text:
བོད་ཕྲུག་ལོང་བ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་སྦྱིན་པའི་ཕྱི་གླིང་མཛངས་མ།
ཨ་ལགས་རྗེ་སྤྲུལ་གྱིས། (རོང་བོ་ཐང་དཀར་གྱིས་འོས་སྦྱོར་བྱས།)
ཀླད་ཀྱི་གཏམ།
ཉིན་ཤས་སྔོན། རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་ངན་གོམས་སུ་སོང་བའི་གཤིས་ངན་དེ། སྟངས་འཛིན་གྱི་བྱ་རའི་རྒྱ་ལས་ཡོངས་སུ་ཤོར་ནས། འཇིག་རྟེན་གསར་པའི་དྲ་ངོས་སུ་འཁྱམ་ཉུལ་བྱས་སྐབས། འདྲེན་བྱེད་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་ལྷགས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐྱེས་པ་ན་གཞོན་ཞིག་གིས་བོད་ཡིག་ཀློག་བཞིན་པའི་བརྙན་ཐུང་ཞིག་དང་། བློ་རྩེ་གཏད་ནས་ཞིབ་ཏུ་ལྟ་ཉན་བྱས་སྐབས། དེ་ནི་རྣ་བར་སྙན་ཞིང་། ཡིད་ཀྱི་རྟ་ཕོ་དབང་མེད་དུ་འགུག་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་དག་གསལ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་ཡིག་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་། བྱང་ཆ་ལྡན་པར་ཀློག་བཞིན་པར་མ་ཟད། ངོ་མཚར་སྐྱེ་དགོས་པ་ཞིག་རེད་འདུག
སྤྱིར་ན། བོད་པས་བོད་ཡིག་ཐོགས་མེད་དུ་ཀློག་པར་ངོ་མཚར་དང་ཡ་མཚན་རྒྱུ་ཅང་མེད་ཀྱང་། ད་ཐེངས་ཀྱི་ཀློག་པ་པོ་ཁོང་ནི་བོད་མི་དཀྱུས་མ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར། ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་ཅིང་། རྣམ་རིག་བཀྲ་བའི་ཕོ་གཞོན་ལོང་བ་ཞིག་རེད། ཁོང་གི་བོད་ཡིག་ཀློག་རྩལ་ནི་མིག་ལྡན་བོད་མི་ཞིག་གི་ཀློག་རྩལ་ལས་ལྷག་པ་མེད་ན། ཞན་པ་མི་འདུག་སྙམ་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་བརྙན་དེ་མཐོང་མཁན་ཀུན་ལ་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྐྱེས་ཡོད་སྲིད།
ཞ་བོ་རྒྱུག་པ་དང་། ལོང་བས་ཡི་གེ་ཀློག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མི་སྲིད་པའི་དཔེ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ཡང་། ཁོང་གི་བོད་ཡིག་ཀློག་པའི་རྩལ་གྱིས་ནི། ད་ནས་བཟུང་དཔེ་དེ་ཉིད་སྲིད་པ་རྒན་པོའི་ངག་སྒོ་ལས། མི་སྲིད་པའི་དཔེར་བཀོད་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་སོང་སྙམ།
ཁོང་གིས་སྒྲ་དག་གསལ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཀློག་བཞིན་པའི་བོད་ཡིག་ནི་ང་ཚོས་རྒྱུན་ལྡན་དུ་མཐོང་བཞིན་པའི་ཐོན་མི་ཨ་ནུས་གསར་བཟོ་གནང་བའི་ཀ་མད་སུམ་ཅུ་དང་དབྱངས་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གཟུགས་རིས་ཀྱི་རྒྱ་ལས་བརྒལ་བའི་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་ཅིག་རེད་འདུག
ལར། ཁོ་བོས་ལོང་ཡིག་གི་སྐོར་ཐོས་ལོ་ཙམ་དང་། དབྱིན་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་དཔེ་དེབ་འགའ་ཡང་མཐོང་མྱོང་། ལོང་ཡིག་ཅེས་པ་ནི་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཛུབ་མོ་ལྔའི་ཚོར་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ཀློག་ཐུབ་པའི་འབུར་མའི་གཟུགས་ཅན་ཞིག་དང་། ཕྱི་གླིང་བའི་སྐད་ཡིག་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དུ་ལོང་ཡིག་དེ་ཉིད་སྐད་ཡིག་གམ་ཡི་གེ་ ( Language ) ཡིན་མིན་གྱི་འདོད་ཚུལ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད།
སྤྱིར་བཏང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ལོང་ཡིག་གསར་གཏོད་ཀྱི་མཁན་པོ་ནི། ཧྥ་རན་སིའི་སྐྱེས་པ་ ( Louis Braille ) བྷེར་ལཱེ་ཡིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༢༤ ལོར། ཁོ་རང་ལོ་ ༡༥ སོན་སྐབས་གསར་བཟོ་བྱས་པ་དང་། ཁོ་རང་བྱིས་དུས་སུ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་ངན་ཞིག་གིས་ལོང་བར་གྱུར་འདུག ཕྱིས་སུ་ལོང་ཡིག་ལ་དབྱིན་སྐད་དུ་ (Blind Braille ) ལོང་བའི་བྷེར་ལཱེ། ཞེས་ཁོ་པའི་གསར་གཏོད་ཀྱི་མཛད་རྗེས་ལ་ཡི་རང་དང་རྗེས་དྲན་ཆེད་ཁོའི་མིང་གི་ཟུར་གཅིག་བཏགས་པ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་དེང་གི་བར་སྐད་ཡིག་མི་འདྲ་བ་ ༦༤ ནང་ལོང་ཡིག་གསར་བཟོ་ཐུབ་ཡོད།
ཡིན་ན་ཡང་། བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་ཅིག་ཡོད་པ་ནི་བསམ་པའི་ཡུལ་ལའང་འཁོར་མ་མྱོང་བས། སེམས་ཀྱི་ཟུར་ཞིག་ཏུ་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་འདི་མཁྱེན་དཔྱོད་ཡངས་པའི་བློ་ལྡན་སུ་ཞིག་གིས་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་གསར་བཟོ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་བཟོས་ཡོད་དམ།
དེ་ལྟ་བུའི་བློ་གྲོས་དང་མིག་རྒྱང་རིང་བའི་ཕན་སེམས་ཅན་གྱི་གསར་གཏོད་བྱེད་པོ་བོད་མི་དེ་སུ་ཞིག་ཡིན་ནམ་སོགས། གསར་བཟོ་མཁན་དེ་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པ་གཞིར་བཞག་གི་སྒོ་ནས། ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐོར་ཤེས་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་དྲག་ཏུ་ཕྱུར་ཡང་། སྐབས་དེར་ངན་གོམས་ཀྱི་གཞན་དབང་དུ་ཤོར་ནས་དྲ་ཉུལ་ལྟ་ཀློག་མཚམས་འཇོག་མ་ཐུབ་པར་དེ་མུར་ལྷག
དེ་ནས་ཉིན་ཤས་རྗེས། བསྐྱར་དུ་དྲ་ངོས་སུ་སྔར་གྱི་བརྙན་དེ་མཐོང་། ད་ཐེངས་ངན་ཤོར་གྱི་དབང་དུ་མགོ་མི་སྒུར་བར། མུ་མཐུད་ནས་དོན་མེད་པའི་དྲ་ངོས་སུ་ལྟ་མཚམས་འཇོག་དགོས་སྙམ་པ་ལྟར། ཁ་ཞེ་གཉིས་མཐུན་པར་བྱས་ཏེ། བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་གསར་བཟོའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཅུང་བྱེད་འགོ་བཙུགས། ལོང་ཡིག་དེ་ཉིད་སུ་ཡིས་གསར་བཟོ་བྱས་ཡོད་དམ་སྙམ་སྟེ། དྲ་ངོས་ཀྱི་འཚོལ་བཤེར་མ་ལག་ཏུ། བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་སུས་གསར་བཟོས་བྱས་སམ། ཞེས་བྲིས་ནས་བཙལ་རྗེས། སྔར་གྱི་ཁོ་བོའི་བསམ་ཚུལ་དང་འཆར་སྣང་ལས་ཡོངས་སུ་གོ་ལྡོག་ཅིང་། ཧ་ལས་དགོས་པའི་ལན་ཞིག་ཤར། དེ་ནི་ཕྱི་གླིང་པའི་སྐྱེས་མ། མིང་ལ། སཱ་བྷི་ཡཱ་ ( Sabriya Tenberken ) ཞེས་པ་ཞིག་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་མོད་ལ། ཧད་དེ་བའི་ངང་ཅུང་ལུས།
དེ་ནས་ཞིབ་ཏུ་ཀློག་སྐབས། དེ་ལས་ཀྱང་ཧང་སངས་པ་དང་ཡིད་ཆེས་དཀའ་བའི་གནས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི་ཁོང་མོ་ཡང་། ཆུང་དུས་ནས་ལོང་བ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། དེ་ནས་ཁོང་མོའི་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཤེས་འདོད་ནི། མཐའི་རྒྱ་མཚོའི་རྦ་རླབས་ལྟར་དྲག་ཏུ་ཕྱུར་ནས་ཁོང་མོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ལྷག་པར་དུ་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་ཇི་ལྟར་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་དང་། གཞན་ཡང་འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཀླགས།
ཁོང་མོ་ནི་བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ཟུང་དང་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བློ་མིག་སྦྱིན་མཁན་གྱི་བྱང་སེམས་ཅན་གྱི་མཛངས་མ་ཞིག་དང་། བྱང་ཕྱོགས་འདི་ན་སྨག་ལ་གསེར་གྱི་སྒྲོན་མེ་བཏེགས་པའི་ཐུ་མི་ཨ་ནུའི་མཛད་བཟང་ལ་རྗེས་སུ་བསྙེགས་ཤིང་། ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱིས་བོད་མཐོ་སྒང་གི་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ལ་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་དུ་ཆེ་བས། དྲིན་ཅན་ལ་དྲིན་དུ་བཟུང་ནས་གུས་བཀུར་དང་། བཟང་ལན་འཇལ་བའི་སྲོལ་བཟང་ནི་རྩམ་གཟན་གངས་ཅན་པའི་ཁྲག་རྒྱུན་དུ་ཆད་མ་མྱོང་བ་དང་ཉམས་མ་མྱོང་བའི་གཤིས་བཟང་ཡང་ཡིན་པས། བོད་མིའི་དམངས་ཁྲོད་དུ་ཁོང་མོར་རྒྱུས་ཡོད་མང་ཙམ་ཞིག་བྱུང་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་སྟེ། ཁོང་མོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོ་ཙམ་ཞིག་འདིར་བྲི་བར་བྱ།
ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ཤར་བའི་ཐོ་རངས་སྐར་ཆེན།
ཁོང་མོའི་མིང་ལ། སཱ་བྷི་ཡཱ་ ཏཱི་བྷར་ཀཱན་ ( Sabriya Tenberken ) ཞེས་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ལོར་ཡོ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་འཇར་མན་ ( Germany ) དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། བྱིས་དུས་སུ་ཕྲུ་གུ་གཞན་དང་གཅིག་མཚུངས་དགོད་སྒྲ་དང་འཛུམ་མདངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་ཁྲོད་ནས། དྲིན་ཅན་ཕ་མའི་བྱམས་སྐྱོང་གི་མིག་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་། ཡིན་ན་ཡང་། ལོ་ངོ་བདུན་ཡས་མས་སུ་སོན་སྐབས་སྙིང་རྗེ་དང་ཡ་ང་མེད་པའི་མིག་ནད་ ( Retinal)ཅིག་གིས་ཟིན་རྗེས། དྲིན་ཆེན་ཕ་མས་སྨན་ཁང་དུ་བསྟེན་གཏུགས་དང་ཐབས་ཤེས་ལན་མང་བྱས་ཀྱང་བཅོས་ཐབས་མ་རྙེད་པར། ཤོག་བུ་སྣུམ་ཟོས་ཀྱི་དཔེ་ལྟར། དལ་གྱིས་མིག་ནད་དེས་མིག་གཉིས་ཡོངས་སུ་དབང་བསྒྱུར་གྱིས། མཐར་ལྷད་མེད་པའི་ཁོང་མོའི་འཛུམ་མདངས་དང་སྤྲོ་སྣང་མཐའ་དག་བཅོམ་སྟེ། རང་ལོ་༡༢ཐོག་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁེངས་པ་དང་འཇིགས་ཤིང་སྐྱི་གཡའ་བའི་ལོང་བའི་མུན་ནག་གི་འཚོ་བའི་ཀློང་དུ་བརྫངས།
ཡིན་ན་ཡང་། མོ་རང་ལོང་བར་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཕ་མས་སྔ་ས་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བས། ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་མིག་གཉིས་ལོང་བར་གྱུར་ཏེ་མུན་ནག་ཏུ་འཚོ་དགོས་ངེས་ཀྱང་། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་ལོ་ཟླའི་ཁྲོད་ཁོང་མོའི་ཡིད་ཀྱི་མེ་ལོང་ངོར། མཛེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བ་དག ཉིན་བྱེད་ཀྱི་གཟི་འོད་བཞིན་རྟག་ཏུ་མི་ནུབ་པའི་ཆེད། འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཆེས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པ་དང་ཡིད་འོང་ངོ་མཚར་བའི་ཡུལ་ལུང་དང་། རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་ཁོང་མོའི་འདོད་བློ་ལྟར་ལྟ་སྐོར་དུ་ཁྲིད་འདུག བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་ལོང་བ་ཞིག་གི་སྐྱེ་བ་བླངས་ཚེ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མི་གྲལ་དུ་མི་འཇོག་པར་མ་ཟད། ད་དུང་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཁུར་པོ། ཞེས་པའི་ཞྭ་ནག་ཅིག་གཡོགས་ནས་ཚེ་གང་། སྡིག་དམོད་འོག་ནས་འཚོ་དགོས་པའི་སྐྱོ་ལྷང་ལྷང་གི་དྲང་བདེན་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཀྱང་ལུས་ཡོད།
ཡིན་ན་ཡང་། སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་དང་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་ཡུལ་ལུང་དུ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ལོང་བ་རྣམས་ནི་མིག་མེད་པ་ཙམ་མ་གཏོགས། མིག་ལྡན་ལས་བློ་རྩེ་བརྟན་པའི་ལྟ་ཚུལ་དང་། མི་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་གཅིག་མཚུངས་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཡོད་པའི་ཁར། གོ་སྐབས་སྣ་ཚོགས་དང་སློབ་སྦྱོང་གི་མཐུན་རྐྱེན་གང་ཐུབ་ཀྱིས་སྦྱར་སྲོལ་ཡོད། དཔེར་ན། ལོང་བའི་སྦྱོང་བརྡར་ལྟེ་གནས་སོགས་དམིགས་བསལ་གྱིས་གོ་སྒྲིག་ཡོད་པ་དང་། སློབ་གྲྭ་དང་མཐོ་སློབ་འགྲིམས་པའི་ཁོར་ཡུག་ཀྱང་ཡོད་པར་བརྟེན། ཁོང་མོ་ཕྱིས་སུ་འཇར་མན་གྱི་བྷོན་མཐོ་སློབ་ ( University of Bonn ) ཏུ་དབུས་ཨེ་ཤ་ཡའི་རིག་གཞུང་དང་། སོག་ཡིག སྒོས་སུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་སྟེ་རབ་འབྱམས་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་ལེན་ཐུབ་ཡོད་པར་མ་ཟད། བོད་རིག་པ་བ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཀྱང་རེད་འདུག
ཁོང་མོ་མ་གཏོགས་དེ་སྔ་ལོང་བ་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་སློབ་གཉེར་དེ་ལྟར་བྱས་མྱོང་མེད་ཅིང་། དེ་ཡང་ལོ་མང་རིང་དཀའ་སྤྱད་དང་སྙིང་རུས་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་སློབ་ཚན་དག་ལོང་ཡིག་བརྒྱུད་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་མ་ཁོང་མོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསར་བཟོ་དང་ཐབས་ཤེས་བྱས་འདུག[1]
འདིར་ཁོ་བོས་ཤེས་འདོད་པ་ཞིག་ནི། ཁོང་མོར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་། ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཐོག་མར་དོ་སྣང་སླེབས་ཚུལ་དང་། སློབ་གཉེར་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་སོགས་ཡིན་ཡང་། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་རང་བློ་ཚིམས་པ་ཞིག་ཇི་བཞིན་མ་རྙེད་པས་འདིར་མ་བཀོད།
བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་གསར་བཟོས་ཀྱི་ལམ་བུ།
མཛངས་མ། སཱ་བྷི་ཡཱ་ (Sabriye Tenberken) ཡིས་མཐོ་སློབ་ཏུ་བོད་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ལྟ་གྲུབ་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་ཤིག་ལ། བོད་དུ་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་མེད་སྐོར་གྱི་མི་སྙན་པའི་གཏམ་ངན་རྣ་བར་སོན་དུས། རྣ་བ་ཡོངས་སུ་གཤགས་པ་ལྟ་བུའི་སྐྱོ་སྣང་གིས་མིག་ཟུང་མཆི་མས་བརླན། དེ་ནི་མོ་རང་གི་ངག་ཐོག་ནས་ལོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྲེང་བར་བགྲངས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར། མྱོང་ཐོག་ནས་ལོང་བར་ལོང་ཡིག་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དངོས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལེགས་ཉེས་དང་། འཇིག་རྟེན་དཀར་ངོགས་མཐོང་བའི་བརྒྱུད་ལམ་ཉག་གཅིག་དང་། ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་ཐབས་ལམ་ལོང་ཡིག་ཀྱང་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རེད་འདུག ད་དུང་བོད་དུ་ལོང་བ་རྣམས་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་དང་སྐྱོང་སྟངས་ནི། སྤྱི་ཚོགས་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཁུར་པོ་ལྟ་བུར་བརྩིས་ནས། སྤྱི་ཚོགས་དང་ཁྱིམ་ཚང་ལས་ལོགས་སུ་དགར་བར་མ་ཟད། ཐ་ན་རང་གི་ཤ་ལས་ཆད་པའི་བུ་ཕྲུག་ཚོའི་དཀྱིལ་ནས་ཀྱང་། མར་ནང་གི་སྤུ་བཏོན་པ་ལྟར་ཁེར་རྐྱང་དུ་འཇོག་པ། དེའི་ཐོག་ཏུ། ལས་ངན། ཞར་གོག བསོད་ཟད། ཅེས་དམའ་འབེབས་དང་སྡིགས་མོས་ལོ་ཟླ་དང་འགྲོགས་ནས་འཚོ་བ་སྐྱེལ་དགོས་པའི་སྐྱོ་ལྷང་ངེའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་གོས་རྗེས།[2]བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་དཀའ་ངལ་དག་ཁོང་མོས་ངེས་པར་སེལ་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་སྙམ་པའི་ཆོད་སེམས་དང་ཕན་སེམས་ཀྱི་འདུན་པའི་སྐྱ་རེངས་དེ་ཐོག་མར་ཤར་འདུག
ཕྱི་ལོ། ༡༩༩༢ ཏེ། ཁོང་མོ་ལོ་ཉེར་གཉིས་ལ་སོན་སྐབས། སྙིང་རུས་དང་དཀའ་སྤྱད་ཡུན་རིང་དུ་བསྟེན་ནས་འཇར་མན་གྱི་ལོང་ཡིག་གི་རིག་པའི་འགྲོས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཐོག[3]བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་གསར་བཟོ་བྱས། དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས། ཐོན་མི་ཨ་ནུའི་རྣམ་དཔྱོད་ལས་འཁྲུངས་པའི་བོད་ཡིག་ཀ་མད་སུམ་ཅུ་དང་དབྱངས་ཡིག་བཞིའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་ཕྱེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་གི་ལམ་པོ་ཆེ་ཞིག་གསར་གཏོད་དང་། གཉིས་ནས། བྱང་ཕྱོགས་འདིར་སྐྱེས་ཤིང་། འཚར་བའི་ལྷད་མེད་དྭངས་གཙང་གི་བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ངོར་ནམ་ཡང་གཟིམ་དུ་མེད་པའི་གསེར་གྱི་མར་མེ་ཚེ་འབར་ཞིག་སྒྲོན་འགོ་བཙུགས་པ་རེད།
ཁོང་མོ་ནི་ལོང་བ་ཞིག་དང་། ཁོང་མོས་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་ཇི་ལྟར་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཆ་ཚང་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་ད་ཐེངས་མ་འཛོམས་ཀྱང་། མིག་ལྡན་ཞིག་གིས་འཇར་མན་གྱི་ལོང་ཡིག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་གསར་བཟོ་བྱས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་དེ་ཕྲན་ལ་མཚོན་ན་བློ་ངོར་འཆར་བདེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། ལོང་བ་ཞིག་གིས་ལོང་ཡིག་ཅིག་གསར་གཏོད་དང་། དེ་ཡང་བོད་དུ་ནམ་ཡང་འགྲོ་མ་མྱོང་བ་ཕྱི་རྒྱལ་བའི་ལོང་བ་ཞིག་གིས་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་གསར་བཟོ་བྱས་པའི་མཛངས་པའི་བློ་གྲོས་དང་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བཅས་ཀྱིས་ནི། ཁོ་བོར་མཚོན་ན། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་བྲལ་གྱི་དབྱིངས་སུ་ཡུན་རིང་ལྷག་ཏུ་བཅུག་སོང་། ཡང་བཤད་ཚུལ་གཞན་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་བཤད་ན། ཧད་དེ་བའི་ངང་ཡུན་ཙམ་རིང་ལུས་སོང་།
ཁོང་མོས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༢ ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོའི་བར། ཁྱོན་ལོ་ངོ་༥ ཙམ་རིང་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་ཡར་རྒྱས་དང་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་། གཞན་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་སློབ་གཉེར་གྱིས་ལོ་ཟླ་དང་ལྷན་དུ་འགྲོགས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ལ་དངོས་སུ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལག་བསྟར་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་མིན་གྱི་ཕུགས་བསམ་དང་དམིགས་ཡུལ་བཟུང་ནས་ལོ་ངོ་ ༥ ཙམ་སོང་མཚམས་སུ། བོད་དུ་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་སྙམ་པའི་བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་འདུན་པ་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་འཁྲུངས། གཞན་གྱི་ངག་ལས་གོ་ལོ་དང་ཐོས་ལོ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་པའི་ཆེད་དང་། བོད་མཐོ་སྒང་གི་ས་གནས་ས་ཐོག་ཏུ་སོང་ནས་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་དངོས་ཤེས་ཐབས་ཆེད། ལམ་ཡིག་སོགས་གྲ་སྒྲིག་གི་བརྒྱུད་རིམ་མང་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་དགོས་བྱུང་ཡང་། སྐྱོ་སྣང་དང་ཞུམ་སེམས་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་སྤྲོ་སྣང་དང་དགའ་བས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་ལས་ལ་ཞུགས་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་ཁོང་མོས་བོད་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་ཀྱིས་ལམ་དུ་ཞུགས། ཆ་རྒྱུས་མེད་པའི་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་ཆས་སྐབས་མཛའ་བཤེས་དང་གཉེན་ཉེ་གཅིག་ཀྱང་ལམ་གྲོགས་སུ་མ་ཁྲིད་པར། སེམས་ཕུགས་སུ་ཆོད་སེམས་དང་རེ་བ། རྒྱབ་ཏུ་ཁུག་མ་དང་ལག་ཏུ་ལོང་བའི་འཁར་རྒྱུག་ཙམ་ཐོགས་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་ཕྱོགས་སུ་དགའ་སྣང་དང་བཅས་གོམ་ཁ་ཕྱོགས་འདུག
ངོ་ཤེས་གནམ་དང་ས་མ་གཏོགས་མེད་པའི་ལྷ་སའི་ནང་། ཐོག་མའི་སྐབས་གྲོང་གསེབ་ཁག་ཏུ་བྱིས་ལོང་བ་འགའ་དང་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས། ཕན་ཚུན་ཡུན་རིང་མ་ཐུག་པའི་མཛའ་བཤེས་ཤིག་གློ་བུར་ཕྲད་པ་ལྟ་བུའི་དགའ་སྣང་གི་ཁྲོད་ནས། ཟད་མཐའ་དང་རྫོགས་མཐའ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྡུག་བསྔལ་དག་ལག་འཇུའི་ལམ་ནས་བརྗེ་རེས་བྱེད་པ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ། བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བ་ཚོའི་འཚོ་བ་དངོས་སུ་ཤེས་ཐབས་ཀྱི་ལམ་བུར་ཞུགས་འདུག
རིམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བ་དག་གི་འཚོ་བ་དངོས་དང་ཅི་ཙམ་ཐག་ཉེ་བའི་ཚོད་ཀྱིས་དམིགས་འདུན་ལ་ཇེ་ཉེ་དང་སྙིང་སྟོབས་ཇེ་ཆེར་གྱུར། ཐེངས་ཤིག་གྲོང་གསེབ་ཅིག་ཏུ་བྱིས་པ་ལོང་བ་ཞིག་ཕ་མ་གཉིས་ཞིང་ལས་སོགས་སུ་འགྲོ་དུས་ཤུལ་དུ་བྱིས་པ་ལོང་བ་དེ་ཉེས་དོགས་ཀྱིས་དུད་འགྲོ་བཏགས་པ་ལྟར་ཉལ་ཁྲིར་བཏགས་ནས་འཚོ་བཞིན་ཡོད་པའི་ཐབས་སྡུག་གི་གནས་སྟངས་ཤེས་སྐབས་བཟོད་ཐབས་མེད་ཅིང་། གནོན་མི་ཐུབ་པའི་སྐྱོ་གདུང་ཞིག་བྱུང་ནས་སྙིང་སྟོབས་དང་ཆོད་སེམས་ཆེ་རུ་དང་བརྟན་དུ་སོང་འདུག[4]
སྐབས་དེ་རང་དུ་ཁོང་མོའི་སེམས་ངོས་སུ་བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བ་དག་གི་ཆེད་སློབ་གསོའི་ལྟེ་གནས་ཁང་ཞིག་གམ་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུའི་འདུན་པ་འགོག་མེད་དུ་ཤར་ནས། སྙིང་ཉེ་བའི་ངོ་ཤེས་འགར་སེམས་གཏིང་གི་བསམ་ཚུལ་བཤད་ཀྱང་། ཁོ་ཚོས་ཁོང་མོར་བློ་སྤོབས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ། དེ་ནི་དཀའ་ཁག་ཆེ་ཚུལ་དང་མི་སྲིད་པའི་ལས་ཤིག་ཡིན་རབས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ལྟར་སྣང་ཕྲེང་བ་ལྟར་བགྲངས་འདུག
ཡིན་ན་ཡང་། རྒྱས་སྲས་སེམས་དཔའ་དང་སེམས་མ་དག་གིས་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ཙམ་གསལ་བོར་རྟོགས་པ་དང་ཚོར་བའི་ཚོད་ཀྱིས་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་གོ་ཆ་ལྷག་པར་བཞེས་ཏེ། གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་རྩའི་ཟིལ་བ་ལྟར་ལྟ་བ་དང་། ཐ་ན་སྲོག་འདོར་དགོས་ཀྱང་སོམ་ཉི་སྤུ་ཙམ་མེད་པ་བཞིན། ཁོང་མོས་ཀྱང་དཀའ་ཚེགས་ཀྱི་རི་བོ་དག་རྡུལ་དུ་བརླགས་ནས་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་ཀྱིས། དཀའ་སྤྱད་དང་ལས་གཞིའི་ཁུར་ཆེན་ཐམས་ཅད་རང་ཉིད་གཅིག་པུའི་ཕྲག་ཏུ་བླངས་ཏེ། ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་འཇར་མན་དུ་ཐབས་ཤེས་འཚོལ་བར་ལོག
ཟླ་ཤས་རིང་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་འགག་སྒོ་དུ་མ་བརྒྱུད་ནས་འཇར་མན་སྲིད་གཞུང་ལ་དམིགས་ཡུལ་དང་རེ་འདུན་སོགས་ཀྱི་ལས་འཆར་གྱི་སྙན་ཞུ་ཞིག་ཕུལ་ནས་རོགས་སྐྱོར་གྱི་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས། མི་དམངས་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩེ་བའི་གཞུང་གིས་ཀྱང་། ཁོང་མོའི་མངོན་འདོད་ལ་མོས་མཐུན་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པས་བསམ་དོན་དང་པོ་བདེ་བླག་ངང་གྲུབ།
བོད་མཐོ་སྒང་དུ་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོར་ཁོང་མོའི་བཟའ་ཟླ་དང་ལྷན་དུ་ལྷ་སར་གཞི་སྤོས། ཉམ་ཐག་པའི་བྱིས་པ་ལོང་བ་དག་གི་ཆེད་དུ་འཛུམ་དགོས་སར་འཛུམ་དང་། ངུ་དགོས་སར་ངུས་ནས་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་ལྷ་སའི་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ཚོགས་པའི་འོག་ནས། ལོ་དེར་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བའི་ལྟེ་གནས་ཁང་ཞིག་གསར་འཛུགས་དང་། དེ་ནས་ཐེག་པ་རིམ་འཛེགས་ཀྱིས་དཀའ་ཁག་དུ་མ་བརྒྱུད་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ལོར་ལྟེ་གནས་ཁང་དེ་རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་ལོང་ཡིག་ཚོགས་པ་( Braille Without Borders) ཞེས་པར་བསྒྱུར་ནས། ཚོགས་པ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
རིམ་གྱིས་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་སོགས་ནས་བྱིས་པ་ལོང་བ་གང་ཐུབ་འཚོལ་བསྡུ་བྱས། གང་རྙེད་པ་རྣམས་རེ་རེ་བཞིན་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭར་བཅུག འགོ་སྟོད་དུ་ཁོང་མོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་དངོས་སུ་ལོང་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་། དེ་ནས་ལོང་བའི་གྲས་ནས་རྒན་པ་དང་བློ་རིག་བཀྲ་བ་ཞིག་ལ་ཆེད་མངགས་ལོང་བའི་དགེ་རྒན་དུ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲད་ནས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། སྨག་དོང་དུ་ཡུན་རིང་ལུས་པའི་ཉམ་ཐག་པའི་བྱིས་པ་ལོང་བ་དག་གི་མི་ཚེར་གསེར་གྱི་མར་མེ་ཚེ་འབར་ཞིག་ཐོག་མར་སྒྲོན་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ལོང་བའི་ལྟེ་གནས་ཁང་དེ་ཡང་ཐོག་མར་བྱིས་པ་ལོང་བ་ལྔ་ནས་འགོ་ཚུགས་ཏེ།[5] མཐར་ལོང་བ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་ལ་བོད་རྒྱ་དབྱིན་གསུམ་གྱི་ལོང་ཡིག་སྦྱོང་སའི་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག
བོད་ཕྲུག་རྣམས་དགའ་བའི་གླུ་དབྱངས་སོགས་ལོ་རོལ་བཞིན་པ།
བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་སོགས་འབྲི་ཀློག་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་དཀའ་ཚེགས་སྤྱི་དང་། དྲང་བདེན་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཀྱི་འཚོ་བ་དངོས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་དང་ཕན་ཐོགས་དེ་ཙམ་མེད་པས། འཚོ་བར་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱིས་ཕན་པའི་ཆེད། ཐབས་ཤེས་དང་འབད་བརྩོན་རྒྱུན་མར་བསྟེན་ནས། གཞིས་ཀ་རྩེར་ལོང་བའི་ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་ཁང་ཞིག་གསར་བཙུགས་ཀྱིས། དུད་འགྲོ་གསོ་སྐྱོང་དང་ཚལ་ཞིང་འདེབས་ལས། འཕུར་མཉེད། གློག་ཀླད། སླེལ་པ་སླེ་སྟངས། ཕྱུ་ར་དང་མཛེས་རྩལ་བཟོ་སྟངས་སོགས་སློབ་ཁྲིད་ཀྱིས། ཚེ་གང་གཞན་གྱིས་ཅི་སྤྲད་དང་ཅི་བཤད་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་མི་དགོས་པར། རང་ཉིད་ཀྱི་ལག་ཟུང་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་ལྡན་དག་དང་འདྲ་མཉམ་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་མགོ་བཀྱགས་ནས་རང་དབང་གི་སྒོ་ནས་འཚོ་ཐུབ་པའི་ལམ་ཆེན་ཞིག་གསར་དུ་བཏོད་འདུག[6]
ཁོང་མོས་རྟག་ཏུ་བརྗོད་དོན། ང་ཚོ་ལོང་བ་ཡིན་བདེན་མོད་ཀྱང་། ང་ཚོ་ལྐུགས་པ་མིན། ནམ་ཡང་ལྐུགས་པ་མིན། མིག་ལྡན་བྱིས་པ་ལས་ང་ཚོའི་བློ་རིག་ཕྲ་བ་དང་། བློ་རྩེ་རྟག་ཏུ་མྱུར་བར་མ་ཟད། ཕྱི་ཁྲ་ཁྲ་ཟང་ཟིང་གི་བསླུ་བྲིད་མེད་པས། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དག་བློ་འཛིན་བྱེད་པ་མགྱོགས་པ་དང་། བརྗོད་བྱའི་དོན་རྟོགས་པ་མྱུར་བ་ཡོད། གཞན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དང་རྣམ་འགྱུར་ལ་བསྟུན་ནས་ཚུལ་འཆོས་ཀྱི་ཟློས་གར་འཁྲབ་མི་དགོས་པར་གཞན་ལ་ལྷག་བསམ་དཀར་གཙང་གི་ཐོག་ནས་འགྲོགས་འདྲིས་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད། ཅེས་གདེང་སྤོབས་ཆེན་པོས་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་།[7]
སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཆུང་དང་། མཐོང་ཆུང་གི་འཐབ་ར་དང་། བདག་གིས་མི་ཐུབ་པ་དང་། མི་འཇོན་སྙམ་པའི་རང་ཉིད་ལ་བརྙས་པའི་ལེ་ལོའི་གཡུལ་ས་ལས་ཡོངས་སུ་རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་མཚན་རྟག་ཏུ་རང་གཞན་གྱི་མདུན་སར་ཞུམ་མེད་ཀྱིས་སྒྲེང་མཁན་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་མཛངས་མ་ཞིག་རེད་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོར་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུའང་རྒྱ་གར་བྱིས་པ་ལོང་བ་དག་གི་ཆེད་ལོང་བའི་ལྟེ་གནས་ཁང་དང་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་གསར་བཙུགས་ཀྱིས། ཕྱོགས་དང་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་མགོན་དང་རེ་ས་མེད་པའི་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ལ་བྱམས་བརྩེས་གཟིགས་སྐྱོང་དང་བདག་སྐྱོང་གནང་འདུག
བྱང་སེམས་ཅན་གྱི་མཛངས་མ་ཁོང་མོས་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་རིང་། བོད་དང་རྒྱ་གར་སོགས་སུ་མགོན་སྐྱབས་བྲལ་ཞིང་། བདག་མེད་དུ་ལུས་པའི་བྱིས་པ་ལོང་བ་དག་གི་མགྲིན་ཚབ་པ་བྱས་ནས་ཁོ་ཚོའི་བདེ་སྡུག་གི་ཆེད་མཛད་རྗེས་རླབས་ཆེན་གང་མང་བཞག་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོའི་བར་ཤར་ནུབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མིན་དང་། གཞུང་སྒེར་གྱི་ཚོགས་པ་ཆེ་ཆུང་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཁོང་མོར་མིང་དུ་གྲགས་པའི་གཟེངས་བསྟོད་ཀྱི་དཔང་ཡིག་དང་། རྟགས་མ་གྲངས་ ༢༦ ཕུལ་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོར་ཁོང་མོས་བོད་ཡིག་གི་ལོང་ཡིག་ཇི་ལྟར་བཟོས་པ་དང་། བོད་དུ་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་ཇི་ལྟར་གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་ལམ་བུ་དང་འབྲེལ་ནས། ངའི་ལམ་བུས་བོད་དུ་ཁྲིད་པ། ( My Path Leads To Tibet ) ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ཅིག་འབྲི་འགོ་བཙུགས་ནས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོར། ལེའུ་ ༣༢ དང་། ཤོག་གྲངས་ ༢༨༤ བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཔེ་དེབ་འདི་དངོས་སུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས། རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔེ་དེབ་རྩེ་གྲས་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་བློ་སྤོབས་བྱིན་པའི་དེབ་རྩེ་གྲས་སུ་ཚུད་ནས་རྟགས་མའང་ལན་མང་ཐོབ་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོར་ཁོང་མོས་བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བ་དྲུག་ཁྲིད་དེ། གཞན་ཉམས་མྱོང་ཅན་གྱི་རི་འཛེག་པ་འགའ་དང་ལྷན་དུ། འཛམ་གླིང་གི་རི་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཏོག་ཇོ་མོ་གླང་མའི་ནུབ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་པའི་ལྷག་པ་རི་ཞེས་པའི་རི་རྩེར་འཛེགས་ནས། སྨི་ ༢༣༠༠༠ བར་འཛེགས་ཏེ་འཛམ་གླིང་དུ་ཟིན་ཐོ་གསར་པ་ཞིག་བསྐྲུན། འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་ཆོད་སེམས་མཚོན་པར་བྱས་པར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ལའང་བློ་སྤོབས་དང་རེ་བའི་སྒོ་མོ་གསར་པ་ཞིག་ཕྱེ། ལོ་ངོ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་དེའི་སྐོར་དངོས་བྱུང་གི་གློག་བརྙན། ལོང་བའི་འོད་སྣང་ ( BlindSight) ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་བཟོས་འདུག[8]
ཐོ་རངས་སྐར་ཆེན་ཞིག་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཟིམ་པ།
སེམས་སྐྱོ་ཞིང་ཡི་ཆད་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོར་ཁོང་མོའི་ལྷ་སའི་ལམ་ཡིག་གི་དུས་ཡུན་རྫོགས་རྗེས། རྒྱུ་མཚན་སྣ་ཚོགས་ལ་ཁག་དཀྲིས་ཏེ་ལམ་ཡིག་ཕར་འགྱངས་མུ་མཐུད་མ་བྱས་པར་བརྟེན། མི་ལོ་ ༢༠ ལྷག་རིང་ཉིན་མོའི་ཟས་དང་། མཚན་མོའི་གཉིད་བཅག་སྟེ་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་ཀྱིས་བསྐྱངས་པའི་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་དང་། ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་ཁང་།ལྷག་ཏུ་མ་བུ་ལྟ་བུའི་ཕན་ཚུན་བརྩེ་སེམས་ཟབ་པའི་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་བཞག་ནས་བོད་ནས་འགྲོ་དགོས་བྱུང་འདུག
ཕྱིས་སུ་ཕྱིར་ལོང་བའི་གཞིས་ཁྱིམ་དུ་ལོག་ཐུབ་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་མ་རྙེད་ཀྱང་། ཁོང་མོ་ནི་བྱང་ཕྱོགས་བོད་མཐོ་སྒང་གི་མཁའ་དབྱིངས་སུ་ནམ་ཡང་ནུབ་ཏུ་མེད་པའི་འོད་སྣང་ཞིག་དང་། ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་ཤར་ཞིང་། བྱང་གི་ཕྱོགས་ལ་གཟི་འོད་བྱིན་ཏེ། ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གཟིམ་པའི། བོད་མཐོ་སྒང་དུ་སྔར་འཆར་མ་མྱོང་བའི་ཐོ་རངས་སྐར་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
ལྷག་ཏུ་བོད་ཀྱི་དྭངས་གཙང་ལྷད་མེད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལོང་བ་དག་གི་ཡིད་ངོར། སྨག་ལ་བཏེགས་པའི་སྒྲོན་མེ་ཚེ་འབར་གྱི་ངོ་བོར་རྟག་ཏུ་གནས་ཡོད་པ་ནི་སྨོས་མེད་དང་། དེ་ལྟར་གནས་ཀྱང་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་བསྐལ་བའི་བར་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་གུ
ཐོལ་བྱུང་གི་ཚོར་བ།
རང་རེའི་མི་རིགས་འདི་ལ་ཞེན་པ་དཀར་བའི་བསམ་ཡོད་དང་འཇོན་ཐང་ཅན། ཐབས་ཤེས་ཀྱི་གཤོག་ཟུང་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་རྩམ་གཟན་ཞིག་ཡིན་ཚེ། ཁོང་མོ་ལྟ་བུའི་དཔའ་ལ་མཛངས་པའི་གསར་གཏོད་ཀྱི་ལས་ཤིག་བྱེད་མ་ཐུབ་ཀྱང་། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་ལྷད་མེད་དྭངས་གཙང་གི་བྱིས་པ་ལོང་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་ནི། རང་རེའི་མིག་གིས་མཐོང་ཞིང་། རྣ་བས་ཐོས་བཞིན་ཡོད་པས། གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ས་འདུས་ཆེ་ཁག་ཏུ་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་དང་ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་རེ་འཛུགས་ཐུབ་ན། ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གང་ནས་བསམས་ཀྱང་དེའི་ཕན་ཡོན་ནི། གལ་ཏེ་གཟུགས་སུ་གྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྟོང་གསུམ་དུའང་ཤོང་མི་སྲིད་སྙམ།
རྟག་ཏུ་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་ཡོང་སྟེ་ལས་འགུལ་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས། ཅོང་བརྡ་བརྡུངས་ནས་གཉིད་ལས་སད་དུ་འཇུག་མི་དགོས་པར། སྐབས་རེ་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་རིག་པ་བསྒྲིམས་ཏེ་གསར་གཏོད་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཕན་པའི་ལས་འགུལ་ཆེ་ཆུང་འདྲ་མིན་སྤེལ་ཐུབ་ཚེ། ད་གཟོད་རང་རེའི་མི་རིགས་འདི་མི་རིགས་གཞན་གྱི་གྲལ་དུ་མགོ་བོ་ཡར་འགྱོག་ཐུབ་པ་དང་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཏུ་རློམ་རིགས། དེ་འདྲ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མགོ་བཀྱགས་ནས་སྨྱོ་རྒྱུག་བྱེད་པ་ནམ་ཡང་གཟི་བརྗིད་དུ་མི་བརྩིའོ། །
དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ནི། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་དུ་ལུས་པའི་རང་རེའི་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་རེ་གཟིགས་ནས། ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་དང་ལྟེ་གནས་ཁང་རེ་འཛུགས་རྒྱུའི་རེ་བ་ཞུ།
ཞེས་བྱང་ཕྱོགས་བོད་མཐོ་སྒང་གི་བྱིས་པ་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད། སྐུ་ངལ་ཚད་མེད་སྐྱོན་མཁན་མཛངས་མ་སཱ་བྷི་ཡཱ་ ( Sabriye Tenberken ) ཡི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་གྱི་ཆེད་དུ། རྒྱལ་བའི་ཕོ་བྲང་གི་ཉེ་འདབས་ནས། ཨ་ལགས་རྗེ་སྤྲུལ་བློ་གྲོས་ཆོས་བཟང་གིས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ལ།
སྨྲས་པ། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བཀའ་ཡིས་མ་བསྐུལ་ཞིང་། །གདོང་དམར་བྷོ་དྲའི་ཁྲག་རྒྱུན་མ་མ་འདྲེས་ཀྱང་། །ཁ་བ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁུར་ཆེན་ཞིག །མཛངས་མ་ཁྱེད་ཀྱིས་བདག་གིར་བཞེས་པ་རྨད། །བྱང་ཕྱོགས་འདི་ཡི་ཡི་གེའི་བྱེད་པོ་ཉིད། །སློབ་དཔོན་ཨ་ནུའི་རིག་རྩལ་འཕྲུལ་ལས་ཀྱང་། །འཁྲུང་པར་མ་གྱུར་ངོ་མཚར་རིག་པ་ཞིག། །མཛངས་མ་ཁྱེད་ཀྱིས་བསྐྲུན་པ་ཨེ་མ་མཚར། །ཐོན་མིས་གངས་ཅན་སྐྱེ་འགྲོའི་མིག་ལྡན་ལ། །ཀ་མད་སུམ་ཅུའི་ཤེས་རབ་གནང་བ་དང་། །མཛངས་མ་ཁྱེད་ཀྱིས་མིག་ལྡོང་བྱིས་པ་ལ། །ལོང་ཡིག་སྤྱན་ཟུང་བྱིན་པའི་མཛད་བཟང་གཉིས། །སྨག་ལ་སྒྲོན་མེ་བཏེགས་པར་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། །ཁྱེད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དགུ་འགྱུར་ལྷག་པ་ཞེས། །བསྟོད་པའི་ཚིག་བཟང་སྔོན་མེད་རྔ་བོ་ཆེ། །མདོ་དབུས་ཁམས་སུ་སྒྲོག་ལ་རབ་ཏུ་སྤྲོ། །ཤེས་རབ་སྤྱན་གྱིས་མིག་ལྡན་འཁྲིད་པའི་ཚུལ། །སྔོན་གྱི་སྲོལ་བཟང་ཡིན་པས་མཚར་དུ་ཅི། །མིག་མེད་ཁྱེད་ཀྱིས་ལོང་བའི་འཁོར་ཚོགས་ཤིག།བདེ་བར་ཁྲིད་པའི་སྔོན་མེད་མཛད་བཟང་ལ། །བསམ་བཞིན་ངོ་མཚར་མི་སྐྱེ་དཔྱོད་ལྡན་དང་། །བྱས་ཅན་དྲིན་དུ་མི་གོ་རྩམ་གཟན་སུ། །དེའི་ཕྱིར་བྷོ་ཌའི་ལྗོངས་ཀྱི་སྐྱེ་རྒུ་ཡིས། །ཁྱེད་ཉིད་མར་མེ་ཚེ་འབར་ཞིག་ཏུ་མཐོང་། །
[1] www.climbingblin.org/Team/sabriye_tenberken.icm
web.archive.org/sabriye tenberken
[2] www.nationalgeographic.com/sabriye tenberken/
[3] wap.tibet.cn
[4] www.nationalgeographic.com/sabriye tenberken/
[5] www.en.m.wikipedia.org/sabriye tenberken
[6] www.nationalgeographic.com/sabriye tenberken/
[7] www.nationalgeographic.com/sabriye tenberken/
[8] www.nationalgeographic.com/sabriye tenberken/
གསལ་འདེབས། རྩོམ་འདིའི་པར་དབང་ངེད་བཙན་པོ་ཚང་ལ་དབང་བས་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པར་གང་འདོད་དུ་བརྒྱུད་འགོད་བྱེད་མི་ཆོག
རྩོམ་ཁུངས། བཙན་པོ་ཚང་།
རྩོམ་འདིའི་སྦྲེལ་ཐག https://www.tsanpo.com/forum/32341.html


c: text/html

text:
《བོད་ཡིག་ཚིག་གཏེར་རྒྱ་མཚོ》(དག་བཅོས་མ་པོད་གསུམ་ཅན།)ཞེས་པ་འདི་ནི་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་དང་འབུམ་རམས་པའི་སློབ་དཔོན་ཐུབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཀྱིས་ལོ་ངོ་དུ་མའི་རིང་ལ་དཀའ་སྤྱོད་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་སྒོས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་ཞིང་། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ཞིག་ཡིན། ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་འདིའི་པར་གཞི་རྙིང་པ་སྔ་མོ་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་ཏེ་བཀྲམ་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་དུ་མའི་རིང་དགེ་རྒན་མཆོག་གིས་ཡང་བསྐྱར་འབད་པ་ཆེན་མོས་སྔར་གྱི་མིང་རྐྱང་གི་འགྲེལ་བཤད་ཆ་མ་ཚང་བ་དང་། ཁ་གསལ་མེད་པ། ཟློས་སྐྱོན་ཤོར་བ། ནོར་འཛོལ་ཤོར་བ་སོགས་ལ་དག་བཅོས་དང་། མཁས་པ་མང་པོར་འདྲི་གཏུགས་དང་དཔེ་གཟིགས་རྒྱ་ཆེན་གནང་སྟེ་སྔར་མེད་པའི་ཐ་སྙད་གསར་བ་མང་པོ་ཁ་སྐོང་གྱིས་རྩ་བའི་ཆ་ནས། སྔོན་གྱི་པར་གཞི་ལ་དག་བསྒྲིགས་ཞིབ་ཆ་གནང་སྟེ་པར་གཞི་གཉིས་པ་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་རེད།
《བོད་ཡིག་ཚིག་གཏེར་རྒྱ་མཚོ》དང་དེའི་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཁུར་བ།
ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཚིག་མཛོད་ཆ་ཚང་ལ་སྤུས་དག་ཅིང་། ནོར་འཛོལ་མེད་པ་ཞིག་བསྒྲིག་རྒྱུ་ནི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་འགྲུབ་ཐུབ་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་ལ། དེ་ནི་སྔར་བཟོས་ཟིན་པ་ལ་ཁ་གསབ་དང་དག་བཅོས། བསྐྱར་སྒྲིག་ཡང་ནས་ཡང་དང་བསྐྱར་ནས་བསྐྱར་བྱས་ན་ད་གཟོད་འཐུས་ཚང་དང་སྤུས་ལེགས་པའི་ཚིག་མཛོད་དུ་གྲུབ་ཐུབ་པས། སླད་མར་ཡང་མིང་རྐྱང་གི་འགྲེལ་བཤད་ཆ་མ་ཚང་བ་དང་། ཁ་གསལ་མེད་པ། ཟློས་སྐྱོན་ཤོར་བ། པར་གཞི་སྒྲིག་སྐབས་ཞིབ་ཆ་མ་ཐོན་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད་ངེས་པས་རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དག་བཅོས་དང་། དགོངས་འཆར་ལྷུག་པོར་སྩོལ་གནང་ཡོང་པའི་རེ་འདུན་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཞུའོ། །
རྩོམ་སྒྲིག་པ། རིག་འཛིན་ཚེ་རིང་།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
དབྱངས་ཅན་གྱིས་བསྒྱུར། 2019-09-11
དབུལ་ཞྭ་ཕུད་རྗེས་ཕྲག་ཐོག་ལ་ཡོད་པའི་དབུལ་ཐར་འགག་སྒྲོལ་གྱི་འགན་འཁྲི་འཇོག་ཆོག་པ་རེད་དམ་ཞེ་ན། དར་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་དབུལ་ཕོངས་ལས་ཐར་རྗེས་ད་དུང་ཐོན་ལས་རོགས་སྐྱོར་དང་ཁ་གཏད་རོགས་སྐྱོར། བསམ་བློའི་སྤོབས་པ་སྤོབས་པ་སྐྱོང་བར་རོགས་སྐྱོར་བཅས་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་རེད།
དབུལ་ཐར་བྱུང་ནས་དབུལ་ཕོངས་ཞྭ་མོ་ཕུད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡང་དར་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་སྔར་བཞིན་རྒྱུན་འཁྱོངས་ལྷོད་མེད་ངང་བྱེད་ཐབས་སྤྱོད་གང་ཐུབ་བྱས་ནས་དབུལ་ཐར་འགག་སྒྲོལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་སྲ་བརྟན་བཏང་བ་རེད།
ཐོན་ལས་དབུལ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་ཡོང་འབབ་འཕར་སྣོན་བཏང་། ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་དབུལ་ཐར་གྱི་གནད་འགག་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ། རང་ཁུལ་གྱི་ནུབ་རྒྱུད་གསར་སྦོལ་དང་ཤར་རྒྱུད་སྤུས་དག་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་ལས་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་ཅིང་། རྒྱུ་ལའི་ཤར་རྒྱུད་སུ་མུའུ་ཁྲི་ལྡན་པའི་ལུག་གྲོད་ཤ་མོ་དང་། སྨན་རྩྭ། ཤིང་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་སོགས་མུ་འབྲེལ་གསར་སྐྲུན་བྱེད་ཅིང་། རྒྱུ་ལའི་ནུབ་རྒྱུད་དུ་མུའུ་ཁྲི་ལྡན་པའི་མཐོ་སྒང་གི་བཅུད་ལྡན་སྔོ་ཚལ་དང་ནས་ནག་གི་རྟེན་གཞི་མུ་འབྲེལ་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པ། བཟའ་སྣུམ་དང་། སྔོ་ཚལ། ཆང་རག ཤ ཤ་མོ། ཤིང་ཏོག ཇ། སྨན་རྫས། ཆུ་སོགས་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཐོན་རྫས་རིགས10མུ་འབྲེལ་གསར་སྐྲུན་བྱས་ནས། ཞིང་ལས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཐོན་རྫས་ཡུལ་དེར་ལས་སྣོན་སྤུས་དག་བྱ་རྒྱུ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། ཐོན་ལས་ཀྱི་འབྲེལ་ཐག་ཇེ་རིང་གཏོང་ཞོར་འཕར་རིན་ཐང་ཇེ་ཆེར་བཏང་བ་རེད། ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཞིང་ལས་ཐོན་ལས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་མུའུ་ཁྲི9.23དང་། ཆེད་ལས་མཉམ་ལས་ཁང་། ཁྱིམ་ཚང་གི་ཞིང་ར། འདེབས་འཛུགས་དུད་ཆེན704 བཅས་བསྐྲུན་པ་དང་། ཞིང་ལས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་གསུམ་དང་མཚོན་རྟགས་གཅིག་གི་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་བྱས་པའི་ཞིང་ལས་ཐོན་རྫས26ཡོད། གྲོང་སྡེ་དར་རྒྱས་གཏོང་བའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ཏེ་ལྗོངས་ཁུལ་ཁྲིད་སྟོན་ཅན་དང་། ཡུལ་སྐོར་ཚོང་ཟོག་ཅན། གྲོང་སྡེ་ཡུལ་སྐོར་ཅན་སོགས་ཀྱི་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་སྟངས་གསར་པར་བརྟེན་ནས། མཛའ་གཞས་རིག་གནས་དང་། ཡུལ་དཔོན་གྱི་གཞིས་བྲང་རིག་གནས། འགོ་ཐང་རིག་གནས་བཅས་སྔོག་འདོན་བྱས་པ་དང་། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1.87གཏོང་འཇོག་བྱས་ཏེ་སྔར་སྣུར་དུ་ཁུལ་ཡོངས་སུ་གྲོང་སྡེ་དར་རྒྱས་གཏོང་བའི་ལྟེ་བ་གཅིག་དང་ས་ཁུལ་ལྔ་ཡི་དཔེ་སྟོན་ཨར་ལས་སྤེལ་འགོ་ཚུགས་ཤིང་རྒྱལ་རོང་རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུའི་བདེ་གསོ་བྱེད་ས་གསར་སྐྲུན་བྱས་ནས། 2019ལོའི་ལོ་སྟོད་དུ་འགྲུལ་པ་ཁྲི269.99ལ་སྣེ་ལེན་བྱས་ནས་ཡུལ་སྐོར་ཡོང་འབབ་སྒོར་དུང་ཕྱུར29.66མངོན་འགྱུར་བྱུང་ནས་ན་ལོའི་དུས་མཉམ་དང་བསྡུར་ན་བརྒྱ་ཆ28.7དང་བརྒྱ་ཆ41.7འཕར་སྣོན་བྱུང་ཡོད།
ཁ་གཏད་རོགས་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་། ཀོང་ཏུང་ཞིང་ཆེན་ཤར་ནུབ་ས་ཁུལ་གྱི་དབུལ་སྐྱོར་རོགས་ལས་དང་། ཏུའུ་ཅང་ཡན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁ་གཏད་རོགས་སྐྱོར་དང་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའུ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་སློབ་གླིང་། སི་ཁྲོན་ཏ་ཐང་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཀར་མཛེས་ཆུ་གློག་གསར་སྦོལ་ཚད་ཡོད་སྤྱི་གཉེར་ཁང་སོགས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོར་ནུས་ཤུགས་ཕྱོགས་བསྡུས་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། སྔོན་རྗེས་སུ་ཁ་གཏད་རོགས་སྐྱོར་དང་རོགས་སྐྱོར་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར2.25གཏོང་འཇོག་བྱས་ཏེ་ཕུལ་བྱུང་གི་བོད་སྐྱོར་ཤེས་ལྡན་ལས་བྱེད་པ103ཡུལ་དངོས་བཅའ་སྡོད་བྱས་ཏེ་ལས་ཀ་སྒྲུབ་པ་དང་། རོགས་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་གྱི་ཐོན་ཁུངས་དགེ་མཚན་དང་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་སའི་ཚོང་ར་དང་། དོ་དམ། ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་སོགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་དང་ཟུང་འབྲེལ་དམ་ཟབ་བྱས་ནས། ཐོན་ལས་མཉམ་ལས་དང་། ངལ་ལས་མཉམ་བྱེད། ཤེས་ལྡན་མི་སྣའི་རྒྱབ་སྐྱོར། མ་དངུལ་གྱི་རོགས་སྐྱོར། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོར་སོགས་རོགས་འཛུགས་ལས་གཞི68ལག་བསྟར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས། གཙོ་ཁྲིད་ཁེ་ལས6ཡུལ་དངོས་བཅའ་སྡོད་བྱས་པར་མ་ཟད་ཐོན་ལས་ཀྱི་ལས་གཞི་ཚན་པ་གཅིག་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ། ཡུལ་དེའི་ཞིང་ལས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཁེ་ལས18གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ལས་གཞི་སྤེལ་ནས་སྤུས་ཚད་ཡོད་ཀྱང་ཁྱད་བཏགས་མེད་པ་དང་ཁྱད་བཏགས་ཡོད་ཀྱང་ཚོང་ར་མེད་པའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ནུས་ལྡན་བྱས་པ་རེད།
བསམ་བློའི་སྤོབས་པ་འཕེལ་བའི་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་། སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱེད་ཅིང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་གཙོ་བོ་དར་སྤེལ་བཏང་བ་དང་། སྒོ་འབྱེད་དང་ཁོང་ཡངས། ཡིད་ཆེས་དང་མཛའ་མཐུན། དྲིན་བཟོ་དང་ཞུམ་མེད་མདུན་སྐྱོད། རྣམ་པ་གསར་གཏོད་བྱེད་ཕོད་པ་སོགས་ཀྱི་དར་མདོའི་སྙིང་སྟོབས་དར་སྤེལ་བཏང་ནས། དར་མདོའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་ཀུན་སྤྱོད་འཆད་ཁྲིད། གྲོང་མིའི་སློབ་གྲྭ་སོགས་ཡ་རབས་དང་གུས་ལུགས་ཀྱི་གསོ་སྐྱོང་སྦྱོང་བརྡར་བྱས་པ་དང་། ཀུན་སྤྱོད་དཔེ་བཟང་ཅན་དང་། ཉེ་འཁོར་གྱི་མི་བཟང་། ཆེས་ཡག་པོའི་མི་སྣ་སོགས་སྔོན་ཐོན་དཔེ་འོས་ཀྱི་མི་སྣ37འཛུགས་སྤེལ་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབུལ་ཐར་ཡོང་བའི་དཔེ་བཟང13དང་། དབུལ་ཐར་གྱི་དཔེ་འོས་གྲོང་སྡེ15 ཡག་པོ་བཅུའི་གྲོང་སྡེ20བཅས་ཡོད་པས། སྔོན་ཐོན་དར་སྤེལ་དང་། ཁ་དན་ཚིག་གནས་ལ་གལ་ཆེར་འཛིན་པ། སྤྱོད་བཟང་དང་དགེ་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྐུལ་སྤེལ་བཏང་བ་རེད།
ཕྱི་མིག་བལྟས་ནས་གཙང་བཤེར་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་ཟབ་ཏུ་སྤེལ། ཁྱོན་ཡོངས་སུ་སེམས་ཁྲལ་བྱ་མི་དགོས་པ་གསུམ་དང་འགན་སྲུང་བྱ་རྒྱུ་གསུམ་གྱི་ལས་ཀར་ཕྱི་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། ལས་བྱེད་པ་1145སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཡུལ་ཤོག་དང་གྲོང་རྡལ་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གྲོང་སྡེ་དང་གྲོང་སྡེ་བར་ཕན་ཚུན་སྣོལ་བ་དང་གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པར་འཐེན་བཤེར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་སྤྱད་པ་དང་། ཡིག་ཚགས་དང་བྱང་བུ་བཟོས་པའི་དུད་ཚང་དབུལ་ཕོངས། ཡུལ་གཞན་དུ་གནས་སྤོ་བྱས་པའི་དུད་ཚང་། ཡིག་ཚགས་བྱང་བུ་བཟོས་མེད་པའི་དམིགས་བསལ་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་དུད་ཚང་བཅས་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ། རིམ་པ་བདུན་གྱི་ཐོག་ནས་གཙང་བཤེར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ལྟར། གྲོང་སྡེ་དབུལ་ཕོངས59ལ་ཁེབས་པ་དང་གྲོང་སྡེ་དབུལ་ཕོངས་མིན་པ175བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་ཡིག་ཚགས་བྱང་བུ་བཟོས་པའི་དུད་ཚང2915གཙང་བཤེར་བྱས་པ་རེད། དེའི་ནང་ཡུལ་གཞན་དུ་གནས་སྤོ་བྱེད་མཁན་དུད་ཚང298དང་། འབྲེལ་བ་བྱེད་ཐབས་མེད་པའི་ཡིག་ཚགས་བྱང་བུ་བཟོས་པའི་དུད་ཚང་དབུལ་ཕོངས1 ཡོད་པས་ཞིབ་བཤེར་བྱས་ཚད་བརྒྱ་ཆ100ལ་སླེབས་ཡོད། ཡིག་ཚགས་བྱང་བུ་བཟོས་མེད་པའི་དུད་ཚང13510གཙང་བཤེར་བྱས་པ་དང་ཡིག་ཚགས་བྱང་བུ་བཟོས་མེད་པའི་དམིགས་བསལ་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་དུད་ཚང18གཏན་འཁེལ་བྱས། ཆ་འཕྲིན་གཅིག་འགྱུར་མིན་པ་དང་། དུས་ཐོག་ཏུ་གནས་ཚུལ་ལེགས་སྒྲིག་མ་བྱས་པ། ཁྱིམ་ཐོའི་ཆ་འཕྲིན་གཅིག་མཚུངས་མིན་པ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན92རྙེད་པ་རེད།།
དོ་སྣང་ཆེ་བའི་རྩོམ།
རྩོམ་གསར། 10


text:
སྐད་ཡིག་གཉིས་ནི་མི་རིགས་བླ་སྲོག་ཡིན། ཡི་གེའི་གཟུགས་ཀྱི་བྲིས་རྒྱུན་ལེགས་པར་སྐྱོངས།(2)
མཁས་གྲུབ་ནོར་བུ་དང་པདྨ་ནོར་བུས་བྲིས། 2012-04-26
ང་ཚོའི་མིག་མདུན་ན་གནས་པའི་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་ནི་དུས་རབས་སྔོན་མ་རྣམས་ལས་འཕུར་འཆོང་གིས་མདུན་དུ་ཆས་ཏེ་ཆ་འཕྲིན་གྱི་གར་སྟེགས་སུ་ཆགས་ནས། འཕྲུལ་ཆས་མི་གཤིས་ཅན་དང་ཡོད་ཚད་དེང་རབས་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ་འཛམ་གླིང་གི་དངོས་ཡོད་མཐའ་དག་ལག་མཐིལ་གྱི་རི་མོ་ལྟར་དྲྭ་ངོས་ནས་གསལ་པའི་ཁ་སང་དང་དེ་རིང་གི་དུས་འདིར། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལག་རྩལ་ལས་རིགས་གང་མང་ཞིག་གི་ཚེ་སྲོག་བོར་རླགས་སུ་སོང་བ་ལྟར་ཉམ་ཆུང་ནུས་མེད་དུ་འགྲོ་གིན་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོས་དེ་དག་དུས་རབས་འདི་ནས་ཤུགས་ཀྱིས་ཡར་འདེགས་དགོས་པའི་དངོས་པོ་དམའ་ཤོས་ཞིག་ལ་བསམ་ནས་ལག་བྲིས་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་མཛེས་རྩལ་དེ་ཉིད་ས་རྐོ་རྡོ་སློག་ལྟ་བུར་སྔོག་གང་ཐུབ་ཀྱིས་ཧུར་བརྩོན་བྱེད་དགོས། ཕྲན་ཆུང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ལྟར་ན་ལག་བྲིས་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་མཛེས་ཉམས་ལ་རི་མོའི་མཛེས་རྩལ་གཞན་དང་མི་མཚུངས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཞིག་ལྡན་འདུག་སྙམ། གཅིག་ནས་ཡིག་གཟུགས་ནི་གལ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་གདུང་འདེགས་བྱེད་པའི་ཀ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་། གཉིས་ནས་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་དུས་རབས་ཀྱི་ལས་འགན་བསྒྲུབས་ནུས་ཚེ་མ་འོངས་པར་མཛེས་བྲིས་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་ལང་ཚོའི་ངོ་གདོང་གསར་པ་ཞིག་མིག་གི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་འབྱོར་ཐུབ། གསུམ་ནས་ཚིག་གི་སྙན་ཆ་དང་། དོན་གྱི་བརྗོད་གཞི། གཟུགས་ཀྱི་མཛེས་ཆོས། རིག་གནས་ཀྱི་རིན་ཐང་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་ཀྱང་གཞན་སེམས་འགུགས་པའི་མཐོ་རིམ་རིག་གཞུང་གི་ཆོས་ཉིད་ཞིག་མངའ་འདུག་སྙམ། འདིར་བཤད་པའི་ཡིག་གཟུགས་ནི་ལག་བྲིས་ཡིག་གཟུགས་གཙོར་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ལག་བྲིས་ཡིག་གཟུགས་དང་རྩིས་འཁོར་ཡིག་གཟུགས་གཉིས་ལའང་ཁྱད་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ། ལག་བྲིས་ཡིག་གཟུགས་ལ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྙིང་བཅུད་ཐད་ཐུན་མིན་གྱི་རང་གཤིས་ལྡན་པ་དང་། དེ་དག་ལ་གདོད་མའི་རྒྱུད་གཤིས་དང་། ལག་རྩལ་གྱི་འཇོན་གཤིས། གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་བཅུད་དང་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་རང་བཞིན་བཅས་ཀྱིས་ཕྱུག་ལ། དེ་དག་གི་ཉམས་འགྱུར་རེ་རེའི་ཆ་ནས་ལྟ་མཁན་གྱི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པར་མཛེས་མའི་ངོ་གདོང་དང་འདྲ་བའི་སྒེག་ཉམས་ཤིག་ལྡན་པས་རེད། ད་དུང་སྣག་ཚ་དང་སྨྱུ་གུ། ཤོག་བུ། ཐ་ན་སྨྱུག་ཁ་སྐོར་སྟངས་ཡན་ཆད་ལ་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་འབུར་དུ་ཐོན་པ་ཞིག་ཡིན།
ཡིག་གཟུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་གཞིགས།


text:
པད་མ་འབུམ།
ཀ ལོ་ངོ་ཉེར་བཞིར་སྒུག་པའི་དཔེ་སྐྲུན།
མཚན་མོ་ཞེས་པའི་གྲགས་རྩོམ་འདི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱིས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་ནས་འགྲེམ་སྤེལ་བྱེད་ཐུབ་པར་གྱུར་པ་འདིས་ང་ལ་སྤྲོ་སྣང་ཞིག་སྦྱིན། རྒྱུ་མཚན་ནི། ངས་ཁྲིམས་མཐུན་གྱིས་དེབ་འདི་པར་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུའི་རེ་བ་དོར་ཚར་བ་ཡིན། འགྱུར་བྱང་དུ་གསལ་བ་ལྟར། ངས་དེབ་འདི་ ༡༩༩༥ ལོ་བསྒྱུར་ཚར་ཡོད། དེ་དུས་འཆར་གཞི་ནི་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་དཔེ་སྐྲུན་བྱ་འཆར་ཡིན། ༡༩༩༧ ལོའི་ཟླ་བདུན་པར་ང་ནེའུ་ཡོར་ཁི་རུ་དེབ་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་ཨེ་ལི་ཝེ་བཟེལ་ལ་ཡང་སྐུ་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་བྱུང་། སྐབས་དེར་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་འདུས་པའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེ་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་མཁན་ལྔ་དྲུག་ལྷན་འཛོམས་གནང་བའི་སྐབས་ཤིག་རེད། ང་ཁོང་ལ་མཇལ་ས་ཡང་ལྷན་འཛོམས་ཀྱི་ཚོགས་ཁང་དེ་རེད། ངས་ཁོང་ལ་འགྱུར་དེབ་འདི་ལ་པར་དབང་གནང་རྒྱུ་དང་། འགྱུར་དེབ་ལ་སྔོན་བརྗོད་ཅིག་འབྲི་རྒྱུའི་རེ་འདུན་ཞུས་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་འགྱུར་དེབ་པར་དབང་གནང་རྒྱུ་ཞལ་བཞེས་གནང་ཡང་སྔོན་བརྗོད་འབྲི་རྒྱུ་ཞལ་བཞེས་གནང་མ་སོང་། རྒྱུ་མཚན་ནི་རང་གི་བརྩམས་ཆོས་ལ་རང་གིས་སྔོན་བརྗོད་འབྲི་བར་འོས་འཚམས་ཡོད་པ་མ་རེད་ཟེར། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་འདི་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ལ་ཁོང་ཧ་ཅང་ཐུགས་མཉེས་པོ་བྱུང་སོང་ཞེས་གསུངས། ཁོང་ཚོ་འཛམ་གླིང་གི་སྐྱེས་ཆེན་དུ་མ་ལྷན་འཛོམས་ཀྱི་སྐབས་དེར་ང་ལྟ་བུའི་མི་ཕལ་བ་ཞིག་གིས་ཁོང་གི་དུས་ཚོད་བཟུང་ནས་འདུག་པར་འཚེར་སྣང་ཞིག་བྱུང་། ཡིན་ན་ཡང་ཁོང་གིས་ཅི་ཡང་སྙམ་གྱི་མེད་པ་ལྟར་ང་ལ་བཀའ་མོལ་ཡུན་ཙམ་གནང་ཞིང་། ད་དུང་ངེད་གཉིས་མཉམ་དུ་འདྲ་པར་ཞིག་རྒྱག་ཐུབ་སོང་། དེ་ནས་ཉིན་ཤས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྩོམ་པ་པོ་མཆོག་ནས་པར་དབང་གི་ཆོག་མཆན་ཁོང་གི་ཕྱག་བྲིས་ངོ་མ་ཞིག་འབྱོར་སོང་། དེ་དུས་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་འདིར་སྙན་གྲགས་རྒྱས་འགོ་ཚུགས་ཙམ་རེད། ད་ལྟ་རྩོམ་པ་པོ་ནི་འདས་ཚར་བ་རེད། ཁོང་ད་ལྟ་ཡང་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་ན་བོད་འགྱུར་མ་འདི་དཔེ་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར་ཁོང་ཡང་ཐུགས་མཉེས་པ་ཡོང་བ་ལ་ང་རང་ཡིད་ཆེས་ཡོད།
ང་ལ་ཁོང་གི་པར་དབང་གི་ཡི་གེ་འབྱོར་རྗེས་ངས་བསྒྱུར་ཡིག་དང་། རྩོམ་པ་པོ་དང་ངེད་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་པར། པར་དབང་གི་ཆོག་མཆན་གྱི་ཡི་གེ་བཅས་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་ལ་བསྐུར་བ་ཡིན་བསམས་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ངས་མི་དྲན། དཔེ་སྐྲུན་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཕྱིས་སུ་ཉིས་སྟོང་བདུན་གྱི་ལོར་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གཅོད་པ་ཀླུ་རྒྱལ་ལགས་ནས་པར་དབང་ལེན་ཐུབ་ན་བོད་འགྱུར་མ་དེ་ཁོ་ཚོས་དཔེ་སྐྲུན་བྱེད་ན་འདོད་ཟེར། ཁོ་ཚོར་པར་སྐྲུན་གྱི་འགྲོ་སོང་དང་ཆོག་མཆན་ཡང་ཐོབ་འདུག ངས་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་ཚང་ལ་པར་དབང་གི་ཡི་གེ་དེ་ང་ལ་གནང་རོགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན། ཁོང་ཚོས་བོད་འགྱུར་མ་འདི་པར་རྩ་བསྒྲིགས་ཚར་བ་དང་། རྩོམ་པ་པོ་དང་ངེད་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་པར་བཅས་ང་ལ་བསྐུར་འདུག ཡིན་ན་ཡང་རྩོམ་པ་པོའི་པར་དབང་གི་འཕྲིན་ཡིག་དེ་མི་འདུག་ཟེར། དེ་ནས་གཅིག་བྱས་ན་ང་རང་གིས་ཕར་མ་བསྐུར་བ་ཡིན་རྒྱུ་རེད་སྙམ་ནས་ངའི་ཡིག་རྙོག་རྙིང་པ་མང་པོའི་ནང་ལ་བཙལ་ཡང་མ་རྙེད། ང་རང་གིས་པར་དབང་གི་ཤོག་ལྷེ་འདྲ་བཤུས་ཤིག་མ་བརྒྱབ་པ་ལ་ང་རང་འགྱོད་པ་སྐྱེས་བཞིན་རྩོམ་པ་པོ་ལ་ཡང་སྐྱར་པར་དབང་གནང་རོགས་ཞུས་པ་ཡིན། ཡིན་ན་ཡང་རེ་ཞུ་དེར་ལན་གནང་མཁན་ནི་རྩོམ་པ་པོ་རང་མིན་པར་ཁོང་གི་དྲུང་ཡིག་རེད། དྲུང་ཡིག་དེས་དེབ་དེའི་པར་དབང་ནི་དེའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ལ་ཞུ་དགོས་པ་རེད་ཟེར། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ལ་འབྲེལ་བྱས་དུས་ཨ་མདོའི་ཁ་དཔེར་ཆུ་ནང་ལ་རྡོ་འཕངས་པ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་རེད། ཕར་ལ་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་ཚུར་ཅི་ཡང་ཡོང་རྒྱུ་མེད་པར་གྱུར། ད་དུང་ཐེངས་འགར་འབྲེལ་ལམ་གཞན་པ་བརྒྱུད་ནས་པར་དབང་ཐོབ་ཐབས་བྱས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཅང་བྱུང་མ་སོང་། དེ་འདྲའི་ངང་ནས་བོད་འགྱུར་མ་འདི་ལོ་ངོ་ཉེར་བཞི་ཙམ་ལ་ཉར་ནས་བསྡད་ཅིང་། ད་ལྟ་ཡང་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་ཀྱི་ངང་དུ་གནས་བཞིན་པའི་སྐབས་ལ་ཨ་རིའི་དབྱིན་ཌི་ཡ་ན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཡོ་རུབ་དང་ཨེ་ཤར་ཡ་དཀྱིལ་མ་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ། ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཞིབ་འཇུག་ལས་གཞིའི་འགན་འཛིན་ Ron Sela ལགས་ནས་རོགས་རམ་གནང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་པར་དབང་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ལྟ་བོད་འགྱུར་མ་འདི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱིས་དཔེ་སྐྲུན་བྱེད་ཐུབ་པའི་སྐལ་བཟང་འདི་བྱུང་། དེ་ཡང་ང་ཚོ་རང་གི་འགྱུར་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ལས་གཞིའི་པར་སྐྲུན་གྱི་དཔེ་དེབ་དང་པོར་གྱུར་བའི་སྐབས་འདིར། ད་བར་དུ་པར་དབང་མ་ཐོབ་པ་དང་དཔེ་སྐྲུན་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་ངན་གྲོགས་ཤར་གྱི་ཚོར་བ་ཞིག་ཀྱང་བྱུང་།
ཁ། མ་ཕྱིའི་རྩོམ་རིམ། དཔེ་སྐྲུན། གྲགས་རྩོམ་དུ་གྱུར་བ།
བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཤིག་དཔེ་དེབ་ཀྱི་ཟུར་རྒྱན་དུ་བཀོད་ཡོད། ད་དུང་དེའི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་མང་ཙམ་ཞིག་ཡོང་ཆེད་དེའི་རྩོམ་ལ་ཞུགས་རིམ་དང་བྱུང་རིམ་དང་དཔེ་སྐྲུན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐར་ཐོར་རེ་དྲ་ཐོག་ནས་འཚོལ་སྡུད་བྱས་པ་འདིར་བཀོད་ན་ཕན་རྒྱུ་རེད་བསམས་སོང་།
རྩོམ་པ་པོ་ཨེ་ལི་ཝེ་བཟེལ་འཁྲུངས་ས་ནི་དེང་སང་རོ་མ་ནི་ཡ་ཡི་རྒྱལ་ཁོངས་ན་ཡོད་པའི་ཋི་རང་སིལ་ཧྥ་ནི་ཡ་བྱང་མ་ (Northern Transylvania) ཡིན། ༡༩༤༠ ནས་ ༡༩༤༤ ལོའི་བར་ཡུལ་ཁམས་དེ་ཧང་གྷ་རི་ཡི་ཁོངས་སུ་ཡོད་ཅིང་། ལོ་དེའི་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་ ༡༩ ཉིན་འཇར་མན་ན་ཚི་ཡིས་ཧང་གྷ་རི་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་དང་། ཧང་གྷ་རི་ཡི་ཁོངས་ཏེ། གཙོ་བོ་རྩོམ་པ་པོ་འདི་འཁྲུངས་སའི་ཋི་རང་སིལ་ཧྥ་ནི་ཡ་བྱང་མ་ནས་ཇེའུ་པ་ཆིག་འབུམ་ལྔ་ཁྲི་བཙོན་སྒར་ལ་བཙན་འདེད་བྱས། དེའི་ནང་དུ་དེབ་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་ཡང་ཚུད། དེ་དུས་ཁོང་དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཡིན། དེབ་འདིའི་ནང་དུ་རྩོམ་པ་པོ་དང་ཁོང་གི་ཡབ་གཉིས་བཙོན་སྒར་ Auschwitz དང་Buchenwald གཉིས་ལ་ ༡༩༤༤ ནས་ ༡༩༥༥ ལོ་གཅིག་གི་དུས་ཡུན་ལ་སྡུག་སྦྱོང་ཇི་ལྟར་མྱངས་པའི་སྐོར་བྲིས་ཡོད། དེ་ནི་”སྡེབ་གསོད་ཆེན་མོ་”སྟེ་ (Holocaust) ཇར་མན་ན་ཚི་ཡིས་ཇེའུ་ཡི་མི་གྲངས་ས་ཡ་མང་པོ་དུག་རླངས་སོགས་ཀྱིས་སྡེབ་གསོད་ཀྱི་གདུག་རྩུབ་རྩེར་སོན་པའི་དུས་སྐབས་ཡིན། ༡༩༤༥ ལོའི་ཟླ་བཞི་བའི་ནང་ཨ་རིའི་དམག་གིས་ཨེ་ལི་ཝེ་བཟེལ་ཡོད་སའི་Buchenwald ཞེས་པའི་བཙོན་སྒར་བཅིངས་འགྲོལ་བྱས། དེ་དུས་ཁོང་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ཡིན།
༡༩༤༥ ལོ་ནས་ ༡༩༥༤ ལོ་བར་དུ་ཁོང་གི་མྱོང་བ་དེ་དག་ཁྲོམ་སྤེལ་གནང་མེད། ༡༩༥༤ ལོར་ཁོང་གིས་ཧྥ་རན་སི་ལ་གསར་འགོད་པའི་ཕྱག་ལས་གནང་བཞིན་པའི་སྐབས་ལ་འཕྲལ་རྐྱེན་ཞིག་གིས་བསྐུལ་ཏེ་ཁོང་གིས་མྱོང་བ་དེ་དག་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ། ལོ་དེར་ཁོང་གི་གྲོགས་པོ་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་ནས་ཁོང་གིས་ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་བློན་Pierre Mendès-France ཟེར་བ་ལ་བཅར་འདྲི་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་པར་གྱུར། བཅར་འདྲིའི་སྐབས་སུ་ང་ཚོས་དད་པ་དང་ཡང་དོན་ཞིག་ལ་ཞེད་སྣང་གི་ཚོར་བ་སྟོན་སྐབས་བླ་མ་མཁྱེན་ནམ་དཀོན་མཆོག་མཁྱེན་ཟེར་བ་ལྟར་སྲིད་བློན་དེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཀའ་མོལ་བར་དུ་སྟོན་པ་ཡེ་ཤུ་མཁྱེན་ཞེས་ཡང་ཡང་ངག་ནས་ཤོར་། ཨེ་ལི་ཝེ་བཟེལ་གྱིས་བཙོན་སྒར་Auschwitz དང་Buchenwald གཉིས་ལ་ཉེས་མེད་ཀྱི་བྱིས་པ་བརྒྱ་ཕྲག་ལ་མནར་གཅོད་གཏོང་བ་དང་གསོན་སྲེག་བྱེད་པ་མཐོང་བ་དང་། དེ་དུས་ལྷ་དང་དཀོན་མཆོག་ཟེར་བ་ཞིག་སྐྱོབ་མཁན་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ལྷག་པར་ཇེའུ་མི་རིགས་ཀྱིས་Godསྟེ་དཀོན་མཆོག་མ་གཏོགས་སྟོན་པ་ཡེ་ཤུ་ལ་དད་པ་མི་བྱེད། དེའི་སྟབས་ཀྱིས་སྲིད་བློན་དེས་ཡང་སྐྱར་སྟོན་པ་ཡེ་ཤུ་མཁྱེན་ཟེར་སྐབས་ཨེ་ལི་ཝེ་བཟེལ་གྱིས་དེ་ལ་བསྲན་བཟོད་མ་ཐུབ་པར། ཁོང་གིས་ལོ་བཅུ་ཙམ་གྱི་ཡར་སྔོན་ལ་བྱིས་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོས་མནར་གཅོད་མྱངས་པ་མཐོང་བ་དང་། དེ་ནི་སྟོན་པ་ཡེ་ཤུས་རྒྱོངས་ཤིང་སྟེང་ལ་མྱངས་པའི་མནར་གཅོད་ལས་ཀྱང་ཡ་ང་བ་ཡིན། ཡིན་ན་ཡང་ང་ཚོས་བྱིས་པ་དེ་ཚོའི་སྐོར་ལ་ཚིག་འབྲུ་ཙམ་ཡང་མི་གླེང་བ་ཅི་ཡིན་ཞེས་ཞལ་ནས་ཤོར། དེ་ལྟར་རང་གི་གུས་མེད་ཀྱི་བཤད་སྟངས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱང་ངོ་ཚ་ནས་ཁོང་གིས་བཅར་འདྲི་བྱེད་མཚམས་ཀྱང་ཅམ་འཇོག་བྱས་ཏེ་ལངས་ཏེ་སོང་། རྩོམ་པ་པོའི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ལ་སྲིད་བློན་གང་ཉིད་ཁོང་གིས་ཅི་བཤད་ལ་ཚིག་པ་མི་ཟ་བར་མ་ཟད་རྩོམ་པ་པོའི་རྗེས་སུ་རྒྱུག་ཡོང་ནས་རྩོམ་པ་པོས་མྱངས་པ་དེ་དག་འབྲི་དགོས་པའི་གཞེན་སྐུལ་གནང་།
ཨེ་ལི་ཝེ་བཟེལ་གྱིས་དཔེ་དེབ་འདི་ཁོང་གསར་འགོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྷི་ར་བཟེལ་ལ་བསྐྱོད་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ནང་དུ་བརྩམས། དེ་དུས་ཁོང་གིས་ཇེའུ་སྐད་དུ་བརྩམས་ཤིང་ཤོག་གྲངས་ ༨༦༢ ཡོད། གྲུ་གཟིངས་དེའི་ཐོག་ཇེའུ་སྐད་ཀྱི་དཔེ་དེབ་དཔེ་སྐྲུན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཨེ་ལི་ཝེ་བཟེལ་གྱིས་ངོ་ཤེས་ཏེ་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁོ་ལ་ཀློག་རྒྱུ་བྱུང་འདུག དཔེ་སྐྲུན་པ་དེས་ ༡༩༥༦ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་༢༤༥ ཡོད་པ་དང་། དེ་དུས་བརྩམས་དེབ་ཀྱི་མིང་ལ་ “མཚན་མོ་”མི་ཟེར་བར་ “དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཁུ་སིམ་མེར་གནས་སོང་”ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་སྟེ་ཇེའུ་སྐད་ཀྱིས་Un di velt hot geshvign (“And the World Remained Silent”)ཟེར།
ཕྱིས་སུ་རྩོམ་པ་པོ་རང་ནས་བརྩམས་ཆོས་འདི་ཧྥ་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་ཧྥ་རན་སི་ལ་ Les Éditions de Minuit ཟེར་བའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་༡༩༥༦ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་དེབ་མིང་ལ་ཧྥ་སྐད་ཀྱི་ La Nuit ཟེར་ཞིང་དེ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༡༧༨ ཡོད། དེ་ནས་ལོ་གཉིས་འགོར་རྗེས་ Stella Rodway ཡི་དབྱིན་འགྱུར་མ་ “Night” (མཚན་མོ་)ཞེས་པ་ཨ་རིའི་ Hill & Wang ཟེར་བའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༡༡༦ ཡོད། དབྱིན་འགྱུར་མ་འདི་ནི་ད་ལྟ་ང་ཚོས་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་པའི་བོད་འགྱུར་མ་འདིའི་ཕྱི་མོ་ཡིན། བརྩམས་ཆོས་འདི་ལ་ཐོག་མའི་དུས་སུ་ཐོབ་འོས་ཀྱི་མིང་གྲགས་མ་ཐོབ། དེབ་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་བཙོང་བ་ལ་ལོ་ངོ་གསུམ་འགོར་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་དཔེ་དེབ་དེས་རྩོམ་རིག་དང་དཔེ་དེབ་དཔྱད་བརྗོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོ་སྣང་དྲངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་བཅར་འདྲི་བྱུང་ཡོད་ལ་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་ལ་ཐུག་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད། དེ་འདྲའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་གྱིས་དཔེ་དེབ་འདིའི་མིང་གྲགས་རྒྱས་ཏེ་ ༡༩༩༧ ལོར་ཨ་རི་ལ་དེབ་གྲངས་འབུམ་གསུམ་རྒྱུགས་ཡོད། དེ་ནས་མུ་མཐུད་ནས་སྙན་གྲགས་རྒྱས་ཏེ་ད་བར་དུ་ཨ་རི་ལ་དེབ་གྲངས་བྱེ་བ་གཅིག་ཙམ་རྒྱུགས་ཡོད་པ་དང་སྐད་ཡིག་སུམ་ཅུ་ལ་ཕབ་སྒྱུར་བྱས་ཡོད། རྩོམ་པ་པོའི་སྐུ་ཟླ་ Marion Wiesel གྱིས་དབྱིན་འགྱུར་གཉིས་པ་ལ་རྩོམ་པ་པོས་སྔོན་གླེང་གསར་པ་བསྣན་ནས་༢༠༠༦ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། ནེའུ་ཡོར་ཁི་དུས་བབ་ཀྱི་དཔེ་དེབ་བྲིན་ཤོས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་ཚུད་ཡོད།
ཨེ་ལི་ཝེ་བཟེལ་ལ་”མཚན་མོ་” འདུས་པའི་བརྩམས་ཆོས་དེབ་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཡོད། དེ་དག་གི་ནང་ནས་མཚན་མོ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་གི་ཚབ་མཚོན་བརྩམས་ཆོས་སུ་ཆ་འཇོག་བྱེད། རྩོམ་པ་པོ་རང་ནས་ཀྱང་གལ་ཏེ་མི་གཅིག་གིས་རང་གི་མི་ཚེ་ལ་དཔེ་དེབ་གཅིག་མ་གཏོགས་བརྩམས་མི་ཆོག་པ་ཡིན་ན་ཁོང་གི་དཔེ་དེབ་གཅིག་པོ་དེ་མཚན་མོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། སྒྲུང་གི་ནང་གི་བྱུང་རིམ་ཆ་ཚང་བྱུང་དོན་ངོ་མ་ཡིན་མིན་ལ་ཐེ་ཚོམ་བྱེད་མཁན་ཡོད་ན་ཡང་། རྩོམ་པ་རང་ནས་ཆ་ཚང་བྱུང་དོན་ངོ་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད།
“མཚན་མོ་”ཡི་རྗེས་སུ་༡༩༦༡ ལོར་“སྐྱ་རེངས་(Dawn)”ཞེས་པ་བརྩམས་པ་དང་། ཡང་དེའི་ཕྱི་ལོ་སྟེ་ ༡༩༦༢ ལོར་ “ཉིན་དཀར་ (Day)”ཟེར་བ་དེ་བརྩམས། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ “སྡེབ་གསོད་ཆེན་མོ་”ཡི་སྐབས་དང་དེའི་རྗེས་ཀྱི་ཁོང་གི་བསམ་བློ་དང་ཉམས་མྱོང་རྣམས་བྲིས་ཡོད། དེ་གསུམ་པོ་ལ་རྩོམ་པ་པོ་ཨེ་ལི་ཝེ་བཟེལ་གྱི་ “སྒྲུང་རྩོམ་སུམ་འགྲིག་མ་”ཟེར།
ག བོད་འགྱུར་གྱི་རིམ་པ།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཙམ་ལ་རྒྱ་གར་ན་ཡོད་པའི་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གྲགས་རྩོམ་ཡིག་སྒྱུར་བྱེད་རྒྱུའི་འགོ་བརྩམས། དེའི་བསྒྱུར་བྱའི་ཐོ་གཞུང་དུ་ “མཚན་མོ་”ཞེས་པ་འདི་ཡང་ཡོད། ༡༩༩༤ ལོར་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ལ་ཨ་རི་ལ་དབྱིན་སྐད་སྦྱོང་བའི་གོ་སྐབས་ཤིག་བྱུང་། དེ་དུས་ངས་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་ཚང་གི་བསྒྱུར་བྱའི་ཐོ་གཞུང་གི་ནང་ནས་དཔེ་དེབ་གཅིག་དབྱིན་སྐད་སློབ་སྦྱོང་གི་ཞོར་དུ་བསྒྱུར་ཐུབ་ན་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་ཚང་གི་ལས་གཞི་དང་ང་རང་གི་དབྱིན་སྐད་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གཉིས་ཀ་ལ་གཉིས་ཕན་རེད་བསམས་ནས་ “མཚན་མོ་”་བདམས་པ་ཡིན། དེ་དུས་བརྩམས་ཆོས་འདི་ལ་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ད་དུང་རྒྱས་མེད། བརྩམས་ཆོས་འདི་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་ནང་ལ་འཇར་མན་ན་ཚི་ཡིས་ཇེའུ་མི་རིགས་ལ་སྡུག་སྦྱོང་ཇི་ལྟར་བཏང་ཚུལ་གྱི་སྐོར་ཡིན་པ་ངས་ཤེས། ཡིན་ན་ཡང་དེ་ནི་ངས་དཔེ་དེབ་འདི་བསྒྱུར་རྒྱུར་བླངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་མིན། རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི་དཔེ་དེབ་དེབ་ཀྱི་བོངས་ཚད་ཆུང་ཞིང་ཤོག་གྲངས་ཉུང་བ་དེ་ཡིན། ཕར་བལྟས་ན་དཀའ་ལས་ཡུན་རིང་པོར་རྒྱག་མི་དགོས་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་སྐྱེས།
ངས་གོང་དུ་ “མཚན་མོ་”ཡི་འགྱུར་དེབ་འདི་ད་བར་དུ་དཔེ་སྐྲུན་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་དེ་རྐྱེན་ངན་གྲོགས་ཤར་གྱི་ཚུལ་དུ་གྱུར་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གཞན་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། དེ་ནི་དུས་ཡུན་དེའི་རིང་ལ་ཡང་སྐྱར་ཞུས་དག་གཏོང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་སོང་། ལྷག་པར་དུ་ “འགྱུར་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་”ཀྱི་ལས་གཞི་ཡི་ནང་དུ་བླངས་རྗེས་གོ་རིམ་དང་ལྡན་པའི་ཞུས་དག་གི་ལས་རིམ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བརྒྱུད་རྒྱུ་བྱུང་བ་དེས་འགྱུར་སྤུས་རིམ་པ་གཅིག་འཕར་སོང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་། རང་གི་འགྱུར་ལ་ཞུས་དག་ཡང་ཡང་བཏང་བ་ལས་ང་ལ་ཤེས་རྟོགས་ཤིག་ཀྱང་བྱུང་། དེ་ནི་འགྱུར་སྐྱོན་མང་པོ་ཞིག་རང་གིས་མི་གོ་བའི་མ་ཡིག་གི་ཚིག་དོན་སྐོར་ཞིག་རང་གིས་གོ་བར་རློམ་ནས་བསྒྱུར་བ་དེ་དག་ལས་ཡོང་གི་འདུག དེ་ལོས་ཡིན། མི་གོ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་གཞན་ལ་དྲིས་ནས་གོ་བར་བྱས་ནས་བསྒྱུར་རྒྱུ་ནི་རང་བཞིན་རེད། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་མི་གོ་བ་དེ་སྐྱོན་ཡིན་ཡང་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མ་རེད། སྐྱོན་ཆེན་པོ་ནི་མི་གོ་བ་རང་གིས་མི་ཤེས་པ་དེ་རེད། ངས་ད་བར་དུ་གཞན་གྱི་འགྱུར་རིང་ཐུང་དུ་མ་ལ་ཞུས་དག་གི་རོགས་རམ་བྱས་མྱོང་བ་ལས་ཀྱང་ཐེངས་མང་པོར་ངའི་གོང་གི་ཤེས་རྟོགས་དེ་རང་མངོན་ཡོང་།
“མཚན་མོ་”བསྒྱུར་དུས་མ་ཡིག་གི་ཐ་སྙད་མང་པོ་ཞིག་ལ་བོད་ལ་གོ་དོན་ཇི་བཞིན་འདྲེན་པའི་ཐ་སྙད་མེད་པ་དང་། སྒྲ་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་པ་རྣམས་བོད་སྐད་དུ་ཇི་བཞིན་མི་ཐོན་པ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ནི་ལོ་ཙཱ་བ་ཚང་མས་གཡོལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་འདིར་ངས་དཀའ་ངལ་དེ་དག་བགྲང་མི་འདོད། ངས་བཤད་འདོད་པ་གཅིག་ནི་ཡིག་སྒྱུར་འདི་བོད་ཡུལ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་རྡ་རམ་ས་ལ་ལྟ་བུ་ལ་བྱས་ཡོད་ན་ཕྱོགས་རེ་ཟུང་ནས་ད་ལྟའི་འགྱུར་སྤུས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུ་མིན་པ་དེ་ཡིན། དེ་དུས་དེང་སང་ནང་བཞིན་དྲ་རྒྱའི་སྟེང་ནས་མི་ཤེས་པ་འཚོལ་ས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བརྒྱུད་ལམ་སྟབས་བདེ་བ་འདི་འདྲ་བརྒྱུད་ནས་མི་སྒེར་བ་ལ་འདྲི་རྩད་བྱེད་ས་ཡོད་པ་མ་རེད། དཔེར་ན་ “མཚན་མོ་”ཡི་ནང་དུ་ཇེའུ་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་དད་དང་གོམས་སྲོལ་སྐོར་གྱི་ཐ་སྙད་མང་པོ་ཡོད། དབྱིན་སྐད་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་གཞན་ལ་གོ་རྒྱུ་ཅན་ཞིག་བསྒྱུར་མི་ཐུབ། བོད་ཡུལ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་གོ་དོན་ཧ་ཅང་ཚད་བཀག་ཅན་གྱི་དབྱིན་རྒྱའམ་དབྱིན་བོད་ཡིག་ཚིག་མཛོད་ལས་རྙེད་པའི་གོ་དོན་འོལ་སྤྱི་ཙམ་ལ་ཆ་འཇོག་བྱེད་རྒྱུ་དང་། དེ་ཡང་མ་བྱུང་ན་སྒྲ་སྒྱུར་ཙམ་བྱེད་པ་ལས་འོས་མེད། ཡིན་ན་ཡང་ “མཚན་མོ་”ནི་ང་ཨ་རིའི་དབྱིན་ཌི་ཡ་ན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཡོད་དུས་བསྒྱུར་བ་དང་། དེ་ན་ཇེའུ་མི་རིགས་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་ལས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་དང་ཇེའུ་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་མཁས་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་སྟབས་དེ་དག་ལ་དངོས་སུ་ཐུག་ནས་གསེད་བཀྲོལ་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང་བ་ལྟར་བསྒྱུར་བ་དང་མཆན་འདོགས་རྒྱུ་བྱུང་ཡོད།
དཔེ་དེབ་ཅིག་བསྒྱུར་སྐབས། བསྒྱུར་བྱའི་དེབ་ཀྱི་ཚིག་དོན་གོ་བ་ཇི་བཞིན་ལེན་ཐུབ་མིན་དང་། དེ་ཇི་བཞིན་བསྒྱུར་བྱའི་སྐད་དུ་འདྲེན་ཐུབ་མིན་གྱི་དཀའ་ངལ་སེམས་ཁྲལ་ཡང་ཡིག་སྒྱུར་བ་ཚང་མ་ལ་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་དཔེ་དེབ་འདི་བསྒྱུར་སྐབས་ང་ལ་དཀའ་ངལ་སྣོན་མ་ཞིག་བྱུང་། དང་པོ་ངས་སྒྲུང་གི་ཚིག་དོན་ཇི་བཞིན་གོ་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱས། ཚིག་དོན་གོ་དུས་ལོས་དགའ་ཡང་དེ་དང་མཉམ་དུ་སྒྲུང་གི་བྱུང་དོན་རེ་རེས་སེམས་ལ་ཟུག་རྔུ་བསྐྱེད། སྤྱིར་བཏང་གི་སྒྲུང་རྩོམ་མང་པོ་ནི་སྐྱི་གཡའ་བ་དང་སེམས་ལ་ན་ཟུག་སྟེར་བ་སྒྲུང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་”མཚན་མོ་”ནི་མགོ་ནས་མཇུག་བར་དུ་དེ་ལྟར་ཡིན། ཤོག་ལྷེ་རེ་རེ་ཀློག་དུས་འགྲོ་བ་མི་ཟེར་བ་འདིའི་ཡ་ང་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་མཐའ་ལ་སོན་པའི་ཆ་དེ་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པར་འཕོས་པའི་རི་མོ་ཡི་ཕྲེང་བ་ལ་བལྟ་བ་དང་མཚུངས། མནར་གཅོད་གཏོང་ཡུལ་ལ་སྐྱོ་གདུང་གི་མིག་ཆུ་ཡང་ཟད་པའི་ཚད་ལ་སླེབས་ཡོད། སྒྲུང་འདིའི་ནང་དུ་རྩོམ་པ་པོའི་ཕ་རྒན་ཤི་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ལྟར་བྲིས་ཡོད།
ཟླ་དང་བོའི་ཚེས་ ༢༩ ཡི་སྐྱ་རེངས་ཤར་སྐབས་ང་གཉིད་ལས་སད། ངའི་ཨ་ཕའི་ཉལ་ས་ན་ནད་པ་གཞན་པ་ཞིག་ཉལ་འདུག ཁོ་ཚོས་སྐྱ་རེངས་མ་ཤར་སྔོན་ངའི་ཨ་ཕ་མལ་ཁྲི་ལས་ཁྱེར་ཏེ་སྲེག་ཐབ་ཏུ་བསྐྱལ་བར་ངེས། ཁོང་སྐབས་དེར་ཡང་གསོན་པོ་ཡིན་སྲིད། ཁོང་འདས་པ་ལ་བསྔོ་སྨོན་ནི་མེད། ཁོང་དྲན་གསོའི་ཆེད་ལ་སྒྲོན་སྦར་རྒྱུ་ཡང་མེད། ཁོང་གི་ཚེ་མཇུག་གི་ཚིག་ནི་ངའི་མིང་ཡིན། དེ་ནི་ངས་ཨ་ལན་ཙམ་ཡང་མ་བྱིན་པའི་འབོད་སྐད་ཅིག་ཡིན། ང་མ་ངུས། ང་སྐྱོ་གདུང་གིས་ངུ་མ་ཐུབ། ང་ལ་མིག་ཆུ་ཚར་འདུག ངའི་སེམས་ཀྱི་གཏིང་རིམ་དུ། ཉམ་ཞན་དུ་གྱུར་བའི་ངའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མཐའ་མཇུག་ཁོ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་སྲིད ….
ཁོང་གི་ཡབ་འདས་པའི་མཚན་མོ་དེར་ཁོང་ཕ་བུ་གཉིས་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་ན་ཉལ་ཁྲི་སྟེང་འོག་བྱས་ནས་ཉལ་ཡོད། ཁོང་གི་ཡབ་ནི་རྒྱུ་ཚད་ན་ནས་ཚེ་མཐར་སླེབས་ཡོད། ཕྱི་ཉིན་ཞོགས་ཀར་ང་ཚོའི་རྩོམ་པ་པོ་གཉིད་ལས་སད་དུས་ཁོང་གི་ཡབ་ཀྱི་ཉལ་ས་ན་ཡོད་པ་ནི་མི་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན། རྩོམ་པ་པོས་ཀྱང་མ་ཤེས་པར་ཁོང་གི་ཕ་རྒན་ནི་སྲེག་ཐབ་ཏུ་བསྐྱལ་ཚར་བ་རེད། ཕ་རྒན་གྱི་ཚེ་སྲོག་ཆད་ཡོད་མེད་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་རེད། ཕ་རྒན་ཤི་ཁའམ་སྲེག་ཐབ་ལ་བསྐྱལ་སྐབས་གཅིག་བྱས་ན་ང་ཚོའི་རྩོམ་པ་པོའི་མིང་ནས་བོས་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། རྩོམ་པ་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་ངལ་བར་གྱུར་ཏེ་གཉིད་སྟུག་པོས་ནོན་ཏེ་ཨ་ལན་ཙམ་ཡང་སྟེར་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཕ་རྒན་འདས་པའི་མྱ་ངན་གྱིས་ནོན་པའི་ཁོང་ལ་སེམས་གསོ་བྱེད་མཁན་ནི་མེད། ཕ་རྒན་ཚེ་ལས་འདས་པ་ནི་“ཁོ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པ་”ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་གྱིས་རྩོམ་པ་པོ་རང་གིས་རང་ལ་སེམས་གསོ་བྱས་ཡོད། སེམས་གསོ་བྱས་རྗེས་ཡང་ཁྱད་གསོད་དང་མནར་གཅོད་མྱོང་དུ་འགྲོ་དགོས། རྩོམ་པ་པོ་སེམས་ལོས་སྐྱོ་ཡང་མིག་ཆུ་ཚར་ནས་འདོན་རྒྱུ་མེད། ཁོང་ལ་མིག་ཆུ་འདོན་རྒྱུ་མེད་པ་དེས་ང་ཚོའི་མིག་ཆུ་འདོན་པར་བྱེད། སེམས་ཁམས་གནོན་པར་བྱེད།
གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར། ངས་སྒྲུང་འདི་བསྒྱུར་བ་ནི་རང་གི་དབྱིན་སྐད་སློབ་སྦྱོང་ལ་རམ་འདེགས་རེ་ཡོང་བ་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། དེ་མ་གཏོགས་རྩོམ་རྩལ་རེ་སྦྱོང་འདོད་དང་ལྟ་བ་གསར་བ་རེ་ལེན་པ་ལ་དམིགས་མེད། འདི་བསྒྱུར་ཚར་རྗེས་ངས་རང་གི་ “དྲན་ཐོ་སྨིན་དྲུག་སྐེ་འཁྱོག་”བྲིས་པ་ཡིན། དེ་འབྲི་འཆར་ཡང་སྔོན་མ་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་མ་གཏོགས་ “མཚན་མོ་”ཡིས་འབྲི་འདོད་བསླངས་པ་ཡང་མིན། འོན་ཀྱང་དེ་བྲིས་ནས་ཤོག་ལྷེ་ཁ་ཤས་སོང་བ་ན་ང་ལ་ཚོར་སྣང་ཞིག་བྱུང་། དེ་ནི་ “མཚན་མོ་”ཡི་འབྲི་སྟངས་འགའ་རེ་ང་རང་གི་སྨྱུག་འོག་ན་ང་རང་གིས་ཀྱང་མ་ཤེས་པར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ཚོར། ངའི་སེམས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཟེར་བ་དེ་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ལེན་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་མཉམ་དུ་རང་གིས་ཀྱང་མ་ཤེས་པར་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཞུགས་རྒྱུ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་འདྲ་སྙམ་སོང་།
ང་། འགྱུར་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་བྱུང་རིམ།
ད་ངའི་འགྱུར་འདི་ “འགྱུར་རྩ་བརྒྱད་”ཀྱི་ལས་གཞིའི་དཔེ་དེབ་དང་པོའི་ཚུལ་དུ་དཔེ་སྐྲུན་བྱེད་སྐབས་འདིར་ལས་གཞི་འདིའི་བྱུང་སྟངས་དང་། འདིའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས། བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཚིག་ཁ་ཤས་བཤད་འདོད་བྱུང་།
༢༠༡༤ ལོར་ཨ་རིའི་དབྱིན་ཊི་ཡ་ན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་ཡིག་གི་དགེ་རྒན་དགེ་འདུན་རབ་གསལ་ལགས་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་ནས་༧རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བདུན་པ་ཨོ་རྒྱུན་ཕྲིན་ལས་རྡོ་རྗེ་མཆོག་དང་མཇལ་བའི་གོ་སྐབས་ཤིག་བྱུང་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ནས་ཡིག་སྒྱུར་སྐོར་ལ་བཀའ་མོལ་ཞིག་གནང་འདུག བཀའ་མོལ་དེའི་སྐབས་སུ་༧ རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་མཆོག་ནས་ཐེངས་རྗེས་མར་ཨ་རིར་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་སྐབས་ཨ་རི་ན་ཡོད་པའི་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་ཡིག་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་འགའ་རེ་དང་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་བཀའ་མོལ་ཞུ་འདོད་ཡོད་པ་དང་། དེ་རབ་གསལ་ལགས་ནས་ཡིག་སྒྱུར་བ་འགའ་ལ་འབྲེལ་གཏུགས་དང་མཉམ་འཛོམས་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་པའི་ཐུགས་རེ་གང་འདུག རབ་གསལ་ལགས་དང་ངེད་གཉིས་ནས་ཁོང་གི་ཐུགས་འདུན་བསྒྲུབ་པ་ལ་ལ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཁང་ལ་མཐུན་རྐྱེན་ཚང་བར་སྙམ་སྟེ་ ༢༠༡༥ ལོར་༧རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་མཆོག་ནེའུ་ཡོག་ལ་ཕེབས་སྐབས་ནེའུ་ཡོར་ཁི་གཙོ་བྱས་པའི་ཨ་རི་ནང་ལོགས་ཀྱི་ཕེབས་སྟབས་བདེ་བའི་ཡིག་སྒྱུར་བ་ཁག་ཅིག་ལ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཁང་ལ་འཛོམས་པ་ཡིན། ཉིན་དེ་ནི་ཧ་ཅང་བརྗེད་དུ་ཕངས་པ་ཞིག་ཡིན། ཉིན་གང་གི་ཚོགས་ཡུན་ལ་༧རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་ལྷུག་བརྗོད་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་གི་ནང་དུ་མཚར་གཏམ་དང་དགོད་གཏམ་བསྲེས། གུང་ཚིགས་དང་དགོང་ཚིགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡང་༧རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་དང་ཚོགས་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅོག་ཙེ་གཅིག་གི་མཐའ་བསྐོར་ནས་ཟ་མ་ཟ་ཞོར་དུ་བགྲོ་གླེང་གནང་བའི་སྐལ་བཟང་ཞིག་བྱུང་། དེ་དུས་༧རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་མཆོག་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་ཚོགས་ཞུགས་པ་མང་ཆེ་བའི་ལྟ་བ་ལ། ང་ཚོའི་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་འདི་རྩོམ་སྟངས་གསར་བ་ཞིག་གམ་ལྟ་བ་མཐོན་པོ་ནང་འདྲེན་བྱེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་གི་གསོན་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་དགོས་པ་དེ་རེད། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ལ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་བརྩམས་ཆོས་གང་ཞིག་བོད་པ་མང་ཆེ་བས་ཀློག་འདོད་པ་དང་ཀློག་ན་གོ་ཐུབ་པ་ཡིན་དགོས། ཀློག་མཁན་ཉུང་བ་དང་ཀློག་ན་གོ་དཀའ་བའི་འགྱུར་དེ་སྐད་ཡིག་གི་གསོན་རྐྱེན་དུ་འགྲོ་དཀའ་བར་འདོད། ༧རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་མཆོག་ནས་བོད་འགྱུར་མ་ཁ་ཤས་འཛམ་གླིང་གི་གྲགས་རྩོམ་ཡིན་པ་བདེན་ན་ཡང་། ཀློག་ན་གོ་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་འདྲ་འདུག དེ་འདྲ་བསྒྱུར་ནས་ཕན་ཐོགས་ཨེ་ཡོད་གསུངས་པ་ནི་ང་ཚོ་ཚོགས་ཞུགས་པ་མང་ཆེ་བས་གྲགས་རྩོམ་གྱི་རྗེས་ལ་གཡམ་རྒྱུགས་བྱེད་པ་འདིར་བསམ་བློ་ཞིག་གཏོང་དགོས་པའི་བརྡ་རྟགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས། སྐབས་དེར་ང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་ལ། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲགས་རྩོམ་བསྒྱུར་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་མཁན་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་ཡིག་གི་སྟེང་ནས་གྲགས་རྩོམ་གང་མང་བཀླགས་ཚར་བའི་མི་རྣམས་རེད། དེང་སང་བོད་མིའི་ཁྲོད་དུ་རྒྱ་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་གི་མ་རེད། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲགས་རྩོམ་ཀློག་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ཡིག་གི་སྟེང་ནས་ཀློག་རྒྱུ་རེད་མ་གཏོགས་བོད་ཡིག་གི་འགྱུར་ལ་སྒུག་ནས་འདུག་རྒྱུ་མ་རེད། རྒྱ་ཡིག་གི་སྟེང་ནས་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་བཀླགས་རྗེས་དེའི་ཀློག་འདོད་དེ་བསྐངས་པ་རེད། ད་བོད་ཡིག་གི་སྟེང་ནས་ཡང་སྐྱར་ཀློག་པའི་ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེས་ན་འགྱུར་དེས་རང་གི་སྐད་ཡིག་ལ་ནུས་པ་ཐོན་ཤུགས་ཀྱང་ཆེན་པོ་ཡིན་མི་སྲིད་སྟབས། ང་ཚོས་རྒྱ་ཡིག་ལ་མ་བསྒྱུར་བའི་གྲགས་རྩོམ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་པ་ཡིན། ད་ལྟ་ལས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱས་ནས་ཡོང་དུས་རྒྱ་འགྱུར་མ་མེད་པ་ཞིག་རྙེད་དཀའ་བ་ལྟ་ཅི། བོད་འགྱུར་མ་མེད་པ་ཡང་རྙེད་རྒྱུ་ཇེ་དཀའ་ནས་ཇེ་དཀར་འགྲོ་བཞིན་པ་གསལ་པོ་རེད། ཐ་ན་གྲགས་རྩོམ་གཅིག་ལ་བོད་འགྱུར་མ་གསུམ་བཞི་རེ་ཡོད་པ་ཡང་འདུག གྲགས་རྩོམ་ཞིག་ང་ཚོའི་ལས་གཞིའི་ནང་དུ་བླངས་ནས་སྒྱུར་བཞིན་པའི་སྒང་ལ་གཞན་ནས་བསྒྱུར་ཚར་བས་མི་ཚད་དཔེ་སྐྲུན་ཡང་བྱས་ཏེ་ང་ཚོས་སྒྱུར་མཚམས་ཅམ་འཇོག་བྱེད་དགོས་པ་ཡང་བྱུང་སོང་། ཕྱི་རྩོམ་ལ་དགའ་བ་འགའ་རེས་རྒྱ་ནག་ལ་གྲགས་རྩོམ་གཅིག་ལ་འགྱུར་དུ་མ་རེ་ཡོད་པས་ང་ཚོ་བོད་པ་ལ་འགྱུར་འགའ་རེ་ཡོད་ན་མང་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ཡང་བཤད། འདི་ལ་ང་སྒེར་ལ་བསམ་ཚུལ་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐབས་གཞན་ཞིག་ཏུ་བཤད་ཆོག
དེ་དུས་ང་ཚོས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་དེ་ལ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཁང་ལྟ་བུའི་ཨ་རི་ན་ཡོད་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ལས་ཁུངས་ཤིག་གི་ངོས་ནས་བསྒྲུབ་ན་བསྒྱུར་བྱའི་བརྩམས་ཀྱི་པར་དབང་ནི་ཐོབ་ཤག་བྱས་པ་རེད། ལས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱས་ཡོང་དུས་པར་དབང་ནི་དེ་འདྲ་ཐོབ་སླ་བོ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་རེད། ཅི་ཙམ་གྱིས་གྲགས་རྩོམ་ཡིན་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་པར་དབང་ཐོབ་ཁག་པོ་འདུག གྲགས་རྩོམ་གྱི་པར་དབང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁེ་ཕན་དང་འབྲེལ་འདུག ང་ཚོ་ལྟ་བུའི་ཚོང་གི་དོན་དུ་མིན་པར་སྐད་ཡིག་ཅིག་གི་གསོན་རྐྱེན་དུ་རིན་མེད་དུ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་པ་ཞིག་ལ་ཡ་ལན་བྱེད་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་རེད། བརྩམས་ཆོས་གཅིག་ལ་པར་དབང་གི་ཞུ་ཡིག་ཐེངས་ཁ་ཤས་ལ་བཏང་ཡང་ཕྱིར་ཨ་ལན་ཙམ་ཡང་མི་འབྱོར། ད་ལྟ་ “བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་”ཀྱི་ལས་གཞིའི་ཁོངས་སུ་བསྒྱུར་དང་སྒྱུར་བཞིན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཉི་ཤུ་ཙམ་ཡོད། དེ་དག་ལས་པར་དབང་ཐོབ་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་བྱུང་མ་སོང་། དེ་ཡང་འབྲེལ་ལམ་བརྒྱུད་ནས་ཐོབ་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ནི་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་འགོ་མ་བརྩམས་སྔོན་ལ་པར་དབང་ཞུ་དགོས་ཀྱི་འདུག དེ་ཡང་ང་ཚོའི་ཉམས་མྱོང་ཞིག་ཡིན། གཅིག་བྱས་ན་ཉམས་མྱོང་འདི་འདྲས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་རྩོམ་མཁན་རྣམས་ལ་ཕན་ཐོགས་རེ་ཡོང་སྲིད།དེ་ནས་༧རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་མཆོག་ནས་”འགྱུར་རྩ་བརྒྱད་”ཀྱི་ཆེད་བརྗོད་དུ་གསུངས་པ་བཞིན། “འགྱུར་རྩ་བརྒྱད་”ཀྱི་དོ་དམ་ཚོགས་ཆུང་གིས་ང་ཚོའི་འགྱུར་གྱི་དབྱིན་ཡིག་གི་ནང་དུ་བྱུང་བའི་ས་མིང་མི་མིང་སོགས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་ཆེད་དེ་དག་སྒྲ་འབེབས་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་ཞིག་དང་རེའུ་མིག་ཅིག་རགས་ཟིན་དང་པོ་ཡིན། དེ་ད་ལྟ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་བཞིན་པའི་ “མཚན་མོ་”དང་མི་འགྱངས་པར་སྐྲུན་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུའི་དཔེ་དེབ་གཉིས་ལ་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད། དེ་ང་ཚོའི་དྲ་རྒྱའི་སྟེང་ལ་ཡང་སྤེལ་ཡོད་པ་ལྟར། ཐུགས་སྣང་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་ཞིབ་ཀྱིས་དགོངས་འཆར་ལྷུག་སྩོལ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཞུ། ང་ཚོས་རགས་ཟིན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་བྱས་ནས་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་བའི་རེ་བ་ཡོད། ང་ཚོའི་སྒྲ་འབེབས་བྱེད་སྟངས་འདི་ལ་སྤྱི་མོས་ཡོང་བ་དཀའ་སྲིད་ན་ཡང་། ང་ཚོ་ཚང་མས་མཐུན་པའི་ཆ་མང་ཙམ་ཞིག་བཙལ་ནས་ང་ཚོའི་སྒྲ་འབེབས་བྱེད་སྟངས་འདི་སྒྲ་འབེབས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བའི་རྐང་སྟེགས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན་ཡང་ང་ཚོའི་ལས་དོན་འབྲས་བུ་མི་ཆུང་བ་ཞིག་སྨིན་པ་རེད།
ད་དུང་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ལ། ང་ཚོའི་ “འགྱུར་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་”ཀྱི་ལས་གཞི་འགོ་བརྩམས་ཚུན་ལ་ཁྲིན་ཏུ་དང་ཟི་ལིང་བཅས་སུ་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་གསར་བ་དུ་མ་ཞིག་འགོ་བརྩམས་འདུག་པ་ནི་དགའ་བའི་གནས་ཡིན། ང་ཚོ་ལ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན་བསྒྱུར་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་ཚར་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་སྐྱར་བསྒྱུར་རྩིས་མེད། ཟློས་སྒྱུར་འགོག་ཆེད་ང་ཚོའི་བསྒྱུར་བྱའི་དཔེ་དེབ་རྣམས་སྔོན་མ་ཐེངས་གཉིས་ལ་དྲ་ཐོག་ཏུ་སྤེལ་མྱོང་། དེ་བཞིན་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་སྤེལ་མཁན་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་རང་གི་ལས་འཆར་དུ་བཅུག་ཚར་བའི་བརྩམས་ཆོས་རྣམས་སྒྱུར་ཟློས་མི་ཡོང་ཆེད་དྲ་ཐོག་ལྟ་བུ་ལ་སྤེལ་ཐུབ་ན་ང་ཚོ་ཚང་མ་ལ་ཕན་ཐོགས་འདུག་ཞུ་བ་ཡིན།
༧རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་མཆོག་གིས་འགྱུར་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ལས་གཞིར་གནང་བའི་གསུང་འཕྲིན། ཀློག་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་བོད་འགྱུར་མ་ “མཚན་མོ་” ལ་རྩེའི་དྲ་རྒྱ་ནས་ཕབ་ལེན་བྱེད་ཐུབ།
www.latse.org/program/108-translations
ད་དུང་དམ་ཆོས་འཕྲུལ་དེབ་ཅེས་པའི་དྲ་རྒྱ་ནས་ཕབ་ལེན་བྱེད་ཐུབ།


text:
ཏའེ་རིགས་ཀྱི་རྨ་བྱའི་སྐོར་གྱི་ངོ་མཚར་བའི་གཏམ་རྒྱུད།
ཏའེ་རིགས་གླེང་སྐབས་ང་ཚོས་ཏའེ་རིགས་ཀྱི“རྨ་བྱའི་ཞབས་བྲོ”མི་གླེང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་། རྨ་བྱའི་བྲོ་འཁྲབ་སྐབས་གར་ཉམས་མཛེས་པ་དང་གྲུང་ཤ་དོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་བསལ་ལྡན་ཡོད། རྨ་བྱ་ནི་ཞབས་བྲོའི་ཐད་ནས་མཚོན་གྱིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། འཇིམ་བཟོ་དང་འཛུགས་སྐྲུན། རྒྱན་གོས། གླུ་གར། རི་མོ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་ཀྱང་མངོན་གྱིན་ཡོད། མི་ལོ1000ལྷག་ཙམ་གྱི་གོང་ལ་ཆུ་བོ་མང་པོའི་བཞུར་རྒྱུན་དུ་མེ་ཏོག་སྣ་ཁ101བཞད་ཅིང་། མུ་མཐའ་མེད་པའི་ནགས་ཚལ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་རྒྱལ་ཁབ101ཡོད། རྒྱལ་ཁབ101གི་ཁྲོད་དུ། ཆེས་མཛེས་པ་དང་ཆེས་འབྱོར་ཕྱུག་ལྡན་པ། བཅོས་སྐྱོང་ཆེས་བཟང་བ་ནི་མེང་པན་ཏེན་ཞེས་མི་ཚང་མས་ཡིད་སྨོན་བྱེད་སའི་རྨ་བྱའི་རྒྱལ་ཁབ་རེད། བཤད་སྲོལ་ལ་རྨ་བྱའི་རྒྱལ་ཁབ་ནི་མུ་མཐའ་མེད་པའི་ནགས་ཚལ་གྱི་མཐའ་རུ་གནས། དེ་གའི་རི་བོ་ཆེས་ལྗང་ལ་ཆུ་བོ་ཆེས་དྭངས་ཤིང་མེ་ཏོག་ཆེས་མཛེས་པ། མེ་ཏོག་ཞིམ་ཤོས་དང་མི་མཛེས་ཤོས། དེར་མ་ཟད་མི་ཚང་མར་རྨ་བྱའི་སྒྲོ་ལྭ་རེ་ཡོད་ཅིང་། ལུས་ལ་གྱོན་ན་འཕུར་ཐུབ་ཀྱིན་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ནང་མི་ཚང་མར་ཟ་མ་ཡོད་པ་དང་རྩོད་གླེང་མེད་པ། རྒན་བཀུར་གཞོན་བྱམས་ཡོད་པ། བྱིས་པའི་སྤྱོད་པ་ཚུལ་ལྡན། གྲོང་ཚོ་དང་གྲོང་སྡེ་འཆམ་མཐུན་ཅན། སྡེ་ནང་གི་མི་སེར་ཚང་མས་མི་ཕན་ཚུན་བར་གཅེས་སྐྱོང་བཅས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ལྟ་བུའི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ས་ཆར་སུ་ཞིག་གིས་བསྟོད་བསྔགས་མི་བྱེད་དམ། རྨ་བྱའི་རྒྱལ་པོ་དང་རྨ་བྱའི་རྒྱལ་མོ་གཉིས་ནི་བྱམས་ལྡན་གྱི་རྒན་པ་གཉིས་ཡིན་ལ། ཁོ་གཉིས་ལ་བུ་མོ་བདུན་སྐྱེས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་རྨ་བྱའི་སྲས་མོ་བདུན་ཟེར། རྨ་བྱའི་སྲས་མོ་བདུན་གྱི་སྐྱེས་གཟུགས་གཅིག་འདྲ་ཡིན་ཞིང་། ཉི་མ་བདུན་རེ་འགོར་རྗེས་ཁོ་ཚོ་གསེར་མཚོའི་ནང་དུ་གཟུགས་པོ་བཀྲུ་བར་འགྲོ་དགོས་ཞེས་རེ་བ་འདོན་པ་ཞིག་ཡིན། གསེར་མཚོ་ནི་མུ་མཐའ་མེད་པའི་ནགས་ཚལ་དུ་འཁྱིལ་ཡོད་ལ་མཚེའུ་ཡི་མཁའ་དབྱིངས་སུ་སྤྲིན་སྨུག་ལང་ལོང་དུ་འཁྲིགས་ཤིང་། ཉི་འོད་འོག་ཏུ་འོད་མདངས་ཆེམ་ཆེམ་དུ་འཕྲོ་བ་སོགས་ཀྱིས་རྨ་བྱའི་སྲས་མོ་བདུན་པོས་གསེར་མཚོ་འདིའི་ནང་དུ་གཟུགས་པོ་འཁྲུ་ཐེངས་རེར་ཧ་ཅང་སྐྱིད་ཅིང་རྒྱུན་དུ་རྩེད་འཇོར་རོལ་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།
ཏའེ་རིགས་ཀྱི་གླང་ཆེན་སྐོར་གྱི་ངོ་མཚར་བའི་གཏམ་རྒྱུད།
ཏའེ་རིགས་ལ་གླང་ཆེན་ལ་དད་གུས་བྱེད་པའི་གོམས་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་། ཏའེ་རིགས་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་རྨ་བྱ་ནི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་དང་། གླང་ཆེན་ནི་འབྲུ་རིགས་སྣ་ལྔ་ལོ་ལེགས་འབྱུང་བའི་མཚོན་རྟགས་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་པར་དུ་གླང་ཆེན་དང་ཁོ་ཚོའི་འཚོ་བར་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པས་གནའ་དུས་ནས་བཟུང་གླང་ཆེན་གསོ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། དེ་བས་ང་ཚོས་མཉམ་དུ་ཏའེ་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ལ་རྒྱུས་ལོན་ཞིག་བྱེད། བཤད་སྲོལ་ལ་ཏའེ་རིགས་ཀྱི་མེས་པོ་རྫ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་དུ་གནས་སྤོས་རྗེས།གྲོང་སྡེའི་ནང་གི་མི་དང་ཕྱུགས་རིགས་ལ་རྟག་ཏུ་སྟག་གིས་གནོད་འཚེ་ཕོག་གིན་ཡོད། སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པའི་རྒན་པོ་ཞིག་གིས་གྲོང་སྡེའི་མཐའ་འཁོར་དུ་སྨྱུག་མ་དང་ཆུ་ཤིང་མང་པོ་བཏབ་པ་དང་། སྨྱུག་མ་དང་ཆུ་ཤིང་བཟའ་རྒྱུར་དགའ་བའི་གླང་ཆེན་དག་རྟག་ཏུ་གྲོང་སྡེའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ལྟོ་འཚོལ་བར་ཡོང་གིན་ཡོད། སྟག་གིས་གླང་ཆེན་ལ་འཐབ་མི་ཐུབ་པར། ས་ཐག་རིང་པོར་མི་འགྲོ་ཐབས་མེད་བྱུང་པས་དེ་ལས་གྲོང་ཚོ་བདེ་ལ་འགོད་ཐུབ་པ་བྱུང་། གླང་ཆེན་དད་གུས་ནི་ཏའེ་རིགས་རིག་གནས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ལ། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཞི་ཧྲོང་པན་ན་ནི“གླང་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ”“གླང་ཆེན་ཞིང་འདེབས”“གླང་ཆེན་དམག་འཐབ”“གླང་ཆེན་སྒྱུ་རྩལ”“གླང་ཆེན་གླུ་གར”བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་མིང་དུ་གྲགས་པ་རེད། དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་ནང་དུ་བ་སོའི་རིན་ཐང་གིས་ས་གནས་འདི་གའི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་མཛད་རྗེས་བསྐྲུན་ཡོད་ཅིང་། གོ་ཐོས་སུ་ལྷ་དཀར་གླང་བོ་དང་གྲོག་རོང་གི་རྣམ་ཤེས་གཉིས་མཉམ་དུ་བསྡད་ཡོད་པས་ལས་འབྲེལ་དམ་པོ་ཡོད་ཟེར། པའེ་ཧྲེན་གྱི་གླང་ཆེན་གང་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ན་དེ་གར་འཕེལ་རྒྱས་ཆེ་ཞིང་མི་རྣམས་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་གི་ཡོད། རྔོན་རྒྱག་པའི་དུས་ཚིགས་ནས་སོ་ནམ་བྱེད་པའི་དུས་སྐབས་བར། ཏའེ་རིགས་ཀྱི་ཚོ་བ་ཁག་གིས་རྔོན་ཁུལ་དང་ཆུ་ཁུངས། ས་ཞིང་བཅས་འཕྲོག་རྩོད་བྱེད་ཆེད་རྟག་པར་དམག་འཁྲུག་རྒྱག་གིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཚོ་བ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་ལྷ་དཀར་པོ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་སྲུང་མར་བརྩི་བ་ཡིན་ལ། ཏའེ་རིགས་མི་དམངས་ཀྱིས་གླང་ཆེན་ནི་བརྗིད་ཉམས་ཆེ་བ་དང་། བབ་ཆགས། བརྟན་པོ་བཅས་ཡིན་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཏུ་བརྩི། ཁོ་ཚོའི་རྩོམ་རིག་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ནང་གླང་ཆེན་དེ་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་བྱས་ཡོད། ཞི་ཧྲོང་པན་ན་ནས་ཡུལ་སྐོར་པ་དག་གླང་ཆེན་དང་རྨ་བྱའི་མཛེས་སྡུག་གི་ཁྲོད་ན་མགོ་འཁོར་གྱིན་ཡོད། ངས་ཀྱང་ཚ་མོ་ལོ་གཅིག་ཅན་དེ་ལ་ས་འདིའི་གོན་པ་ཁ་ཤས་ཤིག་དང་། དབྱིབས་གླང་ཆེན་གྱི་རྐང་ལག་ཐོགས་པ་དང་རྒྱབ་ངོས་བྱའི་སྒྲོ་མདོངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་རྒྱབ་ཁུག་ཅིག་ཉོས་པ་ཡིན།
སངས་རྒྱས་དགོན་པ།
སངས་རྒྱས་དགོན་པར་ཆས་དུས་སྒོ་ཆེན་བརྒྱུད་ནས་དགོན་པ་འདིའི་ནང་ལོགས་སུ་ཐོན་དུས་སྨན་ལུང་དགོན་པའི་གྲྭ་བ་ཉེར་གཅིག་སླེབས་པ་དང་འཕྲད་བྱུང་། ངས་ཕར་ངོ་ཤེས་པ་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག་མོད། ཁོང་ཚོ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ང་ངོ་ཤེས་ནས་སྐད་ཆ་དྲིས་བྱུང་། ལབ་གླེང་ཅུང་ཙམ་བྱས་རྗེས་གྲྭ་པ་ཞིག་ལ་ང་ཚོ་མཉམ་པར་ཞིག་བསྒྲོན་དུ་བཅུག དགོན་པའི་འདབས་ནས་རྩེ་ལ་རླངས་འཁོར་བགྲོད་ཀྱང་ཆོག་མོད། ང་ཚོ་ཆེད་དུ་དུས་ཚོད་གཅིག་ཡས་མས་སུ་རྐང་ཐང་དུ་སོང་སྟེ་དགོན་པའི་མགོ་མཇུག་བར་གསུམ་ལ་ཞིབ་མཇལ་ཞིག་བྱས། དགོན་པ་འདི་ནི་ལྷོ་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་པ་ཆེ་ཁག་ཅིག་ཡིན་ལ། མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཏའེ་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་པ་ལུང་གི་བཙུན་མོ་ནན་ཧྲ་ཝེ་ཕེན་ཆོས་དད་མཁན་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་ན་ཚ་བྱུང་བས་དེའི་དགེ་རྩར་བཞེངས་པར་བཤད། དགོན་མིང་ལ་ཅིང་ཕིའོ་ཧྥོ་ཞེས་བཏགས་ལ།བཙུན་མོ་འདི་ནི་མི་ཚེ་གང་བོར་ཆོས་ལ་དད་ཞེན་མ་བཏང་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག ནང་བའི་དུས་ཆེན་ཁག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་སྐུ་དངོས་སུ་དགོན་པ་འདིར་ཕེབས་ནས།ཆོས་ཚོགས་འཚོགས་པ་སོགས་ཀྱིས་བཙུན་མོར་དྲན་གསོ་བ་དང་ནང་ཆོས་དར་སྤེལ་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བྱེད། སྤྱི་ལོ1848དེ་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ས་འདིར་དམག་འཁྲུག་གི་དོན་རྐྱེན་ཡ་ང་བ་བྱུང་བར་བརྟེན་དགོན་པ་འདི་ལ་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་། 2003ལོར་དགོན་པ་འདི་བསྐྱར་བཞེངས་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ལ།2007ལོར་མཇུག་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་བླ་མ་གྲྭ་པ་ཆེ་ཁག་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་གདན་དྲངས་ནས་རབ་གནས་ཀྱི་ཆོ་ག་རྒྱས་པ་སྤེལ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོས་ནས་ཀྱང་དགའ་སྟོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་ནས་མི་ཚོགས་འབུམ་དྲུག་དང་ཁྲི་ལྔ་འཛོམས་པར་བཤད། ལྷོ་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱིས་ཁོ་ཚོའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་སོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་མོ་བཞག་ཡོད། དེ་བས་དགོན་པ་འདི་ནི་ལྷོ་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དགོན་པ་འདིར་ཏ་ལའི་ལོ་མར་བྲིས་པའི་ཆོས་ཕུང་མང་པོ་ཡོད་པས་ལོ་མའི་བཀའ་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་གྲགས། ས་འདིའི་མི་ཕལ་ཆེ་བ་ཏའེ་རིགས་ཡིན་ལ།སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་ཁོང་ཚོས་ད་དུང་བྱིས་པ་ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོན་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་དུ་བཅུག་སྟེ་ཆོས་དང་ཡི་གེ་སློབ། དུས་ཡུན་ལོ་གཅིག་ནས་ལྔའི་བར་དགོན་པར་བསྡད་རྗེས་ཁྱིམ་ཏུ་ལོག་ཆོག རང་ལོ་ཉི་ཤུའི་སྟེང་ནས་ཀྱང་ཁྱིམ་ལ་ལོག་པའི་གདམ་གསེས་བྱེད་ཆོག ལོ་སུམ་ཅུའི་སྟེང་ནས་ཀྱང་གདམ་གསེས་བྱེད་ཆོག་མོད། དེ་ནི་ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་གདམ་གསེས་དེ་ཡིན་པས་སློབ་སྦྱོང་གི་ཟབ་ཚད་དང་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཚད་ཐིག་བཅས་ཚད་མཐོན་པོ་དགོས་པར་བཤད།
མི་ཚེ་གང་བོའི་སྡོམ་པ་ཁས་བླངས་ཕྱིན་སྤྱི་ཚོགས་དང་ལས་སྒོ་སོ་སོ་ནས་ཁྱེད་ལ་གདེང་འཇོག་ཚད་མཐོན་པོ་བྱེད།ན་བཟའི་སྟེང་ནས་ཀྱང་གྲྭ་པ་བྱས་པའི་ལོ་ཚད་བགར་ཐུབ་ཀྱིན་འདུག དེས་གྲྭ་པའི་གྲལ་རིམ་འཇལ་བའི་སྲོལ་ད་ལྟའི་བར་དུ་གནས་ཡོད། སྡེ་བ་རེ་ལ་དགོན་པ་རེ་ཕལ་ཆེར་ཡོད། ས་ཆ་འདིར་བསྡོམས་ན་དགོན་པ་ལྔ་བརྒྱ་དང་མཆོད་རྟེན་ཉིས་བརྒྱ་ཡོད་པར་བཤད། སངས་རྒྱས་དགོན་པ་འདི་ནི་ཁོང་ཚོར་མཚོན་ན་ང་ཚོའི་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་སེམས་ཀྱིན་ཡོད། ལྷ་ཁང་མང་པོ་ཡོད་ལ། ལྷ་ཁང་ཆེས་ཆེ་བའི་ཞབས་སུ་སྟོན་པའི་སྐུ་ཁྲུ་གང་ཅན་ཁྲི་གཅིག་བཞུགས། སྐུ་ཚང་མ་ཁོང་ཚོའི་བཞེངས་ལུགས་ལྟར་བཞེངས་ཏེ་བཞུགས། ལྷ་ཁང་དེའི་ཀླད་ཀྱི་གཙོ་སྐུ་རྒྱུ་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་སྟོན་པའི་སྐུ་དེ་ནི་ལྷོ་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལུགས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་གི་སྟོན་པའི་སྐུའི་ཆེས་མཐོའི་ཟིན་ཐོ་བསྐྲུན་ཡོད་སྐད། མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་ཞེ་ལྔ་ཡོད་ཟེར། ཞལ་གྲོང་ཁྱེར་ལ་ཕྱོགས་ནས་ཆེས་དུལ་བའི་དཔལ་གྱིས་བཞུགས་འདུག མཇལ་གྱིན་མཇལ་གྱིན་སེམས་སུ་སིམ་པའི་བདེ་བ་ཞིག་སྤྲད་ཡོང་ལ།ལྷ་ཁང་ནང་གི་བཀོད་པ་ཡང་ང་ཚོའི་ལྷ་ཁང་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་མང་པོ་འདུག དགོན་པ་འདིར་དུས་རྒྱུན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད11:30དང་། ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད15:30ཚང་མར་གཟུགས་པོ་འཁྲུ་བའི་བྱེད་སྒོ་ཡོད། མེང་ལི་སངས་རྒྱས་དགོན་པ་ནི་མེང་གི་ལམ་ཆེན་གྱི་རྩེ་མོར་གནས་པ་དང་ཅིང་ཧུང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྟེ་བ་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ4ཙམ་ཡོད་པས། སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་བཞི་པར་བསྡད་ན་སླེབས་ཀྱིན་ཡོད། ཆུ་རྩེད་དུས་ཆེན་ནི་ཁོང་ཚོ་ཆེས་སྤྲོ་སྣང་ལྡན་པའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཡིན། སྟོན་པའི་ཕྱག་གཡས་མཛུབ་མོ་གནམ་ལ་ཀེར་ནས་བཞུགས་པའི་དབུ་ལ་ཉིན་མཚན་དབྱེར་མེད་དུ་རང་འབབ་ཆུ་གཏོར་གྱིན་འདུག མི་འདི་ཚོས་ཚ་བ་མ་ཐེག་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྟོན་པ་ལའང་ཡོད་སྙམ་གྱིན་འདུག་ཅེས་ངས་གྲོགས་པོ་གཉིས་ལ་ཀུ་རེ་རྩེས། རྒྱ་གར་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བ་དང་ཡུན་ནན་ཆུ་རྩེད་ལ་དགའ་བ་གཉིས་ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཐེག་པའི་འདུ་བྱེད་ཅིག་ཏུ་ངེས།
ང་ཚོས་གླ་གཏོང་རླངས་འཁོོར་ཞིག་གླས་ནས་ཆེད་དུ་ཡེ་ཞང་ལུང་བར་སོང་། ལམ་བར་དུ་གྲོང་སྡེ་ཞིག་གི་ནང་དུ་འཛུལ་ནས་ནར་མའི་འཚོ་བ་ལ་རྟོག་ཞིབ་ཅིག་བགྱིས། ཁོ་ཚོའི་ཁང་པ་ཕལ་ཆེར་ཤིང་ཁང་ཉིས་ཐོག་རེད། ནང་ཡོངས་སུ་སྨྱུག་གདན་བཏིངས་ནས་གཙང་སྦྲ་བྱས་པ་བཟང་བས་ཁང་པའི་ནང་འོད་ལམ་ལམ་བྱེད། སྐྱེས་པ་མང་ཤོས་ཀྱིས་སྟོད་ལྭ་མེད་པར་དམར་ཧྲེང་ངེར་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འོང་བྱེད། བུད་མེད་ཚོས་རང་གི་ཆ་ལུགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་སྤྲས་ལ་དངུལ་མགར་ཡང་མང་དུ་མཐོང་། ལུང་བ་འདི་ལ་འགྲོ་བའི་དུས་ཚོད་བཟང་ཤོས་ནི་ལོ་རེའི་ཟླ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ། ཟླ་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་བཅས་ཡིན་ལ། དེའི་སྐབས་སུ་རི་དྭགས་དང་གླང་ཆེན་འགྲོ་འོང་མང་ཞིང་། བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་གླང་ཆེན་གྱིས་མི་ལ་རྨས་སྐྱོན་བཟོ་བའི་དོན་རྐྱེན་ཡང་ཐོན་གྱིན་ཡོད་ཟེར། ཡེ་ཞང་ལུང་བའི་ཉེ་འཁོར་དུའང་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་གླང་ཆེན་གྱིས་ལམ་འགྲམ་དུ་རླངས་འཁོར་བཀག་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་མྱོང་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཡེ་ཞང་ལུང་བའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་གྲོང་སྡེར་ཡུལ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་སྐབས་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་གླང་ཆེན་འགྲོ་འོང་ལ་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་པར་སྐུལ། 2011ལོའི་ཟླ7པར་དེ་ཉིད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིམ་པ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་དུ་གྱུར་ཡོད་ཟེར། གདོད་མའི་ཚ་ཁུལ་གྱི་ནགས་ཁྲོད་འདི་རུ་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་མེ་ཏོག་དང་ཤིང་འབྲས། ཤིང་གི་འབྲས་བུ། སྡོང་པོ། ཁམ་བུ། མིང་མི་ཐོགས་པའི་སྐྱེ་དངོས་ཀྱིས་མིག་ལ་བསླུ་བྲིད་ཡང་ཡང་གཏོང་། སྨྱུག་མའི་ཚིང་ཚིང་འཁྲིགས་ནས་ནམ་མཁའ་མི་མཐོང་བའི་ཚོད་དུ་གདའ། སྡོང་རྒན་ལ་ལར་མི་ལོ་སྟོང་འགོར་ཡོད་པར་སྨྲ་ལ། སྡོང་རྒན་དེ་ཚོས་ཡུལ་འདིའི་དར་རྒུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་དུ་སྦྲུམ་ནས་ཁུ་སུམ་མེར་ང་ཚོ་ལ་འགྱིང་ཉམས་སྟོན་པ་དང་འདྲ། དེ་ལས་ཁྱད་མཚར་བ་ཞིག་ནི་མི་རྒོད་དུ་སྐད་པ་དེ་དག་རེད། དེ་ཚོ་སྡོང་མགོ་ནས་ཐག་པར་འཇུས་ཏེ་ཡུལ་སྐོར་པའི་མགོ་ནས་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འོང་བྱེད། གོས་སུ་ཤིང་ལོ་གྱོན། མདོག་ནག་ལ་སོ་ཡང་ནག་པོ་བྱས་ནས་ཡུལ་སྐོར་པར་མཚར་སྣང་སྟེར། ཁག་དང་ཁག་བྱས་ནས་འདུག དེའི་ནང་གི་བུད་མེད་ཚོས་ཡུལ་སྐོར་པ་རྣམས་དང་ལག་རྡང་སྦྲེལ་ནས་བྲོ་ཡང་འཁྲབ། ཁག་གཅིག་ཏུ་མི་རྒོད་བུ་ཕོ་གཉིས་འདུག ཕར་བཤད་ཀྱི་སྐད་ཆ་མི་གོ་ལ་ཚུར་བཤད་ཀྱི་སྐད་ཆ་མི་གོ ཤེལ་ཆག་ནང་རྐང་རྗེན་དུ་མཆོང་ལྡིང་བྱེད་ཅིང་། རལ་གྲི་རྣོན་པོ་ཞིག་གིས་ཤེད་ཀྱིས་ལྕེ་ཐོག་ལ་བསྣུན་པ་སོགས་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་འཁྲབ་སྟོན་ལྟ་བུ་ཡང་བྱེད། དེས་དེར་ཡོད་པའི་ཡུལ་སྐོར་པ་ཀུན་ལ་ཧ་ལས་སུ་བཅུག་སོང་། ལུང་བ་འདིར་དུས་ཚོད་གཉིས་ལྷག་ཟད་རྗེས་ཕྱིར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོང་ནས་ངལ་གསོས། དགོང་མོར་མཁར་གྲོང་འདིར་མེ་ཕུང་སྐོར་བྲོ་སོགས་མི་རིགས་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་གི་སྒྱུ་རྩལ་འཁྲབ་སྟོན་ལྟ་བས་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཡོད། ལོ་རེའི་ཟླ4པའི་ཟླ་དཀྱིལ་དུ་ཡུལ་སྐོར་པ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་ཞི་ཧྲོང་པན་ན་རུ་བསྐྱོད་དེ།ས་གནས་འདི་གའི་མི་དང་མཉམ་དུ་ཆུ་རྩེད་བྱས་ནས་དགའ་བོ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། གལ་ཏེ་ཁྱོད་སྲང་ལམ་དུ་སོང་ཚེ། མི་ཞིག་གིས་གློ་བུར་དུ་ཁྱོད་ལ་ཆུ་གཞོང་བ་གང་བླུགས་པ་ཡིན་ནའང་ཁོང་ཁྲོ་མ་ལངས། དེ་ནི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་མཚོན་པའི་དྭངས་གཙང་གི་ཆུ་ཞིག་ཡིན་ཟེར། ཅིང་ཧུང་མཁར་གྲོང་གི་ཕྱིའི་ཏའེ་རིགས་ཀྱི་ལྡུམ་རའི་ནང་དུ་ཉིན་རེའི་ཕྱི་དྲོར་ཆུ་གཏོར་བའི་བྱེད་སྒོ་འདུག ཏའེ་རིགས་དང་ཡུལ་སྐོར་པ་ཕན་ཚུན་དྭངས་གཙང་གི་ཆུ་གཏོར་རེས་བྱས་ནས་གཟུགས་པོ་ཚང་མ་རློན་པར་བྱེད། ལུས་ཡོངས་བརླན་ཐུབ་སོང་ན་ཚེ་གང་ལ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་བཤད་སྲོལ་མཆིས།
ཇ་རིའི་ཡུལ་སྐོར།
ཡུན་ནན་ནི་ཇའི་ཕ་ཡུལ་ཡིན་པ་དང་། ཕུའུ་ཨེར་ཇ་ནི་ཇའི་མེས་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན། ངའི་གྲོགས་པོ་རྒྱ་མི་ཞིག་གིས་ཇ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་འཐུང་དགོས། མི་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་འཐུང་དགོས་ཟེར། ངས་ཡུན་རིང་ཞིག་ལ་དེའི་གོ་བ་ལོན་མ་སོང་། གང་ལྟར་ངས་ནི་ལོ་མང་པོའི་རིང་ལ། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཕུའུ་ཨེར་ཇ་ལ་དོ་སྣང་བྱས་པ་དང་ཇའི་རིག་གནས་ལ་དོ་སྣང་བྱུང་། ཇའི་བསྟན་བཅོས་སུ་བཏགས་པ་ཞིག་ཀྱང་བྲིས། རང་གཅིག་པུ་སྡོད་དུས་ཇ་དགོས་ལ་ཇ་འཐུང་དུས་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ཀྱང་དགོས། དེ་ནི་ཇ་ལ་བརྩེ་དུང་སྤྲོད་སྟངས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན་སྲིད། ཇ་འཐུང་བཞིན་འཐུང་བཞིན་ཇའི་དྭངས་མ་བཙལ་བ་དང་།དྭངས་མ་འཐུང་ཞོར་དཔེ་ཆའི་ནང་དོན་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དཔེ་ཆ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཇ་འཐུང་མཁན་དུ་གྱུར་བའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་མཆིས་ཤིང་། དེ་ནི་རྒྱའི་ཇའི་རིག་གནས་ཀྱི་སིམ་འཛུལ་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ་ལ།ཇའི་བརྒྱུད་རིམ་ནི་གཏིང་ཟབ་མོ་བྱེད་ཆོག་ལ་ལས་སླ་མོ་ཡང་བྱེད་ཆོག་པ་འདྲ། དེ་ནི་རིན་གོང་གིས་འབྱེད་ཐུབ། ཕུའུ་ཨེར་ཇ་བག་ལེབ་གཅིག་ལ་མི་དམངས་ཤོག་སྒོར་ཁྲི་ཉི་ཤུ་བརྒྱབ་ཡོད་ས་འདུག ཕུའུ་ཨེར་ཇ་ནི་ཡུན་ནན་གྱི་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཁྱད་ཐོན་ཞིག་རེད། ཡུན་ནན་གྱི་ཞི་ཧྲོང་པན་ན་དང་ལིན་ཚང་། ཕུའུ་ཨེར་སོགས་ས་ཁུལ་ནི་ཕུའུ་ཨེར་ཇ་ཡི་ཐོན་ཁུངས་གཙོ་བོ་རེད། ཡུལ་སྐོར་བྱེད་སྟངས་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་བསྟུན་ནས་ཇ་རིའི་ཡུལ་སྐོར་སོགས་བྱུང་སྐད། ཇ་རིའི་ཐོག་མཁའ་རླུང་གཙང་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ཟབ་པས“ཇ་རིའི་ཡུལ་སྐོར”འཁྲུག་ཆ་དོད་པ་ཞིག་རེད། ཞི་ཧྲོང་པན་ན་ལ་ཇ་རིའི་རི་རྩེ་མང་བས“ཇ་རིའི་ཡུལ་སྐོར”གྱི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོའང་དེ་རེད། དབྱི་ཝུའུ་དང་དབྱིས་པང་། ཀེ་ཏེང་། མང་ཡང། ཡུན་འཛོམས་བཅས་ནི་ཞི་ཧྲོང་པན་ན་ཡི་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གནའ་བོའི་ཇ་རི“དབྱི་ཝུའུ་རི་བོ་ཆེན་པོ་དྲུག”(ཡུ་ལེ་ནི་ད་ལྟའི་ཅི་ནུའོ་རི་བོ་རེད།)ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ལ་ལ་བེད་མེད་དུ་གྱུར་ཟིན་པ་དང་། ལ་ལ་ཡུལ་སྐོར་སྣེ་ལེན་གྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡག་པོ་མེད་པས་འགྲོ་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད། ད་ཆ་ཡུན་ནན་དུ་ཇའི་གྲོགས་པོ་འགའ་ཡང་ངོ་ཤེས་པར་གྱུར། ཡུན་ནན་དུ་ཇ་རིར་འགྲོ་བ་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཅིག་ཏུ་བརྩི་བཞིན་ཡོད། ཇ་རི་འདིར་སྒེར་འཁོར་བཏང་ནས་འགྲོ་དགོས་ལ་དཔྱད་གཞི་ལས་མངོན་པར་གཞིགས་ན། ད་ཆ་ཡོངས་སུ་ཇ་འདེབས་རྒྱ་ཁྱོན་མུའུ་ཁྲི4ལས་བརྒལ་ཡོད་པར་སྣང་། འདི་རུ་ཀྲུང་གོའི་ཕུའུ་ཨེར་གནའ་བོའི་ཇ་ལོའི་རིག་གནས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་ཆེན་པོ་དྲུག་བསྐྲུན་ཡོད་པས།དེར་དགའ་པོ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཡུལ་སྐོར་པས་དེ་གར་ལྟ་སྐོར་བྱེད་ཆོག དེ་ལྟར་ང་ཚོས་གནང་བའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་མཐའ་ལ་གཏུགས་ཏེ་ཉིན་དྲུག་བདུན་ཞིག་གི་ཡུན་ནན་གྱི་ཡུལ་སྐོར་མཇུག་བསྡུས་ནས་སླར་ཡང་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ནས་མ་དགོན་གཏེར་ལུང་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་གླིང་དུ་ཆས། རྗེས་མར་ཁོམ་ལོང་བྱུང་ཚེ་ངས་ཁྱེད་ཚོ་དུས་བཞིར་མེ་ཏོག་གིས་བསྐོར་བའི་ཁུན་མིང་དང་། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་སྒྲུབ་གནས་ཏ་ལི། བོད་རིགས་ལྟེ་བ་རུ་གྱུར་བའི་བདེ་ཆེན་སོགས་ངོ་མཚར་བའི་ཡུན་ནན་གྱི་ས་ཆ་གཞན་དག་ལ་ཁྲིད་ཆོག །
རྩོམ་སྒྲིག་པ། ཀླུ་མོ་མཚོ།


text:
ཞི་བདེ་དང་དམག་འཁྲུག
ཁྲི་ཆུ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་བསྒྱུར བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དྲ་བ། 2011-01-21
འཛམ་གླིང་འདི་རུ་ཞི་བདེ་གང་ཡང་མེད་ལ། ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་དུས་སྐབས་གཉིས་འབའ་ཞིག་བྱུང་མྱོང་སྟེ། ང་ཚོ་རྒྱུས་མངའ་ཆེ་བའི་དམག་འཁྲུག་གི་དུས་སྐབས་དང༌། ཞི་བདེ་རུ་འབོད་པའི་དུས་སྐབས་དེ་རེད། ཞི་བདེ་རུ་འབོད་པའི་དུས་སྐབས་དེ་ནི་མི་མངོན་པའི་སྒྲིབ་གཡོག་ཅིག་སྟེ། དོན་དངོས་ཐོག་དམག འཁྲུག་གཞན་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་སྟ་གོན་བྱེད་པའི་དུས་སྐབས་ཞེས་བརྗོད་ཆོག ལོ་རྒྱུས་ཧྲིལ་བོ་ཁྲོད་དོན་ཚན་གཉིས་འབའ་ཞིག་མངའ་སྟེ། དམག་འཁྲུག་དང་དམག་འཁྲུག་གི་ཕྱིར་དུ་གྲ་སྒྲིག་དེ་རེད། ཁྱེད་ཀྱིས་ང་ལ་སྐད་ཆ་འདྲི་བཞིན་ཡོད་དེ། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་མཇུག་སྒྲིལ་རྗེས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་ཞི་བདེ་བསྐྱར་གསོ་བྱས་པ་ནས་བཟུང༌། ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱེད་མྱོང་ཟེར།
ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ཀུན་སྒྲུབ་བཞིན་པ་ཏག་ཏག་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་དེ། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གསུམ་པའི་སྟ་གོན་ཆེད་དུ། རྩོད་རྙོག་སློང་བ། ལྷིང་འཇགས་དཀྲུག་པ། དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་པ། དྲག་ཆས་བཟོ་བ་བཅས་ནི་དེ་བས་ཀྱང་མང་ངོ༌།། ཐེངས་ཤིག་ཨིན་སི་ཐན་མཆོག་ལ་སྐད་ཆ་ཞིག་དྲིས་མྱོང་སྟེ། ཁྱེད་རང་རྡུལ་ཕྲན་ནུས་ཤུགས་སྐྲུན་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གསུམ་པ་ནང་དུ་ཅི་ཞིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྐོར་ང་ཚོ་ལ་གནས་ཚུལ་ཞིག་བརྗོད་ཐུབ་བམ་ཟེར། ཨིན་སི་ཐན་མཆོག་གི་མིག་ནང་མཆི་ཞགས་འཁོར་ཏེ་བརྗོད་དོན། ངས་དེའི་སྐོར་གང་ཡང་མི་ཤེས་པས་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གསུམ་པའི་སྐོར་ང་ལ་སྐད་ཆ་མ་འདྲི། འོན་ཀྱང༌། གལ་སྲིད་ཁྱེད་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་བཞི་བའི་སྐོར་ཤེས་ཚེ། ངས་གང་ཞིག་བརྗོད་ནུས་ཟེར།
དྲི་བ་འདྲི་མཁན་གྱི་གསར་འགོད་པ་དེ་ཧ་ལས་ཧོན་ཐོར་བ་དང་ཚད་མེད་ཀྱིས་ངོ་མཚར་སྐྱེས། མི་དེ་ཡིས་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གསུམ་པའི་སྐོར་ལ་གང་ཡང་མི་གླེང་བ་དང༌། ཁོས་དེའི་སྐོར་གང་ཡང་མི་ཤེས་ཟེར། ཡིན་ནའང༌། མི་དེས་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་བཞི་བའི་སྐོར་ལ་གང་ཞིག་བཤད་རྩིས་བྱས། ཁོས་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་ནས་སྐད་ཆ་དྲིས་ཏེ། དེ་ན་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་བཞི་བའི་སྐོར་བཤད་རོགས་གནང་ཟེར། ཨིན་སི་ཐན་མཆོག་གིས་བརྗོད་དོན། དེའི་སྐོར་ལ་གནད་འགག་གཅིག་རང་གཅིག་བརྗོད་ནུས་ཏེ། དེ་ནི་ནམ་ཡང་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ། །འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གསུམ་པ་ནི་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་ཐ་མ་དེ་ཆགས་ངེས་ལ། གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ངོས་ནས་ཞི་བདེ་བསྐྱར་གསོ་བྱས་པ་ནས་བཟུང༌། སྲིད་དོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་མའི་དམག་འཁྲུག་དེའི་ཆེད་དུ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་དོ། །ཁྱེད་ཀྱིས་བློ་ངོར་འཆར་ནུས་པའི་སྲིད་དོན་པ་དང་ཁོ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ནི་ཆེས་སྐྱུགས་བྲོ་བ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོས་མུན་ནག་གི་མཚན་མོ་ཞིག་ལ་ཁ་གཏད་བཞིན་ཡོད་སྐབས། གནའ་གཏམ་ཞིག་གིས་བདག་ལ་དྲན་སྐུལ་ཐེབས་མྱོང་སྟེ། མཚན་མོ་དེ་ཆེས་མུན་ནག་ཡིན་སྐབས། སྐྱ་རེངས་དེ་ཆེས་ཐག་ཉེ་ཡིན་ཟེར། འོན་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་མཐའ་བསྐོར་བཞིན་པའི་མུན་ནག་གི་མཚན་མོ་འདི་ལ་གཞིག་ན་མུན་ནག་གི་མཚན་མོར་སྐྱ་རེངས་ལྡན་ཞེས་བརྗོད་པར་ང་རང་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་འོང༌།
ཕྱི་ལོ༡༩༤༥་ལོ་ནས་བཟུང༌། བྱ་བ་ཅི་ཞིག་བྱུང་ཟིན་པའི་ཐད་ལ་ངས་ཁྱེད་ལ་ཏག་ཏག་བརྗོད་ཆོག མི་མང་རྣམས་ནི་དོན་དངོས་ཐོག་བླུན་རྨོངས་ཁྲོད་འཐིམ་སྟེ། སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་སྒྲེགས་འཕྱུར་ནུས་པའི་མེ་རི་ཞིག་གི་སྒང་དུ་སྡོད་བཞིན་པ་ཤེས་རྟོགས་དབེན་པས། ཁོ་ཚོ་ཆོ་མེད་ཀྱི་བྱ་བཞག་ཁྲོད་དུ་ཞུགས་པར་གཞན་གྱིས་རྒྱུད་བསྐུལ་བྱས་ཏེ། དོན་དངོས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་རྣམས་མི་མངོན་པར་ཉར་ནས། དོན་དངོས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཁྲོད་འཚོ་སྡོད་མེད་པར་ནང་བཞིན་སྟོན་པའོ།།
ཕྱི་ལོ་༡༩༤༥ལོ་ནས་བཟུང༌། འདིར་རྒྱལ་ཁབ་དྲུག་ཅུ་རེ་དྲུག་ཁྲོད་དུ་དམག་འཁྲུག་བརྒྱ་དང་ལྔ་བྱུང་མྱོང་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་དེ་རྣམས་ནི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་པའོ།། (ཨ་ཧྥུ་རི་ཀ ལེད་ཌིན་ཨ་མེ་རི་ཀ ཨེ་ཤི་ཡ་བཅས་ནི་བཟོ་ལས་ཡར་ཐོན་ཞན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ།) གནད་འགག་ཅིག་ལ་དྲི་བ་ཞིག་འདྲི་བར་འདུན་པ་སྐྱེ་སྟེ། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་པའི་ཁྲོད་དུ་ དམག་འཁྲུག་ ཅིའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ། ཨ་རི་དང་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ནི་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་ནང་དུ་བེད་སྤྱད་ཟིན་པའི་དྲག་ཆས་རྣམས་རྒྱ་བསྐྱེད་དུ་སྤེལ་བས་གཏེ་བོ་རུ་གྱུར། རྒྱལ་ཁབ་དེ་གཉིས་ལ་མཚོན་ན་མཚོན་ཆ་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་མེད་མོད། འོན་ཀྱང༌། ཁོ་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་གང་ལ་མཚོན་ཆ་དེ་དག་མཁོ་ན་དེ་རུ་ཕྱིར་འཚོང་བྱེད་ངེས་ལ། གལ་ཏེ་འདིར་དམག་འཁྲུག་འདྲ་འབྱུང་ན་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ངེས།
ཨ་མེ་རི་ཁས་ཕ་ཁེ་སི་ཐན་ལ་མཚོིན་ཆ་ཕར་སྤྲོད་ཅིང༌། རྒྱ་གར་གྱིས་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ནས་མཚོན་ཆ་རྣམས་ཚུར་དབོར་འདྲེན་བྱེད་པས། འདི་ནི་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གསུམ་པ་འབྱུང་བའི་སྔ་ལྟས་སོ། །རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གིས་དུས་ཡུན་རྫོགས་པའི་དངོས་རྫས་རྣམས་ཨུ་རུ་སུ་ནས་ཉོ་སྒྲུབ་བྱེད་ཅིང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ཁ་གཏད་པ་ཁེ་སི་ཐན་གྱིས་ཨ་རི་ནས་ཉོ་སྒྲུབ་བྱེད་པར་བསྟེན། འདི་ནི་ཉོ་ཚོང་བཟང་བོ་ཞིག་ཏུ་འཁུམས། ཁོ་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་འབངས་མི་རྣམས་འཁྲུག་རྩོད་བྱེད་བཞིན་པའི་ཐད་ལ་བཀག་འགོག་མི་བྱེད་དེ། རྒྱུ་མཚན་ནི། གལ་སྲིད་བཀག་འགོག་བྱས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ཁོ་ཚོས་ཨ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་མང་པོ་འགྲོ་སོང་བཏང་བའི་མཚོན་ཆ་དེ་དག་གང་དུ་ཕྱིར་ཚོང་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། འདིར་ཉམ་ཐག་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་ཆ་དེ་དག་འཚོལ་སྒྲུབ་བྱེད་པར་གྲ་སྒྲིག་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང༌། འགྲོ་གྲོིན་སྔོན་རྩིས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་དམག་དོན་ཆེད་དུ་བཏང་བས་ཁོ་ཚོའི་འབངས་མི་རྣམས་ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་བཞིན་ཡོད། སྤྱིའི་ཆ་སྙོམས་བྱས་པ་ལྟར་ན། དམག་འཁྲུག་རེ་ལ་ལོ་གསུམ་དང་ཕྱེད་ཀ་རེ་འགོར་པར་བརྟེན། ཞི་བདེ་བསྐྱར་གསོར་བྱས་མྱོང་བ་སུས་བརྗོད་དམ། རྒྱལ་ཁབ་དྲུག་ཅུ་རེ་དྲུག་ཁྲོད་དུ་དམག་འཁྲུག་ཐེངས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བྱུང་མྱོང་བས། དམག་འཁྲུག་རེ་ལ་སྤྱིའི་ཆ་སྙོམས་ལྟར་ན་ལོ་ངོ་གསུམ་དང་ཕྱེད་ཀ་འགོེར་བ་དེ་ལ་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བདེ་རུ་འབོད་དམ། རྒྱལ་ཁབ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་མི་མང་ས་ཡ་བཅུ་དྲུག་གི་འཆི་རྐྱེན་བསླངས་མྱོང་ལ། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་ཁྲོད་དུའང་མི་མང་ས་ཡ་མང་པོ་ཤི་རྐྱེན་ཐེབས་ཤིང༌། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་མཇུག་བསྒྲིལ་པ་ནས་བཟུང༌། མི་མང་ས་ཡ་བཅུ་དྲུག་ལྷག་དམག་འཁྲུག་གི་ཁྲོད་འཆི་ལམ་དུ་བསྐྱལ་བས་ཞི་བདེའི་དུས་ཚོད་ཅིག་གང་དུ་ཡོད་དམ། ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་ཞི་བདེ་རུ་གླེང་ངམ། འོན་ཀྱང༌། ཆབ་སྲིད་པ་དེ་ཚོ་ཧ་ཅང་གི་གཡོ་སྒྱུ་ལྡན་པས། མི་མང་ཚོ་ནི་ལོང་བ་སྟེ། ཁོ་ཚོའི་མཐའ་བསྐོར་ན་ཅི་ཞིག་འབྱུང་བཞིན་བའི་ཐད་ལ་དོ་སྣང་མི་བྱེད་པར། བྱ་བཞག་ཆུང་ཚགས་སྒང་དུ་འཁྲུག་འཛིང་བྱེད་ངེས། དཔེར་ན། མངའ་སྡེ་གང་གི་ཁོངས་སུ་རྫོང་ཁག་གང་ཞིག་ཉར་དགོས་སམ། (Belgaum)བྷེལ་རྗེམ་ནི་ས་གནས་འདིའི་རྫོང་ཁག་ཡིན་པས (Maharashtra)མ་ཧ་ར་ཤི་དིར་ནང་དུ་ངེས་པར་དུ་རང་སོར་ཉར་དགོས་སམ། རྒྱུ་མཚན་ནི། དེ་ནི་མ་ཧ་ར་ཤི་དིར་དང་(karnataka)ཁར་ན་ཀྲ་ཁཱ་བར་གྱི་ས་མཚམས་ཀྱི་རྫོང་ཁག་ཅིག་ཡིན་པའོ།། འདིར་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་མང་ཚོགས་དེ་དག་གིས་བྱ་བ་ཆུང་ཚགས་ཤིག་ཐག་གཅོད་མ་ནུས་པར་བརྟེན། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གསུམ་ཙམ་རིང་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་མུ་མཐུད་དུ་དམར་གསོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་དོ། །དོན་དངོས་ཐོག་སུ་དང་གང་ལའང་ཐག་གཅོད་ཀྱི་དགོས་འདོད་མེད་དམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་བར་གནས་ཀྱི་ཞིབ་རྟོག་འོག་བསམ་ཤོག་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཏེ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་བསམ་ཤོག་བསྡུ་ལེན་ས་གནས་དེ་གར་ཐག་གཅོད་བྱེད་ནུས་པས། འདིར་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་དམར་གསོད་བྱེད་དགོས་དོན་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང༌། ཆབ་སྲིད་པ་ཚོ་ས་གནས་གང་སར་རྒྱུན་མཐུད་དུ་འབྱུང་བཞིན་པའི་དཀའ་རྙོག་ལ་སྤྲོ་བ་ཟབ་ཞིང་དེ་ཡི་དགོས་མཁོར་བརྟེན་དེ་ལྟར་ཐག་གཅོད་མ་བྱས་པར་སྣང༌། མི་མང་ས་ཡ་བཅུ་དྲུག་འཆི་ལམ་དུ་བསྐྱལ་ཟིན་པས། ད་དུང༌། སློབ་ཆུང་དང་སློབ་འབྲིང༌། མཐོ་སློབ་བཅས་ནང་ན། ཁོ་ཚོའི་བསྐྱར་བཟླས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་གླེང་བཞིན་ཡོད་དེ། ང་ཚོ་ཞི་བདེའི་དུས་སྐབས་ཤིག་གི་ནང་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཟེར། དེ་ན་འཇིའུ་མི་རིགས་ས་ཡ་དྲུག་ཙམ་རྡེབ་གསོད་བཏང་པ་དང༌། འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་བྱུང་བ་དེ་ཡང་ཞི་བདེ་ཡིན་ནམ། དམག་འཁྲུག་ཕལ་ཆེ་བ་ཤར་གླིང་ཨེ་ཤི་ཡ་ནང་དུ་བྱུང་མྱོང༌། དེ་ནི་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་དམག་བྱུས་དང་ཁོ་ཚོའི་སྲིད་དོན་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཁོ་ཚོས་ངེས་པར་དུ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་པར་དམག་འཁྲུག་སློང་པར་རྒྱུན་བསྲིང་བའོ། །ཨ་རི་དང་ཨུ་རུ་སུ་གཉིས་ཀྱིས་ཨ་ཧྥི་གྷ་ནི་སི་ཐན་གྱི་མི་མང་རྣམས་གསོད་པའི་ཕྱིར་ཨ་ཧྥི་གྷ་ནི་སི་ཐན་ནང་དུ་དམག་དྲངས་ཏེ། ཨ་ཧྥི་གྷ་ནི་སི་ཐན་ནི་དུར་ཁྲོད་ཞིག་དུ་བསྒྱུར་བ་དང༌། ཨ་རི་དང་ཨུ་རུ་སུ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་ཆ་ཉོ་ཚོང་གི་ཁེ་བཟང་ལེན་པ། ཁོ་ཚོའི་རང་ཉིད་ཀྱི་མཚོན་ཆ་དང་ལག་རྩལ་བ་རྣམས་རྒྱལ་ཁབ་དེ་རུ་མངག་བཞིན་ཡོད་དེ། ཁོ་ཚོས་ཨ་ཧྥི་གྷ་ནི་སི་ཐན་རྣམས་ལ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲད་པ་དང༌། ཨ་ཧྥི་གྷ་ནི་སི་ཐན་རྣམས་ཀྱིས་རང་རིགས་རང་གིས་དམར་བསོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། འདི་འདྲའི་ཟུར་གཅིག་ན་ཨུ་རུ་སུ་ནས་འབྱོར་བའི་མཚོན་ཆ་ཡོད་ལ། ཟུར་གཞན་ཞིག་ན་ཨ་རི་ནས་འབྱོར་བའི་མཚོན་ཆའང་ཡོད།
ཧེ་རོ་ཤི་མ་རུ་ཆགས་སྒོ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང༌། ཡུལ་མི་ས་ཡ་དགུ་ཙམ་ཡུལ་སྲོལ་གྱི་དམག་འཁྲུག་ཁྲོད་འཆི་ལམ་དུ་བརྫངས་ཟིན། གདོད་མའི་དུས་སྐབས་ཁྲོད་ཡུལ་མི་རྣམས་ནམ་ཡང་བསད་མྱོང་མེད། དེ་ནི་ཧ་ཅང་གི་རྒྱུ་མཚན་དང་མི་ལྡན་པས། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་དམག་མི་རྣམས་ཀྱིས་འཐབ་འཛིང་བྱེད་སྐབས་དམག་མི་ཁྲོད་དུ་དམག་འཁྲུག་རྒྱག་བཞིན་པའི་མི་མང་ཕལ་བ་དེ་རྣམས་གསོད་ངེས་ཡིན་པ་ཐག་གིས་ཆོད། འོན་ཀྱང༌། དེ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མཚན་དང་ཚོར་ཤུགས་མེད་པར་སྙམ་པ། ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་མི་མང་ས་ཡ་དགུ་ཙམ་བསད་ཤུལ་ན། དེར་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ཡོད་ལ། བུད་མེད་རྒན་པའང་ཡོད། དེ་རྣམས་ཀྱིས་དམག་འཁྲུག་ཕྱིར་དུ་གནོད་འཚེའི་བྱ་བ་གང་ཡང་སྒྲུབ་མེད་དེ། བྱིས་པ་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱི་སློབ་གྲྭར་དེབ་ཀློག་བཞིན་ཡོད་ལ། བུད་མེད་རྒན་པ་དེ་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐབ་ཚང་ཁྲོད་དུ་ཞལ་ལག་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པར་སྙམ། ཉིན་ཤས་སྔོན་ལ། རོ་ནལ་ཏྲི་རེས་ཇོན་(Ronald Reagan) གྱིས་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད་པར་ལད་བྷེ་ཡ་(Libya)རུ་འཐབ་རྩོད་བྱས་ནས་ལད་བྷེ་ཡ་ཡིས་མི་སེར་གྱི་ས་ཁུལ་དུ་འབར་མདེལ་འཕངས། ཁོ་ཚོའི་དམིགས་ས་ནི་ཁལ་སྒྲ་ཧྥེི(Kaddafi)ལ་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཁུལ་དུ་ཁང་བརྩེགས་ཆེན་མོ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་པས། ཁང་བརྩེགས་དེ་གསུམ་འབར་མདེལ་གྱིས་གཏོར་བཤིག་བཏང་བར་བརྟེན། ཁང་བརྩེགས་གཞན་པའང་མེ་ལ་ཚིག་པ་དང་གཏོར་བཅོམ་ཐེབས། དེའི་རྗེས་ཞིབ་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞིབ་མོར་བརྟག་དཔྱད་ལྟར་ན། གསོད་མཁན་ཆེད་ལས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁལ་སྒྲ་ཧྥེ་ཕྱིར་དུ་ལད་བྷེ་ཡའི་ནང་ལོགས་སུ་སྔོག་བཤེར་བྱས་པ། རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཁལ་སྒྲ་ཧྤ་རང་ཁྱིམ་དུ་གནས་མེད་པ་དང་འབར་མདེལ་གྱིས་བསད་མེད་པར་སྙམ་པ་རེད།
ཁོ་ཚོས་མི་སེར་གྱི་ས་ཁུལ་དུ་འབར་མདེལ་འཕངས་པ་དང༌། གསོད་མཁན་ཆེད་ལས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁལ་སྒྲ་ཧྤེ་འཚོལ་བར་ལད་བྷེ་ཡའི་ནང་ལོགས་སུ་སྔོག་བཤེར་བྱས་པ། ཁོ་ཚོས་ཁལ་སྒྲ་ཧྤེ་ཡི་བུ་མོ་ཁོ་ན་དམར་གསོད་བྱེད་ནུས་ཡོད་ལ། ཁལ་སྒྲ་ཧྥེ་དང་ལད་བྷེ་ཡའི་གཉིས་ཀའི་མི་འདོད་དགག་གཞག་གི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་ཁོ་ཚོ་ལ་ནམ་ཡང་བསྟན་མྱོང་མེད་དོ།།
དེ་ནི་དབྱིན་ཡུལ་གྱིས་རོད་ནལ་ཏྲི་རེལ་ཇོན་ལ་ལེད་བྷེ་ཡ་རུ་འབར་མདེལ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཉིན་མོ་དང་་དུས་གཅིག་ལ་འཁེལ་འདུག དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བདག་ལ་དུས་ཚོད་དྲུག་གི་རིང་ལ་གནམ་ཐང་གི་ངལ་གསོ་ཁང་དུ་སྡོད་དུ་བཅུགས་པ་རེད། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ང་ནི་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་མི་ཞིག་ཡིན་པར་བརླམས་པ། རོད་ནལ་ཏྲི་རེས་ཇོན་གྱིས་ནག་ཉེས་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཤིག་ལ་འབར་མདེལ་འཕེན་པར་དབྱིན་ཇིས་ཆོག་མཆན་ཐོབ་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཡིས་དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གནོད་འཚེ་གང་ཡང་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད། འདི་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་རྒྱུན་དུ་འཕྲད་བཞིན་པའི་མཚན་མོའི་མུན་ནག་ལྟ་བུ་རེད། ད་ལྟའི་སྐབས་འདིར་དམག་གི་འགྲོ་གྲོན་སྔོན་རྩིས་ལྟར་ན་ལོ་རེ་ལ་ཨ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་རེད། ལོ་རེར་མི་མང་ས་ཡ་བཅུ་བཞི་ལྷག་ན་ཚ་དང་ལྟོགས་སྐོམ་ཁྲོད་ནས་ཤི་བས། མི་མང་གི་ཐེབས་རྩའི་ཨ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་ལོ་རེར་དམག་འཁྲུག་ཆེད་དུ་གཏོང་བ། སྐར་མ་རེ་རེར་བྱིས་པ་སུམ་ཅུ་བཟའ་བཏུང་དང་སྨན་གྱི་དགོས་མཁོ་ཆེད་དུ་འཆི་བཞིན་ཡོད་ལ། སྐར་མ་རེ་རེར་མི་མང་གི་ཐེབས་རྩའི་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་གསུམ་ཆའི་གཅིག་ཙམ་འཛམ་གླིང་གི་དམག་མིའི་འགྲོ་གྲོན་ཆེད་དུ་གཏོང་བ། འཛམ་གླིང་གི་ཤིང་ནགས་ཡོད་ཚད་ལོ་གཅིག་ལ་ཧེ་ཌར་(Hectares)ས་ཡ་བཅོ་བརྒྱད་ནས་ཉི་ཤུའི་ཚད་གཞི་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་ལ། དེ་ནི་ཁོད་ལེ་ཧྥོ་ནེ་ཡ་ཡི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་ཕྱེད་ཀ་སྟེ། ཁོད་ལེ་ཧྥོ་ཡ་ནི་ཨ་རིའི་མངའ་སྡེ་ཆེས་ཤོས་ཡིན་ལ། ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་དང་སུམ་ཅུ་རྗེས་ཀྱི་ནང་ཁུལ་དུ། ལྷོ་བྱང་དུ་གནས་པའི་ཤིང་ནགས་ཡོད་ཚད་རྫོགས་ལ་ཉེ་བ་དང༌། རྙོག་དྲ་རུ་ཚུད་པའི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་འདི་ནི་ཇི་འདྲའི་ཧང་སང་དགོས་པ་ཞིག་རེད་ཨང༌། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིང་ནགས་ཀྱིས་ང་ཚོ་ལ་ཚེ་སྲོག་དང་སྲོག་རླུང་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། གལ་ཏེ་ཤིང་ནགས་འདི་རྣམས་འདི་ལྟར་རྩ་མེད་སོང་ཚེ། འགྲོ་བ་མི་འདི་བརླག་ངེས་དང་འདང་ངེས་ཀྱི་སྲོག་རླུང་ཞིག་གང་ནས་འཚོལ་ངེས་སམ། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་གླེང་ན། ང་ཚོས་ནག་རྫས་འབར་རླངས་ཀྱི་ཁ་དབུགས་ཕྱི་རུ་གཏོང་ཞིང༌། ཤིང་ནགས་རྣམས་ཀྱིས་ནང་དུ་རྔུབ་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ། ཤིང་ནགས་འདི་དག་རྩ་སྟོང་དུ་ཆས་ཚེ། བར་སྣང་ན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་གཅིག་ཏུ་འདུ་བའི་ནག་རྫས་འབར་རླངས་ཀྱི་ཆགས་རིམ་རྣམས་མཐུག་པོར་འགྱུར་ཏེ། ས་གཞི་འདིའི་སྒང་གི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་མཇུག་རྫོགས་ངེས་ཡིན་ལ། ནག་རྫས་འབར་རླངས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚ་ཚད་དེ་འཕར་བཞིན་ཡོད། དེ་ནི་དུས་རྒྱུན་གྱི་ཚད་གཞི་ལས་ལྡབ་བཞི་ལས་ལྷག་པའི་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའོ།། གལ་ཏེ་ཤིང་ནགས་ཡོད་ཚད་རྩ་སྟོང་དུ་འགྱུར་ཚེ། དྲོད་ཚད་མཐོ་རུ་འགྲོ་བའི་གནད་དོན་གཉིས་འབྱུང་བ་སྟེ། དང་པོ་ནི། འཚོ་སྡོད་ལ་དཔེ་མི་སྲིད་པའི་འཕོ་འགྱུར་ཐེོབས་ངེས། གཉིས་པ་ནི། རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་ནུབ་བྱང་གི་འཁོར་གནས་སོགས་ཀྱི་འཁྱགས་རོམ་རྣམས་ཞུ་འགོ་རྩོམ་པ་དང༌། རྒྱ་མཚོའི་མཐོ་ཚད་ཧྥེ་ཁྲི་(feet)བཞི་བཅུ་ཡིས་ཡར་འཕར་བས། ང་ཚོའི་ལུང་པ་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཡོད་ཚད་ལ་ཆུ་ལོག་རྒྱུག་པ། ཐ་ན་གོ་ལ་ཧྲིལ་བོ་ཆུ་རུ་ནུབ་སྲིད་དོ།། ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་དེ། ཟླ་བ་ཁ་ཤས་སྔོན་དུ། ཁོ་བོ་བལ་ཡུལ་དུ་བསྡད་ཡོད་ལ། བལ་ཡུལ་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་གི་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོ་ཤས་ཀྱི་གྲས་དེ་ཡིན་མོད༌། འོན་ཀྱང༌། དམག་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དེ་འགག་པར་དོགས་ནས། ཧི་མ་ལ་ཡི་ནང་ཁུལ་གྱི་ཤིང་ནགས་དེ་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ལ་ཚོང་བར་བརྟེན། ཨུ་རུ་སུ་ཡིས་རི་ངོས་ཧྲིལ་བོའི་ཤིང་ནགས་ཡོད་ཚད་གཏུབ་ནས་བལ་བོ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་སྐམ་ས་ལས་གང་ཡང་བསྐྱུར་མེད། དེ་དག་ཡོད་ཚད་ཚགས་ཤོག་བཟོ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནམ། ཚགས་ཤོག་མང་པོ་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་ཡིན་ནམ། ཉིན་རེའི་ཚགས་ཤོག་ཡོད་ཚད་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་དང༌། ང་ཚོར་བརྒྱུད་ལམ་གྱི་མ་ལག་བརྒྱུད་ནས་གནས་ཚུལ་ཆ་ཚང་རེག་པས། ད་དུང༌། འདིར་བརྙན་འཕྲིན་དང་རླུང་འཕྲིན་ལྡན་པས་ཚགས་ཤོག་ནི་དུས་ཡུན་རྫོགས་པ་ཞིག་རེད། ཁྱེད་ཀྱིས་ཤིང་ནགས་ཡོད་ཚད་གཏོར་བཤིག་བཏང་ནས་ཚགས་ཤོག་དང་མཉམ་དུ་སྦྱར་དགོས་དོན་ཅི་ཡིན་ནམ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཆབ་་སྲིད་པ་དང་སྲིད་འཛིན། སྲིད་བློན་རྣམས་ཀྱི་འདྲ་པར་ཚགས་ཤོག་གི་མདུན་ངོས་སུ་ཐོན་དགོས་པ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་གསུང་བཤད་ཀྱིས་གནོད་སྐྱོན ཅི་ཞིག་ཐེབས་བཞིན་པའི་སྐོར་ལ་བསམ་ཞིབ་མེད་པར་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པ་རེད། དུས་སྐབས་འདིར། གོ་ལའི་མི་འབོར་འདི་དུང་ཕྱུར་ལྔ་ནས་དུང་ཕྱུར་བདུན་ལ་འཕར་བར་ཚོད་དཔག་བྱེད་པས། མི་འབོར་སྐྱེད་འཕེལ་ཁོ་ནའི་འཛམ་གླིང་ཕྱེད་ཀ་རུ་ཆུ་ཡི་དགོས་མཁོ་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་བསྐྲུན་དགོས་པར་བསྟན་པ། དུས་རྒྱུན་ཆུ་ཡིས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན། ཞལ་ལག་ནི་གནད་དོན་གཞན་ཞིག་རེད། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ང་ཚོའི་དགོས་མཁོ་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་འཕར་བ་དང་བསྟུན་འཐུང་ཆུ་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་དཀོན་པོར་ཆགས་པ། ཨ་རིས་སྙན་ཐོ་བཀོད་པ་ལྟར་ན་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ། ལོ་གཅིག་གི་ནང་ལ་རྩ་ཐང་དང་ཞིང་སའི་ཧེ་ཏར་(Hectares)ས་ཡ་ཉི་ཤུ་བྲི་ནས་ཐོན་སྐྱེད་གང་ཡང་མེད་པར་གྱུར་བ་དང་་། ལོ་རེ་རྩི་ཤིང་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་སྟོང་ཕྲག་ལས་བརྒལ་བ་རྩ་སྟོང་དུ་འགྲོ་བ། ཡར་ཐོན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁྲོད་དུ་མི་མང་ས་ཡ་གཉིས་ཀྱི་ལྔ་ཚེག་གཅིག་ལ་ལོ་ལྟར་དུག་འབུ་ཕྲ་མོའི་སྨན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དང༌། དུག་འབུལ་དང་འབྲལ་བའི་འཆི་རྐྱེན་ནི་ལོ་རེ་ལ་ཆིག་སྟོང་རེ་ལྡན་པར་རོབ་རྩིས་རྒྱག་བཞིན་ཡོད། ཉེ་ཆར་རྒྱ་གར་འཆར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ཚོས་སྙན་ཐོ་བཀོད་པ་ལྟར་ན། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་དུ་ཆེས་སྣོད་བཅུད་ཆགས་འཇིག་གི་ཟུར་སྣེ་ན་འཚོ་སྡོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཤས་སྔོན་དུ་ཨ་ཧྥི་རི་ཁ་ནང་དུ་དཀའ་ངལ་བྱུང་བ་ནང་བཞིན་རྒྱ་གར་ནང་དུའང་དེ་བཞིན་འབྱུང་བ་བཅས་བརྗོད་ཡོད།
མི་འབོར་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན། ས་གཞི་མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་ཆེན་དུ་གྱུར་ཞིང༌། འཐུང་ཆུ་ཙམ་ཡང་ རེག་དཀའ་བར་གྱུར། ད་དུང་། ཆུའི་དགོས་མཁོ་ཇེ་ཉུང་ནས་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བ། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཤིང་ནགས་རྣམས་གཏུབས་ཟིན་པས་རྐྱེན་གྱིས། བལ་ཡུལ་བརྒྱུད་བྷང་ལ་ངྷེ་ཞི་རུ་བཞུར་བའི་ཆུ་བོ་དེ་ཡིས་སྔོན་ཆད་མཐོང་མྱོང་མེད་པའི་འདི་འདྲའི་ཆུ་ལོག་ལོ་ལྟར་རྒྱུགས། མི་མང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཤི་བ་དང༌། གྲོང་སྡེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་མེད་པར་བཟོས། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཤིང་ནགས་རྩ་མེད་དུ་བཟོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདིར་རིམ་གྱིས་ཆུ་ལོག་བྱུང༌བའོ།།
རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིང་ནགས་གཅོད་འབྲེག་གི་ལས་དོན་ཐད་ལ་མཚམས་འཇོག་གི་གྲ་སྒྲིག་མེད་ཞིང༌། ཁོ་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་འབངས་མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་དགའ་ཞེན་མེད་པར་མ་ཟད། སུ་དང་གང་གིས་ཀྱང་ང་ཚོར་ཅི་ཞིག་དགོས་མཁོ་ཆེ་བའི་ཐད་ལ་བརྩད་གཅོད་ཀྱི་འདུན་པ་དེ་བས་ཀྱང་མེད། རྒྱ་གར་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོ་བོ་ཞིག་ལ་ཚགས་ཤོག་དང་དུས་དེབ་མང་པོ་འདུག དེ་དག་ཡོད་ཚད་དགོས་མཁོ་ཅན་མ་རེད། ཤོག་བུ་དེ་དག་མ་བཅོས་གནམ་ནས་ལྷུང་འོང་བ་མ་རེད་ལ། རང་བྱུང་ས་ནས་སྐྱེས་པའང་མ་རེད། ཁྱེད་ཀྱིས་ཤིང་སྡོང་བཅད་པ་དེ་དག་ལོ་ངོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་འགོར་མྱོང་ལ། ཤིང་སྡོང་དེ་དག་སྐྱེས་པར་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱ་འགོར་སྲིད་པ་རྣམས་མི་མངོན་པར་གྱུར་བ་རེད། ཁྱེད་ཀྱི་ཚགས་ཤོག་ཁྲོད་ནས་ཁྱེད་ལ་ཅི་ཞིག་ཐོབ་མྱོང༌། ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་བཙོན་ཁང་ནང་གི་ནག་ཅན་དེ་མིན་པའི་ནག་ཅན་ངོ་མ་དེ་རེད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་བབས་ཁྲོད་ནག་ཅན་ཚོས་རང་ཉིད་འགྲོ་བ་མིའི་རང་མདོག་སྟོན་ངེས། དེང་སྐབས་རྒྱབ་ཁབ་མང་པོས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་མཚན་མཐུན་ཆགས་སྤྱོད་ཀྱི་རིགས་ག་ཚོད་མང་པོ་ཡོད་པར་ཁྱབ་བསྒྲགས་མི་བྱེད་ཞིང༌། བུད་མེད་ཚོར་རེག་དུག་གིས་ཤི་བར་དེ་བས་ཀྱང་ཁྱབ་བསྒྲགས་མི་བྱེད་དེ། ཁོ་ཚོས་ངོས་སྦྱོར་ཡིག་ཆ་རེག་པར་སྨན་པ་ལ་ལྐོག་རྔན་སྤྲད་ནས་བུད་མེད་དེ་ཚོ་སྙིང་ནད་དང༌། ཡང་ན་སྐྲན་ནད་ལས་འཆི་བར་བརྗོད། རྒྱུ་མཚན་ནི། བུད་མེད་ཀྱི་ནང་མི་རྣམས་ཀྱིས་བུད་མེད་ཚོའི་མི་གཞིའི་རྩིས་ཐང་ལ་སེམས་ཁྲེལ་དང༌། མི་མང་གིས་དེ་སྐོར་ཅི་ཞིག་བསམ་པར་དོགས་པ་རེད། ཁྱེད་ཀྱི་ནང་མིའི་ཁྲོད་དུ་རེག་དུག་གིས་འཆི་རྐྱེན་བྱུང་མྱོང་ངམ། ཁྱེད་ཀྱིས་རེག་དུག་གིས་ན་ཚ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆུང་མ་ལ་འགོས་ངེས་ཡིན། གལ་སྲིད་ཁྱེད་གཉིས་ལ་བུ་ཕྲུག་ཡོད་ཚེ། ཁྱེད་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་རེག་དུག་གི་ན་ཚ་དང་མཉམ་དུ་ནར་སོན་ཡོད་པ་སུས་ཀྱང་རྟོགས་མི་ནུས་པར་སྙམ། དེ་བས་ན་ཚ་དེ་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་ངེས།
རྒྱུ་མཚན་ནི། རེག་དུག་གི་ན་ཚ་དེ་ནི་ཕྱིའི་གཟུགས་པོ་ལས་ཐོན་པའི་སྤྱིར་བཏང་འཁྲིག་སྤྱོད་ཀྱི་ན་ཚ་ཙམ་མིན་པར། ཁྱེད་ཀྱིས་མིག་ཆུས་ཀྱང་རེག་དུག་གི་སྲིན་འབུ་གཞན་ལ་ཁྱེར་ངེས། གལ་ཏེ། བྱིས་པ་ཞིག་ངུ་བ་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་བྱམས་བརྩེའི་དབང་གིས་བྱིས་པ་དེའི་མིག་ཆུ་དབྱི་ངེས་པས། དེ་ནི་སྐྱི་གཡའ་བ་ཞིག་སྟེ། རེག་དུག་གི་སྲིན་འབུ་དེ་མིག་ཆུ་བརྒྱུད་ནས་ཁྱེད་ལ་འགོས་སྲིད། ཐ་ན་ཁ་ནང་གི་མཆིལ་མས་རེག་དུག་གི་སྲིན་འབུ་འཁྱེར་བ་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཡོངས་རྗོགས་མུན་ནག་ཁྲོད་འདེད་ངེས། དེ་བས་ཁ་སྐྱེལ་བ་དེ་ཡང་ངེས་པར་དུ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས། སེ་བྷེ་རེ་ཡ་(Siberia)ནང་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་པའི་མི་མང་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཆ་ཤས་ཆུང་ངུ་ཞིག་རེད། ཨེ་སུ་ཁེ་མོད་སུ་(Eskimos)ཡི་མི་མང་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ནམ་ཡང་ཕན་ཚུན་བར་ལ་ཁ་མི་བསྐྱེལ་པའི་མི་རིགས་ཤིག་རེད། ཁོ་ཚོས་ཡི་ཤུ་ཆོས་ལུགས་པ་ཚོས་ཁ་བསྐྱེལ་བ་ཐོག་མར་མཐོང་སྐབས། ཇི་འདྲའི་སྐྱུགས་བྲོ་བ་རེད་སྙམ་ནས་དེ་ལ་ཡིད་རྟོན་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། ཁོ་ཚོའི་བློ་ངོ་རུ་མི་རིགས་འདི་ནི་འགྲོ་བ་མི་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་སྲིན་པོའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་ངོ་མཚར་སྐྱེས། མི་རིགས་འདིའི་བྱེད་སྟངས་ནི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ། འཕྲོད་བསྟེན་ལའང་ཕན་པའོ། །ཁོ་ཚོས་བརྩེ་བ་དེ་ཕྱི་རུ་མངོན་པར་ཕན་ཚུན་བར་ལ་ཁ་མི་བསྐྱེལ། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཕན་ཚུན་བར་ལ་ཁ་བསྐྱེལ་བས་འཆི་ལམ་དུ་འདེད་པ་དང༌། བརྩེ་བ་སྤྲོད་མི་ནུས་པ་བསམ་ནས་ཁོ་ཚོས་སྣ་ཡིས་ཕན་ཚུན་ལ་ཕར་ཕར་རེ་བྱེད་པའོ།། དེང་འདིར་རེག་དུག་གིས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་པའི་མི་མང་ས་ཡ་བཅུ་ཡོད་པ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་སྟེ། དེ་ནི་ངེས་གཏན་གྱི་སྙན་ཐོ་ཞིག་མིན་པས། རྒྱུ་མཚན་ནི། རྒྱ་གར་དང་འདྲ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་རེག་དུག་གི་གོ་རྟོགས་དབེན། ཡར་ཐོན་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཀྱིས་མི་མང་ས་ཡ་བཅུ་ལ་རེག་དུག་གིས་མནར་བཞིན་ཡོད་པ་ད་གཟོད་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད། རྗེས་ལུས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཁྲོད་དུ་ཉུང་མཐའ་ཡང་མི་མང་ས་ཡ་བརྒྱ་ལྷག་རེག་དུག་གིས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་ཡོད་དོ།། གོ་ལ་ཟླུམ་པོའི་མཐའ་སྐོར་ལ་མི་མང་གནས་ཡོད་དེ། ཁོ་ཚོས་གྲོང་གསེབ་ཆུང་ཆུང་ནང་དུ་སེམས་ཅན་དང་མཉམ་དུ་འཁྲིག་སྤྱོད་བྱས་རྗེས། སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཁོ་ཚོའི་རེག་དུག་འགོས་ཡོད་པས། དེ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཤ་དང་འོ་མ་བརྒྱུད་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་རེག་དུག་ཁྱབ་བརྡལ་དུ་སོང་བ། གནད་འགག་འདི་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་སྟངས་འཛིན་མི་ཐུབ་པའི་རྡོག་ཁྲེས་ཤིག་ང་ཚོའི་རྒྱབ་ལ་བཞག་ཡོད།
ངས་སྙན་ཐོ་ཞིག་གི་ནང་དུ་བཙོན་ཁང་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་མཐོང་བ་ལྟར་ན། བཙོན་ཁང་གི་བཙོན་པ་བརྒྱ་ཆ་བདུན་ཅུ་ནི་མཚན་མཐུན་ཆགས་སྤྱོད་རེད། དེ་ནི་ཞིབ་ཚགས་ཀྱི་སྙན་ཐོ་ཞིག་ཡིན་པར་ངས་བསམ་གིན་མེད། བཙོན་ཁང་གི་དཔོན་རིགས་ཚོས་ངོས་ལེན་བྱས་པའི་ཚད་གཞི་དམའ་ཤོས་དེ་ཡིན་པར་སྙམ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་དང་སུམ་ཅུ་རིང་ལ་བཙོན་ཁང་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་བཞིན་པའི་བཙོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བུད་མེད་དང་ལྷན་དུ་འབྲེལ་འདྲེས་བྱེད་ཐུབ་མེད་པས་ཕན་ཚུན་བར་ལ་མཚན་མཐུན་ཆགས་སྤྱོད་བྱེད་པར་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་པའི་རྟགས་རེད།
རྒྱུ་རྐྱེན་དེའི་དབང་གིས་ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་ཆོས་པ་ཚོའི་དྲུང་ནས་སློབ་སྟོན་ཞུ་དགོས་ཞེས་ངས་གླེང་མྱོང༌། ཆོས་པ་ཚོས་ཀྱང་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱ་གཞག་རེ་རེ་ལ་སློབ་སྟོན་གནང་དགོས། འོན་ཀྱང༌། རཱ་ཇི་གྷན་ངྷེ(Rajiv Gandhi)ཡིས་ཆོས་པ་ཚོས་གཏན་དུ་ཆབ་སྲིད་ལ་ཇུས་གཏོགས་མེད། ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་པ་ལ་ཇུས་གཏོགས་བྱེད་ནུས་པས། དེའི་སྐོར་དོགས་འདྲི་གང་ཡང་མེད་ཞེས་བརྗོད། དེ་ནི་གཞི་རྩ་མེད་པའི་སྐད་ཆ་ཞིག་རེད་མོད། འོན་ཀྱང༌། རཱ་ཇིའི་སྐད་ཆ་དེ་རྒྱུན་དུ་གླེང་བཞིན་གདའ།
ངས་རེ་སྒུག་བྱས་མྱོང་བ་ནི། འགྲོ་བ་མི་འདི་ཆེས་འཇིགས་སྣང་གི་གནས་བབས་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། དེ་ནི་ངས་ད་དུང་རེ་ལྟོས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། ངའི་སེམས་ཁོངས་སུ་བློ་ཕམ་ཞིག་མཆིས་པ་ནི། ང་རང་འགྲོ་བ་མི་འདིའི་ཆེད་དུ་གང་ཡང་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཁྲོད་དུ་ལྷག་ཚེ། སྐབས་དེར་ངའི་མི་ཚེའི་མཐའ་མཇུག་དེ་ལྟར་མཇུག་རྫོགས་པར་སྙམ་པའི་བློ་ཕམ་དེ་ཡིན། འདི་ནི་ང་ཚོའི་མི་ཚེ་ཐ་མ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཚོར་ཤེས་སྐྱེན་པའི་འཚོ་སྡོད་ཡོད་ཚད་ཀྱི་ཐ་མའང་རེད། འདི་འདྲའི་ཚོར་ཤེས་སྐྱེན་པའི་འཚོ་སྡོད་ཡོད་ཚད་སའི་གོ་ལ་འདི་ཁོ་ན་སྒང་དུ་ལེགས་འགྲུབ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། མཁའ་དབྱིངས་འདིར་སྐར་མ་ས་ཡ་མང་པོ་ཡོད་ལ་སྐར་མ་རེ་རེའི་མཐའ་བསྐོར་ན་རྒྱུ་སྐར་གྱི་ཁྱུ་ཚོགས་རེ་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང༌། ཚོར་ཤེས་སྐྱེན་པའི་འཚོ་སྡོད་པ་ཡོད་ཚད་སའི་གོ་ལ་འདིའི་སྒང་དུ་ཡོད་པ་མ་ཟད་ངོ་མཚར་གྱི་ལྟད་མོ་ཡང་འདིར་མཆིས། ཡིན་ནའང༌། འདིར་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང༌། སོ་ཁུ་རེད་ཁྲུ་(ཨེ་ཐན་ཡུལ་གྱི་གྲུ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཞིག་༣༩༩–༤༦༩ Socrates)དང༌། ཕད་ཐད་གྷོ་རེད་སི(སྔ་དུས་གྷི་རིག་ཡུལ་གྱི་རྩིས་དང་གྲུ་མཐའ་སྨྲ་བ་Pyphagoras)དང༌། ཆན་ཙོ་(Chuang tzu)རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་མཐར་ཐུག་གི་རྩེར་སོན་པའི་སའི་གོ་ལའི་སྒང་གི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེ་རེད།
ངའི་བློ་ཕམ་ནི་ངའི་རང་ཉིད་སྐོར་མིན་ལ། ང་ནི་དོན་དམ་གྱི་ཆོག་ཤེས་ཅན་ཞིག་ཡིན། འཆི་བདག་གིས་ཁོ་བོའི་མདུན་ནས་གང་ཡང་འཁྱེར་རྒྱུ་མེད། ངའི་བློ་ཕམ་ནི་འགྲོ་བ་མི་ཧྲིལ་བོ་ལ་འགན་འཁྲི་མི་ནུས་པ་དེ་ཡིན་པས། འགྲོ་བ་མིའི་འཆི་བདག་གིས་མི་མང་ཚོའི་རྣམ་རྟོག་སེལ་པའི་གོ་སྐབས་དང༌། འཚོ་གནས་ཀྱི་སྙིང་བོ། བདེ་ལྡན་གྱི་ལམ་ཁ་བཅས་ནི་མི་མངོན་པའི་རྒྱང་རིང་དུ་འཁྱེར་ངེས་ཡིན་པ་དེ་རེད། དེ་བས་ངའི་བློ་ཕམ་དོན་ནི། འགྲོ་བ་མི་རྣམས་མུན་ནག་ཁྲོད་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཅིང༌། ཡང་བསྐྱར་མུན་ནག་ཁྲོད་དུ་འཆི་བ་ཡིན་ནམ།
འགྲོ་བ་མིའི་སྟོབས་ཤུགས་དེ་ཕྱི་བཤོལ་ཁྲོད་དུ་འཕྲོ་བརླག་མི་གཏོང་བར་ངས་རེ་འདུན་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་བར་ལ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བ། ཡང་ན་ཡོད་ཚད་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བར་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པའོ། །ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་གནས་ཆེད་དུ་དམིགས་པའི་མཐར་ཐུག་གི་བསམ་བློ་དེ་ལ་འདོད་རྔམ་ཡོད།
ཁྱེད་རང་མི་གཞན་དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་འདྲེས་བྱེད་སྐབས། རང་ཉིད་ཀྱི་དགོད་སྒྲ་དང་བདེ་སྐྱིད། རང་བཞིན་བཅས་ནི་ངེས་པར་དུ་སྟོན་དགོས། དེ་ལས་ལྷག་པའི་ལེགས་སྐྱེས་ཡག་པོ་ཞིག་ཁྱེད་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་དང༌། དགའ་རོགས། ངོ་ཤེས། གྲོགས་པོ་རྣམས་ལ་སྤྲོད་མི་ཐུབ།
རླབས་ཆེན་གྱི་བྱ་གཞག་འདི་དག་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ནང་དུ་སྒྲུབ་མི་སྲིད་མོད། འོན་ཀྱང༌། ཁྱེད་ལ་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་ཚེ། དེ་དག་ལ་ཁ་གཏད་གཅོད་པར་ངས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཐུབ་ངེས་ཡིན། དེ་བས་ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ལ་ཡིན་རྟོན་མ་བྱེད། ཁོ་ཚོས་གང་ཡང་བྱེད་མི་ནུས། ཐ་ན་ཁོ་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་འདི་མུན་ནག་གང་ཞིག་གི་ཁྲོད་དུ་སྣེ་ཁྲིད་བཞིན་པའང་མི་རྟོགས།