text:
སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་བཙན་ལྷ་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས།
སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་བཙན་ལྷ་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་ནི། སྤྱི་ལོ1931ལོར་ཤར་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་སྟེ། དེང་གི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རྔ་བ་བོད་རིགས་ཆའང་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙན་ལྷ་རྫོང་པ་ཅའོ་ཡུལ་ཚོར་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་གསུམ་ཐོག་ཆོས་གླིང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་གནང། སྤྱི་ལོ1941ལོར་ལྷ་ས་འབྲས་སྤུངས་བློ་གསལ་གླིང་དུ་ཕྱིན་ནས་ལོ་ངོ་བདུན་གྱི་རིང་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད། སྤྱི་ལོ1948ལོར་ཕར་ཕྱིན་དམ་བཅའ་བཞག་རྗེས་གུང་གསེང་གི་ཚུལ་དུ་རང་ཡུལ་དུ་ལོག སྤྱི་ལོ1951ལོར་ལས་བྱེད་པའི་གྲལ་དུ་ཞུགས། སྤྱི་ལོ1958ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ1959ལོའི་བར་རྔ་བ་ཁུལ་གཞོན་ནུ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞིའི་ལས་འཛིན་མཛད། སྤྱི་ལོ1977ལོར་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་དགེ་རྒན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང། སྤྱི་ལོ1989ལོར་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་གོ་མིང་ཐོབ། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་བརྒྱད་དེ་སྤྱི་ལོ1997ལོར་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གླིང་ནས་ལས་འཁྱུར་ངལ་གསོ་མཛད། ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ལ《 བརྡ་དཀྲོལ་གསེར་གྱི་མེ་ལོང》 དང《 རྒྱལ་རོང་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》 《 རྒྱལ་རོང་ཁ་སྐད་ཚིག་མཛོད》 《 ཨ་མདོའི་སྐད་དང་རྒྱལ་རོང་སྐད་དཔྱད་སྡུར་དབྱེ་ཞིབ》 《 བཙན་ལྷ་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》 《 རྒྱལ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས》 (རྒྱ་ཡིག)སོགས་དང་། འགྱུར་ཡིག་ལ《 རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ》 དང 《 བཀའ་ཆེམས་དེབ་ཐེར》 《 བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའ་མེ་ལོང》 སོགས་དང་། གནའ་དཔེ་དཔེ་སྒྲིག་སྐོར་ལ《 གེ་སར་སྒྲུང་བཤད་པ་རྣམ་བདུན》 དང 《 གེ་སར་སྒྲུང་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི》 《 ཇོ་ནང་ཆོས་འབྱུང》 《 ཇོ་ནང་ཆོས་འབྱུང་གི་ལྷན་ཐབས》 སོགས་ཡོད། དེ་བཞིན་དཔྱད་རྩོམ་ཁག་དྲུག་ཅུ་ལྷག་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་དུས་དེབ་སོ་སོར་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ཡོད། སྔ་ཕྱིར་ཐེ་ལན་དང་དབྱི་ཐ་ལི། ཨ་མེ་རི་ཁ་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་དག་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་དཔྱད་ཚོགས་འདུར་ཕྱིན་ནས། དཔྱད་རྩོམ་དུ་མ་འཆད་ཁྲིད་མཛད། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པ་དང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་རབ་དང་རིམ་པ་ཐོབ།
སྤྱི་ལོ1977ལོར་ཁོང་ཉིད་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་དགེ་རྒན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་བར་སླེབས་དུས། རིག་གསར་མཇུག་བསྒྲིལ་མ་ཐག་ཡིན་པས། བོད་རིག་གནས་དང་སློབ་གསོ་ཧ་ཅང་ཉག་ཕྲ་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཏུ་གནས་ཤིང་བསམ་བློ་ཡང་ཧ་ཅང་གུ་དོག ཁོང་གིས་སྐབས་དེར་སུམ་རྟགས་ཀྱི་སྤྱི་འགྲོས་ཙམ་དང་ཡིག་ཚགས་འགའ། 《 མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་བཏུས》 འགྱུར་མ་ཙམ་མ་གཏོགས་བསླབ་ཚན་མི་འདུག་ཅེས་གསུངས། བྱ་གཞག་ཅི་ཞིག་སྤེལ་ཡང་གེགས་དང་བར་ཆད་མང་པོར་འཕྲད་ཀྱང་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁྱད་དུ་གསད་ཅིང་རིག་གནས་དང་སློབ་གསོའི་བྱ་བ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ། ཁོང་གིས་སྔ་གཞུག་ཏུ་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གླིང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་ཁག་དང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས་ཏེ། ཐོག་མར་སྔར་ཡོད་ཀྱི་བསླབ་ཚན་ལ་ཁ་སྣོན་བགྱི་བའི་ཁུར་བཞེས། སྙན་ངག་གི་འགྲོ་ལུགས་ཙམ་མ་ཤེས་ན་བོད་རང་གི་རིག་གཞུང་གང་ཡིན་རུང་གོ་བ་ལེན་དཀའ་བར་དགོངས་ནས། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་དང་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་སོགས་གནའ་དེང་རབས་མཁས་པའི་སྙན་ངག་ལུང་དུ་དྲངས་ནས་ཁྲིད་པར་མ་ཟད། སྙན་ངག་དགེ་རྒན་ཞིག་ཡིན་ན་རང་གི་སྙན་ངག་གི་དཔེར་བརྗོད་ཅིག་མེད་དུ་མི་རུང་བར་དགོངས་ནས། གནའ་རབས་སྙན་ངག་དང་མི་འདྲ་བར་དེང་སང་གི་མཐོང་ཐོས་དྲན་རེག་ཏུ་གྱུར་བའི་རླངས་འཁོར་དང་འཕྲུལ་རྟ་སོགས་མངོན་སུམ་བྱ་དངོས་དག་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་དཔེར་བརྗོད་བྲིས་ཏེ་སྙན་ངག་གི་ཁྲིད་གཞི་ཆ་ཚང་བ་མཛད། ཚད་མ་ནི་སློབ་མའི་རིག་སྒོ་འབྱེད་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་ཞིག་ཏུ་དགོངས་ནས་སློབ་དཔོན་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་བརྩམས་པའི《 ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ》 གཙོར་བཟུང་ནས་ཁྲིད། བོད་རིག་པའི་གནའ་རབས་བསྟན་བཅོས་གང་ཡིན་ཡང་ཆོས་ལུགས་ལ་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཆོས་ལུགས་བརྡ་ཆད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མང་། ཆོས་གཞུང་ལ་ངེས་ཤེས་ཙམ་མེད་ན། བསྟན་བཅོས་རེ་རེའི་ནང་དོན་ཆ་ཚང་བར་གོ་བ་ལེན་དཀའ་བར་དགོངས་ནས། ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་མཛད་པའི《 གྲུབ་མཐའ་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང》 གཙོར་བཟུང་ནས་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོ་སློབ་ཁྲིད་མཛད། དེ་ལྟར་ཡུན་རིང་གི་སློབ་ཁྲིད་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། མུ་མཐུད་དུ་འཚོལ་ཞིབ་དང་མུ་མཐུད་དུ་ལག་ལེན་བརྒྱུད་ནས་བོད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ཁྱད་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ལ་འཚམས་པའི་ཉམས་མྱོང་བཟང་པོ་ཕྱོགས་སྡོམ་མཛད་ཅིང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བོད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་མ་ལག་ཅིག་མཛད་དེ། སློབ་ཁྲིད་སྤུས་ཚད་མཐོ་ནས་མཐོ་རུ་གཏོང་བར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱས་རྗེས་བཞག་ཡོད། ཁོང་གིས་དངོས་གཞི་སློབ་མར་སློབ་ཁྲིད་ཐད་བོད་རིག་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྟར་བོད་ཡིག་བསླབ་གཞི་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་པའི་རྩ་དོན་བཏོན་ནས། སྔ་གཞུག་ཏུ《 སུམ་རྟགས་དག་གསུམ》 དང 《 སྙན་ངག་སྤྱི་བཤད》 《 གནའ་རབས་བསྟན་བཅོས་གཅེས་བཏུས》 《 བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》 《 ནང་བསྟན་སྤྱི་བཤད》 《 གནའ་བོའི་ཡིག་རྙིང》 སོགས་བསླབ་ཚན་དགུ་ཆེད་དུ་ཁ་སྣོན་མཛད་དེ། ཆེད་ལས་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་རུ་བསྐྱེད་ཅིང་སློབ་མའི་ཤེས་བྱ་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་བཏང་བར་མ་ཟད། བོད་རིག་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སློབ་ཁྲིད་མ་ལག་ཅིག་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གླིང་དུ་དར་ཁྱབ་བཏང་།
དགེ་རྒན་ཞིག་གིས་སློབ་ཁྲིད་ཁྲོད་ཐོན་པའི་གཙོ་ཁྲིད་ནུས་པར་ཁོང་གིས་ལྷག་ཏུ་མཐོང་ཆེན་མཛད་དེ། ཚད་དང་ལྡན་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་སྐད་ཡིག་དགེ་རྒན་ཞིག་ཡིན་ན། ཤེས་རྒྱ་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་ལྟར་ཟབ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཤིང། ཁོང་གི་དཔྱད་རྩོམ《 བོད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་སྒྱུར་བཅོས་དང་འཚོལ་ཞིབ》 ལས་འདི་ལྟར་བསྟན་ཡོད་དེ། བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་ཞིག་ཡིན་ན། བོད་སྐད་བཤད་ཤེས་པ་ལས་གཞན། ད་དུང་ཆ་རྐྱེན་བཞི་ངེས་པར་དུ་ལྡན་དགོས་ཏེ། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྙན་ངག་བྱང་ཆུབ་པར་མ་ཟད། རྒྱུན་མཁོའི་ཚིག་རྒྱན་ཡང་བཀོལ་ལ་མཁས་པ། ཚད་མ་རིག་པའི་མིང་ཚིག་གི་གོ་དོན་དང་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་པ། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་ཁག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁོག་རགས་ཙམ་མ་ཤེས་ན། བོད་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་སུ་རྒྱུན་པར་འཕྲད་པའི་བརྡ་ཆད་དག་ལ་གོ་བ་ཡང་དག་པ་ལེན་དཀའ་ཞེས་སོ། །ཁོང་གི་ལྟ་བ་འདི་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱིས་དང་དུ་བླངས་ནས་སློབ་ཁྲིད་ཁྲོད་རྒྱུན་པར་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ། ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། ཆོས་ལུགས་སོགས་སྣ་མང་ཤེས་བྱ་སློབ་ཁྲིད་བྱས་པས་སློབ་ཁྲིད་ཕན་འབྲས་བཟང་པོ་ཐོབ་ཡོད།
བོད་རིག་པར་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ན་རྒྱུན་པར་བརྡ་རྙིང་མང་པོར་འཕྲད་ནས་དཀའ་ཁག་མི་ཉུང་བ་མྱོང་བཞིན་ཡོད། ཁོང་གིས་དོན་འདི་ལ་དམིགས་ནས་སློབ་ཁྲིད་གནང་སྐབས། བརྡ་རྙིང་རེ་ལ་འཕྲད་ན་འགྲེལ་བ་རེ་བཤད་ཀྱང་། དེ་ནི་ཐ་རེ་ཐོར་རེའི་ཤེས་བྱ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལས། རྩ་བ་དང་སྤྱི་ཁོག་ནས་ངོས་ཟིན་གྱི་མེད་པར་དགོངས་ནས། བརྡ་རྙིང་དག་སྒྲིག་བྱ་བར་ལོ་ངོ་ལྔ་ལྷག་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ། ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ཡོད་པའི《 བརྡ་དཀྲོལ་གསེར་གྱི་མེ་ལོང》 གི་མ་ཡིག་ཅིག་མཛད། ལས་རོགས་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱིས་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་མཛད་ཅིང་། ཡོངས་ཀྱིས་དེ་ནི་བོད་རིག་པ་སློབ་པའི་གྲོགས་མཆོག་ཅིག་དང་གནའ་རབས་རིག་གནས་བང་མཛོད་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཆེ་འབྱེད་པའི་ལྡེ་མིག་ཏུ་འདོད་མོད། ཁོང་ཉིད་ད་དུང་དེ་ཙམ་གྱིས་དགོངས་པ་མ་ཚིམ་པར་ལས་ཞོར་དུ་དཔྱད་གཞིའི་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་ཞིབ་དང་འཚོལ་སྡུད་བྱས་ཏེ་མུ་མཐུད་དུ་ཁ་སྣོན་མཛད། མཐར་ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པའི《 བརྡ་དཀྲོལ་གསེར་གྱི་མེ་ལོང》 དེ་པེ་ཅིང་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔར་དུ་བསྐྲུན་ནས། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས། སྐད་ཡིག་སོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཕན་འབྲས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་དེ། སློབ་དཔོན་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་རིག་པའི་གནས་ལ་ལྷག་བསམ་དང་བརྩོན་པ་ཆེ་ཞིང་རྣམ་དཔྱོད་བཀྲ་བ་བཙན་ལྷ་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་པའི《 བརྡ་དཀྲོལ་གསེར་གྱི་མེ་ལོང》 འདི་ཉིད་རྒྱས་ཤིང་འགྲེལ་བ་དཔེ་བརྗོད་བྱས་ཡོད་སྟབས། སྔར་གྱི་བརྡ་དཀྲོལ་རྒྱས་བསྡུས་གང་ལས་ཀྱང་ཁྱད་ཐོན་པས། རིག་པའི་གནས་ལ་སྦྱང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ལྟ་ཀློག་བྱེད་པའི་མིག་ཏུ་གྱུར་འདུག་གོ་ཞེས་སོགས་མཁས་དབང་མང་པོས་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད།
བཀའ་བསྟན་འགྱུར་བོད་དུ་དར་བའི་རྗེས་སུ་འཚོལ་སྡུད་དང་ཞུས་དག་མཛད་དེ་གསེར་བྲིས་དང། དངུལ་བྲིས། མཚལ་བྲིས། སྣག་བྲིས་སོགས་བྲིས་མ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བཞེངས་ཤིང་། དེ་དག་ཡོངས་ཀྱི་དཀར་ཆག་ཚད་ལྡན་སྣ་ཚོགས་བརྩམས། སྔ་རྗེས་སུ་གཡུང་ལོ་དང་སྣར་ཐང་སོགས་སུ་ཤིང་བརྐོས་བཀའ་འགྱུར་པར་གཞི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཉིས་དང་། པེ་ཅིང་དང་སྣར་ཐང་། སྡེ་དགེ ཅོ་ནེ་སོགས་ནས་བསྟན་འགྱུར་ཤིང་བརྐོས་པར་གཞི་ཁག་བཞི་བྱུང་། བཀའ་བསྟན་འགྱུར་གྱི་པར་གཞི་ཁག་རྣམས་ཆབས་ཅིག་ཏུ་མཚོན་པར་ཡོང་ཕྱིར། མཆོག་སྤྲུལ་ཐུབ་བསྟན་ཉི་མ་རིན་པོ་ཆེ་ལགས་ཀྱིས་གྲོས་གཞི་བཏོན་པ་ལྟར། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཐུགས་ཁུར་ཚད་མེད་གནང་སྟེ་འགྲོ་གྲོན་འབོར་ཆེན་བཏང་ནས། བཀའ་བསྟན་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་གྱི་ལས་གཞི་མགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ1995ལོར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་བཀའ་བསྟན་དཔེ་བསྡུར་ཁང་གིས་ཁོང་ཉིད་རྒྱུན་སྡོད་ཞུས་ཆེན་དུ་གདན་དྲངས་པ་ལྟར། བོད་རིག་གནས་ལ་མུ་མཐུད་དུ་བྱས་རྗེས་འཇོག་ཆེད་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁྱད་དུ་བསད་དེ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྟན་དཔེ་བསྡུར་གྱི་ལས་གྲལ་དུ་ཞུགས་ཤིང་། ལོ་ངོ་བཅུ་ལྷག་རིང་རྒྱུན་སྡོད་ཞུས་ཆེན་པའི་འགན་བཞེས་ཏེ་རང་གི་ཕྲག་ལ་བབས་པའི་ལས་འགན་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་མཛད། སྤྱི་ལོ2008ལོར་བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འབུལ་ཐུབ་པ་བྱུང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་བཀའ་བསྟན་དཔེ་བསྡུར་ཁང་གིས་ཁོང་ལ་ཁྱད་པར་དུ་མ་གྲོང་དགེ་འདུན་དང་བཙན་ལྷ་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས། འགྱུར་མེད་བཅས་མཁས་དབང་གསུམ་གྱིས་བསྟན་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མའི་རྒྱུན་སྡོད་ཞུས་ཆེན་བགྱིས་ཞེས་འདི་ལྟར་གདེང་འཇོག་མཛད་ཡོད།
སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བཙན་ལྷ་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྒྱལ་མོ་རོང་ནས་འཁྲུངས་ཤིང་ནར་སོན། ཁོང་ཉིད་སྐུ་ན་ཕྲ་དུས་ནས་སྙན་ངག་སོགས་རྩོམ་རིག་སྐོར་ལ་དགའ་ཞེན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས། ལོ་རྒྱུས་དང་ནང་བསྟན་རིག་པ་སོགས་ལ་ཐོས་བསམ་བྱེད་པའི་མོས་པ་ཆེན་པོ་མེད་ལ། རྒྱལ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས། གོམས་སྲོལ་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་འདུན་པ་སྐྱེས་མ་མྱོང། ཐེངས་ཤིག་རྒྱལ་རོང་སྐོར་གྱི་བགྲོ་གླེང་སྐབས། ཁོང་གིས་སྐད་ཆ་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་མ་བཤད་པར་ཁ་རོག་གེར་བསྡད། མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས། ཨ། བཙན་ལྷ་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས། ཁྱོད་ནི་རྒྱལ་རོང་བ་རེད། རྒྱལ་རོང་བ་ཞིག་གིས་རྒྱལ་རོང་གི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་མ་བཤད་ན་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན། གཞན་སུ་ཞིག་གིས་ཁ་མ་གྲགས་ན་ཆོག་མོད། ཁྱོད་ཀྱིས་ཁ་མ་གྲགས་ན་གཏན་ནས་མི་འགྲིག་ཅེས་གསུངས། གསུང་ཚིག་འདི་ཡིས་ཁོང་ལ་བློ་སྐྱེད་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་མ་ཟད། སྤྱི་ཚོགས་སུ་རྒྱལ་རོང་བ་བོད་ཡིན་མིན་དང་། རྒྱལ་རོང་བར་སྐད་ཡོད་པ་ལས་ཡི་གེ་མེད་ཅེས་བཤད་ཚུལ་མང་བོ་བྱུང་བས། ཁོང་གིས་རྒྱལ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་ལ་གཏིང་ཟབ་མོར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ། ཀུན་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འདོན་པའི་འདུན་པ་གཏིང་ནས་སྐྱེས། དེ་ནས་རྒྱལ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་ལ་གཏིང་ཟབ་མོར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ། སྔ་གཞུག་ཏུ《 རྒྱལ་རོང་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》 དང《 རྒྱལ་རོང་ཁ་སྐད་ཚིག་མཛོད》 《 རྒྱལ་རོང་དམངས་ཁྲོད་གཏམ་ཚོགས》 《 ཆུ་ཆེན་རབ་བརྟན་རྒྱལ་པོའི་གདུང་རབས》 《 ཁྲོ་སྐྱབས་རྒྱལ་པོའི་གདུང་རབས》 《 རྒྱལ་རོང་མཁས་ཆེན་ཉེར་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་ཐར》 《 རྒྱལ་རོང་ཚ་བ་ཁག་བཞིའི་མཁས་དབང་བཅུ་དྲུག་གི་རྟོགས་བརྗོད》 སོགས་པར་དུ་བསྐྲུན་ཞིང་། དཔྱད་རྩོམ《 རྒྱལ་རོང་བོད་མིའི་སྐད་ཀྱི་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ》 དང《 རྒྱལ་རོང་སྐད་ཀྱི་ནང་གི་བརྡ་རྙིང》 《 ཨ་མདོའི་སྐད་དང་རྒྱལ་རོང་སྐད་དཔྱད་བསྡུར་དབྱེ་ཞིབ》 སོགས་སྤེལ་ནས་རྒྱལ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས། སྐད་ཡིག་སོགས་ཞིབ་སྡུར་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ཕན་འབྲས་གཡུར་དུ་ཟ་བ་སྨིན་ཡོད་ལ། ད་ལྟ། ཁོང་ཉིད་དགུང་ལོ་གྱ་ལྔ་ལ་སླེབས་མོད། མུ་མཐུད་དུ་རྒྱལ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ལ་ཞིབ་འཇུག་མཛད་བཞིན་པར་མ་ཟད། རྔ་བ་བོད་རིགས་ཆའང་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་གནའ་དཔེ་ཞིབ་འཇུག་མཐུན་ཚོགས་དང་མཉམ་འབྲེལ་མཛད་དེ། རྒྱལ་རོང་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་དཔེ་ཚོགས་ཞེས་པ་སྟེ《 རྒྱལ་རོང་བོད་མིའི་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར》 དང《 རྒྱལ་རོང་བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར》 《 རྒྱལ་མོ་རོང་དུ་ཆོས་ལུགས་དར་ཚུལ་སྐོར》 《 རྒྱལ་རོང་ཡུལ་གྱི་གནས་ཆེན་དང་དགོན་ཁག་གི་སྐོར》 《 རྒྱལ་རོང་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་གྲགས་ཅན》 (སྟོད་སྨད་བར་གསུམ)《 རྒྱལ་རོང་རྩིས་ཡིག་སྐོར》 《 རྒྱལ་རོང་ཡུལ་གྱི་སྐད་ཡིག་དང་དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་སྐོར》 《 རྒྱལ་རོང་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་དང་ཡིག་ཚགས་སྐོར》 བཅས་དེབ་བཅུ་རྩོམ་འབྲི་མཛད་དེ་ཞུ་དག་བྱེད་བཞིན་པའི་སྒང་ཡིན་ལ། མི་རིང་བར་ཀུན་གྱི་སྤྱན་སྔར་འབུལ་རྒྱུ་རེད། དེ་ནི་རྒྱལ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་ཕྱོགས་ཡོངས་དང་གཏིང་ཟབ་མོར་གསལ་ལྷང་ངེར་ཤར་བའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན།
ཁོང་གིས་གཤིན་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ང་ལ་དུས་ཚོད་ཅི་ཙམ་སྟེར་ན་དེ་ཙམ་དུ་བོད་རིག་གནས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གྱི་ལས་ལ་འབད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། གོང་དུ་བརྗོད་པའི《 བརྡ་དཀྲོལ་གསེར་གྱི་མེ་ལོང》 གཞི་བྱས་ནས་དེ་ལ་ཁ་གསབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བརྡ་རྙིང་དག་ཕྱོགས་སྒྲིག་དང་འགྲེལ་བཤད་གནང་སྟེ། 《 ཞང་བོད་བརྡ་དཀྲོལ་ཆེན་མོ》 ཞེས་པའི་ཚིག་མཛོད་ཅིག་པར་སྐྲུན་བྱེད་རྩིས་ཡོད་དེ། ཁོང་དགུང་ལོ་བགྲེས་ཤིང་རྐང་པའང་ན་བས་ཁྱིམ་གྱི་འགྲོ་འོང་ཡང་འཁར་བར་བརྟེན་དགོས་མོད། ཚིག་མཛོད་འབྲི་རྩོམ་གྱི་ལས་འདི་མ་བསྐྱུར་བར་ཡང་ཡང་འབད་བཞིན་འདུག ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ང་ལ་གནང་བ་ཇི་ཙམ་སྟེར་ན་ཚིག་མཛོད་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྲིད་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ལས་རིགས་ཤིག་ལ་འཆང་བའི་ཁོང་གི་དགའ་ཞེན་དང་བརྩོན་སེམས་ནི་ཇི་འདྲའི་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་རེད་ཨང་།


c: text/html

text:
ཟླ་12ཚེས་11ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྔོན་གཏོད་ལེགས་བརྩོན་དང་རྨང་བརྟན་དམངས་ཕན་བྱེད་སྒོའི་ཁག་དྲུག་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སྡོམ་གཟེངས་བསྟོད་དང་ཁག་བདུན་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་གྱི་སྐུལ་སློང་ཚོགས་ཆེན་ལྷ་སར་འཚོགས་ཤིང་། འདི་ནི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེ་སོགས་འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་གཟེངས་བསྟོད་ཐོབ་པའི་སྔོན་ཐོན་མཉམ་སྡེབ་དང་མི་སྒེར་ལ་བྱ་དགའ་གནང་བཞིན་པ།
ཟླ་12ཚེས་11ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྔོན་གཏོད་ལེགས་བརྩོན་དང་རྨང་བརྟན་དམངས་ཕན་བྱེད་སྒོའི་ཁག་དྲུག་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སྡོམ་གཟེངས་བསྟོད་དང་ཁག་བདུན་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་གྱི་སྐུལ་སློང་ཚོགས་ཆེན་ལྷ་སར་འཚོགས་ཤིང་། འདི་ནི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ར་ཡིན་པ།
ཚེས་11ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྔོན་གཏོད་ལེགས་བརྩོན་དང་རྨང་བརྟན་དམངས་ཕན་བྱེད་སྒོའི་ཁག་དྲུག་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སྡོམ་གཟེངས་བསྟོད་དང་ཁག་བདུན་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་གྱི་སྐུལ་སློང་ཚོགས་ཆེན་ལྷ་སར་འཚོགས་པ་རེད། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེ་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་དང་འབྲེལ་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་ཞིང་། ཁོང་གིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པའི་རླབས་ཆེན་དར་ཆ་མཐོན་པོར་སྒྲེང་བ་དང་། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་གི་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དྲུག་པ། སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྒྱུར་བཅོས་ཟབ་གཏོང་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དང་པོ་བཅས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མཐའ་སྐྱོང་བོད་བརྟན་གྱི་འཐབ་ཇུས་དགོངས་པ་གལ་ཆེན་དང་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ཡུལ་སྨད་ཤང་མང་ཚོགས་ལ་སྤྲིངས་གནང་བའི་འཕྲིན་ལན་གྱི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དགུ་པ་དང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་སྐབས་དགུ་པའི་ཨུ་ལྷན་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་བཀོད་སྒྲིག་ལ་གཞིགས་པ། དུས་རབས་གསར་པས་ལས་བྱེད་པ་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་ཐད་བཏོན་པའི་བླང་བྱ་གསར་པ་ཁོང་དུ་ཡང་དག་ཆུད་པ་བཅས་བྱས་ནས་ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་མ་བརྗེད་པ་དང་། འགན་འཁྲི་བློ་ལ་བརྟན་པོར་འཆང་བ། ནམ་ཡང་འབད་འཐབ་བྱེད་པ། ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་བྱེད་པ། སྙིང་སྟོབས་ཆེར་སྐྱེད་ཡོང་བ་བྱེད་པ། དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་བཅས་བྱས་ནས་ལས་བྱེད་པ་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་འདེམས་གཏོང་གནད་ལ་སྨིན་པ་དང་། རོགས་སྐྱོར་ཏན་ཏིག མང་ཚོགས་བློ་ཡིད་ཚིམ་པ་བཅས་ཡོང་རྒྱུ་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཀྲུའུ་རེན་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་དང་། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཆེ་དགྲ་ལྷས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱིས་སྔོན་གཏོད་ལེགས་བརྩོན་དང་རྨང་བརྟན་དམངས་ཕན་བྱེད་སྒོ་གཏིང་ཟབ་སྤེལ་བའི་ཁག་དྲུག་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་གྱི་སྔོན་ཐོན་མཉམ་སྡེབ་དང་མི་སྒེར་ལ་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གི་གཏན་འབེབས་སྒྲོག་སྦྱངས་གནང་བ། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་ཏང་ཙུའི་ཧྲུའུ་ཅི་ཏིང་ཡེ་ཤན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ནོར་བུ་དོན་གྲུབ་དང་། བསྟན་ཁོ། ཝང་གཡུང་ཅུན། ཅང་ཅེ། ཧོ་ཝུན་ཧའོ་བཅས་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་ཡོད་པ་རེད། ཀྲུའུ་ཞི་སྡིངས་ཆའི་མདུན་གྲལ་དུ་བཞུགས་པའི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་སྔོན་ཐོན་མཉམ་སྡེབ་དང་མི་སྒེར་གྱི་འཐུས་མིར་བྱ་དགའ་གནང་བ་རེད།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ནས་གཟེངས་བསྟོད་ཐོབ་པའི་སྔོན་ཐོན་ཚན་པ་དང་མི་སྒེར་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུས་པ་དང་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་རུ་མི་ཡོངས་ལ་སྙིང་དབུས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་དང་བླ་ན་མེད་པའི་གུས་འདུད་ཞུས་ཤིང་། ཁོང་གིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་ལས་བྱེད་པ་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་ལ་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་གནང་གི་ཡོད་པ་དང་སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྒྱུར་བཅོས་ཟབ་གཏོང་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དང་པོའི་ཐོག་གྲོང་ཚོ་དབུལ་པོར་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་རུ་ཁག་འདེམས་གཏོང་དང་དོ་དམ་ལས་དོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པའི་ཐད་བཀོད་སྒྲིག་གལ་ཆེན་གནང་ཡོད། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱིས་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་གལ་ཆེན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་བྱས་ནས་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འཆར་འགོད་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་སྔ་རྗེས་སུ་རྩ་སྲ་རྨང་བརྟན་གྱི་བྱེད་ཐབས་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པ་ལག་ལེན་བསྟར་འགོ་ཚུགས་ཡོད། ལས་བྱེད་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་སྤེལ་ཚུན། རིམ་པ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་གིས་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ལས་ཀའི་བླང་བྱ་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ་རང་རྟོགས་ངང་ལས་བྱེད་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ་གནས་བབ་མངོན་གསལ་དོད་སར་བཞག་ནས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། འགན་ལེན་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། སྲ་ཞིང་བརྟན་པའི་རྒྱབ་རྟེན་ཡག་པོ་བཅས་བྱས་ཏེ་ལས་བྱེད་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་ནུས་ལྡན་དང་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ངང་སྤེལ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་། གྲོང་སྡོད་ལས་བྱེད་པ་ཁག་དང་ཁག་བྱས་པ་དེ་དག་གིས་ཏང་དང་མི་དམངས་ཀྱི་བྱ་གཞག་ལ་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་དང་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ལ་དགའ་ཞེན་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་བརྩེ་སེམས་བཅངས་ནས་ཆབ་སྲིད་ལ་སྣང་ཆེན་དང་། འགན་འཁྲི་འཁུར་རྒྱུར་སྣང་ཆེན། ཁྱིམ་ཆུང་དོར་ནས་ཁྱིམ་ཆེན་སྐྱོང་བ། དཀའ་བ་མཐའ་དག་ཁྱད་བསད་བཅས་བྱས་ཏེ་གཞི་རིམ་ཏང་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ཐད་ཀའི་འགོ་ཁྲིད་འོག་ཏང་གི་ལམ་ཕྱོགས་དང་། མཛད་ཕྱོགས། སྲིད་ཇུས་བཅས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཧུར་ཐག་བྱས་ཏེ། གཞི་རིམ་ལས་བྱེད་མང་ཚོགས་ཚོའི་ཏང་གི་བཀའ་དྲིན་དྲན་པ་དང་། ཏང་གི་བཀའ་ལ་ཉན་པ། ཏང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བཅས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་དང་ཆོད་སེམས་སྔར་བས་བརྟན་དུ་ཕྱིན་པ། མང་ཚོགས་ལ་སློབ་གསོ་ཁྲིད་སྟོན་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པས་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི“བརྟན་ལྷིང་རང་འགུལ་དུ་འགྱུར་བའི”འདུ་ཤེས་སྔར་བས་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་པ། ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་བྱ་ཐབས་དངོས་སྤྱད་དེ་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཚོར་ཐག་ཉེ་ས་དང་སྟབས་བདེ་ས་དང་ཕ་ཡུལ་ནས་བྲལ་མི་དགོས་པར་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ནང་ཞུགས་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་དེ་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་གྱི་བཀྲག་མདངས་འཚེར་ས་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ། རྒྱུན་བསྲིང་ལྷོད་མེད་ངང་གཞི་རིམ་ཏང་རྩ་འཛུགས་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པས་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་ཏང་གི་གནས་བབ་གཙོ་བོ་སྔར་བས་སྲ་བརྟན་དུ་ཕྱིན་པ། དམངས་ཆེད་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་རྩ་དོན་ལག་ལེན་ཤུགས་ཆེན་བསྟར་བས་ཏང་ཡོན་དང་མང་ཚོགས་དབར་དང་ལས་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་སྔར་བས་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་པ། གྲོང་སྡོད་ལས་བྱེད་པ་འདེམས་གཏོང་དང་དོ་དམ་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་བས་གཞོན་ནུ་ལས་བྱེད་པ་འབོར་ཆེན་ཞིག་ལ་སྦྱོང་བརྡར་ཡག་པོ་ཐེབས་ནས་རང་ལྗོངས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་དང་ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་ཆེད་ལེགས་སྐྱེས་གལ་ཆེན་ཕུལ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་རེད།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་མིག་སྔ་དང་སླད་ཕྱིན་དུས་སྐབས་ཤིག་རིང་གི་ལས་བྱེད་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པའི་གཞི་རྩའི་བསམ་ཕྱོགས་ནི། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལག་བསྟར་དང་། མི་དམངས་ལྟེ་བར་བྱས་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཐའ་འཁྱོངས། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་དང་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ། ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་མཐའ་འཁྱོངས། ཁྲིམས་ལྟར་བོད་སྐྱོང་དང་། དམངས་ཕྱུག་བོད་དར། ཡུན་རིང་བོད་སྐྲུན། མི་སེམས་གཅིག་འགྲིལ། རྨང་གཞི་བརྟན་གཏོང་བཅས་ཀྱི་རྩ་དོན་གལ་ཆེན་མཐའ་འཁྱོངས། འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་དང་ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་ཀྱི་སྤྱིའི་དམིགས་ཚད་ལ་དམ་པོར་དམིགས་པ། ལས་བྱེད་པའི་གྲོང་སྡོད་ཀྱི“ལས་འགན་ཁག་བདུན”ལ་དམིགས་པ། གཞི་རིམ་གྱི་རྨང་གཞི་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་རྩ་བའི་རང་བཞིན་དང་། རྨང་གཞིའི་རང་བཞིན། ཡུན་རིང་རང་བཞིན་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་གནད་སྨིན་ཤུགས་འདོན་བཅས་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་བསྐྲུན་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཕུ་ཐག་གཅོད་པ་དང་། དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་དམག་འཐབ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་བཅས་བྱ་ཆེད་གཞི་རིམ་གྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་ཞིག་འདིང་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་བ་སྟེ།
གཅིག་ནས་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་གསལ་པོ་ཤེས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པ་ཤེས་པ། དོན་འཁྱོལ་ཏིན་ཏིག་བཅས་ཡོང་རྒྱུའི་ཐད་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་ཤིང་། “འདུ་ཤེས་བཞི”རང་རྟོགས་ངང་ཟབ་ཏུ་བཏང་ནས་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཡག་པོ་དང་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་ཨང་དང་པོར་བརྩི་བ་དང་། སྣེ་ཁྲིད་ནས་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ། སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་དང་། དད་སེམས་བརྟན་པོ། འགན་འཁུར་ཐུབ་པ། འཇོན་ཐང་ཆེ་བ། ངར་ཤུགས་འཕེལ་བ། སྤྱོད་གཙང་བཅས་ཡོང་བ་བྱས་ཏེ་སྲ་ཞིང་བརྟན་པའི་ཕུགས་བསམ་དང་དད་སེམས་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པའི་བྱ་སྤྱོད་དངོས་སུ་འགྱུར་བ་བྱེད་དགོས། བྱེད་ཐབས་གསར་གཏོད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ་དང་། མང་ཚོགས་ཀྱིས་ལྟ་འདོད་ལ་ཉན་སྤྲོ་བའི་བྱེད་སྟངས་ཐོག་ནས་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་གནད་སྨིན་ངང་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་པ། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཚོར་ཏང་གི་སྲོག་ཤིང་དང་། དམག་དཔུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་བཀོད་འདོམས། མི་དམངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་བཅས་ལ་སྔར་བས་བརྩི་བཀུར་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་འགོ་ཁྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལ་སྔར་བས་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པའི་སློབ་གསོ་གཏོང་དགོས་པ་དང་།
གཉིས་ནས་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་གྱི་དམག་འཐབ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ལེན་རྒྱུའི་ཐད་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་ཤིང་། དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་སྐོར་གྱི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་རབ་དང་རིམ་པ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་གྲོང་ཚོ(གྲོང་ལྷན)“ཨུ་ལྷན་གཉིས”ཚན་ཁག་གི་སྦྲེལ་མཐུད་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་མི་འབོར་དབུལ་པོ་གནད་སྨིན་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་དབུལ་པོ་ངོ་མ་དབུལ་སྒྲོལ་དང་དངོས་འབྲེལ་དབུལ་སྒྲོལ་ཐུབ་པ་བྱ་ཆེད་བརྟག་དཔྱད་མཐིལ་རྟོགས་བྱེད་དགོས། དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་གྱི་གཙོ་གནད་དང་དཀའ་གནད་ལ་སྔར་བས་དམིགས་ཏེ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་རོགས་རམ་ཐུབ་པ་དང་གནད་སྨིན་རོགས་སྐྱོར་ཐུབ་པའི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས། དམངས་ཆེད་བྱ་བ་དངོས་སྒྲུབ་པའི་འགྲོ་གྲོན་སྤྱི་འདོམས་བསྡུ་སྒྲིལ་དང་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་དང་། མཉམ་སྡེབ་དཔལ་འབྱོར་སྟོབས་ཆེར་གཏོང་བ། མྱུར་འགྲུབ་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བཅས་ལ་གཙོ་བོར་སྤྱོད་དགོས། གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་འཐབ་ཇུས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཐོབ་ཚོར་དང་བདེ་སྐྱིད་ཚོར་སེམས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་པ།
གསུམ་ནས་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་གཞི་རིམ་ཞི་མཐུན་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐད་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་ཤིང་། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་གཞི་རིམ་ཞི་མཐུན་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་དེ་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པའི་ནང་དོན་གལ་ཆེན་དུ་བརྩི་བ་དང་། ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་གཙོ་གནད་མངོན་གསལ་དོད་དུ་གཏོང་བ། གྲོང་ཚོ(གྲོང་ལྷན)“ཨུ་ལྷན་གཉིས”ལ་གཞོགས་འདེགས་ཀྱིས་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་གི་ལས་དོན་ཁག་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པ། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་དེ་བརྟན་ལྷིང་ཐད་གཞན་སྐུལ་ནས་རང་འགུལ་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་ཁྲིམས་ལྟར་དོ་དམ་ཡག་པོ་བྱས་ནས་ཆོས་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས། མང་ཚོགས་ལ་སྒོ་དབྱེ་དང་། དགའ་བསུ། ཁོང་ཡངས་བཅས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཛུགས་རྒྱུར་སློབ་གསོ་ཁྲིད་སྟོན་གྱིས་གྲོང་ཚོར(གྲོང་ལྷན)ནང་སའི་འདེབས་འཛུགས་དུད་ཆེན་ནང་འདྲེན་བྱས་ནས་གྲོང་ཚོ་དེ་གའི་གྲོང་མི་དང་ཆ་སྒྲིག་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་རོགས་བྱེད་པ་དང་། གཞི་ཁྱོན་ཅན་གྱི་གསོ་ཚགས་ལས་དོན་སྤེལ་བ། མང་ཚོགས་ལ་འབབ་འཕར་ཕྱུག་འགྱུར་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་ཁྲིད་བཅས་བྱས་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་པ།
བཞི་ནས་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་གཞི་རིམ་ཏང་རྩ་འཛུགས་སྟོབས་ཆེན་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐད་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་ཤིང་། གཞི་རིམ་ཏང་རྩ་འཛུགས་ལ་རོགས་རམ་གྱིས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཀའི་འཇོན་ཐང་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་དམིགས་ཚད་དུ་བྱེད་པ་དང་། གྲོང་ཚོ(གྲོང་ལྷན)“ཨུ་ལྷན་གཉིས”ཀྱི་ཚན་ཁག་ལ་རོགས་རམ་བྱས་ཏེ་སྒྲིག་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ཁག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་འཐབ་ས་གཏོད་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ། གཞི་རིམ་ཏང་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ནུས་པ་དང་། བསམ་བློའི་ཁྲིད་སྟོན་ནུས་པ། མང་ཚོགས་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ནུས་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་ནུས་པ་བཅས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། མཛུབ་ཁྲིད་བྱེད་པ་ལས་འགོ་ཁྲིད་མི་བྱེད་པ་དང་། དོན་འཁྱོལ་ཏན་ཏིག་བྱེད་པ་ལས་ཚད་ལས་མི་བརྒལ་བ། སྒྲུབ་རོགས་བྱེད་པ་ལས་འགན་གཙང་མི་ལེན་པ་བཅས་ཀྱི་རྩ་དོན་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་གྲོང་ཚོ(གྲོང་ལྷན)“ཨུ་ལྷན་གཉིས”ཚན་ཁག་གིས་མང་ཚོགས་ཁྲོད་སྙན་གྲགས་གཏོད་པ་དང་།“ཨུ་ལྷན་གཉིས”ཚན་ཁག་གི་སྙན་གྲགས་དང“ཨུ་ལྷན་གཉིས”ཚན་ཁག་གི་སྙན་གྲགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུར་ཕན་པའི་བྱ་བཟང་དང་བྱ་བ་དངོས་སྒྲུབ་རོགས་བྱེད་པ། གྲོང་ཚོ(གྲོང་ལྷན)“ཨུ་ལྷན་གཉིས”ཀྱི་ངོས་ནས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་བཅས་བྱེད་དགོས་པ།
ལྔ་ནས་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་རྩ་འཛུགས་འགོ་ཁྲིད་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུའི་ཐད་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་ཤིང་། མངགས་གཏོང་ཚན་པ་ཁག་གིས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་གཙོ་གནད་ལས་ཀ་ཁ་གསལ་བཟོ་བ་དང་། དམིགས་ཚད་ལས་འགན་ཞིབ་ཕྲ་བཟོ་བ། འགན་འཁྲི་བདའ་འདེད་ནན་དུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱེད་དགོས། གྲོང་སྡོད་ལས་བྱེད་པ་ཧྲག་སྒྲིག་བྱས་ནས་དཔལ་འབྱོར་ལས་དོན་ལ་མཁས་པ་དང་། གསར་འབྱེད་གསར་གཏོད་ཀྱི་འཇོན་ཐང་ཆེ་བ། བསམ་བློ་ལྡན་པ་དང་། བྱ་ཐབས་ཡོད་པ། ཉམས་མྱོང་ལྡན་པ། སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་བ་བཅས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་གཤམ་གཏོང་བྱེད་པ། གྲོང་ཚོ་དབུལ་པོར་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་ཐད་འཕྲད་པའི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་དཀའ་གནད་དང་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་རོགས་བྱེད་དགོས། ལས་བྱེད་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། དཔྱད་ཞིབ་ལས་དོན་གྱི་དོན་དངོས་རང་བཞིན་དང་སྤྱི་མོས་ཐོབ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་བ། དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྤྱོད་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་བཅས་བྱས་ནས་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པ་དང་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་ཐོབ་མཁན་སྔོན་དུ་འདེམས་སྤྱོད་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཀ་དོན་ཐོག་ཏུ་མི་འཁྱོལ་བ་དང་། ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་མེད་པ། མང་ཚོགས་ཀྱིས་བློ་ཡིད་ཚིམ་པོ་མི་བྱེད་པ། ལས་ཀའི་རྣམ་པ་གསར་འབྱེད་མི་ཐུབ་པ་བཅས་དུས་ཐོག་ཏུ་བརྡ་ཁྱབ་གཏོང་བ་དང་། བརྗེ་པོ་རྒྱག་པ། རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བཅས་བྱས་ཏེ་འགྱུར་མེད་ཀྱི་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ལས་བྱེད་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་ཏན་ཏིག་དང་ནུས་ལྡན་ངང་སྤེལ་རྒྱུ་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་བཅས་སོ།
བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་སྐབས་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་ལག་བསྟར་དང་ཁག་བདུན་པའི་ལས་བྱེད་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་གཏོང་བའི་ཐད་བླང་བྱ་བཏོན་གནང་བ་རེད།
ཁག་དྲུག་པའི་སྔོན་ཐོན་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་རུ་ཁག་གི་འཐུས་མི་དང་ཁག་བདུན་པའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་རུ་ཁག་གི་འཐུས་མིས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གཏམ་བཤད་སྤེལ་བ་རེད།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་པའི་ཐོག་ནས་ཕྱོགས་བསྡོམས་བརྒྱབ་པ་ཡིན་ན་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་ཆགས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས་ཕ་མ་དང་མེས་པོ་ཚོས་གང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་རང་ལ་བསྐོར་བ་བརྒྱབ་ནས་བསྡད་པ་ཡིན་ན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཅེས་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་འདུག
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༩ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་དྷ་ས་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གསུང་ཆོས་ར་བར་བོད་ནས་ཕེབས་པའི་དད་ལྡན་ཆོས་མཇལ་བ་དང་། སྨན་རྩིས་ཁང་མཐོ་སློབ། ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པ། རིགས་ལམ་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་སློབ་གཉེར་བ། གཞན་ཡང་རྒྱ་གར་བ་དང་འབྲུག་པ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་མི་རིགས། ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་མི་སྣ་ཁག་ཅིག་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཡོད་འདུག
དེ་ཡང་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་བ་རྣམས་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྐབས་གསུང་དོན་དུ་“ཁྱོད་རང་ཚོ་བོད་ནས་ཡོང་བ་རེད། ངོས་ནས་རྒྱུན་དུ་བཤད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དེ་བོད་ཀྱི་དོན་གྱི་བདག་པོ་རེད། དུས་ད་ལྟ་བར་དུ་འཛམ་གླིང་འདིར་བོད་ཅེས་མངོན་ཐུབ་པའི་མ་རྩ་ལྟ་བུ་ནི་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རེད། ཁྱོད་རང་ཚོས་སེམས་ཤུགས་རི་བཞིན་བཙུགས་ཧ་ཅང་བརྟན་པོ་བྱས་པ་རེད། ཞེད་སྣང་ཡོད་པ་རེད། སྲོག་གི་ཉེན་ཁ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟ་བུའི་དཀའ་ངལ་གྱི་འོག་ནས་ཁྱོད་རང་ཚོ་མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་ཧ་ལས་པ་བྱས་ཏེ་བསྡད་འདུག དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་བྱེད་པ་དང་། བར་སྐབས་ནས་སློབ་གཉེར་བྱེད་རྒྱུ་ཡང་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་འདུག གང་ལྟར་གཞིས་ལུས་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དེ་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་དོན་གྱི་བདག་པོ་རེད།”ཅེས་གསུངས་ཡོད་འདུག
དེ་བཞིན་ཁོང་གིས་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གསུང་དོན་དུ་“འདས་པའི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་ལ་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཞེས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྒང་ལ་དར་རྒུད་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། མི་རིགས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་བཅས་འདས་པའི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་རིང་བསྡད་པ་རེད། ང་ཚོས་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དུས་ཚོད་ལ་བོད་དེ་ཨ་རིའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་མཁས་པ་ཞིག་གིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་པ་རེད། གཙོ་བོ་རྒྱ་ཡིག་ལ་གཞི་བཞག་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་དེབ་ཅིག་བཏོན་འདུག དེའི་ནང་དུ་དུས་རབས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ། དགུ་པ་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་དུ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་དུ་རྒྱལ་པོ་ཡོད་པའི་སྟོབས་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་འདུག རྒྱ་ནག་དང་སོག་པོ། བོད་བཅས་གསུམ་འདུག རྒྱ་ནག་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱས་འདུག སོག་པོས་དམག་གི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱས་འདུག བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱས་འདུག་ཅེས་ལོ་རྒྱུས་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ཏེ་ཐོན་འདུག ངའི་ངོ་ཤེས་པའི་རྒྱ་མི་མཁས་དབང་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡོད། ངེད་གཉིས་ཚར་མང་པོ་ཐུག་པ་རེད། མཁས་དབང་གི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ལ་ཕེབས་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་འདུག ཁོང་གིས་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆའི་ནང་དུ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོ་གོང་མ་ཐང་ནས་མར་མན་ཇུ་གོང་མ་བར་དུ་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་རིང་གི་རྒྱ་ཡིག་ཡིག་ཆའི་ནང་དུ་བོད་རྒྱ་ཁུངས་ཡིན་པ་མི་འདུག བོད་རྒྱ་ཁུངས་ཡིན་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་བའི་ཡིག་ཆ་དེ་ཚོ་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་རེད་ཅེས་ཟེར། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་མི་ཆེན་བླ་ཆེན་དེ་ཚོ་ནང་ཚགས་མ་འཆམ་པར་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བཙལ་ནས་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་ལྷ་འབངས་ཡིན་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་དང་། དཔེར་ན་སྐུ་མདུན་སྐུ་གོང་མའི་ཞལ་གདམས་ནང་དུ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོང་བ་ཡོད། དབྱིན་ཇིའི་བཙན་འཛུལ་ཡོང་བའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ནག་ལ་ཕེབས་ནས་གོང་མ་ཡུམ་སྲས་ལ་བདེ་སྡུག་ཞུ་རུ་བཅར་བ་ཡིན་ཞེས་པ་ཞིག་མི་འདུག་གམ། དེ་སྔ་ངོས་ནས་དྲན་པ་དེ་༸རྒྱལ་མཆོག་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་སྐབས་སུ་དཔོན་པོ་མི་དབང་གིས་རྙོག་དྲ་ཅུང་བཟོས་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ནག་གོང་མ་ལ་འབྲེལ་བ་གནང་སྟེ། གོང་མས་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་ལྟ་བུ་ཡར་བཏང་ནས་རྗེས་སུ་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་གསོད་པ་སོགས་བྱུང་བ་རེད། རྒྱ་མིས་དེས་བོད་རྒྱ་ཁུངས་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་བཀོད་པ་དེ་ཚོ་གཙོ་བོ་གུང་ཁྲན་ཏང་དང་གོ་མིན་ཏང་གཉིས་ཀས་བོད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་འདུག རྒྱ་ཡིག་ནང་དུ་ཁྱོན་ནས་མི་འདུག་ཅེས་ཟེར།”ཞེས་དང་།
ཡང་ཁོང་གིས་སྐུ་ཕྱྭ་དང་འབྲེལ་ནས་གསུངས་དོན་དུ་“ངོས་རང་བཙན་བྱོལ་ལ་སླེབས་ནས་ལོ་༥༨ ཕྱིན་འདུག སྐུ་མདུན་༸སྐུ་གོང་མ་དགུང་ལོ་༥༨ བཞུགས་པ་རེད། ཕལ་ཆེར་སྐུ་མདུན་༸སྐུ་གོང་མའི་མི་ཚེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་བསྡད་པ་རེད། ད་ལོ་༨༢ ལ་སླེབས་བསྡད་ཡོད། གཟུགས་པོ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད། མཁྱེན་སོང་ངམ། བར་སྐབས་ནས་ཐང་ཆད་རྒྱུ་ཏོག་ཙམ་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན་འདུག དེ་མ་གཏོགས་གཞན་གཟུགས་པོའི་མ་རྩ་ཡག་ཐག་ཆོད་ཡོད། ཁྱོད་རང་ཚོས་བློ་བདེ་པོ་བྱོས། རྒྱ་ནག་ལ་ག་ལེར་ག་ལེར་འགྱུར་བ་ཏན་ཏན་འགྲོ་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་པེ་རི་སུ་དང་ལྡི་ལིར་ནང་པའི་ཆོས་དེ་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་ནང་དུ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཡོད་པ་རེད། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཨ་མ་ནང་པ་རེད། ཁོ་རང་གི་བཟའ་ཟླ་དེའང་ནང་པ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་འདུག རྒྱ་ནག་ནང་དུ་དེང་སང་ནང་པ་ས་ཡ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཡོད་པ་བཤད་ཀྱི་འདུག ནང་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་འཕེལ་ཡོང་གི་འདུག དེར་བརྟེན་འགྱུར་བ་འགྲོ་བའི་རེ་བ་ཏན་ཏན་ཡོད་པ་རེད། ཁྱོད་རང་ཚོ་སེམས་ཤུགས་མ་ཆགས་པར་སེམས་སྐྱིད་པོ་སྡོད།”ཅེས་དང་།“ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཤད་ན་ང་ཚོར་རང་བཙན་དགོས་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་སྔ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ང་ཚོ་རང་བཙན་རེད། ཡིན་ནའང་འཛམ་གླིང་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་ཡོད་པ་བྱས་ཏེ་བསྡད་པ་ཡིན་ན་ང་ཚོ་ལའང་ཕན་གྱི་རེད། རྒྱ་ནག་དཔལ་འབྱོར་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད་པ་རེད། བོད་ལའང་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་འདུག དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་ལ་བསྡད་པ་ཡིན་ན་ང་ཚོར་ཁེ་ཕན་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོར་སྐད་ཡིག་མ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་རེད། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་ང་ཚོའི་ཁོར་ཡུག་ཡག་པོ་ཞིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ང་ཚོར་གཉིས་ཕན་རེད། རྒྱ་མི་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་ཁ་བྲལ་འགྲོ་མི་དགོས་པར་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་ལ་བསྡད། ང་ཚོའི་བོད་ལ་ཆ་མཚོན་ནའང་དཔལ་འབྱོར་ཡོད་པ་དང་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སོགས་ལ་བདག་པོ་ཆ་ཚང་རྒྱག་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་དེ་གཉིས་ཕན་རེད། ལོ་གཉིས་གསུམ་གྱི་གོང་ལ་བོད་ནང་གི་མི་ཞིག་གིས་ཡི་གེ་བྲིས་ཡོད་པ་ཞིག་ངོས་ཀྱིས་མཐོང་སོང་། ད་ལྟ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ལ་རྒྱ་མིས་ང་ཚོར་དབང་བསྒྱུར་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། མ་འོངས་པར་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ང་ཚོ་བོད་པས་རྒྱ་ལ་ཕར་དབང་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་བྲིས་འདུག དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་མ་རེད་ཡོད་པ་རེད།”ཅེས་དང་། སྐབས་དེར་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་པའི་ཐོག་ནས་ཕྱོགས་བསྡོམས་བརྒྱབ་པ་ཡིན་ན་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་ཆགས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས་ཕ་མ་དང་མེས་པོ་ཚོས་གང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་རང་ལ་བསྐོར་བ་བརྒྱབ་ནས་བསྡད་པ་ཡིན་ན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དང་། རིགས་ལམ་སློབ་ཐོན་པ་རྣམས་དང་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པ། སྨན་རྩིས་མཐོ་སློབ་གསུམ་ལ་བསྟོད་བསྔགས་ཀྱང་གནང་ཡོད་འདུག །
གསར་འགོད་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ།


text:
ཉེ་ཆར་གསར་འགོད་པས་ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་སྲིད་གཞུང་གི་གསར་འགྱུར་གཞུང་དོན་ཁང་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱས་གསལ། དུས་ཡུན་ཉིན་ལྔ་ཡིན་པའི་2016ལོའི་ཉིང་ཁྲིའི་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་དུས་ཆེན་ཟླ་9ཚེས་26ཉིན་འགོ་ཚུགས་པ་རེད།
ད་རེས་ཀྱི་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་དུས་ཆེན་གྱིས“མི་ཡུལ་གྱི་དག་ཞིང་། མཛེས་པའི་ཉིང་ཁྲི”བརྗོད་དོན་གཙོ་བོར་བྱས་ཤིང་། དུས་ཆེན་རིང་། ཉིང་ཁྲིས་མི་རིགས་ས་ཁོངས་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དྭགས་ཀོང་ཉང་གསུམ་དང་སྤོ་རྫ་མོན་ལྷོ་བཞིའི་འགོ་འཛུགས་མཛད་སྒོའི་འཁྲབ་སྟོན་དང་། མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་གླུ་གར་འཁྲབ་སྟོན། བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་གླེང་སྟེགས། རྐང་ཐང་མར་ཀླུ་ནང་གི་གདོད་མའི་ནགས་ཚལ་ལ་སྐྱོད་པ། ལྷད་མེད་རང་བྱུང་གི་ཞིང་འབྲོག་ཁྱད་ལྡན་ཐོན་ཟོག་བྲིང་ཚོང་། མ་འཇོག་ཉོ་ཚོང་གི་ངོ་འཕྲད་གྲོས་མོལ། དམངས་སྲོལ་གྱི་བི་ཤུའི་རྩལ་འགྲན། གཉའ་ཐག་འཐེན་པ། རྡོ་འགྱོག་པ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་གཉེར་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།
འབྲེལ་ཡོད་འགན་འཁུར་བས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། 2016ལོའི་ཉིང་ཁྲིའི་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་དུས་ཆེན་གྱིས“རིག་གནས་སྟེགས་བུ་དང་ཡུལ་སྐོར་འཁྲབ་སྟོན་དུ་བྱས་ནས་དམངས་ཡོངས་ཞུགས་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་བཟང་པོ་བསྐྲུན་རྒྱུའི”རྩ་དོན་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཁར་དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་སྤེལ་བ་དང་ཉིང་ཁྲིའི་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་གྱི་ནང་དོན་སྔར་བས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་བཏང་སྟེ་ཡུལ་སྐོར་དེ་རིག་གནས་དང་། ཞིང་འབྲོག་ལས། བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ལྡན་ལེགས་ཆའི་ཐོན་ལས་དང་མཉམ་འདྲེས་ངང་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་མ་བཏང་ནས་ཉིང་ཁྲི་རིམ་བཞིན་གངས་ལྗོངས་ས་མཐོར་གསོན་ཤུགས་རྒྱས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་བོད་ཀྱིས་ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒོ་མོ་དབྱེ་བའི་སྐར་ཁུང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།
ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་བོད་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་སུ་གནས་པས“བོད་ཀྱི་སྔོ་ལྗང་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ”དང“སྐྱེ་དངོས་གྱིན་མཛོད”ཅེས་པའི་མིང་གྲགས་ལྡན། དེར་སྐྱེ་དངོས་ཐོན་ཁུངས་ཤིན་ཏུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཁར་ནགས་ཚལ་གྱི་ཁེབས་ཚད་47.6%ཟིན་གྱི་ཡོད། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་། ཉིང་ཁྲིས་སྣོད་བཅུད་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་དེ་འཐབ་ཇུས་ལྡན་པའི་ཀ་རྟེན་ཐོན་ལས་ལ་གཙོ་གནད་དུ་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་པས། ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་བའི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་ཐོན་ཞིང་། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གཉིས་པའི”རིང་། ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་ཡུལ་སྐོར་བ་ཁྱོན་མི་ཐེངས་ཁྲི་1444.53ལ་སྣེ་ལེན་བྱས་པར་ཡུལ་སྐོར་ཡོང་འབབ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་124.63བྱུང་ཡོད།


text:
ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་དམངས་འཚོ་རྒྱུན་མཐུད་ངང་ལེགས་སུ་བཏང་བས། མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཐོབ་ཚོར་དང་བདེ་སྐྱིད་ཚོར་སེམས་སྔར་བས་ཟབ་ཏུ་སོང་ཞིང་། འདི་ནི་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་ཤ་གསོས་ཤང་འཛམ་པ་གྲོང་ཚོའི་དབུལ་སྐྱོར་གནས་སྤོས་ས་ཚིགས་སུ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོས་རང་ཁྱིམ་གྱི་ཁང་པ་གསར་པའི་མདུན་དུ་པར་རྒྱག་པའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་པ།
ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས“ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ལ་སྦྱོང་དུས་སློབ་མཁན་ཡོད་པ་དང་། ངལ་རྩོལ་ལ་ཐོབ་ཆ་ཡོད་པ། ན་དུས་སྨན་བཅོས་ཐུབ་པ། རྒས་དུས་འཚོ་རྟེན་ཡོད་པ། སྡོད་སའི་ཁང་པ་ཡོད་པ”བཅས་ཀྱི་བླང་བྱ་གཞིར་བཟུང་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་དམངས་གཅེས་དང་། དམངས་བདེ། དམངས་ཕན་བཅས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྒྱུན་འཛིན་གྱིས་ལོ་ལྟར་70%ཡན་གྱི་ནོར་ཤུགས་དམངས་འཚོའི་ཐད་གཏོང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་གཙོ་བོ་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་དང་། གཞི་རིམ། ཉམས་ཞན་ཚོགས་སྤྱི་བཅས་སུ་ཕྱོགས་པ་དང་འབྲེལ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་དམངས་འཚོའི་བྱ་བ་སྟེ་ལོ་བཅོ་ལྔའི་རིན་མེད་སློབ་གསོ་དང་། “གཅིག་སྡུད་གཉིས” གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་གཞི་རྩའི་རྒན་གསོ་འགན་བཅོལ་ཆ་སྙོམས་ཅན་བཅས་སྔོན་ལ་མངོན་འགྱུར་བྱས་པར་བརྟེན་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཐོབ་ཚོར་དང་བདེ་སྐྱིད་ཚོར་སེམས་སྔར་བས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།
སློབ་གསོའི་ཞན་ཆ་གསབ་ནས་དེ་བས་མང་བའི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ།
ཟླ་7ཚེས་12ཉིན་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་ངམ་རིང་རྫོང་ནས་ཡིན་པའི་སློབ་མ་རིག་འཛིན་ཆོས་བཟང་ལ་ཆིང་ཧྭ་སློབ་ཆེན་དུ་ཚུད་པའི་བརྡ་ཐོ་འབྱོར། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་སྟོད་རྒྱུད་དུ་གནས་པའི་ངམ་རིང་རྫོང་གིས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་བཏོན་པའི་སློབ་གསོའི་དམངས་ཕན་སྲིད་ཇུས་རབ་དང་རིམ་པ་སྤྱད་པར་བརྟེན་ཕུལ་བྱུང་སློབ་མ་མང་པོ་ཞིག་རི་གྲོང་ནས་སློབ་ཆེན་ཁག་ཏུ་ཚུད་ཅིང་། རིག་འཛིན་ཆོས་བཟང་གི་གཅེན་པོ་གཉིས་ཀྱང་སྔ་རྗེས་སུ་སྦྱངས་འབྲས་ཕུལ་བྱུང་གི་ཐོག་ནས་སློབ་ཆེན་དུ་ཚུད་ཡོད།
“ད་ཕན་ལོ་ཤས་རིང་། རང་ལྗོངས་ཀྱིས་མཐོ་རྒྱུགས་དཀྱུས་མའི་སློབ་བསྡུའི་འཆར་གཞིའི་ནང‘དབུལ་པོའི་ཆེད་དོན་འཆར་གཞི’དང་‘གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཆེད་དོན་འཆར་གཞི’བཟོས་ཏེ་ཡིག་རྒྱུགས་གཏོང་མཁན་ཞིང་འབྲོག་པ་དང་ཁྱིམ་ཚང་དབུལ་པོར་གཟིགས་སྐྱོང་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་པར་བརྟེན། འདི་ལོ་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་རྒྱུགས་སྤྲོད་སློབ་མའི་བསྡུར་ཚད་བཅུ་ཆ་བརྒྱད་ཟིན་ཡོད”ཅེས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སློབ་གསོ་ཡིག་རྒྱུགས་ཁང་གི་ཡོན་ཀྲང་ཁང་ལེང་ཧྭ་ཡིས་བརྗོད།
ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་སློབ་གསོ་དམངས་འཚོའི་འདུ་འགོད་ཨང་དང་པོར་བརྩིས་པ་དང་འབྲེལ་སྔོན་ལ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་གནས་བབ་ཏུ་བཞག་ནས་སྤྱི་པའི་ནོར་སྲིད་ནས་སློབ་གསོར་མ་དངུལ་གཏོང་ཤུགས་མང་དུ་བཏང་བ་དང་། སློབ་གསོའི་དམངས་ཕན་སྲིད་ཇུས་རབ་དང་རིམ་པ་བཟོས་ནས་བཏོན་པ། “སློབ་གྲྭར་འགྲོ་འདོད་པ་དང་། སློབ་གྲྭར་འགྲོ་ཐུབ་པ། སློབ་གྲྭ་ཡག་པོ་སྒྲིམ་ཐུབ་པ”བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ནུས་ལྡན་བཅས་བྱས་པར་བརྟེན་ཞིང་འབྲོག་པ་དང་ཁྱིམ་ཚང་དབུལ་པོའི་བུ་ཕྲུག་སློབ་གྲྭར་བསྐྱོད་པའི་འདུན་པ་གྲུབ་ཡོད། མིག་སྔར་བོད་དུ་སློབ་ཞུགས་གོང་གི་སློབ་གསོ་ནས་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་སློབ་གསོའི་བར་གྱི་ལོ་བཅོ་ལྔའི་རིན་མེད་སློབ་གསོའི་མ་ལག་བསྐྲུན་ཟིན་པས་ཞིང་འབྲོག་པའི་བུ་ཕྲུག་ཚོས་ཟ་མ་དང་། ཉལ་ཁང་། སློབ་ཡོན་བཅས“འགན་ལེན་གསུམ”གྱི་སྲིད་ཇུས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་ཡིག་ཚགས་དང་གཱ་བཟོས་པའི་ཁྱིམ་ཚང་དབུལ་པོའི་བུ་ཕྲུག་སློབ་ཡོན་མི་དགོས་པར་སློབ་ཆེན་དུ་བསྐྱོད་ཆོག་གི་ཡོད།
“‘འགན་ལེན་གསུམ’དང་རིན་མེད་སློབ་གསོ་ལག་བསྟར་བྱས་པར་བརྟེན་སློབ་མའི་ཁྱིམ་བདག་གི་ཁུར་པོ་ཡང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། སློབ་གྲྭས་ཀྱང་ལུགས་མཐུན་ངང་ལྟོ་ཆས་ཀྱི་འཚོ་བཅུད་ཚད་གཞི་བཟོ་རྒྱུར་གཙིགས་ཆེན་བྱས་ནས་མར་དང་། རྩམ་པ། སྒོ་ང། འོ་མ། སྔོ་ཚལ། ཤིང་འབྲས་སོགས་བཟའ་བཅའ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁྱིམ་བདག་གིས་ཕྲུ་གུ་སློབ་གྲྭར་བསྐྱལ་ན་འགྲིག་པ་དང་འཚོ་བ་དང་སློབ་སྦྱོང་ལ་སེམས་ཁྲལ་གང་ཡང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་མེད། ཕྲུ་གུ་སློབ་གྲྭར་གཏོང་ཚད་ཀྱང་ལོ་རེ་ལས་མ་འདས་པར་མང་དུ་ཕྱིན་ཡོད”ཅེས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་སློབ་འབྲིང་གི་དགེ་རྒན་ཀུན་བཟང་རྡོ་རྗེས་བརྗོད།
ནང་སའི་བོད་ལྗོངས་འཛིན་གྲྭ་ནི་བོད་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ཁ་གསབ་བྱེད་ཐབས་དང་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་སའི་རྟེན་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད། ནང་སའི་བོད་ལྗོངས་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་ནས་ལོ་32རིང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལ་འབྲིང་རིམ་ཆེད་ལས་ཡན་གྱི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་ཁྲི་4ཙམ་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་ཚོར“ཤེས་བྱའི་མཁའ་ལམ”བསྐྲུན་ཡོད། ད་ཆ་ཚོགས་སྒྲིག་རྣམ་པའི་སློབ་གསོའི་བོད་སྐྱོར་ལས་དོན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་ནས་བོད་ཀྱི་སློབ་མ་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕ་ཡུལ་དུ་ནང་སའི་བོད་ལྗོངས་འཛིན་གྲྭ་དང་འདྲ་བའི་ཕུལ་བྱུང་སློབ་ཁྲིད་ལོངས་སྤྱོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
སྨན་པ་དང་སྨན་དཀོན་པའི་གནས་ཚུལ་ཐག་གཅོད་བྱུང་བ་དང་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་བྱེད་ཐབས་ཇེ་ཡངས་སུ་ཕྱིན་པ།
“ཨེམ་རྗེ་ཝང་ལགས། སང་ཉིན་བདག་འཕྲོད་བསྟེན་ཁང་དུ་ཁྱེད་ཀྱི་སར་ན་ཚ་ལྟ་བར་ཡོང་གི་ཡིན”གཞིས་རྩེའི་གཉའ་ནང་རྫོང་གྲོང་དུ་སྐྱོད་སྐབས་ཁོང་གི་རྣ་བར་ཐོས་མང་ཤོས་ནི་སྐད་ཆ་འདི་དག་རེད། དེ་ནི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་ཚོས་བོད་སྐྱོར་སྨན་པར་དུས་ཆད་བྱས་ནས་ནད་ལྟ་བའི་བྱེད་ཐབས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཟིན།
ཝང་ཡུང་ཧྥང་ནི་གཡན་ཐའེ་ཡི“ཚོགས་སྒྲིག་རྣམ་པའི”སྨན་བཅོས་བོད་སྐྱོར་རུ་ཁག་གི་སྨན་པ་རེད། བོད་སྐྱོར་བྱེད་རིང་། ཁོང་ཚོས་ཚན་ཁག་གི་རྨང་གཞིའི་ཤེས་བྱ་དང་རྒྱུན་མཐོང་ནད་དང་ཐོན་མང་བའི་ནད་བརྟག་དཔྱད་དང་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ལས་དོན་སྤེལ་བ་དང་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་རེར་ས་གནས་དེ་གའི་སྨན་པ་གཉིས་ནས་གསུམ་བར་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏེ“གཅིག་འཁྲིད་གཅིག”དང“གཅིག་གིས་མང་པོ་འཁྲིད་པའི”བྱེད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་གསོ་སྦྱོང་བྱས་པར་བརྟེན་ས་གནས་ལ“ནམ་ཡང་གནས་ཐུབ་པའི”སྨན་བཅོས་རུ་ཁག་གཅིག་གསོ་སྐྱོང་ཐུབ་ཡོད།
“བོད་སྐྱོར་སྨན་པ་སླེབས་རྗེས། རྫོང་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་སུ་ནད་ལྟ་བར་ཡོང་མཁན་མང་དུ་ཕྱིན་སོང་། དེ་སྔ་རྒྱུན་དུ་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་རམ་ཡང་ན་དིང་རི་རྫོང་དུ་ནད་ལྟ་བར་འགྲོ་མཁན་གྲོང་མི་ཡང་རྫོང་འཕྲོད་བསྟེན་ཁང་དུ་ནད་ལྟ་བར་ཡོང་གི་འདུག ད་ཆ་རྫོང་དང་ཤང་གི་ཡུལ་མི་ཚོས་བོད་སྐྱོར་སྨན་པ་ཚང་མ་ངོ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད”ཅེས་གཉའ་ནང་རྫོང་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ཡོན་ཀྲང་གཞོན་པ་སྐལ་བཟང་དགྲ་འདུལ་གྱིས་བརྗོད།
ཁག་གཉིས་པའི་བོད་སྐྱོར་སྨན་བཅོས་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་324ཡིས་འབད་འཐབ་བྱས་པ་བརྒྱུད། སྨན་བཅོས་རོགས་སྐྱོར་གཞན་བརྟེན་ནས་རང་བརྟེན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དང་། ཐག་རིང་ས་ཁུལ་གྱི་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་བྱེད་ཐབས་ཇེ་ཡངས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་། “1+7”རོཌ་སྐྱོར་ཐོབ་པའི་སྨན་ཁང་ཡང་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་ཕྱིན་ཡོད།
ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་བོད་ཀྱི་སྨན་བཅོས་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་གནང་བ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གིས“མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ལ་ན་ཚ་ཉུང་ཙམ་ཕོག་པ་དང་། ནད་ལྟ་ཐུབ་པ། སྨན་བཅོས་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པ”བཅས་ཀྱི་བླང་བྱ་བཏོན་ཡོད། 2017ལོའི་ལོ་འགོར། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཤང་གྲོང་འཕྲོད་བསྟེན་ཁང་དང་བོད་སྨན་སྡེ་ཁག་ཁྱབ་ཚད་89%ཟིན་པ་དང་སྦྲུམ་མ་སྨན་ཁང་དུ་ཕྲུ་གྲུ་བཙའ་ཚད་92%ཟིན་ཡོད། བོད་སྐྱོར་སྨན་བཅོས་རུ་ཁག་གི་སྒེར་སེམས་མེད་པའི་རོགས་སྐྱོར་འོག་ལྗོངས་ཡོངས་རིམ་པའི་སྨན་ཁང་གཏོད་འཛུགས་ལ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ་དང་། ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་ལ་དགའ་འོས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ། སྨན་བཅོས་ཞབས་ཞུའི་ཆུ་ཚད་ཆེས་ཆེར་མཐོ་རུ་ཕྱིན་པ། སྨན་ཁང་དོ་དམ་གྱི་སྒྱུར་བཅོས་གོམ་ཞེང་ཆེན་པོས་མདུན་དུ་བསྐྱོད་པ་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་ཐོན་ཡོད།
སྤྱི་ཚོགས་འགན་ལེན་ལ་སྐུལ་མ་ཐེབས་པ་དང་བདེ་སྐྱིད་འཚོ་བར་འགན་ལེན་བྱུང་བ།
ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་སྣེ་གདོང་ཆུས་འགན་ལེན་ལྔའི་གཅིག་སྡུད་བསྙེན་བཀུར་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་སུ་སྐྱོད་སྐབས། རྒན་རྒོན་ལ་ལས་མ་ཎི་ལག་འཁོར་བསྐོར་བ་དང་། ལ་ལ་བལ་གསེད་པ། ལ་ལ་མཉམ་དུ་བསྡད་ནས་སྒོ་རའི་ནང་ཉི་མ་སྲོ་བཞིན་སྐད་ཆ་ཤོད་བཞིན་འདུག
ཉལ་ཁྲིའི་ཐོག་བསྡད་པའི་ལོ་70ལ་སླེབས་པའི་རྒད་པོ་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་དགའ་སྤྲོའི་ངང་ཐོག་མར་སྤོ་སྐབས་ས་མ་འཕྲོད་ཙང་། གཉིད་ཁུག་ཁག་པོ་འདུག ཡིན་ནའང་ཉིན་གཉིས་ཙམ་བསྡད་རྗེས་གོམས་ནས་དེ་ནས་བྲལ་ཕོད་ཀྱི་མི་འདུག དེ་སྔ་ཆ་རྐྱེན་ཧ་ཅང་དཀའ་ཚེགས་ཆེ་བ་དང་ད་ལྟ་ལྟར་གྱི་སྡོད་ཁང་ཡག་པོ་འདི་འདྲར་སྡོད་མྱོང་མེད་ཅེས་བརྗོད།
དཔལ་འབྱོར་ནི་འབྲོག་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཕྲུ་གུ་དང་བཟའ་ཟླ་མེད་ལ་ཁྲག་ཤེད་ཀྱང་མཐོ་པོ་ཡོད། ཁོང་སྡོད་སའི་ཁང་པ་ནི་མི་གཉིས་སྡོད་སའི་ཁང་པ་ཡིན་པ་དང་རྒྱ་ཁྱོན་སྨི་ངོས་གྲུ་40ཙམ་ཡོད་པའི་ནང་ཉལ་ཁྲི་དང་། སྒྲོག་ཙེ། ཆ་སྒམ། བརྙན་འཕྲིན་བཅས་ཡོད་པ་མ་ཟད་ད་དུང་ཁང་པའི་ནང་དྲོད་རླངས་མ་ལག་བསྒར་ཡོད། བསྙེན་བཀུར་ལྟེ་གནས་སུ་ད་དུང་སྨན་བཅོས་ཁང་དང་། བྱེད་སྒོ་ཁང་། ཟ་ཁང་། གཅེས་སེམས་སྒོ་རྩིས་ཚོང་ཁང་སོགས་སྤྱི་པའི་སྒྲིག་བཀོད་ཆ་ཚང་པོ་འདུག
དཔལ་འབྱོར་ནི་2015ལོའི་ཟླ་6པར་རྒན་གསོ་ཁང་དུ་ཐོག་མར་སྤོ་མཁན་རྒན་རྒོན80ལྷག་ཙམ་ནང་གི་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ད་ཆ་འདི་གར་འགན་ལེན་ལྔའི་རྒན་རྒོན་212ཚེ་མཇུག་གི་བདེ་སྐྱིད་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་ལོ་ཆེ་ཤོས་87རེད།
གཅིག་སྡུད་བསྙེན་བཀུར་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ཡོན་ཀྲང་སྤེན་པ་སྒྲོན་མས་འགན་ལེན་ལྔའི་གཅིག་སྡུད་རྒན་གསོ་ཁང་གི་ཇུས་འགོད་དང་། འཆར་འགོད། གནས་འདེམས་བཅས་ནས་ཞབས་ཞུའི་བར་ས་གནས་འདི་གའི་དམངས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཡོད། རྒན་རྒོན་གྱི་བཟའ་བཅའ་དང་། སྡོད་ཁང་། གྱོན་ཆས། སྨན་བཅོས། རྗེས་འཇུག་བཅས་ཚང་མ་འགན་ལེན་བྱེད་པ་མ་ཟད་། ཆེད་མི་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ནས་ལྟ་རྟོག་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བཤད།
“བདེ་སྐྱིད་རྒན་གསོའི”འདུ་འགོད་ནི་ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དམངས་སེམས་འདུ་འགོད་ཆེ་གྲས་བཅུའི་གྲས་ཡིན་ཞིང་། མིག་སྔར་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་སུ་ཁྱོན་འགན་ལེན་ལྔའི་གཅིག་སྡུད་བསྙེན་བཀུར་ཞབས་ཞུ་ཁང་13ཡོད་པ་དང་འགན་ལེན་ལྔའི་རྒན་རྒོན་གཅིག་སྡུད་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཚད་100%ཟིན་ཡོད། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན་བོད་ཀྱིས་དམངས་འཚོ་ལེགས་བཅོས་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགོ་འཛུགས་ས་དང་དོན་ལ་འབབ་སར་བརྩིས་ནས་རང་མོས་ལྟར་འགན་ལེན་ལྔའི་དུད་ཚང་གི་མི་ཧྲེང་རྒན་རྒོན་ཁྲི་1.14གཅིག་སྡུད་བྱས་ཏེ་རྫོང་ཡན་གྱི་རྒན་གསོ་ཁང་དུ་གཅིག་སྡུད་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་བདེ་སྐྱིད་འཚོ་བ་སྐྱེལ་ཐུབ་པ་བྱས་ཡོད།
“ལོ་མང་རིང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དམངས་སྲིད་ཐིང་གིས‘དམངས་གཅེས་དང་། དམངས་བདེ། དམངས་ཕན’བཅས་ཀྱི་ལས་ཀའི་འདུ་ཤེས་འོག་དམངས་འཚོ་ལེགས་གཏོང་གི་རྣམ་གྲངས་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་ཤུགས་ཆེན་བཏང་བ་དང་ལྷག་པར་དུ‘རྒན་རྒོན་དང་བྱིས་པ’སྟེ་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་སེམས་ཁུར་དང་རོགས་སྐྱོར་མཁོ་ཤོས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་མི་ཚོགས་ལ་དོ་ཁུར་བྱས་ཤིང་། ‘གཅིག་སྡུད་གཉིས’ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་རྨང་གཞིར་བྱས་ཏེ་དམངས་འཚོ་འགན་ལེན་བྱེད་སྟངས་གསར་པ་བཟོས་ནས་དམངས་སྲིད་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་དོ་དམ་དང་འགན་ལེན་གྱི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད”ཅེས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དམངས་སྲིད་ཐིང་གི་ཐིང་ཀྲང་གཞོན་པ་སུན་ཅུན་ཧྲན་གྱིས་བཤད།
སྨན་བཅོས་འགན་ལེན་སྲིད་ཇུས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་སོང་ནས་ནད་གཞིས་རྐྱེན་པས་དབུལ་པོ་ཆགས་པ་དང་ནད་གཞིས་རྐྱེན་པས་བསྐྱར་དུ་དབུལ་པོ་ཆགས་པའི་བོད་ཀྱི་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། “ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ལྷག་པ་གང་ཡང་མི་འདུག ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མེད་ན་རང་གི་ཁང་པ་བཙོངས་ཀྱང་སྨན་རིན་འདང་ས་མ་རེད” 2013ལོར་པ་སངས་ཀྱི་ཟླ་བོ་ཚེ་རིང་བྱམས་པར་ཕོ་སྐྲན་ཕོག་པ་ཤེས། སྨན་ཁང་དུ་སྔ་རྗེས་སུ་སྨན་བཅོས་ཐེངས་གཉིས་བྱས་པར་ཁྱོན་སྨན་རིན་སྒོར་ཁྲི་23ཙམ་སོང་། སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་ནས་རྩིས་ཞུ་བྱས་པ་དང་ནད་ཆེན་སྨན་བཅོས་རོགས་སྐྱོབ་ཀྱི་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་3.8བྱུང་བས། ཁྱོན་རྩིས་ཞུ་བྱས་འབོར་90%ལྷག་ཙམ་ཟིན་ཡོད།
མིག་སྔའི་བར་བོད་ཀྱི་འགན་ལེན་ལྔའི་གཅིག་སྡུད་བསྙེན་བཀུར་དང་དྭ་ཕྲུག་གཅིག་སྡུད་གསོ་ཉར་བྱེད་གྲངས་ཁྲི་1.96ཟིན་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འགན་ལེན་མ་ལག་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཆགས་པ། སྤྱི་ཚོགས་འགན་བཅོལ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཞུགས་མཁན་མི་ཐེངས་ཁྲི་300ཟིན་ཡོད། གཞན་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་སྨན་བཅོས་དོ་དམ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་སྟངས་རིམ་བཞིན་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་བ་དང་། ནད་ཆེན་འགན་བཅོལ་དང་། སྨན་བཅོས་སྐྱོབ་རོགས། ནད་གཞི་སྟབས་བསྟུན་སྐྱོབ་བཅོས་སོགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་སྔར་བས་བཙུགས་པ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་ཅིང་ཕན་ཚུན་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་བའི་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་འགན་ལེན་དྲ་བ་ཞིག་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཆགས་ཡོད།
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནོར་སྲིད་ཐིང་གི་ཐིང་ཀྲང་གཞོན་པ་ཅང་གོ་ཅེ་ཡིས་2017ལོར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནོར་སྲིད་ནས་སྒོར་དུང་ཕྱུར་300བཏང་ནས་ཞིང་འབྲོག་པར་མུ་མཐུད་གཟིགས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། “འབྱུང་འགྱུར་ང་ཚོས་དམངས་འཚོ་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་མུ་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་བབ་ཨང་དང་པོར་བཞག་སྟེ་གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུའི་ཆུ་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མཐོ་རུ་གཏོང་བ་དང་། སློབ་གསོའི་ཞན་ཆ་གསབ་པ། སྨན་པ་དཀོན་ཅིང་སྨན་ཉུང་བའི་ཞྭ་མོ་འབུད་པ། སྤྱི་ཚོགས་འགན་ལེན་གྱི་བདེ་འཇགས་དྲ་བ་བརྟན་དུ་གཏོང་བ། མང་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཁུར་བྱེད་པའི་དཀའ་གནད་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བཅས་བྱས་ནས་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་སྔར་བས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་ཞིག་སྐྱེལ་རྒྱུ་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན”ཞེས་བཤད།


text:
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༦ཟླ་༣ ཚེས་༢༣ ཉིན་བརྒྱབ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་མཁན་པོ་འཇམ་དཔལ་བསྟན་འཛིན་ལགས་དང། མཁན་པོ་ཀ་བྲག་དངོས་གྲུབ་བསོད་ནམས་ལགས། དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་གོ་བོ་ཕན་བདེ་ལགས་གསུམ་ཆེད་དུ་བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ཚོགས་པའི་ལས་ཁུངས་སུ་ཕེབས་ནས། ཁྲིམས་ལུགས་དབང་འཛིན་གྱི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་དང་། བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ཚོགས་པ་ངོས་ནས་ད་བར་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་སྤེལ་པ་དང་། དགོན་སྡེ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་གྲྭ་བཙུན་དང་སློབ་མ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་གོ་རྟོགས་སྤེལ་པ། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཁྲིམས་དོན་དཀའ་ངལ་ཡོད་རིགས་རྣམས་ལ་རིན་མེད་ལམ་སྟོན་དང་རོགས་རམ་གནང་པ་སོགས་ལ་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་གནང་སོང་ལ། མ་འོངས་པའང་མུ་མཐུད་དེ་ལུགས་གནང་གལ་ཆེ་བའི་ལམ་སྟོན་གནང་སོང་།
(Visited 20 times, 1 visits today)


text:
ཡོན་ཧོང་པེན། ༸པཎ་ཆེན་སྐུ་གོང་མ་བཀྲོངས་མཁན་ཧའོ་ཅིན་ཐའོ་རེད།
Wednesday, Mar 16, 2011No Comment
དྲི་བ་གཏོང་མཁན་ཚེ་རིང་རྒྱལ།
བོད་མིའི་རང་དབང་སྒེར་ལངས་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༥༢ པའི་མཛད་སྒོའི་ཐོག ཡུལ་ཕྱོགས་འདྲ་མིན་ནས་སླེབས་པའི་རྒྱ་རིགས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ཁག་ཅིག་ཀྱང་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད་པ་ལྟར། ཐེངས་འདིའི་དུས་དྲན་ཐོག་མཉམ་ཞུགས་གནང་མཁན་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་རྒྱ་རིགས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་སྐུ་ཞབས་ཡོན་ཧོང་པེན་ལགས་ཀྱིས། ཐེངས་འདིའི་གསུམ་བཅུ་དུས་དྲན་དང་འབྲེལ་ཏེ་འཇར་མན་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་དྲི་བ་ཁག་ལ་ལན་འབེབས་གནང་ཡོད་པ་དང་།
སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་བོད་དུ་འཛིན་པའི་ལྐོག་གཡོ་ངན་ཇུས་དང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་
པ་མཆོག་བཀྲོངས་མཁན་ནི་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཧོ་ཅིན་ཐའོ་ཡིན་པའི་སྐོར་ཐེར་འདོན་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
དྲི་བ། དེ་རིང་གི་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གསུང་བཤད་ཀྱིས་ཁྱེད་ལ་སེམས་ཚོར་ཅི་ཞིག་སྤྲད་སོང་། གསུང་བཤད་ནང་ཁོང་གིས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ལ་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཐད་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱང་གནང་འདུག
ཡོན་ཧོང་པེན། ངས་བསམ་ན། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གསུང་བཤད་དེ་ནི་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རེ་འདོད་དེ་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་གསལ་བརྗོད་གནང་བཞིན་པ་ཞིག་རེད། བོད་མིའི་རང་དབང་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་རེ་སྙེགས་དེ་ནི་ཧ་ཅང་ལུགས་མཐུན་གྱི་རེ་འདུན་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀའི་རིང་ལ། བོད་དུ་རིག་གནས་ཀྱི་ངོས་ཐད་ནས་མི་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱ་ཆེད། དམར་གསོད་ཆེན་མོ་དང་ཡ་ང་བའི་མནར་གཅོད་འོག་བོད་མི་ཡ་གཅིག་དང་འབུམ་གཉིས་ལྷག་རྐྱེན་ལམ་དུ་བཏང་ཡོད་ལ། རྒྱ་དམར་སྲིད་དབང་གིས་བོད་མི་རིགས་ཐོག་ལ་བསུབ་ཐབས་བྲལ་བའི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ནག་ཉེས་ཆེན་པོ་ཞིག་བཟོས་ཟིན་པར་མ་ཟད། རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་ད་དུང་མུ་མཐུད་ནས་བོད་མིའི་རིག་གནས་རང་བཞིན་གྱི་མི་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་དབུ་ཁྲིད་པའི་བོད་མིའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་དེར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཡོངས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་ངེས་པར་མ་ཟད། གནས་ལུགས་དང་རྒྱུ་འབྲས་སྲུང་མཁན་གྱི་རྒྱ་ནག་པ་དག་གིས་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་ཐུབ་པར་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད།
དྲི་བ། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་རྒྱ་ནག་གི་སྐྱོན་བརྗོད་དེར་ཁྱེད་ལ་ལྟ་ཚུལ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འོས་བབ་ཞིག་རེད་དམ་ཡང་ན་ཚད་བརྒལ་ཞིག་རེད།
ཡོན་ཧོང་པེན། ཁོང་གི་སྐྱོན་བརྗོད་ནི་ཞི་འཇམ་ལྡན་པ་ཞིག་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན་པས་ཆ་ནས། ཁོང་གིས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་ཞིག་གི་ངོས་ཐད་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་ཞི་འཇམ་གྱི་སྐྱོན་བརྗོད་གནང་བ་དེ་ནི། ངས་བསམ་ན་ཁོང་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཚན་གནས་དང་འཚམ་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་ལ་གཞིགས་ན། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ལས་དབང་དེ་ད་ལྟ་ཧ་ཅང་ཉེན་འཇིགས་གི་གནས་སྟངས་ཁྲོད་ལྷུང་ཡོད་པ་རེད། གལ་སྲིད། ནུས་པ་ལྡན་པའི་བྱེད་ཐབས་ཞིག་སྤྱད་དེ་རིག་གནས་འདི་མྱུར་སྐྱོབ་བྱེད་མ་ཐུབ་ཚེ། རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་རིག་གནས་རང་བཞིན་གྱི་མི་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་སྲིད་ཇུས་དེ། གཅིག་བྱས་ན་མཐར་མཇུག་ཡིད་སྐྱོ་བའི་དོན་དངོས་ཞིག་ཏུ་མངོན་འགྱུར་འབྱུང་མི་སྲིད་པ་མ་རེད།
དྲི་བ། ཏཱ་ལའི་བླ་མིའི་གསུང་བཤད་ནང་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ཧའོ་ཡོ་པང་གིས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་འཛིན་པའི་དངོས་དོན་རིང་ལུགས་སྐོར་མང་པོ་བརྗོད་སོང་། དེའི་ཐད་ཁྱེད་ཀྱིས་ཅི་ལྟར་གོ་བ་ལེན་གྱིན་ཡོད་དམ།
ཡོན་ཧོང་པེན། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་དེ་སྔོན་བོད་ལ་གྲོས་ཆོལ་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་བཞག་པ་དེ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གཡོ་སླུ་ཞིག་རེད། ཁོས་བོད་མི་དམངས་ལ་མགོ་སྐོར་བཏང་བ་རེད། གྲོས་ཆོལ་དོན་ཚན་ ༡༧ བཞག་ཚར་བའི་རྗེས་སུ། ཁོས་གྲོས་དོན་དང་ རྒྱབ་འགལ་ཏུ་གྱུར་བའི་སྐྱི་གཡའ་བའི་སྲིད་ཇུས་ཞིག་ལག་སྟར་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ཡོད། དེར་བརྟེན། ངས་བསམ་ན་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་སྲིད་ཇུས་ནི་མགོ་གཡོག་མགོ་སྐོར་གྱི་སྲིད་ཇུས་ཞིག་རེད། སྐུ་ཞབས་ཧའོ་ཡོ་པང་ནི་ང་རང་ངོས་ནས་ཀྱང་གུས་བརྩི་བྱེད་བཞིན་པའི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་རྒྱ་དམར་ཤོག་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཧ་ཅང་མཐོང་དཀོན་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བློ་མིག་ཅན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་རེད། ལོ་རབས་ ༨༠ པའི་ནང་སྐུ་ཞབས་ཧའོ་ཡོ་པང་དང་ངེད་གཉིས་བར་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ཡོད། སྐབས་དེར་པེ་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་ངས་དགེ་རྒན་བྱ་བ་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་ལ། ཁོང་སྐབས་དེར་རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་ལས་དབྱུང་བཏང་ཚར་འདུག དེ་དུས་ངས་ཧའོ་ཡོ་པང་གིས་བོད་དུ་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་དེ་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོག་བྱུང་། སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་སྐུ་ཞབས་ཧའོ་ཡོ་པང་ལགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། རིག་གསར་ཁྲོད་རྒྱ་དམར་གུང་བྲན་གྱིས་བོད་མིར་གནོད་འཚེ་བཟོས་པ་ཤེས་རྟོག་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ། ཁོང་གིས། ༼ང་ཚོ་རྒྱ་དམར་གུང་བྲན་དམར་ཤོག་གིས་བོད་མི་རིགས་ལ་ནག་ཉེས་ཆེན་པོ་བཟོས་ཟིན༽ ཅེས་བརྗོད་མྱོང་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། ངས་བསམ་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་སྐུ་ཞབས་ཧའོ་ཡོ་པང་ལ་འཛིན་པའི་ལྟ་སྟངས་དེ་ཡང་དག་པ་ཞིག་རེད།
དྲི་བ། ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱ་ནག་གི་ད་ལྟའི་སྲིད་འཛིན་དཔོན་རིགས་ཚོའི་ཁྲོད་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཝུན་ཇ་པའོ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་ཧའོ་ཅིན་ཐའོ་ཡི་མིང་ཟུར་ཙམ་ཡང་མི་གླེང་བའི་དོན་ཅི་ཡིན་ནམ། ཁྱོད་ཀྱིས་བསམ་ན་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་རེད་དམ།
ཡོན་ཧོང་པེན། དེ་ནི་ཧའོ་ཅིན་ཐའོ་ཡིས་རྒྱ་ནག་གུང་བྲན་དམར་ཤོག་པའི་ཆེས་མཐོའི་དབང་འཛིན་པའི་གོ་ས་ལོན་ཐུབ་པར་རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད་པས་རེད། གཅིག་ནི་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༣ ནང་། ཧོ་ཅིན་ཐའོ་ཡིས་མགོ་ལ་ལྕགས་ཞྭ་གྱོན་ཞིང་ལག་ཏུ་མེ་མདའ་ཐོགས་པའི་དྲག་དམག་གི་སྣེ་ཁྲིད་དེ། ལྷ་སའི་སྲང་ལམ་དུ་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་བྱེད་བཞིན་པའི་གྲྭ་བཙུན་དང་མང་ཚོགས་མང་པོ་དམར་གསོད་བྱས་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཁོ་མ་གཞི་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ནག་ཉེས་བཟོ་མཁན་གྱི་ཉེས་ཅན་པ་ཞིག་རེད། དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་དག་གཅིག་ནི་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ད་དུང་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། དེའི་སྐོར་ལ་མི་འགྱངས་པར་ངས་བརྩམས་དེབ་ཅིག་པར་འགྲེམས་བྱ་འཆར་ཡོད། དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༡ པོའི་ནང་། ཧའོ་ཅིན་ཐའོ་ཡིས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བ་མཆོག་ལྐོག་གསོད་ཀྱི་ཇུས་གཞིར་གཙོ་ཁྲིད་བྱས་ཡོད། པཎ་ཆེན་བླ་མ་མཆོག་དགོངས་པ་རྫོགས་པ་དེ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་འཐིམ་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། དེ་ནི་རྒྱ་དམར་གུང་བྲན་དམར་ཤོག་གིས་ལྐོག་གསོད་བྱས་པ་ཞིག་རེད། སྐབས་དེའི་ལས་དོན་ལ་གཙོ་འགན་འཁུར་མཁན་ནི་ཧའོ་ཅིན་ཐའོ་རེད། དེར་བརྟེན། ངས་བསམ་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཧའོ་ཅིན་ཐའོ་ཡི་མིང་ཟུར་ཙམ་ཡང་མ་གླེང་པ་དེ་ནི་འོས་ཤིང་འཚམ་པ་ཞིག་རེད།
Leave a comment!
You must be logged in to post a comment.


text:
རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆའི་སྐོར་གླེང་བ།
ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལ་དོགས་པ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡོད་དེ། བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དང་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེའི་ངོས་སུ་ཐོན་མི་མཆོག་གི་ཆེ་རབས་བརྗོད་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་ཡོད་མེད་དང་། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་མ་བྱོན་གོང་ལ་ཞང་ཞུང་ལ་སྨར་ཡིག་སྨར་ཆུང་ཟེར་བ་ཡོད་པས་དོན་དངོས་སུ་ཐོན་མིས་དེང་སང་གི་ཡིག་གཟུགས་འདི་གསར་བཟོ་གནང་ཡོད་མེད། གལ་སྲིད་ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊས་ད་ལྟའི་ཡིག་གཟུགས་འདི་གསར་བཟོ་གནང་ཡོད་ཚེ་དཔེ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བཟོས་ཡོད་མེད་སོགས། མདོར་ན་ས་པཎ་མཆོག་གི་ཡི་གེ་སྦྱོར་བ་ན་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ས་པཎ་རང་གི་མ་གཏོགས་ཐོན་མིའི་ཡིན་ཚུལ་གྱི་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ཡང་མེད་པས། བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་སུ་གྲགས་པའི་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་ནི་ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊ་མིན་ཚུལ་གྱི་དོགས་པ་བྱུང་ཡོད།ད་དུང་ཐོན་མི་དང་འབྲེལ་བའི་དོགས་པ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་ཐོན་མི་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་བརྩམས་ཡོད་མེད་དེ་ཡིན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཡིག་ཚང་སོགས་སུ་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་ཞབས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་གནང་སྐོར་འདི་གྲགས་ཆེ་བ་མ་གཏོགས། སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་དང་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་གནང་ཚུལ་འདི་གྲགས་མི་ཆེ་ནའང་། ཐེངས་འདིར་ཕྲན་གྱིས་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་གནང་ཡོད་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆ་ངོ་སྤྲོད་དང་འབྲེལ་ཏེ། དོན་དངོས་སུ་ཁོང་གིས་གསར་བཟོ་གནང་ཡོད་མེད་དང་། དེ་ནས་རླངས་ཁམས་པ་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ། ད་དུང་སད་མི་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་མཐར་ཁོང་གི་རུས་རྒྱུད་བཅས་ཀྱི་སྐོར་གླེང་རྒྱུ་ཡིན།
གཅིག རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་གནང་ཡོད་པའི་ཡིག་ཆ།
རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་ཐོན་མི་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཁྲོད་དུ་རེ་ཟུང་ལས་མཇལ་རྒྱུ་མེད། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ད་ལྟ་རང་ཅག་གིས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་བོད་ཡིག་འདི་གསར་བཟོ་གནང་ཡོད་མེད་མ་ཞུས་གོང་། བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་གནང་ཡོད་ཚུལ་འཁོད་པའི་ཡིག་ཆ་རེ་ཟུང་ཡོད་པ་དེ་དག་ངོ་སྤྲོད་བྱའོ། །
ད་ཕན་ཕྲན་གྱིས་ཤེས་པ་ནི་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་དང་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་གནང་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་མཁན་འཕྱི་ཤོས་དེ་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་འཁྲུངས་པའི་རྗེ་བཙུན་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐ་(1575-1588 )ཡིན་པར་སྙམ། ཁོང་གིས་མཛད་པའི«དཔལ་ལྡན་ཤངས་པའི་ཆོས་སྐོར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་བཞུགས»ཞེས་པའི་བསྟན་བཅོས་དེའི་ནང‘‘དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་འགའ་ཙམ་སོང་བ་ན། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་བྱོན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་རྒྱ་གར་དུ་ཐེགས། ལོ་ཙ་དང་ཡི་གེ་མཁས་པར་བསླབས། རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་མཁས་པ་ལི་བྱིན་སྤྱན་དྲངས། རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་དང་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་བརྩམས། སྐད་ལ་སྐད་དོད་པ་ཙལ་ཏེ། ཆོས་བསྒྱུར་དུ་བཏུབ་པར་དགོངས་ནས། ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ། འདུས་པ་རིན་པོའི་ཆེའི་ཏོག་རྒྱལ་པོ་མདོ་ལྔ་སོགས་མང་པོ་བསྒྱུར།’’[1]ཞེས་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་རྗེས། ཁོང་དང་རླངས་ཁམས་པ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་བརྩམས་ཤིང་། བསྟན་བཅོས་བསྒྱུར་པ་གསལ་བ་འདི་རེད། འོན་ཀྱང་། ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་དགོངས་བཞེད་འདི་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་བྱོན་པའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སུས་ཀྱང་ལུང་འདྲེན་བྱས་པའམ་ཡང་ན་དགག་སྒྲུབ་ལྟ་བུ་གནང་ཡོད་པའི་ཡིག་ཆ་མཐོང་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར།
དེས་ན་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་རླངས་ཁམས་པ་དང་ཐོན་མི་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་གནང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དེའི་ཁུངས་གང་ལ་གཏུགས་པའི་སྐོར་བརྩད་གཅོད་བྱེད་སྐབས། དུས་རབས་བཅོ་ལྔའི་ནང་འཁྲུངས་པའི་གོ་བོ་རམ་འབྱམས་པ་བསོད་ནམས་སེངྒེའི་(1429-1486)གསུང་རྩོམ་དུ‘‘དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་གཉིས་ན་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་རིང་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་པ་མཁས་པ་ལི་བྱིན་གདན་དྲངས་ནས། གླང་ཁམ་པ་གོ་ཆ་དང་ཐོན་མི་སཾ་བྷོ་ཊ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་བརྩམས། སྐད་ལ་སྐད་དོད་བཙལ་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་བསྒྱུར་དུ་བཏུབ་མི་བཏུབ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་དུ་སྒྲུང་ལ་སོགས་པ་བསྒྱུར་བས་བཏུབ་པར་གོ་ནས། མདོ་ཟ་མ་ཏོག པདྨ་དཀར་པོ། ཙིནྡྷ་མ་ཎི ། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག་དང་། རྒྱལ་པོ་མདོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་བསྒྱུར། ལྷ་ཁང་མང་དུ་བཞེངས། ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་སྤེལ་ཞིང་གཏན་ཁྲིམས་རྣམ་པ་ལྔ་བཅས། བཤད་ཉན་གྱི་སྲོལ་དང་ཆོས་གྲྭ་མང་དུ་བཙུགས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྲོལ་བཏོད།’’[2]ཞེས་འབྱུང་བ་མཐོང་བྱུང་ལ། གསུང་དུམ་འདིའི་ནང་དུ་ཐོན་མི་དང་རླངས་ཁམས་པ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་བརྩམས་གྲུབ་རྗེས། དམ་པའི་ཆོས་བསྒྱུར་བར་གཟིགས་ཆེད་ཐོག་མར་སྒྲུང་སོགས་བསྒྱུར་བར་མ་ཟད། འཆད་ཉན་གྱི་སྲོལ་དང་ཆོས་གྲྭ་མང་དུ་བཙུགས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྲོལ་བཏོད་སྐོར་སོགས་ཀྱང་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་རེད།
དེ་བཞིན་དུ་གོ་བོ་རམ་འབྱམས་པ་བསོད་ནམས་སེངྒེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྐུ་གཤེགས་པའི་གུ་གེ་པཎ་ཆེན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་( ? -1486 )གྱིས་མཛད་པའི«ཉི་མའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས»སུའང‘‘རྒྱལ་པོ་ཤིན་ཏུ་མཉེས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལས། བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྱུར། སེམས་མང་པོ་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བས། ཡི་གེ་རྩོམ། ཆོས་བསྒྱུར་བར་རིགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ། དེ་ནས་ཐོན་མི་དང་། གླང་ཁམས་པ་གོ་ཆ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་དང་བསྟུན་ནས། རྒྱ་ཡིག་ལས་གསལ་བཤད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་བསྒྱུར། དྲུག་རང་གིས་བཅོས་ནས་སུམ་བཅུར་བྱས། དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་ལས། ཨ་ཨི་ཨེ་ཨོ་བཞིར་བསྡུས་ཏེ། གཟུགས་ཁ་ཆེའི་ཡི་གེ་དང་མཐུན་པར་བསྒྱུར། ལྷ་སའི་སྐུ་མཁར་མ་རུར་ཡི་གེ་འཕུལ་བཞག་དང་། འཕྲད་རྣམས་བརྩམས་སོ། །’’[3]ཞེས་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་དང་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་བརྩམས་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ཇི་ལྟར་བརྩམས་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྔར་ལས་གསལ་ཙམ་ཞིག་གསུངས་འདུག ད་དུང་། དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་འཁྲུངས་པའི་ངོར་ཆེན་ཀུན་དགའ་བཟང་པོས(1382-1456 )ཀྱང‘‘དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་ལྔ་ན། སྲོང་བཙན་སྒོམ་པོའི་རིང་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་མཁས་པ་ལི་བྱིན་གདན་དྲངས་ནས། གླང་ཁམས་པ་གོ་ཆ་དང༌། ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་བརྩམས། སྐད་ལ་སྐད་དོད་བཙལ་ཏེ། དམ་ཆོས་བསྒྱུར་དུ་བཏུབ་མི་བཏུབ་ལྟ་བའི་ཆེད་དུ་སྒྲུང་ལ་སོགས་པ་བསྒྱུར་བས་བཏུབ་པར་གོ་ནས། མདོ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ། པདྨ་དཀར་པོ། ཙིནྡྷ་མ་ཎི། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཏོག་གཟུངས། རྒྱལ་པོ་མདོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་བསྒྱུར།’’[4]ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་མཇལ་བྱུང་།
རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་ཐོན་མི་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་བརྩམས་པར་གྲགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་འདི་དག་ལས་གཞན་གནས་སྐབས་རིང་མ་རྙེད་པར་གྱུར་ནའང་། མ་འོངས་པ་ན་ཡིག་ཆ་འདི་དག་ལས་གནད་ཆེ་བ་དང་གསལ་ཁ་དོད་པོའི་དཔྱད་ཡིག་རྙེད་ཚེ་ཁ་གསབ་བྱེད་འདུན་ཡོད།
གཉིས། རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་གནང་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁུངས་འཚོལ་བ།
གོང་དུ་དྲངས་པའི་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་གསུང་དུམ་དེར་བལྟས་ན། ཁོང་གིས་ངོར་ཆེན་ཀུན་དགའ་བཟང་པོའི་གསུང་ལ་གཞིར་བཞག་སྟེ་བྲིས་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། གུ་གེ་པཎ་ཆེན་དང་གོ་བོ་རམ་འབྱམས་པ་གཉིས་ཀྱི་གསུང་དུམ་གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ཆ་ཕྲན་བུ་ཡོད་ནའང་། ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོར་ཆེན་ཀུན་དགའ་བཟང་པོའི་གསུང་དངོས་སུ་གསན་ནས་བྲིས་པའམ་ཡང་ན་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ལ་མཇལ་ནས་བྲིས་པ་གོར་མ་ཆག ངོར་ཆེན་ནི་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཡིན་པ་དང་། དུས་ཚོད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་སྔ་བ་ཡིན་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན། ད་ལྟའི་བོད་ཡིག་འདི་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་དང་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་གཉིས་ཀྱིས་གསར་བཟོ་གནང་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་མགོ་དེ་ངོར་ཆེན་ཀུན་དགའ་བཟང་པོར་ཐུག་ཡོད་པར་སྙམ། འོན་ཀྱང་། མཁས་པ་འདིའི་ཁུངས་གཏུགས་སའི་ཡིག་ཆ་གང་ཡིན་མིན་དེ་ཁོང་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་བླ་བརྒྱུད་དག་གི་གསུང་འབུམ་ཁག་ཏུ་ཞིབ་ཏུ་བཙལ་ནའང་རྙེད་དཀའ་བར་གྱུར། ཡ་མཚར་བ་ཞིག་ལ། ཧ་ལམ་ངོར་ཆེན་ཀུན་དགའ་བཟང་པོ་དང་དུས་རབས་གཅིག་ནང་བྱོན་པའི་ཚལ་པ་སི་ཏུ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེའི་ (1309-1364)«དེབ་ཐེར་དམར་པོའམ་ཧུ་ལན་དེབ་ཐེར།»དུ‘‘ལོ་ཙཱ་བ་ཐོན་མ་སཾ་བྷོ་ཊ་དང་། དེའི་མཆན་བུ་ངྷརྨ་ཀོ་ཤ་དང་། ལྷ་ལུང་རྡོ་རྗེ་དཔལ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཅི་རིགས་སུ་བསྒྱུར་ཅིང་གཏན་ལ་ཕབ། ཐོན་མིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་བརྩམས།’’[5]ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། ད་དུང་། བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་(1312-1375)གྱི«རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང»དུ‘‘གཞན་ཡང་བློན་པོ་ཐོན་མི་དེས། པཎྜི་ཏ་ལྷ་རིགས་སེང་གེ་ལ། སྒྲ་བསྟན་བཅོས་བསླབས་ནས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཏེ། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག མདོ་ཟ་མ་ཏོག སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་རྣམས་བོད་དུ་བསྒྱུར། རྒྱུད་ཅིག་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པའང་བསྒྱུར་ཟེར་བ་འདུག’’[6]ཅེས་གསལ་བ་བཅས་ཀྱི་ནང་དུའང་། ཐོན་མིས་བོད་ཡིག་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཙམ་ལས་རླངས་ཁམས་པའི་སྐོར་གྱི་ཚིག་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་མིག་ལམ་དུ་མ་མངོན་ནོ། །
དེ་བཞིན་དུ། དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་ཡར་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་ལྡེའུ་ཇོ་སྲས་ཀྱིས་མཛད་པའི«ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང»དང་། བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ་(1290-1364) ཀྱིས་མཛད་པའི«བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་།» ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར(1124-1192)གྱིས་མཛད་པའི«ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད» «ས་སྐྱའི་བཀའ་འབུམ»སོགས་ཀྱི་ནང་དུ། ཐོན་མི་མཆོག་གིས་བོད་ཡིག་བརྩམས་སྐོར་ལ་དགོངས་བཞེད་མི་མཐུན་པ་མེད་ནའང་། གོང་གི་ཆོས་འབྱུང་ཁག་དང་དེ་མིན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་དཀྱིས་གཅིག་ཏུ་བཞག་སྟེ་གཏུགས་ཤིང་བསྡུར་ན། སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་ཞབས་ཀྱིས་དོན་དངོས་སུ་བསྟན་བཅོས་གང་དང་གང་དག་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་མིན་སྐོར་ལ་ཆོས་འབྱུང་རྩོམ་མཁན་དག་གི་དགོངས་ཚུལ་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་ཅིག་མ་རེད། ཉེ་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་ཚང་གིས་ཐོན་མི་མཆོག་གིས་བསྒྱུར་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་དྲངས་ཡོད་པ་དེ་དག་དེང་སང་ཆ་ཚང་བ་མཇལ་དུ་མེད་ནའང་། ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར་ལྟར་ན། བསྟན་བཅོས་དེ་དག་སྔོན་ཆད་མཆིམས་ཕུའི་ཕྱག་མཛོད་ན་བཞུགས་པ་རེད།
«བཀའ་འགྱུར»ཁྲོད་དུ་བཞུགས་པའི་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ་དང་། འདུས་པ་རིན་པོའི་ཆེའི་ཏོག་གི་གཟུངས། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་སོགས་སུས་བསྒྱུར་མིན་སྐོར་བཙལ་སྐབས། ཟ་མ་ཏོག་ནི‘‘མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་པྲ་བ་དང་། རངྣ་རཀྵེ་ཏས་ཞུས་ཆེན་བགྱིས།’’[7]ཞེས་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཏོག་གི་གཟུངས་ལྟ་བུ་ནི‘‘རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱིལེནྡ་བོངྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་ཞུས་ཏེ། སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བཅོས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ’’[8]ཞེས་གསལ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ནི‘‘རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛིན་མི་ཏྲ་དང་། སུ་རེན་དྲ་བོ་ངྷི་དང་། བྲཛྙ་བ་རྨ་དང་། ཞུས་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙྪ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ’’[9]ཞེས་བྲིས་འདུག ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་ཚང་གིས་དཔང་སྐོང་ཕྱག་རྒྱ་བའི་མཇུག་ཏུ་ཐོན་མིའི་འགྱུར་བྱང་བཀོད་ཡོད་པར་གསུངས་ཡོད་ནའང་། བསྟན་བཅོས་འདི་ཤིང་སྤར་མི་འདྲ་བ་གསུམ་གྱི་སྟེང་བཞུགས་པ་དེ་དག་རེ་རེ་བཞིན་མཇལ་མོད་ཐོན་མིའི་འགྱུར་བྱང་བཀོད་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མ་མཐོང་། གོང་གི་བསྟན་བཅོས་འདི་དག་གི་མཇུག་ཏུ་ཐོན་མིའི་འགྱུར་བྱང་མེད་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་ལ་ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་མཁས་པ་རྣམས་ནས་འགྱུར་བཅོས་དང་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དབང་གིས་ཡིན་སྲིད་པའི་གསུང་སྒྲོས་ཤིག་ཀྱང་ཡོད་པར་གྲགས།
ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལྟ་བུའི་ནང་དུའང་བོད་ཡིག་སུས་བཟོས་མིན་དང་བསྟན་བཅོས་ཇི་ལྟར་བསྒྱུར་ཚུལ་གསལ་པོ་བྲིས་མེད་པ་དཔེར་ན“བོད་ལ་སྔ་ན་ཡི་གེ་མྱེད་པ་ཡང་། །བཙན་པོ་འདི་འི་ཚེ་བྱུང་ནས། བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་བཀའ་གྲིམས་ཆེད་པོ་དང་། བློན་པོ་འི་རིམ་པ་དང་། ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀྱིས་དབང་ཐང་དང་། ལེགས་པ་ཟིན་པའི་བྱ་དགའ་དང་། ཉེ་ཡོ་བ་འི་ཆད་པ་དང་། ཞིང་འབྲོག་གི་ཐུལ་ཀ་དང་དོར་ཀ་དང་། སླུངས་ཀྱི་གོ་བར་བསྙམས་པ་དང་། བྲེ་པུལ་དང་། སྲང་ལ་སྩོགས་པ། བོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་བཟང་པོ་ཀུན།། བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་བཙན་གྱི་རིང་ལས་བྱུང་ངོ་། ། མྱི་ཡོངས་ཀྱིས་བཀའ་དྲིན་དྲན་ཞིང་ཚོར་བས། ། སྲོང་རྩན་སྒམ་པོ་ཞེས་མཚན་གསོལ་ཏོ།།’’[10]ཞེས་པ་འདི་ལ་གཟིགས་ན་རྟོགས་ནུས་ཤིང་། དེང་སང་ཐོན་མིས་བརྩམས་པར་གྲགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དཔེར་ན་མི་རྗེ་འབའ་ཉག་ཨ་ཐང་མཆོག་ནས་ཕྱོགས་བསྡུས་གཅེས་གསོག་གནང་བའི་བོད་དཔེའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི«ཡི་གེའི་བཤད་པ་རྣམ་པར་གསལ་བ»ལྟ་བུ་དང་། ཡང་། ཡར་འབྲོག་པ་རིན་ཆེན་ཏོག་དང་བོན་གྱི་མཁས་པ་རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པས་འགྲེལ་པའང་མཛད་ཡོད་པའི་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊའི«སྔགས་ཀློག་མུན་པའི་སྒྲོན་མེ»ལྟ་བུ་སོགས་མཇལ་ཡུལ་དུ་མངོན་རྒྱུ་ཡོད་པའི་སྐལ་བ་ཤར་ནའང་། བསྟན་བཅོས་འདི་དག་གི་ཚིག་འགྲོས་ལ་བལྟས་ན་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་རླབས་རིས་མི་རྒོད་དོ། ། ཧ་ལམ་ས་པཎ་གྱི་དུས་སུ་ཡིན་སྙམ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་བསེར་བུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཤོར་ཡོད་པའི་སྣང་ཚུལ་མཆིས།
རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན། གོང་དུ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་དང་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་བརྩམས་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་བསྒྱུར་པར་གསུངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེའི་བདེན་དཔང་དང་ཁུངས་ལུང་མ་རྙེད་པར་མ་ཟད། ཆོས་འབྱུང་དང་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཞིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊའི་མཆན་བུ་དྷརྨ་ཀོ་ཥ་དང་། ལྷ་ལུང་རྡོ་རྗེ་དཔལ་སོགས་ཀྱི་མཚན་བཀོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་རེ་ཞིག་མ་རྙེད་པར་གྱུར། དེ་བས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གྲགས་ཆེ་བའི་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་བོད་ཡིག་བརྩམས་པ་དང་། ཁོང་དང་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་བསྒྱུར་ཡོད་པའི་བདེན་དཔང་གསལ་པོ་མི་རྙེད་དུས། བསྟན་བཅོས་རེ་ཟུང་དུ་གྲགས་པའི་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་ཐོན་མི་དང་མཉམ་དུ་བོད་ཡིག་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྙེད་ཁག་པོ་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས། ཕྲན་གྱིས་ད་ཕན་ཡིག་ཆ་མང་པོ་ཕར་སློག་ཚུར་སློག་བྱས་པ་ལྟར་ན་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་གནང་ཡོད་པ་ཕར་ཞོག ཁོང་ནི་ཐོན་མིའི་དུས་སུ་བྱོན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་འདོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གཤམ་དུ་འཆད་འགྱུར་གྱི་ཚན་པ་ཁག་ལ་གཟིགས་ནའང་རྟོགས་ནུས། འོ་ན། ས་སྐྱ་བའི་མཁས་པ་ངོར་ཆེན་ཀུན་དགའ་བཟང་པོས་དེང་སང་འཇིག་ཟིན་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ལ་གཟིགས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནམ། ད་དུང་དྲི་བ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུར་ལན་སྟེར་ནུས་པའི་ཡིག་ཆ་མ་རག་པར་གྱུར། གཅིག་བྱས་ན། ག་ཤེད་ཅིག་ཏུ་ཡིག་ཆ་ཡོད་ཀྱང་ཕྲན་གྱི་ལྟ་རྒྱ་ཐོས་རྒྱུ་ཆུང་བའི་སྟབས་ཀྱིས་ནན་ཏན་མ་བྱས་པའི་རིགས་ཡོད་ན་ནི་མཐོལ་ལོ་བཤགས་སོ་ཞེས་ཞུའོ། །
གསུམ། རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་ནི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་བཤད་པ།
བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་སུ་རླངས་ཁམས་གོ་ཆ་ཞེས་གྲགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་འཁྲུངས་པའི་བདེན་དཔང་གི་ཡིག་ཆ་མ་རྙེད་མོད། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་ཁོང་དངོས་སུ་བྱོན་པའི་ཡིག་ཆ་མང་པོ་མཇལ་རྒྱུ་འདུག
«སྣར་ཐང་བཀའ་འགྱུར་གྱི་དཀར་ཆག»ཏུ‘‘ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་འབུམ་ཐུགས་ལ་བཟུང་སྟེ་བསྒྱུར་བས་ཐུགས་འགྱུར་མ་དང་། རྒྱལ་པོའི་མཚལ་ཁྲག་དང་། ར་དཀར་གྱི་འོ་མ་སྦྱར་ནས་བཞེངས་པ་དུམ་པ་བཞི་པ་ལ་རེག་ཟིག་དམར་པོ།’’[11]ཞེས་གསལ་བ་དང་། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་(1617-1682) ཀྱང‘‘བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་མཁན་ཆེན་བོ་དྷི་ས་ཏྭ། སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས། བི་མཱ་ལ་མི་ཏྲ། ཤ་ནི་ང་གརྦྷ། པདྨའི་ངང་ཚུལ། བེེ་རོ་ཙ་ན། སད་མི་མི་བདུན་སོགས་ལོ་པཎ་མང་པོ་བླའི་མཆོད་གནས་སུ་བསྐུར་ཏེ་འཆད་ཉན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་དར་རྒྱས་སུ་མཛད། འདིའི་དུས་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་འབུམ་ཐུགས་ལ་བཟུང་ནས་བསྒྱུར་བས་རླངས་ཀྱི་ཐུགས་འགྱུར་མར་གྲགས། སྦས་མ་ལྷ་དང་ཉང་ཨིནྡྲ་གཉིས་ཀྱིས་བླངས་པའི་རྒྱ་དཔེའི་སྟེང་ནས་ཡོ་བྱད་རྣམས་འབངས་ལ་ཁྲལ་བསྡུས་ནས་བསྒྱུར་པས་དཔྱ་འབུམ་དུ་གྲགས།’’[12]ཞེས་གསུང་ངོ་།
ཡང་། «བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ»འི་ནང‘‘འཁོར་ལོ་བར་པ་ཤེས་ཕྱིན་སྐོར་ནི་འཕགས་ཡུལ་ན་བཞུགས་པའི་མདོ་ཐམས་ཅད་བོད་དུ་བྱོན་པ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་དུས་སུ་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་འཕགས་ཡུལ་དུ་བྱོན་ཏེ་ཤེས་ཕྱིན་འབུམ་པ་ཐུགས་ལ་བཟུང་ནས་བོད་དུ་ལེགས་པར་བསྒྱུར། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་གུས་པ་ཆེན་པོས་ཉིད་ཀྱི་མཚལ་ཁྲག་དང་ར་དཀར་མོའི་འོ་མ་སྦྱར་ནས་བྲིས་པས་དུམ་པ་བཞི་བྱུང་བ་རེག་ཟིག་དམར་པོ་གྲགས་ཏེ། ལྷ་ས་གོང་གི་སོ་ཕག་མཆོད་རྟེན་གྱི་ནང་དུ་བཞུགས་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །’’[13]ཞེས་འབྱུང་བ་སོགས་ལ་བལྟས་ན། རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་མི་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། བཙན་པོས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཆེ་མཐོང་གནང་བའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། ཡང་གཅིག་བཤད་ན། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་རང་གི་མཚལ་ཁྲག་དང་ར་དཀར་པོའི་འོ་མ་བསྲེས་ནས་བྲིས་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཆེ་མཐོང་མཚོན་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པར་གྲགས་ཤིང་། རེག་ཟིག་དམར་པོར་གྲགས་པ་དེ་ལ་བླ་འགྱུར་ཆུང་བ་ཡང་ཟེར་སྐད། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ལྟར་ན། བླ་འགྱུར་ཆུང་བ་འདི་ལ་ལོ་ཆེན་བེེ་རོས་སླར་ཡང་རྒྱ་དཔེ་དང་བསྟུན་ནས་ཞུས་ཆེན་མཛད་པ་དང་། བར་སྐབས་དེར་མཆིམས་ཕུ་ན་བཞུགས། མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་གྱི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་དུམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བྱས་པ་དང་། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་དུས་སུ་རྔོག་ལོ་ཙཱ་བས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་འཕྲི་སྣོན་མཛད་པ་རེད།
དེ་བཞིན་དུ། རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་(1147-1216)གྱིས‘‘འཁོར་ལོ་བར་པ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་ནི་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་སོ་ཅོག་ལྗོངས་འདིར་བྱོན་ཅིང་། བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་ཚེ་གླང་ཁམས་པ་གོ་ཆ་དང་། པ་གོར་བེེ་རོ་ཙ་ན་སོགས་ཀྱིས་ཡུམ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་བཀའ་དང་། དེའི་དགོངས་འགྲེལ་ཀྱང་དཥཊ་སེ་ནའི་འབུམ་ཊཱིཀ་སོགས་མང་དུ་བསྒྱུར།’’[14]ཞེས་གསུངས་འདུག་པར་མ་ཟད། «སྣར་ཐང་བཀའ་འགྱུར»དཀར་ཆག་རྒྱས་པའི་ནང་དུ‘‘ཡུམ་རྒྱས་པ་འདི་ལ་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ། བཻ་རོ་ཙཱ་ན། ལྕེ་ཁྱི་འབྲུག ཞང་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་འགྱུར་བྱང་དྲུག་ཡོད་པར་གྲགས་པ་ཙམ་ལས། དཔེ་ཕལ་ཆེར་ལ་མི་འདུག་གོ’’[15]ཞེས་གསལ། སྤྱིར་བཏང་ཡུམ་རྒྱས་པ་ལ་པོད་བཅུ་གཉིས་དང་། འབྲིང་པོ་ལ་པོད་བདུན། བསྡུས་པ་ལ་པོད་གཅིག་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་པོད་ཉི་ཤུ་བཞུགས་ཤིང་། ཡུམ་རྒྱས་པ་ནི་བཀའ་འགྱུར་སྣར་ཐང་མའི་ནང་པོད་ཀ་ནས་ན་བར་པོད་བཅུ་གཉིས་བཞུགས་པ་དེ་དག་རེད། ཡིན་ནའང་། བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མིང་བཀོད་པའི«དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ»དང་། «དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ།»སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཁོང་གི་འགྱུར་ཡོད་མེད་བཙལ་མོད། གོང་དུ་གསུངས་པ་ཇི་བཞིན་རྙེད་སོན་མ་བྱུང་ལ། སྐབས་དེའི་སྒྲ་བསྒྱུར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བེེ་རོ་ཙ་ན་དང་། ཁ་ཆེ་ཨཱ་ནརྡོ། འདན་མ་རྩེ་མངས། གཉགས་ཀུ་མཱ་ར། རྨ་ཨཱ་ཙཱརྱ་རིན་ཆེན་མཆོག འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ། ཀ་བ་དཔལ་བརྩེགས། ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན། ཞང་སྣ་ནམ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་བཅས་དགུ་སྟེ་ལོ་ཙཱ་བ་སྔ་ཚར་གསུམ་དང་། བར་ཚར་གསུམ། ཕྱི་ཚར་གསུམ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་དགུའི་གྲས་སུའང་རླངས་ཁམས་པའི་མཚན་མི་འབྱུང་།
དེ་ནས་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཤེར་ཕྱིར་འབུམ་པ་ཆ་ཚང་ཐུགས་ཐོག་ལ་བཟུང་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོར་རེ་བ་ཞིག་གོང་དུ«བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ»འི་ནང་གི་ཚིག་དུམ་ཞིག་དྲངས་ཡོད་ལ། སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོས་བརྩམས་པའི«རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ»ཞེས་པའི་ནང་དུ‘‘སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཅོས་པའི་གཏང་རགས་ལ། འབུམ་ཕུལ་ནས་མི་ཡུལ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རིམ་པར་དར་ཏེ། རྒྱ་མོ་ཚ་བ་རོང་དུ་སླེབས་པ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་གདན་འདྲེན་དུ་བཏང་བས། བསམ་ཡས་སུ་ཕེབས་ནས། བོད་ཁམས་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་པས་རྒྱས་པ་འབུམ་ཞེས་གྲགས་སོ།’’[16]ཞེས་གསལ་བ་གཉིས་ལ་གཞིགས་ན། རླངས་ཁམས་པ་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་བཀའ་ལྟར་རྒྱལ་རོང་ཕྱོགས་སུའང་ཕེབས་ཡོད་པར་སྙམ། དེའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཟུར་ཙམ་རེ་རྒྱལ་རོང་པ་བྲག་བར་དཔལ་ལྡན་གྱིས་བརྩམས་པའི«བོད་རྒྱལ་མོ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་རབ་གསལ་མེ་ལོང»དུའང་འབྱུང་བས། འདིར་རེ་རེ་བཞིན་རྒྱས་བཤད་མ་བྱས་སོ། །
བཞི། རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་ནི་སད་མི་ཞིག་ཡིན་སྐོར་གླེང་བ།
གོང་གི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལས་རྟོགས་ནུས་པ་ནི། རླངས་ཁམས་པ་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དུས་ཀྱི་མི་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། འཕགས་ཡུལ་དང་རྒྱལ་རོང་དུ་ཕེབས་མྱོང་བ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཚོད་བགམ་བྱེད་ཆོག་པ་དེ་རེད། ད་དུང་ཁོང་སད་མི་བདུན་གྱི་གྲས་སུ་དྲངས་ཡོད་པའི་ཡིག་ཆ་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་གཤམ་དུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་མོད། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་འབྱུང་ཁག་ཏུ་སད་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དུས་ཚོད་དེ་བཙན་པོ་གང་གི་དུས་སྐབས་ཡིན་མིན་དང་། དོན་དངོས་སུ་སད་མི་ཅི་ཙམ་ཡོད་མེད། ཐ་ན་སད་མི་རྣམས་ཀྱི་མིང་འབྲི་སྟངས་ལའང་ཁྱད་པར་ཡོད། གང་ལྟར་སད་མི་དྲུག་དང་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་ཚུལ་ཙམ་བསྟན་པ་སྔ་དར་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་ཆར་ཁས་འཆེས་པའི «སྦ་བཞེད»མ་འདྲ་བ་ཁག་དང་། དང་། «ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་།»སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཟུར་ཙམ་རེ་མཇལ་རྒྱུ་འདུག་ནའང་། «སྦ་བཞེད»དང་། «ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་།» «བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ»ལྟ་བུའི་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་མ་ཁག་ཏུ་རླངས་ཁམས་པའི་སྐོར་མིང་ཙམ་ལས་མི་གསལ།
འོན་ཀྱང་། རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་(1092-1158) ‘‘དེའི་སྲས་ཁྲི་སྲོང་སྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ། ལོ་ཙཱ་བ་སད་མི་མི་བདུན་བྱུང་སྟེ། རྒན་གསུམ། གཞོན་གསུམ། བར་པ་ནི་བཙུན་པ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་བདུན་ནོ། ། རྒན་གསུམ་ནི་དབས་མཉྫུ་ཤྲཱི་དང༌། གཙང་ཤཱི་ལནྡྲ་དང༌། བྲན་ཀ་མུ་ཀི་ཏའོ། ། གཞོན་གསུམ་ནི། པ་གོར་བཻ་རོ་ཙ་ན་དང༌། འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་དང༌། གཙང་དེ་བེནྡྲ་རཀྵི་ཏའོ། །’’[17]ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ཁོང་གིས་རླངས་ཁམས་པ་སད་མིའི་གྲས་སུ་བགྲངས་མེད་མོད། བུ་སྟོན་ཚང་གིས‘‘ལུག་གི་ལོ་ལ་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲའི་སྡེ་པའི་དགེ་སློང་བཅུ་གཉིས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བོད་ལ་བཙུན་པ་བཏུབ་མི་བཏུབ་སང་པའི་ཕྱིར་དུ་སང་མི་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་རྒན་གསུམ་ནི་མཉྫུ་ཤྲཱི༙། དབའ་རཏྣ་རཀྟི་ཏ། བྲན་ཀ་མི་ཏི་ཀ གཞོན་གསུམ་ནི། འཁོན་ནཱ་གེནྡྲ། པ་གོར་བེེ་རོ་ཙ་ན། རྩངས་དེ་ཝེནྡྲའོ། ། བར་པ་གླང་ཀ་ཏ་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་ཡིན་ལ།’’[18]ཞེས་གསུངས་པར་མ་ཟད། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་(1308-1364)གྱིས་གོང་གི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལ་གཟིགས་ཡོད་མེད་ཆ་མ་འཚལ་མོད། ཁོང་གིས‘‘ལོ་རྒྱུས་གཅིག་ལས་ལོ་ཙཱ་བ་སད་མི་བདུན་ནི། རྒན་གསུམ། གཞོན་གསུམ། བར་མ་གཅིག་བྱ་སྟེ། རྒན་གསུམ་ནི་དབའ་མཉྫུ་ཤྲཱི་དང་། རྩངས་ཐེན་ལེན་ཏྲ། བྲན་ཀ་མུ་ཏེའོ། ། གཞོན་གསུམ་ནི་པ་གོར་བེེ་རོ་ཙ་ན། འཁོན་ན་གེན་དྲ། རྩངས་དེ་ཝེན་དྲའོ། ། བར་པ་རླངས་སུ་ག་ཏ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་ཡིན་ལ།’’[19]ཞེས་བུ་སྟོན་ཚང་གི་གསུང་དུམ་དེ་སྐྱར་བཟློས་ལྟ་བུ་གནང་འདུག
འཇམ་མགོན་ཨ་མྱེས་ཞབས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས(1597-1659/1660)ཀྱིས‘‘མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་བོད་ལ་རབ་བྱུང་རུང་མི་རུང་ཉམས་སད་པ་ན་རུང་བར་དགོངས་ནས། དེའི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བོད་དུ་རབ་བྱུང་གི་ཐོག་མ་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། གླང་ཁམས་པ་ལོ་ཙཱ་བ་ནི་སད་མི་མི་བདུན་གྱི་བར་པ་བདེ་གཤེགས་གོ་ཆ་བསྲུངས་པ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པས།’’[20]ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་ཀྱང‘‘བོད་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སྔ་བ་ལ་སད་མི་བདུན་གྱི་མཁན་པོ་བོ་དྷི་ས་ཏྭ། ལས་སློབ་དང་། གསང་སྟོན་སོགས་དང་། དཱ་ན་ཤྲཱི་ལ། ཛི་ན་མི་ཏྲ་སོགས་རྒྱ་གར་གྱི་དགེ་སློང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཚོགས་འདུས་པར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ། རྦ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ། པ་གོར་བེེ་རོ་ཙ་ན། ངན་ལམ་རྒྱལ་བ་མཆོག་དབྱངས། རྨ་ཨཱ་ཚྭ་རླ་རིན་ཆེན་མཆོག འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་སྲུང་། རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ། གཙང་ལེགས་གྲུབ་ཏེ། སད་མི་བདུན་གྱི་ནང་གི་མཆོག་གྱུར་བེེ་རོ་ཙ་ན་འམ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྲུང་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །’’[21]ཞེས་རླངས་ཁམས་པ་སད་མིའི་གྲས་སུ་བགྲངས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོས་ཀྱང‘‘རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སད་མི་མི་བདུན་གྱི་བར་མར་གྲགས།’’[22]ཞེས་རླངས་ཁམས་པ་ནི་སད་མི་ཞིག་ཡིན་པ་གསུངས་ཡོད་དོ། །
དེ་ནས་མུ་མཐུད་དུ་བརྗོད་གཞི་འདིའི་སྐོར་གླེང་ཁུལ་བྱས་ན། མཁན་ཆེན་སངས་རྒྱས་ཕུན་ཚོགས་(1649-1705)ཀྱིས‘‘དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཀྵིཾབའི་སྡེ་པའི་དགེ་སློང་བཅུ་གཉིས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བོད་ལ་བཙུན་པ་བཏུབ་མི་བཏུབ་ཉམས་སད་པའི་ཕྱིར་སད་མི་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རྒན་གསུམ་ནི་དབའ་རཏྣ་རཀྵི་ཏ་རིན་ཆེན་བསྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བོད་ཡུལ་དུ་བཙུན་པ་བྱུང་བ་ལ་སྔ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཛྙཱ་ནས་རཀྵི་ཏ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་བསྲུང་བ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་འབྱིན་པའི་མཁན་པོ་བོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བ་ཡིན་ཞིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟ་སྐད་ཅེས་པར་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ར་སྣེ་རྒྱུ་རཀྵི་ཏ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་བསྲུང་བ་གསུམ་མོ། ། བར་པ་ནི་གླང་ཁམས་པ་སུ་ག་ཏ་ཝ་མེ་རཀྵི་ཏ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གོ་ཆ་བསྲུང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། གཞོན་གསུམ་ནི་པ་གོར་བེེ་རོ་ཙ་ན་རཀྵི་ཏ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དཱི།། བ་དང་། འཁོན་ནཱ་གེནྡྲ་རཀྵི་ཏ་ཀླུའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་བསྟན་པའི་རྒྱ་མཚོར་འདུན་པའི་གྲུ་ཆེན་ལ་སྟོང་དང་བཅས་པ་བཞུགས། དབང་པོ་བསྲུང་བ། གཙང་དེ་ལེནྡྲ་རཀྵི་ཏ་ལྷའི་དབང་པོ་བསྲུང་བ་དང་གསུམ་མོ། །’’[23]ཞེས་བར་པ་ནི་གླང་ཁམས་པ་གོ་ཆ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། ཁོང་གིས་འདི་དག་སྔོན་གྱི་བཀའ་ཆེམས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྙིང་པ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་འདུག་མོད། སྐབས་འདིའི་བཀའ་ཆེམས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྙིང་པ་ནི་བཙན་པོ་སུ་ཞིག་གི་བཀའ་ཆེམས་ཡིན་མིན་མ་ངེས་ཀྱང་། གལ་སྲིད་བཀའ་ཆེམས་འདི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གང་རུང་ཞིག་གི་བཀའ་ཆེམས་ཡིན་ན། སད་མི་རྩི་སྲོལ་འདི་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་བྱུང་ཡོད་པར་མངོན། ཡིན་ནའང་། ད་ཕན་ཕྲན་གྱིས་སད་མི་ལ་རྒན་གསུམ་དང་གཞོན་གསུམ། བར་པ་ཞེས་རྩི་བའི་སྲོལ་འདི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་ནང་བྱོན་པའི་རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་མཐོང་།
ཡང་གཅིག་བཤད་ན། རླངས་ཁམས་པ་སད་མིའི་གྲས་སུ་དྲངས་མེད་པའམ་ཡང་ན་མི་གསལ་བའི་ཆོས་འབྱུང་དང་རྒྱལ་རབས་ཀྱང་ཡོད་མོད། ཕྲན་གྱིས་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དེ་དག་རེ་རེ་བཞིན་འདྲེན་པའི་རྩོལ་བ་མ་བྱས། ཡོངས་གྲགས་སུ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་སད་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་བར་དུ། སད་མི་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་འདྲེན་ཐད་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་གྱི་མཁས་པ་གཅིག་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་རེད། འོན་ཀྱང་། མཁས་པའི་ཁྱུ་མཆོག་འདིས་ཀྱང་སད་མི་ཅི་ཡོད་ཀྱི་གྲངས་འདྲེན་ལུགས་ཙམ་གསུང་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་ཞིབ་ཆ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རང་ལུགས་བཞག་མེད་པ་རེད།
ལྔ། རླངས་ཁམས་པའི་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་སྐོར་བརྗོད་པ།
རླངས་ཁམས་པའི་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་སྐོར་གྱི་བརྗོད་གཞི་འདི་འགོ་མ་བཙུགས་གོང་། ཁོང་གི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་གཞན་ཞིག་ཞུས་ན། རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་ཞེས་པའི་རླངས་ལ་འབྲི་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད། ཕྲན་གྱིས་གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པ་དེ་དག་གི་ནང་མཁས་པ་ཚོའི་གསུང་དུམ་རེ་དྲངས་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་གཟིགས་ན་ཤེས་ནུས་པས་འདིར་གསུང་དུམ་དེ་དག་བསྐྱར་འདྲེན་བྱེད་པའི་དགོས་པ་མ་མཆིས་མོད། དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཞུས་ན། «སྣར་ཐང་བཀའ་འགྱུར»དང་། «བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ» ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐ། འཇམ་མགོན་ཨ་མྱེས་ཞབས། སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་སོགས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁག་ཏུ‘‘རླངས’’ཞེས་འབྱུང་ཞིང་། བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ་དང་། གོ་བོ་རམ་འབྱམས་པ། གུ་གེ་པཎ་ཆེན། ངོར་ཆེན་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱིས‘‘གླང’’ཞེས་བྲིས་འདུག ཡང་། སྐབས་རེར«བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ»དང་། བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ། རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་ན‘‘ཉང་ཁམས་པ’’ཞེས་ཀྱང་གསལ་བས། མཁས་པ་གཅིག་གིས་མི་གཅིག་ལ་མིང་གི་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་རེ་གསུངས་འདུག དེ་བཞིན་དུ། ཡང་། བུ་སྟོན་གྱིས‘‘བར་པ་གླང་ཀ་ཏ་ན’’ཞེས་བྲིས་འདུག་ཅིང་། ཀློང་ཆེན་པས‘‘རླངས་སུ་ག་ཏ’’ཞེས་བྲིས་པའང་མཐོང་། གང་ལྟར་ག་ཏ་ཝ་མེ་རཀྵི་ཏ’’ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིན་པར་གྲགས་ཤིང་བོད་སྐད་དུ་གོ་ཆ་བསྲུང་བ་ཞེས་གྲགས་སོ། །
«རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་རྒྱས་པ»རུ‘‘རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་དང་། རླངས་ཁམས་པ་བེེ་རོ་ཙ་ན་དང་གཉིས་ཀྱིས། དམ་པའི་ཆོས་བོད་དུ་བསྒྱུར་བས་བོད་མུན་པའི་སྨག་རུམ་དུ་དམ་པའི་ཆོས་དང་། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒྲོན་མེ་བཙུགས་པས། བོད་མུན་པའི་གསལ་སྒྲོན་བྱེད་མི་ཡང་ལྷ་རིགས་རླངས་ཡིན’’[24]ཞེས་བྲིས་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། རླངས་ཁམས་པའི་རླངས་ནི་ག་གླ་ཡིན་ལ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོས‘‘འགའ་ཞིག་ཏུ་ག་གླ་བཏགས་སུ་སྣང་བ་ནི་ཡིག་མཁན་གྱིས་མ་དག་པའི་རྒྱུན་འབྱམས་པར་ངེས་སོ། །’’[25]ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་ནི་བདེན་པ་རེད་སྙམ།
གཞན་ཡང་། འཇམ་མགོན་ཨ་མྱེས་ཞབས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་ཀྱིས‘‘དེ་ནས་བར་པ་ནི་མཁན་པོ་ཀླུའི་དབང་པོའི་ཞང་པོ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གོ་ཆ་བསྲུང་བ་སྟེ་གླང་ཁམས་པ་གོ་ཆར་གྲགས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་།’’[26]གསུངས་ཡོད་པས། འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་དང་རླངས་ཁམས་པ་གཉིས་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་གཅིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། «རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་རྒྱས་པ»ལྟ་བུ་ལྟར་ན། ལོ་ཆེན་བེེ་རོ་ཙ་ནའང་རླངས་ཁམས་དང་རུས་རྒྱུད་གཅིག་ཡིན་པ་རེད། ད་དུང་སད་མི་བདུན་གྱི་གྲས་སུ་འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་དང་རླངས་དཔལ་གྱི་སེངྒེ་ཕྱི་མ་ཞུ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་རླངས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་པར་སྙམ། ཡིག་ཆ་ལ་ལར་སྦ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་ཡིན་པར་གསལ་མོད་དེ་ནི་བདེན་པ་མ་རེད་སྙམ། སྦ་ཚང་གི་ཁྱིམ་རྒྱུད་འདི་བཙན་པོ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས་སུ་རྒྱལ་ཕྲན་དུ་མ་གཅིག་གྱུར་དང་རྒྱལ་ཁབ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་ལ་བྱས་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་རེད་ལ། ཕལ་ཆེར་སྦ་ཚང་གི་མི་རྒྱུད་མཐའ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྦ་ཁྲོམ་བཞེར་གྱིས་དམག་སྣ་དྲངས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་གྱི་བྱང་ངོས་སུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་དང་ཡུ་གུར་གཉིས་དང་མཉམ་དུ་འཐབ་འཛིང་བྱེད་སྐབས་དམག་འཁྲུག་དེའི་ནང་གཤེགས་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད།
རླངས་ཚང་གི་ཁྱིམ་རྒྱུད་འདི་ནི་དུས་རབས་དགུ་པའི་ནང་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྨང་འདིང་མཁན་དང་དེ་ཁྱབ་སྤེལ་དུ་གཏོང་མཁན་ཞིག་རེད། རླངས་ཁམས་པའི་སློབ་མ་གཅིག་ནི་འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་རེད་ལ། འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ཁོང་ལ་སློབ་མ་འཁོན་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་ཞུ་བ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་སློབ་མ་འཁོན་ཤེས་རབ་ཡོན་ཏན། དེའི་སློབ་མ་འཁོན་རྡོ་རྗེ་གཙུག་ཏོར། ཤཱི་ལ་རཱ་ཛ་སོགས་བྱུང་ཡོད། འཁོན་རྡོ་རྗེ་གཙུག་ཏོར་གྱི་སློབ་བརྒྱུད་མང་པོ་ཞིག་དེད་ནས་མར་ཕྱིན་ན་འཁོན་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་པོ་ལ་ཐུག་འདུག་ཅིང་། ཁོང་ལ་སློབ་ཚོགས་མང་པོ་རྒྱས་ཡོད། དེ་དག་གི་སྐོར་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་མིན་སྟབས་འདིར་མ་བྲིས། གང་ལྟར། «སྦ་བཞེད»དུ“བླའི་བཀའ་ལུང་བཞིན་དུ། སུམ་པ་ཁྲི་ལྡེ་བཞི་དགེ་བ་བཙུད། སློབ་མ་ཡང་བཎྡྷེ་གླང་སུ་ཀ་ངྷ་དང་། དཔལ་གྱི་སེང་གེ་དང་། ཨཱ་ཙརྱ་ལ་སོགས་པ་ལགས་ཏེ། བླ་ནས་སློབ་མ་གང་བཟང་། གང་མཁས། གང་མང་། རང་ལུགས་མྱང་ཤ་མི་དང་། སྒྲུན་པ་ལས་ལྷ་ལྡེམ་སྟངས་བཟང་ནས་བྱ་དགའ་ཆེ་ཐང་དུ་བྲན་ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བསྩལ།’’[27]གསལ་བ་དང་། རྒྱལ་བ་ཀློང་ཆེན་པའི་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆའི་མིང་འབྲི་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། བཎྡྷེ་གླང་སུ་ཀ་ངྷ་ཞུ་བ་ནི་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་ཡིན་པ་རེད། དེ་ལྟར་ན་ཁོང་ནི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་སུ་བྲན་ཁྱིམ་གྱི་བྱ་དགའ་ཐོབ་མྱོང་བའི་རབ་བྱུང་བ་ཞིག་ཀྱང་རེད་འདུག
འཇམ་མགོན་ཨ་མྱེས་ཞབས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་ཀྱིས་འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོའི་ཞང་པོ་ནི་གླང་ཁམས་པ་གོ་ཆ་ཡིན་པར་གསུངས་སྐབས། ཁོང་གིས་འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་ལ་མཁན་པོའི་མིང་གི་ཆོ་ལོ་སྦྱར་འདུག དེ་ལ་བལྟས་ན་འཇམ་མགོན་ཨ་མྱེས་ཞབས་ཚང་གི་ཕྱག་ཏུ་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་པོ་ཚོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཐོབ་ཡོད་པར་སྙམ་མོད། དེང་སང་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་རབས་རྣམས་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཆ་རྙེད་རྒྱུ་ལས་སླ་པོ་མ་རེད་འདོད། སྐབས་འདིར་སྐད་ཆ་གཞན་པ་ཞིག་བཤད་ན། མཁའ་རྨེའུ་བསམ་གཏན་གྱིས་ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེ་ནི་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་རབས་དགུ་པ་ཡིན་ཚུལ་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གི་དཔྱད་ཡིག་ནི་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། ཕྲན་གྱིས་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་གསལ་བའི་མི་སྣ་དེ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོའི་རིང་ལུགས་འཛིན་མཁན་གྱི་དགེ་སློང་ཁ་ཤས་ཡིན་ཚུལ་བཤད་དེ། ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེ་ནི་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་རབས་ཤིག་མིན་སྐོར་གླེང་ཡོད། གལ་སྲིད་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་འཁོད་པའི་སྐྱེ་བོ་དེ་དག་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་རབས་ཡིན་ན་འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་འདི་ཡང་ངེས་པར་དུ་གསལ་དགོས་མོད། ཁོང་གི་མཚན་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་མི་འབྱུང་བས། སྐྱེ་བོ་དེ་དག་ནི་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་མིང་བཞེས་མྱོང་བའི་རང་བྱུང་སྐོར་ཞིག་མ་རེད་ཅེས་སླར་ཡང་ཞུ་འདོད་བྱུང་། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་ཕྲན་གྱིས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སད་མི་འདྲེན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་ལ་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་ངན་ལམ་རྒྱལ་མཆོག་དབྱངས་ནི་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་རབས་གསུམ་པ་ཡིན་དགོས་ཤིང་། ཁོང་གི་རབ་བྱུང་གི་མཚན་ལ་གླང་ཁམས་པ་སུ་གྷ་ཏ་ཝརྨ་རཀྴི་ཏ་ཞེས་གསོལ་ཡོད་བཤད་པ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་ཞིག་རེད་འདུག
དེ་ནས་རླངས་ཁམས་པ་ནི་འཁོན་ཀླུའི་ཞང་པོ་ཡིན་དགོས་དོན་ནི་འདི་ལྟར། བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་ནང་བློན་འཁོན་དཔལ་པོ་ཆེའམ། མིང་གཞན་དཀོན་པ་རྗེ་གུང་སྟག་ཏུ་གྲགས་པ་དེས་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆའི་སྲིང་མོ་རླངས་བཟའ་ནེ་ཆུང་ཁབ་ཏུ་བླངས་པ་ལས་སྲས་གཉིས་འཁྲུངས་པའི་ཆེ་བ་འཁོན་ལོ་ཙཱ་བ་ཀླུའི་དབང་པོ་སྲུང་བ་དང་། ཆུང་བ་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་གཉིས་པ་བྱུང་བས་རེད། འཁོན་ཀླུ་ནི་སད་མི་བདུན་གྱི་ནང་ཚན་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཤེས་རབ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་པར་གྲགས། ད་ད་དུང་གྲུབ་ཐོབ་བརྒྱད་རྩའི་གྲས་ཡིན་པ་རེད། སྐབས་འདིར་གསལ་བཤད་ཅིག་ཞུ་དགོས་པ་ནི། རླངས་བཟའ་ནེ་ཆུང་འདི་རླངས་ཁམས་པའི་སྲིང་མོ་ཡིན་མོད། དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་འཁྲུངས་པའི་སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོས‘‘མིང་ལ་འཁོན་དཔལ་འབྱོར་ཆེར་གྲགས་ཏེ། དེ་ནས་འཁོན་ལ་མི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནས། སྙན་གྲགས་ཆེ་བར་བྱུང་ངོ༌། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གླང་ཁམས་པ་ལོ་ཙྪ་བའི་ལྕམ་མོ་གླང་ཟ་སྣེ་ཆུང་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པ་ལ་སྲས་འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་བསྲུང་བ་དང༌། གཅུང་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་བྱུང་༌།’’[28]ཞེས་གླང་ཁམས་པ་ལོ་ཙྪ་བའི་ལྕམ་མོ་ཞེས་གསུངས་ཡོད། ཡ་མཚར་བ་ཞིག་ལ་སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན་གྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་དུའང་གོང་གི་སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བའི་གསུང་དུམ་དེ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མཐོང་བྱུང་བས། སྐབས་འདིར་ཕྲན་གྱིས་སྟག་མཚན་ཅན་གཉིས་ལས་སུ་ཞིག་སྔ་བ་ཡིན་མིན་བརྩད་ཞིབ་བྱེད་སྐབས། སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བའི་རང་རྣམ་དུ། སྟག་ཚང་རྫོང་པ་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོ་ནི་སྟག་ལོ་རང་གི་ཁུ་བོ་ཡིན་པ་གསལ་བས། ཕལ་ཆེར་སྟག་ལོས་རང་གི་ཁུ་བོའི་གསུང་ཇི་བཞིན་དུ་བཤུས་པ་ཨེ་ཡིན་སྙམ།
ད་དུང་། འཇམ་མགོན་ཨ་མྱེས་ཞབས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་ཀྱིས་གླང་ཁམས་པའི་ལྕམ་མོ་གླང་བཟའ་ནེ་ཆུང་ཞེས་གསུངས་ཡོད་མོད། དོན་དངོས་སུ་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆའི་སྲིང་མོ་རླངས་བཟའ་ནེ་ཆུང་ཡིན་པ་རེད། ཉེ་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ལ་གཟིགས་ནས་རླངས་ཁམས་པ་ལོ་ཙཱ་བའི་སྲིང་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མཁས་པའི་གསུང་རང་ཡིན། གང་ལྟར། རླངས་ཁམས་པའི་ཚ་བོ་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་ནི་འཁོན་གྱི་གདུང་རབས་གསུམ་པ་ཡིན་ཅིང་། ཁོང་གིས་འབྲོ་ཡུལ་ནས་འབྲོ་དགྲ་འདུལ་གྱི་བུ་མོ་འབྲོ་བཟའ་གཡང་ལོན་སྐྱིད་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པ་ལས་སྲས་བདུན་བྱུང་བ་དང་། སྲས་བདུན་བྱུང་བའི་དྲུག་པ་ཤེས་རབ་ཡོན་ཏན་ནི་འཁོན་གྱི་གདུང་རབས་བཞི་པ་རེད། དེ་ཡི་མན་ཆད་ཀྱི་གདུང་རབས་རྣམས་ཞིབ་མོར་ཤེས་འདོད་ཚེ། «རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་རྒྱས་པ»དང་། ཕག་མོ་གྲུ་པ་སྡེ་སྲིད་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན(1302-1364)གྱི་གསུང་རྩོམ་ལྟ་བུར་གཟིགས་ན་ཤེས་ནུས་སོ། །
དེས་ན་འདིར་རླངས་ལྷ་གཟིགས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་པའི་རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆའི་སྐོར་རེ་ཞིག་བཤད་ཟིན་པའི་ཁུལ་ཡིན། རླངས་ཁམས་པ་གོ་ཆ་ནི་དུས་རབས་དགུ་པའི་ནང་བྱོན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ཞིག་མ་ཡིན་པ་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས། ཁོང་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་དང་ཡབ་ཡུམ་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་འདུག འོན་ཀྱང་རླངས་ཁམས་པའི་སྐོར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་གང་གསལ་བ་དང་ཟུར་ཙམ་རེ་གསལ་བ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ཁོང་གི་སྐོར་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། ། ༢༠༡༧ ལོའི་ཡེ་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢ ཉིན་གྱི་ཧྥ་རན་སིའི་དགོང་མོའི་དུས་ཚོད་དགུ་དང་སྐར་མ་ཞེ་དྲུག་གི་སྟེང་གྲུབ་བོ། ། ཐུགས་རྗེ་ཆེ།
དཔྱད་ཡིག་དང་ཞབས་མཆན།
[1] ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་གསུང་འབུམ་དཔེ་བསྡུར་མ་བཞུགས་སོ། ། (༣༤-༤༥) དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༨ ཤོག་གྲངས ༢༡༥
[2] ཀུན་མཁྱེན་གོ་བོ་རབ་འབྱམས་པ་བསོད་ནམས་སེངྒེའི་བཀའ་འབུམ། སྡེ་དགེ་དཔར་ཁང་། ཤིང་སྤར། ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་མན་ངག་གི་བྱུང་ཚུལ་གསུང་ངག་བསྟན་པ་རྒྱས་པའི་ཉི་འོད་ཁ་སྐོང་དང་བཅས་པའི་ནང་བཞུགས། པོད་བཅུ་གཉིས་པ། ལྡེབ་གྲངས་༤༣-༤༤
[3] ཉི་མའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་ཟླ་བའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས། གུ་གེ་པཎ་ཆེན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི«ཉི་མའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐྱེ་དགུའི་ཅོད་པཎ་ཉི་ཟླའི་ཕྲེང་མཛེས་ཞེས་བྱ་བ་ལགས་སོ། །»ཞེས་པར་གསལ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༤ ཤོག་གྲངས་༡༠༡
[4] ངོར་ཆེན་ཀུན་དགའ་བཟང་པོའི་བཀའ་འབུམ གླེགས་བམ་ཀ་པ། སྡེ་དགེ་པར་ཁང་། ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་མན་ངག་གི་བྱུང་ཚུལ་གསུང་ངག་རིན་པོ་ཆེ་བསྟན་པ་རྒྱས་པའི་ཉི་འོད་བཞུགས་སོ་པའི་ནང་གསལ། ཤིང་སྤར། ལྡེབ་གྲངས་༤༤༨
[5] དེབ་ཐེར་དམར་པོ། ཚལ་བ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེ། སྒང་ཏོག ༡༩༦༡ ཤིང་སྤར། ལྡེབ་གྲངས༡༨-༡༩
[6] རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་། བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན། ཤིང་སྤར། ལྡི་ལི། ༡༩༧༣ ལྡེབ་གྲངས་༡༥༢
[7] བཀའ་འགྱུར། ༼སྣར་ཐང་།༽ མདོ་སྡེ། ༼ཀ–ཀི༽ པོད་གྲངས། ༥༣ ལྡེབ་གྲངས། ༣༩༡-༣༩༢
[8] བཀའ་འགྱུར། ༼སྣར་ཐང་།༽ མདོ་སྡེ། ༼ཀ་–ཀི༽ པོད་གྲངས། ༥༦ ལྡེབ་གྲངས། ༩༠༩
[9] བཀའ་འགྱུར། ༼སྡེ་དགེ་པར་ཕུད༽ མདོ་སྡེ ༼ཆ་༽ པོད་གྲངས། ༥༠ ལྡེབ་གྲངས། ༥༩༡
[10] ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ། བོད་མིང་དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་པ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༠ ཤོག་གྲངས་༨༡-༨༢
[11] སྣར་ཐར་བཀའ་འགྱུར་དཀར་ཆག རྒྱས་པ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་དཔེ་སྡུར་ཁང་གིས་དཔེ་བསྡུས་ཞུས། ༢༠༠༦-༢༠༠༩ ཤོག་གྲབས་༡༠༦-༡༡༣
[12] རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ་བཞུགས་སོ། ། པོད་༢༠། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ ཤོག་གྲངས་ ༣༤
[13] བཀའ་འགྱུར། དཔེ་བསྡུར་མ། བཀའ་འགྱུར་པར་མ་ཁག་གི་དཀར་ཆག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ཤོག་གྲངས་༡༠༥-༡༩༢
[14] ས་སྐྱའི་ཆོས་འབྱུང་གཅེས་བསྡུས། དེབ་དྲུག་པ། ས་སྐྱའི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཨུ་ལྷན་ནས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ ཤོག་གྲངས་ ༡༦༥
[15] སྣར་ཐང་བཀའ་འགྱུར་དཀར་ཆག ༼རྒྱས་པ།༽ ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་དཔེ་སྡུར་ཁང་གིས་དཔེ་བསྡུར་ཞུས། ༢༠༠༦-༢༠༠༩ ཤོག་གྲངས་ ༡༠༦-༢༢༧
[16] རྒྱལ་རབས་མང་པོའི་ལེགས་བཤད་རྣམ་གྲངས་ཡིད་འཛིན་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་བཞུགས་སོ། ། སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོ། དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༧ ཤོག་གྲངས་ ༤༡
[17] ས་སྐྱ་གོང་མ་རྣམ་ལྔའི་གསུང་འབུམ་དཔེ་བསྡུར་མ་ལས་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་པོད་ལྔ་པ་པཞུགས། དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༧ ཤོག་གྲངས ༦༧
[18] བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་། བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༨ ཤོག་གྲངས་༡༨༦
[19] ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༡ ཤོག་གྲངས་ ༢༦༣[
[20] འཛམ་གླིང་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐུབ་པའི་རྒྱལ་ཚབ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་གདུང་རབས་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་བྱོན་པའི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་བང་མཛོད་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང། འཇམ་མགོན་ཨ་མྱེས་ཞབས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས། ས་སྐྱ་རྒྱལ་ཡོངས་གསུང་རབ་སློབ་གཉེར་ཁང་། ཀ་ཌི་མན་ཌར། ཤིང་སྤར། ལྡེབ་གྲངས་༢༠
[21] ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་གསུང་འབུམ་དཔེ་བསྡུར་མ་བཞུགས་སོ། ། པོད། ༤༤ – ༤༥ དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༨ ཤོག་གྲངས་ ༢༠༨
[22] རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ་བཞུགས་སོ། ། པོད་༢༠། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ ཤོག་གྲངས་ ༣༤
[23] ས་སྐྱའི་ཆོས་འབྱུང་གཅེས་བསྡུས། དེབ་བཞི་པ། ས་སྐྱའི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཨུ་ལྷན་ནས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ ཤོག་གྲངས་ ༢༣༨
[24] རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་རྒྱས་པ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ༡༩༨༦ ཤོག་གྲངས་ ༣༧
གསལ་བཤད། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ཚང་གིས«རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ»ཞེས་པའི་དེབ་ཐེར་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད་གནང་སྐབས། «རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ»སྟོད་ཀྱི་ཆ་ནི་མ་དཔེའི་ཚིག་ཟིན་ལྟར་ན། བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་བཞེངས་གྲུབ་པའི་དགའ་སྟོན་གྱི་སྐབས་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་སོགས་བཀའ་བགྲོས་ནས་གསུངས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་། བར་ཆ་ནི་རླངས་བྱང་ཆུབ་འདྲེ་བཀོལ་གྱི་གསུང་ཡིན་པས་་་ ་་་། སྨད་ཀྱི་ཆ་ནི་དེ་རྗེས་རླངས་ཀྱི་གདུང་རབས་རིམ་ཅན་སྟར་ཆགས་སུ་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག་ཅེས་གསུངས་འདུག
[25] རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ་བཞུགས་སོ། ། པོད་༢༠། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ ཤོག་གྲངས་ ༣༤
[26] འཛམ་གླིང་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐུབ་པའི་རྒྱལ་ཚབ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་གདུང་རབས་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་བྱོན་པའི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་བང་མཛོད་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང། འཇམ་མགོན་ཨ་མྱེས་ཞབས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས། ས་སྐྱ་རྒྱལ་ཡོངས་གསུང་རབ་སློབ་གཉེར་ཁང་། ཀ་ཌི་མན་ཌར། ཤིང་སྤར། ལྡེབ་གྲངས་༢༠།
[27] སྦ་བཞེད། སྦ་གསལ་སྣང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༠ ཤོག་གྲངས ༧༩
[28] རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ། སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོ། དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༧ ཤོག་གྲངས་ ༤༡


text:
གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་འབྱོར་བའི་གཞིས་ལུས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་གསུང་བཤད།
༄༅། ། དེ་རིང་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་བོད་ནས་ཆེད་མངགས་གནས་མཇལ་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་རྒྱུའི་ཆེད་དགེ་འདུན་པ་དང༌། བཙུན་མ། དེ་བཞིན་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་མང་པོ་ཕེབས་འདུག ཁྱེད་རང་ཚོ་ཁྱུག་ཙམ་མཇལ་རྒྱུ་དང༌། བཀའ་མོལ་ཚིག་ཁ་ཤས་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དང༌། བཀའ་ཤག་ངོས་ནས་ཚང་མར་དགའ་བསུ་དང༌། འཚམས་འདྲི། བཀྲིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོ་གནས་མཇལ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཞལ་མཇལ་གསུང་ཆོས་འཐོབ་རྒྱུ། དེ་ནས་བདེ་ཐང་ཐོག་སོ་སོའི་ལུང་པར་ལོག་ཐུབ་པའི་རེ་བ་དང་སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡོད།
དེ་རིང་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེན་པོ་བཞི་དང༌། གཡུང་དྲུང་བོན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཆོས་བརྒྱུད་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཚང་མ་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་ཡོད། ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་བོད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༥ འཁེལ་གྱི་ཡོད། དེའི་ཉིན་བོད་གཞིས་བྱེས་ལྷ་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཐུན་མོང་ཐོག་ནས་བོད་སྤྱི་མཐུན་གྱི་བསོད་ནམས་གསོག་རྒྱུའི་ཆེད་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་དྲུང་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་མཆོད་འབུལ་སྨོན་ལམ་རྒྱས་པ་ཞིག་གནང་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་པོ་བརྩི་བ་ཡིན། གལ་ཆེན་པོ་བརྩི་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་སྤྲེལ་ལོ་དེ་ག་དུས་ཡིན་ཡང་གལ་ཆེན་པོ་བརྩི་བ་རེད། སློབ་དཔོན་པདྨ་སམ་བྷ་བས་བོད་དུ་ཞབས་བཅགས་ནས་བོད་འདི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་རུང་དུ་མཛད་པའི་ལོ་དེ་སྤྲེལ་ལོར་འཁེལ་གྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་སྤྲེལ་ལོ་ནམ་ཡིན་ལ་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་དུས་ཆེན་དང༌། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀར་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ལོར་བརྩི་བ་རེད། ལྷག་པར་དུ་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་སྤྲེལ་ལོ་འདི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཏུ་འཁེལ་ཡོད། ལོ་འདིའི་ནང་བོད་སྤྱི་མཐུན་བསོད་ནམས་བསགས་རྒྱབ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་མདུན་ལམ་བཟང་པོ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུར་རེ་བ་ཡོད་པ་ལྷ་དང་བླ་མ་མང་པོས་ལུང་བསྟན་གནང་བ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ངོས་ནས་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཡོངས་ལ་ཚེས་བཟང་དུས་བཟང་སྐབས་སུ་ཞབས་རིམ་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དང༌། སྤྱི་མཐུན་བསོད་ནམས་གསོག་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་བཞིན་ཚང་མས་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་སྟེ་ད་ཕན་ལྷ་དང་བླ་མའི་ལུང་བསྟན་དུ་ཕེབས་པའི་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱཱའི་ཞབས་རིམ་དང༌། བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་ཞབས་རིམ་ཆ་ཚང་ཡག་པོ་གྲུབ་སྟེ་དེའི་མཇུག་བསྡོམས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བོད་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་མཆོད་རྟེན་གྱི་དྲུང་དུ་མཆོད་འབུལ་གནང་རྒྱུ་ཡིན། རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་མཆོད་རྟེན་ནང་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་གར་ནང་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་རྗེས་བཞེངས་པའི་སྐུ་སྔ་ཤོས་ཀྱི་གྲངས་སུ་བརྩིས་པའི་བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་སྐུ་མདུན་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ཐུགས་སྨོན་བདེན་ཚིག་གནང་རྒྱུ་དང༌། དེའི་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དམིགས་བསལ་གསར་དུ་ལྗགས་རྩོམ་གནང་བའི་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་བདེན་པའི་རྔ་སྒྲ་ཚོགས་སུ་འདོན་རྒྱུ་འགོ་འཛུགས་གནང་རྒྱུ་ཡིན། དེའི་ཐོག་ནས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་རྒྱུ་དང༌། བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་གཙང་མ་ཆགས་རྒྱུར་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་གནས་མང་པོ་ནས་ད་རེས་ཀྱི་མཆོད་འབུལ་ལ་ང་ཚོས་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་བཞིན་ཞལ་འདེབས་འབྱོར་སོང༌། ལྷག་པར་དུ་ཁྱེད་རང་ཚོ་དགེ་འདུན་པ་དང༌། བཙུན་མ། མི་སྐྱ། རྒས་འཁོགས། གཞོན་ནུ། བྱིས་པ་བཅས་མང་པོ་ཞིག་སྐབས་འདིར་འཛོམས་ཐུབ་པར་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཧ་ཅང་གི་རྩ་ཆེན་པོ་བརྩི་བ་ཡིན་ལ། ཁྱེད་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དབུས་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ས་གནས་གཅིག་ཏུ་མཇལ་ཁ་ཐོབ་པ་དང༌། སྟོན་པ་ཐུབ་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཙམ་མ་ཟད། བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདིའི་ནང་སངས་རྒྱས་སྟོང་བྱོན་ཟིན་པ་དང༌། འབྱོན་པར་འགྱུར་བ་ཚང་མ་མངོན་པར་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་པའི་མཛད་པ་བསྟན་པའི་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་གནས་མཇལ་རྒྱུ་དང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ནང་ཆ་ཤས་བླང་རྒྱུ་བཅས་མི་ཚེའི་ནང་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་སྐལ་བ་བཟང་པོའི་གནས་སྟངས་འདི་དགའ་བ་སྒོམ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་ཚང་མས་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་ཡག་པོ་འདེབས་རྒྱུ་དང༌། ཚོགས་བསགས་སྒྲིབ་སྦྱོང༌། སྡིག་སྤོང་དགེ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལས་ཀ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་སློབ་དང་མཐུན་པ་ཡག་པོ་གནང་གི་རེད་ལ། གནང་རྒྱུར་ང་ཚོས་རེ་བ་ཞུ་གི་ཡོད། མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་གནས་བབས་ཡག་པོ་ཡོང་བ་དང༌། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་དེ་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཡོང་ཐུབ་པའི་སྨོན་ལམ་གནང་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཚང་མའི་ཐུགས་ལ་འཇགས་རོགས་གནང༌།
ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཀའ་ཤག་གང་དུ་ཡོད་ས་དེར་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་གཞུང་ཡོད་པར་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་བཞག་གནང་སྟེ་རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་སྐབས་དེའི་སྐབས་ཀྱི་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་དང༌། བཀའ་བློན་མང་ཆེ་བ་ཆིབས་ཞབས་སུ་ཕེབས་ཐུབ་པར་བརྟེན་སྐབས་དེའི་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་བོད་གཞུང་གཉིས་ཀ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་གཞུང་དེར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོས་ནས་ཀྱང་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དུ་ངོས་ལེན་གཙང་མ་ཡོད་རེད། བོད་དེ་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་མཁན་གྱི་ཡ་གྱལ་གྱི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་རེད། ལོ་ ༣༦༠ ལྷག་ཕྱིན་ཟིན་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་དེ་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་གནས་ཡོད། བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་རྗེས་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དོན་རླབས་ཆེ་བ་གཉིས་ཡོད། དང་པོ། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡོང་བ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་དུ་འགྲོ་ཐུབ་པ་དང༌། གཉིས་པ། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཡང་དག་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དེ་རེད། དགོངས་བཞེད་གཉིས་ཀ་འདས་པའི་ལོ་ ༤༥ རིང་ཕལ་ཆེ་བ་གྲུབ་པ་བྱུང་ཡོད། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་ལ་ཆ་མཚོན་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ ནམ་ ༡༩༦༨ རྗེས་སུ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ངོ་བོར་བསྒྱུར་ཐུབ་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུར་ཆ་མཚོན་ནའང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༢ དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༡ ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་འགོ་ཁྲིད་མང་ཆེ་བ་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་འཛོམས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མང་གཙོ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱུང་ཡོད། དེར་བརྟེན་རྡོ་རྗེ་གདན་ནི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྩ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་བལྟས་པ་ཡིན་ཡང་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་དབུ་བརྙེས་སའང་ཆགས་ཡོད། གང་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ས་ཆ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ཉིན་མི་མང་གིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མིས་དམ་བཅའ་ཕུལ་བའི་ཉིན་མོ་དེ་ནས་བཟུང་ང་ཚོས་མང་གཙོའི་ཉིན་མོ་སྲུང་རྩི་ཞུས་ཏེ་ཡོང་བསྡད་པ་ཞིག་རེད། ད་བར་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གསུམ་རིམ་པས་བྱུང་ཟིན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་བཀའ་ཤག་ཀྱང་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པར་འཁེལ་ཡོད། རིམ་པས་ང་ཚོས་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཐོག་གོམ་པ་མདུན་སྤོས་བྱས་ཏེ་ཕྱིན་པ་རེད། ཡིན་ཡང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་པའི་མཐོ་ཚད་དང་བོད་མི་མང་གི་ངོས་ནས་གོམ་པ་བརྒྱབ་ཚད་གཉིས་སྐབས་རེ་མ་མཉམ་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དགོངས་པ་བཞེས་སར་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་གོམ་པ་བརྒྱབ་མི་ཐུབ་པར་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པ་ཡང་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོར་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་སྙིང་བསྡུས་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༤ དང་ ༡༩༦༥ ལོར་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་ཏེ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ་བསྐྱང་དགོས་ཀྱང༌། རིམ་པས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པའི་སྐབས་སུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ལོར་སྐབས་བཅུ་པའི་སྤྱི་འཐུས་དང༌། སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བསྐོ་གཞག་གནང་བའི་བཀའ་ཤག་གཉིས་ཀ་ཕྱིར་བསྡུ་གནང་བ་རེད། སྔོན་མ་ཡིན་ན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་སུ་སྤྱི་འཐུས་གྲངས་ ༡༧ མ་གཏོགས་མེད་ཀྱང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་སྤྱི་འཐུས་གྲངས་ ༤༦ ལ་སྤར་ཏེ་འོས་བསྡུ་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ཚད་ལྡན་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་གནང་ཡོད། ད་ཕན་འདས་པའི་ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ལས་དོན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཁྲིམས་ཀྱི་གཞི་རྩ་བཟུང་སྟེ་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མ་གཏོགས་གང་ཟག་གི་དབང་བསྒྱུར་ཐོག་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་ང་ཚོས་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཐོག་མདུན་བསྐྱོད་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱས་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར་ད་དུང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་བསྐྱར་བཅོས་གནང་རྒྱུའི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་འཆར་གྲོས་ཚོགས་ནང་ཕེབས་པ་བཞིན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐྱར་བཅོས་གནང་སྟེ་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་འཛིན་སྐྱོང་གི་འགོ་ཁྲིད་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཡང་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཐད་ཀར་རང་མོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འོས་འདེམས་བྱེད་རྒྱུའི་ལམ་སྲོལ་གསར་པ་གཏོད་དེ་དེའི་ཐོག་ནས་འོས་བསྡུ་དང་པོ་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་སུ་ད་ལྟ་འདིར་བཀའ་མོལ་ཞུ་མཁན་གྱི་གང་ཟག་འདིའི་ཐོག་བཀའ་བློན་ཁྲི་པའི་འོས་འགན་བབས་ཏེ་ལོ་ལྔའི་ལས་ཡུན་ནས་ལོ་གསུམ་དང༌། ཟླ་བ་བཞི་ལྔའི་རིང་ལས་ཁུར་ཞུས་ཟིན་པ་དང༌། ད་དུང་ལོ་གཅིག་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་དགུ་ཙམ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུ་ལྷག་ཡོད། དེའི་རིང་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་ནི་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་སུ་གོམ་པ་བརྒྱབ་དགོས་པར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་མཉམ་དུ་མེས་འཚིག་མེར་གཏུགས་བྱས་ཏེ་གྲོས་བསྡུར་དང་ཞི་མོལ་ཐོག་ནས་ཐབས་ལམ་འཚོལ་རྒྱུ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ནས་བཟུང་འདས་པའི་ལོ་ ༢༥ རིང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་བོད་མི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབས་ཆ་ཚང་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ཁ་བྲལ་དགོས་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་དེ་འདྲའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གཟིགས་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཐོག་ནས་ཕེབས་ཡོད། ཕྱི་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གྲངས་ནང་རིམ་པས་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་ནག་དང༌། བོད་དུ་ཕེབས་རྒྱུ་བྱུང་ཡང༌། ཞི་མོལ་དོན་སྙིང་ལྡན་པ་གང་ཡང་བྱུང་མེད། དེ་ནས་དགུ་བཅུ་གོ་གྲངས་ནང་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་དང༌། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བར་འབྲེལ་ལམ་ལ་གང་འཚམས་ཉམས་ཆག་ཕྱིན་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ནས་བསྐྱར་དུ་ཐད་ཀའི་འབྲེལ་བ་བསྐྱར་གསོ་བྱས་ཐུབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ཕྱི་ཟླ་ ༩ ནང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ལྷ་ས་སོགས་དབུས་ཀྱི་ས་གནས་གལ་ཆེ་བ་ཁ་ཤས་ལ་ཕེབས་རྒྱུ་དང༌། པེ་ཅིང་དུ་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ཡོད། སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་འཕོ་འགྱུར་བྱེད་པའི་དུས་སྐབས་ཡིན་པར་བརྟེན་སྐད་ཆ་གནད་འགག་ཆེ་བ་ཤོད་རྒྱུ་བྱུང་མི་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོར་རྒྱ་ནག་ནང་ནད་རིམས་བྱུང་བའི་དབང་གིས་སྐུ་ཚབ་ཕེབས་རྒྱུ་ཕྲན་བུ་འགྱངས་པ་རེད། རྒྱ་ནག་ནང་མི་རབས་བཞི་པའི་འགོ་ཁྲིད་གསར་པ་ཚོས་ཐུགས་འགན་བཞེས་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ནང་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཐེངས་གཉིས་པ་བདེ་ཆེན་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང༌། རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་བསྐྱར་དུ་བཀའ་བསྡུར་བྱུང་བ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཕྱི་ཟླ་ ༩ ནང་དཀར་མཛེས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང༌། རྒྱ་ནག་ཏུ་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཐེངས་གསུམ་པ་ཕེབས་སྐབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ཕན་ཚུན་གསལ་པོ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་དང་པོ་དེ་བྱུང་ཡོད། དེར་བརྟེན་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་བར་བསམ་བློ་དང་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པའི་གནད་འགག་གང་དུ་ཐུག་པ་དང༌། དེ་དག་མཐུན་པ་བཟོ་ཐབས་མེད་པ་གང་ལྷག་ཡོད་པ། མཐུན་པ་བཟོ་ཐབས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གང་ཡོད་པ། མ་འོངས་པར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་མོས་མཐུན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ཞི་མོལ་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་གང་འདྲ་ཞིག་བཙལ་དགོས་ཡོད་པ་བཅས་གང་ལ་གང་འཚམས་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད། དེར་བརྟེན་སྐུ་ཚབ་ཐེངས་གསུམ་པ་ཚུར་འབྱོར་བ་ནས་བཟུང་ཞི་མོལ་ལས་དོན་གྱི་ཚོགས་ཆུང་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་སྟེ་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཐེངས་བཞི་པ་མགྱོགས་མྱུར་ཕེབས་ཐུབ་རྒྱུ་དང༌། དེའི་སྐབས་སུ་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ལས་དོན་གྱི་དུས་ཚོད་དང་ལས་འཆར་ཚད་ལྡན་གཏན་འབེབས་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་དངོས་སུ་བྱུང་བའི་ཉིན་མོར་ཞི་མོལ་གནང་མཁན་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཁོངས་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་སྐུ་ཚབ་དང༌། བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་སྐུ་ཚབ་མཉམ་རུབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་གནང་དགོས་པ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྐུ་ཚབ་རྐྱང་པས་ཐག་བཅད་དེ་ཞི་མོལ་གནང་ཐུབ་ཐབས་མེད། ལྷག་པར་དུ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་དང་མོས་འདུན་ཞི་མོལ་གྱི་ལས་རིམ་ནང་བླང་དགོས་རྒྱུ་དེ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་གཟིགས་གནང་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན་མ་འོངས་པར་དངོས་གཞིའི་ཞི་མོལ་འགོ་འཛུགས་བྱུང་བའི་སྐབས་སུ་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་བོད་མིའི་སྐུ་ཚབ་མཚོན་ཐུབ་པའི་ཞི་མོལ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་མཉམ་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་ཐུབ་རྒྱུ་དང༌། ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ཡང་ལས་དོན་དེ་ཚོ་ཚང་མའི་གཞི་རྩ་བཞག་ས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ལོར་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བའི་ཞི་བའི་དོན་ཚན་ལྔ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལོར་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བའི་སི་ཏྲས་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར་དེ་གཉིས་རེད། དེ་ནི་ང་ཚོའི་རྩ་འཛིན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་རེད། དེའི་ནང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་གང་ཐུགས་རེ་གནང་ཡོད་ཅེ་ན། མང་ཆེ་བས་མཁྱེན་རྟོགས་ཡོད་ངེས་རེད། ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་འདི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབས་དེ་རྩོད་གླེང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་བོད་རིགས་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོང་བུ་གཅིག་གི་ནང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབས་དགོས་པ་དང༌། དེ་འདྲའི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབས་ལ་གཞི་རིམ་གྱི་ཁྲིམས་གཞི་ཟུར་དུ་ཡོད་པ། དེའང་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་གྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་དེ་རེད། རྩ་འཛིན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་མཉམ་དུ་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་བཙལ་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དང་མི་འདྲ་བ། ཡང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་ལས་ཟུར་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ། དེའི་བར་དུ་ཡོད་པར་བརྟེན་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་རྒྱ་མི་མཉམ་དུ་ང་ཚོ་བཀའ་བསྡུར་གནང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་བཞིན་པ་ཞིག་རེད། དེ་འདྲའི་གནས་བབས་ཆ་ཚང་ཞིག་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་དེའི་ཐོག་ནས་བོད་མི་མང་གི་མངོན་འདོད་བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། བོད་མི་མང་གི་ཁུར་དུ་བབས་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། འཚོ་ཐབས་བཟང་པོ་སྐྱེལ་ཐུབ་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུ་ཞིག་རཻད། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཡིན་ཡང་རེད། ཕྱིའི་དཔལ་འབྱོར་དང་དངོས་པོའི་འཛུགས་སྐྲུན་ཐོག་ཡིན་ཡང་དེ་ཚོ་ཚང་མའི་ཐོག་ནས་དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་གི་སྤྱི་ཡོངས་འགྲོ་སྟངས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཆུང་དང༌། མི་གྲངས་ཉུང་ཉུང་དེ་དག་ཟུར་དུ་བསྡད་དེ་འཚོ་ཐུབ་རྒྱུ་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་ཡིན་པ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཆགས་པར་བརྟེན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཕན་གྱི་ལམ་སྲོལ་དེ་འདྲ་ཞིག་དགོངས་པ་བཞེས་ཏེ་ཕྱག་ལས་གནང་བཞིན་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་གཞི་དང་མཐུན་པའི་ཞི་མོལ་ཡོང་རྒྱུར་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་རྒྱུ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་སེམས་ཤུགས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་མ་གཏོགས་དངོས་སུ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མིས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ལས་འགུལ་བརྩམས་ཏེ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སླེབས་ཀྱི་མེད། ཁྱེད་ཚོར་སེམས་ཤུགས་དང༌། ལྷག་བསམ་ཡོད་པ་སྨོས་མ་དགོས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་སྐབས་རེ་སེམས་ཤུགས་དང་ལྷག་བསམ་གྱིས་མ་བཞག་པར་གྱེན་ལངས་དང༌། ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་བརྩམས་པ་ཡིན་ན་གང་ལྟར་མཐའ་མ་མི་འཕྲོ་བརླག་འགྲོ་རྒྱུ་དང༌། བཙོན་ཁང་ནང་སླེབས་རྒྱུའི་གནས་བབས་མ་གཏོགས་མེད། དེར་བརྟེན་རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་ཤ་ཞེན་དང༌། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལྷག་བསམ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ཡང་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་ནང་ཉར་ནས་གནས་སྐབས་རང་ཉིད་འཚོ་ཐུབ་པ་དང༌། ཉེན་ཁ་མེད་པར་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཐོག་ནས་ལས་དོན་བསྒྲུབ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་མིན་མི་མང་པོ་ཞིག་བཙོན་དུ་སླེབས་རྒྱུ་དང༌། འཕྲོ་བརླག་འགྲོ་བ། སྤྱིར་བཏང་ལུང་པའི་བདེ་འཇགས་ཞི་བདེ་བརྟན་ལྷིང་ལ་གནོད་གཞི་བྱུང་བ་ཡིན་ན་རང་གཞན་གཉིས་ཀར་ཕན་ཐོགས་མེད། ལྷག་པར་དུ་བོད་མི་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཡིན་པར་བརྟེན་མི་གཅིག་འཕྲོ་བརླག་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཡང་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཕན་གནོད་འབྲེལ་བའི་གནས་སྟངས་ཤིག་རེད། མི་དང༌། ས་ཆ། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས་པར་བརྟེན་བབ་ལྷིང་བརྟན་གསུམ་གནང་དགོས་རྒྱུ་དང༌། མངོན་གསལ་དོད་པོ་མེད་པའི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་ནང་མི་རིགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་མ་བརླགས་པར་ཉར་ཐུབ་རྒྱུ། ཕྱིའི་ཀུན་སྤྱོད་ཐོག་ནས་ཉེན་ཁ་མེད་པར་བོད་ནང་འཚོ་ཐུབ་པ་དང༌། ལས་ཀ་བྱེད་ཐུབ་པ་དེ་འདྲའི་དགོངས་པ་བཞེས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཀྱི་འདུག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དགོངས་པ་དེ་རང་བཞེས་ཀྱི་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་དེ་ལྟར་ཐུགས་ལ་བཅང་རོགས་གནང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
བཙན་བྱོལ་དུ་བོད་མི་ཆིག་འབུམ་ལྔ་ཁྲི་མ་ཟིན་ཙམ་ཡོད། དེ་དག་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་དང༌། བལ་ཡུལ། འབྲུག་ཡུལ། དེ་བཞིན་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་སུད་སིས་གཙོས་ཡོ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་དང༌། ཨ་རི། ཁེ་ཎ་ཌའི་ནང་བསྡད་ཡོད། དེ་དག་ཚང་མ་སོ་སོའི་འཚོ་ཐབས་ཡིན་ཡང་རེད། བུ་ཕྲུག་ཚོའི་དེང་རབས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་འགྲོ་སྟངས་ཡིན་ཡང་རེད། ཚང་མའི་ཐོག་ལ་ཡག་ཐག་ཆོད་ཡོད་རེད། བཙན་བྱོལ་དུ་མི་ལོ་ ༤༥ ལྷག་འགྲོ་གི་ཡོད་ཀྱང༌། ཚང་མས་འཕྲལ་སེལ་གྱི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་ཐབས་མ་གཏོགས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཐོག་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་གཞིས་ཆགས་རྒྱུའི་བསམ་བློ་གཏོང་མཁན་ཧ་ལམ་མེད། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ལྟ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་གཅིག་ལའང་ཤེས་ཡོན་གྱི་གོ་སྐབས་མེད་པར་ལྷག་པ་བྱུང་མེད། ཕ་མའི་ངོས་ནས་ཤེས་ཡོན་ཐོག་དམིགས་བསལ་འགྲོ་སོང་དང༌། དཀའ་ལས་བརྒྱབ་མི་དགོས་པར་ཕྲུ་གུ་སོ་སོའི་ལྷག་བསམ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྕོགས་པ་ཡིན་ན་ཚང་མར་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་མ་ཐོན་བར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོད། དེར་བརྟེན་བོད་མི་ན་གཞོན་མང་ཆེ་བ་ཤེས་ཡོན་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་རེད། དེ་དག་མ་འོངས་པར་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ཐོག་ཕན་ཐོགས་པ་ཞིག་དང༌། བོད་ཀྱི་ནང་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ཐུབ་པ་ཡོང་རྒྱུར་ང་ཚོས་རེ་བ་རྒྱག་གི་ཡོད།
ང་ཚོ་ཚང་མས་དགའ་ཤོས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་འཚོ་གསལ་ཐང་ཐོག་ཡུན་རིང་བཞུགས་རྒྱུ་དང༌། མ་འོངས་པར་བོད་ནང་ཕེབས་རྒྱུའི་ཐུགས་འདུན་རྒྱུན་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་མྱུར་དུ་འགྲུབ་རྒྱུར་རྒྱུན་དུ་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་བརྒྱབ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ད་ལོ་ཕྱི་ལུགས་བརྩི་སྟངས་ཐོག་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལོ་འདི་ྋགོང་ས་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༧༠ ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་འཁེལ་གྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ལོ་འདིར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེ་ཚེ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུའི་ཞབས་རིམ་གཙོ་བོ་ལྷ་བླ་མའི་ལུང་བསྟན་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གང་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་གཞི་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ནས་སྒྲོལ་དཀར་གྱི་གཟུངས་སྔགས་དང༌། སྒྲོལ་དཀར་ཚེ་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེས་ཕེབས་སོང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་དུ་ལོག་ནས་ལུང་པ་དང༌། དགོན་པ། ཆོས་སྡེ་ཚང་མའི་ནང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལོ་འདིའི་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེའི་ཚེ་སྒྲུབ་ལ་དམིགས་ནས་སྒྲོལ་དཀར་གྱི་གཟུངས་སྔགས་གསོག་རྒྱུ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བརྟན་པའི་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་རྒྱུ་བཅས་གནང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བླ་མའི་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་ནུས་པ་ཆེ་ཤོས་ནི་དམ་ཚིག་གཙང་མ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། བླ་མ་དང་སློབ་མའི་བར་དང༌། སློབ་མ་ནང་ཕན་ཚུན་རྡོ་རྗེ་སྤུན་གྲོགས་བར་གྱི་དམ་ཚིག་ལ་བསྲེ་ལྷད་མེད་པར་ཚང་མ་དམ་ཚིག་འོ་ཆུ་གཅིག་འདྲེས་བྱས་པ་ཡིན་ན་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཡུན་རིང་བརྟན་པ་དང༌། སྐུ་ཁམས་བདེ་ཐང་ཡོང་བ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་རེད། བོད་དུ་ལུང་པ་མང་པོའི་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་པར་མཆོད་གཤོམ་ནང་བསྒྲིགས་ན་ཁྲིམས་ལ་ཐུག་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད། དེ་འདྲའི་གནས་སྐབས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་པར་སོ་སོའི་སྙིང་གི་ནང་ཡོད་ན་ཕྱི་ལ་མ་བསྒྲིགས་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད། དེར་བརྟེན་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་ནང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དད་པ་དང༌། སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བརྟན་པ། རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་ཐུབ་པའི་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་རྒྱུ་སུས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ་རྒྱུ་ཞིག་མ་རེད་ལ། སུ་ལའང་འཇིགས་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་མེད། དེ་ནི་མངོན་གསལ་མེད་པའི་ཐོག་ནས་སེམས་ནང་ཉར་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན་ཚང་མས་ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་ཏུ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་བླ་སློབ་དམ་ཚིག་གི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་དུ་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུ་དང༌། གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས། ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པའི་ཉི་མ་ངེས་པར་དུ་འཆར་གྱི་རེད། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ལ་ཉེ་བ་ཆགས་ཡོད་ཅེས་ཡང་ཡང་བཀའ་གནང་གི་ཡོད། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་བར་བོད་སྤྱི་མཐུན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ནུས་པ་སྨིན་དགོས་པར་བརྟེན་དེའི་ཆེད་དུ་ཚོགས་གསོག་སྒྲིབ་སྦྱོང་དང༌། སྤྱི་མཐུན་གྱི་བསོད་ནམས་གསོག་རྒྱུའི་ཐད་ཚང་མས་འབད་འབུང་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་འདུག སང་ཉིན་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ངོས་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཆོས་འབྲེལ་དང༌། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ཆོ་ག དེ་བཞིན་གོང་ཞུས་གསར་དུ་ལྗགས་རྩོམ་གནང་བའི་བདེན་གསོལ་སྨོན་ཚིག་ལྗགས་ལུང་བཅས་བཀྲིན་བསྐྱང་རྒྱུ་རེད། གནངས་ཉིན་དངོས་གཞིའི་མཆོད་འབུལ་ཡིན། དེ་སྐབས་ཚང་མས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་གང་ཡོད་པ་དང༌། ཐུགས་སྨོན་གང་གནང་བ་དེ་དེ་བཞིན་འགྲུབ་པའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡིན་ན་མི་མང་པོ་འདུས་པའི་མཉམ་འདུས་སེམས་ཤུགས་ཀྱི་སྟོབས་དང༌། མཉམ་འདུས་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་དེ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན་ངེས་པར་དུ་འབྲས་བུ་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།
རྒྱ་གར་ནང་ཞལ་ལག་དང༌། ས་ཆུ་མི་འཕྲོད་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་སྐུ་མཉེལ་པོ་ཡོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་འཕྲོད་བསྟེན་དང་སྐུ་གཟུགས་ལ་ཐུགས་བཅག་གནང་རོགས་གནང༌། དེ་ནས་གང་མགྱོགས་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་ལོག་ཕེབས་ཐུབ་པ་དང༌། ས་གནས་རང་གི་ནང་གཞིས་ཆགས་ཏེ་རང་ཉིད་ལ་འཁྲི་བའི་མི་རིགས་ཀྱི་ལས་འགན་དེ་ངེས་པར་དུ་མི་རེ་ངོ་རེས་བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། མ་འོངས་པར་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་བའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བའི་ཉིན་མོར་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མིས་བསྐྱང་དགོས་པ་ལས། བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མིས་བོད་ནང་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་རྒྱུ་དང༌། འགོ་ཁྲིད་བྱེད་རྒྱུ། གཞུང་འདི་ནས་འཁྱེར་སྟེ་བོད་ནང་འཛུགས་རྒྱུ་བཅས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ནམ་ཡང་དགོངས་པ་བཞེས་ཀྱི་མེད་པ་མ་ཟད། དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལའང་དེ་ལྟར་མེད། དེར་བརྟེན་སྲིད་གཞུང་རྙིང་པ་རོ་ལངས་རྒྱག་གི་ཡོད་རེད་ཟེར་བ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པ་རོ་ལངས་རྒྱག་གི་ཡོད་རེད་ཟེར་བ་དེ་དག་མགོ་སྐོར་གྱི་སྐད་ཆ་རེད། དེ་དག་ལ་བདག་སྤྲོད་དང་ཡིད་ཆེས་བྱེད་དགོས་དོན་མེད། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལྔ་བཅུ་ང་གྲངས་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་ནས་སྔོན་མ་ནས་ཐོབ་ཐང་ཞིག་སྤྲད་ཡོད། དེ་རྩོད་གླེང་བྱས་པར་སུས་ཀྱང་ཁྲིམས་འགལ་དང་མ་འོས་པ་རེད་ཅེས་ལབ་རྒྱུའི་གནས་སྟངས་མེད་པ་ཞིག་རེད། དེ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོས་རྩོད་གླེང་གནང་གི་ཡོད་ལ། བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མིར་འཐོབ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། མ་འོངས་པར་བོད་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ད་ལྟ་འཛིན་སྐྱོང་གི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པ་ཚོས་མུ་མཐུད་བྱེད་དགོས་པ་མ་གཏོགས། འདི་ནས་ཕར་འཛིན་སྐྱོང་གསར་པ་ཞིག་འཁྱེར་ཡོང་རྒྱུའི་གནས་སྟངས་ཡོང་ཐབས་མེད། གནས་ཚུལ་དེ་དག་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མིས་གསལ་པོ་མཁྱེན་དགོས། ལྷག་པར་དུ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚང་མས་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འགྲིགས་ཆགས་ཡོང་དགོས་པའི་རྒྱ་ནག་ལ་རེ་སྐུལ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ལ། བོད་མིའི་ནང་དུའང་བསམ་ཚུལ་དེ་འཁྱེར་དགོས། ད་ལྟའི་གནས་བབས་འདིས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་ཚང་མས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དབུ་ཁྲིད་འོག་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་ལམ་དེ་ལས་ལྷག་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་མེད་པ་དེ་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚང་མས་མཁྱེན་པ་གནང་དགོས། དེ་ཚང་མས་ཐུགས་ལ་འཇགས་རོགས་གནང༌། བསྐྱར་དུ་ཚང་མར་བཀྲིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། །


text:
Monday, October 19, 2009
༸གོང་ས་མཆོགནས་ཐེ་ཝན་དང་སིང་གྷ་སྤུར་དད་ལྡན་པརགསུང་ཆོས་བསྩལ་གནང་བ།
༄༅། ཐེ་ཝན་དང་སིང་གྷ་སྤུར་ཁུལ་རྒྱ་རིགས་དད་ལྡན་པ་རྣམས་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། བཞུགས་སྒར་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གསུང་ཆོས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་ཡོད་པད་ང༌། ཟླ་ 10་ཚེས་ 15 ནས་ཚེས་ 18 བར་ཐེ་ཝན་ཁུལ་ནས་འབྱོར་བའི་ཆོས་ཞུ་བ་མི་གྲངས་ 907 དང་། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་མི་འདྲ་་ཁག་ 68 ནས་འབྱོར་བའི་ཕྱི་རྒྱལ་ད་ལྡན་པ་མི་གྲངས་ 1500 ལྷག བཞུགས་སྒར་དུ་གནས་འཁོད་སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་སུམ་སྟོང་ལྷག་བཅས་ཁྱོན་ཐོ་འགོད་ཞུས་པམི་གྲངས་ 4333་ལྷག་ཙམ་དང༌། དེ་མིན་སྡོད་གནས་ཁེངས་ཏེ་ལག་འཁྱེར་བཟོ་མ་ཐུབ་པར་ལུས་པ་སོགས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ 7000 ལྷག་ལ་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་དང༌། བློ་སྦྱོང་དོན་བདུན་མ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་སོགས་གསུང་ཆོས་བཀའ་ྲིན་བསྐྱངས་ཡོད་པ་དང༌། སླར་ཡང་སིང་གྷ་སྤུར་དད་ལྡན་པ་རྣམས་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། ཟླ་ 10 ཚེས་ 20 ནས་ 21 བར་བདེན་པ་བཞིའི་སྐོར་བཀའ་ཆོས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་གན་འཁེལ་ཡོད་པ་རེད༎
Subscribe to: Post Comments (Atom)