text:
སྔོན་གླེང་།
དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་སྐབས་སུ་ནུབ་གླིང་དུ་མཚོན་རྟགས་རིང་ལུགས་དང་། རྟོག་པ་འཆར་ཡན་རིང་ལུགས། འབྱུང་འགྱུར་རིང་ལུགས། མངོན་མཚོན་རིང་ལུགས། གཞི་གྲུབ་རིང་ལུགས་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་གྲུབ་མཐའ་ཆེ་ཆུང་བཞི་བཅུ་ལྷག་དར་བར་བཤད། དེང་རབས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག་ཐོན་སྔ་ཤོས་དེ་མཚོན་རྟགས་རིང་ལུགས་ཞེས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཧྥ་རན་སིའི་སྙན་ངག་མཁན་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར (Charles Baudelaire)ཞུ་བས་རྩོམ་རྒྱུན་འདི་བཏིངས་པར་བཤད། རྩོམ་རྒྱུན་འདིའི་ཚབས་མཚོན་བརྩམས་ཆོས་ལྟ་བུ་ནི་ཁོང་གི་སྙན་དེབ«མི་དགེ་མེ་ཏོག» (Les fleurs du mal)ཏུ་གསལ་བའི་སྙན་ངག་དག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཅིང་། «མི་དགེ་མེ་ཏོག»ཅེས་པ་དེ་སྤྱི་ལོ་༡༨༥༧ལོར་པར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། སྙན་དེབ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་རིག་དེ་སྔར་སྲོལ་གྱི་ལམ་བུ་ནས་ཕྱིར་བཤོལ་གྱིས་སྲོལ་ལུགས་གསར་པ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་པ་མཚོན་ལ། འདིས་དེང་རབས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག་དངོས་སུ་དབུ་བརྙེས་པའང་མཚོན་གྱི་ཡོད།
དེང་རབས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ནང་གསེས་ཏེ་མཚོན་རྟགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རླབས་རྒྱུན་འདི་འཛམ་གླིང་རྩོམ་རིག་གི་གྲུ་ཁར་འཕྱུར་ནས་ད་བར་དུ་མི་ལོ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་ལྷག་འགོར་ཡོད་པ་དང་། རྩོམ་རྒྱུན་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་དག་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱ་ནག་ཏུའང་གྲགས་སྐད་ཆེ། འོན་ཀྱང་། རང་རེའི་སྙན་ངག་པ་རེ་ཟུང་གིས་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་འགོ་ཚུགས་དུས་ནི་ལོ་རབས་དགུ་བཅུ་པའི་ནང་ཡིན་པར་སྙམ་སྟེ། ཁོང་གི་སྙན་ངག་ཁ་ཤས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་མཐོང་ནའང་། ད་དུང་ཡང«མི་དགེ་མེ་ཏོག»བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་མེད་ལ། ད་ཕན་བདག་གིས་ཀྱང་ལེ་ལོ་དང་། ནར་འགྱངས། ཤེས་ཚད་མེད་པ་སོགས་རྐྱ་འཐབ་པའི་དབང་གིས«མི་དགེ་མེ་ཏོག»ལས་སྙན་ངག་རེ་ཟུང་ལས་བསྒྱུར་མ་ཐུབ་པ་རེད།
ཉེ་ལམ«སྨྱུག་སྡེ»རྩོམ་སྒྲིག་པའམ་སྙན་ངག་པ་སྐུ་ཞབས་དོལ་སྨྱོན་ལགས་ཀྱིས་བདག་ལ་རྩོམ་སྐུལ་བྱས་པ་ལྟར། དེ་རིང་འདིར་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཤིག་དང་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི«མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ཕན་བདག་གིས་དོ་སྣང་བྱས་པ་ལྟར་ན། ཧྥ་རན་སི་དང་ཨིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ཁག་ཏུ་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་བསྡུས་འབྲིང་གསུམ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་མཐོང་ལ། རྒན་ཀུན་དགའ་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་བོད་ཡིག་ཏུ་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་རྒྱས་བསྡུས་རན་པ་ཞིག་བྲིས་འདུག འོན་ཀྱང་། གཤམ་གསལ་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་འདི་ནི་བདག་གིས་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ལ་བལྟས་ནས་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། སྤྱིར་བཏང་ལོ་རྒྱུས་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་རྒྱས་བསྡུས་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཕན་ཚུན་ཐོ་གཏུགས་ན་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་རེད།
སྐུ་ན་ཆུང་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐར་ཐོར།
ཧྥ་རན་སིའི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་ཡབ་ཆེན་དང་། རྩོམ་རིག་དཔྱད་བརྗོད་པ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༨༢༡ ལོའི་ཟླ་༤པའི་ཚེས༩ཉིན་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་པེ་རེ་སིར་སྐུ་འཁྲུངས། སྐབས་དེར་ཁོང་གི་མ་ནི་ལོ་ཉེར་དྲུག་ཡིན་པ་དང་། མིང་ལ་ཀ་ཝོ་ལེ་ནུ ཊོལ་ཧྥ (Caroline Dufays)ཟེར། ཕ་མིང་ལ་གཞོ་ཟེ་ཧྥུབ ཧྥང་ཟི་བ བྷོ་དྷི་ལེར (Joseph-Francois Baudelaire)ཟེར་ཞིང་། སྐབས་དེར་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་ཡིན་པ་རེད། ཁོང་གཉེན་སྒྲིག་ཐེངས་གཉིས་ལ་བྱས་ཏེ། བཟའ་ཟླ་སྔ་མ་དེའི་མཉམ་དུ་བུ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་འདུག ཕངས་པ་ཞིག་ལ་ཞག་ལི་བྷོ་དྷི་ལེར་ལོ་དྲུག་ལ་སོན་པའི་ལོ་དེར་ཁོང་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན། ཁོང་ནི་ཤེས་རིག་སྨྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བློ་འབྱེད་བསམ་བློ་བའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཞིག་དང་། རང་མོས་ཞོར་ལས་ལྟ་བུའི་ངང་རི་མོ་འབྲི་མཁན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད། འོན་ཀྱང་། ཞག་ལི་བྷོ་དྷི་ལེར་ཁོང་གི་ཕ་དམ་པའི་རི་མོ་ལ་དགའ་མོས་མེད་པ་འདྲ། ཕྱིས་སུ་ཁོང་གིས་ཨ་མ་ལ་བསྐུར་བའི་འཕྲིན་ཡིག་ཅིག་ཏུ‘‘ངའི་ཕ་ནི་ཞེ་ལོག་པའི་རི་མོ་བ་ཞིག་རེད’’ཅེས་བྲིས་ཡོད།
གཞོ་ཟེ་ཧྥུབ ཧྥང་ཟི་བ བྷོ་དྷི་ལེར་འཇིག་རྟེན་དང་ཁ་བྲལ་ནས་ལོ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ། ལོ་བདུན་ལ་སོན་པའི་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་ཨ་མ་སྲིད་དོན་པ་དང་དམག་དཔོན་གཅིག་ལྕོགས་ཡིན་པའི་གཞའ་ཁུ ཨོ་ཕུས་ཁུ(Jacques Aupick)ཟེར་བ་ཞིག་ལ་གཉེན་སྒྲིག་བྱས། ཁྱོ་ག་གསར་པ་འདི་ནི་བཟའ་ཟླ་སྔོན་མ་དང་མི་འདྲ་བར་ལོ་གཞོན་ཞིང་རང་དོན་ལ་མཁས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། ཁྱིམ་ཐབ་གསར་པ་འདིས་བྱིས་བློའི་དྲི་མས་སྦགས་པའི་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་སེམས་ལ་གསོས་རྒྱུ་མེད་པའི་རྨ་ཁ་ཞིག་བཞག དེ་ནི་རང་གི་ཕ་ལ་དབང་བའི་ཨ་མ་དེ་གཞན་ལག་ཏུ་ཤོར་བ་དང་གཅིག ཕ་ཡར་གྱིས་ཁོང་གི་བྱིས་པའི་སེམས་ཁམས་དང་དེས་བསྐྱེད་པའི་རེ་སྙེག་སོགས་ལ་དོ་སྣང་མ་གནང་བ་དང་གཉིས། ཞག་ལི་བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་ཀྱང་ཕ་ཡར་གྱི་ཐལ་ཆེ་བའི་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་བློ་སོགས་དང་ལེན་བྱེད་དཀའ་བ་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་ཡིན་པར་བཤད་ལ། ཕྱིས་སུ་ཁོང་གིས་ཕྱིར་དྲན་གྱི་ཚུལ་དུ‘‘ཁྱོད་རང་གཡོག་མོ་དེར་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་ཕྲག་པ་དོག་ཡོད’’ཅེས་པའི་སྙན་ངག་ཅིག་བྲིས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཨ་མ་ལའང་ལེ་བདའ་དང་ཟུར་ཟ་བྱས་འདུག
རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་འདྲའི་དབང་གིས་ཕ་བུ་གཉིས་ཀྱི་འགལ་བ་དེ་ཧ་ཅང་འཁོན་འཛིན་ཅན་དུ་གྱུར་ནའང་། ཨ་མའི་རྗེས་སུ་བསྙེགས་ཏེ་ཕ་ཡར་དང་མཉམ་དུ་འཚོ་བ་མི་རོལ་ཀ་མེད་བྱུང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༥ལོར་ཕ་ཡར་གྱི་ཕྱག་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་རེ་ཞིག་ཁོང་ནང་མི་གསུམ་ལིས་ཨོང (Lyon)ཞེས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གནས་སྤོར་བགྱིས་ཤིང་། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ཝ་ཡ་ལི་སྡུ ལོས་ཨོང (Collège royal de Lyon)ཞེས་པའི་གཏན་སྡོད་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཤིང་། ལོ་ཤས་རིང་སྦྱངས་འབྲས་རྩེར་སོན་གྱི་བྱ་དགའ་ཐོབ། ལོ་ལྔའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གི་ཕ་ཡར་ལ་མདའ་དཔོན་གྱི་གོ་གནས་རག་སྟབས། ཁོང་མ་བུ་གསུམ་སླར་ཡང་པེ་རེ་སིར་ལོག་ཅིང་། ཁོང་ནི་ལིས་ཨེ ལུ དྒུ་ཝང (Collège Louis le Grand)སློབ་གྲྭར་སོང་། སྐབས་དེར་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ལོ་བཅུ་བཞི་རེད་ལ། ཨ་མའི་བྱམས་བརྩེ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར། ཁོང་གི་འབད་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་མའི་སྤྱི་རྒྱུགས་སུ་ལ་ཏིན་སྐད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་བྱ་དགའ (Concour Général)ཡང་ཐོབ་འདུག
སྤྱི་ལོ་༡༩༣༨ལོ་ནས་བཟུང་། ཁོང་སློབ་སྦྱོང་ལ་དང་དོད་མེད་མཁན་དང་། སྤྱོད་པ་འཆལ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པར་མ་ཟད། སློབ་གྲྭའི་སྒྲིག་ལམ་དང་འགལ་བའི་མ་རབས་ཐ་ཤལ་གྱི་ལས་བརྩམས་པ་དེ་དག་ལ་སློབ་གྲྭའི་ངོས་ནས་དགའ་བསུ་བྱས་མི་འདུག་ལ། སློབ་གྲྭ་དེས་ཁོང་སློབ་གྲོགས་ཤིག་གི་རྒྱབ་དཔུང་དུ་ལངས་པར་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་རེ་ཞིག་སློབ་འབྲིང་ནས་སྒོར་ཕྱུང་འདུག ལོ་དེར་ཕ་ཡར་གྱིས་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ཁྲིམས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་ཐོ་འགོད་བྱས་ཡོད་ལ། ཁོང་གི་ཕ་ཡར་དང་ཨ་མ་གཉིས་ཀྱི་རེ་བ་ནི་ཁོང་གིས་ཁྲིམ་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ནའང་། ཁོང་གི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་འདུན་པ་དྲག་པོ་དེ་བཀག་འགོག་བྱེད་ཐུབ་མེད། འོན་ཀྱང་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས‘‘བྱིན་རླབས’’ཞེས་པའི་སྙན་ངག་ཅིག་ཏུ་ཁོང་བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་དང་གཞོན་ནུའི་དུས་སྐབས་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་། སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཁོང་གི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྤྲོ་སྣང་དང་འགོག་ཐབས་བྲལ་བའི་རེ་སྙེག་སོགས་ཤེས་མ་ནུས་ཤིང་། ཐ་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་ཨ་མས་ཀྱང་མ་རྟོགས་པས། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་བྱེད་ས་ནི་དཀོན་མཆོག་ཡིན་པ་སོགས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་སེམས་ཚོར་རིང་པོ་ཞིག་བྲིས་ཡོད་པ་རེད།
ཁོང་སློབ་འབྲིང་ནས་སྒོར་ཐོན་རྗེས། ཁོང་གིས་རང་གི་ཨ་མ་དང་ཕ་ཡར་གཉིས་ཀྱི་བཀའ་གསུང་ལ་མ་གསན་པར་བག་མེད་དང་འཁྱམ་ཉུལ་གྱི་འཚོ་བ་སོགས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་འགོ་ཚུགས་ཏེ། འཆར་ཡན་སྨྲ་བའི་རི་མོ་བ་དང་རྩོམ་པ་པོ་དཔེར་ན། སྐབས་དེར་པེ་རེ་སིའི་རྩོམ་སྟེགས་སུ་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་གཞེ་ཝ ལ་སྦི་ཝས་ཎེ (Gérard Labrunie 1808-1855)དང་། ཨོ་ནོ་ཝས སྡུ སྦ་རྫ་ཁུ (Honoré de Balzac 1799-1850)དང་། ལིས་ཨེས ཨེ་མོང དྷུས་ཝང་ཊུ (Louis Edmond Duranty 1933-1880) ཨེ་ནེ་སུ་ཌི པཀ་ཝོང (Ernest Prarond 1821-1909)སོགས་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་སྟེ། འཆར་ཡན་རིང་ལུགས་ཀྱི་དེབ་གང་མང་བཀླགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ངོ་ཤེས་གྲོགས་པོ་ཚོས་ཁོང་ལ་དཔེ་ཀློག་པ་འཁྱམས་པོ་ཞེས་བོས། ད་དུང་། སྐབས་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་ཁོང་གི་མི་ཚེའི་ནང་གི་བུད་མེད་ཐོག་མ་སྟེ་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་སྨད་འཚོང་མ་ཟ་རཱ(Sarah)ཟེར་བ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ལུས་འབྲེལ་བྱུང་བས། ཁོང་གིས་ཆགས་སྲེད་ནི‘‘གསོན་ཉམས་དོད་པོ་དང་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན’’ཚུལ་བྲིས་ཡོད།
སྤྱི་ལོ་༡༩༤༢ལོར་ཁོང་གི་ཨ་མ་དང་ཕ་ཡར་གཉིས་ཀྱིས་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་ཚུལ་མིན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་འཁྱམ་ཉུལ་གྱི་འཚོ་བ་སོགས་ལ་ཡིད་མ་རངས་ནས་རྒྱ་གར་ལ་སྤྲོ་འཆམ་དུ་བཏང་། དེ་ནི་ཁོང་གི་གཤིས་རྒྱུད་དང་བསམ་བློ་སོགས་འགྱུར་བ་གཏོང་ཆེད་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་བདག་སྡོད་སའི་གྲོང་ཁྱེར་སྦོག་ཊོ (Bordeaux)ནས་གྲུ་གཟིངས་ནང་བསྡད་དེ་གླིང་ཕྲན་ལིས་ལི མའོ་ཝེ་སི(l’ile Maurice)ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཐོན་མཚམས་མུ་མཐུད་དུ་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་མ་འདོད་པར་ཕྱིར་ལྡོག་བྱས། རྗེས་སུ་འགྲུལ་བཞུད་འདི་ནི་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ལ་མཚོན་ན་དེང་རབས་རིང་ལུགས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་མེ་ཏོག་རྣམ་པར་བཞད་པའི«མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་ས་བོན་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུར་གྱུར། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྩོམ་རིག་དཔྱད་བརྗོད་པ་རེ་ཟུང་གིས་གསུང་དོན། གྲུ་གཟིངས་ནང་གི་མཉམ་གྲོགས་ཚོང་པ་དང་། འགྲུལ་བཞུད་པ། ད་དུང་གྲུ་གཟིངས་ལས་མཐོང་བའི་རྒྱ་མཚོ། དེའི་ཀློང་གི་རྦ་རླབས། རྦ་རླབས་ཀྱི་ངོས་སུ་སྐྱོམ་པའི་ཉི་འོད་དང་། གཡོར་གྲུ གཞན་ཡང་གླིང་ཕྲན་གཞན་གྱི་མཛེས་སྡུག་དང་། གླིང་ཕྲན་དེ་དག་ལས་འཕོས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་སོགས་མཐོང་ཐོས་བྱུང་བ་སོགས་ལ་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ཕྱིས་སུ་ཁོང་གིས་འགྲུལ་བཞུད་དེའི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ཞིག་བརྗོད་བྱའི་ཨ་ལོང་ནང་དུ་བསུས་ཏེ‘‘མཚོ་བྱ་གཤོག་རིང’’དང་། ‘‘འཕྲལ་གྱི་མི་ཚེ།’’ ‘‘སྤོས་ཆུ’’སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྙན་ངག་འབྲི་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་རེད་ཟེར།
ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་འགྲུལ་བཞུད་མཚམས་བཞག་སྟེ་ཕྱིར་རྒྱལ་སར་ལོག་རྗེས། ཁོང་ལ་ཕ་དམ་པའི་ཤུལ་བཞག་ཞོ་དངུལ་ཕོན་ཆེ་བ་རག་ཡོད་སྟབས། ཁོང་གིས་ཞོ་དངུལ་དེ་དག་རྒྱས་སྤྲོས་ཆེ་བའི་མགྲོན་ཁང་དང་། ཆང་ཁང་། སྨད་འཚོང་མ་སོགས་ཀྱི་སྟེང་ལ་ཕངས་མེད་དུ་སྟིམ་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། རེ་ཞིག་ཁོང་གིས་བག་མེད་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཚོ་བ་ཤུགས་དྲག་ཏུ་རོལ་བ་དེས་ཕ་དམ་པའི་ཤུལ་བཞག་ཞོ་དངུལ་གྱི་ཕྱེད་ཙམ་ལོ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀའི་ནང་ཚར་བར་གྱུར། དེར་བརྟེན་ཁོང་གི་ཨ་མ་དང་ཕ་ཡར་གཉིས་ཀྱིས་གཞུང་དཔང་བ་ཞིག་བཙལ་ཏེ་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་ཟླ་རེར་ཧྥ་སྒོར་རྙིང་པ་ཧྥུ་ཝང་(Franc)ཉིས་བརྒྱ་ལས་སྤྱོད་མི་ཆོག་པ་བཟོས་ཤིང་། ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་འདི་ཁོང་གི་ཐུགས་ངོར་མ་འཕྲོད་པས་མ་བུ་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲེལ་ཐག་ཀྱང་བཅད་པར་བཤད། ཡིན་ནའང་། འདིས་རེ་ཞིག་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་འཁྱམ་ཉུལ་གྱི་འཚོ་བ་ལས་རྩོམ་རིག་གི་འཚོ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཁྲིད་ཡོད་པ་དང་། འདི་ནི་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གོམ་སྟབས་གནད་འགག་ཅན་ཞིག་ཀྱང་རེད།
རྩོམ་རིག་གི་ལམ་བུར་ཞུགས་པ།
དེ་ནས་བཟུང་། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་གསར་རྩོམ་གྱི་བྱ་བར་ནན་ཏན་གྱིས་གཞོལ་ནས་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་དང་གསར་འགྱུར་གྱི་ལས་རིགས་གཉེར་ཞིང་། ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་པ་པོ་དང་སྙན་ངག་པ་ཐའོ་ཨེ་དྷོ་རས སྡུ སྦང་བེལ་ལིས ( Théodore de Banville1823-1891)དང་། རྗོར་རྗི ལུ་བ་སོར(G. Levasseur) ཕུ་ར་ཝོང(Prarond 1821-1909) གཞོལ་ལི བྷུས་ཟོང (Jules Buisson1822-1909) ཨེ་མེ་ལིས དྷུ་རོ(Emille Deroy1820-1846)སོགས་ངོ་ཤེས། སྐབས་དེ་ཤེད་ནས་ཁོང་གིས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྩལ་ལས་ཐོན་པའི་སྙན་ངག་འབྲི་འགོ་བརྩམས་འདུག་ལ། ‘‘ཞག་ལི དྷུ་ཧྥ་ཡེ’’ (Ch. Defayis)ཞེས་པའི་སྨྱུག་མིང་སྤྱད་དེ་ཁོག་ཟིལ ཟ་ཊན (Corsaire Satan) ཨག་ཌེ་སི་ཌི(L’Artiste)ཞེས་པའི་དུས་དེབ་དང་ཚགས་པར་སོགས་སུ་ལྷུག་རྩོམ་དང་སྙན་རྩོམ་ཐོག་མར་སྤེལ་འགོ་ཚུགས་ཡོད། སྐབས་འདིའི་ཁོང་གི་མི་ཚེ་ལ་དོ་སྣང་ཞིབ་ཏུ་བྱེད་སྐབས། ཐོག་མར་ཁོང་དང་ཁོང་གི་གྲོགས་པོ་ཚོའི་བསམ་པར་སྙན་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་སྙན་གྲགས་དང་ཞོ་དངུལ་གཉིས་མཉམ་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པར་རེ་བ་བྱས་འདུག་ལ། ལོ་གཞོན་གྱི་འཁྲུལ་སྣང་གི་དབང་གིས་སྙན་ངག་གིས་དོན་ཅི་ཡང་བསྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་རེད་སྙམ་པའི་བསམ་བློ་སྐྱེས་ཡོད་པ་རེད། གཞན་ཡང་། ཧྥ་རན་སིའི་རི་མོ་བ་གྲགས་ཅན་ཨོས་རྗེ་ནེ སྡུ་ལ་ཁོག་ཝས (Eugène Delacroix 1798-1863)བྲིས་པའི་རི་མོ་དེ་དག་ནི་འཆར་ཡན་རིང་ལུགས་ཀྱི་འབྲི་སྟངས་ཡིན་ཚུལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་བྲིས་ཏེ། ཨོ་ནོ་ཝས སྡུ བྷ་རྫ་ཁུ (Honoré de Balzac 1799-1850)ཡི་བརྩམས་ཆོས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས‘‘འགྲོ་བ་མིའི་བཞད་གར’’ལ་དཔྱད་བརྗོད་ཀྱང་སྤེལ་ཡོད། རིམ་གྱིས་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་པེ་རེ་སིའི་རྩོམ་སྟེགས་སྟེང་ནས་སྐད་གྲགས་རྒྱས་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། སྐད་གྲགས་རྒྱས་བྱེད་ནི་དུས་དེ་ཤེད་དུ་ཁོང་གི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དཔྱད་བརྗོད་ཁག་ཡིན་པ་ལས་སྙན་ངག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
གཞན་སྐབས་དེར་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གཞང་ནུ སྡོས་བཱའམ ( Jeanne Duval)ཡང་ན‘‘མཛེས་མ་ནག་པོ’’ཞེས་གྲགས་པའི་འཚོར་སྒེག་ལང་ཚོས་སྙེམས་པའི་གཞོན་ནུ་མ་ཞིག་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་དང་། གཞོན་ནུ་མ་དེས་ཤ་དར་ཁྲག་དར་གྱི་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་འཇོ་སྒེག་དང་ཡིད་འཕྲོག་གི་ནུས་པ་ཤེས་སུ་བཅུག་ཡོད་པར་གྲགས། ཁོང་གི་མི་ཚེའི་ནང་ཆེས་དགའ་བའི་བུད་མེད་དེ་ནི་མཛེས་མ་ནག་པོ་དེ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༤༥ལོར་ཁོང་གིས་རང་སྲོག་གཅོད་རྩིས་བྱེད་སྐབས་གཞུང་དཔང་བ་ལ་འཕྲིན་ཡིག་ཅིག་བྲིས་པ་དེའི་ནང་དུ་ཁོང་ཤི་རྗེས་ཀྱི་ཤུལ་ལུས་དངོས་པོ་རྣམས‘‘མཛེས་མ་ནག་པོར’’དབང་ཚུལ་སོགས་བྲིས་ཡོད་ལ། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་མ་འདི་བརྗོད་བྱར་དྲངས་ཏེ‘‘སྐྲ’’དང ‘‘སྦྲུལ’’གྱི་ཁ་བྱང་འོག་སྙན་ངག་ཀྱང་བརྩམས་ཡོད་པ་རེད།
སྤྱི་ལོ་༡༨༤༣ལོར་ཁོང་གིས་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་པ་ལིའུ་ཨས མེས་ན (Louis Ménard 1822-1901)ཞེས་པའི་གྲོགས་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་དེ་ཉལ་ཐ་སྤྱོད་འགོ་ཚུགས་འདུག་ལ། ཉལ་ཐ་ཤུགས་དྲག་སྤྱད་དེ་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀ་ཅི་ཙམ་སྦྲིད་མིན་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱས་པར་མ་ཟད། ཉལ་ཐ་ཚོགས་པ (Club des Hashischins)ཞིག་ཏུ་འཛུལ་ནས་སྐབས་རེར་ཉིན་ཤས་དང་མཚམས་རེར་བདུན་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་ལ་ཕྱི་ལོགས་སུ་མ་ཐོན་པར་ཆང་དང་། ཉལ་ཐ། གཞན་ཡང་སྨད་འཚོང་མ་སོགས་ལ་ཅི་འདོད་དུ་འཆེལ་ནས་ཉིན་མ་གང་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་སྙན་ངག་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཉིན་རེའི་གཏོང་སྒོ་ཆེ་བའི་འཚོ་བ་དང་ཁོང་གི་འཁོས་འབྱོར་གཉིས་མགོ་མ་མཉམ་པའི་དབང་གིས། སྤྱི་ལོ་༡༨༤༥ལོའི་ཟླ་༦པའི་ཚེས་༡༠ཉིན་ཞག་ལི་བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་རང་གི་ལུས་སྟེང་ལ་གྲི་བསྣུན་ཏེ་རང་སྲོག་གཅོད་རྩིས་བྱས་འདུག
གང་ལྟར། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་རྒྱལ་ས་པེ་རེ་སའི་སྲང་བར་དང་། ཆང་ཁང་སོགས་སུ་ར་རོའི་སྐྱུར་འགོང་བཤད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་། སྤྱི་ལོ་༡༨༤༧ལོར་ཁོང་གིས་ཨ་རིའི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་ཨེ་དྒར ཨ་ལན པའོ (Edgar Allan Poe 1809-1849)ཞུ་བ་ངོ་ཤེས་ཏེ་སྐྱེས་བུ་དེའི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ་དོ་སྣང་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ཨེ་དྒར ཨ་ལན པའོ་ཡི་བསམ་བློའི་ལྟ་བ་དང་རི་མོའི་སྐོར་གྱི་འཆར་སྒོ་སོགས་ལ་ཡིད་དབང་གཡོས་འདུག ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་བསམ་བློའི་དགའ་ཕྱོགས་དང་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་གཉིས་ཀྱི་དབར་ན་ཕན་ཚུན་ཆ་འདྲ་བ(Semblable)ཞིག་ཡོད་པ་མཐོང་བས། ཁོང་གིས་ཨེ་དྒར ཨ་ལན པའོ་ཡིས་བྲིས་པའི་བསྟན་བཅོས་བཞི་ཧྥ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཡོད་ལ། རིམ་གྱིས་བརྩམས་ཆོས་དེ་དག་གི་མགོར་གླེང་བརྗོད་རེ་བྲིས་ཏེ་པར་སྐྲུན་བྱས་འདུག ཁོང་གི་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་ཀ་དེ་ཕལ་ཆེར་༡༨༥༥བར་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་མོད། ཁོང་གིས་ཨིན་ཇིའི་སྐད་དེ་སྲང་ལམ་དང་ཆང་ཁང་སོགས་སུ་རང་མོས་ཀྱིས་སྦྱངས་ཏེ་ཤེས་པ་ལས་སློབ་གྲྭ་འགྲིམ་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མ་མཐོང་། ཨེ་དྒར ཨ་ལན པའོ་ཡི་འཇིག་རྟེན་བྱ་དངོས་དབར་གྱི་འདྲེས་ཚོར་དང་། རང་སྣང་ཡུལ་ཅན་དང་ཕྱི་རོལ་ཕན་ཚུན་དབར་གྱི་བལྟོས་བྱུང་མཐིལ་རྟོགས་བཅས་ཀྱི་བསམ་པའི་བཀོད་ཤུགས་དེས། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་འཆར་ཡན་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་རྒྱུན་དེ་མཚོན་རྟགས་སྨྲ་བའི་རྩོམ་རྒྱུན་དུ་རིམ་སྒྱུར་བྱས་ཡོད་པས། ཁོང་གི་མི་ཚེའི་ནང་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཐད་ལ་བག་ཆགས་ཆེས་ཆེར་འཇོག་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་བྱུང་བ་ནི་རྩོམ་པ་པོ་ཨེ་དྒར ཨ་ལན པའོ་ཡིན་པ་རེད།
དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༨༤༨ལོར་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་པེ་རེ་སིའི‘‘ཟླ་གཉིས་པའི་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ’’ཁྲོད་དུ་ཞུགས་ཏེ། པེ་རེ་སིའི་བཟོ་པ་དང་མཉམ་དུ་དྲག་པོའི་འོས་ལངས་བྱས་ཏེ། ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཡོད་ཚད་རེ་ཞིག་གསར་བརྗེའི་ཕྱོགས་སུ་བཏང་། གསར་བརྗེ་དེ་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་གསར་བརྗེ་ཐེངས་གསུམ་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་པོ་ལིས་ཨེ ཧྥུ་ལེ་ཕུ་དང་པོའི (Louis -Philippe Ier 1786-1868)དབང་སྒྱུར་ལ་དྲག་རྒོལ་བྱས་པ་དེ་ཡིན། དེར་མ་ཟད་ཁོང་གིས་གྲོགས་པོ་ཤེས་ཡོན་པ་སྐོར་ཞིག་དང་མཉམ་དུ‘‘མི་མང་སྐྱོབ་ཐབས’’ (Le Salut Public)ཞེས་པའི་གསར་ཤོག་ཅིག་བཏོན་ནས་དེའི་སྟེང་དུ་གསར་བརྗེའི་རྩོམ་ཡིག་བྲིས་ཏེ། ཨ་རིའི་རྩོམ་པ་པོ་ཨེ་དྒར ཨ་ལན པའོ་ཡི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་སྤེལ་ཅི་ཐུབ་བྱས། འོན་ཀྱང་ཐེངས་དེའི་གསར་བརྗེ་ལ་ཕམ་ཉེས་བྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ། ཁོང་གིས་རྒྱལ་རྒྱུད་ལམ་ལུགས་ལ་བཅངས་པའི་འགོག་རྒོལ་གྱི་བསམ་བློའི་རླབས་དེ་འཇགས་ནའང་། སྔར་གྱི་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་ལ་གཞོལ་བའི་བསམ་བློ་དེ་མཁའ་ལ་འཕྱུར་འདུག
ཡང་གཅིག་བཤད་ན། སྤྱི་ལོ་༡༨༥༡ལོར་ཁོང་གིས་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་ཀློང་བརྡོལ་བའི་ཧྥ་རན་སིའི་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་བལ་ཁྲོལ ཨེས་གྷོ (Victor Hugo 1882-1885)དང་། སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་རྟོག་སྒྲུང་འབྲི་མཁན་རྒོ་སི་ཊ་བི ཧྥི་ལོ་སྦེལ (Gustave Flaubert 1821-1880)རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་པོ་ནཱ་པའོ་ལེ་ཨོང་གསུམ་པའི(Napoléon III)དབང་སྒྱུར་ལ་ཐེར་འདོན་གནང་བ་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཡོད་པ་ལས་གཞན་སྲིད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ཀར་ཞུགས་མེད་པར་མངོན། ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་རིག་དཔྱད་བརྗོད་པ་ཚོས་གསུང་དོན། ཁོང་གི་སྲིད་དོན་གྱི་འཇོན་ཐང་དེ་ཧ་ཅང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ཟེར། ཅི་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༡ལོ་ནས་༡༨༥༧ལོའི་བར་ཁོང་གིས་ཨེ་དྒར ཨ་ལན པའོ་ཡི་བརྩམས་ཆོས་སྐོར་ཞིག་ཡིག་སྒྱུར་དང་པར་སྐྲུན་གྱི་ལས་ཞོར་དུ། «མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་སྙན་རྩོམ་མང་པོ་ཞིག་བར་བརྒལ་གྱི་ལོ་དེ་དག་གི་ནང་བྲིས་པར་བཤད་ལ། ད་དུང་དཔྱད་རྩོམ་ཡང་བཅུ་གྲངས་ཤིག་བྲིས་ཏེ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ཡོད།
ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ནི་ཆང་དང་། རྩོམ་རིག ཉལ་ཐ། བུད་མེད་སོགས་ལ་སྤྲོ་བ་ཆེས་ཆེར་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འདི་དག་ལ་བཅངས་པའི་མཛེས་རྟོག་གི་ལྟ་བ་དེ་ཁོང་གི་སྙན་ངག་ཁག་ལས་ཀྱང་མངོན་གྱི་ཡོད། སྤྱི་ལོ་༡༨༥༢ལོར་ཁོང་ཨ་པོ་ལོ་ཎི ཟ་སྦ་ཋོས (Appolonie Sabatier) ཞེས་པའི་གཞོན་ནུ་མ་མཛེས་མ་ཞིག་ལ་འབྲེལ་བ་བྱུང་བས། ཁོང་གིས་གཞོན་ནུ་མ་དེ་ལས་བྱུང་བའི‘‘འཆམ་མཐུན་གྱི་མཚན་མོ’’དང་། ‘‘སེམས་ཀྱི་ཐོ་རངས’’སོགས་ཀྱི་སྙན་ངག་བྲིས་ཡོད། གོང་དུ་ཞུ་རྒྱུ་བརྗེད་འདུག་མོད། སྤྱི་ལོ་༡༨༤༧ལོར་མ་ཝེ སྡོབ་སྦུ་ཝང (Marie Daubrun)ཟེར་བའི་གར་མཁན་མ་ཞིག་ལའང་ཁ་ཐུག་སྟེ། ‘‘དུག’’དང‘‘སྤྲིན་འཐིབས་པའི་ནམ་མཁའ’’ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་ཀྱང་འབྲི་རྩོམ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་བུད་མེད་ཅིག་དང་མཉམ་དུ་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མེད་ལ། ཁོང་གྲོངས་ཁར་འགྲམ་པར་འོ་བྱེད་མཁན་གྱི་བུད་མེད་གཅིག་བྱུང་བ་དེ་ཡང་ཁོང་སྐྱེས་མ་ཐག་ལྷད་མེད་བྱམས་བརྩེ་ཆེན་པོས་འོ་བྱེད་མཁན་གྱི་བརྩེ་བའི་ཨ་མ་དེ་ཡིན། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན། ཁོང་གི་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་གི་ཚོར་བ་ཡོད་ཚད་བུད་མེད་གཅིག་པུའི་སྟེང་ན་གཡོ་བཞིན་མེད། སེམས་ཀྱི་གཡོ་འགུལ་དེ«མི་དགེ་མེ་ཏོག»བཀླགས་ན་ཕྱོགས་ངོས་མང་པོ་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་མཐོང་ཐུབ།
«མི་དགེ་མེ་ཏོག»
དེས་ན་འདིར«མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་སྐོར་རོབ་ཙམ་གླེང་རྒྱུར། «མི་དགེ་མེ་ཏོག»ནི་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༠ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༧ལོའི་བར་བྲིས་པའི་སྙན་ངག་བརྒྱ་ཏག་ཏག་གིས་གྲུབ་པའི་སྙན་དེབ་ཀྱི་མིང་ཡིན་ལ། སྤྱི་ལོ་༡༨༥༧ལོའི་ཟླ་༢པའི་ཚེས་༤ཉིན་ཨོ་ངྒོ་སི་ཏུ ཕུབ་ལེ མ་ལ་ཟིས་སི (Auguste Poulet Malassis 1825-1878)ཞུ་བའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཞིག་གིས་པར་སྐྲུན་བྱས་ཏེ། དེབ་གྲངས་གཅིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་དཔར་ཡོད། སྙན་དེབ་འདི་པར་དུ་བསྐྲུན་ནས་ཅང་མ་འགོར་བར། སྐབས་དེའི་རྩོམ་སྟེགས་ལ་གྲག་འགུལ་ཆེན་པོ་བཟོས་ཤིང་། ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོར«མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་ཐད་ལ་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་གཉིས་བྱུང་། ཁོང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ནི་བལ་ཁྲོལ ཨེས་གྷོ་དང་། རྒོ་སི་ཊ་བི ཧྥི་ལེ་སྦེལ ལྟ་བུ། གསར་འགོད་པ་ཨེ་སྡོ་ཝུ ཊོས་ཝེས (Edouard Thierry)ལྟ་བུའི་མི་སྣ་རེ་ཟུང་ཙམ་ལས་བྱུང་མེད། ཧྥ་རན་སིའི་གསར་ཤོག་ཅིག་སྟེ་ཧྥེ་ངྒ་ཝོ (Figaro)ཞེས་པའི་རྩོམ་སྒྲིག་པས«མི་དགེ་མེ་ཏོག»ལ་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་སྤེལ་ཏེ། སྙན་དེབ་དེ་ནི་སྨན་ཁང་ཞིག་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་དེའི་ནང་དུ་འབྱུང་བའི་སྙན་ངག་དེ་དག་ནི‘‘སྨྱོ་ནད’’ཅན་དང‘‘མི་གཙང་བ’’འི་རིགས་ཡིན་ཚུལ་སོགས་བསྙད་ཡོད། དེར་མ་ཟད་ལོ་དེའི་ཟླ་བདུན་པའི་ནང་ཞག་ལི་བྷོ་དྷི་ལེར་དང་ཁོང་གི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གཉིས་ལ་ཉེས་བགྲང་ཞུ་གཏུག་བརྒྱབ་སྟེ། ཁྲིམས་དཔོན་གྱིས«མི་དགེ་མེ་ཏོག»ནི‘‘མིའི་རིགས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་ལས་བརྒལ་བ’’དང་། ‘‘ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་ལས་བརྒལ་བའི’’ཉེས་མིང་འོག་ཧྥ་སྒོར་རྙིང་པ་ཧྥུ་ཝང་སུམ་བརྒྱའི་དངུལ་ཆད་བཅད་ཅིང་། སྙན་དེབ་ནང་གི་སྙན་ངག་དྲུག་བསུབ་དགོས་པའི་ཁྲིམས་ཆད་ཕོག སྙན་ངག་དེ་དག་ནི‘‘རྒྱན་ཆ’’དང་། ‘‘ཆུ་བོ་དྲན་རླག’’(གྷི་རི་སའི་གཏམ་རྒྱུད་དུ་གྲགས་པའི་དམྱལ་ཁམས་ཀྱི་ཆུ་བོ་ཞིག་ཡིན་སྐད) ‘‘སུ་ཞིག་སྤྲོ་སྣང་ཅན་ཡིན’’ ‘‘ལེ་ཟི་བྷོ’’ (Lesbos-གྷི་རི་སའི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག) ‘‘སྐྱུག་ལོག་པའི་བུད་མེད’’ ‘‘གཟུགས་འགྱུར་བའི་རོ་ལངས’’བཅས་ཡིན། སྤྱིར་ན་སྙན་ངག་དྲུག་ལས་རེ་ཟུང་སྔར་རྩོམ་རིག་དུས་དེབ་དང་གསར་ཤོག་ཏུ་སྤེལ་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་བག་ཡོད་དང་དངོས་ཡོད་ལས་བརྒལ་བའི་སྐྱུག་བྲོ་བའི་སྙན་ངག་འབའ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་དགོས་བྱུང་བ་རེད། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་སྐུ་གྲོངས་ནས་ལོ་གྱ་གསུམ་གྱི་རྗེས་ཏེ། སྤྱི་ལོ་༡༩༤༩ལོའི་ཟླ་༥པའི་ཚེས་༣༡ཉིན་སྙན་ངག་མི་འདྲ་བ་དྲུག་དེ་གཞི་ནས་པར་སྐྲུན་བྱེད་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་ཡོད།
ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས«མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་ཆེད་དུ་ཐབས་ཤེས་རྩལ་སྤྲུགས་བྱས་ཏེ། ཁོང་གིས་དངུལ་ཆད་དེའི་ཐད་ལ་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་མོ་ཨུ་རྗུ་ནུའུ སྡུ མོང་ཌུའུ་རྗོ(Eugénie de Montijo 1823-1920)ལ་འཕྲིན་ཡིག་ཅིག་བྲིས་ཏེ་རོགས་རམ་ཡོང་ཆེད་འབོད་སྐུལ་ཞུས་པར། རྒྱལ་མོས་བར་འདུམ་གནང་སྟེ་ཧྥུ་ཝང་སུམ་བརྒྱའི་དངུལ་ཆད་དེ་ལྔ་བཅུ་ལ་བསྒྱུར་འདུག་མོད། སྐབས་དེར་ཧྥུ་ཝང་ལྔ་བཅུ་དེ་གྲངས་འབོར་ཉུང་ཉུང་ཞིག་མིན་པས། ཁོང་དཀའ་ཁག་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ཕྲད་འདུག དགའ་འོས་པ་ཞིག་ལ། བར་སྐབས་དེར་ལོ་མང་རིང་འབྲེལ་ཐག་བཅད་པའི་མ་བུའི་འབྲེལ་བ་དེ་སླར་གསོ་བྱུང་ཡོད་ནའང་། ཁོང་གི་མི་ཚེའི་ནང་འཁོན་འཛིན་བྱ་ཡུལ་ཆེ་ཤོས་སུ་གྱུར་པའི་ཕ་ཡར་གཞའ་ཁུ ཨོ་ཕུས་ཁུ་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་འདུག
སྤྱི་ལོ་༡༨༥༩ལོར་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་པེ་རེ་སིའི་རྩོམ་སྟེགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་འུར་འུར་དེར་གཡོལ་ཆེད། ཁོང་ཨོང་ཧྥུ་ལོ(Honfleur)ཞེས་པའི་ཡུལ་དེར་ཕྱིན། དེ་རུ་ཁོང་གི་ཕྱག་ལས་གཙོ་བོ«སྒྱུ་མའི་དག་ཞིང»ཞེས་པའི་བསྟན་བཅོས་དེའི་ཐོག་ལ་བཏང་བ་དང་། ཞོར་དུ‘‘འགྲུལ་བཞུད’’ཅེས་པའི་སྙན་ངག་རེ་ཟུང་ཡང་བྲིས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་༡༨༦༠ལོར་ཁོང་པེ་རེ་སིར་ཕྱིག་ལོག་སྟེ་རང་ཉིད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས«ཤེས་འདོད་པའི་མྱོང་ཚོར»ཞེས་པ་དེ་པར་སྐྲུན་བྱེད་པར་ཐབས་ཤེས་བཏང་ནའང་། རྩོམ་སྒྲིག་པ་དག་གིས་དེབ་ལ་དཔག་པའི་ཞོ་དངུལ་ཕུལ་མེད་པས། ཁོང་གི་རེ་བ་དེ་འབྲས་མེད་དུ་གྱུར་འདུག འོན་ཀྱང་། ལོ་དེར་ཁོང་གིས་ཉལ་ཐ་དང་ཆང་རག་སྐོར་གྱི་ཉམས་མྱོང་ལས་འཕྲོས་པའི་དེབ་སྐད་གྲགས་ཅན«སྒྱུ་མའི་དག་ཞིང»ཞེས་པ་པར་སྐྲུན་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། སྤྱིར་ན་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ནི«མི་དགེ་མེ་ཏོག»དང«སྒྱུ་མའི་དག་ཞིང»གཉིས་ཡིན་ནའང་། ད་ཕན་བདག་གིས་མཐོང་བ་ལྟར་ན། ཁོང་གིས་བརྩམས་པ་དང་བསྒྱུར་པའི་གསུང་འབུམ་ཁྱོན་བསྡོམས་པོད་བདུན་བཞུགས་སོ། ། ཡང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ཞིག་གིས་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཡོད་ཚད་པོད་གཉིས་བྱས་པའང་འདུག གང་ལྟར། ཧྥ་རན་སིར་གྲགས་ཆེ་བའི་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ནི«མི་དགེ་མེ་ཏོག»དང་ལྷུག་རྩོམ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་གིས་གྲུབ་པའི་དེབ«པེ་རེ་སིའི་རྣམ་པ»འམ་ཡང་ན«ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག»ཅེས་པ་དེ་གཉིས་ཡིན།
ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་བརྩམས་པའི་ལྷུག་རྩོམ་ཁག་ཀྱང་ཧྥ་རན་སིའི་སྔར་སྲོལ་ལྷུག་རྩོམ་ཁག་དང་མི་འདྲ་བར་ཚིག་རྒྱན་གྱིས་བཅིངས་ཡོད་པ་དང་། བརྗོད་བྱ་དང་རྩོམ་ཉམས་གསར་པ་ཡིན་སྟབས། ཁོང་གིས་ཧྥ་རན་སིའི་ལྷུག་རྩོམ་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་བཏང་བ་རེད། དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་གི་རྩོམ་རྒྱུན་རྗེས་སྐྱོང་ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་པ་ཨར་ཁྲོལ ཝན་བྷོས (Arthur Rimboud 1854-1891)བརྩམས་པའི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་དེབ«འོད་སྣང»ཞེས་པ་པར་དུ་བསྐྲུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ལ་ཐོད་བརྒལ་གསར་པ་ཞིག་བྱུང་བས། སྐབས་དེ་ཤེད་དུ་རང་མོས་སྙན་ངག་དང་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རམ་ཡང་ན་ས་མཚམས་ཀྱི་སྐོར་ལ་སྙན་ངག་པའི་སྡེ་ལ་བསམ་ཚུལ་མང་ཙམ་བྱུང་བར་གྲགས། དེས་ན་བརྗོད་གཞི་འདི་ལས་འཕྲོས་ཏེ་བསམ་ཚུལ་ཐུང་ཙམ་ཞིག་ཞུས་ན། ཡོངས་གྲགས་སུ་ང་ཚོའི་ཁ་ལ་འབྱམས་ཡོད་པ་ནི། རང་མོས་སྙན་ངག་གསར་བཏོད་པ་ནི་ཨ་རིའི་སྙན་ངག་པ་བལ་ཁྲི བེས་ཁྲི་མན (Walt Whitman1819-1892)ཞུ་བ་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་གིས«རྩྭ་ལོ» (Leaves of grass)ཞེས་པའི་དེབ་པར་སྐྲུན་བྱས་ཏེ། སྙན་ངག་གསར་པའམ་རང་མོས་སྙན་ངག་གི་རྩོམ་སྲོལ་གསར་དུ་བཏོད་པ་རེད་ཅེས་པ་དེ་རེད། གནས་ཚུལ་འདི་བོད་དུ་འཁྱེར་ཡོང་མཁན་སུ་ཡིན་མི་ཤེས་ཏེ། འདི་ནི་གནས་ཚུལ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་མིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་ལྟར། བལ་ཁྲི བེས་ཁྲི་མན་གྱི་སྔོན་ལ་ཨ་རིར་ཚིག་རྐང་དོ་མི་མཉམ་པའི་སྙན་ངག་མེད་པ་འདྲ་ནའང་། མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྷག་གི་སྔོན་ལ་བྱོན་པའི་གྷི་རིག་སིའི་སྙན་ངག་པ་དང་། རོ་མན་གྱི་སྙན་ངག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ཏུ་ཚིག་རྐང་དོ་མི་མཉམ་པའི་སྙན་ངག་ཡོད་པར་མ་ཟད། «དམ་པའི་གསུང་རབ»ཀྱི་ལེའུ་ཞིག་སྟེ‘‘གླུ་ཡི་གླུ’’ནི་སྙན་ཚིག་གིས་བརྒྱན་པའི་ཚིག་རྐང་དོ་མཉམ་པ་ཡིན་པ་རེད། དེ་བཞིན་དུ་ཧྥ་རན་སིར་མཚོན་ནའང་། དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་བྱོན་པའི་བྷ་ལེ་སི སྡུ བག་རྫི་ནེར (Blaise de Vigenère 1523-1596)གྱིས་ཚིག་རྐང་དོ་མི་མཉམ་པའ་སྙན་ངག་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། དེའི་རྗེས་སུ་བྱོན་པའི་གཞང སྡུ་ལ ཧྥང་ཏན་ནཱི(Jean de la Fontaine 1621-1695)དང་། སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ་མའོ་ལེར(Molière 1622-1673)སོགས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ཏུའང་ཚིག་རྐང་དོ་མི་མཉམ་པའི་སྙན་ངག་མཐོང་རྒྱུ་འདུག་ལ། ལྷག་པར་དུ་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་བལ་ཁྲོལ ཨེས་གྷོ་དང་། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར། ཨར་ཁྲོལ ཝན་བྷོས། ད་དུང་ཕུ་ཝོ་སི་པེ མེས་ཝེ་མེ (Prosper Mérimée 1803-1870)སོགས་ཀྱིས་ཚིག་རྐང་དོ་མི་མཉམ་པའི་སྙན་ངག་ཤུགས་ཆེར་སྤྱད་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཧྥ་རན་སིའི་རང་མོས་སྙན་ངག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་དེབ་ཐོག་མ་ནི་སྙན་ངག་པ་གྷོལ་སི་ད་བུ ཁེན (Gustave Kahn1859-1936)གྱིས་བརྩམས་པའི‘‘འབྲོག་པའི་ཕོ་བྲང’’ཞེས་པ་དེ་རེད། ཡང་། ཨིན་ཇི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་མཚོན་ནའང་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་འཇོན བེ་ཁུ་ལེ་ཧྥུས (John Wycliffe1320-1384)‘‘དམ་པའི་གསུང་རབ’’ཏུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་གླུ་མང་པོ་ཞིག་ཨིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བར་བརྟེན་ནས་ཚིག་རྐང་དོ་མི་མཉམ་པའི་སྙན་ངག་བྱུང་བར་གྲགས། ང་ཚོས་རང་སྙན་ངག་གི་ཡབ་ཆེན་དུ་འབོད་པའི་བལ་ཁྲི བེས་ཁྲི་མན་གྱིས་ཀྱང་སྙན་ངག་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི«དམ་པའི་གསུང་རབ»ཏུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་གླུ་ལྟར་བྲིས་འདུག་ཅེས་རྗོད་མཁན་ཀྱང་ཡོད་པ་རེད།
སྤྱིར་བཏང་བཤད་ན། ཚིག་རྐང་དོ་མི་མཉམ་པ་བྲིས་པ་ཙམ་གྱིས་རང་མོས་སྙན་ངག་ཏུ་ག་ལ་འགྱུར་མོད། བལ་ཁྲི བེས་ཁྲི་མན་གྱིས«དམ་པའི་གསུང་རབ»ཏུ་གསལ་བའི་ཚིག་རྐང་དོ་མཉམ་པ་དག་ལས་ལེགས་ཆ་བླངས་ཏེ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་ཕལ་མོ་ཆེར་ཡོད་པའི་ཚིག་གི་ཆ་ཡ་སྤེལ་སྟངས་དང་། དབྱངས་ཀྱི་འགྱུར་ཁུགས། ཚིག་གི་གཅོད་མཚམས། སྒྲ་གདངས་གཅིག་རྐྱང་གིས་ཚིག་རྐང་སྒྲིག་སྟངས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཏོར་ནས་བྲིས་པའམ་ཡང་ན་རྣམ་གཞག་དེ་དག་ལས་གྲོལ་བའི་སྙན་ངག་བརྩམས་པའི་ཆ་ནས་ཕྱིས་སུ་རྩོམ་སྟངས་འདི་ལ‘‘གྲོལ་བའི་ཚིགས་བཅད’’ཅེས་བོས་འདུག དེས་ན་ང་ཚོས་འབོད་པའི་རང་མོས་སྙན་ངག་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་ཕལ་མོ་ཆེ་ལྟར་ཚིག་གི་ཆ་ཡ་སྤེལ་སྟངས་དང་། དབྱངས་ཀྱི་འགྱུར་ཁུགས། ཚིག་གི་གཅོད་མཚམས། སྒྲ་གདངས་གཅིག་རྐྱང་གིས་ཚིག་རྐང་སྒྲིག་སྟངས་སོགས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་མེད་པར་ཚིག་གིས་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་མོད། མཚན་ཉིད་འདི་ནི་བོད་ལ་འཕྲོད་མིན་མི་ཤེས་ལ། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི«མི་དགེ་མེ་ཏོག»ཏུ་གསལ་བའི་ཚིག་རྐང་དོ་མི་མཉམ་པའི་རང་མོས་སྙན་ངག་དག་ལའང་གོང་གི་རང་མོས་སྙན་ངག་གི་མཚན་ཉིད་ཚང་མིན་བཤད་དཀའ་སེ་འདུག་མོད། ཧྥ་རན་སིའི་ཀློག་པ་པོ་དག་གིས་རང་མོས་སྙན་ངག་དེ་དག་རང་མོས་སྙན་ངག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས་རྩོམ་སྟངས་གཞན་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད་དོ། །
གང་ལྟར། ད་ནི་མུ་མཐུད་དུ་བརྗོད་གཞི་དངོས་ལ་ཞུགས་ན། སྤྱི་ལོ་༡༨༦༠ལོར་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་བརྩམས་ཆོས«སྒྱུ་མའི་དག་ཞིང»པར་སྐྲུན་བྱས་རྗེས། བརྩམས་ཆོས་སྐོར་ཞིག་ཀྱང་དུས་དེབ་དང་གསར་ཤོག་ཏུ་སྤེལ་ཐུབ་པ་བྱུང་མོད། གཞུང་གི་བུན་བདག་གིས་དངུལ་ཆད་ལྔ་བཅུ་དང་དེ་མིན་གྱི་བུ་ལོན་གཞན་དག་རྩིས་སྤྲོད་གནང་དགོས་པའི་བཀའ་བསྟུད་མར་བབས་སྟབས། ཁོང་གིས་འཕྲལ་དུ་བུ་ལོན་དེ་དག་འཇལ་མ་ཐུབ་པར་བརྟེན་ནས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་རང་སྲོག་གཅོད་རྩིས་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐེངས་གཉིས་པ་དེ་བྱུང་འདུག
སྤྱི་ལོ་༡༩༦༡ལོར་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་སྔར་གྱི་མི་དགེ་བའི་སྙན་ངག་དྲུག་བསུབ་སྟེ་སྙན་ངག་གསར་པ་སོ་གཉིས་ཁར་བསྣན་ནས་ཁྱོན་བསྡོམས་སྙན་ཚིག་ཁག་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་གིས་གྲུབ་པའི«མི་དགེ་མེ་ཏོག»ཡང་སྐྱར་པར་སྐྲུན་བྱས་ཏེ། བསྐྱར་དཔར་དེའི་གླེང་གཞི་ལྟ་བུར་ཚིགས་བཅད་བཅུ་ཡིས་གྲུབ་པའི >ཞེས་པའི་སྙན་ཚིག་ཅིག་སྤེལ་ཡོད་པ་དེའི་ཚིགས་བཅད་དང་པོ་དེ་བསྒྱུར་ཏེ་དྲངས་ན། ‘‘རྨོངས་པ་དང་ནི་ནོར་འཁྲུལ་དང་ནི་ཉེས་དམིགས་དང་ནི་སེར་སྣ་ཡིས། ། ང་ཚོའི་རྣམ་ཤེས་བདག་གིར་བཟུང་ཞིང་ལུས་ལ་མནར་གཅོད་གཏོང་བར་བྱེད། །ངེད་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་དགའ་བའི་འགྱོད་གདུང་གིས་ནི་ཚིམ་བྱེད་པ། ། སྤྲང་པོ་དག་གིས་རང་གི་ལུས་ཀྱི་འབུ་སྲིན་ཟ་བ་དབྱེར་མ་མཆིས། ། ་་་ ་་་’’ ཞེས་པ་ལྟར་རོ། ། སྙན་ངག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཆ་ཚང་དེ་ས་བཅད་དྲུག་ཏུ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༤ལོར་བྷེལ་རྗམ་དུ་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི«མི་དགེ་མེ་ཏོག»ཏུ་སྔར་དངུལ་ཆད་ཕོག་པའི་སྙན་ངག་དྲུག་དང་སྙན་ངག་གསར་པ་བཅུ་དྲུག་བསྣན་འདུག བདག་གི་ལག་ཏུ་ཡོད་པའི«མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་པར་གཞི་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་༢༠༠༣ལོར་པར་སྐྲུན་བྱས་པ་ཞིག་རེད་ལ། པར་གཞི་འདིའི་ནང་དུ་སྔར་གྱི་མི་དགེ་བའི་སྙན་ངག་དྲུག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གསལ་བཤད་ཅིག་ཀྱང་ལྷན་ཐབས་སུ་སྤེལ་འདུག
མཚམས་འདི་ནས་བདག་གིས«མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་ཕྱོགས་ངོས་གཞན་པ་ཞིག་གླེང་འདོད་བྱུང་། སྙན་དེབ་འདི་ནི‘‘ཁེངས་དྲེག་དང་སེམས་སྡུག’’ ‘‘པེ་རེ་སིའི་རྣམ་པ།’’ ‘‘རྒུན་ཆང་།’’ ‘‘མི་དགེ་མེ་ཏོག’’ ‘‘གྱེན་ལངས།’’ ‘‘འཆི་བ’’སྟེ་ས་བཅད་དྲུག་གིས་གྲུབ་ཅིང་། ས་བཅད་དང་པོའི་ནང་སྙན་རྩོམ་གྱ་ལྔ་དང་། གཉིས་པའི་ནང་བཅུ་གཅིག གསུམ་པའི་ནང་ལྔ། བཞི་པའི་ནང་བཅུ་གཉིས། ལྔ་པའི་ནང་གསུམ། དྲུག་པའི་ནང་སྙན་ངག་དྲུག་མཆིས། གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པ་ལྟར། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༦ལོར་བྷེལ་རྗམ་དུ་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་པར་མ་དེའི་ནང་ས་བཅད་ཅིག་བསྣན་ཡོད་པ་དེའི་མིང་ལ‘‘རྩ་གཏོར’’ཞེས་བཏགས་ཡོད་ལ། ༡༨༦༨ལོའི་པར་མ་དེའི་ནང་དུའང་སྔར་སྤེལ་མ་མྱོང་བའི་སྙན་ངག་བཅུ་གཉིས་གསར་དུ་བསྣན་འདུག «མི་དགེ་མེ་ཏོག»ཏུ་སྡེབ་སྦྱོར་ངེས་ཅན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་བརྒྱད་ནས་བཅུ་བར་ཡོད་པའི་ཚིག་རྐང་བཅུ་བཞི་ཅན་གྱི་སྙན་རྩོམ་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་ཡོད། ཚིགས་བཅད་རྐང་བཞིའམ་ཡང་ན་རྐང་གསུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་གཅིག རང་མོས་སྙན་ངག་དགུ་བཅུ་ཡོད། རྩོམ་ལུས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། ཧྥ་རན་སིའི་ཚིགས་བཅད་རྩོམ་ལུགས་ལྟར་བྱས་པའི་སྙན་ངག་བརྒྱ་དང་བཅུ། ཚིག་རྐང་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་ཚིགས་བཅད་སོ་གསུམ། རྐང་པ་བཅུ་ལྡན་གྱི་ཚིགས་བཅད་བཞི། རྐང་པ་བདུན་ལྡན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག དེ་ནས་འབྲི་སྟངས་འདི་དག་མཉམ་སྡེབ་ཀྱིས་བྲིས་པའི་སྙན་ངག་བཅོ་ལྔ་ཡོད། སྙན་ངག་འདི་དག་ནི་ཁེངས་དྲེག་དང་། འཁྲུག་སྦྱོར། ཟུངས་ཁྲག བགྲོད་ལམ། དུས་ཚིགས། ཉི་ནུབ། མཚན་མོ། ཟླ་བ། འཆི་བ། གཉིད། དམྱལ་ཁམས། བུད་མེད། བྱི་ལ། དུག་སྦྲུལ། འདྲེས་ཚོར། ཆོས་དད། ཕྱིར་དྲན། མེ་ལོང་། སྤོས་ཆུ། སྒྲ། རྒྱ་མཚོ། སྒེག་ཉམས། སྙན་ངག་པ། འཆར་སྣང་གསལ་འདོན།(L’empathie) སོགས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་བྲིས་ཡོད་ལ། «མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་སྙན་ངག་ཕལ་མོ་ཆེ་ལ་སྒྲ་རྒྱན་ཤས་ཆེ། སྒྲ་རྒྱན་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྒྲ་རྒྱན་ལྟ་བུ་མིན་པར་ཚིག་རྐང་རེ་རེའི་མཇུག་ཏུ་ཧྥ་རན་སིའི་དབྱངས་གསལ་གང་རུང་འབྱུང་བ་དེའོ། །
དེས་ན་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ནི་དེང་རབས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག་པ་དང་མཚོན་རྟགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དབུ་འདྲེན་པ་རེད་ཅེས་བཤད་དགོས་དོན་ནི་འདི་ལྟར། སྤྱིར་བཏང་དེང་རབས་རིང་ལུགས་ནི་མཐའ་དཔྱོད་དངོས་ཡོད་རིང་ལུགས་དང་བཟོ་ལས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་མཐའ་དག་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེང་རབས་སྙན་ངག་ནི་མཚོན་རྟགས་དང་། གཟུགས་རྒྱན། ཡིད་བརྙན། སྐད་ཆ། གཟུགས་འགྱུར། ཡུལ་དུས་སོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་ཧྥ་རན་སིའི་སྙན་ངག་ལ་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱས་ཡོད་པ་ནི། ཁོང་གིས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྙན་ངག་གི་འབྲི་སྟངས་རྨང་གཞིར་བྱས་ཏེ་འབྲི་ལུགས་གསར་པའི་རྩོམ་ཉམས་ཤིག་གི་སྟེང་ནས་སྙན་ངག་བྲིས་ཡོད། དཔེར་ན། སྡེབ་སྦྱོར་ངེས་ཅན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་བརྒྱད་ནས་བཅུ་བར་ཡོད་པའི་ཚིག་རྐང་བཅུ་བཞི་ཅན་གྱི་སྙན་ངག་འབྲི་སྟངས་དེ་རྣམ་པ་གཞན་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་པ་དང་། ཚིགས་བཅད་ཤོ་ལོ་ཀ་གྲངས་ཀྱིས་ངེས་གཏན་མེད་པར་བཟོས་པ། ཧྥ་རན་སིའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལྷུག་རྩོམ་འབྲི་སྟངས་དེ་ཡང་རྩོམ་ཉམས་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་བྱས་པ་སོགས་རེད། དེ་ནས་གསར་བརྗེ་གཞན་པ་དེ་ནི་ཁོང་གི་སྙན་ངག་ཁག་གི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པ་རེད། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་སྔོན་ལ་ཧྥ་རན་སིའི་སྙན་ངག་གི་བརྗོད་བྱའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཧ་ཅང་ཆུང་བར་བཤད་ལ། གོང་དུ་ཟུར་ཙམ་གླེང་བ་ལྟར། ཁོང་གིས་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཆགས་སྲེད། གསར་བརྗེ། དམྱལ་ཁམས། མཛའ་མོ། དུག་སྦྲུལ། འཆི་བ། མཚན་མོ། ཟུངས་ཁྲག་སོགས་བརྗོད་བྱའི་ནང་དུ་བསྒྲེས་ཏེ་སྔ་ན་མེད་པའི་བརྗོད་དོན་དང་། བསམ་བློ། སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་སྟངས་སོགས་གསར་དུ་བསྟན་པ་རེད།
དེང་རབས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག་ཐོན་སྔ་ཤོས་མཚོན་རྟགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྐོར་བཤད་ནའང་། མཚོན་རྟགས་རིང་ལུགས་འདི་ནི་སྤྱི་མཚན་གྱི་ལྟ་བ་ཞིག་རང་མཚན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ལམ་ནས་མཚོན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཁོང་དུ་སྦེད་པའི་བསམ་བློ་དངོས་པོའི་ཚོར་བ་ཡོད་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ལམ་ནས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། «མི་དགེ་མེ་ཏོག»ཏུ་གསལ་བའི་‘‘འདྲེས་ཚོར’’རམ‘‘མཚུངས་དཔེ’’ཞེས་པའི་སྙན་ངག་སྟེ‘‘རང་བྱུང་ཁམས་ནི་ཕོ་བྲང་ཞིག་སྟེ་དེ་ཡི་ཀ་བའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས། ། སྐབས་རེར་མགོ་བོ་རྨོངས་ཤིང་འཐོམ་པའི་ཚིག་འབྲུ་འགའ་རེ་སྒྲོག་པར་བྱེད། །སྐྱེས་བུ་དེ་ཉིད་མཚོན་རྟགས་ཅན་གྱི་ནགས་ཚལ་བརྒལ་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ། ། ནགས་ཚལ་གྱིས་ནི་ཁོང་ལ་རྒྱུས་མངའ་ལྡན་པའི་མིག་གིས་ཅེ་རེར་ལྟ། ། ་་་ ་་་ ’’ཞེས་པ་འདི་ལ་མཚོན་ན་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་ནི་ཕོ་བྲང་ཞིག་ཡིན་པར་འདྲ་བ་དང་། མཚོན་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་ཀ་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་པ་དེ། རྒྱུན་རིང་དུ་འབྱམས་པའི་བྲག་ཅ་རྒྱང་རིང་ནས་གྲག་འོང་བ་བཞིན། སྒྲ་དང་། ཁ་དོག རོ་བཅས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ལ་འབོད་རེས་དང་ཕན་ཚུན་ལ་ཨ་ལན་འདེབས་རེས་བྱེད་ཀྱིན་པ་བྲིས་ཡོད། ད་དུང་དཔེ་མཚོན་གཞན་ཞིག་དྲངས་ན། ཁོང་གི‘‘སྟོན་ཁའི་གླུ’’ཞེས་པའི་སྙན་ངག་སྟེ‘‘ང་ཚོ་མུན་ནག་གྲང་ངར་ཁྲོད་དུ་ཡུན་ཙམ་རྗེས་སུ་ནུབ་པར་འགྱུར། །གསལ་བའི་མདངས་ལྡན་སྐད་ཅིག་ཉིད་ཀྱི་ང་ཚོའི་དབྱར་ཁ་ག་ལེར་ཕེབས། །བདག་གིས་སྒོ་རའི་རྡོ་གཅལ་ངོས་སུ་མེ་ཤིང་དུམ་བུའི་བྲག་ཅ་དེ། །ཕུང་པོ་འདོན་པའི་སྒྲ་དང་ལྷན་ཅིག་ཐུར་ལ་ལྷུང་བ་ཐོས་པར་གྱུར། ། ་་་ ་་་’’ཞེས་པ་འདི་ལ་མཚོན་ནའང་སྐབས་འདིར་སྟོན་ཁ་ནི་འཆི་བའི་མཚོན་རྟགས་ཡིན་ལ། ། མཚོན་རྟགས་ཞེས་པ་འདི་ནི་མེ་ལོང་མའི་ནང་དུ་འབྱུང་བའི་དཔེ་རྒྱན་དང་གཟུགས་རྒྱན་ལྟ་བུ་མ་ཡིན། «མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་སྙན་ངག་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་མཚོན་རྟགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས“ཅི་ཞིག་སྙན་ངག་ཡིན་པ་དང་སྙན་ངག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ཅི་ཞིག་རེད་ཅེ་ན། དགེ་བ་དང་མཛེས་པ་གཉིས་སོ་སོར་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་ཁྲོད་ནས་མཛེས་པ་བཙལ་རྒྱུ་དེ་རེད”ཅེས་གསུངས་ཡོད་དོ། །
སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
ད་ནི་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བར་བྱ་སྟེ། སྤྱི་ལོ་༡༨༦༢ལོར་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་རིག་གླིང(Academie Francaise)གི་ཁོངས་མིའི་ཁྲོད་དུ་བདམས་ནའང་། ཁོང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་མ་བྱུང་བས་ཁོངས་མིའི་གྲས་ནས་ཕྱིར་བུད། དེའི་རྗེས་སུ་ཡང་སྐྱར་ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་རིག་གླིང་གི་ཁོངས་མིར་བདམས་ཡོད་ནའང་འོས་ཤོག་ཐོབ་མེད་པས། ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་དགའ་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱག་ལས་ཤིག་རག་མི་འདུག ལྷག་པར་དུ་སྐབས་དེའི་པེ་རེ་སིའི་འབྱོར་འབྲིང་གྲལ་རིམ་ཚོས་ཁོང་ལ་ཟུར་ཟ་དང་། པེ་རེ་སིའི་རྩོམ་སྟེགས་སུ་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་མ་བཀོད་པ། གཞན་ཡང་ཁོང་ལ་སྔར་ལས་བུ་ལོན་འཁོར་བ་སོགས་ལ་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ཁོང་གི་མིག་ལམ་དུ་ཆང་དང་། སྙན་ངག མཛེས་མའི་དགོད་སྒྲས་ཁེངས་པའི་རྒྱལ་ས་པེ་རེ་སི་ནི་ཆེས་མི་སྡུག་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེར་བརྟེན་སྤྱི་ལོ་༡༨༦༤ལོར་ཁོང་བྷེལ་རྗམ་དུ་ཕྱིན་ཏེ། ཐོག་མར་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་གཏམ་བཤད་སྤེལ་ནས་ཞོ་དངུལ་ཅུང་ཙམ་འཐོབ་པར་རྩོལ་བ་བྱས་ཡོད་ནའང་། བྷེལ་རྗམ་མི་དམངས་ཀྱིས་ཁོང་གི་རྣོ་དབལ་འབར་བའི་ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་དེ་མ་མཐོང་བས། ཁོང་གི་མིག་ལམ་དུ་བྷེལ་རྗམ་ནི་པེ་རེ་སི་ལས་ཀྱང་སྡུག་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེས་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཁོང་གིས་བྲིས་པའི“ཉམ་ཐག་པའི་བྷེལ་རྗམ”ཞེས་པའི་ལྷུག་རྩོམ་དེར་བལྟས་ན་ཤེས་ཐུབ། མདོར་ན་སྤྱི་ཚོགས་གསར་པ་དེས་ཁོང་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པའམ་ཡང་ན་ཁོང་སྤྱི་ཚོགས་གསར་པ་དེར་གོམས་འདྲིས་མ་བྱུང་བ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས། ཁོང་གིས་ཉལ་ཐ་ཤུགས་ཆེན་པོར་སྤྱད་པ་དང་། སྐབས་དེར་རང་ཉིད་ལ་ཕོ་མོའི་ལུས་འབྲེལ་ལས་འགོས་པའི་བསེ་མོག་ཀྱང་ཕོག་པ་ཡོད་པ་ཤེས།
ཁོང་བྷེལ་རྗམ་དུ་བཞུགས་རིང་། སྐབས་དེར་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་གྲོགས་པོ་བལ་ཁྲོལ ཨེས་གྷོ་ལ་ཐེངས་ཁ་ཤས་ཐུག་ཏུ་ཕྱིན་འདུག མཁྱེན་རབ་ཀྱི་ཀློང་བརྡོལ་བའི་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་བལ་ཁྲོལ ཨེས་གྷོ་ནི་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཁོང་གི་ཕྱག་ལས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ལ། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ལ་ཆེད་དུ་བྲིས་པའི་སྙན་ངག་རེ་ཟུང་ཡང་ཁོང་གི་སྙན་དེབ་ཏུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། ད་དུང་བྷེལ་རྗམ་དུ་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི«མི་དགེ་མེ་ཏོག»གི་པར་གཞིའི་ནང་གི་རི་མོ་འབྲི་མཁན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་བ་སྟེ་ཧྥེ་ལེ་སན ཝོ་པུ (Félicien Rops1833-1898)ཞུ་བའང་སྐབས་དེར་ཐུག་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མཐོང་བྱུང་།
ཕངས་པ་ཞིག་ལ། སྤྱི་ལོ་༡༨༦༦ལོར་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་བྷིར་ཟིལ་གྱི་ཆོས་ཁང ( l’église Saint-Loup)ཞིག་ཏུ་གནས་མཇལ་ཞུ་སྐབས། ལོ་གསུམ་གྱི་སྔོན་ལ་བྱུང་བའི་ཀླད་པའི་དབང་རྩའི་ནད་གཞི་དེར་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་གློ་བུར་དུ་འགྱེལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་ངག་མི་འཁྲོལ་བར་གྱུར། པེ་རེ་སིར་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་སྨན་ཁང་ནས་སྨན་བཅོས་བྱས་ནའང་ཕན་འབྲས་མ་བྱུང་བས། སྤྱི་ལོ་༡༨༦༧ལོའི་ཟླ་༨པའི་ཚེས་༣༡ཉིན་གྱི་ཞོགས་པའི་དུས་ཚོད་བཅུ་གཅིག་སྟེང་སྐུ་གཤེགས་ཤིང་སྐབས་དེར་ཁོང་དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་ཡིན། ཉིན་དེར་ཁོང་གི་ཉེ་འབྲེལ་དག་གིས་ཕུང་པོ་པེ་རེ་སིའི་དུར་ཁྲོད་ཟེ་མེ་ཁྲེལ དྷེའུ མོང་པ་ནཱ་སི (Cimetière du Montaparnasse)ཞེས་པར་སྐྱེལ་འདུག་ལ། ཁོང་གིས་མི་ཚེ་གང་བོར་ཞེ་འཁོན་བཟུང་མྱོང་བའི་ཕ་ཡར་གྱི་དུར་སྒམ་དང་མཉམ་དུ་དུར་འཇུག་བྱས་ཡོད། ལོ་བཞིའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གི་མ་ཡུམ་ཀྱང་ཁོང་གཉིས་དང་ལྷན་དུ་དུར་སྒམ་དེའི་ནང་དུས་གཏན་དུ་གཉིད་ལོག་པར་ཡོང་ཡོད། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་སྐུ་གཤེགས་མ་གཤེགས་སྔོན་ལ་ཁོང་གིས་རང་གི་རྒྱུ་ནོར་སུ་ལ་དབང་མིན་གྱི་ཡིག་ཐོག་ཁ་ཆེམས་བཞག་མེད་སྟབས། གནས་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་ཤུལ་ལུས་ནོར་སྐལ་དེ་ཚོ་རྒྱལ་གཞུང་གི་ངོས་ནས་རིན་སྤར་ཚོང་སྒྱུར་བྱ་དགོས་བྱུང་བ་དང་། རྗེས་སུ་རྩོམ་སྒྲིག་པ་མེ་ཞལ ལེ་བུས (Michel Lévy1821-1876) ཧྥུ་ཝང་༡༧༥༠སྤྲད་དེ་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཡོད་ཚད་ཀྱི་པར་སྐྲུན་བདག་དབང་ཉོས་འདུག
ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་སྐབས་སུ། ཁོང་གིས་བརྩམས་པའི«མི་དགེ་མེ་ཏོག»ལ་བསྟོད་བསྔགས་གནང་མཁན་གྱི་མི་སྣ་རེ་ཟུང་བྱུང་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་མི་སྣ་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ནི་བལ་ཁྲོལ ཨེས་གྷོ་ཡིན། ཁོང་གིས་འཕྲིན་ཡིག་གི་ལམ་ནས“«མི་དགེ་མེ་ཏོག»ནི་འོད་ཟེར་དང་བཀྲག་མདངས་ཀྱིས་འཚེར་བའི་སྐར་ཚོགས་དང་འདྲ་བས། གུས་པ་བདག་གིས་ནུས་ཤུགས་ཡོད་ཚད་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་ཁྱེད་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནུས་སྟོབས་ལ་ཡི་རངས་ཞུ་བའི་འབོད་སྒྲ་སྒྲོག་རྒྱུ་ཡིན། ་ ་ ་ ’’ཞེས་བསྟོད་བསྔགས་གནང་ཡོད་ལ། ཧྥ་རན་སིའི་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་སྙན་ངག་པ་སི་ཌེ་ཧྥ་ནེ མ་ལ་མེས (Stéphane Mallarmé 1842-1898)ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་༡༨༩༥ལོར་སྙན་ངག་ཚིགས་རྐང་བཅུ་བཞི་མ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་དེབ་ཅིག་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཏེ་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་ལ་རྗེས་དྲན་ཞུས་ཡོད། ཨར་ཁྲོལ ཝན་བྷོས“བྷོ་དྷི་ལེར་ནི་མངོན་ཤེས་ཅན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་ཞིང་། སྙན་ངག་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་། ལྷ་དབང་ངོ་མ་དེ་རེད’’ཅེས་དང་། སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་རྟོག་སྒྲུང་བ་མག་ཟིལ ཕུ་ཝོ་ཟིས་ཀྱང (Marcel Proust1871-1922) “ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་དང་ཨ་ཧྥུ་རེ་ཌུ སྡུ བུ་ཎེ (Alfred de Vigny1797-1863)གཉིས་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྙན་ངག་པ་རེད’’ཅེས་བསྟོད་བསྔགས་གནང་ཡོད། ད་དུང་ཨང་དྷུ་ཝེ བྷུ་ཝེ་ཊོང (André Breton 1896-1966)གིས“བྷོ་དྷི་ལེར་ནི“བག་ཉལ་མངོན་གྱུར་རིང་ལུགས་ཀྱི་མི་སྣ་ཐོག་མ་དེ་རེད’’ཅེས་དང་། པའོ བ་ལེ་ཝས (Paul Valéry 1871-1945)ཀྱིས་ཀྱང“བྷོ་དྷི་ལེར་ནི་སྙན་ངག་པ་དག་ལས་ཆེས་བླ་ན་མེད་པ་དེ་ཡིན’’ཚུལ་སོགས་བྲིས་ཏེ་བསྔགས་བརྗོད་གནང་ཡོད་པ་རེད།
མདོར་ན། ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱིས«མི་དགེ་མེ་ཏོག»གིས་ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་དང་ནུབ་ཕྱོགས་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཐད་ལ་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་ཡོད་ལ། ཁོང་ནི་དེང་རབས་རིང་ལུགས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག་པ་ཐོག་མར་གྱུར་པ་རེད། ཁོང་སྐུ་གཤེགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་འགོར་ནའང་། ད་དུང་ཡང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཀློག་པ་པོ་མང་པོས་ཁོང་གི་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ་རོལ་མྱོང་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རང་རེ་བོད་མི་ཚོར་མཚོན་ནས་བཤད་ནའང་། གཞེས་ནིང་ལོའི་བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་པའི་མཚན་མོའི་སྐབས་སུ་སྙན་ངག་ལ་དགའ་བའི་བོད་མི་གྲོགས་པོ་སྐོར་ཞིག་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་གྱི་དུར་ས་ཡོད་སར་ཕྱིན་ཏེ། ཁོང་ལ་རྗེས་དྲན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྙན་ངག་གྱེར་འདུག སྐབས་དེར་བདག་གིས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་པའི་ཁོང་གི་སྙན་ངག་ཅིག་ཀྱང་མ་ཡིག་དང་མཉམ་དུ་གྱེར་ཚུལ་ཐོས་པས་དགའ་བ་འཕེལ་ནའང་། བདག་ནི་ཧྥ་རན་སིར་སླེབས་ནས་ལོ་བཅུ་གྲངས་ལྷག་འགོར་སོང་མོད། ཁོང་གི་དུར་ཁྲོད་དུ་ལན་གཅིག་ཀྱང་འགྲོ་མ་ཐུབ། དོ་དགོང“དེང་རབས་རིང་ལུགས་དང་མཚོན་རྟགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དབུ་འདྲེན་པ་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར’’ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་འདི་ཚར་རྗེས་ཕྱིར་འདང་ཞིག་རྒྱག་སྐབས། བདག་གིས་ཞག་ལི བྷོ་དྷི་ལེར་དངོས་སུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའི་ཚོར་བ་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང་ལ། ཁྱེད་ལའང་ཚོར་སྣང་དེ་འདྲ་ཞིག་སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་དང་བཅས།
སྙན་བཟང་གཡུང་དྲུང་ཚེ་རིང་གིས་སྤྱི་ལོ་༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་༦པའི་ཚེས་༣གྱི་ཧྥ་རན་སིའི་དགོང་མོའི་དུས་ཚོད་བཅུ་གཅིག་དང་སྐར་མ་༢༨སྟེང་མཇུག་རྫོགས་པར་བྱས་སོ། ། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་༦པའི་ཚེས་༢༧ཉིན་སྣོན་པ་ཅུང་ཙམ་བཏབ་བོ། ། འདིར་གསལ་བཤད་ཅིག་ཞུ་དགོས་ཡོད་པ་ནི། རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི«སྨྱུག་སྡེ»དུས་དེབ་ཏུ་བཀོད་པའི་མ་རྩོམ་དེ་ལ་སྣོན་པ་ཅུང་ཙམ་བཏབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དུས་དེབ་དེའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་སྐུ་ཞབས་དོལ་སྨྱོན་ལགས་ཀྱི་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་པ་ལྟར་འདིར་བཙན་པོ་དྲ་བར་སྤེལ་ཡོད། དེ་ནས་རིང་ནས་འདྲིས་པའི་བདག་གི་མཆེད་གྲོགས་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ལགས་དང་རྩོམ་པ་པོ་རེ་རྐང་གླིང་ལགས་གཉིས་ཀྱིས་དགོངས་འཆར་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བ་ཡིན།
གསལ་འདེབས། རྩོམ་འདིའི་པར་དབང་ངེད་བཙན་པོ་ཚང་ལ་དབང་བས་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པར་གང་འདོད་དུ་བརྒྱུད་འགོད་བྱེད་མི་ཆོག
རྩོམ་ཁུངས། བཙན་པོ་ཚང་།
རྩོམ་འདིའི་སྦྲེལ་ཐག https://www.tsanpo.com/letter/27337.html


c: text/html

text:
ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་དྲ་བ། 2012-08-06
གངས་ཏི་སེའམ་གངས་རིན་པོ་ཆེ་ནི། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་གི་བྱང་རྒྱུད་དུ་ལྷུན་ཆགས་སུ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད་དྲུག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ང་དྲུག་གིས་མཐོ་བ་ཡོད། གནས་འདིར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་གོང་ནས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་རིག་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཡོད། དེ་ཡང་གནས་འདི་ཉིད་ཏི་སེར་ངོས་བཟུང་ཚུལ་ནི། 《མདོ་སྡེ་ཕལ་པོ་ཆེ་》དང་《དྲན་པ་ཉེར་བར་བཞག་པའི་མདོ་》སོགས་ནས་ཏི་སེའི་རི་བོ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པའི་དབྱིབས་ཅན་གནམ་ཕངས་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད་པ་སོགས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་གངས་རི་གང་ན་ཡོད་སྙམ་ན། 《ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་》ལས། འདི་ནས་བྱང་དུ་རི་ནག་པོ་དགུ་འདས་པ་དེ་ནི་གངས་རིའོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དོན་《མཛོད་འགྲེལ་》ལས། འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ཉིད་ན་རི་ནག་པོ་དགུ་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ན་གངས་རི་ཡོད་དོ། །གངས་རི་དེའི་ཕ་རོལ་རི་སྤོས་ངད་ལྡན་གྱི་ཚུར་རོལ་ན་མཚོ་མ་དྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ་གངྒཱ་དང་། སིནྡྷུ་དང་། སི་ཏ་དང་། པཀྵུ་བཅས་འབབ་པ་ཡོད་དོ། །ཞེས་དང་། 《པད་མའི་ལུང་བསྟན་བཀའ་རྒྱ་མ་》ལས་གངས་ཏི་སེ་ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་འདྲ་བའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཤངས་ཀྱི་ཟ་ཕུ་ལུང་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང་། 《བློན་པོ་བཀའ་ཐང་》ལས། རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་བྱང་ཕྱོགས་བཅལ་བ་ན། །རི་ནག་དགུ་འདས་ཕ་རོལ་གངས་ཏི་སེ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་མངའ་རིས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བཙུན་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱིས་གུ་གེར་གདན་དྲངས་སྐབས། ཏི་སེའི་མདུན་བར་ཁའི་ཐང་དུ་ཕེབས་སྐབས། ཇོ་བོ་རྗེའི་ཞལ་ནས། ཏི་སེའི་གངས་ནས་གནས་བརྟན་རྣམས་གདུགས་ཚོད་ཀྱི་གཎྜི་རྡུང་བྱུང་། རང་རེ་ཡང་གུང་གི་དྲོ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་སོགས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་པཎ་གྲུབ་སུས་ཀྱང་ཏི་སེ་ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་འདི་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན། གནས་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་ནས་འབྲི་གུང་སྐྱོབ་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན་ནས་རྗེ་དཀོན་མཆོག་ཕན་བདེ་ཉི་མའི་བར་གངས་ཏི་སེའི་རིག་པ་འཛིན་པ་མཁན་རྡོར་འཛིན་དང་འབྲི་གུང་པའི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་མ་ཆད་པ་བྱུང་། ཁྱད་པར་དུ་མཉམ་མེད་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྒྲུབ་གནས་སུ་གྱུར་སྐབས། རྗེ་མར་པའི་ལུང་བསྟན་ལྟར་མི་ལ་རས་པས་གནས་འདིར་སྒྲུབ་པ་ཡུན་རིང་མཛད། དེ་བཞིན་དུ་འབྲི་གུང་སྤྱན་སྔ་ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་དང་། གྲུབ་ཐོབ་སེངྒེ་ཡེ་ཤེས། རྒོད་ཚང་པ། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན། ཞབས་དཀར་པ་སོགས་མང་པོས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་མྱོང་།
གངས་ཏེ་སེའི་སྟེང་གི་ཨ་ཕུག་ཏུ་གྲགས་པ་ནི་རྗེ་མི་ལས་བྲུས་ཤིང་ཨ་ཡིག་བཀོད་པར་བཤད་ལ། ཏི་སེའི་མདུན་གྱི་ལ་སྔགས་ཞེས་བྱའི་མཚོ་ཆེན་པོ་མི་ལྤགས་ཀྱི་གཡང་གཞིའི་རྣམ་པ་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། སྲིན་ཡུལ་ལངྐ་པུ་རི་ན། །དུག་མཚོ་ནག་པོ་མེ་རེ་རེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་མགོན་པོ་བེང་ཆེན་ལྕམ་དྲལ་གྱི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པར་གསུངས། ཏི་སེའི་ཕྱོགས་བཞི་ན་ཡོད་པའི་ཞབས་རྗེས་བཞི་ནི་མགོན་པོ་བེང་གིས་གངས་ཏི་སེ་འདི་ཀླུ་ཡུལ་དུ་གདན་འདྲེན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཏི་སེའི་སྐེད་པ་ལ་ཐག་པ་བརྒྱབ་ནས་འཁུར་བར་བརྩམས་པ་ན། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་ངང་བའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་འཕུར་ནས་ཕེབས་ཏེ་ཕྱོགས་བཞི་ལ་ཞབས་རྗེས་རེ་བཀོད་པས་གདན་འདྲེན་མ་ནུས་པར་ལུས་པས། ད་ལྟའང་དེ་བཞི་ལ་ཏི་སེ་མི་འགྱུར་པའི་གཟེར་བཞི་ཞེས་གྲགས།
རི་བོ་ཉི་ཟླ།
རི་བོ་ཉི་ཟླར་འབོད་པ་ནི། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་ལེ་བཞི་བཅུའི་མཚམས་ན་ཡོད་ཅིང་། ད་ལྟ་སྣང་བའི་ཉི་ཟླའི་ལྷ་ཁང་གཉིས་ནི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་དུས་མགོར་བཞེངས་པ་ཡིན།
བོད་མིའི་ངག་རྒྱུན་དུ། རྒྱ་ནག་ནས་སྲོང་བཙན་ལ་བཙུན་མོ་བསུ་དུས། མགར་སྟོང་བཙན་གྱིས་ཀོང་ཇོས་ཡུལ་དང་ཡབ་ཡུམ་མི་དྲན་པའི་ཐབས་སུ་རྫོང་སྐལ་རྡོ་ལ་གསེར་ཚོས་བྱུགས་པའི་ཉི་ཟླ་རྫུན་མ་ཞིག་ཁྱེར་ནས་གནས་འདིའི་ཉག་ཁར་ཐོན་འཕྲལ་སྤྱན་གཟིགས་ཞུས། དེར་བརྟེན་ནས་ཀོང་ཇོ་ཡབ་ཡུམ་ལ་ཡིད་ཆད་དེ་བློ་རྩེ་གཅིག་གིས་བོད་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར་མང་དུ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད། འཆད་ཚུལ་འདི་བོད་རིགས་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་སྒོ་བསྟུན་ནས་བཀོད་པ་ལས། ངེས་པར་བདེན་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱ་ནག་གི་ཡིག་ཚང་སྔ་ཤོས་སུ་གྲགས་པ་《རི་ཆུའི་བསྟན་བཅོས་》ལས་རི་བོ་ཉི་ཟླ་ཞེས་པའི་མཚན་འདི་གསལ་བར་འབྱུང་བས། དེ་ཞ་དབྱི་ཞེས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེས་བརྩམས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་ནས་རི་འདི་ལ་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་པར་གསལ། གཞན་ཡང་ཡུལ་འདི་གནའ་དེང་གང་གི་སྐབས་སུའང་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཚོང་འགྲུལ་རྒྱུ་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཉི་ཟླ་དཔང་དུ་བཞག་སྟེ་རྒྱ་བོད་ཞི་མཐུན་གྱི་རྡོ་རིང་བཞེངས་མྱོང་བའི་སྔོན་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ལས་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་པ་ཡིན་པར་ཡང་སྲིད་དོ། །
ཨ་མྱེས་དར་རྒྱལ།
ཨ་མྱེས་དར་རྒྱལ་དུ་འབོད་པའི་རི་བོ་འདི་ནི། མདོ་སྨད་ཡུལ་དུ་ཆེས་མཐོ་ཤོས་སུ་བརྩི་བའི་རི་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། གཞི་བདག་ཆེས་གཉན་ཅན་ཨ་མྱེས་དར་རྒྱལ་གནས་པའི་རི་ཡིན་པས་ན་རི་མིང་ཡང་དེ་ལྟར་ཐོགས་པར་བཤད། རི་དེ་ནི་ད་ལྟའི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཞུན་ཧྭ་རྫོང་རྡོ་སྦིས་ལུང་བའི་མགོ་དང་། ཀན་སུའུ་ཡི་ཀ་ཆུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ཚོང་ལམ་ཕྱོགས་ན་ཡོད།
རི་བོ་དེ་དར་རྒྱལ་དུ་གྲགས་ལ། དོན་དུ་ད་རྒྱལ་ཡིན་ཚོད་དུ་སྣང་། དེ་ཡང་མིང་ཇི་ལྟར་ཐོགས་ལུགས་ནི་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལས། གླང་གི་ལོ་(སྤྱི་ལོ་653)ལ་བབ་སྟེ་བཙན་པོ་ཉེན་ཀེར་ན་བཞུགས་ཤིང་། བློན་ཆེ་སྟོང་བཙན་གྱིས། གཡུག་ཏུ་གནག་ལིངས་བཏབ། ད་རྒྱལ་མང་པོ་རྗེས་ཞིང་གི་འཕྱིང་རིལ་བགྱིས། མདོ་སྨད་དུ་ཀམ་ཁྲི་བཟང་བྱེ་འདའ་ཐོང་མྱིས་བཀུམ་སྟེ་ཤ་གཉེརད་ཕར་ལོ་གཆིག་ཅེས་བཀོད་པར་དཔྱད་ན། ད་རྒྱལ་མང་པོ་རྗེ་ནི་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བློན་ཆེན་གྱི་གྲས་ལས་གཅིག་ཡིན་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་653ལོ་ནས་བློན་ཆེན་སྟོང་བཙན་དང་མཉམ་དུ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བའི་སྲིད་ཀྱི་འགན་ཆེན་པོ་ཕྲག་ཏུ་བཞེས་ཏེ་ཞིང་ལས་ཀྱི་ཁྲལ་བསྡུས་ཤིང་། ལོ་དེར་མདོ་སྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཀམ་ཁྲི་བཟང་བྱེ་འདའ་ཞེས་པའི་དགྲ་ངན་དེ་བློ་རིག་པས་ཚར་གཅོད་བྱས་པར་གསལ། དེ་ནས་ལོ་དྲུག་འགོར་བའི་རྗེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལས། ལུག་གི་ལོ་(སྤྱི་ལོ་659)ལ་བབ་སྟེ་བཙན་པོ་སྤྲགས་ཀྱི་ཤ་ར་ན་བཞུགས་ཤིང་བློན་ཆེན་སྟོང་བཙན་འ་ཞ་ཡུལ་ན་མཆི་སྟེ། ད་རྒྱལ་མང་པོ་རྗེས། མཚོ་ནག་སྟོང་རུར། རྒྱ་སེའུ་དེན་པང་དང། ནོལ་ཐབས་བགྱིས་ཏེ། ད་རྒྱལ་གྱང་གུམ་ཤིང་བརྒྱད་ཁྲི་སྟོང་ལ་རྡུགས་ཕར་ལོ་གཆིགཅེས་བཀོད་པ་དེ་ལས། ད་ལྟའི་དུང་རི་མཚོ་བྱ་བར་བློན་ད་རྒྱལ་མང་པོ་རྗེས་གདོང་དམར་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་ཆིག་སྟོང་ལྷག་གི་རུ་འདྲེན་བྱས་ཏེ། རྒྱ་དམག་ཁྲི་ཕྲག་བརྒྱད་ཙན་ལ་རྒོལ་རྡུང་བཏང་སྟེ། གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་བླངས་མཐར། རང་ཉིད་ཀྱང་ཐེངས་དེའི་དམག་འཁྲུག་གི་ཁྲོད་དུ་སྟབས་མ་ལེགས་པར་གཅེས་སྲོག་བློས་བཏང་མཛད་པ་གསལ། བློན་ཆེན་ཁོང་གཤེགས་རྗེས། རྗེས་འབྲངས་དམག་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ནམ་ཡང་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་ཆེད། སྐབས་དེའི་ལུགས་སྲོལ་བཞིན་ད་ལྟའི་རི་ཆེན་འདིའི་སྟེང་དུ་རྡོའི་བང་སོ་བཏབ། རྗེས་སུ་སྐྱུང་ཚ་དམག་དཔོན་དང་ཁྲོ་ཙ་དམག་དཔོན་གཉིས་ཀྱིས་དར་རྒྱལ་རྡོ་མཁར་ནས་རྒྱ་དམག་ནག་རི་སྒང་བར་དེད་ཅེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། ཕྱིས་སུ་ཨ་མྱེས་དར་རྒྱལ་ཞེས་གཞི་བདག་ཏུ་བཀུར་སྲོལ་བྱུང་སྟེ་ཆེས་གཉན་ཅན་གྱི་ཡུལ་ལྷར་གྱུར་པ་རེད།
གནས་མཆོག་ཁ་བ་དཀར་པོ།
གནས་མཆོག་ཁ་བ་དཀར་པོ་ནི། ད་ལྟའི་ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་དཀར་ཆེམ་གངས་རིའི་ནུབ་སྣེར་བརྗིད་ཆགས་ངང་ཡོད་པའི་ལྷ་སྲས་གངས་དཀར་གྱི་རྩེ་མོར་ཀྲོང་ངེར་འགྱིངས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་བོད་ལྗོངས་དང་ཡུན་ནན་དབར་གྱི་ས་མཚམས་ཡིན། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་དགྲ་ལྷ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བཀུར་བ་དེའི་གནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་གཤིས་དད་ལྡན་ཀུན་གྱི་མཆོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཡོད་ལ། དེང་གི་དུས་སུ་བདེ་ཆེན་ས་ཁུལ་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་ལྗོངས་རྒྱུ་ལྟ་སྐོར་བྱ་ཡུལ་ཞིག་ཏུའང་གྱུར་འདུག
ངོ་མཚར་དཔལ་གྱིས་འཁྱུད་པའི་རི་རྩེ་ཁ་བ་དཀར་པོ་དེ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད་དྲུག་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ཡིས་མཐོ་བ་ཡོད་པ་དང་། དེ་དང་ཉེ་བའི་ཁོར་ཡུག་རི་རྒྱུད་དུ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད་ལྔ་སྟོང་ལྷག་གིས་མཐོ་བའི་གངས་རི་ལྔ་བཅུའང་ཕྲེང་བར་བསྟར། གངས་རིའི་རྒྱུད་དུ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་དོན་གསུམ་ལྷག་རིང་བའི་མི་ལོང་འཁྱག་དང་། གསལ་བ་འཁྱག ཉིན་པོ་འཁྱག་ཅེས་ལུང་ཆེན་གསུམ་དུ་འབབ་པ་དགུན་ཁར་ཁ་བ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད་ཉིས་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་ཡིས་མཐོ་བའི་རི་སྐེད་མན་ཆགས་པ་དང་འཁྱག་རུམ་རྨིད་ཆིག་འབུམ་ཆིག་ཁྲི་མཆེད་པས་རྫ་ཆུང་འདྲེས་པ་ཆེས་དམའ་རོང་དུ་མི་ཞུ་བ་ཡ་མཚན་དུ་སྣང་།
ལོ་ལྟར་སྟོན་ཁ་བྱ་ཁྲུང་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འཕུར་བའི་དུས་དེར་གནའ་ནས་ད་བར་བོད་ལྗོངས་དང་། སི་ཁྲོན། མཚོ་སྔོན། ཀན་སུའུ་བཅས་ཀྱི་བོད་འབངས་མང་པོ་ཐག་རིང་ལམ་གྱི་དཀའ་བ་སྤྱད་དེ་གནས་མཇལ་དུ་འགྲོ།
ཉན་པོ་གཡུ་རྩེ།
གཉན་པོ་གཡུ་རྩེ་ནི། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གཅིག་སྒྲིལ་རྫོང་ཁོངས་ན་ཡོད་པའི་རི་བོ་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད་ལྔ་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཡིས་མཐོ་བ་ཡོད། རི་རྩེ་མཐོ་ཞིང་མང་ལ། མཚེའུ་ཆེ་ཆུང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་མིག་མངས་ལྟར་བཀྲ་བ་ངོ་མཚར་བའི་ནགས་ལྗོངས་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་ཀུན་ནས་མཛེས་པར་མ་ཟད། ཚན་རིག་པས་ད་ལྟའང་དཔག་དཀའ་བར་གྱུར་པའི་རང་བྱུང་གི་གསང་རྒྱ་དམ་པོ་ཞིག་རི་རྩེའི་སྤྲིན་རུམ་ན་མཆིས་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་ངོ་མཚར་བའི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན།
ངག་རྒྱུན་དུ་རི་བོ་དེའི་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་དང་མདུན་སྒོའི་གཡས་གཡོན་སོགས་ན་གནས་སྲུང་རེ་ཡོད། མདུན་སྒོའི་གཡོན་ཕྱོགས་ནི་ལྷ་གཡག་དཀར་པོ་དང་། གཡས་ནི་རྒྱ་སྟག་དམར་པོ། གཞན་རྣམས་རེ་རེ་ལ་མིང་རེ་ཡོད་པ་དང་། རི་བོ་དེ་ནི་མགོ་ལོག་ས་ཁུལ་གྱིས་བཀུར་བའི་གཞི་བདག་གཉན་པོ་གཡུ་རྩེའི་གནས་རི་ཡིན།
དེ་ཡང་བཤད་རྒྱུན་ལ། གཉན་པོ་གཡུ་རྩེས་རང་གི་དྲིན་ལན་འཇལ་ཕྱིར། རང་གི་སྲས་མོ་རྔོན་པ་མདའ་རྩལ་རྫོགས་པ་ཞིག་ལ་ཆུང་མར་བྱིན་པ་ལས་སྲས་གསུམ་འཁྲུངས་པ་སྟེ། དབང་ཆེན་འབུམ་དང་། ཨ་སྐྱོང་འབུམ། པདྨ་འབུམ་བཅས་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རྒྱུད་འཕེལ་བ་ལས་མགོ་ལོག་འབུམ་པ་ཁག་གསུམ་བྱུང་བར་གྲགས།
གཉན་པོ་གཡུ་རྩེའི་ས་དེར་《གེ་སར་སྒྲུང་》དང་འབྲེལ་བའི་རྗེས་ཤུལ་མང་པོ་ཡོད་པས། མགོ་ལོག་མི་དམངས་ཀྱི་ལྷ་སྒྲུང་དང་། གཏམ་རྒྱུད། དམངས་གླུའི་འབྱུང་ཁུངས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན།
དོ་སྣང་ཆེ་བའི་རྩོམ།
རྩོམ་གསར། 10

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
གསལ་སྒྲགས།: ལས་བྱེད་གསར་འདེམས་གསལ་བསྒྲགས།
[facetwp facet="keyword_filter"]
[facetwp facet="content_types"]
[facetwp facet="categories"]
[facetwp facet="tags"]
[facetwp sort="true"]
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༣ རེས་གཟའ་པ་སངས། ༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྐབས་བསྟུན་དགོས་མཁོ་གཞི་བཟུང་སྤྱི་ཁྱབ་རྩིས་ཞིབ་ལས་ཁང་ཆེད་གཤམ་གསལ་ས་སྟོང་ཡོད་པར་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་དོན་དམ་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་དུ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་རིགས་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་འཐུས། སྤྱི་ཁྱབ་རྩིས་ཞིབ་ལས་ཁང་ཆེད་སྡེ་འགན་ ༤ ལས་དོ་ ༤ ལས་དྲུང་ ༢ བཅས་ལས་བྱེད་གསར་བསྐོ་ ༡༠ བྱ་རྒྱུའི་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན། ༡)… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༣ རེས་གཟའ་པ་སངས། ༄༅། །དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་སུ་སོ་ནམ་སློབ་སྟོན་པའི་ས་མིག་གྲངས་ ༠༡ ཆོད་གན་ངོ་བོའི་ཐོག་བསྐོ་འཛུགས་ཞུ་རྒྱུར་ཆ་རྐྱེན་དང་དགོས་མཁོའི་ཡིག་ཆ་ཁག་གཤམ་གསལ་ལྟར་ཚང་དགོས་པ་ཡིན། ཀ།༡༽ ཤེས་ཚད། B.Sc. Agriculture ཐོན་པའི་ལག་འཁྱེར་ཡོད་ན་རབ་དང༌། དེ་མིན་ BA ཐོན་པའམ་དེ་དང་མཉམ་པའི་… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༩ རེས་གཟའ་ཟླ་བ། ༄༅། །བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སྡེ་ར་ལྡུན་མངོན་དགའ་བོད་ཕྲུག་དམིགས་བསལ་དགོས་མཁོ་ཅན་གྱི་སློབ་གྲྭའི་ནང་ལས་དྲུང་དང་དངུལ་གཉེར་གཅིག་ལྕོགས་ཀྱི་ས་སྟོང་ཞིག་ཡོད་ན། རང་རེའི་སྤྱི་ཚོཌ་ཁྲོད་ཞུགས་འདོད་ཡོད་མཁན་རྣམས་ནས་འཚང་སྙན་ཕུལ་སྐབས་ཚང་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་གཤམ་གསལ། དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་ཚང་དགོས་ཁག ༡། ངོས་འཛིན་ཡོད་པའི་མཐོ་རིམ་གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་ནས་སློབ་ཐོན་ལག་འཁྱེར་ཡོད་པ། ༢། དྭང་བླངས་དཔྱ་དངུལ་ ༢༠༢༠།༣།༣༡ བར་གཙང་ཕུལ་ཟིན་པའི་ངོ་བཤུས། ༣། གནས་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཁྲིམས་མཐུན་གནས་སྡོད་ཆོག་པའི་ངོ་སྤྲོད་ལག་འཁྱེར་… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༠ རེས་གཟའ་སྤེན་པ། ༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ལས་བྱེད་ས་མིག་སྟོང་པ་ཐོན་པར་ཁ་སྐོང་ཆེད་གསར་འདེམས་བསྐོ་གཞག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ན། གཤམ་གསལ་ས་མིག་སོ་སོའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་དོན་དམ་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་ཞབས་འདེགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་རིགས་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་འཐུས། སྡེ་ཚན་དང་པོ། ཕྱི་དྲིལ་འགྲེམས་སྟོན་ལས་རིག་བཀོད་སྒྲིག་པ་ (Program Manager) ཁྱད་ལས་དྲུང་གཞོན་ས་མིག་ ༡ ཆེད་དགོས་ངེས་ ཆ་རྐྱེན། ༡༽… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༠ རེས་གཟའ་སྤེན་པ། ༄༅། །བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་བརྙན་འཕྲིན་ཚན་པས་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་བོད་མི་གློག་བརྙན་བཟོ་ལས་པ་ཚོའི་སྒྱུ་རྩལ་གོང་འཕེལ་ཆེད་དུ་དངོས་བྱུང་ངམ་དམིགས་བསལ་བརྗོད་གཞི་གང་རུང་ཐོག་གློག་བརྙན་བཟོ་ཆེད་ཧིན་སྒོར་ ༢༠༠,༠༠༠།༠༠(འབུམ་གཉིས།) རེའི་མ་དངུལ་གནང་རྒྱུ་ཡིན། གློག་བརྙན་གྱི་བརྗོད་གཞི། བཙན་བྱོལ་ནང་ལོ་ ༦༠ དཀའ་སྡུག་དང་གྲུབ་འབྲས། (ཤེས་ཡོན། ཆོས་དང་རིག་གཞུང། འཕྲོད་བསྟེན། སྤྱི་སྒེར་བདེ་དོན་སོགས་གང་རུང་ཐོག་ལ་བཟོ་ན་འཐུས་རྒྱུ།)… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༩ རེས་གཟའ་པ་སངས། ༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ལས་བྱེད་ས་མིག་སྟོང་པ་ཐོན་པར་ཁ་སྐོང་ཆེད་གསར་འདེམས་བསྐོ་གཞག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ན། གཤམ་གསལ་ས་མིག་སོ་སོའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་དོན་དམ་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་ཞབས་འདེགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་རིགས་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་འཐུས། འགན་འཛིན་སྡེ་ཚན་ཁོངས་ཟུང་དྲུང་ ༣ དང་། དྲུང་གཞོན་ ༣ དྲུང་ལས་ ༨ ལས་བྱའི་སྡེ་ཚན་ཁོངས་སྡེ་འགན་ ༢… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༨ རེས་གཟའ་ཟླ་བ། ༄༅། །བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དཔལ་འབྱོར་ལས་ཁུངས་སུ་ Mirosoft Excel ཀམ་པུ་ཊར་ནང་གྲངས་མཛོད་འཇུག་འགོད་ཆེད་ཉིན་གླའི་ལས་བྱེད་ ༢ བསྐོ་གཞག་གནང་འཆར་ཡིན་ན། གཤམ་གསལ་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་ཞབས་འདེགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་རིགས་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་འཐུས། དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན། ༡། … རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༢ རེས་གཟའ་པ་སངས། ༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྐབས་བསྟུན་དགོས་མཁོ་གཞི་བཟུང་ཕྱི་དྲིལ་ཁྱབ་ཁོངས་བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་དུ་རྒྱ་ཡིག་ཉམས་ཞིབ་པའི་ལས་བྱེད་ས་མིག་སྟོང་པ་ཐོན་པར་ཁ་སྐོང་ཆེད་གསར་འདེམས་བསྐོ་གཞག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ན། གཤམ་གསལ་ས་མིག་སོ་སོའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་དོན་དམ་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་ཞབས་འདེགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་རིགས་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་འཐུས། བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་དུ་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ཉམས་ཞིབ་པའི་ལས་དོན་ཆེད་དམིགས་བཀར་དྲུང་ལས་ས་མིག་ ༡ དང་། སྡེ་འགན་ས་མིག་ ༡ ཆེད་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་གཤམ་གསལ། ༡༽ ལས་འགན། རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ཉམས་ཞིབ་པ།… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༡ རེས་གཟའ་ཕུར་བུ། ༄༅། །བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་སུ་ཆོད་གན་ལས་དྲུང་གཉིས་ཀྱི་ས་སྟོང་ཡོད་ན། རང་རེའི་སྤྱི་ཚོཌ་ཁྲོད་ཞུགས་འདོད་ཡོད་མཁན་རྣམས་ནས་འཚང་སྙན་ཕུལ་སྐབས་ཚང་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་གཤམ་གསལ། ཨང་། སྡེ་ཚན། ཤེས་ཚད། ས་མིག ལས་མྱོང་། ༡། སྤྱི་ཚོགས་འཕྲོད་བསྟེན་སྡེ་ཚན། B.Sc. Nursing… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༦ རེས་གཟའ་སྤེན་པ། ༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྐབས་བསྟུན་དགོས་མཁོ་གཞི་བཟུང་བཀའ་དྲུང་ཡིག་ཚང་དུ་ཁྱད་ལས་པ་དྲུང་ལས་ ༡ ས་སྟོང་ཡོད་པར་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་དོན་དམ་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་ཞབས་འདེགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་རིག་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་འཐུས། བཀའ་དྲུང་ཡིག་ཚང་དུ་ཁྱད་ལས་པ་དྲུང་ལས་ས་མིག་ ༡ ཆེད་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་གཤམ་གསལ། ༡༽ ལས་འགན། བཀའ་ཤག་དྲུང་ཡིག་ཚང་དུ་གསུང་འཕྲིན་ཁག་ཨིན་ཡིག་ཐོག་བཟོ་འབྲི་དང་། དྲ་ཐོག་ཏུ་གནས་ཚུལ་འདོན་སྤེལ། ཡིག་འབྲེལ་བཅས་ཀྱི་འགན་འཁུར་བྱེད་པོ།… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡ རེས་གཟའ་པ་སངས། ༄༅། །བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་དུ་འཆར་ཕར་ལས་གཞི་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བསྒྲུབ་དགོས་ཡོད་ན། ལོ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀའི་དུས་ཚོད་རྒྱས་བཅད་ནང་ཁོར་ཡུག་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་བཅས་ཉམས་ཞིབ་གནང་མཁན་ཉམས་ཞིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་མིག་སྟོང་པ་ཡོད་ན། གཤམ་གསལ་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་ཞུགས་བློ་ཡོད་རིགས་རྣམས་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༠ འགྱངས་མེད་འཚང་སྙན་འབུལ་གནང་ཡོང་བ་ཞུ། དགོས་མཁོའི་ཆ་རྐྱེན་ཁག… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༨ རེས་གཟའ་ཟླ་བ། ༄༅། །འདི་གར་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་བཏང་གནས་ནང་འཁོད་དོན། དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་ཚོགས་ཀྱི་གཏན་སློབ་ཁག་གཉིས་གྱི་ནང་རེག་ཊར་ Rector ས་མིག་ཡོད་པས་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་ཞུགས་བློ་ཡོད་རིགས་ནས་དགོས་མཁོའི་ལག་ཁྱེར་ཡིག་ཆ་ཁག་གཤམ་གསལ་ཞལ་བྱང་ཐོག་ཕྱི་ལོོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༥ འགྱངས་མེད་འཚང་སྙན་འབུལ་དགོས། ཆ་རྐྱེན་ཚང་བའི་སྙན་འབུལ་ཁག་ལ་ངག་རྒྱུགས་ཀྱི་ལམ་ནས་འདེམས་སྒྲུག་དང་འདི་ནས་རྒྱབ་གཉེར་ཞུས་ཏེ་དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་ཚོགས་ནས་མཐའ་མའི་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་ཏེ་ཞབས་གཡར་ཐོག་བསྐོ་གཞག་གནང་རྒྱུ་ཡིན།… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༩ རེས་གཟའ་མིག་དམར། ༄༅། །ཕྱི་དྲིལ་སྣར་ཐང་པར་ཁང་དུ་ལས་བྱེད་ས་མིག་གཉིས་ཡོད་པར་གསར་འདེམས་བསྐོ་བཞག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་གཤམ་གསལ། དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན། ༡༽ འཛིན་རིམ་བཅུ་པ་ཐོན་པའི་ལག་འཁྱེར་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་མཐོ་བར་དམིགས་བསལ་གོ་སྐབས་འབུལ་རྒྱུ། ༢༽ པར་འདེབས་འཕྲུལ་འཁོར་ Offset བསྐུལ་གཏོང་སྦྱོང་བརྡར་ཐོན་པའི་ལག་འཁྱེར་ཡོད་པ་དང་། ཡང་ན་པར་སྐྲུན་ཁང་དུ་ལོ་ ༣… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།༢༠༡༨ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༨ རེས་གཟའ་མིག་དམར། ༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྐབས་བསྟུན་དགོས་མཁོ་གཞི་བཟུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་སུ་སྡེ་ཚན་འགན་འཛིན་ཀྱི་གནས་རིམ་ཐོག་ཁྱད་ལས་གྲངས་ ༤ ས་སྟོང་ཡོད་པར་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་དོན་དམ་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་དུ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་རིག་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་འཐུས། ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་སུ་གསར་འགོད་ལས་རིགས་ཐོག་ཁྱད་ལས་པ་སྡེ་འགན་ས་མིག་ ༤ ཆེད་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་གཤམ་གསལ། ༡། ཤེས་ཚད། ཚད་ལྡན་མཐོ་སློབ་ཞིག་ནས་གསར་འགོད་ལས་རིགས་ཐོག་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པ་ (Master of Arts… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༥ རེས་གཟའ་ལྷག་པ། ༄༅། །བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སྡེ་ར་སྡུན་མངོན་དགའ་བོད་ཕྲུག་དམིགས་བསལ་དགོས་མཁོ་ཅན་གྱི་སློབ་གྲྭའི་ནང་ཆོད་གན་ཐོག་ཕྱི་བཅོས་གསོ་ཐབས་པའི་ Physiotherapist ས་མིག་གཅིག་སྟོང་པ་ཡོད་ན། རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་གོང་གསལ་ས་མིག་ཐོག་ཞུགས་འདོད་ཡོད་རིགས་ནས་གཤམ་གསལ་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཐོག་འཚང་སྙན་འབུལ་དགོས། གསལ་བསྒྲགས་ངོ་མ། དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་ཁག ༡༽ དམའ་མཐར་ Bachelor of Physiotherapy… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།


text:
གཉིས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་མུ་མཐུད་ནས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་བ་དང༌།(1)
ཐུབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས། 2010-09-08
གཉིས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་མུ་མཐུད་ནས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་བ་དང༌།
མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་སླར་ཡང་དབང་དུ་བྱས་པ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་རྒྱ་ནག་ནས་ཕྱིར་བོད་དུ་ཕེབས་པ་དང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་སྲ་བརྟན་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་རྗེས་འབྲངས་རྣམས་མུ་མཐུད་ནས་རྩ་མེད་གཏོང་བ་དང༌། ཁྲིམས་ཡིག་ཞལ་ལྕེ་བཅུ་གསུམ་གཏན་འབེབས་གནང༌། སྲིད་འཛིན་གྱི་ལས་ཁུངས་འགའ་ཞིག་གསར་དུ་བཙུགས། སྔར་གྱི་ལས་ཚན་བཅུ་གསུམ་གཞི་བཞག་གི་ཐོག་ཏུ་ལས་ཚན་འགའ་ཞིག་གསར་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང༌། དེ་དག་གི་གོ་གནས་ལ་གཞིགས་པའི་ཆས་གོས། ཐོབ་ཐང༌། ལས་འགན་བཅས་ཀྱི་སྐོར་གཏན་འབེབས་གནང༌། དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་ཆོས་གཞིས་དང་མི་སེར་མང་པོ་གནང་བར་མ་ཟད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ནས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་གོ་གནས་ཆེན་པོ་ཐོབ། སྤྱི་ལོ་1654པའི་ཤིང་རྟ་ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་དང་སོག་པོ་གུ་ཤྲི་ཧན་ལྷན་རྒྱས་ཀྱིས་གཙང་ཕྱོགས་སོགས་གཙང་པ་རྒྱལ་པོ་དང་འབྲེལ་ཆེ་བའི་ས་གནས་ཁག་ལ་སྐོར་ཞིབ་གནང་བ་དང༌། དུས་མཚུངས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐོར་གྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེར་གནང༌། དུས་དེར་གུ་ཤྲི་ཧན་ལ་གློ་བུར་དུ་ནད་ཅིག་ཕོག་སྟབས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོགལོ་དེའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅུ་བདུན་ཉིན་གུ་ཤྲི་ཧན་གྲོངས། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་སྐུ་དབང་བཙན་པའི་སྟབས་ཀྱིས་སྐབས་དེར་སོག་པོས་བོད་དུ་འཛིན་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་དབང་ཆ་དེ་རིམ་བཞིན་ཤོར། གུ་ཤྲི་ཧན་གྱི་བུ་དར་ཡན་རྒྱལ་པོ་ཡིད་མ་རངས་པར་གྱུར་ཀྱང༌། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མཁྱེན་དཔྱོད་དང་སྲིད་ཐབས་ལ་འགྲན་མ་ནུས་པས་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་ལྷུང༌། དེ་ནས་གུ་ཤྲིའི་རྒྱུད་པ་དང་བོད་ཀྱི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ཀྱི་བར་འགལ་བ་བྱུང༌། སོག་པོས་དམག་དོན་ཀྱི་དབང་ཆ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཟུང་ནས་འདམ་གཞུང་དང༌། མལ་གྲོ་སོགས་འགག་རྩའི་ས་གནས་ཁག་ལ་རྟ་དམག་བཅའ་སྡོད་བྱས། འོན་ཀྱང་སོག་རིགས་རང་ལ་ནང་འགལ་ཆེ་བ་བྱུང་སྟེ་ཕན་ཚུན་དམག་འཁྲུག་བརྒྱབ། སྤྱི་ལོ་1658པའི་ས་ཁྱི་ལོར་སྡེ་སྲིད་བསོད་ནམས་རབ་བརྟན་གྲོངས། དུས་དེར་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་སྟབས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབང་ཆ་གཙོ་བོ་བཟུང༌། སྤྱི་ལོ་1660པའི་ལྕགས་བྱི་ལོར་གྲོང་སྨད་པ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་ཁྲིར་བཀོད། སྤྱི་ལོ་1668པའི་ས་སྤྲེལ་ལོར་སྡེ་སྲིད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་ཚེ་ལས་འདས་པ་དང༌། སླར་ཡང་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀ་སྐྱོང་བར་གནང༌། དེའི་ཕྱི་ལོར་མཆོད་དཔོན་བློ་བཟང་མཐུ་སྟོབས་སྡེ་སྲིད་ལ་བསྐོ་བཞག་གནང༌། དུས་དེར་འབྲུལ་ཡུལ་དང་འཁྲུག་པ་ཐེངས་གཉིས་ཙམ་བརྒྱབ། གཞུང་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ།


text:
རྒྱ་རྩིས་དགུན་ཐ་ལྕགས་མོ་གླང་ཟླ་ཆུང་བ། ཚེས་12བྱའི་ལྔ་ཆ་བཞི་ནས་རང་ཟླའི་དབུགས་ཐོབ། དགུན་ཟུག གྲང་བའི་ངར་འགོ་རྒྱས། ས་ལ་ཁ་འཁྱག་འོང་། ཐག་ཆུ་དང་པོ་གཏོང་རན། ལྷགས་པ་ངད་གྲང་། སྟོད་བྱང་འབྲོག་པའི་ས་ཁུལ་དུ་ཁ་བ་ཆེ་ན་དབུས་གཙང་ཞིང་ཁུལ་དུ་དགུན་གྲང་། ཕྱི་ལོ་དབྱར་སྨད་ཞོད་ཅེས་ཟེར། ཞིང་ཁུལ་དུ་ལུད་གསོག་ལས་དོན་དམ་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། འབྲོག་ཁུལ་དུ་ཕྱུགས་རིགས་དཀར་ནག་གི་ར་བ་དང་མངལ་སྦྲུམ་ལ་སྲུང་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱ་དགོས། མུ་མཐུད་ནས་བྱང་དང་བྱང་ཤར་གྱི་འབྲོག་ཁུལ་དུ་ཕྱུགས་རིགས་ལ་དྲོ་ཇུས་བྱེད་དགོས།
སྤྱི་ལ་ཟླ་འདིར་འབྱུང་བ་ས་རླུང་ཁམས་ཤས་ཆེ་བས་ཡུལ་སྤྱིར་འཐིབས་ཤས་ཆེ་ཞིང་རླུང་བུ་ལྡང་། བྱེ་བྲག་ཚེས་ཤར་ནས་ལྷག་པ་སྡིག་སྤྱོད་སྐར་མར་གནས་ཤིང་། ཚེས་7ནས་སྒྲ་གཅན་རླུང་སྐར་སྟེང་སྤྱོད་པས་ལྷོ་ནུབ་སོགས་ས་གནས་ལ་ལར་ནམ་འཁོར་ཆེ་ཞིང་རླུང་འཚུབ་གཡོ་བའི་མཚན་མ་མངོན། དབུས་ཕྱོགས་སུ་ཁ་རླུང་སྙོམས། ཤར་དང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཁ་རླུང་མི་སྙོམས། ཚེས་20ནས་ལྷག་པ་རྒྱུ་སྐར་ས་གའི་སྟེང་འཁྱོག་འགྲོས་ཀྱིས་ཕྱིར་ལོག་པས་ཁ་རླུང་འཚུབ་པའི་ངོ་། སྤྱིའི་འབབ་ཚེས་3,5,6,7,9,11,12,13,17,19,20,21,25,28,30བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཡིན།


text:
ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྒྱུར། 2019-06-06
ཞིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་ལྷ་ས་ནས་སྤྱི་ཟླ5པའི་ཚེས26ཉིན་འབྱོར་བའི་གཏམ་གསར། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་སྨན་ཁང་གི“དངུལ་ཁང་དང་སྨན་ཁང་བར་མཉམ་ལས་བྱེད་པའི”ཆ་འཕྲིན་ཅན་གྱི་དྲ་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གཞི་དེ་ཚེས26ཉིན་སྤྱོད་འགོ་བཙུགས་པར་བརྟེན། རང་བྱེད་ཨང་ཐོ་འགོད་པ་དང་གྲོན་དངུལ་སྤྲོད་སའི་གཅིག་འདུས་འཕྲུལ་ཆས་དང་“ལག་ཐོག་གི་སྨན་ཁང”གི་སྐད་འཕྲིན་ཞབས་ཞུ་ཨང་རྟགས་སོགས་ཀྱི་མ་ལག་ལ་བརྒྱུད་ནས། མི་སེར་ཚོས་སྨན་བཅོས་བྱེད་སྐབས་ཀྱི་ཨང་ཐོ་འགོད་པའི་གྲལ་ཡུན་རིང་སྒྲིག་དགོས་པ་དང་། སྨན་ཡོན་སྤྲད་དུས་གྲལ་ཡུན་རིང་པོ་སྒྲིག་དགོས་པ། སྨན་བཅོས་སྒུག་ནས་གྲལ་ཡུན་རིང་པོ་སྒུག་དགོས་པ། སྨན་བཅོས་དུས་ཚོད་ཐུང་བ་བཅས་ཀྱི་ཡུན་རིང་བསྒུག་དགོས་པ་གསུམ་དང་སྨན་བཅོས་བྱེད་ཡུན་ཐུང་བའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱས་ནས་སྨན་བཅོས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་དང་སྨན་བཅོས་བྱེད་ནུས་ཆེས་ཆེར་མཐོ་རུ་ཕྱིན་པ་རེད།
ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ཐེངས་འདིའི་ལས་གཞི་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་སྨན་ཁང་དང་ཀྲུང་གོའི་དངུལ་ཁང་། འཛུགས་སྐྲུན་དངུལ་ཁང་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་བཏོད་པ་རེད། སྨན་བཅོས་བྱེད་དུ་ཡོང་མཁན་གྱི་ནད་པ་ཚོས་རང་བྱེད་ཀྱིས་ཨང་ཐོ་འགོད་པ་དང་གྲོན་དངུལ་སྤྲོད་པའི་གཅིག་འདུས་འཕྲུལ་ཆས་སྤྱད་དེ་རང་གི་སྨན་བསྟེན་སའི་བྱང་བུ་དང་། ཨང་ཐོ་འགོད་པ། སྨན་རིན་སྤྲོད་པ། སྨན་བཅོས་ཟིན་ཐོ་ལྟ་ཞིབ་དང་གྲོས་དྲིས། སྙན་ཞུའི་ཤོག་བུ་ལྕགས་པར་བསྒྲིགས་ཐོག་སྣུམ་པར་རྒྱག་པ། སྨན་རིན་གྲོས་དྲིས་སོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ལེགས་འགྲུབ་བྱ་ཐུབ་པ་དང་། “ལག་ཐོག་སྨན་ཁང”གི་སྐད་འཕྲིན་སྤྱི་རྟགས་བརྒྱུད་ནས་ཐོ་འགོད་ཁ་དན་བྱེད་པ་དང་། སྨན་བཅོས་དུས་ཡུན་ལ་དྲན་སྐུལ། སྨན་བཅོས་ཆ་འཕྲིན་གྲོས་དྲིས་བྱེད་པར་བརྒྱུད་དེ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྨན་བཅོས་བྱེད་སྟངས་འགྱུར་ལྡོག་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ནད་པས་གྲལ་བསྒྲིག་པའི་དུས་ཚོད་ཉུང་དུ་གཏང་ཆོག་པ་རེད།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་སྨན་ཁང་གི་འགོ་འཛིན་གཞོན་པ་སྐལ་བཟང་ནོར་བུས་ལས་གཞི་དེ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་འགོ་ཚུགས་རྗེས་སྨན་ཁང་གི་སྒོ་བསྟེན་སྨན་བཅོས་དང་། འཕྲལ་བཅོས་སྨན་བཅོས། སྨན་ཁང་དུ་བསྡད་དེ་སྨན་བཅོས་བྱེད་པ། གཟུགས་པོར་ནད་བརྟག་བྱེད་པའི་སྒེའུ་ཁུང་སོགས་ཚང་མ་དངུལ་བྱང་བུ་དང་། སྐད་འཕྲིན། གཏོང་སྤྲོད་ནོར་བུ། དངུལ་ཁང་གིAPPསོགས་གཏོང་སྤྲོད་བྱེད་སྟངས་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་ཆོག་པས་མི་རྣམས་ཀྱིས་གྲངས་འཛིན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་འཛད་སྤྱོད་དང་གཏོང་སྤྲོད་བྱེད་པའི་གོམས་གཤིས་སྐོང་ཐུབ་པ་རེད་ཅེས་བཤད། །
དོ་སྣང་ཆེ་བའི་རྩོམ།
རྩོམ་གསར། 10


text:
ཞིག་རལ་དུ་གྱུར་བའི་རྩིག་པ་གཙང་སེལ་བྱེད་བཞིན་པ།
ཁྱིམ་ཚང་དུ་སོང་སྟེ་སྲིད་ཇུས་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་ཀྱིན་པ།
ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྐྱོང་གི་སྐུལ་སློང་ཚོགས་ཆེན་སྡུད་བཞིན་པ།
ཁོར་ཡུག་གཙང་སྦྲ་བྱེད་ཀྱིན་པའི་སྡེ་མི།
སྡེ་བའི་གཞུང་ལམ་མྱུར་སྐྱོབ་དང་བདེ་སྙོམ་བྱེད་ཀྱིན་པ།
ཉེ་ལམ། གསར་འགོད་པ་ཞོན་ཧྭ་རྫོང་བུས་མདོ་ཞང་ནས་ཀ་རིང་བོད་རིགས་ཞང་ལ་བཅར་འདྲིར་བསྐྱོད་པའི་ལམ་བར་དུ་མིག་ལམ་དུ་མངོན་ཡོང་བ་ནི་བར་ཐག་ཅུང་ཙམ་རེའི་བར་ན་གད་སྙིགས་ཀྱི་སྒམ་རེ་བཞག་ཡོད་པ་དེ་རེད། ལྗོངས་རྒྱུ་ས་ཁུལ་ཡིན་ན་འདྲ། རྩྭ་ཐང་དང་སྡེ་བ་གང་ཡིན་ནའང་གང་སར་འཕངས་པའི་འགྱིག་ཤོག་གི་སྣོད་དང་གད་སྙིགས་ཧ་ཅང་མཐོང་དཀའ།
“ལམ་ཐིག་འདི་ནི་ཞོན་ཧྭ་རྫོང་གི་གྲོང་གསེབ་ཡུལ་སྐོར་གྱི་ལམ་ཐིག་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པས། ཁོར་སྲུང་བ་བདུན་གྱིས་ཆེད་དུ་གཟའ་ཟླ་བ་དང་གཟའ་ལྷག་པའི་དུས་ཚོད་བེད་སྤྱད་དེ་གཙང་ཕྱག་བྱེད་བཞིན་ཡོད”ཅེས་ཀ་རིང་ཞང་གི་ཞང་གཙོ་གཞོན་པ་དོན་ཁོ་ཡིས་གསར་འགོད་པར་དེ་ལྟར་མཚམས་སྦྱོར་བྱས། ཀ་རིང་ཞང་ཡར་ཀ་སྡེ་བའི་ཏང་ཀྲི་པུའུ་ཧྲུའུ་ཅི་རིག་འཛིན་གྱིས་གསར་འགོད་པར་བཤད་རྒྱུར། “སྡེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས་གང་ཡིན་ནའང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཧ་ཅང་དྲག་པོ་ལྡན། སྡེ་བའི་ནང་དུ་ལོ་རེར་སྤྱི་གཞུང་གི་མ་དངུལ་ལས་སྒོར་ཁྲི་གཅིག་བཏོན་ཏེ་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཐད་དུ་བཀོལ་བཞིན་ཡོད། ཀ་རིང་ཞང་དུ་སྡེ་བ་བཅུ་བདུན་ཡོད་ལ་སྡེ་བ་རེ་རེ་ནང་དུ‘གྲོང་གསེབ་ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྐྱོང་ཚོགས་པ’རེ་བཙུགས་ཡོད། ཚོགས་གཙོ་ནི་སྡེ་བའི་ཏང་ཀྲི་པུའུ་ཧྲུའུ་ཅི་ཡིན། འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་རྫོང་དང་གྲོང་གསེབ་ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྐྱོང་ཐད་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན་དང་སྲིད་ཇུས་ཡོད་ཚད་ཚོགས་པའི་ནང་དུ་བསྐུར་ཡོང་པས། མང་ཚོགས་ཀྱི་བྱ་བ་འདིའི་ཐད་ཀྱི་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཚད་བརྒྱ་ཆའི་བརྒྱར་སླེབས་ཡོད།”
འདུ་ཤེས་འགྱུར་བ་ནི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཁྲོད་དུ་མངོན་ཡོང་། ཞང་ཡོངས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་ལས་ཏེ་བྱང་བུ་བཟོས་པའི་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་ཞེ་བདུན་ལྷག་སྐྱེ་ཁམས་བདག་སྐྱོང་པར་གྱུར་པ་དང་། གཟའ་འཁོར་རེར་གད་སྙིགས་གཙང་དག་ཐེངས་གཉིས་རེ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། འབྲོག་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ནོར་ལུག་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་བ་རོལ་བ་ནས་རིམ་བཞིན་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་སྐྱེ་ཁམས་འཚོ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བསྒྱུར་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ཡང་མང་ཚོགས་ལ་ལ་ཞིག་ཁོར་ཡུག་བདག་སྐྱོང་མི་སྣར་གྱུར་རྗེས་ཟླ་རེར་གཏན་འཇགས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་སྒོར་སྟོང་གཅིག་རེ་ཡོད་པ་དང་། ཞིང་སྡེའི་ཁོར་ཡུག་གཙང་དག་བྱེད་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཀ་རིང་ཞང་གི་ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་ནས་ཧུར་ཐག་གིས་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་མཛེས་སྡུག་གི་ཁྱིམ་གཞིས་ཤིག་བསྐྲུན་པ་དེས་སྡེ་བའི་ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྐྱོང་དང་ཞིང་སྡེའི་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བར་དམ་ཟབ་སྒོས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ། ཞིང་སྡེའི་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་དར་སྤེལ་གཏོང་བར་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས། ཞང་ཡོངས་ཀྱི་ཐོན་ལས་གསུམ་པའི་ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་དར་རྒྱས་བྱུང་བ་དེས་རོང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྐྱོང་བྱས་པ་ལས་ཐོན་པའི་ཕན་འབྲས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱུང་། ཡར་ཀ་སྡེ་བའི་ཤ་བོ་ཚེ་རིང་དང་ཚེ་རིང་བཀྲ་ཤིས་སོགས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་ནས་ཞིང་སྡེའི་ཡུལ་སྐོར་སྣེ་ལེན་ཁང་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ལོ་རེ་རེའི་དབྱར་ཁར་ཡུལ་སྐོར་བ་མང་བོ་ཡོང་པའི་སྐབས་སུ། ཁོ་ཚོས་སྡེ་དམངས་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཧུར་ཐག་གིས་ཡུལ་སྐོར་ལྗོངས་རྒྱུ་བར་སྣེ་ལེན་བྱེད་པའི་ལས་ཀའི་ཁྲོད་ཞུགས་ཏེ། གསོ་སྤེལ་ལས་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་གཏང་ཐུབ་པ་ལས་གཞན་ད་དུང་ཡོང་འབབ་ཀྱང་འཕར་སྣོན་འབྱུང་བཞིན་ཡོད།
“ཁྱིམ་ཇེ་ཡག་ཏུ་སོང་ཡོད་ལ། མིའང་ཕྱུག་པོར་གྱུར་ཡོད། ད་ལྟ་ང་ཚོ་ས་གང་དུའང་འགྲོ་མི་འདོད། ཕ་ཡུལ་དུ་བསྡད་ནས་མུ་མཐུད་དུ་འཚོ་བ་སྐྱིད་པོ་འདི་རོལ་འདོད་”ཞེས་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དུ་ཡོང་ནས་ལས་གཞི་གསར་གཏོད་བྱེད་བཞིན་པའི་ཕྱུག་རི་སྡེ་བའི་སྡེ་མི་ཤ་བོ་ཚེ་རིང་གིས་དེ་ལྟར་བཤད།
ཀ་རིང་ཞང་གིས་སྡེ་བའི་ཏང་ཀྲི་པུའུ་ཡིས་གཞི་རིམ་ཏང་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་བཙན་རྫོང་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་པ་དང་། འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་གཙོ་འགན་འཁུར་ནས་ལྟ་སྐུལ་མཛུབ་སྟོན་བྱེད་པ། སྡེ་བའི་ནང་གི་ལས་བྱེད་པས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་གཙང་སྦྲ་བྱེད་པ། སྡེ་བའི་ནང་གི་ཏང་ཡོན་གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་མང་ཚོགས་ལ་སྒྲིག་འཛུགས་བྱེད་པ། གུང་གཞོན་ཚོགས་པས་རྩ་འཛུགས་བྱས་ནས་དང་བླངས་པའི་སྔོན་ལ་གཙང་བཤེར་རུ་ཁག་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ་གད་སྙིགས་གཙང་སེལ་བྱེད་པ་མ་ཟད། ཁོར་ཡུག་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་གི་སྡེ་བའི་སྒྲིག་སྲོལ་བཟོས་ཏེ་སྡེ་མིས་དུས་ངེས་མེད་དུ་ཁོར་ཡུག་གཙང་སེལ་བྱེད་པའི་ལམ་གཙོ་བོ་དང་། ས་ཁུལ་གཙོ་བོ་བཅས་ལ་གཙང་ཕྱག་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཞིང་བའི་ཁྱིམ་ཚང་དང་། སྡེ་བ། གཞུང་ལམ་སོགས་གཙོ་གནད་ཁུལ་དང་། ལམ་ཐིག་གི་ངོས་བཅས་ལ་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་བཅོས་སྐྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས། གད་སྙིགས་གཅིག་བསྡུས་སྒོས་གཙང་སེལ་དང་། དུས་བཅད་ལྟར་འཚོལ་སྡུད། དུས་བཅད་ལྟར་དབོར་འདྲེན། གནས་གཏན་འཁེལ་གྱིས་ཐག་གཅོད་བཅས་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་ཞང་ཡོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་རྣམ་པར་ལེགས་བཅོས་བཟང་བོ་ཐོབ་པ་རེད།
གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མི་སྡོད་ཁོར་ཡུག་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་བྱས་པ་དེས་གྲོང་གསེབ་ཁོར་ཡུག་ལ་གནམ་ས་བླ་འོག་བསྒྱུར་བ་ལྟ་བུའི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་ཞིག་འབྱུང་དུ་བཅུག་ཡོད་པ་དང་། དེས་སྡེ་མིའི་རྣམས་ལའང་མྱོང་ཚོར་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོ་ཞིག་བྱིན་ཡོད་པ་རེད། ལོ་བ་སྡེ་བའི་ཏང་ཡོན་རྒན་པ་མྱིང་མེད་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་མྱོང་ཚོར་བཤད་སྐབས། “ད་ལྟ་སྡེ་བའི་ནང་གི་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཨར་འདམ་གྱི་ལམ་ཚང་མ་སྒོ་ཁར་ལས་ཡོད་པ་དང་། སྔོན་ཆད་ཀྱི་དྲི་ངན་འབག་བཙོག་དང་གད་སྙིགས་ཀྱིས་ཁེངས་ཡོད་པའི་ར་བ་དེ་ད་ལྟ་དག་གཙང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ང་ཚོའི་འཚོ་བའང་སྔར་ལས་ཀྱང་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པར་གྱུར་སོང”ཞེས་བཤད།
ཟླ་3ཚེས་20ཉིན་གྱི་ཞོགས་པར། ལོ་བ་སྡེ་བའི་ཁོར་སྲུང་བ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གད་སྙིགས་ཕྱགས་སྤྱད་ཀྱི་རླངས་འཁོར་བསྐོར་ནས་གད་སྙིགས་གཙང་ཕྱགས་བྱེད་འགོ་བརྩམས། སྡེ་བའི་གཞུང་ལམ་རེ་རེའི་སྟེང་དུ་གད་སྙིགས་ལྡུག་སའི་སྣོད་རེ་བཞག་ཡོད། བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་དགའ་དགའི་ངང་“མ་གཞི་ནས་ཁྱིམ་གཞིས་གཙང་སྦྲའི་འགན་འཁུར་རྒྱུ་ནི་ང་ལ་ཡོད་དགོས་པའི་འོས་འགན་ཞིག་རེད་”ཅེས་བཤད།
“ད་ལོར། ཀ་རིང་བོད་རིགས་ཞང་གིས་གད་སྙིགས་བསྡུ་སའི་ས་ཚིགས་འཛུགས་སྐྲུན་བཟང་པོ་བྱས་པ་དེས་ས་གནས་མང་ཚོགས་ལ་དེ་བས་ཀྱང་སྟབས་བདེ་མང་པོ་ཞིག་ཁྱེར་ཡོང་ངེས།”ཞེས་དུང་དཀར་གྱིས་ང་ཚོ་ལ་དེ་ལྟར་འཚམ་སྦྱོར་བྱས།
ཀ་རིང་བོད་རིགས་ཞང་ལ་ཀ་རིང་ལུང་བ་དང་། བུས་ཐང་ལུང་བ། ཆུ་བཟང་ལུང་བ། རྫོང་བྲན་ལུང་བ་བཅས་ལུང་བ་བཞི་ཡོད། ལོ་རེར་ཀ་རིང་ཞང་གིས་མི་སྣ་རྩ་འཛུགས་བྱས་ནས་དུས་བཅད་ལྟར་ཡུར་བུའི་གད་སྙིགས་གཙང་སེལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཀ་རིང་ཞང་གི་སྡེ་བ་རེའི་ལོ་ན་ལྔ་བཅུ་ཡན་གྱི་མང་ཚོགས་རང་འགུལ་སྒོས་བཙུགས་པའི་ཞིང་ཁའི་དོ་དམ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དུ་ཞུགས་པ་དང་། སྡེ་མི་ཡོངས་ལ་གད་སྙིགས་འཐུ་བ་དང་སྲང་ལམ་གཙང་སྦྲ་བྱེད་པའི་འོས་འགན་ཡོད། མི་སྡོད་ཁོར་ཡུག་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཀ་རིང་ཞང་གི་མང་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་འགུལ་བྱ་སྤྱོད་དུ་གྱུར་ཡོད། དོན་དག་དེའི་སྐོར་གླེང་ཚེ། ལོ་བ་སྡེ་བའི་སྡེ་མི་གདུགས་དཀར་སྐྱབས་ཀྱིས་རང་དབང་མེད་པར་མཐེ་བོང་བསྒྲེངས་བཞིན་“ཀ་རིང་བོད་རིགས་ཞང་འདི་ལྟ་བུའི་ཁོར་ཡུག་བཟང་བོ་ཞིག་ན་འཚོ་བ་རོལ་པ་ནི་ངོ་མ་སྐྱིད་པོ་རེད།”ཅེས་ཟེར།
ད་ལྟ་ཀ་རིང་བོད་རིགས་ཞང་དུ་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་དེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དག་དང་པོར་གྱུར་ཡོད་ལ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་སློབ་གསོ་དེ“ཁྲོམ་རར་བསྐྱོད་པ་དང་། སློབ་གྲྭར་བསྐྱོད་པ། དགོན་པར་བསྐྱོད་པ་དང་གསོ་སྤེལ་སྡོད་ཁུལ་”བཅས་སུ་བསྐྱོད་བཞིན་ཡོད། གནས་དེར་ཐོན་པ་ན་གསར་འགོད་པའི་རྣ་ལམ་འབྱོན་པ་ནི་ག་ས་གང་དུ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྐྱོང་གི་གྲུབ་འབྲས་ལ་ཁས་ལེན་བྱེད་པ་དེ་རེད། “ཁོར་ཡུག་ཇེ་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁོར་ཡུག་གཙང་བཟོ་བྱས་པར་མ་ཟད། དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་སྡེ་མི་ཚོས་ལོ་མང་པོའི་རིང་ལ་གད་སྙིགས་གང་སར་འཕེན་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ནས། སྡེ་མི་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མི་དང་འདྲ་བར་གནས་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཏེ་གད་སྙིགས་བླུགས་སྣོད་དུ་གད་སྙིགས་འཕེན་པའི་གོམས་གཤིས་ཡག་པོ་ཞིག་ཆགས་པར་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད”ཅེས་དུང་དཀར་གྱིས་དགའ་སྤྲོའི་ངང་བཤད།
ཀ་རིང་གི་བཅར་འདྲི་བརྒྱུད། གསར་འགོད་པའི་ཡིད་ངོས་སུ་རི་ལྗང་ཆུ་དྭངས་ཀྱི་མཛེས་སྡུག་མཛེས་རི་མོ་ཞིག་ལྷམ་མར་ཤར་ཡོང་།
“དཔྱིད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་བཞད་པའི་མཚན་མོ་ཞིག་ལ། འབྲས་ལྡན་སྡོང་པོའི་ཡལ་ག་སྟོང་གི་མེ་ཏོག་ཐམས་ཅད་བཞད”། .
རོང་འབྲོག་ས་ཁུལ་གྱི་མི་སྡོད་ཁོར་ཡུག་ལ་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ནི་སྲོལ་ངན་དོར་བའི་འགག་སྒྲོལ་འཐབ་ཇུས་ཤིག་ཡིན་པས། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་གྱི་ཚད་མཐོར་འདེགས་སུ་གཏོང་བའི་ལག་ལེན་གྱི་སློབ་ཁྲིད་ཞིག་རེད། དཔྱིད་ཀ་སླེབས་པ་ནས་བཟུང་། ཀ་རིང་ཞང་ཏང་ཨུ་དང་། སྲིད་གཞུང་གིས་མྱུར་དུ་བྱ་འགུལ་སྤེལ་བ་དང་། བཀོད་སྒྲིག་ཞིབ་ཚགས་བྱས་ནས། གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་གཏོང་བ་དེ་མི་དམངས་ལ་ཕན་པའི་དམངས་འཚོའི་ལས་གཞི་ཨང་དང་པོར་བརྩིས་ནས་དམ་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་སྡེའི་མི་སྡོད་ཁོར་ཡུག་གི་གཙང་སྦྲ་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་ལས་དོན་ལ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་ཞང་ཡོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གཙང་སྦྲ་ལ་མངོན་གསལ་སྒོས་ལེགས་བཅོས་ཐོབ།
དྲིལ་བསྒྲགས་བྱང་བུ་དང་གཞུང་ཡིག་སྦྱར་ཚིག་འགེལ་བ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྤྱད་དེ་ཞིང་སྡེའི་ཁོར་ཡུག་གཙང་སྦྲ་བཅོས་སྐྱོང་ལས་དོན་གྱི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་རྒྱ་ཁྱབ་དུ་དྲིལ་སྒྲོག་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་དེ་རང་རྟོགས་སྒོས་སྤྱི་པའི་འཕྲོད་བསྟེན་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། འཚོ་བའི་ཁོར་ཡུག་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་བྱས་པས་མི་རེ་རེའི་གྲོང་གསེབ་ཁོར་ཡུག་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སེམས་ཁུར་དང་མི་ཚང་མ་ཞུགས་ནས་ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་སྣང་ཚུལ་བཟང་པོ་ཆགས་སུ་བཅུག་པ་དང་། དྲིལ་བསྒྲགས་ཡིག་རིགས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་བཀྲམས་ཤིང་། སྦྱར་ཚིག་འགེལ་བའི་ཡི་གེ་སུམ་བཅུ་ལྷག་བྲིས།
ཀ་རིང་བོད་རིགས་ཞང་གི་ཁོར་ཡུག་གཙང་སྦྲ་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དང་འཚམ་པའི་ཆེད་དུ། རྫོང་དང་ཞང་ཏང་ཨུ། སྲིད་གཞུང་གིས་རྨང་གཞིའི་ཆ་རྐྱེན་ཅུང་ལེགས་པ་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཅུང་མཐོ་བའི་ལོ་བ་སྡེ་བ་དེ་དཔེ་སྟོན་སྡེ་བར་བཀོད་ནས་ཚོད་ལྟ་བྱེད་ཡུལ་བྱས་པ་དང་། ཁྱིམ་ཚང་གིས་གཅིག་བསྡུས། སྡེ་བས་བསྡུ་གསོག ཞང་གིས་དབོར་འདྲེན། གནས་གཏན་འཁེལ་གྱིས་མེད་པར་གཏོང་བའི་གད་སྙིགས་ཐག་གཅོད་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་གཏན་ལ་ཕབས་ཤིང་། རིམ་གྱིས་ཞང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་གདལ་དུ་བཏང་། “གཅིག་གྱུར་གྱི་དོ་དམ། གཅིག་གྱུར་གྱི་རྟགས་མཚན། གཅིག་གྱུར་གྱི་སྒྲིག་ཆས། གཅིག་གྱུར་གྱི་འགན་སྲུང་། གཅིག་གྱུར་གྱི་བཀོལ་སྤྱོད་བརྒྱུད་རིམ་བཅས”དོ་དམ་ཚད་གཞི་ལྔ་ལག་བསྟར་བྱས་ནས། ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ལོ་བ་སྡེ་བའི་གད་སྙིགས་གཙང་སེལ་གྱི་ཚོད་ལྟའི་ཉམས་མྱོང་ཁྱབ་གདལ་དུ་བཏང་བ་དང་། གད་སྙིགས་གཙང་སེལ་དང་། ཆུ་ལམ་གཙང་སེལ། སྡེ་བའི་གཞུང་ལམ་བདེ་སྙོམ་དང་གཙང་སེལ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་སྤེལ། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་སྤྱི་པའི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་གད་སྙིགས་ཀྱི་སྣོད་དང་གཙང་སེལ་རླངས་འཁོར། སྡེ་བའི་ལམ་གཙོ་བོ་དང་སྡེ་བ་རིམ་པའི་རིག་གནས་བྱ་འགུལ་ཐང་ཆེན་སོགས་སྤྱི་པའི་འདུ་སར་གད་སྙིགས་བླུག་སྒམ་འཛུགས་པར་ཤུགས་བརྒྱབ། བཅོས་སྐྱོང་བྱ་འགུལ་སྤེལ་བ་ནས་བཟུང་། གད་སྙིགས་བླུག་ས་སོ་བཞིའི་གད་སྙིགས་གཙང་བཤེར་བྱས་པ་དང་རླངས་འཁོར་ལྔ་བརྒྱ་དང་ང་གཉིས་ཀྱིས་གད་སྙིགས་དབོར་འདྲེན། སྤྱི་ལེ་གསུམ་ཙམ་གྱི་ཆུ་ལམ་ལ་གཙང་བཤེར་བྱས།
ཁོར་ཡུག་གཙང་སྦྲ་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་བར་ཕན་འབྲས་ཐོན་པར་འགན་ལེན་བྱ་ཆེད། ཞང་ཏང་ཨུ་དང་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་མ་དཔེར་བཟུང་ནས་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་། དབུལ་སྐྱོར་མཁྲེགས་གཏོར་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་སྤེལ་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་ཁོར་ཡུག་གཙང་སྦྲ་བཅོས་སྐྱོང་ལྟ་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་དང་ཆབས་ཅིག་གནད་དོན་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་པ། ཞང་ཏང་ཨུ་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྡེ་བ་སོ་སོ་དང་ཞང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་འཁྲིའི་ཡི་གེར་མིང་རྟགས་བཀོད་དེ་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་སྟེང་ནས་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་བ་བདེ་བླག་ངང་སྤེལ་བར་འགན་ལེན་བྱས།
ལོ་ཙཱ་བ། སྐར་མ་འཚོ།


text:
1.ལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་གསོ་སྐྱོང་མཛད་པའི་གྲགས་ཆེ་བའི་སྨན་པ་གང་དག་ཡོད།
ལན། མང་མོ་སྨན་བཙུན་དང་། མྱང་འདས་སེང་གེ་སྒྲ། ཤྰཀྱ་ཁྲི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས། ཨོང་སྨན་ཨ་ལེ་སྟེ་སྤུ་ཧྲེང་གི་སྨན་པ་བཞི་བྱ་བ་སོགས་ཡོད།
2.མངལ་གནས་དེ་འབྱུང་བའི་སྐྱོ་བའི་འདུ་ཤེས་ལྔ་ཞེས་པ་གང་དག་ཡིན།
ལན། མི་གཙང་བའི་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པ། བཙོན་ར་ལྟ་བུ། མུན་ནག མངོན་པར་མི་དགའ་སྐྱོ་བའི་འདུ་ཤེས་བཅས་སོ།།
3.བད་ཀན་ནད་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་དུ་ཡོད།
ལན། དྲུག་ཡོད་དེ། བད་ཀན་ལྷེན་དང་། ལྕགས་དྲེག མེ་དྲོད་ཉམས་པ། བད་ཀན་མགུལ་འགགས། གྲུམ་བུ་དཀར་པོ། འཇུ་སྐེམ་བཅས་སོ།།
4.དོན་ཚ་སྣོད་ལ་གྲང་བ་འབྱུང་སྲིད་ཀྱི།། སྣོད་ཚ་དོན་ལ་གྲང་བ་འབྱུང་མི་སྲིད།། ཅེས་པའི་དོན་ཅི།
ལན། རྩ་དཔྱད་བུ་དོན་མ་ལས། གཡས་ཀྱི་ཚོན་འོག་ཚ་གྱུར་ན།། སྙིང་ལ་ཚ་བ་ཡོད་ཅེས་བྱ།། གྲང་ནད་ཕལ་ཆེར་རྒྱུ་མ་གྲང་།། ཞེས་དང་། གོང་སྨན་པའི་རྩའི་སྟོང་ཐུན་ལས། ལུས་སྟོད་མེ་ཡི་ཁམས་སུ་བཞག། ཅི་ཕྱིར་དོན་རྣམས་དྭངས་མའི་རྟེན།། ལུས་སྨད་ཆུ་ཡི་ཁམས་སུ་བཞག། ཅི་ཕྱིར་སྣོད་རྣམས་སྙིགས་མའི་སྣོད།། ཅེས་དང་། རྒྱལ་པོའི་དཀོར་མཛོད་ལས། སྟོད་མེ་ཡིན་ལ། སྨད་ཆུ་ཡིན་པས་ཚ་གྲང་གོ་ལོག་པ་དང་། སྙིང་མེ། མཁལ་མ་ཆུ་ཡིན་ཏེ་ནད་ཚ་གྲང་གོ་ལོག་པ་ལྟ་བུའོ།། སྤྱིར་ནི་འདི་རུ་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ།། ཞེས་དང་། བེ་བུམ་ནག་པོ་ལས། སྟོད་ནི་མེ་ཁམས་མ་ཚོས་བསྲེག། ཚོས་དྲག་ཚད་རོ་ལྡང་བ་ཡིན། སྨད་ནི་ཆུ་ཁམས་ཚོས་པར་བསྲེག། ཅེས་དང་། ལག་ལེན་གསལ་བྱེད་ལས། དོན་ལ་ཁྲག་འཁྲུགས་པའི་ཚ་བ་ཡོད་པ་ལ། སྣོད་ལ་མེ་དྲོད་ཉམས་པའི་གྲང་བ་འབྱུང་བ་སྲིད་ཀྱིས་དཔེར་ན་གློ་ལ་རྣག་ཚད་ཡོད་པ་ལ་ལོང་དུ་གྲང་བས་སྦོ་འཁྲོག་བྱེད་པ་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ།། སྣོད་དུ་མེ་དྲོད་འཕེལ་ཏེ་ཚ་བ་ཡོད་ན། དོན་ལ་གྲང་བ་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ་སྣོད་སྙིགས་མའི་གནས་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གྲང་བ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། དོན་ལ། ཞེ་སྡང་སྲོག་རྩ་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས།། དེ་ལ་མཁྲིས་པ་བསྐྱེད་པས་བར་ན་གནས།། ཞེས་དང་འབྲེལ་ཆེ་ཞིང་ཁད་ཉེ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་ཚ་ཤས་ཆེ་བའོ།། ཞེས་དང་། ཕན་བྱེད་རིག་པའི་མཛོད་ལས། བྱང་ཁོག་སྟོད་ནི་རིན་ཆེན་གསེར་ལས་བྱས་ཏེ་གཉན་ཏེ་སླེན།། བྱང་ཁོག་སྨད་ནི་ལྕགས་ལས་བྱས་ཏེ་གྱོང་སྟེ་འགྲིན།། བྱང་ཁོག་སྟོད་ནི་མེ་ཡི་ཁམས་ལས་བྱས་ཏེ་དྲོ།། བྱང་ཁོག་སྨད་ནི་ཆུ་ཡི་ཁམས་ལས་བྱས་ཏེ་གྲང་།། བྱང་ཁོག་སྟོད་ནི་ལྷ་ཁང་སྟོང་པ་འདྲ་སྟེ་ཡངས།། བྱང་ཁོག་སྨན་ནི་ཚོང་པའི་འབྲུམ་རྩེར་འདྲ་སྟེ་དོག། བྱང་ཁོག་སྟོད་ནི་ལུང་རིང་སྟོང་པ་འདྲ་བར་འདུག། བྱང་ཁོག་སྨད་ནི་ལུ་མ་གྱ་གྱུ་འདྲ་བར་འདུག། བྱང་ཁོག་སྟོད་ནི་རྒྱལ་བློན་སྟེང་རིགས་འདྲ་སྟེ་མཛངས།། བྱང་ཁོག་སྨད་ནི་གཉན་དང་ཀླུ་ནག་འདྲ་སྟེ་འཕྱོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།།
5.མང་མོ་སྨན་བཙུན་གྱི་སྲས་གསུམ་སུ་སུ་ཡིན།
ལན། བྱང་ཆུབ་འོད་དང་། ཨུ་ལང་བཀྲ་ཤིས་མཁར། དགྲ་ལས་རྒྱལ་པོ་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཨུ་ལང་བཀྲ་ཤིས་མཁར་ནི་གཞུང་འགྲེལ་ལག་ལེན་ཀུན་ལ་མཁས་པར་གྱུར་རོ།།
6.མངལ་གནས་དུས་ལྟར་བཙའ་མི་ཐུབ་པའི་འགལ་རྐྱེན་གསུམ་གང་དག་ཡིན།
ལན། འོན་ཀྱང་ཁྲག་ཟགས་པ་ན་འཕེལ་མི་ནུས།། མངལ་རྒྱས་ཟླ་བ་ཚང་ཡང་བཙའ་བ་དཀའ།། རླུང་གིས་དཀུ་བཀག་ཟླ་བ་ཚང་ཡང་འགོར།།
7.བད་ཀན་གཞན་རྒྱུད་ཅན་ལ་དབྱེ་ན་གང་དག་ཡོད།
ལན། བད་ཀན་སེར་པོ་དང་བད་ཀན་སྨུག་པོ་གཉིས་སོ།།
8.འཆི་རྩའི་འཕར་ཚུལ་ཅི་ལྟར་ཡིན།
ལན། འཆི་རྩ་རྒྱུད་འགྱུར་མ་ཚང་སྡོད་པ་འོ།།
9.ཡན་ལག་གི་རུས་པའི་གནས་ལུགས་གསལ་པའི་དཔེ་རིས།
འཕྲིན་སྟེགས། weikangba