text:
༢༠༡༤ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡ རེས་གཟའ་པ་སངས།
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༦ རེས་གཟའ་སྤེན་པའི་ཉིན་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སློབ་དཔོན་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་སུ་ཇཱ་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭའི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་དོལ་རྒྱལ་སྐོར་བླང་དོར་གསུང་བཤད་གནང་དོན། དེ་རིང་འདིར་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམ་པ་དང་། སུ་ཇཱ་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་ངེས་སྟོན་པ་དང་སློབ་སྤྱི་དགེ་ལས་ཀྱིས་གཙོས་ལས་བྱེད་དང་བརྩེ་བའི་སློབ་ཕྲུག་བཅས་ཚང་མར་འདིར་ངོ་སྤྲོད་གནང་བ་བཞིན། ཐེངས་འདིར་དམིགས་བསལ་དགོས་མཁོ་ཞིག་གི་ཐོག་གོ་པལ་པུར་དང་རྡ་སྟེང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ། དེ་བཞིན་སློབ་གྲྭ་འདི་བཅས་སློབ་གྲྭ་ཁག་གསུམ་ལ་གནས་ཚུལ་འགའ་ཤས་གསལ་བཤད་བྱེད་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་བཅར་ཡོད། ཁ་སྔོན་ཟླ་བ་སྔོན་མའི་ཟླ་མཇུག་ལ་བཅར་རྒྱུ་བྱས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་གཟུགས་གཞི་བདེ་མིན་ལ་བརྟེན་བཅར་ཐུབ་མ་སོང་བར་བརྟེན་དགོངས་གསོལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་རིང་འདིར་གསལ་བཤད་དང་གོ་བསྡུར་ཞུ་རྒྱུའི་བརྗོད་གཞི་འདི།
ཉེ་ཆར་རྡ་སྟེང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་ནང་བོད་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་སྐབས་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་དང་དཔལ་ལྡན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་རེ་འདུན་ཞུས་པ་བཞིན་དོལ་རྒྱལ་སྐོར་ལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་གཟིགས་ཕྱོགས་དང་སྲིད་བྱུས། བཞེངས་ཕྱོགས་གང་ཡིན་སྐོར་ལ་ངོ་སྤྲོད་གནང་རྒྱུའི་ལས་རིམ་ཞིག་བཟོས་འདུག སྐབས་དེར་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་དང་དཔལ་ལྡན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་གསུང་བཤད་ཟབ་རྒྱས་གནང་འདུག གསུང་བཤད་དེའི་མཇུག་ཏུ་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་དྲི་བ་དྲིས་ལན་སྐབས་དྲི་བ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཞུས་འདུག ཚོགས་གཙོར་དྲི་བ་ཞུ་མཁན་ལྔ་དང་། སྲིད་སྐྱོང་ལ་དྲི་བ་ཞུ་མཁན་དྲུག་བྱུང་ནས་ཁྱོན་དྲི་བ་བཅུ་ཅིག་བྱུང་འདུག དྲི་བ་ཚང་མ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་དེའི་ནང་ནས་ང་ཚོས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པའི་དྲི་བ་དྲུག་འདུག དྲི་བ་དྲུག་པོ་འདི་ཚིག་བརྗོད་བཟོ་སྟངས་འདྲ་མིན་ཙམ་མ་གཏོགས་དོན་དག་རྡོག་རྡོག་དེ་དྲི་བ་ཞུ་མཁན་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོར་༸གོང་ས་མཆོག་དང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་གནང་ཕྱོགས་འདི་ཡང་དག་པ་ཞིག་དང་དྲང་པོ་རང་མ་བྱུང་བའི་ཚོར་སྣང་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་དྲི་བའི་ནང་ཐོན་བཞིན་འདུག གང་ཡིན་བརྗོད་ན།
དྲི་བ་འགའ་ཤས་ནང་དེང་སྐབས་དོལ་རྒྱལ་གནས་སྟངས་འདི་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ནས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན། དེར་ང་ཚོས་ཁ་གཏད་དང་གདོང་ལེན་ཤུགས་ཆེ་བྱས་ཚེ་བོད་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཆིག་སྒྲིལ་ལ་གནོད་ཀྱི་མ་རེད་དམ་ཅེས་དང་། མ་འོངས་པར་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་སྐབས་ཁོ་པ་ཚོའི་ནུས་ཤུགས་མུ་མཐུད་བསྡད་པ་ཡིན་ན། བོད་པ་ཁ་བྲལ་ལ་ཕྱིན་ནས་རྒྱ་གར་དང་པ་ཀི་སི་ཐན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཆགས་པ་བཞིན་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཡོང་རྒྱུ་མ་རེད་དམ། ཞེས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཁོ་པ་ཚོར་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་པ་དེ་དྲང་བདེན་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞེས་དང་། ལྷག་པར་དྲི་བ་གཏོང་མཁན་སློབ་ཕྲུག་དེས་མཐོང་ཚུལ་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཁོ་པ་ཚོར་ཕྲན་བུའི་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། དཔེར་ན། སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ་སློབ་ཕྲུག་གཅིག་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་མཁན་ཡིན་པ་ཤེས་ན། སློབ་ཕྲུག་གཞན་ཚོས་ཁོ་པར་མཐོང་ཆུང་དང་མི་དགའ་བ་བྱ་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་དང་། ཟ་ཁང་དང་ཚོང་ཁང་སོགས་ནང་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་མ་ཕེབས་རོགས། ཞེས་སྦྱར་ཡིག་སྦྱར་བ་དེ་དག་དབྱིན་ཇིའི་ཚིག་ (Social discrimination) ཞེས་པ་འདི་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དབྱེ་འབྱེད་ཆགས་རྒྱུ་མ་རེད་དམ་ཞེས་དང་། སྤྱིར་བཏང་ནས་མི་ཚང་མར་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་སྤྲོད་དགོས་ཀྱི་མ་རེད་དམ། ཡང་དབྱིན་ཇིའི་ཚིགས་གཞན་ཞིག་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་རྒྱ་གར་ནང་བཞིན་ (Secularism) ཆོས་ལུགས་གང་འདྲ་ཞིག་བྱས་པའམ་སྤེལ་བ་ཡིན་ནའང་རང་དབང་སྤྲོད་དགོས་པ་མ་རེད་དམ་ཅེས་པའི་དྲི་བ་ཁག་དྲུག་ཙམ་བྱུང་འདུག སྐབས་དེར་གསུང་བཤད་རྒྱུན་རིང་གནང་ནས་མཐའ་བསྡོམས་རྒྱག་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་ལ་བསླེབས་པར་བརྟེན། ལན་འདེབས་འགྲེལ་བཤད་གསལ་པོ་གནང་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་མ་བྱུང་བ་དང་།
དེ་རྗེས་གསལ་བཤད་གནང་རྒྱུའི་གོ་སྒྲིག་གནང་སྐབས་ཚོགས་འདུ་གྲོལ་ཟིན་པར་བརྟེན། དེ་ཚོའི་ཐོག་གསལ་བཤད་ངེས་པར་དུ་དགོས་པ་གཟིགས་ནས་དེའི་སྐོར་གསལ་བཤད་བྱས་ན་ཞེས་དེ་རིང་འདིར་ལྷན་འཛོམས་བྱུང་ཡོད། དེར་བརྟེན་དེ་རིང་ངས་ཁྱེད་ཚོར་འདིར་སྙན་གསེང་ཞུ་རྒྱུ་ནི་དྲི་བ་དེ་ཚོའི་ནང་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ཤ་སྟག་མ་གཏོགས་སྤྱིར་དོལ་རྒྱལ་གྱི་བྱུང་རིམ་དང་དེའི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་མེད་ལ་དུས་ཚོད་ཀྱང་འདང་ངེས་མེད། དེ་ཚོའི་སྐོར་ལ་ཁྱེད་ཚོས་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་ཤག་བྱས། གལ་ཏེ་གསལ་པོ་མཁྱེན་གྱི་མེད་པ་ཡིན་ན་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་དོལ་རྒྱལ་སྐོར་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ནས་གཟིགས་བདེ་པོའི་ཕྱག་དེབ་མང་པོ་ཡོད། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་གསལ་བསྒྲགས་དང་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་དེབ་སྔ་ཕྱི་རིམ་པས་པར་སྐྲུན་གནང་ཡོད། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་ངོས་ནས་ཆེད་མངགས་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་བཙུགས་ནས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་དེབ་བྲིས་པ་དང་གང་ཟག་སྒེར་ངོས་ནས་བྲིས་པ་དེ་འདྲའང་ཡོད། ཉེ་ཆར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རི་བོ་དགེ་ལྡན་པའི་གདན་ས་ཁག་གི་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་བྲིས་པའི་དེབ་དེ་འདྲ་ཡོད། དེ་དག་གཟིགས་ན་གསལ་པོ་མཁྱེན་རྒྱུ་རེད། ང་དེ་རིང་མི་སྒེར་གཅིག་གི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་བཅར་བ་ཡིན་མ་གཏོགས་སྒྲིག་འཛུགས་དང་སྡེ་ཚན་གང་གིའང་སྐུ་ཚབ་མཚོན་གྱི་མེད། དེར་བརྟེན་ངས་མཐོང་ཚུལ་དང་སྤྱིར་སྟངས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཁ་སེང་སློབ་ཕྲུག་ཁག་གི་དྲི་བ་དེ་དག་འཁོར་ཐག་ནས་ངས་ཆ་ཚང་ཡག་པོ་བྱས་ནས་ཉན་སྐབས་ངའི་བསམ་བློའི་ནང་དགའ་སྐྱོ་འདྲེས་མའི་ཚོར་བ་ལྟ་བུ་བྱུང་། དགའ་སྐྱོ་འདྲེས་མའི་ཚོར་བ་བྱུང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་བརྗོད་ན། དོལ་རྒྱལ་གྱི་གནས་ཚུལ་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བླང་དོར་ལམ་སྟོན་མཛད་ནས་ལོ་ཧ་ཅང་མང་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༥། ༡༩༧༦ ནས་༸སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་འགོ་བཙུགས་ཡོད། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་སྔ་ཕྱིར་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་མང་པོ་སྩལ་ཡོད། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་དང་གདན་ས་ཁག བླ་ཆེན་ཁག་སོགས་སྤྱི་སྒེར་མང་པོ་གཅིག་གིས་དེའི་སྐོར་གསལ་བཤད་ཧ་ཅང་མང་པོ་གནང་ཡོད་ཀྱང་ད་དུང་ན་གཞོན་གྱི་སྡེ་ཚན་ནང་དང་། ན་གཞོན་སྡེ་ཚན་དེ་ཡང་ཤེས་ཡོན་མེད་མཁན་གི་ན་གཞོན་སྡེ་ཚན་མིན་པར་སློབ་གྲྭ་འགྲིམ་བཞིན་པའི་སློབ་ཕྲུག་ནང་དང་། དེ་ཡང་རྡ་ས་དང་རྡ་སའི་ཉེ་འཁོར་ལ་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་འཛིན་སྐྱོང་འོག་ཡོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་དུ་ཡོད་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་ད་དུང་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་མ་ཆོད་པར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ས་བོན་ལྷག་ཡོད་པ་འདིས་བསམ་བློའི་ནང་ཏོག་ཙམ་མ་བདེ་བ་དང་ཡ་མཚན་པོ་ཞིག་རེད། འདི་སློབ་ཕྲུག་གི་ཞན་ཆ་ཞིག་ལ་བརྩི་མི་རུང་། འདི་ང་ཚོ་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་དགེ་ལས་ཚོས་གསལ་བཤད་གོ་བསྐོན་ཡང་དག་པ་ཞིག་མ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་མ་ཆོད་པ་དང་། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་དེ་ཚོས་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་ཐོག་ནས་ལོག་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དེས་ཤེན་ཤུགས་ལྟ་བུ་ང་ཚོའི་གཞོན་སྐྱེས་ཚོའི་ནང་བསླེབས་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་ཡོང་སྐབས། ཞེད་སྣང་དང་བསམ་བློའི་ནང་མ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་འདི་ནི་རང་བཞིན་གི་གནས་སྟངས་ཤིག་རེད།
དེའི་གོང་དུའང་ཨ་རི་ནས་ཕེབས་པའི་བོད་མི་བསམ་ཡོད་གཅིག་གིས་ངར་གནས་ཚུལ་གསུངས་བྱུང་། ཨ་རིའི་ནང་དུ་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་མང་པོ་ཞིག་གི་བསམ་བློའི་ནང་དོལ་རྒྱལ་ཚོགས་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལོག་པ་སྤེལ་བའི་ནུས་པ་བསླེབས་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་༸གོང་ས་མཆོག་དང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ངོས་ནས་གནང་ཕྱོགས་ཏོག་ཙམ་མི་འགྲིག་པའི་བསམ་ཚུལ་ཡོད་མཁན་མང་པོ་འདུག ཁོང་ཚོར་གསལ་བཤད་བྱས་ནའང་ལས་སླ་པོར་གསལ་བཤད་འགྲོ་ས་མེད་མཁན་དེ་འདྲའང་འདུག ཅེས་གསུངས་བྱུང་། དེ་དུས་ངས་བསམ་པར་ཨ་རིར་ཡོད་མཁན་ཚོར་ཕྲན་བུ་ཁག་མི་འདུག་བསམ་པ་བྱུང་། གང་ཡིན་བརྗོད་ན་ཁོང་ཚོས་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྒྲུབ་བྱེད་ས་དྲ་རྒྱ་མ་གཏོགས་ཧ་ལམ་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། མི་དང་མི་ཐུག་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་ནས་དོགས་གཅོད་བྱེད་ས་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། དྲ་རྒྱ་རང་ལ་བལྟས་ནས་བསྡད་ན་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པའི་དྲ་རྒྱ་འདི་འབེལ་པོ་དང་ཤུགས་ཆེ་བ་དང་ཁྱབ་ཆེ་བ་ཡོད། དེའི་ཁ་གཏད་ལ་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་དྲ་རྒྱའི་བརྒྱུད་ལམ་ཐོག་ལ་དེ་ཙམ་གསལ་བཤད་མང་པོ་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད། གནས་ཚུལ་འདི་རྒྱ་གར་ནང་བྱུང་སྐབས་རྒྱ་གར་ནང་ཨ་རི་དང་མི་འདྲ་བར་གནས་ཚུལ་གང་ཡིན་ནའང་ཁར་ཐུག་དོགས་གཅོད་དང་བཀའ་འདྲི་ཞུ་ས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། སྒྲིག་འཛུགས་དང་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བའི་ངོས་ནས་དུས་ནས་དུས་སུ་གསལ་བཤད་གནང་འོས་པ་ཞིག་དང་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་དུས་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ལུས་པ་འདི་ཞན་ཆ་ཞིག་རེད། བསམ་བློའི་ནང་སྐྱོ་སྣང་ཞིག་བྱུང་། ངས་དགའ་སྐྱོ་འདྲེས་མའི་ཚོར་སྣང་བྱུང་། ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དགའ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་བརྗོད་ན། སློབ་ཕྲུག་དེ་ཚོའི་རང་གི་བསམ་བློའི་ནང་ཡོད་པའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་དེ་དག་སྦས་ནས་མ་བཞག་པར་གོ་སྐབས་བྱུང་སྐབས་གསལ་སྟོན་བྱས་ཏེ་བཀའ་དྲི་ཞུས་པ་འདི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད་བསམས་བྱུང་།
གནས་ཚུལ་གང་ཡིན་རུང་སངས་པོ་བྱས་ནས་བགྲོ་གླེང་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དེ་འདྲ་བྱེད་མ་ཐུབ་ཚེ་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་ཚོས་ཁྱེད་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་གང་ཡོད་པ་མཁྱེན་གྱི་མ་རེད། མ་མཁྱེན་ན་གསལ་བཤད་གནང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་དེ་ཡང་བརླག་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། དེར་བརྟེན་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་དྲི་བ་ཞུས་པ་འདི་ཡང་དག་པའི་གནང་ཕྱོགས་ཤིག་རེད་བསམ་པ་དྲན་གྱི་འདུག དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་ད་དུང་ཡང་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་མ་ཆོད་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་རེད་བསམས་ནས་ངོ་འཕྲོད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ངས་དྲི་བ་ཞུ་མཁན་ཚོར་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། མ་འོངས་པར་ཡང་ཁྱེད་རང་ཚོར་དེ་འདྲའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་བྱུང་སྐབས་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་ནང་ཉར་ནས་མ་བསྡད་པར་བཀའ་འདྲི་བཀའ་སློབ་ཞུ་ས་སུ་ཡོད་ཀྱང་དེར་བཀའ་འདྲི་བཀའ་སློབ་ཞུ་དགོས། དེ་འདྲ་མ་རག་ཚེ་དེང་སྐབས་དེབ་དང་དྲྭ་རྒྱ། དེ་བཞིན་གནས་ཚུལ་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ནང་གཟིགས་ཏེ་ཐད་ཀར་དོགས་ཆོད་གནང་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོད་རེད་བསམས་ཀྱི་འདུག དེ་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་ལྟ་བུ་རེད།
ད་ལྟ་ངས་གོང་དུ་ཞུས་པའི་དྲི་བ་ལྔ་དྲུག་ཅིག་གི་ནང་གནས་ཚུལ་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་ཐོག་ང་ཚོའི་མཐོང་ཚུལ་ག་རེ་ཡོད་རེད་ཅེ་ན། བཀའ་འདྲི་ཞུ་མཁན་སློབ་ཕྲུག་ཉུང་ཤས་ཤིག་རེད། ད་ལྟ་དངོས་བྱུང་གི་གནས་སྟངས་ལ་མཚོན་ན་ངས་ཞུས་པ་བཞིན་རེད། སློབ་ཕྲུག་དྲུག་གི་དྲི་བའི་ནང་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ཐོན་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེས་གང་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཅེ་ན། སློབ་ཕྲུག་དྲུག་གི་བསམ་བློའི་ནང་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཁོང་ཚོ་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་སློབ་ཕྲུག་གཞན་གྱི་བསམ་བློའི་ནང་མེད་པ་ཞིག་ཐག་གཅོད་ཐུབ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་རེད། ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོའི་ནང་ཡར་ལངས་ནས་དྲི་བ་ཞུ་མཁན་དེ་ཕྲན་བུ་སྤོབས་པ་དང་སྦྱང་ཆ་ཡོད་མཁན་ཞིག་མ་གཏོགས་ཚང་མས་ཞུ་ནུས་ཀྱི་མ་རེད། དེར་བརྟེན་མི་དྲུག་གི་དྲི་བས་སློབ་ཕྲུག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཡོད་སྲིད་པ་དང་ཡོད་པ་མཚོན་གྱི་རེད་བསམས་ཀྱི་འདུག དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་ཚུལ་དང་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཡོད་མཁན་གཞན་མང་པོ་ཡོད་སྲིད་པ་རེད། སློབ་ཕྲུག་ནང་ཕན་ཚུན་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བཀའ་མོལ་ཡོང་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་དེ་ཚོར་ངེས་པར་དུ་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་བཅད་དགོས་རྒྱུ་དང་གསལ་བཤད་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་མ་གཏོགས། དེ་བཞག་ན་རང་བཞིན་གྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཆགས་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་མང་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད།
དེར་བརྟེན་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གི་ངོས་ནས་དེའི་ཐོག་གསལ་བཤད་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་བཀའ་གནང་བ་དེ་ངེས་པར་དུ་དགོས་མཁོ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ལ་ངས་མཐོང་ཐུབ་ཀྱི་འདུག རྒྱབ་ལྗོངས་དེའི་ཐོག་ནས་ད་ལྟ་འདིར་བཀའ་མོལ་ཞུ་རྒྱུའི་དོན་ཚན་བསྡོམས་བརྒྱབ་ནས་ཞུས་ན། སློབ་ཕྲུག་དྲུག་གི་དྲི་བ་དེ་དག་ཚིག་བརྗོད་བཟོ་སྟངས་དང་། སྟབས་འགྲིག་དང་མ་འགྲིག གསལ་པོ་ཡོད་མེད་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོང་སྲིད་པ་རེད། དེའི་ནང་དོན་ཞིབ་ཚགས་བལྟས་ན་བསམ་བློའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ནང་གང་ཡོད་པ་ཞིག་མཚོན་ཐུབ་ཀྱི་རེད་ཅེས་གསུངས་ན། དྲི་བ་དེ་ཚོའི་ནང་ནས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དོལ་རྒྱལ་སྐོར་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་ལ་བླང་དོར་གྱི་ལམ་སྟོན་ཟབ་ནན་ཡང་ཡང་བསྐྱངས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས། གདན་ས་ཁག དགོན་སྡེ་ཁག གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག གང་ཟག་སྒེར་ཁག་མང་པོ་ཞིག་གིས་༸སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་བླང་དོར་གྱི་ལམ་སྟོན་དེ་དག་ལག་བསྟར་ཆེད་ལས་རིམ་དང་འབད་རྩོལ་མང་པོ་ཞིག་གནང་ཡོད། དེ་ཚོའི་ནང་ཕྲན་བུ་མ་འོས་པ་དང་མ་འཚམ་པ། མ་འདང་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་པའི་ཚོར་སྣང་ཡོད་པ་དྲི་བ་དེ་ཚོའི་གསལ་པོ་བཟོ་གི་ཡོད་རེད་བསམས་ཀྱི་འདུག དེའི་དོན་བདག་བསྡོམས་བརྒྱབ་ནས་ཞུས་ན། དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་དེ་ཚོའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཁོ་པ་ཚོའི་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་དོ་ཕོག་བཏང་ཡོད་རེད་བསམ་པའི་དོགས་པ་སྐྱེས་ཀྱི་ཡོད་པ་གསལ་པོ་མཚོན་ཐུབ། དོན་ཚན་གཉིས་པ་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་དང་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པར་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཕྱོགས་དེ་ནོར་འཁྲུལ་ཡོད་པ་གཅིག་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ནང་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཚོར་སྣང་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་མཐོང་གི་འདུག
དོན་ཚན་གསུམ་པ་༸གོང་ས་མཆོག་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་དེ་ཚོར་བོད་མི་སྤྱི་བྱིངས་དང་ཆིག་སྒྲིལ་ཡོང་རྒྱུར་ཐབས་ཤེས་དེ་ཙམ་མ་གནང་བའམ། ཐབས་ཤེས་གནང་བ་དེ་མ་འདང་བའི་གཟིགས་ཚུལ་ཡོད་པ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག མཐའ་མ་དེར་ཆིག་སྒྲིལ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཆིག་སྒྲིལ་ཡོང་ཆེད་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བཀག་འགོག་གནང་རྒྱུ་དེ་ཕྲན་བུ་ལྷོད་དུ་གཏོང་དགོས་པ། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བཀག་འགོག་གནང་རྒྱུ་དང་བོད་མི་ནང་ལ་ཆིག་སྒྲིལ་ཡོང་རྒྱུའི་ཁེ་ཕན་གཉིས་བསྡུར་ན་ཆིག་སྒྲིལ་ཡོང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་དང་། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བཀག་འགོག་གནང་རྒྱུ་དེ་ཙམ་གལ་ཆེན་པོ་མིན་པ་ལྟ་བུའི་གཟིགས་ཚུལ་ཡོད་འདུག ངས་གོ་སྟངས་ཤིག་ལ་དོན་ཚན་བཞིའི་ནང་དྲི་བ་དྲུག་པོ་དེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བསྡུས་ནས་བརྗོད་ན། དོན་ཚན་བཞི་པོ་འདིའི་ནང་འདུས་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། དོན་ཚན་བཞི་པོ་འདི་ད་ལྟ་ན་གཞོན་ཚོའི་དགོངས་པའི་ནང་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་གསར་པ་ཡོང་བ་ཞིག་མ་རེད། སྔོན་མ་ནས་དོལ་རྒྱལ་སྐོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཡང་ཡང་ཕེབས་པ་དང་། དེར་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་མཇུག་འཁྱོངས་ཞུས་པའི་སྐབས། དོལ་རྒྱལ་ཚོགས་པས་དོན་ཚན་འདི་དག་གི་ཐོག་ལོག་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་མང་པོ་བྱས་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་ནང་གླེང་གཞི་མང་པོ་ལྷག་ཡོད། དེར་བརྟེན་དེ་ཚོ་ཚང་མ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བརྒྱབ་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༦ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༦ ཉིན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དོལ་རྒྱལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོ་དང་མཉམ་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་དང་གདན་ས་ཁག སྤྱི་སྒེར་ཚང་མར་འབྲེལ་བ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་དོན་ཚན་བརྒྱད་ཡོད་པའི་སྤྱི་མོས་གྲོས་ཆོད་བཞག་ཡོད། ལོ་བཅུ་དགུ་ཉི་ཤུ་སྔོན་གྱི་སྐད་ཆ་རེད། ད་དུང་དེ་རྗེས་རྙོག་འཛིང་མུ་མཐུད་ནས་བསྡད་པར་བརྟེན།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་དོན་ཚན་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པའི་སྤྱི་མོས་གྲོས་ཆོད་བཞག་ཡོད། སྤྱི་མོས་དོན་ཚན་གཉིས་པོ་དེའི་དོན་ཚན་ཁག་དང་དེའི་ངོ་སྤྲོད་སྔོན་འགྲོའི་བརྗོད་ཚིག་དེ་དག་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ་ཀློག་ན། ད་ལྟ་ངའི་གོང་དུ་ཞུས་པའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་བཞི་པོར་གསལ་བཤད་ལན་ཐེབས་ངེས་ཤིག་གྲོས་ཆོད་དེ་དག་གི་ནང་འཁོད་ཡོད། དེར་བརྟེན་དེ་ལྟ་བུའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཡོད་མཁན་ཡིན་ན་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཁང་གིས་སྤྱི་མོས་ཀྱི་བཞག་པའི་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་བརྒྱད་པ་དང་དོན་ཚན་བཅུ་གཅིག་གཉིས་པོར་བསྐྱར་དུ་ཞིབ་འཇུག་གནང་ན་དེའི་ཐོག་ནས་གསལ་པོ་ཆགས་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གྲོས་ཆོད་དེ་དག་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློ་འཁྱེར་སྟངས་དང་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གལ་གནད་ཆེ་བའི་གྲོས་ཆོད་ཤ་སྟག་རེད། དུས་ཚོད་ཡུན་རིང་ཕྱིན་སྟབས་གཅིག་བྱས་ན་མང་ཚོགས་ཀྱི་དྲན་ཡུལ་ནས་ཡལ་འགྲོ་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཡོང་སྲིད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་དེ་ཚོ་ཡང་ནས་ཡང་ལྗགས་ཀློག་གནང་བ་དང་། སློབ་ཕྲུག་ཚོར་ཡང་ཀློག་བཅུག་ནས་གསལ་བཤད་གནང་ན་ཡག་པོ་ཡོད་རེད་བསམ་གྱི་འདུག གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ནང་རྒྱ་ཆེ་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་ཞིབ་ནན་གནང་རྗེས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་གྲོས་ཆོད་ཡིན་པར་བརྟེན། དེ་ཚོའི་ཚིག་བརྗོད་རེ་རེའི་ནང་དོན་དག་གལ་ཆེན་མང་པོ་ཚུད་ཡོད། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་གི་ནང་ནས་རག་གི་རེད། དོལ་རྒྱལ་སྐོར་བྲིས་པའི་དེབ་དེ་ཚོའི་ནང་འབྲེལ་བ་ཡོད། དེ་དག་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ལྗགས་ཀློག་གནང་ན་གསལ་པོ་ཆགས་ཀྱི་རེད། ངས་ཡིག་ཆ་འདི་ལུང་འདྲེན་བྱེད་དགོས་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཡིག་ཐོག་ཏུ་འཁོད་ཡོད་པར་བརྟེན་ཡང་ནས་ཡང་ལྗགས་ཀློག་གནང་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད། དེའི་ནང་ཚིག་ཉུང་ཉུང་དང་དོན་དག་བསྡུས་པོ་ཡོད་སྟབས། དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་མང་པོ་ཞིག་གི་ལན་དེ་ནས་རག་གི་རེད། ད་ལྟ་ང་ཚོས་ངག་ཐོག་ནས་ཞུས་པ་དེ་དག་ཚང་མས་བློར་ངེས་ཀྱི་ཡོད་མེད་དང་ཚོགས་འདུ་གྲོལ་རྗེས་ཕྱེད་ཀ་བརྗེད་ཚར་བ་ཡོང་སྲིད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ངས་ཡིག་ཆ་རིང་པོ་དེ་ཚོར་ཁ་འཕང་མ་བྱས་པར་གྲོས་ཆོད་རྡོག་རྡོག་གཉིས་ལ་ཁ་འཕང་བྱས་པ་དེས་ཁྱེད་རང་ཚོར་ལྗགས་ཀློག་གནང་བདེ་བ་དང་དོན་ལ་ཕན་པ་ཡོད་རེད་བསམ་གྱི་འདུག
དེ་རིང་ངས་དོན་ཚན་བཞི་ཞུས་པའི་ནང་ནས་དང་པོ། ༸གོང་ས་མཆོག་དང་སྒྲིག་འཛུགས། གཞུང་འབྲེལ་དང་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་སྡེ་ཚན་ཁག ཆོས་སྡེ་ཁག་གིས་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོའི་འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་དོ་ཕོག་ཕྱིན་ཡོད་ཅེས་ཁོང་ཚོས་བཤད་པ་དེ་བདེན་པ་མ་རེད་ཅེས་ཞུ་གི་ཡོད། ང་ཚོས་གང་གནང་བ་དེ་ཁོང་ཚོར་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་ནས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་དོ་ཕོག་ཕྱིན་པ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་མེད་པ་འདི་ཐག་བཅད་ནས་བརྗོད་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། དོ་ཕོག་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད་ཅེས་ཚོད་དཔག་བྱས་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་མིན། དོ་ཕོག་ཕྱིན་དང་མ་ཕྱིན་ཟེར་རྒྱུ་དེ་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་དྲི་བ་གཅིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དྲི་བ་ཡང་རེད། དེ་དག་ཞིབ་ཚགས་པོ་བྱས་ནས་གཟིགས་དགོས་རྒྱུ་ཞིག་རེད། ཁོ་རང་ཚོས་དབྱིན་ཇིའི་ཐོག་ནས་ཚིག་གཅིག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད། བོད་ཡིག་ཐོག་བྲིས་པ་ངས་མཐོང་མ་བྱུང་། ཁོང་ཚོའི་དྲིལ་བསྒྲགས་མང་ཆེ་བ་དབྱིན་ཇི་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཞན་གྱི་ཐོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་དག་ནང་ཁོ་པ་ཚོས་གང་བྲིས་ཡོད་དམ་ཅེ་ན། ༸སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་རྒྱུར་ (ban) གནང་བ་རེད་ཅེས་དབྱིན་ཇིའི་ཚིག་འདི་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད། དབྱིན་ཇིའི་ཚིག་འདི་ང་ཚོའི་བོད་སྐད་ཐོག་ལ་མི་ཆོག་པ་བཟོས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། ༸སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་དགག་བྱ་དང་བཀག་འགོག་གནང་བ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མི་ཆོག་པའི་བཙན་བཀའ་བཏང་མེད།
དེར་བརྟེན་མི་ཆོག་པ་བཟོས་མེད། ཅེས་ང་ཚོས་གསལ་པོ་ཤེས་དགོས། མི་ཆོག་པ་བཟོས་ཡོད་ན། ད་ལྟ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་ཚོ་གང་འདྲ་བྱས་ནས་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་ཀྱི་་ཡོད་དམ། ད་ལྟ་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་ཚོས་རང་དབང་གི་ཐོག་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ༸གོང་ས་མཆོག་ལ་མཚན་སྨད་དང་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱངས་ཀྱང་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱེད་རྒྱུ། ༸སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུའི་ཉེ་ཁྲིས་ལ་བཅར་ནས་ངོ་རྒོལ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་རག་ཡོད། དེ་དག་གིས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མི་ཆོག་པ་བཟོས་གནང་མེད་པ་དང་། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་མཚོན་གྱི་ཡོད། ༸སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་སྔ་རྗེས་བར་གསུམ་གང་དུ་གཟིགས་ཀྱང་། མ་བསྟེན་ན་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དང་ཁྱེད་རང་ཚོས་བསྟེན་ལུགས་བསྟེན་སྟངས་དེ་སྐྱབས་འགྲོའི་བསླབ་བྱ་དང་འགལ་ནས་བསྟེན་གྱི་འདུག དེ་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཞན་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ནང་ཕན་ཚུན་ལ་འཆམ་མཐུན་མི་ཡོང་རྒྱུར་ཆིག་སྒྲིལ་དང་བོད་མིའི་རྩ་དོན་ལ་གནོད་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མ་བྱེད་ན་ཡག་གི་རེད་ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཡོད་པ་རེད་མ་གཏོགས། དེ་རིང་ནས་བཟུང་ཚང་མས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་ཡོད་ཅེས་ནམ་ཡང་བཀའ་སྩལ་མེད། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་དང་པོ་ནས་ཉན་ན་བསླབ་བྱ་རྒྱག་རྒྱུ་དེ་ངོས་ཀྱིས་ལས་འགན་རེད། ཉན་དང་མ་ཉན་ཁྱེད་རང་ཚོར་རག་ལུས་ཡོད་ཅེས་ཡང་ཡང་བཀའ་སྩལ་ཡོད། སྐབས་འགའ་ཤས་ལ་ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་ལུང་དྲངས་ནས་ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་སྙིང་གཏམ་བཤད་ཡོད་དོ། ཉན་དང་མ་ཉན་སོ་སོར་རག་ལུས་ཡོད།
ཅེས་ལུང་འདྲེན་མཛད་པ་དེ་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཕལ་ཆེར་གཟིགས་ཡོད་ངེས་རེད། འདི་དག་ཡིག་ཆའི་ནང་འཁོད་ཡོད་པ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་ངས་གསར་བཟོས་བྱས་པ་ཞིག་མིན། ཉེ་བའི་ཆར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཞུས་ན། ཉེ་ཆར་ཟླ་བ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ལ་དྭགས་ལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་བཀའ་སློབ་ནང་། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་ཡོད་ན་དབང་ཆེན་ནང་མ་ཡོང་རོགས། ངོས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བསྟེན་གསོལ་མ་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། བསྟེན་གསོལ་བྱེད་དང་མ་བྱེད་སོ་སོའི་ལག་པ་རེད། ང་ཚོས་བཙན་དབང་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། དེ་སོ་སོའི་འདོད་པ་རེད། བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་ཡིན་ན། ངོས་ཀྱི་མདུན་ནས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཞུས་ན། བླ་སློབ་གཉིས་ཀར་དམ་ཚིག་ཉམས་རྒྱུའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་རེད། ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཡོད། བཀའ་སློབ་འདིའི་ནང་མཚོན་ནའང་༸སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་རྩ་བ་ཉིད་ནས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་ཆོག་གི་མ་རེད་ཅེས་གསུངས་མེད། དོལ་རྒྱལ་མ་བསྟེན་ན་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དང་།
འོན་ཀྱང་ངོས་ཀྱིས་བཤད་པ་དེ་ཉན་མ་ཉན་སོ་སོའི་འདོད་པ་རེད། ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཡོད་པར་བརྟེན། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ད་ལྟ་ང་ཚོའི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ་ཐོག་ནས་༸སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མི་ཆོག་པ་བཟོས་ཐུབ་རྒྱུ་མེད་ལ། མི་ཆོག་པ་ (ban) ཞེས་པ་དེ་མཛད་མེད། དེ་ང་ཚོས་གསལ་པོ་བྱས་ཏེ་ཤེས་དགོས་རྒྱུ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་ཉན་དང་མ་ཉན་གྱི་རང་དབང་དེ་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོར་རང་འཇགས་བཞག་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་རང་དབང་དེར་གང་དུའང་གནོད་སྐྱོན་བཏང་མེད། ཁོ་པ་ཚོས་བྱེད་སྟངས་དང་བཤད་སྟངས་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་དགོན་སྡེ་ཁག ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་ཁོང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཚུར་བརྡལ་བཤིག་བཏང་བ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡོད། འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཞེས་པ་དེ་སྤྱིར་བཏང་གི་སྐད་ཆ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་དང་མ་བསྟེན་ཞེས་པ་འདི་གལ་སྲིད་མ་བསྟེན་གསུངས་ན། དེས་བསྟེན་མཁན་ཚོས་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་གནོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཧོབ་སྟེ་ལྟ་སྐབས་བསྟེན་དང་མ་བསྟེན་དེ་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་དྲི་བའི་ནང་ཚུད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། མ་བསྟེན་གསུངས་པ་དེ་ཁོང་ཚོས་རང་དབང་ཐོག་ནས་བསྟེན་རྒྱུར་གནོད་པའི་བཟོ་འདྲ་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་ཡོང་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།
འོན་ཀྱང་གནས་སྟངས་འདི་ཞིབ་ཚགས་པོ་བྱས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་གང་གི་ནང་གསལ་གྱི་ཡོད་དམ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད། ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་དེའི་དོན་ཚན་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་བོད་སྐད་ཐོག་བརྗོད་ན་ཆོས་དད་རང་དབང་བརྗོད་ཆོག་གི་ཡོད། དེའི་ནང་དོན་དག་གསུམ་གྱི་རང་དབང་སྐོར་སྐད་ཆ་བཤད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་རྣམ་རྟོག་དང་། ནང་གི་སེམས་ཚོར། ཆོས་ལུགས། (Thought,Conscience & Religion) ཡིན། མི་ཚང་མར་གཅིག་གྱུར་གྱི་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་གང་ཡོད་ཅེ་ན། རང་གི་རྣམ་རྟོག་གང་འདྲ་ཞིག་འཁྱེར་གྱི་ཡིན་ནའང་དེ་འཁྱེར་ཆོག་གི་རེད། ནང་གི་སེམས་ཚོར་གྱི་འགྱུར་བ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་དེར་རང་དབང་ཡོད། ཆོས་ལུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་དད་མོས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ནའང་རང་དབང་ཡོད། ཅེས་རང་དབང་གསུམ་པོ་འདི་ཆོས་རྐྱང་པའི་ཚིག་མེད། ཚིག་གསུམ་པོ་འདི་མཉམ་དུ་ཡོད། དེར་རང་དབང་ཡོད་སྟངས་དེ་སྒེར་གྱི་ཉམས་ལེན་བྱས་ནའང་འགྲིག་གི་རེད། མི་མང་པོ་མཉམ་དུ་ཚོགས་ནས་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་དང་། གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་བྱེད་རྒྱུ་ལ་སོགས་བྱས་ནའང་འགྲིག་གི་རེད། ཁྱབ་སྤེལ་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་ནའང་འགྲིག་གི་རེད། ཆོས་ལུགས་བརྗེ་འགྱུར་བྱས་ནའང་འགྲིག་གི་རེད། ཆོས་ལུགས་བརྗེ་རྒྱུ་དེ་ཡང་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ནང་ཡོད།
དེར་བརྟེན་ཆོས་ལུགས་རང་དབང་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ནང་ལ་ཆོས་ལུགས་བྱེ་བྲག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ཡོན་ཏན་བརྗོད་རྒྱུ། དེར་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པ་སུ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་ཆོས་ལུགས་བརྗེ་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོངས་རྫོགས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་དོན་ཚན་དེའི་ནང་ཚུད་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་ཁོང་རང་ཚོ་སྒེར་ངོས་ནས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱས་པར་ང་ཚོ་སུ་ཞིག་གིས་མ་བྱོས་ཞེས་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པར་འགྲོ་གི་མེད། བཀའ་སློབ་གནང་བ་ཙམ་ཞིག་རེད། ཁོང་ཚོའི་མཉམ་ཚོགས་ཐོག་དུང་དང་རྒྱལ་གླིང། རྔ་སྦུག་རོལ་མོ་དཀྲོལ་ནས་བསྐང་གསོ་གཏོང་སྐབས་སུ་ཞིག་གིས་དེར་འགོག་རྐྱེན་བཟོ་གི་མེད། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ལ་ཕྱིན་ན་ཤར་དགེ་ལྡན་དང་སེར་སྨད་སྤོམ་ར་ཟུར་དུ་ཕྱིན་པ་དེའི་ནང་ལྟོས་དང། དགོན་པ་ཨ་མ་ཚོ་ལས་རྫིག་པ་ཁོང་རང་ཚོས་གྲ་རྒྱས་པ་བྱས་དང་བྱེད་མུས་རེད། དེ་ཚོར་སྤྱི་ཚོགས་དང་སྒྲིག་འཛུགས་སུ་གང་ཞིག་གིས་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་ཀྱི་མེད། དྲིལ་བསྒྲགས་གནས་སྟངས་ནི་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་ཁོང་རང་ཚོར་རང་དབང་ཡོད་ནས་བྱས་པ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་རང་དབང་མེད་པར་བྱས་པ་ཞིག་མ་རེད། དེ་དག་ལ་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་གནོད་སྐྱོན་སྤུ་ཙམ་བཏང་མེད། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་དོལ་རྒྱལ་བཀའ་འགོག་གནང་ན་འགྲིག་གི་མི་འདུག ཅེས་རྗོད་བཞིན་པ་དེ་ནི་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་དོ་ཕོག་གཏོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཁོང་ཚོར་དྲིལ་བསྒྲགས་མ་བྱེད་བརྗོད་ཀྱི་མེད། ཁོ་པ་ཚོའི་ངོས་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་དོལ་རྒྱལ་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་བཀག་འགོག་མ་གནང་རོགས་གནང་ཞེས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དེར་བརྟེན་ཆོས་དད་རང་དབང་ཕར་གདལ་བཤིག་བཏང་བ་རེད་དམ། ཚུར་གདལ་བཤིག་བཏང་བ་རེད། དེ་ང་ཚོས་གསལ་པོ་ཤེས་དགོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ལར་ནས་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ཞེས་པ་ནི་ཆ་རྐྱེན་མེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་མ་རེད། ག་དུས་ཡིན་རུང་ཆ་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་རེད། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་དོན་ཚན་གཉིས་པའི་ནང་ཡོད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཚང་མ་འགྲོ་བ་མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་ཚང་མར་གཅིག་མཚུངས་ཡོད་པ་རེད་མ་གཏོགས་ཁ་ཤས་ལ་ཡོད་པ་དང་ཁ་ཤས་ལ་མེད་པ་མིན། ཞེས་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ཡང་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་༸གོང་ས་མཆོག་དང་བོད་མི་གཞན་ལའང་ཡོད་དགོས་ཀྱི་རེད། དེར་བརྟེན་དེ་གདལ་བཤིག་ཕྱིན་མེད་པ་དང་གལ་སྲིད་གདལ་བཤིག་ཕྱིན་ཡོད་ན། ཚུར་ཁ་ལོག་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་དང་བོད་མི་གཞན་དག་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་གདལ་བཤིག་ཕྱིན་པ་ཡིན་པ་དེ་ཁྲིམས་དང་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་དང་བདེན་རྟགས་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་བསྡད་ཡོད་པར་བརྟེན། རྒྱ་གར་ནང་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་གནས་སྟངས་བཤད་དགོས་བྱུང་ན། རྒྱ་གར་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་འོག་ནས་བཤད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། རྒྱ་གར་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་རྩ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ ༢༥ ནང་ཡོད།
དེའི་ནང་གསེས་དང་པོ་གཉིས་པ་གསུམ་པ་དང་དེའི་འགྲེལ་བརྗོད་བཅས་ལ་ལྟོས་དང། རྒྱ་གར་ནང་ཆོས་དད་རང་དབང་ག་རེ་ཡོད་པ་དེ་རྩ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ ༢༥ ནང་གསལ་གྱི་རེད། རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་དེ་ཆ་རྐྱེན་མང་པོ་ཡོད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་མེད། རྩ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ ༢༥ ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ (Freedom of Religion) ཅེས་པའི་མགོར་གང་ཞིག་བརྗོད་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མགོ་དང་པོར། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས། བཟང་སྤྱོད། འཕྲོད་བསྟེན་བཅས་ལ་མ་གནོད་པའི་ཐོག་ནས། ཞེས་ཆ་རྐྱེན་གསུམ་པོ་འདི་སྔོན་དུ་ཡོད། དེ་ནས་དེ་ཚོར་གནོད་ཀྱི་མེད་པ་ཡིན་ན། ཆོས་ལུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་དད་པ་དང་ཉམས་ལེན། མཉམ་ཚོགས། དྲིལ་བསྒྲགས་སོགས་བྱས་ཀྱང་ཆོག་གི་རེད། གལ་སྲིད་ཆོས་ལུགས་གཅིག་གིས་ཉམས་ལེན་དང་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་ལ་ཁ་གཡར་ཏེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་གནོད་ཀྱི་ཡོད་ན། དཔེར་ན། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་ལྟ་བུར་ཆ་མཚོན་ན། ད་ལྟ་ང་ཚོ་བོད་པའི་མང་ཚོགས་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་སྟབས་མ་བདེ་བ་བཟོ་མཁན་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཁོ་པ་ཚོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། བཟང་སྤྱོད་དང་འགལ་ན་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་བྱེད་རྒྱུ་དང་མི་གསོད་རྡུང་དང་མནར་གཅོད་གཏོང་རྒྱུ་ཡོངས་རྫོགས་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོས་བྱས་དང་བྱེད་མུས་རེད།
དེ་དག་ལ་ལྟ་སྐབས་བཟང་སྤྱོད་དང་འགལ་བ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། འཕྲོད་བསྟེན་ལ་གནོད་དང་མི་གནོད་ཅེས་པ་དེ་ནི་སྐབས་མཚམས་སོ་སོའི་གནས་ཚུལ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན། ད་ལྟའི་ཁོ་པ་ཚོའི་བྱེད་བབ་དེ་མུ་མཐུད་ནས་ཕྱིན་ན། རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞིའི་ཐོག་ནས་བཀག་བསྡོམས་བྱས་ན་བྱས་ཆོག་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། ལྷག་པར་ཁོང་རང་ཚོའི་འགྲོ་སྟངས་དང་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་ཐོག་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ལྟ་སྟངས་ཐོག་ནས་བྱས་ན། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་ (Cult) ཀལ་ཊི་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཤོད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། དབྱིན་ལན་དུ་ཡོད་པའི་དགེ་བཤེས་སྐལ་བཟང་གི་ཆོས་ཚོགས་དེ་ཀལ་ཊིའི་ངོ་བོ་ལ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་གིས་ཐེངས་ཁ་ཤས་མཐོང་བ་རེད། ད་ལྟ་ཁོ་རང་ཚོའི་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་ཕྲན་བུ་འགྱུར་བ་བཏང་ནས་ཁོ་རང་ཚོར་དཀའ་ངལ་མི་ཡོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་མང་པོ་བྱས་པ་རེད། དེང་སང་ཕྲན་བུ་ལྷིང་འཇགས་ཡོད།
བྷོབ་ཐར་མན་ (Bob Thurman) གྱི་རྩོམ་ཡིག་དེ་དག་ཀློག་ན་(New kadampa)ཞེས་པ་དེ་ཀལ་ཊི་ཡིན་པ་དང་། གལ་སྲིད་ཀལ་ཊི་མིན་ནའང་དེའི་ངོས་སུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་དེ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། དེ་ལྟར་སོང་ན་རྒྱ་གར་གྱི་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་བཀག་བསྡོམས་བྱེད་ཆོག་རྒྱུ་མ་གཏོགས་བྱེད་མ་ཆོག་རྒྱུའི་གནས་སྟངས་ཆགས་ཀྱི་མེད། རྩ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ཉེར་ལྔ་པའི་ནང་གསེས་དོན་ཚན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ནང་། ཆོས་ལུགས་ཁག་དང་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་འཛིན་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པའི་སྔོན་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་པའི་ཁྲིམས་ཡིག་གང་ཡོད་པ་དེ་རང་འཇགས་བསྡད་ཀྱི་རེད་མ་གཏོགས་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཡི་མ་རེད། ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཆ་རྐྱེན་དེའི་འོག་ནས་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཡི་མ་རེད། ཅེས་བྲིས་ཡོད། དེའི་འོག་གི་དོན་ཚན་ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དབུས་གྲོས་ཚོགས་དང་མངའ་སྡེ་གྲོས་ཚོགས་སོ་སོས་དགོས་གལ་ནམ་བྱུང་ལ་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྟངས་དང་། འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཐོག་ཚོད་འཛིན་དང་བཀག་འགོག་བྱེད་རྒྱུའི་ཁྲིམས་བཟོས་ན་ཁྲིམས་བཟོ་ཆོག་གི་རེད། ཁྲིམས་བཟོ་རྒྱུའི་དབང་ཚད་དེ་གྲོས་ཚོགས་ལ་ཡོད་མུས་རེད། ཅེས་འདི་ལྟར་བྲིས་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་མང་པོའི་ནང་རིགས་དང་ཁ་མདོག་གི་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ནས་ལྷ་ཁང་ནང་རིགས་གང་འདྲ་ཞིག་འགྲོ་ཆོག་པ་དང་། རིགས་གང་འདྲ་ཞིག་འགྲོ་ཆོག་གི་མེད་པ། དེ་བཞིན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡང་རིགས་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་བྱེད་ཆོག་པ་དང་རིགས་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་བྱེད་ཆོག་གི་མེད་པ། རིགས་དང་ཁ་མདོག་བྱེ་བྲག་པ་ཁ་ཤས་རེག་ཏུ་མི་རུང་བ་ (Untouchable) ལྟ་བུ་བརྩི་རྒྱུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ཡོད། དེ་དག་ཚང་མ་ཆོས་དད་རང་གི་འོག་རང་དབང་སྤྲད་མེད། ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ཚང་མ་མེད་པ་བཟོས་ཡོད།
དཔེར་ན། ལྷ་ཁང་ནང་འདི་འཛུལ་ཆོག་དང་འདི་མི་ཆོག་བརྗོད་རྒྱུའི་གནས་སྟངས་དེ་དག་ཚང་མ་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་མེད་པ་བཟོས་པ་རེད། དེས་གང་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཅེ་ན། མང་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་བཟང་སྤྱོད་དང་འགལ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་ན་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་ཐེ་གཏོགས་དང་། ཚོད་འཛིན། སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཆོག་པ་དེ་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། འདི་རྒྱ་གར་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཤིག་རེད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚོད་འཛིན་དང་སྟངས་འཛིན་གནང་མེད། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་བཅུ་པའི་ནང་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་གནས་སྟངས་དེ་ཡོད། ཆོས་དད་རང་དབང་གི་གནས་སྟངས་ནང་དང་པོ་དེར་ཆོས་ལུགས་ཡོངས་རྫོགས་ཁྲིམས་ཀྱི་མདུན་སར་འདྲ་མཉམ་ཡིན། ཞེས་བཀོད་ཡོད་སྟབས། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་དེ་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ལ་བརྩིས་ནའང་། དེ་དང་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མི་བྱེད་མཁན་གཉིས་ཀ་ཁྲིམས་ཀྱི་མདུན་སར་འདྲ་མཉམ་ཡིན། དེར་བརྟེན་གཅིག་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་གཞན་ཞིག་གིས་གནོད་སྐྱོན་བཏང་ན་འགྲིག་གི་མེད། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་གི་མེད། ཁོ་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། གལ་སྲིད་དེའི་སྐོར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་ཚོད་འཛིན་གནང་ན་གནང་ཆོག་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་དེ་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ཡོད། མི་རིགས་དང་རྩ་དོན་གྱི་དགོས་མཁོ་ཆེན་པོའི་ཆེད་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཚོད་འཛིན་བཀག་འགོག་བྱས་པ་ཕུད། ཅེས་འཁོད་ཡོད་པར་བརྟེན། ཚོད་འཛིན་བཀག་འགོག་བྱེད་ཆོག་རྒྱུ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་གསལ་ཡོད།
ད་ལྟ་གནང་ཡོད་མ་རེད་དེ་མ་འོངས་པར་གནང་ནའང་ཁོ་རང་ཚོས་བཤད་པ་བཞིན། ཁོང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་ཁ་ཤས་ལ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞི་བཟོས་ཀྱང་བཟོ་མ་ཆོག་པའི་གནས་སྟངས་མེད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། ངས་དོན་ཚན་དང་པོ་དེར་བསྡོམས་བརྒྱབ་ནས་ཞུ་རྒྱུར། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དོལ་རྒྱལ་སྐོར་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་ནས་བཟུང་ད་ཕན་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོར་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྡལ་བཤིག་དོ་ཕོག་འགྲོ་རྒྱུའི་མཛད་འཕྲིན་སྣ་གཅིག་ཀྱང་བསྐྱངས་མེད། དེ་ལྟར་བསྐྱངས་པའི་ཁྱེད་རང་ཚོར་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཡོད་ན་དེ་གཞི་རྩ་མེད་པའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཅིག་རེད། ཅེས་ངས་གསལ་པོ་ཞིག་བཟོས་ན་བསམས་བྱུང་། གཞི་རྩ་མེད་པའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་རེད་ཅེས་ངས་བརྗོད་པ་དེ་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་དགོས་རྒྱུའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད། ཡིད་མ་ཆེས་པ་ཡོང་སྲིད་པ་རེད། འཇིག་རྟེན་འདིའི་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་བརྡལ་བཤིག་ཕྱིན་ན། དེ་བརྡལ་བཤིག་མི་འགྲོ་རྒྱུར་སྲུང་སྐྱོབ་དེ་ག་ནས་ཞུ་དགོས་ཀྱི་རེད། སྲུང་སྐྱོབ་ཞུས་ས་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཆ་བཞག་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པ་ (Amnesty International) ཞེས་པ་འདི་སྒྲིག་འཛུགས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་རེད། གལ་སྲིད་དེ་ལྟ་བུའི་བརྡལ་བཤིག་འགྲོ་ཡི་ཡོད་ན་ཞུ་ས་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པར་ཞུ་དགོས། རྒྱ་གར་ནང་ཆ་བཞག་ན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ལྷན་ཚོགས་(National Human Rights Commission) ཡོད། རྒྱ་གར་ནང་སྲུང་སྐྱོབ་ཞུ་དགོས་ན་ཚོགས་པ་འདིར་ཞུ་དགོས།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོར་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པར་ཁྲིམས་གཏུག་བྱས་པ་རེད། དེ་རྗེས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པས་ཆ་ཚང་ཞིག་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་ཐག་གཅོད་ཀྱིས་བཀའ་ལན་ཞིག་གནང་ཡོད་པའི་ནང་། བོད་ནང་ཡིན་ན་ཆོས་དད་རང་དབང་བརྡལ་བཤིག་བཏང་བ་ར་སྤྲོད་མང་པོ་བྱུང་སོང་མ་གཏོགས། བཙན་བྱོལ་ནང་ལྷག་པར་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོར་ཆོས་དད་རང་དབང་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྡལ་བཤིག་ཕྱིན་པ་དེ་འདྲ་དོན་ཚན་གཅིག་ཀྱང་ར་འཕྲོད་ཀྱི་མི་འདུག དེར་བརྟེན་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཞུས་པའི་དགོས་འདུན་འདི་ང་ཚོའི་ལག་པ་འཆང་ཐུབ་རྒྱུ་མི་འདུག ཅེས་ཚིག་གི་བདག་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་ནས་བཀའ་ལན་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་གནང་ཡོད། འདི་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པ་ཡོངས་གྲགས་རེད་མ་གཏོགས་གསང་བའི་ཡིག་ཆ་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མིན། ཁྱེད་རང་ཚོས་གཟིགས་ན་དེའི་ནང་ནས་གསལ་པོ་ཞིག་མཁྱེན་ཐུབ་རྒྱུ་ཡོད། དེ་རྗེས་ལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ལྷན་ཚོགས་ལ་ཁོང་ཚོས་སྙན་ཞུ་བཏང་བ་རེད། སྙན་ཞུ་དེའི་ནང་དོན་ཚན་དམིགས་སུ་བཀར་བ་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་བཅོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ལ་གདན་ས་ནང་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་རྒྱུའི་ངོས་སྦྱོར་རག་མེད་ལུགས་བཀོད་ཡོད། ཁོང་ཚོ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གང་དུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱང་སློབ་གྲྭར་གཏོང་གི་ཡིན་ཞེས་ཞུས་ཡོད། གདན་སའི་ནང་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ན་སྣེ་ལེན་ཁང་གི་ངོས་སྦྱོར་ཞིག་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ངོས་སྦྱོར་དེའི་ནང་མི་འདི་འདྲ་ཞིག་གདན་ས་དང་གྲྭ་ཚང་། ཁང་ཚན་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་ནང་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་རྒྱུའི་འདུན་པ་ཡོད་པ་ལྟར་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་བཅུག་རོགས་ཞེས། སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་དགོན་སྡེ་ཁག་སོགས་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ལ་གཅིག་མཚུངས་གཏོང་གི་ཡོད།
དེར་བརྟེན་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པར་གདན་ས་ནང་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་རྒྱུའི་ངོས་སྦྱོར་དེ་སྤྲད་མེད། འོན་ཀྱང་ཁོ་པ་ཚོར་ཁྱེད་རང་ཚོས་སློབ་གྲྭ་གང་འདམ་ཡང་དེར་འགྲོ་རྒྱུར་ངོས་སྦྱོར་སྤྲོད་ཀྱི་ཡིན། དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་ངོས་སྦྱོར་སྤྲོད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ཞེས་བརྗོད་ཡོད། དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་ངོས་སྦྱོར་སྤྲད་མི་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། རི་བོ་དགེ་ལྡན་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་བཅའ་ཡིག་རི་བོ་དགེ་ལྡན་པའི་བསྟན་བདག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་གནང་བ་དེའི་ནང་། དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་སྡེ་གང་དུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱང་། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མི་བྱེད་པའམ་མཚམས་འཇོག་བྱས་ཟིན་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་རེད། ཅེས་ཆ་རྐྱེན་འདི་བཞག་ཡོད། ཆ་རྐྱེན་འདི་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མེད་པ་བཟོ་ཐུབ་ཐབས་མེད། སྤྱིར་བཏང་ནས་དགོན་པ་དང་སློབ་གྲྭ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་འཛུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་སྒྲིག་གཞི་བཟོ་རྒྱུ་དེ་སྒྲིག་འཛུགས་སོ་སོ་རང་གི་རང་དབང་རེད། དེར་ཐོབ་ཐང་ཡིན་ཞེས་རྩོད་རྒྱུ་མེད། སྒྲིག་འཛུགས་སོ་སོའི་སྒྲིག་གཞི་གང་འདྲ་ཞིག་བཟོས་པ་དེ་སྒྲིག་འཛུགས་སོ་སོས་སྒྲིག་གཞི་བཟོ་སྟངས་ཀྱི་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞིའི་འོག་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་ཞིག་རེད།
དེར་བརྟེན་སྣེ་ལེན་ཁང་གིས་དགེ་ལུགས་སྤྱིའི་བཅའ་ཡིག་ཆེན་མོ་དང་འགལ་བའི་ངོས་སྦྱོར་ཕུལ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པར་བརྟེན་ངོས་སྦྱོར་ཕུལ་མེད། འདི་དམིགས་སུ་བཀར་ཡོད་པ་དང་གཞན་ཁོ་པ་ཚོས་དེའི་སྔོན་ལ་སྤྱིར་བཏང་བཤད་དང་ཤོད་བཞིན་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། སློབ་གྲྭ་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱས་སོང་དང་། སྨན་ཁང་ནང་འགྲོ་ཆོག་གི་མི་འདུག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གཅིག་ལའང་དན་རྟགས་མེད། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་དང་ཡིག་ཆ་ཁག་ལ་གཟིགས་ན་ཚང་མ་རྫུན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་མ་གཏོགས་བདེན་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད།
དེའི་སྐོར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་མཐར་ཕྱིན་པ་གནང་སྟེ། སྣེ་ལེན་ཁང་དང་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ཁག་ལ་བཀའ་རྩད་ཕེབས་ཡོད། ཁོ་རང་ཚོས་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཆ་ཚང་གནང་ནས་དེའི་ནང་ཆོས་དད་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྡལ་བཤིག་བཏང་བ་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག དེར་བརྟེན་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཞུས་དོན་དེར་ང་ཚོས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་དང་ངོས་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་འདུག ཅེས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༩ འཁོད་པའི་བཀོད་ཁྱབ་དེའི་ནང་གསལ་པོ་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པ་དང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ལྷན་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་འདི་དྲང་བདེན་མིན་པའི་ཐག་གཅོད་ལ་སུས་ཀྱང་ངོས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། གལ་ཏེ་འདི་དྲང་བདེན་མིན་པའི་ཐག་གཅོད་ཡིན་ན་ད་དུང་ཁྲིམས་ཁང་གོང་མ་ནས་གོང་མར་འགྲོ་དགོས་ཀྱི་རེད་ལ་འགྲོ་ཆོག་གི་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོ་པ་ཚོས་ཕྱིན་མེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གཞི་རྩ་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། ཁོ་པ་ཚོས་ཐག་གཅོད་འདི་ཕྱོགས་ལྷུང་བྱས་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་མེད། ཞིབ་འཇུག་མཐར་ཕྱིན་བྱས་པའི་རྗེས་གྲུབ་དོན་གྱི་ཐག་གཅོད་ཅིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། དེར་ངས་ད་ལྟ་བརྡལ་བཤིག་རྩ་བ་ནས་ཕྱིན་མེད་ཅེས་ཐག་བཅད་ནས་ཞུས་པ་དེ་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་དབང་ཚད་ཡོད་པའི་སྡེ་ཚན་ཁག་གི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ཐག་གཅོད་གཞི་ལ་བཞག་ནས་ཞུ་ཡི་ཡོད། འདི་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ར་སྤྲོད་གནང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ན། གོང་རིམ་གྱི་ཁྲིམས་ཁང་དུ་ཕྱིན་ནས་བརྡར་ཤ་གཅོད་དགོས་པ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་དེ་མིན་སྲང་ལམ་ཁག་ཏུ་ང་ཚོའི་ཐོབ་ཐང་བརྡལ་བཤིག་བཏང་སོང་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་གསལ་པོ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན། སྐྱག་རྫུན་དང་། གཞི་རྩ་མེད་པ། ཆ་བཞག་རྒྱུ་མེད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་དེ་ཚོའི་ཐོག་ལ་ང་ཚོས་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་གནང་དགོས་རྒྱུ་མེད་ཅེས་འདི་གཅིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དོན་ཚན་གཉིས་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བྱེད་སྟངས་ཐོག་ནས་ཁོ་པ་ཚོར་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་པ་དང་། དྲང་བདེན་མ་བྱས་པ་ཟེར་རྒྱུའི་དགོངས་ཚུལ་ཞིག་ཡོད། དེའི་སྐོར་ལ་ང་ཚོས་གསལ་པོ་བྱས་ནས་མཁྱེན་དགོས་པ་ཞིག་ལ་དཔེར་ན། བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་པའི་སྨན་ཁང་། ཚོང་ཁང་། ཟ་ཁང་ལ་སོགས་པ་དེ་འདྲ་གང་གི་ནང་དུའང་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཡོང་ན་འགྲིག་གི་མེད་ཅེས་བཤད་ཡོད་མ་རེད། ཡི་གེ་སྦྱར་མེད། བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ངོས་ནས་དབྱེ་འབྱེད་གང་ཡང་བཏང་མེད། བལ་ཡུལ་སྣེ་ལེན་ཁང་ནས་བཟུང་རྡ་རམ་ས་ལ་སྣེ་ལེན་ཁང་གི་བར་དུ། རྡ་ས་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་བསླེབས་ཏེ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་མཇལ་ཁ་ཞུ་རྒྱུའི་བར་དུ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་གཏོང་རྒྱུའི་བར་དུ། བོད་མི་གཅིག་མཚུངས་བྱས་ཡོད་མ་གཏོགས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ནས་ང་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཡིན་དོལ་རྒྱལ་སྟེན་མཁན་ཡིན་བརྗོད་ནས་ཡོང་མཁན་དེ་ཚོ་ལའང་ང་ཚོས་དབྱེ་འབྱེད་མ་བྱས་པར། ཁོ་པ་ཚོར་མཐུན་རྐྱེན་དང་འཕྲོད་བསྟེན་གང་ཅིའི་ཐོག་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཡོད། སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་ངོས་སྦྱོར་བཏང་སྟེ་སློབ་གྲྭར་བཏང་བ་རེད། དེ་ལྟར་བཏང་བའི་མི་ལྷག་མ་དེ་འདྲ་ད་ལྟའང་ཡོད་སྲིད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་པའི་ཟ་ཁང་དང་། ཚོང་ཁང་དེ་ཚོའི་ནང་དུ་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་དེ་ཚོ་མ་ཕེབས་རོགས་ཞེས་ཡི་གེ་སྦྱར་བ་དེ་དག་ཚོང་ཁང་བདག་པོའི་རང་དབང་རེད། ཁོང་ཚོའི་འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་རེད། ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ནང་དུ་དོན་ཚན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ཡོད། གྲངས་ཁ་དེ་ངས་དྲན་གྱི་མི་འདུག Right to Privacy སོ་སོ་སྒེར་བྱས་ནས་ཟུར་དུ་སྡོད་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། ཐོབ་ཐང་དེའི་འོག་ནས་སུ་དང་སུ་ཡིན་ནའང་འདིར་མ་ཡོང་རོགས་ཞེས་བརྗོད་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་དེ་བདག་པོ་དེའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་རེད། དེ་ལ་ང་ཚོས་བརྡལ་བཤིག་གཏོང་ཐུབ་ཐབས་མེད། དཔེར་ན། མགྲོན་ཁང་ཆེན་པོ་དེ་འདྲའི་ནང་དུ་སྡོད་པའི་སྐབས་སུ་མགྲོན་ཁང་དེའི་སྒོ་འགྲམ་དུ་ཤོག་བུ་ཁ་ཤས་འཇོག་གི་འདུག ཤོག་བུ་གཅིག་གི་ནང་དུ་ Do not disturb ཟེར་ནས་ཡོད། སོ་སོའི་ཁང་མིག་ནང་དུ་གནས་སྐབས་རིང་སུའང་མི་ཡོང་བའི་འདོད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་ཕྱིར་ལོག་ལ་བཀལ་པ་ཡིན་ན། འདི་སུ་གང་ལ་དབྱེ་འབྱེད་བཏང་བའི་སྐད་ཆ་མ་རེད། གཙང་མ་བཟོ་མཁན་དང་། ཁ་ལག་སྐྱེལ་མཁན་རིགས་ཡིན་ན་རེད། དེ་དག་ལ་གནས་སྐབས་རིང་མ་ཡོང་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།
དགོན་པ་དང་ཆོས་སྡེ་ཁག་གི་ནང་དུ་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོ་འདིར་འཕྲིན་བཅོལ་དང་ཞལ་འདེབས་བརྒྱབ་པར་མ་ཡོང་ཞེས་སྒོ་བྱང་སྦྱར་བ་དེ་དག་སྒོ་བྱང་སྦྱར་མཁན་གྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ཐོབ་ཐང་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐོབ་ཐང་འགལ་ནས་མི་གཞན་ཞིག་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྡལ་བཤིག་བཏང་བ་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མ་རེད། ཨ་ལས་གཞན་ཕར་བཞག་སྨན་ཁང་ཁག་ནང་གཅིག་གི་གཅིག་ལ་འགོ་འགྲོ་བའི་འགོས་ནད་ཡོད་མཁན་གྱི་ནད་པ་དེ་དག་ཟུར་བཅད་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཁང་མིག་ཟུར་དུ་བཞག་སྟེ་མི་གཞན་དང་ཐུག་མ་བཅུག་པ་དེ་ནད་པ་ཁོ་རང་དང་གཞན་ལ་འགོ་དོགས་ཡོད་པའི་ནད་པ་མིན་པ་གཉིས་ཀའི་ཁེ་ཕན་ཆེད་དུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས་ནད་པ་དང་ནད་པ་མིན་པའི་ཐོབ་ཐང་འཕྲོག་གི་མེད། དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ནང་ Social discrimination དང་ Social boycott ཚིག་མི་འདྲ་བ་གཉིས་དེ་མགོ་བདེ་པོ་བྱས་ནས་བསྲེས་ནས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། Social discrimination ཟེར་རྒྱུ་དེ་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་རེད། Social boycott ཟེར་རྒྱུ་དེ་གནས་ཚུལ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ཐ་དད་རེད། དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་དེ་ཚོས་དེ་གཉིས་མཉམ་དུ་བསྲེས་ནས་མི་ཚོ་མགོ་སྐོར་གཏོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཁོ་པ་ཚོར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཟུར་བཅད་ Social boycott བྱེད་སྐབས་ང་ཚོར་དབྱེ་འབྱེད་ Social discrimination བྱེད་ཀྱི་འདུག་བཤད་ཀྱི་ཡོད། འདི་དབྱེ་འབྱེད་ Discrimination གང་ཡང་མ་རེད། ཟུར་བཅད་ Boycott བྱེད་རྒྱུ་དེ་སུ་ཡིན་ནའང་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།
ལྷག་པར་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་གནས་ཚུལ་མ་འོས་པ་ཞིག་ལ་གདོང་ལེན་དང་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་ཡག་ཤོས་དེ་ཟུར་བཅད་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གཱན་ངྷིས་རྒྱ་གར་རང་བཙན་རྩོད་ལེན་གནང་སྐབས་དང་། དེ་མིན་གནས་ཚུལ་མང་པོའི་ཐོག་ལ་མཐུན་འགྱུར་མི་གནང་རྒྱུ་དང་ཟུར་བཅད་གནང་རྒྱུ་དེ་ཐབས་ལམ་ཡག་ཤོས་ཤིག་ལ་གཟིགས་ཏེ་ཕྱག་ལེན་བསྟར་བ་རེད། ཟུར་བཅད་ Boycott ལ་གཱན་ངྷིས་མིང་གསར་པ་དེ་ non cooperation ཟེར་རྒྱུ་དེ་རེད། མཐུན་འགྱུར་མི་གནང་བ། མཉམ་རུབ་མི་བྱེད་པ་ལ་གོ་དགོས། དེ་དང་ Social boycott གཉིས་དོན་དག་གཅིག་པ་ལྟ་བུ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཚོང་ཁང་དང་ཟ་ཁང་། དགོན་པའི་བདག་པོ་བཅས་ཀྱི་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་འབྲེལ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཁོ་རང་ཚོའི་ཚོང་ཁང་དང་ཟ་ཁང་སོགས་གང་ཡིན་ནའང་དེའི་སྒོ་སྟེང་དུ་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོ་མ་ཕེབས་རོགས་ཞེས་སྒོ་བྱང་སྦྱར་རྒྱུ་དེ་བདག་པོ་རང་གི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་ནས་བྱས་པ་ལས་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པའི་ཐོབ་ཐང་འཕྲོག་ནས་བྱས་པ་ཞིག་མིན་པ་གསལ་པོ་བྱས་ནས་མཁྱེན་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཟུར་བཅད་ཀྱི་ལས་དོན་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་སོགས་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གིས་རྒྱ་ནག་ནས་ཐོན་སྐྱེད་བྱས་པའི་ཅ་ལག་ཉོ་གི་མིན་ཟེར་ནས་ལས་དོན་སྒྲུབ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཚར་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ངས་དྲན་ཐོག་ལ་རྡ་སར་ཇ་དམ་གཅག་པ་དང་། མལ་གཟན་མེར་སྲེག་བཏང་བ་སོགས་མང་པོ་བྱས་པ་རེད།
འོན་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་ཅ་ལག་ཉོ་རྒྱུ་བཀག་འགོག་སུ་གང་གི་བྱེད་ཐུབ་མེད་ཀྱང་བཀག་འགོག་གི་ཐབས་ཤེས་བྱས་པ་རེད། དེ་དག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཚོང་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་བཟོ་ལས་པ་དེ་དག་ལ་ང་ཚོས་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་པ་མ་རེད། Social discrimination བྱས་པ་མ་རེད། Social boycott བྱས་པ་རེད། དེ་འོས་ཤིང་འཚམ་པ་ཞིག་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ང་ཚོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས་མ་འོས་པ་དང་མ་བདེན་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་གི་ཐོག་ནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད། ལྷག་པར་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚང་མས་མཁྱེན་དགོས་པ་ཞིག་ལ་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་དེ་ཚོས་རང་རང་སོ་སོ་ཁ་ཁུ་སིམ་པོའི་ཐོག་ནས་སྒེར་གྱི་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱས་ན། སུ་གང་གིས་དེ་ལ་བརྙས་གཙེར་བྱེད་མཁན་ཡོང་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཟུར་བཅད་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་དེ་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གྱི་འདུག་ཟེར་ནས་ཟུར་བཅད་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཉུང་བ་རེད། དེ་ལས་མང་བ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་གནོན་ཤུགས་གཅིག་ག་རེ་ཡོད་རེད་ཅེ་ན།
༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་མཚན་སྨད་ཞུས་པ་དང་། མངོན་གསལ་དོད་པོའི་ཐོག་ནས་བཀའ་ལ་གྱེན་ལོག་བྱས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མིའི་བསམ་བློའི་ནང་མི་བདེ་བ་དང་། ངོས་ལེན་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་ཡོང་རྒྱུའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་འདི་རེད་མ་གཏོགས་མི་གཅིག་གིས་ཁུག་ཏུ་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་པ་ཡིན་ན། སུས་ཤེས་ཀྱི་རེད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འདོད་པར་མི་འགྲོ་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་ཡོང་དགོས་དོན་གཙོ་བོ་ནི་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་མཚན་སྨད་དང་། ངོ་རྒོལ་ཞུ་ཡི་ཡོད་པ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ Social boycott བྱེད་མཁན་དང་། དོལ་རྒྱལ་ཚོགས་པ་དང་ཐག་རིང་པོ་བྱས་ནས་སྡོད་མཁན་དེ་དག་ཡག་པོ་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། དེ་འོས་ཤིང་འཚམ་པ་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་ཆགས་ཀྱི་མེད། གང་ལྟར་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་སྐྱབས་གནས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་མཚན་སྨད་ཞུ་མཁན་དང་མཚན་སྨད་མ་ཞུ་མཁན་གཉིས་ཀར་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གཅིག་པ་འདྲ་མཚུངས་བྱས་ནས་བཞག་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ཏན་ཏན་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག
དཔེར་ན། སློབ་གྲྭའི་ནང་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་གྱི་སློབ་ཕྲུག་ཅིག་ལ་སློབ་ཕྲུག་གཞན་པས་དམའ་འབེབས་གཏོང་བ་དང་བརྙས་གཙེར་བྱས་པ་དེ་འདྲ་ཡིན་ན་མ་འོས་པ་རེད། དེ་མིན་དེ་དང་ཐག་རིང་པོ་བྱེད་ནས་བསྡད་པ་ཡིན་ན། མ་འོས་པ་གང་ཡང་མ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཚང་མ་དང་མཉམ་དུ་ཐག་ཉེ་པོ་བྱས་ནས་འདྲིས་གཤིབས་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད། འགོས་ནད་ཡོད་པའི་ནད་པ་ལས་ཐག་རིང་པོ་བྱས་ཏེ་བསྡད་པ་ལྟར་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་དམ་ཚིག་འགལ་བའི་མི་དེ་ཚོ་དང་ཐག་རིང་པོ་བསྡད་པ་ཡིན་ན། དེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཕན་ཐོགས་རྒྱུ་རེད་མ་གཏོགས་སུ་ལའང་གནོད་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། སུ་གང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྡལ་བཤིག་འགྲོ་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་པར་བརྟེན་སྤྱི་ཚོགས་དང་། སྒྲིག་འཛུགས་ངོས་ནས་ད་བར་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཐོག་ནས་བལྟས་ན། ནོར་འཁྲུལ་ཕྱིན་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་བསམ་གྱི་ཡོད།
དོན་ཚན་གསུམ། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་། ཆོས་སྡེ་ཁག སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་གི་ངོས་ནས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་དང་། མི་བྱེད་མཁན་གཉིས་ཀྱི་དབར་ལ་ཆིག་སྒྲིལ་ཡོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་མ་གནང་བ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། ཐབས་ཤེས་དེའི་ཐོག་ལ་ཞན་ཆ་ཡོད་པ་དང་། མ་འདང་བ་ཉུང་དྲགས་པ་དེ་འདྲ་གཅིག་ཀྱང་བྱུང་མེད་པ་ང་རང་གི་ངོས་ནས་གསལ་པོ་བྱས་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་རེད་ཅེ་ན། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་རྒྱུའི་སྤང་བླང་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ལ་དུས་བཀག་གང་ཡང་བཟོས་མེད། སྤང་བླང་ཞུས་པའི་རྗེས་སུ་ཁྱེད་ཀྱི་སྤང་བླང་ཞུས་པ་དེ་འགྲིག་གི་མི་འདུག་ཅེས་སུ་གང་གིས་གསུང་གི་ཡོད་མ་རེད། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་དེ་དག་གི་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱ་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱས་ནས་དགོན་སྡེ་དང་སྤྱི་ཚོགས་གང་གི་ནང་ཚུར་ལོག་ཡོང་རྒྱུ་དེ་ག་དུས་ཡིན་ནའང་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་རེད། ལོག་ཚར་རྗེས་ཁྱེད་རང་སྔོན་མ་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་རེད་ཟེར་ནས་སུ་གང་གིས་དེ་ལ་ཟུར་ཟ་དང་ཟུར་བཅད་བྱེད་ཀྱི་མེད། གདན་ས་ག་པར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནའང་དེ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རེད། དོལ་རྒྱལ་བཀག་འགོག་གནང་ནས་ལོ་ ༣༠ ཡས་མས་ཤིག་འགྲོ་ཡི་ཡོད། དེ་རིང་སང་ཉིན་ཡང་གཞི་ནས། ངས་ནོར་འཁྲུལ་ཕྱིན་འདུག་སྤང་བླང་ཞུ་ཡི་ཡིན་ཟེར་ནས་ཡོང་མཁན་ཡོད་པ་ཡིན་ན། གདན་ས་ཁག་གི་ནང་དུ་ཡིན་ནའང་ངོས་ལེན་གནང་རྐྱང་རེད།
༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་མདུན་དུ་ཞུ་མཁན་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་ངོས་བཞེས་གནང་རྐྱང་རེད་མ་གཏོགས་ད་ཁྱེད་རང་ཕྱི་དྲགས་པ་རེད། ད་ཡོད་མ་རེད། ཅེས་ནམ་ཡང་གསུང་གི་མེད། དེར་བརྟེན་ཁོ་རང་ཚོ་ནང་ཁྱིམ་དུ་ལོག་རྒྱུ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བྱིངས་ MainStream ནང་ཚུར་ཡོང་རྒྱུའི་སྒོ་དེ་ག་དུས་ཡིན་ནའང་ཕྱེ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་སྒོ་ནམ་ཡང་བརྒྱབ་མེད། སྒོ་ཕྱེ་ཡོད་པ་ཙམ་མ་ཟད། སྤང་བླང་བྱས་ནས་ལོག་ཡོང་རྒྱུ་དེ་སུ་ཡིན་ནའང་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། སྒྲུབ་ཐུབ་རྒྱུའི་གནས་སྟངས་ཤིག་རེད་མ་གཏོགས་འདི་རང་གི་མི་ཚེའི་མདུན་ལམ་དང་། ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གང་གི་ཐོག་ནས་དོལ་རྒྱལ་བཞག་ཐུབ་ས་མ་རེད་ཟེར་ནས། དཔེར་ན། བླ་མ་དང་འཇིག་རྟེན་དྲེགས་པའི་འདྲེ་གཉིས་གདམ་ཁ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ན། ངས་འདྲེ་གདམ་ཁ་རྒྱག་གི་ཡིན་ཟེར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མི་འདུག དེར་བརྟེན་སྤང་བླང་བྱས་པའི་ཉིན་མོ་དེར་ག་དུས་ཡིན་ནའང་སོ་སོའི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པ་དེའི་ནང་གཅིག་མཚུངས་བྱས་ནས་ལོག་ཆོག་ཆོག་ཡོད་པ་དེ་ང་ཚོ་ཆིག་སྒྲིལ་བྱེད་རྒྱུའི་ལམ་ཁ་ཆེ་ཤོས་དང་ཐབས་ལམ་བཟང་ཤོས་དེ་འདི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཕྱིས་སུ་སྤང་བླང་ཞུ་མཁན་དེ་ཚོ་ལའང་སྤང་བླང་ཞུས་རྗེས་སུ་གང་གིས་དེ་ལ་ཟུར་ཟ་དང་དམའ་འབེབས་བྱེད་མཁན་གདན་ས་ཁག་སོགས་ནང་དུའང་ད་བར་བྱུང་མེད། གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པ་མང་པོ་ད་ལྟའང་ཐེ་ཚོམ་ངང་སྡོད་མཁན་དེ་འདྲ་ཡོད་རེད། དེ་དག་གི་ག་དུས་སྤང་བླང་ཞུ་གི་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང་དུས་ཚོད་རྒྱས་བཀག་མེད་པར་བརྟེན། འཕྱིས་འགྲོ་བ་དང་དུས་ཚོད་ཡོལ་འགྲོ་བ་དེ་འདྲ་མེད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་དགོངས་པ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་བཞག་ཡོད་རེད་བསམ་གྱི་འདུག
ལྷག་པར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ལུང་དང་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཐོག་ནས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱས་དང་མ་བྱེད་ཀྱི་ཁེ་ཉེན་དེ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་བྱས་ཏེ་བཀའ་ཕེབས་ཡོད། བཀའ་ཕེབས་ཡོད་པ་དེར་བསམ་བློ་ཡོད་མཁན་གྱི་མི་གཅིག་ཡིན་ན། བསམ་བློ་གཏང་མ་ཤེས་པ་དང་། བསམ་བློ་བཏང་མི་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་མེད་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་ཆིག་སྒྲིལ་ཆེད་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་པ་དེ་དག་མ་འདང་པ་དང་ཞན་ཆ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མིན་པ་དེ་ང་ཚོས་གསལ་པོ་བྱས་ནས་རྟོགས་ཐུབ་རྒྱུ་ཞིག་རེད། ཁ་ཤས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོོག་བྱེད་མ་ཐུབ་མཁན་དེ་ཚོ་ལའང་ཕྲན་བུ་གུ་ཡངས་བྱས་ནས་ཁོང་ཚོ་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཚུར་ཡོང་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་བཟོ་དགོས་ཀྱི་རེད་དགོངས་པ་དང་། ལྷག་པར་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་དང་། མི་བྱེད་མཁན་གཉིས་ཀྱི་དབར་ལ་འགྲིག་འཇགས་ཡོང་རྒྱུར་གོ་བསྡུར་དང་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུ་དེ་འདྲ་ཡོད་དགོས་ཀྱི་རེད་བསམས་པ་དེ་འདྲ་དགོངས་མཁན་ཡོད་ས་རེད། དཔེར་ན། ཁ་སང་ཕ་གིར་བཀའ་འདྲི་གནང་མཁན་ཞིག་གིས་སྐད་ཆ་བཤད་ནས་གོ་བརྡ་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད་དམ། ཞེས་སྔོན་མའི་དྲི་བ་ནང་དུ་འདུག་ལ་ད་ལྟའང་དྲི་བ་འདི་ཡོང་གི་ཡོད། སྤྱིར་མི་ཞིག་ཡིན་ན། སྐད་ཆ་བཤད་ནས་གོ་བརྡ་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་རེད། ད་བར་གོ་བརྡ་མ་འཕྲོད་མཁན་གྱི་མི་དེ་ཚོ་ལ་ད་ལྟ་ང་ཚོས་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུ་དང་གོ་བརྡ་སྤྲོད་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་གང་ལྷག་ཡོད་དམ་དེར་ང་ཚོས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་དང་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ལྟ་བུ་གཉིས་བར་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན། གྲོས་གཞི་ག་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་རེད། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་དགོས་འདུན་འདོན་རྒྱུ་དེ་ལས་སླ་པོ་དང་གསལ་པོ་རེད། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།
དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོག་བྱས་པའི་ཉིན་མོ་དེ་སུ་གང་གིས་ངོ་ཆེན་ཞུ་དགོས་རྒྱུ་ཡོད་མ་རེད། ངོ་འདྲེན་བྱ་དགོས་རྒྱུ་ཡོད་མ་རེད། ངས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོག་བྱས་པ་ཡིན་བརྗོད་ན། དེའི་ཉིན་མོ་དེར་ཁོ་རང་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་ནང་དུ་ལོག་ཤག་ཤག་རེད། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་མི་དགོས་པའི་ཐོག་ནས་ཁོ་ཚོར་ངོས་ལེན་རག་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་རེད་དམ་བརྗོད་ན། དེ་ཐབས་ཤེས་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་མ་རེད་ཅེས་ཐག་གཅོད་རྒྱུ་རེད། དེར་ཐབས་ཤེས་བྱས་ན་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱས་པའི་ཉེས་དམིགས་དེ་དག་ང་ཚོས་ད་བར་བཤད་པ་དེ་དག་དོན་ལ་མ་གནས་པར་ཆགས་འགྲོ་ཡི་རེད། ཕྱིར་འཐེན་རྒྱག་དགོས་པ་ཆགས་འགྲོ་ཡི་རེད། དེའི་ཐོག་འགྲིག་འཇགས་ཡོང་རྒྱུ་དང་མཐུན་འབྲེལ་བྱ་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། དེར་བརྟེན་ངས་ཐོག་མར་ཞུས་པ་དེ་ག་རང་རེད། ངས་བསྡོམས་ཡང་དེའི་ཐོག་བརྒྱབ་པ་ཡིན་ནའང་འགྲིག་གི་འདུག
དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོག་མི་བྱེད་མཁན་དེ་ཚོ་དང་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་མཁན་དེ་ཚོའི་དབར་ཆིག་སྒྲིལ་ཡོང་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོག་མ་བྱེད་ནའང་འགྲིག་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཆག་ཡང་ཞིག་གནང་རྒྱུ་ཡོད་དམ། ཞེས་དྲིས་པ་ཡིན་ན། སྐད་ཆ་འདི་སྐོར་བ་མ་བརྒྱབ་པར་རྡོག་རྡོག་བྱས་ནས་ཁ་གསལ་པོར་ཞུས་ན། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱས་པ་འདི་འགྲིག་དགོས་ཀྱི་འདུག འདི་ང་ཚོས་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག ཅེས་པའི་དོན་དག་འདིའི་སྒང་ལ་བབ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲ་བྱས་ན་ད་བར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ད་བར་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་དེ་དག་དོན་མེད་ཆགས་རྒྱུ་རེད། དེར་བརྟེན་ཁོང་གཉིས་དབར་ལ་ལ་ཉག་མཛོ་གཟེངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ཆིག་སྒྲིལ་ཡོང་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོར་གུ་བཤང་ཞིག་སྤྲོད་དགོས་ཀྱི་འདུག་བསམས་པ་ཡིན་ན། གུ་བཤང་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡང་ལྷག་མེད། བྱས་དང་མི་བྱེད་ནི་དོན་ཚན་གཉིས་རང་རེད། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོག་བྱས་པ་ཡིན་ན། ནམ་མཁའ་གཡའ་དྭངས་ས་གཞི་རྡུལ་དག་རེད། སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུ་གང་ཡང་ལྷག་མེད། མཚམས་འཇོག་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་མཚམས་འཇོག་བྱེད་མཁན་དང་མཉམ་དུ་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུ་དང་སྤྱི་ཚོགས་གཅིག་ནང་ཆུ་དང་འོ་མ་བཞིན་དུ་འདྲེས་ནས་སྡོད་ཐུབ་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
དེར་བརྟེན་ཆིག་སྒྲིལ་དང་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་འཇོག་གཉིས་པོ་འདི་གདམ་ཁ་རྒྱག་རྒྱུའི་ཅ་ལག་གཅིག་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་དེ་གཉིས་མཉམ་དུ་འགྲོ་ཐུབ་རྒྱུའི་གནས་སྟངས་ཤིག་མེད་པ་གསལ་པོ་ཡིན་པ་འདི་ང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་མེད་པ་གསལ་པོར་མཁྱེན་དགོས། དེ་འདྲ་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་གསལ་པོ་མེད་པ་ཆགས་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད། ཁ་སང་དྲི་བའི་ནང་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བ་དེ་ཚོར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་མི་རྒྱུ་ཟོག་གསུམ་ཐོག་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མའི་ནང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། མ་འོངས་པར་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་སྐབས་སྡེ་ཚན་གཉིས་ལྟ་བུ་ཆགས་ནས་ལྷག་བསྡད་པ་ཡིན་ན། བོད་པ་འདི་རྒྱ་གར་དང་པ་ཀི་སི་ཐན་བཞིན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ལ་ཁ་བྲལ་འགྲོ་རྒྱུ་མ་རེད་དམ། ཞེས་པའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད། བསམ་ཚུལ་འདི་ཧ་ཅང་རྣམ་རྟོག་ཤུགས་ཆེན་པོས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བྱུང་བའི་ཐལ་ཆ་གཅིག་ཡིན་པ་ལས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག་ལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་གཞི་རྩ་དང་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ཀ་མེད་པ་ཞིག་རེད། སྔོན་དང་པོར་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་གྲངས་ཇི་ཙམ་ཡོད། ཧ་ཅང་གྲངས་ཉུང་ཉུང་རེད། ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་སྐབས་ཡོང་མཁན་ཁོ་པ་ཚོ་མང་ཆེ་བ་ནི་ཉིན་གླ་སྤྲད་ནས་གླས་པ་ཤ་སྟག་རེད།
བོད་ནང་དུའང་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་མཁན་ཉིན་རེ་བཞིན་གྲངས་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། གང་ཡོད་པ་དེ་ཚོའང་སེམས་གི་གཏིང་ནས་གང་ཡང་མིན་པར་གནས་སྐབས་རང་གི་འཚོ་རྟེན་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ལས་དོན་སྲུང་སྐྱོབ། རྐུབ་སྟེགས་སོགས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ༌རྒྱུ་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་ཡིན་མདོག་བྱེད་མཁན་མང་ཆེ་བ་རེད་མ་གཏོགས་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་རེད། ཁོ་པ་ཚོས་དུས་རྒྱུན་ཤོད་རྒྱུའི་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ས་ཡ་བཞི་ཡོད་ཟེར་བ་འདི་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ཧམ་པ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས། ས་ཡ་བཞི་བཞག་ནས་འབུམ་གཅིག་ཀྱང་ལོང་རྒྱུར་ཡང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག་ནས་ཧ་ཅང་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་རེད་བསམ་དྲན་གྱི་འདུག ལར་ནས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ད་ལྟ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་༸གོང་ས་མཆོག་གི་དབུ་ཁྲིད་འོག་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་དང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་པོ་འདི་ཕན་ཚུན་དགྲ་ཟླའི་ངོ་བོར་བལྟ་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པ་ལས། ནམ་ཞིག་༸གོང་ས་མཆོག་དང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབར་འགྲིག་འཇགས་བྱུང་ནས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་བའི་ཉིན་མོ་ཞིག་བསླེབས་པ་ཡིན་ན། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ངོས་ནས་དོལ་རྒྱལ་ཚོགས་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་རྒྱུའང་མེད། ཁོ་པ་ཚོས་མངོན་འདོད་གང་ཡང་བསྒྲུབ་རྒྱུ་མེད། དེ་ཉིན་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་དོལ་རྒྱལ་སྟེན་མཁན་ག་ཚོད་ཡོད་པ་ལམ་སང་གསལ་པོ་ཆགས་རྒྱུ་རེད།
དེར་བརྟེན་འདི་ལྟ་བུའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་འདི་ཧ་ཅང་འུར་སྒྲོགས་ཤིག་རེད། བོད་པའི་གཏམ་དཔེའི་ནང། ཧམ་པ་རི་ཙམ་བཤད་ན་བདེན་པ་གཡག་ཙམ་ཐོབ་ཡོང་། ཟེར་བའི་དཔེ་ལྟར་རེད། ཁོ་པ་ཚོས་ཧམ་བཤད་བྱས་པའི་འུར་སྒྲོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཕྱིན་པའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཅིག་ཡིན་པ་ལས་གཞི་རྩ་ཡོད་པ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་ཆགས་ཀྱི་མེད། ལྷག་པར་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པས་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་བོད་ནང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ལས་དོན་གང་དང་གང་རྩོམ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་གང་དང་གང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པའི་གཞི་རྩ་དང་དངོས་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་དང་མ་མཐུན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད། ཁོ་པ་ཚོས་དྲིལ་བསྒྲགས་སྐད་འབོད་ཆེ་ཤོས་དེ་ཁོ་པ་ཚོའི་ཆོས་དད་རང་དབང་འཕྲོག་སོང་བཤད་རྒྱུ་དེ་རེད། དེ་ནི་ངས་ད་ལྟ་ཆོས་དད་རང་དབང་འཕྲོག་མེད་པ་གོང་དུ་རྒྱས་ཤིང་རྒྱས་པ་ཞུས་ཟིན། ཁོ་པ་ཚོར་དྲང་བདེན་མིན་པའི་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཚུལ་ཟེར་བ་དེ་རེད། དེ་འདྲ་མིན་པ་ངས་གསལ་བཤད་ཆ་ཚང་ཞུས་ཟིན་པ་ཡིན། ཁོ་རང་ཚོར་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མཉམ་སྡོད་བྱེད་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད་ན་དེའི་སྒོ་ག་དུས་ཡིན་རུང་ཕྱེ་ནས་བཞག་ཡོད་པ་དེ། སྤྱི་དང་སྒེར། སྒྲིག་འཛུགས་དང་ཚོགས་པ་གང་གི་ངོས་ནས་སྒོ་ཕྱེ་ནས་ཡོད་པ་ངས་གསལ་པོར་ཞུས་པ་ཡིན།
མ་འོངས་པར་ཁོ་པ་ཚོས་བོད་དེ་དུམ་བུ་གཉིས་ལ་བགོས་ནས་ལོགས་སུ་ཕྱེ་ནས་འགྲོ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དེ་ཟུར་བལྟས་ལེབ་མཐོང་རེད། དེ་སུ་ཡིན་རུང་དཔོག་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་གོང་དུ་ཞུས་པའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་དེ་དག་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་གཙང་མ་བཞག་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོད་རེད་བསམ་གྱི་འདུག གཙང་མ་བཞག་དགོས་ཀྱི་རེད་བརྗོད་རྒྱུ་དེ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་རྒྱུ་མཚན་ཐོག་ནས་ཞུ་ཡི་ཡོད་པ་རེད་མ་གཏོགས། དེ་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་བརྟེན་གཙང་མ་བཞག་དགོས་པ་དང་། ཁོ་པ་ཚོའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་བརྟེན་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་དགོས་རེད་ཅེས་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་ནས་ཞུས་པ་ཞིག་མིན། དོན་ཚན་རེ་རེ་བཞིན་ང་ཚོས་རྒྱུ་མཚན་དང་མཐུན་པ། ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞིབ་ཚགས་པོར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་ཕེབས་ན་སུ་ཡིན་རུང་ར་འཕྲོད་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུའི་འདོད་པ་མེད་པ་སྣོད་དྲི་མ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད།
དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་ད་ལྟའི་བྱེད་སྟངས་འདི་རྒྱུ་མཚན་དང་རིགས་པ། དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཁས་ལེན་གྱི་མིན་ང་རང་ཚོས་བརྗོད་རྒྱུ་དེ་ག་རང་ཡིན་ཟེར་ན་འདི་ལྐུགས་པའི་ཨུ་ཚུགས་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་དེར་ཁ་གཏད་གཅོག་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། ཁོ་པ་ཚོ་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇོག་རྒྱུ་རེད་མ་གཏོགས། དེ་ལྟར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ནས་ཁ་ཤས་ཟུར་དུ་ཐོན་ནའང་། ཟུར་དུ་ཐོན་པའི་དབང་གིས་བོད་པའི་རྩ་དོན་དང་ཕུགས་དོན་གཉིས་ཀར་ཁེ་ཕན་ཆེ་བ་ཡོད་པ་རེད་མ་གཏོགས། ཁོ་པ་ཚོ་ཚུར་མཉམ་རུབ་བྱས་ནས་ཁེ་ཕན་ཆེ་བ་མེད་མ་ཟད། ཁོ་པ་ཚོས་ཚུར་མཉམ་རུབ་བྱས་ན་དེའི་རྗེས་འབྲས་གྱི་འཕྲལ་ཕུགས་རྒྱང་གསུམ་ལ་གནོད་ཚབས་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད་ཅེས་ངས་ཚིག་ཐག་ཆོད་པོའི་ཐོག་ནས་ཞུ་ཐུབ་རྒྱུ་ཞིག་རེད། དུས་ཚོད་རེའུ་མིག་གཞིར་བཟུང་བྱས་ན་ངས་ཞུ་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་རྫོགས་པ་རེད། ངས་འདིར་མཚམས་བཞག་གི་ཡིན། དུས་ཚོད་ལྷག་མ་དེར་ཁྱེད་རང་ཚོས་དོགས་གཅོད་དང་དྲི་བ་ཡོད་ན་འཛེམ་ཟོན་མེད་པར་གསུངས་རོགས། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཞེས་གསུང་བཤད་གནང་གྲུབ་མཚམས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་དྲི་བར་ལན་འདེབས་ཀྱང་གནང་ཡོད།།


c: text/html

text:
Friday, July 17, 2009
༸གོང་ས་་མཆོག་ཕྱི་ཟླ་ ༨ པའི་ནང་སུད་སིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་གཏན་འཁེལ་བ།
༄༅། བོད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ད་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༨ པའི་ནང་ཚེས་ ༤ ཚེས་ ༥ ཉིན་གཉིས་རིང་རྗེ་ཙོང་ཁ་ཆེན་པོས་གསུངས་པའི་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་རྣམ་གསུམ་སྐོར་གསུང་ཆོས་བཀའ་འཁྲིད་བསྩལ་གཏན་འཁེལ་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཅིག་ནང་སུད་སི་གཞུང་ནས་སུད་སི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཐུག་འཕྲད་བྱ་རྒྱུ་མིན་པའི་སྐོར་གནས་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ད་བར་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་གང་ཉིད་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ནའང་དད་ལྡན་སྟོང་ཚོ་མང་པོས་ཁོང་ལ་དད་གུས་དང་དགའ་བསུའི་ཕེབས་བསུ་ཕུལ་གྱི་ཡོད་ལ། སུད་སིའི་ནང་དུའང་དད་ལྡན་སྟོང་ཚོ་མང་པོས་གང་ཉིད་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུར་སྐོམ་པ་ཆུ་འདོད་ལྟར་དུ་རེ་སྒུག་བྱ་བཞིན་ཡོད་འདུག
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
དམངས་གཙོའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༥༧ པའི་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོའི་ཐོག་མ་འོངས་བོད་མི་རིགས་དང་། རིག་གཞུང་གོ་ལ་འདིའི་ཐོག་གནས་དང་མི་གནས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ཐུག་ཡོད་པས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེར་དམ་དོན་གནང་གལ་ཆེ་བའི་འབོད་སྐུལ་གནང་སོང་།
དེ་རིང་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ སྟེང་དྷ་ས་ཐེག་ཆེན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དམངས་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ ༥༧ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་གཞུང་འབྲེལ་སྲུང་གཙི་གནང་སོང་བ་དང་། མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་ཀ་བ་གསུམ་གྱི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པ་དང་། སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་འཕྲོད་བསྟེན་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཁོལ་སིང་ཐ་ཁོར་(Kaul Singh Thakur) མཆོག་དང་། དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་ལ་དཔལ་ལྡན་སྲིད་ཚབ་བྱམས་པ་ཐུབ་བསྟན་མཆོག སུ་ཝི་ཌེན་ Sweden གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་སྐུ་ཞབས་ཀལ་ཤ་ལཡེ་ཊར་ Carl Schlyter མཆོག དེ་བཞིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲི་ཞུ་ལས་བྱེད་དང་གཞུང་འབྲེལ་དང་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་སྐྱིད་ཁག་གི་འཐུས་མི། གཞན་ཡང་། དྷ་སའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་གྲྭ་བཙུན་དང་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག དྷ་སའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་བཅས་མི་ ༡༠༠༠ བརྒལ་བ་འཛོམས་འདུག་ལ། མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་དང་དྷ་ས་ཁུལ་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནས་གཞས་སྣ་འཁྲབ་སྟོན་གནང་སོང་།
མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཞོན་ཨ་ཅརྱ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་ནས་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་སྒྲོག་སྦྱངས་གནང་སྐབས། བོད་མིའི་མང་གཙོ་ནི་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཐབས་མཁས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་བོད་མི་མང་ལ་གསོལ་བསྩལ་གནང་བའི་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བོད་མི་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་མང་གཙོའི་ཐོབ་ཐང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་བཞིན་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་བོད་མི་སོ་སོར་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གལ་ཆེར་བརྩིས་ཏེ། ཆིག་སྒྲིལ་ཐོག་བོད་མིའི་ནུས་ཤུགས་གོང་མཐོར་གཏོང་དགོས་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེར་དོན་ཆེན་ཆགས་ཡོད་པས་བོད་མི་ཚང་མས་ཁུར་མཉམ་བཞེས་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙན་གནོན་འོག་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་ལ་མང་གཙོའི་རང་དབང་ལྟ་ཅི་ཐ་ན་འགྲོ་བ་མིའི་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་འགྲོ་འོང་དང་། སྨྲ་བརྗོད། ཆོས་དད། སྐད་ཡིག རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་བྱ་རྒྱུའི་རང་དབང་ཡོངས་སུ་བྲལ་ཏེ། རྒྱ་ནག་སྐད་ཡིག་གཅིག་གྱུར་ཟེར་བའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱིས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། རིག་གཞུང་གི་རྨང་གཞི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ཆགས་ཡོད་པར་བརྟེན། གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་བསམ་དང་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་། རིག་གཞུང་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་ཐོག་བྱ་བ་རླབས་ཆེན་གནང་དང་གནང་མུས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ང་ཚོ་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་ཀྱིས་མིག་མདུན་གྱི་ཁེ་ཕན་ཁོ་ན་ཙམ་ལ་མ་གཟིགས་པར། མ་འོངས་བོད་མི་རིགས་དང་། རིག་གཞུང་གོ་ལ་འདིའི་ཐོག་གནས་དང་མི་གནས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ཐུག་ཡོད་པས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེར་དམ་དོན་གནང་དགོས་པ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༧ ནས་བཟུང་ད་བར་བོད་ནང་ཤེས་རྟོགས་ར་འཕྲོད་གསལ་པོར་བྱུང་བ་བོད་མི་གྲངས་ ༡༤༩ ཡིས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཆེད་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་བའི་ཁྲོད་ཁག་ཅིག་རྒྱ་གཞུང་དྲག་ཆས་ཉེན་རྟོག་པ་དང་། དམག་མི་བཅས་ནས་སྐབས་དེར་བཙན་ཁྲིད་ཀྱིས་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཁོངས་འདི་ལོར་རྔ་པ་ཀིརྟི་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པ་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ལགས་དང་། བློ་བཟང་སྐལ་བཟང་ལགས། བློ་བཟང་དཀོན་མཆོག་ལགས་བཅས་གློད་བཀྲོལ་བཏང་ཡོད་གནས་འདུག་ཀྱང་། བློ་བཟང་དཀོན་མཆོག་ལགས་ཀྱི་རྐང་པ་གཡས་པ་བཏུབ་ཡོད་གནས་ཙམ་ལས་ཁོང་རྣམས་བཙོན་འཇུག་བྱས་རིང་མནར་གཅོད་རྡུང་རྡེག་ཇི་མྱོང་དང་། བཙོན་གྲོལ་བཏང་རྗེས་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཆགས་ཡོད་མེད་ཁ་གསལ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པར་བརྟེན། རྒྱ་གཞུང་ནས་བོད་མི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་མཁན་གསོན་པོར་གནས་པ་ཡོངས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་འགན་ཁུར་དགོས་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་གཞུང་དང་། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན། རང་དབང་གི་རྟོག་ཞིབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་རྣམས་ཐུག་འཕྲད་དམ་ཡང་ན་ཁོང་རྣམས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་གནས་བབ་ལ་རྒྱུས་ལོན་དང་། དོ་ཁུར་གྱིས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་སྨན་བཅོས་ཡོང་ཐབས་བྱ་དགོས་པ་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་སོང་།
ཡང་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་ཁོང་གིས། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཀུན་སྤྱོད་ལས་ཡོངས་སུ་བརྒལ་བའི་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་ལས་འགུལ་སོགས་ད་བར་བོད་ནང་རྒྱ་གཞུང་གི་ལས་འགུལ་ཟམ་མ་ཆད་པ་སྤེལ་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། མི་རིགས་དང་བཅས་པ་ཆགས་འཇིག་གི་གནས་སུ་གྱར་ཡོད་པ་དང་། དེང་སྐབས་“སྣང་ཆེན་བཞི་དང་དགའ་ཞེན་བཞིའི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོའི་སློབ་གསོ་ལག་ལེན་བྱེད་སྒོ་”ཟེར་བའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ནས་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་དང་། གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་དང་སློབ་མ། དགོན་སྡེའི་གྲྭ་བཙུན་བཅས་ཀྱིས་བསམ་བློ་དང་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་རང་དབང་མེད་པར་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཟེར་བའི་དམར་ཤོག་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་བསམ་སྤྱོད་ཀྱི་རང་དབང་དང་། འགྲོ་འོང་གི་རང་དབང་། ཆོས་དད་ཀྱི་རང་དབང་བཅས་ཡེ་ནས་མེད་པར་ཆེས་མུན་ནག་གི་གནས་སུ་ལྷུང་ཡོད།
བོད་ནང་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་དང་ཤིང་ནགས་གཅོད་འབྲེག་གིས་མཚོན་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བཅོམ་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་བཏང་དང་གཏོང་མུས་ཐོག ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་གྱི་དྷི་གནས་སུ་ཟངས་གཏེར་སྔོགས་བཞིན་པ་དང་། ཧོར་གཙང་གཉའ་གོང་བྲག་དཀར་མཁའ་འགྲོའི་ཕོ་བྲང་གི་འགག་སྒོ་གཏོར་བཤིག མཚོ་སྔོན་པོའི་ཉེ་འཁོར་ནས་རྡོ་སོལ་དབོར་འདྲེན་དང་ཧ་ཡང་བཟོ་གྲྭ་བཙུགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་དང་། ཡུལ་མིར་དཀའ་ངལ་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་གཞུང་གིས་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ལ་ཁ་གཡར་ནས་བོད་ནང་”དམངས་ཕྱུག་བོད་དར་”ཟེར་བའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ནས་རང་བྱུང་གཏེར་ཁའི་ཐོན་ཁུངས་གང་ཡོད་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་ནང་། རྒྱ་རིགས་ཁེ་ལས་པ་ཁག་གིས་མ་དངུལ་ཕོན་ཆེ་བཏང་ནས་ས་གནས་བོད་རིགས་མི་མང་ལ་མི་རིགས་ས་གནས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་མེད་པར་བོད་སའི་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་དང་། ཨར་སྐྲུན། ལམ་བཟོ་སོགས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་རང་སྐྱོང་གི་ས་ཁོངས་ནས་བརྒལ་ཏེ་ཡོང་བའི་རྒྱ་མིའི་ཁེ་ལས་པ་ཚོས་ཧམ་འཕྲོག་བྱེད་བཞིན་ཡོད། འདི་ལོར་སོག་རྫོང་དུ་བརྒྱད་གཅིག་དམག་གི་དུས་ཆེན་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས་པ་དང་། དུས་སྟོན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་གཅན་གཟན་པགས་རིགས་ངེས་པར་དུ་གྱོན་དགོས་པའི་བཙན་བཀའ་ཡང་བཏང་འདུག ལྷག་པར་དུ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མོས་མཐུན་ཡོད་མེད་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཁག་ཅིག་ཏུ་ལྕགས་ལམ་བཟོ་བསྐྲུན་དང་། དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་ཕོན་ཆེ་འགྲེམས་འཇོག་བྱེད་བཞིན་པ་ནི། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་བཞིན་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ནང་བཙན་འཛུལ་གྱི་བྱ་ངན་ད་དུང་མུ་མཐུད་སྤེལ་འཆར་གྱི་སྔོན་རྟགས་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད།
འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡ ཉིན་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་ ༩༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ཟེར་བའི་ཐོག་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིང་ཕིང་གིས་གཏམ་བཤད་ནང་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་དེ་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་སྐབས་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་ནས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་གནམ་སྡེ་སྒོ་མོའི་ཐང་ཆེན་དུ་མང་གཙོ་ཕྱོགས་གཏོགས་པ་ཚོའི་ངོ་རྒོལ་ལ་ཁྲག་དྲི་འཐུལ་བའི་དྲག་གནོན་བྱས་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ནན་བཤད་བྱས་པར་གཞིགས་ན་རྒྱ་གཞུང་གིས་དམར་ཤོག་གི་སྲིད་བྱུས་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་དམ་བསྒྲགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུའི་རྟགས་མཚན་མངོན་གསལ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ཅེས་གསུངས་སོང་།
དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་སྐུ་ཞབས་སི་ཁ་ལེ་ཊིར་ (Carl Schlyter) ལགས་ཀྱིས། དེ་རིང་ངས་འདི་གར་ཕེབས་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་དང་ནང་པའི་དབུ་འཁྲིད། སློབ་ཕྲུག་དང་བཅས་པ་ཚང་མར་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ང་རང་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནས་ཡོང་བ་ཡིན་ལ། ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་གི་མཛེས་སྡུག་དང་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད། ང་དེ་རིང་འདིར་ཁྱེད་ཚོ་དང་ལྷན་འཛོམས་བྱུང་བ་ནི་རང་གི་ཕ་ཡུལ་དུ་འབྱོར་བ་ལྟ་བུའི་ཚོར་སྣང་བྱུང་། ངའི་རྒྱལ་ཁབ་ནི་འཚིག་ཇ་འཐུང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ལ། ང་རང་ཡུལ་ལུང་གང་དུ་ཕྱིན་ནའང་། ངས་རང་ཡུལ་གྱི་འཚིག་ཇ་འཐུང་གི་ཡོད། ངས་ཤ་ཟ་གི་མེད། འདིར་ཤ་མེད་ཟས་རིགས་ཡོད་པས་ང་རང་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང་། ས་ཕྱོགས་གང་དུ་ཕྱིན་ཡང་ངས་བྱམས་བརྩེ་གཙོ་བོར་འཛིན་གྱི་ཡོད་ལ། དེ་ནི་མི་དང་མིའི་བར་ཞི་འགྲིག་གི་འབྲེལ་ལམ་འཛུགས་པའི་རྨང་གཞི་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད། སྔོན་ཆད་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱང་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱིས་མཐའ་བསྐོར་བའི་དཀའ་རྙོག་མང་པོར་ཕྲད་མྱོང་། དེ་རིང་ངས་ཁྱེད་རང་ཚོར་ངའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཏམ་བརྒྱུད་ཅིག་བཤད་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེས་ཁྱེད་རང་ཚོར་སེམས་ཤུགས་སྤར་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད། ང་ཚོ་ཡང་སྔོན་ཆད་འཛད་མཐའ་མེད་པའི་དམག་འཁྲུག་གི་དཀའ་རྙོག་ལ་ཕྲད་མྱོང་ཡང་། ལོ་ངོ་ ༣༠༠ ཡི་སྔོན་ནས་ང་ཚོ་དམངས་གཙོའི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པ་ཡིན། དེ་སྔོན་ང་ཚོར་ཁྱེད་རང་ཚོའི་དབུ་འཁྲིད་༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལྟ་བུའི་དབུ་འཁྲིད་ཅིག་མེད་པ་དེ་ནི་ང་ཚོའི་དུས་ཡུན་རིང་བོའི་དཀའ་ཁག་ཏུ་གྱུར་བ་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་དབང་བསྒྱུར་ཏེ་དམངས་གཙོའི་ལམ་ནས་དབུ་འཁྲིད་འོས་འདེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་བར་བརྟེན། འདས་པའི་ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱའི་རིང་ལ་སུ་ཝེ་ཌན་ནང་ཞི་བདེ་བྱུང་བ་དང་། ལོ་ངོ་དེ་དག་རིང་སུ་ཝེ་ཌན་དང་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བར་དམག་འཁྲུག་ཐེངས་གཅིག་ཀྱང་བྱུང་མེད། དེ་བཞིན་མི་འགྱང་བར་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་ཡག་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ། བོད་མི་ཚོར་ཡང་སོ་སོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བཅས་པ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་དང་རང་དབང་གི་འཚོ་བ་རོལ་བའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པར་ངས་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི། ང་ཚོས་ཀྱང་སྔོན་ཆད་སོ་སོའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་བར་དམག་འཁྲུག་བརྒྱབས་ཀྱང་། ད་ཆར་ང་ཚོ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་ཞི་འགྲིག་བྱུང་ཡོད་སྟབས། བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཞི་འགྲིག་ཡོང་བར་ངས་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་རྒྱ་གཉིས་ཞི་འགྲིག་ཡོང་བའི་ཐབས་ལམ་གཙོ་བོ་དེ་༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མཆོག་གིས་བཏོན་པའི་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་རེད། དབུ་མའི་ལམ་ནི་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ལའང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི། ང་ཚོའི་རིག་གཞུང་ནང་བཤད་སྲོལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་མི་གཞན་གྱི་མངོན་འདོད་ལ་བསམ་ཤེས་ཐུབ་ཚེ། དེ་ནི་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་གྱི་བར་ཞི་བའི་འབྲེལ་མོལ་ཡོང་བའི་རྨང་གཞི་ཡིན་པ་རེད། དེར་བརྟེན། གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་ནས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཞི་འགྲིག་ཡོང་བར་ངས་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་སོགས་གསུངས་སོང་།
དེའི་རྗེས་སྲིད་ཚབ་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་གཡུ་ཐོག་ཀརྨ་དགེ་ལེགས་མཆོག་གིས་བཀའ་ཤག་གི་གསུང་བཤད་སྒྲོག་སྦྱངས་གནང་སྐབས་བོད་མི་ཚོས་དམངས་གཙོ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐབས་ཡང་དག་པའི་ཐོག་ནས་མཐུན་སྒྲིལ་རྡོག་རྩ་ཆིག་སྒྲིལ་དགོས་སྐོར་འབོད་སྐུལ་གནང་དོན། སྤྱིར་མང་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་ལངས་ཕྱོགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོང་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་ཁུལ་འགལ་ཟླ་དང་། འཁྲུག་རྩོད། ཕྱོགས་སྒྲིལ་བཅས་བྱུང་ན་ཕན་ལས་གནོད་ཚབས་ཆེ་བ་འགྱུར་ངེས་ཡིན་པ་འགྲེལ་བཤད་མི་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་བཞིན་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ནང་ཐོབ་ཐང་དང་འགན་འཁུར་གཉིས་ནི་ཊམ་ཀ་གཅིག་གི་ངོས་གཉིས་ལྟར་ཕན་ཚུན་ཡ་མ་བྲལ་བར་འགྲོ་དགོས་པ་ལས། འགན་འཁུར་རྩ་བ་ནས་མི་དགོས་པའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་སོགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་རློམ་གྱིས་སྐད་འཕྲིན་ཟེར་བ་སོགས་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་ལམ་ཁག་ཏུ་ཁུངས་མེད་དཀྲོགས་གཏམ་སྤེལ་བ་དང་། གཞི་མེད་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་པ། ནང་ཁུལ་འཁྲུག་རྐྱེན་བཟོ་བ་སོགས་ནི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་བཟང་སྤྱོད་གཉིས་ཀ་དང་ཡོངས་སུ་འགལ་བ་མ་ཟད། དགྲ་བོ་དང་དགྲ་བོའི་རྒྱུགས་ཁྱི་ཚོགས་སྒེར་རྣམས་ལ་དགོས་པའི་གལ་ཆེའི་ལག་ཆར་འགྱུར་ངེས་ཡིན་པས། རང་རིགས་རྒན་གཞོན་སུ་ཐད་ནས་དགྲ་དགའ་གཉེན་སྡུག་གི་བྱ་སྤྱོད་དེ་རིགས་ལ་ཡིད་གཟབ་དང་བླང་དོར་འཛོལ་མེད་གནང་དགོས་པའི་སྐུལ་འདེབས་དང་བརྡ་སྟོན་ནན་པོ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་སོང་།
ཡང་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐོར་ལ་ཁོང་གིས། བཀའ་ཤག་གི་ངོས་ནས་བོད་མིའི་རྩ་དོན་ཆེད་རང་གི་ལུས་སྲོག་བློས་བཏང་གནང་མཁན་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་ལྷག་བསམ་ལ་གུས་བཏུད་དང་བསྔགས་བརྗོད་མུ་མཐུད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ནའང་། སྤྱིར་མིའི་ཚེ་སྲོག་དང་བྱེ་བྲག་བོད་མིའི་ཚེ་སྲོག་ལ་རིན་ཐང་གཏན་ནས་མི་བརྩི་བའི་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་ལ་ཤིན་ཏུ་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་བོད་མིའི་སྲོག་མཆོད་རྒྱུན་འབུལ་བྱེད་པ་དེའི་གནས་སྟངས་གང་ཅི་བསྐྱར་ཞིབ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་དོན། སླད་ཕྱིན་ཆད་གཞིས་བྱེས་གཉིས་འཁོད་བོད་མི་རྣམས་ནས་རང་ལུས་མེར་སྲེག་རྩ་བ་ནས་མ་གནང་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་བསྐྱར་ནན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ལྷག་པར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ནས་རང་དབང་གི་ཁོར་ཡུག་དང་རང་གི་རྣམ་དཔྱོད་མཁོ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ། བོད་དང་བོད་མིའི་འཕྲལ་ཕུགས་རྒྱང་གསུམ་ལ་ཕན་པའི་ལས་དོན་དང་ལས་འགུལ་གང་འདྲ་ཞིག་སྤེལ་འདོད་ཀྱང་སྤེལ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་དང་མཐུན་རྐྱེན་ཡོད་པས། དེ་དག་ཐོག་ནུས་རྩལ་གང་ཡོད་འདོན་ཐབས་གནང་བ་ལས། རང་ཉིད་གསོན་སྲེག་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་པ་རྩ་བ་ནས་མ་བཞེས་རོགས་ཞེས་དམིགས་བསལ་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། སྤྱིར་ལས་འགུལ་གང་འདྲ་ཞིག་སྤེལ་ཡང་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང་། ཁྲིམས་མཐུན། ཆེ་མཐོང་དང་ལྡན་པ་བཅས་ཁྱད་ཆོས་གསུམ་ལྡན་དགོས་སྐོར་སྔོན་དུ་ལན་མང་ཞུས་ཟིན་ལྟར་སླར་ཡང་དྲན་བསྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
ད་ལམ་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་བཀའ་ཤག་ནས་བོད་མི་སྤྱིར་འབོད་བསྐུལ་གྲོས་འདེབས་རེ་ཟུང་ཞུ་འདོད་བྱུང་། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གོམས་གཤིས་ནང་ཡར་དཀོན་མཆོག་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བ་དང་མར་ངན་སློང་ལ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་སོགས་གོམས་སྲོལ་བཟང་པོ་ཁག་ཅིག་ཡོད་མུས་ཐོག རང་གི་རྒྱུ་ནོར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཕྱོགས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་དང་མཐུན་པར་སོ་སོའི་འཕྲོད་བསྟེན་དང་བྱ་བཞག་ལ་གནོད་གཞིའི་བག་མེད་ལོངས་སྤྱོད་རིགས་དང་། ཡང་རྒྱུ་ངོམས་སོགས་སླད་རང་ཉིད་ཀྱི་དགོས་གལ་ལས་ལྷག་པའི་རིན་ཐང་ཅན་གྱི་རྒྱུ་དངོས་ཉོ་སྒྲུབ་བདག་སྐྱོང་གི་ཆེད་དུ་མི་གཏོང་བར། སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་འཕྲོད་བསྟེན་དང་། རྒྱུད་འཛིན་བུ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་། རང་རིགས་ཉམ་ཐག་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་སྐྱོང་ལས་གཞི་བཅས་ཀྱི་ཐོག་གང་ཐུབ་གཏོང་ཐབས་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཤེས་ཡོན་དང་འཕྲོད་བསྟེན་གཉིས་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་མི་རིགས་ནི་གཞན་གྱིས་རྩ་མེད་བཟོ་མི་དགོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་རྩ་མེད་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་ནས་མངོན་གསལ་དང་མངོན་མེད་ཅི་རིགས་བརྒྱུད་བོད་མིའི་ཐོག་དེ་ལྟའི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའང་ཤེས་དགོས། དེར་བརྟེན་གཞིས་བཞུགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་སྲོག་ལྟ་བུའི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ནང་དོན་རིག་པ་གཙོ་གྱུར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཁག་ལ་སློབ་གཉེར་ངེས་པར་གནང་ཐོག རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ཡིག་དང་ཁྲིམས་ལུགས་བཅས་ལའང་སློབ་སྦྱོང་གནང་སྟེ། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བདེན་དོན་དང་ཁྲིམས་མཐུན་ཐོབ་ཐང་ཁག་རྩོད་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཡིན། གཞན་ཡང་རང་རིགས་གཞིས་བྱེས་མི་རབས་རྒན་པ་རྣམས་ནས་སོ་སོའི་རྒྱུད་འཛིན་བུ་ཚ་རྣམས་དང་འགྲོག་འདྲིས་ཀྱི་དུས་ཚོད་འདང་ངེས་གཏོང་ཐབས་གནང་སྟེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་རྣམས་མི་རབས་གཞོན་པ་ཚོར་འཇགས་ཐབས་གནང་རྒྱུའང་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་བཅས་གོང་ཞུས་དོན་ཚན་ཁག་ལ་ཐུགས་སྣང་ཉམས་བཞེས་གང་ཟབ་ཡོང་བའི་དམིགས་བསལ་སྐུལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་སོང་།
མཇུག་ཏུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དུས་ཚོད་དམ་འཛིན་གྱིས་བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་བསྐྱར་མཐུད་དགོས་སྐོར་ཁོང་གིས། འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཙམ་ནས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ནང་“སྣང་ཆེན་བཞི་དང་དགའ་ཞེན་བཞིའི་སློབ་གསོ་”ཟེར་བ་སྤེལ་འགོ་བཙུགས་ཡོད་པ་དང་། “མཐུན་སྒྲིལ་ལ་སྣང་ཆེན་གྱིས་མེས་རྒྱལ་ལ་དགའ་ཞེན་བྱེད་པ་”ཟེར་བའི་ལས་དོན་འོག་ནས་ཁ་བྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་མཚན་སྨོད་ཞུ་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད་འདུག རྒྱ་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་འདོད་ཡོད་ཚེ་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་ཁ་བྲལ་བའི་མཚན་སྨོད་ཞུ་མཚམས་འཕྲལ་དུ་འཇོག་དགོས། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཟུར་གནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཁས་དབང་དང་ཆེས་མཐོའི་དབུ་འཁྲིད་མང་པོས་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་གནང་ཡོད་པ་ལྟར། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་བྱེད་ཀྱི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུ་དེར་གྱུར་ཡོད་པ་ལས། དེའི་དགག་རྡོ་ལྟ་བུའི་འགལ་རྐྱེན་གཏན་ནས་མིན་པས། རྒྱ་གཞུང་ནས་དེ་ལྟར་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་དང་དུས་ཚོད་དམ་འཛིན་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་བོད་དོན་འགྲིག་འཇགས་གང་མྱུར་ཡོང་སླད་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་དང་ལྷན་དུ་གྲོས་མོལ་འགོ་འཛུགས་དགོས་པར་ད་རེས་སླར་ཡང་ནན་བརྗོད་དང་སྐུལ་འདེབས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། འདི་ལོའི་ལོ་སྨད་དུ་རྒྱ་ནག་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ ༡༩ པའི་སྐབས་འགོ་འཁྲིད་འཕོ་འགྱུར་ཟིན་རྗེས་བོད་དོན་ཐོག་གྲོས་མོལ་འགོ་འཛུགས་ཡོང་བའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། བཀའ་ཤག་གི་ངོས་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་ནས་འདོན་གནང་མཛད་པའི་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཐབས་བྱུས་རྒྱུན་སྐྱོང་ཐོག་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་འོག་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཡོང་ཐབས་ཁོ་ན་རྩོད་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བསྐྱར་བརྗོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་འདུག
སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་ཁོལ་སིང་ཐ་ཁོར་(Kaul Singh Thakur) མཆོག་གིིས།༸གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ནས་རྒྱ་གར་ཏུ་བཙན་བྱོལ་ལ་སླེབས་པ་ནས་བཟུང་ད་བར་བོད་ཀྱི་དམངས་གཙོ་དུས་དྲན་སྲུང་གཙི་གནང་ཡོད་པ་རེད། གལ་སྲིད་ང་ལ་གཞུང་གང་འདྲ་ཞིག་ཡག་ཤོས་རེད་ཅེས་དྲིས་པ་ཡིན་ན། ངས་ཐད་ཀར་དམངས་གཙོའི་གཞུང་དེ་ཡག་ཤོས་རེད་ལབ་ཀྱི་ཡིན། གང་ཡིན་ཟེར་ན་དམངས་གཙོའི་གཞུང་གི་མི་མང་ལ་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་རེད། མི་མང་ལ་སོ་སོའི་འགོ་འཁྲིད་དང་གྲོས་ཚོགས་འདེམས་ཆོག་པའི་དབང་ཆ་ཆ་ཚང་ཡང་ཡོད་པ་རེད། ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེ་འདི་བསོད་ནམས་ཅན་ཞིག་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ༸གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དྷ་རམ་ས་ལར་བཞུགས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ནི་འཛམ་གླིང་ལ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད་འཛམ་གླིང་གིས་ཁོང་ལ་ཆེ་མཐོང་ཆེན་པོ་ཞུ་ཡི་ཡོད། དཔལ་ལྡན་ཚོགས་གཞོན་ཀྱིས་གསུངས་པ་བཞིན་བོད་མི་ ༡༤༩ ཡིས་བོད་དོན་ཆེད་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོའི་མངོན་འདོད་དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་འཁྲིད་༸གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་ཆེ་པོ་མཆོག་བོད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་དགོས་པ་དེ་ཡིན་པས་ང་ཚོས་ཀྱང་དེ་ལ་སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡོད་ཅེས་དང་། ངས་དགའ་སྤོབས་ཆེན་པོས་ཞུ་རྒྱུར་བོད་མི་འབུམ་གཅིག་ལྷག་རྒྱ་གར་ནང་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་ ༦༠ ཙམ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་གཏན་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེ་གཞུང་གིས་ཁྱེད་རང་ཚོར་རོགས་སྐྱོར་དང་གོ་སྐབས་སྣ་ཚོགས་སྐྲུན་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཉེ་ཆར་སིམ་ལར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་མཆོག་དང་ཐུགས་འཕྲད་བྱུང་སོང་། སྐབས་དེར་ཚན་རིག་ཐོག་བོད་པའི་སློབ་ཕྲུག་བདུན་ལ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ས་མིག་གནང་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། སྔོན་ཆད་རྐུབ་སྟེགས་གཉིས་ལས་མེད་ཀྱང་ད་ལན་ཡར་སྤར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ལ། མ་འོངས་པར་མུ་མཐུད་སྨན་གྱི་ཐོག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ལ་མུ་མཐུད་གོ་སྐབས་སྐྲུན་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་སོགས་གསུངས་སོང་།
དེ་ཡང་མཛད་སྒོའི་ཐོག་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སློབ་ཡོན་བྱ་དགའ་དང་སྲིད་སྐྱོང་ཆེད་ལས་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་གྱི་བྱ་དགའ། དེ་བཞིན་ཚོང་པ་བཅུ་ལ་རོགས་སྐྱོར་མ་དངུལ་བྱ་དགའ་བཅས་གནང་སོང་། འདི་ལོའི་སྲིད་སྐྱོང་ཆེད་ལས་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་བྱ་དགའ་ཐོབ་མཁན་ལྔ་ནི། ཝཱ་ཎ་དབུས་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ནང་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་བསླབ་པ་མཐར་སོན་པ་ཨོ་རྒྱན་ལགས་དང་། མད་རཱ་སུ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ནས་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་བསླབ་པ་མཐར་སོན་པ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་སྒྲོན། མེ་སོར་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ནས་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་བསླབ་པ་མཐར་སོན་པ་བསྟན་འཛིན་ཚེས་སྐྱིད། མད་རཱ་སི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ནས་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་བསླབ་པ་མཐར་སོན་པ་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས། ཨ་རིའི་ནི་འུ་ཡོག་བྷོ་ཧྥ་ལོ་University of Buffalo, New York གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ནས་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་བསླབ་པ་མཐར་སོན་པ་བསྟན་འཛིན་དངོས་གྲུབ་བཅས་རེད།
དེ་བཞིན་འདི་ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཡིག་རྒྱུགས་ཁྲོད་ཚན་རིག་དང་སྒྱུ་རྩལ། ཚོང་རིག་བཅས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སློབ་ཡོན་བྱ་དགའ་ཐོབ་མཁན་སློབ་ཕྲུག་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། ཚན་རིག་སྡེ་ཚན་ལས་ཨང་དང་པོ་ཐོབ་མཁན་ཀ་སྦུག་གཏན་སློབ་གྱི་སློབ་མ་བསམ་གཏན་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༠༌༦་དང་། ཨང་གཉིས་པ་མོན་གྷོ་གཏན་སློབ་གྱི་སློབ་མ་ཀུན་དགའ་འཆི་མེད་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༨༨༌༨་དང་། མོན་གྷོ་གཏན་སློབ་གྱི་སློབ་མ་ལྷ་མོ་ཆོས་སྒྲོན་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༨༨༌༨། ཨང་གསུམ་པ་མོན་གྷོ་གཏན་སློབ་གྱི་སློབ་མ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྒྲོན་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༨༨༌༤།
སྒྱུ་རྩལ་སྡེ་ཚན་ལས་ཨང་དང་པོ་མ་སུ་རི་བོད་ཁྱིམ་སློབ་མ་བསྟན་འཛིན་འཆི་མེད་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ ༩༢༌༢་དང་། ཨང་གཉིས་པ་སུ་ཇཱ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་རིན་ཆེན་སྐྱིད་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༠༌༤་དང་། གྷོ་པལ་པུར་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་བསྟན་འཛིན་མཚོ་ལགས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༠༌༤། ཨང་གསུམ་པ་སུ་ཇཱ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་བསྟན་འཛིན་གཡང་སྒྲོན་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༠༌༢།
ཚོང་རིག་སྡེ་ཚན་ལས་ཨང་དང་པོ་དྷ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་བསྟན་འཛིན་བཟང་མོ་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༨༧༌༨་དང་། ཨང་གཉིས་པ་དྷ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་ལྷག་པ་བསོད་ནམས་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༨༢༌༦་དང་། དྷ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་ཁ་བཤད་དབང་མོ་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༨༢༌༦། ཨང་གསུམ་པ་མོན་གྷོ་གཏན་སློབ་གྱི་སློབ་མ་བསྟན་འཛིན་དབང་ལྡན་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ ༨༢ བཅས་རེད་འདུག
གསར་འགོད་པ། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག


text:
བྲག་མགོ་ཞེས་པའི་མིང་གི་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར།
ཧོར་བྲག་མགོ་ཞེས་པའམ་ར་དབུ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྐོར་ཅུང་ཟད་འཆད་པ་ལ་སྤྱིར་ར་དབུ་ཞེས་པ་དེར་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཙམ་བྱུང་ཡོད་ལ། མིང་མི་འདྲ་བར་གོ་ནོར་ཤོར་བ་དང་བསམ་གཟས་ནས་འཁྱོག་བརྗོད་བྱས་པའང་དུ་མ་ཡོད་པར་འདིར་གོ་རིམ་བཞིན་བསྒྲིགས་ཤིང་འགྲེལ་བཤད་གོ་བདེ་རེ་རྒྱག་པར་འདོད་དེ།
ཐོག་མ་ནི་ར་དབུ་ཞེས་པ་ཡིན་ཏེ། བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་དང་དེང་སང་ཁམས་མི་ཉག་གི་སྐད་སོགས་སུ་ར་ཞེས་པ་ནི་རྡོའམ་བྲག་གི་དོན་ཡིན་ལ། དབུ་ནི་བརྡ་རྙིང་དང་བོད་ཀྱི་ཞེ་ཚིག་གཉིས་སུ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་མགོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། ཞོར་ནས་བཤད་འདོད་པ་ཞིག་ལ་ད་ལྟའི་ཞེ་ཚིག་དག་ནི་སྔོན་གྱི་བརྡ་རྙིང་ལས་ཕོ་བྲང་ནང་གི་སྐད་ཆའམ་མི་དྲག་ཚོའི་སྐད་ཆ་ཡིན་སྟབས། ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་ཡོད།
མཁར་གསར་མཚོ།
གཉིས་པ་ནི་བྲ་དབུ་ཞེས་པའམ་བྲག་དབུ་ཞེས་པ་ཡིན་ཏེ། བྲ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་འབྲོག་སྐད་དུ་སྦྲ་ཞེས་འདོན་གྱི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། དངོས་པོ་ཞིག་སྦྱིན་བྲ་འམ་མི་བྲ་ཞེས་པར་སྦྱིན་སྦྲའམ་མི་སྦྲ་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད་ལ། བྱང་བླ་བྲང་དགོན་ཞེས་པར་བླ་སྦྲང་དགོན་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད་ཅིང་། དྲི་མ་ཞིག་བྲོ་བྱུང་ཞེས་པར་དྲི་མ་ཞིག་སྦྲོ་བྱུང་ལྟ་བུ་བྱུང་གི་ཡོད། ཡིན་ནའང་། འདིའི་སྦྲ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ཡིན་གཅིག་མིན་གཉིས་བ་ར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་གཉིས་མྱུར་སྟབས་ཀྱིས་བཏོན་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ཀྱི། པྲ་དང་བསྒྲ་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་དང་འདྲ་བ་ཐོན་མི་རུང་། དབུ་ནི་གོང་ལྟར་མགོ་ཡི་དོན་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་བྲག་དབུ་ཞེས་པའང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་དེ། སྒྲ་འདོན་སྟངས་སྦྲག་དབུ་ཞེས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱིས་ཀྱི་བྲག་རི་ཞེས་པའི་བྲག་གི་འགྱུར་ཐོག་མ་ཡིན་ཞིང་། འདིའི་སྟེང་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་གོ་རིམ་ཞིག་མཐོང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། གཞན་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཏེ་རྒྱའི་སུང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་དང་ས་ཁྲ་རུ་ད་ལྟའི་ཁམས་བྲག་མགོ་རྫོང་གི་ས་ཆ་འདི་དག་ལ་ན་དབུ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཐོན་ཡོད་ཅིང་། རྒྱའི་སྐད་དུ་ར་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཐོན་མ་ཐུབ་པས་ན་ཞེས་བྲིས་པ་ཡིན་རུང་། དོན་དུ་ར་དབུའམ་བྲ་དབུ་ཞེས་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད་དེ། དེང་སང་ད་རུང་བྲ་དབུ་ཞེས་བྲག་མགོ་རྫོང་དང་ཐག་མི་རིང་བའི་ཡུལ་ན་ས་ཆ་དེ་འདྲ་ཡོད་ཅིང་། ཡུལ་མིང་རུས་ལ་གྱུར་ནས་བྲ་དབུ་པ་ཞེས་པའང་བྱུང་ཡོད།
གསུམ་པ་ར་ཧོར་ཞེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེང་སང་ཁ་ཅིག་གིས་ར་ཧོར་ཞེས་པ་ནི་སོག་སྐད་ཅིག་ཡིན་པར་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་རུང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་པར་རྒྱུས་མངའ་མེད་པའི་རྟགས་ཤིག་ཡིན་ལ། སོག་སྐད་དུ་ར་ཞེས་པ་བྲག་གི་དོན་ཡིན་པར་ཧ་ལས་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་དེ། བོད་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ཨེ་ཤེ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གི་མགོ་ཁུངས་ཡིན་ལ། སོག་པོ་སོགས་ཁྱིམ་མཚེས་མི་རིགས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་གནའ་སྐད་གཡར་ཡོད་པའི་སྣང་ཚུལ་ནི་ཆེས་རྒྱུན་ལྡན་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་ཧོར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ར་དབུ་ཞེས་པའི་དབུ་ཡི་སྒྲ་གྱུར་སོང་བ་ཞིག་ཡིན་གྱི། དབུགས་གཏོང་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཤོད་སྟངས་དེ་དེང་སང་གི་སྐད་ཀྱིས་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་འགྲེལ་ལོག་བརྒྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་བྱས་པ་ནི་ཧོར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་བོད་སྐད་དག་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ཁུལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་ཉི་ཚེ་བའི་དགོས་དབང་གི་ཆེད་དུ་ཡིན་རུང་། དོན་དུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཇེ་ཆུང་དུ་བཏང་བ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚེ་ཚད་ཇེ་ཐུང་དུ་བཏང་བ་ལས་གང་ཡང་མེད། གཞན་དེང་སང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཁག་ཅིག་གིས་ཧོར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་དབུགས་གཏོང་བའི་དོན་ཡིན་ཞེས་པར་གནས་ལུགས་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། སོག་པོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཅེས་པའང་དགོད་གཏམ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་རྗེས་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་ཚོ་ཆུང་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད་པ་དང་གླིང་སྒྲུང་ནང་གི་ཧོར་གུར་དཀར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་སོགས་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་རུང་། དོན་དུ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ན་རུས་མིང་ས་ལ་ཐོགས་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་རུང་། དེའང་ད་དུང་དེ་ཙམ་གནས་ལུགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཚིམས་པ་ཞིག་བྱུང་མེད།
བཞི་པ་ནི་ཏྲེ་བོ་ཞེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡིན་ཏེ། ཏྲེ་ཞེས་པ་ནི་གནའ་བོའི་ར་ཡིག་གི་དོན་བྲག་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་ཁམས་ཀྱི་རོང་སྐད་དུ་བྲེའམ་ཏྲེ་ཞེས་འབོད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། བོ་ནི་དབུ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒྲ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་སྐད་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཐ་སྙད་གཅིག་གི་སྔོན་མ་དེང་སྐད་དུ་གྱུར་རུང་ཕྱི་མ་དེ་ད་རུང་འགྱུར་མ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སྣང་།
ལྔ་པ་ནི་ཏྲེ་ཧོར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་གོང་གི་འགྱུར་དང་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཏྲེ་ཞེས་པ་ནི་གནའ་བོའི་ར་ཡིག་གི་དོན་བྲག་ཅེས་པའི་བརྗོད་སྟངས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ལ། ཧོར་ཞེས་པ་ནི་དབུ་ཡི་སྒྲ་འགྱུར་བ་ཡིན་རུང་། ཕྱིས་ཀྱི་སོག་པོ་དང་ཧོར་གུར་དཀར་སོགས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་དམ་སྙམ་པའི་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་བསམ་བློ་འབྱུང་བའི་རུ་མ་ཡིན་པར་སྙམ། དེ་བཞིན་དུ་ཧོར་བྲག་མགོ་ཞེས་པའི་ཧོར་ཡིག་ཀྱང་ཏྲེ་ཧོར་ཞེས་པའི་ཧོར་ཡིག་གྱུར་བ་ལས་སོག་པོའི་ཧོར་དང་འབྲེལ་བ་ཆེར་མེད་དེ། དབུའམ་ཧོར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ནི་ཡོན་རྒྱལ་རབས་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་ཏེ་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ནས་ཡོད་པ་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། གལ་ཏེ་ངེས་པར་དུ་རུས་ཤིག་ཡིན་དགོས་ནའང་སོག་པོའི་ཧོར་ཡིན་དགོས་དོན་མེད་དེ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་དང་བོད་རྗེ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་རིང་ནས་བོད་ལ་ཧོར་དང་ཧོས་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་ཡོད་ཅིང་། བོད་མི་ཉག་གི་རུས་ཆེན་སེ་རྨི་ཧོས་དབུ་བཞི་ལས་ཧོས་དང་དབུ་གང་རུང་ཞིག་གི་རྒྱུད་པ་ཡིན་ན། ད་གཟོད་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་དང་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་འགྲོས་དང་མཐུན་གྱི་ཡོད་དོ། །
དྲུག་པ་བྲག་མགོ་འམ་བྲག་འགོ་ཞེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་མང་པོ་ཞིག་གོང་དུ་བཀོད་ཟིན་ལ། ར་དབུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཐད་ཀར་བསྒྱུར་བ་ལས་བྲག་མགོ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། སྔོན་གྱི་ཡིག་ནོར་གྱི་དབང་གིས་མགོ་ཁྲིད་ལའང་འགོ་ཁྲིད་བྲིས་པ་ཡོད་ཅིང་། དེང་སང་ནི་མཁན་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་གཙོའི་མཁས་དབང་མང་པོ་ཞིག་གིས་བྲག་མགོ་ཞེས་འབྲི་བཞིན་ཡོད་པ་ལས་བྲག་འགོ་ཞེས་འབྲི་བཞིན་མེད་དེ། གཅིག་ན་དབུ་ལ་མགོ་ཡི་དོན་ལས། འཛེག་པའམ་འབྱར་བའི་དོན་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། འགོ་ལ་འཛེག་པའམ་འབྱར་བའི་དོན་ལས་མགོ་ཡི་དོན་ཡོད་ཅེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ཡིག་སྐྱོན་ཞིག་ཡིན་ནོ།། ༼ཆོས་དཔལ་བཟང་པོ།
རྫོང་གི་གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
རྫོང་འདི་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་དབུས་ཀྱི་བྱང་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ཤིང་། ཤར་དུ་རྟའུ་རྫོང་དང་ནུབ་བྱང་དུ་དཀར་མཛེས་རྫོང་། ལྷོ་ནུབ་དུ་ཉག་རོང་རྫོང་དང་བྱང་ཕྱོགས་སུ་གསེར་རྟ་རྫོང་། བྱང་ཤར་དུ་རྔ་བའི་འཛམ་ཐང་རྫོང་། ཆུ་ཆེན་རྫོང་བཅས་ཀྱི་འབྲེལ་མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད་པའོ། །
རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ5796.64ཡོད་ཅིང་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ16ཡོད། མི་འབོར་ཁྲི3.9ཡོད་ཅིང་བོད་རིགས་བརྒྱ་ཆ92ལ་ཟིན། རྫོང་གནས་ཡུལ་གྱི་མཚོ་འཕགས་སྨི3250ཡོད། རང་ཁུལ་གྱི་ཞིང་མ་འབྲོག་གི་ས་ཁུལ་ཆེས་དམིགས་བསལ་ཅན་གྱི་ས་ཆ་ཡིན་པར་མ་ཟད། འབྲི་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་ཆུ་ཁུངས་གཙོ་ཤས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཡང་ཡིན་ནོ།།
ནམ་མཁའ་རྒྱན་གྱི་ཐང་གའི་བྲིས་རྒྱུན།
ཐང་གའི་ལྷ་རིས་པ་ཆེན་མོ་ནམ་མཁའ་རྒྱན་ལགས་ནི་སྤྱི་ལོ1690ལོར་བྲག་མགོ་རུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ཁོང་གི་ཐང་གའི་བྲིས་རྒྱུན་དེ་མི་རབས་དུ་མར་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པར་བརྒྱུད་ནས་ཡུལ་དེ་གར་དར་ཁྱབ་ཏུ་སོང་འདུག་ལ། 2008ལོར་རིག་གནས་པུའུ་ཡིས་བྲག་མགོ་རྫོང་ལ་ཀྲུང་གོའི་དམངས་ཁྲོད་སྒྱུ་རྩལ་ཏེ་ཐང་གའི་ཕ་ས་ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་གནང་བ་རེད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དབང་གིས་ནམ་མཁའ་རྒྱན་གྱི་ཐང་གའི་བྲིས་རྒྱུན་དེ་བར་སྐབས་ཤིག་ལ་རྒྱུན་ཆད་ལ་ཉེ་བའི་དཀའ་ཁག་བྱུང་མོད། 2007ལོར་ཡུལ་དེའི་སྲིད་གཞུང་གིས་བྲག་མགོ་རྫོང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་བཙུགས་ནས་ཐང་ག་འབྲི་བཞེངས་ཐད་ཀྱི་འཇོན་མི་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་པར་བརྒྱུད། མིག་སྔར་བྲག་མགོ་རྫོང་ནམ་མཁའ་རྒྱན་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ལ་དགེ་རྒན7དང་ཐང་ག་འབྲི་མཁན་མི180ཡོད་པ་རེད། ཉེ་བའི་ལོ་ནང་ནམ་མཁའ་རྒྱན་གྱི་ཐང་ག་རིམ་གྱིས་བྲིན་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དང་བསྟུན་ནས་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ལག་ཤེས་བཟོ་རྩལ་དེ་ཡང་བསྐྱར་དར་སྤེལ་དང་རྒྱུན་འཛིན་ལེགས་པོ་བྱེད་ཐུབ་པ་རེད།
རྫོང་གི་སྲིད་གཞུང་ནི་ཤིས་མདོ་རུ་ཡོད། ཧོར་སེར་དཔོན་ཁག་ལྔའི་ཡ་གྱལ་ཡིན། བྲག་མགོ་དགོན་དང་། གནས་ནང་དགོན། ར་ཧོར་དགོན། རྙི་དར་རྒྱས་གླིང་། གཙང་མདའ་དགོན། མདོ་མང་དགོན། ཅོག་རོ་དགོན་སོགས་གནའ་ཤུལ་མང་ལ། མཁར་གསར་མཚོ། གཙང་གི་རྩྭ་ཐང་ཆེན་མོ་སོགས་ཡུལ་སྐོར་གྱི་གནས་མཆོག་ཤིན་ཏུ་མང་ངོ་། ། ༼ཉན་ཤུལ་འཇམ་དབྱངས་གྲགས་པས།
གངས་ཅན་འོ་སེ་ཇ།
གངས་ཅན་འོ་སེ་ཇ་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་ལྷོ་ཤར་ས་ཁུལ་གྱི་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཧོར་བྲག་མགོ་ས་ཁུལ་ནས་ཐོན་ཞིང་། མཚོ་ངོས་ལས་སྨི་སུམ་སྟོང་ནས་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཡན་ནས་སྐྱེས་པའི་འོ་སེ་ཤིང་གི་ལོ་མ་དང་། མྱུ་གུ་དག་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལག་ཤེས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ལག་རྩལ་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས་བྱུང་བའི་བོད་ཇ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་རེད། འོ་སེ་ཤིང་ནི་གངས་ཅན་མཐོ་སྒང་ལ་ཧ་ཅང་དཀོན་པའི་ཤིང་གི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། འོ་སེ་ཤིང་སྐྱེས་ས་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་ཧོར་བྲག་མགོ་ཡིན། དེ་ལ་ལོ་བརྒྱ་དང་ཐ་ན་ལོ་སྟོང་ལས་བརྒལ་བའི་འོ་སེ་ཤིང་ཡོད། ལོ་ངོ་སྟོང་ལྷག་གི་རིང་ལ།ས་མཐོ་ལ་གྲང་ངར་ཆེ་བའི་གནས་སུ་འཚོ་བའི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་པོའི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ནས་ཟོག་ཤ་དང་ལུག་ཤ། དཀར་ཟས་སོགས་བཟའ་བཏུང་གཙོ་བོར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དུས་རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བའི་ནང་ཉིན་གསུམ་ལ་ཟས་མེད་ཀྱང་ཉིན་གཅིག་ལ་ཇ་མེད་མི་རུང་ཟེར་བ་ལྟར་དུ་བོད་ཁུལ་དུ་འཚོ་བའི་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་ཇ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་བཏུང་བྱ་ཞིག་ལ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། བོད་རིགས་སྤུན་ཟླའི་ནང་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བ་དང་། ཚིལ་མང་བའི་ནད་པ་ཧ་ཅང་ཉུང་བ་རེད།
འོ་སེ་ཇ་འཐུང་ན་ཁྲག་ཤེད་ཇེ་དམའ་རུ་གཏོང་བ་དང་། ཁྲག་མངར་དེ་དམའ་རུ་གཏོང་བ། ཁྲག་ཚིལ་དེ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་ཕན་ནུས་ལྡན་པས་འོ་སེ་ཤིང་ཡོད་སའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ལོ་མ་དང་མྱུ་གུ་ཡིས་དཀྲུགས་པའི་ཇ་ཡིས་ལུས་པོ་ནང་ལ་བསགས་པའི་ཚིལ་སེལ་བའི་ནུས་པ་དེ་ཇ་གཞན་ལས་ལྷག་པ་ཤེས། འོ་སེ་ཤིང་དེ་སྐྱེས་སྐབས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་དགོས་ལ། ཐོན་ཚད་ཀྱང་དཀོན་པས་རིམ་བཞིན་དུ་རྩ་ཆེ་བའི་ཇ་ཞིག་ལ་གྱུར་པ་རེད། དེར་བརྟེན། དུས་ཡུན་རིང་པོ་ལ་འོ་སེ་ཡི་ལོ་མ་དང་མྱུ་གུ་ལས་བྱུང་བའི་བོད་ཇ་འདི་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་བླ་སྤྲུལ། སྐུ་དྲག་སོགས་ཀྱིས་སྐུ་མགྲོན་ལ་སྣེ་ལེན་དང་ཡང་ན་དུས་ཆེན་དང་མཛད་སྒོ་ཁོ་ནའི་སྐབས་ཀྱི་བཏུང་བྱ་ཞིག་ལ་གྱུར་པས་དེའི་སྨན་གྱི་ནུས་པའང་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་དུ་བྲིས་ཡོད་པ་རེད།
རྫོང་གི་ལམ་སྒྲོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས།
རྫོང་གྲོང་གི་ལམ་སྒྲོན་ལ་གསར་རྙིང་གི་རིགས་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་མོད། ཅུང་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་འདིའི་ཞབས་སྟེགས་གྲུ་བཞི་མར་མ་ཎི་འབྲུ་དྲུག་བྲིས་ཤིང་གཞུང་རྟ་ཉིས་གཤིབ་ཅན་མདའ་ཡི་ཚུལ་དུ་དཔྱངས་པ་དང་། རྩེ་མོ་གཞུ་ཉིས་གཤིབ་ཅན་སྦྲེལ་བའི་དཀྱིལ་དུ་བུམ་གཟུགས་སྒྲོ་རིས་ཅན་གྱི་སྒྲོན་སྣོད་གཉིས་དཔྱངས་ཡོད། ཡང་ན་བྱ་རྒོད་པོའི་གཤོག་སྒྲོ་བརྐྱངས་ནས་ནམ་འཕང་གཅོད་པའི་ཚུལ་དུ་གྲུབ་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཆོག དེ་མིན་ཀ་བ་འབྲུག་རིས་ཅན་གྱི་ཐོག་ལ་འབྲུག་མགོ་བཞི་ཅན་གྱི་སྒྲོན་སྣོད་འགེལ་ཡོད་པའི་ལམ་སྒྲོན་ཡང་ཡོད། དེ་དག་ལས་བྲག་མགོའི་ཧོར་རིག་གནས་དང་རྡོ་པུར་དུར་ཚོགས་རིག་གནས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ། །


text:
བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་གི་སློབ་ཕྱིའི་ལག་ལེན་སྔར་བས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་བཏང་ནས་ཚན་རིག་ཤེས་འདོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་གི་སེམས་ཤུགས་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་ལ“ཚན་རིག་སློབ་སྦྱོང་དང་། ཚན་རིག་ལ་དགའ་ཞེན། ཚན་རིག་བེད་སྤྱོད”བཅས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་ཞིག་འཇགས་པར་བྱེད་ཆེད། ཉིན་ཤས་གོང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་2017ལོའི་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་གི་ཚན་རིག་སྒར་ས་དངོས་སུ་གཉེར་འགོ་ཚུགས་པ་རེད།
ཐེངས་འདིའི་བྱེད་སྒོ་ནི་ལྗོངས་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་དང་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་གིས་གཙོ་གཉེར་བྱས་པ་དང་ལྗོངས་ལྡུམ་རའི་སྒྱུ་རྩལ་དང་། ཕྱུགས་ནད་སྨན་པ། ཞིང་སའི་ལུད་རྫས། སྐྱེ་དངོས་སྲུང་སྐྱོང་། ལོ་ཏོག་རིག་གཞུང་ལྷན་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་གཉེར་འགན་འཁུར་བ་དང་། ལྷ་ས་ལས་རིགས་སློབ་གྲྭ་གཉིས་པ་དང་། ལྷ་ས་པེ་ཅིང་སློབ་འབྲིང་། ནག་ཆུ་སློབ་འབྲིང་གཉིས་པ། མངའ་རིས་སློབ་འབྲིང་བཅས་ཀྱི་སློབ་མ་100ལྷག་ཙམ་ཞུགས་པ་རེད།
“འདི་ལོའི་ཚན་རིག་སྒར་སའི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་ནི་ཞིང་འབྲོག་ལས་ཚན་རྩལ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་དང་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཞིང་འབྲོག་ལས་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པར་ཐོབ་པའི་ཚན་ཞིབ་གྲུབ་འབྲས་བསྟན་རྒྱུའི་གྲས་སུ་ནས་དང་། འབྲོག་ལས། སྔོ་ཚལ། བཟའ་བཅའི་ཤ་མོ། ཤིང་འབྲས་སྡོང་པོ་སོགས་ཐད་ཀྱི་ཚན་རྩལ་ཤེས་བྱ་ཚུད་ཡོད”ཅེས་ལྗོངས་ཚན་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ལི་ཤིའུ་ཀྲེན་གྱིས་བཤད་པ་རེད།


text:
ནུས་པ་གྲང་བསིལ་ཆེས་པའི་སྣུམ་གྱིས་ནད་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བཤད།
ང་ཚོ་ཚང་མས་བརྙན་འཕྲིན་ནང་དུ་ནུས་པ་གྲང་བསིལ་ཆེས་པའི་སྣུམ་(Cool Oil, Thanda Thanda Cool Cool) གྱི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བརྙན་ཐུང་དེ་ངེས་པར་གཟིགས་ཡོད། དེ་ནི་བློ་ལ་འཐད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་འཕེར་ནུས་པ་ཞིག་ཡོད། ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་མཁན་དེ་ཧིནྡི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་མཁན་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ལ། གང་ཟག་ལ་ཚད་མར་བཟུང་ནས་དེའི་ནང་བསྟན་པ་བཞིན་སྣུམ་གྲང་བསིལ་ཅན་དེའི་ཁྱད་ཆོས་གང་དག་ཡོད་ངེས་ཏེ་སོམ་ཉི་མི་དགོས་སོ་སྙམ་ན་ཐུགས་བསམ་ལན་གཅིག་བཞེས། གང་ལགས་ཤེ་ན།
འདི་ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་ཧིན་ཡིག་གསར་ཤོག་ནཝ་བྷྰརཏ་ཊྰཨིམྶ་(NBT) ཡི་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། བནྰརས་ཧིནྡུ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་(BHU) ཡི་སྨན་གྱི་ཚན་རིག་སློབ་གཉེར་ཁང་(IMA: Institute of Medical Science) གི་ངོས་ནས་དབུས་གཞུང་ལ་སྙན་ཐོ་ཞིག་བཏང་གནང་ཡོད། སྙན་ཐོ་དེའི་ནང་རེག་བྱ་གྲང་བསིལ་ཆེ་བའི་མགོ་སྣུམ་བེད་སྤྱོད་ཡུན་རིང་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་འབྱུང་བཞིན་པའི་སྐོར་འཁོད་ཡོད།
སྨན་གྱི་ཚན་རིག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་དབང་རྩ་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་བིཇཡ་ནྰཐ་མིཤྲ་ལགས་དང་ཁོང་གི་ལས་རོགས་རྣམ་པས་ག་བུར་སྦྱོར་སྡེབ་བྱས་ཡོད་པའི་གྲང་བསིལ་ནུས་པ་ཆེས་ཆེར་ཡོད་པའི་སྣུམ་གྱི་ཕན་གནོད་སྐོར་ཉམས་ཞིབ་གནང་ཡོད། དེ་ཡང་སར་སུནྡར་ལྰལ་སྨན་ཁང་གི་ཀླད་པའི་རྩ་ཁམས་བརྟག་དཔྱད་ཁང་དུ། པྰུརྦྰཾཅལ་དང་བིཧྰར་མངའ་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུན་ལྡན་བསིལ་སྣུམ་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་གྱི་ནད་པ་གྲངས་ལྔ་བརྒྱའི་གནད་དོན་ལ་ལོ་གཉིས་ཙམ་རིང་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ཡོད། ཉམས་ཞིབ་སྙན་ཐོ་དེ་དབུས་གཞུང་གི་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ལས་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་(DST: Department of Science and Technology) དུ་བཏང་ནས་ཉམས་ཞིབ་རྒྱས་པ་ཞིག་དང་ག་བུར་གྱི་ཚད་གཞི་གཏན་འབེབས་དགོས་ཚུལ་སྐོར་སོགས་འཁོད་ཡོད།
སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་མིཤྲ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་གསལ་ལྟར་ན། གྲང་བསིལ་ཆེ་བའི་སྣུམ་རྒྱུན་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་རྩའི་ནུས་སྟོབས་ཞན་པོའམ་ལྷོད་པོར་གཏོང་བ་དང་། ཀླད་པར་ཐད་ཀར་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲད་པའི་དབང་གིས་ཁྲག་རླུང་སྟོད་འཚངས་ཀྱི་ནད། མིག་གི་མཐོང་ཤུགས་ཉམས་པ། རྗེས་སུ་གྲིབ་སྐྱོན་གྱི་ཉེན་ཁ་ཆེ་རུ་འགྱུར་ཞིང་གནས་སྟངས་དེས་སྲོག་ལའང་གནོད་སྐྱོན་འབྱུང་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། སློབ་སྟོན་བྱུང་རྗེས་ནུས་པ་གྲང་བསིལ་ཆེ་བའི་སྣུམ་བེད་སྤྱོད་མཚམས་འཇོག་གནང་མཁན་ནད་པ་འགའ་ཞིག་ལ་སྨན་མ་སྤྲད་ཀྱང་རིམ་པས་ཕན་ཐོགས་བྱུང་བར་གསུངས་ཡོད།
གཞན་ཡང་ཁྲོམ་དུ་ངོ་བོའི་ནུས་པ་བསིལ་ཆེས་པའི་སྣུམ་རིགས་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་ཚོང་སྒྱུར་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། སྣུམ་བཟོ་སྐྲུན་བྱེད་མཁན་ཚོང་བདག་ཚོས་ཚོང་བྲིན་པོ་ཡོང་ཆེད་སྣུམ་གྱི་ནང་དུ་ག་བུར་ཚོད་མེད་བླུག་བཞིན་ཡོད། ཨ་རིའི་ནང་དུ་ག་བུར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཚད་གཞི་ངེས་ཅན་ཁྲིམས་བཅས་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་དུ་ད་ལྟའང་དེའི་ཐོག་ཁྲིམས་བཟོས་མེད། ཨ་རིའི་ནང་དུ་ཅ་དངོས་གང་ཡིན་རུང་བརྒྱ་ཆ་ ༡༡ ལས་ལྷག་པ་ག་བུར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག་གི་མེད་ཀྱང་རྒྱ་གར་དུ་ག་བུར་གྱི་ཚད་གཞི་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ལྷག་མང་བ་སྣུམ་ནང་སྦྱོར་སྡེབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
ནུས་པ་བསིལ་གྲང་ཆེས་པའི་སྣུམ་རིགས་བེད་སྤྱོད་བྱས་པས་མགོ་གཟེར་བ། མགོ་ཡུ་འཁོར་བ། སྐྱུག་པ། མཐོང་ཤུགས་ཉམས་པ། ཀླད་རྩ་འགག་པ། ཀརྤལ་ཊནལ་མཉམ་འདུས་ནད་རྟགས། ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བ། གྲིབ་སྐྱོན། ནད་གཞི་གཞན་ཡང་ཕོག་ཉེན་ཡོད་པ་བཤད་འདུག
ག་བུར་ཚད་གཞི་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་མགོ་སྣུམ་གྲང་བསིལ་ཅན་དེ་བཟོ་སྐྲུན་བྱེད་མཁན་ཚོང་བདག་ཚོས་སྣུམ་དེས་མགོ་ན་བ་དང་། ལུས་ཐང་ཆད་པ། དངངས་འཚབ། གཉིད་ཡེར་བ་སེལ་བའི་ཕན་ནུས་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་པ་རྣམས་ད་ཆ་དོགས་གཞི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད་ལ། ནམ་ཟླ་སྟོན་ཀ་དང་སོས་ཀ་གཉིས་ནི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་དུས་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཚ་དྲོད་ཆེ་བའི་ས་ཕྱོགས་སུ་གནས་པའི་རང་རིགས་རྒན་གཞོན་བར་མའི་ནང་དུའང་མགོ་ན་བ་སོགས་སེལ་བའམ། ཡང་ན་ཉི་ཟེར་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་རེག་བྱ་གྲང་བསིལ་གྱི་ཚོར་བ་ཐོབ་འདོད་སོགས་གང་གི་སླད་དུ་ཡིན་རུང་ནུས་པ་གྲང་བསིལ་ཆེས་པའི་སྣུམ་རིགས་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་འབོར་ཚད་དེ་ཙམ་མང་པོ་མེད་པ་བདེན་ཡང་། ཕལ་ཆེར་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་ཚོས་ངེས་པར་ཡིད་གཟབ་གནང་གལ་ཆེ།།
ཁུངས་གཏུགས་དྲ་ཐག འདིར་ནོན་ནས་གཟིགས།
མཐའ་མའི་འདོན་ཐེངས་།: 29.06.2017 ཉིན། 9:28 AM<< སྔ་མ།


text:
བོད་ཀྱི་གྲཊ་ཅན་གཞས་པ་གཡའ་དྭངས་ལ་བཅར་འདྲི།
ཀྲུང་གོའི་བོད་རིགས་གླུ་གར་དྲ་བའི་གསར་འགོད་པས་བོད་ཀྱི་གཞས་པ་གྲགས་ཅན་གཡའ་དྭངས་ལགས་སུ། ཁོང་གི་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་གླུ་གཞས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མྱོང་བ་དང་གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་ལས་ལ་ཞུགས་པའི་བརྒྱུད་རིམ། དེ་བཞིན་དེང་གི་བོད་རིགས་གཞས་པ་གཞས་མ་མང་པོ་གླུ་གཞས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འཚོལ་སྙེག་ཁྲོད། ངལ་བ་འབྲས་མེད་དུ་གྱུར་བའམ་གཡུར་དུ་བཟའ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་ཀྱི་མེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སོགས་ཀྱི་ཐད་བཅར་འདྲི་ཞུས་འདུག
གསར་འགོད་པ། ཁྱེད་ཀྱི་(ཟླ་འོད་ས་ལ་ལྷུང་བའི་སྐད་སྒྲ)ཞེས་པའི་ཆེད་སྒྲིག་འདི་ལས་འཁྲབ་སྟོན་པའི་ངོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ནུས་ཕྱིར་མངོན་ཐུབ་ཀྱི་འདུག པེ་ཅིང་གློག་བརྙན་སློབ་གླིང་དུ་དུས་ཐུང་རིང་ཆེད་སྦྱོང་བྱས་རྗེས་འཁྲབ་སྟོན་ཐད་ལ་ངོས་འཛིན་གསར་པ་ཅི་ཞིག་རྙེད་བྱུང་།
གཡའ་དྭངས། གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་པའི་སྐོར།
གསར་འགོད་པ། དེ་ལྟར་ན། ཁྱེད་ལ་འཁྲབ་སྟོན་བྱེད་བསམ་པའི་གློག་བརྙན་རྒྱུ་ཆ་ཡོད་པ་རེད་དམ།
གཡའ་དྭངས། ངའི་གློག་བརྙན་དང་པོ་རུ། ངས་གླུ་གཞས་ངོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བཟང་ཆ་ནས་ནུས་པ་བཏོན་ཏེ་གློག་བརྙན་འཁྲབ་འདོད། ང་རང་གཞས་པ་ཞིག་ཡིན་དུས་མི་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གྲངས་ནང་དུ་གཞས་བཏང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་གླུ་གཞས་སྒྲིག་བཟོ་བྱས་པ་སོགས་ནས་ཉམས་མྱོང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་བསགས་ཡོད་པ་རེད། འདི་ནི་ངའི་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན། རྩ་ཆེན་གྱི་རྒྱུ་ནོར་ཞིག་རེད། ངས་བོད་ཀྱི་གླུ་གཞས་རིག་གནས་འདིའི་ཞིབ་ཕྲའི་ནང་དོན་དང་གཏིང་རིམ་གོ་བ་དག་ལ་གོམ་པ་མདུན་སྤོས་བྱས་ནས་བསམ་གཞིགས་མཐར་ཕྱིན་བྱ་འདོད་ཡོད། ད་ལྟ་མི་རྣམས་ཀྱིས་བོད་སྐོར་དང་དོད་ཆེན་པོ་ཡོད་དུས། ངས་ཆེད་དུ་གོ་སྐབས་འདི་དམ་འཇུ་བྱས་ནས་གླུ་གཞས་གློག་བརྙན་ཞིག་བཟོ་བསྐྲུན་བྱས་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཡུལ་གོམས་དང་། འཚོ་བ། བརྩེ་དུང་སོགས་མདོ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ནས། བོད་ཀྱི་གླུ་གཞས་དང་ཞབས་བྲོའི་ནང་ཚུད་པ་བྱས་ཡོད།གླུ་གཞས་དང་གློག་བརྙན་སོགས་ནས་ཕྱིར་མངོན་བྱ་དགོས་པ་ཧ་ཅང་མང་བ་དཔེར་ན། སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས། ཡུལ་ལྗོངས། གླུ་གར། ཐ་ན་རིག་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ཐད་རེད།
གསར་འགོད་པ། ཁྱེད་ཀྱིས་གླུ་གཞས་གློག་བརྙན་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར། གློག་བརྙན་འདིའི་གླུ་གཞས་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་ཅི་ལྟར་བཏང་ཡོད།
གཡའ་དྭངས། ངས་མི་ལོ་བཅུའི་ཡར་སྔོན་ནས་བོད་མི་རིགས་རང་གི་གླུ་གར་དང་དེང་རབས་གླུ་གཞས་ཟུང་སྦྱོར་བྱ་རྒྱུའི་འདོད་འདུན་འགོག་མེད་ཅིག་ཡོད་ལ། དུས་ད་ལྟའང་དེ་ལྟར་ཡོད། གནད་འགག་ནི་དེ་དག་ངོ་མཚར་ཐབས་ལམ་ཅི་ཞིག་སྤྱད་ནས་ཟུང་སྦྱོར་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། ཟུང་སྦྱོར་བྱེད་དུས་ངེས་པར་དུ་ས་གནས་རང་གི་གླུ་གར་བྲོ་བའི་མདོག་མ་ཡལ་བའི་སྒོ་ནས་མཉམ་སྡེབ་བྱ་དགོས། འདི་ཐད་ལ་གླུ་གཞས་བཟོ་མཁན་མང་པོ་ཞིག་གིས་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཨོ་ཙམ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཕམ་ཉེས་བྱུང་ཡོད། མི་འགའ་ཤས་ཀྱིས་མི་རིགས་ཀྱི་གླུ་གཞས་རག་པ་དང་ལམ་སེང་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་ནས། དེའི་ཁྲོད་ན་ཐིམ་པའི་མི་རིགས་རྣམ་ཤེས་འདོར་གི་འདུག དེ་ལྟར་བྱས་པས་གླུ་གཞས་དེ་དག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་ཆགས་ཟིན་པ་རེད། མི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དང་སྟོང་ཕྲག་རིང་གོང་ནས་བརྒྱུད་ཡོང་བ་དེ་དག་ང་ཚོས་རང་དགར་རྩ་མེད་གཏོང་མི་རུང་། ང་ཚོས་སྔ་མའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དུ་ཕུན་སུམ་ ཇེ་ཚོགས་སུ་བཏང་ན་ད་གཟོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཉར་ཐུབ་པ་རེད།
གསར་འགོད་པ། ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་གཞོན་སྐྱེས་གཞས་པ་མང་པོ་འཐོན་གྱིན་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་མང་པོ་ཞིག་གླུ་གཞས་གཅིག་གཉིས་ཤིག་ཕྱིར་ཕུད་རྗེས་དེ་ནས་བརླགས་འགྲོ་གི་འདུག ཡང་ལ་ལ་ཞིག་སྡུག་རུས་རྒྱག་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེས་ན་ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་གླུ་གཞས་གར་སྟེགས་ཐད་ཅི་ལྟར་ལྟ་གི་ཡོད།
གཡའ་དྭངས། ད་ལྟའི་གཞས་པ་ཚོས་གླུ་གཞས་ཡག་པོ་ཞིག་མི་ཐོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གཞས་ཡག་པོ་ཞིག་དང་གདངས་ཡག་པོ་ཞིག་རག་གི་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རེད། གཞན་ཞིག་ནི་ད་ལྟའི་གཞོན་རབས་ཚོ་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ཡོད་པ་མ་རེད། གླུ་གཞས་ཀྱི་ཐད་ལ་རྡོ་བ་ལག་ཉུལ་རེད་ཟེར་ཆོག་གི་རེད། འདི་ནི་ཧ་ཅང་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཞིག་རེད། གལ་ཏེ་དེ་སྐབས་ང་ལ་བསམ་ཚུལ་དེ་ལྟར་མེད་ཀྱང་། ལས་དབང་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་བྱ་རྒོད་ལ་སྨོན་པ《向往神鹰》ཟེར་བའི་གླུ་གཞས་དེ་སྒོར་འབུད་ཐུབ་པ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་ངས་གླུ་གཞས་རྩེ་གྲས་ཁ་ཤས་བཏང་ནས་ཆེད་སྒྲིག་སྤྱིན་ཤོག་འབུད་དགོས་བསམ་པའི་སྐུལ་སློང་སྐྱེས་བྱུང་། རེད་དེ་དེ་སྐབས་ང་ལ་གཞན་གྱིས་ཚད་ལེན་བྱེད་ས་ཡོད་པའི་ཉམས་མྱོང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཞིག་རྩ་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད།ངས་བསམས་ན། ད་ལྟའི་གཞས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཚད་བརྒལ་རབ་རིབ་ཅན་དུ་གྱུར་ཡོད། ཁོང་ཚོས་ལས་སླ་པོའི་སྒོ་ནས་རང་ཉིད་ནི་གླུ་གཞས་ལ་དགའ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། གཞས་ཀྱང་ཡག་པོ་འདོན་ཐུབ་མཁན་ཡིན་དུས་ཆེད་སྒྲིག་ཅིག་འདོན་དགོས་བསམ་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་འགའ་ཞིག་ནི་སྐད་གྲགས་ཆོད་པའི་སླད་དུ་བསམ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཏེ། ངའི་བསམ་པར་གླུ་གཞས་འདོན་པ་དང་། ང་ཚོའི་སྐད་ངག་དང་གཞས་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་ཆེའི་ཉན་པ་པོར་དེ་ལས་ཟབ་པའི་གོ་དོན་ཞིག་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱ་དགོས་པ་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། གླུ་གཞས་ཡག་པོ་དེ་དག་ལ་གཞས་ལེན་པ་པོའི་ཐབས་རྩལ་ཡོད་དགོས་པའམ། ཡང་ན་གདངས་ཅི་ལྟར་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པ། ད་དུང་དེ་ལས་གཞན་ཞིག་ཡོད་དགོས་པ་ནི་གཞས་ཚིག་རེད། ངའི་གོ་བ་རྙེད་སྟངས་གཞིགས་ན། བརྩམས་ཆོས་རྩེ་གྲས་ཤིག་ཡིན་ན་བོད་ཀྱི་མི་རབས་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་སྒྲ་བཅོས་མེད་དུ་མཚོན་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་པ་རེད། དེ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ སྙིང་སྟོབས་རྟེན་གཞི་རེད། དཔེར་ན། མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་དང་ཨ་མའི་པགས་ཚག《白塔》,《妈妈的羊皮袄》སོགས་ལྟ་བུ་རེད།
གསར་འགོད་པ། དེང་སྐབས་བོད་ཁུལ་དུ་གཞས་པ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ང་ཚོའི་རྣ་དབང་དབང་མེད་དུ་འགུག་ཐུབ་མཁན་དེ་འདྲ་མང་པོ་ མེད་པ་འདི་ཅི་ལྟར་གོ་བ་ལེན་དགོས་སམ།
གཡའ་དྭངས། ངས་གཞས་ཅི་འདྲ་ཞིག་བཏང་བ་ཡིན་ནའང་ཧ་ཅང་གི་སྩོལ་བ་དྲག་པོས་གཞས་ཚིག་འབྲི་བ་པོ་དང་གཞི་གཅིག་ཏུ་ཐིམ་ཨེ་ཐུབ་འབད་ཀྱི་ཡོད། ངས་གླུ་གཞས་དེའི་གོ་དོན་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞིག་རྙེད་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རྗེས་ང་རང་གི་བརྩེ་བ་འདྲེས་པའི་སྒོ་ནས་གླུ་གཞས་དེ་ལེན་གྱི་ཡོད། གལ་ཏེ་གླུ་གཞས་ཤིག་གི་གཞས་ཚིག་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་ནས་གླུ་གཞས་དེའི་གདངས་ ཀྱང་ཧ་ཅང་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པ་བཟོ་གི་རེད། དེ་ནི་གཞས་ཚིག་བླ་ན་མེད་པ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ གདངས་རྩོམ་པ་པོ་ལ་ཚོར་བ་དམིའདྲེན་ཐུབ་ཀྱི་རེད། འདི་ལྟར་བྱས་པས་ད་གཟོད་ཚིག་དང་གདངས་སོགས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་གླུ་གཞས་ཤིག་དངོས་སུ་སྐུ་བལྟམས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གཞས་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་གོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གླུ་གཞས་དེ་ལེན་པའི་སྐབས་སུ་གསར་གཏོད་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱ་རྒྱུའང་གླུ་གཞས་དེས་རྒྱལ་ཁ་ཐུབ་མིན་རྒྱུ་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ཚིག་རྩོམ་པ་པོ་དང་། དེ་བཞིན་གདངས་དང་གཞས་པ་གསུམ་ཕན་ཚུན་ཡིད་དབང་འཕྲོག་རེས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཡོད་དགོས། གཞས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ང་ལ་དཔྱད་པ་བརྗོད་དོན། ངས་སེམས་ནུས་བཏོན་ནས་གཞས་འགུག་གི་འདུག་ཟེར། ང་རང་ཉིད་ཀྱིས་བལྟས་ནའང་དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཆེས་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད། ཚོར་བ་འདྲེས་པས་ད་གཟོད་གཞི་ནས་མི་རྣམས་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཅི་སྟེ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རྩེད་མཚར་ཨ་མཚར་ལྟ་བུ་དང་། རྩལ་རྩེ་བ། འདོན་སྟངས་རྩེ་བ་ཙམ་བྱས་ན་དེ་ནི་གླུ་གཞས་ཡག་པོ་ཞིག་ཐོན་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདི་ནས། ཚིག་གདངས་མཁན་པོ་འགའ་རེས་རང་སོ་སོའི་བརྩམས་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོར་མོ་གསོག་པའི་ལག་ཆ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བཞིན་ཡོད་པའམ། ཡང་ན་རང་སོ་སོའི་དཔལ་འབྱོར་ལ་རོགས་ཕན་ཡོད་པ་བསམ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་གླུ་གཞས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སྒོར་མོ་དང་འཇིག་རྟེན་དྲེགས་སེམས་ཀྱིས་ཁྱུར་མིད་བཏང་ཚར་སོང་བ་རེད། མ་གཞི་རང་ཉིད་ད་ཆ་ཚོང་རྭ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གནས་ཡོད་མོད། ཡིན་ནའང་ཡོད་རྒུ་རྩལ་དུ་སྤྲུགས་ནས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མིན་ཁ་དོག་རྒྱུན་སྐྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད།།
ཀྲུང་གོའི་བོད་རིགས་གླུ་གར་དྲ་བའི་གསར་འགོད་པ་བདེ་ཆེན་དབང་མོས་བཅར་འདྲི་བྱས་པ་དང་། ནགས་ཤོད་སད་མིས་རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་བསྒྱུར་བྱས།
One Response
-
དམིགས་གསལ་གང་ཡང་མི་ཞུ། བརྩམས་ཆོས་དེ་བཀླགས་པ་ཡིན།


text:
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ནི་ཀྲུང་གོའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚོ་བོད་མཐོ་གཞོངས་སུ་ཆགས་ཡོད་ལ། རྨ་ཆུ་དང་འབྲི་ཆུ། རྫ་ཆུ་གསུམ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཏེ་ཀྲུང་གོའི་ཆུ་མཛོད་ཆེན་པོ་ཞེས་སུ་གྲགས། མངའ་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཡོངས་ན་ཆེས་ཆེ་བའི་ཚྭ་མཚོ་སྟེ་མཚོ་སྔོན་པོ་ཡོད་ལ། མཚོ་སྔོན་ཞེས་པའི་མིང་དེ་ཡང་འདི་ལས་ཐོགས། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༧༢.༢༣ཡོད། ཤར་བྱང་མཚམས་ལ་སྤྱི་ལེ༡༢༠༠ཡོད། ལྷོ་བྱང་མཚམས་ལ་སྤྱི་ལེ༨༠༠ཡོད། མངའ་ཁོངས་སུ་ཁུལ༦དང་ས་ཁུལ༡དང་གྲོང་ཁྱེར༡བཅས་ཡོད། རྫོང་རིམ་པའི་སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས༤༦ཡོད། ༢༠༠༨ལོར་བསྡོམས་པས་མི་གྲངས་ཁྲི་ཚོ༥༥༤.༣ཡོད། མཚོ་སྔོན་ནི་མི་རིགས་མང་པོའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཙོ་བོ་ནི་བོད་རིགས་དང་ཧོས་རིགས། སོག་རིགས། ཟ་ལར་རིགས། ཧོར་རིགས་བཅས་ཡིན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱིས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མི་གྲངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི༤༢.༧༦ཟིན་ཡོད་ལ། ཉེ་འཁོར་དུ་བོད་ལྗོངས་དང་ཞི་ཅིང་། ཀན་སུའུ། སི་ཁྲོན་དང་སྦྲེལ་ཡོད། མཚོ་སྔོན་གྱི་གནམ་གཤིས་ནི་མཐོ་གཞོངས་སྐམ་ས་ཅན་གྱི་གནམ་གཤིས་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། ཉི་འོད་ཕོག་ཡུན་རིང་ལ། ཞིང་ཆེན་གྱི་ལྟེ་གནས་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་དང་མཚོ་ཤར་ས་ཁུལ་ལ་དབྱར་དུས་ཚ་བས་མི་གནོད་ཅིང་། དགུན་དུས་གྲང་ངར་གྱིས་མི་གཙེ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་དང་། མཚོ་ཤར་ས་ཁུལ། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ། མཚོ་ནུབ་ཁུལ། མཚོ་བྱང་ཁུལ། མགོ་ལོག་ཁུལ། ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ། རྨ་ལྷོ་ཁུལ་བཅས་ལས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དྲུག་ཡོད། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཐེངས་དྲུག་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་གྲངས་རྩིས་བཤེར་བྱས་པའི་གྲངས་ཀ་ལྟར་ན་མཚོ་སྔོན་གྱི་སྤྱིའི་མི་གྲངས༥༦༢༦༧༢༢ཀྱི་ཁྲོད་བོད་རིགས་མི་གྲངས༡༣༧༥༠༦༢ཡོད་པ་དང་། དེས་སྤྱིའི་མི་གྲངས་ཀྱི༢༤.༤༤%ཟིན་ཡོད་པ་རེད།
༡ ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གཞུང་སྡོད་གནས་ཟི་ལིང་དུ་ཡོད་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༧༦༦༥ཡི་ཁྲོད་གྲོང་ཁྱེར་སྡོད་ཁུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༣༥༠དང་། གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་སྐྲུན་ཁུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༧༥ཡོད། མངའ་ཁོངས་སུ་ཤར་གྲོང་དང་། དབུས་གྲོང་། ནུབ་གྲོང་། བྱང་གྲོང་བཅས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁུལ་བཞི་དང་། གསེར་ཁོག ཙོང་ཁ། སྟོང་སྐོར་བཅས་རྫོང་གསུམ། དེ་མ་ཟད་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་བཞིན་པའི་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་དཔལ་འབྱོར་ལག་རྩལ་གསར་སྤེལ་ཁུལ(རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པ)དང་། ལྷོ་གྲོང་ཁུལ་གསར། ཧའེ་ཧུའུ་ཁུལ་གསར་བཅས་འདུས་པ་རེད། གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་སུ་རྒྱུན་སྡོད་མི་གྲངས་ཁྲི༢༢༠.༨༧༠༨ཀྱི་ཁྲོད་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་མི་གྲངས༥༧༣༤༩༡ཡོད་ཅིང་། དེས་སྤྱིའི་མི་གྲངས་ཀྱི༢༥.༩༦%ཟིན་པ་དང་། བོད་རིགས་མི་གྲངས༡༢༡༦༦༧ཡོད་ལ། དེས་སྤྱིའི་མི་གྲངས་ཀྱི༥.༥༡%ཟིན་ཡོད་པ་རེད། ཟི་ལིང་དུ་རྒྱ་རིགས་དང་། ཁ་ཆེ་རིགས། བོད་རིགས། ཧོར་རིགས་སོགས་མི་རིགས༣༤ཡོད།
༢ མཚོ་ཤར་ས་ཁུལ། མཚོ་སྔོན་པོའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་མཚོ་ཤར་ས་ཁུལ་གྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི༡༢༨༠༡ཡོད་པ་དང་། ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་སྡོད་གནས་དམར་གཙང་རྫོང་དམར་གཙང་གྲོང་རྡལ་དུ་ཡོད། མངའ་ཁོངས་སུ་དམར་གཙང་དང་། གྲོ་ཚང་། དགོན་ལུང་ཧོར་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་། གཞོང་ཐང་ངམ་མཛོ་མོ་ཁ་ཆེ་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་། བར་ལུང་ཁ་ཆེ་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་། ཡ་རྫི་ས་ལར་རིགས་བཅས་རྫོང་ཁག་དྲུག་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་ཡུལ་ཚོ༡༥༠ སྡེ་བ༡༨༠བཅས་ཡོད། སྤྱིའི་མི་གྲངས་ཁྲི༡༤༧(༢༠༠༤ལོ)ཡོད་པའི་ཁྲོད་གཙོ་བོ་རྒྱ་རིགས་དང་། གཞན་ཁ་ཆེ་རིགས། བོད་རིགས། ཧོར་རིགས། ས་ལར་རིགས་སོགས་མི་རིགས་མང་པོ་འདུས་སྡོད་བྱས་ཡོད།
༣ ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལྷོ་ནུབ་དང་རྨ་འབྲི་རྫ་གསུམ་གྱི་འབྱུང་ཡུལ་དུ་མངའ་བའི་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་གྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི༢༦.༧ཡོད་པ་དང་། ཁུལ་སྲིད་གཞུང་སྡོད་གནས་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་དུ་ཡོད་། མངའ་ཁོངས་སུ་ཡུལ་ཤུལ་དང་། ཁྲི་འདུ། ནང་ཆེན། རྫ་སྟོད། འབྲི་སྟོད། ཆུ་དམར་ལེབ་བཅས་རྫོང་ཁག༦དང་། གྲོང་རྡལ༡༠ ཡུལ་ཚོ༣༥སྡེ་བ༢༥༧བཅས་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིའི་མི་གྲངས་ཁྲི༢༨.༣༡གི་ཁྲོད་བོད་རིགས་མི་གྲངས་ཁྲི༢༦.༩༨ཡོད། དེས་སྤྱིའི་མི་གྲངས་ཀྱི༩༥.༣%ཟིན་ཡོད་པ་རེད།
༤ མགོ་ལོག་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས། མཚོ་བོད་མཐོ་ཐང་གི་དཀྱིལ་དབུས་ཀྱི་ཨ་ཆེན་གངས་རི་དང་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་སྦོམ་ར་གཉིས་ཀྱི་བར་འཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད། ཤར་ནས་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང༌། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ལ་འབྲེལ་ཞིང༌། ལྷོ་ནས་ཟི་ཁྲོན་རྔ་བ་བོད་རིགས་ཆང་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། ནུབ་ནས་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། བྱང་ནས་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ནུབ་སོག་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ༌། མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཅས་ལ་འདབ་འབྲེལ་བྱས་ནས་ཡོད། སྤྱིའི་ས་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ ༦,༦མཆིས་ཤིང༌། ཆ་སྙོམས་མཚོ་འཕགས་མས༤༢༠༠ཡན་ཡིན། ས་ཆ་ཧྲིལ་བོ་མཐོ་གྲང་དབྱང་དཀོན་དང༌། གནམ་གཤིས་ངན་ཞན། རླུང་ཁམས་ཆེན་པོའི་བང་རིམ་གྱི་དབྱང་འདུས་ཚད་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ཀྱི༦༠%ཙམ་དང༌། ལོ་སྙོམས་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་ཧོ་མས༤༠༠ནས༧༠༠བར་ཡིན་ལ། ལོ་སྙོམས་དྲོ་གྲང་ཧྲི་ཚད་ཐིག་འོག༤ཡིན། ལོ་ཧྲིལ་བོར་བ་མོ་གཏན་ནས་མི་འཇོག་པའི་དུས་མེད་དོ། ད་སྐབས་བཀོལ་སྤྱོད་རུང་བའི་རྩྭ་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་ས་མོའུ༨༨༦༠ཡོད་ཅིང༌། སྤང་སྔོ་ཁེབས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་སྤྱིའི་ས་ཁྱོན་གྱི༧༡%ཟིན་ཡོད། གདོད་མའི་ནགས་ཀློང་སྟུག་པོས་ཁེབ་ཆང་༢༦,༧ལ་ཟིན་པ་དང༌། གསོམ་སྡོང་དང་ཤུག་སྡོང་སོགས་ཤིང་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཁེངས་ཤིང༌། ད་དུང་ནས་དང་སྲན་མ། ཞོག་ཀོག སྣུམ་ཚོད་སོགས་སོན་འདེབས་རུང་བའི་ཞིང་ས་ཕྲན་བུ་རེའང་ཡོད།
༥ མཚོ་བྱང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཤར་བྱང་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཡོད། འཕྲེད་ཐིག་བྱང་མ36°44′00″~39°05′18″དང་། ཤར་གྱི་གཞུང་ཐིག98°5′00″~102°41′03″བར་དུ་ཡོད། མཚོ་བྱང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ(ནུབ་མཚོ་གྲོང་རྡལ་དུ་ཆགས་ཡོད)མངའ་ཁོངས་སུ་རྒྱ་མདོ་ཧའེ་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་དང་མདོ་ལ་རྫོང་། མདའ་བཞི་རྫོང་། རྐང་ཚ་རྫོང་བཅས་གཏོགས། ཤར་ལྷོ་ཏ་ཐུན་དང་། དགོན་ལོང་། རུ་གསར། སྟོང་སྐོར་བཅས་རྫོང་དང་འབྲེལ་ཡོད། ནུབ་མཚོ་ནུབ་སོག་རིགས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཐེམ་ཆེན་རྫོང་དང་འབྲེལ་ཡོད། ལྷོ་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་གསེར་ཆེན་རྫོང་དང་མཚོ་སྔོན་པོའི་བཅད་ཡོད ། བྱང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཔལ་རིས་དང་། ཧྲན་ཏེན། མིན་ལའོ། སུའུ་ནན་རྫོང་བཅས་ཉེ་བར་གནས། ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་ཤར་ནུབ་བར་སྤྱི་ལེ413.45དང་། ལྷོ་བྱང་བར་སྤྱི་ལེ261.41ཡོད།ས་ཞིང་གི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ34068.44དང་། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ས་ཞིང་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཁྲོད་ཀྱི4.71%ཟིན།
༦ མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ(བསྡུས་མིང་དུ་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ཟེར)ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཡོད། ཤར་མཚོ་ཤར་ས་ཁུལ་དང་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་དང་འབྲེལ་ཡོད། ནུབ་མཚོ་ནུབ་ཁུལ་དང་འབྲེལ། ལྷོ་མགོ་ལོག་ཁུལ་དང་ཉེ་བར་གནས། བྱང་མཚོ་སྔོན་པོའི་དང་མཚོ་བྱང་ཁུལ་འབྲེལ་ཡོད། མིང་དུ་གྲགས་པའི་མཚོ་སྔོན་པོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་ཡོད་པས་མཚོ་ལྷོ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས།ས་བབ་གནས་ཚད་ནི་ཤར་གྱི་གཞུང་ཐིག98°55′─105°50′དང་འཕྲེད་ཐིག་བྱང་མ34°38′─37°10′ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཞིང་ལ་སྤྱི་ལེ260དང་། ལྷོ་བྱང་བར་སྤྱི་ལེ270ཡོད། རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི4.45ཡོད། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི6.18%བཟུང་ཡོད།
༧ རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཤར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཡོད། 1953ལོའི་ཟླ12པའི་ཚེས22ཉིན་བཙུགས། ཤར་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཀླུ་ཆུ་རྫོང་དང་བསང་ཆུ་རྫོང་དང་འབྲེལ་ཡོད། ལྷོ་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་རྨ་ཆུ་རྫོང་དང་ཉེ་བར་གནས། ནུབ་རང་རེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ཐུན་ཏེ་རྫོང་དང་། ཀོས་ནན་རྫོང་། མགོ་ལོག་ཁུལ་གྱི་རྨ་ཆེན་རྫོང་བཅས་དང་འབྲེལ། བྱང་ཕྱོགས་མཚོ་ཤར་ས་ཁུལ་གྱི་ཧྭ་ལུང་རྫོང་དང་ཡ་རྫི་རྫོང་དང་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་ཁྲི་ཀ་རྫོང་བཅས་དང་འབྲེལ་ཡོད། རང་སྐྱོང་ཁུལ་མངའ་ཁོངས་སུ་རེབ་གོང་རྫོང་། གཙན་ཚ་རྫོང་། རྩེ་ཁོག་རྫོང་། རྨ་ལྷོ་སོག་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་བཅས་དང་བསྡོམས་པས་ཤང28དང་གྲོང་རྡལ7ཡོད།ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ1.89ཡོད། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི2.63%ཟིན་ཡོད། བསྡོམས་པས་མི་གྲངས་ཁྲི21.82ཡོད། བོད། སོག རྒྱ། ཧའེ། ཧོར། ས་ལར། པའོ་ཨན་མི་རིགས་སོགས་ཡོད། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱིས་སྤྱིའི་མི་གྲངས་ཀྱི91.35%ཟིན་ཡོད། བོད་རིགས་ཀྱི་སྤྱིའི་མི་གྲངས་ཀྱི65.2 %ཟིན་ཡོད། ཁུལ་སྲིད་གཞུང་རོང་བོ་གྲོང་རྡལ་དུ་གནས་ཡོད་ལ། ཞིང་ཆེན་གྱི་ལྟེ་གནས་ཟི་ལིང་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ181ཡོད།
༨ མཚོ་ནུབ་སོག་རིགས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནི་རང་རེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ན་གནས་ཡོད། བྱང་ཕྱོགས་ཀན་སུའུ་དང་།ནུབ་ཞིན་ཅང་། ལྷོ་ན་རེ་རང་ཞིང་གི་ཡུས་ཧྲུའུ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་དང་ཤར་རང་ཞིང་གི་མཚོ་བྱང་དང་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཅས་དང་འབྲེལ་ཡོད། ཤར་ནུབ་སྤྱི་ལེ837ཡོད། ལྷོ་བྱང་སྤྱི་ལེ486དང་། སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ30.09དང་། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི45.17%ཟིན་ཡོད། མངའ་ཁོངས་གཙོ་ཤས་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུབ་བཞི་མ25.66ཡོད་པའི་ཚྭ་འདམ་གཞོང་གི་གྲུབ་ཡོད། ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་མཚོ་ངོས་མཐོ་ཚད་སྨི2981.5ཡིན། ཆེས་མཐོ་བ་ནི་ཁུ་ནུ་རི་བོའི་པུའུ་ཧ་ཏྰ་པན་རི་རྩེ་ཡིན་ལ་མཚོ་ངོས་མཐོ་ཚད་སྨི7720ཡིན། ཆེས་དམའ་ས་ནི་འདམ་གཞུང་མཚོ་ཁུལ་ཡིན་ལ་མཚོ་ངོས་མཐོ་ཚད་སྨི2675ཡིན།ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་ལོའི་ཧྲིལ་བོའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་ནི-5.6℃-5.2℃་དང་། ལོ་ཧྲིལ་བོའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་ནི་ཧའོ་སྨི16.7-487.7ཡིན། ལོ་ཧྲིལ་བོའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་རླངས་པར་འགྱུར་ཚད་ནི་ཧའོ་སྨི1353.9-3526.1ཡིན། དཔེ་མཚོན་ལྡན་པའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་གནམ་གཤིས་ཁོངས་སུ་གཏོགས།ཁུལ་ཡོངས་སུ་རྫོང་རིམ་པའི་སྲིད་འཛིན་ཆགས་ས་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་དང་། རྫོང་གསུམ་དང་།སྲིད་ཨུ་གསུམ་དུ་བགོས་ཡོད་པ་སྟེ། གཏེར་ལེན་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་དང་། གོར་མོ་གྲོང་ཁྱེར། བུའུ་ལམ་རྫོང་། གཏེར་ལེན་རྫོང་། ཐེམ་ཆེན་རྫོང་། མང་ནེ་སྲིད་ཨུ། ཚྭ་འདམ་སྲིད་ཨུ། ལིན་ཧུའུ་སྲིད་ཨུ་བཅས་ཡོད། ཁུལ་ཡོངས་སུ་གྲོང་རྡལ21དང་། ཞང14དང་། དོན་བྱེད་ལས་ཁུངས8བཅས་ཡོད།


text:
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༣༠ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་དྷ་ས་དབུས་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་གསར་འདེམས་རྣམས་ལ་བོད་དབྱིན་གཉིས་གཙོ་གྱུར་ཐོག ལས་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཟབ་སྦྱོང་གི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོ་འཚོགས་ཡོད་པ་རེད།
མཛད་སྒོའི་ཐོག་འདེམས་བསྐོ་ལས་ཁང་དང་འོས་བསྡུ་འགན་འཛིན་གཅིག་ལྕོགས་ཤོ་ཟུར་བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ་དང་། རྡ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་གྱི་འགན་འཛིན་དང་འདེམས་བསྐོ་ལས་ཁང་གི་ཚོགས་མི་དངོས་གྲུབ་དབང་འདུས། སྐལ་བཟང་གཡུ་སྒྲོན། དྲུང་ཆེ་འཇིགས་མེད་ཚེ་རིང་བཅས་ཕེབས་འདུག
ད་ཐེངས་ཀྱི་ཟབ་སྦྱོང་འདི་ནི་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༣༠ ནས་ཟླ་གཉིས་མ་ཟིན་ཙམ་ལ་འཚོག་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་བཅར་བའི་ཁོངས་ནས་ཟླ་༦ རིང་དུ་ལས་བྱེད་ཚོད་ལྟ་ཟིན་པ་མི་༡༩ དང་། གསར་ཞུགས་༡༣ བཅས་མི་༣༢ འདུག
རྡ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་གྱི་འགན་འཛིན་དང་འདེམས་བསྐོ་ལས་ཁང་གི་ཚོགས་མི་དངོས་གྲུབ་དབང་འདུས་ཀྱིས་ལམ་སྟོན་དང་འབྲེལ་ནས་བརྗོད་དོན་དུ་“དེ་རིང་རྣམ་པ་ཚོ་བོད་གཞུང་གི་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་པར་འདེམས་ཐོན་བྱུང་བ་རེད། ངས་༡༩༧༣ ནས་བཟུང་བོད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་རྒན་གཞོན་མང་པོ་ཞིག་གི་ཞལ་ཚོར་གྱི་ཡོད། ཁོང་ཚོར་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཞུ་ཡི་ཡོད། དུས་རྒྱུན་ནས་གཞོན་སྐྱེས་ཚོར་ལས་ཀ་བྱས་ན་དང་པོ་བོད་གཞུང་ནང་གྱིས། ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབ་དགོས་ས་དེ་བོད་གཞུང་རེད། གཞུང་དེ་ངོ་མ་ག་པར་ཐུག་གི་རེད་ཟེར་ན། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ཐུག་གི་རེད། བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཤོས་ཁོང་རེད། དེ་རིང་གི་མཛད་སྒོ་འདི་ཡང་ཁོང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་བར་དུ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་སྲ་ཐག་ཐག་བྱུང་བ་དེ་ཡང་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ཉག་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེ་བཞིན་དུས་ཚོད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ལ་བརྟེན་ནས་གཞུང་ཞབས་པ་མང་པོ་བགྲེས་ཡོལ་ལ་ཕེབས། མང་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚེ་མ་བསྲིངས། དེ་འདྲ་བྱས་བསྐོར་བ་བརྒྱབ་ནས་ད་ལྟ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་སྲ་ཐག་ཐག་བྱུང་བ་འདི། དབུ་ཁྲིད་བཟང་པོའི་ལམ་སྟོན་འོག ལས་བྱེད་རྒན་རབས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་དང་ལྷག་བསམ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། ད་ཁྱོད་རང་ཚོ་གཞུང་ཞབས་པར་གསར་འདེམས་བྱུང་དུས། དམིགས་བསལ་སེམས་ནང་ཚོར་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་། ”ཞེས་དང་། “རྣམ་པ་ཚོར་གཞུང་ཞབས་པ་བྱ་རྒྱུའིབསམ་བློ་ཡོད་པའི་ཁར་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་ཚོས་ཀྱང་། ལས་ཀ་བྱས་ན་བོད་གཞུང་ནང་གྱིས་ཞེས་སྐུལ་མ་ཏན་ཏན་ཡོད་ཀྱི་རེད། དེ་ཕྱུག་པོ་ཆགས་རྒྱུའི་ལྟ་བ་མ་རེད། ཀུན་སློང་ཡང་མ་རེད། རྣམ་པ་ཚོས་ཀྱང་འཕྲལ་སེལ་ཙམ་རྐུབ་བཀྱག་ཐོག་བསྡད་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་འཁྱེར་རྒྱུ་ཡོད་མ་རེད་ལ། དེ་འདྲ་གནང་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་མ་རེད། དེ་འདྲ་བྱས་ན་ལམ་འགྲོ་ཡང་ཡོང་གི་མ་རེད། མི་ཚེ་ཡོངས་རྫོགས་བཞུགས་དགོས་རེད་ཟེར་ལབ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་དེ། ནམ་ཞིག་གི་བར་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་དགོས་རེད། ལས་ཀ་བྱས་པ་དེ་ཡང་ཚེ་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀར་ཕན་པ་ཞིག་བྱུང་སོང་བསམ་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་དགོས་རེད་”ཅེས་སོགས་བརྗོད་སོང་།
དེ་རྗེས་ལས་བྱེད་འདེམས་བསྐོ་ལས་ཁང་གི་ཚོགས་མི་སྐལ་བཟང་གཡུ་སྒྲོན་གྱིས་“མ་འོངས་པར་ཁྱེད་རང་ཚོ་གཞིས་ཆགས་ཁག་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་ཀ་ཕེབས་ན། ༧གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་བཞིན་ཉམས་ཐག་དང་བགྲེས་སོང་ལ་རོགས་སྐྱོར་ཡག་པོ་གནང་དགོས་རེད། ཐ་ན་འགེངས་ཤོག་བསྐང་རྒྱུའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་། ཧུར་ཐག་འབད་ཐག་གནང་དགོས་རེད། དོན་དག་བསྒྲུབ་ཐུབ་མིན་ཅི་ཡིན་རུང་མི་ལ་ཁ་ཡ་ངོ་ལེན་ཡག་པོ་དང་། འགྲེལ་བཤད་ཡག་པོ་བསྐྱོན་ན་མི་ཕར་ཕྱོགས་དེས་ཀྱང་། ཁག་མི་འདུག་བསམ་གྱི་རེད། དེ་མ་གཏོགས་ལས་ཀ་དེ་བསྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ཕར་རྒྱུག་ཟེར་བའི་བཟོ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་མི་ཕར་ཕྱོགས་དེ་སེམས་ཕམ་གྱི་རེད། དེ་བཞིན་ཁྱོད་རང་ཚོ་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་སོགས་གང་དུ་ལས་བགོས་བྱུང་ན་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་༧གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་ག་རེ་འདུག་གཟིགས་ན། ཕྱག་ལས་གནང་ཕྱོགས་ཐད་ཐུགས་ཕན་ཆེན་པོ་སོས་ཀྱི་རེད་”ཅེས་སོགས་བརྗོད་སོང་།
འཇུག་ཏུ་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ཤོ་ཟུར་བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཟབ་སྦྱོང་དང་འབྲེལ་ནས་བརྗོད་དོན་དུ། “རྩ་བའི་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་གི་ངོས་ནས་ཟབ་སྦྱོང་སྤྲད་རྒྱུ་དེ་འགན་ཞིག་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོད་རེད། ཡིན་ནའང་། དེའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་མཐུན་འགྱུར་དེ་འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་ནས་ཐུགས་འགན་བཞེས་དགོས་དུས། དེ་གཞིར་བཟུང་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་གིས། ལས་བྱེད་ནང་ལ་ཡོད་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་ཟབ་སྦྱོང་སྤྲད་རྒྱུའི་རིགས་གཅིག་དང་། ལས་བྱེད་གསར་པར་འཛུལ་ཞུགས་གནང་མཁན་རྣམས་ལ་ཟབ་སྦྱོང་སྤྲད་རྒྱུའི་རིགས་གཅིག་སོགས། ཟབ་སྦྱོང་རིགས་མི་འདྲ་བ་ཁག་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་རེད། བར་ལམ་ནས་བཟུང་འགྱུར་བ་ཞིག་བྱུང་ནས་གཞུང་ཞབས་སུ་འཛུལ་མཁན་ཚོར་ཡིག་རྒྱུགས་མ་བཏང་སྔོན་ནས་ཟབ་སྦྱོང་འབུལ་རྒྱུའི་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཡོད་རེད། འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་གི་མཐུན་འགྱུར་འོག འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་གི་ངོས་ནས་ཟླ་༦ དང་༤ བཅས་སུ་རིམ་པས་དེ་འདྲའི་ཟབ་སྦྱོང་འཚོགས་པ་རེད། རེད་དེ། ཟླ་བ་༦ ཙམ་ལ་དུས་ཚོད་བཏང་། འགྲོ་སོང་བཏང་བའི་མཐར་ཡིག་རྒྱུགས་གཏོང་དུས། ཟླ་༦ རིང་ཟབ་སྦྱོང་ལ་ཞུགས་མཁན་ཁག་ཅིག་གིས་ཡིག་ཚད་མ་ལོན་ནས་ས་མིག་སྟོང་པ་དེ་བསྐོངས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད། ཟབ་སྦྱོང་དེས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ཨེ་རེད་ཟེར་ན། སྒེར་སོ་སོར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་རུང་། འཛིན་སྐྱོང་གི་དགོས་མཁོ་ལ་གཞིགས་པའི་ཐུགས་ཕན་སོས་ཐུབ་ཡོད་མ་རེད། ཡང་བསྐྱར་དུ་ཟབ་སྦྱོང་ཐོབ་མཁན་ཡིག་ཚད་མ་ལོན་མཁན་ཚོར་ཟླ་༤ རིང་ཟབ་སྦྱོང་ཕུལ་ནས། མཐའ་མར་ཡིག་རྒྱུགས་སྐབས་ཟབ་སྦྱོང་ཐེངས་གཉིས་རག་པ་དེར་བརྒྱ་ཆ་འཕར་མ་ཁ་ཤས་སྤྲད་དེ། མཐར་ཡིག་ཚད་བཏང་ནས་ལས་བྱེད་ཆགས་ཐུབ་ན་དྲན་ནས་འབད་བརྩོན་ཞུས་པ་རེད་དེ། དེ་ཡང་ཏག་ཏག་ཅིག་བྱུང་གི་ཡོད་མ་རེད། དེར་བརྟེན་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་དེ་རང་དབང་ཅན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཡིན་ཡང་། ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞི་གཞིར་བཟུང་འགྲོ་དགོས་རྐྱེན། ལས་བྱེད་ཆགས་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཟབ་སྦྱོང་དེ་འབུལ་ན། འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་གི་སྒེར་དབང་དང་ཏག་ཏག་མཐུན་གྱི་མི་འདུག་ཟེར་ནས། མ་འོངས་པར་གཞུང་ཞབས་སུ་འཛུལ་མཁན་རྣམས་ལ་ཟབ་སྦྱོང་འབུལ་རྒྱུ་མེད་པ་བཟོས་པ་རེད། འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་ལ་སྒེར་དབང་ཡོད་བསྡད་པ་དེ། ལས་བྱེད་ཡོད་བཞིན་པ་དང་། ལས་བྱེད་ལ་གསར་དུ་འདེམས་ཐོན་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཟབ་སྦྱོང་སྤྲད་རྒྱུ་དེ་སྒེར་དབང་དང་མཐུན་ཞིག་ཡིན་པ་བཞིན། འཛིན་སྐྱོང་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཞུས་པ་ཡིན།” ཞེས་དང་། ཡང་ཁོང་གིས་ཟབ་སྦྱོང་གི་དགོས་དམིགས་དང་འབྲེལ་ནས་བརྗོད་དོན་དུ།”བོད་དབྱིན་གཉིས་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཟབ་སྦྱོང་སྤྲད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་རེད་ཟེར་ན། བོད་ཡིག་ལ་མཚོན་ན། འཛིན་རིམ་༡༢ ཐོན་རྗེས་མཐོ་སློབ་སྐབས། ཝར་ཎ་མཐོ་སློབ་སོགས་ལས་གཞན་མཐོ་སློབ་ཁག་ནང་བོད་ཡིག་སྦྱོང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡག་པོ་རག་ཡོད་མ་རེད། རེད་དེ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་དགོས་ན་བོད་ཡིག་དེ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་རེད། ང་རང་ཚོའི་ཡིག་ཆ་ཚང་མ་བོད་ཡིག་ནང་བཞག་དགོས་རེད། ཟབ་སྦྱོང་གི་དུས་ཚོད་ཐུང་ཞིག་ནང་བོད་ཡིག་དྲན་གསོ་གཏོང་ཐུབ་ཡ་དང་། ཡར་རྒྱས་བཏང་ནས་ལས་ཀའི་སྐབས་དཀའ་ངལ་མི་ཡོང་བ་བཟོ་རྒྱུ་དེ་རེད། ”ཅེས་སོགས་བརྗོད་སོང་། །
གསར་འགོད་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ།