས་དང་། སློབ་ལོ་མ་རན་པའི་གོང་ནས་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ཤུགས་ཆེན་དུ་བྱ་བ་དེས། དུས་བསྟུན་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་པའི་མི་རབས་རྗེས་མ་དག་གི་དུས་རབས་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པའི་བློ་སྟོབས་ལའང་ཉམས་དམས་ཆེན་པོ་བཟོས་པ་ཡིན་ནོ།།
(༼མཚོ་སྔོན་རྩ་གནད་༽ལས། མི་རིགས་ས་གནས་ཁག་ཏུ་སློབ་ལོ་མ་རན་གོང་གི༼སྐད་གཉིས༽ཅན་གྱི་བུ་བཅོལ་ཁང་འཛུགས་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་བུ་བཅོལ་ཁང་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་མཉམ་བསྲེས་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུ་སྐུལ་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ། འདི་སྒྱུར་མཁན་གྱི་མཆན་ཡིན)
༼རྒྱལ་ཁབ་རྩ་གནད༽དང་། ༼མཚོ་སྔོན་རྩ་གནད༽གང་ཡིན་ནའང་། སློབ་ལོ་མ་རན་པའི་གོང་ནས་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་དར་སྤེལ་བྱ་བའི་ཕུགས་བསམ་དང་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་གསལ་བོ་རེད། ང་ཚོས་བལྟས་ཡོང་ན། ༼རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽ཀྱི་དོན་ཚན་སོ་བདུན་པའི་དུམ་ཚན་གསུམ་པར། ། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་མ་བསྡུ་ལེན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་སློབ་གྲྭ་དང་(འཛིན་རིམ)སློབ་གསོའི་སྡེ་ཁག་གཞན་དག་དང་། སློབ་ཆུང་གི་དམའ་རིམ་འཛིན་གྲྭ་དང་། ཡང་ན་མཐོ་རིམ་འཛིན་གྲྭའི་གནས་སྟངས་གཞི་ལ་བཞག་ནས་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་ཚན་གསར་འཛུགས་བྱ་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་སྤྱོད་པའི་སྤྱི་སྐད་དང་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་སྤེལ་དགོས།”ཞེས་བསྟན་ཏེ། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་སློབ་པའི་དུས་ཚོད་དམའ་རིམ་དང་མཐོ་རིམ་འཛིན་གྲྭར་ཚད་བཟུང་བ་དེ་ནི། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་སྐད་ཡིག་གི་གནས་བབ་དང་མཐུན་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་སྤྱོད་པའི་སྐད་ཡིག་དར་སྤེལ་གྱི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་བྱིས་པའི་སྐད་ཡིག་གི་བསམ་གཞིགས་དང་། ཤེས་རྟོགས། རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པའོ།། ད་དུང་མི་རིགས་མང་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་སྣ་མང་རིག་གནས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འབྱུང་འགྱུར་ལ་འཛུགས་སྐྲུན་བླ་ན་མེད་པ་བྱ་ཐུབ་པས་སོ།།
སྐུ་ཞབས་བང་ཡེ་པོ་སོགས་མི་རིགས་ཆེན་མོའི་ལུགས་འཛིན་པ་དག་གིས་སྒེར་གྱི་འདོད་བློ་འབའ་ཞིག་གཞིར་གཟུང་རྒྱུ་ལས། བསམ་བློ་གཞན་དུ་མ་འཁོར་བ་ཡིན་ན། བོད་ཀྱི་༣ ༡༤ དང་། ཞིན་ཅང་གི་༧ ༥ དོན་རྐྱེན་བཞིན་རྐྱེན་ངན་པར་འགྲོ་སྲིད་པས། རྒྱ་ཡིག་གི“སློབ་གསོས་བློ་འགུགས”ཀྱི་ནུས་པ་དང་བྱེད་ཐབས་ཚོད་འཛིན་བགྱིས་ན་ལེགས་སོ།།
གསུམ་པ། ཐུན་མོང་གི་སྐད་ཡིག་ཅེས་པ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བསྙད་པ་དེ་ནི། མ་ཤེས་པ་དང་། བསྙད་བཙུགས་པ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་མི་རིགས་མང་བའི་གཅིག་གྱུར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་དང་། མ་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་ལམ་ལུགས་ལ་མཐོང་ཆུང་བྱས་པ་ཁོ་ན་རེད་དོ།།
སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ལ་རྒྱ་སྐད་ཁོ་ན་བདམས་པ་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་། བང་ཡེ་པོ་ཡིས་སྤྱི་འགྲོས་སྐད་ཡིག་གི་ཚད་གཞི་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ཁོ་ན་གཞིར་བཟུང་ནས་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་ནི་ཐག་གིས་ཆོད་པའོ།། བཤད་ཚུལ་འདི་ཁུངས་ལུང་ཅི་དང་གང་ན་ཡང་མེད་ཅིང་རྐང་ཚུགས་མི་ཐུབ་པའི་འཆལ་གཏམ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཁོས་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཐུན་མོང་གིས་སྤྱོད་པའི་སྐད་ཡིག་གི་ས་མཚམས་མ་ཤེས་པར་ཉ་ཉུང་མཉམ་བསྲེས་བགྱིས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཡང་བསྐྱར་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་རྒྱབ་འགལ་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ༼སྐད་ཡིག་ཁྲིམས་ལུགས༽ སུ། དོན་དངོས་སྟེང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་སྣ་ཚོགས་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་དཔེ་དེབ་འབྲི་རྩོམ་ཁྲོད་སྤྱི་སྐད་འོས་འཚམས་ཀྱིས་བདམས་ཏེ་བེད་སྤྱོད་པ་དང་། ཐུན་མོང་གིས་སྤྱོད་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་ཚད་གཞི་དང་མཐུན་པར་བྱ་རྒྱུ་ལས་གཞན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིགས་གནས་རྣམ་བཤད་དང་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། (དོན་ཚན་བརྒྱད་པར། མི་རིགས་སོ་སོར་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དར་སྤེལ་དང་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོད) ༼རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽ཀྱི་དོན་ཚན་ཉེར་གཅིར་པར་ཡང་བསྐྱར་བསྟན་དོན། “མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་རང་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་འོས་འགན་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་རང་སྐྱོང་སྲོལ་ཡིག་གི་གཏན་འབེབས་གཞི་ལ་བཞག་སྟེ། ས་གནས་དེ་གའི་རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྣ་གཅིག་ཅན་ནམ། སྣ་མང་ཅན་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དང་དུས་མཚུངས་སུ། སྣ་མང་ཅན་གྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱིས་འོས་འགན་ལག་བསྟར་བྱ་དགོས་པར་མ་ཟད། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ལག་ལེན་དུ་གདབ་དགོས།”ཞེས་སོ།།
རྒྱལ་ཁབ་ཐུན་མོང་གིས་སྤྱོད་པའི་སྐད་ཡིག་དང་། གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཉ་ཉུང་མཉམ་བསྲེ་བགྱིད་པ་འདི་འདྲ་བ་ནི། སློབ་གསོའི་སྲིད་འཛིན་སྡེ་ཁག་ཅིག་དང་། ལྷག་པར་དུ་མཚོ་སྔོན་ལྟ་བུའི་མི་རིགས་མང་བོ་མཉམ་སྡོད་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་ནས་མི་འོས་པ་ཞིག་གོ། གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་དང་། སྲིད་གཞུང་ལས་ཁུངས་བར་དུ་སྨྱན་བྱེད་སྐབས་སུ་བཀོལ་པའི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཡིན་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་ལ་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་གཅིག་དང་། ཁ་ཤས་ལ་དུ་མ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།། (དཔེར་ན་རྒྱ་གར་ལྟ་བུའོ།)དེ་ལྟ་ནའང་། མི་རིགས་མང་བའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་སྤྱོད་པའི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང་། དེ་ནི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་འབའ་ཞིག་མིན་ནོ།།
༼རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽སུ་གསལ་བོར་བསྟན་དོན། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་གནས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་ས་ཁུལ་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིན་མོད། ཐོག་མར་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་གི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་དགོས། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་ལས་གཞན། རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ནི་སྣ་གཅིག་ཅན་ཡིན་གཤིས། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་གི་ས་ཁུལ་དུ་ས་གནས་དེ་གའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཐུན་མོང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་བཀོལ་ན་འོས། མི་རིགས་རྒྱལ་ཁབ་ལས་གཞན། མི་རིགས་གནས་སྤོར་རྒྱལ་ཁབ་དང་། མི་རིགས་མང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ཀྱང་གཅིག་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཀྱང་སྣ་མང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།
བཞི་བ། སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་ཡིད་རྟོན་པ་དངོས་གནས་ཡིན་ན། སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་དཀའ་ཁག་གི་གནད་དོན་བོད་སྐད་བོད་ཡིག་ལ་ཁག་དཀྲི་ས་ཡེ་ནས་མེད་དོ།།
ཝང་ཡེའུ་པོ་ཡིས“སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ཡུན་རིང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། རྨང་གཞི་ནས་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོ་བཅས་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་མ་ལག་གི་རྨང་གཞིའང་བཙུགས་ཡོད། དེ་མིན་རྒྱ་བོད་སྐད་གཉིས་ཡར་ལྡན་དུ་ཚང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་པ་བོ་དང་། རྗེས་མཇུག་པ་མང་བོ་ཞིག་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་ཡོད་པ་དེའོ།། སྐད་གཉིས་པ་དག་གིས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་འཐབ་ཕྱོགས་ཁག་ཏུ་ནུས་པ་ཆེན་པོ་བཏོན་དང་འདོན་བཞིན་པ་ཡིན་ན་ ‘ནུས་པ་དེ་དག་གི་ཚབ་གང་གིས་བྱ་ཐུབ’ཅེས་བརྗོད་ཡོད། ”
བཤད་སྲོལ་དེ་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་ལ། བདེན་པ་བདེན་དྲང་། དོན་དངོས་དང་ཡང་མཐུན་ཞེས་བརྗོད་ན་འགྲིག ང་ཚོ་རྒན་ཡོལ་གཞུང་འཛིན་པ་ཚོ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་ཡོད་ཚད་ཀྱི་དཔང་པོ་ཡིན་པ་ལས་གཞན། རྒན་རབས་པ་གང་མང་ཞིག་གིས་རང་གི་ཚེ་མཇུག་ཀྱང་དེའི་སླད་དུ་བཏང་བ་ཡོད་དོ།།
སློབ་གསོ་སྡེ་ཁག་གིས་བླ་མེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདི་འདྲ་མཐོང་བཞིན་དུ། ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་མེད་པར་གཏང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ལ་ཐུག་ཡོད་དམ། སྐད་ཡིག་ལ་གཙོ་ཕལ་ཅིའི་ཕྱིར་དབྱེ། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་བརྡ་རྒྱ་སྐད་ཡིན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། མི་རིགས་སློབ་གསོ་ཞེས་པ་རྨེག་མེད་དུ་བགྱི་དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན་ནམ། སྐད་གཉིས་སློབ་གསོས་བརྟུན་པ་ཆེར་བསྐྱེད་དང་། དཀའ་སྤྱད་བརྩོན་ཞིབ་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་འདི་འདྲ་ལ་སྡང་ཟུག་དང་རྩ་མེད་བྱ་དགོས་པ་གང་གི་ཕྱིར་དུ་ཡིན་ནམ། ང་ཚོས་བསྟུན་ཐབས་བྲལ་བ་ཞིག་ནི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་ཁྲོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་གང་མང་ཞིག་བོད་སྐད་ཡིག་“སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག”བགྱིས་པ་ལ་ཁག་དཀྲིས་ནས་ཡོད་པ་དེའོ།། དེ་ནི་རིས་གཅོད་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་། དཀྱེལ་ཡངས་མ་ཡིན་པའི་བསམ་བློ། དོན་དངོས་ཀྱིས་གཞི་འཛིན་ས་གཅིག་ཀྱང་མེད་པའི་འཆལ་གཏམ་འབའ་ཞིག་གོ།།
ཉེ་བའི་དུས་ཀྱི་༩-༡༩)རྔམ་སྟོན་ལས་འགུལ་ཐོག་མ་བྱུང་སའི་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་རོང་བོ་གྲོང་བརྡལ་ལ་ལྟོས་ནས་བཤད་ན། མཐོ་འབྲིང་སློབ་གྲྭ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བོད་དབྱིན་རྒྱ་གསུམ་ལ་ཐོས་པ་བྱེད་པ་ལས་གཞན། ཁུལ་དེའི་ཐུན་རིན་རྫོང་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་གི་མཐོ་འབྲིང་རིམ་པར་སྐད་ཡིག་ལ་མི་གཏོགས་པའི་སློབ་ཚན་དག་ཀྱང་བོད་ཡིག་གི་ལམ་དུ་ཁྲིད་བཞིན་ཡོད། རྨ་ལྷོ་ཁུལ་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་གིས་རྒྱ་བོད་སྐད་གཉིས་འཛིན་རིམ་སོ་སོའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཏུ་བདམ་ན་འགྲིག་པ་དེའོ།།
སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལག་ལེན་ཁྲོད་དུ་བདེན་དཔང་འདི་ལྟར་རྙེད་ཡོད་དེ། ཐུན་རིན་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་ཁུལ་སློབ་འབྲིང་ལས་རབ་ཏུ་གྱུར་བ་དང་། ཁུལ་སློབ་འབྲིང་གི་བོད་ཡིག་འཛིན་གྲྭ་དག་རྒྱ་ཡིག་འཛིན་གྲྭ་ལས་རབ་དང་ཕུལ་ཏུ་གྱུར་སོང་བ་ལག་ལེན་གྱི་དཔང་བོ་ཡིན་པས་འདི་ལ་གསེད་དགྲོལ་ཇི་ལྟར་བྱ། སླར་ཡང་བཤད་ན། རྨ་ལྷོ་དང་མཚོ་ལྷོ་གཉིས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་རིང་བོར་བོད་སྐད་ཀྱི་ལམ་དུ་སློབ་ཁྲིད་བྱས་པ་དང་། མཚོ་བྱང་། མཚོ་ནུབ། ཡུལ་ཤུལ་གསུམ་གྱིས་བོད་ཡིག་སློབ་ཚན་སྐད་ཡིག་སློབ་ཚན་ཁོ་ནའི་ངོ་བོར་བཞག་ཡོད། (ཡང་ན་བདམ་བྱའི་སློབ་ཚན)ཁུལ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་སྤུས་ཚད་ཀྱིས་ཕྱི་མའི་ཁུལ་གསུམ་ཟིལ་གྱི་མནན་སོང་བར་ཇི་ལྟར་འགྲེལ།
སློབ་ཁྲིད་སྐད་ཡིག་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་གནད་དོན་གལ་བོ་ཆེ་འདི་ནི། ཆེས་ཐོག་མར་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་སློབ་འབྲིང་དང་པོ་རུ་བཙུགས་སོང་ལ། ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་གསལ་བོར་མངོན་པ་ཞིག་ནི་ཉམས་མྱོང་རིང་ལུགས་ཞེས་སྨྲ་བ་དེའོ།།
བླ་ན་མེད་པའི་གྲུབ་འབྲས་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉམས་མྱོང་དག་འཕྲེད་བཅད་ཀྱིས་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་པར་དང་ལེན་མི་བྱེད་པའི་དགེ་སློབ་དང་། ཁྱིམ་བདག་དག་ལ་གུ་ཡངས་དགོངས་བཞེས་གནང་ན་རེད།
བཅིངས་འགྲོལ་རྗེས་ཀྱི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་དང་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་གནད་དོན་ཐད་དྲང་ལྡོག་ཕྱོགས་གཉིས་གའི་ཉམས་མྱོང་གཞི་རྩར་བཞག་ནས་བསམ་བློ་རེ་བཏང་ཚེ། “སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བསལ་འདེམས་དེ་དམངས་ཚོགས་ཀྱི་འདོད་མོས་དང་ས་གནས་དེ་གའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁོར་ཡིག་གིས་ཐག་གིས་གཅད་དགོས་ལ།”(༡༩༩༢ལོར་རྒྱལ་ཁབ་སློབ་གསོ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གཉིས་ཀྱིས་སྤེལ་བའི་༼མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ཤུགས་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་གནད་དོན་སྐོར་གྱི་བསམ་ཆར༽ལས།) ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་འཛིན་སྡེ་ཁག་རིམ་པའི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱིས་མི་སྒེར་གྱི་འདོད་མོས་གཞི་ལ་བཟུང་ནས་བརྗེ་སྤོར་བགྱིས་མི་ཆོག
གོང་གི་ཤེས་རྟོག་དང་བསམ་ཞིབ་ལ་རྐང་བཙུགས་ནས་ང་ཚོས་རེ་བ་ཁ་ཤས་གདོན་པར་བྱའོ།།
༡༽ སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་རྒྱ་སྐད་ཁོ་ན་བཀོལ་དགོས་པའི་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ཆོད་དོན་གློ་རྡེག་ཏུ་མཚམས་གཞག་དགོས།
༼རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽ཀྱི་དོན་ཚན་ཉི་ཤུ་བར། “ གལ་སྲིད། གོང་རིམ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད། གཏན་འབེབས། བཀའ་རྒྱ་དང་བཀའ་སློབ་སོགས་ མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་ཚེ། རང་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་གོང་རིམ་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཁུངས་ལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཏེ། བབ་བསྟུན་བཅོས་བསྒྱུར་བགྱི་བའམ། ལག་ལེན་དུ་མི་བསྟར་རྒྱུའི་ཆོག་མཆན་ཞུས་ཆོག དེ་བཞིན་དུ་འབྲེལ་ཡོད་གོང་རིམ་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་སྙན་ཞུ་འབྱོར་ནས་ཉི་མ་དྲུག་ཅུ་མ་འགྱངས་པར་ཡ་ལན་སྤྲོད་དགོས ”ཞེས་འཁོད་ཡོད།
ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དང་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཏུ། རྒྱལ་ཁབ་གོང་རིམ་གྱི་ཡིད་མཐུན་ཆོག་མཆན་མེད་པར་སྲིད་གཞུང་འགན་ནུས་སྡེ་ཁག་ཅིག་གིས་འདི་འདྲའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་དང་རྒྱབ་འགལ་ཏུ་གྱུར་པའི་སྒྱུར་བཅོས་བཏང་ཡོད་གཤིས། ང་ཚོས་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུར། རྒྱལ་ཡོངས་དམངས་ཆེན་དང་། ཞིང་ཆེན་དམངས་ཆེན། ཁུལ་དྲུག་གི་དམངས་ཆེན་གྱིས་མོས་མཐུན་མ་བྱས་གོང་། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དྲུག་གིས་གཙོ་བར་བྱས་པའི་མི་རིགས་འདྲེས་སྡོད་ས་ཁུལ་ཏུ་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་འདི་མཚམས་གཞག་དགོས། ཞིང་ཆེན་སློབ་གསོ་ཐེན་གྱིས་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་ལས་མི་བསག་རྒྱུ་དང་། མེ་སྟག་ཆུང་ཆུང་གིས་ཡངས་པའི་སྤང་ལྗོངས་མི་བསྲེག་རྒྱུར་རེ་བ་བྱས་ནས་ཡོད།
དེ་མིན་གློ་རྡེག་ཏུ་སྤྱི་བསྒྲགས་བྱས་ནས། བོད་ཁུལ་མང་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་དགོས་ངེས་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁེ་ཕན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་། ཁྲིམས་ལུགས། ཁྲིམས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་དང་རྨང་གཞིའི་སྲིད་ཇུས་སྣང་མེད་དུ་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྙན་གྲགས་ལ་གནོད་བསྐྱལ་བ། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་བརླིང་འགས་གཏོར་བྱས་པའི་བྱ་སྤྱོད་འདི་ནོར་འཁྲུལ་དུ་ཁས་བླངས་ནས་ངེས་པར་དུ་མཚམས་གཞག་དགོས།
༢༽ ཚན་རིག་ལ་བརྩི་འཇོག་དང་། ཆོས་ཉིད་གལ་ཆེན་དུ་ལྟ་བ་བཅས་ནི་དོན་དངོས་ཀྱི་རྐང་འཛུགས་ས་ཡིན་པས། བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཚན་དང་སྐད་ཡིག་རིགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་ཁྲོད་དུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཀྱང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས་བཀོལ་བ་དང་སྤེལ་བར་བྱ་བ་དང་།
མཚོ་སྔོན་ཀྱི་སྐད་གཉིས་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ལ་སྒམ་ནན་གྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱ་དགོས། ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་མི་རིགས་ཆེད་མཁས་པ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་གནས་སོ་སོའི་སློབ་གསོའི་ལས་གཉེར་བ་། ད་དུང་ཁྱིམ་བདག་གི་བསམ་འཆར་བཅས་གཞི་ལ་བཞག་ནས། ད་ཡོད་ཀྱི་བྱ་བའི་གྲུབ་འབྲས་དང་རྨང་གཞིའི་སྟེང་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོར་ལེགས་བཅོས་བྱ་བ་ཤུགས་སྣོན་བྱ་དགོས། སྐད་ཡིག་གཉིས་པ་ཡིན་པའི་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་ཆུ་ཚད་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བ་དང་། “སྐད་གཉིས་དགེ་རྒན”གསོ་སྐྱོང་བྱ་དགོས། བརྩི་བཀུར་དང་འགན་སྲུང་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེར་རྩིས་དངོས་རྫས་གསུམ་དང་། རོལ་དབྱངས། ལུས་རྩལ། མཛེས་རིས་སོགས་སློབ་ཁྲིད་བྱ་རྒྱུའི་སློབ་གསོའི་དབང་ཆ་ལག་ལེན་དུ་གདབ་པ་དང་། ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་བོད་ཁུལ་གྱི་སློབ་གསོའི་གནས་རིམ་དང་ཆུ་ཚད་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་དགོས།
“སློབ་མའི་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་ཆུ་ཚད་ཅུང་ཞན་པས”རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་ཤེས་ཚད་མཐོ་རུ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ནི། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་ཁྲིད་བརྒྱུད་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས་པ་ལས། ཚོད་ལྟ་ཁང་དང་རྩིས་རིག རི་མོ་འབྲི་བ། ལུས་རྩལ་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་སོགས་སྐད་ཡིག་སློབ་ཚན་མ་ཡིན་པའི་སློབ་ཚན་གྱིས་སྐད་ཡིག་གི་གནས་ཚད་མཐོར་འདེགས་གཏོང་མི་ཐུབ། སྐད་ཡིག་སློབ་ཚན་གྱི་འགན་ཁུར་ནི། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་འདེགས་ཆེད་ཡིན་ལ། རིག་གཞུང་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་འོས་འགན་ནི་བྱང་ཆ་ཅན་གྱི་སྐད་ཡིག་བརྒྱུད་ནས། སླ་བོ་དང་ཕན་ནུས་ཡོད་པའི་ངང་ནས་རིག་གཞུང་གི་ཤེས་བྱ་དང་སློབ་གསོ་ཐོབ་རྒྱུ་དེའོ།།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་དུ་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་བོད་ཡིག་ཆ་ཚང་སློབ་འབྲིང་དུ་བསྡུ་ལེན་བགྱིས་པའི་སྐད་གཉིས་དགེ་རྒན་ལས་བོད་དགེ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས། སློབ་ཚན་བཅུ་ཕྲག་ཅིག་གི་སྐད་གཉིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྙད་པ་དེ་དག་གིས་རྒྱ་སྐད་ལས་བོད་སྐད་མི་ཤེས་པས། སློབ་བུ་དག་གིས་ཚན་རིག་གི་སློབ་ཚན་སྐོར་ཅི་ཡང་ཤེས་ཀྱིན་མི་འདུག་ཅེས་པ་དེ་ལྟར་རེད་པས། མིག་སྔར་གྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཀྱང་རེད། (དེ་ལ་དྲི་བ་འདི་འདྲ་ཡོད་དེ། བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་ལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་སྐད་གཉིས་དགོས་པ་དེ་ཡིན་ན། རྒྱ་སྐད་དགེ་རྒན་ལ་སྐད་གཉིས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་མི་མཁོ་བ་ཅིའི་ཕྱིར། སྐད་ཡིག་གཅིག་གིས་སྐད་གཉིས་ཀྱི་འོས་འགན་སྒྲུབ་ཐུབ་བམ། འདི་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཤར་བགྲོད་ལམ་ལུགས་གང་ཞིག་ཡིན་ནམ)
རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གདེག་པའི་སླད་དུ། ང་ཚོས་རིགས་གཉིས་སུ་དགར་ན་འོས་ཤིང་འཚམས་ཏེ། གཅིག་ནི་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་དང་། གཉིས་ནི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་ཚུལ་ལོ།། དེ་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་བཀོལ་ནས་ཐག་གིས་གཅད་ན་འོས་ཏེ། སྐད་ཡིག་གི་ཚད་གཞི་ནི་ངེས་པར་དུ་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་ཁྲིད་བརྒྱུད་ནས་ཐག་གིས་གཅད་ན་ལས། དེའི་སླད་དུ་ཤེས་བྱ་གཞན་ཞིག་བཀོལ་ན་ག་དུས་ཡིན་ཡང་ཡར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་སྲིད་པའི་རེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།
༣༽ “མི་རིགས་སློབ་གྲྭར་མི་རིགས་སློབ་མས་རྒྱུགས་ལེན”གྱི་སློབ་བསྡུའི་གྲངས་འབོར་ངེས་པ་ཅན་དུ་བགྱིས་ཏེ། སྐད་གཉིས་སློབ་མའི་སློབ་རིམ་སྤར་བའི་བགྲོད་ལམ་དང་། ལས་ཞུགས་ཀྱི་ལམ་བུ་རྒྱ་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་ངང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཞུགས་ཐུབ་པར་ཤུགས་སྣོན་བྱ་དགོས། སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་མྱངས་པའི་སློབ་མའི་སློབ་རིམ་སྤར་ན་ཡང་བགྲོད་ལམ་གུ་དོག་ཅིང་། ལས་ཞུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཆུང་ཡང་། འདིའི་ཕྱོགས་སུ་སློབ་མར་འཁྲི་བའི་འགན་འཁྲི་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ།། འདིའི་འགན་འཁྲི་ནི་སྲིད་གཞུང་གིས་མཐོ་རིམ་སློབ་མ་བསྡུ་བའི་སྲིད་ཇུས་ལ་ཡོད་པའོ།།
སྐད་གཉིས་སློབ་མའི་སློབ་རིམ་སྤར་བར་དཀའ་ངལ་ཆེ་བ་དང་། ལས་ཞུགས་ཀྱི་གནད་དོིན་ཐག་གིས་གཅད་བསམ་ན་ནང་སོག་དང་། ཡན་པེན། (ཡན་པེན་ཁྲོ་ཞན་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། རྒྱ་ནག་གི་ཅི་ལིན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁུལ་ཞིག རྒྱལ་ས་ཅེ་ལན་ཡན་ཅེ་གྲོང་ཁྱེར། སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ། ༤༢.༧༠༠མི་འབོར་ཁྲི་༢༢༠ འདི་སྒྱུར་མཁན་གྱི་མཆན་ཡིན། )ཞིན་ཅང་། བོད་ལྗོངས་སོགས་ཀྱི་ལེགས་འགྲུབ་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་དང་། དམངས་ཚོགས་མགུ་བའི་ལས་ཀ་དག་ནང་འདྲེན་བྱས་ན་འོས།
༤༽ མི་རིགས་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་ཁྲིད་མཐོར་འདེགས་བྱ་བ་ཁས་ལེན་བྱས་ནས་ཡོད་པ་དག་ལག་ལེན་དུ་བཏབ་ནས། སྐད་གཉིས་བཅོས་སྒྱུར་ཐད་ལ་བཅངས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁྲལ་གྱི་ཁུར་བོ་གཙང་བསལ་བྱ་དགོས། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་རྒྱུན་བསྲིངས་ནས་ཆ་རྐྱེན་དང་། སྤུས་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་དགོས”ཞེས་པའི་བང་ཡེ་པོ་ཡི་སྐད་ཆ་འདི་འདྲ་བ་ནི་མི་མང་གིས་ནམ་ཞར་དུ་ཐོས་མྱོང་ཡོད་པ་ཅན་ཡིན་པས། སུན་སྣང་སྐྱེས་པའི་ཚད་དུ་བསླེབས་ཡོད།
ང་ཚོས་དངོས་སུ་བརྒྱུད་ནས་མཐོང་འོང་བ་ཞིག་ནི་ཞིང་ཆེན་གྱིས་མཚུངས་དཔེ་གཉིས་མཉམ་དུ་བགྲོད་ཐུབ་ཅིང་། སྐད་གཉིས་སློབ་གསོར་དམིགས་པའི་ལམ་གཉིས་ལུགས་གཅིག་གི་སློབ་གསོའི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་བཏོན། དེ་ནི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་བའི་ནང་རེད། སློབ་གསོ་དེས་དམིགས་ས་ནི་ཟི་ལིང་དང་། མཚོ་ཤར་གྱི་མི་རིགས་འདྲེས་སྡོད་ཀྱི་ས་གནས་སློབ་གྲྭ་དག་གོ། ས་ཁུལ་དེ་དག་ཏུ་རྒྱ་སྐད་སློབ་ཁྲིད་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཆིག་རྐྱང་ངང་བཞག་པ་རེད། རང་སྐྱོང་ཁུལ་དྲུག་ཏུ་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ལག་བསྟར་གྱིས་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བོད་སྐད་བྱས་པ་དང་། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ཆིག་རྐྱང་ཡིན་པའི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཏེ། ལོ་ངོ་སུམ་ཅུའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡ་རྫི་རྫོང་ལས་གཞན་པའི་མཚོ་ཤར་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ཞེས་པ་རྒྱ་མཚོའི་ཀློང་གི་ཁ་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏོ།། རྒྱུ་མཚན་ནི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་གི་དགེ་རྒན་ཞེས་པ་ནི་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་མི་འདུག་ཅེས་བསྙད་ན་རྫུན་དུ་མི་འགྲོ་བ་དེའོ།།
དེ་བས། རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་དང་ཁ་ཆེ་སོགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ཞེས་པའང་ཕྱི་རྫིག་ནང་སྟོང་གི་སར་ལྷུང་ཡོད་པའོ།། དེ་བས་སྐད་ཡིག་ཆིག་རྐྱང་བའི་སློབ་གསོ་ལ་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ཞེས་བསྙད་པ་ནི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་དེ་རྒྱ་སྐད་འབའ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ཐོག་མའི་ཁ་གཡར་དང་ཁག་དཀྲི་ས་ཞིག་ཏུ་གྱུར་དང་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པས། དོན་དངོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱས་འདི་ནི་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་སུ་མཐོང་ན་མི་འདོད་པའི་དོན་ངན་ཞིག་དང་། ནོར་འཁྲུལ་ངོས་ལེན་བྱ་དགོས་སའང་ཡིན་ནོ།།
ད་ལྟ། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་སློབ་གསོ་སྡེ་ཁག་གིས་རྒྱ་སྐད་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་སྤེལ་ན་བསམ་པའི་འདོད་བློ་ཤུགས་ཆེ་བས། ས་ཁུལ་འདི་དག་ཏུ་(མཚོ་ཤར་དང་། མཚོ་ནུབ་ཀྱི་གྲོང་དང་གྲོང་བརྡལ་དང་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་ས་ཁུལ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་འདུས་ཡོད)མི་རིགས་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་ཁྲིད་མཐོང་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ཟོལ་དུ་བྱས་ནས་རྩ་མེད་དུ་བཟོ་བའི་སྦྱོར་བ་བརྩམས་དང་རྩོམ་བཞིན་པ་ཡིན་ན། སྐད་ཡིག་འདྲ་མཉམ་ཞེས་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཚིག་དུམ་དེ་བེད་མེད་དུ་བཏང་བ་མ་ཡིན་ནམ།
ཞིང་ཆེན་སློབ་གསོ་ཐིན་གྱིས་ཁ་བཤད་དོན་གནས་ཀྱི་ངང་ནས་སྔོན་གྱི་དམ་བཅའ་གང་ཡིན་པ་ལག་ལེན་དུ་གདབ་རྒྱུ་དང་། བསམ་འཆར་འདི་འབྱོར་བའི་ཉི་མ་དྲུག་ཅུའི་ནང་ཟི་ལིང་དང་མཚོ་ཤར་ས་ཁུལ་ཏུ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་གི་དགེ་རྒན་བཀོད་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་དང་། “སྐད་ཡིག་གཅིག་གིས་སྐད་ཡིག་གཅིག་རྨེག་མེད་དུ་བཟོ་འདོད་མ་ཡིན་”པའི་བདེན་དཔང་ཁ་གསལ་གཏིང་གསལ་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། བོད་མི་དམངས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་ཡིད་ཆེས་བསྐྲུན་རྒྱུར་རེ་བ་ཤུགས་དྲག་པོ་བྱེད་བཞིན་པའོ།།
ཤུགས་དྲག་པོས་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུར།
རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་མཇུག་གི་དྲང་ལྡོག་གི་ཉམས་མྱོང་དང་བསླབ་བྱ་ལ་ཕྱིར་རྟོག་བྱས་ཏེ། རྒྱ་རིགས་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སོ་སོས་ཕན་ཚུན་ལ་དཀྱེལ་ཡངས་དང་བརྩི་བཀུར། སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་བཀོལ་སྤྱོད་བརྒྱུད་ནས་མི་རིགས་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཡུན་བརྟན་དུ་གཏང་རྒྱུ།
༼རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས༽ཀྱི་དོན་ཚན་ཞེ་དགུར། “མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་རང་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་རིགས་སོ་སོའི་མི་རིགས་ལས་བྱེད་པས་ཕན་ཚུན་གྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་དང་སློབ་གསོ་གཏོང་དགོས། རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པས་ས་གནས་དེ་གའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པས་རང་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་སློབ་སྦྱོང་དང་བཀོལ་སྤྱོད། ཆབས་ཅིག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཐུན་མོང་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱིན་པའི་སྤྱི་སྐད་དང་ཚད་ལྡན་ཡི་གེ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་དགོས”ཞེས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད།
ང་ཚོ་རྒན་ཡོལ་བ་རྣམས་ལོ་ན་གཞོན་དུས་སུ། བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པ་ཕལ་ཆེ་བས་བོད་སྐད་ཤེས་པ་ནི་དོན་དངོས་ཡིན་མོད། རིག་གསར་གྱིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ཐོས་པ་བྱ་རྒྱུར་བཀག་འགོག་བྱས་ཡོད་མོད། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་ནོར་འཁྲུལ་ངོས་ལེན་བྱས་ཡོད། ཡིན་ནའང་། ཚད་བརྒལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཐེབས་བཞིན་པའི་དུས་འདི་འདྲ་ལ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱིས་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་བསླབ་དགོས་པ་རྒྱུན་ལྡན་རེད་མོད། རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་མང་བོས་བོད་ཡིག་ཤེས་རྒྱུ་ཕར་ཞོག བོད་རང་གི་ལས་བྱེད་པས་ཀྱང་བོད་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་མི་བྱེད་ལ། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་གི་སྡེ་ཁག་ཏུའང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་ཚད་དུ་ཡོད། ད་དུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་གི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་དག་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚད་དུ་ལྷུང་ཡོད། དེ་བས་མི་རིགས་རང་སྐྱོིང་ས་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་བར་ལ་བག་ཆགས་ངན་པ་བཞག་དང་འཇོག་གིན་ཡོད། ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུ་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་ནོར་འཁྲུལ་འདི་ངོས་ལེན་དང་ཡོ་བསྲང་བྱས་ཏེ། སློབ་གསོའི་འཆར་གཞི་འདི་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་རྒྱུར་རེ་བ་ནན་མོ་ཞུས་པ་ཡིན།
༢༽ བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བ་ནི་སྐད་ཡིག་མང་བའི་རིག་གནས་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་དང་། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་སྲུང་འཛིན་གྱི་དགོས་པ་ཡོད་རྐྱེན་གུ་ཡངས་དགོངས་བཞེས་གནང་རོགས། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཆུ་ལས་རིང་ལ་བརྗོད་བྱ་མཚོ་ལ་ཟབ་རྐྱེན་འདིས་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་གི་ཤེས་རིག་བཏེགས་ནས་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྒྱ་གར་ནག་གི་ཤེས་རིག་གི་དཔལ་ཡོན་ཡང་སྲྲུང་འཛིན་བྱས་ཡོད་པས་སྐད་ཡིག་འདིའི་ཚབ་གང་དང་ཅི་ཡིས་ཀྱང་བྱ་མི་ཐུབ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྙི་མོའི་སྟོབས་ཤུགས་དགུང་ལ་འདེགས་བྱེད་ཀྱི་ཆ་ཤས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། རྒྱལ་སྤྱིའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཨང་རིམ་ཡོད་པའི་སྐད་ཡིག་གཅིག་ཀྱང་ཡིན། བོད་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་དགོས་མཁོ་ནི་ཕྱོགས་མཐའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ནང་དུའང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཀྱིས་ཆགས་ནས་ཡོད་པས་རྒྱལ་ནང་གི་གནད་དོན་ཙམ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།
དེང་སྐབས་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གནས་སྣ་མང་ཅན་དང་སྣ་འཛོམས་ཅན་དུ་གྱུར་དང་འགྱུར་བཞིན་པས་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་མིག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྐྱེད་ཚལ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད། དེ་དང་མཉམ་དུ་བགྲང་བྱ་གཉིས་ཙམ་འཁོར་ཟིན་ནའང་། ༣.༡༤དང་༧.༥དོན་རྐྱེན་གྱི་མེ་རོ་ད་དུང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མཐའ་ན་ཤི་མེད་པས། མི་མང་གི་སྐྲག་སྣང་འཚུབ་སྣང་དུས་གཅིག་གིས་གླེང་བཞིན་པ་ནི། ཀྲུང་དབྱང་གིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་སྲིད་དམ། བོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་དང་། མི་དམངས། སློབ་མ། རིག་གནས་དང་ཆོས་ལུགས། སྐད་ཡིག་བཅས་ལ་བཟུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་སྲིད་དམ་སོགས་བློ་དོགས་ཚབས་ཆེན་བྱེད་པའི་སྐབས་འདི་འདྲ་ལ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དེ་སློབ་ཁྲིད་སྐད་ཡིག་ཏུ་བཀོལ་མི་ཆོག་ཅེས་བསྒྲགས་ཚེ་ཟང་ཟིང་མི་བཟོ་བའི་ངེས་པ་མེད་པས། བདེ་འཇགས་དང་འཆམ་མཐུན་ལ་ཕན་པ་ལས་གནོད་པ་བསྐྱལ་ཡོད།
༣༽ སློབ་གསོ་དང་མི་རིགས་ལས་དོན་སྡེ་ཁག་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་གཞན་དག་གིས་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་བགྲོ་གླེང་གཏིང་ཟབ་བྱ་རྒྱུ་དང་། དེའི་མཚུངས་སུ་སྐད་དང་ཡི་གེ་གནད་དོན་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཉེར་ལེན་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་སྔོན་འགོག་དང་གཞི་རྟེན་འཚོལ་དགོས།
མཚོ་སྔོན་བོད་རིགས་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པ་ནི་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། བོད་རྒྱ་དང་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ཆེད་མཁས་པ་དང་། སློབ་གསོའི་ལས་དོན་པ། སྤྱི་ཚོགས་ལས་ཀ་བ་བཅས་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སློབ་གསོ་ཐིན་གྱི་གཏན་འབེབས་ལ་ཞིབ་འཇུག་མ་ནོར་བ་བྱེད་དགོས། བོད་ཁུལ་གྱི་སློབ་གསོའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པའི་རྒན་ཡོལ་གཞུང་ལས་པ་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་ཕྱོགས་སུ་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་དབྱེ་ཞིབ་གོ་བསྡུར་གནང་དགོས།
བརྟུན་པ་ཆེར་བསྐྱེད་ཀྱིས་བོད་རྒྱ་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་ཞིབ་འཇུག་གྲོས་བསྡུར་འདུ་ཚོགས་བསྡུ་རྒྱུ་དང་། སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་སྒྱུར་བཅོས་ཐད་ཀྱི་སྙན་ཞུ་དང་དཔྱད་རྩོམ་བསྡུ་རྒྱུ། (ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་ཉམས་མྱོང་དང་རྒྱལ་ནང་གི་མཐའ་མཚམས་དང་ནང་སོག ཞིན་ཅང༌། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས། ཀོས་ཀྲུག ཡུན་ནན་སོགས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཡང་འདུས་དགོས།)
བསམ་པ་རྣམ་དག་དང་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱིས་བསམ་འཆར་གྱི་གྲོས་འགོ་བཙུགས་ཏེ། བོད་རིགས་ལས་བྱེད་དང་། དམངས་ཚོགས། དགེ་སློབ་བཅས་ཀྱི་ཐལ་དྲགས་པའི་བསམ་འཆར་ལ་སྔོན་འགོག་དང་། མཇུག་འབྲས་མི་ལེགས་པ་འབྱུང་བར་བཀག་འགོག་བྱ་དགོས།
རིགས་སོ་སོའི་སྤུན་ཟླ་རྣམ་པས་རྒྱང་རིང་གི་དོན་ལ་བསམ་ནས་ཡུན་རིང་གི་འཆར་གཞི་འཛུགས་པ་དང་། དཀྱེལ་ཡངས་བབ་བརླིང་དང་། དཀྲོག་གཏམ་མི་སྒྲོག་པ་དང་། མི་ཉན་པ། མི་བཤད་པ་བཅས་ཀྱི་རྩ་དོན་སྙིང་ལ་བཅངས་ནས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱིས་སློབ་གསོར་ཕན་ནུས་བསྒྲུབ་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་དང་བབ་བརླིང་བརྟན་གསུམ་ཡོང་བར་བརྟུན་པ་བསྐྱེད་དགོས།
ཞེས་ཟི་ལིང་གི་གཞུང་འཛིན་དང་། སློབ་གསོའི་ལས་དོན་གཉེར་བའི་རྒན་ཡོལ་བ་སྐོར་ཞིག་གིས།
༢༠༡༠ ལོའི་ཟླ ༡༠ ཚེས ༢༤ ལ།
འབུལ་ཡུལ།
ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའུ།
རྒྱལ་ཡོངས་དམངས་ཆེན་མི་རིགས་ཆོས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།
རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།
རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།
ཞིང་ཆེན་རྒྱུན་ལས་ཁག ཞིང་ཆེན་དམངས་ཆེན།
ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་།
ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག
ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའུ།
ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་ཆོས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།
ཁུལ་དྲུག་གི་ཏང་ཨུ། དམངས་ཆེན། སྲིད་གཞུང་། སྲིད་གྲོས་དང་ཁུལ་དྲུག་གི་སློབ་གསོ་ཅུའུ