text:
བོད་ཀྱི་རྔའི་རིག་གནས་དང་དེའི་སྐོར་གྱི་བསམ་གཞིག
[ཟླ་ཚེས། 2018-04-02 22:57:06][རྩོམ་པ་པོ། ནོར་བུ་ཚེ་རིང་།][རྩོམ་ཁུངས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན།][ཀློག་གྲངས། ]
[གནད་བཏུས]རྩོམ་འདིར་བོད་ཀྱི་རྔའི་སྐོར་ལ་བན་བོན་དམངས་ཁྲོད་ནས་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་ཚུལ་དང་དེའི་རིགས་དབྱེ། བྱེད་ནུས་སོགས་ཞིབ་ཏུ་གླེང་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་རྔའི་རིག་གནས་དེ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་གར་ནག་སོགས་ཀྱི་རྔའི་རིག་གནས་བྱུང་འཕེལ་དང་བསྡུར་ནས་ཕན་ཚུན་ཤན་ཞུགས་དང་ཕན་ཚུན་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཚུལ་ཐད་ནས་བསམ་གཞིག་བྱས་ཡོད།
[གནད་ཚིག]རྔ། རྔའི་རིག་གནས། རྔའི་སྤྱོད་ཚུལ།
རང་རེ་ཁ་བ་ཅན་ལ་མཚོན་ན་རྔ་ནི་གནའ་བོའི་དུས་ནས་བཟུང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ནས་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་མི་རབས་ནས་མི་རབས་སུ་བརྒྱུད་དེ་དེའི་བཟོ་རྩལ་དང་སྤྱོད་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་རིགས་དབྱེ། བྱེད་ནུས། སྤྱོད་སྟངས་ལ་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་རིག་གནས་ཀྱི་མཚོན་དོན་ཟབ་མོ་ཞིག་གྲུབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁ་བ་རི་བོའི་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་གི་མི་རིགས་བར་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་ཞིང་ཕན་ཚུན་བར་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་རྔའི་རིག་གནས་དེ་ཡང་རིག་གནས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་གཞན་དང་འདྲ་བར་རྒྱ་དཀར་ནག་བལ་བོ་སོགས་གནའ་བོའི་ཞང་བོད་ཀྱི་ཉེ་འབྲེལ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་བར་ཕན་ཚུན་ཤན་ཞུགས་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད། འདིར་རྔའི་རིག་གནས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་དེའི་སྐོར་ནས་ཅུང་ཙམ་ཞུ་བར་སྟབས་བདེའི་ཆེད་དུ་བོན་ཁ་ནས་རྔའི་སྤྱོད་ཚུལ་དང་། བན་ཁ་དང་དམངས་ཁྲོད་ནས་རྔའི་སྤྱོད་ཚུལ། རྔའི་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་བསམ་གཞིག་བཅས་ཕྱོགས་གསུམ་ནས་གླེང་བར་བྱའོ།།
གཅིག བོན་ཁ་ནས་རྔ་སྤྱོད་ཚུལ་སྐོར་གླེང་བ།
1. རྔའི་བྱུང་འཕེལ་གྱི་སྐོར།
སྤྱིར་རང་རེ་གནའ་བོའི་ཞང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་འདིར་རྔ་བྱུང་སྔ་བ་ནི་སྨྲས་མ་དགོས་ནའང་དུས་འདིའི་མཚམས་དང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་བརྟག་ཐབས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ལ། ཡིག་ཆར་གཞི་བཅོལ་ན་བོན་གྱི་ཡིག་ཆ་དག་ལ་མ་བརྟེན་པར་འོས་མེད། 1 འོན་ཀྱང་བོན་གྱི་ཡིག་ཆར་བཀོད་པའི་རྔའི་རིག་གནས་སྐོར་དེ་དག་ཀྱང་བོན་བསྟན་འཕེལ་རིམ་ནང་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བརྒྱུད་ནས་འོངས་པའི་གྲགས་རྒྱུན་ཞིག་ལས་མ་འདས། གྲགས་རྒྱུན་ཞིག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རྔའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དབྱེ་མཚམས་འབྱེད་པ་ནི་ཚན་རིག་ཏུ་མ་མཐོང་ནའང་། གྲགས་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་ཐ་གཅིག་ཏུ་ཚན་རིག་གི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངེས་པའང་མ་མཆིས་ཏེ། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ཡི་གེ་མེད་པའི་སྔ་རོལ་དུ་སྔ་མའི་སྔ་མའི་ལོ་རྒྱུས་ཐམས་ཅད་གྲགས་རྒྱུན་གྱི་ལམ་ནས་མི་རབས་ནས་མི་རབས་སུ་བརྒྱུད་ཡོང་བས་སོ།། གཞན་ཡང་བོན་གྱི་སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་སྐོར་དང་གེ་སེར་གྱི་སྒྲུང་ལྟ་བུ། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་གསུང་རྣམས་སྟོན་པ་འདས་རྗེས་སུ་ཉན་ཐོས་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་སོགས་ཀྱིས་ཡིད་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་བཀའ་བསྡུ་བྱས་ཚུལ་ལས་བཀའ་བསྡུ་ཐེངས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ནི་སྟོན་པ་འདས་རྗེས་སུ་ལོ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ། ཐ་ན་ལོ་བཞི་བརྒྱའི་རྗེས་སུ་མཛད་ཚུལ་སོགས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་གང་མང་ཞིག་ནི་ཚན་རིག་གི་ད་ལྟའི་ཆུ་ཚད་ཀྱིས་འགྲེལ་ཐབས་མེད་པ་མ་གཏོགས། ཚན་རིག་གི་བདེན་པ་གཏན་ནས་མེད་ཅེས་སུ་ཞིག་སྨྲ་བར་སྤོབས།
འོ་ན་བོན་གྱི་ཡིག་ཆ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། 《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད》ལས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་སྐུ་འཁྲུངས་སྐབས་རྒྱལ་བཞད་མས་རྒྱལ་བུ་མདུན་བསུ་བར་རོལ་མོ་དང་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་གྲབས་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའི་བཀའ་ལུང་ལྟར་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་མི་རྣམས་འདུས་ནས“ལ་ལས་ནི་ལྷ་ཕྱག་བཙལ་ལོ།། ལ་ལས་ནི་སྐོར་བ་བྱེད་དོ།། ལ་ལས་ནི་དར་ཕྱར་རོ།། ལ་ལས་ནི་དུང་བུད་དོ།། ལ་ལས་ནི་རྔ་བརྡུང་ངོ་།། ལ་ལས་ནི་གཤང་འཁྲོལ་ལོ།། ལ་ལས་ནི་བཅག་པར་བརྡེབ་བོ།། ལ་ལས་ནི་གླིང་བུ་འབུད་དོ།། ལ་ལས་ནི་པི་ཝང་བསྐྲོལ(དཀྲོལ)ལོ།། ལ་ལས་ནི་སྒོང་བསྒྱུར་རོ།། ལ་ལས་ནི་སྒོང་སྤོར་རོ།། ལ་ལས་ནི་འོ་མི་ཤག་འདེབས་སོ།། ལ་ལས་ནི་ཅོང་ཆེན་བརྡུང་ངོ་།། ལ་ལས་ནི་ཅིང་ཆེན་བསྒྲིལ་ལོ།། ལ་ལས་ནི་ཅིང་ཆེན་འདེག་གོ། ......”2 ཞེས་རོལ་ཆས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་པས་མཚོན་རྔ་སོགས་འདུས་པའི་རོལ་ཆ་གང་མང་ཞིག་དཀྲོལ་འབུད་བརྡུང་གསུམ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ནི་དཔེ་ཆ་དེའི་ནང་མང་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ལས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་སྐབས་ཐོག་དེ་ནས་རྔ་དར་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ་པ་མ་ཟད། དེའི་སྔ་རོལ་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་དེ། 《འབུམ་པའི་རྔ་རབས》ལས། “བསྭོ་སྔོན་གྱི་བསྐལ་བ་དང་པོ་ལ།། གཡུ་ལུང་ཤེལ་གྱི་བྲག་ཕུག་ཏུ།། འཆི་མེད་ཡུམ་སྲས་གཤེན་གསུམ་དང་།། དབལ་བོན་སྟག་ལ་མེ་འབར་གྱིས།། སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་འཛུགས་པ་དང་།། སེམས་ཅན་བདེ་ལ་བཀོད་པའི་དུས།། བར་གཅོད་ལོག་འདྲེན་འདུལ་བའི་ཚེ།། སྐུ་ལས་འོད་ཟེར་འཕྲོས་བསྐྱེད་ཅིང་།། གསུང་དུ་དབལ་སྐད་བཏབ་ཙམ་ན།། ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་པས་རྔ་ཞིག་བཙལ།། དབལ་རི་ཕྱོགས་བཞི་དབུས་ལྔ་ནས།། ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་ཤིང་རྣམས་བསྡུས།། 3 ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་ནི་བོན་གཞུང་ལྟར་ན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་སྔོན་གྱི་བསྐལ་བ་ཡིན་པར་གསུངས། ཚུལ་དེ་རིགས་ནི་གནའ་དཔྱད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་དངོས་དཔང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་འཇོག་དཀའ་ནའང་རིག་པས་བརྟགས་ན་དེ་ཡང་བདེན་ཤོས་ཆེ་སྙམ་སྟེ། གང་ཡིན་ཟེར་ན། རྔ་ནི་རང་རེ་བོད་ཙམ་མ་ཟད་མི་རིགས་གང་མང་ཞིག་ལ་དར་མྱོང་ཞིང་དེའི་བྱུང་རབས་ཀྱང་མི་རིགས་དེ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་བསྡུར་ནས་བལྟས་ན་རྔ་ནི་གནའ་མི་དག་གི་འཚོ་བ་ནས་གསར་གཏོད་བྱས་ཏེ་རིམ་བཞིན་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་སྟེ། ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་གྱི་ཁྲོད་ནས་སྤྲོ་དགའི་དབང་གིས་རྡོ་དང་རྡོ་བརྡབས་པའམ་ཤིང་ཐུར་དང་ཤིང་ཐུར་བརྡབས་པ་སོགས་རྡེབ་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ལས་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་གྲགས་པ་ལས་རིམ་བཞིན་ཤིང་རྔ་དང་དེ་ནས་རྫ་རྔ་འཁར་རྔ་སོགས་བྱུང་བ་ཡིན་སྲིད་ཅིང་། མཁས་པ་ལ་ལས་མི་རིགས་རིག་པ་དང་མིའི་རིགས་རིག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆར་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་རྔའི་རིགས་སྣ་ཚོགས(ཤིང་རྔ་དང་རྫ་རྔ། འཁར་རྔ། གོ་རྔ་སོགས་འདུས)ཀྱི་རྣམ་པ་བསྡུར་བས་སྒྲ་གྲགས་པའི་ཤིང་རྔ་ནི་རྔའི་རིགས་སྣ་ཚོགས་སུ་ཅུང་གདོད་མའི་རིགས་སུ་འདོད་ཅིང་། དེའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་མི་སྤྲའི་རིགས་དང་སྤྲ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་ཤིང་ཐུར་བརྡུང་བར་ཡར་འདེད་བྱས་ཆོག་པས། ཤིང་རྔ་ནི་གོ་རྔ་ལས་ཆེས་སྔ་བའི་རྔ་རིགས་ཤིག་ཡིན་པར་འདོད་4ཀྱང་། རང་རེ་གནའ་བོའི་ཞང་བོད་ལ་ཤིང་རྔ་ཞིག་དར་བའི་གཏམ་མ་རྙེད་མོད་མ་མཐོང་མ་ཐོས་ཕྱིར་ན་མེད་པ་མིན། གནའ་དུས་ཞང་བོད་ལའང་ཤིང་རྔ་ཞིག་དར་མྱོང་ཡང་རྒྱུན་ཆད་ནས་མཐོང་དཀའ་བར་གྱུར་བའི་ངེས་པའང་མེད། གང་ལྟར་ཀྱང་བོད་ལ་རྔ་བྱུང་སྔ་བ་ནི་དོན་གྱིས་གྲུབ་སྟེ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ལྟར་ན་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ས་འོག་ནས་བུད་པའི་རིག་དངོས་ནང་རྫ་བཟོས་སྤྱོད་ཆས་མང་པོ་བྱུང་ཞིང་། ངོས་གཅིག་ཅན་གྱི་རྫ་རྔ་བྱུང་བའི་ལོ་རབས་ནི་རྡོ་ཆས་གསར་མའི་དུས་སྐབས་ཡིན་པ་བདེན་དཔང་བྱས། 5 རིམ་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་འཚོ་བར་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་སྟེ་ལྷའི་འདུ་ཤེས་ལས་མཆོད་འབུལ་སོགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དུ་བེད་སྤྱད་དེ་རྗེས་སུ་གདོད་བོན་དང་བཙན་བོན། གཡུང་དྲུང་གི་བོན་སོགས་སུ་རྔ་སྤྱོད་པ་ཤུགས་ཆེར་སོང་བར་སྙམ།
2. རྔའི་རིགས་དབྱེའི་སྐོར།
རྔའི་རིགས་དབྱེའི་ཕྱོགས་ནས་བོན་གྱི་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའམ་རིག་འཛིན་དག་གིས་གཙོ་བོ་ཐབས་ཤེས་དང་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གམ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་དམིགས་ཏེ་དབྱིབས་དང་རྒྱུ་ཆ། དགོས་དབང་སོགས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཕྱེ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་ལས། ཐབས་དང་ཐུགས་རྗེ་ཟུང་འབྲེལ་ཕྱིར།། ཐབས་ཀྱི་ཕྱག་ཆ་རྔ་ཞིག་དགོས།། ཞེས་དང་། 《ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ཟིལ་གནོན་རྔ་རབས》ལས་ཀྱང་། རྔ་ནི་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ལ།། ཐབས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའི་ངོ་བོ་ཉིད།། ཞེས་རྔ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཚོན་པར་གསུངས་པ་དང་། ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པ་འཇའ་ཚོན་སྙིང་བོ་ནས་རྔའི་དབྱེ་བ་གསུངས་སྐབས་སུ། “ལུང་ལས། དཀར་ལ་ཟླུམ་པ་ཞི་བའི་རྔ།། སེར་ལ་གྲུ་བཞི་རྒྱས་པའི་རྔ།། དམར་ལ་ཟླ་གམ་དབང་གི་རྔ།། མཐིང་ནག་ཁུ་གསུམ་དྲག་པོའི་རྔ།། ཟུར་བཞི་ལོགས་བརྒྱད་རྒྱུན་གྱི་རྔ།། ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་སོ་སོ་བཤད་ཀྱང་དེང་སང་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ཞིང་འདིར་མཁས་དབང་གྲུབ་བརྙེས་ཀུན་གྱི་བཞེད་དུ་ཟླུམ་པོ་བྱེད་པ་ལགས་པས། ”6 ཞེས་པ་ལྟར་གཙོ་བོ་བོན་སྒྲུབ་པ་ལག་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་བཞི་ལ་རྔའི་རྒྱུ་ཆ་ཤིང་དང་ལྤགས་པ། ཁ་མདོག དབྱིབས་ལ་སོགས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཁྱད་པར་ཕྱེ་ཡོད་དེ། ཞི་བ་ལ་བ་གླང་དཀར་པོ། རྒྱས་པ་ལ་གྱི་ལིང་སེར་པོ། དབང་ལ་གཡུ་འབྲུག་སྔོན་པོ། དྲག་པོ་ལ་ཆུ་གླང་སྔོན་པོ། རྒྱུན་ལ་དབལ་ར་ཁམ་དཀར་གྱི་པགས་པས་གཡོགས་པ་སོགས་རང་གཞུང་དུ་གྲགས་པ་ལྟར་རོ།། 7 དེ་བཞིན་དུ《འབུམ་པའི་རྔ་རབས》ལས་ཀྱང་། “ཟླུམ་ཞིང་འཁྱིལ་བ་ཞི་བའི་རྔ།། མཛེས་ལ་གྲུ་བཞི་རྒྱས་པའི་རྔ།། ཟླ་གམ་ལྷུན་ཆགས་དབང་གི་རྔ།། ཟུར་གསུམ་གདུག་པ་དྲག་པོའི་རྔ།། རིགས་དང་མཐུན་པའི་ལྤགས་པས་གཡོགས།། དེ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུས་པས་དྲུབ།། སྣ་ཚོགས་རང་མཐུན་རྔ་བརྡ་བཏགས།། ”8 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་དབྱིབས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཟླུམ་པོ་དང་གྲུ་བཞི། ཟླ་གམ། ཟུར་གསུམ་སོགས་ཡོད་པ་དང་། ཆེ་ཆུང་གི་ཆ་ནས་ཆེ་བ་རྔ་བོ་ཆེ་ཞེས་པ་དགོན་པ་ན་རྔ་གང་ཆེ་བཞེངས་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་ཆུང་བ་སོར་མོའི་བར་ནས་སྤྱོད་པའི་ཌཱ་མ་རུ་སོགས་ཡོད་པ་དང་། མདོག་གི་ཆ་ནས་དཀར་པོ་དང་སེར་པོ། དམར་པོ། སྔོན་པོའམ་མཐིང་ནག་སོགས་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་རྔ་ཤིང་ལ་ཙན་དན་ཤུག་པ་ཨ་དཀར་སྦ་སྨྱུག་སོགས་ཤིང་སྣ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཞེངས་སྲོལ་ཡོད་པ་དཔེར་ན《སྟག་ལ་སྤུ་གྲི་དཀར་ནག་དམར་གསུམ་གྱི་རྔ་རབས》ཞེས་པ་ལས་རྔ་བཞེངས་ཚུལ་གྱི་བྱུང་རིམ་གསལ་བོ་ཞིག་བྲིས་ཡོད་པ་9ལྟར་དང་། དེ་བཞིན་རྔ་པགས་ལའང་སེང་གེ་དང་འབྲོང་། བ་གླང་ཆུ་གླང་གི་པགས་པ། རྟ་དང་རའི་པགས་པ། ཐ་ན་མི་ཡི་པགས་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་གཡོགས་པའི་སྲོལ་མཆིས་ཚུལ་བན་བོན་གཉིས་ཀའི་གཏམ་ལ་གྲགས་ཤིང་སྔོན་གྱི་དུས་ལ་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་ད་ལྟ་རྒྱུ་ཆ་དེ་རིགས་ལག་སོན་དཀའ་འདུག་དང་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་དེ་རིགས་ཀྱང་བཟོ་རྩལ་དཀའ་སླའི་དབང་གིས་སམ་ཡང་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་པས་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་ལས་གཞན་གྲུ་བཞི་དང་ཟླ་གམ། ཟུར་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐོང་དཀོན་པར་གྱུར་འདུག མདོར་ན་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་རྔའི་རིགས་ལ“རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་དཔག་བསམ་ཤིང་།། རྫ་རྔ་ཅང་ཏེ་རྔ་བོ་ཆེ།། ཙན་དན་བརྗིད་ལྡན་རྒྱུས་མང་རྔ།། བསམ་ཡས་མ་ཊཾ་བསྒྲལ་བའི་རྔ།། དཔེ་ཆེན་གསང་བའི་རྔ་ཆེན་འདིས།། བྷནྷ་ལྟག་སྤྲོད་རུ་ཏྲ་བསྒྲལ་བའི་རྔ།། ”10 ཞེས་འབྱུང་བའི་རྔའི་རྣམ་གྲངས་དེ་རིགས་དེང་གི་དུས་སུ་སྦྱར་ནས་གླེང་ན། བོན་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་དང་སྔགས་འཆིང་གི་སྡེ་ནས་སྤྱོད་པའི་རྔ་ལ་རིགས་དབྱེ་མང་པོ་མི་སྣང་ཞིང་རྒྱུགས་ཆེ་བ་དག་ནི་གཤམ་གསལ་འདི་དག་ཡིན།
རྔ། སྤྱིར་རྔ་ཞེས་ན་སྤྱི་མང་དུ་འཇུག་དགོས་ཀྱང་ཡོངས་གྲགས་སུ་བྱེ་བྲག་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བཞིན་ཡོད་དེ། མདོ་རྒྱུད་དག་ནའང་རྔ་དང་འཁར་རྔ་བརྡུང་ཞེས་ལྷན་དུ་འབྱུང་བས་སོ།། འདིར་བཤད་པའི་རྔ་ནི་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་ལ་ངོས་གཉིས་པགས་པས་གཡོགས་པའི་རྔ་སྟེ། ཆེ་ཆུང་ནི་ཚངས་ཐིག་ལ་ལི་སྨི༦༠ཡས་མས། རྒྱུན་དུ་མདུན་ངོས་སུ་རྒྱུན་ཐག་གིས་གནམ་ལ་བཏགས་ནས་ཡོད་ཅིང་། བརྡུང་དུས་ལག་གཡས་པས་རྔ་དབྱུག་བཟུང་ནས་ངོས་གང་རུང་ལ་བརྡུང་བ་ཡིན། གོང་ནས་རྔའི་བཤད་པ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དག་དང་གཞུང་སོ་སོ་ནས་བྱུང་བའི་རྔ་རབས་སྐོར་ཡང་འདི་ལ་སྦྱར་ནས་གླེང་བ་ཡིན།
ལག་རྔ། ལག་རྔ་ནི་གཙོ་བོ་དགོན་པ་ནས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་སྟེ། ངོས་གཉིས་ཅན་གྱི་རྔ་ལ་ལག་པས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡུ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་སྟེ། ཆེ་ཆུང་ཚངས་ཐིག་ལ་ལི་སྨི༥༠ནས༦༠ཡས་མས། བརྡུང་དུས་ལག་གཡོན་པས་རྔ་ཡུ་ནས་དམ་པོར་བཟུང་སྟེ་གཡས་པས་རྔ་དབྱུག་གིས་བརྡུང་བ་ཞིག་ཡིན། སྟབས་བདེའི་དབང་གིས་ཡུ་བ་ཙམ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་གོང་གི་རྔ་དང་ཁྱད་ཡེ་མེད།
འཁར་རྔ། འཁར་རྔ་ནི་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་རྒྱུ་འཁར་བ་ལས་གྲུབ་ཅིང་། དབྱིབས་ཟླུམ་པོ། ཆེ་ཆུང་ནི་རྒྱུན་པར་ཚངས་ཐིག་ལ་ལི་སྨི༤༠ཡས་མས། ཐ་གུས་ཟུར་གཉིས་ནས་དྲངས་ཏེ་ལག་གཡོན་པར་བཟུང་སྟེ་ལག་གཡས་པས་རྔ་དབྱུག་གིས་བསྣུན་པ་ཞིག་ཡིན། འཁར་རྔ་ནི་སྒྲ་གྲགས་ཚད་ཆེ་བས་རྔ་དང་ལག་རྔར་བསྡུར་ན་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཚད་ཅུང་ཉུང་སྟེ། གཙོ་བོ་དགོན་པ་ཡིན་ན་ཚོགས་ཞུགས་ཀྱི་བརྡ་གཏོང་བྱེད་དུ་བརྡུང་བ་དང་། དེ་མིན་མདོ་ཕྱོགས་སུ་སིལ་རོལ་དང་གཡང་འགུག་སོགས་ཀྱི་སྐབས་གཏོང་བ་དང་། སྔགས་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་སོགས་སྤྱན་འདྲེན་དང་རོལ་མོ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད།
ཌཱ་མ་རུ་དང་ཅང་ཏེའུ། དེ་གཉིས་ཕལ་ཆེར་འདྲ་སྟེ་མི་འདྲ་ས་ནི་ཅང་ཏེའུ་ནི་ཌཱ་མ་རུ་ལས་ཁ་སྤྲོད་ཀྱི་བར་སྐེད་དམ་གཞོག་གཉིས་ཀྱི་དབྱིབས་ཅུང་རིང་བའི་རྣམ་པར་གྲུབ་ཡོད། ཆེ་ཆུང་ནི་ཚངས་ཐིག་ལ་ལི་སྨི༢༠ནས༣༠ཡས་མས། དེ་གཉིས་ལས་ཌཱ་མ་རུ་ཅུང་རྒྱུགས་ཆེ་བར་སྣང་། དབྱིབས་ཆུང་བ་མ་གཏོགས་འདི་གཉིས་ཀྱང་རྔའི་རིགས་སུ་འཇོག་རུང་ངོ་།། དེས་ན་དེའི་རྒྱུ་ཆའང་རྔ་ཤིང་ལྟར་ཙན་དན་དཀར་དམར་དང་སེང་ལྡེང་སོགས་ལ་སྤྲེའུ་ལྤགས་པས་གཡོགས་ཤིང་དམིགས་བསལ་དུ་ཅང་ཏེའུ་ལ་མི་ཡི་ཐོད་པ་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་གསང་བའི་རྔ་ཆུང་ཞེས་འབོད་དེ། “ཐོད་པ་ལ་བྱས་པ་དེ་ལ་གསང་བའི་རྔ་ཆུང་ངམ་ཅང་ཏེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་ལས། གསང་བའི་རྔ་ཆུང་ངམ་ཅང་ཏེའུ།། བཅུ་དྲུག་ཕོ་དང་བཅུ་གཉིས་མོ།། ཐོད་པ་ལས་བྱས་བསྐོར་བ་ནི།། ལྟག་སྤྲད་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན།། ཞེས་པས། སྐྱེས་པ་ཕོ་ལོ་བཅུ་དྲུག་པ་དང་མོ་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཐོད་པ་སྨིན་མཚམས་ནས་འབྲེག་སྟེ། སྤྱི་བོ་ནས་བསྐོར་ཞིང་ལྟག་པ་སྤྲད་ཐོད་སྔུན་ཕྱོགས་འོག་ཏུ་འོང་བར་བྱའོ།། དེ་ཡང་སྐྱེས་པ་ལོ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ཁུ་བ་འཛག་ཅིང་། བུད་མེད་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་ཟླ་མཚན་འབྱུང་བ་ཡིན་པས། དེ་དག་མཉམ་པར་སྦྱར་བ་ལ་དགའ་བདེ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི། དེའི་གོང་དུ་ཁུར་ཁྲག་མི་འཛག་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་མི་འགྲུབ་བོ།། ”11 ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་གཙོ་བོ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གནད་ལ་དགོངས་ཤིང་གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་འཁྲུལ་བ་གཅོད་པ་དང་རྣམ་རྟོག་དབྱིངས་སུ་ཞི་ཞིང་གཙང་དམེ་གཉིས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་མོད། མི་ལ་ལས་དེ་མ་ཤེས་པར་བོན་པོས་བྱིས་པ་བླུས་རྗེས་བསད་ནས་དེའི་ཐོད་པ་དང་པགས་པ་སོགས་ཀྱིས་རྔ་བཟོ་ཀྱིན་འདུག་ཅེས་དྲ་ཐོག་ན་རྒྱ་ཡིག་གི་ལམ་ནས་དེ་འདྲ་བྲིས་ཡོད་པ་མཐོང་མྱོང་ཡང་མ་ཤེས་ཤེས་མདོག་གིས་སྨྱོ་ལབ་བརྒྱབ་སྟེ་བོན་ལ་དམའ་འབབ་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་ཅང་མེད། བོན་པོའི་རྔ་ལ་ཐོད་པ་བྱེད་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་མི་གསོད་པའི་སྙད་འདོགས་ན་སྔགས་རྙིང་མ་སོགས་ལའང་དེ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་ལྷག་པར་དུ་སྔགས་ཀྱི་དམ་རྫས་ལྔ་དང་ཤ་ཆེན་ལྔ་སོགས་ཇི་ལྟར་འགྲེལ།
མདོར་ན《སྟག་ལ་སྤུ་གྲི་དཀར་ནག་དམར་གསུམ་གྱི་རྔ་རབས》ཞེས་པ་ལས། “ཤེལ་གྱི་རྔ་ཆུང་སི་ལི་ལི།། བྷན་ངྷ་སྒྲ་སྐད་ཁྲ་ལ་ལ།། རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་རྔ་སྐད་དི་རི་རི།། རྫ་རྔ་ཤིང་རྔ་རྔ་སྐད་ཏིངས་སེ་ཏིང་།། མཁར་རྔ་གྷ་ངྷའི་རྔ་སྒྲ་ཁྲངས་སེ་ཁྲངས།། དུང་ཕོ་སྐན་སྒྲ་ཀྱུ་རུ་རུ།། རྒྱུད་མང་རྔ་སྒྲ་དི་རི་རི།། ”12 ཞེས་པ་ལས་བོན་ཕྱོགས་སུ་སྤྱོད་པའི་རྔའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། རྒྱུ་ཆ་སྣ་ཚོགས་ལས་གྲུབ་པའི་རྔའི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་དག་དང་དེ་དག་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྐད་སྒྲའི་ཁྱད་ཆོས་སོགས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་མཆིས་པ་རྣམས་སྙན་ངག་གི་ཉམས་དང་བཅས་སྤྱི་སྡོམ་གནང་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།།
3.རྔའི་སྤྱོད་ཚུལ་དང་དེའི་བྱེད་ནུས་སྐོར།
བོན་ཕྱོགས་སུ་མདོ་སྔགས་གཉིས་ནས་རྔ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྔགས་ཕྱོགས་སུ་ཕལ་ཆེར་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་གཞུང་གང་ལའང་རྔ་རབས་རེ་མེད་མི་སྲིད་པས་རྔ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་མཆོད་ཆས་ཤིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། གང་བསྒྲུབ་བྱའི་ལྷ་དེ་ཐུགས་དམ་བསྐང་མིན་དང་བྱིན་རླབས་འཐོབ་མིན། ཐ་ན་དོན་གཉིས་འགྲུབ་མིན་ལ་ཐུག་པའི་གལ་གནད་ཆེ་བ་དེ་ལས་གཞན་གང་ཡང་མེད་པ་ལྟར་དུ་སྣང་འདུག རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་བོན་པོས་རྔ་སྤྱོད་པ་དང་དེ་ལ་གཙུག་མཐོང་གནང་བ་ནི་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་སོགས་བོད་བརྒྱུད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ཀུན་ལས་ཀྱང་ཚད་མཐོ་བས། བོན་ལ་རྔ་ལྷག་ཏུ་ནས་དར་སོ་ཆེ་ཞིང་རྔ་རབས་ཀྱི་གཞུང་གྲངས་མང་བ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྔའི་སེམས་ཁམས་འདུ་ཤེས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རྨང་རྡོ་ཡང་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། གཏིང་ཟབ་ལ་རྔམས་མཐུག་པ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་པས། གཤམ་ནས་ཅུང་ཞིབ་ཏུ་གླེང་ན།
༡.མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་རྔ་སྤྱོད་ཚུལ།
སྤྱིར་མདོ་སྔགས་གཉིས་བསྡུར་ན་མདོ་ཕྱོགས་སུ་རྔ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཚུལ་ཉུང་ལ། སྔགས་ཕྱོགས་མང་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད། དཔེར་ན་བོན་གྱི་རྒྱལ་བ་གཉིས་པར་གྲགས་པའི་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་བྲུ་ལུགས་ལྟར་ན་མདོ་གཡུང་དྲུང་ཀློང་རྒྱས་དང་མདོ་ཆོག་ཆོ་ག་བཅུ་གཉིས་སོགས་གང་གི་སྐབས་སུའང་སྔགས་ལུགས་ལྟར་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་འདོན་རྟ་དང་སྦྱར་ནས་རྔ་བརྡུང་སྟངས་དེ་འདྲ་མེད་པར་གཙོ་བོ་རང་གཞུང་དུ་མཆོད་པ་དང་བཤགས་པ་སོགས་སྐབས་དང་མཚམས་རེའི་རྔ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་གཅིག་གཉིས་གསུམ་བཞི་ལྔ་དྲུག་བདུན་བརྒྱད་ཅེས་ཐོག་མར་དལ་བུར་གཅིག་རེ་གཅིག་རེ་བྱས་ནས་རིམ་བཞིན་མགྱོགས་པོར་བརྡུང་སྟངས་དེ་ཙམ་ལས་མེད་པར་སྣང་ངོ་།། དེ་བཞིན་འཁར་རྔ་ཡང་མཆོད་པ་སོགས་སིལ་རོལ་གྱི་སྐབས་ཙམ་མ་གཏོགས་བརྡུང་སྲོལ་མེད། འོན་ཀྱང་སྐྱང་ལུགས་13སུ་གཅོད་པར་ཡང་སྔགས་ལུགས་ལྟར་རྔ་བརྡུང་སྲོལ་ཡོད་པར་བཤད་དོ།། དེར་ཁོང་ལ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཞུས་པ་ན་ཁོང་གི་ཞལ་ནས་བདེ་ཆེན་ཞིང་ནས་སློབ་དཔོན་དྲན་པ་ནམ་མཁས་གཅོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འདི་ལྟར་རྔ་བརྡུང་བཞིན་ཡོད་པས་ངས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསླབས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུང་གནང་པར་གྲགས་སོ།། གཞན་མདོ་ཕྱོགས་སུ་ཌཱ་མ་རུ་དང་ཅང་ཏེའུ་གཉིས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་སྲོལ་མེད།
སྔགས་ཕྱོགས་སུ་གཞུང་གང་དང་གང་ཞིག་གསུང་བའི་སྐབས་སུའང་རྔ་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། ཕལ་ཆེར་གཞུང་རེ་ལ་རྔ་རབས་རེ་ཡོད་པ་དང་དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་བརྡུང་སྟངས་ཀྱང་མི་གཅིག་པ་རེད། དཔེར་ན། རྔའི་བརྡུང་ཚུལ་སྐོར་ལ་ཀུན་གྲོལ་གྱིས“གཞན་ཡང་སྒྲུབ་རྔ་གདང་འགེལ་མའི་དུས་སུ། བསྲུང་བསྐང་རྣམས་ལ་ཚུར་བརྡུང་། བཟློག་བསད་རྣམས་ལ་ཕར་བརྡུང་བ་དང་། མཆོད་རྔ་ལྡིང་ཁང་མའི་དུས་སུ། རྔ་ལྕགས་ཟུང་གི་མཆོད་རོལ་ཟུང་བརྒྱགས་བྱེད་པ་སྟེ། ”ཞེས་དང་། “ལས་སྦྱོར་ལག་འཆང་མའི་དུས་སུ། རྔ་ཟུར་ཐོད་ཟུར་འཕྲོད་པའི་ངོས་ནས། བསྲུང་བསྐང་རྣམས་ལ་ཚུར་བརྡུང་ཞིང་། བཟློག་བསད་རྣམས་ལ་ཕར་བརྡུང་སྟེ། རྔ་ལྕགས་རང་གི་ཕྲག་པར་ཡོང་ཞིང་རོག་ལ་མི་གཟན་པར་དགོས་ཚུལ”14 གསུངས་སོ།། དེ་བཞིན་ཌཱ་མ་རུ་དང་ཅང་ཏེའུ་དཀྲོལ་ཚུལ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ཌཱ་མ་རུའི་ཅང་ཏེའུ་རྒྱུན་མངས་ཀྱི་དག་པ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་དཀྲོལ་བར་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཅང་ཏེའུ་ཉིད།། ཤེས་རབ་ཌཱ་མ་རུ་ཡི་སྒྲ།། ཞེས་པས། ཌཱ་མ་རུའམ་ཅང་ཏེའུའི་རྒྱུན་མངས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཐབས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མཚོན་ལ། སྒྲ་སྐད་ནི་ཤེས་རབ་སྟོང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་སྒྲོགས་པའི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། གཏེར་རྙིང་རྣམས་ལ་གཉིས་བརྡུང་གི་དུས་སུ་མ་དང་མཁའ་འགྲོ་བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད། ཅེས་པས། སུམ་བརྡུང་གི་ཚབས་སུ། མ་དང་མཁའ་འགྲོ་བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད་སྟོང་དང་རྩ་གཉིས། ཞེས་སོ།། གཏེར་གསར་རྣམས་ལ་ཌཱ་བརྡུང་མཁའ་འགྲོ་འབུམ་བཞད་དམ། ཡང་ན་གཉིས་བརྡུང་གི་ཚབས་སུ།། བྱང་ཆུབ་རྡོ་རྗེ་མཁྱེན་ཅིང་དགོངས། གཅིག་གཉིས་བརྡུང་གི་ཚབས་སུ།། བྱང་ཆུབ་རྡོ་རྗེ་མཁྱེན་ཅིང་དགོངས།། གཉིས་བསྐོར་བྱེད་པར་ཤེས་སོ།། ཚིག་བཤད་ཀྱི་དུས་སུ་ཌཱར་སིལ་ཡིན་ན་ཌཱ་མ་རུ་ཚུར་དཀྲོལ། སིལ་སྙན་ཕར་དཀྲོལ། ཌཱ་དྲིལ་ཡིན་ན་གཉིས་ཀ་ཕྱིར་དཀྲོལ་ལ་ངེས་ཚིག་ནི། ཌཱ་རུ་ནི་ཀུན་ཏུ་བཟང་བོ། དྲིལ་བུ་ནི་དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་ཞེས་ཡོང་དགོས་སོ།། འཇོག་པའི་ཚེ་ཕོ་ཐོད་དང་བྱང་སེམས་དཀར་པོ་བྱུག་པ་དེ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འོང་བཞིན། མོ་ཐོད་དང་བྱང་སེམས་དམར་པོ་བྱུག་པ་དེ། གཡོན་དུ་འོང་བར་བྱ་སྟེ། ལྷ་ཡམ་ཡུམ་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་དུ་བསླངས་ནས་བཞག་པ་མ་གཏོགས་སྟེང་འོག་གོ་ནོར་དུ་སྦུབ་པ་སོགས་ཤིན་ཏུ་མི་རུང་ངོ་།། ”15ཞེས་སོ།།
གཞན་དགོན་པ་དང་སྔགས་འཆིང་གི་སྡེ་ནས་འཆམ་སོགས་འཁྲབ་པའི་དུས་སུའང་རྔ་ནི་རོལ་ཆས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྐབས་སུ་རྔ་དང་འཁར་རྔ། སྦུབས་ཆོལ། དུང་ཆེན་སོགས་མཉམ་དུ་བརྡུང་འབུད་འཁྲོལ་གསུམ་བྱས་པའི་དབྱངས་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་འཁྲབ་སྟོན་པ་དག་གིས་བཀའ་སྐྱོང་ཅི་རིགས་ཀྱི་ཞལ་འབོག་གྱོན་ཞིང་དེ་དག་གི་བཟོ་ལྟ་དང་ཉམས་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྟངས་སྟབས་བསྒྱུར་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་སྟོན་བཞིན་ཡོད།
༢.རྔ་སྒྲའི་དགོས་ཕན་དང་བྱེད་ནུས།
གོང་ནས་ང་ཚོས་རྔའི་བྱུང་འཕེལ་དང་རིགས་དབྱེ། ཆེ་ཆུང་། བརྡུང་ཚུལ་སོགས་གང་མང་ཞིག་གླེང་གླེང་ཡང་མདོར་དྲིལ་ན་རྔའི་དགོས་ཕན་ནི་རྔ་སྒྲའི་སྟེང་ལ་འབབ་དགོས་པས། རྔ་སྒྲ་མི་གྲགས་པའི་རྔ་ནི་བཟོ་ལྟ་ཙམ་ལས་དེ་ལ་དགོས་ཕན་དང་དོན་སྙིང་ཅི་ཡང་མེད། དེས་ན་རྔ་སྒྲའི་བྱེད་ནུས་སམ་སྒྲུབ་གཤེན་དག་གིས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་དོན་འགྲུབ་པའང་བགར་ན་དོན་ཚན་ལྔར་འདུས་སོ་སྙམ།
གཅིག མཆོད་པའི་ནུས་པ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན། མདོ་སྔགས་གང་ཡིན་ཀྱང་ཐོག་མར་རྔ་སྒྲ་སོགས་བརྡུང་འབུད་དཀྲོལ་གསུམ་གྱི་རོལ་ཆས་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་དབྱངས་ཐམས་ཅད་ལྷ་བླ་མ་ཡི་དམ་དཔའ་བོ་མཁའ་འགྲོ་བོན་སྐྱོང་སྲུང་མ་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་སོགས་ལ་མཆོད་འབུལ་གྱི་བྱེད་ནུས་ཐོན་བཞིན་ཡོད་དེ། སྤྱིར་མཆོད་པ་འབུལ་བ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཚོགས་བསགས་ཀྱི་ཐབས་ཡིན་ཞིང་། ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་མདོ་ལུགས་ལྟར་ན་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་སྔགས་ལུགས་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། མདོ་ལས། ཚོགས་གཉིས་དག་ནི་རྫོགས་པ་ལས། སངས་རྒྱས་རྒྱུ་གཞན་ཡོད་མ་ཡིན། ཞེས་པ་ལྟར་ཤར་རྫ་བའི་ཞལ་ནས་ཀྱང་། གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་མ་ནོར་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་ཚོགས་བསགས་པ་གལ་ཆེ། དེ་བས་ན་ཚོགས་བསགས་པའི་ཐབས་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་རྒྱལ་བ་ཐབས་མཁས་ཤིང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བས་གསུངས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྔ་སོགས་བརྡུང་འབུད་དཀྲོལ་གསུམ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚོགས་བསགས་ཀྱི་ཐབས་ལས་མ་འདས་སོ།། གཞན་ཡང་བོན་ཕྱོགས་སུ་མཆོད་བྱེད་ཀྱི་ཕྱག་ཆ་ཅི་རིགས་ལས་རྔ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ལྔ་ལས་གསུང་གི་ཕྱག་ཆར་བཞག་ཡོད་པ་རེད།16
གཉིས། དཔའ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ། རྔ་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་གཤེན(བོན་ཉམས་སུ་ལེན་མཁན)གང་དེར་དཔའ་དང་ཡིད་ཆས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད། སྤྱིར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོས་ཐད་ནས་བཤད་ན་དད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཇུག་སྒོ་ཡིན་ལ། དད་པའི་ངེས་ཚིག་ནི་ཡུལ་ལ་མོས་པས་གུས་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ལྟར། དད་པ་ནི་ཡིད་ཆས་དང་མོས་པ། གུས་པ། དང་བ་བཞིའི་སྟེང་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན། དེ་དག་འབྱུང་བ་ལའང་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་ལ་རག་ལས་པར་འདོད་དེ། ནང་གི་རྐྱེན་ནི་གཙོ་བོ་གཞི་དེ་ལ་ཡིད་རྟོན་གྱི་བསམ་པ་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་དང་། ཕྱིའི་རྐྱེན་ནི་གཟིགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རག་ལྔ་གང་རུང་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའོ།། དེས་ན་ཆོས་དད་པ་ཞིག་ལ་ནང་སེམས་ཀྱི་དད་པ་ནི་གཞིར་བཞག་གི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། ལྷག་པར་ཡང་སྔགས་ཉམས་སུ་ལེན་སྐབས་གཅིག་ནས་བསྒྲུབ་བྱའི་ཡི་དམ་ལྷའི་ང་རྒྱལ་སྐྱོང་བ་དང་། གཉིས་ནས་སྒྲུབ་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱང་དཔའ་དང་སྤོབས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་རྔ་སྒྲས་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོན་བཞིན་པའོ།། སྔོན་བོད་ལ་དེ་འདྲའི་སྲོལ་ཡོད་མེད་མ་ཤེས་ཀྱང་དཔེར་ན་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་དམག་འཁྲུག་གི་སྐབས་སུ་དམག་མིའི་དཔའ་བསྐྱེད་ཕྱིར་གཡུལ་སར་རྔ་བོ་ཆེ་བརྡུང་བ་དེ་བཞིན་ནོ།།
གསུམ། བསྐུལ་བའི་ནུས་པ། བོན་གྱིས་རྔ་བརྡུང་བས་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྤྱན་འདྲེན་པ་དང་བསྐུལ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། 《ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ཟིལ་གནོན་རྔ་རབས》ལས།། ། “བསྭོ་དེ་རིང་སྲིད་པའི་དབལ་བོན་བདག་ཅག་གིས།། སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་རྔ་བརྡུང་ངོ་།། ཚད་མེད་བཞི་ཡི་རྔ་ཆེན་འདི།། ཞི་ཁྲོ་བསྐུལ་བའི་རྔ་བརྡུང་ངོ།། ཁྲོ་བོ་རོལ་བའི་རྔ་བརྡུང་ངོ་།། བོན་སྐྱོང་སྲུང་མ་བསྐུལ་བའི་རྔ་བརྡུང་ངོ་།། མ་མོ་འབོད་པའི་རྔ་བརྡུང་ངོ་།། བདག་ཅག་དབལ་གཤེན་སྒྲུབ་པ་པོས།། སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་ངང་ལ་བརྡུང་།། ཚད་མེད་བཞི་ཡི་རྔ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ངང་ལ་བརྡུང་།། ཞི་ཁྲོ་བསྐུལ་བའི་རྔ་ནི་འགྱིང་ཞིང་འགྱིང་ཞིང་བརྡུང་།། ཁྲོ་བོ་རོལ་བའི་རྔ་ནི་འཆམ་ཞིང་འཆམ་ཞིང་བརྡུང་།། སྲུང་མ་བསྐུལ་བའི་རྔ་ནི་བརྡུང་ཞིང་བརྡུང་ཞིང་བརྡུང་།། མ་མོ་འབོད་པའི་རྔ་ནི་མདུར་ཞིང་བརྡུང་།། དགྲ་བགེགས་གསོད་པའི་རྔ་ནི་བརྡུང་ཞིང་བརྡུང་།། དེ་ལྟར་དྲག་པོའི་རྔ་བརྡུང་བས།། འདུས་འདུས་རྔ་ཡི་སྐད་ལ་འདུས།། དབལ་སྲས་རྔམ་པའི་བཀའ་བཞིན་དུ།། བོན་སྐྱོང་སྲུང་མ་དམ་ལ་འདུས།། ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་དམ་ལ་འདུས།། ཡུལ་ས་གཞི་བདག་དམ་ལ་འདུས།། ”17 ཞེས་པ་དང་། ཡང“འོག་མིན་གནས་མཆོག་ཕོ་བྲང་ན།། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བསྐུལ་བ་ཡང་།། དབལ་གྱི་རྔ་ཆེན་བརྡུང་བས་བསྐུལ།། ཁྲོ་རྒྱལ་ཐམས་ཅད་དགྱེས་པ་ཡང་།། དབལ་གྱི་རྔ་ཆེན་བརྡུང་བས་དགྱེས།། ”18 ཞེས་པ་ལྟར་རོ།།
བཞི། བཟློག་པའི་ནུས་པ། དེ་བཞིན་དུ་བོན་གྱིས་རྔ་བརྡུང་བས་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དབྱིངས་ནས་བསྐུལ་ཏེ་མ་རུང་དགྲ་བགེགས་བར་ཆོད་ཐམས་ཅད་བཟློག་པར་འདོད་དེ། 《སྟག་ལ་སྤུ་གྲི་དཀར་ནག་དམར་གསུམ་གྱི་རྔ་རབས》ཞེས་པ་ལས། “རྔ་སྒྲ་ཆེན་པོ་སྟོང་གསུམ་གཡོ་བའི་རྔ།། རྔ་འོད་འབར་བའི་ཉི་ལྟར་ཤར།། རི་རབ་ཀུན་ཀྱང་བསྙིལ་ཞིང་བཤིག། རྒྱ་མཚོ་ཀུན་ཀྱང་འཁྲུག་ཅིང་རྙོག། ས་གཞི་ཀུན་ཀྱང་འགུལ་ཅིང་ལྡོག། ནམ་མཁའི་ལྷ་བདུད་གནམ་མི་བདེ།། ཀླུ་ཕྲུག་ཀུན་ཀྱང་འབོག་ཅིང་འབྲོག། བདུད་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་སྐྲག་ཅིང་བརྒྱལ།། གནོད་བྱེད་འབྱུང་བོའི་དོན་སྙིང་ཁོང་ནས་ཕྱུང་།། མ་ཊཾ་རུ་ཏྲ་ཁ་པོ་སུལ་བུར་ཐོངས།། ཨ་མོ་མགོ་འབུམ་ཁྲག་སྐྱུག་བརྒྱལ།། ”ཞེས་དང་། ཡང་“མ་ཊཾ་སྲིན་པོ་བསྒྲལ་བ་ཡང་།། དབལ་གྱི་རྔ་ཆེན་བརྡུང་བས་བསྒྲལ།། ངྷ་ཤ་གྷྲི་བ་བཏུལ་བ་ཡང་།། དབལ་གྱི་རྔ་ཆེན་བརྡུང་བས་བརྡུང་།། སྡང་བའི་དགྲ་བོ་བསྒྲལ་བ་ཡང་།། དབལ་གྱི་རྔ་ཆེན་བརྡུང་བསྒྲལ།། སྐྱེ་བོ་ཡ་ཀ་བཏུལ་བ་ཡང་།། དབལ་གྱི་རྔ་ཆེན་བརྡུང་བས་བཏུལ།། བར་ཆོད་ལོག་འདྲེན་བཏུལ་བ་ཡང་།། དབལ་གྱི་རྔ་ཆེན་འདི་ཡིས་བཏུལ།། དབལ་གྱི་རྔ་སྒྲ་དི་རུ་རུ།། ཤེལ་གྱི་གཤང་ཆུང་སི་ལི་ལི།། དབལ་གྱི་རྔ་ཆེན་བརྡུང་བ་ཡིས།། བདུད་སྲིན་ཐལ་བ་རྡུལ་དུ་རློག། ”19 ཅེས་སོ།།
ལྔ། བྱིན་རླབས་འཇུག་པའི་ནུས་པ། བོན་གྱིས་རྔ་བརྡུང་བས་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བསྐུལ་ཞིང་དེ་དག་གི་ཐུགས་དམ་བསྐངས་པས། རང་ཉིད་མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་ལྷ་རྣམས་གཞའ་དང་སྤྲིན་ལྟར་གཏིབས་ཏེ་མི་འདོད་པའི་དགྲ་བགེགས་བར་ཆོད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྒྲལ་ཏེ་སྒྲུབ་གཤེན་རང་ཉིད་ཀྱང་ལྷ་རིགས་དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་རླབས་ཏེ་ལྷ་མིའི་བར་འབྲེལ་མཐུད་བྱུང་སྟེ་གཅིག་འདྲེས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། 《འབུམ་པའི་རྔ་རབས》ལས། “དེ་ལ་གསུང་ཞིག་བསྒྲགས་པའི་ཚེ།། ཡི་དམ་ཞི་ཁྲོ་ཉི་ལྟར་གསལ།། དབང་དྲག་ལྷ་ཚོགས་གཞའ་ལྟར་འཁྱུད།། བོན་སྐྱོང་སྲུང་མ་ཐོག་ལྟར་འགྲིལ།། དེ་ལ་ལན་གཅིག་བརྡུང་བའི་ཚེ།། ཀུན་ཏུ་བཟང་བོ་ལ་སོགས་ཏེ།། ཞི་བའི་ལྷ་ཚོགས་ཐུགས་དམ་བསྐང་།། ཀུན་སྣང་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་ཏེ།། རྒྱས་པའི་ལྷ་ཚོགས་དབྱིངས་ནས་བསྐུལ།། གཙོ་མཆོག་མཁའ་འགྱིང་ལ་སོགས་ཏེ།། དབང་གི་ལྷ་ཚོགས་མཁའ་ལ་གཏིབས།། དབལ་གསས་རྔམ་པ་ལ་སོགས་ཏེ།། དྲག་པོའི་ལྷ་ཚོགས་ཀློང་ནས་བཞེངས།། ཡེ་ཤེས་དབལ་མོ་ལ་སོགས་ཏེ།། བོན་སྐྱོང་སྲུང་མ་གནད་ལ་བསྐུལ།། དེ་ནས་ལན་གཅིག་བརྡུང་བའི་ཚེ།། ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཐུགས་དམ་བསྐང་།། བོན་སྐྱོང་སྲུང་མ་ལས་ལ་བསྐུལ།། དཔལ་མགོན་བདུན་ཅུ་དཔུང་ལ་གཤེགས།། ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་དམ་ལ་འདུས།། སྒྲུབ་བོན་བདག་ལ་གཟི་བྱིན་བསྐྱེད།། ”ཅེས་པ་20ལྟར་རོ།།
མདོར་ན་བོན་ཕྱོགས་སུ་རྔ་བརྡུང་བའི་ཕན་ཡོན་ནམ་དགོས་ཆེད་དེ་གོང་གི་ཕྱོགས་འདི་དག་ནས་མཚོན་ལ། གཙོ་བོ་བསྒྱུར་བའི་ཐབས་ལམ་ལ་གཏོགས་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་བོན་ཟབ་མོ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སྒྲུབ་གཤེན་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། སྒྲུབ་པ་པོ་གང་ཟག་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ། སྒྲུབ་དུས་སུ་ནང་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཕྱིའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ལུས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་མཆོད་འབུལ། མཐར་ཐུག་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་ལྷའི་དངོས་གྲུབ་དང་ཉམས་རྟོགས་སོགས་ཐམས་ཅད་རྔའི་སྟེང་ནས་ཁྱད་པར་གྱི“སྨྱན་བྱེད”ལྟ་བུའི་ནུས་པ་ཐོན་བཞིན་ཡོད་དེ། “དེ་ཡང་རྔ་ནི་བོན་གྱི་དབྱིངས་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། རྔ་ལྕག་ནི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱོགས་མེད་དུ་ཤར་བའོ།། དེ་ཡང་རྔ་ལྕག་བརྡེག་པའི་དུས་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྕག་དབྱིངས་ལ་ཆུད་དེ། རྔ་སྒྲ་དང་འདྲ་བའི་བྱིན་ཕེབས་ཤིང་། དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བོན་ཡོངས་སུ་སྒྲོགས་པའོ།། དྲག་པོའི་རྔ་དེ་སྲོད་དང་། སྔ་དྲོ་ལ་ཐེབས་གསུམ་སྟོད་དུ་བརྡུང་བས། དབྱིངས་ཀྱི་ཁྲོ་བོ་ཡབ་ཡུམ་ཀློང་ལས་བསྐྱེད་ཅིང་ཁྲ་ཐབས་གཟེ་མ་ལས་ལ་ཆས་པར་འགྱུར། དམར་ཐག་དང་ནམ་སྨད་ལ་ཐེབས་གསུམ་བརྡུང་བས། ཕོ་ཉ་དང་སྲུང་མ་དང་ལས་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་ཏེ་དྲག་པོའི་ལས་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ།། ”21 དེས་ན་རྔ་མ་མཆིས་པའི་ཉེས་སྐྱོན་ནི། ཁྲོ་བོ་ལ་གཟི་བརྗིད་མི་འབྱུང་། ཁྲོ་མོ་ལ་བྱིན་རླབས་མི་འཆར། ཕོ་ཉས་འགུག་འདྲེན་མི་བྱེད། དབལ་མོ་དང་མ་མོ་ལས་ལ་མི་འདུ། ལྷ་སྲིན་དྲེགས་པ་ཅན་རྣམས་སྡོང་གྲོགས་ལ་མི་འཁོར། སྒྲུབ་པ་པོ་ཉིད་སྟོབས་ཆུང་བར་བཤད་དོ།། 22
གཉིས། བན་ཁ་དང་དམངས་ཁྲོད་ནས་རྔ་སྤྱོད་ཚུལ་སྐོར་གླེང་བ།
1.བན་ཁ་ནས་གྲགས་པའི་རྔ་ཡི་གཏམ་དང་སྦྱར་ནས་སྤྱིར་གླེང་བ།
རྔ་ནི་བོན་ཕྱོགས་སུ་བལྟས་ན་བྱུང་བའི་དུས་སྔ་ཞིང་མདོ་སྔགས་ནས་སྤྱོད་སྒོ་ཆེ་བ། རིགས་དབྱེ་མང་བ། རྔ་ཡི་བཤད་རྒྱུན་དང་རྔ་རབས་སོགས་རྔ་གཞུང་ནི་གྲུབ་མཐའ་ཀུན་ལས་ཆེས་མང་བ་མངོན་སུམ་ཚད་མར་སྣང་ནའང་། རྔ་ནི་བོན་གྱི་ཁྱད་ནོར་ཞིག་མ་ཡིན་པར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་འབྱུང་ཡུལ་འཕགས་ཡུལ་དང་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་སོགས་བོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁག དེ་བཞིན་དམངས་ཁྲོད་ནའང་རྔའི་སྤྱོད་ཚུལ་ཁྱབ་ཆེ་ཞིང་། རིགས་དང་རྣམ་པའང་མང་བ། རྔའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་མཚོན་པའི་གླུ་གར་བྲོ་འཆམ་སོགས་མང་དུ་སྣང་བ་ཡང་སྙོན་མེད་ཡིན། འདིར་ཅུང་ཞིབ་ཏུ་སྤྲོས་ན། དེ་ཡང་འཕགས་ཡུལ་ལ་མཚོན་ན། 《རྒྱ་ཆེན་རོལ་བའི་མདོ》ལས། རྒྱལ་བོ་ཟས་གཙང་མའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་སྲས་བལྟམ་པའི་སྔ་ལྟས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བྱུང་ཚུལ་བརྗོད་པའི་སྐབས་སུ། “ལྷའི་བུ་མོ་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་དག་ཀྱང་དུང་དང་། རྔ་དང་། རྫ་རྔ་དང་། ཁར་རྔ་མགུལ་ནས་སྦྱངས་ཏེ་སྡོད་ཅིང་འཁོད་པར་སྣང་བ་དང་། ”ཞེས་དང་། རྗེས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྩལ་འགྲན་པའི་དུས་སུའང“དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མདའ་བླངས་ནས་གཞུ་དེ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཀང་ནས་འཕངས་པའི་མཐུ་སྟོབས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་བོའི་འབེན་དུ་རྔ་བཙུགས་པ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་གྱི་འབེན་དུ་རྔ་བཙུགས་པ་དང་། མཛེས་དགའ་བོའི་འབེན་དུ་རྔ་བཙུགས་པ་དང་། ལག་ན་བེ་ཅོན་ཅན་གྱི་འབེན་དུ་རྔ་བཙུགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ཐལ་ནས་རྒྱང་གྲགས་བཅུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་བདག་གི་འབེན་ལྕགས་ཀྱི་རྔ་བཙུགས་......”23 པའི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལས་རྒྱ་གར་ལ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འཁྲུངས་ཡར་སྔོན་ནས་རྔ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེར་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་མི་ཉུང་བ་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ། དེ་བཞིན་མདོ་རྒྱ་ཆེན་རོལ་བ་ནས་རྔ་ནི་རོལ་མོའི་རིགས་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་བཞག་ཡོད་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པད་མ་དཀར་པོ་སོགས་མདོ་སྡེ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་རྔའི་ཐ་སྙད་མང་དུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལས་མདོ་ཕྱོགས་སུ་རྔ་ནི་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་བ་ཤེས་ཐུབ།
2.རྔའི་རྣམ་གྲངས་སོགས་ཀྱི་སྐོར།
སྤྱིར་རྔའི་བཤད་ཚུལ་ཐད་ནི་བོན་ཕྱོགས་སུ་བཤད་པ་དག་དང་ཕལ་ཆེར་མཚུངས་ཏེ། རྟ་མཆོག་རོལ་བའི་རྒྱུད་ལས། རྔ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ།། ལྕགས་ནི་ཤེས་རབ་ཡུམ་གྱི་ངང་།། ཡབ་ཡུམ་འཁྲིལ་བའི་སྟངས་སྟབས་ཀྱིས།། རྔ་སྐད་གྲགས་པ་མ་འགགས་པས།། རྒྱལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་སྐོངས།། ཞེས་རྔ་ནི་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་མཆོད་པ་དང་ལྷ་ཚོགས་བསྐུལ་བྱེད་དུ་གསུངས་ཤིང་། རྔའི་རིགས་དབྱེའི་ཐད་ལ་ས་པན་གྱིས“གླིང་བུ་པི་ཝང་རྫ་རྔ་དང་།། འཁར་རྔ་རྔ་ཟླུམ་རྔ་བོ་ཆེ།། རྔ་ཕྲན་ཆ་ལང་ཀ་ན་ཌི།། དུང་དང་རྒྱུད་མང་ལ་སོགས་པ།། ”24 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གོང་དུ་བོན་ཕྱོགས་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དེ་ཙམ་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་གསར་བ་གཞན་མ་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལའང་ལེགས་པར་དབྱེ་པ་མཁས་པའི་གསུང་དུ་མངོན་པ་ཞིག་ནི་བཻ་རོའི་ནག་པོའི་རྒྱ་གཞུང་ལས། རྔ་ལ་འདུས་མ་བྱས་རང་བྱུང་དབྱིངས་ཀྱི་རྔ་དང་། འདུས་བྱས་རྟགས་ཀྱི་རྔ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་གཉིས་ཡོད་པར་གསུངས་ཤིང་། “དང་པོ་ནི། གནམ་མཐའི་རི་རྩེ་ཟླུམ་པོར་བཀུག་པ་ལ།། སྤྲིན་དང་ན་བུན་གོ་བའི་རྒྱན་གྱིས་གཡོགས།། གཡུ་འབྲུག་རོལ་བའི་སྒྲ་སྐད་དྲག་པོ་ནི།། གྲགས་སྟོང་དབྱིངས་ནས་ཤར་བའི་རྔ་བོ་ཆེ།། ཞེས་དང་། གཉིས་པ་ནི། རྟ་མཆོག་རོལ་བ། སྒྱུ་འཕྲུལ། ཧེ་རུ་ཀ་རོལ་བ་སོགས་ལས། མི་ཡི་རྩིབས་མ་བཀུག་པ་མི་ཡི་པཊ་པས་གཡོགས་ནས་མི་ཡི་ལག་ངར་གྱིས་བརྡུང་བ་དང་། གླང་ཆེན་རྩིབས་མ་བསྒྲིགས་པ་སེང་གེའི་པགས་པས་གཡོགས་ནས་མཆོག་ཆེན་རྩིབས་མས་བརྡུང་བ་དང་། རུས་སྦལ་ཁོག་པ་སྦྲུལ་གྱི་ལྤགས་པས་གཡོགས་པའི་རྔ་ཡང་བཤད་དོ།། གཞན་ཡང་། ཨ་ཀར་པ་ཆཀྴ་ཡི་རྔ་ཤིང་། སིང་ལྕམ་དཀར་མོའི་པགས་པས་གཡོགས་པ། མཆོག་ཆེན་མི་ཡི་རྩིབས་མའི་ལྕག་གིས། རིག་འཛིན་རྒྱལ་བ་བསྐུལ་ཕྱིར་བརྡུང་བ་དང་། སྦ་སྙུག་ལྡེམ་པའི་རྔ་ཤིང་ཀྲིཤྣཱཔ་རིའི་པགས་ཀྱིས་གཡོགས་པ། གདུག་པ་དོམ་གྱི་ལག་པའི་ལྕག་གིས་ཡི་དམ་རྒྱ་མཚོ་བསྐངས་ཕྱིར་བརྡུང་བ། སེང་ལྡེང་ཤུག་པའི་རྔ་ཤིང་། རྒྱ་མོ་ར་ཡི་པགས་པས་གཡོག་པ། ཞེ་སྡང་དྲེད་མོང་ལག་པའི་ལྕག་གིས། མ་ཚོགས་ཌཱཀི་བསྐུལ་ཕྱིར་བརྡུང་བ། ཙན་དན་དམར་པོའི་རྔ་ཤིང་། ཞིང་ཆེན་པགས་པས་གཡོགས་པ། སྦ་སྒོད་དྲག་པོའི་ལྕག་གིས། དམ་ཅན་བཀའ་སྡོད་བསྐུལ་ཕྱིར། དྲག་པོ་སེང་ལྡེང་རྔ་ཤིང་། འབྲོང་བུ་དར་མའི་པགས་པས་གཡོགས་པ། རྭ་རྒོད་འཁྱིལ་བའི་ལྕག་གིས། གདུག་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཕྱིར་བརྡུང་བ། གདུག་རྩུབ་ཚེར་ནག་རྔ་ཤིང་། ར་རྒོད་པགས་པས་གཡོག་པ། མི་ཡི་རྩིབས་མའི་ལྕག་གིས། འདྲེ་སྲིན་མཐའ་རུ་བསྐྲོད་ཕྱིར་བརྡུང་བ་དང་སོགས་རྔའི་རྒྱུའི་དབྱེ་བ་ནི་མཐའ་ཡས་པར་གསུངས་མོད། འོན་ཀྱང་དེང་སང་ཕྱག་ལེན་དུ་འདེབས་པ་སེང་ལྡེང་གི་རྔ་ཤིང་ལ་བ་གཞོན་གྱི་ལྤགས་པས་གཡོགས་པ་ལ་ཚད་ནི་གྲྭ་རྔ་མཐོ་བརྒྱད་མ་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན་ལ། གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་སུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇོག་པའི་རྔ་བོ་ཆེ་སོགས་ལ་ནི་མཐོ་བཅོ་བརྒྱད་དང་ཉེར་བརྒྱད་ལ་སོགས་ཏེ་འོན་ཀྱང་རྒྱ་གཞུང་ཚད་མ་རྣམས་ལས་ནི་ཚད་འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ཆེར་མ་མཐོང་ལ། འོན་ཀྱང་མཁས་པ་དག་གི་གསུང་རྒྱུན་དུ་ཡོད་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ”ཞེས《སྔ་འགྱུར་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་རིགས་འཛིན་རྒྱ་མཚོའི་ལོངས་སྤྱོད་ཆས་གོས་རྒྱན་དང་རོལ་མོའི་རྣམ་བཤད་སྔགས་འཆང་རྒྱན་གྱི་མེ་ཏོག》25ལས་གསུངས་སོ།།
3.བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ནས་རྔ་སྤྱོད་ཚུལ་སྐོར།
བོད་འདིར་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ནང་བསྟན་ཁག་གང་ནས་ཀྱང་རྔ་མི་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་མི་མཐོང་མོད། མདོ་སྔགས་གཉིས་ནས་བཤད་ན་མདོ་ཕྱོགས་སུ་ཅུང་ཉུང་ལ་སྔགས་ཕྱོགས་སུ་ཉེ་བར་མཁོ་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་མཆོད་ཆས་ཤིག་ཡིན། དེའི་ཚུལ་གོང་ནས་བོན་གྱི་སྐབས་སུ་གླེང་བ་དང་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་བས་འདིར་བསྐྱར་ཟློས་མི་བྱའོ།། སྤྱིར་གྲུབ་མཐའ་ཐུན་མོང་གི་ཆ་ལྡན་ན་རེ་རེ་བཞིན་གླེང་བའི་དགོས་པའང་ཆེར་མ་མཐོང་ངོ་།། སྤྱིར་བོད་ཁམས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་གང་ཡིན་ཡང་རྔའི་སྤྱོད་སྟངས་ཐད་ལའང་སྤང་བླང་གི་གནས་ཞིབ་ཏུ་གསུངས་ཡོད་ཅིང་ཁྱད་པར་དུ་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་སྟེ་ལས་བཞིའི་བརྡུང་ཐབས་ལ་བྱེ་བྲག་གི་བླང་བྱ་རེ་ཡོད་དེ། 《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད》ལས། “རྔ་བརྡུང་བའི་སྒྲའི་དབྱེ་བ་བདུན། ཕོ་སྒྲ་དིང་ཟིལ་ལྡན་པར་བརྡུང་།། མོ་སྒྲ་སྙན་ཅིང་མཛེས་པར་བརྡུང་།། ཕྱེད་མ་དྭངས་ཁྲོལ་ཆགས་པར་བརྡུང་།། ཞི་ལ་སྦྲང་ཆར་སིལ་བུ་ལྟར།། རྒྱས་ལ་རྫི་ཆར་གཡོས་པ་ལྟར།། དབང་ལ་དྲག་ཆར་འབབས་པ་ལྟར།། དྲག་ལ་ཐོག་སེར་འབྱིན་པ་ལྟར་རོ།། ”26 ཞེས་དང་། 《རྔ་སྦུབས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མདོར་བསྡུས》ལས་ཀྱང་། “ཞི་བའི་རྔ་བརྡུང་བྱེད་པ་ན།། དེ་ཡི་ཉམས་དང་ལྡན་པར་བྱ།། རྔ་སྟབས་དལ་ལ་སློད་པར་བྱ།། རྒྱས་པའི་རྔ་བརྡུང་བྱེད་པ་ན།། སྒེག་ཅིང་དཔའ་བའི་ཉམས་ཀྱིས་བྱེད།། རྔ་ཐབས་གསལ་ལ་འཁྲོལ་བར་བརྡུང་།། དབང་གི་རྔ་བརྡུང་བྱེད་པ་ན།། ཆགས་ཤིང་མཛེས་པའི་ཉམས་ཀྱིས་བྱེད།། རྔ་ཐབས་དྲག་ལ་བརྗིད་པར་བརྡུང་།། དྲག་པོའི་རྔ་བརྡུང་བྱེད་པ་ལ།། རྩུབ་ཅིང་ཁྲོས་པའི་ཉམས་ཀྱིས་བྱེད།། རྔ་ཐབས་དྲག་ལ་མྱུར་བར་བརྡུང་།། དྲག་བརྡུང་རྒྱུན་ཆད་བྱེད་པ་ན།། ཐོག་སེར་ལྟར་ཡང་དབབ་པར་བྱ།། རྔ་གཉིས་གསུམ་བཞི་མང་པོ་སོགས།། གྲལ་ལ་བསྒྲིགས་ནས་བརྡུང་བ་ན།། ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྣོལ་ནན།། མུ་ཏིག་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་འདྲ།། མཐོ་དམའ་འབུར་སྐྱོག་སྤང་བར་བྱ།། སྙོམས་ཤིང་མཛེས་པ་བསྟར་ལ་བསྒྲིག། ”27 ཅེས་སོ།། དེ་ལྟར་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གི་རྔ་མ་ནོར་མ་འཁྲུལ་པར་རྔ་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་གཞུང་དང་མཐུན་པ་ཞིག་བརྡུང་བར་བྱེད་པའང་ལས་སླ་བོ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ཐ་ན་བརྡུང་པ་པོའི་ཕྱི་ལུས་ཀྱི་འདུག་སྟངས། ནང་བསམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་ཚུལ། ལག་གིས་རྔ་གཡོག་བཟུང་སྟངས། རྣལ་འབྱོར་བ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་མང་དུ་ཚོགས་ཚེ་རྔ་ཆེན་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ཟུར་ནོན་ཙམ་ནོར་བུ་བསྟར་ལ་རྒྱུས་པ་ལྟར་དུ་མཐོ་དམན་དང་འབུར་སྐྱོང་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ལ་སྙོམས་ཤིང་མཛེས་པར་བསྒྲིག་པར་བྱ29དགོས་ཚུལ་སོགས་རྔ་དཔོན་ནམ་ཐུན་མོང་དང་མཉམ་སྡེབ་བྱེད་ཚུལ་སོགས་མང་དུ་གསུངས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ལུས་ཀྱི་འདུག་སྟངས་ཐད་ནས་ཀྱང་སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་ཀྲུང་ལེགས་པར་བཅས་ནས་ཧ་ཅང་སྒེག་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཅུང་ཟད་ནོངས་ཚུལ་དང་བཅས་རྒལ་ཚིགས་བསྲངས་ཏེ་བཟུང་ན་རྔ་འཛིན་ཤུགས་འབྱུང་དུ་ལེགས་པ་འབྱུང་བར་བཤད་ཅིང་། 29 རྔ་གཡོག་བཟུང་སྟངས་དང་བསྣུན་ཐབས་སྐོར་ལའང“རྔ་ཡུའི་ཐད་ནས་ཡར་འཇལ་བའི།། མཁྱིད་གང་ས་རུ་དབྱུ་གུ་གནས།། དེ་ཡང་ལག་པའི་སོར་ཚིགས་ལ།། འཕྲུལ་ཙམ་རྔ་གཡོག་རང་ལྗིད་ཀྱིས།། གདོང་གསུམ་བརྟན་ལ་སློད་གསུམ་བརྡུང་།། རྔ་གཡོག་རྔ་ལ་རེག་མ་ཐག། ཕྲལ་ནས་ཐ་དད་ཉིད་དུ་བྱ།། སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་སྦྱོར་ལ།། སོ་སོར་བྱེད་པ་མཁས་པའི་ལུགས།། བརྡུང་དུས་དྲག་ནན་སྐབས་དང་སྦྱར།། ”30 ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ“གལ་ཏེ་རྔ་ཡི་དཀྱིལ་ཏེ། གུང་དུ་བསྣུན་ན་རྔ་སྐད་ལེགས་པར་འབྱུང་ངོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཙནྡྲས། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཀློང་མི་དཀྲུག། ཅེས་གསུངས་ལ། དེ་བཞིན་དུ། རི་རབ་གླིང་བཞིའི་མཐའ་མི་བསྐོར།། ཞེས་གསུངས་པས། རི་མཚམས་དུ་མི་བསྣུན། རི་ཐང་མཚམས་ཀྱི་བྲག་མི་བཤིག། ཅེས་གསུངས་པའི་རི་ཐང་ལ་མི་བསྣུན། རི་དྭགས་རྒྱལ་བོའི་གདོང་མི་བསྣུན།། ཞེས་གསུངས་པས། རྔ་ཡི་དཀྱིལ་ཐད་དུ་མི་བསྣུན། དེས་ན་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཡུ་བ་བའི་ཐད་ཀྱི་རི་ཐད་ནས་སོར་དྲུག་བདུན་ཙམ་གཞལ་བའི་སར་བསྣུན་ན་རྔ་སྐད་ལེགས་པ་འབྱུང་སྟེ། ”31 ཞེས་སོ།། གཞན་དེ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་རྔ་ལ་བསྟོད་པའི་སྙན་ཚིག་ཀྱང་ས་པན་གྱི་རྔའི་བསྟོད་པ་སྒྲ་ལས་དྲངས་པ་སོགས་བཞུགས་སོ།།
4.དམངས་ཁྲོད་ནས་རྔ་སྤྱོད་པའི་སྐོར།
དམངས་ཁྲོད་དུ་སྤྱོད་པའི་རྔའི་སྐོར་ཡང་རིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་རྔ་དང་ལྷ་རྔ། མཁར་རྔ། རྫ་རྔ། ལག་རྔ་སོགས་མང་ཞིང་། དེ་དག་ནི་ལྷ་འབབ་བསང་མཆོད་སོགས་སུ་སྤྱོད་པ་མ་ཟད། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་སྡེ་བ་ཚོ་བ་འདུས་ཏེ་བྲོ་གར་སོགས་རིག་རྩལ་འཁྲབ་སྟོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྤེལ་བའི་སྐབས་སུའང་རོལ་ཆས་གཙོ་བོ་ནི་རྔ་ཡིན་ཏེ།
དཔེར་ན་མདོ་སྨད་ཀན་ལྷོ་ཁུལ་ཅོ་ནེ་རྫོང་གི་གཙང་པ་བ་ས་ཁུལ་དུ་སམ་འཁྲབ་ཅེས་པའི་དམངས་ཁྲོད་དུ་བྲོ་འཁྲབ་པའི་སྐབས་སུའང་གཙོ་བོ་རྔ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཁོ་ཚོས་རྔ་ལ“པགས་བརྡུང”ཟེར་ཞིང་། སམ་འཁྲབ་ཀྱི་བྲོ་འཁྲབ་སྐབས་རྔ་པགས་བརྡུང་ནི་འཁྲབ་ཆས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས། བྲོ་དེ་ལའང་པགས་བརྡུང་རྔ་བྲོ་ཟེར་ཞིང་། རྔ་དེའི་བཟོ་དབྱིབས་ནི་མཐུག་ལ་ལི་སྨི0.1དང་ཞེང་ལ་ཕལ་ཆེར་ལི་སྨི30ཡོད་པའི་ཤིང་ལེབ་ཅིག་བཀུག་ནས་ཚངས་ཐིག་ལ་ཁྲུ་ཙེ་གཅིག་ཡས་མས་ཀྱི་སྒོར་དབྱིབས་སུ་བྱས་རྗེས་རིང་ཐུང་ཁྲུ1.2ཙམ་ཡོད་པའི་ཡུ་བ་ཞིག་ཀྱང་བཞག་ཅིང་། སྒོར་དབྱིབས་དེ་ལ་རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་སོགས་ཀྱི་ལྤགས་པས་གཡོག་པ་དང་། དེའི་གཞོགས་གཡས་གཡོན་དུ་རས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་རིལ་བུ་ཆུང་ཆུང་རེ་བཏགས་ཤིང་། ཡུ་བ་དང་རྔའི་སྟེང་དུ་འབྲུག་དང་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་སོགས་རི་མོ་བྲིས་ཡོད། 32 དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་རོང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གླུ་གར་འཁྲབ་པའི་སྐབས་སུ་དེའི་རོལ་མོ་དཀྲོལ་ཚོགས་ནི་མི་བཞི་ནས་ལྔས་གྲུབ་པ་དང་། ཁོ་ཚོའི་རོལ་ཆས་ལ་རྔ་དང་སྦུག་ཆལ། མཁར་རྔ། རྒྱ་གླིང་། ཟངས་གླིང་ཆུང་བ་སོགས་ཡོད་དེ། སྤྱིར་རྒྱལ་རོང་བོད་བྲོར་སྤྱོད་པའི་རོལ་ཆས་ནི་རིགས18ཡོད་པར་བཤད་དེ། རྔ་དང་མཁར་རྔ་བརྡུང་བ་དང་། རྒྱུད་གཅིག་ཅན་གྱི་པུ་ཝང་འཁྲོལ་བ། ངོས་གཅིག་ཅན་གྱི་སྐེད་རྔ་བརྡུང་བ། སྦུག་ཆལ་འཁྲོལ་བ། ལྕགས་ཀྱི་སྦུག་ཆལ་བརྡུང་བ། རྒྱུད་གསུམ་ཅན་གྱི་པུ་ཝང་འཁྲོལ་བ། ཤིང་རྔ་བརྡུང་བ། སྦུག་ཆལ་ཆུང་བ་བརྡུང་བ། མཉམ་དུ་རོལ་བ། རྒྱུད་མངས་འཁྲོལ་བ། གླིང་བུ་སོགས་འབུད་པ། དེ་ཡང་རྔ་ལ་བརྡུང་སྟངས་གསུམ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་སྦུག་ཆལ་བརྡུང་ཐབས་དང་། གླིང་བུ་དང་དུང་འབུད་སྟངས་སོགས་ཀྱང་གསུམ་རེ་ཡོད། 33
བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ས་ཆར་འཁྲབ་པའི་རས་པ་ཞེས་པའི་བྲོ་དེ་ཡང་འཁྲབ་ཆས་གཙོ་བོ་རྔ་ཡིན་ཞིང་། རས་པ་རྔ་བྲོ་ཡང་ཟེར་འདིའི་སྐབས་ཀྱི་རྔའི་ཆེ་ཆུང་ལ་ཚངས་ཐིག་ལ་ལི་སྨི༤༠ཡས་མས་ཡོད་པ་དང་ཡུ་བའི་རིང་ཐུང་ལ་ལི་སྨི༤༥ཙམ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། འཁྲབ་སྟངས་ནི། རས་པའི་བྲོ་ལས་སིལ་སྙན་རྔ་ཕྱགས་བྲོ།། སྐྱེས་པའི་བདེ་མྱུར་ནམ་མཁའི་གློག་འཁྱུག་འདྲ།། ལག་རྔའི་གཅིག་གསུམ་ལྔ་དགུ་སྐོར་བརྡུང་བྲོ།། སྐྱེས་མའི་རྔ་བྲོས་ཨ་སྔོན་གཡུ་འབྲུག་བཏུལ།། མགོ་སྐྲས་རྔ་ཆེན་བརྡུངས་ཤིང་ཁུར་རྔ་བརྡུང་།། མུ་འཁོར་ལྡིང་འཁོར་མཆོང་ལྡིང་གནམ་ནས་འཁོར།། ལུས་ཉལ་ལྡིང་འཁོར་འཕུར་ལྡིང་མཁའ་ལས་འཁོར།། རྐང་གཉིས་གཤིབ་འཁོར་རྐང་གཅིག་བཏེགས་ནས་འཁོར།། རྐང་གཉིས་བརྗེ་ལྡིང་ལུས་བསྒྱུར་འཁོར་ལོ་བསྐོར།། ཙ་ཙ་སྒང་རི་བྱ་རྒོད་བར་སྣང་འཁོར།། འཁོར་ལྡིང་འཕུར་མཆོང་རས་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས།། སེམས་ཅན་དབང་བསྡུས་རྒྱ་ནག་ཟློས་གར་རྒྱས།། པི་ཝང་རང་གྲོལ་རས་གཞས་དབྱངས་སྙན་དང་།། ཐ་གུ་ཁྲ་རིས་སྒྱུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས།། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བའི་གོམ་སྟབས་ཁེགས།། བྱ་བྱིའུ་སྐད་སྒྱུར་སྲོག་ཆགས་ཉམས་འགྱུར་གྱིས།། རས་པའི་བེ་གར་སྒྱུ་མས་ཁམས་གསུམ་བཏུལ།། 34 ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། བཤད་རྒྱུན་ལ་རས་པའི་བྲོ་འདི་ནི་མི་ལ་རས་པས་སྲས་མཁར་དགུ་ཐོག་བརྩིགས་ནས་གྲུབ་སྟོན་དུ་ཨ་བོ་མཐུ་ཆེན་གྱིས་སིལ་རྔའི་བྲོ་གར་བསྒྲིགས་ནས་འཁྲབ་པས་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་སྐད།
ཡང་དཔེར་ན་ཨ་མདོ་རབ་གོང་ཡུལ་དུ་དྲུག་པའི་ཀླུ་རོལ་སྐབས་སུ་འཁྲབ་པའི་ལྷ་རྩེད་དེའང་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་རྔ་ཐོགས་ནས་འཁྲབ་པ་ཞིག་སྟེ། ལྷ་རྔ་རྡུང་སྟངས་ནི། “ཏིང་ཏིང་། ཏིང་། ཏིང་ཏིང་། ཏིང་། ཏིང་ཏིང་། ཏིང་ཏིང་ཏིང་། ཏིང་ཏིང་། ཏིང་། ”ཞེས་སྐྱེས་པ་ལྔ་བཅུ་ནས་དྲུག་ཅུ་ཡིས་ལྷ་རྔ་མཉམ་བརྡུང་གི་ཏིང་སྒྲ་ཆོས་ར་ལས་བརྒལ་བ་ཙམ་བྱས་པ་དང་མཉམ་དུ་ལྷ་རྩེད་བྲོ་གར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་མྱུར་ལྡན་པའི་གཟུགས་པོ་རྔ་སྒྲ་ལ་བསྟུན་ཏེ་གཡས་གཡོན་དུ་བསྒྱུར་ནས་ལུས་དང་ལྷ་རྔ་ལྷེམ་ལྷེམ་དུ་འཁྲབ་པ་ཞིག་ཡིན། 35 ལྷ་རྔ་རྡུང་སྲོལ་ཡང་འདི་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ད་དུང་རྡུང་སྲོལ་དབྱངས་འགྲོས་གང་མང་ཡོད་པར་བཤད་དེ། དཔེར་ན་ཨ་མདོ་རྡོ་སྦིས་ཡུལ་གྱི་ལྷ་རྩེད་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ལྷ་དཔོན་གྱིས་མགོ་ཁྲིད་དེ་སྟངས་ཀ་སྣ་ཚོགས་དང་བསྟུན་ཏེ་ཁེར་རྡུང་། ཉིས་རྡུང་། སུམ་རྡུང་། ......རྒྱབ་འཕེན་མདུན་ལེན་གྱི་རྡུང་དཀྲོལ། ཁྱུང་བའམ་ཕྱག་བརྐྱངས་ཀྱི་རྡུང་སྲོལ། དེ་བཞིན་ཁུགས་འགྲོ་རིང་བོ། རྟ་ཞོན། སྦྲུལ་ནག་ཁུགས་འགྲོ། སོག་མ་སླས་པ། ཕྱག་འཚལ་སོགས་ཀྱི་སྟངས་ཀ་དང་བསྟུན་པའི་ལྷ་རྔ་རྡུང་སྲོལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།། གཞན་ད་དུང་རབ་གོང་ཡུལ་གྱི་དམག་རྩེད་དང་གཏོ་འཕེན་སོགས་ཀྱང་གཙོ་བོ་མཁར་རྔ་དང་ལྷ་རྔ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འཁྲབ་པ་ཡིན།
མདོར་ན་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིགས་ལ་ལ་ནི་རང་རེ་བོད་ཡུལ་དང་སྦྱར་ནས་གླེང་ན་འཇིག་རྟེན་དང་ཆོས་ལུགས་ཏེ་རིགས་གཉིས་ཡོད་པར་འདོད་དེ། སྒྱུ་རྩལ་དེ་རིགས་ལ་ལ་ནི་ཐོག་མར་འཇིག་རྟེན་པའི་དམངས་ཁྲོད་ནས་དར་ཞིང་འཕེལ་ཏེ་རྗེས་སུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཏེ་མཐར་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀར་སྣང་ཞིང་། ཡང་ལ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ནས་བྱུང་སྟེ་རིམ་བཞིན་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་སྟེ་མཐར་ཐུན་མོང་གིས་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུ་ཡང་སྣང་ངོ་།།
གསུམ། རྔའི་རིག་གནས་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་གཞིག
ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་རྔ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ས་གནས་སོ་སོ་དང་མི་རིགས་མང་པོར་དར་ཁྱབ་ཆེ་ཞིང་ཀུན་ལ་གསལ་ཆ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། ཡིན་ནའང་དེའི་བྱུང་ཁུངས་ལ་དཔྱད་ན་སྤྱིར་ཀྲུང་གོ་དང་མེ་སོ་པུ་ཏ་མི་ཡ། གནའ་བོའི་ཨེ་ཅིབ། གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་བཅས་ནི་མཉམ་དུ་འཛམ་གླིང་ལ་ཆེས་དར་སྔ་བའི་རྔའི་འབྱུང་ཡུལ་ཡིན་པར་གྲགས་ནའང་མ་ངེས་ཏེ། མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་ན་འཚོ་གཞེས་གནང་བའི་རང་རེ་ཁ་བ་ཅན་ཡང་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་ངེས་ཤིང་། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ང་ཚོས་གོང་དུ་བོད་ཁུལ་གྱི་གནའ་དཔྱད་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་ཕྱོགས་སུ་རྔའི་བྱུང་ཁུངས་དང་སྤྱོད་ཚུལ་ལས་འཕྲོས་པ་དེ་དག་གི་སྟེང་ནས་གསལ་བཤད་བྱེད་ཐུབ། འདིར་ང་ཚོས་དགོས་མཁོའི་དབང་གིས་རང་རེ་ཁ་བ་རི་བོའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་རྒྱ་དཀར་ནག་གིས་མཚོན་པའི་གནའ་བོའི་མི་རིགས་དག་གི་རྔའི་བྱུང་འཕེལ་ལ་མིག་གིས་རྒྱང་ལྟ་ཙམ་བྱས་ན།
རྒྱ་གར་ལ་རྔ་དར་སྔ་བ་གོང་ནས་བཤད་པ་ལྟར་ནང་བསྟན་མདོ་རྒྱ་ཆེན་རོལ་བ་དང་མདོ་སྡེ་པད་མ་དཀར་པོ་སོགས་སུ་འབྱུང་བ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐབས་ནས་བརྩིས་ན་ཡང་མ་མཐའ་མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་དང་། གཞན་རྒྱ་གར་དབང་ཕྱུག་པའི་སྔ་དུས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་གི་ཆ་ནས་བཤད་ན་ཌཱ་མ་རུ་ནི“བྲོ་གར་གྱི་རྒྱལ་བོར”སྤྲུལ་བའི་དབང་ཕྱུག་གི་ཕྱག་གཡས་སུ་བསྣམས་པའི་ཕྱག་རྫས་ཏེ། དབང་ཕྱུག་གིས་རྔ་ཤུགས་ཆེར་བརྡུངས་པས་དབྱངས་འགྲོས་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པ་འབྱུང་ཞིང་། དེས་སྙན་པའི་དབྱངས་འགྲོས(འདོད་ཆགས)ནི་འཇིག་རྟེན་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་རྨང་གཞི་ཡིན་པ་སྟོན་ཞེས་བཤད་ཅིང་། 36 ལྷ་དབང་ཕྱུག་གི་ཕྱག་གི་རྔ་དེའི་དབྱིབས་ནི་རྒྱ་གར་ལུགས་ཀྱི་རྔ་ཡིན་ཞིང་ཕྱོགས་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོས་དང་རྒྱན་ཆས་ཕྱག་ཆ་སོགས་མི་རིགས་རང་རང་གི་ལུགས་ལྟར་བྲིས་བཞེངས་བྱས་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ།
རྒྱ་གར་དུ་སྤྱོད་པའི་རྔ་ལའང་དབྱིབས་དང་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་ཀྱང་། ད་ལྟ་ཡོངས་གྲགས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་ཆེས་གནའ་བོའི་རྔ་ལ་མུ་ཏན་རྒྱ་ཞེས་པའི་རྔ་དེ་འཇོག་ཅིང་། དུས་རབས་གཉིས་པར་བྱོན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་བྷ་ར་ཏས་བརྩམས་པའི《རོལ་མོ་དང་བྲོ་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས》ནང་དུ་འབྱུང་བའི་རྔ་ཡང་འདི་ཡིན་པར་འདོད་ཅིང་། རྔ་འདི་ད་ལྟ་ད་དུང་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། རྔ་དེ་ནི་ས་ལ་འཕྲེད་དུ་བཞག་ནས་བརྡུང་བའི་ངོས་གཉིས་ཅན་གྱི་རྔ་ཞིག་ཡིན། དེའི་རིང་ཚད་ལ་ཕལ་ཆེར་ལི་སྨི50-70ཡོད་པ་དང་། རྔ་དེའི་དབྱིབས་ནི་ངོས་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་ཏེ་བར་མཚམས་འབར་ཚུགས་སུ་ཡོད་པ་སྣེ་གཉིས་རིམ་བཞིན་ཇེ་ཕྲ་ཡིན་པ་ཞིག་སྟེ། གཡོན་ངོས་སུ་གཡོགས་པའི་པགས་པ་ཆེ་ཞིང་། གཡས་ངོས་ནི་ཅུང་ཆུང་བ་ཚངས་ཐིག་ལ་ཧ་ལམ་ལི་སྨི18-21ཙམ་ཡོད། རྒྱ་གར་ལ་རྔ་བྱུང་སྔ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་འདི་དག་ལས་ཀྱང་ཆེས་སྔ་བ་ནི་མཁས་པ་དག་གིས་དཔྱད་པ་ལྟར་ན་ཌཱ་མ་རུ་བྱུང་བའི་དུས་ནི་སྔ་བྱུང་གི་ཧ་ར་པཱ་ཤེས་རིག་གི་སྐབས་ལ་ཡར་འདེད་བྱས་ཆོག་པ་དང་། དང་ཐོག་གི་དུས་སུ་གཟིགས་རིས་ཡི་གེའི་རྣམ་པས་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཧུན་རྡུ་ཆུ་བོའི་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་ཡི་གེའི་ནང་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། 37
དེ་ནས་ང་ཚོས་གནའ་བོའི་ཞང་བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་ནག་གི་རྔའི་བྱུང་འཕེལ་ལ་བལྟས་ན། རྒྱ་ནག་ཡུལ་ལ་རྔ་དར་སྔ་བ་ནི་གོང་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་འཛམ་གླིང་གི་སྔ་གྲས་ཡིན་ཞིང་། ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་དར་བའི་ཚུལ་ལའང་བཤད་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད། དཔེར་ན་རྒྱའི《རི་མཚོའི་མདོ་ལས་ཤར་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་མདོ》(《山海经·大荒东经》)ལས། “ཤར་མཚོ་ན་རི་བོ་རླབས་རྒྱུག་བྱ་བ་ཡོད། དེའི་སྟེང་དུ་སྟོབས་ཆེ་བ་གླང་དང་འདྲ་བའི་ཆུ་སྲིན་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ལུས་སྔོན་པོ་ལ་རྭ་མེད་པ། རྐང་གཅིག་ལས་མེད། སྒྲ་སྐད་འབྲུག་ལྟར་ལྡིར་ཞིང་མིང་ལ་ཁོའུ་ཞེས་བྱའོ།། ཧོང་ཏེས་དེ་ཐོབ་ནས་དེའི་པགས་པས་རྔ་བཟོས་ཤིང་རུས་པ་བཅག་ནས་རྔ་དེ་བརྡུང་བས་ས་ལེ་བར་ལྔ་བརྒྱ་ནའང་སྒྲ་ཐོས་ཤིང་གནམ་འོག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན།”ཞེས་པ་དང་། 《ཀོང་ཁྲུན་ཙིའི་རྟོགས་བརྗོད》(广成子传)ལས། “ཁྲི་ཡུག་བྱ་བ་དེ་ཟངས་ཀྱི་མགོ་བོ་ལ་ཟས་སུ་རྡོ་འཆའ་བ། གནམ་ལ་འཕུར་ཞིང་འགག་ལས་མཆོང་བ། (ཧོང་ཏེས)ཁེའུ་གླང་གི་པགས་པས་རྔ་བཟོས་ཏེ་བརྡུང་ཐེངས་དགུ་ཡིས་ཁྲི་ཡུག་འཕུར་མ་ཐུབ་པས་བསད། ”ཅེས་རྒྱ་ནག་གི་ཡིག་ཚངས་དག་ན་རྔ་ནི་ལྷ་སྒྲུང་དང་བཅས་བྱུང་སྔ་བ་ནི་ཧོང་ཏེས་གསར་གཏོད་བྱས་པར་སྨྲའོ།།
ཡང་རྔའི་འབྱུང་ཁུངས་ཐད་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི་རྒྱའི་སུང་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་ཁྲུན་ཡང་གིས་བརྩམས་པའི་《རོལ་མོའི་དཔེ་ཆ་ལས་ཧའོ་པུའུ》(陈阳《乐书·胡部》)ལས་ཟིན་བཀོད་ལྟར་ན་གནའ་རབས་ལྷོ་ནུབ་ས་ཁུལ་གྱི་འཕགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།
ལོ་རྒྱུས་དངོས་དོན་ཐད་ནས་བཤད་ན་ཆེས་ཐོག་མར་རྔ་ནི་དངོས་སྤྱོད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནས་གསར་གཏོད་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གདོད་མའི་མིའི་རིགས་ཀྱིས“དངོས་པོ་ཀུན་ལ་རྣམ་ཤེས་ཡོད་པའི”བསམ་བློར་བརྟེན་ནས་རིམ་བཞིན་གསར་གཏོད་བྱས་པ་རེད། དེ་ནས་ཕལ་ཆེར་མི་ལོ་སུམ་སྟོང་ཡས་མས་ཀྱི་སྔོན་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཏེ་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ཕལ་ཆེར་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་ནས་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་དུས་སུ་ཤིང་ལ་པགས་པས་གཡོག་པའི་ད་ལྟའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའི་རྔ་དེ་བྱུང་38གནའ་དཔྱད་ཀྱིས་གསར་རྟོགས་བྱུང་བའི་ཐད་ནས་བལྟས་ན། རྒྱའི་མཁར་རྔ་ནི་གནའ་བོའི་རོལ་ཆས་ཤིག་སྟེ་གཙོ་བོ་ཀྲུང་གོའི་ལྷོ་ནུབ་དང་ལྷོ་དབུས་ཀྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་རྒྱུག་ཆེ་བར་མངོན་ཞིང་། ཡུན་ནན་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ས་རྒྱུད་ནི་མཁར་རྔའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པར་བཤད། 39 རྒྱ་ནག་གི་རྔ་ལ་རིགས་དང་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་ཆིན་དང་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྔོན་དུ་རྔ་ཆེ་མ་ཆུང་གསུམ་རིགས་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཡོད་པར་གྲགས་མོད། འདིའི་སྐོར་ནི་གཅིག་ནས་ཡི་གེ་མང་བ་ལ་འཇིགས་ཤིང་གཉིས་ནས་ཁོ་བོའི་བརྗོད་བྱ་ལ་འབྲེལ་བ་དེ་ཙམ་མེད་པས་མ་བྲིས་སོ།།
གོང་དུ་ང་ཚོས་གནའ་བོའི་ཞང་བོད་ལ་རྔ་ཇི་ལྟར་དར་ཚུལ་དང་དེའི་རིགས་དབྱེ་སྤྱོད་ཚུལ་སོགས་ཅུང་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་རང་རེ་ཞང་བོད་ལ་ས་ཁམས་དང་རིག་གནས་སྟེང་ནས་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པའི་གནའ་བོའི་ཤེས་རིག་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་ཡུལ་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་ནག་གི་ཡུལ་ལའང་རྔ་ཇི་ལྟར་དར་ཚུལ་སྐོར་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བརྗོད་པ་དག་ཕྱོགས་སྡོམ་བྱས་ཏེ་བསམ་གཞིག་རེ་བཏང་ན། རྔ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་རྐྱང་རྐྱང་ཞིག་མ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་རིག་གནས་རྐྱང་རྐྱང་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་གནའ་བོའི་ཞང་བོད་དང་རྒྱ་གར་ནག་གི་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཡིན་ཡང་ལུང་བ་རེ་ལ་ཆུ་རེ། ས་ཆ་རེ་ལ་དཔེ་རེ་ཞེས་པ་ལྟར་རྔའི་རིགས་དབྱེ་དང་སྤྱོད་སྒོའི་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན། དེ་ནི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་རོལ་ཆས་ཤིག་གམ། ཡང་ན་ལྷ་འབོད་ཀླུ་འགུག་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཆོད་ཆས་ཤིག་གམ། ཡང་ན་དམངས་ཁྲོད་དུ་བྲོ་གར་སོགས་སྤྲོ་དགའི་རོལ་མོ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་གནའ་རབས་འཐབ་འཁྲུག་ཏུ་དཔའ་བསྐྱེད་ཟིལ་གནོན་གྱི་དམག་ཆས་ཤིག་གམ། ཡང་ན་ལྷ་བ་སོགས་འཇིག་རྟེན་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བའི་མཆོད་གསོལ་གྱི་ལག་ཆ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་རྒྱང་རིང་མི་ལ་བརྡ་གཏོང་གི་ཡོ་ཆས་ཤིག་སོགས་གང་ཡིན་ཡང་ཐམས་ཅད་མིའི་སེམས་ཁམས་མོས་འདུན་དང་དགོས་མཁོ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་བདེན་ཡང་ཕན་ཚུན་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པར་རང་རང་ས་ནས་ཁེར་རྐྱང་དུ་དར་ཡོང་བ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་ཡིན་པར་སྙམ་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རིག་བར་ཕན་ཚུན་སྤེལ་རེས་བྱེད་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་དང་འགྱུར་སྤོ་ཡོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཞིག་སྟེ། ཡང་གཅིག་བཤད་ན་ཤེས་རིག་བར་དུ་སྤེལ་རེས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྟག་གཏན་གྱི་བརྗོད་བྱ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་སོ།། དེའི་སྟེང་ནས་བལྟས་ན་རྔའི་རིག་གནས་འདི་ཡང་དེ་ལས་མ་འདས་པར་ཕན་ཚུན་ཤན་ཞུགས་དང་ཕན་ཚུན་བསྡུ་ལེན། ཕན་ཚུན་མཉམ་འདྲེས་བྱས་ནས་གྲུབ་པ་ནི་སྨྲ་མི་དགོས་སོ།། འོ་ན་རྔའི་རིག་གནས་དེ་ཕན་ཚུན་བར་ཤན་ཇི་ལྟར་ཐེབས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོས་དམན་ངས་བསམས་ན་གཤམ་གསལ་ཕྱོགས་འདི་དག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་སྙམ་སྟེ།
གཅིག མི་རིགས་བར་ཕན་ཚུན་འཐབ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།
གནའ་དུས་སུ་མི་རིགས་འགུལ་རྒྱུག་དང་གཏན་འཇགས་མིན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་གཙོ་བོ་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་མི་རིགས་གནས་སྤོ་དང་། གཞན་ཞིག་ནི་དམག་འཁྲུག་ཡིན། རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོས་གནས་ཡུལ་གཅིག་ནས་གནས་ཡུལ་གཞན་ཞིག་དང་། ཐ་ན་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་གི་གཞི་སྡོད་ས་ཁུལ་དུ་སྤོ་འགྱུར་བྱེད་པ་ཡིན། སྐབས་བབས་རྔའི་རིག་གནས་དེ་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་ཤན་ཞུགས་ཐེབས་པའི་དོན་རྩ་འདི་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན། རྒྱུ་རྐྱེན་དང་པོ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ལྟ་བུར་སྣང་བས་བཤད་མ་དགོས་ནའང་མདོ་འགག་ཧྲིལ་གྱིས་དྲིལ་པ་དང་ཡང་ན་དངོས་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན་གཉིས་པ་ནི་ད་གཟོད་ཕན་ཚུན་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པའི་ཐད་ཀའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཡིན། དཔེར་བཞག་ན་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་ལྷོ་བྱང་གི་སྐབས་སུ། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་བར་ཕན་ཚུན་འཐབ་པར་བརྟེན་ནས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དེ་དག་གི་བརྡུང་བྱའི་རོལ་མོ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་དབུས་རྒྱུད་ས་ཁུལ་དུ་རྒྱ་ཆེར་དར་ཞིང་དེའི་ཁྲོད་དུ་རྔ་ཡང་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་མང་ཆེ་བ་འབྲོག་པའི་ཚོ་བའི་དུས་སྐབས་སུ་གནས་པས་འགུལ་རྒྱུག་གི་རང་བཞིན་ཆེ་སྟབས་རྔ་དེ་དག་གི་དབྱིབས་མང་ཤས་ཅུང་ཆུང་ལ་རྟ་ཐོག་ནས་ཁྱེར་བདེ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད། 40 དེ་བཞིན་དུ《གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་བོའི་སྒྲུངཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད》སོགས་ལས། དམག་འཁྲུག་གི་སྔོན་ལ་ཁྲིམས་རྔ་སྒྲ་བོ་ཆེ་དེ་བསྐོར་རྡུང་དང་། ཁྲིམས་དུང་སྐད་པོ་ཆེ་དེ་སྐོར་འབུད་བྱས་ནས་རྨ་དེལ་ཡགས་སྟག་ཐང་ཁྲ་མོ་ལ་ཚོགས་པའི་གཏམ་ཡོད་པ་དེའང་རྒྱ་ནག་ལ་དམག་འཁྲུག་གི་སྐབས་སུ་རྔ་བོ་ཆེ་བརྡུང་ནས་དམག་མིའི་དཔའ་བསྐྱེད་པའི་སྲོལ་ཡོད་པ་དེ་དག་བར་ཡང་བསམས་ན་ཕན་ཚུན་ལ་འབྲེལ་བ་ཨེ་ཡོད་སྙམ་མོ།།
གཉིས། མི་རིགས་བར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།
ང་ཚོས་རྔའི་རིག་གནས་དེ་འཛམ་གླིང་གི་ཁྱོན་ལ་བཞག་ནས་བལྟས་ན། རྔའི་རིག་གནས་སུ་དམངས་ཁྲོད་དུས་སྟོན་གྱི་སྐབས་དང་འདས་མཆོད་ཀྱི་སྐབས། རྨོ་འདེབས་ཀྱི་སྐབས། འགལ་བ་འདུམ་འགྲིག་གི་སྐབས། དམག་འཁྲུག་གི་སྐབས། གཉེན་སྟོན་གྱི་སྐབས། བྲོ་གར་གྱི་སྐབས་སོགས་སུ་རྔ་བརྡུང་བ་སྟེ་དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་སམ་འཇིག་རྟེན་རིག་གནས་འདུས་པ་མ་ཟད། ཡར་ལྷ་ལ་མཆོད་པ་དང་ལྷ་འབབ་པའི་སྐབས། བར་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་འབྱེད་པ་རྣོ་མཐོང་གི་རྩིས་ལ་བརྟེན་པའི་སྐབས། མར་མ་རུང་གདོན་འདྲེ་གནོན་ཟློག་གི་སྐབས་སོགས་སུ་རྔ་བརྡུང་བ་སྟེ་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱང་འདུས་ཡོད། དེས་ན་མི་རིགས་བར་རྔའི་རིག་གནས་ཕན་ཚུན་བསྡུ་ལེན་དང་ཕན་ཚུན་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པའི་རྒྱུ་ལམ་ཡང་དམངས་སྲོལ་དུ་མ་ཟད་རྔ་དེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱ་འགུལ་སོགས་ལག་ལེན་དུ་ཆོས་ལུགས་པས་རང་གི་བྱ་སྤྱོད་ཐོག་ནས་རིགས་རུས་ལ་མ་བལྟས་པར་དད་ལྡན་པར་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་བག་ཆགས་གང་འཚམ་ཞིག་བཞག་དང་འཇོག་བཞིན་ཡོད། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་ན་ཆོས་ལུགས་གང་དང་གང་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་གྲུབ་མཐས་བློ་བསྒྱུར་བ་དང་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུ་བ་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་མཚམས་འབྱེད་པ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་མཐོང་སྣང་དུ་མ་གྱུར་ལ། དགེ་སྡུག་ལ་སོགས་གྲུབ་མཐའི་ལྟ་བ་སོགས་བཤད་ཅི་དགོས། ལྷ་ཆས་མཆོད་ཆས་སོགས་ཀྱི་སྟེང་ནས་དཔེར་བཞག་ནས་བཤད་ནའང་། དུང་དཀར་སྤྱོད་པའི་སྲོལ་དེའི་ཁུངས་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུད་མངས་ནི་རང་རེ་བོད་ལ་གཞུང་དང་མཆོད་བསྟོད་སོགས་དཔེ་ཐོག་ན་རླུང་ལྟར་གྲགས་ཀྱང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལག་ལེན་ན་སྤྱོད་སྲོལ་མི་སྣང་མོད། འོན་ཏེ་རྒྱ་གར་དང་ལྗར་པན་སོགས་སུ་རྔ་ལྟར་ཕྱག་ལེན་ན་སྤྱོད་པ་འདིའི་ཁུངས་དེད་ན་གནའ་བོའི་ཀེ་རི་སེའི་རིག་གནས་ཏེ། ཕལ་ཆེར་ཁན་ཏཱ་ཧ་ཀེ་རི་སེ་དང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་ཐོན་དངོས་ཤིག་ཡིན་41པ་ལྟ་བུའོ།། དེ་བཞིན་དུ་རྔ་ཡང་ཆོས་ལུགས་བརྒྱུད་ནས་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་ཡོད་པ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།།
གསུམ། མི་རིགས་བར་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།
མི་རིགས་བར་གྱི་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་ལས་རོལ་མོ་དང་། གླུ་གཞས། བྲོ་གར་སོགས་རིག་གནས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཐ་དག་དུས་དང་ཁོར་ཡུག མི་ཆོས་ཡུལ་སྲོལ་དང་བསྟུན་ནས་ཚད་མི་འདྲ་བར་ཕན་ཚུན་ལ་སྤོ་འགྱུར་དང་། ཕན་ཚུན་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དུ་སོང་གཤིས། སྐབས་བབས་བརྗོད་བྱའི་རྔ་འདི་ཡང་མི་རིགས་བར་གྱི་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ནམ་ཁོར་ཡུག་དེ་ལས་ཡུལ་ཁམས་གཅིག་ནས་ཡུལ་ཁམས་གཞན་དང་གཞན་ལ་དར་ཁྱབ་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡང་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་དུ་སྣང་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་རྔ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་རོལ་ཆས་ཤིག་གི་ཆ་ནས་བྲོ་གར་དང་གླུ་གཞས་སོགས་དང་བསྡོངས་ཏེ་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ནི་འཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་ཀྱི་དཔེ་རུ་གྱུར་ཡོད། དཔེར་ན་ཧྥེ་གླིང་ན་སྤྱོད་པའི་རྔ་ནི་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་ལྔ་སྟོང་ཙམ་ནས་ཧྥེ་གླིང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་བར་མངོན་ལ་གནའ་བོའི་མཱ་ལེ་ཙན་རྒྱལ་གྱི་དུས་རབས་སུ་ཧྥེ་གླིང་རྔ་དེ་གཙོ་བོ་ཐག་རིང་ལ་བརྡ་གཏོང་བྱེད་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་ཧྥེ་གླིང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚོ་འགྲམ་ན་ཡོད་པའི་རྔ་ལ་མཁས་པའི་སྒྱུ་རྩལ་པ་དག་ཧྥ་རན་སེའི་བྷ་ལེད་ཞབས་བྲོ་རུ་ཁག་ཏུ་ཞུགས་ཏེ་སྐོར་སྐྱོད་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པས་ཧྥེ་གླིང་རྔ་དེ་ཡོ་རོབ་ཏུ་ཁྱབ་ནས་སྐབས་ཤིག་ཕ་རི་སིར་རབ་ཏུ་དར་ཞིང་། དེ་ནས་རིམ་པར་འཛམ་གླིང་ལ་ཁྱབ་སྟེ་ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་གི་ས་གནས་སོ་སོའི་དུས་སྟོན་བྱ་འགུལ་གང་དུ་ཡང་ཧྥེ་གླིང་རྔའི་རོལ་དབྱངས་དེ་རྣ་བའི་བདུད་རྩིར་མི་འགྲོ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་། ཡིན་ནའང་ཧྥེ་གླིང་རྔ་དེ་ནི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་བའི་ཆེས་སྔོན་དུ་དར་བ་ཡིན་པས་ཧྥེ་གླིང་རྔ་དེ་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱལ་ཁབ་གང་ལའང་མི་གཏོགས་པ་ལྟ་བུ་རེད།
བཞི། ཉེ་འབྲེལ་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་འབྲེལ་འདྲིས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།
རྔའི་རིག་གནས་དེ་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་ཉེ་འབྲེལ་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་འབྲེལ་འདྲིས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། འདི་ནི་གོང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གསུམ་པོ་དེའི་སྤྱི་སྡོམ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་འདྲིས་མེད་ན་ཕན་ཚུན་བར་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་མེད་པས་ཅི་ཡང་འཕེལ་ཐབས་མེད་ལ་ཅི་ཡང་འབྱུང་ཐབས་ཀྱང་མེད། ང་ཚོས་རིང་ས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཉེ་ས་ནས་རང་རིགས་ནང་ཁུལ་གྱི་སྡེ་བ་དང་ཚོ་བ་ལྟ་བུ་གང་དང་གང་ལ་བལྟས་ནའང་འབྲེལ་འདྲིས་ནི་དེང་སང་ཨ་གསར་གྱི་སྐད་དུ་སྨྲས་ན“ར་བ”ཞིག་ཡིན། འབྲེལ་འདྲིས་བཟང་ངན་ལས“ར་བ”ཅི་དང་ཅི་ཡང་འབྱུང་སྟེ། འབྲེལ་འདྲིས་ཤིག་ཆགས་ཟིན་པའི་ཚུན་ནས་ད་གཟོད“ར་བ”དེའི་ནང་དུ་འགལ་འབྲེལ་དང་རྒྱལ་ཕམ། ཤན་ཤུགས་དང་འགོག་རྒོལ། འཕེལ་འགྲུབ་སོགས་ཀྱི་ཟློས་གར་སྣ་ཚོགས་ཤིག་འདས་པའི་ལོ་ཟླའི་ནང་བརྩམས་ཟིན་པ་དང་ད་ལྟ་རྩོམ་བཞིན་པ། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དུས་ན་བརྩམ་ངེས་པ་ཡིན། སྐབས་བབ་རྔའི་སྟེང་ནས་དཔེར་བཞག་ནས་བཤད་ན་མཁར་རྔ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་གནའ་རབས་ཀྲུང་གོའི་ས་ཁྱོན་ནས་བལྟས་ན་གཙོ་བོ་ལྷོ་ནུབ་དང་ལྷོ་དབུས་ཀྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་ཏེ། ཡུན་ནན་དང་ཀོས་ལིན། སི་ཁྲོན། ཀོས་ཀྲིག ཀོང་ཏུང་། ཧོ་ནན། ཧོ་པེ། ཅང་ཞི་སོགས་ལྷོ་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་དང་། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཁོ་རེ་ཡ་དང་ལྗར་པན་སོགས་སུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་བ་ཡིན། ཡང་ཌཱ་མ་རུར་མཚོན་ན་གཙོ་བོ་རྒྱ་གར་དང་བོད། བལ་འབྲུག་སོགས་སུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་འདི་དག་གང་ཡིན་ཡང་གཙོ་བོ་ཉེ་འབྲེལ་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་འདྲིས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ།།
ང་ཚོས་གོང་གི་བསམ་གཞིག་འདིའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ནས་སླར་ཡང་གནའ་བོའི་ཞང་བོད་དང་རྒྱ་གར་བར་ལ་རྔའི་རིག་གནས་དེ་ཕན་ཚུན་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་ཡོད་མེད་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་རགས་ཙམ་བཏང་ན།
སྤྱིར་རྒྱ་གར་ནི་གནའ་བོའི་ཤེས་རིག་གི་རྒྱལ་ཁབ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཡིན་པས་ན་ས་པན་གྱིས“དབུས་འགྱུར་ཚལ་ན་གཏམ་བརྒྱུད་ཀྱི།། ཟློས་གར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱོར།། མཐའ་འཁོབ་འདི་ན་དེ་ལྟ་བུ།། བྱེད་པ་ལྟ་ཞོག་ཐོས་པའང་དཀོན།། ”42 ཞེས་པ་ལྟར་ཤེས་རིག་གཞན་དག་ལྟ་ཞོག་རྔ་ལ་སོགས་པའི་རོལ་མོའི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་རྒྱ་གར་དབུས་འགྱུར་ཚལ་ན་གཏམ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཟློས་གར་བྱེད་པའི་གར་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་སྦྱོར་བ་བྱེད་ཅིང་། བོད་མཐའ་འཁོབ་འདི་ན་གཏམ་བརྒྱུད་དེ་ལྟ་བུ་བྱེད་པ་ལྟ་ཞོག། ཐོས་པའང་དཀོན་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ཚོད་འདུག་མོད། ཡིན་ནའང་ང་ཚོས་རང་རིགས་མེས་པོ་ཚོའི་བློ་རིག་དེ་མཐོང་བའི་སྤྱན་ཟུང་ནི་ལིང་ཏོག་གིས་བསྒྲུབས་ཏེ་མ་རིག་པའམ་ཡང་ན་དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་དང་མཐུན་པའི་ངོས་ཟིན་ཞིག་མ་བྱུང་བའི་སྟབས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་མཁའ་རུ་ཤར་བའི་ཟླ་བ་དེ་ཡང་ཁ་བའི་ལྗོངས་ཀྱི་མཁའ་རུ་ཤར་བའི་ཟླ་བ་ལས་དཀར་ཞིང་ཟླུམ་པའི་ལྟ་ཚུལ་བྱུང་། དོན་དམ་པར་རང་རིགས་ཀྱི་མེས་པོ་ཚོས་བསྐྲུན་པའི་ཞང་ཞུང་ཤེས་རིག་དེ་ཡང་གླེང་རིན་མེད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ནང་དོན་ཚད་མ་རིག་པ་དང་བཟོ་རིག་པ། གསོ་བ་རིག་པ། ཡི་གེས་མཚོན་པའི་སྒྲ་རིག་པ། བྲོ་གར་རོལ་མོ་དང་བྲིས་བཞེངས་རྐོ་གསུམ་སོགས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྐོར། ནང་གི་དེ་ཉིད་མཚོན་པའི་མི་ཆོས་ཏེ། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་འདྲིས་དང་ཕྱག་ལན་གུས་ལུགས་སོགས་དགྲ་འདུལ་གཉེན་སྐྱོང་བྱེད་ཚུལ་གྱི་སྐོར། གཏམ་དཔེ་དང་ཇ་བཤད་སྟོན་བཤད། གླུ་གཞས་སྒྲུང་གཏམ་སོགས་ངག་གི་སྒྱུ་རྩལ་སོགས་གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་བསྡུར་ན། ཡུལ་དང་ཁོར་ཡུག གནམ་གཤིས། འགྲིམ་འགྲུལ་སོགས་ཕྱི་རོལ་ཆ་རྐྱེན་དབང་གིས་རང་རང་གི་ཁམས་དང་ཡུལ་དུས་ལ་འཚམས་པ་རེ་དར་བ་སྟེ། ཕན་ཚུན་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་ལྷག་ན་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་མི་དོ་བའི་ཁྱད་པར་ཙམ་ལས་མ་མཐོང་སྟེ།། དཔེར་ན་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ནི་ས་བབ་དམའ་ཞིང་ནགས་ཚལ་མོད་པས་བརྩིགས་ལས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཕྱོགས་ནས་ཞང་བོད་ལས་འཕགས་པ་ཙམ་རེད། ད་ལྟ་འཕྲིན་ཕྲན་དག་ན་བརྒྱུད་སྐུར་བྱེད་པའི《བོད་སྐད་ནི་འཛམ་གླིང་ན་ཨང་གཉིས་པ་ཟིན་པའི་སྐད་བརྡ་རེད》ཅེས་པ་དང་། 《བོད་བཙན་པོ་སྟེ། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་བསྐྲུན་པའི་དོན་ཆེན་དཔེ་མེད་པ་བདུན》ཟེར་བའི་བརྗོད་བྱ་དེ་དག་ལ་བདེན་པའི་ཆ་མཐོང་ཞིང་དེ་ཡང་རང་རིགས་མེས་པོ་ཚོའི་བློ་རིག་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ། སྐབས་སུ་བབས་པའི་བརྗོད་བྱ་རྔའི་རིག་གནས་སྐོར་ནས་ཀྱང་གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཐབས་ལམ་བཞི་བརྒྱུད་ནས་ཕན་ཚུན་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་ཡོད་པ་ནི་བཤད་མ་དགོས་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་འདི་ནས་བརྒྱུད་ཡོད་སྲིད་པ་ནི་གཤམ་གྱི་ཕྱོགས་འདི་ནས་བརྟགས་ཀྱང་གྲུབ་པར་སྙམ་སྟེ།
གོང་ནས་བཤད་པ་ལྟར་ལྷ་དབང་ཕྱུག་གི་ཆ་ལུགས་སུ་ཕྱག་ན་རྔ་ཞིག་བསྣམས་པ་དེའི་ཁུངས་དེད་ན་བོན་ལས་བྱུང་བ་ཨེ་ཡིན་སྙམ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ལྷ་དབང་ཕྱུག་ནི་སྔོན་གངས་ཏི་སེ་ནས་སྒྲུབ་པ་མཛད་པའི་བཤད་རྒྱུན་ཡོད་པར་བལྟས་ན། གངས་ཏི་སེ་ནི་གནའ་ནས་བོན་གྱི་བླ་རི་ཡིན་པས་དེ་ལ་བོན་གྱི་ངག་རྒྱུན་གྱིས་ཕྱུག་པ་མ་ཟད། བོན་གྱི་སྐྱེ་ཆེན་དམ་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་སྔོན་དེར་བཞུགས་ནས་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་གནང་མྱོང་བ་རེད། དེས་ན་རྒྱ་གར་གྱི་དབང་ཕྱུག་པར་བོན་གྱིས་ཤན་ཐེབས་འདུག་པའང་ང་ཚོའི་བསམ་ཡིད་ལས་འདས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་གངས་ཏི་སེ་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་དང་ཞང་བོད་རིག་གནས་ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་ལྟེ་གནས་སམ“བར་སྨྱན”ལྟ་བུར་གྱུར་འདུག་ཅིང་། རྔའི་རིག་གནས་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན་བོན་ཕྱོགས་ནས་ལྷག་པར་ཡང་རྔ་དེ་གཙུག་ཆེན་དུ་འཛིན་སྲོལ་ཡོད་པ་གོང་ནས་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ལགས་པས་བོན་གྱི་རིག་གནས་མཚོན་བྱེད་ཁྲོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉག་གཅིག་ཏུ་ཡང་མ་བྱས་རང་ཤུགས་སུ་གྱུར་འདུག་སྟེ། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱི《རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་ལོང》ལས“སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་བྱ་བ་སྟག་གཟིག་འོལ་མོའི་ལུང་རིངས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁམས་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་བོན་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་ནས་བསྒྱུར་ཏེ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད། བོན་ལ་རིགས་དགུ་ཕྱེ་སྟེ། རྒྱུའི་བོན་པོ་ལ་རིགས་བཞི། འབྲས་བུའི་བོན་པོ་ལ་རིགས་ལྔའོ།། ......དུར་གཤེན་མཚོན་ཆ་ཅན་གྱིས་གསོན་པོའི་བགེགས་སེལ། གཤིན་གྱི་དུར་འདེབས། ཆུང་གི་སྲི་གནོན། གནམ་གྱི་རྒྱུ་སྐར་ལྟ། སའི་འདྲེ་བཏུལ་བ་ཡིན་ནོ།། ཐམས་ཅད་རྔ་ཤང་གི་སྒྲ་འཁྲོལ་བ་སྟེ། ”ཞེས་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བོན་གྱི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་གང་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ནའང“ཐམས་ཅད་རྔ་ཤང་གི་སྒྲ་འཁྲོལ་བར”བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་གཤེན་པོ་བཅུ་དང་མཁས་པ་མི་དགུ། མཐུ་བོ་ཆེ་མི་དགུ། གཞན་ཡང་མཐུ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་སོགས་མཚམས་སྦྱོར་གནང་སྐབས་སུ། དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ“ཞང་ཞུང་བོན་པོ་མུ་ཝེར་ཕྱ་སང་གིས། མཚོ་མ་པང་དར་ཤམ་ཅིག་གི་ཁུད་དུ་གཏུམ་ནུས་པ་དང་གསེར་བཙོ་འཕང་བས་རྒྱ་མཚོ་སྐེད་པ་གཅོད་ནུས། སུམ་པའི་བོན་པོ་ཁྲི་སྣས་རྔ་ལ་བཞོན་ཅིང་གཤང་ཕྱག་གིས་བཟུང་ཞིང་བར་སྣང་ལ་འཕུར་ནས་ཐུན་འཕང་བས་སེམས་ཅན་གང་ཡིན་བརྒྱལ་བ་དང་འཆི་ནུས། གནམ་གཤེན་ཐོག་རྩལ་གྱིས་དགུན་སྒང་ལ་ཐོག་སེར་གློག་དམར་འབེབ་ནུས། རྒྱ་བོན་ཧ་ཤང་གསལ་བ་ཡིས། གླུད་ཕུལ་བ་རྣམས་རང་འགྲོས་སུ་གཏོང་ནུས། ཨོ་རྒྱན་གྱི་བོན་པོ་ཁ་ཆེ་བྲག་གིས་མེ་དཔུང་གོས་སུ་གོན་པ་དང་རྔ་ལ་བཞོན་ནས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བརྒལ་ནུས། བོན་པོ་ཁ་རྒྱལ་བཏང་བས། ཐེའུ་རང་ར་ལྟར་སྒྲོག་པ་དང་ས་བདག་དང་བྲག་སྲིན་རྟ་རུ་བཞོན་ནུས། ར་ལྗང་གི་བོན་པོ་འོད་ལྕགས་འབྲུག་གིས་གྲི་ཐོ་བཅུ་གསུམ་རྩེ་ལ་ཕོ་རོག་བཅུ་གསུམ་འབབ་པ་དང་། གཤོག་པས་གྲི་ལྕགས་དང་གཤེད་རྣམས་གཅོད་ནུས། དེ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་ལྡན་པ་ཡང་མང་པོ་བྱུང་ངོ་།། ”43ཞེས་དང་། 《ལེགས་བཤད་མཛོད》ལས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་བོན་བསྣུབས་པའི་སྐབས་དེ་ཙམ་ན། “། སྟོང་རྒྱུང་མཐུ་ཆེན་བྱ་བ་དེས། རྔ་གྲམ་པོ་གཞུང་རྒྱལ་ལ་བཅིབས་ནས་བར་སྣང་ལ་འཕུར་ཏེ་གཤེགས། ”44 ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་དེ་དག་དང་། བོན་ཕྱོགས་ནས་རྔ་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་སྟེ་དཔེར་ན《ཕུར་བའི་རྔ་རབས》《སྟག་ལའི་རྔ་རབས》《དབལ་གསས་རྔ་རབས》ལྟ་བུ་སོགས་གཞུང་ལུགས་སྟེང་ནས་རྔ་ལ་ཁུངས་དང་གནས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་བཙན་པོ་རི་རབ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྒྲུབ་གཤེན་ཕལ་མོ་ཆེ་ཞིག་གིས་དཀའ་བ་གང་མང་སྤྱད་ནས་ཉམས་ལེན་བྱས་ནས་གྲུབ་པ་བརྙེས་རྗེས་རང་གི་གྲུབ་རྟགས་དང་ནུས་མཐུ་དེ་ཡང་རྔ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པ་འདི་ནི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་དང་ཆོས་ལུགས་ཤིག་གི་ཆ་ནས་བཤད་ན་ཆེས་ཞིབ་ཕྲ་དང་ཆེས་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཞིབ་ཏུ་བསམས་ན་དེ་ནི་མཚོན་བྱེད་རང་བཞིན་གྱི“དོན་ཆུང”ཞིག་སྟེ། ཐ་ན་དེའི་སྟེང་ནས་སྐར་ཁུང་ནས་ནམ་མཁའི་ཁྱོན་ལ་ལྟ་བའི་དཔེ་ལྟར་ཆོས་ལུགས་སམ་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་ཤིག་ཟུར་བསྟན་ལེབ་མཐོང་དུ་སྣང་། དོན་དག་ཕྲན་ཚེགས་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་ཞིག་ནི་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ན་མི་ལ་རས་པ་དང་ན་རོ་བོན་ཆུང་བྱ་བ་གཉིས་གངས་ཏི་སེ་ནས་མཐུ་རྩལ་འགྲན་སྡུར་བྱས་པས་ན་རོ་བོན་ཆུང་བྱ་བའི་བོན་པོ་དེ་རྔ་ལ་བཞོན་ནས་འཕུར་ཀྱང་མི་ལ་རས་པས་གྲུབ་རྟགས་ཀྱིས་ཆམ་ལ་ཕབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། ཚུལ་དེ་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་རེས་སྟེང་ནས་སུ་རྒྱལ་སུ་ཕམ་ང་ཚོས་བརྟག་དགོས་དོན་མ་མཆིས་ནའང་དོན་དེའི་སྟེང་ནས་མ་མཐའ་ཡང་བོན་གྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་རྔའི་རིག་གནས་ཁྲོད་ཀྱི“དཔེ་སྲོལ”དེ་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་བ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཡིན་ནའང་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དོན་ཐད་ནས་བཤད་ན་དོན་དེ་བདེན་མིན་ཡང་བརྟག་རྒྱུ་ཡོད་དེ། བོན་གྱི་མཁས་པ་དཔལ་ཚུལ་གྱིས་གསུངས་རྒྱུར། “དང་པོ་རྗེ་བཙུན་མི་ལའི་རྣམ་མགུར་འགར།། བོན་ལ་སྨོད་ཚིག་ཁ་ཅིག་མཐོང་ན་ཡང་།། མི་ལ་རས་པ་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཆོས།། དག་མཉམ་རོ་གཅིག་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས།། ཕྱོགས་འཛིན་བོན་ལ་སྡང་སྨྲ་བྱ་དགོས་ཅི།། ཡང་ན་རྗེས་འཇུག་ཆགས་སྡང་མཁན་འགའ་ཡིས།། རྗེ་བཙུན་གསུང་ལ་སྙད་བཏགས་བྲིས་འདྲ་སེམས།། ཏི་སེའི་སྐོར་དུ་བོན་ལ་མ་གྲགས་པའི།། ན་རོ་བོན་ཆུང་ཞེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གཏམ།། མོ་གཤམ་བུ་ཡི་བྱ་སྤྱོད་གླེང་བཞིན་དུ།། རྫུན་གཏམ་བཀོད་འདི་འདས་ལོ་བཞི་བརྒྱ་ཡན།། རྣམ་མགུར་རྙིང་བྲིས་རྣམས་ལ་མི་གསལ་ཞིང་།། བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ཚུན་གྱི་དཔར་དཔེ་ལ།། གསལ་ཕྱིར་གོང་བཞིན་ཕྱིས་བྱས་ཡིན་ཤས་ཆེ།། འདི་དག་གཟུར་གནས་མཁས་པའི་བློས་དཔྱད་ན།། ཁུངས་མེད་རྫུན་ཕུང་ནང་འགལ་ཁོ་ན་མོད།། ”45 ཞེས་སོ།། ཚུལ་འདིར་དེང་དུས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་དགེ་བཤེས་དྲང་སྲོང་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་བརྟག་དཔྱད་གནང་མྱོང་སྟེ། ཁོང་གིས་ཁམས་ཁུལ་ཕྲན་གྱི་ལུང་པར་མི་ལའི་རྣམ་མགུར་རྙིང་བ་ལག་བྲིས་མ་ཞིག་ཡོད་པ་ལའང་བོན་ལ་སྨད་པའི་ལེ་ཚན་དེ་མེད་ཚུལ་གསུངས་ཡོད། 46
དེས་ན་རྒྱ་གར་དབང་ཕྱུག་པར་ཡང་བོན་གྱི་རྔའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སྲིད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ས་སྟོང་ལ་བོའུ་སྟོང་བརྒྱབ་པ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་དེར་ཡང་དཔེ་ཞིག་བཞག་ན། ང་ཚོས་བཤད་མ་ཐག་པའི་བོན་ལ་གྲུབ་ཐོབ་པ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་རྔ་ལ་བཞོན་ནས་འཕུར་བའི་བཤད་རྒྱུན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སཱ་མན་གྱི་ཆོས་ལུགས་དང་། ཨར་ཐེའི་ཡི་གེ་དང་པུ་ལེ་ལེད་ཐེའི་ཡི་གེ ཡཱ་ཁའོ་ཐེའི་ཡི་གེ་སོགས་སུའང་དེ་བཞིན་གྱི་མཚོན་བྱེད་ཡོད་47པ་འདི་དག་ནི་ངེས་པར་དུ་ཕན་ཚུན་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་ངེས་པས་ཐོག་མར་གང་ལས་གང་དུ་མཆེད་པའམ་ཡང་ན་ཕན་ཚུན་ཤན་ཤུགས་ཇི་ལྟར་ཐེབས་པའི་སྐོར་ལ་ང་ཚོས་བསམ་གཞིག་གཏོང་འོས་པར་མཐོང་ངོ་།།
མཆན་འགྲེལ།
1 བོན་གྱི་ཡིག་ཆ་དེ་རིགས་ད་ལྟ་མི་གང་མང་ཞིག་དོགས་པའི་རྒྱ་རུ་ཚུད་ཡོད། གཅིག་ནས་གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་ལ་ཡི་གེ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་མེད་དང་། གཉིས་ནས་སྲོང་བཙན་གོང་དུ་བོད་ལ་ཡི་གེ་ཡོད་མེད་སོགས་དོགས་གཞི་དེ་ལས་བསླངས་ཏེ་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཀུན་ལ་ཡིད་རྟོན་དེ་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་མེད། དེས་ན་ཡི་གེའི་ཕྱོགས་ནས་་ཁོ་བོས་གཞན་ནས་ཞིབ་ཏུ་བྲིས་ཡོད།
2《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད》པོད་དང་པོ། [M]ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༠ལོ། P432
3《འབུམ་པའི་རྔ་རབས》[M]ལག་བྲིས། P17
4严昌洪 蒲亨强 《中国鼓文化研究》[M] 广西教育出版社 1997.8 P107
5边多:《西藏音乐史话》[M]中国藏学出版社 2006.2 P78
6 གསང་སྔགས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་དམ་རྫས་མཆོག་ཇི་ལྟར་བཅང་བའི་རྣམ་བཤད་རྣལ་འབྱོར་རོལ་བའི་དགའ་སྟོན་བཞུགས་སོ། ། 《གསང་རྙིང་དང་རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས》[M]བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996.12 P206
7 གསང་སྔགས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་དམ་རྫས་མཆོག་ཇི་ལྟར་བཅང་བའི་རྣམ་བཤད་རྣལ་འབྱོར་རོལ་བའི་དགའ་སྟོན་བཞུགས་སོ། ། 《གསང་རྙིང་དང་རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས》[M]བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996.12 P207
8《འབུམ་པའི་རྔ་རབས》[M]ལག་བྲིས། P13
9《སྟག་ལ་སྤུ་གྲི་དཀར་ནག་དམར་གསུམ་གྱི་རྔ་རབས》[M]ལག་བྲིས། P20
10《སྟག་ལ་སྤུ་གྲི་དཀར་ནག་དམར་གསུམ་གྱི་རྔ་རབས》[M]ལག་བྲིས། P17
11 གསང་སྔགས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་དམ་རྫས་མཆོག་ཇི་ལྟར་བཅང་བའི་རྣམ་བཤད་རྣལ་འབྱོར་རོལ་བའི་དགའ་སྟོན་བཞུགས་སོ། ། 《གསང་རྙིང་དང་རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས》[M]བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996.12 P217
12《སྟག་ལ་སྤུ་གྲི་དཀར་ནག་དམར་གསུམ་གྱི་རྔ་རབས》[M]ལག་བྲིས། P21
13 སྐྱང་སྤྲུལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན(༡༧༧༠--༡༨༣༣)གྱིས་གཏོད་པའི་ལུགས།
14 《གསང་སྔགས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་དམ་རྫས་མཆོག་ཇི་ལྟར་བཅང་བའི་རྣམ་བཤད་རྣལ་འབྱོར་རོལ་བའི་དགའ་སྟོན་བཞུགས་སོ། ། གསང་རྙིང་དང་རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས》[M]བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996.12 P208
15 《གསང་སྔགས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་དམ་རྫས་མཆོག་ཇི་ལྟར་བཅང་བའི་རྣམ་བཤད་རྣལ་འབྱོར་རོལ་བའི་དགའ་སྟོན་བཞུགས་སོ། ། གསང་རྙིང་དང་རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས》[M]བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996.12 219 P219
16 སྐྱང་སྤྲུལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས《ལུང་རྟོགས་བོན་གྱི་ཆ་རྐྱེན་འདོད་འབྱུང་དབྱིག་གི་གབ་ཙེ》ཞེས་པ་ལས། སྐུ་ཡི་ཕྱག་ཆར་གསེར་གཤང་དང་། གསུང་གི་ཕྱག་ཆར་གཡུ་རྔ། ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་ཆར་དུང་དཀར། ཡོན་ཏན་གྱི་ཕྱག་ཆར་སྦུབ་ཆོལ། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་ཆར་གྷ་ཏི་ཤག་ཅེས་བཞག་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ ། P176
17《ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ཟིལ་གནོན་རྔ་རབས》[M]ལག་བྲིས། P19
18《སྟག་ལ་སྤུ་གྲི་དཀར་ནག་དམར་གསུམ་གྱི་རྔ་རབས》[M]ལག་བྲིས། P22
19《སྟག་ལ་སྤུ་གྲི་དཀར་ནག་དམར་གསུམ་གྱི་རྔ་རབས》[M]ལག་བྲིས། P23
20《འབུམ་པའི་རྔ་རབས》[M]ལག་བྲིས། P14
21 སྟག་ལ་མེ་འབར། ཕུར་བའི་དོན་བསྡུས་རྩ་བའི་འགྲེལ་ཆེན། [M]སི་ཁྲོན་དཔེ་སྐྲུན་ཚོགས་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2008.7 P160
22 སྟག་ལ་མེ་འབར། ཕུར་བའི་དོན་བསྡུས་རྩ་བའི་འགྲེལ་ཆེན། [M]སི་ཁྲོན་དཔེ་སྐྲུན་ཚོགས་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2008.7 P158
23 བཀའ་འགྱུར། མདོ་སྡེ། ཁ་པ་ལས། P207
24 ས་སྐྱ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས། བོད་ཀྱི་བཅུ་ཕྲག་རིག་མཛོད་ཆེན་མོ། ཕོ་བྲང་པོ་ཏྰ་ལའི་དཔེ་ཚོགས། [M]མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། P170
25 བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་བརྩམས། གསང་རྙིང་རྒྱན་དང་རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས། [M]བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996.12 P136
26《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད》[M]ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002.4 P770
27 དཔལ་ཞ་ལུ་བའི་མཁས་པ་ཙནྡྲ་གོ་མིས་མཛད་པའི《རྔ་སྦུབས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མདོར་བསྡུས》[M]བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996.12 P357
28 ཨ་མེས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས། ཨ་མེས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་ཀྱི་བཀའ་འབུམ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལས་བཟོ་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མ་དགེས་པའི་སྙན་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བློ་གསལ་ཡིད་འཕྲོག་འཕྲིན་ལས་ཡོངས་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། པོད་དགུ་པ། [M]བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་དང་། 2012.3 P174
29 ཨ་མེས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས། ཨ་མེས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་ཀྱི་བཀའ་འབུམ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལས་བཟོ་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མ་དགེས་པའི་སྙན་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བློ་གསལ་ཡིད་འཕྲོག་འཕྲིན་ལས་ཡོངས་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། པོད་དགུ་པ། [M]བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་དང་། 2012.3 P174
30 དཔལ་ཞ་ལུ་བའི་མཁས་པ་ཙནྡྲ་གོ་མིས་མཛད་པའི《རྔ་སྦུབས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མདོར་བསྡུས》[M]བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996.12 P357
31 ཨ་མེས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས། ཨ་མེས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་ཀྱི་བཀའ་འབུམ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལས་བཟོ་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མ་དགེས་པའི་སྙན་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བློ་གསལ་ཡིད་འཕྲོག་འཕྲིན་ལས་ཡོངས་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། པོད་དགུ་པ། [M]བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2012.3 P175
32 杨勇 卓尼藏族的莎姆舞的考述 《安多研究》第十辑[M]甘肃民族出版社2013.11 P67
33华热索南才让 藏戏的剧种与流派概览 安多研究 第九辑[M]甘肃民族出版社 2012.11 P185
34 འཕགས་པ་སྐྱབས། རྟ་མགྲིན་རྡོ་རྗེ། ཀུན་བཟང་སྒྲོལ་མ་བཅས་ཀྱིས་བརྩམས། [M]བོད་ཀྱི་ཞབས་བྲོ་རིག་གནས་ཤེལ་དཀར་ཕྲེང་བ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2014.11 P47
35 འཕགས་པ་སྐྱབས། རྟ་མགྲིན་རྡོ་རྗེ། ཀུན་བཟང་སྒྲོལ་མ་བཅས་ཀྱིས་བརྩམས། བོད་ཀྱི་ཞབས་བྲོ་རིག་གནས་ཤེལ་དཀར་ཕྲེང་བ། [M]མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2014.11 P117
36[英]罗伯特比尔 向红笳译 《藏传佛教象征符号与器物图解》[M] 中国藏学出版社 2007.4 P114
37 [英]罗伯特比尔 向红笳译 《藏传佛教象征符号与器物图解》[M]中国藏学出版社 2007.4 P114
38 许百成 鼓的起源 《 浙江档案》[J]1994年第9期 P45
39 戴宁 中国打击乐研究 《交响——西安音乐学院(季刊)》[J]1997年第4期 P9
40 戴宁 中国打击乐研究 《交响——西安音乐学院(季刊)》[J]1997年第4期 P9
41 向红笳 译 《喜马拉雅的人与神》[M]青海民族出版社 2004年5月第1版.P94
42 ས་སྐྱ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས། བོད་ཀྱི་བཅུ་ཕྲག་རིག་མཛོད་ཆེན་མོ། ཕོ་བྲང་པོ་ཏྰ་ལའི་དཔེ་ཚོགས། [M]མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། P205
43 བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ། 《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་གྲགས་བཞུགས་སོ》[M]བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010.8 P159
44 ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན། 《ལེགས་བཤད་མཛོད》[M]མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997.9 P210
45 དཔལ་ལྡན་ཚུལ་ཁྲིམས། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་། [M]བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988.11 P474
46 དྲང་སྲོང་རྣམ་རྒྱལ། བོན་གྱི་ལྟ་སྤྱོད་སྐོར་ལས་འཕྲོས་ཏེ་དོགས་སློང་སྐོར་ལ་བརྗོད་པ། 《དཔྱོད་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག》[J]2010ལོའི་སྤྱིའི་དེབ་གྲངས་བདུན་པ་ལས། P116
47 向红笳 译 《喜马拉雅的人与神》[M]青海民族出版社 2004年5月第1版.P94
2017ལོའི་དེབ་བཞི་བའི《ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ》དུས་དེབ་སྟེང་བཀོད་པ་ལས་དྲངས།


c: text/html

text:
༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུར་སོན་པའི་གཤིས་རྒྱུད་དུ་ད་དུང་ཡང་བྱིས་སྤྱོད་འཚུབ་པོ་ཅན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཁོ་ན་དེ་ཡིན་སྲིད། ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་དབུ་ཁྲིད་ཚོར་དགོངས་འཆར་ཞིག་བསྩལ་གནང་པ་ནི། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཡང་སྲིད་ཕེབས་པའི་ལམ་ལུགས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བཀོལ་སྤྱོད་མི་བྱེད་དམ། ༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཨ་མེ་རི་ཀའི་མཛད་སྒོ་སྣ་ཚོགས་རྫོགས་ལ་ཉེ་བའི་དུས་སུ། གང་ཉིད་བཞུགས་སའི་ཨ་རིའི་ནིའུ་ཡོག་གྲོང་ཁྱེར་མན་ཧཱ་ཊིན་གྱི་གསོལ་མགྲོན་ཁང་ཞིག་ཏུ་བདག་ལ་བཅར་འདྲིའི་སྐལ་བ་བཟང་པོ་ཐོབ། ང་ཚོས་ཁོང་མ་བཞུགས་པའི་སྐབས་དུས་སུ་ཅི་ཞིག་བྱུང་སྲིད་པའི་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་བྱས་པ་ཡིན། ཁོང་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་བ་དེ་རེད། སྐུ་ཕྲེང་རེ་རེ་སྐུ་ཐོག་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་འདུག ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྡུས་རྗེས། ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོས་ནམ་རྒྱུན་བྱིས་པ་ཞིག་བཙལ་ནས། དེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཕྲེང་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། ༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དེ་སྔ་ཐེངས་གཅིག་མིན་པར། གང་ཉིད་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཕྲེང་མཐའ་མ་དེ་ཡིན་སྲིད་པ་དང་། ཡང་ན། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཕྲེང་རྗེས་མ་དེ་གཅིག་བགྱིས་ན་བོད་ཁུལ་དུ་འཁྲུངས་མི་སྲིད་པ། ད་དུང་བུད་མེད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན་སྲིད་པའི་བཀའ་ཕེབས་མྱོང་ཡོད།
གསུང་སྟངས་དེས་པེ་ཅིང་དེང་གཞུང་ཁོང་ཁྲོ་བསླངས་འདུག པེ་ཅིང་དེང་གཞུང་གིས་རང་ལུགས་ལྟར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་རྗེས་མ་འཚོལ་གྲུབ་དང་ངོས་འཛིན༼བོད་ཁུལ་བཏང་འཛིན་གྱི་ལག་ཆ་བྱེད་པ༽བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆོད་སེམས་བསྟན་ཡོད། དེའི་སྟབས་ཀྱིས། ལྷ་མེད་སྨྲ་བའི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་གཞུང་གིས་ནང་པའི་ཡང་སྲིད་ལམ་ལུགས་མུ་མཐུད་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་ནན་གྱིས་བརྗོད་ནས་བཀའ་ཕབ་ཡོད་པས། མི་རྣམས་ཧ་ལས་ཧངས་འཐོར་སོང་།
“གུང་ཁྲན་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལས་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་ཡང་སྲིད་ལམ་ལུགས་ལ་ངེས་ཤེས་ཡོད་ལུགས་བཤད་ཡོད”། ཅེས ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གད་མོ་བཞད་ཞོར་དུ་གསུངས་དོན། “གུང་ཁྲན་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་ཡང་སྲིད་ཕེབས་པའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་དེ་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས། དེ་ནས། ཁོང་ཚོས་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ཏེང་ཞོ་ཕེང་གི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱས་རྗེས། ད་གཟོད་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་གནད་དོན་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱ་རྒྱུའི་དབང་ཆ་དང་ཐོབ་ཐང་ཡོད”།
༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཞལ་དངོས་སུ་གསུང་མེད་ཀྱང་། གཏམ་ཟུར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ལམ་ལུགས་དེ་མུ་མཐུད་ནས་འགྲོ་དགོས་མིན་ཐད་བཙན་བྱོལ་བོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་རྣམ་པ་གང་ཞིག་གི་སྤྱི་མོས་འོས་འདེམས་སྤེལ་རྒྱུ་དང་། དེ་མིན་གཞིས་བཞུགས་བོད་མའི་བསམ་འཆར་འཚོལ་བསྡུ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཐོན་སོང་། ཁོང་གི་དགོངས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན། གནད་དོན་དེ་གང་ཉིད་དགུང་ལོ ༩༠ར་ཕེབས་དུས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།
ཡང་སྲིད་ལམ་ལུགས་མཇུག་རྫོགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ནི། མ་འོངས་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དེ། གལ་ཏེ་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་མིན་ཚེ། གོ་ས་འདི་ལ་གནོད་སྲིད་པར་དགོངས་འདུག ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་གནང་ཡུལ་གནད་དོན་ཆེ་ཤོས་དེ་ནི། རང་ཉིད་དགོངས་པ་རྫོགས་རྗེས། རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་གིས་རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གསར་བ་ཞིག་གདམ་ངེས་ཡིན་ལ། མི་དེ་གཅིག་བགྱིས་ན་ཨ་ལད་པད་ཀོ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས། རྒྱ་མི་ལ་ལག་རོགས་བྱས་ཏེ་བོད་ཁུལ་བཏང་འཛིན་བྱས་ནས། དེ་ཚོའི་བོད་ཁུལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་རིགས་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པར་བསྒྱུར་སྲིད་པ་དེ་རེད།
“བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ། དེ་འདྲའི་དཔེ་ཡོད་ཡོད་པ་རེད”ཅེས་བློ་ཕམ་པའི་ངང་གསུངས། ཁོང་གི་སྟོན་ཡུལ་དེ་པན་ཆེན་བླ་མ་རེད། ༧ཀུན་གཟིགས་པན་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནི་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཨང་གཉིས་པ་དེ་རེད། ཕྱི་ལོ ༡༩༨༩ ལོར ༧ཀུན་གཟིགས་པན་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་རྗེས། རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་གིས ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི ༧ཀུན་གཟིགས་པན་ཆེན་སྐུ་ཕེང་བཅུ་བ་ཆེན་མོའི་འཁྲུལ་མེད་ཡང་སྲིད་དེ་བཙན་གྱིས་འཕྲོག་ནས་ཁྱེར་པས་དུས་དེ་རིང་ད་དུང་ཡང་གར་སོང་ཆ་མེད་ཡིན། དེ་དང་མཉམ་དུ་བྱིས་པ་གཞན་ཞིག་ལ་པན་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་རེད།
ང་རང་ཉིད ༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་བརྩི་འཇོག་དང་ཡིད་སྨོན་ཡོད། ཕྱི་ལོ ༢༠༠༧ལོར། བདག་གི་ཆེད་སྒྲིག་ལེ་ཚན་བརྒྱུད་ནས་ཁོང་གིས་པེ་ཅིང་ལ་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་སྐྱུ་རུ་ཤིང་གི་ཡལ་ག༼མཛའ་བརྩེའི་རྣམ་འགྱུར༽བསྲིང་བ་རེད། དེ་ཡི་འབྲས་བུ་རུ། བོད་མི་ཚོས་ཞི་འཇམ་མང་དྲགས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས། རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་ལྷག་བསམ་མིན་ལུགས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ནས་དགོངས་འཆར་དེ་ངོས་ལེན་བྱས་མེད། བདག་གིས་ཁོང་ལ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་། ངས་ལྟ་ཚུལ་དུའང་མཚམས་ལ་ལར་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཆུང་བྱེད་རྒྱུ་མང་དྲགས་པའི་ཚོར་བ་བྱུང་། པེ་ཅིང་དང་ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐེངས་འགའ་ལ་བརླགས་སོང་། དཔེར་ན། ལོ་རབས ༨༠འི་ནང་དུ། རྒྱ་ནག་གི་དབུ་ཁྲིད་ཧུའུ་ཡོ་པང་དང་ཀྲོ་ཙི་ཡང་གཉིས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཐད་འོས་མིན་བསྟུན་ཐབས་འཚོལ་དུས། ༧པན་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བ་ཆེན་མོ་དགོངས་པ་རྫོགས་དུས། དེ་མིན་ད་དུང་པེ་ཅིང་ཨོ་ལེམ་ཕེ་ཁི་ལས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ལ་སོགས།
༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གོང་ཞུས་དེ་དག་གཅིག་ཀྱང་ངོས་ལེན་མི་བྱེད——ཁོང་གིས་གོ་སྐབས་དེ་དག་ནོར་ཤོར་བྱུང་བར་ངོས་ལེན་མི་བྱེད། འོན་ཀྱང་། ཀྲོ་ཙི་ཡང་གིས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་སེམས་པ་བཅངས་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཡོད་པའི་མ་ཚད། གལ་ཏེ ༡༩༨༩ལོར་ཀྲོ་ཙི་ཡང་གོ་ས་ནས་གནས་དབྱུང་བཏང་མེད་ཚེ། “བོད་ཁུལ་གྱི་གནད་དོན་སྔ་ས་ནས་ཐག་གིས་ཆད་ཡོད་པས། དེ་ལ་དོགས་པ་ཟ་མི་དགོས”པར་དགོངས་འདུག
ཡ་མཚན་པོ་ཞིག་ལ། ༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་རྒྱ་ནག་གི་ལས་ཐོག་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕེང་ལ་སྤྲོད་སེམས་ཀྱིས་ཁེངས་འདུག ཁོང་གིས་ཞི་ཅིན་ཕེང་གི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ལས་འགུལ་ལ་བསྟོད་བསྔགས་གནང་བ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕེང་གི་ཨ་མ་ལགས་ནི“མི་ཕྱེད་དད་པས་ཕྱུག་པའི་ནང་པ་ཞིག་ཡིན”པ་མ་ཟད། ཞི་ཅིན་ཕེང་གིས་ཀྱང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་གདེང་འཇོག་བྱས་ལུགས་གསུངས་སོང་།
དེར་བརྟེན། ཞི་ཅིན་ཕེང་ཀྲུའུ་ཞི་ལགས། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་རྩོམ་ཡིག་འདི་ཀློག་ཡོད་ན། ༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་ཆེད་ཕེབས་རྒྱུའི་དགོངས་པ་བཞེས་ཡོད་པས། མགྲོན་ཤོག་ཅིག་བཏང་ན་ག་འདྲ་འདུག དེའི་དོན་དགོངས་འཇགས་བཞེས་རོགས།
བདག་གིས་དེ་སྔོན་ང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཊི་ཝེ་ཊེ(Twitter)དང་ངོ་དེབ(FaceBooK)སྟེང ༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་བཅར་འདྲི་སྐབས་དྲི་བ་ཅི་ཞིག་བཀའ་འདྲི་ཞུས་ན་བཟང་བ་དྲྭ་གྲོགས་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་བསྡུ་རུབ་བྱས་པ་ཡིན། གཤམ་དུ་ཁོང་གིས་དྲི་བ་ཁ་ཤས་ལ་གནང་བའི་བཀའ་ལན་ཁག་ལ་གཟིགས་རོགས།
• འབར་མའི་ནང་པ་བས་ཁ་ཆེ་བ་བསད་པ་དང་བཙན་གཡབ་བྱས་པའི་གདན་དོན་ཐད། དེ་སྔོན་ནང་བཞིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དྲག་པོའི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང་སུན་འབྱིན་དྲག་པོ་བྱས་པ་དང་ཆབས་ཅིག “གལ་ཏེ་སྟོན་པ་སྐབས་དེ་དུས་ཕེབས་པ་ཡིན་ན། ཁོང་གིས་ཁ་ཆེ་བ་དེ་ཚོ་སྐྱོབ་ངེས་ཡིན”། ཅེས་གསུངས་སོང་།
• དམར་ཟས་ཐད། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། སྔོན་ཆེད་ཁོང་གིས་ཟླ་བ ༢༠འི་རིང་དཀར་ཟས་ལ་བསྟེན་པ་ཡིན་མོད། མཁྲིས་ནད་བྱུང་། དེ་བས་ཨེམ་རྗེས་གསོལ་ཀྲུམ་མུ་མཐུད་ནས་བཞེས་དགོས་པའི་དགོས་དབང་ལབ་སོང་། ད་ལྟ་གཟའ་འཁོར་གཅིག་གི་ནང་ཐེངས་གཉིས་ལ་གསོལ་ཀྲུམ་མཆོད་གནང་གི་ཡོད། གཞན་རྣམས་སུ་དཀར་ཟས་ཡིན། ཡིན་ན་ཡང་། དཀར་ཟས་རིང་ལུགས་དངོས་གནས་ཡག་པོ་རེད། ཟེས་བཀའ་བསྩལ་བྱུང་།
• ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ཧྥ་རན་སེ་སིའི་ཐད། “ཁོང་གི་ལངས་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་ཡངས་ཡོད། ”ཅེས་པ་དང་སྦྲགས། “ཁོང་གིས་འཇར་མི་ནེའི་ཆོས་དཔོན་ཞིག༼འཚོ་བའི་རྣམ་པ་བག་མེས་ཆུད་ཟོས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས༽གི་གོ་ཐོབ་རྩིས་མེད་དུ་བཏང་འདུག ང་ལ་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས། ངོས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་ཕྱག་འཕྲིན་ཞིག་ཕུལ་ནས་བརྩི་འཇོག་དང་ཡིད་སྨོན། རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད་པ་བསྟན་ཡིན”། ཞེས་བཀའ་ཕེབས།
• ཕོ་མོའི་ཐད། ཁོང་གིས། ངོས་རང་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་ཐོབ་དབང་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད། བུད་མེད་དབུ་ཁྲིད་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་ཐོབ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི། བུད་མེད་ཚོ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱིས་ཚོར་བ་རྣོན་པོ་དང་། ཞི་བདེ་ལ་དགའ་བའི་རིགས་ཤིག་ཡིན། “ངོས་ཀྱིས་བུད་མེད་ཚོས་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ནུས་པ་འདོན་རྒྱུར་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་བཟུང་ཡོད། གལ་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་བའི་དབུ་ཁྲིད་བུད་མེད་ཡིན་ཚེ། ང་ཚོ་གཅིག་བགྱིས་ན་ལྷག་པར་དུ་བདེ་འཇགས་ཡིན་ཡང་སྲིད”། ཅེས་བཀའ་ཕེབས་འདུག
མཆན། རྩོམ་ཡིག་འདི་འབྲི་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཌ་མོན བེན་ཊིར(Damon Winter)ལགས་ནི། སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི༼ ནིའུ་ཡོག་དུས་བབ༽ཀྱི་དཔྱད་བརྗོད་པ་རེད། ཁོང་གི་རྒྱ་ ཡིག་གི་མིང་ལ 纪思道 ཟེར་ཞིང་། བོད་དོན་སྐོར་རྩོམ་ཡིག་མང་པོ་བྲིས་ཡོད།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Monday, June 8, 2015
མངའ་སྡེ་ཀན་སེའུ་སི་ལ་སླེབས་པའི་ཚོར་སྣང་།
ཉེ་བའི་ཆར་བདུན་ཕྲག་གཅིག་རིང་ཀན་སེའུ་སེའི་མངའ་སྡེའི་ནང་དུ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་རིང་ངོས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་ཞིག་གིས་སྔ་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པ་ནང་བཞིན་འདི་ཟླའི་སྤྱི་ཚེས་གཉིས་རེས་གཟའ་མིག་དམར་ཉིན་བདེ་འབྱོར་བྱུང་། ཁ་སང་ནས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་ཉིན་གསུམ་རིང་བདེན་པ་བཞིའི་གཙོས་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་བྱས། ང་མངའ་སྡེ་འདིར་སླེབས་པ་ཐེངས་མ་གཉིས་པ་ཡིན། མངའ་སྡེ་འདི་ནི་ཨ་རིའི་མངའ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕལ་ཆེར་མི་གྲངས་ཉུང་ཞིང་དཔལ་འབྱོར་སྐྱོ་ཤོས་ཡིན་ཚོད་འདུག གང་ལྟར་ལུང་པ་འདིར་སླེབས་པའི་སྐབས་སུ་ང་ནི་རྒྱ་གར་ལ་སླེབས་པའི་ཚོར་སྣང་བྱུང་། གང་ཡིན་ཟེར་ན་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་ལ་ཧ་ཅང་ཚ་བ་ཆེན་པོ་རེད་འདུག ཁང་མིག་རེའི་ནང་དུ་གྲང་གློག་རེ་མེད་ན་འདུག་བཟོད་མེད། སང་ཉིན་ནས་བཟུང་སྟེ་སྔ་ལོར་ངོ་ཤེས་བྱུང་བའི་བོད་པའི་མི་ཚང་ཞིག་འདུག་པས་དེར་ཉིན་གཅིག་རིང་ཕུར་པའི་ཚོགས་མཆོད་དང་ཞབས་བརྟེན་བྱེད་དགོས་ཡོད། ལུང་པ་འདིར་གནམ་གཤིས་དྲོ་གྲང་མི་སྙོམས་པ་མ་ཟད་རླུང་འཚུབ་དང་ཆུ་ལོག་གི་གནོད་སྐྱོན་ཧ་ཅང་ཆེ། མངའ་སྡེ་འདིར་ཁང་པ་ཧ་ཅང་གོང་ཚད་ཆུང་བ་མ་ཟད་ཐ་ན་ཟས་རིན་དང་མགྲོན་ཁང་གླ་ཆ་སོགས་ཀྱང་ཧ་ཅང་རིན་གོང་དམའ་བོ་རེད་འདུག མངའ་སྡེ་འདི་ནི་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་དཀྱིལ་མ་ཞིག་ཏུ་ཡོད། མི་རྣམས་སོ་སོའི་ཆོས་ལུགས་དད་འདུན་ཧ་ཅང་ཆེ། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་འགའ་ཤས་ཡོད་པའི་ནང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱང་ཁ་ཤས་ཞིག་ཡོད་ཚོད་སྣང་། གང་ལྟར་ལུང་པ་ཁུག་ཀྱོག་ཡིན་པའི་སྐུ་དྲིན་གྱིས་ཕལ་ཆེར་མི་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གཉོམ་ཆུང་ཞིང་གདོང་ལ་བཅོས་མིན་གྱི་འཛུམས་མདངས་མཐོང་རྒྱུ་འདུག བདུན་ཕྲག་འདིའི་རིང་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པོ་བྱུང་ངོས་ཀྱི་ཆོས་གྲོགས་དང་བོད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་བླ་མ་ཀུན་བཟང་སོགས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་འདོད་བྱུང་། སང་ཉིན་ཉིའུ་ཡོག་ལ་འགྲོ་དགོས་ཡོད་། གནང་ཉིན་ནས་བཟུང་སྟེ་ཉིའུ་ཡོག་དགེ་ཕྲུག་ཀརྨ་ཆོས་སྒྲོན་ནས་གོ་སྒྲིག་བྱས་པ་ནང་བཞིན་ལྷོ་ཨ་མི་རི་ཀའི་མི་རིགས་རྣམས་ལ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་སྐོར་ཆོས་བཤད་བྱེད་དགོས། སྤྱི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ཉིན་དགེ་ཕྲུག་ཀརྨ་རྡོ་རྗེས་གོ་སྒྲིག་འོག་ཉིའུ་རྗེར་ཆོས་ཚོགས་ལ་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་འཚོགས་དགོས། སྤྱི་ཚེས་བཅུ་དགུ་ནས་ཉེར་གཅིག་བར་བྷོ་སི་ཊོན་དགེ་ཕྲུག་ཀརྨ་ཤེས་རབ་གོ་སྒྲིག་འོག་བཙོན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་བཤད་ནས་ཉེར་གཅིག་ཉིན་རྒྱབ་ཉིའུ་ཡོག་ལ་འབྱོར། དེ་ནས་ཉིན་ཤས་རིང་ངལ་གསོ་དང་ས་གནས་ཉིའུ་ཡོག་སྤུན་མཆེད་རྣམས་དང་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས་སྤྱི་ཚེས་ཉེར་བརྒྱད་ཉིན་ཀི་ལི་ཧྥོ་ལ་ཡོང་དགོས་ཡོད།
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
མི་རྗེ་མཆོག་ལ།
དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གིས་ཀོ་རི་ཡར་དོ་སྣང་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནུས་ཤུགས་ཤིག་གིས་བཙན་འཛུལ་བཀག་འགོག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། བཙན་འཛུལ་དེ་ལྟ་བུ་བོད་དུ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལ་སུས་ཀྱང་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་མེད། བཙན་འཛུལ་འགོག་ཐབས་མ་བྱས་པར་འཇོག་མི་རུང་བ་དང༌། ས་ཁུལ་གང་སར་རང་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་པར་ཡིད་ཆེས་ཐོག་ནས་དེང་དུས་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཉེ་སྐོར་དུ་བྱུང་བའི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཁྱེད་བརྒྱུད་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་རྒྱུའི་འཁུར་འགན་ང་ཚོས་ལེན་བཞིན་ཡོད།
ཁྱེད་ཀྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། ཉེ་ཆར་བོད་དུ་ཧ་ལས་པའི་དཀའ་ངལ་འབྱུང་བཞིན་འདུག་དཀའ་ངལ་དེ་དག་བོད་གཅིག་པུས་བཟོས་པ་མ་ཡིན་པར་རྒྱ་མིས་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་བ་རྣམས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་འདོད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་འགོག་རྐྱེན་མེད་པའི་དབང་གིས་བྱུང༌། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བཞུགས་སུ་མང་བཀུར་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་གི་དད་མོས་ཅན་ཚོས་མཇལ་ཕྱག་ཞུ་བར་བཅར་འབྱོར་ཙམ་ལས། དེ་མིན་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་བོད་མི་ཚོས་རིའི་ལོགས་ཁེ་གཙང་དུ་བསྡད་དེ་འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་གཞན་ལ་འབྲེལ་གཏུགས་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༢ ལོའི་གོང་ཙམ་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དབར་འབྲེལ་ལམ་མཛའ་མཐུན་ཅན་བྱུང༌། འབྲེལ་ལམ་དེ་ནི་ཆོས་དད་གཅིག་གྱུར་ལས་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལ་མཆོད་ཡོན་སྦྱིན་བདག་གི་འབྲེལ་བ་ཞེས་བརྗོད་ན་འགྲིགས། སྲིད་དོན་གྱི་རྙོག་གླེང་གང་ཡང་མེད། བོད་མི་ཚོ་ཆོས་དད་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དམག་གི་ལས་ཐབས་སྤངས་ཤིང༌། ཞི་བདེ་དང༌། བཟོད་པའི་ཉམས་ལེན་ལ་སྦྱང་པ་དང༌། རང་ཡུལ་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཆགས་སྟངས་དང༌། ཡུལ་གཞན་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཐེ་བྱུས་མེད་པས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གོང་མ་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་ལེན་པའི་དུས་སྐབས་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ནི་ཆེས་དཀོན་པ་ཡིན། རྒྱ་མིར་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱེད་པའི་ཕུགས་བསམ་ཞིག་ཡོད་སྟབས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་ཁྱིམ་མཚེས་རང་དབང་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་དེར་གོ་བ་ལོག་སྒྲུབ་གཞན་ཞིག་བྱས་ཏེ། རྒྱ་ནག་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་མཁན་དང༌། བོད་ནི་དེའི་འོག་གི་གཞུང་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་ལྟ་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པའི་སྐོར་བོད་པས་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་ཐོག་མར་འཁོར་བ་རེད།
༡༩༡༠ ལོར་རྒྱ་མི་བོད་དུ་ཡོང་སྐབས་ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཤིགས་རལ་ཆེན་པོར་གྱུར། ༡༩༡༡་༡༩༡༢ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་འོག་ཏུ་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་ཆ་ཚང་ཡིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས། སྐབས་དེར་བལ་ཡུལ་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་བཀའ་བཀོད་འོག་ནས་གྲོལ་འདུག ༡༩༡༡ ལོ་ནང་རྒྱ་ནག་ཏུ་ནང་འཁྲུགས་བྱུང་སྟེ་མན་ཇུ་གོང་མའི་དབང་བསྒྱུར་མཇུག་བསྡུས་རྗེས་བོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར། ཆོས་དང་མཛའ་མཐུན་གྱི་འབྲེལ་བ་མཐའ་མ་དེ་གཙང་ཆད་དུ་ཕྱིན་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་པས་རང་ཉིད་ཁེ་གཙང་གཅིག་པུར་སྡོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་རབ་དང༌། ཐུགས་རྗེ། སྐབས་རེ་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས་སྡོད་བྱས། གནས་ཚུལ་འདི་འདྲའི་སྐབས་དབྱིན་ཇིས་ཀྱང་བོད་དུ་དབང་བསྒྱུར་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ལུགས་བརྗོད་ཐུབ། སྐབས་རེ་བོད་དུ་དབྱིན་ཇི་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་ནུས་ཤུགས་འདོན་སྐབས་བྱུང་ན་ཡང༌། བོད་ནི་རང་ཉིད་ལོགས་སྡོད་ཁོ་ན་བྱས། དེས་རང་ཡུལ་དུ་ཞི་བདེ་ཡུན་གནས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གཞན་དང་ཡང་མཐུན་པོ་བྱུང་འདུག བོད་མིས་རྒྱ་ནག་མི་མང་དང་མཛའ་མཐུན་མུ་མཐུད་བྱས་ན་ཡང༌། ༡༩༡༤ ལོའི་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་ལུགས་དེར་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པ་རེད།
དབྱིན་ཇིའི་བརྗོད་ནན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆིངས་ཡིག་ཅིག་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་དེ་བོད་རྒྱ་ནག་གི་སུ་ཛ་རན་ཀྲིའམ་མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་བྱས། དེས་ལྷ་སར་རྒྱ་མིའི་དོན་གཅོད་ཁང་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་བྱུང་ན་ཡང༌། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཐོག་ཐེ་བྱུས་ནམ་ཡང་མི་ཆོག་པ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོའི་ཆིངས་ཡིག་ལ་རྒྱ་མིས་མིང་རྟགས་མ་བཀོད་སྟབས་མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་དེ་ལ་ཡང་མཐའ་འདེད་བྱེད་ཡུལ་མེད། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་གར་དང༌། བལ་ཡུལ་སོགས་ནས་ཀྱང་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་དུ་ངོས་བཟུང་གི་འབྲེལ་བ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དབྱིན་ཇིས་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ཡོད་ཀྱང༌། དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་བོད་ཀྱི་དཔུང་དམག་རྒྱ་ནག་གི་མཐུན་གྲོགས་སུ་མ་ཕྱིན་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ཅིང༌། ཐོབ་ཐང་དེ་ལ་གནས་སྡོད་བྱས་པ་རེད། བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ལམ་སྟོན་ནི་ད་དུང་ ༡༩༡༤ ལོའི་ཆིངས་ཡིག་དེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་ཆིངས་དོན་དེ་ཁོངས་ཚུད་ཞུགས་མེད་སྟབས་དེའི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་སྤོངས་དགོས། དེར་བརྟེན་བོད་འདི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་རང་དབང་རང་བཙན་ཡང་བསྐྱར་བྱུང་བ་རེད།
༡༩༡༡ ལོ་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་ངོ་ལོག་གི་རྗེས་སུ་བོད་དང་རྒྱ་ནག་གི་འབྲེལ་བ་ཆེས་ཕྲ་བ་དེ་དག་རྒྱ་ནག་གུང་བྲན་གྱི་སྲོལ་ལུགས་ཆ་ཚང་དུ་འགྱུར་ནས་ད་དུང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐབས་མེད། ལྟ་སྤྱོད་ཐ་དད་འདི་ལྟ་བུར་མཛའ་མཐུན་འབྱུང་བ་དཀའ་གཤིས་མ་འོངས་པར་རྙོག་ཁྲ་འབྱུང་དྭོགས་ཀྱིས་ ༡༩༤༩ ཟླ་བ་བདུན་པ་ནང་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་བོད་གཞུང་གིས་ཕྱིར་སློག་བྱས་པ་ནས་བཟུང་བོད་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་མི་མང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལྟ་སྤྱོད་དུ་མ་ཞུགས་པར་ལོགས་སུ་སྡོད་འདོད་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཞི་བདེར་འཇོག་འདོད་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་པ་ནས་རྒྱ་མིས་བོད་བཅིངས་བཀྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་འཇིགས་སྣང་བསྐུལ་ཞིང༌། བོད་གཞུང་སྟོར་བརླག་གཏོང་ཐབས་འདྲ་མིན་མང་པོ་བྱས། བོད་པས་དེ་དག་བཀག་འགོག་མི་ཐུབ་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་དང་ཞི་མཐུན་གྱིས་འགྲིགས་ཐབས་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏུ་འགྲོ་མཁན་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་པ་རྣམས་རྒྱ་གར་ནས་ཐོན་བསྐྱོད་མ་ཐུབ་པ་ནི་བློ་ཕམ་གྱི་གཞི་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། དེ་ནི་ཧོང་ཀོང་རྒྱུད་འགྲོ་རྒྱུར་དབྱིན་ཇིས་ལག་འཁྱེར་མ་སྤྲད་པ་མ་གཏོགས་ཁོང་ཚོའི་ཉེས་སྐྱོན་མིན། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་གྲོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་པ་ཚོ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་ཚབ་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པ་གླེང་མོལ་འགོ་འཛུགས་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྤྲད་ཀྱང༌། ཁོང་ཕྱི་ཟླ་དགུ་པ་ནང་མ་གཏོགས་ལྡི་ལིར་མ་འབྱོར་པ་རེད། ལྡི་ལིར་འཕྲོས་མོལ་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས། ༡༩༥༠ ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བདུན་ཉིན་རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་རྣམས་ནས་ས་གནས་ཁག་མང་ནས་འབྲི་ཆུ་བརྒལ་བགྲོད་བྱས་ཤིང༌། འབྲི་ཆུ་ནི་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་རིང་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཡིན། ལྡན་མ། སྐམ་ཐོག་གྲུ་ཁ། ཚ་སྨད། རི་བོ་ཆེ་འགོ་རྒྱུད། ཡ་ག་ལོ། རྨར་ཁམས་སོགས་གནད་ཆེའི་ས་ཆ་མང་པོ་རྒྱ་མིས་བཟུང༌། ས་སྲུང་ཙམ་ལས་བཙན་འཛུལ་འགོག་ཆེད་མིན་པའི་ཁམས་ནང་ས་མཚམས་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་དམག་རྣམས་རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་ནས་སྟོར་བཅོམ་གྱིས་ཕྱོགས་ཁག་ལྔ་ནས་ཆབ་མདོར་རྒོལ་འཛིངས་བྱས་ཤིང༌། ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྟ་བུའི་ཆབ་མདོ་རིང་མིན་རྒྱ་མིར་ཤོར་ཏེ། བོད་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཇི་བྱས་ཤེས་ཚོར་མི་འདུག
དེ་འདྲའི་གློ་བུར་གྱི་བཙན་འཛུལ་དེ་དག་འཛམ་གླིང་ཕྱི་ལོགས་ནས་ཇི་བཞིན་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་ཡུན་རིང་སོང་རྗེས་རྒྱ་ནག་གི་དཔུང་དམག་བོད་དུ་འགྲོ་དགོས་བཀའ་ཕབ་ཚུལ་རྒྱ་མིས་འཛམ་གླིང་དུ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད། བཙན་འཛུལ་དེས་བོད་ཀྱི་ཞི་བདེ་སྟོར་བཤིགས་བྱས་པས་མ་ཚད། རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཁས་ལེན་བྱས་པར་ཡང་སོར་གནས་མ་བྱས་པ་དང༌། བོད་དུ་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་བཟོས་པའི་མཐར་བོད་མིས་བརྩེ་ཞེན་བྱེད་པའི་རང་དབང་རང་བཙན་ཡང་འཕྲོག་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད།
མི་རྗེ་དྲུང་ཆེ་མཆོག་ལ་ཞུ་རྒྱུར། བོད་མི་ཚོས་དགྲ་འཐབ་ལན་ཅིག་མ་བྱས་པར་རང་བཞིན་མགོ་སྒུར་མི་བྱེད་ཀྱང༌། དུས་རྟག་ཏུ་ཞི་བདེར་སྡོད་མཁན་བོད་མི་ཚོས་དགྲ་འཐབ་ཁོ་ནར་བྱང་བའི་རྒྱ་མིར་འཐབ་རྒོལ་བྱེད་པར་རེ་བ་ཆེན་པོ་མེད། འོན་ཀྱང་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱུང་ཡང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་འགོག་རོགས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ང་ཚོས་གོ་རྟོགས་བྱུང༌།
བོད་རྒྱ་མི་གུང་བྲན་འོག་འཇུག་རྒྱུའི་དོན་དུ་མཚོན་ཆ་ལྡན་པའི་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཆེས་མངོན་གསལ་ཆེ་བའི་བཙན་འཛུལ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། བོད་མིའི་འདོད་བློར་མེད་པར་བཙན་ཤུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་སུ་བསྒྱུར་ན། ནུས་ཆེ་བས་ཆུང་བར་བཙན་གནོན་ཁྲིམས་འགལ་བྱས་པའི་དཔེ་སྟོན་སྡུག་ཤོས་ཤིག་ཡོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་ཐོག་ཏུ་བྱུང་བའི་རྒྱ་མིའི་བཙན་འཛུལ་འགོག་རོགས་གནང་དགོས་ཞེས་ཁྱེད་བརྒྱུད་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཚོར་འབོད་བསྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
རྙོག་ཁྲ་དེ་ནི་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོ་མིན། རྒྱ་མིས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ལུགས་ཟེར་ཞིང༌། བོད་མིས་ནི། མི་རིགས། ཤེས་རིག ས་བབས་ཆགས་སྟངས་གང་ཅི་ནས་རྒྱ་མི་དང་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། གལ་སྲིད་བོད་མིའི་འདོད་ཚུལ་དེར་རྒྱ་མིས་བློ་མོས་མེད་ན། བོད་མིའི་འདོད་ཚུལ་དེ་ལ་སྤྱོད་བཟང་གི་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གཞན་དག་ཡོད། གནད་དོན་འདི་དག་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིན་ཚེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་ཁག་ལ་ཞུ་གཏུགས་བྱས་ན་འགྲིགས། བོད་རྒྱ་ནག་གིས་བཟུང་བ་དེས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ཚོའི་རང་དབང་དང༌། སྲིད་གཞུང་བརྟན་གནས་ཡོང་རྒྱུར་ཉེན་ཁ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་པ་རེད།
ངེད་བཀའ་བློན་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བཀའ་འབྲེལ་ལྟར་ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་བོད་དོན་འདི་དག་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་ཐག་གཅོད་གནང་རྒྱུར་འབུལ་རྒྱུ་དང༌། ཀླ་ཀློའི་སྤྱོད་ཚུལ་དྲན་བསྐུལ་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་ང་ཚོའི་སྲིད་གཞུང་སྟོར་བཤིགས་མི་འགྲོ་བར་འཛམ་གླིང་ནས་སེམས་འཁུར་གནང་བའི་རེ་བ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ཀ་སྦུག་ཞྭ་སྒབ་པའི་གནས་ཁང་ནས། བོད་ཀྱི་བཀའ་ཤག་དང༌། མི་མང་ཚོགས་ཆེན་གྱི་འཐུས་མི་ཐུན་མོང་གིས་བོད་ལྕགས་གླང་ཟླ་༩ ཚེས་༢༧ དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་༡༡ ཚེས་༧ ལ་ཕུལ།
༈ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་ྋམི་རྗེ་ཌོག་ཧ་མ་ཤོ་མཆོག་ལ།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༤ རེས་གཟའ་པ་སངས་ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ནང་ཨལ་སལ་བ་ཀྲོར་ནས་བོད་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་དམག་ཤུགས་བཙན་འཛུལ་བྱུང་བར་སྐྱོན་བརྗོད་གླེང་མོལ་གནང་བའི་གནད་དོན་ཞི་བའི་ཐོག་འགྲིགས་རྒྱུའི་དུས་སྐབས་ཡོང་ཆེད་ཚོགས་འདུར་གོ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ་འགྱངས་འཇོག་གནང་བའི་སྐོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ངས་བློ་ཕམ་ངང་ཞུ་རྒྱུར། བཙན་འཛུལ་དེ་དག་གཞི་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཏེ་ད་ཆ་བོད་ས་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་ནག་གི་དམག་ཤུགས་འོག་ཚུད་ཡོད་པ་རེད། ང་དང༌། ངའི་གཞུང་ནས་ཞི་བའི་ལམ་ནས་འགྲིགས་ཐབས་མང་པོ་བྱས་པར་བདག་སྤྲོད་མ་བྱུང༌། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐོར་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་མ་རུང་བར་བྱས་པར་བརྟེན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་རང་ནས་བོད་དོན་གྲོས་བསྡུར་འགྱངས་འཇོག་གནང་བ་དེར་འཕྲལ་དུ་དགོངས་བཞེས་བཀའ་བསྡུར་ཡོང་བ་ཞེས་རེ་འདུན་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོ་རྒྱ་དམག་ནས་བོད་སར་ཁྲིམས་འགལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས་བོད་ནི་རང་དབང་ཆ་ཚང་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དང༌། ང་དང་ངའི་གཞུང་ནས་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞུ་འདོད་ཡོད་ཅིང༌། དོན་གནད་འདི་དག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེད་དུ་གཤམ་གསལ་དོན་གནད་རྣམས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དང་པོ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༢ ལོ་རྗེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་བོད་རང་བཙན་གྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་བ་ནས་བཟུང་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཤུགས་གཏན་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།
གཉིས་པ། བོད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཚང་མ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ལ་ཁུངས་སྐྱེལ་བརྟན་པོ་ཡོད། དུས་སྐབས་དེ་དང༌། དེའི་ཉེ་གོང་ལ་བོད་གཞུང་ནས་རྒྱལ་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མཐུན་ཁག་ལྔ་ཙམ་བཞག་ཡོད་པ་རེད།
གསུམ་པ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ་དབྱིན་བོད་དབར་གྱི་ཆིངས་ཡིག་ལ་བོད་གཞུང་གིས་རྩ་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་ནང་བོད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཚང་མ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་དེ་རྩ་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ལ་དབྱིན་ཇི་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་དང༌། ཁྱད་མེད་ཀྱི་དབང་ཆ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་དབང་ཆར་ཆིངས་ཡིག་དེའི་ནང་དགག་ཆ་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་ཀྱང༌། ནང་དོན་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་གནོད་འགལ་ཡོད་པ་མ་རེད། དབྱིན་ཇི་ནས་རྒྱ་གར་ལ་དབང་བྱུས་རྩིས་སྤྲད་རྗེས་དགག་ཆ་དེ་ཚོའི་ནུས་པ་ཉམས་པ་རེད།
བཞི་པ། བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་པ་རྩ་འཛིན་འཕེར་བའི་ཡིག་ཆ་ཁུངས་ལྡན་རིགས་བོད་དམ། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་སུ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།
ལྔ་པ། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ས་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་ཏུ་གཡུལ་མཁོའི་ཡོ་ཆས་མིན་པའི་དངོས་ཆས་མ་གཏོགས་གཏོང་མ་བཅུག་པར་བོད་བར་གནས་སུ་བསྡད་པ་དེས་བོད་རང་དབང་གཙང་མ་ཡིན་པའི་རྟགས་མཚན་མངོན་གསལ་ཅན་བསྟན་ཡོད་པ་དང༌། གནས་སྟངས་དེ་ནི་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ནག་ནས་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
དྲུག་པ། བོད་རང་དབང་གཙང་མ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ནས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ། དཔེར་ན ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ལོ་བོད་ཀྱི་ཚོང་དོན་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་གར་དང༌། ཕ་རན་སི། ཨི་ཀྲ་ལི། དབྱིན་ཇི། ཨ་རི་སོགས་ལ་བསྐྱོད་སྐབས་བོད་གཞུང་གི་ལག་འཁྱེར་ལ་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་གཞུང་ནས་ཆ་འཇོག་བྱས་ཡོད་པ་རེད། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བར་འཚང་དགོངས་བཞེས་འཕྲལ་དུ་གནང་དགོས་ཞེས་ངས་རེ་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱ་མིས་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་འཛམ་གླིང་ནས་ཁས་ལེན་བྱས་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འགལ་འཛོལ་བྱས་པ་གཤམ་གསལ།
དང་པོ། ཁོང་ཚོས་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་རྒྱུ་ནོར་དང༌། འཚོ་ཐབས་འཕྲོགས་ཏེ་སྡུག་ཤི་དང༌། འུ་ཐུག་བཟོད་བྲལ་དུ་བཏང་བ་རེད།
གཉིས་པ། ཕོ་མོ་བུ་ཕྲུག་དང་བཅས་པར་རང་དབང་མེད་པའི་མནར་གཅོད་དང༌། གླ་མེད་དམག་དོན་གྱི་ལས་རྩོལ་བསྐུལ་འདེད་བྱེད་པ།
གསུམ་པ། ཕོ་མོའི་སྐྱེ་སྒོ་འགོག་པའི་བྱེད་ཐབས་ངན་པ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ཞིང༌། དེའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་ཆེད་ཡིན་པ་རེད།
བཞི་པ། ནག་མེད་ཀྱི་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྲོག་གཅོད་བྱས་འདུག
ལྔ་པ། རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་བོད་མིའི་འགྲོ་འཁྲིད་མང་པོ་བསད་ཡོད་པ་རེད།
དྲུག་པ། ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག་རྩ་མེད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་སྣ་མང་བྱས་ཏེ་དགོན་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྩ་མེད་བཟོས། རིན་ཐང་བྲལ་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་པོ་བསྟོར་བཤིགས་བྱས། དེང་དུས་རང་གི་རྒྱུ་ནོར་དང༌། སྲོག་ལའང་ཡིད་བརྟན་མེད་ཅིང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་ནི་བར་དོའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག ངའི་མི་མང་གི་དཀའ་སྦྱོང་ནི་བརྗོད་པར་དཀའ་བའི་གནས་སུ་གྱར་ཡོད་ན། དོན་མེད་མི་མང་གི་ལུས་སྲོག་འཕྲོགས་པ་འདི་དག་འཕྲལ་དུ་མཚམས་གཅོད་དགོས་ཀྱི་འདུག དེར་བརྟེན་ངས་ྋམི་རྗེ་མཆོག་དང༌། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་རེ་འདུན་ཆེན་པོས་སྙན་འབུལ་ཞུས་པ་འདིར་དགོངས་བཞེས་ཕྱག་ལེན་ངེས་པར་གནང་བའི་ཡིད་ཆེས་ཞུ་བཞིན་ཡོད།
ནིའུ་ལྡི་ལི་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་དགུ་ལ།
༡ ༈ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་ྋམི་རྗེ་ཌོག་ཧ་མ་ཤོ་མཆོག་ལ།
མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་དང༌། སྐུ་ཉིད་ནས་ཀོང་གོའི་ནང་རླབས་ཆེན་གྱི་ལས་དོན་གནང་དང་གནང་མུས་ལ་ཕྲན་དགའ་བོ་ཡོད།
༢ ཕྲན་ནས་སྔ་ལོ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་དགུ་ཉིན་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་སྐུ་ཉིད་ནས་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་བ་ཨང་༢༠༣༣ འཁོད་པ་དེ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ཕུལ་བའི་ཞུ་ཡིག་ལ་གཟིགས་རྟོག་ཡོད་པ་ཞུ་རྒྱུ།
༣ མ་ལ་ཡ་དང༌། ཐའི་ལན་གཉིས་ནས་ཞུ་བསྐུལ་གནང་སྟེ་འདི་ལོ་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་གཞིར་ཚུད་པ་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་གི་ཡོད། ཕྲན་གྱི་རེ་བར་ཞི་བདེར་དགའ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ནས་ངའི་མི་མང་གི་སྨྲེ་ངག་ལ་གསན་བཞེས་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད་ཅིང༌། བཙན་གནོན་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མུན་པས་ཁྱབ་ པ་འདིར་འོད་སྣང་ཅན་གྱི་ལམ་སྟོན་རོགས་མགོན་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
༤ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་ཉེར་བཞི་ཉིན་ཁུར་ཤོབ་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་གནང་བའི་གསུང་གླེང་དུ་རྒྱ་བསྐྱེད་རིང་ལུགས་འོག་གནས་པའི་མི་རྣམས་ལ་རང་དབང་དགོས་ལུགས་གསུངས་པར་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང༌། ངའི་ལུང་པ་ཡང་རྒྱ་བསྐྱེད་རིང་ལུགས་ཀྱི་ གནས་སྟངས་འོག་ཚུད་ཡོད་སྟབས་ཨུ་རུ་སུས་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ལུང་པ་གཞན་དག་དང་མཉམ་དུ་ང་ཚོར་ཡང་རང་དབང་ཐོབ་པའི་རེ་བ་ཡོད།
༥ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༡ དང༌། ༡༩༡༢ གོང་གི་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཆ་ཤུལ་ཙམ་མེད་པ་རེད་ཅེས་ངས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ཞུ་དོན་འདི་སྐོར་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞུ་དགོས་དོན་མི་འདུག
༦ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༡ དང༌། ༡༩༡༢ ཕན་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཇི་ལྟར་ཡང༌། རྗེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་བོད་རང་དབང་ རང་བཙན་གྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་སྟེ་རྒྱ་མི་བོད་ནས་མཐར་སྐྲོད་བཏང་བ་ནས་བཟུང་བོད་འདི་རང་སྟོབས་ཀྱི་ རང་དབང་རང་བཙན་ཡིན་པས་མ་ཚད། ལུགས་མཐུན་གྱི་རང་དབང་རང་བཙན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པ་རེད།
༧ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོ་བོད་དང་སོག་པོའི་དབར་ཆིངས་ཡིག་ཅིག་བཞག་ཅིང༌། འདི་ནི་རྗེ་སྐུ་ཕྲེང་གོང་མ་རང་གི་དབང་ཆའི་ཐོག་ནས་བཞག་པ་མ་ཟད། དེའི་ནང་བོད་དང༌། སོག་པོ་གཉིས་ཀ་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་དུ་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
༨ གལ་ཆེའི་འཁྲུག་རྩོད་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོ་སིམ་ལར་འགོ་བཙུགས་པའི་ཤོག་ཁག་གསུམ་གྱི་ཁོངས་བོད་པས་ཕྱིན་ཡོད་ཅིང༌། དེ་དག་ནི་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང༌། བོད་གཞུང་བཅས་རེད། སྐབས་དེའི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་གཞུང་སོ་སོ་ནས་ཐག་ཆོད་པའི་དབང་ཆ་ཚང་མ་སྤྲད་ཡོད་པའི་སྐུ་ཚབ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་ནི་ཤོག་ ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་བཟོས་པའི་ཡིག་ཆ་དེ་གའི་ནང་གསལ་འཁོད་ཡོད་པ་རེད།
༩ བདེན་པ་དེ་ནི་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བཏོན་པའི་ཤོག་དཀར་ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་ཨང་གཉིས་པའི་ཤོག་ལྷེ་ ༣༨ ནང་གསལ་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་འགོ་བརྗོད་དུ་བརྗེད་ཐོ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་དགུ་པ་ནས་ཟླ་བཅུ་གཅིག་བར་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་བཏང་ཡིག་ཅེས་འཁོད་ཡོད་པ་རེད། ཤོག་དཀར་གསུམ་པའི་ཤོག་ལྷེ་དགུ་བཅུ་གོ་བཞི་གོ་ལྔ་ནང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅུ་གཉིས་ལ་བཏང་བའི་ཡི་གེའི་ནང་ད་དུང་བདེན་པ་དེ་ཡང་བསྐྱར་གསལ་འཁོད་ཡོད་འདུག
༡༠ ཆིངས་ཡིག་དེ་དག་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ནས་བཟོས་པ་ཡིན་ཀྱང༌། དེ་རྗེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཤིང༌། མཐའ་མཇུག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་ ༣ ཉིན་བོད་གཞུང་གི་འགོ་འཁྲིད་གནང་ཐུབ་པའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཚན་ཡིག་དང༌། དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་མཚན་ཡིག་བཀོད་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་རྒྱ་མིས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་བསྟུན་ནས་བོད་གཞུང་དང༌། དབྱིན་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་གཤམ་གསལ་ཡིག་ཆར་མིང་རྟགས་བཀོད་པ་རེད།
༡༡ ང་ཚོ་དབྱིན་གཞུང་དང༌། བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་ཆོད་ཡིག་འཇོག་རྒྱུར་ཟུར་ཡོད་ཆིངས་ཡིག་ལ་དབྱིན་ གཞུང་དང༌། བོད་གཞུང་གཉིས་ཀས་རྩ་འཛིན་གཏན་འཁེལ་བྱེད་རྒྱུ། ཆིངས་ཡིག་དེར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ས་ཡིག་མ་བཀོད་བར་དེའི་ནང་འཁོད་པའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་བེད་སྤྱོད་མི་ཆོག
༡༢ འདིའི་ཐོག་ང་ཚོས་མིང་རྟགས་བཀོད་ཅིང༌། དམ་ཕྲུག་ཕབ་པའི་དབྱིན་ཡིག་འདྲ་གཉིས་དང༌། བོད་ཡིག་འདྲ་གཉིས་ཡོད།
༡༣ སིམ་ལར་ཡེ་ཤུའི་འདས་ལོ་ ༡༩༡༤ ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་གསུམ་བོད་ཤིང་སྟག་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅུ་ལ་ཨེའི་ཧན་རི་མག་མོ་ཧན་དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ།
དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་དམ་ཕྲུག
ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དམ་ཕྲུག
བློན་ཆེན་བཤད་སྒྲའི་དམ་ཕྲུག
བློན་ཆེན་བཤད་སྒྲའི་ས་ཡིག
འབྲས་སྤུངས་དགོན་གྱི་དམ་ཕྲུག
སེ་ར་དགོན་པའི་དམ་ཕྲུག
དགའ་ལྡན་དགོན་པའི་དམ་ཕྲུག
རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་དམ་ཕྲུག
༡༤ རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ཆིངས་ཡིག་འདི་དོན་ལ་ཉན་འཇོག་ མ་བྱས་སྟབས་ཆིངས་ཡིག་དེའི་ནང་ཡོད་པའི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་རྒྱ་ནག་ལ་མ་བྱུང་བ་རེད།
༡༥ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༦ ལོ་བོད། ཀྲ་རིའི། དབྱིན་གཞུང་བཅས་ ཀྱི་ས་མཚམས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཞིག་གཉའ་ནང་དུ་འཛོམས་པ་རེད།
༡༦ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༢ དང༌། ༡༩༥༠ བར་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཆ་དྲི་ཙམ་ཡང་མེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༤ ལོ་རྗེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་སྐུ་གཤེགས་སྐབས་དགོངས་རྫོགས་སྒྲུབ་པར་དོན་གཅོད་པ་ཡོང་བ་དེ་བཞིན་བོད་དུ་སྡོད་བཅུག་པའི་གནས་སྟངས་ནི་རྒྱ་གར་དང༌། བལ་ཡུལ་གྱི་དོན་གཅོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
༡༧ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༤ རྗེས་རྒྱ་མིའི་དོན་གཅོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་བོད་ལྷ་སར་བསྐྱོད་པ་དང༌། དུས་སྐབས་དེ་འདྲའི་རིགས་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ལག་འཁྱེར་སྤྲོད་དང་སྤྲོད་མིན་བོད་གཞུང་ལ་གོ་བསྡུར་གྱིས་འདོད་བསྟུན་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
༡༨ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ལོ་རྒྱ་ནག་གི་དོན་གཅོད་པ་དེ་དག་བོད་ནས་ཕྱིར་སློག་བྱས་པ་རེད།
༡༩ འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་དུས་རྒྱ་ནག་དང༌། རི་པིན་དམག་འཐབ་སྐབས་བོད་པ་དམག་དོན་ཁོངས་ཐེ་བྱུས་མེད་པར་བར་གནས་སུ་མཐར་བསྐྱེལ་གྱིས་བསྡད་དེ་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་དབར་དྲག་ཆས་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་མ་བཅུག་པ་རེད།
༢༠ རྒྱ་ནག་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༦ དང་ ༡༩༤༨ སོ་སོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུར་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་མཉམ་ཚོགས་བྱས་ལུགས་བརྗོད་པ་ནི་རྩ་བ་ནས་བདེན་པ་མིན། བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་འགོ་འཁྲིད་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུད་ནས་བརྗོད་གསལ། ༡༩༤༦ ལོར་བོད་གཞུང་ནས་དབྱིན་ཇི་དང༌། ཨ་རི། གོ་མིང་ཏང་གཞུང་བཅས་པར་གཡུལ་རྒྱལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བའི་དོན་གཅོད་འགོ་འཁྲིད་ཛ་སག་རོང་དཔལ་ལྷུན་ཐུབ་བསྟན་བསམ་འཕེལ་དང༌། ཕྲན་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུད། དེ་མིན་ལས་རོགས་རྣམས་དང་བཅས་གཏོང་གནང་གིས་ང་ཚོ་ཀ་ལ་ཀ་ཏ་བརྒྱུད་ནིའུ་ལྡི་ལིར་བསྐྱོད་དེ་དབྱིན་གཞུང་དང༌། ཨ་མི་རི་ཀའི་ཕྱི་སྡོད་སྐུ་ཚབ་སོ་སོ་བརྒྱུད་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུས་རྗེས། ནན་ཅིང་དུ་གནམ་ཐོག་བསྐྱོད་དེ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུས་པ་ཡིན། རྒྱ་ནག་ཏུ་གཟུགས་ཁམས་བདེ་མིན་ལ་སྨན་བཅོས་ཀྱིས་ཟླ་ཤས་སྡོད་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་ཞིང་ཆེན་ཁག་མང་ཙམ་ལ་བལྟ་བསྐོར་བྱས་ཏེ་ནན་ཅིང་དུ་ཕྱིར་འཁོར་མཚམས་རྒྱ་མིའི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོ་འཚོགས་སྐབས་འཁེལ་བར་ཡུལ་འཁྱར་བོད་མི་འགའ་ཤས་ནས་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་ཚོགས་འདུར་བསྐྱོད་འདུག་གཤིས། ཁོང་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་བརྟག་ཞིབ་ཏུ་ཚོགས་འདུར་བསྐྱོད་པ་ལས། ང་ཚོས་སྐབས་དེར་རྒྱ་མིའི་རྩ་ཁྲིམས་གསར་པ་གཏན་འབེབས་ལ་ཁས་ལེན་དང༌། ས་ཡིག་གང་ཡང་བཞག་པ་མེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ལོར་ཡང་ནན་ཅིང་དུ་ཡོད་པའི་ང་ཚོའི་དོན་གཅོད་མཁན་མགྲོན་ལོ་གསུམ་རྒྱ་མིའི་ཚོགས་འདུར་བལྟ་བསྐོར་དུ་བསྐྱོད་པ་ལས། དམིགས་བསལ་ལྷ་ས་ནས་འཐུས་མི་བཏང་བ་གང་ཡང་མེད། མཁན་མགྲོན་ལོ་གསུམ་ནས་ཀྱང་གོང་བཞིན་ཚོགས་འདུའི་ཡིག་ཆར་ཁས་ལེན་ས་ཡིག་རྒྱབ་ཡོད་པ་མ་རེད།
༢༡ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ལོར་རྒྱ་གར་རང་བཙན་བྱུང་རྗེས་བོད་གཞུང་གི་གནས་ཚུལ་འབྱོར་ལན་དུ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གཤམ་གསལ་ལྟར་གསུངས་ཡོད། ཕན་ཚུན་སོ་སོའི་འདོད་མོས་ཀྱི་གང་ཅིའི་དོན་གནད་སྐོར་གྲོས་ཆོད་གསར་པ་མ་བཟོས་བར་ང་ཚོའི་གཞི་རྩའི་གནས་ཚུལ་གང་ཡོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་མུ་མཐུད་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་བྱུང་ན་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ། དབྱིན་གཞུང་ནས་རྩིས་སྤྲད་པའི་ཆིངས་ཡིག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ཚང་མར་འགྲོ་སྟངས་འདི་རང་རེད།
༢༢ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༢ ནས་ ༡༩༥༡ ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་ཉེར་གསུམ་ཉིན་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་མིང་རྟགས་མ་བཀོད་བར་བོད་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་དོན་རྣམས་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་དྲི་གཏུགས་མ་དགོས་པར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱི་ལོ་༡༩༤༦ ནས་ ༡༩༤༨ བར་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་བོད་ཀྱི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལག་འཁྱེར་འཁུར་ཏེ་ཐག་རིང་དུ་ཕྱིན་པ་རེད།
༢༣ དེ་སྔ་དབྱིན་ཇིའི་དོན་གཅོད་དང༌། དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་གྱི་དོན་གཅོད་གནང་མཁན་རི་ཅར་སན་ནས་བོད་དོན་ཁྲིམས་ཞིབ་ཚོགས་པར་གསུང་གསལ། དོན་གཅོད་ཁང་དེའི་ལས་འགན་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༦ ནས་བཟུང་དོན་གཅོད་ཁང་དེའི་གཞུང་དང༌། བོད་གཞུང་དབར་སྲིད་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། འདི་ནི་བོད་དང་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྲིད་གཞུང་ཟེར་བའི་དེབ་ཀྱི་ཤོག་ལྷེ་ ༡༤༦ ནང་གསལ།
༢༤ བོད་རང་བཙན་གཙང་མ་ཡིན་པ་ནི་གོང་གི་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་གིས་རྟོགས་རྒྱུ་ཡིན་ཀྱང༌། སྔ་ལོ་ངའི་ལུང་པའི་གནས་སྟངས་སྐོར་འགའ་ཤས་ནས་དྭོགས་པ་གནང་འདུག་པར་གཤམ་གསལ་གྱི་གནད་དོན་རྣམས་ནས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་རྒྱུ།
༢༥ ས་ཨི་རིག་ཀྲག་མན་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ལས་དོན་ཟེར་བའི་དེབ་ཅིག་བྲིས་པའི་ནང་གསལ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༢ ནས་བཟུང་ལྷ་སའི་བཀའ་བཀོད་འོག་གནས་པའི་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཆ་གནས་མ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། བསྐྱར་འཛུལ་བྱས་མེད་པ་རེད། སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་ལོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་རིང་ནང་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་འཛིན་སྐྱོང་གནང་སྐབས་སུས་ཀྱང་གླེང་རྩོད་བྱས་མེད་ཅིང༌། བོད་ནང་གི་ཞི་བདེ་དང༌། ཁྲིམས་ལུགས་སྲུང་སྐྱོང་གནང་བ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་གཞུང་དང་ཡང་མཐུན་འབྲེལ་དམ་ཟབ་གནང་འདུག
༢༦ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༨ ལོ་ནང་སར་ཅལ་འབེལ་ནས་བྲིས་པ་བོད་ཀྱི་མི་ཞེས་པའི་དེབ་ནང་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཤུགས་རྫོགས་པ་རེད་ཅེས་མཛུབ་སྟོན་བྱས་ཡོད་འདུག
༢༧ ཨེམ་ཨ་མོ་རི་ཌིའི་སྟེང་ཀོ་ཌ་ཟེར་བ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ བོད་ནང་ཡོང་མྱོང་བ་ཁོང་ནས་བརྗོད་གསལ་དུ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་ཀྱང་བོད་མི་རང་གི་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་བཞིན་བྱེད་ལུགས་བརྗོད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཁོང་ནས་གཞུང་གི་བཀའ་བཀོད་དེ་ས་གནས་གང་སར་ཁྱབ་འདུག་ཅེས་བརྗོད་འདུག
༢༨ ཙུང་ལིང་ཤན་དང༌། ཤང་ཅི་ལེའུ་གཉིས་རྒྱ་ནག་གི་ལྷ་སྡོད་ལས་བྱེད་ཡིན་པ་ནས་བརྗོད་གསལ། ཕྱི་ལོ་༡༩༡༡ ནས་ལག་ལེན་གྱི་ལས་དོན་གང་ཅིའི་ཆ་ནས་ལྷ་སར་རང་བཙན་གཙང་མ་ཡོད་ལུགས་བརྗོད་ཅིང༌། དེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བོད་རང་གི་དངུལ་དང༌། བོད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ། སྦྲགས་ཏར་ཟུར་དུ་ཡོད་པ་དང༌། ཞི་བའི་ལས་དོན་རྣམས་རྒྱ་ནག་དང་འདྲ་བ་མེད་ལུགས། བོད་རང་གི་དམག་མི་ཡོད་པ་བཅས་བརྗོད་འདུག་
༢༩ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་ཨལ་སལ་བ་ཀྲོར་ནས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱུང་བའི་གནས་ལུགས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་བསྐུལ་སྐབས་རྒྱ་གར་སྐུ་ཚབ་ན་ཝང་གྷར་ཇན་ས་ཧེབ་ནས་གསུངས་གསལ། ཁོང་གི་གཞུང་ནས་དེ་སྐོར། ཞིབ་འཇུག་ནན་ཏན་བྱས་པར་དེ་ནི་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀར་གལ་ཆེ་བའི་དོན་གནད་ཅིག་ཡིན། ཚོགས་པ་དེས་ཤེས་རྟོགས་ལ་རྒྱ་གར་ནི། རྒྱ་ནག་དང༌། བོད་གཉིས་ཀའི་ཁྱིམ་མཚེས་ཡིན་པ་མ་ཟད། གཉིས་ཀར་འབྲེལ་ལམ་ཡག་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གནད་དོན་དེ་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་འགྲིགས་ཐབས་སེམས་འཁུར་བྱེད་འོས་པ་དེ་ལྟར་རེད། ABUR SR 73 ཤོག་ལྷེ་བཅུ་དགུ་ནང་གསལ།
༣༠ རྒྱ་མིས་བོད་དུ་སུ་ཛ་རན་ཌིའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ལུགས་བརྗོད་དོན་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༧ ལོར་དབྱིན་ཇི་དང༌། རུ་སུ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ལ་རྩ་འཛིན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། ཆིངས་ཡིག་དེ་འཇོག་མིའི་ཁོངས་བོད་པ་མེད་སྟབས་དེའི་དོན་གནད་ལ་བརྩི་འཇོག་དགོས་དོན་མེད།
༣༡ ངས་བོད་ཀྱི་འགོ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་བརྗོད་རྒྱུར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་བ་བཅུ་པའི་ཚེས་བདུན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་མ་རུང་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།
༣༢ བོད་གཞུང་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་རོགས་རམ་ཡོང་བའི་སྙན་འབུལ་ཞུས་པར་དོན་འབྲས་མ་སོན་ཞིང༌། བོད་དམག་ལ་ཕམ་ཉེས་བྱུང་སྟབས་པི་ཅིང་དུ་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་མ་གཏོང་མཐུ་མེད་ཐོག ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ཟླ་བ་ལྔ་པའི་ཚེས་ཉེར་གསུམ་ཉིན་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་མིང་རྟགས་མི་འགོད་ཐབས་མེད་བྱུང་བ་རེད།
༣༣ འདི་ནས་བཟུང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་བ་གསུམ་པ་ནང་ཕྲན་བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་དགོས་བྱུང་བའི་བར་གྱི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཚང་མས་མཁྱེན་རྟོགས་ཡོད་པར་བརྟེན་ད་ལམ་ཞིབ་ཆ་ཞུ་རྒྱུ་མིན། དེང་སང་ཕལ་ཆེར་ཉིན་ལྟར་ལྟ་བུར་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་བལ་ཡུལ་དང༌། འབྲུག། འབྲས་ལྗོངས། རྒྱ་གར་ནང་ཡོང་གི་ཡོད་ཅིང༌། སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གྲངས་འབོར་ནི་མི་གྲངས་ ༤༣༥༠༠ ཙམ་ཡོད་པ་རེད། སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན་ཕྲན་ནས་སྔ་ལོ་དང༌། འདི་ལོ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུའི་ནང་བཀོད་གསལ་ལྟར་དངངས་སྐྲག་དང༌། ཡིད་སྐྱོའི་རང་བཞིན་གྱི་བཙན་གནོན་དང༌། མནར་གཅོད་ད་དུང་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་མ་རེད།
༣༤ འདི་ཚོའི་སྐོར་ཁྲིམས་ཞིབ་ཚོགས་པའི་སྔ་ལོའི་སྙན་ཞུ་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཚོགས་པ་དེའི་ྋསྙན་ཞུ་གཉིས་པའི་ནང་ཁོང་ཚོས་བརྟག་དཔྱད་ནན་ཏན་གྱི་ཐག་གཅོད་ཁོངས་ནས་རྒྱ་མིའི་འགོ་འཁྲིད་ཚོས་མི་རིགས་རྩ་མེད་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་། འགལ་བར་ངོས་འཛིན་བྱས་འདུག མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བདེན་དོན་འདི་ཚོ་ལ་བརྟག་ཞིབ་ནན་ཏན་གནང་སྟེ་འགལ་ཉེས་ལ་དཔགས་པའི་དགོངས་བཞེས་གནང་བའི་རེ་འདུན་ཞུ་གི་ཡོད། མི་རིགས་རྩ་མེད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཙམ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་སྲོལ་དུའང་མི་རིགས་རྩ་མེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ནི་ཁྲིམས་འགལ་ཡིན་པ་རེད།
༣༥ དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ནང་རྩ་དོན་གལ་ཆེ་རྣམས་ལ་བརྩི་འཇོག་མ་བྱུང་སྟབས་མི་མང་ཚོགས་འདུ་ནས་དེ་ལ་རྒྱབ་ལྟས་བྱས་ཤིང༌། དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཆོག་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡང་བསྐྱར་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་ཡིན་ཞེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན་བརྗོད་པ་རེད།
༣༦ བཙན་གནོན་བྱེད་མཁན་དང༌། བོད་ནང་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུག་རྩོད་ད་དུང་ཡོད་མུས། ཕྲན་ནས་སྔ་ལོ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་འབུལ་ཞུས་པ་མ་ཟད། འདི་ལོ་ཡང་བསྐྱར་སྙན་འབུལ་ཞུས་ཏེ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་འཛུལ་མེད་པ་བཟོ་ཐབས་གནང་བའི་རེ་བ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ཕྲན་གྱི་བསམ་པར་ལས་དོན་འདི་ལས་ཉུང་བ་གནང་ན་རྒྱ་མི་གུང་བྲན་ནས་ངའི་ལུང་པར་མི་མང་གི་རང་དབང་ཐོག་ཉིན་བཞིན་གནོན་བཙིར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཡུལ་མི་འདུག
༣༧ ྋམི་རྗེ་མཆོག་ནས་ྋསྙན་ཞུ་འདི་བཞིན་མཉམ་འབྲེལ་ རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་མདུན་དུ་འཇོག་གནང་ཡོད་པ་ཞེས་ངས་རེ་འདུན་ཞུ་གི་ཡོད། རྒྱ་གར་པན་འཇབ་དྷ་རམ་ས་ལ་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༦༠ ཟླ་བ་དགུ་པའི་ཚེས་ཉེར་དགུ་ལ།
༡༩༥༩ ལོར་ཨ་མི་རི་ཀའི་གྲོང་ཁྱེར་ནིའུ་ཡོག་ཏུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པའི་སྐབས་སུ་ཨར་ལན་དང༌། མ་ལ་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ནས་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་ཀྱིས་ཕྱི་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་དང༌། ཚེས་ཉེར་གཅིག་སོ་སོར་ཚོགས་ཆེན་རྒྱས་འཛོམས་ཐེངས་གསུམ་གྱི་ཐོག་ཏུ་གྲོས་བསྡུར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་གྲོས་ཆོད་གཤམ་གསལ།
༡༩༤༨ལོ་ཕྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནས་ཁས་བླངས་པའི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་གསལ་བའི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་གི་རྩ་དོན་རྣམས་དྲན་གསོ་བྱ་རྒྱུ།
བོད་མི་མང་ལ་གཞན་དག་ཡོངས་དང་འདྲ་བར་ཆོས་སྲིད་བྱ་གཞག་གི་རང་དབང་སོགས་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་གང་ཅིར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་རང་འདོད་ཀྱི་ཐོབ་དབང་ཡོད་པར་ཡིད་འཇགས་ཡོད།
བོད་མི་མང་གི་སྔར་གནས་བརྒྱུད་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང༌། སྔར་སྲོལ་རང་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་བཅས་ལའང་དོ་སྣང་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ངོ་མའི་གསུང་བཤད་ཀྱིས་མཚོན་གནས་ཚུལ་ཁག་ནང་གསལ་བོད་མི་མང་གི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་རྣམས་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་འཕྲོགས་འདུག་པར་བློ་ཕམ་ཧ་ཅང་གི་ཆེན་པོ་ཡོད།
འགན་འཁུར་ཅན་གྱི་དབུ་འཁྲིད་རྣམ་པས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ལྷངས་འཇགས་སུ་གཏོང་བ་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བ་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་རྒྱུར་དོན་དམ་འབད་བརྩོན་གནང་བའི་སྐབས་སུ་བྱེད་རྐྱེན་འདི་དག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ཉེན་ཚབས་ཇེ་ཆེ་དང༌། མི་མང་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བ་འདི་ལ་བློ་གཡེང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད།
༡ ཁྲིམས་ལུགས་དྲང་འཛིན་གྱི་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་འཛམ་ གླིང་ཞི་བདེ་གོང་སྤེལ་ཆེད་དུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང༌། ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་རྩ་དོན་ལ་བརྩི་འཇོག་ངེས་པར་བྱ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཤུགས་ཆེ་ཡོད།
༢ བོད་མིའི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། ཁོང་ཚོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་གི་གནས་སྟངས་ལ་བརྩི་འཇོག་དགོས་ཞེས་འབོད་བསྐུལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།
༣ ༡༩༦༡ ལོར་ཨ་མི་རི་ཀའི་གྲོང་ཁྱེར་ནིའུ་ཡོག་ཏུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་དྲུག་པའི་སྐབས་སུ་ཨལ་སལ་བ་ཀྲོར་དང༌། མ་ལ་ཡ། ཨར་ལན། ཐའི་ལན་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་བཞི་ནས་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་ཀྱིས་ཕྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅུ་དགུ་དང༌། ཚེས་ཉི་ཤུ་སོ་སོར་ཚོགས་ཆེན་རྒྱས་འཛོམས་ཐེངས་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་གྲོས་ཆོད་གཤམ་གསལ།
༡༩༥༩ ལོ་ཕྱི་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཉེར་གཅིག་ཉིན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པའི་སྐབས་སུ་བོད་དོན་སྐོར་གྲོས་ཆོད་ཨང་ ༡༣༥༣ འཁོད་པ་བཞག་པར་དྲན་གསོ་བྱ་རྒྱུ།
བོད་དུ་བོད་མི་མང་གི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩ་འགལ་དང༌། ཁོང་ཚོས་སྔར་གནས་སྲོལ་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་གནས་སྟངས་ཐོག་ཏུ་བཙན་གནོན་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྒྱུན་བསྟུད་དུ་ཡོད་པ་འདི་ལ་བློ་ཕམ་ཧ་ཅང་གི་ཆེན་པོ་ཡོད།
གནས་ཚུལ་འདི་དག་གིས་རྐྱེན་པས་བོད་མི་མང་ལ་དཀའ་སྡུག་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ནི། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཕོན་ཆེ་བྲོས་འབྱོར་ཡོང་མུས་ནས་ར་འཕྲོད་ཡོད་པ་ལྟར་འདི་ཐད་ལ་སྙིང་ནས་བློ་གཡེང་ཆེ་བའི་མཐོང་ཚུལ་ཞིག་བྱུང༌།
མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང༌། ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ནང་གསལ་བའི་མི་མང་ཡོངས་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་བཅས་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་རང་དབང་རྩ་འགལ་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ཉེན་ཚབས་ཇེ་ཆེ་དང༌། མི་མང་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་གཏོང་བའི་བློ་ཕམ་གྱི་གནད་དོན་འདི་དག་ལ་བསམ་ཞིབ་བྱས་པར།
༡ ཁྲིམས་ལུགས་དྲང་འཛིན་གྱི་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་འཛམ་ གླིང་ཞི་བདེ་གོང་སྤེལ་ཆེད་དུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང༌། ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་རྩ་དོན་ལ་བརྩི་བཀུར་ངེས་པར་དགོས་པ་ཡིན་ཞེས་བསྐྱར་ནན་ཆེན་པོས་བརྗོད་རྒྱུ།
༢ བོད་མི་མང་གི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་གིས་མཚོན་ཁོང་ཚོའི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་བཙན་འཕྲོགས་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་མཐའ་དག་ མཚམས་འཇོག་དགོས་ཞེས་སླར་ཡང་དོ་གལ་ཆེན་པོས་འབོད་བསྐུལ་བྱ་རྒྱུ།
༣ འཐུས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་ད་ལམ་གྱི་གྲོས་ཆོད་འདིའི་དོན་གནད་རྣམས་འགྲུབ་ཕྱིར་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་ཐབས་ཤེས་ཅི་ཡོད་ཕྱག་ལེན་མཛད་རྒྱུར་རེ་འདུན་ཞུ་བཞིན་ཡོད།། །།


text:
བསང་གསོལ་རླུང་རྟའི་སྐོར་ཁ་གསལ་ཞིག་གསུངས་རོགས།
རྩོམ་བྲིས་པ། ཁྱུངཿ སྨོན་ལམ། དྲི་བ་ཞུ་མཁན། རྩོམ་སྒྲིག་པ།
རྩོམ་ཡིག་འདི་རྩོམ་པ་པོའི་ཟིན་བྲིས་(གཏོ་ཡི་བཀའ་སྒྲོམ་)ལས་དྲངས།
ལན། དང་པོ་བསང་གསོལ་གྱི་བྱུང་རིམ་ནི། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གཉིས་པ་སྣང་གཤེན་གྱི་བོན་སྒོའི་སྐབས། རྩི་ཤིང་དང༌། ཞུགས་ཤང༌། གསེར་སྐྱེམས། ནམ་རྒྱང༌། ཤིང་རིས། བལ་ཚོན་སྣ་ལྔ༌། གསེར་གཡུ། དར་ཟབ་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོ་བྱད་བསགས་ཏེ་ལྷ་བསང་དང༌། མནོལ་བསང༌། གྲིབ་བསང༌། བཙོག་བསང་བཅས་བསང་གི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཞིག་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནས་བསང་གསོལ་ལྷ་མཆོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་འདི་ཉིད་དབུ་བརྩམས་ཤིང༌། སྟོན་པའི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་ལེན་གྱི་སྲོལ་དེ་ཉིད་མ་ཉམས་པར་རྒྱུན་བསྐྱངས་གནང་བ་དང༌།
ལྷག་ཏུ་སྟོན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཞིང་འདིར་ཕེབས་གནང་སྐབས་བོད་ཀྱི་བོན་པོ་རྣམས་ལ་ཡར་ལྷ་གསོལ་བ་དང༌། མར་གླུད་བཀར་བའི་ཐབས་རྒྱུ་བོན་ཕྲན་ཚེགས་རེ་བསྟན་པ་ནས་རིམ་བཞིན་བོད་མིའི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་བོད་རྗེ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙད་པོའི་སྐབས་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་འདིར་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བོན་ཡོངས་རྫོགས་དར་བ་དང༌། བས༵ང་མཆོད་ལྷ་གསོ༵ལ་གྱི་རིམ་པའང་སྔར་ལས་དར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ནས་དུས་དེ་རིང་ལ་མ་ཐུག་གི་བར་དུ་བོད་ཀྱི་བླ་དཔོན་མི་དྲག་དང༌། ཆབ་འབངས་སེར་སྐྱ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱུན་བཀོལ་གནང་བས་མ་ཚད། སྔར་དར་མ་མྱོང་བའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་ཡིན།
བསང་གསོལ་གྱི་ངོ་བོ་ནི། བསལ་བྱའི་རིགས་སེལ་བ་དང་དག་པར་བྱེད་པའམ། མི་གཙང་སྐྱོན་གྲིབ་ཀྱི་ཉེས་ཚོགས་དག་ཅིང་ཚངས་པར་བྱེད་པས་ན་བས༵ང་ཞེས་དང༌། མགྲོན་རིགས་རྣམ་པ་བཞིར་མཆོད་ཅིང་བསྟོད་དེ་མཉེས་སུ་གསོ༵ལ་བས་ན་དེ་སྐད་དུ་བྱེད་ལས་ཀྱི་ཆ་ནས་བརྗོད་པའོ།།
བསང་རྫས་ནི། དྲི་བཟང་བདུད་རྩི་ཅན་གྱི་ཤིང་སྣ་དང༌། དཀར་མངར་འབྲུ་རིགས། རིན་ཆེན་དར་ཟབ། ཕྱེ་མར་འོ་ཀོན། ཆང་ཕུད་གསེར་སྐྱེམས་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཆོད་རྫས་གང་འབྱོར་རྣམས་དང༌། མནོལ་བསང་སོགས་དམིགས་བསལ་ཅན་རྣམས་ལ་བསང་རྫས་གཞན་ཡང་སྲིད་དོ།།
བསང་གསོལ་འབུལ་ཚུལ་ནི། ཡིན་ལུགས་བྱུང་རབས་ཀྱི་སྨྲང་བརྗོད་ཅིང༌། སྒྲ་སྙན་རོལ་དབྱངས་ཀྱིས་སྣ་དྲངས་ནས། སྲི་ཞུའི་མགྲོན་ལ་སྒྲིབ་སྦྱོང་ཚོགས་རྫོགས་ཀྱི་ཆེད་དང༌། ཡོན་ཏན་མགྲོན་ལ་བསྟན་སྲུང་གྲོགས་བཅོལ་གྱི་ཆེད། ལན་ཆགས་མགྲོན་ལ་གནོད་སེམས་གདུག་པ་ཞི་ཕྱིར་དང༌། སྙིང་རྗེའི་མགྲོན་ལ་མ་ནུས་སྦྱིན་གཏོང་གི་ཆེད་དུ་འབུལ་བའམ། ཡང་ན་ལྷ་སྲུང་ངོ་སོ་མཐོ་བ་དང༌། ནད་སེལ་བར་ཆད་ཟློག་པ། སྲིད་སྤེལ་སྲིའུ་གསོ་བ། ལོ་ལེགས་བཙའ་སད་སྲུང་བ། དུས་མིན་འཁྲུག་རྩོད་ཞི་བ། ཆར་ཆུ་དུས་སུ་འབབ་པ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འབུལ་བའོ། །
བསང་གསོལ་གྱི་ཕན་ཡོན་ནི། ཚེ་གཡང་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་ཞིང་ཆག་ཉམས་འགལ་འཁྲུལ་སེལ་བ་དང༌། བདེ་སྐྱིད་ལེགས་པའི་དཔལ་ཡོན་ཐམས་ཅད་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པ་སོགས་སོ།།
གཉིས་པ་རླུང་རྟའི་རིམ་པ་ལ། རླུང་རྟའི་རྒྱུ་ནི་འབྱུང་ལྔའི་ཁ་དོག་གང་རུང་གིས་མཚོན་པའི་ཤོག་བུ་དང་དར་ཚོན་ཅི་རིགས་པའི་དབུས་ཚེ་སྲོག་གི་རྒྱུན་མཚོན་བྱེད་ཅང་ཤེས་ཀྱི་རྟ་དང༌། བར་ཆོད་རྐྱེན་ཚོགས་ཀྱིས་འགོག་པ་མེད་པའི་བརྡ་རུ་སྲབ་མེད་ཁ་རྒོད་ཅན། ཕུན་ཚོགས་འདོད་དགུ་འབྱུང་བའི་བརྡར་ནོར་བུ་ཁལ་ཁུར་དང་རིན་ཆེན་རྒྱན་སྤྲས། དབང་ཐང་དགུང་དང་མཉམ་པའི་བརྡར་མགྱོགས་འགྲོ་འཕུར་སྟབས་ཀྱིས་གར་བསྒྱུར་བ། དཔལ་གྲགས་དབུ་འཕང་གྱེན་དུ་འཕྱུར་བའི་བརྡ་རུ་སྟག་སེང་ཁྱུང་འབྲུག་རིས་ཀྱིས་ཟུར་ནས་བརྒྱན་པའམ། ཡང་ན་ནམ་མཁའི་མཚོན་རྟགས་སུ་ཁྱུང༌། ས་ཡི་མཚོན་རྟགས་སུ་སེང་གེ། ཆུ་ཡི་མཚོན་རྟགས་སུ་འབྲུག །མེ་ཡི་མཚོན་རྟགས་སུ་སྟག །རླུང་གི་མཚོན་རྟགས་སུ་རྟ་སོགས་བཀོད་རྗེས་སྲོག་ལུས་དབང་ཐང་ཀླུང་རྟ་བླ་དཔལ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་གཟུངས་དང༌། ཤམ་བསྒྱུར་དུ་བདག་འཆང་བ་པོའི་ལོ་ཁམས་དང་མིང་རུས་བཅས་བྲིས་ལ་གང་མོས་འདོད་གསོལ་གྱིས་བརྒྱན་ཏེ་ཀི་བསྭོ་ལྷ་རྒྱལ་དང་བཅས་རླུང་ལ་འཕྱར་བའོ།།
རླུང་རྟའི་དགོས་ཕན་ནི། དེ་ལྟར་བགྱིས་པས་རླུང་ལྕམ་སྒྲོན་མ་ལ་སོགས་རླུང་གི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་དང་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞུགས་ནས་འཆང་བ་པོའི་འབྱུང་ཁམས་བདེ་ཞིང་ཚེ་བསོད་དཔལ་གྲགས་བདེ་སྐྱིད་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་གོང་ནས་གོང་འཕེལ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ལུང་ལས། ཤིང་རྩེར་རླུང་རྟ་གཟུག་ལ་དར་ཆེན་ཕྱར། །དེ་ཡིས་ཤིང་གི་ཟིན་ཀེག་བཟློག་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། འབྱུང་བ་རླུང་གི་ལྷ་མོས་བྱིངས་བ་སེལ། །ཞེས་སོགས་གསུང་པ་ལྟར་རོ།། །།


text:
དབང་ཕྱུག་ཚེ་བརྟན་ལགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་འདུག
༢༠༡༧།༠༤།༡༨ཉིན་སྤེལ། བོད་མི་ཞིག་གིས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཞི་རྒོལ་བྱས་ཏེ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་ནས་སྐར་མ་༢མ་འགོར་བར་ས་གནས་ཉེན་རྟོགས་པས་བཙན་འཁྲིད་བྱས་ཤིང་། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱལ་གཅེས་པ་ཁོང་ཤི་གསོན་གྱི་གནས་ཚུལ་གང་ཡང་རག་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་དཀར་མཛེས་རྫོང་ཐོག་ནས་སྐུ་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་སྟེ་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ལ་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་གནང་འདུག
འདི་ག་གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་ལྟར་ན། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་མཁན་གྱི་མཚན་ལ་དབང་ཕྱུག་ཚེ་བརྟན་དང་ལོ་༣༠ཙམ་ཡིན་པའི་མི་སྐྱ་ཕོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་གཅེས་པ་ཁོང་ནི་བོད་ཁམས་ཉག་རོང་བཞི་མདོ་ཡུལ་འཚོ་ཨ་བསེ་སྡེ་བའི་མི་སྐྱ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། མེར་བསྲེགས་གནང་ཡུལ་ནི་དཀར་མཛེས་རྫོང་ཡིན་པ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལག་སོན་བྱུང་སོང་།
དེ་ཡང་ཕ་ཡུལ་ཁམས་ཉག་རོང་ནས་ཡིན་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ཅིག་གིས་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པར། ཁོང་གིས་བརྗོད་དོན། "ངའི་ཕ་ཡུལ་ཉག་རོང་སྣང་ར་ཨ་བསེ་ཡི་མི་སྐྱ་ཕོ་ཞིག་གིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་དངོས་ནས་རེད། མིང་ལ་དབང་ཕྱུག་ཚེ་བརྟན་ཟེར།"ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་སོང་།
གཞན་ཡང་། ཕ་ཡུལ་དཀར་མཛེས་ནས་ཡིན་པའི་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་ཞིག་གིས་གནས་ཚུལ་འདིའི་སྐོར་མཁོ་སྤྲོད་གནང་བར། ཁོང་གིས་བརྗོད་དོན། "ཁ་ཤས་ཀྱིས་བཤད་ན། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་མཁན་དེ་ཁ་སང་སྔོན་མའི་དེ་རེད་ཟེར། ཡང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་གསར་བ་རེད་ཟེར། ངས་ཕ་ཡུལ་ལ་སྐད་ཆ་ཞིག་དྲིས་མོད། ཡིན་ནའང་འདྲི་བདེ་བོ་མི་འདུག་ལ། ཁོ་ཚོས་ལན་རྒྱག་ཡ་ཡང་བདེ་བོ་མི་འདུག དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་། ངས་སྣང་མེད་འདྲ་བོའི་སྒོ་ནས་སྐད་ཆ་ཞིག་དྲིས་པ་ཡིན། 'ཁོས་ཚོ་དཀར་མཛེས་ལ་ཡང་བསྐྱར་ཟིང་ཆ་ལང་བར་ལབ་སོང་།' ངས་གྲྭ་གྲོང་སུ་ཡིན་པ་དྲིས་དུས། 'ཉག་རོང་གཞི་མདོ་ཨ་བསེ་ནས་རེད། མི་སྐྱ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་ལོ་༣༠ རེད་ཟེར།' འབྲེལ་བ་བྱེད་ཡུལ་དེ་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ལ་སོང་སྟེ་གྲོལ་བའི་སྐབས་ཡིན་པས་སྟབས་མི་བདེ་བའི་ཐོག སང་ཉིན་སྐད་ཆ་བཤད་ཡོང་ལབ་སྟེ་འབྲེལ་བ་བྱེད་པ་མཚམས་བཞག་ཡིན། གནས་ཚུལ་གཞན་པ་ཞིག་ནས་བཤད་ཚུལ་ལ་ད་ཁོང་སྐུ་གྲོངས་མེད་པ་འདྲ་ལབ་སོང་། སྐར་མ་༢ཀྱི་རིང་ཙམ་མ་གཏོགས་མེ་འབར་སྐབས་མ་བྱུང་བར། ཉེན་རྟོགས་པ་སླེབས་སྟེ་མེ་བསད་ནས་ཁྱེར་འགྲོ་སོང་། གྲོངས་ཡོད་མེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་བོ་ཤེས་མ་སོང་།" ཞེས་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་གནང་སོང་།
གང་ལྟར་འདི་ག་གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་ཤེས་པ་ལྟར་ན། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་མཁན་ཁོང་ས་གནས་རྒྱ་ནག་ཉེན་རྟོགས་པས་བཙན་འཁྲིད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་ཁོང་གི་ཤི་གསོན་གང་ཡིན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་མ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། དེང་སང་དཀར་མཛེས་རྫོང་ཐོག་ཏུ་གང་བྱུང་འགྲོ་ཆོག་གི་མེད་པ་དང་། གལ་སྲིད་འགྲོ་དགོས་བྱུང་ཚེ་གྲོང་སྡེ་དང་གྲོང་ཚོ། རྫོང་བཅས་ནས་ཡིག་ཆ་ཁག་གསུམ་བཟོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་ཡུལ་ས་གནས་དེ་གའི་སྐད་འཕྲིན་སོགས་བཀག་སྡོམ་བྱས་མེད་ཀྱང་། བོད་མིའི་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་ལ་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སོང་།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ། རྒྱ་ནག་གཞུང་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ཀྱིས་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བཙན་གནོན་སྲིད་ཇུས་ལ་ཞི་རྒོལ་གྱིས་སྐུ་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་མཁན་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཁྱོན་བསྡོམས་གྲངས་༡༤༧ བྱུང་ཞིང་། དེའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་ན། སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་༡༢༥ སྐུ་གྲོངས་པའི་གནས་ཚུལ་ཁ་གསལ་ཆགས་པ། ད་དུང་མི་གྲངས་ ༢༢ ཙམ་འདས་གསོན་གང་ཡིན་གྱི་ཤེས་རྟོགས་མ་ཐུབ་པར་ལྷག་ཡོད་པ། རྒྱལ་གཅེས་པ་ཁོང་ནི་ས་གནས་དེ་གའི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་མཁན་གསུམ་པ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ད་ལོའི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་མཁན་གཉིས་པ་ཆགས་ཡོད་པ་བཅས།།
གསར་འགོད་པ་ཆོས་ཉིད།