text:
http://karkhung.com/?p=1433#more-1433
སྐར་ཁུང་རྩོམ་སྒྱུར་ཚོགས་ཆུང་གིས།
རྩོམ་པ་པོ་མེ་ཁྲི སྦི་ལེ་ཁུ།
མ་ རྩོམ་ལ་གཟིགས་ན་འདི་རུ་བསྣུན།
ལྷད་མེད་ཞི་དུལ་གྱི་མཛུམ་མདངས་མངོན་པའི་འདྲ་པར་དེ་ནི་ཁོ་མོར་མཚོན་ན་ཆེས་ མཐའ་མའི་འདྲ་པར་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་ལོ་ན་བཅུ་བདུན་ལ་སོན་པའི་བཙུན་མ་ཞིག་གིས་མི་ཚེའི་སྐྱོ་སྡུག་གླེང་ བའི་གཏམ་རྒྱུད་བསྡུས་ཡོད། བོད་ལ་རང་དབང་དགོས་པའི་མངོན་འདོད་སྒྲོག་ཕྱིར། ཁོ་མོས་མཇུག་མཐའི་ཁ་ཆེམས་ཀྱི་ཡིག་འབྲུ་དག་ལག་ངོས་སུ་བྲིས་ཏེ་རང་ཉིད་མེ་རུ་ བསྒྲོན་ཡོད།
༡) འདྲ་པར་འདི་བསྒྲོན་ཏེ་ཉིན་ཤས་འགོར་རྗེས། སངས་རྒྱས་སྒྲོལ་མ་བོད་ཤར་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་ (མདོ་སྨད་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་རྩེ་ཁོག་རྡོ་དཀར་མོ་ཡུལ་ཚོའི་སྲིད་གཞུང་) གི་ཁང་བརྩེགས་དང་ཉེ་སར་སོང་སྟེ། རང་ཉིད་ཀྱི་མགོ་ལུས་ཧྲིལ་པོ་རྡོ་སྣུམ་གྱིས་སྦངས་ཏེ་མེ་ལ་བསྒྲོན་ཡོད།
༢) འབྲི་དེབ་ཅིག་གི་ནང་ཁ་ཆེམས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཁོ་མོས་འདི་ལྟར་བྲིས་འདུག་ཏེ་ “གངས་སེང་དཀར་མོའི་གཅེས་ཕྲུག གངས་ཅན་བུ་དང་བུ་མོ།། གངས་རིའི་བུ་རྒོད་རྣམས་པ།། བོད་པ་ཡིན་པ་མ་བརྗེད། །”
༣) དེ་དང་ལྷན་དུ་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོར་བསྟོད་སྨོན་གྱི་སྙན་ཚིག་ ཅིག་དང་བོད་ལ་རང་དབང་དགོས་སྐོར་བྲིས་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་འདུག
༤) ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ ཟླ་༣ པ་ནས་ད་ལྟའི་བར་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པར་ངོ་རྒོལ་གྱིས་རང་ཉིད་ མེ་རུ་བསྒྲོན་ཏེ་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་མི་གྲངས་༩༠ ལྷག་བྱུང་ཡོད།
བསམ་གཞིགས་ཀྱི་ཀློང་ནས་པར་ཆས་ཀྱི་ཤེལ་ངོས་སུ་ཅེར་བའི་ཁོ་མོའི་མཆུ་སྒྲོས་ ལ་མངོན་ལ་མི་མངོན་པའི་མཛུམ་རིས་ཤིག་འཁྱུག་འདུག པར་རིས་དེ་ལས་ལོ་ན་བཅུ་བདུན་ལ་སོན་པའི་སངས་རྒྱས་སྒྲོལ་མའི་ལང་ཚོ་དར་ལ་བབ་ པའི་ན་གཞོན་གྱི་སྒེག་ཉམས་མཐོང་ཐུབ། འོན་ཀྱང་མུན་ནག་འཐིབ་པའི་མལ་ཁང་དེ་རུ་པར་འདི་སྒྲོན་པའི་དུས་དེ་ནས། ཁོ་མོ་བོད་ཤར་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གི་ཁང་བརྩེགས་དང་ཉེ་སར་སོང་ སྟེ། རང་ལུས་རྡོ་སྣུམ་དུ་སྦངས་ནས་མེ་རུ་བསྒྲོན་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་འཐེན་ཚར་ཡོད། ཁོ་མོའི་ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་ཐག་གཅོད་དེའི་རྗེས་སུ། སེམས་ཀྱི་སྐྱོ་བ་བརྗོད་པའི་ཡིག་འབྲུ་འགའ་དང་། ‘ བོད་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན ’ ཞེས་ལག་ངོས་སུ་བྲིས་པའི་ཡིག་འབྲུ་དག་ལས་ཅི་ཡང་ལུས་མེད། སྐབས་དེ་དུས་ནས་ཁོ་མོས་རང་ལུས་མེ་རུ་བསྒྲོན་པའི་དུས་དེ་ནི། རང་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ལ་བཞི་ཤད་འགོད་པའི་ཉིན་མོ་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ། ཡིག་ཤུབས་ཤིག་གི་ནང་འདྲ་པར་འདི་དང་མཉམ་དུ་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བྲིས་པའི་ཁ་ཆེམས་ ཡི་གེ་ཞིག་བཞག་ཡོད། ཁ་ཆེམས་ཡི་གེ་དེའི་དབུ་རུ་ཁོ་མོས་ ‘གངས་སེང་དཀར་མོའི་གཅེས་ཕྲུག གངས་ཅན་བུ་དང་བུ་མོ།། གངས་རིའི་བུ་རྒོད་རྣམས་པ།། བོད་པ་ཡིན་པ་མ་བརྗེད། །’ ཅེས་འཁོད་ཡོད།
ཁོ་མོ་ནི་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་ཚོས་བོད་རང་བཙན་ཆེད་རང་ལུས་མེ་བསྲེགས་ཀྱིས་རྒྱ་ གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་སྟེ། ཕྱི་ཟླ་༡༡ ནང་རང་ལུས་མེ་ལྕེ་རུ་སྒྲོན་མཁན་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ ཟླ་༣ པ་ནས་བོད་མི་༩༠ ལྷག་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་བཙན་བཟུང་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པར་རང་ཉིད་མེ་རུ་བསྲེགས་ ཏེ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཡོད། དྲིལ་སྒྲོག་བྱེད་མཁན་དག་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཕྱི་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པ་གཅིག་པུའི་ནང་བོད་མི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔས་རང་ཉིད་མེ་རུ་བསྲེགས་ ཏེ་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཡོད་འདུག རང་ལུས་ཞུགས་འབུལ་གྱི་རླབས་རྒྱུན་འདིས་ལོ་ངོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་རྒྱ་གཞུང་གི་ བཙན་འཛུལ་འོག་གནས་དགོས་བྱུང་བ་དང་། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་རང་དབང་ཐད་དོགས་འདྲི་བྱེད་མཁན་ཀུན་ལ་སྲིད་གཞུང་གིས་དྲག་ པོའི་བཙན་གནོན་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་ཚོ་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱར་བའི་ངང་ཚུལམཚོན་གྱི་ ཡོད། ཡིད་སྐྱོ་ཞིང་སེམས་ལ་གཟན་པའི་འཆི་བདག་གི་ཉེས་ཆད་འདི་མགོར་མ་སླེབས་པའི་གོང་ རོལ་དུ། སངས་རྒྱས་སྒྲོལ་མ་ནི་གསང་སྔགས་སྨིན་གྲོལ་དར་རྒྱས་གླིང་དགོན་པའི་ཉེ་འདབས་སུ་ ཆགས་པའི་བཙུན་དགོན་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་གི་བཙུན་མ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེར་ཁོ་མོས་སྤྱིར་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་སློབ་གཉེར་ལེགས་པོ་གནང་ཡོད་པ་དང་། དགོས་སུ་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་དོན་ལྟར་མི་འདོད་པའི་རྐྱེན་ཅི་ཞིག་ལ་འཕྲད་ཀྱང་འཚེ་ བ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་དེར་གདོང་ལེན་བྱ་ཐབས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་ཧུར་བརྩོན་བྱས་ཡོད། སོར་སྡོམ་གྱི་རྩ་བའི་བསླབ་བྱའམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་དགེ་འདུན་པ་ཚོའི་ སྲུང་བྱ་གཙོ་བོ་རྩ་བ་བཞི་(སྲོག་གཅོད་པ། མ་བྱིན་ལེན་པ། མི་ཚངས་སྤྱོད་པ། མི་ཆོས་བླ་མའི་རྫུན། ) ཡི་དང་པོར ‘ སྲོག་དང་ལྡན་པ་གཞན་ལ་འཚེ་བའམ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤང་བྱ’ ་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད།
ཁོ་མོ་སྐུ་གཤེགས་པ་དེ་ནི་རང་ལུས་མེ་རུ་བསྒྲོན་ཏེ་སྤེལ་བའི་ལས་འགུལ་གྱི་ ངར་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་ཚོར་བ་ལ་རྟིང་སྐུལ་ནན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བོད་ནང་གི་གཞོན་སྐྱེས་ཚོ་སོ་སོའི་ས་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་ཕྱིར་སྒྲོག་བྱེད་ ཐབས་ཅི་དགེ་ལ་འབད་པར་གྲ་སྒྲིག་ཨང་གསར་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད། ཁོ་མོས་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་མོ་རང་དང་མཉམ་དུ་བོད་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་བྱ་དགོས་པའི་ འབོད་སྒྲ་བསྒྲགས་ཡོད་ལ། ཁོ་མོས་བྲིས་པའི་དོན་ཚན་དང་པོའི་ནང་དུ ‘ ཕྱིར་ཕེབས་སོང་། བོད་པ་ཚོ་ཡར་ལ་ལྟོས། ། ཡར་གྱི་དགོང་སྔོན་གནམ་ལ་ལྟོས། ། བྲག་དཀར་ཐེམ་པའི་གུར་ཁང་དུ། ང་ཡི་བླ་མ་ཕྱིར་ཕེབས་སོང་། ‘ ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དང་། ཚན་པ་བཞི་པའི་ནང་དུ་ ‘ བོད་པ་ཚོ་ཡར་ལ་ལྟོས། ། ཡར་གྱི་གངས་རིའི་ལྗོངས་ལ་ལྟོས། ། གངས་ཅན་སྐལ་བ་ཡར་འགྲོ་རེད། ། བོད་པ་རང་དབང་རང་བཙན་རེད། ’ ཅེས་དང་། ཚན་པ་མཐའ་མ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ ‘ རྒྱལ་བ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། ། རྒྱང་རིང་ཡུལ་ན་ཡོད་དུས། ། རྒྱལ་ཁམས་བསྐོར་ནས་ཕེབས་དུས། ། སྡུག་བསྔལ་འོག་གི་གདོང་དམར་བོད་པ། ། མུན་ནག་ཁྲོད་ནས་སེལ་བའི་སྨོན་ལམ། ། པཎ་ཆེན་བླ་མ་བཙོན་དུ་ཡོད་དུས། ། བཙོན་ཁང་ནང་དུ་ཕྱི་ལ་ལྟོས་ནས། ། ང་ཡི་ཁ་བ་གངས་རིའི་ལྗོངས་ལ། ། བདེ་སྐྱིད་ཉི་མ་ཤར་བར་སྨོན། ། ཁ་བ་གངས་རིའི་བདེ་སྡུག་གི་ཆེད་དུ། ’ ཅེས་ ༸རྒྱལ་བ་པཎ་ཆེན་རྣམ་གཉིས་ལ་གདུང་ཡུས་བརྗོད་པའི་གསོལ་འདེབས་བྱས་ཡོད། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཆུང་སྲིད་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༩༥ ལོར་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་ པའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་གསང་ཐབས་ཀྱིས་ ཁྲིད་སོང་བས། ད་སྐབས་གར་ཡོད་ཆ་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད།
ཁོ་མོ་ནི་ཉེ་བའི་བདུན་ཕྲག་ཁ་ཤས་ནང་བོད་མི་ཚོས་བསྟུད་མར་རང་ལུས་ཞུགས་འབུལ་ གྱིས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཨང་དྲུག་པ་དེ་ཡིན་ལ། རྒྱ་གཞུང་གིས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་བོད་མི་ཚང་མར་དྲག་གནོན་གྱིས་བོད་ཤར་ཁུལ་གྱི་ འབྲེལ་ཡོད་ས་གནས་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་རང་བསྲེགས་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཚོ་དང་། དེ་དག་གི་ཁྱིམ་མི། གཉེན་ཉེ། དེ་བཞིན་ཁྱིམ་མིར་སེམས་གསོ་བྱེད་དུ་ཡོང་མཁན་ཀུན་ལའང་ཉེས་ཆད་གཅོད་དགོས་པའི་ བཀའ་བསྒྲགས་ཡོད། རང་ལུས་མེ་བསྲེགས་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་དག་གི་ཁྱིམ་མིར་གཞུང་ངོས་ནས་ཡར་ རྒྱས་ལས་འཆར་ལག་བསྟར་གྱིས་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པ་ཚང་མ་མཚམས་འཇོག་གམ་ཕྱིར་འཐེན་ བྱ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་ཡོད། བོད་རང་དབང་ལས་འགུལ་ཚོགས་པས་(Campaign Group Free Tibet) ཁུངས་ལྡན་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། མི་སྒེར་ངོས་ནས་རང་ལུས་མེ་བསྲེགས་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་བྱས་པའམ་རྣམ་པ་གཞན་གང་རུང་ གིས་ལས་འགུལ་སྤེལ་བར་བསྙད་དེ། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་ནང་གྲོང་ཚོ་དང་ཁྱིམ་ཚང་སོགས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཚོད་མེད་ བསྔོགས་བཤེར་བྱེད་པ་དང་། གྲོང་ཚོ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའི་ལས་འཆར་མཚམས་འཇོག་པ། ཡོངས་བསྒྲགས་ཀྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པ་སོགས་ཉེས་ཆད་སྣ་ཚོགས་གཅོད་ཀྱི་ཡོད་ འདུག
ད་དུང་བོད་རང་དབང་ལས་འགུལ་ཚོགས་པས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། རང་ཉིད་མེ་རུ་བསྲེགས་ཏེ་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་གྲངས་༩༠ ལྷག་བྱུང་བའི་ནང་ནས་མང་ཆེ་བ་སྐུ་གྲོངས་ཡོད་ནའང་། ཁ་ཤས་སྐུ་གྲོངས་མེད་པ་དང་། སྐུ་གྲོངས་མེད་པ་དེ་དག་རྒྱ་གཞུང་གིས་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་ཁྲིད་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ འདུག་ལ། དེ་ལྟར་ཁྲིད་སོང་བ་ནས་བཟུང་ཕྱིར་ཡོང་མེད་པར་འགྱུར་གྱི་ཡོད་འདུག བོད་རང་དབང་ལས་འགུལ་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་ས་ཊེ་ཧྥ་ནི་བྷ་རི་ཇེ་(Stephanie Bridger, Director of Campaign Group Free Tibet) མཆོག་གིས་ ‘བཙུན་པ་དང་། བཙུན་མ། སློབ་ཕྲུག འབྲོག་པ། རྒན་རབས། ན་གཞོན་བཅས་ལོ་ཚོད་དང་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་ཅི་རིགས་པའི་བོད་མི་ཚང་མས་རྒྱ་ནག་ གིས་བོད་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པར་དང་ལེན་གཏན་ནས་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག རྒྱ་གཞུང་གིས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་རྣམས་ཚོད་མེད་དུ་བཙོན་འཇུག་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་ཁྲིམས་གཅོད་པ། ཁ་པར་དང་དྲ་རྒྱ་བརྒྱུད་ནས་འབྲེལ་བ་བྱེད་པར་དམ་བསྒྲགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཚད་ལས་འདས་པ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་གནད་དོན་འདི་ཐག་གཅོད་ཐུབ་ རྒྱུ་ཕར་ཞོག དེ་བོད་མི་ཚོས་རང་དབང་ཆེད་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་ཆོད་སེམས་ཇེ་བརྟན་དུ་གཏོང་བའི་ རྒྱུ་རུ་འགྱུར་གྱིན་ཡོད། བོད་རང་དབང་ལས་འགུལ་ཚོགས་པར་མཚོན་ན། བོད་ནང་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ཕལ་ཆེར་ཉིན་རྟག་ པར་འབྱོར་གྱི་ཡོད། ཇི་སྲིད་ང་ཚོ་ཚང་མ་བོད་མི་མང་གིས་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་རྒྱབ་རྩར་ལངས་པ་ དང་། ཇི་སྲིད་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མའི་སྲིད་གཞུང་གིས་དམངས་གཙོའི་ལམ་ནས་འགོ་ཁྲིད་འདེམས་ བསྐོ་བྱེད་ཀྱི་མེད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་ལུགས་ལ་གོང་བཀུར་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་འདིའི་རྒྱུན་ཆད་མི་སྲིད།’ གསུངས།
འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ད་དུང་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དབུ་ཁྲིད་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ མཆོག་དང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་མི་རབས་གསར་པའི་སྲིད་དོན་པ་ཚོའི་བཟང་ སྤྱོད་དང་ཡ་མ་བྲལ་བའི་བྱེད་ཐབས་དང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཐག་གཅོད་དཀའ་བའི་སྲིད་ཇུས་ འཛིན་སྟངས་ལའང་རག་ལས་ཡོད། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༥༩ ལོར་བོད་མི་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་དང་ལྷན་དུ་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་པ་དང་། ཁོང་དང་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་དིལླི་གསར་པའི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ རྒྱང་ཐག་སྤྱི་ལེ་༤༠༠ ཙམ་ཡོད་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་འདབས་སུ་དྷ་རམ་ཤཱ་ལ་ཞེས་གྲགས་པའི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་ ཏུ་གནས་སྡོད་བྱས་ཡོད།
བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཚེ་སྲོག་འཆོར་གྱིན་པ་འདིས་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་འཚེ་ བ་མེད་པ་ཞེས་པའི་བསྟན་དོན་ཐད་དྲི་བ་སླེབས་ཀྱིན་ཡོད་ལ། དགུང་ལོ་མཐོན་པོར་ཕེབས་པའི་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱ་ནག་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་ ཡོང་རེར་དམིགས་པའི་ཞི་འཇམ་གྱི་ཐབས་ལམ་དང་རང་བཙན་གཙང་མའི་ཆེད་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ འདོད་ཡོད་པའི་ལས་འགུལ་བ་ཚོའི་དབར་གྱི་ཁྱད་པར་ལའང་སྣང་ཚུལ་གསར་པ་ཞིག་སྐྱེད་ ཀྱིན་ཡོད།
(བསྒྱུར་རྩོམ་འདིའི་པར་དབང་སྐར་ཁུང་དྲ་བར་ཡོད།)


c: text/html

text:
བོད་ཀྱི་མགུལ་ལྷ་བཅུ་གསུམ།
ལན་གནང་མཁན། ཞང་ཞུང་ཁྱུང་ལུང་རྔུལ་མཁར་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་ཚོགས། དྲི་བ་གཏོང་མཁན། གསེར་གཞུང་བྱམས་པ།
དྲི་བ། ཞང་བོད་མགུར་ལྷ་བཅུ་གསུམ་དང་། བརྟན་མ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ད་ལྟའི་བོད་ཡུལ་ས་གནས་རྫོང་ཁག་གང་གི་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་ངོ་སྤྲོད་རེ་གནང་རོགས། ད་དུང་འདི་དག་བན་བོན་བར་མིང་དང་ངོས་འཛིན་གནང་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་དམ།
ལན། སྐུ་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་དྲི་ལས་བརྟན་མ་བཅུ་གཉིས་སྐོར་ཁ་གསལ་འདིར་གནོན་ནས་གཟིགས་རོགས། དེ་མིན་མགུལ་ལྷ་བཅུ་གསུམ་སྐོར་གཤམ་གསལ་ལྟར་ཡིན།
གནའ་དཔེ་  > གྱི་དགོངས་དོན་གཞིར་གཞག་ལྟར་བོད་ཀྱི་མགུལ་ལྷ་བཅུ་གསུམ་དང་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས། སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོ་དང་བཅུ་གསུམ་བཅས་དཔྱད་བསྡུར་བྱས་ཏེ། མགུལ་ལྷ་རེ་དང་རྒྱལ་ཕྲན་རེ་གནས་ཡུལ་ད་ལྟ་དངོས་བཅས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་སྐོར་སྲིད་པའི་ལྷ་རྒོད་དྲག་བདར་དཔེ་གཞུང་གྱི་གོ་རིམ་བཞིན་འགོད་དེ།
༡) མགུལ་ལྷ་ནི། ལྷ་རྒོད་དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་ཁ་ལེ་གཙང་སྟོད་ན། །གཙང་ལྷ་ཕུ་དར་གཉན་པོ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ གཙང་སྟོད་གཉན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་ཁ་ལ་རྩང་སྟོད་རྩང་གི་དངོ་མཁར་གྱྀ་ནང་ནའ། ལྷ་རྩང་ལའི་བྱེའུ། རྗེ་རྩང་རྗེའི་ཕྱྭའ། བློན་པོ་སུ་དུ་དང་གནང་། ཁོལ་རྩང་ཀོལ་རེའུ་རྫྀ། རྟ་རྩང་རྟ་དགོལ་ལོང་ལེགས་པའ་དང་བརྒྱ་སྟོང་རེ་ཐམ་འབའ། །” ཞེས་དང་།
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། གཙང་སྟོད་ཞེས་དེང་ངམ་རིང་དང་བཞད་མཐོང་སྨོན་དང་རྣམ་གླིང་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡིན་པར་འདུག
༢) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་ཡར་ལུང་སོ་ཀ་ན། །ཡར་ལྷ་ཤམ་པོ་གཉན་དགུ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ ཡར་ལུང་སྟོད་ཀྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་དང་མཁར་དུ་བཅས་པ་སོ་སོ་ཡུལ་བདེ་(སྡེ)བཞི་ལས། སྤུ་རྒྱལ་བོན་གྀ་བཙན་པོ་ལྡེའུ་རྒྱལ་པོ་ཐོད་རྒྱལ་བྱུང་སྟེ། ལ་ལའྀ་མཆྀད་ནས་ནི་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་ལ་གཏོགས་ཤེས་ཀྱང་མཆྀ། མྱྀ་གཏོག་ཤེས་ཀྱང་མཆྀ། བཙན་པོའྀ་གདུང་རབས་ཀྱྀ་ཁུངས་སྨོས་པའ། གནམ་དགུང་གྀ་སྟེང་ན། ལྷ་ཀུ་(སྐུ)སྤྱྀ་སེར་བཞིས་བརྒྱྀ་བའ། མ་སངས་ཐམ་ཅད་གྀ་བདག་པོ། སྲྀད་པ་ཀུན་ལ་མངའ་ཆེ་མཛད་པའ། ཕྱྭའྀ་གཡང་ཕྱྭ་ལགས་ཤེས་ཀྱང་མཆི། རྣམ་(པ)གཉྀས་སུ་ནྀ་གདོལ་པར་ཤ་ཟའྀ་རྀགས། རྒྱལ་པོ་གདོང་དམར་གྱྀ་རྀགས། གངས་རྀ་བྱུན་ཀོར་གྱྀ་ནྀ་བདག་པོ། གནོད་སྤྱིན་(སྦྱིན)ཛ་ཞེས་བགྱྀ་བའྀ་རྀགས་ལགས་ཤེས་ཀྱང་མཆི། རྣམ་གསུམ་དུ་ནྀ་གནམ་རྀམ་པ་བཅུ་གྱྀ་སྟེང་ན། ཁྲྀ་བར་བདུན་ཚྀག།ཤེས་བགྱྀ། གནམ་གྀ་ལྷ་ལས། ས་ག་དོག་དྲུག་དུ། འགྲེང་འགོ་ནག་གྀ་རྗེ་མྱེད་གྀ་རྗེ། དུད་རྔོག་ཆག་བླ་མྱེད་ཀྱྀ་བླར། བློན་པོ་ལྷོ་རྔེགས། བོན་པོ་མཚེ་གཅོ། ཕྱག་ཚང་ཤ་སྤུག་མྱྀ་རྗེ་བདུད། དུ་བརྒྱྀས་ནས། ཡུལ་བོད་ཀ་གཡག་དྲུག་དུ་བྱོན་ཞེས་མཆྀ། གང་ལགས་ཀྱང་མྱི་མངོན་(ཏེ)གདུང་སྤུ་བོད་དང་སྤུ་རྒྱལ་དུ་གསོལ། །” ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་གི་ནང་དུ། ཡུལ་ལ་སྔ་བ་ཡར་ལུང་སོག་ཁ། གྲོང་ལ་སྔ་བ་ཕྱི་དབང་གྲོང་ཚོ། མཁར་ལ་སྔ་བ་ཡུ་མོ་བརླ་མཁར། ཞེས་གྲགས་ལ། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་འབྱུང་ལས། “ རྗེ་ལ་སྔ་བ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་། གཤེན་ལ་སྔ་བ་སྣང་བ་མདོག་ཅན་དང་། བོན་ལ་སྔ་བ་གསང་སྔགས་སྤྱི་སྤུངས་དང་། ཡུལ་ལ་སྔ་བ་ཡར་ལུང་སོག་ཁ་དང་། མཁར་ལ་སྔ་བ་ཕྱིང་བ་སྟག་རྩེ་ཞེས། སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་གཏམ་དུ་གྲགས་པ་ཡིན། །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། དེང་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་སྣེ་གདོང་རྫོང་དང་འཕྱོང་རྒྱས་རྫོང་ཁུལ་ཡིན་པ་རྟོགས་སླ།
༣) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་སྟོད་ལུང་རལ་གསུམ་ན། །སྟོད་ལྷ་ཟེ་ཟེ་གཉན་པོ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ སྟོད་རྗེ་གཉན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་སྟོད་རོ་ལུང་གསུམ་ན། སྟོད་ལྷའི་ཟེ་རྗེ། སྟོད་རྗེ་འབྲོང་ལོམ། རྟ་སྣར་འབྲང་དང་བརྒྱ་སྟོང་རེ་ཐམ་འབའ། །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། དེང་སྟོད་ལུང་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡིན་པ་གོ་སླ།
༤) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་སྐྱིད་རོ་ལྗང་སྔོན་ན། །སྐྱི་ལྷ་བྱ་རྨང་གཉན་པོ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ སྐྱི་རྗེ་གཉན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་སྐྱི་རོ་ལྗང་སྔོན། མཁར་སྐྱི་མཁར་ཟོ་ཡོང་སྔོན་འབུའི་ནང་ནའ། ལྷ་སྐྱིབས་ལྷ་བྱ་མངས་ངས། རྗེ་སྐྱིད་རྗེའི་རྨང་པོ། ཤུའུ་དང་སྤུག རྟ་སྐྱི་རྟ་སྐྱ་མ་ལན་ཀར་དང་བརྒྱ་སྟོང་རེ་ཐམ་འབའ། །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ལས། “ སྔ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྙིང་པ་མང་པོའི་ནང་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་མ་ཟད། འབྲི་གུང་ནས་ཆུ་ཤུལ་བར་གྱི་ས་གནས་དེར་ལྷ་ས་ཞེས་མིང་མ་ཐོགས་གོང་དུ་རུས་མིང་སྐྱི་ཡིན་པའི་ཚོ་བ་རྣམས་གནས་སྡོད་བྱེད་སའི་ས་གནས་ཡིན་པས་སྐྱི་ཤོད་དང་། དེའི་རྒྱུད་དུ་འབབ་པའི་གཙང་པོ་ལ་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་འབོད་པ་ཡིན། ཞེས་དེང་མལ་གྲོ་གོང་དཀར་དང་སྟག་རྩེ་དང་ཆུ་ཤུར་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡིན། །” ཞེས་སོ། །
༥) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་དབྱི་མོ་ཡུལ་དྲུག་ན། །དབྱི་ལྷ་སྤྱི་གསང་གཉན་པོ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ སྤྱི་རྗེ་གཉན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་དབྱེ་མོ་ཡུལ་དྲུག་ནའ། རྗེ་དབྱེ་རྗེ་མཁར་པའ། ལྷ་དབྱེ་བླ་སྤྱི་བསང། ཕོ་གུམ་དང་ཕོག་རོལ། དབྱེ་རྟ་ཐང་མངས་དང་བརྒྱ་སྟོང་རེ་ཐམ་འབའ། །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ལས། “ འདི་ལ་སྔར་གྱི་ཡི་གེ་རྙིང་པའི་ནང་དབྱེ་དང་ཨེ། གཡེ་བཅས་བྲི་སྟངས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་འདུག་ཅིང་། དོན་དུ་དེང་སང་ཨེ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་ནམ་སྙམ། (སྦྲ་ཆེན་རྫོང་ཁུལ་དུ་དབྱིག་ཆེན་རམ་རྔམ་ཞེས་པའི་ཡུལ་ལྷ་ཞིག་ཡོད་མོད། དེ་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་དེ་དག་པར་སྙམ།) གཡེའི་གངས་བར་ཡུར་གོང་། དེང་སང་ཨེ་དང་གཉལ། དྭགས་གསུམ་ཟེར་བའི་ཨེ་དེ་ལ་སྔར་གྱི་ཡིག་རྙིང་དུ་གཡེ་འབྲི་སྲོལ་འདུག གངས་བར་ཡུར་གོང་ནི་གཡེའི་གངས་རིའི་ཞོལ་དུ་ཡོད་པའི་ཞིང་གྲོང་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡིན་པར་སྣང་། །” ཞེས། དེང་ལྷུན་རྩེ་དང་ཆུ་གསུམ་སྣང་རྫོང་བཅས་ཀྱི་ཁུལ་དུ་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །
༦) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་འོལ་ཡུལ་འོལ་མཁར་ན། །ལྷ་ནི་འོལ་རྒྱལ་ལྷ་བཟང་སྟེ། །” ཞེས་དང་། “ འོལ་མཁར་གཉན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་འོ་ཡུལ་གྱི་སྤང་གར་ན། རྗེ་འོལ་རྗེའྀ་ཟིན་བྲང་ཚ། བློན་པོ་རྔོ་དང་དབའས་གཉིས། །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ལས། “ འོལ་ཕུ་སྤང་མཁར། འདི་འོལ་ཁ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཆ་ཞིག་གི་མིང་ཡིན། །” ཞེས། འོལ་ཁ་ཞེས་ལྷོ་ཁ་ཆུ་གསུམ་རྫོང་གི་གཡས་གཡོན་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་འདུག འོ་ལྷ་རྒྱལ་བཟང་ཞེས་པའི་ཡུལ་ལྷ་དེ་ནི་རྣམ་གླིང་རྫོང་ཁོངས་བོན་དགོན་རུ་ལག་གཡུང་དྲུང་གླིང་གི་རྒྱབ་རི་དེ་ཡིན་པ་གསལ་བར་གསུངས། །
༧) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་ནུབ་ཡུལ་གླིང་དྲུག་ན། །ནུབ་ལྷ་རྟེན་དྲུག་གཉན་པོ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ ནུབ་རྗེ་གཉན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་གནུབས་གྱྀ་གླིང་དགུའ་ན། རྗེ་བནུབས་རྗེའྀ་སྲིས་པ། བློན་པོ་རྨེའུ་དང་གྲོ་གཉིས། །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ལས། “ གནུབས་ཡུལ་གླིང་དགུ། འདི་གཙང་གི་རོང་རིན་སྤུངས་ས་ཁུལ་དུ་ཡིན། །ཞེས། སྣུབས་ཆེན་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གསལ། །” ཞེས་གསུངས་མོད། ཡིག་རྙིང་འགའ་ཞིག་ལས། ནུབས་ཡུལ་དག་གི་མཚམས་ཤེད་ན། ཞེས་འཁོད་ཡོད་པས་གནུབས་ཡུལ་ནི་དྭགས་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་ས་མཚམས་ཤིག་ཡིན་པར་སྙམ་ཞིང་ལྷུན་རྩེའམ་ཆུ་གསུམ་རྫོང་གི་གཡས་གཡོན་གྱི་ཁུལ་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ། །
༨) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་ཐང་ཡུལ་རལ་གསུམ་ན། །གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷ་ཡར་བཞུགས་ནི། །” ཞེས་དང་། “ ཅོག་རོ་གཉན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་འབྲོག་མོ་རྣམ་སུམ་ན། རྗེ་སེ་རེ་ཁྲི། བློན་པོ་སྐྱང་རེ་གནག །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། འབྲོག་མོ་རྣམ་གསུམ་ནི་འབྲི་གུང་ཆེ་ཚང་དང་གཡང་མོ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོའི་སྐོར་ལ་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་གནང་མོད་དོན་དུ་འདམ་གཞུང་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡིན་པ་སྣང་། ཁོ་བོས་དཔྱད་ནས་ཡར་འབྲོག་ཞེས་པ་ཡར་ཀླུང་བཙན་པོའི་འབྲོག་ས་དང་། ཐང་ཡུལ་རལ་གསུམ་ཞེས་གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁུལ་ནི་བྱང་འབྲོག་དངོས་ཀྱི་ས་ཡིན་པས་འབྲོག་མོ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་མིང་དོན་མཚུངས་པར་འདོད། །
༩) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་རྔག་ཡུལ་གླིང་དྲུག་ན། །རྔག་ལྷ་རྟན་དྲུག་གཉན་པོ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ རྔག་རྗེ་གཉན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་རྔེགས་ཡུལ་སེ་མོ་གྲུ་བཞི། ལྷ་རྔེགས་ལྷ་བྱར་སངས། རྔེགས་རྗེའི་ལྀན་འབྲང་། བློན་པོ་སམ་པ་དང་སམ་པོད། རྟ་རྔེགས་རྟ་སྔོ་མ་གཞུང་བཀྲའ་དང་བརྒྱ་སྟོང་རེ་ཐམ་འབའ། །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་ཞིབ་འཇུག་ལས། རྔེགས་ནི་སྤུ་རྒྱལ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་བློན་པོ་དང་གཉགས་ཞེས་པའི་རུས་དང་གཅིག་ཏུ་འབབ་ཚུལ་བཤད། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ལས། དྭགས་ཀོང་མཚམས་སུ་རྟག་རྒྱབ་འདུག་ཅིང་སྣང་རྫོང་ཁུལ་ལའང་གཉགས་གྲོང་ཚོ་ཞེས་འདུག་པར་བདེན་སྙམ། །
༡༠) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་དག་ཡུལ་དབྱི་སྣང་ན། །དག་སྣ་གཉན་ཆེན་སྒམ་པོ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ དག་རྗེ་གཉན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་དགས་ཀྱི་གྲུ་བཞི་ན། རྗེ་དགས་རྒྱལ་གྱྀ་སྤྲོག་ཟིན། བློན་པོ་ཕོ་གུ་དང་པོག་རོལ་གཉིས།” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ལས། “ དྭགས་ཡུལ་གྲུ་བཞི། དྭགས་པོ་ཁུལ་གྱི་ས་ཆ་ཞིག་གི་མིང་ཡིན་ནམ་སྙམ། །” ཞེས་དྭགས་པོ་ཁུལ་ནི་དེང་རྒྱ་ཚ་རྫོང་དང་སྣང་རྫོང་ཁུལ་ཡིན་པར་སྣང་།
༡༡) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་ཆིབས་ཡུལ་གོང་གསུམ་ན། །ཆིབ་ལྷ་བྱང་རྨང་གཉན་པོ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ ཆིབས་རྗེ་གཉེན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་མཆིམས་ཡུལ་དགུ་ཡུལ་ན། ལྷ་མཆིམས་ལྷའི་ཐན་འཚོ། རྗེ་མཆིམས་རྗེ་ནེའུ། བློན་པོ་དང་དང་། དིང་དིང་གཉིས། མཆིམས་རྟ་སེའུ་གད་ལ་བར་དང་བརྒྱ་སྟོང་རེ་ཐམ་འབའ། །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལས། “ མཆིམས། སྔར་བོད་ཀྱི་རིགས་རུས་ཤིག་དེའི་གནས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་དེང་སྐབས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་ནང་རྫོང་ཁོངས་མཆིམས་ཞེས་པའི་ལུང་པའོ། །” ཞེས་སོ། །
༡༢) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་མྱང་ཡུལ་ཤིང་ནག་ན། །མྱང་ལྷ་ཕུ་དར་གཉེན་པོ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ མྱང་བཙན་གཉེན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་མྱང་ཡུལ་ཤིང་ནག་ནའ། ལྷ་མྱང་ལྷའི་བོ་མོ། རྗེ་མྱང་ཙུན་གྱི་རྒྱ་པོ། རྟ་མྱང་རྟ་ནག་བྲའ་དང་བརྒྱ་སྟོང་རེ་ཐམ་འབའ། །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ལས། “ ཉང་ཆུ། བོད་ལྗོངས་ཀོང་པོ་ས་ཁུལ་གྱི་ཆུ་བོའི་མིང་སྟེ། སྔར་བོད་ཀྱི་ཉང་ཞེས་པའི་རུས་རྒྱུད་ཚོ་བ་སྡོད་ཡུལ་གྱི་དབང་གིས་ས་ཆའི་མིང་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ཆུ་ཀླུང་ཞིག །” ཞེས་དེང་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་ཁུལ་དུ་ཡིན། །
༡༣) མགུལ་ལྷ་ནི། དྲག་བདར་ལས། “ ཡུལ་ནི་དྲང་ཡུལ་དྲང་སྟོད་ན། །དྲང་ལྷ་དྲང་རྗེ་གཉེན་པོ་ནི། །” ཞེས་དང་། “ དྲང་རྗེ་གཉེན་གྱི་ལྷ་རུ་ཆེ། །” ཞེས་སོ། །
རྒྱལ་ཕྲན་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། “ ཡུལ་སྲིབ་ཡུལ་གྱི་རལ་མོ་གོང་ན། རྗེ་དྲང་རྗེ་རྣོལ་ནམ། བློན་པོ་ཞུག་ཚམས་དང་། དབྲད་གཉིས། །” ཞེས་སོ། །
གནས་ཡུལ་དངོས་ནི། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ལས། “ སྲིབས་ཡུལ་གྱི་རོལ་མོ་གོང་། འདི་ལ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཀྲི་ཎའི་རོལ་མོ་གོང་ཞེས་གསལ་བ་ལྟར། དེང་སྐབས་ལྷོ་ཁ་སྣེ་གདོང་རྫོང་ཁོངས་འཇུ་ཆུས་ལ་ཀྲི་ཎ་ཟེར་བའི་ལུང་པ་གཅིག་དང་། འཕྱོས་ཆུས་ལ་རོལ་མོ་སྒང་ཟེར་བའི་གྲོང་ཚོ་གཅིག་བཅས་འདུག་པ་དེ་གཉིས་བསྡོམས་པའི་མིང་ཡིན་ནམ་སྙམ། །” ཞེས་གསུངས། གོང་དུ་དྲང་ཡུལ་དྲང་སྟོད་དང་སྲིབ་ཡུལ་དང་གཅིག་པ་ཡིན་པ་ནི་དྲང་རྗེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཧ་གོ་བར་སྣང་ངོ་། །
ཞར་བྱུང་དུ། རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མའི་ཡུལ་དངོས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པར་ཧ་ཀྱང་སྨན་པའི་བོད་ཡུལ་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་ལ་འདུལ་བའི་འདུས་སྡེའམ་འདུ་གནས་སོ་བདུན་དང་དེའི་ངོས་འཛིན་བཅས་མཁས་དབང་དཔལ་ཚུལ་གྱིས་གསུངས་པར་འདི་ལྟར་ཏེ། དང་པོ་འདུ་གནས་སོ་བདུན།
དབུ་རུ་ན་བཅུ་གསུམ་ཡོད་དེ། འདམ་ཤོད་སྣར་མོ་ནི་གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷའི་མདུན་འདམ་གཞུང་། ངན་ལམ་རལ་གསུམ་ནི་བསམ་ཡས་ནས་སྐྱིད་ཤོད་དུ་ཡོང་བའི་བར། འཕན་ཡུལ་བྲག་དཀར་ནི་དབུ་རུའི་བྱང་ངོས་འཕན་པོའི་ནང་། མལ་དྲོ་ར་བ་ནི་དབུ་རུའི་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་མལ་དྲོའི་(གྲོ)ས། མཆིམས་ཀྱི་བྲག་དམར་ནི་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུ། ཧས་པོ་རི་ཐང་ནི་བསམ་ཡས་ཧས་པོ་རིའི་གཞུང་། ལྷ་ས་ཡེར་པ་ནི་སྐྱིད་ཆུའི་རྒྱུད་ལྷ་སའི་གཞུང་། གནམ་གྱི་རེ་གོང་ནི་དབུ་རུའི་ནང་ལྷ་ས་དང་ཆུ་ཤུལ་བར་སྐྱིད་ཆུའི་ལྷོའི་ཆུ་འགྲམ། གནམ་མཚོ་དོ་རིང་ནི་གོ་སླ། སྟོད་རོས་ལུང་གསུམ་ནི་སྟོད་ལུང་ནང་། སྐྱིད་ཤོད་ལུང་ནག་ནི་སྐྱིད་ཤོད་ལྷོ་རྒྱུད། རེ་རྐྱང་ཤ་མཐའ་ཁ། མདོག་གུང་རྒྱལ་མོ་ཁ་གཉིས་ཀྱང་དབུ་རུ་ནང་།
གཡོ་རུ་ན་བདུན་ཡོད་དེ། འོལ་ཁ་ཤུག་གཅིག་ནི་འོལ་དག་མཚམས། ཉང་ལུང་ཤིང་ནག་ནི་བྲག་གསུམ་ནང་། གཡེ་ལུང་གོང་བར་ནི་ཨེ་དག་གི་མཚམས། རྐོང་ཡུལ་བྲེ་སྣ་ནི་རྐོང་པོ་བུ་ཆུའི་གཞུང་། ཡར་ལུང་སོག་ཁ་ནི་ཡར་ལུང་ལྷ་རིའི་གནས། ཟླུམ་ཤོད་ཐང་དམར་ནི་ཡར་ལུང་གཙང་པོའི་མདོ། མ་དྲོ་མཚོ་ཤོད་ནི་ལྷོ་ཁ་སྨད་མཚོ་སྣ་ཕྱོགས་ཉེ།
གཡས་རུ་ལ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། འོ་ཡུག་ས་ནག་ནི་འོ་ཡུག་སྟོད། ཤངས་ཀྱི་ཞོང་ཞོང་ནི་ཤངས་ནང་གི་གནམ་གླིང་གི་འགྲམ། བྲུད་ཀྱི་མཁར་གདོང་ནི་ཐོབ་རྒྱལ་མཁར་སྣ། རྟ་ནག་རྐྱང་ཕུ་ནི་རྟ་ནག་འཇེད་ཕྱོགས་ཕུག་བརྔས་པའི་ལུང་ཕུ། འཇེད་ཀྱི་རྒྱང་མཁར་ནི་མཐོང་སྨོན་ཕྱོགས། རྟ་ཕུ་དྲོས་ལྷས་ནི་མུས་ཀྱི་ཕུ་བྱང་འབྲོག་མཚམས། གཙང་གི་གྱེར་ཕུག་ནི་མདོག་གཞུང་གི་ཕུག ཟང་ཟང་ལྷ་བྲག་ནི་གཙང་པོའི་བྱང་རྒྱུད་ཟང་ཟང་ལྷ་གཉའ་བྲག རུ་ལག་ན་དགུ་ཡོད་དེ། ཉང་སྟོད་སྟག་ཚལ་ནི་ཉེ་རོ་ལུང་པའི་ཕུ། ཆུ་འགོ་སྟག་རིང་ནི་ཆུ་མིག་རིང་མོ་ཟེར་ཏེ་གཞིས་རྩེའི་ལྷོ། མཁར་ཆེན་བྲག་དཀར་ནི་དེ་ནས་འབྲིག་མཚམས་ཕྱོགས་འགྲོ་ལམ་ཡོད་དེ་དེང་སང་བྲག་དམར་ཟེར། མཚོ་རྔ་དྲིལ་ཆུང་ནི་འབྲིག་མཚམས་བྱང་ཁར་ཡོད། གཉེན་རྩེ་ཐང་ཤོད་ནི་དེའི་ནུབ་ཉེ་བར་དུ་བླ་མ་གཤེན་གྱི་བཞུགས་གནས། གྲམ་པ་ཁ་འུ་ནི་ས་སྐྱའི་ཡར་གྲམ་པའི་ལུང་ནང་། རག་ཟ་ཐང་ཟླུམ་ནི་གྲམ་པ་དང་མང་མཁར་གཉིས་བར་བྱེ་བྲག་ཅིག་ཡིན་ཚོད་དེ་དཔྱད། མང་མཁར་མདོ་ཕུག་ནི་གཙང་པོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་མང་མཁར་ལུང་པའི་མདོ་ལྕགས་འཕྲང་ཕུག་མོ་ཆེ། ལྷ་ཡུལ་གུང་ཐང་ནི་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་ཞེས་ཏེ་ལ་སྟོད་རྩེ།
ཞེས་གསུངས་པས་འདི་ནི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མའི་ཁོངས་གཏོག་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་བོན་གྱི་འདུ་གནས་ཤ་དག་ཡིན་པར་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་གལ་ཆེན་བ་ཞིག་རེད་འདུག་པས་འདིར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །
དེ་ལྟར་བོད་བཙན་པོའི་གོང་དུ་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་མོད། དོན་དུ་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་དེ་གཏན་ཁེལ་གང་ཡིན་མིན་དབྱེ་དཀའ་བར་འདུག་སྟེ། ཏུང་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མའི་སྐོར་ཁོ་བོས་འཐོང་བ་གཉིས་ཙམ་འདུག་པར་གྲངས་ཀ་བཅུ་དྲུག་ཅན་དང་བཅུ་གསུམ་ཅན་སྣ་ཁ་གཉིས་ཙམ་འདུག་ཅིང་མདོར་ནས་དེ་ཚོ་མ་འདྲ་བ་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ་འདུག
ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་ལས། རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་དང་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་གསུངས་མོད་དོན་དུ་མདོར་ན་བཅོ་ལྔ་འཁོད་འདུག
ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལས། རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་གསུངས་མོད་མདོར་ན་བཅུ་བཞི་འཁོད་འདུག
དེ་ལྟར་ཆོས་འབྱུང་གཉིས་ལ་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་ཏག་ཏག་རྩིས་ཤིང་། གཉིས་སམ་གསུམ་ནི་མར་རྒྱལ་ཕྲན་བཞི་བཅུའི་ཁོངས་སུ་རྩིས་མོད། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལ་ལྟར་ནས་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་དང་བཞི་བཅུའི་དབྱེ་བ་གསལ་པོ་མེད་པ་ནས་ཡང་སྙིང་གཏན་ཁེལ་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་ཞེས་ལོགས་སུ་དབྱེ་དཀའ་བར་འདུག
དེས་ན་བོད་ཀྱི་མགུལ་ལྷ་བཅུ་གསུམ་ཞེས་པའི་རྒྱབ་རི་ཡུལ་ལྷ་ནི་བོད་ཡུལ་ཀྱི་དམིགས་གསལ་གྱི་ཡུལ་ལྷའམ་མི་ཚང་ངམ་རྒྱལ་ཕྲན་སོ་སོའི་སྐྱེས་ལྷ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས།  > གྱི་དཔེ་གཞུང་དཔེ་རྙིང་འདི་ཡི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་མགུལ་ལྷ་བཅུ་གསུམ་ཞལ་གསལ་བར་གསུངས་པ་འདི་ནི། རྒྱལ་ཕྲན་སིམ་མ་བཅུ་གཉིས་དང་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོ་དང་བཅུ་གསུམ་གྲངས་ཀ་ཏག་ཏག་འགྲིག་བཞིན་འདུག་པས། གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་གྱི་སྐབས་སམ་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་གོང་གི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གཏན་ཁེལ་ཤོད་ཐུབ་པ་ནི་འདི་འདྲ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ། རྒྱུ་མཚན་ནི། དཔེ་རྙིང་འདི་སྤུ་རྒྱལ་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་གྱི་སྐབས་སུ་བྱོན་པའི་སྟོང་རྒྱུང་མཐུ་ཆེན་ཤ་རི་ཨུ་ཆེན། དྲན་པ་ནམ་མཁའ། ལི་ཤུ་སྟག་རིང་བཞི་ཡིས་རྒྱས་བདབ་པའོ། །
ཞེས་གསུངས་པས་ཆེས་གནའ་བོའི་དཔེ་རྙིང་ཞིག་རེད་འདུག་པ་མ་ཟད་བརྡ་རྙིང་མང་བར་ཕྱིས་སུ་དག་གཅོས་ཆེར་མ་བྱས་ཤིང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་མཐུན་ཆེ་བཞིན་འདུག་པས་སོ། །
འོ་ན་སྲིད་པའི་ལྷ་རྒོད་དྲག་བདར་ལས་མ་གསལ་བའི་རྒྱལ་ཕྲན་གཞན་དག་རྣམས་གང་དུ་གཏོགས་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཞི་བཅུའི་གྲལ་དུའམ་ཡང་ན་ཕྱིས་སུ་བོད་བཙན་པོས་མངའ་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་དག་ཡིན་པར་སྙམ་མོ། །
དེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་མགུལ་ལྷ་རྒྱལ་ཕྲན་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ས་བཅད་ཙམ་དུ་གླེང་བ་འདི་ནི། སྤྱིར་ན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པས་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མའི་སྐོར་ཁ་གསལ་མེད་པ་དང་། སྒོས་སུ་གུས་པ་ཤེས་བྱ་དམན་པས་གནས་ཡུལ་ངོས་འཛིན་ཞིབ་གསལ་མེད་པ་དང་ནོར་འཛོལ་བྱུང་ཡོད་ངེས་པས། མ་འོངས་པར་བོད་རིག་པ་བའི་མདུན་དུ་དཔྱད་གཞིའི་ཚུལ་དུ་བཤམས་པ་ལས་ཁོ་བོས་ཁ་ཚོན་བཅད་པ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཐུགས་ལ་འདོགས་པར་མཚལ་ལོ། །
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
> དཔེ་རྙིང་སྣ་རིང་མ།
> ཞེས་པ་ནི་འབྲི་གུང་སྐྱབས་མགོན་ཆེ་ཚང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་ ཞེས་པའི་ནང་དུ་བཏུས་པ་ཡིན།
དེའང་ ཞེས་པ་དེ་དང་།  ཞེས་པ་དེ་དང་།  སོགས་ཡིན།
> མཁས་དུང་དཀར་བློ་བཟང་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་བརྩམས། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་གིས་བསྐྲུན།
> གཡང་མོ་མཚོས་བརྩམས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
> སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
> དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་བརྩམས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
> བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
ཞང་ཞུང་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ ༧ ཚེས་ ༣༡ ཉིན།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
བོང་སྟག་ཚོ་བའི་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་རྗོད་པ་གཞོན་ནུའི་བུ་རམ།
རྩོམ་པ་པོ། བོང་སྟག་ཕུན་ཚོགས།
དེ་ཡང་བོང་སྟག་ཅེས་པ་དེ་ཐེམ་ཆེན་རྫོང་མ་བཙུགས་པའི་ཡར་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དུས་སྐབས་ངེས་ཅན་ཅིག་གི་ནང་དུ་བྱུང་བའི་ཚོ་བའི་མནའ་འབྲེལ་གྱི་སྤྱི་མིང་རེད།ཁོང་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ཁྲོད་དུ་གང་ས་གང་དུ་འཁོར་འཁྱམས་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་མྱོང་རྗེས་སྤྱི་ལོ1856ལོ་ནས་བཟུང་སྟེ། མཚོ་སྔོན་པོའི་ནང་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲས་སུ་གྱུར་བ་རེད། ད་སྐབས་མཚོ་ནུབ་སོག་རིགས་དང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཤར་བྱང་མཚམས་ཀྱི་རི་བོ་ཆི་ལེན་གྱི་ལྷོ་རྒྱུད་དང་མཚོ་ཁྲི་གཤོག་རྒྱལ་མོའི་ནུབ་བྱང་ཀྱི་རི་བོ་ཐེམ་ཆེན་ལྟེ་བ་བྱས་པའི་མཐའ་ཡས་པའི་རྩྭ་ཐང་དུ་གནས་ཤིང་མཚོ་སྔོན་ཞང་ཆེན་གྱི་ཕྱུགས་ལས་ཁོ་ན་གཉེར་པའི་རྫོང་ཞིག་རེད།
དེ་ལྟར་བོང་སྟག་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཟད་སྤྱི་ལོ་1510ལོའི་རྗེས་དང་སྤྱི་ལོ་1947ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་ལྷག་གི་ཁྲོད་དུ་རིམ་བཞིན་བྱུང་བའི་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད།དཔེར་ན། སྤྱི་ལོ་1510ལོར་སོག་པོ་ཡུམ་ཚེ་དང་ཨར་ཐུའུ་སི་སོགས་ཀྱིས་བོང་སྟག་རྨ་ལྷོར་བསྐྲད་ནས་རོང་བོ་དགུ་ཆུའི་འགྲམ་རྒྱུད་དང་ཟབ་མོ་ནགས་སོགས་སུ་ཡོད་སྐབས་ཚོ་བ་བཞི་མ་གཏོགས་མེད་ལ་དེ་ཚོ་ནི་ཨ་སྒུ་དང་སྔགས་པ། ཞ་སྐོར། ལྷ་སྒོམས་སྐྱབས་བཅསརེད། ཁོ་ཚོའི་མིང་ལ་བོང་སྟག་གི་ཁྱིམ་མཚེས་རུ་སྐོར་བཞིའམ་ནང་ཚོ་བཞི་ཟེར་ཞིང་བོང་སྟག་གི་ཐོག་མའི་ཚོ་བ་བཞི་ཡིན་པར་བཤད།དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་1823ལོའི་བོང་སྟག་གི་སྟོང་དཔོན་བ་ལོའི་སྐབས་སུ་ཚོ་ཆན་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་དང་སྤྱི་ལོ1856ལོའི་བོང་སྟག་གི་སྤྱིའི་སྟོང་དཔོན་བན་ཐོའི་སྐབས་སུ་ཚོ་ཆེན་བཅུ་བཞི་ཡོད། སྤྱི་ལོ1870ལོ་ནས་1911ལོའི་སྤྱིའི་སྟོང་དཔོན་ཚེ་ཁོ་དང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་རིང་གི་སྐབས་སུ་ཚོ་ཆེན་བཅུ་བདུན་ཡོད། སྤྱི་ལོ1918ལོ་ནས1947ལོའི་སྤྱིའི་སྟོང་དཔོན་དཔལ་བཟང་དང་རྟམ་ཁོའི་སྐབས་སུ་ད་གཟོད་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ་བོང་སྟག་ཨ་སྒུ་དང་སྔགས་པ།ཞ་སྐོར། དཔོན་ཚང་། ལྷ་སྒོམ་སྐྱབས། མོག་ཆེན། མོག་ཆུང་། སྟོད་པ་རྙིང་བ། སྟོད་པ་སོ་མ། ཉྭ་ནག ཀ་ཤུལ། ཐགས་ཀ ནག་བཟའ། བྲ་ཚ། ས་ཉལ། མྱིག་སྐོར་རམ་དཔའ་སྐྱོང་།མཁར་ཟུར་ཚང་། གོ་ན་བཅས་རེད།
དང་པོ། བོང་སྟག་ཚོ་བའི་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས།
བོང་སྟག་ཚོ་བའི་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་རྗོད་པ་ལ་བོད་ཀྱི་ཚད་ལྡན་དཔེ་ཆ་《 མ་ཎི་བཀའ་འབུམ 》དང་《 ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》། 《 མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་》སོགས་གཞིར་བཟུང་ན།བོང་སྟག་ཚོ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་མང་ཆེ་བ་ནི་བོད་མི་བུ་རིགས་བཞིའི་ནང་གསེས་ལྡོང་ལས་འཕེལ་བ་རེད་སྙམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།བོང་སྟག་ཨ་སྒུ་དང་ལྷ་སྒོམ་སྐྱབས། སྔགས་པ། ཞ་སྐོར། དབལ་ཤུལ། ཀ་ཤུལ། ཐར་ཤུལ། མདོ་ཤུལ། མགོན་ཤུལ། བན་ཤུལ། ཧོར་ཤུལ།ནག་བཟའ། སྟོད་པ་རྙིང་པ་དང་སྟོད་པ་སོ་མ། གློའུ་སྐོར། ཤོམ་སྐོར། ཉྭ་ནག མཁར་ཟུར་ཚང་ ། གོ་ན་སོགས་ནི་ལྡོང་ཤུལ་ཆེན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ལས་འཕེལ་བ་ཡིན་པ་དང་།བོང་སྟག་བྲ་ཚ་དང་ཙང་ཚ། སོག་ཚ། མོག་ཆེན་དང་མོག་ཆུང་། ཇ་སྐོར་སོགས་ནི་ལྡོང་ཚ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་ལས་འཕེལ་བས་རེད།
ཡང་བོད་ཀྱི་རུས་རིགས་གཞན་པ་ལས་འཕེལ་བ་ཡང་ཡོད་དེ།བོང་སྟག་སྦྲ་ནག་ནི་བསེ་ཆེན་སྦྲའི་རིགས་ལས་འཕེལ་བ་རེད་ཅེས་《བོད་མི་བུ་གདོང་དྲུག་གི་རུས་མཛོད་མེ་ཏོག་སྐྱེད་ཚད་ 》ལས་གསུངས་པ་དང་། བོང་སྟག་ཆུ་མ་ནི་བསེ་རིགས་ལས་བྱུང་བ་རེད་ཅེས་《 རེབ་གོང་གསེར་མོ་ལྗོངས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འདོད་འབྱུང་གཏེར་གྱི་བུམ་བཟང་ 》ལས་གསུངས། བོང་སྟག་ཨ་སེང་ནི་རླངས་ཨ་སེང་ལས་འཕེལ་བ་རེད་ཅེས་《 རླངས་ཀྱི་པོ་ཏུ་བསེ་རུ་རྒྱས་པ་》ལས་གསུངས།བོང་སྟག་ཐགས་ཀ་ནི་རྒྱ་ནག་དཔེ་ཆ་《 ཐང་ཡིག་ལས་བོད་ཀྱི་སྐོར་ལྒིང་པ།》ཞེས་པ་ལས་ལྡོང་ལས་འཕེལ་བར་གསུངས་པ་དང་《 མེ་ཏོག་སྐྱེད་ཚད་》ལས་སྦྲ་ཁྲ་ཕྱུག་དྲུག་གི་ལས་འཕེལ་བར་གསུངས།
ད་རུང་བོད་ཀྱི་རུས་རིགས་གཞན་པ་ལས་འཕེལ་པ་ཡིན་ན་ཡང་ས་བོན་མ་རྙེད་པས་རུས་རིགས་གར་གཏོགས་ཀྱི་རྩད་མ་ཆོད་པའང་ཡོད་དེ་བོང་སྟག་ཀ་གྱ་དང་ཁོ་ནགཁྱབ་རྒྱན། རྒྱ་བཟའ། སྡེ་སྐོར། རྡོ་ར། མག་གསར། རུ་མང་ ། རོང་སྐོར། ས་ཉལ། གཡུང་རེས་སམ་གཡོན་རུ། ཤར་པ། ཨ་རིགལུག་མང་། ར་མང་། བྱིས་རྒྱ། རྭ་བཞི། ནག་རུའམ་ནག་རིལ། ཉིན་ཐེབས། མཐེ་བ། སྣ་སྐོར། ཁ་སྐོར། ཨོང་ཉལ་སོགས་རེད།
གཉིས་པ། བོང་སྟག་ཚོ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ།
གོང་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་བོང་སྟག་གི་ཚོ་བའི་མང་ཆེ་བ་ནི་བོད་ཀྱི་ལྡོང་ཤུལ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་དང་ཚ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་ལས་འཕེལ་བ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁོ་ཚོ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པ་སྟེ།བོད་ཀྱིས་བྲན་ཡོག་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་མ་བཙུགས་པའི་སྔོན་ལ། མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་མང་པོ་ཡོད་པའི་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ་རྨ་ཆུའི་ནོར་བུ་དགའ་འཁྱིལ་གྱི་ནུབ་བྱང་དང་མཚོ་ཁྲི་གཤོག་རྒྱལ་མོའི་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱ་ཞིང་ཡངས་པའི་ཡུལ་གྲུ་ནས་འཚོ་སྡོད་དང་སྐྱེ་འཕེལ་བྱུང་ཞིང་།སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་དུས་འགོ་ཙམ་ལ་རྒྱལ་སྲས་ཁྲི་ལྡེ་ཡིས་མཚོ་སྔོན་དུ་ཙོང་ཁའི་ས་གནས་སྲིད་དབང་བཙུགས་དུས་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཧུའུ་པི་ལེའམ་ཧོར་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་སྐབས་སུ་མདོ་སྨད་ཞོན་ལྦེ་ཧྲི་སིའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས།མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་འགོ་ཙམ་ལ་ཞི་ཉིང་ལྦེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། སྤྱི་ལོ་1510ལོར་སྨད་སོག་ཡུམ་ཚེས་དང་ཨར་ཐུའུ་སི་སོགས་ཀྱིས་མཚོ་སྔོན་པོའི་མཐའ་སྐོར་དབང་དུ་བཟུང་རྗེས་བོང་སྟག་སོགས་རྨ་ལྷོར་བསྐྲད་དེ་རོང་བོ་དགུ་ཆུའི་འགྲམ་རྒྱུད་དང་གཡོན་རུའི་ཟབ་མོ་ནགས་སོགས་ནས་འཚོ་སྡོད་བྱས།སྐབས་དེའི་ཞོན་ཧྭ་ཐིང་དང་ཀོས་ཏེ་ཐིང་གཉིས་ཀྱིས་ཕན་ཚན་འདེད་རེས་བྱས་ནས་ངེས་ལེན་མ་བྱས་པས། བོང་སྟག་དང་རྒྱ་བཟའ་གཉིས་ལ་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷ་གི་རིང་ལ་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར།སྤྱི་ལོ་1724ལོར་བོང་སྟག་དང་རྐང་ཚ། གློའུ་ཚང་། བན་ཤུལ། ཀ་གྱ། གདའ་ཚང་། སྨར་སྐམ།རྭ་ངན་གོང་ཞོལ། ཨ་ཚོགས། བདུད་ཤུལ་སོགས་ཚོ་བ་བཅུ་གཅིག་ཀོས་ཏེ་ཐིང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་གཏོགས་སུ་བཅུག དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་བོང་སྟག་ལ་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཁོངས་གཏོགས་གི་སྲིད་གཞུང་མེད་པའི་རྣམ་པའི་མཇུག་རྫོགས།
སྤྱི་ལོ་1725ལོར་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་གྱེན་ལོག་གི་བྱ་ངན་ལྷིང་འཇགས་བཟོས་རྗེས།ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཟི་ལིང་དོན་སྒྲུབ་བློན་ཆེན་ཉན་ཀིན་ཡའོ་དང་ཡུའོ་ཀྲུང་ཆི་གཉིས་གྱིས་བཏོན་པའི་གྲོས་གཞི་ལྟར“བོད་སྐྱོར་སོག་གནོན”གྱི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་པས།རྨ་ལྷོར་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོས་སྔོན་གྱི་རང་ཡུལ་ལ་འགྲོ་བའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡོད་པར་སྙམ་ནས་སྔ་གཞུག་ཏུ་རྨ་བྱང་ལ་གནས་སྤོ་བྱས།
སྤྱིར་བཏང་དུ་བཤད་ན། བོང་སྟག་རྨ་བྱང་དུ་གནས་སྤོ་བྱེད་པ་དེ་རྨ་ལྷོའི་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་རྨ་བྱང་ལ་གནས་སྤོ་བྱེད་པ་དང་དུས་མཉམ་རེད།འོན་ཀྱང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ན་བོང་སྟག་གིས་རྨ་ལྷོ་ནས་རྨ་བྱང་ལ་སྔ་ཕྱི་ཐེངས་གསུམ་ལ་གནས་སྤོ་བྱས་པ་རེད།
བོང་སྟག་གིས་རྨ་ལྷོ་ནས་ཐེངས་དང་པོར་རྨ་བྱང་དུ་གནས་སྤོ་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རྒྱའི་དཔེ་《ཆིང་རྒྱལ་རབས་ལས་ཅ་ཆིན་གནས་ཚུལ་ཀྱི་ཟིན་བྲིས》ཞེས་པ་ན་ཡོད་པ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྱི་ལོ1796ལོར་རྨ་ལྷོའི་བོད་མིའི་ནང་གི་བོང་སྟག་དང་རྐང་ཚ། གཡོན་རུ། ཨ་ཚོགས་སོགས་སྔ་གཞུག་ཏུ་རྨ་བྱང་ལ་གནས་སྤོ་བྱས་ནས་ཁུ་ཁུ་ལྦུའུ་སི་སྟེ་ཆུ་སྔོན་སོགས་ནས་འཚོ་སྡོད་བྱས་པ་ན།ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྔོན་གྱི“བོད་སྐྱོར་སོག་གནོན”གྱི་སྲིད་ཇུས་དེ“བོད་གནོན་སོག་སྐྱོར”དུ་བསྒྱུར་ནས་རྨ་བྱང་དུ་ཡོད་པའི་བོང་སྟག་ཀྱང་འདུས་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཕྱིར་རྨ་ལྷོར་བཙན་སྐྲོད་བྱས་ཤིང་།སླར་རྨ་བྱང་དུ་གནས་སྤོ་བྱ་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་ཁྱབ་བསྒྲགས་པས་བོང་སྟག་གིས་ཐེངས་དང་པོར་རྨ་བྱང་དུ་གནས་སྤོ་བྱས་པ་དེ་ཕམ།
བོང་སྟག་གིས་རྨ་ལྷོ་ནས་ཐེངས་གཉིས་པར་རྨ་བྱང་དུ་གནས་སྤོ་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རྒྱའི་དཔེ་《ཆིང་རྒྱལ་རབས་ལས་ཏའོ་ཀོང་གནས་ཚུལ་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་》ཞེས་པ་ན་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ན་འདི་ལྟ་སྟེ།སྤྱི་ལོ1821ལོར་བོང་སྟག་དང་རྐང་ཚ། གཡོན་རུ་སོགས་རྨ་ལྷོའི་ཚོ་བ་ཉེར་གསུམ་གྱིས་ཧྲན་ཀན་ཙུང་ཏུའུ་ཁྲང་ལེན་གྱིས་རྨ་བྱང་དུ་གནས་སྤོ་བྱ་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་ཁྱབ་ལ་ཁ་ཡ་མ་བྱས་ཏེ་རྨ་བྱང་དུ་གནས་སྤོ་བྱས།འོན་ཀྱང་ཕྱི་ལོའི་ཟླ་གསུམ་པའི་ནང་ཁྲང་ལེན་སོགས་ཀྱིས་བོད་ཐོག་ཏུ་དམག་བཀོལ་ནས་བོད་མི་དམར་གསོད་དང་ཕྱུགས་ཟོག་ཕྲོགས་ཤིང་རྨ་བྱང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ལྟ་རྟོག་སྒོས་རྨ་ལྷོར་བསྐྲད། ལོ་དེའི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ནང་ཧྲན་ཀན་གྱི་བཅའ་སྡོད་དམག་མཚོ་སྔོན་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་རྗེས་སྔར་མཚོ་སྔོན་པོའི་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ཀའི་རི་གསེང་དུ་བྲོས་བྱོལ་བྱས་པ་དང་རྨ་ལྷོར་བསྐྲད་པའི་བོད་ཀྱི་ཚོ་བ་རྣམས་ཡང་བསྐྱར་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་ཡོང་ནས་རྨ་བྱང་གི་ཡུལ་གྲུ་བཟུང་བས།ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁྲང་ལེན་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་མ་ལེགས་ཞེས་བཤད་ནས་ཁྲང་ལེན་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་དང་ཉེས་ཆད་བཅད་རྗེས་ཧྲན་ཀན་ཙུང་ཏུའུ་ནཱ་ཡན་ཁྲིན་ཟི་ལིང་ཨམ་བན་ཆེན་མོར་བསྐོས་ཏེ་བོད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་དུ་བཅུག ནཱ་ཡན་ཁྲིན་སྤྱི་ལོ་1822ལོའི་ཧོར་ཟླ་དགུ་བའི་ནང་ཟི་ལིང་དུ་ཕེབས་ཏེ་གནས་ཚུལ་བླངས་རྗེས། “དོན་དག་འདི་རྩ་བའི་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་ན་སྔོན་ལ་ངེས་པར་དུ་ནང་ལོག་གི་བྱ་ངན་རྣམས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས”ཞེས་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ལ་ཞུ་ཡིག་ཅིག་ཕུལ། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ནཱ་ཡན་ཁྲིན་གྱིས་ཕུལ་བའི་ཞུ་ཡིག་ལྟར་ལོ་དེའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་བོང་སྟག་དང་ཞབས་དྲུང་དཀར་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་སོག་ཉིས་ཁྲི་སུམ་སྟོང་ལྷག་རྨ་ལྷོར་གནས་སྤོ་བྱེད་དུ་བཅུག་ཅིང་། ཕྱི་ལོར་རྨ་ལྷོའི་དཔེ་ལྟར་བོད་ཡུལ་དུའང་སྟོང་དཔོན་དང་བརྒྱ་དཔོན་གྱི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ཏེ་བོང་སྟག་བ་ལོ་བོང་སྟག་གི་སྟོང་དཔོན་དུ་བསྐོས། སྐབས་དེར་བོང་སྟག་ལ་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བསྐོ་བཞག་གནང་བའི་སྟོང་དཔོན་ཡོད་ན་ཡང་ཐེངས་གཉིས་པར་རྨ་བྱང་དུ་གནས་སྤོ་བྱས་པ་དེ་ཕམ།
བོང་སྟག་གིས་རྨ་ལྷོ་ནས་ཐེངས་གསུམ་པར་རྨ་བྱང་དུ་གནས་སྤོ་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་གོང་གི་རྒྱ་དཔེ་དེ་ལྟར་ན།སྤྱི་ལོ1842ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་དུ་རྨ་ཆུར་དར་ཆགས་པའི་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་རྨ་ལྷོ་ན་ཡོད་པའི་བོང་སྟག་སོགས་བོད་འབངས་རྣམས་ཡང་བསྐྱར་རྨ་བྱང་དུ་བུད་ནས་ཆུ་སྔོན་སོགས་ནས་འཚོ་སྡོད་བྱས།ཕྱི་ལོའི་ཟླ་ལྔ་བའི་ནང་ཧྲན་ཀན་ཙུང་ཏུའུ་ཧྥུ་ཉི་དབྱང་དང་ཟི་ལིང་ཙུང་པེན་ཞུས་ཧྭ་ཆིང་སོགས་ཀྱིས་དམག་ཁྲིད་དེ་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་དང་ཆུ་སྔོན་སོགས་ན་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་དམར་གསོད་དང་ཕྱུགས་ཟོག་ཕྲོགས་ཏེ་དྲག་གནོན་བྱས་པ་མ་ཟད་ཐེངས་འདིའི་རྨ་བྱང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་རྩ་མེད་བྱས་ཚར་བ་ཡིན་པས་བོད་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས།འོན་ཀྱང་ཧྥུ་ཉི་དབྱང་གིས་རྨ་བྱང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་རྩ་མེད་བྱས་པ་དེའི་བོང་སྟག་རྩ་མེད་བྱ་མ་ཐུབ་པར་རྨ་བྱང་དུ་བསྡད་པས་བོང་སྟག་གིས་རྨ་ལྷོ་ནས་རྨ་བྱང་ལ་གནས་སྤོ་བྱས་པ་དེར་མཐའ་མའི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ།
དེ་ཡང་སྐུ་ཞབས་དབྱང་ཀྲི་ཕིན་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི《སྟོང་སྐོར་ཐིང་གི་ལོ་རྒྱུས》ཞེས་པ་ལྟར་ན། སྤྱི་ལོ1856ལོར་ཧྲན་ཀན་ཙུང་ཏུའུ་ཡུའེ་པེན་དང་ཟི་ལིང་དོན་གཅོད་བློན་ཆེན་ཧྥུ་ཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བོང་སྟག་དང་རྐང་ཚ་སོགས་ཀྱི་ཚོ་བ་བརྒྱད་དེ་སྟོང་སྐོར་ཐིང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་གཏོགས་པའི་བཀའ་གནང་ཞིང་།སྟོང་དཔོན་དང་བརྒྱ་དཔོན་བསྐོས་ཤིང་དབུ་ཞྭ་དང་ཐམ་ག་སོགས་གནང་ནས་རང་གི་མངའ་འོག་གི་ཚོ་མིར་དོ་དམ་བྱེད་ཏུ་བཞག་པ་དང་མཉམ་དུ་སྟོང་སྐོར་ཐིང་གི་དཔོན་པོ་ནྭ་ཞུན་ཨ་ཀོ་ལ་དང་ཀྲའོ་པེན་ཅན་གཉིས་མངག་ནས་བོང་སྟག་དང་རྐང་ཚ།འཁྱམ་རུ། བདུད་ཤུལ། བན་ཤུལ། ཆུ་གྱ་གཡུང་དྲུང་། གོང་བ་ཐར་སྡེ། རྭ་ངན་སོགས་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཆོག་པ་བྱས་ཏེ། ལོ་རེ་བཞིན་མཚོ་སྔོན་ཡ་མོན་ལ་དགོངས་ཞུ་བཀའ་འདྲི་བྱེད་དགོས་པ་དང་སྟོང་སྐོར་མཁར་ནས་འབྲུ་རིགས་དང་ཇ་སོགས་ཉོ་ཆོག་པ་བྱས།དེ་ནས་བཟུང་སྟེ“རྨ་ལྷོའི་བོད་མི་ཚོས་ལོ་ཆིག་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ལ་རྨ་བྱང་སྙེག་པའི་དྲང་བདེན་གྱི་འཐབ་རྩོད”དེ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་མཇུག་རྫོགས་ཞིང་། མཚོ་སྔོན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་བོང་སྟག་དང་རྐང་ཚ་སོགས་ཀྱི་མིང་ལ་མཚོ་སྔོན་པོའི་ནང་ཚོ་བརྒྱད་ཅེས་ཨ་མདོ་ཡོངས་སུ་གྲགས།
དེ་ཡང་བོང་སྟག་སྟོང་སྐོར་ཐིང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་གཏོགས་པ་ནས་བཟུང་བོང་སྟག་གི་ཡུལ་གྲུའི་རྒྱ་ཁྱོན་མུ་མཐུད་དུ་ཇེ་ཆེར་སོང་སྟེ།རུ་སྡེའི་ཁག་གཅིག་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་ཆུ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ལ་མིང་དུ་བོང་སྟག་གོང་མ་ཟེར་བ་དང་རུ་སྡེའི་ཁག་གཅིག་ཚྭ་ཧན་ལྦུའུ་སུའུ་དང་ཤ་རག་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ལ་མིང་དུ་བོང་སྟག་བར་མ་ཟེར།རུ་སྡེའི་ཁག་གཅིག་ཐེམ་ཆེན་རི་བོ་ལྟེ་བ་བྱས་པའི་མཐའ་ཡས་པའི་གཡུ་ལྗོངས་ཕྱུག་མོའི་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ལ་མིང་དུ་བོང་སྟག་ཞོལ་མ་ཟེར་བས་ཁ་དཔེར་ཡང་བོང་སྟག་གི་ཡུལ་གྲུར་ལོ་གསུམ་ལ་མཐའ་མི་བསྐོར།ཟླ་གསུམ་ལ་གཏུག་མི་འབྱོར་ཞེས་གྲགས་པས། སྐབས་དེར་བོང་སྟག་གི་ཡུལ་གྲུའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ཤེས། གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་སྤྱི་ལོ་1937ལོའི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ནང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གིས་བོང་སྟག་ལ“འབྲོག་ས་དོ་དམ་བྱེད་པའི་ལག་ཁྱེར་འཛིན་ཡིག”་གནང་བས་ཁོ་ཚོས་འབྲོག་ས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པར་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་དངོས་དཔང་ཐོབ་ཅིང་།མཚོ་སྔོན་པོའི་ནུབ་བྱང་མཚམས་སུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་པར་གཞི་ཚུགས་པ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་དོན་དག་གལ་ཆེན་བྱུང་།
སྤྱི་ལོ1947ལོའི་བོང་སྟག་གི་སྤྱིའི་སྟོང་དཔོན་རྟམ་ཁིའི་སྐབས་སུ་བོང་སྟག་ནས་པཱའོ་ཅའི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ཏེ་པཱའོ་ལྔ་དང་ཅ་བརྒྱད་ཅུ།སྤྱིའི་ཅ་ཀྲང་གཅིག་བཅས་ཡོད་ལ། པཱའོ་ཀྲང་དང་ཅ་ཀྲང་གི་འགན་སྔོན་གྱི་སྟོང་དཔོན་དང་བརྒྱ་དཔོན་གྱིས་ཟུར་ཁུར་བྱས་ཡོད་པས།ཁོ་ཚོའི་ཐད་ཀར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ནི་སྤྱིའི་སྟོང་དཔོན་དང་སྟོང་དཔོན་གཞོན་པ་ཡིན་པས་བོང་སྟག་གི་པཱའོ་ཅའི་ལམ་ལུགས་དེ་ཐུའུ་སི་སྟེ་ཡུལ་དཔོན་དང་པཱའོ་ཅའི་ལམ་ལུགས་གཉིས་མཉམ་དུ་འདྲེས་པའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པ་མཚོན།
སྤྱི་ལོ1929ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གིས་དེང་སང་གི་ལྦུའུ་ལན་རྫོང་གི་ཤེས་རིག་གྲོང་རྡལ་ནས་ཏུའུ་ལན་རྫོང་འཛུགས་སྐབས་བོང་སྟག་ཏུའུ་ལན་རྫོང་གི་ཆུས་གཉིས་པར་གཏོགས་པ་དང་།སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ཏུའུ་ལན་རྫོང་ལྦུའུ་ལན་ནས་ཚྭ་ཧན་ལྦུའུ་སུའུ་ལ་གནས་སྤོ་བྱས་པར་བོང་སྟག་ཏུའུ་ལན་རྫོང་གི་ཆུས་དང་པོར་གཏོགས།
སྤྱི་ལོ་1949ལོའི་ཟླ་བཅུ་བའི་ནང་བོང་སྟག་གི་སྤྱིའི་སྟོང་དཔོན་རྟམ་ཁོ་དང་མོག་ཆུང་ཀུན་པ་སོགས་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་སོང་ནས་ཀྲུང་གོའི་གུང་ཁྲན་ཏང་དང་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་བོང་སྟག་ཏུ་ཕེབས་པར་དགའ་བསུ་བྱེད་པའི་བསམ་པ་བསྟན་ཞིང་སྐབས་དེའི་བོང་སྟག་གི་གནས་ཚུལ་ཡར་ཞུ་བྱས། ཟླ་བཅུ་བའི་ནང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་དམག་སྲིད་དོ་དམ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་སོག་པོའི་གོང་གྲས་མི་སྣ་ཝང་འབུམ་པ་ཏུའུ་ལན་རྫོང་གི་རྫོང་དཔོན་དུ་བསྐོས་པ་དང་སོག་པོའི་ཝང་ཡེ་དབང་གྲགས་དང་བོང་སྟག་གི་སྤྱིའི་སྟོང་དཔོན་རྟམ་ཁོ་གཉིས་རྫོང་དཔོན་གཞོན་པར་བསྐོས། ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་ཉིན་ཝང་འབུམ་པ་ཟི་ལིང་མཁར་ནས་ཏུའུ་ལན་རྫོང་ལ་བགྲོད་ལམ་དུ་བོང་སྟག་རྟམ་ཁོ་ཚང་ལ་ཡོང་ཚེ་རྟམ་ཁོས་མང་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་བྱས་ནས་ཁོ་ཚོ་ཕེབས་པར་དགའ་བསུ་བྱས། ཝང་འབུམ་པས་མང་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ཁྲོད་དུ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྲིད་ཇུས་དྲིལ་བསྒྲག་སོགས་བྱས་པས་བོང་སྟག་ལ་ཞི་བདེའི་ངང་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་པ་མཚོན། སྤྱི་ལོ་1951ལོར་ཀྲུང་གུང་ཏུའུ་ལན་རྫོང་ཨུ་དང་རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གིས་ཚྭ་ཧན་ལྦུའུ་སུའུ་ནས་མེ་འགོག་ཁྲོ་རོགས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཚོགས་པ་འཛུགས་སྐབས་རྟམ་ཁོ་ཡན་ལག་ཚོགས་པའི་ཀྲུའུ་ཞིར་བདམས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ1953ལོའི་ཟླ་བཅུ་བའི་ནང་ཚྭ་ཧན་ལྦུའུ་སུའུ་ནས་ཀྲུང་གུང་ཐེམ་ཆེན་རྫོང་ཨུ་བཙུགས་ཤིང་ལི་ཅན་ཧྥུ་ཡིས་ཧྲུའུ་ཅིའི་འགན་ཁུར་ཞིང་རྔ་མོར་ཞོན་ཏེ་ཐེམ་ཆེན་སྦྲ་ནག་ཡུལ་གྲུར་ཕེབས།ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་ཐེམ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཆུས་འཛུགས་པའི་གྲ་སྒྲིག་གི་གྲོས་མོལ་ཚོགས་ཆེན་བསྡུས་པར་བོང་སྟག་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚོ་དཔོན་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་རྣམས་ཚོགས་ཆེན་དུ་ཞུགས་ཤིང་རྟམ་ཁོ་ཐེམ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཆུས་འཛུགས་པའི་གྲ་སྒྲིག་གི་ཀྲུའུ་ཞིར་བདམས་པ་དང་ལི་ཅན་ཧྥུ་དང་ཆོས་རྒྱམ་གཉིས་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། སྤྱི་ལོ1954ལོའི་ཟླ་བདུན་པའི་ནང་ཐེམ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཆུས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་འཚོགས་ཏེ་རྟམ་ཁོ་ཆུས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་ཀྲུའུ་ཞིར་བདམས་པ་དང་ལི་ཅན་ཧྥུ་དང་ཀུན་བྱམས། གཡང་འབའ་གསུམ་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས་ཏེ་ཐེམ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཆུས་དངོས་སུ་བཙུགས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། སྤྱི་ལོ1955ལོའི་ཟླ་དྲུག་པའི་ནང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ཆོག་མཆན་གནང་བ་ལྟར་ཐེམ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཆུས་དེ་ཐེམ་ཆེན་རྫོང་དུ་བསྒྱུར། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་བོང་སྟག་གི་བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱིས་ཏང་དང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག་ཏུ་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས་མེད་པར་བཏང་སྟེ་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་ལ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་པས་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་སྐྱེད་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཞིང་། གཞན་པའི་སྤུན་ཟླ་མི་རིགས་དང་འདྲ་པར་ཧུར་བརྩོན་སྒོས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཏེ་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་རོལ་བཞིན་ཡོད་པ་འདིའོ།།
ཞེས་པ་ནི་བོང་སྟག་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོའི2016ལོའི་སྤྱི་ཟླ་2པའི་ཚེས་19ཉིན་ཟི་ལིང་མཁར་ནས་བྲིས་སོ།།
དཔྱད་གཞིའི་དཔེ་ཆ་གཙོ་བོ་ནི།
1,བོད་དཔེ་ལ 《 མ་ཎི་བཀའ་འབུམ 》དང་《 ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》། 《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ》། 《 མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་》། 《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ》། 《བོད་མི་བུ་གདོང་དྲུག་གི་རུས་མཛོད་མེ་ཏོག་སྐྱེད་ཚད། 》། 《 རེབ་གོང་གསེར་མོ་ལྗོངས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འདོད་འབྱུང་གཏེར་གྱི་བུམ་བཟང་། 》།《 རླངས་ཀྱི་པོ་ཏུ་བསེ་རུ་རྒྱས་པ།》།སོགས་དང་།
2,རྒྱ་དཔེ་ལ《 ཐང་ཡིག་ལས་བོད་ཀྱི་སྐོར་ལྒིང་པ། 》 དང་《ཆིང་རྒྱལ་རབས་ལས་ཅ་ཆིན་གནས་ཚུལ་ཀྱི་ཟིན་བྲིས།》། 《ཆིང་རྒྱལ་རབས་ལས་ཏའོ་ཀོང་གནས་ཚུལ་ཀྱི་ཟིན་བྲིས།》། 《ཞོན་ཧྭ་ལོ་རྒྱུས་ལས་མི་རིགས་གཞན་པའི་སྐོར། 》 《ཁྲི་ཀ་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས།》《སྟོང་སྐོར་ཐིང་གི་ལོ་རྒྱུས》།《མཚོ་སྔོན་གྱི་ཟིན་བྲིས། 》 《མཚོ་སྔོན་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས། 》《མཚོ་ནུབ་ཁུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས། ཐེམ་ཆེན་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས། 》སོགས་ཡིན།


text:
༄༅། །བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་དང་འབྲེལ་བའི་ཉམས་མྱོང་དམར་བྲིས།
རྩོམ་ཡིག་འདི་ཐེངས་ 1114 བཀླགས་འདུག
ས་རཱ་མཐོ་སློབ། སྟག་ཚང་རིག་རྒོད།
བཙན་བྱོལ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་འདིའི་ནང་བགྲོ་གླེང་དང་ཟབ་སྦྱོང་སོགས་ཧ་ཅང་མང་། དཔེར་ན་ཆབ་སྲིད་ཟབ་སྦྱོང་དང་། ལས་བྱེད་འོས་སྦྱོང་། མདུན་ལམ་སློབ་སྟོན། ཁྲིམས་ལུགས་ཟབ་སྦྱོང་སོགས་ཡོད་ལ། ཤེས་ཡོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་དགེ་རྒན་ཟབ་སྦྱོང་དང་འོས་སྦྱོང་སོགས་(སྦྱོང་)ཟེར་བ་དང་(ཚོགས་)ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ཉིད་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཤིན་ཏུ་མང་། ང་ཡང་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་ནས་ད་བར་མི་ལོ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་སོང་ཞིང་། བགྲོ་གླེང་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ཆུང་། ཟབ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ཆུང་མང་པོར་བཅར་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ལ་སྣེ་འཁྲིད་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་མི་ཉུང་ཙམ་བྱས་མྱོང་། ཟབ་སྦྱོང་དང་འོས་སྦྱོང་དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་མིང་ཙམ་ལས་དོན་དུ་གང་ཡང་ཐོབ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡོད་ལ། སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་འགྱུར་བ་ཡོང་རྒྱུ་ཕར་བཞག ཐ་ན་བགྲོ་གླེང་བ་རང་ཉིད་ཀྱང་འགྱུར་བ་མ་ཕྱིན་པའི་ཟབ་སྦྱོང་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་ལ། དོན་སྙིང་ཨོའུ་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་ཡང་མང་པོ་ཡོད།
ང་ལ་མཚོན་ན་(བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་)འདིར་ཐེངས་གང་མང་ལ་བཅར་མྱོང་ཞིང་། ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ནང་བགྲོ་གླེང་གི་ཆ་ཤས་བླངས་པར་མ་ཟད། འགན་ཁུར་གྱི་ལས་དོན་ཡང་ཨོའུ་ཙམ་སྒྲུབ་མྱོང་། ད་ལྟའི་ཆར་ཡང་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལས་དོན་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་མུས་ཡིན། སྤྱིར་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་འདིར་འབོད་སྒྲ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། རང་ངོ་རང་ཤེས་དང་། རང་འགན་རང་འཁུར་ཞེས་པ་དེ་རེད། ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ནང་ལོ་ལྟར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སློབ་མ་གྲངས་བརྒྱ་དང་བརྒྱ་ལས་མང་བ་བཅར་ནས་བགྲོ་གླེང་གནང་གི་ཡོད་རེད། ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ནང་དུ་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ངེས་པར་དུ་གླེང་དགོས་ངེས་དང་། ཁྱད་པར་སློབ་མ་ཞིག་གིས་གླེང་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཁག་མང་པོར་བགྲོ་གླེང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད། ད་ལྟའི་བར་དུ་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་འདི་ཉིད་ཐེངས་བཅུ་གཅིག་ཙམ་འཚོགས་ཟིན་པ་དང་། དེ་དག་གི་ནང་བགྲོ་གླེང་བྱ་གཞི་གཙོ་བོ་ཤེས་ཡོན་དང་འབྲེལ་བ་རེད། སྐབས་འགར་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་གླེང་གཞི་ཡང་བརྗོད་གཞི་ལ་བཞག་པ་བྱུང་ཡོད།
ངས་ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ནང་བཅར་བའི་ཉམས་མྱོང་ཁྲོད་གནད་དོན་གཅིག་ཤེས་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི། སློབ་མ་ཕལ་ཆེ་བ་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནས་ཡོང་བ་ཡིན་པས། གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་འཛིན་སྐྱོང་དང་། ཤེས་ཡོན་སྲིད་ཇུས། དགེ་རྒན་གྱི་གནས་བབ། སློབ་མའི་སེམས་ཁམས། མཐུན་རྐྱེན་གྱི་གནས་བབ་སོགས་མང་པོ་གླེང་གི་ཡོད། འདི་ནི་སློབ་མ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་རང་གི་ཉམས་མྱོང་དེ་ཉིད་ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ཐོག་ནས་གླེང་སློང་བྱས་ནས་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་འཛིན་སྐྱོང་ཁག་གི་ནང་འགྱུར་བ་གཏོགས་ཙམ་བྱུང་ན་སྙམ་གྱི་ཡོད་རེད། སློབ་མ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་རང་འགན་རང་འཁུར་གྱི་བསམ་པ་མ་བརླགས་པའི་ཐོག་ནས་ལས་དོན་འདི་འདྲ་ཞིག་གཉེར་གྱི་ཡོད་རེད།
ཚོགས་ཆེན་འདི་ནི་སྐབས་སོ་སོའི་ཚོགས་ཆེན་གོ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་གྱི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་འདྲ་མིན་ལ་བརྟེན་ནས་དཔལ་འབྱོར་མཁོ་སྒྲུབ་བྱས་པ་དང་། སློབ་མ་མང་པོའི་ཁྲོད་བགྲོ་གླེང་འདི་ད་ལྟའི་བར་དུ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་མ་བརླགས་པའི་ཐོག་ནས་ཚོགས་འདུར་བཅར་བ་དང་། བགྲོ་གླེང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད། ད་དུང་ཚོགས་ཆེན་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་སྡེ་སོ་སོའི་འོས་འགན་སོགས་དངོས་ཡོད་དགོས་མཁོ་དང་འཚམས་པའི་ཐོག་ནས་འགྱུར་བ་བཏང་བ་དང་། རྒྱུན་སྐྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད། ཚོགས་བཅར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཉིན་ལྔ་ནས་བདུན་བར་བགྲོ་གླེང་བྱས་ནས་བཙན་བྱོལ་ནང་ངེས་པར་དུ་བརྩམས་དགོས་པའི་བྱ་བ་དང་། ངེས་པར་དུ་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པ། བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ངེས་པར་མཁོ་བ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་གྲོས་ཆོད་བཞག་ནས་ལྷན་ཁང་ཁག་དང་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་གྲོས་ཆོད་རྣམས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པར་མ་ཟད། བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གྲུབ་ཆ་(ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་ཆུང་)ཟེར་བས་གྲོས་ཆོད་ཁག་ལ་ལེན་འདེབས་བླངས་ནས་སྐབས་རྗེས་མའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གྲོས་ཆོད་ཀྱི་ལན་འདེབས་རྣམས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད། འདི་ནི་སློབ་མ་ཞིག་གིས་རང་གི་ཉམས་མྱོང་རྣམས་གྲོས་ཆོད་ལ་བཞག་ནས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ལྷན་ཁང་ཁག་དང་སློབ་གྲྭ་ཁག་གིས་ལག་བསྟར་གནང་རྒྱུར་རེ་འདུན་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་རེད། ཁོང་ཚོའི་སྐད་ཆ་ཕལ་ཆེ་བ་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ལག་བསྟར་གནང་དགོས་པའི་རིགས་འབའ་ཞིག་རེད།
ཚོགས་ཆེན་འདི་ནི་ཚོགས་པ་དང་ཆོལ་ཁ་སོགས་ཚོགས་སྡེ་གང་གི་ཡང་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་བ་མ་ཡིན་པས། རང་དབང་ལྡན་པའི་སློབ་མའི་ཚོགས་སྡེ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་གྲུབ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཁོང་ཚོའི་ལས་དོན་ད་ལྟའི་བར་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སློབ་ཆེན་པ་ཚོར་མཉམ་རུབ་ཀྱི་བསམ་པ་ཞིག་བསྐྲུན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། མི་རིགས་ཟེར་བའི་ཡིག་འབྲུ་འདིའི་ནང་དོན་ལ་གོ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལེན་ཐུབ་ཡོད་རེད། ཁོང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མིན་ལས་བྱུང་བའི་བསམ་ཚུལ་འདྲ་མིན་རྣམས་མཉམ་དུ་བསྡུས་ནས་ད་ལྟ་ང་ཚོས་བགྲོད་ཀྱིན་པའི་ལམ་བུ་དེར་ལེགས་བཅོས་གནང་གི་ཡོད་རེད། དེས་རྐྱེན་པས་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་འདི་ནི་སྒེར་བདག་གི་ཚོགས་སྡེ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་སློབ་མ་ཡོངས་ཀྱི་སེམས་ལ་གནས་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཞིག་དང་། སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་རེད། སྐབས་སོ་སོའི་ལས་དོན་འགན་འཁུར་གནང་མཁན་ཚོས་ཀྱང་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་དོན་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་མདུན་སྐྱོད་དང་ཕྱག་ལས་གནང་གི་ཡོད་རེད།
ད་ལྟའི་བར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ནང་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་འགན་ཁུར་ནས་ཚོགས་ཆེན་འདི་ཉིད་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་བྱུང་བར་མ་ཟད། ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ངོ་བོ་གཞན་ལ་མ་འགྱུར་བ་དང་། ཚོགས་ཆེན་འདི་ཉིད་གཞན་གྱི་ལག་ཆར་མ་གྱུར་བར་གནས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་རེད། འདི་ནི་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་གནས་པའི་མི་རིགས་ཤིག་གིས་གཞན་ཡུལ་ས་མཐའ་ནས་མཉམ་རུབ་ཀྱི་བསམ་པ་མ་བརླགས་པར་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་ཀྱིན་པའི་གོམ་སྟབས་ཤིག་རེད།
བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་འདིར་ཤེས་ཡོན་པ་དང་། མི་དམངས། ཚོང་ལས་པ་སོགས་ཀྱིས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་ཧ་ལས་པ་གནང་ཡོད་རེད། དེ་ལྟར་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་དོན་འདི་འདྲ་ཞིག་སྤེལ་བཞིན་པ་ནི་མི་རིགས་ཤིག་ད་དུང་མ་ཤི་བར་གསོན་པོར་གནས་ཐུབ་པའི་རྟགས་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཁོང་ཚོའི་གླེང་གཞི་མང་པོའི་ཁྲོད་མི་རིགས་ཤིག་མདུན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་དགོས་པའི་ལམ་བུ་གསལ་བོར་མངོན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།
འོན་ཀྱང་ལོ་རེ་བཞིན་ཡིད་སྐྱོ་བའི་གནད་དོན་འགའ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་རེད། རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་མང་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོགས་བཅར་བ་འགའ་ཞིག་གིས་རང་རང་ལ་ཐོབ་པའི་བརྗོད་གཞི་ཁག་གི་ཐོག་གྲ་སྒྲིག་ལེགས་པོ་མ་བྱུང་བར་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་བརྗོད་གཞི་དང་འབྲེལ་མེད་ཀྱི་གླེང་སློང་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་གཅིག་རེད། བགྲོ་གླེང་བ་ཚོས་རང་རང་གི་བརྗོད་གཞི་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཡག་པོ་མ་བྱས་ན། ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གནད་ལ་ཁེལ་བའི་བགྲོ་གླེང་ཡོང་མི་ཐུབ་པར་མ་ཟད། དགོས་ངེས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་ཀྱང་འཇོག་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། དེས་རྐྱེན་པས་གྲོས་ཆོད་ཁག་ལ་རང་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་གཙོས་སློབ་གྲྭ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གིས་ལག་བསྟར་གནང་མི་ཐུབ་པར་མ་ཟད། མི་དམངས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་ཀྱང་ཚོགས་ཆེན་ལ་འཛིན་པའི་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་འགྲོ་གི་རེད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་འོངས་པར་ཚོགས་ཆེན་འདི་ཉིད་རྒྱུན་གནས་མི་ཐུབ་པར་མ་ཟད། ང་ཚོས་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་དེ་གཏན་དུ་ཡལ་སྲིད་པ་རེད། དེས་ན་སྐབས་རྗེས་མ་ནས་ཚོགས་བཅར་བ་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་རང་གི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་མཐར་ཕྱིན་པ་གནང་དགོས་པ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་རེད། གཉིས་པ་ནི་རང་གཞུང་ཤེས་རིག་ལ་ཁུངས་གིས་གཙོས་ལྷན་ཁང་ཁག་དང་། དེ་བཞིན་བོད་ཁྱིམ་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཚོགས་སྡེ་ཚོས་སློབ་མ་མང་པོས་བསམ་ཚུལ་མང་པོ་བསྡུས་པ་དང་། འགྲོ་སོང་མང་པོ་བཏང་ནས་བཞག་པའི་གྲོས་ཆོད་དེ་དག་སྣང་མེད་ལ་བཏང་ནས། ང་ཚོའི་ལས་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཚད་གཞི་ཆེས་སྐྱོ་བོ་ཡིན་པ་དེ་རེད། རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་གིས་ཤེས་ཡོན་པའི་བསམ་འཆར་ལ་དོ་སྣང་མ་བྱས་པ་དེ་རྒྱལ་ཁབ་དང་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཉིད་ཉམས་ཆག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྟགས་ངོ་མ་དེ་རེད། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སློབ་ཆེན་པ་མང་པོ་ལོ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་ཐོན་ནས་ཡོང་དུས་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་འབྲེལ་ལམ་རྣམ་དག་ཅིག་གི་སྒོ་ནས་རང་གིས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ལས་ཀ་སྤྲོད་མ་ཐུབ་ན་མི་སྣ་ཞིག་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ་བེད་མེད་དུ་གྱུར་བ་རེད། ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་སོགས་ཚོགས་སྡེ་མང་པོས་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་བཞག་པའི་གྲོས་ཆོད་རྣམས་ཐེངས་མང་ཕུལ་ཀྱང་བརླགས་སོང་ཟེར་བ་དང་། ཡང་ན་སུའི་ལག་ལ་ཡོད་མེད་ཤེས་མ་སོང་ཟེར་བ་སོགས་ནི་ང་ཚོ་སློབ་མ་ཞིག་གི་སེམས་ཚོར་ལ་མཚོན་ན་སྙིང་ལ་གྲི་བཙུགས་པ་ལྟར་གྱི་ན་ཟུག་ཡོང་གི་ཡོད། མ་འོངས་པར་རང་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་གཙོས་ཚོགས་སྡེ་སོ་སོས་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་བཞག་པའི་གྲོས་ཆོད་ལ་མཐོང་ཆེན་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་ང་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་པའི་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་དང་། ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་རྒྱུན་གནས། ང་ཚོའི་སྒྲིག་འཛུགས་རྒྱུན་གནས་སོགས་ལ་ཕན་རླབས་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་པ་རེད། དེ་མིན་ང་ཚོས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པའི་སློབ་མ་རྣམས་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་ཞིག་གི་ལག་ཆར་འགྱུར་ངེས་པ་རེད།
གོང་དུ་ཞུས་པ་རྣམས་ནི་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་བཅར་བ་རྙིང་པ་ཞིག་གིས་ད་ལྟའི་བར་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་ལ་བཅར་བའི་ཉམས་མྱོང་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཀྱིས་བྲིས་པ་ཡིན་པས། འབྲེལ་ཡོད་ཚོས་བསམ་གཞིག་རེ་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཆེ། གཞན་ཡང་ཚོགས་བཅར་བ་རྙིང་པ་ཚོས་ཚོགས་ཆེན་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་བརྗོད་རྩོམ་ཡིག་མང་ཙམ་སྤེལ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད།
སྤྱི་ལོ་༢༠༡༧ཟླ་བ་༣ཚེས་༡༣ཉིན་བྲིས།


text:
བཅོ་ལྔ་མཆོད་པ།
བཅོ་ལྔ་མཆོད་པ་
ནང་དོན།
གསལ་བཤད།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་དུས་ཆེན་དངོས་གཞི་སྟེ་འཕགས་ཡུལ་ གྱི་གཉན་ཡོད་གནས་ཞེས་བྱ་བར་མཉམ་མེད་ཤྰ་ཀྱའི་རྒྱལ་པོས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་སྟོན་པ་ རྫོགས་བྱེད་དང་། གནག་ལས་སྐྱེས། རྒྱལ་བ་ཅན། གཉེན་གྱི་བུ། ནོག་ཅན། སྐྲའི་ལ་བ་ ཅན་སྟེ་མུ་སྟེགས་ཀྱི་སྟོན་པ་དྲུག་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་ མཛད་པས་ཕམ་པར་མཛད་དེ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཕྱོགས་བཅུར་བསྒྲེངས་པའི་ དུས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ལ་ཆོ་འཕྲུལ་དུས་ཆེན་དུ་འབོད་པ་ཡིན། ཉིན་དེར་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཁྱམས་རར་གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་ རྣམས་ཉིན་གུང་སྐམ་ཚོགས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཆོས་འབུལ་དང་དགོང་དྲོ་བར་སྐོར་ ཁོར་ཡུག་ཏུ་དེ་སྔའི་གཞུང་ཕྱོགས་དང་། རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད། བླ་བྲང་ཆེ་ཁག་ སྡེ་དཔོན་ མི་དྲག་སོགས་མཆོད་པའི་འཁྲི་ཁུངས་སོ་སོས་མར་ཚོན་ལས་གྲུབ་པའི་ མཆོད་སྤྲིན་ཚར་དུ་དངར་བ་སྒྲིག་བཤོམ་བྱེད་ཅིང་མཆོད་ཁྲི་མཐོ་ཚད་ཐོག་བརྩེགས་ གཉིས་ནས་གསུམ་བར་ཡོད་པ་དང་། མཆོད་ཁྲི་སོ་སོའི་མདུན་དུ་མཆོད་པ་གཙོ་འཁོར་ ལྔ་དང་། གཙོ་འཁོར་གསུམ་བཤམས་ཡོད་ཅིང་། མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་མར་ཚོན་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱས་སྤྲོས་ ཁང་བཟང་བཀཽད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱུག་པའི་ནང་མཉམ་མེད་ཤྐཀྱའི་རྒྱལ་པོའི་རྐུ་བརྙན་དང་། རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས། རྗེས་ཡབ་སྲས་གསུམ། མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་དགའ་མགུའི་གར་རྩེད་ཀྱི་ རྣམ་པ་འཆང་བ། ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག ་ མཐུན་པ་སྤུན་བཞི། བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་རྫས་བརྒྱད། ཧ་ཤང་སྦྱིན་བདག་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནམ་མཁའི་སྐར་ཚོགས་ཐང་ལ་ཉིལ་འདའི་མར་མེའི་ཕྲེང་ བས་མཛེས་པར་བྱས་ཤིང་། གོང་ས་མཆོག་དང་། སྲིད་སྐྱོང་། བཀའ་ཤག་བཅས་མཆོད་གཟིགས་གྲུབ་འཕྲལ་ཐག་རྒྱ་གློད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ རྣམས་འཚང་ག་ཤིག་ཤིག་གིས་མཆོད་པ་མཇལ་བར་འགྲོ་བ་དང་། ཉེ་འཁོར་གྲོང་གསེབ་གྲིབ་པ་དང་། ར་མ་སྒང་པ་ཚོ་དང་ཆོ་བྱས་ནས་བྱིན་རླབས་ཀྱི་མཚན་ཁ་ཡོངས་སུ་འབར་བའི་བརྗིད་ཆགས་ཆེ་བའི་ མཆོད་སྤྲིན་གྱི་མདུན་དུ་སྒོར་གཞས་དང་གླ་གཞས་བཏང་ནས་མཚན་གང་སྡོད་སྲོལ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་ལ་ ཡོངས་གྲགས་སུ་་བཅོ་ལྔ་མཆོད་པ་ཞེས་འབོད་པ་ཡིན་ནོ།
པར་རིས་བར་འཁྱམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
- བཅོ་ལྔ་མཆོད་པ། ༢.jpg
- བཅོ་ལྔ་མཆོད་པ།.jpg


text:
RTZ Volume 16
The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 16
རིན་ཆེན་གཏེར་མཛོད་ཆེན་མོ་པོད་བཅུ་དྲུག་པ།
VOLUME CONTENT HERE INCLUDING NOTES AND EXTRA OR MISSING TEXTS
Texts in this Volume
- ཚེ་སྒྲུབ་གནམ་ལྕགས་རྡོ་རྗེ་དངོས་གྲུབ་ཀུན་འདུས་ལས༔ བདེ་གཤེགས་སྒྲུབ་པ་བཀའ་བརྒྱད་དངོས་གྲུབ་སྙིང་པོ་, pages 1-14 (14 pages total)
- ཚེ་སྒྲུབ་གནམ་ལྕགས་རྡོ་རྗེའི་ཆ་ལག་བཀའ་བརྒྱད་དངོས་གྲུབ་སྙིང་པོའི་དབང་ཆོག་ཉུང་གསལ་ཡིད་ཀྱི་འདོད་འཇོ་, pages 15-40 (26 pages total)
- བདེ་གཤེགས་ཡོངས་འདུས་ལས༔ སྙིང་པོ་དོན་གྱི་གནས་གསལ་ཞེས་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་ལམ་གྱི་ཆིངས་, pages 41-55 (15 pages total)
- སྒྲུབ་ཆེན་བཀའ་བརྒྱད་བདེ་གཤེགས་ཡོངས་འདུས་ཀྱི་དོན་དབང་སྙིང་པོ་ཐིག་ལེའི་ཡང་ཞུན་བཀླག་ཆོག་ཏུ་བཀོད་པ་ཐིག་ལེ་རབ་འབྱམས་, pages 57-88 (32 pages total)
- བཀའ་བརྒྱད་དྲག་པོ་བདེ་གཤེགས་ཡོངས་འདུས་ལས༔ ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་གདམས་པ་གསང་ཆེན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྙིང་པོ་, pages 89-118 (30 pages total)
- བདེ་གཤེགས་ཡོངས་འདུས་ལས༔ མ་ཆགས་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུན་གྱི་ལམ་ཁྱེར་རྡོ་རྗེ་མི་འགྱུར་བ་, pages 119-122 (4 pages total)
- དགོངས་གཏེར་ཐུགས་ཀྱི་ཀློང་གསལ་གྱི་བཀའ་བརྒྱད་ལུས་དཀྱིལ་འདོན་ཆ་བསྒྲིགས་པ་ཡོད་, pages 123-130 (8 pages total)
- དགོངས་གཏེར་བཀའ་བརྒྱད་ལུས་དཀྱིལ་གྱི་དབང་, pages 131-142 (12 pages total)
- སྒྲུབ་པ་བཀའ་བརྒྱད་ཀྱི་གསོལ་འདེབས་བྱིན་རླབས་ཐོགས་མེད་, pages 143-144 (2 pages total)
- ༔བཀའ་འདུས་སྙིང་པོ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལས༔ ནང་སྐོར་སྒྲུབ་པ་བཀའ་བརྒྱད་ཀྱི་བསྙེན་སྒྲུབ་གཞུང་བསྲང་ཆེན་མོ་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་ཡང་བཅུད་དངོས་གྲུབ་སྙིང་པོ་, pages 145-188 (44 pages total)
- བཀའ་འདུས་སྙིང་པོ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་དོན་དབང་གི་ཆོ་ག་བཀླག་ཆོག་ཏུ་བསྡེབས་པ་རྡོ་རྗེ་ཡང་གསལ་, pages 189-212 (24 pages total)
- གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཐིག་ལས༔ ཁྲག་འཐུང་བདེ་གཤེགས་འདུས་པ་, pages 213-310 (98 pages total)
- གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཐིག་ལས། ཁྲག་འཐུང་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་ལས་བྱང་བཀླག་ཆོག་ཏུ་བཀོད་པ་དངོས་གྲུབ་ཀུན་འདུས་, pages 311-336 (26 pages total)
- གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཐིག་ལས། ཡི་དམ་བཀའ་བརྒྱད་བདེ་གཤེགས་ཀུན་འདུས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྨོན་ལམ་མི་ཤིགས་རྡོ་རྗེའི་དབྱངས་སྙན, pages 337-342 (6 pages total)
- གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཐིག་ལས། ཁྲག་འཐུང་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་དངོས་གྲུབ་དཔལ་སྟེར་, pages 343-350 (8 pages total)
- གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཐིག་ལས། ཁྲག་འཐུང་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་སྲུང་ཟློག་གི་ལས་རིམ་གསལ་བར་བཀོད་པ་ཁྲོ་ཆེན་སྟོབས་འདུས་, pages 351-392 (42 pages total)
- གྲུབ་ཐོབ་ཐུགས་ཐིག་བཀའ་བརྒྱད་ཟློག་བྱང་, pages 393-394 (2 pages total)
- གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཐིག་ལས། ཁྲག་འཐུང་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་ཚོམ་བུ་ཚོགས་སྒྲུབ་ཀྱི་ལག་ལེན་གསལ་བར་བཀོད་པ་རིག་འཛིན་དགྱེས་པའི་རོལ་མོ་, pages 395-434 (40 pages total)
- དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་ཀྱི་བྱིན་འབེབ་བཀོལ་བྱང་, pages 435-441 (7 pages total)
- གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཐིག་ལས། ཁྲག་འཐུང་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་སྨན་སྒྲུབ་ལག་ལེན་འདུས་གསལ་དུ་བཀོད་པ་བདུད་རྩིའི་ཞུན་ཐིགས་, pages 443-490 (48 pages total)
- གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཐིག་ལས་ཁྲག་འཐུང་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་དབང་བསྐུར་བཀླག་ཆོག་ཏུ་བཀོད་པ་བྱིན་རླབས་བཅུད་འདུས་, pages 491-536 (46 pages total)
- གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཐིག་ལས། ཁྲག་འཐུང་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལུང་གི་ཚིག་འགྲེལ་མདོར་བསྡུས་པ་ལེགས་བཤད་སྒོ་འབྱེད་, pages 537-575 (39 pages total)
- ཁྲག་འཐུང་བདེ་གཤེགས་འདུས་པ་ལས། རིམ་ལྔའི་ཁྲིད་ཡིག་ཟབ་ལམ་སྙིང་པོ་, pages 577-598 (22 pages total)
- རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བཀའ་འདུས་ལས༔ རྩ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དོན་འདུས་ཀྱི༔ སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོ་ཡོངས་རྫོགས་, pages 599-603 (5 pages total)
- རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བཀའ་འདུས་ཀྱི༔ རྩ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དོན་འདུས་ལས༔ ཕྲིན་ལས་སྙིང་པོར་བསྡུས་པ་, pages 605-607 (3 pages total)
- རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བཀའ་འདུས་ལས༔ རྩ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དོན་འདུས་ཀྱི༔ ཕྲིན་ལས་སྙིང་པོ་གསལ་བ་, pages 609-612 (4 pages total)
- རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བཀའ་འདུས་ལས༔ རྩ་སྒྲུབ་ཡན་ལག་བཞི་ལྡན་, pages 613-622 (10 pages total)
- རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བཀའ་འདུས་ལས༔ རྩ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དོན་བསྡུས་, pages 623-630 (8 pages total)
- རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བཀའ་འདུས་ཀྱི༔ རྩ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དོན་འདུས་ལས༔ དཀྱིལ་འཁོར་འཇུག་པའི་སྙིང་པོ་, pages 631-633 (3 pages total)
- རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བཀའ་འདུས་ཀྱི༔ རྩ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དོན་འདུས་ལས༔ དབང་རྣམས་སྙིང་པོར་བསྡུས་པ་, pages 635-638 (4 pages total)
- རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བཀའ་འདུས་ཀྱི༔ རྩ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་ཀུན་འདུས་ལས༔ ཡོངས་རྫོགས་བཀའ་རྒྱ་གདམས་གཏད་, pages 639-647 (9 pages total)
- སྒྲུབ་ཆེན་བཀའ་བརྒྱད་བདེ་གཤེགས་ཀུན་འདུས་ཀྱི་བརྒྱུད་པའི་གསོལ་འདེབས་སྨིན་གྲོལ་དཔལ་སྐྱེད་, pages 649-650 (2 pages total)
- སྒྲུབ་ཆེན་བཀའ་བརྒྱད་བདེ་གཤེགས་ཀུན་འདུས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་བསྡུས་པ་སྙིང་པོ་དོན་གསལ་ཁྲིགས་སུ་བསྡེབས་པ་ཡེ་ཤེས་རོལ་པ་, pages 651-671 (21 pages total)
- སྒྲུབ་ཆེན་བཀའ་བརྒྱད་བདེ་གཤེགས་ཀུན་འདུས་ཀྱི་བསྐྱེད་རྫོགས་འབྲིང་པོའི་དབང་བསྐུར་བཀླག་ཆོག་ཏུ་བཀོད་པ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་, pages 673-693 (21 pages total)
- དམ་ཆོས་སྙིང་པོ་སྐོར་ལྔ་ལས༔ ཡི་དམ་བཀའ་འདུས་སྙིང་པོ་, pages 695-705 (21 pages total)
- དམ་ཆོས་སྙིང་པོ་སྐོར་ལྔ་ལས༔ ཡི་དམ་བཀའ་འདུས་སྙིང་པོའི་ཕྲིན་ལས་བདེ་ཆེན་གྲུབ་པ་, pages 707-720 (14 pages total)
- དམ་ཆོས་སྙིང་པོ་སྐོར་ལྔ་ལས། ཡི་དམ་བཀའ་འདུས་སྙིང་པོའི་དབང་གི་ཆོ་ག་དངོས་གྲུབ་ཡང་སྙིང་, pages 721-731 (11 pages total)
- འཇམ་དཔལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཕྲིན་ལས་དང་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་ཆོག་བསྒྲིག་སྣང་སྟོང་འོད་ལྔའི་རྒྱ་ཅན་, pages 733-786 (54 pages total)
- འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་སྙིང་, pages 787-792 (6 pages total)
- འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་ཐབས་མུན་སེལ་སྒྲོན་མེ་, pages 793-811 (19 pages total)
- རྩ་བ་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་གསང་སྒྲུབ་, pages 813-836 (24 pages total)
- སངས་གླིང་འཇམ་དཀར་དཔེ་རིས་, pages 837 (1 pages total)
- ཟབ་རྒྱ་དང་པོ་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཆོ་ག་རྗེས་གནང་དང་བཅས་པ་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་རྒྱས་པ་, pages 839-872 (34 pages total)
- འཇམ་དཔལ་དམར་པོ་ཞི་དྲག་ཕྱེད་མ་ལོངས་སྤྱོད་ཚེ་འཕེལ་གྱི་སྐོར༔ ཚེ་བདག་དམར་པོའི་ཚེ་སྒྲུབ་བདུད་རྩིའི་ལྗོན་ཤིང་, pages 873-889 (17 pages total)
- ཟབ་རྒྱ་གཉིས་པ་འཇམ་དཔལ་དམར་པོ་ཞི་དྲག་ཕྱེད་མ་ལོངས་སྤྱོད་ཚེ་འཕེལ་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས་དབང་བསྐུར་དང་བཅས་པའི་ཟིན་བྲིས་ཚེ་དབང་མཆོག་ཏུ་རྒྱས་པ་, pages 891-903 (13 pages total)
Karchag
གཏེར་མཛོད་༼མ༽པ་ལ། འཇའ་ཚོན་བཀའ་བརྒྱད་དངོས་གྲུབ་སྙིང་པོའི་ལས་བྱང་ལྡེབ། ༧ 1-14 དབང་ཆོག་ལྡེབ། ༡༣ 15-40 ཀློང་གསལ་བཀའ་བརྒྱད་བདེ་གཤེགས་ཡོངས་འདུས་ལས་བྱང་ལྡེབ། ༨ 41-55 དོན་དབང་ལྡེབ། ༡༦ 57-88 ཁྲིད་ཡིག་གསང་ཆེན་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ལྡེབ། ༡༥ 89-118 རྒྱུན་གྱི་ལམ་ཁྱེར་ལྡེབ། ༢ 119-122 གནམ་ཆོས་དགོངས་གཏེར་བཀའ་བརྒྱད་ལུས་དཀྱིལ་འདོན་ཆ་ལྡེབ། ༤ 123-130 དབང་ཆོག་ལྡེབ། ༦ 131-142 པདྨ་བདེ་ཆེན་གླིང་པའི་བཀའ་འདུས་གསོལ་འདེབས་ལྡེབ། ༡ 143-144 ལས་གཞུང་ལྡེབ། ༢༢ 145-188 དབང་ཆོག་ལྡེབ། ༡༢ 189-212 ཀུན་གཟིགས་མཁྱེན་བརྩེའི་དགོངས་གཏེར་གྲུབ་ཐོབ་ཐུགས་ཐིག་གི་བཀའ་བརྒྱད་གཏེར་གཞུང་ལྡེབ། ༤༩ 213-310 ལས་བྱང་ལྡེབ། ༡༣ 311-336 དེའི་ལམ་རིམ་སྨོན་ལམ་མངྒ་ལའི་གསུང་ལྡེབ། ༣ 337-342 རྒྱུན་ཁྱེར་མངྒ་ལའི་གསུང་ལྡེབ། ༤ 343-350 གཏོར་ཟློག་ལྡེབ། ༢༡ 351-392 དེའི་ཟློག་བྱང་ཟུར་ཕྱུང་ལྡེབ། ༡ 393-394 སྒྲུབ་ཁོག་ལྡེབ། ༢༠ 395-434 དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་ཀྱི་བྱིན་འབེབ་ཆོས་དབང་གཏེར་བྱོན་ལྡེབ། ༤ 435-441 སྨན་སྒྲུབ་ལྡེབ། ༢༤ 443-490 དབང་ཆོག་ལྡེབ། ༢༣ 491-536 རྒྱུད་འགྲེལ་ལྡེབ། ༢༠ 537-575 རིམ་ལྔའི་ཁྲིད་ཡིག་ལྡེབ། ༡༡ 577-598 ཆོག་གླིང་གཏེར་བྱོན་རྫོགས་ཆེན་བཀའ་འདུས་རྩ་སྒྲུབ་སྐོར་ཆོས་ཚན་བརྒྱད་པོ་ཨང་ཡིག་རིང་སྦྲེལ་བྱས་པ་ཅན་ལ་ལྡེབ། ༢༥ 599-647 མཆོག་གླིང་བཀའ་བརྒྱད་བདེ་གཤེགས་ཀུན་འདུས་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་འདེབས་ལྡེབ། ༡ 649-650 ལས་བྱང་འབྲིང་པོ་ལྡེབ། ༡༡ 651-671 དབང་ཆོག་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ལྡེབ། ༡༡ 673-693 དམ་ཆོས་སྙིང་པོ་སྐོར་ལྔའི་ཡི་དམ་བཀའ་འདུས་སྙིང་པོའི་རྩ་གཞུང་ལྡེབ། ༦ 695-705 ཕྲིན་ལས་ལྡེབ། ༧ 707-720 དབང་ཆོག་ལྡེབ། ༦ 721-731 ༈ ཡི་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་སྐོར་ལས། སྐུ་ཡི་རིགས་མཆོག་འཇམ་དཔལ་གྱི་ཞི་སྒྲུབ་ལ། བན་གསར་ཕྱོགས་མེད་ཀྱི་འཇམ་དཔལ་རྫོགས་ཆེན་ཕྲིན་ལས་དབང་ཆོག་དང་བཅས་པ་ལ་ལྡེབ། ༢༧ 733-786 འཇམ་དཔལ་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་སྙིང་མཆན་བཅས་ལྡེབ། ༣ 787-792 སངས་གླིང་འཇམ་དཀར་མུན་སེལ་སྒྲོན་མེའི་སྒྲུབ་ཐབས་གཏེར་གཞུང་ལྡེབ། ༡༠ 793-811 རྩ་བ་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་གསང་སྒྲུབ་དང་དེའི་ལས་ཕྲན་དྲུག །གཞོན་ནུ་ཆུ་སྐྱེས་རྩ་སྒྲུབ་དང་ལས་ཕྲན་ལྔ་བཅས་གཏེར་གཞུང་རིང་སྦྲེལ་ལ་ལྡེབ། ༡༢ 813-836 དཔེ་རིས་ལྡེབ། ༡ 837 དེའི་སྒྲུབ་ཐབས་རྗེས་གནང་དང་བཅས་པ་ལ་ལྡེབ། ༡༧ 839-871 འཇམ་དཔལ་དམར་པོ་ཞི་དྲག་ཕྱེད་མ་ལོངས་སྤྱོད་ཚེ་འཕེལ་གྱི་གཏེར་གཞུང་ལྡེབ། ༩ 873-889 སྒྲུབ་ཐབས་དབང་དང་བཅས་པའི་ཟིན་བྲིས་ལ་ལྡེབ། ༧ 891-903 བཅས་བཞུགས།།


text:
སྲིད་དབང་མང་གཙོ་དང་སྒེར་གཅོད།
- །
- ལྷག་པ།, 16 ཟླ་བཞི་པ། 2008 12:03
- ། རིགའབྱུང་དྲ་བ། གངས་ཀྱིས་བསྒྱུར
བྷེ་ནཱེ་ཐའོ.མཱོ་སཱོ་ལེ་ནཱེ་ཡིས་རང་ཉིད་ཨཱི་ཌ་ལེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཀས་བཀོད་རྒྱུན་འཛིན་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་ལམ་དུ་སྐྱོད་པའི་མིག་དཔེ་དེས་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་ཡིད་དབང་ཅིག་ཅར་དུ་འཕྲོག་ཡོད་ལས་ཆེ་སྟེ། ཁོས “ཡོ་རོབ་གླིང་གིས་སྟོང་ཆར་ལྷག་པའི་སྲིད་སྟེགས་སྟེང་དུ་འཇོན་ནུས་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བུ་ཞིག་སྡོད་པར་རེ་ལྟོས་འཆའ་བཞིན་ཡོད” ཅེས་ཟེར།
རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ལམ་ལུགས་དར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་གྲོས་ཚོགས་ཁག་རྩ་མེད་བཟོ་བའམ་ཉམས་ཉེས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ཚོའི་རེ་འདུན་ཉག་གཅིག་ཡིན་ཞིང༌། སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཡང་གང་དེའི་མཚོན་དཔེ་འཁྲུལ་མེད་ཅིག་རེད་འདུག།
ལར་སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་ནི་འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་ནང་ཚུད་མེད། རྒྱལ་ཁབ་དེས་སྲིད་དབང་སྒེར་སྡོམ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡུལ་ལ་བྲེལ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ནང་ཚོང་ཟོང་བྲིན་ཏེ་དངུལ་ལོ་འབོར་ཆེན་གཉེར་བཞིན་ཡོད་རུང༌། ཡུལ་དེར་ད་དུང་རྙོག་འཛིང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ་བཟོ་ལས་ཐད་ནས་ཀྱང་ཧ་ཅང་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་རེད།
ཨ་རི་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲུ་ཁར་ཚོང་ཟོང་འབོར་ཆེན་འདྲེན་སྐབས་ཡོ་རོབ་གླིང་དུ་སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་པའི་ལོ་རབས་ཤིག་ཡིན་རུང༌། ཡོ་རོབ་གླིང་དུ་ཁྱད་དབང་གི་མངའ་ཐང་དར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་གི་གྲས་སུ་མ་ཚུད།
སྟོབས་ནུས་ཞན་པའི་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་མིང་ལ “ཁྲིམས་མཐུན་ལྷན་ཚོགས” (Cortes) ཞེས་སུ་འབོད་པ་དེ་ནི་རོ་མའི་ཡི་ཤུ་ཆོས་ཁང་གི་ནོར་འཕྱུག་ཅིག་ཡིན་འདུག བཟོ་ལས་ཐད་ནས་ཆེས་རྗེས་ལུས་ཡིན་པའི་ཡོ་རོབ་གློང་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་རབས་དང་འདྲ་བར། བཟོ་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་སྲིད་གཞུང་མེད་པའི་རིང་ལུགས་ནི་འཇར་མན་དང་དབྱིན་ཇིའི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་མཁྲེགས་འཛིན་ཆེ་བའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་སོགས་ལས་ཀྱང་ཧ་ཅང་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང༌།
1917 ལོར་ཨུ་རུ་སུའི་སྤྱི་ཚོགས་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པས (Bolshevik) སྲིད་དབང་འཕྲོད་རྩོད་གནང་སྐབས་སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་དང་རྙིང་ཞེན་རིང་ལུགས་པ་ཚོས་སྤྱིར་བཏང་གི་ལས་བཤོལ་ངོ་རྒོལ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་དམངས་གཙོའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་འཛུགས་རྒྱུར་སྟ་གོན་བགྱིས། སྐབས་དེའི་ལས་བཤོལ་ངོ་རྒོལ་དང་ལས་འགུལ་གྱི་མགོ་མཇུག་བར་གསུམ་ཀུན་ཏུ་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་དང་དམག་དཔུང་གིས་རྡུང་རྡེག་བཏང་བའི་འབྲས་སུ། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་དམག་དཔུང་ཤོག་ཁག་གི་དབང་ཤུགས་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་ཤིང་སི་པན་རྒྱལ་པོས་དྲག་པོའི་དཔུང་དམག་ལ་བློ་སེམས་དཀར་བའི་མཐུས། རྒྱལ་པོའི་ཕྱོགས་ཁག་སྔར་ལས་ཀྱང་རང་དབང་ཅན་དང་དབང་བཙན་པའི་སྲིད་གཞུང་དུ་གྱུར།
ཨ་ཧྥི་རི་ཀའི་ནུབ་བྱང་རྒྱལ་ཁབ་མའོ་རཱོ་ཁཱོ (Morocco) ནི་སི་པན་དང་ཧྥ་རན་སིའི་དབང་སྒྱུར་གྱི་གོང་བུའི་འོག་སྔ་མོ་ནས་སིལ་བུར་གཏོར་ཚར་མོད།
1921 ལོར་སླར་ཡང་སི་པན་གྱི་དབང་སྒྱུར་ལ་རྒོལ་ལན་དྲག་ཏུ་སྤྲད་པའི་མའོ་རཱོ་ཁཱོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ཨ་བྷེ་དྷད.ཁཱ་རེམ (Abdel Krim) ཞུ་བ་བྱུང༌། ཁོས་རང་གི་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་འཇོན་ཐང་དང་སྙིང་སྟོབས་ངོམ་སྟེ་སི་པན་གྱི་དྲག་པོའི་དཔུང་ཆེན་བསྟུད་མར་ཕམ་པར་བརྒྱབ་པའི་མཐུས། སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་འཁྲུག་གི་འགལ་བ་རྣོ་ངར་ཅན་དུ་གྱུར། རྒྱལ་པོ་དང་དམག་དཔོན་ཚོས་གྲོས་ཚོགས་དང་དམངས་གཙོའི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་གཉིས་རྡུལ་དུ་བརླག་སྟེ་སྲིད་དབང་སྒེར་བདག་གི་འདོད་འདུན་ལ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་ཡོད་རུང༌། སུ་ཞིག་གིས་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་གོ་ཐང་འཛིན་པའི་ཐད་དགོངས་འགལ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། རྒྱལ་པོས་རང་ཉིད་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་དམ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པ་ངོ་མ་ཞིག་བྱ་འདོད་པ་དང༌། དམག་དཔོན་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དྲག་པོའི་སྲིད་དབང་སྒེར་སྡོམ་བགྱིད་འདོད་ཡོད།
1923 ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་དམངས་དམག་གི་གྱེན་ལོག་བྱུང་སྟེ་དམག་ཤེད་ཀྱི་རྒྱབ་རོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་བཅད་པ་དང༌། དམག་དཔོན་ཆེན་མོ་ཕཱ་རའེ་མའོ.དྷེ.རའེ་ཝ་རཱ་དངོས་སུ་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་པར་གྱུར། ཁོས “ཁྲིམས་མཐུན་ལྷན་ཚོགས” (Cortes) (དེང་གི་གྲོས་ཚོགས་ལ་གོ) ལ་དོགས་ཟོན་བྱེད་ཅིང་མངོན་སུམ་འཛེམས་མེད་དུ་དཔུང་ཆེན་གྱི་དྲག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་དབང་བསྒྱུར།
མའོ་རཱོ་ཁཱོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཡུལ་དེ་གའི་རཱེ་ཧྥི་སི2 (Riffs) ཚོ་བར་གཡུལ་འགྱེད་དྲག་པོ་བྱས་ཀྱང་བསམ་དོན་ཆེན་པོ་མ་འགྲུབ། སྐབས་དེར་ཨ་བྷེ་དྷད.ཁཱ་རཱེམ་ཡིས་སི་པན་གྱི་ཟིང་འཁྲུག་ལ་ཟམ་མ་ཆད་པར་རྒོལ་རྡུང་བཏང་བ་དང་བསྟུན། སི་པན་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁོང་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཆ་རྐྱེན་བཏོན་རུང་ཁོས་རང་བཙན་གཙང་མའི་འདོད་ཚུལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་སྟེ་ཁོ་ཚོའི་རེ་འདུན་དང་དུ་མ་བླངས། ང་ཚོས་འདི་ལས་མཐོང་ཐུབ་པ་ནི་སི་པན་སྲིད་གཞུང་གཅིག་པུའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་ཁོ་རང་དབང་འོག་ཏུ་བཙུད་ཐུབ་མེད་ལས་ཆེས། 1925 ལོར་མའོ་རཱོ་ཁཱོ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དགའ་ཞེན་ཆེ་བའི་ཧྥ་རན་སིའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྩོད་རྙོག་འདིར་བར་འདུམ་མཛད་རྒྱུ་ཐག་བཅད་དེ་ཚད་མཐོ་བའི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་པས། ཁོས་ཧྥ་རན་སིར་མགོ་འཛུལ་བ་དེས་རང་གི་དཔའ་མཛངས་དང་ལྡན་པའི་ཡུན་རིང་གི་འཐབ་རྩོད་དེ་རེ་ཞིག་ཉམ་དམས་སུ་གྱུར།
ལོ་ངོ་འདི་དག་གི་རིང་ལ་སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དམག་དཔུང་གི་རྒྱབ་རོགས་དང་ཞིབ་བཤེར། དྲག་གནོན། ཡང་སྐབས་རེར་དྲག་པོའི་ལམ་ལུགས་བཅས་སུ་བརྟེན་ཏེ་ཕཱ་རའེ་མཱོ.དྷེ.རའེ་ཝ་རཱ་ཡིས་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་བྱེད་བཞིན་མཆིས། ཁོས་ཨཱི་ཌ་ལེ་རྒྱལ་ནང་དུ་བྱུང་བ་དང་འདྲ་བའི་གྲལ་རིམ་ཁག་གི་གྲངས་འབོར་གྱི་ཆ་ནས་མ་ཡིན་པར། དྲག་པོའི་དམག་ཤེད་ཁོ་ནར་བརྟེན་པས། དེ་ཡང་བྷེ་ནཱེ་ཐའོ.མཱོ་སཱོ་ལེ་ནཱེ (Benito Mussolini) ཡི་བཀས་བཀོད་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲ།
ཆེར་མ་འགྱངས་པར་དྲག་པོའི་དཔུང་ཆེན་གྱིས་ཕཱ་རའེ་མཱོར་ཡིད་ཕྱུང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཁོ་རང་དཔུང་མེད་ཁེར་རྐྱང་གི་གནས་སུ་ལྷུང༌།
1930 ལོའི་བསྟོད་ཙམ་ནང་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཕཱ་རའེ་མཱོའི་སྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་བླངས་བ་མ་ཟད། ལོ་དེའི་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་ལ་དྲག་གནོན་ཡ་ང་བ་བྱས་ཀྱང༌། སྤྱི་མཐུན་ཏང་དང་གསར་བརྗེའི་འདུ་ཤེས་འཆང་མཁན་གྱི་མི་གྲངས་རིམ་གྱིས་འཕེལ་ཏེ་མཐར་བཙན་གནོན་བྱེད་ཐབས་མེད་བྱུང༌།
1931 ལོའི་གྲོང་རྡལ་གྱི་འདེམས་བསྐོའི་ཁྲོད་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པས་རང་ཉིད་ཀྱི་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་སྟོབས་ཤུགས་ངོམ་ཤོམ་བགྱིས་ཏེ། ཆེར་མ་ལོན་པར་རང་ཐག་རང་གཅོད་ནི་རང་སྲུང་གི་གྲུབ་ཆ་མེད་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་བཏོན་རྗེས་རྒྱལ་པོ་ཨེལ་ཧཱའོ་སཱོ་སྲིད་ཁྲི་ལས་བཤོལ་ཏེ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས། གནས་སྐབས་སྲིད་གཞུང་ཞིག་གསར་དུ་བཙུགས་པ་དང་སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་ནི (ཡོ་རོབ་གླིང་གི་གནམ་བདག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་དང་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་བཟོ་མངོན) ཡོ་རོབ་གླིང་གི་ཆེས་ཐོག་མའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གྱུར་ཅིང༌། དེ་སྔའི་རྒྱལ་པོ་ཨེལ་ཧཱའོ་སཱོ་ཡི་ཁྲིམས་ལུགས་རྩ་གཏོར་བཏང་སྟེ་གནམ་བདག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་ཐད་ཀར་གདོང་ལེན་མཛད།
ཡིན་ནའང༌། ངས་ཁྱོད་ལ་གོང་དུ་མཆིད་ཟིན་པའི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ལ་གཞོལ་བའི་སི་པན་དང་ཨཱི་ཌ་ལེ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དང་འདྲ་བར་མང་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་དོར་ཏེ་སྲིད་དབང་སྒེར་སྡོམ་གྱི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁག་ཅིག་ནི་ཕཱོ་ལན་ཌི་དང་ཡོ་གྷོ་སི་ལཱེ་ཝེ་ཡཱ། (Yugoslavia) གྷི་རེ་སི། བྷལ་གྷ་རེ་ཡཱ། (Bulgaria) ཕཱོར་ཆོ་གྷལ། ཧང་གྷ་རི་ཡཱ། ཨོ་སི་ཁྲུ་རི་ཡཱ་སོགས་རེད་ལ། ཕཱོ་ལན་རྒྱལ་ཁབ་དུ་ཕཱེལ་སཱོ་ཌི་སི་ཀེ (Pilsudski) ཡིས་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་བྱས་པ་དང༌། ཁོས་རང་ཉིད་ཀྱི་དཔུང་དམག་བདག་གིར་བཟུང་སྟེ་ཕཱོ་ལན་ཌིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་འཛིན་པ་ཚོར་མིའི་བློ་ངོར་ཤོང་དཀའ་བའི་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བཙན་བཀའ་སྒྲོག་པའི་གོམས་སྲོལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། སྲོང་བོར་བརྗོད་ན་སྐབས་ལན་རེར་ཁོ་པ་ཚོ་བཙན་བཟུང་གིས་ཐག་རིལ་དུ་བཅུག་སྟེ་བས་མཐར་ཡང་སྤྱུགས་མྱོང་སྐད།
ཡང་ཡོ་གྷོ་སི་ལེ་ཝེ་ཡཱ། (Yugoslavia) མེས་རྒྱལ་དུ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ལེ་ཁུ་སན་ཌི་རཱ (Alexander) རང་ཉིད་ཀྱང་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་མངའ་ཁོངས་རྒྱལ་ཕྲན་ཁག་གི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་གནས་བབ་ཧ་ཅང་ཞན་ཁར། ཆབ་འབངས་ལ་བཙན་གནོན་དང་མནར་གཅོད་གཏོང་ཚད་ནི་དེ་སྔའི་ཏུར་ཀི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་ལས་ཀྱང་ཐལ་ཆེ་བར་གྲགས།
ངས་གོང་དུ་བགྲངས་ཟིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་རྦད་དེ་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་ཕྱེ་བའི་འོག་གནས་ཐུབ་མེད། སྐབས་རེར་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་གྲོས་ཚོགས་ཁག་རྨོངས་འཐོམ་ལས་སླར་ཡང་སད་དེ་དམངས་དབང་ཅན་གྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་དུ་འཇུག་པ་དང༌། ལན་རེར (ཉེ་ཆར་བྷལ་གྷ་རི་ཡཱ་རྒྱལ་ནང་དུའང་གནད་དོན་འདི་འདྲ་བྱུང་མྱོང) སྲིད་གཞུང་ལ་དབང་ཤུགས་རྒྱས་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། མིག་ལ་མི་རན་པའི (དམར་ཕྱོགས་རིང་ལུགས་པ་དང་འདྲ) འཐུས་མི་རྣམས་འཛིན་བཟུང་དང་གྲོས་ཚོགས་ལས་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་སྟེ། རང་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་ལས་མེད་དུ་ལྷག་པའི་འཇོན་ནུས་ཅན་གྱི་མི་གཞན་དག་བསྐོ་བཞག་གནང་གི་ཡོད།
དུས་ནམ་ཀུན་དུ་ཁོ་ཚོ་དེ་འདྲའི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་དམ་ཡང་ན་དེ་དང་མཚུངས་པའི་ཉེ་གན་དུ་འཚོ་ཞིང་གཞེས། དེ་ལྟར་སྒེར་བདག་སྲིད་གཞུང་ངམ་ཚོ་ཁག་ཆུང་གྲས་རིགས་ཀྱིས་ནམ་ཞར (དྲག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས) མི་གསོད་དང༌། ཟམ་མི་ཆད་པའི་དྲག་གནོན། དགྲོ་བོ་བཙན་བཟུང། ཚག་དམ་པའི་ཞིབ་བཤེར། ས་སྟེང་དུ་ཁྱབ་པའི་འཆར་ཅན་གྱི་གསང་མྱུལ་སོགས་ཀྱི་དཔུང་རོགས་མང་དུ་ཐོབ་ཡོད་ལས་ཆེ།
ཡོ་རོབ་གླིང་གི་ཕྱི་ཕྱོགས་སུའང་སྲིད་དབང་སྒེར་སྡོམ་རིང་ལུགས་ཀྱི་དར་ཁྱབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། ངས་ཐེངས་སྔོན་མའི་འཕྲིན་ཡིག་ནང་ཏུར་ཀི་རྒྱལ་ཁབ་དང་དེའི་སྤྱི་དཔོན་ཆེན་མོ་ཁའེ་མཱེལ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་རབས་རགས་ཙམ་གླེང་ཟིན་པ་རེད། ཨ་རི་ལྷོ་མའི་རྒྱལ་ཁབ་དུའང་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་པ་བགྲང་གིས་མི་ཟིན་པ་ཞིག་བྱུང་མྱོང་མོད། ཁོ་ཚོ་ཚང་མ་རྙིང་ཞེན་གྱི་རྩ་འཛུགས་འབའ་ཞིག་ལས་མ་འདས། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཨ་རི་ལྷོ་མའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་དངོས་དེ་རྩ་བ་ནས་བརྒྱུད་མྱོང་མེད།
གོང་སྨོས་བཞིན་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གྲས་སུ་ངས་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་སྲིད་གཞུང་མ་བགྲངས་དོན། དེ་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་དང་འདྲ་བར་ཆེས་གདུག་རྩུབ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་རུང༌། ཡུལ་དེར་ཉམས་སུ་བླངས་པའི་སྲིད་དབང་སྒེར་སྡོམ་ནི་རིགས་གཞན་ཞིག་སྟེ། མི་སྒེར་དང་ཚོགས་ཁག་ཆུང་གྲས་རིགས་ཀྱིས་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་བྱས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། དེ་ནི་རྩ་འཛུགས་དམ་པའི་སྲིད་ཚོགས་ཤིག་དང་དམིགས་སུ་ངལ་རྩོལ་བཟོ་བས་གྲུབ་ཡོད། ཁོ་ཚོས་སྲིད་ཚོགས་དེ་ལ “འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད” (dictatorship of the proletariat) ཅེས་ཀྱང་འབོད། རྐྱེན་དེའི་དབང་གིས་ང་ཚོས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་དང༌། ཧྥ་ཤི་སིའི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད། དམག་ཤེད་ཅན་གྱི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་བཅས་རིགས་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཆོག།རིགས་གསུམ་དེའི་གང་ཡིན་རུང་གནའ་ནས་ད་ལ་ཐུག་གི་དབར་དྲག་པོའི་དམག་ཤེད་ལ་མ་བརྟེན་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་དང་ཧྥ་ཤི་སི་ལམ་ལུགས་གཉིས་འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཙམ་དུ་མ་ཟད་དེང་གི་ང་ཚོའི་དུས་རབས་འདིར་མཚོན་ནའང་ཐོན་རྫས་གསར་བ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ།
སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་འདི་རིགས་དང་དེའི་ཁྱད་པར་བཅས་ནི་ཐད་ཀར་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་སྲིད་གཞུང་དང་མང་གཙོ་བཅས་སུ་མེ་ཆུ་ལྟར་འགལ་སྟབས། ལས་བཤོལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་བྱ་འགུལ་དེའང་དུས་ཐོག་མར་བྱུང་བ་རེད།
བུ་མོ་ལགས། དེ་སྔོན་ངས་ཁྱོད་ལ་དུས་རབས 19 པ་ནི་མང་གཙོའི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་མྱོང་བ་དྲན་ནམ། དུས་རབས་དེ་ནི་ཧྥ་རན་སིའི “འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གསར་བརྗེ” (the Rights of Man of the French Revolution) བསླངས་ཏེ་སྔོན་ཐོན་ཅན་གྱི་བསམ་བློར་དབང་བསྒྱུར་དང་མི་སྒེར་སོ་སོའི་རང་དབང་དམིགས་སུ་བཟུང་བའི་དུས་རིམ་ཞིག་རེད། དུས་སྐབས་དེའི་འཕོ་འགྱུར་ཁྲོད་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་བའི་ནང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་སྲིད་གཞུང་དབུ་བརྙེས་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ “ཉོ་ཚོང་རང་མོས་སྲིད་ཇུས” (Laissez-fair) ཀྱི་རིགས་པའི་སྲོལ་ཕྱུང་བ་རེད།
དུས་རབས 20 པར (ཡང་ན་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་བསླངས་པའི་ལོ་ངོ་དེ་དག་གི་རིང་ལ) སླེབས་པ་ན། དུས་རབས 19 པའི་རླབས་ཆེ་བའི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་དེ་མཇུག་སྡོམ་བརྒྱབ་པ་དང༌། ཚད་ལྡན་མང་གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་མོས་གུས་ཞུ་མཁན་ནི་ཉིན་བཞིན་ཉུང་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་མང་གཙོ་ཉམས་རྒུད་དུ་གྱུར་རྗེས་ག་ས་གང་དུ “རང་མོས་ཚོགས་སྡེ” (liberal groups) རུ་འབོད་པ་དག་གིས་ལས་སྐལ་དུ་སྨིན་པ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱངས་ཤིང༌། ཁོ་རང་ཚོའི་དྲག་ཤུགས་དང་ལྡན་པའི་གཡུལ་འཐབ་དེའང་རེ་ཞིག་མཚམས་འཇོག་དགོས་པ་བྱུང༌།
དམིགས་བྱའི་རྒྱབ་ལྗོངས་མི་འདྲ་ནའང༌། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་དང་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་གཉིས་ཀྱིས་མང་གཙོའི་ལྟ་བར་རྒྱབ་འགལ་དང་རྒོལ་གཏམ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མཛད་པར་མ་ཟད། ཐ་ན་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་དང་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་སོགས་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་ཏུ་ཚད་ལྡན་གྱི་མང་གཙོར་སྔར་བཞིན་དགའ་མོས་ཆེར་མི་བྱེད་པའི་ཁར། དེ་སྔའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་བཀག་སྡོམ་དང་གང་དེའི་ཆེ་མཐོང་ལ་སྟང་འཛིན་ནན་མོ་བྱེད།
དབུས་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་ཁང་དུ་དབང་ཤུགས་ཆེན་པོ་སྤྲད་དེ་ཁོ་ཚོས་གྲོས་ཚོགས་སུ་གྲོས་བསྡུར་གནང་མི་དགོས་པར་ཐད་ཀར་རྒྱལ་དོན་རང་ལྟས་སུ་སྒྲུབ་ཆོག་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དེང་གི་ང་ཚོའི་ནོར་འཆུགས་ཐེར་འདོན་བགྱི་བའི་དུས་རབས་སུའང་ལས་དོན་ནར་འགྱངས་མི་བྱ་བའི་བྱ་འགུལ་ནི་ཆེས་དགོས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡིན་རུང༌། རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་རྟག་ཏུ་བྱ་བཞག་གང་ཡང་དུས་ལྟར་སྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་མེད།
ཉེ་བའི་ཆར་འཇར་མན་སྲིད་གཞུང་གིས་རང་གི་གྲོས་ཚོགས་རྒྱང་དུ་དོར་ཏེ་ཆེས་ཡ་ང་བའི་ཧྥ་ཤི་སི་ལམ་ལུགས་རིགས་ཤིག་བཀྲམ་སྟོན་བྱེད་བཞིན་གདའ། ཨ་རི་རིམ་འདུས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཚད་མཐོ་བའི་མཉམ་འབྲེལ་སྟོབས་ཤུགས་དེ་རང་གི་སྲིད་འཛིན་གྱི་ལག་ཏུ་སྤྲོད་པའི་བྱེད་སྒོ་དེའང་ཆེར་མ་འགྱངས་པར་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་རུ་བསྐྱེད།
དབྱིན་ཧྥ་གཉིས་དེང་སྐབས་ད་དུང་ཡང་སྔར་མུས་བཞིན་གྲོས་ཚོགས་ཁག་ནི་མིང་གི་ལྷག་མར་གཅུན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཡིན། ཁོ་ཚོའི་བྲན་གཡོག་དང་མི་སེར་སྤེལ་པའི་ས་ཁུལ (རང་རྒྱལ་གྱི་ལས་གནས་ཁག་ཏུའང་དེ་ལྟར་བྱས་མྱོང) གང་སར་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱ་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་མཆིས། 3ཧིན་རྡི་དང་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ (Indo—china) ཁག་ཏུ་ཧྥ་རན་སིའི་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་སྤེལ་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཞོད་འཇགས་སུ་བཏང་མོད། འོན་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་ལོན་ཌོན་དང་ཕཱེར་སིའི་གྲོས་ཚོགས་ཁག་ནི་ཕྱི་སྐོགས་སྟོང་བ་ཙམ་དུ་ཟད།
ཟླ་སྔོན་མར་དབྱིན་ཇིའི་རང་མོས་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་གིས “ང་ཚོའི་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ནི་སྐད་ཅིག་མར་བཙན་དབང་གི་བཀའ་རྒྱའི་འོག་སླད་སྐྱོན་ཤོར་བའི་རྩིས་འཁོར་མཐེབ་གཞུང་སྟེང་སྣོག་ལས་ཀྱི་འདེམས་བསྐོའི་ཐོ་འགོད་བྱེད་སའི་འཕྲུལ་ཆས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་འདུག” ཅེས་བརྗོད་མྱོང༌།
དེའི་རྐྱེན་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་དུས་རབས 19 པའི་མང་གཙོ་དང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་ཡོངས་སུ་ཤོར་ཞིང༌། རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཤས་ནང་ཞི་དྲག་གཉིས་ལྡན་གྱིས་དམངས་དབང་དང་འཐུས་ཚོགས་ནི་མིང་གི་ལྷག་མར་གྱུར་འདུག ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་མང་གཙོ་དང་འཐུས་ཚབ་ཅིག་ལ་ངེས་པར་དུ་ཡོད་འོས་པའི་མ་མཐའི་དབང་ཆ་དག་ཀྱང་ཤོར་ཏེ། མཐར་ཕྱི་རྫིགས་ནང་སྟོང་གི་སྐྱོ་གར་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཉེན་ཆེ་སྐད།
ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་མཁན་ཞིག་གིས་རྒྱལ་དབང་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་འདི་རིགས་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པར་དཔྱད་བསྡུར་བགྱིས་པ་ལ། དབྱིན་ཇི་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དུའང་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་དབང་ངོ་མ་ཤོར་ཏེ་བཙན་རྒྱལ་གྱི་རྩ་འཛུགས་ཤིག་ཏུ་གྲུབ། ཚུལ་འདིར་གཞིགས་ན་ད་དུང་འཐུས་ཚོགས་ཁག་ནི་ལྟོས་ཚོད་ཀྱིས་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བར་སྣང་ཡང༌། དོན་ལ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་གང་ཡང་མེད་པའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་མངོན་གྲབས་ཡོད་ཚོད་རེད།
བྱས་ཉེས་འདི་རིགས་ཅིའི་ཕྱིར་ཏུ་བྱུང་ངམ། ཧ་ལམ་དུས་རབས་ཧྲིལ་བོ་ཞིག་གི་རིང་ལ་བགྲང་དུ་མེད་པའི་མི་མང (ཆོས་ལུགས་རྨོངས་དད་ཀྱི་དབང་གིས་མི་རིགས་ཀྱི་དཔའ་བོ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་སྐུ་གཤེགས་པར་བགྲང་མཁན་རྣམས) གིས་མང་གཙོ་ཁོ་ནར་ཕུགས་བསམ་དང་བློ་སྤོབས་བསྐྱེད་དོན་ག་རེ་ཡིན་ནམ། ད་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཏུ་མང་གཙོར་སུན་འབྱིན་དང་སྡང་སེམས་དེ་འདྲ་བཅངས་དགོས་པ་རེད་དམ། དེ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་མེད་ཚེ་འཕེལ་འགྲིབ་དེ་ཙམ་ཞིག་འབྱུང་མི་སྲིད་པས་ན། དེ་ཡང་མིའི་འགྱུར་སླ་བའི་བརྩེ་བ་དང་ཡིད་རྟོན་ལས་ཕྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་མའི་སེམས་འགྱུ་དང་འདོད་ཞེན་གྱི་གནད་དོན་ཙམ་མ་རེད།
དེ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཚད་ལྡན་མང་གཙོ་དང་ཅུང་མི་འཚམས་པའི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་འཚོ་བའི་གནས་བབ་ཅིག་ཏུ་འབྲེལ་འདུག་པར་སྙམ། སྤྱིར་གླེང་བརྗོད་འདི་རིགས་ཆེས་མོས་ཤིང་འགྲེལ་དཀའ་བ་ཞིག་རེད་ཀྱང༌། ངས་ནི་གླེང་གཞི་འདིར་རྟོག་གཞིག་ཟབ་མོ་ཞིག་བགྱི་མི་ནུས། ཡིན་ནའང་བུ་མོ་ལགས། འདིར་ངས་ཁྱོད་རང་ལ་རང་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་རེ་གཉིས་འཆད་པར་བྱ།
གོང་གི་ས་བཅད་དུམ་བུའི་ནང་ངས་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་མང་གཙོ་ནི “ཚད་ལྡན” ཞིག་ཏུ་དཔྱོད་གཞིག་བགྱིས་པ་ཡིན་མོད། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་པ་ཚོས་དེའང་མང་གཙོ་ཡང་དག་ཅིག་མ་ཡིན་པར། དེ་ནི་གྲལ་རིམ་གཅིག་གིས་གྲལ་རིམ་གཞན་དབང་དུ་བསྒྱུར་བའི་གནས་བབ་དངོས་ལ་གསང་རྒྱ་དམ་པའི་མང་གཙོའི་ཕྱི་ཤུན་ཙམ་དུ་འདོད་ཡོད།
ཁོ་ཚོའི་འདོད་ཚུལ་ལྟར་ན། དུས་རིམ་དེའི་མང་གཙོ་ནི་མ་རྩ་ཅན་གྱི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་ཕྱི་སྐོགས་ལྟ་བུ་ཞིག་སྟེ། དེ་ཡང་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གྱིས་སྲིད་དབང་སྒེར་སྡོམ་བྱས་པའི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་མ་ཡིན་གྲང་སྙམ། མི་མང་ལ་སྤྲད་པའི་རྒྱས་ཤོམ་ཆེ་བའི་འོས་བསྡུའི་ཐོབ་ཐང་དེའང་འདེམས་ཤོག་སྟེང་གི་འོས་མི་ཀ་བའམ་འོས་མི་ཁ་བས་མི་ལོ་བཞི་དང་ལྔའི་རིང་ལ་ཁོང་ཚོར་དབང་སྒྱུར་དང་བཤུ་གཞོག་བཏང་ཆོག་པར་སྨྲ་བའི་གོ་སྐལ་ཙམ་རེད། འོས་མི་དེ་གཉིས་ཀྱི་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ལ་གྲལ་རིམ་གཅིག་གིས་བཤུ་གཞོག་གཏོང་གི་ཡོད།
ངོས་དོན་གྱི་མང་གཙོ་ནི་གྲལ་རིམ་འདི་རིགས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་དང་བཤུ་གཞོག་རྨང་ནས་བསློགས་ཏེ་གྲལ་རིམ་གཅིག་ཁོ་ནའི་དུས་རིམ་ནང་འབྱུང་ཐུབ། དེ་འདྲའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་མངའ་བརྙེས་པར་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་སྲིད་གཞུང (སྲིད་ཚོགས་འདིའི་ནང་བཟོ་བ་དང་ཞིང་པ་ཙམ་མ་ཟད་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་བ་གཞན་ཚང་མའང་མི་དམངས་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་པ་ཡིན) གིས་ཀྱང་དུས་སྐབས་དེའི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་པ་ཡོད་ཚད་ཚར་གཅོད་བཏང་བ་རེད།
དེ་བས། ཡུལ་དེའི་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཆའི 5 ~ 10 ཙམ་མ་གཏོགས་ལྷག་མའི་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཆའི 90 ~ 95 ལྷག་ཅིག་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་པར་གྱུར་བ་རེད། སྐབས་དེའི་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་རྩ་འཛུགས་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྦྱོར་ངན་འོག་སྲིད་ཚོགས་དེའང་རེ་ཞིག་དམར་ཕྱོགས་ཤོག་ཁག་གི་སྟངས་འཛིན་འོག་ཤོར་བ་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་དང་འདྲ་བར་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་བཙན་དབང་གི་འོག་མིའི་བསམ་བློའི་རང་དབང་དང་འགྲོ་འདུག་རང་དབང་དང་ཞིབ་བཤེར་རང་དབང་སོགས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་སེམས་ཁྲལ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ཡིན་ནའང་དམར་ཕྱོགས་ཚོགས་པ་དེའང་ངལ་རྩོལ་མི་མང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་དུས། ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་གནས་ལ་འགན་སྲུང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། མཐར་གཞན་པའི་ཁེ་ཕན་གྱི་ཕྱིར་ཏུ་བཟོ་བའམ་གྲལ་རིམ་ཁག་གི་བཤུ་གཞོག་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།
གལ་ཏེ་གྲལ་རིམ་གྱི་བཤུ་གཞོག་ཅིག་ཡོད་དུ་ཆུགས་ན། དེ་ནི་ཐུན་མོང་གི་ཁེ་སྤོགས་སླད་དུ་བཏང་བའི་སྲིད་གཞུང་གི་བཤུ་གཞོག་ཅིག་ཡིན་ངེས། ངེས་པར་དུ་ང་ཚོས་ཕྱིར་དྲན་བྱ་འོས་པ་ཞིག་ནི། ཨུ་རུ་སུའི་ནང་མང་གཙོས་གྲུབ་པའི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་གཞར་ཡང་ཚུགས་ཐུབ་མེད་ལ། སྤྱི་ལོ 1917 སྟོད་ཙམ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ནི་བཙན་དབང་རིང་ལུགས་ནས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་སུ་མཆོང་བསྐྱོད་བྱས་པ་ཞིག་རེད།
ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ནི་ཧྲིལ་གྱིས་བལྟས་ཚེ་རྦད་དེ་སྤྱོད་ལམ་གཞན་ཞིག་སྟེ་ཐེངས་སྔོན་མའི་འཕྲིན་ཡིག་ཏུ་ངས་ཁྱོད་ལ་གླེང་ཟིན་པ་ཇི་བཞིན། ཧྥ་ཤི་སིའི་རྩ་དོན་དེ་དངོས་ནས་རྟོགས་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། བལྟས་འཇོག་གིས་ཁོང་ཚོར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་རྩ་དོན་ཞིག་ཧ་ལམ་མེད་ཚོད་དུ་གདའ་མོད། ཁོ་ཚོས་ད་དུང་མང་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་གང་དེར་རྒོལ་རྡུང་གཏོང་བར་ཐེ་མི་ཚོམ། དེ་ཙམ་མ་ཟད་ཁོ་ཚོའི་གདོང་གཏོད་སའི་གནད་ཀ་དེའང་ཁྲེལ་མེད་བག་མེད་ཀྱི་སྦྱོར་ངན་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི། མང་གཙོ་དངོས་ཀྱི་རྩ་དོན་དུ་གཞར་ཡང་མི་ཚུད་པའི་གུང་ཁྲན་རིང་ཀྱིས་བྱས་ཉེས་མ་རེད། ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་པ་ཚོས་མང་གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་འོག་གི་རྩ་དོན་ཧྲིལ་བོར་དགག་རྒྱག་ཚ་ནན་གཏོང་ཞིང༌། ཁོང་ཚོའི་བཀག་སྡོམ་གྱི་བྱེད་ནུས་ཡོད་ཚད་ཀྱིས་མང་གཙོའི་རྩ་དོན་ལ་དམའ་ཕབས་པ་རེད།
དེ་འདྲའི་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ལ་ཨཱི་ཌ་ལེའི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་པ་མཱོ་སི་ལའེ་ནཱེ་ཡིས “རུལ་སུངས་ཀྱི་ཕུང་གསོག” (putrefying corpse) ཅེས་འབོད་ཅིང༌། ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་པ་ཚོ་སྒེར་མིའི་རང་དབང་གི་ལྟ་བར་མི་འཐད། ཁོ་ཚོའི་འདོད་ཚུལ་ལ་སྲིད་གཞུང་ནི་ཡོད་ཚད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་གྱི་མི་སྒེར་ནི་གཞར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ།
དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཨཱི་ཌ་ལེའི་མང་གཙོའི་རང་མོས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་པ4མཱ་ཛི་ཛེ་ནཱེ (Mazzini) ཡིས་རང་གི་རྗེས་འབྲང་ཚོར “དམར་ཕྱོགས་རིང་ལུགས་པས་ཀྱང་སྒེར་མིའི་རང་དབང་གི་རིན་ཐང་ཆེར་མི་ལྟའོ” ཞེས་བསྟན་མྱོང༌།
སྤྱིར་ཧྥ་ཤི་སི་དང་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཙམ་མ་ཟད། དེང་གི་དུས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་མང་པོའི་ཐད་རྗེས་དཔག་གི་དཔྱོད་ཤེས་ཡངས་པའི་སྐྱེ་བུ་མང་པོ་ཞིག་གིས་འོས་བསྡུའི་བསམ་བློ་རྙིང་བའི་རྒྱུན་བསྲིངས་ཏེ། དེ་ལ་མང་གཙོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་མ་ཚིམ་པར་གྱུར་ཡོད།
དོན་གྱི་མང་གཙོ་ནི་མིའི་རྩིས་ཐང་དང་འདྲ་མཉམ་ལ་གོ་དགོས་ཤིང༌། དེ་ལྟའི་མང་གཙོས་ནི་ད་གཟོད་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་མངའ་བརྙེས་པར་བྱེད། མི་ཚང་མར་འདེམས་བསྐོའི་ཁེ་དབང་སྤྲད་པ་ཙམ་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མཉམ་གྱི་བྱེད་ནུས་གང་ཡང་འདོན་མི་ཐུབ་པ་མངོན་གསལ་རེད། འོས་བསྡུའི་ཐོབ་ཐང་དེ་ཙམ་ཡོད་རུང༌། ཉི་མ་དེ་རིང་གི་དུས་སུ་ད་དུང་ཡང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཁེ་དབང་དག་མེད་པའི་གནས་བབ་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེ། དེར་བརྟེན་མང་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་དབུ་བརྙེས་པ་ལ་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གསར་སྐྲུན་བགྱི་དགོས་པར་འདོད་ཅིང༌། རྒྱུ་མཚན་དེས་ཁོ་ཚོ་ཕུགས་བསམ་དང་ཐབས་རྩལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འཁྲིད་ཀྱང་སྲིད་མོད། ཡིན་ནའང་དེང་གི་གྲོས་ཚོགས་ལ་མོས་མཐུན་གནང་བའི་མི་རྣམས་དེ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་བློ་མི་ཚིམ་པར་འགྱུར་ངེས།
བུ་མོ་ལགས། ད་ནི་ངེད་གཉིས་ཀྱིས་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཅུང་ཟབ་སར་དཔྱད་དེ་དོན་ངོ་མར་རིང་ལུགས་དེ་ནི་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་མིན་རྟོགས་པར་བྱའོ།། དེ་ཡང་ཞི་མཐུན་རིང་ལུགས་ལ་སྡང་ཞིང་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་སུ་གཞོལ་བར་ཆེས་བརྗིད་ཉམས་དང་ལྡན་པར་གྲགས། སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་པ་མཱོ་སི་ལའེ་ནཱེ་ཡིས “ཨཱི་ཌ་ལེའི་འཛམ་གླིང་ཤེས་བྱ་ཀུན་བཏུས” བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་བསྟན་དོན།
ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་པས་དགོས་ངེས་སམ་རྟག་བརྟན་གྱི་ཞི་བདེའི་ཕན་ནུས་ལ་ཡིད་མི་རྟོན། དེའི་རྐྱེན་རང་སྲོག་གཞན་གཏོང་གི་དུས་ན་འཐབ་འཛིང་མི་ཕོད་པའི་སྡར་མའི་སྤྱོད་ལམ་དངོས་དེ་སྦ་གསང་བགྱིད་པའི་ཞི་མཐུན་རིང་ལུགས་དེ་འདྲར་ངེས་ལེན་མི་གནངས། དྲག་པོའི་གཡུལ་འཐབ་ཁོ་ནས་ད་གཟོད་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཚད་མཐོ་བའི་དཔའ་གདེང་གི་ནུས་སྟོབས་སྔོག་འདོན་བྱེད་ཅིང༌། ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་དཔའ་མཛངས་ཀྱི་ཆོད་སེམས་དེ་འདྲར་ཆེས་བློ་སྤོབས་དང་ལྡན་པའི་མིས་དང་ལེན་བགྱིད་ངེས། དེ་མིན་གྱི་སྟ་གོན་གཞན་ཚང་མ་ཚབ་བྱེད་ཙམ་ལས་མི་གདའ་ན། ཤི་གསོན་གྱི་གདམ་ངའི་མདུན་སར་ཁོ་ཚོས་མི་སྒེར་ལ་རེ་བཅོལ་དེ་འདྲ་བགྱི་མི་སྲིད་དོ་ཟེར།
གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ནི་འཛམ་གླིང་ཐུན་མོང་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་དུས་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ནི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཆེས་པའི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཤིག་ཡིན། དོན་ལ་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རིང་ལུགས་དང་འགལ་བ་རྟག་སྤྲོད་དུ་གྱུར་ཡོད། མེས་རྒྱལ་ལྷ་རུ་སྐྲུན་པའི་རིང་ལུགས་གང་དེའི་འགྱུར་ལྡོག་རྒོད་པའི་སྒེར་མིའི་རང་དབང་དང་ཁེ་དབང་ཡོད་ཚད་དམར་འཛིང་ཡ་ང་བ་ཞིག་ཡིན་སྲིད། ལར་རྒྱལ་ཁབ་ཡོད་ཚད་ཕྱི་ཚུལ་ནས་མནའ་འབྲེལ་གྱིས་གྲུབ་ཀྱང་དོན་ལ་ཕན་ཚུན་དགྲ་རུ་ལངས་ཡོད་ལས་ཆེ། ཕྱི་གླིང་བའི་གྲས་སུ་དེད་པའི་ཇེའུ་མི་རིགས་འདི་ཉིད་ཀྱང་ཆེས་སྡུག་རྩུབ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་རེད། མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་འགལ་བ་དང་གསར་བརྗེའི་བཀོལ་ཐབས་སོགས་ཀྱི་འབོད་ཚིག་སྒྲོག་གི་ཡོད་རུང༌། ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ནི “རྒྱུ་གཞིས་སྒེར་བདག” (property-owning) དང་ལོག་སྤྱོད་ཀྱི་འབྱུང་རྩ་བཅས་སུ་མནའ་འབྲེལ་དུ་གྲུབ་ཡོད།
ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ལ་ཡ་མ་ཟུང་གི་བཟོ་ཡང་འགའ་ཤས་མཆིས་ཏེ། གང་དེའི་ནང་ཁྲོལ་དུ་རིག་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཅིག་བདོག་པ་འདྲ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཞིག་ཡིན་དུ་ཆུགས་ན། དེ་ནི་མིའི་རིག་པས་གཞལ་ཐབས་བྲལ་བ་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་ཤེས་གསལ་ལྟར། རིང་ལུགས་དེ་ནི་ཐོག་མར་སྲིད་དབང་གི་སྲེད་པ་ཙམ་ནས་རྩ་བ་རྒྱས་ཤིང་རྩེ་མོ་སྨིན་ཏེ། འདོད་འདུན་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་རྗེས་ད་གཟོད་དེ་ཡང་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཞིག་ཏུ་སྒྲུབ་པར་འབད་འབུངས་གནང་འདུག།
བུ་མོ་ལགས། འདིར་ངས་ཁྱོད་ལ་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཅུང་རྙིང་འཛིང་ཆེ་སའི་ལྟ་ཚུལ་རེ་འགར་འཆད་པ་ལ། ཐོག་མར་ངས་ཁྱེད་རང་ལ་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་བ་གྲགས་ཅན་ཞིག་གི་གསུང་རྩོམ་ཐད་ནས་རགས་བསྡུས་ཤིག་གློད་པར་བྱ། ཁོང་གི་མིང་ལ་གྷོ་བཱ་ནཱེ.ཇེན་ཌེལ (Giovanni Gentile) ཟེར་ཞིང་ཁོ་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ལས་སྣེ་ཞིག་ཡིན་པར་བཞེད་ཅིང༌། དེར་མ་ཟད་ཁོས་ད་དུང་ཨཱི་ཌ་ལེའི་སྲིད་གཞུང་གི་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་དབང་ཡང་འཁུར་དུ་བཞེས་མྱོང་སྐད། ཇེན་ཌེལ་གྱིས་གསུང་དོན། མི་མང་གིས་རང་ཉིད་དམ་མིའི་རང་གཤིས་ཀྱི་སྟེང་ནས་རང་རྟོགས་འཚོལ་སྙེག་བྱ་མི་ནུས་པ་ཇི་བཞིན་དུ། མང་གཙོ་ཡང་ངང་ཚུལ་དེ་ལས་མ་འདས་མོད། ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ལྟར་ན། མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་སྟེང་གི་རང་དོན་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་ཡང་འཇིན་རྟེན་རང་བཞིན་གྱི་རང་རྟོགས་སངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བཞེད་ཅིང༌། ཁོས་བསྟན་དོན་དེ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་དང་ཡོངས་སུ་འགལ་ཡང་སྲིད་པ་རེད།
དེ་བས། ལྟ་ཚུལ་འདིའི་ཁྲོད་མིའི་རང་གཤིས་དང་རང་དབང་ལ་གོ་གནས་གང་ཡང་མེད། རྒྱུ་མཚན་དོན་དམ་གྱི་བདེན་པ་དང་རང་དབང་ནི་རྒྱལ་ཁབ་བམ། རླབས་ཆེ་བའི་བྱ་བཞག་གཞན་ཞིག་གི་ཕྱིར་དུ་རང་སྲོག་དོར་བ་ལས་ད་གཟོད་མངོན་འགྱུར་བྱུང་གི་ཡོད་ཚུལ་རེད་དེ། ཇེན་ཌེལ་གྱིས “ང་རང་ཉིད་ཀྱི་རང་གཤིས་དེའང་རང་གི་བླ་སྲོག་དང༌། ཁྱིམ་ཚང༌། རྒྱལ་ཁབ་སོགས་སླར་གསོ་དང་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་བ་དང་བསྟུན། དེ་ཡང་ཡར་སྐུལ་དང༌། དཀྱེལ་ཡངས། བརྟན་བརླིང་བཅས་སུ་བཟོ་ཡི་ཡོད་ཀྱི། གཞན་པའི་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་སྡོམ་གཅུན་གཏོང་གི་མེད” ཞེས་དང༌། ཡང་ཁོང་གིས “དབང་སྒྱུར་ཡོད་ཚད་ནི་མིའི་འདོད་འདུན་ལ་འཇོན་ནུས་ཀྱི་ཤན་སྟོབས་ཐེབས་པ་དང་འདྲ་བའི་མིའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་རེད། ལས་དོན་ཇི་འདྲ་ཡིན་རུང༌། རྩོད་གླེང་གིས་མི་ལ་དབྱུ་གུས་བསྐུལ་བའམ་བཀའ་མཆིད་འབེབ་པའི་རེ་འབོད་ཞུ་ངེས་ཡིན” ཟེར། དེའི་རྐྱེན་ང་ཚོས་འདིར་དབྱིན་ཇི་སྲིད་གཞུང་གིས་རང་རྒྱལ་དུ་བེར་ལྕག (རྒྱ་གར་གྱི་ཉེན་རྟོག་པའི་ཁྲིམས་ཤིང) བག་མེད་དུ་སྤྱོད་ཐེངས་རེར་ཁོ་ཚོས་མིའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་དབང་བསྒྱུར་པའི་གོ་རིམ་མོད་པོ་ཞིག་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་ཡོང༌།
འདི་དག་ཚང་མ་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་བྱས་ཉེས་རིགས་ཤིག་སྟེ། དེ་དག་གིས་བྱུང་ཟིན་པའི་བྱ་བཞག་ཅིག་གསལ་འདེབས་བྱེད་པའམ་དག་སེལ་བགྱི་བར་སྟ་གོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། བཤད་ཚུལ་ལ་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ནི 5“བཟོ་བདག་སྲིད་གཞུང” (Corporative State) གསར་འཛུགས་གནང་རྒྱུར་དམིགས་གཏད་ཡོད་པར་བཞེད་ཅིང༌། ངས་སེམས་ན། ཁེ་ཕན་ཞིག་གི་ཕྱིར་དུ་བཏོན་པའི་བྱེད་ཐབས་དེའི་ཁྲོད་མི་ཚང་མ་སྒྲིག་འཛུགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་རྩིས་རེད་ཀྱང༌། དེ་འདྲའི “བཟོ་བདག་གི་སྲིད་གཞུང” ཞིག་ཨཱི་ཌ་ལེ་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱལ་ཁབ་གང་དུའང་ཚུགས་པར་མ་སྣང་ངོ༌། །ཨཱི་ཌ་ལེའི་རྒྱལ་ནང་གི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་ནི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་དང་ཅུང་འདྲ་ནའང༌། དེའི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་རབས་གང་འཚམས་ཤིག་ཁྱོད་རང་ལ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཟིན་པ་རེད།
ལར་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་དར་ཞིང་ཁྱབ་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། དེ་ཡང་ཨཱི་ཌ་ལེའི་མཐུན་མོང་མ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱེད་རྣམ་ཞིག་མིན་པ་ཧ་ཅང་མངོན་གསལ་རེད་ཀྱང༌། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པའི་མཐུས། དེ་ཡང་དེ་ལྟའི་ཚུལ་དུ་མངོན་པར་གྱུར།
བཟོ་བའི་སྟོབས་ཤུགས་རྒྱས་པ་དང་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ཉམས་ཉེས་སུ་འགྱུར་ཉེན་ཆེ་སྟེབས། མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་གྲལ་རིམ་པ་ཚོས་རང་འགུལ་གྱིས་རང་གཞུང་སླར་གསོ་བྱ་བར་བྲེལ་ཞིང༌། དཔལ་འབྱོར་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་ཟིང་འཁྲུག་གི་དུས་རིམ་སོ་སོའི་ཁྲོད་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ལ་བཟོ་བའི་རྡུག་རྡེག་ཟམ་མ་ཆར་པར་ཐེབས།
གལ་ཏེ་སྒེར་བདག་དང་དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་པ་ཚོས་སྲིད་ཇུས་དང་དམག་ཤེད་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱིར་བཏང་གི་མང་གཙོའི་ལམ་དུ་བཟོ་བར་གཉའ་གནོན་ཐུབ་མེད་ཚེ། དེ་ནི་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་བསྟེན་པ་ཞིག་དང༌།
དེ་ཡང་ཁྲོམ་ཚོགས་ཀྱི་ཡོ་ལང་རྒོད་སར་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྒེར་བདག་གྲལ་རིམ་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་ཚུལ་བསྒྲགས་པ་དང་བསྟུན། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་མི་དམངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་ལས་བྱུང་བ་སུ་ཞིག་གིས་བསྙོན་འདེང་ངམ།
ལས་འགུལ་དེའི་འབྱུང་རྩ་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཁོ་ཚོ་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལས་མེད་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་ཡ་ང་བ་མྱངས་ཤིང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་རྟོག་ཞན་ཞིང་སྒྲིག་འཛུགས་གང་ཡང་མེད་པའི་བཟོ་བ་དང་ཞིང་བ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཁོ་རང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་རེ་འདུན་བཅངས་ཏེ་ལས་འགུལ་གྱི་རྒྱང་འབོད་དེ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཡིད་སེམས་ཅིག་ཅར་དུ་འཕྲོག རང་གི་ཁེ་བཟང་གི་ཕྱིར་ཏུ་འབྱོར་འབྲིང་གྲལ་རིམ་པ་ཚོས་ཀྱང་ལས་འགུལ་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེར་མཛད། ཐེངས་འདིའི་ལས་འགུལ་དེས་ཆོས་ལུགས་ཆོ་གའི་དབར་དྲག་པོའི་ཟིང་འཁྲུག་བསླངས་ཡོད་རུང༌། རྒྱལ་ཁབ་གང་དེའི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་དེ་ལ་དཀྱེལ་ཡངས་བཟོད་བསྲན་གནང་འདུག།རྒྱུ་མཚན་ཁོ་ཚོ་ཚང་མས་མཐུན་མོང་གི་དགྲ་བོ་དེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་པར་འཐབ་རྩོད་གནང་གི་ཡོད་པས་དང༌། དེ་ཡང་སྤྱིར་བཏང་གི་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ནས་རིམ་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་སྲིད་གཞུང་དུ་གྱུར་ཏེ་བཟོ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་རྡུང་རྡེག་དང་ཁ་གཏད་ཤོག་ཁག་ཚང་མར་འཇིགས་རྔམ་བསྐུལ།
དེའི་རྐྱེན་སྔོན་ཐོན་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་ཧམ་འཛུལ་བྱེད་པའི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་གྲལ་རིམ་གཉིས་དབར་གྱི་འགལ་བ་ཛ་དྲག་ཏུ་གྱུར་བ་དང་བསྟུན། ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་མངོན་འགྱུར་བྱུང༌།
སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཟིང་འཁྲུག་དེའང་ཕན་ཚུལ་དབར་གོ་ནོར་ཐེབས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། དེ་ནི་རང་བྱུང་གི་འཁྲུག་རྩོད་ལ་མཐོང་ཆེན་མཛད་ཅིང་དེང་གི་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བར་མོས་འདུན་སྣ་ཚོགས་བཅངས་པ་ལས་བྱུང༌།
རྩོད་རྙོག་འདི་རིགས་རྒྱ་ཡན་དུ་བཏང་བ་ཙམ་གྱིས་གནད་དོན་གང་ཡང་ཐག་གཅོད་ཐབས་མེད། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་དེང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་སྣ་ཚོགས་རྟོགས་པ་དང་སྐབས་དེའི་སྲིད་ཇུས་ལམ་ལུགས་འོག་དཀའ་སྡུག་མྱོང་གི་ཡོད་ལ། ཡང་འགའ་ཤས་ཤིག་ཉེ་བའི་ཆར་རང་ཉིད་ལ་ཐོབ་པར་འོས་པའི་ཁེ་དབང་དག་ཀྱང་མཐུས་འཕྲོག་བྱས་སོང་བས་ལན་འདུག།
སྒེར་བདག་གྲལ་རིམ་པ་ཚོས་རང་ཉིད་ལ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་དབང་དག་གཞར་ཡང་འདོར་རྩིས་མེད་སྟབས། གྲལ་རིམ་ཁག་གི་འགལ་བ་དེའང་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་ཅིང༌། དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ལ་མ་རྩ་རིང་ལུགས་པ་ཚོས་ངལ་རྩོལ་མི་མང་ལ་གཉའ་གནོན་དང་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་འཛིན་རྒྱུར་མང་གཙོའི་རྩ་འཛུགས་ཁག་བེད་སྤྱད་དེ་མང་གཙོ་དར་རྒྱས་སུ་བཏང༌། ཡིན་ཡང༌། བྱ་འགུལ་དེ་ལེགས་འགྲུབ་འབྱུང་མི་སྲིད་པས་ན། མ་རྩ་རིང་ལུགས་པ་ཚོས་མང་གཙོའི་རྩ་འཛུགས་རྨང་ནས་དོར་དེ་སྒོ་འཕར་ཡངས་བར་ཕྱེས་པའི་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཇིགས་སྐུལ་དང་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་ལག་ཐབས་སྤྱད་པ་རེད།
ང་ཡིས་སེམས་ན། ཨུ་རུ་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་ཡོ་རོབ་གླིང་དུ་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཧ་ཅང་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་མཐར། འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཅིང༌། ཐ་ན་རང་རྒྱལ་ནང་རྒྱུན་པར་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ལག་ལེན་དུ་བཏབ་པ་རེད། འཛམ་གླིང་གར་སྟེགས་སྟེང་གི་ཉི་མ་དེ་རིང་གི་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས (མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆེས་མཇུག་མཐའི་རེ་ལྟོས་བཅོལ་ས་ཡིན) ནི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་དང་གདོང་ཐུག་བྱུང་ཡོད།
ཡིན་ནའང་གཞན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་དྲང་པོར་བརྗོད་ན། ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་བོར་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་པའི་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་གུད་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་ཙམ་ཡང་སེལ་མ་ཐུབ་མེད་པའི་ཁར། དྲག་ཤུགས་དང་བཙན་ཤེད་ཆེ་བའི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་བཟུང་སྟེ་ཞི་བདེ་མཉམ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཁ་ཕྱོགས་པའི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཁ་གཏད་དུ་འགྲེངས་ཤིང༌། གསར་དར་གྱི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཉམས་རྒུད་དུ་གྱུར་བར་འཁོན་སེམས་འཆང་བ། དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གཡུལ་འཁྲུག་གི་ཉེར་ལེན་དུ་སོང་བའི་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་དབར་གྱི་ཕྱོགས་འགལ་གྱི་ལྟ་བར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་བཅས་བྱེད་དོ།།
ཟུར་མཆན།
1བྷེ་ནཱེ་ཐའོ.མཱོ་སཱོ་ལེ་ནཱེ (Benito Mussolini) ནི་ཨེ་ཌ་ལེའི་གསར་འགོད་པ་དང་སྲིད་དོན་པ། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི (Fascist) སྲིད་ཚོགས་བཙུགས་ཤིང་སྤྱི་ལོ 1922 ནས 1943 དབར་དངོས་སུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པར་བཞེད།
2(Riffs) རཱེ་ཧྥེ་སི་ཞེས་པ་མའོ་རཱོ་ཁཱོའི (Morocco) ནུབ་རྒྱུད “རཱེ་ཧྥེ་སི་རི་ཀླུང” (Riff mountains) དུ་འཚོ་ཞིང་གཞེས་པའི་མི་རྒོད་ཀྱི་ཚོ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་བཞེད་ཅིང༌། ཚོ་ཁག་འདི་ཉིད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་རྒོལ་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་སྟབས་ཧྥ་རན་སི་དང་སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་སྐབས་ཧྥ་དམག་ལ་འཇབ་རྒོལ་གྱིས་ཆམ་ལ་ཕབས་པར་གྲགས།
3འདིར་ཧིན་རྡི་དང་རྒྱ་ནག (Indo—china) ནི་ཧྥ་རན་སིའི་དབང་སྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་ཤར་ལྷོ་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་སྟེ། འབར་མ་དང་ཐཱེ་ལན་ཌི། ལཱོ་སི། (Laos) མ་ལཱེ་ཞའི་ཡཱ། ཁཱམ་བྷོ་ཌི་ཡཱ། ཝེ་ཌི་ནཱམ། བཅས་སུ་བཞེད་ཅིང༌། དམིགས་སུ་ས་གཤིས་རིག་པ་ལྟར་ན་གོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་དག་ལཱོ་སི་ཞེས་བའི་དབུས་ཁུལ་དུ་གཏོགས་པར་གྲགས།
4མཱ་ཛི་ཛེ་ནཱེ (Mazzini) མཆོག་ནི་ཨཱི་ཌ་ལེའི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་དང་ཨཱི་ཌ་ལེའི་མི་རབས་གསར་བའི་རྒྱལ་གཅེས་ལས་འགུལ་གྱི་སྲོལ་བཏོད་མཁན། ཨཱི་ཌ་ལེ “མི་དམངས་ཆིག་སྒྲིལ་དང་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ལས་འགུལ” (Risorgimento) གྱི་དབུ་ཁྲིད་བཅས་ཡིན།
སྤྱི་ལོ 1933 ལོའི་ཟླ 6 ཚེས 22 ཉིན།


text:
《མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་དོ་དམ་ལས་བྱེད་པའི་གོ་གནས་མ་བསྐོས་གོང་གི་སྤྱི་བསྒྲགས་བྱེད་ཐབས》ཀྱི་གཏན་འབེབས་གཞིར་བཟུང་སྟེ། ལས་བྱེད་པའི་གོ་གནས་བསྐོ་བཞག་བྱེད་རྩིས་ཡོད་པའི་སྤྱི་བསྒྲགས་གཤམ་གསལ་ལྟར།
ཁྲང་ཝིའུ་ཉིན། ཕོ། རྒྱ་རིགས། 1960ལོའི་ཟླ8པར་སྐྱེས། ཀྲུང་གོང་ཏང་ཡོན། ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་ཏང་གི་སློབ་གྲྭའི་ཆེད་སྦྱོང་བསླབ་གནས། ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྤྱིའི་བཟོ་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ་དང་ཏང་ཙུའུ་ཚོགས་མི་བཅས་ཀྱི་འགན་ཁུར་ཡོད། མི་འགྱང་བར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྤྱིའི་བཟོ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར་ཞིབ་པ་རུ་སྤོར་རྩིས་ཡོད།
མཱ་ཡོ་ཡུའུ། ཕོ། ཧེ་རིགས། 1962ལོའི་ཟླ3པར་སྐྱེས། ཀྲུང་གོང་ཏང་ཡོན། སློབ་ཆེན་བསླབ་གནས། ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལས་རིགས་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ་དང་ཏང་ཙུའུ་ཚོགས་མི་བཅས་ཀྱི་འགན་ཁུར་ཡོད། མི་འགྱང་བར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལས་རིགས་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར་ཞིབ་པ་རུ་སྤོར་རྩིས་ཡོད།
ཕུའུ་ཆིན། མོ། རྒྱ་རིགས། 1963ལོའི་ཟླ12པར་སྐྱེས། ཀྲུང་གོང་ཏང་ཡོན། ལས་ཐོག་ཆེད་སྦྱོང་བསླབ་གནས། ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྤྱིའི་བཟོ་ཚོགས་གྲོན་དངུལ་ཞིབ་བཤེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་གཞོན་པ་དང་གྲོན་དངུལ་ཞིབ་བཤེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་བཅས་ཀྱི་འགན་ཁུར་ཡོད། མི་འགྱང་བར་ཐིན་རིམ་པ་གཞོན་པའི་མགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པ་རུ་སྤོར་རྩིས་ཡོད།
ལིས་ཀའོ་ཆོན། ཕོ། རྒྱ་རིགས། 1964ལོའི་ཟླ4བར་སྐྱེས། ཀྲུང་གོང་ཏང་ཡོན། ཀྲུང་དབྱང་ཏང་གི་སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཆེན་བསླབ་གནས། ད་ལྟ་ཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལས་རིགས་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་གྱི་འགན་ཁུར་ཡོད། མི་འགྱང་བར་ཐིན་རིམ་པ་གཞོན་པའི་མགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པ་རུ་སྤོར་རྩིས་ཡོད།
ཀྲང་ཧེ་དབྱིན། ཕོ། རྒྱ་རིགས། 1962ལོའི་ཟླ1དང་པོར་སྐྱེས། ཀྲུང་གོང་ཏང་ཡོན། སློབ་ཆེན་བསླབ་གནས། ད་ལྟ་ཀྲུང་གོང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའུ་ཁྲུའུ་ཡི་ཁྲུའུ་ཀྲང་གསུམ་པའི་འགན་ཁུར་ཡོད། མི་འགྱང་བར་ཐིན་རིམ་པ་གཞོན་པའི་མགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པ་རུ་སྤོར་རྩིས་ཡོད།
ལུའུ་ཅན་ཆིན། ཕོ། རྒྱ་རིགས། 1962ལོའི་ཟླ9བར་སྐྱེས། ཀྲུང་གོང་ཏང་ཡོན། ཀྲུང་དབྱང་ཏང་གི་སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཆེན་བསླབ་གནས། ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བཟོ་ཚོང་ལས་རིགས་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ལས་ཁུངས་ཏང་ཨུའི་ཆེད་བསྐོས་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པའི(ཀྲིན་ཁྲུའུ་རིམ་པ)འགན་ཁུར་ཡོད། མི་འགྱང་བར་ཐིན་རིམ་པ་གཞོན་པའི་མགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པ་རུ་སྤོར་རྩིས་ཡོད།
སྤྱི་བསྒྲགས་དུས་ཡུན། 2017ལོའི་ཟླ1པའི་ཚེས25ཉིན་ནས་ཟླ12པའི་ཚེས1ཉིན། སྤྱི་བསྒྲགས་སྐབས་སུ་ལས་རིགས་སོ་སོའི་ལས་བྱེད་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཁ་པར་དང་འཕྲིན་ལམ། གམ་བཅར། དྲ་ཐོག་གཏུག་བཤེར་སོགས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་བརྒྱུད་ནས། སྤྱི་བསྒྲགས་མི་སྣའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་འབྱོན་ཐང་། ལས་ཀ། ལས་ཀའི་གྲུབ་འབྲས། སྤྱོད་གཙང་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་གནད་དོན་ལ་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་དང་དྲང་བདེན་དངོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཚུར་སྣང་བྱས་ཆོག
སྡོད་གནས། ཀྲུང་གོང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་རྩ་འཛུགས་པུའུ་ལས་བྱེད་པའི་ལྟ་སྐུལ་ཁྲུའུ། (སྦྲགས་སྲིད་ཨང་གྲངས810000)
ཁ་པར། (0971)12380 8482621 8482620
ཀྲུང་གོང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་རྩ་འཛུགས་པུའུ།
2017ལོའི་ཟླ11པའི་ཚེས25ཉིན།


text:
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་རྡ་རམ་ས་ལའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་དད་ལྡན་ཆོས་ཞུ་བར་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་འགྲེལ་བ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་གསུང་ཆོས་ཉིན་དང་པོ།
གཟའ་ལྷག་པ།, ཟླ་བརྒྱད་པ 30, 2017
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༩ ཉིན་༸གོང་ས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་གསར་བཞེངས་བྱས་པའི་སོག་པོའི་དགོན་པ་དགའ་ལྡན་ཐེག་མཆོག་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་། བྷི་ཧར་མངའ་སྡེའི་གཙོ་འཛིན་ Ram Nath Kovind མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད། དེ་རྗེས་གིས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྱི་མཆོད་གར་ལ་དབུ་བཞུགས་མཛད།
གཟའ་ཟླ་བ།, ཟླ་དང་པོ 9, 2017
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༧ ཉིན་གུང་ལྗགས་སྨིན་རྗེས་གསུང་ཆོས་ར་བའི་བཞུགས་ཁྲིར་༸ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་པ་ལིའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་དང་། ཀོ་རི་ཡའི་དགེ་འདུན་པ་དང་བཙུན་མ་ཁག་གཅིག་གིས་བཀྲ་ཤིས་པའི་མདོ་དང་ཤེས་རབ་སྙིང་པོ་གསུང་འདོན་དང་འབྲེལ་གསུང་ཆོས་ཀྱི་འཕྲོ་སྐྱོང་མཛད།
གཟའ་སྤེན་པ།, ཟླ་དང་པོ 7, 2017
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༥ ཉིན་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ཐེངས་ ༣༤ པའི་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་ཆོས་སུ་སྤྱོད་འཇུག་པ་དང་།སྒོམ་རིམ་བར་པའི་ལྗགས་ལུང་དང་ཆོས་འབྲེལ་དབུ་འཛུགས་བསྐྱངས།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ཉིན་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ཐེངས་ ༣༤ པའི་ཉིན་དང་པོ་དུས་འཁོར་བླ་མའི་རྣམ་འབྱོར་དང་དུས་འཁོར་བདག་བསྐྱེད་མཛད་པ་དང་། དེ་རྗེས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་གྱི་སློབ་མ་རྗེས་འཛིན་དང་ཆོས་ཞུ་བ་ཚོར་བཀའ་སློབ་སྩལ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༦ ཚེས་༡ ནས་ཉིན་གསུམ་རིང་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བཞུགས་སྒར་རྡ་རམ་ས་ལའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་གཙོས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་དང་ཆོས་འབྲེལ་བཀའ་དྲིན་སྩལ་བའི་ཉིན་དང་པོ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བཞུགས་སྒར་རྡ་རམ་ས་ལའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ས་ག་ཟླ་བའི་མ་ཎི་དུང་སྒྲུབ་ཀྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་དབུ་བཞུགས་མཛད་པ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༦ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཨུཏྟར་ཁཎྜ་མངའ་སྡེའི་བསྟི་གནས་སྡེ་ར་ལྡུན་གྱི་ཝ་ན་མཚམས་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ་ཡོད་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ལྕགས་རི་རིག་བྱེད་འགྲོ་ཕན་གླིང་ཕྱག་བཏབ་ནས་མི་ལོ་༣༢༠ དང་། ལྷ་ལྡན་སྨན་རྩིས་ཁང་ཕྱག་བཏབ་ནས་ལོ་ངོ་༡༠༠ འཁོར་བ། དེ་བཞིན་རྡ་སའི་བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས་ཁང་ལོ་ངོ་ ༥༥ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་༸གོང་ས་མཆོག་༸ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་བཀའ་སློབ་སྩལ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥།༡༢།༡༤ ཉིན་༸གོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སེ་ར་བླ་སྤྱི་རུ་སེམས་དང་སྲོག་གི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་༣༠པའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་ཡུལ་འཛིན་ཚུལ། རྟོག་པ་དང་རྟོག་མེད། བདག་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གསུང་བཤད་སྩལ་བ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་༧གོང་ས་༧མཆོག་བཞུགས་སྒར་རྡ་རམ་ས་ལའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གངས་སྐྱིད་མེས་དབོན་གཙུག་ལག་དཔེ་སྟོན་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་ནས་ལོ་བཅུ་འཁོར་བའི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་མོ་ཌ་ལིན་མཐོ་སློབ་དུ་གསར་འགོད་པ་དང་སློབ་ཕྲུག་ལ་མཇལ་འཕྲད། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བྱམས་བརྩེ་བསྟི་གནས་ཁང་དང་། བོད་ཡིག་སྡེ་ཚན་གྱི་ལས་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་འཕྲད། ཚེས་ ༡༥ ཉིན་མཐོ་སློབ་དཔེ་མཛོད་ཁང་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང་། གསར་འགོད་པ་དང་རྒྱ་རིགས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་