text:
རྒྱ་མིའི་གསང་ཉུལ་བའི་གྱ་གྱུ།
བྱང་ཆུབ།
ད་ལོར་རྡོར་གདན་ནས་དུས་དབང་ཞུས་རྗེས་མུ་མཐུད་བཀའ་མའི་ལུང་ཉན་བཞིན་ཡུན་རིང་བསྡད། ལུང་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ཉིན་ཤས་སོང་བའི་ཉིན་གཅིག ཕྲན་གྱི་གཡོན་ཟུར་ལ་རྒྱའི་བཙུན་མ་དགུང་ལོ་བགྲེས་ཙམ་ཞིག་སླེབས་ཤིང་། རྒྱ་ཡིག་གི་དེབ་ཅིག་ཀློག་བཞིན་བསྡད་སོང་། ཕྲན་གྱིས་མང་འགྱེད་དུ་ཐོབ་པའི་རྙིང་མའི་སྨོན་ལམ་དུས་དེབ་སྟེང་ཨ་ཁྱུག་རིན་པོ་ཆེ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་ཚུལ་དང་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་ཐུང་ངུའི་ལེ་ཚན་ཞིག་ཡོད་པ་ཀློག་བཞིན་པའི་སྐབས་ཡིན། ཨ་ནེ་དེས་ཨ་ཁྱུག་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཁོང་ག ི་དགོན་པའི་འདྲ་པར་མཐོང་སྟེ། ངས་རྒྱ་སྐད་གོ་གི་མ་རེད་སྙམ་པའི་ངང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལག་བརྡ་དང་བཅས་རྒྱ་སྐད་ཀྱིས་ག་ལེར་བཤད་རྒྱུར།དེ་ངའི་བླ་མ་རེད།ང་དགོན་པ་དེ་ནས་ཡོང་བ་ཡིན་ཟེར། དེ་དུས་བྱང་ཆ་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ངའི་ཁ་ནས་ཀྱང་རྒྱ་སྐད་ཐོན་པ་ན། ཁོ་མོ་དགའ་སྟེ་སྐད་ཆ་མང་པོ་ལབ་འགོ་བཙུགས་སོང་། ཁོ་མོས་ཟེར་ན། ཉིན་ཤས་རིང་ཁོ་མོ་འདུ་ཁང་གི་ཕ་ཟུར་ནས་བསྡད་མོད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་ཀ་བས་༼རྒྱ་གཞུང་གི་སོ་བ། ཁོ་མོས་དེ་ཚོར་ gongzuo zu ཞེས་འབོད།༽ བསྡད་དུ་བཅུག་མ་སོང་ཟེར།
མུ་མཐུད་བརྗོད་རྒྱུར། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་ཀ་བ་མང་ཆེ་བ་རྡཱ་སར་ཐོན་སོང་མོད། མི་དྲུག་བདུན་ཞིག་ད་དུང་ཡང་བསྡད་ཡོད། ང་ལ་ལྟ་རྟོག་ཁོ་ནའི་ཆེད་རེད་ཟེར། དེ་དུས་ངས་ཀྱང་ཨེ་བདེན་མི་བདེན་སྙམ། རིམ་གྱིས་དོ་སྣང་བྱས་པ་ན། ང་ཚོའི་གྲལ་བསྟར་གྱི་ཕར་སྣེ་ན་ཡང་། མཚམས་རེར་བོད་པའི་ཕོ་གསར་ཞིག་གི་མཉམ་དུ་དང་། མཚམས་རེར་ཁེར་འགྲོ་ཁེར་འདུག་བྱེད་པའི་མོ་གཞོན་ཞིག་འདུག ངས་ནི་ཉི་ཧོང་བ་ཞིག་ཡིན་ཤག་བྱས་མོད། ཨ་ནེས་དེ་ཡང་རྒྱ་མི་གསང་ཉུལ་བ་རེད་ཟེར། དེ་དུས་ཨ་ནེས་ང་ལ་ཁོ་མོས་ཀློག་བཞིན་པའི་དེབ་དེ་བསྟན་སོང་། དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དེབ་ཅིག་སྟེ། ལྕམ་ཀྲུའུ་རོས་ (zhu rui) བརྩམས་པའི་ du diu xi zang yi ge zhong go ren de guan dan༼་་་་ཀྲུང་གོ་བ་ཞིག་གི་ལྟ་ཚུལ།༽ཞེས་པ་དེ་རེད་འདུག སུ་ཞིག་གིས་མཆོད་རྟེན་སྐོར་ལམ་གྱི་ཟུར་ཞིག་ལ་བཞག་འདུག་པ་བསྒྲུགས་ནས་ཡོང་བ་ཡིན་ཟེར། ཁོ་མོས་དེབ་དེ་ཀློག་བཞིན་མཚམས་རེར་རྟགས་རྒྱག་པ་དང་། མཚམས་རེར་ཡིག་ཕྲེང་གི་ཟ་ཟུར་རྣམས་སུ་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཐུང་ངུ་རེ་འགོད།
ངས་ཀྱང་རྒྱ་ཡིག་ཐ་ཐོར་རེ་འགྲོ་བས་མིག་ཟུར་གྱིས་བལྟས་པ་ཡིན། ཐེངས་ཤིག་ཀྲུང་གོའི་ཞིང་ཆེན་ཚང་མའི་ནང་དགོན་པ་འབོར་ཆེན་རེ་བསྐྲུན་ཡོད་ཅེས་བྲིས་སོང་། ཡང་སྐབས་ཤིག་ཀྲུང་གོའི་བརྟན་བརླིང་ཐད་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ལའང་འགན་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་བྲིས་སོང་། དེ་དུས་ང་མོ་ལ་ཡང་དོགས་པ་ཟ་སོང་། དེར་མ་ཟད། ཐེངས་ཤིག་ང་ལ་ཤིང་འབྲས་སྐམ་པོ་ཞིག་སྤྲད་དེ་ན་རེ། འདི་ང་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་ཀ་བས་སྤྲད་སོང་ཟེར། དེ་དུས་དེ་སོ་བས་སྤྲད་པ་ཡིན་ན་ངས་ཟ་གི་མིན་ཞེས་ལན་བཏབས་ཏེ་མ་ཟོས་པ་ཡིན། མོ་རང་ཅུང་ཧང་སངས་ཏེ་ཕྱི་ཐུམ་སྟེང་གི་ཡི་གེ་སྟོན་གྱིན་ཐའེ་ཝན་གྱི་རེད། གཙང་མ་རེད་ཟེར། ངས་ཟས་དེ་གཙང་ན་ཡང་། དེ་སྤྲོད་མཁན་གྱི་མི་དེ་གཙང་མ་མ་རེད། ནང་བསྟན་གྱི་དགྲ་བོ་རྒྱ་གཞུང་གི་སོ་མྱུལ་རེད་པ་ཅེས་ལབ་པར། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་ཀ་བ་ཡིན་ན་ཡང་སྡིག་ཅག་མ་རེད་ཅེས་དང་། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་སོ་བ་ཡང་འདི་གར་ཡོད་རེད། ཁ་སང་ངའི་རྒྱབ་ནས་གྲྭ་བ་ཞིག་གིས་ང་ལ་ངོ་ནག་པོ་དང་སྒྲ་དྲག་པོས་ང་ཚོ་བོད་རང་བཙན་ཡིན་ཞེས་ཟེར་སོང་། ངས་བལྟས་ན་ཁོང་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་སོ་བ་རེད་ཟེར། ངས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ལ་གསང་བ་ཡོད་མ་རེད། ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཡོད་རེད། བོད་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་རྣམ་པས་རྒྱ་ནག་པ་སུ་ཡོང་ནའང་། བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་རྣམས་ཀློག་ན་དགའ་བསུ་ཡོད་ཅེས་གསུང་མུས་ཡིན། ཞེས་ལབ་པར་མོས་བསམ་བློ་བཏང་ནས་འདུག གང་ལྟར་ང་གཉིས་ཉིན་གྲངས་ཁ་ཤས་ཤིག་མཉམ་དུ་བསྡད་པའི་རིང་། ངས་གང་ཤེས་པ་ནི་དུས་དབང་སྐབས་སྐུ་མདུན་ལ་མཇལ་ཁ་ཞུས་པ་དང་གསུང་ཆོས་ཉན་པ་དག་གིས་མོའི་བསམ་བློ་འགྱུར་མེད་པ་དེ་རེད།
ཡིན་ན་ཡང་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ལ། རྒྱ་མིས་བརྩམས་པའི་དེབ་དེ་ཆ་ཚང་ཀློག་ཚར་པ་དང་མོ་རང་གི་བློ་ཁ་རྦད་དེ་འགྱུར་ནས། ད་ངས་ཤེས་སོང་། སྔོན་མ་ཡིན་ན་ང་ཚོས་ཅི་ཡང་ཤེས་མི་འདུག འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཟེར་བ་ཞིག་རྩ་ནས་ཤེས་ཀྱི་མེད། ང་ཕྱིར་རྒྱལ་ནང་དུ་སླེབས་ཚེ། ངའི་གཡས་གཡོན་གྱི་མི་རྣམས་ལ་དྲི་བ་མང་པོ་འདྲི་རྒྱུ་འདུག་ཅེས་ཟེར།སྔོན་མ་ངས་ཁྱེད་ཚོ་རྒྱ་ནག་མི་མང་གིས་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་ཤེས་ཀྱི་མེད་སྐོར་དང་། རྒྱ་གཞུང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཕལ་ཆེ་བ་རྫུན་མ་ཡིན་ཚུལ་ལབ་ན། དེ་ཙམ་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་མོད། ད་ནི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་འདུག ངས་མོ་ལ་སྐད་ཆ་དམར་རྗེན་མ་མང་པོ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།ང་ཚོའི་བླ་ཆེན་རྣམས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བསད་ཚར་ཐལ།ང་ཚོས་མཁན་ཆེན་འཇིགས་ཕུན་ཡང་རྒྱ་ནག་གིས་བཀྲོངས་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅེས་ལབ་པར་མོས་ཀྱང་དེ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་ཟེར། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་་་་། ཞེས་ལབ་པས། དེ་སུ་རེད་ཟེར་བཞིན་མགྱོགས་པོར་དེབ་ངོ་ལ་བྲིས་སོང་། མོས་ཟེར་ན།མོ་རང་ཨ་ཁྱུག་དགོན་ནས་རང་ཡུལ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཡོད་པའི་རང་༼མོ་རང་གི་བདེ་འཇགས་ཕྱིར།འདིར་ཡུལ་མིང་མི་མིང་སོགས་འགོད་རྒྱུ་མིན།༽ཡུལ་དུ་སོང་བ་ན།སྒོ་ལྕགས་གཏོར་མེད་ན་ཡང་ཁང་མིག་ནང་གི་ཅ་དངོས་ཡར་དཀྲུགས་མར་དཀྲུགས་བྱས་འདུག རྐུ་མ་ནི་བརྒྱབས་མི་འདུག གཞུང་གི་སོ་བས་བྱས་པ་གསལ་ཐག་ཆོད་རེད། ཡང་ཕྱིར་ཨ་ཁྱུག་དགོན་པར་ལོག་པ་ན། ཤག་ནང་གི་དཔེ་ཆ་རྣམས་དཀྲུགས་འདུག་དེ་ཡང་གཞུང་གི་སོ་བ་རེད་ཟེར།མོ་རང་གི་སྐད་ཆར་དཔག་ན།ཨ་ཁྱུག་དགོན་པར་གྲྭ་བཙུན་གྱི་ནང་ན་
ཡང་།རྒྱ་ཡི་སོ་བ་མང་པོ་ཡོད་ཚོད་འདུག ལྷག་པར་བླ་ཆེན་ཁག་གི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་སོ་བ་ཡོད་ས་རེད་སྙམ་ནས་སེམས་ཁོངས་ལ་སྐྲག་སྣང་ཞིག་ཀྱང་སྐྱེས་སོང་།
ཉིན་ཞིག་ཨ་ནེས་བཀླགས་ཚར་བའི་དེབ་དེ་ང་ལ་སྤྲད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀློག་ཅིག མི་གོ་ན་ངས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཟེར། ངས་མགོ་ཚོས་ལ་མ་ཚོས་པའི་ངང་རོབ་ཙམ་བཀླགས་ཅིང་།ཕྱིར་ཡང་མོ་ལ་སྤྲད་པ་ཡིན།ཉིན་དེའི་ཕྱི་དྲོར།གོང་གི་རྒྱ་མི་མོ་གཞོན་དེ་དང་བོད་པའི་ཕོ་གསར་དེ།ཕོ་གསར་དེའི་རོགས་པ་གྲྭ་བ་གཉིས་བཅས་ཁོང་ཚོ་ཚ་གདུགས་ལ་གཡོལ་ནས་ང་ཚོ་སྡོད་ས་དང་ཉེ་སར་བཅར་སོང་། ཧང་སངས་པ་ཞིག་ལ། རྒྱ་མི་མོ་གཞོན་དེ་ང་དང་ཐག་ཉེ་སར་བསྡད་ཅིང་།ཅུང་ཙམ་ནས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀློག་བཞིན་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་དེབ་དེ་ངས་གཅིག་བཀླག་ན་འགྲིག་གམ་ཟེར། ངས་དེབ་དེ་ཨ་ནེའི་རེད།མོ་ལ་སྤྲད་ཚར་བ་ཡིན་ལབ་པ་ན།མདུན་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པའི་ཨ་ནེའི་སར་བཅར་སོང་།ཡིན་ཡང་ཨ་ནེས་འཛུམ་ཙམ་བྱེད་བཞིན་ཅི་ཞིག་ལབ་སྟེ་གཡར་མ་སོང་། མོ་གཞོན་དེས་ཡ་མཚན་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་བསྟན་ཏེ་ཕྱིར་ཡང་སྔར་གནས་སུ་བསྡད། དེ་ནས་ངས། ཁྱོད་ལ་དེ་ཀློག་འདོད་ཡོད་ན། ངའི་གྲོགས་པོར་ཡོད། ངས་སང་ཉིན་ཁྱེར་ཡོང་ཆོག་ཅེས་ལབ་པ་ན། དེས་ན་མི་དགོས་འདུག དེ་རིང་ཉིན་མཐའ་མ་ཡིན། སང་ཉིན་ང་རྡཱ་རམ་ས་ལར་ཐོན་འགྲོ་གི་ཡོད་ཟེར། རོགས་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་པ་ན། མེད། གཅིག་པུ་ཡིན་ཟེར། དེས་ན་ཁྱེད་རང་རྒྱ་གར་ལ་གཅིག་པུ་ཡོང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པས། ཡིན་ཟེར། ཁྱོད་བློ་ཁོག་ཆེ་བ་ལ་ལབ་པས་འཛུམ་ཙམ་བྱེད། ཁྱེད་འགྲོ་ན་བྷོམ་བྷེ་ལ་འགྲོ་དགོས་རེད། རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད། དྷ་རམ་ས་ལ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་མ་གཏོགས་ཡོད་མ་རེད། ཅེས་ལབ་པ་ན། ང་དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་འདོད་ཡོད། ཡིན་ཡང་། དངུལ་མེད། ངའི་དངུལ་ཨ་སྒོར་ ༡༠༠༠ བརླགས་སོང་ཟེར། དངུལ་བོར་བར་ཡིད་ཆེས་མ་སོང་མོད། གང་ཤེས་པ་ནི། སོ་བ་ཡིན་པར་དོགས་པའི་རྒྱ་ནག་པ་དེ་དག་མང་ཆེ་བར་དངུལ་འདང་ཙམ་ལས་ཡོད་ས་མ་རེད་སྙམ་སོང་།
གང་ལ་ཟེར་ན།ཕོར་བ་ཁུག་མའི་ནང་བཅུག་འདུག་ཅིང་།ཉིན་དགོང་གཉིས་ལ་ཆོས་ཞུ་བ་མི་མང་གི་གྲས་སུ་པང་བསྒྲིགས་ཏེ་འབྲས་ལྡ་ལི་ལེན་སར་ཆད་མེད་ལྟ་བུ་རེད། མི་མང་འཛོམས་སར་ཆེད་བཅར་བྱེད་རྒྱུ་དེ་སོ་བའི་དགོས་མཁོ་རེད་ཟེར་ཆོག་ཀྱང་། ཁོང་ཚོའི་ལུས་མདངས་ཞན་ལ། གྱོན་གོས་ཀྱང་སྐྱོ། ཆེས་ཐ་མལ་གྱི་རྣམ་པ་མངོན། ངའི་སེམས་ལ། ཁོ་ཚོ་སོ་བ་ཡིན་ཐག་ཆོད་དེ། མིན་ན། དངུལ་ལྡང་ལ་མ་ལྡང་ངང་། ཁེར་འགྲོ་རྐྱང་འདུག་ངང་། རྒྱང་ཐག་རིང་བའི་འགྲུལ་བཞུད་འདི་དང་དུ་ལེན་སྲིད་དམ་སྙམ། ད་དུང་ཨ་ནེས་ཟེར་ན། འདུ་ཁང་ནང་ལོ་ན་བདུན་ཅུ་དོན་གྲངས་སོན་པའི་རྒྱའི་སོ་བ་རྒན་མོ་ཞིག་འདུག མོས་གྲྭ་ཆས་གྱོན་འདུག་ན་ཡང་རབ་བྱུང་བའི་འགྲོ་སྟངས་འདུག་སྟངས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མི་ཤེས་འདུག་པས་སོ་བ་མིན་ན་ཅི་ཡིན་ཟེར། ང་ཧང་སངས་བཞིན་དེ་འདྲ་རྒན་འཁོགས་ཀྱང་སོ་བར་ཡོང་གི་རེད་དམ་ཞེས་དྲིས་པ་ན། རེད། རྒྱལ་ཞེན་རང་འཁུར་ནས་ཡོང་བ་རེད་ཟེར། དེ་ནས་ངས་དོ་སྣང་སྤྲོད་དུས། དོ ར་མའི་སྒང་ལ་འགྲིག་མོ་འབྱོར་མོ་མེད་བཞིན་དུ་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་བཙུན་ཆས་སྤྲོས་པའི་རྒྱའི་བཙུན་མ་རྒན་འཁོགས་གཉིས་མཐོང་།
ཉིན་གཅིག་ཨ་ནེ་དང་ང་གཉིས་ཀྱི་སྐད་ཆ་འཕྲོས་ཏེ་སོ་བའི་གླ་ཆའི་སྐོར་ལ་སླེབས་སོང་། ཨ་ནེས་བཤད་རྒྱུར། དཔེར་ན། སོ་བ་གཅིག་ལ་ལམ་གྲོན་ཕུད་པའི་ཟླ་བ་རེར་རྒྱ་སྒོར་ ༡༠༠༠ རེ་ཡོད་ན། རྒྱ་གཞུང་ལ་མཁོ་བའི་མི་ཞིག་གམ་དོན་གནད་གལ་ཅན་ཅིག་མཁོ་སྤྲོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། རྒྱ་སྒོར་ ༣༠༠༠ རེ་ཐོབ་སྲིད་པ་རེད་ཟེར། ཡིན་པ་ནི་ཚོང་རེད་མོད། རྒྱ་ནག་པ་དེ་དག་རྒྱལ་ཁབ་ལ་རྨོངས་ཞེན་ཆེ་བ་ལ་སོ་ཟད་རུས་འཐམས་ལྟ་བུར་འདུག
དེ་ནས་ངས་ཕོ་གསར་བོད་པ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ནས་ངོ་ཤེས། ཁོས་རྒྱ་སྐད་ཤེས་སམ། ཞེས་དྲིས་པ་ན། དེ་འདི་ག་རྡོ་རྗེ་གདན་རང་ནས་ངོ་ཤེས་གྲོགས་པོ་ཆགས་ཡིན། ཁོས་རྒྱ་སྐད་མི་ཤེས་མོད། ང་གཉིས་ཀྱིས་དབྱིན་སྐད་བཤད་རེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཟེར། རྗེས་སུ་ངས་ཤེས་དུས་ཕོ་སར་དེ་དང་གྲྭ་བ་གཉིས་པོ་བཅས་ཁོང་ཚོ་བྱེས་སུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་བོད་མི་སྟེ། ལྡེ་ར་ལྡུམ་ནས་རེད་འདུག དེ་ནས་ངས་རྒྱ་མོ་དེར། དབྱིན་སྐད་གང་ནས་སྦྱངས་པ་སོགས་སྐད་ཆ་མང་པོ་དྲིས་པར། བདེན་མིན་མི་ཤེས་ཡང་གང་དྲིས་ལན་ནི། མོ་རང་སི་ཁྲོན་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཞིག་གི་སློབ་ཕྲུག་དང་། དབྱིན་སྐད་དེ་རུ་སྦྱངས་པ། དགུན་ཁའི་གུང་སེང་གི་དུས་ཚོད་སྤྱད་ནས་འདིར་ཡོང་བ། ཡོང་དོན་ཆོས་ཡིན་པ། སློབ་གྲྭ་ཚོགས་ཉེ་བས་ཉིན་གྲངས་མང་པོ་བསྡད་ཁོམ་མེད་པ་སོགས་བརྗོད། ད་ནི་ཨ་ནེ་མོ་རང་གི་སྐོར་ཏེ། སོ་བ་ཡིན་མིན་དེ་བཤད་ཚོད་མི་ཐུག་མོད། ཨ་ནེ་ངོ་མ་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་འདུག་སྟེ། རྙིང་མའི་ཞལ་འདོན་མང་པོ་ཞིག་བློ་ལ་འགྲོ་ཞིང་། ཉིན་རེ་བཞིན་སྒོམ་ཡང་རྒྱག ཡིན་ན་ཡང་ཕྱིར་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་སྟེང་། སྐྱ་ཆོས་དང་སྐྲ་རྫུན་གྱོན་པའི་པར་འདུག མོས་ཟེར་དོན་ལ་ཡང་། སྐྱ་བོར་བརྫུས་ནས་ཡོང་བ་ཡིན་ཟེར། ཉིན་ཞིག་ཕ་ཡུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་ཤེས་ཤིག་ནས། ཁྱོད་རྒྱ་གར་ལ་འགྲོ་ན། ལག་ཁྱེར་ཁོ་བོས་བཟོ་ཆོག་ཅེས་བརྗོད་སོང་བས་དགའ་བོས་ཀྱང་ཁས་བླངས་པ་ཡིན། འདིར་ཡོང་དུས། ཁོ་རང་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་ཀ་བ་རེད། ཁོ་ལ་མི་སུམ་ཅུ་ལྷག་འདུག་ཟེར། སྐབས་ཤིག་མོས་ང་ཁྲིད་དེ་ཨ་ནེ་རྣམས་བཞུགས་ཤག་ཏུ་སོང་། མོ་ན་རེ། ཁོང་ཚོས་ང་ལ་ཁ་གྲག་གི་མ་རེད།
ཨ་ནེ་གཅིག་གིས་ང་རྡུང་གྲབས་ཀྱང་བྱས་སོང་ཟེར། ཁྱད་མཚར་བ་ལ། བོད་པའི་ཨ་ནེ་ཚོ་དང་མོ་རང་གི་བར་ན་སྐད་ཆ་བཤད་རེས་མི་འདུག ཅུང་ཙམ་ནས་བོད་པའི་བཙུན་མ་གཉིས་ཀྱིས་ང་ལ་བཤད་དོན། རྒྱའི་ཨ་ནེ་འདིས་སྐུ་མདུན་གྱི་སྐུ་པར་གྱི་མགོ་ཚང་མ་བཀོག་གི་འདུག དེ་འདྲ་བྱས་ན་སུས་ཀྱང་སྣང་བར་འགྲོ་གི་མ་རེད། སྐུ་མདུན་ཟེར་ན་འཛམ་གླིང་གི་བླ་མ་རེད་པ་ཟེར། དེ་དུས་མོས་ཀྱང་བརྗོད་དོན་ཧ་གོ་ནས་དེབ་དེ་ང་ལ་བསྟན་སོང་། སྐུ་མདུན་གྱི་བདེན་བཞི་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་དཔེ་ཆུང་གྲུ་བཞི་མ་ཞིག་རེད། མདུན་རྒྱབ་གཉིས་ན་སྐུ་མདུན་གྱི་སྐུ་པར་བཞུགས་མོད། མོས་དབུ་རང་མེད་པ་བཟོས་ནས་ལྟ་མི་སྤྲོ་བ་ཞིག་བཟོས་འདུག མོས་བཤད་རྒྱུར། དེབ་འདི་ངས་རང་ཡུལ་ལ་ཁྱེར་རྩིས་ཡིན། རྒྱའི་མཐའ་སྲུང་དམག་གི་ཉེན་ཁ་ལས་མཐར་ཕྱིར་བཀོག་པ་ཡིན་ཟེར། ངས་མོའི་སྐད་ཆ་བོད་སྒྱུར་ཞུས་པ་ཡིན། བོད་པའི་ཨ་ནེ་ཞིག་ན་རེ། དེ་འདྲ་ཡིན་ན། པར་ཆ་ཚང་བཀོག་ན་འགྲིག་གི་རེད་པ། དབུ་གཅིག་པུ་བཀོག་དོན་ག་རེ་རེད། ང་ཚོས་མོ་ལ་སྙིང་རྗེ་ནས། དང་པོ་གང་དགའ་དགའ་བྱས་མོད། མོས་བྱེད་སྟངས་འདི་འདྲ་འདུག་ཟེར། ངས་ཀྱང་མོ་ལ། རེད། བཀོག་ན་ཆ་ཚང་བ་བཀོག་ན་ལེགས་ཞེས་ལབ་མོད། མོས་དེ་མུར་ཉིན་གྲངས་གཉིས་ཙམ་བཞག་སོང་། རྗེས་ནས་པར་ཆ་ཚང་བཀོག་འདུག གང་ལྟར་ཡང་། མོས་དེབ་དེ་མགོ་ནས་མཇུག་བར་འབྲི་དེབ་ཅིག་གི་སྟེང་གཙང་བཤུས་བརྒྱབས་སོང་།
ཉིན་གཅིག་ཨ་ནེས་ཟེར་ན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་ཀ་བ་འདི་ཚོས་ང་རྒྱ་གཞུང་གི་སྲུང་དམག་ལ་རྩིས་སྤྲོད་ས་རེད། ངའི་ཅ་དངོས་ནང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དེབ་འདྲ་ལྐོག་ནས་འཇུག་ཉེན་འདུག མོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ནམ་ལོག་རྒྱུའི་ཟླ་ཚེས་རྣམས་ཚང་མ་གསང་ཡོད་ཟེར། མོས་ང་ལ་གནམ་གྲུའི་འཛིན་ཡིག་བསྟན་སོང་། སྤྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢ ཉིན། ལྡི་ལི་ནས་ཤར་རྒྱག་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཕུར་བྱེད་རེད་འདུག
མོ་རང་གིས་སྡོད་གནས་དང་སྡོད་ཤག་སོགས་ཞིབ་ཕྲ་ཤོག་བྱང་སྟེང་བྲིས་ནས་ང་ལ་སྤྲད་མོད། ངས་མོ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཆ་ཚང་ཞིག་བྱེད་མ་ཐུབ་པས། ཕ་ཡུལ་ཨ་མདོ་ཡིན་པ་ཙམ་ལས་དེ་མིན་ས་ཕྱོགས་ཙམ་ཡང་མ་ལབ་ཅིང་། རྡོར་གདན་ནས་ནམ་ཐོན་གྱི་སྐད་ཆ་ཡང་བཤད་མེད། ཕྲན་མེ་འཁོར་ལ་བསྡད་དེ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས། བློ་བུར་དུ་ཁ་པར་སླེབས་ཏེ། ཁྱོད་མཐོང་མ་སོང་གང་ན་ཡོད་ཟེར། ང་མེ་འཁོར་ནང་ཡོད་ལབ་པས། ཁྱེད་ཀྱིས་ང་ལ་ཅི་ཕྱིར་མ་ལབ། ཡིན་ན་ཡང་། yi lo pin an ༼ཀློག་ཀླད་དུ་རྒྱ་ཡིག་མེད་བརྟེན་ཕཱིན་ཡཱིན་བྲིས༽ ཟེར།


c: text/html

text:
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༧ ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་སྟེང་གངས་སྐྱིད་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཚོགས་ཁང་དུ། འདི་ག་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གས་ཁང་གི་ངོས་ནས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོའི་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐད་ཀྱི་ལོ་འཁོར་སྙན་ཐོ་དེ། དེབ་གཟུགས་དང་གློག་རྡུལ་པར་དེབ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ནས་འགྲེམས་སྤེལ་དང་། དེ་བཞིན། ལོ་འཁོར་སྙན་ཐོ་འདི་ཉིད་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཁྱབ་སྤེལ་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་དབྱིན་རྒྱ་གསུམ་སྐད་ཡིག་ཐོག་པར་འགྲེམས་བྱས་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་རིགས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གནས་སྟངས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བར་དམིགས་ནས། འདི་ག་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་ལོ་འཁོར་སྙན་ཐོ་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་བཏོན་པ་ཐོག་མ་དེའང་ཆགས་ཡོད།
ལོ་འཁོར་སྙན་ཐོའི་ནང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་དེ་སྔོན་རྒྱལ་ཚོགས་གཙོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ། བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གནས་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐད་ལེགས་བཅོས་གཏོང་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་པ་རྣམས་དོན་དངོས་ལག་ལེན་བྱས་མེད་པར། བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གནས་སྟངས་མཐའ་དག་སྔར་བས་ཇེ་སྡུག་ཇེ་ཞན་དུ་གྱུར་ཡོད། དེ་བས་སྙན་ཐོའི་ནང་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མི་རྣམས་འཇུ་བཟུང་བཀག་སྡོམ་འོག་འདས་གྲོངས་བཏང་བ་དང་། བོད་མི་ཐུན་མོང་ལ་སྡུག་སྦྱོང་ཁྲིམས་གཅོད་གཏོང་བཞིན་པ། བོད་མིའི་འདུ་འཛོམས་རང་དབང་བརྡལ་བཤིག་བཏང་ཡོད་པ་བཅས། དོན་ཚན་གསུམ་དམིགས་བསལ་འབུར་དུ་བཏོན་ནས་གླེང་སློང་བྱས་ཡོད། གནད་དོན་དེ་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མི་སྤྱི་ཡོངས་ལ་དྲག་གནོན་ཚབས་ཆེན་བྱས་ཡོད། [Continue reading]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ། (༨) ༄། མུ་མཐུད་རྩོམ་བྲིས་དེ་དག་ནང་ “ལོ་ན་ ༡༨ ལ་སོན་པའི་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་དམངས་ཤིག་ཡིན་ཕྱིན་མི་རིགས་དང་། རིགས་རྒྱུད། ཕོ་མོ། ལས་རིགས། སྐྱེ་ཁུངས། ཆོས་ལུགས་དད་མོས། སློབ་གསོའི་ཆུ་ཚད། གཞིས་ཆགས་ཡུན་སོགས་གང་ལ་ཡང་མ་ལྟོས་པར་ཚང་མར་འདེམས་བྱེད་དང་གདམས་བྱའི་དབང་ཆ་ཡོད་པའི་གཏན་འབེསས་བྱས་ཡོད།” ཅེས་གསལ་སྐོར། རྒྱ་ནག་ལ་སྲིད་འཛིན་དང་སྲིད་བློན། རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་འཐུས་མི། ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་སོགས་ཡོད་པ་རེད། ཚང་མ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འོག་གནས་དགོས་པ་ལས། དེའི་ཕྱི་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་པའི་དབང་ཆ་སུ་ལའང་མེད། འོས་གཞི་ལ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་སུ་དང་སུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཚང་མ་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་ནང་དོན་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པའི་མི་སྣ་ཤ་སྟག་རེད། དེ་དག་ལ་མོས་མཐུན་ཡོད་དང་མེད་ཅེས་འདྲི་རྩད་སྐབས་སོ་སོའི་འདོད་མོས་ཀྱི་རང་དབང་ཡོད་མེད་བཤད་ས་དང་། ལག་པ་མ་བརྐྱང་པར་བསྡད་པའི་རང་དབང་མེད། དེ་འདྲའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཆ་ནས་རྒྱ་ནག་དམངས་ཁྲོད་དུ། མི་དམངས་འཐུས་མི་ལག་པ་བཀྱག་མཁན་རེད། ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་ལག་པ་རྡེབ་མཁན་རེད་ཅེས་འཕྱ་སྨོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཕྱོགས་གཞན་ནས་བཤད་ན། ང་ཚོས་སྲིད་བློན་འདེམས་པ་ཡིན། འཐུས་མི་རྣམ་པར་མོས་མཐུན་ཡོད་དམ་ཟེར་དུས། མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོས་མོས་མཐུན་ཡོད་ཅེས་ལག་པ་བཀྱགས་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་ཡག་པོ་བྱུང་སོང་ཟེར་ནས་ལག་པ་རྡེབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དོན་དུ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཅི་གསུང་བཀའ་སྒྲུབ་དང་། ཅི་མཛད་ལེགས་མཐོང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གལ་ཏེ་དེ་ལ་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་པ་འདྲ་ཡིན་ཚེ། རང་གིས་རང་ལ་འོ་རྒྱལ་ཆེན་པོ་བཟོས་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་རྒྱ་ནག་ནང་གདམས་བྱ་འདེམས་བྱེད་ཀྱི་རང་དབང་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་གོ་དགོས། (more…)
རྩོམ་པ་པོ། ནོར་བུ་དོན་ལྡན།
དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ། (༨)
༄། མུ་མཐུད་རྩོམ་བྲིས་དེ་དག་ནང་ “ལོ་ན་ ༡༨ ལ་སོན་པའི་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་དམངས་ཤིག་ཡིན་ཕྱིན་མི་རིགས་དང་། རིགས་རྒྱུད། ཕོ་མོ། ལས་རིགས། སྐྱེ་ཁུངས། ཆོས་ལུགས་དད་མོས། སློབ་གསོའི་ཆུ་ཚད། གཞིས་ཆགས་ཡུན་སོགས་གང་ལ་ཡང་མ་ལྟོས་པར་ཚང་མར་འདེམས་བྱེད་དང་གདམས་བྱའི་དབང་ཆ་ཡོད་པའི་གཏན་འབེསས་བྱས་ཡོད།” ཅེས་གསལ་སྐོར།
རྒྱ་ནག་ལ་སྲིད་འཛིན་དང་སྲིད་བློན། རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་འཐུས་མི། ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་སོགས་ཡོད་པ་རེད། ཚང་མ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འོག་གནས་དགོས་པ་ལས། དེའི་ཕྱི་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་པའི་དབང་ཆ་སུ་ལའང་མེད། འོས་གཞི་ལ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་སུ་དང་སུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཚང་མ་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་ནང་དོན་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པའི་མི་སྣ་ཤ་སྟག་རེད། དེ་དག་ལ་མོས་མཐུན་ཡོད་དང་མེད་ཅེས་འདྲི་རྩད་སྐབས་སོ་སོའི་འདོད་མོས་ཀྱི་རང་དབང་ཡོད་མེད་བཤད་ས་དང་། ལག་པ་མ་བརྐྱང་པར་བསྡད་པའི་རང་དབང་མེད། དེ་འདྲའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཆ་ནས་རྒྱ་ནག་དམངས་ཁྲོད་དུ། མི་དམངས་འཐུས་མི་ལག་པ་བཀྱག་མཁན་རེད། ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་ལག་པ་རྡེབ་མཁན་རེད་ཅེས་འཕྱ་སྨོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཕྱོགས་གཞན་ནས་བཤད་ན། ང་ཚོས་སྲིད་བློན་འདེམས་པ་ཡིན། འཐུས་མི་རྣམ་པར་མོས་མཐུན་ཡོད་དམ་ཟེར་དུས། མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོས་མོས་མཐུན་ཡོད་ཅེས་ལག་པ་བཀྱགས་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་ཡག་པོ་བྱུང་སོང་ཟེར་ནས་ལག་པ་རྡེབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དོན་དུ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཅི་གསུང་བཀའ་སྒྲུབ་དང་། ཅི་མཛད་ལེགས་མཐོང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གལ་ཏེ་དེ་ལ་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་པ་འདྲ་ཡིན་ཚེ། རང་གིས་རང་ལ་འོ་རྒྱལ་ཆེན་པོ་བཟོས་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་རྒྱ་ནག་ནང་གདམས་བྱ་འདེམས་བྱེད་ཀྱི་རང་དབང་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་གོ་དགོས། (more…)
དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ། (༧) རྩོམ་པ་པོ། ནོར་བུ་དོན་ལྡན། ༄། ཡང་རྩོམ་བྲིས་དེ་གའི་ནང་ “མི་གྲངས་བསྡོམས་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༥ ལས་མ་ཟིན་པའི་སེར་སྐྱ་ཞིང་བྲན་བདག་པོས་མི་འབོར་གྲངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༩༥ ཡན་ཟིན་པའི་ཞིང་བྲན་དང་བྲན་གཡོག་གི་མི་ལུས་རང་དབང་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆས་ཕལ་ཆེ་བ་བདག་གིར་བཟུང་ཞིང་། རིམ་པ་ཤིན་ཏུ་ནན་པའི་ (ཞལ་ལྕེ་བཅུ་དྲུག་) དང་། ལག་པ་འབྲེག་པ་དང་། རྐང་པ་བཏུབ་པ། མིག་རིལ་འདོན་པ། རྣ་བ་གཅོད་པ། རྟིང་རྕ་གཅོད་པ། ལྕེ་འབྲེག་པ། ཆུར་བསྐྱུར་བ། གཡང་དུ་བསྐྱུར་བ་སོགས་གདུག་རྕུབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཉེས་ཆད་གཅོད་པ་…” སོགས་འཁོད་པའི་ཐད། སྔར་འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཁྲིམས་འགལ་བ་རྣམས་ལ་ཉེས་ཆད་བཏང་སྲོལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བ་ཡོངས་གྲགས་རེད། ཡུལ་གྲུ་རེ་ཟུང་ལ་ཉེས་ཆད་བཏང་སྲོལ་ངན་པ་དར་བ་ལས། གཞན་རྣམས་ལ་མ་དར་བ་གཏན་ནས་མིན། བོད་དུ་བྱུང་བའི་ཉེས་ཆད་བཏང་སྲོལ་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་ནག་ནང་གི་བྱེད་སྟངས་ནས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད། དཔེར་ན། མཇིང་པར་གཡོགས་བྱེད་རྒྱ་སྒོ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་རྒྱ་ནག་ནས་དར་བ་རེད། མིང་བཏགས་སྟངས་རང་ནས་རྒྱ་ནག་ནས་དར་བའི་ཉེས་སྒོ་ལ་ “རྒྱ་སྒོ་” ཞེས་བཏགས་པ་རེད། དེ་མིན་དེང་སང་རྒྱ་ནག་རང་དང་། ཧོང་ཀོང་ནས་བཟོས་པའི་སྔར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གློག་བརྙན་ཁག་ལ་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ན། སྐབས་དེ་དུས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཉེས་ཆད་བཏང་སྲོལ་དེ་འདྲ་ཤིན་ཏུ་དར་སྲོལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡིན། དུས་དེང་སང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྕ་གཅིག་གི་ནང་དུའང་། འཛམ་གླིང་གི་ས་ཐོག་འདིར་སྲོག་ཐོག་ཉེས་ཆད་བཏང་མཁན་གྱི་མཐོ་ཚད་ཨང་རིམ་དང་པོ་དེ་རྒྱ་ནག་ཡིན། དཔེར་ན། འཛམ་གླིང་ནག་ཉེས་གུ་ཡངས་ཚོགས་པའི་སྙན་ཐོ་ལྟར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོར་མི་གྲངས་ ༡༨༦༠ དང་ ༢༠༠༨ ལོར་མི་གྲངས་ ༡༧༡༨ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོར་མི་གྲངས་ ༡༧༠༠ སྐོར་སྲོག་ཐོག་ཏུ་ཉེས་ཆད་བཏང་ཡོད། མགོ་རུལ་སྣ་བས་མ་ཚོར་བར་ད་དུང་གཞན་ལ་འཕྱ་ལད་བརྒྱབ་པ་ཡ་མཚན་རེད། (more…)
དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ། (༧)
རྩོམ་པ་པོ། ནོར་བུ་དོན་ལྡན།
༄། ཡང་རྩོམ་བྲིས་དེ་གའི་ནང་ “མི་གྲངས་བསྡོམས་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༥ ལས་མ་ཟིན་པའི་སེར་སྐྱ་ཞིང་བྲན་བདག་པོས་མི་འབོར་གྲངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༩༥ ཡན་ཟིན་པའི་ཞིང་བྲན་དང་བྲན་གཡོག་གི་མི་ལུས་རང་དབང་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆས་ཕལ་ཆེ་བ་བདག་གིར་བཟུང་ཞིང་། རིམ་པ་ཤིན་ཏུ་ནན་པའི་ (ཞལ་ལྕེ་བཅུ་དྲུག་) དང་། ལག་པ་འབྲེག་པ་དང་། རྐང་པ་བཏུབ་པ། མིག་རིལ་འདོན་པ། རྣ་བ་གཅོད་པ། རྟིང་རྕ་གཅོད་པ། ལྕེ་འབྲེག་པ། ཆུར་བསྐྱུར་བ། གཡང་དུ་བསྐྱུར་བ་སོགས་གདུག་རྕུབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཉེས་ཆད་གཅོད་པ་…” སོགས་འཁོད་པའི་ཐད།
སྔར་འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཁྲིམས་འགལ་བ་རྣམས་ལ་ཉེས་ཆད་བཏང་སྲོལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བ་ཡོངས་གྲགས་རེད། ཡུལ་གྲུ་རེ་ཟུང་ལ་ཉེས་ཆད་བཏང་སྲོལ་ངན་པ་དར་བ་ལས། གཞན་རྣམས་ལ་མ་དར་བ་གཏན་ནས་མིན། བོད་དུ་བྱུང་བའི་ཉེས་ཆད་བཏང་སྲོལ་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་ནག་ནང་གི་བྱེད་སྟངས་ནས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད། དཔེར་ན། མཇིང་པར་གཡོགས་བྱེད་རྒྱ་སྒོ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་རྒྱ་ནག་ནས་དར་བ་རེད། མིང་བཏགས་སྟངས་རང་ནས་རྒྱ་ནག་ནས་དར་བའི་ཉེས་སྒོ་ལ་ “རྒྱ་སྒོ་” ཞེས་བཏགས་པ་རེད། དེ་མིན་དེང་སང་རྒྱ་ནག་རང་དང་། ཧོང་ཀོང་ནས་བཟོས་པའི་སྔར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གློག་བརྙན་ཁག་ལ་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ན། སྐབས་དེ་དུས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཉེས་ཆད་བཏང་སྲོལ་དེ་འདྲ་ཤིན་ཏུ་དར་སྲོལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡིན། དུས་དེང་སང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྕ་གཅིག་གི་ནང་དུའང་། འཛམ་གླིང་གི་ས་ཐོག་འདིར་སྲོག་ཐོག་ཉེས་ཆད་བཏང་མཁན་གྱི་མཐོ་ཚད་ཨང་རིམ་དང་པོ་དེ་རྒྱ་ནག་ཡིན། དཔེར་ན། འཛམ་གླིང་ནག་ཉེས་གུ་ཡངས་ཚོགས་པའི་སྙན་ཐོ་ལྟར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོར་མི་གྲངས་ ༡༨༦༠ དང་ ༢༠༠༨ ལོར་མི་གྲངས་ ༡༧༡༨ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོར་མི་གྲངས་ ༡༧༠༠ སྐོར་སྲོག་ཐོག་ཏུ་ཉེས་ཆད་བཏང་ཡོད། མགོ་རུལ་སྣ་བས་མ་ཚོར་བར་ད་དུང་གཞན་ལ་འཕྱ་ལད་བརྒྱབ་པ་ཡ་མཚན་རེད། (more…)
ཨ་མེ་རི་ཀའི་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པ་ལྕམ་མ་རི་ཡ་ཨོ་ཊེ་རོ་མཆོག་ནས་ཟླ་༢ཚེས་༡༣དང་༡༤ཉིན་བལ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་བལ་ཡུལ་སྲིད་བློན་ཇ་ལ་ནཐ་ཁ་ཎལ་དང་དེར་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་འགན་འཛིན་འགའ་ཞིག་མཉམ་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་ཐོག་བཀའ་མོལ་གནང་བཞིན།
ལྕམ་ཨོ་ཊེ་རོ་ནས་ཚེས་༡༣ཉིན་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐ་མན་ཊུར་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར་གནང་བ་དང་དེ་རྗེས་ས་གནས་བོད་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ལྷན་བཀའ་མོལ་གནང་། ཁོང་ལྷན་བལ་ཡུལ་དུ་བཅའ་ཞུགས་ཨ་མེ་རི་ཀའི་གཞུང་ཚབ་ཡང་ཕེབས་ཡོད། ཁོང་ནས་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཨ་མེ་རི་ཀས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་སྐད་ཡིག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་ཡིན་པ་དང་། བལ་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་ཐོག་ཨ་མེ་རི་ཀས་མུ་མཐུད་ནས་ཐུགས་ཞིབ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་གསུངས་འདུག སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ནས་ཉེ་ཆར་ཕེབས་པ་ཚོས་སྐུ་མགྲོན་རྣམས་ལ་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་དང་ཁོང་ཚོ་བོད་ནས་ཕྱིར་ཡོང་དགོས་དོན་སྐོར་ཞུས་འདུག
ཚེས་༡༤ཉིན་ལྕམ་ཨོ་ཊེ་རོ་ནས་བལ་ཡུལ་སྲིད་བློན་དང་མཇལ་སྐབས་ལུང་པ་དེར་གནས་པའི་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གནས་སྟངས་སྐོར་བཀའ་མོལ་གནང་འདུག ལྕམ་ཨོ་ཊེ་རོ་ནས་གསར་འགོད་པར་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གནད་དོན་དེ་ནི་ང་ཚོས་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་བློན་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡིན་གསུངས་འདུག བལ་ཡུལ་སྲིད་བློན་ནས་དེའི་ལན་དུ་ང་ཚོས་གནད་དོན་དེར་ང་ཚོའི་་ཉེ་འགྲམ་ཁྱིམ་ཚེས་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་ཀྱི་ཐུགས་ཚབ་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་ནས་གཟིགས་ཞིབ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་གསུངས་ཡོད་པ་སྲིད་བློན་གྱི་ཕྱི་སྲིད་སློབ་སྟོན་པ་མིལ་ལན་ཏུ་ལ་ཌར་ནས་གསར་འགོད་པར་གསུངས་འདུག


text:
Archive for the ‘གསར་འགྱུར།’
གནས་ཚུལ་གཏོང་མཁན། ཚེ་དབང་ཕུན་ཚོགས།
༢༠༡༥ ཕྱི་ཟླ་༣ ཚེས་༦ རེས་གཟའ་པ་སངས་ཉིན་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༦ ཐོག་ནིའུ་ཡོག་དང་ནིའུ་ཇེ་སི་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཁང་ཕུན་ཚོགས་སྡེ་བཞིའི་ནང་། མཁྱེན་ཡོན་ཅན་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་དགེ་ཆེ་ཌོག་ཊོར་ རོ་བྷཊ་ཐར་མན་ (Professor Robe rt Thurman) མཆོག་ནས་བོད་མི་མ་ཡིན་པའི་ནང་ཆོས་མཁས་པ་ཞིག་གི་དགོངས་ཚུལ་གཞིར་བཞག་དོལ་རྒྱལ་གྱི་གནད་དོན་དང༌། བོད་བརྒྱུད་ནང་ཆོས་སྐོར་ལ་སྙན་ཉམས་དོད་པའི་གསུང་བཤད་དང༌། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 26th, 2015 in གསལ་བསྒྲགས། |
མཆན་གཅིག་འདུག »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 26th, 2015 in གློག་བརྙན་། |
མཆན་མི་འདུག »
རྫ་ཚེ་རིང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བོད་བསྒྱུར་བྱས།
སྤྱི་ལོ་2024 ནས་བཟུང་སའི་གོ་ལའི་མི་སྐོར་ཞིག་རྒྱུ་སྐར་མིག་དམར་གྱི་ཐོག་ཏུ་གནས་སྤོ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ།
དེ་ཡང་། ཧོ་ལན་གྱི་མིག་དམར་ཨང་དང་པོ་ཐེབས་རྩ་ཞེས་པའི་སྤྱི་གཉེར་ཁང་ཞིག་གིས་མིག་དམར་ཨང་དང་པོ་ཞེས་པའི་འཇིག་རྟེན་གནས་སྤོའི་སྐྱས་ཆེན་གྱི་འགྲུལ་བཞུད་ལས་འཆར་ཞིག་བཏོན་ཏེ་འཛམ་གླིང་གི་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཐོ་འགོད་ཀྱི་གོ་སྐབས་བསྐྲུན་ཡོད་པ་དང་། མི་མང་ཁྲི་ཚོ་ཉི་ཤུས་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་ནང་ནས་ཐ་མའི་འོས་ཁོངས་སུ་ཚུད་པའི་མི་བརྒྱའི་ཐོ་གཞུང་དེ་ཉིས་སྟོང་བཅོ་ལྔ་ལོའི་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་(༢༠༡༥/༡/༡༦)ཉིན་དངོས་སུ་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 24th, 2015 in གསར་འགྱུར། |
22 མཆན་ »
རྒྱང་མིག་གིས་འོས་འདོན་ཞུས།
གཞིས་བྱེས་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་ཡོངས་ལ་བོད་རྒྱལ་ལོ་༢༡༤༢ ཤིང་ལུག་ལོ་གསར་ལ་འཚམས་འདྲི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག རང་རེ་བོད་རིགས་ཡོངས་ཀྱི་དཔྲལ་བའི་མིག་དང་། ཁོང་བའི་སྙིང་གཅིག་བུ་༧སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གམ་སྟོན་པ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གང་ཉིད། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ ནང་གི་རིས་མེད་འཛམ་གླིང་མི་མང་གིས་ཆེས་དགའ་མོས་བྱ་ཡུལ་རླབས་ཆེན་སྐྱེ་བོ་བརྒྱའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཨང་དང་པོར་བདམས་ཐོན་བྱུང་འདུག་པའི་གཏམ་བཟང་ཞིག་གང་སར་ཁྱབ་ཀྱིན་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ལེགས་སྐྱེས་སུ་ཕུལ་བ་ཡིན། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 21st, 2015 in གསར་འགྱུར། |
13 མཆན་ »
ཨེ་མ་ཧོ།
ན་མོ་མ་ཧཱ་གུ་རུ་ས་མ་ཡེ།
ཀུན་བཟང་རང་བྱུང་གནས་འདི་ངོ་མཚར་གྱི་ཕ་ཁྱིམ།།
ཆོས་གླིང་མཚན་ཉིན་ཀུན་ཚང་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྱུང་གནས།།
གངས་ལྡན་རི་བོའི་འདབས་ཀྱི་དགའ་ཚལ་ལ་བསམ་ཚེ།།
གྲོགས་མཆོག་ཆོས་མཆེད་ཡོངས་ལ་སྙན་ཞུ་ཙམ་ཞུའོ།། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 18th, 2015 in གསར་འགྱུར། |
6 མཆན་ »
གནས་ཚུལ་གཏོང་མཁན། སོག་ཤོད་དར་རྒྱས།
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ ཟླ་༢ པའི་ཚེས་༡༥ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་དགུ་པའི་ཐོག་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སྦེལ་ཀོབ་གཞིས་གྲོང་དང་པོར་བོད་ཀྱི་རོལ་དབྱངས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོའི་རྡོ་རིང་གི་མཛད་སྒོ་འཚོགས་ཡོད་པ་རེད།
མཛད་སྒོའི་ཐོག་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་དང། དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་སྦེལ་ཀོབ་ལུགས་ཟུང་བསམ་འགྲུབ་གླིང་གི་གཞིས་འགོ་མཆོག བདེ་སྐྱིད་སླར་གསོའི་གཞིས་འགོ། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 15th, 2015 in གསར་འགྱུར། |
2 མཆན་ »
མར་མེ།
གངས་ཅན་ས་ཐག་རིང་བའི་གྲོང་སྡེ་ཞིག་ན།།
ཡིག་དྲུག་དབྱངས་ལ་གྱེར་བའི་དད་སེམས་ཀློང་ན།།
འཕགས་མཆོག་མི་འཇིགས་སྤོབས་པའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ཏེ།།
ཟབ་རྒྱས་ཆོས་ཆར་འབེབ་པའི་སྐལ་བཟང་ཤར་བྱུང་།།
སྨག་རུམ་རིམ་གྱིས་ཡལ་བའི་ཞོགས་པ་དེ་ལ།།
བོད་ལྭ་གཙང་མ་བཀླུབས་པའི་དགའ་སྤྲོའི་ཁྲོད་ན།། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 14th, 2015 in གསར་འགྱུར། |
མཆན་མི་འདུག »
ཡོང་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ།
བདེན་དཔང་ཁུངས་ལྡན་མེད་ན་སྐྱབས་བཅོལ་གཏན་ནས་མི་སྤྲོད།
ཉེ་ལམ་རྒྱ་གར་སུད་སིའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་ཁང་ལ་སུད་སིའི་ནང་ཡོང་མཁན་བོད་མི་ཚོར་བོད་ནས་ཡོང་བའི་ཡིག་ཆ་ཁུངས་ལྡན་མེད་ན་སྐྱབས་བཅོལ་སྤྲོད་ཐབས་མེད་སྐོར་པའི་བརྡ་ལན་བཏང་ཡོད་འདུག
ཉེ་ལམ་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་ཁང་གིས་ས་གནས་གཞིས་མགོ་ཁག་བརྒྱུད་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་བཏང་ཡོད་པའི་ནང་། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 13th, 2015 in གསར་འགྱུར། |
4 མཆན་ »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 12th, 2015 in གསལ་བསྒྲགས། |
44 མཆན་ »
Posted by རེབ་གོང་བཀྲ་ཤིས། on February 12th, 2015 in གློག་བརྙན་། |
3 མཆན་ »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 11th, 2015 in གློག་བརྙན་། |
2 མཆན་ »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 11th, 2015 in གློག་བརྙན་། |
6 མཆན་ »
Posted by རེབ་གོང་བཀྲ་ཤིས། on February 7th, 2015 in གློག་བརྙན་། |
22 མཆན་ »
མཚམས་སྦྱོར་བ། ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་།
རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ཚོགས་ཆེན་གསུམ་པ་ནེ་པ་ལཱིའི་རྒྱལ་སར་འཚོགས་པ།
ནེ་པ་ལཱིའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསོ་རིག་ཁང་གི་གྲྭ་སྒྲིག་ལྟར་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་༢༧ ནས་༢༩ བར་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ཚོགས་ཆེན་གསུམ་པ་ནེ་པ་ལཱིའི་རྒྱལ་ས་ཀ་ཏི་མན་རྡུ་རུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འཚོགས་པ་དང་། ཆེད་ལས་འདྲ་མིན་གྱི་སྨན་པ་དང་། ནད་གཡོག་པ་དང་། ཞིབ་འཇུག་པ་དང་སློབ་གཉེར་བ་སོགས་ཤར་ཕྱོགས་དང་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་སུམ་བཅུ་སོ་བཞི་ནས་ཕེབས། སྤྱིར་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པར་སྙན་ཞུ་ཕུལ་མཁན་མི་སྣ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་གྱིས་ཐོ་འགོད་བྱས་ན་ཡང་། Read the rest of this entry »
Posted by ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་ on February 5th, 2015 in གསར་འགྱུར། |
2 མཆན་ »
སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས།
ཨི་ཟི་ལམ་གྱི་དྲག་སྤྱོད་པས་རྗོར་ཌན་གྱི་ཕོ་ལོ་ཉེར་དྲུག་ལ་སོན་པའི་གནམ་དམག་འཐབ་གྲུའི་ཁ་ལོ་པ་མ་ཟ་ཨལ་ཁ་ས་བྷེ་Maaz al-Kassasbeh ཟེར་བ་ཞིག་གསོན་བསྲེགས་བྱས་པའི་པའི་བརྙན་ཐུང་སྐར་མ་ཉེར་གཉིས་ཀྱི་རིང་ཚད་ཅན་ཞིག་སྤེལ་འདུག མི་དེ་འདས་ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པར་སེ་རི་ཡའི་ཡུལ་དུ་གནམ་གྲུ་བརྡབ་སྐྱོན་བྱུང་སྐབས་ཨི་ཟི་ལམ་དྲག་སྤྱོད་པ་ཚོའི་ལག་ཏུ་ཚུད། ཉེ་ཆར་ཨི་ཟི་ལམ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་འབོད་པའི་དྲག་སྤྱོད་ཚོགས་པས་༢༠༠༥ ལོར་རྗོར་ཌན་དུ་རང་སྲོག་རྩིས་མེད་ཀྱིས་འབར་རྫས་གཏོར་བའི་ནག་ཉེས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ Read the rest of this entry »
Posted by སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས། on February 5th, 2015 in གསར་འགྱུར། |
10 མཆན་ »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 3rd, 2015 in གློག་བརྙན་། |
3 མཆན་ »
Posted by རེབ་གོང་བཀྲ་ཤིས། on February 2nd, 2015 in གློག་བརྙན་། |
8 མཆན་ »
Posted by རེབ་གོང་བཀྲ་ཤིས། on January 30th, 2015 in གློག་བརྙན་། |
42 མཆན་ »
ཡོང་ཁུངས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དྲ་རྒྱ
སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་ལོན་ཌོན་དང་ཝ་ཤིང་ཊོན་ཌི་སི་ཁུལ་དུ་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་ཕེབས་གནང་གཏན་འཁེལ་བ།
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ ཟླ་༡ ཚེས་༣༠ ནས་ཕྱི་ཟླ་༢ ཚེས་༧ བར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་ལྡི་ལི་དང་། ལོན་ཌོན། ཝ་ཤིང་ཊོན་ཌི་སི།བྷོས་ཊོན་བཅས་ས་གནས་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་ཕེབས་གནང་གཏན་འཁེལ་འདུག
དེ་ཡང་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ ཟླ་༡ ཚེས་༣༠ ཉིན་ག་གྷལ་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ལྡི་ལིར་ཕེབས་འབྱོར་དང་། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on January 30th, 2015 in གསར་འགྱུར། |
18 མཆན་ »
རྫ་ཚེ་རིང་བཀྲ་ཤིས།
འབྲི་གུང་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཐའེ་ཝན་ཧྲི་ཀང་རི་བོའི་ཤེར་འོད་སྒོམ་གླིང་དུ་ཕེབས་ཏེ་རབ་གནས་དང་བཀའ་ཆོས་གནང་བ།
དེ་ཡང་ཁ་རྩང་གུས་པ་ཤེར་འོད་གླིང་གསར་བཞེངས་ཀྱི་རབ་གནས་མཛད་སྒོར་བཅར་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ཞིང་། འདི་ནི་མཉམ་མེད་རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་བའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པ། ཐའེ་ཝན་གནས་བཞུགས་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་ཕྱག་བཏབ་གནང་བའི་སྒོམ་སྒྲུབ་ལྟེ་གནས་ཤིག་རེད། འདིར་རྩ་བའི་ཚོགས་ཁང་དང་། མཚམས་ཁང་། སྤྱིའི་རུང་ཁང་བཅས་མ་ལག་ཁག་གསུམ་གྱིས་གྲུབ་ཡོད། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on January 29th, 2015 in གསར་འགྱུར། |
42 མཆན་ »


text:
སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ།
སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ནི་བོད་བོད་པུར་རྒྱལ་དུས་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་༣༣ཡིན་པ་དང་བོད་ཡོངས་དབང་ལ་འདུས་རྗེས་བོད་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་དེར་འགྱུར་བ་རེད། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གསལ་ཞིག་ན། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ནི་གངས་ལྗོངས་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་གྱིས་སྤྱི་བོར་བཀུར་བའི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་རྗེ་འདི་ཉིད་ནི་། བོད་པུར་རྒྱལ་དུས་སྐབས་སུ་ཁ་བའི་ལྗོངས་འདིར་དབང་བསྒྱུར་བའི་བཙན་པོ་མང་དུ་བྱུང་བའི་ནང་ནས་ཆེས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཆབ་སྲིད་མཁས་ཅན་དང་། དམག་དོན་མཁས་ཅན་། ཁྲིམས་ལུགས་མཁས་ཅན་། ཕྱི་འབྲེལ་མཁས་ཅན་ཞིག་བཅས་ཡིན་ཏེ་། སྲོང་ངཙན་སྒམ་པོ་་ཞེས་པའི་མཚན་དེ་ནི་ཁོང་གིས་སྲིད་དབང་བཟུང་རྗེས་བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བའི་མཚན་ཡིན།"༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽
ནང་དོན།
- ༡ མི་ཚེ།
- ༢ བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་མཛད་འཕྲིན་གཙོ་བོ་ནི།
- ༢.༡ གཅིག བོད་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་བྱས་པ།
- ༢.༢ གཉིས། བོད་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་། ཁྲིམས་སྲོལ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།
- ༢.༣ གསུམ། ད་ལྟའི་བོད་ཡིག་གསར་གཏོད་མཛད་པ།
- ༢.༤ བཞི། བཙུན་མོ་ཆེ་ཆུང་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པའི་སྐོར།
- ༢.༥ ལྔ། བོད་དུ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་སྲོལ་གཏད་པ།
- ༢.༦ དྲུག ཆབ་སྲིད་མཐའ་བཞིར་བཀྱེད་ནས་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གོང་སྤེལ་མཛད་པ།
- ༣ སྒྲུང་།
- ༤ ཆོས་ལུགས།
- ༥ པར་རིས་བར་འཁྱམས།
- ༦ ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།
- ༧ དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག
- ༨ ད་དུང་གཟིགས།
- ༩ ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
མི་ཚེ།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ནི་མེ་གླང་སྤྱི་ལོ་ ༦༡༧ ལོར་དབུ་རུ་མལ་གྲོ་རྒྱ་མ་ཕོ་བྲང་བྱམས་པ་མི་འགྱུར་གླིང་དུ་ཡབ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་དང༌། ཡུམ་འབྲི་བཟའ་ཐོད་དཀར་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ས་གླང་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༦༢༩ ལོར་དགུང་ལོ་ ༡༣ བཞེས་སྐབས་ཡབ་རྒྱལ་པོ་དགོངས་པ་རྫོགས་རྗེས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཁྲི་ལ་མངའ་གསོལ་ཞིང༌། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་མགར་སྟོང་བཙན་ཡུལ་བཟུངས་སོགས་ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་གྱི་བློན་པོ་རྣམས་བསྐོ་བཞག་མཛད་དེ་མཛངས་བློན་རྣམས་རང་གི་གྲོགས་སུ་བཀུག་ནས་ཐབས་བྱུས་བཏོན་ཏེ་ཡབ་ལ་དུག་འདྲེན་མཁན་རྣམས་ཚར་བཅད་ཅིང༌། ཕྱི་ནང་གི་དུས་ཟིང་ལྷིང་འཇགས་སུ་བཏང༌། མྱང་པོ་རྗེ་ཞང་སྣམ་མངགས་ཏེ་སུམ་པའི་ཡུལ་ལ་དམག་འདྲེན་མི་དགོས་པར་འབངས་སུ་བཀུག་པ་ཡིན།
དེ་རྗེས་བཙན་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་དམག་དཔུང་བྱང་རྒྱུད་དུ་དྲངས་ནས་རྒྱ་དང་འ་ཞ་ལ་དཔུང་འཇུག་གིས་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ་དུ་བཅུག་པས་ཁྱིམ་མཚེས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཟིལ་མ་བཟོད་པར་གོང་དུ་བཀུར། རིང་མིན་ཞང་ཞུང་དང་གཉེན་མཛད་པའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞང་ཞུང་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱང་དབང་དུ་བསྡུས། གཞན་ཡང་འབར་མ་སྟོད་ཕྱོགས་རྣམས་དང༌། བལ་ཡུལ་ཡང་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་བཅུག དེ་རྗེས་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱིས་རང་གི་བློན་པོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་མངགས་ནས་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་བོད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་བཞེངས་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་གསུངས་པས་རྒྱ་རྒྱལ་ནས་ཀྱང་ཁས་ལེན་ཏེ་ལྷ་ཁང་ཞིག་བཞེངས་པ་ད་ལྟ་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་སོགས་ས་ཁུལ་མཐའ་དག་ཞོད་འཇགས་སུ་བཏང་ཞིང་མངའ་ཐང་སྟོབས་འབྱོར་ལྡན་པའི་བོད་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དངོས་སུ་བཙུགས་ནས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཐོག་མར་དབུ་བརྙེས།
ཡི་གེ་ཡོད་མེད་ཀྱིས་མི་རིགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང༌། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་སོགས་འཕེལ་རྒྱས་འཕེལ་གྲིབ་ཇི་གྱུར་གྱི་གནས་ལ་གཟིགས་ཏེ་ཐོན་མི་རྒྱ་གར་དུ་སློབ་གཉེར་དུ་གཏོང་གནང་གིས་མེ་རྟ་སྤྱི་ལོ་ ༦༤༦ ལོར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་ཡི་གེ་གསར་གཏོད་དང་སྔར་ཡོད་རིག་གཞུང་རྒྱུད་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང༌། རུས་རྒྱུད་ཚོ་པ་ཁག་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྡན་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཐོག་མར་བཙུགས། ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་དུ་སྤེལ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་སྲོལ་བཟང་བཏོད་པས་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་ཐོག་མར་གྱུར། དམག་དོན་དང་སྲིད་འཛིན་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་གཅིག་གྱུར་ལམ་ལུགས་ཆ་ཚང་ཞིང་གོ་རྀམ་ལྡན་པ་བཙུགས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་མཐའ་བཞིར་བཀྱེད་ནས་དཔལ་འབྱོར་རིག་གནས་སྤེལ་རེས་མཛད་ཅིང༌། རྒྱལ་བལ་སོགས་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ལ་འབྲེལ་བ་བཙུགས་ཏེ་གཞན་གྱི་རིག་གནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ནང་འདྲེན་བྱས་ཤིང༌། བོད་གཅིག་གྱུར་དང་བདེ་བར་སྐྱོང་སླད་ཆུ་སྦྲུལ་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༦༣༣ ལོར་རྒྱལ་ས་ཡར་ལུང་ནས་ལྷ་སར་སྤོས་ཤིང་ཕོ་བྲང་བཏབ་སྟེ་རྒྱལ་བློན་དཔུང་བཅས་དེར་བཞུགས་ནས་བོད་ཡོངས་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བའི་མདུན་ས་ཆེན་པོར་གྱུར།
རིམ་བཞིན་བཙན་པོས་ཆབ་འབངས་རྣམས་ཞིབ་གཤེར་བདེ་འཇགས་སུ་བཀོད་པ་དང༌། རུས་ཚོ་ཀུན་ལ་ཉེ་རིང་མེད་པར་བསྐྱངས་ནས་བཟང་པོ་ལ་བྱ་དགའ་སྟེར་ཞིང༌། ངན་པ་ལ་ཆད་པ་གཅོད་པ། མཐོ་བ་རྣམས་ཁྲིམས་ཀྱིས་གནོན་ཅིང༌། དམའ་བ་རྣམས་ཐབས་ཀྱིས་སྐྱོང་བ་སོགས་བྱེད་ཐབས་ཞི་དྲག་གང་འཚམ་ཡང་དག་ལག་ལེན་མཛད་པ་སོགས་མཛད་རྗེས་རྨད་དུ་བྱུང༌། བཙན་པོ་འཕན་ཡུལ་ཟལ་མོ་སྒང་འོད་ཟེར་དམ་པའི་ཕོ་བྲང་དུ་བཞུགས་སྐབས་དང་ཐོག་མགུར་ཆམ་ཕོག་པ་ལས་སྙུན་ལོག་ཐེབས་མཐར་ཚད་པར་གྱུར་བས་རྒྱལ་སྲིད་ལོ་སོ་བཞི་བསྐྱངས་མཐར་བོད་ལྕགས་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་ ༦༥༠ ལོར་སྐུ་གཤེགས། ༼དགུང་ལོ་ ༨༢ བཞུགས་པར་གྲགས་པས་དེས་ན་གཤེགས་ལོ་ ༦༩༩ ལོ་ཡིན་དགོས་སམ་སྙམ།༽
དེ་ནས་བློན་ཆེན་མགར་སྟོང་བཙན་ཡུལ་བཟུངས་སོགས་ཀྱིས་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཏེ་བཙན་པོའི་སྐུ་པུར་ལ་ཙན་དན་གྱི་ལྡེ་གུས་བྱུགས་ཤིང༌། དར་ཟབ་ཀྱི་ན་བཟས་ཀླུབས་པ་སྟག་པགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བཞག་ནས་ཤིང་རྟ་ལ་གདན་དྲངས། ཡར་ལུང་འཕྱོང་པོའི་ནང་དུ་བང་སོ་ལྷ་ཁང་ལྔ་ཡོད་པ་ཞིག་བཞེངས་པའི་རེའུ་མིག་དབུས་མའི་ནང་དུ་བཞུགས་པར་གྲགས་སོ།།
བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་མཛད་འཕྲིན་གཙོ་བོ་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
གཅིག བོད་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་བྱས་པ།[རྩོམ་སྒྲིག]
གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་ཚེ་སྨད་དུ་སྤུ་རྒྱལ་གདུང་རབས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་མེད་པས་ཕྱི་ནང་གི་སྟོབས་ཤུགས་གང་མང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆག་འཇིག་གི་ཉེན་ཁ་ཚབས་ཆེན་པོར་ཐུག གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་འོག སྲོང་བཙན་སྒམ་པ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ལ་ཁ་གཏད་མ་ཐག་པ་དེ་བློན་ཆེན་མྱང་མང་རྗེ་ཞང་སྣང་དང་། མགར་མང་ཞང་སུམ་སྣང་། ཁྱུང་པོ་སྤུང་སད་ཟུ་ཙེ། དབས་དབྱི་ཚབ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞབས་ནས་བཏེགས་ཏེ་བཙན་པོའི་ཁྲི་ལ་མངའ་གསོལ། དེ་ནས་དང་ཐོག་ཡབ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་ལ་དུག་དྲངས་ནས་སྲིད་འགྱུར་གྱི་གཡོ་ཇུས་འགོད་མཁན་དེ་དག་རེ་རེ་ཚར་བཅད། བྱང་ཤར་དུ་ཡོད་པའི་སུམ་པའི་རྒྱལ་ཁམས་དམག་རྒྱག་མ་དགོས་པར་ཆབ་འོག་ཏུ་བཅུག བྱང་ངོས་ཀྱི་རྒྱ་དང་འ་ཞས་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ། དམར་པོ་རིའི་ཐོག་ཏུ་ཕོ་བྲང་མཐོ་ཞིང་བཙན་པ་ཞིག་བཞེངས་ཏེ་བོད་ཡོངས་ལ་དབང་བསྒྱུར་པའི་མདུན་ས་ཆེན་པོ་འཛུགས་པར་མཛད། དེ་མིན་བོད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས(སྟོད་མངའ་རིས)དང་བྱང་ངོས་ཀྱི་འབྲོག་ཐང་ཆེན་པོ་ནི་སྐབས་དེར་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་ཁམས་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡང་སྐུ་མཆེད་སད་མ་དཀར་བྱ་བ་དེ་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོ་ལིག་མི་རྒྱའི་བཙུན་མོར་གནང་ཞིང་རིམ་བཞིན་ཆབ་འོག་ཏུ་བསྡུས། དུས་མཚུངས་སུ་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ཀྱི་འཇང་ཡུལ་ཡང་ཆབ་འོག་ཏུ་བཙུད་པ་བཅས་མདོར་ན་བོད་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་བྱས་ནས་བཙན་པོའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ཇེ་ཆེར་སྤེལ།
གཉིས། བོད་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་། ཁྲིམས་སྲོལ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་དང་ཚོ་བ་རྣམས་ཡོངས་རྫོགས་དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ་བོད་ཡོངས་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་དེ་སྲ་བརྟན་ཡོང་བ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་། སྤྱི་ཚོགས་བདེ་འཇགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་སྐྱེད་གོང་འཕེལ་ཡོང་བ། མཐའ་མཚམས་བརྟན་སྲུང་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་། ཁྲིམས་སྲོལ་ཐོག་མར་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་རེད། དེའི་སྤྱི་མིང་ལ་བོད་ཀྱི་ཁོད་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་དུ་གྲགས།
ཁོད་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཚན་དྲུག་སྟེ། དང་པོ་བཀའ་ཡི་ཁྲིམས་ཡིག་ཆེན་པོ་དྲུག གཉིས་པ་བཀའ་གྲོས་ཆེན་པོ་དྲུག གསུམ་པ་ཡིག་ཚང་དྲུག བཞི་བ་ཕྱག་རྒྱ་དྲུག ལྔ་བ་རྐྱེན་དྲུག དྲུག་པ་དཔའ་མཚན་བཅས་སོ།།
དང་པོ། བཀའ་ཡི་ཁྲིམས་ཡིག་ཆེན་པོ་དྲུག་ཏུ་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ་ཁག་གི་དབྱེ་མཚམས་དང་། སྲིད་འཛིན་དང་དམག་དོན་གྱི་སྒྲིག་གཞི། བློན་པོ་སོགས་དཔོན་རིགས་ཀྱི་གོ་གནས་དང་ལས་འགན། ཞིང་འབྲོག་གི་དབང་རིས། མིའི་སྤྱོད་བཟང་། འཇལ་ཤོར་འདེགས་གསུམ་གྱི་ཚད་གཞི། རྗེ་བློན་གྱི་བླང་དོར་རིམ་པ་སོགས་ཁྲིམས་ལ་གཏོགས་པ་དང་། མིའི་སྤྱོད་བཟང་ལ་གཏོགས་ལ་གནད་དོན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཚུད་ཡོད་ལ། དེའང་ཁྲི་རྩེ་འབུམ་བཞེར་གྱི་ཁྲིམས། འབུམ་གསེར་ཐོག་ཤ་བ་ཅན་གྱི་ཁྲིམས། རྒྱལ་ཁམས་དཔེར་ཀྱི་ཁྲིམས། མདོ་ལོན་ཞུ་བཅད་ཀྱི་ཁྲིམས། དབང་ཆེན་བཅད་ཀྱི་ཁྲིམས། ཁབ་སོ་ནང་པའི་ཁྲིམས་བཅས་སོ།།
གཉིས་པ། བཀའ་གྲོས་ཆེན་པོ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི། རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་ཐབས་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་ཆེ་བ་འགའ་ཞིག་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྐོར་ཡིན་ཏེ། ༡.རྗེའི་སྐུ་འཚོ་ཞིང་ཞོ་ཤ་སླར་དབུལ། ༢.རྒོད་ཀྱི་གཉའ་མནན་ཞིང་། ཡང་ཁེང་གི་རྒྱབ་བརྟེན་པ། ༣.ཁེང་རྒོད་དུ་མིང་བཏང་ཞིང་། མོ་བཙུན་བཀའ་ལ་མི་གདགས། ༤.སོ་མཚམས་སྲུང་ཞིང་། འབངས་ཀྱི་ཚལ་ཞིང་རྟ་དཀྱིས་ཀྱིས་མི་གཅོད་པ། ༥.དགྲ་བཏུལ་ཞིང་། འབངས་བསྐྱངས། ༦.དགེ་བཅུ་སྒྲུབ་ཅིང་། མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་པ་བཅས་སོ།།
གསུམ་པ། ཡིག་ཚང་དྲུག་ཅེས་པ་ནི། རྒྱལ་པོའི་བློན་ཆེན་དང་། དེ་བཞིན་བྱས་པ་ཅན་གྱི་མི་སྣ་གཟེངས་སུ་བསྟོད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིག་ཚང་གི་ཐོབ་ཐང་མི་འདྲ་བ་བསྩལ་རྒྱུ་དེ་ནི་སྐབས་དེའི་བློན་པོའི་རིམ་པའམ་ཐོབ་ཐང་ཆེ་ཆུང་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཡིན་ལ། བློན་འབངས་ལ་སྐུལ་མ་གནང་བའི་ཐབས་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་ཡང་རབ་ལ་གཡུ་ཡིག་དང་གསེར་ཡིག འབྲིང་ལ་དངུལ་ཡིག་དང་ཕྲ་མེན་གྱི་ཡི་གེ ཐ་མ་ཟངས་ཡིག་དང་ལྕགས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅས་ཡོད་ཅིང་། དེ་རེ་རེ་ལའང་ཆེ་ཆུང་གཉིས་རེ་ཕྱེ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་དོ།། ཡིག་ཚང་དེ་དག་རིམ་པ་བཞིན་དགུང་བློན་ཆེན་པོ་ལ་གཡུ་ཡིག་ཆེན་པོ།
གསུམ། ད་ལྟའི་བོད་ཡིག་གསར་གཏོད་མཛད་པ།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཡི་གེ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་དུས་རིམ་གང་དུའང་མེད་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ནང་སྒོས་སུ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་རིམ་གྱིས་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་པས་མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོས་ཀྱང་ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་འཚམས་ཞུ་དང་འབུལ་སྐྱེས་སོགས་སོ་སོའི་ཡུལ་གྱི་ཡི་གེར་བྲིས་ནས་བསྐུར་བ་ལ། དུས་དེར་བོད་རང་ལ་ཡི་གེ་མེད་པས་སྐྱེས་ལན་དང་འཕྲིན་ལན་བསྐུར་བར་རྒྱལ་ཁམས་དེ་དག་གི་ཡི་གེ་འབྲི་བའམ། ཡང་ན་ངག་འཕྲིན་ཙམ་ལས་བསྐུར་མ་ཐུབ་པས་བཙན་པོའི་དགོངས་པར་བོད་རང་གི་སྐད་དང་མཐུན་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་གསར་སྐྲུན་མ་བྱས་ཐབས་མེད་འདུག་འཆར་ནས། བློན་པོའི་བུ་རིག་པ་རྣོ་པ་བཅུ་དྲུག་ལ་གསེར་གྱི་རྫོངས་བ་དང་བཅས་རྒྱ་གར་དུ་ཡི་གེ་སློབ་ཏུ་བཏང་མོད། ལ་ལ་ལམ་བགྲོད་དཀའ་བ་ལ་འཇིགས་ནས་འགྲོ་མ་ནུས། ལ་ལ་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་ཀྱང་ཚད་པས་ཤི། ལ་ལ་རྒྱ་སྐད་མ་ཤེས་པར་ཕྱིར་ལོག དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཐོན་མི་རྒྱ་གར་ཏུ་མངགས། ཐོན་མིས་རྒྱ་གར་ནས་བྲམ་ཟེ་ལི་བྱིན་དང་། སློབ་དཔོན་ལྷ་རིག་པའི་སེང་གེ་སོགས་མཁས་པ་མང་དུ་བསྟེན་ནས་མཁས་པའི་རྩེ་མོར་སོན་པར་གྲགས། དེ་ནས་ཕྱིར་བོད་དུ་སླེབས་ནས་བོད་ཡིག་གསར་གཏོད་མཛད་ཅིང་དེའི་སྐོར་ལ་བཞེད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཀྱང་འདིར་ཞིབ་ཏུ་མ་བཀོད་དོ།
བཞི། བཙུན་མོ་ཆེ་ཆུང་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པའི་སྐོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྲོང་བཙན་མཆོག་གིས་སྔ་རྗེས་སུ་སྟོད་ལུང་ནས་མོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ་དང་། ཞང་ཞུང་ནས་ཞང་ཞུང་བཟའ་ལི་ཐིག་དམན། མི་ཉག་ནས་རུ་ཡོང་བཟའ་རྒྱལ་མོ་བཙུན། བཅས་རིགས་མཐུན་གྱི་བཙུན་མོ་གསུམ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། དེ་ནས་བཙན་པོས་བོད་ཡུལ་འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། རྒྱ་བལ་སོགས་ནས་ཡུལ་གྱི་རིག་གནས་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འདུ་པའི་ཆེད་དུ་བལ་བོའི་ཡུལ་ལྷ་གཅིག་ཁྲི་བཙུན་དང་། རྒྱ་ནག་ཡུལ་གྱི་ལྷ་གཅིག་ཀོང་ཇོ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་དང་བསྟུན་པའི་སྒོ་ནས་བཙུན་མོར་བཞེས་ཕྱིར་བློན་པོ་མགར་སོགས་ཕོ་ཉར་མངགས་ཤིང་སྔ་རྗེས་སུ་བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙན་དང་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་གཉིས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་བཙུན་མོ་དམ་པའི་ཁྲི་ལ་དབང་བསྐུར། བཙུན་མོ་གཉིས་ཀྱིས་རང་རང་ཡུལ་ནས་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་དང་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་གཙོ་བྱས་བཟོ་ཡི་རིག་བྱེད། སྨན་དཔྱད། རིན་པོ་ཆེའི་དངོས་པོ་ཟད་མི་ཤེས་པ་སོགས་རྫོངས་སྐྱེས་བསྣམས་ཡོང་པ་རེད། དེ་ལྟར་བལ་བོད་དང་རྒྱ་བོད་བར་ཡུན་རིང་མཛའ་མཐུན་པར་གྱུར་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་སྙིང་གཏིང་ཟབ་མོ་ལྡན་ནོ།།
བཙུན་མོ་དེ་དག་གིས་བཞེངས་པའི་ལྷ་ཁང་ཁག་ནི་བལ་བཟས་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དང་། རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོས་རྒྱ་སྟག་རྭ་མོ་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས། ཞང་ཞུང་བཟའ་ལི་ཐིག་སྨན་གྱིས་ཐིམ་བུ་བཀོག་པའི་ལྷ་ཁང་དང་རུ་ཡོངས་བཟས་བྲག་ལྷ་ཀླུ་ཕུག་གི་ལྷ་ཁང། མོང་བཟས་ཡེར་བའི་ལྷ་ཁང་བཅས་བཞེངས་པའོ།།
ལྔ། བོད་དུ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་སྲོལ་གཏད་པ།[རྩོམ་སྒྲིག]
བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་གཏན་འབེབས། དམག་དོན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་སྒྲིག་འཛུགས། བོད་ཡིག་གསར་བཅོས་སོགས་རླབས་ཆེ་བའི་མཛད་པ་རབས་དང་རིམ་པ་ཞིག་ཕྱག་ལེན་གནང་པའི་ཁྲོད། བོད་ཡུལ་འདི་ཡུན་རིང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་འགོད་དགོས་ན་ད་དུང་དེ་ཙམ་གྱིས་མི་འདང་པར། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་སིལ་བུར་གནས་པའི་བོད་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་ཚོ་བ་རྣམས་གཅིག་འོག་གཅིག་མི་འདུ་བའི་བག་ཆགས་མེད་པར་བཏང་སྟེ་གཅིག་གྱུར་གྱི་བསམ་བློའི་ཀ་རྟེན་ཞིག་ངེས་པ་འཛུགས་དགོས་པར་དགོངས། དེ་ནས་ར་ས་གཙུག་ལག་ཁང་དང་ར་མོ་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་བརྟེན་དང་རྟེན་པ་མང་པོ་བཞེངས་སོ།།
དྲུག ཆབ་སྲིད་མཐའ་བཞིར་བཀྱེད་ནས་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གོང་སྤེལ་མཛད་པ།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་དང་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་ཁམས་རྣམས་དང་འབྲེལ་བ་རྒྱ་ཆེར་འཛུགས་པའི་ཐབས་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིག་གྱུར་བྱུང་མ་ཐག་པའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད། རིག་གནས། དམག་དོན་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ལྷག་པར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྲ་བརྟན་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་ཐད་ལའང་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་ཞིག་འཇོག་གནང་མཛད་ཡོད། སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཚན་སྙན་གྲགས་ད་ལྟའང་འཛམ་གླིང་དུ་གསལ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་། གལ་ཆེ་བའི་ཉམས་མྱོང་ཞིག་ནི་ཡུལ་ཁམས་གཞན་དང་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སྔོན་ཐོན་གྱི་ལེགས་ཆ་མཐའ་དག་སློབ་སྦྱོང་ངམ། བཅུད་ལེན་བྱས་ཏེ་རང་གི་མི་རིགས་དེ་སྟོབས་འབྱོར་དང་དཔལ་ཡོན་རབ་ཏུ་འབར་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་མཛད་བར་མཛད་པ་དེ་ཡིན།


text:
རྒྱའི་ཟུར་མཆན་ལ་འགྲེལ་པ།
རྩོམ་པ་པོ། ནོར་བུ་དོན་ལྡན།
༄། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ ‘ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ་’ ཞེས་པའི་ནང་། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཡོངས་ཁྱབ་གསུམ་བཅུའི་གསུང་འཕྲིན་ནས་ཚིག་དུམ་བཅད་དེ་འདོད་ཕྱོགས་དགོས་མཁོར་གཞིགས་པའི་གོ་བ་ལོག་སྒྲུབ་ཀྱིས་ལོག་འགྲེལ་བརྒྱབ་འདུག་པར་སྦྲུལ་མདུད་བཤིག་འདོད་བྱུང་།
དེའི་ནང་། “ཀྲུང་གོ་དང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་ངན་འདོགས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་བོད་མིར་ངན་སྐུལ་བྱས་ནས་ཀྲུང་གོ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པར་འབོད་བསྐུལ་” ཟེར་བའི་ཐད་གསུང་འཕྲིན་དགོངས་དོན་ལ། ས་ཡི་གོ་ལ་འདི་དེའི་སྟེང་དུ་གནས་པའི་མང་ཚོགས་ལ་དབང་བ་དང་། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱང་། དེའི་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་ངོ་མ་དུང་ཕྱུར་བཅུ་གསུམ་ལ་དབང་བ་ཡིན་པས། ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས། འཛིན་སྐྱོང་བཅས་ཀྱི་ལས་དོན་གསལ་པོ་ཤེས་ན། ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་དང་ཉེ་དགའ་ཕྱོགས་ལྷུང་གི་བྱ་ངན་འགོག་ཐུབ་པ་དང་། ཐོབ་ཐང་དེ་བཀག་འགོག་བྱེད་པ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱོད་ཚུལ་དང་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཁར། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ལངས་ཕྱོགས་དང་། ལས་རིམ་བཅས་པ་ཡང་དག་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཚེ། ཡང་དག་པའི་སྲིད་བྱུས་དེ་སྦས་གསང་མ་བྱེད་པར་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཤེས་སུ་འཇུག་དགོས། ཁོང་ཚོར་ཡང་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་རང་དབང་སྤྲོད་དགོས། ཞེས་གསུང་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་རླབས་ཆེན་གྱི་བཀའ་སློབ་སྙིང་བཅུད་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། ཡང་དག་པའི་སྲིད་བྱུས་དེ་སྤོབས་པའི་སྒོ་ནས་སྦས་བསྐུམས་མ་བྱས་པར་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བཟོས་ན། སྲིད་གཞུང་གི་གཟི་བརྗིད་མི་འགྱུར་རམ། སྦས་དྲགས་ན་ནམ་ཞིག་རུལ་དྲི་ཁྱབ་ཚེ་འགྱོད་ཀྱང་ཕྱིས་པ་ཡིན་པས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ཡང་རང་དབང་གུ་ཡངས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་དགོས་ལུགས་ཕེབས་པ་ཤ་ཚའི་ལམ་སྟོན་མ་ཡིན་ནམ། (more…)
ཐབས་ཟད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད། ༄། འདི་ལོ་ཉེ་ཆར་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༨-༡༧ བར་རྒྱ་གཞུང་གིས་དབྱིན་ཡིག་དྲ་རྒྱའི་ནང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་དམར་ཤོག་དྲུང་ཆེ་ཀྲང་ཅིང་ལི་ཟེར་བས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་སྤྱང་ཀི་གྲྭ་ཆས་གྱོན་མཁན་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆོས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ཉམ་ཆུང་རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་མགོ་སྐོར་གཏོང་གི་ཡོད་ལུགས། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བོད་ནང་བརྒྱུད་བསྐུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལ་བོད་ནང་ཟིང་རྒོལ་བྱུང་ཚུལ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་གཙོ་བྱམས་པ་ཕུན་ཚོགས་ཟེར་བས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་བཞེས་ཀྱི་མིན་ཟེར་བ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་མི་མང་ལ་སླར་ཡང་མགོ་སྐོར་གཏོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འཚོ་བཞུགས་གནང་དང་གནང་མིན་གྱིས་བོད་ལ་ཕན་གནོད་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་ལུགས། ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་སྒྲུབ་ཟེར་བས། ལྷ་སའི་ནང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། བོད་མི་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ངང་འཚོ་གནས་ཡོད་པ། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཞལ་རྫུན་གནང་གི་ཡོད་ལུགས་སོགས་བྲེལ་ཚབས་ཆེན་པོས་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ཀྱི་སྐྱོན་འཛུགས་མཚན་སྨད་སྔར་བས་ཆེས་ཆེར་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཡོད་པ་རེད། (more…)
རྩོམ་པ་པོ། ནོར་བུ་དོན་ལྡན།
ཐབས་ཟད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད།
༄། འདི་ལོ་ཉེ་ཆར་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༨-༡༧ བར་རྒྱ་གཞུང་གིས་དབྱིན་ཡིག་དྲ་རྒྱའི་ནང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་དམར་ཤོག་དྲུང་ཆེ་ཀྲང་ཅིང་ལི་ཟེར་བས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་སྤྱང་ཀི་གྲྭ་ཆས་གྱོན་མཁན་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆོས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ཉམ་ཆུང་རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་མགོ་སྐོར་གཏོང་གི་ཡོད་ལུགས། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བོད་ནང་བརྒྱུད་བསྐུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལ་བོད་ནང་ཟིང་རྒོལ་བྱུང་ཚུལ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་གཙོ་བྱམས་པ་ཕུན་ཚོགས་ཟེར་བས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་བཞེས་ཀྱི་མིན་ཟེར་བ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་མི་མང་ལ་སླར་ཡང་མགོ་སྐོར་གཏོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འཚོ་བཞུགས་གནང་དང་གནང་མིན་གྱིས་བོད་ལ་ཕན་གནོད་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་ལུགས། ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་སྒྲུབ་ཟེར་བས། ལྷ་སའི་ནང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། བོད་མི་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ངང་འཚོ་གནས་ཡོད་པ། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཞལ་རྫུན་གནང་གི་ཡོད་ལུགས་སོགས་བྲེལ་ཚབས་ཆེན་པོས་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ཀྱི་སྐྱོན་འཛུགས་མཚན་སྨད་སྔར་བས་ཆེས་ཆེར་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཡོད་པ་རེད། (more…)


text:
-
Recent Posts
Archives
Meta
Monthly Archives: January 2012
ཇཱ་ཁུའུ་མཱར་ཞེ་བོད་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་།
ཇཱ་ཁུའུ་ མཱར་ཞེ་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་ནི་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ནེའུ་ཡོག་ནང་གི་སུ་ཊིན་གླིང་ཕྲན་ Staten Island ནང་སྔོན་ཐོན་གྱི་ བསམ་བློ་ལྡན་པའི་ཨ་མེ་རི་ཀའི་བུད་མེད་ལྕམ་ ཇཱ་ཁུའུ་མཱར་ཞེ་Jacques Marchais(1887-1948) ཡིས་འཛམ་གླིང་གི་མི་རྣམས་ལ་བོད་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ས་ཁུལ་གྱི་རིག་གཞུང་དང་། སྒྱུ་རྩལ། བཟོད་བཀོད་སོགས་སྤྱན་ལམ་དུ་འབུལ་ཆེད་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༥ནང་འགོ་འཛུགས་བྱས། བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་དེའི་ནང་གི་ཅ་དངོས་མང་ཤོས། ཇཱ་ཁུའུ་ མཱར་ཞེ་ མོ་སྒེས་ངོས་ཀྱིས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ལོ་རབས་ཉི་ཤུ་སྟོད་ཙམ་ནས་ལོ་རབས་བཞི་ཅུའི་མཇུག་ཙམ་ལ་བླུ་ཉོ་དང་བསྡུ་རུབ་ཉར་ཚགས་གནང་བ་དང་། ཅ་དངོས་དེ་དག་ལྕགས་དང་ཟངས་ལས་བཟོས་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་དང་། སྲུང་མ། ཐང་ག བོད་སྐོར་གྱི་དཔེ་ཆ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཡོ་བྱད། རོལ་ཆ་སོགས་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་ནས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་ནང་ཐོན་པའི་རྩ་ཆེ་ལ་རིན་ཐང་ལྡན་པ། ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ཅ་དངོས་རྐྱང་རེད། འགྲེམ་སྟོན་བྱས་བའི་ཅ་དངོས་ཁྲོད་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བ་ལྟར་ན། ཆོས་ལུགས་ཆོ་གའི་ཡོ་བྱད་དྲུག་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་གིས་བེད་སྤྱད་གནང་མྱོངས་བ་དང་། དེ་དག་ནི་དངུལ་གྱིས་བཟོས་བའི་སྡེར་མ་དང་། ཕྱག་ཕྲེང་། དར་གོས་སོགས་རེད། ཅ་དངོས་འདི་དག་ཇཱ་ཁུའུ ་མཱར་ཞེ་ཡིས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༤༡་ནང་བླུ་ཉོ་གནང་འདུག … Continue reading
ངའི་རྒྱ་ནག ངའི་བོད། བར་འདུམ་བྱས་ཀྱང་། རྒྱལ་ཚོང་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
ངས་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད- ཨེ་ཏྲ་ལེན་དང་། (Italian) ཧྥ་རིན་ཆི། (French)འཇར་མིན། (German ད་ལྟ་མཐོང་སྣང་ལ། ང་རང་རྒྱ་ནག་ཏུ་ལོག་མི་ཐུབ་པ་འདྲ། དབྱར་ཁ་འདི་ལ། ངས་ཨ་རབ་ (Arabic) ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱང་རྒྱུ་ཡིན། ངའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རང་ལོ་སུམ་ཅུ་སླེབས་བར་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ཚུད་པའི་སྐད་ཡིག་བཅུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། ངས་འདི་བྱེད་འདོད་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེ། སྐད་ཡིག་ནི་གོ་རྟོགས་བྱེད་པར་ཟམ་པ་ཡིན་པ་ངས་ཡིད་ཆེས་གནང་བཞིན་ཡོད། བོད་དང་རྒྱ་ནག་སྐོར་ལ། གལ་སྲིད་རྒྱ་མི་ཕོནཆེན་གྱིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིད་བསླབ་ཡོད་པ་དང་བོད་མིས་རྒྱ་ནག་སྐོར་མང་ཙམ་སྦྱང་ཡོད་ཚེ། ང་ཚོ་མི་རིགས་བར་གཅིག་ནས་གཞན་དེ་ལ་གོ་རྟོགས་ལེགས་པོ་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་། ང་ཚོས་ཕན་ཚུན་བ་ལ་དེང་སྐབས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་དེ་ཞི་བདེ་ངང་རྣམ་པར་རྒྱལ་ ཐུབ་པར་ངས་ཡིད་ཆེས་གཙང་མ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་སྔོན་ལ་སྒྲུའུ་ཁུ་ (Duke University) སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བྱུང་རྗེས་ང་དེ་བས་ཀྱང་ཚོར་སྣང་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་། རྒྱ་མི་དང་བོད་མིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་སློབ་གྲྭའི་ར་བའི་ངོ་རྒོལ་ཚོའི་བར་བསམ་བློ་གཏིང་ཟབ་ངང་ངས་བར་འདུམ་བྱས་པ་ལ་རྒྱ་མིས་དམའ་འབེབ་དང་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་བྱུང་། ངོ་རྒོལ་རྗེས། ང་ལ་དྲ་གནས་ཐོག་འཇིགས་སྐུལ་རྒྱུད་མཐུད་གནང་བ་དང་། ཁ་པར་བཏང་ནས་ཞེད་སྣང་སྐུལ་རྒྱུ་འགོ་བཙུགས། དེ་ནས་གནས་ཚུལ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན། རྒྱ་ནག་ནང་དུ་ངའི་ཕ་མ་གཉིས་ལ་ཡང་འཇིགས་ སྐུལ་བྱུང་བར་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་གསང་ཡིབ་ཏུ་འགྲོ་དགོས་བྱུང་། ང་ནི་རང་ཉིད་སྐྱེས་སའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་རྩ་ཡལ་དུ་གྱུར་བའི་མི་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེ་ནི་ཞེད་སྣང་དང་གནས་བཟོད་མི་བདེ་བའི་ཉམས་མྱོང་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་། ངས་བློ་ཐག་གཙང་བཅད་ཀྱིས་ཧམ་སྤྱོད་དང་འཇིགས་སྐུལ་ལ་གདོང་གཏད་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྨྲ་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། … Continue reading
སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མ་ཡིས་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་མཉམ་དུ་བོད་དོན་གླེང་བ།
སྤྱི་ལོ་༢༠༡༡་ཟླ་༡ཚེས༡༩་ ཉིན་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་ཨ་མེ་རི་ཀ་ལ་གཞུང་འབྲེལ་ལྟ་སྐོར་ལ་ཡོང་བ་དང་། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མས་ཁོང་ལ་ཕོ་བྲང་དཀརཔོའིནང་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་བྱས། སྐབས་དེ་སྲིད་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་ཏུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྙན་འཕྲིན་ཐད་གཏོང་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་སྤེལ་ཡོད་ལ། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མས་ “ང་ཚོ་ཨ་མེ་རི་ཀ་ཡིས་བོད་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟར། ཨ་རིའི་ངོས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཚབ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་བར་གྲོས་མོལ་འབྲེལ་ལམ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དགོངས་ཚུལ་དང་ལངས་ཕྱོགས་མ་འདྲ་བའི་གནད་དོན་ཁག་ཐག་གཅོད་ཡོང་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། བོད་མིའི་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་རིག་གཞུང་དང་། ཆོས་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་ཡོད།” ཞེས་བརྗོད། ཨོ་བྷ་མས་གསར་འགོད་པའི་དྲི་བ་ལན་འདེབས་གནང་དོན་ “ངས་རྒྱ་ནག་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་། གསར་འགོད་རང་དབང་། འདུ་འཛོམ་རང་དབང་སྤྲོད་དགོས་བ་སྲིད་འཛིན་ཧུའུ་ལ་གསལ་བོར་ཞུས་ཡོད། ཨ་རིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཁེ་དབང་དང་རང་དབང་སྐོར་རྒྱུན་དུ་ཤོད་པ་དང་། མཉམ་འབྲེལ་རང་དབང་། ཁྲོམ་སྐོར་ངོ་རྒོལ་རང་དབང་། ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་སོགས་འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་སྲུང་དང་མངོན་འགྱུར་བྱུང་བ་ཡིན་ན། མ་འོངས་པར་རྒྱ་ནག་ཚུད་པའི་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མ་དར་ཞིང་རྒྱས་བ་དང་། གྲུབ་འབྲས་ཐོན་པར་ང་ཚོས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ” ཅེས་གསུངས་། དེ་མིན་སྲིད་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བྱང་ཀོ་རི་ཡའི་གནད་དོན་དང་། ཨེ་རིན་གྱིས་སྡུད་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་ལས་རིམ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་ཉེས་བ་གཏོང་ཕྱོགས། ཉེ་བའི་ཆར་ལྷོ་སུའུ་དཱན་ནང་རང་བཙན་སྐོར་ལ་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་འོས་ཤོག་འདེམས་པ་སོགས་དང་། ཨ་རི་དང་རྒྱ་ནག་བར་ཀྱི་ཚོང་དོན་གཙོ་བོ་བྱས་བའི་རྒྱལ་ནང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནད་དོན་མང་བོ་ཞིག་གི་ཐོག་གྲོས་མོལ་མཛད་འདུག
ཨ་རིའི་རྒྱལ་སར་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་བཀའ་བློན་ཁྲི་བའི་བགྲོ་གླེང་།
ལོ་འདིའི་ཟླ་༣་པའི་ཚེས་༡་ཉིན་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བཀོད་སྒྲིག་འོག་བོད་ཀྱི་བཀའ་བློན་ཁྲི་བའི་བགྲོ་གླེང་གྲ་རྒྱས་བོ་ཞིག་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཞིན་ཊོན་ནང་ཡོད་པའི་གསར་འགྱུར་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་ནང་འཚོགས་འདུག བཀའ་བློན་ཁྲི་བའི་བགྲོ་གླེང་ཐོག་བཀའ་བློན་འོས་ལངས་བ་བཀྲས་མཐོང་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས། བློ་བཟང་སེང་གེ་གསུམ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བགྲོ་གླེང་གནང་། བགྲོ་གླེང་འགོ་མ་བཙུགས་བའི་སྔོན་དུ་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་ཤར་ཨེ་ཞི་ཡའི་སྤྱི་ཁྱབ་འགན་འཛིན་བྷིལ་གྱིས་གསུངས་དོན། “ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བོད་སྐད་སྡེ་ཚན་གྱིས་དེ་རིང་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་བགྲོ་གླེང་འདི་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ནང་གོ་སྒྲིག་བྱེད་ཐུབ་པར་ང་ཚོ་སྤོབས་པ་དང་དགའ་བོ་བྱུང་། འདི་ང་ཚོའི་གཟི་བརྗིད་ཅིག་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤོབས་པ་སྐྱེས་དགོས་བ་ཞིག་ཀྱང་རེད། བགྲོ་གླེང་འདིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིས་མང་གཙོ་ལམ་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་སྲིད་བློན་འོས་འདེམས་བྱེད་པར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད”ཟེར། ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བོད་སྐད་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ཡིས་བརྗོད་དོན། “དེ་རིང་གི་བགྲོ་གླེང་ཐོག་ཕེབས་མཁན་བཀའ་བློན་འོས་ལངས་རྣམ་པ་གསུམ་གཙོ་བྱས། སྐུ་མགྲོན་ཚང་མ་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་། ༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་མཆོག་གི་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་དེ་རིང་གི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་ཡིན་པས། ཆེད་དུ་འདིར་ཕེབས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ། དེ་མིན་འདིར་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་ཀུན་གླེང་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་དང་། གསར་འགྱུར་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་གི་ཚོགས་ཁང་འདི་དུས་ཐོག་གཡར་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་ ” ཟེར། ཀུན་གླེང་གི་བགྲོ་གླེང་འདི་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བརྙན་འཕྲིན་ཐད་གཏོང་ཚུལ་དུ་ཨ་རིའི་རྒྱལ་སའི་དུས་ཚོད་དེ་ཕྱི་དྲོའི་དུས་ཚོད་ལྔ་དང་ཕྱེད་ཀའི་ཐོག་འགོ་འཛུགས་བྱས། བགྲོ་གླེང་གི་དྲི་བ་དང་དུས་ཚོད་རྣམས་ཀུན་གླེང་ལས་རོམ་གཙོ་སྐྱོང་བ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་། རྣམ་རྒྱལ་ཤ་སྟྲི་གཉིས་ཀྱིས་གོ་སྒྲིག་བྱས་སྟེ་མ་འོངས་བའི་བཀའ་བློན་ཁྲི་བའི་ལས་འཆར་དང་འགྱུར་བ། བོད་དང་རྒྱ་ནག་བར་ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་ཅི་ལྟར་གནང་འདོད དེ་མིན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གནས་བབས་ཅི་འདྲ་ཆགས་མིན་སྐོར་ལ་བཀའ་ཁྲི་འོས་ལངས་བ་གསུམ་ལ་བཀའ་འདྲི་དང་། གཞན་ཕྱོགས་མཐའ་ན་ཡོད་པའི་བོད་མི་སྒེར་གྱི་དྲི་བ་དམིགས་བཀར་གྱིས་ཐད་ཀར་བཀའ་ཁྲི་འོས་ལངས་བ་གསུམ་ལ་འདྲི་བའི་གོ་སྐབས་བསྩལ། ཡིན་ནའང་། ཆེད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་བའི་སྐུ་མགྲོན་དང་། གཞན་རྣམས་ལ་ལྟ་ཉན་བྱེད་པ་ལས་དྲི་བ་འདོན་པའི་གོ་སྐབས་མི་འདུག ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གིས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་བའི་བཀའ་བློན་ཁྲི་བའི་བགྲོ་གླེང་དེ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་རེད།


text:
གླ་བ།
གླ་བ་ནི་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་རེད། དེ་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་ས་ཆའི་ནགས་གསེབ་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། གླ་བ་ཕོ་རིགས་ཀྱི་གླ་རྩི་སྟེ་ཕོ་མཚན་སྔོན་གྱི་ཁུག་མ་དེ་སྨན་རྩ་ཆེན་ཡིན་ཕྱིར། རྔོན་པས་ལྐོག་བསོད་བྱེད་དྲགས་པས་ད་ལྟ་མེད་པར་འགྲོ་ཉེན་ཡོད་པས་སྲོང་སྐྱོབས་བྱེད་པར་སྐུལ་བ་ཡིན།
ནང་དོན།
གླ་བའི་ངོས་འཛིན།[རྩོམ་སྒྲིག]
གླ་བའམ་གླ་བ་སྨུག་ཆུང༌ཟེར། རྩྭ་གཟན་འོ་འཐུང་གི་རིགས་ཡིན། གཟུགས་ནར་མོ་སྒུར་དབྱིབས་ཅན། དེ་ལས་རོ་སྨད་མཐོ་བ། རྣ་ཅོག་རིང་ཤིང་གོར་མོ་ཅན། རོ་སྨད་རྒྱས་ཤིང་འཁྱིལ་བ། རྒྱབ་ནས་བལྟ་བའི་ཚེ་ལུས་ཡོངས་རོ་སྨད་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་ལྟར་བུ། རྔ་མ་ཅུང་ཆུང་བ། ཕོའི་རྔ་མ་ལ་སྤུ་མེད་པ། ཕོ་ཡི་རྔ་མ་འདི་ལས་དབང་ངམ་ན་ཚ་ཅི་ཞིག་གིས་ཟ་འཕྲུག་ཡང་ཡང་ལངས་ནས་ཡར་རྒྱུགས་མར་རྒྱུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ། རྡོ་སོ་དང༌། གད་པ། ཤིང་དུམ་སོགས་སུ་ཡང་ཡང་བརྡར་དགོས་བྱུང་བ། དེའི་དབང་གིས་སྤུ་དང་པགས་པ་ཟད་ནས་རྨ་ཤུ་ཐོན་པ། དེ་ལ་དབྱར་གྱི་དུས་སུ་འབུ་སྲིན་ཕྲ་མོ་རྣམས་རྨ་ཁ་དེར་འབབ་ནས་གཏན་དུ་སྡོད་འཇུག་གི་མེད་པ། དགུན་དུས་སུ་རྔ་མ་དེར་སྤུ་མེད་པས་གྲང་ངར་གྱིས་ཕྱིད་ནས་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་འཛག་པ། མདོར་ན་དུས་བཞིར་རྔ་མ་འདི་ཟ་འཕྲུག་ལངས་ནས་སྡོད་དུ་མི་གཅུག་ཅིང་ལྷག་པར་དགུན་ཁ་གྲང་ངར་ཆེ་བ་དང༌། དབྱར་ཀ་ཚ་བ་ཆེ་བའི་དུས་དེར་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བ། དེ་ལྟར་ཟ་འཕྲུག་འདི་མ་བརྡར་ན་ཡེ་ནས་མི་བཟོད་པས་གནས་ཡུལ་གྱི་རྒྱུ་ལམ་ངེས་ཅན་ཞིག་ནས་བྲག་སྣ་དང༌། ཤིང་སོ། གད་སྣ་སོགས་ལ་རྟག་པར་བརྡར་གྱི་ཡོད་པས་དེར་དྲི་མ་ངར་པོ་ཞིག་ཀྱང་འཐུལ་བཞིན་ཡོད་པ། རི་དྭགས་རྔོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྔ་མ་བརྡར་ས་འདི་གང་དུ་ཡོད་པ་བཙལ་ནས་དེར་ས་རྙི་སོགས་རྒྱ་བཞག་ནས་རི་དྭགས་འདི་སྟབས་ཤིན་ཏུ་བདེ་བོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་འཛིན་འགྲོ་བ་བཅས་ནི་ཅི་འདྲའི་ལས་ངན་ཞིག་རེད་ཨང༌། མོ་ཡི་རིགས་ལ་རྔ་མའི་དཀའ་ངལ་འདི་མེད། ཡང་ཡུལ་དེའི་ཉེ་སྐོར་དུ་གླ་བ་ཕོ་གཉིས་ཡོད་ན་ཁོང་གཉིས་རྟག་པར་འཛིང་ཤིང་འདེད་རེས་དང༌། སྡིག་རེས་བྱེད་པ། དེ་ལྟར་བག་མེད་དུ་གང་སར་འདེད་རེས་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་རྔོན་པ་ལ་གོ་སྐབས་སྐྲུན་གྱི་ཡོད་པ། འོན་ཀྱང་ཁོ་གཉིས་ཞེ་གཏིང་ནས་འཆི་གསོན་ཐུག་པའི་དམར་འཛིང་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་མ་ཟད་རྩྭ་མཉམ་ཟ་དང༌། ཆུ་མཉམ་འཐུང་བྱེད་པ་སོགས་གཅིག་ཤོས་མེད་ན་གཅིག་ཤོས་དེ་སྡོད་མི་ཐུབ་པ་ལྟར་གང་སར་བཙལ་ནས་འགྲོ་གི་ཡོད། རྔོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཅིག་ཤོས་དེ་སོད་ན་གཅིག་ཤོས་སྔར་གྱི་གནས་ཤུལ་དེར་སྒུགས་ནས་གསོད་ཆོག་པར་བཤད། འདི་ལ་བོད་རྒན་རྣམས་ཀྱིས་གླ་བ་ཁ་འཐབ་ཟེར། ཡུལ་གྱི་ནང་དུ་ཞེ་ནས་མཐུན་ཞིང་རྟག་པར་ཁ་རྩོད་རྒྱག་མཁན་གྱི་མི་ལ་གླ་བ་ཁ་འཐབ་ཅེས་དཔེ་ཡི་སྒོ་ནས་མཚོན་པར་བྱེད། ཉིན་གུང་དང༌། མཚན་གུང་ལ་བྲག་སྐྱིབས་སོགས་སུ་ཡིབ་སྡོད་བྱེད་པ་དང༌། སྲོད་དང་ཐོ་རེངས་གཉིས་ནི་རྩྭ་དང་ལྕུག་ཕྲན་སོགས་གཟན་ལ་རོལ་བའི་དུས་ཡིན། རིལ་མ་གནས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པར་བྱེད། གླ་བ་ཕོ་མོ་རིལ་མ་དང༌། གཅིན་པའི་དྲི་ཡིས་འབྱེད་པར་ནུས་ཟེར། གླ་བའི་ཤ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་ཕོ་ཡི་ཤ་ནི་ཡར་སོ་མཆེ་བ་ཅན་གྱི་ཤ་ཡིན་པས་ཁྱི་ཤ་དང་མཚུངས་པར་བཤད་ཅིང་ཕལ་ཆེར་ཟ་མི་མེད། ལྷག་པར་ཤ་འདི་ལ་གླ་རྩི་དྲི་མ་འདྲ་བོ་སྣས་མི་བཟོད་པར་བྲོ་གི་ཡོད་པས་ཟ་མི་ཐུབ་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་གླ་ཕོའི་རྔ་མ་འདི་ནི་ཞིམ་མངར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད་ནས་ཟ་མཁན་རེ་གཉིས་ཡོད་སྲིད་པ་འདུག ངག་རྒྱུན་དུ། ཞིམ་པོ་ཁ་གང༌། གླ་བའི་རྔ་མ། ཟེར། འདི་ནི་ཚིལ་དང་མར་ཁུ་རང་བཞིན་ཅན་དྲོད་ཤུགས་ཆེ་བ་ཞིག་སྟེ། རྟ་དབུགས་ཐག་བུད་པ་དགུན་ཁ་ལྷག་གདོང་ཤིན་ཏུ་གྲང་བའི་སྐབས་དེར་སྤྲད་གི་ཡོད། གླ་བའི་སྤུ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་ཅིང་བཀུག་ན་ཆག་འགྲོ་སྙམ་པ་ལྟར་བུ་ཡོད་ཟེར་བས་སྤུ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ། གླ་བ་ཡོད་སའི་གནས་དེར་སྦྲུལ་ཡོད་ན་གླ་བའི་སྤུ་ཟུག་ནས་འཆི་འགྲོ་བར་གྲགས། ཟེར་བ་ལྟར་གླ་ལྤགས་འདི་ནི་པགས་མཉེད་མ་འདི་ནི་ཁྲོག་སྨན་སོགས་ཀྱི་སྨན་ཁུག་ལ་འདི་བཟོ་བ་ཡིན། ཡང་ཕོ་ཡི་ཡ་སོའི་མཆེ་བ་རིང་པོ་ཕྱིར་མངོན་པ། མོ་དེ་ལས་ལྡོག་པ། ཕོ་ཡུ་མོ་ཡུ་ཡིན་པ་བཅས་ནི་གླ་བ་སྤྱི་ཡི་ཁྱད་ཆོས་རེད། མང་ཁྲོད་ཀྱི་ཁེད་དུ། གླ་ཨ་ཐེ་ཞིག་ལ་ཐེ་དགུ་ཡོད།། གླ་ལྤགས་སྐྱ་མོ་དར་ལ་ཐེ།། གླ་རྩི་བཟང་དྲུག་སྨན་ལ་ཐེ།། རྣ་ཅོག་སྨུག་ཆུང་དྲེལ་ལ་ཐེ།། སྤུ་རྩེ་ནག་པོ་ནོར་ལ་ཐེ།། སྤུ་སྐེད་ཚེ་ཚེ་ར་ལ་ཐེ།། སྤུ་རྟིང་གཡང་དཀར་ལུག་ལ་ཐེ།། གཞན་རྣམས་མ་དྲན།
གླ་བའི་དབྱེ་བ།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེང་དུས་ཚན་རིག་པས་དཔྱད་བརྗོད་དང་བསམ་ཚུལ་ཞིག་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པ་འདི་དག་འཛམ་གླིང་གི་གླ་བ་སྤྱི་དང་མེལ་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པས་དབྱེ་བ་འདི་དག་སྐབས་སུ་མ་བབ། བོད་ཡུལ་གྱི་གླ་བ་འདི་ལ་རིགས་གཉིས། གླ་ནག་དང༌། གླ་སྐྱ་གཉིས། འདི་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་གཙོ་བོ་གནས་ཡུལ་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན། རྨ་ཆུ། འབྲི་ཆུ། རྫ་ཆུ། རྒྱ་མོ་རྔུལ་ཆུ་སྟེ་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡི་འབབ་རྒྱུན་གྱི་སྨད་ཕྱོགས། མདོར་ན་ལྕང་མ་དང་གླང་མ་སོགས་ནགས་རོང་སྟུག་པོའི་གསེབ་ཏུ་གནས་པ། ཤིང་སྡོང་སོགས་སུ་ཅུང་ཙམ་འཛེགས་ཐུབ་པ། མདོག་ཁམ་ནག འཕོང་ཚོས་སེར་ཤས་ཆེ་བ། འདི་ལ་གླ་ནག་ཟེར། ཡང་རྫ་གསེབ་དང༌། བྲག་བར། ས་ཁད་མཐོ་སྒང་དུ་གནས་པའི་རིགས་རྣམས་ལ་གླ་སྐྱ་ཟེར་ཞིང་གླ་ནག་ལས་ཆེ་བ་ཡིན།
གླ་བའི་བྱུང་རབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེང་སང་ཚན་རིག་པས་སྲོག་ཆགས་འདི་ནི་ཆེས་གདོད་མའི་སྲོག་ཆགས་དཀོན་གྲས་ཤིག་སྟེ་གླིང་ཆེན་ཨེ་ཤ་ཡའི་མངའ་ཁོངས་མ་གཏོགས་མེད་པར་བཤད།འོན་ཀྱང་ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཆ་སོགས་བྱུང་རབས་རྙིང་པ་རྣམས་སུ་གླ་རྩི་སྨན་དུ་བཀོལ་བ་གསལ་བ་དང༌། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་ལི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་རི་དྭགས་འདི་ཉིད་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ལི་བོད་བར་གྱི་ལེགས་སྐྱེས་སུ་ཕུལ་བ་གསལ་ཏེ་སྦ་བཞེད་༧༦ལས། གླ་བ་གཅིག་ལྕགས་ཀྱི་དྲ་བར་བཅུག་ནས་འདི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཡིན་པས་འདི་བཞེས་ལ། ལི་སྤྱོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་བཟོ་བོ་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་ཟེར་བ་དེ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་ཐུགས་དམ་གྱི་ལྷ་ཁང་གི་བཟོ་བྱེད་པ་ལ་གནང་བ་ཞུ་བྱ་བ་དང༌། དེ་མ་གནང་ན་བཙན་པོའི་ཐུགས་ཁྲོས་ནས་དམག་འདྲེན་ནོ་བྱ་བའི་སྒྲོམ་བུ་བསྐུར་ནས་ཕོ་ཉ་བཏང༌། ཕོ་ཉ་བས་དེ་ལི་རྗེ་ལ་ཕུལ་བས། ལི་རྗེས་བཀའ་སྒྲོམ་གཟིགས་ནས། སྤོས་ཀྱི་གླང་པོའི་ཆུ་དང་རིལ་མ་ཚུན་ཆད་སྤོས་སུ་བྱུང་བས་ཞུ་རྟེན་ལའང་མཉེས། བཙན་པོའི་བཀའ་མ་ཉན་ན་དམག་ལའང་འཇིགས་ནས། བཀའ་སྒྲོམ་ནས་བྱུང་བ་ལྟར་རྫོང་བར་ཆད་ནས། ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སུ་ཕྱི་ཕྱོགས་འབྲེལ་བ་འཛུགས་པའི་ཆེད་དུ་རི་དྭགས་འདི་དག་ལེགས་སྐྱེས་སུ་འབུལ་བའི་སྲོལ་ཡོད་པ་ལས་གང་བྱུང་གསོད་བཟུང་བྱེད་གི་མེད་པར་ངེས། ཡང་དཔོན་དང་བླ་མ་འགའ་ཞིག་གིས་གླེའུ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་བདག་ཉར་བྱས་ཡོད་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ནི་མགྲོན་པོ་གསར་པ་ལྟར་བུ་འབྱོར་སྐབས་གྲིབ་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་ཤི་འགྲོ་བར་བཤད། རེ་གཉིས་གསོན་པོར་གནས་པའང་ཡོད་འདུག ང་རང་གཡག་ལུག་གི་རྫི་བོ་འགྲོ་ཐུབ་ཙམ་གྱི་སྐབས་སུ་རི་ནས་འགྲོ་སྐབས་གླ་བ་ཁ་འཐབ་དང༌། གླ་བ་ཕོ་མོ་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང༌། བྲག་ཕུག་ནས་གླ་བ་ཉྭ་བཟུང་བྱས་ཏེ་དབུགས་བཀག་ནས་བསད་པ་མིག་གིས་མཐོང་མྱོང༌། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་གླ་རྩི་གོང་ཚད་ཆེ་རུ་སོང་བས་ཡུལ་གང་ཞིག་ཏུ་གླ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ཐོས་ན་དེར་ཉལ་ཆས་ཁུར་ནས་བསྒུགས་སྡོད་བྱེད་ཅིང་མེ་མདའ་དང་རྒྱ་རྙི་སོགས་ཀྱི་འོག་ནས་གཅིག་ཀྱང་ཐར་བ་མངག་གི་མི་འདུག་པས་ཕལ་ཆེར་རྩ་སྟོང་དུ་བཏང་ཚར་བའི་ཚོད་ཡིན།
གླ་རྩི།[རྩོམ་སྒྲིག]
གླ་རྩི་ནི་གླ་བ་ཕོ་ཡི་ཕོ་མཚན་གྱི་སྔོན་དེར་ཁུག་མ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཡོད་པ་ཡིན། དེ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ལྟེ་ཐག་ཆད་པའི་ཐད་དེར་རེད། རྗེ་ས་པཎ་གྱིས། དྲི་ཞིམ་བྱུང་ན་རི་དྭགས་ཀྱི།། ལྟེ་བ་ལས་ཀྱང་གླ་རྩི་ལེན།། གསུངས་པ་ལྟར་ལྟེ་བ་རང་ལ་ཡོད་པ་ཡིན། སྤྱིར་གླ་བ་སྐྱེས་ནས་ལོ་ན་གསུམ་ཙམ་མ་ཟིན་གྱི་བར་དེ་གླ་རྩི་གསོག་ཐུབ་ཀྱིན་མེད་པར་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་རྩི་ཁུག་དེ་རྣག་གིས་གང་ནས་ཡོད། ཡང་གླ་ཕོ་ཁ་ཤས་གཏན་ནས་གླ་རྩི་གསོག་མི་ཐུབ་པར་ཡོད་པ་ལ་ཡུལ་མིས་བྱའགོང་པོ་རྩི་སྟོང་ཟེར། དབྱར་ཉི་ལོག་སྐབས་བྱཉི་མ་ལོག་རྩི་ཞེས་གླ་རྩི་ཁུག་མ་དེ་ཕལ་ཆེར་ཆུས་གང་ནས་ལྷུག་ལྷུག་གྱུར་ཅིང་ནང་ནས་གླ་རྩི་རྡོག་རྡོག་ཆེར་ལེན་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་འདྲ་བ་ཡོང་བས་དབྱར་རྩི་ངན་པ་དང༌། དགུན་རྩི་བཟང་བ་ཡིན། གནའ་དུས་སུ་གླ་རྩི་ཆེ་ཆུང་འཇལ་ཐབས་ཤིག་ནི་ཁ་ཡི་ནང་དུ་བཅུག་པ་ཡིན། གླ་རྩི་ཆེ་ཤོས་ནི་ཁ་ཡི་ནང་དུ་མི་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལ་བྱཁ་རྩི་མི་འཕྲོད་པ་ཟེར་ཞིང་ཆེས་ཆེའི་མཐར་ཐུག་པར་བཤད། གླ་རྩི་ལེན་སྟངས་ནི་དབོ་འོག་པགས་པ་ཕལ་ཆེར་གོར་མོ་བྱེད་ནས་ལེན་དགོས་པ་མ་ཟད་གཅིན་རྒྱུད་ཀྱང་མཉམ་དུ་བཀོག་དགོས་ཀྱི་འདུག འོན་ཀྱང་རླིག་རིལ་མ་བཀོག་ཀྱང་ཆོག འདི་གླ་རྩི་མ་རེད། དེ་ནས་ཁབ་སྦོམ་པོ་ཞིག་གིས་གཅིན་རྒྱུད་སོགས་རྒྱུས་པའི་རིགས་རྣམས་རྩི་ཁུག་ནང་དུ་དྲངས་ན། དེས་སྲང་ལ་འཇལ་སྐབས་ལྗིད་ཚད་མཐོ་རུ་ཡོང་བ་ཡིན་ཟེར། རྔོན་པ་དང་གླ་རྩི་ཉོ་ཚོང་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་ལྕགས་ཐུར་སྣེ་མོ་གོར་གོར་ཅན་རྣ་ཅོག་གཤང་བྱེད་འདྲ་བ་ཡོད། འདི་ལ་རྩི་ཁབ་ཟེར། རྩི་ཁབ་ཀྱིས་གླ་རྩི་དག་མིན་ལྟ་སྐབས་ཀྱང་རྒྱུས་པའི་རིགས་རྣམས་ཕྱི་རུ་མཐེན་མི་ཐུབ་པས་རྫུས་མ་ཐོན་གྱིན་མེད་ཟེར། དེ་ནས་གླ་རྩི་དེའི་མཐའ་སྐོར་ནས་ཤིང་ཕྲན་གོར་མོ་ཞིག་གི་མཉམ་དུ་ཚེམས་དགོས། དེ་ལ་རྩི་ར་བཀུག་ཟེར། དེས་སྐམ་སླ་བ་དང༌། མིག་ལ་རྔམས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཆེད་ཡིན། གླ་ནག་གི་རྩི་བཟང་བ་དང༌། གླ་སྐྱའི་རྩི་ངན། ནང་དུ་རྩི་རིལ་གཅིག་རྡོག་ཡིན་པར་རབ་དང༌། རྩི་ཕྱེ་ཅན་ཐ་མ། མདོག་དམར་སེར་མཆོག་དང༌། ཁམ་ནག་ངན་པ་བཅས་སོ།། གླ་རྩིའི་ཕན་ཡོན་ནི། གླ་རྩི་མུལ་གྱི་གཤེད་མ་ཡིན་པ་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་ཀུན་ལ་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་དང༌། སྨན་གཞུང་ལས། གླ་རྩིས་དུག་སྲིན་མཁལ་ནད་གཉན་ཚད་སེལ།། ཞེས་སོ།། ཅེས་པ་འདི་ནི་མི་རྐང་གླིང་བུ་ནས་བྲིས་པའི་གླ་བའི་གཟུངས་ལས་ཅུང་ཟད་བཅོས་དེ་འདིར་བཀོད་པ་ལགས་ཅེས་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ནས།། །།


text:
ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་རབས།
ཀྲུང་གོའི་དཔལ་ཡོན་འདི་ནི་རྨ་ཆུ་གཙང་པོ་དང་འབྲི་ཆུ་གཙང་པོའི་ཉེ་འདབས་ཀྱི་གཤོངས་ས་ཁུལ་ནས་བྱུང། མ་ཟད་འབྲི་ཆུ་གཙང་པོ་ནི་ཀྲུང་གོའི་དཔལ་ཡོན་དར་བའི་སྲོག་རྩ་ཡང་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་དཔལ་ཡོན་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་སྔ་བའི་དཔལ་ཡོན་ཞིག་ཡིན། ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་ལྔ་སྟོང་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། སྤྱིར་གནའ་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཆེན་མོ་དང་སྨྱུག་ཤིང་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་གཞིགས་ན་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་མ་བྱུང་གོང་ཤའ་རྒྱལ་རབས་བྱུང་ཚུལ་གསལ་ཡང། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ (c. 1700–1046 BC) ནི་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་ཤོས་དེ་ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་དང་ རྩོམ་རིག་ ལྟ་གྲུབ་སོགས་མང་དག་ཞིག་ལྷག་པར་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་(1045–256 BC) སྐབས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང།
ཆིན་རྒྱལ་རབས་ 221 BC སྐབས་གོང་མ་དང་པོ་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་རྣམས་གཅིག་འགྱུར་མཛད་སྟེ་རྒྱ་ནག་ནི་གོང་མ་རིམ་བྱོན་གི་དབང་བསྒྱུར། རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་མཐའ་མ་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ནི་ 1912 ལོར་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དུ་འགྱུར། 1949ལོར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་བཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས།
རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རབས་ནི་ཆབ་སྲིད་གཅིག་འགྱུར་དང་སིལ་མ་འཐོར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་རིམ་གྲངས་མང་ཞིག་མ་ཟད། ཉེ་འཁོར་གྱི་རིགས་གཞན་ཚོས་དབང་སྒྱུར་བྱས་སྟེ་འཕེལ་རིམ་འམ་ཉམས་རྒུད་གང་མང་བྱུང། མ་ཟད་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་དང། ཨེ་ཤི་ཡའི་གླིང་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་རྣམས་དང་ཕྱིར་བསྐྱོད་འགྲོ་འོང་འབྲེལ་ལམ་གང་བྱུང་གི་ཐོག། མ་ཟད་རིག་གཞུང་མཉམ་སྲེས་ཤུགས་འོག་དེང་དུས་རྒྱ་ནག་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་ཞིག་ཏུ་འགྱུར།
ནང་དོན།
- ༡ རྒྱ་ནག་གི་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས།
- ༢ རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དུས་རབས།
- ༣ དུས་རབས་བར་མའི་རྒྱ་ནག།
- ༤ དེང་རབས་སྔ་མ།
- ༥ དེང་དུས་རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས།
རྒྱ་ནག་གི་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཤའ་རྒྱལ་རབས། (c. 2100 – c. 1600 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
ཤའ་རྒྱལ་རབས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་ཐོག་མ་འདི་ཡིན། སྤྱིར་ཤའ་རྒྱལ་རབས་འདི་དངོས་ཡོད་བྱུང་ཡོད་མིན་ཐད་ལྟ་ཚུལ་གང་མང་ཡོད་ཀྱང། གནའ་དངོས་ཤུལ་རྫས་དཔྱད་རིག་པ།འགའ་གཞིར་བཟུང་དངོས་དཔང་ཐུབ་ཡོད། སི་མ་ཆན་གི་བཙམས་པའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་ཆེན་མོ་གཞིར་ན་ཤའ་རྒྱལ་རབས་ནི་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ 2200 ཙམ་བྱུང་ཚུལ་བཤད་ཡོད། གནའ་དངོས་ཤུལ་རྫས་དཔྱད་རིག་པ་འགས་ཧའ་ནན་ཞིང་ཆེན་དུ་དབུས་སུ་ཡོད་པའི་ཨིེརལི་ཏོའོ་ནས་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཡོད། ཟངས་ཀྱི་གཏེར་རྡོ་བཞུ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཡོ་ཆས་སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 2000 བྱས་པ་ཞིག་བཙལ་རྙེད་ཐུབ་ཡོད།
གནའ་བོའི་གཏམ་རྒྱུད་གཞིར་ན་ཤའ་རྒྱལ་རབས་འདི་ སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 1600 ཙམ་ལ་མིང་ཏེའོ་དམག་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་པས་མཇུག་སྒྲིལ།
ཧྲང་རྒྱལ་རབས། (c. 1700–1046 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 1600 ནས་ 1046 ཙམ་བར་ཀྱི་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ནི་ཚན་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུམ་བུ་གོང་མ་ནི་དེང་དུས་ཀྱི་ ཨར་ལི་སྒང་དང་ ཀྲང་ཀྲའུ་ ཧྲང་ཁྲང་སོགས་སུ་ཆགས་ཚུལ་བཙལ་རྙེད་ཐུབ་པ་དང། དུམ་འཚམ་གཉིས་པ་ནི་ ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཕྱི་མ་འམ་ཡིན་རྒྱལ་རབས་ཞིས་འབོད་པ་དང། དེང་དུས་ཀྱི་ཧའ་ནན་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་ཨན་ཡང་ས་ཁུལ་དུ་ཡིན། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་དགུ་འབྱུང་བའི་ཐ་མ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་༡༢༠༠ཙམ་ནས་ཡིན་པའི་ རུས་པ་དང་སྲོག་ཆགས་སྐོགས་ཤུན སྟེང་བྲིས་པའི་རྒྱ་ཡིག་འབྲི་གཟུགས་ཞིག་ཀྱང་ ཨན་ཡང་ནས་བཙལ་རྙེད་འབྱུང།
ཧྲང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཐང་ཧྲང་ནས་བཙིས་པའི་ཀྲུའུ་ཧྲང་རྒྱལ་པོའི་བར་ཁྱོན་རྒྱལ་པོ་ 31 བྱུང། དུས་རབས་དེ་སྐབས་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་གནམ་ལྷ་དང་ གཤིས་ལྷ་ དེ་མིན་ ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔོན་ས་ལྷ་སོགས་ལྷ་འདྲ་མིན་ལ་དད་མོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མ་ཟད་དུས་རབས་དེ་སྐབས་ཀྱི་མི་རྣམས་ནས་རང་ཉིད་མེས་པོ་དམ་པ་དང་ ཕ་མེས་ ཡང་མེས་རྣམས་འདས་གྲོངས་རྗེས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་འགྲོ་བའི་ཡོད་ཆེས་བྱེད། ཁྱིམ་ཚང་ཕལ་མོ་ཆེས་རང་ཉིད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད།
རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་ཆེན་མོར་གཞིགས་ན་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་རྒྱལ་ས་ཐེངས་དྲུག་ཙམ་གནས་སྤོས་བྱས། སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 1350 སྐབས་ཆེས་མཐའ་མཇུག་ཀྱི་གནས་སྤོས་ནི་ཡིན་ས་ཁུལ་དུ་བྱས་ཏེ་ཡིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་འགོ་བཙམས། དུས་རབས་དེ་ནི་འསྐལ་ལྡན་དུས་རབས་ཞིས་ཀྱང་བརྗོད། དེ་མིན་ཧྲང་དུས་རབས་ཕྱི་མ་ཡང་འབོད།
དུས་རབས་རྗེས་མའི་ནང་བྱུང་བའི་རྒྱའི་རྒྱལ་རབས་མཁས་ཅན་མཁས་ཅིག་སྣང་ཚུལ་ལ། རྒྱལ་རབས་གཅིག་འཇུག་སྒྲིལ་རྗེས་གཞན་ཞིག་འགོ་འཙུགས་ཏེ་གཅིག་མཇུག་གཅིག་མཐུད་པར་བརྗོད་ཀྱང། དོན་དངོས་ཀྱི་གནའ་བོའི་རྒྱ་ནག་ཆབ་སྲིད་ནི་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་ཞིག་སྟེ། མཁས་དབང་མང་པོ་ཞིག་གི་དགོངས་ཚུལ་ལ་ཤའ་རྒྱལ་རབས་དང། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་གཉིས་ཕལ་ཆེར་དུས་གཅིག་ལ་མཉམ་གནས་ཡོད། མ་ཟད་ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྔ་མ་དང་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་གཉིས་མཉམ་གནས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ།
ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས། (1046–256 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས།: ཤི་ཨན་དང། ལོའོ་ཡང།
ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས་ནི་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རབས་ཐོག་དུས་ཡུན་རིང་ཤོས་ཡི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཞིག་ཡིན། དུས་ཡུན་ལོ་ངོི་༡༣༠༠ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས་ནི་རྨ་ཆུ་གཙང་པོའི་གཤོངས་སུ་སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་དུས་རངས་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་འཚམ་སུ་འགོ་ཚུགས། ཕྱིར་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་བརྩན་འཟུང་བྱས། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཕྱེད་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུངསམནས་འགོ་ཚུགས། ཀྲུའུ་རིགས་རྒྱུད་ནི་ཐོག་མར་ཧྲང་མངའ་ཁུལ་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང། ཧྲང་རྒྱལརབས་སྐབས་ཀྲུའུ་ཚོ་པའི་འགོ་ཁྲིད་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་མཐའ་སྲུང་དཔོན་དུ་བསྐོ་བཞག་མཛད། དམུ་ཝི་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ཀྲུའུ་ཚོ་པའི་གཙོ་བོ་ཝུའུ་རྒྱ་པོ་དང་ཁོང་གི་སྤུན་མཆེད་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཕམ་ཉེས་གཏང།
དེ་སྐབས་ཀྲུའུ་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་ཁམས་ཐམས་ཅད་གཅིག་སྒྲིལ་ཡོང་ཆེད་གནམ་འོག་གྱི་འཚོ་འཛིན་ཅེས་པའི་ལྟ་ཚུལ་གསར་པ་ཞིག་གཏོད། ལྟ་ཚུལ་དེས་ཕྱིས་སུ་འབྱུང་བའི་རྒྱལ་རབས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་སུས་བྱེད་དགོས་མིན་གནམ་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་པ་ལྟར་བརྗོད། མ་ཟད་རང་བྱུང་ཀྱི་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ཚེ་གནམ་འོག་གི་འཚོ་འཛིན་ཅེས་པའི་གོང་མིང་ཤོར་འགྲོ་བའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་གོང་མ་ཚང་ནས་སྔོན་མ་དེ་གནས་དབྱུང་གཏོང་ནས། ཁྱིམ་རྒྱུད་གསར་པ་ཞིག་གི་གནམ་འོག་གྱི་འཚོ་འཛིན་ཅེས་པའི་གོང་མིང་འཛིན་ཀྱི་ཡོད།
ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་ས། རྨ་ཆུ་གཙང་པོའི་ཡན་ལག་ཝེ་ཆུ་འགྲམ་དུ་གནས་པའི། དེང་དུས་ཤི་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོས་བྱས། འོན་ཀྱང་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པས་འབྲི་ཆུ་གཙང་པོའི་གཤོངས་སུ་རྒྱ་སྐྱེད་བྱུང། དེ་ནི་ཐེངས་དང་པོའི་བྱང་ཕྱོགས་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོས་བྱས་པའི་མི་འབོར་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཞིག་ཡིན།
དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་རྒྱལ་རབས། (722–476 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས།: ཡན་རྒྱལ་ཕྲན། པེ་ཅེང་; ཆིན་རྒྱལ་ཕྲན་། ཤིའི་་ཨན་
སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་དུས་རབས་༨ པའི་ནང། དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་ཕྱོགས་འགོས་སུ་ཕྱིན། མིང་དེ་ལྟར་དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་ཞེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་གི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་འཐོབ། དུས་རབས་དེ་སྐབས་དེ་སྔོན་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་གི་མངའ་ཁོངས་འོག་གནས་པའི་ས་ཁུལ་ཁག་གི་དཔོན་དམག་རྣམས་དབང་ཆར་དག་སྐྱེལ་བྱེད་པ་དང། གོང་མར་གྱེན་ལོག་བྱེད་འགོ་བཙུགས། སྐབས་འདིར་ཆིན་ལན་སོགས་པའི་བྱང་ཤར་གྱི་རུ་ཚོགས་ནས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་རུ་བཏང། དེའི་རྐྱེན་པས་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལོའོ་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་སྤོས།
ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སྐབས་གཉིས་པ་༼ཤར་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་༽ དུས་འགོ་བཙུགས། དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་རྒྱལ་རབས་ཡང་ཀྲུའུ་དབུས་མའི་རྒྱལ་རབས་ཉམས་མས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མར་འགྱུར་བའི་དུས་རབས་མཚོན། ས་ཁུལ་སོ་སོའི་དབང་ཤུགས་ཆེ་བའི་མི་སྣ་ཁག་གི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཐང་ཟིན་པ་དང་ མིང་ཙམ་དུ་ཀྲུའུ་རྒྱལ་པོའི་ཆབ་འབང་དུ་གནས། མ་ཟད་ས་ཁུལ་ཁ་ཅིག་གི་འགོ་པ་ཚོས་རང་ཉིད་ལ་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་གོང་མིང་ཡང་གསོལ། དེ་སྐབས་རྒྱ་ནག་ནི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བརྒྱ་ཙམ་གི་འདུས་པ་ཞིག་དུ་འགྱུར། རྒྱལ་ཕྲན་ཁ་ཅིག་ནི་གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་ཆེ་ཆུང་ཙམ་ལས་མེད།
དུས་རབས་དེ་སྐབས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཕེལ་གྲིབ་ཤུགས་ཆེ་བས་ Confucianism དང་ Taoism, Legalism Mohism ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་ཕུལ་བྱུང་ལྟ་གྲུབ་ཁག་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་སློབ་གཉེར་མེ་ཏོག་ཡང་བཞད།
སྡང་ཟུག་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་དུས་རབས་། (476–221 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་འབབ་ལྷག་པར་སྲ་བརྟན་ཕྱིན་རྗེས། སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་དུས་རབས་ ༥ འི་མཇུག་ཙམ་དུ་རྒྱལ་ཕྲན་བདུན་གནས་ཐུབ་ཡོད། རྒྱལ་ཕྲན་དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དམག་འཐབ་ཀྱི་དུས་ཡུན་དེར་སྡང་ཟུག་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཕྲན་དུས་རབས་ཟེར། སྤྱིར་མིང་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཀྲུའུ་རྒྱལ་པོ་མུ་འཐུད་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་ ༢༥༦ བར་གནས་ཡོད་ཀྱང་དོན་ཐོག་གི་བདག་དབང་ཆུང་ངུ་ཙམ་ལས་མེད།
དམག་འཁྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་ཁྱིམ་མཚེས་མངའ་ཁུལ་ནི། དེང་སྐབས་ཀྱི་སི་ཁྲོན་དང་ལེའོ་ནིང་སོགས་རྣམས་ས་ཁུལ་འཛིན་སྐྱོང་གསར་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་དང་ཞིང་ཆེན་ལམ་ལུགས་(郡縣/郡县)འོག་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་ཟིན། དེ་འདྲ་བའི་ལམ་ལུགས་ནི་དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་ལོ་རྒྱས་རྒྱལ་རབས་ནས་བཟུང་འགོ་བཙུགས་ཡོད། མ་ཟད་དེ་ཆ་ཤས་ཙམ་དེང་དུས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་དང་རྫོང་(省縣/省县).ལམ་ལུགས་ཐོག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
དུས་རབས་དེ་སྐབས་ཀྱི་མཐའ་མའི་རྒྱ་སྐྱེད་ནི་ཆིན་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིང་ཀྲང་ཀྱི་སྐུ་དུས་སུ་བྱུང། སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་༢༡༤ ཙམ་ལ་ཁོང་གི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་མང་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་རྣམས་ཆིག་སྒྲིལ་མཛད། ཀྲེ་ཅང་དང་ ཕུའུ་ཅན་ གོང་ཏུང་ གོང་ཤི་སོགས་ལ་མུ་མཐུད་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ། རང་ཉིད་གོང་མ་དང་པོ་ཆིང་ཧྲི་ཧོང་དུ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད།
རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དུས་རབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཆིན་རྒྱལ་རབས། (221–206 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས་: ཤན་ཡང།
རྒྱལ་རབས་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ནས་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མཇུག་མ་སྒྲིལ་བར་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དུས་རབས་ཞེས་དགོངས་པ་གཅིག་མཐུན་ཡིན། སྤྱིར་ཆིན་གོམ་མ་དང་པོའི་གོང་བུ་གཅིག་སྦྲེལ་གྱི་དུས་ཡུན་ནི་ལོ་ངོ་༡༢ ཙམ་ལས་གནས་མེད་ཀྱང། ཁོང་གི་རྒྱ་རིགས་གནས་ཡུལ་ཁག་ཚང་མ་ཁྲིམས་ལུགས་ལྡན་པའི་སྲིད་གཞུང་ཤན་ཡང་དུ་བྱས་ནས་མཉམ་གནས་ཐུབ་པ་མཛད་ཡོད།
ཧན་རྒྱལ་རབས། (202 BC–AD 220)[རྩོམ་སྒྲིག]
ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས།
གླེའུ་གོང་བུ་ཞེས་རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་སྐབས་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ཐོན་པོ་རང་མ་བྱུང་བ་ལས། དོན་དུ་ལིའུ་ཀོང་ཨུ་ཞེས་པ་སྟེ། ལིའུ་ནི་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་རུས་མིང་ཡིན་པ་དང། ཀོང་ཨུ་ནི་གོང་མ་ཀོང་ཨུ་རྟི་ཞེས་ཏུང་ཧན་(ཧན་ཤར་མ་)རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་དང་པོའི་མིང་ཡིན་ཅིང་། མིང་ངོ་མ་ལ་ལིའུ་ཤིའུ་ཟེར། སྤྱི་ལོ་༢༥ནས་༥༧བར་ལོ་༣༣རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ཝང་མང་གིས་བཙུགས་པའི་སྲིད་གཞུང་གསར་པ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཆེད་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ནང་ཞུགས་ནས་དེའི་འགོ་ཁྲིད་བྱད་ཏེ་སླར་ཡང་རྒྱལ་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་བྱས་པའི་བྱ་བཞག་ནང་བྱས་རྗེས་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་ཡིན་ལ་། ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་ནས་བྱུང་ཞིང་། སྐབས་དེར་ཆེ་བཙན་ས་བདག་གྲལ་རིམ་གྱི་ཚབ་བྱས་ནས་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་གཅིག་གྱུར་རྒྱལ་ཁབ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་སླར་གསོ་བྱ་རྒྱུའི་འདོད་ཚུལ་འཛིན་མཁན་ཡིན།
ཁོ་པས་གྱེན་ལངས་ཞིང་པའི་དམག་དཔུང་གི་འགོ་ཁྲིད་བྱས་རྗེས་དམག་དཔུང་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་རང་བཞིན་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པ་དང། ས་གནས་གང་དུ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཀྱང་དེར་གནའ་རབས་ཀྱི་ཤུལ་བཞག་དངོས་པོ་ལ་གཏོར་བཤིག་མི་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་གང་ཐུབ་ཡོད་པའི་མི་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་བཟུང་བས། ཁོ་པའི་ཆབ་སྲིད་དང་དམག་དོན་ཐོག་གི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཐུབ་པའི་འགན་སྲུང་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་དམག་དཔུང་ནང་ཁུལ་ཁ་བྲལ་དང་སྒྲིག་ཁྲིམས་མེད་པའི་གནས་བབ་བེད་སྤྱད་ནས་རིམ་བཞིན་དྲག་གནོན་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་མཐར།
སྤྱི་ལོ་༢༥ལོར་རང་ཉིད་གོང་མ་བྱས་ཤིང། ཧན་རྒྱལ་རབས་སླར་ཡང་བསྐྱར་གསོ་བྱས། རྒྱལ་ས་ནི་ལོའོ་དབྱང་(དེང་སང་ཧོ་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལོའོ་དབྱང་)ཡིན། ཧན་ཤར་མའི་རྒྱལ་རབས་དེར་སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་བཅུ་བཞི་བྱུང་སྟེ། ༡.ཧན་ཀོང་ཨུ་རྟི་ལིའུ་ཤིའུ། ༢.ཧན་མིན་རྟི་ལིའུ་ཀྲོང། ༣.ཧན་ཀྲང་རྟི་ལིའུ་རྡ། ༤.ཧན་ཧའོ་རྟི་ལིའུ་ཀྲའོ་ ༥.ཧྲན་ཧྲང་རྟི་ལིའུ་ལོང། ༦.ཧན་ཨན་རྟི་ལིའུ་ཧུ། ༧.ཧན་ཧྲའོ་རྟི་ལིའུ་པེའན། ༨.ཧན་ཧྲུན་རྟི་ལིའུ་སྦའོ། ༩.ཧན་ཁྲུང་རྟི་ལིའུ་པིང། ༡༠.ཧན་ཀྲི་རྟི་ལིའུ་ཙུའན། ༡༡.ཧན་ཧུའན་རྟི་ལིའུ་ཀྲི། ༡༢.ཧན་ལིང་རྟི་ལིའུ་ཧོའང། ༡༣.ཧན་ཧྲའོ་རྟི་ལིའུ་པིའན། ༡༤.ཧན་ཤན་རྟི་ལིའུ་ཞིའེ་བཅས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་༢༥ནས་༢༢༠བར་ལོ་གྲངས་༡༩༥རིང་སྲིད་དབང་བཟུང།
ཏུང་ཧན་(ཧན་ཤར་མ་)རྒྱལ་རབས་འདི་ལ་དུས་སྐབས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ཞིང། དུས་སྐབས་དང་པོ་ནི་གོང་མ་དང་པོ་ཧན་ཀོང་ཨུ་རྟི་ནས་ཧན་ཀྲང་རྟི་ནས་ཧན་ཀྲང་རྟི་མ་འདས་བར་གྱི་ལོ་༦༤བར་ཡིན། དུས་སྐབས་དེ་ནི་ཏུང་ཧན་རྒྱལ་རབས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན་པ་དང། ཧན་ཀོང་ཨུ་རྟིས་དེ་སྔོན་བྲན་གཡོག་བདག་པོས་བྲན་གཡོག་འཚོང་བ་དང་གསོད་པ་སོགས་གང་འདོད་དུ་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་ལུགས་གསར་པ་བཟོས་པ་དང། འཚོ་ཐབས་བྲལ་བའི་དབུལ་ཕོངས་རྣམས་ལ་ལོ་གསུམ་རེའི་མཚམས་སུ་སྐྱོབ་གསོའི་འབྲུ་རིགས་ཐེངས་རེ་སྤྲོད་པ་སོགས་བྱས་ཏེ་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་སླར་ཡང་མུ་མཐུད་ནས་མི་འབྱུང་བའི་བྱ་ཐབས་འགའ་ཞིག་བཟུང་བར་བརྟེན་གནས་སྐབས་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་གྱེན་ལངས་འཇགས་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་ཡོད་
གོང་མ་ཧན་ཀྲང་རྟི་འདས་རྗེས་སྤྱི་ལོ་༡༡༩ལོར་ཧན་ཧྲོའོ་རྟིས་སྲིད་དབང་བཟུང་ནས་ཧན་ལིང་རྟི་མ་འདས་བར་གྱི་ལོ་གྲངས་༡༠༡ཙམ་གྱི་རིང་ནི་ཏུང་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་དབང་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་ཡིན་ཞིང། དེའི་རིང་ལ་གོང་མ་མང་ཆེ་བ་སྲིད་དབང་བཟུང་སྐབས་ལོ་ཆུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་གོང་མ་སྔོན་མའི་བཙུན་མོ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་དབང་ལག་ཏུ་བཟུང་སྟེ། ཁོ་པ་ཚོའི་རིགས་རྒྱུད་རྣམས་ལ་དཔོན་པོའི་གོ་གནས་སྤྲོད་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་བརྒྱུད་དེ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེ་བརྒྱུད་དབང་འཛིན་ཕྱོགས་ཁག་འགོ་བཙུགས་ཤིང། གཞན་ཡང་ཉེ་བརྒྱུད་མིན་པའི་བློན་པོ་དང། ཉུག་རུམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་ཆ་ལག་དུ་བཟུང་ནས་ཏུང་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་དབང་དེ་མིང་ཡོད་དོན་མེད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད། གོང་མ་ཧན་ཤན་རྟི་ཡི་ཁྲུའུ་ཕིང་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་ནས་ཅིན་ནུམ་མའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་དབང་དེ་མིང་ཡོད་མེད་ཅིག་གྱུར་པ་རེད།
གོང་མ་ཧན་ཤན་རྟི་ཡི་ཁྲུའུཕིང་ཁྲི་ལོདང་པོ་ནས་ཅིན་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་དང་པོ་ཅིན་ཨུ་རྟི་ཡི་ཐའི་ཁང་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་(སྤྱི་ལོ་༡༩༠ནས་༢༠༨)བར་གྱི་ལོ་གྲངས་༩༡གི་རིང་ནི་ཏུང་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཁ་འཐོར་དང་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན་ཞིང། དུས་སྐབས་དེ་ལ་གོང་མ་ཧན་ཤན་རྟི་ཡི་ཁྲུའུ་ཕིང་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་ནས་ཅན་ཨན་ཁྲི་ལོ་བཅུ་དགུ་ནི་དུས་སྐབས་སྔོན་མ་དང། དེ་ནས་ཅིན་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་དང་ཅིན་ཨུ་རྟི་ཡི་ཐའི་ཁང་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་(སྤྱི་ལོ་༢༠༨ནས་༢༨༠)བར་གྱི་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་གསུམ་ནི་དུས་སྐབས་རྗེས་མ་ཡིན། དུས་སྐབས་སྔོན་མའི་བཅུ་དགུའི་རིང་ཏུང་ཀྲུའོ་ཕྱོགས་ཁག་གིས་ལོའོ་དབྱང་ས་གནས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ནུབ་རྒྱུད་ས་ཁུལ་བཟུང་ཞིང། ཡོན་ཧྲའོ་ཕྱོགས་གཏོགས་དང་བཅས་པས་ལོའོ་དབྱང་གི་ཤར་རྒྱུད་ས་ཁུལ་བཟུང། དེ་མིན་ས་གནས་ཚང་མར་ཆེ་བཙན་ས་བདག་ཕྱོགས་ཁག་གྲངས་ལས་འདསམཔ་བྱུང་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གཅིག་འོག་ཏུ་གཅིག་མ་འདུས་པའི་དམག་འཁྲུག་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བྱས་པའི་ནང་ཁོ་པ་ཚོ་ནང་ཁུལ་གསོད་རེས་དང། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་རྣམས་དམག་འཁྲུག་ནང་བསད་པ་དང་། ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་པ། ཡུལ་གྱར་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་ཚབས་ཆེན་གྱི་ནང་དུ་ལྷུང་ཞིང། གཅིག་གྱུར་ཐོག་བདེ་འཇགས་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་མཐོ་རུ་སོང་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད།
ཧན་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཤིན་རྒྱལ་རབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཧན་ཤར་མའི་རྒྱལརབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཝའི་དང་ཇིན་དུས་རབས།(AD 265–420)[རྩོམ་སྒྲིག]
ཝུའུ་ཧུའུ་དུས་རབས། (AD 304–439)[རྩོམ་སྒྲིག]
བྱང་ཕྱོགས་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས། (AD 420–589)[རྩོམ་སྒྲིག]
དུས་རབས་བར་མའི་རྒྱ་ནག།[རྩོམ་སྒྲིག]
སུའི་རྒྱལརབས། (AD 589–618)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས་ ཏའ་ཤིང་; རྒྱལ་ས་གཉིས་པ་: ཏུང་དུའུ་ སུའི་རྒྱལ་རབས་ནི་སྤྱི་ལོ་ 589 ལོར་ བྱང་ཕྱོགས་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཆེན་པོ་དང། ཅང་ནན་ས་ཁུལ་གི་དཔལ་འབྱོར་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བས། སླར་ཡང་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་བར་སྲིད་དབང་ཁ་ཐོར་འགྱུར་བ་རྣམས་གཅིག་འགྱུར་མཛད་ཐུབ། དབུས་སྲིད་གཞུང་དུ་ཁག་གསུམ་སྡེ་དྲུག་ལམ་ལུགས་བཙུགས། ས་གནས་སོ་སོར་ཀྲོའུ་དང་ཅུན་ རྫོང་བཅས་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་མཛད། ལྷོ་བྱང་གི་དཔལ་འབྱོར་བརྗེ་རེས་དང་ སུའི་རྒྱལ་རབས་གི་རྒྱལ་ཡོངས་དབང་སྒྱུར་སྲ་བརྟན་གཏོང་ཆེད་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཡུས་ཧན་ནས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྲུའུ་ཅུན་བར་མི་བཟོས་གཙང་པོ་སྐྲུན། དངུལ་སྲང་གི་ལམ་ལུགས་འཐུས་ཚང་བྱས། རྒྱ་ནག་ལྕགས་རི་རིང་པོ་ཡང་རྒྱ་བསྐྱེད་མཛད། ནང་ཆོས་ནི་གཞུང་འབྲེལ་གི་ཆོས་ལུགས་སུ་ངོས་འཛིན་གནང། གང་ལྟར་རྗེས་གི་རྒྱལ་རབས་ ཐང་གོང་མའི་སྐབས་གི་སྲིད་དབང་ཐད་ཕན་ཐོགས་ཤུགས་ཆེ་བྱུང། འོན་ཀྱང་དམག་འཁྲུག་དང་ཞིང་བའི་འོས་ལངས་ བ་ཀང་དམག་ སོགས་རྒྱ་རྐྱེན་མང་དག་ཞིག་རྐྱེན་སྲིད་དབང་ཁ་འཐོར།
ཐང་རྒྱལ་རབས། (AD 618–907)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས། :ཁྲང་ཨན་ དང་ ལོའོ་ཡང་ ཐང་རྒྱལ་རབས་ནི་གོང་མ་ཀའོ་ཛུ་ནས་སྤྱི་ལོ་༦༡༨ལོའི་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་༡༨ཉིན་འགོ་ཚུགས། སྐབས་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དཔལ་ཡོན་དུས་རབས་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་སྒྱུ་རྩལ་དང། རྩོམ་ཡིག། སྙན་ངག། བཟོ་རྩལ་སོགས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་ཞིག་ཕྱིན་ཡོད། ནང་ཆོས་ནི་སྐབས་དེའི་མེ་སེར་དཀྱུས་མའི་ནང་ཤས་ཆེ་བའི་དད་མོས་ཆོས་ལུགས་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད། རྒྱལ་ས་ཁྲང་ཨན། དེང་དུས་ཀྱི་ཤིའ་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་ནི་སྐབས་དེའི་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་ཞིག་ཡིན
རྒྱལ་རབས་ ༥ དང་ རྒྱལ་ཁམས་ ༡༠ (AD 907–960)[རྩོམ་སྒྲིག]
སུང་དང། ལེའོ། ཇིན་ ཤའ་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས། (AD 960–1234)[རྩོམ་སྒྲིག]
སུང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་: ཀའི་ཕང་ དང་ ལི་ཨན་
ལེའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ ;ཧྲང་ཇིན་དང་ ནན་ཅིང་ ཐོག་མོག།
ཇིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས།; ཧྲང་ཇིན་དང་ ཀྲུང་དུ་ ཀའི་ཕང་
ཤའ་ནུབ་མའི་རྒྱལ་ས; ཡིན་ཁྲུན་
ཡོན་རྒྱལ་རབས། (AD 1271–1368)[རྩོམ་སྒྲིག]
ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ། ཆབ་སྲིད་ངན་རུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། རང་བྱུང་ཐན་སྐྱོན་ཡང་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བྱུང་། བཀྲེས་ལྟོགས་ཀྱིས་མནར་བའི་ཞིང་པ་ཚོས་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་ངོ་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་སྤེལ། ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་འོས་ལངས་དམག་དཔུང་ལ་མགོ་ཁྲོད་བྱས་ནས། དབྱིན་ཐེན(应天)བཟུང་བ་དང་། སྟོབས་ཤུགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་ཕྱིན། 1368 ལོའི་མགོར། ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་དབྱིན་ཐེན་རྒྱལ་ས་བྱས་ཏེ་མིང་ནན་ཅིན་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་། རང་གོང་མར་བསྡད་ནས། མིང་རྒྱལ་རབས་བཙུགས། ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་ནི་མིང་ཐའེ་ཙུའུ་བྱ་བ་དེ་ཡིན། ལོ་དེའི་སྟོད་ཀར། མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དམག་དཔུང་གིས་རྒྱལ་ས་བཟུང་། ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་མཇུག་རྫོགས།
དེང་རབས་སྔ་མ།[རྩོམ་སྒྲིག]
མིང་རྒྱལ་རབས། (AD 1368–1644)[རྩོམ་སྒྲིག]
1368 ལོའི་མགོར། ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་དབྱིན་ཐེན་རྒྱལ་ས་བྱས་ཏེ་མིང་ནན་ཅིན་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་། རང་གོང་མར་བསྡད་ནས། མིང་རྒྱལ་རབས་བཙུགས། མིང་ཐའེ་ཙུའུ་ཡིས་སྲིད་ཁྲི་བཟུང་རྗེས། སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་བཅོས་སྒྱུར་བྱས་ནས། རྒྱལ་པོའི་དབང་ཆར་ཤུགས་བསྣན། ས་གནས་སུ་ཞིང་ཆེན་མེད་པར་བཟོས། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐད་གཏོགས་ཟི་གསུམ་བཙུགས་ཏེ། དམངས་སྲིད་དང་། ཉེས་ཁྲིམས། དམག་སྲིད་བཅས་ལ་དོ་དམ་བྱས། ཀྲུང་དབྱང་དུ་ཕྱིང་སང་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་མེད་པར་བཟོས་པ་དང་། བཀའ་སྲིད་སྒྲོག་སྤེལ་ཁག་དོར་ཏེ། བློན་སྡེ དང་། དུད་ཁྱིམ་སྡེ། གུས་ལུགས་སྡེ། དམག་སྡེ། ཁྲིམས་སྡེ། བཟོ་སྡེ བཅས་སྡེ་ཁག་དྲུག་གིས་གོང་མའི་སྲིད་དོན་ཁག་བགོས་བདག་གཉེར་བྱས། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་དམག་སྲིད་དབང་ཆ་ཆེན་པོ་ཚང་མ་གོང་མའི་ལག་ཏུ་གཅིག་སྡུད་བྱས།
དབང་སྒྱུར་སྲ་བརྟན་དུ་གཏོང་ཆེད། མིང་ཐའེ་ཙུའུ་ཡིས་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་རྣམས་ལ་ས་གནས་ཁག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་རྒྱལ་པོའི་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཏེ། དམག་དོན་གྱི་དབང་ཆ་ཆེན་པོ་སྤྲད། མིང་ཐའེ་ཙུའུ་འདས་རྗེས། རྒྱལ་གཞིས་འཛིན་པའི་གོང་མ་ཅན་ཝུན་ཏི་བྱ་བས་རྒྱལ་ཕྲན་རྒྱལ་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྱུར་བ་དེས། རང་ཉིད་ལ་ཉེན་ཁ་གྲུབ་པ་རྟོགས་ནས།བཀའ་ཕབ་སྟེ་རྒྱལ་ཕྲན་མེད་པར་གཏོང་བ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར། པེ་ཕིང་གི་ཡན་ཝང་ཀྲུའུ་ཏི་བྱ་བས“བྱུར་ཆགས་ཞི་འཇགས”སུ་གཏོང་བའི་དར་ཆ་བསྒྲེངས་ནས། དམག་བསླངས་ཏེ་ཅན་ཝུན་ཏི་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས། ལོ་རྒྱུས་སུ་དེར“ཅིན་ནན་གཡུལ་འགྱེད”ཟེར།
མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་དཀྱིལ་དུ་མཚོ་སྲུང་ལྷོད་པར་གྱུར་པས། ཤར་ལྷོའི་མཚོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཚོང་པ་གཡོ་ཁྲམ་ཅན་གྱིས་འཇའ་ཇག་ཁྲིད་དེ་མཚོ་རྒྱུད་དུ་ཡོང་ནས། མཉམ་འཕྲོག་མཉམ་བགོ་བྱེད་པ་རེད། ཁོ་ཚོས་གང་སར་སྲེག་གསོད་བཅོམ་གསུམ་བྱས་པ་དེས། མི་སེར་གྱི་ཚེ་སྲོག་དང་རྒྱུ་ནོར་ལ་གནོད་པ་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་པས། མིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ལོ་ན་གཞོན་པའི་དམག་དཔོན་ཆི་ཅི་ཀོང་བྱ་བ་ཀྲེ་ཅང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚོ་རྒྱུད་དུ་འཇའ་ཇག་འགོག་པར་མངགས། ཆི་ཅི་ཀོང་གིས་བཙུགས་པའི་འཇའ་འགོག་དམག་དཔུང་དེ། སྦྱོང་བརྡར་ ནན་མོ་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས། སྒྲིག་ལམ་དམ་ཞིང་དཔའ་ངར་ཆེ་ལ་དམག་ཇུས་ལ་མཁས་པས། མི་རྣམས་ཀྱིས་“ཆི་ཀྱྰ་དམག”ཟེར། ཆི་ཅི་ཀོང་གིས་ཆི་ཀྱྰ་དམག་ཁྲིད་ནས་ཐའེ་ཀྲོའུ་ས་ཆར་བསྐྱོད། མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོའི་འོག་ཏུ། དམག་འཁྲུག་ཐེངས་དགུ་ལ་བརྒྱབ་ནས་ཐེངས་དགུ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ། ཀྲེ་ཅང་དུ་གནས་པའི་འཇའ་ཇག་མྱུར་དུ་བཏུལ།
ཆིང་རྒྱལ་རབས། (AD 1644–1911)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས་: ཧྲན་ཡང་དང་པེ་ཅེང།
ཆིང་རྒྱལ་རབས་ནི་གོང་མའི་རྒྱལ་རབས་མཐའ་མ་དེ་ཡིན་པ་དང་ མན་ཇུ་རིགས་ཀྱིས་འཛིན་སྐྱོང་བྱས། དེ་ནི་རྒྱ་རིགས་མ་ཡིན་པས་རིགས་ཀྱི་དུས་རབས་གཉིས་པ་དེ་ཡིན། མན་ཇུ་བ་རྣམས་ལ་དེ་སྔོན་ཇུར་ཆེན་ཞེས་འབོད་པ་དང་ མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་བྱང་ཤར་མཚམས་རྒྱ་ནག་ལྕགས་རི་རིང་པོའི་ཕྱི་ངོས་སུ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་༡༩ མགོ་སྟོད་ནས་བཟུང་མན་ཇུ་རྒྱལ་རབས་ཉམས་མགོ་ཚུགས་ཤིང༌། དེ་ཡང་དཔོན་རིགས་ཁྲོད་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཚབས་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་སྒྲོག་མཁན་པེ་ལེན་ཅའོ་དང་ཐེན་ལི་ཅའོ་སོགས་ཆོས་ལུགས་ཁ་ལ་འཁྱེར་བའི་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྔ་རྗེས་སུ་ལངས་པ་མ་ཟད། དབྱིན་ཇི་དང་ཧོ་ལནཌ། པོར་ཅི་གྷལ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ལ་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་ཚོང་འབྲེལ་བྱེད་དགོས་པའི་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་དབྱིན་ཇིའི་ཚོང་པ་ཚོས་སྤྱི་ལོ་༡༧༨༧ ལོ་ནས་ཚོང་ཟོག་གཞན་དང་མཉམ་དུ་རྒྱ་ནག་ནང་ཉལ་ཐ་འདྲེན་ཚོང་ཤུགས་ཆེར་བྱས་པས། རྒྱ་ནག་ལ་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་ཕོག མན་ཇུ་གཞུང་གིས་སྤྱི་ལོ་༡༨སྤྱི་ལོ་༡༥ ལོར་ཉལ་ཐ་འགོག་སྡོམ་གྱི་ཁྲིམས་ཡིག་བཟོས་ཏེ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གྲུ་གཟིངས་ལ་སྔོག་བཤེར་བྱེད་དུ་བཅུག་ཀྱང༌། ཉལ་ཐའི་ཚོང་ལམ་གཅོད་མ་ཐུབ། སྤྱི་ལོ་༡༨༣༩ ལོར་མན་ཇུ་གཞུང་གིས་བཏང་བའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས་ཀོང་ཀྲོའུ་རུ་དབྱིན་ཇིའི་ཚོང་པའི་ལག་ནས་བཙན་འཕྲོག་བྱས་པའི་ཉལ་ཐ་རྒྱ་མ་ཁྲི་༢༣༧ ལྷག་སྡེབ་གཅིག་ལ་མེར་བསྲེགས་པས། ལོ་ཕྱི་མར་དབྱིན་གཞུང་གིས་དགྲ་སྐྱིན་ལེན་རྒྱུའི་དམག་འཐབ་བསླངས། ཉལ་ཐའི་དམག་འཁྲུག་དེ་ལོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་ལ་རྒྱུན་མཐུད་པ་དང༌། སྤྱི་ལོ་༡༨༤སྤྱི་ལོ་༡ ལོར་དབྱིན་ཇིའི་དམག་དཔུང་རྒྱ་ནག་གི་གྲོང་ཁྱེར་ནན་ཅིན་དུ་སླེབས་ཏེ། ཧོང་ཀོང་བཅད་བཟུང་དང༌། ཧྲང་ཧེ་དང་ཀོང་ཀྲོའུ་སོགས་སུ་ཚོང་འབྲེལ་འགག་སྒོ་གསར་འབྱེད་དང༌། གུན་གསབ་ཀྱི་ཆད་དངུལ་འབོར་ཆེན་སྤྲོད་དགོས་པའི་" ནན་ཅིན་ཆིངས་ཡིག་" བཞག དེར་མཐུད། ཨ་རི། ཧཕ་རན་སི། ར་ཤི་ཡ། ཇ་པན་བཅས་ནས་སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་ལ་བཙན་འཛུལ་གྱིས། རྒྱ་ནག་དེ་" ཕྱེད་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་དང་ཕྱེད་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་" གྱི་ཡུལ་ལུང་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར།
སྤྱི་ལོ་༡༨༥༡ ནས་སྤྱི་ལོ་༡༨༦༤ བར། རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་དུ་མན་ཇུ་གོང་མར་ངོ་ལོག་གི་དྲག་ཟིང་རྒྱུན་མཐུད་བྱུང་བ་དང༌། ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་ཧོང་ཞིའུ་ཆོན་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་གྱེན་ལོག་གིས། ནན་ཅིན་རྒྱལ་ས་བྱས་པའི་རྒྱ་ནག་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་སྐོར་ཞིག་ཏུ་ཞི་བདེ་གནམ་རྒྱལ་ཟེར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཧཕུ་ཅན་སོགས་སུ་མན་ཇུར་ངོ་རྒོལ་དང༌། མཱིང་རྒྱལ་རབས་བསྐྱར་གསོའི་ལས་འགུལ་རྩོམ་མཁན་" ཐེན་ཏི་ཧོས། " ཨན་ཧོས་དང་ཧོ་ནན་སོགས་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་བརྒྱད་ཙམ་ནས་མི་འབོར་འབུམ་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པའི་" ཉན་ཅུན་" གྱི་ངོ་ལོག་དང༌། སྤྱི་ལོ་༡༨༦༢ ནས་༡༨༧༣ བར། ཧྲའན་ཞི་དང༌། ཀན་སུའུ། ཉིན་ཞ། ཟི་ལིང་བཅས་སྐོར་ཁག་བཞིའི་ཧོས་རིགས་ཀྱི་དྲག་པོའི་གྱེན་ལོག ཧྲང་ཧེ་རུ་" ཏ་མིན་གོ་" འཛུགས་མཁན་" ཞའོ་ཏའོ་ཧོས་" སོགས་ཀྱིས་མན་ཇུ་གཞུང་ལ་སུན་གཙེར་དྲག་རྒོལ་མཚམས་མ་ཆད་པར་སྤེལ་ཡོད། སྤྱི་ལོ་༡༨༩༤ ལོར་ཉི་ཧོང་དང་མན་ཇུའི་དབར་ཀོ་རི་ཡ་ཕྱེད་གླིང་གི་བདག་ཐོབ་རྩོད་ཆེད་" ལྕགས་ཕག་ལོའི་གསར་བརྗེ་" ལངས་ཏེ། ཐའེ་ཝན་དང་ཉེ་སྐོར་གླིང་ཕྲན་ཤོར་བ་མ་ཟད། ཉི་ཧོང་ལ་དངུལ་སྲང་དུང་ཕྱུར་༢་༣ ལྷག་གི་གུན་གསབ་སྤྲོད་དགོས་པའི་ཆིངས་ཡིག་བཞག
སྤྱི་ལོ་༡༨༩༩ ལོར། རྒྱ་ནག་ཧྲན་ཏུང་དང་ཧོ་པེ་སོགས་སུ་ཐོག་མར་མན་ཇུར་ངོ་རྒོལ་དང༌། མཱིང་རྒྱལ་རབས་བསྐྱར་གསོའི་འབོད་ཚིག་སྒྲོག་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་" དབྱི་ཧོ་ཐོན་" ཟེར་བ་ཞིག་རིམ་གྱིས་མན་ཇུར་རོགས་འདེགས་དང༌། ཕྱི་གླིང་བ་རྩ་གཏོར་གྱི་དགོས་འདུན་འདོན་མཁན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་རྙིང་བར་ཞེན་ཁོག་འཆང་བའི་སྟོབས་ཤུགས་རྙིང་བའི་སྐུལ་སློང་འོག པེ་ཅིང་དུ་བཅའ་སྡོད་ཕྱི་རྒྱལ་གཞུང་ཚབ་ཁག་ལ་བསྐོར་རྒོལ་བྱསཔ་དང༌། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཕྱི་རྒྱལ་བ་༢༤༠ དང༌། རྒྱ་རིགས་ཡེ་ཤུའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཁྲི་གཉིས་ལྷག་བསད་པ་མ་ཟད། ཆོས་ཚོགས་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་པའི་རྒྱ་རིགས་དཀྱུས་མ་དེ་ལས་མང་བ་ཞིག་དམར་བསད་དང༌། ས་གནས་ཁག་གི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་མེར་བསྲེགས། ཕྱི་རྒྱལ་ཀྱི་དངོས་ཟོག་དང་ལྟ་གྲུབ་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འགོག་རྒོལ་གྱི་དོན་རྐྱེན་བསླངས། ནུབ་ཕྱོགས་པས་དོན་རྐྱེན་འདིར་(Boxer Rebellion) ཟེར་གྱི་ཡོད།
ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་དེའི་ཐད། རྒྱལ་མོ་ཚི་ཞི་ཡིས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་ཕྱི་འབྲེལ་མི་སྣས་གནད་དོན་ཞི་འཇགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབྲེལ་གཏུགས་ལ་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་བརྡ་ལན་སྤྲད་མེད་པར་མ་ཟད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༠ ལོའི་ཟླ་༡ ནང་" དབྱི་ཧོ་ཐོན་" ལ་གཞུང་འབྲེལ་རྒྱབ་རོགས་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་སྟེ། ས་གནས་འགའ་ཤས་སུ་ཚོགས་པ་དེར་དམག་ཕོགས་རྒྱགས་སྤྲོད་དང༌། གཞུང་གི་དམག་དཔུང་སྐོར་ཞིག་དེའི་ནང་འཛུལ་དུ་བཅུག་པས། དྲག་ཟིང་གི་གཞི་རྒྱ་སྔར་བས་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཏེ། པེ་ཅིན་དུ་ས་ཁག་སོ་སོ་ནས་ཡོང་བའི་ཚོགས་པ་དེའི་མི་སྣ་འབུམ་གཅིག་ལྷག་འཛོམས། ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མོལ་ལ་ཕན་འབྲས་མ་ཐོན་པ་དང༌། དྲག་ཟིང་གི་རྣམ་པ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་ཐུར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན། ཉི་ཧོང་དང་ཨུ་རུ་སི། དབྱིན་ལནྜ། ཧྥ་རན་སི། འཇར་མན། ཨ་རི། དབྱི་ཊ་ལི། རྒྱལ་པོ་གཅིག་གི་དབང་བསྒྱུར་འོག་ཡོད་པའི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ་དང་ཧང་གྷ་རི་མནའ་འབྲེལ་(Austro-Hungarian Empire) བཅས་རྒྱལ་ཁབ་བརྒྱད་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་པའི་དམག་དཔུང་གིས་གཞུང་ཚབ་ཁང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་དཔུང་འཇུག་བྱས་ཤིང༌།
ཟླ་༦ ཚེས་༢༡ ཉིན། མན་ཇུ་གཞུང་གིས་ཀྱང་དམག་འཐབ་ཀྱི་ཁྱབ་བསྒྲགས་དང་མཉམ་དུ། ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཕོ་གསོད་མཁན་ལ་དངུལ་སྲང་ལྔ་བཅུ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བ་མོ་གསོད་མཁན་ལ་དངུལ་སྲང་བཞི་བཅུ། ཕྱི་རྒྱལ་བའི་ཕྲུ་གུ་གསོད་མཁན་ལ་དངུལ་སྲང་སུམ་ཅུ་གཟིགས་གསོལ་སྤྲོད་རྒྱུའི་ཐ་ཚིག་བཀྲམ། མཉམ་འབྲེལ་དམག་གིས་ཟླ་༧ ཚེས་༡༤ ཉིན་ཐེན་ཅིན་བཟུང་བ་དང༌། ཟླ་༨ ཚེས་༡༦ ཉིན་པེ་ཅིན་བཟུང༌། རྒྱལ་མོ་ཚི་ཞི་དང་ཕོ་བྲང་གི་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ཞི་ཨན་དུ་བྲོས། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༡ ལོའི་ཟླ་༩ ཚེས་༧ ཉིན། བཙན་ཤེད་ཀྱིས་མན་ཇུ་གཞུང་གིས་དངུལ་སྲང་དུང་ཕྱུར་༤་༥ གུན་གསབ་སྤྲོད་དགོས་པའི་" ལྕགས་གླང་ཆིངས་ཡིག་" བཞག་ལོ་དེ་ནས་བཟུང༌། སུན་ཀྲུང་ཧྲན་གྱིས་མགོ་འཁྲིད་པའི་གསར་བརྗེ་ཚོགས་པས་གོ་མིང་ཏང༌།གྱེན་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་དུ་སྤེལ་བ་དང༌། གྱེན་ལངས་ཕམ་ཉེས་ཐེངས་བཅུ་བྱུང་བའི་རྗེས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༡༢ ཟླ་༡ ནང༌། ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དངོས་སུ་བཙུགས།
དེང་དུས་རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཞིབ་ཕྲའི་གནད་དོན་ རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཟིགས་རོགས།
རྒྱལ་རབས་མཁན་ཚང་མས་ཁས་ལེན་པ་ཞིག་ལ། ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཉམས་རྒྱུད་དེས་རྒྱ་ནག་ཀྱི་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་དབྱེ་འཚམ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཉམས་རྒྱུད་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་གོང་གི་ལོ་ངོ་ ༡༣༠ རིང་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཡོད། ཀོ་ལོམ་པི་ཡའི་དེང་དུས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཁེའ་ཐ་ཤོའོ་པས་ཁུངས་སྐྱེལ་ར་སྤྲོད་བྱེད་པར་གཞིགས་ན། སྤྱི་ལོ་1780 ལོའིདབྱེ་འཚམ་ནི་དེང་རབས་རྒྱ་ནག་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འགོ་འཙུགས་ས་ཞིག་ཡིན། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་དང་ཉི་ཤུའི་ནང་རྒྱ་ནག་ཆབ་སྲིད་གཡང་གཟར་ཉམས་རྒུད་དེ་ཡོང་རྐྱེན་ཕྱོགས་སྡོམས་ཞིག་ཏུ་ཡིན་པ་ཚོར་ཐུབ།
གོ་མིན་རྒྱལ་ཁབ།་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། (1912–1949)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས།
རྒྱལ་ས་ : ནན་ཅིང་དང། པེ་ཅེང། ཁྲུང་ཆིན་ དེ་མིན་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ཀྱི་ཡུན་ཐུང་རྒྱལ་ས་ཁག་ཅིག། 1949རྗེས་སུ་ ཐའི་པའི་
མཁས་དབང་སུན་ཏུང་ཧྲན་གྱི་གསར་བརྗེ་བསམ་བློས་གཡོ་འགུལ་བློ་སྤོབས་སྤེལ་བར་བརྟེན། སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ་དང་ གཞོན་སྐྱེས་ལས་མི། དམག་ཞབས་མི་སྣ་སོགས་ཀྱི་མན་ཇུ་གོང་མ་ཚང་ཀྱི་ཞུམ་པའི་གནས་སྟངས་དང་ཞེ་སུན་འོག་ཆིང་སྲིད་གཞུང་འགོ་བརྟིང་སློག་ཏེ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས། 1911 ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན་ཝུའུ་ཧན་དུ་དྲག་དམག་གྱེན་ལངས་གསར་བརྗེ་འམ་ཝུའུ་ཁྲང་གྱེན་ལངས་དེ་བྱུང། 1912 ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ཚེས་12ཉིན་ནན་ཅིང་དུ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཕྲལ་སེལ་སྲིད་གཞུང་བཙུགས།
སྲིད་འཛིན་དང་པོར་སུན་ཏུང་ཧྲན་བསྐོ་བཞག་མཛད། འོན་ཀྱང་མན་ཇུ་གོང་མ་མཐའ་མ་དེ་གནས་དབྱུང་གཏོང་ཆེད་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་ཡི་གེ་གཞིར་གཟུང། ཆབ་སྲིད་འགན་དབང་རྣམས་དམག་དོན་དཀོད་འདོམས་པ་དང་དེ་སྔོན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་བློན་ཡོན་ཤི་ཁའི་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱེད་དགོས་བྱུང། ཐག་གཅོད་དེར་སུན་ཏུང་ཧྲན་ཁོང་རྗེས་སུ་བློ་ཕམ་ཤུགས་ཆེ་སྐྱེས། རྗེས་ཀྱི་ལོ་ཤས་ནང་ཡོན་ཤི་ཁས་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོས་ཚོགས་སྣུབ་སྟེ་གོང་མའི་ལམ་ལུགས་བསྐྱར་གསོའི་ཐབས་ཤེས་སྣེ་མང་སྤྱད། 1915ལོའི་ཕྱིས་སུ་ཁོང་རང་ཉིད་གོང་མ་ཡིན་སྐོར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། སྐབས་དེའི་ཡོན་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཕུགས་འདུན་དེར་རང་ཉིད་ཀྱི་གཤམ་འོག་མི་སྣས་ངོ་ལོག་ཤུགས་ཆེར་བྱས་རྐྱེན། 1916ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ནང་གནས་དབྱུང་བཏང། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ནང་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན།
1916 ལོའི་ཡོན་ཤི་ཁའི་གློ་བུར་འདས་གྲོངས་དེས་རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་གི་བསྟི་གནས་སྟོང་ཆར་ལུས། སྤྱིར་གོ་མིན་སྲིད་གཞུང་ཀྱི་བདག་དབང་མུ་མཐུད་གནས་ཀྱང་བརྟན་ལྷིངས་ཞིག་ནམ་ཡང་མེད། དེས་དམག་ཀྱི་རྗེ་བོའི་དུས་རབས་བསྐྱར་བསུས་བྱས། སྐབས་དེར་རྒྱལ་ཁམས་ཡོང་རྫོགས་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་དམག་དཔུང་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་མི་སྣས་འཐབ་རྩོད་འོག་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཡོད།
འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པོའི་མཇུག་འབྲས་དུ་བཞག་པའི་ཝར་སི་ལི་ཆིང་ཡིག་ནང་དོན་དུ་དེ་སྔ་འཇར་མན་གཞུང་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་ཧྲན་ཏུང་གི་ཁེ་ཕན་ཁག་ཉི་ཧོང་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་པས། པེ་ཅིང་དུ་སློབ་མ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མན་ཇུ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་མཚོན་པའི་ཁྲོམ་སྐོར་སྐད་འབོད་དང༌། ལས་ཀ་དང་སློབ་ཁྲིད་མཚམས་འཇོག་སོགས་" བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ལ་ངོ་རྒོལ་" བྱེད་པའི་" ལྔ་བཞི་ལས་འགུལ་" གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་རྒྱ་ནག་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་འཕེལ་བྱུང་སྟེ། ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་དཀའ་ཉེན་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་ལ་བསམ་གཞིགས་བགྲོ་གླེང་རྒྱ་ཆེར་བྱས། རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་ཝར་སི་ལི་ཆིངས་ཡིག་ལ་མིང་རྟགས་འགོད་མེད། དེས་རྐྱེན་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་དེར་ལྷག་བསམ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོབ། ལྔ་བཞི་ལས་འགུལ་གིས་བསྐུལ་རྐྱེན་བྱེད་པའི་རིག་གནས་ལས་འགུལ་གསར་པ་དེ་ 1920s དང་ 1930s ཙམ་གྱི་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ནང་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་རྒྱས།
ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་དཀའ་ཉེན་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་ལ་བསམ་གཞིགས་བགྲོ་གླེང་རྒྱ་ཆེར་བྱས། ཁྲིན་ཏུའུ་ཞིའུ་དང་ལི་ཏ་ཀྲའོ་སོགས་མཁས་པ་སྐོར་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་རྗེས་ལུས་དང་དབུལ་ཕོངས་ལས་སྐྱོབ་བྱེད་ནི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང༌། ས་གནས་སོ་སོར་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཚོགས་ཆུང་ཡང་མང་དུ་དར། 1920ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པར་ཝེ་ཅིང་སེ་ཅེ་སོགས་ཀྲུང་གོར་ཡོང་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ཡན་ལག་ཅིག་འཛུགས་རྩིས་བྱས། 1921ལོའི་ཟླ་བ3པར་ཁྲེན་ཏུའུ་ཞིའུ་དང་ལི་ཏ་ཀྲའོ། ཚའེ་ཧོ་སེན་སོགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་གཏུགས་བྱུང་བ་དང་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་སྲིད་དབང་འཛུགས་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་བརྟན་པོ་བཞག 1921ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཉིན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ས་ཆ་ཁག་ནས་ཡོང་བའི་ཚོགས་མི་བཅུ་གསུམ་ཧྲང་ཧའེ་པོ་ཝུན་གྱི་སྐྱེས་མའི་སློབ་གྲྭའི་ཉལ་ཁང་དུ་ཐོག་དང་པོར་འདུ་འཛོམས་བྱས་ཤིང་། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཞེས་པ་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཤུགས་བརྟན་པོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གླུ་གཞས་གཏོང་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་དབུ་བརྙེས།
1925 ལོའི་དཔྱིད་ཀར། སུང་ཀྲུང་ཧྲན་པེ་ཅིན་དུ་འདས། 1926 ལོར། གོ་མིན་ཏང་ནང་ཁུལ་དུ་ཆབ་སྲིད་ལངས་ཕྱོགས་ཐད་རྩོད་གླེང་གིས་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་གྱེས་པ་དང༌། ཅང་ཅེ་ཧྲི་ཡིས་གོ་མིན་ཏང་གི་དམག་སྤྱིའི་གོ་གནས་བཟུང་སྟེ། འབྲི་ཆུ་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་དམག་ཤེད་ཅན་འདུལ་འཇོམས་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་བསླངས་པས་སྒེར་གྱི་གྲགས་པ་རྒྱས། གོ་མིན་ཏང་གི་ནང་ཁུལ་དུ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ལྐོག་ཇུས་གཤོམ་གྱི་ཡོད་ལུགས་ཀྱི་རྩོད་གླེང་བྱུང་བ་དང༌། དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་ཧུའུ་ནན་སོགས་སུ་ས་ཞིང་བཅོས་བསྒྱུར་གྱིས་ཞིང་བདག་ལ་འཐབ་རྩོད་དང་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་དོན་རྐྱེན་བསླངས་པར།གོ་མིན་ཏང་གི་ས་གནས་ལས་བྱེད་ཚོས་བཟོད་སྒོམ་བྱེད་ཐབས་མེད་སྟབས། དམར་ཤོག་ཚོགས་མི་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཆིག་སྟོང་ཙམ་བསད། 1927 ལོར་ཧྲང་ཧེ་དང་ཝུའུ་ཧན་སོགས་ནས་ཀྱང་དམར་ཤོག་ཚོགས་མི་གཙང་སེལ་གྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བས ། གོ་གུང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་རྨང་གཞི་ཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང༌།
1934 ལོའི་ཟླ་ 10 ནས་བཟུང༌། དམར་དམག་རྣམས་" ལེ་དབར་ཉིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གི་རྒྱང་བསྐྱོད་" བྱེད་མགོ་ཚུགས། 1935 ལོའི་ཙུན་དབྱི་ཚོགས་འདུའི་སྟེང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་དམར་ཤོག་གི་དབང་ཆ་ཐོབ། དམར་དམག་རྣམས་ཅང་ཞི་དང་ཀོས་ཀྲོའུ། སི་ཁྲོན། མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་ས་ཐོག་ཏུ་སླེབས་ཏེ་འཕྲོག་བཅོམ་གྱི་སྤྱོད་ངན་ཚབས་ཆེ་བརྩམས་ཡོད་ཚུལ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཨ་རིའི་གསར་འགོད་པ་སི་ནོ་ལ་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད། ཀན་སུའུ། ཧྲའན་ཞི་བཅས་བརྒྱུད་དེ། མཐར་ཧྲའན་ཞི་བྱང་རྒྱུད་དུ་ལིའུ་ཀྲི་ཏན་གྱི་དམག་དཔུང་དང་བསྡོངས་ཏེ། ཧྲའན་ཀན་ཉིན་རྟེན་གཞི་བཙུགས་པ་དང༌། རྒྱང་བསྐྱོད་ཀྱི་མཐའ་འབྲས་སུ་དམར་དམག་བརྒྱད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ནས་ཁྲི་གཅིག་ཡས་མས་ལས་ལྷག་མེད། དེ་ལྟར་གོ་གུང་མཉམ་འབྲེལ་ཐེངས་དང་པོ་ནི་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་རྦད་དེ་ཕམ་ཉེས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་མཇུག་བསྒྲིལ། རི་འགོག་དམག་འཁྲུག་དང་གོ་གུང་མཉམ་འབྲེལ་གཉིས་པ། སྤྱི་ལོ་ 1931 ཟླ་ 9 ནང༌། ཉི་ཧོང་རྒྱ་ནག་གིས་ཉི་ཧོང་ལ་རི་པིན་ཟེར།གིས་རྒྱ་ནག་ཤར་བྱང་གི་ས་ཆ་བཙན་བཟུང་བྱས། 1936 ལོ་མཇུག་ཏུ། གོ་གུང་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ཉི་ཧོང་འགོག་རྒྱུར་གྲོས་མཐུན་བྱུང༌། སྤྱི་ལོ་1937 ཟླ་ 7 ཚེས་ 7 ཉིན། ཉི་ཧོང་དང་རྒྱ་ནག་དབར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དམག་འཐབ་མགོ་ཚུགས། གོ་གུང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལས་རིམ་ཐོག་མར། ཡན་ཨན་དུ་ཡོད་པའི་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་སྲིད་གཞུང་དེ་གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་གི་ཐད་གཏོགས་ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང༌། དམར་དམག་ཁྲི་བརྒྱད་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་གོ་མིན་ཏང་གི་དམག་སྡེ་ཨང་བརྒྱད་པར་པ་ལུའུ་ཅུན།མིང་བསྒྱུར་བྱས། རྒྱང་བསྐྱོད་རྗེས་རང་སར་འཇབ་དམག་རྒྱག་མཁན་གྱི་འཇབ་དམག་རུ་ཁག་བརྒྱད་སྟོང་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་དག་" གོ་མིན་གསར་བརྗེ་དམག་དཔུང་སྐམ་དམག་གསར་བཙུགས་ཅུན་ཤོག་བཞི་བ་" ཞིན་སི་ཅུན།ཞེས་པར་བཅོས་སྒྲིག་བྱས།
སྤྱི་ལོ་ 1945 ཟླ་ 8 ཚེས་ 6 ཉིན། ཨ་རིས་ཉི་ཧོང་གི་ཧི་རོ་ཤི་མར་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་མ་རྡུལ་འབར་མདེལ།དང་པོ་གཡུག་སྟེ། ཉི་ཧོང་ཕམ་ཉེས་སུ་འགྲོ་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བ་དང༌། ཚེས་༨ ཉིན་སུའུ་ལན་གྱིས་ཀྱང་ཉི་ཧོང་ལ་དམག་འཁྲུག་གི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཤིང༌། རྒྱ་ནག་གི་ཤར་བྱང་ས་ཐོག་ཏུ་སླེབས། ཚེས་ 15 ཉིན་ཉི་ཧོང་གིས་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་མགོ་བཏགས་ཞུས། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་མཇུག་བསྒྲིལ། གོ་མིན་ཏང་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཚུད་དེ། ཉི་ཧོང་གི་ལག་ནས་ཐའེ་ཝན་གྱི་བདག་དབང་རྩིས་ལེན་བྱས།
1946 ལོའི་ཟླ་ 6 ནང༌། གོ་མིན་ཏང་གིས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་རྟེན་གཞིར་གློ་བུར་དུ་འཇབ་རྒོལ་བྱས་ཤིང༌། ཕྱོགས་གཉིས་ནས་དོན་རྐྱེན་སློང་མཁན་སུ་ཡིན་ཁག་དཀྲི་བྱེད་ཞོར་དུ་གོ་གུང་གཉིས་ནང་འཁྲུག་གི་མགོ་ཚུགས། ཨ་རིས་གོ་མིན་ཏང་ལ་དམག་དོན་གྱི་རོགས་རམ་མཚམས་འཇོག་བྱས་པས། གོ་མིན་ཏང་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་ཐུར་ལམ་དུ་དེད། ལོ་མཇུག་ཏུ་གོ་མིན་ཏང་གིས་མགོ་འཁྲིད་པའི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཁག་ཅིག་གིས་ཁྲིམས་བཟོའི་ཚོགས་ཆེན་བསྐངས་ཏེ། རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་དང༌། སྲིད་འཛིན་འོས་འདེམས་བྱས་པར། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱས་པས། གོ་གུང་གཉིས་རྦད་དེ་དགྲ་ཟླར་གྱུར། རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ནང་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་པས་དངུལ་ལོར་འགྲེམས་ཐལ་ཤོར་བ་དང༌། དཔལ་འབྱོར་དང་དངུལ་ལོར་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་རྨང་ནས་འཇིག་ལ་ཉེ་བའི་གནས་སྟངས་ལ་གཞིགས་ཏེ། སྤྱི་ལོ་ 1947 ཟླ་ 7 ནས་བཟུང༌། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་སློབ་མའི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་ལས་འགུལ་ལ་སྐུལ་སློང་དང༌། མི་སེམས་འགུག་ཐབས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས། སོ་མྱུལ་འབོར་ཆེན་བཏང་ནས་དམག་དོན་གསང་གནས་ལོན་ཐབས། གྲོང་གསེབ་ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་བསྐོར་བསྐྱིལ་སོགས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་སྤྱད་དེ་གོ་མིན་ཏང་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཕར་རྒོལ་བྱེད་མགོ་བརྩམས།
1948 ལའི་ཟླ་ 10 ཚེས་ 10 ཉིན། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་མིང་ཐོག་ནས། " ཅང་ཅེ་ཧྲི་ཕམ་པར་རྒྱོབས། རྒྱལ་ཡོངས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་" ཞེས་སོགས་ཀྱི་འབོད་ཚིག་བསྒྲགས། ཅང་མ་འགོར་བར། བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་རྒྱལ་ཕམ་ཐག་གཅོད་ཀྱི་གཡུལ་བཤམས། སྤྱི་ལོ་ 1948 ལོ་ནས་འགོ་འཙུགས་ཏེ་ པེ་ཅིང་དང་ཐེན་ཅིན་སོགས་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁུལ་རྒྱ་ཆེན་ཞིག་བཅད་བཟུང་བྱས། " ཕིན་ཅིན་གཡུལ་འགྱེད་" དང་ " ཧའེ་ཧེ་གཡུལ་འཁྲུག་" སོགས་ཅང་སུའུ་དང་ཨན་ཧོས་བྱང་རྒྱུད་དམག་འཐབ་ཆེ་ཁག་འདི་གསུམ་བརྒྱུད། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་འབྲི་ཆུའི་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱ་ནག་གི་ས་སྡེ་ཕལ་མོ་ཆེ་བདག་ཏུ་བཟུང༌། གོ་མིན་ཏང་གི་དམག་དཔུང་རི་ལུག་པ་ལྟར་ཕམ།
1949 ལོའི་ཟླ་དང་པོར། ཅང་ཅེ་ཧྲི་སྲིད་ཁྲི་ལས་བབས། ལི་ཙུང་རིན་གྱིས་སྲིད་འཛིན་ལས་ཚབ་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས། འབྲི་ཆུའི་ལྷོ་བྱང་གི་ས་ཁོངས་བགོ་བཤའ་བརྒྱབ་སྟེ་འཛིན་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་གྲོས་མགོ་བཏོན་པར་གུང་ཁྲན་གིས་ཁས་མ་བླངས་པ་དང༌། ཟླ་ 4 ནང༌། མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་འབྲི་ཆུ་བརྒལ་ཏེ་དཔུང་བཏེག ཚེས་ 23 ཉིན་ནན་ཅིན་བླངས། གོ་མིན་ཏང་གིས་རྒྱ་ནག་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་དུས་རབས་དེ་མཇུག་བསྒྲིལ། །
རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ། (1949–ད་ལྟ་བར་)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས།
མི་སེར་ནང་འཁྲུག་གི་འཐབ་རྒོལ་གཙོ་བོ་དེ་ 1949 ལོར་འཇུག་སྒྲིལ་བ་དང། གོ་མིན་སྲིད་གཞུང་ཡང་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་མོ་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས། རྟེན་གཞི་ཐེ་ཝན་ལ་སྤོས་ཏེ་ཉེ་འཁོར་གྱི་གླིང་ཕྲན་ཁག་ལ་རྒྱུན་སྲིང་འཛིན་སྐྱོང་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏང་ཤོག་ཚོགས་པས་མུ་འཐུད་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་མོར་དབང་སྒྱུར་མཛད། 1949 ཟླ་བ་བཅུ་བའི་ཚེས་གཅིག་ཉིན་གནམ་བདེ་སྒོ་མོའི་ཐང་ཆེན་དུ་ མའོ་ཀྲུ་ཞིས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པའི་གསལ་བསྒྲགས་མཛད། ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་འམ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནི་དོན་གཅིག་ཡིན།
ཀྲུང་གོ་གསར་པ་ནི་ལས་འགུལ་དང་ལོ་ལྔ་ཚན་གྱི་འཆར་གཞི་ལྟར་གྲུབ་འབྲས་གང་ཙམ་འཐོབ། མདུན་སྐྱོད་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་ལས་འགུལ་དེས་རྐྱེན་པས་ཧ་ལམ་མི་འབོར་ས་ཡ་ 45 ཙམ་སྲོག་ཤོར། 1966 ལོར་ མའོ་རྩེ་ཏུང་དང་ཤོག་ཁས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་འགོ་བཙུགས། དེ་མུ་མཐུད་ལོ་བཅུ་ཙམ་རྗེས་མའོ་མ་ཤི་བར་གནས། དམར་ཤོག་ཚགས་པའི་ནང་ཁུལ་གྱི་སྲིད་དབང་འཐབ་རྩོད་དང་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ། རྒྱ་ནག་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གནོན་ཤུགས་ཡོང་བར་དྭོགས་སྟེ་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ནི་ཀུན་སློང་བྱས། རྒྱ་ནག་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གསར་བརྗེའི་གྱེན་ལངས་གལ་ཆེ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར།
1972 ལོར་ཨུ་རུ་སུ་དང་རྒྱ་ནག་ཁ་གྱེས་པའི་ཛ་དྲག་དུས་སྐབས་འདིར། ཨ་རི་གཉམ་དུ་འབྲེལ་ལམ་བཟང་ཏུ་གཏོང་ཆེད་མའོ་དང་ཀྲའུ་ཨན་ལིས་རྒྱལ་ས་པེ་ཅེང་དུ་རི་ཅར་ནི་སོན་དང་བཇལ་འཕྲད་གནང། དེ་ལོར་རང་དུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་དུ་མིན་གྭོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྐུབ་སྟེགས་ཚབ་ཏུ་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ཆོགས་ཞུགས་མི་སྣ་དང། མ་ཟད་སྡེ་སྲུང་ལྷན་ཁང་གི་གཏན་འཇགས་ཚོགས་མིར་འགྱུར།
1976 ལོར་མའོ་རྩེ་ཏུང་གྲོངས་རྗེས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་དབང་ཆ་བགོ་འགྲེམས་ལ་མཚམས་ཚིགས་གསལ་བོ་མེད་པའི་དབང་གིས། ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་དབང་རྩོད་ཀྱི་ཚ་ངར་འཕྱུར་ཏེ། སྲིད་དབང་གི་འཐབ་ཙོད་མཇུག་འཐུད། " མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" འཛིན་བཟུང་དང༌། ཏིན་ཞའོ་ཕིན་ཐེངས་གསུམ་པར་སྲིད་དབང་འཐབ་རྩོད་དུ་ཞུགས་པས། རྒྱ་ནག་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་གསར་པ་ཞིག་ཕྱེས། ཧྭ་ཡིས་ཕྱོགས་སྔར་ལངས་པའི་" མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" གཞོམ་ཆེད། ལག་གང་སྔ་བརྩད་དེ། སྐབས་དེར་དམག་གི་དབང་ཆ་ལག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཅིན་དབྱིང་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས། ལོ་དེའི་ཟླ་༡༠ ཚེས་༦ ཉིན་ཅང་ཆིན་སོགས་ཚོགས་འདུར་འབོད་འགུག་གིས། དབུས་སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེའི་འགོ་བ་ཝང་ཏུང་ཞིན་ལ་སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེ་༨༣༤༡ བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ། " མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" དང་ཕྱོགས་གཏོགས་རྣམས་འཕྲལ་མར་འཛིན་བཟུང་གིས་ཟུར་བཀར་ཞིབ་བཤེར་བྱས། ཚེས་༡༨ ཉིན་ཧྭ་གོ་ཧྥིན་གྱིས་དབུས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་" མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" ཕམ་པར་བརྒྱབ་པའི་བརྡ་ཁྱབ་བཏང༌། ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་༨ པར་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་གཅིག་སྟེང༌། " རིག་གནས་གསར་བརྗེ་" དངོས་སུ་མཇུག་བསྒྲིལ་བའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས།
ཏིན་ཞའོ་ཕིན་ནི་ལོའི་བར་རྒྱ་ནག་གི་དབུ་ཁྲིད་


text:
༄༅། །རྒྱལ་སྤྱིའི་ཤུགས་ལྡན་སྤྱི་ཚོགས་ཟེར་བའི་མིང་ཐོག་ནས་ནང་པ་འགའ་ཞིག་གིས་རྔམ་སྟོན་བྱས་ནས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་ལ་བདོ་བའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པའི་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་ལ་དངངས་འཚབ་བྱུང་།
གནད་དོན་དེ་རྩ་འཛིན་འཕེར་བ་ཡོད་མེད་ནི་ནང་པའི་མཁས་པ་ཚོས་གཟིགས་རྒྱུ་ཡིན་། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་བློ་འཚབ་ནི་ཤུགས་ལྡན་རྗེས་འདྲང་པ་རྔམ་སྟོན་བྱེད་མཁན་ཚོས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སྤྱི་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། བོད་ནང་བོད་མི་ཚོ་རྒྱ་ནག་དབང་འཛིན་པའི་དབང་འོག་དུ་ཡ་ང་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་དྲག་གནོན་འོག་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། གནས་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་འོག་བོད་ནང་བོད་མི་ཚོས་རང་གི་སྲོག་ཚུན་བློས་གཏོང་བྱས་ནས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོད་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུ་དང་བོད་ལ་རང་དབང་དགོས་པའི་འདུན་པ་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོས་བོད་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་དེ་ཁྲིམས་མཐུན་བཟོ་ཐབས་ལ་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བའི་འབྱུང་རྐྱེན་དེ་དུས་རྟག་ཏུ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ནས་མགོན་པོ་མཆོག་དང་བོད་མི་ཚོ་དབར་འབྲེལ་བ་མེད་པར་བཟོ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་གིས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་ནུས་པ་མེད་པར་བཟོ་བའི་རེ་འདོད་དེ་བསྒྲུབ་རྒྱུར་ རྗེས་འདྲང་པ་རྔམ་སྟོན་བྱེད་མཁན་ཚོས་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ༡༩༥༩ ལོར་བོད་མི་ཚོས་ཁ་གཅིག་བསྒྲགས་ཐོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། ངོ་བོ་བཅས་རྩ་གཏོར་གཏོང་ཐབས་བྱས་པར་ངོ་རྒོལ་སྒེར་ལངས་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ད་བར་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་སོང་མེད།
རྔམ་སྟོན་བྱེད་མཁན་ཚོས་ཆོས་དད་རང་དབང་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་སོགས་པ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་རང་གི་གནད་དོན་དེ་གསལ་བཤད་བྱ་ཐབས་བྱས་ཏེ་མི་མང་མགོ་བསྐོར་གཏོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་འདུག ང་ཚོས་ཤེས་ཡག་ལ་ཤུགས་ལྡན་གྱི་རྩོད་གཞི་དེ་མགོ་རྙོག་ཅན་ཞིག་ཡིན་་པ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་རྩོད་གཞི་དེའི་སྐོར་ལ་གོ་རྟོགས་གསལ་པོ་བྱེད་ཐུབ་པ་གནང་དགོས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་གཞུང་འབྲེལ་དྲ་རྒྱ་དང་། དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དྲ་རྒྱ་དང་། དེ་བཞིན་བོད་ཁང་ཐོུང་གི་དྲ་རྒྱ་སོགས་ཀྱི་ནང་རྩོད་གཞི་ཅན་གྱི་གནད་དོན་དེའི་སྐོར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་བྱུང་རིམ་རྣམས་གསལ་པོར་བཀོད་འདུག བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་སེམས་འཚབ་ཡོད་མཁན་ཚང་མས་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདི་བོད་ནང་བོད་མི་ཚོས་དངོས་སུ་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བཞིན་པར་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་དེ་རེད།
ད་ལྟའི་དུས་འདིར་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གཅེས་སྲུང་ལ་ཐུགས་འཁུར་ཡོད་མཁན་རྣམས་ནས་བོད་མིའི་བདེ་སྡུག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ངོ་མ་གང་ཡིན་པ་དེར་གཟིགས་དགོས། གལ་ཏེ་ཤུགས་ལྡན་རྗེས་འདྲང་པ་རྔམ་སྟོན་བྱེད་མཁན་ཚོས་བོད་མིའི་ཆོད་དད་རང་དབང་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་དངོས་འབྲེལ་བློ་འཚབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ན་རང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཁོ་ན་མ་བསམ་པར་བོད་ནང་བོད་མི་ཚོས་དངོས་ཡོད་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བཞིན་པ་དེ་ནས་ཐར་ཐབས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། ཤུགས་ལྡན་རྗེས་འདྲང་པ་ཁོ་རང་ཚོས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་མཚན་སྨད་བསྐུར་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་ཁོ་ནར་དམིགས་ནས་ནུས་ཤུགས་འདོན་གྱི་ཡོད་ཞེས་ངོས་ལེན་བྱས་ཡོད།
༢༠༡༤ཟླ་༡༠ཚེས་༣༡ ལ།
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་གྱི་ཕྱེད་ཡོལ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཁེ་ན་ཌའི་བྷི་སི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ཝན་ཁོ་ཝར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ (Vancouver, BC, Canada) རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚན་རིག་པ་གྲགས་ཅན་དང་ལྷན་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྐོར་དང་ཀླད་རྩའི་ཚན་རིག སེམས་ཁམས་རིག་པ། སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཕན་པའི་སྲིད་བྱུས་ལག་ལེན་བསྟར་སྟངས་བཅས་དང་འབྲེལ་ནས་བྱམས་བརྩེ་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཚན་རིག་ (Science of Education of the Heart) སྐོར་ལ་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་མཛད་རྒྱུ་དང་། ཕྱི་ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ཁེ་ན་ཌའི་བྷི་སི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ཝན་ཁོ་ཝར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྷིར་ཊི་ཤི་ཁོ་ལམ་བྷེ་ཡ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཚོགས་པ་ (Tibetan Cultural Society of British Columbia) དང་། མཚན་སྒྲོག་དགོན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར་ (UBC Thunderbird Arena) དགེ་བཤེས་གླང་རི་ཐང་པས་མཛད་པའི་བློ་སྦྱོང་ཚིགས་བརྒྱད་མའི་བཀའ་ཆོས་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་དབང་སྩལ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག
ཕྱི་ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ཨ་རིའི་ཨ་ལ་བྷ་མ་ (Alabama) མངའ་ཁོངས་བྷར་མིང་ཧམ་ (Birmingham) གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཨ་ལ་བྷ་མ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་གོ་སྒྲིག་འོག་ཀླད་རྩའི་འགྱུར་ལྡོག་དང་གསོ་ཐབས་ (Neuroplasticity and Healing) ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྒྱུ་དང་། ཕྱི་ཚེས་ ༢༦ ཉི་གྱི་སྔ་དྲོ་ཨ་རིའི་ཨ་ལ་བྷ་མ་མངའ་ཁོངས་བྷར་མིང་ཧམ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་མི་སྣ་དང་མཉམ་དུ་ཆོས་དད་ཀྱི་རྭ་བ་ལས་བརྒལ་བ་ (Beyond Belief) ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བགྲོ་གླེང་ལ་ལྷན་ཞུགས་མཛད་རྒྱུ། ཕྱི་ཚེས་ ༢༦ ཉིན་རྒྱབ་ཨ་རིའི་ཨ་ལ་བྷ་མ་མངའ་ཁོངས་བྷར་མིང་ཧམ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རི་ཇན་སུ་ཕིལ་ཌ་ (Regions Field) ཞེས་པར་ཆོས་ལུགས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་བཟང་སྤྱོད་ (Secular Ethics in Our Time) ཅེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྒྱུ།
ཕྱི་ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཨ་རིའི་བྷོ་སི་ཊོན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཝི་ཏི་ནམ་ནང་པའི་ཚོགས་པས་ (The Vietnamese Buddhist community) ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། ཝང་སྒྱུ་རྩལ་འཁྲབ་སྟོན་བསྟི་གནས་སུ་ (Wang Centre for Performing Arts) དགེ་བཤེས་གླང་རི་ཐང་པས་མཛད་པའི་བློ་སྦྱོང་ཚིགས་བརྒྱད་མ་དང་སེམས་བསྐྱེད་སྩལ་རྒྱུ། ཕྱི་ཚེས་ ༣༡ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཨ་རིའི་བྷོ་སི་ཊོན་ (Boston) གྲོང་ཁྱེར་དུ་སེམས་དང་སྲོག་ཚོགས་པའི་ (Mind and Life Institute) གོ་སྒྲིག་ལྟར། བྷོ་སི་ཊོན་མེ་རི་ཡ་ཊ་ཀོབ་ལེ་ (Boston Marriott Copley) རུ་སྒོམ་སྒྲུབ་ཉམས་ལེན་གྱི་ཉམས་ཞིབ་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་འདུར་ (International Symposium for Contemplative Studies) ལྷན་ཞུགས་མཛད་རྒྱུ་དང། ཕྱི་ཚེས་ ༣༡ ཉིན་རྒྱབ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་དང་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་རིན་ཐང་སྦྱོང་བརྡར་བསྟི་གནས་ (The Dalai Lama Centre for Ethics and Transformative Values) ཁང་ནས་གོ་སྒྲིག་ལྟར། ཨ་རིའི་བྷོ་སི་ཊོན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཛམ་གླིང་བཟང་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བ་གཏོང་མཁན་རླབས་ཆེན་མི་སྣའི་ཚོགས་འདུའི་བགྲོ་གླེང་ལ་ལྷན་ཞུགས་མཛད་རྒྱུ།
དེ་བཞིན་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཨ་རིའི་བྷོ་སི་ཊོན་དུ་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་བཀོད་སྒྲིག་འོག་ (TD) སྐྱེད་ཚལ་དུ་ཀླད་སེམས་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ (Educating the Heart and Mind) ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྒྱུ། ཕྱི་ཚེས་ ༢ ཉིན་ཨ་རིའི་ནིའུ་ཡོཀ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཟླ་སྣང་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པས་ཇི་ལྟར་གསོལ་འདེབས་ཞུས་དོོན་ལྟར། མན་ཧ་ཊན་བསྟི་གནས་ (Manhattan Center) ལ་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་གྱི་བཀའ་ཆོས་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་སྩལ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག ཕྱི་ཚེས་ ༣ ཉིན་ཨ་རིའི་ནིའུ་ཡོཀ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བོད་ཁང་གིས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་ཐོག་བྷེ་ཁན་ཚོགས་ཁང་ནང་ (Beacon Theater) རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོའི་བཀའ་ཆོས་སྩལ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག་པ་བཅས། །
གནས་ཚུལ་འབྱུང་ཁུངས། དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་ཚུཊ་ཀྱི་དྲ་ཚིགས།
རྩོམ་པ་པོ་འོད་ཟེར་གྱིས་བྲིས་པའི་དོལ་རྒྱལ་སྐོར་གྱི་བསམ་ཚུལ།
བོད་ཀྱི་བང་ཆེན་ ༢༠༡༤ ཟླ་བ་ ༥ ཚེས ༡༣ དུས་ཚོད ༥:༡༥༠ ཕྱི་དྲོ།
ཏྲེ་ཧོར་ཐུབ་བསྟན་གྱིས་བསྒྱུར།
དོལ་རྒྱལ་གནད་དོན་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་མངོན་ལྐོག་གཉིས་ནས་ཐེ་གཏོགས་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན། སྔར་ནས་ཆོས་ལུགས་ནང་ཁུལ་གྱི་གནད་དོན་གཅིག་པུ་ཞིག་མིན་པར། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། བལྟས་ཚོད་ལ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་རྩོད་ལེན་བྱེད་བཞིན་པ་ལྟ་བུའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པ་དག་གིས། དུས་ནམ་ཡང་བོད་མིའི་བསམ་བློ་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱ་ཐབས་བྲལ་བ་མ་ཟད། དུས་གཏན་དུ་བོད་མིའི་བསམ་བློའི་འཇིག་རྟེན་མཐོང་མི་ཐུབ། དྲང་པོར་བཤད་ན། ཁོང་ཚོས་འཁྲབ་སྟོན་ཞིག་བྱེད་བཞིན་པ་དང་ཧ་ཅང་མཚུངས། བོད་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་དགོས་མཁོ་ཡོད་ནའང་། བོད་མི་ལས་ལྷག་པའི་བོད་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་མདོག་བྱེད་མཁན་དག་གིས་ང་ཚོའི་ཆེད་དུ་རྐང་བརྡ་ལག་བརྡ་བྱེད་དགོས་དོན་མེད། མི་དེ་དག་གིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་མིང་ཐོག་ནས་བོད་ལ་དཀའ་སྡུག་མི་སྟེར་བ་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་མིང་ཐོག་ནས་དུས་ཚོད་དེ་ལྟར་མང་པོ་ཞིག་བཏང་སྟེ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཐེ་བྱུས་མི་བྱེད་པའི་རེ་བ་ཡོད། རང་སྣང་མཐོ་བའི་ཆོས་ལུགས་རྫུན་མ་ཞིག་གི་ཚོར་བའི་ནང་དུ་ཐིམ་ཏེ། མི་སེར་སྤེལ་བའི་དྲག་པོའི་དབང་ཤུགས་ཀྱིས་བོད་ལ་ཁ་གཏད་པའི་མདེའུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་མི་རུང་།
རང་ཉིད་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས། བོད་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཡིན་ནའང་འདྲ། བོད་ནང་དུ་ཡོད་པའི་རང་དབང་མེད་པའི་བོད་མི་ཡིན་ཡང་རུང་། འདི་ལྟ་བུའི་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་སྐབས། དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ངོ་ཤེས་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་དང་མི་ཆུང་ངུ་མཉམ་དུ་བསྲེས་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་དང་སྒེར་དོན། བརྒྱུད་བསྒྲགས་དང་གསང་བ། དྲག་ཤུགས་དང་ཉེས་འཛུགས། ཉོ་བསླུ་དང་རྒྱབ་འགལ་སོགས་ཀྱི་གཡོ་ཇུས་ལམ་ནས། དོལ་རྒྱལ་ཤོག་ཁག་གིས་སྐད་ཅོར་ཆེན་པོས་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། གལ་སྲིད་བོད་མི་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་པའི་བྱེད་སྟངས་ཐོག་ནས་དོལ་རྒྱལ་ཤོག་ཁག་ལ་དམའ་འབེབས། དཔེར་ན་མཆིལ་མ་འཕེན་པ་དང་། ཅ་ལག་གཡུགས་པ་སོགས་བྱེད་ན། ཕན་ཐོགས་པ་ཕར་བཞག དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ་བོད་ཀྱི་མཚན་སྙན་ལ་གནོད་སྲིད། དོལ་རྒྱལ་ཤོག་ཁག་གིས་འཁྲབ་སྟོན་བྱེད་སའི་སྡིངས་ཆ་འདི་ལྟ་བུ་ལ། རབ་ཏུ་བྱུང་ན་ཁ་ཡ་མ་བྱས་ན་བཟང་། གང་ཞིག་བཤད་དང་འཁྲབ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་གང་འདོད་ལྟར་ཁོང་ཚོའི་མགྲིན་པ་མ་ན་བར་དུ་འབོད་བཅུག་དགོས། གལ་སྲིད་ཁོང་ཁྲོའི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་ཚོར་བའི་ལམ་དུ་སོང་བ་ཡིན་ན། ཁོང་ཚོའི་མིག་དབང་འདྲེན་པའི་གོ་སྐབས་འཕར་མ་ཞིག་སྤྲད་པ་དང་མཚུངས།
མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་ན། ངའི་སྤུན་ཟླ་ཚོ། བློ་སེམས་རྣལ་དུ་ཕབ་ཏེ། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་སའི་གོ་ལའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱེད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས། རྟོག་དཔྱོད་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་བདེན་དཔང་ལ་ཁུངས་གཏུགས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རེ་རེ་བཞིན་སྟོན་རོགས་གནང་། མང་གཙོའི་ཐོག་ནས། ཡོངས་གྲགས་ཐོག་དོལ་རྒྱལ་གྱི་རྒྱབ་ཏུ་སྦས་ཡོད་པའི་གསང་བ་ཕྱིར་བསྒྲགས་དགོས། བོད་ཀྱི་ཧ་ལས་པའི་གཡོ་ཇུས་ཤིག་དངོས་སུ་ཁྱུར་མིད་གཏོང་བཞིན་ཡོད།།