text:
གྷན་དྷིའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྒྱ་གར་བ།
- །
- ལྷག་པ།, 09 ཟླ་དགུ་པ། 2009 17:50
- ། རིག་འབྱུང་། ན་བུན་གྱིས་བསྒྱུར།
སྲིན་འཛིན་ནཱེ་རཱོ་ཡིས་བརྩམས། བུ་མོ་ལགས། ད་ནི་ངས་ཁྱེད་ལ་ཉེ་ལམ་རང་རྒྱལ་དུ་བྱུང་བའི་དོན་ཆེན་འགའ་འཆད་པར་བྱ། དེ་ཡང་ངེད་གཉིས་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལས་ཀྱང་སྤྲོ་སྣང་ཞིག་ངང་གིས་འཕེལ་ སྲིད། ངས་ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཀྱི་ནོར་འཛོལ་ལ་ཉེན་སྲུང་བྱ་དགོས་སྟབས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཟབ་བརླིང་དང་ཞིབ་སར་མི་དཔྱོད་པར་བྱ།
ཅི་སྟེ་ང་ཚོ་མི་སྒེར་སོ་སོའི་ཕྱོགས་རི་བའི་བློ་མོས་ཙམ་ལས་རིང་དུ་གྱེས་ཏེ་ངས་ཁྱོད་རང་ལ་བརྗོད་པ་ཇི་བཞིན་དུ། ཉི་མ་དེ་རིང་གི་རྒྱ་གར་འདི་ཉིད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་སྟེང་གི་ཆེས་བཟློག་པར་དཀའ་བའི་རྙོག་ཟིང་གི་ཁྲོད་ལྟུངས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པའི་ཁར། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་ཐེབས་པའི་མཚོན་དཔེ་འཁྲུལ་མེད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན་པ་རེད། དབྱིན་ཇིའི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ཧྲིལ་བོ་ཞིག་རྒྱ་གར་བའི་སྟེང་བཙན་འཇོག་བྱས་པའི་མཐུས། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དབྱིན་ཇི་སྲིད་གཞུང་ལ་ལད་ཟློས་བྱས་ཏེ་བཙན་རྒྱལ་གྱི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པའི་སྟ་གོན་བགྱིས་པ་རེད།
ཐེངས་སྔོན་མའི་འཕྲིན་ཡིག་ཏུ་ངས་ཁྱོད་རང་ལ་མཆིད་ཟིན་པ་ལྟར། ཟིང་འཁྲུག་སྐབས་ཀྱི་རྒྱ་གར་གྱི་འཕོ་འགྱུར་དེའང་གནས་འདིར་བྱུང་བ་རེད། རྒྱལ་ནང་དུ་བཟོ་ལས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་རྩ་ཅན་གྱི་གྲལ་རིམ་བྱུང་བ། སྤྱི་ཚོགས་བཟོ་ལས་ཐད་ཀྱི་དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་ཇུས་ལ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་སྟེ་རྒྱ་གར་གྱི་བཟོ་ལས་དང་ཚོང་ལས་ཙམ་མ་ཟད། སྲིད་དོན་ཐད་དུའང་དབྱིན་ཇི་སྲིད་གཞུང་ལ་གནོན་ཤུགས་བསྟུད་མར་ཐེབས་པ་རེད།
འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པོའི་རྗེས་སུ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་མོ་ཆེར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་སད་ཅིང༌། མིའི་ཡུལ་འདིར་ཟིང་འཁྲུག་དང་དཀའ་སྡུག།ནད་ཡམས་དང་གནོད་འཚེ་སོགས་བཟློག་ཏུ་མེད་པ་བྱུང༌། རང་རྒྱལ་དུའང་དྲག་པོའི་གསར་བརྗེ་ཡི་དུས་སྐལ་མངོན་གསལ་དུ་ཤར།
རེ་བཞག་གིས་བརྟས་པའི་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་གོ་ཐང་འཕར་བའི་དུས་མཚུངས་སུ། དབྱིན་ཇི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཀྱང་ལས་དོན་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་དགོས་པར་སྙམ་དུ། དེ་སྔོན་གྱི 1“མོན་ཌ་གྷོ . ཆའེ་ལཱམ་སི་ཧྥོར་ཌི་བསྒྲགས་གཏམ” (Montagu-Chelmsford Report) ནང་བཏོན་པའི་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་ཁྲིམས་གཞིར་དམིགས་བཀར་ཏེ་འདྲི་གཞི་ཞིག་དང་བཅས་སྲིད་སྟེགས་སུ་གོམ་ཁ་བསྒྱུར་ཅིང༌། ཁོ་ཚོ་རང་ལག་གི་བཤུ་གཞོག་དང་མཁར་རྫོང་གི་དབང་ཤུགས་ཡོད་ཚད་ཧ་ཅང་གཟབ་ནན་དང་བརྟན་བརླིང་ངང་ཉར་དུས། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་མཁོ་མི་ཆེ་བའི་ཕུང་གསོག་མང་པོ་འཕེལ་བཞིན་པའི་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གྱི་ཁྲོད་དུ་དོར་བྱུང༌།
འཁྲུག་ཆེན་རྗེས་ཀྱི་དུས་ཡུན་ཐུང་ཐུང་ཞིག་གི་རིང་ཚོང་ལས་དར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་ཡོ་ལང་ཤིན་ཏུ་རྒོད་པའི་དུས་རིམ་ཞིག་ཏུ་སླེབས། དུས་སྐབས་དེའི་རིང་ལ་ཁེ་སྤོགས་ཀྱང་ཕོན་ཆེན་གཉེར་ཞིང་སྒོས་སུ་ཨེ་ཤ་ཡ་ལྷོ་མའི 2བྷན་གྷལ་རྒྱལ་ཁབ (Bengal) ནང་སོ་མ་ར་ཙའི་ཁེ་ལས་ཆེས་ཆེར་བྲིན། ཁེ་ཕན་གྱི་ཡོང་འབེབ་ཡོད་ཚད་རྒྱུན་པར 100% ཟིན་བྱུང༌། ཚོང་ཟོང་གི་རིན་དོད་ཅུང་འཕར་སྣོན (བཟོ་བའི་གླ་ཕོགས་ཀྱང་ཚུད) བྱུང་བ་འདྲ་མོད། ཆ་སྙོམས་ཀྱིས་ལྟོས་ཚེ། རིན་གོང་ཉུང་ཙམ་ལས་འཕར་ཆག་ཐུབ་མེད་ལ། ཚོང་ཟོག་གི་རིན་གོང་འཕར་བའི་དུས་མཚུངས་སུ། གླས་ཤག་ཏུ་འཚོ་བའི་ཞིང་བྲན་ཚོས་སོ་སོའི་ས་བདག་ལ་དཔྱ་ཁྲལ་མཇལ་དགོས་པ་བྱུང༌།
དེའི་རྗེས་དངོས་ཟོག་གི་རིན་གོང་མར་ཆག་པ་དང་བསྟུན། སླར་ཡང་ཚོང་ལས་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་འགོ་བརྩམས། བཟོ་བ་དང་ཞིང་བའི་འཚོ་རྟེན་གྱི་གནས་བབ་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་འཚོ་གནས་ལ་རེ་ཐག་ཆད་པའི་གནས་ཚུལ་བསྟུད་མར་བྱུང༌། བཟོ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་ཐེངས་དུ་མར་བཟོ་བས་ལས་མཚམས་བཞག་པའི་མཐུས་བཟོ་བདག་རྣམས་ཆེས་ལྡོག་ཏུ་མེད་པའི་དཀའ་སྡུག་དང་འཕྲད། རང་རྒྱལ་ནུབ་ཁུལ་ཨཱོ་དྷ་མངའ་སྡེ (Oudh) (དེང་སྐབས་ཨོ་ཌིར་ཞིང་ཆེན་དུ་འབོད) (Uttar Pradesh) ནང་ཡུལ་དེ་གའི་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་འོག་ས་ཁང་བོགས་མར་ལེན་མཁན་ཚོའི་འཚོ་གནས་ལྷག་ཏུ་སྐྱོ་སྟབས། ཟིལ་ཤུགས་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པའི་ས་ཞིང་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཧ་ལམ་རང་ཤུགས་སུ་བྱུང་སྟེ། སློབ་གསོའི་གོ་རྟོགས་ཞན་པའི་འབྱོར་འབྲིང་གྲལ་རིམ་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་ལས་མེད་བཟོ་བའི་གྲངས་འབོར་འཕེལ་བའི་འབྲས་སུ་ཡུལ་སྡུག་ཆེན་པོ་བྱུང༌།
འདི་ནི་འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་རྗེས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་བྱུང་ཉེས་རེད་ལ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་རང་གིས་སྣང་ཚུལ་འདིར་མུ་མཐུད་གཞིག་ཚེ། དེས་ཁྱེད་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕེལ་འགྲིབ་ཐད་དུ་ངེས་ཤེས་ཟབ་མོ་འདྲོངས་པར་གདོན་མི་ཟ།
རང་རྒྱལ་དུ་དམངས་དམག་གི་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་རུ་རྒྱས་ཤིང༌། དེ་ཡང་བྱ་འགུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བ་ཧ་ཅང་མངོན་གསལ་རེད། རྒྱལ་ནང་གི་བཟོ་ལས་ངལ་རྩོལ་དེ་བཟོ་ཚོང་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཀྱང༌། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོང་ལས་མཛའ་འབྲེལ་ཁོངས་གཏོགས་སུ་རྩ་འཛུགས་བགྱིས་པ་རེད། ཞིང་པ་དང་ས་བདག་གྲལ་རིམ་ཆུང་གྲས་ཚོས་སྲིད་གཞུང་ལ་ཡི་མ་རངས་པར་སྲིད་འགྱུར་གྱི་རེ་འདུན་དྲག་པོ་བཅངས། སྲིན་བུའི་དཔེ་བཞིན་དུ། ཐ་ན་ས་ཁང་བོགས་མར་ལེན་མཁན་ཚོས་ཀྱང་ངོ་ལོག་གི་སྟ་གོན་བྱས། འབྱོར་འབྲིང་གྲལ་རིམ་པ་ཚོས (ཁྱད་པར་དུ་ལས་ཤོར་བ་ཚོ) ཉན་འཇོག་ཙམ་ཡང་མི་བྱ་བར། སྲིད་འགྱུར་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་བཟུང༌། ཁོ་ཚོའི་ཁྲོད་ཀྱི་མི་ཕལ་མོ་ཆེ་སྐབས་དེའི་གསར་བརྗེ་ལས་འགུལ་བ་ཤ་སྟག་རེད།
ཏུར་ཀི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གཡུལ་བཀྱེས་པ་དེས་ཧིན་རྡུ་ཆོས་ལུགས་དང་ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་གཉིས་དབར་བསྲེས་ལྷད་ཚབ་ཆེན་ཐེབས་པ་དང༌། རེ་ལྟོས་དེ་ནི་དབྱིན་གཞུང་གིས་ཨ་རབ་ཀྱི་ཇེ་ཙི་རཱ་ཌི་ཨཱོད (jazirat-ul-Arab) (ཡུལ་དེའི་གླིང་ཕྲན་ཁག་ཅིག) ཀྱི་གོ་ཐང་དེ་བདག་གིར་འཛིན་འདོད་པ་ཞིག་རེད། རྒྱུ་མཚན་གླིང་ཕྲན་དེ་དག་ནི (མཱེ་དྷན (Median) དང་ཇེ་རཱོ་ས་ལེམ། (Jerusalem) སཱོ་ཌན་ཨ་རབ་ནུབ་མའི་གྲོང་ཁྱེར་མཱེ་ཁཱ (Mecca) གསུམ) ཁ་ཆེ་བའི་གནས་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞེད་ཅིང༌། དམིགས་སུ་ཇེ་རཱོ་ས་ལེམ་ཞེས་པ་ཇེའུ་དང་ཡི་ཤུ་དང་ཁ་ཆེ་མི་རིགས་སོགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ལྷ་ལྡན་གྲོང་དུ་འབོད་པས་སོ།།
དེའི་རྐྱེན་ཟིང་འཁྲུག་ཞོད་འཇགས་སུ་སོང་རྗེས། རྒྱ་གར་སྲིད་གཞུང་གིས་འཁོན་སེམས་ཤིག་ཡིད་ལ་བརྣག་སྟེ་དྲག་ཤུགས་མ་སྤྱད་པར་འབྱུང་འགྱུར་ལ་རེ་བས་འཁྲེངས། རེ་འབྲས་དེ་ཙམ་མེད་པ་འདྲ་ཡང་ད་དུང་རེ་སྨོན་ཁོ་ན་འཆིང་ཞིང་འཚོ་བཞིན་མཆིས།
ཟླ་ཁ་ཤས་རིང་རེ་འདུན་དྲག་པོའི་ངང་སྒུག་བགྱིས་པའི་དབྱིན་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་གསར་བའི་དོན་འབྲས་དེའང་གསར་བརྗེ་ལས་འགུལ་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱ་བར་དམིགས་བསལ་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་བརྒྱུད་སྤྲོད་གཏོང་བའི་འཆར་ཟིན་ཞིག་གི་བཟོ་མངོན་ཏེ་རང་དབང་གི་དོད་དུ་དྲག་གནོན་ཤུགས་ཆེར་བྱས།
བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་ཁྲིམས་གཞི་དེ་དག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་གི་སྙན་སེང་གཞིར་བཟུང་སྟེ་རཱོ་ལ་ཌི་ཁྲིམས་གཞི (Rowlatt Bills) རུ་བཞེད་མོད། ཆེར་མ་འགྱངས་པར་རང་རྒྱལ་གྱི་ས་ཁུལ་གང་སར་མི་རྒྱུད་ནག་པོའི་ཁྲིམས་གཞིར་འབོད་ཁར། འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སའི་རྒྱ་གར་བ་ཙམ་མ་ཟད། རིགས་རྒྱུད་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་མི་རྣམས་ལའང་དེ་ལྟར་བསྒྲགས།
དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་ཚོས་དབྱིན་ཇི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ལ་དབང་ཤུགས་ཆེར་སྤྲད་དེ། བདེ་སྲུང་ཉེན་རྟོག་པ་ཚོས་གང་འདོད་དུ་དོགས་ཡོད་མི་སྣ་དང་མོས་མཐུན་མི་གནང་མཁན་ཚོ་བཙན་བཟུང་དང་བཙོན་དུ་འཇུག་པར་ཁྲིམས་བཤེར་མེད་པའམ། ཡང་ན་གསང་བའི་ཁྲིམས་བཤེར་ཞིག་ལག་ཏུ་བསྟར།
སྙན་པ་གླིང་དུ་གྲགས་པའི་ཁྲིམས་གཞི་དེ་དག་གི་གནད་འགྲེལ་ཁག་ནི། རྩོད་གླེང་མེད་པ་དང༌། ཁྲིམས་རྩོད་པ་མེད་པ། ཞུ་གཏུག་མེད་པ (na vakil, na appeal, an dalil) བཅས་སུ་བཞེད་ཅིང༌། ཁྲིམས་གཞི་དེར་ངོ་རྒོལ་གྱི་གདུང་འབོད་དྲག་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཤན་སྟོབས་གཞན་ཞིག་མཆིས། སྲིད་དོན་གྱི་ན་བུན་སྟུག་པོ་ཞིག་རིམ་གྱིས་འདུ་ཞིང་འཕྱུར་ཏེ་མཐར་རྒྱ་གར་བའི་མཁའ་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་བསྒྲིབས་སོང༌།
གོང་གི་ཤུགས་རྐྱེན་གསར་བ་དེ་ནི་མོ་ཧིན་དྷ.གྷན་དྷི་མཆོག་རེད་ལ། ཟིང་འཁྲུག་གི་སྐབས་སུ་ཁོང་ཨ་ཧྥི་རེ་ཁའི་གླིང་ལྷོ་མ་ནས་ཕྱིར་རང་རྒྱལ་དུ་ཕེབས་ཏེ། སེ་བྷར་མཱ་ཌེ་ས་ཆའི་རི་ཁྲོད་པའི་གཞིས་གྲོང་དུ་སྡོད་ཅིང་ཁོང་ནི་སྲིད་དོན་དང་རིང་དུ་གྱེས་ཡོད། དེ་སྔོན་ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་སྲིད་གཞུང་ལ་འཐབ་དམག་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཐད་དུའང་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་རོགས་འདེགས་གནངས། ལྷོ་ཨ་ཧྥི་རེ་ཁའི་ནང་ཁོང་གིས “བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས” (Satyagraha) ཀྱི་འཐབ་རྩོད་བསླངས་པ་ནས་བཟུང་རང་རྒྱལ་དུ་ཁོང་གི་སྙན་གྲགས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པ་ནི་བཤད་མ་དགོས་པ་རེད།
སྤྱི་ལོ 1917 ལོར་བྷི་ཧར་ས་ཁུལ་དུ་ཁོང་གིས་ཡོ་རོབ་སོ་ནམ་པ་ཚོའི་ཡ་ང་བའི་བརྙས་སྨོད་ཀྱི་ཞིང་བྲན་ལ་འཐབ་རྩོད་བགྱིས་པར་འབྲས་བུ་གཡུར་དུ་ཟ་བ་སྨིན། ཕྱིས་སུ་ཡང་ཁོས་གྷོ་ཇ་རཱ་ཌི (Gujrat) (པན་ཇེབ་མི་རིགས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན) ས་ཆའི་གྲོང་རྡལ་ཁའེ་རཱ (Kaira) ནང་ཞིང་པ་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་རོགས་སུ་འགྲེངས། སྤྱི་ལོ 1919 སྟོད་ཙམ་ནས་བཟུང་ཁོང་སྙུང་གཞིས་གཙེས་ཤིང༌། དབྱིན་གཞུང་གིས་བསྒྲགས་པའི་རཱོ་ལ་ཌི་ཁྲིམས་གཞི་དེས་རང་རྒྱལ་ནང་ཕུ་དཀྲུག་མདའ་དཀྲུག་བྱེད་དུས། ཁོང་གི་བདེ་ཐང་ཡང་ཅུང་ཇེ་ལེགས་སུ་སོང་བ་དང་བསྟུན། ཁོའི་བདེན་པའི་འབོད་སྒྲ་དེ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་གདུང་འབོད་དང་འདྲིས།
འོན་ཀྱང་ཅི་སྟེ་ཁོང་གི་འབོད་སྒྲ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་སྐད་སྒྲ་དང་གཏན་མི་མཚུངས། ལར་འབོད་སྒྲ་དེའི་གདངས་དམའ་ཞིང་གཉོམ་མོད། འདུ་ཚོགས་ཀྱི་ཡོ་ལང་རྒོལ་སར་ད་དུང་གསལ་ལྷང་ངེར་ཐོས་བཏུབ། ཞི་འཇམ་གྱི་འབོད་སྒྲ་དེ་ནི་རྒྱང་ཐག་གི་ཆོད་པའི་གནས་གང་ཞིག་ཏུ་སྦ་གསང་བགྱིས་པའི་སིལ་སྒྲ་ཞིག་དང་ཡང་གཉིས་སུ་མེད། གཙིགས་ཏུ་བཀུར་ཞིང་མངོན་དུ་གསལ་བའི་འབོད་སྒྲ་དེའི་ཁྲོད་ཟིལ་ཤུགས་དང་བརྗིད་རྔམ་ཅི་ཞིག་བདོག་ཅིང༌། འབོད་སྐུལ་གྱི་ཚིག་འབྲུ་རེ་རེ་དོན་གྱིས་ཕྱུག་སྟེ་འཆི་བར་ཉེ་བའི་དྲང་བདེན་ཉིད་ལ་གསོན་ཤུགས་རྒྱས་པར་བྱེད།
མཛའ་བརྩེ་དང་ཞི་བདེ་ཡི་སྐད་ཆའི་སྲུབ་ན་དབང་ཤུགས་དང་སྦྱོར་ངན་གྱི་གྲིབ་ནག་འགུལ་སྟབས། མིའི་ཆོད་སེམས་ནི་ནོར་འཆུགས་གང་རུང་ལ་མགོ་བོ་སྨད་པར་གོ་མི་རུང༌།
འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ང་ཚོས་རྟག་ཏུ་འབོད་སྒྲ་དེ་ལྟ་ཞིག་ཐོས་རྐྱེན། ད་ནི་ང་ཚོ་འབོད་སྒྲ་དེར་གོམས་ཤིང་འདྲིས་མོད། སྤྱི་ལོ 1919 ལོའི་སྤྱི་ཟླ་གཉིས་ནས་གསུམ་པའི་དབར་འབོད་སྒྲ་དེའང་ང་ཚོར་མཚོན་ན་འབོད་སྐད་གསར་བ་ཞིག་ཅི་ལ་མིན། དེ་དུས་ཀྱི་ང་ཚོས་འབོད་སྒྲ་དེར་དུངས་པ་ཙམ་ལས་དེའི་དམིགས་བྱ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན་པ་སོགས་གསལ་བོར་མི་ངེས། དེ་ཡང་ང་ཚོའི་ཡོ་ལང་འཁྲིགས་པའི་སྲིད་དོན་གྱི་བྱུང་ཉེས་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བྱས་ཉེས་གཞན་དག་དང་ཡང་ཡེ་ནས་མི་འདྲ། བཀའ་མཆིད་རིང་པོ་དག་ནམ་ཞར་དོན་མེད་ཅ་ཅོའི་ངང་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱེད་ཅིང༌། ཚབས་ཆེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་དག་གིས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ཕན་ནུས་གང་ཡང་འདོན་མི་བཏུབ། འདི་ནི་གཏམ་མཆིད་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སྲིད་དོན་གྱི་འཐབ་འཛིང་གཞན་ཞིག་རེད།
མི་ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་རྨང་ནས་གཏོར་རྐྱེན་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཉེས་ཆེད་ལག་ཏུ་བསྟར་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས། མ་ཧ་མ་གྷན་དྷིས “བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས” ཀྱི་བྱ་འགུལ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་རེད། དུས་སྐབས་དེའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། དེ་ཡང་རིག་གསར་གྱི་འཆར་སྒོ་ཞིག་ལོས་ཀྱང་ཡིན་མོད། ང་ཚོ་མང་མང་གིས་བློ་རིག་དེ་འདྲ་མཚར་དུ་འཛིན་ཞིང་འགའ་ཤས་ཀྱི་སེམས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་ཕྱིར་བཤོལ་བགྱིས་པ་རེད། ཉི་མ་དེ་རིང་ཁོང་གི་བློ་གྲོས་དེའང་ཆེས་སྤྱིར་བཏང་གི་དོན་རྐྱེན་གློ་བུར་བ་ཅིག་སྟེ་ང་ཚོ་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། དེ་ནི་བརྟན་བརླིང་དང་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་གྲུབ་ཚར་འདུག
གྷན་དྷི་ཡིས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མིའི་རྩིས་ཐང་ལ་བཀུར་བསྟི་བླ་མེད་བྱེད་ཅིང་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཚབ་པར་ཉེན་བརྡ་དང་འབོད་སྐུལ་བཏང༌། ཁོང་གིས་ད་དུང་དབྱིན་ཇི་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱ་གར་མཉམ་འབྲེལ་སྲིད་གཞུང་གི་གོ་ཐང་སྣང་མེད་དུ་བསྐྱུར་ཏེ་གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པའི་ཁྲིམས་གཞི་དེ་འདྲ་ཞིག་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུར་གྲོས་ཐག་བཅད་པ་མཐོང་འཕྲལ། ཁོས་རྒྱ་གར་བ་ཡོངས་ལ་མྱ་ངན་གྱི་ཉིན་མོ་ཞིག་སྲུང་རྩི་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག།འཚོགས་ཆེན་བསྡུ་བསྐོང་དགོས་པའི་རེ་འབོད་སྙིང་ནས་ཞུས། “གཞུང་དམངས་གཉིས་ཀའི་ལས་བཤོལ་ངོ་རྒོལ” (hartal) གྱི་བྱ་འགུལ་དེ་ནི་རཱོ་ལ་ཌི་ཁྲིམས་གཞི་རང་རྒྱལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་གཟའ་མཇུག་གི་ཉིན་མོ་ནས་འགོ་བརྩམས་པ་ཡིན།
འདི་ནི “བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས” ཀྱི་ལས་འགུལ་འགོ་ཚུགས་པའི་ཉིན་མོ་རང་ཡིན་སྟབས། སྤྱི་ལོ 1919 ལོའི་ཟླ་བཞི་བའི་ཚེས་དྲུག་གི་གཟའ་མཇུག་ཏུ་རང་རྒྱལ་གྱི་གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་སོགས་ས་གནས་གང་སར “བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས” ཀྱི་ལས་འགུལ་ལ་རྗེས་དྲན་ཞུ་སྲོལ་ཡོད།
དེ་ཡང་རྒྱ་གར་བ་ཡོངས་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་རིགས་ཤིག་སྟེ། དེ་འདྲའི་ངོ་མཚར་ཞིང་ཟིལ་ཤུགས་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཚོགས་ཁྲོམ་སྐོར་ནང་རྒྱལ་སྤྱིའི་མི་དམངས་དང་ཚོགས་སྡེ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད།
“དམངས་གཞུང་གཉིས་ཀའི་ལས་བཤོལ་ངོ་རྒོལ” གྱི་བྱ་འགུལ་ལ་གཞོལ་ཆེ་བའི་ང་ཚོ་ལས་འགུལ་དེའི་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་ཧ་ལས་པར་གྱུར། དེ་ཡང་ང་རང་ཚོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མི་གྲངས་ཉུང་ཙམ་ཞིག་གི་སར་བཅར་བའི་ཐོབ་འབྲས་ཤིག་ཡིན་པ་སུ་བས་བསྙོན་མོད། མི་སེར་གྱི་སྙིང་སྟོབས་གསར་བ་ཞིག་རླུང་ཁྲོད་དུ་རྒྱུ་ཞིང༌། ཅི་སྟེ་བརྡ་འཕྲིན་དེ་རྒྱ་ཆེ་བའི་རང་རྒྱལ་གྱི་ས་གནས་གྲོང་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཁྱབ་འདུག།དེའི་སྟབས་ཀྱིས་གྲོང་སྡེ་ཁག་ཀྱང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ལས་འགུལ་བ་ཚོ་དང་འདྲ་བར་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྲིད་དོན་གྱི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་ནང་དུས་ཐོག་མར་ཞུགས།
གཟའ་འཁོར་གཅིག་གི་སྔོན་གྱི་ཟླ་བཞི་བའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར (ཚེ་གྲངས་ནོར་འཛོལ་ཐབས་ཏེ) དེ་སྔོན་གྱི་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་སོ་གཅིག་རེས་གཟའ་ཉི་མའི “གཞུང་དམངས་གཉིས་ཀའི་ལས་བཤོལ་ངོ་རྒོལ” གྱི་བྱ་འགུལ་སྲུང་རྩི་གནང་བ་རེད།
ཉིན་དེ་དག་གི་རིང་ལ་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཕན་ཚུན་དབར་གྲོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཅིང་མཛའ་གཅུགས་ཀྱིས་དམ་དུ་བཅིངས་པའི་ཧིན་རྡུ་དང་ཁ་ཆེ་བའི་ཁྲོད་མཐོང་བ་ཀུན་སྨོན་གྱི་སྣང་ཚུལ་གཞན་ཞིག་མཆིས་པ་ནི་སི་བཱ་མཱའེ . ཞཱ་རཱ་རྡ་ཧིན་རྡ (རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་གསོ་མཁན་དང་གནའ་བོའི་ཨརྱ་ཡན་སཱ་མ་ཇེའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན) མཆོག་རེད་ལ། ཁོང་ནི་ཨརྱ་ཡན་སཱ་མ་ཇེའི (དེང་གི་པན་ཇེབ་མི་རིགས་ལ་གོ) རླབས་ཆེ་བའི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན། ཁོང་གིས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་མིང་དུ་གྲགས་པའི་ཁ་ཆེ་ལྷ་ཁང་ཇེ་མཱེ . མ་སི་ཇེ་རྡི (Jame Masjid) ནང་དད་ལྡན་མི་དམངས་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་བཀའ་མཆིད་གནང་གིན་གདའ།
ལོ་དེའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ཚེས་སོ་གཅིག་ཉིན་ཉེན་རྟོག་པ་དང་དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་གིས་ཁྲོམ་སྲང་གི་རྒྱ་ཆེ་བའི་མི་དམངས་འདུ་ཚོགས་ཕྱིར་སྐྲོད་པ་ལ་དྲག་ཤུགས་སྤྱད་དེ་མི་དམངས་ཁ་ཤས་དམར་གསོད་བཏང་བ་རེད། སྐབས་དེར་སི་བཱ་མཱའེ . ཞཱ་རཱ་རྡ་ཧིན་རྡཱ་མཆོག་བརྗིད་ཉམས་ཆེ་བའི་སིན་ཡཱ་སེན (Sanyasin) (གནའ་བོའི་བྷན་གྷ་ལཱེའི་ཆ་ལུགས) གྱི་ཆོས་གོས་མནབས་ཏེ་དཔའ་མཛངས་བརྟུལ་ཕོད་ངང་ཅཱན་རྡི་ཅཱོག (Chandni Chowk) (རྡི་ལིའི་རྒྱལ་ས་རྙིང་པའི་ཁྲོམ་ར) ཁྲོམ་སྲང་དུ་གོར་ཁའི་དམག་གི་དྲག་ཆོས (Gurkhas) བགོས་པའི་དབྱིན་དམག་གི་མེ་མདའི་སོ་གྲིར་གཟིགས་ཏེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་སྲུང་བའི་མཐུས། རྒྱ་གར་མི་དམངས་ཀྱི་ཡིད་སེམས་དགའ་མགུས་འཁེངས་ཡོད། འོན་ཀྱང་བློ་འཕངས་པའི་སྐྱོ་གར་གཞན་ཞིག་ནི་ལོ་ངོ་བརྒྱད་ཙམ་ཆས་པའི་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་ཞིག་ཁོང་རྒྱབ་སྙེས་རྐུབ་སྟེགས་སྟེང་ངལ་གསོར་རོལ་སྐབས་རྨོངས་ཞེན་ཅན་གྱི་ཁ་ཆེ་བློ་ལོག་པ་ཞིག་གིས་ཁོང་ལ་གྲི་བསྣུན་ཏེ་བཀྲོངས་སོང༌།
ཟླ་བཞི་བའི་ཚེ་དྲུག་ཉིན་དེ “བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས” ཀྱི་ལས་འགུལ་འགོ་བརྩམས་པ་ནས་བཟུང་ཞི་བའི་རྒྱང་སྐྱོད་ལས་འགུལ་གྱི་རྒྱུན་བསྟུད་མར་བྱུང་བ་དང༌། ཟླ་བཞི་བའི་ཚེས་བཅུའི་ཉིན་པན་ཇེབ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཨཱམ་རཱེ་ཌ་སིར (Amritsar) ནང་མགོ་རྗེན་ལག་སྟོང་གི་མི་སེར་རྣམས་རང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་འཇུ་བཟུང་ཐེབས་པར་འདུ་འཚོགས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ཞུ་བའི་ཁྲོད་དུ་དྲག་པོའི་དམག་གིས་དྲག་ཆོས་བཀོལ་ཏེ་མི་མང་པོ་དམར་གསོད་བཏང༌། དེའི་རྐྱེན་ཤ་འཁོན་རྩོད་ཆེད་དུ་ཉེས་མེད་དབྱིན་ཇི་བ་ཁ་ཅིག་སོ་སོའི་ལས་ཤག་ཏུ་སྡོད་སྐབས་ཁོ་ཚོའི་དངུལ་ཁང་མེ་སྲེག་བཏང་སྟེ་དབྱིན་ཇི་བ་དྲུག་བདུན་ཙམ་ལ་ཤི་རྨས་ཐེབས།
དེའི་རྗེས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཡོལ་པ་ནག་པོས་པན་ཇེབ་མི་རིགས་ཡོངས་སུ་བསྒྲིབས་པ་འདྲ་ཞིང༌། ཞིབ་བཤེར་ནན་མོ་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་བ་གཞན་པའི་དཀའ་སྡུག་ཁྱད་དུ་གསད་པ་རེད། སྐབས་དེར་གསར་གནས་ཅི་ཡང་སོན་དཀའ་སྟབས། པན་ཇེབ་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་ཁག་ཏུ་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འོང་ལ་དཀའ་ཁག་ཤིན་ཏུ་ཆེ། རྒྱུ་མཚན་གནས་དེ་གར་དྲག་པོའི་ལམ་ལུགས་ལག་ལེན་ཏུ་བསྟར་བཞིན་མཆིས། ཟླ་འགའི་རིང་མི་དམངས་ཚོའི་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀའི་མནར་གཅོད་ཟམ་མ་ཆད་པའི་ཁར། འཇིགས་དངངས་ཤིག་ཉིན་ནས་ཟླ་བརྩེགས་ཏེ་ཡུན་གྱིས་མུན་ནག་གི་ཡོལ་བ་དེ་ཕྱེས་ཤིང་མིའི་བློ་ཡིད་ལས་འགོངས་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌།
བུ་མོ་ལགས། ངས་ཁྱེད་ལ་པན་ཇེབ་ནང་ཆེས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྲིམས་གཞིའི་དུས་རིམ་དེ་མ་གླེང་ན་ལེགས། ཟླ་བཞི་བའི་ཚེ་བཅུ་གསུམ་ཉིན་རང་རྒྱལ་ནུབ་ཁུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཨཱམ་རཱེ་ཌ་སིར (Amritsar) གྱི “མི་དམངས་སྤྱི་གླིང” (Jallianwala Bagh) དུ་འབངས་མི་སྡེབ་གསོད་བཏང་བའི་དོན་རྐྱེན་དེ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱིས་ཤེས་གསལ་ལྟར། གནས་དེར་མི་དམངས་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་བལྟ་བར་མི་བཟོད་པའི་ཤི་རྨས་ཚབས་ཆེན་བཟོ་དུས། ཁོ་ཚོ་གཤེད་མའི་རྒྱ་ལས་ཐར་བའི་གནས་ཤིག་ཧ་ལམ་མེད་འདུག།
ཨཱམ་རཱེ་ཌ་སིར (Amritsar) བྱ་བའི་ཡིག་འབྲུ་འདི་ཡང་མི་དམངས་སྡེབ་གསོད (Massacre) ཀྱི་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན། པན་ཇེབ་པའི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ད་དུང་གོང་གི་སྐྱི་གཡའ་བའི་དོན་རྐྱེན་དེ་ལས་ཀྱང་ཆེས་ངོ་གནོང་དགོས་པའི་མི་དམངས་དམར་གསོད་ཀྱི་ལས་མང་དུ་བདོག་སྟེ། ལོ་ངོ་ཇི་འདྲའི་མང་པོ་ཞིག་འགོར་ཡང་ཆེས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་ཀླ་ཀློའི་ཚུལ་སྤྱོད་འདི་རིགས་དུས་ནམ་དུ་ཡང་བཟོད་དཀའ་ཞིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་རེད།
རྒྱ་གར་ནང་དབྱིན་ཇིའི་དབང་སྒྱུར་གྱི་རང་གཤིས་དེ་ནི་རྒྱུན་པར་ཁོང་ཚོ་འཕྱུར་ལ་ཉེ་བའི་མེ་རུ་ཞིག་གི་འཁྲིས་སུ་འཚོ་བའི་སྣང་ཚུལ་སྟེར་ཞིང༌། སྐབས་རེར་ཁོ་ཚོས་རྒྱ་གར་བའི་ཡིད་སེམས་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའམ། ཡང་ན་མཐོང་བར་སྟ་གོན་ཡང་བགྱིས་མྱོང༌། ཁོ་ཚོས་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་རྩ་འཛུགས་ཤིག་ལ་ཡིད་བརྟན་ཏེ་མི་ཚེ་ཁེར་རྐྱང་གིས་བགྲོད་ཅིང༌། སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་ལྟག་གར་ད་དུང་དྲག་པོའི་དཔུང་ཤུགས་ཤིག་ཀྱང་བདོག་ནའང༌། ཁོང་ཚོའི་ཡིད་རྟོན་ཧྲིལ་བོ་དེའི་ཕ་རོལ་ན་རྟོགས་ཐབས་བྲལ་བའི་འཇིགས་དངངས་གཞན་ཞིག་མཆིས་ཏེ། དུས་རབས་ཧྲིལ་བོ་ཞིག་གི་རིང་ལ་མི་རིགས་ཤིག་གི་ཕྱེད་ཙམ་དབང་དུ་བཙུད་ཀྱང༌། ཁོ་ཚོར་མཚོན་ན་རྒྱ་གར་འདི་ཉིད་ད་དུང་ཡང་ཆ་མེད་རྒྱུད་མེད་ཅིག་མ་ཡིན་གྲང་སྙམ།
1857 ལོའི་འོས་ལངས་ཆེན་མོའི་ཕྱིར་རྟོག་དེ་ནི་ཁོ་ཚོའི་ཡིད་ངོར་གསལ་ལྷང་ངེར་འཆར་ངེས། ཁོ་ཚོའི་བསམ་པར་རང་ཉིད་ནི་ཤ་འཁོན་ཟབ་ཅིང་རྒྱུས་མངའ་མེད་པའི་གཞན་ཡུལ་དུ་འཚོ་རྐྱེན། འཁྱུག་ཙམ་གྱི་ཡུན་དུ་ཡུལ་ལུང་དེའི་ཡུལ་མི་རྣམས་ཁོ་ཚོའི་སྟེང་རུབ་འོང་སྟེ་ཁོ་པ་ཚོ་ཚལ་པ་ཚལ་པར་གཏོར་ངེས་རེད་སྙམ། ངང་ཚུལ་དེ་ནི་ཁོང་ཚོའི་རྗེས་རབས་པའི་བྱུང་རབས་དངོས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད།
ཁོ་ཚོས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་མི་དམངས་གྱེན་ལངས་ལས་འགུལ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་དུས། རང་ཉིད་ལ་ཞེ་འཁོན་ཟབ་པས་ཁོང་ཚོའི་ཞེད་སྣང་ཡང་ཆེས་ཆེར་བསྐྱེད། ཟླ་བཞི་བའི་ཚེས་བཅུའི་ཉིན་གྲོང་ཁྱེར་ཨཱམ་རཱེ་ཌ་སིར་ནང་བྱུང་བའི་ཁྲག་དྲི་བྲོ་བའི་དམར་གསོད་ཆེན་པོ་དེའི་གནས་ཚུལ་པན་ཇེབ་པའི་རྒྱལ་ས་ལཱ་ཧོར (Lahore) གྱི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོའི་སྙན་དུ་སོན་པ་ན། ཁོང་ཚོའི་དེ་སྔའི་སྤོབས་སེམས་ཀྱང་རྩ་ནས་ཞུམ་པར་གྱུར། ཁོ་ཚོའི་བསམ་པར་ཐེངས་འདིའི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ངོ་རྒོལ་ལུས་འགུལ་དེའང་གཅིག་བརྒྱད་ལྔ་བདུན་ལོའི་ཡར་ལངས་དང་འདྲ་བར་མི་དམངས་དམར་གསོད་ཀྱི་འོས་ལངས་གཞན་ཞིག་ཡིན་དུས། དབྱིན་ཇི་བའི་ཚེ་སྲོག་ལའང་འཇིགས་ཉེན་ཆེ་བར་དོགས། ཁོ་ཚོས་མི་དམངས་ཀྱི་ཁྲག་བཞུར་བ་མཐོང་སྟེ་ལས་བཤོལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་གནད་དོན་ཐག་བཅད་ཀྱང༌། མི་དམངས་སྤྱི་གླིང་གི་དམར་གསོད་ཆེན་མོ་དང༌། དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་སོགས་འདི་དག་ཚང་མ་མིའི་སྦྱོར་ངན་བརྩམས་པའི་བྱས་ཉེས་རང་རེད།
མི་ཞིག་གིས་དེར་མགོ་བདེ་ཁག་དཀྲིས་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་རུང་མི་གཞན་གྱིས་ཁོའི་ཚུལ་མིན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་འདི་རིགས་གསལ་བོར་རྟོགས་ཐུབ། འཇིགས་དངངས་ཀྱིས་བཅུམས་པའི་སྐྱེ་བུ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ལར་ཁོ་རང་དེ་ཙམ་སྐྲག་དགོས་དོན་མེད་ནའང་ཁོ་པ་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་སུ་གཞོལ་ཡང་སྲིད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་རྒྱ་གར་འདི་ཉིད་དེ་བས་ཀྱང་སེམས་ཁྲོ་ཞིང་ངོ་མཚར་དགོས་པ་ཞིག་ནི “མི་དམངས་སྤྱི་གླིང” གི་དོན་རྐྱེན་བྱུང་ནས་ཟླ་འགའི་རྗེས་སུ་དབྱིན་ཇིའི 3དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་རྡཱ་ཡཱར (General Dyer) གྱིས་སླར་ཡང་མི་ལ་རྩིས་མེད་བརྙས་བཅོས་གཏོང་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་དཔང་རྟགས་གཞན་ཞིག་མཆིས།
ཁོས “དོན་རྐྱེན་དེ་ནི་ང་ལ་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡང་མེད” ཟེར་ལ། དབྱིན་ཡུལ་གྱི་མི་ཁ་ཤས་དང་དབྱིན་གཞུང་གཉིས་ཀྱིས་དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་རྡཱ་ཡཱར་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱ་ཁུལ་བགྱིས་མོད། འོན་ཀྱང་དབྱིན་ཇིའི་དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་གྱི་དམག་དཔོན་དེའི་ལྟ་སྤྱོད་ཐད་དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཁང་གི་བགྲོ་གླེང་སྟེང་གྲོས་གཞི་བཏོན་ཏེ་ཁོ་པར་གཟེངས་བསྟོད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་པ་རེད།
ཚུལ་དེས་རང་རྒྱལ་ནང་ཞེ་སྡང་གི་མེ་ཁ་གསོས་ཤིང༌། པན་ཇེབ་ནང་བྱུང་བའི་ནོར་འཁྲུལ་དེའི་སྟེང་ནས་སྡང་ཟུག་དྲག་པོ་ཞིག་རང་རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་མོ་ཆེར་མཆེད་བྱུང༌། སྲིད་གཞུང་དང་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཏང་གཉིས་ཀྱི་མིང་ངོས་ནས་ཞིབ་བཤེར་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་པན་ཇེབ་ནང་དོན་ངོ་མར་གནས་ཚུལ་ཅི་ཞིག་བྱུང་ཡོད་མེད་ལ་རྟོག་གཞིག་ཟབ་མོ་བགྱིས་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཁོ་ཚོའི་སྙན་སེང་ལ་རེ་སྒུག་བྱས།
ལོ་དེ་ནས་བཟུང་ཟླ་བཞི་བའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ཉིན་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་དང༌། ཟླ་བཞི་བའི་ཚེས་དྲུག་ནས་ཚེས་བཅུ་གསུམ་དབར་ཏེ་ཉིན་གྲངས་བརྒྱད་རིང་ནི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གཟའ་འཁོར་གཅིག་ཏུ་གཏན་འབེབས་གནངས། དེང་སྐབས་དེ་སྔོན་མི་སེར་སྡེབ་གསོད་གཏོང་སའི “མི་དམངས་སྤྱི་གླིང” དེའང་སྲིད་དོན་གྱི་གནས་ཆེན་ས་ཁུལ་ཞིག་ཏུ་བཞེད་ཅིང༌། དེ་ཡང་མིའི་མིག་དབང་ཅིག་ཅར་དུ་འཕྲོག་པའི་སྐྱེད་ཚལ་ཞིག་ཡིན། སྐྱེད་ཚལ་དེའི་སྐྱོ་གར་རེ་ཞིག་བརྗེད་པར་གྱུར་མོད། གང་དེའི་ཕྱིར་དྲིན་གྱི་ལོ་ཟླ་ཟམ་མ་ཆད་པར་འཁོར་བསྐྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
སྟས་དབང་སྟབས་འཁེལ་གྱིས་སྤྱི་ལོ 1919 ལོའི་ཟླ 12 ནང་ཨཱམ་རཱེ་ཌ་སིར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསྐོང་ཚོགས་གནང་བའི་རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་དང “མི་དམངས་སྤྱི་གླིང་གི་དོན་རྐྱེན” གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འཁེལ་མོད། རྟོགས་ཞིབ་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་ངང་སྒུག་བྱ་དགོས་སྟབས་གནད་དོན་ཅི་ཡང་ཐག་གཅོད་བྱ་ཐུབ་མེད། འོན་ཀྱང་དེ་ཡང་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཏང་གི་འཕོ་འགྱུར་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པ་མངོན་གསལ་རེད།
ད་ནི་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཏང་ནི་དམངས་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་གྲུབ་ཅིང་གསར་དུ་གསོན་ཤུགས་རྒྱས་འདུག།རྒྱུ་མཚན་དེ་སྔའི་རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་འཐུས་མི་རྒན་པ་ཁ་ཅིག་ཕུང་དཀྲུག་སློང་མཁན་འབའ་ཞིག་ལས་མ་འདས། 4ལཱོ་ཁ་མན་ཡཱ.ཌེ་ལཱག (Lokamanya Tilak) མཆོག་གིས་དྲག་ཤུགས་དང་དབང་ཤུགས་གང་ལའང་མི་བསྟུན་པའི་རིང་ལུགས་བཟུང་སྟེ་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་མཉམ་ཞུགས་གནང་བ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ཐེངས་རྗེས་མའི་རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་མ་བསྐོང་བའི་སྔོན་དུ་ཁོ་རང་མིའི་ཡུལ་འདི་དང་གཏན་དུ་འགྱེ་སྲིད་པས་སོ།།
ད་དུང་རླབས་ཆེན་གྱི་སྐྱེ་བུ་གཞན་ཞིག་བཙོན་ནས་ཐད་ཀར་རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་རྡོག་ཐོན་བྱུང་པ་ནི་གྷན་དྷི་མཆོག་རེད་ལ། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་ལག་ཏུ་བསྟར་བའི་ཉིན་དེ་དག་གི་རིང་ལ་རང་རེའི་དབུ་ཁྲིད་ཁ་ཅིག་ཆེས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་ཇུས་ངན་གྱི་གཟེབ་ཏུ་ཚུད་དེ་བཙོན་འཇུག་གི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཟིན་པ་རེད། ཡིན་ནའང༌། དེང་སྐབས་ཁོང་ཚོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཉེས་ཆད་གུ་ཡངས་སུ་བཏང་ཡོད། དེར་མ་ཟད་མཚན་སྙན་རླུང་ལྟར་གྲགས་པའི5ཁ་ཆེ་བའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས (Ali Brothers) ལོ་ངོ་དུ་མའི་རིང་ལ་འཛིན་བཟུང་བཀག་སྐྱིལ་ཐེབས་རྗེས་སླར་ཡང་གློད་གྲོལ་ཐོབ། ལོ་རྗེས་མར་རྒྱལ་ཚོགས་ཏང་གིས་གྷན་དྷི་ཡི “མི་བསྟུན་པའི་ལངས་ཕྱོགས” (non-co-operation) སུ་ཧོབ་རྒྱུག་དང་མོས་འདུན་བཅངས་ཤིང༌། ཀ་ལི་ཀ་ཏའི་ནང་བསྐོངས་པའི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་དུའང་ཁོང་གི་རིང་ལུགས་བསྟེན། ཕྱིས་སུ་རང་རྒྱལ་གྱི་བསྟི་གནས་གྲོང་ཁྱེར་ནཱ་གྷ་པོར (Nagpur) ནང་འཚོགས་པའི་ལོ་འཁོར་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་ཁོང་གི་མི་བསྟུན་པའི་རིང་ལུགས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང༌།
རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་བྱ་ཐབས་དེ་ནི་ཞི་བདེའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་སྟེ་འགྲོ་མི་ཀུན་གྱིས་འཚེ་མེད་ཞི་བ་རུ་བཞེད་ཅིང༌། སྲིད་གཞུང་གི་འཛིན་སྐྱོང་དང་བཤུ་གཞོག་ལ་རམ་འདེགས་མི་གནང་རྒྱུ་ནི་ཐབས་རྩལ་དེའི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན། དེ་ཡང་ཐོག་མར་དབྱིན་གཞུང་གིས་བཏགས་པའི་མིང་བྱང་ཁག་ཅིག་སྟེ། གཞུང་འབྲེལ་གྱི་བྱེད་སྒོ་འགའ་ཤས་དང་འདྲ་བའི་ཁྲིམས་ཁང་ཁག་དང་དེའི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་དང་ཞུ་གཏུག་མཁན། གཞུང་གཉེར་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་དང་མཐོ་སློབ་ཁག གོང་སྨོས་ཀྱི “མོན་ཌ་གྷོ . ཆའེ་ལཱམ་སི་ཧྥོར་ཌི་བཅོས་བསྒྱུར་འོག་གི་གྲོས་ཁང་གསར་བ་བཅས་ཀྱི་མིང་ཡིག་དེ་དག་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱས་པ་དང༌། ཕྱིས་སུ་འགོག་སྲུང་བྱ་འགུལ་དེའང་ཞི་དྲག་གཉིས་ལྡན་གྱི་དམག་དོན་སྲི་ཞུ། ཁྲལ་རིགས་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་འཕོ་འགྱུར་བྱུང༌། བཟོ་སྐྲུན་ཐད་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་ཡོད་ཚད་ཡུལ་རས་འཁེལ་ཐག་གི་སྟེང་འཁེལ་ཞིང༌། བར་འདུམ་གྱི་ལས་དོན་དེ་ཡང་དབྱིན་ཇིའི་ཁྲིམས་ཐོག་ཏུ་ལག་སྟར་བགྱིད་པའི་ཁར། གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་དངུལ་ཁང་གཉིས་ནང་ཧིན་དྷི་དང་ཁ་ཆེ་ལས་མི་མཉམ་བསྲེས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གདོལ་རིགས་ཁག་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་བ་རེད།
དེ་ཙམ་གྱིས་མ་ཚད་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཏང་གི་སྒྲིག་སྲོལ་ལའང་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་སྟེ་ད་ནི་འགུལ་སྤྱོད་ནུས་པའི་ཕུང་པོ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཅིང་སྐབས་འགར་སྔར་ལས་ཀྱང་རྒྱ་བསྐྱེད་ཆེན་པོ་བྱུང༌།
དེང་གི་དུས་སུ་རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་ལས་གཞི་ཁག་ནི་དེ་སྔོན་དུས་ཡུན་རིང་བོར་གཞོལ་མྱོང་བའི་ལས་རིམ་དང་བསྡུར་ན་རྦད་དེ་འདྲ་ཡི་མི་འདུག།དོན་ངོ་མར་དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་བསམ་གཞིགས་གསར་བའི་བྱ་བཞག་ཅིག་ཡིན་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ཨ་ཧྥི་རེ་ཁའི་གླིང་ལྷོ་མའི་ནང་སྤེལ་བའི “བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས” ཀྱི་དམིགས་འབེན་རང་སྟེང་དུའང་ཚད་བཀག་རང་བཞིན་ཞིག་ཐེབས་པས་ཀྱང་རྟོགས་ཐུབ།
མི་ཁ་ཅིག་ལ་མཚོན་ན་འདིར་སྟོན་འགྱུར་གྱི་གོ་དོན་དེ་ནི་ཆེས་མྱུར་ཞིང་ལྕི་བའི་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་གི་ལས་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཏེ། ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཚོར་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རང་གཞུང་གི་ཁྲིམས་དོན་འདོར་དགོས་པར་བསྐུལ་ཞིང་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་གཞུང་གཉེར་མཐོ་སློབ་ཁག་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱེད་དུ་འཇུག་པས་ན། དེ་ལ་དཔེ་གཞི་ཚད་ལྡན་ཞིག་གཞར་ཡང་མེད་དུས། གནད་དོན་དེ་འདྲ་ཁྲིམས་བཤེར་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་དཀའ་མདུད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
མྱོང་རྟོག་ཟབ་པའི་རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་རྒན་པ་ཚོ་ཉིན་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་དོགས་སློང་གིས་ཁེངས་འདུག་པ་དེ་ཡ་མཚན་དགོས་པ་ཞིག་མ་རེད། གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པའི་ལཱོ་ཁ་མན་ཡཱ.ཌེ་ལཱག་མཆོག་ནི་ཁོ་ཚོའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཆེས་བླ་ན་མཐོ་བའི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་ཉིད་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ལ་འཕོ་འགྱུར་མ་བྱུང་བའི་ཡར་སྔོན་དེར་སྐུ་གཤེགས།
རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་ད་དུང་མིང་དུ་གྲགས་པའི་སྐྱེས་ཆེན་གཞན་ཞིག་ནི 6མཱོ་ཐེ་ལིད.ནཱེ་རོ (Motilal Nehru) རེད། ཁོང་གིས་དེ་སྔའི་རང་བཙན་གྱི་བྱ་འགུལ་ཁྲོད་གྷན་དྷི་ལ་རྒྱབ་རོགས་གནང་ཡོད་རུང༌། རྒྱལ་དམངས་ཏང་ཡིན་ནའང་འདྲ། མང་ཚོགས་སམ་ཁྲོམ་སྲང་གི་མི་སེར་ཡིན་ཡང་རུང༌། རང་རྒྱལ་ཐུན་མོང་གི་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དཔའ་གདེང་དེ་གཞར་ཡང་ཞུམ་མི་སྲིད་པར་ཐེ་མི་ཚོམ།
གྷན་དྷི་མཆོག་གིས་ཁོ་ཚོ་རྨུགས་པ་ལས་བསླངས་ཏེ་རང་གི་རྐང་པར་བརྟེན་ནས་འགྲེང་དུ་བཅུག་པའི་ཁར། ཁོའི་རང་དབང་གི་རྒྱང་འབོད་དང་ལྷན་ཅིག།ཁོ་ཚོས་འཚེ་མེད་མི་བསྟུན་པའི་འཕྲིན་གསར་ལ་མོས་མཐུན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་པ་རེད།
མི་སེར་གཞན་དག་དང་འདྲ་བར་རང་རྒྱལ་གྱི་ཁ་ཆེ་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱང་འདོད་བློ་དེར་ཡིད་སེམས་སྤྲོ་བས་བརྟས། ཁ་ཆེ་དབུ་ཁྲིད་ཚོའི་མཛའ་འབྲེལ་འོག་གི་ཁཱེ་ལ་ཧྥེ་ཌི་ཚོགས་ཆུང (Khilafat Committee) གིས་སྔ་མོ་ནས་ལས་རིམ་འདིར་བསམ་ཤེས་གནང་ཞིང༌། ཆེར་མ་ལོན་པར་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྤྲོ་སེམས་དང་ལས་འགུལ་གྱི་ལམ་ལྷོང་དེས་རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཟུར་བ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་བློ་འགུགས་ཐེབས་སུ་བཅུག
འཕྲིན་ཡིག་འདིའི་ནང་ངས་མིང་དུ་གྲགས་པའི་ལས་འགུལ་ལམ་ལྟ་གྲུབ་ཅི་ཞིག་མཚོན་པའི་བྱ་འགུལ་དེའི་ལེགས་ཉེས་དགེ་སྡུག་ཐད་དབྱེ་ཞིབ་བགྱི་མི་ནུས། དེ་ནི་ཆེས་རྙོག་འཛིང་ཅན་གྱི་དྲི་གཞི་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ལས་འགུལ་དེ་རྩ་འཛུགས་གནང་མཁན (གྷན་དྷི་ལ་གོ) ཁོ་རང་མ་གཏོགས་གཞན་སུ་ཡིས་ཀྱང་ངོས་ཟིན་ཡིད་ཚིམ་པ་ཞིག་འགྲེལ་དཀའ་ཚོད་དུ་གདའ་ན། ད་ནི་ངེད་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ལ་གཞིག་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་འགུལ་དེ་ཁྱབ་གདལ་ཆེ་ཞིང་གྲུབ་འབྲས་ཀྱང་གཡུར་དུ་ཟ་བ་སྨིན་པའི་ཐད་དཔྱོད་པར་བྱ།
བུ་མོ་ལགས། ངས་ཁྱོད་ལ་ཚབས་ཆེ་བའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནོན་ཤུགས་དང་ཕྱི་གླིང་བའི་འཆར་ཅན་གྱི་བཤུ་གཞོག་འོག་གི་ཡ་ང་བའི་གནས་སྟངས། ད་དུང་འབྱོར་འབྲིང་གྲལ་རིམ་གྱི་ལས་མེད་གྲངས་འབོར་སོགས་བཤད་ཟིན་མོད།
མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཤུགས་ཆེར་འཕེལ་བ་དེས་མི་མང་གི་བློ་ཁ་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་རང་དབང་གི་ཕྱོགས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཐབས་ཇུས་དེ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ།
རང་དབང་ནི་ང་ཚོའི་དགོས་འདུན་ཁོ་ན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རང་དབང་གིས་ད་དུང་གཞན་བརྟེན་སྒྱིད་ལུགས་དང་བྲན་སྒྱུར་གྱི་ལྕགས་སྒྲོག་སིལ་བུར་གཏོར་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ང་ཚོའི་དགོས་འདུན་ནི་རང་དབང་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཞིག་ནི་ལཱོ་ཁ་མན་ཡཱ.ཌེ་ལཱག་གིས་བསྟན་དོན་ཇི་བཞིན། ང་ཚོར་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ཁེ་དབང་དག་ངེས་པར་དུ་འཐོབ་དགོས་པར་མ་ཟད། དབུལ་ཕོངས་ཉམ་ཐག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁུར་རོ་ཇེ་ཉུང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་རེད།
རང་དབང་ནི་ཇི་ལྟར་དུ་འཐོབ་བམ། ང་ཚོས་རང་དབང་ལ་རེ་ལྟོས་ཁོ་ན་འཆང་བའམ་ཁ་རོག་གེར་སྡོད་པ་ཙམ་ལས་འཐོབ་ཏུ་མེད་པ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་རེད། སློང་མོ་དང་ངོ་རྒོལ་གྱི་བྱེད་ཐབས (རྒྱལ་དམངས་ཏང་གིས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ལ་བྱེད་ཐབས་འདིར་ཞི་དྲག་གཉིས་ཀྱིས་གཞོལ་མྱོང) དེའང་སྤྱི་དམངས་ལ་བསྟན་པའི་བླུན་ཞེད་ཙམ་དུ་མ་ཟད་དོན་སྙིང་གིས་སྟོང་ཞིང་བྱེད་ནུས་ཅི་ཡང་མི་ཐོན། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་རབས་ཁྲོད་དུ་བྱ་ཐབས་དེ་འདྲར་གྲུབ་འབྲས་གཡུར་དུ་ཟ་བ་བླངས་པའམ་སྒྲིག་སྲོལ་ཞིག་ལ་སྐུལ་སློང་བགྱི་བ། ཡང་ན་ནི་དབང་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་གྲལ་རིམ་ཁག་ཁ་བྲལ་དུ་གཏོང་བའི་ཐོབ་ཐང་ཆེར་སྤྲོད་པ་སོགས་གཏན་ནས་བྱུང་མྱོང་མེད། དོན་ངོ་མར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་སོ་སོས་ང་ཚོར་བྲན་དུ་བསྒྱུར་ཟིན་པའི་མང་ཚོགས་དང་གྲལ་རིམ་ཁག་གི་དྲག་པོའི་གྱེན་ལོག་དང་འོས་ལངས་བརྒྱུད་ད་གཟོད་ཁོ་ཚོའི་འདོད་པའི་རང་དབང་དང་ཁེ་དབང་དག་མངོན་འགྱུར་བྱུང་བ་གསལ་བཤད་གནང་གི་ཡོད།
རྒྱ་གར་མི་དམངས་ལ་མཚོན་ན་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་འོས་ལངས་ནི་འབྱུང་མི་སྲིད་པར་སྣང༌། ང་ཚོ་མ་གཞི་ནས་གོ་མཚོན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཁར་ཐ་ན་ང་ཚོ་ཕལ་ཆེ་བས་གོ་མཚོན་ཇི་ལྟར་བཀོལ་བའང་མི་ཤེས། དེར་མ་ཟད་དྲག་པོའི་འགྲན་རྩོད་ཁྲོད་དུ་དབྱིན་ཇི་སྲིད་གཞུང (ཡང་ན་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་རུང) གི་དབང་ཤུགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ནི་གཞན་སུ་བས་ཀྱང་གཞོམ་གཞིག་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། སྤྱིར་ན་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་དམག་དཔུང་གིས་སྲིད་གཞུང་གང་དེའི་བཀའ་བཀོལ་ལ་ཡི་མ་རངས་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱ་སྲིད་ཀྱང༌། ལག་ཏུ་གོ་མཚོན་ཁབ་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་དྲག་པོའི་བཙན་གནོན་མྱོང་རྒྱུ་ལས་ཕྱིར་གྱེན་ལངས་བྱ་མི་ནུས། ཕ་རོལ་བོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འདོད་པའི་སྒེར་མིའི་དྲག་སྤྱོད་རིང་ལུགས་དེ་ཡང (ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དཔོན་རིགས་སྒེར་བའི་ཐུང་མདའ་དང་འགས་གཏོར་སོགས་ཀྱིས་དམར་གསོད་གཏོང་བ) དགོད་བྲོ་བའི་བླུན་རྟགས་རིགས་ཤིག་རེད། གོང་དུ་ངས་ཁྱོད་ལ་སྨོས་ཟིན་པ་ལྟར། མི་སྒེར་གྱི་དྲག་པོའི་ལག་ཐབས་དེ་འདྲ་ཐ་ན་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་སྲིད་གཞུང་གིས་ཀྱང་ཡལ་བར་དོར་མྱོང་སྐད།
འོན་ན་དེ་དུས་ཀྱི་ཨུ་རུ་སུ་གནས་བབ་དེ་འདྲའི་འོག་ལྷག་གམ་ཞེས་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ཨུ་རུ་སུའི་གསར་བརྗེ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཏེ་བཟོ་བའི་སྤྱི་མཐུན་ཏང་རྩ་འཛུགས་དང༌། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་གསར་བརྗེའི་བྱ་འགུལ་གྱི་ཐབས་ཇུས་ཐད་དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་གིས་རྒྱབ་རོགས་མཛད་ཀྱང༌། རྒྱལ་ནང་དུ་དེ་སྔའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་སྲིད་གཞུང་རྙིང་པ་འཐོར་ཞིག་དང་ཉམས་དམས་སུ་གྱུར་རྗེས་ཨུ་རུ་སུའི་གསར་བརྗེ་ཚོགས་པ (སུའུ་ཝེ་ཨེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་གོ) རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་རེད། མཇུག་འབྲས་སྨིན་པའི་གཡུལ་འཐབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་གསར་བརྗེ་ལ་ངོ་ལོག་སློང་མཁན་རེ་འགའ་ཙམ་ལས་མེད་སྐད། རང་རྒྱལ་དུའང་མི་རེ་ཟུང་གིས་ཨུ་རུ་སུའམ་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ལ་དོ་སྣང་དང་ངེས་ཟིན་ཟབ་མོ་ཐོབ་སྟེ་ཐ་ན་ཞིང་པ་དང་བཟོ་བའི་ལས་ཡུན་ཐད་དུའང་བསམ་གཞིགས་ནན་ཏུར་བཏང་མྱོང་བ་རེད།
དེས་ན་གསར་བརྗེའི་ལམ་ཆེན་སྟེང་གནས་གང་དུའང་བགྲོད་པར་མི་ནུས་ཤིང༌། ཉམ་ང་ཞིང་བཟོད་དཀའ་བའི་བྲན་བཀོལ་གྱི་འཚོ་སྡོད་གནས་བབ་འོག་གསོན་པའི་ཐར་ལམ་ཞིག་གཞར་ཡང་མེད་པ་འདྲ། ཚོར་ཤུགས་སྐྱེན་པོའི་མི་མང་གི་སེམས་སུ་ད་ནི་ཁོ་པ་ཚོ་རྦད་དེ་ཐབས་ཟད་འུ་ཐུག་གི་རེ་ཐག་ཀྱང་འཆད་ལ་ཉེ་བར་བསམས།
སྐད་ཅིག་མའི་ཡུན་ཙམ་ནང་གྷན་དྷིས་རང་གི་མི་བསྟུན་པའི་རིང་ལུགས་ལག་ལེན་དུ་བཏབ་ཅིང༌། དེ་ཡང་ཨར་ལན་ཌི (Ireland) རྒྱལ་ཁབ་ནང་བྱུང་བའི་སན་ཧྥན (Sinn Fein) (1905 ལོར་ཨར་ལན་ཌི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ) དང་འདྲ་བར་ཁོང་གི་མི་བསྟུན་པའི་རིང་ལུགས་དེས་ང་ཚོ་རང་ཉིད་ལ་ཡིད་རྟོན་དང་སྙིང་རུས་ཆེར་བསྐྱེད་དགོས་པར་གདམས། དེ་ནི་རང་རྒྱལ་དུ་བསླངས་པའི་སྐུལ་སློང་གི་ཐབས་རྩལ་ཆེས་ཟིལ་ཤུགས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་རེད།
སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱ་གར་བའི་འདོད་བློ་ཚིམ་མེད་གང་ལྟར་ཡང་མཉམ་ལས་ལ་ཡིད་རྟོན་དང་གཙིགས་ཆེར་འཛིན་པའམ། གལ་ཏེ་མཉམ་འབྲེལ་རྩ་འཛུགས་ཕྱིར་འཐེན་དང་འགོག་རྒོལ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ཡོད་དུ་ཆུགས། རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དུ་རང་རྒྱལ་གྱི་ཁྲིམས་གཞུང་འདི་ཉིད་འཐུས་ཚང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཐེ་མི་ཚོམ།
ཐ་ན་མི་བསྟུན་པའི་ལངས་ཕྱོགས་དེ་དུས་ཡུན་རིང་བོར་རྒྱུན་བསྲིངས་མ་ཐུབ་པའི་དབང་དུ་ཆུགས། མི་དམངས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེར་རྒྱས་པའི་མཚུངས་སྲིད་གཞུང་གི་སྟེང་ཆེས་བཟློག་དཀའ་བའི་གནོན་ཤུགས་ཐེབས་པར་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད་པ་རེད།
ལངས་ཕྱོགས་དེ་ནི་དབང་བཙན་པར་རྒོལ་ལན་བསློག་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་དོན་དམ་གྱི་ཞི་བདེ་རེད་ཅིང༌། “བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས” ནི་འཚེ་མེད་རང་སྲུང་གི་བྱ་འགུལ་ཞིག་སྟེ་འབྱུང་ཉེན་སྔོན་འགོག་གི་འཇུག་སྒོ་ལྟ་བུ་ཡིན།
རང་རྒྱལ་གྱི་བརྟན་བརླིང་ནི་འཇིག་ཉེན་གྱི་འགག་རྩར་འཕྲད་ཡོད་རུང་ཐེངས་འདིའི་ལས་འགུལ་དེ་ཟིལ་ཤུགས་ཆེར་ལྡན་པའི་ཞི་བའི་འོས་ལངས་ཤིག་སྟེ་སྔོན་ཐོན་ཅན་གྱི་གཡུལ་འཐབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་དང་གྲང་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་རྩལ་དུ་བཏོན་པའི་ཐབས་རྩལ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་ཡང་ཧ་ཅང་འཚམས་ཤིང་ལེགས་པར་འཁུམས།
ཞི་བའི་འོས་ལངས་ཆེན་མོའི་མཐུས། ང་ཚོའི་གཤིས་སྤྱོད་གཙང་ཞིང་དག་པར་བསྐུལ་ཏེ་ཁ་གཏད་ཀྱི་དགྲ་བོར་ཡ་ལན་སློག་ཏུ་བཅུག་པ་འདྲ། འཐབ་རྩོད་དེས་ང་ཚོའི་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་དང་འཇིགས་སྐྲག་མ་ལུས་བརྒལ་དུ་བཅུག་རྐྱེན། ང་ཚོས་མི་དང་མི་ངོ་འཕྲད་དེ་རང་སེམས་ཀྱི་མངོན་འདོད་ཀུན་སྲོང་བོར་གློད་འགོ་བརྩམས་པ་དེའང་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་དོན་ཞིག་ལོས་ཡིན།
གསར་ཏུ་བཏོན་པའི་འགྲོ་འདུག་རང་དབང་དང་སྨྲ་བརྗོད་རང་གིས་ང་ཚོའི་ཡིད་སེམས་གཉིས་ཡོངས་སུ་མནན་པའི་དཀའ་སྡུག་གི་ལྗིད་ཤུགས་བཏེག་པ་འདྲ་སྟེ་ང་ཚོ་སླར་ཡང་སྟོབས་ཤུགས་དང་རང་རྟོན་ཀྱིས་ཁེངས་པར་གྱུར།
མཐར་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་དེས་ཤུགས་ཆེར་འཕེལ་བཞིན་པའི་ཡ་ང་ཞིང་ངུ་སྐྱེན་པའི་རིགས་རྒྱུད་དབྱེ་འབྱེད་དང་མི་རིགས་འཁོན་འཛིང་གི་གནད་དོན་སྔོན་འགོག་བགྱིས་ཤིང༌། དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཉེར་ལེན་དུ་གྱུར་བའི་གནད་ཀ་འདི་རིགས་བརྒྱུད་ལས་སླ་པོར་མི་རིགས་མཐུན་འགྲིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་བརླིང་བཟོས།
དེའི་རྐྱེན་མི་བསྟུན་པའི་ལས་རིམ (དེ་ཡང་གཙིགས་སུ་བསྔགས་པར་འོས་པའི་གྷན་དྷིའི་རང་གཤིས་དང་དམ་དུ་སྦྲིལ་ཡོད) དེ་རང་རྒྱལ་གྱི་གནས་བབ་དངོས་ལ་དམིགས་གཏད་དེ་སླར་ཡང་རེ་སྨོན་གྱིས་འཁེངས་པའི་གསོན་ཤུགས་བསྩལ་ཞིང༌། ཁོང་གི་མི་བསྟུན་པའི་རིང་ལུགས་ཁྱབ་གདལ་དུ་ཕྱིན་པ་དེས་སྔ་མའི་རྙིང་ཞེན་དང་བློ་དམན་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཡལ་བར་བྱས། མེས་རྒྱལ་དུ་གལ་འགེངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་དོན་ཆེན་ཁག་གིས་གསར་ཏུ་ཚུགས་པའི་རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་ཡིད་དབང་མེད་དུ་འཕྲོག་པའི་མཐུས། སྟོབས་ཤུགས་དང་གྲགས་པ་རིམ་གྱིས་རྒྱས་བྱུང༌།
དུས་མཚུངས་སུ་དབྱིན་གཞུང་གིས་བཏོན་པའི “མོན་ཌ་གྷོ . ཆའེ་ལཱམ་སི་ཧྥོར་ཌི་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་ལོག་ཇུས” (Mongagu-Chelmsford scheme of reform) འོག་གྲོས་ཁང་གསར་འཛུགས་དང་ཚོགས་ཆེན་བསྡུ་བསྐོངས། དེང་སྐབས “བཅིངས་འགྲོལ” དུ་འབོད་པའི “སྲིད་ཇུས་གུ་ཡངས” སུ་བཏང་བ་དང་བསྟུན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་བློན་དང་འགོ་ཁྲིད་འདེམས་བསྐོ་མཛད་ཀྱང༌། སྲིད་གཞུང་དུ་སྲིད་ཇུས་གཅིག་སྡུད་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་པར་མདངས་ཚོགས་ཀྱི་བློར་མི་འདོད་པ་བྱུང༌།
རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་ངོས་ནས་ཁྲིམས་གཞི་འདི་རིགས་ལ་མི་འདོད་པའི་འགོག་རྒོལ་དྲག་པོ་བྱས་རྐྱེན་རྒྱལ་ནང་དུ་ཁོང་ཚོར་ལྟ་རྟོག་ནན་མོ་བྱེད་ཅིང༌། མིག་ཟུང་ཡོད་ཚད་ཕྱིའི་གྲོང་གསེབ་དང་གྲོང་རྡལ་ཁག་གི་འཐབ་རྩོད་དངོས་ལ་ཕྱོགས་ཡོད། དུས་ཐོག་མར་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཏང་གི་ལས་མི་འབོར་ཆེན་ས་གནས་གྲོང་གསེབ་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་དེ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆུང་རྩ་འཛུགས་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གོ་རྟོགས་མཐོར་འདེགས་གཏོང་བའི་བྱ་འགུལ་སྤེལ།
མིའི་ཀླད་པའི་ནང་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་དྲན་པའི་དབང་གིས་སྤྱི་ལོ 1921 ལོའི་ཟླ་བ 12 ནང་བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་འཁྲུག་འཛིང་གི་འགལ་བ་ཛ་དྲག་ཏུ་གྱུར། དོན་རྐྱེན་དེ་ནི་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་སྲས་བཱལ་སི (Prince of Wales) རང་རྒྱལ་ནང་རྒྱལ་དོན་གཟིགས་སྐོར་མཛད་སྐབས་རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཏང་གི་ངོས་ནས་འགོག་རྒོལ་བགྱིས་པས་སོ།།
རྒྱལ་ནང་དུ་མི་མང་པོ་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་དང་བཙོན་ཁང་ཁག་ཆབ་སྲིད་བཙོན་མས་འཁེངས་ཤིང༌། དུས་སྐབས་དེར་ང་ཚོ་ཕལ་ཆེ་བར་མཚོན་ན་འཇུ་བཟུང་བཙོན་འཇུག་གི་མྱོང་བ་ཐོག་མར་ཐོབ་པ་ཡིན། ཐ་ན་རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཆཱེ་ཌ་རན་ཇེན.དྷ་སི (Chittaranjan Das) (རྒྱ་གར་དེང་རབས་ཀྱི་རླབས་ཆེ་བའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་པའི་གྲས་ཡིན) ལགས་ཀྱང་འཛིན་བཟུང་ཐེབས་ཁར། ཨེ་ཅཱ་མེལ.ཁན (Ajmal Khan) (ཨེ་ཤ་ཡའི་དངོས་ཁམས་གསོ་ལུགས་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་དང་ཁེ་ཆེ་མི་རིགས་རིང་ལུགས་པ། རང་དབང་འཐབ་རྩོད་པ་བཅས་ཡིན) ལགས་ཀྱིས་རང་རྒྱལ་ནུབ་ཁུལ་གྱི་བཟོ་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་བསྟི་གནས་གྲོང་ཁྱེར་ཨ་མཱེ་དྷ་བྷ་ཌི (Ahmedabad) ནང་ཛ་དྲག་གི་ཚོགས་ཆེན་བསྡུ་བསྐོང་དང་གཙོ་སྐྱོང་གནངས།
ཡིན་ནའང་སྐབས་དེར་གྷན་དྷི་མཆོག་འཇུ་བཟུང་མ་ཐེབས་པས་སྲིད་གཞུང་གི་འདོན་འདུན་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་ཅིང༌། བཙན་བཟུང་དང་དྲག་རྡུང་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པའི་མི་གྲངས་ནི་འཛིན་བཟུང་ཐེབས་པའི་མི་འབོར་ལས་ཀྱང་བརྒལ་བར་གྱུར།
མིང་དུ་གྲགས་པའི་བཟོ་བ་དང་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་གཅིག་མཐུད་གཉིས་མུར་བཙོན་དུ་བཙུད་དེ་འདུན་མ་དང་མྱོང་རྟོག་ཞན་པའི་མི་ཁ་ཅིག (སྐབས་རེར་གསང་བའི་ཉེན་རྟོག་མི་སྣའང་ཚུད) བསྐྱར་དུ་རང་གཞུང་གི་ལས་གནས་སུ་བསྐོ་བཞག་གནང་རྐྱེན། རྒྱལ་ནང་དུ་སྒྲིག་འཛུགས་བརྟན་བརླིང་མིན་པའི་ཁར་དྲག་པོའི་ཟིང་འཁྲུག་གི་ཡོ་ལང་རབ་ཏུ་རྒོད།
1922 ལོའི་ལོ་བསྟོད་ཙམ་དུ་རང་རྒྱལ་གྱི་ཤར་ལྷོ་ཁུལ་གྷོ་རཱ་ཁི་པོར་གྲོང་ཁྱེར་གཉེས་འཁྲིས་ཀྱི་ཆའོ་རཱེ་ཆའོ་རཱ་ས་ཁུལ་དུ་ཞིང་བ་མང་ཚོགས་དང་དྲག་ཆས་ཉེན་རྟོག་པའི་དབར་ཁྱོད་ཤི་ང་གསོན་གྱི་འཁྲུག་འཛིང་ཤོར་རྗེས་ཞིང་བ་མི་དམངས་ཚོས་ཉེན་རྟོག་མི་སྣ་དང་བཅས་ས་གནས་སོ་སོའི་ཉེན་རྟོག་ཁང་མེ་སྲེག་གཏོང་བའི་བྱ་འགུལ་དེ་ཡོངས་སུ་མཇུག་བསྒྲིལ།
ཐེངས་འདིའི་དོན་རྐྱེན་དང་ཞར་བྱུང་གི་ཆག་སྒོ་གཞན་དག་གི་ཐད་གྷན་དྷི་མཆོག་རྦད་དེ་ཧ་ལས་པར་གྱུར། རྒྱུ་མཚན་ངང་ཚུལ་དེ་ཡང་རང་གཞུང་ནི་ཁྲིམས་མེད་ལུགས་མེད་ཅིག་དང་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་སུ་གཞོལ་ཆེ་བར་སྣང་ཞིང༌། ཁོང་གིས་སེམས་ན། རྒྱལ་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཏང་གི་འཛིན་སྐྱོང་དོ་དོམ་དེའང་ཁོའི་མི་བསྟུན་པའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཁྲིམས་འགལ་རིགས་ཤིག་གི་དོགས་ཟོན་བསྐྱེད།
གོང་གི་དོན་རྐྱེན་དེ་བྱུང་ནས་ཆེར་མ་ལོན་པར་གྷན་དྷི་རང་ཉིད་ཀྱང་འཇུ་བཟུང་ཐེབས་ཏེ་མི་ལོ་དྲུག་གི་ཁྲིམས་ཆད་ཕོག། སྤྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་ཉེར་གཉིས་ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པར་གྷན་དྷི་འཇུ་བཟུང་ཐེབས་རྗེས་ཁོང་གི་མི་བསྟུན་པའི་ལས་འགུལ་དེའང་རེ་ཞིག་རིང་མཇུག་སྒྲིལ་བར་སྣང་ངོ༌།།
ཟུར་མཆན།
1“མོན་ཌ་གྷོ . ཆའེ་ལཱམ་སི་ཧྥོར་ཌི་བསྒྱུར་བཀོད” (Montagu-Chelmsford Reforms) ནི་སྤྱོ་ལོ 1918 ལོར་དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཁྲིམས་ལུགས་དོན་ཚན་ཁག་གཞིར་བཟུང་ཐོག་བཏོན་ཞིང་སྤྱི་ལོ 1919 ལོར་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཞི་རྩར་གྱུར་བའི་ཁྲིམས་གཞིར་བཞེད་ཅིང༌། མོན་ཌ་གྷོ (Montagu 1879~1924) ཞེས་པ་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་རྗེས་ཀྱི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་དང༌། ཆའེ་ལཱམ་སི་ཧྥོར་ཌི (Chelmsford 1868~1933) ནི་རྒྱ་གར་ནང་བཅའ་སྡོད་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཚབ་པ་ཡིན།
2བྷན་གྷལ (Bengal) རྒྱལ་ཁབ་ནི་སྤྱི་ལོ 1947 ལོར་ཤར་ནུབ་གཉིས་སུ་བཀྱེས་ཤིང་ནུབ་ཁུལ་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་དང་ཤར་ཁུལ་དེང་གི་བྷང་ལ་ལྡེ་ཤིར་ངེས་འཛིན།
3དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་རྡཱ་ཡཱར (General Dyer 1864~1927) ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཨཱམ་རཱེ་ཌ་སིར་ནང་མི་དམངས་སྡེབ་གསོད་གཏོང་མཁན་དང༌། ཁོའི་མ་རུང་བའི་ཀློ་ཀློའི་གཏུམ་སྤྱོད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་ཤི་རྨས་ཡ་ང་བ་ཐེབས་ཟེར།
4ལཱོ་ཁ་མན་ཡཱ.ཌེ་ལཱག (Lokamanya Tilak 1856~1920) ནི་རྒྱ་གར་གྱི་དམངས་དབང་རིང་ལུགས་པ་དང༌། གསར་འགོད་པ། དགེ་རྒན། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྒྱུར་མཁན། ཁྲིམས་རྩོད་པ་བཅས་ཀྱི་འགན་བཞེས་མྱོང་བ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་བའི་རང་དབང་ལས་འགུལ་གྱི་རླབས་ཆེ་བའི་དབུ་ཁྲིད་ཐོག་མ་ཡིན། དབྱིན་ཇིའི་མི་སེར་སྤེལ་བའི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་རང་དབང་འོས་ལངས་ཆེན་མོའི་ཡབ་ཆེན་ཏུ་བཞེད་ཅིང༌། ཁོང་གི་དངོས་མིང་ལ་བྷལ་གྷན་གྷ་རྡིར.ཌེ་ལཱག (Bal Gangadhar Tilak) ཞུ། ཕྱིས་སུ་རྒྱ་གར་མི་དམངས་ཀྱིས་ཁོང་གི་མཚན་ལ་ལཱོ་ཁ་མན་ཡཱ (Lokamanya) (དམངས་ཀྱིས་བདམས་པའི་དབུ་ཁྲིད) ཞེས་པའི་མཚན་གསོས།
5འདིར་ཁ་ཆེ་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ནི་མ་ཧ་མོ་ངྷི་ཨ་ལཱེ.ཇོ་ཧར (Mohammad Ali Jouhar 1878~1931) (ཁོང་ཉིད་རྒྱ་གར་ཁ་ཆེ་བའི་དབུ་ཁྲིད་དང་རང་དབང་ལས་འགུལ་བ། སྙན་ངག་པ། གསར་འགོད་པ། མཁས་པའི་དབང་པོ། རྒྱལ་དམངས་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་བཅས་ཡིན) དང་མའོ་ལཱ་ནཱ.སཱོ་ཀི་ཐེ་ཨ་ལཱེ (Maulana Shaukat Ali 1919~1924) (ཁོང་ནི་ཁ་ཆེ་མི་རིགས་རིང་ལུགས་པ་དང་དབྱིན་བཙན་རྒྱལ་ལ་རྒོལ་བའི་ཁ་ཆེ་སྲིད་དོན་ལས་འགུལ་གྱི་གཙོ་འཛིན་བཅས་ཡིན) གཉིས་ལ་གོ་དགོས།
6མཱོ་ཐེ་ལིད.ནཱེ་རོ (Motilal Nehru 1861~1931) ནི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཚོགས་ཏང་གི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཞིག་རེད་ལ། ཁོང་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་དམངས་དབང་ལས་འགུལ་བ་དང་ཁྲིམས་རྩོད་པ་བཅས་ཀྱི་འགན་ཡང་བཞེས་མྱོང་བར་བཞེད།


c: text/html

text:
ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་དགུ་བའི་ནང་དུ་བྱོན་ཞིང་འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བྱ་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། སྐུ་ན་ཆུང་ངུའི་དུས་སུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་གནས་ངེས་མེད་དུ་འགྲིམ་དགོས་བྱུང་། གཞོན་ནུའི་དུས་སུ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་ཕྱོགས་སོ་སོར་ཕེབས་ནས་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་མཐའ་འཁྱོལ་བར་བྱས་ཤིང་རྟོགས་པ་མཐོན་པོར་སོན། ཕྱིས་སུ་ཁྱིམ་ཐབས་བྱས་ཀྱང་གནས་ངེས་མེད་འགྲིམ་ནས་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་གྱིས་བྱ་ངན་ལ་ཐེར་འདོན་དང་། དྲང་བདེན་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་ངན་དག་སོགས་ལ་དགག་རྒྱག་མཛད་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བོད་མི་རིགས་ལ་བཀའ་དྲིན་བླ་ལྷག་ཏུ་ཆེའོ། །
འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཞེས་མཚན་ཉི་ཟླ་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཡུལ་ནི་གཙང་སྐྱིད་ཤོད་དུ་ཡིན་ཞིང་།དེ་ཡང་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གདུང་བརྒྱུད་ཡབ་ནང་སོ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་དང་ཡུམ་དཔོན་མོ་མགོན་པོ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་རྒན་པའི་གྲས་སུ་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཤིང་ཕག་སྤྱི་ལོ1455ལོར་བལྟམས། བྱིས་པའི་མཚན་ལ་ཚེ་དབང་རྒྱལ་པོར་གསོལ། གཞོན་ནུའི་དུས་ནས་སྦྱོར་ཀློག་སོགས་ལེགས་པར་སྦྱངས།དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་དུ་ཕེབས་པ་མེ་ཕག་སྤྱི་ལོ1568ལོར་སྣེལ་པ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཡབ་བཀྲོངས་སྟབས་ཁོང་དྭ་ཕྲུག་ཏུ་ལུས།ཨ་ནེའི་ཁྱོ་བོ་གསོལ་ཇ་བ་བཟང་པོ་ཞེས་པས་རོགས་བྱས་ནས་རིན་སྤུངས་པ་མི་དབང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཕྱག་ཕྱིར་སླེབས།དེར་ལོ་དྲུག་ཙམ་བཞུགས། དེ་ནས་དབུས་སུ་ཕེབས་སྐབས། རིན་སྤུངས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་ཁོང་ལ་གནང་བའི་སྤོས་ཤེལ་གྱི་ཕྲེང་བ་དང་།རྣ་གཡུ་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་སྲིང་མོ་རྒན་པར་གནང་། རྟ་ངང་བ་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་གསོལ་ཇ་བ་བཟང་པོ་ལ་བྱིན་ནས། ཁོང་གནས་ངེས་མེད་དུ་ཕེབས།
རབ་ཏུ་བྱུང་ཚུལ།
ཁོང་གནས་ངེས་མེད་དུ་ཕེབས་སྐབས་དེར་འབྲུག་རྭ་ལུང་རི་རིན་པོ་ཆེས་སྤོས་སྐྱར་སྡོད་ཅེས་གསུངས་པས།དེར་ཟླ་བ་བརྒྱད་ཙམ་རིང་རྒྱུད་བརྟག་གཉིས་གསན་སྦྱོང་མཛད། སྐབས་དེར་རྟོགས་ལྡན་ཆེན་པོ་ལྷ་བཙུན་པ་རྭ་ལུང་དུ་ཕེབས་པ་མཇལ།བརྡ་ཙ་དང་སྙིང་པོའི་སྐོར་སོགས་ཟབ་ཆོས་མང་ཞིག་ཞུས། དེ་ནས་གཙང་རོང་བྲག་དཀར་ཆོས་སྡིངས་སུ་ཕེབས།དགེ་སློང་བསོད་ནམས་མཆོག་ལྡན་གྱི་དྲུང་དུ་ཕྱག་ཆེན་དང་རོ་སྙོམས་ཀྱི་ཁྲིད་ཆ་ཚང་ཞུས་ནས་ཟླ་བ་དྲུག་ཙམ་བཞུགས།བླ་མ་བསོད་ནམས་བཟང་པོ་ལ་རྙིང་མའི་ཆོས་སྐོར་འགའ་ཞིག་ཞུས། དེ་ནས་ཚུར་གནས་རྙིང་དགོན་དུ་བྱོན།གནས་རྙིང་ཆོས་རྗེའི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཞུས། ཀུན་དགའ་ལེགས་པའི་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་བསྩལ། ཞ་ལུ་རྗེ་མཁྱེན་རབ་མདུན་ནས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བླངས།
ཐོས་པ་བྱས་ཚུལ།
མཁན་སློབ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འདུལ་བ་དང་ཕར་ཕྱིན། དགྱེས་རྡོ། བརྟག་གཉིས་བཅས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཟབ་ཆོས་མང་དུ་གསན།ཁྱད་པར་ཀོང་པོའི་ཕྱོགས་སུ་བྱོན་ནས་རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་བདུན་པ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོའི་ཞབས་དྲུང་དུ་གསང་སྔགས་ཟབ་མོའི་ཉིང་བཅུད།ཚེ་གཅིག་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའི་མྱུར་ལམ་མཐར་ཐུག ཟབ་མོ་ནང་དོན་དང་རླུང་སེམས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་སྐོར་གྱི་ཁྲིད་རྒྱས་པ་གསན་ཞིང་ཉམས་ལེན་ཡང་རྟགས་ཐོན་པར་མཛད།གཞན་ཡང་སྟག་ལུང་པ་དང་། གྲམ་པ་བཀའ་བཅུ་པ། རྟོགས་ལྡན་ལྷ་བཙུན་པ། བསོད་ནམས་བཟང་པོ་སོགས་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོར་བསྟེན་ནས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་མཁས་པའི་མཐར་སོན།ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གང་ཐད་ནས་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་སྤོབས་པ་རྒྱུད་ལ་འཁྲུངས།
སྒྲུབ་པ་མཛད་ཚུལ།
ཁོང་མོན་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་མོན་སྲིབས་ལྷ་ཁང་གསར་དུ་བཏབ། མོན་པའི་གྲྭ་བཙུན་སུམ་ཅུ་ཙམ་བསྡུས།ཁོང་གི་ཡབ་དགྲ་ཟླས་བཀྲོངས་པའི་རྗེས་སུ་ཡུམ་ཡང་མི་རིང་བར་འདས། ཁོང་མིང་སྲིང་གསུམ་ཡོད་པ་ཡང་ཕྱོགས་སོ་སོར་གྱེས་པས་སྐྱོ་བ་ཚད་མེད་འཁྲུངས།ཁྱིམ་གཞིས་འཛིན་རྒྱུའི་དགོངས་འདུན་རྩ་བ་ནས་ཐོན། ཁོང་གི་རང་རྣམ་དུ། ཕ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་དེ་ནི་འདས་སོང་།མ་རྒན་མགོན་མོ་སྐྱིད་དེ་ཡང་འདས། ཀུན་ལེགས་ཕ་བུ་གནམ་ཡང་ས་ལུང་སྐྱོག་ལ་ཡོང་བའི་ཁོ་ཐག་དེ་ཆད་སོང་།རྒྱལ་ཁམས་གང་ལ་འགྲོ་རུང་བར་ཆད་ལས་སྲུངས་ཤིག་འབྲུག་པའི་ཆོས་སྐྱོང་ཞེས་གསུངས། རང་གི་གཞིས་འཁོར་བ་དོར་ནས་དབུས་གཙང་གི་ས་ཆ།ལྷོ་མོན། མངའ་རིས། དྭགས་ཀོང་། ལྷ་ས། གཞིས་རྩེ། གཞན་ཡང་དགོན་སྡེ་དང་དབེན་པའི་རི་ཁྲོད་སོགས་གནས་ངེས་མེད་དུ་བྱོན་ནས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་མཛད།སྐུ་ཆས་ཀྱང་སྐྱ་ཆས་དང་སེར་ཆས། ཕོ་ཆས་དང་མོ་ཆས། རྔོན་ཆས་དང་གདོལ་བའི་ཆས་སོགས་ངེས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་མཛད།སྐབས་དེར་མི་མང་ཆེ་པས་ཁོང་གྲུབ་ཐོབ་རེད་ཟེར་ནས་དད་པར་བྱེད། མི་འགས་སྨྱོན་པ་རེད་ཟེར་ནས་སྨད་པར་བྱེད།ཁོང་གིས་རིག་མ་ཞིག་བཞེས་པ་དེར་ཚེ་དབང་འཛོམས་ཟེར། སྣེ་གདོང་དཔོན་གྱིས་ཁང་པ་དང་ས་ཞིང་ཅུང་ཟད་གནང་ནས་བར་སྐབས་ཤིག་དེར་བཞུགས།སྲས་ཞིང་སྐྱོང་འབྲུག་གྲགས་ཞེས་པ་འཁྲུངས། འོན་ཀྱང་ཁོང་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐ་མལ་བ་ལྟར་བསྡད་ས་གཅིག་ཏུ་བསྡད་ནས་ལྟོ་གོས་འཛོམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་ཚིམ་པ་ཞིག་མིན་པར།ཡུལ་ཀུན་ཏུ་བྱོན་ཏེ་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཞིབ་དཔྱད་ཟབ་མོ་མཛད།
ཆོས་མིན་གྱི་སྤྱོད་པ་དགག་ཚུལ།
ཁོང་གང་དུ་བྱོན་པའི་ཡུལ་གྲུ་རྣམས་སུ། བླ་སྤྲུལ་དང་། དགེ་བཤེས། སྔགས་པ་སོགས་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་ཁས་འཆེ་བ་འགའ་ཞིག་གིས།དཀོར་ནག་ཟ་བ་དང་། དཔོན་ཚུགས་འཛིན་པ། ནོར་ཕྱིར་ཆོས་འཚོང་བ། གྲུབ་མཐའ་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་རྩོད་པ་བྱས་ཏེ།ཐ་ན་སེར་དམག་བསྡུས་ནས་དམག་འཁྲུག་རྒྱག་པ་སོགས་ཆོས་མིན་གྱི་བྱ་བ་ངན་པ་མང་པོ་ཞིག་གཟིགས་པས་ཐུགས་སྐྱོ་ཞིང་ཞེན་པ་གཏིང་ནས་ལོགཁོང་གི་གསུང་ཐོར་བུར། དཀའ་ཐུབ་སྡུག་སྒུར་འཛུགས་པའི་ཆོས་པ་དཀོན། །དཀོར་ནག་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་ཟ་བ་མང་།།ཆོས་པར་མིང་བཏགས་ཆོས་མིན་རྐྱང་བ་སྤྱོད། །བླ་མར་མིང་བཏགས་དཔོན་ཚུགས་རྐྱང་བ་འཛིན། །སྒོམ་ཆེན་མིང་བཏགས་ལྐོག་ཉལ་བཙུན་མའི་ཁྱོ།།རྟོགས་ལྡན་མིང་བཏགས་ཐོ་ཅོའི་ཧར་སྤྱོད་བྱེད། །སོགས་གསུངས་ནས་དོན་གསལ་ལ་ཚིག་རྣོན་པོས་དགག་རྒྱག་ནན་སྨིན་མཛད།གྲྭ་ས་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཐུབ་པའི་དགོངས་དོན་ཚུལ་བཞིན་ཉམས་ལེན་མི་བྱེད་པར་ཚིག་གི་རོལ་རྩེད་ཁོ་ནས་མི་ཚེ་གྲོན་པར་བྱེད་མཁན་དག་ལ་ཟུར་ཟའི་ཚིག་འདི་ལྟར་གསུང་སྟེ།ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་ཁ་བར། ཡང་གཅིག་མཚན་ཉིད་པའི་གྲྭ་སར་ཕྱིན། །ཚིག་གི་རྐྱལ་ཀོག་འཁུར་ནས་ཡོངས།།དོན་གྱི་རྩམ་པ་ཕོ་ནས་ཡོངས།།ཀུན་ལ་ཁྱད་གསོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོངས། །ཆོས་སྤོང་རྟ་ལ་ཞོན་ནས་ཡོངས།།དོན་སྟོར་སྟོང་རྒྱུགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོངས། །ཞེས་གསུངས། སློབ་དཔོན་འགས་ཆོས་འཆད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤེལ་བ་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་ཆེད་དུ་མིན་པར།རང་ཉིད་ལ་གོ་ས་དང་། སྙན་གྲགས་དང་རྒྱུ་ནོར་སོགས་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་རྣམ་ཐར་དུ་འདི་ལྟར།ད་ལྟ་ཆོས་འཆད་པ་འདི་ཀུན། ཆོས་ནོར་ཕྱིར་འཚོང་། ཕན་སེམས་མེད་པའི་ལྟོ་གོས་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཤོད་པ་ལ།ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ཚེ་ཕྱི་མར་བཀའ་ཆད་ནས་བཀའ་དྲིན་སྐྱོང་བར་ཞུ་ལགས། ཞེས་གསུངས་ནས་དམོད་པ་བོར།མདོར་ན་སྐབས་དེར་ཁོང་གང་དུ་བྱོན་པའི་ས་གནས་ཀུན་ཏུ་ཆོས་པའི་མིང་ཁྱེར་ནས་འཇིག་རྟེན་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པ་དང་།སྤྱི་དོན་ལ་བསྙད་བཏགས་ནས་སྒེར་དོན་སྒྲུབ་པ། ལས་འབྲས་མི་བརྩི་བ། ཁ་བཤད་དང་ལག་ལེན་འགལ་བ་ཕན་ཚུན་མགོ་བསྐོར་དང་གཡོ་སྒྱུ་བྱེད་པ་སོགས་མི་རྣམས་ཀྱི་བར་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྤྱོད་ངན་ཞིག་ཁྱབ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཐུགས་མ་རངས་པར།ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་གནས་ཚུལ་ངན་པ་དེ་དག་ལ་དགག་རྒྱག་དང་མཚང་བརྟོལ་མཛད་པ་ཁོ་ནས་དུས་འདའ་བར་མཛད་དོ།།
ཐུན་མོང་མིན་པའི་གསུང་རྩོམ།
ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་རྣམས་ནི། རྒྱ་གཞུང་རྣམས་ལ་ལད་མོ་བྱས་ནས་ཐོག་མར་མཆོད་བརྗོད། དེ་ནས་བརྩམ་པར་དམ་བཅའ་བ།གཞུང་དངོས་ལ་ཡང་ལེའུ་དང་བས་བཅད་མང་པོ་བཀོད་པ། མཇུག་བསྔོ་བ་དང་མཛད་བྱང་སོགས། ནང་དོན་ཆུང་ངུ་རེ་ལའང་ཚིག་ཚོགས་མང་ཐག་ཆོད་པ་བྲིས་ནས་གླེགས་བམ་མང་པོར་ལོང་བར་བྱས་ཏེ་མཁས་ཉམས་དང་ཆེར་རློམ་བྱས་པ་མིན་པར།དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། མགུར་མ་དང་། གླུ་རྟ། བྲོ་གཞས། བོན་པོའི་འདོན་རྟ། ཀ་བཤད། འཕྲིན་ཡིགསྒྲུང་ཐུང་སོགས་བོད་རང་གི་སྔར་ཡོད་གོམས་སྲོལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟར་བྲིས་ཤིང་ཚིག་ཀྱང་ཕལ་སྐད་ཐོག་ནས་བྲིས་ཡོད་སྟབས་ཚང་མས་གོ་སླ་བ་དང་།ནང་དོན་ཡང་སྐབས་དེའི་འཚོ་བ་དངོས་དང་སྦྲེལ་ཞིང་། མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་དུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་མིན་གྱི་བྱ་ངན་མཐའ་དག་ལ་དགག་པ་རྒྱབ་ཡོད་པས་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བར་བྱེད་ཅིང་།གསུང་མང་པོ་ཞིག་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དུ་ད་བར་ཁྱབ་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གི་རང་རྣམ་ཀ་བར། རང་གི་རྣམ་ཐར་རང་གིས་བྲིས་པ་འདི།།ཚུར་མཐོང་སྐྱེ་བོའི་ཡ་མཚན་མིན་ན་ཡང་། །གཞན་གྱིས་བདག་གི་སྐྱོན་ཡོན་མི་རྟོགས་པས། །སྐྱོན་བཏོན་ཡོན་ཏན་རྦེད་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད།།ཅེས་གདུངས་ནས་རང་སྐྱོན་འདོན་པའི་ཟོལ་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་གི་དྲང་བདེན་མིན་པའི་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་དང་ཁྱད་པར་ཆོས་པ་རྫུན་མ་ཚོས་ཆོས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ཆོས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ཟུར་ཟ་དང་དགག་རྒྱག་ཁོ་ན་མཛད་པ་རེད།
སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས།
སྐབས་དེར་དབུས་གཙང་གི་གནས་ཚུལ་ནི་གཙང་གི་སྐུ་དྲག་རིན་སྤུངས་པས། གཙང་དམག་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་རྟ་སྤྱི་ལོ1498ལོར་དབུས་དབང་འོག་ཏུ་བཅུག་ནས་རབ་བྱུང་དགུ་བའི་མེ་གླང་སྤྱི་ལོ1517ལོའི་བར་ལོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་དབུས་གཙང་གཉིས་སུ་དབང་བསྒྱུར་ཞིང་ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་ཀྱིས་དབུས་དམག་ལ་བརྟེན་ནས་གཙང་དམག་བསྐྲད་དེ་མེ་གླང་ལོ་ནས་བཟུང་དབུས་གཙང་གི་ས་ཆ་རིན་སྤུངས་པ་དང་ཕག་གྲུ་གཉིས་ཀྱིས་བཅད་བཟུང་བྱས།དབུས་གཙང་གཉིས་ཀྱི་བར་དམག་འཁྲུག་ཆེ་ཆུང་ཐེངས་མང་བྱུང་བས། མངའ་འབངས་ལ་བདེ་འཇགས་གཏན་ནས་མེད་པ་དང་།ཁྱད་པར་ནང་བའི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོས་ཀྱང་དཔོན་པོ་རེ་ལ་རྒྱབ་རྟེན་བཅོལ་ནས། ནང་ཁུལ་འཁྲུག་རྩོད་རྒྱུན་དུ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན་བོད་མི་རིགས་འདི་མཐུན་སྒྲིལ་མེད་ཐོག་དུས་ཟིང་གི་མེ་འོབས་སུ་ལྷུང་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཚོད་མེད་མྱོང་དགོས་ཐུགས།གནས་ཚུལ་འདི་འདྲའི་འོག་ས་གནས་དང་གྲུབ་མཐའ་གང་གི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་མ་ལྷུང་བར། བོད་འབངས་སྤྱིའི་ཕྱོགས་བསམ་ཏེ།སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ངན་པ་མཐའ་དག་དང་འཐབ་རྩོད་བྱས་ཏེ་སྐུ་ཚེ་འདའ་བར་བྱེད་མཁན་གྱི་དཔའ་པོ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ལྟ་བུ་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་པའི་ནང་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པས་ཁོང་ལ་ངེས་པར་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་འོས་པའི་མ་ཚད།ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་རྣམས་ལ་གོ་རིམ་ལྡན་པར་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ན། སྐབས་དེའི་དབུས་གཙང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ།ཁོང་དགུང་གྲངས་དོན་བཞིར་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་དགུ་བའི་ས་ཕོ་བྱི་བ་སྤྱི་ལོ1528ལོར་སྐུ་འདས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ཡང་རྣམ་ཐར་དུ་ནམ་འདས་པ་མི་གསལ་བས་ཐུགས་དཔྱད་མཛད་གྲུབ་ཞུ།འདས་རྗེས་སྲས་ཞིང་སྐྱོང་འབྲུག་གྲགས་ནས་གདུང་རུས་སྟོད་ལུང་ལམ་འཕར་དགོན་གྱི་དངུལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་དུ་དྲངས་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་རེད།ཁོང་གི་གསུང་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ངག་ནས་བརྒྱུད་པ་དང་སྒེར་གྱི་ལག་ཏུ་ཐོར་བ་སོགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྲགས་ཀྱང་མི་རིགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཆོས་ཚན་རྣམས་ཀ་ཁའི་གོ་རིམ་ལྟར་བྱས་པའི་པོ་ཏི་ཆེ་ལེགས་ཤིག་མ་གཏོགས་བཞུགས་མེད་དོ།།
版权所有:西藏民族大学图书馆 更新
地址:陕西省咸阳市文汇东路六号 邮编:712082 电话:029-33755418 邮箱:lib@xzmu.edu.cn
您是第 2807712 位访客

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན།
པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གི་ཐོག་མའི་མཚན་ལ་མགོན་པོ་ཚེ་བརྟན་ཞུ་ཞིང་། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་སྟག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1938ལོའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་ཉིན་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཞུན་ཧྭ་རྫོང་ཁོངས་བིས་མདོ་ཤང་གི་ངོ་མཚར་ཞེས་པའི་གྲོང་ཚོར་ས་སྐྱ་འཁོན་གྱི་རིགས་ལས་མཆེད་པའི་བིས་མདོ་དཔོན་ཚང་དུ་ཡབ་མདོ་སྟོང་དཔོན་གུར་མགོན་ཚེ་བརྟན་དང་ཡུམ་བསོད་ནམས་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ལྕགས་སྦྲུལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1941ལོར་པཎ་ཆེན་བཞུགས་སྒར་ནང་སྒང་ནས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་ཞུས་པ་དང་། ས་གླང་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་གསུམ་ཉིན། སྐབས་དེའི་མིང་གོ་སྲིད་གཞུང་ནས་ཆོག་མཆན་ཕུལ་བ་བཞིན། གསེར་བུམ་དཀྲུག་འདོན་མི་དགོས་པ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པའི་མཚན་བཞེས་པ་དང་། སྐྱབས་རྗེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བླ་ཁོ་འཇིག་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལྷུན་འགྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དགོན་དུ་ཁྲི་གསོལ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་སྐབས་ནས་དངུལ་ཆུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་བཀའ་ཆེན་ཨང་ཉི་མ་སོགས་ཡོང་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས། གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔས་མཚོན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ལ་གསན་སྦྱངས་དང་ཉམས་བཞེས་མཐར་ཕྱིན་མཛད་པར་མ་ཟད། དགོན་སྡེ་ཉམས་གསོ་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བརྟེན་གསར་བཞེངས། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་གཉེར། དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་བཤད་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུ་སོགས་ལ་ཐུགས་འཁུར་རྒྱུན་མར་འཛད་པས་གྲུབ་འབྲས་གཟེངས་སུ་ཐོན་པ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་འབྲེལ་རྒྱ་ཆེའི་དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་དང་། འཇིགས་བྱེད་དབང་ཆེན། བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་གྱི་བཀའ་ཁྲིད་སོགས་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང་ཡང་དར་ལ་མཛད་རྗེས་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་འཇོག་གནང་མཛད་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་བོད་ལྗོངས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་། རིག་གནས།སློབ་གསོ་སོགས་གོང་འཕེལ་ཡོང་ཆེད་འབད་པ་ལྷོད་མེད་གནང་ཡོད། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་གླང་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ19449ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་ཉིན་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བཪྙེས་པའི་མཛད་སྒོའི་ཉིན་དེར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་མཚོ་སྔོན་ཤང་སྡེ་ནས་ཀྲུའུ་ཞིང་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་དཔོན་ཀྲུའོ་ཏེ་རྣམ་གཉིས་ལ་གློག་འཕྲིན་བཏང་ནས་ཀྲུང་གོ་གསར་པ་དབུ་བཪྙེས་པར་བརྩི་བཀུར་ཞུས་གནང་བ་རེད།ལྕགས་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1951ལོའི་ཟླ་བ་བཞི་པར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ངོ་མས་པཎ་ཆེན་བཞུགས་སྒར་ནང་སྒང་གི་དཔོན་རིགས་གཙོ་ཁྲིད་གནང་སྟེ།པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་ལ་བརྩི་བཀུར་ཞུས་ལུགས་མཚོན་པར་གནང་བ་དང་།བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་བྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་འཇོག་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་མ་ཟད། གྲོས་མཐུན་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་རྗེས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ནང་སྒང་གིས་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ནས་བརྩི་བཀུར་ཞུས། ཤིང་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1954ལོའི་ཟླ་བ་དགུ་པར་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་དང་།སྲིད་གྲོས་རྒྱལ་ཡོངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས་ཐོན་བྱུང་། མེ་སྤྲེལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1956ལོའི་ཟླ་བ་བཞི་པར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དབུ་བཪྙེས་སྐབས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོནལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཨུ་ཡོན་གཞོན་པ་དང་པོ་གནང་། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཅིག་པར།རྒྱལ་གར་སྲིད་གཞུང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་བསྒྱུར་གནང་ནས་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་དྲན་གསོའི་མཛད་ཆེན་ནང་ཞུགས།རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་སྐབས་སུ་གཡོན་གྱི་ནོར་འཁྲུལ་དང་དྲང་བཞག་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་སྟངས་བཟུང་སྟེ་ལོ་དགུའི་རིང་ལ་བཙོན་དུ་བཞུགས་དགོས་བྱུང་། ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་འཚོགས་ཚུན་ནོར་འཛོལ་དག་སེལ་དང་དབུ་གནས་སླར་གསོ་བྱུང་བར་མ་ཟད། བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་ཕྱེའི་ཇུས་འགོད་པ་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས“ཁྱེད་ནི་རྒྱལ་གཅེས་པ་ཆེ་ཤོས་ཡིན”ཞེས་གདེང་འཇོག་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་མཛད། ས་རྟ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1978ལོ་ནས་བཟུང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་སླར་གསོ་བྱུང་བ་དང་།དེ་རྗེས་ལོ་བཅུའི་ནང་རྒྱལ་ཡོངས་ས་གནས་ཁག་དང་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་ལས་དོན་གཟིགས་ཞིབ་གནང་བར་ཕེབས་ཏེ་སྤྲོ་སེམས་ཆེན་པོས་བོད་ཁུལ་གྱི་ལས་དོན་ཐད་འཛིན་པའི་ཏང་གི་བྱེད་ཕྱོགས་སྲིད་ཇུས་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་བ་དང་།བོད་ཁུལ་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་གཞག་ཁག་དང་མི་དམངས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་འཚོ་བར་ཐུགས་ཁུར་གནང་ཞིང་། ཏང་གི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་དང་ཆོས་ལུགས་སྲིད་ཇུས་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པ་དང་། བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཁག་ཡར་རྒྱས་དང་དར་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་མ་ཡོང་བའི་ཐད་ལེགས་སྐྱེས་ཤུགས་ཆེན་ཕུལ་གནང་བར་མ་ཟད། སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པར་སྣེ་ཁྲིད་མཛད་དེ་པོ་ལེ་ཝེ་ཡ་དང་། ཨའོ་ཏ་ལི་ཡ།བལ་ཡུལ་བཅས་སུ་འཚམས་འདྲི་གནང་བར་ཕེབས་པ་དང་།རྒྱལ་ནང་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གྲོགས་པོ་ཚོར་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་གྱིས་རང་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་དང་ལས་དོན་ཁག་ངོ་སྤྲོད་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག རང་རྒྱལ་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་ཕྱེ་དང་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སེམས་ཁུགས་ཀྱིས་ཁེངས་ཚུལ་གསུངས་པར་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གྲོགས་པོ་ཚོའི་ཚད་མཐོའི་བསྟོད་བསྔགས་དང་ཡིད་ཆེས་ཐོབ་ཡོད། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལས་དོན་གོང་འཕེལ་དང་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་དང་། བོད་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དང་གོང་འཕེལ་འགྲོ་རྒྱུར་ཐུགས་འཁུར་གནང་ཆེ་བཞེས་ཡོད་ཅིང་། ལོ་བཅུ་ལྷག་གི་མཛད་འཕྲིན་གཙོས་གྲས་ནི། 1.མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་བྱེད་རྒྱུར་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་ནས་དུས་རྒྱུན་དུ་རྩ་ཁྲིམས་དང་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གི་དབང་ཆ་གང་ལེགས་དང་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་དགོས་པའི་ནན་གསུང་གནང་གི་ཡོད་ལ།མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་ཧ་ཅང་མཐོང་ཆེན་གནང་ནས་བོད་རིགས་དང་རྒྱ་རིགས་བར་དང་།བོད་རིགས་དང་མི་རིགས་གཞན་དག་བར།བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་བཅས་ཀྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས་པའི་ནན་གསུང་ཡང་ཡང་གནང་མྱོང་བ་རེད།2.བོད་དང་བོད་ཁུལ་གཞན་དག་གི་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་ཆེད་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་མཆོག་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ནས་གྲོས་འགོ་གནང་བ་ལྟར།རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་མེ་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1987ལོའི་ཟླ་བ་བཞི་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་བོད་དར་རྒྱས་རོགས་སྐྱོར་ཐེབས་རྩ་ལྷན་རྩ་བཙུགས་གནང་མཛད།3.བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་།བེད་སྤྱོད།གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུར་ལྷག་པར་དུ་མཐོང་ཆེན་གནང་ཞིང་།མེ་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1987ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པར་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་གཞོན་པ་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་གྲོས་འགོ་འདོན་གནང་མཛད་ནས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གྲོས་ཚོགས་ཐོག《བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་།བེད་སྤྱོད།གོང་འཕེལ་བཅས་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་གཏན་འབེབས་འགའ་ཞིག》ཅེས་པར་གྲོས་འཆམས་བྱུང་བ་རེད།བོད་བརྒྱུད་ནང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་གཙོ་འཛིན་ཞིག་གི་ངོས་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་ལ་གཞོགས་འདེགས་ཀྱིས་ཆོས་དད་རང་མོས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་གནང་ཏེ་དགོན་པ་དང་གྲྭ་བཙུན་གྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོང་གནང་བ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན་ནས་བོད་བརྒྱུད་དེ་རིམ་བཞིན་རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དང་འཚམས་པ་ཡོང་ཆེད་ཕན་ཡོད་ཀྱི་ཕག་ལས་མང་པོ་གནང་ཡོད་པ་སྟེ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང་བསྟན་པ་ཡང་དར་ཡོང་ཆེད་སྐུ་ངོ་མས་པེ་ཅིན་དུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་བཙུགས་གནང་བ་དང་འབྲེལ་དབུ་འཛིན་ཡང་གནང་ནས་ཆབ་སྲིད་ཐད་མེས་རྒྱལ་ལ་དགའ་ཞེན་བྱེད་པ་དང་།ཆོས་ལུགས་ཐད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་སྐུ་ཡོན་ཆེ་ཙམ་ཡོད་མཁན་གྱི་བླ་སྤྲུལ་གསོ་སྦྱོང་མཛད་པ་སོགས་ཡིན།ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ནི《སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་འགྲེལ་བ》དང《སྐྱེ་རྡོར་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཆོ་ག་གསུམ་བསྐྱེད》ཅེས་པ་སོགས་ཡོད།ས་སྦྲུལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1989ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས9ཉིན་གཙང་ལྗོངས་ཀྱི་གདན་ས་ཆེན་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ནས་དགུ་པའི་བར་གྱི་མཉམ་བཞུགས་སྐུ་གདུང་མཆོད་ཁང་ཤར་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་བསྐྱར་བཞེངས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བརཕེབས།མཛད་བྲེལ་ཆེ་དྲག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གློ་བུར་དུ་སྐུ་སྙིང་ལ་སྙུན་གཞི་ཕོག་ཏེ་ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་མྱུར་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པར་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས28ཉིན་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བདེ་ཆེན་སྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་གཟིམ་ཆུང་བཤད་སྒྲུབ་འཕེལ་རྒྱས་གླིང་དུ་དགོངས་པ་གཞན་དུ་གཤེགས།།


text:
འདི་ལོའི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཡིག་རྒྱུགས་ཁྲོད་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ ༡༦ གི་ཁྱོན་སློབ་མ་ ༡༢༣༠ མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད་པའི་ནང་ཡིག་ཚད་མ་ལོན་པའི་སློབ་ཕྲུག་ ༡༡ འདུགའདི་ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཡིག་རྒྱུགས་ཁྲོད་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ཚན་རིག་སྡེ་ཚན་གྱི་ཨང་དང་པོ་སི་ལ་ཀུལ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་བསྟན་འཛིན་བརྩོན་འགྲུས་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༣ དང་། ཨང་གཉིས་པ་སི་ལ་ཀུལ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་བསོད་ནམས་དཔལ་མོ་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༡.༢། ཨང་གསུམ་པ་སི་ལ་ཀུལ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་ལྷ་མོ་(Mutop Lhamo)ལགས་ལ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༠.༢། ཚོང་རྩིས་སྡེ་ཚན་གྱི་ཨང་དང་པོ་སྦེལ་ཀེབ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་བསྟན་འཛིན་སྟོབས་ལྡན་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༤.༢། ཨང་གཉིས་པ་སྦེལ་ཀོབ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་བསྟན་འཛིན་ཚེ་སྐྱིད་ལགས་ལ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༢། ཨང་གསུམ་པ་སྦེལ་ཀོབ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་བསྟན་འཛིན་ཉི་མ་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༨༩.༢། འབྱུང་རིག་སྡེ་ཚན་ནང་ཨང་དང་པོ་མ་སུ་རི་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་དཀོན་མཆོག་དབང་མོ་ལགས་ལ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༢་དང་། ཨང་གཉིས་པ་སུ་ཇ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་ཟླ་བ་ལྷ་མོ་ལགས་ལ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༡.༨། ཨང་གསུམ་པ་གོ་པལ་པུར་བོད་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་མ་རྡོ་རྗེ་དབང་མོ་ལགས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༠ བཅས་རེད་འདུག འདི་ལོར་བོད་ཡིག་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༥ ལེན་མཁན་གཅིག་བྱུང་བ་ནི་རྒྱ་གར་སློབ་ཕྲུག་ཇན་ཝེ་ཇོ་ཤི་(Janvee Joshi)ལགས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༥.༢ རེད་འདུག
རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཡིག་རྒྱུགས་ནང་འཛུལ་ཞུགས་གནང་བའི་བོད་སློབ་ཁག་ ༡༦ ལས་ཆ་སྙོམ་གྱིས་ཨང་དང་པོ་སི་ལ་ཀུལ་བོད་ཁྱིམ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༧.༢༨ དང་། ཨང་གཉིས་པ་སིམ་ལ་གཏན་སློབ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༡.༨༧། ཨང་གསུམ་པ་སུ་ཇ་བོད་ཁྱིམ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༡.༠༧ བཅས་ཡིན་པ་དང་། ཡིག་ཚད་མ་ལོན་པའི་སློབ་ཕྲུག་ ༡༡ ལས་སྦེལ་ཀོབ་བོད་ཁྱིམ་དང་མ་སུ་རི་བོད་ཁྱིམ། སིམ་ལ་གཏན་སློབ། རྡལ་ཧོ་སི་གཏན་སློབ་བཅས་ནས་སློབ་ཕྲུག་རེ་རེ་དང་། མ་སུ་རི་གཏན་སློབ་ནས་སློབ་མ་ ༥ དང་། ཌོ་ལན་ཇི་གཏན་སློབ་ནས་ ༢ འདུག
འདི་ལོའི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཉིས་ཡིག་རྒྱུགས་ཁྲོད་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་མ་ཁྱོན་འབུམ་བཅུ་གཅིག་ལྷག་(༡༡.༨༦.༣༠༦)མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ནས་ཨང་དང་པོ་འབྱུང་རིག་སྡེ་ཚན་གྱི་བུ་མོ་མེག་ནཱ་(Meghna Srivastava)ལགས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༩.༨ དང་། ཨང་གཉིས་པ་འབྱུང་རིག་སྡེ་ཚན་གྱི་ཨ་ནོ་ཤི་ཀཱ་(Anoushka Chandra)ལགས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༩.༦། ཨང་གསུམ་པ་བརྒྱ་ཆ་༩༩.༤ ལེན་མཁན་སློབ་ཕྲུག་བདུན་བྱུང་འདུག་ལ། འདི་ལོའི་ཡིག་རྒྱུགས་ཁྲོད་བརྒྱ་ཆ་ ༩༠ དང་དེ་ལས་བརྒལ་བ་ལེན་མཁན་སློབ་ཕྲུག་ཁྱོན་ ༧༢༥༩༩ བྱུང་འདུག
རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ལས་ཨང་དང་པོ་ཌིར་ཝན་ཌམ་(Trivandrum)དང་། ཨང་གཉིས་པ་ཆན་ནེ་(Chennai)ས་ཁུལ། ཨང་གསུམ་པ་ལྡི་ལི་བཅས་ཡིན་འདུག


text:
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༨ལོའི་སྤྱི་ཟླ་༥ཚེས་༢༥ཉིན་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གདན་ས་ཆེན་མོ་དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ཚོམས་ཆེན་དུ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྐོར་བགྲོ་གླེང་སྐབས་༡༧པའི་ཉིན་མཐའ་མའི་མཛད་རིམ་བསྐྱངས་ཡོད་པ་དང་། སྔ་དྲོའི་ཕྱག་ཚོད་༩.༣༠ཐོག་ཁྲི་བདེ་མཆོག་ལགས་ཀྱིས་གཙོ་སྐྱོང་འོག་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བགྲོ་གླེང་སྐབས་༡༧པའི་ཉིན་མཐའ་མའི་བགྲོ་གླེང་དབུ་འཛུགས་གནང་ཡོད་པ་དང་། ཐེངས་འདིའི་གསུང་བཤད་སློབ་དཔོན་སྨན་རིའི་བཤད་སྡེའི་སློབ་གཉེར་བ་རྔ་བ་བསྟན་པ་འབྲུག་གྲགས་ཡིན་འདུག་ལ། ཁོང་གིས་༼བོན་གྱི་ཚད་མ་རིག་པའི་བྱུང་རིམ་དང་དེའི་ཁྱད་བོན་སྐོར།༽ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་གོང་གི་བརྗོད་གཞི་དེ་སྡེ་ཚན་བཞིར་ཕྱེ་འདུག་ལ། བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་བྱུང་རིམ་དང་། བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ངོ་བོ། བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་རིན་ཐང་ངམ་ཁྱད་བོན། བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་མུ་རུ་གནས་པའི་ཐབས་ལམ་སྐོར་ནས་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་བྱུང་རིམ་ཐད་ཕྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་(༡༦༠༡༧–༡༤༨༡༧) བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གཤེན་རབ་མི་བོས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་ཚད་མ་རིག་པའི་བོན་གསུངས་ཡོད་པས། སྐབས་དེ་དུས་ནས་བོན་ལ་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་གྲུབ་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་ཞང་བོད་མཁས་གྲུབ་དག་གི་རིང་མ་ཉམས་ནས་དུས་ད་ལྟ་བར་དུ་དར་བསྡད་ཡོད་པའི་བྱུང་རིམ་གླེང་བ་དང་། མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ངོ་བོ་གླེང་སྐབས། ནུབ་ཕྱོགས་པས་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ངོ་བོ་འཇོག་དུས་(philosophy)ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་འདྲ། དེ་བོད་སྐད་དུ་དོན་བསྒྱུར་བྱས་ན་ཤེས་རབ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ཤེས་རབ་ལ་དགའ་ཟེར་གྱི་ཡོད་ས་རེད། བོན་རང་ལུགས་ལའང་སྤྱིར་མཚན་ཉིད་ཞེས་པ་ཤེས་བྱའི་གྲུབ་ལུགས་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པར་རང་གི་གནས་སྟངས་དེ་ལ་འཇུག་གི་ཡོད་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དེ་ཉིད་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་བྱེད་ཀྱི་བོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སམ་བོན་གྱི་ཤེས་རིག་གི་སྡེ་ཚན་དེ་ལ་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཞེས་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་། མཐའ་དོན་དུ་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་མུ་རུ་གནས་པའི་ཐབས་ལམ་ཡག་ཤོས་ནི་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དགོན་པའི་ལྕགས་རི་ལས་བརྒལ་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོང་ཚན་དུ་འགྱུར་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ད་གཟོད་མུ་རུ་གནས་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་གླེང་ནས་གསུང་བཤད་མཇུག་གྲུབ་པར་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
སྔ་དྲོ་ཕྱག་ཚོད་༡༠.༡༥ཐོག་སྨན་རིའི་བཤད་སྡེའི་སློབ་གཉེར་བ་ངག་དབང་ཤེས་རབ་ལགས་ནས་༼མ་ཏྲིའི་བྱུང་ཁུངས་དང་གོ་དོན་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།༽ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། དེ་ཡང་མ་ཏྲིའི་བྱུང་ཁུངས་ལོ་རྒྱུས་དང་། གསུང་མཁན་གྱི་སྟོན་པ། གསུང་བའི་གནས། གསུང་བའི་འཁོར། གསུང་བའི་དགོས་པ། གསུང་བའི་བརྒྱུད་རིམ། མ་ཏྲི་འབྲུ་བརྒྱད་ཀྱི་གོ་དོན་སོགས་ནས་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་འདི་ནི་སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ་ལས་མཐོ་ཐོག་སྤྱི་རྒྱུག་མཛོད་ཀྱི་བོན་གྱི་ཁུངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། བརྒྱུད་རིམ་ཡང་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ནས་མཚན་ལྡན་ཁྱེའུ་བཞི། ཀོང་ཙེ་འཕྲུལ་རྒྱལ། མུ་ཆོ་ལྡེམ་དྲུག འཛམ་གླིང་མཁས་པའི་རྒྱན་དྲུག་སོགས་ནས་རིམ་བཞིན་བརྒྱུད་པར་གསུང་བ་དང་། མ་ཏྲི་འབྲུ་བརྒྱད་ཀྱི་གཟུངས་འདི་ནི་མཁས་པ་སྟོང་རྒྱུང་གིས་གར་ཐང་གུ་གེའི་སྒྲ་ལས་བསྒྱུར་ནས་བོད་ལ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་བོད་དང་ཞང་ཞུང་འཁྲུག་པའི་སྐབས་བླ་ཆེན་པོས་རྒྱས་པ་ཐུགས་ལ་མངའ་བར་མཛད་ཚུལ་དང་། འབྲིང་བ་གངས་དཀར་ཤ་མེད་ལ་གཏེར་དུ་སྦས་ཚུལ། བསྡུས་པ་སྟོང་རྒྱུང་ལ་གནང་ནས་ཕྱིས་སུ་དར་བའི་སྨོན་ལམ་བཏབས་ཚུལ། ཕྱིས་སུ་ལས་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུ་འཛོམས་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་ལྡན་སྙིང་པོར་སྙན་བརྒྱུད་དུ་བབས་པ་སོགས་ཞིབ་གླེང་མཛད་ནས་གསུང་བཤད་མཇུག་གྲུབ་པར་བྱས་སོ།
གོང་ཚེས་སྔ་དྲོ་ཕྱག་ཚོད་༡༡.༡༥ཐོག་བྱ་འཕུར་དགེ་བཤེས་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་ལགས་ཀྱིས་གཙོ་སྐྱོང་འོག་གསོ་རིག་འབུམ་བཞིའི་གསོ་བྱེད་སློབ་གཉེར་བ་གཡུང་དྲུང་འོད་ཟེར་མཆོག་གིས་༼གསོ་རིག་འབུམ་བཞིའི་བྱུང་རིམ་དང་དེའི་ཁྱད་ཆོས།༽ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་གཏམ་བཤད་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་གསོ་རིག་འབུམ་བཞིའི་མཛད་པ་པོ་དང་དེའི་བརྒྱུད་རིམ། འབུམ་བཞི་གསུང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན། གསོ་རིག་འབུམ་བཞིའི་ངོ་སྤྲོད། གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་སྦྱོང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་དེའི་ཡོན་ཏན་སྐོར་སོགས་ནས་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་ནི་༧བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་རྣམ་འདྲེན་བརྒྱད་པ་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་མི་བོ་མཆོག་གིས་ཁོང་གི་གདུང་སྲས་དྲང་སྲོང་དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་མཆོག་ལ་གསུང་བས་འདིའི་མཛད་པ་པོ་ནི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཡིན་ལ། དེང་གི་མཁས་དབང་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན་དང་། ཆོས་རྒྱལ་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ། ཐུབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས། མཁས་དབང་ཁྲོ་རུ་ཚེ་རྣམ། མི་དབང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གི་དཔེ་ཆ་རྙིང་ཤོས་ནི་བོན་གྱི་གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་ཡིན་པ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཡོད་ཚུལ་དང་། འབུམ་བཞི་དེ་ལའང་ཐུགས་འབུམ་ལ་རྩ་བ་མདོར་བསྡུས་པའི་ལེའུ་བདུན་དང་། སྨན་འབུམ་ལའང་རྩ་ཆུ་ངོས་འཛིན་གསོ་ཐབས་དང་བཅས་པ་སྟོན་པའི་ལེའུ་སོ་གཉིས། དཔྱད་འབུམ་ལའང་གསོ་བྱ་ལུས་དང་ནད་ཀྱི་གནས་གནས་ལུགས། གསོ་བྱེད་སྨན། གསོ་བ་བོ་སྨན་པ་སོགས་སྟོན་པའི་ལེའུ་སོ་གཅིག ནད་འབུམ་ལའང་ནད་བྱེ་བྲག་རེ་རེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ངོས་འཛིན་གསོ་ཐབས་དང་བཅས་པ་སོགས་སྟོན་པའི་ལེའུ་གོ་བཞི་བཅས་བསྡོམས་པའི་ལེའུ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡོད་སྐོར་སོགས་ཞིབ་གླེང་མཛད་ནས་གསུང་བཤད་མཇུག་གྲུབ་པར་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
ཕྱི་དྲོ་ཕྱག་ཚོད་༣.༠༠ ཐོག་༧སྐྱབས་རྗེ་༧རྒྱལ་བ་སྨན་རིའི་མཁན་སློབ་རྣམ་གཉིས་ཚོགས་མགོན་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས་རྗེས་བྱ་འཕུར་དགེ་བཤེས་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་མཆོག་གིས་གཙོ་སྐྱོང་ཁྲོད་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྐོར་བགྲོ་གླེང་སྐབས་༡༧པའི་མཇུག་བསྡོམས་མཛད་སྒོ་དབུ་འཛུགས་གནང་ཡོད་པ་དང་། མཇུག་བསྡོམས་མཛད་སྒོ་སྟེང་དུ་༧སྐྱབས་རྗེ་མཁན་སློབ་རྣམ་གཉིས་གཙོས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་མཁན་པོ་དགེ་བཤེས་ཉི་མ་དོན་འགྲུབ་དང་། ཁྲིམས་ཞིབ་ཆེ་བ་ཟུར་བ་སྐུ་ངོ་བྱ་དུར་བཟང་པོ། བོན་གཞིས་ཉིན་སློབ་ཀྱི་སློབ་གཙོ་གསར་པ་ཨཅརྱ་སྐལ་བཟང་ཆོས་སྒྲོན། དབུས་གཡུང་དྲུང་བོན་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་དགེ་བཤེས་ཚེ་དབང་དངོས་གྲུབ། བོན་གཞིས་དྲུང་ཡིག བོན་བུ་ཁྱིམ་ཁང་གི་དྲུང་ཡིག་བཅས་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་འཐུས་མི་གང་མང་ཕེབས་འདུག་ལ།
དེ་ཡང་༧སྐྱབས་རྗེ་༧རྒྱལ་བ་སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་སོ་བཞི་པ་མཆོག་ནས་ཐེངས་འདིའི་བགྲོ་གླེང་གི་གསུང་བཤད་སློབ་དཔོན་རྣམས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ལེགས་གསོལ་གྱི་མགུལ་དར་བསྒྲོན་རྗེས་༧ཞྭ་དཀར་བསྟན་པའི་གཙུག་རྒྱན་༧སྐྱབས་རྗེ་༧རྒྱལ་བ་སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་སོ་བཞི་པ་མཆོག་ནས་བགྲོ་གླེང་མཇུག་བསྡོམས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་བསྩལ་དོན། ཉིན་གསུམ་རིང་གསུང་བཤད་སློབ་དཔོན་རྣམ་པས་བརྗོད་བྱ་ཁག་གཞི་བཟུང་ཐོག་བགྲོ་གླེང་གནངས་ཡོད་པ་དང་། དེ་མཚུངས་སུ་བགྲོ་གླེང་གི་ཆ་ཤས་ལེན་པའི་སློབ་གཉེར་བ་དག་གིས་ཀྱང་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་གྱིས་བགྲོ་གླེང་གི་ཆ་ཤས་གང་འཚམས་བླངས་ཡོད་པའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ཡང་སློབ་ཕྲུག་ཁྱེད་ཚོ་ནི་བོད་དང་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་སོན་རྩ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་དང་། ང་ཚོས་འདི་འདྲའི་བགྲོ་གླེང་ཞིག་གོ་སྒྲིག་བྱེད་དགོས་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཡང་བོད་དང་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་གི་བདག་པོ་སྐྱེད་བསྲིངས་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་གསུངས་ནས་བཀའ་སློབ་གནད་སྨིན་དུ་བསྩལ།
དེ་རྗེས་༧སྐྱབས་རྗེ་སྨན་རིའི་དཔོན་སློབ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་བཀའ་སློབ་བསྩལ་དོན། དེ་ཡང་ཐེངས་འདིའི་བགྲོ་གླེང་འདིའི་བརྗོད་བྱ་དག་སྣ་འཛོམས་ཡིན་འདུག་ལ། ཚད་མ། ལོ་རྒྱུས། ལྟ་གྲུབ། ཚན་རིག འཕྲོད་བསྟེན་སོགས་བསྒོམ་རྒྱག་སྟངས་དང་ཁ་བཏོན་འདོན་བྱེད་ཙམ་མ་ཡིན་པར། མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བབ་དང་བསྟུན་པའི་ཤེས་བྱའི་ཉམས་མྱོང་བསག་པའི་གོ་སྐབས་ཡག་ཤོས་ཤིག་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད་བསམ་པའི་འདུ་ཤེས་བཟུང་ནས་བགྲོ་གླེང་འདིར་ཞུགས་པ་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་བཀའ་སློབ་བསྩལ་ཡོད་པ་རེད།
བགྲོ་གླེང་མཇུག་བསྡོམས་སུ་སྐབས་༡༧པའི་བགྲོ་གླེང་འགན་འཛིན་དགེ་བཤེས་ཁྲི་གཡུང་དྲུང་ལགས་ནས་ ཐེངས་འདིའི་བགྲོ་གླེང་ཆ་ཤས་ལེན་པའི་སློབ་ཕྲུག་དག་ལ་མི་བརྗེད་གསོས་འདེབས་ཀྱི་ཆེད་ཉིན་གསུམ་རིང་གི་གསུང་བཤད་སློབ་དཔོན་༡༥བརྗོད་གཞི་དག་གི་བརྗོད་དོན་སྙིང་བསྡུས་རེ་རེ་བཞིན་བསྡོམས་ཚིག་བཀོད་ནས་གསུངས་པ་དང་། བརྗོད་གཞི་དག་ཀྱང་བོད་དང་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་གང་གི་ཐད་ནས་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུག་གི་གནད་ཆགས་ཡོད་པའི་མཇུག་བསྡོམས་གཏམ་བཤད་གྲུབ་རྗེས་ཚོགས་བཅར་བ་ཡོངས་ནས་གཡུང་དྲུང་བསྟན་པ་རྒྱས་པའི་སྨོན་ལམ་གསུངས་ནས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྐོར་བགྲོ་གླེང་སྐབས་༡༧པ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་མཇུག་གྲུབ་པར་བྱས་པའོ། །
1,951 total views, 1 views today


text:
སེམས་ཀྱི་ཉི་ཟླ་བོད་ཡིག་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ་10པའི་ཚེས་8ཉིན། ཁུལ་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅིའམ་ཁུལ་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཀྲུའུ་རེན་ཀུའུ་ཁུན་གྱིས་ཁུལ་རིམ་པའི་ཚན་ཁག་གཙོ་གྲས་བཞིའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་གྲོས་ཚོགས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་དང་། ཁུལ་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པའམ་ཁུལ་དཔོན་ཆི་ཅན་ཞིན་སོགས་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་རེད།
ཚོགས་འདུའི་ཐོག《ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་དང་། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་མངོན་མེད་བུ་ལོན་གྱི་ཉེན་ཁ་སྔོན་འགོག་དང་སེལ་ཐབས་སྐོར་གྱི་་བསམ་འཆར་》དང་། ཞིང་ཨུའི་བོད་ཁུལ་ལས་དོན་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་ཆུང་གི་ཆེད་དོན་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་བརྒྱུད་བསྒྲགས་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་རེད། ཐེངས་གཉིས་པའི་ཁུལ་རིམ་པའི་ཚན་ཁག་གཙོ་གྲས་བཞིའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་འཛུགས་སྐྲུན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པ་དང་། གྲོང་མཁར་གཅིག་སྡུད་དྲོད་འདོན་དང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་སྣོན་པ། ཆེས་མཛེས་པའི་བོད་ཁུལ་བསྐྲུན་པ་སོགས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ལས་དོན་སྐུལ་འདེད་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་དང་དེ་བཞིན་གོམ་སྟབས་རྗེས་མའི་ལས་ཀའི་འཆར་གཞི་སོགས་ལ་ཞིབ་ནན་བྱས་པ་རེད།
གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བསྟན་དོན། གནས་བབ་མཐོ་རུ་གཏོང་བ་དང་། ཆབ་སྲིད་གླེང་བའི་མཐོ་ཚད་ལ་བརྟེན་ནས། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་དང་། ཞིང་ཆེན། ཁུལ་བཅས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་གལ་ཆེན་སློབ་སྦྱོང་དང་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱས་ནས། གཏིང་ཟབ་ཀྱིས་ཏང་གི་བྱེད་ཕྱོགས་དང་སྲིད་ཇུས། འཐབ་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཁྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དམ་པོར་སྙེག་དགོས།
དབུལ་སྐྱོར་ལས་དོན་སྐོར་ལ། གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་ནན་གྱིས་བསྟན་དོན། ཀྲུང་དབྱང་གི་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་ཐབས་ཇུས་དང་བཀོད་སྒྲིག་ལ་ནན་པོར་གཞིགས་ནས། དམ་ཟབ་ཀྱིས་སེམས་ཁྲལ་མི་དགོས་པ་གཉིས་དང་འགན་སྲུང་གསུམ་གྱི་བླང་བྱ་གཞིར་བཟུང་ནས། སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་རང་ཁུལ་གྱི་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ། གནད་སྨིན་དབུལ་སྐྱོར་ལས་དོན་དེ་སྔར་ལས་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་གནས་སུ་འཇོག་དགོས་པ་དང་། གནད་སྨིན་དབུལ་སྐྱོར་དང་། གནད་སྨིན་དབུལ་ཐར་ཡོང་བར་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས། ཁུལ་དང་རྫོང་། ཤང་། གྲོང་ཚོ་དང་སྡེ་ཁག་སོ་སོས་ལས་འགན་ཁ་གསལ་བྱས་ནས། འགག་སྒྲོལ་གྱི་འོས་འགན་དང་། དམིགས་ཡུལ། བྱེད་ཐབས། དུས་ཚོད། ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་སོགས་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཏེ་རིམ་པ་ཁག་གི་ལས་ཀ་གོ་རིམ་ཡོད་པའི་ངང་ནས་སྤེལ་དགོས། རྫོང་དང་གྲོང་ཁྱེར། རིམ་པ་ཁག་གི་སྡེ་ཁག་སོ་སོས་སྔར་ལས་ལྷག་པར་དམིགས་འབེན་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། ཕན་ཚུན་རོགས་རམ་དང་། མཉམ་ལས་བྱེད་པར་ཤུགས་བསྣན་ནས་འགག་སྒྲོལ་བྱེད་པར་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་ཐོན་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དབུལ་སྐྱོར་འགག་སྒྲོལ་གྱི་ལས་ཀ་ཁག་ལ་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་དགོས།
མིག་སྔའི་གཙོ་གནད་ལས་དོན་གྱི་སྐོར་ལ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བླང་བྱ་བཏོན་དོན། གཅིག་ནས་བོད་ཁུལ་གྱི་བརྟན་ལྷིང་ལས་ཀར་དམ་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། གཙོ་བོ་དགོན་པའི་དོ་དམ་གྱི་དཀའ་གནས་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་བོད་ཁུལ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་བརྟན་བརླིང་ཡོང་བའི་ཐོག་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས། ཁྲིམས་ལྟར་བོད་སྐྱོང་ལས་དོན་དོན་འཁྱོལ་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། མུ་མཐུད་དེ་ཁྲིམས་ལྟར་དགོན་པ་དང་གྲྭ་བཙུན་དོ་དམ་བྱེད་པའི་སྒྲིག་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ་བོད་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་བརླིང་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། གཉིས་ནས་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མ་དངུལ་འཇོག་པའི་ལས་ཀ་དམ་འཛིན་བྱས་ནས། སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་གནད་ཆེའི་རྣམ་གྲངས་སྐུལ་འཁྲིད་བྱེད་པའི་འཐབ་ཇུས་དོན་འཁྱོལ་གཏོང་དགོས། གསུམ་ནས་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་ཀྲུང་དབྱང་གི་ལྟ་ཞིབ་དང་། དབུལ་སྐྱོར་ཞིབ་བཤེར་རྩིས་ལེན། སྒྲིག་གཞི་བཅོས་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་དོན་དག་གཙོ་བོ་ལེགས་པར་སྒྲུབ་དགོས། རང་ཁུལ་མཆོང་སྐྱོད་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཡུན་རིང་བདེ་འགོད་ཡོང་བར་རྣམ་པ་གསར་པ་གཏོད་དགོས།
ཚོགས་འདུའི་ཐོག ཁུལ་ཨུ་དང་། ཁུལ་སྲིད་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚན་པའི་ཁོངས་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་སོ་སོའི་ལས་ཀའི་ལས་བགོས་ལྟར། ཁུལ་རིམ་པའི་ཚན་ཁག་གཙོ་གྲས་བཞིའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ཐེངས་གཉིས་པའི་མཉམ་འབྲེལ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས། མིག་སྔའི་ལས་དོན་གཙོ་བོ་དང་། སྐབས་རྗེས་མའི་ལས་ཀའི་སྐོར་ལ་གཏམ་བཤད་སྤེལ་བ་རེད།
ཁུལ་རིམ་པའི་ཚན་ཁག་གཙོ་བོ་བཞིའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ཁོངས་མི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཡོད།


text:
རྩོམ་པ་པོ། ཚ་རོང་དཔལ་འབྱོར།
ལྷ་སྒང་ཆོས་གྲགས་ནས་དབྱིན་ཡིག་ལས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར།
ལྷ་རྔ་ཚེ་བརྟན་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་(གྲུ་བཞིའི་ནང་ཡོད་པ།)དང་ཁོང་གི་སྤུན་མཆེད་ཚ་རོང་སྲས་སྲོས་རྣམས་སློབ་གྲྭའི་གུང་གསེང་སྐབས། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༡ ལོར་རྡོར་གླིང་དང་ཀ་སྦུག་གི་ལམ་བུར་བཏབ། པར་པ། འཇོར་ཇི་ཚ་རོང་། (རིམ་བཞི་ཚ་རོང་བདུད་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ།)
ཉེ་ལམ་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་༤ཚེས་ ༡༨ ཉིན་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་ལྷ་རྔ་ཚེ་བརྟན་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་(ཚེ་རྣམ་ལགས།)སྐུ་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས། དེ་ཡང་། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཡར་སྔོན་ནས་རྒྱ་དམར་ལ་རྒོལ་བའི་གསང་བའི་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་དག་ལ་ཆ་ཤས་བཞེས་མྱོང་བའི་སྙིང་སྟོབས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་ཞེན་པ་ཞིག་རེད། མི་ཚོས་ཁོང་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་༢༠ཙམ་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙོན་འོག་ཏུ་དཀའ་སྡུག་ཆེས་ཆེར་མྱོང་དགོས་བྱུང་རྐྱེན་ཡིད་ཐང་ཆད་ཅིང་། ཁོང་ལ་མངོན་གསལ་དོད་པོས་འགྱུར་བ་ཐེབས་ཡོད་པར་སྙམ་མོད། བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ལ་ཁོང་སླར་ཡང་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབ་ཀྱི་གསང་བའི་སྐྱིད་སྡུག་ནང་དུ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་། ཁོང་ནི་མི་གཞུང་དྲང་བློས་ཐུབ་མི་ཚེ་ཉམ་ཆུང་ཚུལ་མཐུན་ངང་སྐྱེལ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པས། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་རང་ཉིད་སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་དཔའ་བོ་ཞིག་རེད་ཅེས་གྲགས་པ་ཡོང་སླད། རང་གི་བྱས་རྗེས་རྣམས་བཏང་བཏང་བྱུང་བྱུང་གིས་འུད་སྒྲོག་ནམ་ཡང་གནང་མྱོང་མེད། དེས་ན་ངས་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་ཙམ་ཞིག་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་འདོད་བྱུང་།
ཚེ་རྣམ་ལགས་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༧ ལོར་གཞིས་ཀ་རྩེའི་ཚ་རོང་གི་ལྷ་རྔ་གཞིས་ཀར་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གི་ཡབ་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཞུ་བ་འཕན་པོ་འཁོར་ཚང་གཞིས་ཀར་སྐུ་འཁྲུངས། དེ་བཞིན་ཁོང་གི་ཞང་པོའི་མཚན་ལ་གནམ་གང་ངམ་ཕྱིས་སུ་༸རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ་མཆོག་གིས་ལྷ་ལྡན་སྒེར་པ་ཚ་རོང་གཟིམ་ཤག་གི་གོ་མག་ཏུ་སྩལ་རྗེས། ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་ཞེས་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཛ་སག་དམག་སྤྱི་དང་བཀའ་བློན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྙན་པར་གྲགས་པའི་ སྤྱན་བསལ་གནམ་གང་ཞུ་བ་བྱས་ཅན་དེ་ཡིན།
ཚེ་རྣམ་ལགས་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཙམ་ལ་སོན་པའི་སྐབས་སུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་གཙང་གི་གདན་ས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་”ཉི་འོག་”ཤག་ཚང་ཁོངས་སུ་ཞུགས་ཤིང་། རང་གི་གཅུང་པོ་དཔལ་འབྱོར་རྒྱ་མཚོ་ཡང་ཤག་ཚང་དེའི་ཁོངས་སུ་ཡོད། ཆུང་དུས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕ་མའི་དྲུང་ནས་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་སྦྱངས་མྱོང་ཡང། འབྲི་ཀློག་དངོས་ནི་དུས་སྐབས་དེ་ཙམ་ནས་འགོ་ཚུགས་ཤིང་གྲྭ་རྒྱུན་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་བློ་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་ལ་གཞོལ།
དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོན་སྐབས་ཚ་རོང་ཨ་ཁུའི་དགོངས་ཚུལ་བཀའ་བཀོད་བཞིན་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སྦྱོང་སླད་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་བརྫངས་ཤིང་། དེར་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་གི་སྲིད་བློན་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེའི་ལྕམ་ཚ་རོང་གི་སྲས་མོ་ཚེ་རིང་གཡང་འཛོམས་ནས་ལྟ་སྐྱོང་མཛད། ཚེ་རྣམ་ལགས་ནི་རྡོ་རྗེ་གླིང་སཎ་ཇོ་སིབ་(St. Joseph)བུ་བཅོལ་ཁང་གི་སློབ་མ་རྒན་ཤོས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། དུས་སྐབས་དེར་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕ་ཡུལ་ཧ་ཅང་དྲན་པར་གསུངས། ལོ་རྗེས་མར་རང་གི་སྤུན་མཆེད་ཚ་རོང་གི་སྲས་མོ་དང་ཕྲེང་རིང་གཉིས་ཡོད་སའི་སློབ་གྲྭ་མོང་ཊེ་ཧར་མོན་(Mt. Hermon) ཞེས་པར་གནས་སྤོ་བྱས།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་དམག་ལྷ་སར་འབྱོར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༣ ལོ་ཙམ་ནས་རྒྱ་དམག་གིས་བོད་ཕྲུག་ཚོར་དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པའི་སློབ་གསོ་སྤྲོད་མི་ཆོག་པར་བསྙད་ནས། བོད་ཕྲུག་སློབ་རྣམས་རྒྱ་གར་ནས་ཕྱིར་ལེན་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་འདོན་བཞིན་མཆིས་པས། ཚེ་རྣམ་ལགས་ཚུད་པའི་སྤུན་མཆེད་ཡོངས་རྫོགས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོག་གིས་རྒྱ་མིའི་སློབ་གྲྭར་བཏང་། སློབ་གྲྭ་དེའི་གནས་སྟངས་ནི་ཁོང་ཚོ་འགྲོ་མྱོང་བའི་རྡོ་རྗེ་གླིང་གི་སློབ་གྲྭ་རྩེ་ཕུད་དག་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་གི་སྤྱིར་བཏང་ཞིག་རེད། ཚེ་རྣམ་ལགས་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་ཟས་ཞིང་སློབ་གྲྭ་(Sèshim School) དང་ཕྱིས་སྤྱི་ཚོགས་སློབ་གྲྭར་(Chitso Labtra) བསྐྱོད་མྱོང་ཡོད།
ཁོང་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རིང་ཡབ་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཚེ་ལས་འདས་པས། ཨ་མ་དབྱངས་ཅན་ལགས་ཀྱིས་ལྷ་རྔ་དང་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་པོ་གཉིས་གཉེར་སྐྱོང་གནང་བཞིན་ཡོད། གཞིས་ཀའི་འཛིན་སྐྱོང་ཐད་ཨ་མར་རོགས་པ་དགོས་གལ་ཆེ་བ་བསྟུན་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་ཚེ་རྣམ་ལགས་ནས་གཞིས་གཉེར་གྱི་ལས་འགན་ཡོངས་རྫོགས་ཕྲག་ཏུ་བཞེས། རང་གི་ཡབ་དང་མཚུངས་པར་གཞིས་ཀའི་འཛིན་སྐྱོང་གོ་འཕེར་ངང་བསྐྱངས་ཤིང་། གཞིས་ཀའི་ལོ་རེའི་རྩིས་རྒྱག་སྐབས་ཁོང་ལྷ་སར་ངོ་བཅར་ཞུ་དགོས་ལ། དེ་ཡང་། ཚ་རོང་ཨ་ཁུ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་སུ་མ་ཕེབས་གོང་། ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ཆུ་ཚོད་གསུམ་པ་ནས་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་སྒེར་གྱི་ལས་དོན་རྣམས་བསྒྲུབས་ཚར་བ་གནང་རྒྱུའི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་ཞིག་མངའ་བས། ཚེ་རྣམས་ལགས་ཀྱི་རྩིས་རྒྱག་གི་ལས་དོན་དེའི་རིགས་ནི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་བསྒྲུབས་ཚར་གྱི་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༨ ལོའི་དུས་མཇུག་ཏུ་ལྷ་སར་ཕེབས་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ལ། ཚེ་རྣམ་ལགས་བོད་རང་དབང་མནའ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་ཞེས་ཧ་ཅང་གསང་བའི་ཐོག་བཙུགས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚོགས་པར་འཛུལ་ཞུགས་བྱས། དུས་སྐབས་དེ་ནི་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ནས་ལོ་ངོ་བརྒྱད་ཙམ་འདས་ཤིང་། བཙན་འཛུལ་གྱི་རྨ་ཁའི་ན་ཟུག་ནི་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བའི་སྐབས་ཤིག་རེད། ཚོགས་པ་དེའི་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་འཛུལ་ལ་རྒོལ་རྡུང་གིས་དཀའ་ཁག་སྤྲོད་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཡང་། མིག་སྔར་རང་ཉིད་ཀྱི་ལས་འཆར་རྫུན་བཟོས་ཀྱིས་ཡོངས་གྲགས་ཁོང་ཚོའི་ལས་འགུལ་ནི་མི་མང་གི་རྒྱབ་ཏུ་ལངས་ནས་དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་པའི་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་རྒྱུ་ཡིན་ཁུལ་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད། ཚེ་རྣམ་ལགས་ཚོགས་པ་དེར་རང་གི་བཟའ་ཟླའི་གཉེན་ཉེ་གཞུང་ཞབས་སྒེར་རྨ་བྱ་ཚེ་དབང་འགྱུར་མེད་ལགས་ཀྱིས་ངོ་སྤྲོད་གསར་འཇུག་བྱས། གཞན་ཡང་། ཚོགས་པ་དེར་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོའི་གྲས་བྱང་བཀྲས་ལགས་དང་སེར་མོ་བ་སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། དེ་བཞིན་སྨར་ཁམས་ནས་ཡིན་པ་མི་དྲག་ཚོང་པ་མ་ནང་ཨ་ཕོ་སོགས་ཡོད། ཚོགས་པ་དེ་བཞིན་གཞི་རྒྱ་ཇི་ཙམ་ཆེ་མིན་ཐད་ཤིན་ཏུ་བརྗོད་དཀའ་སྟེ། སྡེ་ཚན་རེར་མི་གཉིས་ལས་མེད་ཅིང་དེ་ནི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་དེ་དང་དེས་ངོ་སྤྲོད་གསར་འཇུག་བྱས་པ་དེ་ཙམ་རེད། ཚོགས་མི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་རང་གི་བློས་ཐུབ་མི་སྣ་གསར་འཇུག་བྱེད་ཅིང་དེས་མི་སྣ་གཙོ་བོ་དེ་ཡང་སྙིང་སུ་ཡིན་མིན་ཤེས་རྟོགས་མེད། རང་དང་རང་གིས་གསར་འཇུག་བྱས་པའི་མི་དེ་ཙམ་ལས་ངོ་ཤེས་ཀྱི་མེད་པས་རྒྱ་དམར་ནས་ཚོགས་པ་དེ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བར་གྱུར། འོན་ཀྱང་། ཚོགས་པ་ནང་ཁུལ་གྱི་གསང་བརྡ་ནི་ཚོགས་མི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྒྱུད་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་ངང་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། ཚེ་རྣམ་ལགས་ཀྱི་བྱ་འགུལ་སྤེལ་ཡུལ་ནི་གཞིས་ཀ་རྩེ་ཁུལ་དང་དེར་རིམ་གྱིས་ཡན་ལག་རྒྱ་བསྐྱེད་གཏོང་རྒྱུ་དེ་རེད།
མུ་འགོད།


text:
རྒྱ་གར་ཉེན་རྟོག་པས་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་འགད་རྫས་བཞག་པའི་དོགས་ཡོད་ཉེས་ཅན་ ༥ འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་བྷང་ལ་ཌི་ཤི་ནས་ཡིན་པའི་ཁ་ཆེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ནག་ཉེས་ངོས་ལེན་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
ཁ་སང་རྒྱ་གར་གྱི་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༡ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་ནུབ་བྷང་གྷལ་ནས་དོགས་ཡོད་ཉེས་ཅན་ ༢ འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་འདྲི་གཅོད་བྱས་སྐབས། ཁོ་གཉིས་བྷང་ལེང་ཌི་ཤིའི་(JMB)ཞེས་པའི་ཁ་ཆེའི་འཇིགས་སྐུལ་དྲག་སྤྱོད་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་ཡིན་པ་དང་། ད་ལན་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་འགད་རྫས་འཇོག་དགོས་དོན་ནི། འབར་མའི་རོ་ཧིན་གྷ་ཡའི་ཁ་ཆེ་བ་ཚོར་དྲག་གནོན་བྱས་པ་དེར་འཁོན་ལན་སློག་ཆེད་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་འགད་རྫས་ ༨ འཇོག་པའི་འཆར་གཞི་བསྒྲིགས་ཡོད་སྐོར་སོགས་བརྗོད་འདུག
ས་གནས་ཉེན་རྟོག་ཁང་གི་མགོ་འཁྲིད་གཞོན་པ་མོར་ལེ་དྷར་ཤར་མྰ་(Murlidhar Sharma)ལགས་ཀྱིས། འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་མི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལག་ནས་ལྗིད་ཚད་ལ་སྤྱི་རྒྱ་ ༥༠ ཡོད་པའི་འགད་རིགས་རྫས་འགྱུར་ (Ammonium Nitrate)ཞེས་པ་དང་གློག་ཀླད་གཅིག དེ་བཞིན། འགད་གཏོར་དང་འབྲེལ་བའི་ཡོ་བྱད་གཞན་ཁག་ཅིག་ཡང་ལག་སོན་བྱུང་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་ཉེས་ཅན་གཅིག་གི་མིང་ལ་པེ་གྷམ་བྷར་ཤ་ཡེ་ཁན་(Paigamber Sheikh)ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་དང་རང་ལོ་ ༢༤ དང་། གཞན་དེ་ལོ་ ༣༡ དང་མིང་ལ་ཇྰ་མེ་རྰོལ་ཤ་ཡེ་ཁན་(Jamirul Sheikh)ཟེར་གྱི་ཡོད་འདུག
ཟླ་སྔོན་མའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༩ ཉིན་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་འགད་རྫས་བཞག་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་རྗེས། རྒྱ་གར་དབུས་ཉེན་རྟོག་ཁང་དང་ས་གནས་ཉེན་རྟོག་ཁང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྔ་གཞུག་ཏུ་གནད་དོན་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་དོགས་གཞིའི་འོག་མི་གྲངས་ ༥ འཛིན་བཟུང་འདྲི་གཅོད་བྱས་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། སྐལ་བཟང་སྦྱིན་པ།


text:
༧འཛམ་གླིང་བོན་གྱི་གཙུག་རྒྱན་ཞྭ་དཀར་བསྟན་པའི་དབུ་འཁྲིད་༧སྐྱབས་རྗེ་༧རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་ཁྲི་འཛིན་སོ་གསུམ་པ་མཚན་བརྗོད་པར་དཀའ་བ་དོན་གྱི་སླད་དུ་ཞུས་ན་༧ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནི། རྒྱལ་བ་གཤེན་གྱི་འབྱུང་ལྡན་ ༣༠༡ བོད་ས་མོ་སྦྲུལ་གྱི་ལོ་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༩ ཧོར་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་མདོ་སྨད་ཤར་ཁོག་ཏུ་ལྗོངས་ལྡོང་ཚང་ཞེས་པའི་དུད་ཁྱིམ་ཆེན་པོ་དེར་ཡབ་ལྗོངས་ལྡོང་རྒྱལ་ལོ་དང་ཡུམ་བར་རོང་བཟའ་མཚོ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་མཚན་ལ་བླ་མ་ཐར་ཞེས་གསོལ།
༡༩༣༥ དགུང་གྲངས་བདུན་བཞེས་སྐབས་སྐྱང་ཚང་དགོན་གྱི་རྒན་བྱ་ཚང་སྲུང་ཐར་བྱ་བའི་སྐུ་མདུན་ནས་དང་པོ་ཀློག་འདོན་འབྲུ་འདེད་ནས་རིམ་བཞིན་སྦྱོངས་པ་གནང༌། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཆོ་ག་རྒྱས་བསྡུས་དང་ཡི་དམ་གྱི་སྒྲུབ་སྐོར་སོགས་འདོན་ཆོག་གི་རིགས་ལ་བྱང་ཆུབ་པར་མཛད་ཅིང༌། ཞོར་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཐིག་རྩ་དང་རྡུལ་ཚོན་བཅས་ལའང་ཧུར་བརྩོན་ཆེན་པོས་སྦྱངས་པ་གནང༌།
༡༩༤༡ དགུང་གྲངས་བཅུ་གསུམ་ཐོག་འདོན་དབྱངས་གྱེར་གསུམ་དང༌། འབུད་རྡུང་དཀྲོལ་གསུམ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་ལྷོད་མེད་གནང༌། སྐབས་དེར་ཁོང་གི་མ་ཡུམ་སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་དུས་ནས་ལྔ་ལམ་དུ་གྱུར་སྟབས་བསྟན་པ་ལྷུན་གྲུབ་མཆོག་གི་སྐུ་མདུན་ནས་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་ལས་དུས་བཞི་ཁམས་རྩིས་དང༌མ་བུ་དགྲ་གྲོགས། རྩ་དཔྱད་སྨན་གྱི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་སྟེ་ཟིང་ཆུ་སྟོད་སྨད་དང་བབ་བཟོ་སོགས་ས་ཆ་གང་སར་མ་ཡུམ་གྱི་དགེ་རྩར་དམིགས་ཏེ་སྐྱེ་འགྲོ་ནད་ཀྱིས་གདུང་བ་རྣམས་ལ་སྨན་སྦྱིན་རྒྱ་ཆེར་བསྩལ་གནང་མཛད།
༡༩༤༢ དགུང་གྲངས་བཅུ་བཞིའི་ཐོག་རྔ་བ་སྣང་ཞིག་དགོན་གྱི་ནང་ཆེན་ཤེས་རབ་བསྟན་འཛིན་མཆོག་གི་སྐུ་མདུན་ནས་སྔོན་འགྲོ་ཞུས་ཏེ། སྔོན་འགྲོ་ཚར་གསུམ་བསགས་སྦྱངས་གནང་མྱོང་གསུངས།
༡༩༤༤ དགུང་གྲངས་བཅུ་དྲུག་གི་ཐོག་དགའ་མལ་དགོན་གྱི་དཔོན་སློབ་ཤེས་རབ་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་གིས་མཚན་ལམ་དང་རྟེན་འབྲེལ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་ལ་ཤེས་རབ་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གསོལ། སྐབས་ཤིག་ཏུ་སྐྱབས་རྗེ་མཆོག་མཁའ་ཡགས་མཁས་པའི་ཡང་སྤྲུལ་ཡིན་ཞེས་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་གྲགས་ནའང་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་གིས་ངོས་བཞེས་མཛད་མེད་པར་ཀྱང་གསུངས་པ་ཐོས།
༡༩༤༥ དགུང་གྲངས་བཅུ་བདུན་ཐོག་རྒྱལ་བ་མཉམ་མེད་ཆེན་པོའི་འཁྲུངས་སྐར་དང་བསྟུན་ཏེ་སྐྱང་ཚང་བླ་མ་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྐུ་མདུན་ནས་གཙང་གཙུག་ཉེར་ལྔའི་སྡོམ་པ་མནོས་ཤིང་མཚན་ལ་ཤེས་རབ་རྣམ་དག་ཏུ་གསོལ། ཧོར་པ་དྲུང་རམས་པ་བསྟན་འཛིན་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་དང༌། མངོན་བརྗོད་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག མཚན་ཉིད་རིག་པའི་བསྡུས་ཚད་ཐེག་རིམ་ས་ལམ་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ལ་གསན་བསམ་ལེགས་པར་མཛད་ཅིང༌།
༡༩༥༣ དགུང་གྲངས་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གཞུང་བཀའ་པོད་དྲུག་ལ་དམ་བཅའ་བཞག་ཅིང་བཀའ་རབ་འབྱམས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོའི་མཚན་རྟགས་བཞེས།
༡༩༥༥ དགུང་གྲངས་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྒྱལ་རོང་རྒྱལ་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཁུལ་ཁྲོ་སྐྱབས་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ས་དྲུག་ཟུར་དུ་ཕེབས་ནས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་ཤིང་དཔར་ཅན་ཚར་གཉིས་བླུས་ཏེ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྐྱང་ཚང་དགོན་པར་གདན་ཞུས་ཏེ་ནང་རྟེན་དུ་ཕུལ་ཞིང་། མཛད་བཅུ་དང་ཆོ་ག་བཅུ་གཉིས་ཁམས་ཆེན་བཅས་བླུས་ཏེ་ཡབ་ཡུམ་གྱི་དྲིན་ལན་དུ་ཡབ་གཞིས་ལྗོངས་ལྡོང་གཡང་ཚང་གི་མཆོད་ཁང་དུ་རྟེན་བཞག་གནང་།
༡༩༥༦ དགུང་གྲངས་ཉེར་བརྒྱད་ཐོག་རྫ་ཨ་བྲག་ཏུ་ཨ་ལགས་སྣང་གསལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས་པའི་བླ་མ་དམ་པ་དེའི་དྲུང་ནས་དབང་ལུང་མང་དུ་ཞུས་ཤིང༌། དེ་མཚམས་གྲྭ་ས་འོག་མ་རབ་ལེགས་གཡུང་དྲུང་གླིང་དུ་ཕེབས་ཏེ་ལམ་ལྷ་དཔོན་སློབ་ཀྱི་མདུན་ནས་གྲྭ་སའི་སྒྲིག་སྲོལ་ལྟར་གཙང་གཙུག་གི་སྡོམ་པ་ཞུས་ཤིང་མཚན་ལ་སངས་རྒྱས་བསྟན་འཛིན་དུ་གསོལ། གྲྭ་ས་གོང་མ་གཙང་བཀྲ་ཤིས་སྨན་རི་དགོན་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་སུམ་ཅུ་པ་བསྟན་པ་བློ་གྲོས་མཇལ་ཞིང་སྐུ་མདུན་ནས་སྙན་རྒྱུད་སྐོར་བཞིའི་དབང་ལུང་ཞུས་པ་ཐོབ། ལོ་དེའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་བའི་ནང་དུ་སྟག་གྲུ་ཁ་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ཚལ་སོགས་བརྒྱུད་ནས་ལྷ་སར་ཕེབས་ཤིང༌། འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་ཟུང་ཆུ་ཁམས་ཚན་ནས། སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་མདོ་བ་མཁན་པོ་དང་རྒན་སྦྱིན་པ་རྒྱ་མཚོ་ཟུང་གི་སྐུ་མདུན་ནས་རྟགས་རིགས་དང༌། བློ་རིག གྲུབ་མཐའ། དོན་བདུན་ཅུ། ས་ལམ། ཕར་ཕྱིན་བཅས་སུ་གསན་བཞེས་མཛད་ཅིང་རྩོད་པ་ལ་ལུང་དང་རིགས་པས་གདར་ཐག་བཅད།
༡༩༥༩ དགུང་གྲངས་སོ་གཅིག་ཐོག་བོད་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན་ལྷ་སར་ཟིང་འཁྲུགས་གྱི་འགོ་ལངས་ཤིང༌། ཚེས་བཅུའི་མཚན་གུང་ཙམ་དུ་ྋསྐྱབས་རྗེ་མཆོག་དང་སྐུ་འཁོར་སོགས་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་རྒྱབ་རི་དགེ་འཕེལ་དབུས་རྩེ་བརྒྱུད་དེ་རྨེའུ་ཚང་གི་གདན་ས་སོགས་ལ་མཇལ་ནས་བལ་ཡུལ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་གནང་།
༡༩༦༠ དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་སྐབས་ལམ་བར་དུ་བལ་བོད་ས་མཚམས་ཀྱི་གློ་ཆུ་མིག་བརྒྱ་རྩ་དང༌། ཀླུ་བྲག་དགོན། རྫོང་གསར་པ། དོལ་པོ་ཚྭ་དགའ། རྟ་རབ་སྲིབ་ཕྱོགས། བསམ་གླིང་དགོན་པ། མཚོ་སྤུངས་མོ། བར་གླེ་སོགས་བལ་ཡུལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་བོན་གྱི་ལྷ་སྡེ་དང་དགོན་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཕེབས་ནས་དེར་བཞུགས་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་ནས་རྩ་ཆེའི་དབང་ལུང་མང་པོ་ཞུས། དེ་སྐབས་རིན་བྲལ་གྱི་གསུང་རབ་དུ་མའང་གཡར་ཞུས་མཛད་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་རུ་འཕྲུལ་དཔར་དུ་བཏབ་པ་མ་ཟད། གསུང་རབ་རྣམས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དུ་མའི་དཔེ་མཛོད་དང་རིག་གཞུང་གི་བསྟི་གནས་གལ་ཆེན་ཁག་ཏུ་འགྲེམས་སྤེལ་ཡང་མཛད།
༡༩༦༡ དགུང་གྲངས་སོ་གསུམ་ཐོག་དབྱིན་ཇིའི་མཁས་དབང་བདེ་གསལ་དགེ་རབ་(Prof. David Snellgrove)ཀྱིས་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་(London)གྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ཆེན་མོར་དགེ་རྒན་གནང་རྒྱུའི་རེ་བསྐུལ་ཞུས་པ་བཞིན་དབྱིན་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཏེ། སློབ་གཉེར་ཁང་དེར་བོད་དང་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་འཆད་ཁྲིད་ཀྱི་ཞོར་དུ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ལ་སྦྱངས་བརྩོན་གནང་སྟེ་ལོ་གསུམ་ཙམ་བཞུགས། དབྱིན་ཡུལ་དུ་བཞུགས་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་རིག་གཞུང་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཤིང༌། ཁྱད་པར་དུ་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་(Pope Paul VI)མཆོག་ལ་མཇལ་བཅར་གྱིས་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་གྱི་དོན་སྙིང་སྐོར་ལ་གསུང་མོལ་བགྲོ་གླེང་གནང༌།
༡༩༦༣ དགུང་གྲངས་སོ་ལྔའི་ཐོག་ཕྱིར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས། གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་མ་སུ་རི་(Mussoorie)རུ་ཡོད་པའི་བྱེས་འབྱོར་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཐོག་མ་དེའི་དགེ་རྒན་ཆེན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་ནས་དེར་དགེ་རྒན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་ནས་བཞུགས།
༡༩༦༧ དགུང་གྲངས་སོ་བརྒྱད་ཐོག་ཁོང་གི་གྲོགས་པོ་ནུབ་ཕྱོགས་བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཕེར་ལགས་ཀྱིས་གདན་ཞུས་འོག་ནོར་ཝེ་(Norway)རུ་བསྐྱོད་དེ་ཨོ་སུ་ལོ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་(University of Oslo)ཏུ་ཞིབ་འཇུག་དང་དགེ་རྒན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་།
༡༩༦༨ དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་བཞེས་ཐོག བོན་གཞིས་ནས་རབ་ལེགས་གཡུང་དྲུང་གླིང་གི་མཁན་ཆེན་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གཙོས། ཡོངས་འཛིན་ཐུ་བོ་སངས་རྒྱས་བསྟན་འཛིན་དང༌། དཔོན་སློབ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག རྩེ་དྲུག་མཁན་པོ་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱལ་མཚན། ཕྱུག་འཚོ་མཁན་པོ་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་མཚན། སྤ་བླ་ཀུན་བཟང་རྒྱལ་མཚན། ཞུ་བླ་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་མཚན། བླ་མ་གཡུང་དྲུང་བདུད་འདུལ། སྡེ་བླ་གཡུང་དྲུང་རྣམ་རྒྱལ། དྲང་སྲོང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་དག དྲང་སྲོང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསམ་གཏན། དགེ་རྒན་ཤེས་རབ་གྲགས་པ། དགེ་རྒན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡེ་ཤེས། དབུ་མཛད་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ལེགས། གཞིས་འགོ་སངས་རྒྱས་རྣམ་རྒྱལ་སོགས་ཀྱིས་བོན་འབངས་སྤྱིའི་དོན་དུ་བཀའ་བགྲོས་གཅིག་ཏུ་བགྲོས་ཏེ། སྐྱེས་མཆོག་དམ་པ་དུ་མའི་མཚན་བྱང་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཟན་རིལ་བསྒྲིལ་བ་ལས། ཞྭ་དཀར་བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཞལ་ཚབ། དཔལ་རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོའི་མངའ་བདག་དམ་པར་བོན་སྐྱོང་བཀའ་སྲུང་གི་ལུང་རྟགས་སུ་༧སྐྱབས་རྗེ་མཆོག་ཉིད་ལ་ཟན་རྟགས་བབས་པ་ལགས་སོ། །
༡༩༦༩ དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུའི་ཐོག་བོན་གཞིས་ཕེབས་སུ་ཤིང་བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་ཏེ། ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༤ ཉིན་གྱི་ཞོགས་པར་གཡུང་དྲུང་གླིང་གི་མཁན་ཆེན་དང་རྩེ་དྲུག་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ཀྱི་དྲུང་ནས་དག་པ་དྲང་སྲོང་གི་སྡོམ་པ་ཞུས་ཤིང་། སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་བཅུ་གཅིག་ཙམ་ལ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་མངའ་བདག་༧རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་ཁྲི་འཛིན་སོ་གསུམ་པ་མཆོག་འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་སྤྱི་དང་། ལྷག་དོན་དུ་གཞིས་བྱེས་བོན་འབངས་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་དང་། འདྲེན་པའི་དཔོན་གསས་བླ་མ་རུ་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་མངའ་གསོལ་མཛད་ནས་མཚན་དུ་ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་སུ་གསོལ།
༡༩༧༠དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་བོན་གཞིས་ཐོབ་རྒྱལ་གསར་པའི་གནས་སུ་“དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་གི་དགོན་སྡེ་”ཕྱག་འདེབས་ཀྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཞེངས་བསྐྲུན་མཛད་དེ། གྲྭ་ས་གོང་མའི་ཕྱག་སྲོལ་བཟང་པོ་རྣམས་མི་ཉམས་རྒྱུད་འཛིན་དང་ཉམས་པ་སླར་གསོའི་མཛད་པ་ངལ་མེད་དུ་བསྐྱངས།
༡༩༧༢ དགུང་གྲངས་ཞེ་བཞི་བཞེས་ཐོག་དགོན་གྲོང་གཉིས་ཀྱི་མི་མང་གི་ཁེ་ཕན་ལ་དམིགས་ནས་སྨན་ཁང་གསར་པ་ཞིག་བརྒྱབ་ནས་བོན་གཞིས་སེར་སྐྱ་མི་མང་དང་ཉེ་འདབས་ཀྱི་རྒྱ་གར་གྲོང་ཚོ་སོགས་ལ་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་བཤད།
༡༩༧༥ དགུང་གྲངས་ཞེ་བདུན་ཐོག་“བོན་གཞིས་ཐོབ་རྒྱལ་གསར་པའི་ཉིན་མོའི་སློབ་གྲྭ་”ཞེས་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་ནས་གཟིགས་རྟོགས་ཡོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་བསྐྲུན་ཞིང༌། བོད་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཁག་ནས་སླེབས་པའི་བོན་ཕྲུག་ཉམ་ཐག་དང་དྭ་ཕྲུག་རྣམས་བསྡུས་ནས་བོན་ཕྲུག་བདེ་དོན་ཞེས་པའི་ཚོགས་སྡེ་བཙུགས་ཏེ་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་དང་དེང་རབས་ཤེས་ཡོན་སྦྱོང་བའི་སྐལ་པ་བསྩལ།
༡༩༧༨ དགུང་གྲངས་ལྔ་བཅུའི་ཐོག་ཟླ་༡༠ཚེས་༡༢ཉིན་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་རླབས་ཆེན་གྱི་དགོངས་གཞིའི་འོག་༧སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་སོ་གསུམ་པ་ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་ཉི་མ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་“གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ཆེན་”དུ་བཀའ་ཤག་ནས་ངོས་བཞེས་བཀའ་ཡིག་བསྩལ་གནང་། ལོ་དེར་༧དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་དུ་“གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེ་”གསར་དུ་བཙུགས་ནས་ཐུན་མིན་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་དང་ཐུན་མོང་རིག་གནས་ཀུན་ལ་འཆད་ཉན་བྱས་ཏེ་མཐར་རབ་འབྱམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོའི་མཚན་རྟགས་འབུལ་བའི་བཅའ་སྒྲིག་གཏན་འབེབས་མཛད།
༡༩༧༩ དགུང་གྲངས་ང་གཅིག་བཞེས་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གྲོས་ཚོགས་”(2nd International Association for Tibetan Studies)ཐེངས་གཉིས་པ་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཨོག་སི་ཕོར་ཌི་མཐོ་སློབ་(University of Oxford)ཏུ་ཚོགས་ཞུགས་གནང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་གྲོས་ཚོགས་ལ་ཞུགས་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པར་བཤད།
༡༩༨༧ དགུང་གྲངས་ང་དགུའི་ཐོག་སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་རིམ་བྱོན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སྐུ་ཐོག་ལ་སྒྲུབ་ཆེན་རེ་ཚོགས་སྲོལ་ཡོད་པ་བཞིན་ལོ་དེར་༧སྐྱབས་རྗེ་མཆོག་གིས་“ཁྲོ་བོ་འོད་ཟེར་འཁྱིལ་བའི་སྒྲུབ་ཆེན་”བཙུགས་ནས་བྱིན་རླབས་ཡངས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་མཛད། ལོ་དེར་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་ལྟར་ >ལོ་དེབ་དང་པོ་བླ་ཁྲི་ཉི་མ་གྲགས་པས་གཙོ་སྒྲིག་འོག སྐུ་ཡི་དབོན་པོ་རྒྱལ་བཙན་ཚང་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོས་སྦྱིན་བདག་གནང་ཞིང་ཐོག་མར་གསར་སྐྲུན་བྱས། གཞན་ཡང་ཝཱ་ར་ཎ་སིའི་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་དང་བཀའ་བགྲོས་མཛད་དེ་ལོ་དེར་ཝཱར་ཎ་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ“གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དགེ་སློབ་ཁང་”གསར་འཛུགས་གནང་ཐུབ་པ་བྱུང་།
༡༩༨༨ དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོན་གཞིས་ཐོབ་རྒྱལ་གསར་པར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་༧དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་གི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་འཆད་ཉན་གྱི་འབྲས་རྟགས་རྣམས་སྤྱན་སྔར་བསྟར་བས་༧གོང་ས་༧མཆོག་གིས་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོས་ཞིབ་གཟིགས་ཀྱིས་དགྱེས་ཉམས་དང་བཅས་འདི་ནས་བསླབ་པ་མཐར་སོན་པའི་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་ངོས་བཞེས་ཕྱག་རྟགས་བསྩལ་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་ཀྱང་ཐོབ། གཞན་ཡང་འདི་ལོར་ཕྱོགས་མཐའ་ནས་སླེབས་པའི་བོན་ཕྲུག་ཕོ་མོ་དབྱེར་མེད་བཞུགས་ཡུལ་“བོན་བུ་ཁྱིམ་ཁང་”ཞེས་པ་ཡང་གསར་དུ་བཙུགས་གནང་།
༡༩༩༢ དགུང་གྲངས་རེ་བཞིའི་ཐོག་༧རྒྱལ་བ་མཉམ་མེད་ཆེན་པོའི་འཁྲུངས་སྐར་ཉིན་ཡང་སྟོན་དགེ་བཤེས་འཕྲིན་ལས་ཉི་མ་མཆོག་༧དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་གི་དཔོན་སློབ་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་མཛད། དེ་བཞིན་རྨ་རོང་དགེ་བཤེས་ཉི་མ་དབང་རྒྱལ་མཆོག་༧དཔལ་ཁྲི་བརྟན་ནོར་བུ་རྩེའི་མཁན་པོར་བསྐོ་བཞག་གིས་ཁྲི་བཞེངས་མཛད།
༡༩༩༤ དགུང་གྲངས་རེ་དྲུག་ཐོག་༧སྐྱབས་རྗེ་མཆོག་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ཐོག་མར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་གྲྭ་ས་གོང་མ་༧བཀྲ་ཤིས་སྨན་རིའི་གླིང་དུ་རྒྱལ་བ་མཉམ་མེད་ཆེན་པོའི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་ཅིང༌། གཞན་ཡང་བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་ཀུན་ཏུ་ཕེབས་ནས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་དབང་ལུང་མན་ངག་གི་གདམས་ཟབ་མང་དུ་གནང་སྟེ་སྐྱེ་འགྲོའི་ཡིད་ཀྱི་ཞིང་སར་ཐར་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བསྐྲུན།
༡༩༩༦ དགུང་གྲངས་རེ་བརྒྱད་བཞེས་ཐོག བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ཐེངས་གཉིས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་། དེ་དུས་གདན་ས་སྨན་རི་དང་གཡུང་དྲུང་གླིང་། ཁྱུང་པོ་རི་རྩེ་དྲུག་དང་སྟེང་ཆེན་དགོན་སོགས་དང་ཧོར་ཀླུ་ཕུགས་དང་སྤ་ཚང་དགོན། སྤུ་བླ་དགོན་སོགས་ལ་ཕེབས། གཉན་རོང་རྫོང་ཁོངས་ནས་སོག་སྡེ་བོན་དགོན། ཤ་རིའི་དགོན་སོགས་ལ་ཕེབས། འཁྲུངས་ཡུལ་ཟིང་ཆུ་ལ་ཕེབས་ནས་དགོན་པ་ཆེ་ཆུང་ཁག་ཚང་མ་ལ་ཕེབས་གནང་མཛད་དེ་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེན་གྲུབ་པ་བྱུང་།
༡༩༩༧ དགུང་གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ྋདཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་དུ་“གཡས་རུའི་འཆད་རྩོད་ཆེན་མོ་”དབུ་འཛུགས་གནང་སྟེ། དགུན་ཟླ་གཅིག་གི་རིང་དམིགས་བསལ་གཡས་རུའི་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ལ་འཆད་ཉན་མཛད་རྒྱུའི་སྲོལ་རྒྱུན་བསྟུད།
༢༠༠༡ དགུང་གྲངས་དོན་གསུམ་ཐོག་རྗེ་རུ་དགེ་བཤེས་བསྟན་པ་གཡུང་དྲུང་མཆོག་བལ་ཡུལ་ཁྲི་བརྟན་ནོར་བུ་རྩེའི་དགོན་གྱི་མཁན་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་གནང་། ལོ་དེར་བོན་གཞིས་ཐོབ་རྒྱལ་གསར་པའི་ལྷོ་ངོས་སུ་“བཙུན་དགོན་རད་ན་སྨན་གླིང་”ཕྱག་བཏབས་གནང་།
༢༠༠༣ དགུང་གྲངས་དོན་ལྔ་བཞེས་ཐོག་སྨན་རིའི་གླིང་དུ་༧གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་མི་ལོ་ཉེར་ལྔ་འཁོར་བའི་མཛད་སྒོ་རྒྱ་ཆེན་སྤེལ་ཤིང་། ལོ་དེའི་དགུན་ཁར་བོན་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱིས་སློབ་འབངས་ཡོངས་ཀྱི་རེ་དོན་བཞིན་ཡི་དམ་ཕྱི་ནང་གསུམ་གྱི་བཀའ་དབང་རྒྱས་པར་བསྩལ་གནང་མཛད།
༢༠༠༤ དགུང་གྲངས་དོན་དྲུག་བཞེས་ཐོག་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་(Vishnu Sadhashiv Kokje)མཆོག་༧དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་གི་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་དགེ་བཤེས་མཛད་སྒོའི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་གདན་འབོད་ཞུས། ཕྱི་ཟླ་ ༦ པར་༧སྐྱབས་རྗེ་༧རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་ཁྲི་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་བསྟན་འགྲོའི་མཛད་འཕྲིན་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐེངས་གསུམ་པ་བསྐྱངས་ནས་མཛད་འཕྲིན་བླ་མེད་བྱུང་།
༢༠༠༥ བོན་གཞིས་སུ་“གསང་སྔགས་སྒོམ་སྒྲུབ་གླིང་”ཕྱག་བཏབས་གནང་པ་དང་། ༢༠༡༡ལོར་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་ནས་ད་ལྟ་བོན་གཞིས་དགེ་བསྙེན་སྔགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་སྒྲུབ་བཞུགས་གནས་དང་། བོན་གྱི་དུས་ཆེན་ཁག་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བཞིན་ཡོད།
༢༠༠༧ དགུང་གྲངས་དོན་དགུའི་ཐོག་༧དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་དུ་“གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དཔེ་མཛོད་ཆེན་མོ་”ཡོངས་སུ་བཞེངས་བསྐྲུན་གྲུབ་སྟེ་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པས། དཔེ་མཛོད་དུ་བོན་བན་ཟུང་གི་བཀའ་འགྱུར་དང་བརྟེན་འགྱུར་གྱིས་གཙོས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ཀྱི་གསུང་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འཛོམས་པ་ལ་༧གོང་ས་༧མཆོག་གིས་ཐུགས་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོས་གསུང་གི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་བསྩལ།
༢༠༠༨ ལོར་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་བཞེས་ཐོག་༧དཔལ་ལྡན་སྨན་རིའི་བླ་བྲང་ནས་སྔར་སྲོལ་བཞིན། དབལ་ཕུར་ཞི་ཁྲོ་གཉིས་དང༌། བདུད་རྩི་འོད་ཟེར་འབར་བའི་སྒྲུབ་ཆེན་རྒྱས་པ་ཚོགས་གནང་མཛད།
༢༠༡༠ དགུང་གྲངས་གྱ་གཉིས་ལ་བཞེས་ཐོག་ཡུ་རོབ་གླིང་ཆེན་གྱི་ཧྥ་རན་སི་(France)རྒྱལ་ཁབ་ནང་༧སྐྱབས་རྗེ་རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་ཡོངས་འཛིན་སློབ་དཔོན་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག་མཆོག་གིས་བཙུགས་པའི་བོན་ཚོགས་གཤེན་བསྟན་དར་རྒྱས་གླིང་གི་བླ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས་རིང་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། གཤེན་བསྟན་དར་རྒྱས་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྟེ་༧སྨན་རིའི་མཁན་སློབ་རྣམ་གཉིས་ཞལ་འཛོམས་ཀྱིས་བསྟན་དོན་བཀའ་མོལ་རྒྱས་པ་གནང་།
༢༠༡༡ དགུང་གྲངས་གྱ་གསུམ་བཞེས་ཐོག་ཕྲན་གྱིས་ཞུས་དོན་བཞིན་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་སྟེ། “གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དྲྭ་ཚིགས་ཆེན་མོ་”ཞེས་པ་ཞིག་གསར་འཛུགས་དང་དབུ་འབྱེད་གནང་ནས་འཛམ་གླིང་ཀུན་ལ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་གསུམ་དང་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་གནས་ཚུལ་སོགས་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་སའི་སྟེགས་བུ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
༢༠༡༣ དགུང་གྲངས་གྱ་བཞི་ཐོག་༧སྒྲུབ་རྒྱུད་བསྟན་པའི་མངའ་བདག་༧དཔལ་རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཡི་ཕྲེང་བ་བཅུ་བདུན་པ་ཨོ་རྒྱན་འཕྲིན་ལས་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་༧གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གདན་ས་ཆེན་པོ་དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང་། རྣམ་གཉིས་ནས་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་བཀའ་མོལ་གནང་ཞིང་སྨན་རིའི་གླིང་གི་ཕྱི་ནང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱན་འབུལ་ཞུས་ནས་རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པས་ཀྱང་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་གནང་།
༢༠༡༤ དགུང་གྲངས་གྱ་དྲུག་ཐོག་བོན་གཞིས་སུ་“གསོ་རིག་འབུམ་བཞིའི་མཐོ་སློབ་སྨན་རིའི་གླིང་”གསར་འཛུགས་གནང་ཞིང་ལོ་དེར་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་སོགས་བཀོད་ཅིང་ད་ལྟ་སློབ་ཕྲུག་ཀྱང་གྲངས་བཅོ་ལྔ་ཙམ་ཡོད་པ་མ་ཟད་དབུས་གསོ་བ་རིག་པའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་ཚད་ལྡན་དེབ་སྐྱེལ་ཡང་ཞུས་ཟིན་པ་ལྟར་ཡིན།
༢༠༡༦ དགུང་གྲངས་གྱ་བརྒྱད་བཞེས་པའི་དགུན་ཁ་ལ་སྙུང་གཞི་ཙམ་བཞེས་ཚུལ་བསྟན་ཏེ་གཡུང་དྲུང་བོན་གཤེན་གླིང་གི་གོ་སྒྲིག་འོག་ཨ་རིའི་སྨན་ཁང་སོགས་ལ་བསྟེན་གཏུགས་སུ་ཕེབས་གནང་མཛད་ཅིང་ཞར་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་སློབ་མ་ལ་བཀའ་དབང་བསྩལ་གནང་། ལོ་དེའི་སྨྲ་སེང་སྒྲུབ་ཆེན་སྐབས་ཀྱི་བཀའ་དབང་བོན་གཞིས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་བཀའ་དབང་བསྩལ་གནང་།
༢༠༡༧ དགུང་གྲངས་གྱ་དགུ་བཞེས་ཐོག་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་མེ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་ཉེར་བཞི་ཉིན་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༦།༢༥ ཐོག་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གདན་ས་ཆེན་མོ་༧དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་གི་བླ་བྲང་དུ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཐུགས་དམ་གཡོ་བ་མེད་པའི་ངང་ནས་དགོངས་པ་བོན་དབྱིངས་སུ་གཟིགས་གནང་མཛད། སྐུ་ཞི་བར་མ་གཤེགས་པའི་ཉིན་གསུམ་གྱི་སྔོན་དུ་ཁོང་གིས་ཆེད་མངགས་ཀྱིས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་སྐད་བཏང་ཏེ་ས་གནས་ཉིན་སློབ་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་ཡོངས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་མཇལ་ཁ་གནང་ཞིང་མངར་མོ་སོགས་གསོལ་བསྩལ་གནང་ཞིང་། ཕྱི་ཉིན་བླ་བྲང་ཕྱི་འཁྱམས་སུ་ཕེབས་ནས་བོན་གཞིས་མི་མང་རྒན་གཞོན་ཡོངས་ལ་ཕྱག་དབང་གནང་ཞིང་དགྱེས་བརྩེས་མཛད། ཕྱི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་བླ་གྲྭ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་བྱུང་།
མདོར་ན་ད་ལྟའི་བར་དགུང་གྲངས་(༩༠)ལ་ཕེབས་པའི་བར་དུ་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་དང་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཁག ཁྱད་པར་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་བོན་འབྲེལ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས་པ་དང༌། བོན་འབངས་གཞོན་སྐྱེས་ཀུན་ལ་གནའ་དེང་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཤེས་ཡོན་བསྩལ་ཞིང༌། དེ་བཞིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་བརྒྱ་ཕྲག་གྲངས་ལས་བརྒལ་བར་རབ་འབྱམས་པའི་མཚན་རྟགས་བསྩལ་ཏེ་རྒྱ་བལ་བོད་གསུམ་ཀུན་ཏུ་དགོན་པའི་མཁན་པོ་དང༌། སློབ་དཔོན་སོགས་མངགས་གཏོང་མཛད་ཅིང༌། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་སུ་བོན་ཚོགས་འདྲ་མིན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་དང༌། གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་སློབ་དཔོན། ཞིབ་འཇུག་པའི་མཁས་དབང་སོགས་སྐྱེད་བསྲིང་མཛད་ཡོད་པ་དང་༧དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་འདིར་ཡང་ཞྭ་དཀར་བསྟན་པའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་བུ་སློབ་ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་བུ་སློབ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་གནང་ཡོད་པ་སོགས་བཀའ་དྲིན་གཞལ་དུ་མེད། གཞན་ཡང་བཀའ་རྩོམ་གྱི་སྐོར་ལའང་བོན་གྱི་བསྟན་རྩིས་ཀུན་བཏུས་དང༌། བསྟོད་ཚོགས་སྣ་ཚོགས། ཆོ་ག་ཁག་གི་ཟིན་བྲིས་སོགས་དུ་མ་བཞུགས་ཡོད་པ་བཅས་རྩ་བའི་བླ་མ་༧སྐྱབས་རྗེ་༧རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བ་མཆོག་གིས་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་གསོལ་བ་ཕུར་ཚུགས་སུ་འདེབས་བཞིན་སྔར་གྱི་མཛད་རྣམ་སྙིང་བསྡུས་ལ་ཁ་གསབ་ཞུས་ཏེ་གང་གི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་བཞིན་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༧ལོའི་བོད་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་ཉེར་ལྔ་ཉིན་ཕྲན་སྨན་རིའི་བཀའ་རམས་པའི་མིང་ཙམ་འཛིན་པ་ཁྲི་གཡུང་དྲུང་ནས་སྤེལ་བ་དགེ་གྱུར་ཅིག །
ཐ་ཚན་མུ་ཙུག་སྨར་རོ། །
6,693 total views, 7 views today