text:
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་བོད་ཡུལ་དང་ཉེ་འཁོར་གྱི་ས་ཁུལ་བལ་ཡུལ། འབྲུག་དང་འབྲས་ལྗོངས། ལ་དྭགས་ནས་ལྷོ་མོན་རོང་སོགས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྐད་ཡིག་དེ། ད་ཆར་ཡོངས་གྲགས་སུ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ནང་གསེས་རིགས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། སྟོད་དབུས་གཙང་གི་སྐད་དང་། བར་ཁམས་པའི་སྐད་དང་། སྨད་ཨ་མདོའི་སྐད་རྣམས་སོ། བོད་སྐད་ནི་ཧོར་སོག་ལ་སོགས་པ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་པ་ཁག་ཅིག་གིས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། བལ་པོ་དང་། འབྲས་ལྗོངས། འབྲུག་ཡུལ་བཅས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་སུའང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད།
ནང་དོན།
- ༡ སྤྱི་བཤད།
- ༢ ཐོག་མའི་འབར་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ།
- ༣ འབར་བོད་བར་གྱི་སྐད་ཡིག་གླེང་བ།
- ༤ ལོ་རྒྱུས།
- ༥ ས་ཁམས།
- ༦ བོད་སྐད།
- ༧ བོད་སྐད་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས།
- ༨ ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ།
- ༩ ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།
- ༡༠ དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག
- ༡༡ ད་དུང་གཟིགས།
- ༡༢ ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
སྤྱི་བཤད།[རྩོམ་སྒྲིག]
འཛམ་གླིང་འཁོར་མོ་ཡུག་འདི་བདག་བཟུང་བྱེད་བཞིན་པའི་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་སྐད་རིགས་དང་ཡི་གེ་ལ་ཡུལ་དེ་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་དཔགས་པའི་ཉམས་ཞིབ་པ་ཚོས་ཞིབ་དཔྱད་བྱས་པ་ལས་བྱ་རྒྱུ་མང་བའི་དུས་རབས་འདིར། ཁོ་བོས་ཀྱང་སྟེས་དབང་ཞིག་གིས་རྟོག་འཆར་ཐུང་ངུ་ཞིག་གླེང་ན་འདོད།
ལོ་རྒྱུས་གཏིང་ཟབ་ལ་ཕུ་ཐག་རིང་བ། ཡར་རབ་ཤེས་ཡོན་གྱིས་ཕྱུག་པའི་བོད་གངས་ཅན་པའི་ཞིང་འདིར་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ཡར་སྔོན་ནས་གླེགས་བམ་གྱི་བྲག་རི་བརྩིགས་ཡོད་པའི་འབེལ་གཏམ་རྣམས་དེང་དངོས་གཙོ་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་བདེན་ཁ་ཡང་ཡང་སྟེར་གྱིན་པར་མ་ཚད། དཔེ་མཚོན་ཆུང་ངུ་ཞིག་གླེང་ན་ཡུལ་གཞན་ཤར་གླིང་ཨེ་ཤ་ཡའི་ས་བབ་ཆགས་སྟངས་སྐོར་གྱི་མཁས་པ་སུས་ཀྱང་བཞེད་མ་མྱོང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་སྟེ། མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་གོང་ཙམ་དུ་བོད་ཡུལ་རྣམས་ཆུས་ཁེངས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་གློ་བུར་ས་འགུལ་རྒྱུག་པ་ལྟར་ཆུ་རྣམས་གང་ཞིག་ཏུ་ཐིམས་རྗེས་བོད་དེ་མཐོ་སྒང་དུ་བུད་སོང་བ་འདྲ་བའི་ང་ཆེ་ང་བཙན་གྱི་གསུང་འབུམ་དང་ཡིག་ཚང་སོགས་སུ་བསྐྱར་གླེང་ཡང་གླེང་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ལོ་ངོ་འདི་དག་གི་རིང་དངོས་ཁམས་ཚན་རྩལ་གྱི་མཐོ་རླབས་ཉིན་རེ་ནས་ཉིན་རེར་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་ཡུལ་ལུང་དེ་དག་ལ་འཕྱུར་རྗེས། ད་གཟོད་རང་རེའི་མེས་པོའི་ཡུལ་གྲུ་འདིར་ལོ་ངོ་ཆིག་ཁྲིའི་གོང་གི་དུད་འགྲོའི་དུས་སྒྲོམ་དང་། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་དྲུག་གོང་གི་མིའི་རྐང་རྗེས་དང་ཤིང་ལོའི་རྗེས་སོགས་དང་། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་བཞིའི་གོང་གི་རྡོ་བརྐོས་ཡིག་རིགས་སོགས་ས་སྟེང་དུ་བུད་དང་འབུད་བཞིན་ཡོད་སྟབས་ཉིན་ཞིག་འགོ་མཇུག་ཆ་ཚང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒྲོམ་བུ་ཞིག་འཛམ་གླིང་གི་སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱན་ལམ་དུ་དོན་མི་སྲིད་པ་མ་རེད། སྐབས་དེར་ང་ཆེ་ང་བཙན་གྱི་གསུངས་རབས་གླེགས་བམ་དེ་དག་གད་སྙིགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རི་ཙམ་འགྱུར་རྒྱུ་ཐེ་མི་ཚོམ། དེ་ནི་ལས་འབྲས་ཀྱིས་མཛུབ་མོ་སྐོར་བཞིན་པས་རེད་ལ། སྔོན་གཤེགས་རིག་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་ལ་སླུ་བ་མེད། བདེན་པ་ནི་ནམ་ཞིག་བདེན་པར་ལས་གཡོལ་ས་མེད་པས་རེད།
ངན་ལོབ་ཏུ་སོང་བའི་བསྐྱར་གླེང་ཡང་གླེང་དེ་དག་ལས་ཆེས་ཉེས་ཁ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་དྲུག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་འདིར་དུས་རབས་བདུན་པ་ཡན་ཆོད་ཀྱི་ང་ཚོའི་མེས་པོ་ཚོ་དམུས་ལོང་ཁྱུ་ཞིག་བསྒྲུབས་ཡོད་ལ། འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དུ་འགོད་རིན་ཆོག་པའི་བོད་རྒྱལ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་ནས་བཟུང་དཔའ་མཛངས་བློ་གྲོས་ལྡན་པའི་རྒྱལ་རབས་སུམ་བཅུའི་གྲངས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་གླེན་པ་ཁུ་ཚུར་ཙམ་རེ་བསྒྲུབས་ཡོད་པ་ནི་བཤགས་ན་དག་དཀའ་བའི་སྡིག་ཉེས་ཚབ་ཆེན་ཞིག་བསགས་པ་རེད་དྲན།
སྤྱིར་རིག་པས་བརྟག་ན་མི་རིགས་ཞིག་གི་སྐད་དང་ཡི་གེའི་བྱུང་རིམ་ནི་ཐོག་མར་ཡི་གེ་བྱུང་རྗེས་དེ་ནས་སྐད་རིགས་བྱུང་བ་ནི་གཏན་ནས་མི་སྲིད་སྟབས། སྐད་རིགས་ལས་རིམ་པར་ཡི་གེའི་འཕེལ་རིམ་དར་དགོས། ཡི་གེ་གསར་གཏོད་པོ་རྣམས་ཇི་ཙམ་ལྐུག་ཀྱང་སོ་སོའི་མི་རིགས་དེའི་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་གང་ཞིག་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་འདུག་གཟིགས་རྗེས། དེ་ནས་དེ་དང་འཚམ་པའི་བརྡ་དང་ཡིག་རིགས་ཇི་ཞིག་བཟོས་ཡོད་པས་ལས། ཡུལ་ལུང་གཞན་ཞིག་གི་སྐད་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞིག་བཟོས་པ་དང་ད་དུང་འགོ་མཇུག་ལྷུ་མི་འཐུག་པའི་ལྷ་སྒྲུང་དང་ཀླུ་སྒྲུང་ཡོད་ཚད་སྒྲོག་བསྡད་ན། སོ་སོར་ཡོད་པའི་རིག་གཞུང་རྩ་ཆེན་འདི་དག་མི་རིགས་གཞན་དག་ནས་ཕབས་བཤུ་དང་གཡར་པོ་བྱས་པ་ཙམ་ལས་རང་ཉིད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྤྲང་པོ་ལག་སྟོང་ཞིག་ཏུ་སྒྲུབ་བཞིན་འདུག་པས་སྐད་གསང་སྒྲོག་པའི་སྤོབས་པ་ལྡན་མེད།
གང་ལྟར་བློ་གཟུ་བོར་གནས་པའི་དཔྱད་ཞིབ་པ་དག་གིས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་བརྗོད་འདྲ་མིན་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་ལ། ང་ཚོས་ཀྱང་གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ནས་སོ་སོའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་དཔགས་པའི་དཔྱད་ཞིབ་བྱ་དགོས། ཉེ་བའི་ཆར་བདག་གི་གྲོགས་པོ་ཞིག་གི་རྒྱུད་འབར་མའི་མཁས་པ་ཞིག་དང་བཀའ་མོལ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བས། དེ་དང་བསྟུན་འབར་མའི་ཤེས་རིག་དང་སྐད་ཡིག་གི་སྐོར་ལ་དེབ་འགའ་ཀློག་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་བྱུང་།
ཐོག་མའི་འབར་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ།[རྩོམ་སྒྲིག]
འབར་མ་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ལྷོ་ཤར་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་ལ་མི་འབོར་ 60,280,000 དང་། མི་ལོ་ ༡༢༠༠༠ ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་འབར་མ་ཡང་དུས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་རིམ་པར་འགྱུར་ལྡོག་ཕྱིན་རྗེས། ད་ལྟའི་ང་ཚོས་འབོད་བཞིན་པའི་འབར་མ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ས་ནི་མཱོན་ (Mon) ཞེས་པའི་མི་རིགས་ཞིག་དང་། ཡང་ན་པྱུ་ (Pyu) ཞེས་པའི་བོད་མིའི་རིགས་ལས་ཆད་པར་འདོད་མཁན་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད། མཱོན་ཞེས་པའི་མི་རིགས་འདིས་ཕྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་སྟེ་ ༡༥༠༠ BC ལོར་ཡས་མས་ནས་ཨེ་རཱ་ཝ་ཌི་ (Irrawaddy) ཞེས་པའི་གཙང་པོའི་རྒྱུད་དུ་གཞིས་བཟུང་ནས་ཕྱི་ལོའི་གོང་གི་དུས་རབས་བཅུ་པའི་ནང་དུ་འབར་མའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་སྤྱི་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་འགོ་ཚུག འོན་ཀྱང་དེའི་གོང་གི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་དགུའི་རིང་ལ་ཡུལ་སྤྱི་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་མི་རིགས་ཞིག་གམ་རྒྱལ་རབས་ཤིག་བྱུང་མེད་པ་འདྲ།
དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོའི་གོང་གི་དུས་རབས་དང་པོའི་ནང་དུ་བོད་སྐད་སྨྲ་བའི་འབར་མའི་མི་རིགས་པྱུ་ (pyu) ཞེས་པ་དེ་ཚོས་གོང་གི་ཨེ་རཱ་ཝ་ཌིའི་ས་ཁུལ་ཁག་བདག་བཟུང་བྱས་ཏེ་རིམ་པར་གྲོང་ཁྱེར་འགའ་ཞིག་གསར་འཛུག་བྱས། དུས་ཡུན་གང་འཚམས་རིང་ཨེ་རཱ་ཝ་ཌིའི་དབུས་ཁུལ་དུ་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་དགུ་པའི་ནང་དུ་ནཱན་ཚཱའོ་ (Nanzhao) ཡིས་དབང་སྒྱུར་མ་བྱས་བར་པྱུ་ཡི་རྒྱལ་རབས་འགའ་ཞིག་བྱུང་ནས་སྟོབས་འབྱོར་དང་དབང་ཐང་ཆེན་པོ་རྒྱས་ཡོད་འདུག གོང་གི་ནཱན་ཚཱའོ་མི་རིགས་ནི་ད་ལྟའི་ང་ཚོས་འབོད་ཀྱིན་པའི་ཁམས་ཡུན་ནན་གྱི་མི་རིགས་རེད་ལ། མི་རིགས་འདིས་ཕྱི་ལོ་ ༨༤༩ ལོར་པཱ་གྷན་རྒྱལ་རབས་(Pagan Kingdom)དབུ་བཙུག་ནས་ད་ལྟའི་འབར་མའི་མངའ་རིས་ཀྱི་གཞི་ཚུགས།
གང་ལྟར་གོང་གི་ཕྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དང་པོའི་ནང་དུ་འབར་མའི་མཱོན་པ་དབང་བསྒྱུར་མཁན་གྱི་བོད་སྐད་སྨྲ་བའི་པྱུ་ཞེས་པའི་འབར་མ་ནི་བོད་རིགས་ཡིན་པ་སྨྲོས་མེད་རེད་ལ། དེ་རྗེས་པྱུ་མི་རིགས་དབང་བསྒྱུར་བའི་ནཱན་ཚཱའོ་འམ་ཡུན་ནན་མི་རིགས་ནི་བཀྲུས་ན་མ་དག་པའི་བོད་རིགས་གཙང་མ་ཞིག་རེད།
འབར་བོད་བར་གྱི་སྐད་ཡིག་གླེང་བ།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ལ་གཞིགས་ན། དེའི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཤན་ཞུགས་པ་ནི་སྨྲོས་མ་དགོས་པ་རེད།
འབར་མའི་ཡི་གེ་ག་དུས་བྱུང་མིན་དང་དེའི་བྱུང་ཁུངས་སོགས་ཀྱི་ཐད་མཁས་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པར་ངེས། དཔེར་ན་འབར་མའི་རིག་གཞུང་དང་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཉམས་ཞིབ་ཡུན་རིང་གནང་བའི་མཁས་པ་འགས་འདི་འདྲ་གསུངས་ཡོད། “འབར་མའི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་མ་སྐད་དངས་མ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་དང་འབྲེལ་ཡོད་” (Ethnologue; Languages of the World by Raymond G. Gordon ཞེས་པ་ལས་གསལ།) ཅེས་དང་། ཡང་མཁས་པ་གཞན་དག་འགས། “འབར་མའི་ཡིག་གཟུགས་ནི་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་ཡིན། ” ཞེས་དང་། ཡང་གཞན་འགའ་ཞིག་གིས་ “འབར་མའི་ཡིག་གཟུགས་ནི་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་དུ་པཱ་ལིའི་ཡི་གེ་བེད་སྤྱད་མྱོང་བ་ལས་རིམ་པར་བྱུང་བ་” སོགས་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་འདུག
གང་ལྟར་འབར་མའི་ཡིག་གེ་ལ་ཀ་རྨད་ ༣༣ ཡོད་ལ། སྡེ་ཚན་བདུན་གྱི་དང་པོ་ཀ་སྡེའི་ཁོངས་སུ་ཡི་གེ་ལྔ། གཉིས་པ་ས་སྡེའི་ཁོངས་སུ་ཡི་གེ་ལྔ། གསུམ་པ་ཏ་སྡེའི་ཁོངས་སུ་ཡི་གེ་ལྔ། བཞི་པ་ཏ་སྡེ་གཉིས་པའི་ཁོངས་སུ་ཡི་གེ་ལྔ། ལྔ་པ་པ་སྡེའི་ཁོངས་སུ་ཡི་གེ་ལྔ། དྲུག་པ་ཇ་སྡེའི་ཁོངས་སུ་ཡི་གེ་བཞི། བདུན་པ་ཐ་སྡེའི་ཁོངས་སུ་ཡི་གེ་བཞི་དང་བཅས་རེད། དེ་དག་གི་སྒྲ་གདངས་ནི་ཕལ་ཆེར་བོད་ཀྱི་ཀ་རྨད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་དང་གཅིག་མཚུངས་རེད་ལ། ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་འགྲོས་ཀྱང་བོད་ཡིག་དབུ་མེད་ལས་འཁྱུག་བྲིས་དང་ཤིན་ཏུ་ཐག་ཉེ། དབྱངས་ཟེར་བ་ཞིག་ལོགས་སུ་གྲངས་འདྲེན་ཚུལ་མེད་ཀྱང་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་སྐབས་སུ་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་དག་གི་སྦྱོར་ཚུལ་ཡང་བོད་ཡིག་གི་མགོ་ཅན་སྨད་འདོགས་རྩིགས་བསྒྲགས་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་རྒྱས་པར་འཆད་ཀྱིན་འདུག
ཨང་གྲངས་ཀྱི་ཐད་ལ་འབར་མའི་ཨང་གྲངས་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ། བདུན་པ་ཕུད་པའི་དེ་མིན་ཨང་གྲངས་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་དང་དབྱིབས་གཟུགས་རྣམས་ནི་བོད་སྐད་ཀྱི་ཨང་གྲངས་དང་ཤིན་ཏུ་ཐག་ཉེ་བར་མ་ཟད་གཅིག་པའི་ཚུལ་དུའང་མང་ཞིག་སྣང་།
དེ་དང་དེ་འདྲའི་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཞིག་གིས་འབར་བོད་བར་གྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱ་དགོས་པའི་གནད་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག དཔེར་ན་གོང་གི་མཁས་པ་དེ་ཚོས་འབར་མའི་ཡི་གེ་དེ་བོད་སྐད་ལས་བརྡ་དྲངས་ཏེ་བྱུང་བར་འདོད་པར་གཞི་བཅོལ་ཚེ་དཔྱད་པར་བྱ་བ་འདི་ཡོད་དེ། བོད་ནས་ཆད་པའི་པྱུ་(Pyu)ཞེས་པའི་མི་རིགས་དེ་ཚོས་ཕྱི་ལོའི་གོང་གི་དུས་རབས་དང་པོའི་ཡས་མས་ནས་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་དགུ་པ་བར་ཨེ་རཱ་ཝ་ཌིའི་དབུས་(སྐབས་དེར་འབར་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཟེར་)ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་རབས་བསྐྱོངས་ཡོད་ལ། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་དེ་དག་གི་རིང་ཡི་གེ་མེད་པར་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་ཐུབ་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པར་སེམས།
རྒྱུ་མཚན་ནི། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཞིང་འཛམ་གླིང་འདིར་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་རོམ་མེན་དང་ཨེ་ལྗེབ། གྷི་རིའི་སི་སོགས་ཀྱི་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུའང་ཆེའི་སྔ་མོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་ཞིང་ཕན་ཚུན་བརྡ་སྤྲོད་དགོས་ཚེ་ཡིག་རིགས་དང་གཟུགས་བརྙན་སོགས་ཤིང་ཤུན་དང་པགས་རིགས་སོགས་ལ་བྲིས་ནས་གཏོང་གི་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་གསལ་ཐིང་རེད། སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་དག་ལ་བེད་སྤྱོད་རྒྱུའི་ཡིག་རིགས་འདྲ་མིན་ཡོད་ཆོག་པ་ཞིག་དང་། ཤར་ཕྱོགས་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་དག་གླེན་པ་ལུག་འདྲ་བ་རྐྱང་རྐྱང་ཇི་ལྟར་ཡིན།
དེ་ལྟར་གོང་གི་པྱུ་(Pyu)ཞེས་པའི་བོད་མིའི་རིགས་ཀྱིས་འབར་མའི་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་སྐབས་ནས་ཡི་གེ་ཡོད་པར་ངེས་ལ། ཡི་གེ་དེའང་ད་ལྟའི་ང་ཚོས་བེད་སྤྱོད་བཞིན་པའི་བོད་ཡིག་འདི་རང་ཡིན་པར་སྙམ། གལ་སྲིད་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་དུ་བོད་ཡིག་དང་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་འབར་ཡིག་གཉིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ་བཟོས་ཡོད་ཚེ། ད་ལྟའི་འབར་བོད་བར་གྱི་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀ་ཆེས་འདྲ་བ་དང་ཐ་ན་ཨང་ཀི་ཚུན་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ག་ཐུག དངོས་གནས་བྱས་ན་བུ་ལ་ཕ་ཡི་གདོང་རིས་དང་སྐད་ངོ་ཡོད་དགོས་མོད། འབར་བོད་གཉིས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་གཉིས་ཀས་དཔེ་ལེན་སའི་རྒྱ་གར་སྐད་རིགས་ཀྱིས་ལྷད་ཞུགས་པ་ཕལ་ཆེར་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་ཡོད་དགོས།
ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བོད་ཡིག་བཟོས་པའི་སྒྲུང་གཏམ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཨང་ཀི་བཟོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ད་བར་མ་མཇལ། འོན་ཀྱང་འབར་བོད་གཉིས་ཀྱི་ཨང་ཀི་ནི་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་རེད་འདུག་གོ།
འདི་ལྟར་བོད་ཡུལ་ཙམ་དུ་མ་ཚད་ལྷོ་ཤར་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ་སྟེ་འབར་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དུའང་ཕྱི་ལོའི་གོང་གི་དུས་རབས་ནས་དབུ་བརྩམས་ཏེ་བོད་ཡིག་དང་བོད་སྐད་བེད་སྤྱོད་མཁན་ཡོད་ཚེ། ང་ཚོའི་མེས་པོ་ཚོས་བཞག་གནང་བའི་ཕ་ནོར་སྐད་དང་ཡི་གེའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཇི་ཙམ་གཏིང་ཟབ་པ་དང་ཕུགས་བཙན་པ། ང་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལས་དཔེ་བཤུ་བྱ་མི་དགོས་པར་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱིས་ང་ཚོའི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བེད་སྤྱད་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་བཟོ་འདུག་གོ། །།
རྩོམ་ཐུང་འདི་ཉིད་འབར་མའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་མཁས་དབང་སྐུ་ཞབས་ཐེཨེན་ཛོ་ལགས་དང་བཀའ་མོལ་བྱུང་རྗེས་གཤེན་ཚེ་ཚང་གིས་ནུབ་ཕྱོགས་འབྲས་ལྡན་གྲོང་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་བྲིས།། །།
ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
དུས་རབས་བདུན་པའི་གོང་ན་ཡར་ཀླུང་ཚོ་པ་རང་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་མེད་ཤས་ཆེ་ཡང་སྤྱིར་བོད་མིས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཡིག་རིགས་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ལ་རིགས་པའི་སྒོ་དུ་མ་ཞིག་ནས་གནོད་པ་འབབ་ཅིང༌། བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་འདྲ་བ་ཙམ་ཡང་ཕན་ཚུན་སུ་ཞིག་མ་ཕྱི་བྱས་ནས་བྱུང་བར་ཤོད་དཀའ་བ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ན་སྔ་ཤོས་སུ་འདོད་པའི་ཧིན་དྷུའི་ཡི་གེ་ཡང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་མ་ཕྱི་བྱས་ནས་བཟོས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སུས་ཀྱང་ཁ་ཚོན་གཅོད་པར་དཀའ་སྟེ། ཧིན་དྷུ་པས་བོད་ནི་དབང་ཕྱུག་གི་ཞིང་ཁམས་སུ་ཁས་ལེན་ཅིང་བྱེད་པོ་ཉེར་བཞིའི་ནང་ནས་དབང་ཕྱུག་ནི་ཡི་གེའི་བྱེད་པོར་ཁས་ལེན་པས་བོད་ཀྱིས་བཟོས་པའི་ཡི་གེ་ལ་དབང་ཕྱུག་གིས་བཟོས་པ་ཞེས་བཤད་སྲིད་དེ། རྒྱ་གར་དུ་ཆུ་བོ་གྲགས་ཅན་གངྒཱ་ཟེར་བ་བོད་ནས་བབས་པ་ཡང་དབང་ཕྱུག་གི་རལ་པ་ནས་བབས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། གནའ་བོའི་བོད་ཡིག་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་ན།
དེ་ནི་ཆེས་གདོད་མའི་སྐབས་སུ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་དྲན་གྱི་རྟགས་རྡོ་དང་ཤིང་ལ་རི་མོར་བཏབ་པ་ནས་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའི་ཡིག་རྒས་རྨར་ཡིག་ཅེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། ཡིག་རྒས་ཞེས་པ་ནི་ཆེས་ཡ་ཐོག་གི་ཡི་གེ་ཡིན་པས་ན་ཡིག་རྒས་དང༌། རྨར་ཡིག་ཅེས་པ་ནི་དམར་ཡིག་སྟེ་ཁ་དོག་གི་ཆ་ནས་ཟངས་ཡིག་གམ་ཟངས་ཡུལ་གྱི་ཡི་གེ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ན་ཆོག་སྟེ། དེ་ཡང་ལོ་གྲངས་ཞིབ་པར་བརྗོད་པར་དཀའ་ཡང་གཉའ་ཁྲི་ནས་ཀྱང་རྩིས་པའི་ཆེས་ཡ་ཐོག་གི་དུས་སུ་བོད་འདིར་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐབས་ལྟར་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་བྱུང་ཞིང་རྒྱལ་པོའི་མིང་ལ་གནོད་སྦྱིན་ནག་པོ་དང༌། ཡུལ་གྱི་མིང་ལ་ཟངས་ཡུལ་ཞེས་འབོད་པ་ལས་བོད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་མ་བྱུང༌། དེས་ན་ཟངས་ཡུལ་གྱི་ཡི་གེ་ལ་ཟངས་ཡིག་ཅེས་འབོད་སྲིད་དེ། བོད་ཡུལ་གྱི་ཡི་གེ་ལ་བོད་ཡིག་ཅེས་འབོད་པ་བཞིན་ནོ།
ཡང་ན་རྨར་ཡིག་ཅེས་པའི་རྨ་འདི་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན། རྨ་ཆུ་ལེབ་མོ། རྨ་ཡུལ་དར་ཐང་ཞེས་བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་ཀུན་ཏུ་གནའ་ནས་ད་བར་གྲགས་ཆེ་བའི་ཡུལ་ལུང་འདིའི་མིང་སྣའི་རྨ་ཞེས་པ་འདི་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་ཞིག་མེད་དམ་སྙམ། དུས་ཕྱིས་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་དེ་ཉིད་གཙོ་བོར་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ནང་ཆོས་དེ་དག་བསྒྱུར་ནུས་ཐབས་ཀྱིས་བཅོས་སྒྲིག་མང་ཙམ་བྱས་ནས་དེ་ཉིད་ལག་ལེན་བསྟར་བ་ནས་བཟུང་བོད་དབུས་ཕྱོགས་སུ་རྨར་ཡིག་གི་བེད་སྤྱོད་དེ་ཙམ་མེད་པར་གྱུར། འོན་ཀྱང་བོན་གྱི་གསུང་རབ་ཕལ་ཆེ་བ་རྨར་ཡིག་ཏུ་ལུས་ཡོད་ཅིང་དེ་ཉིད་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དུ་ཡུན་རིང་ཙམ་འཚོ་གནས་ཐུབ་ཡོད་པས་མི་ཚོས་དེ་ལ་ཞང་ཞུང་ཡིག་རྒས་དང༌། ཞང་ཞུང་རྨར་ཡིག་ཅེས་འབོད་པ་ལས། རྨར་ཡིག་དེ་ཉིད་ཐོག་མར་ཞང་ཞུང་རང་ནས་བྱུང་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡང་དག་ཅིག་སུ་ལའང་བཤད་རྒྱུ་མེད་དོ་སྙམ།།
ས་ཁམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་རི་ལུང་ཕྲེང་བསྟར་ཞིང་། ཕན་ཚུན་འགྲོ་བཞུད་དཀའ་བ།ཞིང་ཕྱུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆེ་བ་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས། ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་རེ་ཁད་ཀྱིས་བྱུང་ཞིང་། སྐད་ཆ་གཅིག་ཉིད་ཡུལ་ལུང་གི་རྣམ་པ་དུ་མར་གྱེས་པ་ཡིས། ད་ལྟ་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཁུལ་དུ་གནས་པའི་བོད་མིའི་སྐད་ལའང་དབུས་གཙང་གི་སྐད་དང་། ཁམས་སྐད། ཨ་མདོའི་སྐད་གསུམ་བྱུང། སྐད་ཆའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡུལ་རིས་དང་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་སྟེ། མི་རིགས་ཤིག་གི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་སྐད་ཆ་ལ་དུས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་དང་ས་གཤིས་གནས་བབས་ཀྱི་དབང་གིས། ཡི་གེའི་བཀླག་གདངས་དང་། ཐ་སྙད། སྒྲའི་སྦྱོར་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ཆ་ལ་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་རེ་བྱུང་བ་དེ་ལ་ཡུལ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཕྱིར། འདིར་དེའི་དབང་དུ་བསྟུན་ན། རང་རེའི་བོད་འདིར་ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་བྱེད་པ་སོ་སོའི་ཁྱབ་ཡུལ་ནི། ད་ལྟའི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཁོངས་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་དབུས་གཙང་སྐད་ཀྱི་ཁྱབ་ཡུལ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཆབ་མདོ་དང་། སི་ཁྲོན་གྱི་དཀར་མཛེས། ཡུལ་ནན་གྱི་བདེ་ཆེན། མཚོ་སྔོན་གྱི་ཡུལ་ཤུལ། ཀན་སུའུའི་ཅོ་ནེ། ཐེ་བོ། འབྲུག་ཆུ་བཅས་ཡུལ་ཁོར་རྒྱ་ཆེན་པོ་རུ་ཁམས་སྐད་འཆད་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་གྱི་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཕལ་ཆེ་བ་དང་། སི་ཁྲོན་རྔ་བ་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཅིག་དང་། ཀན་སའུའི་ཀན་ལྷོ་དང་དཔའ་རིས་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་རྣམས་ནི་ཨ་མདོའི་སྐད་ཀྱི་དབང་རིས་སུ་བྱེད་
དེང་དུས་འདིར་རང་རེའི་བོད་མི་རིགས་ལ་སྤྱི་སྐད་ཅིག་གཏན་ལ་ཕབ་རྒྱུ་དེ་ཚང་མའི་མིག་མདུན་དུ་ལྷགས་པའི་དོན་དག་གལ་ཆེན་ཞིག་གམ་མི་རིགས་སྤྱིའི་མདུན་ལམ་ལ་རག་ལས་པའི་ལས་དོན་གཡོལ་ཐབས་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་དེ་ད་ལྟའི་བར་དུ་རང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་པའི་དཔུང་ཁག་གི་ཁྲོད་དུ་ས་ཕྱོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་གུ་དོགས་པོའི་རྟུལ་ཞུགས་བཟུང་ནས། ལྷ་ས་བས་ལྷ་སའི་སྐད་གནས་ལུགས་དང་མཐུན་རབས་ཀྱི་སྒྲོག་གཏམ་རི་ལྟར་སྤུངས་པ་དང་། ཨ་མདོ་བས་ཨ་མདོའི་སྐད་དག་རབས་ཀྱི་གནས་ལུགས་བྲག་ལྟར་བརྩིགས་པ། ཁམས་པས་ཁམས་པའི་སྐད་བདེ་རབས་ཀྱི་བདེན་ལུགས་སྤྲིན་ལྟར་གཡོ་བ་ལས། དོན་ངོ་མར་ས་ཕྱོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དྲི་མས་མ་གོས་ཤིང་མི་རིགས་སྤྱིའི་མདུན་ལམ་ལ་ཕན་པའི་དྭངས་གཙང་གི་ཁ་བཏགས་ལྟ་བུའི་ཟོལ་མེད་པའི་ལྷག་བསམ་དང་དྲང་བདེན་མངའ་བའི་སྐད་ཆ་ཤོད་མཁན་ཉུང་ཉུང་ཡིན་
བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ། བོད་སྤྱི་སྐད། དབུས་སྐད། ཨམ་སྐད། ཁམས་སྐད།
བོད་མི་རིགས་ནི་ཤེས་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་རིང་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། སྐད་དང་ཡི་གེ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཀྱི་དྭངས་མ་དང་བླ་སྲོག་ལྟ་བུ་རེད། དེ་ན་རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་མི་རིགས་སྤྱི་དང་སྒོས་སུ་བོད་སྐད་ཡིག་བྱ་བའི་ལས་གནས་སྟེང་གི་དཔྱོད་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་གཡོལ་ཐབས་མེད་པའི་འགན་འཁྲི་རེད། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་གོང་འཕེལ་དང་དཔལ་འབྱོར་དར་རྒྱས་སུ་གཏོང་བར་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ནུས་པ་ཡོད། སྐད་ཡིག་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་སྔར་མེད་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་དག་ཚན་ལྡན་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལམ་ནས་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏོང་དགོས། ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་བོད་མི་ཐུན་མོང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་བའི་སྤྱི་སྐད་ཅིག་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུ་དེ་བོད་མི་རིགས་འདི་ཉིད་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཐུབ་མིན་དང་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡུན་རིང་དུ་བསྲིང་ཐུབ་མིན་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དེ་བས་རང་རེའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་དགོས་ཚེ་གཙོ་བོ་སྒྲ་གདངས་གཅིག་གྱུར་དང་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར། བརྡ་སྤྲོད་གཅིག་གྱུར། སྐད་ཀྱི་གཞི་འཛིན་ས་གཅིག་གྱུར། སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་ཐབས་བཅས་ལ་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཡོད
སྒྲ་གདངས་གཅིག་གྱུར[རྩོམ་སྒྲིག]
མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་སྐད་སོ་སོར་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་པའི་ནང་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་གཙོ་བོ་ཞིག་སྟེ། དབུས་སྐད་ལ་མིང་གཞིའི་ཡི་གེར་སྔོན་རྗེས་མགོ་འདོགས་ཀྱི་ཡི་གེ་གཞན་སྦྱར་ཚེ་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མི་གསལ་ཞིང་། བྱ་དང་ཕྱ་ལྟ་བུ་ཡ་བཏགས་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་ཁམས་དང་ཨ་མདོ་གཉིས་ཀྱི་ཀློག་སྒྲོས་དང་མི་འདྲ་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད། ཨམ་སྐད་དུ་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་ཀ་དང་ག་གཉིས། ཏ་དང་ད་གཉིས། འ་དང་ཨ་གཉིས་ལྟ་བུ་ལ་སྔོན་རྗེས་དང་མགོ་འདོགས་མ་ཞུགས་ཚེ་ཀློག་པའི་སྒྲ་གདངས་གཅིག་པ་དང་། གཞན་ཡང་གྲི་ལ་གྱི་དང་འགྲོ་ལ་འགྱོ་། མི་ལ་མྱི་སོགས་ཀྱི་བརྡ་ཪྙིང་གི་ཐ་སྙད་སོར་བཀོལ་ཀྱང་མང་བོ་ཡོད། ཁམས་སྐད་ལ་མིང་གཞིའི་ཡི་གེར་དབྱངས་ཨི་དང་ཨུ་གཉིས་སྦྱར་བའི་སྒྲ་འདྲ་བ་དང་། རྗེས་འཇུག་ང་དང་མ་གཉིས་སྦྱར་བའི་སྒྲ་གཅིག་པ་སོགས་ཡི་གེ་སོ་སོའི་ཀློག་སྒྲ་གཅིག་པ་མང་། དེ་མིན་དབུས་སྐད་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཐད་ནས་དམའ་ལ་འཇམ་པ། ཨམ་སྐད་སྒྲ་གདངས་མཐོ་ལ་རྩུབ་པ། ཁམས་སྐད་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་སྒྲ་གདངས་རན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་སོ་སོར་རང་རང་གི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་རེ་འདུག་པས། བོད་སྐད་གཅིག་གྱུར་བྱུང་དགོས་ཚེ་སྒྲ་གདངས་གཅིག་གྱུར་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་ནས་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད།
ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་སིལ་བུར་ཐོར་ནས་ད་ལྟའི་བར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ནང་དངོས་པོ་གསར་བ་བྱུང་བའི་རིགས་བགྲང་གིས་མི་ལོངས། དེ་དང་བསྟུན་ནས་མིང་ཚིག་གསར་བ་བྱུང་བའང་བགྲང་གིས་མི་ལོངས་མོད། གསར་བྱུང་ཐ་སྙད་དེ་དག་ལ་བཀས་བཅད་ཀྱིས་གཅིག་གྱུར་བྱས་མ་མྱོང་བས། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དང་བྱེ་བྲག་གིས་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོ་ན་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། དེར་བརྟེན་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཅན་གྱི་མིང་གསར་མང་བོ་བྱུང་བ་ནི་བོད་སྐད་གཅིག་གྱུར་ལ་ཪྙོག་དྲ་བཟོ་བའི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པས། ང་ཚོས་ཐོག་མར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་སྲིད་ཇུས་འོག་ནས་བོད་སྐད་ཡིག་གཅིག་གྱུར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དང་མཐུན་ཚོགས་འཛུགས་དགོས་ལ། ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དེ་དང་མཐུན་ཚོགས་དེར་རང་རང་གི་ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་རྨང་གཞི་བཟང་བའི་མཁས་པ་མང་བོ་གདན་ཞུ་བྱས་ཏེ་ཐ་སྙད་གསར་བ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་གཅིག་གྱུར་གཏན་འབེབས་དང་ཁྱབ་གདལ་བྱས་ཏེ་བོད་སྐད་ཡིག་ལ་སྐད་གསར་བཅད་ཐེངས་བཞི་བ་བྱེད་རན་
ཁྱད་པར་དུ་དེང་རབས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། ཚན་རིག་བཅས་ལས་བྱུང་བའི་ཐ་སྙད་གསར་བ་གྲངས་མང་བོ་ཡིག་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་སྐད་ཡིག་གཅིག་གྱུར་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་བཀས་བཅད་ལྟར་བསྒྱུར་ན་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་གཏན་འབེབས་ལ་ཕན་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་སེམས། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བོད་ལྗོངས་ཚགས་པར་དང་རྒྱང་སྒྲོག་ལ་རང་འདོད་ལྟར་བསྒྱུར་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་དང། མཚོ་སྔོན་ཚགས་པར་དང་རྒྱང་སྒྲོག་ལ་ཡང་རང་འདོད་ལྟར་བསྒྱུར་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཞིག ཀན་ལྷོ་དང་རྔ་བ། དཀར་མཛེས་སོགས་ཀྱི་ཚགས་པར་དང་རྒྱང་སྒྲོག་ལའང་དེ་ལྟ་བུའི་ཐ་སྙད་གསར་བའི་ཚོགས་པ་ཞིག གཞན་པའི་མི་སྐོར་ཁག་ཞིག་གིས་གཞན་གྱིས་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་གསར་བ་བློར་མི་འབབ་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མིང་ཚད་ལྡན་ཞིག་འདོགས་མི་ཐུབ་པ་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས། རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཐད་ཀར་སྤྱོད་པ་སོགས་ནི་བོད་སྐད་གཅིག་གྱུར་ལ་ཕན་རྒྱུ་ལྟ་ཞོག མདོ་གཏུགས་ན་བོད་སྐད་ཁ་འཐོར་དགུ་འཐོར་དང་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་བའི་གཏོར་བརླག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན་འདིའི་ཕྱོགས་སུ་དོ་སྣང་བྱེད་རྒྱུ་གལ།
བརྡ་སྤྲོད་ཐད།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱིར་མི་རིགས་གང་ཞིག་གི་སྐད་རིགས་ཡིན་ཀྱང་བརྡ་སྤྲོད་ནི་སྐད་རིགས་དེའི་ནང་གི་སྲོག་སྙིང་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་སྐད་རིགས་དེའི་ནང་དུ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་མཐུན་པའི་སྣང་ཚུལ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་ན། སྐད་རིགས་དེ་ས་གནས་རང་བཞིན་ཅན་ནམ་ཡུལ་ཁམས་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྱེས་པའི་མཚོན་རྟགས་གཙོ་བོའམ་སྐད་རིགས་དེའི་གཞི་རྩའི་སྒྲིག་གཞི་ཐོར་བཞིན་པའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། ད་ལྟ་རང་རེའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་གནས་བབ་ཚད་དེར་སླེབས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ཨ་མདོ་བས་“ང་མི་འགྲོ”ཞེས་པ་ལ། ལྷ་སའི་ཁ་སྐད་ཀྱི་ནང་ནས་“ང་འགྲོ་གི་མིན”ཞེས་པ་དང་། ཨ་མདོ་བས“ངས་མ་མཐོང་”ཞེས་པ་ལ། ལྷ་ས་བས“ངས་མཐོང་མ་སོང་”ཞེས་པ། ཨ་མདོ་བས་“ངས་མ་ཟོས”ཞེས་པ་ལ། ལྷ་སའི་སྐད་དུ་“ངས་ཟ་མ་སོང་”ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞི་རྩའི་སྒྲིག་གཞི་ཐོར་ཟིན་པའི་ཉེན་ཁ་སྣ་ཚོགས་ཡོད། སྤྱིར་འདྲ་མིན་གྱི་མིང་བརྡ་གསར་བ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བ་ཡིས་བོད་སྐད་གཅིག་གྱུར་ལ་འགལ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་བཟོས་ལོས་ཡོད་མོད། ང་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་ལྟར་ན་བོད་སྐད་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ཐོར་བཞིན་པ་ནི་རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་རྩ་བའི་སྒྲིག་གཞི་ཁ་ཁར་གྱེས་པའམ་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་གམ་སྤྱི་སྐད་གཏན་འབེབས་ཐད་ཀྱི་གེགས་རྐྱེན་ཚབས་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འདོད་པས། འདིའི་ཐད་ལ་ང་ཚོ་ཚང་མས་སྔ་སེ་ནས་ཅིས་ཀྱང་བསམ་བློ་གཏོང་རན་རེད། མི་རིགས་གང་དེའི་སྐད་ཆའི་ནང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ནི་མི་རིགས་དེའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དང་སྦྲེལ་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྐད་ཆའི་ནང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྒྲིག་གཞི་འཐོར་བཞིན་པ་ནི་མི་རིགས་གང་དེའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ཁ་ཁར་གྱེས་བཞིན་པའི་མཚོན་རྟགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས། རང་རེའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་ད་ལྟ་རང་ཉིད་གནས་བབ་གང་འདྲ་ཞིག་དང་འཕྲད་ཡོད་པར་བསམ་གཞིགས་བྱ་རན་རེད། ===ཡུལ་སྐད་གང་གཞི་འཛིན་ས་བྱ་རྒྱུ།
བོད་སྤྱི་སྐད་ཅིག་གཏན་འབེབས་བྱ་བ་ལ་ཡུལ་སྐད་དམ་སྒྲ་གདངས་གང་ཞིག་ཚད་གཞིར་འོས་པ་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས་པ་རྨང་གཞིའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་མོད། རང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་པའི་སྡེ་ན་ཡུལ་སྐད་རྒྱུན་གང་སྤྱི་སྐད་ཀྱི་གཞི་འཛིན་ས་བྱེད་དགོས་པའི་ཐད་ལ་དབུས་གཙང་བས་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་བཟུང་ནས་ལྷ་སའི་སྐད་གཞི་འཛིན་དགོས་པའི་ཁ་ཕོ་སྣ་ཚོགས་སྒྲོག་པ་དང་། ཨ་མདོ་བས་ཨ་མདོའི་ལ་རྒྱ་བཟུང་ནས་ཨ་མདོའི་སྐད་དག་རབས་ཀྱི་གནས་ལུགས་བརྒྱ་འཚོལ་སྟོང་འཚོལ་བྱེད་པ། ཁམས་པས་ཁམས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་བཟུང་ནས་ཁམས་སྐད་བདེ་རབས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མ་དྲངས་ཏེ་གཅིག་ཐོག་ལ་མི་ཞོག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་བོ་ཞིག་ང་ཚོའི་མིག་མདུན་དུ་ལྷགས་ཡོད་པ་འདི་ནི། རང་རེའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་གནས་སུ་བསྐྱོད་པའི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།
དེ་བས་སྤྱིར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་བཤད་ན་ལྷ་ས་ནི་རང་རེའི་བོད་གངས་ཅན་པའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་སོགས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ཡིན་ཞིང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཀས་བཅད་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་ལྟེ་བའང་ཡིན་ངེས་པས། ཡུལ་སྐད་དཀྱུས་མ་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཁོ་ཐག་ཡིན་ལ། ཕྱི་གླིང་བའི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་དག་གིས་ཀྱང་ལྷ་སའི་སྐད་བརྗོད་བཞིན་ཡོད། ད་ལོའི་ཟླ་བ་དྲུག་པར་ཧྥ་རན་སི་ནས་འཚོགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོན་གྱི་ཤེས་རིག་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་དུའང་ང་རང་ལ་སྔ་ན་མེད་པའི་མྱོང་ཚོར་གསར་བ་ཞིག་བྱིན་པ་ནི། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་པའི་ཕྱི་གླིང་བ་ཚོས་བོད་སྐད་ཅེས་ན་ལྷ་སའི་སྐད་ལ་གཙིགས་ཆེན་བྱེད་པ་ལས། ཨམ་སྐད་དང་ཁམས་སྐད་ཅེས་ན་དེ་འདྲའི་གཙིགས་ཆེན་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཀྱི་མེད་དེ་། དཔྱད་རྩོམ་སྒྲོག་གླེང་བྱེད་སྐབས་ལྷ་སའི་སྐད་དམ་དབྱིན་སྐད་ཀྱིས་བཤད་པ་ལས། ཨམ་སྐད་དམ་ཁམས་སྐད་ཀྱིས་བཤད་ན་ལོ་ཙཱ་བྱེད་དགོས། དེ་མིན་ལྷ་སའི་སྐད་ནི་ཨམ་སྐད་དང་ཁམས་སྐད་གཉིས་ལས་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསལ་ཞིང་འདེག་འཇོག་འགྱུར་ཁུག་དང་ལྡན་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པས། བདག་གི་ལྟ་ཚུལ་ལྟར་ན་ལྷ་སའི་སྐད་བོད་སྤྱི་སྐད་ཀྱི་གཞི་འཛིན་སའི་རྨང་གཞིར་ངོས་བཟུང་ན་འགྲིག་སྙམ།
ཡིན་ཡང་། ལྷ་སའི་སྐད་ཀྱི་ནང་ནའང་འདོར་དགོས་པ་ཡོད་ངེས་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷ་སའི་སྐད་དུ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་མང་པོ་ཞིག་ཉམས་པའམ་བོད་སྐད་དང་མི་མཐུན་ལ། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚགས་མི་དམ་པ། ཐ་སྙད་ཀྱི་ཐད་ནས་དབྱིན་སྐད་དང་སོག་སྐད། རྒྱ་གར་གྱི་མིང་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འདྲ་མིན་མང་བོ་ཡོད་པས། འདི་དག་འདོར་བྱའམ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་རེད།
བོད་སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་ཐབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
གཅིག་ནས་བོད་སྐད་ཡིག་གཅིག་གྱུར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་བཙུགས་ཏེ་གསར་བྱུང་གི་ཐ་སྙད་ཚང་མ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་ཐག་གཅོད་བྱས་རྗེས་ད་གཟོད་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བཀྲམ་པ།
གཉིས་སུ་བོད་སྐད་ཡིག་གཅིག་གྱུར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་སུམ་བཅུའི་ཀློག་སྟངས་ལྷ་སའི་ཀློག་སྟངས་ལྟར་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ། དེའི་ཐད་ཀྱི་དགེ་རྒན་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ནས་གསོ་སྐྱོང་ནས་ཏེ་སློབ་གྲྭ་སོ་སོའི་ནང་ཁྱབ་གདལ་བྱས་ན་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་སྟེང་ནས་མི་འགྱངས་པར་གཅིག་གྱུར་ཡོང་སྲིད་།
གསུམ་ནས་རྒྱང་སྒྲོག་དང་བཪྙན་འཕྲིན། ཚགས་པར་ཁང་སོགས་བཅས་ཆ་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་གཙོ་བོ་དག་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་མིང་གསར་རྣམས་གཞི་རིམ་ལ་རྒྱུད་སྒྲོག་བྱ་རྒྱུ།
བཞི་རུ་སློབ་གྲྭ་སོ་སོ་ནས་སྤྱི་སྐད་དམ་ལྷ་སའི་སྐད་ཀྱིས་སློབ་ཁྲིད་དང་སློབ་གྲྭ་སོ་སོས་ཁ་རྒྱུགས་ལེན་སྐབས་སྤྱི་སྐད་དམ་ལྷ་སའི་སྐད་ཀྱི་བྱང་ཚད་ལ་གདེངས་འཇོག་བྱ་རྒྱུ།
ལྔ་ནས་ཞིང་ལྗོངས་ལྔའི་སློབ་དེབ་སྤྱི་སྐད་དམ་ལྷ་སའི་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྒྲ་ཕབ་སྟེ་སློབ་གྲྭ་སོ་སོར་བཀྲམ་རྒྱུ།
དྲུག་ནས་གྲོས་ཚོགས་ཆེ་མ་ཆུང་གསུམ་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་སྤྱི་སྐད་དམ་ལྷ་སའི་སྐད་ཤོད་ཅི་ཐུབ་ཀྱི་གོ་སྐབས་བརྩོན་ལེན་བྱ་རྒྱུ།
བདུན་ཏུ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་སྤྱི་སྐད་དམ་ལྷ་སའི་སྐད་བྱང་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་གྱི་བྱ་འགུལ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་རྒྱུ།
བོད་སྐད།[རྩོམ་སྒྲིག]
གསལ་བྱེད།[རྩོམ་སྒྲིག]
༄༅༎ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌།[རྩོམ་སྒྲིག]
དོན་ཚན་དང་པོ།
* འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་རྒྱུད་ཡོངས་ལ་སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་ཆེ་མཐོང་དང༌། ཐོབ་ཐང་གི་རང་དབང་འདྲ་མཉམ་དུ་ཡོད་ལ། ཁོང་ཚོར་རང་བྱུང་གི་བློ་རྩལ་དང་བསམ་ཚུལ་བཟང་པོ་འདོན་པའི་འོས་བབས་ཀྱང་ཡོད། དེ་བཞིན་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བུ་སྤུན་གྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱང་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས་པ་ཡིན༎
དབྱིན་ཇིའི་སྐད།: All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
བོད་སྐད་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་སྐད་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་སྐད་དབྱེ་བ།
བོད་སྐད་ནི་ཡུལ་ཁག་ལྔའི་ནང་གི་ཡུལ་མིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད། བོད། འབྲུག བལ་པོ། རྒྱ་གར། པ་ཀི་སི་ཐན་བཅས་ཡིན། བོད་སྐད་ནང་ཁུལ་ལ་ཡུལ་སྐད་མི་འདྲ་བ་ཆེ་ཁག་ཁ་ཤས་ཤིག་གཤམ་དུ་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་ངའི་བློ་ངོར་ཡོད་ཚད་རགས་བསྡུས་ཀྱིས་བཀོད་པ་ཙམ་ལས་ཞིབ་འཇུག་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཐུབ་མེད། སྣོན་འཕྲི་དང་། མིང་འདོགས་སྟངས། དབྱེ་བ་དགར་སྟངས་སོགས་ལ་བསམ་འཆར་འདོན་རོགས།
བོད།[རྩོམ་སྒྲིག]
• དབུས་སྐད། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཁོང་གཏོགས་ཀྱི་རྫོང་ཁ་ཤས། • གཙང་སྐད། གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ། • ཀོང་པོའི་སྐད། ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ། • སྟོད་སྐད། མངའ་རིས་ཁུལ། • ལྷོ་ཁའི་སྐད། ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ། • ཧོར་སྐད། ནག་ཆུ་ཁུལ། • ཁམས་སྐད། ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ། དཀར་མཛེས་ཁུལ། ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ། བདེ་ཆེན་ཁུལ། ཁམས་སྐད་བཤད་མཁན་ནི་ད་དུང་ཀན་ལྷོ་ས་ཁུལ་ཅོ་ནེ་དང་མངའ་རིས་ཁུལ་དགེ་རྩེ་རྫོང་སོགས་སུ་ཡང་ཡོད། • ཨ་མདོའི་སྐད། མཚོ་ཤར་ཁུལ། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ། མཚོ་ནུབ་ཁུལ། མཚོ་བྱང་ཁུལ། རྨ་ལྷོ་ཁུལ། མགོ་ལོག་ཁུལ། ཀན་ལྷོ་ཁུལ། རྔ་བ་ཁུལ། ད་དུང་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་གསེར་རྟ། ལི་ཐང་། དཔལ་ཡུལ་སོགས་འབྲོག་སྡེ་མང་པོ་ཞིག་ནི་ཨ་མདོའི་སྐད་རྒྱག་མཁན་ཡིན།
འབྲུག་ཡུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
• རྫོང་ཁ། རྫོང་ཁ་ནི་འབྲུག་གི་གཞུང་སྤྱོད་སྐད་ཡིན། རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུའི་ནང་གི་རྫོང་ཁག་བརྒྱད་དེ། ཐིམ་ཕུ། སྤ་གྲོ། པུ་ན་ཁ། དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་། སྒར་ས། ཧའེ། རྡ་གར་ན། ཆུ་ཁ་བཅས་ཀྱིས་ཡུལ་སྐད་ཡིན། • ཁྱོད་ཅ་ང་ཁ། ལྷུན་རྩེ་དང་མོན་སྒར་རྫོང་སོགས། • ལ་ཁ། དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་གི་སྡེ་ཚོ་ཁ་ཤས། • མེ་རག་ས་སྟེང་འབྲོག་སྐད། བཀྲ་ཤིས་སྒང་གི་འབྲོག་སྡེ་ཁག་གཅིག • དུར་གྱི་འབྲོག་སྐད་དམ་འབྲོག་སྐད། བུམ་ཐང་གི་འབྲོག་པ་ཁག་གཅིག
བལ་ཡུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
• ཤར་པའི་སྐད། ཤར་པའི་སྐད་ནི་རི་བོ་ཇོ་མོ་གླང་མ་དང་གངས་ཅན་མཛོད་ལྔའི་འགྲམ་རྒྱུད་ཀྱི་སྡེ་ཚོ་ཁག། དེ་ཡང་ཤར་ཁུམ་བུ། རྡོ་ལ་ཁ། ཏྲ་པོལ་ལྗོངས། སན་ཁུ་ཝ་ས་སྦ། སེན་དྷུ་པལ་ཅོག་སོགས་དང་ད་དུང་བོད་ཀྱི་འགྲམ་ས་ཁུལ་དུ་ཡང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་ཡོད། • དོལ་བོའི་སྐད། དོལ་བོ་རྫོང་། • གློ་བོའི་སྐད། གློ་སྨིན་ཐང་རྫོང་། • གྲོག་པོ་སྒོ་ལའི་སྐད། ཏྲ་པོལ་ལྗོངས་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་སྡེ་ཚོ་ཁ་ཤས་ཤིག
རྒྱ་གར།[རྩོམ་སྒྲིག]
• འབྲས་ལྗོངས་སྐད། འབྲས་ལྗོངས་སམ་སི་ཀིམ་མངའ་སྡེའི་ཁུལ། • ལ་དྭགས་སྐད། འཇམ་མུ་ཀ་ཤི་མིར་མངའ་སྡེའི་ལ་དྭགས་རྫོང་། སྐར་རྒེལ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཟངས་དཀར་སོགས། • པུ་རིག་སྐད། ལ་དྭགས་ཁོངས་ཀྱི་སྡེ་ཚོ་ཁ་ཤས། • སྤི་ཏི་སྐད། ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ཁོངས་ལ་ཧུལ་དང་སྤི་ཏི་སོགས། • གར་ཞྭ་སྐད། ལ་ཧུལ་དང་སྤི་ཏི། • ཉམ་སྐད། ཁུ་ནུ་རྫོང་།
པ་ཀི་སི་ཐན།[རྩོམ་སྒྲིག]
• སྦལ་ཏིའི་སྐད། སྦལ་ཏི་སི་ཐན་དང་རྒན་ཆེ་སོགས་པ་ཀི་ཐན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ས་ཁུལ།
ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ།[རྩོམ་སྒྲིག]
༄༅། གངས་ལྗོངས་ཡི་གེའི་སྣང་བྱེད་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་མཆོག་གིས་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་བཞིན་ཐུགས་བསྐྱེད་ཀྱི་གོ་ཆ་གྱོན། སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས་རི་བོ་ཕྲག་ཏུ་བླང་། དཀའ་ཀྱོག་གི་འཕྲང་ཆེན་དུ་མ་བརྒལ་ཏེ། དུས་རབས་བདུན་པ་ཕྱི་ལོ། ༦༣༣ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་བཞུད་ཏེ། འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་བྲམ་ཟེ་ལི་བྱིན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ཡིག་རིགས་དུ་མར་སྦྱང་བརྩོན་གནང་བ་མ་ཟད། མཐར་བོད་རང་གི་སྐད་གཤིས་དང་མཐུན་པའི་ཡི་གེ་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་བཏང་བའི་མ་ཕྱི་ནི། ཞང་ཞུང་སྨར་ཡིག་དང་། འཕགས་ཡུལ་གྱི་གུབྟ། ལཉྫ། ཝརྟུ་སོགས་བཤད་སྲོལ་མང་དག་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལེགས་བསྡུས་གནང་ཡོད་པ་སྨོས་མེད་སྙམ་མོ༎
ད་དུང་ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས་པ་དང་བཤད་འོས་པ་ཞིག་ལ། ལོ་ངོ་བཞི་སྟོང་སྔོན་གྱི་སྟག་གཟིག་སྤུངས་སོ་ཆེ་ཆུང་དང་། དེ་རྗེས་སྟོན་པ་གཤིན་རབ་ཀྱིས་ཡིག་རིགས་དྲུག་ཅུ་ནང་ཞིག་གསར་གཏོད་གནང་བའི་གྲས། ཞང་ཞུང་སྨར་ཆེན་དང་། སྨར་ཆུང་། གཟི་ཡིག ལྷ་བབ་ཡི་གེ་སོགས་ད་ཆ་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་འདི་དག་བོད་ཡིག་ཏུ་ཅི་སྟེ་ངོས་མི་འཇི༹ན༎ ཐོན་མི་ཉིད་ནས་སྲོལ་གཏོད་གནང་བར་དབུ་ཅན་དང་། དབུ་མེད་གཉིས་སུ་ངེས་ལ། ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་བཟོའི་དབུ་ཅན་ལ་སྦལ་ནག་ན་ལ་བགྲད་འདྲ་དང་། དེ་རྗེས་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་མཁན། རིན་ཆེན་འབར་ཞེས་པས་སོ་ཕག་གཤིབ་འདྲ། ཆབ་དཀར་བེའུ་ཚེས་བྱ་ཕོ་འཇོལ་འདྲ། དགེ་བསྙེན་དཀོན་མཆོག་དབང་གིས་ནས་སྔོན་སེང་དཀར་ཐོག་བཀྲམ་འདྲ། བྷ་ཤོ་ཁྲམ་མཾ་ཤཱཀྱ་དཀོར་གྱིས་མུ་ཏིག་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་འདྲ། ཚེ་སྤོངས་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་སྦུར་ནག་བགྲད་འདྲ། འདྲེ་བ་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཉ་མོ་ཆུ་ནང་ནས་ཕྱུང་འདྲ། གྲ་རྒོད་རྣམས་གཉིས་ཀྱིས་སེང་གེ་གནམ་དུ་མཆོང་འདྲ། ཡང་ཡིག་མཁན་ཀ་ཆུང་གིས་སོ་ཕག་གཤིབ་འདྲར་དཔེ་བྱས་པའི་གསར་བཏོད་ལ་ལེབ་ནི་གྲུ་བཞི་བདེ་ལེགས་ཞེས་བྱུང་།
དེ་རྗེས་ཁྱུང་པོ་གཡུ་ཁྲིས་སྔར་ཡོད་ཀྱི་དབུ་ཅན་གྲགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ཕྱོགས་བསྡུས་གནང་སྟེ། ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁོག་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནས་བཟུང་། ད་བར་དབུ་ཅན་འབྲི་སྟངས་འགྱུར་བ་ཆེར་མ་སོང་། འོན་ཀྱང་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་དབུ་ཅན་འབྲི་སྟངས་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་སྣང་སྟེ། དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་དཀར་ཆ་ལས་ནག་ཆ་ཅུང་ཙམ་ཆེ་ལ་ཡིག་འབྲི་ཚོ་བ་ཡོད། ཁམས་བྲིས་སྡེ་དགེའི་ཤིང་དཔར་ལྟར་ན་དཀར་ནག་ཆ་སྙོམས་ཞིང་བརྗིད་ཉམས་ལྡན། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་མཇུག་ཏུ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་། རྒན་གྲགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱུན་ལ། ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་དཀར་ཆ་ཆེ་ལ་ནག་ཆ་ཅུང་ཙམ་ཆུང་བ། རྐང་པ་ཤིན་ཏུ་བརྙན་ཞིང་སྦོ་ལྡུམ་པ། དབུ་ཅན་གྱི་མཇེ༹ས་རྩལ་ཡིག་གཟུགས་ལྟར་གྱུར་ཏེ་དེངས་སང་མདོ་ཁམས་གཉིས་སུ་དར་ཁྱབ་ཧ་ཅང་ཆེ།
དེ་བཞིན་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་ཚུན་དབུ་མེད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ལ། ལྡན་མ་རྩེ་མང་གི་ཕྱག་རྒྱུན་ལ་ལྡན་ལུགས་དང་། གཞན་ཡང་ལི་ལུགས་གཉིས་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་པར། ཁྱབ་ཆེ་བ་དབུས་བྲིས་དང་། ཁམས་བྲིས་གཉིས། དབུས་བྲིས་སམ་གཞུང་བྲིས་ལ། ཚུགས་རིང་། ཚུགས་ཐུང་། དཔེ་ཚུགས། རྒྱུག་ཡིག་གམ་འཁྱུག འཁྱུག་ཆེན། འབྲུ་ཚ་བཅས་དང་། ཁམས་བྲིས་ཕལ་ཆེ་བ་དཔེ་ཚུགས་ཤས་ཆེ་ལ་ཤིན་ཏུ་འཐད་ལྡན་དུ་མཐོང་། དཔེར་ན་ཁམས་ཁྱུང་པོའི་ཁུལ་དུ་རྒུར་ཚ་དང་། ཁྱུང་བྲིས་རིགས་འགའ་ཤས། ཁམས་ནང་ཆེན་ཉེར་ལྔའི་ཁུལ་དུ་ནང་བྲིས་ནོར་བུ་མ་གཙོས་དཔེ་ཚུགས་རིགས་འདྲ་མིན། ཁམས་སྡེ་དགེའི་བྲིས་ཁྲིག་དང་པད་མ་འཁྱུག མགོ་ལོག་དང་ཨ་མདོའི་ཁུལ་གྱི་དཔེ་ཚུགས་བཅས་ཁྱད་ལྡན་དུ་མ་ཡོད། གཞན་ཡང་མཁས་མཆོག་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་མཇ༹ད་པའི་བློ་ལྡན་ཡིག་གསར་སྣ་ཚོགས་དང་། ལྷ་བབ་ཡི་གེ མཁའ་འགྲོའི་བརྡ་ཡིག གཏེར་ཡིག་འདྲ་མིན་སོགས་ཡིག་གཟུགས་མི་འདྲ་བ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད༎
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།[རྩོམ་སྒྲིག]
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག[རྩོམ་སྒྲིག]
ད་དུང་གཟིགས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།[རྩོམ་སྒྲིག]
- Sándor Kőrösi Csoma 1834 Essay Towards a Dictionary, Tibetan and English Printed at the Baptist Mission Press [༡][༢]
- Sandor Csoma de Körös 1834 A grammar of the Tibetan language Baptist Mission Press Volume 1[༣]
- H. A. Jäschke 1865 A Short Practical Grammar of the Tibetan Language, with Special Reference to the Spoken Dialects
- H. A. Jäschke 1866 Romanized Tibetan and English Dictionary[༤][༥]
- H. A. Jäschke 1871 Handwörterbuch der Tibetischen Sprache, Part 1 Unitätsbuchhandlung
- Hodgson, B. H. (Brian Houghton) 1874 Essays on the languages, literature, and religion of Nepál and Tibet London, Trübner & co.
- H. A. Jäschke 1881 Tibetan-English Dictionary Taylor & Francis [༦]
- Heinrich August Jäschke 1881 A Tibetan-English dictionary, with special reference to the prevailing dialects: To which is added an English-Tibetan vocabulary Printed by Unger Brothers (T. Grimm)
- Heinrich August Jäschke 1883 Tibetan grammar Trub̈ner & co. [༧]
- Heinrich August Jäschke 1888 Tibetan grammar Trub̈ner & co.
- Sarat Chandra Das 1902 A Tibetan-English dictionary with Sanskrit synonyms, Volume 1 Bengal Secretariat Book Depot Volume 2
- Sarat Chandra Das 1902 A Tibetan English Dictionary With Sanskrit Synonyms Motilal Banarsidass Publ. [༨][༩]
- Śarac Candra Dāsa 1902 A Tibetan-English Dictionary: Compact Edition with Sanskrit Synonyms Asian Educational Services
- Vincent C. Henderson 1903 Tibetan Manual Inspector General of Chinese imperial maritime customs
- Hannah, Herbert Bruce 1912 A grammar of the Tibetan language, literary and colloquial. With copious illustrations, and treating fully of spelling, pronunication, and the construction of the verb, and including appendices of the various forms of the verb Calcutta, Printed at the Baptist mission press
- Bell, Charles Alfred, Sir 1919 Grammar of colloquial Tibetan Calcutta, The Bengal secretariat book depot
- Herbert Bruce Hannah 1996 A Grammar of the Tibetan Language: Literary and Colloquial (with Copious Illustrations and Treating Fully of Spelling, Pronunciation and the Construction of the Verb and Including Appendices of the Various Forms of the Verb) Motilal Banarsidass Publ.
- H. A. Jäschke 2003 Tibetan-English Dictionary Courier Dover Publications
- H. A. Jäschke 2004 Tibetan-English Dictionary Routledge


c: text/html

text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར།
ལེའུ་བརྒྱད་པ། རིན་པོ་ཆེ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པ་དང་ཡང་སྲིད།
སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གཤེགས་ཚུལ་ནི་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ལས་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་བྱུང་སོང། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ཟླ་བདུན་པའི་ནང་སྤི་ཏི་རྟ་པོ་དགོན་དུ་རིན་པོ་ཆེས་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཞིག་དཀའ་དྲིན་བརྩེ་གཟིགས་ཡོང་བར་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས་ཏེ་གོ་སྒྲིག་ཞུས། དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེས་ས་གནས་དགེ་འདུན་པ་རྒན་གྲས་བཀའ་ཆེན་གྲུབ་རྒྱལ་ལགས་སུ། བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་ལ་གཞིགས་ན། རྩིས་འབྲས་སུ་ད་ལོ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་དགུང་ཀེག་ཁེལ་བས། གང་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེར་ཉེན་ཁ་ཡོད། དེར་བརྟེན་བར་ཆད་ཚང་མ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་ཐོག་ལ་འཕོ་འགྱུར་ཞུས་ན་ལེགས་སྐོར་དང་། དེའི་སྐོར་སུ་གཅིག་ལའང་བཤད་མི་ཉན་ཞེས་མངགས་ཆ་གནང་།
དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེས་གཟའ་འཁོར་གསུམ་རིང་བསྙེན་སྒྲུབ་དམ་པོ་བཞུགས་པ་དང་། དེ་རྗེས་ཉེ་འཁོར་གྱི་བོད་མིའི་དམག་སྒར་ཞིག་ནང་དམིག་མི་ཚོར་སྤྱོད་འཇུག་སློབ་ཁྲིད་གནང་བར་ཕེབས། དེ་གར་སྤྱོད་འཇུག་ཆ་ཚང་ལྷོད་པོའི་ནང་ག་ལེར་སློབ་ཁྲིད་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་ ཁོང་གིས་སློབ་ཁྲིད་ཧ་ཅང་མགྱོགས་པོ་གནང་བ་དང་། དམིགས་བསལ་ས་ཆ་ཞིག་ལ་ཕེབས་དགོས་གསུངས་ཏེ། འཆར་འགོད་བྱས་པའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་སྔོན་ནས་དམག་སྒར་ལས་ཞལ་གྱེས་གནང་། སྐབས་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༩ ཡིན་ཞིང་༸གོང་ས་མཆོག་གནམ་གྲུའི་ནང་སུད་སི་ (Switzerland) ནང་གི་འཇི་ནི་ཝ་གྲོང་ཁྱེར་ (Geneva) དུ་ཕེབས་པའི་ཉིན་མོ་དེ་ཡིན་པ་དང་། དུས་མཚུངས་པེ་ལི་སི་ཏན་གྱི་བཅིངས་འགྲོལ་ཚོགས་པའི་ (Palestine Liberation Organization) ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ཡ་སར་ཨ་ར་ཧྥ་ཊ་ (Yassar Arafat) ཡང་དེ་གར་བསླེབ་པར་ཚོད་དཔག་བྱེད་པ་དང་། ཨ་ར་ཧྥ་ཊར་དམིགས་པའི་དྲག་སྤྱོད་རིང་ལུགས་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་སྲིད་པར་ཉེན་རྟོག་པས་བློ་འཚབ་བྱས་ཏེ། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་བདེ་འཇགས་ལ་འགན་ལེན་ཐུབ་པ་མི་འདུག་ཅེས་སྔོན་བརྡ་བཏང་།
རིན་པོ་ཆེ་དང་ངག་དབང་ལགས་གཉིས་དམག་སྒར་ནས་ཐོན་ཏེ་མྱུར་དུ་སྣུམ་འཁོར་ནང་ཕེབས། ཁྱུག་ཙམ་རིང་རྟ་པོ་དགོན་པར་ཁ་བཀག་ནས། བཀའ་ཆེན་གྲུབ་རྒྱལ་ལགས་མཉམ་དུ་ཕེབས་དགོས་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གྲུབ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་གྲྭ་ཆས་ད་ལྟ་འཁྲུས་མ་ཐག་ཡིན་ཞུས་པས། རིན་པོ་ཆེས་གང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། གྲྭ་ཆས་སྣུམ་འཁོར་གྱི་སྟེང་ལ་བསྡམས་ཏེ། སྨད་གཡོགས་གྱོན་ནས་ཕེབས་ཤོག་གསུངས་པ་དང་། གྲུབ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་གནང་། ཁོང་རྣམས་སྤི་ཏིའི་ལུང་གཤོངས་བུག་ལ་ཕེབས་བཞིན་པའི་ངང་ རིན་པོ་ཆེས་ངག་དབང་ལ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གཟུངས་སྔགས་མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་མུ་མཐུད་གསོག་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་གནང་ཀྱང་དེ་ལ་ཁོ་པས་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་བྱས་མེད། དེ་ཁོང་གིས་བྲལ་ཁའི་བསླབ་བྱ་ཡིན་པ་རེད།
དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེ་ཆོས་འབུལ་གནང་འདོད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་རྣམས་དཀྱིལ་དགོན་པར་བཞུགས། ངག་དབང་ལགས་ཀྱིས་ཕྱི་པོ་ཆགས་འདུག །སང་ཉིན་ཞོགས་པ་ཕེབས་ན་བཟང་ཞེས་ཞུས་པར། རིན་པོ་ཆེས་ཨུ་ཚུགས་གནང་། ནམ་རྒྱུན་ཕལ་ཆེ་བར་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོའི་ངང་ཞབས་ཐང་ལ་དལ་བུར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་ཅུང་ཟད་མགྱོགས་པོ་ཕེབས་སོང་། དཔེར་ན། ཐེངས་གཅིག་གནམ་གྲུ་འབབ་ཐང་ཞིག་ལ། ང་ཚོ་གནམ་གྲུ་རྗེས་ལུས་ཤོར་གྲབས་བྱེད་སྐབས། རིན་པོ་ཆེས་ཧ་ཅང་མགྱོགས་པོ་ཕེབས་ཏེ། ང་ཚོ་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཁོང་གི་རྗེས་ཟིན་གྱི་མི་འདུག དེ་བཞིན་ཐེངས་གཅིག་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་བཀའ་འགྱུར་ལྗགས་ཀློག་ཕྱིར་འདུས་ཚོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཚོགས་མགོན་དུ་ཕེབས་སྐབས། རིན་པོ་ཆེ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་དྲུང་དུ་བཞུགས། ང་རང་ཡང་མཉམ་དུ་ཡོད། བཀའ་འགྱུར་ལྗགས་ཀློག་གནང་བཞིན་པའི་སྐབས། རླུང་བུ་ལྡང་སྟེ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་དཔེ་ཤོག་ལྷེ་གཅིག་རླུང་གིས་འཁྱེར་མ་ཐག་རིན་པོ་ཆེས་འཕུར་བ་ལྟར་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་ནས་ཡར་བཞེངས་ཏེ་ཕྱག་དཔེ་བླངས་ནས་མགོན་པོ་མཆོག་ལ་ཕུལ་སོང། ནམ་རྒྱུན་ཁོང་ཡར་བཞེང་པར་ཕྱག་རོགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་སྐབས་དེར་སྐྱིད་དགོན་པར་ཕེབས་དུས། ཕྱག་རོགས་མི་དགོས་པར་རི་ལམ་གྱི་གྱེན་གཟེར་པོ་ཡོད་ནའང་མགྱོགས་པོ་ཕེབས་སོང་།
རིན་པོ་ཆེའི་མཆོད་འབུལ་གྲུབ་རྗེས་དཀྱིལ་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་གཅིག་དེ་གར་བཞུགས་ཏུ་གསོལ་བར། ཁོང་གིས་ཞལ་བཞེས་མ་གནང་བར། མཚན་དེར་གང་ཉིད་སྐྱིད་བར་ (Kyibar) གྲོང་གསེབ་ཏུ་འབྱོར་དགོས་པ་དང་། གལ་སྲིད་ང་ཡང་བསྐྱར་ཐུག་འདོད་ན། ཁྱེད་ཚོ་ཡ་གིའི་སྟེང་ལ་འགྲོ་དགོས་ངེས་ཡིན་ཞེས། གང་འབྱུང་མིན་ཐད་སྐོར་ཏེ་གོ་བརྡ་ཞིག་གནང་སྟེ། མྱུར་དུ་དེ་ནས་ཕེབས་སོང་།
རིན་པོ་ཆེ་དང་ཁོང་གི་ཕྱག་རོགས་ས་ཆ་མཐོ་བའི་སྐྱིད་བར་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ཕེབས་པ་དང་། ཁོང་གི་ངོ་ཤེས་ཞིང་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ་ཕེབས། མི་དེས་སྐུ་མགྲོན་ཕེབས་མིན་མ་ཤེས་པར་ད་དུང་ཞིང་ལས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེས་ཞིང་པ་དེར་གཟའ་འཁོར་རྗེས་མར་བྲེལ་འཚུབ་འདི་འདྲ་ཡོད་མེད་བཀའ་འདྲི་གནང་སྐབས། ཞིང་པ་དེས་བྲེལ་བ་མེད་ཅེས་ཞུས་ཏེ་ཁོང་ནང་དུ་གདན་དྲངས།
དེ་གར་སྐུ་འཁྲུས་གནང་བ་དང་ཞོ་ཕྲན་བུ་བཞེས་རྗེས། རིན་པོ་ཆེས་ངག་ཐོག་ནས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོ་ཞལ་འདོན་ཆ་ཚང་གནང་བར་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་འགོར། ཞལ་འདོན་གནང་གྲུབ་པ་དང་། ངག་དབང་ལགས་བཀའ་འགུགས་གནང་སྟེ། ཁོང་གི་དཔུང་པའི་སྟེང་དབུ་བཞག་སྟེ་སྐུ་ཁམས་བདེ་པོ་མེད་སྐོར་གསུངས། རིན་པོ་ཆེས་ནམ་རྒྱུན་དེ་ལྟར་རྩ་བ་ནས་གནང་གི་མེད། རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན། དེ་ནི་ཁོང་གིས་ཞལ་གྱེས་ལྟ་བུར་སྣང་། དེ་དག་ཚང་མ་མ་བྱུང་སྔོན། ཆོས་མཛད་ལགས་ལ་འབྱུང་འགྱུར་གང་འབྱུང་མིན་ཐད་དཔང་པོ་བྱ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ངེས་ལ་བརྟེན། ཆོས་མཛད་ལགས་སིམ་ལར་བཏང་གནང་བ་རེད། ཆོས་མཛད་ལགས་ནི་ལོ་ངོ་དྲུག་ནས་རིན་པོ་ཆེས་ཉིད་ཀྱི་བུ་ལྟར་བྱམས་ཀྱིས་བསྐྱངས།
སྐབས་དེར་ངག་དབང་ལགས་ཀྱིས་སྨན་པ་གདན་འདྲེན་པའམ། གསོལ་སྨན་འབུལ་བ་གང་ལེགས་སྐོར་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། རིན་པོ་ཆེས་མི་དགོས་ཞེས་གསུངས། དེ་ནས་ངག་དབང་ལགས་ཀྱིས་གང་བྱ་དགོས་མིན་ལམ་སྟོན་ཞུས་པས། རིན་པོ་ཆེས་ཆབ་གསང་ལ་ཕེབས་རོགས་པ་དགོས་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཟིམས་ཆས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་གཟིམ་སའི་གཟིམས་ཁྲིའི་ཐོག་གི་རས་སེར་པོ་བྲེ་ཁ་དེའི་ཚབ་ལ་དཀར་པོ་གཅིག་འདིང་རོགས་ཞེས་གསུངས། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་སྐབས། སེར་པོ་ནི་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་གོང་མཐོར་གཏོང་ཆེད་ཆོ་གའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་དང་། དཀར་པོ་ནི་བར་ཆད་གྱི་མཚན་མ་མཐའ་དག་རྨེག་མེད་དུ་འཇོམས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན།
དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེས་ངག་དབང་དང་བཀའ་ཆེན་གྲུབ་རྒྱལ་གཉིས་གཟིམ་ཁང་དུ་གསུང་གནང་བས་ཁོང་གཉིས་དེར་བཅར། དེ་ནས་ཁོང་གིས་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མནལ་གཟིམ་ལུགས་ལྟར། སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་ས་ལ་ཕབ་ནས་གཟིམས། ཕྱག་གཡས་ཞལ་སྐྱོར་བ་དང་ཕྱག་གཡོན་དེའི་ཕྱོགས་སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུན་ལྡན་གཟིམ་ལུགས་ཀྱི་སྐུ་ལུས་སྟངས་ཀའི་ཚབ་ལ། ཕྱག་གཉིས་སྔགས་ལུགས་ཀྱི་འཁྱུད་པའི་རྣམ་པ་བཞིན་གསལ་པོར་མངོན་པའི་ཐོག་ནས་གཏོང་ལེན་གྱི་ཚུལ་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ། སྐབས་དེར་ཁོང་དགུང་གྲངས་ ༦༩ ཡིན་ཞིང་། ངས་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་ཁོང་ལྡི་ལིར་སྨན་ཁང་དུ་སྐུ་གཟུགས་ལ་བརྟག་དཔྱད་གནང་བར་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ཡིན་པས། སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད།
སྐབས་དེར་༸གོང་ས་མཆོག་ཏག་ཏག་གནམ་གྲུའི་ནང་འཇི་ནི་ཝ་ལ་ཕེབས་བཞིན་པ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་གཙོ་ཨ་ར་ཧྥ་ཊའི་སེམས་པ་གློ་བུར་དུ་བསྒྱུར་ནས་སུད་སིར་ཕེབས་རྒྱུ་ཕྱིར་འཐེན་བྱས། དེར་བརྟེན་གནམ་གྲུ་འབབ་ཐང་དུ་དྲག་སྤྱོད་པའི་ཉེན་ཁ་མེད་པར་གྱུར། མ་གཞི་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེ་ལ་ཉེན་ཁ་དེ་མེད་པར་གྱུར་ནའང་། ད་དུང་གནམ་ཐང་ནས་གསོལ་མགྲོན་ཁང་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཁོང་གི་ཆིབས་འཁོར་ལམ་ནོར་ཐེབས། འོན་ཀྱང་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ལ་གནོད་པའི་མཚན་མ་ཅི་ཡང་མ་བྱུང་། སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེས་ལམ་ལྷོང་ཆེན་པོས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེའི་བར་ཆད་བདག་གིར་བཞེས་ཏེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་བཏང་ཡོད།
གཏོང་ལེན་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིར་ལེན་པ་དང་རང་གི་བདེ་བ་གཞན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཡར་ཐོན་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡིན། རིན་པོ་ཆེས་ཉམས་ལེན་འདི་ག་དུས་འཁྲིད་ཀྱང་། ང་ཚོས་ཐ་ན་རང་སྲོག་འདོར་དགོས་བྱུང་ཀྱང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རང་སྟེང་དུ་ལེན་རྒྱུའི་འདོད་པ་དགོས། ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་སའི་རྫོང་དེ་གའི་ཡུལ་མི་ཞིག་གིས་མི་གཞན་ཞིག་གི་མགོའི་ན་ཚ་བླངས་ཏེ་མཐར་ཁོ་རང་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁུ་ནུ་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་པའི་དཔེ་དེ་སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེས་རྟག་ཏུ་ལུང་འདྲེན་གནང་གི་ཡོད། ང་ཚོས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གནང་ན། འཕྲོ་བརླག་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུ་སྐབས། རིན་པོ་ཆེས་འཕྲོ་བརླག་མ་རེད། དེ་ནི་མཁའ་དབྱིངས་འཕུར་སྐྱོད་པ་ཞིག་གིས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཡར་རྒྱས་ཆེད་རང་གི་ཚེ་སྲོག་བློས་གཏོང་བྱས་པ་ལྟར་ཆགས་ངེས་ཡིན་ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་། སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་མཁའ་དབྱིངས་འཕུར་སྐྱོད་པ་ཞིག་གི་སྙན་གྲགས་དང་དཔེ་མཚོན་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་ནང་མིར་སྲིད་གཞུང་ནས་གསོལ་རས་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ། སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་བླ་མ་ཞིག་གིས་རང་གིས་ཚེ་སྲོག་བློས་གཏོང་བྱས་པའི་དཔེས་རང་གི་རྗེས་སུ་ལུས་པའི་དགེ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་མིག་དཔེ་བཟང་པོ་བསྟན་ནས་བློ་སྟོབས་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་ངེས།
སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་ཐུགས་དམ་ལ་ཉིན་གསུམ་བཞུགས་པ་དང་། སྤྱིར་བཏང་སྐུ་སྐྱེ་ཕྱི་མར་ཁ་ལོ་སྒྱུར་ཐུབ་མཁན་གྱི་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཕྱིར་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་ཀྱི་ཡོད། ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་པའི་སྐབས། དབུགས་འབྱིན་རྔུབ་ཀྱི་བྱ་བ་འགག་ཟིན་ནའང་། སྙིང་དྲོན་མོར་སྐུ་གཟུགས་ལ་དྲི་མས་མ་གོས་པར་བཞུགས། ནམ་རྒྱུན་རྟོགས་ལྡན་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་དམ་ལ་ཉིན་ཤས་བཞུགས་རྗེས། དབུ་ཐུར་ལ་ཕབ་པ་དང་ཤངས་ནས་ཁྲག་ཕྱུང་སྟེ། གང་གི་རྣམ་ཤེས་སྐུ་གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་རྗེས། ནམ་མཁར་འཇའ་ཚོན་ཟུག །སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་གནང་གཏན་འཁེལ་བའི་རི་སྟོང་དེའི་སྟེང་ཡ་མཚན་ཆེ་བའི་འོད་ལྷམ་ལྷམ་དུ་འཕྲོས་པ་སོགས་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། སྐབས་དེར་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་དགེ་འདུན་པ་ཁག་ཅིག་སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་གྱི་མཆོད་འབུལ་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུར་མི་རྣམས་ཀྱིས་ངག་འཕྲིན་བསྐུར་ཡོད་ནའང་། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་དུས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་འབྱོར་ཐུབ་མེད། དེར་བརྟེན་ཕལ་ཆེར་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་དགོངས་ཇི་བཞིན། སྤི་ཏིའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་འབུལ་གནང་། མི་རིང་བར་སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་གནང་སའི་ས་ཆ་དེ་ནས་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་པའི་ཆུ་ཚན་གསར་པ་ཞིག་ཁ་ལ་ཐོན་ཏེ། ད་ལྟའི་ཆར་ཡང་ཆུ་རྒྱུག་བཞིན་གནས་སྐོར་བྱ་ཡུལ་གྱི་གནས་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེ་ནས་ཟླ་བ་དགུ་ཏག་ཏག་སོང་བ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་བསྐྱར་དུ་སྤི་ཏིའི་ཡུལ་གྱི་དུད་ཚང་སྙེམ་ཆུང་ཞིག་གི་ནང་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་བལྟམས།
ལོ་ཤས་གོང་། རིན་པོ་ཆེས་ཚེ་རིང་ཆོས་གྲགས་དང་ཀུན་བཟང་ཆོས་སྒྲོན་བཟའ་ཚོ་གཉིས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་སྐབས། ཁོང་གཉིས་ཀས་ཁོང་གི་ཐུགས་མགུ་བར་བྱས། ཁོང་གཉིས་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་པ་གཤའ་མ་ཞིག་བྱ་རྒྱུའི་འདུན་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། རབ་ཏུ་འབྱུང་རྒྱུའི་འདུན་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་། ས་གནས་གྲོང་སྡེའི་འགོ་འཛིན་གྱིས་ཕྲུ་གུ་ཡོད་ཅིང་རྒན་ཚད་ལོངས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཚེ་ཕྱིས་སུ་རང་ཉིད་ལ་དཀའ་ངལ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་འཕྲད་ངེས་ཡིན་པས། ཐོག་མར་རང་གི་ཕྲུ་གུ་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་གནང་བྱུང་ཞེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྙན་དུ་གསོལ། རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་འགོ་འཛིན་དེའི་ལམ་སྟོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུས། ཁོང་གཉིས་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་བཞི་པའི་ཚུལ་དུ་འཁྲུངས་སའི་ཕ་མ་གཉིས་ཡིན།
སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་ཤིང་རྟོགས་ལྡན་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་སླད་དགེ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཐབས་ལམ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ཆོས་སྐྱོང་དང་མཁྱེན་པའི་བདག་པོ་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྨི་ལམ་ལ་དགོངས་སྐོར་ཞུ་བ་སོགས་ཡོད། མཐའ་མའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་སྐབས། ཡོ་བྱད་འདྲ་པོ་མང་པོ་ལས་སྐུ་སྐྱེ་གོང་མའི་ཡོ་བྱད་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཏག་ཏག་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པ་དགོས། འོན་ཀྱང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཐབས་ལམ་དེ་གཅིག་པུའི་ཐོག་བརྟེན་མི་རུང་བར། ཁྱེའུ་དེ་ཕོ་མོ་སུ་ཡིན་རུང་སྐུ་སྐྱེ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ཡིན་པའི་རྟགས་མཚན་གསལ་པོ་དགོས་སྐོར་སྔོན་བརྡ་གནང་ཡོད།
སྤི་ཏིའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བ་དང་། ཁྱིམ་ཚང་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་ཁོང་གི་སྐུ་པར་ཡོད། སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་ཀྱིས་བཀའ་མོལ་གསུང་ཐུབ་པ་དང་། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱི་ནང་གི་གྱང་ངོས་སུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་པར་བཅངས་ནས། འདི་ང་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ཕྱིས་སུ་ངག་དབང་ལགས་ཁང་པའི་ནང་ཕྲུ་གུ་དེར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པར་སླེབས་སྐབས། དེ་མ་ཐག་ཕྲུ་གུ་དེས་བརྒྱུགས་ཕྱིན་ནས་ཁོང་གི་པང་དུ་མཆོངས་ཏེ། ཁོང་དང་མཉམ་དུ་རང་གི་དགོན་པར་ལོག་འདོད་གནང་།
ཁོང་སུ་ཡིན་མིན་མི་སུ་གཅིག་ལའང་ཐེ་ཚོམ་མེད། ཕྱིས་སུ་ལོ་ཁ་ཤས་རྗེས། སྤི་ཏིའི་བུད་མེད་གྲགས་ཅན་ཚན་པ་ཞིག་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་དུ་བཅར་ནས། སྐུ་སྐྱེ་ཕྱི་མ་ཁོང་ཚོའི་ལུང་པའི་ནང་ཕེབས་རོགས་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ། མཐའ་མཚམས་སུ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོར་གནས་པའི་ཁོང་ཚོའི་ལུང་པ་དེར་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་ཆོག་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་བཀའ་བས་ད་ལྟའི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་སར་་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བདེ་སྡོད་བདེ་ཡོང་རྒྱུ་རེ། ཁོང་གི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱིས་གནང་བ་བསྩལ་ཏེ། དགུང་གྲངས་བཞི་ལ་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཕེབས། ཁོང་གི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་གཟིགས་ཞིབ་ལ་སྐབས་རེ་སྐབས་རེ་མ་གཏོགས་མ་ཕེབས་ཀྱང་། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལ་ཐུགས་བསུན་ཞུ་ཡི་མེད་ལ། དྲན་གྱི་ཡོད་བཟོའང་མེད་པར་སྣང་། དང་ཐོག་ནས་ཁོང་ལ་ཉིད་ཀྱི་བླ་བྲང་གི་ནང་མི་རྙིང་པ་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་ནང་མིའི་ཚོར་སྣང་བྱུང་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ནི་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་སྐུ་འཁོར་ཡིན།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོར་སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དགུང་ལོ་བཅུ་བཞི་ལ་ཕེབས་ཤིང་། གཙོ་ཆེ་བ་མོན་གྷོར་དགོན་པའི་ནང་སློབ་གཉེར་གནང་ནས་བཞུགས་ཤིང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་གསུང་ཆོས་གནང་སྐབས། ལོ་རེར་བཞུགས་སྒར་དྷ་སར་ཐེངས་གཅིག་གམ་གཉིས་ཙམ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད། ཆོས་མཛད་ལགས་དང་རིན་པོ་ཆེའི་མ་བྱན་བགྲེས་སོང་ཁོང་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བ་དང་། ངག་དབང་ལགས་སྐྱ་བབས་ཏེ། གཉེན་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་ད་ལྟ་བལ་ཡུལ་དུ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་གསོལ་དཔོན་གྲྭ་པ་གསར་པ་ཁ་ཤས་ཡོད་ཅིང་། ཚང་མ་སྐུ་སྐྱེ་སྔོན་མ་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། དཔེར་ན། ཁོང་སྐུ་ཚེ་མ་རྫོགས་པའི་ཟླ་ཤས་སྔོན་ཁོང་སྐུ་ངོ་མས་སྤི་ཏི་དང་ཁུ་ནུ་ནས་ཕྲུ་གུ་ལོ་ན་བཅུ་ལ་སོན་པ་གཉིས་བདམས་ཏེ་ཉིད་ཀྱི་བླ་བྲང་དུ་ཞབས་ཕྱིར་བཞག་གནང་བ་རེད།
མ་གཞི་ཁོང་ལ་སྐུ་སྐྱེ་སྔ་མ་དང་འདྲ་བར་ཐུགས་གཤིས་དང་དགོངས་བཞེས་ཟབ་མོ་ཡོད་ནའང་། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་སྒེར་ལ་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ལྡན། སྐུ་སྐྱེ་སྔོན་མ་ནས་འདིར་རྒྱུན་མཐུད་པ་ནི་ནུས་པ་དང་། བག་ཆགས། ལས་བཅས་ཡིན། ང་དང་ཁོང་གི་འབྲེལ་བར་གཞིགས་ན། ང་རང་ནི་
ཚན་རིག་རྟོག་སྒྲུང་སྟེ། སྐར་མའི་རྒྱང་བསྐྱོད་ (Star Trek) གློག་བརྙན་ལ་དགའ་མོས་ཅན་གྱི་འགོ་དཔོན་ཀེར་ཀི་ (Captain Kirk) འོག་ལ་གནམ་གྲུའི་ལས་མིའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་མི་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ད་ཆ་མི་རབས་རྗེས་མའི་འགོ་དཔོན་པི་ཁར་ཌི་ (Captain Picard) འོག་ལ་མི་ཚོགས་སུ་ཞུགས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཚོར་སྣང་ཡོང་གི་འདུག ཚང་མ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ནའང་ད་དུང་བར་མ་ཆད་པའི་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་གནས་ཡོད།
ད་ལྟ་བར། སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་འཚར་ལོངས་ཐད་ངས་དངོས་སུ་གཞོགས་འདེགས་ཞུས་པ་མིན། སྐུ་སྐྱེ་སྔ་མ་ཁོང་ལ་གཙོ་བོ་རང་མི་རིགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུའི་དགོངས་པ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པར་ང་ལ་ཚོར་སྣང་བྱུང་། བླ་མ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ལས་བརྒལ་བའི་མངའ་ཁུལ་ནུབ་ཕྱོགས་སམ། ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་སློབ་ཁྲིད་གནང་བར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བ་དང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཐད་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། གལ་སྲིད་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ཡང་དག་པར་གནས་དགོས་ན། མི་རབས་རྗེས་མ་རྣམས་ལ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ད་ལྟའི་ཆར་ནང་ཆོས་ཆ་ཚང་ལ་ཡང་དག་པ་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁོ་ནའི་ནང་བཞུགས་ཡོད། ང་རང་གི་སྦྱོང་བརྡར་དང་རང་རྒྱུད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་སླད་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེས་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་གནང་བྱུང་། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་སེམས་ལ་བཅངས་ནས། ད་ལྟའི་སྐུ་སྐྱེའི་སྐབས་ང་རང་གིས་ཡང་སྲིད་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་སླད་ཕྱིར་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་རྒྱུར་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།
རིག་གཞུང་གི་རྩོད་རྙོག་ཟློག་ཐབས་སུ། ངས་རིན་པོ་ཆེའི་དེང་དུས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཐད་ཐེ་བྱུས་བྱེད་ཀྱི་མེད། མདོར་ན། ངས་དགོས་པའི་དབང་གིས་ཁོང་དང་འབྲེལ་གཏུགས་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱ་རྒྱུར་འཛེམ་ཟོན་བྱས་ནའང་། ཁོང་ག་དུས་མཇལ་ཀྱང་ངེད་གཉིས་དབར་ཐུན་མིན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཞིག་གནས་པ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡིན། དབྱིན་ཡིག་དང་། ཚན་རིག །སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་སློབ་གཉེར་ཕྱིར་ངས་ཁོང་ལ་ས་གནས་བོད་དགེ་ཞིག་བཀོད་སྒྲིག་ཞུས་ཏེ་རྒྱ་གར་ནང་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་གཏན་འབེབས་སློབ་ཚན་ཁག་སློབ་གཉེར་གནང་བཞིན་མཆིས། དེའི་འབྲས་བུར། རིན་པོ་ཆེས་རང་མི་རིགས་ལ་འབྲེལ་བ་ལྷུག་པོ་གནང་ཐུབ་པ་བྱུང་། ངས་ཁོང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གདན་དྲངས་མེད་ལ་ཀམ་པུ་ཊར་རམ་རྩེད་ཆས་འཕྲུལ་འཁོར་སོགས་གང་ཡང་ཕུལ་མེད་པ་མ་ཟད་མི་གཞན་གྱིས་ཁོང་ལ་དེ་ལྟར་འབུལ་མི་རུང་བར་རེ་སྐུལ་ཡང་ཞུས་པ་ཡིན། གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྐུ་ན་གཞོན་པའི་བླ་མ་ཧ་ཅང་མང་པོས་ཀམ་པུ་ཊར་ནང་གི་རྩེད་མོ་དང་འཐབ་འཛིང་གི་ལྟད་མོ་ལ་བག་མེད་དུ་རྩེན་པས། རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དགོན་པའི་སློབ་གཉེར་ལ་འཐུས་ཤོར་གཏོང་བ་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར།
ངའི་ལམ་སྟོན་གྱིས་ལེགས་སྐྱེས་ཇི་ཙམ་ཕུལ་ཐུབ་མེད་ངས་ཤེས་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་བློ་ཚིམ་པའི་བཞིན་མདངས་སྟོན་པ་དང་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅིག་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་སྣང་། དེ་ལྟར་ཁོང་ལ་ཐུགས་ཕན་གསོས་པ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཁོང་མཇལ་མཁན་མི་ཚང་མར་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་ཡོང་ཐུབ། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཐད། སྐུ་ན་གང་ཙམ་ཕེབས་སྐབས་སྐུ་ཉིད་ནས་སློབ་གཉེར་གནང་ཐུབ། མཐའ་དོན། རང་གི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ཡང་བསྐྱར་རིན་པོ་ཆེའི་སློབ་མར་འགྱུར་བའི་སྨོན་ལམ་གཅིག་ཏུ་འདེབས་བཞིན་མཆིས་སོ།། །།
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (35%)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
༄༅། །དེ་རིང་ནི་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་མགོན་སྐྱབས་དང་། བླང་དོར་ལམ་སྟོན་པ། འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེེན་པོ་མཆོག་ལ་སྙན་པའི་བ་དན་ཕྱོགས་བཅུར་གཡོ་བའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་མཛད་དེ་མི་ལོ་ ༢༣ འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཉིན་འདིར་མཁའ་ཁྱབ་འགྲོ་བ་ཡོངས་ལ་བདེ་བའི་འདོད་རྒུ་འཇོ་བའི་གསང་གསུམ་གྱི་མཛད་འཕྲིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དུས་ལས་གཡོལ་བ་མེད་པར་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པར་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྲན་གྱིས་བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་དང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་བཀའ་དྲིན་སྙིང་བཅངས་ཀྱིས་སྒོ་གསུམ་གུས་པས་ལྷ་ཕྱག་གྲངས་མེད་དང་བཅས་འཚམས་འདྲིའི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དེ་རིང་ནི་རང་ཅག་གངས་ཅན་པ་རྣམས་སྨོས་ཅི། འཛམ་གླིང་ནང་མང་གཙོ་དང་། རང་དབང་། ཞི་བདེར་དགའ་བའི་སྐྱེས་བུ་ཡོངས་ནས་ཆོས་མཐུན་དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་བཟང་ལ་རོལ་འོས་པའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་ཡང་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ལྟ་བ་རྟེན་འབྱུང་དང་སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མེད་པ་ནང་པའི་ལྟ་སྤྱོད་ལྡན་པའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། ཡ་རབས་ཀྱི་སྲོལ་བཟང་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་མཛད་དེ་སྙིགས་མ་ལྔ་བདོའི་འཇིག་རྟེན་འདིར་བོད་ལྗོངས་འདི་ཉིད་ཞི་བདེའི་བསྟི་གནས་ཤིག་བསྐྲུན་རྒྱུར་གཞལ་དཀའ་བའི་དགོངས་གཞི་ཟབ་མོས་བོད་འབངས་རྣམས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་དུ་དཀྲི་བར་མཛད་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་གུ་ཡངས་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་བཟང་མངོན་པར་གཏོད་དེ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་མཛད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་བཟང་དང་། འཛམ་གླིང་སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ཀྱིས་ཀུན་ཁྱབ་འགན་འཁུར་གྱིས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། བདག་གཞན་མཉམ་བརྗེ་ཡིས་འཁྲུག་རྩོད་ཞི་ཐབས། འགྲོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་མངོན་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་རང་བདེ་གཞན་སྐྱིད་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བས་སྐྱོང་ཐབས། ཆོས་ལུགས་མཛའ་མཐུན་གོང་འཕེལ་གྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་གོང་སྤེལ་གཏོང་ཐབས་སོགས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་རྟག་ཏུ་སྨིན་བསྩལ་གནང་དང་གནང་བཞིན་པའི་རླབས་ཆེན་མཛད་འཁུར་གྱི་འཕྲིན་ལས་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པར་བརྟེན། དཔྱོད་ལྡན་ཀུན་གྱིས་མངོན་པར་བསྟོད་དེ་གཟེངས་རྟགས་བརྒྱ་ཕྲག་ལས་འདས་པ་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡༢ པའི་ཚེས་ ༡༠ རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཉིན་མོར་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ལ་ཆེས་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་མཛད་དེ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོར་མངའ་གསོལ་ཏེ་འཛམ་གླིང་མཛེས་པའི་རྒྱན་མཆོག་དམ་པར་གྱུར་བར་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་དུ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དེ་མཚུངས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་མཆོག་གསུམ་ལྡན་གྱི་རླབས་ཆེན་མཛད་བཟང་ལ་ཡི་རངས་གུས་བཀུར་བླ་མེད་དང་བཅས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་དང་མི་མང་དུང་ཕྱུར་མང་པོས་གང་གི་བཀའ་དགོངས་ཟབ་མོ་དང་དུ་བླངས་ནས་འཛམ་གླིང་ནང་ཀུན་ཕན་གྱི་བྱ་གཞག་སྒྲུབ་བཞིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་རང་རེའི་བོད་དོན་གྱི་བདེན་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་རབས་དང་རིམ་པ་གནང་དང་གནང་མུས་སུ་ཡོད། དེས་ན་ང་ཚོས་དེ་རིང་གཟི་བརྗིད་དང་རྒྱལ་ཁའི་ཉིན་མོ་འདི་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བ་དང་སྦྲགས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རླབས་པོ་ཆེ་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ལས་འཁྲུངས་པའི་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་། བརྩེ་བས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཙམ་མིན་པར་ནང་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་ཐབས་སུ་གཞན་ཕན་ལྷག་བསམ་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ཏེ། རང་དང་གཞན། ཁྱིམ་ཚང་། མི་རིགས། སྤྱི་ཚོགས། རྒྱལ་ཁབ་བཅས་ཀྱི་དབར་ཞི་བདེ་བསྐྲུན་ཐབས་ལ་འབད་དགོས་པ་དང་། དམིགས་བསལ་གཞོན་སྐྱེས་ཚོར་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདི་གྲོས་མོལ་དང་ཞི་བདེའི་དུས་རབས་ཤིག་བསྐྲུན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བྱིན་རླབས་ཡང་ཡང་སྨིན་བསྩལ་ལྟར། བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱིས་མགོན་པོ་གང་གི་བཀའ་དགོངས་བཟང་པོ་སྙིང་ཁོང་དུ་བཅངས་ཏེ། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གཅེས་ནོར་གཞན་ཕན་ལྷག་བསམ་གྱི་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་ཐོག ཡང་དག་པའི་དབུ་མའི་ལམ་དང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལྟ་གྲུབ་གཞི་རྩར་བཟུང་སྟེ་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་སྨན་པའི་རྡོག་རྩ་ཆིག་སྒྲིལ། སྐྱིད་སྡུག་མཉམ་མྱོང་། རིག་གཞུང་གཅེས་འཛིན། སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་སོགས་ཞུ་སྒོ་མཐའ་དག་ལ་འབད་བརྩོན་ལྷོད་པ་མེད་པ་གནང་དགོས་རྒྱུ་ནི་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ཡིན།
དེ་རིང་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་ཉིན་མོ་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ནས་མི་ལོ་ ༦༤ ཟིན་པའི་དུས་ཚིགས་འདིར་ཕྲན་ནས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ཉེ་ལམ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་བའི་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་གསར་པ་ཚོར་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུར། གནའ་ནས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་པ་རྩོད་མེད་ཡིན་རུང་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཚོགས་པས་རྒྱ་ནག་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་རྗེས་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་བཙན་འཕྲོག་བྱས་ཏེ། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྩ་མེད་གཏོང་རྒྱུའི་རེ་ངན་བཅངས་ཏེ་བོད་ས་བདག་བཟུང་དང་བོད་མིར་རྡུང་རྡེག་གཏོང་བའི་ལོག་ལམ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པར་བརྟེན། བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཡོངས་སུ་འགལ་བའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དེ་དག་ལ་དང་ལེན་བྱ་ཐབས་བྲལ་ཏེ་ཞི་རྒོལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་དགོས་བྱུང་བ་དང་། ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་རྙིང་པ་ཚོས་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་ཞེས་རྟག་ཏུ་བཤད་བཞིན་ཡོད་ནའང། བོད་ནང་གི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ་སྲིད་གཞུང་ཞིག་གིས་རང་གི་ཆབ་འབངས་ལ་ལྟ་ཚུལ་ལྟར་མེད་ཐོག བོད་མིར་སྤུན་ཟླ་མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཙམ་ཡང་མི་འཛིན་པར་ད་དུང་མེས་རྒྱལ་ཁ་བྲལ་ཟེར་བའི་ཞྭ་མོ་གཡོགས་ཏེ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཡོངས་སུ་འགལ་བའི་རྡུང་རྡེག་ཚ་ནན་ཞེས་པའི་དྲག་གནོན་བྱས་རྐྱེན་བོད་མིའི་ཞི་རྒོལ་མཚམས་ཆད་མེད་ལ།
ད་བར་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཁྱོན་ ༩༡ དང་དེའི་ནང་ནས་འདས་མ་ཐག་པའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ པ་གཅིག་པུའི་ནང་བོད་མི་གྲངས་ ༢༨ ཀྱིས་ཚོར་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོའི་ངང་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱིས་ཞི་རྒོལ་གནང་ཡོད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་མེས་རྒྱལ་བརྟན་ལྷིང་ཡིན་ཚུལ་སོགས་རྫུན་གཏམ་བཤད་དེ་བོད་ནང་གི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་རྣམས་འགེབ་སྲུང་ཁོ་ནའི་ཆེད། ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་རང་དབང་ཅན་གྱི་གསར་འགོད་པ་བོད་ནང་དུ་འགྲོ་སྐྱོད་མི་ཆོག་པར་གསར་འགོད་ཀྱི་རང་དབང་མེད་ཁར། དེང་རབས་འཛམ་གླིང་ནང་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་དྲྭ་རྒྱ་དང་ཁ་པར་གྱི་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཡན་ལ་སྟངས་འཛིན་གྱིས་བོད་མི་ཚོའི་འགྲོ་བ་མིའི་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་རང་དབང་ཡོངས་རྫོགས་འཕྲོགས་ནས། བོད་ས་གང་སར་དྲག་པོའི་དམག་ཤུགས་ཀྱིས་ཉེས་མེད་བོད་མི་མང་པོ་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་སྲོག་ཁྲིམས་དང་དུས་བཀག་བཙོན་འཇུག གར་འཁྲིད་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་པ་སོགས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་འགྲོ་བ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་དེ་དག་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་གནང་རྒྱུར་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱི་ཞི་རྒོལ་ཁག་གཙོས། ཟླ་བ་སྔོན་མའི་ཚེས་ ༩ ཉིན་རེབ་གོང་དུ་སློབ་མས་ཞི་བའི་སྐད་འབོད་གནང་བ་དང་། ཚེས་ ༢༦ ཉིན་མཚོ་ལྷོ་ཆབ་ཆར་སློབ་མའི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་གྱིས་སྐད་འབོད་གནང་བའི་ལས་འགུལ་སོགས་མུ་མཐུད་འབྱུང་བཞིན་པ་ཡིན་རུང་། དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་གུང་ཁྲན་ཚོགས་པས་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་མི་ལོ་ ༦༣ རིང་ལ་གུང་ཁྲན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་མི་རིགས་དང་གྲལ་རིམ་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱིས་བོད་ས་འདོད་ཀྱང་བོད་མི་མི་འདོད་པའི་རྡུང་རྡེག་གཏོང་རྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པས། ད་དུང་བོད་མིའི་མངོན་འདོད་དང་མི་འཚམས་པའི་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་མ་བཏང་ན་བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་འདི་ལས་ཀྱང་ལྷག་པར་འགྱུར་མི་སྲིད་པ་མིན་པའི་འགན་ཡོངས་རྫོགས་དང་། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ཚེས་ ༧ ཉིན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་ཡོངས་བསྒྲགས་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་བསྐྱངས་པའི་དོན་གནད་ཁག་ལ་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཡ་ལན་བསམ་གཞིགས་གང་ཡང་བྱས་མེད་པར་བརྟེན། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་གསལ་བསྒྲགས་ཞུ་སྐུལ་དང་། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལས་འགུལ་མི་སྤེལ་ཐབས་མེད་གྱུར་པའི་འགན་ཡོངས་རྫོགས་བཅས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འཁྱེར་དགོས།
དེར་བརྟེན་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་དང་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་གནང་མཁན་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཡོངས་དང་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་གིས་གཙོས་ཉེས་མེད་ཆབ་སྲིད་བཙོན་པ་རྣམས་དང་རྒྱ་ནག་གི་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་སྐུ་ཞབས་ལེའུ་ཞའོ་པའོ་སོགས་གུང་ཁྲན་སྲིད་གཞུང་གི་བཙོན་འོག་ཏུ་གནས་པའི་ཉེས་མེད་ཆབ་སྲིད་བཙོན་པ་རྣམས་གློད་འགྲོལ་བཏང་སྟེ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར་བའི་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆབ་སྲིད་རང་དབང་གིས་དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པ་འདི་དག་གནམ་ས་བླ་འོག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའི་བསྒྱུར་བཅོས་འཕུར་མཆོང་ལྟར་མགྱོགས་ནས་མྱུར་དུ་བྱ་རྒྱུའི་དུས་ལ་བབས་ཡོད།
བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་ཅན་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་གཞིགས་ཏེ་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༧ པའི་ཚེས་ ༦ ཉིན་ནས་བཟུང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་སྐོར་བསྐྱོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ཉིད་གླིང་ཆེན་ལྔ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ ༣༠ ལྷག་ནང་དངོས་སུ་སྐོར་བསྐྱོད་དང་། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་བོད་དོན་ཞུ་སྙན་སྟེང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ ༩༠ ལྷག་ནས་ས་རྟགས་གྲངས་ ༣༥༡༠༠༠ བསྡུ་རུབ་ཞུས་ཏེ། དེ་རིང་འཛམ་གླིང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཉིན་མོར་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ནིའུ་ཡོག་ཏུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེའི་ལས་ཁུངས་དང། སུད་སི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་ནི་ཝར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་བཅས་སོ་སོར་བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་རེ་རེ་དང། སྙན་ཞུ། བསྡུ་རུབ་ཟིན་པའི་ས་རྟགས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཞུས་པ་ཁག་འབུལ་ལམ་གྱིས་ལས་འགུལ་མཇུག་སྒྲིལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ལ་དགོངས་པ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་དགོས་འདུན་ཁག་ལ་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་བདག་སྤྲོད་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་ཤུགས་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། དཔལ་ལྡན་བཀའ་ཤག་གིས་བཀོད་ཁྱབ་སྔོན་གནང་ལྟར་དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་འདིར་རང་རིགས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ལ་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་ཀྱི་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་འགུལ་རྒྱ་གང་ཆེ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དྲུག་པའི་གྲོས་ཆོད་དགོངས་དོན་བོད་དོན་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་ཉིན་མོ་ (International solidarity Day for Tibet) ཞེས་ལོ་ལྟར་ཕྱི་ཟླ་ ༥ པའི་ཚེས་ ༡༧ ཉིན་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ་གར་ཡོད་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་པའི་ཉིན་མོ་དང་སྟབས་བསྟུན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུར་བཀའ་སྤྱི་ཐུན་མོང་གིས་གཏན་འབེབས་གནང་ཡོད་པ་ལྟར། ལས་འགུལ་འདི་ཉིད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་དུ་རྒྱ་ཆེ་ལ་ཕན་རླབས་ལྡན་པའི་ངང་སྤེལ་ཐུབ་རྒྱུར་ཕྱོགས་ཚང་མས་མཉམ་རུབ་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ།
གཞན་ཡང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ ༥༩ པའི་འོག་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་བ་ ༩ པའི་ཚེས་ ༢༥ ནས་ཚེས་ ༢༨ བར་བསྐོང་ཚོགས་གནང་བའི་རྒྱབ་གཉེར་སྙན་ཐོ་ཁག་ཕྱག་ལེན་མཇུག་སྐྱོང་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བཀའ་སྤྱི་སོ་སོ་དང་། བཀའ་སྤྱི་ལྷན་ཚོགས་བཅས་ཐེངས་འགའ་གནང་སྟེ་བཀའ་བསྡུར་ཞིབ་ལྷུག་གིས་ཐག་གཅོད་རྣམས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཟིན་པ་ལྟར་གཞུང་སྒེར་འབྲེལ་ཆགས་ཡོངས་ནས་ཞུ་སྒོ་མཐའ་དག་ལྷོད་མེད་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་གསལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ།
གཞིས་ལུས་བོད་མིས་བར་མཚམས་མེད་པར་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་སོགས་གནང་སྟེ་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་རྒྱ་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཞི་རྒོལ་གནང་དང་གནང་བཞིན་པར་དྲག་གནོན་གྱི་གནས་སྟངས་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་ཉེན་ཆེ་བའི་ཛ་དྲག་གཉན་འཕྲང་ཅན་འདིར་བློས་འགན་བཟོད་ཐབས་བྲལ་ཏེ། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡ པོའི་ཚེས་ ༡ ཕྱི་ལོ་གསར་ཚེས་ཉིན་མོ་ནས་བཟུང་ཟླ་གཅིག་ཙམ་རིང་། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་། བྱང་ཕྱོགས། བྱང་ཤར་བཅས་བརྒྱུད་དེ་མངའ་སྡེ་སོ་སོའི་ལྟེ་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང་། གསར་འགོད་པ། མི་མང་བཅས་ལ་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ངོ་སྤྲོད་དང་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་ཆེད་སྤྱི་འཐུས་དྲུག་རེས་སྣེ་འཁྲིད་པའི་མི་མང་མཉམ་ཞུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་སྤེལ་འཆར་ཡོད་པ་དང་། ལས་འགུལ་གཞན་ཁག་ཀྱང་བང་སྒྲིག་བཞིན་ཡོད་པས་བོད་མི་ཚང་མས་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་དགོས་རྒྱུ།
དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པའི་རྒྱབ་གཉེར་སྙན་ཐོའི་དགོངས་དོན་བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཆེད་རང་སྲོག་བློས་བཏང་གནང་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཤུལ་ལུས་ནང་མི་ཉེ་འབྲེལ་སོགས་ལ་མྱ་ངན་ཐུགས་གསོའི་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཆེད་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡ ཚེས་ ༣༠ རེས་གཟའ་ལྷག་པའི་ཉིན་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་ཉིན་ ༤ རིང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་བཀའ་སྤྱི་ཐུན་མོང་གིས་སྣེ་འཁྲིད་དེ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་གཞུང་མང་ཡོངས་ནས་ཉིན་བརྒྱ་དུས་གཅིག་གི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་སྤེལ་འཆར་ཡོད་པ་བཞིན་ལས་དོན་ལག་བསྟར་བྱེད་ཕྱོགས་རིམ་བཞིན་གསལ་བསྒྲགས་ཡོང་རྒྱུ་ལྟར་བོད་མི་གནས་ཡུལ་ས་གནས་ཡོངས་ནས་མ་གོ་མ་ཐོས་མེད་པར་མི་མང་རྣམས་མཉམ་ཞུགས་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་དང་། གསལ་བསྒྲགས་སྔོན་སོང་བཞིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ངོས་ནས་ལས་འགུལ་ཇི་ལྟར་སྤེལ་རུང་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། ཡུལ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ། ཆེ་མཐོང་ལྡན་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་པས་ལངས་ཕྱོགས་དེ་དག་དང་མི་འགལ་བ་གནང་རྒྱུ་ཀུན་གྱིས་ཐུགས་སྣང་དགོས་པ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
ད་བར་བོད་ཀྱི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེར་བསྐྱེད་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་བདག་སྐྱོང་གནང་མཁན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དང་། གྲོས་ཚོགས། དབུ་ཁྲིད། མི་མང་བཅས་ལ་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། འཛམ་གླིང་གང་སར་གནས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་རང་གནས་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་གཞུང་དང་མི་མང་གི་བཀའ་དྲིན་སྙིང་བཅངས་ཀྱིས་སྔར་ལྷག་མཐུན་ལམ་ལྷོད་མེད་གནང་རྒྱུ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་མཆོད་པའི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མགོན་པོ་གང་གིས་ཅི་གསུང་བཀའ་བཞིན་བསྒྲུབ་སྟེ། ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ལ་སྨན་པའི་ཞུ་སྒོ་མཐའ་དག་སྒོ་ཀུན་ནས་ལྷོད་གཡེང་མེད་པར་འབད་ཐབས་གནང་གལ་ཆེ་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་དང་།
མཐའ་དོན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་། ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དོན་མཐའ་དག་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་བ་ ༡༢ པའི་ཚེས་ ༡༠ ལ།།


text:
འབྲོག་རི་བོ་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་ཞེས་པ་འདི་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སྤྱི་ལེ་བཞི་བཅུ་འདས་པའི་སྟག་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་འབྲོག་རི་བོ་ཆེ་ཞེས་པའི་གནས་སུ་ཆགས་ཡོད། འདི་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་གླང་སྤྱི་ལོ་༡༤༠༩ལོར་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་གྲོལ་མ་ཐག་སློབ་མ་ཉུང་ཤས་དང་བཅས་གནས་དེར་ཕེབས་ནས་བརྟག་པར་མཛད་པས་གནམ་ས་གང་ལ་དཔྱད་ཀྱང་བཤད་སྒྲུབ་འཆད་ཉན་འཕེལ་བའི་གནས་བཟང་པོར་གཟིགས་ནས་ས་དེར་དགོན་པ་འདེབས་པའི་ལྗགས་བཀོད་གནང་བ་ལྟར་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན་དང་། འདུལ་འཛིན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ནས་དགེ་འདུན་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཁྲིད་པ་དང་། དེའི་ཉེ་སྐོར་གྱི་སྐྱ་བཙུན་དང་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དང་བ་ཆེན་པོས་ཞབས་འདེགས་ཞུས་པར་བརྟེན་ལོ་དེ་རང་ལ་གཟིམ་ཁང་གི་ཐོག་དྲངས་བྲང་ཁང་(གྲྭ་ཤག་)བདུན་ཅུ་ལྷག་ཙམ་རྫོགས་པར་གྲུབ་ལ་གཞི་བཏིང་བའང་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ།
བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་མེ་བྱ་སྤྱི་ལོ་༡༤༡༧ལོར་རྗེའི་ལྗགས་བཀོད་བཞིན་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་གཙང་ཁང་དང་། མགོན་ཁང་། ཁྱམས་ཀ་བ་བདུན་ཅུའི་ས། སྒྲུབ་མཆོད་ཁང་བཅས་གྲུབ། ལྕགས་བྱི་སྤྱི་ལོ་༡༤༢༠ལོར་རྒྱལ་ཚབ་ཆོས་རྗེ་དང་། འདུལ་འཛིན་གཉིས་ནས་རྗེའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་ནང་རྟེན་དུ་བཞུགས་པའི་གསེར་གདུང་ཁང་བཞེངས།
དགོན་པ་འདིར་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གཅིག་དང་། གྲྭ་ཚང་གཉིས། (ཤར་རྩེ་དང་བྱང་རྩེ་)ཁང་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་དེ་བཞིན་ཡངས་པ་ཅན་དང་། ལི་མ་ལྷ་ཁང་། བླ་མ་ལྷ་ཁང་། ཁྲི་ཐིག་ཁང་། ལྔ་མཆོད་ཁང་། བྱང་རྩེའི་གཟིམ་ཁང་། པར་ཁང་སོགས་ཡོད་ཅིང་དགོན་པའི་དབྱིབས་རི་ལྡེབས་སུ་ཆགས་སྟབས་ཐོག་བརྩེགས་སུ་གནས་ཏེ་རས་གཞི་ཡངས་པ་ལ་པིར་གྱིས་བྲིས་པ་ལྟར་མངོན་ལ་གདན་སའི་མིང་ལ་ལྷོ་བྲག་གྲུབ་ཆེན་ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་དགའ་ལྡན་ཞེས་མིང་བཏགས་ཏེ་དགེ་ལུགས་པའི་མ་དགོན་ནམ་གདན་ས་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དུ་གཏོགས། དགོན་འདིའི་འདུ་ཁང་དང་ལྷ་ཁང་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སྐོར་མདོ་ཙམ་ཞུས་ན། ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་ནི་དགེ་འདུན་སུམ་སྟོང་ལྷག་ཤོང་བའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་དེའི་ནང་གི་རྟེན་གཅོ་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་ཙོང་ཁ་པའི་སྐུ་བཪྙན་ཆེ་བ་དང་། བྱམས་པའི་གསེར་སྐུ་ཆེ་བ། འདུ་ཁང་ཆེ་མོའི་སྦུག་ཏུ་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་ཞེས་སུ་གྲགས་པ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་བཞུགས་ཁྲི་དང་། གསེར་ཁྲིའི་དབུ་ཐོད་དུ་དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱའི་ཞིང་བཀོད། དེ་བཞིན་མི་དབང་ཕོ་ལྷས་བཞེངས་པའི་གསེར་ཁྲིའི་སྟེང་གི་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྒྱ་ཕིབས་ཆེ་ལེགས་བཟོ་དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་གསེར་སྦྱངས་བཙོ་མ་འབའ་ཞིག་ལས་བྲིས་པའི་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་ཆ་ཚང་འཛམ་གླིང་གཡས་བཞག་ཏུ་གྲགས་པ་དེ་ཡོད།
ཡངས་ཅན་གཙུག་ལག་ཁང་ནང་གི་རྟེན་གཙོ་ནི་ཙོང་ཁ་པའི་སྐུ་གདུང་བཞུགས་པའི་གསེར་གདུང་ཡིན། དེ་ནི་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་ཕག་སྤྱི་ལོ་༡༤༡༩ལོར་ཐོག་མར་རྒྱལ་ཚབ་དང་འདུལ་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱུ་དངུལ་བྲེ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ལྷག་ཙམ་ལ་ཕྲ་རྒྱན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྤྲས་ཏེ་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་སུ་བཞེངས། ཕྱིས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ཁྲི་ཐོག་ལྔ་བཅུ་པ་བྱ་བྲལ་དགེ་འདུན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་དངུལ་གདུང་གི་ཕྱི་ནས་གསེར་སྦྱངས་བརྡུངས་ཀྱིས་བཏུམས་ཏེ་གསེར་གདུང་དུ་བསྒྱུར། དེ་རྗེས་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ལྕགས་བྱ་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༡ལོའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་དགུ་བཅུ་པ་བྱམས་པ་ཆོས་གྲགས་བྱ་བ་གཙོ་བོར་བསྐོ་འཛུགས་མཛད་དེ་གསེར་གདུང་ཉམས་གསོ་མཛད་པས་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་བཟོ་བཀོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར། གསེར་གདུང་གི་གཡས་གཡོན་དུ་རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན་དང་མཁས་གྲུབ་རྗེ་སོགས་འཇམ་དབྱངས་གཙང་པ་བདུན་བརྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་གདུང་རྟེན་དང་། རྗེ་རང་གི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་བྱིན་ཅན་སྐུ་རྒྱ་གར་མ་རྒྱ་ནག་མ་གཉིས་བཅས་བཞུགས་ཡོད་ལ་གསེར་གདུང་ཁང་ནང་དུ་གསང་འདུས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། འཕགས་པའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག རྒྱལ་ཆེན་བཞི་དང་བཅས་པའི་སེའུ་ཐང་(དགའ་ལྡན་སེའུ་ཐང་)སྐུ་ངོ་མཚར་ཅན་བཞུགས། དེ་རྣམས་ནི་རྒྱ་ནག་གོང་མ་ཏཱ་མིང་གི་སྲས་ཟོན་ཏི་ཡིས་རང་གི་ཏི་ཤི་སེ་ར་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེའི་སློབ་མ་ཨ་མོ་གྷ་དང་བསོད་ནམས་ཤེས་རབ་གཉིས་ལ་ཕུལ་བ་དང་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་གསེར་གདུང་ཁང་ལ་ཕུལ་བ་ཡིན།
ཡངས་ཅན་གཙུག་ལག་ཁང་སྦུག་གི་གཙང་ཁང་ལྷོ་མའི་རྟེན་གཙོར་རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཐུབ་པ་བདུད་འདུལ་ཆེན་པོ་སྐུ་ཚད་ལྷ་སའི་ཇོ་བོ་ལས་མཐོ་གང་ཙམ་གྱིས་ཆེ་བ་ཐུབ་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་མར་གྲགས་པ་བཞུགས། དེའི་བཞུགས་ཁང་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱ་ཕིབས་ཉིས་བརྩེགས། རྒྱབ་ཡོལ་ཁྲི་དྲུག་འགྱོགས། མདུན་དུ་འབྲུག་ཤ་འགྱུར་དང་བཅས་པ་འདི་ཕོ་ལྷ་མི་དབང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱིས་བཞེངས། གཙོ་བོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན་གྱིས་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་བ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་གསེར་སྐུ་དང་། མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་གིས་བཞེངས་པའི་ཐུབ་དབང་གི་གསེར་སྐུ་ཆེ་བ་སོགས་བཞུགས། ཡངས་པ་ཅན་གྱི་འོག་ཤོད་མགོན་ཁང་གི་རྟེན་གཙོར་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་འཇིམ་སྐུ་ཆེ་བ་གཅིག་དང་། བཀའ་སྡོད་ལས་ཀྱི་གཤིན་རྗེ་ཡབ་ཡུམ་བཅས་པ་འདི་རྣམས་ནི་ཙོང་ཁ་པ་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་བཞེངས་པ་མ་ཟད་རབ་གནས་ཀྱང་མཛད། གཙོ་བོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་མགོན་པོ་ཕག་དྲུག་དང་། ལྷ་མོ་ཕག་བཞི་མ། གནོད་སྦྱིན་བཞི་དང་བཅས་པ་བཞུགས། ཡངས་པ་ཅན་གྱི་སྟེང་ཐོག་ཏུ་རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་བློས་བསླངས་ལྷ་ཁང་ནང་གསང་འདུས་མི་བསྐྱོད་པ་ལྷ་སོ་གཉིས། དེའི་ཤར་དུ་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་གཙོ་བོ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་ལྷ་བཅུ་གསུམ་བཅས་ཀྱི་བློས་བསླངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོད། དཀྱིལ་འཁོར་དེའི་ནང་གི་གཙོ་བོ་རྣམས་ལ་དངུལ་བྲེ་ཆེན་གཉིས་རེ་དང་། འཁོར་ནང་མ་བཞི་བཞི་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པོ་རེ་རེ་ལའང་དངུལ་བྲེ་ཆེན་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་གར་བླུགས་དང་ཕྲ་རྒྱན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྤྲས་པ་དང་། ལྷ་གཞན་རྣམས་གསེར་ཟངས་ལས་བཞེངས་པ་བཅས་རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་གནས་མཛད།
ལི་མ་ཁང་དུ་རྟེན་གཙོ་སྣེ་གངོང་མི་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཙོང་ཁ་པར་ཕུལ་བའི་ཐུབ་དབང་བདུད་འདུལ་མའི་སྐུ་ལི་མ་དང་། དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་བློས་བསླངས་ངོ་མཚར་ཅན་གྱིས་གཙོས་ཙོང་ཁ་པའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་ལི་མའི་སྐུ་དང་། གསེར་ཟངས་ཀྱི་སྐུ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་རྣམས་ཡོད། ཡང་བློ་གྲོས་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བཞེངས་པའི་གསར་མ་ཁང་དུ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་ཐུབ་དབང་གི་གསེར་སྐུ་ཆེ་མོ་གཅིག་དང་། ཙོང་ཁ་པའི་སྐུ་བྱམས་པ། འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་སོགས་གསེར་ཟངས་ཀྱི་སྐུ་ཆེ་བ་བཅུ་ཕྲག་སྐོར་ཡོད།
བླ་མ་ལྷ་ཁང་དུ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་དངུལ་སྐུ་ཆེ་བ་གསུམ་དང་། གསེར་ཟངས་སྐུ་ཆེ་བ་གཉིས། ཇོ་འབྲོམ་ཡབ་སྲས། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་བཅས་ཀྱི་དངུལ་སྐུ་རེ། སྡེ་སྲིད་ཟངས་རི་པས་ཕུལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་གསེར་བྲིས་མ། རྗེའི་གསུང་འབུམ་དམ་འབར་མ། གནས་བརྟོན་བཅུ་དྲུག་གི་སེའུ་ཐང་ངོ་མཚར་ཅན་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཇོ་བོ་རྗེའི་རྣམ་ཐར་ཞིང་བཀོད་སྐུ་ཐང་ཆེ་བ་རེ་བཅས་བཞུགས།
རྗེའི་གཟིམ་ཁང་ཁྲི་ཐོག་ཁང་དུ་རྟེན་གཙོ་གོང་གསལ་བློས་བསླངས་གསུམ་གྱི་ལུགས་ཕུད་ད་དུང་དཔའ་བོ་འཇའ་ཚོན་མ་སྟེ་ཥཎྜཀ་པཱ་ལ། རྒྱལ་བ་ཚེ་དཔག་མེད། རྣམ་རྒྱལ་མ། གདུགས་དཀར། འཇམ་དབྱངས་སོགས་ཀྱི་གསེར་སྐུ་བཞུགས།
ལྔ་མཆོད་ཁང་དུ་ཙོང་ཁ་པའི་ཚེམས་འོད་ཟེར་མ་དང་། འཇམ་དབྱངས་རང་བྱོན་རིང་བསྲེལ་མང་དུ་འཕེལ་བར་གྲགས་པ་དང་། རྗེའི་ཐུགས་དམ་གདུགས་དཀར་ཕག་སྟོང་དབུ་སྟོང་གི་ཞལ་ཐང་ཆེ་བ་གཅིག་མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེས་བཞེངས་པའི་རྗེའི་འདྲ་སྐུ་སོགས་བཞུགས།
བྱང་རྩེའི་གཟིམ་ཁང་དུ་སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གླང་པོའི་སྐེ་བ་བཞེས་པའི་སྐུ་རུས་ལས་གྲུབ་པའི་སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་ཀྱི་སྐུ་བཪྙན་དང་། རྗེ་བཀྲ་ཤིས་གདོང་ཁ་མ། གསང་འདུས་དང་། བདེ་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་གསེར་ཟངས་སྐུ། འབྲི་གུང་སྤྱན་སྔ་རིན་པོ་ཆེའི་རྟེན་སྐལ་རྣལ་འབྱོར་མའི་སྐུ་གསུང་བྱོན་མ་སོགས་བཞུགས།
པར་ཁང་དུ་རྗེ་རང་གི་གཟིགས་དཔེ་འགྲེལ་པ་བཞི་སྦྲགས་ལམ་རིམ་ཆེ་ཆུང་། སྔགས་རིམ། རིམ་ལྔ་གསལ་སྒྲོན་བཅས་ཀྱི་པར་ཤིང་རྗེའི་ཕག་གནས་མ་བཞུགས་སོ། སྐོར་ལམ་གྱི་ཁྱོན་དུ་རིམ་པ་བཞིན་བདུད་རྩིའི་ཆུ་མིག ཕག་མཁར་བུམ་པ། ཡི་དམ་ཆོས་སྐྱོང་། ཡིག་དྲུག་རང་བྱོན། དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་རྗེས་རྣམས་དང་། ཆོས་རྒྱལ་གྱི་ཞལ་འབག དུང་དཀར་གཏེར་ནས་བཞེས་པའི་རྗེས་ཤུལ། རྗེ་རང་གི་ཕྱག་མཛུབ་ཀྱིས་བྲག་ལ་བྲིས་པའི་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕག་བཞི་པའི་སྐུ་སོགས་ཤིན་ཏུ་མང་།
དགོན་དེའི་སྦྱིན་བདག་གཙོ་བོར་མི་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། འབྲི་གུང་སྤྱན་སྔ་རིན་པོ་ཆེ། སྡེ་པ་སྐྱིད་ཤོད་པ། གཞིས་ཀ་སྣེའུ་པ་སོགས་དང་ཕྱིས་སུ་རིམ་པར་བྱོན་པ་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ། གུ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ། སྡེ་སྲིད་བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ། སྡེ་སྲིད་ཟངས་རི་བ། ལྷ་བཟང་། བཤད་གྲགས་ཕོ་ལྷ་བ། རྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པ། གཞན་ཡང་རྒྱ་སོག་བོད་ཡོངས་ནས་བསྙེན་བཀུར་རྒྱ་ཆེར་མཛད།
དགེ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་ཞེས་པ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ལ་བཀོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ནི་ཐོག་མར་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་ཕྱག་བཏབ་པ་ནས་རྗེ་ཉིད་ཁྲི་ཐོག་དང་པོར་བརྩིས་པ་ནས་ཁྲི་ཆེན་ཀུན་དགའ་བར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་དགུ་བཅུ་གོ་དྲུག་བྱོན་ཡོད་ཅིང་། དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ལ་སོགས་པ་མཁས་དབང་མང་པོས་གསར་སྐྲུན་དང་ཉམས་གསོ་གནང་ནས་འདུས་སྡེ་རིམ་འཕར་གྱིས་གྲྭ་གྲངས་ལྔ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ནས་མཁས་པའི་དབང་པོ་ནམ་མཁའི་སྐར་ཚོགས་ལྟར་ཐོན་ཞིང་ས་གཞིའི་ཁྱོན་དུ་འབྲུག་ལྟར་གྲགས། དགོན་པ་འདིར་གནའ་བོའི་རིག་དངོས་རྩ་ཆེའི་རིགས་དུ་མ་ཡོད་པ་ལས་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་སེའུ་ཐང་དེ་རྣམས་རིན་ཐང་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་རིག་རྫས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན། ངག་རྒྱུན་དུ་སེའུ་ཐང་དེ་དག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་འཚེམ་དྲུབ་ཡིན་སྐད་ཀྱང་སྐུ་ཐང་གི་གོས་རྒྱུ་དང་བཟོ་སྟངས་ལ་གཞིགས་ན་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་འགོར་ཐོན་པའི་ཅང་སུའུ་རྒྱུད་ཀྱི་གོས་སྐུ་འཚེམ་དྲུབ་མ་འདྲ། སེའུ་ཐང་དེ་རྣམས་བཟོ་སྤུས་ཁྱད་ཏུ་འཕགས་པས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་རིག་རྫས་གཞན་མཚུངས་མ་མཆིས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་སྤྱི་ལོ་༡༩༦༡ལོ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གཙོ་གནད་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སྡེ་ཚན་དུ་གཏོགས། ཡིན་ནའང་སྤྱི་ལོ་༡༩༦༩ལོའི་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་དུས་ཟིང་ནང་དགོན་པ་འདི་རྩ་གཏོར་དུ་སོང་ཡང་། ད་ཆ་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ནས་འགྲོ་གྲོན་འབོར་ཆེན་བཏང་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༧༩ལོར་སླར་ཡང་བསྐྱར་གསོ་མཛད་ནས་ལྔ་མཆོད་ཁང་དང་། གསེར་སྡོང་ཁང་། ཡངས་པ་ཅན། ཁྲི་ཐོག་ཁང་། གསེར་ཁྲི་ཁང་། མངའ་རིས་སོགས་རགས་ཙམ་གྲུབ་སྟེ་གྲྭ་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་བ་དང་། དད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་དྭངས་བ་འདྲེན་ཅིང་དོན་དང་མཐུན་པའི་གནས་མཆོག་ཅིག་ཏུ་གྱུར།
ཡོང་ཁུངས། བོད་ལྗོངས་ཡུལ་སྐོར་སྣེ་ཤན།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། བདེ་ལྷ་མོ།


text:
དེང་སྐབས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་། རྩོམ་པ་པོ་ཚོར་དམ་དྲག་བྱེད་གྱིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། མང་པོ་ཞིག་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན།བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སུ་ཞིག་གིས་གླེང་བ་དང་རྩོད་ལེན་བྱས་པ་ཡིན་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དེར་དམ་དྲག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་། རྩོམ་པ་པོ་ཚོར་དམ་དྲག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་འདི་ནི། བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་རྩོམ་པ་པོ་ཚོས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོངས་གྲགས་ངང་གླེང་འགོ་ཚུགས་ཡོད་པའི་མངོན་རྟགས་རེད།
དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་དབང་འཛིན་པས་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་པའི་གཞོན་སྐྱེས་རྩོམ་པ་པོ་ཐེའུ་རང་ངམ། བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་ལགས་ཀྱིས“ཁྲག་ཡིག”ཅེས་པའི་དེབ་དེའི་ནང་བཀོད་དོན། ༼ བླ་སྲོག་གི་ཕྱི་ནང་ཡོད་ཚད་ལ་ལྕག་ཚན་གྱིས་བྲབ་པའི་དམིགས་བསལ་བའི་ལོ་ཟླ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ཅིས་ཀྱང་མི་བཤད་ཐུ་མེད་དུ་གྱུར་བའི་སྐད་ཆ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ངེས་པས་ན། ཁོ་བོ་ནས་ཀྱང་སྨྲ་སྒོ་རང་ས་ནས་བསྡམས་ཏེ་འདུག་པ་ལས་སྨྲ་བ་གྲོལ་ཏེ་སུ་ཞིག་བཅད་པ་ཡིན་ན་རིན་དོད་ཆེ་བར་འདོད་པའི་གདམ་ག་ཞིག་ལ་འཕྲེང་ཏེ། ད་གཟོད་རང་གི་ན་ཚོད་ལས་ཀྱང་གཉོམ་ལག་མ་རྒྱས་པའི་དེབ་ཆུང་འདི་ཆེད་དུ་སྟོང་ལོ་བརྒྱད་དགུ་གཉིས་ཀྱི་སོ་མཚམས་སུ་ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་བཞིན་གཏར་བ་ལགས་སོ།༽ ཞེས་ངག་གི་སྨྲ་སྒོ་སུ་ཞིག་གིས་གཅོད་སྲིད་པའི་ཉེན་ཁ་སྔོན་རྟོགས་ཀྱིས་སྨྲ་སྒོ་གྲོལ་ནས་“ཁྲག་ཡིག”ཅེས་པའི་དེབ་དེ་བྲིས་འདུག དེབ་དེའི་ནང་༢༠༠༨ལོར་བོད་མི་མང་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་སྤེལ་བའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་བཀོད་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་གི་སྨྲ་སྒོ་དུས་གཏན་དུ་གཅོད་ཐུབ་མིན་མི་ཤེས་ནའང་། ཁོང ༢༠༠༩ལོའི་་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་༢༦ཉིན་འཛིན་བཟུང་གིས་ཟླ་གཅིག་རིང་བཀག་ཉར་རྗེས་གློད་གྲོལ་བཏང་ཡོད་ནའང། ད་ལོའི་སྤྱི་ཟླ་བཞི་པའི་ཚེས་༦ཉིན་བསྐྱར་དུ་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱས་ཏེ། ནང་མིས་ཀྱང་ཁོང་གང་དུ་ཡོད་མེད་ཤེས་རྟོགས་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད། ཡང་ད་ལོའི་ཟླ་བ་བཞི་བའི་ཚེས་༢༣་ཉིན་ཟི་ལིང་ཉེན་རྟོག་པས་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་ལ་ངན་སྐུལ་གྱི་ཉེས་འཛུགས་བྱས་ནས་བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་པའི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་བཀྲ་རྒྱའམ་ཞོགས་དུང་ལགས་ཀྱིས། “གནམ་ས་གོ་འབྱེད་།”ཅེས་པའི་དེབ་དེའི་ནང་དུ།“རྩོམ་འདི་བཀྲམ་པའི་རྗེས་ལ། ནམ་ཞིག་མི་ཡུལ་གྱི་ཚ་དམྱལ་དང་གྲང་དམྱལ་དུ་སྡོད་ལོས་དགོས་སྙམ་སྟེ་འཇིགས་སྐྲག་ཆེ་མོད། ཁ་ཡི་རྐྱེན་ལས་མགོ་བོ་ཤོར་ནའང་ལམ་འདི་རང་གིས་བདམས་པ་ཡིན་ཕྱིར་རང་འགན་རང་གིས་འཁུར་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།”ཞེས་བཀོད་འདུག་པས་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་གིས་དེབ་དེ་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་བཀྲམ་རྗེས་ཁོང་ལ་མཇུག་འབྲས་ཡག་པོ་ཞིག་མི་ཡོང་བའང་ཤེས་ཡོད།


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན།
མེག་སི་ཀོ་། མཱོར་རེ་ལི་ཡ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༦ ཉིན།
སྔོན་འགོག་ཐབས་ལམ་དམ་ཆོས།
ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་གི་ཆོས་ཉམས་ལེན་ཐོག་ང་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་བྱུང། ང་ཚོས་དྷར་མ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེའི་གོ་དོན་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན། དྷར་མ་ཞེས་པ་དེ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། དེའི་སྒྲ་དོན་ནི་སྔོན་འགོག་ཐབས་ལམ་ཞིག་ལ་གོ། དེ་ནི་ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་ལས་གཟུར་ཆེད་དུ་བྱེད་པའི་ལས་དོན་ཞིག་ཡིན། ཆོས་ཉམས་ལེན་ལ་དགའ་མོས་འོང་རྒྱུར་ང་ཚོས་འཚོ་བའི་ནང་གྱི་དཀའ་ངལ་རྣམས་མཐོང་དགོས། དོན་དངོས་ཐོག་དེ་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་སོ་སོ་རང་ཉིད་དང་སོ་སོའི་མི་ཚེར་དོ་གལ་དེ་ཙམ་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། ཁོང་ཚོས་ཉིན་གང་ལས་ཀར་བརྩོན་པ་དང་དེ་ནས་སྤྲོ་སྐྱིད་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དགོང་དྲོ་བར་སོ་སོའི་སྣང་བ་གཡེང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི་དོན་དུ་ཁོང་ཚོ་ངལ་དུབ་ཀྱིས་མནར་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོས་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་གི་དཀའ་ངལ་ལ་དངོས་སུ་ཁ་ཕྱོགས་ནས་ལྟ་གི་མེད། གལ་ཏེ་ཁོང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་རྣམས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་། སོ་སོའི་མི་ཚེ་ཧ་ཅང་ཡིད་ཐང་ཆད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་འདོད་བློ་ཁེངས་ངེས་མིན་པ་དེ་དོན་དམ་དུ་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད། སོ་སོའི་མི་ཚེའི་སྤུས་ཚད་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་རྒྱུ་དང་མི་ཚེ་དེ་འདོད་བློ་ཁེངས་ངེས་ཤིག་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཚེ་དྲང་བདེན་ཐོག་ནས་ཁས་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་སྙིང་སྟོབས་དགོས་པ་ཡིན།
འདོད་བློ་མི་ཚིམ་པའི་གནས་སྟངས་དང་དེ་དག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན།
འདོད་བློ་མི་ཁེངས་པའི་ཆ་ལའང་རིམ་པ་ལོས་ཡོད། ང་ཚོས། སྐབས་རེ་ང་ལ་སེམས་མི་སྐྱིད་པ་ཡོང་བ་དང་སྐབས་རེ་གང་ཅིར་ཡག་པོ་ཡོང་གི་འདུག འོན་ཀྱང་དེ་ལ་དཀའ་ངལ་མི་འདུག དེ་ནི་མི་ཚེའི་འགྲོ་སྟངས་རེད། ཅེས་བརྗོད་ངེས། གལ་ཏེ་སོ་སོའི་མི་ཚེར་འདོད་བློ་ཁེངས་ཀྱི་ཡོད་ན་འགྲིག་པ་རེད། གལ་ཏེ་སོ་སོའི་མི་ཚེར་ཡར་རྒྱས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་གང་ཙམ་མཆིས་ཚེ། དེས་དེ་ལག་བསྟར་འོང་རྒྱུར་ཐབས་ལམ་འཚོལ་བའི་ལམ་ཞིག་འདྲེན་ངེས། སོ་སོའི་མི་ཚེའི་སྤུས་ཚད་གོང་སྤེལ་གཏོང་བའི་ཐབས་ལམ་འཚོལ་ཆེད་དུ་ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ངོས་འཛིན་དགོས། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་ཕྱི་རོལ་དུ་འཚོལ་གྱི་ཡོད། ང་ལ་ཁྱེད་རང་དང་འབྲེལ་ལམ་ཐད་དཀའ་ངལ་འདུག དེ་ཁྱེད་རང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད། ཁྱེད་རང་གྱིས་ངའི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག ཅེས་ཟེར་བ་དང། ད་དུང་ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་དེ་བཞིན་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་ཁག་དཀྲི་སྲིད། སེམས་ཁམས་རིག་པའི་སློབ་གཉེར་ཁང་ཁ་ཤས་ལ་གཞིགས་ན། ང་ཚོས་ད་ལྟ་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་མིན་སོ་སོའི་བྱིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ནད་ལ་ཕྱིར་བལྟས་ན་ཆོག སོ་སོ་མི་སྐྱིད་པའི་གནད་དོན་གཞན་ལ་ཁག་དཀྲི་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་ལས་སླ་པོ་རེད། གང་ཟག་གཞན་དང་། སྤྱི་ཚོགས། དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནད་དོན་ཐོག་ལ་ཁག་དཀྲི་བ་དེས་དོན་དམ་དུ་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུར་མི་ཕན། གལ་ཏེ་ང་ཚོར་ལྟ་ཚུལ་གྱི་སྒྲོམ་གཞི་དེ་ཡོད་ན། ང་ཚོར་བཟོད་བསྲན་འོང་ངེས་པ་དང། དེས་ང་ཚོར་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་ཞིག་འོང་ངེས། འོན་ཀྱང་མི་ཕལ་མོ་ཆེས་དེ་འདྲ་ཙམ་ཞིག་བགྱིས་པས་སེམས་ཁམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དང་མི་སྐྱིད་པ་འཇོམས་ཀྱི་མེད་པར་མཐོང།
ནང་ཆོས་ལས། མི་གཞན་དང་། སྤྱི་ཚོགས། དེ་མིན་གྱི་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་གིས་ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་ཆེ་རུ་གཏོང་གི་ཡོད་ནའང། དེ་རྣམས་རྩ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ངོ་མ་མིན་པར་གསུངས། ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་གྱི་རྐྱེན་རྩ་རྙེད་པར་ང་ཚོས་ཁ་ནང་དུཕྱོགས་ནས་འཚོལ་དགོས་པ་ཡིན། དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་གལ་ཏེ་ང་ཚོར་མི་ཚེའི་ནང་མི་སྐྱིད་པའི་ཚོར་སྣང་བྱུང་ཚེ། དེ་ནི་ང་ཚོའི་གནས་སྟངས་ལ་བརྡ་ལན་ཞིག་སྤྲད་པ་རེད། གང་ཟག་མི་འདྲ་བས་གནས་སྟངས་གཅིག་ལ་རྣམ་འགྱུར་འདྲ་མིན་དུ་སྟོན་གྱི་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སོ་སོར་དཔྱད་པ་ཡིན་ནའང། དེ་རིང་གི་དཀའ་ངལ་ལ་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་སྟངས་དང་སང་ཉིན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་སྟངས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། གལ་སྲིད་དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་རྣམས་ཕྱིའི་གནས་སྟངས་ཙམ་ཡིན་ཚེ། ང་ཚོས་དུས་རྟག་ཏུ་རྣམ་འགྱུར་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྟོན་དགོས་ནའང་ང་ཚོས་དེ་ལྟར་བྱེད་ཀྱི་མེད། དཔེར་ན་ལས་ཀའི་སྐབས་སུ་ཉིན་མོ་སྐྱིད་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་ང་ཚོའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་ཚུལ་ལ་ཁྱད་པར་བཟོས་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང། དེ་དག་ནི་ཕྱི་ཚུལ་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་སློང་མཁན་ཙམ་དུ་ཟད། དེ་ཚོ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་རྩ་བར་ཐུག་གི་མེད།
གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་དཔྱད་ཚེ། མི་ཚེར་ཕྱོགས་པའི་ང་ཚོའི་ལྟ་སྟངས་དང་ང་ཚོའི་གནས་སྟངས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ཚོར་སྣང་སྐྱེ་ཚུལ་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་བཟོ་གི་ཡོད་པ་མཐོང་འགོ་ཚུགས། དཔེར་ན། ང་ཚོར་ཉིན་མོ་སྐྱིད་པོ་ཞིག་བྱུང་བའི་སྐབས་རྟག་ཏུ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་བློ་ཕམ་གྱི་ཚོར་སྣང་སྐྱེ་གི་མེད་ཅིང། འོན་ཀྱང་ང་ཚོར་ཉིན་མོ་སྐྱིད་པོ་ཞིག་མ་བྱུང་བའི་སྐབས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་ཡ་ང་སྙིང་རྗེའི་ཚོར་སྣང་བསྐྱར་དུ་འབྱུང། མི་ཚེར་ཕྱོགས་པའི་ང་ཚོའི་གཞི་རྩའི་བལྟ་སྟངས་དེས་སོ་སོའི་མི་ཚེ་མྱོང་ཚུལ་ལ་བཟོ་བཅོས་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དེ་ལས་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ཚེ། ང་ཚོའི་ལྟ་སྟངས་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་གཞི་རྩར་བྱས་པར་ཤེས་ཐུབ།
དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་ཐེ་ཚོམ།
གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཐེ་ཚོམ་ལ་དཔྱད་ན། དེའི་གནས་སྟངས་གཅིག་ནི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཐེ་ཚོམ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོར་གང་ཞིག་བྱེད་དགོས་པའམ་ཤོད་དགོས་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཞིག་འབྱུང་མིན་ཐད་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ། ང་ཚོར་ལས་ཀ་ཅི་འདྲ་ཞིག་རག་མིན་དང། གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་དགོས་མིན། ཕྲུ་གུ་སྐྱེ་དགོས་མིན་སོགས་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐད་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་ངེས་ཡིན། གལ་ཏེ་མི་ཞིག་དང་དགའ་ཉེའི་འབྲེལ་བ་ཚུགས་ན། དེའི་རྗེས་སུ་ཅི་ཞིག་འོང་སྲིད་དམ། ང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་མེད། སོ་སོའི་འདམ་གའི་རྗེས་སུ་ཅི་ཞིག་འོང་མིན་གྱི་བསམ་བློ་ནི་དོན་དངོས་སུ་འཆར་སྣང་ (fantasies) ཙམ་ཞིག་ཏུ་མཆིས། གལ་ཏེ་ང་ཚོ་གང་ཟག་ངེས་ཅན་ཞིག་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཚུགས་ན། ཕལ་ཆེར་ང་ཚོའི་སེམས་ནང། ལྷའི་རྟོག་སྒྲུང་ནང་དུ་ཡོད་པ་བཞིན་མི་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཞིག་མཐར་སྐྱེལ་བྱེད་རྒྱུ་འཆར་སྲིད། གལ་ཏེ་ང་ཚོ་གནས་སྟངས་ཤིག་གི་ནང་མི་སྐྱིད་པ་བྱུང་ཚེ། སྐད་ངན་ (yelling) གྱིས་གནས་སྟངས་དེ་ཇེ་བཟང་གཏོང་གི་ཡོད་པར་སེམས། ང་ཚོར་ཤིན་ཏུ་ནས་མགོ་རྙོག་པའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། སོ་སོས་གང་ཞིག་བྱས་པ་དེར་གཞན་གྱིས་རྣམ་འགྱུར་ཇི་ལྟར་སྟོན་མིན་དེ་ཡིན། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སྐད་ངན་རྒྱག་པ་དང་སེམས་ནང་གི་སྐད་ཆ་ཕྱིར་བཤད་ན། ང་ཚོར་བདེ་ཉམས་ཚོར་བ་དང་ཐམས་ཅད་འགྲིག་འགྲོ་བའི་བསམ་བློ་ཞིག་ང་ཚོའི་སེམས་ནང་འཆར་གྱི་ཡོད་ནའང། དེ་ལྟར་འོང་གི་མེད། རྗེས་སུ་ཅི་ཞིག་ཡོང་མིན་ང་ཚོར་ཤེས་འདོད་ཡོད། ང་ཚོས་འ་ཆད་འུ་ཐུག་གིས་སྐར་རྩིས་ལ་ལྟ་བའམ་རྒྱ་ལུགས་སྤར་ཁ་སྟེ། མོ་དེབ་ནང་ཊམ་ཀ་འཕེན་གྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོས་དེ་ལྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ། ཅི་ཞིག་འབྱུང་བར་སྟངས་འཛིན་བྱ་འདོད་ང་ཚོར་ཡོད་པས་སོ། །
ནང་ཆོས་ལས། གཏིང་ཟབ་པའི་ཐེ་ཚོམ་ནི་ང་ཚོ་དང་གཞན་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་འཚོ་མིན་དང་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ལུགས་ཐོག་གི་ཐེ་ཚོམ་ཡིན་པར་གསུངས། སྟངས་འཛིན་གྱི་གནད་དོན་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ང་ཚོར་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་གི་ཡོད། ང་ཚོའི་སེམས་ནང་ང་ཚོར་ཅི་ཞིག་བྱུང་བར་ཡོངས་སུ་ཁ་ལོ་སྒྱུར་ཐུབ་སྲིད་པའི་བསམ་བློ་འཁོར་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་དོན་དངོས་དང་མཐུན་གྱི་མེད། དོན་དངོས་ནི་རྙོག་འཛིང་ཅན་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་ཙམ་མིན་པར་ཅི་ཞིག་འབྱུང་མིན་ལ་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་གིས་རྐྱེན་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་ང་ཚོས་སྟངས་འཛིན་གང་ཡང་མི་ཐུབ་པའམ་ཕྱི་རོལ་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་བྱས་པ་གང་ཡང་མིན། ཅི་ཞིག་འབྱུང་མིན་ལ་ང་ཚོས་ཆ་རྐྱེན་སྐྲུན་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཅི་ཞིག་འབྱུང་མིན་ཐད་ཐག་གཅོད་བྱེད་མཁན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལྟེ་བ་དེ་ང་ཚོ་མ་ཡིན་ནོ། །
ང་ཚོའི་ཐེ་ཚོམ་དང་ཉེན་སྲུང་མེད་པ་ (insecurity) ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོས་སོ་སོའི་སྤྱོད་ཚུལ་དེ་གནོད་འཚེ་ཅན་ཡིན་པ་ཧ་མ་གོ་བར་རྟག་ཏུ་གནོད་ཚེ་ཅན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ང་ཚོ་སེམས་ཚོར་ངན་པ་དང་བསམ་ཕྱོགས་ངན་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་ཏུ་ཡོད་པ་དང། ང་ཚོའི་གོམས་གཤིས་ལས་རྒྱ་ཡན་དུ་ཤོར་བའི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་འགུལ་འཐོན་གྱི་ཡོད་པས་བྱས་སོ། ང་ཚོས་གཞན་ལ་གནོད་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བ་ཙམ་མ་ཟད་སྤྱིར་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་གནོད་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་གྱི་ཡོད། ཚིག་གཞན་ཞིག་སྤྱད་ན། ང་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་དཀའ་ངལ་མང་བ་བཟོ་གི་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་ཉུང་ཉུང་ངམ་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་ལས་འགྲོལ་འདོད་པ་དང། ད་དུང་དེ་ལས་བརྒལ་ནས་མི་གཞན་ཡང་དཀའ་ངལ་ལས་འགྲོལ་རྒྱུར་རོགས་ཕན་ཐུབ་པའི་འཇོན་ཐང་དགོས་འདོད་ཡོད་ཚེ། ང་ཚོས་སོ་སོའི་ནུས་ཚད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།
སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ།
ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་ཐེ་ཚོམ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པར་བཤད་ན་ཆོག དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཞིག་མིན། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས། ང་དངོས་གནས་ཐེ་ཚོམ་ནང་ཚུད་སོང། ང་དཀའ་ངལ་ནང་ལྷུང་སོང། ཞེས་ཟེར་བའི་མཚམས་སུ་སླེབས་ཡོད། བྱས་ན་ག་རེ་བྱེད་དགོས་སམ། བསྙེན་མཚམས་སམ་སློབ་ཚན་དེའི་ཐོག་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་གྲོན་མ་བཏང་གོང་དུ་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་ཐུབ་སྲིད་པའི་ཡིད་ཆེས་དངོས་སུ་སྟེར་གྱི་ཡོད་མེད་ནན་ཏན་གྱི་ཐོག་ནས་བསམ་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་སེལ་ཐུབ་པ་སེམས་ལ་མི་འཆར་ཚེ། ང་ཚོས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཞིག་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་འགྲོ་གི་ཡོད་ཚེ། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པོ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན། དེ་ནི་རེ་འདོད་ཀྱི་བསམ་ཕྱོགས་ཤིག་རེད།
ང་ཚོས་ཕལ་ཆེར་རང་དབང་ཞེས་པ་དེ་ཐབས་ལམ་འགའ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་འོང་གི་ཡོད་པར་སེམས་སྲིད། ང་ཚོས་ཕལ་ཆེར་གང་ཟག་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་ང་ཚོ་སྐྱོབ་སྲིད་པར་སེམས་སྲིད་ཅིང་། དེ་ཡང་སོ་སོ་ལས་མཐོ་བའི་ལྷའི་རྣམ་པ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོ་དད་སེམས་ཆེ་བའི་དད་ལྡན་པ་ཆགས་པར་སེམས་སྲིད། དེ་མིན་སོ་སོའི་ཐེ་ཚོམ་ལས་སྐྱོབ་ཆེད་ང་ཚོས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་རྒན་ཞིག་གམ་ཆོས་གྲོགས་ཤིག ཡང་ན་གང་ཟག་ཅི་ཡང་རུང་བ་འཚོལ་སྲིད། གནས་སྟངས་དེ་འདྲའི་སྐབས་སུ་གང་ཟག་གཞན་ལ་བརྟེན་མཁན་དུ་འགྱུར་སླ་བ་དང་ན་ཚོད་མ་ཟིན་པའི་ (immaturely) སྤྱོད་ཚུལ་དུ་འགྱུར་སླ་བས། ང་ཚོས་རྒྱུན་དུ་འ་ཆད་འུ་ཐུག་གིས་སོ་སོ་འགྱུར་ཟིན་པའི་ནང་སྣང་མེད་དུ་སྐྱུར་བ་ལས་སྐྱོབ་ཆེད་གང་ཟག་ཞིག་འཚོལ་གྱི་ཡོད། ང་ཚོས་ཐེ་ཚོམ་ལས་མ་བྲལ་བའི་གང་ཟག་ཞིག་འདེམས་སྲིད་པ་དང་ཁོའམ་མོས་སོ་སོའི་སེམས་ཚོར་ངན་པ་དང་བསམ་ཕྱོགས་ངན་པར་བརྟེན་ནས་ང་ཚོའི་བཅོས་མིན་གཞན་བརྟེན་ (naive dependence) གྱི་ཁེ་ཕན་ལེན་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་མཇུག་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལམ་བརྟན་པོ་ཞིག་མིན། ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཐེ་ཚོམ་ཡོངས་རྫོགས་སེལ་ཆེད་དུ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་རྒན་ཞིག་གམ་འབྲེལ་བ་ཞིག་འཚོལ་མི་ཐུབ། ང་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་དགོས།
ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་རྒན་ཞིག་གམ་ཟླ་བོ་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་ཡོད་པའི་འབྲེལ་བ་ཞིག་གིས་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་མཁོ་སྤྲོད་ཐུབ། འོན་ཀྱང་འབྲེལ་བ་དེ་ལྷད་མེད་ཅིག་ཡིན་པའི་སྐབས་ཁོ་ནར་འོང་བ་ཡིན། དེ་ལ་ལྷད་ཡོད་ཚེ་གནས་སྟངས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་གཏོང་གི་ཡོད། དེས་ཐེ་ཚོམ་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་ཡིན། ཐོག་མར་ང་ཚོས་སོ་སོའི་དགེ་རྒན་ཡང་དག་པ་དང་ཟླ་བོ་ཡང་དག་པ་ཡིན་པར་སེམས་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་དུ་ཁས་མི་ལེན་པའི་དགག་བྱ་གཏིང་ཚུགས་པ་ཞིག་ཏུ་གནས་ཐུབ་ནའང། རིམ་བཞིན་ང་ཚོའི་བཅོས་ལྷད་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ལ་མདོག་གྱུར་གྱི་ཡོད། ང་ཚོས་གང་ཟག་གཞན་གྱི་ཞན་ཆ་དང་གཞན་གྱིས་སོ་སོའི་ཐེ་ཚོམ་ཡོངས་རྫོགས་སེལ་རྒྱུ་མིན་པར་མཐོང་འགོ་ཚུགས་པའི་སྐབས་གདོང་ཐུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོར་བསླུ་བྲིད་བྱས་པའི་ཚོར་སྣང་ཡོང་གི་ཡོད། ང་ཚོ་དད་པ་དང་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་བསླུས་པ་རེད། དེ་ནི་ཚོར་སྣང་ཞེ་སྐྲག་ཚ་པོ་ཞིག་རེད། ཐོག་མ་ཉིད་ནས་དེར་གཟུར་རྒྱུའི་ (avoid) འབད་རྩོལ་བསྟེན་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ། ང་ཚོས་སྔོན་འགོག་ཐབས་ལམ་གྱི་ཚུལ་དུ་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། གང་ཞིག་ཐུབ་པ་དང་གང་ཞིག་མི་ཐུབ་པ་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་དགོས། ཆོས་ཕྱོགས་དགེ་རྒན་གྱིས་ཅི་ཞིག་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་དང་ཅི་ཞིག་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་བམ། གདོང་ཐུག་ལས་གཡོལ་ཆེད་ང་ཚོས་སྔོན་འགོག་ཐབས་ལམ་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་སོ། །
ང་ཚོས་ཐེ་ཚོམ་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཤིག་གོང་སྤེལ་གཏོང་དགོས། ཐེ་ཚོམ་གྱི་འགལ་བ་ཤེས་རྟོགས་ཀྱིས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་མགོ་གནོན་བྱེད། ང་ཚོའི་ཆོས་བྱེད་ཚུལ་དེ་སོ་སོའི་བསམ་ཕྱོགས་དང་། སེམས་ཚོར་ངན་པ། རྒྱ་ཡན་དུ་ཤོར་བའི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བའམ་དབང་རྩ་འཁྲུགས་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་ཁ་ནང་བལྟས་ཀྱི་དཔྱད་པ་དང་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་དགོས་པ་ཡིན། དེའི་དོན་ནི་སོ་སོ་རང་ཉིད་ནས་ཡིད་དུ་མི་འོང་ཞིང་ཁས་ལེན་མི་ཐུབ་པའི་གནས་རྣམས་མཐོང་འདོད་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས། ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་རྐྱེན་སློང་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་སམ་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་གྱི་མཚན་མར་དོ་སྣང་བྱུང་བའི་ཚེ། དེ་དག་འཇོམས་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྤྱོད་དགོས། དེ་དག་ཚང་མ་སློབ་སྦྱོང་དང་སྒོམ་ཉམས་ལེན་གཞི་རྩར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་སེམས་ཚོར་དང་བསམ་ཕྱོགས་ངན་པ་ངོས་འཛིན་དང་དེ་གང་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
སྒོམ་སྒྲུབ།
སྒོམ་གྱི་དོན་ནི། ང་ཚོས་སྟངས་འཛིན་བྱས་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་གི་ནང་ཁ་གཏད་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་རྒྱུ་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་དེ་དག་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་གོམས་འདྲིས་ཆགས་པ་དང་དེ་ནས་མི་ཚེ་ངོ་མའི་ནང་ལག་བསྟར་བྱེད་ཐུབ། དཔེར་ན། གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སོ་སོའི་འདོད་མོས་ལྟར་མ་བྱས་ཚེ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་པ་ཡིན་ན། སྒོམ་གྱི་ནང་ང་ཚོས་གནས་སྟངས་དེ་དག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་བ་དང་དེ་དག་ལ་བསམ་ཚུལ་འདྲ་མིན་ཞིག་ནས་དཔྱོད་རྒྱུའི་འབད་རྩོལ་བསྟེན་གྱི་ཡོད། གང་ཟག་གཞན་གྱིས་རྒྱུ་མཚན་འདྲ་མིན་མང་པོར་བརྟེན་ནས་བློར་མི་འགྲོ་བའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་གྱིན་ཡོད། ཁོའམ་མོས་ང་ཚོར་མི་དགའ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་གྱིན་ཡོད་པའི་ངེས་པ་མེད། སྒོམ་གྱི་ནང་། ང་ཚོས་ལྟ་སྟངས་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ། ད་ནས་ངའི་གྲོགས་པོས་ང་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་མི་འདུག གང་ལ་ཞེ་ན། ཁོའམ་མོས་ང་ལ་ཁ་པར་བཏང་མ་བྱུང། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཇུག་བསྡུ་བའི་འབད་རྩོལ་བསྟེན་གྱི་ཡོད།
གལ་ཏེ་ང་ཚོས་གནས་སྟངས་དེ་རིགས་བརྒྱུད་པའི་སྐབས་སེམས་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་བཞིན་ལྷོད་པོ་དང། གོ་རྟོགས་ལྡན་པ། བཟོད་བསྲན་ཅན་ཞིག་ཏུ་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཚེ། སོ་སོའི་གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་རིང་ཁ་པར་མ་བཏང་ཀྱང་ང་ཚོར་ཁོང་ཁྲོའི་སེམས་སྐྱེ་གི་མེད། ང་ཚོར་ཁྲོ་སེམས་སྐྱེ་འགོ་ཚུགས་པའི་སྐབས་གང་ཟག་དེར་ལས་བྲེལ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད་སྲིད་པར་དྲན་པ་དང་། ང་ཚོ་གང་ཟག་དེའི་མི་ཚེའི་ནང་གལ་འགངས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་མི་ཡིན་སྙམ་པའི་བསམ་བློ་ནི་བདག་གཅེས་འཛིན་ཡིན་པར་དྲན་གྱི་ཡོད། དེས་ང་ཚོའི་ཁྲོ་སེམས་འཇོམས་པར་ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
དམ་ཆོས་ནི་དུས་ཡུན་ཧྲིལ་པོའི་འཚོ་ཐབས་ཤིག་ཡིན།
དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ནི་དགའ་མོས་ཡོད་པའི་ཞོར་ལས་ཤིག་མ་རེད་ལ། དེ་ནི་ལུས་རྩལ་གྱི་ཚུལ་དུའམ་བག་ཡངས་ཆེད་དུ་བྱེད་རྒྱུའི་རིགས་ཤིག་ཀྱང་མིན། ང་ཚོས་ཆོས་ཚོགས་སུ་ཚོགས་པ་ཞིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆ་ནས་སམ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞིག་གི་ནང་འཚུད་རྒྱུའི་དོན་དུ་འགྲོ་གི་མེད། དེར་ཕྱིན་ན་སྐྱིད་པོ་ཡོད་སྲིད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་དམིགས་ཡུལ་མ་རེད། མ་ཟད་ང་ཚོས་ཆོས་ཚོགས་སུ་དུག་རྫས་ལ་ལངས་ཤོར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། སོ་སོ་སྐྱིད་པོ་བཟོ་མཁན་གྱི་དགེ་རྒན་ཡིད་དབང་འགུགས་ནུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་སྤྲོ་སྣང་སྐྲུན་ནུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ལས་སེམས་སྐུལ་གྱི་ཆགས་སེམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་གི་མེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དེ་ལྟར་བྱས་ཚེ་ང་ཚོ་ཁྱིམ་དུ་ལོག་རྗེས་མྱུར་དུ་ཆོ་མེད་དུ་ཚོར་བ་དང། དེ་ནས་ང་ཚོར་སེམས་ཆགས་ཡུལ་གཞན་ཞིག་དགོས། དམ་ཆོས་ནི་དུག་རྫས་ཤིག་མིན་ལ། དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱང་དུག་རྫས་མ་རེད། དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ནི་དུས་ཡུན་ཧྲིལ་པོའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོས་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་གི་བྱ་དངོས་ཅི་རིགས་ཀྱི་ཐད་སོ་སོའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ཤུགས་རྒྱག་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་བཞིན་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩེ་བའི་སེམས་གོང་སྤེལ་གཏོང་བའི་ཐོག་ནུས་པ་འདོན་གྱི་ཡོད་ཚེ། དཔེར་ན། ང་ཚོས་དེ་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་ནང་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་སོ་སོའི་ཉལ་ཁང་ནས་བསྡད་ནས་བརྩེ་བའི་ཐོག་སྒོམ་རྒྱག་གི་ཡོད་ནའང། སོའི་ཕ་མའམ་ཁྱིམ་ཐབ་དང་ལྷན་དུ་འཆམ་མཐུན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དེ་ནི་སེམས་སྐྱོ་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད།
མཐའ་གཉིས་སྤོང་བ།
ཁྱིམ་དང་ལས་ཀའི་སྐབས་ཀྱི་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་གནས་སྟངས་ངོ་མར་དམ་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་འབད་བརྩོན་བསྟེན་པའི་དུས་ང་ཚོས་མཐའ་གཉིས་སྤོང་དགོས་པ་ཡིན། མཐའ་གཅིག་ནི། གཞན་གྱི་ཐོག་ཏུ་སྐྱོན་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་འགེལ་བ་དེ་ཡིན། མཐའ་གཞན་ནི། དེ་དག་སོ་སོའི་ཐོག་ཏུ་འགེལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་རེད། ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་ནང་གང་བྱུང་བ་ནི་ཧ་ཅང་གིས་རྙོག་འཛིང་ཅན་ཞིག་རེད། ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་རྐྱེན་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་སྟེ། གཞན་གྱིས་རྐྱེན་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ང་ཚོས་ཀྱང་རྐྱེན་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་དང་བསམ་ཚུལ་འགྱུར་བ་གཏོང་རྒྱུའི་འབད་རྩོལ་བྱེད་བྱས་ནའང། ང་ཚོ་ཚང་མའི་མྱོང་བ་ལས་གྲུབ་པ་ལྟར་དེ་ནི་ཧ་ཅང་དཀའ་བའི་གནས་ཏེ། དམིགས་བསལ་དུ་གལ་སྲིད་ང་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་སྐྱོན་མེད་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ངོ་བོར་བརྫུས་པ་དང་གཞན་ལ་སྡིག་ཉེས་ཅན་དུ་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་པ་ལྟ་བུའི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་རྒྱུའི་འབད་རྩོལ་བསྟེན་རྒྱུ་དེ་ལས་སླ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ང་ཚོའི་བསམ་འཆར་ཉན་ཐུབ་མཁན་ཞིག་དང་བསམ་འཆར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་ཚོ་དྲག་ཤུལ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ང་ཚོས་མི་གཞན་ལ་བསམ་འཆར་འདོན་ཐུབ། འོན་ཀྱང་ནུས་ཤུགས་ཆེ་བ་དེ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་འདོན་དགོས།
སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་ནུས་ཤུགས་འདོན་པའི་སྐབས་སུ་ང་ཚོས་མཐའ་གཞན་གཉིས་ཏེ། སོ་སོའི་ཚོར་སྣང་ལ་ཡོངས་སུ་གཉིས་སྣང་ནུབ་པ་དང་དེ་དག་ནམ་ཡང་ཤེས་རྟོགས་མ་བྱུང་བ་གཉིས་སོ། དང་པོ་ནི། རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་གཉིས་སྣང་ནུབ་པ་ཡིན། ང་ཚོས་སོ་སོས་ཅི་ཞིག་ཚོར་མིན་གཅིག་པུར་དོ་འཁུར་བྱེད་ཅིང། གང་ཟག་གཞན་ཚོས་ཅི་ཞིག་ཚོར་གྱིན་ཡོད་མེད་ལ་སྣང་མེད་གཏོང་གི་ཡོད། སོ་སོས་ཅི་ཞིག་ཚོར་མིན་དེ་གཞན་གྱི་ཚོར་སྣང་ལས་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེ་བའི་བསམ་བློར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཕྱོགས་གཞན་དེར་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཚོར་སྣང་ལ་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་དུ་བསྐྱུར་བའམ་སྦིར་སྨན་གྱིས་ཚོར་ཤེས་བཅོམ་པ་བཞིན་དུ་གང་ཡང་ཚོར་གྱི་མེད་པ་རེད། མཐའ་དེ་རྣམས་སྤོང་ཕྱིར་ལམ་དབུ་མ་ཞིག་དགོས། དེ་ནི་ཧ་ཅང་གི་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མིན།
གལ་ཏེ་ང་ཚོས་རྟག་ཏུ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་ཀྱིན་བསྡད་ཚེ་དེས་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་སྣང་བ་ཞིག་སྐྲུན་གྱི་ཡོད་པ་སྟེ། སོ་སོ་རང་ཉིད་དང་སོ་སོས་ཅི་ཞིག་ཚོར་བའམ་བྱེད་པ་གཉིས་སོ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་གཞན་ཞིག་དང་འབྲེལ་བ་ངོ་མ་ཞིག་མི་སླེབས་པའམ་མི་གཞན་དང་ལྷན་དུ་འདྲིས་མི་ཐུབ། ང་ཚོའི་དམིགས་པའི་ཆ་ཀུན་སློང་དང་དེ་བཞིན་གྱི་ཐོག་ལ་འཇོག་པའི་སྐབས་ཐབས་ངོ་མ་ནི་བཅོས་མིན་དང་ལྷག་བསམ་གྱི་ཐོག་ནས་འབྲེལ་བ་དང་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དེ་ལྟ་ནའང་། ང་ཚོས་དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་འབད་རྩོལ་བསྟེན་ཚུལ་ཡང། སོ་སོ་མི་གཞན་དང་མཉམ་དུ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་བཟུང་སྟེ་གས་ཆག་ཤོར་བའི་ལམ་ཞིག་མ་ཆགས་པའི་ཐོག་ནས་བྱེད་དགོས། ད་དུང་ངས་ཐེར་འདོན་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ལ། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་སོ་སོའི་ཀུན་སློང་དང་ཚོར་སྣང་ལ་དཔྱོད་ཀྱིན་ཡོད་ཚེ། སྐབས་རེ་གང་ཟག་དེར་བརྗོད་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ངེས། དེ་ལྟ་ནའང། གང་ཟག་དེར་བརྗོད་དགོས་འདུག་སྙམ་པའི་ཚོར་སྣང་ནི་རང་གཅེས་འཛིན་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་ཅི་ཞིག་ཚོར་གྱིན་ཡོད་པ་དེར་མི་གཞན་ཚོས་རྒྱུན་དུ་དགའ་མོས་འོང་གི་མེད། ཁོང་ཚོས་ཤེས་འདོད་ཡོད་པར་སྙམ་པ་ནི་རང་ཤེས་རེད། སོ་སོས་རང་འདོད་བཞིན་དུ་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་འགོ་འཛུགས་ཀྱིན་ཡོད་པ་དོ་སྣང་བྱུང་བའི་སྐབས་ང་ཚོས་དེ་འགོག་དགོས། ང་ཚོས་དེ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས་དོན་མེད།
མཐའ་གཞན་གཉིས་ནི། ང་ཚོ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ངན་པའམ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་བཟང་པོ་ཡིན་པ་དེ་རེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་དང། སོ་སོའི་དཀའ་རྙོག།སོ་སོའི་སེམས་ཚོར་ངན་པ་རྣམས་ལ་ང་ཚོས་དོ་གལ་ཆེ་ཙམ་སྤྲད་ཚེ། ང་ཚོར་སོ་སོ་ཡག་པོ་མིན་པའི་ཚོར་སྣང་སླེབ་འགོ་ཚུགས་ངེས། དེ་ལས་སླ་པོའི་ངང་ནག་ཉེས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྐྱེད་ཚུལ་ནི། ངས་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་འདུག གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་བྱས་ཚེ། ང་མི་ངན་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་སེམས། དེ་ནི་ཉམས་ལེན་ལ་ཧ་ཅང་གིས་དབང་རྩ་འཁྲུག་པའི་ནད་ཀྱི་གཞི་རྩ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད།
ང་ཚོས་མཐའ་གཞན་དེ་ཡང་སེལ་དགོས་པ་སྟེ། དེས་ང་ཚོའི་བཟང་ཕྱོགས་ལ་དོ་གལ་ཆེན་པོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི། ང་ཚོ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཡང་དག་པ་ཡིན། སོ་སོའི་ཁམས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་ལྟོས་དང། ཐམས་ཅད་ངོ་མཚར་ཅན་རེད། ཅེས་སེམས། དེ་ནི་ཉེན་ཚབས་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། གང་ལ་ཞེ་ན། དེས་ཤུགས་བསྟན་དུ་ང་ཚོས་གང་ཡང་བློས་གཏོང་བྱེད་མི་དགོས་ཅིང། ང་ཚོའི་ངན་ཕྱོགས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡང་འགོག་མི་དགོས་པར་ང་ཚོས་བྱེད་དགོས་པ་ནི་སོ་སོའི་ཁམས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་སྟེ། ང་ནི་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཡིན། ང་ནི་ཡང་དག་པ་ཡིན། ངས་རང་ཉིད་ཀྱི་ངན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་འགོག་དགོས་ཀྱི་མེད། ཅེས་སེམས་ན་མི་འགྲིག ང་ཚོར་བཏང་སྙོམས་ཤིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་ཧ་ཅང་གིས་བློ་ཞུམ་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་འོང་བཞིན་ཡོད་ན་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཁམས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དྲན་གསོ་བྱེད་དགོས་ཤིང། གལ་ཏེ་ང་ཚོར་སྣང་མེད་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ཕྲན་ཙམ་འོང་བཞིན་ཡོད་ན་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ངན་ཕྱོགས་ཀྱི་རིགས་ལ་ནན་པོ་བྱེད་དགོས།
འགན་འཁྲི་ལེན་པ།
གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་ཡར་རྒྱས་དང་སོ་སོའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་རྒྱུར་ང་ཚོས་སོ་སོའི་འགན་འཁྲི་སོ་སོས་ལེན་དགོས། ང་ཚོར་གཞན་ལ་ཕན་གྲོགས་བྱེད་དགོས་པ་ནི་སྨོས་མེད་དུ་སོང། དེ་རང་ཉིད་གཅིག་པུས་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མིན། ང་ཚོར་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་ནམ་སོ་སོའི་ཆོས་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གང་ཟག་བསམ་ཚུལ་མཚུངས་པ་དང་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་སོ་སོས་སེལ་ཐབས་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་གཞན་ལ་ཁག་མི་དཀྲི་མཁན་ཚོའི་ཕན་གྲོགས་འཐོབ་ཐུབ། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཉམ་སྦྲེལ་འབྲེལ་ལམ་ནང་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་གཅིག་མཚུངས་སུ་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་དཀའ་རྙོག་ཅི་འདྲ་ཞིག་གི་འབྱུང་ནའང་གཞན་ལ་ཁག་མི་དཀྲི་མཁན་ཞིག་དགོས་པ་གལ་ཆེ། གལ་ཏེ་རོགས་ཟླ་གཉི་གས་ཕན་ཚུན་ཁག་དཀྲི་རེས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ཚེ། དེས་ལས་དོན་ལམ་ལྷོང་རྩ་བ་ནས་འོང་ཐབས་མེད། གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་གིས་སོ་སོའི་སྐྱོན་སེལ་བ་དང་གཞན་དེས་ཁག་དཀྲི་ཚེ། དེས་ཀྱང་ལས་དོན་སྒྲུབ་མི་ཐུབ། གལ་ཏེ་ང་ཚོ་གང་ཟག་གཞན་དེས་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་པའི་འབྲེལ་ལམ་ཞིག་གི་ནང་འཚུད་ཟིན་ནའང། ང་ཚོས་སོ་སོའི་ངོས་ནས་ལེགས་སྐྱེས་ཅི་ཞིག་འབུལ་ཐུབ་མིན་ལ་ལྟ་བཞིན་ཡོད་པས་འབྲེལ་ལམ་དེ་གཅོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཆགས་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་དེ་དེ་ལས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་འབྲེལ་ལམ་དེའི་ནང་ཐམས་ཅད་བློས་གཏོང་བྱེད་རྒྱུར་གཟུར་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་གཏོང་དགོས། ངས་དེ་དག་ཚང་མ་བཟོད་བསྲན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ནི་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་རེད། ཅེས་སེམས་པ་ནི། ཡོངས་རྫོགས་དབང་རྩ་འཁྲུག་པའི་བྱ་སྤྱོད་དུ་གྲུབ་ངེས།
བྱིན་རླབས་ཐོབ་པ།
ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་དང་། སོ་སོ་དང་བློ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡེ། དེ་བཞིན་གྲོགས་པོ་གྲོགས་མོ་རྣམས་ལས་ང་ཚོར་འཐོབ་ཐུབ་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཀྱི་རིགས་ལ་སེམས་སྐུལ་ (inspiration) ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་ནང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སོགས་པ་ལས་བྱིན་རླབས་ (inspiration) འཐོབ་རྒྱུར་ནན་བཤད་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་པའི་ཐ་སྙད་བྱིན་རླབས་ཞེས་པ་རྒྱུན་དུ་blessingཞེས་པའི་དབྱིན་ཇིའི་ཐ་སྙད་དུ་བསྒྱུར་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་འཚམས་པོ་མེད་པའི་འགྱུར་ཞིག་རེད། ང་ཚོར་བྱིན་རླབས་དགོས། ང་ཚོར་གོང་དུ་འགྲོ་བའི་ནུས་ཤུགས་དགོས།
དམ་ཆོས་ཀྱི་ལམ་དེ་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མིན། དེས་ཡིད་དུ་མི་འོང་པའི་མི་ཚེར་དཔྱོད་ཀྱིན་ཡོད། ང་ཚོར་བྱིན་རླབས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བརྟན་པོ་ཞིག་དགོས། གལ་ཏེ་ང་ཚོའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་དགེ་རྒན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒྲུང་ཡ་མཚན་ཅན་ཤོད་པ་དང་དགེ་རྒན་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐོར་རམ་ནང་པའི་ཆོས་འབྱུང་ནང་གང་ཟག་གཞན་གྱི་སྐོར་སོགས་ཤོད་པ་དེ་བྱིན་རླབས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བརྟན་པོ་ཞིག་ཆགས་མི་ཐུབ། དེ་ཏན་ཏན་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བ་འོང་སྲིད་ནའང། དེས་ང་ཚོར་ཕན་ནུས་ཇི་ལྟར་འཐོན་མིན་ལ་ང་ཚོས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས། མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་དེས་རྟོག་བཏགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་བསྣན་ནས་དེའི་ནང་ང་ཚོས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ལམ་ནས་ཐར་པ་རེ་སྒུག་བྱེད་བཞིན་ཡོད། སྒྱུ་མ་མཁན་གཙོ་བོ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཁོང་རང་ཚོའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ནུས་པར་བརྟེན་ནས་ང་ཚོ་སྐྱོབ་རྒྱུའམ། ཡང་ན་ང་ཚོས་གློ་བུར་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་གནས་དེ་རྣམས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཐུབ་པའི་འཆར་སྣང་སྐྱེ་གི་ཡོད། ང་ཚོས་ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་སྒྲུང་དེ་དག་ལ་གུས་བརྩི་ཞུ་བ་དང་ལྷན་དུ་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས། དེས་ང་ཚོའི་དད་པ་ལ་སོགས་པར་བློ་སྟོབས་སྤེལ་སྲིད་པས་དེ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ངེས། འོན་ཀྱང་དེ་བྱིན་རླབས་ཀྱི་གཞི་རྩ་བརྟན་པོ་ཞིག་མིན། ང་ཚོར་གཞི་རྩ་བརྟན་པོ་ཞིག་དགོས།
མཚན་གཞི་ཚད་ལྡན་ཞིག་ནི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཡིན་པ་རེད། སྟོན་པས་སྒྲུང་ཡ་མཚན་ཅན་གསུངས་ནས་འདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བའམ་ཁོང་ཚོ་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཏུ་འཇུག་རྒྱུའི་འབད་རྩོལ་གནང་མེད། ཁོང་གིས་གང་སར་བསྐྱོད་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་མེད་པ་དང་གདུལ་བྱ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་གནང་མེད། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་མགོ་ནས་མཇུག་བར་དུ་བསྐྱར་ཟློས་བྱས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་པའི་དཔེར་སྤྱད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཤིག་ཉི་མ་དང་མཚུངས་པ་དེ་ཡིན། ཉི་མས་མི་རྣམས་ལ་ཚ་དྲོད་སྤྲོད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཉི་མའི་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་འགྲོ་ཚང་མར་ཚ་དྲོད་རང་ཆས་སུ་སྦྱིན་གྱི་ཡོད། སྒྲུང་ཡ་མཚན་ཅན་ཐོས་པའམ་སྐུ་འདྲའི་འོག་ཏུ་སྤྱི་བོ་གཏུགས་པའམ་ཡང་ན་སྐེ་ལ་ལྗགས་མདུད་དམར་པོ་བཏགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོ་སྣང་ཞིག་སླེབ་སྲིད་ནའང་། དེ་ནི་བརྟན་པོ་ཞིག་མ་རེད། བྱིན་རླབས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བརྟན་པོ་ཞིག་ནི་རང་གི་བླ་མ་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོ་བོའི་ཐོག་རང་ཆས་སུ་དང་རང་བཞིན་གྱི་ཐོག་ནས་ཁོའམ་མོའི་གཤིས་རྒྱུད་དེ་བཞིན་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱས་པའི་འབྲས་བུར་སོང་བ་དེ་ཡིན་པ་རེད། དེ་ནི་བྱིན་རླབས་འཇུག་ཚུལ་ཡིན་ཞིང། མི་ཞིག་གིས་ང་ཚོར་སྤྲོ་སྣང་སྦྱིན་པའི་བྱ་སྤྱོད་ག་ལ་ཡིན། དེ་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་སྒྲུང་ཞིག་མིན་ནའང། དེས་ང་ཚོར་བྱིན་རླབས་བརྟན་པོ་ཞིག་འཇུག་གི་ཡོད་པ་རེད།
ང་ཚོ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བའི་སྐབས་སོ་སོ་ཡར་རྒྱས་ཀྱིས་སོ་སོར་བློ་སྟོབས་སྦྱིན་ཐུབ་པ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ནུས་པ་ལས་མ་ཡིན་ནའང་གཤིས་རྒྱུད་དལ་འགྱུར་ལས་སོ། ནང་ཆོས་ལས་རྟག་ཏུ་སོ་སོའི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བྱེད་པའི་ནན་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཡར་རྒྱས་ལ་མཚམས་དང་ཚད་ནམ་ཡང་མེད་པར་དྲན་དགོས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། དེ་ཉིན་ལྟར་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཙམ་མིན། འཇིག་རྟེན་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉིད་གཅིག་ནི་ང་ཚོ་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་འགྲོལ་བའི་བར་དུ་ང་ཚོའི་སེམས་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་དྲག་ཞན་ཅི་རིགས་སུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད། འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་འགྲོལ་བ་ནི་ཧ་ཅང་གི་གནས་མཐོན་པོར་སོན་པ་ཞིག་རེད། ང་ཚོར་སྐབས་རེ་སྐྱིད་པོ་དང་སྐབས་རེ་སྡུག་པོ་ཚོར་གྱི་ཡོད་པ་ང་ཚོས་སེམས་དགོས། ང་ཚོས་སྐབས་རེ་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་བྱ་བ་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་དུས་གཞན་དུ་ང་ཚོའི་བློ་འགྲིམ་ཆེ་བའི་གོམས་གཤིས་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོར་འགྱུར་གྱི་ཡོད། དེ་དྲག་ཞན་ཅི་རིགས་སུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད། རྫུ་འཕྲུལ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་གི་མེད་པ་རེད།
འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་སྤོང་བའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ལས། གལ་ཏེ་ལམ་ལྷོང་བྱུང་ཚེ་སྤྱང་ཤོས་དང་ཡག་ཤོས་ཡིན་པའི་བློ་སྐྱེ་མི་རུང་བ་དང་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་ཚེ་ཡིད་ཞུམ་དུ་འགྱུར་མི་ཉན་པར་ནན་གསུངས་མཛད། དེ་ནི་མི་ཚེའི་རང་བཞིན་ཡིན། ང་ཚོས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཕན་ནུས་ལ་ལྟ་དགོས་པ་ལས་འཕྲལ་སེལ་གྱི་ཕན་ནུས་ལ་ལྟ་མི་ཉན། དཔེར་ན། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ལོ་ལྔའི་རིང་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་བསྡད་ཚེ་དེའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ལྔ་དང་བསྡུར་བ་བྱེད་པའི་སྐབས་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་གནས་ཚུལ་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུར་ཞི་འཇམ་པ་དང་ཡིད་སེམས་གསལ་བ་སྤྱོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་ཤེས་ཚེ་ང་ཚོར་སྐབས་རེ་བློ་མི་བདེ་བ་བྱུང་སྲིད་ནའང། དེས་ང་ཚོས་ཡར་རྒྱས་གང་ཙམ་བཏང་ཡོད་པ་ཤུགས་ཀྱི་སྟོན་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་བློ་སྟོབས་སྟེར་མཁན་ཞིག་རེད། ང་ཚོ་བཅོས་མ་བྱེད་རྒྱུར་དགའ་པོ་ཡོད་པ་དང་བཅོས་མའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་གོམས་འདྲིས་ཆེན་པོ་ཡོད་ནའང། དེ་ནི་བཅོས་མ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་བྱིན་རླབས་བརྟན་པོ་ཞིག་ཡིན།
ཚིག་ཐོག་དོན་འཁྱོལ།
ང་ཚོས་གང་ཐུབ་ཀྱིས་ཚིག་ཐོག་དོན་འཁྱོལ་དང་དམའ་ས་བཟུང་དགོས། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཉམས་ལེན་ལྟ་བུའི་ཁྲུས་གསོལ་ཉམས་ལེན་སྐབས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་ཁྲུས་གསོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་བློ་སྐྱེ་མི་ཉན་པ་གལ་ཆེ། དེ་ནི་ཕྱི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་མིན་པར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ང་ཚོ་སྐྱོབ་པ་དང་ཁྲུས་གསོལ་གྱི་ཐོག་ནས་བྱིན་གྱིས་རློབ་རྒྱུ་ཡིན་པར་སེམས་ཚེ། དེ་ནི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲི་མ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་མ་ཞུགས་པའི་གསལ་ཞིང་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད། ཐེ་ཚོམ་ནི་སེལ་ཐུབ། སེལ་ཚུལ་ནི་ང་ཚོས་ཉེས་པ་དང་ངན་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་དེ་དེ་བཞིན་ལ་སོགས་པ་ལམ་ལྷོང་ཡོང་དུ་བཅུག་ཐུབ་པའི་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩོལ་བ་ལ་བསྟེན་ནས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ཐོག་ནས་སེལ་དགོས། དེས་དག་སེལ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ལམ་ལྷོང་ཡོང་བ་བཟོ་ཐུབ།
མདོར་ན། ཉམས་ལེན་དེ་དག་དོན་འཁྱོལ་དང་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་དམ་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་ཐབས་བྱེད་པའི་སྐབས་ང་ཚོས་སོ་སོ་གནས་རིམ་གང་དུ་ཡོད་པ་ངོས་འཛིན་དང་དང་ལེན་བྱེད་དགོས། ཟོག་རྫུ་བྱེད་པའམ་སོ་སོའི་ད་ལྟའི་གནས་རིམ་ལས་ངེས་པར་དུ་མཐོ་བ་ཡོད་པར་སེམས་མི་ཉན་པ་ནི་གནད་ཆེའོ། །
ཡེ་ཤུ་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པ།
འདིར་ཡོད་ང་ཚོ་ཕལ་མོ་ཆེ་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ (Catholic) ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཤིག་ལས་འོང་བ་ཤ་སྟག་ཡིན། ང་ཚོས་དམ་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འགོ་འཛུགས་པའི་སྐབས་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་བསྐྱུར་ནས་ནང་ཆོས་ལ་སྒྱུར་དགོས་པར་སེམས་མི་ཉན། དེ་ལྟ་ནའང། ཉམས་ལེན་གཉིས་མཉམ་བསྲེ་མི་བྱེད་པ་གལ་ཆེ། ང་ཚོས་ཡེ་ཤུའི་མཆོད་ཁང་ནང་མར་མ་བསྡད་པའི་སྔ་རོལ་དུ་མཆོད་གཤོམ་ལ་ཕྱག་གསུམ་འཚལ་སྲོལ་མེད། དེ་བཞིན་དུ་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་སྐབས་ང་ཚོས་ཡེ་ཤུའི་ཡུམ་ཡིད་ལ་འཆར་བ་མི་བྱེད་པར་སང་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྟེན་ཡིད་ལ་འཆར་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་དེ་གཉིས་སོ་སོར་ཉམས་ལེན་བྱེད། ང་ཚོ་ཡེ་ཤུའི་མཆོད་ཁང་དུ་འགྲོ་བ་ཚེ་དེ་རང་དུ་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་དེ་མིན་སྤོང་དགོས་ཤིང། ནང་པའི་སྒོམ་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་སྐབས་དེ་རང་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་དེ་མིན་སྤོང་དགོས། དེར་ཐུན་མོང་བའི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ཡོད་པ་ནི། བརྩེ་བར་ནན་བཤད་དང། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་སོགས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད། གཞི་རྩའི་རིམ་པའི་ཐོག་རྩོད་རྙོག་གང་ཡང་མེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་བརྩེ་བ་དང། བྱམས་པ། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཚེ། ང་ཚོ་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་པ་ཡག་པོ་ཞིག་དང་ནང་པ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལྟ་ནའང། ང་ཚོས་རིམ་བཞིན་འདམ་ག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བའི་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་གཏོང་དོན་དུ་ནུས་པ་ཡོངས་རྫོགས་འདོན་རྒྱུའི་སྟ་གོན་བསྒྲུབས་པའི་རྗེས་འདམ་ག་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ང་ཚོ་ཐོག་བརྩེགས་ཅན་གྱི་ཁང་པའི་རྩེ་ཐོག་ཏུ་འགྲོ་མཁན་ཡིན་ཚེ། ང་ཚོས་དུས་ཅིག་ལ་སྐས་འཛེག་རིམ་པ་གཉིས་འཛེག་མི་ཐུབ། ཁོ་བོའི་བསམ་པར་དེ་ནི་ཕན་ཆེ་བའི་དམིགས་པ་ཞིག་ཏུ་སེམས། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་གཞི་རྩའི་རིམ་པ་ཙམ་གྱི་ཐོག་བྱ་བ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད་ཚེ་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད། ང་ཚོས་དེའི་ཐོག་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་དགོས་མེད་ཅིང། ཕྱོགས་གཉི་ག་ནས་ཕན་པ་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ། །
ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་ལར་ཞེན་སྤོང་བ།
ང་ཚོའི་འཚོ་བའི་ནང་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སྐབས་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ནི་སོ་སོའི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆོས་ཡག་པོ་མེད་པའམ་ཞན་པའི་ཐོག་ནས་སྣང་མེད་དུ་སྐྱུར་མི་ཉན། དེ་ལྟར་བྱས་ཚེ་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། དེས་ན་ང་ཚོ་ནང་པ་རྨོངས་ཞེན་ཅན་ཞིག་དང་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁ་གཏད་རྨོངས་ཞེན་ཅན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ངེས། དམར་ཤོག་དང་མང་གཙོའི་ནང་དུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་ལག་གྲུབ་ཚུལ་ཏེ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་ལར་ཞེན་ (misplaced loyalty) ཞེས་བརྗོད་པས་ཁ་ལོ་སྒྱུར་གྱི་ཡོད། སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་དང་སོ་སོའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་སོགས་པར་ལར་ཞེན་བྱེད་འདོད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཤིག་ཡོད་པར་བརྟེན་ང་ཚོས་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ཁས་མི་ལེན་ཀྱང་དེ་ལ་ལར་ཞེན་བྱེད་འདོད་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སོ་སོའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་ལར་ཞེན་མི་བྱེད་པ་དང་དེ་དག་ཡག་པོ་མེད་པར་བརྩིས་ནས་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་ཡིན་ཚེ། ང་ཚོས་སོ་སོ་རྦད་དེ་སྡུག་ཅག་ཡིན་པར་ཚོར། གང་ལ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བློ་བག་ཤིན་ཏུ་མི་བདེ་བ་ཞིག་སྟེ། ང་ཚོར་སྣང་མེད་དུ་ང་ཚོའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་ལར་ཞེན་སྐྱེ་ཐུབ་པའི་གནས་ཤིག་འཚོལ་དགོས་པའི་ཚོར་སྣང་འབྱུང་ངེས།
བག་ཆགས་ཀྱིས་སྣང་མེད་ཐོག་ནས་ང་ཚོའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཆུང་བའི་གནས་སྟངས་ལ་ལར་ཞེན་ཡོད། དཔེར་ན། ང་ཚོས་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་སྐྱུར་སྲིད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་ནང་ཆོས་ནང་དུ་དམྱལ་བའི་འཇིགས་པ་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་འཁྱེར་གྱི་ཡོད། དེ་སྔོན་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་གཙང་མ་ཡིན་པའི་ངའི་ངོ་ཤེས་ཞིག་གིས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་ཀྱིས་བཞུགས་པ་དང་། དེས་ན། ངས་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་བློས་བཏང་བས་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དམྱལ་བར་ལྷུང་ངེས་ཤིང། གལ་ཏེ་ངས་ནང་ཆོས་བློས་བཏང་ནས་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ལ་བཞུགས་ཚེ་ནང་པའི་དམྱལ་བར་ལྷུང་ངེས། སྙམ་པའི་ལྟ་བའི་དཀའ་ཉེན་གྱི་གནས་སུ་ལྷུང། དེ་ཁྱད་མཚར་པོ་ཞིག་ཡོད་ནའང། མོ་ལ་མཚོན་ན་དཀའ་ངལ་དེ་དངོས་གནས་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།
ང་ཚོས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་ནང་དུ་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་ཕྱོགས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་སྣང་མེད་དུ་འཁྱེར་ཡོང་གི་ཡོད། ཡོངས་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དག་ནི་ཉེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་དང་གཞན་གྱིས་རང་ཉིད་སྐྱོབ་རྒྱུ་འཚོལ་བ་རྣམས་སོ། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཉམས་ལེན་མ་བྱས་ཚེ། ང་ཚོར་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་སྙམ་པ་ཚོར་བ་དང། གལ་ཏེ་ང་ཚོར་དེ་ལྟར་མ་ཚོར་ཚེ། ང་ཚོ་ཉེས་ཅན་ཡིན་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་ནམ་ཡང་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་ཞིག་མིན། ང་ཚོས་དེ་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་སོ་སོའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་དཔྱོད་དགོས་པ་དང། བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་རྣམས་དྭངས་ལེན་བྱེད་དགོས། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོས་ངན་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པའི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་ལ་ལར་ཞེན་བྱེད་ཐུབ། ང་ཚོས། ང་ལ་ཉེས་པ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་འཚོལ་བའི་གཤིས་ཀ་འཇགས་ཡོད། སྙམ་པའི་བསམ་བློ་ལྡོག་སྟེ། ང་ལ་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བརྩེ་བ་དང། བྱམས་པ། དཀའ་ངལ་ཅན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་འགན་འཁྲི་ཡོད། སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེ་ཐུབ།
ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་ལ་མཚོན་ནའང་གཅིག་མཚུངས་སུ་བྱེད་ཐུབ། ང་ཚོས་ཁོང་ཚོར་དགག་པ་རྒྱག་སྲིད་པ་དང་དེ་ནས་ཁོང་ཚོའི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་དོ་སྣང་གྱིས་ལར་ཞེན་ལས་ལྡོག་སྟེ་ངན་ཕྱོགས་ལ་སྣང་མེད་ཀྱིས་ལར་ཞེན་བྱེད་སྲིད། དཔེར་ན། གལ་ཏེ་ཁོང་ཚོས་ང་ཚོར་སྤྲད་པའི་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་བཀའ་དྲིན་བསམ་ཤེས་ཐུབ་པ་ང་ཚོས་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཚེ། དེས་ན་ང་ཚོས་སོ་སོའི་འདས་པ་དང་རྙིག་འཛིང་མེད་པ་དང་སོ་སོའི་ཡར་རྒྱས་ལ་རྒྱུན་དུ་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་ཚོར་སྣང་ངན་པ་རྣམས་མེད་པར་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལམ་དུ་སྐྱོད་ཐུབ།
དེ་ཡི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཕན་ནུས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་ནི་གལ་འགངས་ཆེ། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ངན་ཕྱོགས་ནས་སོ་སོའི་འདས་པ་སྟེ། སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་དང། སོ་སོའི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས། ཡང་ན་དེ་མིན་ཅི་ཡང་རུང་བའི་ཐོག་བསམ་བློ་འཁོར་ཚེ། སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བསམ་ཕྱོགས་ངན་པ་སླེབ་རྒྱུར་བློ་ཁ་ཕྱོགས་པར་བྱེད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སོ་སོའི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་འདས་པའི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ངོས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཚེ། སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བསམ་ཕྱོགས་བཟང་པོ་སླེབ་རྒྱུར་བློ་ཁ་མང་བ་ཕྱོགས་པར་བྱེད། དེས་ང་ཚོའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ བརྟན་དུ་འགྲོ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་བྱེད་དོ། །
མཇུག་སྡོམ་མཆན།
ང་ཚོས་ཐེམ་པ་རིམ་འཛེག་གིས་དལ་བུའི་ངང་མུ་མཐུད་འགྲོ་དགོས། སྤྱིར་འདས་པའི་སློབ་དཔོན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ཆོས་ཤིག་ཐོས་མ་ཐག་ལམ་སེང་ཉམས་ལེན་གྱི་ཐོག་ཏུ་འགེལ་དགོས། ཞེས་གསུངས་ཡོད་ནའང། ང་ཚོས་ཚད་མཐོ་བའི་གསུང་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། ༼སྔགས་ཀྱི་དབང་ཞུ་བ་ལ་སོགས་པ༽ ་དེ་དང་འདྲ་བ་བྱེད་པའི་སྐབས་ང་ཚོས་གང་ཞིག་སོ་སོར་ཚད་མཐོ་དྲག་མིན་ནམ་གང་ཞིག་སོ་སོས་ད་ལྟ་ཉམས་ལེན་ཐོག་འགེལ་ཐུབ་མིན་ཐད་བློ་ཐག་གཅོད་དགོས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་གང་ཞིག་སོ་སོར་ཚད་མཐོ་དྲག་ཡོད་ཚེ། ང་ཚོས་ཉམས་ལེན་ཐོག་འགེལ་ཐུབ་རྒྱུར་སོ་སོ་རང་ཉིད་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱ་དགོས་པའི་རིམ་པ་རྣམས་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་དགོས་པ་དང། དེ་ནས་རིམ་པ་དེ་རྣམས་ལ་འཇུག་དགོས། མདོར་བསྡུས་ནས། བདག་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་དགེ་བཤེས་ངག་དབང་དར་རྒྱས་ལགས་ཀྱིས། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་འཆར་སྣང་གི་ཐབས་ལམ་ཉམས་སུ་བླངས་ཚེ། ང་ཚོར་འབྲས་བུ་དེ་མཚུངས་ཞིག་འཐོབ་ཅིང། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཚིག་ཐོག་དོན་འཁྱོལ་གྱི་ཐབས་ལམ་ཉམས་སུ་བླངས་ཚེ། འབྲས་བུའང་ཚིག་ཐོག་དོན་འཁྱོལ་ཞིག་འཐོབ་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་སོ།། །།
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (35%)
ཤོག་ངོས་བརྗོད་བྱ།
- སྔོན་འགོག་ཐབས་ལམ་དམ་ཆོས།
- འདོད་བློ་མི་ཚིམ་པའི་གནས་སྟངས་དང་དེ་དག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན།
- དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་ཐེ་ཚོམ།
- སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ།
- སྒོམ་སྒྲུབ།
- དམ་ཆོས་ནི་དུས་ཡུན་ཧྲིལ་པོའི་འཚོ་ཐབས་ཤིག་ཡིན།
- མཐའ་གཉིས་སྤོང་བ།
- འགན་འཁྲི་ལེན་པ།
- བྱིན་རླབས་ཐོབ་པ།
- ཚིག་ཐོག་དོན་འཁྱོལ།
- ཡེ་ཤུ་རྣམ་དག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པ།
- ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་ལར་ཞེན་སྤོང་བ།
- མཇུག་སྡོམ་མཆན།


text:
རྒྱའི་ཟུར་མཆན་ལ་འགྲེལ་པ།
རྩོམ་པ་པོ། ནོར་བུ་དོན་ལྡན།
༄། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ ‘ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ་’ ཞེས་པའི་ནང་། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཡོངས་ཁྱབ་གསུམ་བཅུའི་གསུང་འཕྲིན་ནས་ཚིག་དུམ་བཅད་དེ་འདོད་ཕྱོགས་དགོས་མཁོར་གཞིགས་པའི་གོ་བ་ལོག་སྒྲུབ་ཀྱིས་ལོག་འགྲེལ་བརྒྱབ་འདུག་པར་སྦྲུལ་མདུད་བཤིག་འདོད་བྱུང་།
དེའི་ནང་། “ཀྲུང་གོ་དང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་ངན་འདོགས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་བོད་མིར་ངན་སྐུལ་བྱས་ནས་ཀྲུང་གོ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པར་འབོད་བསྐུལ་” ཟེར་བའི་ཐད་གསུང་འཕྲིན་དགོངས་དོན་ལ། ས་ཡི་གོ་ལ་འདི་དེའི་སྟེང་དུ་གནས་པའི་མང་ཚོགས་ལ་དབང་བ་དང་། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱང་། དེའི་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་ངོ་མ་དུང་ཕྱུར་བཅུ་གསུམ་ལ་དབང་བ་ཡིན་པས། ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས། འཛིན་སྐྱོང་བཅས་ཀྱི་ལས་དོན་གསལ་པོ་ཤེས་ན། ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་དང་ཉེ་དགའ་ཕྱོགས་ལྷུང་གི་བྱ་ངན་འགོག་ཐུབ་པ་དང་། ཐོབ་ཐང་དེ་བཀག་འགོག་བྱེད་པ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱོད་ཚུལ་དང་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཁར། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ལངས་ཕྱོགས་དང་། ལས་རིམ་བཅས་པ་ཡང་དག་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཚེ། ཡང་དག་པའི་སྲིད་བྱུས་དེ་སྦས་གསང་མ་བྱེད་པར་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཤེས་སུ་འཇུག་དགོས། ཁོང་ཚོར་ཡང་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་རང་དབང་སྤྲོད་དགོས། ཞེས་གསུང་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་རླབས་ཆེན་གྱི་བཀའ་སློབ་སྙིང་བཅུད་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། ཡང་དག་པའི་སྲིད་བྱུས་དེ་སྤོབས་པའི་སྒོ་ནས་སྦས་བསྐུམས་མ་བྱས་པར་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བཟོས་ན། སྲིད་གཞུང་གི་གཟི་བརྗིད་མི་འགྱུར་རམ། སྦས་དྲགས་ན་ནམ་ཞིག་རུལ་དྲི་ཁྱབ་ཚེ་འགྱོད་ཀྱང་ཕྱིས་པ་ཡིན་པས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ཡང་རང་དབང་གུ་ཡངས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་དགོས་ལུགས་ཕེབས་པ་ཤ་ཚའི་ལམ་སྟོན་མ་ཡིན་ནམ། (more…)
ཐབས་ཟད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད། ༄། འདི་ལོ་ཉེ་ཆར་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༨-༡༧ བར་རྒྱ་གཞུང་གིས་དབྱིན་ཡིག་དྲ་རྒྱའི་ནང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་དམར་ཤོག་དྲུང་ཆེ་ཀྲང་ཅིང་ལི་ཟེར་བས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་སྤྱང་ཀི་གྲྭ་ཆས་གྱོན་མཁན་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆོས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ཉམ་ཆུང་རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་མགོ་སྐོར་གཏོང་གི་ཡོད་ལུགས། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བོད་ནང་བརྒྱུད་བསྐུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལ་བོད་ནང་ཟིང་རྒོལ་བྱུང་ཚུལ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་གཙོ་བྱམས་པ་ཕུན་ཚོགས་ཟེར་བས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་བཞེས་ཀྱི་མིན་ཟེར་བ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་མི་མང་ལ་སླར་ཡང་མགོ་སྐོར་གཏོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འཚོ་བཞུགས་གནང་དང་གནང་མིན་གྱིས་བོད་ལ་ཕན་གནོད་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་ལུགས། ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་སྒྲུབ་ཟེར་བས། ལྷ་སའི་ནང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། བོད་མི་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ངང་འཚོ་གནས་ཡོད་པ། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཞལ་རྫུན་གནང་གི་ཡོད་ལུགས་སོགས་བྲེལ་ཚབས་ཆེན་པོས་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ཀྱི་སྐྱོན་འཛུགས་མཚན་སྨད་སྔར་བས་ཆེས་ཆེར་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཡོད་པ་རེད། (more…)
རྩོམ་པ་པོ། ནོར་བུ་དོན་ལྡན།
ཐབས་ཟད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད།
༄། འདི་ལོ་ཉེ་ཆར་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༨-༡༧ བར་རྒྱ་གཞུང་གིས་དབྱིན་ཡིག་དྲ་རྒྱའི་ནང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་དམར་ཤོག་དྲུང་ཆེ་ཀྲང་ཅིང་ལི་ཟེར་བས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་སྤྱང་ཀི་གྲྭ་ཆས་གྱོན་མཁན་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆོས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ཉམ་ཆུང་རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་མགོ་སྐོར་གཏོང་གི་ཡོད་ལུགས། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བོད་ནང་བརྒྱུད་བསྐུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལ་བོད་ནང་ཟིང་རྒོལ་བྱུང་ཚུལ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་གཙོ་བྱམས་པ་ཕུན་ཚོགས་ཟེར་བས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་བཞེས་ཀྱི་མིན་ཟེར་བ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་མི་མང་ལ་སླར་ཡང་མགོ་སྐོར་གཏོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འཚོ་བཞུགས་གནང་དང་གནང་མིན་གྱིས་བོད་ལ་ཕན་གནོད་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་ལུགས། ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་སྒྲུབ་ཟེར་བས། ལྷ་སའི་ནང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། བོད་མི་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ངང་འཚོ་གནས་ཡོད་པ། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཞལ་རྫུན་གནང་གི་ཡོད་ལུགས་སོགས་བྲེལ་ཚབས་ཆེན་པོས་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ཀྱི་སྐྱོན་འཛུགས་མཚན་སྨད་སྔར་བས་ཆེས་ཆེར་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཡོད་པ་རེད། (more…)