text:
བྲན་དའེ་མིང་ཐན་གྱིས་བརྩམས། རིག་འཛིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར།
བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་འཐད་གུས་པར་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་སོ་སོའི་སེམས་ནང་ཉར་འདུག་ཡིན་རྒྱུ་མཚན་ནི་བསམ་ཚུལ་དེ་ནི་ངའི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་བསམ་ཚུལ་དག་ལས་སྨྱོན་རྟགས་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། གཟའ་འཁོར་སྔོན་མར་ངས་བྷོབ་ཐར་མན་དང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ་རྣམ་གཉིས་དང་གཞན་གྲོགས་པོ་འགར་བསམ་ཚུལ་དེ་བཤད་ཡིན། དེས་ཁོ་ཚོ་སེམས་འགུལ་ཐེབས་སོང་ལ་དྲ་ཐོག་སྤེལ་དགོས་སྐོར་གྱིས་སྐུལ་མ་ཡང་གནང་བྱུང་། དེས་ན་བསམ་ཚུལ་དེ་ནི་ངས་རང་ཉིད་ཀྱི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཏེ་ “བོད་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་” ཞེས་འབོད། སྐབས་རེར་ངས་དེ་ལ་ “གྷི་རིག་དཔེ་སྟོན” ཡང་རྗོད་ཀྱི་ཡོད། བསམ་ཚུལ་འདི་ནི་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་གྷི་རིག་གི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ལས་འཁོར་བྱུང་། ཨེ་ལེག་ཛན་ཌར་གྱི་གྷི་རིག་བཙན་པོའི་མངའ་རིས་ལོ་གཉིས་སྟོང་ལྷག་རིང་གཏོར་རྒོལ་ཕོག་ཡོད་རུང་གནའ་བོའི་གྷི་རིག་གི་རིག་གཞུང་གསོན་པ་ཙམ་མ་ཟད། ད་ལྟའི་བར་ལོ་གཉིས་སྟོང་ལྷག་དར་འཕེལ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། གྷི་རིག་གི་ལྟ་གྲུབ་དང་། དད་མོས་དང་། རྩོམ་རིག་དང་། ཆབ་སྲིད་བསམ་བློ་དང་། བཟོ་བཀོད་དང་། ལྷ་སྒྲུང་དང་། སྐད་ཡིག་དང་། སྒྱུ་རྩལ་བཅས་པ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་རིག་གཞུང་ནང་ཡོངས་སུ་སིམས་ཡོད་པ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་རིག་གཞུང་འཛམ་གླིང་རིག་གཞུང་དུ་གྱུར། དེས་ན་ང་ཚོ་ཚང་མར་གྷི་རིག་རིག་གཞུང་གི་ཁྲག་རྒྱུད་ཡོད་ཅིང་། འདི་ནི་དགེ་མཚན་ཞིག་རེད་རྒྱུ་མཚན་ནི་གྷི་རིག་རིག་གཞུང་གིས་ང་ཚོར་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་དང་། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་། དབྱིབས་རྩིས་རིག་པ་བཅས་བྱིན་ཡོད།
ངའི་བསམ་ཚུལ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཆེད་ “གྷི་རིག་དཔེ་སྟོན་” བཀོལ་རྒྱུ་དེ་རེད། ད་ལྟ་ནས་རྩིས་པའི་ལོ་བརྒྱའི་རྗེས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་འཛམ་བུ་གླིང་གི་རིག་གཞུང་སུ་སིམས་པའི་རེ་བ་དང་མི་ཚང་མས་ཡིན་ཤག་ཤག་གིས་ཡོངས་སུ་ཁས་ལེན་བྱེད་ངེས་སྙམ། ངས་བསམ་པར་དེ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་ཆེས་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་ལེགས་སྐྱེས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་ངེས། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཉམས་སུ་བླངས་ཚེ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནང་དེང་རབས་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཕན་བདེའི་གཞི་མར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་མང་དུ་མཆིས། དཔེར་ན། བོད་ཁམས་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ལ་དུང་ཞེན་ནི་ནང་སེམས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ཞི་བདེ་དང་བརྟན་ལྷིང་གི་རྨང་གཞིར་འགྱུར། ཐ་ན་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་དང་དཔེ་གསར་ཁོ་ནས་ཀྱང་འཛམ་གླིང་གི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
ངས་བསམ་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་རྒྱུར་ད་ལྟ་ནས་མགོ་འཛུགས་དགོས་པ་རེད་སྙམ། ད་ལྟ་ནི་དུས་ཚོད་དངོས་གནས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་སྟེ་བོད་དེང་རབས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བཙན་གྱིས་སླེབས་ནས་ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ལས་ཕྱིན་མེད་པ་དང་ཁོ་ཚོར་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞིག་ཡོད། བོད་མི་རིགས་ནི་ད་དུང་ཡང་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་གི་རྩ་བར་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་དང་དུས་མཚུངས་དེང་རབས་འཛམ་གླིང་ལ་འབྲེལ་བའི་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་ཤིག་ན་ཡོད། ད་དུང་ཡང་རླབས་ཆེན་གྱི་བླ་མ་མང་པོ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་ཡོད་པ་དང་དགུང་ན་གཞོན་པ་དཔེར་ན། མི་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཀརྨ་པ་ལྟ་བུ་འགའ་ཞིག་མངོན་འགྱུར་འབྱུང་བཞིན་ཡོད།
ངའི་འཆར་སྣང་ལ་བོད་མི་ཚང་མ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་རྩ་ཆེན་ཤག་སྟག་ཡིན་པ་དེ་རེད། བོད་པ་ཚང་མས་རང་ཉིད་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་ཉམས་སུ་བླངས་ཤིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སོ་སོ་དང་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བྱས་པ་དང་དེ་ནས་དེ་ཉིད་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོར་སྤེལ་དགོས། དེ་འདྲའི་འཇིག་རྟེན་ནང་བོད་མི་སུ་ཞིག་ཆག་སྒོ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཚང་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། ཞི་བདེ་དང་ཆོས་ཀྱི་མིག་དཔེ་གསོན་པོ་དང་། འགྲོ་བ་མིར་ལེགས་སྐྱེས་ཆེས་ཆེར་འབྱུང་པར་ལམ་སྟོན་པ་ཡིན། བོད་མི་ཚང་མ་གཞན་གྱི་ཆེད་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གཞན་ཚོས་བོད་མི་ལས་བླངས་བྱ་ལེན། མཐར་ལེགས་པའི་ལམ་དེའི་ཐོག་ནས་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་གྷི་རིག་རིག་གཞུང་གི་ཁྲག་རྒྱུད་འཛིན་པ་བཞིན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་ཁྲག་རྒྱུད་བཟུང་པར་འགྱུར། དེ་ནི་ངས་བསམ་པར་ “བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་” སེལ་ཐབས་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་རེད་སྙམ།
དེ་ “ཇི་ལྟར་” བྱེད་ཅེས་པ་ནི་དྲི་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།
དྲི་བ་འདིར་ལན་ནི་ཐོག་དང་པོར་ངས་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བཤད་རྒྱུ་ཡིན། ལེགས་གྲུབ་ཡོང་དཀའ་བ་ལྟ་བུར་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན། འཛམ་གླིང་འཕོ་འགྱུར་གཏོང་པའི་ཐོན་སྐྱེད་དམ་བཟོ་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན། ཡང་ན་མ་དངུལ་ཕོན་ཆེན་གསོག་རྒྱུ་འམ་ཡང་བོད་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་བཟོ་རྒྱུ་ལྟ་བུ་རེད། དེ་ནི་མེ་ཏོག་བཞད་པ་ལྟར་རེད། མེ་ཏོག་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་སྐྱེ་མི་སྲིད། བྱེད་དགོས་པ་ནི་མེ་ཏོག་བཞད་པར་མཐུན་རྐྱེན་རྣམས་བསྐྲུན་དགོས། དེ་ནས་མེ་ཏོག་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་བཞད་འདོད་ལྟར་བཞད་དུ་བཅུག་སྟེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་འདུག་རྒྱུ་དེ་རེད། འབྲས་བུར་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་སྙམ་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་པ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་རེད་ལ། དེ་དང་འདྲ་བར་འབྲས་བུར་སྟངས་འཛིན་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་འབད་བརྩོན་ཚོད་ལྟ་ཙམ་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཡང་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་རེད།
དེས་ན་ང་ཚོས་འདི་མངོན་འགྱུར་ཡོང་ཕྱིར་མཐུན་རྐྱེན་གང་བསྐྲུན་དགོས་སམ། ངའི་འདུན་མོས་ནི་པྲ་མི་ཏཱ་(པྲ་མི་ཏཱ་དག་ནི་ནང་པ་ཚོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་ཕར་ཕྱིན་རེད་)བཅུ་ལས་བདུན་བླངས་ཡིན།
དང་པོ། སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན།
གལ་ཆེའི་ནང་གི་དོན་ཆེན་ནི་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བྱ་བ་འདིར་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་སྙམ་པའི་འདུན་པ་དང་ཡིད་ཆེས་ཤུགས་ཆེན་ཡོད་པ་དེ་རེད། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་ནོར་བུ་ཞིག་དང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལེགས་སྐྱེས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་སྦྱིན་པ་འདིས་འཛམ་གླིང་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་གནས་ཤིག་ཏུ་བསྐྲུན་ངེས།
བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་བོད་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་དམིགས་བྱ་ནི་བསྒྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཞིག་དང་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཕན་པ་ཞིག་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ལྟར་མཛད་ནུས་ཤིང་གནང་དགོས་ངེས་ཤིག་ཀྱང་རེད། བོད་རིགས་ཚོར་སྐུལ་མ་བྱེད་དགོས་པ་དང་བོད་པ་མི་དམངས་དཀྱུས་མ་ཚང་མས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་འདུན་གྱི་བརྩོན་པ་བསྐྲུན་དགོས། ངས་བསམ་པར་འཛམ་གླིང་འདི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུའི་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་རྫོགས་འགྱུར་བ་འགྲོ་ངེས་རེད་སྙམ། གལ་ཏེ་བོད་མི་ཕལ་མོ་ཆེས་ “ངས་འཛམ་གླིང་འདི་གནས་ཡུལ་བཟང་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་བྱེད་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་སྐྱེད་ཅིང་ངའི་རིག་གཞུང་ནི་དེའི་ལྡེ་མིག་” རེད་བསམས་ཚེ་དེ་ཙམ་གྱིས་རླབས་ཆེན་གྱི་འགྱུར་བ་འབྱུང་ངེས། (ང་རང་སྒེར་གྱི་ཉམས་མྱོང་ལྟར་ན། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡོང་བའི་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་རྒྱུར་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེའི་ནང་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་དེས་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེ་འཕོ་འགྱུར་ཕྱིན་སོང་།) ཡིད་ཆེས་དང་འདུན་པ་འདི་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གཏོང་སེམས་ཀྱི་རེ་འདོད་འདི་ནི་ཆ་རྐྱེན་ཨང་པོ་སྟེ་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་ཁོ་ནས་བསྐྲུན་ནུས་པ་དེ་རེད། ངས་བསམ་པར་བོད་ཀྱི་རྒྱུད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་པ་རེད། མི་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ནི་སྔ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་སྲུང་པར་ལས་ལ་བསྐོས་ཤིང་ད་ཆ་དུས་ལ་བབ་པ་ཞིག་སྟེ་དམ་ཆོས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་སྤྱན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུ་དེ་རེད། མི་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྟེ། འགྲོ་བ་གཞན་རྣམས་གྲོལ་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན། དེར་བརྟེན། ངས་གྲོགས་པོ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་ལས་དབང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་ཞུ། ང་ཚོ་གཞན་ཚོས་བོད་རིགས་གྲོགས་པོ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་རམ་འདེགས་ཞུ་དགོས།
གཉིས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས། གསུམ་པ། བསམ་གཏན། བཞི་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན།
ཆ་རྐྱེན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་འབྲེལ་བ་ཆེ་ཞིང་བོད་མི་ཚང་མའམ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་དམ་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་མཁན་སྙིང་རུས་ཅན་དང་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཤ་སྟག་རེད། ཉུང་མཐར་ཀུན་གྱིས་ཉིན་ལྟར་ཞི་གནས་ཀྱི་ཆ་འགའ་ཞིག་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཉིན་རེར་བརྩོན་འགྲུས་དང་འཚེ་བ་མེད་པའི་ཆོད་སེམས་འགའ་ཞིག་སྙིང་བཅངས་བྱེད་དགོས། ངའི་འཆར་སྣང་ལ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་སྙིང་པོ་ནི་སེམས་དང་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིག་དང་ཞི་བདེའི་རིག་གཞུང་ཞིག་ཀྱང་རེད། དེས་ན་ཇི་སྲིད་བོད་མི་ཚོས་དམ་པའི་ཆོས་ཉམས་སུ་བླངས་པ་དེ་སྲིད་རིག་གཞུང་འདི་ནམ་ཡང་འཇིག་མི་སྲིད་ཅིང་། མཐར་འདི་དར་འཕེལ་བྱུང་ངེས། གལ་ཏེ་བོད་མི་ཚོས་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་མ་གནང་ཚེ་རིག་གཞུང་འདི་སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།།
ལྔ་པ། ཐབས།
ཆ་རྐྱེན་ཕྱིས་མ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་གི་རིག་གཞུང་དང་ཡོངས་སུ་རྗེས་མཐུན་དང་སིམ་པར་འགྱུར་པ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོས་ཤེས་དགོས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནི་དེང་རབས་རིག་གཞུང་དང་ཐུན་མོང་དུ་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་དུ་མེད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པ་དེ་རེད། དཔེར་ན། བོད་རིགས་ཨ་རི་བ་གཞོན་སྐྱེས་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་སོ་སོའི་ཁུངས་བོད་པ་དང་ཨ་རིའི་མི་ཚེ་གཉིས་ལས་གཅིག་འདམ་ག་བྱེད་མི་དགོས་ཤིང་། གཉིས་ཀ་བདམས་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་བར་ཕན་ཚུན་གཅིག་ཕན་གཅིག་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བ་བྱེད་ཆོག འདི་ནི་བོད་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་དམིགས་ཡུལ་བསྒྲུབ་པར་གལ་འགངས་ཅན་ཞིག་ཡིན། དེའི་དོན་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་སྙིང་པོ་ལེགས་པར་དེང་རབས་རིག་གཞུང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར། དེ་ནི་ངས་གང་བསམ་པ་དེ་རེད། འོན་ཀྱང་། དོ་ཁུར་ཅན་གྱི་མི་སྣ་ཚོས་རང་ངོ་རང་ཤེས་དགོས་པ་རེད། ངས་བསམ་པར་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར་བཞིན་འདུག་སྙམ། དཔེར་ན། མི་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཀརྨ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་སོ་སོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པ་དང་། གཏིང་ཟབ་མངའ་པར་མ་ལྟོས་པར་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་རིག་གཞུང་ལ་སྟབས་མི་བདེ་པ་མི་མཛད། གཞན་མི་སྐྱ་ཚེ་དབང་ལྟ་བུ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་དང་ཉིན་རེའི་བོད་མིའི་བྱ་སྤྱོད་དང་མཉམ་དུ་སྟབས་བདེ་པོས་དེང་རབས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མི་ཚེ་སྐྱེལ་བཞིན་ཡོད།
ཆ་རྐྱེན་འདིས་ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོག་ཅི་ཞིག་འདྲེན་མིན་ཐད་གཙོ་དམིགས་བྱེད་དགོས་པ་མཚོན་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ནི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ནམ་རྦ་རླབས་ཤིག་ཡིན་པ་ལས་གཞན་གང་ཡང་མིན་པ་དེ་རེད། བླངས་བྱ་འདི་ནི་ངས་དགོས་དགུ་(Google)སྤྱི་གཉེར་ཁང་དུ་ལས་དོན་གཉེར་སྐབས་སྦྱངས་པ་ཡིན། ངས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ནི་གཙོ་དམིགས་བྱེད་ས་མི་མང་དཀྱུས་མ་དང་ཚོགས་པ་ཁག་གི་སོ་སོའི་ཁེ་དབང་ལེགས་གྲུབ་ཡོང་སླད་རོགས་རམ་བྱེད་པ་དང་ལྷན་དུ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་ཆེད་དུ་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་རྒྱུར་ངེས་པར་མཁོ་བ་དང་། གཡོལ་ཐབས་མེད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ནམ་རྦ་རླབས་ཤིག་ཡིན་པ་ལས་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཞིག་མིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི། ལེགས་གྲུབ་ནམ་ཡང་འབྱུང་མི་སྲིད། འདི་ནི་ཐབས་རེད།
ང་ཚོས་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་ལེགས་སྐྱེས་ཅི་འདྲ་ཞིག་འབུལ་ཐུབ་མིན་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས། དཔེ་མཚོན་འདི་དག་ནི་སེམས་ངལ་གསོ་པ་དང་ཀླད་པའི་ཚན་རིག་སྟེ་བྱ་བ་བྱེད་བཞིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། ངས་འདི་ལས་ལྷག་ཚོད་བྱེད་ཐུབ་བམ། ང་ཚོས་ལས་དོན་གཉེར་སར་ཕན་པ་ཅི་བྱེད་ཐུབ་བམ། (ངས་གཉེར་བའི་ལས་ཀ་ནི་སེམས་ཚོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར་རེད་)། ང་ཚོས་མི་རྣམས་འབྲེལ་མོལ་བྱེད་མཁས་པའམ་བར་སྡུམ་བྱེད་མཁས་པ་ཆགས་པར་རོགས་རམ་ག་རེ་བྱེད་ཐུབ་བམ། ང་ཚོས་ཇི་ལྟར་མི་རྣམས་མགོ་ཁྲིད་བཟང་པོར་འགྱུར་བར་རམ་འདེགས་ག་རེ་བྱེད་ཐུབ་བམ། ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་གི་སྒྱུ་རྩལ་དང་། རོལ་དབྱངས་དང་། རྩོམ་རིག་དང་། དཔེ་གསར་བཅས་ལ་ལེགས་སྐྱེས་ཅི་འདྲ་ཞུ་ཐུབ་བམ། རིག་གཞུང་གིས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ཕན་ཅི་ཞིག་ཐོག་གམ། ང་ཚོར་སྙིང་རྗེ་ཆེད་འོས་འགན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ། ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་ལ་སྨན་པའི་ལས་དོན་མང་པོ་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡོད། ང་ཚོས་ཇི་ལྟར་གཞན་ལ་ཕན་ཐོག་ཐུབ་པ་བྱེད་བསམ་པ་བསྐྱེད་པ་དང་འབད་རྩོལ་དེས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དར་འཕེལ་ཡོང་པར་རམ་འདེབས་སུ་གྱུར་རོ།།
དྲུག་པ། བརྩོན་འགྲུས། བདུན་པ་། བཟོད་པ།
ང་ཚོས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཆེད་དུ་རླབས་ཆེན་གྱི་བྱ་བཞག་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ། བྱ་བཞག་སྤུས་ཚད་མཐོ་ཤོས་དག་བསྒྲུབ་པར་བརྩོན་འགྲུས་བྱེད་དགོས། ངས་བསམ་པར་དེ་འདྲ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པ་རེད། དཔེར་ན། ༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་མི་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་དེབ་ཁག་ནི་བྱ་བཞག་སྤུས་ཚད་མཐོ་ཤོས་ཡིན་ཞིང་། སྙན་གྲགས་ཀྱིས་ས་སྟེང་ཁྱབ་ཀྱིན་ཡོད། རང་ཅག་མང་པོས་མ་འོངས་འབྱུང་འགྱུར་ལེགས་གྲུབ་སྔར་ལས་མང་བ་ཡོང་ཕྱིར་འགྲུབ་འབྲས་མ་ལུས་པ་ཆ་རྐྱེན་དུ་བསྐྲུན་པ་དང་། འཐབ་ཕྱོགས་སྣ་མང་གིས་ལས་དོན་བླ་ལྷག་བསྒྲུབ་ནུས། དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པའི་རོལ་དབྱངས་བརྙན་འཕྲིན་ཞིག་ལའང་གྷར་མི་(Grammy)གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའི་རིན་ཐང་ལྡན། འདི་ནི་བརྩོན་པ་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག་མིན། འདི་ནི་འཛམ་གླིང་ཡག་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་སླད་ཀྱི་བརྩོན་པ་ཞིག་ཡིན། བྱ་འགུལ་འདི་རིགས་བརྒྱུད་དེ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དར་འཕེལ་ལ་རམ་འདེགས་སུ་གྱུར་ནུས། འདི་ནི་གཏོང་སེམས་དང་སྙིང་རྗེའི་བརྩོན་འགྲུས་རེད། འབད་རྩོལ་འདི་ནི་སྦྱིན་པ་དང་སྙི་རྗེ་ལས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན།
མཐའ་དོན་ངས་སླར་ཡང་དྲན་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུར་བརྩོན་པའི་སྟོབས་འདི་འདྲ་ལྡན་འགྱུར་ཀྱང་། ང་ཚོས་འབྲས་བུ་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་མི་ཐུབ། གང་ང་ཚོས་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་ང་ཚོའི་སེམས་རྒྱུད་རྟག་ཏུ་སྙིང་རྗེ་ཟིན་པ་ཞིག་དགོས། དེས་འབྲས་བུ་ཡག་པོ་ཡོང་པར་མཐུན་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནི་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་འབྱུང་དུ་བཅུག་དགོས། འདི་ནི་བཟོད་པ་ཡིན།
ངས་བསམ་པར་འདི་ནི་བོད་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་བཟོ་རྒྱུའི་ཕར་ཕྱིན་བདུན་ནོ།། གོང་གི་ཆ་རྐྱེན་དག་བསྐྲུན་ཚེ་ “ཇི་ལྟར་”ཞེས་པའི་དྲི་བར་ལན་རང་བཞིན་ཐེབས་ངེས་རེད།། །།
མ་རྩོམ་གྱི་དྲ་ཐག http://chademeng.com/meditation/7-billion-tibetans-an-idea-for-preserving-tibetan-culture/
རྩོམ་པ་པོ་བྲན་དའེ་མིང་ཐན་ནི་དགོས་དགུ་(Google)སྤྱི་གཉེར་ཁང་གི་བཟོ་བཀོད་པ་དང་སེམས་སྐུལ་སྦྱིན་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་དགོས་དགུ་སྤྱི་གཉེར་ཁང་དུ་ལོ་བརྒྱད་རིང་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ལས་གཞི་གཉེར་པ་དང་།ལས་མི་ཚོར་སེམས་སྐུལ་དང་འབྲེལ་བའི་སློབ་སྟོན་གནང་ཞིང་། དགོས་དགུ་སྤྱི་གཉེར་ཁང་གི་ལས་མི་ཚོར་བློ་སྦྱོང་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་བྱ་བཞག་ཐོག་ནས་མཚན་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ཆགས། བློ་སྦྱོང་སྐོར་ཕྱག་དེབ་སྐད་གྲགས་ཅན་ “ནང་གི་རང་ཉིད་འཚོལ་བ་” ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མང་པོ་བརྩམས་ཡོད། དེང་སྐབས་ཁོང་ནི་སྐྱེ་བོ་སྒེར་གྱི་བདེ་དོན་གོང་འཕེལ་གྱི་ཆེད་བདེ་སྐྱིད་དང་། སྒོམ། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་བཅས་དར་འཕེལ་གོ་རྟོགས་འཕེལ་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་སྤེལ་པའི་ལས་འགུལ་དུང་ཕྱུར་གཅིག་གི་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་བྱ་བ་ཞེས་པ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་མི་དྲུག་གིས་གདམ་བཏོན་བྱུང་ཡོད།


c: text/html

text:
སློབ་གྲོགས་ཚོ་ལ་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་དང་ཁོར་ཡུག་གི་གནད་དོན་ལབ་གླེང་བྱེད་པར་ང་ཤིན་ཏུ་དགའ་མོས་བྱུང་ཡོད།
སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ནི་མིའི་རིགས་འཚོ་གནས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་གཙོ་བོ་སྟེ། དེ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བ་འཕེལ་རྒྱས་མཐོར་འདེགས་མུ་ནས་མུར་འབྱུང་བའི་དངོས་པའི་རྨང་གཞི་ཡིན།
སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ནི་མིའི་རིགས་འཚོ་གནས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་གཙོ་བོ་སྟེ། དེ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བ་འཕེལ་རྒྱས་མཐོར་འདེགས་མུ་ནས་མུར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོའི་རྨང་གཞི་ཡིན། ས་གནས་ཤིག་ལ་མཚོན་ན། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་བཟང་ངན་གྱིས་ཐད་ཀར་ས་ཆ་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་འཕེལ་བའི་ཆུ་ཚད་མཚོན་པ་དང་།
ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་བཤད་ན། ས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཚད་རིམ་ཞིག་མཚོན་རྟགས་སུ་གྲུབ་ཡོད། ངས་དུས་རབས་གོང་མའི་ལོ་རབས་༨༠པ་ནས་བཟུང་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་གནད་དོན་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཞིབ་འཇུག་གི་མགོའང་བརྩམས་པ་ཡིན། སྐབས་འདིར་ངས་ཐོག་མར་རང་གིས་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཁྱོད་ཚོར་ངོ་སྤྲོད་རགས་ཙམ་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ལ་ཚང་མས་དྲི་བ་འདྲེན་ངེས་པས་སོ།། དེ་ཡང་སྡོང་བོ་ལ་རྩད་པ་དང་ཆུ་བོ་ལ་འབྱུང་ཁུངས་ཡོད་པ་ནང་བཞིན། བདག་ཀྱང་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་དཀྱིལ་སྙིང་སྟེ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་ཐང་རྒན་དུ་སྐྱེས། ངའི་དྲན་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུ་ཐང་རྒན་རྩྭ་ཐང་ནི་ནོར་ལུག་རྩྭ་གསེང་དུ་འཛུལ་ན་མིས་མི་མཐོང་བའི་ཚད་ཡིན། དྲན་འཛིན་གྱི་ཡོལ་བའི་ངོས་སུ་ད་ལྟའང་གསལ་བར་དྲན་པ་ནི༡༩༥༨ལོའི་ཡར་སྔོན་དུ། རྩྭ་ཐང་གི་འབྲོག་མི་རྣམས་ལ་སེམས་ཁུར་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་འབྲོག་པའི་དབྱར་སར་བྱིས་པ་རྣམས་ན་ཐང་དུ་རྩེད་མོར་གཡེང་བ་དེ་ཡིན། ང་ཚོའི་ཕ་ཡུལ་གྱི་མུ་མཐའ་བྲལ་པའི་རྩྭ་ཐང་དུ་ག་ས་གང་དུ་གྱ་གྱུའི་ཆུ་བོ་དང་ན་ཁུད་མུ་ནས་མུར་ཡོད་པས། སེམས་ཆུང་ཏོག་ཙམ་མ་བྱས་ཚེ་ན་འདམ་དུ་ཟུག་འགྲོ་བ་ཡིན། སེམས་ཁྲལ་གཞན་ཞིག་ནི་རུ་དགུན་སར་སོ་མར་བསླེབས་ཚེ། བྱིས་པ་རྣམས་འབྲོག་ཁྱིམ་དང་ཅུང་རིང་བའི་རྩྭ་གསེང་ལ་འགྲོ་བར་དོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་སྲིད་མཉམ་མ་བཞག་པར་རྩྭ་གསེང་ལ་ཤོར་ཚེ། མཐོང་ལམ་བསྒྲིབས་ནས་ཕྱིར་ཡོང་བའི་ལམ་མི་ཤེས་པ་དེ་རེད། རྩྭ་རྐང་མཐོ་ལ་རྩི་དཔུང་རྫུབས་པས་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགུན་སར་སྦྲ་འབུབས་སྐབས་རྩྭ་བྲེགས་རྗེས་ད་གཟོད་འབུབས་པ་ཡིན། ང་ཕ་ཡུལ་དང་གྱེས་ནས་ལོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལས་འགོར་མེད་ནའང་། ད་ལྟ་ཕྱིར་བསླེབས་ཚེ་རྩྭ་ཐང་གི་ངོ་བོ་འགྱུར་ཏེ་སྔོན་ཆད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡེ་ནས་མཐོང་རྒྱུ་མི་འདུག མི་གྲངས་ཇེ་མང་ལ་སོང་ཞིང་རྩྭ་ཐང་བསློགས་ནས་ཞིང་སར་བསྒྱུར་པ་དང་། ནགས་ཚལ་སྐྲ་ལོ་བཞིན་བཞར་བ། ཆུ་བོའི་བཞུར་ཚད་སྔར་ལས་ཕྱེད་ཀ་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་བ་བཅས་སོ།། དེ་སྔོན་ངེད་ཚང་གི་མདུན་ཕྱོགས་སུ་ཆུ་ནག་ཅེས་པའི་ཆུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཇེ་ཆུང་ལ་རབ་ཅིག་སོང་ཡོད་དེ། ༡༩༦༨ལོར་ང་འབྲིང་རིམ་ཆེད་གཉེར་སློབ་གྲྭ་ནས་མཐར་ཕྱིར་རྗེས། ན་གཞོན་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིང་སྡེར་འགྲོ་བའི་ལས་འགུལ་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལོག་པ་ན། ཆུ་དེས་ད་དུང་རང་འཐག་སྐོར་ཐུབ། ས་དེའི་བོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཨ་ཁུ་ལིའུ་ཅ་ཞེས་འབོད་པའི་རྒྱ་རིགས་རྒན་པོ་ཞིག་དང་ངེད་གཉིས་ཀྱིས་ལོ་ཕྱེད་ཙམ་ལ་རང་འཐག་བདག་གཉེར་པའི་ལས་ཀ་བསྒྲུབས་མྱོང་། ཡིན་ནའང་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་འགོར་པའི་རྗེས﹙༡༩༨༨ལོ﹚སུ་ང་སླར་ཡང་ཕ་ཡུལ་དུ་ལོག་ཚེ། ཆུ་དེ་སྔར་ནས་བསྐམས་ཟིན་ལ་རང་འཐག་ཀྱང་ཞིག་རལ་ཏུ་གྱུར་ནས། ཤུལ་དུ་མཆིག་རྡོ་གཉིས་རྩྭ་གསེར་དུ“གདོང”ཕྱེད་ཀ་མངོན་ནས་འདུག ཕ་ཡུལ་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་དེ་རང་འཐག་ཅིག་གི་ལས་དབང་ལས་ཀྱང་ཅུང་ཙམ་མཚོན་ཐུབ་ལ། དེ་ལས་རྩྭ་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་བཙོག་པར་འགྱུར་བའི་མྱུར་ཚད་དེ་གསལ་བར་རྟོགས་ཐུབ། དོན་དག་ཕྲན་ཚེགས་དེས་བདག་གི་སེམས་པར་ཕོག་ཐུག་ཆེན་པོ་ཐེབས་པས། ངས་གཞི་ནས་ཕ་ཡུལ་གྱི་རི་ཆུ་ལུང་གསུམ་ལ་དོ་སྣང་ཁྱད་པར་བ་བྱེད་དགོས་བྱུང་། སྐབས་དེར་ངས་ཅི་ལིན་སློབ་ཆེན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་བདག་གཉེར་དོ་དམ་སློབ་གླིང་དུ་ལས་ཐོག་པའི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། ངའི་རབ་འབྱམས་པའི་ཆེད་རྩོམ་ཡང《མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་འཕེལ་རྒྱས》ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། བདག་གི་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་གི་མགོའང་དུས་དེ་ནས་བརྩམས་པ་ཡིན། ༡༩༩༣ལོར། བདག་གི《མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་འཕེལ་རྒྱས》ཞེས་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་གཞི་དེ། རྒྱལ་ཁབ་ཚན་རིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དང་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་གལ་ཆེ་བའི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་གཞི་རུ་བཀོད་པས། དཔེ་ཚོགས་མུ་རྒྱུན་ཅན་ཞིག་པར་དུ་སྐྲུན་པའི་མགོ་བརྩམས། ད་ལྟའི་བར་དཔེ་ཆ་༩པར་དུ་བསྐྲུན་ཟིན་ལ་བྱ་བ་དེ་ངས་མུ་མཐུད་དུ་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད། ང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་དུ་བསླེབས་རྗེས། ད་དུང་ལན་གྲུ་སློབ་ཆེན་དང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ལས་སློབ་ཆེན། ཀན་སུའུ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གླིང་སོགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བློ་མཐུན་རྣམས་དང་ལྷན་དུ། ཀན་ལྷོའི་སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་འབྱོར་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ལས་གཞི་བསྒྲུབས་ཏེ། ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་དེ༢༠༠༥ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།
ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུ་དང་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གི་མགོ་ཁྲིད་པ་གཙོ་བོས་མཐོང་ཆེན་གནང་བའི་རྐྱེན་གྱིས། ལས་གཞི་དེ་ཞིང་ཆེན་གྱི“ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་ཨང་བཅུ་གཅིག་པ”ཡི་སྐབས་ཀྱི་དུང་ཕྱུར་བརྒྱ་ཅན་གྱི་ལས་དོན་ཆེན་མོ་བཅུ་ཞེས་པའི་གྲས་སུ་བཀོད། དེ་ལས་ཀྱང་དགའ་འོས་པ་ཞིག་ནི༢༠༠༦ལོར“ཀན་ལྷོའི་རྨ་ཆུའི་ཆུ་རྒྱུན་གཙོ་བོ་མཁོ་སྤྲོད་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་བྱེད་ལས་ས་ཁུལ་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཛུགས་སྐྲུན”ཞེས་པའི་ལས་གཞི་དེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི“ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་ཨང་བཅུ་གཅིག་པ”ཡི་འཆར་འགོད་ཀྱི་མདོ་དོན་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནུབ་རྒྱུད་གསར་སྤེལ་ཆེན་མོའི“འཆར་གཞི་ཨང་བཅུ་གཅིག་པ”ཡི་འཆར་འགོད་ཀྱི་གྲས་སུ་བཀོད་པ་དེ་རེད། གཤམ་དུ་ངས་ཕྱོགས་གསུམ་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་གླེང་བར་བྱ་བ་ལ།
དང་པོ། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་དེ་གོ་ལ་ཟླུམ་པོའི་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཇུས་ཆེན་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ།
མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ལ“འཛམ་གླིང་གི་རྒྱ་ཕིབས” ཞེས་ཟེར་ལ། དེ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཆེས་མཐོ་ཞིང་ཆེས་ལོ་ན་གཞོན་པའི་མཐོ་གཞོངས་ཡིན་ཏེ། “ཀྲུང་ཧྭའི་ཆུའི་གཏེར་བུམ་ཆེན་མོ”ཞེས་སུ་གྲགས། དེ་བས་བདག་གིས་དེ་ལ“འབྱུང་གནས་ལྔ”ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན།
﹙དང་པོ﹚གྲང་བའི་འབྱུང་གནས། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ནི་ཆ་སྙོམས་སུ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༤༥༠༠ཡས་མས་ཡོད་པས། སའི་གོ་ལའི་སྣེ་གསུམ་པ﹙ལྷོ་སྣེ་དང་བྱང་སྣེ་ལ་ལྟོས་ས་ལྟོས་འཇོག་གིས་བཤད་པ﹚ཡིན། ཆ་སྙོམས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་ཅུང་དམའ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་ཇེ་མཐོར་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས་དྲོད་ཚད་ཇེ་དམར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པས་ན། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་༠℃མན་ལ་ལྷུང་བའི་རྒྱ་ཁྱོན་དེས་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཕྱེད་ཀ་ཟིན་ཡོད། ཟླ་དང་པོའི་ནང་ས་ཆ་མང་ཆེ་བའི་དྲོད་ཚད--༡༠℃མན་ཡིན་ལ། ཟླ་༧པ་ནི་ཆེས་དྲོ་བའི་དུས་ཏེ། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ལས་མཚོ་སྔོན་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་བོད་ལྗོངས་བྱང་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་གྱི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ནི་༥℃ཡས་མས་མ་གཏོགས་མེད། དེའི་ཁར་མདོ་དབུས་མཐོ་་གཞོངས་སུ་མཁའ་དབུགས་ཤིན་ཏུ་སྲབ་པར་བརྟེན། ཚ་གྲང་དེ་དུས་མཚུངས་སུ་སྐབས་རེ་ཇེ་མཐོ་དང་སྐབས་རེར་ཇེ་དམའ་རུ་འགྲོ་བས། དྲོད་ཚད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་དེ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་དམའ་བའི་བདེ་ཐང་ས་ཁུལ་ལས་ལྡབ་གཅིག་ཡས་མས་ཆེ་བ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ནི“གྲང་བའི་འབྱུང་གནས”ཤིག་ཡིན་ཐོག གྲང་བའི་གནོད་མཐོ་ས་ཁུལ་དུའང་གཏོགས་པས། གླིང་ཆེན་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཤར་ལྷོའི་དབུགས་གནོན་དང་དྲོད་ཚད། རླུང་། ཆར་ཆུ་སོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་རབ་དང་རིམ་པ་ཐེབས་བཞིན་པར་མ་ཟད། སའི་གོ་ལའི་ཕྱེད་ཤར་མ་དང་ཐ་ན་འཛམ་བུ་གླིང་གི་གནམ་གཤིས་སྙོམ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་འཕྲུལ་ཆས་ལྟ་བུར་ཡང་གྱུར་ཡོད་དོ།།
﹙གཉིས་པ﹚ཆུའི་འབྱུང་གནས། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆུ་དང་གཙང་བོ། མཚེའུ་དང་རྫིང་བུ། གངས་རི་དང་འཁྱག་ཀླུང་། ན་འདམ་སོགས་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ནི་མཐོ་གཞོངས་དེའི“ཁྲག་རྩ”ལྟ་བུ་ཡིན་པས། མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཡོད་དགུ་དེ་ཡིས་གསོ་བཞིན་ཡོད། སྡོམ་རྩིས་ལྟར་ན། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་བསྡོམས་གྲངས་ལ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར་༥༤༦༣.༤ཡོད་ལ། དེ་ལས་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོའི་ཆུ་རྒྱུན་དུ་གྱུར་པའི་ཆུ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༢༥༤༨དང་། ཧིན་ངྷུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོའི་ཆུ་རྒྱུད་དུ་གྱུར་པའི་ཆུ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར་༢༤༠༠.༤ཡོད། སྐམ་སའི་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆུ་རྒྱུད་དུ་གྱུར་པའི་ཆུ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༥༡༥འདུག དུས་མཚུངས་སུ་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ས་འོག་གི་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར་༡༥༦༨ཡོད། དེ་ལས་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༡༣༠༡.༣ནི་ཕལ་ཆེར་ས་སྟེང་གི་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་དང་བསྐྱར་ཟློས་སུ་གྱུར་འདུག མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་བསྡོམས་གྲངས་དང་ས་འོག་གི་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་བསྡོམས་གྲངས་ཚང་མས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བསྡོམས་གྲངས་ཀྱི་ལྔ་ཆའི་གཅིག་ལས་ལྷག་པ་ཟིན་འདུག མཐོ་གཞོངས་སུ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་གཅིག་གི་སྟེང་དུ། ཆུའི་ཐོན་ཚད་ཕལ་ཆེར་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་༢༢ཡོད་པས། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་ཚད་ལ་ཉེ་བ་རེད། ཡིན་ནའང་གལ་སྲིད་ཞིང་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལྟར་བརྩིས་ན། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་ཚད་ལས་ཆེས་ཆེར་བརྒལ་འདུག
༡.ཆུ་བོ། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་“མ་ཡུམ་ཆུ་བོ”འབྲི་ཆུ་དང་རྨ་ཆུའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པར་མ་ཟད། གླིང་ཆེན་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཙང་བོ་གཙོ་གྲས་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱང་ཡིན། རང་རྒྱལ་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཙང་བོ༤༠ལྷག་ཡོད་ལ། དེའི་ནང་དུ་གཙོ་ཆེ་༡༥ཡོད། དེ་དག་ལས་ཆུ་མགོ་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་སུ་བྱུང་བའི་གཙང་བོ༨ཡོད་པ་ཡིན། ལོ་རེར་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ལ་བཞུར་བའི་ཆུའི་ཚད་ནི་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར་༤༠༠༠ལྷག་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ལ་བཞུར་བའི་ཆུའི་ཚད་ཀྱི་སུམ་ཆའི་གཉིས་ཟིན་འདུག རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ལ་བཞུར་བའི་གཙང་བོ་གཙོ་གྲས་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟླ་ཆུའམ་མེ་ཀུང་གཙང་བོ། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོའམ་པུ་ལ་མ་ཕོ་ཐེ་ལ་གཙང་བོ། སེང་གེ་ཁ་འབབ་གཙང་བོའམ་ཧིན་ངྷུ་གཙང་བོ། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུའམ་སར་ཝུན་གཙང་བོ། ཏུའུ་ལུན་གཙང་བོའམ་ཡེ་ལོ་བ་ཏི་གཙང་བོ་སོགས་ཏེ། འབར་མ་དང་ཐེ་ལན། ལོ་སི། ཁམ་ཕུ་ཁྲེ། ཝེ་ཐེ་ནམ། འབྲུག་ཡུལ། རྒྱ་གར། བལ་ཡུལ། བྷང་ག་ལ། ཕ་ཁི་སི་ཐན། ཨ་ཧྥུ་ཀ་ནི་སི་ཐན་སོགས་རྒྱལ་ཁབ༡༢བརྒྱུད་འདུག་པ་རེད། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་གཙང་བོ﹙རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ལ་བཞུར་བའི་གཙང་བོ་དང་བཅས﹚ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོ་དང་ཧིན་ངྷུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོ། སྐམ་སའི་ནང་ཁུལ་བཅས་ཆུ་རྒྱུད་གསུམ་ལ་གཏོགས།
ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚེ་ཆེན་མོའི་ཆུ་རྒྱུད་ནང་འབྲི་ཆུ་དང་རྨ་ཆུ། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་སོགས་ཀྱི་སྟོད་རྒྱུད་འདུ། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་འབྲི་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་ནང་དུ་འབྲི་ཆུའི་འབྱུང་ཁུངས་ས་ཁུལ་ཡང་འདུ་བ་ཡིན། འབྲི་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་ནི་འཕྲེད་རྒྱུག་རི་ཁུལ་ཡིན་པ་ན་འགག་རོང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་སྟེ། སྤྱིར་བཏང་དུ་སྨི༡༠༠༠ཡོད་ལ། གཏིང་ཆེས་ཟབ་སར་སྨི༢༠༠༠ཡན་ཡོད། ཆུའི་ཞེང་ཚད་ལ་སྨི༡༥༠---༢༠༠ཙམ་ལས་མེད་པས། ཆུ་ནུས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྡན། རྨ་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་དེ་ཚལ་རྔ་འགག་ཡན་ཆད་དུ་ལོ་རེའི་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་དེ་འདྲ་ཆེ་རྒྱུ་མེད་ནའང་། ས་བབ་མཐོ་ཞིང་ཆུའི་ཟད་གྲོན་ཆུང་བའི་དབང་གིས། དེ་ནི་རྨ་ཆུའི་ཆུའི་ཐོན་ཚད་ཆེས་མཐོ་བའི་ས་ཁུལ་ཡིན། ཚལ་རྔ་འགག་མན་ཆད་ནས་ལན་གྲུའི་བར་ན་འགག་རོང་དང་གཤོང་ས་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ། ཕལ་ཆེར་སྤྱི་ལེ་བརྒྱ་རེའི་བར་དུ་ཆ་སྙོམས་སུ་མཐོ་ཚད་སྨི༡༤༠ལྷག་གིས་ཇེ་དམའ་རུ་གྱུར་འདུག་པས། ཆུ་ནུས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདུག ཟླ་ཆུའི་ཆུ་མགོ་ནས་ཆབ་མདོའི་བར་ལ་སྤྱི་ལེ་༥༦༤ཡོད་ཅིང་། དེ་གར་བཞུར་ཚད་དལ་ཞིང་ཚལ་བ་མང་བོར་གྱེས་ནས་ཡོད། ཆབ་མདོའི་མཚམས་སུ་བསླེབ་ལ་ཉེ་དུས། སྨི༥༠༠---༡༠༠༠བར་ཡོད་པའི་དབྱིབས“v”ཅན་གྱི་རོང་འགག་ཅིག་གྲུབ་འདུག་སྟེ། ཆ་སྙོམས་ཀྱི་མར་འབབ་ཚད་བརྒྱ་ཆའི་༤.༠﹪---༤.༥﹪ཡིན་ལ། བཞུར་རྒྱུད་ཧྲིལ་བོ་ལས་མར་འབབ་ཚད་ཆེས་ཆེ་བའི་གནས་ཡིན། ཆབ་མདོའི་མན་དུ་རི་མཐོ་ཞིང་སྒང་གཞོངས་མི་སྙོམས་པའི་འཕྲེད་རྒྱུག་རི་རྒྱུད་དུ་བབས་པས་ན། ཆུ་བོའི་བཞུར་རྒྱུན་དྲག་ལ་ཆུ་ནུས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྡན་ནོ།།
ཧིན་ངྷུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོའི་ཆུ་རྒྱུད་དུ་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་དང་རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ། ཏུའུ་ལུན་གཙང་བོ། སེང་གེ་ཁ་འབབ་གཙང་བོ་བཅས་ཀྱི་སྟོད་རྒྱུད་དག་འདུ་བ་ཡིན། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ནི་ལོ་རེའི་བཞུར་ཚད་ལྟར་བརྩིས་ན་འཛམ་གླིང་གི་གཙང་བོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་གྲས་ཀྱི་གཅིག་སྟེ། ཀྲུང་གོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དེའི་བཞུར་ཡུལ་གྱི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་ནི་སྨི༤༥༠༠ཡིན་ལ། བཞུར་རྒྱུན་གྱི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ་༢༢༢༩ཡོད། འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ༢༤ཡོད་པས། འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་མཐོ་བའི་གཙང་བོ་ཡིན། གཙང་བོ་དེའི་སྟོད་རྒྱུད་དང་བར་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རེའི་བཞུར་རྒྱུག་གི་ཟབ་ཚད་སྤྱིར་བཏང་དུ་ཧའོ་སྨི༡༠༠---༢༠༠བར་ཡིན་ལ། སྨད་རྒྱུད་དུ་རི་བོ་གནམ་ལྕགས་འབར་བར་སྐོར་བ་རྟ་རྨིག་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ཁུགས་པ་ཆེན་མོ་སྟེ། འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་ཆེ་བའི་གཅོང་རོང་ཆེན་མོའི་ལོ་རེའི་བཞུར་རྒྱུག་གི་ཟབ་ཚད་ནི་གློ་བུར་ཧའོ་སྨི༢༠༠༠---༤༠༠༠བར་འཕར་འདུག དུས་མཚུངས་སུ་དབྱར་གྱི་དུས་སུ་བཞུར་རྒྱུག་གི་ཚད་ནི་ལོ་ཡོངས་ཀྱི་ཕྱེད་ཀའི་ཡན་ཟིན་འདུག་པས། ལོ་དུ་མའི་རིང་ལ་ལོ་རེར་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བཞུར་བའི་ཚད་ནི་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༡༦༥༤ཡིན། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུར་མཚོན་ན་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ནང་དུ་བཞུར་རྒྱུན་ལ་སྤྱི་ལེ་༢༠༡༣ཡོད་དེ། གཙང་བོའི་སྟོད་རྒྱུད་དང་བར་རྒྱུད་དུ་ཆུ་རྒྱུན་འབབ་ཚད་དྲག་ཅིང་མྱུར་བས་ཉེན་ཁ་ཆེ་ལ། གཙང་བོ་ནི་ཞེང་ལ་སྨི་བརྒྱར་མི་ལོང་བའི་འགག་འཕྲང་དུ་ལང་ལོང་དུ་འབབ་བཞིན་པས་ན། ཆུ་ནུས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ལྡན་ཡང་། ཐོན་སྒོ་འབྱེད་རྒྱུ་ཟེར་ན་དཀའ་ངལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ། ཏུའུ་ལོན་གཙང་བོ་དེ་རང་རྒྱལ་དུ་བཞུར་རྒྱུན་ལ་སྤྱི་ལེ་༡༧༨.༦ཡོད་ལ། བཞུར་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་དེ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༤༣༢༧ཡིན། གཙང་བོ་དེའི་བཞུར་རྒྱུད་དུ་ཆུ་ལག་མང་ལ་བཞུར་རྒྱུན་ཐུང་བ། ཡན་ལག་མ་ལག་ནི་སྡོང་པོའི་ཡལ་གའི་ཚུལ་དུ་གནས་འདུག་སྟེ། ལོ་རེའི་བཞུར་རྒྱུག་གི་ཚད་ཚོད་དཔག་ལྟར་བརྩིས་ན་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བ་ཞི་མ་དུང་ཕྱུར༥༣ཙམ་ཡོད། ཧིན་ངྷུ་གཙང་བོའི་ཆུ་རྒྱུད་གཙོ་བོ་ནི་སེང་གེ་ཁ་འབབ་དང་གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་གཙང་བོ་ཡིན་ཏེ། སེང་གེ་ཁ་འབབ་གཙང་བོའི་བཞུར་རྒྱུན་གྱི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ་༤༡༩ཡོད་ཅིང་། བཞུར་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༤༩༥༦འདུག ལོ་རེའི་བཞུར་རྒྱུག་གི་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༢.༧ཡིན། གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་གཙང་བོའི་བཞུར་རྒྱུན་གྱི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ་༣༠༩ཡོད་དེ། བཞུར་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༢༣༡༧༠དང་། ལོ་རེའི་བཞུར་རྒྱུག་གི་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༡.༧ཡིན་ནོ།
སྐམ་ས་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆུ་རྒྱུད་ནང་བྱང་ཐང་དང་ཚ་འདམ་གཞོང་ས། མདོ་ལ་རིང་མོའི་རི་རྒྱུད་དང་ཞིན་ཅང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐམ་ས་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆུ་རྒྱུད་སོགས་འདུ། བྱང་ཐང་གི་སྐམ་ས་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆུ་རྒྱུད་ནི་བོད་བྱང་ཐང་གི་ཆུ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཨ་ཆེན་གངས་རྒྱུད་ཀྱི་སྐམ་ས་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆུ་བོ་སྣ་ཚོགས། ཞིན་ཅང་བྱང་ཐང་གི་ཆུ་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་གྲུབ་འདུག་སྟེ། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆེས་ཆེ་བའི་ཆུ་རྒྱུད་ཡིན་ཅིང་། ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཚད་ལ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༢༤༦.༥ཡོད། ཚ་འདམ་གཞོང་སའི་ཆུ་རྒྱུད་ནི་མཚོ་སྔོན་པོའི་སྐམ་སའི་ཆུ་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབབ་རྒྱུད་དང་། ཚ་འདམ་གཞོང་སའི་ཆུ་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབབ་རྒྱུད་སོགས་འདུ་སྟེ། ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཚད་ལ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར་༤༤ཡོད། མདོ་ལ་རིང་མོའི་ཆུ་རྒྱུད་ནང་ནག་ཆུ་དང་གནའ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་དང་། སི་རུ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་སྟོད་རྒྱུད་དང་བར་རྒྱུད་ས་ཁུལ་བཅས་འདུ་སྟེ། ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཚད་ལ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༧༢ཡོད། ཞིན་ཅང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐམ་ས་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆུ་རྒྱུན་དང་བར་རྒྱུད་ས་ཁུལ་བཅས་འདུ་སྟེ། ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཚད་ལ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར་༡༥༢.༥ཡོད།
མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆུ་བོའི་འབབ་ཚད་དེ་ལོ་གཅིག་ནང་ཡང་མི་འདྲ་སྟེ། འབྲི་ཆུ་དང་ཟླ་ཆུར་མཚོན་ན་ཆུ་རྒྱས་པའི་སྐབས་ཀྱི་བཞུར་ཚད་ནི་ལོ་རེའི་བཞུར་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི༦༠ཡས་མས་ཟིན་འདུག རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་དང་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ཆུ་རྒྱས་པའི་སྐབས་ཀྱི་བཞུར་ཚད་ནི་དེ་བས་ཀྱང་འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་སྟེ། ལོ་རེའི་བཞུར་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི་༧༠---༨༠ཟིན་པ་ཡིན། འཁྱག་རོམ་ཞུ་བའི་ཆུ་རྒྱུད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་མཐོ་གཞོངས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེའི་སྐམ་ས་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆུ་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རེའི་བཞུར་ཚད་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། དབྱར་ཟླ་གསུམ་གྱི་བཞུར་ཚད་ནི་ལོ་རེའི་བཞུར་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི་༦༥ཡན་ཟིན་འདུག ལོ་དུ་མའི་རྒྱུ་ཆར་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ལྟར་ན། མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆུ་བོའི་ལོ་རེའི་བཞུར་ཚད་དེ། དུས་ཀྱི་གོ་རིམ་ལྟར་ཆུ་མོད་པའི་སྐབས་དང་བྲི་བའི་སྐབས་རེས་མོས་སུ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་ལ། ལོ་རེའི་བཞུར་ཚད་ཆེས་ཆེ་བའི་སྐབས་དང་ཆེས་ཆུང་བའི་སྐབས་ཀྱི་བར་དུ་༡.༩---༤.༠ཡི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། ཆར་ཆུ་འབབ་པའི་ཚད་སོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཆུ་བོ་འབབ་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། ཆུ་མོད་པའི་ས་ཁུལ་དང་ཆུ་མང་བའི་ས་ཁུལ། ཆུ་ཉུང་བའི་ས་ཁུལ། ཆུ་སྐམ་པའི་ས་ཁུལ་སོགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ཚུལ་དེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ས་ཆ་གཞན་དག་ཏུ་ཧ་ཅང་མཐོང་དཀོན་ནོ།།
༢.མཚེའུ། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་སུ་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་གཅིག་གི་ཡན་ཡོད་པའི་མཚེའུ༡༡༢༦ཙམ་ཡོད། སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༣༩༢༠༦.༨འདུག་ཅིང་། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མཚེའུའི་བརྒྱ་ཆའི་༤༠དང་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་བརྒྱ་ཆའི་༤༩ཟིན་པར་བརྟེན། འཛམ་གླིང་གི་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་མཚེའུའི་ཁྱབ་གནས་ཆེས་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་ཡིན། མཚེའུའི་ཆུ་གསོག་གི་ཚད་ཀྱིས་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༥༡༨༢ཟིན་ཅིང་། རང་རྒྱལ་གྱི་མཚེའུ་ལྡན་ས་ཁུལ་ཆེན་པོ་ལྔའི་གྲས་ཀྱི་དང་པོ་ཡིན། དེའི་ཁྲོད་དུ་ཚྭ་མེད་ཆུའི་གསོག་ཚད་ལ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༡༠༣༥ཡོད་དེ། རང་རྒྱལ་གྱི་མཚེའུའི་ཚྭ་མེད་ཆུའི་སྤྱིའི་གསོག་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི༤༥.༨﹪ཟིན་འདུག མོད་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་མཚེའུ་ཁྲོད་དུ་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་༥༠༠ཡན་བརྒལ་པའི་མཚེའུ་༡༢ཡོད་ལ། རྒྱལ་ཡོངས་སུ་བསྡོམས་པས་༢༧ཡོད་པས་ཕལ་ཆེར་དེའི་ཕྱེད་ཀ་ཟིན་ཡོད། མཚོ་སྔོན་པོ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་ཆེས་ཆེ་བའི་མཚེའུ་སྟེ། རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་༤༥༦༨འདུག མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་མཚེའུའི་ཁྲོད་དུ། རྨ་ཆུའི་འབྱུང་ཡུལ་གྱི་མཚོ་སྐྱ་རེངས་དང་སྔོ་རེངས་མ་གཏོགས་ཚང་མ་སྐམ་སའི་ནང་ཁུལ་གྱི་མཚེའུ་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཚང་མ་ཚྭ་བྲོ་བའི་མཚེའུ་དང་ཚྭ་མཚོ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གིས་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་མཚེའུ་དག་གི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལས་བརྒྱ་ཆའི༩༠﹪ཟིན་ཡོད་པ་དང་། མཚེའུ་ཆེན་པོ༡༢ཀྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༡༣༨༧༧.༥ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་གིས་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་མཚེའུ་དག་གི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལས་བརྒྱ་ཆའི་༣༥.༤ཟིན་ཡོད། མཚེའུའི་གྲངས་ཀ་ཆེས་མང་བ་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༡---༥༠ནང་གི་མཚེའུ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིའི་གྲངས་ཀའི་བརྒྱ་ཆའི༥༥.༥﹪ཟིན་ཡོད། མཚེའུ་མང་ཆེ་བའི་མཚེའུ་གཤོང་ནི་ས་གཤིས་ཆགས་ཚུལ་དང་འཁྱག་ཀླུང་གི་བསླད་སྐྱོན་སོགས་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་པས། མཚེའུ་ཆུའི་གཏིང་ཅུང་ཟབ་ལ་ཚ་དྲོད་གསོག་ཚད་མཐོ་བ། ཆུ་དྲོད་ཅུང་གཏན་འཇགས་ཡིན་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ནོ།
༣.འཁྱག་ཀླུང་། ཀྲུང་གོ་ནི་འཛམ་གླིང་དུ་འཕྲེད་ཐིག་དམའ་བའི་རི་བོའི་འཁྱག་ཀླུང་ཆེས་མང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན། ཐོག་མའི་བརྟག་དཔྱད་ལས་ཤེས་གསལ་བྱུང་བ་ལྟར་ན། འཁྱག་ཀླུང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་༥༨༦༥༡ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནང་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་འཁྱག་ཀླུང་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་ཕལ་ཆེར་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༥༠༦༧༢ཡོད་པས། རྒྱལ་ཡོངས་འཁྱག་ཀླུང་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་བརྒྱ་ཆའི༨༦.༤﹪བཟུང་འདུག འཁྱག་ཀླུང་གི་བསགས་ཚད་ཕལ་ཆེར་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་དུང་ཕྱུར༤ཡོད་དེ། ཕལ་ཆེར་རང་རྒྱལ་གྱི་འཁྱག་ཀླུང་སྤྱིའི་བསགས་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི་༨༠﹪བཟུང་ཡོད། ཁུ་ནུ་རི་བོ་དང་ཁ་ལ་ཁུ་ནུ་རི་བོ་ཁོ་ནའི་བསགས་ཚད་ཀྱང་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་དུང་ཕྱུར་༢༢༢༩༢ལ་བསླེབས་པར་བརྟེན། དེས་མཐོ་གཞོངས་སྤྱིའི་བསགས་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི༥༦﹪བཟུང་ཡོད། འཁྱག་ཀླུང་སྤྱིའི་གྲངས་ཀ་ཁྲི་༢.༥ལས་བརྒལ་ཡོད་ཅིང་། ལོ་ངོ་མང་བོའི་རིང་ལ་འཁྱག་ཀླུང་ཆ་སྙོམས་ཀྱིས་ཞུ་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༤༦༣.༦༥རུ་བསླེབས་པས། མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆུ་བོ་མང་བོ་ཞིག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་གཙོ་བོ་ཡིན། འཁྱག་ཀླུང་ཞུ་བའི་ཆུ་རྒྱུན་གྱི་བརྒྱ་ཆའི་ཟིན་ཚད་དེ་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་མཐོ་གཞོངས་ནང་ཁུལ་དུ་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་ཞིང་། ནུབ་རྒྱུད་རི་ཁུལ་དུ་སྐམ་སའི་ཆུ་རྒྱུན་གྱི་འཁྱག་ཀླུང་ཞུ་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་རྒྱུན་གྱི་ཟིན་ཚད་༢༣﹪ཡས་མས་ཏེ། མདོ་ལ་རིང་མོ་ཤར་མས་བརྒྱ་ཆའི་༡༤བཟུང་ཡོད་པ་དང་། ནུབ་ཏུ་སི་རུ་གཙང་བོའི་འབབ་རྒྱུན་གྱིས་༣༢﹪ཟིན་ཡོད། ཕྱི་བཞུར་འབབ་ཆུའི་ཆུ་ཁོངས་ཀྱི་འཁྱག་ཀླུང་ཞུ་བའི་ཆུ་ཁ་སྣོན་གྱི་སྡུར་ཚད་དེ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཤར་ལྷོ་ནས་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོའི་སྨད་རྒྱུད་བར་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་ཡོད་ལ། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་སོགས་བབས་པའི་འཁྱག་ཀླུང་ཞུ་ཆུའི་སྡུར་ཚད་ནི་བརྒྱ་ཆའི་༡༠ལའང་བསླེབས་མེད། དེ་ཡང་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ཧིན་ངྷུ་ཆུ་བོའི་འབབ་རྒྱུན་དུ་བརྒྱ་ཆའི༤༠---༥༠ཇེ་མང་དུ་སོང་ཡོད།
༤.རླན་ས། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ན་འདམ་ཁྱབ་སྟངས་ཅུང་ཆེ་སྟེ། གཙོ་བོ་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཤར་རྒྱུད་དང་བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་གཤོང་རོང་དུ་མཆིས། སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ་༡༣.༤ཡོད་ཅིང་། ཕལ་ཆེར་རང་རྒྱལ་གྱི་ན་འདམ་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་ལྔ་ཆའི་གཅིག་ཙམ་ཟིན་པས་ན། རང་རྒྱལ་གྱི་ན་འདམ་ཕྱོགས་གཅིག་འདུས་ནས་གྲམ་པའི་ས་ཁུལ་ཨང་གཉིས་པ་ཡིན། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ན་འདམ་ལ་རིགས་ཅུང་ཉུང་ཞིང་། ཐམས་ཅད་ས་བཅུད་འཛོམས་པོའི་ན་འདམ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་ཁྱབ་སྟངས་ཆེས་ཆེ་བ་ནི་ན་རྩྭ་དང་། སྔོ་དྲེག་ཆུ་བལ་གྱི་ན་འདམ་སྟེ། དེ་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཁོ་ནར་ཡོད་པའི་ན་འདམ་གྱི་རིགས་ཡིན།
“རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི༣༤༠༠ནས་སྨི༣༦༠༠ཡོད་པའི་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཤར་མཐའ་རུ། རྒྱལ་སྤྱིའི་རླན་སའི་ཆེད་མཁས་པས་འཛམ་གླིང་སྟེང་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེས་ཆེ་བ་དང་། ཆེས་གདོད་མའི་རྣམ་པར་འཆང་བ། མིས་གཏོང་བརླག་མ་ཐེབས་པའི་མཐོ་གཞོངས་རླན་ས་ལེགས་ཤོས་མཛོད་དགེ་ཞེས་པ་རང་སོར་གནས་འདུག་སྟེ། དེ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཆེས་མཛེས་པའི་ན་འདམ་ཆེན་པོ་དྲུག་ནང་གི་གཅིག་ཡིན”ཅེས༢༠༠༥ལོའི་ཟླ༡༠པར། 《ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་ས་རྒྱུས》ཞེས་པའི་དེབ་ནང་དུ་མཛོད་དགེའི་ན་འདམ་ལ་དེ་འདྲའི་གདེང་འཇོག་མཛད་ཡོད། མཛོད་དགེའི་ན་འདམ་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཤར་རྒྱུད་དུ་མཆིས་ཤིང་། ད་ལྟའི་སི་ཁྲོན་དང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གཉིས་ལ་འབྲེལ་ནས་འདུག་སྟེ། སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་༡.༦ལྷག་ལ་ཉེ། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེས་ཆེ་བའི་ན་འདམ་རླན་ས་ཡིན། དེས་འབྲི་ཆུ་དང་རྨ་ཆུའི་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་དོ་མཉམ་འབྱུང་བ་སྙོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ་དང་། འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་དོ་མཉམ་ཡོང་བ། ནུབ་བྱང་ཆེན་མོའི་སྐམ་ས་ནང་ཁུལ་གྱི་གནམ་གཤིས་གཏན་འཇགས་སུ་ཡོང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནུས་པ་གལ་ཆེན་འདོན་བཞིན་ཡོད་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཆེད་མཁས་པ་དག་གིས། དེ་ལ་“ཀྲུང་གོའི་ནུབ་རྒྱུད་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་མཁལ་མ”ཞེས་པའི་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱང་མཛད་འདུག 《ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་ས་རྒྱུས》ཀྱི་དཔྱོད་འདེམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛོད་དགེའི་རླན་སའི་དཔྱད་བརྗོད་ཁྲོད་འདི་ལྟར་བྲིས་ཡོད་དེ། དེ་ནི་སི་ཁྲོན་དང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་ལ་འབྲེལ་ཡོད་ཅིང་། སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཆིང་ཁྲི་༡༠༠ལ་ཉེ་བ། རང་རྒྱལ་གྱི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་སྲོག་ཆགས་རྩི་ཤིང་གི་ཁུལ་ཁོངས་﹙区系﹚དང་སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་རང་བཞིན་གལ་ཆེ་བའི་རྨང་གཞིའི་ས་ཁུལ་དང་གྲང་ངར་ཆེ་བའི་རླན་སའི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་དཔེར་མཚོན་བྱེད་ཀྱང་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་པོའི་བྱ་རིགས་ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག﹙བྱ་ཚེ་རིང་ངམ་གེ་སར་རྟ་རྫི﹚རྣམས་འདི་གར་འཚོ་ཞིང་རིགས་རྒྱུད་འཕེལ་བཞིན་ཡོད་དེ། ཁྲུང་ཁྲུང་རིགས་ལས་མཐོ་གཞོངས་སུ་འཚོ་ཞིང་འཕེལ་བའི་བྱ་རིགས་ཉག་ཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། དབྱར་དུས་སུ་གནས་འདིར་ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག༩༠༠ལྷག་ལ་ཉེ་བ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག ཀྲུང་གོའི་ན་འདམ་རླན་སར། ང་ཚོས་ཕལ་ཆེར་མཛོད་དགེ་ལྟ་བུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། གདོད་མའི་རང་བཞིན་རང་སོར་གནས་པ། སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་ཧ་ཅང་རིང་ཞིང་ལྟད་མོའི་རང་བཞིན་ཆེས་ཆེ་བ་བཅས་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ས་གནས་ཤིག་རྙེད་དཀའ། སྔོན་ཆད་མཛོད་དགེའི་རླན་ས་ཧྲིལ་བོའི་ཆུ་བསགས་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༡༠༠ལས་བརྒལ་ཏེ། དེ་ནས་ཟུང་ཆུའི་མགོ་ཁུངས་བར་སྤྱི་ལེ་༡༠༠ཙམ་ལས་མེད་ལ། རྨ་ཆུའི་ཁུགས་པ་དང་པོར་སྤྱི་ལེ་༢༠ཡང་མེད་པས། འབྲི་ཆུ་དང་རྨ་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་ཆུ་མགོའི་ཆུ་གསོག་བྱེད་གནས་གཙོ་བོ་ཡིན། ལོ་རེར་རྨ་ཆུ་ལ་བརྒྱ་ཆའི་༣༠﹪ཡི་ཆུ་རྒྱུན་སྣོན་གྱིན་ཡོད་པས། རྨ་ཆུའི་“ཆུ་གསོག་རྫིང་བུ”ཞེས་པའི་བརྗོད་སྲོལ་ཡང་བྱུང་། མཛོད་དགེའི་རླན་ས་ནི་འབྲི་ཆུ་དང་རྨ་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་དང་མགོ་ཁུངས་ས་ཁུལ་གྱི་ཆེས་གལ་ཆེ་བའི་གཙང་བོའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། དེ་བས་མཛོད་དགེའི་ན་འདམ་འདམ་སོལ་ཁུལ་དུ་ཆུ་བསགས་ཚད་ཀྱི་སྤྱིའི་གྲངས་ནི་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༥༦ལ་བསླེབས་པ་དང་། དེའི་སྟེང་མཚེའུ་དང་སྤང་ལྗོངས་ཀྱི་ཆུ་གསོག་ཚད་བསྣན་ན། མཛོད་དགེ་མཐོ་གཞོངས་ནས་རྨ་ཆུ་རུ་འབབ་པའི་ཆུའི་ཚད་དེ། ཆུ་བྲི་བའི་དུས་སུ་རྨ་ཆུར་འབབ་པའི་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི་༤༠དང་། ཆུ་རྒྱས་པའི་དུས་༢༦﹪བཟུང་ཡོད་པས་ན། དེ་ནི་རྨ་ཆུར་མཁོ་འདོན་བྱེད་པའི་ཆུ་མཛོད་གཙོ་བོ་ཡིན། དེར་མ་ཟད་མཛོད་དགེ་རླན་ས་ནི་ཀྲུང་གོ་ཁོ་ནར་ཡོད་པའི་ཆེས་ཆེ་བའི་མཐོ་གཞོངས་འདམ་སོལ་ན་འདམ་རང་བཞིན་གྱི་རླན་ས་སྟེ། དེ་རུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འདམ་སོལ་གྱི་ཐོན་ཁུངས་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༥༠༠༠ལྷག་ཡིན་པ་དང་། འདམ་སོལ་གྱི་སྤྱིའི་བསགས་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱིར་༧༠ལ་བསླེབས་ཡོད། སྐྱེ་ལྡན་དངོས་པོའི་ཆ་མང་དུ་ཡོད་པའི་རླན་སའི་ས་རྒྱུ་དང་། འདམ་སོལ་རིམ་པས་ཕན་འབྲས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དབྱང་གཉིས་ཐཱན་འགྱུར་གཏན་ཁེལ་བགྱིས་ཏེ། གོ་ལ་རིལ་མོ་ཇེ་དྲོར་འགྱུར་བའི་ཚད་ཇེ་དལ་གཏོང་བ་ལ་ནུས་པ་མི་དམན་པ་འཐོན་པ་བཞིན་མཆིས། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱིས་ས་རྒོད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། བྱེ་ས་རུ་འགྱུར་བའི་ས་ཞིང་ལ་ཐེངས་གསུམ་པར་ཚད་ལེན་བྱས་ཏེ་གསལ་བཤད་བྱུང་བ་ལྟར་ན། མཛོད་དགེའི་རྩྭ་ཐང་ལོ་༥ཡི་ནང་བྱེ་སར་འགྱུར་བའི་རྒྱ་ཁྱོན་འཕར་བརྒལ་གྱི་སྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆའི་༧༤ལ་ཉེ་སྟེ། སྤྱི་ཆིང༤༣༠༠ལྷག་དངོས་སུ་འཕར་སྣོན་བྱུང་། དེའི་འགྱུར་ཚད་ཧ་ཅང་མྱུར་བས་མི་རྣམས་ལ་འཇིགས་སྔངས་བར་མེད་སྟེར་ངེས། མིག་སྔར། མཛོད་དགེ་རྫོང་གི་སྤང་ཐང་མུའུ་ཁྲི༧༠བྱེ་ས་རུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་། གཞན་སྤང་ཐང་མུའུ་ཁྲི༡༣༣ཡོད་པ་ལོ་རེར་བརྒྱ་ཆའི༡༡.༦༥﹪ཡི་མྱུར་ཚད་ཀྱིས་བྱེ་ས་རུ་འགྱུར་བཞིན་གདའ། རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ཨུ་ཝུའུ་ཀྲིན་ཏི་ཡིས་གསུང་རྒྱུར། “ཁོ་བོ་དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་༦༠པར་མཛོད་དགེའི་རྒྱུད་དུ་བརྟག་དཔྱད་ལ་སོང་མྱོང་། དེ་དུས་ཧ་ཅང་ཟབ་པའི་ཆུ་འཁྱིལ་ཡོད་པའི་ན་འདམ་གཞུང་ལམ་གྱི་འགྲམ་གཉིས་སུ་མཆིས་པས། མི་དག་གཞུང་ལམ་གྱི་ལོགས་གཉིས་སུ་བརྒལ་ནས་འགྲོ་མི་ཕོད་དེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ན་འདམ་དུ་ཟུག་པའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་བས་རེད། རྒྱུན་དུ་ནོར་ལུག་སོགས་ཀྱིས་ན་རྩྭ་ཟ་ཆེད་བརྒལ་ཚོད་མ་ཟིན་པར་འདམ་དུ་ཟུག་པའང་མཐོང་ཐུབ། འཕག་འཚག་བརྒྱབ་ནས་ཤེད་ཤུགས་ཟད་མཐར་གཞི་ནས་འདམ་ནང་དུ་བྱིང་འགྲོ་བའམ་མཐོང་འོང་། དེང་སྐབས། མཛོད་དགེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ན་འདམ་ཇེ་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་གཞུང་ལམ་དང་ཁད་ཧ་ཅང་རིང་བར་གྱུར་པ་དང་། གཞུང་ལམ་འགྲམ་གཉིས་ཀྱི་ན་འདམ་ཡང་མུ་མཐའ་བྲལ་པའི་རྩྭ་ཐང་དུ་གྱུར་འདུག དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས༥༠པའི་སྐབས་དང་བསྡུར་ན། ན་འདམ་གྱི་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ཕལ་ཆེར་མེད་པར་གྱུར་ནས་ཡོད། ཡུལ་དེ་གར་ན་འདམ་མེད་པའི་དུས་མཚུངས་སུ། རླན་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱེ་སར་གྱུར་ཏེ། ན་འདམ་འགའ་ཞིག་བྱེ་མའི་དེའུ་འབུར་དུ་གྱུར་ཡོད་པ་མཐོང་ཐུབ།”མཛོད་དགེ་རྫོང་དུ༡༩༥༨ལོར་ཕྱུགས་ཟོག་ཆེ་ཆུང་ཁྲི༣༠ལྷག་ཡོད་པ་ནས། དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་༨༠པའི་སྐབས་སུ་ཕྱུགས་ཟོག་ཆེ་ཆུང་ཁྲི༨༠ལྷག་ལ་འཕར་སྣོན་བྱུང་། དེང་སྐབས་ཕྱུགས་ཟོག་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀ་ཁྲི༡༡༦ལ་བུད་འདུག་ལ། མི་གྲངས་ཀྱང་སྔར་གྱི་ཁྲི༢ནས་ཁྲི༧དུ་ཇེ་མང་ལ་སོང་འདུག སྡོམ་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན། མཛོད་དགེའི་རྩྭ་ཐང་ཧྲིལ་བོར་ད་ཡོད་ཕྱུགས་རིགས་ཁྲི༣༢༠ལྷག་ཡོད་དེ། རྩྭ་ཐང་གི་ཆེས་མཐོ་བའི་ཕྱུགས་འཚོ་ཚད་ཁྲི༢༠༠དང་བསྡུར་ན་བརྒྱ་ཆའི་༦༠བརྒལ་ཡོད། དེ་ལས་གཞན་དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུ་པ་དང་བདུན་ཅུ་པའི་སྐབས་སུ། རྩྭ་ས་རྒྱ་ཇེ་ཆེ་དང་རྩྭ་ར་བེད་སྤྱོད་ཚད་ཇེ་མཐོར་གཏོང་ཆེད། མཛོད་དགེ་དང་རྔ་བ་སོགས་རྫོང་ཁ་ཤས་ཀྱི་ན་འདམ་དུ་ཡུར་བ་མང་བོ་བརྐོས་ཏེ། འདམ་ཆུ་རྨ་ཆུ་རུ་བཞུར་དུ་བཅུག་པས། ད་ལྟ་ཆུ་ཤོར་པའི་ན་འདམ་དེ་རྩྭ་ས་ལེགས་པོར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཞོག་ས་རྒྱུ་མཁྲེགས་པོར་གྱུར་ནས། ཞན་འགྱུར་དང་བྱེ་འགྱུར་གྱི་མྱུར་ཚད་ཇེ་མགྱོགས་སུ་སོང་ནས་ཡོད། དེ་བས་ད་ལྟ་ད་དུང་རང་བྱུང་རླན་ས་མང་བོ་ཕྱོགས་གཅིག་འདུས་ནས་གྲམ་པའི་ན་འདམ་དུ་མི་ལུས་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ཟབ་པའི་ཡུར་བ་ཡོད་པ་དག་མཐོང་ཐུབ།
མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་གི“གླིང་སྣེ་གསུམ་པ”ཞེས་ཟེར་ཅིང་། ས་ངོས་ཀྱི་ཆུའམ་ཡང་ན་ས་འོག་གི་ཆུ་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་། ཆུ་སྤུས་ལ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་གཏོར་བརླག་ཐེབས་པ་ཅུང་ཆུང་བས། སྤྱི་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན་ཆུ་མགོ་དང་ཆུ་སྤུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཅུང་བཟང་། ཚྭ་ཁུའི་མཚེའུ་དང་ཚྭ་བྲོ་མཚེའུ་ལས་གཞན། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་རང་བྱུང་ཆུ་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིག་དྭངས་གཙང་ཡིན་པས་ན། འཐུང་ཆུ་དང་གཞན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འཁོལ་ཆོག་ཆོག་ཡིན། ཕྱི་བཞུར་ཆུ་རྒྱུད་ཀྱི་འབབ་ཆུ་རུ་བྱེ་འདམ་གྱི་འདྲེས་ཚད་ཅུང་ཉུང་ལ། སྤྱིར་བཏང་དུ་ཆུ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་གཅིག་གི་ནང་བྱེ་འདམ་གྱི་ཆ་སྤྱི་རྒྱ༡གི་མན་ཡིན། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོའི་གཡང་སྡེ་ས་ཚིགས་སུ་ལོ་ངོ་མང་བོའི་རིང་ཆུ་སྙོམས་བྱས་ནས་བྱེ་འདམ་གྱི་འདྲེས་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་གཅིག་ལ་སྤྱི་རྒྱ་༠.༤༦༥དང་། འབྲི་ཆུའི་འབའ་ཐང་ས་ཚིགས་སུ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་གཅིག་ལ་སྤྱི་རྒྱ་༠.༥༡༧ཡིན། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བྱེ་མའི་འདུས་ཚད་ཆེས་ཆེ་བའི་རྨ་ཆུའི་སྟོད་ཕྱོགས་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཚིགས་སུ། ལོ་ངོ་མང་བོའི་རིང་བྱེ་འདམ་གྱི་འདྲེས་ཚད་ཆ་སྙོམས་བྱས་ན། སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་གཅིག་ལ་སྤྱི་རྒྱ༠.༡༢ཡིན་ཏེ། མཚོ་སྔོན་གྱི་མཚོ་ལྷོའི་ཐེམ་ས་རུ་བཞུར་ནས་བསླེབས་རྗེས། འབབ་ཆུ་ཇེ་ཉོག་ཏུ་རབ་ཅིག་ཕྱིན་ཡོད་ལ། བྱེ་མའི་འདྲེས་ཚད་ཀྱང་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བ་རེད། སྐམ་ས་ནང་ཁུལ་གྱི་འབབ་ཆུའི་ཆུ་རྒྱུད་དུ་བྱེ་འདམ་འདྲེས་ཚད་ཅུང་ཆེ་སྟེ། སྤྱིར་བཏང་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་གཅིག་གི་ནང་དུ་སྤྱི་རྒྱ་༢.༥---༣.༥ཙམ་ཡོད་ལ། ཕ་སྨིར་མཐོ་གཞོངས་སུ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་གཅིག་གི་ནང་དུ་སྤྱི་རྒྱ༡---༨ལ་འབུད་པ་རེད། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆུ་བོ་གཏེར་འགྱུར་གྱི་ས་ཁུལ་ཁྱབ་སྟངས་དང་ཆུའི་དྲོད་ཚད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན། ཆུའི་སྣོན་ཁ་ཆེ་ཆུང་སོགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ལྡན། ཕྱི་བཞུར་འབབ་ཆུ་ལས་འབྲི་ཆུ་དང་རྨ་ཆུའི་མགོ་ཁུངས་ས་ཁུལ་ཁག་གི་ཆུ་བོ་གཏེར་འགྱུར་གྱི་ཚད་དེ་ཧྲིན་གཅིག་གི་ནང་ཧོ་ཁི༣༠༠---༥༠༠ཡིན་པ་ཕུད། གཞན་ཚང་མ་ཧྲིན་གཅིག་གི་ནང་ཧོ་ཁི༣༠༠ལས་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྐམ་ས་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆུ་རྒྱུད་ཀྱི་འབབ་ཆུ་གཏེར་འགྱུར་ཚད་སྤྱིར་བཏང་དུ་ཧྲིན་གཅིག་གི་ནང་ཧོ་ཁི༣༠༠ཡན་ཡིན། མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་མཚེའུའི་ཁྲོད། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཤར་ལྷོའི་མཚེའུ་ཆུའི་གཏེར་འགྱུར་ཚད་ནི་ཧྲིན་གཅིག་ནང་ཁི༠.༧དང་། བྱང་ཐང་གི་ཚྭ་བྲོ་མཚེའུ་དང་ཚྭ་ཁུ་མཚེའུ་གཏེར་འགྱུར་ཚད་དེ་ཧྲིན་གཅིག་གི་ནང་ཁི༡༩.༡ཡིན་པ་རེད། འཁྱག་ཀླུང་གཏེར་འགྱུར་ཚད་དེ་འཁྱག་ཀླུང་གཞན་གྱི་ས་ཁུལ་དང་བསྡུར་ན་མཐོ་སྟེ། ཁ་ལ་ཁུ་ནུ་རི་བོ་དང་ཁུ་ནུ་རི་བོའི་འཁྱག་ཀླུང་གཏེར་འགྱུར་ཚད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ནི་ཧྲིན་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཧོ་ཁི༢༤.༡༨---༤༠༢.༡༩བར་ཡིན་ནོ།།
﹙གསུམ་པ﹚སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ནི་གོ་ལ་རིལ་མོའི་སྟེང་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་ཆེས་མཐོ་བའི་རང་བྱུང་གི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་ཡིན་ལ། རང་རྒྱལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་ཚོར་བ་འབྱུང་རྒྱུ་ཆེས་སྐྱེན་པ་དང་ཕོག་ཐུག་གཏོང་རན་མེད་པའི་ས་ཁུལ་དག་ལས་གཅིག་ཡིན། དུས་མཚུངས་སུ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་རང་བྱུང་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པས་གཏན་ཁེལ་བྱས་པའི“གོ་ལ་ཧྲིལ་བོའི་སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་རང་བཞིན་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་དགོས”པའི་ཆེས་གལ་ཆེན་གྱི་གནས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། མདོ་དབུས་མཐོང་གཞོངས་ཀྱི་ཤར་མཐའ་དང་འབྲེལ་ཡོད་པའི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཀན་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་གནས་བབ་ལའང་སྣང་ཆུང་བྱ་མི་རུང་སྟེ། ༢༠༠༥ལོའི་ཟླ་༨པར། བདག་གིས་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་མཁས་པ་གྲགས་ཅན། པེ་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་གཙོ་ཞིས་ཀྲི་ཧོང་ཡོན་ཧྲི་﹙ཚན་རིག་གླིང་གི་ཁོངས་མི﹚ཀན་ལྷོ་རུ་རྟོག་དཔྱོད་ལ་འབྱོན་པར་ཕེབས་རོགས་ཞུས། དེ་དུས་ཁོང་གིས་ལིན་ཐན﹙བ་ཙེ﹚རྫོང་གི་ཡུས་ལིས་འགག་སྒོ་ལ“སྐྱེ་ཁམས་སྣ་མང་ར་བ”ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་བྱུང་། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་སུ་ཀྲོང་ངེར་འགྱིང་བ་དེས། དབུགས་ཁམས་ཆེན་པོའི་འཁོར་རྒྱུག་གི་རྒྱུན་ལྡན་ཆོས་ཉིད་འགྱུར་དུ་བཅུག་ཡོད་དེ། ཡ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་དང་ཐ་ན་གོ་ལ་ཧྲིལ་བོའི་གནམ་གཤིས་ལ་ཚོད་འཛིན་དང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱིན་ཡོད། མཐོན་པོར་འབུར་འོངས་པའི་མཐོ་གཞོངས་ཆེན་པོས་ལྷོ་བྱང་བར་མཁའ་དབུགས་དྲོད་འཁྱག་བརྗེ་རེས་བྱེད་པ་བཀག་པར་བརྟེན། དགུན་དུས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁའ་དབུགས་གྲང་མོ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱུ་མི་ཐུབ་ལ། མོང་གོལ་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་བྱང་ཤར་དུས་རླུང་གིས་ཡ་གླིང་ལྷོ་མར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་མི་ཐུབ་པས། གནས་དེ་རུ་དགུན་དུས་ཧ་ཅང་དྲོ་འཇམ་ཡིན། དབྱར་དུས་སུ་ཧིན་ངྷུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོའི་ལྷོ་ནུབ་དུས་རླུང་འགོག་པར་བྱེད་དེ། དྲོད་རླན་རླུང་རྒྱུན་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞིན་ཅང་དང་ཀན་སུའུ་སོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ལ་རྒྱུ་མི་ཐུབ་པས། རང་རྒྱལ་གྱི་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་ལ་ཐན་པ་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ཡིན།
﹙བཞི་པ﹚ཚེ་སྲོག་གི་འབྱུང་གནས། ཆུ་ནི་སྐྱེ་དངོས་ཡོད་དགུའི་ཚེ་སྲོག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཏེ། མིའི་རིགས་ཆུ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་ཞིང་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་འཕེལ་པ་ཡིན། རྒྱ་ཆེ་ཞིང་སྒེར་སེམས་བྲལ་པའི་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ནོར་འཛིན་སྒེག་མོས་རང་རྒྱལ་གྱི་རྨ་ཆུ་དང་འབྲི་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་ཀྲུང་ཧྭའི་ཤེས་རིག་དང་། ཆུ་བོ་གངྒཱ་དང་ཆུ་བོ་ཧིན་ངྷུའི་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཤེས་རིག་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ལ། དེང་གི་དུས་ལ་བསླེབས་ནའང་མཐོ་གཞོངས་འདིས་ད་དུང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ལས་གཞན། ཡ་གླིང་ལྷོ་མ་དང་ཡ་གླིང་ཤར་ལྷོའི་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱང་འཚོ་གནས་དང་འཕེལ་རྒྱས་འབྱུང་བར་ཐག་གཅོད་རང་བཞིན་གྱི་ནུས་པ་ཐོན་པར་བྱས་ཡོད། དེ་བས་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་གི“འབྱུང་གནས”ཡིན་པར་མ་ཟད། ཡ་གླིང་ལྷོ་མ་དང་ཡ་གླིང་ཤར་ལྷོའི་མི་དམངས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་གི“འབྱུང་གནས”ཀྱང་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་ཆོག
﹙ལྔ་པ﹚ཤེས་རིག་གི་འབྱུང་གནས། ཚན་རིག་གི་དཔྱད་འབྲས་ལྟར་ན། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཛ་དྲག་གིས་ཡར་འཕགས་མགོ་བརྩམས་པའི་དུས་ནི་དུས་རབས་གསར་བ་གོང་མའི﹙上新世ཕལ་ཆེར་ལོ་ཁྲི་ཚོ༥༠༠སྔོན﹚མགོ་ཡིན་པར་བཤད། སྐབས་དེར་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཁུལ་དུ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་ཐོན་ཚད་སྨི༡༠༠༠ཡས་མས་ཡིན། གནམ་གཤིས་དྲོ་ཞིང་རླན་གཤེར་ལྡན་པས། མིའི་རིགས་འཚོ་གནས་བྱེད་པར་ཧ་ཅང་འཚམ་པའི་ཁོར་ཡུག་བཟང་བོ་ཞིག་ཡིན། ད་ལྟའི་བར་ལོ་ཁྲི༢༠༠---༣༠༠སོང་བའི་ནང་། གདོད་མའི་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེན་པོ་དང་བཅས་གཞི་ནས་ད་ལྟའི་མཐོ་ཚད་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་འཕགས་བྱུང་ལ། སྡོམ་རྩིས་བྱས་ཚེ་སྨི༣༥༠༠---༤༠༠༠ལྷག་མཐོ་རུ་ཕྱིན། ༡༩༥༦ལོའི་ཟླ་༨པའི་ཚེས་༨ཉིན། ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་གླིང་གི་ས་གཤིས་ལས་ཀ་གཉེར་མཁན་ཚོས་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་འབྲི་ཆུའི་མགོ་ཁུངས་རྒྱུད་དུ་རྡོ་ཆས་བཟོས་མ་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ཅིག་རྙེད་ཅིང་། དེ་ཕལ་ཆེར་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་དུས་རབས་ཀྱི་རྡོ་ཆས་བཟོས་མ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། ལྷག་དོན་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཁ་རུབ་དང་ཆུ་གོང་། བྱང་ཐང་གི་རྡོ་ཆས་སིལ་མ་སོགས་རྡོ་ཆས་རྙིང་མ་དང་། རྡོ་ཆས་གསར་མའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་རིག་གནས་རྗེས་ཤུལ་གསར་རྙེད་བྱུང་བ་དེས། ཐད་ཀར་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་སུ་མིའི་རིགས་འགུལ་སྐྱོད་བྱས་མྱོང་བ་བླ་ལྷག་ཏུ་མཚོན་ནུས། ཀན་སུའུ་དང་མཚོ་སྔོན་ས་ཁུལ་དུ་གསར་རྙེད་བྱུང་བའི་ཁ་ཡོག་རིག་གནས་དང་། ཞིན་ཏེན་རིག་གནས། ནོ་མོ་ཧུང་རིག་གནས་སོགས་ལ་མཚོན་ན། དུས་ཚོད་ཀྱི་སྟེང་ངམ་ཡང་ན་ས་རྒྱུས་ཀྱི་ཁྱབ་སྟངས་ཐད་ནས་བལྟས་ཀྱང་། བོད་སྔ་རབས་པ་དག་གི་གསར་བཏོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཡིན་པར་བདེན་དཔང་གསལ་བོར་བྱེད་ཐུབ། ཡིག་ཚགས་མང་བོ་རུ་བཀོད་པའི་དཔྱད་གཞི་ལྟར་ན། རང་རྒྱལ་གྱི་གནའ་བོའི་ཆཱང་རིགས་དང་ཧྭ་ཞཱ་མི་རིགས་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཧྭ་ཞཱ་མི་རིགས་དང་ཆཱང་རིགས་བཅས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་དག་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་ལས་གཞི་གྲུབ་བྱུང་བའི་ཐུན་མོང་གི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཐུན་མོང་འདྲེས་སྡོད་ཁྲོད་མཉམ་གཅིག་ཏུ་འོད་སྟོང་འབར་བའི་ཧྭ་ཞཱའི་ཤེས་རིག་བསྐྲུན་པ་ལགས།
གཉིས་པ། གནོད་སྲོན་ཆེ་རྒྱུ་མེད་པའི་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག
བོད་རིགས་མང་ཚོགས་ཕལ་ཆེ་བ་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི༣༠༠༠ཡན་གྱི་གནས་སུ་འཚོ་བ་རོལ་ཞིང་མཆིས། ས་ཆ་དེ་དག་ནི་གྲང་ངར་ཆེ་ཞིང་། གསོ་རླུང་སྲབ་ལ། ནམ་ཟླ་མི་ལེགས་པས་ཕལ་ཆེར“མི་རིས་འཚོ་གནས་བྱེད་པར་མི་འཚམ་པའི་གནས”ཡིན། ཡིན་ནའང་ཁོ་ཚོས་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་བཀུར་སྐྲག་ཉིས་ལྡན་གྱིས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་ལས་གཞན། དེ་དང་ཕན་ཚུན་མཉམ་གནས་སམ་འཆམ་མཐུན་ཡོང་ཅི་ཐུབ་བྱེད། བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱིས་ད་དུང་རབ་བཏགས་ཀྱི་རྣམ་པས་རང་ཉིད་འཚོ་གནས་བྱེད་སའི་ཁོར་ཡུག་ཀུན་ལ་རྣམ་ཤེས་དང་ཚེ་སྲོག་ཡོད་པར་བསྒོམས་ཏེ། རི་བོ་དང་ཆུ་བོ་ཡོད་ཚད་ལ་མིང་འདོགས་པ་དང་། རིགས་རྒྱུད་དང་ཚོ་བ་དབྱེ་ནས་སྡོད་གནས་ཀྱང་བགོས་པར་མ་ཟད། དེ་རྣམས་ལ་དཔོན་པོ་བསྐོ་འཇོག་དང་རེ་སྐོང་ཁས་ལེན་བྱས་ཐོགཁོ་ཚོར་ཕན་གནོད་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་བཙུགས་པ་བརྒྱུད། དེ་དག་ཡོད་ཚད་གནས་རི་དང་ལྷ་མཚོ་རུ་བརྗོད་དེ། གསོལ་མཆོད་ཀྱི་རྒྱུན་སྲོལ་བཙུགས་ཏེ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ལྗོན་ཤིང་ཅི་འདོད་དུ་གཅོད་པ་དང་། རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་གང་འདོད་དུ་གསོད་པ་སོགས་འགོག་སྡོམ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ཅིང་། རང་བྱུང་ཁམས་ལ་སྲུང་སྐྱོང་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གཞིར་སྲུང་སྐྱོང་གང་ལེགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ཡིན་ནའང་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཅུང་གཉོམ་པ་དང་། ལྷག་པར་གོ་ལ་རིལ་མོའི་ནམ་ཟླ་ཇེ་དྲོད་གྱུར་པའི་སྟེང་། ཉེ་བའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའི་རིང་མིའི་རིགས་ཀྱིས་ཆུ་ཚད་དམའ་བ་དང་། ལུགས་མཐུན་མིན་པའི་ངང་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེན་པོས་གསར་སྤེལ་གང་འདོད་བྱས་པ་དེས། མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཉེན་ཚབས་ཆེས་ཆེ་བའི་གནས་སུ་བསྐྱལ་པས། གོ་ལ་རིལ་མོའི་སྐྱེ་ཁམས་སྤྱི་ལ་ཉེན་བརྡ་གསལ་བོ་བཏང་བ་ཡིན་འདུག
﹙དང་པོ﹚ཆུའི་སྐྱེ་ཁམས་ཤུགས་དྲག་གིས་ཇེ་ངན་དུ་གྱུར་པ། མིག་སྔར། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆུའི་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ལྟར་སྣང་སྟེ། འཁྱག་ཀླུང་ཞུ་སྟེ་གངས་མཚམས་སྟོད་དུ་ལོག་ཅིང་། མཚེའུ་འཐག་ཅིང་བསྐམས་པའི་ཁར། འབབ་ཆུའི་བཞུར་རྒྱུག་གི་ཚད་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲོ་བའམ་ཡང་ན་ཆད་པ་དང་བསྐམས་པ། ན་འདམ་ཡང་གཅིག་འཕྲོར་གཅིག་མཐུད་ནས་མི་སྣང་བར་འགྲོ་བ་སོགས་སོ།། དེ་སྔ་མཚོ་སྔོན་པོའི་མཚོ་ངོས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི༣༡༩༣.༦༩ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༤༢༨༢.༣མཆིས་ཏེ། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་འདབ་ཆགས་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་འཕེལ་འཚོ་གནས་བྱ་ཡུལ་གལ་ཆེན་དུ་གྲུབ་ཡོད། ཡིན་ནའང་། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་ལ་མཚེའུ་ཆུ་ལོ་རེར་ལི་སྨི༡༠.༤༢འཐག་པ་ལས་གཞན། སྔོན་ཆད་མཚེའུ་ནང་དུ་འབབ་པའི་ལྟག་ཆུ་ཆེ་ཆུང་༧༠ལྷག་ལས་ད་ལྟ༤༠ལྷག་མ་གཏོགས་གཞན་རྣམས་བསྐམས་པར་གྱུར། སྤྱི་ལོ༡༩༥༩ལོ་ནས་༡༩༨༨ལོའི་བར་དུ། ཆུའི་མང་ཉུང་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༡༣༩.༢ཙམ་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་ཕྱིན་ཅིང་། བརྒྱ་ཆའི་༦༠ཇེ་ཉུང་དུ་གྱུར། ཉ་རིགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱང་མངོན་གསལ་ཉུང་ངུར་གྱུར་པར་མ་ཟད། མཚོའི་མཚེར་བའང་གླེ་ནས་ཕྱེད་གླིང་དུ་གྲུབ་འདུག རྨ་ཆུའི་མགོ་ཁུངས་ལ་དཔེར་བཞག་ནས་བཤད་ན། རྒྱལ་ཡོངས་སུ་རྫོང་མིང་ལ་རྨ་ཆུའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཅན་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྨ་སྟོད་རྫོང་ཡིན། དེ་ནི་རྨ་ཆུ་འབབ་པའི་རྫོང་ཁག་དང་པོ་སྟེ། དེའི་ཁོངས་སུ་རྨ་ཆུའི་བཞུར་རྒྱུན་ལ་སྤྱི་ལེ་༣༥༠ལྷག་མཆིས། རྫོང་ཁོངས་སུ་མཚེའུ་དང་རྫོང་བུ༤༠༧༧ཡོད་པས་ན། “མཚེའུ་སྟོང་ལྡན་གྱི་རྫོང་ཁག”ཅེས་ཀྱང་བསྔགས་མོད། མིག་སྔར་དེ་དག་ལས་ཕྱེད་ལྷག་ཡོངས་སུ་འཐག་ཅིང་བསྐམས་ལ། ཉེ་འཁོར་གྱི་ཆུ་ཕྲན་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ཕལ་ཆེར་མི་སྣང་བར་གྱུར་འདུག མཚོ་སྐྱ་རེངས་དང་སྔོ་རེངས་ཞེས་པའི་མཚེའུ་གཉིས་ནི་རྨ་ཆུའི་བརྒྱུད་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་“མཚེའུ་སྤུན་གཉིས”ཏེ། ༡༩༩༦ལོར“མཚེའུ་སྤུན་གཉིས”བར་དུ་རྨ་ཆུའི་བཞུར་རྒྱུན་ཐོག་དང་པོར་ཆད་ཅིང་། ཕྱིས་སུ་གནས་ཚུལ་རིམ་བཞིན་ཛ་དྲག་ཏུ་གྱུར་པར་མངོན། ད་ལྟ་མཚོ་སྔོ་རེངས་ཀྱང་སྨི༤༠༠ལྷག་གིས་ཇེ་ཆུང་དང་སྨི༣ལྷག་གིས་ཇེ་དམའ་རུ་སོང་ཡོད་དོ།། རྫོང་མིང་རྨ་ཆུས་མཚན་པ་ཅན་གཞན་ཞིག་ནི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྨ་ཆུ་རྫོང་སྟེ། གནས་དེར་རྨ་ཆུའི་བཞུར་རྒྱུན་སྤྱི་ལེ༤༣༣ལྷག་ཡོད་ལ། རྨ་ཆུའི“ཆུ་མཛོད”ཅེས་པའི་མཚན་སྙན་ཡང་རྒྱས་ཡོད། འབབ་ཆུ་ཆེ་ཆུང་༡༢༠ལྷག་མཚམས་མེད་དུ་རྨ་ཆུར་འབབ་པ་དེས། ཆུ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར༦༥.༩ཁ་སྣོན་བྱས་པས་ན། རྨ་ཆུའི་མགོ་ཁུངས་ས་ཁུལ་གྱི་ལོ་རེའི་བཞུར་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི༣༥.༨﹪ཟིན་འདུག འོན་ཀྱང་ཉེ་བའི་ལོ་འགར། རྨ་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཆུ་མིག་སྟོང་ལྷག་བསྐམས་པར་གྱུར་ལ། རྨ་ཆུར་འབབ་པའི་ཆུ་ལག་གལ་ཆེན༢༨ཡོད་པ་ལས་༡༡བསྐམས་ཟིན། དུས་རབས་༢༠པའི་ལོ་རབས་༩༠པ་ནས་བཟུང་། རྨ་ཆུ་རྫོང་ཁངོས་སུ་རྨ་ཆུའི་ཆུ་ལག་གི་ཁ་སྣོན་གྱི་ཆུ་བརྒྱ་ཆའི་༢༥.༣ཇེ་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ཅིང་། ༡༩༩༧ལོར་རྨ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུན་ཆད་ཐེངས་༣༡ལ་བྱུང་ཞིང་། དེའི་དུས་ཡུན་ཉིན་གྲངས་༢༢༦སོང་བས། རྨ་ཆུའི་བར་སྨད་རྒྱུད་ཀྱི་འབྲུ་རིགས་ཐོན་འབབ་ཏུན་ཁྲི༣༠༠ཆག་པར་གྱུར། ཏག་ཏག་ལ་འབྲུ་རིགས་དེ་ཙམ་གྱིས་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་ཡོངས་སུ་སྐོང་ཐུབ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ལོ་དེར་བོད་ལྗོངས་དང་མཚོ་སྔོན་གཉིས་ཀྱི་འབྲུ་རིགས་ཐོན་འབབ་ཡོངས་རྫོགས་བསྡོམས་ན་ཏུན་ཁྲི༢༧༠ལས་མི་འདུག་པས་སོ།། དེ་ལས་ཀྱང་ཚབས་ཆེ་བ་ནི་རྨ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུན་ཆད་པ་དེས་བཟོ་ལས་ཀྱི་གྱོང་གུད་ཞིང་ལས་ལས་ལྡབ་༡༠ཡས་མས་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། ཡང་དཔེར་ན། འབྲི་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་དཀར་མཛེས་དང་རྔ་བ། མཚོ་སྔོན་གྱི་པད་མ་རྫོང་སོགས་ཀྱིས་ལོ་གང་མང་ལ་མཚམས་ཚོད་མེད་པར་གདོད་མའི་ནགས་ཚལ་ལས་སྡོང་བོ་བཅད་པས། ལོ་རེར་འབྲི་ཆུའི་ནང་དུ་བྱེ་མ་ཏུན་ཁྲི༡༢༠༠ལྷག་འདྲེས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༨ལོར་ཀྲུང་གོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆུ་ལོག་དེར་མཚོན་ན། འབྲི་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གྱོང་གུད་སྒོར་དུང་ཕྱུར་༣༠༠༠ལྷག་རེག་ཏུ་བཅུག་མོད། འོན་ཀྱང་གོང་སྨྲས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དེ་གསུམ་གའི་ལོ་དེའི་རྒྱལ་དམངས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ཡོང་སྒོ(GDP﹚སྒོར་དུང་ཕྱུར༡༠༠ཙམ་ཡང་མི་འདུག དེ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་ཐེབས་པའི་གནོད་སྐྱོན་ནི་བློ་ཡུལ་ལས་འགོངས་པ་རྟོགས་འོང་སྟེ། སྨད་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་ཆུ་གཙོ་བོའི་གྲམ་གཞུང་བྱེ་འདམ་གྱིས་ཟིན་པ་ཚབས་ཆེ་ཞིང་། ཆུ་ལོག་འགོག་པའི་ནུས་པ་ཆེས་ཆར་ཉམས་པས་ན། རྨ་ཆུའི་ཟུར་གསུམ་གླིང﹙黄河三角洲﹚ས་ཁུལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བརླག་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་འདུག་གོ།
﹙གཉིས་པ﹚རྩྭ་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་ཚད་ཉིན་བཞིན་ཇེ་ཐུར་འགྲོ་བ། ན་འདམ་དང་འབབ་ཆུ། སྐྱེ་དངོས་བཅས་ཀྱིས་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་གྲུབ་པ་ཡིན། ཉེ་བའི་ལོ༢༠རིང་ལ། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་དྲོས་མེད་ས་ཁེངས་རིམ་པ་སྨི༥ནས་༧བར་ཇེ་སྲབ་ཏུ་གྱུར་པས། སྤང་ཤ་ལེབ་མོ་མུ་ནས་སྐམ་རྙིད་དུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག བོད་ལྗོངས་ནག་ཆུ་ལ་མཚོན་ན། དྲོས་མེད་ས་ཁེངས་རིམ་པ་ཉམས་དམས་སུ་གྱུར་པ་དེས། སྤྱི་ཆིང་ཁྲི་ཚོ༨༠༠༠ལྷག་གི་རྩྭ་ཐང་ཉམས་དམས་སྤུས་ཞན་དུ་གྱུར་ཅིང་། དེས་རྩྭ་ཐང་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་བརྒྱ་ཆའི་༢༥ཟིན་འདུག མཚོ་སྔོན་གྱི་རང་བྱུང་རྩྭ་ཐང་དག་ལ་མཚོན་ན། རྩྭའི་སྐྱེ་ཚད་ནི་དུས་རབས་༢༠པའི་ལོ་རབས་༥༠དང་བསྡུར་ཚེ་བརྒྱ་ཆའི༣༠---༦༠མར་ཆག་ཅིང་། ཚབས་ཆེ་ས་དག་ཏུ་བརྒྱ་ཆའི་༧༠ཡིན་ཟིན་ཡོད་དེ། ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་གཞི་ནས་ས་ནག་ཐང་དུ་གྱུར་ཚར། མཚོ་སྔོན་པོ་མཐའ་འཁོར་གྱི་རྩྭ་ས་མུའུ་ཁྲི༡༠༣༥ཇེ་ཞན་དུ་གྱུར་པར་མ་ཟད། ལོ་རེར་བརྒྱ་ཆའི་༠.༣གྱི་མགྱོགས་ཚད་ཀྱིས་འཕེལ་བཞིན་འདུག ༢༠༠༦ལོའི་ཟླ༥པའི་ཚེས་༨ཉིན་གྱི《མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར》གྱི་པར་ངོས་༦པའི་སྟེང་བཀོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཏུ། རང་རྒྱལ་གྱི་རྩྭ་ཐང་ལས་དོན་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་འཐབ་ཇུས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་འབྲས་བུ་ན་གསལ་བ་ལྟར་ན། རང་རྒྱལ་རྩྭ་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་ཚུལ་སྔར་བཞིན་ཚབས་ཆེན་ཡིན་འདུག་སྟེ། “ཆ་ཤས་ལེགས་བཅོས་བྱུང་ཡོད་ནའང་སྤྱིའི་ཆ་ཇེ་ཐུར་འགྲོ་བའི”གནད་དོན་ད་དུང་ཐག་གཅོད་ལེགས་པོ་བྱེད་ཐུབ་མེད། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི༩༠ཡན་གྱི་སྤྱོད་རུང་གི་རྩྭ་ཐང་དག་ཚད་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་བྱེ་ས་ཅན་དང་། བ་ཚྭ་ཅན། བྱེ་ཟེགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བཞིན་མཆིས། བྱང་ཕྱོགས་རྩྭ་ཐང་གི་སྒོ་ཟོག་དེ་རྩྭ་ས་རང་གིས་འདང་ཚད་ལས་བརྒྱ་ཆའི༣༦འཕར་འདུག་ལ། རྩྭ་ཐང་གི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་མར་འཆག་བཞིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྩྭའི་སྐྱེ་ཚད་མུ་ནས་མུར་སྡུག་པོར་འགྲོ་བཞིན་གདའ་འོ།།
﹙གསུམ་པ﹚ས་ཞིང་མྱ་ངམ་ཐང་དུ་འགྱུར་བའི་ཚད་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བ། ༢༠༠༥ལོའི《ཀྲུང་གོའི་མྱ་ངམ་ཐང་གི་གནས་ཚུལ་གསལ་བསྒྲགས》ཞེས་པའི་ནང་། ༢༠༠༤ལོའི་ལོ་མཇུག་བར། རང་རྒྱལ་གྱི་མྱ་ངམ་ཐང་དུ་གྱུར་པའི་ས་ཡི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ༢༦༣.༦༢ཡིན་ཅིང་། དེ་ཡིས་རང་རྒྱལ་མངའ་ཁོངས་ཧྲིལ་བོའི་བརྒྱ་ཆའི༢༧.༤༦ཟིན་འདུག དེའི་ནང་བྱེ་ཐང་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ༡༧༣.༩༧ཡིན་ལ། རང་རྒྱལ་མངའ་ཁོངས་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི༡༨.༡༢ཟིན་པའོ།། དེ་ཡང་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ནི་ཧ་ཅང་གཉོམ་པོ་ཡིན་པར་མ་ཟད། བཅོས་སྐྱོང་བྱས་པའི་ཚད་ཞན་པར་བརྟེན། ཆུ་ཡི་བཤལ་པ་དང་། ས་སྙིང་འཐེན་ཤུགས་ཀྱིས་རང་ཟད་དུ་གྱུར་པ་སོགས་ངན་གཤིས་ཁྱུད་མོར་འཁོར་ནས་འོང་བ་ཚབས་ཆེ་སྟེ། ཆུ་ཤོར་ས་ཁྱེར་གྱི་རྗེས་ཤུལ་ཟབ་པོར་ཐོད་བཞིན་འདུག རྡོ་ཟེགས་དང་འདམ་མྱགས་མཚམས་མེད་དུ་ཉིལ་ཅིང་བཞུར་ཐོག འབབ་ཆུ་དང་གནམ་ཆུ་དག་གིས་རྒྱུན་པར་བྲན་ཅིང་བཤལ་པས་ན། ཆུ་ངོས་ཀྱི་ས་སྙི་མོ་དག་ཉིལ་རྡིབ་གང་རུང་བྱུང་སྟེ། རྩྭ་ས་དང་ན་འདམ་བརླགས་པར་གྱུར་ཅིང་། གཙང་ཆུའི་བྱེ་འདམ་ཇེ་མང་དུ་སོང་བ་དང་ཆབས་གཅིག རིང་ཀླུང་ཐང་གསུམ་རླན་བྲལ་ཤུན་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཚད་ཀྱང་ཇེ་མགྱོགས་སུ་འགྲོ་ཞིང་མཆིས།
﹙བཞི་པ﹚ཆུ་ཤོར་ས་ཁྱེར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཉིན་བཞིན་ཛ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བ། མཚོ་སྔོན་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆུ་ཤོས་ས་ཁྱེར་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ༣༣ལ་བསླེབས་ཡོད་དེ། ལོ་རེར་ཚལ་རྔ་འགག་ཆུ་མཛོད་དུ་འཕུངས་ཤིང་སོགས་པའི་བྱེ་འདམ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ༣༡༣༡ཡིན་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་པོར་ཏུན་ཁྲི་ཚོ༩༨༧ལྷག་འཕུངས་ཤིང་སོགས་བཞིན་མཆིས། འབྲི་ཆུས་ལོ་རེར་འདམ་ཟེགས་ཏུན་དུང་ཕྱུར༥ལྷག་འཁུར་གྱིན་ཡོད་པ་ནི། འཛམ་གླིང་གཙང་བོ་ཆེན་པོ་གསུམ﹙ གཙང་ཆེན་ཨའེ་མ་སིན་དང་ཉི་ལོ་གཙང་བོ། མུ་སཱེ་སཱེ་པེ་གཙང་བོ﹚གྱི་བསྡོམས་གྲངས་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་བར་འདུག
﹙ལྔ་པ﹚སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་ཅན་ལས་རབ་ཅིག་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ། རྩྭ་ཐང་གི་སྤང་ཤུན་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་བ་དང་བསྟུན། རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཀྱང་ཉུང་ནས་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་མཆིས། ཀན་སུའུ་རྨ་ཆུ་རྫོང་ལ་ཆ་བཞག་ནས་བཤད་ན། དུས་རབས་༢༠པའི་ལོ་རབས་༦༠པར་རྩ་ཆེའི་སྲོག་ཆགས་རིགས་༢༣༠ལྷག་ཡོད་མོད། མིག་སྔར་གྱི་སྡོམ་རྩིས་ལྟར་ན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོང་ཐོབ་འོས་པའི་རིགས༡༠༤ཙམ་མཆིས་ཏེ། སྔོན་ཆད་ལས་༩༠ལྷག་ཇེ་ཉུང་དུ་ཕྱིན་འདུག
གསུམ་པ། འགྲོ་བ་མི་རྩ་བར་བཟུང་སྟེ། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དང་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་ངང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་དགོས།
ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་དོན་ཐད་ལ་ཧ་ཅང་མཐོང་ཆེན་གནང་ཡོད་དེ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་གཏན་དུ་ཁེལ་ཟིན་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་དེས། བོད་ལྗོངས་ས་ཁོངས་སྤྱིའི་སུམ་ཆའི་གཅིག་བཟུང་འདུག་སྟེ། དེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་སྒོར་དུང་ཕྱུར༢༠༠ལྷག་གི་འགྲོ་གྲོན་བཏང་ཡོད། དེ་ལས་གཞན། མཚོ་སྔོན་གྱི་གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཁུངས་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་ལ་སྐོར་དུང་ཕྱུར་༢༥དང་། ཀན་ལྷོའི་རྨ་ཆུ་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་ཆུ་ཁུངས་གཙོ་ཆེ་ས་དག་གི་གནས་སུ་སྒོར་དུང་ཕྱུར༤༥ཡི་མ་དངུལ་བཏང་ཡོད།
ང་ཚོ་མི་རིས་ནི་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་པོ་ཡུན་རིང་འཕེལ་རྒྱས་དང་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ཡང་གཅིག་བཤད་ན་ཁོར་ཡུག་འཕོ་འགྱུར་གྱི་ཐོན་དངོས་ཀྱང་ཡིན། གང་ལྟར། མི་རིས་བྱུང་ཉིན་ནས་བཟུང་། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཁོར་ཡུག་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་འབྱུང་གི་ཡོད། ལྷག་པར་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་དང་བསྟུན་ནས། མི་རིས་དང་ཁོར་ཡུག་གི་འབྲེལ་བ་དེ་སྔར་བས་གཏིང་ཇེ་ཟབ་དང་སྣ་མང་ཉོག་འཛིངས་སུ་འགྱུར་ཞིང་མཆིས། ཁོར་ཡུག་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ངོས་ཐད་ནས་བཤད་ན། མི་རིས་དང་ཁོར་ཡུག་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་འདུ་སྟེ། གཅིན་ནི་མིའི་རིགས་དང་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་། གཞན་ཞིག་ནི་མིའི་རིགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཁོར་ཡུག་བར་གྱི་འབྲེལ་བའོ།། ཡང་མིའི་རིགས་དང་ཁོར་ཡུག་གཉིས་བར་ཕན་ཚུན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་ངོས་ཐད་ནས་གླེང་ན། དེ་གཉིས་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ནང་ཁོར་ཡུག་གི་མི་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། མིས་ནི་ཁོར་ཡུག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་འབྲེལ་བའང་མཆིས་ཏེ། མིག་སྔར། ང་ཚོས་མཐོང་ཆེན་བྱེད་དགོས་པ་ནི་འབྲེལ་བ་ཕྱི་མི་དེ་ཡིན། ཁོར་ཡུག་ནི་ང་ཚོ་མིའི་རིགས་འཚོ་གནས་དང་འཕེལ་འགྱུར་འབྱུང་བའི་གཞི་མ་དང་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་ཏེ། ང་ཚོས་ཁོར་ཡུག་ནས་དངོས་པོ་དང་། ཆ་འཕྲིན་བཅས་ལེན་བཞིན་ཡོད་ལ། ཁོར་ཡུག་གིས་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་གནས་དང་འཕེལ་འགྱུར་ལ་ཚོད་འཛིན་དང་། ཐ་ན་དེའི་ལས་དབང་ཐག་གིས་གཅོད་བཞིན་འདུག རང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱ་ཆེ་བའི་བཟོ་ལས་ཅན་དེར་དུས་རབས་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་མེད་ན་འང་། ཁོར་ཡུག་དང་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཧ་ཅང་མངོན་གསལ་དུ་མཆིས། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་ཟེར་ན། དོན་དུ“གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་ལྔ”རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་པ་སྟེ། གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་དང་། ས་ཁུལ་བར་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ། དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ། མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་བར་གྱི་འཆམ་མཐུན་འཕེལ་རྒྱས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ། རྒྱལ་ནང་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཕྱི་ཕྱོགས་སྒོ་འབྱེད་བར་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་བཅས། མཐར་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་བཅས་སོ།། དཔལ་འབྱོར་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་འཕེལ་བ་དང་། བསྟུན་ནས། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་མི་གྲངས་དང་ཐོན་ཁུངས། ཁོར་ཡུག་བཅས་བར་གྱི་འགལ་བའང་ཉིན་རེར་ཛ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བས་ན། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དང་ཐོན་ཁུངས་འོས་འཚམ་གྱིས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུ་ནི། རྒྱུན་རིང་ཞིང་འགན་ལྕི་བའི་བྱ་བ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་སྨོས་ཅི་དགོས།
﹙དང་པོ﹚“ཆུའི་བྱ་བ”ལེགས་པོར་སྒྲུབ་དགོས། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ལ་ཚད་ཡོད་པ་དང། དེ་བག་མེད་དུ་ལོངས་སུ་སྤྱད་ན། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་གནོད་པ་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་པར་ངོས་ཟིན་ཟབ་མོ་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན། གངས་མཚམས་སྟོད་དུ་ནུར་བ་དང་། ཆུ་རྒྱུན་ཆད་པ། མཚེའུ་རྫིང་འཐག་པ། རྩྭ་ཐང་ཉམས་པ། སྤང་ས་མྱ་ངམ་ཐང་དུ་འགྱུར་བ་དང་བྱེ་ཐང་དུ་འགྱུར་བ་སོགས་ལས་གཞན། ལྷག་པར་གནད་དོན་དེ་དག་ཡུན་རིང་བོར་བསགས་པ་དང་། བསགས་ནས་ཀྱང་ཚན་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་བསླེབ་ཚེ། བཟློག་པར་དཀའ་བའི་རང་བཞིན་ལ་ངེས་ཤེས་ཟབ་མོ་འདྲོངས་དགོས་པ་ཡིན། ད་ལྟ། ང་ཚོས་སྔོན་ཆད་ཀྱི་“མི་མདུན་དུ་བསྐྱོད་ན་བྱེ་ཐང་ཕྱིར་བཀྱེད”པའི་ལྟ་བ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་དེ་ཡོ་བསྲང་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ལ། “མི་ཉིད་ཕྱིར་ནུར་ཚེ་བྱེ་མའང་ཕྱིར་བཀྱེད་འགྲོ་བ་དང་། རང་སོས་བྱུང་ནས་སོར་ཆུད་པར་འགྱུར”བའི་ལྟ་བའང་ཆགས་ཟིན། གངས་རི་དང་འཁྱག་ཀླུང་། ཆུ་ཁུངས་བཅས་ལ་མཚོན་ནའང་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ། མི་མང་བོ་དེ་ལ་བཅར་ཅིང་བཏུད་ན་གངས་མཚམས་སྟོད་དུ་ནུར་འགྲོ་བ་དང་འཁྱག་ཀླུང་གི་ཞུ་ཚད་མགྱོགས་པ། ཆུ་རྒྱུན་རྦད་དེ་ཆད་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་སླ་བས། ང་ཚོས་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཤེས་དགོས་པའི་མཚུངས་སུ། དེ་འོས་འཚམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡུན་རིང་བོར་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་འགྲིག་ནས་ཡོད། དེའི་ནང་དོན་ནི་ང་ཚོ་ཕྱིར་གདོད་མའི་དུས་སུ་ལོག་ཅིང་ཚད་དམའ་མོར་བེད་སྤྱོད་དགོས་ཞེས་པ་མིན་པར། རང་བྱུང་ཆོས་ཉིད་ལ་ལེགས་པར་བསྟུན་པ་དང་། མིའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ཡོངས་སུ་སྤྲུགས་ནས། སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་ཉམས་བྱེད་ཀྱི་ལས་དགྲ་སྣ་ཚོགས་དང་། མ་ལག་རང་ཉིད་རང་སོས་སོར་ཆུད་ཀྱི་ནུས་པ་ལེགས་པར་བེད་སྤྱད་དེ། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སླར་གསོ་དང་ལེགས་བཅོས་ཡོང་བ་བཅས་བྱས་ཐོག་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་བསྟུན་མུར་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་པ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་དེ་རང་ངོ་།།
﹙གཉིས་པ﹚ཐོན་ལས་སྒྲིག་གཞི་སྔར་བས་ལེགས་བཅོས་ཡོང་དགོས། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ནི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་ཏེ། དེར་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་ནི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་དང་འདྲ་ལ། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་ལེགས་བཅོས་བྱུང་ཚེ་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་མཐོ་རུ་བཏང་བ་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བ་བསྟུན་མུར་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བའི་དངོས་པོའི་རྨང་གཞི་སྟེ། མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་དེ། རང་ས་ཁུལ་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་མཐོ་ཚད་ཅིག་ཏུ་བཟུང་ནས་མཐོང་ཆེན་བྱེད་དགོས་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ནི་དུས་ནམ་ཡང་དམ་ལྷོད་དུ་གཏོང་མི་རུང་། བཟོ་ལས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་འབྱོར་དང་དྭངས་གཙང་གི་ཐོན་སྐྱེད། འཁོར་སྐྱོད་དཔལ་འབྱོར་བཅས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་དགོས་ལ། ཞིང་ལས་ཀྱི་ཐད་ནས་གཙོ་བོ་ཞིང་ལས་ནི་རྨོ་འདེབས་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་སྒྱུར་བ་དང་། ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ནན་ཏན་གྱིས་ལེགས་བཅོས་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། གཞན་ཡང་སྐྱེ་ཁམས་གནས་སྐོར་སོགས་ཐོན་ལས་གསུམ་པའི་རིགས་ཀྱང་དར་སྤེལ་དུ་བཏང་སྟེ། ལས་ཞུགས་ཀྱི་གནད་དོན་དང་ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་གཞན་ཕྱོགས་སུ་སྤོ་བ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ། དེ་མིན་རྩོལ་ལས་དཔལ་འབྱོར་སྤེལ་པ་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི“སྐྱེ་ཁམས་འཛུགས་སྐྲུན”དེ་“སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན”དུ་བསྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱང་བགྲོད་ལམ་བཟང་བོ་ཞིག་ཏུ་འདོད་དོ།།
﹙གསུམ་པ﹚སྐྱེ་ཁམས་སྡོད་དམངས་གཞིས་སྤོར་གྱི་ལས་དོན་དེ་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། ཚན་རིག་ལྟར་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་ལྟ་བ་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང་། ས་ཁུལ་གྱི་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བའི་མཐོ་ཚད་ཅིག་ནས་མདོ་དབུས་མཐོ་གཞོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་དེ། རྒྱལ་ཁབ་དང་ཐ་ན་གོ་ལ་ཧྲིལ་བོའི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་དང་ཡང་འདྲ་བའི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་དགོས། སྡོད་དམངས་གཞིས་ཁྱིམ་སྤོར་བའི་ཚུལ་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཀྱང་ཆོག་ཆོག་ཏུ་སྣང་། མིའི་རིགས་འཚོ་སྡོད་བྱེད་དཀའ་བའི་གནས་དང་། ཡང་ན་མིའི་རིགས་འཚོ་སྡོད་བྱེད་པ་དེས་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་འགྱུར་གྱི་ས་ཁུལ་དེའི་མང་ཚོགས་གནས་སྤོར་བ་དང་། ཡང་ན་གཞན་དུ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག རྨོ་འདེབས་བྱེད་པ་དང་ཕྱུགས་འཚོ་བ། ཉ་འཛིན་པ། རི་དྭགས་རྔོན་པ། སྡོང་བོ་གཅོད་པ། འཐུ་འཐོག་གི་ལས་བཅས་རྩ་བ་ནས་དོར་བ་བརྒྱུད། རྨོ་བསྐྱུར་སྡོང་འཛུགས་དང་། རྨོ་བསྐྱུར་རྩྭ་འདེབས། རྨོ་བསྐྱུར་རླན་འགུགས། རྨོ་བསྐྱུར་ཆུ་སྐྱིལ་གྱི་བྱ་བྱེད་ལེགས་པར་སྤེལ་ཏེ། རང་བྱུང་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་སྲུང་སྐྱོང་དང་སླར་གསོ་ཡོང་བའི་དམིགས་ཡུལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་བྱེད་དགོས། དུས་མཚུངས་སུ་གནས་སྤར་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་དང་སྤར་ནས་ཡོང་སའི་དེ་སྔོན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ལག་ལེན་གཉིས་ཀ་ཟུང་སྦྲེལ་བྱས་ཏེ། ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དཔལ་འབྱོར་སྤེལ་བ་དང་། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་རིགས་ཐོན་ལས་ཅན་དུ་གཉེར་བ། གྲོང་རྡལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་སྟོབས་ཤུགས་དང་ལས་ཞུགས་ཀྱི་ཤོང་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་བཏང་བ་དང་བསྟུན་ནས། གནས་སྤར་ཟིན་གྱི་མི་དག་གཞིས་གསར་དུ་བསླེབས་རྗེས་ལས་ཀ་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡོད་ཐོག འཚོ་བ་ཇེ་བཟང་དུ་སོང་སྟེ། གནས་སྤོར་ལས་དོན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཇེ་བརྟན་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། གནས་ཡུལ་གསར་བའི་འགྲིམ་འགྲུལ་གཞུང་ལམ་དང་། གློག་དང་ཆུ། འཕྲིན་གཏོང་སོགས་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་ཆས་དང་། རིག་གནས། སློབ་གསོ། ཚན་རྩལ། འཕྲོད་བསྟེན། སྤྱི་ཚོགས་འགན་ལེན་བཅས་ཞབས་ཞུའི་དགོས་ཆས་དག་ཀྱང་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས། གནས་སྤོར་མཁན་དག་ལ“ཕ་ཡུལ་རྒྱབ་བསྐྱུར”གྱི་སྣང་བ་མེད་པར་བྱས་པ་དང་ཡུལ་དུ་ལོག་པ་ལྟ་བུའི་བདེ་དྲོད་སྦྱིན་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། གནས་སྤར་རྗེས་ཀྱི་གཞིས་ཤུལ་དག་ཏུ“སྐྱེ་ཁམས་མི་མེད་ས་ཁུལ”བཙུགས་ཏེ། རང་བྱུང་ནུས་པ་བླ་ལྷག་གིས་འདོན་སྤེལ་བྱ་བ་ནི་ལག་རྩལ་གྱི་ཐོག་ནས་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་བཤད་ཀྱང་ནུས་པ་ཞིག་རེད། “སྐྱེ་ཁམས་མི་མེད་ས་ཁུལ”ཞེས་པར་གོ་བ་གང་བདེ་གང་འཚམ་དུ་བླངས་ཀྱང་ཆོག་སྟེ། ཆེ་བ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཕྲག་ལྷག་གི་རི་ཀླུང་དང་། ཆུང་བ་སྒང་རྒྱུད་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གམ་གྲམ་གཞུང་གཅིག ཡང་ན་ནགས་ཚུལ་ཆུང་ཆུང་གཅིག་གང་ཡང་རུང་ལ། མིའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་སུ་གསོ་སྐྱོང་མི་ཐུབ་པའི་ས་ཁུལ་དག“སྐྱེ་ཁམས་མི་མེད་ས་ཁུལ”དུ་བསྐྱུར་པ་དེའི་མཚུངས་སུ། མིའི་རིགས་ཀྱིས་སྐྱེ་ཁམས་གཉོམ་པའི་གནས་དག་ཏུ་གསར་སྦོལ་གང་ཡང་མི་བྱེད་པར། རང་བྱུང་ཁམས་རང་ཉིད་སོར་ཆུད་ཀྱི་ནུས་པར་བརྟེན་པ་དང་། ཆར་ཆུ་འོས་འཚམ་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྔོན་དུ་རྩྭ་ཡི་རིགས་སྐྱེས་ཤིང་རིམ་བཞིན་ལྗང་མདོག་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ། ས་གཞི་སྒྲེན་པོར་མི་གནས་པ་དང་རླུང་གཡུགས་ན་ས་རྡུལ་མི་འཁྲིགས་པ། ཆུ་ཤོར་ས་ཁུལ་གྱི་ཚད་ཆུང་བར་གྱུར་པ་བཅས་སྐྱེ་ཁམས་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བ་རེ་ཞིག་འགོག་ཐུབ་པ་བྱུང་ནས་འཐུས་སོ།། དེ་མིན། རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ཐོག དེ་ལས་མཛེས་སྡུག་གི་རི་ཆུ་དང་ཁོར་ཡུག་ཉམས་དགའ་བ་ཡོད་པ་དག་ཏུ་ཡུལ་སྐོར་ལྟད་མོའི་གནས་བསྐྲུན་ཏེ། སྐྱེ་ཁམས་གནས་སྐོར་དར་སྤེལ་དུ་བཏང་ཡང་མི་ཆོག་པ་ཅང་མེད་དོ།།
﹙བཞི་པ﹚ས་ཁོངས་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱེད་པ། སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་དོ་མཉམ་པའི་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བ་ལ་རང་སྟེང་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཡོད་དེ། གལ་སྲིད་རང་བྱུང་ཆོས་དེ་དམ་མ་བསྟུན་པར། མིའི་འདོད་པ་ལྟར་ས་གནས་དེའི་རང་བྱུང་ཆ་རྐྱེན་དང་མི་འཚམ་པའི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་ཅིག་གསར་དུ་བཙུགས་ཚེ། ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་སླ་བར་མ་ཟད། ཡུན་རིང་མི་འགོར་བར་མ་ལག་དེ་རྩ་བ་ནས་རྒུད་འགྲོ་ངེས། དེ་བས་གཅིག་ནས་སྐྱེ་ཁམས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་གནད་འགག་སྟེ། ཚན་རྩལ་གནད་དོན་ཐག་ཆོད་ཡོང་བར་མཐོང་ཆེན་དང་རམ་འདེགས་བྱས་འོག སྐྱེ་ཁམས་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་ཚན་རྩལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་ལག་ཡོད་དགོས། གཉིས་སུ་ས་ཁོངས་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་དཔལ་འབྱོར་དཔྱད་འཇོག་གི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཏེ། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་དང་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཐབས་ཇུས་གཏན་ལ་དབབ་དགོས། གསུམ་དུ་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་དོན་སྙིང་ཁྱད་པར་ལྡན་པའི་ས་གནས་གཏན་ལ་ཕབ་རྗེས། རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཡར་ཞུ་བྱས་ཏེ། སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ནུས་ཁུལ་འཛུགས་པ། རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཚོད་ལྟའི་ས་ཁུལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང་། དེའི་བྱེད་ཐབས་དང་ཉམས་མྱོང་འཚོལ་རྟོག་བྱས་པ་བརྒྱུད། ས་ཁོངས་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མྱུར་ཚད་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་དགོས་པ་བཅས་སོ།།
རྩོམ་པ་པོ། བློ་བཟང་ལྷུན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
གསར་འགོད་པར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མང་ཚོགས་སྒྱུ་རྩལ་ཁང(རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྲུང་སྐྱོབ་ལྟེ་གནས)ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར། ཉེ་ཆར་བོད་ཀྱིས་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཨུ་ཡོན་14མང་དུ་བཏང་བ་དང་། དེ་དག་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་རོལ་དབྱངས། སྲོལ་རྒྱུན་ཟློས་གར། གཞས་མ་གཏམ། སྲོལ་རྒྱུན་ལུས་རྩལ། སྲོལ་རྒྱུན་མཛེས་རྩལ། སྲོལ་རྒྱུན་ལག་རྩལ། དམངས་སྲོལ་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་8ལ་ཁྱབ་ཡོད་པ་རེད།
ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། ད་ཐེངས་མང་དུ་བཏང་བའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཨུ་ཡོན་14ནི་དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་གི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ནུ་མོ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན། ཕུན་ཚོགས་དོན་གྲུབ་བཅས་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་སྐལ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ། སྲོལ་རྒྱུན་ཟློས་གར་གྱི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་དང་སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ། གཞས་མ་གཏམ་གྱི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཐུབ་བསྟན། སྲོལ་རྒྱུན་ལུས་རྩལ་གྱི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ལེ་ཝུའེ། སྲོལ་རྒྱུན་མཛེས་རྩལ་གྱི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ནོར་བུ་སྲི་ཐར། སྲོལ་རྒྱུན་ལག་རྩལ་གྱི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས། དམངས་སྲོལ་གྱི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་བཅོ་ལྔ་ལྷ་མོ་དང་། ཕུར་བུ་རྡོ་རྗེ། དོན་གྲུབ་ལྷ་རྒྱལ། ཡུམ་པ་བཅས་རེད།


text:
དེང་གི་དུས་སྐབས་གསར་བ་འདིར་ཚན་རིག་རིག་གནས་དང་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་ནས། མིའི་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་འཚོ་བའི་ཁོར་ཡུག་ལའང་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་ལ། སྒོས་སུ་རིག་གནས་གསར་བའི་འཕེལ་ཤུགས་ཀྱིས་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བར་ཡང་ཚད་གེགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་ཕྱིར། ང་ཚོས་རིག་གནས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཡང་དག་པར་ངོས་བཟུང་སྟེ་སྙིགས་འདོར་བཅུད་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། རིག་གནས་གསར་རྙིང་བར་གྱི་འགལ་འབྲེལ་ལ་དཔྱད་པ་ནན་མོ་བཏང་སྟེ་མཐུན་སྦྱོར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་ན། ད་གཟོད་ངེས་པ་དོན་གྱིས་ཕ་མེས་ནས་བརྒྱུད་པའི་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་ཐུབ་པ་རེད། ལོ་ངོ་སྟོང་ལྷག་ལ་ངག་རྒྱུན་དུ་བརྒྱུད་པའི་ཕ་ནོར《གེ་སར》སྙན་སྒྲུང་ཡང་གནས་བབ་དེ་ལས་མ་འདས་པར་ཆ་འཕྲིན་དུས་རབས་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ་རྒུད་པའི་ལམ་དུ་ལྷུང་ལ་ཉེ་བས། རིག་གནས་འདིའི་ད་ལྟའི་གནས་བབ་དང་། ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་འབྲས། རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་དང་ཐུགས་ཁུར་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་རེད། དེའི་ཕྱིར། འདིར་བདག་གིས་ནུས་ཚོད་ཀྱིས་བརྗོད་བྱ་འདི་དག་གི་ཆ་ནས་ཅུང་ཟད་གླེང་བར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པས། སྐྱོན་དང་ནོར་བ་ཅི་མཆིས་ཀུན་གྱིས་ཡོ་བསྲང་བྱ་བར་རེ་བ་ཞུ།གཅིག གེ་སར་རིག་གནས་འཇིག་ཉེན་གྱི་གནས་བབ།
སྒྲུང་པའི་ཆ་ནས་བལྟས་ན། ད་ལྟ་དམངས་ཁྲོད་དུ་གེ་སར་སྒྲུང་པ་དང་ལག་བཤུས་སྒྲུང་དཔེ་ཉར་མཁན་ཡང་ཇེ་ཉུང་ནས་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པ་ང་ཚོའི་མཐོང་ཐོས་སུ་གྱུར་ཡོད། གཞན་ལ་ངོམ་དུ་རུང་བའི་གེ་སར་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་འདི་ད་ལྟའི་བར་དུ་གནས་ཐུབ་པ་ནི་གེ་སར་སྒྲུང་པ་དག་གི་བཀའ་དྲིན་ཡིན་ཏེ། ཁོང་ཚོ་ནི་གེ་སར་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་ཐད་ཀར་གསར་རྩོམ་བྱེད་མཁན་ཡིན་ལ། རྒྱུན་འཛིན་དང་བརྒྱུད་སྒྲོག་བྱེད་པོ་ཡང་ཡིན། གེ་སར་སྒྲུང་བ་མེད་ཚེ་གེ་སར་རིག་གནས་འདི་ཡང་ལྟག་ཆུ་ཆད་པའི་རྫིང་བུ་བཞིན་ནམ་ཞིག་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། བོད་སྔ་རབས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ཆགས་གཞི་ལ་བལྟས་ན། བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་ནི་གཙོ་བོ་དགོན་པའི་སློབ་གསོ་ཡིན་ལ། དགོན་པར་མཚོན་ན། མི་ཚེ་སྟོང་ཟད་དུ་གཏོང་ན་གེ་སར་ཤོབ་སྒྲུང་ལ་ཉོན་ཞེས་འགོག་བྱ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར། བོད་སྔ་རབས་སུ་བྱུང་བའི་གེ་སར་སྒྲུང་མང་པོ་ཞིག་ཡི་གེ་ཁྱབ་གདལ་དུ་སོང་མེད་པའི་དམངས་ཁྲོད་དུ་ངག་བརྒྱུད་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་དེ་ཕྱི་རབས་པར་བརྒྱུད་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་། ཉེ་བའི་ལོ་འདི་དག་གི་རིང་ལ། སྒྲུང་པ་ཕུལ་བྱུང་རེ་འགའ་སྔ་རྗེས་སུ་ཚེ་ཡིས་ཟིན་པས། ཁོང་ཚོའི་བློ་ངོས་སུ་ཉར་བའི་གེ་སར་སྒྲུང་ཡང་ཕྱི་རབས་པའི་སྤྱོད་སྐལ་དུ་སྨིན་མ་ཐུབ། དཔེར་ན་སྒྲུང་པ་གྲགས་ཆེན་གྲགས་པ་ལགས་ཚེ་ལས་འདའ་ཁར། ཁོང་གིས་སྒྲུང་སྣ43འཆད་ཤེས་པར་བརྗོད་ཀྱང་། དེ་ལས25མ་གཏོགས་སྒྲ་ཐགས་སུ་ཕབ་པའི་སྐལ་བ་མ་བྱུང་། འདི་ལྟ་བུའི་སྣང་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། དེ་ནི་ང་ཚོར་མཚོན་ན་ཇི་འདྲའི་ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་དང་ནམ་ཡང་གསབ་ཐབས་མེད་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ།
སྒྲུང་ཉན་པ་པོའི་ཆ་ནས་བལྟས་ན། སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་རིག་གནས་གསར་བ་ཆེས་ཆེར་དར་བས། མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་དང་རིག་རྩེད་ཕྱོགས་ཀྱི་འཚོ་བའང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ཡོད་དེ། སྔར་གྱི་གླུ་ལེན་གར་རྩེ་དང་། གཏམ་རྒྱུད་ལ་ཉན་པ། གེ་སར་སྒྲུང་ལ་ཉན་པའི་འཚོ་བ་དེའང་རིམ་གྱིས་སྒྲ་སྡུད་འཁོར་ལོ་དང་བརྙན་འཕྲིན། ཀློག་ཀླད། དྲ་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བྱས་པའི་གསར་བྱུང་རིག་རྩེད་འཚོ་བས་ཚབ་བྱས་ཤིང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དེང་གི་བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུ་ཚོ་ཡང་བརྙན་འཕྲིན་དང་དྲ་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་གསར་བྱུང་དངོས་པོར་མགོ་འཁོར་བ་དང་། དེང་རབས་ཚན་རྩལ་ཤེས་རིག་ལ་མོས་པ་ཆེ་བས། བློ་བག་ལ་ཕབ་སྟེ་གེ་སར་སྒྲུང་གི་འཆད་ཉན་ལ་འཇུག་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་། སྔར་གྱི་ཇ་རྟའི་ལམ་དུ་རྒྱུ་བའི་ཚོང་བའི་རུ་ཡང་མཐོང་དཀོན་པར་གྱུར་ལ། གནས་མཆོག་ཏུ་མཇལ་མཁན་དང་གནས་རི་སྐོར་བའི་དད་ལྡན་པ་ཚོ་ཡང་དེང་རབས་ཅན་གྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་ཡོ་ཆས་ལ་བརྟེན་ནས་ཟླ་ལམ་ཉིན་གྱིས་ཆོད་པར་བྱེད། སྔར་ཡིན་ན་ཁོ་ཚོ་ནི་གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་པའི་ལམ་གྲོགས་དང་ཉན་མཁན་གཙོ་བོ་དག་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟར་ཉན་མཁན་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས་སྒྲུང་པ་ཡང་རིམ་གྱིས་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། རྐྱེན་དེ་དག་གིས་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་རིང་མོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཤེས་རིག་འདི་ནི་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁར་ཐུག་ཅིང་། འདི་ལྟར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ན། ལོ་རབས་འགའི་རྗེས་སུ། ཕ་མེས་ཡང་མེས་ནས་བརྒྱུད་པའི་གེ་སར་ཤེས་རིག་འདི་ནི་ཡི་གེར་ཕབ་པའི་ཤོག་བུའི་ཕུང་བོ་ཙམ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ངེས་པའང་མེད་པས། ཀུན་གྱིས་འདིའི་རིན་ཐང་ལ་དོ་སྣང་དང་ཐུགས་ཁུར་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་སྙམ།
གཉིས། གེ་སར་རིག་གནས་བསྐྱར་གསོ་སྐོར་གྱི་གྲུབ་འབྲས།
1.གེ་སར་སྒྲུང་འཚོལ་སྡུད་དང་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་ཚུལ།
ཀྲུང་གོ་གསར་བ་དབུ་བརྙེས་རྗེས། འབྲེལ་ཡོད་ཆེད་མཁས་པས་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཏེ། ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གེ་སར་ཤེས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་བྱ་བར་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་མཛད། ལོ་རབས50པར། གེ་སར་སྒྲུང་འཚོལ་སྡུད་དང་ལེགས་སྒྲིག་གི་བྱ་བར་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་བླངས། ཕྱིས་སུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྐྱེན་དབང་གིས་རེ་ཞིག་ལ་བར་ཆད་བྱུང་ན་ཡང་། ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་རྗེས་ཏེ1983ལོ་ནས་བཟུང་། གེ་སར་སྒྲུང་གི་འཚོལ་སྡུད་དང་། ལེགས་སྒྲིག ཞིབ་འཇུག་བཅས་ཀྱི་བྱ་བ་དེ་བསྟུད་མར་ཐེངས་གསུམ་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚན་ཞིབ་ལས་གཞི་གཙོ་བོའི་གྲས་སུ་བཀོད་དེ། 1984ལོར། ཀྲུང་དབྱང་དྲིལ་སྒྲོག་པུའུ་ཡི་ཆོག་མཆན་ལྟར། རྒྱལ་ཁབ་དམངས་ཨུ་དང་། རིག་གནས་པུའུ། ཀྲུང་གོ་དམངས་ཁྲོད་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་བཅས་ཀྲུང་དབྱང་གི་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་དང་། བོད་ལྗོངས། མཚོ་སྔོན། ཟི་ཁྲོན། ཀན་སུའུ། ཡུན་ནན། ནང་སོག ཞིན་ཅིང་ལ་སོགས་པས་མཉམ་དུ་རྩ་འཛུགས་སྡེ་ཁག་བཙུགས་ཤིང་། གཅིག་གྱུར་གྱི་འཆར་བཀོད་ལྟར་ལས་བགོས་མཉམ་ལས་མཛད་དེ། གེ་སར་ཤེས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་བླ་ལྷག་གིས་སྤེལ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ལྟར་ན། སྔ་ཕྱི་རུ་དམངས་ཁྲོད་དུ་གེ་སར་སྒྲུང་པ150ལྷག་རྙེད་པ་དང་། ལག་བཤུས་སྒྲུང་དཔེ་དང་བརྐོས་སྒྲུང་མི་འདྲ་བ289འཚོལ་སྡུད་བྱས་པ་དང་སྒྲ་ཐགས་སུ་ཆུ་ཚོད5000ལ་སྒྲ་ཕབ་ལེན་བྱས། ཉེ་བའི་ལོ་འགར་ད་དུང་སྒྲུང་བཤད་བརྙན་ཕབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ཡང་མང་དུ་ཉར། 2000ལོར། ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གླིང་དང་བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གླིང་གི་མཉམ་ལས་ལ་བརྟེན་ནས། སྒྲུང་པ་གྲགས་ཆེན་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་བཤད་པའི་སྒྲུང་ཆུ་ཚོད2000ལྷག་ལ་ཐོ་འགོད་བྱས་ཏེ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཞིང་། བསྡོམས་པས་སྒྲུང་སྣ་མི་འདྲ་བ44སྔ་རྗེས་སུ་ལེགས་སྒྲིག་དང་པར་སྐྲུན་མཛད་པས། དེང་རབས་སྒྲུང་པའི་ཆེས་རིང་ལ་ཆེས་ཆ་ཚང་བའི་སྒྲུང་དཔེ་ཐོག་མར་གྱུར་ཡོད།
2.གེ་སར་སྒྲུང་ཡིག་སྒྱུར་དང་པར་སྐྲུན་བྱས་ཚུལ།
མིག་སྔར། གེ་སར་སྒྲུང་མྱུར་སྐྱོབ་བྱེད་པ་གཞིར་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྒྲུང་སྣ70ལྷག་པར་དུ་བསྐྲུན་པ་དང་། པར་གྲངས་ཁྲི300ལྷག་ལ་སླེབས། གཞན་ཡང་སོག་པོའི་གེ་སར་སྒྲུང་སྣ22དང་ཧོར་རིགས་ཀྱི་གེ་སར་སྒྲུང་སྣ2པར་དུ་བསྐྲུན་ལ། དེ་ལས་བོད་རིགས་ཀྱི་སྒྲུང་སྣ30ཙམ་དང་། སོག་པོའི་སྒྲུང་སྣ5དང་། ཧོར་རིགས་ཀྱི་སྒྲུང་སྣ1དང་། ཕུའུ་སྨི་རིགས་ཀྱི་ཁྲོམ་གེ་སར་ཞེས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་བཅས་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་པ་རེད། གེ་སར་སྒྲུང་ལ་ཞིབ་འཇུག་མཛད་པའི་ཆེད་རྩོམ་དང་། དཔྱད་རྩོམ་འདེམས་བཀོད་སོགས་བསྡོམས་པས་དཔེ་ཆ30ལྷག་ཡོད་པ་དང་། དཔྱད་རྩོམ་མང་པོ་ཞིག་དབྱིན་ཇི་དང་། ཧྥ་རན་སི། འཇར་མན། འཇའ་ཕན་སོགས་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ནས་གཞན་ལ་རྒྱུད་སྒྲོག་དང་ངོ་སྤྲོད་མཛད་ཡོད་པ་དང་། དེ་མིན་ད་དུང་བམ་པོར་བསྡུས་པའི་གེ་སར་རིག་གཞུང་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྡུས་ཏེ། 《གེ་སར་དཔྱད་མཛོད》བམ་པོ་དང་པོ་ནས་ལྔ་བར་པར་དུ་བསྐྲུན་ཏེ། གེ་སར་རིག་གནས་པར་སྐྲུན་སྐོར་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་བླངས།
3.རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་དང་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཚུལ།
གེ་སར་ཤེས་རིག་མྱུར་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ཞོར་དུ། འདིའི་ཐད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བ་ཡང་ཧུར་ཐག་གིས་སྤེལ་མགོ་བརྩམས། ཀྲུང་གོ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གླིང་དང་། བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གླིང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་སོགས་ཞིང་ཆེན་དང་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཆེད་དུ་གེ་སར་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་བཙུགས་ཏེ། གེ་སར་སྒྲུང་གི་ཞིབ་འཇུག་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་བར་ཤུགས་བསྣན་པ་སྟེ། ཀྲུང་གོ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གླིང་གི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཞིབ་འཇུག་སུའོ་དང་། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གེ་སར་ཞིབ་འཇུག་གླིང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་ཡིག་སློབ་གླིང་། བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་ཡིག་སློབ་གླིང་སོགས་ལ་སྔ་རྗེས་སུ་གེ་སར་ཕྱོགས་ཀྱི་འབུམ་རམས་པ་དང་། རབ་འབྱམས་པའི་མཚན་གནས་སྟེར་དབང་ཐོབ་སྟེ། གེ་སར་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཆེད་ལས་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
རིག་གནས་འདིས་རྒྱལ་ཕྱིའི་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཡིད་དབང་འཕྲོགས་པས། ལ་ལ་ཞིག་ད་དུང་དངོས་སུ་བོད་ཁུལ་དུ་རྟོག་ཞིབ་ལ་ཕེབས་ཏེ། གེ་སར་སྒྲུང་ལ་ཞིབ་འཇུག་མཛད་པ་དང་། དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་དང་། ཆེད་རྩོམ་སོགས་མང་པོ་བྲིས་པས། སྐབས་ཤིག་ལ་གེ་སར་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བ་དེ་རང་རྒྱལ་ལས་ལྷག་པར་གྱུར་ཏེ། གེ་སར་ཀྲུང་གོ་རུ་ཡོད། ཞིབ་འཇུག་ཕྱི་གླིང་དུ་ཡོད་ཅེས་པའི་བཤད་སྲོལ་བྱུང་། དུས་རབས་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་རིང་འདིར། རང་རྒྱལ་དུའང་བོད་དང་། སོག་རིགས། རྒྱ་རིགས། ཧོར་རིགས་བཅས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་མི་སྣས་གྲུབ་ཅིང་། ཆེད་དུ་གེ་སར་སྒྲུང་འཚོལ་སྡུད་དང་། ལེགས་སྒྲིག ཡིག་སྒྱུར། སློབ་ཁྲིད། རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་བཅས་བྱེད་པའི་སྡེ་ཁག་དུ་མ་ཚུགས་ཏེ། རིག་ཚན་མང་ཞིང་། ངོས་མི་འདྲ་བ། རིམ་པ་མང་པོའི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་གེ་སར་རིག་ཚན་མ་ལག་འཛུགས་པར་གྲུབ་འབྲས་གཡུར་དུ་ཟ་བ་བླངས་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་ཀུན་གྱིས་གདེང་འཇོག་མཐོན་པོ་མཛད། ད་ལྟའི་བར་དུ། རྒྱལ་སྤྱིའི་གེ་སར་རིག་གཞུང་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་ཆེན་སྐབས6ལ་བསྡུས་པ་དང་། ས་ཁུལ་ལ་ལར་ད་དུང་རྒྱུན་དུ་རིམ་པ་མི་འདྲ་བ་དང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་རིག་གཞུང་བགྲོ་གླེང་གི་ཚོགས་འདུ་སྡུད་ཀྱིན་ཡོད། 1995ལོར་ཨོ་སི་ཁྲུ་རི་ཡ་ནས་བསྡུས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་རུ། གེ་སར་སྒྲུང་ནི་ཐོག་མའི་ཆེད་དོན་དུ་བཀོད་ནས་བགྲོ་གླེང་མཛད། ཕྱིས་སུ1998ལོའི་ཟླ8པར་ཨ་རི་དང་། 2000ལོའི་ཟླ7པར་ཧའོ་ལན། 2006ལོར་འཇར་མན་བཅས་སུ་བསྡུས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཚང་མར་གེ་སར་ཆེད་བརྗོད་ཀྱི་ལས་ཚན་བཀོད་སྒྲིག་མཛད་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་གེ་སར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ནི་འཛམ་གླིང་དུ་ཁ་ཕྱོགས་པ་དང་། གེ་སར་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་འདི་ཡང་རིམ་གྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་རིག་ཚན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད།
2001ལོའི་ཟླ10པར། ཧྥ་རན་སིའི་པ་ལི་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲིད་ཚན་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྐབས31པའི་ཚོགས་འདུ་རུ། གེ་སར་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་རིང་མོའི་ལོ་ངོ་སྟོང་གི་རྗེས་དྲན་བྱ་འགུལ་ཞེས་པ་དེ2002-2003ལོའི་ལོ་འཁོར47པའི་རྗེས་དྲན་བྱ་འགུལ་གྱི་མཚན་བྱང་དུ་བཞག་ཅིང་། དེས་གེ་སར་ཤེས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་རྟིང་སྐུལ་མཛད་པ་དང་མཉམ་དུ། རིག་གནས་འདིའི་རིན་ཐང་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྩི་མཐོང་ཆེན་པོ་མཛད་བཞིན་པ་མཚོན། 2003ལོའི་ཟླ7པའི་ཚེས18ཉིན། རང་རྒྱལ་གྱི་མི་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཁང་དུའང་གེ་སར་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་རིང་མོའི་ལོ་ངོ་སྟོང་གི་རྗེས་དྲན་བྱ་འགུལ་གྱི་ཚོགས་ཆེན་བསྡུས། ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གླིང་དང་། རིག་གནས་པུའུ། རྒྱལ་ཁབ་དམངས་ཨུ། རྒྱལ་ཁབ་རླུང་འཕྲིན་བརྙན་འཕྲིན་ཅུའུ། ཀྲུང་གོ་རིག་གནས་ལྷན་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས་གེ་སར་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་རིང་མོའི་ལོ་ངོ་སྟོང་གི་རྗེས་དྲན་བྱ་འགུལ་གྱི་རིག་རྩེད་དགོང་ཚོགས་བསྡུས་པ་དང་། 2006ལོའི་ཟླ5པར་གེ་སར་སྒྲུང་ནི་སྐོར་དང་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་མིང་ཐོ་རུ་བཀོད་དེ། རིག་གནས་འདི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བར་གོང་རིམ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་ཐོབ།
4 .གེ་སར་རིག་གནས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོན་ལས།
གེ་སར་རིག་གནས་ཀྱི་མཚན་སྙན་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པ་དང་བསྟུན་ནས། མི་རྣམས་ཀྱིས་གེ་སར་རིག་གནས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་སྔོག་འདོན་བྱས་ཏེ་ཐོན་ལས་སྤེལ་བའི་མགོ་བརྩམས། ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་སྔར་གྱི་ཡུལ་མིང་སྤངས་ཏེ་གེ་སར་ཕ་ས་ཞེས་བསྒྱུར་པ་དང་། ཡང་ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་གེ་སར་འཁྲུངས་ཡུལ་ཞེས་སུ་འདོགས་པའི་སྣང་ཚུལ་མང་པོ་མཆིས། ད་ལྟར་མཚོན་ན་གནས་སྐོར་ལས་རིགས་ནི་ས་ཁུལ་སོ་སོའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཡོངས་ཁུངས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་། གནས་སྐོར་ལས་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བར་ཡང་རིག་གནས་ཐོན་ཁུངས་སྔོག་འདོན་བྱ་རྒྱུར་གཙོ་བོར་གྱུར་ཡོད་རྐྱེན། གེ་སར་སྒྲུང་གི་རིག་གནས་ཀྱི་གོ་བབ་ཀྱང་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ངོས་ཟིན་ཏེ། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་མང་ཤས་ཤིག་ཏུ་གེ་སར་སྒྲུང་དང་འབྲེལ་བའི་རྟ་རྒྱུག་འགྲན་ཚོགས་དང་། རིག་གནས་གནས་སྐོར་དུས་ཆེན་གྱི་བྱ་འགུལ་མང་པོ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་པས། རང་མི་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་འདི་གཞོན་རབས་པར་ཁྱབ་སྒྲོག་དང་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏོང་བར་ནུས་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐོན་ཡོད་ལ། དེའི་ཞོར་དུ་བྱ་འགུལ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཡོང་འབབ་ཀྱང་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐོབ་ཡོད། དཔེར་ན་ཟི་ཁྲོན་གསེར་རྟ་རྫོང་ལ་མཚོན་ན། གནས་དེ་རུ་གེ་སར་འཆད་སྒྲུང་གི་སྒྱུ་རྩལ་དང་། གེ་སར་ཟློས་གར། རྡོ་བརྐོས་གེ་སར་ཐང་ག གེ་སར་བཟོ་བཀོད་སྒྱུ་རྩལ་སོགས་དར་ཆེ་བས། སྔར་རིག་གནས་པུའུ་ཡིས་ཀྲུང་གོའི་དམངས་ཁྲོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཕ་ས་ཞེས་པ་དང་། ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གིས་གེ་སར་ཟློས་གར་གྱི་ཕ་ཡུལ་ཞེས་པའི་མཚན་བསྩལ་མྱོང་ལ། ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་ཀྱང་དགེ་མཚན་དེ་དག་གཞིར་བྱས་ནས་གེ་སར་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་དང་། གེ་སར་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལྕགས་རི་སོགས་མང་དུ་བཞེངས་ཡོད་ལ། དེས་ས་གནས་དཔལ་འབྱོར་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་དུས་མཚུངས་སུ། མི་རིགས་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་ཡང་ཕན་ནུས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐོན་ཡོད།
གསུམ། གེ་སར་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་ཀྱི་བསམ་གཞིག
ཀ གེ་སར་རིག་གནས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལ་ངོས་གསལ་བོར་འཛིན་པ།
རིག་གནས་ཤིག་གནས་ཤིང་འཕེལ་ཐུབ་མིན་ནི་དེའི་རིན་ཐང་ལ་རག་ལས་ཡོད་དེ། གེ་སར་སྒྲུང་ནི་བོད་མི་རིགས་ཐུན་མོང་གི་རླབས་ཆེ་བའི་གསར་སྐྲུན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་ལྷ་སྒྲུང་དང་ངག་རྒྱུན། གཏམ་རྒྱུད། ལོ་རྒྱུས། རྟོགས་བརྗོད། ལྡེའུ། བཤད་པ། གཏམ་དཔེ། མགུར་གླུ། ཆོས་ལུགས་བཅས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས། གནའ་བོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་མ་ལུས་གསལ་ལེར་མཚོན་པའི་མེ་ལོང་ཞིག་ཡིན་ལ། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་དང་། འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་སོགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས། བོད་མི་རིགས་ཀྱི《རིག་བརྒྱའི་བང་མཛོད》(ཤེཛྷཏུཾཋཱཾ)ཅེས་པའི་མཚན་སྙན་བསྩལ་ཡོད་ལ། འཛམ་གླིང་གི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཐད་ནས་བལྟས་ནའང་། རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་རྒྱས་པ་མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་དང་། ཧི་མས་བརྩམས་པའི་བྱུང་བརྗོད་སྙན་ངག་ཆེན་མོ་གཉིས་ལས་ལྷག་པར་གྱུར་ཏེ། འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་རིང་བའི་བྱུང་བརྗོད་སྙན་ངག་ཅེས་སྙན་པའི་བ་དན་སྲིད་རྩེར་གཡོ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། བོད་མི་རིགས་རང་གི་ཁྲོད་ནས་ད་དུང་རིག་གནས་འདི་རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ནོར་བུ་ཞིག་ཏུ་ངོ་ཤེས་མཁན་ཉུང་ཕྱིར། ཤེས་ལྡན་པ་དག་གིས་འདིའི་རིན་ཐང་ཕྱོགས་ནས་ཁྱབ་སྒྲོག་བྱས་ཏེ། ཐོག་མར་བསམ་བློའི་སྟེང་ནས་རིག་གནས་འདི་ཀུན་ལ་ངོས་ཟིན་པར་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཕྱིས་སུ་རིག་གནས་འདི་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་སྙམ།
ཁ། འཚོལ་སྡུད་དང་པར་སྐྲུན་ཕྱོགས་ལ་ཤུགས་སྣོན་པ།
དུས་རབས་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་རིང་འདིར། གླིང་སྒྲུང་འཚོལ་སྡུད་ལེགས་སྒྲིག་དང་པར་སྐྲུན་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་དོན་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཉམས་དགའ་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་ད་ལྟ་དངོས་སུ་སྒྲ་ཕབ་དང་ཟིན་བྲིས་སུ་བཀོད་པ་དང་བསྡུར་ན། ལེགས་སྒྲིག་པར་སྐྲུན་བྱས་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ལ། སྒྲུང་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པའི་མེ་ལོང་དུ་ཤར་བ་དང་བསྡུར་ན་དེ་བས་ཀྱང་ཉུང་། དེའི་ཕྱིར་ང་ཚོས་ད་ལྟའི་སྒྲུང་པ་དག་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཕྲ་མོ་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ། གླིང་སྒྲུང་འཚོལ་སྡུད་དང་པར་སྐྲུན་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་གོམ་སྟབས་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་བཤོལ་ཐབས་མེད་པའི་འོས་འགན་ཞིག་ཡིན་སྙམ།
ག གེ་སར་རིག་གནས་ཀྱི་མཚོན་ཐབས་སྣ་མང་ཅན་དུ་གཏོང་བ།
དེང་གི་དུས་འདིར། རིག་གནས་གསར་བའི་དགེ་མཚན་དང་ལེགས་ཆ་བེད་སྤྱད་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏང་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། དེའི་ཕྱིར་གེ་སར་རིག་གནས་ཀྱང་དེ་ལས་མ་འདས་པར། དུས་རབས་དང་མཐུན་ཞིང་། རྗེས་རབས་པ་བློ་མཆོག་དམན་ཀུན་གྱི་བསམ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཏུ་གཏོང་བར་ཡང་འབད་འབུངས་བྱ་དགོས། ད་ལྟ་གེ་སར་སྒྲུང་འདི་ཟློས་གར་གྱི་རྣམ་པའི་ལམ་ནས་ཀུན་གྱི་མིག་གི་དགའ་སྟོན་དུ་གྱུར་དང་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་ལ། གོ་ཐོས་སུ་རྩོམ་པ་པོ་རེ་གཉིས་ཀྱིས་ད་དུང་བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྒྱུ་རྩལ་མཚོན་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་མཚོན་གྱིན་ཡོད་ཟེར། གཞན་ཡང་། ཧོ་ནན་ཞིང་ཆེན་ཀྲིན་ཀྲིག་ཞའོ་ཡིན་ཐའོ་བྱིས་རིས་ཀུང་སིས《གེ་སར་རྒྱལ་པོ》ཞེས་པའི་བྱིས་པའི་འགུལ་རིས་བརྙན་འཕྲིན་ཞིག་ཕབ་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཟེར། འདི་དག་གིས་གེ་སར་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བར་ནུས་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐོན་སྲིད་པས། ལས་འདི་ལ་འཇུག་མཁན་དག་གིས་སྒྲ་ཐགས་དང་བརྙན་སྡེར(VCD DVD)དུ་ཕབ་པ་དང་། བྱིས་པའི་མུ་འབྲེལ་རི་མོ་རྩོམ་པ། དྲ་རྒྱའི་རོལ་རྩེད་དུ་ཇུས་འགོད་བྱེད་པ་སོགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་རྣམ་པའི་ལམ་ནས་སྔར་བས་གསོན་ཉམས་ཅན་དང་རོ་མངར་ཅན་དུ་གཏོང་བར་འབད་དགོས།
ང་། སྒྲུང་པར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ།
རྒྱལ་ཁབ་རིག་གནས་པུའུ་ཡིས་གཏན་འབེབ་ལྟར། སྒྲུང་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་པ་དང་། དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་པའི་མཚན་གནས་གནངས་པ་མ་ཟད། དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་དང་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་སུ་བྱ་བ་བཀོད་སྒྲིག་མཛད་དེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་དངོས་སུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལས་ལ་ལ་ཞིག་ལ་ད་དུང་རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཆེད་མཁས་པའི་བྱ་དགའི་དངུལ་སྦྱིན་ཀྱིན་ཡོད། ཡིན་ནའང་གནད་དོན་གསར་བ་ཞིག་ང་ཚོའི་མདུན་དུ་ལྷགས་པ་ནི། སྒྲུང་པའི་སྔོན་གྱི་འཚོ་བའི་གནས་བབ་དང་ཁོར་ཡུག་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བས། སྒྲུང་བའི་འཆད་གྱེར་གྱི་ནུས་པ་ཡང་རིམ་གྱིས་ཉམས་དམས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། གེ་སར་སྙན་སྒྲུང་ནི་གངས་རི་དང་། རྩྭ་ཐང་། ཕྱུགས་ར་སོ་སོའི་བར་ནས་བརྒྱུད་དེ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས། ཆེས་རྒྱུས་ཆེ་བའི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་བྲལ་ཞིང་། ཉན་ལ་སྤྲོ་བའི་གེ་སར་གྱི་མང་ཚོགས་དང་བྲལ་ཚེ། སྙན་སྒྲུང་འདི་ཡང་འཚོ་གནས་བྱེད་སའི་གཤིན་ས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་ཚོའི་དངོས་པོའི་ཆ་རྐྱེན་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་ཁོ་ནར་དམིགས་ནས། སྒྲུང་པ་ཚང་མ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞུས་ན། སྙན་སྒྲུང་འཚོ་གནས་བྱེད་སའི་རིག་གནས་ཁོར་ཡུག་ཇི་ལྟར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་འདིའང་ཆེད་མཁས་པ་དག་གིས་དོ་སྣང་བྱ་འོས་པ་ཞིག་རེད་དོ། །
འཕྲིན་སྟེགས། weikangba


text:
ལྡི་ལིའི་མཐོ་སློབ་ཏུ་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ལ་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ་གཉིས་འཁྲུག་འཛིང་ཤོར་ཡོད་པར་སྐོར་སྲུང་བས་རྡུང་རྡེག་བཏང་ཡོད་སྟབས་སྐོར་སྲུང་བ་ཁ་ཤས་གནས་དབྱུང་བཏང་འདུག
རྒྱ་གར་དུས་བབ་གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཕྱི་ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ལྡི་ལིའི་མཐོ་སློབ་རཱམ་ཇཱས་(Delhi University’s Ramjas College)ལ་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ་ཨེ་བྷི་ཝི་པཱི་(ABVP)ཞེས་པ་དང་། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ་ཨེ་ཨའེ་ཨེས་ཨེ་(AISA)ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་བར་འཁྲུག་འཛིང་ཆེན་པོ་ཤོར་ཡོད་འདུག
དེ་ནི་ལྡི་ལིའི་རཱམ་ཇཱས་མཐོ་སློབ་ཀྱི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་མཐོ་སློབ་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་སྟེང་། གཏམ་བཤད་པར་རྒྱ་གར་གྱི་མཐོ་སློབ་གྲགས་ཅན་ཇཱེ་ཨན་ཡཱུའི་(JNU)ཡི་སློབ་མ་རྩོད་རྙོག་ཅན་ཨུ་མཱར་ཁཱ་ལིཊ་(Umar Khalid)ཟེར་བ་དེ་སྐད་བཏང་ཡོད་སྟབས། ལྡི་ལིའི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པས་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་བགྲོ་གླེང་འཚོགས་པར་འགོག་རྐྱེན་བཟོས་ཡོད་འདུག ཕྱི་ཉིན་རཱམ་ཇཱས་མཐོ་སློབ་ཀྱི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་མང་པོ་ཞིག་གིས་ངོ་རྒོལ་མཚོན་ཆེད་མཐོ་སློབ་དེ་ནས་སྐོར་སྲུང་ལས་ཁུངས་མཱ་རུས་ནཱ་གྷར་བར་ཞི་བའི་གོམ་བགྲོད་བྱེད་སྐབས། སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ་དེ་བསྐྱར་དུ་བསླེབས་ནས་གོམ་བགྲོད་བཀག་འགོག་བྱས་སྟབས། སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ་གཉིས་བར་འཁྲུག་འཛིང་ཆེན་པོ་ཤོར་ཡོད་འདུག
འཁྲུག་འཛིང་བཀག་སྡོམ་ཆེད་རྒྱ་གར་སྐོར་སྲུང་བས་སློབ་ཕྲུག་མང་པོ་ཞིག་ལ་རྡུང་རྡེག་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་གར་ཡོད་པའི་གསར་འགོད་པ་དང་། དགེ་རྒན་དང་ལས་བྱེད་ཚོ་ལའང་དབྱུག་པས་རྡུང་རྡེག་བཏང་ཡོད་སྟབས། མི་མང་པོར་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་ཡོད་པ་མ་ཟད། གསར་འགོད་པ་ཚོའི་པར་ཆས་ཁ་ཤས་ཀྱང་བཅད་ཡོད་འདུག འཁྲུག་འཛིང་དེ་ཞི་འཇགས་གཏོང་ཐབས་སུ་ཉེས་རྡུང་ཚབས་ཆེན་བཏང་བའི་ནག་ཉེས་འོག་སྐོར་སྲུང་བ་ཁ་ཤས་ལས་སྣེ་ནས་གནས་དབྱུང་བཏང་འདུག
ཐེངས་འདིའི་དོན་རྐྱེན་གྱི་འབྱུང་རྩ་ཨུ་མཱར་ཁཱ་ལིཊ་(Umar Khalid)ཟེར་བ་དེ་ནི། མི་ལབ་གླེང་དང་རྙོག་གྲ་ཆེན་པོ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཨུ་མཱར་ཁཱ་ལིཊ་(Umar Khalid)ནི་ཉེ་ལམ་ཇཱེ་ཨན་ཡཱུ་(JNU)མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་བྱས་སྐབས། མཐོ་སློབ་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་དང་རྒྱ་གར་གཞུང་སོགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཤུགས་ཆེན་བྱས་སྟབས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་ལོག་པའི་མིང་ཉེས་མིང་འོག་ཉིན་ཁ་ཤས་རིང་བཙོན་འཇུག་བྱས་མྱོང་ཡོད་འདུག འོན་ཀྱང་། སྐབས་དེར་ཇཱེ་ཨན་ཡཱུའི་(JNU)དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེན་བྱས་མཐར། བཙོན་ཁང་ནས་ཕྱིར་ཀློད་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། མཐོ་སློབ་དེ་ནས་ཀྱང་ཕྱིར་འཕུད་གཏོང་ཐུབ་མེད་ལ། ད་ལྟ་ཇཱེ་ཨན་ཡཱུ་(JNU)མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་ཡིན་འདུག
སྐོར་སྲུང་བས་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ་གཉིས་འཁྲུག་འཛིང་བྱུང་མ་ཐག་རཱམ་ཇཱས་མཐོ་སློབ་གནས་སྐབས་རིང་སྒོ་རྒྱག་བཅུག་ཡོད་པ་དང་། འཁྲུག་འཛིང་སློང་མཁན་གྱི་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པའི་མགོ་བ་རྣམས་ཀྱང་ད་ལྟ་ཉིན་ཁ་ཤས་རིང་བཙོན་ཁང་དུ་བཀག་ཉར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག


text:
ཨ་རི་བ་ཁེ་སི་ཆེལ་ཌེར་གྱིས་གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་ཞེས་པའི་རུ་ཁག་དེ། འདི་ལོའི་ཟླ་༧ པའི་ཚེས་༧ ནས་༩ བར་ཁེ་ན་ཌའི་གྲོང་ཁྱེར་ཝེན་ཁུ་ཝེར་དུ་འཚོག་རྒྱུ་ཡིན་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྐང་སྤོལ་དུས་སྟོན་གྱི་རྩེད་འགྲན་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག
རུ་ཁག་དེས་སྤྱི་ཁྱབ་འགན་འཛིན་ཁེ་སི་ཆེལ་ཌེར་གྱིས་ངོ་དེབ་སྟེང་དུ། ཁོང་ཚོའི་རུ་ཁག་དེར་ཝེན་ཁུ་ཝེར་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྐང་སྤོལ་དུས་སྟོན་གྱི་རྩེད་འགྲན་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་པར་འགྲོ་ཆེད་དུ་ཐོངས་མཆན་ཐོབ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་བོད་པའི་བུད་མེད་རུ་ཁག་ཅིག་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩེད་འགྲན་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པ་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན་སྐོར་འཁོད་འདུག རྩེད་འགྲན་དེའི་ནང་རྒྱལ་སྤྱི་དང་ས་གནས། ལུང་པ་མེད་མཁན་སོགས་རུ་ཁག་འདྲ་མིན་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག ཐེངས་འདིའི་རྩེད་འགྲན་ནང་རུ་ཁག་༣༢ ཡོད་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་རུ་ཁག་༡༦ དང་ཕོ་མོ་མཉམ་བསྲེའི་རུ་ཁག་༡༦ ཡོད་འདུག
དེ་སྔོན་ཟླ་༢ པའི་ཚེས་༢༤ ཉིན་རུ་ཁག་དེས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་དུ། ཟླ་༤ པའི་ཚེས་༩ ནས་༡༦ བར་ཨ་རིའི་ཌ་ལ་སི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་རྐང་སྤོལ་རྩེད་འགྲན་ཞིག་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཆེད་ཐོངས་མཆན་གྱི་བཅར་འདྲི་ལ་ཕྱིན་སྐབས། ཁོ་ཚོར་ཨ་རིར་བསྐྱོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་མེད་སྐོར་བརྗོད་ནས་ཐོངས་མཆན་སྤྲད་མེད་པ་རེད། སྐབས་དེར་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཊོམ་གྱིས་གནས་སྤོ་བ་དང་སྐྱབས་བཅོལ་གྱི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་ཟིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་ཇུས་ལ་གུས་བརྩི་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་ཟིན་ཡོད་པས། བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རུ་ཁག་དེར་ཐོངས་མཆན་མ་སྤྲད་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྒྱུད་ལམ་ཆེ་ཁག་མང་ཆེ་བའི་ནང་དུ་སྤེལ་ནས་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་ཕྱིན་ཡོད་པ་རེད།
སྐབས་དེར་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་པ་དེ་དང་ཁེ་སི་ཆེལ་ཌེར་གྱི་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་རུ་ཁག་བར་འབྲེལ་བ་མེད་པ་མ་ཟད། ཚོགས་པ་དེར་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་རུ་ཁག་ཡོད་སྐོར་གྱི་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཟླ་༢་པའི་ཚེས་༢༨ ཉིན་ནིའུ་ཡོག་དུས་བབ་སྟེང་གནས་ཚུལ་བཀོད་གསལ་ལྟར་ན། བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་སྐལ་བཟང་དོན་གྲུབ་ལ་གནད་དོན་དེའི་ཐད་གནས་འདྲི་བྱས་པར། ཁོང་གིས་ཁེ་སི་ཆེལ་ཌེར་གྱིས་གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་རུ་ཁག་དེ་ནི་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པ་དང་། བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ནས་ངོས་འཛིན་མེད་པ། དེ་བཞིན་རུ་ཁག་དེའི་ནང་རྩེད་མོ་བ་ཚང་མ་བོད་མི་ཡིན་ཡང་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཚབ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་མེད་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་འདུག
དེ་ཡང་དེ་སྔོན་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་ལས་གཞིའི་ཐོག་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པ་དང་མཉམ་ལས་བྱེད་མཁན་ཁི་སི་ཆེལ་ཌེར་གྱིས། ཚོགས་པ་དེ་ལས་ཕྱིར་ཐོན་ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་ཞེས་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཚོགས་པ་ཞིག རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་རྡེ་ར་ལྡུན་དུ་བཙུགས་ནས། དེ་སྔོན་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་རྩེད་མོ་བསྡུ་རུབ་བྱས་ནས། བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ཀྱི་མིང་ཁྱེར་ནས་རྩེད་འགྲན་ཁག་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པ་ནི་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པ་ཡིན་པ་ལས། ཁེ་སི་ཡི་ཚོགས་པ་དེ་མིན་པས། སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལབ་གླེང་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༦ ལོའི་ཟླ་༥ པའི་ཚེས་༡༩ ཉིན་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པས་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་ཐོག་རྩོད་རྙོག་དེའི་ཐད་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
སྐབས་དེར་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་ཆུང་གི་དྲུང་ཆེ་སྐལ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བརྗོད་དོན། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ ལོ་ནས་ཁོ་མོ་འབྲེལ་མཐུད་པའི་ངོ་བོའི་འོག བུད་མེད་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་ལས་གཞི་ཐོག་མཉམ་ལས་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཡོད་འདུག འོན་ཀྱང་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ ལོར་མ་འོངས་པའི་ལས་དོན་ལ་དཀའ་ངལ་མི་འཕྲད་པའི་ཆེད་དུ་གན་རྒྱ་ཞིག་ཁེ་སི་དང་མཉམ་དུ་འཇོག་ཐབས་བྱས་པར། དེ་ལ་ཁོ་མོས་ཁས་ལེན་བྱས་མེད་པས། རྩེད་རིགས་ཚོགས་པས་ཁོ་མོས་གན་རྒྱ་དེ་ལ་མིང་རྟགས་མ་བཀོད་བར་དུ། རྩེད་རིགས་ཚོགས་པའི་མིང་དང་ལས་རྟགས་སོགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མི་ཆོག་སྐོར་ལབ་ཡོད་འདུག རྗེས་སུ་ཁོ་མོས་རང་ངོས་ནས་བུད་མེད་རྩེད་འགྲན་པ་བསྐོངས་ནས་། སྦྱོང་བརྡར་དང་རྩེད་འགྲན་ལ་ཞུགས་པ་སོགས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པ་དང་ལོག་ཁ་བྱས་ཡོད་འདུག གན་རྒྱ་དེའི་ནང་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་ལས་གཞིའི་ཐོག་རོགས་དངུལ་བྱུང་བའི་དངུལ་རྣམས། རྩེད་རིགས་ཚོགས་པའི་དངུལ་ཁང་ནང་བླུགས་དགོས་པ་དང། བུད་མེད་ཀྱི་རྐང་སྤོལ་ལས་གཞིའི་ཆེད་དུ་འགྲོ་སོང་གང་བྱུང་བ་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པ་ནས་གཏོང་རྒྱུ་བྱས་ཡོད་འདུག
གཞན་ཡང་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པར་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རོགས་དངུལ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད་པས། རྒྱ་གར་གྱི་ཁྲིམས་ལྟར་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་ཤིག་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་ནང་བསྐོ་ཆོག་གི་མེད་ཀྱང། ཁོ་མོས་རང་ཉིད་རྒྱུན་ལས་ནང་འཇོག་དགོས་སྐོར་བརྗོད་པས། མ་མཐུན་པ་བྱུང་ཡོད་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་སོང་།
གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་དེ་དང་འབྲེལ་ནས་སྐབས་དེར་འདི་གའི་གསར་འགོད་པས་ཁེ་སི་ཆེལ་ཌེར་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་བཅར་འདྲི་བྱས་པར་ཁོ་མོས་བརྗོད་དོན། ཐོག་མར་ཁོ་མོ་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པ་དང་མཉམ་ལས་བྱེད་སྐབས། ཚོགས་པ་དེ་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་རོགས་དངུལ་བླངས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཡིག་ཆ་མེད་པས། རོགས་དངུལ་རྣམས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པའི་རེ་འདོད་ལྟར་ཨ་རིའི་དངུལ་ཁང་ཞིག་ལ་བཅོལ་ཡོད་འདུག རྗེས་སུ་དྲུང་ཆེ་སྐལ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་ཐེངས་མང་པོར། མོ་ལ་རོགས་དངུལ་དེ་དག་བོད་ཀྱི་བུའི་རྐང་སྤོལ་ལས་གཞི་ལ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས་སྐོར་བཤད་པས། ཁོ་མོས་དེ་ལ་མོས་མཐུན་བྱས་མེད་ཁར། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ ལོར་རོ་ཝེལ་རོགས་དངུལ་གྱི་དངུལ་རྣམས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པའི་དངུལ་ཁང་ནང་བླུགས་ཡོད་པ་དང། དངུལ་དེ་དག་བུད་མེད་རྣམས་དགུན་ཁའི་རྐང་སྤོལ་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཡང། སྐབས་དེར་རྩེད་ཆས་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འགྲོ་སོང་དེ་ཙམ་གཏོང་འདོད་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་དེ་ཡང་བུའི་རྐང་སྤོལ་གྱི་ལས་གཞིའི་ཆེད་དངུལ་གསོག་ཉར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་མོར་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་རུ་ཁག་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་རྩེད་འགྲན་ཆེད་འགྲོ་བར། དྲུང་ཆེ་སྐལ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་སེམས་འཚབ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་འགྲོ་རྒྱུ་མིན་པ་དང། བུད་མེད་ཀྱི་རྐང་སྤོལ་ལས་གཞི་དེ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་པ། དུས་སྐབས་དེ་ལ་ཁོ་མོར་གན་རྒྱ་དེ་འཇོག་དགོས་སྐོར་བརྗོད་ནས། རོགས་དངུལ་ཚང་མ་རྩེད་རིགས་ཚོགས་ཆུང་གི་སྟངས་འཛིན་འོག་ལ་ཡོང་ཐབས་བྱས་པར། ཁོ་མོས་མོས་མཐུན་མ་བྱས་ནས། ལོག་ཁར་ཕྱིན་པ་ཡིན་སྐོར།
དེ་བཞིན་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་ཚོས་ཁོ་མོར། “རྐང་སྤོལ་དེ་བུད་མེད་ལས་བུ་ལ་གལ་ཆེ་བ་རེད།” “བོད་ཀྱི་བུ་ཚོར་བུད་མེད་ལས་ཐོབ་ཐང་ཆེ་བ་ཡོད།” “ང་ཚོ་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་རྐང་སྤོལ་རུ་ཁག་དགོས་ངེས་མེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཁོ་ཚོ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་རྒྱ་དང་དཔེ་གསར་གྱོན་ཆས་ཐོག་ལས་གཞན་ལ་དོ་སྣང་མེད་”ཅེས་བརྗོད་པ། དེ་ཡང་ཚོགས་པའི་ནང་བུད་མེད་དང་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་ལས་གཞིའི་སྐོར་ལ་ངོ་ཚབ་བྱེད་མཁན་མེད་པ་མཐོང་བས། ཁོ་མོས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་ཆུང་གི་རྒྱུན་ལས་ཚོར། མོ་ཚོགས་འདུའི་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་བཅུག་པ་དང་རྒྱུན་ལས་ལ་བསྐོ་བའི་རེ་སྐུལ་བྱས་ཡོད་པ། བོད་པར་རྩེད་རིགས་ལས་གཞིར་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་པའི་འཇོན་ཐང་ཡོད་ཀྱང། ད་ལྟའི་རྒྱུན་ལས་རྣམས་ཕོ་མོ་དབྱེ་འབྱེད་པ་དང། འཇོན་ཐང་མེད་མཁན་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་བྱུང་།
མོས་བརྗོད་པའི་སྐད་ཆ་དེ་དག་ལ་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རོགས་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེས་ཁས་ལན་བྱས་མ་སོང་།
ཐེངས་འདིར་ཨ་རི་བའི་བུད་མེད་ཁེ་སི་ཆེལ་ཌེར་གྱིས་གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་རུ་ཁག་དེར། ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་གིས་ཐོངས་མཆན་མ་སྤྲད་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང་། རུ་ཁག་དེས་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་ཚབ་མཚོན་བྱེད་ན་འགྲིག་གི་ཡོད་མེད་ཐད་རྩོད་རྙོག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་ཆུང་དང་ཁེ་སི་གཉིས་བར་གྱི་རྩོད་རྙོག་དེར་མ་འོངས་པར་ཞི་འགྲིག་ཡོང་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་ད་ལྟའི་ཆར་མཐོང་རྒྱུ་མེད་ཁར། བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྐང་སྤོལ་ལས་གཞི་དང་འབྲེལ་ནས་རྐང་སྤོལ་རུ་ཁག་གཉིས་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།།
གསར་འགོད་པ་སྐལ་བཟང་དོན་གྲུབ།


text:
ཟླ12ཚེས4ཉིན། ཀྲུང་གོའི་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་ཡན་ལག་ཚོགས་པས་ལས་འཛིན་སྦྱོང་བརྡར་འཛིན་གྲྭ་བསྡུས་པ་དང་། བོད་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཟུར་པ། ཀྲུང་གོའི་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་ཡན་ལག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ། བོད་ལྗོངས་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་གླིང་གཙོ་སྒྲུབ་ཁང་ཐུབ་བསྟན་མཁས་གྲུབ་མཆོག་ནས《བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཉིད་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་མཐུན་གཤིབ་བྱས་ཚེ། ད་གཟོད་གསོན་ཤུགས་རྒྱས་ཐུབ》ཅེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་ནས་འཆད་ཁྲིད་གནང་།
སྒྲུབ་ཁང་ཐུབ་བསྟན་མཁས་གྲུབ་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་ལྟར། མིག་སྔར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཉིད་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་འཕེལ་རྒྱས་བཟང་ཤོས་ཀྱི་དུས་རིམ་དུ་སླེབས་ཡོད་པ་དང་། གོ་སྐབས་ཀྱང་ལེགས་ཤོས་སུ་འཁེལ་བས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་མཐུན་གཤིབ་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན།དེའང་གཙོ་བོ། ལམ་ལུགས་ཐོག་གི་མཐུན་གཤིབ་དང་གོ་སྐབས་བཟང་པོ། དད་མོས་རང་དབང་ཐོག་གི་མཐུན་གཤིབ་དང་གོ་སྐབས་བཟང་པོ། ཀྲུང་ཧྭ་རིག་གནས་དང་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་གཉིས་ཕན་ཚུན་མཐུན་འདྲེས་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ། དགོན་སྡེའི་དོ་དམ་ཐོག་ནས་མཐུན་གཤིབ་དང་གོ་སྐབས་བཟང་པོ། ནང་དོན་ཐོག་གི་མཐུན་གཤིབ་དང་གོ་སྐབས་བཟང་པོ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཐོག་ནས་མཐུན་གཤིབ་དང་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་བཅས་ཡིན་པར་གསུངས།
འཆད་ཁྲིད་ཐོག་ཏུ་ཁོང་ནས་བརྗོད་པར། དུས་རབས་ཀྱི་གོམ་འགྲོས་དང་བསྟུན་ཏེ་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་དགོས་ཤིང་། བར་ཆད་ཡོད་ཚད་སེལ་ཏེ་ཟམ་མ་ཆད་པར་གསར་སྤེལ་བྱེད་དགོས། “འགོ་ཁྲིད”ཀྱི་ཐོག་ཏུ་ནུས་ཤུགས་བཏོན་ནས། ཆབ་སྲིད་ཉིད་ཚེ་སྲོག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ། ཡིད་རྟོན་འཕེར་བ་དང་། སློབ་སྦྱོང་ཉིད་ཟ་མ་བཟའ་བ་ལྟར་དུ་གོམས་བྱང་ཡོད་དགོས་ཤིང་། སྒྲིག་ལམ་ཉིད་འགན་སྲུང་དུ་བརྩིས་ནས་བཀུར་གཟོ་བྱེད་དགོས་ལ། ལེགས་སྐྱེས་ཉིད་དམིགས་ཡུལ་དུ་བརྩིས་ནས་གནད་འགག་ཆེ་སར་ནུས་པ་ཐོན་དགོས་ཞེས་གསུངས།


text:
པདྨ་རྫོང་གིས་"ཟུང་འབྲེལ་བཞི་དང་ངེས་པར་བཞི"ཡི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ནས་"སུམ་སྦྲེལ་བཞི་སྒྲུབ"བྱ་འགུལ་གཏིང་ཟབ་སྒོས་སྤེལ།
པདྨ་རྫོང་གིས་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ཡིག་ཆ་ཨང་དང་པོ་བརྒྱུད་བསྒྲགས་དང་"སུམ་སྦྲེལ་བཞི་སྒྲུབ་"བྱ་འགུལ་གཞི་རིམ་དུ་བསྐྱོད་པའི་བྱ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་ཁག་ཐེག་བྱེད་ཆེད་རྫོང་གི་རྩ་བའི་གནས་ཚུལ་དང་གཞི་རིམ་བྱ་བའི་གནས་ཚུལ་དངོས་དང་འབྲེལ་ནས་"ཟུང་འབྲེལ་བཞི་དང་ངེས་པར་བཞི་"ཡི་བྱེད་ཐབས་གསར་བ་སྤྱད་ནས་ལས་བྱེད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གཞི་རིམ་དུ་བསྐྱོད་པའི་བྱ་འགུལ་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱས།
སྒྲོག་འགྲེལ་བྱ་འགུལ་དེ་ཏང་གི་སྲིད་ཇུས་དང་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་རབ་དང་རིམ་པར་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་དང་སྐབས་རིམ་བྱུང་གི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་བཅོ་བརྒྱད་པ། ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་སྐབས་རིམ་བྱུང་གི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་བཅུ་གཉིས་པ། ཁུལ་ཨུའི་སྐབས་རིམ་བྱུང་གི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་བཅུ་གཅིག་པ། ཀྲུང་དབྱང་དང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ཡིག་ཆ་ཨང་དང་པོ། ཀྲུང་དབྱང་ཞིང་སྡེ་བྱ་བ།ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་ཞིང་སྡེ་དང་ཕྱུགས་ལས་ས་ཁུལ་བྱ་བའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་བཅས་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འདུན་པ་རྒྱ་ཆེའི་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་དང་མང་ཚོགས་ཁྲོད་དོན་འཁྱོལ་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་པ།མིག་སྔའི་བར་ཤང་ཡོངས་ནས་སྡེ་བའི་"ཨུ་ལྷན་གཉིས་"ཀྱི་ཚོགས་འདུ་དང་ཏང་ཡོན་ཚོགས་འདུ་། དམངས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་བཅས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་འཚོགས་པ་དང་དྲིལ་བསྒྲོགས་ཡིག་ཆ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་བཀྲམ།
སྒྲོག་འགྲེལ་བྱ་འགུལ་དང་ཐོན་སྐྱེད་འཕེལ་རྒྱས་སྐུལ་འདེད་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ ། ཕན་འབྲས་མཐོ་བའི་འདེབས་གསོའི་ལག་རྩལ་ཁྱབ་བརྡལ་བཏང་ནས།ས་ཞིང་དང་རྩ་རའི་འཁོར་བསྐྱོད་གོ་རིམ་ལྡན་པར་སྐུལ་འདེད་བྱེད་པ།མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་འཕགས་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་རོགས་རམ་དང།དཔྱིད་དུས་ཀྱི་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་སྐྱེད། གནོད་འཚེ་སྔོན་འགོག རྩ་ཐང་ནགས་ཚལ་མེ་འགོག ནགས་ཁྲོད་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས། ཞིང་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཕྲན་ཤས་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པའི་དངོས་ཡོད་དཀའ་གནད་དག་ཧུར་ཐག་གིས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས། མང་ཚོགས་ལ་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱིས་ཐོན་སྐྱེད་ལས་གཉེར་བྱེད་ཐབས་བཅོས་བསྒྱུར་དང་། ཕན་འབྲས་མཐོ་བའི་སྣ་འཛོམས་ཆ་ཚང་རང་བཞིན་གྱི་ལག་རྩལ་ཁྱབ་བརྡལ་གཏོང་བ།རྣམ་པ་གསར་བའི་ལས་གཉེར་གཙོ་བོ་འཕེལ་རྒྱས་དང་ནུས་ཤུགས་ཡོད་དགུས་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་སྤུས་མཐོ་རུ་གཏོང་དགོས་། སྡེ་བའི་"ཨུ་ལྷན་གཉིས་"ཀྱི་ཚན་ཁག་གིས་ནུས་པ་གང་ལེགས་འདོན་སྤེལ་བྱས་ནས་ཐོན་ལས་རྣམ་གྲངས་ལེགས་འདེམས་བྱེད་པར་རོགས་རམ་བྱ་དགོས་།
སྒྲོག་འགྲེལ་བྱ་འགུལ་དང་གནད་འཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ།བརྟན་འཇགས་ངང་འཕར་བ་དང་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་ཡར་སྐུལ། གྲུབ་ཚུལ་ལེགས་སྒྲིག དམངས་འཚོར་ཕན་འདོགས་སོགས་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁབ་ཁང་གི་གལ་ཆེའི་སྲིད་ཇུས་དང་བྱེད་ཐབས་ལ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་ཆས་དང་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུའི་མི་འདང་སར་ཆད་གསབ་བྱེད་པ། དབུལ་ཕོངས་ཞིང་སྡེ་ཡི་ཆུ་གློག་ལམ་དྲ་སྡོད་ཁང་སོགས་ཤུགས་ཞན་སར་ཡིད་གཟབ་བྱེད་པ། ཐོན་ཁུངས་བཀོད་སྒྲིག་ལེགས་སྒྲུབ་བྱས་ཏེ་དབུལ་ཕོངས་ས་ཁུལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་ཆས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ལེགས་བཅོས་དང་གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུའི་ཆུ་ཚད་མཐོར་འདེགས་སུ་གཏོང་དགོས། རྣམ་པ་གསར་བའི་ལས་ཁུངས་དང་ཁེ་ལས། ལས་དོན་སྡེ་ཚན་ “གནད་འཁེལ་དབུལ་སྐྱོར”དང་“ལས་བྱེད་པའི་ཆ་སྒྲིག་རོགས་སྐྱོར”བྱ་བ་ཏན་ཏིག་ངང་སྐུལ་སྤེལ་བྱེད་པ་དང་། ཏང་སྲིད་འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་དབུལ་ཕོངས་ཞིང་སྡེ་དང་གལ་ཆེའི་ཞིང་སྡེ་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དབུལ་སྐྱོར་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས།
སྒྲོག་འགྲེལ་བྱ་འགུལ་དང་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ། ལས་སྒྲུབ་ཚོ་ཆུང་གིས་བརྟན་བརླིང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་དེ་གཞི་རྩའི་འོས་འགན་ཞིག་ཏུ་ངོས་བཟུང་ནས། མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་སློབ་གསོ་དང་ཁྲིམས་ལུགས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཐད་ལ་ཤུགས་སྣོན་ཏན་ཏིག་རྒྱག་དགོས། སྡེ་བའི“ ཨུ་ལྷན་གཉིས”ལ་བརྟེན་ནས་ཞིབ་བཤེར་དང་རྒྱུས་ལོན་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གྲུབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་ལ་རྒྱུས་ཡོད་དགོས་པ་དང་གདེང་ཚོད་ཡོད་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ལ། ཞིབ་བཤེར་གཙང་དག་བྱས་ནས་ཐོན་པའི་འགལ་བ་དང་གནད་དོན་ལ་གཞིགས་ནས་རང་འགུལ་ངང་ས་གནས་དེ་གའི་ཞང་དང་གྲོང་རྡལ། འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག ཞང་རིམ་པ་དང་རྫོང་རིམ་པའི་འགོ་ཁྲིད་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་ལས་བྱེད་མི་སྣ་དང་འགན་འཁྲི། ལས་ཚད་གསུམ་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་ལ། གཏིང་ཟབ་ཞིབ་ཕྲའི་སྒོ་ནས་བསམ་བློའི་ལས་ཀ་དང་ལམ་སྟོན་ལས་ཀ། འགལ་འདུམ་ལས་ཀ་ལེགས་སྒྲུབ་བྱས་ཏེ་གནད་དོན་གཞི་རིམ་ནས་ཐག་གཅོད་དང་འགལ་བ་གཞི་རིམ་ནས་འདུམ་འགྲིག་བྱེད་པ་དངོས་སུ་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་བ་བྱ་དགོས།
ངེས་པར་དུ་རང་སྟེང་གི་སློབ་སྦྱོང་གཙོ་བོར་འཛིན་དགོས་སྟེ། ལྕགས་རྡུང་ན་རང་སྟེང་མཁྲེགས་དགོས་ཟེར་བ་བཞིན་ལས་སྒྲུབ་ཚོ་ཆུང་དང་སྒྲོག་འགྲེལ་ཚོ་ཆུང་སོ་སོའི་ཁོངས་མི་རྣམས་ནས་སྔོན་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་སྔོན་ལ་རྒྱུས་ལོན། སྔོན་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་དགོས། ཡིག་ཆའི་དགོངས་དོན་དངོས་ལ་གོ་བ་ཡང་དག་ལོན་ཚེ་ད་གཟོད་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་བརྒྱུད་ནས་ཡིག་ཆ་ཨང་དང་པོ་གཉིས་སོགས་ཀྱི་ཞིང་དར་ཞིང་ཕན་ཞིང་ཕྱུག་སྲིད་ཇུས་དང་། ཁུལ་ཨུ་དང་ཁུལ་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་། རྫོང་ཨུ་དང་རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་གལ་ཆེའི་ཐབས་ཇུས་སྒྲིག་གཤོམ་དག་གཞི་རིམ་དུ་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱ་ཐུབ།
ངེས་པར་དུ་སྒྲོག་འགྲེལ་ནན་ཏན་གྱིས་བྱེད་པ།ལས་སྒྲུབ་ཚོ་ཆུང་དང་སྒྲོག་འགྲེལ་ཚོ་ཆུང་སོ་སོའི་དེབ་ངོས་གཞིར་བཟུང་གི་ཡིག་ཆ་སྒྲོག་སྦྱོང་ཙམ་བྱེད་པའི་བྱེད་ལུགས་སྟབས་བདེ་དེ་བསྐྱུར་ནས། ཆེད་དོན་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་དང་། སྙན་ཞུ་ཚོགས་འདུ། བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ། དམངས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ། སྒྲོག་འགྲེལ་ཡིག་ཆ་བཀྲེམ་པ་སོགས་སྣ་མང་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པ་གསར་བ་དང་། གོ་བདེ་རྟོགས་སླ་ལ་ཐོས་དགའ་མཐོང་སྤྲོ་ཡི་བྱེད་ཐབས་གསར་བ་སྤྱད་དེ། ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱིས་གཏིང་ཟབ་སྒོས་ཡིག་ཆ་ཨང་དང་པོ་གཉིས་སོགས་ཞིང་དར་ཞིང་ཕན་ཞིང་ཕྱུག་གི་སྲིད་ཇུས་རབ་དང་རིམ་པ་གཙོ་བྱས་ཁུལ་ཨུ་དང་ཁུལ་སྲིད་གཞུང་། རྫོང་ཨུ་དང་རྫོང་སྲིད་གཞུང་གི་ཐབས་ཇུས་དང་བཀོད་སྒྲིག་གལ་ཆེན་དག་སྒྲོག་འགྲེལ་ནན་མོ་བྱེད་དགོས་ལ། ཧུར་ཐག་གིས་དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་སྦྱོང་གི་གླེང་ཕྱོགས་སྣང་ཚུལ་ལེགས་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་དགོས།
ངེས་པར་དུ་སྒྲོག་འགྲེལ་ནང་དོན་གྱི་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་བ།སྒྲོག་འགྲེལ་གྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་སྡེ་བའི་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་ལ་སྒྲོག་བཤད་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་མ་ཟད་ཏང་ཡོན་ཚོགས་འདུ་དང་དམངས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་སོགས་འཚོགས་དགོས། སྒྲོག་འགྲེལ་ཁྱབ་ཚུལ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བར་ནུས་པ་བླ་ལྷག་འདོན་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཞིང་ཆེན། ཁུལ་ཨུའི་སྲིད་ཇུས་སྣ་ཚོགས་ཁྱིམ་ཚང་རེ་རེ་དང་མི་རེ་རེ་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་བྱེད་དགོས།
ངེས་པར་དུ་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་ཟུང་འབྲེལ་ལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པ།ལས་སྒྲུབ་ཚོ་ཆུང་གིས་དོན་དངོས་གཞིར་འཛིན་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་སྒྲོག་འགྲེལ་ཟབ་ཚད་ལས་ཕན་འབྲས་འཚོལ་བ་དང་། སྡེ་བ་སོ་སོའི་དོན་དངོས་གཞིར་བཟུང་ཏེ། ལུས་ལ་ཚད་ནས་གོས་འཚེམ་ཞེས་པ་བཞིན་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཞིང་ཆེན། ཁུལ་ཨུའི་སྲིད་ཇུས་དགོངས་དོན། མ་ཟད་ཞིང་དར་ཞིང་ཕན་ཞིང་ཕྱུག་གི་གལ་ཆེའི་ཐབས་ཇུས་སོ་སོ་དམངས་ལ་ཤེས་སུ་འཇུག་པ་དང་མི་སེམས་ཀྱི་ཟབ་སར་འཁེལ་བར་བྱེད་དགོས།
Copyright © 2004-2017 QHTBAll Rights Reserved
备案号:青ICP备05002201号-2 视听许可证:3010436 青公网安备 63010402000163号


text:
༄༅། །འདི་ག་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཤེས་ལྷན་ཚན་པའི་གོ་སྒྲིག་འོག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༦ ནས་ ༡༩ བར་ཉིན་བཞིའི་རིང་གཞི་རིམ་འོག་མའི་བོད་ཡིག་སྦྱོང་དེབ་རགས་ཟིན་བསྐྱར་ཞིབ་དང་གཏན་འབེབས་ཆེད་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པ་འཕགས་ཡུལ་ཧིམཱཅལ་ཀཱང་རཱ་རྫོངས་ཁོངས་ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་འཚོག་བཞིན་པ་དང་། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུའི་རིང་གཞི་རིམ་འོག་མ་འཛིན་རིམ་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ། གསུམ་པ་བཅས་ཀྱི་བོད་ཡིག་སྦྱོང་དེབ་རགས་ཟིན་ཁག་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་འབྲེལ་མཐའ་མའི་གཏན་འབེབས་གནང་རྒྱུ་དང་། དེ་བཞིན་འཛིན་རིམ་བཞི་པ་དང་ལྔ་པའི་བོད་ཡིག་སྦྱོང་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་ཕྱོགས་ཇི་དགེའི་ཐོག་གོ་བསྡུར་ཞུ་གཏན་འཁེལ་ཡོད་པ་རེད།
ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུའི་ནང་ཤེས་ལྷན་འགན་འཛིན་དྲུང་འཕར་ཚེ་རིང་བསམ་གྲུབ་མཆོག་དང་། ཤེས་ལྷན་བོད་ཡིག་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དྲུང་ལས་བཀྲ་ཤིས་རྡོ་རྗེ་ལགས་དང་དྲུང་ལས་དགེ་འདུན་དོན་ཡོད་ལགས། སུ་ཇ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་བོད་དགེ་འཇམ་མགོན་ལགས། དིལླཱི་བོད་ཁྱིམ་ཉིན་སློབ་ཀྱི་དགེ་ཆེ་མིག་དམར་ཚེ་རིང་ལགས། མེས་དབོན་དཔེ་སྟོན་སློབ་གྲྭའི་བོད་དགེ་པ་སངས་ཚེ་རིང་ལགས། ཅོནྟརཱ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་བོད་དགེ་ཟླ་བ་མཚམས་གཅོད་ལགས། སྦེལ་ཀོབ་ཅོ་ཀུར་སཾ་བྷོ་ཊ་སློབ་གྲྭའི་བོད་དགེ་བསོད་ནམས་གཡུ་སྒྲོན་ལགས། དྷ་ཤོད་བོད་ཁྱིམ་གྱི་བོད་དགེ་བསྟན་འཛིན་དཔལ་སྐྱིད་ལགས་བཅས་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད།
(31)


text:
གོ་ལའི་ཁོར་ཡུག་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་ཞུ་སྐུལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་རྒྱུའི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་བ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༡།༣༠ ཐོག་ཕྱི་དྲིལ་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་དྲན་རྟེན་ཚོགས་ཁང་ནང་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེངྒེ་མཆོག་དང་ཕྱི་དྲིལ་བཀའ་བློན་བདེ་སྐྱིད་ཆོས་དབྱངས་མཆོག ཕྱི་དྲིལ་དྲུང་ཆེ་རྣམ་གཉིས། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཐུབ་བསྟན་བསམ་འཕེལ་ལགས་བཅས་ལྷན་འཛོམས་ཐོག ཐོག་མར་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཐོག་དམིགས་བསལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་བརྙན་འཕྲིན་ལམ་ནས་སྟོན་གནང་བ་དང་། དེ་རྗེས་ཕྱི་ནང་གི་གསར་འགོད་པ་རྣམས་ལ་མཐོ་སྒང་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་པའི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་བའི་ནང་འཁོད་དོན།
དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་འབྱུང་འགྱུར་ཕ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་པེ་རི་སིའི་ནང་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་ལྷན་ཚོགས་ (COP21) སྐབས་ཆེད་ཕེབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པས་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་གནད་དོན་ངེས་པར་དུ་གླེང་རོགས། ཞེས་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ལྷན་ཚོགས་ནང་མོས་མཐུན་བྱུང་བའི་གྲོས་ཆོད་རྣམས་གཙིགས་ཆེར་འཛིན་ནས་ཛ་དྲག་ཐོག་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་གནང་རོགས། དེ་ཡང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས། ང་ཚོར་སྡོད་ཁང་སའི་གོ་ལ་སྔོན་པོ་འདི་ལས་མེད། འདིའི་ཡང་ཐོག་ལ་བོད་ཆགས་ཡོད། འཛམ་གླིང་གི་སྣེ་གསུམ་པར་གྲགས་པའི་བོད་དེ་ཡང་ལྷོ་བྱང་གི་སྣེ་གཉིས་ལྟར་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཡིན། དེར་བརྟེན་བོད་མི་ཙམ་མིན་པར་གོ་ལ་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གནས་སྟངས་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་སླད་མཐོ་སྒང་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས། ཞེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཡོད།
ས་ཆའི་ཆགས་བབ་ཐོག་ནས་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཁོར་ཡུག་དེ་གནད་འགག་ཡིན། གང་ཡིན་བརྗོད་ན། འཛམ་གླིང་ཡངས་ཐོག་ཏུ་གྲགས་པའི་བོད་དེ་རྒྱ་མཚོ་ནས་ཆ་སྙོམས་རྩིས་པ་ཡིན་ན་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༤༠༠༠ ལྷག་གི་སྟེང་གནས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ས་ཁྱོན་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ་གཉིས་དང་ཕྱེད་ཀ་ཡོད་པར་བརྟེན་མཐོ་སྒང་ཆེ་ཤོས་དང་མཐོ་ཤོས་སུ་གྲགས། དེ་ཡང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེངྒེ་མཆོག་གིས་གསུང་དོན། གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་ཡག་པོ་ཡོང་བར་བོད་མཐོ་སྒང་འདི་ཧ་ཅང་གནད་འགག་ཆེ། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཕྱི་བཤོལ་མེད་པར་མཐོ་སྒང་བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་རྟེན་འབྲེལ་ཧ་ཅང་ཉམས་ཆག་སླ་བ་དེ་དག་སྲུང་སྐྱོབ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ།
དེ་རིང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་རྒྱ་བརྒྱུད་ཕ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་པེ་རི་སིའི་ནང་རྒྱལ་སྤྱིའི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་ལའི་ཁོར་ཡུག་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་བོད་དེ་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུར་གནད་དོན་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས།
དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ཁོར་ཡུག་ལས་འགུལ་བ་གྲགས་ཅན་མཁས་དབང་ལྕམ་སྐུ་ཌོག་ཊར་ཝན་ད་ན་ཤི་བ་ Dr. Vandana Shiva ལགས་ཀྱིས་གསུང་དོན། མཐོ་སྒང་བོད་འདི་སྲུང་སྐྱོབ་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས། བོད་མི་ཚོར་སོ་སོའི་ས་ཆ་རང་སྲུང་བྱ་རྒྱུའི་འགན་དབང་སྤྲད་ཚེ་འཛམ་གླིང་མི་འབོར་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་འཚོ་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་མཐོ་སྒང་བོད་དེ་བདག་གཅེས་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ། བོད་ཀྱི་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་ལ་ཉེན་བརྡ་གཏོང་གནང་མཛད་བཞིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཐེངས་འདིར་རྒྱལ་སྤྱིའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་པེ་རི་སིར་འདུ་འཛོམས་སྐབས་འཛམ་གླིང་ཡང་སྟེང་གི་གནམ་གཤིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་དགོས། འབོད་སྐུལ་གྱི་ལས་འགུལ་འདིར་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ཐུབ་གནང་དགོས། ཞེས་གསུངས། ལྷོ་བྱང་གི་སྣེ་གཉིས་ཕུད་སྣེ་གསུམ་པ་དེ་བོད་མཐོ་སྒང་འདི་ཡིན།
མཐོ་སྒང་བོད་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་འཁྱགས་རོམ་གྲངས་ ༤༦༠༠༠ ལྷག་ཡོད་སྟབས་འཁྱགས་རོམ་མང་ཤོས་གསུམ་པར་གྲགས་ཤིང་། འཛམ་གླིང་ནང་འཐུང་ཆུའི་ཆུ་མཛོད་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་མ་ཟད། གཏན་འཇགས་འཁྱགས་རོམ་དང་འཁྱགས་རོམ་གྲངས་ཚད་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་བས་ཨེ་ཤི་ཡའི་གླིང་ཆེན་གྱི་རྒྱུག་ཆུ་ཆེ་ཤོས་དྲུག་གི་ཆུ་སྒོ་ཆགས་ཏེ། འཛམ་གླིང་མི་འབོར་གསུམ་ཆ་གཅིག་གི་འཚོ་རྟེན་དུ་གྱུར་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེང་སྐབས་བོད་ནང་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་དངོས་གསལ་དོད་པོ་ཆགས་ཡོད། ཉེ་ལམ་བོད་ཀྱི་གནམ་གཤིས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་འཕར་བ་དེ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ནས་རོབ་རྩིས་བྱས་ན་ལོ་བཅུ་རེའི་མཚམས་སུ་དྲོད་ཚད་ 0.3 རྒྱས་བཞིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་འདས་པའི་ལོ་ངོ་ ༥༠ ནང་བོད་ཀྱི་གནམ་གཤིས་དྲོད་ཚད་ 1.3 degrees Celsius ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད། དེ་ནི་གོ་ལ་སྤྱིའི་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་རྒྱས་པའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་གྲངས་ཚད་དང་བསྡུར་བ་ཡིན་ན་ལྡབ་གསུམ་གྱི་ཆེ་བ་ཡོད།
གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ཕྱིན་པ་དེས་མཐོ་སྒང་བོད་ཀྱི་འཁྱགས་རོམ་མྱུར་ཚད་ཆེན་པོའི་ཐོག་བྲི་བ་དང་། གཏན་འཇགས་འཁྱགས་རོམ་ཉམས་ཆག་ཤུགས་ཆེ་འགྲོ་བཞིན་པ། དེ་བཞིན་རྩ་ཐང་རྣམས་རིམ་བཞིན་བྱེ་སར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད། འདས་པའི་ལོ་ ༥༠ རིང་བོད་ཀྱི་འཁྱགས་རོམ་བརྒྱ་ཆ་ ༨༢ ཉུང་དུ་སོང་བ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༥༠ ལོར་བོད་ཀྱི་འཁྱགས་རོམ་ད་ཡོད་ལས་གསུམ་ཆ་གཉིས་ཉུང་དུ་སོང་ནས་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་སྲིད། གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་ལ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བའི་གཏན་འཇགས་འཁྱགས་རོམ་གྱི་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཅན་དུ་གྱུར་ཡོད། བོད་མཐོ་སྒང་ལ་མཚོན་ན་གཏན་འཇགས་འཁྱགས་རོམ་གྱི་ནག་རྫས་སམ་ carbon ཀར་བོན་ཚད་གཞི་ཊོན་ས་ཡ་ ༡༢༣༠༠ ཉར་ཚགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། གཏན་འཇགས་འཁྱགས་རོམ་དེ་རིགས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་བཅུ་འདས་པའི་ལོ་བཅུའི་ནང་ཉམས་ཆག་ཕྱིན་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་རྩ་ཐང་རྣམས་མྱུར་ཚད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོས་བྱེ་སར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སྙན་ཐོ་ལྟར་ན། བོད་ཀྱི་རྩ་ཐང་ས་ཁྱོན་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་མ་ ༢༣༣༠ ལོ་རེ་བཞིན་བྱེ་སར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད། དེ་ཡང་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེངྒེ་མཆོག་གིས། བོད་མི་ཚོར་སོ་སོའི་ལུང་པའི་དཀའ་ངལ་ཐོག་བསམ་ཚུལ་ཤོད་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། ཅེས་གསུངས། ཕྱོགས་མཚུངས་ཕྱི་དྲིལ་བཀའ་བློན་བདེ་སྐྱིད་ཆོས་དབྱངས་མཆོག་གིས། གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་ཡོད་ཀྱང་དཀའ་ངལ་དེ་དག་སེལ་རྒྱུར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆོད་སེམས་དང་ལག་ལེན་དགོས། ཅེས་གསུངས། ཐེངས་འདིར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཁོར་ཡུག་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་གྲོས་མཐུན་གསར་པ་ཞིག་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་ལག་བསྟར་ཐོག་ནས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐུབ་དགོས། གྲོས་མཐུན་དེ་དག་ལ་སྲིད་གཞུང་ཚང་མས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་དང་ཆོད་སེམས་བརྟན་པོས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་དགོས། པེ་རི་སིར་ལྷན་ཚོགས་ནང་ཆེད་ཕེབས་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པས་བོད་མཐོ་སྒང་དེ་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་ཡག་པོ་ཡོང་བར་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་ཐོག ལྷན་ཚོགས་སྐབས་བརྗོད་གཞི་གཙོ་བོར་བཞག་ནས་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་གྲོས་ཆོད་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་འཇོག་ཐབས་གནང་དགོས། ཞེས་འཁོད་འདུག
དེ་ཡང་ཐེངས་འདིའི་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣༠ ནས་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༡ བར་ཕ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་པེ་རི་སིའི་ Paris ནང་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༩༤ ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དང་སྐུ་ཚབ་སོགས་ཁྱོན་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ ༤༠༠༠༠ ལྷག་ལྷན་འཛོམས་ཐོག འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་སྐོར་གྱི་ལྷན་ཚོགས་ཆེ་ཤོས་ཡོངས་གྲགས་སུ་ COP21 ཞེས་པ་དེ་འཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་།
སྐབས་དེར་གོ་ལའི་ཚ་དྲོད་རྒྱས་བཞིན་པ་སོགས་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ལ་བརྟེན་པའི་དཀའ་ངལ་རྣམས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཛ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དེ་དག་མཚམས་འཇོག་སླད་དོམ་དམ་གྱི་ཁྲིམས་སྒྲིག་ནུས་པ་ལྡན་པ་ཞིག་གཏན་འབེབས་ལག་བསྟར་ཐུབ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་གནང་རྒྱུ་ཡིན་འདུག གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་ཐོག་དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གོ་ལའི་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་འཛམ་གླིང་ཡངས་ཐོག་ཏུ་གྲགས་པ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་པའི་ཞུ་འབོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིནའདུག
དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དྲ་བ་ལས་དྲངས།