text:
རྩོམ་བྲིས་པ། ཧི་མ་ལ་ཡི་རྒྱལ་སྲས།
ད་ལན་འདི་ནས་(དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་དང་འབྲེལ་བའི་བོན་གྱི་བཀའ་ལུང་ཕྱོགས་བསྡུས་)ཞེས་པ་འདི་བསྒྲིགས་དགོས་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི། ཞྭ་དཀར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་གཙོ་བོ་རྣམ་མཁྱེན་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་མི་བོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུངས་ཟླ་དང་འབྲེལ་ཏེ། དེའི་རྗེས་འཇུག་དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའམ་ཡང་ན་ཧོར་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྟེ་འཁྲུངས་མཆོད་སྲུང་གཙི་བྱེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་དང་། ལུགས་དེ་དག་སྲིད་པ་ཆགས་པའི་གངས་རྒན་ལྟར་ལོ་རབས་བཅུ་ཕྲག་མང་པོའི་གོང་ནས་ཡོད་པ་ལས། མདང་དགོང་ཆགས་པའི་བ་མོ་ལྟ་བུའི་ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་བླ་སྤྲུལ་ག་གེ་མོས་བཟོས་གནང་བ་ཞིག་མིན་རྩང་། རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས། “ མཁས་རྣམས་མི་མཐུན་བདེན་དོན་ཀུན་ལ་ཡོད། །” ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ལུགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་ལུང་གི་ཚད་མ་གང་རྙེད་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འགོད་ཐུབ་ན་ཕྱི་རབས་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་རྩིས་རིག་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་འཐོག་གང་མང་ཞིག་ཡོང་བ་འདུག་སྙམ་པའི་ཀུན་སློང་གིས་གཞི་བཟུང་།
གནད་དོན་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་དེང་བོན་འབྲེལ་གླེང་སྟེགས་ཁག་ཏུ་ལུང་རིག་སྨྲ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཁས་དབང་ཚོས་བགྲོ་གླེང་རབ་དང་རིམ་པ་གནང་བཞིན་པར་མ་ཚད། ཁོང་རྣམ་པས་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྤྱད་དེ་གྱེར་བསྟན་རིན་པོ་ཆེ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གྱི་ཆེད་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཟླ་དང་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་རང་རེ་བོན་གྱི་བཀའ་ལུང་གང་མང་ཞིག་འཚོལ་སྒྲུབ་གནང་སྟེ། ཕན་ཚུན་བརྒྱུད་གཏོང་གང་མང་ཞིག་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་འདི་དག་གིས་དོན་གཉེར་ཅན་གང་མང་ཞིག་ལ་སྐོམ་པར་ཆུ་སྦྱིན་ལྟ་བུའི་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེར་སྐྲུན་བཞིན་འདུག་པས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ།
གོང་ཞུས་ལྟར་དྲ་སྟེང་ནས་ཕན་ཚུན་བརྒྱུད་བསྐུར་གནང་བ་གཅིག་པུ་མིན་པར་བཀའ་ལུང་དེ་དག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིག་ཐུབ་ན་ཕྱི་རབས་པ་རྣམས་ལའང་དེ་བས་ཕན་པ་འབྱུང་བར་གདོན་མི་ཟ་བས། གུས་པས་གསེར་སྲང་སྟོང་གིས་གཞལ་མི་ཐུབ་པའི་བཀའ་ལུང་འདི་དག་དྲ་སྟེང་དུ་ལ་འཐོར་ལུང་འཐོར་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད། བཀའ་ལུང་དེ་དག་གི་དཔེ་ཁུངས་དང་བཀའ་དང་བཀའ་བརྟེན་གང་ཡིན་སོགས་གསལ་པོ་གང་ཡོང་བཟོས་ཁུལ་ཞུས་ནས། དེ་དང་འབྲེལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ལས་ཀའི་བར་གསེང་རྣམས་སུ་གནད་དོན་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་ལུང་ཐ་ཐོར་གང་རྙེད་རྣམས་ཀྱང་མཉམ་དུ་བསྒྲིགས་ཏེ་རྒྱ་ཆེའི་དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་ལ་བོན་སྦྱིན་གྱི་ཕན་པ་ཅུང་ཙམ་རེ་འཐོག་པའི་ཀུན་སློང་གཙང་མ་ཞིག་འཆང་བཞིན་ཡོད།
གཤམ་དུ་བསྒྲིགས་པའི་རྒྱུད་རིམ་ནི་གོང་ཞུས་ལྟར་ཕྱི་རབས་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་རྩིས་རིག་སྨྲ་བ་རྣམས་གནད་འདི་དག་ལ་འཇུག་བདེ་བའི་ཆེད་ལས། རང་ཉིད་རེ་ཞིག་གཡས་ཕྱོགས་གཡོན་འཐེན་དང་། རང་བདེན་གཞན་རྫུན་ལྟ་བུའི་སྒྲུབ་ཕྱོགས་གང་ཡང་མེད་པས་དེ་ལུགས་ལྷན་རྒྱས་ནས་མཁྱེན་པ་གནང་དགོས། དེ་བཞིན་འདིར་མ་གསལ་བའི་ད་དུང་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའམ་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཚེས་དང་འབྲེལ་བའི་ལུང་གང་མང་ཞིག་ཡོད་སྟབས་ཁྱེད་རྣམ་པས་མུ་མཐུད་གཤམ་ནས་མཆན་འཇོག་པའང་ཡང་ན་གུས་པར་ཐད་ཀར་བཀའ་སློབ་གནང་རོགས། །
གུས་པའི་གློག་འཕྲིན། woserkham@gmail.com དང་། ཁིའུ་ཁིའུ། 1927810933@qq.com སྐད་འཕྲིན། himalayanprince ཡིན།
དགེ་མིང་པ་གཤེན་ཚེ་ཚང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་ནམ་དྲ་མིང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རྒྱལ་སྲས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ནུབ་ཕྱོགས་ཆུ་བོ་དྷོ་ནཱའོ་གཙང་པོའི་འགྲམ་དུ་གཟའ་མཇུག་གུང་གསེང་ཉིན་བྲིས། །
བཱ་ག་ཡངས་མ་ཀུན་འབྱུང་དབྱིངས་དག་གི་རྒྱུད། (བཀའ། གངས་ཏི་སེའི་བོམ་གཞུང་རིག་མཛོད། དེབ་ཨང་། ༡༣ )
(བཱ་ག་ཡངས་མ་ཀུན་འབྱུང་དབྱིངས་དག་གི་རྒྱུད་)ལས། “ སྔོན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མྱ་ངན་འདས་འོག མི་ལོ་ལྔ་བདུན་སྟག་གི་ལོ། །ཟླ་འབྱུང་དཀར་པོ་རྒྱལ་གྱི་བཅུ་གསུམ། རྒྱུ་སྐར་གྲངས་འཛིན་ལྡན་པ་མགོ། དུས་རིག་པ་གསལ་ཉི་མ་རྩེ་དྲོས། ། ” ཞེས་སོ། །
གཙང་མའི་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ། (བཀའ། ལྷ་སྲས་པར་མ། པོད། ༡༣༥ )
(གཙང་མའི་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་)ལས། “ དབྱར་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ། སྐར་མ་གནམ་མཐོང་ཉི་མ་ཕྱེད་ཡོལ་ལ་ཀླུ་ལྡང་བའི་དུས་སུ། དེ་ཡི་དུས་སུ་ཕྱོགས་འཚམས་ཁྱབ་པར་གནས་ཤིང་རྒྱུའོ། དེ་ཡི་དུས་སུ་རིག་ལྔ་ཀླུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞལ་དབྱེ་ལ། གཉེན་པོ་སྒོམ་པར་བྱའོ། མཆོད་ཅིང་བརྟན་པར་བྱའོ། གཙང་མའི་ལས་སྤྱོད་རྣམས་དང་དུ་བླང་པས་རབ་ཏུ་བསྲིད་དོ། རྒུན་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལས། སྐར་མ་སྨིན་དྲུག་ཉའི་ཉིན་ཕྱེད་མགོ་ཡོལ་ལ་ཀླུ་ཉལ་བའི་དུས་སུ། དེ་ཡའི་དུས་སུ་ཕྱོགས་འཚམས་སུ་ཁྱབ་པར་ཉལ་ལོ། དེའི་དུས་སུ་དྲག་པོའི་ལས་བྱས་གཏེར་བཞུགས་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པའི་མཆོད་པ་བཏང་། རིགས་ལྔ་ཀླུ་ཡི་དཀྱིར་འཁོར་དབྱིངས་སུ་བསྐྱེད་དོ། སྟོན་ཟླ་ར་བ་དང་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཉ་ལ། སྐར་མ་ཏ་དང་བྱ་བོ་ལ། ཀླུ་དར་བའི་དུས་སུ། དེ་ཡི་དུས་སུ་ཕྱོགས་འཚམས་ཁྱབ་པར་དར་རོ། དེའི་དུས་སུ་རིགས་ལྔ་ཀླུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞལ་ཕྱེས་ལ། གཉན་པོ་སྒོམས་པ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱའོ། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན་དང་འདྲ་བ་གསུང་བསྒྲགས་པར་བྱའོ། ། ” ཞེས་སོ། །
ཀླུ་ཡི་པང་ཀོང་ཀླུ་ཡི་སྙིང་བཅོས་འབུམ་ནག (བཀའ། ལྷ་སྲས་པར་མ། པོད། ༡༣༥ )
(ཀླུ་ཡི་པང་ཀོང་ཀླུ་ཡི་སྙིང་བཅོས་འབུམ་ནག་) ལས། “ ཀླུ་བོན་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་དད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཐང་ཆོད་ཉོན། །དབྱར་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་སྐར་མ་ནབས་སོ་ལ་བབས་པའི་ཚེ། །ཉི་མ་ཕྱེད་ཡོལ་ལ་ཀླུ་ལྡང་སྟེ། དེའི་དུས་སུ་ཕྱོགས་མཚམས་ཀུན་ཏུ་འགྱུའོ། །དེའི་དུས་སུ་གཙང་མའི་ཀླུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ཞལ་ཕྱེ་ནས་རིགས་ལྔ་གཉན་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གཙང་མའི་ལས་སྤྱོད་ལ་རབ་ཏུ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །མི་གཙང་བའི་ལས་སྤྱོད་ལ་རབ་ཏུ་སྤང་བར་བྱའོ། །རྒུན་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་སྐར་མ་སྨིན་དྲུག་གི་ཉི་མ་ཕྱེད་ཡོལ་བ་ལ་ཀླུ་ཉལ་ཏེ། དེའི་དུས་སུ་ཕྱོགས་མཚམས་ཀུན་ཁྱབ་པར་ཉལ་ལོ། །དེའི་དུས་སུ་གཏད་གཞུག་སྦྱིན་སྲེག་གི་ལས་བྱའོ། །རིགས་ལྔ་ཀླུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱིངས་སུ་བཀོད། སྟོན་ཟླ་ར་བ་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཉ་ལ་སྐར་མ་རྟ་ཆུང་དང་བྱ་བོ་ལ་ཀླུ་ཀུན་ཏུ་དར་ཏེ། དེའི་དུས་སུ་ཕྱོགས་མཚམས་ཁྱབ་པར་དར་རོ། ། ” ཞེས་སོ། །
གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ། (བཀའ། ལྷ་སྲས་པར་མ། པོད། ༡༣༥ )
(གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ། ལེའུ་ང་བདུན་པ། སྲིད་པའི་རྒྱལ་མོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་བྱ་བ་དེས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལ་ཞུས་པ་)ལས། “ ནམ་ཟླ་དུས་བཞི་ནི། དཔྱིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དྲོད་རྟ་བླ་ཙམ། དཔྱིད་འབྲིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྦ་ལྕག་ཙམ། དཔྱིད་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲོད་རྟ་མགོ་ཙམ། དབྱར་ཟླ་ར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐལ་བ་འགྲུམ། དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་བཟང་ས་བཏབ། དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྲ་ཉུང་བཏབ། སྟོན་ཟླ་ར་བ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བར་ཆར་པ་བྲི། སྟོན་ཟླ་རབ་ལ་སྙེ་མ་དང་ཞེ་ལུ་འབྱུང་། སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལ་སྐྱེད་པ་རྫོགས། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུང་ལ་རིགས་ངན་བྲ་བོ་བརྔ། དེ་ལས་ཕྱི་ན་ལྷག་པ་འོང་། ཐ་ཆུང་ཟླ་བ་མར་ངོ་ལ་འབྲས་རྩ། དེ་ལས་ཕྱི་ན་སྐམ། དགུན་ཟླ་ར་བ་ལ་འཁྱག་བྲེ་མོ་ཙམ་འབྱུང་སྟེ། རིགས་ངན་ཉུངས་མ་བཏུབ་ལ་བཏང་། དེ་ལས་ཕྱི་ན་ཁ་འཁོར་ཏེ་འཁྱག འབྲིང་པོ་ལ་དབང་ཐེབས་བྱ་སྟེ། ལྕགས་གཟེར་བས་དམ། དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུང་ལ་འཁྱགས་པས་རྒྱ་མཚོ་ཁ་ལས་མཁར་བརྩིགས་སུ་འདོད། ། ” ཅེས་སོ། །
བོན་རིན་པོ་ཆེ་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོའི་གཞུང་། (བཀའ། ལྷ་སྲས་པར་མ། པོད། ༡༣༦ )
(བོན་རིན་པོ་ཆེ་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོའི་གཞུང་)ལས། “ དེ་ནས་སྟོན་པས་བཀའ་བསྩལ་པ། དྲང་སྲངས་ཀར་མ་དགའ་བའི་ཞུས་སམ་གསོལ་པ་དེ་དེ་ལེགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་བདེ་བ་ཅན་དུ། དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫབ་གཉིས་ཡོད། དོན་དམ་པ་ལ་གཟའ་དང་སྐར་རྒྱུ་སྐར་གཉིས་མེ་དོ། །དེ་ཡོད་དམ་མེད་པ་ནི། ང་སྐྱེས་པའི་ཉིན་པར་འབྲུ་སྦྲང་དྲོད་ལས་གཤེར་བ་སྐྱེས་པའི་ཐ་མ་ལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཕྱི་ཕག་སྣ་ཚོགས་བརྒྱ་སྟོན་སྐྱེ་བ་བླང་པ་དང་འདྲ། དོན་དམ་པ་སྔོན་ལས་དབང་ཆེ་བས། ད་ཡང་སྔོན་གྱིས་ལས་འཕྲོ་བཟང་པོ་ཡོད་པས། སྐར་མ་རྒྱལ་ལ་བཙས་པའོ། །བླ་མ་ཆེན་གྲུབ་པ་ཐོབས་པའི་སྐར་མ་ཡང་རྒྱལ་ལོ། །བརླ་སྐར་ནི་རྒྱའི་སྐར་མ་སྨིན་དྲུག་ལགས། བོད་ཀྱི་སྐར་མ་མགོ་ལག་ཡིན། ལྷོ་བལ་གྱི་སྐར་མ་ཝ་ལགས། འཇང་གི་སྐར་མ་བོང་བུ་ལགས། ། ” ཞེས་སོ། ། (མ་དཔེ་ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད)
གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དོན་བསྡུས་ཆུང་ངུ་། (བཀའ། ལྷ་སྲས་པར་མ། པོད། ༡༣༦ )
(གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དོན་བསྡུས་ཆུང་ངུ་)ལས། “ དེས་གཟའ་སྤེན་པ་ནི་སྟོན་མི་རྒྱུ་བར་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ལ་རྒྱུའོ། །ཕུར་བུ་དབྱར་ཟླ་ར་བ་ལ་རྒྱུ། མིག་དམར་སྟོན་ཟླ་ར་བ་ལ་རྒྱུ། ཕྱི་མ་བཞི་ཟླ་བ་རེ་མོས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། ” ཞེས་སོ། །
གཙང་མའི་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ། (བཀའ། ལྷ་སྲས་པར་མ། པོད། ༡༣༥ )
(གཙང་མའི་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ་)ལས། “ དེ་ནས་སྲིད་པའི་དབང་བྱེད་པའི་ནི། ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་བཞིས་བྱེད་དེ། ནམ་ཟླ་དུས་བཞི་ལ་ཀླུའི་དབང་བྱེད་དེ། དུས་དེ་ཙམ་ན་དཔྱིད་ར་བ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་། ཐ་མ་གསུམ་ལ་ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དྲོད་འབེབ་ཀྱིས། དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ལ་དྲོད་པ་ལྕགས་ཅན་ཙམ་ཡང་འབེབསོ། དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལ་དྲོད་ལུག་མགོ་ཅིག་འབེབསོ། །དཔྱིད་ཟླ་ཐ་མ་ལ་དྲོད་གཡག་ཤད་ཙམ་ཅིག་འབེབསོ། །དེ་ནས་འཁྱགས་པ་ཡང་གཞུད་གྲོལ་ནས། དྲོད་ཀྱང་ལྡེམ་གྱིས་བཏངོ་། ། ” ཞེས་སོ། །(མ་དཔེ་ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད)
འདུལ་བ་སྤྱི་ལྟོས་འགོག་པ་སྡོམ་བྱེད་རྒྱུད། (བཀའ། ཀུན་སྣང་ཁྱབ་པའི་གློག་དེབ།)
(འདུལ་བ་སྤྱི་ལྟོས་འགོག་པ་སྡོམ་བྱེད་རྒྱུད་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ། དྲང་སྲོང་མ་ཡི་སྤྱི་དོན་བསྟན་པ་)ལས། “ སྟོན་དཔྱིད་ཉིན་མཚན་མཉམ་བཞིན་པར། ཉིན་མཚན་ཆ་བགོས་ཚད་ཟིན་བྱས་ལ། དྲོ་དང་གུང་གི་ཚད་ཟིན་མ་ཡོལ་གསོལ། དཔྱིད་དང་པོ་སྒྲོག་ལ་ཚེས་ནས་སྟ་རི་ལ་ཉ། དབྱར་དང་པོ་སྨིན་དྲུག་གིས་ཚེས་ནས་ལག་སོར་ལ་ཉ། སྟོན་དང་པོ་ནམ་ཐོང་ལ་ཚེས་སྟོང་དབྱུག་པ་ཉ། དགུན་དང་པོ་དཔུང་པས་ཚེས་སྨིན་དྲུག་ལ་ཉའོ། དཔྱིད་འབྲིང་པོ་སྐར་མ་བཅུ་བཞིས་ཉ་གོང་། ཉ་འོག་ཕྱེད་དང་བཅོ་ལྔའོ། །དཔྱིད་ཐ་ཆུང་སྐར་མ་ཉི་ཤུ་དགུ་ལ་རྫོགས། དབྱར་འབྲིང་པོ་མགོ་ལ་ཚེས་ཏེ་ལག་དབང་བ་འདྲ། སྐར་མ་ཕྱེད་དང་བཅོ་ལྔས་ཉ་རྫོགས། ཉ་འོག་བཅོ་ལྔ་ཅུང་མེད་ཙམ། དབྱར་ཐ་ཆུང་ཉ་གོང་སྐར་མ་བཅུ་དྲུག ཉ་འོག་ཕྱེད་དང་བཅོ་ལྔ་རྫོགས་སོ། །སྟོན་འབྲིང་པོ་དཔུང་པས་ཚེས། དབྱུག་པ་ཉ། སྐར་མ་བཅོ་ལྔ་ཉ། འོག་ཕྱེད་དང་བཅུ་བཞི་རྫོགས། སྟོན་ཐ་ཆུང་མཆུ་ལ་ཚེས། རྒྱལ་སྟོད་ཉ། ཉ་གང་སྐར་མ་བཅུ་དྲུག ཉ་འོག་སྐར་མ་བཅོ་ལྔ་རྫོགས་སོ། ། ” ཞེས་སོ། །
དུས་གསུམ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་མཛད་པའི་རྒྱུད་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་གཟེར་མིག་གི་མདོ།
(བཀའ། བོད་ཀྱི་གློག་རྡུལ་འཕྲུལ་དེབ་ཁང་གི་དེབ་གཟུགས།)
(དུས་གསུམ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་མཛད་པའི་རྒྱུད་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་གཟེར་མིག་གི་མདོ)ལས། “ རྩ་བཞི་འབྱུང་བ་བཞི་ལ་རྒྱུ། དར་གུད་ནམ་ཟླ་དུས་བཞིའི་ཁམས་ལས་འོང་། དཔྱིད་ཟླ་གསུམ་ལ་གློ་བ་རླུང་གི་རྩ་དར་ཞིང་རྒྱུའོ། །དབྱར་ཟླ་གསུམ་ལ་སྙིང་མེའི་རྩ་དར་ཞིང་རྒྱུའོ། །སྟོན་ཟླ་གསུམ་ལ་མཁལ་མ་ཆུ་ཡི་རྩ་དར་ཞིང་རྒྱུའོ། །དགུན་ཟླ་གསུམ་ལ་མཁྲིས་པ་སའི་རྩ་དར་ཞིང་རྒྱུའོ། ། ” ཞེས་དང་།
ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ འཕྲིན་ལས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་དོན་ལ། དང་པོ་གཞི་སླང་ཡོ་བྱད་བཙལ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །དཀར་ནག་བཀྲ་གསལ་འཁོར་བའི་རྩར། སྡེ་བརྒྱད་སེམས་ཅན་ཀུན་འདུས་པས། ཅུང་ཙམ་མཐའ་རུ་ཞེན་པར་བཅད། མུ་ཁྱུད་བདལ་པའི་མཚོ་འགྲམ་དུ། གཞི་བཙལ་གནས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་ནི། དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་བཅུ་བཞི་ལ། སྐར་མ་དབང་བསྒྱུར་ལག་དུས་སུ། ས་བཟུང་ཀུན་ཀ་དེ་རུ་འཚོགས། དེ་ལ་ཀོང་ཙེས་ལན་གསོལ་པ། གཏོ་བུ་འབུམ་སངས་མཁས་པའི་མཆོག ཤིན་ཏུ་རྩུབ་པའི་བཤའ་ལག་ལ། ཞི་རྒྱས་མཆོད་པ་ཅང་རུང་ངམ། དྲག་པོས་སྲིན་པོ་བསྒྲལ་བའི་དུས་ལགས་ན། གཏོ་བུའི་ཐུགས་ལ་འཁྲུལ་བ་ཅང་སྲིད་དམ། དེ་སྐད་ཅེས་ཀོང་ཙེས་གསོལ་པས། དེ་ལ་ཡང་གཏོ་བུས་གསུངས་པ། རྒྱུ་སྐར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལ། དབང་སྒྱུར་ལག་འདི་བསྔགས་པ་ཡིན། བཟང་ཡང་དབང་སྒྱུར་ལག་གིས་བཅོས་ཏེ། ཡང་ཡང་མང་པོ་བཤའ་བ་ཡིན་ཏེ་ཟློས། ངན་ཀྱང་དབང་བསྒྱུར་ལག་གིས་བཅོས་ཏེ། ཡང་ཡང་མང་པོར་བཤའ་བ་ཡིན་ཏེ་ཟློས། དེ་ཕྱིར་ལག་འདི་བཟང་ལ་ཡང་ཡང་ཟློས་ཏེ་འོང་བས་བསྔགས་པ་ཡིན། དེ་སྐད་ཅེས་གཏོ་བུས་གསུངས་པས་ཀུན་ཀྱང་རྟོག་པ་ཚིམ། དེ་རིང་བཅུ་བཞིའི་གདུགས་ལ་གཞི་བཟུང་ཡོ་བྱད་གསོག ནངས་པར་བཅོ་ལྔ་རྒྱལ་ལ་མཆོད་སྦྱིན་རྒྱས་པར་འབུལ་བར་གཅད། ། ” ཅེས་སོ། །
ཀུན་འབུམ་ཁྲ་བོ། (བཀའ། ཀུན་སྣང་ཁྱབ་པའི་གློག་དེབ།)
(ཀུན་འབུམ་ཁྲ་བོ་ལེའུ་དྲུག་པ། གཡུང་དྲུང་སྲིད་རྒྱས་ལུས་ཀྱི་ཀུན་འབུམ་བསྟན་པ་)ལས། “ ལོ་ལ་དགོངས་པ་བྱི་བ་སྟེ། །མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་མཐར་ཕྱིན་འགྱུར། །ཟླ་བ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ཡི། །ཟླ་བཅས་བདུད་དཔུང་འདུལ་བར་བྱེད། །སྐར་མའི་དམ་པ་རྒྱལ་གྱི་ནི། །བདུད་ལྔ་དབང་དུ་སྡུད་པར་ངེས། ། ” ཞེས་སོ། །
འདུལ་བ་གསང་ལུང་མ། (བཀའ། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་པར་མ།)
(འདུལ་བ་གསང་ལུང་མ་)ལས། “ རྒྱལ་བུ་དེ་ཡང་ལོའི་དང་པོ་སྙིང་པོ་ཤིང་ཕོ་བྱི་བའི་ཟླ་བ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་གྲངས་བཅོ་ལྔ། སྐར་མ་རྒྱལ་གྱི་རུ་གོང་། གཟའ་པ་སངས། དུས་ཚོད་མདུང་རྩེ་ཉི་མ་ཤར་ཙམ་ན། རླངས་དང་འོད་དང་ཆས་ནས་བྱོན་ནོ། ། ” ཞེས་སོ། །
བྱམས་འབུམ། (བཀའ། ཀུན་སྣང་ཁྱབ་པའི་གློག་དེབ།)
(བྱམས་འབུམ་གྱི་བྱམས་མ་ཆེན་མོ་དགྲ་ཡི་འཇིགས་སྐྱོབས་ཀྱི་གཟུངས་)ལས། “ ཡུལ་སྲིད་ཡུལ་ལྷ་མདངས་ན། ཡབ་ཡང་རྒྱལ་ལྷ་ཡི་རྒྱལ་པོ་དེས། ཁབ་སྟག་ཟ་ཧེ་ཏིང་མ་བཞེས་པ་ལ། སྲིན་ཛ་ལ་མེ་གདོང་བྱ་བ་ཞུགས་ནས། འཇིག་རྟེན་ཁམས་གསུམ་དུས་གཅིག་ཕུང་ལ་ཁད་དེ། འདུལ་བའི་གཉེན་དུ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་ཡི་སྤྲུལ་པའི་སྲས་ཅིག་རུམ་ནས་བཏང་བས། མེ་ཕོ་སྟག་གི་ལོ། དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ས་ཕོ་སྟག་གི་ཚེས་གཅིག ལྕགས་ཕོ་སྟག་གི་དུས་ཚོད། ཐོ་རངས་ཆུ་ཕོ་སྟག་གི་ཐང་ངམ། ཤིང་ཕོ་སྟག་གི་ཚེས་ན། ལྷ་སྲིན་གྱི་བུ་གཉིས་འཁྲུངས། ། ” ཞེས་སོ། །
གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བྱེད་གསོ་བྱེད་སྨན་འབུམ་དཀར་པོ།
(བཀའ། གངས་ཏི་སེའི་བོན་གཞུང་རིག་མཛོད། དེབ་ཨང་། ༥ )
(གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བྱེད་གསོ་བྱེད་སྨན་འབུམ་དཀར་པོ་)ལས། “ ལྔ་པ་དུས་བཞི་ཁམས་ལྔར་ཕྱེས་ནས་རྩི་བ་ནི། །དང་པོ་དུས་ཚོད་ཁམས་དང་རྩ་རུ་སྦྱར་བ་ནི། །དཔྱིད་དང་དབྱར་སྟོན་རྒུན་དུས་བཞི་དང་མཚམས། །རྩི་ཤིང་ཁ་འབུད་དུས་ནི་དཔྱིད་ཟླ་གསུམ། །བྱ་དང་ས་ག་ལག་སོར་ནམ་ཚོད་འཛིན། །བྱེལ་ཆུང་ཐེ་བས་དུས་ཚོད་འཛིན་པའི་དུས། །བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཤིང་ཁམས་མཆིན་རྩ་རྒྱུ། །འཕྲ་ལ་འཁྲང་སྟེ་ཐེ་བའི་སྐད་ལྟར་འཕར། །དབྱར་ཟླ་གསུམ་ནི་ཤིང་ལོ་འདབ་རྒྱས་ཆར་བབས་དུས། །བྲེ་དང་བོན་དང་སྒྲོག་གིས་ནམ་སྐྱེལ་ཏེ། །ཁུ་བྱུག་གསུང་སྒྲོགས་དུས་ཚོད་འཛིན་པའི་དུས། །བདུན་བཅུ་རྩ་གཉིས་སྙིང་རྩ་མེ་ཁམས་རྒྱུ། །སྦོམ་ལ་རིང་བ་ཁུ་བྱུག་སྐད་ལྟར་འཕར། །སྟོན་ཟླ་གསམ་ནི་རྩི་ཐོག་སྨིན་པའི་དུས། །ཁྲུམས་སྟོད་དབྱུག་པ་སྨིན་དྲུག་ནམ་ཚོད་འཛིན། །བྱིལ་ཆུང་ཅོ་ཀས་དུས་ཚོད་འཛིན་པའི་དུས། །བདུན་བཅུ་དོན་གཉིས་ལྕགས་ཁམས་གློ་རྩ་རྒྱུ། །ལྕོ་གའི་སྐད་ལྟར་ཐང་ལ་རྩུབ་པར་འཕར། །རྒུན་ཟླ་གསུམ་ནི་ས་འཁྱག་ཆུ་འཁྱག་དུས། །མགོ་རྒྱལ་རྟ་དང་གསུམ་གྱིས་ནམ་སྐྱེལ་དུས། །ཤ་བས་ངུ་སྐད་འཛིན་པའི་དུས་ཚོད་འཛིན། །བདུན་བཅུ་དོན་གཉིས་ས་འཁྱག་ཆུ་འཁྱག་ཆུ་ཁམས་མཁལ་རྩ་རྒྱུ། །འཇམ་ལ་འཁྲང་བ་མཐིང་རིལ་སྐད་་ལྟར་འཕར། ། ” ཞེས་སོ། །
དྲི་མེད་རྩ་མདོ། (བཀའ། ཀུན་སྣང་ཁྱབ་པའི་གློག་དེབ།)
(དྲི་མེད་རྩ་མདོ་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་མཚན་གྱི་ཐོག་མ་དང་བོན་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡང་སྙིང་སོགས་བསྟན་པ་)ལས། “ དེ་ཡང་དང་པོ་སྤྲུལ་པ་ནི་དུས་ཚོད་རྣམས་ཀྱི་འགོ་བོ་ནི། དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལགས་སོ། །ལོ་རྣམས་ཀུན་གྱི་དང་པོ་ནི་ང་རྒྱལ་བྱི་བའི་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལགས་སོ། །ཚེས་རྣམས་ཀུན་གྱི་འགོ་བོ་ནི་རྒྱལ་གཅིག་ཡར་ཚེས་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལགས་སོ། །སྐར་མ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་སྟོང་པ་ནང་བཅུད་སྨིན་པས་སྨིན་དྲུག་ཞེས་བྱ་བ་ལགས་སོ། །རི་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་དབུས་ཀྱི་རི་རབ་ལྷུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལགས་སོ། ། ” ཞེས་སོ། །
བདེན་པའི་མཛོད་ཕུགས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ལྡེའུ་མིག (སི་ཁྲོན་པར་མ།)
མཛད་པ་པོ། སྒ་སྟོན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན། (ཕྱི་ལོ་ ༡༢༣༧ འཁྲུངས།)
(བདེན་པའི་མཛོད་ཕུགས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ལྡེའུ་མིག་)ལས། “ གང་བ་ནི་ཕོ་ཟླ་དྲུག་སྟེ་ཞག་སུམ་ཅུ་རེའོ། །བོ་ནི་མོ་ཟླ་དྲུག་སྟེ་གླང་ལུག་བྱ་ཡོས་བཞི་ལ་ཞག་ཉེར་བརྒྱད་ལས་མེད། ཕག་སྦྲུལ་གཉིས་གདུག་པ་ཅན་ཡིན་པས་ཞག་རེ་ལས་མི་བོ་སྟེ་ཉེར་དགུ་རེའོ། །དེས་ན་ལོ་གཅིག་ལ་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུར་བརྩི་ཡང་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་མེད་པས། ཉི་མ་ལྡོག་པ་ལ་ཞག་བརྒྱད་རེས་ཕྱིར་ནུར་བ་ཡང་དེའི་གནད་ཀའོ། །ཡང་ལོ་གསུམ་ན་སྔར་མལ་ལ་ལྡོག་པའོ། །འཕར་བ་ནི་ཞག་ཆད་པ་ཟླ་བར་འགྲོ་བས་ཟླ་བ་ལྷག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལོ་གསུམ་རེ་ན་ཟླ་བ་ལྷག་པས་གདུག་པ་ཅན་བཞིའི་ལོ་ལ་ལྷག་པར་མངོན་ཏེ། དེ་ལ་ཁག་གཅིག་གིས་ཕག་སྦྲུལ་སྟག་སྤྲེའུ་བཞིའི་ལོའི་རང་རང་གི་ཟླ་ལ་ལྷག་པར་འདོད་དེ། དཔྱིད་དང་དབྱར་ལྷག་པ་དེ་མི་འཐད་པས། སྟོན་ར་བ་གཉིས་ཡོད་དེ་གཅིག་ལྷག་པས་ཕྱི་མ་དོར་བ་ཡིན་ཞེས་འགའ་ཞིག་གིས་འདོད་པ་དེ་འཐད་པར་མངོན་ནོ། །ཕྱེད་པྱེད་བརྩི་བ་ནི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པྱེད་ལ་གང་། ཕྱེད་ལ་བོ་བའོ། །རྒྱལ་ཉ་ར་བར་འདོད་པ་ནི་མདོ་ལགས་ཀྱིས་བཞེད་དོ། །མཆུ་ཉ་ར་བར་འདོད་པ་ནི་ཀླུ་འབུམ་གྱིས་བཞེད་དོ། ། ” ཞེས་སོ། །
གཤེན་གྱི་རྩིས་གསར་རྣམ་དག་ལས་སྔོན་འགྲོའི་ལེའུ་བློ་མུན་སེལ་བའི་འོད་རྣོན། (སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་ཡང་བཅུད། པོད། ༣༠ )
མཛད་པ་པོ། གཤེན་གྱི་དྲང་སྲོང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན། ( ༡༧༨༣ ལ་འཁྲུངས། )
(གཤེན་གྱི་རྩིས་གསར་རྣམ་དག་ལས་སྔོན་འགྲོའི་ལེའུ་བློ་མུན་སེལ་བའི་འོད་རྣོན་) ལས། “ ལོ་འགོ་འཛིན་ཚུལ་མང་ཡོད་ཀྱང་། །ཤིང་ཕོ་བྱི་བ་བསྟན་གཙོ་ཡི། །འཁྲུངས་ལོ་ཡིན་ཅིང་དཀར་ནག་རྩིས། །ཀུན་གྱི་ཐོག་མར་མཁས་ཀུན་བཞེད། །ཟླ་འགོ་ཁྱིམ་གྱི་ཐོག་མ་ལུག །ཡིན་ཕྱིར་ཁྱིམ་ཞག་ལུགས་ལ་ཡང་། །ལུག་ཁྱིམ་ནས་བཟུང་འདས་ཁྱིམ་བསྲེ། །དཀར་རྩིས་ནག་ཟླ་ནས་བརྩི་སྟེ། །འདས་ཟླ་བསྲེ་བའི་ལུགས་ལ་སོགས། །གཉིས་ཆར་ནག་ཟླར་འགྲིག་པ་དང་། །རགས་པ་རྙེད་དང་མྱུར་རྩིས་ཀྱི། །རེའུ་མིག་འགོ་ཟུག་སོགས་འགྲིག་ཕྱིར། །ནག་པ་ཟླ་བ་དཀར་རྩིས་པའི། །ཟླ་འགོ་བྱེད་པ་འཁྲུལ་མེད་ལུགས། །མཆུ་ཟླ་དཔྱིད་རར་འདོད་པ་ནི། །ཀླུ་འབུམ་དང་ནི་གསོ་དཔྱད་ལུགས། །ནག་རྩིས་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་དང་། །འཁྲུལ་བྲལ་གཟེར་མིག་མདོ་སོགས་དང་། །ཧོར་ལུགས་ཁུངས་གཙང་སོགས་མཐུན་པར། །རྒྱལ་གྱི་ཟླ་བ་དཔྱིད་རར་འདོད། །ཟླ་བའི་འགོ་ནི་དཔྱིད་ར་སྟག །ཞག་གི་འགོ་ནི་ཚེས་པ་གཅིག །དུས་ཚོད་འགོ་ནི་ནམ་ལངས་ཡོས། །རྒྱལ་ཟླ་སྟག་ལ་རྟ་ཟླ་ཡོས། །དེ་བཞིན་འབྲུག་སྦྲུལ་རྟ་ལུག་སོགས། །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་སྦྱར་ལ་བརྩི། ། ” ཞེས་སོ། །
གཤེན་གྱི་རྩིས་གསར་རྣམ་དག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་དྭངས་ཤེལ་ལྷུན་པོ། (སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་ཡང་བཅུད། དེབ་ཨང་། ༣༠ )
མཛད་པ་པོ། ཁྱུང་སློབ་༧ ཡོངས་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན། ( ༡༨༩༣ – ༡༩༦༧)
(གཤེན་གྱི་རྩིས་གསར་རྣམ་དག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་དྭངས་ཤེལ་ལྷུན་པོ་)ལས། “ ཞང་ཞུང་པ་དང་རྒྱ་ནག་པའི་ལུགས་དང་། ནག་རྩིས་ཕལ་ཆེར་དང་། མདོ་གཟེར་མིག་སོགས་ཀྱི་ཟླ་འགོ་དཔྱིད་ར་སྟག་གི་ཟླ་བ་འཁྲུལ་མེད། ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པ། ཁམས་ལྟོས། སྟག་གི་ཟླ་བ་ཆེ་ཆུང་བལྟ། གནམ་རྟགས་སུ་སྐར་མ་རྒྱལ་གྱིས་ནམ་སྐྱེལ། བར་རྟགས་སུ་རི་ལུང་ཀུན་འཁྱག ས་རྟགས་སུ་ཆུ་བྲན་བསྐམ། ༢༠་༡༩་༣༠ བཅུ་གཉིས་པའི་དབུགས་ཐོབ། གྲང་བའི་ངར་རྒྱས། གྲང་མོ་ཆུང་བ་ཟེར། ༢༡་༢༧ བཅུ་གཉིས་པའི་སྒང་གྲང་མོ་ཆེ་བ་ཟེར། ཤིན་ཏུ་གྲང་བའི་སྒང་། གྲང་ངར་སོད་ཚུད། ། ” ཅེས་སོ། །
བདེན་པ་བོན་གྱི་མཛོད་སྒོ་སྒྲ་འགྲེལ་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག (ལྔ་རིག་བོན་གྱི་སྙིང་གཏེར། པོད། ༢ )
མཛད་པ་པོ། ཁོད་སྤུངས་དྲན་པ་ནམ་མཁས་(ཕྱི་ལོའི་སྔོན ༩༡༤ འཁྲུངས།)
(བདེན་པ་བོན་གྱི་མཛོད་སྒོ་སྒྲ་འགྲེལ་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་)ལས། “ ཉི་མ་ཕྱེད་དང་ནམ་ཕྱེད་དང་། །ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་དཀྱུས་ཀྱིས་འཐེམས་སོ།། སྟོན་དང་ཞེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཧ་ནུ་ཝིང་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྙིང་པོ་སྤྲེའུ་ཡིས་འཛིན་ནོ། །དེ་སྐར་མ་བྱ་གསུམ་གྱིས་ཚེས་སོ། །ནམ་ཟླ་སྟོན་ར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་པོ་བྱ་སྒྲོག ཐ་ཆུང་ཁྱི་ཁྲུམས་སོ། །དང་པོ་ཞག་ལྷག་མ་བསགས་ཙམ་ན་ཚེས་གཅིག་ལ་སླུངས་སུ་ཆུད་ནས་དགུ་ལ་ལྡོག་གོ །དེ་ནས་བཅུ་ན་ཞུགས་ནས་བཅུ་དགུ་ན་ལྡོག་གོ །ཉི་ཤུ་ལ་ཞུགས་རྩ་དགུ་ལ་ལྡོག་པའོ། །དགུན་གྱི་ཞེས་པ་དུ་རེ་ཝིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྙིང་པོ་ཕག་གིས་འཛིན་ནོ། །སྐར་མ་དབྱུག་གུས་ཚེས། ནམ་ཟླ་དགུན་ར་བའོ། །འབྲིང་པོ་བྱི་བ་སྨིན་དྲུག ཐ་ཆུང་སྨལ་པོ་གླང་པོ། དེ་བཞིན་དུ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་གང་ཞེ་ན། སྙིང་པོ་སྟག་གིས་འཛིན་ནོ། །སྐར་མ་རྒྱལ་ལ་ཚེས་སོ། །ནམ་ཟླ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་པོ་ཡོས་བུ་སྟ་ཡིས་ཚེས། ཐ་ཆུང་འབྲུག་སྟེ་བྱ་ཡིས་ཚེས་སོ། །སླུངས་མལ་དབྱར་གང་ཞེ་ན། མུར་ཏི་ཝིང་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྙིང་པོ་སྦྲུལ་གྱིས་འཛིན་ནོ། །སྐར་མ་ནམ་འཐོངས་ཀྱིས་ཚེས་སོ། །ནམ་ཟླ་དབྱར་ཟླ་ར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་པོ་རྟ་ལག་སོར་གྱིས་ཚེས། ཐ་ཆུང་ལུག་བྲེ་ལ་ཚེས་སོ། །ཚེས་གཅིག་དགུ་དགུས་དུས་བཟུང་ཞེས་པ། ཚེས་གཅིག་དང་བཅུ་དང་ཉི་ཤུ་སླུངས་སུ་འཇུག་པའི་དུས་སོ། །དགུ་བཅུ་དགུ་ཉི་ཤུ་དགུ་ནི་ལྡོག་པའི་དུས་དེ་དཔྱིད་དེ་དང་འདྲའོ། །སྟོན་གྱི་གཅིག་བཅུ་ཉི་ཤུ་ཉིན་མཚན་རྗེ་བའི་དུས་སོ། །དགུ་བཅུ་དགུ་ཉི་ཤུ་དགུ་ནི་ཉིན་མཚན་མཉམ་པའི་དུས་སོ། །དབྱར་དེ་དང་འདྲའོ། ། ” ཞེས་སོ། །
ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ རྒུན་གྱི་སླུངས་སུ་ཆུད་པ་ནི། །ཞེས་པ། དགུན་ཟླ་གསུམ་གྱི་ཉི་མ་སླུངས་སུ་བསྐྱལ་ནས། དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ལ་ལྡོག་པའོ། །དེའི་མཚན་རྟགས་གང་ལ་འཛིན་ཞེ་ན། གེ་ཕག་ཡོར་ལྡེ་ཙེ་ཟེ་འཚོ། །ཞེས་པས་སྟོན་ཏེ། ལྷོ་ཤར་ནས་ལྷོ་ནུབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་སྐར་མ། ཕག་འདྲ་སྐྱིང་དམར་བྱ་བ་ལ་ཞོན་ནས། སླུངས་མལ་སྙོག་སྟེ། བདུད་ཡོར་ལྡེ་ནག་པོ་བྱ་བ་དང་ཉི་མ་སླུངས་འཇོམ་པས། སྐར་མ་དེ་ཡང་མུན་ཚབ་ཚུབ་དང་འགྲོགས་ནས་འཆར། མུན་འཇུག་དང་འགྲོགས་ནས་རྒས་སོ། །ཙེ་ཟེ་འཚོ་ཞེས་པ། རྣ་བ་ཕོ་ཁྱུ་མོ་ཁྱུ་འདྲེས་ཏེ་སྦྱོར་ཅིང་འཁྲིག་པའོ། །དེ་ལ་ལས་རྩུབ་མོ་གང་བྱས་བདུད་ཀྱི་དབང་དུ་འགྱུར་བའོ། ། ” ཞེས་སོ། །
སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཏན་ལ་དབབ་པའི་འགྲེལ་བ། (སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་ཡང་བཅུད། དེབ་ཨང་། ༣༧ )
མཛད་པ་པོ། འགྲོ་མགོན་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། (ཕྱི་ལོ་ ༡༡༩༨ – ༡༢༦༣)
(སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཏན་ལ་དབབ་པའི་འགྲེལ་བ་)ལས། “ གཉིས་པ་ལོ་བྱི་བ་ནི་ཞིབ་ཏིག་ནན་ཏན་གྱི་འགྲོ་དོན་མཛད་པའོ། །ཟླ་བ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ནི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དང་། ཚེས་བཅོ་ལྔ་ནི་ཟླ་གསང་ཐིག་ལེའི་དངོས་གྲུབ་དང་། སྐར་མ་རྒྱལ་ནི་བདུད་ལྔ་དབང་དུ་འདུས་པ་དང་། དུས་ནམ་ལངས་པ་ནི་སྟོན་པའི་རྒྱལ་ཐེབས་མིང་འཆད་པའི་དོན་ལ་དགོངས་པའོ། ། ” ཞེས་སོ། །
མཁས་པ་དཔལ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ། (སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་ཡང་བཅུད། དེབ་ཨང་། ༤༠ )
མཛད་པ་པོ། སྤ་སྟོན་འོད་གསལ་རྒྱལ་མཚན།
(མཁས་པ་དཔལ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་)ལས། “ ཨེ། སང་ཕོད་ཉི་མ་དེ་རིང་ཙམ་ན། །ཁྱོད་ལ་སྲས་ཞིག་འཁྲུངས་པ་སྟེ། །མི་ལུས་བསམ་ལེགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས། །ཟླ་བ་རྒྱལ་མཚན་ངོ་བོ་ཉིད། །ལོ་པཎ་ཆེན་པོ་འབྱོན་པ་ཡིན། །བོན་གྱི་བཀའ་རྒྱུད་གཤག་པའི་སྟ་རེ་ཡིན། །མིང་ཡང་མཁས་པ་དཔལ་ཆེན་བྱ་བ་ཐོགས་ཤིག་གསུངས། དེའི་ཕྱི་ལོ་འབྲུག་གི་ལོ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི། ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྐར་མ་རྒྱལ་སྟོད་ཀྱི། ཐོ་རངས་སྐྱ་རེངས་ཤར་བ་ལ་སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ། སྐུ་ལུས་མཚན་དང་ལྡན་པར་བྱོན་ནས་མཚན་ཡང་མཁས་པ་དཔལ་ཆེན་དུ་བཏགས་སོ། ། ” ཞེས་སོ། །
དྲང་དོན་མུན་སེལ་སྒྲོན་མ་གཤེན་རབ་མཛད་པ་མཐར་ཕྱུང་གི་གཟེར་བུ། (སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་ཡང་བཅུད། དེབ་ཨང་། ༢༡ )
མཛད་པ་པོ། བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ་(ཕྱི་ལོའི་སྔོན་ ༩༡༤ )སོགས།
(དྲང་དོན་མུན་སེལ་སྒྲོན་མ་གཤེན་རབ་མཛད་པ་མཐར་ཕྱུང་གི་གཟེར་བུ་)ལས། “ དེ་ཡང་ལོའི་དང་པོ་བྱི་བ། ཟླ་བའི་དང་པོ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ། ཞག་གི་དང་པོ་ཚེས་བཅོ་ལྔ་། སྐར་མའི་དང་པོ་རྒྱལ་གྱི་རུ་གོང་། དུས་ཚོད་ཀྱི་དང་པོ་ནམ་ལངས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་བཞེས་པ་སྟེ། འཁོར་རྣམ་པ་གསུམ་དང་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤྲུལ་ཏེ། སྔར་འདས་པའི་བསྟན་པ་བརྗེས། ཡབ་ཡུམ་ལས་སོགས་པ་འཁོར་དུ་འཁོད་པ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་པར་མཛད་པའོ། ། ” ཞེས་སོ། །
དྲང་དོན་མུན་སེལ་སྒྲོན་མེའི་འགྲེལ་བ། (སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་ཡང་བཅུད། དེབ་ཨང་། ༢༡ )
མཛད་པ་པོ། བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ་(ཕྱི་ལོའི་སྔོན་ ༩༡༤ )སོགས།
(དྲང་དོན་མུན་སེལ་སྒྲོན་མེའི་འགྲེལ་བ་)ལས། “ ཁྱད་པར་གྱི་དགེ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཐུན་མོང་གི་དགེ་བ་ཅི་དང་ཅི་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད། ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་རྟ་པའི་ཟླ་བ་ལ་བྱ། བྱ་རྦོ་ཆུའི་ཟླ་བ་ལ་བྱ། དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུང་འབྲུག་གི་ཟླ་བ་ལ་བྱ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟ་པ་ལ་ཞང་ཞུང་སྟོང་རྒྱུང་མཐུ་ཆེན་གྲོངས་པའི་དུས་སུ། མུ་སྟེགས་ཀྱི་སྟོན་པ་དང་ནང་པ་གཉིས། དང་པོར་རྩོད་པ་བྱས། དེ་ནས་སྒྱུ་རྩལ་འགྲན། དེ་ནས་ཆོ་འཕྲུལ་སྤྲུལ་པ་འགྲན། དེའི་སྡོང་གཏབ་བའི་དགེ་བ་འདི་བྱེ་བ་ཁྲི་འགྱུར་དུ་གསུང་། ཆོ་འཕྲུལ་འབྲིང་བ་བྱ་རྦོ་ཆུའི་ཟླ་བ་ལ། སྔོན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ། དགེ་བ་རྒྱས་པར་སྤེལ་བའི་དུས་སུ། ལོག་ལྟའི་བདུད་རིགས་ཀྱི་སྡེས་དགེ་བ་ལ་བར་དུ་བཅད་ནས། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་མཚན་ལྡན་གྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་དགེ་བ་རྒྱས་པར་སྤེལ་ནུས་པ། སྟོང་སྤྲུལ་ནས་ལོག་ལྟའི་དམག་ཟློག་པའི་དུས་ཡིན་པས་ཚོགས་ཆེའོ། །ཆོ་འཕྲུལ་ཆུང་བ་དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུང་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་རབ་མཛེས་ཀྱི། བཙུན་མོ་མེ་ཏོག་མཛེས་ལྡན་མ་བྱ་བ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ལུས་ལ་འཕྲོ་བ་གཅིག་ཡོད་པ་བདུད་ངམ་རྗེ་ནག་པོས་འཕྲོགས་པས་རྒྱལ་པོས་ཡུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོན་པ་གྲུབ་ཐོབ་རྣམས་སྤྱན་དྲངས་ནས། ལྷ་དང་བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་འདྲེ་ཡིས་ཉི་ཟླ་བསད། མུན་པའི་སྨག་གཏིབས། མཚོན་དང་མུ་གེ་དང་། ནད་རིམས་ཀྱི་བསྐལ་པ་བྱུང་། རེས་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་གྲོངས་ཞིང་སྒྲ་ཆེན་པོ་གྲགས་པ་དང་། ཀླུའི་ཕོ་བྲང་འཁྲུག དྲེག་པ་ཅན་རྣམས་ཚར་བཅད་ཅིང་ས་ཆེན་པོ་གཡོས་པར་བྱུང་པས། དེ་རྣམས་ཀྱི་དུས་སུ་དགེ་བ་ཅི་དང་ཅི་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་བྱེ་བ་ཁྲི་འགྱུར་དུ་གསུངས་སོ། ། ” ཞེས་དང་།
ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ ཡང་སྟོན་པ་བྱོན་པའི་དུས་ནི། ལོ་བྱི་བ་ཟླ་བ་རྟ་པ། སྐར་མ་རྒྱལ་གྱིས་ཁོངས་སུ་བྱོན་པའི་དུས་སུ་ཚོགས་ཆེ། འདས་པའི་དུས་སུ་དགུན་ཟླ་ར་བའི་གནམ་སྟོང་ཡིན་པས་ཚོགས་ཆེའོ། །བསྟན་པ་བཞག་དུས་དཔྱིད་ཟླར་བའི་ཉ་ཡིན་པས་ཚོགས་ཆེའོ། །གདུང་སོབ་བྱོན་དུས་སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུང་གི་ཚེས་བརྒྱད་ཡིན་པས་ཚོགས་ཆེའོ། ། ” ཞེས་སོ། །
མན་ངག་གནད་ཀྱི་རྫོང་འཕྲང་ཀུན་གསལ་ཉི་འོད་རྒྱན། (གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་པར་མ།)
མཛད་པ་པོ། ཞང་བོད་རིག་འཛིན་རྣམས།
སྟག་གཟིགས་རྒྱ་གར་ཞང་བོད་ཀྱི་རིག་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་པའི་(མན་ངག་གནད་ཀྱི་རྫོང་འཕྲང་ཀུན་གསལ་ཉི་འོད་རྒྱན་)ལས། “ དགོངས་ཚད་ལྔ་ནི། ལོ་ཡི་འགོ་བོ་ཤིང་ཕོ་བྱི་བ་ལ་དགོངས། ཟླ་བའི་དང་པོ་སྟག ཞག་གི་སྙིང་པོ་བཅོ་ལྔའོ། དུས་ཚོད་ཀྱི་དང་པོ་ནམ་ལངས། སྐར་མའི་དམ་པ་རྒྱལ་གྱི་རུ་གོང་ལ་དགོངས་ནས་བྱོན་ཏེ། །” ཞེས་དང་།
ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ ཁྱད་པར་ནི། ལོ་གཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་ཚོད་བཞི་སྟེ། སྔགས་པས་དཔྱིད་ར་བ་རྒྱ་རྩིས་བས་འབྲིང་པོ། ཝ་ཉ་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་རྟ་ཟླ། མེ་ཏོག་ཨུ་དུ་འབར་འདྲ་སྐྱེས་དུས། ཚེས་གཅིག་ནས་ཉ་ཡི་བར་ལ། བསྟན་པའི་རྒྱང་འབྲེ་བྱེད་པ་སྟེ། ཞང་ཞུང་སྟོང་རྒྱུང་གྲོང་བའི་དུས་ཡིན་པས། འགྱུར་ཆེ། སྔགས་པས་དཔྱིད་ཐ་ཆུང་རྒྱ་རྩིས་ཀྱི་དབྱར་ར་བ། མེ་ཏོག་སེང་མ་སྐྱེ་བའི་ཟླ་བ་ལ་ལྷ་དང་བདུད་བརྒྱ་འབྲེལ་བའི་དུས། དེའི་ཚེས་བརྒྱད་ལ་སྟོན་པ་གསང་འདུས་ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པའི་དུས་ཡིན། ཉ་ལ་སྐུ་བལྟམ་པ་དང་། ཉི་ཤུ་གཉིས་ལ་བཀའ་བསྒྲག་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ཡི་ཉ་ལ་སངས་རྒྱས་པ་དང་། གནམ་སྟོང་ལ་མྱ་ངན་འདས་པ་ལྔ་ཚང་བས་དུས་གཉན། སྔགས་པས་དབྱར་འབྲིང་པོ། རྒྱ་རྩིས་ཀྱི་དབྱར་ཐ་ཆུང་། མེ་ཏོག་ཁུག་ཆོས་སྐྱེས་པའི་ཟླ་བ་ལ། ཚེས་གཅིག་དང་བརྒྱད་ཀྱི་བཅུ་གཅིག་ལ། འཁོར་ཕྱི་ནང་དང་འབྲེལ་པ་ལ། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྒྲགས་པའི་པེའུ་ཙེ་གསུམ་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་དུས་ཡིན་པས་གཉན། སྔགས་པས་སྟོན་ར་བ། རྒྱ་རྩིས་ཀྱི་འབྲིང་པོ། རྩི་སྣོམ་མེ་ཏོག་རྒྱས་པའི་དུས་ལ། ཉི་ཤུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉིན་ཞག་ཕྲུག་གཅིག་ལ། སྟོན་པས་ལོག་ལྟ་བདུད་རིག་འདུལ་བའི་ཡིན་པས། གཉན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི། དུས་ཀྱིས་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བཞི་དེའི་ཚད་དེ་ལ། དགེ་བ་ཅི་བྱས་ཁྲི་འགྱུར་དུ་འགྲོའོ། །ཡང་ཁྱད་ནི། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་དུས་ཏེ། ལོ་ཤིང་ཕོ་བྱི་བ། ཟླ་བ་སྔགས་པས་རྒུན་ཐ་ཆུང་། རྒྱ་རྩིས་ཀྱི་དཔྱིད་ར་བ། ཚེས་བཅོ་ལྔའོ། །སྐར་མ་རྒྱལ། དུས་ཚོད་ནམ་ལངས་པའོ། །སྔགས་པས་སྟོན་འབྲིང་པོ། རྒྱ་རྩིས་པ་ཐ་ཆུང་གི་ཚེས་བརྒྱད་ལ། བསྟན་པ་བཞག་པ་དང་། གདུང་ཚོབ་མུ་ཆོ་བྱོན་པའི་དུས་སོ། །སྔགས་པས་སྟོན་ཐ་ཆུང་རྒྱ་རྩིས་ཀྱི་རྒུན་ཟླ་ར་བའི་གནམ་སྟོང་ལ། མྱ་ངན་འདས་པའི་དུས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་དགེ་བ་ཅི་བྱས་འབུམ་དུ་འགྲོའོ། ། ” ཞེས་སོ། །
ཡོངས་རྩེ་ཀློང་ཆེན་གྱི་འགྲེལ་བ། (གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་པར་མ།)
མཛད་པ་པོ། སྐྱབས་སྟོན་རིན་ཆེན་འོད་ཟེར། ( ཕྱི་ལོ་ ༡༣༥༣ འཁྲུངས། )
(ཡོངས་རྩེ་ཀློང་ཆེན་གྱི་འགྲེལ་)ལས། “ གཉིས་པ་ཁྱད་པར་ནི། ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་ཟླ་བ་གསུམ་མོ། སྟ་(རྟ་)པའི་ཟླ་བ་དང་། བྱ་སྦོ་ཆུའི་ཟླ་བ་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུང་འབྲུག་གི་ཟླའོ། དེ་ཡང་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེ་བའི་ཟླ་བ་གཉིས་ནི་སྟ་པ་དང་བྱ་སྦོ་ཆུའི་ཟླ་བ་གཉིས་སོ། ། ” ཞེས་དང་།
ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ དགོངས་ཚད་ལྔ་ནི། ལོའི་འགོ་བྱི་བ་ལ་དགོངས་པ་དང་། ཟླ་བའི་འགོ་བོ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་དང་། སྐར་མའི་དམ་པ་རྒྱལ་གྱི་རི་གོང་དང་། ཞག་གི་སྙིང་པོ་ཚེས་བཅོ་ལྔ་དང་། དུས་ཚོད་ཀྱི་དང་པོ་ནམ་ལངས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །དེ་དག་གི་རྒྱས་བཤད་ནི་མདོ་ལྟར་རོ། །འདས་དུས་ནི། སྐུ་ཚེ་མི་ལོ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སྟེ། བསྒྲགས་བྱང་ལས། སྐུ་ཚེའི་ཚད་ནི་བོད་ལོ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ། གསུངས་སོ། །ཆུ་མོ་ལུག་གི་ལོ་དགུན་ཟླ་ར་བའི་གནམ་སྟོང་ལ་འདས་པའོ། །བསྟན་པ་སྤེལ་དུས་ནི། དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཉ་ལ་བསྟན་པ་རྣམ་གསུམ་རྗེས་སུ་བཞག་པའོ། །གདུང་སོབ་མུ་ཆོ་བྱོན་དུས་ནི། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུང་གི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བྱོན་པ་ནི་མདོ་ལས་གསུངས། ཚེས་བརྒྱད་ལ་བྱོན་པ་ནི་དྲང་དོན་ལས་གསུངས་པའོ། ། ” ཞེས་སོ། །
སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་དུས་ལ་དཔྱད་པ། (ཡོངས་འཛིན་གསུང་འབུམ། དེབ་ཨང་། ༤)
༧སྨན་རིའི་ཡོངས་འཛིན་སློབ་དཔོན་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག (ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༦ འཁྲུངས།)
(སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་དུས་ལ་དཔྱད་པ་)ལས། “ གཞན་ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལོ་ཡི་མཇུག་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པ་ཡིན་པས། འདིར་མི་འཁྲུངས་སོ་ཞེས་པའང་འདུག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ལོ་ཡི་མཇུག་དེ་རང་གི་ལོག་བློས་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་དུས་འཁོར་གསོ་དཔྱད་རྒྱ་རྩིས་ཧོར་བོད་སོགས་ཀྱིས་དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུང་། སྐར་རྩིས་རྒྱ་གར་སོགས་ཀྱིས་དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ། རྒྱུད་སྡེ་འགའ་དང་། ནག་རྩིས་འཐོར་བུ་བ་ཁག་ཅིག་གིས་ལོ་འགོ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང་། འབྱུང་རྩིས་པས་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོར་འདོད་པ་སོགས་ཡོད་པས་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་འགོག་པར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཟླ་བ་དང་པོ་ལ་ཡང་། དུས་འཁོར་གསོ་དཔྱད། རྒྱ་རྩིས་ཧོར་ཞེས་པ་འདི་ནི་སོག་པོ་ལ་བརྗོད། བོད་སོགས་ཀྱིས་དཔྱིད་ར་དང་། སྐར་རྩིས་རྒྱ་གར་སོགས་ཀྱིས་དགུན་ཐ། འབྱུང་རྩིས་དཔྱིད་ཐ་སོགས་འདོད་པས་ངན་རྟོག་གིས་མཐའ་ཅིག་ཏུ་ལོ་མཇུག་ཏུ་བཟུང་བ་དང་དེར་སངས་རྒྱས་མི་འཁྲུངས་པ་སོགས་འདོད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཆུང་ངོ་། །ཡང་ཁྱུང་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་དུས་སྦྱོར་དང་བསྟུན་ཏེ་རྒྱལ་གྱི་རྐང་པ་དང་པོ་ལ་སངས་རྒྱས་འཁྲུངས་པས་རྒྱལ་གྱི་རུ་བ་གོང་མ་ལ་འཁྲུངས་ཞེས་བསྟུན་པར་མཛད་འདུག་མོད་ཀྱང་། དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཆུང་སྟེ། མདོ་ཡི་ལུང་གིས་དངོས་སུ་ཟླ་བའི་ཉ་སྐར་རྒྱལ་ལ་བཤད་པ་མཛད་པ་མ་གཏོགས་དུས་སྦྱོར་དང་བསྟུན་པའི་ཚུལ་སོགས་ཀྱིས་བཤད་པ་མིན། འོན་ཀྱང་ཟླ་བའི་ཉ་སྐར་རྟ་པ་ཡིན་ཚེ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་འཁྲུངས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྒྱལ་ལ་མཛད་པ་བཞིན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡང་སྨྲ་དགོས་སོ། །འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་གཟིགས་ཏེ་གཤེན་གྱི་མཁས་གྲུབ་ཤི་ལ་དྷྭ་ཛ་དང་། ཡོངས་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ནན་གྱིས་ལུང་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདས་མཆོད་ཟླ་བ་དགུ་པའི་གནམ་གང་དུ་འབེབས་པའི་ཕྱིར། །” ཞེས་སོ། །
གླེང་གཞི་བསྟན་པའི་འབྱུང་ཁུངས། (གངས་ཏི་སེའི་བོན་གཞུང་རིག་མཛོད། དེབ་ཨང་། ༡ )
མཛད་པ་པོ། ཁྱུང་པོ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། ( ཕྱི་ལོ་ ༡༣༢༨ འཁྲུངས། )
གླེང་གཞི་བསྟན་པའི་འབྱུང་ཁུངས་ལས། “དེ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་ས་ནོན་ནས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་སྟོན་པར་བྱོན་ཏེ། དགོངས་ཚད་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་ནས། ལོ་ཤིང་ཕོ་བྱི་བ། ཟླ་བ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ། སྐར་མ་རྒྱལ། དུས་ཚོད་ནམ་ལངས་པ་ལ་འཁྲུངས་པས། ལོ་གསར་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་རྒྱལ་གྱི་ཉ་ལ་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་དེའོ། །” ཞེས་སོ། །
དཔྱད་གསུམ་དག་རྩིས་བསྐལ་སྲིད་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས་ཞག་གསུམ་རྩིས་གཞུང་ནམ་མཁའི་གཏེར་མཛོད། (ལྡི་ལིའི་པར་མ།)
མཛད་པ་པོ། ཁྱུང་སྤྲུལ་འཇིགས་མེད་ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེའམ་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ། (ཕྱི་ལོ ༡༨༩༧ འཁྲུངས། )
དཔྱད་གསུམ་དག་རྩིས་བསྐལ་སྲིད་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས་ཞག་གསུམ་རྩིས་གཞུང་ནམ་མཁའི་གཏེར་མཛོད་ལས། “ ལོ་རྒྱལ་འབྱུང་ལྡན་དང་པོ་ཤིང་བྱི་ཡི། །དཔྱིད་ར་མེ་སྟག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ། །ཞིན་ཞག་རེས་གཟའ་ལྷ་ཡི་བླ་མ་སྟེ། །ཟླ་སྐར་རྟ་པ་ཉི་སྐར་མོན་དྲེ་དང་། ། ” ཞེས་སོ། །
རྣམ་དག་འདུལ་བའི་རྣམ་བཤད་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ། (སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་ཡང་བཅུད། དེབ་ཨང་། ༡༣ )
མཛད་པ་པོ། ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན། (ཕྱི་ལོ་ ༡༨༡༣ – ༡༩༧༠)
(རྣམ་དག་འདུལ་བའི་རྣམ་བཤད་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་)ལས། རྗེའི་རྣམ་ཐར་སྐབས། “ དང་པོ་འཁྲུངས་པའི་ཡུལ་ནི། གངས་ཅན་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་མོ་རོང་དུ། སྟོན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས་མཆོག དམུ་རྡོ་གཡུང་དྲུང་ལྷ་གཉན་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལག་གཉན་རྗེ་གབ་ཏོག་ཤ་བ་རིའི་ཞོལ་ཆུ་ཆེན་དང་རབ་བརྟན་གྱི་ཞིང་ཁམས་སྟེང་ཅོག་ཞེས་བྱ་བར། ཡབ་རྒྱུའི་བོན་བཞི་ལ་མཁས་པ་དབྲ་རིགས་ཀླུ་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡུམ་མཁའ་འགྲོའི་མཚན་རྟགས་དང་ལྡན་པ་རིན་ཆེན་སྨན་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ། དབང་ལྡན་ཞེས་པ་མེ་ཕོ་སྤྲེལ་གྱི་ལོ་ལ། དཔྱིད་ར་སྟག་ཟླའི་ཡར་ཚེས་ལྔའི་ཉི་ཤར་ལ་བདེ་བ་དང་བཅས་ཏེ་སྐུ་བལྟམས། ། ” ཞེས་སོ། །
ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུང་གི་ཚེས་བརྒྱད་ལ། ནུབ་ཕྱོགས་ནས་འཇའ་ཚོན་སྣ་ལྔའི་འོད་ལམ་ཞིག་གཟིམ་གུར་གྱི་རྩེ་མོར་ཟུག་པ་དང། མེ་ཏོག་གི་ཆར་བབས། འཇའ་ཚོན་གྱི་གུར་ཕུབ་སྟེ། སྐུ་མི་རྟག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏེ། རྟག་གཟིགས་ཡུལ་དུ་སྟོན་པའི་རྒྱལ་ཐེབས་མཛད་པར་གཤེགས་སོ། །ཕྱི་ལོ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་ལྔའམ། འདུལ་རྩིས་ཚེས་བརྒྱད་ལ། གདུང་སྲེག་ལས་གཞི་རྒྱུན་ལྔ་ཀློང་རྒྱས་བཅས་པའི་གཞུང་བསྲང་སྟེ་སྐུ་གདུང་ཞུགས་ལ་བཞེན་པར་རྩོམ་ཚེ་མེ་ཡང་དཀར་སེར་རང་འབར་དུ་གྱུར་ཅིང་འཇའ་འོད་སྣ་ལྔས་ནམ་མཁའ་གང་བ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་ནས་འཇའ་འོད་ཀྱི་ལམ་ལས། བྱ་རྒྱལ་རྒོད་གཅིག་བྱོན་ནས། མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་ཅུང་ཞིག་ལྡིང་པར་མཛད་པ་ཀུན་གྱིས་མཐོང་ཞིང། ཐུགས་སྲས་རྣམ་གཉིས་ལ་སོགས། ལས་དག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟིགས་སྣང་དུ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ཉིད་ནུབ་ཕྱོགས་རྟག་གཟིགས་ནས། འགྲོ་དོན་བྱོན་པར་དགོངས་ཏེ་སླར་ཡང་ཡང་འབྱོན་པར་གསོལ་བ་བཏབ་པས། དཔྱིད་རའི་ཚེས་ལྔའི་ཉིན་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་དོན་ལ་ལན་རེ་འབྱོན་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཏེ། སླར་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གཤེགས་སོ། ། ” ཞེས་སོ། །
སྟན་རྩིས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་མཐོང་བའི་དགའ་སྟོན་ནམ་དྭོགས་བསལ་པན་ཙ་ལི་ཀའི་ཆུན་པོ། (བོད་ཀྱི་གློག་རྡུལ་འཕྲུལ་དེབ་ཁང་གི་དེབ་གཟུགས།)
མཛད་པ་པོ། ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན། (ཕྱི་ལོ་ ༡༨༡༣ – ༡༩༧༠)
(བསྟན་རྩིས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་མཐོང་བའི་དགའ་སྟོན་ནམ་དྭོགས་བསལ་པན་ཙ་ལི་ཀའི་ཆུན་པོ་)ལས། “ ལོ་ཡི་རྒྱལ་པོ་ཤིང་ཕོ་བྱི་བ། ཟླ་བའི་དང་པོ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ། མེ་སྟག་གི་ཟླ་བ། ཞག་གི་སྙིང་པོ་ཚེས་བཅོ་ལྔ། དུས་ཚོད་ཀྱི་དང་པོ་ནམ་ལངས་པ་དང་། སྐར་མའི་དམ་པ་རྒྱལ་གྱི་རུ་གོང་ལ་སྐུ་བལྟམས་པ་ཡན་ཆད། མདོ་རྒྱུད་མཐའ་དག་གི་དགོངས་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ཡིན་པས་སོམ་ཉི་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། སྐབས་འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ཞེས་པ། ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་མི་འཐད་དེ། དྲང་དོན་མུན་སེལ་སྒྲོན་མའི་དགེ་སྤེལ་ཚོགས་འགྱུར་གྱི་གཟེར་བུ་ལས། སྟོན་པ་བྱོན་པའི་དུས་ནི། ལོ་བྱི་བ་ཟླ་བ་རྟ་པ་སྐར་མ་རྒྱལ་གྱི་ཁོངས་སུ་བྱོན་པའི་དུས་སུ་ཚོགས་ཆེ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཧོར་ཟླ་དང་པོར་འཁྲུལ་མེད་དུ་ངོས་འཛིན་དགོས་སོ། ། ” ཞེས་སོ། །
ཞང་ཞུང་སྙན་རྒྱུད་བླ་མ་རྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར། (སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་ཡང་བཅུད། དེབ་ཨང་། ༢༤ )
མཛད་པ་པོ། སྤ་བཙུན་བསྟན་རྒྱལ་སེང་གེ་དཔལ་བཟང་། (ཕྱི་ལོ་ ༡༢༩༠ – ༡༣༦༤) ཁོང་གི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་འདིའི་ཐོག་མའི་གཞི་གང་ལ་འཛིན་པར་མ་ཤེས་ཀྱང་། Unbounded Wholeness: Dzogchen, Bon, and the Logic of the Nonconceptual By Anne C. Klein, Tenzin Wangyal ཞེས་པའི་དེབ་ནང་གསལ།
(ཞང་ཞུང་སྙན་རྒྱུད་བླ་མ་རྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར་)ལས། “ གཉིས་པ་སྟོན་པ་ནི། འགྲོ་བ་འདྲེན་པའི་གཤེན་རབ་ཆེན་པོ་དེས། དགའ་ལྡན་ལྷའི་ཡུལ་ནས། འཇིག་རྟེན་མིའི་ཡུལ་དུ་སྟོན་པ་ལ་གཤེགས་ཏེ། འདབ་ཆགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཡུ་བྱ་ཁུ་བྱུག་ཏུ་སྐུར་སྤྲུལ་ནས། འགྲོ་བ་རབ་འདྲེན་འོད་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་ལ་ཡིད་ཀྱི་བབས། སྟོན་པ་ལྷ་ལས་བབས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཞེས་དེ་ལ་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡུམ་བཟང་ཟ་རིང་བཙུན་མཆོད་རྟེན་ལ་བསྐོར་བ་མཛད་པ་ལ། ཡི་གེ་ཨཱོྃ་མཐིང་ནག་གཅིག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས་ལྷུམས་སུ་ཞུགས། ཟླ་དགུ་ངོ་བཅུ་ནས་གསལ་བ་འོད་ཀྱི་གླིང་། མེ་ཏོག་མཛེས་པའི་ཚལ། ཤིང་སྐྱེ་བ་མོང་ཙམ་གྱི་དྲུང་དུ། དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་བརྒྱད། སྐར་མ་སྨིན་དྲུག གཟའ་ཉི་མ། དུས་ཚོད་ཀྱི་དང་པོ་ནམ་ལངས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་བཞེས་ཏེ། འོད་ཀྱི་ལྷ་རི་སྤོ་མཐོན་གྱི་རྩེ་མོ་རུ། ཁམས་བརྒྱད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་འབུམ་གསུངས་ཤིང་། ལོ་ཟླ་གཟའ་སྐར་དུས་ཚོད་ཀྱི་འགོ་དེ་ནས་མཛད་པ་དེའོ། ། ” ཞེས་སོ། །
བསྟན་འབྱུང་རིག་པའི་ཤན་འབྱེད་ནོར་བུ་ཀེ་ཏ་ཀ་ཡི་དོ་ཤལ། (གངས་ཏི་སེའི་བོན་གཞུང་རིག་མཛོད། དེབ་ཨང་། ༡ )
མཛད་པ་པོ། མཁས་གྲུབ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ། ( ཕྱི་ལོ་ ༡༨༧༩ འཁྲུངས། )
(བསྟན་འབྱུང་རིག་པའི་ཤན་འབྱེད་ནོར་བུ་ཀེ་ཏ་ཀ་ཡི་དོ་ཤལ་)ལས། “ དེ་ནས་ལོ་ཡི་རྒྱལ་པོ་ཤིང་ཕོ་བྱི་བ་ལ་དགོངས། ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་དཔྱིད་ར་སྟག སྐར་མའི་དང་པོ་རྒྱལ། ཞག་གི་སྙིང་པོ་བཅོ་ལྔ། དུས་ཚོད་ཀྱི་དང་པོ་ནམ་ལངས་ལ་དགོངས་ཏེ། བག་ཆགས་མངལ་གྱི་དྲི་མས་མ་གོས་པར་ཡུམ་གྱི་གློ་དཀར་གཡས་ནས་བལྟམས། ། ” ཞེས་སོ། །
གཙུག་ལག་རྩིས་ཀྱི་རིག་པ་ནག་རྩིས་སྣང་སྲིད་མེ་ལོང་། (སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་ཡང་བཅུད། དེབ་ཨང་། ༢༩ )
མཛད་པ་པོ། མཁས་གྲུབ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ། ( ཕྱི་ལོ་ ༡༨༧༩ འཁྲུངས། )
(གཙུག་ལག་རྩིས་ཀྱི་རིག་པ་ནག་རྩིས་སྣང་སྲིད་མེ་ལོང་)ལས། “ ཡོངས་གྲགས་རྒྱ་རྩིས་རྙིང་མའི་ལུགས། །དཔྱིད་ར་ཧོས་ཟླ་དང་པོ་ལ། །ཤར་སྟོད་སྟག་ནས་བརྩིས་པ་ཡི། །བདུན་ཟུར་ནུབ་སྟོད་སྤྲེལ་ལ་ཡིན། ། ” ཞེས་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ བདུན་པ་ཟླ་འགོ་འཛིན་ཚུལ་ནི། །རང་རང་འདོད་པ་མང་ཡོད་ཀྱང་། །འགའ་ཞིག་(པདྨ་དཀར་པོ་སོགས་)རྒྱ་རྩིས་དང་མི་མཐུན། འགའ་ཞིག་(རྩིས་གསར་རྣམ་དག་སོགས)མཐུན་སྣང་ཚད་མས་གནོད། །འགའ་ཞིག་དུས་ཀྱི་གཟེར་དང་འགལ། (བོན་རྒན་གྱི་རྩིས་རྒན་ཟེར་བའི་བླུན་གཏམ)འགའ་ཞིག་དབྱར་དགུན་གོ་ལོག་སྐྱོན། །དེས་ན་ངོ་མཚར་དུས་གཟེར་དང་། །མཐུན་པའི་རྒྱ་རྩིས་གསར་འགྱུར་གྱི། །དགོངས་དོན་འཁྲུལ་མེད་འདི་ལྟར་ཡིན། །དཔྱིད་ར་ཧོར་ཟླ་དང་པོ་འདི། །སྟག་གི་ཟླ་བ་རྩོད་བྲལ་ལོ། །དེས་ན་སྟག་ཡོས་འབྲུག་གསུམ་ནི། །དཔྱིད་ཟླ་ར་འབྲིང་ཐ་གསུམ་ནས། །དགུན་ཐ་གླང་གི་བར་དུ་འགྲེས། ། ” ཞེས་སོ། །
ཚེ་རིག་རྒྱུད་འབུམ་བྱེ་བའི་ཡང་བཅུད་ཟུར་རྒྱན་ཉེར་མཁོ་དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང་བཟང་པོ། (སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་ཡང་བཅུད། དེབ་ཨང་། ༣༡ )
མཛད་པ་པོ། ཁྱུང་སྤྲུལ་འཇིགས་མེད་ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེའམ་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ། (ཕྱི་ལོ ༡༨༩༧ འཁྲུངས། )
(ཚེ་རིག་རྒྱུད་འབུམ་བྱེ་བའི་ཡང་བཅུད་ཟུར་རྒྱན་ཉེར་མཁོ་དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང་བཟང་པོ་)ལས། “ བདུན་པ་དུས་བཞི་ཁམས་ལྔའི་འབྱུང་བ་ནི། །དཔྱིད་དབྱར་སྟོན་དགུན་དུས་མཚམས་ལྔ་པོ་ནི། །རིམ་བཞིན་ཤིང་མེ་ལྕགས་ཆུ་ས་ཡི་ཁམས། །ཁྱིམ་ཞག་དབང་བྱས་རེ་རེར་དོན་གཉིས་དང་། །ཉིས་ཞག་དོན་གསུམ་ཚེས་ལྟར་དོན་བཞིར་འཐོབ། །མཆིན་སྙིང་གློ་མཁལ་མཚེར་རྩ་ལྔ་པོ་རྒྱུ། །དུས་དང་དོན་ལྔའི་ཁམས་དང་རྩ་རུ་སྦྱར། །དེ་དག་ཞིབ་པར་བཀྲོལ་ན་དཔྱིད་ཟླ་སོགས། །ཟླ་བའི་ངོས་འཛིན་ས་གནམ་བར་གྱི་རྟགས། །རིམ་པར་བརྗོད་ལ་དཔྱིད་ཟླ་(སྟག་ཡོས་འབྲུག)གསུམ་གྱི་དུས། །ས་ལ་ཤིང་རྩི་ཁ་འབུས་གནམ་རྟགས་སུ། །རྟ་པ༩་དབོ༡༡་དང་ནག༡༣་པས་ནམ་ཚོད་འཛིན། །བར་དུ་བྱིའུ་ཅོ་གས་རང་སྐད་འབྱིན། །བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཤིང་(སྟག་ཡོས་སོགས་ཤིང་གི་ཕྱིར) ཁམས་མཆིན་རྩ་རྒྱུ། །ཅོ་གའི་སྐད་(དམ་པི་ཝང་རྒྱུད་ལྟར་)ལྟར་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པར་འཕར། །ལྷག་མ་བཅོ་བརྒྱད་ས་ཁམས་མཚེར་རྩ་རྒྱུ། ། ” ཞེས་སོ། །
ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་ངོ་མཚར་རྒྱས་པའི་རྣམ་བཤད་གསལ་བའི་སྒྲོན་མ། (གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་པར་མ།)
མཛད་པ་པོ། སྐྱབས་སྟོན་རིན་ཆེན་འོད་ཟེར། ( ཕྱི་ལོ་ ༡༣༥༣ འཁྲུངས། )
(ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་ངོ་མཚར་རྒྱས་པའི་རྣམ་བཤད་གསལ་བའི་སྒྲོན་མ་)ལས། “ མེ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་དགུན་དཔྱིད་མཚམས་ཏེ་རྒྱལ་ཟླ་ལ་ཐོག་སེར་བབས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ནས། སྐམ་པ་དག་ལ་ཆུ་ལ་གསེར། །སོལ་བ་དག་ལ་ལྗོན་ཤིང་ཉིད། །འབྱུང་བར་གྱུར་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ། །སྲ་བའི་རྡོ་རྗེ་འབྱུང་བ་དང་། །” ཞེས་དང་།
ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ གསུམ་པ་དོན་འཇུག་གི་དུས་ཚོད་གསང་བ་ནི་དྲུག་ཡོད་དེ། ལོའི་དུས་སུ་ནི་སྟག་སྤྲེལ་ཕག་སྦྲུལ་བཞི་ཞེས་པ་གཤེད་བཞིར་ཡོད་ཆའོ། །ཟླ་བ་ནི་ར་བ་བཞི་ལ་དང་། ཞག་ནི་རབ་ཉེར་གཅིག འབྲིང་དགུ། ཐ་མ་ལྔ། ཟ་མའི་དུས་སྔ་དྲོ་དང་། དགོང་མོ་དང་ཉིན་གུང་དང་མཚན་གུང་ཟེར་བ་ལ་ལས་བཞིའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་སྲིད་དོ། །གཟའ་སྐར་གྱི་དུས་ཉི་མ་དང་མིག་དམར་བ་ཝ་སངས་ཕུར་བུ་དར་བའི་དུས་ཟེར། སྐར་མ་ནི་སྨལ་པོ་མགོའི་རྒྱལ་སྟོད་དང་། ལག་སོར་རྩེ་མོའམ། སྟ་པ་ལ་གཏོད་དོ། །ཉི་ཚོད་ནམ་ལངས་ཉི་མ་ཤར་བའམ། ནམ་ཚོད་ནི་ནམ་སྲོད་དང་འཇིང་པ་ལ་བབ་པའོ། ། ” ཞེས་སོ། །
སྲིད་པ་ལས་ཀྱི་གཏིང་ཟློག་གི་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་གསལ་ཉི་ཟེར་སྒྲོན་མ། (བོད་ཀྱི་གློག་རྡུལ་འཕྲུལ་དེབ་ཁང་གི་དེབ་གཟུགས།)
གཏེར་མ། གཏེར་སྟོན་བྲ་བོ་སྒོམ་ཉག (ཕྱི་ལོའི་དུས་རབ་བཅུ་གསུམ)
(སྲིད་པ་ལས་ཀྱི་གཏིང་ཟློག་གི་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་གསལ་ཉི་ཟེར་སྒྲོན་མ་)ལས། “ བྱོན་ཚུལ་ནི། དགོངས་ཚད་ལྔ་ཐུགས་ལ་བཞགས་ནས་བྱོན། ལོ་ཡི་འགོ་བྱི་བ་ལ་དགོངས་ནས། ནན་ཏན་གྱིས་སེམས་ཅན་འདུལ་ཞིང་། ཞིབ་ཏིག་གིས་བསྟན་པ་སྤེལ་བ་དང་། ཟླ་བའི་འགོ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་དགོངས་པས། མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། ཞག་གི་སྙིང་པོ་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་དགོངས་པས། སྔར་གྱི་སྟོན་པ་རྣམས་གཤེགས་དུས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་དང་། ཟླ་གསང་ཐིག་ལེའི་དངོས་གྲུབ་ནོད་པའོ། སྐར་མའི་དམ་པ་རྒྱལ་གྱི་རུ་གོང་ལ་དགོངས་པ་ནི། བདུད་ལྔ་དབང་དུ་བསྡུ་ཞིང་རྒྱལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཟིན་གྱིས་མནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། དུས་ཚོད་ཀྱི་དང་པོ་ནམ་ལངས་ཡོས་བུ་ལ་དགོངས་པ་ནི། ནམ་ལངས་པའི་རྟིང་ཉི་མ་ཤར་ནས་འོང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། སྟོན་པའི་སྒྲོན་མ་བྱོན་པའི་རྟིང་ལ། སྤྲུལ་སྐུ་བྱེ་བ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་བྱོན་ནས་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ” ཞེས་སོ། །
བསླབ་གསུམ་བསྟན་པའི་རྐང་འཛིན་དམ་པ་སྐྱང་སྤྲུལ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཡོངས་ལ་སྨན་པའི་ཞལ་གདམས་ཀྱི་སྐོར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ལས།
ཐོག་མར་དགེ་སྡིག་འགྱུར་རྩིས་གསལ་བྱེད་འཁྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག (བརྟེན་འགྱུར། པོད། ༤༡ ལྷ་ས། སོག་སྤྲུལ་པར་མ།)
མཛད་པ་པོ། སྐྱང་སྤྲུལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན། (ཕྱི་ལོ་ ༡༧༧༠ འཁྲུངས།)
(དགེ་སྡིག་འགྱུར་རྩིས་གསལ་བྱེད་འཁྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་)ལས། “ ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པ་ཡི་ཉ་འདི་ལ། རྒྱལ་བ་སྐུ་བལྟམས་ཨུ་དུམ་ཝར་བཞད་པ། ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ལ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་མོད། འོ་ཅག་བོན་གྱི་དེ་བཞིན་ཡིན་པར་ངེས། །” ཞེས་དང་། “ ཡང་ཁྱད་འགྱུར་གྱི་སངས་རྒྱས་འཁྲུངས་འདས་ནི། ཤིང་ཕོ་བྱི་བ་སྟག་ཟླའི་བཅོ་ལྔ་ཡི། སྐར་མ་རྒྱལ་གྱི་རུ་གོང་ནམ་ལངས་དུས། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་འཁྲུངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྟག་ཟླའི་ངོས་འཛིན་མི་མཐུན་པ། ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་རྩིས་པའམ་ནག་རྩིས་པས། རྒྱལ་ཉ་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པར་འདོད་དོ། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཆུ་ལུག་དགུན་ར་བའི། གནམ་གང་ཡིན་པ་བློ་གྲོས་(ཁྱུང་པོ་)རྒྱལ་མཚན་བཞེད། ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པའི་ཆུ་གླང་དགུན་ར་སྟེ། ལོ་མི་མཐུན་ཀྱང་ཟླ་ཚེས་མཐུན་པར་སྣང་། འདི་ལུགས་དགུན་ཟླ་ར་བ་ཞེས་པ་དེ། ཧོར་ཟླ་དགུ་པའི་སྟོང་ལ་བདག་གིས་འདོད། །” ཞེས་སོ། །
(མུ་འགོད།)
>


c: text/html

text:
པེ་རེ་ལིང་ཁིས་(Perry Link)བརྩམས།
བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྒྱུར།
ལོ་རབས་དྲུག་ཅུའི་མཇུག་ཙམ་ལ་རྒྱ་ནག་གི་གཙོ་འཛིན་མྰའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་བྱིས་པ་དང་ན་གཞོན་ཚོར་རང་གི་ཕ་མ་དང་དགེ་རྒན་ལ་འཐབ་འཛིང་བྱེད་པར་སྐུལ་སློང་བྱས་ཤིང་། “བ་ཡི་གདོན་འདྲེ་དང་སྦྲུལ་གྱི་རྣམ་ཤེས།” རྩ་མེད་བཟོ་དགོས་ཞེས་གསར་བརྗེའི་ཡོ་ལང་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱས་པ་རེད། དངོས་སུ་ལག་བསྟར་སྐབས་འདིའི་དོན་ནི་རྒྱ་ནག་གི་སློབ་གྲྭ་ཁག་སྒོ་རྒྱག་རྒྱུར་གོ་བ་དང་། དུས་དེ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གི་མི་རབས་གསར་པ་ཞིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་ཤོར་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོར་འཛམ་གླིང་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་ལིའུ་ཞོ་པོ་ལ་རྒྱལ་ཁབ་མགོ་རྟིང་སློག་མཁན་གྱི་ཉེས་མིང་འོག་ལོ་ངོ་བཅུ་གཅིག་གི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་དང་། ཁོང་རེས་གཟའ་ཕུར་བུའི་ཉིན་མཆིན་པའི་སྐྲན་ནད་ཀྱིས་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པ་དེས་གནས་ཚུལ་འཕེལ་རིམ་གཞན་ཞིག་མཚོན་ཡོད། ལིའུ་ནི་ ༡༩༥༥ ལོར་སྐྱེས་པ་དང་། སློབ་གྲྭ་དག་སྒོ་རྒྱག་སྐབས་ཁོང་རང་ལོ་ ༡༡ ཙམ་ལས་སོན་མེད་ཀྱང་། རང་ངོས་ནས་ཐབས་ཤེས་ཡོད་རྒུ་བྱས་ཏེ་དཔེ་དེབ་བལྟ་ཀློག་མཚམས་འཇོག་བྱས་མྱོང་མེད། དེ་ལྟར་སྲིད་གཞུང་གི་བྲན་གཡོག་ཏུ་གྱུར་བའི་དགེ་རྒན་དག་མེད་སྐབས་ལིའུ་ཡིས་རང་མོས་ཀྱིས་དཔེ་དེབ་བཀླགས་ཤིང་། རང་གི་བསམ་བློ་རྣལ་མ་འཚོལ་མགོ་བཙུགས་པ་རེད།
མཱའོ་ཡིས་བསམ་མེད་ངང་ལུའུ་ལ་སློབ་གསོ་ཞིག་སྤྲོད་ཐུབ་ཡོད་ཀྱང་བྱིས་པ་གཞན་དག་ལྟར་དམར་ཤོག་དམག་མི་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བཟོ་རྒྱུའི་འདོད་པ་འགྲུབ་མེད། འདི་ནས་ལིའུ་ཡི་རང་དབང་གི་རང་གཤིས་གྱོང་པོ་དེའི་ཆ་ཤས་ཙམ་ཞིག་གསལ་བཤད་བྱེད་ཐུབ། འདི་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རང་གཤིས་རྣལ་མ་ཡིན་སྲིད། ༡༩༨༠ ལོར་ལིའུ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རྩོམ་རིག་སྒང་སློབ་མཐར་ཕྱིན་ཙམ་ཡིན་ཡང་ཁོང་ལ་ “རྟ་ནག་པོ་” ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ཉེ་དུས་རྩོམ་པ་པོ་ཕལ་ཆེ་བར་རྒོལ་གཏམ་སྤེལ་བས་ཚང་མས་དོ་སྣང་བྱ་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
རྩོམ་རིག་མཁན་ཝང་མྰིན་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་མེད་པ་དང་། རྩ་བ་ཕུགས་འདེད་བྱེད་མཁན་གྱི་རྩོམ་པ་པོ་ཧཱན་ཤོའུ་ཀོང་སོགས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་རིན་ཐང་ལ་དུང་བ་ཆེ་དྲགས་པ། དེ་བཞིན། མི་དམངས་ཀྱི་དཔའ་བོ་ལྟ་བུའི་ལིའུ་བྷེན་ཡཱེན་སོགས་ཀྱང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་མགོ་ཁྲིད་གུ་ཡངས་ཅན་ཧུའུ་ཡོ་པཱང་སོགས་ལ་རེ་བ་ཆེ་དྲགས་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་པ་སོགས་གསོང་པོར་བརྗོད་ཡོད། སྐབས་དེར་ལིའུ་ཡིས་བརྗོད་དོན། “རྩོམ་པ་པོ་སུ་གང་ལ་ཡང་རང་དབང་གི་སྤོབས་པ་མི་འདུག ངས་ཡིག་ཕྲེང་གཅིག་གི་ནང་རྒྱ་ནག་གི་རྩོམ་པ་པོ་དག་གི་ནོར་འཁྲུལ་ལ་སྡོམ་རྩིས་རྒྱག་ཆོག” ཅེས་བརྗོད་ཡོད་ལ། ༡༩༨༦ ལོར་ལིའུ་ཞོ་པོ་ཡིས་ “ཁོང་ཚོས་རང་གི་རྣམ་དཔྱོད་རྩལ་དུ་བཏོན་ཏེ་འབྲི་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག འཇོན་ཐང་དེ་མེད་དོན་ནི་ཁོང་ཚོའི་མི་ཚེ་དེ་དང་ཐོག་ནས་རང་ཉིད་ལ་དབང་མེད་པས་རེད།” ཅེས་བྲིས་ཡོད།
ལིའུ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་སྐྱོད་དུས་རང་གི་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་རང་གཤིས་དེ་ཡོད་ཅིང་། ༡༩༨༨ ལོར་ཨོ་སི་ལོ་སློབ་ཆེན་ནང་རྒྱ་ནག་གི་གློག་བརྙན་སྐོར་བགྲོ་གླེང་བྱས་སྐབས་ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱ་ནག་རིག་པ་བ་ཚོས་རྒྱ་གཞུང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་རྣམས་ལ་དེ་ཙམ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་དང་། ཁོང་ཚོས་རྒྱ་ཡིག་ཀློག་ཤེས་པ་ལས་རྒྱ་སྐད་བཤད་མ་ཤེས་པ་མཐོང་དུས་ཁོང་ཧ་ལས་པར་རེད། བགྲོ་གླེང་དེའི་བརྒྱ་ཆ་ ༩༨ ཙམ་ནི་བེད་མེད་དང་ཧ་ཅང་ཉོབ་པོ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བ་རེད། དེ་ནས་ཁོང་ནེའུ་ཡོག་ལ་ཕྱིན་ཏེ། ཁཱོ་ལིམ་པི་ཡའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་འབྱོར་སྐབས། མི་སེར་སྤེལ་བའི་སྐོར་གྱི་གཞུང་ལུགས་སྨྲ་བ་ཚོས་ཁོང་ལ་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དང་། གནས་བབས་དམའ་བ་དག་གི་མྱོང་ཚོར་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པར་ཁོ་རང་ཞེ་སུན་ཐག་ཆོད་པ་རེད། དེ་ནི་མ་གཞི་ལིའུ་ཡིས་ཁོ་རང་ཚོར་ཕར་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སྙམ་ཡོད།
༡༩༨༨ ལོའི་དཔྱིད་ཀར་ལིའུ་ལ་ཉམས་མྱོང་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱུང་ཡོད། དང་པོ་ནེའུ་ཡོག་དང་གཉིས་པ་པེ་ཅིན་གྱི་དོན་རྐྱེན་དེ་ཆགས་ཡོད། གནས་ཚུལ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཁོང་གི་མི་ཚེ་དང་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ལ་གཡོ་ཁྱོམ་ཆེན་པོ་ཐེབས་སུ་བཅུག་པ་རེད། སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་ “རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་དང་རྒྱ་ནག་གི་དེང་རབས་བསམ་བློ་བ།” ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ཅིག་བྲིས་ཚར་གྲབས་ཡོད་པ་དེ་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་བེད་སྤྱད་དེ་རྒྱ་ནག་ལ་དཔྱད་བརྗོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གསར་བ་ཁ་ཤས་རྙེད་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་འགྲིམས་རྗེས་ཁོང་གིས་ནུབ་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་ལེན་པ་དེ་ནི་ཁ་གསལ་དང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡེ་ནས་མིན་པ་ཡ་རྟོགས་ཡོད། རང་བྱུང་ནུས་ཤུགས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ། རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་དང་ཚོང་ལས་ཁེ་ཕན། དེ་མིན་བདེ་བར་ཆགས་ཞེན་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་སྐྱོན་ཆ་སོགས་ནི་ཤར་ཕྱོགས་དང་ནུབ་ཕྱགོས་གང་རུང་གི་དཀའ་ངལ་བྱེ་བྲག་ཅིག་མ་ཡིན་པར། འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རྩའི་དཀའ་རྙོག་ཅིག་ལ་ངོས་ཟིན་བྱུང་ཡོད། དེ་ཙམ་མ་ཟད། ནེའུ་ཡོག་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རི་མོའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཞིག་ལ་བལྟ་སྐོར་དུ་ཕྱིན་ཏེ། ཁོང་གིས་བསམ་བློ་གསར་པ་ཞིག་རྙེད་པ་ནི། དེང་གི་བསམ་བློ་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་རྙོག་སྟེ་མི་སྒེར་གྱི་ཆ་མ་ཚང་བའི་གནས་སྟངས་དེ་སེལ་ཐུབ་མཁན་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་དེ་རེད།
རྒྱ་ནག་གི་ཉེ་རབས་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་ལུའུ་ཞོན་གྱིས་ཀྱང་རང་གི་བརྩམས་སྒྲུང་ནང་མིའི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཉམས་ཆག་དང་རྫུ་བག རྨོངས་དད་དང་སྡུག་རྩུབ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གསལ་བཏོན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ལིའུ་ཡི་བསམ་པ་ལྟར་ན། ལུའུ་ཞོན་གྱིས་ཀྱང་གོམ་པ་གཉིས་པ་སྤོས་ཏེ་མུན་ནག་ལ་འཐབ་འཛིང་བྱེད་ཐུབ་མེད། ལུའུ་ཞོན་གྱིས་རང་གི་སྙན་ངག་ནང་དེ་ལྟར་མཚོན་ཐབས་བྱས་ཡོད་ཀྱང་མཐའ་མ་དེར་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་རེད། ཁོང་གིས་ཁེར་རྐྱང་གི་སྐྱི་གཡའ་བའི་དུར་ཁུང་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་དང་། མདུན་སྐྱོད་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཕུལ་བྱུང་བསམ་བློ་གསར་པ་གང་ཡང་རྙེད་མ་ཐུབ་པ་རེད།
“རྒྱ་ཡི་ཆབ་སྲིད།” ཅེས་པའི་གོང་འཁོད་དཔེ་དེབ་དེ་སྔར་ནས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ལ་བསྐུར་ཟིན་ཡོད་ཀྱང་། ལིའུ་ཡིས་དེར་མཇུག་བསྡོམས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཁ་སྣོན་བྱ་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་རེད། མཇུག་གཏམ་དེས་རང་གི་མི་གཤིས་དྲང་པོ་གཞིར་གཞག་ཐོག་དེབ་དེའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་སྣང་མེད་དུ་བཞག་པ་རེད། ལིའུ་ཡིས་མི་གཞི་ལྷད་མེད་པ་མཚོན་ཐབས་སུ་དཔྱད་བརྗོད་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་འཁྱེར་ཐུབ་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཡོད། གཅིག་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་དང་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་པའི་རྒྱ་ནག་སྐོར་ཡིན་པ་དང་གཞན་དེ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་སྐོར་ཡིན་སྟབས། ཁོང་གིས་སླར་ཡང་བསམ་གཞིག་དང་ལས་ཀ་ཐོག་མ་ནས་བྱེད་དགོས་ཐུག་པ་རེད། ཁོང་གིས་མཇུག་རྩོམ་དེ་ ༡༩༨༩ ལོའི་ཟླ་བ་ ༣ པར་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང་ལྷན་དུ་འདི་ལྟར་བརྗོད་། “མཇུག་བསྡོམས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་འདིས་ང་ཐང་ཆད་དུ་བཅུག་བྱུང་།” ཞེས་བརྗོད་ཡོད།
ཟླ་བ་རྗེས་མ་དེར་ཁོང་གིས་པེ་ཅིན་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་ཐང་ཆེན་དུ་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་དམངས་གཙོའི་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པ་ཐོས་པས། དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་འགན་འཁྲི་འདོར་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་རློམ་ནས་ནེའུ་ཡོག་ནས་གནམ་གྲུར་བསྡད་དེ་པེ་ཅིན་དུ་ཤར་སྐྱོད་བྱས་པ་རེད། ལིའུ་ཡིས། “ངའི་རེ་བར་རང་ཉིད་ནི་དང་ཐོག་དམྱལ་བའི་སྒོ་འགྲམ་ལ་ལངས་ཏེ་དཔའ་ཉམས་ཀྱི་འགྱིང་སྟབས་རྫིག་པོ་བྱས་ཀྱང་། རིམ་པས་བློ་ཐག་མི་ཆོད་པར་སྨིན་ མ་སྡུ་མཁན་གྱི་མི་དེའི་གྲས་ཀྱི་གཅིག་མིན་པར་སྨོན།” ཞེས་བྲིས་ཡོད་འདུག
པེ་ཅིན་དུ་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་རྣམ་དག་གི་ཆོད་སེམས་དེས་ཁོང་ལ་སེམས་འགུལ་ཚད་མེད་ཐེབས་པ་རེད། ཁོང་གིས་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་འཆར་འགོད་བྱེད་ཞོར་དུ་ཁོ་རང་ཡང་དེར་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པ་རེད། ཁོང་གི་ཐབས་ལམ་དེ་ཐད་ཀར་སྲིད་གཞུང་དང་གདོང་ཐུག་བྱེད་རྒྱུ་དེ་མ་ཡིན་པར་གྷན་དྷི་དང་འདྲ་པོ་ཡོད། ཟླ་བ་ ༦ ཚེས་ ༢ ཉིན་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་གྱི་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་བའི་ནང་། “དམངས་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པ་ཞིག་སྡང་ཟུག་དང་དགྲར་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་འོག་བསྐྲུན་ཐབས་མེད་ཅིང་། དེ་ནི་བགྲོ་གླེང་དང་འོས་བསྡུ། ཕན་ཚུན་གུས་བརྩི་དང་བཟོད་བསྲན། འདུམ་འགྲིག་སོགས་ལ་བརྟེན་དགོས།” ཞེས་བྲིས་ཡོད། ཉིན་གཉིས་ཙམ་རྗེས། ལིའུ་ལ་རང་གི་སྐད་ཆ་དེ་དག་དངོས་སུ་ལག་ལེན་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་རེད། སྲིད་གཞུང་གི་དམག་མིའི་མེ་སྒྱོགས་ལྕག་འཁྲབ་འཁོར་ལོ་མང་པོ་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་ཐང་ཆེན་ཕྱོགས་སུ་ཡོང་སྐབས། ལམ་བར་ནས་མི་མང་དམར་གསོད་བྱས་པ་མངོན་གསལ་ཆགས་རྗེས།་ལིའུ་དང་། ཁོང་གི་གྲོགས་པོ་ཛོའུ་ཊུ་དང་ཧོའུ་དྷེ་ཇེན་གསུམ་གྱིས་མེ་སྒྱོགས་གཞུ་མཁན་གྱི་དམག་མི་དག་དང་སྐད་ཆ་བཤད་དེ། སློབ་ཕྲུག་རྣམས་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་ཐང་ཆེན་ནས་བདེ་འཇགས་ངང་ཕྱིར་འཐོན་རྒྱུ་བྱས་པ་ལྟར། ཁོང་ཚོས་དེ་མུར་ནང་འགྲིག་ཡོང་བར་བྱས་སྟབས་ཚེ་སྲོག་ཇི་ཙམ་བསྐྱབས་ཡོད་པ་ཚོད་དཔག་བྱེད་དཀའ་ཡང་། ཉུང་མཐར་ཚེ་སྲོག་བཅུ་ཕྲག་དང་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་བསྐྱབས་ཡོད་པ་གདོན་མ་ཟ།
སྐབས་དེར་ལིའུ་ཡིས་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་བཟོས་པར་མི་ཚེ་གང་བོར་གནོངས་འགྱོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ནི་ཁོང་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཞིག་གི་ཁྱིམ་ལ་གནས་སྐབས་རིང་ཉེན་གཡོལ་བྱས་པ་དེ་རེད། རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་དམར་གསོད་ཁྲོད་མི་སེར་དཀྱུས་མ་གཙོས་པའི་མི་མང་ཚོས་རྨས་སྐྱོན་ཐེབས་པའི་མི་མང་དང་། མེ་མདའ་འཕོག་བཞིན་པ་དག་ལ་རོགས་པ་བྱེད་པ་ལས་ལམ་ཐོག་ནས་ཉེན་གཡོལ་བྱས་མེད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། མི་སེར་དེ་ཚོས་རང་ཉིད་བློས་གཏོང་གིས་གཞན་ལ་རོགས་པ་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྲིད་གཞུང་གིས་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་དག་ལ་ཉེས་ཆད་གཅོད་སྐབས། མི་སེར་དཀྱུས་མ་ཚོར་སློབ་ཕྲུག་ལས་ཀྱང་ཉེས་ཆད་ལྕི་མོ་བཅད་ཡོད་པ་རེད། ངོ་རྒོལ་བ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཉུང་མཐར་ལོ་ ༡༨ ནས་ ༢༠ བར་གྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་པ་དང་། ཁ་ཤས་ལ་སྲོག་ཐོག་གི་ཁྲིམས་ཆད་ཀྱང་བཏང་ཡོད། ལིའུ་རང་ཉིད་ཆིན་ཀྲིན་བཙོན་ཁང་( Qincheng Prison)ནང་ཟླ་བ་ ༡༩ བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་ཅིང་། བཙོན་ཁང་དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་གཏད་མགོ་ཁྲིད་དག་བཀག་ཉར་བྱེད་ས་ཡིན་སྟབས་མཐུན་རྐྱེན་ཅུང་བཟང་བ་ཡོད།
དུས་དེ་ནས་བཟུང་ལིའུ་ཡི་དྲན་ངོས་སུ་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་གཤིན་པོའི་རྣམ་ཤེས་དག་ཡང་ཡང་འཁོར་བཞིན་ཡོད། ” མཚན་མོ་དེར་སློབ་ཕྲུག་དང་ངལ་རྩོལ་བ་དག་དམར་གསོད་བྱེད་སྐབས་ཀྱི་ལོ་གྲངས་དེ་ལས་མི་ཡུལ་ལ་སྡོད་དབང་མ་བྱུང་ཞིང་། ཟུག་རྔུ་སྦྱིན་པའི་རྣམ་ཤེས་འཁྱམ་པོ་ཤ་སྟག་ལ་གྱུར་བ་རེད།” ཅེས་ཁོང་གིས་ཡང་ཡང་སེམས་སྡུག་བྱས་ཤིང་། “ཉམ་ཐག་དང་འུ་ཐུག སེམས་ལ་འཁྱག་འདར་རྒྱག་པའི་སྨྲེ་སྔགས་དག་ས་འོག་ནས་ཡར་འདོན་པ་ངས་གོ་ཡི་འདུག” ཅེས་བྲིས་ཡོད་འདུག ལོ་ལྟར་དམར་གསོད་དུས་དྲན་ཉིན་མོ་ཟིན་སྐབས་ཁོང་གིས་སྙན་ངག་རེ་བྲིས་ཏེ་འདས་པོ་ཚོའི་རྗེས་དྲན་མཚོན་ཐབས་བྱས་ཡོད། ༢༠༠༩ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡༢ པའི་ཁྲིམས་གཏུག་གྱོད་ཞིབ་སྐབས་ཁོང་གི་མཐའ་མའི་བསྒྲགས་གཏམ་གྱི་ཐོག་མར། “༡༩༨༩ ལོའི་ཟླ་བ་ ༦ དེ་ནི་ངའི་མི་ཚེ་ནང་གི་དཀྱོག་མཚམས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།” ཞེས་བྲིས་ཡོད། ༢༠༡༠ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡༠ ཉིན་ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་ལིའུ་ཞཱ་(Liu Xia) ཡིས་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་པའི་གསར་འགྱུར་ཁྱེར་ནས་ཡོང་སྐབས་ཁོང་གིས། “གཟེངས་རྟགས་འདི་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཞིན་པའི་གཤིན་པོའི་རྣམ་ཤེས་འཁྱམ་པོ་དག་ལ་དབང་།” ཞེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག
༡༩༩༡ ལོར་ཆིན་ཀྲིན་བཙོན་ཁང་ནས་ཀློད་གྲོལ་བཏང་རྗེས། ལིའུ་ལ་རྒྱ་ནག་ནང་དཔེ་སྐྲུན་གྱི་རང་དབང་མེད་པར་གྱུར་བ་དང་པེ་ཅིན་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་(Beijing Normal University) གྱི་སློབ་མ་ཚོས་ཁོང་གི་སློབ་ཁྲིད་ལ་དགའ་མོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་སྐབས་འཕྲོག་ཡོད། ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་དེ་ཧོང་ཀོང་དང་ཐེ་ཝན། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་དུས་དེབ་འདྲ་མིན་ནང་རང་གི་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་མགོ་སྟོད་ཙམ་ནས་རྒྱ་ནག་ནང་དྲ་རྒྱ་བསླེབས་ཏེ། ཁོང་གི་རྩོམ་དག་ཕྱི་རྒྱལ་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱལ་ནང་ལའང་ཁྱབ་སྤེལ་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། ལིའུ་ཡི་ ༡༩༨༩ གོང་གི་རྩོམ་ཡིག་ཕལ་ཆེ་བ་རྒྱ་ནག་གི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་སྐོར་ཡིན་ཡང་། དེ་རྗེས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ཁག་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆབ་སྲིད། སྤྱི་ཚོགས་བཅས་སུ་གྱུར་ཞིང་། བརྗོད་གཞི་དེ་དག་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་ཁག་གི་ཐོག་འཇིགས་ཞུམ་མེད་པར་གླེང་སློང་བྱེད་མགོ་བཙུགས་པ་རེད། སྐབས་དེ་ནས་ཁོང་གིས་སྙན་ངག་ཀྱང་འབྲི་མགོ་བཙུགས་ཡོད། ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་དང་སྙན་ངག་དག་གི་ཁྱབ་ཚད་ཧ་ལས་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ཀོང་ཙི་དང་ཁེན་ཊི། སྰེཌ་ཨྰ་གྷ་སི་ཊན་དང་ཇེན་སུའི་ཞིང་པ། ཨོ་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཀྱི་རྩེད་འགྲན་པ་དང་། རྒྱ་ནག་དང་ཅེག་སི་ལོ་ཝ་ཀི་ཡའི་རྒོད་བྲོ། འཆལ་སྤྱོད་དང་ཆབ་སྲིད། དྲ་རྒྱའི་གསར་བརྗེ་དང་ཨོ་བྷ་མའི་འོས་བསྡུ། རྐྱེན་ལམ་དུ་བཏང་བའི་ཁྱི་ཕྲུག་ཅིག རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་ལམ། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་མིག་འཕྲུལ་སོགས་བརྗོད་གཞི་མང་པོ་ཞིག་གི་སྟེང་གླེང་བརྗོད་སྤེལ་ཡོད།
༡༩༨༩ རྗེས་ནས་ལིའུ་ཡིས་ “ང་ལ་དགྲ་བོ་མེད།” ཅེས་པའི་ལྟ་གྲུབ་རྒྱུན་སྐྱོང་བྱས་པ་དང་། ཁོང་གི་དེ་སྔའི་མེ་ལྟར་འབར་བའི་ང་རོ་ཡང་རིམ་གྱིས་ཞི་བར་གྱུར་མོད། ཁོང་གི་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་བདེན་དོན་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་པའི་རང་གཤིས་དེར་འགྱུར་ལྡོག་ཕྱིན་མེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཡས་མས་ཙམ་ནས་སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞོ་པོ་ནི་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་དང་འགལ་ཟླའི་བསམ་ཚུལ་གསོང་པོར་རྗོད་མཁན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཆགས། ༢༠༠༨ ལོའི་དཔྱིད་ཀར་ལིའུ་ཡིས་རང་གི་གྲོགས་པོ་འགར་མི་མང་གི་རྩ་འཛིན་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་འབྲི་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཞིང་། དེའི་ནང་འོས་བསྡུའི་རང་དབང་དང་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྒྱ་ནག་སོགས་ཀྱི་སྐོར་བཀོད་ཡོད། ཁོང་ཚོས་ཝི་སི་ལབ་ཧྰ་ཝིལ་ (Václav Havel) གྱི་ཅེག་སི་ལི་ཝ་ཀི་ཡའི་ (Czechoslovakia) ” ༧༧ རྩ་འཛིན། ” ཞེས་པར་དམིགས་དཔེ་བྱས་ཏེ་རྩ་འཛིན་གྱི་ཡིག་ཆ་དེར་ཡང་ ” ༢༠༠༨ ལོའི་རྩ་འཛིན།” ཞེས་མིང་བཏགས་ཡོད། ལིའུ་ཞོ་པོ་ཡིས་དང་ཐོག་ལས་འགུལ་དེར་མཉམ་ཞུགས་བྱས་མེད་ཀྱང་། སྟོན་ཁར་རྩ་འཛིན་གྱི་ཟིན་བྲིས་ཚེགས་མེད་ཐོག་འབྲི་བཞིན་པ་དང་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་བའི་སྐབས་དེར་ལིའུ་ཡིས་ཀྱང་མཉམ་བཞུགས་བྱས་ཏེ་རང་གི་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུ་དེའི་ཐོག་ཏུ་སྤུངས་པ་རེད། ཁོང་གིས་ཟིན་བྲིས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་མི་མང་གི་མཚན་རྟགས་བསྡུ་རུབ་ལ་འགོག་རྐྱེན་ཡོང་གཞིའི་དོན་མེད་ཁོང་ཁྲོ་སློང་བའི་ཚིག་དག་མེད་པར་བཏང་བ་རེད། དེ་ནས་ཁོང་གིས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་དང་གུ་ཡངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ལ་དམིགས་ཏེ་མི་མང་ཁྲོད་མོས་མཐུན་མཚན་རྟགས་བསྡུ་རུབ་ཀྱི་སྐུལ་སློང་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཡོད། དེ་དག་ཁྲོད་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་མཁན་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་ངལ་རྩོལ་བ་དང་ཞིང་པ། གཞུང་གི་ལས་བྱེད་དང་མི་མང་བཅས་ཚུད་ཡོད། རྩ་འཛིན་ཡིག་ཆ་དེ་ཟིན་བྲིས་སུ་འགོད་སྟངས་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་ཞིག་བྱས་ཡོད། ནང་དོན་མང་པོ་ཞིག་ནི་རྒྱ་ནག་དང་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་དག་གི་ཁྲོད་སྔར་ནས་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། འོན་ཀྱང་། ཚིག་ཕྲེང་འགའ་ཤས་ཤིག་སྟེ། དཔེར་ན། “ང་ཚོས་ཡིན་གཅིག་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་གཅིག་གིས་དབང་ཆ་སྒེར་སྤྱོད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཁེ་དབང་དེ་རྩ་མེད་བཟོ་དགོས།” ཞེས་པ་དག་ནི་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་དཔོན་རིགས་ཚོས་བཟོད་ཐུབ་མེད་པ་གསལ་བོ་རེད།
ལིའུ་ཡིས་ ” ༢༠༠༨ ལོའི་རྩ་འཛིན།” ཐོག་ལས་ཀ་བྱས་པར་བརྟེན་ཏེ་ལོ་གཞུག་མ་དེར་ཁོང་ལ་ལོ་ངོ་ ༡༡ གི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད། དུས་དེ་ནས་བརྩིས་པའི་ལོ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ཁོང་ལ་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ། ༢༠༡༠ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡༢ པའི་ནོ་བྷེལ་གསོལ་སྟོན་སྐབས་དཔྱད་འདེམས་ཚོགས་མི་ཞིག་གིས་རང་ཉིད་ལ་བརྗོད་དོན། “མོ་དང་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་དཔྱད་འདེམས་ཚོགས་པ་དེས་ལོ་མང་རིང་རྒྱ་རིགས་ཤིག་ལ་གཟེངས་རྟགས་འདི་ཐོབ་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ཡོད།” ཅེས་དང་། “ལོ་སྔ་མའི་གནས་ཚུལ་དག་གིས་ཐེངས་འདིའི་ཐག་གཅོད་འདི་དུས་ཚོད་འགྲིག་ཡོད་པ་ཞིག་བཟོས་ཡོད།” ཅེས་བརྗོད་བྱུང་། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་དང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་ལིའུ་བཙོན་འཇུག་བྱས་པ་དེས་ཁོང་ལ་གཟེངས་རྟགས་འཐོབ་རྒྱུ་ཆེད་དུ་གོ་སྒྲིག་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་སྟབས། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པར་རྒོལ་གཏམ་དྲག་པོ་ཞིག་སྤྲད་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད།
“ང་ལ་དགྲ་བོ་མེད།” ཅེས་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་མཁན་ཞིག་དང་། དངོས་སུ་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡི་གེར་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་སྟེ། སྲིད་གཞུང་གི་རྣ་བར་སྙན་པོ་བཟོ་གང་ཐུབ་ལྟ་མཁན་ཞིག་ཆེད་མངགས་ཟུར་འདོན་གྱིས་ཉེས་ཆད་བཅད་པ་འདི་ནི་མགོ་འཐོམ་བྱེད་ཀྱི་དོན་དག་ཅིག་ཏུ་གྱུར་བ་རེད། ལིའུ་ཡི་ལས་རོགས་ཁ་ཤས་ལ་འདྲི་རྩད་དང་བཀག་ཉར་བྱས་པ་དང་། ཁོང་ཚོའི་གློག་ཀླད་གཞུང་བཞེས་བཏང་ཡོད་ཀྱང་བཙོན་ཁང་ནང་ལིའུ་གཅིག་པུ་བཅུག་པ་རེད། “བྱ་དེ་བསད་དེ་སྤྲེའུ་ལ་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་བའི་” ཐབས་ལམ་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཆེས་སྤྱིར་བཏང་གི་ཆབ་སྲིད་ཐབས་ཇུས་ཤིག་ཡིན་པ་བདེན་མོད། ཡང་སྙིང་ཞི་འཇགས་དང་འདུམ་འགྲིག་སྨྲ་མཁན་གྱི་བྱ་དེ་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་བདམས་དགོས་པ་རེད།
འདིའི་ལན་འདེབས་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི། རྩ་འཛིན་ཡིག་ཆའི་ལས་དོན་དེ་གཞུང་གི་ཆོག་མཆན་མེད་པ་ཞིག་དང་ལིའུ་ནི་ཚོགས་པ་དེའི་ཚོགས་གཙོ་ཡིན་པས་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཆོག ཉེ་ལམ་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་བ་ཚོས་མི་དམངས་ཁྲོད་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མཁན་དག་མི་སྒེར་ཡིན་ན་ཅུང་བཟོད་སྲན་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ཡོད། གཞུང་གི་ཆོག་མཆན་མེད་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ཚེ་ཕྱོགས་ལྷུང་ཡིན་མིན་གང་ལྟར་དྲག་གནོན་བྱེད་པའི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་སྒང་རེད། ༢༠༠༥ ལོར་ཧུའུ་ཅིན་ཐོའོ་ཡིས་ “དུ་བ་མེད་པའི་དམག་འཐབ་སྟེ། རྒྱ་ནག་ནང་ཚོན་མདོག་གི་གསར་བརྗེ་མེད་པ་བྱོས།” ཞེས་པའི་སྙན་ཐོ་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ཡོད། སྙན་ཐོ་དེས་ནེལ་སིན་མན་ཌེ་ལྰ་ (Nelson Mandela) དང་ལའེ་ཆི་ཝེ་ལི་སྰ་(Lech Walesa)། ལྕམ་ཨང་སན་སུའུ་ཀེ་(Aung San Suu Kyi)། སོགས་དང་འདྲ་བའི་མི་དག་ནི་རྒྱ་ནག་ལ་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་མི་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད། ཧུའུ་ཡིས་ “གལ་ཏེ་རྒྱ་ནག་ནང་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་པ་དང་འདྲ་བའི་ལས་འགུལ་དེའི་རིགས་བྱུང་ཚེ། ‘ཆེ་བ་དེ་དག’ བཙོན་འཇུག་བྱས་ཏེ་ ‘ཆུང་བ་དག’ གཅིག་པུ་བསྐྱུར་ཞོག” ཅེས་བརྗོད་ཡོད། ༢༠༠༨ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡༡ པའི་ནང་རྒྱ་ནག་གི་ཉེན་རྟོག་པས་མི་མང་གིས་ ” ༢༠༠༨ ལོའི་རྩ་འཛིན།” ཞེས་པར་མཚན་རྟགས་འགོད་བཞིན་པ་ཤེས་རྗེས། དོན་རྐྱེན་དེ་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་ “ཚོན་མདོག་གི་གསར་བརྗེ།” མགོ་འཛུགས་ཐབས་བྱེད་བཞིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད། དེ་ལྟར་ལིའུ་ཞའོ་པོའོ་ “ཆེ་བ་དེ་དག” གི་གྲས་ལ་ཚུད་ཅིང་། སྲིད་གཞུང་ནས་ལམ་སེང་ཁོང་མི་མང་གི་ཁྲོད་ནས་རྨེག་མེད་གཏོང་ཐབས་ཡོད། ལིའུ་ཡིས་སྲིད་གཞུང་གི་བྱེད་སྟངས་དེ་ག་འདྲ་ཡོད་མེད་སྔོན་མ་ནས་ཤེས་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་ནི། དང་པོ་ཁོ་རང་རྩ་འཛིན་ཡིག་ཆའི་ཟིན་བྲིས་ལས་གཞི་དེར་བཞུགས་སྐབས་རང་གི་གྲོགས་པོ་ཚོར་འདི་ལྟར་བརྗོད་ཡོད། “མཚན་རྟགས་བསྡུ་རུབ་དང་ཞུ་དག་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་མ་ཟད། བཅའ་ཁྲིམས་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་དག་ག་རེ་ཡིན་ཡང་ངས་འགན་འཁུར་ཆོག” ཅེས་བཤད་པ་ལས་ཤེས་ཐུབ།
ཧུའུ་ཅིན་ཐོའོ་དང་ཁོའི་མི་དག་གིས་ལིའུ་ཞོ་པོ་ལ་ལོ་ ༡༡ གི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་གཅོད་དོན་ཡང་སྙིང་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་ཐོག་མ་ནས་ད་བར་ཤེས་མཁན་མེད། ལོ་བཅུ་དང་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཀྱང་ཆོག་མོད། འོན་ཀྱང་ངེས་པར་དུ་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཏག་ཏག་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དེར་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་ཡོད་པ་ནི། ལོ་བཅུ་གཅིག་ནི་ཉི་མ་ ༤༠༡༨ ཀྱིས་གྲུབ་ཡོད་པ་དང་། རྩ་འཛིན་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་དུའང་ཁྱོན་བསྡོམས་ཡིག་འབྲུ་ ༤༠༢༤ ཡོད་པ་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེར་བརྟེན། “སྐུ་ཞབས་ལིའུ། ཁྱེད་ཀྱིས་ཡིག་འབྲུ་རྐང་གཅིག་བྲིས་པར་ཉིན་གཅིག་གི་བཙོན་འཇུག་དང་། མཐའ་མའི་ཡིག་འབྲུ་དྲུག་པོ་དེ་ང་ཚོས་ཁྱོད་ལ་གུ་ཡངས་གཏང་ཆོག” ཅེས་བརྗོད་ཡོད་སྲིད། (འདི་ནི་ཚོད་དཔག་ཅིག་ཡིན་ཡང་ཀུ་རེ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མིན། འདི་ལྟ་བུའི་ཆུང་ཙག་ལ་མགོ་འཁོར་ཞིང་མི་སྒེར་གྱི་འཁོན་སེམས་བཅང་སྲོལ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་མཐོ་རིམ་ཆབ་སྲིད་མི་སྣའི་གཤིས་ཀར་ཡོད་པ་དངོས་ཡོད་རེད།)
” ༢༠༠༨ ལོའི་རྩ་འཛིན།” ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་དང་། དེའི་འཕྲོ་ན་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་གཉིས་ལྷན་དུ་བསྡེབས་ཏེ། དུས་ཡུན་གང་འཚམ་རིང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་གདམ་ཀ་གསར་པ་ཞིག་བསྟན་ཡོད་པ་དང་ཧ་ཅང་མཚུངས། རྒྱ་ནག་མི་མང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་དམར་ཤོག་གི་དབང་བསྒྱུར་འོག་གུ་ཡངས་དང་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་སྲིད་དབང་བརྗེ་བསྒྱུར་མང་པོ་བྱས་ཏེ་གོམས་ལོབས་སུ་སོང་ཡོད་པ་དང་། ཐེངས་མང་པོར་འདམ་ག་འདི་གཉིས་ལས་གཅིག་གིས་འདོད་པ་འཚིམ་ཐབས་བྱས་མྱོང་བ་རེད་མོད། ད་ཐེངས་ ” ༢༠༠༨ ལོའི་རྩ་འཛིན།” ཀྱིས་རྒྱ་ནག་དེ་དེང་རབས་ཅན་ལ་བསྒྱུར་བའི་འདམ་ཀ་གསར་པ་ཞིག་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད།
གལ་སྲིད་མི་མང་གིས་རྩ་འཛིན་དེ་བཀླགས་པ་ཡིན་ན་དེར་མོས་མཐུན་མི་བྱེད་མཁན་ཧ་ལམ་མེད། དེར་བརྟེན། རྩ་འཛིན་དེར་མི་མང་ཁྲོད་ཁྱབ་བརྡལ་འགྲོ་བའི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་ནག་གི་མགོ་ཁྲིད་ཚོར་དངངས་འཚབ་སྐྱེས་གཞི་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད། འདི་ནི་ཁོང་ཚོས་རྩ་འཛིན་དེར་བཀག་སྡོམ་དང་ལིའུ་ཞོ་པོ་བཙོན་འཇུག་བྱེད་དོན། ད་དུང་ཁོང་གི་ནོ་བྷེལ་གཟེངས་རྟགས་ལ་དགག་པ་བྱས་དོན་གཙོ་བོ་(གཞུང་གིས་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་མིན་ཡང་། ཁོང་ཚོའི་རྒྱུ་མཚན་དངོས་དེ་ཡིན་པ་རེད།) དག་ཆགས་ཡོད། སྲིད་གཞུང་གི་ངལ་རྩོལ་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་ཡོད་དེ། དེང་སྐབས་རྒྱ་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་མང་ཆེ་བས་སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞོ་པོ་སུ་ཡིན་མིན་ཙམ་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མེད་ལ། མི་རབས་རྒན་པ་གནས་ཚུལ་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་མཁན་དག་གིས་ཁོང་གི་སྐོར་མི་མང་ཁྲོད་བཤད་ན་མཇུག་འབྲས་ཅི་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཧ་གོ་ཡི་ཡོད་སྟབས་བཤད་ཕོད་མཁན་མེད།
འདས་པའི་ལོ་ཤས་རིང་རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་དབང་སྒྱུར་འོག་རྒྱ་ནག་དེ་ ” ༢༠༠༨ ལོའི་རྩ་འཛིན།” ཀྱི་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་ཀྱི་ཡོད། དེས་དྲི་བ་འདི་འདྲ་ཞིག་བཏོན་ཡོད་དེ། རྩ་འཛིན་ཡིག་ཆ་དང་དང་ངལ་རྩོལ་མཐའ་དག་གྲུབ་འབྲས་མེད་པར་ཞིག་རལ་དུ་གྱུར་ཡོད་དམ་ཞེས་ན། དེའི་ལན་དུ། དཀའ་ཁག་ཆེ་ཡང་འབྲས་མེད་དུ་གྱུར་མེད་ཅེས་བརྗོད་འདོད་བྱུང་། རྩ་འཛིན་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་དེ་གཏོར་བཤིག་བཏང་ཟིན་ཡང་དེའི་བསམ་བློ་ད་དུང་གསོན་པོར་གནས་ཡོད། སྲིད་གཞུང་གིས་བསྟུད་མར་རྩོལ་བ་ཆེན་པོས་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་འགྲོ་སོང་ཆེན་པོ་བཏང་སྟེ། ” ༢༠༠༨ ལོའི་རྩ་འཛིན།” དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ལྟ་ཚུལ་རིགས་ལ་དམ་དྲག་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དེས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཚོ་ད་དུང་དེའི་ནུས་པར་ཞེད་སྣང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད།
སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞོ་པོ་དམ་པ་དེའི་ཞལ་ནས་གནད་དོན་འདིར་ལན་འདེབས་བྱས་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་ན་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ ༢༠༠༩ ལོའི་གྱོད་ཞིབ་ཀྱི་མཐའ་མའི་བསྒྲགས་གཏམ་དེའི་རྗེས་ལ། སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞོ་པོ་ཡི་སྐད་ཆ་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་ཕྱི་ལོགས་སུ་འཐོན་བཅུག་མེད། ལོ་འདིའི་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ནང་ཁོང་ལ་མཆིན་པའི་སྐྲན་ནད་རིམ་པ་མཐའ་མའི་ནད་རྟགས་ཐོན་ཏེ་ཧྲན་ཡཱང་སྨན་ཁང་ (Shenyang Hospital) གི་ལྟ་རྟོག་བཙོན་ཁང་ནང་བཞག་རྗེས། ཁོང་གིས་རང་ཉིད་དང་བཟའ་ཟླ། ཆུང་མའི་གཅེན་པོ་བཅས་བདེ་འཇགས་ངང་འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་བམ་ཨ་རི་གང་རུང་ཞིག་ལ་སྨན་བཅོས་ཆེད་འགྲུལ་སྐྱོད་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཞུས་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ལིའུ་ལ་སྨན་བཅོས་ཐབས་ཤེས་ཡོད་རྒུ་བྱས་ཟིན་རབས་དང་། ད་ཆ་ཕྱིར་འགྲུལ་སྐྱོད་བྱེད་པར་གཟུགས་པོས་མི་ཐེག་ཚུལ་བཤད་དེ་ཆོག་མཆན་སྤྲད་མེད། སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞོ་པོ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཕྱི་ཟླ་ ༧ པའི་ཚེས་ ༡༣ ཉིན་སྐུ་གཤེགས།
ཁོང་གིས། “བཙན་བྱོལ་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཁེར་རྐྱང་དུ་བུད་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད།” ཅེས་ཡང་ཡང་བརྗོད་ཡོད་ཀྱང་རང་གི་ མི་ཚེའི་གཟའ་འཁོར་མཐའ་མ་དེར་རྒྱ་ནག་ནང་མུ་མཐུད་སྡོད་རྒྱུའི་འདུན་པ་དོར་ཡོད། ཁོང་གིས་དེ་ལྟར་གནང་དོན་ཡང་སྙིང་ཅི་ཞིག་ཡིན་མིན་ཁ་གསལ་པོ་ཞིག་མེད་ཀྱང་། ལིའུ་ཡིས་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ནུས་ལྷག་མ་ཅུང་ཙམ་ལུས་ཡོད་པ་དེ་བེད་སྤྱད་དེ་ཡུན་རིང་ལ་དཀའ་སྡུག་མྱངས་པའི་རང་གི་བཟའ་ཟླ་ལིའུ་ཞཱ་དང་མོའི་གཅེན་པོ་ལིའུ་ཧུའོ་གཉིས་རྒྱ་ནག་ནས་ཕྱིའི་རང་དབང་ལུང་པ་ཞིག་ལ་ཐར་ཐབས་བྱས་པ་ཡིན་སྲིད། ཡིན་ཡང་ཁོང་འཛིན་བཟུང་མཁན་གྱི་བསམ་ཚུལ་དག་མངོན་གསལ་འདོད་པོར་གྱུར་ཡོད་དེ། དེ་ལ་སྨན་བཅོས་དང་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མེད་ཅིང་། ལིའུ་ཡིིས་རང་གི་སེམས་ལ་ཡུན་རིང་ཉར་ཡོད་པའི་ཆེས་མཐའ་མའི་སྐད་ཆ་དག་འགོག་ཐབས་བྱས་པ་ཞིག་རེད། ལོ་བརྒྱད་བཙོན་འོག་ཏུ་བསྐྱལ་བའི་རིང་ལིའུ་ལ་བསམ་ཚུལ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ། ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དབང་ཆ་སྒེར་སྤྱོད་ལམ་ལུགས་དེ་ཉིན་རེ་བཞིན་སྟོབས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པའི་དུས་སྐབས་འདིར། མ་འོངས་པའི་འཛམ་གླིང་ལ་རེ་ལྟོས་ཅི་ཞིག་བཅངས་ཡོད་དམ།
མང་པོས་ལིའུ་ཞོ་པོ་ནི་ནེལ་སིན་མན་ཌེ་ལྰ་དང་ཝི་སི་ལབ་ཧྰ་ཝིལ། ལྕམ་ཨང་སན་སུའུ་ཀེ་སོགས་དང་གཤིབ་བསྡུར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ནི་རང་གི་ལུང་པར་འགྲོ་བ་མིའི་བརྩི་བཀུར་ཐོབ་པའི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་ལ་རེ་ནས་རང་ཉིད་བློས་གཏོང་གིས་བཙོན་ཁང་ནང་བཞུགས་མྱོང་མཁན་ཤ་སྟག་རེད། ཡིན་ཡང་མན་ཌེ་ལྰ་དང་ཧ་ཝིལ། ལྕམ་སུའུ་ཀེ་དག་ནི་མཐའ་མར་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་ཡོད་ཀྱང་། ལིའུ་ཞོ་པོ་ནི་བཙོན་འོག་ཏུ་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པ་རེད། དེ་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཁོང་གི་གོ་གནས་དེ་གཞན་པ་ཚོ་ལས་དམའ་བ་ཡོང་སྲིད་དམ། ལས་འགུལ་ཞིག་གི་རྒྱལ་ཁ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དེ་ནི་ངེས་པར་དུ་ལས་འགུལ་དེའི་སྣེ་ཁྲིད་མི་སྣ་དེ་དཔའ་བོ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་འཇོག་ཐུབ་མིན་ལ་རག་ལུས་ཡོད་དམ།
གཅིག་བྱས་ན། ལིའུ་ཞོ་པོ་དང་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གཉིས་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་ཚེ་དགེ་མཚན་ལྡན་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། ཁོ་གཉིས་བར་ལོ་གཉིས་མ་གཏོགས་ཁྱད་པར་མེད། མྰའོ་ཡི་རིག་གནས་གསར་རྗེའི་དུས་སུ་ཁོ་གཉིས་ཀའི་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་ཤོར་བ་དང་། ལུང་ཁུག་ཅིག་ཏུ་རྒྱང་འཕུད་དུ་བཏང་དང་གཅིག་མཚུངས་རེད། ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱིས་དུས་ཚོད་དེ་དག་བེད་སྤྱད་དེ་རང་ཉིད་ལ་བྱས་རྗེས་ཀྱི་ཐོ་གཞུང་ཞིག་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་གང་ཐུབ་བལྟས་ཡོད་དེ། དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཀྱི་གོ་གནས་ཡོད་པའི་རང་གི་ཕ་ཡི་རོགས་སྐྱོར་འོག་ཚོགས་པའི་གོ་གནས་མཐོ་ཤོས་ལ་བསླེབ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་བཟུང་ཡོད་པ་རེད། ལིའུ་ཡིས་དུས་ཚོད་དེ་དག་རང་གིས་འདོད་མོས་ལྟར་དཔེ་ཀློག་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློ་འཚོལ་ཞིབ་ཆེད་བཏང་ཡོད། གཅིག་གིས་སྲིད་གཞུང་གི་ཆེས་མཐོ་བའི་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་ནང་འཛེག་པར་མཁོ་བའི་ངོ་བསྟོད་དང་གྱ་གྱུའི་སྤྱོད་ཚུལ་དག་ལ་འབད་འབུངས་བྱས་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་དེས་རང་ཉིད་མི་སྒེར་གྱི་རྣམ་དཔྱོད་བེད་སྤྱད་དེ་བསམ་བློ་དང་སྲོལ་རྒྱུན་མཐའ་དག་ལ་བརྟག་དཔྱད་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་རེད། ཁོ་གཉིས་ནས་གཅིག་གི་རིན་ཐང་དེ་མིའི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གིས་འཇལ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། གཞན་པ་དེར་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རིན་ཐང་ནི་དབང་ཆ་དང་གོ་གནས་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་ཁོ་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་མའི་འཐབ་འཛིང་ཁྲོད་གཅིག་རྒྱལ་ཟིན་པ་དང་ཅིག་ཤོས་དེ་ཕམ་ཟིན་པ་ང་ཚོ་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་ལྟར་རེད། ཡིན་ཡང་དེ་རིང་ནས་བརྩིས་པའི་ལོ་ངོ་ ༢༠༠ ལྷག་འདས་པའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ལ། མན་ཌེ་ལྰ་དང་ཧྰ་ཝིལ། ལྕམ་སུའུ་ཀེ་དག་མ་ཉེས་ཁ་ཡོག་གིས་བཙོན་འཇུག་བྱེད་མཁན་གྱི་དཔོན་རིགས་དེ་ཚོའི་མིང་སྐྱེ་བོ་སུ་ཞིག་གིས་དྲན་སྲིད་དམ། ལིའུ་ཞོ་པོ་ཡི་འོད་སྟོང་འཕྲོ་བའི་རྣམ་དཔྱོད་རྣོན་པོ་དག་ལ་རྗེས་དྲན་བྱ་སྲིད་དམ། ཡང་ན་ཞི་ཅི་ཕིན་གྱི་མཉེན་ལྕུག་དཀའ་བའི་ཆེས་སྤྱིར་བཏང་གི་སྣང་བརྙན་དེ་དྲན་སྲིད་དམ།
* མཆན།
རྩོམ་པ་པོ་པེ་རེ་ལིང་ཁི་(Perry Link)ནི་ལིའུ་ཞོ་པོ་ཡི་ ” ༢༠༠༨ ལོའི་རྩ་འཛིན།” དབྱིན་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་གནང་མཁན་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་གིས་ཁེ་ལི་ཕོ་ནི་ཡ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་ཕྱག་ལས་གནང་གི་ཡོད། ཁོང་གི་ཆེད་ལས་སློབ་སྦྱོང་ནི་རྒྱ་ཡིག་དང་རྒྱ་ནག་གི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ཡིན།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ལྷའི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ དང་ ༢༠༡༦ ལོའི་འཐུང་ཆུ་གཙང་བཟོའི་ལས་འཆར་གྱི་གྲུབ་འབྲས།
- Details
- བཀླགས་འདུག: 1163
ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ནས་ ༢༠༡༦ བར་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེ་དང་ཨུཏྲ་མངའ་སྡེ་གཉིས་ནང་ཁྱོན་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་གྲངས་ ༨ རིན་མེད་གསར་འཛུགས་བྱས་ཡོད།
ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་གསར་འཛུགས་བྱེད་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཁག་སྟེ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་དགེ་རྒན་དང་སློབ་ཕྲུག་སོགས་ལ་འཐུང་ཆུ་གཙང་བཟོའི་ལས་གཞི་དེས་ཕན་ཐོགས་ཇི་ལྟར་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་མེད་དྲི་རྩད་དང་དངོས་མྱོང་ལ་ཉམས་ཞིབ་ཀྱིས་འཐུང་ཆུ་གཙང་བཟོའི་ལས་འཆར་གྱི་ཕན་ནུས་ཇི་ལྟར་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་མེད་སྐོར་ཞིབ་འཇུག་ཐེངས་གསུམ་ལ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཞིབ་འཇུག་སྙན་ཐོ་འདི། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༣ པ་དང་ ༤ པའི་ནང་ཞིབ་འཇུག་གིས། ལྷས་གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་དེ་དག་གི་འཐུང་ཆུ་གཙང་མ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་མཁན་རྣམས་ལ་དྲི་བ་དྲི་ལས་ཀྱི་སྙན་ཐོ་འགེངས་ཤོག་བཟོས་ཤིང་། ལན་འདེབས་ཆ་ཤས་ལེན་གནང་མཁན་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༤༧༦ བྱུང་ཡོད་པའི་ནང་བོད་མིས་བརྒྱ་ཆ་ ༧༨ དང་། རྒྱ་གར་བས་བརྒྱ་ཆ་ ༢༠ ཟིན་ཡོད་ཅིང་དེ་མིན་བལ་པོ་དང་མི་རིགས་གཞན་པ་ཆགས་ཡོད། ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེ་དང་ཨུཏྲ་མངའ་སྡེ། གཞན་ཡང་ཉེ་འཁོར་གྱི་མངའ་སྡེ་ཁག་བཅས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཡུལ་སྡེ་ཚན་ཁག་བཞི་ལ་བགོས་ཤིང་། དེའི་ནང་འཛིན་རིམ་བཞི་པ་མན་གྱི་སློབ་ཕྲུག་དང་། དེའི་ཡན་གྱི་སློབ་ཕྲུག དགེ་རྒན། སྤྱི་བཏང་གི་མི་དར་མ་བཅས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཡིན།
འཐུང་ཆུ་གཙང་མའི་ཤུགས་རྐྱེན།
དགེ་རྒན་བརྒྱ་ཆ་ ༦༠ ཡིས་འཐུང་ཆུ་གཙང་བཟོ་བྱེད་སའི་འཕྲུལ་ཆས་གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་འཛིན་གྲྭར་ཞུགས་མཁན་སློབ་ཕྲུག་སྔར་ལས་ཇེ་མང་དུ་ཕྱིན་སོང་ཞེས་གསུངས་འདུད་པ་དང་། སློབ་ཕྲུག་བརྒྱ་ཆ་ ༧༩ ཡིས་གཙང་བཟོ་བྱས་པའི་ཆུ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་བྱུང་རྗེས་ཁོང་ཚོའི་གཟུགས་པོ་བདེ་ཐང་དང་འཕྲོད་བསྟེན་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་སོང་ཞེས་ལན་འདེབས་གནང་འདུག ཞིབ་འཇུག་གི་དྲི་བར་ལན་འདེབས་གནང་མཁན་མང་ཆེ་བས་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་འདི་འདྲ་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང་བར་ཧ་ཅང་ཕན་ཐོགས་དང་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་འདུག་ཅེས་དང་། འོན་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ནས་འཕྲུལ་ཆས་ལ་བདག་གཅེས་ལྟ་རྟོག་དགོས་རྒྱུ་དེ་གནད་འགག་ཅིག་རེད་འདུག་ཅེས་སོགས་གསུངས།
ཆུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཚད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་སྙན་ཐོ་ནང་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་གསར་འཛུགས་མ་བྱས་གོང་ཀ་ལའི་ཆུ་འཐུང་མཁན་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༢༣ ཟིན་གྱི་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་སྙན་ཐོ་དང་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་གསར་འཛུགས་མ་བྱས་གོང་ཀ་ལའི་ཆུ་འཐུང་མཁན་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༣༤ ཟིན་གྱི་འདུག་པ་དང་། ཀ་ལའི་ཆུ་བསྐོལ་ནས་འཐུང་མཁན་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༡་༢ (མི་གྲངས་ ༣) ལས་ཟིན་གྱི་མི་འདུག དེ་བཞིན་ཆུའི་མཐུན་རྐྱེན་རག་མིན་སྐོར་ལན་འདེབས་གནང་མཁན་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༢༩་༣ (མི་གྲངས་ ༤༨) ཟིན་འདུག་ལ། བརྒྱ་ཆ་ ༡༥་༩ (མི་གྲངས་ ༤༨) ཡིས་འཕྲུལ་ཆས་ཆག་སྐྱོན་དང་ཆུ་སྣོད་གཙང་མ་མི་འདུག་ཅེས་བཀོད་འདུག བརྒྱ་ཆ་ ༡༣་༤ (མི་གྲངས་ ༢༢) ཡིས་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་དེ་འཛིན་གྲྭ་དང་ཉལ་ཁང་ནས་ཐག་རིང་བ་དང་། ཡང་ན་ཚོགས་སྡེ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ནང་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་གཅིག་ལས་མེད་པ་དང་། འཕྲུལ་ཆས་ལ་བདག་གཅེས་བལྟ་རྟོགས་མེད་པ་བཅས་ཀྱིས་ཀ་ལའི་ཆུ་འཐུང་བཞིན་ཡོད་སྐོར་བཀོད་འདུག བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ (མི་གྲངས་ ༡༡༦) ཡིས་ད་དུང་ཀ་ལའི་ཆུ་འཐུང་བཞིན་ཡོད་ལུགས་ལས་དམིགས་བསལ་རྒྱུ་མཚན་བཀོད་མི་འདུག་ཀྱང་། དཔེར་ན། སྒེར་གྱི་གནད་དོན་དང་། སྟབས་བདེ་ཡིན་མིན། རིན་པ་དགོས་མིན། ད་དུང་གཞན་འགའ་ལ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་དཀའ་ངལ་མེད་པ། ཆར་དུས་སྐབས་སུའང་ཆུ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་ཡིན་སྲིད་སྙམ། སློབ་ཕྲུག་བརྒྱ་ཆ་ ༤༣ ཡིས་སློབ་གྲྭའི་ནང་གཙང་བཟོ་བྱས་པའི་འཐུང་ཆུ་རག་རྒྱུ་ལས་སླ་མོ་ཡིན་ལུགས་དང་། སློབ་ཕྲུག་བརྒྱ་ཆ་ ༤༧ ཡིས་གཙང་བཟོ་བྱས་པའི་འཐུང་ཆུ་མཚམས་མཚམས་ལས་རག་གི་མེད་པའམ་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་ཡིན་ལུགས་བཀོད་འདུག དེར་མ་ཟད་སློབ་ཕྲུག་བརྒྱ་ཆ་ ༡༠ ཡིས་གཙང་བཟོ་བྱས་པའི་འཐུང་ཆུ་གཏན་ནས་རག་མི་སྲིད་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་ཀྱང་བྱས་འདུག ཚོགས་སྡེ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་གཙང་བཟོ་བྱས་པའི་འཐུང་ཆུ་སོ་སོའི་ནང་ལ་བེད་སྤྱོད་ཆེད་འཁྱེར་ཆོག་གི་འདུག འོན་ཀྱང་བརྒྱ་ཆ་ ༤༧ ཡིས་གཙང་བཟོ་བྱས་པའི་འཐུང་ཆུ་ནང་ལ་འཁྱེར་གྱི་མེད་ལུགས་བཀོད་འདུག་ལ། བརྒྱ་ཆ་ ༩་༤ ཁོ་ནར་ནང་ལ་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་ཡོད་ལུགས་བཀོད་འདུག་པ་དང་། བརྒྱ་ཆ་ ༦་༣ ཡིས་ཆུ་བསྐོལ་ནས་འཐུང་གི་ཡོད་ལུགས་དང་། བརྒྱ་ཆ་ ༠་༤༥ ཡིས་དམ་བིའི་ཆུ་འཐུང་གི་ཡོད་ལུགས་གསལ་འདུག
འཕྲོད་བསྟེན་གནང་སྟངས།
སྐྱབས་བཅོལ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཏེ་དཔེར་ན་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་རྣམས་ན་ཚ་འདྲ་མིན་གྱི་དཀའ་ངལ་ཡོད་ཅིང་། དམིགས་བསལ་བྱིས་པ་རྣམས་དར་མ་ལྟར་ཟུངས་ཤུགས་མེད་སྟབས་ཉེན་ཁའི་ནང་གནས་ཡོད་པ་དང་། སྙན་ཐོ་དེའི་ནང་ཐོན་གསལ་ལྟར་ན། ལན་འདེབས་གནང་མཁན་བརྒྱ་ཆ་ ༥༧ གྱིས་འདས་པའི་ཟླ་བ་ ༡༢ ནང་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཐེངས་ ༥ ལས་མང་བ་ན་ཡི་ཡོད་ལུགས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་འདུག དེར་བརྟེན་གཙོ་བོར་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་ཏེ་འཐུང་ཆུའི་གནས་བབ་མུ་མཐུད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། ཕྲུ་གུ་ཚོས་ཟས་མི་འཇུ་བའི་དཀའ་ངལ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་དཀའ་ངལ་ཞིག་དང་ཉེན་ཁ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། དེས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཕྲུ་གུའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་དཀའ་ངལ་ཤུགས་ཆེན་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། པར་རིས་བཞི་པའི་ནང་མཐོང་ཐུབ་པ་བཞིན། འདས་པའི་ཟླ་བ་ ༡༢ ནང་ཟས་མི་འཇུ་བའི་དཀའ་ངལ་ནི་ཧ་ལམ་རྒྱུན་ལྡན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་འདུག ཟས་མི་འཇུ་བའི་དཀའ་ངལ་དེ་དག་གཙོ་བོ་བཙོག་ཆུའི་ན་ཚ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་གི་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་མི་སྒེར་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན་མི་འདང་བའི་གནད་དོན་དེ་ནི་ཆུང་དུས་ཀྱི་བདེ་ཐང་དང་སློབ་སྦྱོང་ཡང་པོ་བྱེད་ཐུབ་མིན་སོགས་ཀྱི་འགག་རྩ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
དེ་བཞིན་དཔེར་ན་ཚ་བ་རྒྱས་པ་དང་མགོ་ན་བའི་ནད་རྟགས་དེ་ཚོ་ཡང་ཟས་མི་འཇུ་བའི་དཀའ་ངལ་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། ཚ་བ་རྒྱས་པའི་ནད་རྟགས་དེ་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ལ་དཀའ་ངལ་ཕྲད་པའམ་ཕོ་བར་གཉན་ཁ་བརྒྱབ་ཡོད་པའི་རྟགས་ཡིན་ལ། མགོ་ན་བའི་ནད་རྟགས་དེ་ཡང་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པའི་དཀའ་ངལ་གྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པས། ན་ཚ་དེ་རིགས་ནི་མཐར་གཏུགས་ན་ཆུ་གཙང་མ་མི་འཐུང་བ་དང་ཆུའི་གནས་སྟངས་སྐྱོ་པོ་ཡིན་པར་ཐུག་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད།
ལན་འདེབས་གནང་མཁན་བརྒྱ་ཆ་ ༢༡ ཡིས་འདས་པའི་ཟླ་བ་ ༡༢ ནང་ཟས་མི་འཇུ་བའི་དཀའ་ངལ་ནི་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་ཨང་གཉིས་པ་དེ་ཡིན་ལུགས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་འདུག་པ་དང་། ད་དུང་ཚ་བ་རྒྱས་པ་བརྒྱ་ཆ་ ༡༥ དང་མགོ་ན་མཁན་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༡༩ ཟིན་འདུག་པས་དེའི་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་པར་རིས་ལྔ་པར་གཟིགས་རོགས།
བདེ་ཐང་དང་། འཕྲོད་བསྟེན། དོགས་ཟོན།
དོན་ངོ་མར་མི་ཞིག་ཐང་པོར་འཚོ་གནས་བྱེད་པར་བདེ་ཐང་དང་འཕྲོད་བསྟེན་ནི་གལ་ཆེན་ནང་གི་དོན་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དགེ་རྒན་རྣམས་ལ་སློབ་ཕྲུག་གི་གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་ཐད་ལ་འགན་ཁུར་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་གསར་འཛུགས་བྱེད་སའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་ཉམས་ཞིབ་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ལ་བརྟགས་ན། དགེ་རྒན་གྱི་སྙན་ཐོ་དང་སློབ་ཕྲུག་གི་སྙན་ཐོའི་བར་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག
དེ་ཡང་སློབ་ཕྲུག་བརྒྱ་ཆ་ ༣༣ ཡིས་སློབ་གྲྭའི་ནང་ཁོང་ཚོར་ལག་པ་འཁྲུད་སྟངས་སློབ་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་དང་། དགེ་རྒན་ལ་ཞིག་འཇུག་བྱས་པའི་སྙན་ཐོའི་ནང་གསང་སྤྱོད་དུ་ཕྱིན་རྗེས་དང་ཁ་ལག་མ་བཟས་གོང་ལག་པ་འཁྲུད་སྟངས་སོགས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་གི་ཡོད་ལུགས་བཀོད་འདུག
གལ་སྲིད་རོགས་དངུལ་གྱི་སྦྱིན་བདག་གནང་མཁན་བྱུང་ཚེ་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ཆེད་རྒྱ་གར་ནང་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་། དགོན་སྡེ་ཁག་ཏུ་ད་དུང་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད།
སྙན་ཐོ་འདི་སྔོན་མ་ལྷའི་དང་བླངས་ལས་བྱེད་ཨོ་སི་ཁྲུའུ་ལི་ཡ་ནས་ཡིན་པའི་བུ་མོ་ཨ་ཤེ་ལི་སུ་མར་སི་(Ashley Summers)ལགས་དང་། ཌན་མག་ནས་ཡིན་པའི་བུ་མོ་ཊན་ནི་ཁེ་ལཱ་སོན་(Tine Niklasson)རྣམ་གཉིས་ཡིན་ཞིང་ཁོང་གཉིས་ནི་གོ་ལའི་ཟས་བཅུད་དང་འཕྲོད་བསྟེན་སྐོར་དང་དམིགས་བསལ་མི་མང་གི་ཟས་བཅུད་འཕྲོད་བསྟེན་དང་ཟས་རིགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་སྐོར་ཉམས་ཞིབ་གནང་མཁན་ཡིན་པ་རེད།


text:
ཉིན་ཤས་ཀྱི་སྔོན་ལ་བདག་གིས‘‘«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ཡི་ཚིགས་བཅད་ཅིག་བཙལ་བའི་གོ་རིམ་གླེང་བ’’ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་བྲིས་ཏེ་བཙན་པོ་དྲ་བར་སྤེལ་རྗེས། རྩོམ་ཡིག་དེའི་བརྗོད་གཞི་ཞིག་གི་སྐོར་ལ་ཡང་བསྐྱར་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན། དེ་ནི‘‘༡༩༤༡ལོར་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལ་གྲོགས་པོ་རྒྱ་གར་པ་ཞིག་གིས་གྲོགས་མཛད་དེ«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་། སྐབས་དེར«ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ཡི་ཚོགས་པའམ་ཆོས་ཚོགས་གང་རུང་ཞིག་གིས་བསྟན་བཅོས་དེ་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་བྱས་ཏེ་རྒྱ་གར་དུ་པར་སྐྲུན་བྱས’’པའི་སྐོར་ཡིན། བདག་གིས་གོང་གི་ཚིག་ཕྲེང་འདི་དག་འབྲི་སྐབས་དྲན་སྣང་ཙམ་ཞིག་བཤད་ནས་ཆོག་པར་བྱས་པ་ཡིན་མོད། བསམ་བློ་བཏང་ན་ང་ཚོས«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ཡི་བོད་འགྱུར་མའི་སྐོར་གླེང་གིན་ཡོད་སྟབས། བརྗོད་གཞི་འདི་དྲན་སྣང་ཙམ་དང་རབ་རིབ་ཅིག་བཤད་པ་ཡིན་ན་དོན་དག་ངོ་མ་དེ་བོར་སོང་བ་དང་འདྲ་བས། བདག་གིས་ཡང་བསྐྱར་བརྗོད་གཞི་འདི་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་རེ་ཟུང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ཡི་སྐོར་ལ«ལེགས་སྦྱར་བང་མཛོད»དུ‘‘མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བུའི་གཞུང་དག་གི་ཁྲོད་ན་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ་དེ་རབ་དང་ཕུད་དུ་བྱེད་ཅིང་། ཛོ་ཀི་དང་དགེ་སྦྱོང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེའི་གླེགས་བམ་རེ་འབྲལ་སྤང་དུ་འཆང་། འདི་ནི་ཀུན་མཁྱེན་བླ་མས། གླུའི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་ཞེས་པ་དེར་གསུངས་འདུག ལེགས་ལྡན་གྱི་གླུའི་ལེའུ་གཉིས་ཀུན་མཁྱེན་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་པཎྚི་ཏ་ཀྲྀཥྞ་དང་ལྷན་དུ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་གསུངས་འདུག་ཀྱང་། དཔེ་རྒྱུན་ཆད་པར་མངོན། ཕྲན་རང་ནས་མ་བཅོལ་ཁུར་བླངས་ཀྱི་ལུགས་སུ་བྱས་ཏེ། ཀླུའི་(གླུའི)ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཞིག་བསྒྱུར་ཟིན་ཏེ་འོན་ཀྱང་དཔེ་འདི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོའི་སྤྱན་ལམ་དུ་འགྲིམ་པའི་དུས་ཞིག་ཤིན་ཏུ་ཡང་འབྱུང་དཀའ་བར་མངོན།” [1]ཞེས་གསུངས་ཡོད། ད་དུང་ལེགས་ལྡན་ནག་པོ་ཞེས་པ་ཇི་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་དང་། ལེགས་ལྡན་གྱི་གླུ་ནི་བྷ་ར་ཏའི་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ། རིག་བྱེད་མཐའི་བསྟན་བཅོས་སུ་གཏོགས་ཚུལ་སོགས་ཀྱང་གསུངས་མོད། རེ་ཞིག་དེ་དག་གི་སྐོར་ཞུ་རྒྱུ་མིན།
དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ཡི་ལེའུ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཡོད་ན་ང་ཚོའི་མིག་ལམ་དུ«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ཡི་ལེའུ་བཞི་ཙམ་མ་གཏོགས་ལེའུ་གཞན་དག་ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་རེད། འདི་ནི་གོང་གི་དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསུང་དེ་མཐོང་མ་ཐག་སེམས་ལ་འཁོར་ཡོང་བའི་དྲི་བ་ཞིག་ཡིན། སྔར་ཀ་སྦུག་ཏུ་བཞུགས་པ་དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་པོ་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པ་ཞིག«དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ»ཞེས་པར་འཁོད་པ་དེའི་ནང་། ‘‘རྒྱ་གར་གྱི་བྷ་ག་ཝ་ཏི་གྷི་ཏི་ཟེར་བ་བཅོམ་ལྡན་གྱི་གླུ་ཟེར་བ་དེ། ཤྲཱི་ཀྲིཥྞ་འི་ཁུངས་གཏུགས་པ་ཡོད་ཚོད་མེད་ཚོད་གཅིག་རེད། དེའི་ནང་ནས་དད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཟེར་བ་ཞིག་དང་ལས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཟེར་བ་སོགས་ལེ་ཚན་འགའ་ཤས་ཤིག་བསྒྱུར་གནང་བ་རེད།” [2]ཅེས་གསལ་ལ། ཁོང་ལྟར་ན། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ཡི་ལེའུ་ཆ་ཚང་བསྒྱུར་མེད་པ་རེད། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གློག་བརྙན་ཕབ་སྐྲུན་གནང་མཁན་སུད་སི་བ་སྐུ་ཞབས་ལཱུག་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་ལེའུ་ཆ་ཚང་བསྒྱུར་བར་ཁས་ལེན་བྱས་མི་འདུག[3] འོན་ཀྱང་། བཀྲས་མཐོང་རཀ་ར་རིན་པོ་ཆེའི«དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས»སུ‘‘བྷགཝཏགཱིཏའམ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ་ཆ་ཚང་མིག་སྟོན་གནང་བྱུང་བས། དེའི་གོང་ནས་ཕྱི་རོལ་པའི་བསྟན་བཅོས་རེད་ཅེས་གསུངས་ཟིན་པ་མ་གཏོགས། རང་འགར་དཔེ་ཆ་དེ་འདྲ་ཞིག་མཐོང་ན། ད་ལྟ་བུས་ནི་ཕྱི་རོལ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ་པ་མི་འདུག ཐོག་མར་ལས་འབྲས་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་སྐོར་དང་། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་དཔེ་ཡང་གོས་གསར་རྙིང་བརྗེ་བ་ལ་དཔེ་བྱས་ཏེ། རིག་པ་རྒྱུན་ཆད་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གསལ་བར་བཀོད་འདུག དེ་སྐོར་ཚིགས་བཅད་དེ་ནི་རང་རེའི་བཀའ་བསྟན་ནང་དུ་འདུག་པས། ཁོང་ཚོས་བརྐུས་པ་འདྲ་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ལེའུ་དེ་ནི་དཔེ་མི་སྲིད་པའི་གཏིང་ཟབ་པོ་འདུག་པས་ཁོང་ཚོའི་ལྟ་བུའི་ཉིང་ཁུ་བསྡུས་པ་ལྟ་བུ་དེ་རེད་ཅེས་གསུངས།” [4]ཞེས་འབྱུང་བས། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་རང་གི་སློབ་མ་རཀ་ར་ཚང་ལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ་ཡི་ལེའུ་ཆ་ཚང་མིག་སྟོན་གནང་བ་མ་ཟད། ལེའུ་བརྒྱད་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ལེའུ་འགྲེལ་བཤད་བསྐྱོན་སྟངས་སོགས་ལ་གཞིགས་ན། མཁས་དབང་དམ་པ་དེས་གསུངས་པ་ཇི་བཞིན་ལེགས་ལྡན་གྱི་གླུ་ཆ་ཚང་བསྒྱུར་ཡོད་མེད་ལ་དོགས་པ་བྱེད་མི་དགོས་པར་སྣང་། གལ་སྲིད་ལེགས་ལྡན་གྱི་གླུ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བསྒྱུར་མེད་ན་ལེའུ་བརྒྱད་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ལེའུ་གླེང་མི་སྲིད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ད་ལྟ་མཇལ་དུ་ཡོད་པའི་དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་ཁྲོད་དུ་ལེགས་ལྡན་གྱི་གླུའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་མི་གསལ་བས་རེད། ཡང་གཅིག་བཤད་ན། བདེ་སྦྱིན་བཟང་མོས་(Heather Stoddard) བྲིས་པའི་«ཨ་མདོའི་སྤྲང་ཀོག»ཅེས་པའི་དེབ་དེའི་མཆན་ཞིག་ཏུའང་ལེགས་ལྡན་གྱི་གླུའི་བོད་འགྱུར་མའི་ལེའུ་བདུན་པ་མཐོང་བའི་གསལ་བཤད་ཅིག་ཀྱང་གནང་འདུག[5]
ད་དུང་། «དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ»འི་ནང་དུ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་རཀ་ར་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོ་གླུ་ཡི་སྐོར་བསྒྱུར་བ་དང་། མུ་སྟེགས་པ་ཚོས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཁས་ལེན་གྱི་ཡོད་པའི་སྐོར«དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས»སུ་གསལ་བ་ཇི་བཞིན་དུ་གསུངས་འདུག་མོད། བསམ་གཏན་གྱི་ལེའུ་དེ་ཕྱི་རོལ་བའི་ལྟ་བ་སྡུག་ཤོས་ཡིན་ཅིང་། དེའི་ནང་གི་ཁྱབ་འཇུག་གི་ལྟ་བ་དེ་མཁྲེགས་ཐག་ཆོད་ཡོད་པ་དང་། ཤཾ་ཀར་ཨཱཙརྱས་ལྟ་བ་དེ་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་ནང་པ་ལ་བཟོ་ལྟ་སྤྲད་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་གསུངས་ཡོད་པ་རེད།
བདག་གིས་རྩོམ་ཡིག་སྔ་མའི་ནང་ཞུས་པ་བཞིན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»འདི་༡༩༤༡ལོར་བྲིས་པའི་སྐོར་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་མེད། དགེ་ཆོས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱག་ལས་གང་དང་གང་གནང་བ་སོགས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། ཁོང་གིས་ལེགས་ལྡན་གྱི་གླུ་དང་། རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎའི་གཏམ་རྒྱུད། བྱ་ལེན་མའི་ཟློས་གར་སོགས་སྔ་གཞུག་ཏུ་བསྒྱུར་ཡོད་པར་སྙམ། བདག་གི་གྲོགས་པོ་ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ཀྱིས‘‘ལྕགས་སྤྲུལ་(ཕྱི་ལོ་༡༩༤༡)ལོར་«ལས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར»ཞེས་པ་དང་། «དཔལ་ནག་པོའི་གླུ་དད་པའི་རྣལ་འབྱོར»ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ། སཱ་མཱི་པ་བུངྔཧ་ནནད་ཞེས་པས་གྲོགས་མཛད་དེ་སཾསྐྲིཏ་ལས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར།” [6]ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ཚེ་རིང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ཨིན་ཡིག་ཏུ་བྲིས་པའི«ལྷ་ས་ཆུང་བ»ཞེས་པའི་དེབ་དེའི་ནང་དུ་དགེ་ཆོས་དང་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ Swami Prabhavananda གཉིས་ཀྱིས«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་པའི་ཚིག་ཕྲེང་ཞིག་བྲིས་ཡོད་[7]པ་མཐོང་། Swami Prabhavananda ཞུ་བ་འདི་མུ་སྟེགས་པའི་སློབ་དཔོན་ཞིག་རེད་ལ། «དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ལ་ཧ་ཅང་མཁས་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། ཁོང་དང་ཨ་རི་བ་ Christopher Isherwood གཉིས་ཀྱིས«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ཨིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་མཐོང་ནའང་། མུ་སྟེགས་པའི་སློབ་དཔོན་འདི་དང་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་རེ་ཞིག་མཇལ་ཡུལ་དུ་མ་མངོན་པར་གྱུར།
«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»གང་དུ་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་སྐོར་ལ་རག་ར་རིན་པོ་ཆེས‘‘གང་ལྟར་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ་དེ། རམ་ཀྲིཥྞའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་བྱས་ཏེ་སྤར་ལ་བཀོད་འདུག་པ་ཞིག་རྒྱ་གར་ལ་མཐོང་བྱུང་། ངོས་ནས་དགེ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེས་བསྒྱུར་གནང་བའི་རཱམཡཱཎ་ཆ་ཚང་བཤུས་བཅུག་ཏེ་དེའི་མཇུག་ཏུ། ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ་དེ་ཡང་བཤུས་ཡོད་པས། དེ་ནི་ཕྱིས་སུ་བོས་རང་སུ་སི་ལ་འབྱོར་འཕྲལ་སྔོན་ལས་སམ། ཡང་ན་བསྟན་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བཏང་བའི་ལས་གྲོགས་ཞིག་གིས། དཔེ་དེབ་མང་པོ་ཆུད་ཟོས་བཏང་གནང་སོང་བས།” [8]ཞེས་གསུངས་ཡོད་པས། དོ་དགོང་བསམ་བློ་བཏང་ན། ཉིན་ཤས་ཀྱི་སྔོན་ལ་བདག་གིས་ལེགས་ལྡན་གྱི་གླུ་འདི་སྔར་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་བྱས་ཏེ་རྒྱ་གར་དུ་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་བཤད་རྒྱུན་ཞིག་བྲིས་པའི་དེབ་ཅིག་མཐོང་མྱོང་ཚུལ་ཞིག་བཤད་པ་དེ་ཕལ་ཆེར«དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས»འདི་མིན་ནམ་སྙམ་དུ་བསམས་མོད། «ཨ་མདོའི་སྤྲང་ཀོག»ཅེས་པའི་དེབ་ཏུའང་རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཚོགས་ Rama Krishna Vedanta ཞེས་པས་ལེགས་ལྡན་གྱི་གླུ་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་བྱས་ཏེ་པར་སྐྲུན་བྱས་སྐོར་ཞིག་ཀྱང་བྲིས་ཡོད་པ་མཐོང་བྱུང་།
གང་ལྟར། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི‘‘ཀླུའི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཞིག་བསྒྱུར་ཟིན་ཏེ་འོན་ཀྱང་དཔེ་འདི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོའི་སྤྱན་ལམ་དུ་འགྲིམ་པའི་དུས་ཞིག་ཤིན་ཏུ་ཡང་འབྱུང་དཀའ་བར་མངོན།”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱིས་༡༩༩༠ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི«དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ»དུ«ལེགས་སྦྱར་བང་མཛོད»དང་། «དཔལ་ནག་པོའི་གླུ་དད་པའི་རྣལ་འབྱོར»ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་ནའང་། «དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ཡི་ལེའུ་ཆ་ཚང་མི་གསལ་བར་བལྟས་ན། མཁས་དབང་དམ་པ་དེས་ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་ལ་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་གི་མ་ཡིག་དེ་གནང་སྐབས་ནས་བཟུང་ལེའུ་ཆ་ཚང་མེད་པ་འདྲ་བར་མངོན། འོན་ཀྱང་། རཀརས་མ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་མཇལ་བ་དང་། སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་བྱས་ཏེ་པར་དུ་བཏབ་པ་སོགས་གསུངས་ཡོད་པས། ད་ནི་དེབ་དེ་མ་རག་ན་གནས་སྐབས་སུ་ཚོད་དཔག་བྱེད་རྒྱུ་ལས་མ་འདས་ནའང་། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་དུ་དེབ་ཅིག་པར་སྐྲུན་བྱེད་སྐབས་དཔར་གྲངས་རེ་ཟུང་ལས་དཔར་རྒྱུ་མེད་པ་འདྲ་བས། དེང་སང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་བཞི་བཅུ་ནང་གི་གོང་གི་དེབ་རྙིང་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་རག་ཐབས་བྱེད་པ་འདི་ལས་སླ་པོ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན།
མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»བསྒྱུར་པར་བརྟེན་ནས། ཁོང་ལ་རྣམ་རྟོག་ཅིག་ཏན་ཏན་སྐྱེས་ཡོད་པའི་སྣང་ཚུལ་མཆིས། ཁོང་གིས“བོད་སྐྱོང་བསྟན་མ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་འདྲའི་ལས་ལ་འཁུ་ལྡོག་བྱེད་ཟེར་ནས་ཞེད་སྐྲག་སློང་པ་ཡང་འདུག་སྟེ། དྲུག་སྡེ་དག་གིས་གང་བསམ་པ་བཅུ་གཉིས་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གོ་བས་ཐུགས་ནང་ཤིན་ཏུ་གཤིན་པར་འོས་མཆི། ” [9]ཞེས་གསུངས་ཤིང་། གཞན་ཡང་། ཁོང་གིས་རཀ་ར་རིན་པོ་ཆེར‘‘ང་རང་གིས་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་སྐབས། ངས་ཕྱི་རོལ་བའི་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུའམ། བྷགཝཏགཱིཏཱ་ཟེར་བ་འདི་བསྒྱུར་བ་ཡིན་པས། འདི་ནི་ནང་པའི་བསྟན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྡང་བའི་ཕྱི་རོལ་པའི་སློབ་དཔོན་ཤངྐརཨཱཅརྱ་ཟེར་བ་དེས། ནང་པའི་མཁས་པ་རྩོད་པས་ཕམ་པར་བྱེད་དུས་ནག་པོའི་གླུ་འདི་རང་ལ་གཞི་བྱས་ཤིང་། གླུ་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་ནི། ཁྱབ་འཇུག་གི་འཇུག་པ་བཅུའི་ནང་ཙན་གྱི་སྤྲུལ་པ་ནག་པོའམ། ཀྲིཥྞ་ཞེས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་མཆོག་ཏུ་བརྩི་སའི་སྟོན་པ་དེ་རེད། ང་རང་ནས་ཞིབ་ཏུ་བལྟ་དུས། ས་སྐྱ་པཎ་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས། འཕྲོག་བྱེད་དགའ་བོ་རྩོད་པས་བརྟུལ་རྗེས་སུ། བོད་སྐྱོང་བསྟན་མ་བཅུ་གཉིས་ལ་བཀའ་བསྒོས་ནས། ཕྱི་རོལ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤོག་གྱར་གཅིག་ཀྱང་བོད་དུ་བཏང་མི་ཆོག་པ་དམ་ཚིག་ལ་བཀའ་བཏགས་འདུག་པས། ད་ཆ་བསམས་སྐབས་ང་ལ་བསྟན་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བཀའ་ཆད་བྱུང་བ་འདྲ།” [10]ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་ལ་བལྟས་ན་ཤེས་ནུས་ཤིང་། དགོས་སར་སྐལ་ཆད་མི་དགོས་སར་ལྕགས་ལྷམ་ཟད་པའི་བསྟན་མ་བཅུ་གཉིས་ལ་ནུས་མཐུ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་ཆ་མ་འཚལ་མོད། ཁོང་བཙོན་དུ་འགྲོ་དགོས་དོན་ནི་བོད་སྐྱོང་སྲུང་མ་ཚོའི་བཀའ་ཆད་ཕོག་པས་ལན་ཚུལ་གསུངས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། མཁས་དབང་དམ་པ་འདི་ལ་དོགས་པ་གཞན་དག་མཆིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།
དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས«དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ»ལྟ་བུ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་དོན་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་ཁོང་གིས“རང་རེ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་པའི་གཞུང་དངོས་སུ་བལྟ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམས། དེ་མིན་ཕྲ་ས་ཉག་ས་བཙོག་ས་ཐམས་ཅད་ནན་གྱིས་བཙལ་ནས་ཕྱོགས་སྔར་དྲངས་པའི་གཞུང་དུམ་བུ་རྣམས་ལ་བལྟས་ནས། འདི་ལྟར་ཁས་ལེན་པའི་མུ་སྟེགས་དེ་ཅི་ལྟ་བུའི་གླེན་པ་ཞིག་ཡིན་ཨང་སྙམས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཐལ་ཆེ། ཆག་ལ་ཁད་བྱས་ནས་བསྒྲིགས་ཏེ་བཞག་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་སྔ་དེ་ཚོ་ལྷག་མེད་དུ་བཅག་པ་ལ། དཔའ་རྟགས་གང་ཡང་མི་འདུག”[11]ཅེས་གསུངས་ཡོད་ཅིང་། «བྱ་ལེན་མ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཟློས་གར»ལྟ་བུ་ནི་སྙན་ཚིག་འདྲེས་པའི་ཟློས་གར་ཡིན་པས། མི་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་ཟློས་གར་བསྒྱུར་མི་ནུས་པས། ཁོང་གིས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཏེ་རང་རེའི་མདུན་ལ་བཞག་ཚུལ་གསུངས་པ་སོགས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་བསྟན་བཅོས་མ་ཡིན་པའི་ལྗགས་རྩོམ་མང་པོ་ཞིག་རང་རེའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་དགོངས་བཞེད་ཀྱི་ཟུར་ངོས་ཤིག་ང་ཚོས་མཐོང་ཐུབ་པ་འདུག་སྙམ་མོ། །
༢༠༡༧/༡༡/༠༩ ཉིན་བྲིས།
དཔྱད་ཡིག
[1] དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། ༡༩༩༠ བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་གྲངས་ ༤༨༨
[2] དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ། གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དེབ་ཕྲེང་གཉིས་པ། མཛད་པ་པོ། སྐྱབས་རྗེ་ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༣ ཀིརྟི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤོག་གྲངས་ ༦༩
[3] http://www.gobetweenfilms.com/wp-content/uploads/2010/09/PhD_Angry_Monk_07.pdf
[4] དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས། བཀྲས་མཐོང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་དར་གྱིས་བྲིས་པའོ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༡༩༨༠ ཤོག་གྲངས་ ༢༢༦-༢༢༧
[5] Le mendiant de l’Amdo Heather Stoddard Publications de la Société d’ethnologie, Nanterre 1985 P 310
[6] དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་། ༢༠༠༢ རྒྱ་གར། ཤོག་གྲངས་༡༥
[7] Little Lhasa: Reflections on Exiled Tibet. By Tsering Namgyal . Indus Source Book. p, 159
[8] དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས། བཀྲས་མཐོང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་དར་གྱིས་བྲིས་པའོ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༡༩༨༠ ཤོག་གྲངས་ ༢༢7-༢༢༨
[9] དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། ༡༩༩༠ བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་གྲངས་ ༤༨༨
[10] དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས། བཀྲས་མཐོང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་དར་གྱིས་བྲིས་པའོ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༡༩༨༠ ཤོག་གྲངས་ ༢༢༥
[11] དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། ༡༩༩༠ བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་གྲངས་ ༤༨༧
གསལ་འདེབས། རྩོམ་འདིའི་པར་དབང་ངེད་བཙན་པོ་ཚང་ལ་དབང་བས་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པར་གང་འདོད་དུ་བརྒྱུད་འགོད་མི་བྱེད་པའི་རེ་བ་ཆེ། གལ་ཏེ་བརྒྱུད་འགོད་བྱེད་དགོས་བྱུང་ཚེ་རྩོམ་ཁུངས་དང་སྦྲེལ་ཐག་གསལ་པོར་འགོད་དགོས།
རྩོམ་ཁུངས། བཙན་པོ་ཚང་།
རྩོམ་འདིའི་སྦྲེལ་ཐག http://www.tsanpo.com/debate/25176.html


text:
ཀོང་སྤྲུལ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་ཟློས་གར་གྱི་རིགས་པ་ཡ་མཚན་ཆེ་བར་གྲགས་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། རྒྱ་གར་དུ་ཟློས་གར་གྱི་རིགས་པ་དར་བའི་ཚུལ་མདོར་ཙམ་བརྗོད་ན། ཟློས་གར་དར་བའི་ཐོག་མའི་དུས་ནི་ངོས་འཛིན་དཀའ་མོད། འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་མི་རིགས་གཞན་དག་དང་འདྲ་བར། གདོད་མའི་འཚོ་སྡོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རང་བྱུང་གི་ས་མེ་ཆུ་རླུང་གི་འཇིག་པ་དང་། ཉི་ཟླའི་འཆར་ནུབ་སོགས་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ཡང་དག་ཅིག་བྱེད་མ་ཐུབ་སྟབས། དེ་ནི་རང་བྱུང་གི་ནུས་པ་ལས་བརྒལ་པའི་འགྲོ་བ་ཞིག་གིས་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་བཟུང་སྟེ་ལྷ་ཞེས་པ་བྱུང་། དེ་ནི་དད་མོས་ཀྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་ལ། ཤེས་རིག་གི་མྱུ་གུ་འབུས་སའང་ཡིན། ལྷ་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་མཆོད་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་མིའི་འདོད་པའི་རེ་བ་ལྷ་ལ་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་མཁན་གྱིས་ངག་གི་འདོན་དང་ལུས་ཀྱི་སྟངས་སྟབས་ནི་མིའི་འདོད་པ་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་པའི་རྟེན་གཙོ་བོར་བྱེད། ཕྱིས་ཀྱི་ཟློས་གར་གྱི་ཁུངས་གཙོ་བོ་ཡང་འདི་ལ་བཅོལ་དགོས་སྙམ། ཟློས་གར་གྱི་རིགས་པ་ལྷའི་ཡུལ་དུ་དར་བའི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། བྷ་ར་ཏ་མུ་ནིས་གསུངས་ལས། སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་ཟློས་གར་གྱི་རིག་བྱེད་བསྟན་ནས་དབུགས་དབྱུང་བར་བྱའོ་གསུངས་ཏེ་རིག་བྱེད་བཞི་ཡོད་པ་ལས། སྲིད་སྲུང་གི་རིག་བྱེད་ནས་གཏམ་རྒྱུད་དང་། སྙན་ཚིག་གི་རིག་བྱེད་ནས་རྟ་དབྱངས། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིག་བྱེད་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་དང་གར་གྱི་རོལ་སྟབས། ངེས་བརྗོད་ཀྱི་རིག་བྱེད་ནས་རོའམ་ཉམས་བཅས་བླངས་ཏེ་ཟློས་གར་གྱི་རིག་བྱེད་ཅེས་པ་གཏོད་པར་གྲགས། དེ་རྗེས་ལྷ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་གིས་དཎྜ་སྟེ་སྐྱེས་པའི་གར་གྱི་རོལ་སྟབས་དང་ལྷ་མོ་ཨུ་མས་བུད་མེད་ཀྱི་གར་གྱི་རོལ་སྟབས་བཅས་གནང་། ཁྱབ་འཇུག་གིས་ཟློས་གར་གྱི་ཚུལ་བཞི་སོགས་བསྟན་ཅིང་། བཟོ་ཡི་རྒྱལ་པོ་བི་ཤྭ་ཀརྨས་ཟློས་གར་གར་སྟེགས་གསར་དུ་བསྐྲུན། དེ་ནས་ལྷའི་ཡུལ་དུ་ཟློས་གར་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པས་ལྷ་རྣམས་དགའ་མགུ་ཡི་རངས་ཏེ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལེགས་སོ་ཞུས་སོ། །ཞེས 《གླུ་གར་ཚངས་པའི་ཆབ་རྒྱུནནང་གསལ་ལོ། ། ལྷ་ཡུལ་དུ་ཟློས་གར་དར་བའི་བཤད་སྲོལ་འདི་ནི་མིའི་བློ་ངོར་ཤོངས་དཀའ་བའི་གནས་ཤིག་ཡིན་པས། བཤད་རྒྱུན་ཙམ་ལས་དཔྱད་བརྗོད་སྤེལ་བར་སྨྲ་བས་དབེན་པ་ཞིག་རེད། གང་ལྟར་ཟློས་གར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་ཆེས་དར་སྔ་བའི་རིག་བྱེད་བཞི་ལས་བྱུང་བ་གོང་གི་གཏམ་རྒྱུད་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་ནུས། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་བཞི་པའི་མཇུག་ཏུ་ཨེ་ལག་གཟན་རྡར་གྱིས་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གྷི་རིགས་ཀྱིས་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་རེད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཟློས་གར་ནི་གྷི་རིགས་ཟློས་གར་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་ཏུ་བྱུང་བར་འདོད་མཁན་ཡང་ཡོད།ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཟློས་གར་གྲགས་ཅན 《འདམ་བུའི་གྲུ་ཆུང》 ཞེས་པ་དེར་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་རྒུ་རིགས་ཀྱི་ཟློས་གར་རྩོམ་པ་པོ་མེ་ནན་ཏིག་གིས་ཟློས་གར་གསར་རྩོམ་གྱི་རྩོམ་གཤིས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱོགས་མང་པོ་འདུག་ཅེས་འདོད་མཁན་ཡོད། གྷི་རིགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སྲིད་དབང་བཟུང་རྗེས་ཕོ་བྲང་དུ་ཟློས་གར་གྱི་འཁྲབ་སྟོན་བགྱིས་མྱོང་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་པས་རྩོམ་གཤིས་དེར་དཔེ་བྱས་ཏེ་ཟློས་གར་གསར་རྩོམ་གྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པར་བཤད་པ་ནི་ལུང་གིས་དབེན་པའི་རིགས་པའི་རྩེད་མོ་ཞིག་རེད། ཁོ་བོས་ནི་སྔར་བཤད་པ་ནང་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་དུ་སྔ་མོ་ནས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་དར་ཡོད་པའི་ནང་དུ། ངག་གི་འདོན་དང་ལུས་ཀྱི་སྟངས་སྟབས་ཀྱིས་རྣམ་པས་ལྷ་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་ནི་ཟློས་གར་གྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་རིག་བྱེད་བཞི་བྱུང་བ་ལས་གྲུབ་ཆ་རེ་བླངས་ཏེ་ཟློས་གར་ཅུང་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་གྲུབ་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་ཚུགས་ཁ་མའི་སྔ་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི 《བྲོ་གར་སྨྲ་བ་ཞེས་པའི་བསྟན་བཅོས》 ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ཆེས་སྔ་བའི་ཟློས་གར་གྱི་གཞུང་ལུགས་རེད། བསྟན་བཅོས་འདིའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཞིབ་ཚགས་དང་རྗོད་པ་གང་གི་ཆ་ནས་བལྟས་ན་སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཟློས་གར་རྩོམ་རིག་ཤིན་ཏུ་དར་རྒྱས་ཆེ་བ་རྟོགས་ཐུབ། མིག་སྔར་ལག་སོན་བྱུང་བའི་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཐོག་མ་ནི་ལི་ཡུལ་ནས་རྙེད་པའི་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱི་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་རེད། བསྟན་བཅོས་འདི་གསུམ་ཆ་མི་ཚང་། རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ་རྟ་དབྱངས་ཞེས་པའི་མིང་འདི་འགའ་བྱུང་ཡོད་པར་བཤད། འདིར་བརྗོད་པའི་རྟ་དབྱངས་ནི་ཚེ་སྟོད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟོག་གེ་ལ་བྱང་བ་དང་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷ་ལས་ཕམ་རྗེས་ནང་པར་ཞུགས་ཏེ་ངག་གི་སྡིག་པ་བཤག་པའི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་བསྟོད་པ་མང་པོ་བརྩམས་པའི་སྙན་ངག་མཁན་གྲགས་ཆེན་དེ་ཡིན། ཁོས་ནང་བསྟན་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པའི་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་བརྩམས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་པ་དམིགས་སུ་བཟུང་ནས་བསྟན་པ་རྒྱས་པའི་ཆེད་དུ་ཚེ་གང་བོར་རྩོམ་པའི་ལས་ལ་འབད། སྐབས་འདིར་ཟློས་གར་གྱི་ལམ་ནས་ནང་བསྟན་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་ལ་དམིགས་ན། སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་ཟློས་གར་གྱི་རིག་པ་འདིར་མི་མང་པོས་དགའ་མོས་བྱས་ཏེ་འཐུས་ཚང་ཅན་དུ་གྱུར་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། ད་སྐབས་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་པའི་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཆ་ཚང་བ་ནི་ཕའོ་སོ་ཡིས་བརྩམས་པའི་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་རེད། བསྟན་བཅོས་འདི་དག་ལ་རྩོམ་མཁན་གྱི་མིང་བཀོད་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད། ཕའོ་སོ་ཡིས་བརྩམས་ཆོས་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ནི་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཟློས་གར་རྩོམ་པ་པོ་ལ་ལས་ཕའོ་སོ་དང་ཁོང་གིས་བརྩམས་པའི་ཟློས་གར་རྨི་ལམ་མྱུལ་བའི་གཏམ་གཉིས་ཀྱི་མིང་གླེང་ཡོད་པས་རེད། བསྟན་བཅོས་འདི་དག་ལ་དམངས་ཁྲོད་ཟློས་གར་གྱི་བབ་ཆགས་རང་བཞིན་ལྡན་ལ། སྙན་ངག་གི་རང་བཞིན་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པས། དེ་ནི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ནས་རྩོམ་པ་པོས་བརྩམས་པའི་ཟློས་གར་ལ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་བའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཡིན། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་རྗེས་ཀྱི་དུས་རབས་གསུམ་མམ་བཞིའི་ནང་དུ་བྱོན་པའི་ཕའོ་སོ་ཡིས་བརྩམས་པའི་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་བཅུ་གསུམ་ནི་སྐབས་དེའི་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཚབ་བྱེད་རྩོམ་རིག་ལ་བཞག་ཆོག དེ་དང་དུས་མཉམ་པར་བྱུང་བའི་ཧྲི་ཐོ་ལོ་ཅ་ཡི 《འདམ་བུའི་གྲུ་ཆུང》 ནི་གནའ་རབས་ལེགས་སྦྱར་ཟློས་གར་ཁྲོད་བརྗོད་བྱ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན། དེར་སྤྱི་ཚོགས་གྲལ་རིམ་གྱི་མཐར་འཚོ་སྡོད་བྱེད་བཞིན་པའི་མིའི་འཚོ་བ་བརྗོད་བྱར་བཟུང་བས་དངོས་ཡོད་འཚོ་བའི་གནས་བབ་སུན་འབྱིན་གྱི་རང་བཞིན་ཆེ་ཆེར་ལྡན།
སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ལ་ཟློས་གར་གྱི་གྲུབ་ཆ་དག་ཚང་ཡོད་ལ། ཕའོ་སོ་ཡི་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་བཅུ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་གྲུབ་ཆ་དག་སིམ་འཛུལ་སྒོས་བཀོད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད། 《འདམ་བུའི་གྲུ་ཆུང》 བྱུང་བ་ནས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཟློས་གར་བསྟན་བཅོས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ཡོད། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཞི་པའི་གཡས་གཡོན་ནི། གནའ་རབས་ལེགས་སྦྱར་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་རྩེར་སོན་པའི་སྐབས་ཡིན་ལ། དེ་དུས་སུ་སློབ་དཔོན་ནག་མོ་ཁོལ་བྱོན་པ་ཡིན། གནའ་དེང་གི་མཁས་པ་ཡོངས་མགྲིན་མཐུན་པར་ཁོའི་བརྩམས་ཆོས་ནི་ལེགས་སྦྱར་རྩོམ་རིག་དར་བའི་རྩེ་མོར་སོན་པའི་རྟགས་མཚན་དུ་བཞེད། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་ཁོའི་བརྩམས་པའི 《སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ》 དང 《བྱ་ལེན་མའི་ཟློས་གར》 ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མིས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་བསྟན་བཅོས་སྦྱངས་སྐབས་ངེས་ཀློག་གི་དཔེ་ཐོ་རུ་བཟུང་ཡོད། དེ་ལས 《བྱ་ལེན་མའི་ཟློས་གར》 ནི་སྙན་དངགས་ཀྱིས་བཅིངས་པའི་གར་སྟེགས་གླེང་བརྗོད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཛེས་པའི་ངག་གིས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པས་ལེགས་སྦྱར་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཀུན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་བརྩི་རིགས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ནག་མོ་ཁོལ་འཚོ་སྡོད་སྐབས་ཀྱི་གུཔྟའི་རྒྱལ་རབས་ནི་གནའ་རབས་ལེགས་སྦྱར་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྩེ་མོར་སོན་ཡོད་ན། དེའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་རབས་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་བྱོན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉི་མ་དང་པོ་ཕོ་ཕའོ་ཐའེ། པའེ་ཧྲི་ཆི་ཏ་ཏོ་བཅས་ནི་ལེགས་སྦྱར་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་བསྲིངས་བའི་ཕུལ་བྱུང་གི་རྩོམ་རིག་མཁན་པོར་བགྲང་ཆོག དུས་རབས་བདུན་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉི་མ་ནི་ཟློས་གར་རྩོམ་མཁན་ཞིག་ཡིན། རྩོམ་པ་པོའི་ཐོབ་ཐང་གི་དབང་གིས། ལ་ལས་ཁོང་གི་བསྟན་བཅོས་འདི་དག་མི་གཞན་གྱིས་བརྩམས་པར་བཤད། དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་བྱོན་པའི་ཟློས་གར་རྩོམ་པ་པོ་པོ་ཕོ་ཕའོ་ཐའེ་ནི། ལེགས་སྦྱར་ཟློས་གར་རྩོམ་རིག་ཁྲོད་དུ་སློབ་དཔོན་ནག་མོ་ཁོལ་གྱི་ཞོལ་དུ་བགྲང་ཆོག་པའི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། ད་སྐབས་མཇལ་ཐུབ་པའི་ཁོའི་བརྩམས་ཆོས་གསུམ་ཡོད། ཁོ་ནི་དམའ་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ནས་ནར་སོན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་གི་བསྟན་བཅོས་དག་ཏུ་དམའ་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་གནས་པའི་འཚོ་བའི་དཀའ་ངལ་དང་། གྲལ་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ལ་རྒོལ་བའི་བསམ་བློ་སོགས་བླ་ལྷག་ཏུ་མཚོན་ཡོད། ཁྱད་ཆོས་དེ་ནི་གནས་རབས་ལེགས་སྦྱར་ཟློས་གར་ཁྲོད་ཆེས་དཀོན་པའི་ནང་དོན་ཞིག་ཡིན། པོ་ཕོ་ཕའོ་ཐའེ་རྗེས་སུ་གནའ་རབས་ལེགས་སྦྱར་ཟློས་གར་ཁྲོད་དུ་འཐུས་ཚབ་རང་བཞིན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་མ་བྱུང་ལ། བསམ་བློ་དང་། སྒྱུ་རྩལ་ཕྱོགས་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་རིམ་བཞིན་འགྲིབ་པའི་ལམ་ལ་ཕྱོགས་ཏེ་གནའ་རབས་ལེགས་སྦྱར་ཟློས་གར་གྱི་འོད་སྟོང་འབར་བའི་དུས་རབས་རྫོགས་སོ། །


text:
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བའི་གསར་འཕྲིན། ཉེ་ཆར་བོད་ལྗོངས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་རྩ་འཛུགས་རྩོམ་འབྲི་བྱས་པའི་《སྐལ་བཟང་མེ་ཏོག་བཞད་པའི་གནས་མཆོག——བོད་ལྗོངས་དེང་རབས་སྙན་ཞུའི་རྩོམ་རིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་སྐྲུན་བྱས།
སྙན་ཞུའི་རྩོམ་རིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དེབ་འདི་ནི་ད་ལོར་བོད་ལྗོངས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་སྐོང་ཚོགས་བྱས་པར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་རིག་རྩལ་གསར་རྩོམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་གྲས་ཤིག་ཡིན། བརྩམས་ཆོས་སུ་ལྷ་ཉིང་གཞུང་ལམ་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་གླ་ཚེར་ནགས་ལས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས། ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་སྐྲུན། གཞིས་རྩེ་པ་སྣམ་རྫོང་གི་སྔོ་ཚལ་དྲོད་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་སོགས་ནང་དོན་གལ་ཆེན་མང་པོ་འདུས་ཡོད། གནད་གཅིག་ནས་ཁྱོན་ཡོངས་དང་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་བྱམས་བརྩེའི་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཤུགས་ཆེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས་སེམས་ནུས་གཅིག་སྒྲིལ་དང་དཀའ་སྤྱད་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་བརྒྱུད། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད།
སྙན་ཞུའི་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་འདི་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་ཆེད། ཀྲུང་གོའི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེན་འོག སྙན་ཞུའི་རྩོམ་རིག་ཐད་མིང་གྲགས་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོད་པའི་རྩོམ་པ་པོ་ཁག་ཅིག་ད་ལོའི་ཟླ་5པར་བོད་ལྗོངས་སུ་སླེབས་ནས་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་བྱས། ཁོ་ཚོས་ས་མཐོའི་གསོ་རླུང་མི་འདང་བ་དང་འགྲིམ་འགྲུལ་སྟབས་བདེ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཁྱད་དུ་གསད་ནས། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གཞི་རིམ་དང་ཐོན་སྐྱེད་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་ཡུལ་དངོས་སུ་ཕེབས་ནས། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དམངས་སྲོལ་ལ་མྱོང་བ་དང་ལས་ཡུལ་ཁག་གི་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བདེ་སྐྱིད་འཚོ་བ་གསར་གཏོད་ཀྱི་དགུང་དུ་འཕྱུར་པའི་སྤྲོ་སེམས་ལ་རོལ་མྱོང་བྱས་ཏེ། ཆེས་མི་སེམས་འགུལ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱུང་བ་ཕྲ་མོ་སྔོག་འདོན་བྱས།
རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་ཉིད་ཀྱི་མྱོང་ཚོར་ལས་མཐའ་མར་མངོན་པའི་ཡི་གེར་མི་སེམས་འགུལ་བའི་བརྩེ་དུང་ཟབ་མོས་ཕྱུག་ཅིང་། མི་རྣམས་ཡར་སྐུལ་བྱེད་པའི་བསམ་པའི་སྒུལ་ཤུགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཁེངས་ཡོད།《བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལམ་བུའི་》ཁྲོད་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་པ་དཀྱུས་མའི་རྔུལ་ཆུ་དང་མིག་ཆུའམ།《མགོ་ཡར་བཀྱགས་ནས་གླ་ཚེར་ལ་བལྟ་བ་》ཁྲོད་ཀྱི་བྱེ་མས་ཀུན་ནས་གཡོགས་པའི་ལྷུན་རྩེའི་ལུང་གཞུང་དུ་མུའུ་ཁྲི་ཡི་གླ་ཚེར་གྱི་ནགས་ཚལ་གྱིས་ཁེབས་པ།《ཨ་ཇོ་རིག་འཛིན་》དུ་མངོན་པའི་གྲོང་ཚོའི་ཀྲི་པུའི་ཧྲུའུ་ཅི་རིག་འཛིན་གྱི་དཔའ་བོའི་གཟུགས་བརྙན། ཡང་ན་《ལང་ཚོའི་འགྲན་རྩོད་》ནང་གི་གཞོན་ནུ་ལས་གཏོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་སྤོབས་པ་བཅས་ཀྱིས་དུས་རབས་འདིའི་ནང་གངས་ལྗོངས་སུ་ལྷག་གེར་མངོན་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཚད་མཐོན་པོ་དེ་བརྗོད་ཡོད།
ཐེངས་འདིའི་སྙན་ཞུའི་རྩོམ་རིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་པར་སྐྲུན་བྱས་པ་ནི། བོད་ལྗོངས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་དོན་འཁྱོལ་དང་། དོན་དངོས་བརྗོད་བྱར་བཟུང་བའི་གསར་རྩོམ་གྱི་ཕན་ནུས་ལ་ཤུགས་སྣོན་ཚོད་ལྟ་ཐེངས་ཤིག་བྱས་པ་རེད། རྩོམ་པ་པོས་འཚོལ་བསྡུ་དང་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་ཟུང་འབྲེལ་དམ་པོ་བྱས་ཏེ།“འཚོ་བར་ཟབ་ཞུགས་དང་དམངས་ཁྲོད་དུ་གཞི་འཛུགས་པའི་”ལག་ལེན་བྱེད་སྒོ་ལ་ཕན་འབྲས་ལྷག་པར་ལྡན་པའི་ཞིབ་ཕྲའི་བྱེད་ཐབས་ཤིག་རེད།
རིམ་པ་རྗེས་མར། བོད་ལྗོངས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་རིག་རྩལ་གྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བེད་སྤྱོད་གང་ལེགས་དང་། བསམ་བློ་གཏིང་ཟབ་དང་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་འཕགས་ལྡན་པའི་གསར་རྩོམ་སྤུས་ལེགས་བྱེད་པར་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས། ཟམ་མི་ཆད་པར་ཏང་ལ་བསྟོད་གླུ་འབུལ་བ་དང་མེས་རྒྱལ་ལ་བསྟོད་གླུ་འབུལ་བ། མི་དམངས་ལ་བསྔགས་བརྗོད། དཔའ་བོར་བསྟོད་གླུ་ལེན་པ་བཅས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་སྤུས་དག་བཏོན་ནས། དུས་རབས་གསར་བའི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཡར་སྐུལ་དགའ་འབོད་བྱས་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་རིག་རྩལ་བྱ་གཞག་དར་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོང་བར་རོགས་རམ་གྱི་གསོན་ཤུགས་གསར་བ་བསྣན།