text:
དེང་གི་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གནད་དོན་ཐད་བྱུང་བའི་བསམ་ཚུལ་ཁ་ཤས།
སྐར་ཁུང་རྩོམ་སྒྱུར་ཚོགས་ཆུང་གིས།
ཀྲུའུ་ཝེ་ཆོན།
མ་རྩོམ།
(རྒྱ་ནག་དབུས་དམར་ཤོག་སློབ་གྲྭའི་”སློབ་སྦྱོང་དུས་བབ་”སྟེང་འདེམས་བཀོད་བྱུང་བའི་མི་རིགས་གནད་དོན་གྱི་རྩོམ་ཡིག)
ཕྱི་ཟླ༢ཚེས་༡༣ཉིན། རྒྱ་ནག་དབུས་དམར་ཤོག་སློབ་གྲྭའི་ >འདོན་ཐེངས་གསར་ཤོས་དེའི་མདུན་ཤོག་དང་མདུན་བྱང་དུ། རྒྱ་ནག་དབུས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཁང་གི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་ཀྲུའུ་ཝེ་ཆོན་གྱིས་མི་རིགས་གནད་དོན་སྐོར་གྱི་རྕོམ་ཡིག་དེ་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། ལོ་ཤས་ནང་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གི་མི་རིགས་ལས་དོན་དང་སྒོས་སུ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་རྒྱུན་དུ་གླེང་སློང་བྱེད་མཁན་གྱི་ཀྲུའུ་ཝེ་ཆོན་གྱིས་“ངེས་པར་དུ་ལྷོད་ཡངས་མེད་པར་ནང་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་བཅོས་བསྒྱུར་དང་། ཁ་བྲལ་ལས་འགུལ་བརྩམ་མཁན་གྱི་ཕྱི་དགྲ་དེ་དག་ཚར་གཅོད་བྱེད་པའི་དུས་མཚུངས་སུ། མ་འོངས་པར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་ལ་རོགས་སྐྱོར་དང་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་དེའང་མཁོ་དགོས་ཆ་རྐྱེན་ལ་དམིགས་ནས་ལམ་སྟོན་ཁ་ཕྱོགས་བསྒྱུར་དགོས་པ་དང་། མི་སེར་ལག་འཁྱེར་ནང་“མི་རིགས”ཞེས་པའི་ཡི་འབྲུ་གཉིས་པོ་དེ་མེད་པར་བཟོས་ནས་། མི་རིགས་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་གི་ས་ཆ་འཕར་སྣོན་མི་བྱེད་པ་དང་། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་གི་གྲོང་ཁྱེར་མི་བསྐྲུན་པ། མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་སློབ་མ་རྣམས་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་སློབ་གྲྭར་གཏོང་པ་སོགས་གནད་དོན་འདྲ་མིན་ཐད་དཔྱད་བརྗོད་བྱས་པ་རེད”ཀྲུའུ་ཡི་འགྲེལ་བརྗོད་དེས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་མི་རིགས་སྲིད་བྱུས་ཐད་བཅོས་སྒྱུར་གཏོང་བའི་བསམ་བློ་དེ་མཚོན་ཐུབ་ལ། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གི་མི་རིགས་ལས་དོན་གྱི་མ་འོངས་ཁ་ཕྱོགས་དེ་གསལ་ལྷམ་མེར་སྟོན་ཐུབ།
དེང་གི་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གནད་དོན་ཐད་བྱུང་བའི་བསམ་ཚུལ་ཁ་ཤས།
ད་ལྟའི་བར། རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་དེ་སྤྱི་ཡོངས་ནས་ཡག་པོ་བྱུང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་ལས་དོན་དེའི་ཐད་ད་དུང་ཡང་དཀའ་ངལ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དཀའ་ངལ་དེ་ཚོ་ལས་ཁ་ཤས་ནི་བཅོས་བསྒྱུར་གུ་ཡངས་བཏང་པ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ལས་བྱུང་པ་དང་། དེ་ནི་མི་དམངས་ནང་ཁུལ་གྱི་འགལ་ཟླ་དང་། སློབ་གསོ། འཛིན་སྐྱོང་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པ་རེད། དཀའ་ངལ་ཁ་ཤས་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་འཁོན་འགྲེས་འཛིན་པའི་དགྲ་བོ་དེ་ཚོས་གཅིག་གྱུར་དང་མངོན་ཐོན་གྱི་ཀྲུང་གོ་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཉིད་འཛམ་གླིང་ཡང་རྕེ་རུ་གཟེངས་སུ་ཐོན་པ་མཐོང་འདོད་མེད་པར། ཆེད་མངགས་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་སོགས་བེད་སྤྱོད་བཏང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་བརྟན་ལྷིང་དང་གཅིག་གྱུར་ལ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་ཐབས་བྱེད་པ་དེ་རེད། འགལ་ཟླ་འདིའི་རིགས་ནི་རང་དགྲ་གཉིས་ཀྱི་འགལ་ཟླ་ཞིག་ཡིན་དུས། དེ་ནི་རང་རྒྱལ་གཞན་ཕམ་གྱི་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན།
མི་རིགས་ས་ཁུལ་ལ་ཡར་རྒྱས་དང་ཁ་བྲལ་ལ་འཐབ་རྒོལ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར།
གང་ཐུབ་ཀྱིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་བསྐྲུན་བྱེད་པ་དང་། གང་ཐུབ་ཀྱིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ལེགས་བཅོས་གཏོང་པ་ནི། ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དེ་ཡིན་ལ། ཁ་བྲལ་ལ་འཐབ་རྒོལ་བྱེད་པར་ཆེས་རྨང་གཞིའི་དངོས་པོའི་མཁོ་དགོས་དེ་ཡིན་མོད། ཡིན་ནའང་། ང་ཚོས་ནམ་ཡང་གསལ་པོ་ཤེས་དགོས་པ་ནི། དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་འཛུག་བསྐྲུན་དེས་རྒྱལ་ཁབ་ལ་མཐུན་སྒྲིལ་དང་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་པར་འགན་ལེན་མི་ཐུབ་ལ། ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དེའང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡལ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། ཨུ་རུ་སུ་དང་ཡུ་གུ་སི་ལ་ཝིཡ་རྒྱལ་ཁབ་འདི་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་ཉམས་མྱོང་དེ་ནི་ཇི་འདྲའི་བག་ཆགས་གཟབ་མོ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གཉིས་ལ་གཉིས་སྐྱོར་འཕེལ་རྒྱས་འཛུག་བསྐྲུན་གྱི་ཆ་ཚད་དམའ་བའི་མི་རིགས་སྲིད་བྱུས་དེ་ཡོད་པ་དང་། མཐར་ཚང་མ་སྟོང་པར་གྱུར་པ་རེད། ཨུ་རུ་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་འཐུས་མི་འཕར་སྣོན་གྱི་སྤྱི་མཐུན་ལམ་ལུགས་དེ་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དང་། རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ལྟར་སྤྱི་མཐུན་སོ་སོར་མཐུན་ཚོགས་ནས་ཕྱི་འཐེན་བྱེད་པར་“རང་ཐག་རང་གཅོད་”ཀྱི་དབང་ཚད་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་བཏང་ནས་ཁ་ནས་བཤད་པ་ཙམ་ཡིན་ནའང་། བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ནི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་རྗེས་སུ་གནས་ཚུལ་དེ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་༡༩༩༡ལོར་དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་པན་ཆེ་ཝེ་ཡིས་ཨུ་རུ་སུ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་གདོང་ལེན་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་མིན་གྱི་ཐད་“ང་ཚོའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་གལ་ཆེན་ཆ་ཤས་གཞན་ཞིག་ནི་ཨུ་རུ་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་བྱུང་བའི་ཞན་ཆ་དེ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་ཨུ་རུ་སུའི་རྩ་ཁྲིམས་དེས་དོན་དངོས་ཐོག་སྤྱི་མཐུན་འཐུས་ཚོགས་ཀྱང་ཨུ་རུ་སུ་དང་ཁ་བྲལ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཆོག་མཆན་དེ་སྤྲད་ཡོད་པ་རེད།”ཅེས་བཤད་ཡོད། རེད་ཡཱ། གུང་ཁྲན་ཏང་དང་ནུས་ལྡན་ཚན་ཁག་ཚོས་མཉམ་རུབ་ཀྱི་རྐྱེན་པས། ལོ་མང་རིང་དབང་ཚད་འདི་ཉིད་ལག་བསྟར་དང་མངོན་འགྱུར་བྱུང་མེད་མོད། ཡིན་ནའང་རྩ་ཁྲིམས་འདིའི་ཞན་ཆ་དེས་མ་འོངས་པར་ང་ཚོའི་སྲིད་བྱུས་ལ་དོ་བགེག་ཡོང་མི་སྲིད་པ་མ་རེད། ཡུ་གུ་སི་ལ་ཝིཡ་ལ་མཚོན་ན་རྒྱལ་ཁབ་འདིས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་ཁག་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་མི་རིགས་ལས་བྱེད་དུ་བཀོད་པ་དང་། ཐ་ན་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཆེས་མཐོ་བའི་ལས་སྣེ་དེ་ཚོའང་མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱིས་“སྐོར་རེས་དབང་འཛིན་”བྱས་དུ་འཇུག་པ་རེད། སྤྱི་བཏང་ནས་མི་རིགས་འདྲ་མིན་མཉམ་རུབ་དང་སྤྱི་མཚུངས་བྱེད་འདོད་ཡོད་པ་དེ། བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པར་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་དེ་ཉིད་ཇེ་ཆེར་སོང་པ་དང་། དེས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་མངོན་གསལ་དོད་པོས་རམ་འདེགས་བྱས་པ་རེད། མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འགལ་ཟླ་དང་དཀའ་ངལ་དེ་དག་ལམ་ལུགས་དང་སྲིད་བྱུས་འཆར་འགོད་ཡོང་བའི་འདོད་བློ་བཞིན་མ་འགྲུབ་པར། དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ་ཇེ་ཞན་དང་ཇེ་སྡུག་ཏུ་བཏང་པ་རེད། མཐར་རྒྱལ་ཁབ་དེ་རྩ་ཐོར་སོང་བའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར།
ང་ཚོས་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པའི་དུས་མཚུངས་སུ། ང་ཚོའི་ལམ་ལུགས་དང་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་འཆར་བཀོད་དེའང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་སྲ་བརྟན་ལ་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་ཞིག་བཟོ་དགོས་ལ། ངེས་པར་དུ་མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་ལས་བྱེད་རྣམས་ལ་དམིགས་ལྡན་གྱིས་བསམ་བློའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སློབ་གསོ་རྒྱག་དགོས་པ་དང་། ངེས་པར་དུ་བཅོས་བསྒྱུར་རྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་བྱུང་བའི་མི་རིགས་འགལ་ཟླ་དང་དབྱེ་འབྱེད་དཀའ་རྙོག་དེ་ཚོ་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས་ངེས་ཡིན། ངེས་པར་དུ་ལྷོད་ཡངས་དང་འཛེམ་ཟོན་མེད་པར་ནང་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་བཅོས་སྒྱུར་དང་། ཁ་བྲལ་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་གྱི་ཕྱི་དགྲ་རྣམས་ཚར་གཅོད་བྱེད་དགོས། མི་རིགས་ས་ཁུལ་དེ་ཉིད་འཛུགས་སྐྲུན་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་པར་རམ་འདེབས་ཀྱི་ཞོར་ལ་མི་རིགས་འདྲ་མིན་ཕན་ཚུན་མི་འབོར་སྤོ་རེས་དང་། དངོས་པོ་སྤེལ་རེས། དངུལ་འབོར་སྤེལ་རེས། རྒྱུད་ལམ་སྤེལ་རེས་དང་ལས་བྱེད་གནས་སྤོ་སོགས་འགྲུབ་པ་བྱས་ནས། མི་རིགས་མཐུན་ལམ་སྲ་བརྟན་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་དང་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་བའི་གོ་རིམ་དུ་སྒྱུར་དགོས། བཤད་སྟངས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། མི་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་མ་དངུལ་རྐང་འཇོག་ག་དུས་བྱེད་ནའང་།མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོབ། རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་སྲ་བརྟན་གྱི་དམིགས་ཡུལ་དེ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དགོས་ལ། ངེས་པར་དུ་དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད་གཉིས་ཀ་ནས་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་པར་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས།
ལོ་ངོ་གསུམ་ཅུ་ལྷག་གི་ནང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཁྲོམ་རྭ་འཕེལ་རྒྱས་སོང་པ་དེས་རང་རྒྱལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་གནས་བབ་དེའི་ཆ་ཤས་ཚང་མར་འཕེལ་རྒྱས་དང་རྒྱུད་སྤེལ་ཆེས་ཆེར་ཕྱིན་པ་དང་། རྒྱུད་སྤེལ་འདི་ནི་ཆེ་ཚད་དང་མྱུར་ཚད་སོགས་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་མངོན་ཐོན་ཡིན་པ་རེད། ཆ་རྐྱེན་འདིས་མི་རིགས་འདྲ་མིན་ཕན་ཚུན་རྒྱུད་སྤེལ་དང་མཛལ་འབྲེལ་ཐུབ་པར་སྟབས་ཇེ་བདེ་དང་ཇེ་ལེགས་སུ་སོང་པ་དང་འབྲེལ་ཐག་ཀྱང་ཇེ་ཉེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད། དཔེར་ན།མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་མི་དམངས་ཚོ་ཁྱབ་ཁོངས་ཆེས་ཆེར་གྱིས་མཉས་བསྲེས་འཚོ་སྡོད་བྱེད་པ་ཡིན་ན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་མང་ཚོགས་ཀྱི་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་སྐད་དེ་ཉིད་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་སྤྲོ་བ་ཁེངས་ལ། ང་ཚོའི་ཆབ་སྲིད་དང་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་ནི་འདིའི་ཕྱོགས་སུ་གཏད་དགོས་པ་རེད་ལ། ཁ་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་པ་རེད། ཐ་ན་ཕྱིར་ལོག་མི་ཐུབ་པའི་གདེང་སྤོབས་ཀྱང་དགོས་ཀྱི་རེད། “གསུམ་ཁ་མི་བྲལ”གྱི་དགོས་འདོད་དང་སྲིད་བྱུས་དེ་ཉིད་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་དང་ལྟ་བ་ཞིག་ཏུ་བཟུང་པ་མ་ཟད། དེ་ཉིད་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་། ཆབ་སྲིད། རིག་གནས་སོགས་འཕེལ་རྒྱས་མངོན་གྱུར་ཐུབ་པར་ཆ་རྐྱེན་དུ་གྲུབ་དགོས།
ད་དེང་རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་འཆར་བཀོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ནས་རིམ་བཞིན་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། མི་རིགས་གནད་དོན་དང་ས་ཁུལ་གནད་དོན་སོགས་ད་དུང་ཡང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་མཉམ་གནས་བྱ་ངེས་རེད་མོད།འོན་ཀྱང་།མི་རིགས་འདྲས་སྡོད་ཀྱི་གཟབ་ཚད་དེ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་དང་།གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་དང་སློབ་སྦྱོང་གནས་ཚད་སོགས་མཐོ་རུ་འགྲོ་བའི་དུས་མཚུངས་སུ། ས་ཁུལ་ས་བབ་ཀྱི་དགོས་མཁོ་རང་བཞིན་ནས་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས། དེ་ནི་དཔལ་འབྱོར་རོགས་སྐྱོར་དེའང་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་གི་དཀའ་ངལ་དང་དབུལ་ཕོངས་མི་ཚང་སོགས་གཙོ་དམིགས་ཀྱིས་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས། ལྷག་པར་དུ་། དབུལ་ཕོངས་ས་ཁུལ་ཚོ་གལ་ཆེན་གཙོ་འཛིན་བྱ་དགོས། ས་ཁུལ་དེར་གནས་པའི་མི་མང་ཡོངས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཏུ་། དཔེར་ན“ནུབ་རྒྱུད་འཛུགས་སྐྲུན”དང་‘ཤིན་རྒྱུད་ཕྱུག་སྒྱུར་ལས་རིམ”འདྲ་བོར་མི་དམངས་རོགས་སྐྱོར་དེ་ཉིད་ཚད་བརྒལ་མིན་པར། ས་ཁུལ་ས་བབ་ཀྱི་དགོས་མཁོ་གཙོ་བོར་དམིགས་དགོས་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེ་ཤོས་དེ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་མང་ཚོགས་སུ་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་མོད། ཡིན་ནའང་། སྤྱི་ཚོགས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་ཀྱི་རམ་འདེབས་དེ་ནི་མི་འདྲ་བ་ཡིན།
མི་རིགས་འདུ་ཤེས་དང་མི་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་སྐོར།
མི་རིགས་འདུ་ཤེས་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ནས་ཡོད་པ་དང་། མི་རིགས་ཡོད་ན་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་དེ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། མི་རིགས་རྩ་འཐོར་འདུ་ཤེས་དེ་མེད་ན། མི་རིགས་དེའང་རྩ་འཐོར་ཏུ་འགྲོ་མི་སྲིད། འདིར་བཤད་རྒྱུ་ཞིག་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་དོན་སྙིང་འོག་གནས་པའི་མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་འདུ་ཤེས་དེ་ཡིན་པ་དང་། མི་རིགས་འདུ་ཤེས་འདིར་རམ་འདེགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་ལ། འཐུས་བཤོལ་གྱི་ནུས་པའང་ཡོད་པ་ཡིན། དེ་ནི་གཙོ་བོ་ནི་སློབ་གསོ་དང་ཁ་ཕྱོགས་ལ་རེག་ལས་ཡོད། འཁྲུག་ཆ་དོད་པའི་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་རང་འཚོ་རང་རྒྱས་དང་མི་རིགས་རིག་གཞུང་ལ་གཅེས་སྤྲས་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་པ་དེ་ཡིན། མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་སྤོབས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། མི་རིགས་གཞན་པ་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འདོད་ཀྱི་བསམ་བློ་ལྡན་པ། འདི་ལྟ་བུའི་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་དང་ཆ་མཚུངས་ཡིན། འཐུས་བཤོལ་གྱི་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་ནི་གཞན་མི་རིགས་ལ་མཐོང་ཆུང་དང་ཁྱད་གསོད་བྱེད་པ་དེ་དང་། ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་ནས་སོ་སོ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་དང་ཐ་དད་དུ་འདོད་པ་དང་། དོན་དངོས་ཐོག འདི་ལྟ་བུའི་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་ནི་བྱབ་ཆུང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་དང་འགལ་ཟླ་ཡིན།
ང་ཚོས་ནམ་ཡང་མི་རིགས་རང་ཉིད་ལ་སྲ་བརྟན་ཚུགས་པའི་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་དེ་ཉིད་འཐུས་བཤོལ་རང་བཞིན་དང་ཁ་བྲལ་འདུ་ཤེས་སུ་བཟུང་མི་རུང་ལ། དེ་ཉིད་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་གང་ཐུབ་བྱེད་རྒྱུ་མེད། འདིས་མི་རིགས་ག་གེ་མོའི་སེམས་ཁམས་ལ་ཕོག་ཐུག་ཐེབས་སླ། ཡིན་ནའང་། མི་རིགས་སུས་ཀྱང་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དེ་ཉིད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་ལས་བརྒལ་དུ་འཇུག་རྒྱུ་མེད་། འདི་ལྟར་བྱུང་ན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་གནོད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ཉལ་ཁྲི་ཚ་བོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཉེན་ཆེ། ང་ཚོའི་སློབ་གསོ་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་དོན་གྱི་དོན་སྙིང་དང་འོས་འགན་གཙོ་བོ་ནི་མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་མེས་རྒྱལ་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐད་སྐད་ཆ་བཤད་དགོས་པ་དེ་ཡིན་ལ། ཁྱོད་སར་ང་དང་ངའི་སར་ཁྱོད་ཡོད་པའི་སྐོར་མང་ཙམ་བཤད་དགོས་པ་དང་། ཉེ་རབས་ཀྱི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང་འཐབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལས་རང་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་སྐོར་སྐད་ཆ་མང་ཙམ་བཤད་དགོས་པ་མ་ཟད། ཀྲུང་གོའི་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་ནང་མི་རིགས་འདྲ་མིན་ལ་གཅིག་གྱུར་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཡོད་པ་དང་། གཅིག་མཐུན་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཡོད་ལུགས་སོགས་མང་ཙམ་བཤད་དགོས་གལ་ཆེ། དེས་མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་མི་དམངས་ཚོས་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་མེས་རྒྱལ་ལ་ངོས་ལེན་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ལ་ངོས་ལེན། ཀྲུང་ཧྭ་རིག་གཞུང་ལ་ངོས་ལེན། ཀྲུང་གོའི་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་བུ་ལ་ངོས་ལེན་སོགས་ངོས་ལེན་འདི་དག་ཇེ་ཟབ་ཏུ་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
ད་ལྟའི་ཆར། ང་ཚོའི་སློབ་གསོ་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་འཆར་ཇུས་དེས་ཀུན་སློང་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་གང་ལྟར་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་སློབ་གསོ་སོགས་ནུས་མེད་འཐུས་བཤོལ་དུ་གཏོང་གི་འདུག དཔེར་ན། སློབ་མ་ཁ་ཤས་སློབ་གྲྭར་འགྲིམས་རྗེས་གུ་དོག་གི་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་སུ་མཐར་ལྷུང་ནས་རྙོག་དྲ་བཟོ་པ་དང་། མི་རིགས་གནད་དོན་གྱི་ལས་འགུལ་དང་དཀའ་ངལ་གང་རུང་བྱུང་དུས། སློབ་གྲྭ་འདི་དག་དོགས་ཟོན་བྱ་ཡུལ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་མ་བཀོད་ག་མེད་ཡིན། གནད་དོན་འདི་དག་གི་ཐད་ང་ཚོས་ཅིས་ཀྱང་བསམ་གཞིགས་དང་མནོ་བསམ་རེ་གཏོང་དགོས་སྙམ། མཚམས་འདིར་ངས་ད་དུང་བཤད་འདོད་བྱུང་པ་ནི། ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པ་ཞེས་ལབ་དུས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཅིག་པོའི་གནད་དོན་དུ་བརྩི་མི་རུང་། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རྒྱ་རིགས་ངོ་རྒོལ་ཟིང་སློང་པ་དང་། ཧྥ་ལོན་ཀོང་། ཐེ་ཝེན་རང་བཙན་དོན་གཉེར་བ་སོགས་འདི་དག་ཡོད་ཚད་རྒྱ་རིགས་མིན་ན་སུ་རེད་དམ། ད་དེང་ཆར་ཕྱི་རྒྱལ་རྒྱ་རིགས་ངོ་རྒོལ་ཟིང་སློང་པ་ཚོར་ལས་འགུལ་ཁ་ཕྱོགས་ཤིག་རྙེད་པ་ནི། ཁོ་ཚོ་ཚང་མ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་རུབ་པེ་ཡཱ་གཉིས་སུ་ལྟོ་སློང་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་དེ་རེད། གུ་དོག་མི་རིགས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་དོག་ཟབ་ཞེས་ལབ་དུས་དེ་ཡང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བསམ་རྒྱུ་མེད།
རྒྱ་རིགས་ཚོས་ནམ་རྒྱུན་བཤད་རྒྱུར་དགའ་བའི་ཚིག་ཏེ་“འབྲུག་གི་རྗེས་འཇུག་པ་”དང་“ཡན་ཧོང་ཚ་རྒྱུད་”ཅེས་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་། (མཆན།ཡན་ཧོང་གཉིས་ནི་རྒྱ་ནག་གནའ་རབས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡིན་པ་དང་། རིགས་རྒྱུད་འདི་གཉིས་ཕན་ཚུན་རོགས་འདེགས་བྱས་པར་མཐར་མཉམ་འདྲེས་སུ་གནས་པས་ན་སྟོབས་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། རྒྱ་རིགས་ཚོས་ཁོང་ཚོ་རིགས་རྒྱུད་འདི་གཉིས་ནས་མཆེད་པའི་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ཡིན་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད།) དོན་དངོས་ཐོགདེ་ནི་ཚན་རིག་དང་མི་མཐུན་པ་ཞིག་རེད། ཉེ་ཆར་ཤར་དབུས་རྒྱུད་ཀྱི་ཞབས་ཞུ་སྡེ་ཚན་ནས་བོད་ལྗོངས་དང་ཤིན་ཅང་ནས་ཡོང་བའི་མགྲོན་པོ་ཚོར་ལྟ་སྟངས་ལོག་པ་འཛིན་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་བསམ་བློ་ལ་ཕོག་ཐུག་ཆེ་བའི་བྱེད་ཕྱོགས་ཤིག་རེད། རྒྱ་རིགས་ནི་མི་འབོར་མང་ཤོས་ཀྱི་མི་རིགས་དེ་ཡིན་དུས། མི་རིགས་འདིས་ཅིས་ཀྱང་མི་རིགས་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པ་དང་འཐབ་འཛིང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ལ། རྒྱ་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཤུགས་ཆེར་སླེབས་པར་དོགས་ཟོན་དང་བཀག་འགོག་བྱེད་དགོས།
མི་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་སྐོར་གླེང་དུས། མི་རིགས་མཉམ་འབྲེལ་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་འདྲེས་ནས་མ་བཤད་ཐབས་མེད་ཡིན། གནད་དོན་འདི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་ནང་ནམ་ཡང་རྩོད་གཞི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། མི་རིགས་ལས་དོན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་ལའང་དོག་མི་བདེ་བ་ཞིག་ཡིན་པས་ན། ནམ་རྒྱུན་ང་ཚོས་“མཉམ་བསྲེས་”ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་གླེང་གི་མེད། སུ་ཏཱ་ལིན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ལ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ནང་། མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་སྐད་ཡིག་རྩ་མེད་འགྲོ་བ་དང་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་སྐད་ཡིག་དེ་གསར་གཏོད་བྱུང་པ་ནི་མི་རིགས་ཐ་དད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དེ་རྩ་མེད་དང་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་ཡོང་བའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོའི་རྟགས་མཚན་དེ་ཡིན་པར་འདོད་མོད། ཡིན་ནའང་། ང་ཚོའི་ཤེས་ལྡན་པ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ལ། ལོ་རྒྱུས་སུ་མི་རིགས་གཉིས་ལས་ལྷག་ཡོད་པ་དེས། ཕན་ཚུན་གྱི་ཉེ་འབྲེལ་དང་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་ནས་མཐར་མི་རིགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་སུ་གོ་དགོས་པར་འདོད།
ངས་བལྟས་ན། ལྟ་ཚུལ་འདི་གཉིས་ཀ་འགྲིག་པ་ཞིག་རེད་སྙམ། གོང་མ་དེས་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སྤྱིའི་མཐུར་གཏུག་གི་མཉམ་བསྲེས་དེ་བཤད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་མ་དེས་དེང་རབས་དངོས་ཡོད་འཚོ་བའི་ཁྲོད་བྱུང་བའི་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་དེ་བཤད་ཀྱི་ཡོད། གལ་སྲིད་དེ་རིང་ནས་སུ་ཏཱ་ལིན་གྱི་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་ལྟ་ཚུལ་དེ་མངོན་གྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་ལབ་ན །དེ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་རེད། གལ་སྲིད་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་འདོད་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་དེའང་འགྲུབ་མི་ཐུབ་ལབ་ན། དེའང་བདེན་མ་རེད། གནད་དོན་འདིའི་ཐད་ཕྱི་ལོ་༡༩༥༧ལོར་བློ་མཐུན་ཀྲུའུ་ཨིན་ལེས་ཀྱིས་དཔྱད་བརྗོད་གལ་ཆེན་ཞིག་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་གིས་དེ་ལས་དོག་མི་བདེ་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་བེད་སྤྱོད་བཏང་པ་རེད། དེ་ནི་“མཉམ་སྒྱུར”ཞེས་པ་དེ་རེད། གལ་སྲིད་མཉམ་སྒྱུར་ནི་མི་རིགས་ཞིག་གིས་དྲག་གནོན་གྱིས་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་རྩ་མེད་བཟོས་པར་གོ་དགོས་ན། དེ་ནི་རྗེས་ལུས་རེད། གལ་སྲིད་མཉམ་སྒྱུར་དེ་ནི་མི་རིགས་འདྲ་མིན་རང་བཞིན་གྱིས་མཉམ་བསྲེས་ཀྱིས་འཕེལ་རྒྱས་འོད་ལམ་དུ་སྙེགས་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་མངོན་ཐོན་རེད །རྒྱ་རིགས་ནས་མི་རིགས་གཞན་དང་མཉམ་སྒྱུར་བྱེད་པ་དང་། མི་རིགས་གཞན་ནས་རྒྱ་རིགས་སུ་མཉམ་སྒྱུར་བྱེད་པ། ཧུར་མི་རིགས་འདི་ལྟར་རེད་ལ། མན་ཇི་མི་རིགས་ཀྱང་འདི་ལྟར་རེད། མི་རིགས་གཞན་པ་ཚོའང་འདི་ལྟར་རེད། རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང། མི་རིགས་ཁ་ཤས་མུ་མཐུད་མཉམ་བསྲེས་བྱུང་པ་རེད་ལ། མི་རིགས་གསར་པའང་མུ་མཐུད་ཡོང་བསྡད་པ་ཞིག་རེད། འདི་ནི་དར་སྲོལ་ཞིག་རེད་ལ། རྒྱུན་ལྡན་ཞིག་ཀྱང་རེད། སི་མ་ཆེན་གྱིས་ >བྲིས་པ་ནས། རྒྱལ་རབས་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གར་སྟེགས་ན་མི་རིགས་སྒྲོམ་གཞི་དང་དབྱིབས་བཀོད་སོགས་གཅིག་མཐུན་བྱུང་མེད་པ་རེད། གལ་སྲིད་རྒྱལ་པོ་པེ་ཝེ་ཞའོ་ཡིས་རང་མོས་ཀྱིས་སོ་སོའི་པེ་མི་རིགས་དེ་ཉིད་ཀྲུང་ཡོན་མི་རིགས་གཉིས་མཉམ་སྒྱུར་མ་གནང་ཚེ། ཕྱིས་སུ་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མངའ་ཐང་དང་སྟོབས་འབྱོར་དེ་ག་ནས་ཡོང་ངམ། རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་བསྐྱར་དུ་འབྲི་དགོས་རྒྱུ་ལོས་ཡིན། གཅིག་བྱས་ན་ད་ལྟ་ཡང་“མཚེའུ་ལྔ”ཡི་གནས་སྟངས་སུ་གྱར་ཡོད་སྲིད་རྒྱུ་རེད། (མཆན།རྒྱ་ནག་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁྱོན་སྐོར་གླེང་དུས།“མཚེའུ་ལྔ།མཚོ་བཞིའི” ་རྒྱ་ཁྱོན་ཡོད་ལུགས་སོགས་བཤད་སྲོལ་ཡོད།)
སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་གོ་རིམ་དང་པོ་ནི་མི་རིགས་འདྲ་མིན་མཉམ་དུ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་གོ་རིམ་དེ་ཡིན་པ་དང་། ང་ཚོས་ཁྲིམས་གཅོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ནས་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་བྱེད་མི་རུང་ལ། རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་ལས་དོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་གནད་དོན་དང་དཀའ་ངལ་འདིའི་རིགས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་གཏིང་ཟབ་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༨ལོར་“གོམ་རྒྱུགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཕྱོགས་སུ་བཞུགས”ཞེས་པའི་ཁ་གཡང་འོག་མི་རིགས་ཁྱད་ཆོས་དང་མི་རིགས་ངོ་བོ་དེར་ཡོངས་སུ་ཁྱད་གསོད་དང་མཐོང་ཆུང་བྱས་པ་རེད། “གྲིས་གཅོད་པ་དང་གོམ་སྟོབས་མཉམ་འགྲོས”ཀྱི་ཁ་གཡང་བསྒྲོགས་ཏེ་གང་བྱུང་གིས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་པ་དང་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་པ། མཉམ་སྡེབ་བྱས་པ་རེད། ས་གནས་ཁ་ཤས་ན་བཙན་ཐབས་ཀྱིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་དང་རྩ་མེད་བཟོས་པ་དང་། མི་རིགས་འབྲེལ་ལམ་ལ་ཕོག་ཐུག་ཆེས་ཆེར་བྱུང་་པ་རེད། ཁྲིམས་གཅོད་ཀྱི་ཐབས་བྱུས་ནས་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་བྱེད་དུ་འཇུག་མི་རུང་པ་དེ་ནི་ང་ཚོས་བྱ་ཐབས་དང་བྲལ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་ལབ་ཀྱི་མེད་པ་དང་། སྣེ་ཁྲིད་ཀྱི་ཡིད་ཐང་ཆད་པ་དང་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་ལ་བཀག་འགོག་བྱེད་དགོས་ཞེས་ལབ་ཀྱི་མེད། རང་མོས་དང་རང་འདོད། རང་སྐུལ་གྱི་རྨང་གཞི་ཐོག་མི་རིགས་མཉམ་འབྲེལ་ནི་“རྒྱར་སྒྱུར་”ལ་གོ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། དེ་ནི་མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་ཐུན་མོང་ཁ་ཕྱོགས་དེ་གོང་མཐོར་གཏོང་པ་ཡིན།
ང་ཚོས་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དེར་གུས་བཀུར་དང་། སྣ་གྲངས་ཀྱི་གཅིག་བསྡུས། མཛའ་འབྲེལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་སོགས་ནི་མི་རིགས་ལས་དོན་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཁ་ཕྱོགས་དེ་ཡིན་དགོས། ང་རང་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་མ་འོངས་པར་མི་སེར་ལག་འཁྱེར་ནང་“མི་རིགས”ཞེས་པའི་ཡི་འབྲུ་གཉིས་པོ་དེ་མེད་པར་བཟོས་ནས་། མི་རིགས་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་གི་ས་ཆ་འཕར་སྣོན་མི་བྱེད་པ་དང་། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་གི་གྲོང་ཁྱེར་མི་བསྐྲུན་པ། མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་སློབ་མ་རྣམས་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་སློབ་གྲྭར་གཏོང་པ་དེ་རྒྱ་ཆེར་བཀོད་པ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་དང་ཁེ་བབ་ནས་བཤད་ནའང་འདྲ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་གཅིག་གྱུར་ཁེ་བབ་ནས་བཤད་ནའང་འདྲ །གང་ལྟར་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་དར་སྤེལ་གཏོང་དགོས་ངེས་རེད། ཕྱི་ལོ་༢༠༠༠ལོའི་སྐབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ >དེ་ཉིད་གྲོས་མཐུན་བྱུང་པ་དང་། གཏན་འབེབས་ལ། “རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་དར་སྤེལ་དང་། སྒྲིག་མཐུན་ཡི་གེ་དར་སྤེལ”གཏོང་པ། “མི་སེར་ཚོར་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་དང་ཡི་གེ་སོགས་བཀོལ་སྤྱོད་ཆོག་པར་ཐོབ་ཐང་སྤྲད་པ་རེད་” ད་དུང་དུས་མཚུངས་སུ“མི་རིགས་འདྲ་མིན་ལ་སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་དང་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་རང་དབང་སྤྲད་པ་རེད” སྤྱི་ཚོགས་ནང་མ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་ལ་མོས་མཐུན་མེད་པར་བརྟེན་ནས་སེམས་ཁྲལ་དང་འགུལ་སྤྱོད་བྱེད་མི་རུང་། ང་མི་རིགས་ས་གནས་མང་པོར་སོང་པ་ཡིན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་མ་དང་ཁོང་ཚོའི་ཕ་མ་ཚོས་སྲིད་བྱུས་འདི་ལ་མོས་མཐུན་མི་གནང་པར་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་མི་འདུག། རེད་ཡཱ། གན་དོན་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་གཟབ་གནན་བྱེད་དགོས་པ་རེད་ལ། དཔེར་ན་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་མ་གཏོགས་མི་ཤེས་པའི་དགེ་རྒན་ཚོའི་མདུན་ལམ་དེ་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་གནང་དགོས།
གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མི་འབོར་གནས་སྤོ་བྱེད་པའི་གནད་དོན་གྱི་སྐོར།
རང་རྒྱལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་དང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྒྱུར་བའི་རྒྱུད་རིམ་དེ་གང་མགྱོགས་གཏོང་པ་དང་། མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་མི་འབོར་གནས་སྤོ་དེ་ཉིན་རེར་མང་དུ་འགྲོ་པ། ལྷག་པར་དུ་། ནུབ་རྒྱུད་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་མི་འབོར་ཤར་ཕྱོགས་མཚོ་རྒྱུད་ས་ཁུལ་དུ་གནས་སྤོ་སོགས། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་མི་འབོར་གནས་སྤོ་ཡི་མ་ལག་དེ་ཉིད་འཁྲུག་ཆ་དོད་དུ་ཕྱིན་པ་རེད། དེས་ཤར་རྒྱུད་ལ་ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་བསྐྲུན་ལ། ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་རིག་གནས་ཁྱེར་ཡོང་། དུས་མཚུངས་སུ་ནུབ་རྒྱུད་ས་ཁུལ་དུ་འབྱོར་བ་དང་ཁྲོམ་རྭ་དཔལ་འབྱོར་ལྟ་གྲུབ་སྣ་ཚོགས་ཁྱེར་ཡོང་། མི་རིགས་འདྲ་མིན་ཕན་ཚུན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུས་ལོན་བྱེད་པར་མང་དུ་བཏང་པ་རེད། བརྒྱུད་རིམ་འདིའི་ཁྲོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཁ་ཤས་ཡོང་པར་ནི་སྨྲོས་མེད་ཡིན་ལ། དཔེར་ན་། ཤར་རྒྱུད་ས་ཁུལ་དུ་མི་རིགས་འགལ་ཟླ་ཡི་གནད་དོན་གསར་པ་ཁ་ཤས་སླེབས་པ་དང་། འཛིན་སྐྱོང་ཁྱབ་ཁུངས་ཆེ་རུ་གཏོང་པ། མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་སོགས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་ཆེ་རུ་གཏོང་པ། ཡང་སྒོས་སུ་མཁྲེགས་བཟུང་གི་བསམ་བློ་ཁ་ཤས་གོ་སྐབས་འདིར་རྒྱུད་ཀྱིས་ཤར་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་ལ་ཐིམ་པ་སོགས་གནད་དོན་མང་པོ་ཡོང་སྲིད།
ངས་བསམ་པར། འདི་ནི་ལས་དོན་ལ་གཟབ་ནན་བྱེད་མིན་གྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། གནད་དོན་འདིའི་རྐྱེན་པས་དོགས་པ་བྱེད་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་མི་འབོར་གནས་སྤོ་ལ་ངོས་ལེན་མི་བྱེད་པ་གནང་མི་རུང་སྙམ། ཕྱོགས་གཅིག་ནས། མི་འབོར་གནས་སྤོ་ཡི་ལས་ཁུང་གི་ཕྱི་ནང་སྤོ་མཁན་ཚོར་གཟབ་ནན་གྱིས་སློབ་གསོ་རྒྱག་པ་དང་། སྣེ་ལེན་ཞབས་ཞུ་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པ། གལ་གནད་ཆེ་སར་ལས་བྱེད་ཆེད་གཏོང་གིས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ལ་རོགས་འདེགས་བྱེད་དུ་འཇུག་དགོས་པ་ཡིན། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་ལས་གནས་སྤྲད་ཕྱོགས་དང་། ཕྲུ་གུའི་སློབ་གྲྭ། སྨན་བཅོས་འགན་ལེན། ཁྲིམས་ལུགས་རྒྱབ་སྐྱོར་སོགས་དགོས་མཁོའི་གནད་དོན་འདིའི་ཐད་གནས་སྤོ་མི་འབོར་ལ་རོགས་འདེགས་ཐོབ་ཐང་གང་ཐུབ་ཀྱིས་སྤྲད་དགོས། ཁོང་ཚོའི་ཁྲིམས་ཀྱི་བདག་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། ཁོང་ཚོའི་རེ་བ་ལ་མཐུན་འགྱུར་སྐྲུན་པ། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། ཁྲིམས་ལུགས་ལ་དོ་དམ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། སློབ་གསོ་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་ཁྲིམས་མཐུན་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། ཕན་མེད་གདོང་ལེན་དང་སྣང་བ་གང་ཤར་བྱེད་དུ་འཇུག་མི་རུང་། ཁྲིམས་འགལ་ལས་འགུལ་ལ་གོ་མེད་ཚོར་མེད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་མི་རུང་། མི་སུ་ཡིན་ནའང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་ཁུར་ནས་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་རྩིས་མེད་དང་རྡོག་རུལ་གཏོང་དུ་འཇུག་མི་རུང་། ས་གནས་གང་སར་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་སློབ་གསོ་སྤེལ་པ་དང་། གཙོ་བོ་ནི་ས་ཁུལ་འདི་དག་གི་མི་དམངས་ཚོར་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་སྤྲད་པ་དང་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐོབ་ཐང་སྤྲད་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་ཚོར་རོགས་པ་བྱས་ནས་དཀའ་ངལ་ལས་གྲོལ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་ལས། ཁོང་ཚོ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མི་འབོར་ནས་ཕྱིར་དགར་བྱེད་མི་རུང་། མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐོག་གྲོང་ཁྱེར་ཡར་ཐོན་གྱི་ལྟ་སྐྱོང་གནང་དགོས་དང་། ཁོང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ཚོ་ད་ཡོད་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རུ་ཚོགས་དང་གྲོང་སྡེ་རུ་ཁྲིད་ཡོང་པ་དང་།“མི་རིགས་གྲོང་སྡེ” “མི་རིགས་སྤྱི་ཚོགས” “མི་རིགས་ཚོགས་པ་”སོགས་མི་བྱུང་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་དགོས།
……………………………………………………………………………………………………..
སྐར་ཁུང་རྩོམ་ཡིག་ལེགས་འདེམས་ཚོགས་ཆུང་།
ཚེ་རིང་ཤཱཀྱ།
ལོ་རན་ ཧར་ཁྲི་ལིས།
སྡོམ་པ་ཚེ་རིང་དབང་མོ།
བསྟན་འཛིན་བདེ་སྐྱིད་།
དཀའ་ཐུབ་ཚེ་རིང་།
སྐར་ཁུང་རྩོམ་སྒྱུར་ཚོགས་ཆུང་།
བུད་ངྔྷ་སྐྱབས།
ལྗང་གཞོན།
བློ་བཟང་གྲགས་པ།
སྐལ་བཟང་ཉི་མ།
སྦྲ་རིགས་ཐོགས་མེད་།
འབྲོང་བུ་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་།
རིག་འབྱུང་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས།
www.khabdha.org
khabdha@gmail.com


c: text/html

text:
མཚོ་སྔོན
དེ་ཡང་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་འདི་ལ། མི་ཉག་དང་ཧོར་སོག་གི་སྟོབས་ཤུགས་མངའ་ཐང་ཆེས་ཆེར་དར་བའི་སྐབས་འགར་དེ་དང་དེའི་དབང་འོག་ཏུ་ཚུད་པ་ལྟ་བུའི་ལོ་རྒྱུས་འབྱུང་མོད་ཀྱང༌། དོན་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་རྒྱ་སོག་གང་གིའང་ཆ་ཤས་ཤིག་མིན་ལ། ཁྲིམས་འགོ་རང་འཛིན་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ཕྲན་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་པར། སྔོན་དུས་རབས་བདུན་པའི་སྐབས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་ཀྱི་བརྟན་གཡོ་མཐའ་དག་གཅིག་བསྒྲིལ་མཛད་པ་ནས་བཟུང་ད་བར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན།
ནང་དོན།
- ༡ མདོ་སྨད་པའི་རིགས་རྒྱུད་ནི།
- ༢ ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་ཁག།
- ༣ མདོ་སྨད་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆུ་ཀླུང་གྲགས་ཆེ་བ་ནི།
- ༤ མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད།
- ༥ མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད་རྨ་སྟོད།
- ༦ རེབ་གོང་གསེར་མོ་ལྗོངས་སོགས་སུ་ཆོས་སྡེ་ཅི་ཙམ་བཞུགས་པའི་སྐོར་ལ།
- ༧ མདོ་སྨད་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་སྐབས།
- ༨ རྩོམ་ཡིག་གི་ཡོང་ཁུངས།
མདོ་སྨད་པའི་རིགས་རྒྱུད་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
རི་རྩེ་མོ་གསུམ་དེ་ལྡོང་ལ་ཐོབ།། ལྡོང་ཞྭ་མགོ་མཐོ་བ་དེ་ཡི་དོན།། ཞེས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་སྔ་མོའི་དུས་ནས་ཡོད་པའི་ངག་སྒྲོས་མ་ཉམས་པར་ཡོད་པ་བཞིན་རིགས་རུས་ཕལ་ཆེ་བ་ནི། བོད་ཀྱི་རུས་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ལྡོང་གི་རིགས་ཡིན་ལ། མདོ་ཁམས་ལྡོང་ཤུལ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པས་ཀྱང་དཔོག་ནུས་པ་ཞིག་གོ། གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཡུལ་ཁམས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ལ་ཡང་ནང་གསེས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་བྱེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང་ནའང༌། དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ལས་ཆུ་ཀླུང་རྨ་ཆུ་བགྲོད་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས་མདོ་སྨད་འདི་ལ་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ཕྱེ་ནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་གསུངས་འདུག་པས། འདིར་ཡང་གསུངས་ཚུལ་དེ་གཞིར་བཞག་ནས་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་འགོད་པར་འདོད་དེ།
ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་ཁག།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྨ་ཆུ་ནི། འཛམ་གླིང་སའི་ཐིག་ལེ་འདིར་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་བའི་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་ MISSISSIPPI, AMAZON, DANUBE, NIGER, CONGO, INDUS, GANGES, MEKONG, YELLOW, YANGTZE རྣམས་ལས་ YELLOW ཞེས་པ་འདི་ཡིན་ལ། YANGTZE བྱ་བ་འབྲི་ཆུ་སྟེ། འདི་ཡང་མདོ་སྨད་ཡུལ་སྟོད་ནས་འབབ་ཅིང་ཁམས་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་འབབ་ལ། འཛམ་གླིང་རིལ་པོ་འདིར་གྲགས་ཆེ་བའི་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་ལས་ཕྱི་མ་ལྔ་པོ་དེ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ནས་འབབ་པས། སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་ཁག་དུ་མར། ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགོ། རི་མཐོ། ས་གཙང་ཞེས་བསྔགས་པ་ཡང་དོན་ལ་གནས་པར་ཁུམས་སོ།།
འབྲུ་ཆུ་ལ་ཆུ་མགོ་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ལས་གཉིས་ཀ་མདོ་སྨད་སྤྱིའི་སྟོད་ཕྱོགས་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ནས་འབབ་ནའང་སྐྱེ་དགུ་མདོ་ནས་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་གཞུང་བརྒྱུད་ནས་བགྲོད་པས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཆུ་ཀླུང་གྲས་སུ་བྱེད་པའི་ཐ་སྙད་ཆེར་མེད།
རྨ་ཆུ་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཨ་ཆེན་གངས་འདབས་དང༌། རྨ་ཆེན་གངས་སྟོད་ཕྱོགས་ནས་ཆུ་ཕྲན་དུ་མ་རིམ་གྱིས་འདྲེས་ཏེ་རྨ་གཡང་ཕྱུག་མོ་གཞུང་དུ་འབབ་ཅིང༌། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གཞུང་བརྒྱུད་ནས་འབབ་པ་ཡིན། རྨ་ཆུའི་བགྲོད་དབྱིབས་ནི་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ན་ནོར་བུ་དགའ་བ་འཁྱིལ་བའི་དབྱིབས་ལྟ་བུར་བགྲོད་པར་གསུངས་ལ། དེའི་ཚུལ་ནི། མཚོ་སྐྱ་རེངས་དང་སྔོ་རེངས་གི་གཞུང་བརྒྱུད་རིམ་གྱིས་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་སུ་འབབ་ཅིང༌། གཉན་པོ་གཡུ་རྩེ་ཞེས་བྱ་བའི་རི་བོ་མཁའ་ལ་བསྙེགས་པ་ལྟ་བུ་དེའི་གཡོན་ངོས་ནས་བགྲོད། དེ་ནས་མི་རིང་བ་ན་བྱང་དུ་འཁྱོགས་ནས་རྐ་ཆུ་དང༌། དམེ་ཆུར་རིམ་བཞིན་འདྲེས། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ནུས་བྱང་ངོས་རིང་པོར་བགྲོད་པས་རྨ་ཆུའི་ཁུག་པ་གཅིག་དང༌། དེ་ནས་གྱ་མ་གྱུའི་ཚུལ་དུ་བྱང་ངོས་སུ་བགྲོད་པས་གཤི་ཆུ་དང་རྩེ་ཆུར་འདྲེས། རྭ་རྒྱ་ནས་འབལ་མདོ་དང་འབལ་མདོ་ནས་ཤར་ངོས་སུ་འབབ་པས་ན་མདོ་སྨད་ཁུལ་འདིར་རྨ་ཆུའི་ཁུག་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། ནོར་བུ་དགའ་བ་འཁྱིལ་བའི་དབྱིབས་ལྟར་བགྲོད་ཚུལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་མངོན། ཁུག་པ་གཉིས་པ་རྫོགས་ནས་རིམ་གྱིས་ཟི་ལིང་ཙོང་ཆུ་དང༌། དཔའ་རི་འཇུ་ལག་གི་ཆུ་དང་འདྲེས་ཤིང༌། འདྲེས་མཚམས་འདི་ནས་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཡང་རྫོགས་པ་ཡིན།
དེ་ལྟ་བུའི་རྨ་ཆུའི་བགྲོད་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས་མདོ་སྨད་འདི་ལ་ལྷོ་བྱང་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བར་སྣང༌།
ལྷོ་རྒྱུད་རྨ་ཆུའི་ཁུག་པ་གཉིས་པའི་ནུབ་སྟོད་དུ་བསང་གི་གྱེ་མོ་གོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཁག་ཆུ། བསང་ཆུ། ཆུ་ནག་ཅེས་བྱ་བའི་ཆུ་ཀླུང་གསུམ་འབབ་ཅིང༌། ཁག་ཆུ་རིམ་གྱིས་ཀླུ་ཆུ་དང་འདྲེས། ཆུ་ནག་མགོན་ཤུལ་ཆུ་དམར་དང་འདྲེས་ནས་རོང་པོའི་དགུ་ཆུར་འབབ། བསང་ཆུ་ནི་བླ་བྲང་དགོན་པའི་མདུན་བརྒྱུད་ཀ་ཇུ་དང༌། ཀ་ཇུ་ནས་མ་ཧཱ་ཀ་ལ་དང་འདི་ནས་རྨ་ཆུར་འབབ།
རོང་པོ་དགུ་ཆུ་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྟོད་དུ་ཀ་རོང༌། ཡ་རོང༌། བདེ་རོང་གསུམ། བར་དུ་མཚོ་རོང༌། བ་རོང༌། བསེ་རོང་གསུམ། སྨད་དུ་ཐེའུ་རོང༌། ནོའུ་རོང༌། དགུ་རོང་གསུམ་སྟེ། རོང་ཆེན་དགུའི་ཆུ་རྣམས་འདུས་པའི་ཆུ་ཡིན་པས་དགུ་ཆུ་ཞེས་གྲགས་ཤིང༌། རེབ་གོང་གསེར་མོ་གཞུང་བརྒྱུད་ནས་རིམ་གྱིས་རྨ་ཆུར་འབབ།
ཀླུ་ཆུ་ནི་[རྩོམ་སྒྲིག]
ཀླུའི་ཆབ་བྲག་ནས་འཐོན་པས་དེ་ལྟར་གྲགས་ཤིང༌། ཤིས་ཚང་ཚོ་བཅུ་གཉིས་སུ་གྲགས་པའི་གཞུང་བརྒྱུད་ནས། ཆས་པ་ས་འཛིན་ཡུལ་འཛིན།། ཆས་ཕྲུག་གནམ་གྱི་སྐར་མ།། ཞེས་གྲགས་པའི་ཡུལ་ཆེན་པོ་བརྒྱུད་ཅོ་ནེའི་རྒྱལ་ས་ཡོངས་འདུས་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གྲགས་པ་དང༌། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་བྱང་དུ། མེན་ཇུ། ཤིང་ཀུན། མགལ། སྤེལ་ལེ་སོགས་བརྒྱུད་རྨ་ཆུར་འབབ་ཅིང་འདི་ནི་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
སྟག་ཚང་ལྷ་མོ། འབྲིང་ཁོག གཟའ་ཚོང༌། ས་སྐྱིད་བཅས་ཡུལ་དེ་དག་གི་ཆུ་རྣམས་འདྲེས་ཤིང་རིམ་གྱིས་རྒྱལ་བཟང་གནམ་རྩེའི་རིའི་འདབས་བརྒྱུད་ནས་རྒྱའི་ཡུལ་དུ་བགྲོད། ཟུང་ཇུའི་རྒྱ་ཆུ། དམུ་དགེ་རོང་ཆུ་ནག ཚ་ཁོ་ཁྲི་བཅུའི་གཞུང་གི་ཆུ་རྣམས་དང༌། རྡོ་ཁོག་གི་ཆུ། མགོ་ལོག་སྨ་ཆུ་བཅས་དང༌། སྨད་ངོས་ཀྱི་ར་ཆུ་དང༌། ཚ་བ་ཁག་གསུམ་གྱི་ཆུ་ཀླུང་བཅས་ཆུ་ཀླུང་ཆེས་མང་དུ་འདུས་པ་རྒྱལ་མོ་དངུལ་ཆུ་ཞེས་གྲགས་པ་སྟེ་རྒྱའི་ཡུལ་དུ་བགྲོད། མགོ་ལོག་རྫ་ཆུ་ནི། ཨ་ཆེན་གངས་ཀྱི་ལྷོའི་རྫ་རྒྱུད་ལས་འབབ་ཅིང༌། རིམ་གྱིས་ཁམས་ཁུལ་དཀར་མཛེས། ཉག་རོང༌། ལི་ཐང་སོགས་བརྒྱུད་རྒྱའི་ཡུལ་ཐང་ཀང་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་ནས་འབྲི་ཆུར་འབབ། མདོར་ན་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཆུ་ཀླུང་དེ་དག་ནི་མདོ་སྨད་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ལས་ལྷོའི་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཆུ་ཀླུང་རྣམས།
མདོ་སྨད་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆུ་ཀླུང་གྲགས་ཆེ་བ་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཙོང་ཆུ། འཇུ་ལག་ཆུ། ཆུ་ནག་བཅས་ཡིན་ལ། འཇུ་ལག་ཆུ་ནི། ཡོངས་གྲགས་ལ་དཔའ་རི་འཇུལག་ཆུ་ཟེར་ཞིང༌། རྣམ་ཐར་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ན་མཚོ་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོ་དང༌། ཡོངས་གྲགས་སུ་མཚོ་སྔོན། སོག་སྐད་དུ་ཀོ་ཀོ་ནོར་ཞེས་འབོད་པ་འདྀའི་བྱང་ངོས་སུ་གླང་ཆེན་གྱི་ཁྱུ་འདྲ་བའི་གངས་རི་མང་དུ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་ནས་འབབ་ཅིང༌། ཕོ་རོད། བ་རི། སྟག་ལུང་སོགས་རྒྱུད་རྨ་ཆུར་འབབ། ཆུ་ནག་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱི་བྱང་སྟོད་ཙམ་ནས་འབབ་ཅིང༌། གན་ལིན་ཤིས་གསུམ་དུ་གྲགས་པའམ། སུ་གྲུའུ་དང་གན་གྲུའུ་ཞེས་གྲགས་པའི་ཡུལ་གྲུ་འདི་གཉིས་ཀྱི་དབར་ནས་བྱང་དུ་བགྲོད་པར་མངོན།
ཙོང་ཆུ་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
མཚོ་མགོར་གྲགས་པ་ཚ་གན་ཐོ་ལོ་གེའི་ཕྱོགས་དང༌། སྟོད་ནས་བུ་ཧ་དང་ཨུ་ལན་ཧོ་ཤོ་སོགས་ཀྱི་ཆུ་རྣམས་འདྲེས་པའི་རྒྱུན་ལ་བཤད་པ་སྣང་མོད། གང་ལྟར་ཡངའདི་ནི་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་གྱི་གཞུང་ཆུ་ཡིན་ལ། ཟི་ལིང་མཁར་དང༌། དམར་གཙང་བྲག་གི་མདུན་བརྒྱུད་རྨ་ཆུར་འབབ། མཚོ་སྔོན་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ན། མཚོ་སྔོན་གྱི་སའི་ཆར་ཁུར་ལུག་གི་སྟོད་དུ་ཨོའུ་ཁུ་གངས་རི་ཞེས་པའི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་ཆུ་ཀླུང་མི་འདྲ་བ་ཕྱོགས་སོ་སོར་འབབ་པ་གངས་ཏེ་སེ་དང་འགྲན་པར་གསུངས་ཤིང༌། མཚོའི་ལྷོ་ངོས་སུ་ཟོར་དགུ་ཞེས་ཕ་ལམ་གྱི་ས་འཛིན་མཁའ་ལ་སྙེགས་འདྲའི་རི་སུལ་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་རྒྱན་རྣམས་འདུས་ཏེ་གྱ་མ་གྱུའི་ཚུལ་དུ་རིག་སྨོན་ཞེས་པའི་ཆུ་དང༌། སྟོད་ནས་བུ་ཧ་དང་ཨུ་ལན་ཧོའུ་ཤོ་དང་ཧར་གེའལ་སོགས་ཀྱི་ཆུ་ཆེན་དུ་མ་ལུང་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གི་ཆུ་དང་འདྲེས་ནས་མཚོ་སྔོན་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་ནང་དུ་འབབ་པར་བཤད་དོ།། མདོན་ན། མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ནི་ས་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་སྟེ། དེང་སྐབས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་རྒྱ་ཁྱོན་གྱིས་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་ཁྱོན་བརྒྱད་ཆ་གཅིག་ཟིན་ཡོད་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་དཔག་ན། མདོ་སྨད་ཀྱི་ལྗོངས་འདིས་བརྒྱད་ཆ་ཕྱེད་གཉིས་ཟིན་པར་ཅེས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བ་ཞིག་གོ།
མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ལྟར་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་ལྗོངས་འདིར་དགོན་སྡེ་སོགས་ཆེས་མཐའ་ཡས་པ་ཡོད་པ་ལས་འདིར་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་ཟིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རོབ་ཙམ་འགོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་གོང་དུ་བཤད་པའི་བསང་ཆུའི་རྒྱུད་དུ། ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་གདན་ས་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ ༡༧༡༠ གདན་ས་འདི་ཉིད་ཆགས་པའི་ཡུལ་ནི། ཁ་རྒྱ་ཚོ་དྲུག་ཏུ་གྲགས་པའི་ཁོངས་གཏོགས་ཤིང༌། ཁ་གྱ་ཚོ་དྲུག་ནི། རྐང་ཚ། ཁ་གྱ། རྒན་གྱ། གཙོས། ཙ་ཡུས། གནམ་ལྷ་བཅས་དྲུག་ཡིན་ལ། འདི་དག་གི་ཡུལ་མིའི་རིགས་རྒྱུད་ནི། བོད་ཀྱི་རུས་ཆེན་དགའ་ལྡོང་འབྲི་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ལྡོང་དང༌། ལྡོང་ལ་ཚ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པའི་གཡི་ཚ་བྱ་བ། མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་གྱིས་འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམག་དཔོན་དུ་བསྐོས་པས་གཡི་ཚ་དམག་དཔོན་ཞེས་མིང་ཐོགས་ཤིང༌། དམག་དཔོན་འདིའི་རིགས་རྒྱུད་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བ་ལས་ཁག་དྲུག་ཏུ་གྱེས་པ་ཁ་གྱ་ཚོ་དྲུག་ཏུ་གྲགས་པ་དེ་རྣམས་བྱུང་ཚུལ་སྣང༌། འདིས་མཚོན་མདོ་སྨད་ཀྱི་མིའི་རིགས་རྒྱུད་སྐོར་ལ། གཞུང་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལ་ཧོར་ཁོངས་སུ་མ་ལུས་པར་ཞིབ་མོར་དཔྱད་ན་ངོ་མཚར་བའི་གཏམ་མང་དུ་བྱུང་མོད། འོན་ཀྱང་འདིར་སྐབས་དོན་སྒྲིབ་པར་དོགས་པས་ཀྱང་མ་སྤྲོས་སོ།།
ཁ་གྱ་ཚོ་དྲུག མཛོད་དགེ་ཤོག་པ་ལྔ༌། ཧོར་ཚང་སོགས་སུ་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་སོགས་གྲགས་ཆེ་བ་ནི། གདན་ས་བླ་བྲང་གི་ཉེ་སྐོར་དུ་སྒྲུབ་སྡེ་གོང་འོག་དང༌། ལྷ་ཆབ་སྒར་སོགས་དགོན་རི་ཁྲོད་དུ་མ། གཏེར་ལུང་ཡིག་དགའ་ཆོས་འཛིན། ཨ་ཁྱུང་སྒོམ་གྲྭ་ཐར་པ་གླིང༌། ཙ་ཡུས་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། གཙོས་དགོན་དགེ་ལྡན་ཆོས་གླིང༌། མཛོད་དགེ་དགོན་གསར་རྙིང༌། རྐང་ཚའི་དགོན་དགའ་ལྡན་བསམ་འགྲུབ་གླིང༌། ཁ་གྱའི་སྒར། ཨ་ཁྱུང་སྒར་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། ཧོར་ཚང་ཆེ་ཆུང་གཉིས་སུ་སྨན་བླའི་མིང་གིས་འབོད་པའི་དགོན་ཕྲན་བཅུ་གཅིག སྒྲུབ་སྡེ་བཞི། སྒར་པ་བརྒྱད་སོགས་མང་པོ། རྒན་གྱའི་ཕྱོགས་སུ་གཉའ་གོང་བྲག་དཀར་གནས་རི། བྲག་དཀར་དགོན། ཉི་མ་ལུང་རི་ཁྲོད་སོགས་རི་ཁྲོད་དུ་མ། ཧོར་ཚང་ཤིང་སྒོ་དང་ཉེ་བར་ཙ་ནེ་ས་ལག་གི་རི་ཁྲོད་ཡུན་ཐ་ཇི་སོགས་རྒྱའི་མིང་ཅན་གྱི་དགོན་ཕན་དུ་མ། མགོ་མོག་དགོན་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ཆེན་གླིང༌། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པའི་གྲྭ་ཆེན་ཏཱ་དབོན་པོའི་གདན་ས་ཧན་དགོན་པ་གསར་རྙིང་གཉིས། སྒང་ཁ་རི་ཁྲོད། ཀ་ཇུའི་མཁར་དུ་ཏཱ་ཟི་དང་བྱམས་ཆེན་ཟི། ཕྱི་རོལ་དུ་མཆོད་རྟེན་རིང་མོ། ཧན་ཀྱ་དགོན་སོགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ཞེས་མཚན་སྙན་པར་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་གང་དུ་བཞུགས་སའི་ཡུལ་དང་འབྲེལ་བ་ཁ་གྱ་ཚོ་དྲུག མཛོད་དགེ་ཤོག་པ་ལྔ༌། ཧོར་ཚང་ཆེ་ཆུང་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་རི་ཁྲོད་ཇི་སྙེད་བཞུགས་ཚུལ་རོབ་ཙམ་མོ།།
ཨ་མཆོག་དང་འབོ་ར། སྒྱིས་ཚང་དང་རེབ་ཚ་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཆེ་བ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཀླུ་ཆུའི་སྟོད་ཕྱོགས་སུ། ཤིས་ཚང་སྒར་གསར་དགའ་ལྡན་ཆོས་ ༡༨༤༠ འཁོར་གླིང་དང་བདེ་ཆེན་ཆོས་གླིང་སོགས་དགོན་རི་ཁྲོད་མང༌། འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་སྡེ་ལ། རྒྱ་སྒུར། ཨ་ལ། ཆ་རེས། ཉང་ཚང༌། ཆོས་འཁོར་སྡེ་ཉེན་ཤིས་ཚང་ཚོ་དྲུག བླ་རི་མགུལ། དཔའ་རྒུར། མ་ངེ་ཧོར་སྐྱེས། རྫས་ཚ། རྡོ་ར། རྨེ་རུའི་ཉིན་ཏེ་སྲིབ་ཆ་དྲུག་བཅས་ལ་ཤིས་ཚང་ཚོ་བཅུ་གཉིས་སམ་ཨ་གྲོང་ཆོས་འཁོར་ཚོ་བབཅུ་གཉིས་ཞེས་གྲགས། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱི་བློན་པོ་མགར་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ཉང་ཚང་བློ་གྲོས་ཀུན་དགའ་བསྟན་འཛིན་གྱི་གདན་ས་ཉང་ཚང་གདོང་ཟུག་ཏུ་གྲགས་པ། སྤང་མཐིལ་དགོན། བང་ཚང་དགོན། ཕྱུག་པོའི་དགོན་སོགས་དུ་མ། ཀླུ་དོག་གི་ཆུ་འདྲེས་མཚམས་སུ་རྔ་རྒོད་རི་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་ ༡༧༤༡ ཨ་མཆོག་བདེ་མོ་ཐང་དགའ་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། ༡༧༦༠ དགོན་འདིར་དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ་དང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱི་དཔར་ཤིང་ཡོད། མགོ་འདལ་ཤར་རི་ཁྲོད་དང་བོར་ཆུང་རི་ཁྲོད་སོགས།
སྔོན་པོ་ཐང་དགའ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང༌། ༡༦༩༨ སྒྱིས་ཚང་སྒར་དགའ་ལྡན་ཆོས་གླིང༌། རེབ་ཚ་སྒྲུབ་སྡེ་ཀུན་གྱི་མ་དགོན་རྒྱལ་མོ་བསམ་འགྲུབ་གླིང༌། ལྷ་ཁང་ལུང་དགེ་འཕེལ་བསམ་གཏན་གླིང༌། ཤིང་ར་དགོན་བཀྲ་ཤིས་དགེ་འཕེལ་གླིང༌། ཐང་ཚང་དགོན་དགའ་ལྡན་བསམ་འགྲུབ་གླིང་སོགས་ཆེས་མང་དུ་བཞུགས་ལ། དེ་དག་ནི། ཤིས་ཚང་དང་འབོ་ར། སྒྱིས་ཚ་དང་རེབ་ཚ་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་དགོན་སྡེ་རྣམས་སོ།།
ཀླུ་ཆུའི་ཉིན་ངོས་སྟོད་ནས་མར་རིམ་པར་ཅོ་ནེ་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཆེ་བ་ནི། ཀླུ་ཆུའི་ཉིན་ངོས་སུ་ལྷ་འདུས་རི་ཁྲོད་ཐར་པ་གླིང༌། རྩེ་དབུས་རི་ཁྲོད་དགེ་འཕེལ་བསམ་གཏན་གླིང༌། ཀླུ་ཆུང་དགོན། དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང༌། སྟག་ཚང་རི་ཁྲོད་སོགས་མང་ལ། ཨ་འཁོར་གཞུང་དུ་བྲག་དཀར་དགོན་བྱང་ཆུབ་གླིང༌། ༧༠༣ ཆས་པ་རྒྱ་མཁར་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང༌། ཆས་པ་ ༡༦༩༨ ༡༧༦༤ བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གདན་ས་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་བསམ་འགྲུབ་གླིང༌། བདེ་ཐང་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། ཆས་པའི་གཤིས་སྟོད་ངོས་སུ་རི་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་སོགས་སྒྲུབ་སྡེ་དུ་མ། བ་ཙེ་མཁར་མན་དུ་སྙུང་བྱམས་པ་གླིང༌། ༡༦༧༢ ༡༧༣༥ ཨ་མོ་བློ་བཟང་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱལ་ལུང་རི་ཁྲོད་ཅོ་ནེ་དགོན་ཆེན་ཏིང་འཛིན་དར་རྒྱས་གླིང༌། ཆོས་སྡེ་སུས་བཏབ་ཚུལ་སོགས་བཤད་པ་མི་འདྲ་བ་སྣང་ལ། ཡོངས་གྲགས་ལྟར་ན། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པའི་ཞལ་སློབ་ཞིག་གིས་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཤིང་ལུག་ལོར་ ༡༨༩༥ བཏབ། རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་ཡོས་ལོ་ ༡༤༥༩ ཆོས་རྗེ་རིན་ཆེན་པོས་དགེ་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་ཚུལ་སྣང༌། དེབ་ཐེར་ཁག་ན་ཅོ་ནེ་ཡོངས་འདུས་རྒྱལ་ཁབ་ཅེས་འབྱུང་བ་ཡང་འདིར་ཡོད་ལ།
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དགའ་ཡེ་ཤེས་དར་རྒྱས་བྱ་བ་མདོ་སྨད་འདི་དཔྱ་ཁྲལ་སྡུད་པའི་ཆེད་དུ་ཕེབས་ནས་གཞིས་ཆགས་པ་ལས་ཅོ་ནེའི་དཔོན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་བྱུང་ཚུལ་བཤད་པའང་སྣང་ལ། ཅོ་ནེ་དཔོན་ཆེན་དམག་ཟོར་མགོན་པོས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ལྕགས་གླང་ལོ་ ༡༧༢ནས་བཀའ་འགྱུར་དཔར་བརྐོས་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་ཕྱིས་སུ་བསྟན་འགྱུར་ཡང་དཔར་བརྐོས་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་སོགས་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེ་ལ། སྔོན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ཅོ་ནེའི་ཁུལ་འདི་བོད་དམག་གི་བསྟི་གནས་གནད་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་མངོན། ཅོ་ནེ་དགོན་ཆེན་གྱི་རྒྱབ་ངོས་སུ་ཡེར་བའི་བཤད་གྲྭ། དེའི་མདུན་ཐོ་ཇུའི་མཁར་དང་ཉེ་བར་ཚ་རྡོར་དགོན། དགོན་ཆེན་གྱི་མདུན་དུ་གུར་ཡག་རི་ཁྲོད་བསམ་གཏན་གླིང༌། ནགས་མདོ་དགོན་བློ་བཟང་བདེ་ཆེན་གླིང༌། ༡༦༡༦ མེན་ཇུ་མཁར་དང་ཉེ་བར་ལྷུན་གྲུབ་བདེ་ཆེན། ཆོས་རྫོང་དཔལ་མཆོག་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་དགོན་ལག་དྲུག་ཅུར་ཉེ་བ། ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པའི་འདྲ་སྐུ་གསུང་བྱོན་མ་བཞུགས་པའི་ཤིང་ཀུན་མཁར། དེར་ས་དགེའི་དགོན་སྡེ་དུ་མ་དང༌། དགོན་ལག་རྒྱ་དགོན་མང་པོ། རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་འདི་ནས་རྫོགས། ཀླུ་ཆུ་བྱང་དུ་འཁྱོགས་པའི་ཉིན་ངོས་སུ་ཁྱ་དགེ་ལེགས་བཤད་གླིང་དང༌། ཁ་དྲོན་རི་ཁྲོད་དགེ་འཕེལ་བསམ་གཏན་གླིང་སོགས། དེ་དང་མི་རིང་བ་ན་བཀའ་ཆེམས་བཀའ་ཁོལ་མ་འབྱུང་པའི་རི་པོ་པདྨ་ཅན། དེའི་སྟོད་དུ་སེར་སྨད་འདུལ་འཛིན་ཤོ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་དགོན་པ་ཕུན་ཚོགས་དགའ་ལྡན་གླིང༌། ༡༦༨༢ ཁང་ཐོག་དགོན་དར་རྒྱས་གླིང༌། ༡༦༧༦ ཤོ་བ་མཁས་གྲུབ་གླིང༌། ༡༦ ༥ རེབ་ཚ་ཆག་ཏུ་གྲགས་པའི་རི་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཕེལ་གླིང༌། གོང་སྨྲོས་ཤོ་བ་མཁས་གྲུབ་གླིང་གི་བྱང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོར་གྲགས་པ་ཤོ་ཨ་མ་འབྲུ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་དང་ཉེ་བར་སྔོན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་གྲུ་གུའི་ཡུལ་དུ་དམག་དྲངས་པར་བཤད་པའི་བྱང་གྲུའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡོད་ཚུལ་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་བཤད། དེ་ཕྱོགས་སུ་སེ་རའི་ཐོབ་ཁུངས་སུ་དགོན་དགུ། འབྲས་སྤུངས་ཐོབ་ཁུངས་དགོན་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པ་ཡོད་པར་གསུངས།
མགལ་ཕྱོགས་སུ། རྒྱལ་ཚབ་རྗེའི་དངོས་སློབ་ཤར་པ་བརྩོན་འགྲུས་རིན་ཆེན་གྱི་གདན་ས་སྒོ་མོ་ཆེ་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་དང༌། འདིའི་དགོན་ལག་ཏུ་གཏོགས་པ་མ་ཎི་ཟི་ཟེར་བ་སོགས་རྒྱ་དགོན་ཉི་ཤུ་ཙམ་ཡོད་པར་མངོན།
བྱང་ངོས་སྤེན་ལེ་སྟོད་དུ་ཤི་མི་དེའམ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་གནས་རི། སྤན་ལེ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་གླིང༌། འདིའི་དགོན་ལག་ཏུ་གཏོགས་པ་ལ། ལཱར་ཟི། ཇོའི་ཀྱཱ་ཟེ། ལིས་ཀྱཱ་ཟི་ཟེར་བ་སོགས་རྒྱའི་མིང་ཅན་དགོན་ཕྲན་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པར་མངོན། ཞག་ཇུའི་རྫ་མདུན་ཡར་ཐང་ཆུ་རྒྱུད་དུ་ཕུ་ཐོའུ་ཤན་ནམ་ལྷ་རྫོང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གནས་རི། གནས་རི་འདིར་དགོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་གནས་རི་དགོན་བྱ་བ་དང༌། དེའི་དགོན་ལག་ལ་མ་ཎི་ཐན་ཟི། ཤིའ་ཙིས་ཟི་ཟེར་བ་སོགས་དགོན་ལག་དྲུག་ཡོད་པར་བཤད་པ་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་དགོན་ཡིན་ནམ་སེམས། མདོར་ན། ཀླུ་ཆུའི་ཉིན་སྟོད་ངོས་ནས་སྨད་ཅོ་ནེའི་ཕྱོགས་དང༌། མེན་ཇུ། ཤིང་ཀུན། མགལ། སྤེན་ལེ་སོགས་སུ་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་གོང་སྨོས་དེ་རྣམས་སོ།།
ལྷ་མོ་ཉིན་སྲིབ། ཐེ་བོ་སྟོད་སྨད། དམུ་དགེ་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཆེ་བ་ནི། ཀླུ་ཆུའི་སྟོད་ངོས་ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་སྟག་ཚང་ལྷ་མོའི་གནས་རི། ལྷ་མོ་ཀརྟི་དགོན་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། ༧༤༨ ལྷ་མོ་གསེར་ཁྲིའི་དགོན་དགའ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་པད་དཀར་གྲོལ་བའི་གླིང༌། ཁཱ་ཤི་རི་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་དགེ་འཕེལ། རི་ཁྲོད་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན། མཛོད་དགེ་ཁང་གསར་དགོན། རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་སོགས་ཆོས་སྡེ་ཆེ་ཆུང་དུ་མ། ཉི་ཤར་དགོན། གཟའ་རུའི་དགོན། ལོ་དགེ་དགོན་སོགས་དང༌། གྲོ་པཎཌི་ཏ་སྐུ་ཕྲེང་གི་གདན་ས་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང༌། ས་སྐྱའི་བན་ཡུ་དགོན། ཨ་མདོ་བྲག་གི་དགོན། ངྷཱིཿཕུག་ཆོས་རྗེའི་དགོན། གསེར་ཐང་དགོན་དགའ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང༌། གསེར་བོ་གཤོང་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། ཆུ་བར་དགོན། ཨོང་སུམ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཚོགས་འཕེལ་གླིང༌། བྲག་ར་དགོན་བཀྲ་ཤིས་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་སོགས་ཆོས་སྡེ་དུ་མ། སེར་པོ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། ༡༧༩༣ དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན། དམུ་དགེ་བསམ་འགྲུབ་གླིང༌། སྤྱ་བ་དགོན། འདི་ས་སྐྱའི་དགོན་ཡིན་ལ་གྲྭ་གྲངས་ ༡༠༠༠ལྷག་འཛོམབདེ་ཆེན་གླིང༌། ཀླུ་སྒམ་དགོན་སོགས་ཆེས་མང་བ་དེ་དག་ནི། ལྷ་མོ་ཉིན་སྲིབ། ཐེ་བོ་སྟོད་སྨད། ཟུང་ཇུའི་ཁུལ་དམུ་དགེ་སོགས་སུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་སྡེ་གྲགས་ཆེ་བ་རྣམས་སོ།།
རྔ་བ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ། ར་ཁོག ཚ་བ་ཁག་གསུམ་སོགས་སུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་སྡེ་ནི། རྔ་ཆུ་རྒྱུད་རྔ་བ་ཁག་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་རྔ་སྟོད་ཀྱི་སར། སྒོ་མང་སྒར་དགའ་ལྡན་བསླབ་གསུམ་ཟུང་འཇུག་བདེ་ཆེན་གླིང༌། ༡༧༩༡ རྩེ་ནང་དགོནའདི་ཇོ་ནང་པའི་དགོན་ཞིག དུད་ལོང་འཕོང་རི་ཁྲོད། ཨ་འདུས་དགོན་གསང་ཆེན་བཀྲ་ཤིས་གླིང༌། འགྱབ་བླ་མའི་རི་ཁྲོད། སྒོ་མང་སྒར་པའི་ཕུར་གཉན་རྩེ་དཔོན་སློབ་ངག་དབང་ཆོས་འཕེལ། ༡༦༨༤ ༡༧༥༦ གྱི་གདན་ས་ལ་མགོ་དགོན་བྱང་ཆུབ་ལུང་བཟང༌། དཔོན་སློབ་འདིས་རྔ་བ་སྟོད་སྨད་དུ་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་བཅུ་གསུམ་བཏབ་པར་གྲགས་གསུངས སྔོ་ཤུལ་རི་ཁྲོད། འཚམས་རིང་གོང་འོག་གི་ཁང༌། སྣ་ཤུལ་རི་ཁྲོད། ཟི་བའི་རི་ཁྲོད་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། སྤྲོ་ཚིགས་དགོན། རྔ་ཉིན་དམེའི་ས་ཆར་ཁཱ་ཤི་རི་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་དགེ་འཕེལ་གླིང༌། གདོང་ཁུ་དགོན་གཡུལ་རྒྱལ་བསམ་གཏན་གླིང༌། སེ་སྲིབ་དགོན་སོགས་དགོན་རི་ཁྲོད་དུ་མ། ས་སྒང་དགོན་ཐུབ་བསྟན་དགེ་འཕེལ། འབྲོག་དགེ་དགོན། གདོང་རེ་དགོན། གྱ་གྱའི་དགོན་དང་རྭ་ཆུ་དང་ལྡེང་ཆུའི་རྒྱུད་དུ་སྒྲུབ་སྡེ་ལྔ་ཡོདཔར་གསུངས། དཔལ་ལྡན་སྨྲ་བའི་སེངྒེའི་གླིང་སྒྲོལ་མ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་སྡེ། རྭ་ཆུ་དང་ལྡེང་ཆུ་འདྲེས་མཚམས་དང་ཉེ་བར་དགོན་གསར་དགའ་ལྡན་འཇམ་དབྱངས་གླིང༌། མདོ་བ་དགོན་བསམ་གཏན་གླིང༌། བྲག་དཀར་བཀྲ་ཤིས་དགེ་འཕེལ་གླིང༌། གཞུ་ཤུབ་དགའ་ལྡན་བསམ་གཏན་གླིང༌། ལྡེང་ཁོག་ཏུ་རི་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ། ལྡེང་ཆུ་དང་རྔ་ཆུ་འདྲེས་མཚམས་ལྟ་བུར་ལྕོག་ལོ་ཟེར་བའི་བོན་དགོན་དང༌། དེ་དང་ཉེ་བར་ཀིརྟིའི་དགོན་ལག་ཅིག་ཡོད་པར་གསུངས། གཡུ་དགེ་དགོན་སོགས་དུ་མ། འདི་ནས་ཨ་འཁྱམ་རྫོགས། ཀིརྟིའི་ཀཱ་ལ་རིའི་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་གྲུབ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་རོང་པོ་ལྗགས་ནག་པས་བཏབ། ཤར་ཀའི་ནགས་གསེབ་ཏུ་བློ་གླིང་ཤར་ཀ་མཁས་གྲུབ་པ་ཀུན་སྤངས་མཛད་པའི་སྒྲུབ་གནས། འདི་ནས་ཝམ་པ་རྫོགས་ནས་ཅོག་ཙེའི་ས་སྣེ་ཟིན།
ཚ་ཆུའི་རྒྱུད་དུ་བསྟན་པའི་ལྕགས་རི་ཚ་བ་ཁག་གསུམ་དུ་བསྔགས་པའི་རྒྱལ་ས་ཡོད་པར་བཤད་ལ། རྒྱལ་ས་གསུམ་ནི་ཚ་ཁོག སོ་མང༌། རྫིང་འགག་གི་རྒྱལ་ས་བཅས་གསུམ་ཡིན་ནམ་དཔྱད་དེ་ཡང་དེར་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ན། རྒྱལ་རོང་རྒྱལ་ཁག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རུས་ནི་བོད་ཀྱི་རུས་ཆེན་བཞི་ལས་བསེའི་རུས་ཡིན་ཚུལ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མཚར་བ་སྣང༌། སོ་མང་རྒྱལ་ས་དང་ཉེ་བར་ཁང་དམར་དགོན། ཟངས་སྨད་དུ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང༌། ཅོག་ཙེ་སྟག་མོ་རྫོང་དང་ཉེ་བར་དགེ་དགོན་བསྟན་དར་གླིང༌། ཚ་ཁོ་དགོན་དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང༌། འབར་ཁམས་དགོན། ས་མག་དགོན་སོགས་མང༌། རྫིང་འགག་གི་རྒྱལ་ས་དང་ཉེ་བར། རྣམ་རྒྱལ་སྟེང་དགོན་པ། འཛར་ཏི་དགོན། སྣར་འདུས་དགོན། ཙག་དགོན་སོགས་མང༌། རྒྱལ་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་ཁྲོ་སྐྱབས་རྫོང་དང་ཉེ་བར་སྤྲོ་ནང་དུ་གླིང་ཆེན་དགོན་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། དུང་དཀར་རི་ཁྲོད་སོགས་སྣང༌།
ཆུ་ཆེན་ཉིན་ངོས་སུ་བསྟན་པ། རབ་བརྟན། བཙན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཡོད་ལ། ཕྱི་མ་འདི་གཉིས་སྟོབས་དང་དཔའ་རྩལ་ཆེ་བས་ཧོར་རྒྱལ་པོའི་དུས་ནས་མངའ་ཞབས་སུ་མ་ཆུག་པར་གྲགས་པར་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས། འདིར་སྔར་གཡུང་དྲུང་ལྷ་སྟེང་ཞེས་བོན་གྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དགེ་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་པ་བསྟན་འཕེལ་གླིང༌། སུམ་མདོ་དགོན་སོགས་དུ་མ། བྱེས་སྨད་མི་ཕུ་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང༌། སེངྒེ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང་སོགས་ཆོས་སྡེ་མང་དུ་བཞུགས་པར་མངོན་ནོ།། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་སྡེ་དེ་རྣམས་ནི། མདོ་སྨད་ལྷོ་ཕྱོགས་བྲ་བྲང་ནས་རིམ་པར་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་བར་ལུང་པ་གང་དང་གང་དུ་དགོན་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་ཚུལ་མཚོན་ཙམ་མོ།།
མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད་རྨ་སྟོད།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ཡང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས། ལྷོ་རྒྱུད་རྨ་སྟོད་ཕལ་ཆེར་མགོ་ལོག དབལ་ཤུལ། མཛོད་དགེ་ཉིན་སྲིབ། སོག་པོ་མདའ་བཅུ་གཅིག ཨ་རིག་སོགས་རུ་པ་ཁོ་ནས་བཟུང་བས་དགོན་སྡེ་མང་པོ་མེད་ལ། ཅེས་གསུངས།
མགོ་ལོག་ཨ་འབུམ་གྱི་སར་སྐྱིད་ལུང་རི་ཁྲོད། དགོན་གསར་བསམ་འགྲུབ་བདེ་ལྡན། ཀརྨ་ཆོས་དབྱིངས་རྡོ་རྗེའི་འཁྲུངས་ཡུལ་མཁར་རི་རྒྱུད་སྡེ་དགོན། མགོན་པོ་བིང་གི་གནས་སུ་གྲགས་པ་མགོ་ལོག་ལྕགས་རི། འདི་དང་ཉེ་བ་འགུ་མདར་ཞེས་པར་ཀརྨ་བཅུ་པ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་འཁྲུངས། མགོ་ལོག་ཁང་རྒན་དུ་ལུང་དཀར་དགོན། ཨ་སྐྱོང་གི་སར་མཆོད་རྟེན་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང༌། འཛི་ཀ་ཕྱོགས་སུ་འཛམ་ཐང་དགོན་སོགས་མང༌།
མགོ་ལོག་གི་རིགས་རྒྱུད་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་ཀྱི་རུས་ཆེན་བཞིའི་འབྲུའི་རིགས་ཡིན་ལ་སྤྱིར་བཏང་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན་འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩ་བའི་མི་རིགས་བར་ཁམས་ཕྱོགས་ནས་མཆེད་པར་མངོན། ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་བསྐལ་བའི་དབང་གིས་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྔོན་རོལ་ཆེས་སྔ་མོའི་དུས་ན་རྒྱ་ནག་པ་ཚོས་བོད་ཡུལ་ལྟེ་བ་རྨ་སྟོད་འདི་ཕྱོགས་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཡང་ཡུལ་འདིར་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་གཏམ་སྒྲོས་སྣང་བ་དཔྱད་མི་བཟོད་མོད། འོན་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་དོ་གལ་ཆེ་བའི་གནས་ཤིན་ཏུ་མངོན། མགོ་ལོག་པ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། སྤྱིར་བཏང་ཡོངས་གྲགས་སུ། པདྨ་འབུམ། དབང་ཆེན། ཨ་སྐྱོང་བཅས་དཔོན་འབངས་ཡུལ་ཁག་ལ་མགོ་ལོག་ཁག་གསུམ་ཞེས་གྲགས། ཐམས་ཅད་འབྲོག་རུ་དང༌། ཡུལ་སྲོལ་དང་བྱ་སྤྱོད་ལ་དཔག་ན་སྔོན་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱི་སྐབས་བོད་དམག་གི་བྱ་སྤྱོད་ནི་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་མི་སྲིད་པ་མིན།
དབལ་ཤུལ་ཡང་འབྲོག་རུའི་རྣམ་པར་གནས་ཤིང༌། འདི་དག་གི་རིགས་ནི་ལྡོང་གི་རིགས་ཏེ། རི་རྩེ་མོ་གསུམ་དེ་ལྡོང་ལ་ཐོབ།། ལྡོང་ཞྭ་མགོ་མཐོ་བ་དེ་ཡི་དོན།། ཞེས་ཀྱང་གྲགས་ཚུལ་སྣང༌། མདོ་ཁམས་ལྡོང་ཤུལ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པའི་དབལ་ཤུལ་དང་འདིར་བཤད་པའི་དབལ་ཤུལ་གཅིག་པ་ཡིན། དབལ་ཤུལ་ལ་སྟོད་སྨད་གཉིས་ལས་དབལ་ཤུལ་སྨད་པར་མཚན་སྒྲོགས་དགོན་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཕེལ་གླིང༌། ཁེ་ཐལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དར་རྒྱས་ཀྱི་རི་ཁྲོད། སྐོང་སྟོད་རྨ་འགྲམ་གསེར་ལུང་དུ་རི་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་དར་རྒྱས་གླིང༌། གཅའ་མདོ་དང་ཉེ་བར་མཚམས་རིང༌། མཛོད་དགེ་མི་རབས་གོང་མ་ཞིག་གིས་རྨ་སྟོད་ཀྱི་ས་ཆ་བཟུང་བས་མཛོད་དགེ་སྟོད་མ་ཞེས་པ་དང༌། དེའི་དཔོན་རྒྱུད་ཅིག་གིས། རྨ་རྨེ་རྐ་གསུམ་གྱི་བར་མཚམས་སུ་ཡུལ་བཟུང་བའི་བརྒྱུད་པ་མཛོད་དགེ་བྱམས་མེ་དང༌། སྐབས་ཤིག་ཐང་བཟའ་ཞིག་བག་མར་བསུས་པ་ལས་རིགས་རྒྱུད་གྱེས་པས་ཐང་སྐོར་ཞེས་གྲགས་ཤིང༌། འདིའི་དཔོན་དང༌། སོག་ཚང་དཔོན་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་རྐ་རྨེ་འདྲེས་མཚམས་སུ་རི་ཁྲོད་བཏབ། རྐ་ཆུ་རྐ་སྟག་རྩེ་ནས་འབབ་པའི་སྟོད་དུ་རྭ་ཁོག་ཚོ་བ་བརྒྱད་ཅེས་གྲགས་པའི་འབྲོག་སྡེ་རྣམས་ཡོད། བྱམས་མེ་དགོན་དགའ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་སོགས་དུ་མ། རྨེ་ཆུ་རྨེ་གདོང་ཡག་ནས་ནུབ་ངོས་སུ་འབབ་པའི་སྟོད་དུ་ནགས་ཚང་དང་ཆོས་རྗེའི་ལྷ་སྡེ། འདི་ཕྱོགས་སུ་མཛོད་དགེ་སྟོད་མ་དང་ཨ་སྐྱིད་འབྲོག་རུ། མདོ་རྩ་ཕུ་པ་རྣམས་ཡོད། བིས་དགའ་བ་ལུང་རི་ཁྲོད།
རྨ་ཆུས་ཤར་ནས་ནུབ་ཏུ་འཁྱོགས་པ་རྨ་རྨེ་འདྲེས་མཚམས་སུ་ཚ་གན་བེ་ཤིང་དགོན་པ་༡༧༩༠ དགའ་ལྡན་རབ་རྒྱས་གླིང༌། དེ་དང་ཉེ་བར་རྩེ་དབུས་གཅོད་རྒན་རིམ་བྱོན་གྱི་གདན་ས་བསམ་འགྲུབ་གླིང༌། སོག་པོ་མདའ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གྲགས་པར་ཨུརྒེ་གྲྭ་ཚང་གསང་སྔགས་སྨན་རྒྱས་གླིང༌། འདི་ནས་ཉིན་ལམ་ཙམ་གྱི་ས་ན་གཙང་སྤྲུལ་བསྟན་པ། ༡༧༣༧ ༡༧༨༠ རྒྱ་མཚོའི་གདན་ས་གཙང་སྒར་དོན་གྲུབ་རབ་བརྟན་གླིང༌། ༡༧༦༥ དགོན་འདིའི་མཆོད་གཞིས་ཀླུ་བརྒྱལ་འབུམ་སྐོར་སོགས་ལྷོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཨ་རིག་སྡེ་ཆེ། གཙང་སྒར་ནས་ཉིན་ལམ་ཙམ་གྱི་སར་ཁྱུང་མགོན་ཟེར་བའི་རིའི་མདུན་དུ་རྭ་རྒྱ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ཀུན་བདེ་གླིང་ངམ་བཤད་སྒྲུབ་བྱམས་པ་གླིང༌། ༡༧༨༩ འདི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་ཡུལ་སྡེ་ཕལ་ཆེར་འབྲོག་པ་ཡིན་ལ། ཡོངས་གྲགས་ལ་ཨ་རིག་རྭ་རྒྱ་ཞེས་འབོད། ཡུལ་འབངས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང༌། ཤར་རྨ་རྒྱལ་སྦོམ་རའི་གཡས་ཟུར་ན།། འབྲོང་མ་ཕ་བུ་འཁྱིལ་ཨ་རིག་རྣམས།། མཚོ་འཐུང་གི་རྫལ་གཤར་ན་བཟང༌།། ཞེས་པའི་ལུང་བསྟན་ཡོད་ཚུལ་སྣང༌། འདི་ཕྱོགས་དང་ཉེ་བར་གསེར་ལག་དགོན་སོགས་དུ་མ་སྣང་ཞིང༌། མང་འབལ་བྱ་གསུམ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཡུལ་གྲུ་རྒྱ་ཆེ་བ་གསུམ་ཡོད་པ་ཡང་རྭ་རྒྱའི་ཕྱོགས་དང་ཉེ་བར་གནས། དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨྲས་པ་དེ་དག་ནི། མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་རྨ་སྟོད་མགོ་ལོག ཨ་རིག་རྭ་རྒྱ་སོགས་སུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་སྡེ་ཁག་རྣམས་སོ།།
རྨ་སྨད་སྣང་ར་དང་ཁྲི་ཀ་སོགས་སུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་སྡེ་ཁག་ལ། དེ་ཡང་ད་ལྟ་སྣང་ར་ཞེས་འབོད་པའི་ཡུལ་གྲུ་འདི་ལ་ནང་གསེས་ཡུལ་སྡེའི་དབྱེ་བ་མང་ལ། རིགས་རྒྱུད་ཕལ་ཆེ་བ་ལྡོང་ལས་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་གྱེས་པའི་ནང་ཚན་གཅན་ཚའི་རིགས་ཡིན་ལ། གཅན་ཚ་ལ་བྱང་ཕྱོགས་བ་ཡན་ཁ་སྒང་དང་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ལ་གཅན་ཚ་ཉིན་དང༌། སྣང་རའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་གཅན་ཚ་སྲིབ་ཞེས་འབོད། ཡུལ་འདིར་ལ་མོ་བདེ་ཆེན། རྔ་སྒར་བྱང་ཆུབ་གླིང༌། རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་བླ་མ་ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱིས་བཞེངས་པའི་སྣང་རའི་གསེར་ཁང༌། རྨ་མགུར་༡༦༤༦དགོན། ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་སྒྲུབ་གནས་ལོ་རྡོ་རྗེ་བྲག ཡོངས་གྲགས་ལ་ཧོར་མོ་ཁག་ཅེས་འབོད་པའི་ཁུལ་ན་ཀོའུ་བ་དགོན་གསར་རྙིང་དོགས་དགོན་སྡེ་མང༌། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་སྟེ་དམར་གཡོ་གཙང་གསུམ་གྱི་སྒྲུབ་གནས་ཨན་ཆུང་གནང་རྫོང༌། གཞན་ཡང་ངང་རོང་༡༧༣༨བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང༌། ཀྱ་ཀྱའི་ཕུར་གསང་སྒྲོག་དགོན། དོ་ཀྱའི་ཚིས་ཀར་ལྷ་རི་བསམ་གཏན་གླིང༌། སྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་དགོན། ཁམ་རའི་གྲྭ་ཚང་འདིར་བྱ་ཁྱུང་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་ཆོས་བར་བཏེགས་པ་ལ་ཁམ་རེ་སྡེ་བས་བསྙེན་བཀུར་ཞུ། འདི་ནས་གྲ་མ་ལ་ཞེས་པ་བརྒལ་ན་ཁྲི་ཀ་གོང་མར་སླེབས།
རྨ་ཆུ་ནུབ་ནས་ཤར་དུ་འབབ་པའི་ཚུར་ངོས་ཀོ་ར། གོང་བ། ཀབ་རོན་ཏེ་ལུང་པ་འདི་གསུམ་གྱི་མདར་ཁྲི་ཀའི་མཁར་ཡོད། འདིར་འཇིགས་བྱེད་མགོན་ཆོས་སོགས་བཞུགས་པའི་མི་ཉག་མགོན་ཁང་དང་མི་ཉག་དགུ་ཐོག་ཏུ་གྲགས་པ་ཡོད། མཁར་གྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གདོང་སྣའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ། མི་ཉག་བློ་གྲོས་དར་རྒྱས་ཀྱི་གདན་ས་གསང་སྔགས་བདེ་ཆེན་གླིང་དང་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་གཉིས། བིས་ཀྱ་ཨ་ལག་གི་གྲྭ་ཚང༌། མཁར་གྱི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་མི་རིང་བ་ན་ཕུན་ཚོགས་ཆོས་གླིང༌། ལུང་མདར་ཡུལ་ལྷའི་ཕོ་བྲང༌། འདིའི་རྒྱབ་རི་ཁྲིའི་དབྱིབས་དང་འདྲ་བས་ཁྲི་ཀ་ཞེས་གྲགས་ཚུལ་སྣང༌། འཇའ་མོ་གྲྭ་ཚང་བདེ་ལེགས་ཆོས་གླིང༌། མེ་རྒན་གྲྭ་ཚང༌། བཱ་ཀྱའི་གྲྭ་ཚང་ཕུན་དར་རྒྱས་གླིང༌། སྟོང་ཆེ་གྲྭ་ཚང༌། ཨ་ཐིས་དགོན་བསམ་གཏན་གླིང༌། ཀབ་རོན་གཡུ་བཟང་དང་ཉེ་བར་དགོན་རོང་བྲག་སྐྱ་རྡོ་རྗེ་རྫོང༌། མཁར་གྱི་གཡོན་ཀོ་རའི་ལུང་པར་ཇོ་ཇོའི་ལྷ་ཁང༌། ལྷ་ཁང་འདི་ས་པཎ་ཧོར་རྒྱལ་པོས་གདན་དྲངས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཁྲི་ཀའི་རྒྱ་མཁར་མཆོད་རྟེན་རྩད་གཅོད་མཛད་དེ་གནས་འདིར་ཕེབས། རྒྱལ་པོས་དད་འབུལ་གྱི་མུ་ཏིག་དྲེའུ་ཁལ་གཅིག་བསྐུར་བ་འབྱོར་བས་དེ་ལ་གཞི་བྱས་ལྷ་ཁང་རྟེན་བརྟེན་པར་བཅས་བཞེངས། རབ་གནས་མཛད་དུས་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་མང་པོ་ཐིམ་པའི་གཟིགས་སྣང་ཤར། མུ་ཏིག་གི་རྒྱ་སྐད་ཀྲེན་གྲུའི་ཟུར་ཆགས་པས་ཇ་ཇོའི་ལྷ་ཁང་དུ་གྲགས་ཟེར། ཞེས་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས། ལྷ་དཀར་པོའམ་ལྷ་རང་སྐྱེས་སུ་གྲགས་པའི་རྟེན་གཙོར་བཞུགས་ཀྱི་བྱམས་ཁང༌། སྲིན་པོ་རིའི་ཞོལ་དུ་སྒྲུབ་སྡེ་མཁའ་སྤྱོད་དཔལ་གྱི་གུར་ཁང༌། དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང༌། རི་ཁྲོད་བསམ་གཏན་གླིང༌། སེ་ཀྱའི་དགོན། ཨ་དར་ཆོས་འཕེལ་གླིང༌། རྒྱབ་ཚ་གྲྭ་ཚང༌། ཧོར་རན་གྲྭ་ཚང༌། འཕྲང་དམར་ལུང་དུ་འགག་ཟའི་གྲྭ་ཚང༌། ཐིས་པ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང༌། རྙེ་སྒྲུབ་སྡེ་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་རྫོང༌། ཨ་ཡག་དགོན་གསར། སྒྲོམ་གྲྭ་ཚང་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། གཤོང་མོ་ཆེ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། འདི་དང་ཉེ་བར་མཆོད་རྟེན་དྲིལ་གསིལ་མ་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་འགངས་ཅན་སོགས་མང་དུ་བཞུགས་ལ། དེ་དག་ནི་སྣང་རའི་ཁུལ་དང་ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་སོ་སོར་ཆོས་སྡེ་ཇི་སྙེད་བཞུགས་ཚུལ་རོབ་ཙམ་མོ།།
རེབ་གོང་གསེར་མོ་ལྗོངས་སོགས་སུ་ཆོས་སྡེ་ཅི་ཙམ་བཞུགས་པའི་སྐོར་ལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ཡང་བོད་ཡུལ་དབུས་གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷའི་ཞོལ་འདམ་ཁོག་རོང་པོའི་སར་འཁྲུངས་པའི་རིག་སྔགས་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞིག་ལ། འགྲོ་འགོན་འཕགས་པས་གུར་མགོན་ཆོས་སྐྱོང་དུ་གཏད། ས་སྐྱའི་གསེར་མགོན་དང་ཕྱག་མཁར་གནང༌། ཨ་མདོར་སོང་ལ་རི་རྡོ་རྗེ་དབྱིབས་འདྲ་བར་རྐེད་པར་ཁྱོད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་པ་འཛིན་པའི་དགོས་པ་ཡོད་ཅེས་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན་མདོ་སྨད་འདིར་ཕེབས་ནས་གཞིས་ཆགས། དེ་ལ་རོང་ཆེན་མདོ་སྡེ་འབུམ་དང་འདི་ལ་སྲས་དགུ་འཁྲུངས་ཚུལ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་འགངས་ཆེ་ལ། མདོར་ན་དེ་དག་གི་རྒྱུད་ལས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བླ་ཆེན་དང་དཔོན་ཆེན་ཟམ་མ་ཆད་པར་བྱོན་ཅིང༌། མཁས་ཤིང་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་རོང་པོ་ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་མཚན་སྙན་པར་གྲགས་པ་དེ་ཡང་དེའི་རྒྱུད་པ་ཡིན་ལ། རོང་པོ་ནང་སོ་ཞེས་བྱས་རྗེས་ཅན་གྱི་དཔོན་རིམ་བྱོན་རྣམས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུད་པ་ཡིན་པར་སྣང༌།
རྨ་ཆུའི་སྨད་འདི་ལ་ལྷོ་བྱང་དང་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་གཞི་རེབ་ཚ་ལུང་པ་གསུམ་གྱི་གོང་བ་རེབ་གོང་གསེར་མོ་ལྗོངས་སུ་རོང་པོ་ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་གདན་ས་རོང་པོ་དགོན་ཆེན་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། དགུ་ཆུའི་བྱང་རྒྱུད་སྟོད་ངོས་སུ་རྫོང་སེར་བཤད་སྒྲུབ་གླིང༌། འདི་སྔོན་ནས་ཉམས་པ་འདྲ། རྫོང་དཀར་བཀའ་གདམས་ཕོ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་གླིང༌། རྫོང་སྔོན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང༌། བདེ་ཆེན་བྱམས་པ་གླིང༌། མགར་རྩེ་དགོན། དམུ་གསལ་སྒར། ཀོའུ་སྡེ་དགོན། ཉ་ལུང་དགོན། རབ་དགའ་རྒྱལ་མཚན་བརྟན་པོ། སྐལ་ལྡན་སྒྲུབ་གནས་བསམ་འགྲུབ་བདེ་ལྡན། ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ་པ་ཤ་སྦྲང་དགོན། གཡེར་གཤོང་བསམ་གཏན་ཆོས་འཕེལ་གླིང༌། འོལ་མོ་བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་རོང་པོ་དགོན། སྒྲུབ་སྡེ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། གཉན་ཐོག་སྒར་བཀྲ་ཤིས་དར་རྒྱས་གླིང༌། སྒོ་མར་སྒར་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང༌། སྐ་སར་སྒར། དགུ་ཆུའི་གྱེས་བར་དུ་རྫོང་དམར་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། དམུ་ཤུལ་དཀར་པོ་གཤོང་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང༌། མགོན་ཤུལ་ཆུ་དམར་རབ་རྒྱས་སྒར། དགུ་ཆུའི་ལྷོ་སྟོད་དུ་འདམ་བུ་བྲག་དཀར་གསེར་ཁང༌། སྒེའུ་སྟེང་དགའ་ལྡན་དམ་ཆོས་གླིང༌། ཚ་རྒྱལ་ཐར་པ་གླིང༌། མགར་རྩེ་གྱ་སར་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། རྒྱལ་མཁན་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་ཉི་མས་ཕྱག་བཏབ་པ་གཡའ་མ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། དགོན་འདི་ཕྱིས་སུ་འགྲོ་མགོན་ཞབས་དཀར་པ་དང༌། ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་བཞུགས་ནས་བདག་གིར་བཞེས། འདི་ལ་རང་རྣམ་དང༌། སྤྲུལ་པའི་གླེགས་བམ་པོ་ཏི་བཞི་སོགས་གསུང་རྩོམ་མང༌། ཤེལ་དགོན་བདེ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་ཕོ་བྲང༌། གླང་གྱའི་སར་དཀར་ཤར་ཆུ་མིག་རྫོང་གི་རི་ཁྲོད། ལུག་རྭ་དགོན་པད་དཀར་ཆོས་གླིང༌། སྤང་དཀར་ཐང་དགོན་པ། ཐུལ་མོའི་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན། སེང་གེ་གཤོང་དགོན་པ་སོགས་མང་ཞིང༌། དེ་རྣམས་ཕལ་ཆེ་བ་རོང་བོ་ཤར་སྐད་ལྡན་རྒྱ་མཚོ་སྐུ་ཕྲེང་གི་གདན་ས་རོང་པོ་དགོན་ཆེན་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་གི་དགོན་ལག་ཏུ་གཏོགས་ཤིང༌།
མཆོད་གཞིས་སུ་གཏོགས་པ་ལ་རོང་པོ་ནང་སོ། གཉན་ཐོག་བེ་ཧུ། འཇམ་བེ་ཧུ། བསེ་བེ་ཧུ། ཆུ་མའི་བླ་དཔོན། ཧོར་སྣང་བེ་ཧུ། གླང་གྱའི་དཔོན་པོ། རྒྱལ་པོ་བེ་ཧུ། མདོ་བའི་དཔོན་པོ་བཅས་ཀྱི་མངའ་འབངས་རོང་པོ་སྡེ་བདུན། སྨད་པ་སྡེ་བདུན། ཁྲེའུ་རྩེ་བཞི། གླང་གྱ། སྐྱི་ཁ་གསུམ། རྒྱལ་པོ་གླིང་ཚང༌། བསེ་ལུང་པ་གསུམ། ཆུ་ཁོག་ཤོག་བཞི། ཧོར་ཚོ་ཆེན་དྲུག རོང་པོ་ཤ་བི་ནར། བསེ་རི་ཆུ་བར་གསུམ། ཧོར་སྙན་བཟང་སྟེང་འོག་སྟེ་ཤོག་བཅུ་གཉིས། གཞན་ཤོག་ཆུང་དྲུག་དང་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རོང་འབྲོག་གི་སྡེ་རྒྱ་ཆེ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་བླ་རྗེ་སྐལ་ལྡན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་དང༌། སྤྱི་དཔོན་ནང་སོ་ན་རིམ་གྱིས་བྱེད་པས་རོང་པོའི་བླ་དཔོན་ཟེར། འདི་དག་ཕལ་ཆེར་དགུ་ཆུའི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བས་རེབ་གོང་དགུ་ཉིན་སྲིབ་ཏུ་གྲགས་སོ།། ཞེས་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས་སོ།།
རོང་པོ་མར་ནང་ཚོ་ལྔར་གྲགས་པ་ཤིང་ལས་ཀ། བིས་མདོ། རྡོ་བིས་སོགས་སུ་གྲགས་ཆེ་བའི་ཆོས་སྡེ་ལ། ཤིང་ལས་ཀ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང༌། བྲག་དཀར་ཕུན་ཚོགས་གླིང༌། ལེ་བོ་བསམ་འགྲུབ་བདེ་ལྡན། ཤུགས་རི་རི་ཁྲོད། བིས་ཐང་ལ་ཁའི་སྒར། རི་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་དགེ་འཕེལ། ལུང་པའི་རྐེད་ན་རྡོ་ཀེར་ལངས་ཀྭ་བ་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་ཀྭ་རིང་ཞེས་མིང་ཐོགས་པར་གྲགས་པའི་ཡུལ་དུ་ཀྭ་རིང་རི་ཁྲོད་ཐར་པ་གླིང༌། ཀྭ་རིང་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། སྟག་རྡོ་རི་ཁྲོད། བིས་མདོར་བིས་མདོ་དགོན་ཆེན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། ཆུ་དམར་ཆེ་བའི་རི་ཁྲོད། ཟབ་མོ་རི་ཁྲོད། ར་ཁོའི་ཁང་མོ་རི་ཁྲོད། གཅུ་འཁོར་གསང་སྔགས་ཆོས་སྡིངས། བསེ་ཆང་དགོན། བོད་དང་ཟ་ལར་མཚམས་སུ་ལོ་རྒྱུས་དང་ལྡན་པའི་མཆོད་རྟེན་བྱིན་ཅན། ལོའུ་ཀྱ་སྒར། འདབ་མའི་སྒར། རྡོ་བིས་ནང་སོའི་གཞིས་ཀར་མགོན་པོ་གུར་བྱིན་ཅན་བཞུགས་པའི་མགོན་ཁང་གྲགས་སྙན་ཅན། གདོང་སྣའི་སྒར་སོ་མ། མདོ་རྩ་སྒར། རྩི་རྒྱང་སྒོམ་གྲྭ། སྤེལ་ལུང་སྒྲུབ་སྡེ་སྐྱིད་ཕུག་ཉི་མ་རྫོང༌། ལྕང་ཤར་སྒར། བིས་རའི་སྒོམ་གྲྭ། སྒོ་རིས་གྲྭ་ཚང༌། ངོ་མའི་སྒར། གཏེར་ཁ་ལུང་སྒར། ཉ་མོ་སྒར། དུང་རི་གཡུ་མཚོའི་ཞཽལ་དུ་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་བཞུགས་གནས། སྟག་ལུང་དར་རྒྱས་དགོན། དེ་དང་ཉེ་བར་སྟག་ལུང་རི་ཁྲོད། སྟག་ལུང་དགོན་ལག་ཤན་ཀྲང་ཟི། སྡོང་ར་ཟི། ཐང་གེ་ཟི། གླང་གྱ་ཟི། ནང་སོ་ཟ། པེའ་ཙང་ཁྱིས་ཟི། ཡར་ངོ་དགོན་པ་སྟེ་མང་ལ། གཞན་ཡང་ཏཱ་གྲོང་ཟི། སྤིན་བང་ཀྱ་ཟི། ཡང་ཀྱི་ཟི། ཉིན་ཁྲོན་ལུང་པའི་སྟོད་སྨད་དུ་ཡར་ནང་སྒར་ལྔ༌། མར་མང་སྒར་ལྔ་ཟེར་བའི་དགོན་སྡེ་བཅུ། རྨ་ཆུའི་ཁར་ཨ་འགང་དགོན་ཕྱི་ནང་གཉིས། ཀ་ནོ་ཐའི་རི་ཁྲོད། མགོན་པོ་བྱིན་ཅན་བཞུགས་པའི་མ་ཧཱ་ཀ་ལའི་ལྷ་ཁང༌། ཏྲ་མོ་ཟི། ཧོ་ཐན་ཟི་སོགས་རྒྱའི་མིང་ཅན་གྱི་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་མང་དུ་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མིང་ཙམ་གྱི་ཁྱད་མ་གཏོགས་མདོ་སྨད་ཁུལ་འདིར་ཡོད་པའི་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་ཤ་སྟག་ཡིན། མདོར་ན་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ནི། མར་ནང་ཚོ་ལྔ༌། བིས་མདོ། རྡོ་བིས་སོགས་སུ་བཞུགས་པའི་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་ཅི་ཙམ་བཞུགས་ཚུལ་མདོར་ཙམ་བཤད་པ་སྟེ། མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐབས་རྫོགས་པར་བྱས་སོ།།
མདོ་སྨད་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་སྐབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་རྨ་ཆུ་བགྲོད་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས་མདོ་སྨད་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ཕྱེ་བའི་བྱང་ངོས་ལ། ནུབ་ཀྱི་ཆ་མཚོ་སྔོན་པོ་དང༌། ཤར་གྱི་ཆ་ཙོང་ཁ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཚུལ་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས་སོ།། དེ་ཡང་ཀོ་ཀོ་ནོར་དུ་གྲགས་པའི་མཚོ་སྔོན་ཁྲི་བཤོར་རྒྱལ་མོའི་སྐོར་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཡ་མཚན་པ་འབྱུང་ཞིང༌། སྟོད་དུ་གློ་བ་རི་དང༌། སྨད་དུ་འཚེར་བ་རི། མགོན་པོ་གདོང་དུ་གྲགས་པའི་བྲག་ཁུང་སོགས་ན། ཁྲོ་བོའི་རྣམ་པ་དང་བསྐང་རྫས་འདྲ་བ་རང་བྱུང་དུ་མ་ངོ་མཚར་ཅན་མང༌། དེ་དང་ཉེ་བར་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་སོགས་མཚོ་སྔོན་དཔོན་ཁག་གིས་སྲི་ཞུ་ཕུ་དུད་མཛད་སྐབས་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲི་ཚར་དུ་དངར་བ། འདིའི་ནུབ་ནྋརྒྱལ་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ལ། རྨ་ཆེན་སྦོམ་རས་རང་ཉིད་རྟ་པ་ཉིས་བརྒྱས་བསྐོར་བའི་གཙོ་བོ་བོན་ཞྭ་གྱོན་པའི་གཟུགས་སུ་བསྒྱུར་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་བསྙེན་བཀུར་དངོས་སུ་མཛད་པའི་གནས། ྋཀུན་གཟིགས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་རྨ་ཆེན་གྱི་གསོལ་མཆོད་བརྩམས་པའི་གནས་ཨ་རིག་ཆུ་ཚན་དུ་གྲགས་པ་རང་བྱུང་ཁྲུས་ཀྱི་རྫིང་བུ། སྟོད་དུ་མཚོ་སྐྱ་རེངས་མཚོ་སྨན་ཕྱུག་པོ་ལྔར་གྲགས་པ། བྱང་དུ་ཁུར་ལུག་གི་མཚོ། ནོ་ཀྭན་ནོར། ཤ་ལ་ཐུའི་ནོར། ཧ་ར་ནོར། ལྷོ་དང་ནུབ་ཏུ་བ་ཡན་ནོར། ཀུན་དགའ་ནོར། ཞེ་ནེ་ནོར་སོགས་མཚོ་དུ་མས་བསྐོར་བ། ནུབ་དང་བྱང་དུ་ཆུ་འགེ་དང་ཁུར་ལུག་གི་ཚྭ་མཚོ་གཉིས། མཚོ་སྔོན་པོའི་ཚྭ་མཚོ་ཞེས་གྲགས་ཆེ་ཞིང༌། འདི་ནས་འཐོན་པའི་ཚྭས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་ཅུར་འདང་བ་ཡོད་པར་གྲགས། ཁུར་ལུག་གི་སྟོད་དུ་ཨོའུ་ཁུན་གངས་རི་ཞེས་པའི་ཕྱོགས་བཞི་ནས། ཨུ་ལན་མུ་རུན། བོའུ་ཧ། ཨེ་ཇེ་ཅེ། སུ་རེ་ཐོ་ལིའི་ཆུ་ཆེན་བཞི་འབབ་པར་བཤད། འཇུ་ལག་ཕྱོགས་སུ་གངས་རི་མང་པོ་དང༌། བོ་རོ་ཚུད་ཁུག་ཏུ་གྲགས་པ་དཀར་ཐང་མར་ཁུའི་མཚོ་མོ། ཤར་དུ་རྡོ་ཉི་ཟླ། ཤར་ལྷོར་ཙོང་ལ་རིང་མོ། ལྷོ་ངོས་ཟོར་དགུ། གཡས་རི་གསར་ཆེན་དང༌། གཡོན་རི་སྨོན་ལམ་མཐོན་པོ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྷོ་ཨ་མདོ་སྤྱིའི་ནུབ་ངོས་དྲང་པོར་རྨ་ཆེན་སྦོམ་རའི་གངས་རི་ས་འཛིན་གྱི་དབུས་ན་ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་བཞིན་དུ་འོད་འཚེར་ཞིང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཏོག་ལྟར་མངོན་པར་འཕགས་པ་ཡོད་དོ།། ཞེས་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས་ལ། ཞིང་པར་འདོད་ན་དེ་དང་མཚོ་སྔོན་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།
དེ་ལྟ་བུའི་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཁུལ་འདིར་དཔོན་ཁག་ལ་དཔོན་ཁག་ཆེ་བ་སོ་གསུམ། མདའ་བརྒྱ་དང་གཅིག་བཅས་ཡོད་པར་གྲགས་ལ། དེ་དག་ཕལ་མོ་ཆེས་ྋབོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ལ་ཆབ་སྲིད་གྱེན་འདེགས་ཀྱི་སྲི་ཞུ་ཕུ་དུད་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཆེ་པ་ཞིག་གོ།
དེ་ལྟར་མདོ་སྨད་བྱང་ཕྱོགས་ལ་སྟོད་སྨད་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་སྟོད་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་ཡང་ཕལ་ཆེ་བ་འབྲོག་རུ་ཡིན་པས་དགོན་སྡེ་མང་པོ་མེད་ལ། སྤྱིར་བཏང་གྲགས་ཆེ་བ་ལ། ྋརྒྱལ་དབང་གསུམ་པ་སོག་པོ་ཨལ་ཐན་རྒྱལ་པོས་གདན་དྲངས་སྐབས་རྒྱལ་པོ་ཕེབས་བསུར་ཕེབས་ནས་མཚོ་སྔོན་ཁུལ་འདིར་མཆོད་ཡོན་ཞལ་འཇམས་ས་དེར་ས་འདུལ་མཛད་དེ། ཆབ་ཚ་ཐེག་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་ཕྱག་བཏབ་ཚུལ་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་ལ། དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ཕུལ་བའི་སྡེ་ལ་གཞུང་སྡེ་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་ཕུལ་བ་ལ་བཀྲ་སྡེ་ཟེར། སོ་སོའི་མཁན་པོ་ཡང་གཏོང་བཞིན་པའི་གཞུང་སྡེ་མཁན་པོ་ལ་སོ་ལོ་མའི་མཁན་པོ་ཟེར། ཞེས་གསུངས་ཙམ་ལས་ཞིབ་གསལ་མེད་པས་གང་ཡིན་ངོ་མ་འཕྲོད། སྟོང་འཁོར་དགོན་དགའ་ལྡན་བསྟན་རྒྱས་གླིང༌། སྟོང་འཁོར་དགོན་ཟེར་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དམ་སྙམ་ལ། སྟོང་འཁོར་མཁར་ནི་མཚོ་སྔོན་དུས་འཁྲུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་གསར་དུ་གཟུང་བར་གྲགས་ལ། ཞེས་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས། གྲྭ་ཚང་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། ར་ལའི་རི་ཁྲོད་སོགས་དེབ་ཐེར་ལས་གསལ་ཞིང༌། དེར་མི་གསལ་པ་མཚོ་སྔོན་གཡོན་རུའི་དགོན་པ། འཁྱམ་རུ་དགོན། རྐང་ཚའི་དགོན། གྱོས་འཁོར་དགོན། ཐེབ་ཀྱའི་དགོན་སོགས་བཞུགས་སོ།།
སྨད་ཀྱི་ཆ་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་གྱི་གནས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི། འཇམ་མགོན་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་སྐུ་བལྟམས་པའི་གནས་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་ཡིན། གདན་ས་འདིའི་བྱང་ཕྱོགས་ཙོང་ཆུ་དང་འཇུ་ལག་ཆུའི་རྒྱུད་ལས་བརྩམས་ཏེ་བཤད་པ་ལ། ཅང་ཉིན་དབུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དམར་གཙང་བྲག དམར་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དང༌། གཙང་རབ་གསལ་གཉིས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་གྲགས། འདིར་བླ་ཆེན་དགོངས་པ་རབ་གསལ་གྱི་སྐུ་གདུང་བཞུགས། འདིའི་གཡས་ངོས་ལུང་པར་དགོན་ལུང་བྱམས་པ་གླིང༌།
དགོན་འདིའི་མཆོད་གཞིས་ལ། འབྲོག་སྡེ་ཚོ་བརྒྱད། གྲོང་པ་ལུང་དྲུག ཡུ་གུར་ཚོ་བདུན། མདུང་ནག་ཁག་གསུམ་སོགས་རྒྱ་ཆེ། དགོན་པའི་གཡས་ཀྱི་ལུང་པར་དབེན་གནས་གསང་སྔགས་བདེ་ཆེན། ལུང་པའི་ཕུར་སྒྲུབ་སྡེ་བྱང་ཆུབ་གླིང༌། ལུང་མདར་ཐུའུ་བཀྭན་ཐུགས་ཇེ་ཆེན་པོ་དང༌། བ་འོད་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ། ཤ་བར་འོད་དཔག་མེད་སོགས་ལོ་རྒྱུས་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་བྱིན་ཅན་སོ་སོར་བཞུགས་པའི་ལྷ་ཁང་ཁ་ཤས། པྲ་སྟི་ཁྲན་ཚོང་རི་ཁྲོད། རྫོང་ཞི་རི་ཁྲོད། རི་ཁྲོད་བསམ་གཏན་རྩེ། སྟོང་ཤགས་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། སྟོང་ཤགས་སྨད་སེར་སྡིང་རི་ཁྲོད། ཨ་ཀྱ་རི་ཁྲོད། མཱ་ཆི་རི་ཁྲོད། རྒྱུད་པ་སྒར་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། ལེན་ཧཱ་ཐེ་དགོན་དགའ་ལྡན་གནས་བཅུ་འཕེལ་རྒྱས་གླིང་སོགས་མང༌།
དགོན་ལུང་ནུབ་བྱང་ནས་ཡར་རིམ་པར་པྲ་སྟི་ལྔ་མཆོད་སྒར། དེ་ཡང་པྲ་སྟི་བྱ་བ་རིགས་རུས་ཀྱི་མིང་ཞིག་སྟེ། བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཞིག་མདོ་སྨད་དུ་ཕེབས་སྐབས་བོད་ཀྱི་རུས་ཆེན་པྲ་འབྲུ་ལྡོང་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་དྲའི་སྡེ་ཚོ་ཞིག་ཡུལ་འདིར་གཞིས་ཆགས་པ་ལ་ཟུར་ཉམས་ཏེ་པྲ་སྟི་ཞེས་གྲགས། དེའི་རིགས་རྒྱུད་དུ་ཕྲ་སྒོམ་ཆོས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་བྱ་བ་ཇོ་བོ་རྗེ་བོད་དུ་མ་བྱོན་གོང་ཙམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང༌། མངོན་ཤེས་རྫུ་འཕྲུལ་མཐུ་སྟོབས་འགྲན་ཟླ་མེད་པས་བོད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བླ་མར་བཀུར། ཡུལ་ཐག་རིང་པོ་ལ་མཆོད་གནས་རེ་བཏང་བས་གྲྭ་སྡེ་སྒར་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་བྱུང་ཚུལ་སྣང༌། ཡང་པྲ་སྡེ་ཕྱུག་འཕན་བྱ་བས་བོད་ཀྱི་ཁྲི་དཔོན་བྱས་པའི་རྒྱུད་པར་གླེ་གཤིན་བོན་དམར་བྱ་བའི་བོན་པོ་གྲུབ་ཐོབ་ཞིག་གིས་འབངས་མི་ཉུང་བ་ཙམ་ཁྲིད་ནས་མདོ་སྨད་འདིར་སླེབས་ཏེ་གཞིས་ཆགས་པ་ལས་མི་སྡེ་འཕེལ་ཞིང༌། དེའི་བུ་རྒྱུད་ཞིག་གིས་ཧོར་མོ་ཞིག་ཁྱིམ་ཐབ་ཏུ་བསུས་ནས་བྱུང་བའི་བུ་ཞིག་གིས་ཞྭའི་སྟེང་དུ་ཕོད་ཀ་དམར་པོ་བཙུགས་ཏེ་སོག་རས་སྤྲད་པས་ཞྭ་དམར་དུ་གྲགས་པ་བྱུང་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྣང༌། གང་ལྟར་ཡང་པྲ་སྟི་ནི་ལོ་རྒྱུས་སུ་གྲགས་ཆེ་ཞིང༌། པྲ་སྟི་ནང་སོ་ན་རིམ་ཡང་དཔའ་འཛམས་ནོར་སྲིད་ཀྱིས་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཤ་སྟག་བྱུང་བར་མངོན། འདི་ཕྱོགས་སུ་མང་འདུས་རི་ཁྲོད་ཆོས་ལུང་དགེ་འཕེལ་གླིང༌། ཤིའང་ལུང་རབ་བརྟན་བསམ་འགྲུབ་གླིང༌། བུམ་པར་ཆོས་ལུང་སོགས་དགོན་རི་ཁྲོད་མང༌།
ཆུ་བཟང་དུ་ཆུ་བཟང་དགོན། ༡༦༤༩ དགའ་ལྡན་མི་འགྱུར་གླིང༌། གསེར་ཁོག་ཏུ་བཙན་པོ་དགོན།༡༦༥༠ དགའ་ལྡན་ཆོས་གླིང༌། དགོན་འདི་དང་ཉེ་བར་བྲག་ལུང་རི་ཁྲོད། ཕུན་ཚོགས་ལུང་རི་ཁྲོད། ཞྭ་ཁོག་ཏུ་འདུལ་བ་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང༌། དགོན་གསར་བཤད་སྒྲུབ་གླིང༌། པོ་ཁོག་ཏུ་ཐ་ཡན་ཆི་ཆུང་བ་དགའ་ལྡན་རིན་ཆེན་གླིང༌། བཀྲ་ཤིས་རྩེའི་རི་ཁྲོད་བསམ་གཏན་གླིང༌། ཐ་ཡན་ཆེ་བའི་དགོན། གཡག་རི་རི་ཁྲོད་སོགས་མང་ངོ༌།།
མཐོན་པོ་བཅུ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་གནས་འཇུ་ལག་ཆུ་རྒྱུད་དུ། བྱ་རྒོད་རྩེའི་རི་ཁྲོད། བན་རྒུད་དགོན། དཔེ་འགྲེ་བཤད་སྒྲུབ་གླིང༌། ཀན་ཆེན་དགོན་ཐེག་ཆེན་ཐར་པ་ ༡༦༥༤ གླིང༌། ཟབ་ལུང་རི་ཁྲོད། མཱ་ཡང་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། སྒྲུབ་སྡེ་དགའ་ལྡན་ཆོས་རྫོང༌། ལོ་དཀར་རི་ཁྲོད་བཤད་སྒྲུབ་པད་དཀར་གླིང༌། རི་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་ལྷ་རི། ཏེ་ཏུང་དགོན་ཆུང་བ་དགའ་ལྡན་དམ་ཆོས་གླིང༌། བྱང་རྒྱུད་སྟོད་དུ་རྒྱ་རྡོག་དགོན། སེམས་ཉིད་དགོན། ༡༦༢༣ དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང༌། དགོན་འདིའི་མཆོད་གཞིས་ལ། སྔོ་ཁོ། འཇུ་ལག་པ། སྟོབ་ཚང་ཆུ་རྒྱུད་པ་དང༌། བྱང་ངོས་ཇག་རུང་བ་སོགས་མང༌།
སེམས་ཉིད་དགོན་དང་ཉེ་བར་རྒྱ་ཞྭ་དགོན་དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང༌། སེར་རྩུད་དགོན། དམར་ཞི་རི་ཁྲོད། ཏའི་ཏུང་དགོན་ཆེན་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང༌། ཏེ་ཏུང་བྲག་དགོན། ཏེ་ཏུང་མཁར་ནང་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ལྷ་ཁང༌། ཇག་རུང་ཡར་ལུང་ཐུར་ཆེན་དགོན་དགའ་ལྡན་བྱམས་པ་གླིང༌། པྲ་སྡེ་སྒར་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་པྲ་སྟི་རབ་རྒྱས་དགོན། ཟུང་ཤན་དུ་སྟག་ལུང་དགོན་དགའ་ལྡན་དམ་ཆོས་གླིང༌། འབྲི་གུང་དགོན་དགའ་ལྡན་ལེགས་བཤད་གླིང༌། འབྲུག་སུག་གི་བཀྲ་ཆོས་གླིང༌། བཀྲ་ཤིས་ལུང་པའི་སྒྲུབ་སྡེ་རི་བོ་དགེ་འཕེལ། རྒྱ་ཡག་དགོན་ཆོས་འཁོར་དར་རྒྱས་གླིང༌། ཏཱ་བན་དགོན་ཆོས་འཁོར་དར་རྒྱས་གླིང༌།
ཕོ་རོད་ཕྱོགས་སུ་པྲ་སྟི་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། དོར་ཞི་དགོན། ནག་ཡངས་དགོན་གོང་འོག་གཉིས། གྱང་རིང་དགོན་གོང་འོག་གཉིས། ཧོར་ཤུག་ཆའི་དགོན། ལྷོ་བ་དགོན། སྔོ་ཤུར་རི་ཁྲོད། ཡོང་ཁྲང་ཤིང་ར་དགོན་སོགས་མང༌། འདི་ནས་ལང་གྲུའི་མཁར་དང་ཉེ་ཞིང༌། འདི་ནི་རྒྱལ་རབས་གསེར་གྱི་དེབ་ཐེར་སོགས་ན་རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་གྱི་ས་མཚམས་ཡིན་པར་བཤད་པ་དོན་གནས་ཡིན་ལ། སྔོན་ཧོར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་པའི་སྐབས་ཧོར་གྱིས་བཟུང་ཞིང༌། ས་པཎ་དང་ཧོར་རྒྱལ་ཐོག་མར་ཞལ྄་འཇམས་ས་ཡང་འདི་ཡིན་ལ། ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་ན་ལན་ཇུ་གསེར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅེས་འབྱུང་བའང་དེ་ཉིད་ཡིན། རྒྱ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་པ་ཁག་ན་བོད་ཀྱི་དམག་གིས་རྒྱའི་མཁར་མང་པོ་ཕབ་ཚུལ་བཤད་པའི་མཁར་གཅིག་འདི་ཡིན་པར་མངོན། ལང་གྲུའི་མཁར་གྱི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉེ་འཁོར་དུ་རྒྱ་བོད་ཧོར་སོགས་སོ་སོའི་ཡུལ་ལུགས་དང་བསྟུན་པའི་ལྷ་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་རྡོ་རིང་མང་དུ་ཡོད་པར་མངོན།
ལང་གྲུའི་མཁར་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་ལེ་བར་སུམ་ཅུ་ན་ཧེ་མོ་དུང་དུ་གྲགས་པ་ཕག་མོ་སྡེ།
ཕག་མོ་སྡེ་ནས་ལེ་བར་ལྔ་ན་རྒྱའི་སྐད་དུ་ཀྱིན་ཐཱ་ཟི་ཟེར་བ་ལྷོ་དབང་སྡེ་རྒྱལ་པོ་གསེར་གྱི་སྐ་རགས་ཅན་གྱི་དུར་སར་གྲགས་པ་ཡོད་ལ། ཡིག་ཆ་འགའ་ན། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་རྒྱལ་པོ་གསེར་གྱི་སྐ་རགས་ཅནལ་དབང་གནང་ཚུལ་འབྱུང་བའི་རྒྱལ་པོ་དེའི་དུར་ས་ཡིན་ནམ་སྙམ། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས་ས་འདུལ་མཛད་ནས་བཞེངས་པར་གྲགས་པའི་ལྷ་ཁང་ནང་དུ་ས་ལུགས་ལྟར་གྱི་རྟེན་བཞེངས་རྒྱ་ཆེ་བར་སྣང༌།
ལང་གྲུའུ་མཁར་ནུབ་ངོས་ལེ་བར་སུམ་ཅུ་ན་ལེན་ཧ་ཟི་སྟེ། པདྨོ་སྡེ་ཡོད། འདིའི་རྟེན་གཙོ་ནི་བཟོད་པ་རིང་མོའི་སྐུ་གདུང་ཡིན་པར་མངོན། བཟོད་པ་རིང་མོ་ནི། ས་པཎ་གྱི་སྐུ་སྲིང་ཡིན་ལ། ས་པཎ་ཕྱོགས་འདིར་བཞུགས་སྐབས་སྐུ་སྲིང་དེ་ཉིད་བྱ་བྲལ་གྱི་ཚུལ་དུ་འདིར་ཕེབས་ནས་ཞལ་འཛོམས་འཕྲལ་དུ། ས་པཎ་གྱིས། བཟོད་པ་རིང་མོ་བྱོན་ལགས་སམ།། ས་ཁ་རྗེས་ཀྱིས་གང་ལགས་སམ།། ཁྱི་རྒན་འགྲམ་པ་བཅགས་ལགས་སམ།། གསུངས་པར་མོས། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་གནང་ལགས་སམ། དམ་ཉམས་ཀྱིས་ས་ཁ་གང་ལགས་སམ།། དམྱལ་བའི་དཔྱང་རྡོ་བྱས་ལགས་སམ།། ཞེས་ཞུས་པར་གྲགས། ཞེས་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས། གནས་འདིར་ཡུན་རིང་བཞུགས་ནས་སྒྲུབ་པ་མཛད། ས་པཎ་གཤེགས་པའི་གཏམ་གསན་འཕྲལ་དུ། བོད་ཕྱི་རབས་ཕྱི་རབས་ཉལ་ནས་འཆི།། བཟོད་པ་རིང་མོ་ལངས་ནས་འཆི།། གསུངས་ནས་སྐུ་འདས་སྐད། ཅེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ༌།།
མཁར་ནས་བྱང་ངོས་ལེ་བར་ལྔ་ན་ཧེའ་ཙང་ཟི་སྟེ་རྒྱ་མཚོ་སྡེ། གནས་འདི་ས་པཎ་གྱིས་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་བའི་གནས་ཡིན་ཚུལ་མངོན། མཁར་ནས་ལེ་བར་བཞི་བཅུ་ན་བེའ་ཐཱ་ཟི་སྟེ་ཤར་སྤྲུལ་པ་སྡེ། ས་པཎ་དང་ཧོར་གོ་དན་གཉིས་ཐོག་མར་ཞལ་འཛོམས་པ། ས་པཎ་ཆེན་པོ་སྐུ་གཤེགས་ས་ཡང་འདི་ཡིན། གདུང་ཞུགས་འབུལ་ཞུས་པར་སྐུ་རུས་ལ་རང་བྱོན་སྐུ་དང་གཟུངས་སྔགས་མཐའ་ཡས་པ་ཕེབས་པ་ནང་བཞུགས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་ཚུལ་དང༌། གནས་འདིར་མཆོད་རྟེན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་གྲགས་པ་སོགས་མཁའ་འགྲོ་སྤྲུལ་པའི་མཆོད་རྟེན་ཡིན་པ་ལ་སྤྲུལ་པ་སྡེ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཚུལ་ཡང༌། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པའི་སྐུ་དུས་སུ་འདིར་ས་སྐྱའི་དགོན་སྡེ་དགེ་འདུན་སྟོང་ཙམ་ཡོད་པ་ཆགས་པར་ཡང་བཤད།
ལང་གྲུའུ་ནས་ནུབ་བྱང་ཉིན་ལམ་བདུན་ཙམ་ས་ན་ཀན་གྲུའུ་མཁར་ཡོད། འདི་ཡང་བོད་དམག་གིས་ཡང་ཡང་ཕབ་པའི་མཁར་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད་བོད་ཀྱིས་ཡུན་རིང་བཟུང་ནས་བསྡད་པ་ཞིག་ཡིན། བོད་རྒྱལ་ཁྲི་རལ་སྐབས་རྒྱ་བོད་ཞི་འགྲིག་བྱུང་ནས་གཙིགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པའི་དགའ་གསོལ་དུ་ཞུ་ཡིག་འབུལ་མཁན་མང་དུབྱུང་ཞིང༌། ཏུང་ཧོང་ཤོག་དྲལ་ལས་ ངརྒ༡༥ དེ་ག་གཡུ་ཚལ་གཙིག་ཀྱེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཀ་ཅུ་ཁྲོམ་ཆེན་པོ་ནས་སྨོན་ལམ་དུ་གསོལ་བའོ།། ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལ་དཔག་ནའང་དེའི་སྐབས་ཡུལ་ཁམས་དེ་བོད་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཡོད་པར་མཚོན་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན། ྋཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྒྱལ་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་སྐབས་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་བློན་ཆེན་ཀན་གྲུའུ་དཔོན་པོ་ཞིག་གིས་དམག་མི་ཁྲི་ཕྲག་བཅུ་གསུམ་ཙམ་གྱིས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཚུལ་དང༌། སོག་པོ་ཆ་གར་གྱི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཞིག་གིས་སོག་དམག་ཁྲི་ཕྲག་ཙམ་ཞིག་ཁྲིད་ནས་རྒྱ་ནག་ལྕགས་རི་ཕྱི་མའི་ནང་དུ་སླེབས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འདིས་ཐུགས་རྗེ་ཐབས་མཁས་ཀྱིས་སོག་དམག་ཕར་བཏང་ནས་ཞི་འཇགས་བྱུང་ཚུལ་སྣང༌། འདི་དང་ཉེ་བར་རྒྱས་མཱ་ཐིས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་དགའ་ལྡན་དམ་ཆོས་གླིང་ཡོད་ལ། འདི་ནི་ཁྱུང་ཚ་དགེ་བཤེས་རབ་བརྟན་གྱིས་བཏབ་ཚུལ་སྣང༌། དགོན་འདིའི་མཆོད་གཞིས་ར་ཁྱུང་ཚོ་བཅུ་བཞིའི་དཔོན་ཆེན་བཞི། དཔོན་ཆུང་བཅུའི་མངའ་འབངས་གཏོས་ཆེ། ཀན་གྲུའུ་མཁར་གྱི་ལྷོ་རྒྱུད་ཁུལ་ནི་བོད་པའི་ཡུལ་དངོས་ཡིན་པར་མ་ཟད། ར་ཁྱུང་ཞེས་པ་ཡང་ཀན་གྲུའུ་ལྷོ་ཁུལ་འདི་ཡིན། ཡུལ་འདིའི་འབྲོག་པའི་མི་རྣམས་ནི། དད་པ་ཆེ་ཞིང་གཡོ་སྒྱུ་ཆུང༌།། མཐའ་གཉིས་མ་ལྷུང་འབྱོར་བ་ལྡན།། འཐབ་རྩོད་མེད་པར་ཐམས་ཅད་མཐུན།། ཞེས་བསྔགས་ཚུལ་སྣང༌།
ཡུ་གུར་དུབསམ་ཡས་སྲུང་མ་བཀུག་པའི་གནས་བྷ་ར་ཧར་གྱི་སྒོམ་གྲྭར་ངོས་འཛིན་མཁན་སྣང༌། ཧོར་སྒོམ་པས་བཏབ་པ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། ལྷོ་བ་ནང་སོའི་ལྷ་ཁང༌། ཀོ་ཀྱ་ཞབས་དྲུང་གི་ལྷ་ཁང༌། ཧས་ཟི་རི་ཁྲོད། ལུང་སྐྱ་དགོན་པ། བེ་རིན་རི་ཁྲོད། བློན་པོ་ལུང་གི་སྒྲུབ་སྡེ། སྨན་ཆུ་དགོན། ལུང་སེར་རི་ཁྲོད། རྟ་མགོ་དགོན་སོགས་དགོན་ཕྲན་མང༌། མཆོད་གཞིས། ཡང་ཡེལ་གེར་ཆབ། རོང་འགང་ཆེ་བ་སོགས་བརྒྱ་དང་ལྔའི་དཔོན་འབངས་རྒྱ་ཆེ། ཞེས་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས།
ཀན་གྲུའུ་མཁར་གྱི་ནུབ་སྟོད་ཉིན་ལམ་ཁ་ཤས་ན་ཤུས་གྲུའུ་ཡོད་ལ། འདི་ཡང་སྔོན་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་སྐབས། བོད་པས་བཟུང་ཞིང༌། དེའི་སྐབས་བོད་པས་ཤ་ཅུ་ཞེས་འབོད་ཅིང༌། ཏུང་ཧོང་ཤོག་དྲིལ་ཕོན་ཆེ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཕྱོགས་འདི་ནས་འཐོན་པ་ཡིན། དེབ་དཀར་མཁན་པོས་ལི་ཡུལ་ཤོག་དྲིལ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཤོག་དྲིལ་དང་གཅིག གནས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་བོད་ཡིག་ལས་ཀྱང་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། ྋ་ས་པཎ་དང་ྋ་རྒྱལ་དབང་གསུམ་པ་སོགས་འདིར་ཕེབས་ཤིང༌། ཧོར་རྒྱལ་པོས་ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་ལ། ས་པཎ་གྱིས་རབ་གནས་དང་དགོན་ཆུང་ཞིག་ཀྱང་བཏབ་ཚུལ་སྣང༌། རྒྱལ་དབང་གསུམ་པ་ཕེབས་ནས་ཟླ་བ་གསུམ་བཞུགས། བྲག་ཁང་གསར་དུ་བརྐོས་པའི་ནང་དུ། ས་པཎ་གྱི་དབུ་རྒྱན་སོགས་ནང་རྟེན་དུ་བཞུགས་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང༌། འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་སོགས་བཞེངས་ནས་རབ་གནས་མཛད་ཚུལ་སོགས་སྣང་བས་ན། གནས་འདིར་ཡོད་པའི་རྟེན་བརྟེན་པ་བཞུགས་སོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་བསྡེབས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ཁོ་ནའི་ལུགས་སྦྱོར་མི་རུང༌། ཤུས་གྲུའི་ཕྱོགས་འདིར་བོད་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆགས་བསགས་གླིང་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད། འདི་ྋགོང་ས་ལྔ་པའི་བཀའ་བཞིན་འགུ་ཆོས་རྗེ་ཆོས་རྒྱམཚོས་ཤིང་སྟག་ལོར་བཏབ། ༡༦༧༤ གདན་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འགངས་ཆེ།
དགོན་འདིའི་མཆོད་གཞིས་ལ། མདུང་ནག་གི་ས་སྣེ་ཐོའུ་ལེ་ནས་བཟུང་མདུང་ནག་ཁ་གསུམ་སྡེ་དྲུག ཕུར་ཚ་དཔོན་པོ། ཁྱུང་ཚ་དཔོན་པོ། མཱ་ཚ་དཔོན་པོ། གླིང་དཔོན་པོ་སོགས་ཀྱི་མངའ་འབངས་ཚོ་བ་དྲུག་དང་གཡས་རུ་སོགས་རྒྱ་ཆེ། ཞེས་དེབ་ཐེར་ལས་གསུངས། དགོན་དེ་དང་ཉེ་བར་ཡང་ས་པཎ་གྱི་ཞབས་རྗེས་བཞུགས་པའི་ལྷ་ཁང་སོགས་ཁག་མང་ཙམ་བཞུགས་པར་མངོན། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་མདོ་སྨད་བྱང་ཕྱོགས་དཔའ་རི་ཕོ་རོད་སོགས་དང་དེ་དག་གིའང་བྱང་ཕྱོགས་སྟོད་སྨད་ཤིས་གྲུའུ། ཀན་གྲུའུ། ལང་གྲུའུ་སྟེ་ཀན་ལང་ཤུས་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་སོགས་སུ་དགོན་དང་ལྷ་ཁང་གྲགས་ཆེ་བ་ཅི་ཙམ་བཞུགས་ཚུལ་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ཅུང་ཟད་ཞིབ་ཏུ་བཏང་བ་ནི། གཞན་ཕར་ཟད་ཨ་མདོའི་མི་ཕལ་ཆེ་ལ་ཡང་རྒྱུས་ཡོད་མེད་ཡིད་གཉིས་སུ་དོགས་པས། འདིར་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསལ་བ་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་སོར་མོའི་འདུ་བྱེད་བསྒྱུར་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སྔར་མ་ཐོས་པ་ཞིག་དང་སྔར་མ་བྲིས་པ་ཞིག་གསར་དུ་བྲིས་པ་མིན་པར་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་པར་བསྐུལ་ལོ།
སྒོ་མེ་སྟོད་སྨད་གཉིས་སུ་གྲགས་པ་སོགས་སུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་སྡེ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ། དེ་ཡང་ཡུལ་སྐད་དུ་ཙོང་ཁ་སྐྱེས་རི་ཞེས་འབོད་པའི་སྟོད་ཕྱོགས་ན་སྒོ་མེ་ཞེས་འབོད་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ་སྟོད་སྨད་གཉིས་ལས་སྨད་དུ་མཆོད་རྟེན་སྐེས་དགོན་ཆེན་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་དར་རྒྱས་གླིང༌། དགོན་འདིའི་མཆོད་གཞིས་ལ། ཚེ་དགུ་སྡེ་ལྔ༌། སྒོ་མེ་གཡུ་ཚ། ཀར་ཞར་སྡེ་བདུན། ལྕང་ར་སྡེ་ལྔ༌། རྨ་ཁར་ཧོར་གྱ་བཅས་ཡོད། དགོན་པའི་གཡས་ཀྱི་ལུང་པའི་ཕུར་ཧོར་ལྡིང་རི་ཁྲོད། ཧོར་ཀྱཱ་དགོན་སོགས་མང༌། སྒོ་མེ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་མཚམས་འདིར་རྨ་ཆེན་སྦོམ་རའི་སྲིང་མོར་གྲགས་པ་ཟོ་དགུ་གཡང་མཚོ་ཕྱུག་མོ་ཡོད། འདི་དང་མི་རིང་བ་ན་གསང་སྔགས་བདེ་ཆེན་ཆོས་གླིང༌། ཆོས་ལུང་གསེར་དགོན། ཤུགས་ཆུ་རི་ཁྲོད། ཆུ་ཚན་དང་ཉེ་བར་བད་ཁོར་རི་ཁྲོད། གླང་མའི་ཆུ་འགྲམ་དུ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང༌། འདིའི་ནུབ་ངོས་སུ་ཤ་ར་ཧོ་ཐོའི་མཁར་བྱ་བ་ཡོད་པས་འདི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པ་ལ་འགངས་ཆེ་བར་སེམས།
འདི་ནས་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བརྒལ་ན་ཨ་རིག་གི་ས་ཆར་སླེབས། དེ་ཡང་སྔོན་འབྲོང་པ་རྡོ་རྗེ་བྱ་བར་བུ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཆེ་བ་རྨ་ཆེན་གངས་བསྐོར་ལ་ཕྱིན་ནས་ཨ་ཡིག་རིག་པས་ཨ་རིག་ཅེས་གྲགས་ཟེར། ཨ་རིག་ཚོ་དགུར་གྲགས་པ་སོགས་ཡུལ་འབངས་གཏོས་ཆེ། ྋརྒྱལ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་ལས། ཨག་ཆེན་ཐང་ནས་ལམ་བདེ་བ་ཞིག་ལ་རིམ་གྱིས་ཕེབས་སྐབས་རྨ་ཆེན་སྦོམ་རའི་རྒྱུད་དུ་གྲགས་པའི་དཔོན་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་གཡོག་འཁོར་དང༌། གཞན་ཡང་སྐྱེ་བོའི་ཆགས་དུ་མ་དང་བཅས་ཏེ་བསུ་བ་ལ་འོང༌། དཔོན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤུན་དངོས་སུ་མཐོང་ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། ཨ་རིག་དཀར་པོ་ཐང་དུ་བཞུགས་སྒར་བཏེགས་སྐབས། རྟ་སྟོང་ཕྲག་དང་ཕྱུག་ཁྲི་ཚོར་ཉེ་བའི་འབུལ་བ། འཇའ་འོད་ཀྱི་གུར་དང་ལྷའི་མེ་ཏོག་གི་ཆར་བབས་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ཨ་རིག་འདི་ཡིན། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་སྨད་དུ་ཕེབས་སྐབས་དཀར་པོའི་ཐང་འདིརྋགོང་མའི་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་དུ་བཞུགས་ནས་ཁྲོམ་ཚོགས་ཆེན་པོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཕྱག་བཞི་པའི་རྗེས་གནང་སྩལ་ཞིང༌། ཨ་རིག་རྣམས་ཀྱིས་འབུལ་ཆེན་བཏེགས་ཚུལ་དང༌། དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་རྣམས་རབ་བྱུང་གི་རྟགས་ཙམ་འཛིན་པ་ལ་ཡང་མོས་པ་ཆེར་བྱེད་འདུག་པ་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་གྱི་མཛད་པ་གནས་འཕོས་པར་སྣང་ཞེས་རང་རྣམ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་འདིར་བཤད་པའི་ཨ་རིག་དེ་ཡིན།
ཧང་ངེ་གཞུང་དུ་རྒྱལ་དབང་གསུམ་པས་ཕྱག་བཏབ་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་གླིང༌། ཧང་ངེ་བྱ་མདོའི་དགོན། འདི་དང་ཉེ་བར་ཙ་རི་དང་བྱིན་རླབས་མཉམ་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་བྲག་དཀར་སྤྲེལ་རྫོང་དང༌། ཨ་རོལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་ཕྱག་བཏབ་པ་བྲག་དཀར་སྤྲེལ་རྫོང་དགོན། འདི་ནས་སྒོ་མེ་རབ་རྒན་དང་ཉེ། མདོར་ན། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས། དཀར་པོ་ཐང་དུ་འབོད་པར་ཨ་རིག་ཅེས།། དུས་ཀུན་གཡོ་མེད་བརྟན་པའི་དད་གུས་མཐུ།། ལྷུན་པོ་འབུམ་གྱིས་མཚན་མིན་ཁྱབ་འཇུག་གི།། ཤུགས་དྲག་དཔུངགི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕྲོག་མི་ནུས།། ཞེས་བསྔགས་པར་མཛད་ཅིང༌། སྔོན་དུས་ཨ་རིག་ཆུ་ཚན་ཡན་ཆད་ནས་རྨ་ཆེན་གངས་རི་དང་ཨ་ཆེན་གང་རྒྱབ་བར་དུ་འབྲོག་རུ་ཡོད་ལ། འདི་ལས་རྨ་ཆུའི་ལྷོ་རྒྱུད་གཙང་ཨ་རིག་ཏུ་གྲགས་པ་སོགས་དང༌། དེང་སང་མཚོ་སྔོན་ཨ་རིག་ཅེས་གྲགས་པ་དེ་ཡང་དེ་ལས་མཆེད་པ་དང༌། མཚོ་སྔོན་སྟོད་དུ་ཨ་རིག་གུར་སྒར་བྱ་བའི་དགོན་པ་དེ་ཡང་ཨ་རིག་ཕོ་སྐོར་དགེ་བཤེས་བྱ་བྲལ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་ཞེས་མཁས་གྲགས་ཅན་དེས་ཕྱག་བཏབ་པར་མངོན་ན།
བྱ་ཁྱུང་དགོན་མ་ལག་སོགས་ཙོང་ལ་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཆོས་སྡེ་ཇི་སྙེད་བཞུགས་པའི་སྐོར་ལ། དེ་ཡང་ཙོང་ལ་རིང་མོར་གྲགས་པ་གཡུ་འབྲུག་ས་ལ་ལྷུང་བ་ལྟ་བུའི་རི་རྒྱུད་ཤར་དུ་རྒྱའི་གྲོང་ཁྱེར་ལན་ཇུ་དང་ཉེ་ཞིང༌། ནུབ་ཏུ་ཉིན་ཞག་དུ་མའི་བར་དུ་ཡོད་ཅིང༌། རི་རྒྱུད་འདིའི་གནས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་རི་ལ་ཙོང་ཁ་སྐྱེས་རི་ཞེས་འབོད་པ་ལ། སྐུ་འབུམ་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན། འཁོར་བསྒྱུར་གདན་ལ་བཞུགས་པ་འདྲ་བ། བྱ་ཁྱུང་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན། ཁྱུང་ཆེན་ས་ལ་བབས་པ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་འདིའི་བྱང་འདབ་དུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་སྐུ་བལྟམས་པའི་གནས་སྐུ་འབུམ་དང༌། ལྷོ་འདབ་ཏུ་འཇམ་མགོན་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་རྩ་བའི་བླ་མ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་དཔལ་བཟང་པོའི་གདན་ས་བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས་གླིང་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས་པའི་དགོན་ཆེན་དེ་ཉིད་བཞུགས་པ་སྟེ། དགོན་ཆེན་འདི་རྣམ་གཉིས་ལ། མདོ་སྨད་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་སའི་ཉི་ཟླ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་ཀྱང་བསྔགས་པར་འོས་པ་ཞིག་གོ། དེ་ཡང་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་བྱ་ལ༡༣༠༩ ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་གླང་ལ་ ༡༣༤༩ གདན་ས་འདི་ཕྱག་བཏབ། མེ་བྱ་ལ་ ༡༣༥༧ རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་སྐུ་བལྟམས། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་གླང་ལ༡༣༨༦ ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་མྱ་ངན་ལས་འདས། སྐུ་གདུང་རིལ་པོ་ནང་བཞུགས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་རྟེན་གཙོར་བཞུགས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཆུ་ལུག་ལོར་ ༡༥༨༣ ྋརྒྱལ་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཕེབས་ནས་གསེར་ཟངས་ཀྱིས་བཏུམས་ནས་སྐྱར་བཞེངས་མཛད་པ་སོགས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བས་ན། རྒྱལ་བའི་ཡབ་གྱུར་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་དང༌།། རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ།། རྒྱལ་བའི་སྲས་མཆོག་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་སྡེ།། རྒྱབ་བ་ཡབ་སྲས་གསུམ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།། ཞེས་སེར་སྐྱ་ཚང་མས་འདོན་པའི་སྲོལ་དར་ཚུལ་དེབ་ཐེར་ལས་གསུངས། ས་ག་ཟླ་བ་སོགས་སུ་རོ་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པའི་བདུད་རྩི་མྱོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་འབབ་ཅིང༌། དེའི་སྔ་རྟགས་སུ་མཆོད་རྟེན་གྱི་གསེར་མདངས་དམར་པོར་འགྱུར་བ་དང༌། དགོན་པའི་གླིང་དུ་དྲི་ཞིམ་གྱིས་ཁྱབ་ཚུལ་སོགས་གསུངས་སོ།།
བྱ་ཁྱུང་རྒྱབ་ངོས་སུ་ངྷཱི་ཚའི་དགོན་ལེ་ལག་དང་བཅས་པ། ཁ་ཤ་མཐིལ་དུ་ཁང་བརྩེགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་མཆོད་རྟེན་ངོ་མཚར་ཅན། སྐྱེས་རིའི་གསེར་ཁང༌། ཞོང་ཤན་རི་ཁྲོད། མཚེར་མོ་ཆེའི་རི་ཁྲོད། ཤར་ངོས་སུ་རྟ་གདོང་དཀར་པོ་དགོན། སྐྱ་ཡུས་དགོན། ཏིག་གྱའི་དགོན། བྲག་ལུང་དགོན། ཀ་རོ་དགོན་པ། ཆེས་ཤིན་ཏུ་བྱིན་རླབས་ཆེ་བ་གཅན་ཚ་མ་ཎི་ཆུ་འཁོར། དགེ་ཕྱུག་དགོན། རྨ་ཁ་དང་ཉེ་བར་ཐང་རྩེ་སྒར། ཨན་འདར་ཆ་གན་མཁར་ནང་དགོན། སྒོམ་རིས་རི་ཁྲོད། སྒོམ་ཞིས་དགོན། བོན་པོ་རྒྱུད་མཁར་ནང་དགོན། དཀར་པོ་གདོང་དགོན་པ། ཁོ་ཚེ་མཁར་ནང་དགོན། ཀ་ཀྱཱ་བྲག་ཁང་དགོན། མཁར་སྒང་དགོན་པ། སྣ་ཀྱཱ་དགོན། སྨད་ཐའི་དགོན། གཡུ་ཚ་དགོན་སྟེ་དེ་སོགས་ཕལ་ཆེ་བ་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པའི་དགོན་ལག་ཏུ་གཏོགས། མཆོད་གཞིས་ལ། ངྷིའ་ཚ་ནང་སོ། མཚེར་ཕུག་དཔོན་པོ། ཅོ་ཀྱ་དཔོན་པོ། ལུང་བཟང་དཔོན་པོ་བཅས་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་རོང་པོ་ཉིན་ཐུབ་བཅུ། ཨ་འདར་ཆ་གན་དཔོན་པོ། མདོ་བ་ཡར་ནང་མར་ནང་གི་དཔོན་པོ། ཤིས་ཞིན་དཔོན་པོ་སོགས་ཀྱི་མངའ་ཞབས་གཅན་ཚ་ཉིན་ཐུབ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པ་སོགས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེའོ།། བ་ཡན་ཕྱོགས་སུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་སྡེ་ལ། བ་ཡན་མཁར་དང་ཉེ་བ་འགག་ཚའི་སར་ཀྱ་ཀྱའི་དགོན་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང༌། རྭ་ཟའི་སྟག་དགོན་པ། འཁྱག་ཆུ་དགོན་པ། སྐྱིད་ཟིལ་དགོན། སེར་ཏྲེས་དགོན། ཨ་མགོན་རི་ཁྲོད་སོགས་མང༌།
དན་དིག་སོགས་སུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་སྡེ་ལ། དན་དིག་ཤེལ་གྱི་ཡང་དགོན། གནས་འདིར་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་གསུམ་གྱིས་བླ་ཆེན་དགོངས་པ་རབ་གསལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང༌། སྦ་ཁོར་ཡེ་ཤེས་གཡུང་དྲུང་སོགས་དབུས་གཙང་གི་མི་བཅུས་བླ་ཆེན་གྱི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་ཕྱི་དར་གྱི་བསྟན་པའི་དབུ་བརྙེས་ས་ཡིན་པས་འགངས་ཆེ། དེའི་དོན་གྱིས་རྒྱལ་དབང་གསུམ་པ་ཆེད་མངགས་ཀྱིས་ཕེབས་ཤིང༌། སྐུ་མཚམས་མཛད་པས་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་ཞལ་གཟིགས་ཤིང༌། བདེ་མཆོག་གི་ཆོས་ཚན་འགའ་ཞིག་གནས་འདིར་ལྗགས་རྩོམ་མཛད་པར་མངོན། རྒྱལ་དབང་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་ཁང་དུ་བདེ་མཆོག་ཞལ་གཟིགས་པས་ཐུགས་འུརབ་ལྟ་བུས་བཞུགས་མལ་ནས་བྲག་ལ་བསྙེལ་བའི་སྐུ་རྒྱབ། དབུ་ཞྭ་སྣེ་རིང་བཅས་ཀྱི་ཤུལ་རྗེས། བྲག་ལ་ཕྱག་མཛུབ་དང༌། རྡོ་སྟེང་དུ་ཞལ་དཀར་ཡུ་རིང་བཅས་ཀྱི་རྗེས་གསལ་བར་དོད་པ་ཡོད་ཅེས་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས། དེ་དང་ཉེ་བར་ཐིས་པ་རི་ཁྲོད།
དེ་དང་མི་རིང་བ་ན་ཡང་ཏིག་གི་གནས། འདིའི་གནས་སྒོ་རྒྱལ་དབང་གསུམ་པར་གསར་དུ་ཕྱེ། དེར་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྐུ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་སོགས་རང་བྱོན་མང་དུ་བྱུང༌། ཨུ་རྒྱན་གྱི་ཞལ་གཟིགས། གཏེར་བསྲུང་གཏེར་དང་བཅས་པའི་སྣང་བ་ཤར་ཏེ་བྲག་ངོས་ནས་ཆོས་གཏེར་དང༌། འཆི་མེད་ཚེའི་བུམ་པའི་གཏེར་ཡོད་པ་བཞེས་རྩིས་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་བྲག་གཡང་ཆེ་བས་མི་འགབ་ཚུལ་ཞུས་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་ཚུལ་སོགས་རྣམ་ཐར་ལོ་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་གནད་འགངས་ཆེ། འདི་ཕྱོགས་སུ་གྲགས་ཆེ་བའི་དགོན་པ་ལ། ཐོའུ་བ་དགོན། ཀ་ཐོ་དགོན། ཐོ་ཀྱའི་དགོན་བཀྲ་ཤིས་བསམ་གཏན་གླིང༌། བིས་ཀྱའི་དགོན། དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང༌། ནོར་བ་དགོན། ཚེ་དན་དགོན། གོང་ཀྱའི་དགོན། དེབ་ཐེར་ལས་གོང་ཀྱའི་དགོན་འདིའི་ཡན་བོད་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དུས་ཕྱིས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་བོད་ཀྱི་ས་རིམ་པར་བཟུང་པ་ཞིག་ལས། སྔོན་བཙན་པོའི་རབས་ཀྱི་དུས་ཕར་ཟད་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་སྐབས་ཙམ་ལ་ཡང་ད་དུང་དེ་ནས་ལེ་བར་མང་པའི་ས་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་སྟེ་གནས་ཞིག་ཡིན་པར་མངོན། འབུམ་ཁང་ཐང་དགའ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང༌། ཤང་སྤར་ཟི། བཀའ་མ་ལོག འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་མོད། གནད་དོན་མདོར་བསྡུས་ན། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་བོད་དམག་ཁྲི་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཀྱི་བྷ་ཏ་ཧོར་གྱི་སྒོམ་གྲྭ་བཅོམ་ནས་ཕྱིར་ལོག་སྐབས་དམག་མིའི་ནང་ནས་དཔའ་བོ་མི་དགུ་དཔོན་པོར་བསྐོས་ནས་དམག་མི་བཅས་ཧོར་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་བོད་ཀྱི་ས་བསྲུང་དུ་བཞག ངེད་རྣམས་ཅི་ཙམ་ནས་ལོག་ཡོང་ཞུས་པར། རྒྱལ་པོའི་བཀའ་མ་ཕེབས་པར་ཚུར་ལྡོག་ཏུ་མི་རུང་གསུངས་པས་དཔའ་བོ་མི་དགུའི་རྒྱུད་པ་ལ་བཀའ་མ་ལོག་ཅེས་གྲགས་ཚུལ་ལོ་རྒྱུས་དུ་མ་འབྱུང་ལ། བྷཏ་ཧོར་གྱི་སྒོམ་གྲྭ་ནི། ཀན་གྲུའུ་དང་ཉེ་བའི་སར་ཡོད་ཅིང༌། འདིར་བཀའ་མ་ལོག་གི་བོད་འབྲོག་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བ་དང༌། ཧོར་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་སངྒྷ་ཆིང་ཡང་སང་ཟེར་བ་དེའི་རིགས་རུས་བཀའ་མ་ལོག་འདི་ཡིན་ཚུལ་སྣང༌། མདོར་ན་བྷ་ཏ་ཧོར་ཕྱོགས་སུ་གནས་པའི་བཀའ་མ་ལོག་དཔའ་བོ་མི་དགུའི་རིགས་རྒྱུད་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བའི་སྡེ་ཁག་གཅིག་དན་དིག་དང་ཡང་དིག་གི་ཕྱོགས་འདིར་སླེབས་ནས་གཞིས་ཆགས་པ་གོང་སྨོས་བཀའ་མ་ལོག་དེ་ཡིན་པར་སོམ་ཉི་མི་དགོས་སོ།།
བཀའ་མ་ལོག་འདི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིབཀའ་བཞིན་དར་ཧན་ཆོས་རྗེ་ངག་དབང་དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཀྱིས་ས་སྟག་ལོར་བཏབ་པ་བསམ་གཏན་དར་རྒྱས་གླིང༌། ཟན་ཁྲོན་ཕྱག་ཐོ་ཐང་དུ་གཅན་ཕུག་རི་ཁྲོད། རི་ཁྲོད་བཀྲ་ཤིས་དར་རྒྱས་གླིང༌། ཨུ་ཤི་བྲག་དགོན་ཆེན་བཤད་སྒྲུབ་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་ཞལ་སློབ་བྱང་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ་པ་ཁ་ཏིའི་ཀའི་དགོན། ལཱ་ཀྱཱ་ཟི། ཅང་ཀྱཱ་ཟི། སྨོན་ལམ་ཧུ་ཐག་ཐུའི་དགོན། གྲུ་ཀྱཱ་ཟི། ཧུའུ་ཀྱཱ་ཟི། ཕེ་ཀྱཱ་བླ་མའི་དགོན། ལྭང་ཀྱཱ་ཟི། ཞིན་ཀྱཱ་ཟི། འབུམ་ཁང་ཞབས་དྲུང་གི་དགོན་མི་ཀྱཱ་ཟི། ཀན་ཀྱཱ་ཟི། སེང་གེ་རི་ཁྲོད། མདོ་བ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། ཀན་ཀྱཱ་དཔོན་གྱི་དགོན། ཏ་ཙི་ཟེ། ཧན་ཀྱཱ་ཟི་ཟེར་བ་སོགས་མང༌། འབུམ་གླིང་ཕྱོགས་སུ་འབུམ་གླིང་བྱམས་པ། འདིའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་ཚུལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སྣང༌། ཡོངས་གྲགས་སུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བཙུན་མོ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་ཕེབས་ཞོར་དུ་བྲག་ལ་བྱམས་ཆེན་གྱི་སྐུ་བརྙན་བརྐོས་བཞེངས་མཛད་པར་གྲགས། གནས་འགངས་ཆེ་བས་རྒྱལ་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་སོགས་བསམ་བཞིན་འདིར་ཕེབས་ཚུལ་སྣང༌། འདིར་ཐུབ་པ་མྱང་འདས་སོགས་བྱམས་སྐུ་རིགས་མི་འདྲ་བ་འབུམ་ཕྲག་དང་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་མཐའ་ཡས་པ་དང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས་རང་བྱོན་དང་སྒྲུབ་ཆུ་བཞུགས། ཞེས་དེབ་ཐེར་ལས་གསུངས། འབུམ་གླིང་བྱམས་པ་དང་ཉེ་བར། ལྷ་མདུན་དགོན། རྫོང་ཐོག་ལྷ་ཁང་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཅན་མང༌། ལཱ་ཀྱཱ་ཟི། ཞང་ཀྱཱ་ཟི། པཻའ་ཏཱ་ཟི། མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་མཐོང་བ་ཀུན་འདྲེན། འདི་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཀྱི་རྒྱའི་མཆོད་རྟེན་དཀར་ཆུང་དུ་ངོས་འཛིན་སྣང་མོད། གཞན་དུ་ཡང་ངོས་འཛིན་ཡོད་པས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་འདྲ་ཞེས་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས།
ལོ་ཀྱ་ཏུན་དུ་ལོ་ཀྱ་ཏུན་བདེ་མཆོག་རང་བྱོན་ཞེས་གྲགས་ཁྱབ་ཆེ་ཞིང་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མཚར་ཅན་དང་དགོན་པ། འདིའི་རྒྱབ་ངོས་སུ་ཀན་གོའུ་ཟི། ཁུན་ཀྱཱ་ཟི། བོའུ་ཀྱཱ་ཟི་ཟེར་བ་སོགས་མང༌། མཛོ་མོ་མཁར་འདི་ལ་རྒྱ་མིས་ཁྲི་གྱིན་ཧུང་ཧཱུ་ཟི་ཞེས་འབོད འདི་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་ནའང་དེབ་དཀར་མཁན་པོསདགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལཡུལ་གྱི་བསྐལ་དོན་དུ་སོང་ནས་མཛོ་མོ་མཁར་རྒྱའི་ཡུལ་ལྟེ་གནས་ཞིག་ཏུ་ཡོད་ཚུལ་ལྟར་བཤད་མོད། འདི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་རིགས་མང་དུ་ཡོད་པ་བདེན་ཀྱང་སྔོན་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་སྐབས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་དངོས་ཡིན་པར་མ་ཟད། ད་ལྟའི་དུས་འདིར་ཡང་མཛོ་མོ་མཁར་འདི་རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་སུ་གནས་པ་ཡིན་པས། དེབ་དཀར་མཁན་པོ་ངེས་དོན་གྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་མོད། མཁས་པ་བརྒྱ་ལས་རྒྱུས་ཡོད་ཅན་གཅིག་གཙོ་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་ལ་ཟེར་བར་མངོན། འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབངས་མི་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི། ཆས་གོས་ཆ་ལུགས་སོགས་རྒྱ་མིན་བོད་མིན་ར་མ་ལུག་ཤ་སྟག་ལྟ་བུར་སྣང་ན་ཡང་བྱིངས་མིའི་རིགས་ནི་བོད་རིགས་དངོས་ཡིན་ལ། ཡུལ་འབངས་ཀྱི་དཔོན་གཙོ་ལ་ཡང་མཛོ་མོ་མཁར་ནང་སོ་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལས་གསལ་བ་ཞིག་ཡིན། མཛོ་མོ་མཁར་ནི། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་ཞལ་སློབ་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་གཙུག་ན་ཏི་ཤྲི་བྱམས་ཆེན་ ༡༣༥༤ ༡༤༣༥ ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བྱོན་པའི་མར་ལམ་ས་འདིར་དགོན་པ་བཏབ་ན་ལེགས་ཚུལ་གསུངས་པ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་སློབ་ཤཱཀྱ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་དམ་ཆོས་ཐར་པ་གླེང་ཕྱག་བཏབ་པ་དང༌། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་སྐུ་འདས་ནས་སྐུ་གདུང་ཡར་གདན་དྲངས་སྐབས་ད་འདིར་ཤིང་རྟ་འདམ་དུ་ཟུག་པ་བཞིན་གྱུར་ནས་གདནའདྲེན་ཞུས་མ་ཐུབ་པས། དེར་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པ་ཡིན་ཚུལ་སོགས་ནི་གྲགས་ཆེ་བ་ལྟར་ལ། འདི་དང་ཉེ་བར་མ་ཡིན་ཟི་ཟེར་བ་རེ་འགའ་ཡོད་པར་མངོན། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ནི། ཅང་ལའམ་ཙོང་ཁ་སྐྱེས་རིའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ལྷོ་ངོས་བྱ་ཁྱུང་ནས་མར་ལ་རིམ་པར་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་རྫོགས་མཚམས་བར་དུ་ཆོས་སྡེ་སོགས་ཅི་ཙམ་བཞུགས་པའི་མཚན་བྱང་ཙམ་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། ཞིབ་པར་འདོད་ན་དེབ་ཐེར་དང་གདན་རབས། དཀར་ཆག་དང་རྣམ་ཐར་སོགས་ལས་ཤེས་བར་བྱའོ།།
གྲོ་ཚང་ཕྱོགས་ནས་མར་རིམ་པར་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་རྫོགས་པའི་བར་ལ་ཆོས་སྡེ་སོགས་ཅི་ཙམ་བཞུགས་པའི་སྐོར་ལ། དེ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པའི་བ་ཡན་དང་གྲོ་ཚང་གཉིས་ནི་ཅང་ལའི་རི་རྒྱུད་ཀྱིས་བར་བཅད་པ་ཙམ་ལས་ཡུལ་ཐག་རིང་པོ་མ་ཡིན་ལ། ཁ་དཔེ་ལ། གྲོ་ཚང་མཁར་གྱི་ཅོང་བརྡུངས་ན།། བ་ཡན་གཞུང་གི་རྟ་འདྲོགས།། ཞེས་ཀྱང་ཟེར། གྲོ་ཚང་དུ་གྲགས་པ་ནི། རྒྱ་ནག་ཏས་མིང་ཐོག་མ་ཧུང་བུས་བོད་ཀྱི་གྲུབ་ཆེན་ཧེ་བླ་མ་སངས་རྒྱས་བཀྲ་ཤིས་བླ་མར་བཀུར་པ་དེ་བོད་དབུས་ལྷོ་ཁ་གྲོ་བོ་ལུང་ནས་ཡིན་ཞིང༌། འདིར་བཞུགས་པས་ཡུལ་འབངས་ལ་གྲོ་ཚང་ཞེས་གྲགས་པར་བཤད་ལ། མར་པའི་རིགས་ཡིན་པས་མར་ཚང་དུ་གྲགས་ཞེས་ཀྱང་བཤད། གང་ལྟར་ཡང་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་འདུལ་མཛད་ནས་ལྷ་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་སྲིད་ན་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་བཞེངས་པ་དེ་ལ། གྲོ་ཚང་ལྷ་ཁང་ཀོ་ཏཾ་སྡེ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ལ། ཧེ་བླ་མའི་དཔོན་པོ་བསམ་གཏན་བློ་གྲོས་སོགས་ནས་ཀྱང་ལྷ་ཁང་གཞན་དང་གཞན་བཞེངས་ཚུལ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱ་ཆེ། འདི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱལ་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཕེབས་ནས་དགོན་གནས་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན། རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ས་མོ་ལུག་གི་ལོ་ལ་༡༦༡༩ གྲོང་ཚང་ནང་སོ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་གནང་ནས་བསམ་བློ་ལི་ཀྱ་རབ་འབྱམས་པ་ཤེས་རབ་མཆོག་ལྡན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ་པ་གྲོ་ཚང་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། འདིའི་དཀར་ཆག་བློ་གསལ་མགུལ་རྒྱན་མུ་ཏིག་ཆུན་པོ་བྱ་བ་ཡོད་པར་སྣང༌།
གྲོང་ཚང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལྷ་ཁང་དང་ཉེ་བར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ཏིལ་གྱི་ཚོམ་བུར་བཞུགས་པའི་གྲོ་ཚང་གཞིས་ཀ་གོང་འོག་ཀོ་ཏཾ་སྡེའི་ལྷ་ཁང་རྒྱབ་ལོགས་སུ་ཙོང་ཐར་རི་ཁྲོད། ཀྱེ་ལག རྒྱ་དཔོན་རི་ཁྲོད། མདུན་ངོས་ཤིང་ཆེན་རི་ཁྲོད། ཀོ་ཏཾ་སྡེ་ནས་ཤར་དུ་རྒྱང་གྲགས་བཅུ་ལྷག་འདས་པ་ན། ལྷ་ཁང་རྟ་བརྒྱ་མར་གྲགས་པ་ཀ་རིང་བསམ་འགྲུབ་གླིང༌། འདི་ཕྱོགས་ན་ཀ་རིང་ཞེས་འབོད་པ་འདི་ཀ་རིང་བིས་མདོ་ཞེས་པའི་ཀ་རིང་ནས་མཆེད་པས་དེ་ལྟར་གྲགས་པར་མངོན། དེ་དང་མི་རིང་བ་ན་ཡར་ནང་རྡོ་རྗེ་བྲག་དམར། ཇོ་ཐོས་རི་ཁྲོད། དེ་དང་མི་རིང་བ་ན་དམར་གཙང་གཉིས་ཀྱི་བཞུགས་གནབས་པདྨོ་ཆོས་རྫོང༌།
ཐང་རིང་ཕྱོགས་སུ་ཐང་རིང་དགོན་དགའ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང༌། རྒྱབ་རིའི་ངོས་སུ་ལྷ་ལུང་རི་ཁྲོད་ཐར་པ་གླིང༌། བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཁོར་གླིང༌། དགའ་ལྡན་ལྷུན་འགྲུབ་གླིང༌། དགའ་ལྡན་བསམ་འགྲུབ་གླིང་འབུམ་ཁང་ཐང་སོགས་ཅང་ལའི་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་དགོན་ཆེ་ཆུང་བཅོ་བརྒྱད། འགག་རྩབ་ཡན་ཕྱོགས་སུ་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་དྲུག་བཅས་ཐང་རིང་དགོན་ལ་དགོན་ལག་ཉེར་བཞི་དང་མཆོད་གཞིས་ལུང་པ་གསུམ་ཡོད་ཅེས་བཤད། ཤར་ངོས་གཡོ་དགེ་ལུང་པར་གཡོ་དགེ་འབྱུང་གི་སྒྲུབ་ཁང༌། བཱ་ཇོའི་དགོན་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་གླིང་དང༌། ལུང་པའི་ཕུར་བཱ་ཇོའི་རི་ཁྲོད་བཅས་བཞུགས་སོ།།
དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ནི། དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་ལས་འབྱུང་བ་ཕྱོགས་བསྡུས་དང་འདི་ལ་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་འགའ་ཞིག་ཁ་སྐོང་གི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་ཙམ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་ལ་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་པར་འདོད་ན་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་གཅིག་པུས་མི་ཚིམ་པར། རོང་པོ་གྲུབ་ཆེན་ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོས་ ༡༦༠༧ ནས་ ༡༦༧༧ མཛད་པའི་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང༌། གཡེར་གཤོང་དགེ་འདུན་ཟླ་བ་གྲགས་པས། ༡༧༣༤ ནས་ ༡༨༡༡ མཛད་པའི་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་མོར་བྱེད་པའི་སྣང་བ། དབལ་མང་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པ། ༡༧༦༤ ནས་ ༡༨༥༣ རྒྱ་བོད་ཧོར་སོག་གི་ལོ་རྒྱུས། ཅོ་ནེ་གྲགས་པ་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱིསརྗེ་འདི་ཧ་ཅང་མཁས་གྲགས་ཆེ་ཞིང་གསུང་རྩོམ་མང༌། ཤིང་རྟ་ལོར་ ༡༧༡༤ ཅོ་ནེ་དགོན་ཆེན་དུ་མཚན་ཉིད་བཙུགས། ས་བྱ་ལོར་ ༡༧༡༧ རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས།མཛད་པའི་རྒྱལ་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང༌། ཅོ་ནེ་དགོན་ཆེན་གྱི་གདན་རབས་ལེགས་བཤད་རིན་ཆེན་འཕྲེང་མཛེས་དང༌། དཀར་ཆག་དང་པའི་སྣང་བརྙན་འབུམ་ཕྲག་འཆར་བའི་རྫིང་བུ། ཅོ་ནེ་ཆོས་རྗེ་རིན་ཆེན་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་མཛད་པའི་ཅོ་ནེ་དགོན་ཆེན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་བླ་རབས་དང་བཅས་པ་གསལ་བའི་ཉིན་བྱེད་དབང་པོ། ཅོ་ནེའི་ལོ་རྒྱུས་མེ་ཏོག་ཕྲེང་མཛེས། ཅོ་ནེ་དཔོན་སློབ་སངས་རྒྱས་དཔལ་བཟང་གིས་མཛད་པའི་ཅོ་ནེ་དཔོན་རབས་རྟོགས་བརྗོད་མཁས་པའི་མཛེས་རྒྱན། ཀུན་མཁྱེན་དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་པོས་༡༧༢༨་ ནས་ ༡༧༩༡མཛད་པའི་ཅོ་ནེའི་བསྟན་འགྱུར་དཀར་ཆག སུམ་པ་མཁན་ཆེན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་ ༡༧༠༤ ནས་ ༡༧༨༨ མཛད་པའི་ཆོས་འབྱུང་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང་དང༌། མཚོ་སྔོན་ལོ་རྒྱུས་ཚངས་གླུ་གསར་སྙན། ཀུན་མཁྱེན་དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་པོས་༡༧༢༨ ནས་ ༡༧༩༡ མཛད་པ་སྐུ་འབུམ་གདན་རབས་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ། ། གསེར་ཏོག་ཡེ་ཤེས་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོས་༡༧༨༦ ནས་ ༡༨༣༩མཛད་པ་སྐུ་འབུམ་གདན་རབས་རྣ་བའི་བཅུད་ལེན། གསེར་ཏོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོས་༡༨༤༥ ནས་ ༡༩༠༨ མཛད་པ་སྐུ་འབུམ་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ཚངས་པའི་དབྱངས་སྙན། དབལ་མང་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན་༡༧༦༤ ༡༨༥༣གྱིས་མཛད་པ་བླ་བྲང་གདན་རབས་ལྷའི་རྔ་བོ་ཆེ། ། མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་འབྲས་ཀླུ་འབུམ་པ་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད་པ་བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་དར་རྒྱས་གླིང་གི་གདན་རབས། ཐུའུ་བཀྭན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉིས་མས་མཛད་པའི་དགོན་ལུང་བྱམས་པ་གླིང་གི་དཀར་ཆག་དཔྱོད་ལྡན་ཡིད་དབང་འགུག་པའི་ཕོ་ཉ། རྙེ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་ལ་མོ་བདེ་ཆེན་གྱི་གདན་རབས། རྫོང་དཀར་ཆུང་བ་འཇིགས་མེད་ལུང་རིགས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་རོང་པོ་དགོན་ཆེན་གྱི་གདན་རབས་དཀར་ཆག་ངོ་མཚར་མཁས་པའི་འཇུག་ངོགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་མཚོན་མདོ་སྨད་འདིར་བཞུགས་པའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་སྙན་ཅན་ཕལ་མོ་ཆེའི་གདན་རབས་ཡེ་གེར་མ་བཀོད་པ་མེད་པ་ལྟ་བུར་མངོན་ལ། གཞན་ཡང༌། སྟག་ལུང་དཔལ་ལྡན་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་ལང་གྲུའུ་སྡེ་བཞིའི་དཀར་ཆག རྒྱལ་སྲས་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད་པའི་གནས་བསྟོད་ཀ་ལ་པིངྐའི་སྒྲ་དབྱངས། ཀ་རིང་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་གྲོང་ཚང་གོ་ཏཾ་སྡེའི་དཀར་ཆག སེམས་ཉིད་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་སེམས་ཉིད་དགོན་གྱི་དཀར་ཆག་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང༌། ཀུན་གྲོལ་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་ཏེ་ཏུང་བྲག་དགོན་གྱི་དཀར་ཆག་པད་དཀར་ལྗོན་བཟང༌། ཙ་རི་དང་བྱིན་རླབས་མཉམ་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་བྲག་དཀར་སྤྲེལ་རྫོང་གི་དཀར་ཆག་རིག་འཛིན་དཀོན་མཆོག་བསྟན་སྐྱོང་བཟང་པོས་མཛད་པ། ཀིརྟི་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པའི་བྱམས་པ་འབུམ་གླིང་གི་དཀར་ཆག ཨཀྱཱ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པ་ཤ་རྫོང་སྒྲུབ་སྡེའི་དཀར་ཆག ཚ་གན་ཧོ་ཐོག་ཐུས་མཛད་པའི་མདུང་ནག་འཇམ་དབྱངས་དགོན་གྱི་དཀར་ཆག་སོགས་དཀར་ཆག་གི་རིམ་པ་ཆེས་་མང་ཞིང༌། གཞན་ཡང༌། གྲོང་ཚང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང༌། ཁ་ཏའི་ཀའི་རྡོ་རིང༌། རྒྱ་ཡག་དགོན་དང་ཉེ་བ་བྱམས་པ་ལྷ་ཆེན་གྱི་སར་རྡོ་རིང༌། ཤིང་ཀུན་རྡོ་རིང་སོགས་སྔོན་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་གི་རིམ་པ་མང་ཞིང་དེ་དག་ཕལ་ཆེ་བ་རྣམས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱོད་པ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ཤ་སྟག་ཏུ་སྣང༌།
རྣམ་ཐར་ཁག་ལ་མཚོན་ན་ཡང༌། ད་ལྟ་ཀུན་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ནི། ལྕང་སྐྱ། ཐུའུ་བཀྭན། སུམ་པ། ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་བཞད་སོགས་འགའ་ཞིག་ཙམ་དུ་མངོན་མོད། མདོ་སྨད་འདིར་མཁས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་བྱོན་པར་ནི། དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོས་དཔོག་ནུས་ཤིང༌། དེ་དག་ཕལ་མོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་ཡི་གེར་བཀོད་ཡོད་པར་ཡང་སོམ་ཉི་ལས་བྲལ་མོད། འོན་ཀྱང་འདིར་སྐབས་དོན་མི་གཙོ་ཞིང་ཡིག་ཚེགས་ཆེ་བར་དོགས་པས་ཀྱང་རེ་ཞིག་བཞག་གོ།
རྩོམ་ཡིག་གི་ཡོང་ཁུངས།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྩོམ་པ་པོ། མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས་པ།
དཔེ་དེབ། སྟག་འཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་༼སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཉི་མ༽
ཤོག་ངོས། ཤོག་ངོས་ ༣༨༡ ནས་ ༣༤༡ པར་གསལ།
ཆུ་ཁོག་ཤང་ནི་རེབ་གོང་རྫོང་ཐོག་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ༡༢མཚམས་སུ་གནས་ཤིང་། མི་གྲངས་དྲུག་སྟོང་དང་བོད་མིས་བརྒྱ་ཆའི༩༨ཟིན་ཡོད། ཤང་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༢༣༣,༡ཡོད། ཤང་ཁོངས་སུ་མདོ་བ་དང་མགར་རྩེ། མག་སར། སོ་ནག ཀོའུ་སྡེ། ལྕང་སྐྱ། ལྕང་ལུང་། ལྕང་ལུང་འབྲོག་བཅས་སྡེ་བ་བརྒྱད་ཡོད། སྤྱི་ལོ༡༩༥༦ལོར་ཆུ་ཁོག་ཤང་བཙུགས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ༡༩༥༨ལོར་སྐར་དམར་མཉམ་ལས་ཁང་དུ་ཚུད། སྤྱི་ལོ༡༩༦༡ལོར་ཆུ་ཁོག་མཉམ་ལས་ཁང་དུ་བཅོས། སྤྱི་ལོ༡༩༨༤ལོར་ཡང་བསྐྱར་ཆུ་ཁོག་ཤང་དུ་བཅོས་པ་རེད།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ལིའུ་པང་།
ལིའུ་པང་(སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་༢༥༦-སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་༡༩༥)(རྒྱ་སྐད།: 刘邦)ནི་ཆིན་རྒྱལ་རབས་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཕེ་རྫོང་གི་མི་ཡིན། ཁོ་རང་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ལེ་བར་བཅུ་རེ་ཐིང་རེ་བྱས་ཡོད་པའི་ཐིང་དཔོན་ཞིག་ཡིན། ཆིན་རྒྱལ་རབས་དུས་མཇུག་གི་ཞིང་པའི་གྱེན་ལོག་ཁྲོད་ཁོ་དང་ཞང་ཡུས་གཉིས་ཀྱིས་སུས་སྔོན་ལ་ཞན་དབྱང་བླངས་ན་སུ་གོང་མར་འདུག་པའི་ཁ་ཆད་བཞག་མྱོང་། ཁོས་ཞན་དབྱང་ལ་ཕར་རྒོལ་བྱས་རྗེས་དུས་དཔག་བབ་བསྟུན་བྱས་པ་དང་རང་འགུལ་གྱིས་ཕྱིར་འབུད་བྱས། ཆིན་རྒྱལ་རབས་འཇིག་རྗེས། ཁྲུའུ་ཧན་གཡུལ་འཁྲུག་ཐོག་མའི་སྐབས་སུ་ཁོ་རང་འཐབ་ཚད་པོ་ཚང་མ་ཕམ་ནས་མི་ལེགས་པའི་གནས་སུ་ལྷུང་། ཡིན་ནའང་ཁོ་ནི་མི་བརྟག་པར་མཁས་ཤིང་མི་སྤྱོད་ཀྱང་ཤེས་པས། མཇུག་མཐར་ཞའོ་ཧོ་དང་ཀྲང་ལིའང་། ཧན་ཞིན་བཅས་ཀྱི་རོགས་རམ་འོག་ཞང་ཡུས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་པར་མ་ཟད། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་༢༠༢ལོར་ཧན་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས་བཙུགས། ཁོས་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁར་སྤྱི་སྡོམ་བྱེད་སྐབས་"ངའི་རྒྱལ་ཁ་ཚང་མ་ནི་མི་སྤྱོད་ཤེས་པ་ལས་བླངས་པ་ཡིན་"ཅེས་བཤད།[༡]
ནང་དོན།
མི་ཚེ།[རྩོམ་སྒྲིག]
(ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་དང་པོ་ཧན་ཀའོ་ཙུའུ་ལིའུ་པང་(汉高祖刘邦)སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་༢༥༦ནས་༡༩༥ལོའི་བར་གྱི་མི་ཡིན། སྐྱེས་ཡུལ་ཕེའི་ཤན་(沛县)དེང་སང་ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁོངས་སུ་ཡོད།)དུ་ཡིན་ཅིང། སྐྱེས་ཁུངས་ཞིང་པ་ཡིན་པས་ཞིང་པ་གྲལ་རིམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གསལ་པོར་ཤེས་པར་མ་ཟད། ཤང་གྱི་རིམ་པའི་ཐིན་ཀྲང་གི་ལས་ཀའང་བྱེད་མྱོང་བས་ས་བདག་གྲལ་རིམ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཐོག་གི་དབང་སྒྱུར་བྱ་ཐབས་ཀྱང་གསལ་པོར་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པས་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་གྱེན་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ལ་བཞུགས་ནས་དེའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་སྔོན་ཆིན་རྒྱལ་རབས་བཙུགས་པ་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཁྲལ་འབབ་ལྕི་བ་དང། དམག་ཁྲལ་རྫོགས་རྒྱུ་མེད་པ། ཕོ་བྲང་གསར་པ་དང་བང་སོ་རྒྱག་པའི་ལས་ཁྲལ་གསར་པ་རྒྱུན་མི་ཆད་པའིདབང་གིས་རྒྱ་ཆེའི་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ལ་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ལའང་ཚབས་ཆེ་བའི་གཏོར་བཤིག་བཏང་ཞིང། གྲལ་རིམ་འགལ་བ་ཡང་རྣོ་ངར་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་༢༠༩ལོའི་ཟླ་༧པར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཞིང་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཁྲེན་ཧྲེན་དང་ཨུ་ཀོང་གཉིས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་འོག་ཡང་ཁྲེང་(དེང་སང་ཧོ་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཏེང་ཕེང་)དང་ཡང་ཞཱ་(དེང་སང་ཧོ་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཐའི་ཁང་)སོགས་ཀྱི་ཞིང་པ་དང་ཉ་པ་སོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ནས་གྱེན་ལངས་བྱེད་པའི་དར་ཆ་བསྒྲེངས་། དེར་ས་གནས་ཁག་གི་ཞིང་པས་དང་ལེན་བྱས་ཏེ། ཁྲེན་ཤན་(དེང་སང་ཧོ་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཧོའི་ཡང་ཤན་)ལ་ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན་པའི་ཞིང་པའི་གསར་བརྗེའི་སྲིད་དབང་བཙུགས། ཡིན་ནའང་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་ལས་འགུལ་ནང་དུ་གཡོ་འཛུལ་བྱས་པའི་སྔར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དྲུག་གི་བྲན་གཡོག་བདོག་པོ་ལྷག་འཕྲོ་རྣམས་ཀྱིས་གཏོར་བཤིག་བཏང་བའི་འོག་གྱེན་ལངས་ཀྱི་དམག་དཔུང་ལ་ཐེངས་མང་པོར་ཕམ་ཉེས་བྱུང་བར་མ་ཟད། མཐར་ཞིང་པའི་འགོ་ཁྲིད་པ་ཁྲེན་ཧྲེན་ཡང་རང་འཛིན་བཟུང་ཐེབས་ཏེ་བཀྲོངས་ཤིང། ཨུ་ཀོང་ཡང་རང་སྲོག་དོར་བ་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོ་ཚོས་སྤར་བའི་གྱེན་ལངས་ཀྱི་མེ་ལྕེ་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ས་གནས་མང་པོར་ཁྱབ་པར་བརྟེན། ཞང་ཡུས་ཀྱིས་གཙོ་བོ་བྱས་པའི་ཅང་ཏུང་(སུའུ་ནན་ཁུལ་གྱི་ཝུ་ཞན་)ས་ཁུལ་གྱི་གྱེན་ལངས་དམག་དཔུང་དང་ལིའུ་པང་གིས་འགོ་ཁྲིད་བྱས་པའི་ཧྥེང་ཕེའི་(སུའུ་ཕེའི་རྫོང་ས་ཁུལ་)ས་ཁུལ་གྱི་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་དམག་དཔུང་གཉིས་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་གཙོ་ཤུགས་དམག་དཔུང་ཡིན་ཞིང། དམག་དཔུང་དེ་གཉིས་དང། ལྷག་པར་དུ་ཧོ་པེའི་ཕིང་ཤང་དམག་འཐབ་ནང་ཞང་ཡུས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་དམག་དཔུང་དེས་ཆིན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་ཤུགས་དམག་དཔུང་ལ་རྒོལ་ལན་ནུས་ལྡན་བསློགས་ཏེ་ཐག་ཆོད་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ། སྤྱི་ལོ་གོང་གི་༢༠༦ལོའི་ཟླ་༡༠པར། ལིའུ་པང་གིས་འགོ་ཁྲིད་པའི་དམག་དཔུང་གིས་ཞན་དབྱང་མཁར་བླངས་ནས་ཆིན་རྒྱལ་རབས་རྩ་མེད་དུ་བཏང་ནས་ལོ་དེར་ཞང་ཡུས་རང་ཉིད་ཤིས་ཁྲུའུ་པའོ་ཝང་སྟེ། ཁྲུའུ་ནུབ་མའི་བཙན་བདག་རྒྱལ་པོ་བྱས་ཤིང། ལིའུ་པང་ཧན་རྒྱལ་པོར་བསྐོས། ཁོ་ཚོས་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁའི་འབྲས་བུ་འཕྲོག་རེས་བྱས་པའི་མཐར་ཁྲུའུ་ཧན་དམག་འཁྲུག་ལངས། སྐབས་དེར་ཞང་ཡུས་ཀྱི་དམག་ཤུགས་མི་གྲངས་ནི་ལིའུ་པང་གི་དམག་ཤུགས་ལས་ལྡབ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡོད་ཀྱང། ཞང་ཡུས་དང་ལིའུ་པང་བར་དམག་འཐབ་ཆེ་བ་བདུན་ཅུ་ཙམ་དང་ཆུང་བ་བཞི་བཅུ་ཙམ་བྱས་པའི་ནང་ལིའུ་པང་ལ་ཕམ་ཐེངས་བཅུ་གཉིས་ཙམ་བྱྭང་ཞིང། དམག་ཤུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཐད་ནས་བཤད་ན་ལིའུ་པང་ལས་ཞང་ཡུས་དམག་ཤུགས་ཆེ་ཡང། ལིའུ་པང་གི་ལམ་ཕྱོགས་ནི་ཞིང་པར་འགོ་ཁྲིད་བྱས་ནས་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པས། རྒྱབ་རྟེན་བྱེད་ས་ནི་རྒྱ་ཆེའི་ཞིང་བྲན་ཡིན་པ་དང་། ཅུང་ཟད་བརྟན་ཙམ་ཡིན་པའི་གནས་གཞི་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ཅིང། ཞང་ཡུས་ཀྱི་ལམ་ཕྱོགས་ནི་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་ཀྱི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་བྲན་གཡོག་བདག་པོ་རྙིང་པའི་ལྷག་འཕྲོ་ཡིན་པ་རེད། དེའི་སྟབས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེའི་ཞིང་པ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་ཐོབ་མི་ཐུབ་པར་བརྟེན་གནས་གཞི་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་མེད། ཞང་དང་ལིའུ་གཉིས་དམག་འཐབ་ཐེངས་མང་བྱས་པའི་འབྲས་བུར་དམག་ཤུགས་ཞན་པའི་ལིའུ་པང་གིས་དམག་ཤུགས་ཆེ་བའི་ཞང་ཡུས་གཏོར་ཕམ་བཏང་ཏེ་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་༢༠༡ལོར་ལིའུ་པང་གིས་རྒྱལ་ཡོང་ས་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་དབང་བཙུགས་ཤིང། རྒྱལ་ས་ནི་ཁྲང་ཨན་(དེང་སང་གི་ཤིས་ཨན་)ཏེ། རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མིང་ལ་ཧན་(汉朝)ཟེར་ཞིང། རྗེས་སུ་ཤིས་ཧན་(西汉)ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན། སྐབས་དེའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ནི་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གི་དུས་སྐབས་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་བ་ལ་འགའ་ཞིག་མི་འདྲ་བར་ལག་ལེན་བསྟར་གྱི་ཡོད་པ་སྟེ། ཧན་གོང་མས་ཐད་ཀར་དབང་སྒྱུར་བྱས་པའི་ཅུན་གྱི་རིམ་པའི་ས་ཁུལ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་པ་ཕུད། དེ་བྱིངས་རྣམས་རུས་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ལ་བགོས་ནས། རུས་རྒྱུད་གཅིག་པ་མིན་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་བཅད་བཟུང་ལམ་ལུགས་ལ་བཀག་འགོག་བྱས་པ་ནི་སྐབས་དེར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དང་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་རྣམས་ཞི་བདེའི་ངང་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བའི་གོ་སྐབས་ཡོང་བ་བྱས་པ་དང། ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ནང་ནས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་རིགས་རང་འཇགས་སུ་ལགས་ལེན་དང་། ཕན་ཐོགས་མེད་པའི་རིགས་ལ་དུས་སྐབས་དང་མཐུན་པར་ལེགས་བཅོས་བྱ་ཐབས་རིམ་པ་ལག་ལེན་བསྟར་ཡོད་པས་། ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་དབང་དེ་མགྱོགས་མྱུར་དུ་གོང་འཕེལ་བྱུང་། ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་དབང་དེ་མགྱོགས་མྱུར་དུ་གོང་འཕེལ་བྱུང་། ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རུས་མིང་ནི་ལིའུ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་སྔ་རྗེས་སུ་ཤིས་ཧན་(ཧན་ནུབ་མ་)དང་ཏུང་ཧན་(ཧན་ཤར་མ་)ཟེར་བའི་རྒྱལ་རབས་ཚན་པ་གཉིས་བྱུང། ཤེས་ཧན་རྒྱལ་རབས་ལ་རིམ་བཞིན་རྒྱལ་པོ་བཅུ་བཞི་བྱུང་སྟེ། ༡.ཧན་ཀའོ་ཙུའུ་ལིའུ་པང། ༢.ཧན་ཧའིུ་རྟི་ལིའུ་དབྱིང། ༣.ཀའོ་ཙུའུ་ཡི་བཙུན་མོ་ལུའི་ཧོ། ༤.ཧན་ཝེན་རྟི་ལིའུ་ཧེང། ༥.ཧན་ཅིང་རྟི་ལིའུ་ཆི། ༦.ཧན་ཨུ་རྟི་ལིའུ་ཧེང་། ༧.ཧན་ཀྲའོ་རྟི་ལིའུ་ཧུ་ལིང་། ༨.ཧན་ཁྲང་ཡི་ཝང་ཧོ། ༩.ཧན་ཞོན་རྟི་ལིའུ་ཞུན། ༡༠.ཧན་ཡོན་རྟི་ལིའུ་ཧྲོང་། ༡༡.ཧན་ཁྲེང་རྟི་ལིའུ་ཨའོ། ༡༢.ཧན་ཨེད་རྟི་ལིའུ་ཤིན། ༡༣.ཧན་ཕིང་རྟི་ལིའུ་ཁའན། ༡༤.ཧན་དབྲུའུ་ཙི་དབྱིང་བཅས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་༢༠༦ནས་སྤྱི་ལོ་༢༣ལོ་བར་ལོ་ལོ་༢༢༩ཙམ་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང། སྐབས་འདིར་《དེབ་ཐེར་དམར་པོ་》དཔེ་དེབ་མང་ཆེ་བའི་ནང། ཧན་ཀའོ་ཙུའུ་ནས་བཟུང་མི་རབས་བཅུ་གཉིས་བར་དུ་རྒྱལ་པོ་བྱུང་ཞེས་གསལ་བ་ནི། རྒྱལ་པོ་གསུམ་པ་ལུའོ་ཧོ་ནི་བཙུན་མོ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་གསུམ་པ་ལུའོ་ཧོ་ནི་བཙུན་མོ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་བརྒྱད་པ་ཁྲང་ཡེ་ཝང་ཧོ་རྒྱལ་པོ་རང་གི་རུས་རྒྱུད་མིན་པས་དེ་གཉིས་མ་བགྲངས་པས་རྒྱལ་པོ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་པའི་དོན་དང། དེ་བཞིན་དུ་མི་བཟང་མགོན་པོ་སྐྱབས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང་》ལས། ཧན་རྒྱལ་རབས་སྔ་རྗེས་གཉིས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་བྱུང་བར་བཤད་པ་ཡང་གོང་ལྟར་རྒྱལ་པོ་གསུམ་པ་དང་བརྒྱད་པ་གཉིས་མ་བགྲངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན། གོང་མ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ཧྥན་ཝེན་ལའན་(范文澜)གྱིས་མཛད་པའི་《ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་》《中国通史》ཞེས་པ་ནས་གནད་བསྡུས་བྱས་པ་ཡིན།
པར་རིས་བར་འཁྱམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
-
ལིའུ་པང་། ༢.jpg
-
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།[རྩོམ་སྒྲིག]
- ↑ ལོ་རྒུས་བཤད་པ། ༼ཀྲུང་གོའི་བྱིས་པའི་ཤེས་བྱ་ཀུན་བཏུས།༽ མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༧
༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ནས་བཏུས།