text:
བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་གསུམ་གྱི་ད་ལྟའི་ལས་གནས་ལ་དཔྱད་པ།
བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ།
ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ནས་བསྒྱུར།
འོས་མི་ཞིག་གི་ལས་གནས་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་སྐབས། ཁོང་གི་ཉེ་ཆར་གྱི་ལས་གནས་དེས་ཁོའིི་ལྗིད་ཚད་འཇལ་ཐུབ། འོས་མི་དེ་ལ་ལས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའམ་ཡང་ན་ལས་གནས་གཅིག་མ་གཏོགས་མེད་ཀྱང་དེས་ཁོ་ཚད་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་རྩོམ་སྒྲིག་པས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཐོག་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་གསུམ་གྱི་ད་ལྟའི་ལས་གནས་ཀྱི་འགན་འཁུར་ཚུལ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཅིག་བྱས་ཡོད། ང་ཚོས་དབྱེ་ཞིབ་འདི་བརྒྱུད་ནས་འོས་བླུག་མཁན་ཚོར་འོས་མི་སུ་ཞིག་ང་ཚོའི་བཙན་བྱོལ་སྲིད་གཞུང་གི་ཆེས་མཐོའི་ཡིག་ཚང་ནང་དུ་སླེབས་པར་ཁྱད་ནུས་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་དང་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད། གཤམ་དུ་ང་ཚོས་འོས་མི་རེ་རེའི་ད་ལྟའི་ལས་གནས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཡོད།
བློ་བཟང་སེངྒེ།
ཧར་ཝཌ་(Harvard)མཐོ་སློབ་ཀྱི་དྲ་བའི་སྟེང་གི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་པ་ཡིན་ན། བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱིས་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་(Research Fellow)ཀྱི་ལས་ཐོག་ཕྱག་འགན་བཞེས་ཀྱི་ཡོད་འདུག ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་༨ནང་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ལས་བྱེད་འཐུས་ཚོགས་ངོས་ནས་ཕུལ་བའི་ཡི་གེ་ཞིག་གི་ནང་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༤་ལོར་མཐར་ཕྱིན་པ་ནས་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ནི་ཉམས་ཞིབ་འབྲེལ་ཡོད་པ་(A Research Associate)ཞིག་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་འདུག ཡི་གེ་དང་དྲ་གནས་ཐོག་གནས་ཚུལ་རིམ་འགོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ལོ་མཇུག་ཙམ་ནས་ཁོང་གི་ལས་གནས་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་འཕར་ཡོད་འདུག
ལས་གནས་སྐོར་འགྲེལ་བཤད།
ང་ཚོས་ཉམས་ཞིབ་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསལ་པོ་མ་ཤེས་པས། ལས་གནས་འདི་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ཧར་ཝད་མཐོ་སློབ་ཀྱི་རྩ་འཛིན་ནང་འཁོད་པར་བལྟས་པ་ཡིན། དེ་ལས་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཉམས་ཞིབ་ཐད་རང་དབང་ལྡན་མིན་རེད། ཉམས་ཞིབ་འབྲེལ་ཡོད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཞིག་གི་སློབ་སྟོན་ལྟར་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ལས་ལ་ཞུགས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག་ལ། ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་ནི་སྡེ་ཚན་ཁག་དང་ལྟེ་གནས་ཁག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ལས་ལ་འཇུག་པར་རང་དབང་ཅུང་ཙམ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེ་གཉིས་གང་ལའང་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་འགན་དབང་མི་འདུག
ཁྱད་པར་འདི་འདྲ་ཞིག་ཕྱེས་པ་ན། བློ་ངོར་གསལ་ཆ་མེད་པའི་དོགས་གཞི་ཞིག་འཁོར་ཡོང་བ་ལ་ཁག་ཅི་ཡོད། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་བློ་བཟང་སེངྒེའི་ལས་གནས་དངོས་ཅི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཐད་གོ་ནོར་ཐེབས་པས་ཡིན་པར་ངེས། དཔེར་ན། བོད་རྒྱལ་ཡོངས་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས་ངེས་གཏན་མེད་པར་རྒྱ་གར་ནང་གི་ས་གནས་ཁག་སོ་སོར་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་བསྡུ་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་བཤད་སྐབས་བློ་བཟང་སེངྒེ་ནི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་(Professor)ཞིག་ཡིན་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་ཡོད་པ་དང་། བློ་བཟང་སེངྒེ་ཁོང་གི་ངོས་ནས་ཀྱང་དོགས་པ་ལངས་བཅུག་ཡོད་དེ། ཁོང་གིས་ངེས་གཏན་མེད་པར་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༩ལོའི་ཕ་ཡུལ་དྲ་བའི་སྟེང་འཁོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་དང་བཀའ་བློན་ཁྲི་བའི་འོས་བསྡུ་དང་འབྲེལ་བའི་དྲ་བ་སོགས་ཀྱི་སྟེང་ཁོང་ནི་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་རྒན་པའི་(Senior Fellow)མཚན་གནས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་ཡོད། ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་རྒན་པ་ནི་གོ་གནས་ཅུང་མཐོན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱིས་ཕྱག་ལས་གནང་སའི་སྡེ་ཚན་ནང་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་རྒན་པའི་མཚན་གནས་ཅན་གུའོ་ལུའོ་ཅི(Guo Luoji)ཟེར་བ་གཅིག་པུ་ལས་མི་འདུག
བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱི་ལས་གནས་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་གསལ་པོ་བྱུང་རྗེས། ང་ཚོས་ཁོང་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་དྲུག་གི་ནང་དཔྱད་བརྗོད་རྩོམ་ཡིག་གསུམ་ལས་མ་སྤེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཡང་རོབ་ཙམ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། (དེ་སྔ་ང་ཚོས་ཁོང་གིས་སྤེལ་བའི་དཔྱད་བརྗོད་རྩོམ་ཡིག་གསུམ་པོའི་སྐོར་ལའང་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་ཡོད)ཉེ་བའི་ཆར་མ་གཏོགས་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཞིག་གི་ལམ་སྟོན་ལྟར་ཕྱག་ལས་གནང་དགོས་བྱུང་བས། ཁོང་གི་དུས་ཚོད་ཚང་མ་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་ཞིབ་འཇུག་རྩོམ་ཡིག་གི་ཁ་གསབ་རྒྱུ་ཆའི་ཆེད་གཏོང་དགོས་བྱུང་བས་ཡིན་པ་དང་། འདི་ནི་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་ཞིབ་འཇུག་འབྲེལ་ཡོད་པའི་ལས་འགན་སྐོར་ཡིན།
སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཝི་ལི་ཡམ་ཨལ་ཧྥོར་ཊ(Proffesor William Alford)མཆོག་དང་གཞན་དག་གི་མཛུབ་སྟོན་འོག་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་ནི་ཞིབ་འཇུག་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་དུ་ཁོང་གིས་གཉེར་བའི་ཕྱག་ལས་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་སྐོར་གྲོས་མོལ་བྱེད་པའི་ཚོགས་འདུ་རབ་དང་རིམ་པ་སྐོང་འཚོགས་བྱས་པ་དེ་རེད། (བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ངེད་གསུམ་ཡང་ཚོགས་འདུ་ཁག་ལ་ཞུགས་མྱོང་ཡོད།) ང་ཚོས་ཐད་གར་མཐོང་བའི་སྣང་ཚུལ་ནི། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨལ་ཧྥོར་ཊ་མཆོག་གིས་མཛད་སྒོའི་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཤེས་ཡོན་པ་ཚོ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་དཔོན་ཁོང་དང་མཉམ་དུ་འདྲ་པར་རྒྱག་རྒྱུར་བྲེལ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ལ། བློ་བཟང་སེངྒེའི་ཕྱག་ལས་ནི་མཐུན་རྐྱེན་གོ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་དང་། སྡེ་ཚན་དབྱེ་བ་བྱ་རྒྱུ། གསུང་བཤད་གནང་མཁན་ཚོ་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུ། གསུང་བཤད་གནང་མཁན་ཚོའི་གསུང་བཤད་ཡིག་ཆ་ཕྱོགས་བསྡུ་བྱ་རྒྱུ། ཕན་ཚུན་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་མགྲོན་བདག་ཞིག་ལྟར་ཚོགས་འདུ་བདེ་ལེགས་ངང་ལམ་ལྷུང་ཡོང་བའི་འགན་ལེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་སོང་།
ལས་གནས་ཀྱི་དུས་ཡུན་དང་དགོངས་ཞུའི་ངོ་བོ།
ཕྱི་ཟླ་༡ཚེས་༨ཉིན་མི་ནེ་སོ་ཌཱ་(Minnesota)ས་གནས་སུ་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱིས་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་ཁོང་གིས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་གནང་པའི་དུས་ཡུན་ལོ་ལྔའི་རིང་དགོངས་པ་གནང་རྒྱུར་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་ཡོད་སྐོར་གསུངས་པ་དང་། དེ་མིན་ཁོང་གིས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རོ་བྷེར་ཌོ་ཨན་གྷེར(Professor Roberto Unger)མཆོག་གིས་བྷེར་ཛིལ་སྲིད་གཞུང་ནང་སྲིད་བློན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་དགོས་ཐུག་སྐབས་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་ལོ་ལྔའི་དགོངས་པ་གནང་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་ཡོད་ལ། ད་དུང་ཁོང་གིས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨན་གྷེར་གྱི་མིང་ཡིག་མཐའ་མའི་དག་ཆ་མི་དམངས་ཚོར་གསལ་འདོན་ཡང་བྱས་ཡོད།
ཕྱིས་སུ་ཁོང་གི་ལན་འདེབས་ནང་ཁོང་ལ་ཁག་ཐེག་གི་ལས་ཀ་མེད་ནའང་ཁོང་ཕྱིར་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ལ་སླེབས་རྗེས་བསྐྱར་ཏུ་ལས་ཞུགས་ཆེད་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ན། ལས་ཀ་ལས་རྒྱུ་ཡོད་ངེས་རེད་ཅེས་དེ་སྔ་ཁོང་གིས་བཤད་པ་དང་ནང་འགལ་ཤོར་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གསུངས་འདུག་ལ། དེ་བཞིན་ཕྱི་ཟླ་༢ཚེས་༡༦ཉིན་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་གསར་ཤོག་སྟེང་”གལ་ཏེ་བློ་བཟང་སེངྒེ་འོས་འདེམས་བྱུང་ཚེ་ཁོང་གིས་ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་གྲྭའི་ལས་གནས་ནས་རྩ་དགོངས་ཞུ་དགོས”ཞེས་འཁོད་འདུག ང་ཚོས་ལས་གནས་སུ་བསྐྱར་ཞུགས་བྱ་ཆེད་སྙན་ཞུ་བསྐྱར་ཏུ་འབུལ་དགོས་ཚེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨན་གྷེར་(ལས་གནས་གཏན་འཇགས་ཡོད་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཞིག)དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས་དགོངས་འཁྲོལ་ཐོབ་སྟངས་ཅི་འདྲ་ཡིན་ནམ་སྙམ་གྱི་འདུག གནས་སྟངས་འདི་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་རྩ་དགོངས་ཀྱི་ངོ་བོ་རང་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་དགོངས་འཁྲོལ་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་མི་འདུག གནད་དོན་འདིས་ང་ཚོར་དོན་དངོས་སུ་བློ་བཟང་སེངྒེའི་ལས་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་འཁོར་བཅུག་སོང་། ཁོང་གི་ལས་གནས་ནི་གཏན་འཇགས་ཀྱི་ལས་གནས་ཤིག་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་གནས་ཤིག་ཡིན་ནམ།
བློ་བཟང་སེངྒེས་མི་ནེ་སོ་ཌཱ་ས་གནས་སུ་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ནང་ཡོད་པའི་ཁོང་གི་ལས་གནས་སྐོར་བཤད་པར་གཞིགས་པ།
ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་རྩ་འཛིན་ལ་གཞིགས་ཚེ། ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་ཀྱི་ལས་གནས་ནི་དུས་ཡུན་ལོ་གཅིག་རེ་བཞིན་བསྐོ་འཇོག་བྱེད་པའི་ལས་གནས་ཤིག་རེད། ལས་གནས་འདི་ནི་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་མང་ཤོས་ལོ་ལྔའི་རིང་ལོ་རེ་བཞིན་བསྐྱར་ཞུགས་བྱ་ཆོག་སའི་ལས་གནས་ཤིག་རེད། དེར་བརྟེན་བློ་བཟང་སེངྒེས་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཏུ་ལོ་གཅིག་གི་དུས་ཡུན་ཅན་གྱི་ལས་གནས་ཤིག་གཉེར་བཞིན་པ་མངོན་ཡོང་གི་འདུག གལ་ཏེ་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོར་ཁོང་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་སུ་བསྐོ་བཞག་བྱས་ཡོད་ཚེ། ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱིས་མོས་མཐུན་བྱེད་མིན་ལ་གཞིགས་ཏེ་ཁོང་གིས་ལོ་རེ་བཞིན་བསྐྱར་ཞུགས་ཀྱི་ལམ་ནས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥བར་ལས་གནས་དེ་གཉེར་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན་ངེས། དེ་ནི་ཁོང་ལ་གཏན་འཇགས་ཀྱི་ལས་གནས་ཤིག་ཁག་ཐེག་གིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་གིས་གསུངས་པའི་ལོ་ལྔའི་དགོངས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ལོ་ལྔའི་དུས་ཡུན་ནང་ཁོང་གིས་ལས་གནས་ཆེད་སྙན་ཞུ་བསྐྱར་འབུལ་བྱ་ཆོག་པའི་དོན་ཡིན་པ་རེད།
དོན་དངོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་དག་ལས་བློ་བཟང་སེངྒེས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨན་གྷེར་མཆོག་དཔེ་རུ་དྲངས་པ་ནི་འོས་འཚམས་ཤིག་མིན་པ་གསལ་བོ་ཆགས་ཡོད། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨན་གྷེར་མཆོག་གི་ལས་གནས་ནི་ལོ་རེ་བཞིན་སྐོ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་ལས་གནས་ཤིག་མ་རེད་ལ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་གནས་ཤིག་ཀྱང་མ་རེད། ཁོང་གི་ལས་གནས་ནི་ཁག་ཐེག་ཡོད་པའི་གཏན་འཇགས་ཀྱི་ལས་གནས་ཤིག་རེད། ཁོང་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་སྔར་གྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་ལས་གནས་རང་འཇགས་བཟུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་མིན་ད་དུང་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨན་གྷེར་མཆོག་ལ་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་གནང་པའི་དགོངས་པའི་དུས་ཡུན་ནི་བློ་བཟང་སེངྒེས་གསུངས་བ་ལྟར་ལོ་ལྔ་མ་ཡིན་པར་ལོ་གཉིས་ཡིན་པ་རེད། ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཁོང་ལ་དགོངས་འཁྲོལ་མ་ཐོབ་པས་མི་འདོད་བཞིན་ཏུ་ཕྱིར་ལོག་དགོས་ཐུག་ཡོད།
གལ་ཏེ་བློ་བཟང་སེངྒེར་བཀའ་བློན་ཁྲི་པའི་འོས་འདེམས་ལས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཚེ། མ་འོངས་པར་ཁོང་གིས་མི་དམངས་ཚོར་བཀའ་མོལ་གནས་སྟངས་ཐད་ཧ་ཅང་གཟབ་ནན་བྱ་དགོས་ངེས། དབུ་ཁྲིད་ཅིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན། དངོས་དོན་དང་མི་འཚམ་པའི་གནས་ཚུལ་བསྒྲགས་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེགས་བུ་རུ་ལངས་ཐབས་བྱེད་པའམ་ལམ་ལོག་ཏུ་སྣེ་ཁྲིད་བྱ་གཏན་ནས་མི་རུང་། གང་ལྟར་ཡང་དོན་དངོས་སུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་ལས་རིགས་ནང་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་སྟངས་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད།
རོགས་དངུལ་ཡོང་ཁུངས།
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ༨པའི་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཡི་གེའི་ནང་བློ་བཟང་སེངྒེའི་ལས་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་རོགས་དངུལ་ཡོངས་ཁུངས་སྐོར་ཤེས་འདོད་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་དྲངས་འདུག། ཡི་གེ་དེའི་ནང་”ཕྱོགས་སྐྱོད་ཀྱི་མཁས་དབང་ཚོ”(Visiting Scholars)དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་གཞི་ཞིག་ཀྱང་འདུག དེ་ནི་གལ་ཏེ་བློ་བཟང་སེངྒེ་ཁོང་ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་དབང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ལས་གནས་སུ་ཡོད་ཚེ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་ཁོང་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་དྲ་གནས་ཐོག་ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་པའི་ལས་འཆར་གྱི་ཐོ་གཞུང་ནང་ཡོད་པས་རེད།
དོན་དངོས་མཐོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་དྲ་གནས་ལ་གཞིགས་ན། ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་དབང་ཚོར་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་ཕོགས་ཐོབ་འབུལ་གྱི་མི་འདུག ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་དབང་ཚོས་རང་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་གཏོང་བའམ་ཡང་ན་ཕྱི་ལོག་(མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཕྱི་ལོག)ནས་རོགས་དངུལ་འཚོལ་དགོས་ཀྱི་འདུག དོན་དངོས་སུ་ཕྱོགས་སྐྱོད་ཀྱི་མཁས་དབང་ཚོས་ཧར་ཝཌ་འཛིན་སྐྱོང་ལ་ཡོན་དོད་(Administrative Fee)དུ་ཟླ་རེར་ཨ་སྒོར༦༠༠འབུལ་དགོས་ཀྱི་འདུག དེ་ནི(ལོ་གཅིག་ལ་ཁྱོན་བསྡོམས་ཨ་སྒོར༧༢༠༠)རེད།
ཁུངས་ལྡན་གྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ལ་གཞིགས་ཚེ། ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་རྩ་འཛིན་ལྟར་ན་ཞིབ་འཇུག་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་ཉམས་ཞིབ་ལས་རོགས་གང་ཡིན་ཡང་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་བརྒྱུད་ནས་ཕོགས་ཐོབ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་ཕོགས་ཐོབ་གང་ཡང་སྤྲོད་ཀྱི་མེད་པ་རེད། དེའི་གོ་དོན་ནི་ཕྱིའི་རོགས་དངུལ་གྱི་ཡོང་ཁུངས་ཤིག་ནས་སློབ་ཡོན་འབུལ་དགོས་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་རེད། ཕྱིའི་རོགས་དངུལ་དེས་མཁས་དབང་གང་དེའི་ཟླ་ཕོགས་སྤྲོད་ཐབས་ཡོང་བ་གཅིག་པུ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། དེས་ད་དུང་ཁོང་གི་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་སྐྱོད་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་ཡོད་འགྲོ་སོང་ཚང་མ་འདང་དགོས་ཀྱི་ཡོད། མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་དབང་གང་དེའི་ངོས་ནས་ལོ་གཅིག་གི་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་གྱི་འགྲོ་སོང་འདང་ངེས་བའི་ཕྱིའི་རོགས་དངུལ་གྲངས་ཉུང་མཐར་ཡང་ཨ་སྒོར་༢༥༠༠༠སྟོན་རྒྱུ་དགོས་པ་དང། རང་ཉིད་དང་མཉམ་དུ་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་མི་རེ་རེའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་སོང་དོད་ཨ་སྒོར་༦༠༠༠སྟོན་རྒྱུ་ཡོད་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་བཏོན་ཡོད།
ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ལས་རིགས་སྡེ་ཚན་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན། མཉམ་ཞིབ་འབྲེལ་ཡོད་པ་ཞིག་གི་ཕོགས་ཐོབ་འབྲིང་ཙམ་ནི་ཨ་སྒོར་༥༣༠༠༠ཡིན་པ་དང་། ཆེས་ཉུས་ཤོས་ནི་ཨ་སྒོར་༢༨༠༠༠ཡིན་པ་རེད། དེ་ལྟར་ན་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆའི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡི་ཆ་ནས་བརྩིས་པའི་ཕོགས་ཐོབ་ཨ་སྒོར་༤༠༥༠༠ཡི་ཁར་ཧར་ཝཌ་འཛིན་སྐྱོང་ཡོན་དོད་དང་། ཁྱིམ་མི་གསུམ་གྱི་འགྲོ་སོང་འཆར་དངུལ། ཚད་དམའ་བའི་ཕྱོགས་སྐྱོད་འགྲོ་སོང་ཨ་སྒོར་༡༥༠༠༠བཅས་བསྡོམས་པ་ཡིན་ན། ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སྐྱོད་མཁས་དབང་གི་མཚན་འཛིན་རེའི་ངོས་ནས་ཉུང་མཐར་ཡང་ལོ་རེར་ཕྱིའི་རོགས་དངུལ་གྲངས་ཨ་སྒོར་༩༣༧༠༠ཡི་གྲ་སྒྲིག་ཡོད་དགོས། ང་ཚོས་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ལ་ཁོང་གི་ལས་གནས་ཐད་རོགས་དངུལ་ཕྱི་ནས་ཐོབ་པ་ཡིན་མིན་དང་། གལ་ཏེ་ཡིན་ཚེ་འདས་པའི་ལོ་ངོ་དྲུག་རིང་གི་ཕྱིའི་རོགས་དངུལ་གྱི་ཁུངས་གསལ་བོར་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་རེའི་འཕྲིན་ཡིག་བསྐུར་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ང་ཚོར་ཡིག་ལན་གང་ཡང་འབྱོར་མ་བྱུང་། (བློ་བཟང་སེངྒེའི་ངོས་ནས་ང་ཚོས་གློག་འཕྲིན་བརྒྱུད་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་གཞན་དག་ལའང་ལན་འདེབས་གནང་མ་སོང། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་མུ་མཐུད་ཁོང་གིས་ལན་འདེབས་བྱ་བར་རེ་སྒུག་བྱེད་ཐབས་མེད་པར་གྱུར) དེ་སྔ་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་ཀྱིས་ཁོང་འོས་འདེམས་ཆེད་གཏམ་བཤད་བྱ་བར་ཕྱོགས་སྐྱོད་བྱེད་པའི་འགྲོ་སོང་ཁག་ཅིག་ཧར་ཝཌ་མཐོ་སློབ་ངོས་ནས་བཏང་ཡོད་སྐོར་གསུངས་པས། འོས་འདེམས་ཆེད་བཏང་བའི་མ་དངུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཡོང་ཆེད་དྲི་བ་འདི་དག་ལ་ལན་འདེབས་བྱ་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་།
མཐའ་སྡོམ།
བཀའ་བློན་ཁྲི་པའི་འོས་མི་གསུམ་པོའི་ངོས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ལྟར་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཆེད་ཕྱག་ལས་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་སུ་ལ་འོས་ཐོབ་ནའང་འོས་འཕེན་མཁན་མི་དམངས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཁོང་ཚོར་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་འདི་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས་ལ། ཁོང་ཚོར་མ་མཐར་ཡང་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཕྱེ་རྒྱུ་ཡོད་པའང་ཤེས་དགོས།
དང་པོ། དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།
བཀྲས་ཐོང་དང་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོའི་རྩ་འཛུགས་ཁག་ནང་སྣེ་ཁྲིད་པ་དང་དོ་དམ་པའི་ཕྱག་ལས་གནང་གི་ཡོད། ལས་འགན་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་འཆར་དངུལ་བརྒྱུད་སྤྲོད་དང་། འཚོལ་སྒྲུབ། བཀོལ་སྤྱོད་སོགས་བྱས་ཏེ་གོ་སྒྲིག་དང་ལས་འགན་རིགས་ཁག་ཐེག་གསལ་བོ་བྱས་ཡོད། ད་དུང་གོང་རིམ་ནས་ལས་རིགས་སྤྱིའི་ཆ་ལ་གཟིགས་རྟོགས་དང་ལས་རིགས་བསྒྲུབ་ཕྱོགས་ཐད་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཏེ། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐོན་ཁུངས་བགོ་འགྲེམས་དང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་མི་གཤིས་སྣ་ཚོགས་ལ་བསྟུན་ཐབས་སོགས་བྱ་གཞག་བསྒྲུབས་མྱོང་ཡོད་པ་དང་། བཀྲས་མཐོང་ལ་མཚོན་ན་རྩ་འཛུགས་དང་མཐུན་པའི་སྲིད་ཇུས་གཏན་འབེབས་ཐད་ཉམས་མྱོང་འཕར་མ་ཡོད་འདུག
དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཞིག་ནི། བློ་སེང་ལ་མཚོན་ན་ལོ་ངོ་དྲུག་གི་རིང་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཅིག་གི་བཀོད་ཁྱབ་མཛུབ་སྟོན་འོག་ཕྱག་ལས་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་ལ་མཚོན་ན་ཐད་ཀར་སྣེ་ཁྲིད་དང་དོ་དམ་གྱི་འགན་ཁུར་བའི་ལས་དོན་བསྒྲུབས་མྱོང་མེད་པ་ལྟར་སྣང་མོད། བོད་རྒྱ་མཐུན་ལམ་གྱི་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཁག་གོ་སྒྲིག་བྱ་རོགས་བྱས་པའི་ཆ་ནས་དེ་འདྲ་བྱས་མྱོང་ཡང་ཡོད་སྲིད།
གཉིས་པ། ལྟ་ཚུལ།
བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་ཀྱིས་ཕྱག་ལས་གནང་བ་ཚང་མ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ནང་ཁུལ་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་། ཁོང་གིས་འབྲེལ་འདྲེས་བྱ་ས་མང་ཆེ་བ་ནི་བོད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཁག་དང་། གཞུང་འཛིན་མི་སྣ་ཡིན་ལ། ཡོ་རོབ་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཁག་ལའང་འབྲེལ་འདྲེས་བྱས་མྱོང་ཡོད། དེར་བརྟེན་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་མཆོག་གི་ལྟ་ཚུལ་མང་ཆེ་བ་”དྷ་ས་གཙོ་བོར་བཟུང་བ་”ཞིག་ཡིན།
དེ་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ནི། བློ་སེང་དང་བཀྲས་མཐོང་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ནི་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་གསར་གཏོད་ཅན་གྱི་བསམ་བློ་བ་དང་སྲིད་དོན་པ་འབྱུང་ས་གཙོ་བོར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་གཙུག་ལག་མཐོ་སློབ་ཁག་ཏུ་ཕྱག་ལས་གནང་མྱོང་ཡོད། བཀྲས་མཐོང་ལ་མཚོན་ན་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་འོག་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་རྩ་འཛུགས་ཁག་འཛིན་སྐྱོང་དོ་དམ་བྱས་མྱོང་ཡོད། བློ་སེང་ལ་མཚོན་ན་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཉམས་ཞིབ་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་མང་པོའི་ཐད་སྦྱོང་བརྡར་ཐོབ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། ད་དུང་དེའི་ཁར་བློ་སེང་ལ་མཚོན་ན། བོད་རྒྱ་མཐུན་ལམ་གྱི་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཐད་ཕྱག་ལས་གནང་བ་དེས་རྒྱ་རིགས་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་འབྲེལ་འདྲེས་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་ལྡན་ཡོད། བཀྲས་མཐོང་གི་ལས་ཐོག་ཕྱག་ལས་དེས་སྲིད་དོན་དབུ་འཁྲིད་མཁན་དང་། ནོ་བྷེལ་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན། གྲགས་ཅན་འཁྲབ་སྟོན་པ། མི་ཆེན་དཔོན་ཆེན་ཁག ཚོང་ལས་དཔལ་འབྱོར་གཉེར་མཁན། སྤྱི་དམངས་ཐོབ་ཐད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་མཁན་སོགས་རྒྱབ་ལྗོངས་མི་འདྲ་བའི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་ལ་འབྲེལ་འདྲེས་བྱ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།
གོང་གི་བསམ་ཚུལ་དེ་དག་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་བསྐྱར་ཞིབ་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་ངོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཡིན། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་རང་ནུས་གང་ཡོད་ཀྱིས་དོན་དངོས་ཐག་གཅོད་བྱ་བར་འབད་བརྩོན་བྱས་ཡོད་ལ། མཇུག་སྡོམ་བྱས་པར་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ངེས་ཅན་ལྡན་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདིར་ང་ཚོས་འཁོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་གཞན་གྱི་ཁ་སྣོན་ཡོང་བར་ཡང་དགའ་བསུ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ལ། བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་རྣམ་པས་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཆད་སྐྱོན་ཤོར་བའི་གནས་ཚུལ་གཞན་མཁོ་འདོན་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་ནའང་དགའ་བསུ་ཞུ་ངེས་ཡིན།


c: text/html

text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
ནང་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ།
སིངྒ་པུར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༠ ཉིན།
Berzin, Alexander and Chodron, Thubten.
Glimpse of Reality.
Singapore: Amitabha Buddhist Centre, 1999
ལས་ཟུར་འདོན་ཞུས་ཏེ་བསྐྱར་ཞིབ་གནང་བ།
[ སྐུ་ཚེ་གཉིས་རིང་གི་དགེ་བའི་ཤེས་གཉེན་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་པ་དང་ ཁྱེད་རང་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ཡིད་ཆེས་ཡོད་དམ་ཞེས་པར་གཟིགས།]
ང་རང་ལོ་ན་གཞོན་པའི་སྐབས་དེར། ཨེ་ཤི་ཡའི་རིག་གཞུང་ལ་དོ་དབྱིངས་ཆེན་པོ་ཡོད། རང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ཙམ་ལ་ཧ་ཐ་ཡོ་ག་ (hatha yoga) ཉམས་ལེན་བྱེད་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན། ལོ་ངོ་བཅུ་དྲུག་ལ་ར་ཌ་གར་སི་ (Rutgers) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཏེ། དེར་ལོ་གཉིས་རྫས་སྦྱོར་རིག་པ་སྦྱངས་པ་ཡིན། རང་ངོས་ནས་དོ་དབྱིངས་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཨེ་ཤི་ཡའི་རིག་གཞུང་དར་ཁྱབ་སྐོར་གྱི་སློབ་གཞི་བླངས་ནས་དོན་གཉེར་བྱས་པ་ཡིན། ཐེངས་གཅིག་གསུང་བཤད་ཅིག་གི་སྐབས། དགེ་རྒན་ཆེན་མོས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་བྱ་གཞག་ཐོག་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ནས་གཅིག་ལ་ནང་ཆོས་དར་ཚུལ་དང་རིག་གཞུང་འདྲ་མིན་ཁྲོད་ནང་ཆོས་ཇི་ལྟར་གནས་ཚུལ་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་སྐྱོན་སོང་བས། དེ་མ་ཐག་ང་རང་བསམ་བློ་ཞིབ་མོར་གཏོང་དགོས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་ཆོས་དཔྱིལ་ཕྱིན་པ་ཞིག་སྦྱོང་འདོད་ཀྱི་ཆོད་སེམས་བརྟན་པོ་ཞིག་རང་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་བྱུང་།
པི་རིན་སི་ཊོན་ (Princeton) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོས་ཨེ་ཤི་ཡའི་ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཚན་གྱི་ལས་གཞི་ཞིག་དབུ་འབྱེད་གནང་བ་དང་། ངས་འཚང་སྙན་ཕུལ་བས་རྒྱ་མིའི་རིག་གནས་ཚན་པའི་ཁོངས་ཞུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་། སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་ནང་ནང་ཆོས་ཇི་ལྟར་དར་ཚུལ་དང་། རྒྱ་ནག་རིག་གཞུང་གིས་དེ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཚུལ། དེ་བཞིན་ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཕྱིས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་ལྟ་གྲུབ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ང་རང་དོ་དབྱིངས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅིང་། ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱ་ཚུལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད། པི་རིན་སི་ཊོན་ནང་བསྡད་པའི་སྐབས། ཨུ་རུ་སུའི་ས་ཁུལ་ལྦོལ་གཱ་ (Volga) ཞེས་པ་ནས་ཡིན་པའི་ཁལ་མིག་སོག་པོའི་དགེ་བཤེས་དབང་རྒྱལ་ལགས་ཞུ་བ་ཞིག་དེ་གར་ཡོད་པ་ངས་ཤེས་ཀྱི་མེད། ཁོང་གིས་ཨ་རིའི་ནང་བོད་དང་སོག་པོའི་དགོན་པ་ཐོག་མ་དེའི་དབུ་ཁྲིད་གནང་ཡོད། ངས་གང་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་གལ་སྲིད་ནང་ཆོས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་བ་དང་ཉམས་ལེན་བྱས་ན་ག་རེ་འབྱུང་གི་ཡོད་མེད་ཚོད་དཔག་བྱེད་པ་ལས་མི་འདུག
དུས་སྐབས་བར་མའི་རྒྱ་ནག་གི་ལྟ་གྲུབ་དང་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བུའི་ཤར་ཨེ་ཤི་ཡའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པའི་བསླབ་པ་ཐར་སོན་སླད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༥ ལོར་ང་རང་ཧར་ཝར་ཌི་ (Harvard) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱ་ནག་ནང་རྒྱ་གར་ནས་ནང་ཆོས་དར་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའི་སླད། ལོ་དང་པོའི་རྗེས། ངས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་ཆོས་ཞིབ་ཚགས་པོ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུར་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན། དེས་ན། ངས་ལེགས་སྦྱར་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན། ངའི་རིག་གཅིག་རྐང་འཛིན་གྱི་འབུམ་རམས་པའི་ལག་ཁྱེར་ཆེད། ཤར་ཨེ་ཤི་ཡའི་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཚན་དང་ལེགས་སྦྱར་དང་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གནས་ཟུང་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་ཡིན།
རྒྱ་གར་གྱི་ནང་པའི་རིག་གནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཞར་ལ་ངས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ ལོར་བོད་སྐད་སློབ་གཉེར་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན། དེ་ནས་ངས་དགེ་བཤེས་དབང་རྒྱལ་ལགས་ཞལ་ཚོར་བ་དང་། ང་རང་ནེའུ་ཇར་སི་གཉེན་འཕྲད་དུ་ག་དུས་བསྐྱོད་ཀྱང་ཁོང་མཇལ་བར་འགྲོ་གི་ཡོད། སྟབས་མི་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། དད་གུས་བྱ་ཡུལ་གྱི་སློབ་དཔོན་ཁོང་གི་དྲུང་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་ང་རང་གནས་སྡོད་ཧར་ཝར་ཌི་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་པོ་ཡོད། འོན་ཏེ་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཁྲོད་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ནང་པའི་རབ་བྱུང་ཐོག་མ་ཡིན་པ་དགེ་བཤེས་ལགས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་རོ་བར་ཌེ་ ཐར་མན་ (Robert Thurman) ལགས་ཧ་ཝར་ཌེར་ང་རང་གི་འཛིན་གྲོགས་ཡིན། ཁོང་གིས་ང་ལ་༸གོང་ས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་བཙན་བྱོལ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ནང་ཆོས་ནི་ད་ལྟའི་ཆར་ཆ་ཚང་ལ་མ་ནོར་བར་གནས་ཚུལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་བྱུང་། དེ་བཞིན་ཁོང་རང་ཉིད་རྒྱ་གར་ནང་སློབ་སྦྱོང་ཇི་ལྟར་གནང་ཚུལ་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་པ་དང་། གལ་སྲིད་ང་རང་དེ་གར་གཅིག་མཚུངས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འདོད་ན། སྣང་དག་ཡོད་མ་རེད་ཅེས་གསུངས་ཀྱི་འདུག དེས་ལ་ངེས་ཤེས་བརྟན་པོ་ཞིག་རྙེད་ནས། བོད་རིགས་དང་མཉམ་དུ་ང་རང་གི་རིག་གཅིག་རྐང་འཛིན་གྱི་རྩོམ་ཤོག་འབྲི་བའི་ཆེད། ཧྥུལ་བེ་རེ་ཌ་ (Fulbright) གཙུག་ལག་སློབ་ཡོན་འཐོབ་སླད་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བ་ཡིན་བ་བཞིན། སློབ་ཡོན་ཐོབ་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལོར་རྒྱ་གར་དུ་བསྐྱོད་པ་ཡིན།
བཞུགས་སྒར་རྡ་རམ་ས་ལར། ང་རང་ལ་༸གོང་ས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་ཁོང་གི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུའི་སྐལ་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་ནང་ཆོས་དང་དེའི་ཉམས་ལེན་ལ་ཡིད་ཆེས་གནང་བའི་དངོས་ཡོད་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་ཀྱིས་ང་རང་རྦད་དེ་ཡིད་དབང་ཕྲོགས་སོང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ རེ་གྲངས་སུ་ཨ་རིའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཕྱོགས་ནི།རྩ་བའི་ཆ་ནས་ལོ་རྒྱུས་དང་གཞུང་ཁག་གི་སྐད་རིགས་དབྱེ་ཞིབ་ཙམ་དུ་ཟད། དེ་ནི་སློབ་ཚན་སྐམ་པོ་ཞིག་དང་གནའ་བོའི་ཨི་ཇེབ་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་འདྲ་བར། ང་ཚོས་དུས་རབས་ཁ་ཤས་སྔོན་ནས་གནས་ཡོད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཞིག་སྦྱོང་གི་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་། འོན་ཀྱང་ད་ཆ་དེ་ལྟར་མིན་པར། རྒྱ་གར་ནང་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་གསོན་པོར་གནས་ཤིང་། དེ་ནས་བཟུང་ངས་ནང་ཆོས་ལ་དངོས་ཀྱི་མྱོང་བ་དང་རྒྱུས་མངའ་མེད་པའི་མི་ཞིག་གི་དྲུང་ནས་མ་ཡིན་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡོད་མཁན་དང་ཤེས་མཁན་གྱི་དྲུང་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་། ཆོས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ་ད་ལྟའི་བར་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་ནས་སོ་སོའི་དགེ་ཕྲུག་ལ་རྒྱུད་པ་ཆད་པ་མེད་པར་བཞུགས། དེར་བརྟེན་རང་གི་ཉེ་འཁོར་དུ་བཞུགས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་དྲུང་ནས་ཁ་གསལ་གཏིང་གསལ་བྱས་ནས་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད་འདུག དེ་ནི་དངོས་གནས་དོ་སྣང་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་འདུག ད་ཆ་ངས་ནང་ཆོས་ནི་ས་ཆ་གཅིག་ནས་གཅིག་ལ་དར་བ་དང་འགྱུར་བ་ཇི་བྱུང་ཙམ་མ་ཟད། ད་དུང་རང་གིས་ཉམས་ལེན་ཐུབ་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཆོས་ལུགས་གསོན་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ནང་ཆོས་ཐོག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ང་རང་གི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་སློབ་ཐོན་ཆེད་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཕྱིར་དགེ་བཤེས་ངག་དབང་དར་རྒྱས་ལགས་ཀྱི་དྲུང་ནས་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་བྱེད་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་ནང་ཞུགས་འགོ་བཙུགས། ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་༸སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྡ་རམ་ས་ལར་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གསར་འཛུགས་གནང་བ་དང་། ང་རང་གི་དགེ་རྒན་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཚོར་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་སྐོར་སློབ་ཁྲིད་དགོས་པར་བཀའ་ཕེབས། དེར་བརྟེན་སྐུ་ན་གཞོན་པའི་ཤར་པ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཁམ་ལུང་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་ལ་སྐད་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་བསྩལ། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཁོང་གཉིས་ནི་ང་རང་གིས་གསུང་སྒྱུར་བྱེད་བཞིན་པའི་དགེ་བཤེས་དབང་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་འོག་ཨ་རིར་དབྱིན་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་གནང་མྱོང་ཡོད། སྐབས་དེར་ངས་ཐུགས་ཕན་གསོས་ན་ཕྱག་རོགས་ཞུ་རྒྱུར་འདོད་པ་ཡོད་སྐོར་སྙན་གསེང་ཞུ་སྐབས། གོང་ས་མཆོག་གིས་རོགས་པ་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཀྱང་དང་པོ་ཁྱེད་རང་ཨ་རི་ལ་ཕྱིར་སོང་ནས་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་གྱི་རྩོམ་བྲིས་ཕུལ་རྗེས་ལག་ཁྱེར་ལེན་དགོས། ཞེས་གསུངས་བྱུང་།
ངའི་ཉམས་ཞིབ་ཆེད་རྩོམ་གོང་འབུལ་ཞུས་རྗེས། ངས་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཤེས་ཡོན་ལམ་སྟོན་པ་ཞིག་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་པ་དང་། དགེ་བཤེས་ངག་དབང་དར་རྒྱས་ལགས་ཀྱི་དྲུང་ནས་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་བྱ་ཆེད་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས། ང་ཚོས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་ཀ་མུ་མཐུད་བྱས་མཐར་ང་རང་གི་བོད་སྐད་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་སོང་། དེར་བརྟེན་མཚན་སྙན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་བླ་མ་སྟེ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཚན་ཞབས་དང་ཡོངས་འཛིན་གནང་མཁན་དང་ང་རང་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཙོ་བོ་སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུའི་སྐལ་བཟང་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཐོབ་བྱུང་། ངས་སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་སྒྱུར་བྱས་ཏེ་ཁོང་དང་ལྷན་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཐེངས་གཉིས་ཙམ་ཕྱིན་པ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ལོར་ཁོང་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་འཐིམ་པའི་རྗེས། རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་ནང་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱིས་ང་རང་དེ་དག་ནང་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པར་སྐད་གཏོང་གི་འདུག
ང་རང་རྒྱ་གར་ནང་ཕྱིན་པའི་སྐབས་ནས་བཟུང་། ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྟངས་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ད་དུང་ངས་སྔོན་ཆད་ཤེས་རྟོགས་མི་ཐུབ་པའི་དྲི་བ་མང་པོ་ཞིག་གི་ལན་ཡང་འདེབས་པའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་བདེན་དོན་དེར་ང་རང་ལ་དགའ་མགུ་ཡི་རངས་ཆེན་པོ་བྱུང་། དྲི་བ་དཔེར་ན། ངའི་མི་ཚེ་འདི་འདྲ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ནམ་ཞེས་པ་དང་། ངའི་མི་ཚེའི་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་བྱུང་བ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡོང་གི་ཡོད་དམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ནང་པས་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དྲི་བ་དེ་དག་ལ་ལན་འདེབས་གསལ་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེ་ཤེས་པ་ནི་དགའ་མོས་བྱ་ཡུལ་ཞིག་འདུག གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེས་རང་གི་ཉམས་མྱོང་འདས་པའི་མྱོང་བ་སྤེལ་གྱི་འདུག དེར་མ་ཟད་ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་དང་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་ནང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་དེའི་བྱ་བ་བྱེད་ཚུལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་འདུག གཞན་ཡང་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་རྣམས་ལ་གདོང་ལེན་ཆེད་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཁག་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྐབས། ང་ཚོས་དེ་དག་གི་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་གྲུབ་འབྲས་དངོས་སུ་མཐོང་གི་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལས་རང་ཉིད་ལ་འཚམ་པ་དང་ཕན་རླབས་ཆེ་བའི་ལམ་ཞིག་རྙེད་དེ་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་འཕར་སོང་།
ཡིག་སྒྱུར་བྱེད་པ་དང་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་སྐབས། ང་རང་གིས་གང་སྦྱངས་པའི་ནང་ཆོས་དང་དེ་རིག་གཞུང་གཅིག་ནས་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་དར་ཚུལ་སྐོར་གྱི་སློབ་ཚན་འཁྲིད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་རང་གིས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ནང་ཆོས་དར་སྤེལ་གཏོང་བ་དང་དེང་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ནང་ཆོས་འཆད་ཉན་བྱེད་སྐབས། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཡིད་གཟབ་དགོས་པའི་གནད་དོན་ངས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། འདས་པའི་རིག་གཞུང་སོ་སོའི་ཁྲོད་ནང་ཆོས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཤེས་པའི་ཐོག་ནས། དེང་དུས་འཛམ་གླིང་ནང་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁག་ཏུ་ནང་ཆོས་དར་ཁྱབ་འགྲོ་བཞིན་པའི་ཐད་ལེགས་སྐྱེས་ཤིག་འབུལ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བཅངས་ཡོད།། །།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཨི་ཊ་ལིར་ཆིབས་སྒྱུར་སྐབས་ཁུལ་དེའི་བོད་མི་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་བདུན་བརྒྱ་བརྒལ་བར་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་ནས་ཟུར་འདོན་ཞུས།
༄། །དེ་ནས་ངས་འཕྲོས་བཤད་ཕྲན་བུ་བརྗོད་འདོད་བྱུང། སྔ་ལོ་བསྒྱུར་བཅོས་འདི་ ༼སྐུ་དབང་རྩིས་སྤྲོད་༽ གཏོང་སྐབས་དེ་སྔ་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་མིང་ཞིག་འཇགས་ཏེ་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ པའི་ནང་ང་ཚོ་མ་སུ་རིར་སླེབས་ནས་ལྷིང་འཇགས་པའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ཐུག་པ་དང། དེ་གོང་དུ་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཚོར་མགྲིན་ཚབ་པ་ (Third Person) བརྒྱུད་ནས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ལས་ངོས་ནས་ཁོང་ཚོ་ཐུག་མེད། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཡིན་པ་ཡོད། མ་སུ་རི་སྦིར་ལ་ཧའུ་སི་ (Birla House) ང་སྡོད་སའི་མདུན་དེར་ཐང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད། དེའི་སྒང་ལ་ངོས་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ཐུག་པ་ཡིན། དེ་དུས་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཞིག་གི་དྲི་བའི་ནང་བོད་གཞུང་གང་དུ་ཡོད་ཅེས་སྐད་ཆ་དྲིས་བྱུང། སྐབས་དེར་ངས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་བཀའ་བློན་ཚོ་གང་དུ་ཡོད་ས་དེར་བོད་མི་ཚོས་བོད་གཞུང་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེའི་སང་ཉིན་ནམ་གནངས་ཉིན་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་ལྡི་ལི་ནས་རྒྱ་གར་དབུས་རྒྱལ་སྲུང་ལས་ཁུངས་ (Defence Ministry) ཀྱིས་བོད་གཞུང་ཞེས་པ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད། དེ་ནི་ངའི་ཉམས་མྱོང་དང་པོ་ཡིན། ང་ཚོས་བོད་གཞུང་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་འདི་ལ་དཀའ་ངལ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན། ད་ལྟ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བོད་གཞུང་ངོས་ལེན་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ནི་བོད་ལ་ཤ་ཚ་མེད་པ་མིན་ཡང། བྱེད་བདེ་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཆ་བཞག་ན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་ཡིག་ཆ་བཞག་ཡོད་པ་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་སྟངས་ཤིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། མ་གཞི་ང་ཚོ་བོད་པ་རང་གི་ཐོག་ནས་ཀོ་ཐག་ཕྲན་བུ་གློད་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧།༡༩༤༨ དེ་འདྲའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོབ་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ལོ་རྒྱ་ནག་ལ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་པ་རེད། ཕལ་ཆེར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ལོར་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བོད་གཞུང་ལ་ཉེན་བརྡ་ཞིག་བཏང་ཡོད། དེང་སྐབས་རྒྱ་ནག་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དེས་བོད་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པས། ཁྱེད་རང་ཚོར་འཆར་གཞི་ག་རེ་ཡོད་ཅེས་བོད་གཞུང་ལ་ཉེན་བརྡ་ཞིག་བཏང་འདུག དེ་དུས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་ནས་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཉེན་ཁ་གང་ཡང་མཐོང་གི་མི་འདུག་ཅེས་ལན་སྤྲད་ཡོད་པ་རེད་ཟེར། ཀོ་ཐག་གང་འདྲ་གློད་འདུག་གམ། ང་ཚོའི་གདན་སའི་མཁན་པོ་རྣམ་པ་དང་དགེ་འདུན་ཚོར་ཚོགས་ལ་མང་ཇ་དང་འགྱེད་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་དེ་གས་འགྲིག་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད། དེ་མིན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང། རྒྱ་དཀར་ནག་གིས་ག་རེ་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་ཐད་དོ་སྣང་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཞབས་འདྲེན་ཡིན། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཉེན་བརྡ་བཏང་དུས་ང་ཚོ་བོད་པས་ང་ཚོར་ཉེན་ཁ་མཐོང་གི་མི་འདུག་ཅེས་འགུལ་སྐྱོད་མ་བརྒྱབ་པར་བསྡད་པ་རེད། རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་དེ་འདྲ་ནས་དེ་དུས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བསམ་བློ་བཏང་ཡོད་ཅེས་ཤོད་ཀྱི་འདུག གང་ལྟར་ཡང་བོད་གཞུང་ཟེར་བའི་ཚིག་འདི་ལ་གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་ན་ཡག་པོ་མི་འདུག དེ་སྔ་ཕན་ཆད་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཟེར་བ་འདི་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དང། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་མགྲོན་རྩ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པ་འདིའི་འོག་ནས་ང་ཚོ་བོད་པའི་དཔེ་ཞིག་ཡོད་པ། བྱ་ཕྲུག་མའི་སྦོ་འོག་ནས་དྲོད་ཟེར་བ་ལྟར། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མིང་འདིའི་འོག་ནས་ང་ཚོའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་གཞུང་འདི་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་ (Institution) ཡིན་པ་ ལྟ་བུ་བྱས་ཏེ་འགྲིག་གི་ཡོད། ད་ཆ་གསལ་པོ་བྱས་ནས་བཤད་ན་ང་དགོངས་པ་ཞུས་ཏེ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་མེད་པར་ཕྱིར་ཐོན་ཀྱང་གཞུང་ཞེས་པའི་མིང་འདི་ལྷག་སྟེ་བསྡད་དུས་གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་ན་རྒྱ་གར་གཞུང་ནང་དོན་ང་ཚོར་ཤ་ཚ་ཡོད་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་གཞུང་ཟེར་བ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ངོས་ནས་བཤད་དགོས་པ་ཆགས་ན་ཡག་པོ་མེད། ཤེས་སོང་ངམ། དེ་གོང་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཆགས་རྗེས་སྐབས་ཤིག་ལྡི་ལིར་ང་ཚོས་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་ཚོགས་པ་དེའི་ཐོག་རྒྱ་གར་གྱི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ང་ཚོའི་ངོ་ཤེས་པ་ཞིག་ཡོད། ཁོང་ནི་བོད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང། ཤ་ཚ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང། བོད་རང་བཙན་དང་རང་བཙན་ཞེས་ཤོད་མཁན་ཞིག་རེད། ཁོང་གིས་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེར་ (Prime Minister of Exile Government) བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྲིད་བློན་ཞེས་བརྗོད་སོང། ངས་ལམ་སང་དེ་ལ་གསལ་བཤད་བྱས་ནས་ང་ཚོས་ "པ་རེམ་མི་ནི་སི་ཀྲར་" (Prime Minister) ཞེས་འབོད་ཀྱི་མེད། ང་ཚོས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ (Political Leader) ཟེར་བ་མ་གཏོགས་ "པ་རེམ་མི་ནི་སི་ཀྲར་" ཟེར་གྱི་མེད་ཅེས་ངས་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ཡིན། གསལ་བཤད་བྱེད་དགོས་དོན་ནི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཟེར་བ་འདི་དབྱིན་ཇིའི་ཚིག་ལ་ "གྷ་ཝར་མན་ཌ་" (Government) བརྗོད་དུས་དེ་ནི་མིང་ཚིག་ཟུར་གསལ་ཞིག་རེད། ང་ཚོ་བོད་པའི་ཡི་གེའི་ནང་ལ་གཞུང་ཟེར་བ་འདི། དགོན་པ་གཞུང་རྐྱང་དང། བླ་བྲང་གཞུང་རྐྱང། གཟིམ་ཤག་གཞུང་རྐྱང་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན་གཙང་པོ་ལ་ཆ་བཞག་ན་གཙང་པོའི་གཞུང་ཟེར་གྱི་ཡོད། ང་ཚོའི་བོད་སྐད་ནང་གཞུང་ཟེར་བ་འདི་འཇུག་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད། དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ནང་ "གྷ་ཝར་མན་ཌ་" (Government) བརྗོད་པ་ཡིན་ན་རྡོག་རྡོག་གཅིག་ཆགས་ཡོད། ཤེས་སོང་ངམ། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་བོད་གཞུང་ཟེར་བའི་མིང་ཚིག་འདི་ལ་ཏོག་ཙམ་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་ང་ཚོ་སྐད་ཆ་བྱུང་བ་རེད། ང་ཚོའི་འདིར་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིིག་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་བཙན་བྱོལ་བའི་སྡེ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་པ་འདི་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་དགོས་པ་རེད། སྒྲིག་འཛུགས་འདིའི་འགོ་ཁྲིད་མཁན་ཆགས་ཡོད། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་འོས་འདེམས་ཟིན་རྗེས་ངས་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་དབང་ཆ་རྩིས་འབུལ་བྱེད་པའི་སྐབས་སྲིད་སྐྱོང་ཟེར་བའི་མིང་ཚིག་འདི་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་ཡིན། ང་རང་ལོ་བཅུ་དྲུག་སྐབས་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་རྩིས་ལེན་ཞུས་པ་ཡིན། ད་ཆ་ལོ་དྲུག་ཅུ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་ལ་མང་གཙོའི་ཐོག་ནས་འོས་འདེམས་བྱས་ཏེ་ཐོན་པའི་བློ་བཟང་སེངྒེ་ལགས་སྲིད་སྐྱོང་གསར་པ་ཆགས་ཡོད། མང་གཙོ་མཚན་ཉིད་ཚང་བའི་ཐོག་ནས་འོས་འདེམས་བྱས་ཏེ་ཐོན་པའི་འགོ་ཁྲིད་སྲིད་སྐྱོང་ལ་དབང་ཆ་རྩིས་འབུལ་ཞུ་བ་འདི་དངོས་གནས་རིང་ནས་སྙིང་དུ་བརྣག་པའི་འདོད་པའི་དོན་ཟེར་བའི་དོན་དག་གཅིག་འདི་ཆགས་ཡོད། ད་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་ཞེས་བརྗོད་རྒྱུ་བྱུང། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་སྲིད་སྐྱོང་ཞེས་བརྗོད་ན་ "པོ་ལི་ཀྲི་ཀལ་ལི་ཌར་" (Political Leader) དང་ང་ཚོས་སྲིད་སྐྱོང་ཞེས་བརྗོད་པ་གཉིས་ཏག་ཏག་འགྲོ་གི་འདུག (Prime Minister) བརྗོད་ན་ཚིག་འདི་ཧར་པོ་ཞིག་འདུག དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་བོད་གཞུང་ཟེར་བའི་མིང་ཚིག་འདི་ལ་ཏོག་ཙམ་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་ང་ཚོ་སྐད་ཆ་བྱུང་བ་རེད། སྐད་ཆ་འདི་བྱུང་བའི་སྐབས་ལ་ང་ཚོའི་བོད་རིགས་ནང་ནས་ཞེན་ཁོག་དང་ཤ་ཚ་ཡིན་ཀྱང་ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་ད་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་བརྒྱབ་སོང། འགྲིག་གི་མི་འདུག་ཅེས་སྐད་རྒྱག་མཁན་བྱུང་བ་དེ་ལ་ང་རང་ཏོག་ཙམ་བློ་ཕམ་བྱུང། ངས་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་བོད་གཞུང་གི་འགན་འཁྱེར་བ་ཡིན། ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་ད་ཆ་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་དྲུག་ལ་སླེབས་པའི་བར་ངས་འགན་འཁྱེར་བ་ཡིན། མི་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་གཡས་འཁྱོར་གཡོན་འཁྱོར་བྱེད་མཁན་ཞིག་མགོ་འདོན་འཚོ་སྐྱོང་བྱས་པ་ཡིན། དེ་འདྲ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་གཅིག་ལ་ད་ཆ་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་བརྒྱབ་སོང་བརྗོད་ན་ལ་དག་གི་རེད་དམ། ལོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་ངས་ཕར་གཡས་སྐྱོར་གཡོན་སྐྱོར་གྱི་ལྟ་རྟོག་བྱས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་བྱས་ཏེ་བསྡུ་གསོག་རྒྱག་གི་རེད་དམ། དེ་ཙམ་ཡང་བསམ་བློ་མ་འཁོར་བར་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་བརྒྱབ་སོང་ཞེས་སྐད་ཅོར་རྒྱག་དུས་དེ་ནི་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པའི་རྟགས་རེད་བསམ་པ་དྲན་བྱུང། ཚུར་ཡིད་ཆེས་མེད་ན་དེ་ལ་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་འདུག ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་འགན་འཁྱེར་མཁན་གྱི་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་རྒྱག་གི་མ་རེད། དེ་ལ་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡོད་ ཀྱི་རེད་བསམ་དྲན་དགོས་པ་ཡིན། ཤེས་སོང་ངམ། འདི་སྐོར་བཤད་འདོད་བྱུང་བ་ལྟར་ཁྱེད་ཚོར་བཤད་པ་ཡིན། ང་རང་བར་ལམ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་ཕྱིན་པ་དེ་སྐབས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཁག་ཐུག་གི་ཡོད། མི་སྣ་དེ་ཚོས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཐུག་པ་མ་གཏོགས་ད་ལྟའི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང་དེ་འདྲའི་མི་སྣ་ཐུག་ན་འགྲིག་གི་མི་འདུག་ཅེས་མང་པོས་བཤད་ཀྱི་འདུག རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཀྱང་ད་ག་རང་བཤད་ཀྱི་འདུག དབྱིན་ཇིའི་སྐད་བྱས་ན་ "སེན་སི་ཊིབ་" (Sensitive) ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ལུགས་ཀྱི་ང་ཚོས་ཕར་ཕྱོགས་ནས་ "ནོ་" (No) ཟེར་བའི་ཚིག་སྡུག་པ་འདི་མ་ཐོན་པའི་ཐབས་མཁས་པོ་བྱས་ན་ཡག་གི་རེད། ཤེས་སོང་ངམ། བར་སྐབས་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་བྱུང་བ་ཁྱེད་རང་ཚོར་བཤད་འདོད་བྱུང་བ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན། ང་རང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གཏམ་བརྗོད་རང་དབང་ཡིན། གང་ཡང་བཤད་ཆོག་ལ། བཤད་དགོས་པའང་རེད། ཡིན་ནའང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཆ་ཚང་རྟོགས་ནས་བཤད་དགོས་པ་ལས་མགོ་མ་ཚོས་པའི་སྐད་ཆ་དཀྲོག་གཏམ་དང། སྲང་ལམ་བར་གྱི་སྐད་ཆ་ལྟ་བུ་བཤད་ན་ཡག་པོ་མི་འདུག ཤེས་སོང་ངམ། གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། ཞེས་བཀའ་སྩལ།།
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༣ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ལ་དྭགས་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་ཐང་ཆེན་དུ་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་སེར་སྐྱ་མི་མང་དང་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༧༠༠༠ བརྒལ་བར་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་ནས་ཟུར་འདོན་ཞུས།
༄། །བར་སྐབས་ང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་འགྱུར་བ་གཅིག་ལ་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བླ་བྲང་གིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་འཛིན་པ་ཞིག་༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ནས་བྱུང་སྟེ་ད་བར་ལོ་བཞི་བརྒྱ་མ་ཟིན་ཙམ་སོང་ཡོད། གང་ལྟར་དེ་ལ་སྔ་ཕྱི་མ་གཏོགས་འགྱུར་བ་འགྲོ་དགོས་པ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་གཏན་འཁེལ་ཡིན། སྔ་མོ་ངོས་བོད་ལ་ཡོད་སྐབས་ཕལ་ཆེར་ལོ་བཅུ་གསུམ་བཅུ་བཞིའི་དུས་ནས་དོ་སྣང་བྱུང་བར། སྲིད་སྐྱོང་དང་། དེའི་འོག་གི་བཀའ་ཤག་དང་། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ། རྩིས་དཔོན་བཅས་དབང་ཆ་ཚང་མ་ཁོང་ཚོའི་ལག་ཏུ་ཡོད་སྟབས། སྐབས་རེ་ཉེ་དགའ་ཕྱོགས་ལྷུང་བྱས་ཏེ་ཉམ་ཆུང་ཚོ་སྐྱབས་མེད་མགོན་མེད་ལ་ལུས་པའི་མཐོང་ཚུལ་ཡོང་གི་ཡོད། ངོས་ལ་གསར་འགྱུར་ཤོད་མཁན་ནི་གྲོང་གསེབ་ནས་ཡོང་བའི་གད་པ་དང་དམག་མི་རྙིང་པ་ཚོ་རེད། ཁོང་ཚོར་རེ་དོགས་མེད་སྟབས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སྐད་ཆ་ག་རེ་འདུག་ཅེས་འདྲི་སྐབས། ཁོང་ཚོས་རྒྱལ་པོས་དྲང་པོ་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག བླ་མ་འདི་ཞེས་བྱ་བས་ཡག་པོ་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག བཀའ་བློན་དང་དེས་ཡག་པོ་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་རང་གིས་གང་ཤེས་པ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། གཞུང་ཞབས་རིགས་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་ན་འདྲ་ཆགས་པོ་ཤོད་པ་ལས་དྲང་པོ་ཤོད་ཀྱི་མ་རེད། ཁོང་ཚོ་ཞེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ངོས་ཀྱི་གསར་འགྱུར་ཡོང་ས་གད་པ་དེ་ཚོའི་གྲས་ཡིན། ཁོང་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་ཇ་འཐུང་། རྩེད་མོ་རྩེས། སློབ་སྦྱོང་གི་བར་གསེང་ལ་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། གང་ལྟར་ང་ཚོའི་སྒྲིག་འཛུགས་འགྲོ་སྟངས་ཀྱི་དབང་ཆ་ཚང་མ་མི་རེ་ཟུང་ལ་ཡོད་པ་དེར་སྐྱོན་ཡོད། ང་རང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལ་སླེབས་དུས་རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་འགན་འཁྱེར་བ་དང། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༤ ལོར་ལེགས་བཅོས་སྤྱི་ཚོགས་བཙུགས་པ་ཡིན། ལེགས་བཅོས་ཞེས་པའི་མིང་དེ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་ཆེད་བཙུགས་པ་ཞིག་རེད། དེའི་འགན་རྐང་ང་ཕོད་ཀྱིས་ཁྱེར་ཏེ་ལེགས་བཅོས་སྤྱི་ཚོགས་བཙུགས་པ་དེ་ནས་རྟ་ཁལ་འུ་ལག་གི་ཁྲལ་དང་། བུ་ལོན་སྤྲོད་འཇལ་སོགས་འགྲོ་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་འགོ་བཙུགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་འདོད་པ་ཁེངས་པ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག རིམ་པས་གཞུང་སྒེར་ཆོས་གསུམ་གྱི་ས་ཞིང་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུའི་བསམ་ཚུལ་ཡོད་ཀྱང་ལག་ལེན་འཁྱོལ་ཐུབ་པ་བྱུང་མེད། གང་ལགས་ཤེ་ན་སྐབས་དེར་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་བོད་གཞུང་གིས་བཅོས་བསྒྱུར་བཏང་ན་དེ་ནི་བོད་པར་རན་པའི་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་གི་རེད། དེ་ལྟར་བཏང་ན་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་ལ་རྒྱ་ནག་ནང་གི་བཅོས་བསྒྱུར་ལྟར་གཏོང་རྒྱུར་འགལ་རྐྱེན་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། བོད་མི་ཚོས་ང་ཚོ་བཅོས་བསྒྱུར་བཏང་ཚར། ཁྱེད་ཚོ་གུང་ཁྲན་གྱི་བཅོས་བསྒྱུར་དགོས་དོན་མི་འདུག་ཟེར་བའི་མཚམས་ལ་སླེབས་རྒྱུར་བརྟེན་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དངོས་ཤུགས་ཀྱིས་དགག་པ་རྒྱག་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་འཆར་གཞི་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐུབ་མེད། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༤ ལོར་ངོས་རྒྱ་ནག་ལ་བསྐྱོད་པ་དང། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༦ ལོར་ངོས་རྒྱ་གར་དུ་སངས་རྒྱས་མྱང་འདས་ཀྱི་དུས་དྲན་ལ་ཡོང་སྐབས་བོད་ནང་ཟང་ཟིང་འགོ་ཚུགས་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༥ ལོའི་ལོ་འགོ་ནས་ཁམས་ལི་ཐང་སོགས་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༧ ནས་ ༡༩༥༨ ལོ་ཨ་མདོ་ཁུལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ། དེ་རྗེས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ནང་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཏེ་ཐ་མ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་གནས་ཚུལ་འདི་བྱུང་བ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་ངོས་ཀྱིས་གྱོད་ཞིབ་ལས་ཁུངས་ཟེར་བ་ཟུར་དུ་བཙུགས་པ་ཡིན། དེ་འཛུགས་དགོས་དོན་ཡུལ་ལུང་གཞན་ལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཟུར་དུ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟར། གྱོད་ཁ་མཆུ་ཞུ་གཏུགས་བྱེད་ཡུལ་བཀའ་ཤག་དང་། རྩེ་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་མིན་པར་ལས་ཁུངས་ཟུར་གསལ་ཞིག་བཙུགས་ཏེ་དེ་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་དང་། དེའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱང་གཡུ་ཐོག་བསྐོས་པ་ཡིན། གཡུ་ཐོག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མི་དྲང་ཚུགས་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་གི་ཡོད། གཡུ་ཐོག་གྱོད་ཞིབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་བསྐོས་པ་ལྟར། ཁོང་གིས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱས་ཡོད། ཉིན་གཅིག་གྱོད་གཏུགས་བྱེད་མཁན་ཞིག་གིས་གཡུ་ཐོག་གི་གཟིམ་ཤག་ལ་བཅར་ཏེ་ལྐོག་རྔན་གྱི་འབུལ་ཚན་ཕུལ་བ་རེད། ཁོང་གིས་འབུལ་བ་འདིར་ཞོག ཁྱེད་རང་སང་ཉིན་ལས་ཁུངས་ལ་ཤོག་ཅེས་གསུངས་ཡོད། སང་ཉིན་གཡུ་ཐོག་གིས་འབུལ་བ་དེ་དག་ལས་ཁུངས་ལ་འཁྱེར་ནས་ལས་ཁུངས་ཚུགས་པ་དང་མི་དེ་ཡར་སྐད་བཏང་ནས། ཁ་སང་ཁྱེད་རང་གིས་ང་ལ་གྱོད་དོན་སྐོར་ལྐོག་རྔན་འདི་སྤྲོད་དུ་ཡོང་བ་ངས་འདི་རྩ་བ་ནས་ལེན་གྱི་མ་རེད། གྱོད་གཞི་ཞིབ་འཇུག་གིས་བདེན་རྫུན་རྣམ་དབྱེ་ཕྱེ་སྟེ་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་ལས་འབུལ་ཚན་ལ་བལྟས་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། ཁྱོད་རང་གི་དངོས་འདི་མར་འཁྱེར་རྒྱུགས་ཞེས་བཤད་དེ། མི་དེ་ངོ་ཧ་ཅང་ཚ་བོ་བྱུང་ཡོད། གྱོད་ཞིབ་ལས་ཁུངས་གསར་དུ་བཙུགས་པ་དང། འགོ་ཁྲིད་གཡུ་ཐོག་དྲང་པོ་དང་ ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་མི་མང་པོས་དགའ་པོ་བྱས་ཡོད། དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་གནས་ཚུལ་འདི་བྱུང་བ་དང། ལོ་དེའི་ཟླ་ ༤ པའི་ནང་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་སླེབས་པ་རེད། ཕལ་ཆེར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོའི་ལོ་མགོ་ཡིན་པ་ཡོད། རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་གདན་ས་ཁག་གི་མཁན་པོ་ལས་སྣེ་རྣམ་པ་དང་། གཞུང་ཞབས་ཚོ། ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་མི་མང་པོ་ཞིག་བཅས་འཛོམས་ཏེ་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པ་དེའི་ཐོག་ནས་སྤྱི་འཐུས་བསྐོ་རྒྱུའི་འགོ་ཚུགས་ཡོད། མ་གཞི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་གསར་པ་དེ་རིགས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་མ་སུ་རིར་སླེབས་པ་དང་བཟོ་བཅོས་བྱས་པ་ཡིན། དེ་སྔའི་བཀའ་ཤག་དང། རྩིས་ཁང་། ཡིག་ཚང་གི་ལས་འགན་དེ་དག་ལས་བགོས་བརྒྱབ་སྟེ་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་དང། ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས། ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་བཅས་བཟོས་པ་དང། བཀའ་བློན་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ལས་བགོས་བརྒྱབ་པ་ཡིན། སྤྱི་འཐུས་འདེམས་བསྐོ་བྱས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གོང་གསལ་ལས་ཁུངས་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་རྒྱུ་བཟོས་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ་ང་ཚོས་མང་གཙོའི་ལམ་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། དེ་ནས་ ༡༩༦༣ ལོར་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ས་བོན་ཞིག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དབང་ཆ་གྲོས་ཚོགས་མང་མོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གལ་ཏེ་དགོས་གལ་བྱུང་ན། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དབང་ཆ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་དོན་ཚན་ཞིག་བཀོད་ཡོད། སྐབས་དེར་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་དེ་འགྲིག་གི་མི་འདུག་ཅེས་བསམ་ཚུལ་བཏོན་ཡོད། གང་ལྟར་མང་གཙོའི་འགྱུར་བ་གཏོང་རྒྱུའི་འགོ་བོད་ནས་བཙུགས་པ་དང། རྒྱ་གར་ལ་སླེབས་ནས་དེའི་མཇུག་མུ་མཐུད་དེ་ལས་ཀ་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན།
འདས་པའི་ལོ་བཅུ་གཅིག་གི་གོང་ལ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ངོས་ཀྱིས་བསྐོ་མི་དགོས་པར་མི་མང་འོས་བསྡུ་བྱས་ཏེ་བསྐོ་རྒྱུའི་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དེ་གང་འདྲ་བྱས་ཡོང་བསམས་ནས་དོགས་པ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཀྱང་གང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། འོས་བསྡུ་བྱས་ནས་བསྐོས་པའི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང་པོ་དེ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བ་དང། ཁོང་གིས་ལོ་ལྔ་ཚན་གཉིས་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་གནང་བ་རེད། དེའི་སྐབས་ངོས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནི་ཕྱེད་རྒས་ཡོལ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཡོད། དོན་དག་གལ་ཆེ་བ་ཚང་མ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་ཐག་གཅོད་གནང་བ་ལས་ངོས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་མེད། བསམ་འཆར་ནི་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ་ངོས་རང་ཕྱེད་རྒས་ཡོལ་ཐོག་བསྡད་པ་རེད།
དེ་ནས་ལོ་བཅུ་ཕྱིན་ཏེ་སྔ་ལོའི་གནས་ཚུལ་ལ་ལྟ་སྐབས་མི་མང་གི་ངོས་ནས་དངོས་གནས་འགོ་ཁྲིད་འོས་འདེམས་བྱ་རྒྱུར་དོ་སྣང་དང་འོས་ཤོག་བླུག་རྒྱུར་ཚང་མས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཐ་མ་འོས་མི་གསུམ་སླེབས་པའི་ནང་རྒན་པ་གཉིས་དང་མི་རབས་གསར་པའི་ན་གཞོན་གཅིག་བཅས་སླེབས་པ་ཧ་ཅང་འོས་པོ་དང་ཡག་པོ་མཐོང་བྱུང། བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་རྒྱ་གར་ནང་སྐྱེས་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་དང། དེང་དུས་ཤེས་ཡོན་གྱི་རྨང་གཞིའི་སློབ་སྦྱོང་རྒྱ་གར་ནང་ཐོག་མར་བོད་གཞུང་སློབ་གྲྭ་དང། དེ་ནས་ལྡི་ལིར་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ། དེ་རྗེས་ཨ་རིར་འཛམ་གླིང་ནང་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་ཧ་ཝར་ཌི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་ཁྲིམས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་བྱས་རྗེས་ལོ་མང་རིང་དེར་ལས་ཀ་བྱས་ཏེ་བསྡད་པ་བཅས་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་རྩེར་སོན་པ་ཞེས་བརྗོད་ཐུབ། ཁོང་མིང་ཐོའི་ནང་སླེབས་འདུག ཁོང་ཚོ་གསུམ་སུ་སླེབས་པ་ཡིན་ནའང་ཧ་ཅང་འོས་པོ་འདུག་སྙམ་པ་དང། ཐ་མ་བློ་བཟང་སེང་གེར་འོས་མང་ཤོས་ཐོབ་པ་ཧ་ཅང་འོས་པོ་འདུག་སྙམ་བྱུང། ངོས་རང་ཕྱེད་རྒས་ཡོལ་ནས་རྒས་ཡོལ་ཆ་ཚང་བྱ་རྒྱུ་དང། ངོས་ཀྱི་རྒས་ཡོལ་དེ་ཡང་ངོས་སྒེར་གྱི་གནས་ཚུལ་གཅིག་པུ་མིན་པར་༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ནས་བཟུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གཞུང་གི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བྱེད་པ་འདི་མཚམས་བཞག་སྟེ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གིས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་འཁྱེར་བ་འདི་མེད་པ་བྱས་ཏེ། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དེ་སྔ་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་གསུམ་པ་བཞི་པ་དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་འབྲས་སྤུངས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་པའི་བླ་བྲང་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད། སྔར་གྱི་༸རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་གི་ནང་ནས་དང་པོ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དང། དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་ནས་བཟུང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་དེ་འབྲས་སྤུངས་ནས་ཡིན། ༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཐོག་མར་འབྲས་སྤུངས་ཀྱི་བླ་མ་བྱས་ཏེ་བཞུགས་ཡོད། དེར་བརྟེན་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་འཁྱེར་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱས་ཏེ་ལོ་བཞི་བརྒྱ་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་དགའ་བཞིན་སྤྲོ་བཞིན་དང་དུ་བླང་བའི་ཐོག་ནས་གཟི་བརྗིད་ངང་མཚམས་བཞག་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་ནང་ནས་དེ་ལྟར་བྱེད་རྒྱུ་མི་འདུག་ཅེས་བསམ་འཆར་དང་རེ་འདུན་འདོན་མཁན་བྱུང་ཡང་དེ་ནི་ངོས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱས་ཟིན་པ་ཞིག་ཡིན། སྔ་ཕྱི་མ་གཏོགས་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པ་རེད།
འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང་མཐུན་པའི་མང་གཙོ་ཡང་དག་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཤིང། ཕར་ཕྱོགས་རྒྱ་ནག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་ཆ་བཞག་ན། ང་ཚོས་ལུགས་སྲོལ་རྙིང་པ་ཕར་བཞག་སྟེ་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་འགྲོ་གི་ཡོད་ཅེས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསྟན་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན། འཛམ་གླིང་གི་ཕྱོགས་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་ང་ཚོར་བདེན་པ་ཡོད་པ་མཐོང་སྟེ་རྒྱབ་སྐྱོར་མང་དུ་འགྲོ་བ་སོགས་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཞིག་ལ་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ་ངོས་ཀྱིས་ཐ་མའི་ཐག་གཅོད་འདི་བྱས་པ་ཡིན། གསལ་བཤད་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ངོས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་འཛིན་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱས་པ་འདི་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ཐད་སེམས་ཤུགས་ཆག་པའམ། ཡང་ན་བོད་ཀྱི་སྤྱི་དོན་ལ་རེ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཐོག་ནས་མཚམས་འཇོག་བྱས་པ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མིན། དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་༸རྒྱལ་དབང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱས་པ་ཡིན། གནས་ཚུལ་འདི་གཅིག་ཤོད་འདོད་བྱུང།
དེ་ནས་ཞོར་འཕྲོས་ཤོད་འདོད་པ་ཞིག་ལ། སྐབས་དེར་ང་ཚོའི་བོད་རིགས་ཀྱི་ནང་ནས་གཞོན་ནུ་ཚོགས་པ་དང་། མི་སྒེར་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ད་ཆ་བོད་གཞུང་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་ཏེ་བོད་གཞུང་མེད་པ་ཆགས་པ་རེད་ཅེས་ཧ་ཅང་སྐད་ལོག་བརྒྱབ་ཡོད། སྐབས་དེར་ངོས་ཀྱིས་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ཡིན། ང་ཚོའི་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་པ་འདི་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བླ་བྲང་དང་འབྲེལ་བའི་ཚིག་ཅིག་ཡིན། བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་པའི་ནང་གི་བོད་གཞུང་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ང་ཚོའི་བོད་སྐད་ནང་གཞུང་ཟེར་བ་དེ་(government) སྲིད་གཞུང་ཁོ་ན་མིན། གཞུང་ཟེར་བ་འདི་གཟིམ་ཤག་གཞུང་རྐྱང་དང། དགོན་པ་གཞུང་རྐྱང། གྲྭ་ཚང་གཞུང་རྐྱང། གཞན་ཕར་བཞག་ཆུའི་གཞུང་ཞེས་བོད་སྐད་ནང་གཞུང་ཞེས་པ་འཇུག་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད། དབྱིན་ཇིའི་ཚིག་ནང་གི་གཞུང་ཟེར་བ་དེ་ང་ཚོས་དང་པོ་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱས་མེད། ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་གནང་སྟེ་ལོ་དྲུག་བདུན་གྱི་གོང་དུ་ང་ཚོས་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་གྱི་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་འཚོགས་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་གྱི་གསར་འགོད་པ་གཅིག་ཡོད་པ། ཁོང་གིས་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་སྐབས་དབྱིན་སྐད་ཐོག་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྲིད་བློན་ཞེས་བརྗོད་སོང། སྐབས་དེར་ངོས་ཀྱིས་ང་ཚོས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དང་སྲིད་བློན་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་མེད། ང་ཚོས་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཅེས་བརྗོད་པ་ལས་སྲིད་བློན་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་མེད་ཅེས་ཐད་ཀར་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ པའི་བདུན་ཕྲག་གསུམ་པ་ཙམ་ཡིན། ངོས་རང་མ་སུ་རིར་ཡོད། སྐབས་དེར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧེ་རུ་མཆོག་མ་སུ་རིར་གཟིགས་སྐོར་དང་གཙོ་བོ་ངོས་ཐུག་འཕྲད་དུ་ཆེད་ཕེབས་གནང་བྱུང། དེ་དུས་ཁོང་དང་ལྷན་དུ་བཀའ་མོལ་ལྷོད་ལྷོད་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང། རྩ་བའི་ངོས་རང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་སྐབས་ཁོང་དང་ལན་མང་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་བ་ལྟར་བོད་པའི་བདེ་སྡུག་སྐོར་ལན་མང་གོ་བསྡུར་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་། མཐར་ནེ་ཧེ་རུས་ངོས་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ན་ཡག་གི་རེད་ཅེས་གསུངས་བྱུང། རྒྱ་གར་ནང་བསྡད་ནས་ཐབས་ཤེས་བྱས་པ་ལས་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་ནས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ནང་གསལ་ལྟར་གྱི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ན་ཡག་གི་རེད་ཅེས་གསུངས་པ་དེ་དོན་ངོས་རང་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ཏེ། ནེ་ཧེ་རུའི་དགོངས་འཆར་ལྟར་ངོས་ཀྱིས་ལག་ལེན་བསྟར་བ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་གློ་བུར་དུ་ནོར་གླིང་ནས་བྲོས་དགོས་བྱུང་སྟེ་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་བསྡོམས་ལྟ་བུ་ཞིབ་ཕྲ་གསལ་ཞུ་བྱས་པ་ཡིན། ངོས་རང་ལྷ་ས་ནས་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ དགོང་མོ་ཐོན་པ་དེ་ནས་ཉིན་གཉིས་སོང་རྗེས་ལྷ་སར་དྲག་གནོན་ཚབས་ཆེན་བྱས་ཏེ། ལྷ་ས་རྒྱ་དམག་གི་ལག་ཏུ་ཤོར་ནས་གཞུང་ཞབས་ཕལ་མོ་ཆེ་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་ལས་དོན་བྱེད་ཐབས་བྲལ་བའི་གནས་སུ་གྱར་བའི་གནས་ཚུལ་གོ་ཐོས་བྱུང་བར་བརྟེན། ང་ཚོ་གཉལ་གཡུལ་རྒྱལ་ལྷུན་རྩེར་སླེབས་པ་དང་དེ་གར་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གནས་སྤོས་བྱས་པ་དང་། དེའི་བཀའ་རྒྱ་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཟུར་ཁང་ས་དབང་ཆེན་མོས་གནང་བ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་སྐབས་དེར་ནེ་ཧེ་རུར་ཞུས་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་ང་ཚོས་གཞུང་ཞེས་པ་ཁས་ལེན་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་ཅེས་གསུངས་བྱུང།
དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མ་སུ་རིར་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་དང་པོ་འཚོགས་པ་རེད། དེའི་གོང་ལ་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་མི་གསུམ་པ་ཞིག་བརྒྱུད་ནས་གསར་བཀོད་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ལས་ངོས་ནས་ཐད་ཀར་ཐུག་འཕྲད་བྱས་མེད། ཐད་ཀར་ཐུག་འཕྲད་བྱས་པ་དེ་ཉིན་དང་པོ་ཡིན། སྐབས་དེར་གསར་འགོད་པ་ཞིག་གི་དྲི་བ་ལ་བོད་གཞུང་གང་དུ་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་བྱུང། ངོས་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བཀའ་ཤག་དང་བཀའ་བློན་ཚོ་གང་དུ་ཡོད་ས་དེར་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བོད་གཞུང་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་ནས་ཉི་མ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་ནས་དབུས་རྒྱལ་སྲུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་གཅིག་གིས་ཆེད་མངགས་གསར་བཀོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་ཏེ་བོད་གཞུང་ཞེས་པ་ཡོད་མ་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་མ་རན་པ་ཞིག་ཨུ་ཚུགས་བརྒྱབ་ན་ཡག་པོ་མེད། ནང་རྟག་ཏུ་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ང་ཚོ་བོད་པའི་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ངོས་འཛིན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད། ང་རང་ཚོར་ནང་དོན་བྱུང་ན་དེ་གས་འགྲིགས་པ་ལས། མིང་འདྲ་ཆགས་པོ་དགོས་དོན་མེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་རྡ་སར་ཕལ་ཆེར་འདས་པའི་ལོ་རབས་བདུན་ཅུ་བརྒྱད་ཅུ་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་དང་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ལྡི་ལིར་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་ལ་ཡི་གེ་འབུལ་སྐབས་ལས་ཁུངས་ (Department) ཞེས་བྲིས་ཡོད། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ནས་ཌི་པ་ཊི་མན་ཌི་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་མ་བྲིས། དེ་བྲིས་ན་ཡིག་ལན་གཏོང་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་དང་པོ་ནས་བོད་པའི་ཚིག་གི་ནང་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་བརྗོད་ན་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད། དབྱིན་ཇིའི་ཚིག་ནང་དུ་ང་ཚོས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཞེས་པ་རྩ་བ་ནས་བརྗོད་ཀྱི་མེད། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་སྔ་ལོ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་སྐབས་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་པ་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་ན་ཡང་། ད་དུང་བོད་གཞུང་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ལྷག་གི་ཡོད། ཚིག་འདི་ལ་བསམ་བློ་ཏན་ཏན་གཏོང་དགོས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ་ཚིག་འདི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཡིན་པའི་བཟོ་ལྟ་བུ་བྱས་ནས་གནས་ཡོད། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ཕྱིར་བསྡུ་ཟིན་པ་དང་བོད་གཞུང་ཞེས་པ་འདི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་རང་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། དེར་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་ཞེས་ངོས་ཀྱིས་བསམ་འཆར་བཤད་པ་ཡིན། དེ་རྗེས་བོད་གཞུང་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ཕྱིར་བསྡུ་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་གོ་བསྡུར་མང་པོ་བྱས་ཡོད། དེས་འཁྲོག་ཐེབས་ནས་བོད་གཞུང་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་ཏེ་མེད་པ་བཟོས་པ་རེད། ཅེས་སྐད་ཆ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། སྐབས་དེར་ངོས་རང་ཕྲན་བུ་བློ་ཕམ་བྱུང། བློ་ཕམ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ངོས་རང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་དྲུག་ལ་སླེབས་པའི་བར་ལོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་ངས་བོད་གཞུང་བདག་པོ་བརྒྱབ་སྟེ་དཀའ་ངལ་རིམ་པ་མང་པོ་བརྒྱུད་པའི་ནང་གཡས་སྐྱོར་གཡོན་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་འཚོ་འཛིན་མཁན་གྱི་མི་གཅིག་གིས་མི་ལོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་གཅེས་པར་བསྐྱངས་རྗེས་ཕྱིར་བསྡུ་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཀྱི་རེད་དམ། མི་ལ་མཚོན་ན་ཕ་མ་གཅིག་གིས་ཕྲུ་གུ་ལོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་གསོས་པ་ཐ་མ་བློས་གཏོང་བྱེད་ཀྱི་རེད་དམ། དེ་ནི་ཡིད་ཆེས་ཡོད་མེད་ལ་ཐུག་ཡོད། ངོས་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན། ད་རེས་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་གཞུང་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་པ་ལ་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་ཏན་ཏན་ཡོད་ངེས་དྲན་དགོས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་མ་དྲན་པར་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བོད་གཞུང་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་ཏེ་ད་ཆ་ང་ཚོར་རྒྱ་གར་ནང་གཞུང་མེད། བོད་ནང་མ་གཏོགས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་རྒྱུ་མེད་ཅེས་སྐད་ཆ་མང་པོ་བཤད་པ་དང། ད་ལྟའང་ཤོད་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས་ངོས་རང་ཕྲན་བུ་བློ་ཕམ་ཡོང་གི་འདུག ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་བདུན་ཅུ་དོན་དྲུག་བར་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཡག་བྱུང་ཟེར་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་ད་དུང་སྐད་ཆ་ཁྱད་མཚར་དེ་འདྲ་ཤོད་དུས་གཅིག་བྱས་ན་མ་ཤེས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ན་ཁྱད་པར་མི་འདུག གཅིག་བྱས་ན་དགོས་པའི་དབང་གིས་གོ་སྐབས་བཟུང་སྟེ་ཆེད་མངགས་དཀྲོག་རྐྱེན་བཟོ་བ་ལྟ་བུ་འདུག དེ་རིང་ཁ་སང་ཤོད་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་ལ་གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་ན། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆིག་འབུམ་ལྔ་ཁྲི་ཡོད་པ་ད་བར་རྡོག་ལ་བསྒྲིལ་ནས་གནས་ཡོད་པ་འདི་རིམ་བཞིན་རལ་པོ་ཁ་ལུག་ལྟར་བཟོ་ཉེན་ཡོད། དེར་ཚང་མས་བསམ་བློ་ཏན་ཏན་གཏོང་དགོས། ངོས་རང་དགོངས་པ་ཞུས་ཏེ་ལས་འགན་མེད། ཡིན་ནའང་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་དྲུག་ལ་མ་སླེབས་བར་འགན་འཁྱེར་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་རྒས་ཡོལ་བྱས་ནས་སྡོད་སྐབས་སྐྱོན་མཐོང་ན་ང་རང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་འབངས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྤྱི་དོན་ཐོག་སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པར་བརྟེན་སྐད་ཆ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཁྱེེད་ཚོ་འདི་ག་ལ་དྭགས་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་མི་མང་ཚོ་དང། ལྷག་པར་སློབ་ཕྲུག་ཁྱེད་ཚོས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ག་རེ་ཡིན་པ་དེ་ཆ་ཚང་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེར་བརྟེན་ངོས་ཀྱིས་དེ་རིང་འདིར་ཞིབ་ཕྲ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ཡིན། མི་མང་ཚོས་ཀྱང་དེ་ལུགས་ཤེས་པར་བྱེད་དགོས།
ཕྱོགས་མཚུངས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་འགའ་ཤས་ཕེབས་འདུག་པ་ཁྱེད་ཚོས་ཀྱང་མཁྱེན་པ་གནང་དགོས། རང་བཙན་བརྗོད་ན་ངོས་ཀྱིས་གོང་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་རེད། བོད་པ་སུ་ཡིན་རུང་ཧ་ཅང་སྡུག་པོ་གཏོང་མཁན་ཞིག་གི་འོག་ལ་སྡོད་རྒྱུ་དང་། དེ་ལས་ཐ་དད་དུ་སྡོད་རྒྱུ་འདེམས་བཅུག་ན་ཐ་དད་དུ་སྡོད་རྒྱུ་འདེམས་པ་ལས་སྡུག་པོ་གཏོང་མཁན་དང་མཉམ་དུ་སྡོད་རྒྱུ་འདེམས་ཀྱི་མ་རེད། འོན་ཀྱང་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འདི་འདྲ་མིན། བོད་ནང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་ཡོད་པ་འདིའི་འོག་ནས་ང་ཚོ་བོད་པ་འཚོ་ཐུབ་པ་ཞིག་དང། བོད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་འདི་འཚོ་གནས་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོར་ རྡ་རམ་ས་ལར་གཞོན་ནུ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་རྒྱུན་ལས་སོགས་དང་། དེ་བཞིན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཟབ་སྦྱོང་གོ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་ཁག་གཅིག་བཅས་ཁོང་ཚོ་མཉམ་དུ་ཐུག་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་ངོས་ཀྱིས་རྩེད་མོ་དང་སྦྲགས་ཁྱེད་ཚོ་གཞོན་ནུས་རང་བཙན་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་ང་ཚོ་བོད་པའི་ཐོབ་ཐང་རེད། དེ་བཞིན་ཕྱོགས་གཞན་ཁྱེད་ཚོས་དབུ་མའི་ལམ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཁྱེད་ཚོ་འཛིང་རེས་ཤིག་གཏོང་དང་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་རྗེས་ངོས་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། གཞོན་ནུས་རང་བཙན་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་ང་ཚོར་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་དང། དབུ་མའི་ལམ་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་ད་ལྟ་ད་ལྟའི་ང་ཚོའི་དངོས་ཡོད་གི་གནས་སྟངས་བོད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་འཆི་དང་གསོན་ཛ་དྲག་གི་མཚམས་ལ་སླེབས་ཡོད་པ་འདི་ལས་བསྐྱབ་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། གཉིས་ཀ་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་བརྟེན་འགལ་བ་གང་ཡང་མེད་ཅེས་བརྗོད་རྒྱུ་བྱུང། རང་བཙན་ང་ཚོའི་ཐོབ་ཐང་ཡིན་པས་ཤོད་ཆོག་པ་རེད། གོ་མིང་ཏང་གི་སྐབས་ནས་བཟུང་རྒྱའི་ཡིག་ཆའི་ནང་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་པ་བྲིས་ཡོད། དོན་དངོས་དེ་འདྲ་མ་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་ཟུར་གསལ་དུ་ཡོད། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་སྐབས་རྒྱ་ནག་གོང་མ་དང་མཉམ་དུ་ཡིག་ཆ་བཞག་ཡོད། ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་དོན་རྡོ་རིང་ལ་བཀོད་དེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མདུན་དང། རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་ཁྲང་ཨན། བོད་རྒྱའི་ས་མཚམས་གུར་གུ་རྨེ་རུར་བཅས་སུ་བཙུགས་ཡོད། ཡིག་ཆ་དེ་རྒྱ་ཡིག་ནང་ཡོད་པ་བོད་ཡིག་ལ་བསྒྱུར་ནས་ལོ་མང་གོང་ལ་ཤིང་ཧྭ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་འདེབས་བྱས་འདུག རྒྱ་ཡིག་ནང་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཞེས་འཁོད་པ་བོད་ཡིག་ལ་སྒྱུར་སྐབས་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་གཉིས་ཞེས་ཚིག་འཇམ་དུ་བཏང་འདུག གང་ལྟར་རྒྱ་རྒྱ་ཡུལ་ན་སྐྱིད། བོད་བོད་ཡུལ་ན་སྐྱིད། ཅེས་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་གསལ་པོ་ཡོད།
དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མ་ཡིན་པས་ང་ཚོར་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ཅེས་ངོས་ཀྱིས་རྟག་པར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། ཡོ་རོབ་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་རེད། ཡིན་ནའང་སྤྱིའི་ཁེ་ཕན་ལ་བལྟས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའིཤོག་དངུལ་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཡིན་པའི་མཚོན་རྟགས་ལ་བརྩི་བ་འདི་བློས་བཏང་ནས་སྤྱིའི་པའི་ཤོག་དངུལ་བཏོན་ཡོད། དེ་རིང་ཁ་སང་ཆབ་སྲིད་ཐོག་སྤྱི་མཐུན་ (Federal) བཟོ་རྒྱུའི་སྐད་ཆ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རན་པ་ཞིག་དང་། ཐུན་མོང་གི་ཁེ་ཕན་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་་དང། ཁོང་ཚོའི་ཡར་ཐོན་གྱི་བསམ་བློ་རེད། ང་ཚོ་ཨེ་ཤི་ཡར་ཆ་བཞག་ན་སྔ་མོ་བི་ནོ་སྦ་སྦ་ཇི་ཡོད་སྐབས་ཁོང་གིས་མ་འོངས་པར་རྒྱ་གར་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་ཨེ་བྷི་སི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་འཛུགས་དགོས། ཨེ་ནི་ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་དང་། བྷི་ནི་འབར་མ། སི་ནི་ཤི་རི་ལངྒ། རྒྱ་གར་དང་པ་ཀི་སི་ཐན་བཅས་པ་མཉམ་ཞུགས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུའི་དགོངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཞེས་ཡོད། ཁོང་གི་རྨི་ལམ་དེ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ན། ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་ལྷིང་འཇགས་སུ་གནས་རྒྱུ་དང་། པ་ཀི་ཐན་ནང་དུའང་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་དེ་ནི་ང་ཚོའི་མིག་དཔེ་ལྟ་ས་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད།
ང་ཚོ་བོད་པར་ཆ་བཞག་ན་ང་ཚོར་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་དགོས་ཞེས་ངོས་ཀྱིས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཐོག་ནས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། བོད་མི་ཨ་རི་དང་། ཡོ་རོབ། ཁེ་ན་ཌ་སོགས་ཀྱི་ནང་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་མཁན་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཡོད། ལྡི་ལིར་ཡོད་པའི་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་གིས་དེ་སྔ་བོད་མི་ཨ་རིར་འགྲོ་མཁན་ཚོར་ཆོག་མཆན་ལམ་སང་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། བར་ལམ་ནས་སྤྲོད་ཁག་ཏུ་སོང་ཡོད། དེ་ནི་ཐེངས་གཅིག་ང་ཚོའི་དོན་གཅོད་ལས་ཁང་ནས་འགན་ལེན་བྱས་པའི་མི་ཞིག་ལག་འཁྱེར་ཐོབ་རྗེས་ཨ་རིར་ཕྱིན་ནས་ཚུར་ལོག་མེད། དོན་གཅོད་ཧ་ཅང་ངོ་ཚ་པོ་བཟོས་ཡོད། དེ་རྗེས་ངོས་དང་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ངོ་ཐུག་སྐབས་དགོངས་དག་ཞུས་པ་ཡིན། བོད་པ་བཙན་བྱོལ་བའི་ནང་ནས་ཞབས་འདྲེན་ཞུ་གི་འདུག་ཅེས་ངོས་ཀྱིས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ནང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་པ་ཁག་གཅིག་གིས་ཨ་རི་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་དོན་དུ་རྒྱ་གར་ནང་ཡོང་། དེ་ནས་དངུལ་སྤྲད་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་འགྲོ་གི་ཡོད། དེ་ལྟར་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཨ་རི་དང་ཁེ་ན་ཌ་སོགས་ལ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ཆོས་དོན་དུ་གཉེར་ནས་འགྲོ་གི་མེད་པར་དངུལ་དང་ཌོ་ལར་ལ་ཆགས་ནས་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་པ་ཚོ་ལ་དངུལ་དང་དཔལ་འབྱོར་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དངུལ་དང་དཔལ་འབྱོར་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ན། དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་དང་འཛུགས་སྐྲུན་དེ་ཙམ་མེད་པའི་བོད་ལུང་པ་འདི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་བསྡད་ནས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་སྒོ་རྣམས་རྒྱ་ནག་གཞུང་བྱེད་དུ་བཅུག བོད་ཀྱི་ས་གཏེར་སྔོག་པའི་ཁེ་འབབ་ནས་མ་མཐའ་ཡང་ཕྱེད་ཀ་ང་ཚོ་བོད་པར་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན། ལུང་པ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུ་རེད། དེ་དག་ང་ཚོ་བོད་པ་གཅིག་པུས་བྱེད་དགོས་བྱུང་ན་ཕལ་ཆེར་ཁག་པོ་ཡིན། བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོ་སོགས་རིག་གཞུང་དང། འཕྲོད་བསྟེན། དེ་བཞིན་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་ཐུབ་པའི་དཔལ་འབྱོར་འདུ་འགོད་དང། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་པ་ཆ་ཚང་གི་འགན་བོད་པ་རང་གིས་གཙང་མ་འཁྱེར་རྒྱུ་ཞིག་བྱུང་ན། བོད་པས་བྱེད་ཐུབ་པ་ཚང་མ་བོད་མིས་འགན་འཁྱེར་ནས་བྱས། ཡང་འཛུགས་སྐྲུན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་འགྲོ་སོང་མང་པོ་གཏོང་དགོས་རིགས་རྣམས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བྱས་ན་ཡག་པོ་ཡོད་ཅེས་ང་ཚོས་འདི་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། སྐབས་དེར་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་པ་ཡིན། གཞོན་ནུས་རང་བཙན་འདོད་པ་ལྟར་རྒྱ་མི་རྣམས་བོད་ནས་ཕྱིར་འབུད་དགོས་པས་དེ་ལྟར་ཕུད་ཐུབ་པ་འདུག་གམ་ཞེས་ངོས་ཀྱིས་སྐད་ཆ་དྲིས་པར་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་གཙོས་ཕུད་ཐུབ་ཅེས་བརྗོད་བྱུང། ཕྱིར་ཕུད་ཐུབ་པ་ཡོད་མེད་ཁྱེད་ཚོ་བསམ་བློ་ཞིག་ཐོངས་དང། རྒྱ་མིའི་དམག་མི་འབུམ་ཕྲག་དང་ས་ཡ་བརྒལ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་མེ་མདའ་འཁྱེར་ནས་ཁ་གཏད་བཅག་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡིན། དེས་ན་རྒྱ་མི་རིགས་དགྲ་བཟོས་པ་ལས་རྒྱ་མི་རིགས་གཉེན་དུ་བཀུགས་ན་ཡག་གི་རེད་ཅེས་སྐད་ཆ་བྱུང། ལྷག་བསམ་དང་སེམས་ཤུགས་ཡིན་ནའང་བསམ་བློ་ཆ་ཚང་མ་བཏང་བར་རྒྱ་མི་ང་ཚོས་ཕུད་ཐུབ་བརྗོད་བྱུང། དེ་ནི་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མེད། རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕྱིར་ཕུད་བྱེད་འདོད་བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཚོར་ཡང་ཏན་ཏན་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མེད། ཐེ་ཝན་ལ་ཆ་བཞག་ན་རང་བཙན་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ན་ཨ་མི་རི་ཀས་མཚོན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་རག་གི་མེད། ཐེ་ཝན་རང་བཙན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་སྤྱིར་ལས་སླ་པོ་རེད། ལས་སླ་པ་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ན་བོད་རང་བཙན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རན་པ་ཞིག་གི་ཐོག་འགྲོ་དགོས་པ་ལས་སོ་སོའི་འདོད་དབང་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་ཐོག་ནས་ང་ཚོར་རང་བཙན་དགོས། རང་བཙན་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན། དབུ་མའི་ལམ་ཟེར་བ་དེ་ཕམ་ཉེས་རེད། དེ་འགྲིག་གི་མི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་ན། གཏམ་བརྗོད་རང་དབང་རེད། དེ་ལ་དགའ་བསུ་ཡོད། འོན་ཀྱང་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐུབ་དང་མི་ཐུབ། དེ་ནི་ཧ་ཅང་རྙོག་དྲ་ཚ་པོ་ཡིན་པས་བསམ་བློ་ཏན་ཏན་མ་བཏང་ན་རྗེས་སུ་འགྱོད་པ་སྐྱེ་དུས་ཕྱི་དྲགས་པ་ཡིན། ངས་དུས་རྒྱུན་རེ་བ་བཟང་ས་ནས་རྒྱག་དགོས་པ་དང་། གྲ་སྒྲིག་སྡུག་ས་ནས་བྱེད་དགོས། ཞེས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། ད་བར་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ་ལྷག་ཙམ་སོང་ཞིང། གང་ལྟར་འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་བོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྐོར་གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་པ་དང། ཆབ་སྲིད་ཐད་འཛམ་གླིང་ཐོག་ང་ཚོར་ཤ་ཚ་ཡོད་མཁན་ཚོས་ལག་པ་འཆང་བདེ་པོ་ཆགས་ཏེ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡག་ཐག་ཆོད་ཡོད། གཙོ་ཆེ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད། དེ་ནས་གལ་ཆེ་ཤོས་རྒྱ་ནག་མི་མང་ནང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། གནས་སྟངས་ད་ག་རང་གི་ཐོག་འཇོག་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དེ་དག་འཕྲོས་བཤད་ཡིན་པས་གསལ་བཤད་བྱེད་དགོས་པ་མ་བྱས་ན་དེ་རིང་ཁ་སང་སྐད་ཆ་མང་པོ་ཡོང་གི་འདུག ཁྱེད་རང་ཚོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བརྗོད་རྒྱུ་ཡིན།
ངས་གོང་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཞེས་པ་འདི་དངོས་གནས་སྲེག་གཏུབ་འཕེར་བའི་མི་རིགས་དང། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཕྱུག་པོ་ཡོད་པའི་མི་རིགས་གྱོང་མཁྲེགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཐད་དེ་སྔ་ནས་རྗེས་ལུས་ཐེབས་ཡོད། རྩ་བའི་མི་རིགས་ཧ་ཅང་མཁྲེགས་པོ་དང་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་ཏེ་ལུང་པ་མེད་པའི་སྐྱོ་པོ་ཞིག་ཡིན་བསམ་ནས་མ་བསྡད་པར། ང་ཚོ་བོད་པ་ཡིན་བསམ་པའི་སྤོབས་པ་རྒྱུན་བཅངས་བྱེད་དགོས། ཁྱེད་རང་ཚོ་ལ་དྭགས་པར་ཆ་བཞག་ན་གོ་སྐབས་ཐོབ་ན་གང་ཡང་བྱེད་ཐུབ་མཁན་ཞིག་རེད། ང་ཚོ་ཧི་མ་ལ་ཡ་རི་རྒྱུད་བོད་དང་འདབས་འབྲེལ་ཡིན་སྙམ་པའི་སྤོབས་སེམས་བྱེད་དགོས། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཞེས་བཀའ་སྩལ།།


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པའི་མཛད་རྣམ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ཟླ་ ༢ །
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ཟླ་ ༤ བསྐྱར་བཅོས་བྱས།
ངོ་སྤྲོད།
སྲོལ་རྒྱུན་དུ་སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པ་ (Shakyamuni) གཞན་ཡང་གོའུ་ཏ་མ་ (Gautama) ཞེས་བྱ་ཞིང་། རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་ཡི་ཤུ་མ་ཤི་ཀའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་ལོ་ ༥༦༦ ནས་ ༤༨༥ མཚམས་སུ་བྱོན། ནང་པའི་ཆོས་འབྱུང་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་སྐོར་ཧ་ཅང་མང་། ཞིབ་ཕྲ་རྒྱས་པ་རིམ་པས་འབྱུང་། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་གཞུང་དང་པོ་དེ་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་རབས་གསུམ་གྱི་ཕྱིས་སུ་བྱུང་སྟབས། འདིའི་ནང་གང་བཀོད་པའི་ཞིབ་ཕྲ་རྣམས་ཁུངས་ལྡན་ཡིན་པ་ཏག་ཏག་ཅིག་ངེས་ཤེས་རྙེད་པ་དཀའ། དེར་མ་ཟད་འདིར་རྒྱས་བཤད་བྱས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཁུངས་ལྡན་ཡིན་མིན་ཁ་མཚོན་བཅད་དེ་ཤོད་རྒྱུ་ཁག་པོར་སྣང་། རྒྱས་བཤད་མང་པོ་ཞིག་ཡིག་ཐོག་ནས་བརྒྱུད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་མང་པོ་ཞིག་ངག་རྒྱུན་ཐོག་ནས་ཡོང་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཉིད་གཙོས་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་གྲགས་པའི་ནང་པའི་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཙམ་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཟིན་ཐོ་ཉར་ཚགས་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་མེད། ལྷག་དོན་མཁས་གྲུབ་དེ་དག་གི་རྣམ་ཐར་རྣམས་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུ་ནི་དོ་དབྱིངས་ཅན་དུ་གྱུར་ཞིང་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཐོབ་སླད་སེམས་ཤུགས་སྤེལ་ཆེད་ཡིན། དེར་བརྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ལས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ཕྱིར། དེའི་ཐོག་ནས་ཤེས་དགོས་པ་དང་ང་ཚོས་དེ་ལས་གང་སྦྱངས་པ་རྣམས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས།
འབྱུང་ཁུངས།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ཁག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ནང་། གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ (Theravada) གཞུང་ནང་མདོ་སྡེ་འབྲིང་བུ་ (Majjhima Nikaya) ལ་སོགས་པ་པཱ་ལི་ (Pali) གཞུང་དང་། ཐེག་དམན་ (Hinayana) སྡེ་ཚན་སྣ་ཚོགས་ནས་རབ་བྱུང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འབྲེལ་བའི་འདུལ་བའི་གཞུང་སོགས་གཏོགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་གཞུང་དེ་དག་རེ་རེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ལས་སྟོན་གྱི་མེད།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་དེ་དང་པོ་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་ཡེ་ཤུ་མི་ཤི་ཀའི་དུས་རབས་ཀྱི་སྔོན་དུས་རབས་གཉིས་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་དངོས་པོ་ཆེན་པོ་ (Mahavastu) ཞེས་བྱ་བ་ ཐེག་དམན་གྱི་ཕལ་ཆེན་སྡེ་པའི་ (Mahasanghika) སློབ་དཔོན་ཞིག་གིས་མཛད། གཞུང་དེ་དག་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ (Tripitaka) གྱི་ནང་མེད་པ། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་གི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཞེས་པ་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་ཡོད། དེ་མིན་གྱི་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བརྩམས་པའི་རྣམ་ཐར་གཅིག་ནི་ཐེག་དམན་གྱི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ (Sarvastivada) ་གཞུང་རྒྱ་ཆེན་རོལ་པའི་མདོ་ (Lalitavistara Sutra) ཡིན། ཕྱིས་སུ་མདོ་དེའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་དོད་ནི་ཐེག་དམན་མདོ་དེ་གཡར་ནས་སྔར་ལས་རྒྱས་སུ་བཏང་ཡོད། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པ་ག་དུས་སངས་རྒྱས་སྐོར་དང་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ (Siddhartha) ཀྱི་རྣམ་པར་རོལ་ཚུལ་བཀོད་ཡོད། སྔར་གྱི་གཞུང་དེའི་ནང་གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐར་ལམ་སྟོན་པའི་ཆེད་སངས་རྒྱས་པ་ཙམ་ལས་བཀོད་མེད།
མཐར་རྣམ་ཐར་དེ་དག་ལས་འགའ་ཞིག་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ནང་བཅུག དེ་དག་ལས་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གཞུང་ནི་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ (Ashvaghosha) ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྙན་ངག་ཆེན་པོ་ (Buddhacarita) ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཅིང་དུས་རབས་དང་པོའི་ནང་བྲིས། དཔེ་གཟུགས་གཞན་ཡང་ཕྱིས་སུ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ནང་གསལ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་ (Cakrasamvara) ལྟ་བུ། དེའི་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མདོ་སྡེའི་ཁོངས་གཏོགས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེའི་ (Prajnaparamita Sutra) ་གདམས་པ་གནང་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ (Vajradhara) གི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་ནས་སྔགས་གཞུང་རྣམས་གསུངས།
འགྲེལ་པ་དེ་དག་ཀུན་ལ་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པས་ང་ཚོར་བློ་སྟོབས་སྤེལ་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ལོངས་སྐུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟོན་མཁན་གྱི་གཞུང་རྣམས་ལ་བལྟ་དགོས།
སྐྱེ་བ་དང་། སྐུ་ཚེའི་སྟོད། ངེས་འབྱུང་།
སྔ་མོའི་གཞུང་ཁག་ལ་གཞིགས་ན། སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་ཤཱ་ཀྱ་ (Shakya) རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ སེར་སྐྱའི་གནས་ (Kapilavastu) སུ་འབྱོར་བ་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་ཞིག་གི་ནང་རྒྱལ་པོའི་རིགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། དེང་སང་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་སུ་ཡིན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་རྒྱལ་པོའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ནང་སྐུ་འཁྲུངས་པར་བརྗོད་པ་མེད། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཅེས་མཚན་གསོལ། ཁོང་གི་ཡབ་ཀྱི་མཚན་ལ་ཟས་གཙང་མ་ (Shuddhodana) ཞེས་བྱ། དུས་ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ནང་། ཁོང་གི་ཡུམ་གྱི་མཚན་ལ་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མ་ (Maya-devi) ཞེས་མངོན་ཞིང་། མ་ཟད་ཡུམ་གྱི་མངལ་དུ་གླང་པོ་ཆེ་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་ཞིག་ཞུགས་པའི་རྨི་ལམ་བཏང་ཞིང་། དྲང་སྲོང་ (Asita) ཨ་སི་ཏ་ཕྲུ་གུ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོའམ་དྲང་སྲོང་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པར་ངེས་ཞེས་ལུང་བསྟན། དེ་བཞིན་གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་གནས་ལས་མི་རིང་བའི་བར་གནས་ལུམ་བའི་ཚལ་ (Lumbini Grove) ལ་སྐུ་འཁྲུངས་མ་ཐག་གོམ་པབདུན་སྤོས་ནས། ང་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་རུ་བྱོན་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་ སྐུ་འཁྲུངས་པའི་སྐབས་ཡུམ་འདས།
སྐུ་གཞོན་ནུ་ཞིག་ཏུ། མི་ཚེ་སྐྱིད་པོར་བསྐྱལ། འཁྲུངས་ས་སྐྱོན་ནས་བུ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ (Rahula) བཙས། ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ནང་ཁོང་གི་ཟླ་མོའི་མཚན་ལ་གྲགས་འཛིན་མ་ (Yashodhara) ཞེས་ཐོན། འོན་ཀྱང་དགུང་ལོ་ཉེར་དགུར་ཕེབས་སྐབས་རང་གི་ཁྱིམ་དང་རྒྱལ་སྲིད་དོར་ནས་བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཏུ་གནས་བསྒྲིམས།
སངས་རྒྱས་གང་དུ་བཞུགས་སའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དུས་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་གང་གི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཆགས་པའི་སླད་དུ་ཁོང་གིས་རང་གི་སྐུ་ཟླ་དང་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཁེར་རྐྱང་དུ་བཞག་ནས་ཞལ་གྱེས་གནང་བ་མ་ཡིན། ཁོང་ཚོ་ནི་གང་གི་འབྱོར་བདག་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་མིས་ལྟ་རྟོག་གནང་བར་སོམ་ཉི་བྲལ། གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ནི་དམག་དཔོན་གྱི་རིགས་རྒྱུད་དུ་གྲགས་པས་ནམ་ཞིག་ཁོང་གིས་ཁྱིམ་བཞག་སྟེ་དམག་ལ་ཞུགས་རྒྱུར་ཐེ་ཚེམ་མེད། དེའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་དམག་ལ་ཞུགས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་འགན་ཡིན། གནའ་བོ་རྒྱ་གར་ནང་དམག་མི་རྣམས་ཀྱིས་གཡུལ་སར་རང་གི་ནང་མི་འཁྲིད་སྲོལ་མེད།
མ་གཞི་དམག་འཁྲུག་ཕྱི་ཡི་དགྲ་བོའི་ཁ་གཏད་དུ་རྒྱག་ཀྱང་དམག་ངོ་མ་དེ་ང་ཚོའི་ནང་གི་དགྲ་ལ་རྒྱག་དགོས་པས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་དམག་དེ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་གི་མི་ཚེ་གང་པོ་དམིགས་ཡུལ་འདི་རིགས་ལ་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་འབད་རྒྱུ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་གི་ལས་འགན་ཡིན་པ་སྟོན་ཕྱིར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ཕེབས། འོན་ཀྱང་དེང་སང་ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་ནང་། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་སོ་སོའི་གཉེན་ཉེ་དོར་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ནང་གི་དགྲ་བོར་དམག་འཐབ་བྱས་ན། གཉེན་ཉེ་དེ་དག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་ཡོད་མེད་ཏན་ཏན་བཟོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེའི་དོན་ནི་ང་ཚོའི་གཉེན་ཉེ་དང་ཕྲུ་གུར་དགོས་མཁོ་སྐྲུན་དགོས་པ་མ་ཟད་ང་ཚོའི་ཕ་མ་ལའང་ལྟ་དགོས། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་བཞག་ནས་འགྲོ་མེད་གང་ལྟར་ཡང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བར་ཆགས་ནས་མ་བསྡད་པར་སྡུག་བསྔལ་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐབས་ལ་འབད་དགོས་པ་ནི་ནང་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་གི་ལས་འགན་ཡིན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པ་ལྟར་དགོས།
སྔུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ། ན་བ། འཆི་བ། ཡང་སྲིད། སེམས་རྡུགས། མ་རིག་བཅས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་འདོད། ཕྱིས་སུ་གཞུང་དེ་ཡང་ཤིང་རྟ་འདྲེན་མཁན་ཆནྣ་ (Channa) འདུན་པ་བཟང་སྐྱོང་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ལས་གསལ་ཞིང་། ཤིང་རྟ་འདྲེན་མཁན་དེས་སངས་རྒྱས་ཤིང་རྟའི་ཐོག་བཞུགས་སུ་གསོལ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས། སྐབས་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ན་བ་དང་། རྒ་བ། འཆི་བ། དགེ་སྦྱོང་བཅས་གཟིགས་པ་ན། ཤིང་རྟ་མཁན་དེས་དེ་དག་གི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཞུས་པས་་ེ་དག་གི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཞུས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་ཚང་མ་མནར་བཞིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་གཟིགས་ནས་དེ་ལས་ཐར་བའི་ལམ་སྲིད་པར་དགོངས།
ཆོས་ཀྱི་དཀའ་བ་དཔྱད་པའི་སྐབས་ཤིང་རྟ་མཁན་གྱིས་རོགས་རམ་བྱེད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་འདི་ནི་བྷ་ག་ཝད་གཱི་ཏ་ (Bhagavadgita) ་སྒྲུང་ནང་གི་སྲིད་གྲུབ་ (Arjuna) ལ་ཤིང་རྟ་མཁན་འདོམ་པ་ནག་པོས་ (Krishna) དམག་མི་ཞིག་ཏུ་རང་གི་སྤུན་མཆེད་ཀྱི་ཁ་གཏད་དུ་དམག་བརྒྱབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ་བཞིན་དེ་གཉིས་འདྲ་པོར་མངོན། ནང་པ་དང་ཧིན་དྷུ་གཉིས་ཀའི་ནང་ངོ་ཐོག་ཏུ་ང་ཚོས་བདེན་དོན་འཚོལ་བའི་ལས་འགན་ལས་གཡོལ་ཏེ་མི་ཚེ་ལྷོད་པོའི་ངང་སྐྱིད་པོར་མ་བསྡད་པར་དེ་ལས་བརྒལ་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོར་གསུངས་པ་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་། དེ་གཉིས་སོ་སོའི་ཐད་ཤིང་རྟས་གཅིག་བྱས་ན་ཐར་པར་བགྲོད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟ་མཚོན་པ་དང་ཤིང་རྟ་མཁན་གྱི་ངག་གིས་ཤིང་རྟ་འབུད་མཁན་གྱི་ཤུགས་མཚོན་ཞིང་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྐུལ་འདེད་མཚོན།
སློབ་སྦྱོང་དང་བྱང་ཆུབ།
ཚངས་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ དང་གཟུགས་མེད་སྙོམས་འཇུག་སྦྱོང་བའི་ཐབས་སུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཉིས་བསྟེན། མ་གཞི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་རགས་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་ཕལ་པ་ཙམ་ཐོབ་པའི་ཡང་དག་པའི་བསམ་གཏན་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐུགས་ཚིམས་པར་མ་མཛད། དེས་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བ་ཙམ་སྦྱིན་པ་ལས་གཏན་གྱི་བདེ་བ་མི་ཐོབ་ཅིང་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་མི་ཐུབ་པར་ཁོང་གིས་དེ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ། དེ་རྗེས་ཆོས་གྲོགས་ལྔ་དང་ལྷན་དུ་བྱ་བྲལ་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དཀའ་ ཐུབ་སྤྱད། དེས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་རྒྱུན་རྩ་བ་ནས་གཅོད་མི་ཐུབ་པ་གཟིགས། ཕྱིས་སུ་ནེེ་རན་ཛ་ནའི་ཆུ་ཀླུང་ (Nairanjana River) གི་དྲུང་དུ་ལོ་དྲུག་ ཟས་སྤོང་སྤྱད་ཅིང་། ལེགས་སྐྱེས་མས་ (Sujata) སངས་རྒྱས་ལ་འོ་མ་ཕོར་པ་གང་ཕུལ།
ང་ཚོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་དེས་དུག་རྫས་ལ་སོགས་པའི་བཅོས་མའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞི་ལྷོད་དུ་གནས་པར་ཡིད་ཚིམས་ནས་སྡོད་རྒྱུ་མེད་པར་བསྟན། སེམས་གཡེངས་ནས་སྡོད་པའམ་སོ་སོས་སོ་སོ་ལ་སྡུག་སྦྱོང་གཏོང་བ་ཡང་ན་ཉེས་ཆད་འགེལ་བ་སོགས་ནི་ཐབས་གཞན་མ་ཡིན། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་ལ་བགྲོད་དགོས་པ་ལས་དེ་ལྟའི་དམིགས་ཡུལ་གྲུབ་པར་གེགས་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་མགོ་འཁོར་ནས་སྡོད་རྒྱུ་མེད།
དཀའ་ ཐུབ་མཚམས་འཇོག་གནང་རྗེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འཇིགས་པ་ལས་ཐར་ཆེད་ནགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྒོམ་ལ་གཞོལ། རང་གཅེས་འཛིན་དང་ བདག་འཛིན་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་འཇིགས་པ་དེས་འཕྲལ་གྱི་བདེ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བས་སྤོང་དགོས་པ་ཡིན། དེས་ན་བློ་སྦྱོང་མཚོན་ཆ་འཁོར་ལོའི་ནང་དུས་རབས་བཅུ་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་རཀྴི་ཏས་ (Dharmarakshita) བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་གྱིས་བསླད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ། གཏི་མུག་རྣམས་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་པ་དང་། རང་གཅེས་འཛིན་དང་བདག་འཛིན་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་དུག་ཤིང་གི་ཁྲོད་དུ་འཁྱམས་པའི་རྨ་བྱ་ཞིག་གི་དཔེ་མཚོན་བསྟན།
ཡུན་རིང་སྒོམ་བརྒྱབ་ནས་དཀའ་བ་སྤྱད་རྗེས། དགུང་གྲངས་སོ་ལྔར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱས། ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདུད་ (Mara) ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བས་བཅོམ་ནས་མཐར་བྱང་ཆུབ་ཤིང་ (bodhi tree) དྲུང་དུ་སངས་རྒྱས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་གསལ་ཞིང་དེང་སང་རྡོ་རྗེ་གདན་ (Bodh Gaya) ཞེས་བྱ། སྐབས་དེར་བདུད་ཀྱིས་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དང་ཆགས་ཅན་གྱི་བུད་མེད་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དུ་མར་སྤྲུལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒོམ་ལ་བར་ཆད་གཏོང་བར་བརྩམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནོད་པ་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་ཡང་མི་ཚུགས།
སྔོན་གྱི་གཞུང་ནང་། སངས་རྒྱས་འདས་པའི་རང་གི་མི་ཚེའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད། བདེན་པ་བཞི་བཅས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་ནས་སངས་རྒྱས་པར་གསུངས། ཕྱིས་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་ནང་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་པར་གསུངས།
དགེ་འདུན་གྱི་སྡེར་ཆོས་བསྟན་པ་དང་གསར་འཛུགས་ཞུས་པ།
ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་རྗེས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཞན་ལ་རང་གིས་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་ཐུགས་དོགས་གནང་། ཁོང་གིས་དགོངས་པར་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་རྟོགས་ཐུབ་ཨེ་ཡོང་་དགོངས། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་ལྷ་ཚངས་པ་ (Brahma) དང་དབང་པོས་ (Indra) སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་སྟོན་རོགས་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ། ཚངས་པའི་གཞུང་ལ་གཞིགས་ན་ཕྱིས་སུ་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་དར་བ་དང་། ཚངས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་དང་དབང་པོ་ནི་དཀོན་ཅོག་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ནང་། དབང་པོས་སངས་རྒྱས་ལ་ཞུས་དོན། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་མ་བསྟན་ན་འཛམ་གླིང་ནང་སྡུག་བསྔལ་ཟད་མཐའ་མེད་པ་མྱོང་རྒྱུ་རེད་འདུག་ཅེས་ཞུས་པ་དང་། མ་མཐར་མི་ཉུང་ཤས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་ངེས་ཡིན་ཅེས་གསོལ་བ་བཏབ།
འདིའི་ཞིབ་ཕྲ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཁུངས་བཙུན་པར་སྟོན་པའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཤས་ཆེ་ཞིང་། དེས་སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཐབས་ལམ་ལས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་དཀོན་མཆོག་མཐོ་ཤོས་དེས་ཀྱང་འཛམ་གླིང་ནང་སྡུག་བསྔལ་རྩ་མེད་དུ་བཟོ་ཆེད་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་གསུངས་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཁོང་ཚོ་རང་ཉིད་ལའང་མི་ཚང་མ་སྡུག་བསྔལ་གྲོལ་ཏེ་ཐར་པའི་ས་ལ་འཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ཡང་དག་པ་གང་ཡང་མེད། དེར་བརྟེན་ངེད་གང་ཟག་ཕལ་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་དེ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་སྨྲོས་ཅི་དགོས། གཞན་ཡང་ནང་པའི་སྣང་བརྙན་ཁྲོད། ཚངས་པ་ནི་ཁེངས་དྲེགས་ཀྱི་དཔེར་བཀོད། ཚངས་པས་རང་ཉིད་སྤྱི་གཙོ་བོ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པོ་ཡིན་ཅིང་། རྣམ་འགྱུར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་མཁན་གྱི་བདག་ཏུ་འདོད། དེ་ལྟའི་ཡིད་ཆེས་ལོག་པས་སུན་སྣང་དང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྲུན་གྱི་ཡོད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་བདེན་འཐོབ་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྩ་བ་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་ཚུལ་གྱི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
ཚངས་པ་དང་དབང་པོའི་རེ་བ་ཐུགས་བཞེས་གནང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་ (Sarnath, སཱ་ར་ནཱ་ཐ) རི་དྭགས་ཀྱི་གནས་ (Mrgadava, Deer Park) སུ་ཕེབས་ཏེ། འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོར་བདེན་བཞི་ལས་བརྩམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར། ནང་པའི་སྣང་བརྙན་ནང་། ཤ་བས་ཞི་བ་མཚོན་པ་དང་དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་སྟེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བར་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པ་དང་དཀའ་ཐུབ་ལ་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་བྱེད་ཚུལ་ཞིག་བསྟན།
མི་རིང་བར་ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་ (Varanasi) ་ཉེ་འགྲམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཚངས་སྤྱོད་ལ་གནས་ནས་དགེ་སྦྱོང་གི་རྟེན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་རྩེན། ཁོང་ཚོའི་ཡབ་ཡུམ་རྣམས་ཀྱང་མི་སྐྱའི་རྟེན་ལ་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཏེ་ཚང་མར་འཚོ་རྟེན་བསོད་སྙོམས་ཕུལ། སྐབས་ཤིག་ཁོང་ཚོའི་ཁྲོད་ནས་གཅིག་མཁས་པར་གྱུར་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོ་པ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛངས། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གདུལ་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས་ག་ལེར་གནས་སོ་སོར་གཞིས་ཆགས་ནས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཚུགས།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དེ་རྣམས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གཞིར་བཟུང་བཀོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དགེ་འདུན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་གནའ་བོའི་སྐབས་དེའི་དུས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ན། ཁོང་ཚོས་འོས་མི་རྣམས་སྡེ་ཚན་ནང་ཞུགས་རྒྱུ་མོས་མཐུན་བྱེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་དབང་ཚད་ཐད་ཐེ་བྱུས་མི་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་རྒྱས་བཅད་འགའ་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནག་ཉེས་ཅན་ལ་སྣང་བ་སྩལ་མེད། དཔེར་ན། དམག་མི་དང་བྲན་གཡོག་ནས་མ་ཐར་བའི་བྲན་གཡོག དེ་བཞིན་མཛེ་ནད་ལྟ་བུའི་ནད་ཡམས་ཡོད་པ་རྣམས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེར་ཞུགས་ཆོག་གི་མེད། དེར་མ་ཟད་ལོ་ན་ཉི་ཤུར་སོན་མེད་ཚེ་སུ་གཅིག་ཀྱང་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་མི་ཆོག དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སུ་གཅིག་ལའང་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོ་བའི་ཆེད་དུ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དང་ནང་ཆོས་ལ་གུས་བརྩི་ཡོང་སླད་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་མོས་གུས་སྲ་བརྟན་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དེས་ང་ཚོར་ཡུལ་སྲོལ་གོམ་གཤིས་ལ་གུས་བཀུར་དང་བྱ་སྤྱོད་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྤེལ་དགོས་པར་བསླབ་བྱ་གནང་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ནང་ནང་ཆོས་ལ་མཐོང་སྣང་ཡག་པོ་ཡོང་བ་དང་གུས་བཀུར་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད།
མི་རིང་བར་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཆགས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཡུལ་མ་ག་དྷར་ (Magadha) ཕྱིར་ཕེབས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་ (Bimbisara) རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ (Rajagrha) ཏུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པས། རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་དང་སློབ་མར་གྱུར། དེ་བཞིན་མཛའ་གྲོགས་ཤཱ་རིའི་བུ་ (Shariputra) དང་མོའུ་དགལ་གྱི་བུ་ (Maudgalyayana) གཉིས་གསུང་ཆོས་ལ་བཅར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་གདུལ་བྱར་གྱུར།
སངས་རྒྱས་ནས་ལོ་ངོ་གཅིག་གི་ནང་། གྲོང་ཁྱེར་ སེར་སྐྱའི་གནས་གང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། དེར་ཁོང་གི་བུ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཆོས་སུ་ཞུགས། སངས་རྒྱས་ཕྱེད་སྐུ་མཆེད་དགའ་བོ་ (Nanda) ནི་སྔ་ས་ནས་ཁྱིམ་བཞག་སྟེ་ཆོས་སྒོར་ཞུགས། ཡབ་ཟས་གཙང་མའི་ཐུགས་ལ་ཁྱིམ་གྱི་རྒྱུད་པ་ཆད་པར་དོགས་ནས་ཐུགས་འཁྲལ་ཚད་མེད་བྱུང་སྟབས། མ་འོངས་པར་བུ་གཞན་རྣམས་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་འདོད་ན་ངེས་པར་དུ་ཕ་མའི་ཆོག་མཆན་དགོས་ཞེས་སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ། དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞལ་བཞེས་གནང་། རྣམ་ཐར་འདིའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་རང་གི་ཡབ་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་གནང་བའི་དོན་མ་ཡིན་པར། ང་ཚོའི་ཁྱིམ་ཚང་ནང་དང་རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་གུས་པ་མེད་པ་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན།
ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཁ་ཅིག་ལ་གཞིགས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལྷ་གནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་གཤེགས་ཏེ་གང་གི་ནང་མི་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་ཡུམ་ལ་ཆོས་གསུངས་བའི་སྐོར་ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་ཕྲ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དེས་ནི་ཡུམ་གྱི་དཀའ་དྲིན་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་དང་དྲིན་ལན་མཇལ་དགོས་པའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་སྟོན་གྱི་ཡོད།
དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱུད་པ་འཕེལ་རྒྱས།
གནའ་བོའི་ནང་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་པ་རྣམས་ཧ་ཅང་ཆུང་ཆུང་ཡིན་ཅིང་སྡེ་པ་རེར་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལས་མེད། སྡེ་པ་སོ་སོ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཡིན་ཅིང་བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་སའི་ཡུལ་ཡང་སོ་སོར་ཡོད། དགོན་པ་སོ་སོའི་ལས་དོན་དང་ཐག་གཅོད་རྣམས་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་གེགས་སེལ་ཕྱིར་རང་རང་གི་ཁོངས་མི་འདུས་པའི་ངོ་ཚབ་ཀྱིས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས། གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དབང་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཅིག་འགྱུར་ཐག་གཅོད་བྱེད་པོ་ཞིག་ཏུ་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱ་དགོས་ཞེས་བཀའ་བསྩལ། ཐ་ན་དགོས་དབང་ཡོད་ན་དགོན་པའི་ཁྲིམས་ཀྱང་འགྱུར་ལྡོག་བཏང་ཆོག་ཅིང་། དེའང་དགེ་འདུན་ཐུན་མོང་གི་དགོངས་གཞིའི་ཐོག་ལ་གཞི་འཛིན་དགོས་ཞེས་བཀའ་གནང་།
རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་སངས་རྒྱས་ལ་དཔེར་ན། གཅེར་བུ་བ་ (Jain) ལྟར་ཟླ་རེར་གསོ་སྦྱོང་འཚོགས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་སྡེ་ཞིག་རང་ལུགས་བསྟེན་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་ཕུལ། ལུགས་སྲོལ་དེ་ལ་གཞིགས་ན། དགེ་འདུན་གྱི་སྡེའི་ཁོངས་གཏོགས་རྣམས་ཟླ་རེ་དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་ལྷན་འཛོམས་གནང་ཐོག་ཆོས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་གནང་གི་ཡོད། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་བཞེས་མཛད་པས། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྐབས་དེར་ལུགས་སྲོལ་དེ་ཕྱག་བཞེས་གནང་གི་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད། གཅེར་བུ་པའི་རྗེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེའི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་དང་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་དཔེའི་ཐོག་ནས་བསྩལ། གཅེར་བུ་པའི་སྲོལ་གཏོད་མཁན་དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ (Mahavira) སངས་རྒྱས་ལས་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀའི་སྔོན་དུ་བྱོན།
ཤཱ་རིའི་བུས་མི་རིང་བར་དགེ་འདུན་པའི་ཆེད་གདུལ་བའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཤིག་མཛད་རོགས་ཞེས་སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གླེང་གཞི་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་མ་བྱུང་བར་སྒུག་དགོས་ཞེས་ཐུགས་ཐག་བཅད་པ་དང་། དེ་ནས་དཀའ་ངལ་ལམ་ཉེས་པ་དེ་བསྐྱར་དུ་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་གདུལ་ཁྲིམས་ཤིག་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་གསུངས། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་གནོད་འཚེ་ཆེ་བའི་བྱ་སྤྱོད་དང་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ལས་གཉིས་ཀ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་མཛད། དེས་ན་གདུལ་ཁྲིམས་ནི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་དང་དམིགས་ཡུལ་དང་བཅས་གཙོ་བོ་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཡོལ་ཕྱིར་དང་ནག་ཉེས་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་མཛད།
དེ་ལྟའི་གདུལ་ཁྲིམས་ཐོག་གཞི་བཞག་ནས་དུས་མཚམས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་འདུས་ཚོགས་སུ་ཁ་འདོན་ནམ་ཆོ་གའི་ཕྱག་སྲོལ་བཏད་དེ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བར་བྱེད། ཉེས་པའམ་ལྟུང་བ་ནང་ནས་ཚབས་ཆེ་ཤོས་ནི་དགོན་པ་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་པ་ཡིན། དེ་མིན་སྡོམ་ཁྲིམས་ལས་འགལ་ཉེན་ཆེ། དུས་ཕྱིས་སུ་འདུས་ཚོགས་དེ་ཟླ་རེར་ཐེངས་རེ་འཚོགས་ཀྱི་ཡོད། རྗེས་སུ་ཟླ་རེ་གསོ་སྦྱོང་ཚུགས་རྒྱུའི་སོལ་གཏོད།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྲོལ་གཞན་གཅིག་ནི་ཆར་དུས་སུ་ཟླ་གསུམ་རིང་གི་དབྱར་གནས་ཡིན། དེའི་རིང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞུགས་གནས་གཅིག་ལ་བཞུགས་ཏེ་འགྲུལ་བཞུད་རྩ་བ་ནས་གནང་གི་མེད། དམིགས་ཡུལ་ནི་སྐབས་དེར་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ལོ་ཏོག་དང་ལྗང་པས་ཁེངས་པས་དེ་དག་ལ་གནོད་སྐྱོན་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཅིང་། དབྱར་གནས་འཚོགས་སའི་གནས་སྲ་བརྟན་ཐུབ། དེ་བཞིན་དབྱར་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་སྲོལ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ནས་ཁྱིམ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་བརྡབ་གསིག་མི་ཡོང་བ་དང་མི་མང་གི་ཡིད་ཆེས་འཐོབ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད། དབྱར་གནས་ནི་དངོས་ཡོད་དང་མཐུན་པོ་ཡོད་སྟབས་ཚོགས་གནས་བརྟན་པོར་བྱས།
དབྱར་གནས་ཐེངས་གཉིས་པ་དེ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀོ་ས་ལའི་ (Kosala) རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་གཉན་ཡོད་ (Shravasti) ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆར་དུས་ཐེངས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་རིང་རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་ (Jetavana Grove) དུ་བསྙེན་མཚམས་ལ་བཞུགས། དེར་ཚོར་དཔོན་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ (Anathapindada) གྱིས་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དགོན་པ་ཞིག་བཞེངས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་ (Prasenajit) གྱིས་དགེ་འདུན་འདུས་ཚོགས་ལ་སྦྱིན་བདག་མཛད། དེ་དག་ལས་ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་ཆེ་ཤོས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྐབས་དེའི་ཕྱི་རོལ་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཆེ་ཁག་དྲུག་གི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ཕམ་པར་བྱས།
དེང་གི་ཆར་ང་ཚོ་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་མི་ཐུབ། ཡིན་ནའང་། དོན་དངོས་སུ་རང་གི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་ཆེད་ཚད་མའི་ཐོག་ནས་མ་ཡིན་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེ་བའི་ནུས་པ་བེད་སྤྱོད་པར་མི་རྣམས་རྒྱུད་མ་དག་པས། ལེགས་ཤོས་ནི་ང་ཚོའི་གོ་རྟོགས་དང་མཐུན་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེས་ན་དབྱིན་སྐད་ནང་“ ཁ་བཤད་པ་ལས་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་དོན་ཆེ་སྒྲུབ་”ཅེས་པའི་ཤོད་སྲོལ་གཅིག་ཡོད།
དགེ་འདུན་མའི་རྒྱུད་པ་གཏོད་པ།
ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ནང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲུ་མོ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ཆེན་མོས་ (Mahaprajapati) ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡངས་པ་ཅན་ (Vaishali) དུ་དགེ་འདུན་མའི་སྡེ་གསར་ཏུ་བཙུགས། དང་པོ་དེ་ལྟའི་སྡེ་འཛུགས་རྒྱུར་ཐུགས་མི་བདེ་བར་གྱུར། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་དགེ་འདུན་པ་ལས་དགེ་འདུན་མར་སྡོམ་ཁྲིམས་གྲངས་མང་བ་བཟོས་ན་འགྲིགས་པར་དགོངས་ནས་ཕྱག་ལེན་བསྟར། དེ་ལྟ་མཛད་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བུད་མེད་རྣམས་སྐྱེས་པ་ལས་སྒྲིག་ལམ་ངན་པ་དང་སྡོམ་ཁྲིམས་མང་བ་བཅས་ཏེ་འདུལ་དགོས་པའི་ཚུལ་ཅི་ཡང་སྟོན་གྱི་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པར་བུད་མེད་ལ་སྡོམ་ཁྲིམས་དམ་པོ་གནང་བས་གང་གི་བསྟན་པར་མཚན་ངན་དང་གེགས་བར་ཆད་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་དང་། དེས་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ནས་གུས་བརྩི་མེད་པ་མི་ཡོང་བ་དང་བཙུན་མའི་སྡེར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐད་ལ་བསླབ་ཁྲིམས་མང་བ་དགོས་པར་གཟིགས།
མདོར་བསྡུས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསླབ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་གནང་བར་ཐུགས་མཉེས་པོ་མི་གནང་བ་དང་། དགོས་མཁོ་མེད་རིགས་ཀྱི་འདུལ་ཁྲིམས་ཆུང་བ་འགའ་ཤས་མེད་པ་བཟོས་གནང་ཏེ་ཁྲིམས་ཆལ་གྱི་རིགས་བྱུང་ཚེ་དེ་མཚུངས་ཆོས་ཁྲིམས་ཤིག་མཛད་པར་ཐུགས་འདོད་མངའ། ཁོང་གི་འཆར་གཞིས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་འགུལ་ཤུགས་སྟོན་ཅིང་། དོན་དམ་བདེན་པ་དང་ད་དུང་ཡུལ་སྲོལ་འགྲོ་ལུགས་ལ་བསྟུན་ནས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ཆ་ལ་གུས་བརྩི་དགོས་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད། དོན་དམ་བདེན་པའི་ཐོག་ནས་དགེ་འདུན་མའི་རྒྱུད་པ་སྤེལ་བར་དཀའ་ངལ་ཅི་ཡང་མེད། འོན་ཀྱང་མི་བྱིངས་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་ལྟ་ཕྱོགས་མི་མཛེས་མི་ཡོང་བའི་སླད། བཙུན་མ་རྣམས་ལ་བསླབ་ཁྲིམས་མང་བ་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས། དོན་དམ་པའི་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གང་བཤད་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད། འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཟེར་དུས། མི་མང་གི་གུས་བརྩི་དང་ཡིད་ཆེས་ལ་ཆ་འཇོག་དགོས་པ་ནང་པའི་ཆོས་ནང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། དེས་ན་དེང་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བཙུན་མའམ་བུད་མེད་རྣམས་ལ་སྤྱིར་བཏང་ངམ་གྲངས་ཉུང་བར་ནང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱིས་ཕྱོགས་ལྷུང་བྱས་ན། གུས་ཞབས་མེད་པ་ཆགས་ངེས་ཡིན་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་དུས་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་དེ་དག་ལ་བསྐྱར་བཅོས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
མཐར་བཟོད་སྲན་དང་སྙིང་རྗེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཡིན། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སློབ་མ་གསར་པ་སུ་ཡིན་རུང་དེ་ལ་སྔོན་མ་རང་གི་ཆོས་རྒྱུད་གང་ཡིན་ཀྱང་དེ་ལ་གུས་བརྩི་དགོས་སྐོར་བཀའ་སྩལ། ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་ནང་། མི་རྣམས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་དོ་འཁུར་བྱེད་དགོས་པར་གསུངས། དཔེར་ན། གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་ཞིག་ནད་ཀྱིས་མནར་བ་ན། དགེ་འདུན་གཞན་གྱིས་ཁོང་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཚང་མ་ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་གཅིག་གི་ཁོངས་མི་ཡིན། འདི་ནི་སྐྱ་སེར་དབྱེར་མེད་པར་ཚང་མར་གལ་ཆེ་བའི་བྱེད་སྒོ་ཞིག་ཡིན།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསླབ་བྱའི་ཚུལ།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་གི་སྐུ་ཚེའི་བླ་ན་མེད་པའི་དཔེ་དང་གདམས་ངག་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ལམ་སྟོན་གནང་གི་ཡོད། ཕྱིས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐབས་གཉིས་ཏེ། སྡེ་ཚན་ནམ་གང་ཟག་སྒེར་པར་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་གཞིགས་ནས། སྡེ་ཚན་རྣམས་ལ་བཀའ་ཡི་ཐོག་ནས་ཆོས་བསྟན་ཅིང་། རྒྱུན་དུ་དོན་ཚན་གཅིག་ལ་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསྐྱར་ཟློས་གནང་སྟེ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་གང་གསུངས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་ཕན་རླབས་ཆེ། འོན་ཀྱང་ཁོང་དང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཞལ་ལག་ལ་གདན་དྲངས་ནས་དེ་རྗེས་གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པར་གསུང་ཆོས་གནང་སྐབས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོས་གསུང་གི་ཡོད། ཁོང་གིས་ཉན་པ་པོའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་ཁ་གཏད་མ་བཅག་པར་ཁོང་ཚོར་སོ་སོའི་ལང་ཕྱོགས་རེ་འཛིན་དུ་བཅུག་ནས་སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་གསལ་པོ་ཡོང་བར་རོགས་མགོན་གནང་གི་ཡོད། དེ་ལྟར་མི་རྣམས་ལ་སོ་སོའི་ལངས་ཕྱོགས་གོང་མཐོར་གཏོང་བཅུག་ནས་མཐར་རིམ་པས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་གོ་རྟོགས་ཡོང་གི་ཡོད། དཔེ་གཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྲམ་ཟེའི་ཁོངས་མི་ཡིན་པའི་དྲང་སྲོང་ཞིག་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རིགས་རུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མི་ཡོང་བར་སོ་སོའི་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གོང་དུ་སྤེལ་བ་ལས་ཡོང་གི་ཡོད་ཅེས་བཀའ་བསྩལ།
དཔེ་མཚོན་གཞན་ཞིག་ནི་ཨ་མ་ཞིག་གིས་རང་གི་བུ་ཤི་བའི་ཕུང་པོ་ཁྱེར་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་བུ་དེ་སླར་གསོནཔར་གསོལ་བ་བཏབ་པར་བསྩལ་བའི་བཀའ་དེ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོ་མོར་འཆི་བ་ནམ་ཡང་བྱུང་མྱོང་མེད་པའི་ཁྱིམ་ཞིག་ནས་ཡུངས་དཀར་གྱི་ས་བོན་ཞིག་འཁྱེར་ཤོག་དེ་ནས་ངས་ག་རེ་བྱེད་ཐུབ་མིན་ལྟ་ཆོག་ཅེས་བཀའ་གནང་། དེར་བརྟེན་ཁོ་མོས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་བརྒྱུད་ཚང་མར་ཕྱིན་ཀྱང་འཆི་བ་མ་བྱུང་བའི་ཁྱིམ་གཅིག་ཀྱང་མ་རྙེད། རིམ་གྱིས་ཁོ་མོས་མི་ཚང་མ་ནམ་ཞིག་འཆི་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་ཐུབ་ཅིང་། སེམས་ཅུང་ཞི་བའི་ངང་རང་གི་བུའི་ཕུང་པོ་མེར་བསྲེགས།
མི་སྒེར་གྱི་དཀའ་ངལ་ལ་རོགས་པར་བྱེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་དང་། སེམས་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེ། ཕན་ནུས་ཆེ་ཤོས་ནི་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ཐད་རོགས་རམ་བྱེད་དགོས། འོན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འདོད་པའི་མི་སྡེར། ང་ཚོས་འགྲེལ་བཤད་གསལ་པོ་རྒྱག་དགོས།
སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་རྣམས་ལ་ངན་བྱུས།
སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཁར་ལོ་བདུན་གྱི་སྔོན། ཕྲག་དོག་ཅན་གྱི་སྤུན་ཕྲུག་ལྷས་བྱིན་ (Devadatta) གྱིས་ཆོས་རྒྱུད་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ཆགས་ཆེད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་གནས་འཕྲོག་རྒྱུའི་ངན་བྱུས་བཤམས། དེ་ག་ནང་བཞིན་སྲས་མ་སྐྱེས་དགྲས་ (Ajatashatru) རང་གི་ཕ་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་གོ་གནས་འཕྲོག་སྟེ་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་པོ་བྱེད་འདོད་ཀྱིས་ངན་བྱུས་བཏིངས། དེར་བརྟེན་ཁོ་གཉིས་ཀྱིས་ངན་བྱུས་མཉམ་དུ་བཤམས་ནས། སྲས་མ་སྐྱེས་དགྲས་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་གསོད་རྩིས་བྱས་པས། དེའི་ཉེར་ལེན་དུ་རྒྱལ་པོས་རང་གི་བུ་ལ་རོགས་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་སྲིད་བཏང་། མ་སྐྱེས་དགྲར་ལེགས་སྒྲུབ་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་མཐོང་འཕྲལ། ལྷས་བྱིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་དགྲར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་དགོས་པའི་རེ་ངན་བཅངས། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནོད་འཚེ་བྱ་རྒྱུའི་ངན་བྱུས་ཚང་མར་ལམ་ལྷོང་ཅི་ཡང་མ་བྱུང་།
ལྷས་བྱིན་གྱིས་དེ་ནས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ལས་རྩ་ཆེ་བ་ཡོད་སྐོར་བཤད་དེ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་སླུ་བྲིད་བྱེད་ཐབས་བྱས་པ་དང་། དེར་བརྟེན་ཁོ་པས་སྒྲིག་ཁྲིམས་དམ་བསྒྲགས་གཏན་འབེབས་བྱས། དུས་རབས་བཞི་པའི་ནང་གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ (Buddhaghosa) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་དག་ལམ་ (Visuddhimagga) ལ་གཞིགས་ན། ལྷས་བྱིན་གྱིས་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ་བཏོན་པའི་བསམ་འཆར་ཁག་ནི།
- གོས་ཧྲུལ་གྱིས་ལྷན་པ་བརྒྱབ་པའི་གོས་གྱོན་པ།
- གོས་གསུམ་ཁོ་ན་གྱོན་པ།
- བསོད་སྙོམས་ལ་ཕྱིན་ནས་ཞལ་ལག་ཆེད་གདན་དྲངས་ན་འགྲོ་མི་ཉན་པ།
- བསོད་སྙོམས་ལ་འགྲོ་སྐབས་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ཀྱང་མི་དོར་བ།
- འདུག་གནས་གཅིག་ལ་ཟས་བཟའ་བ།
- རང་གི་བསོད་སྙོམས་འབའ་ཞིག་བཟའ་བ།
- ཟས་རིགས་གཞན་མི་སྤྱོད་པ།
- ནགས་ཀྱི་ཁྲོད་ཁོ་ནར་སྡོད་པ།
- ཤིང་གི་འོག་འདུག་པ།
- ཕྱིར་སྡོད་པ་ལས་ཁང་པའི་ནང་སྡོད་མི་ཉན་པ།
- མང་ཆེ་བ་དུར་ཁྲོད་དུ་སྡོད་དགོས་པ།
- ས་ཆ་གཅིག་ནས་གཅིག་བརྒྱུད་གནས་གང་རྙེད་ཀྱང་དེ་ལ་འདོད་པ་ཚིམ་དགོས་པ།
- འདུག་ནས་གཉིད་ཁུག་པ་ལས་ཉལ་མི་ཉན་པ།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲིམས་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་འདོད་ན། འགྲིགས་ཀྱི་རེད། འོན་ཀྱང་སུ་གཅིག་ལའང་དེ་ལྟར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཙན་ཤེད་བྱེད་མཁན་མེད། དགེ་འདུན་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྗེས་སུ་ཕྱིན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྡེ་ནས་ཐོན་པ་དང་ཁོང་ཚོའི་སོ་སོའི་རྒྱུད་པ་སྤེལ།
གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ཆོས་རྒྱུད་ནང་། ལྷས་བྱིན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བསླབ་ཁྲིམས་འཕར་མ་རྣམས་ལ་སྦྱངས་པའི་ཡན་ལག་ (dhutanga) བཅུ་གསུམ་ཞེས་ཟེར། དཔེར་ན། ནགས་ཁྲོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ནི་དེང་སང་ཡང་ཐེ་ལན་ཌིའི་ནང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་ཉམས་ལེན་དེ་ལས་བཏུས་པར་སེམས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་འོད་བསྲུང་ཆེན་པོ་ (Mahakashyapa) ནི་ཁྲིམས་དེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་མཚན་གནས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། ཁྲིམས་དེའི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ད་དུང་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་ནང་གི་གནས་ངེས་མེད་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་དེ་ཚོས་ཀྱང་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་ཚོའི་ཉམས་ལེན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཀྱི་བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ཡིན།
ཐེག་ཆེན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ནང་དུ་དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ (dhutaguna) བཅུ་གཉིས་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད། དེའི་ནང་བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཁྱིམ་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་འགྲོ་དགོས་ཞེས་པ་མེད་པ་བཟོས་ནས། ཕྱག་དར་གྱི་སྣོད་ནང་དུ་ཡོད་པའི་གོས་གྱོན་དགོས་ཞེས་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་གྲངས་བརྩི་བ། བསོད་སྙོམས་འབའ་ཞིག་ལ་སྟེན་དགོས་པ་བསྣན། སྒྲིག་ལམ་གཙོ་ཆེ་བ་ཕྱིས་སུ་ཐེག་ཆེན་དང་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་གཉིས་ཀའི་ནང་རྒྱ་གར་སྲོལ་རྒྱུན་ཁྲོད་ཀྱི་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་ (mahasiddha) རྣམས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གནང་གི་ཡོད།
ནང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་སྲ་བརྟན་ཡོད་པ་ཞིག་ནས་ཁ་གྱེས་ཏེ་རྒྱུད་པ་གཞན་ཞིག་ཆགས་པའི་རྗེས། དཔེར་ན། དེང་སང་ཆོས་ཚོགས་ཟེར་བ་བཙུགས་ཡོད་ཀྱང་དཀའ་ངལ་མ་ཡིན། དེ་ལྟར་བྱེད་པས་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་པ་གསར་པ་ཤིག་ཚུགས་ན་ཟུར་གྱེས་གཏོང་བ་མ་ཡིན། དགེ་འདུན་དབྱེན་འབྱེད་ནི་མཚམས་མེད་ལྔའི་ནང་ནས་གཅིག་ཡིན། དེ་ལྟར་ལྷས་བྱིན་གྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་དང་མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་བསགས་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཁོ་པས་ཆོས་ལུགས་ཁ་ཐོར་བཏང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་གནོད་འཚེ་བཏང་བ་དང་སྐྱོན་འཛུགས་དྲག་པོ་བྱས་ཡོད། འགྲེལ་བ་འགའ་ཞིག་ལ་གཟིགས་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་དེ་དུས་རབས་ཁ་ཤས་རིང་གནས་འདུག །
ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་ཀྱི་འགྲེལ་པར་གཟིགས་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དེ་ལ་བཟོད་སྲན་གནང་བ་ལས་དད་པའི་རྗེས་འབྲངས་པ་ཡིན་པ་སྟོན་གྱི་མེད། གལ་ཏེ་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་ཁྲིམས་ནན་པོ་ཞིག་དགོས་འདོད་བྱས་ཚེ་གང་ཞིག་གཏན་ལ་ཕབ་ཀྱང་འགྲིགས་པ་ཞིག་དང་། གལ་སྲིད་ཁོང་ཚོས་དགོས་འདོད་མེད་ཚེ། དེ་ཡང་འགྲིགས་ཀྱི་རེད་ཅེས་གསུངས་ཀྱི་ཡོད། ནང་ཆོས་བྱེད་དགོས་ཞེས་སུ་གཅིག་ལའང་བཙན་བཀའ་གཏོང་གི་མེད། ཐ་ན་དགེ་འདུན་ཕོ་མོ་སུ་ཡིན་རུང་ཆོས་རྒྱུད་དེ་ལས་ཟུར་དུ་དོན་གྱི་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་དགའ་པོའི་ངང་སྣང་བ་མཛད་ཀྱི་ཡོད། གང་ལྟར་གནོད་ཚབས་ཆེ་ཤོས་ནི་ནང་པའི་སྡེ་པ་ཁ་ཐོར་གཏོང་བ་དང་ལྷག་པར་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཁ་ཐོར་བཏང་ནས། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གནོད་སྐྱོན་དང་མི་འདོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། ཐ་ན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་འཐབ་རེས་བྱེད་པའི་སྡེ་ཚན་དེ་དག་མཉམ་རུབ་བྱེད་པ་དང་གཞན་སྡེར་གནོད་འཚེ་བྱེད་པ་ནི་མཐར་གནོད་སྐྱོན་ཆེ། གང་ལྟར་ཡང་གལ་སྲིད་སྡེ་པ་གཅིག་གིས་གནོད་ཚབས་ཆེ་བ་དང་གནོད་སྐྱོན་ཆེ་བའི་སྒྲིག་ལམ་ནང་འཇུག་ན། སྙིང་རྗེས་མི་རྣམས་ལ་ཉེན་ཁ་དེ་ལས་ཟློག་དགོས་པའི་སྐུལ་ཅག་བྱེད། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་རྒྱུའི་སྐུལ་སློང་དེ་ཁོང་ཁྲོ་དང་། ཞེ་སྡང་། ཡང་ན་འཁོན་འཛིན་གྱིས་མ་བསླད་པ་བྱེད་དགོས།
སངས་རྒྱས་མྱང་ངན་ལས་འདས་པ།
མ་གཞི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱས་ཟིན་པས། རང་དབང་མེད་པར་འཆི་བའི་རྒྱུན་ལས་ཐར་ནའང་། དགུང་གྲངས་ ༨༡ ལ་སྐུ་ལུས་དང་བྲལ་ནས་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་སྟོན་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་གཟིགས་ནས་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས། དེའི་སྔོན་དུ་གང་གི་སྐུ་འཁོར་ཀུན་དགའ་བོར་ (Ananda) དྲི་བ་འདྲི་བའི་གོ་སྐབས་གནང་། འོན་ཀྱང་ཀུན་དགའ་བོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་མཁྱེན། དེས་འདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་རོགས་ཞེས་གསོལ་བཏབ་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་སྣང་། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་མ་བཏབ་པའམ་དོ་དབྱིངས་མེད་ན། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སླད་དུ་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་བ་ཡོང་བར་དགོངས་ནས་གཤེགས། སྟོན་པ་དང་བསྟན་པ་གནས་མི་གནས་ནི་སློབ་མ་རང་ལ་རག་ལས་ཡོད།
ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་ (Kushinagara, གནས་རྩྭ་མཆོག) ནང་ཙུནྡའི་ (Chunda) ཁྱིམ་དུ་ཁྱིམ་བདག་དེ་དང་རྗེས་འཇུག་དགེ་འདུན་ཁག་ཅིག་གིས་ཕུལ་བའི་ཟས་བཞེས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ནད་ཀྱིས་མནར་བའི་ཚུལ་མཛད། བཞུགས་འཁྲིའི་སྟེང་བཞུགས་ནས་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ། ཁྱེད་ཚོར་དྲི་བ་དང་དོགས་འཆར་འདྲ་ཡོད་ན་དྲིས་ཤོག་ཅེས་དང་། གང་གིས་གསུངས་པའི་ཆོས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡིད་རྟོན་དགོས་ཞེས་བཀའ་གནང་། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་སོ་སོས་སོ་སོའི་གནད་དོན་གང་ཡོད་གསལ་འདོན་དགོས་པ་དང་། ལན་ཚང་མ་འདི་ཡིན་ཞེས་ངེས་བརྟན་མེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན།
ཙུནྡ་རྦད་དེ་མགོ་རྨོངས་ནས་ཁོ་པས་སངས་རྒྱས་ལ་མི་རུང་བ་བྱས་སོང་བསམ་ནསའགྱོད། འོན་ཀྱང་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཁར་ཞལ་ཟས་ཕུལ་ནས་དགེ་བ་བསགས་ཡོད་ཅེས་ཀུན་དགའ་བོས་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་བཏང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མེར་བསྲེགས་ནས་སྐུ་ལུས་ཀྱི་ཐལ་བ་རྣམས་མཆོད་རྟེན་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞིང་ལྷག་པར་ནང་པའི་གནས་ཆེན་བཞི་སྟེ།
- ལུམ་བི་ནི་ (Lumbini) དང་།
- སངས་རྒྱས་སའི་གནས་རྡོ་རྗེ་གདན།
- ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ (Sarnath, སཱ་ར་ནཱ་ཐ་) །
- ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་བཅས་སུ་བཞུགས།
མཇུག་སྡོམ།
ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་འདྲ་མིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྣ་ཚོགས་གསུང་སྲོལ་ཡོད། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་ལ་ཆོས་ལུགས་སོ་སོའི་གོ་བ་ལེན་ཕྱོགས་དང་གང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་མཛད་པ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་དང་བསྟུན་ནས་གསུངས་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
- ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་གཅིག་པུའི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་ཞིང་། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་འཐོབ་ཆེད་སྐུ་ལས་སྐྱོན་པ་བཞིན། ང་ཚོས་ཀྱང་འབད་བརྩོན་སྟེན་དགོས་ཚུལ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
- སྤྱིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་འགྱུར་ནང་། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ནི་སྐལ་པ་མང་པོའི་་སྔོན་ནས་སངས་རྒྱས་ཟིན་པ་སྟོན། དེ་ཡང་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་འབད་བརྩོན་ངང་གིས་བསྟེན་དགོས་ཚུལ་གསུང་།
- གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་བླ་མེད་རྒྱུད་ (anuttarayoga tantra) ཀྱི་ནང་། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་གསུངས་པ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པར་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་གསུངས། དེས་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ནི་དབུ་མའི་ (Madhyamaka) སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཐོག་གཞི་བཞག་ཡོད་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
དེས་ན། ང་ཚོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ཀྱི་རིགས་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་དང་རིམ་པ་འདྲ་མིན་ཐོག་སེམས་ཤུགས་འཕེལ་ཆེད་ཕན་ཐོགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་བསླབ་བྱ་ལེན་ཐུབ།། །།
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (05%)


text:
རྒྱ་གར།
རྒྱ་གར། གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་རྒྱ་གར་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་(རྒྱ་གར་སྐད་དུ།: भारत गणराज्य) ཞེས་འབོད་པ་དང་། ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ། འཛམ་གླིང་གི་མི་འབོར་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ་ཡིན་པ་དང་། ས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆ་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཨང་བདུན་པར་སླེབས་ཀྱི་ཡོད། མ་ཟད་དམངས་གཙོ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཤོས་ཞིག་ཡིན། ཨེ་ཤི་ཡ་གླིང་ཆེན་འདིའི་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་ཞིང་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། རྒྱ་གར་གྱི་སྐམ་ས་ཆེན་མོ་ནི་གོ་ལ་ཕྱེད་བྱང་མའི་ཕྱོགས་སུ་འཕྲེད་ཐིག་ 804’N ནས་ 3706’N ཡི་བར་དང་། གཞུང་ཐིག་ 6807’E ནས་ 97025’E ཡི་བར་དུ་ཆགས་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཨ་རབ་རྒྱ་མཚོ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་བངྒལ་གྱི་མཚོ་ཁུག ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་གར་རྒྱ་མཚོ་བཅས་ཀྱིས་བསྐོར་ཡོད། ཡུལ་འདིའི་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ 3.28 ཡོད་པ་དང་། བྱང་གི་ཀཱསྨིར་མངའ་སྡེ་ནས་ལྷོ་ཡི་ཀཱན་ཡ་ཀཱུ་མ་རི་དབར་བར་ཐག་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ 3,214 ཡོད། དེ་བཞིན་ཤར་གྱི་ཨ་རུ་ནཱ་ཅལ་མངའ་སྡེ་ནས་ནུབ་ཀྱི་གུཇ་རཱཏ་དབར་བར་ཐག་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ 2,933 ཡོད། ས་ཆའི་ཆགས་སྟངས་ནི་དཔངས་མཐོ་བའི་རི་བོ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བྱེ་ཐང་། བྱང་ ཕྱོགས་གྱི་བདེ་ཐང་། ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་མཐོ་སྒང། མཚོ་ཁ་དང་གླིང་ཕྲན་ སོགས་སྣ་མང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཡོད། ས་ཁྱོན་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་གནམ་གཤིས་དང་རྩི་ཤིང་། སྲོག་ཆགས། རིག་གནས་སོགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད།
རྒྱ་གར་ལ་སྐམ་ས་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་བདུན་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི། བོད་དང་བལ་ཡུལ། འབྲུག། བངྒ་ལ་དེཤ། འབར་མ། པཀི་སྟཱན། ཨཧྥ་ག་ནི་སྟཱན་བཅས་ཡིན། ད་དུང་རྒྱ་མཚོས་བར་ཆོད་ཅིང་ཕན་ཚུལ་ཁ་སྤྲོད་དུ་གནས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཤྲི་ལངྐ་ཡིན། རྒྱ་གར་གྱི་ཆ་ཤས་ ཨན་ཌ་མན་དང་ནཱི་ཀོ་རྦར་གླིང་ཕྲན་ནི་ཐེ་ལན་ཊ་དང་ཨིན་རྡོ་ནི་ཥི་ཡ་བར་མཚོ་ཐོག་རྒྱལ་མཚམས་འབྲེལ་ཡོད། པཀི་སྟཱན་དང་བངྒ་ལ་དེཤ་གཉིས་ནི་སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ཡང་ཕྱིས་སུ་ལོགས་སུ་གྱེས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་གྱེས་པ་རེད།
རྒྱ་གར་ནི་སེང་གེ་གཙང་པོའི་གཤོངས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་དར་བའི་གནས་ཡིན་པ་དང་ད་ལྟའི་ཆར་པ་ཀི་སི་ཐན་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཧར་པན་གནའ་རྫས་ལས་རྒྱ་སྐྱེད་དང་དབང་ཤུགས་སོགས་རྟོགས་ཐུབ། ཧིན་རྡུ་ཆོས་ལུགས་དང་། ནང་ཆོས། ཇིན་ཆོས་ལུགས། སིག་ཆོས་ལུགས་བཅས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། མ་ཟད་ ཇུ་ཌའི་ཆོས་ལུགས། ཛོ་རཱས་ཊི་ཆོས་ལུགས། ཡི་ཤུ་ཆོས་ལུགས། ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་བཅས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དང་པོའི་ནང་དར་ཁྱབ་བྱུང་། དེས་རྐྱེན་པས་སྣ་མང་རིག་གཞུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་རྒྱ་གར་སྐམ་ས་ཆེན་མོ་ཁྱོན་དུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་། ཕྱིས་སུ་རིམ་པས་ རྒྱ་གར་ནང་དབྱིན་ཇི་དབང་ཤུགས་སླེབས་ཏེ་མངའ་ཁོངས་ཡོངས་སུ་ཟླ་སྒྲིལ་བྱས། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་ནས་བཅུ་དགུ་བར་ཤར་རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇིའི་ཚོང་འབྲེལ་ཀུང་སིས་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གྷན་དྷི་མཆོག་གི་དབུ་ཁྲིད་འོག་དབྱིན་གཞུང་གི་བཀོད་ཁྱབ་མི་བརྩི་བའི་ཞི་རྒོལ་ལས་འགུལ་(འཆི་གསོན་དབྱེ་ཐག་གཅོད་པའི་ལས་འགུལ) གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་སྤེལ་བས། ཕྱི་ལོ་ 1947 ཟླ་ 8 ཚེས་ 14 ཡི་མཚན་དཀྱིལ་དུ་རྒྱ་གར་ལ་རང་བཙན་ཐོབ།
ནང་དོན།
ཐ་སྙད་བྱུང་ཚུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ཞེས་པ་དེ་ཡང། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཤཀྱ་ཐུབ་པ་དང་མཁས་གྲུབ་བླ་མེད་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་སོགས་བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་དུ་མ་ཞབས་བཅག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་འབོད་ རྒྱ་གར་ཞེས་པ་ནི་ཐག་རིང་གི་ཡུལ་གྲུ་དང་ དེར་གནས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་སྲོལ་ཡོད་པས་སོ། དབྱིན་སྐད་དུ་ ཨིན་རྡི་ཡ་ཞེས་འབོད་པ་དང་། དེ་ཡང་ཏ་ཟིག་ཡུལ་སྐད་དུ་སེང་གེ་གཙང་པོར་ ཨིན་རྡུ་ས་ཞེས་འབོད་པ་ལས་བྱུང་། ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་ སཱིན་རྡུ་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན། གནའ་རབས་ཀྱི་གྷི་རི་སི་སྐད་དུ་ ཨིན་རྡུ་ཞེས་འབོད་པ་དང་། དོན་དུ་སེང་གེ་གཙང་པོའི་ཉེ་གདྭབས་སུ་གནས་པའི་མི་ལ་ཟེར།
རྒྱ་གར་བ་རང་ཉིད་ནས་བྷར་ར་ཊ་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། རྩ་ཁྲིམས་ནས་གཞུང་འབྲེལ་ཀྱི་མིང་དུ་ངོས་འཛིན་དུ་གནང་ཡོད། རྒྱ་གར་སྐད་རིགས་འདྲ་མིན་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཧིན་རྡུ་ཆོས་ལུགས་ནང་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་རབས་རྒྱལ་པོ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཀྱི་མིང་ཡིན།
མིང་གཞན་ཞིག་དུ་ཧིན་རྡུ་སི་ཐན་ཞེས་ཀྱང་འབོད། པཱར་ཤན་སྐད་དུ་ ཧིན་རྡུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་པ་གནས་པའི་ཡུལ་ལ་ཟེར།
འཛིན་སྐྱོང་མངའ་ཁོངས།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་གར་ནི་ས་ཁྱོན་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང་སྐད་ཡིག་མང་པོ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པས། ཡུལ་མིའི་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཛིན་སྐྱོང་ཚགས་ཚུད། ལས་དོན་མཉམ་སྒྲུབ། བདེ་སྐྱིད་མཉམ་མྱོང་སོགས་ཀྱི་ཆེད་རྒྱལ་ཁབ་ཧྲིལ་པོ་དེ་མངའ་སྡེ་28 དང་ཐད་སྐྱོང་ས་ཁུལ་7 ལ་བགོས་ཡོད། ས་ཁྱོན་གྱི་ཆ་ནས་རཱ་ཇ་སྠཱན་ནི་མངའ་སྡེ་ཆེ་ཤོས་དང་། ཆུང་ཤོས་ནི་གྷོ་བ་(Goa)རེད། མངའ་སྡེ་དེ་དག་ཀྱང་རྫོང་དང་གྲོང་གསེབ་རིམ་པར་དབྱེ་ནས་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་དབུས་གཞུང་ནི་རྒྱལ་ས་དིལླིར་ཆགས་ཡོད།
ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་གར་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་འདིར་གཟིགས་རོགས།
ས་ཁམས་ཆགས་ཚུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་གར་ནི་རི་བོ་དང་མཐོ་སྒང་། གཤོངས་ས། བདེ་ཐང་། མཚོ་ཁ། གླིང་ཕྲན་སོགས་ས་དབྱིབས་དུ་མས་གྲུབ་ཡོད་པ་ལས། ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་། གངྒཱའི་བདེ་ཐང་། ཌེཀྐན་མཐོ་སྒང་བཅས་དབྱེ་བགོད་གསུམ་དུའང་ཕྱེ་ཆོག་པ་ཡིན། དེ་ལས་ཧི་མ་ལ་ཡ་ཞེས་པ་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དང་བོད་སྐད་དུ་རི་བོ་གངས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། རི་བོ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་གི་རི་བོ་མཐོ་ཤོས་དང་རི་རྒྱུད་རིང་ཤོས་ཤིག་ཡིན། ཧི་མ་ལ་ཡ་ནི་ཧི་མ་དི་རི་དང་། ཧི་མ་ཅལ། ཤི་ཝ་ལི་བཅས་རི་རྒྱུད་གསུམ་གྱིས་གྲུབ། རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་བདེ་ཐང་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་ཡོད། གངྒཱ་དང་ཧིན་དྷུ་གཙང་པོ།(སེང་གེ་ཁ་འབབ) བྲ་མཧཱ་པུཏྲ་(རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་)བཅས་དང་དེ་དག་གི་ཆུ་ལག་གིས་བྱེ་འདམ་རིམ་གསོག་གིས་བདེ་ཐང་དེ་ཆགས་པ་ཡིན། བདེ་ཐང་འདི་རྒྱ་ཆེ་ལ་ངོས་སྙོམས་པ་མ་ཟད། ས་གཤིས་གཤིན་པོ་ཡོད་ལ་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་བཟང་བས། ས་ཁུལ་འདིར་མི་ཚོགས་ཀྱང་མང་པོ་འདུས་སྡོད་བྱས་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་གར་བྱེ་ཐང་ཆེན་མོའམ་ཐཱར་བྱེ་ཐང་ (Great Indian desert) ཆགས་ཡོད། ཁུལ་དེར་སྐམ་ཤས་དང་ཚ་དྲོད་ཆེ་བས་རྩི་ཤིང་ཉུང་ངུ་ལས་སྐྱེ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། རྒྱ་གར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཕྱེད་གླིང་མཐོ་སྒང་(Peninsular plateau) ཡོད། དེའི་དབྱིབས་ཟུར་གསུམ་ཡིན་པས་ས་དབྱིབས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་མཐོང་ཐུབ། ཁུལ་འདིར་ཨ་རཱ་ཝ་ལི་རི་(Aravali hill) དང་། ཝིན་དི་ཡཱ་ (Vindhyas) དང་སཱ་ཏེ་པུ་ར་ (Satpuras) སོགས་ཀྱི་རི་རྒྱུད། ནརྨ་དཱ་ (Narmada) དང་ཏཱ་པི་ (Tapi) གཙང་པོ་སོགས་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། གཙང་པོ་འདི་དག་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བཞུར་ནས་ཨ་རབ་རྒྱ་མཚོའི་ནང་འབབ་ཀྱི་ཡོད། བྱང་རི་ (Western Ghats) སཱ་ཡ་དི་རིའི་རི་རྒྱུད་ཀྱིས་བྱང་གི་ས་མཚམས་བྱེད་པ་དང་། ཤར་རིའི་ (Eastern Ghats) རི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཤར་གྱི་ས་མཚམས་མཚོན་པར་བྱེད། རི་རྒྱུད་འདི་གཉིས་ཀྱི་འདབས་སུ་མཚོ་ཁའི་བདེ་ཐང་ (Coastal Plain) ཆགས་ཡོད་ཅིང་། ཁུལ་འདིར་རྡོ་སོལ་དང་ལྕགས་རིགས་སོགས་གཏེར་ཁའི་ཐོན་ཁུངས་ལེགས་པོ་ཡོད། མ་ཧཱ་ན་དི་དང་། (Mahanadi) གོ་དཱ་ཝ་རཱི། (Godavari) ཀྲྀཥྞཱ (Krishna) ཀཱ་ཝེ་རཱི་ (Kaveri) གཙང་པོ་སོགས་ནི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བཞུར་ནས་མཐར་བངྒལ་མཚོ་ཁུག་ཏུ་འབབ་ཀྱི་ཡོད། སྐམ་ས་ཆེན་མོ་ཕུད་ད་དུང་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ཨ་རབ་རྒྱ་མཚོའི་ངོགས་སུ་ལཀྵ་དཱིབ་གླིང་ཕྲན་ (Lakshadweep Islands) དང་། བངྒལ་མཚོ་ཁུག་ཏུ་ཨནྜ་མཱན་དང་ནི་ཀོ་བཱར་ (An- daman and Nicobar Islands) གླིང་ཕྲན་ཆགས་ཡོད།
སྐྱེས་དངོས་དང་ཁོར་ཡུག།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་གར་ལ་རྩྭ་དང་རྩི་ཤིང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་རྩ་བའི་རིགས་ལྔར་དབྱེ་བ་སྟེ། ཚ་ཁུལ་གྱི་རྒྱུན་ལྗང་ནགས་ཚལ་(Tropical evergreen forest) དང་། ཚ་ཁུལ་གྱི་ལོ་མ་དུས་སུ་ལྷུང་བའི་ནགས་ཚལ། (Tropi- cal deciduous forest) ཚེར་ཤིང་།(Thorny bushes) རི་ཤིང་། (Mountain vegetation) མཚོ་ཁའི་ཆུ་ཤིང་ (Mangrove forest) བཅས་སོ།། ནགས་ཚལ་ནི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་མང་པོ་འཚོ་གནས་བྱེད་ས་ཡིན། མིས་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་ ལ་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཟེར། རྒྱ་གར་ལ་ལྟོ་འགྲོའི་སྲོག་ཆགས་(Reptiles)དང་། ས་ཆུ་གཉིས་སྡོད་ཀྱི་སྲོག་ཆགས།(Amphibians) འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས། (Mammals) བྱ་རིགས། འབུ་སྲིན་སོགས་སྲོག་ཆགས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད། ཤིང་ནགས་གང་བྱུང་དུ་གཅོད་འབྲེག་དང་། རྨ་བྱ་དང་ཁྲུང་ཁྲུང་སོགས་བྱ་རིགས་དང་། སྟག་དང་། གཟིག གླང་ཆེན་ སོགས་རྩ་ཆེའི་སྲོག་ཆགས་རིགས་རྔོན་རྒྱག་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ལ་བརྟེན། དེང་སྐབས་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་མང་པོ་ཞིག་རྩ་སྟོང་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་འཕྲད་ཀྱིན་ཡོད། རྩ་སྟོང་འགྲོ་ཉེན་ཆེ་བའི་སྲོག་ཆགས་དེ་དག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་ཆེད་གཅན་གཟན་ཁང་དང་། གླིང་ག་སོགས་བཟོ་སྐྲུན་གང་འཚམ་བྱས་ཡོད་ནའང་། རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་རྣམས་རྩ་སྟོང་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་མུ་མཐུད་འཕྲད་བཞིན་ཡོད།
དཔལ་འབྱོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
མི་འབོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཆོས་ལུགས།[རྩོམ་སྒྲིག]
པར་རིས་བར་འཁྱམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།[རྩོམ་སྒྲིག]
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།[རྩོམ་སྒྲིག]
ད་དུང་གཟིགས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།[རྩོམ་སྒྲིག]


text:
Archive for the ‘བརྩམས་སྒྲུང་།’
ཀླུ་སྨྱོན།
སྒྲུང་ཐུང་ཡིག་བརྒྱ་མ།
མདང་ནུབ་ཀྱི་ཁ་བས་རྡོ་ལ་རྡར་གྱི་རི་བརྒྱུད་ཧྲིལ་བོར་གངས་དཀར་གྱི་ན་བཟའ་བཀླུབས་འདུག སྒྲུང་དེབ་མཐུག་པོ་ཞིག་སིལ་བུར་གཏུབས་ནས་ནམ་མཁར་གཏོར་བ་དང་འདྲ་བའི་སྨུག་སྤྲིན་མཐུག་པོ་ཞིག་རི་རྩེ་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་བཞིན་ཡོད། ཁོས་གདོང་ཤིང་ནགས་མཐུག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་འཁོར་ནས་གཅིན་པ་གཏོང་བཞིན་འདུག གཡས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྕགས་ཤོག་ཁང་པ་ནས་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཟིན་པའི་སྦྲུམ་འགོག་འགྱིག་ཤུབ་ཀྱི་དྲི་མ་སྐྱུར་བོ་ཞིག་སྣ་ལམ་དུ་བར་མེད་འཐུལ་ཡོང་། Read the rest of this entry »
Posted by ཡེ་ཤེས་ on February 19th, 2015 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
8 མཆན་ »
ཆབ་མདོ་ངག་ཕུན།
སྔོན་”སྐྱིད་གཤོངས་”ལུང་པ་ཞེས་བཀོད་ལེགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ནང་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་མཁན་ཁྱིམ་ཚང་འགའ་ཤས་ཤིག་ཡོད་ཅིང་། དུས་རྒྱུན་ཁོ་ཚོར་ཕན་ཚུན་དཀའ་སྡུག་ག་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཕར་ཚུར་རོགས་རམ་བྱེད་རེའི་བྱེད་པའི་ཧ་ཅང་གི་ལུགས་སྲོལ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོད། དེ་འདྲའི་ཁོར་ཡུག་བཟང་པོ་ཞིག་ལ་སོ་སོའི་ཁ་རྗེ་དབང་ཐང་ལ་དཔག་པའི་ཞིང་ལས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ལུང་པ་དེ་ནི་ས་མ་འབྲོག་ཡིན་གཤིས་སྟོན་ཐོག་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་སྐྱེས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལུང་པ་དེར་”ཆོས་ལྡན་ཚང་”ཞེས་གནའ་སྔ་མོ་ནས་འཚོ་བྱེད་བསྡད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ལ། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 13th, 2015 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
མཆན་མི་འདུག »
དོན་འགྲུབ་སྒྲོལ་མ།
སྤྱིར་ཁོ་མོའི་ཕ་མ་གཉིས་ནི་མི་ཚང་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་པ་ཡིན། ཨ་ཕ་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐོར་གོ་རྟོགས་མཐོན་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཨ་མས་སྨན་ཞབས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཁྱིམ་ཚང་གི་འཚོ་ཐབས་ཧ་ཅང་བཟང་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆེ་མཐོང་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་ཁོ་མོའི་ཨ་ཕའི་ལས་དོན་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བར་འོད་མདངས་ལས་གྲིབ་ནག་ཏུ་ལྷུང་བ་དང་ Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 11th, 2015 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
11 མཆན་ »
རང་དབང་།
ཉི་མ་ཕྱེད་ཙམ་མ་གཏོགས་ནུབ་འདུག གྲང་རླུང་ཞིག་ཀྱང་ལྡང་བས་ངས་ལ་ཁའི་རྐང་ལམ་དེ་དེད་ནས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ལམ་འགྲམ་གྱི་ཁང་མིག་དེའི་ནང་དུ་གློག་བཀར་འདུག ཁང་མིག་དེ་དང་ཐག་ཇེ་ཉེ་ཇེ་ཉེར་སོང་བ་ན། ངས་རང་ཉིད་དང་ཁང་མིག་དེའི་བར་གྱི་དོན་དག་ཅིག་རང་དབང་མེད་པར་དྲན་ཡོང་།
ཁང་མིག་དེའི་ནང་དུ་སྔོན་ཀྱི་ངེད་གཉིས་ལྟ་བུའི་ཕོ་མོ་ཟུང་ཞིག་བཅའ་སྡོད་བྱས་ཡོད་པ་འདྲ། གོམ་པ་བཅུ་ལྷག་གི་མཚམས་སུ་གནས་པའི་ཁང་མིག་དེའི་ནང་ནས་སྙིང་ཉེ་བའི་དགོད་སྒྲ་རེར་མཆེད་ཡོང་ལ། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 2nd, 2015 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
26 མཆན་ »
རང་དབང་།
སྐྱ་མདའ་བཀྱགས་མ་ཐག་ང་གཉིད་ལས་སད་སོང་། ཕྱི་རོལ་དུ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་གར་ཚང་གི་བྱ་ཕོའི་སྐད་སྒྲོག་བཞིན་འདུག ཉལ་ཁྲིའི་སྟེང་དུ་ཡུན་རིང་སྐུམ་བཙོག་བྱས་ཏེ་མདང་དགོང་གི་གྲོགས་པོའི་ཁ་བརྡ་དག་ལ་ཕྱི་དྲན་བྱས་པ་ཡིན། ད་ལོར་ན་ནིང་ལས་གནམ་གཤིས་ཇེ་འཁྱགས་སུ་ཕྱིན་འདུག སྒེའུ་ཁུང་དུ་ཆུ་བད་ཞིག་ཀྱང་བཞག་འདུག་པས་ཕྱི་རོལ་མཐོང་མི་ཐུབ། ཡིན་ཡང་། ད་ནི་ཟླ་བཅུ་བ་ཚེས་སོང་རུང་། རི་ལུང་ཐམས་ཅད་ད་དུང་སྔོ་ཡུག་ཡུག་ཏུ་འདུག ལྷག་པར་དུ་ཚ་བ་ནི་ཕ་ཡུལ་གྱི་དབྱར་ཟླ་དྲུག་པ་ལས་ཀྱང་མཐུ་པས། མཚམས་ལན་རེར། གནས་འདིའི་གནམ་གཤིས་ནི་མི་སེམས་ཉོབ་པའི་ཁ་སྣོན་ཞིག་རེད་ཨང་སྙམ་ཡོང་། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on February 1st, 2015 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
3 མཆན་ »
རང་དབང་།
དེ་རིང་གཟའ་ཉི་མ་རེད། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཉི་འོད་ལམ་ལམ་དུ་འཕྲོས་ཤིང་ངས་སྒེའུ་ཁུང་ནས་ཉི་འོད་ཀྱི་མཛེས་སྡུག་ལ་བལྟ་བཞིན། ཡར་མར་མང་པོ་ཞིག་ལ་འདང་བརྒྱབ་ནས་བསྡད་པ་ཡིན།
ཤ་སློབ་གྲྭ་ནི་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་བོད་མའི་སློབ་གྲྭ་མྱིང་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། ང་ཤ་སློབ་གྲར་མ་སོང་གོང་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་ང་ལ་བལྟ་རུ་ཡོང་བའི་ཡུལ་གྲོགས་དེས་དེ་ལྟར་ང་ལ་ཤ་སློབ་གྲྭའི་སྐོར་བཤད་བྱུང་། ཁོའི་སྐད་ཆ་དག་ལ་ཉན་བཞིན་ཉན་བཞིན་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཤ་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་རྒྱུའི་མིང་ཐོ་བཀོད་ཟིན་པར་དགའ་བ་དཔག་མེད་ཅིག་སྐྱེས། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on January 20th, 2015 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
3 མཆན་ »
རྣོ་སྦྲེང་།
ནང་གུང་གི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ལ་ཐོན། ཇོ་ཁང་གི་མདུན་དུ་ཕྱག་འཚལ་མཁན་གྱི་མི་རེ་གཉིས་ཡོད་མོད། སྤྱིའི་ཆ་ནས་བཤད་ན། ད་ནི་ཉིན་མོར་མི་ཚོགས་ཀྱིས་འགད་ལ་བྱེད་པའི་ཇོ་ཁང་དང་བར་སྐོར་ལམ་ཧ་ཅང་ལྷིང་ཞིང་འཇགས་པའི་དུས་ཡིན་པ་འདྲ། ང་མཚན་མོ་དེར་གྲོགས་པོ་ཞིག་གི་མགྲོན་འབོད་ནང་བཞིན་བདེ་སྐྱིད་ལམ་གྱི་ཁོ་ཧྥེ་ཁང་ཞིག་གི་ནང་དུ་སོང་ནས་ཡུན་རིང་འགོར། ང་སྡོད་སའི་མགྲོན་ཁང་ནི་བར་སྐོར་ལམ་གྱི་ཉེ་འགྲམ་སྟེ་ཁྲོམ་གཟིགས་སྒང་དུ་འབོད་པའི་སྲང་ལམ་དུ་ཡོད་པས། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on January 13th, 2015 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
18 མཆན་ »
སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས།
ཉིན་དེའི་ཕྱི་དྲོར་ངས་དགའ་རོགས་མའི་སྐྲའི་ཁ་དོག་བསྒྱུར་རོགས་བྱས། མོའི་སྐྲའི་ཁ་དོག་སྒྱུར་བྱེད་དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་རང་བྱུང་ཐོན་རྫས་དྲི་ངད་ཅན་ཞིག་རེད། སྐྲ་རྩི་དེ་སྐྲ་ལ་བྱུགས་རྗེས་ཆུ་ཚོད་ཁ་ཤས་ལ་འཇོག་དགོས་སྟབས་ཉལ་དུ་འགྲོ་རན་དུས་ཏག་ཏག་སྐྲ་རྩི་བཀྲུ་རན་འདུག ངའི་དགའ་རོགས་མ་མཚན་མོ་ཉལ་སར་མ་ཕྱིན་གོང་ལ་ཁྲུས་བྱེད་པའི་གོམས་གཤིས་ཤིག་ཀྱང་ཡོད་པས་མཚན་མོ་དེར་ཡང་ཁྲུས་ཁང་དུ་འཛུལ་ནས་ཁྲུས་བྱེད་པ་དང་སྐྲ་རྩི་བཀྲུ་མགོ་བརྩམས། Read the rest of this entry »
Posted by སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས། on December 15th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
26 མཆན་ »
དགེ་འདུན་བསྟན་འཛིན།
རྒན་མིའུ་ཐུང་ལགས་ནི་རྒྱལ་ས་ཀ་ཋ་མན་ཌུའི་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ག་གེ་མོའི་བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་རྙིང་ཤོས་དང་དྲག་ཤོས་དེ་རེད། ཁོང་དགུང་ལོ་ཆེ་རུང་སྐུ་གཟུགས་ཆུང་བས་ན་མཚན་དེ་ལྟར་ཐོགས། ཁོང་གི་ཁ་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་མ་གཏོགས་གླེང་རྒྱུ་མེད་ལ། སེམས་ལ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་མ་གཏོགས་བསམ་རྒྱུ་མེད། ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་འུར་ཐག་དང་མེ་ཆ། རྩམ་ཕོར། རྔ་ཕྱགས་སོགས་ཅ་ལག་རྙིང་བའི་རིགས་དང་། ས་སྣ་ཆུ་སྣ། ཤིང་སྣ་རྡོ་སྣ་ཚུན་ཆད་ཉར་ཚགས་དམ་པོ་བྱས་ཡོད། དེ་ནི་ཁོང་རང་ཉིད་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་དུང་ཞེན་དང་གཅེས་སྤྲས་ཆེ་བའི་དན་རྟགས་འཁྲུལ་མེད་ཅིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཅིང་། དོན་ལའང་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་སྨོས་མེད་རེད། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on November 4th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
4 མཆན་ »
དྲིལ་ལྕེ།
༼ཀ༽
དེ་ནི་དཔྱིད་ཟླ་བཞི་བ་རེད། གཉན་ཆེན་ཕོ་རོག་གི་རི་རྩེ་ཁ་བས་བཟུང་ནས་ཟླ་དྲུག་ཏག་ཏག་ཕྱིན་འདུག བརྗིད་ཆགས་མཛེས་ཉམས་ལྡན་པའི་རི་རྒྱུད་དེ་དག་གི་རྩེ་མོ། དཀར་སང་སེང་གི་ཁ་བས་གཡོགས་ཏེ་དགུན་དུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕྱིར་མངོན་འདུག ཡིན་ནའང་། རི་སྐེད་ཀྱི་ཁ་བ་བཞུས་ཏེ་ཆུ་ཕྲན་རྣམས་ལྷང་ལྷུང་མར་འབབ་པ་དང་། ཐུར་དུ་བཞུར་བའི་ཆུ་བོ་རྣམས་ལུང་ཁུག་གི་གཙང་བོ་འདྲེས་པ་ན། གཙང་བོ་རབ་ཏུ་རྒྱས་ཤིང་གཏོས། ལུང་ཁུག་གི་སྤང་དང་གཙང་འགྲམ། ས་ཆ་དམའ་སར་དཔྱིད་ཀྱི་མཛེས་པ་ཕྱིར་མངོན་ཏེ། ལྕང་མ་དང་ཚེར་སྡོང་། རྩི་ཤིང་འདྲ་མིན་འབུས་འགོ་བརྩམས་པ་དང་། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on October 16th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
2 མཆན་ »
རྡོ་སྦིས་ཟླ་བ་ཚེ་རིང༌།
དང་པོ།
དབྱར་ཟླ་བཞི་བའི་ཚ་གདུག་ནི་མེ་རི་འཕྱུར་བ་ལྟར་ཕྱོགས་ཕྱོགས་ན་ལྡང་བའི་རླུང་བུ་དག་ཀྱང་ཚ་ལམ་ལམ་གྱི་རེག་བྱ་དྲོན་མོ་ཞིག་གིས་ཐུལ་ནས་ཡོང་གིན་ཡོད་པས། དུས་ཚིགས་འདི་སླེབས་ཐེངས་རེར་ཁོར་ཡུག་འདིའི་མཛེས་སྡུག་གི་ཁ་དོག་བལྟས་བལྟས་ལ་རྒས་འགྲོ་ཞིང༌། ཁོ་ར་ཁོག་ཡུག་ཀུན་ལ་སྟོང་ལྷང་ངེར་བསྡད་ཡོད་པས། ངས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་ཐུན་ཁྲིད་ཚར་རྗེས་ཉལ་ཁྲིལ་སྒང་ནས་གན་རྐྱལ་དུ་ལོག་སྟེ་ཅུང་ཙམ་འགོར་མ་ཐག གློ་བུར་དུ་“ཐག་ཐག”་ཟེར་བའི་སྒྲ་ཞིག་གིས་ངའི་ཉལ་ཁང་གི་སྒོབརྡུང་བྱུང་བས། ངས་སུན་སྣང་དང་བཅས་ཏེ་སྒོ་ཕྱེ་བས་ན། དེ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པར་ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭའི་ཡིག་སྐྱེལ་མཁན་བསྟན་འཛིན་རེད་ལགས། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on October 5th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
2 མཆན་ »
སྐལ་བཟང་རྡོ་རྗེས།
——
ངའི་མིང་ལ་བོད་ཡིག་ཟེར། ངས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཐུབ།
ངས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ཟེར་ན།
- ཟབ་མོ་དབུ་མའི་ལྟ་བ་འཆད་ཐུབ།
- མྱུར་ལམ་གསང་སྔགས་ཟབ་མོ་འཆད་ཐུབ།
- རིག་པའི་གནས་ཆེ་ལྔ་པོ་འཆད་ཐུབ།
- རིག་པའི་གནས་ཆུང་ལྔ་པོ་ཡང་འཆད་ཐུབ།
- ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲི་བ་ཡོད་ན་ང་ལ་དྲིས་ཤོག
- ཆོས་རིག་གི་དྲི་བ་ཡོད་ན་ང་ལ་དྲིས་ཤོག
Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on September 30th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
7 མཆན་ »
བདེ་པོ་འཚོས།
ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གོ་ལ་ཟླུམ་པོ་འདིར། ན་གཞོན་གྱི་ལང་ཚོ་དར་ལ་བབ་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་ལས་འདས་ནའང་། སོ་སོའི་བསོད་ནམས་དང་དབང་ཐང་གིས་མི་ཚེའི་ཁ་ཕྱོགས་མི་གཅིག་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཡིན་དུས། དེ་ལ་ཧང་སངས་དགོས་པ་ཞིག་ཁྱོན་ནས་མེད། ལ་ལ་ཞིག་ནི་ཆུ་བོ་རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་ལྟར་གང་ལ་བཞུར་ནའང་མདུན་ནས་འགོག་མཁན་མེད་ལ་རྒྱབ་ནས་འདེད་མཁན་ཡང་མེད་པར་རང་གི་འདོད་མོས་ལྟར་མི་ཚེའི་རིན་ཐང་གི་ཆེད་དུ་རྒྱུ་བར་བརྩོན། ཡང་ལ་ཤས་ཤིག་ནི་མཁྲེགས་ཤིང་རྙིང་བའི་གནའ་བོ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གྲི་ཁ་ནས་ཕམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། མི་ཚེ་ལ་སྙིང་པོ་ཡང་འདི་ལྟར་རྫོགས་དགོས་པའི་ངང་ཚུལ་ཡང་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་ཆོས་སུ་ཡོད། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on September 22nd, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
མཆན་གཅིག་འདུག »
རྩོམ་པ་པོ། ཚེ་ལོ་ཐར། ༼བསྟན་འཇམ་གྱིས་འོས་སྦྱོར་བྱས།༽
ལྔ་བ།
ཚ་ཚ་འུར་འུར་གྱི་ལས་འགུལ་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་ན། ཁ་པར་གྱི་སྐུད་ལམ་དང་ཁ་བརྡ་ལས། འབྲོག་ཁུལ་གཞན་དུ་དབྱར་རྩྭ་མ་ཡག་པར་ས་བདག་དང་སྦྱིན་བདག་བར་དུ་རྩོད་པ་བྱུང་སྟེ། སུ་ཞིག་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་ཚུལ་དང་། སྦྱིན་བདག་དང་གླ་པའི་བར་ལ་འགལ་བ་བྱུང་སྟེ། གླ་པ་མང་པོས་སྟབས་མ་ལེགས་པར་སྦྱིན་བདག་བསད་ཚུལ་སོགས་ཐོས་ན་སྙིང་ལ་གཟན་པའི་དོན་དག་མང་པོ་རླུང་ལྟར་རྒྱུ་ཡོང་།
དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་རྐོ་མཚམས་བཞག་སྟེ་ཟླ་གཅིག་ལྷག་འགོར་མོད། ཁོའི་གྲོགས་པོ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་ཕྱིར་ཡོང་རྒྱུ་ཕར་ཞོག Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on August 30th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
མཆན་མི་འདུག »
རྩོམ་པ་པོ། ཚེ་ལོ་ཐར། ༼བསྟན་འཇམ་གྱིས་འོས་སྦྱོར་བྱས།༽
བཞི་བ།
“ད་འདི་ལྟར་འདུག་པའི་ཚོད་མ་རེད། འུ་གཉིས་མྱུར་དུ་འགྲོ།” བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོས་དེ་ལྟར་ཟེར་བཞིན་སྒོར་བུད། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཚོའི་ལག་ནས་དངུལ་བྱང་ལེན་ཐུབ་མིན་གྱི་ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་ཐབས་བཀོད་དེ་ཡིན་པས། མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་ཡིས་ཀྱང“རྡོ་འཚོ།དངུལ་བྱང་ཁྱེར་ཤོག རེམ། རེམ”ཞེས་ཁོ་མོར་བྲེད་ཤ་བསླངས།
མི་སུ་ལ་མཚོན་ནའང་ལོ་འགར་བསགས་པའི་སྒོར་མོ་གཞན་གྱིས་ལེན་ངེས་རེད་ཅེས་ཐོས་ན། བྲེལ་འཚུབ་མི་ལངས་པ་ཞིག་ཡོད་དམ། རྡོ་རྗེ་འཚོ་ཡང་དེ་ལས་མ་འདས་པས། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on August 23rd, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
མཆན་མི་འདུག »
ཆབ་མདོ་ངག་ཕུན།
ཡོན་ཏན་མཆོག་མངའ་དགེ་བའི་བཤེས།།
གསུང་དབྱངས་ཕྲ་མོས་ཕྱི་ནང་འགུལ།།
སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་སྟོན་པ་པོ།།
སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ལ་གུས་ཕྱག་འཚལ།།
གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུའི་འོད་རླབས་གངས་རི་རྩེ་ནས་ཤར།།
དབྱངས་ཡིག་བཞི་པོས་གངས་རི་ལྗོངས་ཀྱི་མུན་པ་སེལ།། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on August 19th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
མཆན་མི་འདུག »
རྩོམ་པ་པོ། ཚེ་ལོ་ཐར། ༼བསྟན་འཇམ་གྱིས་འོས་སྦྱོར་བྱས།༽
གསུམ་པ།
མཁའ་དབྱིངས་སུ་སྐར་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཁོ་གཉིས་ལ་ཅེར་ཏེ་ཅི་ཞིག་བཤད་པར་རེ་སྒུག་བྱེད་པ་དང་འདྲ་ཞིང་། སྐར་མ་སྨེ་བདུན་གྱིས་ཅི་ཞིག་མ་གོ་བ་བཞིན་མགོ་བོ་འཁྱོགས་ཏེ་བལྟས་འདུག
“རེད། རེད། གྲོགས་མཆོག་དམ་པ་ཡིན་ན། སྐྱིད་ཡོད་ན་མཉམ་རོལ་དང་སྡུག་ཡོད་ན་མཉམ་འཁུར་བྱ་དགོས། ངས་ཁྱོད་ལ་བཤད་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ལ་སྡིགས་མི་ཆོག་་་་་་ ”
“ང་ཁྱོད་ལ་སུན་ནི་ཞིག་རེད། སྐྱེས་ཕོ་རབ་ཅིག་ཡིན་ན། རང་གི་སྲོག་ལ་བབས་ཀྱང་བཤད་ཕོད་དགོས། དོ་དགོང་ཁྱོད་བུད་མེད་ཅིག་དང་འདྲ་བ་ཅི་རེད། ” Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on August 16th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
མཆན་གཅིག་འདུག »
རྨ་ཀླུང་ལྷ་མོ་སྐྱབས།
ལྔ་པ།
འབྲུག་རྒྱལ་གྱི་གདོང་ལ་སྤོབས་སེམས་ཀྱི་ཉམས་ཤིག་མངོན་ཏེ་ཁོ་རང་གི་ཨ་ཕའི་རྗེས་སུ་འདུར་གྱིན་ཁ་སྔོན་གྱི་དོན་དག་དེ་གླེང་། ཐེངས་དེར་ཁོས་ཧ་ཅང་དོན་ཆེན་ཞིག་བསྒྲུབས་ཡོད་སྙམ་པའི་རྨོངས་འཆར་ཞིག་ཡིད་ལ་སྒོམ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་ཨ་ཕས་ཁོང་ལ་གདོང་མདོག་འགྱུར་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་དང་ཆབས་ཅིག་འགྲམ་ལྕག་ཚ་ཐག་ཆོད་ཅིག་གཞུས་ནས“ཁྱེད་ཀྱིས་བདག་གི་དོན་ཆེན་བརླག་ཏུ་བཅུག་བྱུང་། ཁྱེད་ཀྱིས་ཧོད་རྒྱུག་ཁོ་ན་ལས་ཅི་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་པ་ག་རེ་ཡིན་ནམ།”
“ངས་ཅི་ཞིག་བྱས་ན་ད་གཟོད་ཁྱེད་ཀྱིས་འདོད་པ་ཚིམ།”ཅེས་ཁོས་ཁ་ཐུག་ཡ་ལན་སྤྲད་པས་ན། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on August 12th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
མཆན་མི་འདུག »
རྩོམ་པ་པོ། ཚེ་ལོ་ཐར། ༼བསྟན་འཇམ་གྱིས་འོས་སྦྱོར་བྱས།༽
གཉིས་པ།
མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་ཡི་སྣང་བར་ཧབ་ཆ་དེ་ནི་བྲག་ཆ་ཞིག་དང་འདྲ་བར་ཡུན་རིང་དུ་ཁོའི་རྣ་དབང་ལས་ཡལ་མ་ཐུབ་པས། སེམས་སུ་འདྲེ་རྒན་འདི་དགའ་ཡོད་པར་བརྟགས་ན། ད་ལོར་ཡང་རོང་འབྲོག་མང་ཚོགས་མང་པོ་ཞིག་གི་མགོ་བོ་བརྡུངས་ཡོད་པ་འདྲ་སྙམ་སྟེ“ངའི་ཚུགས་ཀ་འུག་རྒན་ཞིག་དང་འདྲ་བར་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མེད། དེ་ནི་ལོ་རྒས་པའི་རྟགས་རེད། ཁྱོད་ཀྱི་ལས་སྲོལ་ནི་འུག་རྒན་ལས་ཀྱང་སྡུག་པ་འདི་ནི་ཧ་ལས་དགོས་པའི་དོན་ཆེན་ཞིག་རེད”ཅེས་བཤད། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on August 9th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
མཆན་གཅིག་འདུག »
རྩོམ་པ་པོ། ཚེ་ལོ་ཐར། ༼བསྟན་འཇམ་གྱིས་འོས་སྦྱོར་བྱས།༽
དང་པོ།
དབྱར་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་ཆེན་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་ནི་དུང་ལྟར་དཀར་ཞིང་ཉ་ཡོངས་སུ་གང་བས། མི་རྣམས་ཀྱིས་དུང་ཟླ་དཀར་པོ་དང་ཉ་གང་ཟླ་བ་ཞེས་ཆེས་ལེགས་པའི་ཚད་གཞི་རུ་བཤད། ཡིན་ཡང་། དོ་དགོང་གི་ཨ་སྔོན་དབྱིངས་ཀྱི་ཟླ་བ་ནི་སྤྲིན་ནག་ཕོན་པོ་སྤྱང་ཁུ་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་མཆེ་བ་གཙིགས་པའི་བར་དུ་ཚུད་འདུག་ལ། མདོག་དང་དབྱིབས་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་སྐྱོ་སྣང་གིས་ཁེངས་པའི་རྒན་པོ་ཞིག་གི་ངོ་གདོང་དང་ཡོངས་སུ་མཚུངས།
མག་མོག་གི་ཟླ་འོད་དང་འདར་སིག་སིག་བྱེད་པའི་སྐར་ཚོགས་ཀྱི་འོག་ཏུ། མཚོ་སྔོན་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་ཆིལ་ཆིལ་དུ་སྒྲོག་པའི་རླབས་སྒྲ་དང་རླངས་འཁོར་ཆེ་ཆུང་གི་ལྷང་ལྷང་དུ་སྒྲོག་པའི་དུང་བརྡ། Read the rest of this entry »
Posted by ཁ་བརྡ་ on August 4th, 2014 in བརྩམས་སྒྲུང་། |
མཆན་མི་འདུག »