text:
༢༠༡༢ ལོའི་སྤྱི་ནོརྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་ཐོག་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད།
༄༅། །དེ་རིང་འགྲོ་བ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་མགོན་སྐྱབས་བླ་ན་མ་མཆིས་པ། ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ། བོད་ཀྱི་ལྷ་སྐལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་མིའི་གཟུགས་སུ་བྱོན་པ་ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། བོད་དང་བོད་མིའི་མགོན་སྐྱབས་དང་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་འཁྲིད། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་༸སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་དུས་བཟང་འདིར་ཕེབས་པའི་སྐུ་མགྲོན་ཡོངས་ལ། གུས་ཀྱིས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་དགའ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་འཚམས་འདྲིའི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
མགོན་པོ་གང་ཉིད་འགྲོ་བ་སྤྱི་དང། ལྷག་པར་གང་ཉིད་ཀྱི་གདུལ་ཞིང་དུ་བདག་གིར་བཞེས་པ་ཁ་བ་རི་པའི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ ཀྱི་སླད་བོད་རབ་བྱུང་ ༡༦ པའི་ཤིང་ཕག་ཟླ་བ་ ༥ ཚེས་ ༥ དང། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ཕྱི་ཟླ་ ༧ པའི་ཚེས་ ༦ ཉིན་བོད་མདོ་སྨད་སྐུ་འབུམ་སྟག་འཚེར་དུ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་དང་ཡུམ་བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མཚན་ལྟས་དུ་མ་དང་བཅས་སྐུ་བལྟམས་པའི་བཀྲ་ཤིས་རྫོགས་ལྡན་གྱི་ཉིན་མོ་འདིར་སྒོ་གསུམ་མི་ཕྱེད་དད་པས་གང་གི་ཞབས་རྡུལ་སྤྱི་བོར་མཆོད་དེ་འཚམས་ཞུ་དང་སྦྲགས། བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང་བདག་ཅག་གངས་ཅན་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་གྱི་མགོན་སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་དམ་པ། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོར་༸སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང། དུས་གསུམ་གསལ་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན་ཡན་ལག་མཆོག་མའི་རྩེ་མོར་སྩོལ་བའི་གསོལ་འདེབས་ཉིན་མཚན་དུས་ཀུན་ཏུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དེ་ཡང་མགོན་པོ་གང་གིས་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་གདུལ་ཞིང་དུ་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་བློན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་མི་ཡི་རྣམ་རོལ་དུ་མར་བྱོན་ནས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་མཛད་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས་པ་དང་། ༸རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཟུང་བོད་ལྗོངས་ལུགས་ཟུང་གི་མངའ་དབང་བདག་གིར་བཞེས་ཏེ་བོད་འབངས་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་མངའ་ཐང་རྒྱས་པར་མཛད། ཁྱད་པར་དུ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བོད་འབངས་སྐྱེ་འགྲོའི་བདེ་ཐབས་སླད་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་སྐྱོང་ཕྱོགས་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་རླབས་པོ་ཆེ་མཛད་རྒྱུའི་ཐུགས་འདུན་ཤུགས་དྲག་དང་བཅས་དབུ་འཛུགས་མཛད་ཀྱང། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཏེ་ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་ཇི་བཞིན་མ་འགྲུབ་ཁར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་གིས་བཙན་བཟུང་བྱས་པར་བརྟེན་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བོད་མི་འབུམ་ཕྲག་ལ་ཉེ་བ་བཅས་བཙན་བྱོལ་དུ་མ་ཕེབས་ཐབས་མེད་དུ་གྱུར། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་༸ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང། དགོན་སྡེ་ཁག གཞིས་ཆགས་སོགས་ཆེད་འཛུགས་མཛད་ཅིང། ལྷག་པར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཐམ་པའི་ལོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོ་གསར་གཏོད་གནང་བ་ནས་མང་གཙོ་ཡང་དག་པའི་ ངོ་བོར་ཐེག་པ་རིམ་འཛེགས་ཀྱིས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མི་མང་གིས་ཐད་ཀར་འོས་བསྡུ་བྱ་རྒྱུའི་ལམ་ལུགས་དང། དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་ཆབ་སྲིད་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་སྐུ་དབང་ཆ་ཚང་མི་མང་གིས་ཐད་ཀར་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འགོ་འཁྲིད་རྣམས་ལ་རྩིས་སྤྲོད་གནང་སྟེ་ད་ཆ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་གནས་བབ་ལྡན་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་སྲ་བརྟན་ཅན་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ་སོགས་མགོན་པོ་གང་གི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་རླབས་ཆེན་མཛད་འཕྲིན་མཐའ་དག་ལ་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མངོན་པར་བསྟོད་དེ་འཛམ་གླིང་ནོ་ སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་གཙོས་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས་དང་ཕྱག་འཁྱེར་སོགས་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཡོད་ལ། འདས་མ་ཐག་པའི་ལོ་ཁོ་ནར་མཚོན་ནའང་མེས་པོ་དམ་པ་གྷན་དྷིའི་ཞིི་བདེ་དང་འཆམ་མཐུན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་དང། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བསྟན་པའི་བདག་པོར་བསྐྱར་ནན་མངའ་གསོལ་གྱི་གཟེངས་རྟགས། ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཁལ་ལི་ཕོར་ནི་ཡའི་གྲོང་ཁྱེར་སན་ཌི་ཡ་གོའི་ (San Diego) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ནས་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས། ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆི་ཁ་གོར་ཡོད་པའི་ (Loyola University) ལོ་ཡོ་ལ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་མཁས་དབང་གི་ཕྱག་འཁྱེར། ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དུས་རྟག་ཏུ་བྱམས་པ་ དང་སྙིང་རྗེ། ཀུན་ཁྱབ་འགན་འཁུར། འཚེ་མེད་ཞི་བ། ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་དབར་མཐུན་སྒྲིལ་གོང་འཕེལ། ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་དབར་འབྲེལ་ལམ་བཅས་ཀྱི་ཆེད་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་མུས་ལ་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཇོན་ཊེམ་པལ་ཊོན་ (John Templeton) ཞེས་པའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་དེ་བཞིན་འབུལ་བཞེས་གནང་ཡོད།
དེ་བཞིན་འདས་ལོའི་ནང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་ཨ་རི་དང། སུད་སི། ཕ་རན་སི། ཕིན་ལེནཌ། འཇར་མན། ཁེ་ཎ་ཌ། མེཀ་སི་ཀོ ཨར་ཇེན་ཊི་ན། བྷར་ཛིལ། སོག་ཡུལ། ཉི་ཧོང། ཅེག་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ། དབྱིན་ཡུལ། སོ་ལོ་ཝི་ནི་ཡ། ཨོ་སི་ཊི་རི་ཡ། ཨི་ཊ་ལི། བྷེལ་ཇམ། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིས་གཙོས་གྲོང་ཁྱེར་དང་ས་ཁུལ་ཁག་བཅས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་བླ་ཆེན་ཁག་སོགས་དང། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་སྲིད་འཛིན་དང་སྲིད་བློན་ལས་ཟུར། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་སོགས་མཇལ་འཕྲད་དང། རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་ནང་གི་སློབ་ཕྲུག་དང། མང་ཚོགས་བཅས་པར་འདི་ཕྱི་འཕྲལ་ཡུན་ཀུན་ལ་སྨན་པའི་བརྗོད་གཞི་འདྲ་མིན་ཐོག་གལ་ ཆེའི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་ཟབ་གསལ་སྩལ་གནང་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་པས་མ་ཚད། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་དང། ཆུ་ལོག་གི་གོད་ཆག་བྱུང་སར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་མཇལ་ཁ་དང། སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་དང་ཞལ་འདེབས་གསོལ་སྩལ་བཅས་ཀྱིས་དབུགས་དབྱུང་མཛད་པ། དེ་བཞིན་ས་ཡོམ་གྱི་གོད་ཆག་བྱུང་སར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་དང། སེམས་གསོ། སྙིང་སྟོབས་སྦྱིན་གནང་མཛད་པ། ལྷག་པར་འདས་པའི་ལོ་གཅིག་ནང་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ཐེངས་ ༣༡ པ་དང་། ༣༢ པ་བཀའ་དྲིན་སྩལ་བ། ཁེ་ཎ་ཌར་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ ཐེངས་ ༦ པའི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོར་༸ཞབས་ཀྱི་པདྨོ་རྣམ་པར་བཀོད་དེ་བཀའ་སློབ་བཀའ་དྲིན་ སྩལ་བ་སོགས་མཛད་འཕྲིན་མཐའ་ཡས་པ་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པ་རྣམས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལངས།
སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་ཇི་ཙམ་རྒྱས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་འཛམ་གླིང་སྐྱེ་འགྲོའི་བདེ་སྐྱིད་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་གསལ་ཡོང་ཐབས་དང་། བོད་མིའི་བདེ་སྐྱིད་བཅས་ལ་ཕན་རླབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་སྨོས་མེད་ལ་བརྟེན་མགོན་པོ་གང་གིས་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པའི་བཀའ་དྲིན་ནི་བདག་གཞན་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལོངས་སྤྱོད་དུས་གསུམ་དགེ་ཚོགས་དང་བཅས་པ་སྟོང་གསུམ་རིན་ཆེན་བདུན་གྱིས་བཀང་སྟེ་བསྐལ་བརྒྱར་ཕུལ་ཡང་བཀའ་དྲིན་གྱི་ཆ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་གཞལ་བར་མི་ནུས་ཀྱང་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་སྒོ་གསུམ་གུས་ཕྱག་དང་བཅས་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་དུ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག མཁའ་ཁྱབ་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་དང། ཁྱད་པར་ཁ་བའི་ལྗོངས་ཀྱི་ཆེས་ཉམ་ཐག་པའི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཉེ་བར་དགོངས་ཏེ་༸ཞབས་པད་རྡོ་རྗེའི་ཁམས་སུ་བརྟན་ཅིང་མཛད་འཕྲིན་སྔར་བཞིན་རྒྱ་ཆེ་ལ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་སྐྱོང་གནང་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཤུགས་དྲག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
ཕྱི་ ལོ་ ༢༠༡༠ ལོར་མགོན་པོ་གང་ཉིད་བགྲེས་ཡོལ་དུ་ཕེབས་བཞེད་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་རིམ་པར་ཕེབས་ཡོད་ལ་བཀའ་སློབ་དེ་དག་བོད་འབངས་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་ཐབས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་རླབས་ཆེན་གྱི་དགོངས་གཞི་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་རྣམས་བློ་འཚབ་དང་སེམས་ངལ་ཅི་ཆེའི་ངང་དེ་ལྟའི་ དགོངས་བཞེས་ནམ་ཡང་མི་མཛད་པའི་གསོལ་འདེབས་༸སྙན་ཞུ་རིམ་པར་ཕུལ་ཡོད་པ་ལྟར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ལྷན་ཚོགས་ནས་ཀྱང་། བདག་ཅག་བོད་ཁ་བ་རི་པ་རྣམས་ནི་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་བཀའ་དྲིན་ཉག་ གཅིག་གིས་འཚོ་བ་དང། མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་གདུལ་ཞིང་ངམ་སྐྱོང་ཡུལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ལུང་གིས་ཟིན་པའི་ཐོག་སྔོན་གྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་བཙན་པོ་ཡོད་པ་བཅས་བོད་འབངས་རྣམས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་དབུ་འཁྲིད་ལས་བསྐལ་པ་ཇི་སྲིད་བར་དུའམ་དུས་ནམ་ཡང་འབྲལ་ཐབས་མེད་ངེས་ལགས་པའི་གནས་ལུགས་དང། དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ང་དགུ་པའི་འོག་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོའི་རྒྱབ་གཉེར་སྙན་ཐོ་དང། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་སྔ་རྗེས། ལྷག་པར་བོད་གཞུང་མང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ཡི་མཐའ་དོན་བསམ་འཆར་ཕྱོགས་བསྡོམས་སྙན་ཐོའི་དོན་ཚན་དང་པོ་ཉིད་དུ། “སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས༌༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ད་བར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་དབུ་འཁྲིད་དང། བོད་གཞུང་གི་དབུ་འཁྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་རྐང་བཞེས་གནང་བར་བོད་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་དུ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་བ་དང་སྦྲགས་མགོན་པོ་གང་གིས་ཕྱེད་བགྲེས་ཡོལ་ཡིན་པའི་བཀའ་སློབ་གནང་བ་དེས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ལ་ཟས་བཅུད་གཉིད་བྲལ་གྱི་བློ་འཚབ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོོང་བཞིན་པར་བརྟེན་དེ་འདྲའི་དགོངས་བཞེས་ནམ་ཡང་མི་མཛད་པའི་ཚོགས་ཆེན་འདི་ཐོག་ནས་༸སྙན་གསན་ཞུ་རྒྱུ།”ཞེས་གསོལ་ འདེབས་༸སྙན་ཞུ་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཡོད།
དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་བ་ ༣ པའི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱིེས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་ ༡༤ པའི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་ ༡༡ པར་གསུང་འཕྲིན་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱི་ཕེབས་ཀྱིས ཆབ་སྲིད་དང་འཛིན་སྐྱོང་གཉིས་ཀའི་འགོ་འཁྲིད་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་མི་སྣས་དུས་ཡུན་ངེས་ཅན་དུ་བྱ་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཏེ་བཅའ་ཁྲིམས་ཡུལ་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ངེས་པར་བཟོ་དགོས’’ཞེས་སོགས་ཕེབས་པར་བརྟེན། ལས་ཉིན་བཞིའི་རིང་གྲོས་ཚོགས་དང་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ། ཚོགས་ཆུང་ཁག་བགོས་ཀྱིས་བགྲོ་གླེང་ཞིབ་ཕྲ་ཞུས་མཐར“མགོན་པོ་གང་གིས་བོད་མིའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་འཁྲིད་མཛད་ཁུར་མུ་མཐུད་སྐྱོང་བཞེས་ཡོང་བའི་གསོལ་བ་ཕུར་ཚུགས་སུ་འདེབས་རྒྱུ”ཞེས་སོགས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་བརྒྱུད་༸སྙན་གསན་ཞུས་ཡོད། དེར“༸གོང་ས་མཆོག་གིས་དགོངས་བཞེས་ཐག་གཅོད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་གཤིས་གྲོས་ཆོད་ནང་གསལ་ལ་དགོངས་བཞེས་གནང་ཐབས་མ་བྱུང་བས་ཕྱིར་སློག་ཞུ་དགོས་ཀྱི་བཀའ་ཕེབས་འདུག”ཅེས་བཀའ་ལན་ནན་མོ་ཕེབས་སྟབས་སྤྱི་འཐུས་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་དང་། ལས་འཆར་ཚོགས་ཆུང་། དེ་མིན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་རྣམས་ཆ་བགོས་ཀྱིས་ཚོགས་ཆུང་སོ་སོ་བཅས་སུ་བགྲོ་གླེང་མཐིལ་ཕྱིན་པ་གནང་སྟེ། གསུང་འཕྲིན་གྱི་དགོངས་དོན་ཉམས་ལེན་ཞུ་སླད། ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོས་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ལས་གྲུབ་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བསྐོ་གཞག་གནང་བའི་སྙན་ཐོ་ལྟར། བོད་གཞུང་མང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པ་བསྡུ་བསྐོང་གནང་བའི་ཚོགས་ཆེན་དེའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་ཀྱི་མཛད་འཁུར་བཞེས་རྒྱུར་སྤྱི་མོས་ཀྱིས་གསོལ་བ་ཕུར་ཚུགས་སུ་བཏབ་པར་ཞལ་བཞེས་མ་མཛད་པར་བརྟེན། སྔ་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༥ པའི་ཚེས་ ༢༦ ནས་ ༢༨ བར་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་འཕར་མ་ཚོགས་ཏེ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་ བཅོས་ཐེངས་ ༢༥ པ་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་དེའི་ནང་གསལ་ལྟར་མགོན་པོ་གང་གིས་གསོལ་སྩལ་གནང་བའི་ཆབ་སྲིད་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་སྐུ་དབང་ཡོངས་རྫོགས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འགོ་ འཁྲིད་རྣམས་ལ་རྩིས་སྤྲོད་གནང་བ་བཅས་ནི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་མིན་དངོས་བྱུང་གནས་ཚུལ་དང་ཡོངས་སུ་མི་མཐུན་པའི་སྒྲོ་སྐུར་རིགས་ལ་ཆ་འཇོག་དང་ཡིད་ཆེས་བྱ་དགོས་དོན་མེད་པའང་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་དགོས་པའི་དོན་གནད་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན། མཐའ་དོན་སྐུ་དབང་རྩིས་སྤྲོད་ལ་བཀའ་བརྩི་དང་ལེན་མི་ཞུ་ཀ་མེད་བྱུང་རྗེས་ད་བར་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཞིག་ལས་སོང་མེད་ནའང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་མགོན་པོ་གང་གི་དགོངས་གཞི་དང་ལམ་སྟོན་རིམ་ཕེབས་ལས་མི་འགལ་བར་ཐུགས་རེ་བཞིན་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་གི་ལམ་བུར་ལེགས་པར་ཤར་བསྐྱོད་བྱེད་ བཞིན་ཡོད་ནའང་། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཆབ་སྲིད་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་ཐད་ཀའི་དབུ་འཁྲིད་མ་མཛད་པར་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་རྣམས་བློ་བདེ་བག་ཕེབས་ཤིག་ད་དུང་ཡོང་གི་མེད་པས། ད་ལྟའི་ཆར་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་དམ་ཚིག་འོ་ཆུ་གཅིག་འདྲེས་ངང་རང་འགན་འཁུར་ལེན་དང་། ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་སྔར་བས་ཆེ་བ་འདོན་རྒྱུའི་དམིགས་བསལ་དུས་བབ་ཅིག་ལ་སླེབས་ཡོད་པའི་དྲན་སྐུལ་ནན་ཏན་ཞུ་ཡི་ཡོད།
བོད་ལྗོངས་འདི་བཞིན་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་ནས་བཟུང། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྩ་མེད་གཏོང་ཆེད་བོད་ནང་མི་སེར་སྤེལ་བའི་སྲིད་བྱུས་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་མངའ་སྡེའམ་ཞིང་ཆེན་མང་པོའི་ནང་དུམ་བུར་ཁ་བྲལ་དུ་བཏང་བ་དང་། བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་གདན་ས་ཆེ་ཁག་ཏུ་སྔར་སྲོལ་གྱི་ཐོབ་ཁོངས་སོ་སོར་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བ་སྒྲིག་ཞུགས་མི་ཆོག་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཆེད་བཙུགས་བྱས་པའི་ལས་ཁུངས’’དགོན་སྡེ་དོ་དམ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང’’ ཞེས་པས་གྲྭ་བཙུན་ཚོར་རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་ཟེར་བའི་ཆོས་མེད་རིང་ལུགས་གུང་ཁྲན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་སྲིད་བྱུས་སློབ་སྦྱོང་དང་། དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་རབས་དང་རིམ་པ་སྤེལ་དང་སྤེལ་མུས་ཐོག བོད་མིས་རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་དང་རིག་གཞུང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་ན་མེས་རྒྱལ་ཁ་བྲལ་གྱི་ཞྭ་མོ་གཡོགས་ཏེ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་དང་འགལ་བའི་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་རྡུང་རྡེག་ཚ་ནན་འོག་བོད་མི་རྣམས་ ཉིན་མཚན་འཁྱོལ་དཀའ་བར་གྱུར་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཞི་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་བར་ མཚམས་མ་ཆད་པར་བྱུང་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ་དང། དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་བོད་རྔ་པ་ནས་ཡིན་པ་གྲྭ་བཀྲ་བྷེ་ལགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་བ་ནས་ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་མཁན་སྒ་སྐྱེ་རྒུ་མདོ་ནས་ཡིན་པ་བདེ་སྐྱིད་ཆོས་འཛོམས་ལགས་བར་ཁྱོན་བོད་མི་སྐྱ་སེར་གྲངས་ ༤༢ ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་སྟེ། དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས་མི་གྲངས་ ༣༡ གི་སྐུ་སྲོག་ཤོར་བ་བཅས་གཞིས་ལུས་བོད་མི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་མིའི་ བདེན་དོན་སྤྱི་དང། ཁྱད་པར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་དགོས་པ། བོད་མི་ཚོར་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་དགོས་པ། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་རྩ་གཏོར་གྱི་སྲིད་བྱུས་མཚམས་འཇོག་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་དགོས་འདུན་དང་བཅས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་བློས་བཏང་ཆེན་པོས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་སོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྔ་རྗེས་རིམ་པར་སྤེལ་བའི་ཁྲོད་རྩ་ཆེའི་སྐུ་སྲོག་ ཤོར་བ་དང། ད་དུང་དེ་བས་མང་བ་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་འོག་གར་སོང་ཆ་མེད་དང་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་མི་བཟད་པ་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་སྐྱིད་སྡུག་མཉམ་མྱོང་གི་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་དང་འབྲེལ་ཁོང་ཚོའི་དགོས་འདུན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མངོན་འགྱུར་ཡོང་ཐབས་སུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༨ ནས་ཉིན་གྲངས་བཞིའི་རིང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བཀའ་སྤྱི་ཐུན་མོང་གིས་གོ་སྒྲིག་འོག་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་བོད་མི་ཚོས་གདུང་སེམས་མཉམ་ བསྐྱེད་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད་པ་དང། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ནས་སྤྱི་ལྷན་གྱི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་ལྡི་ལིར་ཕེབས་ཏེ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་རིང་རྒྱ་ གར་གནད་ཡོད་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང། ཕྱི་རྒྱལ་གཞུང་ཚབ་ཁག་གི་དཔོན་རིགས་དང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་ནང་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་ངོ་སྤྲོད་དང། འདི་ལོ་ཆུ་འབྲུག་ལོའི་ལོ་གསར་ཚེས་གཅིག་གི་ཉིན་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་གཙོས་རྡ་ ས་བཞུགས་སྒར་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་མཚོན་ཆེད་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྣེ་འཁྲིད་དེ་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་གྱི་ཞི་བའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ། དེ་བཞིན་སྐབས་ ༡༥ པའི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་ ༣ པར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ནས་བདེན་རྒྱབ་དཔུང་རོགས་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་སོགས་གཞུང་འབྲེལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་བརྒྱད་ཅན་ཞིག་དང་། བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པའི་རང་དབང་རྩོད་ལེན་ཆེད་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་བློས་བཏང་གནང་མཁན་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམ་པར་རྗེས་དྲན་གྱིས་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཞུ་རྒྱུར་གཞུང་འབྲེལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཀྱི་ཟུར་སྣོན་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་བརྒྱད་ཅན་བཅས་བཞག་ཡོད།
གཞན་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དྲུག་པའི་ཐོག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོ་ཚུན་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཆེ་ཁག་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་འབྲེལ་བའི་མཇུག་གནོན་གནང་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་བརྗོད་གཞི་མི་འདྲ་བ་ཁག་དྲུག་ཙམ་ལ་བགྲོ་གླེང་གནང་བ་མ་ཟད། བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་ལ་མོས་མཐུན་དང་ཐག་གཅོད་གནང་ཡོད་ལ། འཐུས་མི་མང་པོ་ལས་གྲུབ་པའི་ཚོགས་ཆེན་དེས་ཨོ་ཊ་ཝའི་བསྒྲགས་གཏམ་ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་སྤེལ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིར་འབྲེལ་མོལ་དང་འབོད་སྐུལ་གྱིས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གྲོས་ཆོད་ཀྱང་འཇོག་ཐུབ་པ་བཅས་ཛ་དྲག་གི་ལས་འགུལ་སྣ་མང་སྤེལ་དང་སྤེལ་འཆར་ཡོད།
ལྷག་པར་དུ་དེ་རིང་གི་དུས་ཚེས་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་སྐོར་བསྐྱོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་དང། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ནང་སྐོར་བསྐྱོད་ཁག་གསུམ་སྟེ་ལ་དྭགས་སླེ་དང། ཤིས་ལོངས། ཀོ་ཅི་བཅས་སོ་སོ་ནས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་ལྡི་ལི་བར་དང། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་བྱང་ཨ་རི་དང། ཡུ་རོབ། དེ་བཞིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཡོད་སའི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུའང་ བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་སྐོར་བསྐྱོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༩ པའི་ཚེས་ ༢ ནས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་སྤེལ་རྒྱུ་མ་ཟད། བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་སྐོར་བསྐྱོད་སྐབས་ས་ཁུལ་སོ་སོར་མང་ཚོགས་འདུ་འཛོམས་ཐོག་གཏམ་བཤད་དང་། གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས། ཞུ་སྙན་འབུལ་རྒྱུ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་བོད་དོན་ཞུ་སྙན་སྟེང་ས་རྟགས་བསྡུ་རུབ་བྱ་རྒྱུ་སོགས་བྱས་ཏེ། ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཉིན་མོར་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ནིའུ་ཡོག་ཏུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེའི་ལས་ཁུངས་དང། སུད་སི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་ནི་ཝར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་བཅས་སོ་སོར་བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་རེ་རེ་དང། བསྡུ་རུབ་ཟིན་པའི་ས་རྟགས་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཞུས་པ་ཁག་རེ་རེ་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཏེ་ལས་འགུལ་མཇུག་བསྒྲིལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་པས། ས་ཁུལ་སོ་སོར་ལས་འགུལ་སྐབས་བོད་མི་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚང་མས་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ལྷོད་མེད་ངེས་གནང་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ལས་འགུལ་གྱི་དགོས་འདུན་ཁག་ནི།
༡) ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩། ༡༩༦༡། ༡༩༦༥ སོ་སོར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཐོག་བཞག་པའི་གྲོས་ཆོད་ཁག་སླར་ཡང་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་གླེང་སློང་དང་ལག་བསྟར་མཇུག་གནོན་དགོས་པ་དང།
༢) བོད་ནང་ད་ལྟའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་རྟོག་ཞིབ་སླད་རང་དབང་ཅན་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐུ་ཚབ་ཁག་ཅིག་འཕྲལ་གཏོང་དགོས་པ།
༣) བོད་ནང་གི་བོད་མིའི་མངོན་འདོད་བསྒྲུབ་རྒྱུར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་དམིགས་བསལ་འགན་འཁུར་བཞེས་དགོས་པ་བཅས་ཡིན།
བོོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་ སེལ་རྒྱུར་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ངང་ཐབས་ཤེས་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་གནང་ཡང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་ལངས་ཕྱོགས་སྲིད་བྱུས་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མིའི་མངོན་འདོད་དང་ལུགས་མཐུན་རེ་འབོད་ལ་ཡ་ལན་སྤུ་ཙམ་ མེད་པར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་བའི་ལས་འགུལ་དེ་བཞིན་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་བརྒྱུད་བསྐུལ་བྱས་ལུགས་ལ་བསྙད་དེ། བོད་ས་ཡོངས་ལ་དམག་མི་ཕོན་ཆེ་འགྲེམས་འཇོག་གིས་ཉམ་ཆུང་བོད་མིར་དམག་གྲ་སྒྲིག་པའི་འཇིགས་བསྐུལ་དྲག་གནོན་འོག དོན་དམ་བོད་དུ་དམག་ཁྲིམས་བསྡམས་པ་ལྟ་བུའི་ཆེས་ཛ་དྲག་ཡ་ངའི་གནས་སྟངས་ཆགས་ཏེ། བོད་ཀྱི་གྲོང་སྡེ་ཡོངས་ལ་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་ཁྲི་ཚོ་མང་པོ་བཏང་ནས་གསང་མྱུལ་ སོ་ལྟའི་དབང་བསྒྱུར་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་ཏུ‘‘ཡོད་དགོས་པ་དགུ་དང་། གཅིག་བྱས་པ་དྲུག་བསྐྲུན་དགོས”ཞེས་པའི་མིང་འོག་རྒྱ་དམར་ཆོས་མེད་སྨྲ་བའི་འགོ་ གཙོ་རྣམས་ཀྱི་པར་རིས་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་བཙན་བཀལ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ། དགོན་པའི་ནང་དུ་ཏང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་བཙུགས་ཏེ་དགོན་པའི་འཛིན་སྐྱོང་དང་ཆོས་བྱེད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཐད་ཀར་ཏང་ཡོན་མི་སྣས་འཛིན་པ། ལྷག་པར་དགོན་སྡེ་ཁག་ཏུ་འཆམ་མཐུན་དཔེ་བཟང་དགོན་པ་ཞེས་དང་། སྔོན་ཐོན་གྲྭ་བཙུན་འདེམས་སྒྲུག་ཅེས་པའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཏེ། དོན་དམ་རིག་གསར་སྐབས་གྲལ་རིམ་དབྱེ་འབྱེད་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་བསྐྱར་དུ་བོད་ས་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་སྤེལ་བ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ལྷ་ས་བ་མིན་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཕྱིར་འབུད་དང་། བོད་མི་ལྷ་སར་འགྲོ་རྒྱུར་ལག་འཁྱེར་ཁག་དྲུག་ཙམ་མིག་སྟོན་བྱ་དགོས་ཀྱང། རྒྱ་མི་རྣམས་གནམ་ས་བརྒྱུད་ལམ་གང་གི་ཐོག་ནས་བོད་དུ་ཤར་བསྐྱོད་ཐུབ་པ། བོད་མི་མཐོ་སློབ་ཐོན་པ་རྣམས་རྒྱ་ནག་ནང་སར་ལས་གནས་གོ་སྒྲིག་དང་། རྒྱ་མི་མཐོ་སློབ་ཐོན་པ་རྣམས་རོགས་སྐྱོར་གྱི་མིང་ཐོག་བོད་དུ་བཏང་བ་སོགས། མདོ་དོན་བོད་དུ་ད་ལྟ་རྒྱ་གཞུང་གིས་མི་རིགས་མཐོང་ཆུང་དང་། མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད། མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་སྲིད་བྱུས་མངོན་སུམ་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་སྤེལ་བཞིན་པ་དང་། ཉེ་ལམ་བོད་རིག་པ་མཁས་ཅན་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཟེར་བ་ཨ་རི་དང་ཁེ་ན་ཌ་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་སྐོར་བསྐྱོད་ཀྱིས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་སྐོར་ཀྲུང་དབྱང་གིས་བསྐོ་གཞག་དགོས་པའི་རྩ་དོན་བཞི་ཞེས་པ་དང་། བོད་ནང་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཁག་ནས་ངན་བསྐུལ་བྱས་པ་སོགས་མ་རུང་ཁོག་བཅངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བཞི་ལོག་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་སྣ་ཚོགས་འཆར་གཞི་དང་གོ་རིམ་ཡོད་པའི་ཐོག་བྱས་དང་ བྱེད་བཞིན་པ་དང་། རྒྱ་ནག་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཁང་གི་འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་རིགས་ནས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་སུ་གསལ་བའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་གནས་བབ་ཕྱིར་བསྡུ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཡན་སྤེལ་ནས་ཁྲིམས་གསལ་རང་སྐྱོང་གི་གཞི་རྩ་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུའི་ལྐོག་གཡོ་བཤམས་པ་བཅས་ལ་བརྟེན། བོད་མིའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་མོལ་གནང་མཁན་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་དང་། སྐུ་ཚབ་རྣམ་གཉིས་དགོངས་ཞུ་གནང་དགོས་བྱུང་བར་བཀའ་ཤག་ནས་བློ་ཕམ་དང་བཅས་དགོངས་འཁྲོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཡོད།
ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ནག་ནང་ཤེས་ཡོན་ཅན་མང་པོ་ ཞིག་གིས་རྒྱ་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་ཕྱོགས་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་། ཉེ་ཆར་བྷོ་ཤི་ལའི་དང་ཝང་སླིད་ཅུན་གྱི་དོན་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་ནག་དཔོན་རིགས་ནང་ཁུལ་དབང་ཆ་འཐབ་རྩོོད་ཀྱིས་འཆམ་མཐུན་མེད་པ་དངོས་གསལ་ཡིན། སྲིད་བློན་ཝུན་ཅཱ་པའོ་ཡིས་ས་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཐོག་ བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་དགོས་སྐོར་གླེང་སློང་ཐེངས་མང་བྱས་མྱོང་ལ། སྤྱིར་རྒྱ་ནག་མི་མང་ཁྲོད་དུ་མང་གཙོ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུར་རེ་བའི་མངོན་འདོད་ དང་དོ་སྣང་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། མ་འོངས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ངོས་ནས་གླེང་ན། འདི་ནི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་དབང་འཛིན་པ་ཚོའི་དབང་ཆར་འཕོ་འགྱུར་འགྲོ་ལ་ཉེ་བའི་མཚམས་འདིར་བློ་ཁ་ནང་དུ་ཕྱོགས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ཐོག་འཛིན་པའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་འཕེལ་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་རྒྱུ་ནི་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་མཐོང་།
ད་བར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ མཆོག་གི་༸སྐུའི་གསང་བ་གསུམ་ལ་ཚུལ་བསྟན་སྐུ་གེགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཆ་ཕྲ་མོས་ཀྱང་མ་རེག་པར་༸ཞབས་པད་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ་རྟག་བརྟན་གྱི་ངོ་བོར་འཚོ་ཞིང་གཞེས་པ་ནི་ གཙོ་བོ་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་གྱི་བྱིན་མཐུ་དང། བོད་མིའི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་བསོད་ནམས། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོའི་འཕྲིན་ལས་བཅས་དང། དེའི་ཐོག་གཙོ་བོ་གནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་དབུས་སའི་གཞུང་དང། དེ་མཚུངས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱང་སའི་ཕྱིའི་ཡུལ་གྲུ་གཞན་ཁག་གི་དབུས་སའི་གཞུང་བཅས་ཀྱི་མཐུན་འགྱུར་དང་། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བདེ་སྲུང་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཞབས་ཞུ་ཧུར་བསྐྱེད་གནང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཡིན། དེང་མགོན་པོ་གང་གི་རླབས་ཆེན་མཛད་བཟང་གི་ཉི་འོད་ལྡོག་པར་དཀའ་ནའང་རྒྱ་ནག་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་པ་དག་གིས་བསམ་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་མཚན་སྨད་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིན་ཐོག་༸སྐུ་ཕྱྭར་བསྡོ་བའང་མི་སྲིད་པ་མིན་སྟབས། གོང་གསལ་སྐུ་ཕྱྭའི་སྲུང་འདོམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་བོད་མི་མཆོག་དམན་ཀུན་གྱིས་དུས་རྟག་ཏུ་སྤྱང་གྲུང་དང་རྫི་སངས་རྣོན་པོ་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཞིང། ལྷག་པར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭ་ནི། གཙོ་བོ་ཁོང་གི་ཅི་གསུང་བཀའ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུ་དང། ཆོལ་གསུམ་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་དམ་ཚིག་གཟོང་ཁ་གཅིག་སྒྲིལ་ཐོག་སྤྱི་མཐུན་གྱི་བསོད་ནམས་ལ་རག་ལུས་ཡོད་པ་བླ་ལྷ་ཡོངས་ཀྱིས་གསུང་གཅིག་གྲགས་ལ་བརྟེན། དེ་དོན་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་ཉམས་ལེན་མ་འཕྱུག་པ་གནང་དགོས་པ་ནི་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་པ་བཞིན་དེ་རིང་སླར་ཡང་དྲན་སྐུལ་དང་འབྲེལ་བའི་འབོད་སྐུལ་ནན་ཏན་ཞུ་རྒྱུ་ ཡིན།
རྒྱ་གར་ནི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཕ་ཡུལ་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཤིང་། ད་ཕན་མི་ལོ་ ༥༣ ལྷག་རིང་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་། མངའ་སྡེ་ཁག་གི་གཞུང་། ས་གནས་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་ཁག་བཅས་ནས་བོད་མིའི་ཐོག་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་རོགས་མགོན་ཕན་གྲོགས་རྒྱ་ཆེ་གནང་བའི་བཀའ་དྲིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས་ད་རེས་ ཀྱི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་འདི་བཟུང་སྟེ་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་ཡོངས་ལ་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་བླ་ན་མེད་པར་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་བཅས།
མཐའ་དོན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་ མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་། ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་མཐའ་དག་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ལ།། །།


c: text/html

text:
༄༅། །དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༨ སྟེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མི་ཡི་ཐོབ་ཐང་གི་ཉིན་མོའི་ཉིན་གཉིས་ཀྱི་སྔ་རོལ་དུ་བོད་མདོ་སྨད་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཟེར་བའི་རྨ་ཆུ་རྫོང་ཐོག་གི་རྨ་ཆུ་ལམ་གྱི་སྲང་གཞུང་དུ་བོད་ནང་གི་ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༦།༡༥ ཡས་མས་ཙམ་ལ་རང་ལོ་ ༣༡ སོན་པ་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་ལགས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཆེད་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་སྟེ་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད། ཁོང་གི་ཨ་མ་ཚེ་ལས་འདས་ཟིན་པ་དང་ད་ལྟ་ཤུལ་དུ་བཟའ་ཟླ་དང་བུ་ཕྲུག་གཉིས་བཅས་ལྷག་ཡོད་འདུག ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ ཉིན་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གནང་མཁན་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་མོ་ཚེ་རིང་སྐྱིད་ལགས་ཀྱི་ཨ་ཁུའི་བུ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཚེ་རིང་སྐྱིད་དང་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་ཡུལ་ས་གནས་གཅིག་པ་ཆགས་འདུག
ཁོང་གིས་རྨ་ཆུ་རྫོང་གི་སྔོ་ཚལ་ཁྲོམ་ར་ནས་རང་ལུས་ལ་མེ་བསྒྲོན་ཏེ་མེ་ལྕེ་ལྷུབ་ལྷུབ་འབར་བའི་ཁྲོད་ནས་“རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཚེ་ཁྲི་ལོར་བརྟན་པར་ཤོག རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ལ་ཕེབས་འཇུག་དགོས།” ཞེས་སྐད་འབོད་རྒྱག་བཞིན་གོམ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་ཕྱིན་རྗེས་ས་རུ་འགྱེལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་རྗེས་རྒྱ་གཞུང་གི་ཉེན་རྟོག་པ་འབྱོར་ནས་ཁོང་གི་སྐུ་ཕུང་བཙན་འཁྱེར་བྱས་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ཉིན་ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཉེན་རྟོག་པས་རྫོང་སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་སུ་བཙན་འཁྲིད་བྱས་པ་དང་། ཨ་ཁུ་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་སོགས་གཉེན་འབྲེལ་ཁག་ཅིག་རྫོང་ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་སུ་ཁོང་གི་སྐུ་ཕུང་ལེན་དུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱང་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་གནས་ཐོན་འདུག ད་དུང་ཁོང་གིས་གཞན་ལ་སྐུལ་མ་གནང་སྟེ་འབྲི་བཅུག་པའི་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ཞལ་ཆེམས་ཤིག་ཀྱང་བཞག་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ནས་བཟུང་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༨ བར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ཁྱོན་ནས་བོད་བསྟན་སྲིད་ཆེད་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་མཁན་ཤེས་རྟོགས་ར་འཕྲོད་གསལ་པོར་བྱུང་བ་མི་གྲངས་ ༡༤༥ བྱུང་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ཁོངས་ནས་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པ་ ༡༢༥ བྱུང་ཡོད། གཞན་ཕལ་ཆེར་འདས་གསོན་ཇི་ཕྱིན་གྱི་གནས་སྟངས་ཁ་གསལ་ཤེས་རྟོགས་རྩ་བ་ནས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་རེད།
༡༽ རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་དམ་དྲག་དང་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་འོག་བོད་མི་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དང་ཕྱེད་མ་ཟིན་ཙམ་གྱིས་རང་གི་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཅས་པ་བློས་བཏང་ནས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་སྐབས་ཀྱི་སྐད་འབོད་དང་། ཞལ་ཆེམས། དགོས་འདུན་བཅས་ལ་རྒྱ་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་མཐིལ་ཕྱིན་བྱས་ཏེ་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་འཚམས་འཇོག་དགོས་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཟེར་བའི་མི་རིགས་ཡོངས་ལ་དབྱེ་འབྱེད་མེད་པར་དེ་དག་གི་ཚེ་སྲོག་ལ་དོ་ཁུར་དང་འགན་ལེན་སྤྱི་མཉམ་བྱ་དགོས།
༢༽ བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་ལགས་ཀྱི་བཟའ་ཟླ་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་གཙོས་ཤུལ་ལུས་ནང་མི་སྤུན་མཆེད་ཡོངས་ལ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། སྐུ་ཕུང་རྩིས་སྤྲོད་དགོས་པའི་རེ་འདུན་ཞུ་མཁན་ཉེས་མེད་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་གཞུང་གིས་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱས་པ་རྣམས་འཕྲལ་དུ་གློད་བཀྲོལ་གཏོང་དགོས།
༣༽ འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་གཙོས་གཟུ་བོར་གནས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སྲིད་གཞུང་གི་མི་སྣ་དང་། གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི། གསར་འགོད་པ་བཅས་བོད་ནང་ཕེབས་ཏེ་དེ་སྔ་འཛམ་གླིང་འདིར་གྲགས་མ་མྱོང་བ་ལྟ་བུའི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་འདིའི་གནས་སྟངས་ཡོངས་ལ་རྒྱུན་ལོན་དང་། མེར་སྲེག་གནང་མཁན་རྣམས་ཀྱི་དགོས་འདུན་འགྲུབ་ཆེད་གྲྭ་བཀྲ་བྷེ་ལྟ་བུ་ད་ལྟ་གསོན་གནས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ངོ་ཐུག་གིས་ཞིབ་འཇུག་མཐིལ་ཕྱིན་གནང་ཐུབ་པའི་རེ་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས།
བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡༢ པའི་ ༡༢ ཉིན།།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
༄༅།།མཚོ་སྔོན་རྐང་ཚས་དུད་ཚང་དབུལ་པོ་ལས་དངོས་སུ་སྒྲོལ་བའི་ཞིབ་བཤེར་རྩིས་ལེན་གྱི་ཚད་
གཞི་ཞིབ་ཚགས་སུ་བཏང་བ།
གསར་འགྱུར་སྤེལ་དུས། (2017ལོའི་ཟླ་ 03ཚེས་19ཉིན། 17:29) (རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཁུར་པ། སྙིང་ལྕགས།)
མི་དམངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། 2016ལོའི་ལོ་འཁོར་གྱི་དུད་ཚང་དབུལ་པོ་ལས་དངོས་སུ་སྒྲོལ་བའི་ལས་དོན་གྱི་གནད་འཁེལ་རང་བཞིན་དང་། གནད་སྨིན་རང་བཞིན། བཀོལ་སྤྱོད་ཆོག་པའི་རང་བཞིན་བཅས་འགན་ལེན་བྱས་ནས་དབུལ་སྒྲོལ་རྫུས་མ་དང་གྲངས་གཞིའི་དབུལ་སྒྲོལ་གྱི་སྣང་ཚུལ་མི་ཐོན་པ་བྱ་ཆེད། རྐང་ཚ་རྫོང་གིས“གསུམ་བྱས་པ་དྲུག”གི་ཞིབ་བཤེར་རྩིས་ལེན་ཚད་གཞིའི་ཞིབ་བཤེར་རྩིས་ལེན་གྱི་དམིགས་ཚད་12དང་མིང་རྟགས་བཀོད་ནས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པའི་རྣམ་གྲངས་8ཞིབ་ཚགས་སུ་བཏང་བ་བརྒྱུད། རྫོང་དེ་ཡོངས་ཀྱི་དོན་དངོས་དང་མཐུན་པའི“ཚད་བརྒལ་གཅིག་དང་། སེམས་ཁྲལ་མེད་པ་གཉིས། འགན་ལེན་གསུམ”བཅས་ཀྱི་ཞིབ་བཤེར་རྩིས་ལེན་ཚད་གཞི་བཟོས་པས་རྫོང་དེ་ཡོངས་ཀྱི་དུད་ཚང་དབུལ་པོ་ལས་དངོས་སུ་སྒྲོལ་བའི་དོ་དམ“གནད་སྨིན”བྱུང་ཡོད།
རྐང་ཚ་རྫོང་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་གཞུང་དོན་ཁང་གི་འགན་འཁུར་བས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། “ཚད་བརྒལ་གཅིག”ནི་ཁྱིམ་ཚང་དབུལ་པོའི་ལོ་དེ་རང་གི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཁེ་གཙང་ཡོང་འབབ་བརྟན་པོ་ཡིན་ཚད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ད་ལྟ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་དབུལ་སྒྲོལ་ཚད་གཞི་ལས་བརྒལ་བ་སྟེ། མཚོ་བྱང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཀྲོའུ་ཡིས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པའི་སྒོར་3316གི་ཚད་གཞི་ལས་བརྒལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། “སེམས་ཁྲལ་མེད་པ་གཉིས”ནི་ཟ་རྒྱུའི་ཐད་སེམས་ཁྲལ་མེད་པ་སྟེ། ཁྱིམ་ཚང་ཁོངས་མིའི་ལོ་འཁོར་མོའི་བཟའ་བཅའི་གཏོང་སྒོ་དེ་ཁྱིམ་ཚང་སོ་སོས་རང་རྟེན་འགན་ལེན་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་འགན་ལེན་བྱེད་པ་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་བདེ་འཇགས་འཐུང་ཆུ་ཞིང་ཆེན་གྱིས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པའི་ཚད་གཞི་ལོན་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། གོན་རྒྱུའི་ཐད་སེམས་ཁྲལ་མེད་པ་སྟེ། ཁྱིམ་ཚང་ཁོངས་མིའི་ལོ་འཁོར་མོའི་གྱོན་ཆས་གཏོང་སྒོ་དེ་ཁྱིམ་ཚང་སོ་སོས་རང་རྟེན་འགན་ལེན་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་འགན་ལེན་(མ་མཐའི་འཚོ་བ་འགན་ལེན་གྱི་མཐའ་སྐྱོང་དུད་ཚང་སྤྱིར་ན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་འགན་ལེན་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་རང་རྟེན་འགན་ལེན་བྱེད་པ་དང་སྤྱིར་བཏང་དུད་ཚང་དབུལ་པོ་དང་མ་མཐའི་འཚོ་བ་འགན་ལེན་དུད་ཚང་དབུལ་པོས་ངེས་པར་དུ་རང་རྟེན་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས)བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
“འགན་ལེན་གསུམ”ནི་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་དང་གཞི་རྩའི་རྒན་གསོ་འགན་ལེན་སྟེ། ཁྱིམ་ཚང་ཁོངས་མི་ཚང་མ་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་དང་གཞི་རྩའི་རྒན་གསོ་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་པར་མི་འབོར་དབུལ་པོར“རྩ་ཆག་གཅིག་དང་ཆག་ཡང་བདུན”དང་། ནད་ལྕིའི་སྒོ་བསྟེན་རོགས་སྐྱོབ་དང་། སྨན་ཁང་དུ་སྡོད་པའི་རོགས་སྐྱོབ། ནད་གཞི་ཚབས་ཆེན་གྱི་རོགས་སྐྱོབ་སྲིད་ཇུས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཆོག་པ་དང་། འོས་འགན་སློབ་གསོའི་འགན་ལེན་སྟེ། སློབ་ལོ་ལོན་པའི་ན་སོ་དར་ལ་མ་བབས་པའི་མི་ཚང་མར་འོས་འགན་སློབ་གསོ་དང་ལེན་ཐུབ་པ་དང་དབུལ་པོས་རྐྱེན་པས་སློབ་མཚམས་ཆད་པའི་སྣང་ཚུལ་(དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ཚབས་ཆེན་དང་སྨྱོ་ནད་དམ་ཡང་ན་ནད་ལྕི་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་སློབ་གྲྭར་སྐྱོད་མི་ཐུབ་པ་ཕུད)མི་ཐོན་པ་བྱས་ཏེ་ལོ་15སློབ་ཡོན་མི་དགོས་པའི་སློབ་གསོ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ཁྱབ་གདལ་བཏང་སྟེ་སློབ་ཞུགས་གོང་དང་། འོས་འགན་སློབ་གསོ། སྤྱིར་བཏང་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་། འབྲིང་རིམ་ལས་རིགས་སློབ་གྲྭ མཐོ་སློབ། གཙང་གསུམ་ཆུ་མགོའི་ཁུལ་གྱི་སློབ་གསོའི་གྲོན་དངུལ་འགན་ལེན། ས་ཆ་གཞན་དུ་སློབ་གྲྭར་སྐྱོད་པའི་བྱ་དགའི་ཁ་གསབ་ལམ་སྲོལ་བཅས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་དོན་འཁྱོལ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། སྡོད་ཁང་བདེ་འཇགས་འགན་ལེན་སྟེ། སོ་ཕག་དང་ཤིང་ཆའམ་ཡང་ན་ཨར་འདམ་ལྕགས་རྩིབ་མས་བསྐྲུན་པའི་སྡོད་ཁང་ནི་བདེ་འཇགས་ལྡན་པའི་སྡོད་ཁང་ཡིན།


text:
Sunday, September 24, 2017
བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་ཐེངས་མ་བཅུ་པའི་སྐབས་སུ།
ཨ་རིའི་ནུབ་བྱང་བོད་རིགས་ཚོགས་པས་གོ་སྒྲིག་འོག་འདི་ལོའི་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་ཆེན་མོ་ཐེངས་བཅུ་པ་དེ་སྤྱི་ཟླ་དགུ་པའི་སྤྱི་ཚེས་དགུ་ཉིན་ནུབ་བྱང་བོད་རིགས་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཁང་དུ་ནང་འཚོགས། དད་ལྡན་མ་ཉི་ཧོང་ཨ་མ་སུས་སིན་ནམ་ཆོས་མིང་དུ་ཀུན་བཟང་དབང་མོ་ངེད་གཉིས་ཀི་ལི་ཧྥོ་ཉའི་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་འཁོར་གླིང་ཆོས་ཚོགས་ནས་ཆེད་བཅར་ཞུས། བདུན་དང་པོའི་ཉིན་གསུམ་རིང་སྤྱི་ཁང་དུ་འཚོགས་པས་ད་ལོར་ཞིང་སྒྲུབ་ལ་བཅར་མཁན་ས་གནས་འདིའི་བོད་རིགས་ལ་དཔག་ན་མང་པོ་འདུག བདུན་ཕྲག་རྗེས་མའི་ཉིན་གསུམ་རིང་སྔ་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པ་ལྟར་ཝེར་ནམ་གཟེན་ཆོས་ཚོགས་ཞིག་ཏུ་ཁང་པ་གླས་ནས་ཉིན་གསུམ་རིང་མི་གྲངས་སུམ་བཅུ་སོ་གྲངས་དང་ལྷན་མཚམས་ལ་བསྡད་པས་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པོ་བྱུང་། ད་ལོའི་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ཁྲིད་ལ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པའི་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་དང་། སི་ཏུ་ཆོས་འབྱུང་གིས་མཛད་པའི་ཕྱག་ཆེན་ལྔ་ལྡན་གྱི་ཁྲིད། ཁོ་བོས་བྲིས་པའི་དབེན་གནས་ལ་བསྐུལ་མ་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་བཅས་ཆོས་ཚན་མ་འདྲ་བ་འགའ་ཤས་ཆོས་བཤད་བྱས། འདི་ལོའི་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་ནི་ས་གནས་འདིར་འཚོགས་ནས་ལོ་བཅུ་པ་དེ་རེད་འདུག ད་བར་དུ་ལོ་རེ་བཞིན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་། ལར་ནི་ས་གནས་འདིའི་བོད་རིགས་རྣམས་ནས་གུས་པར་ར་གན་གསེར་རློན་གྱི་དད་འདུན་ཧ་ཅང་ཟབ། ཉིན་ཐ་མའི་མཛད་སྒོའི་སྐབས་སུ་ཚོགས་འཁོར་དང་མར་མེ་སྨོན་ལམ་སོགས་ཀྱིས་འདི་ལོའི་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་ཆེན་མོ་རེ་ཞིག་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་། ཉིན་གསུམ་བར་གསེང་སྐབས་སུ་ང་ནི་མི་ཚང་རེ་རེ་བཞིན་མགྲོན་འབོད་དང་མི་ཚང་རེ་ལ་གནས་མལ་རེ་བྱེད་དགོས་པས་ཅུང་མི་བདེ་ཡང་ཁོ་རང་ཚོའི་ཐུགས་འདོད་ལྟར་ཇི་དགོས། དེ་ནི་བླ་སློབ་གཉིས་ཀར་ཕན་ཚུན་འགྲོག་འདྲིས་སོགས་ཐག་ཉེར་འགྲོ་བའི་དགོས་པ་ཡང་ཆེན་པོར་མཐོང་། ཉིན་ཐ་མར་ཆོས་ཞུ་བ་རྣམས་བང་སྒྲིག་ནས་བླ་སློབ་རྣམས་འབྲལ་མི་ཕོད་པ་ལྟ་བུའི་སྐྱོ་གདུང་གིས་རྒན་གོག་ཕལ་མོ་ཆེས་མིག་ཆུ་ནར་ནར་གཏོང་བཞིན་ལག་ཐལ་མོ་དང་ཁ་གཏག། སེམས་དད་པ། ངག་སྨོན་ཚིག་གྲེ་བའི་ཕུག་ནས་ཁྱེད་སྐུ་ཚེ་ཡུན་རིང་བརྟན་པར་ཤོག་ཞེས་མདུན་དུ་བཅར་སྐབས་ང་ཡང་དབང་མེད་ཀྱིས་སེམས་སྐྱོ་ལྷང་ལྷང་འདྲ་བྱུང་། པོར་ལེན་ཌི་བོད་རིགས་འདི་རྣམས་ནི་མི་དགོས་པའི་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་ལུགས་འཐེན་ཁྱེར་མེད་ཅིང་། དགོས་པའི་༧གོང་སྐྱབས་མགོན་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལ་དད་འདུན་ཧ་ཅང་ཟབ་པ་མ་ཟད་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་དོན་གཉེར་ཧ་ཅང་ཆེ། ས་གནས་འདིའི་བོད་རིགས་རྣམས་ནི་བྱང་ཨ་རིའི་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཆོས་སྲིད་ལས་ཀ་དང་། ཕན་ཚུན་གྱི་མཐུན་ལམ། སྤྱི་ཁང་དང་འཚོ་བའི་གནས་བབས་སོགས་གང་ཐད་ནས་ཀྱང་ཀུན་གྱིས་མིག་དཔེར་ལྟ་འོས་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་ནི་ཚང་མས་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར།གནས་སྐབས་དེ་ཙམ་ཡིན། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས།
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ཏིའུ། (ལྷ་སའི་ཁུལ་གྱི་ཁ་སྐད་དགའ་རོགས་ལ་གོ་དགོས།) བུ་མོ་སྙིང་རྗེ་མོ། ངའི་ཏིའུ་རེད། གོ་ལོག་ཁྲ་ཁྲ་གྱོན་མཁན། ངའི་ཏིའུ་རེད། ཕ་གེའི་བུ་ཆུང་དེ་ཚིག་པ་མ་ཟ་རོགས། རང་དང་མཉམ་དུ་འཁྲབ་མཁན། ངའི་ཏིའུ་རེད། དི་སོ་ཁོའོ་(Disco)འཁྲབ་མཁན་བུ་མོ། ངའི་ཏིའུ་རེད། ཁྲ་ཁྲ་སི་སི་གྱོན་མཁན་ངའི་ཏིའུ་རེད། ཕ་གེའི་བུ་ཆུང་དེ་ཚིག་པ་མ་ཟ་རོགས། རང་དང་མཉམ་དུ་འཁྲབ་མཁན། ངའི་ཏིའུ་རེད། ངའི་ཏིའུ་དགའ་ཤོས་ལྷ་སའི་སྦི་རག་རེད། མདང་དགོང་འཁྱམས་སའི་ས་ཆ་ལྷ་སའི་ནང་མ་རེད། འཕན་པོའི་ཁ་ལོ་(司机)ལགས། ཚིག་པ་མ་ཟ་རོགས། ཁྱེད་རང་གི་དིའི་ཧྲི་(Taxi)ནང་ལ་སྐྱུག་མཁན། ངའི་ཏིའུ་རེད། ངའི་ཏིའུ་དགའ་ཤོས་ལི་ཕིན་(凉粉)ཞོག་ཁོག་རེད། ཉི་མ་ཚ་དུས་ཟ་ཡས། འཁྱགས་པ་བྱི་རིལ་རེད། ཨ་ཅག་མ་བྱན་ལགས། ཚིག་པ་མ་ཟ་རོགས། ཀླུ་ཐུག་(བོད་ཐུག་)ཕོར་པ་གསུམ་བཏུང་མཁན། ངའི་ཏིའུ་རེད། བུ་མོ་ལས་ཀ་འཇོན་པོ། ངའི་ཏིའུ་རེད། བོད་ཆས་གཙང་གཙང་གྱོན་མཁན། ངའི་ཏིའུ་རེད། པཱ་ལགས་ཨ་མ་ལགས། ཚིག་པ་མ་ཟ་རོགས། ཞོགས་པ་ཡོན་ཆབ་འཕུལ་མཁན། ངའི་ཏིའུ་རེད། བུ་མོ་ཀྲོག་ཀྲོག་ཚ་པོ། ངའི་ཏིའུ་རེད། གདོང་ལ་དཀར་དཀར་དམར་དམར། ངའི་ཏིའུ་རེད། པཱ་ལགས་ཨ་མ་ལགས། ཚིག་པ་མ་ཟ་རོགས། བུ་མོ་རྒྱགས་པ་རིལ་རིལ། ངའི་ཏིའུ་རེད། བུ་མོ་གཟུགས་བྱད་ཡག་པོ། ངའི་ཏིའུ་རེད། མདང་དགོང་ཨར་ཁང་ནང་ལ་ར་བཟི་བཞག གྲོགས་པོ་གྲོགས་མོ་ཚོ། ཚིག་པ་མ་ཟ་རོགས། མདང་དགོང་ལེན་ཁར་ཡོང་མཁན། ངའི་ཏིའུ་རེད། ཐ་མག་མ་འཐེན་བཤད་མཁན། ངའི་ཏིའུ་རེད། ཆང་རག་མ་འཐུང་བཤད་མཁན། ངའི་ཏིའུ་རེད། དཀྲུགས་ཤིང་རྒྱག་མཁན་ཚོ། ཚིག་པ་མི་ཟ་རོགས། ང་དང་ངའི་ཏིའུ་སང་ཉིན་ཆང་ས་རྒྱབ་གིན་ཡིན། ལཱ། ལཱ། ལཱ།་་་་་་་་་ལཱ།་་་་་་་་་་་་་
齐天(扎西平措)
窗(扎西平措)
阿妈的手(扎西平措)
(一面湖水)扎平
(春)扎平
日喀则2017藏历新年 (歌曲联唱)
我的妞 雪鹰组合
卓姆·仁青岗
སྙིང་རྗེ་མོ་ 宁吉木啦
ཇུས་ཏོག་ 曲朵
随机推荐
日喀则在线不良信息举报电话:18184927444 0892-8827444 举报邮箱:rkzbt@qq.com
网站备案:藏ICP备16000190号


text:
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བར་གནས་ཚུལ་སྤེལ་གསལ། ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྔར་ནས་བཟུང་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་གནང་གི་ཡོད་དེ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དོན་དངོས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནད་ཚ་ཤོས་ལ་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཐོག 2011ལོ་ནས་བཟུང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་དང་ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གིས་མཉམ་དུ"བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་ལས་དོན་གྱི་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུ"བསྟུད་མར་ལོ་བདུན་རིང་གཉེར་བ་དང་། ལོ་རེའི་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུར་རྒྱ་ཆེའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལས་རིགས་ཀྱི་མི་སྣ་ཧུར་ཐག་གིས་དང་ལེན་དང་མཉམ་ཞུགས་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད།
འོ་ན། "ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ"ཞེས་པར་གོ་བ་ཇི་ལྟར་ལེན་དགོས་པ་དང་། ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་ལས་དོན་ལ་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་གང་དག་ཡོད་ཅེ་ན། ཟླ11པའི་ཚེས6ཉིན་ནས་ཚེས8ཉིན་བར།བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུ་སྐབས་བདུན་པ་ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་དུ་འཚོགས་པའི་རིང་། ཚོགས་ཞུགས་མཁན་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བའི་གསར་འགོད་པའི་བཅར་འདྲི་དང་ལེན་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་མྱོང་ཚོར་ལྷུག་བརྗོད་གནང་ཡོད་པ་རེད།
ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ནི1987ལོའི་ཟླ9པའི་ཚེས1ཉིན་བཙུགས་པ་ཡིན་ལ། སྐབས་དེར་རྒྱལ་ཡོངས་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་གཞོན་པ་པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏེ་ནི་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་དང་ཀྲུང་གོ་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་དེ་སྔའི་ཚོགས་གཙོ་དགེ་བསྙེན་ཀྲའོ་ཕུའུ་ཁྲུའུ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་གྲོས་འགོ་བཏོན་ཞིང་། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་པ་བརྒྱུད་པེ་ཅིང་དགོན་སེར་ནུབ་མར་གསར་དུ་བཙུགས་པ་རེད།"བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་ལས་དོན་གྱི་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུ"སྤེལ་ཚུན་ནས་བཟུང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་ལས་དོན་གྱི་ལམ་སྲོལ་བཙུགས་པ་མ་ཟད། "མཐོ་རམས་པ"དང་དབུ་མཛད་གཙོ་བོར་བཟུང་ཞིང་། དུས་རབས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ནས་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་དང་དཔེ་རྩོམ་འགྲེལ་བཤད་ཐུབ་པའི་གྲྭ་བཙུན་ཤེས་ལྡན་པའི་་ཕུལ་བྱུང་དཔུང་སྡེ་བཙུགས་ཡོད་པ་རེད། "ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་ནི་ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་དོན་དག་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད"ཅེས་ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཡོན་ཀྲང་གཞོན་པ་མཐུ་སྟོབས་སེང་གེས"གང་ལགས་ཤེ་ན། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཡིན་ནའང་འདྲ་། རྒྱ་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཡིན་ནའང་འདྲ་། ཚང་མ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་རེད"ཅེས་བརྗོད་བྱུང་།
ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཡོན་ཀྲང་གཞོན་པ་མཐུ་སྟོབས་སེང་གེས་གསར་འགོད་པའི་བཅར་འདྲི་དང་ལེན་གནང་བཞིན་པ།
མཐུ་སྟོབས་སེང་གེས། ནང་བསྟན་ཁྲོད་དོན་ངོ་མར་སྤྱོད་བཞིན་པ་ནི་ཆོས་དོན་ཐད་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ནི"མུན་འཐོམས"ཀྱི་ནང་བསྟན་ཞིག་མིན་པར། ལམ་རིམ་ཅན་གྱི་བགྲོད་ལམ་ཞིག་རེད། བགྲོད་ལམ་དེའི་ཐོག་ངེས་པར་དུ་སོང་ནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ལམ་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་ཡིན་ན་མཐར་སོན་ཐུབ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགེ་བ་སྒོམ་སྒྲུབ་མང་པོ་ནང་བའི་གཞུང་དུ་ཡོད་པ་རེད། དགེ་འདུན་པ་དག་གི་སེམས་ནང་དུ། ཕྱི་རོལ་གྱི (རྣམ་པ) རོགས་རམ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་རེད། དེང་སྐབས་དཔལ་འབྱོར་ལེགས་པོ་ཡོད་ནའང་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སུ་ཉོན་མོངས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་མི་རྣམས་ཀྱི(ཀུན་སྤྱོད)ཆུ་ཚད་ཅི་ལྟར་ཇེ་མཐོར་འགྲོ་སྲིད་དམ། ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་ནི་དེའི་ནང་གི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་རེད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་བཅའ་ཁྲིམས་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཞིང་། ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་ཡང་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ་མི་རྣམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་དང་སེམས་སྐྱིད་པོ་ཡོང་པའི་ཆེད་ཡིན་པ་སྟེ།ནང་པའི་གཞུང་དུ་ཅི་ཞིག་གསུང་གི་ཡོད་པ་དང་། བླ་མ་སྐྱེས་ཆེན་ཚོས་ཅི་ཞིག་གསུང་གི་ཡོད་པ་དག་དེང་སྐབས་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་དགོས་པ་རེད་ཅེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བྱེད་ཐབས་འདི་སྤྱོད་དགོས་པ་རེད།
པེ་ཅིང་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན། པེ་ཅིང་ཀོང་ཧྭ་དགོན་པའི་ཏེན་མིང་གིས་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བའི་གསར་འགོད་པའི་བཅར་འདྲི་དང་ལེན་གནང་བཞིན་པ།
པེ་ཅིང་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན། པེ་ཅིང་ཀོང་ཧྭ་དགོན་པའི་ཏེན་མིང་ལྟར་ན། དོན་དངོས་ཐོག་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་ནི་གནའ་བོའི་ཡིག་ཆར་སངས་རྒྱས་ཆོས་གཞུང་གིས་དེང་རབས་མིའི་འཚོ་བ་དང་འཚམ་པའི་ཁྲིད་སྟོན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པར་འབྲེལ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་གཞུང་དངོས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ལ་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་པའི་གནད་དོན་རེད་ཅེས་གསུངས།
ཏིང་མིང་གིས། དུས་རབས་སོ་སོར་དེང་རབས་ཀྱི་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཡོད་ལ། དུས་རབས་འདིའི་ཁ་ཕྱོགས་ས་ནི་སྔོན་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོང་པའི་གནའ་བོའི་ཡིག་ཆ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་གསུང་རབ་རེད། དེ་ལྟར་ནའང་། སྐད་ཁོངས་དང་དེང་གི་སྐད་ཆ་གཉིས་འདྲ་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གསུང་རབ་ཡིག་ཆས་སེམས་ཅན་ལ་བློ་སྒོ་ཕྱེ་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མི་སེམས་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱ་དགོས་ཞེ་ན། ངེས་པར་དུ་དུས་རབས་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཏེ་དད་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བརྒྱུད་སྒྲོག་གནང་དགོས། འདི་ལྟར་བྱས་ན་ད་གཟོད་ནང་བསྟན་ཆོས་གཞུང་གི་བསྟན་དོན་ལ་གོ་བ་ལེན་ཐུབ་པ་དང་།དུས་རབས་དང་འཚམ་པའི་སྐད་ཆས་གསུང་རབ་ལ་འཆད་འགྲེལ་གནང་དགོས་ཤིང་། འདི་ནི་དེང་རབས་ཀྱི་དགོངས་འགྲེལ་གནད་དོན་རེད་ཅེས་གསུང་བྱུང་།
བོད་ལྗོངས་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཀུན་གསལ་སྙིང་པོས་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་ལས་དོན་གླེང་བཞིན་པ།
བོད་ལྗོངས་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་དཔེ་ཆའི་དགེ་རྒན་ཀུན་གསལ་སྙིང་པོས་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་ལས་དོན་སྐོར་གླེང་སྐབས་བསྟུད་མར་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་སོང་ཞེས་གསུང་། དེང་སྐབས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལ་སྲིད་ཇུས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་གནང་འདུག ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་དང་། ཕོ་མོ་འདྲ་མཉམ། མི་རིགས་འདྲ་མཉམ། འདི་འདྲའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཡོད་ཙང་ངེས་པར་དུ་དམ་འཛིན་བྱེད་དགོས། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་དགེ་ལུགས་པ་དང་རྙིང་མ་པ།ས་སྐྱ་པ། བཀའ་བརྒྱུད་པ། ཇོ་ནང་པ། བོན་པོ་བཅས་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་ཆེན་མོ་དྲུག་ཡོད་ལ། གྲུབ་མཐའ་ཡོད་ཚད་ཚང་མ་མཉམ་དུ་འདུས་ནས་ཕན་ཚུན་མཐུན་སྒྲིལ་དང་ཕན་ཚུན་བསམ་ཕྱོགས་བརྗེ་རེས་བྱས་ན་དངོས་གནས་ཡག་པོ་འདུག ཆོས་ལུགས་ཀྱང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཡིན་ལ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི(གྲུབ་ཆ)དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ཀྱི(གྲུབ་ཆ)ཡིན་པས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་ཀུན་གསལ་སྙིང་པོས"རྒྱལ་གཅེས་ཏང་གཅེས་ཆོས་གཅེས་དང་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་གནང་པ་ཡིན་ན། རྒྱལ་དམངས་གཉིས་ལ་ཕན་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་རེད"ཅེས་གསུང་བྱུང་།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་སློབ་དོན་ཁྲུའུ་ཡི་ཁྲུའུ་ཀྲང་གཞོན་པ། རིམ་པ་དང་པོའི་དབུ་མཛད་ཨོའུ་རྒྱ་ཚང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུ་སྐབས་བདུན་པར་ཞུགས་པའི་ཐོབ་བྱ་གླེང་བཞིན་པ།
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གྱི་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུ་སྐབས་བདུན་པ་ནི"དྲིན་དྲན་དྲིན་གཟོ"བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོར་བྱས་ཡོད་ལ། དམིགས་ཡུལ་ཡང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གྲྭ་བཙུན་གྱིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་སྲོལ་རྒྱུན་རྒྱུན་འཛིན་དང་། མེས་རྒྱལ་གྱི་བཀའ་དྲིན་དྲན་པ། འགྲོ་ཀུན་བདེ་ལ་འཁོད་པ། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་སློབ་དོན་ཁྲུའུ་ཡི་ཁྲུའུ་ཀྲང་གཞོན་པ། རིམ་པ་དང་པོའི་དབུ་མཛད་ཨོའུ་རྒྱ་ཚང་གིས་ཚོ་ཆུང་གི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་རང་གི་མྱོང་ཚོར་གླེང་པ་རེད། ཁོང་གིས། བག་ཆགས་ཆེས་ཟབ་མོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དང་དེ་བཞིན་ཚོགས་ཞུགས་ཆེད་མཁས་པ་དག་གི་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་རེད། "ང་རང་ཆུང་དུས་ནས་དགོན་པའི་ནང་ནར་སོན་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟའི་དྲ་རྒྱའི་དུས་རབས་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཆེན་པོ་མེད། ཆོས་ལུགས་བསམ་བློས་སྤྱི་ཚོགས་དང་མི་སྒེར་ལ་བྱས་རྗེས་ཇི་ལྟར་འཇོག་པའི་ཐད། ད་རེས་ཀྱི་ཞིབ་བསྡུར་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་མང་པོ་གསུང་སོང་། ངས་བསམ་ན་འདི་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད"ཅེས་གསུང་བྱུང་།


text:
—ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་གོང་སྤེལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཕྱི་མིག་ལྟ་བ།
2016ལོའི་ཟླ11པའི་ཚེས10ཉིན།
2004ལོར། ཀྲུང་གོ་སྲིད་གཞུང་གི་ཐུགས་བཞེས་ཟབ་མོ་དང་བོད་རིག་གནས་ལ་དོ་ཁུར་དང་དགའ་ཞེན་གནང་མཁན་གྱི་ལས་རིགས་ཁག་གི་མི་སྣ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཡར་སྐུལ་གང་ལེགས་གནང་འོག ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་གོང་སྤེལ་མཐུན་ཚོགས་པེ་ཅིང་དུ་དངོས་སུ་དབུ་ཚུགས། མཐུན་ཚོགས་དབུ་ཚུགས་པའི་ཚུན་དུ། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་འབྲེལ་ཡོད་རྩ་འཛུགས་དང་མི་སྣར་འབྲེལ་གཏུག་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ཏེ། རིག་གནས་འགྲེམ་སྟོན་དང་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གྲོས་བསྡུར་ཐེངས་མང་པོར་སྤེལ་བ་བརྒྱུད། བོད་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་པ་དང་བོད་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་པ་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་འཚམས་འདྲིར་ཕྱིན་ཅིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱིའི་མཛའ་མཐུན་མི་སྣ་གདན་ཞུ་བྱས་ཏེ་བོད་ལྗོངས་ལ་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་པ་དང་། ཚོགས་པ་དང་ཁེ་ལས། མི་སྒེར་བཅས་ཀྱིས་རོགས་དངུལ་གཏོང་བར་སྐུལ་འདེད་བྱེད་པ་སོགས་རྣམ་པར་བརྟེན་ནས་བོད་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་བ་དང་། འགྲོ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་སོ་སོ་མཐུན་སྒྲིལ་འཆམ་མཐུན་དང་མཉམ་དུ་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་། 2007ལོར། མཐུན་ཚོགས་དེར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་གྲོས་དོན་གོ་གནས་ཐོབ་པས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་སོ་སོར་ཞུགས་ཏེ། ཀྲུང་གོ་སྲུང་སྐྱོང་དང་བོད་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་མཚམས་སྦྱོར་གནང་།
ལོ་ངོ་བཅུ་ལྷག་གི་རིང་ལ། མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་ཞི་ཡུས་ཀྲེན་ཧྲེང་དང་། ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ལས་དོན་པུའུ་ཡི་པུའུ་ཀྲང་སུང་ཁྲུན་ལན་སོགས་ཀྲུང་དབྱང་མགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་ཁས་ལེན་གང་ལེགས་གནང་མྱོང་། 2011ལོར་བློ་མཐུན་ཅ་ཆིན་ལིན་གྱིས་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་གོང་སྤེལ་མཐུན་ཚོགས། ཀྲུང་གོ་མཛེས་རྩལ་པའི་མཐུན་ཚོགས། རྒྱལ་སའི་དགེ་ཐོན་སློབ་ཆེན་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བའི“བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་ནས་ལོ་འཁོར60ལོན་པའི་མཛེས་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་འགྲེམ་སྟོན”ལ་གཟིགས་རྗེས་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་གནང་། ཁོང་གིས་རི་མོ་ཆེད་མཁས་པ་དང་སྒྱུ་རྩལ་པ་མང་པོས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པ་སྣ་མང་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ང་ཚོ་བོད་ངོ་སྤྲོད་གནང་བ་དང་། རི་མོ་ཆེད་མཁས་པ་སྔར་ལས་མང་པོ་བོད་དུ་བསྐྱོད་དེ། ཡུལ་དེའི་ཐུན་མིན་གྱི་མཛེས་ལྗོངས་དང་རིགས་སོ་སོའི་མི་དམངས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་གྲུབ་འབྲས་མཚོན་གང་ལེགས་བྱེད་པར་སྐུལ་ལྕག་གནང་དགོས་ཞེས་གསུང་།
ཧ་ལས་ཧང་སངས་པའི་ཐོག་མའི་ཚོད་ལྟ།(འགྲེམ་སྟོན་སྣ་ཚོགས)
2004ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས22ཉིན་ཏེ། མཐུན་ཚོགས་དབུ་ཚུགས་པའི་ཉིན་གཉིས་པར། རྒྱལ་ཁབ་དངོས་མང་བཤམ་སྟོན་ཁང་དུ“བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འགྲེམ་སྟོན”ཞེས་པ་སྤེལ་བར། སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིགས་ཁག་གིས་གདེང་འཇོག་མཐོན་པོ་གནང་། ཆ་མི་ཚང་བའི་སྡོམ་རྩིས་ལྟར་ན། ལོ་ངོ་བཅུ་ལྷག་གི་རིང་ལ། མཐུན་ཚོགས་དང་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས། ཀྲུང་གོ་མཛེས་རྩལ་པའི་མཐུན་ཚོགས་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ལས་ཁུངས་ཁ་ཤས་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས“ཀྲུང་གོའི་གཅེས་ནོར•བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འགྲེམ་སྟོན”དང“བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་ཆེད་དོན་འགྲེམ་སྟོན”“ཕྱི་རྒྱལ་ནས་ཕྱིར་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་དངོས་འགྲེམ་སྟོན”“མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་སྟེང་མེ་འཁོར་ཤར་གཏོང་བྱུང་ནས་ལོ་འཁོར10ལོན་པར་དྲན་གསོ་ཞུ་བའི་རི་མོ་འགྲེམ་སྟོན”སོགས་འགྲེམ་སྟོན་རབས་དང་རིམ་པ་སྤེལ་ཏེ། པེ་ཅིང་དང་ཧྲང་ཧའེ། ལྷ་ས། ཐའེ་ཀང་ཨོ་བཅས་ས་གནས་སོ་སོར་ཞབས་རྗེས་བཀོད་ཅིང་། འགྲེམ་དངོས་ཁྲོད་རིག་དངོས་ཡོད་ལ་གསར་འགྱུར་རི་མོ་དང་མཛེས་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པས། ཕྱོགས་གནས་ཡོངས་དང་ཟུར་ཚད་མང་པོ་ནས་བོད་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ད་ལྟའི་གནས་བབ་མངོན་པར་མཚོན།
དོན་དངོས་ལས་ར་སྤྲད་པ་སྟེ། འགྲེམ་སྟོན་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་བརྒྱུད་སྒྲོག་བྱེད་པ་དང་། མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཤུགས་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏོང་བའི་ཐེག་ནུས་གལ་ཆེན་ཡིན། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ་གོམ་པ་དང་པོ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་སྤོས་སོང་།
གཡུར་དུ་ཟ་བའི་གྲུབ་འབྲས་མོད་པོ། (རིག་གནས་ཐོན་རྫས)
མཐུན་ཚོགས་དབུ་ཚུགས་ཚུན་དུ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་དཔེ་ཚོགས་དང་བརྙན་འཕྲིན། དངོས་བཤུས་གློག་བརྙན་སོགས་རིག་གནས་ཐོན་རྫས་རབས་དང་རིམ་པ་པར་སྐྲུན་སྒྲིག་བཟོ་བྱེད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་སྟེ། བོད་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བར་སྐུལ་འདེད་གནང་། 2005ལོའི་ཟླ7པར། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོ་མི་རིགས་སྒྲ་བརྙན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ལ་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ཕབ་སྐྲུན་གནང་བའི་མི་རིགས་བརྗོད་གཞིའི་བརྙན་འཕྲིན་མུ་འབྲེལ་ཟློས་གར《ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ》དེ་ཀྲུང་དབྱང་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་འཕྲིན་གཏོང་ལམ་དང་པོ་ནས་བཏང་། ལོ་དེའི་ཟླ9པར། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་འཁོར40ལོན་པར་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་ཆེད། མཐུན་ཚོགས་དང་ཀྲུང་གོ་རིག་རྩལ་མཉམ་འབྲེལ་འཁྲབ་སྟོན་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་བསྒྲུབས་པའི་གླུ་གར་ཆེན་མོ《བོད་དུ་བསྐྱོད་པ》ཞེས་པ་པེ་ཅིང་དུ་འཁྲབ་སྟོན་བྱས། 2006ལོའི་ཟླ10པར། མཐུན་ཚོགས་དང་ཀྲུང་གོ་དེང་རབས་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས། བོད་ལྗོངས་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་། ཡུན་ནན་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་དབྱིན་ཡིག་དང་བོད་ཡིག་གི་ལམ་ནས《བོད་ལྗོངས་གསར་པ》ཞེས་པའི་ཆེད་དོན་གློག་བརྙན་སྒྲིག་སྒྱུར་གནང་ཞིང་། མཚུངས་སུ་གླིང་ལྔ་བརྒྱུད་གཏོང་ཀུང་སི་དང་མཉམ་དུ《གངས་ལྗོངས་དཔལ་ཡོན》ཞེས་པའི་ཆེད་དོན་གློག་བརྙན་སྒྲིག་བཟོ་གནང་།
མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ད་དུང་ཀྲུང་ཧྭ་རིག་གནས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་སོགས་ལས་ཁུངས་དང་མཉམ་དུ《བོད་ལྗོངས་རི་མོ》དང《དུས་རབས་ཀྱི་གནམ་ལམ་ཏེམཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་གྱི་གནས་མཇལ》《གཡག མཐོ་སྒང་གི་བླ་སྲོག》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དྲིལ་སྒྲོག་བྱེད་པའི་དཔེ་དེབ་དང་སྒྲ་བརྙན་ཐོན་རྫས་མང་པོ་པར་སྐྲུན་བྱས། 2006ལོར་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི《གངས་ལྗོངས་བསྟོད་གླུ》ཞེས་པའི་དྲན་གསོའི་སྦྲག་དེབ་དང《ཡིད་འོང་གི་བོད་ལྗོངས》ཞེས་པའི་རང་གཤིས་ཅན་གྱི་སྦྲག་རྟགས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་སྦྲག་རྟགས་ཉར་མོས་མཁན་གྱིས་སྦྲག་རྟགས་ཉར་བསྡུ་ཁྲོད་ཀྱི་སྦྲག་རྟགས་ཡག་ཤོས་ཞེས་བསྟོད་བསྔགས་བརྗོད།
2007ལོའི་ཟླ6པར། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས《བོད་དུ་བསྐྱོད་པ》ཞེས་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཁྲིད་སྟོན་སྒྲ་བརྙན་ཐོན་རྫས་བཟོས། ལེའུ40ཅན་གྱི་མུ་འབྲེལ་བརྙན་གར《གངས་ལྗོངས་གནམ་ལམ》ཞེས་པའི་སྒྲིག་འགན་ཁུར་ཅིང2010ལོར་ཀྲུང་དབྱང་འཕྲིན་གཏོང་ལམ་དང་པོ་ནས་བཏང་། ཟློས་གར་དེས་ཡུལ་ལྗོངས་ཧྲིལ་པོ་དང་དངོས་བྲིས་ཀྱི་རྣམ་པས་མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་འཛུགས་སྐྲུན་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་དང་དཔའ་ངར་ཞུམ་མེད་ཀྱིས་མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་གསར་སྤེལ་དང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པའི་བྱས་རྗེས་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། 2010ལོའི་ཟླ3པར། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕབ་སྐྲུན་བྱས་པའི་བརྙན་འཕྲིན་ཆེད་དོན་ལེ་ཚན《མི་ཚུལ་བོད་ལྗོངས》ཞེས་པ་ཀྲུང་དབྱང་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་འཕྲིན་གཏོང་ལམ4པའི《ཀྲུང་གོ་ཡོངས་ལ་བསྐྱོད་པ》ཞེས་པའི་ལེ་ཚན་དུ་བསྟུད་མར་ཐེངས6ལ་བཏང་། 2012ལོར། ཀྲུང་གོ་གླུ་གར་གླིང་དང་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས《རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ》ཞེས་པའི་གླུ་གར་གསར་དུ་བསྒྲིགས་ཤིང་། ཀྲུང་གོ་རིག་གནས་ཐེབས་རྩ་ལྷན་ཚོགས་དང་མཉམ་དུ《ཧི་མ་ལ་ཡའི་གཟི་འོད》ཅེས་པའི་གླུ་དབྱངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་ཟློས་གར་སྒྲིག་སྦྱོར་བྱས། པེ་ཅིང་ཞིང་ནགས་ཚན་རིག་གླིང་ལ་རོགས་རེས་ཀྱིས《མཐོ་སྒང་གི་གསོ་རིག་ངོ་མཚར་ཅན་ཏེ་བོད་སྤོས》ཞེས་པའི་བརྙན་འཕྲིན་ལེ་ཚན་ཕབ་སྐྲུན་བྱས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་མཉམ་དུ《བོད་ཀྱི་ལྡེབས་རིས་ཆ་ཚང•མངའ་རིས་ཀྱི་ལེའུ》ཞེས་པ་པར་དུ་བསྐྲུན་པ་དང་།མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འཛིན་པ་ཚེ་རིང་བཟང་མོས《བོད་རིགས་བྲོ་གར་གྱི་སྐྱེས་པའི་འཛིན་གྲྭའི་དཔེ་དེབ》ཅེས་པ་རྒྱལ་ནང་ནས་ཐོག་མར་གཙོ་སྒྲིག་གནང་།
མིག་སྔར། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་གསར་སྐྲུན་དང་ཡང་ན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཕབ་སྐྲུན་བྱས་པའི་བོད་འབྲེལ་བརྗོད་གཞིའི་བརྙན་རིས་བརྩམས་ཆོས《མི་ཡུལ་གྱི་དག་ཞིང》དང《བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་ཡང་སྲིད》《ཁམས་པའི་ཕོ་རྒོད》བཅས་སྒྲིག་བཟོ་ཚར་བ་དང་ཕབ་སྐྲུན་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ཡོད།
རིག་གཞུང་བརྗེ་རེས་ཐད་བྱས་རྗེས་མི་དམན་པ་བཞག་པ། (རིག་གཞུང་བརྗེ་རེས)
ལོ་ངོ་མང་པོའི་རིང་ལ། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་རིག་གཞུང་གླེང་སྟེགས་མང་པོ་བསྐྲུན་ནས། བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྗེ་རེས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་། 2007ལོའི་ཟླ10པའི་ཚེས27ཉིན། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཐེ་ཅིན་ཚ་ཚ་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་འགྲེམ་སྟོན་ལྟེ་གནས་དང་མཉམ་དུ“ཚ་ཚ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔྱད་གླེང་གྲོས་ཚོགས”སྐབས་དང་པོ་བསྡུས་ཏེ། ཚ་ཚ་ལ་མོས་པ་ཡོད་པའི་ལས་རིགས་དང་ལས་གྲོགས་གཅིག་པ་ཁག་ལ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རིག་གནས་སྟེགས་བུ་ཞིག་འདོན་སྤྲོད་བྱས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་རིག་གནས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་སྲུང་སྐྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་བྱས་ལ། ནང་སྒོས་སུ་གནའ་བོའི་ན་གཞོན་པའི་རིག་ཚན་ཏེ་ཚ་ཚའི་གྲུབ་འབྲས་གསར་པ་བརྒྱུད་སྒྲོག་བྱེད་པར་རིམ་པ་མཐོ་བའི་རྩད་གཅོད་ཞིབ་དཔྱད་དང་བརྗེ་རེས་ཐེངས་ཤིག་སྤེལ།
2008ལོའི་ཟླ10པའི་ཚེས14ཉིན་ནས་ཚེས17ཉིན་བར། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་དང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གླིང་དང་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས“2008ལོའི་པེ་ཅིང་བོད་རིག་པའི་དཔྱད་གླེང་གྲོས་ཚོགས ”བསྡུས། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ། 《ཀྲུང་ཧྭ་བཀའ་བསྟན་ཆེན་མོ》(བོད་ཡིག་ཁག)ཡི་དཔེ་སྡུར་དེབ་ཆ་ཚང་དང《བོད་ལྗོངས་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ》(དེབ་ཕྲེང་བཅུ)ཁྲོད་ཀྱི་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལེའུ་སོགས་ཚན་ཞིབ་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་སྐོར་ཞིག་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་བོད་རིག་པའི་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཁྱབ་གདལ་གང་ལེགས་བྱས། དུས་མཚུངས་སུ་ད་དུང་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཞུགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཆེད་མཁས་པ220ལ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་རྩ་འཛུགས་གསར་སྤེལ་བྱས་པའི་བོད་ཡིག་རྒྱུན་སྤྱོད་ཨང་བསྒྱུར་མཉེན་ཆས་དང་རྩིས་འཁོར་གྱི་བོད་ཡིག་ཡིག་གཟུགས་ཏེ“བོད་ཞིབ་ཡིག་གཟུགས”མཚམས་སྦྱོར་གནང་།
2006ལོ་དང2007ལོ། 2011ལོ་བཅས་ལ་སོ་སོར་པེ་ཅིང་དང་ནེ་པ་ལ། ཀ་ཏ་མན་རྡུ་དང་ལྷ་ས་བཅས་ནས“ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་གླེང་སྟེགས”ཞེས་པ་བསྡུས་ཤིང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གྱི་རིག་གཞུང་གླེང་སྟེགས་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ངོམས་པར་དམིགས་བསལ་གྱི་དོན་སྙིང་ལྡན། ཚོགས་ཞུགས་མཁན་ཚོས་ཐེངས་དེའི་གླེང་སྟེགས་ནི་དངོས་གནས་ཆུ་ཚད་མཐོ་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རིག་གཞུང་གྲོས་ཚོགས་ཤིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཅིང་། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཤེས་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟོད་པའི་མཐེ་བོང་ཡང་ཡང་བསྒྲེངས།
2015ལོའི་ཟླ10པའི་ཚེས30ཉིན། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་དང་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས་བོད་རིག་པའི་ཇོ་མོ་གླེང་སྟེགས་སྐབས་གཉིས་པ་བསྡུས་ཏེ། བོད་རིག་པ་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བར་ཡར་སྐུལ་ནུས་ལྡན་བྱས།
2016ལོའི་ཟླ8པའི་ཚེས2ཉིན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་དང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གླིང་དང་མཉམ་དུ་བསྡུས་པའི་པེ་ཅིང(རྒྱལ་སྤྱིའི)བོད་རིག་པའི་དཔྱད་གླེང་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་དྲུག་པ་པེ་ཅིང་དུ་མགོ་བརྩམས། སྐབས་དེའི་དཔྱད་གླེང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གྲུབ་འབྲས་ཀྱིས་བལྟམས་ལ། ཆུ་ཚད་མཐོ་ཞིང་གསར་སྐྲུན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པས། དེང་ཕྱིན་གྱི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དང་བོད་རིག་པའི་ལས་དོན་འཕེལ་རྒྱས་ལ་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་ལྡན་པ་རེད།
ཕྱི་ཕྱོགས་འབྲེལ་འདྲིས་ལ་ཤུགས་སྣོན་གང་ལེགས་བརྒྱབ་པ། (ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་པ)
མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ཅེས་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་གཤིན་ས་འདིར་རྐང་བཙུགས་ནས། ལས་དོན་ཧུར་ཐག་གིས་སྤེལ་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ལ་འབྲེལ་གཏུག་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་པ། ཕྱོགས་སོ་སོའི་རིག་སྟོབས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་འདོན་སྤེལ་བྱེད་པ། “སྒོར་ཐོན་པ་དང་ནང་དུ་འདྲེན་པ”བཅས་ཐབས་ལམ་མང་པོ་ནས་ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ། མཐུན་ཚོགས་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་ལྷག་འགོར་བའི་རིང་ལ། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་འཚམས་འདྲིར་འགྲོ་བའི་ཚན་ཆུང70རྩ་འཛུགས་དང་དེའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཤིང་། རྒྱལ་ནང་གི་བོད་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་པ་དང་ཤེས་ཡོན་པ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་འཐུས་མི་བཅས་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཡ་ཧྥེ་ཡོབ་གླིང་དང་། གླིང་ཆེན་ཨ་མེ་རི་ཁ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་ལ་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་ཏེ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས། ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་བཅས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་དྲིལ་སྒྲོག་བྱས།
2005ལོ་ནས་བཟུང་། བོད་ལུགས་ལོ་གསར་སླེབས་ཐེངས་རེར། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཞིང་ལྗོངས་ལྔའི(བོད་ལྗོངས། སི་ཁྲོན། མཚོ་སྔོན། ཀན་སུའུ། ཡུན་ནན)མི་རིགས་གླུ་གར་ཚོགས་པ་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ནེ་པ་ལ་དང་སུའེ་ཙེར། འཇར་མན། ཨོ་སི་ཁྲི་ལི་ཡ། ནེའུ་ཙི་ལན་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པར། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་དང་གནས་དེའི་སྲིད་གཞུང་དང་མང་ཚོགས་ཀྱིས་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་གནང་།
2012ལོར། སུའེ་ཙེར་དང་ལེ་ཁེ་ཐེན་སི་ཐེན་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྨྱན་བྱད་ཀྱིས“འཁྲབ་སྟོན་གྱིས་ལྟད་མོ་བའི་ཡིད་དབང་ཅིག་ཅར་ཏུ་འཕྲོག་ཅིང་།《ཨ།མཚོ་སྔོན་པོ》ཞེས་པའི་གླུ་དབྱངས་དང་དཔའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་སྟེ《འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང》”སོགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་པར་མཚོན་འདུག་ཅེས་བརྗོད་ཡོད།
མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ད་དུང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱིས་དམངས་ཁྲོད་ལ་ཁ་གཏད་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱུད། དབྱིན་ཇི་དང་སོག་པོ་རྒྱལ་ཁབ། ཧིན་རྡུ་དང་ཧན་རྒྱལ་ཁབ་སོགས་ཀྱི་གྲོས་མི་དང་སྨྱན་བྱད་གསར་འགོད་པ། ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་མི་སྣ་བཅས་ཀྲུང་གོར་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་པར་གདན་ཞུ་གནང་བ་མ་ཟད་བོད་ཁུལ་ལ་ལྟ་སྐོར་དང་འཚམས་འདྲི། ཡུལ་སྐོར་བྱེད་དུ་ཕེབས་ནས། ཁོ་ཚོར་བོད་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཐད་མཐོང་ངོས་འཛིན་དང་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་དུ་བཅུག 2009ལོར། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་དབྱིན་ཇི་གྲོས་ཁང་གི་ཏང་ཁོངས་ལས་བརྒལ་བའི་ཕྱོགས་ཁག“ཀྲུང་གོའི་ཚན་ཆུང”གི་གྲོས་མི་སི་ཏི་ཨེར་ཞུན་ཅུའེ་སོགས་བོད་དུ་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་པར་གདན་ཞུ་བྱས་ཤིང་། ལྟ་སྐོར་གནང་རྗེས་ཀྱི་གྲོས་མིས་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་བླངས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་བསྟོད་བསྔགས་ཆེན་པོ་མཛད།
དུས་མཚུངས་སུ། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཕྱི་ཕྱོགས་མཛའ་མཐུན་དང་ཕྱི་ཕྱོགས་སློབ་ཚོགས། ཀྲུང་གོ་དམངས་ཁྲོད་རྩ་འཛུགས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྗེ་རེས་སྐུལ་འདེད་ཚོགས་པ་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་དང་རྩ་འཛུགས་ལ་འབྲེལ་གཏུག་བྱེད་པར་མུ་མཐུད་དུ་ཤུགས་བསྣན་ནས། མཐུན་ཚོགས་དེ་སྲིད་གཞུང་གི་རྩ་འཛུགས་མིན་པའི་ཆ་ནས་ཕྱི་ཕྱོགས་བརྗེ་རེས་ཀྱི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ལོ་རེར་ཁོངས་མི་མངགས་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གྲོས་ཚོགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་འགྲོ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གྲོས་ཚོགས། ཡ་ཡོབ་མི་དམངས་གླེང་སྟེགས་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གྱི་གྲོས་ཚོགས་ལ་ཞུགས་སུ་བཅུག མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ད་དུང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩ་འཛུགས་ལ《བོད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས》《ཀྲུང་གོ་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་གནས་ཚུལ》《བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ཀྱི་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་སྐོར་གྱི་སྲིད་གཞུང་མིན་པའི་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་སྙན་ཞུ》སོགས་སྙན་ཞུ་མང་པོ་སྤྲད་དེ། ཧུར་ཐག་གིས་གཏམ་བཤད་བརྩོན་ལེན་དང་རང་འགུལ་གྱིས་བྱ་བ་བསྒྲུབས་ཏེ། རང་རྒྱལ་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་པས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་ནུས་ལྡན་འདོན་སྤྲོད་གནང་།
རྒྱལ་དར་དམངས་བདེའི་འདུན་པ་བརྟན་པོས་མཉམ་དུ་ཀྲུང་གོའི་སེམས་པ་བཞེངས།(སྤྱི་ཕན་བྱེད་སྒོ)
2011ལོའི་ཚུན་དུ། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་སྔ་གཞུག་ཏུ“སེམས་མཐུན•མཉམ་དུ་ཀྲུང་གོའི་སེམས་པ་བཞེངས”ཞེས་པའི་བོད་ལྗོངས་སུ་བསྐྱོད་པ་དང་མཚོ་སྔོན་ལ་བསྐྱོད་པ། རྔ་བར་བསྐྱོད་པ། ཀན་ལྷོར་བསྐྱོད་པ། བདེ་ཆེན་ལ་བསྐྱོད་པ་སོགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཏེ་པེ་ཅིང་དང་ཧྲང་ཧའེ་སོགས་ས་གནས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་ཆེད་མཁས་པ་དང་དང་བླངས་པ་རྩ་འཛུགས་བྱས་ནས་བོད་ལྗོངས་དང་སི་ཁྲོན་བོད་ཁུལ་གྱི་གྲོང་གསེབ་དང་དགོན་སྡེ། མཐའ་སྲུང་སོ་ལྟ་ཁང་བཅས་སུ་འོས་འགན་ནད་བརྟག་དང་སྨན་རྫས་ཞལ་འདེབས་སུ་ཕུལ། 2015ལོའི་ཟླ9པའི་ཚེས24ཉིན། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་ནམ་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་པུའུ་ཡི་པུའུ་ཀྲང་སུང་ཁྲུན་ལན་གྱིས2015ལོའི“སེམས་མཐུན•མཉམ་དུ་ཀྲུང་གོའི་སེམས་པ་བཞེངས”ཞེས་པའི་སི་ཁྲོན་རྔ་བར་བསྐྱོད་པའི་བྱེད་སྒོ་ནང་ཞུགས་པའི་ཆེད་མཁས་པ་དང་དང་བླངས་པ། པེ་ཅིང་དུ་སྨན་བཅོས་ལ་ཡོང་བའི་ནད་པའི་འཐུས་མི་བཅས་དང་ཐུག་འཕྲད་གནང་སྐབས“སེམས་མཐུན•མཉམ་དུ་ཀྲུང་གོའི་སེམས་པ་བཞེངས”ཞེས་པ་བོད་ཁུལ་དུ་བསྐྱོད་པའི་བྱེད་སྒོར་གདེང་འཇོག་མཐོན་པོ་གནང་། ཁོང་མོས་ཐེངས་འདིའི་བྱེད་སྒོ་ལས་སྨན་བཅོས་སྨན་རྫས་བོད་ཁུལ་ལ་བསྐྱལ་ཏེ། ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བ་མ་ཟད། དེ་བས་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གཅེས་སེམས་དང་མཛའ་མཐུན། བྱས་རྗེས་འབུལ་སྤྲོ་བའི་སྙིང་སྟོབས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་འདུ་ཤེས་བརྒྱུད་སྒྲོག་བྱས་ལ། རང་ཉིད་ཀྱི་དཀའ་སྤྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཁུལ་མང་ཚོགས་ལ་ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་གི་ཐུགས་ཁུར་བརྒྱུད་སྒྲོག་བྱས་པས། བོད་ཁུལ་གྱི་རིགས་སོ་སོའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་བསྔགས་བརྗོད་ཚད་མེད་གནང་། 2006ལོ་ནི་དམར་དམག་རྒྱང་སྐྱོད་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ནས་ལོ་འཁོར80ལོན་པའི་ལོ་ཡིན། ཟླ7པའི་ཚེས7ཉིན་ནས་ཚེས15ཉིན་བར། མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཡུན་རིང་སྤྱི་ཕན་ལས་གཞི“སེམས་མཐུན•མཉམ་དུ་ཀྲུང་གོའི་སེམས་པ་བཞེངས”ཞེས་པས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གཙོ་གནད་དུ་བཟུང་སྟེ། རྒྱང་སྐྱོད་ལམ་རྒྱུད་ཀྱི་གནས19དང་ཤར་བྱང་མཉམ་འགོག་ཁུལ་རྙིང་དུ། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་ལས་ཁུངས400ལྷག་ནས་ཕེབས་པའི་དང་བླངས་སྨན་པ1000ལྷག་སོ་སོར་ཅང་ཞི་རོའེ་ཅིན་དང་ཀོང་ཁྲང་། ཀོང་ཞི་ཞིན་ཨན། ཀོས་ཀྲོའུ་ཧོ་ཀྲང་། ཁྲི་ཧྲོའེ། ལི་ཕིང་། ཡུན་ནན་ལུའུ་ཆོན། སི་ཁྲོན་ཅིན་ཁྲོན། ཀན་སུའུ་ཧོའེ་ཉིན། ཅི་ལིན་ཡན་པེན་བཅས་འོས་འགན་ནད་བརྟག་དང་གཅེས་སེམས་ཞལ་འདེབས། སྨན་བཅོས་གསོ་སྦྱོང་། བདེ་ཐང་འཆད་ཁྲིད། ཐུམ་འབུའི་ནད། HPVབརྟག་དཔྱད་དང་བྱིས་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་རང་བཞིན་གྱི་སྙིང་ནད། ལིང་ཏོག་མིག་ནད་བརྟག་དཔྱད་རོགས་སྐྱོབ་སོགས་སྨན་བཅོས་སྤྱི་ཕན་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཏེ། དམར་དམག་རྒྱང་སྐྱོད་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ནས་ལོ་འཁོར80ལོན་པར་དྲན་གསོ་ཞུས།
སྔ་འཛིན་ཕྱི་གཏོད།
2010ལོའི་ཟླ6པར་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་གཉིས་པ་བཙུགས་ཚུན་དུ། སྲིད་གཞུང་དང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ་སོའི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་རོགས་འདེགས་བྱས་ཏེ། འགྲེམ་སྟོན་སྣ་ཚོགས་དང་བོད་འབྲེལ་རིག་གནས་བཟོས་རྫས་པར་སྐྲུན། བོད་རིག་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྗེ་རེས་སྐུལ་སྤེལ།“སེམས་མཐུན•མཉམ་དུ་ཀྲུང་གོའི་སེམས་པ་བཞེངས”ཞེས་པའི་སྤྱི་ཕན་བྱེད་སྒོ་བཅས་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གྲུབ་འབྲས་གཡུར་དུ་ཟ་བ་བླངས།
ད་ལོ་ནི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་བརྗེ་བའི་ལོ་ཡིན། ཏང་གི་སྐབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པས་རིག་གནས་སྒྲིག་སྲོལ་བཅོས་བསྒྱུར་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བའི་ཐད་བླང་བྱ་གསལ་བོ་བཏོན་ཏེ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་ལས་དོན་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་དང་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་ཁ་ཕྱོགས་གསལ་བོ་བསྟན། མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་འཇོན་ཐང་ལྡན་པ་དང་འཐུས་ཚབ་རང་བཞིན་དྲག་པ། སྐྱེན་པོ་ཡིན་པ་དང་བྱེད་སྒོའི་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བ་བཅས་ཀྱི་ལེགས་ཆར་བརྟེན་ནས། སྔར་ལས་མང་ཞིང་བཟང་བའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཏེ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བར་སྔར་ལས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་རིགས་སོ་སོའི་མི་དམངས་ལ་སྔར་ལས་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་པ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་འབྱུང་བའི་ཀྲུང་གོའི་འདུན་མ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་བཅས་ལ་སྔར་ལས་ཆེ་བའི་བྱས་རྗེས་འབུལ་རྒྱུ།


text:
རྩོམ་པ་པོ།   རྡོ་རྗེ་དཔལ།དུས་ཚོད།   2017-12-24རྩོམ་ཁུངས།    རྔ་བའི་གསར་འགྱུར་དྲ་བ།
ཚེས་24ཉིན་ནས་རང་ཁུལ་གྱི་ལོ་རེའི་ཚོགས་ཆེན་གཉིས་མགོ་བརྩམས་ནས་འདས་དོན་ལ་ཕྱི་མིག་དང་མ་འོངས་པར་རྒྱང་ལྟ་བྱེད་ཞོར། མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་རྔ་ཁུལ་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཐབས་འདོན་ཇུས་འདོན་བྱེད་པའི་སྒང་ཏག་ཏག་སྟེ། ཚེས་24ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར། ཤར་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་ཡུལ་འབར་ཁམས་ནས་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱིས་མཛོད་དགེ་ཉི་མའི་གསུང་འབུམ་པོད་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འགྲེམ་སྤེལ་མཛད་སྒོ་དངོས་སུ་སྤེལ་བྱུང་། ཐེངས་འདིའི་འགྲེམ་སྤེལ་མཛད་སྒོར་ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་རྒྱུན་ཨུ་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ། ཁུལ་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅི་ལིའུ་ཙུའོ་མིང་དང་། ཁུལ་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ། ཁུལ་དཔོན་དབྱང་ཁེ་ཉིང་། ཁུལ་དམངས་འཐུས་རྒྱུན་ཨུ་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཀུའུ་ཡུན་ལུང་། ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཉི་མ་འབུམ། ཁུལ་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ། འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའུ་ཡི་པུའུ་ཀྲང་ལི་ཝེ་གོ། ཁུལ་ཨུའི་རྒྱུན་ཨུ། ཁུལ་དྲིལ་སྒྲོག་པུའུ་ཡི་པུའུ་ཀྲང་དབྱང་ཞིན་སོགས་འགོ་ཁྲིད་རྣམ་པ་ཞུགས་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཁུལ་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་བཞི་བའི་ཨུ་ཡོན་རྣམས་དང་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་རྣམས་ཞུགས་ཡོད་པས། ཚད་གཞི་མཐོ་ལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད།
རྒྱུས་ལོན་པ་ལྟར་ན། ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱིས་མཐུན་རྐྱེན་གང་ལེགས་སྦྱར་འོག ཁོང་གི་བུ་སློབ་བུད་དྷ་གཙོར་བྱས་ཀྱིས་ལོ་ངོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་འཚོལ་སྡུད་དང་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་ནས་གསུང་འབུམ་པོད་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་འགྲུབ་ནས། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་ནས་བཀྲམས་པ་རེད།
གསུང་འབུམ་འདིའི་ནང་དོན་ལ་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ་བསྡུར་ན། བཅུ་ཕྲུག་རིག་པའི་གནས་སུ་མ་འདུས་པ་མེད་ཀྱང་། ཆོས་ཚན་དངོས་གང་ཡོད་པ་གཞིར་བཟུང་ནས་བརྗོད་ན། མི་ནད་གསོ་བ་རིག་པ་དང་། ཕྱུགས་ནད་གསོ་བ་རིག་པ། རིག་གནས་ལག་རྩལ་སློབ་དེབ། རྩོམ་པ་པོས་མཛད་པའི་རང་རྣམ། རྗེས་འཇུག་སློབ་མས་བརྩམས་པའི་མཛད་རྣམ། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་དུ་བཀོད་པའི་འཁྲབ་གཞུང་། ཚད་མ་རིག་པ། ནང་དོན་རིག་པ། ལོ་རྒྱུས། ཟློས་གར་རིགས་གཞུང་། ཟློས་གར་འཁྲབ་གཞུང་། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲ་རིག་པ། སུམ་རྟགས་དག་གསུམ། སྙན་ངག མངོན་བརྗོད། སྡེབ་སྦྱོར། སློབ་གསོ། རྩིས་རིག ལུས་རྩལ། བསླབ་བྱ། གསོལ་འདེབས། འཕྲིན་ཡིག་སོགས་ཡོད། གསུང་འབུམ་འདིའི་སྒྲིག་སྟངས་ཐད་ནས། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་བཅུའི་དབྱེ་བ་ཁོ་ན་ལྟར་མ་བྱས་པར། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ནང་དོན་དང་། སྤྱོད་ཡུལ། རྩོམ་ལུས། རིག་ཚན། པོ་ཏིའི་སྲབ་མཐུག་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞིར་བཟུང་ནས་མི་ནད་གསོ་རིག་དང་། ཕྱུགས་ནད་གསོ་རིག རྣམ་ཐར། ལོ་རྒྱུས། སློབ་དེབ་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་བསྒྲིགས་ཡོད།
བློ་བཟང་ཉི་མ་མཆོག་ནི་སྤྱི་ལོ༡༩༢༦ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཞི་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉི་ཤར་འབྲུག་གི་དུས་མདོ་སྨད་ཐེ་རོང་ཨ་ནུ་ཐང་དུ་ཡབ་མ་ཅིག་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་དྲུག་པར་སྟག་ཚང་ལྷ་མོ་དགེ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་འདུལ་འཛིན་པ་ནགས་རྒྱ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མདུན་ནས་རབ་བྱུང་དང་དགེ་ཚུལ་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབས་ཏེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་ཉི་མ་གསོལ། ཁོང་གིས་མི་ཚེ་གང་བོར་སློབ་གསོའི་བྱ་བ་དང་ཕྱུགས་སྨན་ལག་ལེན། སྨན་བཅོས་དཔེ་ཁྲིད་མཛད་ཞོར་དུ་གདུལ་བྱའི་མོས་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་ལྗགས་རྩོམ་ཡང་མང་དུ་མཛད་ཡོད་ལ།དེ་མིན་འཁྲབ་གཞུང་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དང་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་འཁྲབ་གཞུང་གི་རིག་གནས་སླར་གསོ་བྱས།
ཁོང་གིས་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཉམས་པ་སླར་གསོ་དང་མ་ཉམས་གོང་སྤེལ་སྒོས་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་པ་ལ། ༡༩༧༩ལོར་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་ངལ་རྩོལ་དཔེ་བཟང་བ་རུ་བདམས་ཤིང་། དེ་མིན་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཞིང་ཆེན། ཁུལ་རྫོང་བཅས་རིམ་པའི་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་ཙམ་ཐོབ། ༡༩༩༠ལོའི་ཟླ་༥་བའི་ཚེས་༡༨ཉིན་ཁོང་རིན་པོ་ཆེ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་འཐིམས། རྗེ་ཉིད་ང་ཚོ་དང་གཏན་དུ་ཁ་བྲལ་མོད་ཁོང་གིས་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སློབ་གསོ། གསོ་རིག་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བཞག་པའི་བྱས་རྗེས་ནི་ནམ་ཡང་ཁྲི་གདུགས་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་བཞིན་གངས་རིའི་ལྗོངས་ཀྱི་གྲུ་ག་རེ་རེ་ན་འོད་ལམ་ལམ་དུ་འཚེར་བཞིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་མཁས་མཆོག་དམ་པ། ཚན་རིག་ལག་རྩལ་བྱས་རྗེས་ཅན། དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ། མི་རིགས་སློབ་གསོ་བ། བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་། བོད་ཀྱི་སྨན་པ་གྲགས་ཅན། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་མཁན་པོ། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་ཕྱུགས་ནད་གསོ་བ་རིག་བའི་སྲོལ་འབྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་མཚན་བཟང་བོ་རེ་རེ་ཀུན་གྱི་ཡིད་ལ་དམ་པོར་འཆང་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་བྱེད་སྲིད།
ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱིས་ངོ་སྤྲད་པ་ལྟར་ན། མཛོད་དགེ་ཉི་མའི་གསུང་འབུམ་པོད་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་ནི་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག ཁོང་གི་བུ་སློབ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ངོ་གསུམ་རིང་ལ་དཀའ་སྤྱད་འབད་བརྩོན་བརྒྱུད་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན་པ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས་པར་སྐྲུན་བྱེད་རྩིས་ཡོད་ཟེར།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། ཚེ་པེ། གཡུ་འཛོམས།


text:
སྐབས་དེར་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་ནི།
༡ གཞོན་སྐྱེས་སློབ་ལོ་སོན་པ་རྣམས་སློབ་སྦྱོང་བྱ་ཡུལ་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭ་དང་ཉིན་མོའི་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུ་དང༌། དེའི་ཆེད་ས་ཆ་བསིལ་ས་ཁག་ནས་ས་ཁང་ཐོབ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་གཙོ་འདོན།
༢ སློབ་ལོ་ཡོལ་ཟིན་པའི་གཞོན་སྐྱེས་དར་མ་ཚོར་ཛ་དྲག་ཐོག་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་སྦྱོང་དང་འབྲེལ་ལག་ཤེས་ཀྱི་རིགས་འདྲ་མིན་སྦྱོང་བརྡར་གྱིས་རང་འཚོ་ཐུབ་པའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ཐུབ་པ།
༣ སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་རྒྱུན་གྲོན་དང༌། ཨར་ལས་སོགས་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་འཆར་གཞི་བཀོད་དེ་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་བོད་མིར་རོགས་རམ་གནང་མཁན་གཞུང་སྒེར་ཚོགས་པ་ཁག་དང༌། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཁག འབྱོར་ལྡན་སྒེར་པ་ཁག་བཅས་པར་འབོད་སྐུལ་གྱིས་རོགས་དངུལ་དོན་སོན་ཡོང་ཐབས།
༤ ས་གནས་གང་སར་གནས་འཁོད་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་རིམ་འབྱོར་ཡོང་མུས་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྡོད་གནས་སུ་དྷ་རམ་ས་ལ་དང་ཀང་ར་སོགས་སུ་ཟུར་གསོག་སློབ་གྲྭ་གོ་སྒྲིག་ཐོག གོས་ལྷམ་འཚོ་བ་སོགས་གོ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ།
༥ གསར་བཙུགས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་དགེ་རྒན་མང་པོ་ཛ་དྲག་གི་ཐོག་ནས་བསྐོ་བཞག་བྱ་དགོས་པའི་དམིགས་སྒོར། ཕྱོགས་མཐར་ཁ་འཐོར་དུ་གནས་པའི་གཞུང་ཞབས་རྙིང་པ་དང༌། ཡུལ་ཕྱོགས་སོ་སོའི་གཙོ་དྲག་སོགས་ཤེས་ཡོན་དྲག་གྲས་ཁག དེ་བཞིན་བོད་ཡིག་དང་རིག་གནས་ལ་སྦྱངས་པ་ཡོད་པའི་རིས་མེད་དགེ་འདུན་པ་ཁག་བསྡུ་རུབ་ཀྱིས་འཚོ་ཕོགས་སྣེ་སེལ་དང་བཅས་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་དགེ་རྒན་དང་ལས་བྱེད་དུ་བསྐོ་གཏོང་བྱ་རྒྱུ།
༦ སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་དེབ་གསར་རྩོམ་ཆེད་རྒྱ་གར་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་དེབ་འགྲོ་སྟངས་ལ་མིག་བལྟ་དང་སློབ་སྟོན་ཞུས་ཐོག རང་རིགས་མཁས་དབང་འཚོལ་བསྡུ་ཞུས་ཏེ་འཛིན་གྲྭ་མཐོ་དམའ་བར་གསུམ་གྱི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ།
༧ རྩོམ་སྒྱུར་སྡེ་ཚན་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་འཛིན་སྤེལ་གྱི་རྩོམ་བྲིས་དང་ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་བོད་ཡིག་ཡིག་ཆ་ཁག་དབྱིན་སྒྱུར། དབྱིན་ཡིག་ཡིག་ཆ་བོད་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུ།1
༨ སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཟིན་རིམ་བཞིན་པར་སྐྲུན་རྒྱ་ཆེ་དགོས་སྟབས། པར་འདེབས་བྱེད་པོར་ཤེས་རིག་པར་ཁང་གསར་འཛུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ།
༩ ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་དང་རྒྱ་གར་ནང་གི་དབྱིན་ཇི་དང་ཡི་ཤུའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་གཏོང་རྒྱུའི་སློབ་ཕྲུག་དང་དེ་དག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པོའི་འཚོ་འཛིན་བོད་དགེ་དྲག་འདེམས་བྱ་རྒྱུ།
༡༠ བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཟློས་གར་ཁག་གཅེས་འཛིན་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་སོགས་ཀྱི་དགོས་དོན་ཆེད་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་གསར་འཛུགས་སོགས་ཞུ་སྒོ་སྣ་མང་ཡོད་ཅིང༌། ཕྱིས་སུ་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཐོན་རྗེས་དེ་དག་ལ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་ཡོན་ཐབས་འཚོལ་དང༌། རྒྱ་གར་ནང་གསར་བཙས་བོད་ཕྲུག་གཏན་སློབ་ཏུ་འཇུག་སྐབས་སློབ་གྲོན་འབུལ་དགོས་བྱུང་རྗེས་དེ་དག་ལ་སློབ་ཡོན་ཐབས་འཚོལ། ཨ་རི་སོགས་ལ་མཐོ་རིམ་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་ལམ་ཆགས་རྗེས་དེ་དག་འདེམས་གཏོང་གི་འགན་ཁུར་ཞུ་རྒྱུ་སོགས་ནི་ཕྱིས་སུ་གནས་སྟངས་འཕོ་འགྱུར་གཞི་བཟུང་འགན་ཁུར་བྱ་དགོས་བྱུང་བའི་འགན་ཁུར་གྱི་རིགས་ཡིན།
ད་ལྟ་(ཕྱི་ལོ་༢༠༠༩) ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་ལས་དོན་རྒྱ་ཆེ་སྣ་མང་ཞིག་ཡོད་པའི་ཁོངས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་སྤྱི་ཡོངས་ལ་རང་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དང་ཁྲིམས་གཞི་ཁག་ཁྱབ་བསྒྱུར་དང་བྱུས་འགོད། ལག་བསྟར། རྟོག་ཞིབ་བཅས་བྱ་རྒྱུ་དང༌། དགོས་མཁོ་ཅན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་བོད་རིགས་སློབ་སྤྱི་དང་དགེ་རྒན་བསྐོ་གཏོང༌། ཆེད་ལས་དང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭར་སྐྱོད་མཁན་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་སློབ་ཡོན་ཐབས་འཚོལ་དང་འབྲེལ་བའི་གཟིགས་རྟོག ཕ་མ་ཉམ་ཐག་ལ་སློབ་ཡོན་དང་འཚོ་དོད་ཐབས་འཚོལ། སྤྱི་ཡོངས་སློབ་ཚན་འཆར་འགོད། སློབ་གཞི་བསྐྱར་ཞིབ་དང་གཏན་འབེབས། དགེ་སློབ་གཉིས་ཀར་གཞོགས་འདེགས་རྒྱུ་ཆ་མཁོ་འདོན། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྦྱོང་སའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་དང་དེའི་སློབ་ཚན་ངོས་འཛིན། དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་དང་ཟབ་སྦྱོང་འཛུགས་སྐྱོང་སོགས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་གཞི་རིམ་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ལག་ལེན་དོན་འཁེལ་ཡོང་བའི་ལས་དོན་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད།
ཤེས་རིག་གི་སྡེ་ཚན་ཁག
ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བྱེད་སྐབས་ལས་བྱེད་སོ་སོར་ལས་བགོས་བྱས་པ་ལས་ལས་ཁུངས་ཨ་མའི་ནང་སྡེ་ཚན་གྱི་དབྱེ་བ་མེད། ཕྱིས་སུ་རྩོམ་སྒྱུར་ལྷན་ཚོགས་དང་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ལྟ་བུ་ཟུར་དུ་ཚུགས་པ་བྱུང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་དོན་གྲངས་ནང་རྒྱ་གར་ནང་གསར་བཙས་བོད་ཕྲུག་རྣམས་གཏན་སློབ་ཏུ་སློབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་སློབ་ཡོན་ཐབས་འཚོལ་དགོས་སྟབས་སློབ་ཡོན་སྡེ་ཚན་དང༌། ༡༩༧༩ ནས་དབྱིན་བོད་ཚིག་མཛོད་གསར་བསྒྲིགས་སོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོའི་ཆེད་རྩོམ་སྒྲིག་སྡེ་ཚན་སོགས་སྡེ་ཚན་གྱི་རྣམ་པ་དོད་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། དེ་ཡང་ཐོག་མར་ལས་དོན་གང་རུང་འགན་ཁུར་བྱེད་པོར་ལས་བྱེད་གཅིག་ཆེད་འཛུགས་བྱས་པ་དེས་མ་ལྕོགས་པར་ལས་བྱེད་གཉིས་གསུམ་སྤར་བསྟུན་སྡེ་ཚན་གྲུབ་པ་དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་དོན་གྲངས་ནང་བོད་ཕྲུག་མཐའ་སྐྱོའི་སློབ་ཡོན་ཐབས་འཚོལ་བྱེད་མཁན་ལས་བྱེད་གཅིག་ལས་མེད་པ་དང༌། དེ་ནས་གཉིས་དང་གསུམ་སོགས་ལ་སྤར་ཏེ་མཐར་སློབ་ཡོན་སྡེ་ཚན་ཆགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཕྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གྲངས་ནང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནང་སྤྱིར་བཏང་སྡེ་ཚན་དང༌། ཤེས་ཡོན་དང་ཐད་འཛིན་སློབ་ཁག་སྡེ་ཚན། སློབ་ཡོན་སྡེ་ཚན། མཐོ་སློབ་སྡེ་ཚན། རྩོམ་སྒྲིག་སྡེ་ཚན། དངུལ་རྩིས་སྡེ་ཚན་བཅས་སྡེ་ཚན་དྲུག་ཡོད་པ་དང༌། ༡༩༨༧ ལོར་སློབ་ཡོན་སྡེ་ཚན་དང་མཐོ་སློབ་སྡེ་ཚན་གཉིས་ཟླ་བསྒྲིལ་གྱིས་སྡེ་ཚན་ ༥ བཟོས་འདུག
༡༩༩༠ ནང་སྤྱིར་བཏང་སྡེ་ཚན་གྱི་ཚབ་ཏུ་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་བཙུགས་ཏེ། འཛིན་སྐྱོང༌། ཤེས་ཡོན། དངུལ་རྩིས། རྩོམ་སྒྲིག འཆར་འགོད། སློབ་ཡོན་སློབ་འཇུག་(འདིའི་ནང་མཐོ་སློབ་ཀྱང་ཚུད་)བཅས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ནས་ཕྱི་ལོ་༡༩༩༨ ལོར་མདུན་ལམ་སློབ་སྟོན་སྡེ་ཚན་གསར་འཛུགས་དང༌། ཕྱི་ལོ་༢༠༠༣ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡ ཉིན་སྲོལ་རྒྱུན་ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཚན་གསར་འཛུགས་བྱས།
ཕྱི་ལོ་༢༠༠༤ ལོར་བཀའ་ཤག་གིས་སྒྲིག་འཛུགས་བསྐྱར་བཅོས་གནང་སྐབས། ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་འཆར་འབུལ་ཞུས་པ་ལྟར་ལོ་དེའི་ཟླ་བ་༡༢ ཚེས་ ༢ ཉིན་བཀའ་ཤག་ནས་སྡེ་ཚན་དང་ཚན་པ་དབྱེ་འབྱེད་བཀོད་སྒྲིག་གནང་བའི་རྩ་འཛིན་ཡིག་ཆའི་འབྲེལ་ཆགས་དོན་གནད་ཆ་ཚང་ལེབ་བཤུས་ཞུས་པ་གཤམ་གསལ།
བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་སུ་སྒྲོམ་གཞི་གཤམ་གསལ་ལྟར་ལས་དོན་ཆ་བགོས་བྱ་རྒྱུ།
༡༽ འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། ༢༽ ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཚན། ༣༽ རོགས་སྐྱོར་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་དབྱེ་རྒྱུ།
༡༽ འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་ནང་ ཀ༽ ལས་ཁུངས་འཛིན་སྐྱོང་ཚན་པ། ཁ༽ རྩིས་ཁང་ཚན་པ། ག༽ ཁྱབ་ཁོངས་སྡེ་སྐྱོང་ཚན་པ།
༢༽ ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཚན་ནང༌། ཀ༽ སྲོལ་རྒྱུན་ཤེས་ཡོན་ཚན་པ། ཁ༽ དེང་རབས་ཤེས་ཡོན་ཚན་པ། ག༽ རྩོམ་སྒྲིག་ཚན་པ།
༣༽ རོགས་སྐྱོར་སྡེ་ཚན་ནང༌། ཀ༽ སློབ་ཡོན་ལས་དོན་ཚན་པ། ཁ༽ འཆར་འགོད་ཚན་པ།2
གོང་གསལ་སྡེ་ཚན་ཡོངས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་འོག་ཤེས་རིག་དྲུང་ཆེས་གནང་རྒྱུ། ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་དེང་སྐབས་གཏན་འབེབས་དེ་ཉིད་གཞིར་བཟུང་ལག་བསྟར་བྱེད་མུས་ཡིན། ཤེས་རིག་གི་སྡེ་ཚན་དང་ནང་གསེས་ཚན་པ་ཁག་གཟིགས་བདེའི་རེའུ་མིག་ཏུ་བཀོད་པ་གཤམ་གསལ།
- སྐབས་དེར་རྩོམ་སྒྱུར་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འགན་འཛིན་བྲག་གཡབ་ཆེ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བོད་དྲུང་སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། ཡོངས་གླིང་གསོལ་དཔོན་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་རིང༌། དགའ་གདོང་བསྟན་འཛིན་དབང་གྲགས། དབྱིན་དྲུང་ཕྱག་མཛོད་ཚང་བསོད་ནམས་རབ་བརྟན་དང་འབྲས་ལྗོངས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཚེ་རིང་བཅས་ཡོད་འདུག
- རྗེས་སུ་བཀའ་བློན་ལས་ཁུངས་གཞན་གྱི་གནང་ཕྱོགས་དང་སྤྱི་མཚུངས་ཡོང་སླད་དང་སྡེ་ཚན་སོ་སོའི་ལས་འགན་ལྗིད་མཉམ་ཡོང་སླད། འཆར་འགོད་ཚན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་གྱི་ཁོངས་སུ་སྤོ་བསྒྱུར་བྱས།
(18270)


text:
མཁས་པོ་དབང་པོ་མི་ཉག་མགོན་པོ་མཆོག་ནི1923ལོའི་ཟླ1པོའི་ཚེས3ཉིན་བོད་ཁམས་ཤར་མི་ཉག་རིང་མོ། འབོ་གངས་དཀར་གྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ལོ་ལྔ་བར་གངས་དགོན་ཁམས་གསུམ་གྲགས་བདེ་ཆེན་གླིང་དུ་བསྐྱལ་ནས་བོད་ཡིག་སྦྱོང་བའི་མགོ་ཚུགས། གངས་དཀར་རྡོ་རྗེ་འཆང་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ་ཀརྨ་བཤད་སྒྲུབ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེའི་མདུན་ནས་སྐྲ་ཕུད་ཕུལ། ཆོས་མིང་དུ་ཀརྨ་ཆོས་གྲུབ་སེང་གེ་ཞེས་མཚན་གྱི་ཆ་ཕལ་མོ་ཆེ་གནང་། སྔ་ཕྱིར་ལོ་ངོ་བདུན་གྱི་རིང་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན། གདངས་དབྱངས་རོལ་ཚིགས། གར་འཁྲབ་བཅའ་བཟོ་སོགས་མཐར་ཕྱིན། ལོ་བཅུ་བཞི་བར་གངས་དཀར་དགོན་པའི་བཤད་གྲྭ་ཐོག་མར་བཙུགས་པར་དེ་ནས་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཐོབ། དེ་ནས་བཟུང་གངས་དཀར་བླ་མའི་མདུན་ནས་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱངས་པར་མཛད། གཞན་ཚ་ཚ་མཁན་པོ་ཐུབ་བསྟན། མཁན་པོ་ཕན་བདེ་བཀྲ་ཤིས་སོགས་མཁས་གྲུབ་དུ་མའི་སྤྱན་སྔར་གསན་བསམ་ལེགས་པར་རང་ལོ་ཉི་ཤུའི་བར་བྱས། 1945ལོར་གངས་དཀར་བླ་མ་དང་འགྲོགས་ནས་ཁྲིན་ཏུའུ་དང་ཁྲུང་ཆིན། ཡུན་ནན། ཁུང་མིང་སོགས་ནང་ལོགས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་ལ་བསྐྱོད་ནས་ཆོས་དང་འགྲོ་བའི་སྐལ་དོན་ལྷག་མེད་ལོ་གཅིག་རིང་སྒྲུབ།1951ལོར་དར་རྩེ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་ལ་དེ་དང་མཉམ་དུ་བོད་རིགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་ཁག་ཅིག་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་ཆེད་དར་རྩེ་མདོ་ནས་དགེ་འོས་སྦྱོང་བརྡར་འཛིན་གྲྭ་དབུ་བརྙེས། 1952ལོ་བླ་མ་གངས་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་ཞལ་བཀོད་ལྟར་སྦྱོང་བརྡར་འཛིན་གྲྭར་ཞུགས། ལོ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ཁུལ་རིག་སློབ་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་། བསླབ་དེབ་བཅུ་གྲངས་ལྷག་རྩོམ་བསྒྲིག་གནང་། ཞོར་དུ་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པར་བོད་ཡིག་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་སློབ་ཁྲིད་གནང་། 1956ལོར་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ལས་གནས་སྤོས་ནས་དེ་གར་བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་ཚོའི་བྱེད་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་དང་སློབ་དེབ་རྩོམ་བསྒྱུར་བྱས། སློབ་དེབ་དང་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་བྲིས། བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་བཅུ་གྲངས་མང་པོ་བསྐྱེད་བསྲིང་བྱས། མཐོ་རིམ་འཆད་དཔོན་གྱི་ལས་ཐོབ་གནང་། 1965ལོ་ནས་དཀར་མཛེས་ཁུལ་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དུ་ལས་སྤོར་བྱས། 1966ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་རླུང་ནག་ཡངས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀུན་ལ་དྲག་ཏུ་གཡུག་པ་ལ། གངས་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་སློབ་མ་ཡིན་པས་ཟླ་བདུན་ཙམ་ལ་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཏེ་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་མྱངས། 1976ལོ་ཁུལ་རིག་སློབ་ཁང་དུ་ལས་གནས་བགོས་མོད་ཇ་མ་དང་དོ་དམ་པ། ཤིང་བཟོ་སོགས་རྩག་རྩིག་གི་ལས་ཀ་ཁོ་ན་བསྒྲུབ། ལོ་གཅིག་གི་རྗེས་ནས་གཟོད་བསླབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས།
1979ལོར་གོང་རིམ་གྱི་བཀོད་སྒྲིག་ལྟར་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིག་བསྒྱུར་ལྟེ་གནས་ལ་ལས་བགོས་བྱས། དེ་དུས《མ་རྩའི་རྣམ་བཤད》དང་སི་ཏ་ལིན། ལེ་ཉིན། མའོ་ཙེ་ཏུང་སོགས་གཙོ་འཛིན་གྱི་གསུང་རྩོམ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱག་ལས་གནང་། བརྗོད་བྱ་གསར་བ་དང་ལྟ་བ་གསར་བའི་རིགས་ལམ་ལ་ངེས་ཤེས་ཆེར་བསྐྱེད་ཐོབ། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ཡིག་བསྒྱུར་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་སྡེ་དགེ་པར་ཁང་ནས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པའི་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་སོགས་ལ་ཞུ་དག་གཏན་འབེབས་བྱས་ནས་དཀར་ཆག་ཚད་ལྡན་བཟོས་པ་དང་། 1980ལོར་པེ་ཅིན་གྱི་མི་རིགས་རིག་གནས་ཕོ་བྲང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར1959ལོའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནས་དབོར་འདྲེན་བྱས་པའི་གནའ་དཔེ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ལ་ཉེ་བ་དག་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། 1983ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་ལགས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་ས་སྐྱ་ནས་གདན་དྲངས་པའི་པོ་ཏི་སྟོང་གཉིས་ལྷག་བཞུགས་པ་ལས་དཔེ་རྒྱུན་དཀོན་པའི་དཔེ་དེབ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་བཅུ་དྲུག་བརྙན་པར་དུ་བཏབ་སྟེ་བོད་ཁུལ་གདན་འདྲེན་ཞུས། 1984ལོ་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་གི་གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག《ཤེས་བྱའི་གཏེར་མཛོད》ཀྱི་དེབ་དང་པོ་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་ཏུ་བཏབ། མི་འགྱངས་པར་དེབ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་ཏུ་བཏབ། དཔེ་ཆ་དེར་བསྡོམས་པའི་བོད་ཀྱི་དུས་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་མཁས་དབང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་གི་གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག་བོད་རྒྱ་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་གྱིས་ཞིབ་ཕྲ་བསྒྲིགས་ཐོག་མཇུག་ཏུ་ཆེད་དམིགས་ཀྱིས་རྩོམ་པ་པོ་སོ་སོའི་གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་རེ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད། བསྒྲིགས་སྟངས་དེང་རབས་ལུགས་དང་མཐུན་པས་འཚོལ་བདེ་བ་དཀར་ཆག་ཀུན་ལས་ལྷག་གེར་ཐོན་ཡོད་ལ། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་བྱ་དགའ་ཡང་ཐོབ། 1988ལོར་ཁོང་གིས་གཙོ་ཁྲིད་འོག་དག་སྒྲིག་གནང་བའི་ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀས་འོག་གསེར་བྲིས་གནང་བའི་བསྟན་འགྱུར་ཆ་ཚང་དེབ་བརྒྱ་རུ་བགོས་ནས་ཐེན་ཅིན་གནའ་དཔེ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་ཏུ་བཏབ་པ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ཏུ་བཀྲམ། ད་དུང་གནའ་དཔེ་དཀོན་པོ་དང་རྒྱུན་མཁོ་ཆེ་བ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ལ་ཉེ་བ་སྦྱིན་ཤོག་དང་བརྙན་པར་དུ་ཕབ་པ་ད་ལྟའང་དཔེ་མཛོད་ཁང་དེ་གར་བཞུགས་ཡོད། དེ་ལས་རྣམ་ཐར་དང་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་གནའ་དཔེ་བྲིས་མ་ཁག་ཅིག་སློག་པར་གནང་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ཁག་ཏུ་བཀྲམ། ལོ་དེའི་ཟླ་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་ཕོ་ལྷ་བའི་སྐབས་ཀྱི་བསྟན་འགྱུར་གསེར་བྲིས་མ་གཙོ་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་གནའ་དཔེ་སྟོང་བཞི་ལྷག་ཕྱིར་ལྷ་སར་གདན་འདྲེན་བྱས་ནས་བོད་ལྗོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་། ཡིག་ཚགས་ཁང་། དགོན་པ། རིག་དངོས་བཤམས་སྟོན་ཁང་ཁག་སོ་སོར་བསྐྲད། གནའ་དཔེ་ཕྱིར་བོད་ལྗོངས་སུ་འདྲེན་པའི་ལས་ཀ་ཡོངས1994ལོར་ད་གཟོད་མཇུག་རྫོགས། བར་སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་བ་དབུས་ཀྱི་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ། གཙང་གི་ས་སྐྱ་དང་ཞྭ་ལུ་དགོན་པ། ཨ་མདོའི་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་སྐུ་འབུམ། ཁམས་ཀྱི་དཔལ་སྤུངས་དགོན་པ་བཅས་སུ་ལན་མང་ཕྱིན་ཅིང་། དེར་བཞུགས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཞལ་མཇལ་དང་གླེང་མོལ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཐོབ།
ཁོང་གིས་བརྩམས་གྲུབ་གནང་བའི《གངས་ལྗོངས་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་ཕྲེང》ནི་མི་རིགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གནའ་དཔེ་ལེགས་སྒྲིག་གནང་དུས་ལས་ཞོར་དུ་བྲིས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་མཁས་དབང་རེ་འགའི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་སྔ་དུས་སུ《སྦྲང་ཆར》དུ་འཁོད་པ་དང་ཁོང་གིས་གཙོ་སྒྲིག་གནང་བའི་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་གི་གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག《ཤེས་བྱའི་གཏེར་མཛོད》དུ་རིམ་པར་འཁོད་པས་ཀློག་པ་པོའི་ལས་བསྐལ་དུ་སྔར་ནས་གྲུབ་ཡོད། 1996ལོར་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་ནས་པར་ཏུ་བཏབ། གཞུང་དེར་དུས་རབས11པ་ནས་དུས་རབས20པའི་མགོའི་བར་དུ་བྱོན་པའི་མཁས་དབང་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་གི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་བཀོད་ཡོད་ལ། ནང་དོན་མཁས་དབང་སོ་སོའི་ལོ་རྒྱུས་ཐུང་ངུ་དང་བླ་བརྒྱུད་དང་གསུང་རྩོམ་གནད་ཆེན་སོགས་ཡིན། གོ་རིམ་འཁྲུངས་ལོ་སྔ་ཕྱི་ལ་གཞིར་བྱས་ཏེ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་ལ་མཇུག་ཏུ་འཚོལ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཀ་ཕྲེང་གི་གོ་རིམ་ལྟར་མཚན་བྱང་ཟུར་བཀོལ་བྱས་ཏེ་བསྒྲིགས་ཡོད། རྣམ་ཐར་ཡོངས་ཡུལ་སྐད་དང་བརྡ་རྙིང་མངོན་བརྗོད་གོ་དཀའ་བ་སོགས་དོར་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་ཡིད་སྐད་ལྟར་བྲིས་པས་གོ་བདེ་ལ་ཚིག་འབྱོར་བ། གཞི་འཛིན་ས་ནི་རང་རྣམ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་རང་རྣམ་གཙོ་བོར་བརྟེན། རང་རྣམ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སློབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་རྣམ་ཐར་དང་། རྣམ་ཐར་གསོལ་འདེབས། རྣམ་ཐར་བསྟོད་པ། རྣམ་ཐར་མགུར་མ་སོགས་དང་གཞན་མཁས་དབང་སོ་སོའི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་བྱང་དང་། མཆོད་བརྗོད། ཐོབ་ཡིག གསན་ཡིག དེ་བཞིན་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐར་ཁག་དང་གྲུབ་མཐའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གདན་རབས་དང་གདུང་རབས་སོགས་གཞི་གཏུགས་ཤིང་གོ་བསྡུར་ནན་མོས་བྲིས་གནང་ཡོད་པས་ཕྱོགས་རེས་སོགས་གང་གིས་མ་འཁྱེར་བས་ཡིད་རྟོན་རུང་བ་ཡོད། དེ་རྩོམ་པ་པོས་མུ་མཐུད་མཁས་པ་གཞན་དག་གི་རྣམ་ཐར་འབྲི་འདོད་ཡོད་པས《རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་ཕྲེང》ལ་དེབ་དང་པོ་ཞེས་བཀོད་གནང་ཡོད། ཡིན་ནའང1988ལོ་ནས་མི་རིགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གནའ་དཔེ་དཀོན་པོ་བཞི་སྟོང་ཉེ་བ་ཕྱིར་ལྷ་སར་དབོར་འདྲེན་བྱས་ནས་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཁུངས་མང་བོར་ཐོར་བས《རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་ཕྲེང》འཕྲོར་བསྐྱངས་རྒྱུ་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆའི་ཆ་ནས་འོངས་ཐུབ་མེད་ལ་ང་ལོ་རྒས་པས་ཐུབ་པས་འཁྱོངས་ཐབས་མེད་ཅེས་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་གིས་ཕོངས་སེམས་དང་བཅས་ལབ་པ་དངོས་སུ་ཐོས་མྱོང་།
དེ་མིན་ད་དུང《གངས་དཀར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཀརྨ་བཤད་སྒྲུབ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེའི་རྣམ་ཐར》དང《འབབ་ཐང་དང་འབབ་ཐང་གི་མི》《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིགས་པའི་ནང་མི་ཉག་གི་གནས་ཚུལ་དང་མི་ཉག་སྐོར་གྱི་མིང་ཚིག་འགར་དཔྱད་པ》《བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་འགྱུར་རོ་ཅོག་བོད་དུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ》གཞུང་དང་དཔྱད་རྩོམ་དུ་མ་དུས་དེབ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤེལ། དེ་ལས《འབབ་ཐང་དང་འབབ་ཐང་གི་མི》བརྩམས་ཆོས་དེ་ཁོང་སྔ་རྗེས་སུ་འབབབ་ཐང་ལ་ཐེངས་བཞི་བསྐྱོད་རྗེས་སུ་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་དུ་འབབ་ཐང་གི་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་དང་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། ཆོས་ལུགས་དད་མོས། བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ། འཚོ་བའི་འཕེལ་འགྱུར་སོགས་ཞིབ་ཏུ་བྲིས་ཡོད་པས་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་ཡོད། བོད་ཀྱི་རྩ་ལུང་སྐོར་ལ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་བདེ་བའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ལམ་ནས་རྩ་ལུང་གི་བྱུང་བ་དང་འཕེལ་རྒྱས། ཁྱད་ཆོས། སྒོམ་ཐབས། ཕན་ནུས་བཅས་རྩོམ་འབྲི་བྱས་ཡོད། 《མདོ་རྒྱུད་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག》སོགས་དག་སྒྲིག་བྱས་ནས་པར་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གྱི་ལས་དོན་ལ་བྱས་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་པས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དམིགས་བསལ་བྱས་རྗེས་ཡོད་པའི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་མི་སྣར་བདམས་པར་མ་ཟད་དམིགས་བསལ་གྱི་གླ་ཕོགས་ཡང་ཐོབ། དེ་མཚུངས་སུ་པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་སྔོན་ཐོན་མི་སྣར་ཡང་བདམས་ཐོན་བྱུང་མྱོང་།
ཁོང་ཉིད་དགུང་ལོ་རེ་ལྔའི་སྟེང་ལས་འཁྱུར་ངལ་གསོ་གནང་ནའང་། བོད་ཀྱི་གནའ་དཔེ་དག་སྒྲིག་དང་གཞན་པའི་ལས་ཀར་བྲེལ་བ་སྔར་བཞིན་ཆེ། མི་རིགས་རིག་གནས་ཕོ་བྲང་གིས་ཐེངས་མང་པོ་ཕྱིར་ཆེད་ཞུས་གནང་ནས་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་གནའ་དཔེ་དཀར་ཆག་བསྡུས་བཀོད་དང་གནའ་དཔེ་བྲིས་མའི་ལོ་ཚིགས་ཞིབ་བསྡུར་བཅས་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་ཀ་དང་ཞིབ་འཇུག་པའི་འགན་ཁུར་བ་མ་ཟད། མཐོ་རིམ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་གདན་ཞུས་ཞིབ་འཇུག་པ། ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ལས་ཐོབ་དཔྱད་བསྡུར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་བཅས་ཀྱི་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས་ཡོད། ཐ་ན་མི་ཚེ་མཐའ་མ་སྙུང་གཞི་བྱུང་བའི་ཉིན་མོའང་མི་རིགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་དུ་ལས་གནས་ལ་ལྷོད་མེད་འབད་བཞིན་གནང་།
2008ལོའི་ཟླ4པའི24ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོར་པེ་ཅིན་དུ་སྐུ་གཤེགས། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་ལྔ་ཡིན། ཁོང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེ་ཧྲིལ་བོ་ལྷོད་པ་མེད་པའི་སྦྱངས་བརྩོན་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་ལྷག་བསམ། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཐུགས་མོས་སོགས་ཀྱིས་རྒྱུན་ལེགས་པར་བསྐྱངས་ཏེ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་མཛད་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག་གོ །


text:
《 ཐར་ལོ》 ཟི་ལིང་ནས་གཟིགས་འབུལ་བྱ་རྒྱུ་རེད།
སྤྱི་ཟླ11ཚེས18ཉིན་ནས་བཟུང་། བོད་ཀྱི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་གྲགས་ཅན་པད་མ་ཚེ་བརྟན་ལགས་ཀྱི་གློག་བརྙན 《 ཐར་ལོ》 ཞེས་པ་ལྷ་ས་དང་ཟི་ལིང་། ཁྲེང་ཏུའུ། ལན་གྲུ་སོགས་བོད་པ་མང་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་ཏུ་གཟིགས་འབུལ་བྱ་འཆར་དང་། སྤྱི་ཟླ12ཚེས9ཉིན་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་གཟིགས་འབུལ་བྱ་རྒྱུ་རེད།
གློག་བརྙན《 ཐར་ལོ》 རུ་གཙོ་བོ་ཕྱུགས་རྫི་ཐར་ལོ་སྡོད་དམངས་ལག་ཁྱེར་ལེན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་བར་དུ་བྱུང་བའི་དགའ་སྐྱོ་འདྲེས་མའི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་བརྗོད་ཡོད་ཅིང་། གློག་བརྙན་འདིའི་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དང་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་པདྨ་ཚེ་བརྟན་ལགས་ནས་ངོ་སྤྲོད་གནང་བ་ལྟར་ན། གློག་བརྙན་འདི་བརྒྱུད་ཁོང་རང་གིས་ཕ་ཡུལ་ལ་བཅངས་བའི་བརྩེ་བ་དང་དྲན་གདུང་མཚོན་ཅི་ཐུབ་བྱས་ཡོད་པ་དང་ཆབས་ཅིག གློག་བརྙན་སྔོན་མ་དག་ལས་ཐོད་བརྒལ་གསར་བ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་པ་གནང་ཡོད་པ་རེད།
འཁྲབ་ཁྲིད་པ་པདྨ་ཚེ་བརྟན་ལགས།
པདྨ་ཚེ་བརྟན་ལགས་ཀྱིས་ད་སྔའི་བར《 ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་མ་ཎི་རྡོ་འབུམ》 དང་། 《 འཚོལ》 《 ཁྱི་རྒན》 《 གཡང་མདའ》 《 ཐར་ལོ》 སོགས་ལྟད་མོ་བའི་དགའ་བསུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་བོད་སྐད་གློག་བརྙན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ལྔ་ཙམ་འཁྲབ་ཁྲིད་གནང་ཡོད།
སྤྱི་ཟླ11པའི་ཚེས18ཉིན་གློག་བརྙན༼ཐར་ལོ༽ཟི་ལིང་གི་གློག་བརྙན་ཁང་སོ་སོ་ནས་སྟོན་པའི་དུས་ཚོད་དང་ས་གནས།


text:
མི་དམངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ་5ཚེས་16ཉིན་ཏེའོ་ཡུས་ཐའེ་རྒྱལ་མགྲོན་ཁང་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས“རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཐོ་རིམ་གླེང་སྟེགས་ལ་ཞུགས་མཁན་བྷེ་ཨུ་རུ་སུའི་ཙུང་ཐུང་ལུའུ་ཁ་ཧྲེན་ཁོ་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ན་ནིང་ཟླ་བ་དགུ་པར་ཀྲུང་གོ་དང་བྷེ་ཨུ་རུ་སུ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་དང་མཉམ་ལས་གཉིས་ཕན་གྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་རོགས་ཟླའི་འབྲེལ་བ་བཙུགས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་དང་བྷེ་ཨུ་རུ་སུའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་གོང་འཕེལ་གྱི་དུས་མཚམས་གསར་པ་བཏོད་ཡོད། ཕྱོགས་གཉིས་པོས་ཕན་ཚུན་དབར་གྱི་སྲོག་ཤིང་གི་ཁེ་ཕན་དང་དོ་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་གནད་དོན་ཐད་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕན་ཚུན་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་དང་དངོས་སྒྲུབ་མཉམ་ལས་ཐད་ཕྱོགས་ཡོངས་དང་རིམ་པ་མང་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་མངོན་པའི་ཁར་རྒྱལ་སྤྱི་དང་ས་ཁུལ་གྱི་གནད་དོན་ཐད་མཉམ་ལས་དམ་ཟབ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཀྲུང་གོ་ཕྱོགས་ཀྱིས་བྷེ་ཨུ་རུ་སུ་འདི་ཉིད“རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”མཉམ་སྐྲུན་གྱི་མཉམ་ལས་རོགས་ཟླ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་ཡི་ཡོད་པས་བྷེ་ཨུ་རུ་སུ་ཕྱོགས་དང་མཉམ་ལས་ཀྱི་མི་མངོན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་སྔོག་འདོན་བྱས་ནས་གཉིས་ཕན་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བ་བྱེད་འདོད་ཡོད། ཕྱོགས་གཉིས་པོས་སྲིད་ཇུས་འབྲེལ་མཐུད་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་འབྲེལ་མཐུད་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་མཉམ་ལས་ཀྱི་འཕར་གཞི་གསར་པ་སྐྱེད་བསྲིང་བྱེད་དགོས། དཔལ་འབྱོར་ཚོང་དོན་དང་མ་འཇོག་མཉམ་ལས་ཟབ་ཏུ་དང་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་ཚོང་དོན་དོ་མཉམ་དང་རྒྱུན་བསྲིང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་མ་བཏང་སྟེ་ཀྲུང་གོ་དང་བྷེ་ཨུ་རུ་སུའི་བཟོ་ལས་གླིང་བསྐྲུན་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་ས་གནས་མཉམ་ལས་ཀྱི་སྒུལ་ནུས་གསར་པ་འདོན་སྤེལ་བྱེད་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྤེལ་རེས་ཟབ་ཏུ་བཏང་ནས་སློབ་གསོ་དང་། རིག་གནས། ཡུལ་སྐོར་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་ཁག་གི་མཉམ་ལས་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་རིག་གནས་ལྟེ་གནས་བསྐྲུན་རྒྱུར་སྐུལ་མ་གཏོང་དགོས་པ་བཅས་ཀྱི་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
ལུའུ་ཁ་ཧྲེན་ཁོ་ཡིས“རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་ལས་མཐོ་རིམ་གླེང་སྟེགས་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུས་པ་རེད། ཀྲུའུ་ཞི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གཏམ་བཤད་གལ་ཆེན་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དོ་ཁུར་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད། བྷེ་ཨུ་རུ་སུ་དང་ཀྲུང་གོ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་པོ་ནི་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་ཀྱི་རོགས་ཟླ་ཞིག་རེད། ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་འབྲེལ་བ་བཙུགས་ནས་ལོ་25སོང་རིང་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་དབར་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་དང་མཛའ་མཐུན་མཉམ་ལས་བྱ་རྒྱུ་ཉིན་བཞིན་གཏིང་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། བྷེ་ཨུ་རུ་སུ་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོ་ཕྱོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་ཚོང་དོན་དང་། མ་འཇོག ཐོན་ནུས། ཚན་རྩལ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་སྣ་ཚོགས། ལུས་རྩལ། ཡུལ་སྐོར་སོགས་ཀྱི་ཐད་སྤེལ་རེས་མཉམ་ལས་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་འདོད་ཡོད་ལ་ཀྲུང་གོ་དང་བྷེ་ཨུ་རུ་སུའི་བཟོ་ལས་གླིང་སོགས་བྷེ་ཨུ་རུ་སུའི་གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་འཛུགས་སྐྲུན་ནང་ཀྲུང་གོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁེ་ལས་ཧུར་ཐག་ཞུགས་རྒྱུར་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་རེད།


text:
ནང་དོན་གནད་བསྡུས། དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་དམིགས་སུ་བཟུང་ནས་བོད་ཀྱི«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»དང་རྒྱའི་མཁས་པ་ཡན་ཧྥུ་ཡིས་བཏོན་པའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་གཉིས་སོ་སོར་ངོ་སྤྲོད་ཙམ་བྱས་པ་བརྒྱུད་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དཔྱད་བསྡུར་རགས་ཙམ་བྱས་ཡོད།
བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ། རྒྱ་བོད་ལོ་ཙཱ། རྩ་དོན། ཚད་གཞི།
གླིང་ཟླུམ་པོ་འདིའི་སྟེང་མིའི་རིགས་བྱུང་བ་ནས་རིམ་བཞིན་ཡུལ་ཕྱོགས་དང་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གཅིག་པའི་མི་རྣམས་ལ་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་དང་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། སྐད་དང་ཡི་གེ བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ་སོགས་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ནས་མི་རིགས་རིག་གནས་གསར་བསྐྲུན་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དགོས་མཁོར་བརྟེན་ནས་མཐའ་འཁོར་ཀྱི་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་འདྲིས་དང་། བསམ་བློ་རྗེས་རེས་སོགས་བྱས་པ་ལས་སྐད་བསྒྱུར་རམ་ལོ་ཙཱའི་བྱ་བཞག་འདི་བྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་དུ་ལོ་ཙཱ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བྱུང་བར་བཤད་ལ། འདིའི་ཐད་ལ་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་སོ་སོའི་མཁས་པ་དག་གིས་རང་རང་གི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་ཙཱ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདིར་གོ་དོན་མང་པོ་ཞིག་བཞག་ཡོད་དེ། «སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་རིག་གི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་སྐོར»ཞེས་པར། “སྒྲ་རིག་སྨྲ་བས། ལོ་ཙཱ་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་བར་གྱི་སྐད་བརྡ་སྤོར་བ་ལའོ། །ཞེས་དང་། འབྲེལ་འདྲིས་རིག་པ་སྨྲ་བ་དག་གིས། ལོ་ཙཱ་ཞེས་པ་ནི་སྐད་གཉིས་བར་གྱི་བརྡ་འཕྲིན་སྤོར་བ་ལའོ། །བརྡ་རྟགས་རིགས་པ་སྨྲ་བས། ལོ་ཙཱ་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་བར་གྱི་བརྡ་རྟགས་སྤོར་བ་ལའོ། །སྒྱུ་རྩོམ་སྨྲ་བས་ལོ་ཙཱ་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་བར་གྱི་རྩོམ་ལུས་དང་རྩོམ་གཤིས་སྤོར་བ་ལའོ། །ཞེས་པ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་རིག་གནས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས། ལོ་ཙཱ་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་བར་གྱི་རིག་གནས་སྤོར་བ་ལའོ”[[1]]ཞེས་བརྗོད། ད་དུང་ལོ་ཙཱ་ནི་གསར་གཏོད་གཉིས་པ་དང་མགྲིན་ཚབ་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཧ་ཅང་མང་། རང་རེའི་བོད་ཀྱིས་ཡིག་སྒྱུར་ཞེས་པའི་ཚབ་ཏུ་ལོ་ཙཱ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་གཡར་ཡོད་ལ། དེའི་ཁུངས་ལ། དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེ་ཚང་གི«བོད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར»ཞེས་པའི་ནང་དུ། “ལོ་ཙཱ་བ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལོ་ཀ་ཙཀྵུ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཞིང་། གོ་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་མིག་ཅེས་པ་སྟེ། མི་རིགས་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རིག་གནས་རྣམས་རང་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཚིག་དོན་ཆ་ཚང་བར་བསྒྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་གསར་བ་ཞིག་སྦྱིན་མཁན་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་ཐོག་བསྔགས་བརྗོད་བྱས་པའི་མཚན་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད།”[[2]] དེའང་ལོ་ཙཱའི་བྱ་བཞག་འདི་གཉེར་བ་ནི་སྐད་རིགས་གཅིག་ཁོ་ནའི་བྱ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མ་མཐར་ཡང་སྐད་རིགས་གཉིས་དང་གཉིས་ཡན་ལ་འབྲེལ་བའི་ལས་ཤིག་ཡིན་པས། དེར་ཞིབ་འཇུག་དང་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ཐོག་མར་སྐད་རིགས་གང་ཞིག་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་རྒྱུ་ནི་གཞི་རྩ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བསྟུན་གྱི་རྩ་དོན་ཞིག་དང་ཚད་གཞི་ཞིག་གཞིར་འཛིན་དགོས་པ་ནི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན། རྩ་དོན་ཞེས་པའི་མིང་འདི་ནི་བཅིངས་འགྲོལ་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ་དེའི་ཡར་སྔོན་དུ་རྩ་ཚིག་ཅེས་འབོད། བཅིངས་འགྲོལ་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་ཐ་སྙད‘原则’ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་རྩ་དོན་ཞེས་བསྒྱུར་པ་རེད། རྩ་དོན་ནི་རྩ་བའི་ངོ་བོའམ་རྩ་བའི་སྙིང་བོ་སྟེ། དོན་གང་དེའི་རྩ་བའི་དོན་རྣམས་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་གོ་དགོས་ཤིང་ཚད་གཞི་ལས་ཁྱབ་ཆེ་བ་ཡིན། རྒྱའི་མཁས་པ་ལིའུ་ཀྲུང་ཏི(刘重德)ཡིས། “ཡིག་སྒྱུར་ཁྲོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཞེས་པ་ནི་དོན་དངོས་སུ་ཚད་གཞི་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་ཏེ། རྩ་དོན་ནི་སྒྱུར་བ་པོའི་ངོས་ནས་བཏོན་པ་དང་ཡིག་སྒྱུར་ལག་ལེན་ཁྲོད་བརྩི་སྲུང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། ཚད་གཞི་ནི་ཀློག་པ་པོའམ་དཔྱད་བརྗོད་པའི་ངོས་ནས་བཤད་པ་དང་། འགྱུར་གྱི་སྤུས་ཚད་དམ་ལེགས་ཉེས་ལ་གདེངས་འཇོག་བྱེད་སྤྱད་ཅིག་ཡིན”[[3]]ཞེས་གསུངས་ཡོད། འདིར་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ལྟར་སཾ་བོད་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»དང་། རྒྱ་ནག་གི་ཡན་ཧྥུ་ཡིས་བཏོན་པའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་གཉིས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བར་གཤིབ་བསྡུར་བྱེད་པར་བྱའོ། །
དང་པོ། «སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»དང་དེ་ལས་བཏོན་པའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན།
དེའང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མིང་མཛོད་ཐོག་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པར་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཞིང་། འཛམ་གླིང་གི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སྔ་ཤོས་དེ་ཡིན། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་བྱུང་བའི་དུས་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་རེའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དུ་བཀོད་པའི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཉེ་ལམ་བལ་པོ་སྦི་ཏིའི་ཏ་བོ་དགོན་ནས་ཐོན་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་དང་འབྲེལ་བ་ཆེ་བའི་ཡིག་ཆ་སྟེ། “བལ་པོ་སྦི་ཏིའི་ཏ་བོ་དགོན་ནས་རྙེད་པའི་དཔེ་རྙིང་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཞེས་པ་ལས། །ཕག་གི་ལོ་ལ་ཕོ་བྲང་ཟུང་དཀར་ན་བཞུགས། །བན་ཏེ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་དང་། །བན་ཏེ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིནད་དང་། །བློན་ཆེན་པོ་རྒྱལ་གཟིགས་དང་། །བློན་ཆེན་པོ་སྟག་ར་ལས་སྩོགས་ལའ། །རྗེ་བློན་མོལ་བའི་སྤྱན་སྔར། རྒྱ་གར་སྐད་ལས་བོད་སྐད་དུ་་་་་་ རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་བཀས་བཅད་པའ། །དམ་པའྀ་ཆོས་བསྒྱུར་བའྀ་ལུགས་ནི་དང་། །མྱྀ་འགལ་ལ་བོད་སྐད་ལ་བདེ་བར་བྱ་བ་དང་། །རྒྱ་གར་སྐད་གོ་རིམས་ལས་མྱྀ་བསྣོར་བར། །དོན་དང་ཚིག་ཏུ་འབྲེལད་པར་བྱོས་ལ་སྒྱུརད་ཅིག །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་རྗེས་ས་དང་རིམ་པ་ནྀ་རྗེསའྀ་ཚིག་ཏུ་བསྒྱུར་རོ། །གཞན་ལ་ཚྀག་འབྲིང་བོ་ནི་མན་ཆད་ཙམ་དུ་བྱའོ། །གཞན་ནྀ་ཡབ་མེས་ཀྱྀ་སྐུ་རིང་ལ། །མཁན་པོ་དང་ལོ་ཚ་པས་དར་མ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་དང་། །ལང་ཀར་གཤེགས་པ་བསྒྱུར་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའྀ་ལུགས་བཞིན་དུ་སྒྱུར་ཅིག་ཅེས་འབྱུང་བས།” [[4]] སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་འགོ་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་ཡིན་པར་བཤད་པ་གཅིག་དང་། ཡང་རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་སློབ་དེབ་བློ་གསལ་མིག་སྒྲོན་དུ། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ལ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན(༧༩༨-༨༡༥)གྱིས་བཀས་བཅད་མཛད་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ལ་རིག་གནས་དང་། བརྡ་སྤྲོད་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལ་མ་དག་པ་དང་། མ་ཚང་བ། མ་རྫོགས་པའི་ཉེས་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་རྟོགས་ནས། འགྱུར་དེ་དག་གི་སྐྱོན་ཆ་དག་སེལ་དང་ནོར་སྐྱོན་སླར་བཅོས་བྱ་ཕྱིར་ཐོན་མི་ནས་བཟུང་བའི་འགྱུར་ཡིག་ཚང་མ་ཡང་བསྐྱར་ཞུ་དག་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། སླད་ཕྱིན་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་ཆོས་རྒྱལ་ལོ་པཎ་དང་མཉམ་དུ། སྲིད་བློན་རྣམས་ཀྱང་བཀུག་ནས་མཁས་པའི་བློས་བརྟག་ཅིང་བཙན་པོའི་བཀས་བཅད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོ«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཞེས་པ་འདི་ཐོག་མར་བཏོན་པར་བཤད་པས། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་བར་བཤད་པ་གཅིག ཡང་མཁས་མཆོག་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ལས། ་་་ ་་་(བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་རིང་དུ།---རྩོམ་པ་པོ)པཎྟི་ཏ་མང་པོ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་བསྒྱུར། སྔར་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ལ་དག་བཅོས་དང་། སྐད་གསར་བཅད་ཀྱི་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་མཛད། འབྲིང་བ་ལ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཟེར། ཞེས་གསུངས་པས། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་བར་བཤད་པ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ལས་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ནི་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས་སུ་གཏན་ལ་ཕབ་ཅེས་ཞལ་མཐུན་ཏེ། སྡེ་དགེའི་བསྟན་འགྱུར་གྱི་པར་གཞིའི་ཁྲོད་དུ་བཞུགས་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཀྱི་བཀས་བཅད་ལས། “རྟའི་ལོ་ལ་བཙད་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ཕོ་བྲང་སྐྱིའི་འོན་ཅང་དོ་ན་བཞུགས”[[5]]ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། དེ་ན་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནས་ད་བར་དུ་ལོ༡༢༡༧འདས་པས། དེ་ལས་ང་ཚོས་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་རིང་བ་ཚེགས་མེད་དུ་རྟོགས་ནུས།
ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་འདིའི་ནང་དོན་གྱི་ཐད་ལའང་སྔོན་གྱི་མཁས་དབང་མང་པོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀ་དང་འབྲེལ་ནས་དགོངས་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་རེ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་གཞུང་ལུགས་འདིའི་མཚན་ལ་བསྟན་བཅོས་རང་དུ་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོ་ཞེས་དངོས་སུ་མི་སྣང་ཡང་། «དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ»ཡི་ནང་དུ“བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་པོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་ཆུང་ངུ་། སྐད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདི་ནི་འབྲིང་པོའོ”[[6]]ཞེས་པ་ལས་ཤེས་ཐུབ། ཡང་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་ཞེས་པའི་གཉིས་པ་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ལ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། འདི་གཉིས་པ་ཡིན་པས་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པར་བཏགས་པར་འདོད་མོད། དོན་ལ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པར་ནང་དོན་ལེའུ་སྔ་ཕྱི་ཁག་གཉིས་ཡོད་པས་བམ་གཉིས་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། «བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་རིགས་ལམ་རྣམ་བཤད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས»ཞེས་པར། “ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཆ་ཚང་ཞིང་ཆེས་སྔ་བའི«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ»འམ«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཞེས་བྱ་བར་བམ་པོ་གཉིས་ཡོད་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་ལས་གོ་ཐུབ། སྤྱིར་བམ་པོ་རེར་ཚིགས་བཅད་ཤོ་ལོ་ཀ་དང་ཚེག་བར་གྱི་གྲངས་ངེས་ན་ཡང་འདིར་དེའི་གྲངས་མ་ངེས་པར་གཞུང་གི་བརྗོད་བྱ་མི་འདྲ་བར་གོ་ན་འགྲིག་སྙམ”[[7]]ཞེས་དང་། ཡང་ཨ་ལགས་དུང་དཀར་ཚང་གིས། “«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ལ་ལེའུ་གཉིས་ཡོད་དེ། ལེའུ་དང་པོ་ནི་ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་རྩ་དོན་གསུམ་དང་། བྱ་ཐབས་བཞི། དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་བཞི་བཅས་ཀྱི་བཀས་བཅད་ཡིན་པ་དང་། ལེའུ་གཉིས་པ་ནི། སྐབས་དེར་བཀས་བཅད་མཛད་ཟིན་པའི་མིང་ཚིག་གི་དཀར་ཆག་ཡིན”[[8]]ཞེས་གསུངས་ཡོད་པས་ཕྱིར་རོ། །
«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཀྱི་ཁྲོད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཚད་གཞི་ལ། གཞུང་རང་དུ་རྩ་དོན་གསུམ་དང་སྒྱུར་བའི་ཐབས་དམ་པ་བཞི། ཞེས་གཞུང་འདི་ཧྲིལ་བོ་ལོ་ཙཱའི་ཚད་གཞི་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ། ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ཆེན་པོ་གསུམ་གཏན་ལ་ཕབ་འདུག་སྟེ། “(༡) སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་དང་མཐུན་དགོས་པ། (༢) ཆོས་ཀྱི་གཞུང་དང་མཐུན་དགོས་པ། (༣) བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་གོ་བདེ་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ”[[9]]བཅས་སོ། །དེ་ལ“དམ་པའི་ཆོས་བསྒྱུར་བའི་ལུགས་ནི་དོན་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ་བོད་སྐད་ལ་ཡང་གར་བདེ་བར་གྱིས་ཤིག”[[10]]ཅེས་པ་ལྟར། སྐབས་དེའི་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་འདི་གསུམ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་བསྒྱུར་བྱའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ངོ་བོ་གཞན་དུ་མ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་བོད་སྐད་ཀྱི་ལུགས་བཞིན་གང་བདེར་བྱེད། འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ཆེན་པོ་གསུམ་སོ་སོར་སྤྲོས་ན།
ཀ བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་སྒྲའི་ལུགས་དང་མཐུན་དགོས་པ།
དེ་ཡང་བོད་རང་གི་སུམ་རྟགས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་བྱས་ཏེ་བོད་མིས་གོ་བདེ་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ཞེས་པའི་དོན་དེ། ཡིག་སྒྱུར་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་སུ་བསྒྱུར་བྱའི་མ་ཡིག་གི་ནང་དོན་གསལ་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་ངེས་རྗེས། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་གོ་རིམ་གཙོར་མི་འཛིན་པར་འགྱུར་བྱའི་སྐད་ཡིག་གང་དེར་ཐུན་མིན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ལུགས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་དང་མཐུན་པར་བསྒྱུར་དགོས་ལ། དེ་ལས་ལྡོག་ན་ཡི་གེ་ཕན་ཚུན་བསྒྱུར་བ་ཙམ་ལས་གནད་ཀྱི་དོན་པོ་སྟེ། སྐད་ཡིག་གཉིས་དབར་གྱི་ནང་དོན་དེ་གཅིག་གཅིག་ལ་ངེས་ཤེས་སམ་གོ་བརྡ་སྤྲད་མེད་པར་མ་ཟད་ལོ་ཙཱའི་དམིགས་ཡུལ་དང་ཡང་ན་སྙིང་བོ་དེ་ཕྱིར་མངོན་ཐུབ་མེད། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ནང་དོན་གྱི་ཐད་ར་མགོ་ལུག་སྦྱར་ལྟ་བུའི་བཞད་གད་ཀྱི་ཆ་འབྱུང་སྲིད་པས། དེ་ནི་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་ཐ་སྙད་སྤྱོད་སྟངས་ལ་རྨོངས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཟད། དེ་བས་ལོ་ཙཱ་བ་དག་གིས་སླད་ཕྱིན་བརྡ་སྤྲོད་གྱི་གཞུང་ལ་སྦྱོང་བ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞིག་བྱས་ཏེ། བོད་རང་གི་ཐུན་མོང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ལོ་ཙཱར་འཇུག་རྒྱུ་དེ་ནི་གནད་ཀྱི་དམ་པའོ། །
ཁ ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ལས་བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་འགལ་མི་རུང་བ།
འདི་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་ལོ་ཙཱའི་ལས་ལ་འཇུག་སྐབས་དོན་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་དོན་གཙིགས་སུ་བཟུང་དགོས་ཞེས་པའི་བཞེད་དགོངས་ཏེ། ལོ་ཙཱ་ཞེས་པ་མ་གཞི་ནས་སྐད་རིགས་གཉིས་དབར་གྱི་རིག་གནས་སྤེལ་རེས་ཀྱི་ལག་ཆ་དང་། བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་སྤྱད་ཀྱི་འདྲེན་དངོས(载体)ལྟ་བུའི་དཔེར་འགོད་པས་ན་ནང་དོན་གཙོར་འཛིན་དགོས་པ་ནི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་སུ་གྱུར་ཡོད། དོན་འདི་ལ་རྒྱ་ནག་གི་མཁས་པའི་དབང་བོ་ལུའུ་ཞུན་གྱིས་དོན་དང་བསྟུན་ཕྱིར་རྗོད་པ་མ་བདེ་ནའང་རུང་། ཞེས་གསུངས་པ་ལས་ཀྱང་དོན་གཙོ་བ་རྟོགས་ནུས། རང་རེའི་ཆོས་རྒྱལ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་གཞུང་བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཏིང་ཟབ་པའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་དེ་བོད་རིགས་དད་ལྡན་རྣམས་ལ་ཤེས་སུ་བཅུག་སྟེ། འབངས་མི་སེར་རྣམས་དགེ་བཅུའི་ལམ་ལ་འགོད་ཕྱིར་ཡིན་ལ། དེང་གི་ལོ་ཙཱའི་གནས་བབ་ལ་མཚོན་ནའང་། འགྱུར་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་ཚད་གཞི་དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ནང་དོན་དང་འགལ་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྟེང་ནས་འཇོག་པས་ན། བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་འགལ་མི་རུང་ཞེས་གདམ་པའོ། །
ག བོད་མི་རང་གིས་གོ་བདེ་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས།
འདི་ཡང་བོད་མི་རང་གིས་གོ་བདེ་བ་ཞེས་བོད་རང་གི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྟེ། བོད་སྐད་རྣལ་མ་ཞིག་བྱུང་ན། བོད་མི་སུས་ཉན་ཡང་གོ་བདེ་ལ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་འདིའི་དོན་ནི་འདིའོ་སྙམ་པའི་ངེས་ཤེས་འདྲོང་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་ཡོང་བར་བྱ་དགོས་པ་ལས། བསྒྱུར་གཞུང་གཙོར་བཟུང་སྟེ་མཛེས་པའི་ཆེད་དུ་སྙན་ངག་དང་མངོན་བརྗོད་སོགས་ཀྱིས་སྤུད་གང་ཐུབ་བྱེད་པའམ་ཡུལ་སྐད་ཀྱིས་ལྷད་མང་དུ་ཞུགས་ཚེ། བསྒྱུར་བའི་གཞུང་གང་གི་དོན་དེ་མི་གོ་བའམ་ལོག་པར་གོ་ཉེན་ཆེ་བས། བོད་རང་གི་སྐད་ཡིག་གི་ཡིག་རྩ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག་སྟེ་ལོ་ཙཱའི་ལས་ལ་འཇུག་དགོས་པ་ནན་གྱིས་བསྟན་ཡོད་དོ། །
གཉིས་པ། རྒྱའི་མཁས་པ་ཡན་ཧྥུ་དང་ཁོང་གིས་བཏོན་པའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན།
སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་དུས་མཇུག་དང་ཉི་ཤུའི་དུས་མགོའི་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་རིག་གནས་ལས་འགུལ་གྱི་ཚ་རླབས་འཕྱུར་བའི་དུས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་དུ་ཡིག་སྒྱུར་བྱ་བཞག་ལའང་སྔར་མེད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་། སྤྱི་ལོ༡༨༥༣ལོར་འཁྲུངས་པའི་རྒྱའི་མཁས་པ་ཡན་ཧྥུ་ནི་ཏག་ཏག་འགྱུར་བ་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཚབ་མཚོན་མི་སྣ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན། བསམ་བློའི་སྒོ་མོ་འབྱེད་མཁན་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་ཁོང་གི་བློ་ངོར་ནུབ་ཕྱོགས་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་སྨྱུ་གུ་འཁྲུངས་པས། ནུབ་ཕྱོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་ནས་དེའི་ལྟ་བ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། དེ་བས་ཁོང་ལ“རྒྱལ་དམངས་སྐྱོབ་པ་དང་བདེན་ལུགས་འཚོལ་སྙེག་བྱེད་པའི་སྔོན་ཐོན་མི་སྣ”ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་གནངས། རྒྱའི་མཁས་པ་ཁང་ཡིའུ་ཝེ(康有为)དང་ཚའེ་ཡོན་ཕའེ(蔡元培)སོགས་ཀྱིས། ཡན་ཧྥུ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ཡིག་སྒྱུར་མཁན་པོ་དང་། ནུབ་གླིང་གི་བསམ་བློ་དང་རིག་གནས། ལམ་ལུགས་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱེད་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། ཞེས་གདེངས་འཇོག་གནང་བ་དོན་ལ་གནས་ཏེ། སྤྱི་ལོ༡༩༧༦ལོར་ཡན་ཧྥུ་དབྱིན་ཇིའི་མཚོ་དམག་སློབ་གྲྭར་སློབ་གཉེར་ལ་བྱོན་དེ་དམག་འཐབ་དང་སྒྱོགས་མདེལ་བཟོ་བའི་ལག་རྩལ་སྦྱངས། ད་དུང་གྲངས་རིག་པ་དང་མི་ཆོས་འཕེལ་འགྱུར་སྨྲ་བ། སྤྱི་ཚོགས་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སྐོར། དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་སོགས་རིག་གནས་སྣ་མང་ལ་སྦྱངས་ཤིང་མཁས་པའི་རྩེར་སོན་དེ། ཀྲུང་གོའི་རིག་གཞུང་དང་ལོ་ཙཱའི་བྱ་བཞག་ལ་ཕྱག་རྗེས་འཇོག་པའི་འགོ་བཙུགས། རྒྱའི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ནུབ་གླིང་དང་རྒྱའི་དབར་གྱི་ཡིག་སྒྱུར་བྱ་བཞག་གི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་གླེང་ཚེ། ཡན་ཧྥུ་ནི་དུས་སྐབས་དེའི་རྩ་དོན་འདོན་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ལོ1895ལོར་ཁོང་གིས་བསྒྱུར་བའི་དབྱིན་ཇིའི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་ཐའོ﹒ཧིན﹒ཧི་ཞིའུ་ལིའི(托·亨·赫胥黎)«གནམ་བཤད་སྨྲ་བ»(天演论)ཞེས་པས་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཤན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་དང་། དེའི་གླེང་གཞིའི་ནང་དུ་ད་ལྟ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཁས་ལེན་དང་གཙིག་ཏུ་འཛིན་པའི་སྒྱུར་བའི་དཀའ་བ་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ཆེན་མོ་གསུམ་སྟེ“མཐུན་བདེ་སྙན”གསུམ་སྟེ། རྒྱའི་སྐད་དུ། 信,达,雅རུ་འབོད་པའི་ལྟ་བ་ཐོག་མར་བཏོན། “ཡན་ཧྥུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ནི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ཡིན་ཞེས་བཤད་མེད་ཀྱང་། རྗེས་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གྲོས་གཅིག་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད”[[11]] སྤྱིར་རྒྱའི信,达,雅 ཞེས་པའི་ཡིག་འབྲུ་གསུམ་པོ་འདི་ནི། རྒྱའི་རྒྱལ་རབས་ལས་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱིས་སྲིད་དབང་འཛིན་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱའི་ཀྲི་ཆན(支谦)བྱ་བས་སྔ་མོ་ནས་བཏོན་ཡོད་ནའང་། ཡིག་འབྲུ་འདི་གསུམ་ཡིག་སྒྱུར་བྱ་བཞག་གི་ལུགས་ལྟར་གཙོ་ཕལ་གྱི་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་མ་དཔེ་ཡིན་ཞེས་གཏན་ལ་ཕབ་མཁན་ཐོག་མ་ནི་ཡན་ཧྥུ་ཡིན། ཁོང་གིས་ཡིག་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས་མ་ཡིག་གི་ནང་དོན་དང་བསྟུན་པ་གཞིར་བཞག་ཐོག་འགྱུར་གྱི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་གནད་ཀྱི་དམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ལྡོག་ན་མ་བསྒྱུར་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གི་རྗེས་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྩ་དོན་འདི་གསུམ་ལ་ཁས་ལེན་དང་བརྩིས་སྲུང་བྱེད་ལ། དེ་ལས“雅”ལ་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པ་འདོན་མཁན་རེ་གཉིས་ཡོད་ནའང་། དེ་ནི་ལོ་ཙཱའི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བའི་དན་རྟགས་ཡིན་པས། ལོ་ཙཱའི་ལག་ལེན་ཁྲོད་དུ་དེ་ལ་ལེགས་བཅོས་དང་འོས་མཐུན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཀྱང་མི་ཆོག་པ་མེད་དོ། །
ཡང་རྒྱའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་གསུམ་སྟེ། 信,达,雅གསུམ་ལ་བོད་སྐད་དུ། བསྟུན་བདེ་སྙན་གསུམ་དང་། མཚུངས་གསལ་བདེ་གསུམ། བསྟུན་འབྱོར་སྙན་གསུམ། བཙུན་བདེ་ལྡན་གསུམ། ཡིད་གཏོད་ལྷུན་པོ་འཇེབས་པ་གསུམ། མཐུན་བདེ་སྙན་གསུམ་སོགས་སུ་བསྒྱུར་ཡོད་ལ། དེ་དག་གི་བསྟན་བྱའི་དོན་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཐུན་དུ་སོང་ཡོད་པ་སྟེ། མ་ཡིག་གི་བསྟན་དོན་དང་མི་འགལ་ཞིང་། འགྱུར་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ལུགས་དང་མཐུན་དགོས་ལ། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་བསྟན་ཡོད། དེ་ལས“信”བྱ་བས་འགྱུར་ཡིག་གི་ནང་དོན་མ་ཡིག་དང་མཐུན་དགོས་པ་སྟེ། མ་ཡིག་གི་བསྟན་དོན་ཅི་ཡིན་པ་འགྱུར་ཡིག་གིས་ཇི་བཞིན་མཚོན་དགོས་པ་ལས་འཁྱོག་སྒྱུར་བྱེད་མི་རུང་བ་བསྟན། “达”བྱ་བས་མ་ཡིག་དེ་འགྱུར་ཡིག་གི་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཆགས་དགོས་པ་སྟེ། འགྱུར་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ལུགས་དང་མཐུན་ཞིང་གོ་བདེ་བ་ཡོང་དགོས་པ་བསྟན། “雅”བྱ་བས་ཚིག་སྦྱོར་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཡིན་དགོས་པ་བསྟན་པས། ཁོ་མོས་གོང་གི་འགྱུར་དག་ལས་ཁ་ལ་བདེ་ཞིང་དོན་དང་མཐུན་པ་ནི། “མཐུན་བདེ་སྙན”གསུམ་ཞེས་པ་འདི་འོས་པར་སྙམ། དེ་ལ་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རྒན་ཁྲི་བསམ་གཏན་ལགས་ཀྱིས“བསྟུན་བདེ་སྙན”གསུམ་ལས“མཐུན་བདེ་སྙན”ཞེས་བསྒྱུར་ན་འོས་ལ། “信”ལ“བསྟུན”ཞེས་བསྒྱུར་ན་ཚིག་ལྗིད་དྲགས་པས་རྣ་བར་ཡང་མི་སྙན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མཁས་པ་ཆེན་པོའི་གཏམ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ། «སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཀྱི་རྩ་དོན་གསུམ་དང“མཐུན་བདེ་སྙན”གསུམ་བར་གྱི་གཤིབ་བསྡུར།
དུས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་དང་ཡན་ཧྥུ་ཡི་བར་དུ་ཧེ་བག་ཆེ་སྟེ། རང་རེའི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་དེ་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྒྱའི་མཁས་པ་ཡན་ཧྥུ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུའི་སྨད་ནས་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་བར་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་མི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་གི་སྔ་ཕྱི་ཡོད་ན་ཡང་། ང་ཚོས་དེ་གཉིས་ལས་ཐོན་པའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་གཤིབ་སྟེ་བསྡུར་ན། རྩ་དོན་གསུམ་ལས་གཉིས་ཀྱི་བསྟན་དོན་ཕན་ཚུན་གའུ་ཁ་སྦྱོར་དུ་འདུག་སྟེ། གཤམ་དུ་རྩ་དོན་རེ་རེ་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྡུར་བར་བྱའོ། །
ཀ མཐུན་པའི་ཆ།
གོང་དུ་བཏོན་པའི་ཡན་ཧྥུ་ཡི་རྩ་དོན་གསུམ་གྱི་འགྲེལ་དང་བསྟུན་ན་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི“信”ནི་རང་རེའི་གཞུང་ལས་ཐོན་པའི་རྩ་དོན་གཉིས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་གཞུང་གི་བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་འགལ་མི་རུང་ཞེས་པའི་སྟེང་དུ་གཞི་མཐུན་བྱུང་ཡོད་ལ། བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་བློ་དཀར་དགོས་པ་སྟེ་མ་ཡིག་ལ་གོ་བ་ཞིབ་མོ་ཡང་དག་ཅིག་བླངས་རྗེས་ཆད་ལྷག་དང་ནོར་འཛོལ་ཅི་ཡང་མི་བྱུང་བར་བསྟན་དོན་ཇི་བཞིན་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་སྐད་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གི་ཕྲེང་བ་སྤེལ་སྟངས་མི་མཐུན་པ་ལས་བརྗོད་དོན་ལ་ལོག་སྒྱུར་དང་འཁྱོག་སྒྱུར་བྱེད་མི་རུང་བའི་རྩ་དོན་དེ་ཡིན་སྙམ། “达”ནི་རང་རེའི་རྩ་དོན་དང་པོ་སྟེ། བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་སྒྲའི་ལུགས་དང་མཐུན་དགོས་ཞེས་པ་དང་མཐུན་པར་སྣང་སྟེ། མ་ཡིག་བསྒྱུར་སྐབས་འགྱུར་ཡིག་གི་ལུགས་དང་འབྲེལ་ནས་དེའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་བྱས་ཏེ་བསྐྱར་མཚོན་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཡིན་པར་འདོད། དེ་ཡང་དཔྱད་རྩོམ་དང་དེབ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་གཞུང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་གོ་བ་ལེན་ཚུལ་གཅིག་མཐུན་མ་བྱུང་བ་ལས་འགྲེལ་མི་མཐུན་པ་རེ་རྒྱབ་ཡོད་ལ། དེ་མཚུངས་ཀྱི་གཞུང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་དོན་གཅིག་མཐུན་གྱི་ཐད་ལ་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པ་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། གོང་གི་བསྡུར་དང་ལྡོག་སྟེ “信”དང་རྩ་དོན་དང་པོ་གཉིས་གཅིག་མཐུན་དུ་སྦྱར་བ་དང“达”དང་རྩ་དོན་གཉིས་པ་འབྱོར་བར་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཕྲན་གྱིས་གོང་བརྗོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་གི་ཕྱི་མོ«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་རགས་བསྡུས་དང་ཡན་ཧྥུ་ཡིས་བཏོན་པའི་རྩ་དོན“མཐུན་བདེ་སྙན”གསུམ་གྱི་འགྲེལ་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་མཐུན་པའི་ཆ་གཤིབ་པའོ། །
ཁ མི་མཐུན་པའི་ཆ།
རང་རེའི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་གི་ཕྱི་མོ་ལས་བཏོན་པའི་བོད་མི་རང་གིས་གོ་བདེ་བར་བྱེད་དགོས་ཞེས་པ་དང་ཡན་ཧྥུ་ཡི“雅”གཉིས་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་རྩ་བ་ནས་མི་འབབ་སྟེ། (འདིར་མཐུན་དགོས་ཞེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས།) གཅིག་ནི་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀའི་སྟེང་ནས་བསྟན་པར་གོ་བ་བླངས་ཆོག་ལ། ཅིག་ཤོས་ནི་ཚིག་སྦྱོར་ཁོ་ནའི་སྟེང་ནས་བརྗོད་ཡོད། དེའང«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་དུས་དེ་ནི་རྒྱ་བལ་ལས་བསྟན་པའི་ཆོས་ནང་འདྲེན་བྱེད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས། ལོ་ཙཱ་བ་དག་གི་ཉམས་མྱོང་ཕྱོགས་བསྡོམས་དང་སྒྱུར་བྱེད་སྐད་ཡིག་གི་ཐད་ནས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་མ་བཅོས་སུ་མི་རུང་བ་རྣམས་བཅོས་པ་ཡིན་པས། དེ་སྔོན་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་གཞུང་གི་འགྱུར་མང་པོ་གཞིར་བཟུང་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། མ་ཡིག་ལ་བློ་དཀར་དགོས་པའི་རྩ་དོན་གཙོར་བཟུང་བ་ལས་རྗོད་བྱེད་ཚིག་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཡིན་དགོས་པའི་རྩ་དོན་ནམ་ཚད་གཞི་དངོས་སུ་བཏོན་མེད་དོ། རྒྱའི་ཡན་ཧྥུ་ཡི་སྒྱུར་རྩོམ་ཐོན་པའི་དུས་རིམ་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་དུ་སྙན་ངག་ལོ་ཙཱ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་དུས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། «ཀྲུང་གོའི་ཡིག་སྒྱུར་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས»(中国译学史)ཞེས་པའི་ནང་དུ། “ཡན་ཧྥུ་ཡི‘雅’ནི་མཛེས་དཔྱོད་རིག་པའི་སྟེང་གི་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་དང་། འདི་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་སྙན་ལ་ཁ་གཏད་སའི་སྒྱུར་པ་པོ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ། ནུབ་གླིང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་སྐོར་གྱི་གསུང་རྩོམ་གྱི་ཚིག་དོན་ཉིང་བསྡུས(精理微言)ལ་དམིགས་པ་ཡིན། གསུང་རྩོམ་འདིའི་རིགས་ལ་གོ་བདེའི་ཚིག་བེད་སྤྱད་ན་དངོས་ནས་འོས་མཐུན་ཞིག་མིན། གཞན་ཞིག་ནི་ཀློག་པ་པོ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་དེ། བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་སྐབས(དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བ)ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཡིན། དེ་བས་ཀློག་པ་པོ་འདིའི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་སྙན་འཇེབས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྩོམ་ལུས་བཀོལ་དགོས་པ་ཡིན།” [12]དགོས་འབྲེལ་འདི་དང་བསྟུན་ནས“雅”ཞེས་པའི་རྩ་དོན་བྱུང་བ་རེད་སྙམ། དེའང་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་ན། རྒྱ་ནག་མཁས་པའི་ཁྲོད་གོ་བ་ལེན་ཚུལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། “ཁ་ཅིག་གིས་ཕྱོགས་ཡོང་ནས་འགྱུར་མའི་ཚིག་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཡོང་དགོས་པར་གོ་བ་དང་། ཕྱོགས་ཁག་གཞན་ཞིག་གིས་མ་ཡིག་དེ་རིག་ཚན་གྱི་སྟེང་ནས་དབྱེ་བ་དགར་ཏེ། མ་ཡིག་དེ་སྙན་ངག་གི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་ན་འགྱུར་ཡིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཚིག་སྦྱོར་སྤེལ་སྟངས་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཡིན་དགོས་ལ། མ་ཡིག་དེ་གསར་འགྱུར་དང་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཚེ་ཚིག་སྦྱོར་སྙན་མིན་ལ་མི་བལྟ་བར་བདེན་བཙུན་གཙོར་འཛིན་དགོས་པ་དེ་ཡིན།” [13] དེ་ལས་ང་རང་ཕྱི་མར་འཐད་དེ། ལོ་ཙཱ་བྱེད་སྐབས་དགོས་འབྲེལ་དང་བསྟུན་ནས་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ཐབས་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་མ་ཡིག་སྙན་ཆ་ཅན་ཡིན་ན་དེ་ལུགས་ཀྱི་འགྱུར་ཡིག་ཁྲོད་ཀྱི་སྙན་པའི་རང་བཞིན་ལྟར་སྒྱུར་བ་ལས་ཚིག་སྦྱོར་སྙན་མོ་དེ་དོར་མི་རུང་ལ། མ་ཡིག་གི་དོན་དེ་བདེན་བཙུན་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཚེ་བསྒྱུར་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཚིག་རྒྱན་དང་མངོན་བརྗོད་སོགས་ཀྱིས་མི་བཅིངས་པར་མ་ཡིག་གི་ནང་དོན་ཇི་བཞིན་མཚོན་པར་བྱས་ན་ལེགས་སྙམ་མོ། །
དེ་བས་གཞུང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་དོན་གཤིབ་བསྡུར་ལས་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི། ཡན་ཧྥུ་ཡིས་བཏོན་པའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ལ«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཀྱི་ཁྲོད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྩ་དོན་ལས་ཐོད་བརྒལ་གྱི་ཆ་ཆེར་མེད་པར་སྣང་ལ། བོད་རང་གི་རྩ་དོན་ཁྲོད་ཀྱི་མ་ཡིག་དང་བསྟུན་དགོས་ཞེས་པ་ལས་བསྒྱུར་བྱ་མ་ཡིག་དེ་རིག་ཚན་དང་གྲུབ་མཐའ་གང་གི་ཁོང་གཏོགས་ཡིན་པ་གསལ་བོར་རྟོགས་པར་བྱ་རྒྱུའི་དོན་དེ་ཐོན་ཡོད་པས། དེ་ལྟར་ན་ཚིག་ལ་སྙན་འཇེབས་རང་བཞིན་ལྡན་དགོས་པ་དེའང་དངོས་སུ་བཏོན་མེད་པ་ལས་ཤུགས་སུ་སྣང་ཞིང་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་འཁྲི་སྟེ་མ་ཡིག་གི་དགོངས་དོན་གཙིགས་སུ་འཛིན་དགོས་པའི་གནད་དེར་བསྙེགས་ནས་ལོ་ཙཱར་འཇུག་སྐབས་སྐད་རིགས་གང་གཉིས་པོ་དེའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་རིག་གནས་སྟོང་ཆའི་སྣང་ཚུལ(文化空缺的现象)ཅི་འདྲ་ཡིན་པ་སོགས་ལ་རྒྱུས་མངའ་ལྡན་པར་བྱེད་པ། ད་དུང་མ་ཡིག་བཀླགས་ཏེ་བསྒྱུར་བའི་སྒྱུར་པ་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འགྱུར་ཡིག་ཀློག་པ་པོར་བསྟུན་གང་ཤེས་བྱེད་པ་ཡང་གནད་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཀློག་པ་པོའི་རིག་གནས་ཆུ་ཚད་དང་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས། མི་རིགས་གང་དེའི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་སོགས་ལ་རྒྱུས་ལོན་ངེས་ཅན་བྱས་རྗེས་གཟོད་ལོ་ཙཱའི་ལག་ལེན་ལ་འཇུག་དགོས་པའི་གནད་དེ་བསྟན་པའོ། །
མཆན་འགྲེལ།
--------------------------------------------------------------------------------
[[1]] ཁྲི་བསམ་གཏན། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་རིན་ཆེན་བང་མཛོད།[G] ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005ལོའི་ཟླ5པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 363
[[2]] མཁས་མཆོག་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། (ཇ)[M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོའི་ཟླ3པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 300
[[3]] 罗新璋.陈应年编:翻译论集. [G].上海:商务印书馆出版.2009.8.P.909
[[4]] ཞལ་ལྕེ་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་ལོ་རྒྱུས། [M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2014ལོའི་ཟླ11པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 76
[[5]]བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ། [G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003ལོའི་ཟླ12པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 70
[6] བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ།[G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003ལོའི་ཟླ12པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 204
[[7]] འཕྲིན་ལས་ཆོས་གྲགས། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་རིགས་ལམ་རྣམ་བཤད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས། [M] ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 197-198
[[8]] མཁས་མཆོག་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། (ཇ)[M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོའི་ཟླ3པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 314
[[9]] མཁས་མཆོག་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། (ཇ)[M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོའི་ཟླ3པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 314
[[10]] བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ། [G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003ལོའི་ཟླ12པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 71
[[11]] འབྲུག་ལྷ་དང་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲིག་རྩོམ་བྱས། རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་སློབ་དེབ་བློ་གསལ་མིག་སྒྲོན། [M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོའི་ཟླ8པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 70
[12]陈富康.著 中国译学史.[M].上海:外语出版社.20011.10.P86
[13]罗新璋.陈应年编:翻译论集. [G].上海:商务印书馆出版.2009.8.P.483
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
1 ཁྲི་བསམ་གཏན། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་རིན་ཆེན་བང་མཛོད། [G] ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༥ལོའི་ཟླ༥པར་དཔར།
2 མཁས་མཆོག་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། (ཇ) [M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ལོའི་ཟླ༣པར་དཔར།
3 ཞལ་ལྕེ་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་ལོ་རྒྱུས། [G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༤ལོའི་ཟླ༡༡པར་དཔར།
4 བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ། [G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༣ལོའི་ཟླ༡༢པར་དཔར།
5 འཕྲིན་ལས་ཆོས་གྲགས། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་རིགས་ལམ་རྣམ་བཤད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས། [M] ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༠ལོའི་ཟླ༢པར་དཔར།
6 འབྲུག་ལྷ་དང་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲིག་རྩོམ་བྱས། རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་སློབ་དེབ་བློ་གསལ་མིག་སྒྲོན། [G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ལོའི་ཟླ༨པར་དཔར།
7 མགོན་པོ་སྐྱིད། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྱུར་ཐབས་ཞིབ་འཇུག [M] ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡ལོའི་ཟླ༡༡པར་དཔར།
8 རིན་ཆེན་བསམ་འགྲུབ། ལོ་ཙཱའི་རིགས་ལམ་འཇིག་རྟེན་མིག་གི་དགའ་སྟོན། [M]
ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡ལོའི་ཟླ༥པར་དཔར།
9 陈富康.著 中国译学史.[M].上海:外语出版社.20011.10
10 罗新璋.陈应年编:翻译论集. [G].上海:商务印书馆出版.2009.8
རྩོམ་སྒྲིག་པ། (Test)