text:
ཨ་ངྷ་ཀཱ་ཊི་གང་མགྱོགས་ངང་བཟོ་བར་ཕེབས་རོགས་གནང།
༢༠༡༧།༠༧།༢༡ཉིན་སྤེལ། ཨ་ངྷ་ཀཱ་ཊི་གསར་བཟོ་བྱེད་པ་དང་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་ལས་གཞི་ཞིག་ངྷ་ས་ས་གནས་ལས་ཁུངས་སུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག
འདི་ག་གསར་འགོད་པས་ངྷ་ས་ས་གནས་འགོ་འཛིན་ཟླ་བ་རིན་ཆེན་ལགས་སུ་Aadhaar Cardཨ་ངྷ་ཀཱ་ཊི་བཟོ་བ་དང་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་ལས་གཞི་ཞིག་འགྲོ་ཡི་ཡོད་སྐོར་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་དོན།
ངྷ་ས་གནས་མི་མང་རྣམས་ཀྱིས་གང་མགྱོགས་ངང་ཨ་ངྷ་ཀཱ་ཊི་བཟོ་ཡི་ཕེོབས་རོགས་གནང་ཞེས་འབོད་སྐུལ་དང་སྦྲགས་ཁོང་གིས་བརྗོད་པར། "ང་ཚོས་རྩ་བ་ནས་ཨ་ངྷ་ཀཱ་ཊི་མེད་པའི་རིགས་སུ་སྔོན་ལ་བཟོ་ཡ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་བཟོ་བཅོས་གཏོང་དགོས་པའི་རིགས་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན། "ཞེས་དང་།
དེ་མིན་ཨ་ངྷ་ཀཱ་ཊི་བཟོ་བར་ཡིག་ཆ་ག་རེ་ཚང་དགོས་མིན་སྐོར་ནས་ཁོང་གིས་བརྗོད་པར། "ལག་ཁྱེར་འདི་བཟོ་བར་རྒྱ་གར་གཞུང་རང་གིས་གཏན་འབེབ་བྱས་པ་དང་ངོས་འཛིན་ཡོད་པའི་ཡིག་ཆའི་བང་རིམ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། ང་ཚོ་བོད་པ་རྣམས་སུ། དངུལ་ཁང་གི་དེབ། སྐྱབས་བཅོལ་ལག་དེབ། དེབ་སེར་པོ། ཁྲལ་བསྡུ་ལག་ཁྱེར། ཁ་ལོ་བའི་ལག་ཁྱེར། བཅས་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་རིགས་དགོས་ཤིང་། གལ་སྲིད་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ཡིག་ཆ་གཉིས་དགོས་ཀྱི་འདུག ཡིག་ཆ་དེ་གཉིས་ནི། གཅིག པར་རྩ་འཛིན་བྱེད་པའི་ཡིག་ཆ། གཉིས། ཁ་བྱང་རྩ་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཡིག་ཆ། བཅས་དགོས་ཀྱི་འདུག"ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་སོང་།
གཞན་ཡང་། ཨ་ངྷ་ཀཱ་ཊི་བཟོ་ན་གལ་ཆེ་བའི་སྐོར་ཁོང་གིས་བརྗོད་པར། "ཨ་ངྷ་ཀཱ་ཊི་ནི་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་མི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལག་ཁྱེར་འདི་རྩ་འཛིན་བྱས་ཏེ་དངུལ་ཁང་བྱང་བུ་དང་དབུགས་རྫ་ལེན་པ་སོགས་གཙོས་སོ་སོའི་ཁ་བྱང་རྩ་འཛིན་བྱེད་ས། ཡར་མར་འགྲོ་འོང་གི་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་པ་སོགས་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ཏུ་ཨ་ངྷ་ཀཱ་ཊི་ནི། དགོས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལག་ཁྱེར་འདི་བཟོས་པ་ཡིན་ན། རྒྱ་གར་མི་སེར་ཡིན་དང་མིན། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སེར་ཡིན་དང་མིན་གྱི་སྐད་ཆ་ཞིག་མ་རེད། འདི་ནི་རྒྱ་གར་ནང་དུ་བསྡད་མཁན་ཞིག་ལ་གཞི་རྩའི་དགོས་མཁོ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ཙང་། ང་ཚོས་བཟོ་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།
ཡིན་ནའང་། འདི་ནི་དེ་རིང་གསར་བ་བཟོ་བཞིན་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་མ་རེད། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་དུས་ནས་དུས་སུ་བཟོ་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ངྷ་སའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ལས་ཁུངས་སུ་སོང་ནས་ཨ་ངྷ་ཀཱ་ཊི་བཟོ་དུས། སྐད་ཆ་མགོ་མ་འཚོས་པ། རྒྱ་གར་གྱི་མི་རྣམས་མཉམ་དུ་བཟོ་དུས་དཀའ་ངལ་ཞིག་ཕྲད་ཀྱི་ཡོད་པས་ན། ཉེ་ཆར་རང་ང་ཚོས་ངྷ་ས་གནས་བོད་མི་རྣམས་ལ་ལོག་ཏུ་དཀའ་ངལ་སེལ་ཆེད་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་པ་ཡིན།
སྤྱིར་ད་རེས་ཕྱི་ཚེས་༡༧ནས་འགོ་བཙུགས་པའི་ཐབས་ཤེས་འཐེན་ཀྱང་། དེ་ལ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པར་ཡོ་ཆས་ཆ་ཚང་ཞིག་བསྒྲིགས་དགོས་རྐྱེན། ཕྱི་ཚེས་༡༩ནས་མ་གཏོགས་ང་ཚོས་འགོ་བཙུགས་ཐུབ་མ་སོང་། ཉིན་འདི་ནས་བཟུང་ང་ཚོས་ག་ཚོད་བཟོ་ཐུབ་ཐུབ་བར་དུ་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ལ། ད་ཐེངས་ང་ཚོས་བཟོ་སྤྱད་ཀྱི་ཡོ་ཆས་གཉིས་བཙུགས་ཏེ་བཟོ་ཡི་ཡོད་ཅིང་། ང་ཚོས་ཉིན་མ་ག་ཚོད་ལ་བཟོ་བའི་གྲངས་ཚད་བཟུང་མེད། གཙོ་བོ་རྒྱ་གར་གྱི་ལས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཁོམ་ཚད་དང་བསྟུན་དགོས་ཀྱི་འདུག"ཅེས་དང་།
དེ་ཡང་འདི་ག་གསར་འགོད་པ་ཡུལ་དངོས་དེར་སོང་དུས། དེ་རིང་མི་གྲངས་བརྒྱད་བཅུར་བང་རིམ་ལྡན་པའི་ཨང་གྲངས་སྤྲད་ཡོད་ཅིང་། ཨང་གྲངས་རྫོགས་ནས་མི་ཁ་ཤས་སུ་སང་ཉིན་མ་གཏོགས་དེ་རིང་ཨང་གྲངས་མ་རག་པ་ཡང་འདུག་ལ། ཕལ་ཆེར་ཉིན་གཅིག་ལ་མི་༨༠ལྷག་མ་གཏོགས་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག་པ་བཅས།།
གསར་འགོད་པ་ཆོས་ཉིད།


c: text/html

text:
ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་བ》དང་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་བའི》འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལ་ཐོག་མར་དཔྱད་པ།
ནང་དོན་གནད་བསྡུས།
ཀླུ་ཨ་རྡོར།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཕྱི་མོར་གྲགས་པ《སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་བ》ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྲོང་བཙན་དུས་ཀྱི་མཛངས་བློན་ཐོན་མི་ཨ་ནུས་མཛད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོན་ནི་ཐོན་མིས་ཆེ་ལོང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷག་པར་སྐབས་དེའི་བོད་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་སྤྱི་ལ་དམིགས་པ། དེ་མིན་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གྱི་གནས་བབས་བཅས་ཀྱི་སླད་དུ། དེའི་རྗེས་ཀྱི་སྐྱེས་ཆེན་གང་ཞིག་ནས་སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་བའི་མཇུག་ཏུ“ཐོན་མི་ཨ་ནུས་མཛད་པ་”ཞེས་བཀོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མ་ཞིག་ལས། དོན་དངོས་སུ་་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པ་ནས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བཅུའི་རྣམ་བཞག་མཛད་མཁན་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པ་ཡིན་པར་ལུང་དང་རིགས་པས་བརྗོད་པ་ཉུང་ཙམ་སྤེལ་ལགས་ཀྱང་། བདག་ལ་དཔྱད་ཡིག་དང་བློ་མིག་ཉུང་དྲགས་པས། བློ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དཔལ་འབར་བའི་མཁས་པའི་ཚོགས་ལ་དགོངས་འགལ་རེ་མེད་པར་མཁྱེན་མཁྱེན།
བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།
སུམ་ཅུ་བ། རྟགས་འཇུག ཐོན་མི། ས་པཎ།
གཅིག ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་རྟགས་རྩ་བ》དང་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་རྟགས་རྩ་བ》གཉིས་ཀྱི་ཚིག་འབྲི་གཤིབ་བསྡུར།
དང་པོ། ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》གཤམ་གསལ་ལྟར་བཀོད་ན།
དེ་ཡང་འདི་ནི་ཤེས་བྱ་ཡི་ཁོ་ལག་རྫོགས་པའི་གནའ་དེང་གི་མཁས་དབང་དམ་པ་ཚོའི་སྤྱན་ལམ་ཏུ་སྔ་མོ་ནས་མཇལ་ཟིན་ཡང་། དུས་དང་ཡུལ་གྱི་དགོས་དབང་མང་བསྐལ་བའི་དབང་གིས་དེ་ལ་རྩ་བ་ནས་དགག་རྒྱག་དང་སུན་འབྱིན་ཡེ་ནས་བྱས་མ་མྱོང་མོད། འོན་ཀྱང་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་མཁའ་མཐར་སྙེགས་པའི་འཛམ་གླིང་རྒྱན་དྲུག་སོགས་དང་གངས་ཅན་སཱ་ལུའི་སྨན་ལྗོངས། ཐ་ན་འཛམ་བུ་གང་ན་མཁས་པའི་གྲགས་པ་གླིང་ཀུན་འགོངས་པར་བྱེད་པ་དག་ལ་བློ་དོག་དང་བསམ་བློ་གསར་བ་ཡེ་ནས་མ་བྱུང་བ་ཡང་མིན་པར་སྙམ། གང་ལྟར། ད་ལྟའི་བར་གནད་འདི་ལ་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་གྱིས་བློ་གཟུ་བོའི་དྲང་གཏམ་ཞིག་སྨྲ་བ་ནི་མཚན་མོའི་པདྨ་ལས་མ་འདས། ལྷག་དོན་དེང་དུས་ཀྱི་དུས་རབས་སུ་ན་གཞོན་ཤེས་ལྡན་པ་དང་མཁས་པ་གང་མང་ཞིག་ཨ་གསར་དང་གྲགས་པ་གང་རུང་གི་ཕྱིར་ཏུ་གཞན་སྐད་གཞན་ཡིག་སྦྱོང་པ་ལས་མེས་པོའི་སྲོག་གི་བླ་རྐང་ཅི་ཙམ་ཐོར་རུང་སྣང་མེད་དུ་བཞག་དང་འཇོག་བཞིན་ཡོད་པས། རྩ་བའི་ཡིག་ངོ་ཙམ་ཆོད་འདོག་ཀྱིས་ཁེངས་དྲགས་དང་ང་རྒྱལ་ངང་སུམ་རྟགས་སོགས་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་བཅུ་ལ་སྦྱང་བརྩོན་བྱ་རྒྱུ་ནི་གར་ཡང་མ་མཆིས། གཞན་ཤེས་ལྡན་པའམ་ཞིབ་འཇུག་གི་ཞྭ་མོ་གསོལ་བའི་གང་ཟག་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཅི་ནས་ཀྱང་ས་པཎ་གྱི་སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ་བརྩམས་ཡོད་པ་བློ་རུ་མ་དྲན་ཞིང་མིག་གི་མཐོང་ལམ་དུ་དེ་བས་ཀྱང་མ་ཤར་བས། བདག་གིས་གང་མང་ཞིག་གི་དགོས་དབང་ཡོད་པར་སྙམ་ནས《དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་གསུང་རབ་པོད་གཉིད་པ་སུམ་རྟགས་དང་དག་ཡིག》(ཤོག་ངོས་༡-༦)ལས་ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》ཇི་བཞིན་གཤམ་གསལ་ལྟར་བཀོད་པ་ཡིན།
༄༅༎ལུང་སྟོན་པ་རྩ་བ་སུམ་ཅུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས།
༄༅༎ རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ། བྱཱ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཏྲིཾ་ཤད་ནཱ་མ། ། བོད་སྐད་དུ། ལུང་སྟོན་པ་རྩ་བ་སུམ་ཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ། ། ངག་གི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་ལ་ཡོན་ཏན་མཆོག་མངའ་བའི། ། དཀོན་ཅོག(མཆོག)དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་གིས་སྒྲ་དབྱངས་ཀུན་གསུངས་པའི། ། འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་གིས་མིང་གཞི་སྔོན་གསུངས་པའི། ། རྟག་ཞུ་བ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། སྡེབ་སྦྱོར་ལེགས་མཛད་མཁས་རྣམས་དང་། ། བླ་མ་ལ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་ནས། ། བསླབ་པ་ཀུན་ཀྱི་གཞུ་འཛིན་ཅིང་། ། རིག་བྱེད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ། ། མིང་ཚིག་བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་གཞི། ། ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་བཤད་པར་བྱ། ། ཡི་གེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས། ། ཨཱ་ལི་གསལ་བྱེད་ཨི་སོགས(ཏེ་ཨུ་ཨེ་ཨོ)བཞི། ། ཀཱ་ལི(ཀ་ཁ་ག་ང་། ཅ་ཆ་ཇ་ཉ། ཏ་ཐ་ད་ན། པ་ཕ་བ་མ། ཙ་ཚ་ཛ་ཝ། ཞ་ཟ་འ་ཡ། ར་ལ་ཤ་ས། ཧ་ཨ)སུམ་ཅུ་ཐམ་པའོ། ། དེ་ལ་རྗེས་འཇུག(ག་ང་ད་ན་བ་མ་འ་ར་ལ་ས)བཅུ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ལས(ག་ད་བ་མ་འ)ལྔ་ནི་སྔོན་དུའང་འཇུག ། མི་འཇུག་པ་ནི(ཀ་ཁ། ཅ་ཆ་ཇ་ཉ། ཏ་ཐ། པ་ཕ། ཙ་ཚ་ཛ་ཝ། ཞ་ཟ་ཡ། ཤ ཧ་ཨ)ཉི་ཤུའོ། ། ཀཱ་ལི་ཕྱེད(ཧ་ཨ)དང་བརྒྱད་སྡེ(ཀ་སོགས་སྡེ་ཚན)ནི། ། (ཡི་གེ)བཞི་བཞི་དག་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས། ། དང་པོ(ག་ང)གསུམ་པ(ད་ན)བཞི་བ(བ་མ)ཡི①། ། མས་གཉིས(རེ་རེ་དང)དྲུག་པའི་གསུམ་པ(འ)དང་། ། བདུན་པ་ལ②(ར་ལ་ས)ནི་ཤ་མ་གཏོགས། ། རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་རུ་འདོད། ། རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་ཉིད་ལས། ། དང་པོ(ག)གསུམ་པ(ད)ལྔ་པ(བ)དྲུག(མ)། ། བདུན་པ(འ)རྣམས་ནི་སྔོན་དུའང་འཇུག ། མིང་གཞི(ཀ་ཙ་ལྟ་བུ)གཉིས་སམ(ཚ་ཁ་ལྟ་བུ)སུམ③་སྦྲེལ་ལམ། ། དེ(ཝ་ཟི་ཡ་ལྟ་བུ)དབྱངས་ཀྱི་བཞི་ལྡན་ཡང་། གང་དུའང་འཇུག་མིན་སྦྱར་བའང་མིན། ། རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་བོ་ནི། ། མིང་གང་གི་ནི་མཐར་སྦྱར་བ། ། དེ་ལ་ཨཱ་ལི་བཞི་པ(ཨོ)སྦྱར། ། (བས། གོ་ངོ་དོ་ནོ་བོ་མོ་འོ་རོ་ལོ་སོ། རྣམས་དང་ད་དྲག་མཐར་ཏོ། བཅས་ཏེ)སླར་བསྡུ་བར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། ། རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་རྣམས་ལས། ། གང་མིང་མཐའ་ན་བཅུ་པ(ས)གནས། ། དེ་ལ་ཨཱ་ལི་གཉིས་པ(ཨུ)སྦྱར། ། ④གང་མིང་མཐའ་ན་བརྒྱད་པ(ར)གནས། ། དེ་ལ་གཉིས་པ་ཨུ་ཡང་སྦྱར། ། གང་མིང་མཐའ་ན་གསུམ་པ(ད)གནས། ། དེ་ལ་ཨ་ལི་གཉིས་པ(ཨུ)སྦྱར། ། བཞི་པ(ན)དགུ་པ(ལ)དངོས་ཀྱང་སྟེ། ། (སུ་རུ་དུ་ན་ལ། ཏུ་རྣམས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ལྟ་བུ)ལས་དང(དབུལ་ཕོངས་ལ་སྦྱིན་པ་གཏོང་ལྟ་བུ་དགོས)ཆེད་དང(ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ལྟ་བུ)རྟེན་གནས་དང་། ། (ལས་དང་བྱ་བ་ཐ་མི་དད་པ་གཟུགས་སུ་གྲུབ་ལྟ་བུ)དེ་ཉིད(དང་། ཉི་མ་ཤར་བ་ན་ཚོས་སྟོན་ལྟ་བུ)ཚེ་སྐབས(ཏེ་རྣམ་དབྱེར་སྦྱོར་བ་ན)ལ་སྒྲ(དང་ཕལ་ཆེར་མཐུན་པ)ཡིན། ། རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་པོ་ལ། ། ཨི(ཡིག)དང་མཐུན་ལུགས་འདི་ཞེས་བྱ། ། དང་པོ(ག་ང)གཉིས་པ་དང་པོ(ག)མཐུན། ། གསུམ(ད)ལྔ(བ)བཅུ(ས)ལ་ཀྱ་དང་སྦྱར། ། བདུན་པ(འ)ཉིད་ལ་བདུན་པ(འ)སྟེ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་གྱ་དང་སྦྱར། ། དེ་དག་ཨི་སྦྱར(གི་ཀྱི་འི་ཡི་གྱི་རྣམས)འབྲེལ་བའི་ས། ། (བདག་གི། གང་གི། ཐབས་ཀྱི། དེའི། ང་ཡི། གཏན་གྱི་ལྟ་བུ་དང)དེ་ཉིད་ལ་ནི་བཅུ་པ(ས)སྦྱར། ། (གིས་ཀྱིས་ཡིས་གྱིས་རྣམས)བྱེད་པ་པོ་རུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཨཱ་ལི(ཨི)ཕྱིས་ནས་གཉིས་པ་སྦྱར། ། (ཀྱང་འང་ཡང་གསུམ་རྣམས་གྲུབ་པས། གསལ་ཡང་གསལ་ལྟ་བུ་མཐུན་པའི་དང་། བཏུད་ཀྱི་ཁྲོ་ལྟ་བུ་མི་མཐུན་པའི)ཚིག་རྒྱན་གཉིས་དང(འོད་ཀྱང་འཕྲོ་ལྟ་བུ)བསྡུ་པར་འགྱུར། ། ལ་དོན(ཡི་གེ)སུ་ལ་ཨུ་ཕྱིས་ནས། ། དེ་ལ(སྡེ་པ)གསུམ་པའི་དང་པོ(ཏ)སྦྱར། ། དེ་ལ་ཨཱ་ལི་གསུམ་པ(ཨེ)སྦྱར། ། (བ་སྟེ་དང་ར་ལ་ན་ས་རྗེས་འཇུག་ཅན་ལ་ཏེ། ད་རྗེས་འཇུག་ཅན་ལ་དེ་རྣམས་ཕྲད་ལ་ལྟོས་པའི་དོན་ཐོབ)དེ་ནི་ལྷག་དང་བཅས་པའོ། ། རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་པོ་ལ། ། དྲུག་པ(མ)སྦྱར་ན(གམ། ངམ། དམ། ནམ། བམ། མམ། འམ། རམ། ལམ། སམ། རྣམས་དང་། འདས་ཚིག་ད་དྲག་ལ་དོན་ཐོབ་ཏམ། དབྱེ་གཞི་གཅིག་ལ་གཉིས་སམ་མང་པོར)འབྱེད(པ་དང་། ཚིག་དོན་གཉིས་སམ་མང་པོ་གཅིག་ཏུ)སྡུད(པ)ཡིན། ། རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་པོ་ཡི། ། བཞི་པ(ན)དགུ་པ(ལ)ལ་བཅུ་པ(ས)། ། སྦྱར་བ(ནས་ལས)འབྱུང་ཁུངས་ས་ཡིན་ཏེ། ། (སངས་རྒྱས་ལས་ཆོས། རྒྱ་མཚོ་ནས་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་འབྱུང་ཁུངས་དངོས། རྟ་ལས་ལྷུང་ལྟ་བུ་སྐབས་ཐོབ་རིགས་འདྲ། དུ་ང་ལས་མེར་ཤེས་ལྟ་བུ་རྒྱུ་མཚན་ཤས་ཆེ་བ། མི་འམ་ཅི་ལས་དྲི་ཟ་ཐ་དད་དོ་ལྟ་བུ)དགར(བ)དང(གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་བར་ལྟ་བུ)སྡུད་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། ། གང་མིང་བརྗོད་པའི་དང་པོ་རུ། ། ཀྱེ་སྦྱར་བ་ནི་བོད་པ་ཡིན། ། (མཐར་སྦྱར་བའང་ཡོད)གང་མིང་མཐའ་དང་མཐུན་པ་ཡི། ། བཞི་པ(ན)ལ་ནི་ཨི་སྦྱར་བ། ། (ནི་གྲུབ་པ་དེ་ནི་གཞི་ལས་མཆོག་ཏུའམ་དམན་པར་རམ་ཐ་དད་ཙམ་དུ་དམིགས་བཟུང་ནས)དགར(བ)དང(དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ནན་ཏན་དུ)བརྣན་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར། ། (ཏེ་དཔེར་ན། ཁྱབ་འཇུག་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་བརྟུལ་ཕོད་པའོ་ལྟ་བུ་མཆོག་ཏུ་དང་། རིགས་རྣམས་ལས་ནི་གདོལ་པའི་རིགས་ཐ་ཆད་དོ་ལྟ་བུ་དམན་པར་དང་། མཐིང་ག་ནི་སྔོ་སངས་ལས་གཞན་ནོ་ལྟ་བུ་ཐ་དད་པ་ཙམ་དུ་དགར་བའོ། ། བརྣན་པ་ལ་འཇུག་པ་དཔེར་ན། ཁྱོད་ནིགཉེན་དང་ཁྱོད་ནི་བཤེས། སྤང་བྱ་སྤངས་ལྟ་བུའོ)མིང་གང་རུང་བའི་བར་མཚམས་སུ། ། གསུམ་པ(ད)ལ་ནི་གཉིས་པ(ང)སྦྱར།(བས་དང་གྲུབ)དེ་ནི(འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ཆོས་སོ་ལྟ་བུ)སྡུད(པ)དང(ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ལྟ་བུ)འབྱེད་པ་དང་། ། (སྨན་ཟོས་པ་དང་ནད་སོས་སོ་ལྟ་བུ)རྒྱུ་མཚན(དང་ཉི་མ་ཤར་བ་དང་ཆོས་སྟོན་དང་ལྟ་བུའི)ཚེ་སྐབས(དང་། ཁ་ཏོན་གྱིས་དང་ལྟ་བུ)གདམས་ངག་ལྔའོ། ། གང་མིང་གི་ནི་ཡ་མཐའ་རུ། ། གསུམ་པ(ཨེ)ལ་ནི་ཨེ་སྦྱར་བ། (དེ་གྲུབ་པ་ལས)། ཐ་སྙད་དབང་དུ(བྱས་ན། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཞིག་ལ་སྦྱོར་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་དོན་ཅན་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དུས་གསུམ་ལས་འདས་པ་སྟེ)གསུམ(ལ་འཇུག་པ)ཡིན་ཏེ། ། དངོས་པོའི་དབང་དུ(ན་བདེན་པ་དང་། གསང་བ་དང་། བདག་གི་བ་དང་། ཕ་རོལ་པོ་ཡི་དཔོས་པོ་སྟེ)བཞི་རུ་འགྱུར། ། དུས་ཀྱི་དབང་དུ(ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ)གཉིས(ལ་འཇུག་པ)ཡིན་ནོ། ། (དེ་དག་རིམ་པར་དཔེར་མཚོན་ན། དེ་བཞིན་ནོ། ཡོད་དེ། དེ་ཉིད། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། དེ་གྲུབ་བམ། བདག་གི་ལྷ་དེ། ཁྱེད་ཀྱི་དེ། སྔོན་འཕགས་ཡུལ་དེ་ན། དེའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ལྟ་བུ་རྣམས་སོ)གང་མིང་བརྗོད་པའི་དང་པོ་རུ། ། དང་པོ(ག)ལ་ནི་གཉིས་པ(ང)སྦྱར(བས་གང་གྲུབ་པས)། ། སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པ(གང་ཞིག གང་དག གང་ཡང་ལྟ་བུ)ཉིད་དུ་འགྱུར། ། གང་མིང་གི་ནི་མ་མཐའ་ན། ། པུ་ལིངྒ་ཡི་སྒྲ་མེད་པ། ། དེ་ལ་ལིངྒ(པ)སྦྱར་ན། ། བདག་པོའི་སར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། ། (དཔེར་ན། ཕྲིན་ལས་པ། རྟ་པ། གྲུབ་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྐབས་འགར་པོ་དང་མོ་དང་མ་རིགས་མཚུངས་འདྲེན་ནོ)གང་མིང་བརྗོད་པའི་ཡ་མཐའ་ན། ། སྟཱི་ལིངྒ་ཡི་སྒྲ་མེད་པ། ། དེ་ལ་སྟཱི་ལིངྒ(མ)སྦྱར་ན། ། དགག་པའི་གནས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། (དཔེར་ན། མ་ཡིན། མི་གནས། མ་དག མ་གྲུབ། མི་འགྱུར་ལྟ་བུའོ)ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་མཚམས་སྦྱོར(རྣམ་དབྱེ་དང་། ཚིག་ཕྲད)རྣམས། ། ཅུང་ཟད་བསྡུས་པ་ཡོད་ན་ཡང་། ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ། ། སྔོན་འཇུག(བསྒྲུབས་ལྟ་བུ)ཡོད་དམ(སྒྲུབ་ལྟ་བུ)མེད་ཀྱང་རུང་། ། མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་གང་ཡིན་ལ། ། (ལྔ། ལྷ། ལྟ་བུ)ཉིས་འབྲེལ་ཡོད་དམ(སྨྲ། རྒྱ། ལྟ་བུ)སུམ་འབྲེལ་ཡོད། ། ཨཱ་ལི(ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ)བཞི་ལས་གང(རུང)ལྡན(པ་ལྷུ། སྒྲོ། ལྟ་བུ)ཡང་། ། རྗེས་འཇུག་བཅུ་པོ(གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག)མ་ཞུགས་ན། ། མིང(དོན)གཞན(ལ)སྦྱོར་བ(ལྷུང་། སྒྲོགས། ལྟ་བུ)ཡོད་མི་སྲིད། ། རྗེས་འཇུག་བཅུ་ཡི་དོན་ཤེས་ན། ། (དེ་ཉིད་གཙོ་བོར་འབྲེལ་བའི་ཕྲད་དང་རྣམ་དབྱེ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དོན་གྱི་འཇུག་ཚུལ་ལེགས་པར་ཤེས་པས)འབྲི⑤་དང་ཀློག་དང་བཤད་རྣམས་ཀྱི། ། མཚམས་སྦྱོར་སྒྲ་ལ་ཐོགས་མེད་ཅིང་། ། འབྲེལ་པར་སྨྲ་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར། ། གཞན་ཡང་རྗེས་འཇུག་ཤེས་པ་ཡིས། ། དོན་གྱི་སྦྱོར་བ(བསྟན་བཅོས་སོགས་ཀྱི)མ་མཐོང་ཡང་། ། (འགྲེལ་བཤད་སོགས་ཀྱི)དོན་དང་མཐུན་པའི(རྣམ་འབྱེད་ཚིག་གི)སྦྱོར་བ་ཤེས། ། རྗེས་འཇུག་སྦྱོར་བ་མཁས་པ་ན། ། ལུང་གི་དོན་དང་སྦྱོར་བ་དང་། ། བླ་མའི་མན་ངག་གསུམ་སྦྱར་ནས། ། དོན་གྱི་ཐོག་ཏུ་དབབ་པར་བྱ། ། བསླབ་ལ་བརྩོན་པའི་གང་ཟག་གིས། ། དང་པོར་ང་རོ་རྣམས་ལ་སྦྱང་། ། སྔོན་འཇུག་མིང་གཞི་རྗེས་འཇུག་གསུམ། ། ཀློག་གི་ཆེད་དུ་བསླབ་པ་ཡིན། ། རྗེས་འཇུག་བཞི་ཡི་སྦྱོར་བ་ནི། ། མཉན་བསམ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་སྦྱར། ། ཡན་ལག་དེ་དག་མཐུ་ཡིས་ནི། ། འབྲས་བུའི་ཆེད་དུ་དོན་ལ་དབབ། ། བསླབ་པའི་རིམ་པ་འདི་ཡིས་ནི། ། གང་ཞིག་འབད་པ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་། ། ཤེས་རབ་མྱུར་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་དང་པོ་འདི་ཉིད་བསླབ། ། དེ་ནས་རྒྱས་པའང་མཉན་བྱས་ཏེ། ། བསླབ་པ་གང་ལ་དད་པ་ཡི། ། གཞུང་ཉིད་བླ་མ་དག་ལས་མཉན། ། སློབ་དཔོན་དེ་ཉིད་དུ་འཛིན་ཅིང་། ། ལེ་ལོ་གཡེང་བ་རྣམས་པར་སྤངས། ། ཟོ་བཟང་དད་པ་ལ་བརྟེན་པ། ། སྐྱེས་བུ་དེས་ནི་མྱུར་རྟོགས་ཏེ། ། དེ་ལ་དུས་སུ་འདོམས་པར་བྱ། ། གཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ལྡོག་པའོ། ། ལུང་སྟོན་པ་རྩ་བ་སུམ་ཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ཨ་ནུས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ⑥
གཉིས་པ། ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》དང་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ངོས་ཀྱི་ཁྱད་པར།
འདི་ནི་གོང་གསལ་ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》ལས་རྟགས་སེར་རོ་རྒྱབ་ཡོད་པ་དག་ནི་ཐོན་མི་ཨ་ནུས《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》དང་མི་མཐུན་པའི་ཁག་ཡིན། དེ་ལ་ཕྱོགས་བརྒྱད་ནས་མི་འདྲ་སྟེ། 1.ཐོན་མི་ཨ་ནུས་མཛད་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》ནི་མགོ་ནས་མཇུག་བར་གྱི་ཚིག་བཅད་རེའི་རྗེས་ཀྱི་གཉིས་ཤད་དཀྱིལ་དུ་སྦྲུལ་ཤད་རེ་བཀོད་ཡོད། དཔེརན། ཐོན་མི་ཨ་ནུས་མཛད་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》ལས། ལུང་སྟོན་པ་རྩ་བ་སུམ་ཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ། ༈ ། ངག་གི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༈ ། གང་ལ་ཡོན་ཏན་མཆོག་མངའ་བའི། ༈ ། དཀོན་ཅོག་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༈ ། གང་གིས་སྒྲ་དབྱངས་ཀུན་གསུངས་པའི། ༈ ། འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༈ ། གང་གིས་མིང་གཞི་སྔོན་གསུངས་པའི། ༈ ། རྟག་ཞུ་བ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༈ ། སྡེབ་སྦྱོར་ལེགས་མཛད་མཁས་རྣམས་དང་། ༈ ། བླ་མ་ལ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་ནས། །བསླབ་པ་ཀུན་ཀྱི་གཞུ་འཛིན་ཅིང་། ༈ ། རིག་བྱེད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ། ༈ ། མིང་ཚིག་བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་གཞི། ༈ ། ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་བཤད་པར་བྱ། ༈ ། ཡི་གེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས། ༈ ། ཨཱ་ལི་གསལ་བྱེད་ཨི་སོགས(ཏེ་ཨུ་ཨེ་ཨོ)བཞི། ༈ ། སོགས་ལྟ་བུ། ⒉ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། མས་གཉིས(རེ་རེ་དང)དྲུག་པའི་གསུམ་པ(འ)དང་། ། བདུན་པ་ལ༵②(ར་ལ་ས)ནི་ཤ་མ་གཏོགས། ། ཞེས་དང་། ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། མས་གཉིས་དྲུག་པའི་གསུམ་པ་དང་། ། བདུན་པ་ལ༵ས་ནི་ཤ་མ་གཏོགས། ། ཞེས་བཀོད་ཡོད། ⒊ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། དང་པོ(ག་ང)གསུམ་པ(ད་ན)བཞི་བ(བ་མ)ཡི༵①། ། ཞེས་དང་། ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། དང་པོ་གསུམ་པ་བཞི་པ་ལ༵ས། ། ཞེས་བཀོད་ཡོད། ⒋ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། མིང་གཞི(ཀ་ཙ་ལྟ་བུ)གཉིས་སམ(ཚ་ཁ་ལྟ་བུ)སུ༵མ③་སྦྲེལ་ལམ། ། ཞེས་དང་། ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། མིང་གཞི་གཉིས་སམ་གསུ༵མ་སྦྲེལ་ལམ། ། ཞེས་བཀོད་ཡོད། དེ་ལས་སུམ་དང་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། སྔོན་འཇུག་ག་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་ཡིན་ལ། དོན་དུ་གསུམ་ཞེས་པ་དང་འདྲའོ། ། ⒌ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། གང་མིང་མཐའ་ན་བཅུ་པ(ས)གནས། ། དེ་ལ་ཨཱ་ལི་གཉིས་པ༵(ཨུ)སྦྱར། ། ④ཅེས་དང་། ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། གང་མིང་མཐའ་ན་བཅུ་པ(ས)གནས། ། དེ་ལ་ཨཱ་ལི་གཉིས་ཁྲོ༵་སྦྱར། ཅེས་བཀོད་ཡོད། པ་དང་ཁྲོ་ལས། པ་ནི་བདག་པོ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཕྲད་ཅིག་ཡིན་ལ། ཁྲོ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་ཞེས་པའི་དོན་དང་མཐུན། ⒍ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། འབྲི༵⑤་དང་ཀློག་དང་བཤད་རྣམས་ཀྱི། ། ཞེས་དང་། ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། འདྲི༵་དང་ཀློག་དང་བཤད་རྣམས་ཀྱི། ། ཞེས་བཀོད་ཡོད། འདིར་དོན་དང་མཐུན་པར་འགྲེལ་ན་འབྲི་ཡིན་པར་འདོད། འོན་ཀྱང་འབྲི་དང་འདྲི་ནི་ཀློག་པའི་སྒྲ་འདྲ་བའི་རྐྱེན་ལས་ནོར་ཤས་ཆེ། ⒎ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བའི》མཇུག་ཏུ། “ལུང་སྟོན་པ་རྩ་བ་སུམ་ཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ཨ་ནུས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། །”⑥ ཞེས་པ་བསྣན་ཡོད། ཡང་ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བའི》མཇུག་ཏུ་བསྣན་མེད། ⒏ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ་ཚོག་དོན་ཀུན་གྲོལ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མིང་དང་ཚིག་རེ་རེའི་ལོགས་སུ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ཨཱ་ལི་གསལ་བྱེད་ཨི་སོགས(ཏེ་ཨུ་ཨེ་ཨོ)བཞི། ། ཀཱ་ལི(ཀ་ཁ་ག་ང་། ཅ་ཆ་ཇ་ཉ། ཏ་ཐ་ད་ན། པ་ཕ་བ་མ། ཙ་ཚ་ཛ་ཝ། ཞ་ཟ་འ་ཡ། ར་ལ་ཤ་ས། ཧ་ཨ)སུམ་ཅུ་ཐམ་པའོ། ། དེ་ལ་རྗེས་འཇུག(ག་ང་ད་ན་བ་མ་འ་ར་ལ་ས)བཅུ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ལས(ག་ད་བ་མ་འ)ལྔ་ནི་སྔོན་དུའང་འཇུག ། མི་འཇུག་པ་ནི(ཀ་ཁ། ཅ་ཆ་ཇ་ཉ། ཏ་ཐ། པ་ཕ། ཙ་ཚ་ཛ་ཝ། ཞ་ཟ་ཡ། ཤ ཧ་ཨ)ཉི་ཤུའོ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ་དེ་དག་བསྐུངས་བར་བྱས་ཡོད། གོང་གསལ་དག་ནི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ངོས་ཀྱི་མི་འདྲ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་ཚིག་དོན་གང་ཡང་ཕན་ཚུན་ཆད་ལྷག་དང་ནོར་འཛོལ་བྱུང་མེད། འདི་དག་ནི་ཚིག་ངོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་ལས་རྩ་བའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་འགལ་བ་ཡེ་ནས་མེད་པས། ཕན་ཚུན་གྱི་ཆོས་ཀུན་ཕྱོགས་མཚུངས་སུ་སྣང་།
གསུམ་པ། ཐོན་མི་དང་ས་པཎ་གཉིས་ཀྱི《རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྩ་བའི》ཚིག་ངོས་ཀྱི་གཤིབ་བསྡུར།
འདིར་ཐོག་མར་ཐོན་མི་དང་ས་པཎ་གཉིས་ཀྱི《རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྩ་བ》གཤིབ་བསྡུར་བྱེད་སྐབས་སྤྱིར་གོང་གསལ་བཞིན་ས་པཎ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་རྟགས་འཇུག་གི་རྩ་བ་འགོད་དགོས་པ་ཐུགས་སྣང་ཆེ་མོད་འོན་ཀྱང་། ཚིག་དོན་མང་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནས་གཉིས་ཀའི་གཞུང་གི་ཁྱད་པར་ཙམ་ལས་མི་འགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ན་རྟགས་འཇུག་རྩ་བར་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཁ་ཤས་སྣང་བ་གཤམ་གསལ་ལྟར། 1. ཐོན་མིས་བརྩམས་པའི་སུམ་རྟགས་ཀྱི་གཞུང་དུ་སུམ་ཅུ་བ་དང་རྟགས་འཇུག་སོ་སོའི་མགོར་མཆོད་བརྗོད་མེད་ཅིང་། ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི་གཞུང་དུ་སོ་སོར་མཆོད་བརྗོད་བཀོད་ཡོད། དཔེར་ན། ས་པཎ་གྱི《རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྩ་བའི》མགོར“རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ལིངྒཱ་བ་ཏཱ་ར་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ལུང་སྟོན་པ་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །” ཞེས་བཀོད་པ་བཞིན། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རྩོམ་སྟངས་ཤིག་ཏེ། ཕལ་ཆེར་སྔོན་བྱོན་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་གྱི་མགོར་མཆོད་བརྗོད་འབྲི་སྲོལ་ཆགས་ཡོད།⒉སྔོན་འཇུག་གྱི་མི་འཇུག་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ ཐོན་མིས《རྟགས་འཇུག་རྩ་བ》ལས། “མོ་དང་ཤིན་ཏུ་མོ་ཉིད་ལའོ། ། ཕོ་ནི་མ་ནིང་ལ་མི་འཇུག །”འདིའི་བར་ཏུ་“མི་འཇུག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ། ” ཞེས་པ་འི་ཚིག་བསྣན་མེད།འོན་ཀྱང་། ས་པཎ་གྱི《རྟགས་འཇུག་རྩ་བ》ལས། “མོ་དང་ཤིན་ཏུ་མོ་ཉིད་ལའོ། ། མི༵་འཇུ༵ག་པ༵་ནི༵་འདི༵་ལྟ༵་སྟེ༵། ། ཕོ་ནི་མ་ནིང་ལ་མི་འཇུག །”ཅེས་བསྣན་ཡོད། འདི་ལ་ཡང་བརྗོད་བྱ་གསལ་སྟོན་གྱི་ནུས་པ་བླ་ལྷག་ཏུ་ཐོན་ནོ། ། ⒊ ཐོན་མིས《རྟགས་འཇུག་རྩ་བ》ལས། རྗེས་འཇུག་གི་སྦྱོར་ཚུལ་བཤད་སྐབས། སྔ་མ་སྔོན་འཇུག་ལྔ་བཞིན་སྦྱར། ། ཕྱི་མ་དག་གི་འདྲེན་ཚུལ་ནི། ། ཕོ་ཡིས་ཕོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲ༵ང་། ། མོ་ཡིས་མོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲ༵ང་། ། མི་ནིང་གིས་ནི་མ་ནིང་ངོ་། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུ། དྲ༵ང་ལ་ཡང་འཇུག་ཞུགས་མེད། ཡང་། ས་པཎ་གྱི《རྟགས་འཇུག་རྩ་བ》ལས། སྔ་མ་སྔོན་འཇུག་ལྔ་བཞིན་སྦྱར། ། ཕྱི་མ་དག་གི་འདྲེན་ཚུལ་ནི། ། ཕོ་ཡིས་ཕོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲ༵ངས། ། མོ་ཡིས་མོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲ༵ངས། ། མི་ནིང་གིས་ནི་མ་ནིང་ངོ་། ། ཞེས་དྲ༵ངས་ལ་ཡང་འཇུག་ཞུགས་ཡོད། དྲ༵ང་དང་དྲ༵ངས་ནི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་ལས་དབྱེ་བ་ཆེར་མེད་ཅིང་། དྲ༵ང་ནི་འདྲེན་གྱི་མ་འོངས་པ་དང་དྲ༵ངས་ནི་འདས་པ་ཡིན། ⒋དེ་ནས་རྣམ་དབྱེ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ ཐོན་མིས《རྟགས་འཇུག་རྩ་བ》ལས། གཞན་ཡང་སླར་བསྡུ་ལྷག་བཅས་དང་། ། འབྱེད་སྡུད་བསྣྭན་དང་བདག་པོ་དང་། ། དགག་སྒྲུབ་རྒྱན་དང་དུས་ལའང་འཇུག ། ཅེས་བསྣྭན་ལ་ས་སྣ་བྲིས་ཡོད། ཡང་། ས་པཎ་གྱི《རྟགས་འཇུག་རྩ་བ》ལས། གཞན་ཡང་སླར་བསྡུ་ལྷག་བཅས་དང་། ། འབྱེད་སྡུད་བརྣན་དང་བདག་པོ་དང་། ། དགག་སྒྲུབ་རྒྱན་དང་དུས་ལའང་འཇུག །ཅེས་ར་རྣ་བྲིས་ཡོད། དེ་ལས་བསྣན་དང་བརྣན་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ལས། བསྣན་ནི་དངོས་རྗས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་གྲངས་ཀའི་སྟེང་དངོས་རྫས་ཇེ་མང་དུ་བཏང་བའི་དོན། དེ་ནི་སྣོན་གྱི་མ་འོངས་པ་དང་འདས་པ་ཡིན། བརྣན་ནི་ནན་ཏན་དང་གལ་ཆེན་པོར་བཟུང་བའི་དོན། རྣོན་གྱི་མ་འོངས་པ་དང་འདས་པ་ཡིན། འདི་ལས་གཙོ་བོར་རྣམ་དབྱེའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་བའམ་མ་གྱུར་པའི་ཚིག་ཕྲད་སླར་བསྡུ་དང་ལྷག་བཅས། འབྱེད་བསྡུ། བསྣན་པ(བརྣན་པ)། བདག་པོ། དགག་པ། སྒྲུབ་པ། ཚིག་རྒྱན་དང་དུས་ཏེ་ཚེ་སྐབས་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་སྔ་མའི་མཐའི་ཤུགས་ཀྱིས་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ན་སྦྱོར་ཚུལ་ལེགས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན། ⒌ ཐོན་མིས《རྟགས་འཇུག་རྩ་བ》ལས། རྣམ་གྲངས་དག་ཀྱང་བཀོད་པ་ལས། ། བསྐྱར་བ་ཡོད་དམ་མེད་པ་དང་། ། ཕོ་སྒྲ་ད༵ག་ནི་མོ་སྒྲ་དག ། ཅེས་བྲིས་པ་དང་། ཡང་། ས་པཎ་གྱི《རྟགས་འཇུག་རྩ་བ》ལས། རྣམ་གྲངས་དག་ཀྱང་བཀོད་པ་ལས། ། བསྐྱར་བ་ཡོད་དམ་མེད་པ་དང་། ། ཕོ་སྒྲ་ད༵ང་ནི་མོ་སྒྲ་དག ། འདི་ལས་དག་དང་དང་གི་ཁྱད་པར་ནི། དག་ནི་མང་པོ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྟོན་པའི་དོན་དང་། དང་ནི་འབྱེད་པའི་དོན། དེ་བས་དག་དང་དང་གཉིས་འདིར་དོན་ཅིག་ཏུ་ངེས། མང་ཅེས་དང་སྒྲ་བྲིས་ཡོད། ⒍ ཐོན་མིས《རྟགས་འཇུག་རྩ་བ》རུ། ཚིག་རྐང་རེའི་བར་དུ་སྦྲུལ་ཤད་འབྲི་བ་དང་ས་པཎ་གྱི《རྟགས་འཇུག་རྩ་བར》ཚིག་རྐང་ཕལ་ཆེར་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་ཡོད་པ། གོང་གསལ་གྱི《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》དང་མཐུན་པར་འདུག
གཉིས། ཐོན་མི་ཨ་ནུས་བརྩམས་པའི《སུམ་རྟགས་རྩ་བ》དང་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་རྟགས་རྩ་བ》གཉིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་གཤིབ་བསྡུར།
དང་པོ། ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊའི་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཉུང་བསྡུས།
ཁོང་ནི་སྤུར་རྒྱལ་སོ་གསུམ་པ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་མེད་ཐབས་མེད་པའི་བློན་པོའི་བཞིའི་ཡ་ཀྱལ། བོད་ཀྱི་གསར་གཏོད་པའམ་མཛངས་མི་བདུན་གྱི་བཞི་བ། ཡོངས་གྲགས་སུ་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་བྱེད་པོ། བོད་ཡུལ་མུན་པའི་གླིང་ཀུན་གསལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མེ་ཉག་ཅིག་སོགས་སྲིད་པའི་མཛད་འཕྲིན་མང་པོ་མང་པོ་ཞིག་འོ་སྐོལ་དག་གི་མཐོང་ལམ་དུ་བཤམས་ཡོད། སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་ནི་སྤྱི་ལོ619ལོའི་དབྱར་ཁའི་མཚན་མོ་ཞིག་ལ། ཡུལ་ལྷོ་ཁ་གཉལ་ནང་ཞེས་པའི་ཡུལ་གྲུ་དེ་རུ་ཡབ་གཉལ་བ་སྣང་གྲགས་དང་ཡུམ་གནུབས་བཟའ་གཉིས་སུ་སྲས་སུ་བཀྲ་ཤིས་པའི་མཚན་མ་དང་བཅས་ཏེ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། རིམ་བཞིན་ནར་སོན་ཚེ་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བློན་དུ་བསྐོས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ633ལོར། ཐོན་མི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་ཞིང་། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁས་པོ་ཆེན་པོ་བྲམ་ཟེ་ལི་བྱིན་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན་ཏེ་ཡིག་རིགས་དུ་མ་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས་པ་མ་ཟད། པཎྚི་ཏ་ལྷ་རིགས་པའི་སེང་གེ་ལས་སྒྲ་པཱ་ཎི་བ་དང་། ཀ་ལཱ་པ། ཙཱནྡྲ་པ་རྣམས་དང་། རྟོགས་སླ་བ་རྒྱལ་པོ་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། རྟོགས་དཀའ་བ་པཎྚི་ཏ་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་བཅས་པ་མི་ལོ་བདུན་གྱི་རིང་ལ་བསླབས་ཤིང་འདྲིས་པར་བྱས་ཤིང་། ཕྱིར་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་མཛད་པ་དང་། བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ། བཀའ་བསྟན་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་པ་སོགས་རླབས་ཆེན་གྱི་ཕྱག་རྗེས་མང་པོ་བཞག འོན་ཀྱང་། བོད་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་ཅེས་གྲགས་པ་ནི་ལུང་དང་རིགས་པ་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། རེའུ་མིག་ལྟར་བཀོད་ན་གཤམ་གསལ་ལྟར།
1.སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས།
རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པས་བརྩམས་པའི《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བའི་གཏམ》(ཤོག་ངོས་༨༢)ལས། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག》ཏུ་“བཙན་པོ་སྲུང་བཙན་སྒམ་པོའི་རིང་ལ། ཡབ་འབངས་ནྀ་འཁུས། ཡུམ་འབངས་ནི་ལོག གཉེན་ཞང་ཞུང་། མཛོ་སུམ་པ། ཉག་ཉྀ། དགས(དྭགས)པོ”རྐོང་པོ། མྱང་པོ་ཀུན་ཀྱང་ལོག ཡབ་གནམ་རྀ་སློན་མཚན་དུག་བོན་ཏེ་བགྲོངས་སོ། ། ཞེས་བཀོད་པའི་གནས་ཚུལ་ལྟར། སྐབས་དེ་ནི་ཡུལ་ལུང་ནང་འཁྲུག་དང་ཁ་བྲལ། རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་བུར་ཐོར་ཞིང་ཆབ་དཔལ་རིག་གསུམ་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་༦༢༧ལོར་བཙན་པོ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་སྟེང་ཁྲིར་བཀོད་ཅིང་། ཁོང་གིས་ཐབས་དང་དཔའ་རྩལ་གྱིས་དུག་ལས་བྱེད་མཁན་གྱི་གཏེ་བོ་ཀུན་ཚར་གཅོད་དང་ངོ་ལོག་པའི་དྭགས་ཀོང་མྱང་གསུམ་ཕྱིར་འབངས་སུ་བཀུག དེར་མ་ཟད་སྤྱི་ལོ་༦༤༤ལོར་ཞང་ཞུང་ཀུན་བཅོམ་ཞིང་མཐའ་དབུས་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་མངའ་དབངས་སུ་གྱུར་ཏེ། བོད་ཆེན་པོ་སྲིད་དབང་དངོས་སུ་བཙུགས། དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་ན། ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་དང་མི་ཉག་ནས། བཟོ་དང་རྩིས་ཀྱི་དཔེ་རྣམས་ལེན། ལྷ་ཕྱོགས་དཀར་པོའི་རྒྱ་གར་ནས། དམ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་བསྒྱུར། ནུབ་ཕྱོགས་སོག་པོ(ཏ་ཟིག་ལ་གོ)བལ་པོ་ནས། ཟས་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་གཏེར་ཁ་འབྱེད། བྱང་ཕྱོགས་ཧོར་དང་ཡུ་གུར་ནས། ། ཁྲིམས་དང་ལས་ཀྱི་དཔེ་རྣམས་ལེན། ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་བཞིར་དབང་བསྒྱུར་ནས། ། མཐའ་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་དབང་དུ་བསྡུས། ཞེས། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》(ཤོག་ངོས་༡༨༤ན་གསལ།)སྐབས་དེར་བོད་ཡུལ་རུ་ཆེན་ལྔ་རུ་བགོས་ཤིང་། ཁོད་སོ་དྲུག་སོགས་དམག་དོན་གྱི་ཁྲིམས་ལུགས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁམས་བདེ་ལ་བཀོད། དེ་བས་སླར་ཡང་བྲེ་སྲང་གཏན་ཕབ་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་གོང་དུ་སྤེལ། སྐབས་དེར་སྤྱི་ཚོགས་ཟང་ཟིང་དང་དབང་སྒྱུར་འཕྲོག་རྩོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཁ་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་དབང་སྒྱུར་མཁན་འཚོ་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་སྟེ་ཡིན་ལ། དེ་དུས་ཐོན་མི་སོགས་རྒྱ་གར་དུ་བརྫངས་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཀྱང་ཡི་གེ་བཟོ་བ་ཁོ་ན་ཙན་མ་ཡིན་པར། གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ནང་འདྲེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་འདོད། གང་ལེགས་ཤེས་ན།《རྣམ་འབྱེད་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག》ལས་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་ཡན་ཆོད་དུ། རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ། ཆབ་སྲིད་འཛིན་པའི་རྒྱལ་བོ་རེ། ཐར་ལམ་འདྲེན་པའི་སྐུ་གཤེན་རེ། སྐད་བསྒྱུར་བའི་ལོ་པཎ་རེ་ཞེས་བཀོད་པ་བཞིན། སྔོན་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གིས་བརྩམས་པའི་གཞུང་ཕལ་མོ་ཆེར་སྐབས་དེར་བོན་གཤེན་དག་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ནི་ཀུན་ནས་མཐོ་ཞིང་ཁོ་ཚོ་ནི་ཁེངས་དྲགས་དང་ང་རྒྱལ་རི་བོ་ལྟར་བརྗིད་པ། རྒྱལ་བོ་ནི་སྲིད་འཛིན་གྱི་གོ་ས་ཙམ་ཐོབ་པ་ལས། དོན་དངོས་དབང་ཆ་ཕལ་ཆེར་སྐུ་གཤེན་ཚོའི་ལག་ཏུ་ཡོད་པ་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ལགས། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་ཐོན་མི་སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་དུ་བརྫངས་པ་ཡང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་གཤེགས་པར་འདོད།
2.རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས།
སྔོན་བྱོན་གི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་གང་མང་ཞིག་ཏུ་སྲོང་བཙན་སྔོན་ལ་བོད་ཡུལ་ནི་ཀླ་ཀློའི་ཞིང་དང་མུན་ནག་ཁམས། ཡང་ན། གདོལ་བའི་གནས་སུ་བརྗོད་གྱིན་ཡོད། སྐབས་དེར་ཐོན་མིས་རྒྱ་གར་ནས་ཡིག་རིགས་ཀུན་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས་ཤིང་ཕྱིར་བོད་དུ་ཕེབས་ཏེ་བོད་ཡིག་གསར་གཏོད་མཛད་ཅེས་ཐོག་དམན་བར་མ་ཀུན་གྱི་མ་ཎི་བཞིན་ངག་ལ་གྱེར་བཞིན་མཆིས། འོན་ཀྱང་། ལོ་རྒྱུས་ནི་སུ་ཡིན་ཡང་ཕྱོགས་རེས་དང་མོས་པ་ཇི་བཞིན་གང་དགར་སུབ་བཅོས་དང་ཁ་སྣོན་བྱེད་ག་ལ་ཆོག གལ་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་མཁན་གྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་པ་མཛེས་བཟོ་བྱས་ན་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཏེ་བོ་ངོ་མ་དེ་ཡིན་སྲིད། དེང་དུས་སུ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་གནའ་རྫས་དུ་མ་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག་གིས་བདེན་དཔང་བྱས་པ་ལྟར་ན། བོད་ཡུལ་དུ་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཡི་ཡར་སྔོན་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་འཚོ་སྡོད་བྱས་ཡོད་པ་གསར་རྙེད་བྱུང་བ་དང་། བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་ཡར་སྔོན་བོད་ལ་བོན་ཆོས་ཀྱི་དམ་པ་དར་ཡོད། དེ་དུས་བོན་ནི་བོད་ཡུལ་ཀུན་དུ་ཁྱབ་ཅིང་། ཕལ་ཆེར་དེ་དུས་ཀྱི་བོད་ཡུལ་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱས་པའི་བོད་མི་ཀུན་ལ་བོན་ཞེས་གྲགས་པར་འདོད། ཁོ་བོས་བྲིས་པའི《བོད་ཅེས་པའི་གོ་དོན་རགས་བརྗོད་པ》ཞེས་པའི་ནང་དུ་བོད་དང་བོན་གཉིས་ནི་རྟེན་ཅིང་བརྟེན་པའི་འབྲེལ་བར་གཞིགས་ཏེ་བོད་ནི་ཐོག་མ་ནས་ཡུལ་གྱི་མིང་དང་བོན་ནི་བོད་ཡུལ་གྱི་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མིང་། དེ་བས་བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་འགོ་ཁུངས་ཏེ་བོན་ནས་བྱུང་བ་དང་། དེ་དུས་ཀྱི་མི་རིགས་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབང་གིས་བོན་པོ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་དང་དོན་གཅིག་པར་འདོད་ཅེས་བཀོད་པ་བཞིན། སྲོང་བཙན་སྔོན་ལ་བོད་ཡུལ་དུ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་སུ་གཅིག་གྱུར་བཀོལ་རུང་བའི་ཡི་གེ་མེད་པ་ལས་སྤྱིར་ཡི་གེ་མེད་ཞིག་གཏན་མ་ཡིན། སྲོང་བཙན་སྐུ་དུས་སུ་ཐོན་མི་ཨ་ནུས་སྔོན་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་ཡི་གེ་དེར་བཟོ་བཅོས་དང་མཛེས་བཟོ་བྱས་ཏེ་ད་ལྟ་ཡི་གེ་འདི་ཙམ་གྲུབ་པར་འདོད།
གཉིས་པ། ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུར།
ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནི་སྡེ་སྣོད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྤོབས་པ་བརྙེས་ཤིང་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ས་སྟེང་དུ་ཁྱབ་ལ། མུ་སྟེགས་འཕྲོག་བྱེད་དགའ་བོ་རིགས་པས་ཚར་བཅད་དེ་ནང་བའི་བསྟན་པ་ལ་བཅུག ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲི་དང་དེའི་སློབ་མ་སཾགྷ་ཤྲི་སོགས་ལས་སྒྲ་ཚད་སོགས་རིག་གནས་ཀུན་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་མཛད་ཅིང་། ཁོང་གིས་བོད་དུ་བཅུ་ཕྲག་རིག་པའི་གནས་ཆ་ཐམས་ཅད་ནས་དར་བའི་སྲོལ་ཐོག་མར་བཏོད་པས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་པཎྜི་ཏའི་མཚན་གྱི་ཐོག་མ་ཆགས། ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་ནང་དོན་རིག་པ་དང་། ཚད་མ་རིག་པ། སྒྲ་རིག་པ། གསོ་བ་རིག་པ། སྙན་ངག སྡེབ་སྦྱོར། རོལ་མོ་བཅས་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཅན་མང་དུ་བརྩམས་ཡོད་པའི་ཁར། ནང་བའི་བསྟན་པ་དར་སྤེལ་དང་བོད་ཁམས་བདེ་ལ་བཀོད་པ་སོགས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད།
1.སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས།
དུས་སྐབས་འདི་ནི་བོད་སིལ་བུར་ཐོར་ནས་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་། ནང་ཁུལ་འཁྲུག་རྩོད་ཆེ་ཞིང་ཕྱི་དགྲ་སིམ་འཛུལ་བྱེད་པའི་དུས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་དུས་ཧོར་ཇིང་གར་རྒྱལ་རྒྱུད་བོད་དུ་ཁྱབ་པ་དང་སོག་དམག་གི་ཚ་ངད་མ་བཟོད་པར་རང་རང་གི་མི་སྣ་བཏང་སྟེ་ཧོར་རྒྱལ་རྒྱུད་ལ་ངོ་ལྟ་དང་རྒྱབ་རྟེན་བཅོལ་རྒྱུའི་བྲེལ་བ་ལངས། དེ་ཡང《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ》(西藏简明通史精编本)(ཤོག་ངོས་༩༣)ལས། བོད་ཀྱི་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ན། དགེ་འདུན་ཀྱི་སྡེ་ནི་བཀའ་གདམས་ཆེ། ངོ་བསྲུང་ནི་སྟག་ལུང་ཆོས་རྗེ་མཁས། གཟི་བརྗིད་ནི་འབྲི་གུང་སྤྱན་སྔ་ཆེ། ཆོས་ནི་ས་སྐྱ་པཎཌི་ཏ་མཁས་པར་འདུག་ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན། ས་པཎ་བོད་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་སྐྱིད་སྡུག་གི་དོན་དུ་དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔར་སོན་པ་སྤྱི་ལོ་༡༢༤༦ལོར་བོད་མེ་རྟ་ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་བྱང་ཕྱོགས་ལིང་ཆུ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། ཕྱི་ལོ་མེ་ལུག་ཟླ་དང་པོའི་ནང་ཧོར་སེ་ཆེན་རྒྱལ་བོ་དང་མཇལ་འཛོམས་བྱུང་། དེ་བས་བོད་ཡུལ་སླར་ཡང་སིལ་བུ་ནས་གཅིག་འདུས་ཀྱིས་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་གྱུར། སྐབས་དེར་ ཐོན་མིས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ལེགས་སྒྱུར་མཛད་དེ་ལོ་ངོ་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་འགོར་ཡོད་པས། ཅུང་ཟད་འཐུས་ཚང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་སྦྱོར་ལུགས་ཤིག་ཆགས་ཡོད་ལ། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་དང་འཕེལ་རྒྱས་མི་ཉུང་བ་བྱུང་ཡོད་པས། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་གཏན་འབེབས་བྱས་ན་དུས་དང་མཐུན་པར་འདོད།
2.རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས།
ས་པཎ་གྱིས་བོད་དུ་སྔོན་ལ་མིང་ཙམ་ལས་དངོས་སུ་མ་དར་བའི་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་བཅུའི་སྲོལ་གཏོད་པ་དང་། 《ལེགས་པར་བཤད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར》 《མཁས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ》《རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས》《ཚད་མ་རིགས་གཏེར》《ཚིག་གི་གཏེར》 《སྡེབ་སྦྱོར་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ》 《སྨྲ་སྒོའི་ས་བཅད》 《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་སྡེབ་སྦྱོར་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ》སོགས་དང་དེ་མིན་ས་སྐྱ་གོང་མ་རྣམས་ལྔ་བཅས་དེ་དུས་སུ་མཁས་པའི་གྲགས་པ་འབར་པའི་སྐྱེས་ཆེན་དུ་མ་བྱུང་ཞིང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་ཡང་མཐོ་རླབས་གསར་བ་ཞིག་འཕྱུར། དེ་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཕེལ་ཕྱོགས་དང་ས་པཎ་གྱི་མཛད་རྗེས་དག་ལ་གཞིགས་ན་ཕལ་ཆེར་བོད་དུ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཆགས་བཞིན་པ་ཁོ་ཚོའི་བརྩམས་ཆོས་དག་དང་མཇལ་ན་རྟོགས་ཐོབ། དེ་བས་ས་པཎ་ནི་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་བཅུ་ལ་ཐུགས་མངའ་བ་ཁོང་གིས་བརྩམས་པའི་“ང་བརྒྱད་མ་”ལས། “སྒྲ་པ་ང་ཡིན་རྟོག་གེ་པ་ང་སྨྲ་བ་ངན་འཇོམས་ང་། ། སྡེབ་སྦྱོར་ང་མཁས་སྙན་ངག་ང་ཉིད་མངོན་བརྗོད་འཆད་ལ་འགྲན་མེད་ང་། ། དུས་སྦྱོར་ངས་ཤེས་ཕྱི་ནང་ཀུན་རིག་རྣམ་དཔྱོད་བློ་གྲོས་མཚུངས་མེད་ང་། ། དེ་འདྲ་གང་ཡིན་ས་སྐྱ་པ་སྟེ་མཁས་པ་གཞན་དག་གཟུགས་བརྙན་ཡིན།”ཞེས་པ་བཞིན། སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་ཡར་བསྐྱེད་དང་གཅིག་འདུས་ཀྱི་ཕུང་བོ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་བཞིན་པ་རྟོགས།
གསུམ། 《སུམ་རྟགས་རྩ་བ》ཐོན་མིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པར་ས་པཎ་གྱི་བརྩམས་པར་སྒྲུབ་པ།
དང་པོ། ཐོན་མིས་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཐོན་མིས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་བརྒྱད་བརྩམས་པར་གྲགས་ཀྱང་། ད་ལྟ་སུམ་རྟགས་གཉིས་ལས་གཞན་རྣམས་མཐོང་ཆོས་སུ་མ་གྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི། ཅིའི་ཕྱིར་སུམ་རྟགས་གཉིས་མ་ནུབ་པར་གཞན་ཚང་མ་གར་ཡང་མ་མཆིས་པ་རེད། དེ་དུས་ཐོན་མིས་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་བརྒྱད་བརྩམས་པར་གྲགས་ཀྱང་དེ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དང་མཐུན་པར་བརྩམས་པ་ལས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་དང་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་མི་མཐུན་འདོད། རྒྱུ་མཚན《ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ་འདེམས་བསྒྲིགས》(ཤོག་ངོས་༧༣)གྱི་གསང་བདག་གི《བོད་ཡིག་ཐོག་མར་ཐོན་མིས་བཟོས་པ་ཡིན་མིན་གྱི་དཔྱད་པ་》ལས། ཞ་ལུ་ལོ་ཆེན་གྱིས་“ཐོན་མིས་མཛད་པར་གྲགས་པའི་མུན་པའི་སྒྲོན་མེ་ཞེས་པ་ཐོན་མིས་མཛད་སྲིད་ནའང་རྒྱ་གར་གྱི་ཀློག་ཚུལ་ཡིན་གྱི་བོད་ཀྱི་སྐད་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྤྱིར་ཐོན་མི་བོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རུང་སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཆགས་པའི་དུས་རིམ་ལ་ཐུག་མེད། རྒྱུ་མཚན་དེ་དུས་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་གདོད་མིའི་ཡི་གེ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ཡིག་རིགས་སོགས་ཀྱི་ལེགས་ཉེས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་བོད་རང་གི་ཡུལ་བབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ད་ལྟའི་བོད་ཡིག་འདི་ལེགས་སྒྱུར་མཛད་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་སྐབས་དེར་ཐོན་མིས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་བརྒྱད་བརྩམས་ཡོད་པར་འདོད་ན། དེ་ནི་ཚན་རིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་རྩ་བ་ནས་མི་མཐུན་པར་འདོད། རྒྱུ་མཚན། ཡི་གེ་དང་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་གཉིས་ཆ་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་མི་སྲིད། དེ་ནི་ཡི་གེ་སྔོན་དང་གཞུང་ལུགས་རྗེས་སུ་འབྱུང་དགོས་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ། དུས་ཀྱི་གནས་བབས་དང་མི་མཐུན་པ། སྤྱིར་སྐད་ཡིག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལྟར་བཤད་ན། ཐོན་མིས་བོད་ཡིག་གསར་གཏོད་མཛད་པའི་སྔ་ཕྱིར་ཏུ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་བརྩམས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པར་འདོད། སྐད་ཡིག་ཅིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཆགས་དགོས་ན། དེ་ནི་ཡི་གེ་ཙམ་ཡོད་པས་མི་ཆོག་པར། དེ་ལ་ད་དུང་ཡི་གེ་དེའི་འཕེལ་རྒྱས་ངེས་ཅན་ཞིག་འོག་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་ཐུན་མོང་གིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མི་རིགས་སྤྱི་མཐུན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཆོས་ཉིད་ངེས་ཅན་ཞིག་གྲུབ་པ་དེ་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྩོམས་པའི་སྔོན་འགྲོ་འམ་རྨང་གཞི་ཡིན་པས། ཆ་རྐྱེན་དེ་མ་ཚང་བར་གཞུང་ལུགས་ཤིག་གྲུབ་ཏུ་མེད་པར་འདོད། འདི་ཡང་བོད་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་སྐད་ཡིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ལ། དེའི་རྐྱེན་གྱི་བོད་ཀྱི་སུམ་རྟགས་གཞུང་སོགས་ཀྱང་དེ་ལས་མ་འདས་སོ།
གསུམ་པ། ཡིག་རིགས་གཅིག་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཕྱི་མོ་གཉིས་རྩ་བ་ནས་ཡོད་མི་སྲིད་པ། དེ་མིན་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དང་བོད་སིལ་བུར་དུས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཚུལ་རྩ་བ་ནས་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་མཚུངས་པར་གྲུབ་མི་སྲིད། རྒྱུ་མཚན་ནི་བོད་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཕྱི་མོ་གཅིག་ལས་མེད་དེ། དེ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པ་ནས་བཅུ་གཉིས་པའི་བར་བརྩམས་པའི་ས་པཎ་གྱི《སུམ་རྟགས་རྩ་བ》སྟེ་ཡིན། རྗེས་སུ་ ཐོན་མིས་བརྩམས་པར་གྲགས་པ་དེ་ནི་ ཐོན་མིས་ཆེ་བ་བརྗོད་པའི་ཆེད་དུ་ཕྱིས་འབྱུང་མཁས་པ་གང་ཞིག་གིས་ཁ་སྣོན་གྱི་ཚུལ་དུ་གྲུབ་པར་འདོད།
བཞི་བ། སྤྱིར་བརྡ་སྤྲོད་ཟེར་བ་ནི་ལྕགས་ཐར་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་པའི《བོད་སྐད་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཁ་ཤས་ལ་དཔྱད་པ་རིག་འཕྲུལ་མེ་ལོང》(ཤོག་ངོས་༨༩)ལས། “སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་ལས་གྲུབ་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་ལ་བྱ་སྟེ། མི་རིགས་ཤིག་ཐུན་མོང་གི་བསམ་བློའི་འཛིན་སྟངས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་བྱས་གྲུབ་ཅི་རིགས་སྐད་ཆའི་སྡེབ་ལ་ཉར་ཞིང་། མི་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་མཐུན་གྱི་འགྲོས་སྲོལ་ལྟར་ཚིག་སྦྱོར་སྤེལ་ནས་ཕན་ཚུན་བར་གོ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་སྟབས། བརྡ་སྤྲོད་ནི་སྐད་ཆའི་ཁྲིམས་སྲོལ་ལྟ་བུར་གྲུབ་ཅིང་། ཀུན་གྱིས་ཁྲིམས་སྲོལ་དེ་ངེས་པར་བརྩི་སྲུང་དགོས་པ་རེད།”ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན། གལ་ཏེ་ “སུམ་རྟགས་རྩ་བ” ཐོན་མིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ན། དེ་དུའི་རྗེས་སུ་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་བར་བྲིས་པའི་བོད་བཙན་པའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་དྲིལ་བུའི་ཁ་བྱང་། དེ་མིན་ད་ལྟ་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་བཅས་ནི་སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བའི་གཞུང་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི། དེ་ཡང་ད་སྔ་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་སྐབས་སུ་རྡོ་རིང་གྱི་ཡི་གེ་ལ། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་གྱི་བློན་བྱས་བརྗེ་ལ་ཐོབ་དང་གོ་ས་གནངས་པའི《ཞོལ་རྡོ་རིང》 《བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང》 《འཕྱོང་རྒྱས་སྟག་རྩེའི་རྡོ་རིང》 《འཇང་ས་ཐམ་ཡུལ་གྱི་རྡོ་རིང》 《བྲག་ཡེར་པ་དགོན་གྱི་དྲིལ་བུའི་ཁ་བྱང》《བསམ་ཡས་དགེ་རྒྱས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དྲིལ་བུའི་ཁ་བྱང》རྒྱལ་བོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་བཙུགས་པའི《ཞྭ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང》 《རྒྱལ་སྡེ་དཀར་ཆུང་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང》 《ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་བང་སོའི་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང》 《ཁྲ་འབྲུག་དགོན་པའི་དྲིལ་བུའི་ཁ་བྱང》 《སྐྱེ་རྒུ་མདོའི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ》《ལྡན་མ་བྲག་གི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ》རྒྱལ་བོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་བཙུགས་པའི《བོན་ཞང་རྡོ་རིང་ངམ་ཁྲང་ཆིན་མཐུན་འབྲེལ་རྡོ་རིང》 《སྟོད་ལུང་མཚུར་ཕུ་དགོན་པའི་རྡོ་རིང》 《ཀོང་པོ་དེ་མོའི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ》 《ཞྭ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ》 《བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་བྲག་གཡབ་རྫོང་གི་ལྡན་མའི་བཀའ་གཙིགས་བྲག་བརྐོས་མ》 《ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་གྱི་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རྟེན་ཡིག་བྲག་བརྐོས་མ་འགའ》 《སྤུ་ཧྲེང་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་བཞེངས་ཚུལ་གྱི་རྡོ་རིང》སོགས་ཡོད་ལ། དེ་ལས་ཡི་གེ་སྣང་བའི་རྡོ་རིང་དག་ལས་ཚང་མ་ནི་གནའ་བོའི་དུས་བརྡ་རྙིང་གི་ཤུགས་མ་ཐེབས་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ལ། དེ་དག་ཏུ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་ཅན་དང་། མིང་གཞི་ཕོ་ཡིག་དོད་དུ་མ་ནིང་ཡི་གེ་བྲིས་པ། རྗེས་འཇུག་ད་ན་ངེས་གཏན་མེད་པར་འབྲི་བ། ན་ར་ལ་གསུམ་རྗེས་སུ་ད་དྲག་སྦྱར་བ། སྔོན་མགོ་འདོགས་མི་ཐོབ་པའི་མིང་གཞི་རྐྱང་བ་ལ་མཐའ་རྟེན་འ་ཡིག་སྦྱར་བ། མིང་གཞི་ཙ་ལ་ས་མགོ་སྦྱར་བ། རྀ་ལྀ་གཉིས་དབྱངས་ཀྱི་གྲས་སུ་འཇོག་པ། སོགས《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》དང་སྦྱོར་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཐོན་མིས་བརྩམས་པ་མིན་པར་འདོད། དཔེར་ན། སྲོང་བཙན་ནས་ལོ་བརྒྱའི་རྗེས་སུ་བཙན་པོ་ཁྲི་དྲོང་ལྡེ་བཙན་ཀྱི་སྐུ་དུས་སུ་བཞེངས་པའི《ཞོལ་རྡོ་རིང》ལས། ཐིག་ཕྲེང(༩)བར། ཕྱྀ་ནང་གཉྀས་གྱི་ཞེས་དང་། ཞོལ་རྡོ་རིང་ལྷོ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང(༣༥)བར་རྒྱལ་སྲྀད་གྱི་ཉམ་ཞེས་དང་། ཐིག་ཕྲེང(༣༨)པར་བཀའ་བསྩལད་གྱིས་ཀྱང་། ཞེས་དང་། ཐིག་ཕྲེང(༥༣)པར་གྲོས་གྱྀ་རྒྱ་ཆེ་བས། ལྷོ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང(༡-༢)བར་ན། བཙན་ཕོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་རྩན་གྱྀ་རིང་ལའ། ཞེས་དང་། ཐིག་ཕྲེང(༩)པར་གཙུག་རྩན་གྱི་སྐུ་ལ་དརད་ཏེ། ཞེས་སོགས་ནི་སྤྱིར་སྲོང་བཙན་དུས《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བར》རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་བོ་ནི།། ཨི་དང་མཐུན་ལུགས་འདི་ཞེས་བྱ།། དང་པོ་གཉིས་ལ་དང་པོ་མཐུན།། གསུམ་ལྔ་བཅུ་ལ་ཀྱ་སྦྱར་བ།། བདུན་པ་ཉིད་ལ་བདུན་པ་སྟེ།། ལྷག་མ་རྣམ་ལ་གྱ་སྦྱར་བ།། ཞེས་ལྟར་ན་གཞུང་འདིའི་སྦྱོར་ཚུལ་དང་མཐུན་དགོས་མོད། འོན་ཀྱང་སྐབས་རེར་གང་འདོད་དུ་སྦྱར་ཡོད་པ་ཅི་ཡིན།
ལྔ་བ། ས་པཎ་གྱིས《སུམ་རྟགས་རྩ་བའི》རྗེས་སུ“ཐོན་མི་ཨ་ནུས་མཛད་པ”ཞེས་པར་ཡང་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་བོད་མིའི་གཤིས་ལུགས། རིག་གནས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བཅས་ལ་དམིགས་ཏེ་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། ད་དུང་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་སྤྱིའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་འདོད། རྒྱུ་མཚན་ནི། བོད་མིའི་སྤྱོད་པ་ནི་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ《ཕྱི་བློན་རྣམས་ལ་གདམས་པ》ཞེས་པའི་ནང་དུ“གཞོན་པ་ཤར་རྣམས་ནི་ངོ་མི་རྟག་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེ། ། བུད་མེད་རྣམས་ནི་བོང་མི་སྲིན་ལ་དབང་ཆེ། ། བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་བཞིན་རགས་ལ་ཅོལ་ཆུང་། །”དང་“སིལ་བུ་སིལ་བུར་སོང་ནས། ། ནང་འཁྲུག་དང་རྨེ་འཁྲུག་བྱེད། ། ཕ་སྤུན་ནང་མི་འཆམ། ། སོ་ཁ་ཕྱི་སྒོ་ལ་གཏོད། ། གོང་ལ་ཚེར་མས་བསྐོར། ། མཐོན་པོ་རྒྱོགས་ཀྱིས་འབེབས། ། ཆེ་རིགས་དུག་གིས་གསོད། ། དྲག་རིགས་མས་མཚོན་གྱིས་གསོད། ། ཤར་ར་མདའ་སྟན་བྱེད། ། དཔའ་བོ་རྡོ་སྟན་བྱེད། །”ཅེས་པ་བཞིན། ཁྱད་པར་བོད་སིལ་བུའི་དུས་སྐབས་སུ་“ས་ཆ་རེ་ལ་ལུང་པ་རེ། ། ལུང་པ་རེ་ལ་ཆུ་འགོ་རེ། །”ཟེར་བའི་དཔེ་ལྟར་གཅིག་གྱུར་ཀྱི་འགོ་འཛིན་མེད་པར་རང་རང་ས་ནས་ཚོ་ཕྲན་དང་འགོ་དཔོན་བགྱིས་ཏེ་ཁ་ཐོར་དགུ་ཐོར་གྱིས་དུས་ཤིག་ཡིན་པས། ས་པཎ་ཆོས་ལ་མཁས་ཀྱང་ཀུན་གྱིས་སྣང་ངོར་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར་སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་བ་“ཐོན་མི་ཨ་ནུས་མཛད་པའོ། །” ཞེས་བཀོད་ན་ལས་བྱ་ཀུན་ལ་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེར་བདོག་པས་ཏེ་ལྟར་མཛད་པར་འདོད།
དྲུག་པ། གལ་ཏེ་སྲོང་བཙན་དུས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཕྱི་མོ་བརྩམས་པ་ཡིན་ན། རྗེས་སུ་ས་པཎ་གྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་ཐོན་མིས《སུམ་རྟགས་ རྩ་བའི》བརྩམས་ཆོས་ཇི་བཞིན་འདྲ་བཤུས་བྱེད་དགོས་པ་རེད། ད་དུང་ “ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་”ཞེས་འབྲི་དགོས་པ་རེད། གལ་ཏེ་ ཐོན་མིས་མ་ཡིག་བཞིན་འདྲ་བཤུས་བྱེད་དགོས་ན་དེ་དུས་ས་པཎ་ལས་གཞན་གང་ཟག་དུ་མ་ཞིག་གིས་ཀྱང་དཔར་ཐུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་འདྲ་ཡིན་ན་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ནས་ལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་བར་བཀས་བཅད་ལན་གསུམ་བྱེད་པའི་དགོས་པའང་གལ་ཆེར་མེད་པར་འདོད། སྲོང་བཙན་ནས་ལོ་ཆེན་རིན་བཟང་གི་སྐབས་བར་ལོ་ངོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་གི་རིང་བཀས་བཅད་ཐེངས་གསུམ་བྱུང་ཞིང་། དེའི་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་བརྡ་རྙིང་དེ་འདྲ་མང་པོ་གཏན་ནས་འབྱུང་མི་སྲིད། གལ་ཏེ་ལོ་ངོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ལ་བརྡ་རྙིང་དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ད་ལྟའི་བར་བོད་ལ་ཡི་གེ་བྱུང་སྟེ་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་འགོར་ཡོད་པས། ཕལ་ཆེར་བཀས་བཅད་ཐེངས་བཅུ་ལྷག་བྱ་དགོས། འོན་ཀྱང་དོན་དངོས་སུ་བོད་ལ་ད་ལྟའི་བར་བཀས་བཅད་ཐེངས་གསུམ་ལས་མེད་པས། ད་ལྟ་ཕལ་ཆེར་བརྡ་རྙིང་གིས་ཁེངས་ཤིང་ཕན་ཚུན་གོ་བརྡ་སྤྲོད་པར་ཡང་དཀའ་བའི་ཚོད་དུ་གནས་པར་བསམ། གཙོ་ཆེར་ངེས་དགོས་པ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ད་ལྟའི་བར་མ་ཉམས་པར་འཕེལ་རྒྱས་འབྱུང་བཞིན་པ་འདི་ལགས།
བཞི། 《སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་བ》 ཐོན་མིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཞེས་པའི་དགེ་སྐྱོན་གླེང་བ།
དང་པོ། དགེ་བའི་ཆ་ནས། 1.《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བའི》མཇུག་ཏུ། “རྗེས་འཇུག་བཅུ་ཡི་དོན་ཤེས་ན། ། འབྲི་དང་ཀློག་དང་བཤད་རྣམས་ཀྱི། ། མཚམས་སྦྱོར་སྒྲ་ལ་ཐོགས་མེད་ཅིང་། ། འབྲེལ་པར་སྨྲ་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར། ། གཞན་ཡང་རྗེས་འཇུག་ཤེས་པ་ཡིས། ། དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་མ་མཐོང་ཡང་། ། དོན་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་ཤེས། ། རྗེས་འཇུག་སྦྱོར་བ་མཁས་པ་ན། ། ལུང་གི་དོན་དང་སྦྱོར་བ་དང་། ། བླ་མའི་མན་ངག་གསུམ་སྦྱར་ནས། ། དོན་གྱི་ཐོག་ཏུ་དབབ་པར་བྱ། །” 2.《རྟགས་འཇུག་གི་རྩ་བའི》མཇུག་ཏུ། “ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སེམས་ཅན་རྣམས། ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ། གྲུབ་མཐའ་གཞན་ཡང་ཡོད་ན་ཡང་། ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་ཤེས་བཞིན། ། དེ་བཞིན་ཡི་གེའི་འཇུག་ཚུལ་རྣམས། ། སྨྲ་བ་ཀུན་ལ་གནས་གྱུར་ཀྱང་། ། རང་ཚུལ་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པས། ། དོན་ལ་སྦྱོར་བ་ག་ལ་ཤེས། ། དེ་ཕྱིར་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་གི ། རྗེས་སྨྲས་འདི་ཀུན་རྟོགས་གྱུར་ཅིག །” 3.སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་གོང་སྤེལ་དང་མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཐད་ནས་མཛད་རྗེས་རླབས་ཆེན་བཞག་པ། སྐད་ཡིག་གཅིག་གྱུར་ལ་ཐོག་མའི་ཆ་རྐྱེན་སྐྲུན་པ། 4.མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྨང་གཞི་ནི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཡིན་ལ། སྐད་ཡི་གེ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ནི་སྐད་ཡིག་གི་སྤྱི་འགྲོས་ཀྱི་མ་ལག་དང་། རིག་གནས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞིའི་མ་ལག་དེ་ཡིན། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ནི་ཐུན་མོང་གིས་བརྩི་སྲུང་བྱེད་པའི་སྐད་ཡིག་གི་བཅའ་ཁྲིམས་དེ་ཡིན། 5.ཐོན་མིས་བརྩམས་པར་བྱས་ན་ཀུན་གྱིས་བརྩི་མཐོང་དང་ཡི་རང་བྱེད་ངེས།
གཉིས་པ། སྐྱོན་གྱི་ཆ་ནས། 1.《སུམ་ཅུ་བའི་རྩ་བ》རུ། “སྔོན་འཇུག་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་། ། མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་གང་ཡིན་ལ། ། ཉིས་འབྲེལ་ཡོད་དམ་སུམ་འབྲེལ་ཡོད། ། ཨཱ་ལི་བཞི་ལས་གང་ལྡན་ཡང་། ། རྗེས་འཇུག་བཅུ་པོ་མ་ཞུགས་ན། ། མིང་གཞན་སྦྱོར་བ་ཡོད་མི་སྲིད། །”2.《རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྩ་བ》ལས། “མོ་ཡི་ཡི་གེ་མེད་པ་ན། ། ཕོ་ཡིག་བརྗོད་པ་མེད་པར་འགྱུར། ། ཕོ་ཡིག་དེ་དག་རྣམས་ལ་ཡང་། འཇུག་པར་བཅས་པ་མེད་ན་ནི། ། མིང་དང་ཚིག་ཀྱང་གསལ་མི་ནུས། ། མིང་ཚིག་གསལ་བ་མེད་ན་ནི། ། དོན་རྣམས་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་དུ། ། དོན་མཚོན་བརྗོད་པ་ཀུན་ཀྱང་མེད། ། རིག་བྱེད་སྨྲ་བ་ཡོད་མི་འགྱུར། ། ཉན་ཐོས་རང་རྒྱལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི། ། བསླབ་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར། །” 3.དོན་དངོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུུས་རྩ་དོན་དང་འགལ་བ། རྩོམ་པ་པོའི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་བདག་དབང་བརྩི་འཇོག་མ་བྱས་པས། རྩོམ་པ་པོའི་ཁེ་དབང་ལ་གནོད་པ། 4.སྤྱིར་ཡི་གེ་ནི་སྔོན་དང་རྗེས་ནས་གཞུང་ལུགས་བྱུང་དགོས་པས། སྐད་ཡིག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ།
ལྔ། མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ།
དེ་ཡང་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ལུགས་སུ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་ཡི་གེ་གསར་དུ་བཏོད་པ་དང་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་གཏན་འབེབས་མཛད་ཅེས་གྲགས་ཤིང་། འོན་ཀྱང་། དོན་དངོས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་དཔང་དང་བཙན་པོའི་བཀའ་ཡིས་བཏབ་པའི་རྡོ་རིང་བཞིན། སུ་ཞིག་གིས་བསུབས་ཏུ་མེད་ཅིང་སུབ་པར་ཡང་དཀའ། དེ་བས། ས་པཎ་གྱིས་མཛད་པའི《སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་བ》དེ་ཡང་“ཐོན་མི་ཨ་ནུས་མཛད་”ཅེས་སྐབས་ཤིག་ལ་གཡོལ་བར་གྱུར་ཡང་རུང་། སྐབས་དེར་ ཐོན་མིས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྒྱད་མཛད་ཅེས་པའང་ ཐོན་མིས་ཆེ་བ་བརྗོད་པའི་ཆེད་དང་ཁོ་ཚོའི་རྫུན་རྐུབ་མི་ལྷུང་ཆེད་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་པར་བསམ། གལ་ཏེ། ཐོན་མིས་དེ་དག་མཛད་པར་ལགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ས་པཎ་གྱིས་བརྩམས་པའི《སུམ་རྟགས་རྩ་བ》ལས་གཞན་ཐམས་ཅད་གང་ཡང་མ་རྙེད་པ་རེད། ལུང་དང་རིགས་པ་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་དཀའ། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་གར་ཡང་མ་མཆིས་པ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་འདོད། རྒྱུ་མཚན་སྐབས་དེ་ནི་བོད་སིལ་བུར་ཐོར་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན་པས། ཀུན་ལ་སྤྱི་མཐུན་ཀྱི་ཁྲིགས་སྲོལ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ། སྤྱི་མཐུན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཆ་ཚང་ཞིག་ཡེ་ནས་མ་བྱུང་བར་ཁ་ཐོར་དུ་གྱུར་བའི་སྐབས་བབ་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་དབང་གིས། ཐོན་མིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཞེས་ན་སྤྱི་ལ་ཕན་པའི་དགེ་བ་ཆེར་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད།
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
༡.ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱིས་མཛད་པའི《དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་གསུང་རབ》(པོད་གཉིས་པ)མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
༢.དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༡༩༨༦ལོའི་ཟླ་༦པར་པར་དུ་བསྐྲུན། (ཤོག་ངོས་༡༨༤ན་གསལ།)
༣.ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟེན་ཕུན་ཚོགས་སོགས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ》(西藏简明通史精编本)「M」བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། (ཤོག་ངོས་༩༣)
༤.རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པས་བརྩམས་པའི《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བའི་གཏམ》(藏族简史)「M」མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། (ཤོག་ངོས་༨༢)
༥.《ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ་འདེམས་བསྒྲིགས》「M」གྱི་གསང་བདག་གི《བོད་ཡིག་ཐོག་མར་ཐོན་མིས་བཟོས་པ་ཡིན་མིན་གྱི་དཔྱད་པ》「J」ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། (ཤོག་ངོས་༧༣)
༦.ལྕགས་ཐར་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་པའི《བོད་སྐད་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཁ་ཤས་ལ་དཔྱད་པ་རིག་འཕྲུལ་མེ་ལོང》「M」མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།(ཤོག་ངོས་༨༩)
༧.ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་དང་དངུལ་ཆུ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་བརྩམས།《སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་དེའི་འགྲེལ་བ་སི་ཏུའི་ཞལ་ལུང》「M」མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
༨ .《ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ》ལོ་འཁོར་ཉི་ཤུའི་དཔྱད་རྩོམ་བདམས་བསྒྲིགས་ལས། སྟོབས་རྒྱལ་གྱི《སུམ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་འདི་ཉིད་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཡིན་མིན་སྐོར་གྱི་ཐོག་མའི་དཔྱད་པ》「J」(ཤོག་ངོས་༤༨༤)
༩ .ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས་པའི《 ཐོན་མིས་ཞལ་ལུང》「M」ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Subtitles and Transcript
Translated by
choegyal kyab
Reviewed by trinley tenzin
0:11 འདས་བའི་ཉིན་ཤས་ཀྱི་རིང་ལ་ངས་མི་མང་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་སྐོར་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་གོ་བྱུང་། མ་ཟད། ངས་གྲོགས་པོ་ཚོར་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱའི་སྐོར་གླེང་མོལ་བྱས་པ་ཡིན། གནད་དོན་གཅིག་ནི་ང་ལ་མཚོན་ན་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་འདུག། དེ་ནི་ངས་ཁོང་ཚོར་རྒྱ་ནག་ནི་རྙོག་འཛིང་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ ཧ་གོ་འཇུག་དགོས་པ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན། ངས་རྟག་པར་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འདི་འདྲ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དེ་འདྲ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། སྒྲུང་ངོས་གཅིག་ཅན་ཁོ་ན་ཞིག་བཤད་ནས་ཡོང་ཐབས་མེད། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་ནི་བྷི་རིས་ཁི་(BRIC)རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་རེད། བྷི་རིས་ཁི་ཡིས་བྷི་ར་ཛིལ་(Brazil)དང་། ཨུ་རུ་སུ།(Russia) རྒྱ་གར།(India) རྒྱ་ནག(China)་བཅས་མཚོན་གྱི་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་འདི་དག་གི་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་འཛམ་གླིང་ དཔལ་འབྱོར་བསྐྱར་གསོ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས རྒྱ་ནག་ནི་སིག་ཁི་(SICK)རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། བརྡ་ཆད་འདི་ངོ་དེབ་བཟོ་ཚོང་ཁང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང་དུ་བཏོན་འདུག ཁོང་གིས་སིག་ཁི་ཞེས་པ་འདིས་སིས་རི་ཡ་(Syria)དང་། ཨི་རན།(Iran) རྒྱ་ནག།(Chia) བྱང་ཀོ་རི་ཡ་(North korea)བཅས་མཚོན་གྱི་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་འདི་བཞིའི་ནང་དུ་ངོ་དེབ་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་འཇུག་སྒོ་མེད། དེར་བརྟེན། གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་རྒྱ་ནག་ནི་ཞེན་པ་ལོག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད།
1:19 (དགོད་སྒྲ།)
1:20 ལས་འཆར་གཞན་པ་ཞིག་བཙུགས་ཏེ། རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རིང་ངས་ཁྱེད་ཚོར་ལོ་ངོ་དུ་མའི་རིང་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་འཕྲིན་ ལྕགས་རིའི་ནང་གི་སྒེར་གྱི་མཐོང་སྣང་དག་བརྗོད་འདོད་བྱུང་། གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་སྲིད་སྟེགས་ཀྱི་རྩེད་མོ(Game of Thrones)་ལ་དགའ་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ། རྒྱལ་གཞིས་རྙིང་པ་ཞིག་ལ་རྩིག་གྱང་ནི་ག་ཚོད་གལ་ཆེན་ཡིན་མིན་ཤེས་ངེས་རེད། དེས་བྱང་གི་གནོད་འཚེ་དག་འགོག་གི་ཡོད།
1:47 རྒྱ་ནག་གི་གནས་བབ་ཀྱང་དེ་མཚུངས་རེད། བྱང་རྒྱུད་དུ་རྒྱ་ནག་ལྕགས་རི་རིང་པོ་ཡོད། འདིས་ལོ་ངོ་༢༠༠༠ གི་རིང་ལ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་བཙན་འཛུལ་ བྱེད་པོ་དག་གི་སོ་ཁ་ནས་བསྐྱབས་ཡོད། ད་དུང་། རྒྱ་ནག་ལ་ཆ་འཕྲིན་འགོག་པའི་ལྕགས་རི་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་ཆེ་བའི་ཆ་འཕྲིན་ལྕགས་རི་ཡིན། འདིས་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་ཕྱི་ཕྱོགས་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་བཀག་འགོག་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་མིན་པར། རྒྱ་ནག་རང་གི་མི་སེར་རྣམས་འཛམ་གླིང་རང་དབང་དྲ་བར་འཛུལ་བཅུག་མེད། ཐ་ན་ཁོང་ཚོ་དུམ་བགོ་བྱེད་པ་ལས་ཆིག་སྒྲིལ་བྱེད་འཇུག་གི་མེད།
2:24 རྩ་བའི་ཆ་ནས་དྲ་རྒྱ་ལ་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་རེད། དང་པོ་དེ་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་དྲ་རྒྱ་དང་། གཞན་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱ་རེད། འོན་ཀྱང་། ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱ་ནི་ ནུས་མེད་བེམ་རོ་ཞིག་རེད་སྙམ་ན་ནོར་འཁྲུལ་རེད། ང་ཚོས་ཞི་མི་དང་ཙི་ཙི་ཡི་མཚུངས་བསྡུར་ཐབས་ལམ་སླ་བོ་ཞིག་གིས་ འདས་བའི་ལོ་ངོ་བཅོ་ལྔའི་རིང་གི་ རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་འཐབ་རྩོད་དེ། ཞི་མི་མཚོན་པའི་ཞིབ་བཤེར་དང་། ཙི་ཙི་མཚོན་པའི་དྲ་དམངས་དབར་གྱི་རྩོད་པ་འགྲེལ་གྱི་་ཡོད། འོན་ཀྱང་། མཚམས་རེར་འདི་ལྟ་བུའི་མཚུངས་བསྡུར་ཏེ་ཆེས་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག་ཡིན་པས།
3:08 དེ་རིང་ངས་འདིར་རིམ་པ་གཉིས་བ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་གྱི་ཡིན། རྒྱ་ནག་ཏུ་དྲ་དམངས་ས་ཡ་༥༠༠་ཡོད། འཛམ་གླིང་གི་དྲ་རྒྱ་སྤྱོད་མཁན་གྱི་གྲངས་འབོར་མང་ཤོས་རེད། རྒྱ་ནག་དྲ་རྒྱ་ནི་རྩ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། རྒྱ་ནག་དྲ་རྒྱའི་སྤྱི་ཚོགས་དངོས་ཡོད་ཐོག་ཁ་ཡར་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡོད། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལས་སླ་བོ་རེད། ཁྱེད་ཚོར་གྷོས་གྷིལ་(Google)ཡོད་སར། ང་ཚོར་པེ་ཏོས་(Baidu)ཡོད། ཁྱེད་ཚོར་ཌིས་ཌིར་(Twitter)ཡོད་སར། ང་ཚོར་ཝེ་པོ་(Weibo)ཡོད། ཁྱེད་ཚོར་ངོ་དེབ་(Facebook)ཡོད་སར། ང་ཚོར་རིན་རིན་(Renren)ཡོད། ཁྱེད་ཚོར་ཡོས་ཌོབ་(Youtube)ཡོད་སར། ང་ཚོར་ཡོས་ཁོས་(Youku)དང་ཐོས་ཏོས་(Tudou)ཡོད། རྒྱ་གཞུང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་དྲ་ལམ་ ཚད་རིམ་ ༢་༠ ཅན་ཆ་ཚང་བཀག་ཡོད་ཀྱང་། རེ་རེ་བྱས་ནས་འདྲ་བཟོ་བྱས་ཡོད།
3:59 (དགོད་སྒྲ།)
4:01 ངས་འདི་ལ་ཐབས་མཁས་བའི་ཞིབ་བཤེར་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། དེས་ཁྱེད་རང་གཅིག་པུར་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་མ་རེད། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དྲ་རྒྱ་སྟངས་འཛིན་སྲིད་ཇུས་འདི་སྟབས་བདེ་མོ་ཞིག་སྟེ། བཀག་འགོག་དང་འདྲ་བཟོ་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་རེད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་བའི་དགོས་མཁོ་སྐོང་འདོད་ཡོད། མི་མང་ཚོ་དངོས་གནས་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་བར་དགའ། འོན་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞནཞིག་ནས་ཁོང་ཚོས་འདོད་མོས་ལྟར་དྲ་རྒྱའི་ཨ་མ་དེ་ དུས་ནམ་ཡིན་ཡང་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་ཆེད་པེ་ཅིང་དུ་ཉར་དགོས་པ་དེ་རེད། གུ་གལ་རྒྱ་ནག་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཀྱང་དེ་ལ་ཐུག་ཡོད། ཁོང་ཚོས་རྒྱ་གཞུང་གིས་དྲ་རྒྱའི་ཨ་མ་དོ་དམ་ བྱེད་རྒྱུ་དེ་དང་ལེན་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་རེད།
4:43 ཨ་རབ་ཀྱི་དབང་ཆ་གཅིག་སྡུད་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱ་ སྟངས་འཛིན་གྱི་ཐབས་ལམ་གཉིས་ཆ་རྟོགས་མི་འདུག། དཔེར་ན། མོ་བྷ་ར་ཁས་(Mubarak)དྲ་ལམ་བཀག་པ་རེད། ཁོང་གིས་དྲ་དམངས་ཚོས་རང་ཉིད་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུ་འགོག་འདོད་པ་རེད། ཡིན་ཡང་། དྲ་དམངས་ཚོས་དྲ་རྒྱ་འགྲིམས་མ་ཐུབ་པས་་སྲང་ལམ་དུ་འཛོམས་པ་རེད། དེའི་མཇུག་འབྲས་མངོན་གསལ་རེད། ང་ཚོས་ཤེས་གསལ་ལྟར་མོ་བྷ་ར་ཁི་དངོས་ཡོད་ལག་ལེན་ཐོག་ནས་ ཤི་བ་རེད། ད་དུང་ཊ་ནེ་ཤི་ཡ་(Tunisia)ཡི་་སྲིད་འཛིན་བྷན་ཨ་ལས་(Ben Ali)ཀྱིས་ དྲ་རྒྱ་སྟངས་འཛིན་གྱི་ཐབས་ལམ་གཉིས་པ་དེ་གཞིར་བཟུང་བྱས་མེད། དེ་ནི་དྲ་རྒྱའི་ཨ་མ་རང་གི་ལག་ཏུ་ཉར་རྒྱུ་དེ་རེད། ཁོང་གིས་ཨ་རིར་རྟེན་གཞི་བྱས་བའི་ངོ་དེབ་ ཊུ་ནེ་ཤེ་ཡའི་(Tunisia)ནང་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཅུག་པ་རེད། དེར་བརྟེན། ཁོང་གིས་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་བྱས་པར་རྒོལ་བའི་ སྐྱོན་འཛུགས་གྱི་བརྙན་ཐུང་དག་བཀག་སྡོམ་བྱེད་ཐུབ་མེད། གནས་ཚུལ་གཅིག་པ་བྱུང་བ་རེད། ཁོང་ནི་ཨ་རབ་ དཔྱིད་ཀའི་ཡོ་ལངས་ཁྲོད་མགོ་རྟིང་སློག་པ་དང་པོ་རེད།
5:42 འོན་ཀྱང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་དྲ་རྒྱ་ཞིབ་བཤེར་གྱི་ཐབས་ལམ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་རྒྱ་དེ་མི་མང་གི་གླེང་སྟེགས་ཤིག་དང་། བསམ་འཆར་བརྒྱུད་ལམ། དཔོན་རིགས་ཚོའི་འཇིགས་སྣང་བྱེད་ཡུལ་ཆགས་པ་དེ་འགོག་ཐུབ་མེད། གང་ལགས་ཞེ་ན། རྒྱ་ནག་ཏུ་དྲ་ཐོག་ཟིན་བྲིས་བ་ས་ཡ་༣༠༠་ཙམ་ཡོད། དེ་ནི་ཨ་རིའི་མི་འབོར་ཁ་གྲངས་དང་གཅིག་པ་རེད། ཟིན་བྲིས་བ་ས་ཡ་༣༠༠་དེ་ཞིབ་བཤེར་གྱི་ར་བ་ནས་ ཟིན་བྲིས་འདེབས་རྒྱུ་བཀག་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱས་ལོ་རྒྱུས་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ ནུས་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཞིག་ བསྐྲུན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
6:26 ༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་༧་པའི་ནང་ལྷོ་རྒྱུད་གྲོང་ཁྱེར་བིན་གྲོས་(Wenzhou)ནང་ གནས་ཚུལ་གསལ་ཁ་མེད་པའི་མེ་འཁོར་བརྡབ་སྐྱོན་གཉིས་བྱུང་བ་རེད། ཆག་སྒོ་དེ་བྱུང་མ་ཐག དབང་འཛིན་པ་ཚོས་དངོས་ཡོད་ཐོག་དོན་རྐྱེན་ཏེ་སྦས་འདོད་སྐྱེས་བ་རེད། གནད་དོན་དེས་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་དམངས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བསླངས་ཡོད། ཆག་སྒོ་བྱུང་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་ལྔའི་ནང་། དྲ་ཐོག་ཏུ་དོན་རྐྱེན་དེར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མཁན་ས་ཡ་༡༠་བྱུང་བ་རེད། དེ་འདྲ་རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་བྱུང་མྱོང་མེད། ད་ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ། མེ་འཁོར་བློན་ཆེན་གོ་གནས་ནས་ ཕབ་སྟེ་ཁྲིམས་ཆད་བཙོན་འཇུག་ལོ་༡༠་བྱས་སོང་།
7:02 ཉེ་ཆར་པེ་ཅིང་ཁོར་ཡུག་བློན་ཆེན་ལྷན་ཁང་དང་ པེ་ཅིང་དུ་ཡོད་པའི་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་གཉིས་ཀྱི་དབར་ལ་ དགོད་བྲོ་བའི་རྩོད་པ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། གང་ལེགས་ཞེ་ན། བློན་ཆེན་ལྷན་ཁང་གིས་ ཨ་རིས་གཞུང་ཚབ་ལ་རྒྱ་ནག་ནང་སྲིད་ལ་ཇུས་གཏོགས་ཀྱིས་ མཁའ་དབུགས་གནས་བབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས། ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་བཏོན་པའི་ཡིག་ཆ་དེ་འགྲིག་ཡོད། ཁོང་གིས་མཁའ་དབུགས་ཀྱི་ཚད་༡༤༨་ཡིན་པས་ཚོར་བ་སྐྱེན་པའི་མི་རྣམས་ ཕྱི་ལ་མ་སོང་ན་ལེགས་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན། བློན་ཆེན་ལྷན་ཁང་གིས་མཁའ་དབུགས་གཙང་བཙོག་གི་ཚད་༥༠་ཡིན་པས། ཕྱི་ལ་སོང་ན་སྐྱོན་མེད་ཚུལ་བརྗོད། ཡིན་ན་འང་། རྒྱ་ནག་གི་ཟིན་བྲིས་བ་བརྒྱ་ཆ་༩༩ ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ལངས་ཡོད། སྐབས་དེར་ང་པེ་ཅིང་དུ་ཡོད། ངས་རྟག་པར་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་ཡིག་ཆར་བལྟས་ཏེ། སྒེའུ་ཁུང་ཕྱེ་ན་འགྲིག་མིན་གྱི་ཐག་་ཆོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
8:11 ཞིབ་བཤེར་གྱི་རྒྱ་ལས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་དྲ་རྒྱ་ཇི་ལྟར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད་ཅེ་ན། རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཆ་ཤས་གཅིག་ནི་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་རེད། ཌིས་ཌིར་དང་ཌིས་ཌིར་འདྲ་བཟོ་བྱས་པ་གཉིས་ཀར་ ཡིག་འབྲུ་༡༤༠་ཙམ་འབྲི་བའི་ཚད་གཞི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། དབྱིན་ཡིག་ནང་དུ་ཚིག་༢༠་འམ་ཡང་ན་འབྲེལ་ཐག་ཐུང་ཐུང་ཞིག་རེད། ལྗར་མན་གྱི་སྐད་ཡིག་ནང་དུ་ཕལ་ཆེར་(Aha)ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་རེད།
8:33 (དགོད་སྒྲ།)
8:35 འོན་ཀྱང་། རྒྱ་ཡིག་ནང་དུ་ཡིག་འབྲུ་༡༤༠་ནི་ ཡིག་འབེབ་ཞིག་གམ་སྒྲུང་ཞིག་རེད། དེའི་ནང་དུ་གསར་གནས་ཤིག་གི་རྒྱུ་ཆ་ཁག་ཀྱང་ཚང་ཡོད། དཔེར་ན། འདི་ནི་ཤེག་སི་ཧྥིར་གྱི་ཧམ་ལེ་ཐི་རེད། ནང་དོན་འདི་རྒྱ་ཡིག་གི་ནང་ཏུ་ཌིས་ཌིར་ཐོག་འགོད་ཐེངས་གཅིག་ནི་ དབྱིན་ཡིག་གི་འགོད་ཐེངས་གསུམ་དང་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་རེད། རྒྱ་མི་ཚོས་དུས་རྟག་ཏུ་བསླུ་ཡི་མི་འདུག་གམ། དེར་བརྟེན། རྒྱ་མི་ཚོས་ཟིན་བྲིས་སྤེལ་བ་འདི་གསར་ལམ་ཞིག་ལས་ གསར་འགྱུར་གྱི་མགོ་བརྗོད་ལྟ་བུ་ཞིག་ངོས་འཛིན་གྱི་མེད།
9:14 མ་ཟད། སེ་ན་(Sina)བཟོ་ཚོང་ཁང་ནི་ ཌིས་ཌིར་འདྲ་བཟོ་བྱེད་མཁན་རེད། དེར་མིང་ཞིག་བཏགས་པ་ནི་ཝེ་པོ་(Weibo)རེད། ཝེ་པོ་ཞེས་བ་ནི་ཟིན་ཕྲན་ཞེས་བའི་རྒྱ་འགྱུར་དེ་ཡིན། དེ་ལ་རང་གི་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཆ་ཡོད། ཝེ་པོ་སྟེང་གི་མཆན་འདོགས་ས་དེ་ནི་ཌིས་ཌིར་ངོ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་ ངོ་དེབ་དང་ཅུང་འདྲ་བོ་ཡོད། ཝེ་པོ་(Weibo)དང་ཟིན་ཕྲན་སོགས་ཀྱི་གསར་གཏོད་དང་། འདྲ་བཟོ་འདི་དག ༢༠༠༩་ལོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་དར་ཁྱབ་ཕྱིན་སྐབས། གསར་ལམ་གླེང་སྟེགས་ཤིག་ཆགས་པ་རེད། ཀློག་པ་པོ་ས་ཡ་༣༠༠་ཅན་གྱི་གསར་ལམ་གླེང་སྟེགས་ཤིག་ཆགས་པ་རེད། གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། ཝེ་པོ་ནང་དུ་མ་གླེང་བའི་གནད་དོན་ཞིག རྒྱ་ནག་མི་མང་གིས་མི་ཤེས་བའི་ཚད་དུ་སླེབས་ཡོད།
9:59 ད་དུང་། རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་རྒྱས་ དངོས་གནས་མི་མང་གི་ལྟ་སྟངས་དང་འཚོ་བ་གཉིས་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་བཅུག་ཡོད། དཔེར་ན། མངོན་འདོད་གླེང་སའི་བརྒྱུད་ལམ་མེད་པའི་མི་མང་ ཚོར་རང་གི་མངོན་འདོད་གཞན་གྱིས་གོ་ཐུབ་པའི་བརྒྱུད་ལམ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད། རྒྱ་ནག་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་དབང་ཆའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཞུ་གཏུག་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཡོད། གང་ལེགས་ཞེ་ན། དབུས་གཞུང་གིས་ལུགས་སྲོལ་རྙིང་པ་ཞིག་རྒྱུན་སྐྱོང་འདོད་ཡོད། གོང་མ་ནི་སྐྱོན་མེད་དང་། ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཚོ་ནི་ཇག་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ལྟ་སྟངས་རེད། དེར་བརྟེན། ཞུ་གཏུག་བྱེད་མཁན་ཏེ་གནོད་ཐེབས་ཞིང་པ་ཚོ་ མེ་འཁོར་ལ་བསྡད་དེ་པེ་ཅིང་དབུས་གཞུང་དུ་ཞུ་གཏུག་ལ་ཡོང་ཚེ། ཁོང་ཚོས་དཀའ་རྙོག་དེ་གོང་མས་སེལ་བའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ཡང་། པེ་ཅིང་དུ་ཞུ་གཏུག་པ་ཇེ་མང་དུ་ཕྱིན་ན། གྱེན་ལངས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཡང་ཡོད་པས། དབུས་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོ་ཕྱིར་ས་གནས་སུ་ལོག་བཏང་བ་དང་། ཐ་ན་མང་པོ་ཞིག་བཙོན་ཁང་དུ་བཅུགས་འདུག། འོན་ཀྱང་། ད་ལྟ་ང་ཚོར་ཝེ་པོ་ཡོད། ངས་དེ་ལ་ཝེ་པོ་ཞུ་གཏུག་ཅེས་ལབ་ཀྱི་ཡོད། མི་མང་གིས་ལག་འཁྱེར་ཁ་པར་ལ་བསྟེན་ནས་དྲ་ཞུགས་བྱེད།
10:54 སྐབས་རེར་སྟབས་ལེགས་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་གྱི་སྒྲུང་དེར་ གསར་འགོད་པ་དང་། སློབ་དཔོན། མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ཚོས་དོ་སྣང་སྤྲད་སྲིད། ཡོ་ཁྲིན་ནི་ཁོང་ཚོའི་གྲས་ཀྱི་གཅིག་རེད། ཁོ་མོ་རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ཟིན་བྲིས་པ་ཞིག་རེད། ཁོ་མོའི་ཟིན་བྲིས་བལྟ་ཀློག་བྱེད་མཁན་མི་གྲངས་ས་ཡ་༢༡ ཙམ་ཡོད། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་རྒྱལ་ཡོངས་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་ཞིག་དང་འདྲ། གལ་ཏེ། རང་གི་དཀའ་ངལ་གྱི་གནད་དོན་ཞིག་ལ་ཁོ་མོས་བདག་རྒྱག་སྲིད། དེར་བརྟེན། ཝེ་པོ་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་བ་འདིས་ཞིབ་བཤེར་གྱི་རྒྱ་ལས་ཀྱང་ རྒྱ་ནག་མི་མང་ས་ཡ་༣༠༠་ཙམ་ལ་མཉམ་དུ་གླེང་མོལ་དང་ཁ་བརྡ་ བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་དཀོན་མོ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད། དེ་ནི་ཌེ་ཌི་(TED)ཆེན་པོ་ཞིག་དང་འདྲ་པོ་རེད། མ་ཟད། འདི་ནི་རྒྱ་ནག་མི་མང་གི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ ཐོག་དང་པོར་བྱུང་བ་རེད། རྒྱ་ནག་མི་མང་གིས་མི་རྣམས་ལ་གྲོས་མོལ་དང་ ཁ་བརྡ་གང་འདྲ་བྱེད་དགོས་མིན་སློབ་ཀྱི་ཡོད།
11:46 ཡིན་ཡང་། ཞིབ་བཤེར་གྱི་ཞི་མི་གཉིད་ཁུག་མེད། རྒྱ་ནག་ཝེ་པོ་དྲ་ཐོག་ཏུ་ཚོར་བ་སྐྱེན་པའི་གནད་དོན་རིགས་བཀོལ་ཐབས་མེད། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་སྲིད་འཛིན་ཧོས་ཅིན་ཐོ་ཡི་མིང་དང་། ཁྲོང་ཆིན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མིང་འགོད་མི་ཐུབ། ཉེ་ཆར་བར་དུ་ཁྱེད་ཀྱིས་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོས་རུས་མིང་འཚོལ་མི་ཐུབ། དེར་བརྟེན། རྒྱ་མི་ཚོ་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམས་གྲངས་ཅན་གྱི་ཚིག་དང་། ཚབ་མཚོན་གྱི་ཚིག ད་དུང་བརྒྱུད་སྤྲོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་སྤྱོད་པར་མཁས། ཐ་ན་ཁོང་ཚོས་སོ་སོར་མིང་བཏགས་ཏེ་ འཛམ་གླིང་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བའི་འཐབ་རྩོད་ཅིག འདམ་རྩའི་རྟ་དང་ཆུ་འབུ་དབར་དུ་བསླངས་ཡོད། རྩ་འདམ་རྟ་ཞེས་བ་ནི་ ཨ་མར་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བ་དང་དོན་འདྲ། ཁོང་ཚོས་སོ་སོར་མིང་དེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། (hexie)ཆུ་འབུ་ཞེས་བ་ནི། འཆམ་མཐུན་དང་ཞིབ་བཤེར་གྱི་མཚོན་དོན་ཡིན། འདི་ལྟ་བུའི་ཚིག་དག་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་རེ་བྱུང་ཚེ་སྤྲོ་བ་འདྲེན་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་འབྱུང་གི་རེད། ཝེ་པོ་དྲ་ཐོག་ཏུ་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་བའི་སྒྲུང་རྐྱང་རྐྱང་མཐོང་། ཡ་མ་ཟུང་གི་ཚིག་དང་བརྗོད་པ་དེ་ཚོ་རྒྱ་ཡིག་གི་འབུམ་རམས་པའི་ ཤེས་ཚད་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ནའང་འགྲེལ་དཀའ།
13:06 འོན་ཀྱང་། ཁྱེད་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་མི་ཐུབ། གང་ལགས་ཞེ་ན། རྒྱ་ནག་གི་ཝེ་པོ་གསར་འཛུགས་བྱེད་སྐབས་ནི་ གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཌིས་ཌིར་གཏན་འགོག་བྱས་བའི་ཟླ་གཅིག་ཙམ་གྱི་རྗེས་རེད། དེས་ཝེ་པོ་བཟོ་ཚོང་ཁང་གིས་ཝེ་པོ་ནི་ཐོག་དང་པོ་ནས་ རྒྱ་གཞུང་ལ་ཉེན་ཁ་འབྱུང་གཞིའི་གླེང་སྟེགས་ ཤིག་མི་ཆགས་པའི་གོ་བསྐོན་བློ་འགུགས་ བྱས་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ། དཔེར་ན། མཉམ་འཛོམས་དང་ཐུག་འཕྲད། སྤྲོ་འཆམ་ལྟ་བུའི་ཚིག་དག་འཁོད་ཚེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཡོད་མིན་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་གཏོང་གི་ཡོད། ཁྱེད་ཀྱིས་ཐུག་འཕྲད་དེ་འདྲ་བྱེད་དགོས་བའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ཁྱེད་རང་ས་གནས་སུ་མ་འབྱོར་སྔོན་དུ་ཉེན་རྟོག་པ་སླེབས་ཏེ་སྒུག་བསྡད་ཡོད། ག་རེ་བྱས་ནས། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་ཚོར་ཡིག་ཆ་ཡོད་པས་རྐྱེན་གྱིས་རེད། ཁོང་ཚོའི་ལག་ཏུ་ཆ་ཚང་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཁོང་ཚོས་༡༩༨༤་ལོའི་ངོ་ལོག་བ་དག་གི་ཡིག་ཆ་གསང་ཞིབ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་བཀོལ་ཐུབ། དེར་བརྟེན་དྲག་གནོན་བྱས་པ་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེན་ཡིན།
14:03 འོན་ཀྱང་། ངས་ཁྱེད་ཚོར་ཞི་མི་དང་ཙི་ཙིའི་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་ གནད་དོན་དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་ཤེས་འཇུག་འདོད། ཞི་མི་ནི་ཞིབ་བཤེར་མཁན་རེད། རྒྱ་གཞུང་ལ་ཞི་མི་གཅིག་ལས་མེད་པ་མིན། ད་དུང་དབུས་དང་ས་གནས་ཀྱི་ཞི་མི་ཡོད།
14:17 (དགོད་སྒྲ།)
14:19 དྲ་རྒྱའི་དོ་དམ་གྱི་ཨ་མ་དབུས་ཀྱི་ཞི་མིའི་ལག་ཏུ་ཡོད་པས་ དྲ་དམངས་ཚོས་ས་གནས་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། ས་གནས་གཞུང་ལ་པེ་ཅིང་དུ་ཡོད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཡིག་ཆ་རག་ཐབས་མེད། དབུས་གཞུང་ལ་ལྐོག་རྔན་མ་སྤྲད་པར་ ས་གནས་གཞུང་གིས་དགོངས་དག་ཞུ་བ་ལས་ཅི་ཡང་བྱེད་མི་ཐུབ།
14:36 དེར་བརྟེན། འདས་བའི་ལོ་ངོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ། དྲ་རྒྱར་སྤེལ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ལས་འགུལ་གྱིས་ ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཐོག་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་སོང་། ཁོང་ཚོས་ལག་ཏུ་ཡིག་ཆ་རག་ཐབས་མེད་པས་ ཅུང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཆགས་བྱུང་། དྲ་རྒྱའི་ཨ་མ་པེ་ཅིང་དུ་ཡོད་པ་རེད། མེ་འཁོར་བརྡབ་སྐྱོན་གྱི་གནད་དོན་ཐད་ནས། ཅིའི་ཕྱིར་ཉིན་ལྔའི་ནང་སྐྱོན་བརྗོད་གྱི་གཏམ་ས་ཡ་༡༠་ཙམ་སྤེལ་བ་དེ་ཁོ་ན་མིན་པར་ ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་ དྲ་ཐོག་ཏུ་ཉིན་ལྔའི་རིང་ལ་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་སྤྲད་པ་དེ་རེད། དེ་འདྲ་སྔོན་ཆད་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད། གནད་དོན་ཆུང་ཆུང་རེད། གང་ལེགས་ཞེ་ན། ཐ་ན་དཔོན་རིགས་མཐོ་ཁག་དེ་ཚོ་ཡང་ ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཞེན་པ་ལོག་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཁོང་ཚོར་ཁ་གཡར་ས་ཞིག་དགོས་པ་རེད། མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་ནི་ཁ་གཡར་ས་སྟབས་བདེ་ཤོས་ཏེ་རེད།
15:19 ད་དུང་། ཉེ་ཆར་བྱུང་བའི་པོ་ཤེས་ལེ་དོན་རྐྱེན་དེ་གསར་འགྱུར་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་རེད། ཁོང་ནི་རྒྱལ་སྲས་རེད། འོན་ཀྱང་། འདོ་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་གཉིས་པ་དང་བཞི་བའི་བར་ ཝེ་པོ་ནི་དཀྲོག་གཏམ་བཀྲམ་སའི་ཁྲོམ་ས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱས་སྲས་དེའི་སྐོར་ལ་བསྟན་བཤིག་སློང་བའི་སྐད་ཆ་ག་རེ་བཤད་ཀྱང་ཆོག སྐབས་དེར་ཁྱེད་རང་ཨ་རིར་ཡོད་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། འོན་ཀྱང་། ཁྱེད་ཀྱིས་པེ་ཅིང་གི་དམག་མིའི་གྱེན་ལངས་སྐོར་གྱི་དཀྲོག་གཏམ་སྤེལ་ན། ཁྱེད་རང་འཛིན་བཟུང་བྱེད་ཁོ་ཐག་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་རང་དབང་ནི་དམིགས་འབེན་བྱས་པ་ཞིག་རེད།
15:51 རྒྱ་ནག་ཏུ་ཞིབ་བཤེར་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཞིག་རེད། ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་རང་དབང་འདུག་འདོད་པ་དེ་རྒྱུན་ལྡན་མ་རེད། དེའི་རྒྱབ་ཏུ་གནས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་འབྱུང་གི་རེད། གང་ལགས་ཞེ་ན། ཁོང་ནི་གཡོན་ཐལ་ཆེ་བའི་དཔོན་རིགས་ཤིག་རེད། དབུས་གཞུང་གིས་ཁོང་ནི་དེ་སྔོན་ཧ་ཅང་མི་ཡག་པོ་ཞིག་དང་། ད་ལྟ་མི་ངན་གཏེ་བོ་ཞིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ མི་མང་ལ་ཤེས་འཇུག་འདོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། དྲ་དམངས་ས་ཡ་༣༠༠་ཅན་གྱི་ཝེ་པོ་ནི་ ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལག་ཆ་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད།
16:19 ལག་རྩལ་འདི་གསར་བ་ཡིན་ཀྱང་། ལམ་ལུགས་རྙིང་བ་རེད། ལམ་ལུགས་འདི་མོ་ཙེ་ཏུང་གིས་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་བཟོས་བ་རེད། གང་ལེགས་ཞེ་ན། ཁོང་གིས་མི་མང་ས་ཡ་མང་པོར་སྐུལ་སློང་བྱས་ཏེ་ རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ས་གནས་གཞུང་རྩ་མེད་གཏོང་བཅུག་པ་རེད། དེ་སྟབས་བདེ་རེད། གང་ལགས་ཞེ་ན། དབུས་གཞུང་གིས་ མི་མང་གི་བསམ་འཆར་གྱི་སྣེ་ཁྲིད་དགོས་ཀྱི་མེད། ཁོང་ཚོས་མི་མང་ལ་དམིགས་འབེན་གྱི་ལམ་ཞིག་བསྟན་པ་ལས་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཞིབ་བཤེར་མི་བྱེད་པ་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ཆ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད།
16:48 འདི་ནི་ཞི་མི་དང་ཙི་ཙིའི་རྩེད་མོ་ཡི་གནས་ཚུལ་གསར་ཤོས་ཏེ་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་བས་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་བ་རེད། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ནི་ཁོང་ཚོའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡིན་ པ་ལས་ཨ་རི་ནས་ནང་འདྲེན་བྱས་བའི་ཆེ་མཐོང་ཞིག་མིན་པའི་ བསམ་བློ་གཏོང་མཁན་གྱི་རྒྱ་མི་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ད་དུང་། འདིས་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་ཚོར་སྦྱོང་བརྡར་དང་། མང་གཙོ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་གྲ་སྒྲིག་ཐད་ནས་ མི་མང་གི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་བསྐྲུན་ཡོད་ཀྱང་། དེས་རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་མེད་པར། རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་གཅིག་སྡུད་བྱས་པའི་དྲ་རྒྱ་དོ་དམ་དེ་སྤྱད་ནས་ དབུས་གཞུང་གི་དབང་ཆ་སྲ་བརྟན་གཏོང་ཞིང་། ས་གནས་གཞུང་དང་ཤོག་ཁག་མ་འདྲ་བ་ཚོར་ཁ་གཏད་གཅོག་བྱེད་ཆགས་ཡོད།
17:28 དེས་ན། ང་ཚོའི་མ་འོངས་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ཅི་བཤད་ཀྱང་། ང་ཚོ་ནི་ཙི་ཙི་རེད། ང་ཚོའི་མ་འོངས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ཞི་མིར་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དགོས། རྒྱ་ནག་གཅིག་པུ་མིན་པར་ཨ་རིའི་ནང་དུའང་ ཞི་མི་ངན་པ་ཆུང་ཆུང་དང་སྙིང་རྗེ་བོ་དེ་འདྲ་འདུག།
17:46 (དགོད་སྒྲ།)
17:48 སོ་པ།(SOPA) པི་པ།(PIPA) ཨེ་ཁི་ཊ།(ACTA) ཊི་པས་པས་(TPP)དང་། ཨེ་ཊི་ཡོས།(ITU) ད་དུང་། ངོ་དེབ་དང་གུ་གལ་གཉིས་ཀྱིས་ཙི་ཙི་ཡི་གྲོགས་པོ་ཡིན་མདོག་སྟོན་གྱི་ཡོད་ཀྱང་། མཚམས་མཚམས་ཞི་མི་དང་མཉམ་དུ་མཐུན་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག། དེར་བརྟེན། ངའི་མཇུག་སྡོམ་ནི་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོ་རྒྱ་མི་ཚོས་་རང་དབང་ཆེད་འཐབ་རྩོད་བྱེད། ཁྱེད་ཚོས་ཞི་མི་ངན་པ་ཚོར་ལྟ་རྟོག་བྱོས། ཁོང་ཚོ་རྒྱ་ནག་གི་ཞི་མི་ཚོ་དང་མཉམ་སྦྲེལ་བྱེད་མ་འཇུག འདི་ལྟར། ང་ཚོས་མ་འོངས་པར་ ག་དུས་ཡིན་ཡང་། གང་དུ་ཡིན་ཡང་། ཞེད་སྣང་མེད་པར་ དྲ་རྒྱ་ལོངས་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་ཙི་ཙིའི་རྨི་ལམ་དེ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་འཇུག་གི་ཡིན།
18:27 (ཐལ་མོ་རྡེབ་སྒྲ།)
18:34 ཐུགས་རྗེ་ཆེ།
18:36 (ཐལ་མོ་རྡེབ་སྒྲ།)


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་ནང་ཁུལ་དུ་མཐུན་སྒྲིལ་འཛུགས་པ།
ཧྥ་རན་སི། ནནྟ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༥ ཉིན།
ཨེ་ལེག་ཛན་ཌར། བྷར་ཛིན་གྱིས་ཕབ་སྒྱུར་དང་ཕྱོགས་སྒྲིག་རོབ་ཙམ་ཞུས།
ཆོས་ལུགས་སྒྱུར་བའི་ཉེན་ཁ།
འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་ནང་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གཞུང་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་སོ་སོའི་མི་རིགས་ལ་རན་ཞིང་འཚམས་པར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་གི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ངོས་ནས་རྒྱུན་དུ་སོ་སོའི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཉར་ཚགས་བྱེད་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཇེའུ་དང་ཁ་ཆེ་རེ་ཟུང་ཡོད་ནའང་མི་ཕལ་ཆེ་བ་ཡེ་ཤུ་ཡིན་པ་རེད། ཁོང་ཚོའམ་མི་སུ་ཞིག་ལ་མཚོན་ནའང། ཆོས་ལུགས་བསྒྱུར་རྒྱུ་ནི་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མིན་པ་དང་སྐབས་རེ་དེས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲ་བར་འཚུད་ངེས།
དེར་ངོས་ནས་རྒྱུན་དུ་བརྗོད་པའི་དཔེ་མཚོན་གཅིག་ཡོད། ལོ་རབས་དྲུག་ཅུ་པའི་འགོ་སྟོད་དུ་ང་ཚོ་བོད་པ་ཚོས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་མྱངས་པ་རེད། དེའི་སྐབས་སུ་ཡེ་ཤུའི་ཚོགས་པ་མང་པོས་ང་ཚོར་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པར་བསླེབས། བུ་ཕྲུག་ཆུང་ཆུང་ཁ་ཤས་ཡོད་པའི་བོད་པའི་བུད་མེད་ཅིག་ཡོད་པ་དང་ཁོ་མོར་གནས་སྟངས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཕྲད་ཡོད། དེ་ནས་ཡེཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཞིག་བསླེབས་ནས་ཁོ་མོའི་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ཡེ་ཤུའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་སློབ་ཞུགས་བྱེད་རྒྱུར་ཁས་བླངས་པ་རེད། ཉིན་ཞིག་ཁོ་མོ་ངོས་ཀྱི་འགྲམ་དུ་བསླེབས་ནས་མོ་རང་གི་མི་ཚེ་འདིར་ཡེ་ཤུ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ནང་པ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་གྱི་འདུག དེས་ཁོ་མོར་ཆོས་ལུགས་ཐད་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་གསལ་པོར་སྟོན་གྱི་ཡོད། གལ་ཏེ་ཁོ་མོ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ལྷ་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། མོ་ལ་ནང་པ་བྱེད་རྒྱུའི་དགའ་མོས་མི་འོང་བ་དང་། གལ་ཏེ་མོ་རང་དམྱལ་བར་ཕྱིན་ཚེ། མོས་ནང་པ་ཞིག་བྱེད་མི་ཐུབ་བོ། །
ད་དུང་པོའོ་ལན་ཌི་ (Poland) བུད་མེད་རྒན་མོ་གཅིག་ཡོད། ངོས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ནས་ཁོ་མོ་ངོ་ཤེས་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ནས་བཟུང་ཁོ་མོས་ཤེས་ཡོན་ལ་དོ་དབྱིངས་ཤུགས་ཆེ་བྱས་པ་དང་བོད་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཁ་ཤས་ལ་སློབ་ཡོན་སྤྲད་པ་རེད། ཁོ་མོ་ནང་ཆོས་ལ་དགའ་མོས་བསླེབས། འོན་ཀྱང་དེའི་སྔོན་ལ་མོ་རང་མཱ་ཌ་ར་སེ་ (Madras) ནང་གི་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་ཐི་ཡོ་སོ་ཕི་ (Theosophy) འམ་ལྷ་ལམ་སྨྲ་བ་ཆོས་ལུགས་འདོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། ཁོ་མོར་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་འདྲ་པོ་ཞིག་ཡོད་བཞིན་པ་ཡིན་ནའང། ཁོ་མོས་ནང་པའི་ཆོས་དེ་མོ་རང་སྒེར་གྱི་ཆོས་ལུགས་སུ་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁོ་མོའི་མི་ཚེའི་མཐའ་མཇུག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་མོའི་སེམས་དང་ཐག་ཉེ་རུ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་འདིས་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྟགས་མཚན་ཞིག་སྟོན་གྱི་ཡོད། དེ་འདྲ་སོང་བ་ཡིན་ཙང། སོ་སོའི་ཆོས་ལུགས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ལེགས་ཤོས་ཡིན་པ་རེད།
དེ་ལྟ་ནའང། མི་ས་ཡ་མང་པོའི་དཀྱིལ་ནས་ཁ་ཤས་ཤར་ཕྱོགས་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་དམིགས་བསལ་གྱིས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དོ་དབྱིངས་ཤིག་སླེབ་ཀྱི་ཡོད། མི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་བློ་གཟབ་གཟབ་བྱས་ནས་གཏོང་དགོས། གལ་ཏེ་ཁོང་ཚོས་ནང་ཆོས་དེ་སོ་སོའི་རང་གཤིས་ལ་དེ་བས་འཚམ་པོ་ཡོད་ན་སྐྱོན་མེད་པས་འགྲིག་པ་རེད། བོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུའང་ང་ཚོ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༩ ནང་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་འདས་པའི་དུས་རབས་བཞིའི་རིང་ལ་དྭགས་ཀྱི་ཁ་ཆེ་ཁ་ཤས་བོད་ནང་གནས་སྡོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅིང། ཁོང་ཚོས་བོད་པ་དང་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་ཁོང་ཚོའི་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ཁ་ཆེ་ཆགས་པ་རེད། ད་དུང་ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་དུ་ཡེ་ཤུ་ཁ་ཤས་ཡོད་བཞིན་པ་རེད། དེར་བརྟེན་གཉི་ག་ལྷན་དུ་གནས་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་མེད།
ད་དུང་ངོས་ནས་ངེས་པར་དུ་བརྗོད་དགོས་པ་ཞིག་ལ། མི་ཞིག་གིས་ཆོས་ལུགས་གསར་པར་ཞུགས་པའི་སྐབས་སོ་སོའི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལ་ལྟ་ཚུལ་ལོག་པ་ཞིག་གཏན་ནས་འཛིན་མི་ཉན། མིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆ་ཤས་སུ་དེ་འདྲའི་ལྟ་ཚུལ་ལོག་པ་ཞིག་རྒྱུན་དུ་འོང་བ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་གིས་སོ་སོའི་སྲོལ་རྒྱུན་རྙིང་པས་རང་ཉིད་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེར་མི་མཐོང་ནའང། དེ་ཕན་ཐོགས་ཆེར་མེད་པ་དེ་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ཁྱབ་ཀྱི་མེད། ཆོས་ལུགས་ཚང་མས་མིའི་རིགས་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད། དམིགས་བསལ་གྱི་ཐོག་ནས་དཀའ་ངལ་གྱི་གནས་སྟངས་ནང་ལྷུང་བའི་སྐབས་ཆོས་ལུགས་ཚང་མས་རེ་བ་སྦྱིན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་བ་ཡིན་ཙང་། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཆོས་ལུགས་ཚང་མར་གུས་བརྩི་ཞུ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
རང་གཞན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་སློབ་སྦྱོང་ལེན་པ།
དེང་སང་གི་དོན་དངོས་ནི་འདས་པའི་དོན་དངོས་ལས་ཕྲན་བུའི་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། འདས་པའི་ནང་སྲོལ་རྒྱུན་ཐ་དད་པའི་མི་རྣམས་གང་ཙམ་གྱིས་ལོགས་སུ་གནས་ཡོད། ནང་པ་རྣམས་ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་གནས་པ་དང། ཁ་ཆེ་རྣམས་དབུས་དཀྱིལ་དང་ཁ་ཤས་ཨེ་ཤི་ནང་གནས། ནུབ་ཕྱོགས་ནང་ཕལ་ཆེ་བ་ཡེ་ཤུའི་ནང་གནས་ཡོད། དེར་བརྟེན། འབྲེལ་བ་ཉུང་ངུ་ཞིག་ལས་མེད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ད་ལྟའི་ཆར་དུས་ཚོད་ཐ་དད་ཡིན། གནས་སྤོ་མང་པོ་བྱེད་པའི་རྦ་རླབས་གསར་པ་འཕྱུར་བཞིན་ཡོད་པ་སྟེ། གོ་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་མ་ཟད་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་གྱི་ལས་གྲྭ་སོགས་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟའི་ཆར་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གཏོགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་མཁོ་སྒྲུབ་བྱེད་སླ་བ་ཡིན། རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་དེ་བཞིན་ངོ་བོ་གཅིག་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཡོད་པ་སྟེ། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་རིག་གཞུང་འདྲ་མིན་དང་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་ནོ། །
དེར་བརྟེན་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་འབྱུང་མིན་ལ་སྲིད་པའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་རེད། སྲིད་པའི་ཆ་དང་པོ་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་འདྲ་མིན་དབར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཉེ་པོ་བྱུང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཉེན་ཁའི་སེམས་ཚོར་ཕྲན་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན། སྲོལ་རྒྱུན་གཞན་རྣམས་ང་ཚོ་དང་འབྲེལ་ལམ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོར་མི་བདེ་བ་ཕྲན་བུ་ཞིག་འོང་གི་ཡོད། དེ་ནི་ངན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲིད་པའི་ཆ་དེ་རེད། སྲིད་པའི་ཆ་གཉིས་པ་ནི་འབྲེལ་གཏུགས་ཆེ་བའི་དོན་དངོས་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བཞིན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་དབར་ལ་དོན་དམ་པའི་འཆམ་མཐུན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའི་གོ་སྐབས་འབྱུང་སྲིད་པ་དེ་ཡིན། དེ་ནི་ཆེས་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲིད་པའི་ཆ་ཡིན་པས་ང་ཚོས་ད་ལྟ་ནས་དོན་དམ་གྱི་འཆམ་མཐུན་འཛུགས་རྒྱུར་འབད་རྩོལ་ངེས་པར་དུ་བསྟེན་དགོས། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩ་མེད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཏེ། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལ་ཆོས་བྱེད་རྒྱུར་དད་པ་ཙམ་ཡོད་པ་རྣམས་ཕུད་ནས་ཆོས་ལུགས་ཆེ་ཁག་སྟེ། ཡེ་ཤུ་དང། འཇེའུ། ཁ་ཆེ། ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་དང་། ནང་པའི་ལུགས། གཅེར་བུ་བ། ཏའོ་ཅའོ་ཆོས་ལུགས། ཁུང་རྩི་ལ་སོགས་མང་པོར་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་དགོས། དེ་དག་རེ་རེར་སོ་སོའི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་བ་ཡིན་ཙང་། འབྲེལ་གཏུགས་ཉེ་པོ་དེ་བརྒྱུད་ནས་ང་ཚོས་ཕན་ཚུན་ཤེས་བྱ་གསར་པ་ལེན་རེས་བྱེད་ཐུབ་ཅིང། ང་ཚོས་སོ་སོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཕྱུག་ཏུ་གཏོང་ཐུབ་ཡིན་ནོ། །
ང་ཚོ་བོད་རྒྱུད་ནང་པ་ཚོར་མཚོན་ན། ང་ཚོས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱབ་ལ་ཁེར་རྐྱང་དུ་གནས་ཤིང། ང་ཚོར་འཛམ་གླིང་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཐོག་ལ་ཤེས་རྟོགས་མེད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ད་ལྟ་ནི་གནས་སྟངས་དེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཐེབས་པ་རེད། ད་ལྟ་ནི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ཕྱིན་པའི་རང་ཁྱིམ་མེད་པའི་སྐྱབས་བཅོལ་ལ་མཚོན་ན། ང་ཚོར་གནས་སྡོད་བྱེད་ས་གསར་པ་རྙེད་ཡོད་པ་དང་ལུང་པ་གཞན་གྱི་ནང་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་གཞན་ལས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་མང་པོ་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཧ་ཅང་གི་བེད་སྤྱོད་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། འདས་པའི་ནང་ང་ཚོས་རྒྱ་གར་ནང་ཤེས་ཡོན་སྤེལ་རེས་ཀྱི་ལས་རིམ་མང་པོ་གཉེར་ཡོད་ཅིང། ཡི་ཤུའི་ཆོས་གྲོགས་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་འགྲམ་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་དོན་དུ་རྒྱ་གར་ལ་བསླེབས་པ་དང་ང་ཚོའི་གྲྭ་བཙུན་ཁ་ཤས་ནུབ་ཕྱོགས་ལ་བསྐྱོད་ནས་ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ནང་ཉམས་མྱོང་བསགས་ཡོད། དེར་བརྟེན། དེ་འདྲའི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཀྱི་ལྷན་དུ་གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སེམས་སྦུག་དོག་པོ་མ་བྱས་པར་གུ་ཡངས་པོ་བྱས་ཚེ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ནས་གཅིག་གིས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ། ལམ་དེ་བརྒྱུད་ནས་ང་ཚོས་ཕན་ཚུན་གཉིས་མོས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་དང་གུས་བརྩི་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐུབ་པ་ཡིན། གང་ལྟར་ཡང་དོན་དངོས་གསར་པ་ཞིག་དེར་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་བ་ཡིན་ཙང། ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་གྱི་དབུས་སུ་ཕན་ཚུན་གཉིས་མོས་ཀྱི་འཆམ་མཐུན་གོང་འཕེལ་ཡོང་བ་དེ་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན། ངོས་རང་མ་ཤི་བའི་བར་གྱི་དམ་བཅའི་ནང་ནས་གཅིག་ནི་ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེས་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས།
དེར་བརྟེན། ངོས་ནས་ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱི་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་གཏམ་བཤད་བྱེད་པའི་སྐབས་དམིགས་ཡུལ་ནི་མི་དེ་དག་ལ་ནང་ཆོས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་གང་ཙམ་ཞིག་བསླེབ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེས་བཟོད་སྒོམ་ཡར་རྒྱས་ལ་ཕན་ནུས་འཐོན་ངེས། དེ་ནས་ད་ལྟའི་ཡེ་ཤུའི་མཆོད་དཔོན་པཱོབ་ཀྱིས་ནན་ཆེར་བརྗོད་གནང་བ་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་བ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་དང་དད་པ་གཉི་གའི་ཐོག་ལྷན་དུ་ནན་བཤད་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། རྒྱུ་མཚན་མེད་ན་སྐབས་རེ་དད་པ་ནི་འབྲེལ་མེད་ཙམ་དུ་ལུས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་ན་དད་པ་ནི་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་མི་ཚེའི་ཆ་ཤས་སུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད། དཔེར་ན། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོར་དད་པ་བྱེད་པ་དེ་གང་ཟག་ཞིག་དཀའ་ངལ་ནང་དུ་ལྷུང་བའི་དུས་ལྟ་བུར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་སྟེ། དེས་མི་དེར་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་ཁོང་ཁྲོ་དང་། ཞེ་སྡང་། ཕྲ་དོག །གཞན་མགོ་སྐོར་འདོད་དང་ཐུབ་ཚོད་གཏོང་འདོད་ཀྱི་བསམ་པའི་ཐོག་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ཚེ། དེས་ན་ང་ཚོར་དད་པ་ཡོད་ན་དད་པ་དེས་སེམས་ཚོར་དང་བྱ་བ་ངན་པའི་རིགས་དེ་དག་ལས་སྐྱོབ་པ་ཡིན། ང་ཚོས་དེ་རྟོགས་པའི་དུས་དད་པ་དེ་བཞིན་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་གལ་ཆེར་འགྱུར་ངེས། ནང་པའི་ལུགས་ལ་ང་ཚོས་དད་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་ཐོག་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་དོ་གལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན། ནང་པའི་གཞུང་འགྲེལ་ཁ་ཤས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱུ་མཚན་གཞི་རྩར་བྱས་པ་དག་ལུགས་གཞན་གྱི་ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་སྲིད་པ་ཡིན།
ཚན་རིག་དང་ཤེས་ཡོན་སྤེལ་རེས།
དེང་གི་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་ནང་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ནང་དུ་སྡེ་ཚན་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལུགས་ཤིག་དང་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཤིག་ཡོད་པ་རེད། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ནི་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཡིན། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཆོས་ལུགས་ལ་གཞིགས་ན། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་ནན་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན། རང་བཞིན་གྱི་ཐོག་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་གི་གཞུང་འགྲེལ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང། འདི་ནི་རྒྱུ་འབྲས་རྟོགས་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཡིན། དེའི་ནང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་སྟེ། དེས་ང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐོར་དང་སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་རེད།
དཔེར་ན། ང་ཚོས་གནོད་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཚོར་དང་ལྟ་ཚུལ་རྣམས་སོ་སོའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་དགོས་པ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་དང་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུར་ང་ཚོས་ལུས་ངག་གི་རིམ་པ་ཁོ་ན་ཙམ་གྱི་ཐོག་དོ་སྣང་སྤྲད་པ་མ་ཡིན་པར་སེམས་ཀྱི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་སྤྲོད་དགོས། དེ་ཚོར་ཡ་ལན་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡང་ཤུགས་ཆེ་བ་སེམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འོང་བ་ཡིན།
ནང་པའི་ལུགས་ལ་སེམས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ནི་ཧ་ཅང་རྒྱས་པོ་ཡོད། མ་ཟད་ང་ཚོས་དེ་དང་མཚུངས་པ་སྔ་མོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ལུགས་ཁ་ཤས་ནང་རྙེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་བ་ཡིན་ཙང། དེ་རིང་ཁ་སང་དེང་དུས་ཚན་རིག་གིས་གནས་འདིར་བརྟག་དཔྱད་གཏིང་རིང་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དཔེར་ན། སྨན་དཔྱད་ཚན་རིག་གིས་སེམས་ཚོར་གྱི་ཐོག་ལ་ཞིབ་འཇུག་ལས་གཞི་འགོ་འཛུགས་བཞིན་ཡོད་པ་ནི། སེམས་ཚོར་རྣམས་ང་ཚོའི་འཕྲོད་བསྟེན་དང་འབྲེལ་བའི་ནང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། གཟུགས་གཞི་བདེ་ཐང་ཞིག་འོང་བ་ནི་སེམས་ཚོར་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད། དེར་བརྟེན། དེ་ནི་ཀླད་པས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བྱེད་མིན་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་མཁན་གྱི་དབང་རྩའི་ནད་རིགས་ཀྱི་སྨན་པ་ཚོར་སེམས་ཚོར་ལ་དེ་བས་མང་བ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་རྒྱུར་དམིགས་བསལ་གྱིས་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། ཤེས་ཡོན་གྱི་གནས་གཞན་གྱི་ནང་དུའང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལ་དོ་དབྱིངས་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་བ་ཡིན་ཙང། ནང་པའི་ཆོས་དང་སྔ་མོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་གནས་ཚུལ་གྱི་སྐོར་ནི་ཁོང་ཚོའི་དཔྱད་ཞིབ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁོ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད།
ནམ་རྒྱུན་ངོས་ནས་ནང་པའི་ཆོས་དེ་དབྱེ་བ་གསུམ་དུ་འབྱེད་ཀྱི་ཡོད། ནང་པའི་ཚན་རིག་དང། ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ། ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་བཅས་སོ། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱི་མཛད་པར་གཟིགས་དང། སྟོན་པའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སེམས་ཅན་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཡིན། སྟོན་པས་ཉིད་ཀྱིས་གཤེགས་པའི་ལམ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་མཆོག་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་ང་ཚོའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དཀྱུས་མ་རྣམས་ཐེམ་པ་རིམ་འཛེགས་བཞིན་བཅོས་ཚུལ་བསྟན་ཡོད། དེ་འདྲ་སོང་བ་ཡིན་ཙང། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐབས་ཚུལ་ནི་གང་ཟག་དཀྱུས་མའི་གནས་ནས་འགོ་འཛུགས་དགོས་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་རིམ་དེའི་ཐོག་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་རིན་པོ་ཆེ་མ་འཐོབ་བར་དུ་ལམ་དུ་འཇུག་དགོས་སོ། །
རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དང་ཐོག་ང་ཚོས་དེང་སང་གི་དོན་དངོས་ཏེ། དེས་ནང་པའི་ཚན་རིག་དགོས་མཁོ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཤེས་དགོས། དེ་ནས་གཞི་རྩ་དེའི་ཐོག་ང་ཚོས་འགྱུར་བ་སྲིད་པ་སྟེ། འཕོ་འགྱུར་སྲིད་པ་མཐོང་བ་ཡིན། ང་ཚོས་འགྱུར་བ་ནི་སྲིད་པ་ཞིག་དང་དེ་ནི་ནང་པའི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་པ་མཐོང། དེ་ང་ཚོར་ཇེ་གསལ་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་ནང་སེམས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་གདེང་སྤོབས་ཡོད་པས་ང་ཚོས་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་འགོ་འཛུགས་ཐུབ་པ་ཡིན།
དེར་བརྟེན། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ནང་པའི་ཚན་རིག་ལ་ཕྱིར་ཁ་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ཚེ། དེས་གནས་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་བསྟན་གྱི་ཡོད་པ་ནི། ནང་གི་ཐོག་ནས་སེམས་དང། ཕྱིའི་ཐོག་ནས་རྡུལ་ཕྲན། སའི་གོ་ལ་ལ་སོགས་པ་མང་པོའི་དོན་འགྲེལ་གྱི་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཚན་རིག་གིས་ཕྱི་དངོས་པོའི་རིམ་པའི་ཐོག་གནས་ཚུལ་དེ་བས་མང་བ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་ཅིང། དེ་གནས་དེར་ཧ་ཅང་གི་ཡར་ཐོན་ཅན་ཞིག་ཏུ་སྣང། ང་ཚོ་ནང་པ་ཚོས་དེ་ལས་ཕྲ་རབ་དང་དེ་དག་གི་བྱེད་ལས་སྐོར་དང་། རིགས་རྒྱུན་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་སྐོར། སའི་གོ་ལའི་སྐོར་སོགས་སློབ་སྦྱོང་དེ་བས་མང་བ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ཞིང། འདི་དག་ནི་ནང་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ང་ཚོར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། མ་མཐར་ཡང་སའི་གོ་ལར་མཚོན་ན། རི་ཡི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་མེད་པ་ནི་གང་ཙམ་གྱིས་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད། དེར་བརྟེན། ང་ཚོའི་སྔ་རབས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཁ་ཤས་ལ་ངེས་པར་དུ་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པ་ཡིན། དེ་འདྲ་སོང་བ་ཡིན་ཙང། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་རིག་པའི་གནས་ལ་ཚན་རིག་གིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང། ཀོན་ཊམ་དངོས་ཁམས་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ང་ཚོ་ནང་པ་ཚོས་སྦྱོང་དགོས་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།
དེ་ལྟ་ནའང་། དེང་དུས་ཚན་རིག་དང་ནང་པའི་ཆོས་ལས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ཁ་ཤས་ནི་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་རེད། དཔེར་ན། ཐོག་མར་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་སྟེང་དུ་གཞན་ལ་ལྟོས་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཤིག་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ད་ལྟ་ཀོན་ཊམ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ཤེས་རྟོགས་ལ་གཞིགས་ན། གནས་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་མེད་པ་མཐོང་ཡོད། ང་ཚོ་ནང་པ་ཚོར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་ནས་ཤེས་རྟོགས་དེ་བྱུང་བ་རེད། ནང་པའི་ཆོས་ལས་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པའམ་གནས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་ནའང། དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྟན་ཡོད།
ད་ལྟ་ནང་གི་ཤེས་རྟོགས་ལ་མཚོན་ན། དེང་དུས་ཚན་རིག་གིས་བརྟག་དཔྱད་ཁ་ཤས་སྣེ་འཁྲིད་རྒྱུའི་འགོ་འཛུགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས་ཕྱོགས་གཉི་གར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ངེས་ཡིན། ནང་པ་ཚོས་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཚན་རིག་ལས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་ཚན་རིག་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཚོར་དག་དང་དེ་འདྲ་བའི་ནང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཚུལ་ནང་པ་ཚོ་ལས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ། དེར་བརྟེན། ང་ཚོས་ཚན་རིག་པ་ཚོ་དང་སྐད་ཆ་ཤོད་པའི་སྐབས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་དང་ཐར་པའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་ཀྱི་མེད། ང་ཚོས་ཆོས་ལུགས་ལྟ་ཚུལ་སྐོར་སྐད་ཆ་ཤོད་ཀྱི་མེད་ནའང། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ང་ཚོས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐོར་སྐད་ཆ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ང་ཚོའི་ཐབས་ལམ་མཚུངས་པ་སྟེ། ང་ཚོས་དངོས་པོའི་དོན་དངོས་ཀྱི་གནས་སྟངས་རྟོགས་དོན་དུ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ཁྱེད་རང་ཚོ་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ནང་པའི་ཆོས་ལ་དགའ་མོས་ཡོད་མཁན་ཚོས་སོ་སོའི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལག་ལེན་བསྟར་ཚེ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བ་ཡིན། དེར་བརྟེན། ཚན་རིག་ཀྱི་བསམ་ཕྱོགས་ཤིག་དང་ལྷན་དུ་ནང་པའི་བསྟན་པར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྤྲོད་པ་གཞི་རྩར་བྱས་ཚེ་ངོས་ནས་ནང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་བཅར་བ་ཚོར་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བཤད་བྱེད་དུས་སྐྱོན་མེད་པའི་སྣང་བ་ཞིག་འདུག རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ངོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་འདི་དག་ཤེས་ཡོན་གྱི་གཏམ་བཤད་ཅིག་དང་འདྲ་བར་གཟིགས་རོགས་གནང་། འགོ་འཛུགས་པའི་སྐབས་ཁ་འདོན་ཏོག་ཙམ་མ་གཏོགས་དེ་མིན་ངོས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ནང་ཆོ་གའི་རིགས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་གང་ཡང་མེད། ངོས་ནས་ཚན་རིག་གི་གཏམ་བཤད་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཅི་ཞིག་སེམས་ཀྱི་འདུག་གམ།། །།
དཀར་ཆག་གཅིག་པའི་དྲ་ཤོག
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (40%)


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར།
ལེའུ་དང་པོ། ངོ་སྤྲོད།
ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གཏམ་བཤད་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་དང་རྩོམ་བྲིས་བྱས་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོའི་ཟླ་བ་༤ པའི་ནང་ང་རང་རྒྱ་གར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ནས་བཟུང་༸སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སྐུ་དྲུང་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་སློབ་གཉེར་དང་ལས་དོན་བསྒྲུབས་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་འདབས་སུ་གནས་བཅས་ཅིང། ད་ལྟ་ང་རང་ཇར་མན་ (Germany) ནང་གི་མུ་ནིག་ (Munich) གྲོང་ཁྱེར་ལ་གནས་སྤོས་བྱས་པས། དེ་གར་དཔེ་དེབ་འབྲི་རྒྱུ་དང་འཆར་ཅན་ནང་ཆོས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་རྒྱུའི་ཐོག་ནུས་པ་ཆེ་བ་འདོན་ཐུབ་ཀྱི་འདུག །༸གོང་ས་མཆོག་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐག་གཅོད་སྙན་གསེང་ཞུ་རྒྱུ་དང་ཁོང་གི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་ཕེབས་རྒྱུའི་རེ་བ་བཅངས་པ་ཡིན། རང་གི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་གཞན་ལ་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕན་ཐོགས་བསྐྲུན་ཕྱིར་ང་རང་གི་དུས་ཚོད་བེད་སྤྱོད་ཇི་ལྟར་གཏོང་བ་དང་གང་དུ་གཏོང་ཕྱོགས་ཐད་རང་ངོས་ནས་ཐག་གཅོད་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་ཕེབས་བྱུང། ཉམས་མྱོང་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་རྟོན་འོས་པའི་ལྟོས་ས་ཞིག་རེད་བཀའ་ཕེབས་བྱུང།
ཕལ་ཆེར་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུའི་སྔོན་ལ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སེར་ཞལ་ཐོག་མར་མཇལ་སྐབས། ཧར་ཝར་ཌི་ (Harvard) གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཤར་ཨེ་ཤི་ཡ་འི་སྐད་ཡིག་ ༼རྒྱ་ཡིག་དང་། ཉི་ཧོང་ཡིག་༽ དང་། ལེགས་སྦྱར། རྒྱ་གར་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་ནས་ཧྥུལ་བེ་རེ་ཌའི་ (Fulbright) སློབ་གཉེར་བ་ཞིག་གི་མིང་ཐོག་ནས་ང་རང་རྒྱ་གར་དུ་རང་གི་འབུམ་རམས་པའི་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་གྱི་རྩོམ་བྲིས་འབྲི་བར་ཡོང་བ་ཡིན། སྐབས་དེ་དུས་ ༼སྐབས་དེར་ནང་ཆོས་ཐད་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་༽ སྔ་མོའི་ཨི་ཇིབ་རིག་པ་ (Egyptology) ཕྲན་བུ་འདྲ་བར། བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ཡང་ཕན་མེད་ཀྱི་སློབ་ཚན་ཞིག་ཏུ་ཤེས་ཡོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཐོག་ནས་འཆད་ཉན་བྱེད་བཞིན་འདུག །དེ་ལྟའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་ངས་ཁས་ལེན་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་ནང་པ་ཞིག་ལྟ་བུར་བསམ་བློ་བཏང་ན་གང་ཡོང་མིན་ཐད་ལོ་མང་རིང་བསམ་ཞིབ་བྱས་པ་ཡིན། ༸གོང་ས་མཆོག་མཇལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གནའ་བོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ད་དུང་གསོན་པོར་གནས་ཤིང་། དེ་ཆ་ཚང་ལེགས་པར་མཁྱེན་པ་དང་དེའི་རྣམ་པར་རོལ་པའི་སློབ་དཔོན་ཞིག་འདིར་དངོས་སུ་ཞུགས་བཞིན་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་འཕྲལ་ང་རང་ལ་དགའ་བདེའི་ཚོར་བ་དཔག་མེད་བྱིན།
ཟླ་ཤས་རྗེས་རང་གི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་ཕུལ་ནས་ཁུངས་ལྡན་གྱི་ནང་པའི་གསུང་རབ་ཁག་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྩོལ་གནང་ཡོང་བར་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས་པ་ཡིན། ང་རང་ཁོང་ལ་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་རྒྱུར་འདོད་པ་ཆེ་བ་དང་ངའི་ངོས་ནས་གཟེངས་སུ་ཐོན་པའི་ལས་དོན་བསྒྲུབས་པ་འབའ་ཞིག་བརྒྱུད་དེ་ལྟར་མངོན་འགྱུར་ཐུབ་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་ཞལ་བཞེས་གནང་བ་དང་། མཐར་ཁོང་གི་སྐབས་སྐབས་ཀྱི་གསུང་སྒྱུར་བ་ཞིག་བྱ་རྒྱུའི་སྐལ་བཟང་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ནས་སྲི་ཞུ་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་དང་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་སའི་ཆོས་ཕྱོགས་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་དང་ཤེས་ཡོན་བསྟི་གནས་ཁང་དབར་འབྲེལ་ལམ་རྩ་འཛུགས་བྱེད་པར་ཕྱགས་རོགས་ཞུས་ཐུབ་པ་བྱུང་།
ང་རང་གི་རྟེན་གཞི་ཡོ་རོབ་ནང་གནས་སྤོས་བྱ་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་ལ་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་དང་བཅས་རང་ངོས་ནས་འབྲི་བར་ངེས་པའི་དཔེ་དེབ་རྗེས་མ་དེའི་སྐོར་ལ་བཀའ་འདྲི་གནང་བྱུང་། དེ་བས་ན་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་སྐོར་འབྲི་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད་སྐོར་ཁོང་ལ་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པ་ཡིན། ༸གོང་ས་མཆོག་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ནང་པའི་སློབ་དཔོན་དབར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་སྐོར་རྡ་རམ་ས་ལར་ཉིན་གསུམ་རིང་གི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུར་བཅར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། སྐབས་བབ་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་ཐོག་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོར་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་ཐད་ལ་ངས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱུང་། དེ་ལྟའི་དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་གཙོ་བོ་ནི་དོན་དངོས་ཐོག་ཚད་ལྡན་གྱི་དགེ་རྒན་ཉུང་ཤས་ལས་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་ནན་པོ་བསྩལ།
ང་རང་མཇལ་བཅར་ཁང་ནས་ཕྱིར་ཐོན་པ་དང་། ཐོག་མར་ངའི་སེམས་ནང་ནང་པའི་དགེ་རྒན་ཞིག་བྱ་རྒྱུར་ཁྱད་ཆོས་དང་རང་གི་ནུས་པར་དོགས་དྲི་བྱེད་འགོ་ཚུགས་སོང་། འདས་པའི་མི་ལོ་དེ་དག་གི་རིང་། རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་དཔོན་འགའ་ཞིག་གི་དྲུང་ནས་རང་ཉིད་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་རྒྱུའི་རྩ་ཆེའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་བྱུང་། དེའི་ཁྲོད་༸གོང་ས་མཆོག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གང་གི་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཤེགས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུད་གཞན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཡོད། ཁོང་རྣམས་དང་བསྡུར་ན་རང་ཉིད་ལ་ཤེས་ཚད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད། འོན་ཏེ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཚན་ཞབས། བདག་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ གོང་དུ་གནང་བའི་བཀའ་སློབ་དུམ་བུ་དྲན་གསོ་ཞུས་ཡོད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་རིན་པོ་ཆེའི་གཟིགས་སྐོར་ཐེངས་གཉིས་པའི་སྐབས་ང་རང་ཁོང་གི་གསུང་སྒྱུར་བ་དང་དྲུང་ཡིག་གཅིག་ལྕོགས་ཐོག་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་འགྲུལ་བཞུད་བྱས་པ་དང་ཝེ་ནེ་ཟུའེ་ལ་ (Venezuela) ནང་གི་ཁ་ར་ཁ་སེ་ (Caracas) ནད་ཕྱིར་ལོག་མ་ཐག་ཡིན། རིན་པོ་ཆེས་བདག་གི་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། གསར་དུ་ཚུགས་པའི་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཞིག་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱ་རྒྱུར་མངགས་པ་བཞིན་ངས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ལྟའི་ལས་དོན་ནི་ང་ལ་ཐངས་དང་པོ་ཡིན། ཉིན་ཤས་རིང་ངལ་གསོའི་ཆེད་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ ནེའུ་ཇར་སི་ (New Jersey) རུ་དགེ་བཤེས་དབང་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི་དགོན་པར་ལྷོད་ཞུགས་མཛད་དགེ་བཤེས་ལགས་ནི་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་མཁས་པའི་ཨུ་རུ་སུའི་ནང་གི་ཁལ་མུག་སོག་པོ་ (Kalmyk Mongol) དང་པོ་དེ་ཆགས་ཡོད། ངས་ཁོང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ སྔོན་དུ་མཇལ་བྱུང། འོན་ཀྱང་ཁོང་གི་དྲུང་ནས་སློབ་གཉེར་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་རྩ་བ་ནས་ཐོབ་མ་བྱུང།
ང་རང་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། ངས་གང་འདྲ་བྱས་ཡོད་མེད་ཐོག་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་འདྲི་གང་ཡང་མ་གནང་། དེ་ནི་ཁོང་གི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་གནང་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པས་ང་རང་ཧང་སངས་མ་བྱུང་། གཟའ་འཁོར་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ལོན་ཌོན་ (London) དུ་ཉིན་ཞིག་དགོང་ཟས་གྲུབ་པ་དང་ཐབ་ཚང་ནང་གི་ཅོག་ཙེའི་མཐའ་སྐོར་ནས་བསྡད་པའི་སྐབས། རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་དོན། མ་འོངས་པར་ཁྱེད་རང་དགེ་རྒན་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་སྐབས་རང་གི་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུར་མཐོང་ན། འོན་ཀྱང་ཁྱེད་རང་གིས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་མིན་པ་ཤེས་གསལ་ཡིན་ན་ཡང་། རང་ཉིདཀྱི་དགེ་རྒན་ཁོ་རང་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་མེད་པར་མ་བྱེད ། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དང་ཡུད་ཙམ་རིང་ངེད་གཉི་ག་ཁུ་སིམ་མེར་ལུས། དེ་ལྟ་བུའི་གཏིང་ཟབ་པའི་གསུང་གི་ནང་དོན་རྟོགས་པར་ལོ་མང་པོ་འགོར་ངེས་ཡིན།
ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་སློབ་དཔོན་གྲགས་ཅན་བླ་མ་བཟོད་པ་རིན་པོ་ཆེས། གལ་སྲིད་རང་ལ་བླ་མ་ཚད་ལྡན་ཞིག་མཇལ་འདོད་ན། དེའི་མཚན་གཞི་ལེགས་ཤོས་ནི་སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་ངེས་རེད་ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་སོང། བཟོད་པ་རིན་པོ་ཆེས་བླ་མ་ཞེས་པའི་བོད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒྲའི་གྲངས་དོན་ཙམ་ལ གྲྭ་པ་ཙམ་མམ། ཡང་ན་ལོ་གསུམ་ཆོས་གསུམ་སྔོན་སོང་གི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་བྱེད་མཁན་ཙམ་དང། གཞན་ཡང་རང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིར་རང་དབང་སྤྱོད་མཁན་གྱི་མཚན་གནས་ཐེག་པའི་སྤྲུལ་སྐུའི་དོན་ལའང་བེད་སྤྱོད་མ་གནང་བར། བླ་མ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་ངོ་མ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་གོ་བར་གསུངས།
དེར་བརྟེན། དེ་འདྲ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གནང་ལུགས་དང་སློབ་མ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འབྲེལ་བ་བྱེད་ལུགས་ཐད་འགྲེལ་བཤད་འགོ་འཛུགས་བྱེད་སྟངས་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་ཞིག་ནི། ཕལ་ཆེར་སེར་ཀོང་རིནཔོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་དང་ཁོང་དང་ངའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་འགོད་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པར་སེམས། དེ་ཡང་ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་ཀྱི་སྣང་འཆར་དང་དྲན་ཡུལ་གྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་རྣམས་འགོད་རྒྱུ་ཡིན།། །།
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (40%)


text:
བོན་རྒྱ་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གཉིས་ནས་གནས་ཚུལ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱེད་དོན།
༼༡༽ སྙིང་དཀར་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ།
དེ་རིང་རེབ་གོང་སྒྲོ་རོང་པོ་ནས་རང་ལོ་ ༢༤ ཡིན་པ་སྙིང་དཀར་བཀྲ་ཤིས་ཞུ་བ་ཞིག་གིས། “རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཚེ་བརྟན་པར་ཤོག” ”བོད་ལ་རང་དབང་དགོས”ཞེས་སྐད་འབོད་དང་བཅས་ཏེ། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་ནས་འདས་གྲོངས་ཕྱིན་འདུག
སྙིང་དཀར་བཀྲ་ཤིས་ནི་ཕ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་༼རང་ལོ་ ༤༧༽་དང་མ་མཁའ་འགྲོ་འཚོ་༼ལོ་བཞིའི་གོང་ཚེ་ལས་འདས་འདུག༽གཉིས་ཀྱི་བུ་ཡིན་པ་དང་། སྙིང་དཀར་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་སྐྱེས་དམན་གྱི་མིང་ལ་འབྲུག་མོ་ཚེ་རིང་༼ལོ་ ༢༣༽ཡིན་འདུག་ལ། སྙིང་དཀར་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཨ་མ་འདས་རྗེས་ཁོང་གི་ཨ་ཕས་སྐྱེས་དམན་གཞན་ཞིག་དང་གཉེན་སྒྲིག་ཡོད་པ་དེའི་མིང་ལ་ལྷ་མོ་མཁར་ཟེར་གྱི་ཡོད་འདུག མེར་བསྲེགས་གཏོང་ཡུལ་ནི་སྒྲོ་རོང་པོའི་གད་དམར་ཐང་གི་སློབ་གྲྭའི་ནང་རེད་འདུག་ལ། དེ་རིང་དེ་གར་ཁ་སྔོན་འདས་གྲོངས་ཕྱིན་པ་རྟ་མགྲིན་མཚོ་དང་སྐལ་བཟང་སྦྱིན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆེད་མདོ་བ་དང་སྒྲོ་རོང་པོ་ཁུལ་དུ་སྨོན་ལམ་མཆོད་འབུལ་དང་། ནང་མིར་མྱ་ངན་སེམས་གསོའི་མི་ཚོགས་ཕོན་ཆེ་འཛོམས་སྐབས་ཤིག་རེད་འདུག མེར་བསྲེགས་གཏོང་དུས་ནི་དེ་རིང་ཉིན་རྒྱབ་བོད་ནང་གི་ཆུ་ཚོད་ ༣ དང་སྐར་མ་ ༡༥ སྟེང་རེད།
དེ་རིང་མདོ་བ་དང་སྒྲོ་རོང་པོ་ཁུལ་དུ་འདི་ཟླའི་ཚེས་ ༧ ཉིན་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་ནས་འདས་གྲོངས་སོང་བ་སྒྲོ་རོང་པོའི་དཔའ་མོ་རྟ་མགྲིན་མཚོ་དང་། འདི་ཟླའི་ཚེས་༨ཉིན་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་ནས་འདས་གྲོིངས་སོང་བ་མདོ་བ་སྡོང་བེ་ནས་ཡིན་པ་དཔའ་བོ་སྐལ་བཟང་སྦྱིན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱིམ་དུ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཆེད་ཕེབས་མཁན་གྱི་མི་ཚོགས་མང་བའི་སྐབས་དང་འཁེལ་ཡོད་པར་བརྟེན། སྐུ་ཕུང་རྒྱ་ལག་ཏུ་ཤོར་མ་བཅུག་པར་རང་ཁྱིམ་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ། མི་མང་གིས་སྲུང་སྐྱོབ་འོག་འདས་པོ་ཁོང་གི་ཆེད་རྗེས་འཇུག་སྨོན་ལམ་གསུང་འདོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག
གཞན་ཡང་གནས་ཚུལ་འབྱོར་དོན་ལྟར་ན། ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༡༡ ཉིན་མདོ་བ་ཞང་སྒྲོ་རོང་པོ་སྡེ་བའི་དམར་ཤོག་ཧྲུའི་ཅི༼ཏ་ཏོས་ཧྲུའུ་ཅི༽ སྟག་ལྷ་ཟེར་བ་རྒྱ་གཞུང་གི་ལས་ཀ་བྱས་ནས་ལོ་ ༡༥ ཕྱིན་ཡོད་པ་ཁོང་གིས། “མང་ཚོགས་ནང་ལ་བསམ་ཚུལ་ག་རེ་ཡོད་མེད་ཧ་གོ་མ་སོང་། ངས་བསམས་ན། མེར་བསྲེགས་གཏོང་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་པར་བཤམས་མི་ཆོག་པ་དང་། གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་མི་ཆོག་པ། གཙོ་བོ་༸གོང་ས་མཆོག་ཕྱི་ལོགས་ལ་ཕུད་པ་དང་། བོད་ལ་ཕེབས་འཇུག་གི་མེད་པ། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་སྤྲུལ་སྐུ་བཙོན་ཁང་དུ་བཀག་པ། བོད་ལ་རང་དབང་གཙང་མ་མེད་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་དགོས་པ་འདི་ལ་ཐུག་པ་རེད།” ཅེས་དྲི་བ་འགོད་མཁན་འབྲེལ་ཡོད་ལས་བྱེད་ལ་བཤད་འདུག་པར། ཡུལ་མི་ཚོ་ཁོང་གི་བསམ་ཚུལ་འདི་ལ་ཧ་ལས་པའི་ཚོད་དུ་འདུག་པ་དང་། ལས་བྱེད་ཅིག་གིས་དེ་ལྟར་བཤད་པར་ཆེ་བསྟོད་བྱེད་པ་དང་བློ་ཁོག་ཆེན་པོ་འདུག་ཅེས་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་ཀྱིན་འདུག་ཟེར།
༼༢༽ སྙིང་ལྕགས་འབུམ་གྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་པའི་གནས་ཚུལ།
ཡང་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ་ལྟར་ན། དེ་རིང་ཉིན་རྒྱབ་བོད་ནང་གི་ཆུ་ཚོད་ ༧ དང་སྐར་མ་ ༡༨ སྟེང་། རེབ་གོང་མདོ་བ་འབྲོག་ཡོ་ལག་ར་རྒན་སྡེ་བ་ནས་ཡིན་པ་སྙིང་ལྕགས་འབུམ་ཞུ་བ་ཞིག་གིས་མདོ་བ་ཞང་སྲིད་གཞུང་གི་སྒོ་ཁ་ནས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་སྟེ་འདས་གྲོངས་ཕྱིན་འདུག
ཁོང་གི་ཕ་མིང་ལ་ལྷ་ཕྱུག༼ ལོ་ ༤༤ ༽མ་མིང་ལ་ཚེ་རིང་མཚོ་༼ ལོ་ ༣༨ ༽གཉིས་ཀྱི་བུ་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་གཉིས་ལ་ཕྲུ་གུ་གསུམ་ཡོད་པ་ནི། ཆེ་བ་བུ་སྙིང་ལྕགས་འབུམ་དང་། འབྲིང་བ་བུ་མོ་འབྲུག་མོ་མཚོ། ཆུང་བ་བུ་མོ་ཚེ་འབྲུག་སྐྱིད་བཅས་ཡིན།
དཔའ་བོ་ཁོང་གིས་མདོ་བ་གཡག་ལུང་སྟེ་མདོ་བ་ཞང་ཡོད་ས་ནས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་འདུག་ལ། དེ་རིང་མདོ་བ་ཞང་ཡོད་སར་མི་མང་པོ་འཛོམས་ཡོད་སྐབས་ལ་བརྟེན། སྐུ་ཕུང་རྒྱ་ལག་ཏུ་ཤོར་མ་བཅུག་པར་ཐད་ཀར་མདོ་བ་དགོན་པའི་ནང་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་གསུང་འདོན་དང་། དེ་ནས་གྲྭ་པ་རྣམས་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་རིགས་སྦྱིན་སྲེག་བྱེད་ས་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྦྱིན་སྲེག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག ཁྱོན་མི་མང་ཉིས་སྟོང་ནས་སུམ་སྟོང་བརྒལ་བ་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཞབས་བརྟན་“གངས་རི་ར་བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་སུ། །ཕན་དང་བདེ་བ་མ་ལུས་འབྱུང་བའི་གནས། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །ཞབས་པད་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན་གྱུར་ཅིག །”ཅེས་པ་དབྱངས་སྒྲོག་དང་། མ་ཎི་འདོན་པ་སོགས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་འདུག་པ་ལས། ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་ལག་སོན་མ་བྱུང་།
གཞན་ཡང་རེབ་གོང་རོང་འབྲོག་ཁུལ་དུ་རྫོང་དང་ཞང་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཚོས་ས་གནས་མང་ཚོགས་ནང་གཏམ་བཤད་འདྲ་མིན་སྤེལ་བ་དང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་པར་བཤམས་མི་ཆོག་པ། མི་མང་འདུ་འཛོམས་རིགས་མི་ཆོག་པ་སོགས་ཀྱི་དམ་བསྒྲགས་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད་འདུག་ལ། རེབ་གོང་༼ཐུན་རིན༽རྫོང་བློན་ཆོས་ཞང་ཟེར་བའི་ལས་ཁུངས་ནས་ཡི་གེ་ཞིག་བཀྲམས་འདུག་པའི་ནང་། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ནམ་རྒྱུན་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ། མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་སྲུང་སྐྱོང་དང་། ཏཱ་ལའི་ཚོགས་པའི་ཁ་བྲལ་སིམ་འཛུལ་ངོ་རྒོལ་བྱ་དགོས་ཞེས་སོགས་བཀོད་འདུག་པ་ཟུར་གསལ་པར་ནང་གསལ་བ་འདི་ཡིན།།


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར།
ལེའུ་བརྒྱད་པ། རིན་པོ་ཆེ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པ་དང་ཡང་སྲིད།
སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གཤེགས་ཚུལ་ནི་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ལས་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་བྱུང་སོང། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ཟླ་བདུན་པའི་ནང་སྤི་ཏི་རྟ་པོ་དགོན་དུ་རིན་པོ་ཆེས་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཞིག་དཀའ་དྲིན་བརྩེ་གཟིགས་ཡོང་བར་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས་ཏེ་གོ་སྒྲིག་ཞུས། དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེས་ས་གནས་དགེ་འདུན་པ་རྒན་གྲས་བཀའ་ཆེན་གྲུབ་རྒྱལ་ལགས་སུ། བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་ལ་གཞིགས་ན། རྩིས་འབྲས་སུ་ད་ལོ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་དགུང་ཀེག་ཁེལ་བས། གང་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེར་ཉེན་ཁ་ཡོད། དེར་བརྟེན་བར་ཆད་ཚང་མ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་ཐོག་ལ་འཕོ་འགྱུར་ཞུས་ན་ལེགས་སྐོར་དང་། དེའི་སྐོར་སུ་གཅིག་ལའང་བཤད་མི་ཉན་ཞེས་མངགས་ཆ་གནང་།
དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེས་གཟའ་འཁོར་གསུམ་རིང་བསྙེན་སྒྲུབ་དམ་པོ་བཞུགས་པ་དང་། དེ་རྗེས་ཉེ་འཁོར་གྱི་བོད་མིའི་དམག་སྒར་ཞིག་ནང་དམིག་མི་ཚོར་སྤྱོད་འཇུག་སློབ་ཁྲིད་གནང་བར་ཕེབས། དེ་གར་སྤྱོད་འཇུག་ཆ་ཚང་ལྷོད་པོའི་ནང་ག་ལེར་སློབ་ཁྲིད་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་ ཁོང་གིས་སློབ་ཁྲིད་ཧ་ཅང་མགྱོགས་པོ་གནང་བ་དང་། དམིགས་བསལ་ས་ཆ་ཞིག་ལ་ཕེབས་དགོས་གསུངས་ཏེ། འཆར་འགོད་བྱས་པའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་སྔོན་ནས་དམག་སྒར་ལས་ཞལ་གྱེས་གནང་། སྐབས་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༩ ཡིན་ཞིང་༸གོང་ས་མཆོག་གནམ་གྲུའི་ནང་སུད་སི་ (Switzerland) ནང་གི་འཇི་ནི་ཝ་གྲོང་ཁྱེར་ (Geneva) དུ་ཕེབས་པའི་ཉིན་མོ་དེ་ཡིན་པ་དང་། དུས་མཚུངས་པེ་ལི་སི་ཏན་གྱི་བཅིངས་འགྲོལ་ཚོགས་པའི་ (Palestine Liberation Organization) ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ཡ་སར་ཨ་ར་ཧྥ་ཊ་ (Yassar Arafat) ཡང་དེ་གར་བསླེབ་པར་ཚོད་དཔག་བྱེད་པ་དང་། ཨ་ར་ཧྥ་ཊར་དམིགས་པའི་དྲག་སྤྱོད་རིང་ལུགས་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་སྲིད་པར་ཉེན་རྟོག་པས་བློ་འཚབ་བྱས་ཏེ། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་བདེ་འཇགས་ལ་འགན་ལེན་ཐུབ་པ་མི་འདུག་ཅེས་སྔོན་བརྡ་བཏང་།
རིན་པོ་ཆེ་དང་ངག་དབང་ལགས་གཉིས་དམག་སྒར་ནས་ཐོན་ཏེ་མྱུར་དུ་སྣུམ་འཁོར་ནང་ཕེབས། ཁྱུག་ཙམ་རིང་རྟ་པོ་དགོན་པར་ཁ་བཀག་ནས། བཀའ་ཆེན་གྲུབ་རྒྱལ་ལགས་མཉམ་དུ་ཕེབས་དགོས་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གྲུབ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་གྲྭ་ཆས་ད་ལྟ་འཁྲུས་མ་ཐག་ཡིན་ཞུས་པས། རིན་པོ་ཆེས་གང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། གྲྭ་ཆས་སྣུམ་འཁོར་གྱི་སྟེང་ལ་བསྡམས་ཏེ། སྨད་གཡོགས་གྱོན་ནས་ཕེབས་ཤོག་གསུངས་པ་དང་། གྲུབ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་གནང་། ཁོང་རྣམས་སྤི་ཏིའི་ལུང་གཤོངས་བུག་ལ་ཕེབས་བཞིན་པའི་ངང་ རིན་པོ་ཆེས་ངག་དབང་ལ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གཟུངས་སྔགས་མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་མུ་མཐུད་གསོག་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་གནང་ཀྱང་དེ་ལ་ཁོ་པས་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་བྱས་མེད། དེ་ཁོང་གིས་བྲལ་ཁའི་བསླབ་བྱ་ཡིན་པ་རེད།
དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེ་ཆོས་འབུལ་གནང་འདོད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་རྣམས་དཀྱིལ་དགོན་པར་བཞུགས། ངག་དབང་ལགས་ཀྱིས་ཕྱི་པོ་ཆགས་འདུག །སང་ཉིན་ཞོགས་པ་ཕེབས་ན་བཟང་ཞེས་ཞུས་པར། རིན་པོ་ཆེས་ཨུ་ཚུགས་གནང་། ནམ་རྒྱུན་ཕལ་ཆེ་བར་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོའི་ངང་ཞབས་ཐང་ལ་དལ་བུར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་ཅུང་ཟད་མགྱོགས་པོ་ཕེབས་སོང་། དཔེར་ན། ཐེངས་གཅིག་གནམ་གྲུ་འབབ་ཐང་ཞིག་ལ། ང་ཚོ་གནམ་གྲུ་རྗེས་ལུས་ཤོར་གྲབས་བྱེད་སྐབས། རིན་པོ་ཆེས་ཧ་ཅང་མགྱོགས་པོ་ཕེབས་ཏེ། ང་ཚོ་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཁོང་གི་རྗེས་ཟིན་གྱི་མི་འདུག དེ་བཞིན་ཐེངས་གཅིག་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་བཀའ་འགྱུར་ལྗགས་ཀློག་ཕྱིར་འདུས་ཚོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཚོགས་མགོན་དུ་ཕེབས་སྐབས། རིན་པོ་ཆེ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་དྲུང་དུ་བཞུགས། ང་རང་ཡང་མཉམ་དུ་ཡོད། བཀའ་འགྱུར་ལྗགས་ཀློག་གནང་བཞིན་པའི་སྐབས། རླུང་བུ་ལྡང་སྟེ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་དཔེ་ཤོག་ལྷེ་གཅིག་རླུང་གིས་འཁྱེར་མ་ཐག་རིན་པོ་ཆེས་འཕུར་བ་ལྟར་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་ནས་ཡར་བཞེངས་ཏེ་ཕྱག་དཔེ་བླངས་ནས་མགོན་པོ་མཆོག་ལ་ཕུལ་སོང། ནམ་རྒྱུན་ཁོང་ཡར་བཞེང་པར་ཕྱག་རོགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་སྐབས་དེར་སྐྱིད་དགོན་པར་ཕེབས་དུས། ཕྱག་རོགས་མི་དགོས་པར་རི་ལམ་གྱི་གྱེན་གཟེར་པོ་ཡོད་ནའང་མགྱོགས་པོ་ཕེབས་སོང་།
རིན་པོ་ཆེའི་མཆོད་འབུལ་གྲུབ་རྗེས་དཀྱིལ་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་གཅིག་དེ་གར་བཞུགས་ཏུ་གསོལ་བར། ཁོང་གིས་ཞལ་བཞེས་མ་གནང་བར། མཚན་དེར་གང་ཉིད་སྐྱིད་བར་ (Kyibar) གྲོང་གསེབ་ཏུ་འབྱོར་དགོས་པ་དང་། གལ་སྲིད་ང་ཡང་བསྐྱར་ཐུག་འདོད་ན། ཁྱེད་ཚོ་ཡ་གིའི་སྟེང་ལ་འགྲོ་དགོས་ངེས་ཡིན་ཞེས། གང་འབྱུང་མིན་ཐད་སྐོར་ཏེ་གོ་བརྡ་ཞིག་གནང་སྟེ། མྱུར་དུ་དེ་ནས་ཕེབས་སོང་།
རིན་པོ་ཆེ་དང་ཁོང་གི་ཕྱག་རོགས་ས་ཆ་མཐོ་བའི་སྐྱིད་བར་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ཕེབས་པ་དང་། ཁོང་གི་ངོ་ཤེས་ཞིང་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ་ཕེབས། མི་དེས་སྐུ་མགྲོན་ཕེབས་མིན་མ་ཤེས་པར་ད་དུང་ཞིང་ལས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེས་ཞིང་པ་དེར་གཟའ་འཁོར་རྗེས་མར་བྲེལ་འཚུབ་འདི་འདྲ་ཡོད་མེད་བཀའ་འདྲི་གནང་སྐབས། ཞིང་པ་དེས་བྲེལ་བ་མེད་ཅེས་ཞུས་ཏེ་ཁོང་ནང་དུ་གདན་དྲངས།
དེ་གར་སྐུ་འཁྲུས་གནང་བ་དང་ཞོ་ཕྲན་བུ་བཞེས་རྗེས། རིན་པོ་ཆེས་ངག་ཐོག་ནས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོ་ཞལ་འདོན་ཆ་ཚང་གནང་བར་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་འགོར། ཞལ་འདོན་གནང་གྲུབ་པ་དང་། ངག་དབང་ལགས་བཀའ་འགུགས་གནང་སྟེ། ཁོང་གི་དཔུང་པའི་སྟེང་དབུ་བཞག་སྟེ་སྐུ་ཁམས་བདེ་པོ་མེད་སྐོར་གསུངས། རིན་པོ་ཆེས་ནམ་རྒྱུན་དེ་ལྟར་རྩ་བ་ནས་གནང་གི་མེད། རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན། དེ་ནི་ཁོང་གིས་ཞལ་གྱེས་ལྟ་བུར་སྣང་། དེ་དག་ཚང་མ་མ་བྱུང་སྔོན། ཆོས་མཛད་ལགས་ལ་འབྱུང་འགྱུར་གང་འབྱུང་མིན་ཐད་དཔང་པོ་བྱ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ངེས་ལ་བརྟེན། ཆོས་མཛད་ལགས་སིམ་ལར་བཏང་གནང་བ་རེད། ཆོས་མཛད་ལགས་ནི་ལོ་ངོ་དྲུག་ནས་རིན་པོ་ཆེས་ཉིད་ཀྱི་བུ་ལྟར་བྱམས་ཀྱིས་བསྐྱངས།
སྐབས་དེར་ངག་དབང་ལགས་ཀྱིས་སྨན་པ་གདན་འདྲེན་པའམ། གསོལ་སྨན་འབུལ་བ་གང་ལེགས་སྐོར་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། རིན་པོ་ཆེས་མི་དགོས་ཞེས་གསུངས། དེ་ནས་ངག་དབང་ལགས་ཀྱིས་གང་བྱ་དགོས་མིན་ལམ་སྟོན་ཞུས་པས། རིན་པོ་ཆེས་ཆབ་གསང་ལ་ཕེབས་རོགས་པ་དགོས་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཟིམས་ཆས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་གཟིམ་སའི་གཟིམས་ཁྲིའི་ཐོག་གི་རས་སེར་པོ་བྲེ་ཁ་དེའི་ཚབ་ལ་དཀར་པོ་གཅིག་འདིང་རོགས་ཞེས་གསུངས། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་སྐབས། སེར་པོ་ནི་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་གོང་མཐོར་གཏོང་ཆེད་ཆོ་གའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་དང་། དཀར་པོ་ནི་བར་ཆད་གྱི་མཚན་མ་མཐའ་དག་རྨེག་མེད་དུ་འཇོམས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན།
དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེས་ངག་དབང་དང་བཀའ་ཆེན་གྲུབ་རྒྱལ་གཉིས་གཟིམ་ཁང་དུ་གསུང་གནང་བས་ཁོང་གཉིས་དེར་བཅར། དེ་ནས་ཁོང་གིས་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མནལ་གཟིམ་ལུགས་ལྟར། སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་ས་ལ་ཕབ་ནས་གཟིམས། ཕྱག་གཡས་ཞལ་སྐྱོར་བ་དང་ཕྱག་གཡོན་དེའི་ཕྱོགས་སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུན་ལྡན་གཟིམ་ལུགས་ཀྱི་སྐུ་ལུས་སྟངས་ཀའི་ཚབ་ལ། ཕྱག་གཉིས་སྔགས་ལུགས་ཀྱི་འཁྱུད་པའི་རྣམ་པ་བཞིན་གསལ་པོར་མངོན་པའི་ཐོག་ནས་གཏོང་ལེན་གྱི་ཚུལ་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ། སྐབས་དེར་ཁོང་དགུང་གྲངས་ ༦༩ ཡིན་ཞིང་། ངས་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་ཁོང་ལྡི་ལིར་སྨན་ཁང་དུ་སྐུ་གཟུགས་ལ་བརྟག་དཔྱད་གནང་བར་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ཡིན་པས། སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད།
སྐབས་དེར་༸གོང་ས་མཆོག་ཏག་ཏག་གནམ་གྲུའི་ནང་འཇི་ནི་ཝ་ལ་ཕེབས་བཞིན་པ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་གཙོ་ཨ་ར་ཧྥ་ཊའི་སེམས་པ་གློ་བུར་དུ་བསྒྱུར་ནས་སུད་སིར་ཕེབས་རྒྱུ་ཕྱིར་འཐེན་བྱས། དེར་བརྟེན་གནམ་གྲུ་འབབ་ཐང་དུ་དྲག་སྤྱོད་པའི་ཉེན་ཁ་མེད་པར་གྱུར། མ་གཞི་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེ་ལ་ཉེན་ཁ་དེ་མེད་པར་གྱུར་ནའང་། ད་དུང་གནམ་ཐང་ནས་གསོལ་མགྲོན་ཁང་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཁོང་གི་ཆིབས་འཁོར་ལམ་ནོར་ཐེབས། འོན་ཀྱང་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ལ་གནོད་པའི་མཚན་མ་ཅི་ཡང་མ་བྱུང་། སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེས་ལམ་ལྷོང་ཆེན་པོས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེའི་བར་ཆད་བདག་གིར་བཞེས་ཏེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་བཏང་ཡོད།
གཏོང་ལེན་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིར་ལེན་པ་དང་རང་གི་བདེ་བ་གཞན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཡར་ཐོན་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡིན། རིན་པོ་ཆེས་ཉམས་ལེན་འདི་ག་དུས་འཁྲིད་ཀྱང་། ང་ཚོས་ཐ་ན་རང་སྲོག་འདོར་དགོས་བྱུང་ཀྱང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རང་སྟེང་དུ་ལེན་རྒྱུའི་འདོད་པ་དགོས། ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་སའི་རྫོང་དེ་གའི་ཡུལ་མི་ཞིག་གིས་མི་གཞན་ཞིག་གི་མགོའི་ན་ཚ་བླངས་ཏེ་མཐར་ཁོ་རང་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁུ་ནུ་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་པའི་དཔེ་དེ་སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེས་རྟག་ཏུ་ལུང་འདྲེན་གནང་གི་ཡོད། ང་ཚོས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གནང་ན། འཕྲོ་བརླག་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུ་སྐབས། རིན་པོ་ཆེས་འཕྲོ་བརླག་མ་རེད། དེ་ནི་མཁའ་དབྱིངས་འཕུར་སྐྱོད་པ་ཞིག་གིས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཡར་རྒྱས་ཆེད་རང་གི་ཚེ་སྲོག་བློས་གཏོང་བྱས་པ་ལྟར་ཆགས་ངེས་ཡིན་ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་། སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་མཁའ་དབྱིངས་འཕུར་སྐྱོད་པ་ཞིག་གི་སྙན་གྲགས་དང་དཔེ་མཚོན་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་ནང་མིར་སྲིད་གཞུང་ནས་གསོལ་རས་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ། སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་བླ་མ་ཞིག་གིས་རང་གིས་ཚེ་སྲོག་བློས་གཏོང་བྱས་པའི་དཔེས་རང་གི་རྗེས་སུ་ལུས་པའི་དགེ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་མིག་དཔེ་བཟང་པོ་བསྟན་ནས་བློ་སྟོབས་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་ངེས།
སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་ཐུགས་དམ་ལ་ཉིན་གསུམ་བཞུགས་པ་དང་། སྤྱིར་བཏང་སྐུ་སྐྱེ་ཕྱི་མར་ཁ་ལོ་སྒྱུར་ཐུབ་མཁན་གྱི་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཕྱིར་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་ཀྱི་ཡོད། ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་པའི་སྐབས། དབུགས་འབྱིན་རྔུབ་ཀྱི་བྱ་བ་འགག་ཟིན་ནའང་། སྙིང་དྲོན་མོར་སྐུ་གཟུགས་ལ་དྲི་མས་མ་གོས་པར་བཞུགས། ནམ་རྒྱུན་རྟོགས་ལྡན་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་དམ་ལ་ཉིན་ཤས་བཞུགས་རྗེས། དབུ་ཐུར་ལ་ཕབ་པ་དང་ཤངས་ནས་ཁྲག་ཕྱུང་སྟེ། གང་གི་རྣམ་ཤེས་སྐུ་གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་རྗེས། ནམ་མཁར་འཇའ་ཚོན་ཟུག །སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་གནང་གཏན་འཁེལ་བའི་རི་སྟོང་དེའི་སྟེང་ཡ་མཚན་ཆེ་བའི་འོད་ལྷམ་ལྷམ་དུ་འཕྲོས་པ་སོགས་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། སྐབས་དེར་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་དགེ་འདུན་པ་ཁག་ཅིག་སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་གྱི་མཆོད་འབུལ་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུར་མི་རྣམས་ཀྱིས་ངག་འཕྲིན་བསྐུར་ཡོད་ནའང་། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་དུས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་འབྱོར་ཐུབ་མེད། དེར་བརྟེན་ཕལ་ཆེར་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་དགོངས་ཇི་བཞིན། སྤི་ཏིའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་འབུལ་གནང་། མི་རིང་བར་སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་གནང་སའི་ས་ཆ་དེ་ནས་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་པའི་ཆུ་ཚན་གསར་པ་ཞིག་ཁ་ལ་ཐོན་ཏེ། ད་ལྟའི་ཆར་ཡང་ཆུ་རྒྱུག་བཞིན་གནས་སྐོར་བྱ་ཡུལ་གྱི་གནས་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེ་ནས་ཟླ་བ་དགུ་ཏག་ཏག་སོང་བ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་བསྐྱར་དུ་སྤི་ཏིའི་ཡུལ་གྱི་དུད་ཚང་སྙེམ་ཆུང་ཞིག་གི་ནང་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་བལྟམས།
ལོ་ཤས་གོང་། རིན་པོ་ཆེས་ཚེ་རིང་ཆོས་གྲགས་དང་ཀུན་བཟང་ཆོས་སྒྲོན་བཟའ་ཚོ་གཉིས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་སྐབས། ཁོང་གཉིས་ཀས་ཁོང་གི་ཐུགས་མགུ་བར་བྱས། ཁོང་གཉིས་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་པ་གཤའ་མ་ཞིག་བྱ་རྒྱུའི་འདུན་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། རབ་ཏུ་འབྱུང་རྒྱུའི་འདུན་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་། ས་གནས་གྲོང་སྡེའི་འགོ་འཛིན་གྱིས་ཕྲུ་གུ་ཡོད་ཅིང་རྒན་ཚད་ལོངས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཚེ་ཕྱིས་སུ་རང་ཉིད་ལ་དཀའ་ངལ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་འཕྲད་ངེས་ཡིན་པས། ཐོག་མར་རང་གི་ཕྲུ་གུ་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་གནང་བྱུང་ཞེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྙན་དུ་གསོལ། རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་འགོ་འཛིན་དེའི་ལམ་སྟོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུས། ཁོང་གཉིས་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་བཞི་པའི་ཚུལ་དུ་འཁྲུངས་སའི་ཕ་མ་གཉིས་ཡིན།
སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་ཤིང་རྟོགས་ལྡན་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་སླད་དགེ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཐབས་ལམ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ཆོས་སྐྱོང་དང་མཁྱེན་པའི་བདག་པོ་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྨི་ལམ་ལ་དགོངས་སྐོར་ཞུ་བ་སོགས་ཡོད། མཐའ་མའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་སྐབས། ཡོ་བྱད་འདྲ་པོ་མང་པོ་ལས་སྐུ་སྐྱེ་གོང་མའི་ཡོ་བྱད་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཏག་ཏག་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པ་དགོས། འོན་ཀྱང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཐབས་ལམ་དེ་གཅིག་པུའི་ཐོག་བརྟེན་མི་རུང་བར། ཁྱེའུ་དེ་ཕོ་མོ་སུ་ཡིན་རུང་སྐུ་སྐྱེ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ཡིན་པའི་རྟགས་མཚན་གསལ་པོ་དགོས་སྐོར་སྔོན་བརྡ་གནང་ཡོད།
སྤི་ཏིའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བ་དང་། ཁྱིམ་ཚང་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་ཁོང་གི་སྐུ་པར་ཡོད། སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་ཀྱིས་བཀའ་མོལ་གསུང་ཐུབ་པ་དང་། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱི་ནང་གི་གྱང་ངོས་སུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་པར་བཅངས་ནས། འདི་ང་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ཕྱིས་སུ་ངག་དབང་ལགས་ཁང་པའི་ནང་ཕྲུ་གུ་དེར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པར་སླེབས་སྐབས། དེ་མ་ཐག་ཕྲུ་གུ་དེས་བརྒྱུགས་ཕྱིན་ནས་ཁོང་གི་པང་དུ་མཆོངས་ཏེ། ཁོང་དང་མཉམ་དུ་རང་གི་དགོན་པར་ལོག་འདོད་གནང་།
ཁོང་སུ་ཡིན་མིན་མི་སུ་གཅིག་ལའང་ཐེ་ཚོམ་མེད། ཕྱིས་སུ་ལོ་ཁ་ཤས་རྗེས། སྤི་ཏིའི་བུད་མེད་གྲགས་ཅན་ཚན་པ་ཞིག་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་དུ་བཅར་ནས། སྐུ་སྐྱེ་ཕྱི་མ་ཁོང་ཚོའི་ལུང་པའི་ནང་ཕེབས་རོགས་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ། མཐའ་མཚམས་སུ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོར་གནས་པའི་ཁོང་ཚོའི་ལུང་པ་དེར་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་ཆོག་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་བཀའ་བས་ད་ལྟའི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་སར་་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བདེ་སྡོད་བདེ་ཡོང་རྒྱུ་རེ། ཁོང་གི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱིས་གནང་བ་བསྩལ་ཏེ། དགུང་གྲངས་བཞི་ལ་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཕེབས། ཁོང་གི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་གཟིགས་ཞིབ་ལ་སྐབས་རེ་སྐབས་རེ་མ་གཏོགས་མ་ཕེབས་ཀྱང་། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལ་ཐུགས་བསུན་ཞུ་ཡི་མེད་ལ། དྲན་གྱི་ཡོད་བཟོའང་མེད་པར་སྣང་། དང་ཐོག་ནས་ཁོང་ལ་ཉིད་ཀྱི་བླ་བྲང་གི་ནང་མི་རྙིང་པ་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་ནང་མིའི་ཚོར་སྣང་བྱུང་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ནི་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་སྐུ་འཁོར་ཡིན།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོར་སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དགུང་ལོ་བཅུ་བཞི་ལ་ཕེབས་ཤིང་། གཙོ་ཆེ་བ་མོན་གྷོར་དགོན་པའི་ནང་སློབ་གཉེར་གནང་ནས་བཞུགས་ཤིང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་གསུང་ཆོས་གནང་སྐབས། ལོ་རེར་བཞུགས་སྒར་དྷ་སར་ཐེངས་གཅིག་གམ་གཉིས་ཙམ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད། ཆོས་མཛད་ལགས་དང་རིན་པོ་ཆེའི་མ་བྱན་བགྲེས་སོང་ཁོང་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བ་དང་། ངག་དབང་ལགས་སྐྱ་བབས་ཏེ། གཉེན་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་ད་ལྟ་བལ་ཡུལ་དུ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་གསོལ་དཔོན་གྲྭ་པ་གསར་པ་ཁ་ཤས་ཡོད་ཅིང་། ཚང་མ་སྐུ་སྐྱེ་སྔོན་མ་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། དཔེར་ན། ཁོང་སྐུ་ཚེ་མ་རྫོགས་པའི་ཟླ་ཤས་སྔོན་ཁོང་སྐུ་ངོ་མས་སྤི་ཏི་དང་ཁུ་ནུ་ནས་ཕྲུ་གུ་ལོ་ན་བཅུ་ལ་སོན་པ་གཉིས་བདམས་ཏེ་ཉིད་ཀྱི་བླ་བྲང་དུ་ཞབས་ཕྱིར་བཞག་གནང་བ་རེད།
མ་གཞི་ཁོང་ལ་སྐུ་སྐྱེ་སྔ་མ་དང་འདྲ་བར་ཐུགས་གཤིས་དང་དགོངས་བཞེས་ཟབ་མོ་ཡོད་ནའང་། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་སྒེར་ལ་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ལྡན། སྐུ་སྐྱེ་སྔོན་མ་ནས་འདིར་རྒྱུན་མཐུད་པ་ནི་ནུས་པ་དང་། བག་ཆགས། ལས་བཅས་ཡིན། ང་དང་ཁོང་གི་འབྲེལ་བར་གཞིགས་ན། ང་རང་ནི་
ཚན་རིག་རྟོག་སྒྲུང་སྟེ། སྐར་མའི་རྒྱང་བསྐྱོད་ (Star Trek) གློག་བརྙན་ལ་དགའ་མོས་ཅན་གྱི་འགོ་དཔོན་ཀེར་ཀི་ (Captain Kirk) འོག་ལ་གནམ་གྲུའི་ལས་མིའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་མི་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ད་ཆ་མི་རབས་རྗེས་མའི་འགོ་དཔོན་པི་ཁར་ཌི་ (Captain Picard) འོག་ལ་མི་ཚོགས་སུ་ཞུགས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཚོར་སྣང་ཡོང་གི་འདུག ཚང་མ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ནའང་ད་དུང་བར་མ་ཆད་པའི་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་གནས་ཡོད།
ད་ལྟ་བར། སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་འཚར་ལོངས་ཐད་ངས་དངོས་སུ་གཞོགས་འདེགས་ཞུས་པ་མིན། སྐུ་སྐྱེ་སྔ་མ་ཁོང་ལ་གཙོ་བོ་རང་མི་རིགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུའི་དགོངས་པ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པར་ང་ལ་ཚོར་སྣང་བྱུང་། བླ་མ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ལས་བརྒལ་བའི་མངའ་ཁུལ་ནུབ་ཕྱོགས་སམ། ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་སློབ་ཁྲིད་གནང་བར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བ་དང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཐད་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། གལ་སྲིད་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ཡང་དག་པར་གནས་དགོས་ན། མི་རབས་རྗེས་མ་རྣམས་ལ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ད་ལྟའི་ཆར་ནང་ཆོས་ཆ་ཚང་ལ་ཡང་དག་པ་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁོ་ནའི་ནང་བཞུགས་ཡོད། ང་རང་གི་སྦྱོང་བརྡར་དང་རང་རྒྱུད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་སླད་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེས་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་གནང་བྱུང་། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་སེམས་ལ་བཅངས་ནས། ད་ལྟའི་སྐུ་སྐྱེའི་སྐབས་ང་རང་གིས་ཡང་སྲིད་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་སླད་ཕྱིར་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་རྒྱུར་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།
རིག་གཞུང་གི་རྩོད་རྙོག་ཟློག་ཐབས་སུ། ངས་རིན་པོ་ཆེའི་དེང་དུས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཐད་ཐེ་བྱུས་བྱེད་ཀྱི་མེད། མདོར་ན། ངས་དགོས་པའི་དབང་གིས་ཁོང་དང་འབྲེལ་གཏུགས་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱ་རྒྱུར་འཛེམ་ཟོན་བྱས་ནའང་། ཁོང་ག་དུས་མཇལ་ཀྱང་ངེད་གཉིས་དབར་ཐུན་མིན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཞིག་གནས་པ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡིན། དབྱིན་ཡིག་དང་། ཚན་རིག །སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་སློབ་གཉེར་ཕྱིར་ངས་ཁོང་ལ་ས་གནས་བོད་དགེ་ཞིག་བཀོད་སྒྲིག་ཞུས་ཏེ་རྒྱ་གར་ནང་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་གཏན་འབེབས་སློབ་ཚན་ཁག་སློབ་གཉེར་གནང་བཞིན་མཆིས། དེའི་འབྲས་བུར། རིན་པོ་ཆེས་རང་མི་རིགས་ལ་འབྲེལ་བ་ལྷུག་པོ་གནང་ཐུབ་པ་བྱུང་། ངས་ཁོང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གདན་དྲངས་མེད་ལ་ཀམ་པུ་ཊར་རམ་རྩེད་ཆས་འཕྲུལ་འཁོར་སོགས་གང་ཡང་ཕུལ་མེད་པ་མ་ཟད་མི་གཞན་གྱིས་ཁོང་ལ་དེ་ལྟར་འབུལ་མི་རུང་བར་རེ་སྐུལ་ཡང་ཞུས་པ་ཡིན། གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྐུ་ན་གཞོན་པའི་བླ་མ་ཧ་ཅང་མང་པོས་ཀམ་པུ་ཊར་ནང་གི་རྩེད་མོ་དང་འཐབ་འཛིང་གི་ལྟད་མོ་ལ་བག་མེད་དུ་རྩེན་པས། རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དགོན་པའི་སློབ་གཉེར་ལ་འཐུས་ཤོར་གཏོང་བ་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར།
ངའི་ལམ་སྟོན་གྱིས་ལེགས་སྐྱེས་ཇི་ཙམ་ཕུལ་ཐུབ་མེད་ངས་ཤེས་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་བློ་ཚིམ་པའི་བཞིན་མདངས་སྟོན་པ་དང་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅིག་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་སྣང་། དེ་ལྟར་ཁོང་ལ་ཐུགས་ཕན་གསོས་པ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཁོང་མཇལ་མཁན་མི་ཚང་མར་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་ཡོང་ཐུབ། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཐད། སྐུ་ན་གང་ཙམ་ཕེབས་སྐབས་སྐུ་ཉིད་ནས་སློབ་གཉེར་གནང་ཐུབ། མཐའ་དོན། རང་གི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ཡང་བསྐྱར་རིན་པོ་ཆེའི་སློབ་མར་འགྱུར་བའི་སྨོན་ལམ་གཅིག་ཏུ་འདེབས་བཞིན་མཆིས་སོ།། །།
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (40%)