text:
རེབ་གོང་གླུ་རོལ”ཞེས་པ་ནི་ཧོར་ཟླ་དྲུག་པའི་ནང་དུ་བསང་མཆོད་དང་བསྟོད་གླུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ལྷ་ཀླུ་གཞི་བདག་དགྱེས་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་གའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་དང་སྦྲགས་ནས་ཡུལ་མི་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་ཟས་གོས་གང་འཛོམ་ས་ཀྱིས་འཚོ་བའི་དགའ་སྐྱིད་ལ་རོལ་བའི་དུས་སྟོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། གླུ་རོལ་གྱི་ཆོ་ག་དེར་ཡུལ་ཕྱོགས་སོ་སོའི་རྩེད་མོའི་རྣམ་པ་དང་ལུགས་སྲོལ་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་ལྷ་རྩེད་དང་ཀླུ་རྩེད། དམག་རྩེད་ཅེས་རིགས་ཆེ་བ་གསུམ་དུ་དགར་ཡོད་ལ། ལྷ་རྩེད་དང་ཀླུ་རྩེད་གཉིས་ནི་ཡུལ་འདི་ཙམ་མ་ཟད་ཞུན་ཧྭ་དང་ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་དུ་དར་ཡོད་ནའང་། དམག་རྩེད་གླུ་རོལ་ནི་ས་དབྱིབས་རྡོ་རྗེ་འདྲ་བའི་ལུང་ཁོག་འདིར་མ་གཏོགས་ས་གཞན་གང་དུའང་མེད་པའི་ཆོ་གའི་རྩེད་རིགས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་ཡུལ་འདིའི་“སྒོ་དམར”དང“རྐ་གསར”ཞེས་པའི་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་གླུ་རོལ་ནི་བྱུང་རིམ་གྱི་ཁུངས་སྔ་ཞིང་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་དམག་རྩེད་ཤ་སྟག་ཡིན་ལ། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཆོ་ག་འདིར་ལྷ་བསང་གཏོང་བ་དང་། ལབ་ཙེ་བསྟོད་པ། དམར་མཆོད་བྱེད་པ། ཤིང་མོ་འདེབས་པ་སོགས་བོད་གདོད་མའི་ལུགས་སྲོལ་གྱི་གཡའ་རིས་མ་ཡལ་བར་ད་ལྟའི་བར་དུ་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། གནའ་རབས་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་དམག་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་དང་སྤྱི་ཚིགས་འཚོ་བའི་རྣམ་པ་རོབ་ཙམ་མཚོན་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་ཧ་ཅང་ཆེ།
དམག་རྩེད་གླུ་རོལ་གྱི་བྱུང་རྐྱེན། རེབ་གོང་ཡུལ་གྱི་དམག་རྩེད་ཆོ་ག་དེའང་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་སྟེ། སྔོན་བོད་རྒྱལ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་སྐབས་ནས་རྒྱལ་ཕྲན་གཅིག་སྡུད་ཀྱི་འགོ་བརྩམས་པ་དང་། གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་དངོས་འབྲེལ་ལག་ལེན་དུ་བཏང་སྟེ་ཞང་ཞུང་དང་སུམ་པ་ལ་སོགས་མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་ཕྲན་མང་པོ་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་ནས་བོད་ཁམས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་སྲིད་དབང་བསྐྱངས་ཡོད་ནའང་། སྐབས་དེར་གཏན་འཁེལ་གྱི་སྲིད་ཁྲིམས་དང་དམག་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་སོགས་རྒྱལ་ཁམས་བདེ་འཇགས་ཀྱིས་སྐྱོང་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མ་ལག་འཐུས་ཚང་ཞིག་མེད་པས། མཐར་རྒྱལ་བློན་བར་གྱི་འགལ་བ་ཛ་དྲག་གིས་བཙན་པོ་དུག་གིས་བཀྲོངས་ཤིང་རྒྱལ་ཁམས་འཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་། རྒྱལ་ཕྲན་མང་པོས་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་སློང་བའི་ཆབ་སྲིད་རྙོག་འཛིང་གི་སྐབས་དེར་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་རང་ལོ་བཅུ་གསུམ་སྟེང་རྒྱལ་སར་བཞུགས་ཏེ་ཞི་དྲག་ཟུང་གི་ཐབས་ཀྱིས་ནང་ཁུལ་བདེ་ལ་བཀོད་པ་མ་ཟད། སྔར་ངོ་ལོག་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་དྭགས་ཀོང་མྱང་གསུམ་སོགས་ཡང་བསྐྱར་ཆབ་འོག་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་རང་གི་དྲག་པོའི་དཔུང་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་ཁམས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱིས་ས་མཚམས་མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གཏུགས་པར་བྱས་ནས་བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་དབང་དངོས་སུ་བཙུགས་པ་རེད། ཕྱིས་སུ་བོད་རྒྱལ་ཞེ་གཅིག་པ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་དུས་སུ་བསླེབས་དུས་རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་ནས་ཡུལ་རྩོད་དམག་འཁྲུག་ཐེངས་མང་བྱུང་སྟེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་མི་ནོར་ཕྱུགས་གསུམ་ལ་གྱོང་གུད་ཚབས་ཆེན་བཟོས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉེར་གཅིག་ལོར་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་དང་ཐང་གུར་རྒྱ་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ཕོ་ཉ་མངགས་ནས་ཞི་མཐུན་གྱི་གྲོས་མོལ་བརྒྱུད་འདུམ་འགྲིལ་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་དམག་འཁྲུག་མི་བྱེད་པའི་བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྡོ་རིང་ལ་བརྐོས་ནས་བཙུགས་པས་རྒྱ་བོད་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གྲགས་ཆེ་བའི“དབོན་ཞང་མཐུན་སྒྲིལ་རྡོ་རིང”ཞེས་པ་བྱུང་བ་རེད། དུས་དེ་ནས་བཟུང་བོད་རྒྱའི་མཐའ་མཚམས་ནས་དམག་འཁྲུག་གི་མཚམས་ཆད་ཅིང་། མཐའ་སྲུང་དམག་དང་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་ལ་རེ་སྒུག་བྱས་པའི་དུས་བདེ་ཞོད་འཇགས་ཀྱི་འཚོ་བ་སྐྱིད་པོ་རོལ་ཐུབ་པ་བྱུང་བས། དམག་འཁྲུག་གི་ཡོ་བྱད་རྣམས་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་དམག་མི་རྒྱག་པའི་དམ་བཅས་ནས་སྟོན་མོ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དང་། སྔར་སྲོལ་ལྟར་རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་དམར་མཆོད་ཀྱིས་ལྷ་བསང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཕུལ་ནས་སྐྱིད་པའི་གླུ་དང་དགའ་བའི་བྲོ་ཅི་དགར་འཁྲབ་པ་མ་ཟད། སྔོན་དམག་འཁྲུག་ཁྲོད་བྱས་རྗེས་ཆེ་བའི་དམག་དཔོན་དང་རང་སྲོག་ཤོར་བའི་དཔའ་རྒོད་རྣམས་ལ་རྗེས་དྲན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ལག་ཏུ་ཤིང་དབྱུག་རེ་བཟུང་ནས་སྔོན་གྱི་དམག་འཁྲུག་གི་གོ་རིམ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་རྩེད་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྩེ་བ་དེ་ནས་རེབ་གོང་དམག་རྩེད་གླུ་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐོག་མར་བྱུང་བར་སྙམ་སྟེ། སྡེ་འདིའི་གཞི་བདག་རྟེན་སའི་ལྷ་ཁང་ལ“རུ་དམག་དང་པོ”ཞེས་སྐབས་དེའི་དམག་སྒར་དང་འབྲེལ་བའི་མིང་བརྡ་དག་དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་སོང་ཡོད་པ་འདིས་མཚོན་ཐུབ།
དམག་རྩེད་གླུ་རོལ་གྱི་ཆོ་གའི་བརྒྱུད་རིམ། ལབ་ཙེ་བསྟོད་པ། ཧོར་ཟླ་ལྔ་བའི་ཚེས་ཉེར་གཅིག་ཉིན་དེར་སྡེ་བ་འདིའི་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་མདའ་གྲི་མདུང་གསུམ་གྱི་མདའ་ཤིང་དང་དར་གོས་སྣ་ཚོགས། ཤུག་པ་དང་བསང་རྩི་སོགས་ཁྱེར་ཡོང་ནས་བསང་མཆོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱས་ཏེ་ལབ་ཙེ་བསྟོད་པ་དང་། ལབ་ཙེ་ཐང་དུ་ཇ་ཆང་ལ་རོལ་བའི་གསོལ་སྟོན་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བཤམས་ནས་གླུ་ལེན་གར་རྩེད་བྱེད་པ་ཡིན། ཆོ་ག་འདི་ནི་དམག་རྩེད་གླུ་རོལ་གྱི་སྔོན་འགྲོ་ཙམ་ཡིན་ལ། ཉིན་དེར་ལྷ་བས་ཤིང་མོ་བཏབ་ནས་རྩིས་བརྒྱབ་པ་བཞིན་དུ་གླུ་རོལ་སྐབས་ཀྱི་མཛོད་གཉེར་བ་དང་མགྲོན་གཉེར་བ། ཁ་འགོ་བ་སོགས་ཆ་ཚང་བར་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་ཅིང་། མཛོད་གཉེར་བས་ཉིན་དེ་ནས་བཟུང་དམག་དཔོན་ཁང་དུ་བསྡད་ནས་ཉིན་རེར་ཇ་ཐུན་གསུམ་ལ་བསང་མཆོད་བྱས་ཏེ་གླུ་རོལ་གྱི་དུས་ཆེན་ཐོན་རག་བར་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། སྡེ་བའི་ཁྱིམ་ཚང་རེ་རེ་ནས་འབྲུ་རིགས་དང་ཟ་སྣུམ་སོགས་བསྡུས་ཏེ་མཛོད་དུ་ཉར་ནས་གླུ་རོལ་ལ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། བཤད་རྒྱུན་དུ་ཉིན་འདི་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་ས་མཚམས་ནས་དམག་འཁྲུག་མི་བྱེད་པར་དམ་བཅས་ནས་མཚོན་ཆ་བསྡུས་པའི་ཉིན་མོ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། གནའ་རབས་ཀྱི་བག་ཆགས་དེའི་དབང་གིས་དེང་སང་ཡང་མེ་མདའ་དང་མདེའུ། གྲི་རིང་ཐུང་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་མཚོན་ཆ་སྣ་ཚོགས་ལབ་ཙེ་འོག་ཏུ་གཏེར་སྦས་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཡོད།
དམག་རྩེད་ཀྱི་ཆོ་ག སྤྱིར་ན“སྒོ་དམར”དང་“རྐ་གསར”སྡེ་གཉིས་ཀྱི་གླུ་རོལ་ནི་ཡུལ་འདིའི་དཔེ་མཚོན་རང་བཞིན་གྱི་དམག་རྩེད་ཡིན་ལ། སྡེ་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་པ་རྣམས་མཉམ་སྡེབ་ཀྱི་རྩེ་བ་ཡིན་པས་གླུ་རོལ་རྩེད་རིགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་བརྒྱུད་རིམ་ཚང་མ་གཅིག་འདྲ་ཡིན། དེ་ཡང་ཧོར་ཟླ་༦པའི་ཚེས་༢༢ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོར་རྐ་གསར་སྡེ་བིའ་དམག་རྩེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གྱོན་པ་ཆ་འགྲིག་དང་རྩེད་ཆས་ཆ་ཚང་བར་བྱས་ཏེ་སྒོ་དམར་སྡེ་བར་ཐོན་དགོས་པ་དང་། དེའི་ཕྱི་ཉིན་སྒོ་དམར་སྡེ་བའི་གླུ་རོལ་ཆེན་མོ་ཡིན་པས་སྡེ་གཉིས་ཀྱིས་བསང་མཆོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱས་ཏེ་གླུ་རོལ་རྩེ་མོའི་འགོ་བརྩམ་ས་པ་ཡིན། དམག་རྩེད་ཆོ་གའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་དུ་མཐའ་མཚམས་སུ་དམག་འདྲེན་པ་དང་། གཡུལ་སར་དམག་འཁྲུག་བྱེད་པ། དམག་སྒར་དུ་དམག་རྩལ་སྦྱང་བ། ཕན་ཚུན་འདུམ་འགྲིག་བྱེད་པ་སོགས་དམག་འཁྲུག་གི་གོ་རིམ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། ཐོག་མར་རྐ་གསར་སྡེ་བའི་རྩེད་མོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒན་གཞོན་གྱི་གོ་རིམ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་གྲལ་བསྒྲིགས་ཏེ་“མཐའ་མཚམས་སུ་དམག་འདྲེན་པ”ཞེས་དམག་དཔོན་ཁང་གི་ཐང་ཆེན་དུ་བསྐོར་བ་རྒྱག་པ་དང་། དམག་དཔོན་གྱིས་“དགྲ་དཔོན་གྱི་མགོ་ཡིན”ཞེས་ཤིང་གིས་བཟོས་པའི་མི་མགོ་ཁྲོ་བོ་ཞིག་ལག་ཏུ་བཟུང་ནས་དམག་རྩེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མགོ་ཁྲིད་པ་ཡིན། མཚམས་རེར་དམག་དཔུང་གིས་རི་ཆུ་ལུང་གསུམ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་ནས་གཡུ་འབྲུག་གི་འཁྱུག་རིས་བཞིན་དུ་བཤར་ནས་འགྲོ་བ་དང་། མཚམས་རེར་དམག་དཔུང་ཁག་བགོས་ནས་དཔུང་སྐྱོད་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་སྐོར་གཉིས་སུ་བགོས་ནས་རང་རང་སར་བསྐོར་བ་བྱེད་པ་རེད། དེའི་རྗེས“མཐའ་མཚམས་སུ་དམག་འཁྲུག་བྱེད་པ”ཞེས་དམག་དཔོན་གྱི་བཀོད་སྒྲིག་ལྟར་ཁག་གཉིས་སུ་བགོས་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ཕྲེང་བསྒྲིགས་ནས་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་ཤིང་། དམག་སྤྱི་ཆེན་པོས་འཁར་རྔའི་བརྡ་བརྒྱབ་མ་ཐག་དམག་རྩེད་པ་རྣམས་ཀྱིས“ཀི་ཀི་བསྭོ་བསྭོ”ཞེས་པའི་ང་རོའི་ཁྲོད་ལག་གི་དབྱུག་པ་འཕྱར་ནས་ཁ་གཏད་ཀྱི་མི་དར་འཐབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྩེ། དེ་ནས་ཡང་དམག་དཔུང་རང་རང་སར་ཕྱིར་འཐེན་གྱིས་བསྐོར་བ་རྒྱག་དགོས། དེ་ལྟར་དམག་འཁྲུག་ཐེངས་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་དམག་རྣམས་ཕྱིར་འཐེན་གྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྲལ་བསྒྲིགས་པ་དང་། དམག་རྩེད་པ་དྲུག་རེ་དྲུག་རེ་བྱས་ཏེ་འཁར་རྔའི་སྒྲ་དང་བསྟུན་ནས་ལག་གི་དབྱུག་པ་མགོ་ནས་བསྐོར་བ་དང་། ཕྲག་ནས་བསྐོར་བ། སྐེད་ནས་བསྐོར་བ་སོགས་ལག་པའི་གཡུག་སྟངས་དང་རྐང་པའི་སྟངས་སྟབས་མཉམ་པའི་སྒོ་ནས་དམག་རྩེད་པ་ཚང་མས་རེས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མཐའ་མཚམས་ནས་དམག་ཕྱིར་འཐེན་གྱི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་དམག་སྒར་དུ་དམག་སྦྱང་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་བཤད། དེ་ལྟར་གླུ་རོལ་ཆེན་མོའི་ཉིན་དེར་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་དམག་རྩེད་པ་རྣམས་གླུ་རོལ་ཚར་གཉིས་རེ་རྩེ་རྗེས། དམག་དཔོན་ཁང་དང་ཐག་མི་རིང་བའི་སར་ལྷ་བསང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཕུད་ནས་གླུད་རྟ་བསྲེགས་པ་ཡིན། དེའང་གནའ་རབས་དམག་འཁྲུག་གི་སྐབས་སུ་དམག་མཚམས་བཞག་ནས་འདུམ་འགྲིག་གི་ཆོ་ག་སྤེལ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། “གླུད་ནི་དངོས་པོ་ག་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ནས་དེ་རིན་ཐང་དེ་རང་དང་མཉམ་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་དང་བརྗེ་རུང་བར་འདོད”ཅེས་པ་བཞིན་སྐབས་འདིའི་“གླུད་རྟ”ཞེས་པ་ཡང་ཤོག་དཀར་སྟེང་དུ་རི་དྭགས་སྣ་ཚོགས་དང་ཟས་རིགས་སྣ་ཚོགས་དཔར་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་ས་མཚམས་ནས་འདུམ་འགྲིག་གི་ཆོ་ག་སྤེལ་དུས་སྐབས་སུ་ས་མཚམས་ནས་འདུམ་འགྲིག་གི་ཆོ་ག་སྤེལ་དུས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་རྟ་ལུག་མང་པོ་དམར་མཆོད་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་མགོན་སྐྱབས་ཀྱི་སྲུང་མ་ལྷ་ཀླུ་གཉན་གསུམ་དཔང་དུ་གསོལ་ནས་མནའ་བསྐྱལ་བའི་ལུགས་སྲོལ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་གནའ་རབས་དམར་མཆོད་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་མང་པོའི་ཚབ་ཏུ་ཤོག་དཀར་སྟེང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་འདྲ་རིས་ཕབ་ནས་སྲེག་པ་འདིའི་མཚོན་པར་བྱས་པར་སྙམ། ཉིན་དེར་གླུད་རྟ་བསྲེགས་ནས་གླུ་རོལ་གྱི་ཆོ་ག་ཚང་མ་མཇུག་རྫོགས་རྗེས་ཚང་མས་ལག་གི་མཚོན་ཆ་བཅགས་ཏེ་དོར་དགོས་པ་དེའང་ཕྱིན་ཆད་དམག་འཁྲུག་མི་འབྱུང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་སྒྲིག་པར་བཤད་དོ།།
དམར་མཆོད་ཀྱི་ཆོ་ག སྡེ་བ་འདིར་མཚོན་ན་དམག་དཔོན་ཁང་གི་མདུན་དུ་དཀར་རྫས་དང་དམར་རྫས་མཆོད་སའི་བསང་ཁྲི་གཉིས་ཡོད། དུས་རྒྱུན་དུ་དཀར་བསང་མཆོད་ པ་ལས་དམར་མཆོད་མི་བྱེད་པ་ཡིན་མོད། གླུ་རོལ་ཆེན་མོའི་ཉིན་དེར་ངེས་པར་དུ་དམར་མཆོད་རྗེས་མཐུན་ཙམ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། ཉིན་དེའི་ཉིན་གུང་གི་དུས་སུ་སྡེ་བའི་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་ཤུག་པ་དང་ཕྱེ་རྩི། ཇ་ཕུད་དང་ཆང་ཕུད་སོགས་ཁྱེར་འོངས་ནས་དམར་བསང་མཆོད་སའི་བསང་ཁྲིའི་སྟེང་བསང་མཆོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཅིང་། མར་རྩམ་ལས་བཟོས་པའི་ར་མ་ཞིག་བསང་དུ་མཆོད་ནས་“ཀི་ཀི་བསྭོ་བསྭོ་ལྷ་རྒྱལ་ལོ་”ཞེས་རླུང་རྟ་གཏོར་བ་དང་། ཇ་ཕུད་ཆང་ཕུད་ཀྱིས་རང་གི་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་མཆོད་དེ་གནའ་བོའི་དམར་མཆོད་ཀྱི་དཔེར་ཙམ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ལོ་བཅུའི་ཡར་སྔོན་དུ་གནའ་རབས་ཀྱི་སྲོལ་ལུགས་དེ་མ་ཉམས་པར་ལྷ་བས་ར་ལུག་བཅུ་ལྷག་གི་གསོན་སྙིང་ཕྱིར་བཏོན་ནས་བསང་ཁར་མཆོད་པ་མ་ཟད། ལྷ་བ་རང་ཉིད་ཀྱང་ཐོད་པར་མཚོན་གཏར་བརྒྱབ་ནས་ཟུངས་ཁྲག་ཕྱོགས་བཞིར་མཆོད་དེ་རང་གི་སྐྱེས་ལྷ་མཐུ་བོ་ཆེ་རྣམས་ལ་མགྲོན་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཀྱིས་དགྱེས་པར་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཡོད། དེ་ནི་གནའ་རབས་བོད་དམག་གིས་དམག་འཁྲུག་ལ་ཞུགས་སྐབས་སྲོག་ཆགས་མང་པོ་དམར་མཆོད་བྱེད་པ་དང་། དེའི་ཁྲག་གདོང་ལ་བྱུགས་ནས་དཔའ་ངར་བསྐྱེད་པའི་སྲོལ་དེའི་ཤུལ་རྒྱུན་ཡིན་མོད། རིམ་གྱིས་དུས་ཡུན་རིང་བོའི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ནས་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་སྙིང་དེ་སྲོག་མི་གཅོད་ཅིང་། གཞན་ལ་མི་འཚེ་བའི་བསམ་བློའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དམར་མཆོད་དེའི་ཚབ་ཏུ་མར་དང་རྩམ་པས་བཟོས་པའི་ར་ལུག་མཆོད་པ་ཡིན་ནོ།།
ཀུ་རེའི་རྩེད་མཚར་གྱི་ཆོ་ག གླུ་རོལ་ཆེན་མོའི་ཉིན་དེར་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་དམག་རྩེད་པ་རྣམས་གླུ་རོལ་ཆ་ཚང་བར་རྩེ་ཚར་རྗེས། ལོ་རེའི་གཏེན་འཁེལ་བཞིན་རང་སྡེ་བའི་དམག་རྩེད་པ་བཅུ་ལྷག་གིས་ལག་ཏུ་ལྕང་ལྕུག་རེ་བཟུང་བ་དང་། འཁར་རྔའི་སྒྲ་དང་བསྟུན་ནས་ནགས་འཐུ་བར་འགྲོ་བའི་རྩེད་མོ་ཞིག་རྩེ་བ་ཡིན། རྩེད་མོ་བ་དེ་དག་ལས་ལ་ལ་ཞིག་མོ་ཆས་གྱོན་ནས་སྦྲུམ་མའི་ཚུལ་དུ་སྤྲོས་ཡོད་ལ་ཤིང་ནགས་འཐུ་བར་ལམ་ཐག་རིང་བོ་འགྲིམས་པས་ངལ་དུབ་དང་སྐྱོ་སྡུག་གིས་མ་གཟོད་པར་སྡུག་ཡུས་བརྗོད་པ་དེར། ཕོ་སྐྱེས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ནི་སྐྱེས་པ་སྔོན་མའི་ལས་དབང་དང་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་གཟོད་པར་འོས་པ་སོགས་བཤད་ཅིང་། “སྦྲུམ་མ”ཆོས་སྐྱེས་པའི་སྒྱིད་ལུག་གི་རྣམ་པ་དང་། ཤོ་རྩེད་རྒྱལ་འཇོག་གི་ཉེས་དམིགས་བརྗོད་དེ་ངན་མཚང་བརྟོལ་བའི་ཀུ་རེའི་རྩེད་མཚར་གྱི་ཁྲོད་ནས་ཕོ་མཆོག་མོ་དམན་གྱི་ལྟ་བར་སུན་འབྱིན་བྱེད། ཡང་རྩེད་མོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ས་རྒོད་བསློགས་ནས་ཞིང་འདེབས་པའི་ངང་ཚུལ་ལས་ཕ་རྒན་གྱིས་ཁྱིམ་གྱི་སྤུན་གཉིས་ལ་ས་ཞིང་མཉམ་བགོ་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ཞིང་ཁའི་ཆེ་ཆུང་བརྩད་ནས་བཟའ་འཁོན་བྱེད་པ། རྨོ་འདེབས་ཀྱི་དུས་སུ་གླང་རྒོད་དོར་དུ་འདེབས་པར་གཡུང་དུ་ཕབ་མ་ཐུབ་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པ། ད་དུང་སྡེ་བའི་དཔོན་པོ་དང་ཚོ་དཔོན་རྣམས་ལ་ཁ་མིང་རྣ་མིང་བཏགས་ནས་སྔར་བྱུང་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་བྱ་བར་ཟུར་ཟ་དང་འཕྱ་སྨོད་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་ལྟད་མོ་བ་རྣམས་ལ་མིག་ཆུ་ཤོར་བའི་དགོད་ཁ་སློང་བ་ཡིན་ལ། ཉིན་དེར་མི་རྣམས་ལ་དགའ་སྤྲོའི་འདུ་འཛི་ཅི་ཙམ་རྒྱས་ན་གཞི་བདག་ལྷ་ཀླུ་ཀུན་གྱིས་ཐུགས་དགྱེས་ནས་མི་ལ་མགོན་སྐྱོབ་བླ་ལྷག་ཏུ་གནང་བར་བཤད་དོ།།


c: text/html

text:
ཡུ་ཅེས་བརྩམས།
ལོ་མ་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར།
ལུའུ་ཞོ་པའོ་དང་པེ་མེ་ཤིན། ཞི་ཅིན་ཕིན་བཅས་ནི། ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ཤིང་གཞི་རིམ་དང་རི་གྲོང་དུ་བསྐྱོད་དེ། གཞོན་དུས་ཀྱི་ལོ་ཟླ་མང་པོ་ཞིག་དེ་ལྟར་སྐྱེལ་བ་འདྲ་འདྲ་ཡིན། ཞི་ཅིན་ཕིན་ནི། དམའ་འབྲིང་གི་རིག་གནས་ཆུ་ཚད་ཅིག་གི་ཐོག་ནས། བཟོ་ཞིང་དམག་མིའི་སློབ་ཆེན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བྱས། ཕྱིས་སུ་དཔོན་པོར་འདུག་ཞོར་དུ་དབང་ཆ་སྤྱད་དེ་ཆིན་ཧྭ་སློབ་ཆེན་དུ་འབུམ་རམས་པའི་མཚན་གནས་བླངས་ཏེ། རྒྱ་ནག་དམར་ཕྱོགས་གཞུང་དབུས་བརྙེས་ནས་འབུམ་རམས་པ་ཞིག་གཞུང་གི་མགོ་ཁྲིད་དུ་སྡོད་མཁན་ཐོག་མ་དེ་རུ་གྱུར། འོན་ཀྱང་། འབུམ་རམས་པ་དེའི་ཤེས་ཡོན་གནས་ཚད་ནི་དམའ་མོ་ཞིག་ཡིན། ལོའུ་ཞོ་པའོ་ནི། བསྐྱར་དུ་མཐོ་རྒྱུགས་ལ་ཞུགས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པར་བརྟེན་ནས་མཐོ་སློབ་དུ་བསྐྱོད་དེ། བཅོས་སྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་རྗེས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསོ་སྐྱོང་གནང་བའི་རྩོམ་རིག་འབུམ་རམས་པ་ཐོག་མའི་གྲོས་ཡིན། དེ་ནས་རྩོམ་རིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆབ་སྲིད་ལ་དགག་སྒྲུབ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་གནང་མཐར། བཙོན་ཁང་ནས་ཞི་བདེ་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དང་པོར་གྱུར་ཞིང་། མཇུག་མཐར་རང་ཉིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་དང་ལྟ་བའི་ཆེད་དུ་སྐུ་ཚེ་རྫོགས། དེ་ནས། པེ་མེ་ཤིན་ནི། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་མགོ་སྟོད་དུ། སློབ་ཆེན་མཐར་ཕྱིན་རྗེས། ཨ་རིར་སོང་ནས་ཧ་ཝར་སློབ་ཆེན་ནས་ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་འབུམ་རམས་པའི་མཚན་གནས་བླངས་ཏེ། ཨ་རིའི་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་སློབ་ཆེན་དང་ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཁག་ནས་ལས་འགན་བཞེས། དེ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས་དང་། ཨ་རི་དང་རྒྱ་ནག་གི་འབྲེལ་བ། གུ་ཡངས་ཅན་དུ་འགྱུར་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་དམངས་གཙོར་འགྱུར་བཞིན་པ་བཅས་ཀྱི་ཐད་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་།
ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་འབུམ་རམས་པ་དེ་གསུམ་གྱི་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་མི་མཚུངས་ཤིང་། ཞི་ཅིན་ཕིན་ནི་མི་རབས་གསར་པའི་དབང་ཆ་སྒེར་འཛིན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ལོའུ་ཞོ་པའོ་ནི་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། པེ་མེ་ཤིན་ནི་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བའི་ལམ་ཁར་ཞུགས། བདག་གིས་འདི་ལྟར་བསམ་བློ་བཏང་མྱོང་སྟེ། རྒྱ་ནག་དམངས་གཙོར་འགྱུར་བར་སྐུལ་སློང་བྱེད་སྐབས། ལོའུ་ཞོ་པའོ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་བ་དང་། པེ་མེ་ཤིན་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཁག་ནས་ཞིབ་འཇུག་གནང་སྟེ། དམངས་གཙོའི་གཞུང་ལུགས་ལ་རྒྱུས་ལོན་དང་། རྒྱ་ནག་གི་གནད་དོན་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱིན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་ཤེས་ཡོན་པ་དང་ལྷན་དུ་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་ལེགས་སྤེལ་ཉེས་འགོག་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱས་ཚེ། རྒྱ་ནག་གི་གནས་སྟངས་ཇེ་ལེགས་ཇེ་ཡག་ཏུ་འགྲོ་ངེས་ཤིང་། མི་ལས་དགུ་ལས་བྱེད་མཁན་ཞི་ཅིན་ཕིན་དམར་ཕྱོགས་གཞུང་འཇིག་འགྲོ་ངེས།
རྒྱ་ནག་གི་མིང་གྲགས་རྒྱས་པའི་དུས་སྐབས་འདིར། པེ་མེ་ཤིན་གྱིས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་མ་འོངས་པའི་ཐད་ལ་སྐྱོ་སྡུག་གི་རྣམ་པ་འཛིན་གྱི་འདུག དེ་ཡང་ཁོས་བསམས་པར། “གལ་ཏེ། ང་ཚོས་ཞིབ་ཚགས་པོས་རྒྱ་ནག་གི་གནས་སྟངས་ལ་ལྟ་ཞིབ་གནང་ཚེ། ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་སྤྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་དང་བསྡུར་ན་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་འབྱོར་ཕྱུག་ལྡན་པར་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། དཔེར་ན། ལྟོ་གོས་དང་། འགྲིམ་འགྲུལ། ནུས་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས། སྡོད་ཁང་སོགས་ཧ་ཅང་ཡར་རྒྱས་སུ་སོང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བདེན་དོན། སྤྱི་དམངས་ཀྱི་དབང་ཆ། ཟས་རིགས་ཀྱི་བདེ་འཇགས། སྨན་རིགས་ཀྱི་བདེ་འཇགས། སློབ་གསོ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནི་ཧ་ཅང་རྙོག་འཛིང་དུ་གྱུར་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཐ་ན་གནས་སྟངས་ཁ་ཤས་ནི་སྐྱོབ་ཐབས་མེད་པའི་གནས་སུའང་གྱུར་ཡོད།” པེ་མེ་ཤིན་གྱིས་ཀྲང་ཅ་ཏོན(章家敦)ལྟར། “རྒྱ་ནག་ཐོར་ཞིག”ཅེས་གླེང་གི་མེད་ཀྱང་། དམར་ཕྱོགས་གཞུང་ལ་ལྷག་པའི་ཚེ་ཐག་མི་རིང་ཞེས་གསལ་པོར་བརྗོད་ཡོད། ཁོས་དེར་སྒྲུབ་བྱེད་གསུམ་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། དང་པོ་ནི། གལ་སྲིད་རྡོ་སྣུམ་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་ཡོང་སྒོ་ཨ་སྒོར་དྲུག་སྟོང་སྒང་དུ་ལེགས་སྒྲིག་གནང་ཐུབ་ཚེ། སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་གནས་ཐབས་མེད། གཉིས་པ་ནི། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས། ཆེས་དུས་ཡུན་རིང་བའི་ར་ཤི་ཡའི་དམར་ཕྱོགས་གཞུང་ཡང་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་བཞི་མ་གཏོགས་གནས་མེད། གསུམ་པ་ནི། རྒྱ་ནག་ལ་ལོ་རེར་སློབ་ཆེན་མཐར་ཕྱིན་པའི་སློབ་མ་ཕལ་ཆེར་ཁྲི་བདུན་བརྒྱ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལས་མི་ཁྲི་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་ལ་མ་གཏོགས་དམར་ཕྱོགས་གཞུང་གི་དམིགས་བསལ་གོ་གནས་དེ་རག་གི་མེད། དེར་བརྟེན། མི་ཁྲི་དྲུག་བརྒྱ་ལ་དམར་ཕྱོགས་གཞུང་དུ་ཞུགས་ཏེ། དཔལ་འབྱོར་མཁོ་སྒྲུབ་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་འཐོབ་ཀྱི་མེད་པས། དེ་ནི་གེགས་དང་བར་ཆད་ཅིག་ཏུ་ཚོར་གྱི་ཡོད། དེ་ནས་མ་འོངས་ལོ་བཅུའི་ནང་དུ། གཞུང་ཕྱོགས་སུ་ཞུགས་མ་ཐུབ་པའི་མི་གྲངས་ཁྲི་ཚོ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་སུ་བུད་དེ། གཞུང་ཕྱོགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་དུ་འགྱུར་རྒྱུ་རེད། ཁོའི་སྡོམ་ཚིག་ནི། གལ་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཚེ། དམར་ཕྱོགས་གཞུང་ལ་ལོ་བཅུ་ཙམ་ཞིག་གི་ཚེ་ཐག་ལས་མེད་པར་མཐོང་ཐུབ། པེ་ཅིན་གྱི་དབང་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚད་མེད་པའི་སྒོ་ནས་དབང་ཆ་འཛིན་པའི་གོ་སྐབས་མང་པོ་ཞིག་མེད་པར་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཞི་འཇམ་གྱི་སྒོ་ནས་དབང་ཆ་བརྗེ་སྤོར་གྱི་སྐོར་ལའང་བསམ་བློ་གཏོང་འགོ་བརྩམས་ཡོད་ངེས། འོན་ཀྱང་། ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱིས་གནས་ཚུལ་དེ་ནི་རྣ་རྒྱབ་ཀྱི་ལྷགས་པ་ལྟར་སྣང་མེད་དུ་བསྐྱུར་ངེས།
དྲང་མོར་བཤད་ན། གོང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་གསུམ་ལས་ཀྱང་ཛ་དྲག་རང་བཞིན་གྱི་དོན་དངོས་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། དྲག་སྐྱེད་དཀའ་བའི་རྒྱ་གཞུང་གི་ནད་རྙིང་རུལ་སུངས་རེད། པེ་མེ་ཤིན་གྱི > ( མ་གཞི་དེབ་འདིའི་མིང་ལ > ཞེས་བཏགས་ན་འོས་འཚམ་རེད།) ཞེས་པའི་དེབ་ལས། ཐུན་མོང་རང་བཞིན་གྱི་རུལ་སུངས་གི་དོན་རྐྱེན་ཉིས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་འདུག་པར་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་གི་རུལ་སུངས་ཁྲོམ་རའི་རྩ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་དང་སྒྲིག་གཞི་དེའང་གསལ་སྟོན་གནང་འདུག ད་དུང་དེབ་དེས་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་པོ་དང་ཚོང་པ་ལྐོག་འབྲེལ་དང་། དཔོན་རིགས་ཕན་ཚུན་ལྐོག་འབྲེལ། ཉེན་རྟོག་པ་དང་ཇག་པ་ལྐོག་འབྲེལ། དྲང་བདེན་མ་ཡིན་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ལག་བསྟར་བཅས་ཀྱི་རུལ་སུངས་ཀྱི་ངོས་ནག་པོ་དེ་རྗེན་པར་བསྟན་ཡོད། རྒྱ་གཞུང་གིས་དཔལ་འབྱོར་སྨྲ་བ། ཧོ་ཨན་ཀང(胡鞍钢)དང་། ལིན་ཡེ་ཧྤི(林毅夫)སོགས་བེད་སྤྱད་དེ། རུལ་སུངས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་རིན་དོད་ཅིག་དང་། དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བའི་སྒུལ་ཤུགས་ཡིན་པར་སྒྲོག་ཏུ་འཇུག་གི་ཡོད། ཐ་ན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བརྒྱུད་ལམ།  >སྟེང་དུའང། “དཔོན་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་ཕྱིར་བསྒྲགས་པ་ནི། རུལ་སུངས་འགོག་པར་ཕན་ཐོགས་མེད།” ཅེས་བཀོད་དེ་གླེང་ཡོད་ཅིང་། དམར་དམར་རྗེན་རྗེན་གྱི་སྒོ་ནས་དཔོན་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་ན་ཚབས་ཆེ་བའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པར་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་བཞིན་ཡོད། “ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་འབྱུང་ལ་ཉེ་ཞིང་། རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་ང་ཚོས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཐབས་བྲལ་བའི་རྙོག་ཟིང་གི་གནས་སྟངས་ཞིག་ཏུ་ལྷུང་རྒྱུ་རེད།” དེ་ནས་པེ་མེ་ཤིན་གྱིས་བདེན་པར་སྣང་ཡང་རྫུན་དུ་འགྲོ་བའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་དག་ལ་འདི་ལྟར་དགག་སྒྲུབ་དྲག་པོ་གནང་གི་ཡོད། “དབང་ཆེན་མ་རྩ་རིང་ལུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་གཞུང་སྡེ་ཁག་ཉེན་ཚབས་ཀྱི་གནས་སུ་སྐྱེལ་འདུག་ལ། ཕྱི་ཚུལ་ནས་བལྟས་ན། རྒྱ་ནག་སྟོབས་ཆེ་བར་མངོན་ཡང་། དོན་དངོས་སུ་ཉམས་རྒུད་དུ་ཕྱིན་ཡོད།”
རུལ་སུངས་ཀྱིས་རྒྱ་གཞུང་ནག་ཚོགས་ཅན་དུ་སྒྱུར་བཞིན་པ།
འཇར་མན་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ། “རྒྱལ་སྤྱིའི་མེ་ལོང་ཚོགས་པ།” ཡིས་ལོ་རེར་རྒྱལ་ཁབ་བཟང་ཤོས་ཀྱི་ཨང་རིམ་ཞིག་སྒྲོག་གི་ཡོད་པ་རེད། ཨང་རིམ་དེའི་ཁྲོད་ནས་རྒྱ་ནག་ནི་ནམ་ཡང་འོག་རིམ་ཞིག་ཏུ་གནས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གཞུང་གི་ཕྱི་སྲིད་མགྲིན་ཚབ་པ་ཧྭ་ཁྲིན་ཡེན(华春莹)གྱིས་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཐོག “རྒྱལ་ཁབ་བཟང་ཤོས་ཀྱི་ཨང་རིམ་དེ་དང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་རུལ་སུངས་འགོག་རྒོལ་བྱས་པའི་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་དེ་གཉིས་དོ་མཉམ་པ་ཞིག་མ་རེད། རྒྱ་གཞུང་གིས་རུལ་སུངས་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱས་ཏེ། གྲུབ་འབྲས་བླངས་ཡོད་པར་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་རྣམས་ནས་དྲང་བདེན་གྱིས་གདེང་འཇོག་གནང་གི་ཡོད་ཅིང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་མེ་ལོང་ཚོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་བཟང་ཤོས་ཀྱི་ཨང་རིམ་དེར་བསྟུན་དགོས་དོན་མེད།” རྒྱ་གཞུང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བཏོན་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་འཆར་ལ་གཏན་ནས་ཉན་གྱི་མེད།རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ལུགས་ལ་རྩ་བའི་འགྱུར་བ་ཞིག་ཐེབས་མེད་པས། རུལ་སུངས་གྱི་དཀའ་ངལ་ནི་སེལ་ཐེབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། པེ་མེ་ཤིན་གྱིས་བརྗོད་དོན། “དབང་ཤུགས་ལམ་ལུགས་ཀྱི་འོག་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་དཔལ་འབྱོར་དེས་དབང་ཆེན་མ་རྩ་རིང་ལུགས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དབང་སྒྱུར་པས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོན་ཁུངས་འབོར་ཆེན་དང་། ཐོན་རྫས་ཀྱི་དབང་ཆ་སོགས་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་པ་དེ་ཡིན།”  >ཞེས་པའི་དེབ་འདིའི་ནང་དུ། རྩོམ་པ་པོས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ལས་རང་བཞིན་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་འདུག ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་ནའང་རེད། ཁྱབ་ཁོངས་དང་ལས་རིགས་གང་ཞིག་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་འཁོར་སྐྱོད་བྱས་ཚེ། རུལ་སུངས་ཀྱི་དབང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། མི་དམངས་ཀྱིས་སྐད་འབོད་གནང་སྟེ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། སྦྲགས་ཁང་དང་ལྕགས་ལམ་ལྟ་བུ་རེད། རྒྱ་ནག་ལ་མཚོན་ན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ལས་ཚོགས་པ་ཕལ་མོ་ཆེའི་དོ་དམ་སྒྲིག་སྲོལ་ནི་ཐབས་ཆགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། “རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ལས་མགོ་ཁྲིད་ནི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་དང་འདྲ་བས། རང་ཉིད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ན་མི་ལས་དགུ་ལས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།” ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནས་ཚད་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞིའི་ལོ་ཡུན་དེ་མེད་པར་མ་བཟོས་པའི་སྔོན་དུ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ལས་ཚོགས་པའི་མགོ་ཁྲིད་ཚོས་དུས་ཡུན་ལ་ཚད་མེད་པའི་སྒོ་ནས་དབང་ཆ་བཟུང་ཆོག དེབ་དེའི་ནང་དུ་ད་དུང་ཉེན་རྟོག་པ་དང་། ཁྲིམས་དཔོན་སོགས་ཀྱི་རུལ་སུངས་སྐོར་ཡང་བརྗོད་འདུག “ཁྲིམས་ཁང་གི་མི་སྣ་དང་ནག་ཚོགས་ལྐོག་འབྲེལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཤེས་དཀའ་བ་ཞིག་མ་རེད། ནག་ཚོགས་ཀྱི་མགོ་བས་དྲག་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་ནག་ཉེས་བསགས་ཀྱང་། ཚོང་པས་དཔོན་རིགས་ཚོར་ལྐོག་འབྲེལ་བྱེད་པ་ལྟར། ཉེན་རྟོག་པས་ནག་ཚོགས་ལ་ལྐོག་འབྲེལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།”
ཕྱིར་མངོན་པའི་རུལ་སུངས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་ཁྲོད་ནས་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་ནི། ཆབ་སྲིད་ནག་ཚོགས་ལ་འགྱུར་བཞིན་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་རེད། “ཆེས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་སྐབས་སུ། དཔོན་རིགས་དང་ཚོང་པ། ནག་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་རུལ་སུངས་ཀྱི་ཚོགས་པ་དེས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱས་ཏེ། ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ནག་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྒྱུར་གྱི་ཡོད། ས་གནས་དཔོན་རིགས་རུལ་སུངས་ཚོགས་པས་ད་དུང་སྤྱི་ཚོགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བར་ལ་འགལ་བ་འཕར་མའང་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། དཔོན་རིགས་ངན་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་ས་གནས་ཀྱི་དབང་ཆ་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མང་ཚོགས་དང་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གཉིས་ཀྱི་འགལ་བ་ཛ་དྲག་ཏུ་གཏོང་གི་ཡོད་ཅིང་། མང་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ཐད་ལ། དོན་རྐྱེན་དང་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་སློང་ཆོག་ཆོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།” རྒྱུ་མཚན་ནི། མཐོ་རིམ་དབང་ཆའི་རིམ་པར་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་མགོ་ཁྲིད་རྣམས་རུལ་སུངས་སུ་གྱུར་ཚེ། དབང་སྒྱུར་གནང་སའི་ས་གནས་དེའང་རུལ་སུངས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་གཏན་ཁེལ་རེད། དེ་ཡང་། “མི་གཅིག་དཔོན་དུ་བཞུགས། བྱ་ཁྱི་གནམ་དུ་འཕུར།”ཞེས་པ་དང་། “དར་ན་མཉམ་དར། རྒུད་ན་མཉམ་རྒུད།”ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟར་ཡིན་ཞིང་། པེ་མེ་ཤིན་གྱིས་བརྗོད་དོན། “ནག་ཚོགས་ཀྱི་མགོ་བ་ངོ་མའི་གནོད་སྐྱོན་རང་བཞིན་དེ། དབང་ཆ་སྒེར་འཛིན་བྱེད་མཁན་གཞུང་གི་མགོ་ཁྲིད་དང་བསྡུར་ན། དེ་འདྲའི་ཚབས་ཆེན་ཞིག་མིན་ཞིང་། རུལ་སུངས་སུ་གྱུར་པའི་གཞུང་གི་མགོ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་ལས་དོན་རྣམས་མི་གཞན་ལ་བཀོད་མངགས་བྱེད་པ་དང་། མི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གནོད་པའི་ལས་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད།”
པེ་ཅིན་སློབ་ཆེན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་འབུམ་རམས་པ་ཧྥིན་ཅིན་ཆི(冯军旗)ནི། སྔོན་ཆད་ཧུའུ་ནན་ཞིན་ཡན་གྱི་རྫོང་དཔོན་ཞིག་གི་ལས་རོགས་ཡིན་ཞིང་། སྐབས་དེར་ཁོས་དཔོན་རིགས་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ལ་ཞིབ་ཚགས་པོས་བཅར་འདྲི་གནང་བར་མ་ཟད། རྫོང་དང་གྲོང་ཚོའི་ལས་བྱེད་པའི་གོ་གནས་འཕེལ་རིམ་ལའང་ཞིབ་ཚགས་པོས་ཞིབ་འཇུག་གནང་སྟེ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ཞིག་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། དེ་ཡང་། གྲོང་ཚོ་རིམ་པ་གོང་མ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་ཆིག་སྟོང་ཡོད་པའི་ཞིང་བཟོ་ཅན་གྱི་རྫོང་ཞིག་ཏུ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི”ཁྱིམ་རྒྱུད་ཆེན་པོ”ཉེར་གཅིག་ཡོད་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི”ཁྱིམ་རྒྱུད་ཆུང་བ”བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ཡོད་པར་ཤེས། དེ་འདྲའི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི”ཆབ་སྲིད་ཁྱིམ་རྒྱུད”ཀྱི་འབྲེལ་བའི་ཁྲོད་ན། གསང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་མངོན་པའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་མཆིས་ཤིང་། དཔོན་རོགས་ཁ་ཤས་ནི་གཏན་འཇགས་ཀྱི་དཔོན་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ན་མི་རབས་ཁ་ཤས་ལ་གོ་གནས་དེ་ཆབ་སྲིད་ཁྱིམ་རྒྱུད་དེས་འཛིན་གྱི་ཡོད། ཡང་ན། གཉེན་ཉེ་འབྲེལ་སོགས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་ནས་གོ་གནས་དེ་འཛིན་གྱི་ཡོད། གང་ལྟར། རྫོང་རིམ་པའི་ཡན་ཆད་དང་། ཐ་ན་གྲོང་ཚོ་རིམ་པའི་ཡན་ཆད་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ཚོའི་བུ་དང་བུ་མོ་རྣམས་ལ་མར་ལྷུང་རྒྱུ་མེད་པའི་གོ་བབ་ཅིག་ཡོད། ཁོ་ཚོའི་ལས་ཀ་ནི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དར་རྒུད་དང་བསྟུན་ནས་འགྱུར་བ་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། དེ་བས་ཀྱང་དངངས་འཚབ་སྐྱེས་དགོས་པ་ཞིག་ནི། ཆབ་སྲིད་ཁྱིམ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་འགལ་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་མེད་པར། ཕན་ཚུན་གཉེན་འབྲེལ་དང་། གཉེན་ཉེ་ཡི་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་མུ་མཐུད་ནས་ཆབ་སྲིད་ཁྱིམ་རྒྱུད་དེ་རྒྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་རེད། “ཕལ་ཆེར་ཁེར་རྐྱང་དུ་ལྷག་པའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཅིག་མེད་པ་འདྲ།” ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ནི། དེ་ལྟར་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་ཁྱིམ་རྒྱུད་ལ་གཏད་དེ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ཁྱིམ་རྒྱུད་རྩ་གཏོར་མ་བྱས་བར་དུ་ཆབ་སྲིད་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་མུ་མཐུད་ནས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། ཧྥིན་ཅིན་ཆི་ཡིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་ན། ཆབ་སྲིད་ཁྱིམ་རྒྱུད་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་གིས་ཞིན་ཡན་རྫོང་གི་ཆབ་སྲིད་སྡེ་ཁག་རྣམས་བཟུང་འདུག ཆབ་སྲིད་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་བུ་དང་བུ་མོ་རྣམས་ནི། དབང་ཆའི་གོ་གནས་ཀྱི་རིམ་པ་སོ་སོ་ན་ཡོད་པར་མ་ཟད། ད་དུང་ཁྱིམ་རྒྱུད་དེ་ཕྱི་ལའང་རྒྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡང་ཉེ་འབྲེལ་དང་གཉེན་སྒྲིག་གི་ལམ་ཁ་བརྒྱུད་དེ་ཞིང་ཆེན་གཞན་དང་ས་ཁུལ་གཞན། ཐ་ན་པེ་ཅིན་གྱི་ཕྱོགས་ལའང་དབང་ཤུགས་རྒྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཆབ་སྲིད་ཁྱིམ་རྒྱུད་དེ་དག་ནག་ཚོགས་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དབང་ཆའི་ཐད་ནས་ཀྱང་སྲ་བརྟན་དུ་གྱུར་ཡོད་པས། གནས་ཚུལ་དེས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ལམ་ལུགས་དེ་རུལ་སུངས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་དེ་སྟོན་གྱི་ཡོད་པར་མ་ཟད། པེ་མེ་ཤིན་གྱི་ཐག་གཅོད་དང་དབྱེ་ཞིབ་དེའང་བདེན་པར་བསྒྲུབས་ཡོད།
མུ་འགོད།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
མིག་དམར་དོན་འགྲུབ་ཀྱིས་བྲིས། 2018-07-20
འགྱུར་མེད་ཀྱི་དད་སེམས་ལྡན་ཞིང་ཏང་ལ་བློ་དཀར་བ།
སངས་རྒྱས་ཉི་མ་སློབ་འབྲིང་ནས་སློབ་ཆེན་བར་མར་ལེ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག ན་གཞོན་སྐབས་ནས་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བ་ཆགས་པས་ཏང་གི་རིགས་གཞུང་གསར་གཏོད་ཐད་ཤེས་རྟོགས་དང་དང་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པར་མ་ཟད་ནང་སེམས་ཀྱི་དད་མོས་ཤིག་ཏུ་གྱུར།
ཅི་འདྲའི་ངང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་དང་དགོན་སྡེའི་གྲྭ་བཙུན་གྱིས་ཏང་གི་བཀའ་དྲིན་ཚོར་བ་དང་མེས་རྒྱལ་ལ་དགའ་བ། ཁྲིམས་ལུགས་སྲུང་བ། འབྱོར་འབྲིང་དུ་བསྐྱོད་པ་བཅས་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་པ་ལ་གཞི་རིམ་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏང་རྒྱུ་ནི་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་རྒྱུན་སྲིང་ལྷོད་མེད་ངང་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་དང་དམ་འཛིན་ཏན་ཏིག་བྱ་དགོས་པའི་རྨང་གཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་གྲྭ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་གཞི་རིམ་གྱི་སྒྲོག་འགྲེལ་པ་ཞིག་བྱ་དགོས་ན་དང་ཐོག་འགྱུར་མེད་ཀྱི་དད་སེམས་དང་ཏང་ལ་བློ་དཀར་བ་ཞིག་དགོས་ཞེས་ཁོས་དེ་ལྟར་བཤད་པས་མ་ཚད་ལག་ལེན་དངོས་སུ་བསྟར་བ་རེད། སྒྲོག་འགྲེལ་པའི་ལས་གནས་ཐོག་ཞུགས་པ་ནས་བཟུང་། ཁོས་དཔེ་ཀློག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་དེ་ལྷུག་རྩོམ་དང་བརྩམས་སྒྲུང་། སྙན་ཚིག ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་བཅས་ནས་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་སྲིད་ཇུས། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དངོས་བྲིས་ཅན་དང་དཔེ་མཚོན་གྱི་གྱོད་དཔེ་ཅན་བཅས་སུ་བསྒྱུར་བས་མ་ཚད། ཁོ་རང་གིས་སྒྲོག་འགྲེལ་མ་བྱེད་པའི་སྔོན་དུ་གྲ་སྒྲིག་ལེགས་པོ་དང་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་དུས་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོར་དོ་ཁུར། སྒྲོག་འགྲེལ་བྱས་རྗེས་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཞིབ་ཕྲ་བྱས་པས་སྐད་ཆ་ཅི་ཞིག་བཤད་པ་དང་དོན་དག་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབས་ནའང་རང་བློ་བདེ་ཞིང་གཞན་སེམས་འགུག་ཐུབ་པར་གྱུར།
སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་ཐེངས་རེར་སངས་རྒྱས་ཉི་མས་ཉོན་པ་པོ་ལ་གཞིགས་ནས་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ཅིང་། ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ལ་བཤད་པ་དང་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ལས་བྱེད་པར་བཤད་པའི་ཐབས་ཤེས་དང་སྐད་ཆའི་ཉམས་འགྱུར་ཡེ་ནས་མི་འདྲ་ཞིང་། ཁོ་ལ་གཞི་རིམ་གྱི་ལས་ཀའི་ཉམས་མྱོང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པས་མང་ཚོགས་ལ་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་དུས་གོ་བདེ་ཞིང་ཉན་སྤྲོ་བ་དང་གནས་ལུགས་ཆེན་པོ་དེ་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་བཤད་པས་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པའི་སྒོ་ནས་དང་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་ལས་བྱེད་པར་བཤད་དུས་ཡིག་སྐད་ལམ་ནས་གོ་རིམ་གསལ་བ་དང་འབྲེལ་ཆགས་པ། དཔེའི་སྒོ་ནས་གནའ་ནས་ད་ལྟ་བར་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་ནང་རྒྱལ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གླེང་ཕྱོགས་དང་དོ་ཁུར་བྱེད་ཡུལ་བཅས་ནས་འབྲུག་གྲག་གྲག་དང་ཆུ་རྒྱུག་རྒྱུག་ངང་ཁྱོན་ཡོངས་དང་གཏིང་ཟབ་པ་ཞིག་བཤད་པས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དབང་འགུག་ཐུབ། ཁོའི་སྐད་ཆ་ལ་མང་ཚོགས་དང་ལས་བྱེད་པ། གྲྭ་བཙུན་དང་མི་སྐྱ། རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་སུ་ཞིག་གིས་ཉན་ན་གོ་བདེ་བ་དང་ཉན་སྤྲོ་བ། དང་ལེན་ཐུབ་པ་བཅས་ཡིན་པས་ཁོ་ལ་གཞི་རིམ་གྱི་སྒྲོག་འགྲེལ་པའི་སྒྲ་དུང་ཆེན་པོ་དང་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གཞི་རིམ་གྱི་སྒྲོག་འགྲེལ་བརྡར་པ། བོད་ཁུལ་གཞི་རིམ་གྱི་སྲིད་ཇུས་སྒྲོག་འགྲེལ་པ་བཅས་ཀྱི་མཚན་སྙན་མང་པོ་ཐོབ་པ་རེད།
ཁོའི་སྐད་ཆ་ནི་གོ་བདེ་ཞིང་ཉན་སྤྲོ་བ་དང་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་ཡིད་ལ་འཛིན་བདེ་བ་ཞིག་ཡིན།
སངས་རྒྱས་ཉི་མས་གསེར་ཐར་བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་དུ་རྒྱལ་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་སྙིང་དོན་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་སྐབས་རང་ཤུགས་ངང་གུང་ཁྲན་ཏང་རླབས་ཆེ་ཞིང་། ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱིས་རང་ཁྱིམ་རང་བདག་བྱེད། ཞིང་འདེབས་ཁྲལ་མེད་བྱུང་བས་འཛུམ་མདངས་རྒྱས། མཉམ་ལས་སྨན་བཅོས་ཡོད་པས་དགའ་བ་འཕེལ། རྒན་གསོའི་འགན་བཅོལ་བྱས་པས་སེམས་པ་བདེ། སྡོད་ཁང་གློག་ཆས་ཚང་བས་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན། གྲོང་སྡེ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པས་ཀུན་གྱིས་བསྟོད། བདེ་སྐྱིད་འཚོ་བ་སུམ་རྩེན་ཡུལ་དང་མཚུངས། ཞེས་པ་འདི་ནི་གྱེར་འདོན་བྱེད་པའི་ཚིག་དུམ་ཞིག་རེད། གསར་བརྗེའི་ལེ་ཚན་རེ་རེ་དང་གསོན་ཉམས་དོད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་རེ་རེ། གོ་བདེ་ཚིག་སྙན་གྱི་སྐད་ཆ་རེ་རེས་ཏང་གི་དགོན་སྡེ་དང་གྲྭ་བཙུན་ལ་ཕན་པའི་སྲིད་ཇུས་བཟང་པོ་མཚོན་ཐུབ། ཁོས་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་དགོན་པའི་སྒྲོག་འགྲེལ་ཚོགས་ཆུང་དང་ལྷན་དུ་འབའ་ཐང་རྫོང་གྲུབ་བ་དགོན་པར་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་སྐབས། དགོན་སྡེའི་གྲྭ་བཙུན་དང་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ལ་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྲོལ་ཡིག་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་མི་སྣས་ཇི་ལྟར་སྒྲིག་བརྩི་ཁྲིམས་སྲུང་བྱེད་དགོས་ཚུལ། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་ཚུལ་དང་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་ཐད་ནས་དོན་ཟབ་ཅིང་གོ་བདེ་བའི་ངང་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱས་ཤིང་། ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་མི་སྣ་ཐོག་མ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་དང་ད་གཟོད་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་ཡིན་པས། ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་མི་སྣ་ཚང་མས་ངེས་པར་དུ་སྤྱི་དམངས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་འོས་འགན་དང་དུ་བླངས་དགོས་པ་ལས་ཁྲིམས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་བྱེད་མི་ཉན་ལ། ཁྲིམས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་དགོན་པ་དང་གྲྭ་པ་དེ་བས་ཡོད་མི་ཆོག འོས་འགན་དང་འགན་འཁྲི་ཅི་ལྟར་བསྒྲུབ་དགོས་པ་སོགས་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པའི་སྐད་ཆས་མི་རྣམས་ཧ་ལས་སུ་བཅུག་པ་རེད།
བསམ་པ་བཟང་པོ་དམངས་ལ་བཅངས། རིག་པའི་གནས་ལ་བརྩོན་པས་སྦྱངས། རྣམ་དཔྱོད་རིག་པའི་བློ་གྲོས་རྒྱས།
སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་ཐེངས་རེར། སངས་རྒྱས་ཉི་མས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཉན་པར་དགའ་བ་དང་གོ་ཐུབ་པ། སེམས་ལ་ངེས་ཐུབ་པའི་ཆེད་ཏང་གི་བྱེད་ཕྱོགས་དང་སྲིད་ཇུས། བཅའ་ཁྲིམས་ཁྲིམས་སྲོལ། དམངས་ཕན་སྲིད་ཇུས་སོགས་དྲིན་དང་དགའ། ཁྲིམས། མཐུན། བརྩོན། ཕྱུག་བཅས་ཡིག་འབྲུ་དྲུག་ཏུ་ཚུད་པས་རྒྱ་ཆེ་བའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་ཅེས་འབོད། དེའི་ནང་དོན་ཐད་ཞིང་དང་ནགས། འབྲོག ཆུ། གློག ལམ། སློབ་གསོ། འཕྲོད་བསྟེན། རིག་གནས། ཁྲིམས་ལུགས། ཆོས་ལུགས། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་འདུས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ནི་རིག་གནས་ཀྱི་རིམ་པ་མི་འདྲ་བ་དང་དགོས་མཁོ་མི་མཐུན་པ་དང་བསྟུན་ལ་མཁས་ཤིང་། ཁུལ་ཡོངས་སུ་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དགོངས་དོན་གཞི་རིམ་དུ་སྒྲོག་འགྲེལ་ཚོགས་པའི་ཁོངས་མི་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན། ཁོང་གིས་ཏང་གི་ཞིང་ཕྱུག་དམངས་ཕན་གྱི་སྲིད་ཇུས་རབ་དང་རིམ་པ་དང་བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་རབ་དང་རིམ་པ་དེ་སྒྲོག་འགྲེལ་དུ་བསྲེས་ནས་བཤད། དོན་དངོས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་དང་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་གཏམ་རྒྱུད། ལྷད་མེད་ཀྱི་སྐད་ཆ། གོ་སླ་བའི་གནས་ལུགས་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་རྫོང་ཁག18( གྲོང་ཁྱེར)དང་ཤང་གྲོང178 དགོན་སྡེ95ཡི་ལས་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས། དགོན་སྡེའི་གྲྭ་བཙུན་བཅས་ལ་གོ་བདེ་བ་དང་ཁ་མཚར་དང་སྦྲགས་ཏེ་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་ངང་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱས་པས་གཞི་རིམ་གྱི་ལས་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས། དགོན་སྡེའི་གྲྭ་བཙུན་བཅས་ཀྱི་མཐེ་བོང་གནམ་ལ་བཀྱགས་ནས་བསྟོད་ར་ཕུལ་བ་རེད།
ལྟ་ཚུལ་ནི་སྒྲོག་འགྲེལ་གྱི་བླ་སྲོག་དང་སྐད་བརྡ་ནི་སྒྲོག་འགྲེལ་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཡིན་ཞིང་། སྲིད་ཇུས་གྱི་རིགས་གཞུང་དང་ཁྲིམས་ལུགས་ཁྲིམས་སྲོལ། སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་དང་ཉན་མཁན་གྱི་དགོས་མཁོ་བཅས་བྱང་ཆུབ་པ་ཤེས་དགོས་ཤིང་། མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་འཚོ་བ་དང་དཔེ་དོན། སྐད་བརྡ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱས་ན། ད་གཟོད་རྒྱུས་མངའ་མེད་པའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དང་གོ་དཀའ་བའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་ལ་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་སྐོར་གྱི་སྐད་ཆ་ནས་གོ་བ་ལོན་ཐུབ་པས་གཞི་རིམ་གྱི་ལས་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཉན་འདོད་པ་དང་དང་ལེན་ཐུབ་པ། བློ་སྒོ་ཕྱེ་ཐུབ་པ། ནུས་པ་ཐོན་ཐུབ་པ་རེད།
རགས་རྩིས་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ལོ་བདུན་གྱི་རིང་ལ་སངས་རྒྱས་ཉི་མ་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུས་གཞི་རིམ་དུ་བསྒྲགས་པ་གསུམ་དང་སྤྲོ་དགའ་བོད་ཁུལ་དུ་བསྐྱལ་བ། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྙིང་དོན་གཞི་རིམ་དུ་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱས་པ་དང་། ཁུལ་ཨུའི་སྒྲོག་འགྲེལ་ཚོགས་པའི་འཆམ་མཐུན་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བསྐྱལ་བ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་གཅེས་ཁྲིམས་སྲུང་། དྲིན་གཟོ། མཐུན་སྒྲིལ་བཅས་གཞི་རིམ་མང་ཚོགས་ལ་དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོ་བྱས་པ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པའི་དགོངས་དོན་དང་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་གཅིག་པའི་སྙིང་དོན་བཅས་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་སའི་ནང་ཞུགས་ནས་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་ཐེངས816ལ་ཟིན་པ་དེ་ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་རྫོང་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ167དང་དགོན་སྡེ256ལ་ཁྱབ་པར་བརྟེན། སངས་རྒྱས་ཉི་མའི་སྒྲོག་འགྲེལ་ལ་ཉན་འཇོག་བྱས་མྱོང་མཁན་གྱི་མིའི་ཐེངས་གྲངས་ཁྲི20.3ལ་ཟིན་པ་རེད།།
དོ་སྣང་ཆེ་བའི་རྩོམ།
རྩོམ་གསར། 10


text:
ནང་ཆོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད། མཐོང་ཚོར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བེད་སྤྱོད་དེར་ནམ་ཡང་བཀག་འགོག་ཐེབས་མ་མྱོང་པར་ལྡོག་སྟེ་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ། འདི་ནི་ལྷ་དག་གི་བརྐོས་གཟུགས་དང་བྲིས་རིས་ཀྱིས་གསལ་བཤད་ཡང་དག་ཅིག་བྱས་ཡོད། ཁོ་བོས་ཨིན་ཇིའི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཏུན་ནས་གློག་བརྙན་སྐོར་ལ་ཟབ་སྦྱོང་བྱས་མྱོང་ཡང་། གློག་བརྙན«རྐང་འཁོར་རྐུ་མཁན»ལ་བལྟས་རྗེས་སུ་གཞི་ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གློག་བརྙན་ཞིག་ཕབ་བསྐྲུན་བྱེད་འདོད་བྱུང་བ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི། སྔོན་ཆད་གློག་བརྙན་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་འཁྲུག་སྲེད་དང་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་སྐོར་འབའ་ཞིག་རེད་བསམ་བྱུང་། གློག་བརྙན«སྤྲུལ་སྐུ»The Little Buddhaཡི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ BernardoBertolucciལགས་ནས་ཁོ་བོར་བློ་སྐྱེད་གང་འཚམ་ཞིག་གནང་སོང་། ལྷག་དོན་ཁོང་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་གཉུག་གཤིས་ངོ་མ་དེ་སྙན་རོས་ཕྱུག་ཅིང་མིག་དབང་འགུག་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་བསྟན་པ་དེས་ཁོ་བོར་བག་ཆགས་ཆེན་པོ་བཞག་སོང་།
གལ་སྲིད་ཁྱོད་ཀྱིསVittorio DeSicaདང་Satyajit Rayརྣམ་གཉིས་ཀྱི་གློག་བརྙན་བརྩམས་ཆོས་འགའ་ཤས་ལ་གཟིགས་མྱོང་བ་ཡིན་ན། གློག་བརྙན་ནི་ནང་སེམས་ལ་སྙོམས་འཇུག་གཏོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པར་བྱས་ན་ཆོག་པ་གསལ་བོར་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཡིན། ཁོ་བོས་བསམ་པར་གློག་བརྙན་ནི་སྐད་བརྡ་རིགས་ཤིག་སྟེ། མི་གཞན་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་ཐབས་རིགས་ཤིག་རེད་སྙམ། དེ་བས་ཁོ་བོར་མཚོན་ན། གློག་བརྙན་ནི་སྐད་བརྡ་འབའ་ཞིག་ལས་ཅི་ཡང་མིན། དེ་འཁོར་བ་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་བྱ་དངོས་གང་ཅི་ལའང་འབྲེལ་བ་མེད་ལ། ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཀྱང་ཅི་ཡང་མེད། འོན་ཀྱང་། གལ་སྲིད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་སློང་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་ཞིག་བཟུང་བ་ཡིན་ན། དེ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་ཕུན་ཚོགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཏུ་འགྱུར་ངེས་པ་ཡིན།
དྲི་བ། རིན་པོ་ཆེས་ཐེ་ཝན་དུ་ཧ་ཅང་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་གློག་བརྙན«སྲེད་པ»《色,戒》ལ་གཟིགས་མྱོང་ངམ། བསམ་ཚུལ་ཇི་འདྲ་འདུག
ལན་དུ། བལྟས་མྱོང་། ངས་དེ་ལ་སྐར་མ་གསུམ་དང་ཕྱེད་རྒྱག་ངེས་ཡིན། གློག་བརྙན་ནང་རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་གྱི་མཛུབ་དཀྲིས་དེས་ཡོད་ཚད་བརླགས་སོང་བ་ལས་གཞན། རྒྱུ་མཚན་གནས་ལུགས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདོད་བརྩེའི་སྐོར་གྱི་ཚན་པ་གསུམ་འདུག གལ་སྲིད་འཁྲབ་གཞུང་དེ་ཁོ་བོར་འབྲི་རུ་བཅུག་པ་ཡིན་ན། ངས་མི་སྣ་གཙོ་བོ་འཁྲབ་པའི་སྐྱེས་མ་དེས་ཕ་ལམ་གྱི་མཛུབ་དཀྲིས་དེ་གད་སྙིགས་ཁྲོད་འདོར་དུ་འཇུག་ངེས་ཤིང་། དེ་ནས་འདོད་བརྩེའི་སྦྱོར་བ་ཡ་མ་བརླ་མང་པོ་ཁ་སྣོན་བྱ་ངེས། དེ་ལྟར་ན་གློག་བརྙན་སྔར་ལས་ཀྱང་ལེགས་པོ་འཁྱོངས་ངེས་བསམ། སྐུ་ཞབས་ལི་ཨན(李安)ལགས་ནི་ཤིན་ཏུ་བཀུར་འོས་པའི་འཁྲབ་ཁྲིད་མཁན་ཞིག་རེད། ད་དུང་སྐུ་ཞབས་ཧུག་ཞོ་ཞན(侯孝贤)་ཡང་ཐེ་ཝན་གྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་ཞིག་རེད་འདུག
དྲི་བ། རིན་པོ་ཆེ། སྐུ་ཉིད་ནས་ཆེས་དགའ་མོས་བྱེད་པའི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་དེ་སུ་ཡིན།
ལན་དུ། དེ་ཧ་ཅང་མང་། ད་དུང་ངེས་གཏན་མེད་པར་འགྱུར་གྱིན་འདུག འོན་ཀྱང་ང་རང་འཁྲབ་སྟོན་པ་རྒན་གྲས་འགའ་ཤས་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་གྱིShaji N. Karunདང་ཉི་ཧོང་གི་Yasujiro Ozu(小津安二郎)རྣམ་གཉིས་རེད།
ང་ཚོས་སྙིང་རྗེ་གླེང་སྐབས་སུ། ཞལ་འཛུམ་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྙིང་རྗེའི་སྤྱན་ཟུང་ལྟ་བུའི་རྒྱུན་པར་བག་ལྷོད་ཅིང་ཉམས་དགའ་བའི་པར་རིས་རེ་འགའ་ཡིད་ལ་འཆར་ངེས། ཁོ་བོས་ཨ་རི་ནས་གློག་བརྙན་བཟོ་བསྐྲུན་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། མི་ཞིག་གིས་ཆེས་དགའ་ཤོས་བྱེད་པའི་གློག་བརྙན་དེ་གང་ཡིན་མིན་དྲིས་བྱུང་། ངས་ཁོ་ལ«ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་གཤེད་མ»(Natural Born Killers)ཡིན་ཞེས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན། ངས་ཁོ་ལ་བསམ་གཟས་པ་དང་ཡང་ན་ཀུ་རེ་རྩེས་པ་གང་ཡང་མིན། གློག་བརྙན་དེ་ད་རག་བར་ཁོ་བོ་ཆེས་དགའ་ཤོས་བྱེད་པའི་བརྩམས་ཆོས་མང་པོའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱིས་གློག་བརྙན་དེར་བལྟས་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་དྲག་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་། དབེན་དགོན་ཞིག་ཏུ། ཉིན་རྒྱུན་ཞལ་ངོ་དྲོ་བའི་སྐུ་འདྲ་དང་གྲྭ་པ་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་འདུག་ཡུན་རིང་དྲགས་ཚེ། རང་གི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་གཤིས་སུ་ཡོད་པའི་དྲག་རྩུབ་དང་ཞེ་སྡང་། འདོད་རྔམས་སོགས་བརྗེད་འགྲོ་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་འགྲོ། དེས་ན། གློག་བརྙན་འདིས་ཁོ་བོར་བསླབ་པ་ནི། སྐྱེས་མ་ཐག་ནས་ཚེ་འདིར་ང་རང་ནང་བའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཚོད་འཛིན་ཐེབས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། ང་ལའང་གཉུག་གཤིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་དག་ཡོད་པས། གློག་བརྙན་ཁྲོད་ཀྱི་མི་སྣ་ནང་ལྟར་དྲག་སྤྱོད་པ་ཞིག་ཏུའང་འགྱུར་ཐུབ་ངེས་ཡིན་པ་དེའོ།།
ཉེ་རབས་སུ་ཕྲད་པའི་དེང་གི་སྡུག་བསྔལ་རིགས་གཅིག་ནི“རང་ཉིད་ཕྲལ་བ”་སྟེ། འདིས་རྐྱེན་པས་ང་ཚོས་མི་གཞན་ལ་སྙིང་རྗེ་སྒོམ་རྒྱུ་བརྗེད་པར་གྱུར་ལ། ཐ་ན་རང་ཉིད་ལའང་སྙིང་རྗེ་སྒོམ་གྱིན་མི་འདུག་པས་མ་ཚད། རང་ཉིད་ཀྱི་གཉུག་གཤིས་ངོས་ཟིན་གྱི་ཡང་མི་འདུག དེ་བས་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་Dunhill དང་ Louis Vuitton(LVཡང) CUCCI ལྟ་བུའི་རྒྱས་སྤྲོས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་ལ་དགའ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། མིའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཆ་ནས། ང་ཚོར་དུས་རྟག་ཏུ་རང་ཉིད་རྒྱུས་ལོན་དང་ཚེ་སྲོག་ལ་མྱོང་རོལ་བྱེད་འདོད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཡོད་ངེས། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ན་གཞོན་མང་པོས་བསམ་གཟས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྐང་ལག་ལ་གྲིས་བསྣད་ནས་རང་ལུས་བརླགས་ཀྱིན་འདུག ངས་ཁོ་ཚོར་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་ཡིན་མིན་འདྲི་སྐབས། ཁོ་ཚོའི་ལན་ནི་རང་ཉིད་རང་ཉིད་དུ་ཚོར་ཐབས་སུ་ཡིན་ཟེར། ངས་འདི་ལྟ་བུ་ཀྲུང་གོར་འབྱུང་གིན་ཡོད་མེད་མི་ཤེས། ཁོ་བོར་མཚོན་ན། འདིས་བགས་ཆགས་ཆེན་པོ་བཞག་སོང་། རྒྱུ་མཚན་ནི་བྱིས་པ་འདི་ཚོར་ལམ་སྟོན་ཞིག་ཡོད་མི་འདུག་པས། རང་ཉིད་དུ་ཚོར་ཐབས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་ཡང་དག་དེ་ཤེས་ཀྱིན་མི་འདུག ཁོ་ཚོས་ཚོར་ཐབས་ཉག་གཅིག་དེ་ནི་ཟུག་གཟེར་རམ་ངར་སྐྱེད་པ་དང་དེ་ལ་སྣང་བ་འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན།
ངས་ཁྱོད་ཚོ་དང་མཉམ་རོལ་བྱེད་འདོད་ཀྱི་གློག་བརྙན་གཞན་ཞིག་ནི་«ཤ་བ་རྔོན་མཁན»(Deer Hunter)རེད། དེའི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་Robert deniro རེད་བསམ་བྱུང་། ཁྱོད་ཚོ་མི་འགའ་ཤས་ནས་གློག་བརྙན་འདིར་བལྟས་མྱོང་བར་ཁོ་བོར་ཡིད་ཆེས་ཡོད། དོན་དངོས་སུ་གློག་བརྙན་འདིས་ཁོ་བོ་ཉིན་འགའ་ཤས་ཤིག་གི་རིང་ལ་ཡི་ཐང་ཆད་པར་བྱས་སོང་། སྐབས་སྐབས་སུ་གློག་བརྙན་འདི་ཡིད་ལ་ཤར་ཐེངས་རེར། ངའི་སེམས་ཁམས་ཡང་བསྐྱར་ཡུན་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་སྐྱོ་བར་བྱས་འགྲོ། ཨུ་རུ་སིའི་འཁོར་ལོའི་རྒྱན་པོ་ཅན་གྱི་བརྙན་རིས་དེར་ཁོ་བོས་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ནི། མི་དེས་ཧ་ལམ་རང་སྲོག་ལེན་པར་བསམ་འདུག ངར་སྐྱེད་པ་དང་དེ་ལ་སྣང་བ་འཁོར་ཚུལ་དེ་དེ་འདྲའི་སྟོབས་ཆེ་བ་ལ། ངས་རང་ཉིད་ལ་ལས་སླ་མོས་སྒོ་ནས་ཁམས་དེ་རིགས་འགོ་སྲིད་པ་ཚོར་བྱུང་། ཁྱོད་ཀྱིས་མེ་འདས་མ་ཤུ་མནན་ནས་རང་ཉིད་ལ་བརྒྱབ་མ་ཐག མེ་མདར་མདའ་མེད་པའི་སྐབས་སུ། སྐད་ཅིག་དེར་གསོན་པའི་བདེ་སྐྱིད་ཚོར་ཐུབ་ངེས། དོན་དམ་དུ། ང་ཚོས་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལྟ་བུའི་གནའ་བོའི་ཤེས་རབ་བརྗེད་པ་སྟེ། ཨུ་རུ་སིའི་འཁོར་ལོའི་རྒྱན་པོ་འཇོག་པ་ལས། ང་ཚོས་ཇ་ཕོར་བ་གང་འཐུང་ཞོར། ཚེ་སྲོག་གི་མཛེས་པ་མྱོང་རོལ་བྱས་ན་དགའ།
གསོན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་སྟེ། དེ་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ནི་དམར་དམར་རྗེན་རྗེན་གྱིས་གསོན་པ་དེ་རེད། དེ་ལྟར་ན་ད་གཟོད་སེམས་ཁོངས་སུ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་ཡིན། ངས་དུས་རྟག་ཏུ་སྙིང་རྗེ་ནི་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཤིག་ཡིན་པར་སྒྲོགས་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ནི་གྲྭ་བ་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་ཁོ་ནར་དབང་བ་ཞིག་མིན།
འདིར་ངས་ཡང་བསྐྱར་གློག་བརྙན་ཞིག་གླེང་འདོད། ཁྱེད་ཚོས་འཇར་མན་གྱི་གློག་བརྙན«མི་གཞན་གྱི་འཚོ་བ»(The Life of Others)ལ་སོང་ནས་གཅིག་བལྟ་རོགས། ངས་བལྟས་ན། དེ་ནི་དུས་རབས་འདིའི་ནང་ཆེས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་གློག་བརྙན་དེ་རེད། ངས་གློག་བརྙན་དེ་ལ་བལྟ་སྐབས་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ནང་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་སྣང་བ་ཤོར་ཏེ། བལྟས་ཚར་རག་བར་དུ་གློག་བརྙན་ཁང་གི་རྐུབ་སྟེགས་སུ་དཀྱིལ་ཀྲུང་གིས་བསྡད་ནས་རྐང་བ་རྐྱོང་རྒྱུ་དང་བརྗེ་སྤོར་བྱེད་རྒྱུ་ཡང་བརྗེད་དེ། གློག་བརྙན་ཚར་རྗེས། ངའི་རྐང་བ་སྦྲིད་ནས་ཇ་ཡུན་ཙམ་ལ་ཡར་ལའང་ལངས་ཐུབ་མ་སོང་། རྒྱུན་པར་ང་ཚོས་གསང་ཉུལ་བ་ལ་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱེད་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་གློག་བརྙན་དེས་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བའི་གསང་ཉུལ་བ་ཞིག་གི་སྐོར་བཤད་འདུག
གོང་གི་འདི་དག་ནི་ཁོང་གི་གཏམ་བཤད་དང་བཅར་འདྲི་སོགས་ལས་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་པ་ཡིན།


text:
ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྡོ་རིང༌།
མཚུར་ཕུའི་རྡོ་རིང༌།
མཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། (༣༠༡༩༩༩༠༥༣༠) འབྲི་མཁན། ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། ༠༧༢༠༠༩༢༢༡༧
ཤམ་བྷ་ལའི་ཕོཉ་དྲ་བས་༢༠༠༨ཟླ་༠༡ཚེས་༠༧ཉིན་སྤེལ། མཚུར་ཕུའི་རྡོ་རིང་ནི། བོད་ལྗོངས་ལྷ་ས་ས་ཁུལ་སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཀརྨ་པའི་གདན་ས་མཚུར་ཕུ་དགོན་དུ་མཆིས་ཤིང༌། དེ་ཡང༌། མཚུར་ཕུའི་རྡོ་རིང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དགུ་པའི་དུས་འགོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་ ༨༡༥ ལོ་ནས་ ༨༨༨ བར་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་གྱིས་སྲིད་དབང་བཟུང་བའི་ལོ་ག་གེ་མོ་ཞིག་ལ་བཙུགས་ཡོད་པ་འདྲ་ཞིང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ཏེ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱིས་བཀའ་གནང་སྟེ་འུ་ཤང་རྡོའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པའི་ལྷག་མ་རྣམས་ཞང་བློན་ཚེས་སྤོང་སྟག་བཟང་ཉ་སྟོ་ཟེར་བས་སྟོད་ལུང་ལྕང་ཕུར་༼མཚུར་ཕུ་༽༼ལྷ་ཁང་འདི་ལ་སྟོད་ལུང་ལྷག་མའི་ལྷ་ཁང་ཟེར།༽ བཙུགས་པར་སྣང༌། མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱིས་སྟོད་ལུང་མཚུར་ཕུར་ཡང་བསྟན་པའི་མེ་རྩ་ལྕང་བུའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་བྱ་བ་བཞེངས་ནས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་བཙུགས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཆོད་པའི་རྒྱུན་ཇི་སྲིད་བར་མི་ཉམས་པའི་ཆེད། དགེ་འདུན་རེར་ཞིང་འབྲོག་གི་སྡེ་འབངས་མི་ཁྱིམ་བདུན་ཏེ་སླ་ནས་སྦྱར་བའི་བཙན་པོའི་བཀའ་གཙིགས་རྡོ་རིང་ལ་བྲིས་ནས་མཚུར་ཕུའི་བླ་གཡེལ་མཐིལ་དུ་བཙུགས་གནང་མཛད་ཅིང༌། རྡོ་རིང་གི་རྩེ་མོར་ཆར་ཁེབས་པདྨ་དང་སྤྲིན་རིས་ཅན་དང༌། ནོར་བུ་མེ་འབར་རིས་ཅན་གྱི་ཏོག སྔར་ཡོད་རྡོ་རིང་སྟེགས་བུ་རིག་གསར་སྐབས་གཏོར་སྐྱོན་བྱུང་བས་ཕྱིས་ཉམས་གསོའི་སྐབས་སྟེགས་བུ་བང་རིམ་ལྔ་དང༌། རྡོ་རིང་ངོ་མའི་མཐོ་ཚད་ལ་སྤྱི་ཁྲེ་ ༢།༦༢ སྟེ་མཐོ་བཅུ་དང༌། གཞེང་ཚད་ལ་མཐོ་གཉིས་དང་ཕྱེད། འཐུག་ཚད་ལ་མཐོ་གང་བཅས་ཡོད་ལ། རྡོ་རིང་གི་ལྷོ་ངོས་སུ་བོད་ཡིག་ཡིག་འཕྲེང་ ༤༦ དང༌། ནུབ་ངོས་སུ་ཡིག་ཕྲེང་ ༢༢ བྱང་དང་ཤར་གཉིས་ལ་ཡི་གེ་མེད།
བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང༌།
མཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། (༣༠༡༩༩༩༠༥༣༠) འབྲི་མཁན། ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། ༠༧༢༠༠༩༢༢༠༧
ཤམ་བྷ་ལའི་ཕོཉ་དྲ་བས་༢༠༠༨ཟླ་༠༡ཚེས་༠༧ཉིན་སྤེལ། བསམ་ཡས་དགོན་ནི་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་གྲ་ནང་རྫོང་ཁོངས་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་བྱང་ངོས་བསམ་ཡས་ཤང་ཧས་པོ་རིའི་འདབས་སུ་གནས་ཤིང༌། བོད་ཤིང་ཡོས་སྤྱི་ལོ་ ༧༧༥ ལོར་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྨང་གཞི་བཏིང་ནས་མེ་ཡོས་སྤྱི་ལོ་ ༧༨༧ ལོར་ཡོངས་སུ་ལེགས་བསྒྲུབས་ཟིན་ཅིང༌། གཙུག་ལག་ཁང་གི་དབུས་སུ་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ལ་དཔེ་བླངས་ཏེ་དབུ་རྩེ་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོ་བཞེངས། སྟེང་གི་གཡས་གཡོན་དུ་ཉི་མ་ལྷ་ཁང་དང༌། ཟླ་བ་ལྷ་ཁང་བཞེངས། གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་མཚོན་པའི་ཆེད་དུ་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་དུ་ལྷ་ཁང་བཅུ་གཉིས་བཞེངས། ཕྱོགས་བཞིར་མཆོད་རྟེན་བཞི་དང་ལྕགས་རིའི་སྟེང་དུ་མཆོད་རྟེན་ཆུང་ངུ་བརྒྱ་དང་བཅུ་མེད་བརྒྱད་བཞེངས། སྒོ་བཞིར་རྡོ་རིང་བཞི་བཙུགས་ཚུལ་ལོ་རྒྱུས་སུ་འཁོད་ཀྱང་དེང་སྒོ་བཞིའི་རྡོ་རིང་མིང་གི་ལྷག་མར་གྱུར་ཟིན་ལ། རྡོ་རིང་འདི་ནི་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དབུ་རྩེའི་མདུན་ངོས་སུ་བཙུགས་པའི་གནའ་བོའི་རྡོ་རིང་དེ་ཉིད་ཡིན།
འབྲི་གུང་ཞྭ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་སྔ་ཕྱི་གཉིས།
མཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། (༠༧༢༠༠༩༢༢༠༣) འབྲི་མཁན། ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། ༠༧༢༠༠༩༢༡༥༦
ཤམ་བྷ་ལའི་ཕོཉ་དྲ་བས་༢༠༠༨ཟླ་༠༡ཚེས་༠༧ཉིན་སྤེལ། ཞྭ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ནི་༼ཞྭ་ལྷ་ཁང་ནི་མལ་གྲོ་གུང་དཀར་རྫོང་ཉི་མ་ལྕང་རྭ་ཤང་ངམ་རྫོང་ཞོལ་ཤང་ཞྭ་གྲོང་ཚོའི་ཁོངས་སུ་གནས་ཤིང༌།༽བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྲས་མུ་ནེ་བཙན་པོའམ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་གྱིས་སྔ་རྗེས་ཆོས་བློན་མྱང་ཏིང་འཛིན་བཟང་པོ་ལ་བཀའ་གཙིགས་གཉིས་གནང་སྟེ། རྡོ་རིང་དང་པོ་ཡིག་ཕྲེང་ ༦༢ ཡོད་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྤྱི་ལོ་ ༧༩༨ ནས་ ༨༡༢ ལོའི་བར་གྱི་ལོ་ལ་བཙུགས་པ་དང༌། རྡོ་རིང་གཉིས་པ་ཡིག་ཕྲེང་ ༤༩ ཡོད་པ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༨༡༢ ལོར་གྲུབ་ནས་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་གཞོང་རོང་མདོ་དབུ་རུ་ཞྭ་ལྷ་ཁང་དུ་བཙུགས་ཡོད། ཞྭ་ལྷ་ཁང་ནི་རྗེས་སུ་དགོན་བདག་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་ནས་གནང༌། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ས་རྡོའི་ཕུང་པོར་སོང་ཞིང༌། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༦ ལོར་ཉམས་གསོ་ཞུས་ཏེ་དེང་དགེ་འདུན་ ༡༠ བཞུགས། ཐོག་མར་གྲུབ་མཐའ་རྙིང་ལུགས་ནས་ཕྱིས་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་དུ་གྱུར། དེང་སྔོན་གྱི་རྡོ་རིང་དང༌། གཡུ་སྒྲོན་མའི་བླ་ཤིང༌། འདུ་ཁང་དང་བཅས་ཅུང་ཟད་བཞེངས་ཡོད། རིག་གསར་སྐབས་རྡོ་རིང་གཅིག་ལ་ཆག་སྐྱོན་བྱུང་ཞིང་ད་ལྟ་བསྒྲེངས་འཛུགས་གནང་མ་ཐུབ་པར་ལུས་ཡོད་པ་འདི་ཡིན།
དབོན་ཞང་འདུམ་པའི་བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དངོས།
མཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། (༣༠༡༩༩༩༠༥༣༠) འབྲི་མཁན། ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། ༠༧༢༠༠༩༢༡༥༣
༼ནུབ་ངོས་གཡོན་དུ།༽
༡ ༄། །བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ།
༢ འཕྲུལ་གྱྀ་ལྷ་བཙན་པོ་དང༌། །
༣ རྒྱའྀ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྒྱ་རྗེ་ཧྭང་ཏེ།
༤ དབོན་ཞང་གཉྀས། །ཆབ་སྲིད་
གསར་གནས་དེ་ལས་མང་བ།
ཤོག་ངོས། 1 ནས། 2


text:
ནང་དོན་མདོར་བསྡུས།
རྡོམ་ཁོ་བྷི(Leonardo DiCaprio ནས་འཁྲབ)ནི་ཉམས་མྱོང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྐུན་མ་ཞིག་སྟེ། ཁོ་རང་མི་གཞན་གྱི་རྨི་ལམ་དུ་ཞུགས་ཐུབ་པར་མ་ཟད་དེ་ལ་ཞུགས་པ་བརྒྱུད། རིན་ཐང་ཡོད་པའི་གསང་བ་རྣམས་ག་ལེར་འཁྱེར་ཐུབ། འདི་ལྟ་བུའི་ཁྱད་ནུས་ཀྱིས་ཁོ་རང་ཁེ་ཕན་གཉེར་མཁན་དག་དགའ་ཤོས་ཀྱི་གསང་ཉུལ་བར་གྱུར། ཡིན་ནའང་ཏག་ཏག་ནུས་པ་འདིས་ཁོ་རང་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ལོག་མི་ཆོག་པའི་ཉེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་རང་གི་ཁྱིམ་མི་མཐའ་དག་དང་རྒྱང་དུ་བྲལ། འོན་ཀྱང་ཉི་ཧོང་གི་ཚོང་བ་ཆེན་མོ་ཞིག་གིས་ཁོ་ལ་ཕྱིར་ལོག་པའི་གོ་སྐབས་བྱིན་སོང་། དེ་ནི་རང་གི་འགྲན་ཡ་ཚང་གི་ཁྱིམ་བརྒྱུད་ཁེ་ལས་གཏོར་བའི་གཡོ་ཇུས་ཤིག་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ལ་ངེས་པར་དུ་ཁེ་ལས་མགོ་བའི་བུ་ཡི་བསམ་བློ་དེ་བསྒྱུར་དགོས། དེ་བས་ན། ཁོ་བྷི་གཙོས་ལས་རོགས་པ་དག་གིས་ཤེས་པ་སྦྲེལ་བའི་འཕྲུལ་ཆས་དེར་བརྟེན་དེ་རྨི་ལམ་བཟོ་མཁན་བུ་མོ་དེའི་རྟོགས་པའི་ཇུས་འགོད་བཞིན་ཏུ་འགྲན་ཡ་ཚང་གི་བུའི་རྨི་ལམ་དུ་འཕོ་འཇུག་བྱས་ཏེ་གང་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་བསམ་བློ་བསྒྱུར་བར་བརྩོན། དེ་ལྟར་ཁོ་ཚོས་ཇུས་འགོད་ཞིབ་ཚགས་ལ་འཆར་ཡན་ཁྱད་མཚར་བའི་རྨི་ལམ་གྱི་བང་རིམ་རེ་རེར་འཕོས་ཤིང་ཞུགས་ཏེ་གཉན་འཕྲང་ཆེ་བའི་འཇིག་རྟེན་གཞན་ཞིག་ཏུ་ཆས་་་་་་་་་
《རྨི་ལམ་གྲོང་འཇུག》ནི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་ནོ་ལན་གྱི་དཔེ་མཚོན་བརྩམས་ཆོས་སུ་བགྲངས་རུང་སྟེ། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་སྔོན་མ《མུན་ནག་ནང་གི་སྐྱ་མི》ལྟར་སྒྱུ་རྩལ་སྟེང་གི་འཚོལ་སྙེག་སྟེ་རྩལ་མཐོ་ཞིང་ཇུས་འགོད་ཞིབ་ཚགས་ཆེ་བའི་རྩེད་འཇོའི་བྱེད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པར་བྱེད། དེ་བས་ཀྱང་ད་རེས་ཀྱི《གྲོང་འཇུག》ནི་མིའི་རིགས་ཐུན་མོང་ལ་ཡོད་པའི་རྨི་ལམ་རྨི་བའི་སྣང་ཚུལ་དེ་བློ་ངོར་ཤོང་དཀའ་བའི་རབ་རྟོག་གི་ནུས་པ་དང་ངོ་མཚར་བའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཚོན་སྟངས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཡོད། ལར་སྔན་ཆད་ཀྱང་རྨི་ལམ་མམ་ཤེས་པའི་བྱེད་ནུས་བརྗོད་བྱར་བྱས་པའི་གློག་བརྙན་མང་དུ་གདའ་སྟེ། དཔེར་ན། 《མི་འཇིག་པའི་རྒྱལ་ཁམས》ལྟ་བུའི་སྐད་གྲགས་ཅན་ཀྱང་ཡོད་མོད། ནོ་ལན་གྱི《གྲོང་འཇུག》ནི་ལྟད་མོ་བའི་རྒྱུད་འཁུལ་བའི་རྨི་ལམ་གྱི་ནུས་པ་འགྲེལ་སྟངས་ཤིག་རེད་དེ། དེས་ལྟད་མོ་བར་འདི་ལྟར་ཡང་འོང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་མ་རེད་ཨང་སྙམ་པར་བྱེད། 《གྲོང་འཇུག》ནི་རྟོག་འཆར་དང་བརྩེ་དུངས། དྲག་ཤུགས་གསུམ་ཀ་ལུས་གཅིག་ཏུ་འཛོམས་པའི་གློག་བརྙན་ཞིག་རེད་དེ། གློག་བརྙན་ཁྲོད་ཀྱི་མི་སྣ་གཙོ་བོའི་ཆུང་མ་ཡང་ཡང་ཐོན་ནས་ཁོ་ཚོའི་འཆར་གཞི་ལ་གཏོར་བརླག་བྱས་པ་ནི་བརྩེ་དུངས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཁོ་བྷིས་ཆུང་མར་བཟུང་བའི་དྲན་གདུང་གི་མངོན་སྟངས་ཤིག་ཡིན། ད་དུང་ནམ་ཡང་རྒྱབ་བསྟན་ནས་ཡོད་པའི་རང་གི་བྱིས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་སྣ་གཙོ་བོས་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་འཕྲང་རིམ་འདི་བརྒྱུད་པའི་ཆེས་མཐའ་མ་དང་དོན་དམ་པའི་དམིགས་ཡུལ་རྟོགས་སྲིད། དེ་ལྟར་མིའི་རིགས་ཐུན་མོང་ལ་ཡོད་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་བྱེད་ནུས་ཆ་འགྲིག་པའི་བཀོལ་བ་དེ་དང་བརྩེ་དུང་གི་མངོན་སྟངས་དེས་གློག་བརྙན་འདི་ཟབ་ཚད་མེད་པའི་མིག་གི་དགའ་སྟོན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སེམས་པའི་གསོས་སུའང་འགྲོ་བའི་ཚད་མཐོ་ས་ཞིག་ཏུ་བསྐྱལ་ཡོད་ཅིང་། གཟེངས་སུ་བསྟོད་པའི་རྟགས་མ་མང་དུ་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།།


text:
མཚོ་སྔོན་གསར་འགྱུར་དྲ་བའི་འཕྲིན་ལྟར་ན། “སློབ་བྱོལ་འགན་སྲུང”ལ་དཀའ་ཁག་ཆེ་བ་དང་ཁ་གྲངས་གསལ་པོ་མི་ལོན་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཁ་གཏད་ནས་ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱིས་སྔ་གཞུག་ཏུ“སློབ་བྱོལ་འགན་སྲུང”ཐད་ཀྱིAPPམ་ལག་སྟེགས་བུ་ལ་ཞིབ་འཇུག་གསར་བཟོ་བྱས་ཤིང་། ཟླ5པའི་ཚེས28ཉིན་དངོས་སུ་ཤར་གཏོང་བྱས་པ་རེད། དེས་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་གྱིས་དངོས་སུ“ཆ་འཕྲིན་དྲ་རྒྱ+སློབ་བྱོལ་འགན་སྲུང”རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དེ་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད།
རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་ལས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན། “སློབ་བྱོལ་འགན་སྲུང”ཐད་ཀྱིAPPམ་ལག་སྟེགས་བུ་དེ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ཞིབ་ཚགས་ཅན་དུ་བཏང་ཞིང་། སློབ་ཤོར་དང་སློབ་བྱོལ་བྱུང་བའི་སློབ་མ་དག་གི་ཡང་དག་པའི་ཁ་ཕྱོགས་ལ་རྒྱུས་ལོན་གསལ་པོ་བྱས་ཤིང་། སྤྱི་བདེ་སྡེ་ཁག་གིས་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པའི་མི་གྲངས་ཀྱི་གཞི་གྲངས་ཡིག་ཚགས་གཞིར་བཟུང་ནས་སློབ་ཚགས་ཡིག་ཆའི་བརྡ་འཕྲིན་ལ་རིགས་བཀར་གྱིས་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་སློབ་ཤོར་དོགས་གཞི་ཅན་གྱི་སློབ་ལོ་རན་པའི་ན་ཆུང་བྱིས་པ་དག་བསྡོམས་རྩིས་བྱས་ཤིང་། དེ་མིན་མི་ཚོགས་གཙོ་བོ་དེ་རིགས་བཀར་གྱིས་རིམ་པ་རེ་རེ་བཞིན་རིགས་བཀར་གྱིས་བརྡ་རྟགས་གསལ་པོ་ཞིག་བཀོད་པ་རེད། ལས་བྱེད་མི་སྣ་དག་གིས་གློག་ཀླད་སྟེང་ནས་མ་ལག་སྟེགས་བུ་དེ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཤིང་ཁ་པར་སྟེང་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་ཀློག་དང་ཡིག་ཆ་བརྒྱུད་སྒྲོགས། གཞི་གྲངས་ཞིབ་བཤེར་བཅས་བྱས་ཡོད། མ་ལག་སྟེགས་བུ་དེས་ཉིན་རེ་རེར་རང་འགུལ་གྱིས་སློབ་ཚགས་ཀྱི་མ་ལག་བརྡ་འཕྲིན་ལ་རང་འགུལ་གྱིས་ཞིབ་བཤེར་བྱས་ཤིང་། སློབ་མ་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་པའི་སློབ་ཚགས་ཅན་གྱི་སློབ་མ་དག་རང་འགུལ་གྱིས་ཞིབ་བཤེར་ཉུང་འཕྲི་བྱེད་པ་དང་ལོ་རེ་རེའི་སྲ་བརྟན་ཚད་གཞིའི་གནས་ཚུལ་དང་ཡིག་ཚགས་བྱང་བུ་བཟོས་པའི་ཁྱིམ་ཚང་དག་གི་བྱིས་པའི་སློབ་ཤོར་གནས་ཚུལ་ལ་ཡང་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར་ནན་མོ་བྱས་ཏེ། “སློབ་བྱོལ་འགན་སྲུང”བྱ་བ་དེ་རིག་ནུས་ཅན་དུ་བཏང་ཡོད།
དེ་ལས་གཞན་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་གྱིས་ད་ལོ་ནི“སློབ་བྱོལ་འགན་སྲུང་ཆེད་དོན་འགུལ་སྐྱོད་ལོ”ལ་གཏན་ཁེལ་བྱས་ཤིང་། མ་འོངས་བ་ན་སློབ་བྱོལ་འགན་སྲུང་བྱ་བ་དེ་རྫོང་དང་ཤང་སྡེ་བ་བཅས་ཀྱིས་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་དཔྱད་སྡུར་བྱས་ཏེ། ཕུལ་བྱུང་ཚོགས་པ་དང་མི་སྒེར་གྱི་གོ་གནས་རིམ་འཕར་ལ་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ། ལྟ་སྐུལ་མི་སྣའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་གཟེངས་བསྟོད་སྲིད་ཇུས་དང་དེའི་སྐོར་གྱི་དམངས་ཕན་སྲིད་ཇུས་ལ་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ། ཁུལ་དང་རྫོང་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་ལྟ་སྐུལ་སྡེ་ཁག་གིས་སློབ་བྱོལ་འགན་སྲུང་གི་གནས་ཚུལ་དེ་ཡང་ལྟ་སྐུལ་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བཞག་ཡོད། ད་ལྟའི་བར“སློབ་བྱོལ་འགན་སྲུང”ཐད་ཀྱིAPPལས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན།ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཐོའི་སྟེང་གི་ལོ7ནས15བར་གྱི་འོས་འགན་སློབ་གསོ་མྱོང་བའི་མི་སྣའི་ཁ་གྲངས་ནི18773ཡིན་ལ། ཞིབ་བཤེར་ཉུང་འཕྲིའི་ཁ་གྲངས་དེ་བརྒྱ་ཆའི80ལ་སླེབས་པ་དང་། “སློབ་བྱོལ་འགན་སྲུང”བྱ་བར་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་བླངས་ཡོད།
ལོ་ཙཱ་བ། ལྷ་དཔལ་སྐྱབས།


text:
རྩ་རྫས་དང་རྩ་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།
རྩ་རྫས་དང་རྩ་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།[རྩོམ་སྒྲིག]
མ་རྡུལ་རིགས་གཅིག་ཁོ་ལས་གྲུབ་པའི་སྤུས་གཙང་གི་དངོས་རྫས་ཤིག་ལ་རྩ་རྫས་ཟེར། རྩ་རྫས་རྣམས་ནི་རྩ་རྫས་སོ་སོའི་རྡུལ་གྲངས་ཀྱིས་དབྱེ་འབྱེད་དང་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ། རྡུལ་གྲངས་ཞེས་པ་ནི་རྩ་རྫས་དེའི་མ་རྡུལ་གྱི་ལྟེ་ཉིང་ནང་ཡོད་པའི་ཕོ་རྡུལ་གྱི་གྲངས་འབོར་དེ་ཡིན། ད་བར་ཁྱོན་རྩ་རྫས་གྲངས་༡༡༨ ངོས་འཛིན་བྱུང་ཡོད་པ་ལས་རྩ་རྫས་ ༩༤ ནི་རང་བྱུང་དང། དེ་བྱིངས་རྩ་རྫས་རྣམས་ནི་ལྟེ་ཉིང་སྦྱོར་འགྱུར་གྱིས་བཟོས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། རང་བྱུང་རྩ་རྫས་དེ་དག་ལས་ཡང་རླུང་(hydrogen)དང་ཉི་རླུང་(helium)གཉིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྷང་སྒྲ་ཆེན་པོའི་དུས་སྐབས་ནས་བྱུང་བར་འདོད་པ་དང། དེ་བྱིངས་རང་བྱུང་རྫས་གཞན་རྣམས་ནི་འཛམ་གླིང་གི་གོ་ལ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་རིམ་དང་ལྷན་དུ་རིམ་བཞིན་གྲུབ་པར་འདོད། དེ་ཡང། རྡོ་རྫས་(lithium)དང། སྐྱ་མངར།(Berylium) དེ་བཞིན་ཚ་ནག་(Boron)ལས་ལྗིད་ཚད་ཆེ་བའི་རང་བྱུང་རྩ་རྫས་གཞན་རྣམས་ནི་སྐར་ནུས་ཉིང་སྦྱོར་(stellar nuleosynthesis)གྱིས་གྲུབ་པར་འདོད། རྡུལ་གྲངས་ ༩༤ ཡན་གྱི་རྩ་རྫས་རྣམས་ལ་འགྱེད་རྒུད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་ཞིང། ཚེ་ཕྱེད་(half life)ཡང་ཧ་ཅང་ཐུང་ངུ་ཡིན་རྐྱེན་འཛམ་གླིང་ཐོག་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་དཀའ།


text:
སྐད་ཡིག་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་རིག་གནས་དང་ངོ་བོ་མཚོན་བྱེད་ཡིན། དེར་བརྟེན། རང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་རང་དབང་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཐོག་མར་གཏན་འབེབས་དང་། དེ་རྗེས་ ༡༩༧༥ ལོ་དང་།
༡༩༧༨ ལོ། ༡༩༨༢ ་ལོ་བཅས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་བཅོས་བརྒྱུད་རིམ་ནང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱིས་རང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་རང་དབང་ལ་ཁག་ཐེག་བྱེད་དགོས་པའི་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། ཡ་ང་བའི་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་དུས་སྐབས་སུའང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་རང་དབང་དེ་རྩ་ཁྲིམས་ནང་རང་སོར་གནས་ཐུབ་ཡོད།
༢༠༠༤ ་ལོར། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་རྩ་དོན་དེ་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནང་དུ་གསར་སྣོན་བྱས། དེ་ཡང་། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སམ་མི་སྡེའི་ཚོགས་པ། གང་ཟག་སྒེར་བ་སོགས་གང་རུང་གིས་རང་གི་གདོད་མའི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་བརྒྱུད་དེ། རང་གི་ཕ་སྐད་ལ་དགའ་མོས་བྱས་པ་དེས་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ལ་ཕོག་ཐུག་ཐེབས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ལ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱིས་སྐད་ཡིག་ཐོབ་ཐང་གི་མཚན་ཉིད་ཟེར། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆིངས་ཡིག་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐད་ཡིག་ཐོབ་ཐང་ནི་གང་ཟག་གི་ཆེ་མཐོང་དང་རང་དབང་། འདྲ་མཉམ་དང་གོ་གནས་བཅས་ཀྱི་ནང་དུ་ཁྱབ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས།” ཞེས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༣༨ ་པའི་ནང་དུ། “ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་ཆེ་མཐོང་ལ་གནོད་འཚེ་བྱས་མི་ཆོག” ཅེས་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟར། སྐད་ཡིག་གང་ཞིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་འདོད་པའི་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་རང་དབང་དེ་ལ་སྲིད་གཞུང་གིས་ཚོད་འཛིན་དང་བཀག་སྡོམ་བྱས་པ་ཡིན་ན། བྱ་སྤྱོད་དེས་ཐོག་མར་སྤྱི་དམངས་དེའི་གང་ཟག་གི་ཆེ་མཐོང་ལ་གནོད་པ་བཟོས་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༤ པ་ཡི་ནང་དུ། “རིགས་སོ་སོའི་མི་རིགས་ལ་རང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་དང་དར་སྤེལ་གྱི་རང་དབང་ཡོད།” ཅེས་བཀོད་ཡོད་པ་རེད།
སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་དགེ་མཚན་ཞིག་ནི། གཞོན་ནུ་དང་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་སློབ་གསོ་རྣལ་མ་ཐོབ་པར་ལྷག་ཏུ་ཕན་པ་དེ་ཡིན། འཛམ་གླིང་དངུལ་ཁང་གི་བསྡོམས་རྩིས་ལྟར་ན། འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ན་བྱིས་པ་བརྒྱ་ཆ་ལྔ་བཅུས་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་མཚམས་བཞག་ཡོད་པར་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དེ་ཁྱིམ་ཚང་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་པར་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་འདུག རྒྱུ་མཚན་འདིས།ཁྱིམ་ཚང་གི་སྐད་ཡིག་དེ་བྱིས་པའི་སློབ་གསོའི་ངོས་ནས་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། བྱིས་པར་རང་གི་ཕ་སྐད་ཀྱིས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་བྱིས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོན་ཏན་འབྱོར་བའི་ཐབས་ལམ་བཟང་ཤོས་ཡིན་པ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད། དེ་བཞིན། “བུད་མེད་ཚོར་མཚོན་ནའང་རང་གི་ཕ་སྐད་ཀྱིས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ན་སློབ་གསོ་ཐོབ་སླ་བ་མ་ཟད། སྦྲུམ་མས་བུ་ཕྲུག་བཙའ་སྐབས་སྨན་པ་དང་ལྷན་རང་གི་ཕ་སྐད་ཀྱི་ལམ་ནས་ཁ་བརྡ་བྱས་པ་ཡིན་ན། བུ་ཕྲུག་བདེ་བླག་ངང་བཙའ་ཐུབ་པར་ཕན་ཐོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད།” ཅེས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པས་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད། སློབ་གྲྭ་ནས་མི་རིགས་རང་གི་སྐད་ཡིག་གིས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ན། རྒྱལ་ཁབ་དང་སྲིད་གཞུང་གི་སློབ་གསོའི་འགྲོ་སོང་བསྲི་ཚགས་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། སློབ་ཆུང་སློབ་མའི་བསླབ་འབྲས་ཀྱང་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐུབ་ལ། མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བའང་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་ཐུབ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་དག་གིས། ཁྲིམས་ལུགས་སུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་འཁོད་ཡོད་པ་ལྟར། སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་དང་། འགལ་ཟླ་དང་ཟིང་འཁྲུག་གང་ཞིག་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་དུ། ཛ་དྲག་གི་གནད་དོན་གང་ཡིན་ནའང་ཁྲིམས་བཟོ་དང་ཁྲིམས་འཛིན། སློབ་གསོ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ཁུངས་སོགས་བརྒྱུད་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། ཟིང་འཁྲུག་དང་འགལ་ཟླའི་ཉེར་ལེན་དག་རྩ་བ་ནས་མེད་པར་བཟོ་ཐུབ་པར་བཤད་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་མཚོན་ན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་རིག་གནས་བང་མཛོད་ནང་གི་ནོར་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་གད་སྙིགས་མིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་ཁག་ཐེག་བྱེད་པ་ནི་མི་རིགས་ཚང་མ་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་ཡོང་བའི་སྔོན་འགྲོ་དང་རྨང་གཞིའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན། སྐད་ཡིག་ནི་གང་ཟག་ཅིག་ལ་མཚོན་ན་བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་སྟབས། རང་གི་སྐད་ཡིག་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་དང་རིན་ཐང་ཡོད་རྒུ་ཕྱིར་འདོན་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཡག་ཤོས་ཀྱང་ཡིན། སྐད་ཡིག་ཅིག་ཚར་གཅོད་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་སྤྱོད་གང་ཞིག་ཡིན་ནའང་། དེ་ནི་སྤྱི་དམངས་ཤིག་གི་མི་ཚེ་དང་མི་རིགས་ཤིག་གི་མདུན་ལམ་ཚར་བཅད་པ་ཡིན། གཤམ་དུ་བཀོད་ཡོད་པའི་ཐབས་ལམ་ཁག་ནི། སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་ཇི་ལྟར་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པའི་དོན་གནད་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་ཡིན།
སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་དང་པོ་ནི། རང་གི་སྐད་ཡིག་དེ་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་གྱི་ཁྲོད་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དགོས་པ་དེ་རེད། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་མི་བྱེད་པའི་སྐད་ཡིག་ནི་ཆེས་འཇིག་སླ་བའི་སྐད་ཡིག་ཡིན། སློབ་ལོ་མ་ཟིན་སྔོན་གྱི་བྱིས་པ་ནས་སློབ་ཆེན་སློབ་མའི་བར་དུ་རང་གི་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་གསོ་དེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ངོ་འཕྲོད་དགོས་པ་དང་དེ་བཞིན་གནད་འགག་ཏུའང་འཛིན་ཐུབ་དགོས། དེར་བརྟེན། སྲིད་གཞུང་གིས་སློབ་ལོ་རན་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོའི་ཕ་སྐད་ནང་ཁྲིད་གཞི་སྣ་ཚོགས་སློབ་ཁྲིད་བྱ་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་དགོས་པ་མ་ཟད། ཕྱོགས་མཚུངས་བྱིས་པ་དེ་དག་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་བའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་བསྐྲུན་དགོས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ལྟར་ན། ཕ་སྐད་ཀྱི་སློབ་གསོ་ནི་བྱིས་པ་ལ་ཕན་པའི་ཐབས་ལམ་ཡང་དག་པ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༣༧ ་པའི་ནང་དུ། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཙོར་བྱས་པའི་སློབ་གྲྭ་དང་སློབ་གསོའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ནང་དུ་ཆ་རྐྱེན་འཛོམས་ན་ངེས་པར་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཡི་གེས་མཚོན་པའི་ཁྲིད་དེབ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཀྱིས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས། སློབ་ཆུང་གི་སློབ་རིམ་དམའ་བའམ་མཐོ་བ་གང་རུང་ནས་བཟུང་སྟེ་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ཀྱང་ཁྲིད་དགོས།” ཞེས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། མིག་སྔར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་བཙན་ཤེད་སྤྱད་ནས་སློབ་ལོ་མ་ཟིན་སྔོན་གྱི་བྱིས་པ་ལ་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་ནང་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དེ་ནི། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པའི་འཚར་ལོངས་ལ་གནོད་ཅིང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་འགྲོས་བཅས་དང་འགལ་ཟླར་གྱུར་པའི་བྱེད་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པ་ང་ཚོས་ངོས་ཟིན་དགོས། རང་རེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ ༡༩༩༨ ་ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་༼དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས། རིག་གནས་བཅས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཐད་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཆིངས་༽ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་དེ་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད། དེ་བས་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཀྱང་། “ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་མཚན་རྟགས་བཀོད་ཅིང་ཁས་ལེན་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆིངས་ཡིག་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཡིན།”་ཞེས་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད། དེར་བརྟེན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཆིངས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༢ ་པ་དང་ ༡༣ ་པ་ཡི་ནང་དུ་བྱིས་པའི་སློབ་གསོའི་སྐོར་ལ། “བྱིས་པ་དེའི་ཕ་མའི་མོས་འདུན་དང་བསྟུན་དགོས།” ་ཞེས་པའི་རྩ་དོན་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད་པ་དེ་ཡང་རང་རེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བརྩི་སྲུང་བྱེད་དགོས་པའི་ཁྲིམས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གཉིས་པ་ནི། རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྒེར་གཉེར་སློབ་གྲྭ་སོགས་འཛུགས་དགོས་པ་དེ་ཆགས་ཡོད། རྩ་ཁྲིམས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆིངས་ཡིག་ལྟར་ན། “རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོས་ནས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྒེར་གཉེར་སློབ་གསོ་ལ་ངོས་ལེན་དང་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་བའི་འོས་འགན་ཡོད། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་གནས་བབས་ཤིན་ཏུ་ཉམས་དམའ་ཞིང་ཉག་ཕྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན། རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་ཐུན་མོང་གི་སློབ་གསོའི་སྲིད་ཇུས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ནས་སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གིས་སློབ་ཁྲིད་ཐོབ་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད།” ཅེས་པའི་རྩ་དོན་འདི་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་དུས་རྒྱུན་དུ་ངོས་ལེན་དང་བརྩི་སྲུང་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ནས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་མི་རིགས་གཞན་ཐ་དད་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁག་ཐེག་བྱ་དགོས། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་སྲིད་ཇུས་དེ་དག་གིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྒེར་གཉེར་སློབ་གྲྭ་དང་སློབ་གསོའི་སྡེ་ཁག་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའམ་མཐོང་ཆུང་དང་ཁྱད་གསོད་སོགས་མི་བྱེད་པར། དེའི་སློབ་ཐོན་ལག་ཁྱེར་སོགས་ལ་ངོས་ལེན་བྱས་ནས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་ཆེན་སོགས་སུ་འགྲིམས་ས་ཡོད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་རྒྱུ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འོས་འགན་ཡིན་དགོས། དེ་ལྟར་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་ཁྱད་གསོད་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་སློབ་གསོ་ཚར་གཅོད་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་སྤེལ་བ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། འཇར་པན་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་སློབ་ཆེན་གྱིས་ཁྲོ་ཞན་རིགས་(ཀོ་རི་ཡ་)ཀྱི་སྒེར་གཉེར་སློབ་ཐོན་ལག་ཁྱེར་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། བྱེད་ཚུལ་དེས་འཇར་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཆིངས་ཀྱི་དགོངས་པ་དེ་དག་ལག་ལེན་བསྟར་གྱིན་པ་མཚོན་ཐུབ།
སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གསུམ་པ་ནི། སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་ཁྲོད་དུ་རང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དང་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ལྟར། སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཡིན་པའི་མིར་ལས་ཀ་རག་པར་ཕན་པ་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱིས་རང་གི་སྲིད་གཞུང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཁས་ལེན་དང་མོས་མཐུན་བྱེད་པ་ལའང་ཕན། སྲིད་གཞུང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུའི་ལས་དོན་ཁྲོད་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་སྐུལ་སློང་བྱས་ཏེ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་རང་གི་སྐད་ཡིག་གི་ལམ་ནས་ལས་རིགས་གཉེར་བཅུག་པ་ཡིན་ན། སྲིད་གཞུང་ལ་ཡིད་ཆེས་དང་བློ་གཏད་བྱེད་ཚད་མཐོ་རུ་འགྲོ་བ་སོགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་མང་པོ་དང་ལྡན་པའང་ཡིན།
སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་བཞི་པ་ནི། རུས་མིང་དང་ས་མིང་། ཡུལ་མིང་སོགས་སུ་རང་གི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཆེད། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་རུས་མིང་དང་ཡུལ་ལུང་གི་མིང་བྱང་སོགས་ལ་སྲིད་གཞུང་གིས་བརྩི་བཀུར་ངོས་ལེན་དང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་དེའི་སྤྱི་དམངས་ཀྱིས་རང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་རང་གི་མིང་ཡིག་འབྲི་ཀློག་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། རང་གི་མིང་རང་གི་སྐད་ཡིག་གིས་འབྲི་ཀློག་བྱེད་པ་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་ས་མིང་དང་སྲང་ལམ་སོགས་ཀྱི་མིང་རྟགས་དེ་དག་ཀྱང་མི་རིགས་དེའི་སྐད་ཡིག་གིས་འབྲི་བའམ་ཀློག་འདོན་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། ས་མིང་དང་ཡུལ་མིང་དེ་དག་གི་ནང་དུ་མི་རིགས་དེའི་རིག་གནས་བསྟིམས་ཡོད་པ་ཡིན་སྟབས། སྲིད་གཞུང་གིས་ས་གནས་མི་མང་གིས་རུས་མིང་དང་ས་མིང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་ལ་འགོག་རྐྱེན་བཟོས་ན་མི་འགྲིག
སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ལྔ་པ་ནི། ཁྲིམས་གཏུག་གི་སྐབས་སུ་རང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། ཉེས་དོན་གཏུག་བཤེར་སོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་བཤེར་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གིས་ལོ་ཙཱ་བྱེད་པའམ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་འདུས་སྡོད་ཀྱི་ས་ཆ་ནས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རང་གི་སྐད་ཡིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྲིམས་བཤེར་བྱེད་དགོས། ཁྲིམས་དང་གནས་ལུགས་ལྟར་ན། ཁྲིམས་བཤེར་འདྲ་མཉམ་དང་དྲང་བདེན་ཞིག་ཡོང་དགོས་ན། དོ་བདག་གིས་ཁྲིམས་བཤེར་སྐབས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དེ་གོ་བརྡ་འཕྲོད་དགོས་པ་ནི་མ་མཐའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན། དོ་བདག་གིས་གོ་བའི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའམ་དོ་བདག་ལ་སྐད་ཡིག་གི་ལོ་ཙཱ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་པ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་དང་སྲིད་གཞུང་གི་འགན་ཁུར་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༡༣༤ པ་དང་། ཉེས་དོན་གཏུག་བཤེར་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༩ ་པ། དམངས་དོན་གཏུག་བཤེར་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༡༡ པ་་དང་། སྲིད་འཛིན་གཏུག་བཤེར་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༩ ་པ་བཅས་ཀྱི་ནང་དུ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྲིམས་བཤེར་བྱེད་དགོས་པའི་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་དྲུག་པ་ནི། གསར་འགྱུར་རྒྱང་སྒྲོག་དང་རིག་རྩལ་ལེ་ཚན། གློག་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་བརྒྱུད་ལམ་གང་དུའང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། གསར་ལམ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་བར་གྱི་འབྲེལ་མཐུད་ཀྱི་ཟམ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པས། མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༣༨ ་པའི་ནང་དུ། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་རྩོམ་རིག་དང་སྒྱུ་རྩལ། གསར་འགྱུར་དང་པར་སྐྲུན། གློག་བརྙན་དང་བརྙན་འཕྲིན་བཅས་ཀྱི་རིག་གནས་ལས་དོན་དར་སྤེལ་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད།” ་ཅེས་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད། འདི་ནི་རིག་རྩལ་སྣ་མང་དང་མི་དམངས་མཉམ་དུ་གནས་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྩ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དེ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ནས་མངོན་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཐབས་ལམ་ཡག་ཤོས་ཀྱང་ཡིན།
སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་བདུན་པ་ནི། མི་སྒེར་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དང་ཁྱིམ་ཚང་ནང་དུ་རང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། སྒེར་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་ཕ་སྐད་བཤད་པའམ་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཁྲིམས་དང་སྲིད་ཇུས་བཟོས་ནས་ཐོབ་ཐང་དེ་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱས་ན་མི་འགྲིག ཕ་མས་རང་གི་ཕ་སྐད་ཀྱིས་བུ་ཕྲུག་ལ་ཁ་བརྡ་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་དེ་ལ་ཡང་སྲིད་གཞུང་གིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པ་ལས་གནོད་པ་བྱས་མི་ཆོག གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་དབར་སྒེར་དོན་སོགས་གླེང་མོལ་བྱེད་སྐབས་རང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པ་ཡིན་ན། སྐད་ཡིག་ཡུན་གནས་ལ་ཕན་པ་བླ་ལྷག་ཡོད།
སྐད་ཡིག་གི་ཐོབ་ཐང་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་བརྒྱད་པ་ནི། སྤྱི་ཚོགས་འདུ་ར་ནས་རང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། སྤྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་འདུ་ཚོགས་སུ་ཞུགས་པའམ། སྤྱི་སྤྱོད་ཡོ་བྱད་སོགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དུས་སམ་ཕན་ཚུན་བརྡ་སྤྲོད་དུས་རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་གནད་ཆེ་བ་ཡིན། ལྷག་པར་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་འདེམས་བསྐོའི་ལས་དོན་རིགས་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ། མི་མང་གི་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས་རང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་ ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་རང་གི་མི་རིགས་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་དང་། འདི་བྱ་འདི་བྱེད་ཀྱི་ཁས་ལེན་དམ་བཅའ་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱིས་རང་གི་ཆབ་སྲིད་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་རེ་འདུན་ཅི་ཡིན་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བར་ཕན་པ་མ་ཟད། རང་གིས་ཀྱང་དེའི་ཐད་ལ་བསམ་ཚུལ་བཏོན་ནས་ཆབ་སྲིད་ལས་དོན་གྱི་ནང་དུ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་པའི་ཀུན་སློང་འབྱུང་བར་ཕན་ཐོགས་ཡོད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གཏམ་བཤད་དང་། གཏུག་བཤེར་དང་འདུ་ཚོགས། ཁྱབ་བསྒྲགས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྩོད་སྒྲུབ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། ལས་དོན་འདི་དག་རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་བརྩོན་ལེན་དང་རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་དང་དར་སྤེལ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།། །།


text: རྡོའི་རིགས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་བརྡར་བཟོ་དང༌། གཤག་བཟོ། དབྱིབས་བཟོ། རྫས་འགྱུར་གྱི་ཆུའི་ནང་སྦངས་ནས་འཁྲུ་བ་སོགས་ཀྱི་བཟོ་ལས་ལ་ཟེར། བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེ་རིགས་ལེགས་ཉེས་དབྱེ་འབྱེད་ཤེས་པ་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་གཡས་གཡོན་དུ་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་མཁས་དབང་གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོསབརྩམས་པའི《སྨན་གྱི་རྒྱུད་བཞི》ཡི་ནང་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་མང་པོར་ནད་བཅོས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ལུགས་གསལ་བཤད་གནང་ཡོད་པ་དང༌། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་འགོར་ཀརྨ་ཆག་མེད་ར་ཀ་ཨ་སྱས《རིན་པོ་ཆེ་བརྟག་པ》དང༌། གོས་དཀར་རོལ་མོ་དཀར་ཡོལ་བརྟག་པ་སོགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་མི་ཉུང་བ་ཡོད། འོན་ཀྱང་རྡོའི་རིགས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་བརྡར་བཟོ་དང་གཤགས་ལས་ཀྱི་ལག་རྩལ་ཐད་བལ་པོ་དང་ཁ་ཆེར་ཉམས་མྱོང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དུས་ནས་ལྷ་སར་གཞིས་ཆགས་ཏེ་སྡོད་པའི་བལ་པོ་དང་ཁ་ཆེའི་ཚོང་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་ནས་པོ་ཏ་ལའི་ཕོ་བྲང་དམར་པོ་གསར་བཞེངས་སྐབས་བལ་པོ་བཟོ་རྩལ་མཁས་པ་མང་པོ་བསྡུས་པའི་ནང་ཕྲ་རྒྱན་བཟོ་རྩལ་ལ་མཁས་པའི་བལ་པོ་ཛ་ན་ཙན་དར་སོགས་མི་ཞེ་དྲུག་ཡོད།


text:
- མདུན་ངོས་སུ། »
- ཚན་རིག་ཤེས་བྱ། »
- ས་གཤིས་རིག་པའི་དུས་རིམ་གྱི་འཕེལ་འགྱུར་བཤད་པ།
ཁྱེད་ཀྱིས་འདས་ཟིན་པའི་དུས་ཡུན་ཅི་ཙམ་ཞིག་ཕྱིར་དྲན་བྱེདཐུབ་ཀྱིན་འདུག གཅིག་བྱས་ན་ལོ་ངོ་བཅུ་ཙམ། གང་ལྟར་ང་ཚོའི་ཡིག་ཐོག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་འདས་པའི་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིངཔོར་འཁྲིད་ཐུབ། ཡི་གེ་འབྲི་རྒྱུ་ནི་ལོ་ངོ་ལྔ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་གྱིསྔ་རོལ་ཏུ་སུ་མི་རི་ཡན་(Sumerians)མི་རིགས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་བྱས། འོན་ཀྱང་ཡིག་ཐོག་གི་ལོ་རྒྱུས་མ་བྱུང་གོང་གི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་ཕུགས་ཐག་ལྡབ་ཀྱིས་རིང་བ་ཡོད། ཚན་རིག་པ་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱིས་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོག་མ་ནི་ལོ་ངོ་ཆིག་འབུམ་ཕྱེད་དང་འབུམ་གཉིས་དབར་དེར་ཨ་ཕི་རི་ཀའིཕྱོགས་སུ་བྱུང་བར་འདོད་ཀྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་སའི་གོ་ལའི་གནས་ཡུན་གྱི་ཚད་དང་བསྡུར་ན་དེ་ནི་དུས་ཚོད་རིང་པོ་ཞིག་གི་སྔ་རོལ་མིན། གལ་སྲིད་ཁྱེད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡོངས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་དེ་ཆུ་ཚོད་ཉེར་བཞིའི་ནང་བསྡུས་ནས་རྟོག་ཞིབ་ཅིག་བྱས་པ་ཡིནན།དེང་གི་འགྲོ་བ་མི་ནི་ཆུ་ཚོད་ཉེར་བཞིའི་ནང་གི་ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་སྐར་ཆ་གསུམ་པའི་ནང་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་རེད། སའི་གོ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱེད་དུས། ང་ཚོས་ལོ་ངོ་ས་ཡ་དང་ས་ཡ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱེད་དགོས་པས། ང་ཚོས་དེར་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་དུས་ཚོད་དམ། ཡང་ན་ས་གཤིས་རིགཔའི་དུས་ཡུན་ཞེས་པའི་ཆེད་སྤྱོད་ཐ་སྙད་འདི་སྤྱོད་པ་རེད། སའི་གོ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་བྲག་རྡོ་དང་དེར་ལྷག་པའི་འགྱུར་རྡོ་ཁག་ཏུབྲིས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ད་དུང་སའི་གོ་ལའི་སྟེངགི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ནི་ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་པོའི་ནངགི་སྦུབས་ཕྲན་ཕལ་ཆེ་བ་དང་། རིགས་རྒྱུད་གྲུབ་གཞིའི་སྟེངདུའང་བྲིས་ནས་ཡོད། ཚན་རིག་པ་ཚོས་སྔོན་ཚུད་ནས་དེ་ལྟའི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་ཞིག་དཔེ་མཚོན་དུ་ལེན་ཟིན་པ་དང་། ད་ཆ་དེནི་ངོ་མཚར་བའི་གནས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད།
ས་གཤིས་རིག་པའི་དུས་རིམ་གཞལ་ཆས།
ས་གཤིས་རིག་པ་བ་ཚོས་ས་གཤིས་རིག་པའི་དུས་རིམ་གཞལ་ཆསབེད་སྤྱོད་ཀྱིས་སའི་གོ་ལའི་བྱུང་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནི་ལོ་ངོ་དུང་ཕྱུར་ཞེ་དྲུག་གི་སྔོན་རོལ་གྱི་སའི་གོ་ལའི་ཆགས་རབས་ནས་འགོ་འཛུགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ས་གཤིས་རིག་པའི་དུས་རིམ་ནི་བསྐལ་པ་ཨི་ཨོན་ (eons)རིམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བགོ་བྱས་ཡོད། དེ་དག་ནི་བསྐལ་པ་(eons)དང་། བསྐལ་པ་ནས་དུས་རབས་ཨེ་ར་(eras)དུ་དབྱེ་བ་དང་། དུས་རབས་ནསས་གཤིས་རིག་པའི་དུས་ཚིགས་(geological periods)ཞེས་ནངགསེས་སུ་དབྱེ་བ་བཅས་ཡིན།
ཉེ་བའི་ས་གཤིས་རིག་པའི་དུས་ཚིགས་ཁག་ལ་ནང་གསེསདབྱེ་བ་དེ་ལས་མང་བ་ཕྱེ་ནས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་གི་ནང་གསེས་ཆུང་ཁག་ལ་དུས་རིམ་ཨི་པོག་ (epochs)འབོད་པ་རེད། ད་ལྟ་ང་ཚོ་ནི་ཕེ་ནེ་རོ་ཛོ་ཡིག་ བསྐལ་པ་ (Phanerozoic Eon)ཡི་ཆ་ཤས་སུ་གཏོགས་པའིསེ་ནོ་ཛོ་ཡིག་དུས་རབས་ (CenozoicEra) ཡི་ནང་གསེས་ཀྱི་དུས་ལོ་བཞི་པའི་ནང་གི་ཧོ་ལོ་སེན་(Holocene Epoch)བསྐལ་པར་གནས་ཡོད།
སའི་གོ་ལའི་ཆགས་རབས།
ལོ་ངོ་ཐེར་འབུམ་བཞི་དང་ཕྱེད་ཀའི་ས་ཡ་བཞི་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷགགིསྔོན་ལ་སའི་གོ་ལ་ནི་རང་འཁོར་རྒྱག་བཞིན་པའི་ཟླུམ་གཟུགས་ཚ་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ངོས་གཞི་ནི་མེ་རིས་བརྡོལ་བའི་རྡོ་ཞུན་ཁོལ་མ་རྡཎསྤྲཎདང་རླངས་གཟུགས་ཀྱིས་ཁེབས་ནས་ཡོད། རླངས་གཟུགས་དེ་དག་རིམ་བཞིན་དྲོད་ཡལ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཆུའི་ངོ་བོར་གྱུར་བ་དང་ཆར་བ་བཞིན་དུ་སར་ལྷུང་ནས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཆགས་པར་གྱུར།
སའི་གོ་ལའི་ཕྱི་ངོས་ཀྱི་རིམ་པའམ་ཡང་ན་ཕྱི་ཤུནནི་ཁང་བཟང་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་གཞི་གདན་ནམ་སྡེར་མ་ཊེཀ་ཊོ་ནི་ཀ་པེ་ལེཊ་ (tectonic plates)ཞེས་པར་ཁག་བགོས་བྱས་ནས་ཡོད། ང་ཚོས་གཞི་གདན་འདི་དག་ནི་ལོ་ངོ་ཐེར་འབུམ་བཞི་ལྷགགི་སྔ་རོལ་ནས་ཡོད་པ་རྟོགས་ཤིང་། དུས་དེ་ཙམ་ནས་བཟུངདེ་དག་ནི་གཞི་གདན་འོག་གི་འཇམ་སོབ་སོབ་ཀྱི་བང་རིམ་ཐོགཏུ་འཕྱོ་བཞིན་གླིང་ཕྲན་དག་དང་མཉམ་དུ་སའི་གོ་ལའི་ཁྱོན་ངོསསུ་ག་ལེར་འགུལ་སྐྱོད་བྱས་ཡོད།
ས་གནས་ཁ་ཤས་ནས་དེ་ལྟའི་གཞི་གདན་ནམ་སྡེར་མ་(Plates)རེ་གཞན་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་ཤོར་ན། བྲག་རྡོ་དེ་དག་བཞུ་ནས་འགྱུར་འགྲོ་བ་དང་། རིམ་བཞིན་མེ་རི་བརྒྱུད་ནས་རྡོ་ཞུན་ཁོལ་མའི་ངོ་བོར་སའི་གོ་ལའི་ངོས་སུ་འཕྱུར་འོང་བ་རེད། དེ་ལྟར་སའི་གོ་ལའིཕྱི་ཤུན་མང་པོ་ཞིག་བསྐྱར་འཁོར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད།ང་ཚོར་ད་དུང་ལོ་ངོ་ཐེར་འབུམ་ ༣་༧༥ སྔ་རོལ་ནས་ཡོད་པའི་གདོད་མའི་བྲག་རྡོའི་དུམ་བུ་དེ་འདྲ་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད། སྐབས་ལ་ལར་གླིང་ཕྲན་འདེགས་པའི་སྡེར་མ་དེ་ཚོ་ནང་ཕན་ཚུན་གདོང་གཏུགསཐེབས་པ་དང་། གདོང་ཁ་ཐེབས་པའི་མཚམས་དེར་རི་རྒྱུད་ཆགསཔ་དེ་འདྲ་ཡང་ཡོད། དེ་ལྟར་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་གླིང་ཕྲན་ཆེས་ཧ་ཅང་གིས་ཆེ་བ་དེ་ཚོ་ཆགས་པ་དང་། གླིང་ཕྲན་དེ་ཚོ་ཁ་གྱེས་པ་ནས་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་འདི་དག་ཁ་ཕྱེ་བ་རེད།
སྲོག་ཆགས་བྱུང་འགོ་ཚུགས་པ།
ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་ཐེར་འབུམ་བཞི་ཙམ་གྱི་སྔ་རོལ་ནས་སའི་གོ་ལའིཐོག་ལ་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྐྱེད་ནུས་པའི་སྐྱེ་ལྡན་གྲུབ་རྫས་སྐོར་ཅིག་གྲུབ་པ་ནས་བཟུང་སྲོག་ཆགས་བྱུང་འགོ་བརྩམས་པ་དང་།དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ལ་དེ་ལྟའི་སྦུབས་ཕྲན་གཅིག་ལས་གྲུབ་པའིསྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཙམ་ལས་མེད། དེ་ནས་བཟུང་རིམ་བཞིན་དེདག་མཉམ་འདུས་ཀྱིས་ཚོགས་རྒྱུ་འགོ་བརྩམས་པ་དང་། ལོ་ངོ་བྱེ་བ་ལྔ་ཅུ་ལྔ་བཞི་ཙམ་གྱི་སྔ་རོལ་ཏེ། ཁེམ་བྷ་རི་ཨན་དུས་ཚིགས་(Cambrian Period)ཞེས་པའི་དུས་དེ་ནས་བཟུང་ཆུ་ནང་དངགཏིང་རིམ་དུ་སྲོག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་གོག་འགྲོ་དང་རྐྱལ་རྒྱག་བཞིན་ཡོད། ཚན་རིག་པ་རེ་ཟུང་གིས་ལོ་ངོ་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཙམ་གྱི་སྔ་རོལ་ཏུ་སའི་གོ་ལ་ནི་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་གངས་རིལ་ཞིགདང་འདྲ་བར་འཁྱག་རོམ་ཐེབས་ཡོད་པར་འདོད་བཞིན་ཡོད། སའི་གོ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཞིག་གི་ནང་འཁྱག་རོམ་གྱི་ཚད་གཞིཧ་ཅང་འཕར་ནས་ས་ཁྱོན་ཡོངས་རྫོགས་འཁྱག་པས་བསྡམས་པའི་འཁྱག་རོམ་གྱི་དུས་རབས་ཞེས་པ་ཞིག་བྱུང་མྱོང་ཡོད་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་ལོ་ངོ་དུང་ཕྱུར་བདུན་སྔོན་གྱི་འཁྱག་རོམ་ཆེན་པོ་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་ནི་འདི་ལས་ཆེས་ཧ་ཅང་གིས་ཐལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ།།
ས་ངོས་སུ་གོག་འགྲོས་སེམས་ཅན་བྱུང་བ།
ལོ་ངོ་ས་ཡ་བཞི་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་ལྷག་གི་སྔ་རོལ་སྟེ།ཨོར་ཊོ་བི་ཤན་དུས་ཚིགས་ (Ordovician Period)ཟེར་བའིདུས་དེ་ནས་བཟུང་སྐྱེ་དངོས་རྩི་ཤིང་གི་རིགས་ཀྱིས་སྐམ་ས་ཟིན་རྒྱུ་འགོ་བརྩམས་ཟིན་པ་དང་། ཁོང་ཚོས་ས་གཞི་ལྗང་མདོག་ཅནདུ་བསྒྱུར་འགོ་ཚུགས་པའི་སྐབས་དེར་རྒྱ་མཚོ་ཁག་ཏུ་ཉ་མོ་འཕེལ་ཟིན་པ་རེད། རྩི་ཤིང་གི་རྗེས་སུ་གང་མྱུར་སྒོས་སེམས་ཅན་རིགསསྐམ་སར་འབྱོར་བ་དང་། ཆེས་ཐོག་མའི་སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགསནི་འབུ་སྡིག་པ་ར་ཙ་དང་། འབུ་རྐང་སྟོང་(millipedes)ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་ནས་མི་རིང་བར་ས་ཆུ་གཉིས་ཆར་འཚོ་བའི་སྲོག་ཆགསདང་ལྟོ་འགྲོའི་རིགས་བྱུང་། ལོ་ངོ་ས་ཡ་སུམ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ཙམ་གྱི་སྔ་རོལ་ཏེ། སོལ་བའི་དུས་ཚིགས་(CarboniferousPeriod)ཞེས་པའི་དུས་དཀྱིལ་དེ་ནས་བཟུང་། སའི་གོ་ལའི་དཀྱིལ་ཐིག་དང་ཉེ་བའི་ས་ཆ་རྣམས་ནི་སྔོ་ལྡུམ་དང་ཤིང་སྡོང་གིས་སྔོ་འཁྱིལ་ལེར་ཡོད་པ་དང་། འབུ་བླ་མ་མ་ནི་ནམ་མཁར་འཕུར་ཞིང་རྩང་པ་ཁ་རལ་འདྲ་བའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ས་ཐོག་ཏུ་འགྲུལ་སྐྱོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། འདམ་རྫབ་འདིའི་ཁྲོད་དུ་ལྷག་པའི་རྩི་ཤིང་རུལ་ལྷག་རྣམས་དུས་ཕྱིས་སུ་རྡོ་སོལ་གྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད།
གོད་ཆགས་ཆེན་པོ།
སའི་གོ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ནང་དུ་སྲོག་ཆགས་སེམས་ཅན་དང་རྩི་ཤིང་རིགས་བགྲང་གིས་མི་ལངས་པ་ཞིག་གོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ཞིགགི་ནང་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཅི་དང་གང་ཡིན་ཐད་ཚན་རིག་པ་ཚོར་ཡང་གསལ་ཆ་མེད། གཅིག་བྱས་ན་དེནི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་མེ་རི་ཆེན་པོ་འཕྱུར་བ་དེས་རྐྱེན་བྱེད་པའམ། ཡངན་སྐར་རྡོ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་ལྷུང་བ་ལས་ཀྱང་སྲིད་དོ།།
ཟློས་གར་ལྟ་བུའི་གོད་ཆགས་ཆེས་ཆེ་ཤོས་དེ་ནི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའི་ཡར་སྔོན་ཏེ། པེར་མི་ཨན་དུས་ཚིགས་(Permian Period)ཞེས་པའི་དུས་རབས་ནང་བྱུང་བ་དང་། དེསསྐམ་ལ་གནས་པ་དང་ཆུ་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིགགཙང་ཕྱག་བྱས་སོ།།གོད་ཆགས་དེས་ད་དུང་རྒྱ་མཚོར་གནས་པའི་ངོ་མཚར་བའི་སྲོག་ཆགས་(armoured trilobites) ལྟ་བུ་ཡང་གཙང་ཕྱག་བྱས་པ་དང་། རྩ་སྟོང་དུ་ཕྱིན་པའི་ནང་ནས་ཆེས་སྐད་གྲགས་ཆེབའི་སེམས་ཅན་རྩ་སྟོང་དུ་ཕྱིན་ཟིན་པ་ནི་གཏུམ་འབྲུག་གམ་དྷཡིནོ་སོརས྄་ (dinosaurs) ཡི་རིགས་ཡིན།
གཏུམ་འབྲུག་གི་དུས་རབས།
གཏུམ་འབྲུག་ནི་མེ་སོ་ཛོ་ཡིག་དུས་རབས་ (Mesozoic Era)ཞེས་པའི་དུས་རབས་ནང་དུ་སའི་གོ་ལར་འགྲུལ་སྐྱོད་བྱས་མྱོངཞིང་། ཆེས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གཏུམ་འབྲུག་(Apatosaurus)ལྟ་བུ་ནི་(Jurassic)དང་ (Cretaceous Periods)ཞེས་པའི་དུས་རབསནང་འཚོ་སྡོད་བྱས་ཤིང་། གཏུམ་འབྲུག་ནི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔ་ཙམ་གྱི་ཡར་སྔོན་ཏེ། (Cretaceous) ཞེས་པའི་དུས་རབས་ཀྱི་མཇུག་གི་གོད་ཆགས་ཆེན་པོ་དེའི་ནང་རྩ་སྟོང་ལ་ཕྱིན་པ་རེད།འོན་ཀྱང་དེང་སང་ཚན་རིག་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བྱེའུ་རྣམས་ནི་གཏུམ་འབྲུག་ལས་རིམ་འགྱུར་བྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་ན་ཁོང་ཚོ་རྗེས་ཤུལ་གང་ཡང་མ་བཞག་པར་ཡལ་སོང་བ་དེ་འདྲཞིག་ཡིན་རྒྱུ་མ་རེད།
ལོ་ངོ་ས་ཡ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་གྱི་ཡར་སྔོན་ཏེ། མེསོ་ཛོ་ཡིག་དུས་རབས་ ཞེས་པའི་དུས་རབས་ཀྱི་འགོ་སྟོད་དུསའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་སྐམ་ས་ཡོད་ཚད་ནི་གཅིག་འདུས་ཀྱི་གླིངཆེན་པོ་པེན་གི་ཨ་ (Pangaea)ཞེས་པ་གཅིག་ཏུ་གནས་ཤིང་།མེ་སོ་ཛོ་ཡིག་ཞེས་པའི་དུས་རབས་ནང་པེན་གི་ཨ་ དེ་བཞིན་ཆབགོས་སུ་འགྱུར་འགོ་ཚུགས་ནས་དེང་གི་ང་ཚོའི་གླིང་ཕྲན་ཚོ་དངཆ་འདྲ་བ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། ཆག་གྲུམ་ཐེངས་གཅིག་གི་ནང་ལ་ལྷོ་ཨ་རི་དེ་བཞིན་ཨ་ཕི་རི་ཀ་དང་ཁ་འཕྲལ་བ་དང་། ཐེངས་གཉིས་པའི་ནང་ལ་ཨོས྄་ཊུ་རལི་ཡ་དེ་བཞིན་ཨན་ཊར་ཊི་ཀ་དང་འཕྲལ་དབྱེ་བྱས། དེ་ལྟར་མེ་སོ་ཛོ་ཡིག་་ ཞེས་པའི་དུས་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཙམ་ལ་སའི་གོ་ལ་ནི་དེང་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་འགོབརྩམས་སོ།།
གཏུམ་འབྲུག་གི་རྗེས་ཀྱི་བྱུང་བ།
དུས་དེ་ནས་བཟུང་ཡོད་ཚད་ད་ལྟའི་སྣང་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མིན་ན་ཡང་། མེ་ཏོག་ལྡན་པའི་རྩི་ཤིང་བྱུང་ཟིན་པ་དང་བྱེའུས་སྡོང་མགོར་གླུ་དབྱངས་ལེན་གྱིན་ཡོད། ལོ་ངོ་ས་ཡ་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔའི་ཡར་སྔོན་ཏེ།ཨི་ཨོ་སིན་ཨི་པོག་་(Eocene Epoch)ཞེས་པའི་དུས་རབས་ནང་གིནུ་འོར་བརྟེན་པའི་སེམས་ཅན་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་བྱེའུ་རྣམས་ནི་ཧ་ཅང་གིས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད། ཁོང་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་གཟུགས་བོངས་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང་། འཕུར་མི་ནུས་པའི་ནེ་ཙོ་ལྟར་སྣང་གི་བྱེའུ་རིང་ཚད་མི་དང་མཉམ་པ་དེ་འདྲའང་ཚུད་ཡོད། རྒྱ་གར་ནི་མེ་སོ་ཛོ་ཡིག་ ཞེསཔའི་དུས་རབས་ནང་དུ་གླིང་ཆེན་པོ་པེན་གི་ཨ་ ཞེས་པ་ལས་ཁ་འཕྲལ་ཏུ་ཕྱིན་ནས། ལོ་ངོ་ས་ཡ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་གྱི་སྔ་རོལ་ཏུ་སའི་གོ་ལའི་དཀྱིལ་ཐིག་ཕྱོགས་སུ་དེད་ནས་ཡོང་བ་དང་ཨེ་ཤི་ཡའི་གླིང་ཕྲན་དང་གདོངཐུག་ཐེབས་པ་དང་། ས་ཁྱོན་དེ་ཉིད་རི་བོ་ཆེན་པོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ནངངོས་སུ་ཕུད་རྒྱག་བྱས་པ་རེད་། གདོང་ཐུག་དེ་ནི་དེང་སང་ད་དུང་ཡང་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཧི་མ་ལ་ཡང་ཡར་འཕགས་བཞིནཔ་རེད། ཆེས་ཐོག་མའི་མི་དང་འདྲ་བའི་མི་རྒོད་ནི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་ལྔ་ཙམ་གྱི་སྔ་རོལ་ཏུ་ཨ་ཕི་རི་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་བྱུང་བ་དང་། ཁོང་ཚོས་རྐང་པ་གཉིས་བཙུགས་ནས་འགྲོ་སྐྱོད་བྱས། རིམ་བཞིན་ཁོང་ཚོས་ལག་ཆ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་འགོ་བརྩམས་པ་དང་ཀླད་པ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ནསསྔར་གྱི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་འཇིག་པར་གྱུར་མོད། འོན་ཀྱང་རིགས་གཅིག་འཕེལ་རྒྱས་ཧ་ཅང་ལེགས་པོ་ཕྱིན། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུའམ་སྟོང་ཕྲག་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་ཡར་སྔོན་ལ་འགྲོ་བ་མི་ཡི་རིགས་འདི་བྱུང་བ་དང་སའི་གོ་ལའི་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པར་གྱུར། ད་ལྟ་ང་ཚོ་རང་ཉིད་གང་ནས་འགོ་བརྩམས་པའི་གདོད་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཟིན་པ་རེད།
ང་ཚོས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཐུབ་བམ།
ལོ་ངོ་ས་ཡ་མང་པོའི་སྔོན་གྱི་སའི་གོ་ལ་ནི་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་པ་འདི་ཅུང་མཚར་མཚར་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་མོད། འོན་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་འདི་ནི་ཚན་རིག་པ་མང་པོས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་གཟབ་ནནདང་ངང་རྒྱུད་རིང་པོ་སྒོས་དཔང་རྟགས་ཆ་ཤས་མང་པོ་འཚོལ་སྡུད་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།། དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་གི་རིང་ལ།མི་རྣམས་ལ་སའི་གོ་ལའི་ལོ་ན་ཧ་ཅང་མཐོ་བོ་ཡིན་པའི་ཤེས་རྟོགས་གང་ཡང་མེད་པར། མང་པོ་ཞིག་གིས་དེ་ནི་ལོ་ན་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ལས་ལོན་མེད་པར་འདོད་པ་རེད། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་དུ་ཆའར་ལེས྄ ལཱེ་ཡེལ་དང་ཆའར་ལེས྄ ཌར་ལྭིན་ཞེས་པའི་ཚན་རིགཔ་གྲགས་ཅན་གཉིས་ཀྱི་རོགས་མགོན་གྱིས་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོའི་སྣངབརྙན་འདི་བརྗེ་བསྒྱུར་བྱས། ལཱེ་ཡེལ་གྱིས་ང་ཚོས་མཐོང་བཞིན་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་འདི་དག་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་ལ་རིམ་བཞིན་འགྱུར་བ་བྱུང་བར་བསྟན་པ་དང་། ཌར་ལྭིན་གྱིས་སེམས་ཅན་དང་རྩི་ཤིང་གཉིས་ཀྱི་ཉེ་བའི་རང་རིགས་དག་ནི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་མང་པོའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ཁྲོད་ནས་འཕོ་འགྱུར་དང་ཉེ་ཚན་གཞན་དུ་འཕོས་བར་བསྟན།
ད་ལྟ་ང་ཚོར་ཆེས་རིང་བའི་སའི་གོ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིདཔང་རྟགས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་ཡོད་པ་དང་། ང་ཚོས་བྲག་རྡོའི་ལོ་ཚོད་ལ་བརྟགས་ནས་ཀྱང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཞིབ་འཇུག་འདི་ལ་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བ་ཁག་ཁ་ཤས་ཤིག་ཡོད་པ་ལས་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གཅིག་ནི་འོད་རླབས་བཀྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུདེ་ཡིན། རྡུལ་ཕྲན་ཡོད་ཚད་ལ་ཕོ་རྡུལ་(protons)དང་བར་རྡུལ་(neutrons)གྱིས་གྲུབ་པའི་ལྟེ་རྡུལ་ལམ་ལྟེ་རྡུལ་(nucleus)རེ་ཡོད།རྡུལ་ཕྲན་རེ་ཟུང་གི་ལྟེ་རྡུལ་ནི་གཏན་འཇགས་མིན་པ་དང་། ཁོང་ཚོས་རིལ་རྡུལ་རེ་ཟུང་དོར་ནས་གྲུབ་རྫས་གཞན་གྱི་ངོ་བོར་ཡང་འགྱུར་ཐུབ།འགྱུར་རིམ་འདི་ལ་འོད་རླབས་བཀྱེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཟད་འགྱུར་ཞེས་འབོད་པ་རེད། ང་ཚོས་རྡུལ་ཕྲན་བྱེ་བྲག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དུསནམ་ཞིག་ལ་ཟད་འགྱུར་འགྲོ་མིན་བཤད་མི་ཐུབ་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་གལ་སྲིད་ང་ཚོར་དེ་འདྲའི་གྲངས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་ན། དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཁོང་ཚོའི་ཕྱེད་ཙམ་ཞིག་ཟད་འགྱུར་འབྱུང་བར་བཤད་ཐུབ་པ་དང་། དུས་ཚོད་དེ་ལ་ཚེ་ཕྱེད་དུ་འབོད། འོད་རླབསབཀྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གྲུབ་རྫས་མ་འདྲ་བ་རེར་ཚེ་ཕྱེད་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་རེ་ཡོད་པ་དང་། ཚེ་ཕྱེད་དེ་ནི་ཆུ་ཚོད་འཁོར་ལོ་ཞིག་ལྟར་བེད་སྤྱོད་བྱས་ན་ད་དུང་དེ་ལས་ཀྱང་དགེ་མཚན་ཆེ་བ་ཡོད། ང་ཚོསསྤྱིར་བཏང་ནས་བྲག་རྡོ་ཞིག་གི་ནང་ནས་འོད་རླབས་བཀྱེ་བའི་རངབཞིན་ཅན་གྱི་གྲུབ་རྫས་ཚད་ངེས་ཅན་ཅི་ཙམ་ཞིག་རྙེད་ཐུབ་མིན་རྟོགས་ཡོད་པ་དང་། ཤུལ་ཏུ་ཅི་ཙམ་ཞིག་ལྷག་ཡོད་མེད་གཞལ་བ་བརྒྱུད་ནས་དེའི་ཚེ་ཕྱེད་རྟོགས་ཐུབ་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྲག་རྡོ་བྱེ་བྲག་པ་དེ་ལོ་ཅི་ཡིན་ཐད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐུབ། བྲག་རྡོའི་ནང་ནས་ས་གཤིས་རིག་པ་བ་ཚོར་བེད་སྤྱོད་ཆེ་ཤོས་ནི་སྙིགས་བསགས་བྲག་རྡོའི་(Sedimentaryrocks)རིགས་ཡིན་ཞིང་། བྲག་རྡོ་འདིའི་རིགས་ནི་སྤྱིར་བཏང་ནས་མཚོའི་གཏིང་རིམ་དུ་བྱེ་མ་དང་རྒྱུག་ཆུའི་སྙིགས་འདམ་གྱི་རིམ་པ་ཆགས་དུས་གྲུབ་པ་རེད། བང་རིམ་དེ་དག་གིས་ང་ཚོར་སའི་གོ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གི་དུས་རབས་མི་འདྲ་བ་རེའི་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་གསལ་བཤད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། སྙིགས་བསགས་བྲག་རྡོ་ཁག་གི་ནང་དུའང་ང་ཚོར་ལོ་ངོ་ས་ཡ་མང་པོའི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་སྲོག་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་གསལ་བཤད་ཐུབ་པའི་འགྱུར་རྡོ་དེ་འདྲ་ཚུད་ཡོད། ང་ཚོས་དེང་གི་སྐྱེ་དངོས་སེམས་ཅན་དབར་གྱི་མཚུངས་ཆོས་ལ་་བལྟས་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྙེད་ཐུབ་པ་རེད། དེ་ཚོ་ཚང་མ་ནི་སྔར་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ལས་མར་བརྒྱུད་པ་དང་། འཕེལ་འགྱུར་བཅས་བྱུང་བ་དང་འབྲེལ་ནས་ཡོད། ཡན་ལག་དང་མིག་སོགས་གཤིབབསྡུར་བྱས་པ་བརྒྱུད་སྐྱེ་ཁམས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཉེ་རིགས་མི་འདྲ་བརྣམས་འབྲེལ་ཐག་ཇི་ཙམ་ཉེ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་གདུང་རབས་ཀྱི་རེའུ་མིག་བསྐྲུན་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེང་གི་དུས་སུ་ཁོང་ཚོསདེ་ལས་ཀྱང་སྟོབས་ཆེ་བའི་བྱེད་ཐབས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པསྟེ།ཁོང་ཚོས་རིག་རྒྱུད་གྲུབ་གཞིའི་གྲུབ་རྫས་ཁག་གཤིབ་བསྡུར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། སྐྱེ་དངོས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིནནའང་དེའི་རིག་རྒྱུད་གྲུབ་གཞི་ནི་སྐྱེ་རབས་ས་ཡ་མང་པོའི་རིང་ལ་འདྲ་སྐྱེད་ཐེངས་མང་བྱེད་པ་དང་། འདྲ་སྐྱེད་བྱེད་དུས་སུ་གོ་རིམ་ཁ་ཤསབསྐྱར་ཟློས་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་ཕྲ་རབ་ཁ་ཤས་ལ་ཆག་སྐྱོན་འབྱུང་བསོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་རིམ་པ་དེའི་ཁྲོད་ནས་རངབཞིན་གྱིས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། སྲོག་ཆགས་འདྲ་མིན་གྱི་རིགས་རྒྱུད་གྲུབ་གཞི་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས། ང་ཚོས་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཞིག་གི་སྔོན་ལ་ཁོང་ཚོས་མེས་པོ་གཅིག་ལས་ཇི་ལྟར་བརྒྱུད་ཚུལ་ཐད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐུབ། ཁྱེད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་གྲུབ་གཞིས་ལོ་ངོ་ཐེར་འབུམ་ཁ་ཤས་རིང་གི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་རྗེས་ཤུལ་འཁྱེར་ཡོད་པ་དང་། ཁྱེད་ཀྱིས་རང་ཉིད་སྟེང་དུ་ཚེ་སྲོག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཟིན་ཐོ་ཞིག་འཁུར་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོའི་སའི་གོ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིཤེས་རྟོགས་འདི་དག་ནི་བྲག་རྡོ་དང་། འགྱུར་རྡོ། ཆ་མཚུངས་པའི་སྐྱེ་དངོས་སྲོག་ཆགས་བཅས་ལས་རྙེད་པའི་དཔང་རྟགས་རྣམས་གཅིགབསྡུས་ཀྱིས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེས་ངོ་མཚར་དགོས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་གི་འགོ་གླེང་པ་རེད། །