c: text/html

text:
རྒྱ་ནག་མི་མང་བཅིངས་གྲོལ་དམག་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་༩༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅི་ཕིང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཆའི་དུམ་བུ་ཙམ་ཡང་ཕྱི་ལ་ཤོར་འཇུག་གི་མིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག
སི་སྦི་སི་གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་གསར་ལྟར་ན། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༡ ཉིན་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་གནམ་སྡེ་སྒོ་མོའི་ཐང་ཆེན་གྱི་ནུབ་ངོས་སུ་ཆགས་ཡོད་པའི་མི་མང་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཁང་དུ་རྒྱ་ནག་མི་མང་བཅིངས་གྲོལ་དམག་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་༩༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོ་ཞིག་འཚོགས་པ་དང་། སྐབས་དེར་ རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅི་ཕིང་གིས་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་རྣམས་དང་། རྒན་ཡོལ་བྱས་ཟིན་པ་དང་ལས་གནས་ཐོག་ཡོད་པའི་བཅིངས་གྲོལ་དམག་མི་རྣམས་ལ། “རྒྱ་ནག་གི་ས་ཆའི་དུམ་བུ་ཙམ་ཡང་ཕྱི་ལ་ཤོར་འཇུག་གི་མིན་”ཞེས་དང་། “རྒྱ་ནག་མི་མང་གིས་ཞི་བདེ་རྩ་ཆེན་པོར་བརྩི་བཞིན་ཡོད། ང་ཚོས་བཙན་འཛུལ་དང་རྒྱ་བསྐྱེད་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་། བཙན་འཛུལ་གྱི་རྣམ་པ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་དབང་དུ་བསྡུ་རྒྱུའི་གདེངས་ཚོད་ང་ཚོར་ཡོད་”ཅེས་དང་། དེ་བཞིན་ཁོང་གིས་“ང་ཚོས་མི་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ན་འདྲ། ཚོགས་པ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་རུང་། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཆོག རྣམ་པ་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་དུས་སྐབས་ཅི་འདྲ་ཞིག་ལ་ཁེལ་རུང་། རྒྱ་ནག་གི་ས་ཆའི་དུམ་བུ་ཙམ་ཡང་རྒྱ་ནག་ནས་ཁ་བྲལ་དུ་གཏོང་འཇུག་གི་མིན།” ཞེས་དང་། ཡང་ཁོང་གིས་“ང་ཚོའི་བདག་དབང་དང་། བདེ་འཇགས། ཡར་རྒྱས་བཅས་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོས་ནས་འཇུག་འབྲས་ངན་པ་ཞིག་ང་ཚོར་མྱོང་འཇུག་རྒྱུའི་བསམ་བློ་སུ་གང་གིས་མ་གཏོང་” ཞེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག འོན་ཀྱང་། ཤར་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་བདག་དབང་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་དང་རྒྱ་ནག་བར་རྩོད་རྙོག་ཡོད་ཁར། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་བར་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་གི་རྐྱེན་པས་ད་ལྟའི་ཆར་འབྲོག་ལམ་དུ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་འགུལ་བསྐྱོད་བྱེད་ས་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ནང་ཡོད་ཀྱང་། དེ་འདྲའི་རྩོད་རྙོག་གང་ཡང་ཁོང་གི་གཏམ་བཤད་ནང་དམིགས་བསལ་ཟུར་འདོན་བྱས་མེད་འདུག
དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅི་ཕིང་གིས་ཆུ་ཚོད་གཅིག་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་གཏམ་བཤད་བྱས་ཡོད་འདུག་ཅིང་། སྐབས་དེར་ རྒྱ་ནག་མི་མང་བཅིངས་གྲོལ་དམག་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱུང་སྟངས་དང་། བཅིངས་གྲོལ་དམག་མིས་བློ་རྩ་བརྟན་པོའི་ཐོག་ནས་གུང་ཁྲན་ཏཱང་དང་། རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་། བདེ་འཇགས། ཡར་རྒྱས། ས་གནས་དང་འཛམ་གླིང་གི་ཞི་བདེ་བཅས་ལ་ཉེན་སྲུང་བྱེད་དགོས་སྐོར། དེ་བཞིན་བཅིངས་གྲོལ་དམག་དེ་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་སྐབས་སུ་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་ནས། ༡༩༨༩ ལོར་གནམ་སྡེ་སྒོ་མོའི་ཐང་ཆེན་དུ་མང་གཙོ་ཕྱོགས་གཏོགས་པ་ཚོའི་ངོ་རྒོལ་ལ་ཁྲག་དྲི་ཐུལ་བའི་དྲག་གནོན་བྱས་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ནན་བཤད་བྱས་ཡོད་འདུག །
གསར་འགོད་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ཁྱེད་ཀྱིས་བོད་པ་དཀྱུས་མ་ཚོར་ངན་པ་བཤད་མི་ཆོག
ཨ དོན་ཉི།
—–ཀླུ་སྨྱོན་ལ་བྲིས་པ་ཡིན།
སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་ང་ཀླུ་སྨྱོན་ལགས་ཀྱི་སྙན་ངག་གཙོས་རྩོམ་ཡིག་རྣམས་ཀློག་རྒྱུར་དགའ་བོ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་ད་ཐེངས་ཀྱི་ཁོའི་རྩོམ་དེ་དྲང་བོ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་རེད། ཀླུ་སྨྱོན་ལགས་ཀྱིས་”ཡང་གཅིག་བསྲེགས་འདུག ང་ཚོ་ལྟད་མོ་བ་ཡིན་ནམ།” ཞེས་པའི་རྩོམ་ཐུང་དེའི་མགོ་རྔ་བར་གསུམ་ན་ཧ་ཅང་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ཚིག་འགྲོས་མང་བོ་ཡོད། དེ་ལ་ཀླུ་སྨྱོན་རང་ངོས་ནས་ཀྱང་གསལ་བཤད་ཚིག་གསུམ་ཞེས་པ་ཞིག་སྤེལ་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཚང་ལ་མཚན་སྨོད་བྱས་མེད་རབས་བཤད་དེ་རང་གིས་རང་ཉིད་དཀར་བོ་ཡིན་བཟོ་བསྟན་འདུག དེའི་ཐད་ནས་ངས་ཀྱང་ཁྱེད་རང་དཀར་བོ་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིག་ཟེར་བ་ལས་ཅང་མེད།
ངས་འདི་ནས་བཤད་འདོད་པ་དེ། ཁྱེད་ཀྱིས་རྩོམ་ཐུང་དེའི་ནང་བོད་མི་དཀྱུས་མར་མཐོང་ཆུང་བྱས་འདུག་པ་དེ་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱིས་”དེ་ནི་གསལ་བོར་བཤད་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཐོངས་དང་། ང་ཚོས་ལྟད་མོར་བལྟ་ཆོག ང་ཚོས་པར་རྒྱག་ཆོག ང་ཚོས་བརྙན་ལེན་ཆོག ང་ཚོས་འུར་སྒྲོག་བྱེད་ཆོག་ཅེས་པ་ཞིག་རེད།”
ཉེ་ཆར་བོད་ནང་མེར་སྲེག་གནང་མཁན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་ལགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུང་མེ་ལ་འབར་བཞིན་པའི་སྐབས། དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་ལངས་འདུག་པའི་བོད་པ་དེ་དག་གིས་”ཁྱོད་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཐོངས་དང་། ང་ཚོས་ལྟད་མོར་བལྟ་ཆོག ང་ཚོས་པར་རྒྱག་ཆོག ང་ཚོས་བརྙན་ལེན་ཆོག ང་ཚོས་འུར་སྒྲོག་བྱེད་ཆོག”ཅེས་བཤད་ཡོད་པར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བརྗོད་ཕོད་པའི་དཔང་རྟགས་གང་དུ་ཡོད། ངས་ནི་དགུང་དུ་མཆེད་པའི་མེ་ལྕེ་དེའི་ཁྲོད་ན་ན་བ་ཚ་གསུམ་གྱིས་བཟོད་གླགས་མེད་པར་འཆི་བཞིན་པའི་སྤུན་ཟླ་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་ལགས་ཀྱི་མེ་མཐའི་མི་རྣམས་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་དུ་གྱུར་ཏེ་ལུས་པ་དང་། མེ་ནང་དུ་གད་ཅིང་འཐོར་བཞིན་པའི་སྤུན་ཟླ་ཁོང་གི་རང་སྲེག་ཡུལ་དངོས་དེ་བྱེས་སྡོད་བོད་པ་གཙོས་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་སྐྱིད་སྡུག་ཞུ་སར་ཨེ་འབྱོར་གྱི་ཀུན་སློང་དེ་འདྲའི་འོག་ད་གཟོད་གནས་དེར་ཧད་ཅིང་ལངས། བརྙན་དུ་བླངས། པར་ལ་བརྒྱབ་པ་ཞིག་རེད་བསམ་ཡོད། མ་མཐའ་ཡང་དམར་ཧང་ཧང་གི་མེ་མཐར་འགྲེང་བའི་བོད་པ་དཀྱུས་མ་དེ་དག་གི་སེམས་ལ་ཀླུ་སྨྱོན་ཁྱེད་ཀྱིས་བཤད་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་་ཤར་མེད་པ་ངས་འདི་ནས་རོ་གོག་འབེན་ལ་བཞག་ནས་མནའ་བོར་ཆོག
འོ་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་གོང་གི་ཚིག་རྡོག་དེ་དག་བདེན་པ་ཡིན་ཞེས་སྒལ་ཚིགས་དྲང་བོར་དགྱེ་སྟེ་དྲང་གཏམ་གསོང་བོར་བརྗོད་པའི་སྤོབས་པ་ཨེ་ཡོད་དམ།
ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕྱུག་པའི་ཀླུ་སྨྱོན་ལགས། ཇི་ལྟར་བསམས་ཀྱང་འདི་ནི་མེ་མཐའི་བོད་པ་དེ་དག་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་གླེང་བཀལ་བ་རེད། མཐོང་ཆུང་བྱས་པ་རེད། བླ་སྤྲུལ་དང་མཁས་མིང་ཅན་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་སོ་སོས་བྱུང་རྒྱལ་དུ་ཤོར་བའི་ལབ་རྡོལ་ཙམ་ལའང་འགན་འཁུར་དགོས་ཡོད།
དེ་ནས་ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་རྒྱ་ཡོད་མདོག་གིས་སྐུལ་ལྕགས་ལྟ་བུའི་སྐད་ཆ་འདི་འདྲ་བཤད་འདུག
“རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བྱེད་པ་ལས། ཁྱེད་ཀྱིས་ཀ་ཁ་ག་ང་སྦྱོངས། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བྱེད་པ་ལས། མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་སྒྲོངས། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བྱེད་པ་ལས། ཚོགས་བསགས་སྒྲིབ་སྦྱོང་བྱོས། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བྱེད་པ་ལས། བུ་བུ་མོ་དང་ཚ་བོ་ཚ་མོ་སློབ་གྲྭར་སྐྱོལ། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བྱེད་པ་ལས། བྱིན་རླབས་ཀྱི་གཟི་འོད་འབར་བའི་བོད་ཡུལ་གྱི་གནས་ཆེན་དག་ལ་མཆོད་མཇལ་དུ་ཕེབས། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བྱེད་པ་ལས། དེང་རབས་བཟོ་བཀོད་མཚར་བའི་རྒྱ་ནག་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་ལ་ལྟད་མོར་ཕེབས།”སྡུག་སྨྲེ་འདི་ཁྱེད་ཀྱིས་ཤུལ་ལུས་གསོན་པོ་ཚོར་བཏོན་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་ཤི་བོ་དྲིན་ཅན་དག་གི་རྗེས་ཐུར་ར་ཆོས་བྱེད་ས་ནས་མཚང་བྲུས་པ་ཡིན། ཁྱེད་རང་ལྟར་གསལ་བོར་བཤད་ན་ཁྱེད་ཅག་མེ་ནང་དུ་མཆོང་བ་དགོས་ན་དགོས་ཟེར་བ་དེ་ཨེ་ཡིན།
ཀླུ་སྨྱོན་ལགས། བོད་མིའི་དུས་གསུམ་ཀུན་གྱི་བླ་མ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་ཕྱིར་བོད་ཡུལ་དུ་འབྱོན་དགོས་དང་། བོད་པ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ལ་རང་ས་རང་བདག་དང་། སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་གི་བཀོལ་སྤྱོད་རང་དབང་དགོས་ཞེས་མེ་ཡིས་འཚིགས་ཤིང་དུ་བས་རྒྱལ་ཞོར་སྐད་འབོད་བྱས་ནས་སྐུ་གཤེགས་སོང་བ་དག་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་གསེག་དྲིས་འདུག། ང་ནོར་བ་མིན་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་ད་ཐེངས་དངོས་གནས་སྐུ་གཤེགས་དཔའ་བོ་ཁོང་རྣམ་པར་མིག་སྐྲངས་ཐོག་ལ་ཁུ་ཚུར་གཞུ་རྒྱུ་མང་དྲགས་འདུག
དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་རང་ལུས་མེ་ལ་སྦར་བཞག་པའི་སྤུན་ཟླ་སྐྱ་སེར་ཕོ་མོ་ཡོད་དོ་ཅོག་གིས་རང་རང་ས་ནས་ཁྱིམ་དང་བུ་ཕྲུག་སྐྱོང་ནས། སྒར་དང་དགོན་པར་བཞུགས་ཏེ་སྐྱིད་ལ་སྡུག་པའི་མི་ཡུལ་འདིར་བསྟུད་མར་འཚོ་གནས་བྱེད་མ་འདོད་པ་ཁྱོན་ནས་མ་རེད། ཡིན་རྒྱུ་ནི་”ལག་མི་འགུལ་ཁ་མེད་འདྲེ་ཡིས་འགྲམ་ལྕག་བྱས”ཞེས་པ་ལྟར་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོའི་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ལ་གཅུན་སྡོམ་བྱས་དྲགས་པས་རེད། ནང་བསམ་བློའི་རང་དབང་ལ་ལྕགས་སྒྲོག་བརྒྱབ་ཡོད་པས་རེད། སེམས་དད་མོས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་མངོན་པའི་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་ཡོད་པས་རེད།
ཁྱེད་ཀྱིས་བཤད་པ་ལྟར། ཁོང་ཚོ་ཀ་ཁ་ག་ང་སྦྱང་ནས། མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་བགྲང་ནས། ཚོགས་བསགས་སྒྲིབ་སྦྱོང་གནང་ནས། བུ་བུ་མོ་དང་ཚ་བོ་ཚ་མོ་སློབ་གྲྭར་བསྐྱལ་ནས། བྱིན་རླབས་ཀྱི་གཟི་འོད་འབར་བའི་བོད་ཡུལ་གྱི་གནས་ཆེན་དག་ལ་མཆོད་མཇལ་དུ་ཕེབས་ནས། དེང་རབས་བཟོ་བཀོད་མཚར་བའི་རྒྱ་ནག་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་ལ་ལྟད་མོར་ཕེབས་ནས་མི་ཚེའི་དགའ་སྐྱིད་ལ་ཅི་དགར་རོལ་མ་འདོད་པ་ཞིག་ཅི་ལ་ཡིན་ཨང་།
ཁོང་ཚོས་མ་སྐུལ་དང་བླངས་སྒོས་ཚེ་སྲོག་མེ་ལ་བསྒྲོན་པའི་འཕྲལ་ཕུགས་རྒྱང་གསུམ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ཁྱེད་དང་ང་ལྟ་བུ་ཚོས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དར་སྤེལ་ལ་ཕྲག་པ་ཁེན་ནས་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ནས་སོ་སོའི་ལྟོ་གོས་འཚོལ་བའི་རྒྱུགས་འདུར་ལས་ཡོངས་སུ་བརྒལ་འདུག་ཨང་།
ང་ཚོ་སྐྱིད་སྡུག་གང་ལ་ཐུག་ཀྱང་རུང་། རང་ལུས་མེར་སྲེག་གནང་མཁན་གྱི་སེམས་དཔའ་རྣམ་པས། རྒྱ་གཞུང་གིས་དུས་ནས་དུས་སུ་ཕྱི་རྫིག་ནང་སྟོང་གིས་འཁྲབ་བསྡད་ཡོད་པའི་གཡོ་སྒྱུ་དང་གནོན་བཙུར་གྱི་ལེའུ་སྟེ། བོད་མིའི་ཁེ་དབང་འཕྲོག་པ། སྐད་ཡིག་བརླག་པ། རང་ས་གཏེད་པ། དགོན་པ་གཏོར་བ། བཙོན་ལ་འཁྲིད་པ། བླ་མ་སྤྱུགས་པ་བཅས་ཀྱི་ཁ་རུ་ཁ་ཐུག་གི་སྐྱོ་གདུང་མཐའ་ཡས་པ་དག་སྲན་ཚོད་མ་ཡོད་ནས་ལམ་ཁ་འདི་བདམས་པ་ཡིན་པར་གསལ་བོར་ངེས་དགོས།
ཡང་ཀླུ་སྨྱོན་ལགས་ཀྱིས”གནད་འགག་ཅིག་ནི། རང་ལུས་མེར་བསྲེག་མཁན་ཕལ་མོ་ཆེར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མེད་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱི་དལ་འབྱོར་ལུས་པོ་འདིའི་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་རིན་ཐང་ཡང་ཆེན་པོ་ཞིག་མི་ཤེས་པའི་མི་རྣམས་རེད།”འདི་ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་རང་ཉིད་གནམ་ནས་བསྡད་དེ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་མཁན་རྣམས་ལ་ཐུར་ལྟ་དཔེ་མེད་པ་བྱེད་སྟངས་ཤིག་རེད། ཁྱེད་ཀྱིས་མེར་སྲེག་གནང་མཁན་རྣམས་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མེད་པ་གང་ནས་ཤེས་སོང་། ཁྱེད་རང་དེ་འདྲའི་ཡོན་ཏན་ལ་མངའ་བསྙེས་ཡོད་པའི་གང་ཟག་ཅིག་ཡིན་ཀྱང་རུང་། “རྟོགས་པ་ལྷ་དང་མཉམ་ཀྱང་། སྤྱོད་པ་མི་དང་བསྟུན་དགོས།” ཞེས་པ་ལ་ཉིད་ཀྱིས་བག་ཙམ་ཡང་གཞིག་ལོངས་མ་བྱུང་པ་འདི་ཨ་མཚར། ཁྱེད་ཀྱིས་ཨ་རིའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལོངས་སུ་སྤྱད་ནས་རྒོད་ལ་བུད་པ་ཡིན་ན་དེ་ག་རང་ལས་མེད།
ངས་བསམ་ན། ཁོང་ཚོས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རང་ལུས་མེ་ལ་བསྟིམས་ཕོད་པ་འདི། སྤུན་ཟླ་མི་རིགས་ལ་བཅངས་པའི་བརྩེ་བ་བླ་མེད་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལས་བཤད་པའི་གཞན་ལ་འཚེ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པའི་བསམ་བློའི་དད་མོས་སྙིང་སྟོབས་གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་རེད་འདོད་ཡོད།
མདོར་བསྡུས་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་རང་སྲོག་རིན་པོ་ཆེ་མེ་ལ་ཕུལ་བཞག་པའི་བོད་མི་དཀྱུས་མ་ཚོར་ངན་པ་བཤད་མི་ཆོག། གླེང་བཀལ་ན་མི་འགྲིག ང་ནི་དུས་གཏན་དུ་ང་རང་ནང་བཞིན་གྱི་བོད་མི་ཕལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་ཀེར་རེར་ལེན་མཁན་ཞིག་ཡིན་པས། ཀླུ་སྨྱོན་ལགས་ཀྱིས་ད་ཐེངས་རང་ལུས་མེར་སྲེག་སྐོར་ལ་བྲིས་པའི་རྩོམ་ཡིག་དེར་ལགས་སོ་རྩ་ནས་མི་ཟེར་རོ། །
2016/12/12 མཚན་མོར་བྲིས།


text:
ཤོན་འཁྲབ་བཞིན་པ།
མལ་གྲོ་གུང་དཀར་རྫོང་འབྲི་གུང་ཁུལ་དུ་དར་བའི་བོད་སྟོད་པའི་ཤོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རིང་ལ་འཁྲབ་ཆས་གྲ་རྒྱས་པ་དང་། གཞས་གདངས་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ། བོད་ས་མཐོའི་ཞབས་གཞས་གཞན་ལས་དལ་ཞིང་ལྷོད་པ། འཁྲབ་རྩལ་ཡ་རབས་ལ་བརྗིད་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ལ། ལོ་རྒྱུས་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་ལྡན་པས། ཁག་གཉིས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་མིང་གཞུང་ནང་བཅུག་ཡོད།
སྤྱིར་བོད་དུ་ཤོན་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་མིག་ལྟ་སྐབས་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་དུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་གདན་འདྲེན་ཞུ་སྐབས་ཤོན་འཁྲབ་པའི་དཔྱད་གཞིར་གཞིགས་ནས་ལོ་ངོ་སྟོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་པར་བྱེད། ཤོན་ནི་དང་ཐོག་སྟོད་མངའ་རིས་ཁུལ་ནས་དར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཤོན་ཞེས་པ་ཡང་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཡིན་ལ། གླུ་གར་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད། ཞོལ་རོང་གཙང་པོའི་རྒྱུད་དུ་དར་བའི་བོད་སྟོད་པའི་ཤོན་ནི་ས་དེ་གའི་དམངས་ཁྲོད་དུ་འབྲི་གུང་ཨ་ཕྱི་ཆོས་སྒྲོན་གྱིས་བཏོད་པར་གྲགས་རུང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་མང་དག་ཅིག་ལས་སྟོད་མངའ་རིས་ཁུལ་དུ་དར་བའི་ཤོན་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད། བོད་སྟོད་པའི་ཤོན་དེ་ནི་ལེ་ཚན་ཆུང་ངུ་དུ་མ་ལས་གྲུབ་པའི་ལེའུ་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། འཁྲབ་སྟོན་བྱེད་སྐབས་ཤོན་འཁྲབ་པའི་དུས་ཚོད་དང་ས་གནས་སྔོན་ནས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་བཞིན་འཁྲབ་དགོས་པ་དང་། དེ་སྔ་བོད་སྟོད་པའི་ཤོན་འཁྲབ་པའི་དུས་ཚོད་ནི་སྤྲུལ་སྐུ་ཁྲི་འདོན་དང་། རབ་གནས་མཛད་སྒོ། ཕོ་བ་ཆེན་པོ་བཅས་ཀྱི་སྐབས་སུ་མ་གཏོགས་དུས་མིན་འཁྲབ་སྲོལ་མེད། ཤོན་འཁྲབ་སྐབས་གཞས་དཔོན་གྱིས་ཚོན་མདོག་སྣ་ལྔའི་མདའ་དར་ཞིག་བཟུང་ནས་གཞས་སྣེ་ཁྲིད་པ་དང་གཞས་པ་བྱིངས་ཀྱིས་འབྲོག་ཆས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་ཆེ་ཞིང་ཚོས་གཞི་ཧར་ལ་སྐེ་རགས་རིམ་པ་མང་བའི་ཤོན་གྱི་དམིགས་བསལ་འཁྲབ་ཆས(རྒྱུ་ཆའང་སྤུས་དག་དགོས་སྟབས་འབྱོར་འཁོས་ཞན་པའི་ཡུལ་མི་ཚོར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་བཟོ་གི་ཡོད)ཤིག་གྱོན་པ་དང་གླུ་ལེན་ཞོར་དུ་འཁྲབ་ཀྱི་ཡོད་ལ། རོལ་མོའི་རམ་འདེགས་ཀྱང་མེད་ཅིང་། ཕོ་མོའི་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་མཚུངས་མིན། གཞས་ཀྱི་གོ་རིམ་མངོན་གསལ་དོད་ལ་སྒྲིག་གཞི་ཚགས་དམ་པོ་ཡོད། གཞས་ཀྱི་ནང་དོན་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་གནས་ས་རི་ཁྲོད་དང་། བླ་སྤྲུལ་གྲྭ་བཙུན། རི་རབ་ཁང་ཁྱིམ་སོགས་ལ་བསྟོད་པ་འབུལ་བ་ཡིན། གཞས་ཀྱི་སྟངས་སྟབས་ཐད་སྤྱིར་བཏང་དམངས་གཞས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་མི་མཚུངས་པར་གུས་ཕྱག་འབུལ་སྟངས་དང་ཐལ་མོ་སྦྱོར་སྟངས་སོགས་ཡོད་ལ་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་ཡོད།
བོད་སྟོད་པའི་ཤོན་གྱི་གཞས་ཚིག་དང་། གཞས་གདངས། སྟངས་སྟབས་བཅས་ཀྱི་ཐད་བོད་ས་མཐོར་དར་བའི་ཞབས་གཞས་དང་། རྣམ་ཐར་སོགས་ཀྱི་ནང་དོན་དང་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཆའང་ཡོད། འབྲི་གུང་གདན་རབས་བཅུ་གཉིས་པ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་པོས་ཤོན་གྱི་ནང་དོན་དང་། འཁྲབ་ཆས། འཁྲབ་སྟངས་སོགས་གང་ཅིར་ལེགས་སྒྲིག་གིས་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་བཏང་བས་རིག་གནས་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིན་ཐང་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ད་ཆའི་ཤོན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་རྣམ་པ་དེ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།
(ཆུང་བདག)
དར་ཚོན་སྣ་ལྔས་བརྒྱན་པའི་ཤོན་གྱི་འཁྲབ་ཆས།
གཞས་དཔོན་གྱིས་གཞས་སྣེ་ཁྲིད་བཞིན་པ།


text:
ཟླ་12ཚེས་14ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་འཐུས་མིས་ལྷ་སར་བཞུགས་མོལ་གནང་ཞིང་། འདི་ནི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གཏམ་བཤད་གནང་བཞིན་པ།
ཉིན་ཤས་གོང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་འཐུས་མིས་ལྷ་སར་བཞུགས་མོལ་གནང་བ་རེད།
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་དང་སྦྲགས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་བ་དང་། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཀྲུའུ་རེན་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་དང་། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཆེ་དགྲ་ལྷ། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་ཏང་ཙུའུ་ཡི་ཧྲུའུ་ཅི་ཏིང་ཡེ་ཤན་བཅས་དང་། དེ་བཞིན་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ནོར་བུ་དོན་གྲུབ་དང་། བསྟན་ཁོ། སྤེན་པ་བཀྲ་ཤིས། ཧོ་ཝུན་ཧའོ། པད་མ་དབང་འདུས། ཤིང་རྩ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་གྲགས། སྒྲུབ་ཁང་ཐུབ་བསྟན་མཁས་གྲུབ། ཚེ་སྨོན་གླིང་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས། བློ་བཟང་འགྱུར་མེད། བསོད་ནམས་རིག་འཛིན་བཅས་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་རེད།
ཚོགས་འདུ་མ་འཚོགས་གོང་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེ་དང་། བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། ཆེ་དགྲ་ལྷ། ཏིང་ཡེ་ཤན་བཅས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་འཐུས་མི་རེ་རེ་བཞིན་ལ་ཕྱག་བཏང་བ་དང་འཚམས་འདྲི་ཞུས་པ་རེད།
སྒྲུབ་ཁང་ཐུབ་བསྟན་མཁས་གྲུབ་དང་། འབྲི་གུང་ཁྱུང་ཚང་བློ་བཟང་བྱམས་པ། ཟླ་བ་ཚེ་རིང་། བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན། ཀུན་བཟང་སྙིང་པོ། བློ་གྲོས་ཡོན་ཏན། དགྲ་འདུལ། བསྟན་འཛིན་བཟང་པོ་སོགས་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་འཐུས་མིས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་པ་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་སྤྲོ་སེམས་རབ་ཏུ་འཁོལ་བའི་ངང་གཏམ་བཤད་སྤེལ་ཞིང་། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས་ཏང་གི་བཀའ་དྲིན་དྲན་པ་དང་། ཏང་གི་བཀའ་ལ་ཉན་པ། ཏང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ། ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བརྩི་བཀུར་ཞུ་བ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དང་མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བརྩི་བཀུར་ཞུ་བ། ཆོས་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་བར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་པ། དར་ཆ་གསལ་སྟོན་གྱིས་ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་། མེས་རྒྱལ་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་མི་སྣའི་ཡིད་ཆེས་དང་ཆོད་སེམས་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད།
ཚང་མའི་གཏམ་བཤད་ནན་ཏན་ངང་གསན་རྗེས་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་གསུང་བཤད་གནང་ཞིང་། ཁོང་གིས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་གནང་ནས་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་མི་སྣར་ཐུགས་ཁུར་ཟབ་མོ་དང་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པ་གནང་བ་དང་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པ་གནང་ནས། ང་ཚོར་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པར་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་གསལ་སྟོན་དང་གཞི་འཛིན་ས་གཙོ་བོ་མཁོ་འདོན་གནང་སྟབས། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་སློབ་སྦྱོང་ནན་ཏན་དང་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་བླངས་ནས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ལ་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན། བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་འགྱུར་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་འོག རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་ལས་བྱེད་མང་ཚོགས་ལ་མཐུན་སྒྲིལ་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པའི་རླབས་ཆེན་དར་ཆ་མཐོན་པོར་སྒྲེང་བ་དང་། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི“རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བར་ངེས་པར་དུ་མཐའ་མཚམས་སྐྱོང་དགོས་པ་དང་། མཐའ་མཚམས་སྐྱོང་བར་སྔོན་ལ་བོད་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་པའི”འཐབ་ཇུས་དགོངས་པ་གལ་ཆེན་དང་། “མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་སྐྲུན་དགོས”པའི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན། ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ཡུལ་སྨད་ཤང་གི་མང་ཚོགས་ལ་སྤྲིངས་གནང་བའི་འཕྲིན་ལན་གྱི་དགོངས་དོན་བཅས་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་དང་། ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་མཐའ་འཁྱོངས། ཁྲིམས་ལྟར་བོད་སྐྱོང་དང་། དམངས་ཕྱུག་བོད་དར། ཡུན་རིང་བོད་སྐྲུན། མི་སེམས་གཅིག་སྒྲིལ། རྨང་གཞི་བརྟན་གཏོང་བཅས་ཀྱི་རྩ་དོན་གལ་ཆེན་མཐའ་འཁྱོངས། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་སྤེལ་བ་དང་། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་ལ་སྐུལ་འདེད། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་དམངས་འཚོ་འགན་སྲུང་དང་ལེགས་བཅོས། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་མི་རིགས་ཁག་དབར་འགྲོ་འོང་དང་། སྤེལ་རེས། མཉམ་འདྲེས་བཅས་ལ་སྐུལ་འདེད། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་སྣོན་བཅས་ལ་དམིགས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་དང་ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་གྱི་འགན་ལེན་དང་། དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་རྒྱུན་མཐུད་སྐྱོན་བྲལ་ངང་གོང་འཕེལ་འགན་ལེན། མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་ཟམ་མི་ཆད་པར་སྐོང་བའི་འགན་ལེན། མི་རིགས་ཁག་ཐུན་མོང་ཐོག་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་དང་ཐུན་མོང་ཐོག་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་འགན་ལེན། སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་བཟང་པོ་འགན་ལེན་བཅས་བྱུང་ནས་ལས་དོན་ཁག་ལ་འཕེལ་རིམ་གསར་པ་ཐོབ་པར་སྐུལ་འདེད་ཐུབ་སྟེ་འཕེལ་རྒྱས་དང་། བརྟན་ལྷིང་། སྣོད་བཅུད་བཅས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་དུས་སྐབས་བཟང་ཤོས་གྲས་སུ་སླེབས་ཡོད། གྲུབ་འབྲས་འདི་དག་ཐོབ་དོན་ནི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་ལྷག་དོན་དུམཐའ་སྐྱོང་བོད་བརྟན་གྱི་འཐབ་ཇུས་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་པས་མཛུབ་ཁྲིད་ཡང་དག་གནང་བའི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་ཡིན་ལ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་གོང་འོག་ཚང་མས་ཐུན་མོང་ཐོག་འབད་འཐབ་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་ཀྱང་རེད། དེ་ཡང་རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་མི་སྣའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེན་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད། ངས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གི་ཚབ་ཞུས་ནས་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་མི་སྣར་སྙིང་དབུས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་དང་བླ་ན་མེད་པའི་གུས་འདུད་ཀྱང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་དམ་ཟབ་བྱས་ཏེ་བབ་ཆགས་པའི་བཀའ་མོལ་དང་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་དཔེ་མཚོན་སྤྱད་ནས་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོར་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པ་དང་ལྷག་དོན་དུ་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ནང་དོན་་སྒྲོག་འགྲེལ་གནང་བ་རེད། ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ནན་བཤད་གནང་དོན། ལོ་རྒྱུས་དང་དོན་དངོས་ལས་ར་སྤྲོད་བྱས་དོན། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་མེད་ན་ཀྲུང་གོ་གསར་པ་མེད་ལ་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་མེད་པ་དང་། སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་རྒྱས་པའི་མེས་རྒྱལ་མེད་ན། དེང་གི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་བརྟན་ལྷིང་གི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་མེད་པ་དང་། མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་མ་འོངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་གསར་པའང་མེད། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་ཐོག་བཏིངས་པའི་འཆར་གཞི་ནི་ཀྲུང་གོ་བ་མི་རེ་ངོ་རེའི་བརྗིད་ཆེའི་འཆར་གཞི་རེད། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པའི་རླབས་ཆེན་དར་ཆ་མཐོན་པོར་སྒྲེང་བ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་རབ་དང་རིམ་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ། “ཁྲིད་སྟོན”ལ་ཤུགས་སྣོན་ཧུར་ཐག བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཀྲུང་གོ་ཅན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས། ཁྲིམས་ལྟར་ཆོས་ལུགས་ལས་སྒོའི་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་སྣོན། ཁྲིམས་ལྟར་སྤྱི་དམངས་ཀྱིས་ཆོས་དད་བྱེད་པའི་རང་དབང་ལ་འགན་ལེན། ཆོས་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་བར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་པ་བཅས་བྱས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་འཆམ་མཐུན་དང་། བསྟན་དོན་ལམ་ལྷོངས། དགོན་སྡེ་ཞི་མཐུན་བཅས་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས། རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་མི་སྣས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་གོ་བ་ཡག་པོ་ལེན་པ་དང་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཡག་པོ་བྱས་ནས་དུས་བབ་གསར་པ་དང་ལས་འགན་གསར་པ་དང་རང་འགུལ་ངང་འཚམ་པར་བྱེད་པ་དང་། “མོས་སེམས་ལྔ”ཟབ་ཏུ་ཏན་ཏིག་གཏོང་བ། ཆོས་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་བར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བཅས་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་བསྐྲུན་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཕུ་ཐག་གཅོད་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་ལྗོངས་སྐྲུན་ཆེད་འབུལ་འོས་པའི་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་གནང་བ་རེད།
གཅིག་ནས་ཆབ་སྲིད་ཐད་བློས་འཁེལ་ཆོག་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཡག་པོ་བྱས་ནས་དར་ཆ་གསལ་སྟོན་དང་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པའི་དཔེ་བཟང་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས། སྲོག་ཤིང་ལ་གོང་བཀུར་དང་། ཡིད་ཆེས། ལྷག་བསམ་རྣམ་དག སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་མེས་རྒྱལ་ལ་དགའ་ཞེན་དང་། ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བཅས་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལ་སྐྱེ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དང་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱི་ལོག་སྤྱོད་ཀྱི་ངོ་བོར་ངོས་འཛིན་གཏིང་ཟབ་བྱས་ནས་ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་། མེས་རྒྱལ་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་སྲུང་སྐྱོང་སོགས་ཡིན་མིན་ཆེན་པོའི་མདུན་དུ་སྔ་བར་ཕྱི་གསུམ་དུ་ལངས་ཕྱོགས་ཧ་ཅང་བརྟན་པོ་དང་། དར་ཆ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ། བྱ་སྤྱོད་ཧ་ཅང་བརྟན་པོ་བཅས་བྱེད་དགོས།
གཉིས་ནས་ཆོས་ལུགས་ཐད་ཡོན་ཚད་ལྡན་དགོས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཡག་པོ་བྱས་ནས་ཤེས་ཡོན་ལེགས་པར་སྦྱོང་བ་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་ཧུར་ཐག་བྱེད་པའི་དཔེ་བཟང་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས། ནང་བསྟན་གྱི་གསུང་རབ་ལ་མུ་མཐུད་གཞོལ་ནས་མཁྱེན་རྒྱ་ཡངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། རྟོགས་པ་མཐོ་རུ་གཏོང་བ། རང་འགུལ་ངང་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བ་བཅས་བྱས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྡོམ་ཁྲིམས་དང་བསྟན་དོན་གྱི་ནང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཞི་མཐུན་དང་སྐྱོན་བྲལ་ཤེས་དཔལ་ལ་ཕན་པའི་ནང་དོན་སྔོག་འདོན་བྱེད་དགོས། བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་དར་སྤེལ་དང་དྲང་ནུས་བརྒྱུད་སྤྲོད་ལ་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་སྟེ་རྒྱ་ཆེའི་གྲྭ་བཙུན་ཚོས་རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་དང་། སྒྲིག་བཀུར་ཁྲིམས་སྲུང་། བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་བྱེད་པར་སློབ་གསོ་བཏང་ནས་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཚོས་ལས་བརྩོན་ཕྱུག་འགྱུར་དང་། ཤེས་དཔལ་དོན་གཉེར། མི་ཚེ་འདི་ཡག་པོ་སྐྱེལ་བར་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་དགོས།
གསུམ་ནས་ཀུན་སྤྱོད་ཐད་ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་ཐོབ་དགོས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཡག་པོ་བྱས་ནས་སྒྲིག་བཀུར་ཁྲིམས་སྲུང་དང་ཡ་རབས་ཚུལ་ལྡན་གྱི་དཔེ་བཟང་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས། བཅའ་ཁྲིམས་སྲུང་མཁན་གྱི་མིག་དཔེ་བྱས་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་སློབ་སྦྱོང་དང་བརྩི་སྲུང་ལ་སྣེ་ཁྲིད་དེ་ཁྲིམས་སྦྱོང་ཁྲིམས་སྲུང་གིས་བཅའ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་དགོས། སྡོམ་ཁྲིམས་ནན་སྲུང་གི་མིག་དཔེ་བྱས་ཏེ་སྡོམ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་འདུན་པའི་ཆ་བྱད་ཆ་ལུགས་སྒམ་ནན་དང་། ཀུན་སྤྱོད་ཚད་ལྡན། ཞི་མཐུན་རྒྱུན་འཁྱོངས། སྒྲིག་ལམ་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་བྱེད་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་རང་འགུལ་ངང་ལག་བསྟར་བྱས་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་ལྟ་བ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟ་བ། རིག་གནས་ཀྱི་ལྟ་བ་བཅས་ཡང་དག་བཙུགས་ཏེ་གོམས་སྲོལ་ཧུར་ཐག་སྒྱུར་བ་དང་རང་འགུལ་ངང་སྲོལ་གསར་དར་སྤེལ་གཏོང་དགོས།
བཞི་ནས་འགག་རྩའི་དུས་སུ་ནུས་པ་ཐོན་དགོས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཡག་པོ་བྱས་ནས་བྱས་རྗེས་ཧུར་ཐག་འཇོག་པ་དང་ནུས་པ་ཐོན་པའི་དཔེ་བཟང་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་བརྟན་ལྷིང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་སུ་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་ཏང་དང་མི་དམངས་དང་མཉམ་དུ་གནས་ཏེ་འགན་འཁྲི་འཁུར་ཕོད་པ་དང་། དར་ཆ་གསལ་སྟོན། བློ་ཁོག་ཆེན་པོས་ཤོད་ཕོད་པ། ཕྱིར་བཤོལ་གཏན་ནས་མི་བྱེད་པ་བཅས་བྱེད་དགོས། རིམ་ཁག་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་ལ་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ནས་གྲྭ་བཙུན་དང་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ལ་སློབ་གསོ་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་པའི་ལས་དོན་ཡག་པོ་བསྒྲུབས་ནས་ཁོང་ཚོའི་བསམ་བློ་དང་འཇོན་ཐང་དེ་ཐོན་སྐྱེད་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་། སྐྱོན་བྲལ་ཤེས་དཔལ་གྱི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་དོན་གཉེར། མིག་སྔའི་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་ཡག་པོ་སྐྱེལ་བ་བཅས་ཀྱི་ཐད་སྒྱུར་དགོས།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་དང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་བར་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་པ་ནི་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཡུན་རིང་གི་ལས་འགན་ཞིག་ཡིན་པས་ངེས་པར་དུ་འགོ་ཁྲིད་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་། ཁྱོན་ཡོངས་ལ་སྤྱི་འདོམས། མཉམ་ཤུགས་ཆགས་པ་བཅས་བྱས་ནས་ལས་དོན་ཁག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏིང་ཟབ་ཕྱོགས་སུ་སྤེལ་དགོས། ཁྲིམས་བཞིན་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་དུས་མཚུངས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བ་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་མི་སྣའི་སེམས་ཁྲལ་དང་དཀའ་ངལ་སེལ་རོགས་བྱས་ཏེ་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཁོང་ཚོས་ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་གི་དྲོ་སྐྱིད་ཚོར་བ་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསུངས།


text:
སྤྱི་ལོ་1129ཤིང་འབྲུག ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར། མཚན་གཞན་མངའ་བདག་ཉང་རལ་པ་ནི། ཡབ་ཉང་སྟོན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་ཡུམ་པདྨ་བདེ་བ་རྩལ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ལྷོ་བྲག་གཏམ་ཤུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་འཛེད་ས་སེར་དགོན་ཞེས་པར་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་ཆུང་ངུའི་དུས་སུ་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཆོས་འབའ་ཞིག་གསན། དེ་རྗེས་རྒྱ་སྨྱོན་པ་དོན་ལྡན་དང་། ཞིག་པོ་ཉི་མ་སེང་གེ་སོགས་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོའི་དྲུང་ནས་གསང་སྔགས་དང་མཚན་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་གསན། སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོར་སྒོམ་སྒྲུབ་དང་བཀའ་བསྟན་དུ་མ་འཆད་སྤེལ་མཛད་པས་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་དད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་བསྔགས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར། རྙིང་མ་བའི་གཏེར་སྟོན་བརྒྱ་རྩའི་ནང་ནས་རྗེ་འདི་ཉིད་ལ་གཏེར་སྟོན་གོང་མ་དང་། གུ་རུ་ཆོས་དབང་ལ་གཏེར་སྟོན་འོག་མ་ཞེས་སྙན་པའི་མཚན་བཟང་ཕྱོགས་བཞི་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ། ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་སོགས་བསྟན་བཅོས་འབའ་ཞིག་བརྩམས། གུ་རུ་ཆོས་དབང་དང་སྲས་འགྲོ་མགོན་ནམ་མཁའ་དཔལ་བ་སོགས་སློབ་མ་མང་དུ་བསྐྱངས། མཐར་དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རེ་དགུར་གཟུགས་ཀྱི་བཀོད་པ་བསྡུས།
ཤར་ཡུལ་ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དོན་ཆེན་རེའུ་མིག་རྒྱས་པ་ཀེ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ》ཞེས་པ་ལས་བཏུས།


text:
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ནི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཆ་དང༌། ལག་ལེན་གྱི་ཆ་དང༌། རིག་ཚན་འདྲེས་མའི་ཆ་བཅས་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱོགས་འདུས་ཅན་གྱི་བསླབ་བྱ་ཞིག་རེད། དེ་མཐོ་རིམ་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭའི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཆེད་གཉེར་བའི་སློབ་མ་དག་གིས་ངེས་པར་དུ་སྦྱང་དགོས་པ་ཞིག་དང༌། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་བགྱི་བ་དོན་དུ་གཉེར་བཞིན་པའི་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་བོད་སྐད་ཡིག་དགེ་རྒན་དག་གིས་ཀྱང་འདི་ལ་བསྟེན་མཁས་ན་ད་གཟོད་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་རྒྱུ་སྤུས་ཇེ་མཐོར་འགྲོ་ཐུབ། ད་ལྟ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་དག་གི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྐོར(གླིང)སོ་སོས་མི་རིགས་རང་རང་གི་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་མཐོང་ཆེན་བྱས་ཏེ་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཁུངས་བཙུགས་པ་དང༌། རིག་གཞུང་དུས་དེབ་འདོན་སྤེལ་བྱེད་པ། རམ་འབྱམས་པ་དང་འབུམ་རམས་པའི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་སོགས་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་ཏེ་བསླབ་བྱ་འདི་ཉིད་རིག་ཚན་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་དང་འགྲུབ་བཞིན་མཆིས། རང་རེ་བོད་ལ་མཚོན་ན། ད་ལྟ་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་དག་གི་བོད་སྐད་ཡིག་ཆེད་གཉེར་སློབ་སྐོར་དུ་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་མིང་ཙམ་ལས་མི་རིགས་གཞན་པ་ལྟར་རིག་ཚན་གྱི་མ་ལག་འཐུས་ཚང་ཞིག་ཆགས་མ་ཐུབ་པར་གནས། དཔེར་ན། བོད་ལྗོངས་སློབ་ཆེན་དང། མཚོ་སྔོན་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱི་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་དང༌། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི(སྔོན་གྱི་གཙོས་མི་རིགས་དགེ་འོས་མཐོ་རིམ་ཆེད་གཉེར་སློབ་གྲྭ)བོད་ཡིག་སློབ་སྐོར་དང༌། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་སློབ་གླིང(སྔོན་གྱི་དར་རྩེ་མདོ་མི་རིགས་དགེ་འོས་མཐོ་རིམ་ཆེད་གཉེར་སློབ་གྲྭ་གི་བོད་ཡིག་སློབ་སྐོར་སོགས་སུ་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་བཀོད་སྒྲིག་ཙམ་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་དར་རྒྱས་ཅུང་ཆེ་བའི་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་དག་གི་བསླབ་བྱ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཚུལ་དང་བསྡུར་ན་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ། སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་སྐད་ཡིག་བསླབ་དེབ་དང་བསླབ་བྱའི་ཚད་གཞི་སོགས་ཀྱང་བསླབ་བྱ་སྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པས། བོད་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱའང་ངེས་པར་དུ་ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་ནས་སྒྱུར་བཅོས་བྱེད་དགོས། དེར་བརྟེན། ང་ཚོས་མི་རིགས་གཞན་གྱི་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་དག་གི་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཚུལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ལེགས་པོ་དག་ལ་དཔེར་བལྟས་ནས། བོད་རང་གི་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་དངོས་ལ་དཔྱོད་ཁུལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་དགོས་ཚུལ་གྱི་བསམ་འཆར་འགའ་མཁྱེན་ལྡན་དག་ལ་ཅུང་ཟད་ཞུ་བར་འདོད།
དང་བོ། བསླབ་བྱ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཚུལ།
ད་ལྟ་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན(གླིང)གྱི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྐོར་དག་གིས། བོད་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་པ་རྣམས་དོན་གྱིས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་དུས་སྨད་ཀྱི་བསླབ་བྱ་སྣ་གཅིག་མའི་རྣམ་པ་ཙམ་དུ་ཟད། སྐད་ཡིག་གི་དགེ་རྒན་ཆེད་དུ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཆེད་ལས་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ནི་བསླབ་བྱ་སྤྱིའི་ཁྲོད་ཀྱི་ལས་རིགས་བསླབ་བྱ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད། ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན《སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས》ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་སྣ་གཅིག་ཙམ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་སློབ་ཁྲིད་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་མི་ཐུབ་པར། དེར་ད་དུང་སྐད་ཡིག་དགེ་རྒན་གྱི་ཕྱོགས་འདུས་ནུས་པ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་ཐུབ་པའི་བསླབ་བྱ་སྐོར་ཞིག་ཀྱང་ཁ་གསབ་བྱས་ཏེ་རིམ་གྱིས་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་རིག་ཚན་མ་ལག་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་འབད་པ་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ངེས་སྦྱོང་བསླབ་བྱ་དང༌། འདེམས་སྦྱོང་བསླབ་བྱ་དང༌། ལག་ལེན་བསླབ་བྱ་བཅས་བསླབ་བྱའི་མ་ལག་གསར་བ་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་དགོས། དེ་ལས་ངེས་སྦྱོང་བསླབ་བྱ་སྙིང་བོར་བཟུང་ནས། འདེམས་སྦྱོང་བསླབ་བྱས་རམ་འདེགས་བྱེད་པ། ལག་ལེན་བསླབ་བྱས་དངོས་སུ་ལས་ཀ་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་དགོས། ངེས་སྦྱོང་བསླབ་བྱར《སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་རྣམ་བཤད》 ལྟ་བུ་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་དགོས། བསླབ་བྱ་འདི་ཉིད་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་སློབ་ཁྲིད་ལག་ལེན་དང༌། སློབ་གསོ་རིག་པ་དང༌། སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང༌། སྐད་བརྡ་རིག་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པའི་གཞུང་ལུགས་རྐྱང་རྐྱང་ཞིག་ཡིན། ད་ལྟ་བོད་ལ་མཚོན་ན་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ལ་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་མཛུབ་སྟོན་བྱེད་ནུས་པའི་དཔྱད་འབྲས་ཚད་མཐོན་པོ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པས། དེར་སློབ་གྲྭ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་གྱི་སློབ་གསོ་ལ་མིག་རྒྱང་ཡངས་པ་ཀུན་གྱིས་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བོད་སྐད་ཡིག་གི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་འཛིན་ཐུབ་ཅིང༌། ཡུལ་དུས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐང་ཐུབ་པ། སློབ་ཁྲིད་ལ་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་ནུས་པའི་གཞུང་མཚན་ཉིད་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འབད་པ་བྱེད་རིགས། འདེམས་སྦྱོང་བསླབ་བྱ་ནི་དགེ་རྒན་གྱི་དཔུང་སྡེ་དང་ལོ་རིམ་མཐོ་དམའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ནས་བཀོད་སྒྲིག་བྱ་རུང༌། དཔེར་ན། 《སྐད་ཡིག་བསླབ་བྱ་རིག་པ》དང《སྐད་ཡིག་བསླབ་དེབ་རིག་པ》དང《སྐད་ཡིག་དགེ་རྒན》དང《སྐད་ཆ་འཁྲིད་ཐབས》དང་《རྩོམ་རིག་འཁྲིད་ཐབས》དང《སྐད་ཡིག་སློབ་གསོ་རིག་པ》དང《ཁྱིམ་ཚང་གི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོ་རིག་པ》དང《སྐད་ཡིག་སློབ་གསོ་སེམས་ཁམས་རིག་པ》དང《བོད་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ལོ་རྒྱུས》དང《བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཚུལ》དང《སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་ལོ་རྒྱུས》དང《ཕྱི་གླིང་གི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་ལོ་རྒྱུས》སོགས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་སློབ་བུ་ཚོར་འདེམ་དུ་འཇུག་རུང༌། འདེམས་སྦྱོང་གི་རིགས་འདི་དག་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་མི་རིགས་གཞན་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་མང་མོད། རང་རེར་བསླབ་བྱ་འདི་རྣམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བསླབ་དེབ་བསྒྲིགས་པ་དང་ཆེད་ལས་མཁས་པ་སོགས་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་ཚུལ་དུ་གནས། འདེམས་སྦྱོང་གི་བསླབ་བྱ་འཐུས་སྒོ་ཚང་བ་ཞིག་ཆགས་ཕྱིར་སློབ་ཆེན་དང་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་དགེ་རྒན་ཚོ་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ལ་འབད་དགོས་པར་འདོད། བོད་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་གསོ་འཛམ་གླིང་གི་འགྲོས་དང་མཉམ་དགོས་ན་འདིའི་ཕྱོགས་ལ་ཤུགས་སྣོན་དགོས་པ་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུག་ཏུ་གྱུར། ལག་ལེན་བསླབ་བྱ་ལ་སློབ་གྲྭའི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་འདུ། དེར་སློབ་གྲྭའི་ནང་ནས་སློབ་མ་ཚོས་ཚོད་ལྟའི་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་བརྙན་ཕབ་བཟོ་བ་དང༌། ཝེ་ཀེ་སློབ་ཁྲིད(微格教学)བྱེད་པ(སྔོན་གྱི་གཙོས་མི་རིགས་དགེ་འོས་མཐོ་རིམ་ཆེད་གཉེར་སློབ་གྲྭས2007ལོ་ནས་སྤེལ་མགོ་བརྩམས)དང༌། སློབ་ཁྲིད་ཇུས་འགོད་བྱེད་པ་དང༌། སློབ་ཁྲིད་མཉེན་ཆས་བེད་སྤྱོད་དམ་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང༌། དཔྱད་རྩོམ་འབྲི་བ་སོགས་སློབ་གྲྭའི་ནང་གི་སློབ་ཁྲིད་ལག་ལེན་ལ་གཏོགས། སློབ་གྲྭའི་ཕྱི་ནས་དངོས་སྦྱོང་དུ་ཆས་པ་སྟེ་སྐབས་དེར་གཙོ་བོ་སློབ་ཁྲིད་ལ་ཉན་པ་དང་སྦྱང་ཚན་ཞུ་དག་བྱེད་པ་དང་དངོས་སུ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པ་སོགས་སྦྱོང་བརྡར་སྣ་ཚོགས་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་ལག་ལེན་བསླབ་བྱ་འདི་ཉིད་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱའི་མ་ལག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་ལག་ལེན་རང་བཞིན་འབུར་ཏུ་ཐོན་པར་འཇུག་དགོས། དེ་ལྟར་བགྱིས་ཚེ་སློབ་མའི་ཆེད་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་སྤུས་མཐོར་འདེགས་དང་མཐོ་རིམ་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་དམིགས་འབེན་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་ཕན་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་འདོད། གཤམ་དུ་བསླབ་བྱའི་མ་ལག་འདི་ཉིད་རྟོགས་སླ་བར་བྱ་ཕྱིར་ལག་ལེན་བསླབ་བྱའི་སྐོར་ངེས་སྦྱོང་བསླབ་བྱའི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཏེ་རེའུ་མིག་ཏུ་དགོད་པར་བྱ་སྟེ།
རྨང་གཞིའི་གཞུང་ལུགས་སྐོར།
ངེས་སྦྱོང་བསླབ་བྱ། དངོས་སྦྱོང་ལག་ལེན།
སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ལག་ལེན་གྱི་སྐོར། སློབ་ཁྲིད་བརྟག་དཔྱད།
འཁྲིད་ཐབས་བསླབ་དེབ་ལ་དཔྱད་པ།
བསླབ་བྱའི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོར་དཔྱད་པ་སོགས།
མ་ལག
སྐད་ཡིག་སློབ་གསོ་སེམས་ཁམས་རིག་པ།
འདེམས་སྦྱོང་བསླབ་བྱ།
སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་ལོ་རྒྱུས།
སྐད་ཡིག་སློབ་གསོ་རིག་པ།
སྐད་ཡིག་བསླབ་དེབ་རིག་པ་ལ་སོགས།
གཉིས་པ། བསླབ་དེབ་ཀྱི་ནང་དོན་དང་རྣམ་པ་སྒྱུར་བཅོས་བྱེད་ཚུལ།
སློབ་མས་བསླབ་དེབ་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་བྱ་དོན་དུ་གཉེར་དགོས་ཕྱིར་བསླབ་དེབ་ཀྱི་ནང་དོན་དང་རྣམ་པ་ངེས་པར་དུ་དུས་རབས་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་དགོས། བསླབ་བྱ་བཀོད་སྒྲིག་དང་བསླབ་དེབ་འཛུགས་སྐྲུན་གཉིས་ལུས་དང་གྲིབ་མ་བཞིན་འགྲོགས་པས། བསླབ་བྱ་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་ཚུལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ཚེ་བསླབ་དེབ་ཀྱི་ནང་དོན་དང་རྣམ་པའང་དེ་དང་བསྟུན་ནས་བསྒྱུར་དགོས། བསླབ་དེབ་ཀྱིས་བསླབ་བྱའི་དམིགས་ཡུལ་དང་ནང་དོན་མཚོན་དགོས་ཕྱིར། མི་རིགས་ཤིག་གམ་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་སློབ་གསོའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་མིན་དེའི་བསླབ་དེབ་ཀྱི་ནང་དོན་དང་རྣམ་པ་ལས་ཀྱང་རྟོགས་སླ་བར་འགྱུར། དེར་བརྟེན་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་དེབ་ཀྱང་དེ་ལས་མ་འདས་པར་ནང་དོན་དང་རྣམ་པ་གང་གི་ཆ་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དང༌། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ་དང༌། དེང་རབས་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་སོགས་དང་མཐུན་དགོས། ལྷག་པར་དུ་འཁྲིད་ཐབས་རང་གི་རིག་ཚན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་འབྲེལ་ཡོད་རིག་ཚན་དག་གི་གྲུབ་འབྲས་གསར་བ་རྣམས་བསླབ་དེབ་ཀྱི་ནང་དོན་གྱིས་མཚོན་ཐུབ་དགོས། ད་ལྟའི་བོད་སྐད་ཡིག་དགེ་རྒན་གྱི་ཆེད་ལས་དག་ལ་མཚོན་ན། སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་དེབ་གཅིག་པུར་བརྟེན་པའི་སྣང་ཚུལ་འདུག་པས་དེའི་རྣམ་པ་ངེས་པར་དུ་བསྒྱུར་དགོས། ཇི་ལྟར་བསྒྱུར་དགོས་ཤེ་ན། བསླབ་དེབ་གཙོ་བོ་དང༌། རམ་འདེགས་བསླབ་དེབ་དང༌། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་བཅས་རིམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་འཛུགས་དགོས་པ་དང༌། དཔེ་ཆའི་བསླབ་དེབ་དང༌། སྒྲ་བརྙན་བསླབ་དེབ་དང༌། རྩིས་འཁོར་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་མཉེན་ཆས་བཅས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་དེབ་མ་ལག་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་རང་གཞན་ཀུན་གྱིས་འབད་པ་ལྷུར་ལེན་པར་རིགས་སོ།།
གསུམ་པ། སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྟངས་སྒྱུར་བཅོས་བྱེད་ཚུལ།
འདས་པའི་དུས་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་དག་ཏུ《སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས》ཀྱི་བསླབ་བྱ་འདི་ཉིད་ཁྲིད་སྐབས་དགེ་རྒན་ཕལ་མོ་ཆེས་གཞུང་ལུགས་བཤད་ཁྲིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཙོར་འཛིན་ཅིང་སློབ་ཁྲིད་ལག་ལེན་ལ་ནན་ཏན་དེ་འདྲ་མི་གནང་བའི་སྣང་ཚུལ་མཆིས། དེའི་ཕྱིར། མཐར་ཕྱིན་སློབ་མ་ཚོ་དཔའ་རྩལ་ཆེ་བའི་དཔའ་བོ་ལག་རྡུམ་ལྟར་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཐོས་པ་ཅུང་བཟང་ཡང་སློབ་ཁྲིད་ལག་ལེན་གྱི་ནུས་པ་ཤིན་ཏུ་ཞན་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པ་རེད། དགེ་འོས་སློབ་མས་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱའི་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་ཐུབ་མིན་འཁྲིད་མཁན་དགེ་རྒན་ལ་རག་ལས་པས། དགེ་རྒན་གྱི་འཁྲིད་སྟངས་ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་ནས་བསྒྱུར་འོས། བོད་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་གསོ་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་དགོས་ན། ངེས་པར་དུ་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་འདུ་ཤེས་དེང་རབས་ཅན་དང༌། སྐད་ཡིག་བསླབ་དེབ་དེང་རབས་ཅན་དང༌། སྐད་ཡིག་འཁྲིད་སྟངས་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་འབད་དགོས། ད་ལྟ་མིག་རྡེབ་ཙམ་གྱིས་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་གྱི་གནས་ཚུལ་རྟོགས་ཐུབ་པའི་ཆ་འཕྲིན་གྱི་དུས་རབས་འདིར། སྤྱི་སྒེར་སུ་ཡིན་ཡང་ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་དང་འབྲལ་ཐབས་མེད་པར་གྱུར་དང་འགྱུར་བཞིན་མཆིས། གློག་རྡུལ་ལག་རྩལ་དང༌། སྨྱན་བྱེད་འདུས་མའི་ལག་རྩལ་དང༌། རྩིས་འཁོར་ལག་རྩལ་དང༌། དྲ་སྦྲེལ་ལག་རྩལ་སོགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བས་དེས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྟངས་རྙིང་བའི་རྣམ་པ་བསྒྱུར་ནས། དེང་རབས་ལག་རྩལ་ལ་བརྟེན་པའི་སྒྲ་བརྙན་སློབ་ཁྲིད་དང༌། ཝེ་ཀེ་སློབ་ཁྲིད་དང༌། རྩིས་འཁོར་གྱིས་རམ་འདེགས་བྱེད་པའི་སློབ་ཁྲིད་སོགས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསར་བ་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་བསླེབས། རང་རེའི་དགེ་རྒན་ཚོས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྐབས་ས་སྨྱུག་དང༌། སྒོ་སམ། བསླབ་དེབ་ཙམ་ལས་དེང་རབས་ཀྱི་སྔོན་ཐོན་ལག་རྩལ་བེད་མ་སྤྱད་ན་སློབ་མའི་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་རྒྱ་བསྐྱེད་པར་དགེ་སློབ་གཉི་གས་ཚེགས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོར་བརྟེན་དགོས། གལ་ཏེ་ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་བེད་སྤྱད་ཚེ། འཛམ་གླིང་གི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་གྲགས་ཅན་དག་གི་སློབ་ཁྲིད་སྤུས་བཟང་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་སློབ་མ་ཚོས་མྱོང་ཐུབ་པ་མ་ཟད། དཔྱད་འབྲས་གསར་བ་དག་ཀྱང་སྐར་ཆ་འགའ་རེའི་ནང་རང་གི་མིག་མདུན་དུ་ལེན་ཐུབ། དེ་འདྲའི་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་ན་དུས་ཐུང་ངུ་ཞིག་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཅུང་མངོན་གསལ་རེ་འཐོབ་པར་ཐེ་ཚོམ་ཅི། དེ་ལྟར་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་འདི་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བགྱིས་ཏེ། སློབ་ཁྲིད་སྒྱུར་བཅོས་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འབད་འོས།
མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ།
ད་ལྟ་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བས། མི་ཆོས་རིག་གནས་དང་ཚན་རྩལ་རིག་གནས་ཕན་ཚུན་གཅིག་གྲོགས་གཅིག་གིས་བྱས་ཤིང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་བོ་བརྡ་འཕྲིན་དུས་རབས་སུ་གྱུར་དང་འགྱུར་བཞིན་མཆིས། དེའི་ཕྱིར། མཐོ་རིམ་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན(གླིང)དག་གིས་ནན་ཏན་གྱིས་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་བསླབ་བྱ་སྒྱུར་བཅོས་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ནས། སློབ་ཆེན་གྱི་བསླབ་བྱའི་སྒྲིག་གཞི་སྒྱུར་བཅོས་བྱེད་དགོས།《སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས》ཀྱི་བསླབ་བྱ་སྒྱུར་བཅོས་དང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་ནི་མཐོ་རིམ་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱི་བསླབ་བྱ་སྒྱུར་བཅོས་ཁྲོད་ཀྱི་ལས་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད། དེར་ང་ཚོས་བསླབ་བྱའི་མ་ལག་གི་ཆ་ནས། ངེས་སྦྱོང་བསླབ་བྱ་དང༌། འདེམས་སྦྱོང་བསླབ་བྱ་དང༌། ལག་ལེན་བསླབ་བྱ་བཅས་སྐོར་ཚན་གསུམ་འཛོམས་ཀྱི་མ་ལག་གསར་བ་འཛུགས་པ་དང༌། བསླབ་དེབ་ཀྱི་མ་ལག་གི་ཆ་ནས། བསླབ་དེབ་གཙོ་བོ་དང༌། རམ་འདེགས་བསླབ་དེབ་དང༌། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་བཅས་རིམ་པ་གསུམ་ལྡན་ཅན་ནམ། དཔེ་ཆའི་བསླབ་དེབ་དང༌། སྒྲ་བརྙན་བསླབ་དེབ་དང༌། རྩིས་འཁོར་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་མཉེན་ཆས་བཅས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་བསླབ་དེབ་ཀྱི་མ་ལག་གསར་བ་འཛུགས་པ་དང༌། སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས། སྒྲ་བརྙན་སློབ་ཁྲིད་དང༌། ཝེ་ཀེ་སློབ་ཁྲིད་དང༌། རྩིས་འཁོར་གྱིས་རམ་འདེགས་བྱེད་པའི་སློབ་ཁྲིད་སོགས་དེང་རབས་ཚན་རྩལ་ལག་རྩལ་ལ་བརྟེན་པའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསར་བར་བསྒྱུར་དགོས་པར་འདོད། གོང་དུ་ཞུས་པ་བཞིན་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་འདི་ཉིད་དངོས་ཡོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལྟར་སློབ་ཆེན་དུ་རིག་ཚན་མ་ལག་ཅན་ཞིག་ཏུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཐུབ་ཚེ། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རྨང་གཞིའི་སློབ་གསོའི་སྐབས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དགེ་རྒན་གྱི་ནུས་པ་དང་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་རྒྱུ་སྤུས་སོགས་ཇེ་ལེགས་སུ་འགྲོ་ཐུབ་པར་འདོད་དོ།།
ཟུར་ལྟའི་དཔྱད་ཡིག
1. ལྗོངས་ཞིང་ལྔའི་སློབ་གསོ་ཐིང༌། སྐད་ཡིག་བསླབ་ཚན་གྱི་ཚད་གཞི།[S] ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 2005.2
2. བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས། སློབ་འབྲིང་བོད་ཡིག་སློབ་ཐབས།[Z] པེ་ཅིན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 2005.10.
3. ཨ་བཟང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་ཀྱི་རིག་གཞུང་རྣམ་བཤད།[Z] ཁྲེན་ཏུའུ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 2005.1.
4.དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོ། རྨང་གཞིའི་སློབ་གསོ་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས། ལན་ཇུ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 2003.5.
5. (英)霍尔姆斯和麦克莱恩著,张文军译.比较课程论[M].北京.教育科学出版社,2001.6
6. 张华.课程与教学论[M].上海.上海教育出版社,2001.11


text:
༄༅།།ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་གནད་དོན་གླེང་བ།
༣། ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ལས་སྐྱོབ་ཐབས།
ཨོ་རོ་ཝེ་ལའི་ཡུལ་གྲོང་ནང་བེད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཅིག་ཀྱང་མེད།27
འཇིག་རྟེན་ཐོག་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་སེམས་འཁུར་ཆེ་ཞིང་། རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ལ་བཤུ་གཞོག་ཚད་མེད་གཏོང་བའི་མིའི་འཚོ་ཐབས་ལམ་སྲོལ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་གྱིས། འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་དང་འབྱུང་ཁམས་ལ་བསྟུན་གཤིབ་ཀྱི་འཚོ་བ་རོལ་བའི་མི་སྒེར་དང་ཚོགས་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་ཡོད། དེའི་གྲས་ཀྱི་གྲགས་ཆེ་བ་གཅིག་ནི་ཨོ་རོ་ཝེ་ལའི་[Auroville]རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོང་སྡེ་ཡིན། གྲོང་སྡེ་འདི་ནི་བྷན་གཱལ་མཚོ་མཐར་ཆགས་པའི་པོན་ཌི་ཅ་རིའི་[Pondicherry]གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྤྱི་ལེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སར་ཆགས་ཡོད། ཁོ་བོ་ཟླ་ངོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་རིང་གྲོང་སྡེ་འདིའི་ནང་འཚོ་བ་རོལ་བའི་ཉམས་མྱོང་དང་འབྲེལ་ནས་བཤད་ན། ད་ལྟའི་འགྲོ་བ་མིའི་འཚོ་ཐབས་ལམ་སྲོལ་ནང་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་གཏོང་མི་དགོས་པའི་ཐོག མིའི་འདོད་འདུན་ཚད་མཐོན་པོའི་བར་སྐོང་ཐུབ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་ལ་ཅི་བདེར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་བཞིན་འཚོ་རུང་བའི་མིའི་འཚོ་ཐབས་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཀྱང་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་རིག་གིས་དབང་སྒྱུར་བའི་དུས་རབས་འདིའི་ནང་ངེས་པར་དུ་ཡོང་ཆོག་པ་ཙམ་མ་ཟད་དཔེ་མཚོན་འགའ་ཞིག་ད་ལྟ་ཡོད་བཞིན་པ་དེ་ཡིན།
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཁོ་བོ་ཡུལ་སྐོར་བ་མང་པོ་ཞིག་དང་མཉམ་ཨོ་རོ་ཝེ་ལེའི་ཞིང་འབྲོག་གི་སྐྱེ་ལྡན་ཟས་རིགས་ཐོན་བསྐྱེད་བྱ་སའི་ས་ཆར་བལྟ་སྐོར་དུ་ཕྱིིན། ཞིང་འབྲོག་ལས་མིའི་འཐུས་ཚབ་སྣེ་ཤན་པས་ཡུལ་སྐོར་བ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཚོས་རྫས་ལུད་དང་འབུ་དུག་སོགས་བེད་སྤྱོད་མི་བྱེད་པར་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་བྱ་སྟངས་དེ་རང་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ས་ཞིང་འདེབས་པ་དང་འབྲོག་ལས་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་ཞིབ་ཕྲ་བྱས།
ཡུལ་སྐོར་བ་དང་སྣེ་ཤན་པའི་དབར་དྲི་ལན་མང་དག་བྱེད་པའི་སྐབས་ཤིག ཁོ་བོས། “ཉེ་ཆར་ཚན་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་གི་ནང་རྫས་སྦྱོར་ཟས་རིགས་ལ་རྫས་དུག་གི་ཉེན་ཚབས་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་ཉེན་ཁ་ཆེ་ཞིང་། གཙང་འཁྲུ་མ་བྱས་པར་བེད་སྤྱོད་བྱ་ཡུན་རིང་ཚེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་མ་ལག་ནང་རྫས་ངན་གྱི་ཁྱབ་ཤུགས་རྒྱས་ཏེ་ཚེ་སྲོག་འཕྲོག་རྒྱུའི་ཉེན་ཚབས་ཡོད་པ་ལས། དེ་མིན་ཟས་བཅུད་ཐད་སྐྱེ་ལྡན་དང་རྫས་སྦྱོར་གྱི་ཟ་བཅའི་དབར་བཟང་ཞན་དང་མང་ཉུང་གི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་གནད་དོན་ཅིག་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་སྟབས། ཁྱེད་རང་སྐྱེ་ལྡན་ཟས་རིགས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་ཞིག་ལ་མཐོང་ཚུལ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ།” ཞེས་དྲིས་པར། སྣེ་ཤན་པ་དེས། “རེད། ཚན་རིག་པ་ཚོར་དེ་འདྲའི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་དམིགས་འདུན་ནི་གནད་དོན་དེ་ཙམ་ཞིག་མིན་པར་ཁོར་ཡུག་གི་ཉེན་ཚབས་སྟེང་ནས་རང་བྱུང་ཁམས་ནང་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་གནས་བབ་དང་འཚམས་པའི་ལས་དོན་ཞིག་གཉེར་དགོས་རྒྱུ་དེ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དམིགས་འདུན་དང་འབྲེལ་ཡོད།” ཅེས་འགྲེལ་བཤད་བྱས།
འགྲེལ་བཤད་འདིས་བྱ་བྱིའུ་ཡི་སྐད་སྙན་སྒྲོག་པའི་སྔོ་ལྗང་གི་ཞིང་ས་དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཐོག་གི་ཞིང་ས་མང་པོ་རྫས་སྦྱོར་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་འཕྲོ་བརླགས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་ཞིང་པ་མང་དག་ཅིག་ལ་ཚེ་སྲོག་འདོར་དགོས་པའི་ཉེན་ཚབས་ཅན་གྱི་དཀའ་ངལ་རིགས་ཤིག་འཕྲད་བཞིན་པའི་གནད་དོན་ཞིག་གི་སྟེང་བསམ་ཞིབ་མི་བྱེད་དཀའ་མེད་བྱུང་། སྣེ་ཤན་པས། “ཨོ་རོ་ཝེ་ལའི་ཡུལ་གྲོང་ནང་བེད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཅིག་ཀྱང་མེད།” ཅེས་བཤད། ཁོས་བཤད་པ་བདེན་པ་རེད། ཁོང་ཚོས་ཆར་ཆུ་བདག་གཅེས་ཀྱིས་ཞིང་ཆུར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་སྨོས་ཅི། ཐ་ན་བ་ཕྱུགས་ཀྱི་གཅིན་པ་ཚུན་རང་གར་མི་སྐྱུར་བར་ཞིང་ལུད་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱིན་འདུག ལག་ལེན་ལ་མཁས་ན་དུག་ཀྱང་སྨན་དུ་བསྒྱུར་ནུས་པ་ལྟར་བློ་རིག་དང་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་དངོས་ཡོད་ཚད་སྙིང་པོ་ཅན་དང་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་ནུས་པ་རེད།
འདི་ལྟའི་ལག་ལེན་དང་མྱོང་རྟོགས་ཟབ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཁོར་ཡུག་ནང་ཕན་མེད་ཀྱི་གད་སྙིགས་དང་རྒྱང་རིང་དུ་འདོར་དགོས་པའི་ཕྱག་བདར་གྱི་རིགས་ནམ་ཡང་ཕུང་གསོག་ཐེབས་དོན་མེད། དེར་བརྟེན་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་རང་བྱུང་གི་ཐོན་ཁུངས་འཕྲོ་བརླགས་ཆུད་ཟོས་སུ་མི་འགྲོ་བ་དང་སྣོད་ཀྱི་བཀོད་པ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཞིང་ཁམས་ཤིག་ཏུ་གཅེས་ཉར་ཐུབ་པ། བྱ་དངོས་ཡོད་ཚད་ལས་སྙིང་པོ་བླངས་ཏེ་གྱ་ནོམ་ཕུགས་འཕེར་གྱི་འཚོ་བ་ཞིག་ལ་རོལ་དགོས་ན། ཐོན་སྐྱེད་བསྐྱར་སྤྱོད་དང་ཕུགས་འཕེར་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པའི་ནུས་ཤུགས་[Sustainable Energy]བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཤེས་ཡོན་ལ་དོ་སྣང་དང་ལག་ལེན་ངེས་པར་འཁེལ་ཐུབ་པའི་སྙིང་སྟོབས་བཅངས་དགོས།
ཨོ་རོ་ཝི་ལའི་གྲོང་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐོག་གི་སྐྱེ་འགྲོ་རེ་འགས་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་ཉེན་ཚབས་འདི་ཉིད་ཛ་དྲག་ཏུ་ཚོར་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འཚོ་ཐབས་ལ་སྐྱར་ལོག་གིས་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་ཀྱི་འཚོ་བ་བརྟན་པོ་ཞིག་ལ་མིག་ལྟ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ཁོང་ཚོའི་འཚོ་ཐབས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་དང་མི་འདྲ་ལ། མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་དང་ཡང་མི་གཅིག ཁོང་ཚོས་སྤྱི་སྒེར་གཉིས་ཀའི་འཚོ་ཐབས་ལམ་སྲོལ་དེ་སྲ་བརྟན་ཕུགས་འཕེར་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་གང་ཞིག་ལ་ཁོར་ཡུག་ལ་གཅེས་འཛིན་དང་ཐོན་ཁུངས་ལ་ཚད་བརྒལ་གྱི་བཤུ་གཞོག་མི་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་རྫོགས་སྐྱར་སྤྱོད་ཀྱིས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་བཟང་པོ་ཞིག་གི་སྟེང་གཞི་རྟེན་བཅོལ་འདུག་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བའི་རྨང་གཞིའི་ལྟ་གྲུབ་ཅིག་ནི་དགོས་མཁོ་ལས་བརྒལ་བའི་རྒྱུ་ནོར་གསོག་སྲུང་དང་རང་བྱུང་གི་ཐོན་ཁུངས་ལ་བཤུ་གཞོག་མི་བྱེད་པའི་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཞིག་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས་མི་ཚེ་འབུད་ཀྱིན་འདུག འདི་ལྟའི་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་ཀྱི་འཚོ་ཐབས་འདི་མི་སྒེར་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཙམ་མིན་པར་ཨོ་རོ་ཝི་ལའི་སྤྱི་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འཚོ་བར་ཡང་ཁྱབ་ཡོད། ཉི་འོད་ནུས་པ་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་ཁ་བཟས་གཡོས་སྦྱོར་བྱེད་པའི་གྲགས་ཅན་གྱི་ཉི་འོད་ནུས་པའི་ཐབ་ཚང་[Solar Kitchen]དེ་ཡང་གྲོང་སྡེ་འདིར་ཡོད།
ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་གི་དགོས་མཁོ་ཡོངས་རྫོགས་ཁྲོམ་རར་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པར་གྲོང་སྡེ་རང་ནང་ནས་ཐོན་སྐྱེད་དང་མཁོ་སྒྲུབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ཁྲོམ་རའི་དཔལ་འབྱོར་ལ་ཉམས་ཉེས་འབྱུང་དུས་ཉིན་རེའི་ཟ་ཆས་ཚུན་ལ་བརྡབ་གསིག་ཐེབས་རྒྱུའི་ཉེན་ཚབས་དེ་མེད་ཅིང་། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་སྤུས་ཞན་པ་དང་རིན་གོང་འཕར་ཆག་གི་དཀའ་ངལ་སོགས་འཕྲད་རྒྱུའི་ཉེན་ཚབས་ཀྱང་ཆུང་བ་ཡོད། བཏུང་ཇ་ཕོར་གང་བཟོ་རྒྱུའི་འོ་མ་ཚུན་ཆད་ཁྲོམ་རར་བརྟེན་དགོས་པའི་འཚོ་ཐབས་ལམ་སྲོལ་ནི་ཞིབ་ཏུ་བསམ་ན་འཇིགས་སྣང་སྐྱེ་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡིན། འཚོ་ཐབས་ལམ་སྲོལ་འདིར་སྲ་བརྟན་ཕུགས་འཕེར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མི་ལྡན་པ་ཙམ་མིན་པར་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་སྤུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་མིའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་དོན་རྐྱེན་ཡོད་དེ། ཁྲོམ་རའི་ནང་འགྲེམས་ཚོང་བྱེད་བཞིན་པའི་ཐོན་སྐྱེད་རྣམས་ནི་འགྲེམས་ཚོང་བྱེད་མཁན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་དང་འགྲེམས་འཚོང་བ་རྣམས་འབྱོར་ཕྱུག་ཅན་དུ་འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་དུ་སོང་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། ཐོན་སྐྱེད་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གྱི་ཆེད་དུ་མིན་སྟབས། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་དག་གི་སྟེང་ན་མིའི་མིག་ལ་མཛེས་ཤིང་རྣ་ལ་སྙན་པ། ལྕེ་ལ་ཞིམ་ཞིང་ལུས་ལ་འཇམ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་གཙོར་འདོན་བྱས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་མིའི་དོན་དམ་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན་དང་ཕུགས་འཕེར་གྱི་ཁེ་ཕན་བསྐྲུན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཏུ་ནམ་ཡང་བཟོ་བསྐྲུན་བྱེད་ཀྱིན་མེད། འདིས་དེང་དུས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ཕལ་ཆེར་ཞིག་རང་བྱུང་སྣོད་ཀྱི་བཀོད་པ་དང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་ཆར་ལ་ཁེ་ཕན་བསྐྲུན་རྒྱུའི་ཚབས་ལ་ཉེན་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་དངོས་པོའི་རིགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པའི་དོན་རྐྱེན་འདི་འབྱུང་གིན་ཡོད་པ་རེད།28
དེ་ལྟར་ཨོ་རོ་ཝི་ལའི་གྲོང་སྡེ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ལ་རང་བྱུང་ཁམས་དང་བསྟུན་གཤིབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཚོ་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་དང་སྐུལ་མ་གཏོང་མཁན་གྱི་གྲོང་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ལ། ད་ལྟའི་དུས་རབས་འདིར་འབྱུང་ཁམས་ལ་བསྟུན་གཤིབ་བྱེད་པ་དང་འདོད་འདུན་ཚིམས་ངེས་ཀྱི་འཚོ་ཐབས་ལ་རོལ་རྒྱུ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འགལ་མི་དགོས་པའི་དངོས་དོན་གསལ་པོར་སྟོན་པའི་དཔེ་མཚོན་གསོན་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་སྟབས། ཨོ་རོ་ཝི་ལའི་འཚོ་ཐབས་ལམ་སྲོལ་ལ་མིག་དཔེ་བལྟ་དགོས། ཨོ་རོ་ཝི་ལས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱོབ་ཐབས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་འགྲོ་ལམ་ཞིག་སྟོན་བཞིན་ཡོད། ཨོ་རོ་ཝི་ལར་ཕེབས་དང་། ཁྱེད་རང་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཨོ་རོ་ཝི་ལར་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ཁང་[Tibet Pavillion]ཞིག་ཀྱང་ཡོད།
ཨོ་རོ་ཝི་ལ་ནི་ང་ཚོའི་མིག་དཔེ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ཚད་མཐོན་པོའི་ཉམས་ཆག་ནང་ལྷུང་བའི་ད་ལྟའི་ཁོར་ཡུག་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་བར་མི་སྒེར་དང་ཚོགས་པ་བྱེ་བྲག་པའི་འགུལ་ཤུགས་ཀྱིས་རླབས་ཆེ་བའི་འགྱུར་ལྡོག་འདྲེན་པའི་ངེས་པ་མེད། དེས་ན་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་གནད་དོན་སེལ་བར་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་འགུལ་རྩོམ་དགོས་ལ། དེ་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་སྟེང་ནས་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་ལྟ་སྟངས་དང་ལག་བསྟར་ཇི་ལྟར་བྱེད་རུང་མིན་སྟངས་འཛིན་ཡོད་པའི་རྨང་གཞིའི་གནད་དོན་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་ལས་དོན་སྒྲུབ་དགོས།
ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་གིས་སོ་སོའི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མིག་མདུན་གྱི་ཁེ་ཕན་ཙམ་ཞིག་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་ཁག་གི་གྲོས་ཆོད་དང་རྩ་འཛིན་ལ་བརྩི་སྲུང་མི་བྱེད་པ་མ་གཏོགས། སྤྱིར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྒྱལ་སྤྱིིའི་ཚོགས་སྡེ་ཆེ་ཁག་གིས་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་ཐད་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་དོན་སྤེལ་ཐབས་ཀྱི་འཆར་གཞི་དང་ལག་བསྟར་བྱེད་མུས་སུ་ཡོད་པ་རེད།
ཉེ་ཆར་ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་འཛམ་གླིང་དངུལ་ཁང་ཚོགས་པའི་[World Bank Group]འགོ་འཛིན་ཇིམ་ཡོང་ཀིམ་ Jim Yong Kim གྱིས་ཇོར་ཇི་ཊའོན་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་[Georgetown University]གཏམ་བཤད་སྐབས་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཤུགས་ཆུང་དུ་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ལྔ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད་29 པ་ནི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཞིག་ཡིན།
༤ གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཤུགས་ཆུང་དུ་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ལྔ། ►
དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས།
27 ཨོ་རོ་ཝི་ལའི་གྲོང་སྡེའི་སྣེ་ཤན་པ་ལག་པ་གཡོན་པ་དཔུང་རྩ་ནས་རྩ་ཆད་ལ་སོང་བ་ཞིག་གིས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་བ་ ༡ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་སྐྱེ་ལྡན་ཞིང་སའི་སྟེང་ནས་ཡུལ་སྐོར་བར་ཨོ་རོ་ཝི་ལའི་ཞིང་འབྲོག་ལས་རིགས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་ཞོར་བཤད་པའི་བརྗོད་ཚིག་ཅིག ཁོ་བོས་བྲིས་པའི་ཨོ་རོ་ཝི་ལར་བསྐྱོད་པའི་ཡུལ་སྐོར་ཟིན་ཐོ་ཞེས་པ་ཞིག་ལས་དྲངས།
28 གོང་གསལ་བརྗོད་ཚིག་འདི་དག་ཕལ་ཆེར་ཞིག་ཁོ་བོས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་བ་ ༢ ནང་བྲིས་པའི་ >ཞེས་པ་ནས་དྲངས་པ་ཡིན།
29 5 Ways to Reduce the Drivers of Climate Change, March 18, 2015.
http://www.worldbank.org/en/news/feature/2015/03/18/5-ways-reduce-drivers-climate-change


text:
དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་ཤ
ཁོས་ང་ལ་དེ་རིང་ཤ་ཨེ་ཟོས་ཞེས་དྲིས། ངས་ཁོ་ལ་འདི་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན། ང་ཚོས་དྲོས་ཇ་འཐུང་སྐབས། ངས་སྔོ་ཚལ་ནང་གི་ཤ་རྡོག་དེ་དག་རེ་རེ་བཞིན་སོ་བར་ལ་བླངས་ཏེ་ལྡོད་ཙམ་ལྡོད་ཙམ་བྱས་ཤིང་། མིད་རན་ལ་མ་སླེབས་གོང་དུ་ལ་ལ་ཞིག་མིད་དགོས་བྱུང་སོང་། སྐབས་དེར་ངའི་ཉེ་གམ་ན་ལས་གྲོགས་འགའ་ཡང་ང་ནང་བཞིན་མགོ་བོ་བསྒུར་ཏེ་བཟའ་བཏུང་ལ་བྲེལ་བཞིན་འདུག འོན་ཀྱང་། ངའི་མདུན་ཐད་དུ་ཙོག་པའི་ལས་གྲོགས་སྨྲ་ར་ཅན་དེས་སྐབས་རེར་ང་ལ་ཁ་བརྡ་རེ་བྱེད་པ་དང་། ལན་རེར་གཡས་གཡོན་གྱི་ལས་གྲོགས་དེ་ཚོར་ལྟ་ཙམ་བྱས་རྗེས་སླར་ཡང་ཐུར་མའི་བར་གྱི་སྔོ་ཚོད་དེ་རང་གི་སོ་བར་ལ་བཞག་ནས་ཡུད་ཙམ་ལ་བལྡད་ནས་འདུག དེའི་དུས་ལས་གྲོགས་སྨྲ་ར་ཅན་དེའི་སེམས་སུ་ཅི་ཞིག་དྲན་གྱིན་ཡོད་པ་ངས་བསམ་བློ་མ་བཏང་། ཞིབ་ཕྲ་བཤད་ན་འདི་འདྲ་ཞིག་རེད། ད་ནངས་ཞོགས་པ་མལ་ལས་ལངས་དུས། ངས་དམིགས་བརྩེ་མ་ཚར་འགའ་བཏོན་པ་ཡིན་མོད། དེའང་དད་པ་དག་སྣང་གིས་བཏོན་ཡོད་མེད་དྲན་རྒྱུ་མི་འདུག ཡིན་ཡང་དེ་རིང་ཤ་ཟ་མི་རུང་བ་ཡིད་ལ་འཁོར་བས་ནངས་ཇ་རྩམ་ཆིངས་འགའ་ཡིས་ལྟོ་བཅོས་རྗེས། རྒྱབ་ཁུག་ཁུར་ཏེ་ལས་ཁུངས་ཕྱོགས་སུ་གོམ་ཁ་བསྒྱུར་བ་ཡིན། ལམ་བར་དུ་སྐད་འཕྲིན་གྱི་བར་སྟོང་ལ་འཁྱུག་ཙམ་བལྟས་པ་ན། ཨ། བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྐྱ་སེར་ཕོ་མོ་ཀུན་གྱིས་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་འདྲ་པར་དང་གསུང་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་སྤེལ་བཞིན་འདུག དེ་དག་ལས་མང་ཆེ་བ་ནི་དམིགས་བརྩེ་མ་རེད། དྲ་གྲོགས་ལ་ལས་ད་དུང་གསལ་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་དམིགས་བརྩེ་མ་ཐད་ཀར་བསྐུར་ན་གཞན་གྱིས་མཐོང་ཐུབ་ཀྱིན་མི་འདུག་ཟེར་ནས་རང་གིས་བསྐུར་བ་དེ་སླར་ཡང་པར་དུ་བསྐྱོན་ནས་བསྐུར་གྱིན་འདུག དེ་ལྟར་བསྐུར་ན་ད་གཟོད་གཞན་གྱིས་མཐོང་ཐུབ་པས་བསྐུར་བ་བོའི་བློ་ཡང་བདེ་ཕྱམ་མེར་སོང་ཡོད་ངེས། གལ་སྲིད་རང་གིས་བསྐུར་བ་དེ་གཞན་གྱིས་ཅིས་ཀྱང་མཐོང་མ་ཐུབ་པར་གྱུར་ཚེ་རང་གི་བསམ་འདུན་གང་ཞིག་མཚོན་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་འདྲ། དེའང་ཅི་ཁག་ཨང་། དེ་རིང་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་ཉིན་མོ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན། ངས་དབུགས་ངལ་ཞིག་གསོ་སྐབས། ཁོས་ཡང་བསྐྱར་དུ་བ་ཞིག་ལ་མེ་བསྒོས་ནས་མུ་མཐུད་དུ་ང་ལ་ཉན་ནས་འདུག སྔ་དྲོ། ངས་ཀྱང་ཤ་མི་ཟ་མི་ཟ་ཟེར་བཞིན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་དུ་བསླེབས། ནམ་རྒྱུན་སྤྱང་ཀི་བཞིན་ཤ་ལ་རྔམ་པའི་ངས་ནི་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་ཉིན་མོར་དཀར་ཟས་ལ་རོལ་བ་ཡིན་ན། མ་མཐའ་ཡང་རང་ཉིད་ལ་མཚོན་ན་དགེ་བའི་ལས་ཤིག་བསྒྲུབས་པ་ཅི་ལ་མིན། ཡིན་ཡང་། ཞིབ་ཏུ་བསམ་བློ་ཞིག་བཏང་ཚེ། ངས་ནམ་རྒྱུན་ཤ་ཟ་བཞིན་ཡོད་མོད། དེ་རིང་ཉིན་གཅིག་པོ་འདི་ལ་ཤ་མ་ཟོས་པ་ཡིན་ན། ཁ་སང་གི་ང་དང་དེ་རིང་གི་ང་། སང་ཉིན་གྱི་ང་གསུམ་གྱི་བར་ལ་ཁྱད་པར་ག་འདྲ་ཞིག་འབྱུང་གི་ཡོད་དམ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཤོད་དང་། དེ་ངས་ངོ་མ་ཧ་གོ་ཡི་མི་འདུག ངས་ཤ་མི་ཟ་ཞེས་པའི་དམ་བཅའ་དེའང་མཐར་གཏུགས་ན་དད་པ་ཞིག་ལ་རག་ལས་བདོག ཡིན་ཡང་། དད་པ་ཟེར་བ་དེ་ཧ་ཅང་རྙོག་འཛིང་ཞིག་རེད། སྐབས་རེར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དད་པའི་དབང་དུ་སོང་ཚེ་དམིགས་ཡུལ་དང་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་འཆད་རྒྱུ་མི་འདུག་ལ། འཆད་ཀྱང་མི་རུང་བའི་ཚོར་སྣང་སྟེར། དད་པ་ཞེས་པ་དེ་གཏོས་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། གཏིང་ཟབ་པ་ཞིག་རེད། རྟོགས་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། ཡིན་ཡང་སྐབས་རེར། སྐྱི་གཡའ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཚོད་གདའ། ཚོད་ཚོད་ལ་དད་པའི་དབང་གིས་རང་ཉིད་བོར་འགྲོ་གི་འདུག སྐབས་སྐབས་ལ་དད་པའི་དབང་གིས་རང་ཉིད་བརླག་འགྲོ་གི་འདུག ངས་འདི་ལྟར་བཤད་མ་ཐག ཁོས་བདེན་པའི་ཚུལ་དུ་མགོ་ལྕོག་ལྡེམ་ལྡེམ་བྱེད་ཅིང་། གདོང་གི་རྣམ་འགྱུར་ལ་བལྟས་ན་མུ་མཐུད་དུ་ཤོད་དང་ཟེར་བཞིན་ཡོད་པ་འདྲ། ངས་སྔོ་ཚལ་ནང་གི་ཤ་རྡོག་དེ་དག་མ་ཟོས་པའི་སྔོན་ཏག་ཏག་ལ། གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་དུ་ལག་སྣེའི་བྱ་བ་ཙག་ཙིག་ཅིག་མ་འགྲུབ་པར་བསྡད་ཡོད། སྐབས་དེར་ལས་གྲོགས་སྨྲ་ར་ཅན་དེ་ངའི་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་དུ་ཡོང་ནས“འགྲོ། ཁ་ལག་ཟ་གི་འགྲོ། དུས་ཚོད་བཅུ་གཉིས་གཟིར་འདུག”ཟེར། ངས་འཕྲལ་མར་གློག་ཀླད་མར་གཤམ་དུ་འཆར་བའི་དུས་ཚོད་ལ་བལྟས་པར་ལས་གྲོགས་དེའི་བཤད་པ་ཏན་ཏན་རེད། ནམ་རྒྱུན་དུས་ཚོད་བཅུ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀའི་སྟེང་ཟ་ཁང་གི་སྒོ་འབྱེད་པ་དང་། ལས་གྲོགས་གཞན་དག་ནི་དུས་ལྟར་ཟ་ཁང་དུ་སོང་ནས་གྲལ་བསྒྲིགས་ཏེ་ཚལ་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཅི་འདོད་དུ་བདམས་ནས་ཟོས་ཆོག ལས་གྲོགས་དེས་སྒོ་འགྲམ་དུ་ང་ལ་སྒུག་འདུག་པས་ངས་ཀྱང་ལས་མཚམས་བཞག་སྟེ་ཁོ་དང་མཉམ་དུ་ཟ་ཁང་ཕྱོགས་སུ་ཆས་པ་ཡིན། ང་ཚོའི་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་ནི་ལྔ་ཐོག་ཡིན་ལ་ཟ་ཁང་ནི་སུམ་ཐོག་ན་ཡོད། ངེད་གཉིས་ཟ་ཁང་དུ་སླེབ་དུས་རྒྱ་མི་ལས་གྲོགས་མང་ཤོས་ཤིག་ཟ་མ་ཟོས་ཚར་ཏེ་འགྲོ་གྲབས་འདུག བོད་པ་སྐོར་ཅིག་ད་དུང་ཅོག་ཙེ་གཅིག་གི་སྒང་ལ་ཁ་གཏད་དུ་ཙོག་ནས་དལ་ལྷོད་ལྷོད་སྒོས་ཁ་ལག་ཟ་བཞིན་མཆི། ངེད་གཉིས་ང་སྔོན་དང་ཁོ་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རང་རང་གི་འདོད་མོས་ལྟར་ཚལ་རིགས་འགའ་ལྕགས་སྡེར་ཁུགས་ལ་བླངས། ངས་ལུག་ཤ་དང་བསྡེབས་པའི་ཚལ་རིགས་དེ་དང་ད་དུང་ཚལ་རིགས་གཞན་འགའ་བཅུས་པ་དང་། ཞོར་དུ་འབྲས་དཀར་ཡོལ་གང་དང་འོ་ཇ་དཀར་ཡོལ་གང་ཁྱེར་ནས་བོད་རིགས་ལས་གྲོགས་དེ་དག་གི་ལོགས་སུ་བསྡད། ངས་ཁོ་ཚོས་ཚལ་རིགས་གང་དང་ཅི་ཞིག་བཟའ་བཞིན་ཡོད་པ་དོ་སྣང་མ་བྱས་ལ། ལས་གྲོགས་སྨྲ་ར་ཅན་དེས་ཚལ་རིགས་ཅི་དང་གང་ཞིག་བླངས་ཡོད་པའང་ཆ་འཇོག་མ་བྱུང་། སྐབས་དེར། ངའི་སེམས་སུ་ཁ་སང་དེ་རིང་གི་བྱ་བ་ཙག་ཙིག་དེ་དག་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་དགོས་པར་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད་པས། རང་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཞིག་ཟ་བཞིན་ཡོད་པའང་མཉམ་མ་བཞག ངས་འདི་ལྟར་བཤད་མ་ཐག ཁོས་ངའི་སྐད་ཆར་ཉན་ནས་དབང་མེད་དུ་དགོད་ཁ་ཤོར་སོང་། འོན་ཀྱང་། ངས་མུ་མཐུད་དུ་ཁོ་ལ་འདི་ལྟར་བརྗོད། ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་སམ། དགོད་བྲོ་ལ་ངུ་སྐྱེན་པ་ཞིག་ནི། ང་ཚོས་ཟ་མ་ཟོས་ཚར་ལ་ཉེ་སྐབས། ངའི་མདུན་ཐད་དུ་ཙོག་པའི་ལས་གྲོགས་སྨྲ་ར་ཅན་དེས་ཅི་མི་སྙམ་པར་གདོང་ལ་འཛུམ་ཞིག་བཏོད་ནས། “དེ་རིང་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་རེད། ང་རང་དཀར་ཟས་ལ་རོལ་གི་ཡོད”ཟེར། དེའི་དུས། ང་ད་གཟོད་དྲན་པ་སོས་ཏེ་གཡས་གཡོན་དུ་ལྟ་ཙམ་བྱས་པར། རང་གིས་ནི་ལུག་ཤ་དང་བསྡེབས་པའི་སྔོ་ཚལ་དེ་ཡོངས་སུ་ཟོས་ཚར་ཡོད་ལ། ཉེ་གམ་གྱི་ལས་གྲོགས་དེ་ཚོས་ཀྱང་ལུག་ཤ་བྱ་ཤ་ཕག་ཤ་ཅི་རིགས་སྔ་མོ་ནས་ཟོས་ཚར་འདུག ལས་གྲོགས་སྨྲ་ར་ཅན་དེའི་སྐད་ཆ་དེ་ཐོས་འཕྲལ། ཉེ་གམ་གྱི་གཟུགས་པོ་ཅུང་རྒྱགས་པོ་ཆགས་འདུག་པའི་བུད་མེད་དེས“ཨ། བདེན་ཨང་། ངས་ཅི་ལ་བརྗེད་སོང་བ་ཡིན་ནམ”ཞེས་རང་ཉིད་ལ་འཁང་ར་བྱེད་འགོ་བརྩམས་བྱུང་། དེར་མཐུད་ནས་ལས་གྲོགས་གཞན་ཞིག་གིས་ཀྱང“ཧ་ཧ། ངས་ཀྱང་བརྗེད་འདུག ཡ་མཚན་པ་ལ། ཟ་ཁང་དུ་ཡོང་སྐབས་ངས་ད་དུང་རང་ལ་ཤ་ཟ་མི་རུང་ཞེས་གསལ་འདེབས་བྱས་མོད…..ཨ། ང་འདི་ད། ཨོཾ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧྲུཾ”ཞེས་འགྱོད་བཤགས་བྱེད་ཀྱིན་འདུག ང་རང་ཡང་ཅུང་དོགས་མ་བདེ་བར་གྱུར་ཏེ་ཅི་ཞིག་ལ་འདང་རྒྱག་དགོས་བྱུང་། སེམས་སུ་ཉེས་པ་གང་ཞིག་བསགས་སོང་བའི་ཉམས་སྣང་ཞིག་ཀྱང་ཐོལ་གྱིས་འཕྱུར། ཡིན་ཡང་། ངས་ཅིས་ཀྱང་འདང་མི་དཔོག་པ་ནི་སྔོན་ཏག་ཏག་ལ་ངས་ལུག་ཤ་དང་བསྡེབས་པའི་སྔོ་ཚལ་དེ་དག་ལེན་སྐབས། ལས་གྲོགས་སྨྲ་ར་ཅན་དེས་མཐོང་ཡོད་དམ་མེད་པ་དེ་རེད། གང་ལྟར་ཡང་། ད་ནི་ཟོས་ཚར། འགྱོད་བཤགས་བྱས་ཀྱང་ཅི་ཕན། ངས་ཁ་རོག་གེར་རང་ལ་དེ་ལྟར་སྨྲས་ཤིང་གན་གྱི་ལས་གྲོགས་དེ་ཚོར་ཡང་དེ་ལྟར་ལབ་རྩིས་བྱེད་དུས། ངའི་མདུན་ཐད་ཀྱི་ལས་གྲོགས་སྨྲ་ར་ཅན་དེས་སླར་ཡང“ངས་དེ་རིང་ཤ་མ་ཟོས”ཞེས་བརྗོད་བྱུང་། ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་སམ། ལས་གྲོགས་སྨྲ་ར་ཅན་དེས་དེ་ལྟར་ཟེར་དུས་གདོང་ལ་ནང་དོན་གྱིས་ཕྱུག་པའི་འཛུམ་གྱིས་ཁེངས་འདུག ང་འཛུམ་དེའི་རིགས་ལ་གཏན་ནས་དགའ་བོ་མེད། ང་རེ་ཞིག་ཁ་རོག་གེར་བསྡད། ཁོས་ཀྱང་ཅུང་ཡིད་ཆད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མགོ་བོ་འཕྲེད་དུ་གཡུགས་ཙམ་བྱེད། དེ་ནས་ཆང་ཕོར་ཡར་བཀྱགས་ནས་ཧུབ་གང་བཏུང་རྗེས་སྔར་བཞིན་ཧ་ཅང་གཟབ་ནན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་བསྟན་ཏེ་ཡ། དེ་ནས། མུ་མཐུད་དུ་ཤོད་དང་ཟེར། རེད་དེ། དེ་རིང་ནི་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་ཉིན་མོ་རེད། འོན་ཀྱང་། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་ཤ་གཉིས་བར་དུ་འབྲེལ་བ་ག་འདྲ་ཞིག་མཆིས་སམ། ང་རང་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་མཇལ་དུས་ནི་སློབ་ཆེན་ལོ་རིམ་གསུམ་པའི་སྐབས་སུ་ཡིན། དེ་དུས་རྣམ་ཐར་དད་པའི་འཇུག་ངོགས་ཚར་གཅིག་བཀླགས་རྗེས། ང་ལ་ཤ་ཟ་མི་རུང་བའི་ངེས་ཤེས་ཤིག་སྐྱེས་མ་བྱུང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་ལགས་ཀྱིས་ང་ཚོར་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་རྗེའི་རིན་པོ་ཆེའི་རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ་ཁྲིད་སྐབས་ཀྱང་། འོ། སླད་ཕྱིན་ཤ་ཟ་མི་རུང་སྙམ་པའི་བློ་ཞིག་ཀྱང་ཤར་མ་མྱོང་། ཡིན་ཡང་། ལོ་རེའི་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་ཉིན་མོར། བོད་པ་མང་པོ་ཞིག་ནི་དཀར་ཟས་ལ་རོལ་ཞིང་རང་གི་ཉེ་འཁོར་གྱི་མི་ལ་ཡང་དཀར་ཟས་རོལ་བར་སྐུལ་མ་བྱེད། དེ་ལ་མི་འགྲིག་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། དཀར་ཟས་ལ་རོལ་བ་དེ་ཡང་དད་པ་བྱེད་སྟངས་ཤིག་རེད། དགེ་བ་སྒྲུབ་སྟངས་ཤིག་རེད། འོན་ཀྱང་། མགོ་ནག་བོད་པ་ཟེར་བའི་མི་རིགས་འདི་ལ་སྐབས་རེར་རང་ཚུགས་ཡེ་མི་འདུག ཁོ་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ལན་རེར་འགལ་ཟླ་མང་པོ་འདུག བྱ་སྤྱོད་ལ་ལ་ཞིག་ལོག་སྤྱོད་ཁོ་ན་རེད། ཁོ་ཚོའི་དད་པ་ལ་མཚམས་རེར་འགལ་ཟླ་མང་པོ་འདུག དད་པ་ལ་ལ་ཞིག་ཨ་གསར་ཤ་སྟག་རེད། ངས་རང་རློམ་དང་བཅས་འདི་ལྟར་བཤད་རྗེས་ལན་ཀྲུ་རྟགས་ཅན་གྱི་ཐ་མག་རྐང་གཅིག་བླངས་ཏེ་མེར་བསྒོས། ཁོས་ངས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་ལ་མོས་མཐུན་ཡོད་པའི་ཚུལ་དུ་མགོ་བོ་ནང་དུ་བཀུག་སྟེ་མཐེ་བོང་བསྒྲེངས་ཞོར་ངོ་མ་བདེན་པ་རེད་ངོ་མ་བདེན་པ་རེད་ཟེར། ངས་མུ་མཐུད་དུ་བཤད་འགོ་བརྩམས། ངས་དྲང་མོར་བཤད་པ་ཡིན། དེས་མི་ཚད་པར་ད་དུང་ལས་རྒྱུ་འབྲས་བརྩི་དགོས་ཟེར་བཞིན་དུ་བརྩི་གི་མི་འདུག ཆེ་རྒན་པ་བཀུར་དགོས་ཟེར་བཞིན་དུ་བཀུར་མཁན་མི་འདུག ཨ--- རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་ཟེར་བཞིན་དུ་ནང་དམེ་འབྱུང་གི་འདུག མ་ཎི་པདྨེ་ཟེར་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་དུད་འགྲོའི་མཆུ་ལུ་སྡོམ་གྱིན་འདུག ཉེས་པ་གང་ཞིག་བསགས་ཚེ་མ་ཤེས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་ཟེར། ཧིན་ཧིན། ད་རུང་ཕ་སྐད་ཕ་སྐད་ཟེར་བཞིན་དུ་རང་གི་བུ་ཕྲུག་གིས་རང་སྐད་རྨང་ནས་དོར་ཡང་གུ་ཡངས་གནང་གི་འདུག ལ་རྒྱ་ལ་རྒྱ་ཟེར་བཞིན་དུ་རང་གི་མགོ་ལ་གཞན་གྱིས་རྐང་པ་བཙུགས་ཀྱང་བཟོད་བསྲན་གནང་གི་འདུག ཨ། ཁྱོད་ཀྱིས་བལྟས་ན་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད་དམ། ངས་ཧ་ཅང་ཡི་མ་རངས་པའི་ཚུལ་དུ་ཁོ་ལ་དེ་ལྟར་དྲིས་པར། ཁོས་སླར་ཡང་ཆང་ཕོར་ཡར་བཀྱགས་ཏེ་རང་འགུལ་གྱིས་གཙང་བཞེས་གནང་རྗེས་ང་ལ་བསྟོད་པའི་མཐེ་བོང་བསྒྲེངས་བྱུང་། ངས་ཀྱང་ཆང་ཕོར་ཡར་བཀྱགས་ནས་ཁོ་ལ“ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མཐེ་བོང་བསྒྲེངས་མི་དགོས། གོང་དུ་བརྗོད་པ་དེ་དག་ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཙམ་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་པར་བཀའ་དྲིན་ཆེ”ཞེས་བརྗོད་རྗེས་ཝུ་ཆང་ཕོར་བ་གང་དེ་གཙང་བཞེས་གནང་བ་ཡིན། དེའི་དུས། ངེད་གཉིས་ཀྱིས་ཝུ་ཆང་དམ་བེ་ཉི་ཤུ་བཏུང་ཟིན། ཁོས་ང་ལ་ད་དུང་འཐུང་ངམ་ཞེས་དྲིས། ངས་སྐད་གསེང་མཐོན་པོས་སྦྱིན་བདག་མ་ལ“ཝེ། སྦྱིན་བདག་མ། ད་རུང་ཝུ་ཆང་དམ་བེ་བཅུ་ཁྱེར་ཤོག”ཅེས་བཤད་པར། སྦྱིན་བདག་མ་ག་ལེར་ཚུར་འོང་སྟེ། “སྐུ་ཞབས་ལགས། དགོངས་པ་མ་ཚོམས། ད་ནི་ནམ་གུང་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ལ་སླེབ་ཉར་འདུག ང་ཚོས་ཀྱང་ཅུང་ཙམ་ནས་ངལ་གསོ་དགོས”ཞེས་གུས་ཉམས་དང་བཅས་སྨྲས་བྱུང་། ཁོས་ང་ལ“ད་ཁྱོད་བཟི་འདུག འུ་གཉིས་ཕྱིར་ལོག་ན་ག་འདྲ”ཞེས་དྲིས། ངས“མིན། ང་བཟི་མེད། འུ་གཉིས་ས་ཆ་གཞན་ཞིག་ལ་འགྲོ་མུ་མཐུད་དུ་འཐུང་”ཞེས་བརྗོད།
༢༠༡༧ལོའི་ཟླ་༡༢པའི་ཚེས་༡༣ཉིན།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། གངས་དགའ།
(མཆོད་མེའི་པར་དབང་གཞན་གྱིས་དགོལ་མི་རུང)
རྩོམ་ཁུངས། ངེད་དྲ་བ།


text:
ཕྲུ་གུ་གཉིས་བཙའ་བའི་སྲིད་ཇུས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་རྗེས། ས་གནས་ཁག་ཏུ་ཕྲུ་གུ་བཙའ་བའི་བྱ་དགའི་ངལ་གསོའམ་ཕྲུ་གུ་བཙའ་དུས་ཀྱི་ངལ་གསོ་ཇེ་རིང་དུ་གཏོང་བའི་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་ཕྲུ་གུ་གཉིས་ཅན་གྱི་ལོ་ན་མཐོ་བའི་སྦྲུམ་མ་མང་ཕལ་ཆེ་བའི་བདེ་ཐང་སྲུང་སྐྱོར་སྔར་ལས་ལྷག་པར་བྱས་པ་རེད། ཕྲུ་གུ་བཙའ་དུས་སུ་ངལ་གསོ་ཐེངས་གཉིས་རྒྱག་པ་དང་ཕྲུ་གུ་བཙའ་དུས་ཀྱི་ངལ་གསོའི་ཁ་གསབ་དངུལ་ཐེངས་གཉིས་ལེན་པ་ལས་བུ་བཙའི་འགན་བཅོལ་ཐེབས་རྩའི་གཏོང་སྤྲོད་ལ་གནོན་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་པ་རེད། ཆེད་མཁས་པས་དོན་དག་འདིར་བརྟེན་ནས་ཁེ་ལས་ཀྱི་འགན་འཁུར་ཇེ་ལྕིར་གཏོང་མི་རུང་། གལ་སྲིད་དེ་འདྲ་བྱུང་ན། ལས་གནས་ཀྱི་ཕོ་མོའི་ལྟ་སྟངས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་སྲིད་པས། ཚང་མའི་ཕྲུ་གུ་བཙའ་བའི་འདོད་འདུན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོ་ངེས་ཞེས་བསྟན་པ་རེད།
2017ལོ་ནི། ཕྲུ་གུ་གཉིས་བཙའ་ཆོག་པའི་སྲིད་ཇུས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་བའི་ལོ་གཉིས་པ་ཡིན་ལ། 2016ལོར་མི་གྲངས་ཁྲི་130འཕར་ཡོད་ལ། དེའི་ནང་ཕྲུ་གུ་གཉིས་པས་45%ཟིན་ཡོད་པ་རེད། ཕྲུ་གུ་གཉིས་པ་བཙའ་དུས། ཕྲུ་གུ་བཙའ་བའི་ངལ་གསོ་དེ་ཕྲུ་གུ་དང་པོ་བཙའ་དུས་དང་མཉམ་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། གལ་སྲིད་ཕྲུ་གུ་བཙའ་དུས་ཀྱི་ངལ་གསོ་ཉུང་ན། ཕྲུ་གུ་གཉིས་པ་བཙའ་བའི་ལོ་ན་མཐོ་བའི་སྐྱེས་མ་མང་པོ་ཞིག་གི་བདེ་ཐང་དང་ཕྲུ་གུར་བདག་སྐྱོང་བྱེད་པར་གནོད་པ་ཡོང་ངེས་པ་མ་ཟད། ཕྲུ་གུ་བཙའ་འདོད་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་གཞན་དག་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་རེད།
རྒྱལ་ཁབ་འཕྲོད་བསྟེན་དང་འཆར་ལྡན་བུ་བཙའ་ཨུ་ལྷན་གྱི་《མི་འབོར་དང་འཆར་ལྡན་བུ་བཙའི་སྐོར་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་》ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར་ལས་དོན་སྤེལ་ཚུལ་སྐོར་གྱི་བརྡ་ཁྱབ་ལ་གཞིགས་ན། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་(རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་གྲོང་ཁྱེར་)29ཡིས་ས་གནས་ཀྱི་མི་འབོར་དང་འཆར་ལྡན་བུ་བཙའི་སྲོལ་ཡིག་དག་བཅོས་བྱས་པ་རེད། 《བུད་མེད་ལས་བཟོ་པའི་ངལ་རྩོལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དམིགས་བསལ་གཏན་འབེབས་》ཀྱི་ཕྲུ་གུ་བཙའ་དུས་ཀྱི་ངལ་གསོ་ཉིན་98ཡི་རྨང་གཞིའི་ཐོག ས་གནས་ཁག་གིས་དག་བཅོས་བྱས་རྗེས་ཀྱི་སྲོལ་ཡིག་ཏུ་ཕྲུ་གུ་བཙའ་བའི་བྱ་དགའི་ངལ་གསོའམ་ཕྲུ་གུ་བཙའ་དུས་ཀྱི་ངལ་གསོ་ཇེ་རིང་དུ་བཏང་བ་གཉིས་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་ཡོད་ཅིང་། ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་ཕྲུ་གུ་བཙའ་དུས་ཀྱི་ངལ་གསོ་ཉིན་138ནས་158བར་ཡིན་ཞིང་། ཁྱོ་གས་ནད་གཡོག་རྒྱུག་པའི་ངལ་གསོའམ་བདག་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ངལ་གསོ་སྤྱིར་བཏང་ཉིན་15ནས་30བར་ཡིན་པ་རེད།
ཕྲུ་གུ་བཙའ་དུས་ཀྱི་ངལ་གསོ་ནི་སྐྱེས་མར་ཕྲུ་གུ་བཙའ་དུས་ཀྱི་ངལ་གསོ་ཟེར་བ་དེའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་བུ་བཙའི་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོང་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ཁམས་བདེ་ཐང་སྲུང་སྐྱོང་། བུད་མེད་ལས་བཟོ་པའི་ངལ་རྩོལ་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པ་བཅས་ལ་འགན་སྲུང་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག ཨ་མའི་འོ་མས་ཕྲུ་གུ་གསོ་སྐྱོང་དང་ཕྲུ་གུར་ལྟ་སྐྱོང་བྱེད་ཡུན་འགན་ལེན་བྱས་ཏེ་མ་བུ་གཉིས་ཀྱི་བདེ་ཐང་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་རེད། རང་རྒྱལ་དུ། ཕྲུ་གུ་གཉིས་བཙའ་བའི་སྲིད་ཇུས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང་འཚམ་པའི་མི་ཚོགས་ཀྱི་2/3ནི་ལོ་35ཡན་ཆད་ཡིན་ཞིང་། ཕྲུ་གུ་གཉིས་པ་བཙའ་དུས་ཀྱི་ངལ་གསོ་ཇེ་རིང་དུ་གཏོང་བར་དོན་སྙིང་དངོས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།
《བུད་མེད་ལས་བཟོ་པའི་ངལ་རྩོལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དམིགས་བསལ་གཏན་འབེབས་》ཀྱི་བླང་བྱར། གལ་ཏེ་གཏན་འབེབས་ནང་གི་ཕྲུ་གུ་བཙའ་དུས་ཀྱི་ངལ་གསོ་དོན་འཁྱོལ་མ་བྱས་ན། བུད་མེད་ལས་བཟོ་པས་ཁྲིམས་མཐུན་ལྟར་ཞུ་གཏུག་དང་། ཐེར་འདོན། རྒྱུ་མཚན་ཞུ་འབུལ། ཁྲིམས་མཐུན་ལྟར་ངལ་རྩོལ་གྱི་མི་དོན་རྩོད་གཞི་འདུམ་སྒྲིག་དང་འདུམ་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འདུམ་གཅོད་ལ་འདུམ་འགྲིག་བྱེད་རེ་ཞུས་པ་དང་། ཁྲུན་ཐག་བཅད་དོན་བློར་མ་བབས་ན། ཁྲིམས་མཐུན་ལྟར་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ལ་ཞུ་གཏུག་བྱས་ཆོག་ཚུལ་བཏོན་ཡོད་པ་རེད།


text:
ཟླ3པའི་ཚེས28ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་དང་ལས་རིགས་ཁག་གི་མི་སྣ་དག་མཉམ་འཛོམས་ཐོག་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་དང་ལས་རིགས་ཁག་གིས་ཞིང་བྲན་ཁྲི་ཚོ་བརྒྱར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་ནས་ལོ58འཁོར་བར་དྲན་གསོ་ཞུ་བའི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འཚོགས་ནས། ཐུན་མོང་ཐོག་བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་དགྱེས་སྟོན་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུས་པ་རེད། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཀྲུའུ་རེན་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་མ་ཟད་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཆེ་དགྲ་ལྷས་ཚོགས་འདུར་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཨུད། སྲིད་ཁྲིམས་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཧོ་ཝུན་ཧའོ། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཨུད། ལྷ་ས་གྲོང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་པད་མ་དབང་འདུས་མཛད་སྒོར་ཞུགས་པ་རེད་།
བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་། ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེའི་ཚབ་བྱས་ནས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེའི་བཟོ་བ་དང་ཞིང་འབྲོག་མི་དམངས།ཤེས་ལྡན་པ། ལས་བྱེད་པ། མི་རིགས་ཁག་དང་ལས་རིགས་ཁག་གི་རྒྱལ་གཅེས་མི་སྣར་དུས་ཆེན་གྱི་འཚམས་འདྲི་དང་སྨོན་འདུན་བཟང་པོ་ཞུས་པ་དང་། མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་བོད་སྡོད་དཔུང་སྡེའི་བཀོད་འཐབ་པ་དང་། དྲག་ཆས་ཉེན་རྟོག་དཔུང་སྡེའི་དཔོན་དམག སྤྱི་བདེའི་མི་དམངས་ཉེན་རྟོག་པ། རྒྱ་ཆེའི་ལས་བྱེད་པ་རྒན་པ། བློ་མཐུན་རྒན་པར་བླ་ན་མེད་པའི་གུས་འདུད་ཞུས་པ་མ་ཟད་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཡར་ཐོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གྲོགས་པོ་ཡོངས་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་པ་རེད།
བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། ལོ་ངོ58གོང་གི་དེ་རིང་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་མཁས་མཛངས་ལྡན་པའི་འགོ་ཁྲིད་འོག ཞིང་བྲན་ལ་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ལྟེ་བར་དམིགས་པའི་མང་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་དམངས་གཙོའི་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་བོད་ལྗོངས་སུ་སྒོ་ཀུན་ནས་སྤེལ་བ་བརྒྱུད། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ལ་རླབས་ཆེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཆོང་སྐྱོད་མངོན་འགྱུར་བྱུང་ཞིང་། དེ་ནས་བཟུང་བོད་ལྗོངས་ནི་མུན་ནག་ནས་འོད་ཟེར་དང་། དབུལ་ཕོངས་ནས་འབྱོར་ཕྱུག རྗེས་ལུས་ནས་ཡར་ཐོན། སྲིད་དབང་སྒེར་སྤྱོད་ནས་དམངས་གཙོའི་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རབས་གསར་པ་བཏོད་པ་རེད་། ལོ་ངོ58ཀྱི་རིང་། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་མཁས་མཛངས་ལྡན་པའི་འགོ་ཁྲིད་འོག་དང་། ཀྲུང་དབྱང་གི་དམིགས་བསལ་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་ཀྱི་སྒེར་སེམས་མེད་པའི་རོགས་སྐྱོར་འོག བོད་ལྗོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ཆེན་ཁོད་ཡངས་ཐོག་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་དང་། བྱ་གཞག་ཁག་ལ་ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་བྱེད་པའི་གྲུབ་འབྲས་འོད་སྟོང་འབར་བ་ལོན་ཡོད་པ་དང་།སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གནམ་ས་བླ་འོག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ཡོད་པ། མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་ལས་དབང་ལ་རྩ་བའི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ཡོད་ཅིང་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཁོད་ལམ་ཆེན་པོ་ཕྱེས་ཤིང་། ཡར་ལངས་ཞིང་བྲན་དང་ཁོ་ཚོའི་རྗེས་རབས་པ་དག་ནི་རིམ་པ་ཁག་གི་ཏང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པ་དང་ལས་རིགས་ཁག་གི་སྟོབས་ཤུགས་གཙོ་བོར་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། མི་དམངས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལམ་ལུགས་དང་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ལམ་ལུགས་ནི་གངས་ལྗོངས་ས་མཐོར་རྩ་བ་བཙུགས་ཤིང་རྩེ་མོ་རྒྱས་ཡོད་ཅེས་བསྟན་བྱུང་།
བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། ལྷག་པར་དུ་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན་དུ་བློ་མཐུན་ཞིས་ཅིན་ཕིང་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་མཐོང་ཆེན་ཚད་མེད་གནང་པ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཟབ་མོ་གནང་སྟེ་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དྲུག་པ་འཚོགས་ནས་རྣམ་གྲངས་དེ་བས་མང་བོ་བཀོད་སྒྲིག་མཛད་དེ་རྒྱ་ཆེའི་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་དང་ལས་བྱེད་ལས་བཟོ་རྣམས་ལ་དངོས་ཕན་དེ་བས་མང་བ་ཐོབ་པ་དང་། མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་ཆེས་ཆེར་མཐོ་རུ་སོང་ཡོད། དེ་རིང་། དཔལ་ཡོན་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་ཞིག་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེར་འགྲེངས་ནས་ཀུན་གྱི་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་ཡོད་ཅིང་། འཛམ་གླིང་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་མདུན་དུ་མངོན་པར་བྱས་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་དངོས་ཀྱིས་ར་སྤྲོད་བྱས་པར། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས། མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་བོད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཚེ། བོད་ལྗོངས་ལ་ད་གཟོད་དར་རྒྱས་ཡར་ཐོན་གྱི་ད་ཆ་དང་སྔར་བས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་འབྱུང་འགྱུར་ཡོད་སྲིད་ཅེས་བསྟན་བྱུང་།
བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། ལོ་རྒྱུས་མདུན་དུ་སྐྱོད་དགོས་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་དགོས། ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ལྗོངས་རྙིང་པའི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་དང་། རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཁ་ཕྲལ་དང་གཏོར་བཤིག་གི་བྱེད་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་སྒྲིག་འཛུགས་དང་ངན་བཀོད་བྱེད་པ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གོམ་སྟབས་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གི་སྒོ་ནས་བཀག་འགོག་བྱེད་པ། ལོག་སྤྱོད་དང་མུན་ནག ཀླ་ཀློ། རྗེས་ལུས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་སླར་གསོ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་བརྗེད་ཐབས་མེད་པ་དང་། དེ་རིང་ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་ཞིང་བྲན་ཁྲི་ཚོ་བརྒྱར་ཡར་ལངས་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་པར་དྲན་གསོ་ཞུ་བ་ནི་འཛམ་གླིང་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་ལོག་སྤྱོད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་གང་གིས་ཀྱང་བོད་ལྗོངས་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཡར་ཐོན་ཡོང་བར་འགོག་མི་ཐུབ་པ་དང་། “བོད་རང་བཙན་”བྱེད་འདོད་ཀྱི་བྱེད་སྤྱོད་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཀྲུང་གོ་ཁ་ཕྲལ་གཏོང་རྒྱུའི་ལྐོག་གཡོ་མཐའ་དག་ཕམ་ཉེས་སུ་འགྱུར་ཐག་ཆོད་ཡིན། བོད་ལྗོངས་ནི་ནམ་ཡང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་མོ་དང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་ཡིན་ལ། སྐར་ལྔའི་དར་དམར་ནམ་ཡང་གངས་ལྗོངས་ས་མཐོའི་ཐོག་ལྷབ་ལྷུབ་ཏུ་གཡོ་སྲིད་ཅེས་བསྟན་བྱུང་།
བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། མིག་སྔར་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགོ་འཛུགས་ས་གསར་པ་ཞིག་འགྲེངས་ཡོད་དེ། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་དང་། སྐབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ། བཞི་བ། ལྔ་བ། ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དྲུག་པ་དང་ཀྲུང་དབྱང་གི་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དྲུག་པའི་དགོངས་དོན་དང་། ལྷག་པར་དུ“རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བར་ངེས་པར་དུ་མཐའ་མཚམས་སྐྱོང་དགོས་པ་དང་། མཐའ་མཚམས་སྐྱོང་བར་སྔོན་ལ་བོད་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་དགོས་པའི”འཐབ་ཇུས་ཀྱི་དགོངས་དོན་གལ་ཆེན།“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་དགོས”ཞེས་པའི་གལ་ཆེའི་མཛུབ་སྟོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པ། ཁྲིམས་ལྟར་བོད་སྐྱོང་བ་དང་། དམངས་ཕྱུག་བོད་དར་། ཡུན་རིང་བོད་འཛུགས་སྐྲུན། མི་སེམས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བ། རྨང་གཞི་བརྟན་གཏོང་བཅས་ཀྱི་རྩ་དོན་གལ་ཆེན་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་། མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་སྲུང་སྐྱོང་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱེད་རྒྱུ་དེ་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་གྱི་གཞི་འཛིན་ས་དང་ཤུགས་རྒྱག་སར་འཛིན་པ་དང་། དམངས་འཚོ་ལེགས་བཅོས་དང་མི་སེམས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱ་རྒྱུ་དེ་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགོ་འཛུགས་ས་དང་དོན་ལ་བབས་སར་བརྩིས་ཏེ་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་སྤེལ་བ་དང་། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་མི་རིགས་ཁག་ཕན་ཚུན་འགྲོ་འོང་དང་། སྤེལ་རེས། མཉམ་འདྲེས་བཅས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་ལ་ཁག་ཐེག་བྱས་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་རྒྱུན་མཐུད་དང་སྐྱོན་བྲལ་ངང་འཕེལ་རྒྱས་དང་། རིགས་སོ་སོའི་མི་དམངས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རིག་གནས་དང་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གོང་མཐོར་ཡོང་བར་ཁག་ཐེག་བྱེད་དགོས་པ། སྐྱེ་ཁམས་ལེགས་པོ་ཡོང་བར་ཁག་ཐེག་བཅས་བྱས་ཏེ་ཧུར་ཐག་སྒོས་བདེ་སྡོད་ལས་བརྩོན་དང་འགན་ལེན་ནུས་ལྡན། ཁྱིམ་གཞིས་མཛེས་སྐྲུན། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ། ཤེས་དཔལ་ཞི་མཐུན་བཅས་ཀྱི་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན་ལེགས་གྲུབ་བྱས་ཐོག སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་བྱ་གཞག་ཁག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མདུན་དུ་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་དགོས་ཞེས་བསྟན་བྱུང་།
བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བརྟན་བརླིང་སྲུང་སྐྱོབ་དེ་འགན་འཁྲི་ཨང་དང་པོར་བརྩི་དགོས་པ་དང་། ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་ཞི་མཐུན་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ལས་འགན་ཨང་དང་པོར་བརྩི་བ། ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་འབྱོར་འབྲིང་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་དམངས་འཚོ་ཕྱོགས་སྟོན་ཨང་དང་པོར་བརྩིས་ནས་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་མ་མཐའི་སྲུང་ཐིག་ཨང་དང་པོར་བརྩི་བ་དང་། ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ། སྒོ་ཀུན་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་བསྐྲུན་བྱེད་པའི་དམིགས་འབེན་ལ་བློ་སྤོབས་ཆེན་པོས་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་པ་དང་། ཐུན་མོང་ཐོག་སྔར་ལས་བདེ་སྐྱིད་དང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་འབྱུང་འགྱུར་གསར་གཏོད་བྱས་ཏེ་རྨད་བྱུང་གྲུབ་འབྲས་ཀྱིས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་དགུ་བ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་འཚོག་པར་བསུ་བ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བསྟན།
ཆེ་དགྲ་ལྷས་ཚོགས་འདུར་གཙོ་སྐྱོང་གནང་སྐབས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་དཔའ་མཛངས་རྟུལ་ཕོད་ཀྱི་ཞབས་རྗེས་རྣམ་པར་བཀོད་ཡོད་དེ། སླད་ཕྱིན་དེ་བས་ཀྱང་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་ལེ་ཚན་འབྲི་དགོས། ང་ཚོས་སྔར་བས་ཀྱང་ བློ་མཐུན་ཞིས་ཅིན་ཕིང་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་མཐའ་འཁོར་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་བྱས་ཐོག ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས། སྲོག་ཤིང་གི་འདུ་ཤེས་། གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་དང་། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་དབང་གྲགས་དང་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གི་འགོ་ཁྲིད་སྲོག་ཤིང་ སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གི“རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བར་ངེས་པར་དུ་མཐའ་མཚམས་སྐྱོང་དགོས་པ་དང་མཐའ་མཚམས་སྐྱོང་བར་སྔོན་ལ་བོད་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་དགོས་པའི”འཐབ་ཇུས་ཀྱི་དགོངས་དོན་གལ་ཆེན་དང་།“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན”གྱི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་ལག་ལེན་མཐིལ་ཕྱིན་དང་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་གཏོང་པ། ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དགུ་པའི་སྟེང་བཏོན་པའི་སླད་ཕྱིན་ལོ་ལྔའི་ལས་དོན་གྱི་སྤྱིའི་བླང་བྱ་དང་འབད་འཐབ་དམིགས་ཚད་ལྟར། མཐུན་སྒྲིལ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་དང་ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་མི་བརྗེད་པར་མུ་མཐུད་དུ་མདུན་དུ་སྐྱོད་པ་དང་། ལས་སྒྲུབ་ཏན་ཏིག་བྱས་ཏེ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་གྱི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལེའུ་ཡག་པོ་རྩོམ་དགོས་ཞེས་བསྟན།
བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཡར་ལངས་ཞིང་བྲན་གྱི་འཐུས་མི་ཚེ་བརྟན་སྒྲོལ་དཀར་དང་། དུས་ཡུན་རིང་བོར་ང་ཚོའི་ཏང་དང་གཅིག་སེམས་གཅིག་གཏད་དང་། བློ་གཅིག་སེམས་གཅིག་གིས་རྒྱལ་གཅེས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་མི་སྣ་དང་དེའི་རྗེས་རབས་ཀྱི་འཐུས་མི་དཀོན་གྲགས་ཆོས་དབང་། སློབ་མའི་འཐུས་མི་ཚེ་རིང་བསམ་གྲུབ། ཏང་ཕྱིའི་ཤེས་ལྡན་པའི་འཐུས་མིའི་ཟླ་བ་སྒྲོལ་མ། ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་འཐུས་མི་བློ་བཟང་བཅས་ཀྱིས་སྔ་རྗེས་སུ་གཏམ་བཤད་སྤེལ་ཞིང་། ཟུར་ངོས་མི་འདྲ་བའི་ཐོག་ནས་བོད་ལྗོངས་རྙིང་པའི་མུན་ནག་གདུག་རྩུབ་དང་རུལ་སུངས་རྗེས་ལུས་ཐེར་འདོན་གཏིང་ཟབ་གནང་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱི་མྱོང་ཚོར་དངོས་བརྒྱུད་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་མཁས་མཛངས་ལྡན་པའི་འགོ་ཁྲིད་ལ་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་ནས་བསྟོད་གླུ་ཕུལ་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དང་མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ཁྱད་འཕགས་ཅན་ལ་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་ནས་བསྟོད་གླུ་ཕུལ་བ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་གྲུབ་འབྲས་རླབས་པོ་ཆེར་སེམས་གཏིང་ནས་བསྟོད་གླུ་ཕུལ་ནས་དུས་ནམ་ཡང་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་སྒོས་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྔར་བས་ཀྱང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་འབྱུང་འགྱུར་ཐུན་མོང་ཐོག་གཏོད་དགོས་ཞེས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པ་རེད།
ལྷ་སར་བཞུགས་པའི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་དང་དམག་དཔོན་རིམ་པའི་འགོ་ཁྲིད་བློ་མཐུན་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་དང་། དེ་རིང་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་ཞུགས་མཁན་ལ་ད་དུང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཁུར་བློ་མཐུན་དང་། དུས་ཡུན་རིང་བོར་ང་ཚོའི་ཏང་ལ་གཅིག་སེམས་གཅིག་གཏད་དང་བློ་གཅིག་སེམས་གཅིག་གི་རྒྱལ་གཅེས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་མི་སྣ་དང་དེའི་རྗེས་རབས་ཀྱི་འཐུས་མི། བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་དང་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དོན་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཁྲོད་ང་ཚོར་ཕངས་མེད་རོགས་སྐྱོར་དང་རོགས་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེན་གནང་མཁན་མང་ཚོགས། དེ་བཞིན་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་མཁན་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་རབས་པའི་འཐུས་མི། ལས་བྲལ་དང་ལས་འཁྱུར་ངལ་གསོ་གནང་པའི་ལས་བྱེད་པའི་འཐུས་མི། ཡར་ལངས་ཞིང་བྲན། ཞིང་འབྲོག་པ་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ཡུལ་མིའི་འཐུས་མི། མི་རིགས་ལས་རིགས་སྡེའི་འཐུས་མི། ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་འཐུས་མི། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་གྲས་གསར་པའི་མི་སྣའི་འཐུས་མི། ཏང་ཕྱིའི་ཤེས་ལྡན་པའི་འཐུས་མི། རྒྱལ་ནང་དུ་ལོག་པའི་གཞིས་ཆགས་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླའི་འཐུས་མི། སྤྱི་དབང་མིན་པའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལས་རིགས་ཀྱི་འཐུས་མི། དགེ་སློབ་ཀྱི་འཐུས་མི་བཅས་ཞུགས་ཡོད་པ་རེད།


text:
ཤེས་རིག་གི་སྤྱི་ཚོགས་དང་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་།
ལིའུ་ཅིན་ཉིང༌། ཨ་རིན་གྱིས་བསྒྱུར།
མི་རེ་འགའ་ན་རེ། དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ནི་མི་ཞིག་བདམས་ནས་ཡར་བཞག་རྗེས་གཞན་གྱི་སྡིག་དམོད་གཟེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ཟེར་བ་ལྟར། གལ་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཞིག་གི་མི་སེར་རང་ངོས་ནས་འགོ་ཁྲིད་གདམ་མི་ཆོག་པ་དང༌། སྲིད་སྟེགས་སྟེང་གི་འགོ་ཁྲིད་ལ་སྡིག་དམོད་བྱས་མི་ཆོག་པ་ཡིན་ན། རྒྱལ་ཁབ་དེར་དམངས་གཙོ་མེད་ཁོ་ཐག་ཡིན། དེ་ཡང་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གི་ངོས་ནས་བལྟས་ན། དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ནི། མང་ཚོགས་ལ་དབང་འཛིན་པར་སྡིག་དམོད་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་དང༌། དབང་འཛིན་པར་ཡང་གཞན་གྱི་སྡིག་དམོད་ལ་བཟོད་སྒོམ་བྱེད་པའི་འགན་འཁུར་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། དེ་བཞིན་སྲིད་སྟེགས་སུ་བུད་མེད་པའི་ཆབ་སྲིད་པ་དེ་ཚོར་ཡང༌། མ་འོངས་པར་གཞན་གྱི་སྡིག་དམོད་བྱེད་སྲིད་པའི་བསམ་བློའི་གྲ་སྒྲིག་སྔ་མོ་ནས་ཡོད་དགོས།
དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ལ་གྲུབ་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་སྤྱི་དམངས་ནང་ཞུགས1དང༌། ཅིག་ཤོས་ནི་དབང་ཆར2ལྟ་རྟོག་དེ་ཡིན། དོན་གྱིས་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ནང་ཞུགས་ལ་དབང་ཆར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པའང་འདུ་སྟེ། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དེ་ནང་ཞུགས་ཀྱི་ལག་ཆ་ཡིན་ལ། ལྟ་རྟོག་གི་ལག་ཆའང་ཡིན། དེ་ལྟར་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ནི་ནང་ཞུགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཡིན་པས། དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ལ་འབྱུང་སྲིད་པའི་སྐྱོན་ཆ་མཐའ་དག་ཀྱང་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གིས་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས། རང་ཉིད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལངས་ཕྱོགས་མངོན་པ་དང༌། དབང་འཛིན་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པ། བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་སོགས་ཡོད་ཚད་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་ཁ་འབྲལ་མི་ཐུབ་ལ། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་མེད་པར་གྱུར་ཚེ། དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཁོར་རྒྱུགས་དེ་མུར་མཚམས་འཇོག་བྱེད་པ་ཡིན། དེས་ན་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང༌། གསར་འགྱུར་པར་སྐྲུན་རང་དབང་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ལ་དམངས་གཙོ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་ནི་སྟོང་བསམ་ཡིན་པར་མ་ཟད། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང༌། གསར་འགྱུར་པར་སྐྲུན་རང་དབང་མེད་ཅིང༌། ཐ་ན་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་ཀྱང་མེད་པ་ཞིག་གིས། འདྲ་མཉམ་གྱི་སྒོ་ནས་དམངས་གཙོའི་ཐོབ་ཐང་ཅི་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་དམ།
དེང་རབས་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཡིན་པའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གིས་བསྟན་པ་ནི། མངོན་སུམ་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་འཆར་འདོན་ཆོག་པ་ལས་ལྐོག་ཏུ་སྒེར་ཐོག་ནས་གླེང་བརྗོད་བྱས་པ་མིན་ཏེ། དེར་འདོད་ཚུལ་རང་དབང་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སྒྲ་ཡངས་འཇུག་གི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལ་མཚོན་རྟགས་དང་མཚོན་དོན་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་པོའི་ཉམས་འགྱུར། གཟུགས་བརྙན། བྲིས་རིས། འདྲ་བརྐོས། གླུ་དབྱངས། སྒྲ་བརྙན་སོགས་འདུ་བའི་ཕྱིའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ཕྱིར་སྟོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། ད་དུང་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལག་ཏུ་བསྟར་བ་ལ། རང་གི་འདོད་བློ་དང་ལྟ་ཚུལ། ལངས་ཕྱོགས། བསམ་བློ་སོགས་མངོན་སུམ་གྱིས་ཕྱིར་སྟོན་པའི་ལམ་བུ་དང་སྨྱན་བྱད་ཅིག་ཀྱང་དགོས་ཏེ། དེ་ནི་གསར་འགྱུར་བརྙན་གཟུགས་དང་སྣ་ཚོགས་པའི་པར་སྐྲུན་གྱི་རིགས་དེའོ།། དེར་བརྟེན། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་བསམ་བློ་རང་དབང༌། གསར་འགྱུར་པར་སྐྲུན་རང་དབང་སོ་སོར་ཁ་འབྲལ་མི་ཐུབ་པ་ཡིན།
དམངས་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་རང་སྐྱོང་དང་སྒེར་ཚུགས་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་བསམ་བློ་རང་དབང་གི་འབྲེལ་བ་སྟེ། དེ་ཚོའི་གཏིང་རིམ་གྱི་རྩ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་སྒེར་ལ་རང་སྒེར་བཀོལ་དབང་དང་རང་བདག་གི་དབང་ཆ་བདོག་པ་དེ་ཡིན་པས། རང་སྒེར་གྱི་བསམ་བློ་དང་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གི་བཀོལ་དབང་དེ་ཡང་ཡོད་པར་གྱུར། གལ་ཏེ་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་བསམ་བློ་རང་དབང་མེད་པར་གྱུར་ཚེ། སྐྱེས་བུ་སྒེར་གྱི་ཚུགས་ཐུབ་དང་རང་བདག ད་དུང་རང་སྒེར་གྱི་བཀོལ་དབང་སོགས་ཀྱང་འཐུས་ཚང་པོ་ཞིག་མིན་སྟབས། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ནི་འགྲོ་མིའི་ལྷན་སྐྱེས་སུ་མངའ་བའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་དང་རང་དབང་དེ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་སྨྲ་བརྗོད་ཡང་དག་མིན་བར་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པས། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གི་སྔོན་འགྲོ་དེ་ཡང་སྨྲ་བརྗོད་མཐའ་དག་ཡང་དག་ཡིན་དགོས་པའི་ངེས་པ་ལར་ནས་མེད། གལ་སྲིད་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ཡིན་ན། སྐྱོན་ཅན་གྱི་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱང་རང་དབང་ཡིན་ཆོག་པར་བསྟན་པས་ན། མི་སོ་སོར་སྐྱོན་ཅན་གྱི་སྨྲ་བརྗོད་སྤེལ་བའི་རང་དབང་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ལ་སྲིད་གཞུང་གིས་སྡོམ་གཅུན་ཡེ་ནས་བྱས་མི་ཆོག ཡང་གཅིག་བཤད་ན། དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་འོག་ཏུ། བདེན་དོན་བཤད་ཕོད་པའི་མི་ལ་ད་གཟོད་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ཡོད་པར་བསྟན་པ་མིན་པར། རྩོམ་པ་པོ་ཏིན་ལིནལགས་ཀྱིས་བཤད་པ་ནང་བཞིན། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལ་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་ཡོད་དེ། མི་རེ་རེར་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཆ་བཤད་ཆོག་པའི་ཁག་ཐེག་ཡོད་པ་དང༌། འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་དུ་སྐད་ཆ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ཆོག་པའི་ཁག་ཐེག་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་པ་དེའོ།།
དམངས་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་ཚོང་རྫས་ཀྱི་རང་དབང་ཁྲོམ་ར་ཡིན་ལ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་རང་དབང་ཁྲོམ་རའང་ཡིན་པས། མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་དབང་གི་སྒོ་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚོང་རྫས་ཕྱིར་བཙོང་ཆོག་ལ། རང་དབང་གི་སྒོ་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཕྱིར་བཙོང་ཆོག་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་མི་རེ་རེར་ཚོང་རྒྱག་པའི་རང་དབང་ཡོད་ན། ཚགས་དེབ་སྒྲུབ་པ་དང་པར་ཁང་འཛུགས་པ། རླུང་འཕྲིན་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་འཛུགས་པ། དྲ་ཚུགས་བསྒྲུབ་པའི་རང་དབང་ཀྱང་དེར་འདུ་དགོས་པར་མ་ཟད། འདིའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་དབང་ཡོད་ཚད་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་ཁ་འབྲལ་མི་ཐུབ་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ཚོང་ར་ཅན་དུ་གྱུར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ཀྱང་རྒྱུ་ནོར་རང་དབང་གིས་འཚོལ་བའི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། འདི་ལྟ་བུའི་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་འོག་གི་སྤྱི་དམངས་ལ་ད་གཟོད་རང་དབང་གི་འཛད་སྤྱོད་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་གླེང་ཕྱོགས། བསམ་བློ་བདོག་པ་ཡིན།
དེ་ཡང་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་འོག་གི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གི་ཁྲོམ་ར་ལ་ལེགས་ཆ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ནི་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་རྫུན་མ་དང་འགན་མི་འཁུར་བ། འཆལ་འཆོལ། བསམ་གནག་པའི་སྨྲ་བརྗོད་དག་ལ་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོ་མེད་པ(རྩ་བ་ནས་ཁོར་ཡུག་མེད་པ་མིན)དེ་ཡིན་པས། ནུས་ཚོད་ཀྱིས་དབང་ཆའི་སྟོབས་ཤུགས་བེད་སྤྱད་དེ་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་མི་དགོས། སྤྱི་དམངས་ནི་འཛད་སྤྱོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་གདམ་གསེས་བྱ་ངེས་པ་དང༌། དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱིས་དམངས་གཙོ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་དུ་འཇུག་པས་མི་ཚད། ཐ་ན་དམངས་གཙོ་ལས་ལོག་པའི་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱང་སྤེལ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན། གང་ལགས་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྨྲ་བརྗོད་འདི་དག་བཀག་སྡོམ་བྱས་པ་ཡིན་ཚེ། ལྡོག་སྟེ་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་རང་ངོས་ལ་དེ་ལས་ལྷག་པའི་གནོད་པ་སྐྱེལ་ཡོང་བ་ཡིན་སྟབས། སྐྱོན་བརྗོད་ལ་དཀྱེལ་ཡངས་སྒོམ་ཐུབ་པ་འདི། གཞན་པའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་དང་བསྡུར་ན་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ལ་ཡོད་པའི་ལེགས་ཆ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན།
སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ནི་ད་དུང་གཞན་པའི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་མང་པོ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་སྟེ། དཔེར་ན། གསོལ་འདེབས་ཀྱི་རང་དབང་མེད་ཚེ་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་ཀྱི་རང་དབང་མེད་ཅིང༌། སྤྱི་པའི་ར་བར་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་སྤེལ་བའི་རང་དབང་མེད་ན། འདུ་འཚོག་དང་ཚོགས་པ་བསྒྲིགས་པའི་རང་དབང་ཀྱང་མེད་པར་ཆགས་ངེས་ལ། ཐ་ན་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་མེད་ཚེ། འདེམ་བསྐོའི་རང་དབང་ཀྱང་མེད་པ་ལྟ་བུ་དེ་ཡིན། དེ་ལྟར་སྐད་ཆ་བཤད་དབང་མེད་ཅིང་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་སྤེལ་མི་ཆོག་པའི་འདེམ་བསྐོ་དེ་ངེས་པ་དོན་གྱི་འདེམ་བསྐོ་རྣལ་མ་ཞིག་མིན་ལ། འདེམ་བསྐོ་རྣལ་མ་མེད་ཚེ། འགྲན་རྩོད་རང་བཞིན་གྱི་འདེམ་བསྐོ་དེ་ཡང་མེད་པར་ཆགས་ཡོད། ཡང་གཅིག་བཤད་ན། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་མེད་ཚེ་དམངས་གཙོའི་ངོ་བོའི་སྟེང་གི་འདེམ་བསྐོ་དེ་ཡང་མེད་ཅིང༌། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་མེད་ཚེ་ཕྱོགས་འགལ་ཏང་དང་ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོད་མི་ཆོག་པ་དེ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་འགལ་ཏང་དང་ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པ་ལ་རང་དབང་གིས་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་སྤེལ་དུ་མ་བཅུག་ན། འདེམ་མཁན་གྱིས་ཁོ་ཚོ་ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པའི་ཡིན་པའང་ཅི་ལྟར་ཤེས་སམ། རྒྱུ་མཚན་དེས། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་ཁ་བྲལ་ཚེ། ཐ་ན་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་འོག་གི་ཤོག་གཉིས་ལམ་ལུགས3དང་ཤོག་མང་ལམ་ལུགས4ཀྱང་ཡོད་མི་སྲིད་དེ། གང་ལགས་ཤེ་ན། སྲིད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ནི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་ཚོགས་སྒྲིག་རང་དབང་གི་ཐོན་དངོས་ཤིག་ཡིན་པས་སོ།། ངོ་བོ་འདིའི་སྟེང་ནས། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་ཁ་བྲལ་ཚེ། དེང་རབས་ཀྱི་ངོ་བོ་མཆིས་པའི་རང་དབང་གི་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་དེ་ཡང་ཁྱོན་ནས་ཡོད་མི་སྲིད།
འོན་ཀྱང་རང་དབང་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་འགན་ཅི་ཡང་མི་འཁུར་བའི་རང་དབང་མིན་ཏེ། འགན་ཅི་ཡང་མི་འཁུར་བའི་རང་དབང་ནི་རང་དབང་མིན་པར་བྱུང་རྒྱལ་ཡིན། དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་འོག་ཏུ། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ཡིན་ཀྱང་གཏན་འབེབས་ཟིན་པའི་འགན་འཁུར་དང་འབྲེལ་བ་དམ་དུ་མཆིས་ལ། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ནི་སྤྱི་དམངས་རེ་རེར་ཡོད་པའི་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དེ་ཡིན། དེར་བརྟེན། མི་རེ་རེའི་རང་དབང་སྟེ། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ཀྱང་འདུ་བའི་རང་དབང་མཐའ་དག་ལ་མཚམས་ཐིག་བདོག་པ་ཡིན། དཔེར་ན། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལག་ལེན་བསྟར་བའི་སྐབས་སུ་གཞན་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་སྙན་གྲགས་ལ་གཙི་མཐོང་བྱེད་དགོས་ཤིང༌། ཐུན་མོང་གིས་ཁས་ལེན་བྱེད་པའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་དེ་ལའང་གཙི་མཐོང་བྱེད་དགོས། མ་ཟད་དྲག་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་དང་དམག་འཁྲུག་བྱེད་པ། ཤ་འཁོན་རྩོད་པ་དང་མཐོང་ཆུང་བྱེད་པ་སོགས་སྐུལ་སློང་བྱས་མི་ཆོག་པ་དང༌། སྤྱི་པའི་སྒྲིག་ལམ་གཏོར་བརླག་བྱེད་པར་ཡང་སྐུལ་སློང་བྱས་མི་ཆོག་སྟེ། དཔེར་ན། ལྟད་མོ་བས་ཁ་བཀང་བའི་ཚོགས་རའི་ནང་སྐད་མགོ་མཐོན་པོས། “ཚོགས་ར་མེ་ལ་ཤོར་ཐལ”ལྟ་བུའི་འུད་སྒྲོག་མི་རུང་བ་དེ་ཡིན།
དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་འོག མང་ཚོགས་ཀྱི་སྨྲ་བརྗོད་དང་སྦྱོར་བ་མཐའ་དག་དབང་སྒྱུར་བས་རྒྱལ་ཁབ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་ཞབས་ཕྱི་དང་བསྟུན་པ་མིན་པར། ལྡོག་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་དམིགས་ཡུལ་ནི་སྐྱེས་བུ་སྒེར་ལ་རམ་འདེགས་བྱས་ཏེ་རང་དབང་གི་སྒོ་ནས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་འཇོན་ནུས་ཕྱིར་འདོན་པ་དེ་ཡིན་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཀྱང་མི་རེ་རེར་རང་དབང་གིས་འཇོན་ཐང་ཕྱིར་འདོན་དུ་འཇུག་པ་དང་སྨྲ་བརྗོད་ལ་འབྲེལ་བའི་བག་ཉལ་ནུས་པ5སྣ་ཚོགས་ཕྱིར་འདོན་པ་ལ་མཐུན་རྐྱེན་སྐྲུན་དགོས་པ་དེ་ཡིན། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དེ། སྤྱི་དམངས་ཀྱི་བག་ཉལ་ནུས་པ་དང་དགའ་སྤྲོ། སྤྱི་ཚོགས་བདེ་འཇགས་དང་དབང་ཆའི་ཚད་བཀག ཆབ་སྲིད་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཚོགས་ཕྱྀའི་མི་ལ་བརྗེ་རེས་བྱེད་པ། སྤྱི་ཚོགས་བདེ་བ་དང་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་སོགས་ལ་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པས། དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱིས་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་འགན་སྲུང་བྱེད་པའི་རྩ་དོན་དམིགས་སུ་འཛིན་པ་ལས་དེར་ཚད་བཀག་མི་བྱེད་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན། དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་འོག་ཏུ་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལ་བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་འགན་སྲུང་ལེགས་པོ་བྱས་ཡོད་དོ།།
2015.01.26ཉིན་བསྒྱུར།
མཆན།
1སྤྱི་དམངས་ནང་ཞུགས། 公民参与 ཞེས་པ་བསྒྱུར།
2དབང་ཆར་ལྟ་རྟོག 权利的监督 ཞེས་པ་བསྒྱུར།
3ཤོག་གཉིས་ལམ་ལུགས། 两党制ཞེས་པ་བསྒྱུར།
4ཤོག་མང་ལམ་ལུགས། 多党制 ཞེས་པ་བསྒྱུར།
5བག་ཉལ་ནུས་པ། 潜能ཞེས་པ་བསྒྱུར།
(ན་གཞོན་གསར་པ་དྲ་ཚིགས་ནས། རྩོམ་ཡིག་འདི་ངེད་དྲ་བར་དབང་བས་གཞུང་སྒེར་གྱི་དྲ་ཚིགས་དང་འཕྲིན་སྟེགས་གཉེར་མཁན་ཚོས་གང་འདོད་དུ་འཁྱེར་མི་ཆོག)


text:
བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ ཁ་སང་ གྲོངས་ཡོད་འདུག
ཇིན་ སི་མི་ཐི་ ༼༡༩༣༦-༢༠༡༠༽ ཞེས་པའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དེ་ ཁ་སང་ གྲོངས་ཡོད་འདུག བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས་ ཀྱི་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཁོང་རེས་གཟའ་མིག་དམར་ཉིན་རྒྱ་གར་ནས་ཚུར་ཕེབས་པ་དང་། གཟུགས་ཁམས་མི་བདེ་བར་ཡོད་མུས་ ཁ་སང་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤ པ་ཙམ་ལ་གྲོངས་ཡོད་པ་དང་། ཨ་ལགས་གཟན་དཀར་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་ཁོང་གྲོངས་རྗེས་དེར་ཆུ་ཚོད་འགའ་ཡི་རིང་ལྷན་བཞུགས་གནང་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་བྲིས་འདུག
ཁོང་ནི་ བོད་རིག་པའི་དཔེ་དེབ་ཀྱི་ཐད་ལ་ མཁས་དབང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ ལྟར་རྒྱུས་མངའ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྐད་གྲགས་ཡོད་པ་རེད་ལ། གཞོན་སྐྱེས་བོད་རིག་པ་བ་ཚོས་ རང་གི་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ ཁོང་ལ་སློབ་སྟོན་ཞུ་བ་རེད། ཁོང་གི་ཁྱད་ཆོས་གཞན་ཞིག་ནི་ ཁོང་གིས་ཁེངས་དྲེགས་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་མི་གནང་བ་དེ་རེད།
ཁོང་ སྐྱེས་ས་དེ་ནི་ ཨ་མི་རི་ཀའི་ ཡུ་ཊ་མངའ་སྡེ་ཡིན་པ་དང་། ཨ་རིའི་ཡུལ་ནས་ སློབ་སྦྱོང་རིམ་པར་བྱས་ཏེ། མཐར་ ཝ་ཤིང་ཊོན་མངའ་སྡེའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྐབས་ སྡེ་གཞུང་རིན་པོ་ཆེ་དང་ས་སྐྱ་ཕུན་ཚོགས་ཕོ་བྲང་གི་མི་སྣ་དག་ལས་བོད་རིག་པར་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ༡༩༦༤ ལོར་འབུམ་རམས་པའི་སློབ་སྦྱོང་གྲུབ་ནས་ ལེ་ཌེན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ལེགས་སྦྱར་དང་པ་ལི་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་དང་། ༡༩༦༥ ལོར་ཁོང་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ནས་ དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེའི་དགེ་བཤེས་ བློ་བཟང་ལུང་རྟོགས་དང་། འབྲུག་པ་ཐུགས་སྲས་རིན་པོ་ཆེ། མཁན་པོ་ནོར་དབྱངས། དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་བསྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་བོན་གྱི་སྐོར་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་འདུག
༡༩༦༨ ལོར་ ཨ་རིའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ ༼ the Library of Congress ༽ཟེར་བའི་ལས་ཀར་ཞུགས་ནས་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་དང་བོད་སྐད་སྨྲ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་ཕེབས་ཏེ་ བོད་ཀྱི་དཔེ་ཆ་བསྡུ་གསོག་གི་ཕྱག་ལས་གནང་འདུག དེ་ནས་ མི་ལོ་ ༢༥ ཙམ་གྱི་རིང་ བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་བསྐྱར་དཔར་གྱི་འཆར་གཞི་དེ་དག་བསྒྲུབས་ཡོད་འདུག ༡༩༩༧ ལོར་ཁོང་ལས་འཁྱུར་ངལ་གསོ་ཞུས་ཏེ་ཨ་རི་ལ་ཡོང་བ་དང་། ཀུན་ཕན་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པ་སོགས་སུ་ཕྱག་ལས་གནང་བ་དང་། ༡༩༩༩ ལོར་ཁོང་གིས་ བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས་ ཞེས་པ་ ༼ http://www.tbrc.org/༽གསར་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད་ལ། ལྟེ་གནས་འདིས་ ད་བར་དུ་ བོད་ཡིག་དཔེ་དེབ་ཤོག་གྲངས་ ས་ཡ་བདུན་ ལྷག་ གློག་རྡུལ་ཅན་དུ་ཕབ་བསྒྱུར་ཞུས་ཡོད་པ་རེད་འདུག བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ ལྟེ་གནས་འདི་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཤིག་ལ་ “ཇིན་ སི་མི་ཐི་ རིན་པོ་ཆེ།”ཞེས་གསུངས་ནས་ ཁོང་གིས་འདི་ལྟར་ བོད་ཀྱི་དཔེ་དེབ་བསྡུ་གསོག་གནང་ལ་བསྔགས་བརྗོད་རྒྱ་ཆེར་གནང་འདུག
༢༠༠༡ ལོར་ཝེ་སི་ཌོམ་དཔར་སྐྲུན་ཁང་གིས་ ཁོང་གི་དེབ་ “བོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཁྲོད་”ཅེས་པ་དེ་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་འདུག
ལོ་འདིའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་རྙིང་མ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་སུ། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་དུ་འཁོད་པའི་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ ༣༠༠ ལྷག་གི་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས་ ཁོང་ལ་ “སྐུ་ཚེའི་མཛད་རྗེས་གཟེངས་རྟགས་”ཤིག་ཀྱང་ཕུལ་ཡོད་པ་རེད་འདུག
ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ རིང་མིན་འགྲེམས་སྤེལ་བྱ་འཆར་གྱི་ “གློག་རྡུལ་ནང་ཆོས་”ཞེས་པའི་ནང་ཡང་འཁོད་ཡོད་འདུག
ཕྲན་རང་ཁོང་ལ་མཐའ་མ་མཇལ་བ་ནི་ ལོ་འདིའི་ ཁེ་ཎ་ཌར་འཚོགས་པའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་ཡིན་པ་དང་། ཕྲན་གྱིས་ཁོང་ལ་རང་ཉིད་ངོ་སྤྲོད་དང་འབྲེལ། ལོ་ངོ་ བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གོང་རོལ་དུ་ ཀ་ལི་ཀ་ཏ་ ཁུལ་དུ་ཤུགས་ཆེར་འཕེལ་བའི་བོད་ཡིག་དཔར་སྐྲུན་གྱི་ཐད་ལ་ དྲི་བ་འགའ་ཡོད་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེ་འདྲའི་གོ་སྐབས་མ་བྱུང་བ་རེད།
ཁོང་ གི་གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་ འདི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་བཏང་བའི་ནང་འདི་ལྟར། “བོད་རིག་པའི་མཁས་པའི་ཀ་ཆེན་ཞིག་གྲོངས་པ་རེད།”ཅེས་བྲིས་འདུག
ཁོང་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་ཟབ་པའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་སྐོར་ཞིག་ཡོད་པ་དག་གིས་ཀྱང་། ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་རིམ་གྱིས་སྤེལ་ངེས་རེད། འདི་ནི་གསར་འགྱུར་གྱི་ཆེད་དགེ་འདུན་རབ་གསལ་གྱིས་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལགས།


text:
ཉེ་ཆར་ཀྲུང་གོ་རོལ་དབྱངས་མཁས་ཅན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་འདེམས་སྒྲུག་ཐེངས་གསུམ་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཀྲུང་གོ་རིག་རྩལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས《ཚེ་བརྟན་སྒྲོལ་མ་དང་ཁྲེན་ཀང་ལ་ཀྲུང་གོ་རིག་རྩལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི“ཚེ་གང་གྲུབ་འབྲས་ལྡན་པའི་རོལ་དབྱངས་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་ཅན”གྱི་མཚན་སྙན་སྤྲོད་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་མཆན་བཀོད་བཀའ་ལན》གནང་བ་རེད། དེ་བློ་མཐུན་ཚེ་བརྟན་སྒྲོལ་མའི་མཚན་སྙན་རེད་ལ་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ལས་རིགས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་ཀྱང་རེད།
1937ལོར་བོད་ཀྱི་གཞིས་རྩེར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་བརྟན་སྒྲོལ་མ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་སྒྲ་གདངས་མཐོ་བའི་བུད་མེད་གཞས་མ་གྲགས་ཅན་ཞིག་རེད། སྒྲ་དབྱངས་སློབ་གསོ་མཁས་ཅན་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་ཝང་ཕིང་སུའུ་དགེ་རྒན་ལ་བསྟེན་མྱོང་ཡོད། 1964ལོར་ལོ་རྒྱུས་མཚོན་པའི་སྙན་ངག་རོལ་དབྱངས་ཞབས་བྲོ་ཆེ་གྲས《ཤར་ཕྱོགས་དམར》ཞེས་པའི་འཁྲབ་སྟོན་ལ་ཞུགས་མྱོང་ཡོད།
ཚེ་བརྟན་སྒྲོལ་མའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལམ་བུ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཡར་རྒྱས་བྱུང་བ་དང་ཧ་ལམ་གོམ་སྟབས་གཅིག་མཚུངས་རེད། བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་དང་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་ལམ་ལུགས་རྙིང་པ་མེད་པར་བཟོས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་གསར་པར་སྐྱོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་གླུ་གཞས《ཡར་ལངས་ཞིང་བྲན་གྱིས་གླུ་དབྱངས་ལེན》དང《གླུ་ཞིག་བླངས་ནས་ཏང་ལ་འབུལ》 བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུ་བརྙེས་པ་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ། བོད་རིགས་མི་དམངས་རང་ཁྱིམ་རང་བདག་བྱུང་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་སྐབས་ཀྱི་གླུ་གཞས《པེ་ཅིང་གསེར་གྱི་རི་ལ》དང《མའོ་ཀྲུའུ་ཞིའི་འོད་ཟེར》སྒྱུར་བཅོས་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ཚུན་བོད་ལྗོངས་འཕེལ་རྒྱས་མགྱོགས་པོ་ཕྱིན་པ་ནས་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་བྱུང་བའི་བར་དང་། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས“རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱིས་བོད་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི”འབོད་སྐུལ་བྱས་པའི་འོག་དུས་རབས་གོང་མའི་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ཅུ་ནས་འགོ་ཚུགས་པའི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཚ་རླབས་གསར་པ་ཞིག་སླར་ཡང་འཕྱུར། རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས་སྒེར་སེམས་མེད་པའི་རོགས་སྐྱོར་འོག་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་མགྱོགས་མྱུར་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ནས་བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱིས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཆེ་མོར་གླུ་དབྱངས་ལེན་པའི་སྐབས་ཀྱི་གླུ་གཞས《ཨ་མ་གཅིག་གི་བུ་མོ》སོགས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་བསྟོད་གླུ་ལེན་པའི་གླུ་གཞས་ཀྱིས་སྐྱེད་མ་མེས་རྒྱལ་དང་མི་རིགས་ཁག་གི་སྤུན་ཟླར་བརྩེ་སེམས་ཟབ་མོ་བཅངས་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད། ཚེ་བརྟན་སྒྲོལ་མའི་གླུ་སྒྲ་དུས་རབས་དང་གོམ་སྟབས་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གི་གླུ་སྒྲ་ལས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ལྟར་བརྩེ་བ་དང་། མེས་རྒྱལ་ཁྱིམ་ཚང་ཆེ་མོར་དྲོ་སྐྱིད་ཆེ་ཤོས་ལྡན་པ། བོད་རིགས་རྒྱ་རིགས་དང་དེ་བཞིན་སྤུན་ཟླའི་མི་རིགས་གཞན་ཁག་དང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པའི་ལྷད་མེད་བརྩེ་བ་བཅས་མཚོན་ལ་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་། མི་དམངས་བདེ་སྡོད་ལས་བརྩོན། བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་བཅས་ལ་འཆང་བའི་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་སྤྲོ་བའང་མཚོན་གྱི་ཡོད།
ཚེ་བརྟན་སྒྲོལ་མའི་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པའི་གླུ་སྒྲ་ལོ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ཙམ་རིང་མེས་རྒྱལ་གྱི་རོལ་དབྱངས་ལས་རིགས་སུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་གྲགས་པ་དང་། ད་ལྟའང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལང་ཚོ་དང་གསོན་ཤུགས་སྔར་བཞིན་མི་ཉམས་པར་གནས་པ་ནི་ཁོང་གིས་ཏང་དང་། སྲིད་གཞུང་། མི་དམངས་མང་ཚོགས་བཅས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ངང་འཇལ་བ་ཞིག་རེད།


text:
མི་དམངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་2018ལོར་སླར་ཡང་མི་འབོར་དབུལ་པོ་ཁྲི་14ཡན་ཉུང་དུ་གཏོང་རྩིས་ཡོད་པ་དང་ཆབས་ཅིག གྲོང་ཚོ་དབུལ་པོ་2000ཕྱིར་འཐེན་དང་། རྫོང་དང་ཆུས་དབུལ་པོ་25ཡི་དབུལ་ཞྭ་འབུད་རྒྱུ་མ་ཟད། ཡུལ་གཞན་དུ་གནས་སྤོས་དབུལ་སྐྱོར་ལས་འགན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་བརྩོན་ལེན་བྱ་རྒྱུ་རེད།
བོད་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་གཅིག་སྡུད་ཡུག་སྦྲེལ་གྱི་དམིགས་བསལ་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་དང་སྤྱི་ཡོངས་རང་བཞིན་གྱི་ཤིན་ཏུ་དབུལ་བའི་ས་ཁུལ་འབའ་ཞིག་རེད། 2020ལོར། ད་ལྟ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་ཚད་གཞིའི་འོག་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མི་འབོར་དབུལ་པོ་དབུལ་སྒྲོལ་དང་རྫོང་དབུལ་པོ་ཚང་མ་དབུལ་ཞྭ་འབུད་རྒྱུ་འགན་ལེན་གྱིས་ས་ཁོངས་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱི་ཡོངས་དབུལ་པོ་ཡིན་པའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱ་ཆེད། བོད་ཀྱིས་2018ལོར་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་དབུལ་སྒྲོལ་ལ་ཚོད་འཛིན་ཕོག་པའི་འཇུར་མིག་སེལ་རྒྱུ་རེད། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གསུམ་པའི”རིང་། བོད་ཀྱིས་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་2000ལྷག་ཙམ་བཏང་ནས་ཆུ་དང་། གློག ལམ། འཕྲིན་གཏོང་། དྲ་བ་བཅས་དང་། སློབ་གསོ་དང་། ཚན་རིག རིག་གནས། འཕྲོད་བསྟེན། འགན་བཅོལ་བཅས“མཐོར་གཏོང་བཅུའི”འདུ་འགོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ཁྲོད་གསར་སྣོན་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་རྣམ་གྲངས་དང་མ་དངུལ་གྱི་90%ཡན་ཤིན་ཏུ་དབུལ་བའི་ས་ཁུལ་ལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།
དེ་དང་ཆབས་ཅིག བོད་ཀྱིས་ཐོན་ལས་དབུལ་སྐྱོར་ཐད་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་དབུལ་སྒྲོལ་འབབ་འཕར་གྱི་ཕུགས་ཕན་འདེགས་སྐྱོར་བསྐྲུན་རྒྱུ་རེད། འབྱུང་འགྱུར་བོད་ཀྱིས་ས་མཐོ་དང་། སྣོད་བཅུད། ལྗང་མདོག་སོགས་ཐོན་ཁུངས་ལ་བརྟེན་ནས་ས་མཐོའི་ཁྱད་ལྡན་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་ལས་ཀྱིས་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་ཐད་ཀྱི་མི་མངོན་པའི་ནུས་ཤུགས་དེ་བས་ཆེ་བ་སྔོག་འདོན་བྱ་རྒྱུ་རེད། 2017ལོའི་ཟླ་10པའི་ཟླ་མཇུག་བར། བོད་ཀྱིས་ཐོན་ལས་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་100ལྷག་ཙམ་དོན་འཁྱོལ་གནད་འཁེལ་བྱས་ནས་མི་ཁྲི་5.12དབུལ་སྒྲོལ་ཐུབ་རྒྱུར་ཐད་ཀར་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་པ་དང་མི་ཁྲི་20ལྷག་ཙམ་ལ་ཕན་པ་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད།
གཞན་ཡང་། བོད་ཀྱིས་ད་དུང་ཡུལ་གཞན་དུ་གནས་སྤོས་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་དབུལ་པོའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་རེད། མིག་སྔར་བོད་ཀྱིས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་མང་བ་དང་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་འཐུས་སྒོ་ཚང་བའི་ས་ཁུལ་དུ་རིམ་རྩིས་ལྟར་ན་བཀོད་སྒྲིག་ས་ཚིགས་714བསྐྲུན་ནས་མི་ཁྲི་10ལྷག་ཙམ་རང་མོས་ངང་གནས་སྤོ་ལེགས་སྒྲུབ་ཟིན་པ་རེད། གོམ་སྟབས་རྗེས་མར་བོད་ཀྱིས་ཆུ་བེད་འཛུགས་སྐྲུན་དང་། ས་ཆ་ཁོད་སྙོམས། ཐོན་ལས་འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་སྤྱད་དེ་ཆབ་མདོའི“ས་ངན”སྦྲེལ་ཁུལ་སོགས་འཚོ་གནས་དང་གནས་སྡོད་ལ་མི་འཚམ་པའི་ས་ཁུལ་ཁྱོན་ཡོངས་སྤོ་བའི་གནད་དོན་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།


text: ཚན་ཞེས་པ་དེ་ནི་བོན་ལུགས་སུ་ཆེས་གྲགས་པའི་མིང་ཞིག་སྟེ། ཚན་ཁྲུས་སམ་བན་བོན་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཁྲུས་ཞེས་པའི་དོན་དུ་གོ་དགོས། ཚན་ཁྲུས་ནི་ཆེས་རྙིང་མའི་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ངེས་པ་སྟེ། 《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད》{ཤ་༢་༩ང་༡༣}ལས། “ལྷ་རི་གྱང་ཏོའི་ཁ་ནས་ཡར་ལུང་སོག་ཀར་བབ། དེའི་ཚེ་སྒམ་ལྷ་བོ་ལྷ་གསལ་གནམ་ནས་བབ་བྱ་བའི་བོད་ལ་ལུང་བསྟན་པའམ་བྱུང་ངོ་། (བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་སྐྱོང་བ་དང་རྒྱལ་བསྟན་གྱི་གཞི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྟེང་གི་ལྷ་མིའི་རྗེ་བོར་བྱོན་པའི་དོན་ནོ།།)དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཕྱུགས་རྫི་འགས་མཐོང་ནས་གང་ནས་འོང་བྱས་པས། གནམ་དུ་མཛུབ་མོ་ཀེར་ཀེར་བྱེད་ཅིང་བགད་པས་ལྕེ་སྟེང་གཡུང་དྲུང་རིས་ཝལ་ཝལ་སྣང་། སུ་ཡིན་བྱས་པས་བཙད་པོ་མི་ཡིན་ཟེར། དེར་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཤིང་ལ་ཁྲི་བྱས་ནས་གཉའ་བར་བཏེག་སྟེ་མི་ཐམས་ཅད་ལ་བསྟན་པས་ཐམས་ཅད་འཇིགས་ཤིང་དངངས། གཤེན་གཙོ་ལྡན་མཚོ་མགྲོན་ཞེས་པ་ལ་བསྟན་པས། འདི་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོར་འོས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཚན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་མིའི་རྗེ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོར་མཚན་གསོལ་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ཕྱུང་ངོ་།།”ཞེས་པས་ཤེས་ཐུབ་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱིར་བཏང་གི་ཚན་ཁྲུས་ནི་མདོས་ཆོག་དང་བསང་ཆོག་དང་ཕྱ་གཡང་འགུགས་པ་སོགས་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་ནི《གནའ་བོའི་ལུགས་རྙིང་བོན་གྱི་སྲིད་པ་སྤྱི་མདོས།》{ཤ་༡་ང་༤}ལས། “ཡཾ་རཾ་མཾ་ལཾ་ཨཾ་སང་ངོ་། །གཙང་མ་ཚན་ཆབ་ཀྱིས། སྟེང་ན་ལྷ་ཙང་ངོ་། བར་མ་གཉན་ཙང་ངོ་། །འོག་ན་ཀླུ་ཙང་ངོ་། །ཡར་ལ་གཞི་ཙང་ངོ་། །བཤམས་པའི་རྫས་ཙང་ངོ་། །རྟེན་པའི་ཁར་ཚང་ངོ་། ཙང་སེལ་སང་ངེ་སྤྱ། །”ཞེས་པས་ངེས་ཤེས་རྙེད་ཐུབ་པ་ལ། བྱེ་བྲག་གི་ཚན་ལ་དཀར་ཚན་དང་དམར་ཚན་ཞེས་བྱ་བའམ། །ཡང་ན་ཚན་དཀར་དང་ཚན་དམར་ཞེས་གྲགས་པ་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད།


text:
(པེ་ཅིན་སློབ་ཆེན་གྱི་འཆད་ཁྲིད་སྤྱི་སྟེགས་ལས་བཏུས།)
གཅེས་ཕྲུག་དགའ་བོ།
དུས་ཀྱི་གོམ་བགྲོད་དང་བསྟུན་ཏེ་བསྐྱར་དུ་སློབ་དུས་གསར་པ་ཞིག་འགོ་ཚུགས་པའི་དུས་ལ་སླེབས་སོང་། ཨ་ཕས་ཤ་ཚའི་སྙིང་གཏམ་མང་པོ་ཞིག་གཅེས་ལོ་ཁྱེད་ལ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་མོད། ནམ་རྒྱུན་ཨ་མ་ང་གཉིས་ཀྱིས་བློ་མིག་ཁྱེད་ལ་གཏད་ནས་སེམས་གཏམ་གླེང་བའི་དུས་སུ། ཁྱེད་ལ་ནམ་ཡང་སྐད་ཆ་གཅིག་ལས་བཤད་རྒྱུ་མེད་དེ། མགྱོགས་པོ་སོང་། མགྱོགས་པོ་སོང་། ཞེས་པ་དེའོ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཕ་མའི་ལབ་རྡོལ་ལ་སུན་སྣང་སྐྱེ་བ་ངེད་གཉིས་ཀྱིས་སྔ་མོ་ནས་ཚོར་བྱུང་ལ། གནམ་འོག་ཕ་མའི་སེམས་པར་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་སྐྱེས་མྱོང་། འོན་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་བསམ་བློ་ཞིབ་མོ་ཞིག་ཐོངས་དང་། དོན་ངོ་མར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཨ་ཕའི་སེམས་ཁམས་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱ་མྱོང་ངམ།
མི་ལོ་གསུམ་གྱི་དཀའ་བས་ཞོགས་པ་གཅིག་ལ་འབྲས་བུ་སྨིན་དགོས་པའི་སློབ་གསོའི་ལམ་བར་དང་། ལོ་གསུམ་གྱི་རྣོ་ངར་དེ་སྐར་མའི་འགའི་ནང་དུ་གྲི་ཤུབས་ལས་ཐོན་ཏེ་འོད་སྣང་ཕྱོགས་བཞིར་བཀྱེད་པའི་རྩལ་ལག་ཁྱེད་ལ་མི་ཚང་ཡང་། ཁྱེད་ཀྱིས་ལམ་བར་གྱི་དཀའ་རྙོག་ཡོད་ཚད་སེལ་ནས་འབྲས་བུ་ཐོགས་ཀྱིན་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕུགས་བསམ་དང་དགའ་ཕྱོགས་གྲུབ་སོང་ལ། དེ་བས་རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་སློབ་འབྲིང་ལྔ་པར་རྒྱུགས་འཕྲོད་སོང་།
སློབ་འགོ་ཚུགས་དུས། ཁྱེད་ཀྱིས་ལྗིད་ཏིག་ཏིག་གི་དཔེ་ཁུག་གིས་མནན་པའི་སྐེད་པ་ཕྲ་མོ་དེ་དང་། ཉིན་བརྒྱ་ཉིན་གཅིག་ལྟར་དུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་འབད་པ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། ཐ་ན་གཟའ་མཇུག་གི་ཁོམ་པ་དེའང་གསབ་སྦྱོང་འཇིན་གྲྭའི་གཡས་གཡོན་དུ་རྒྱུགས་ཀྱིན་པའི་བྲེལ་འཚུབ་ཀྱི་རྒྱབ་གཟུགས་བཅས་ཨ་ཕའི་འདྲེན་ལམ་དུ་ཡང་ཡང་འཆར་དུས། ཨ་ཕའི་སེམས་པ་ལྗིད་ཏིག་ཏིག་ཅིག་འདུག་སྟེ། ལྗིད་ཚད་རྒྱ་ཕྲག་གིས་སྡེབས་གཅིག་ཏུ་མནན་པ་དང་མཚུངས།
ཨ་ཕས་ཤེས་བཞིན་ཡོད་དེ། ད་ལྟ་ཁྱེད་ཀྱིས་སློབ་སྦྱོང་གི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་རྟོགས་ཡོད་ལ། རྒྱང་རིང་གི་ཕུགས་བསམ་ཞིག་ཀྱང་སེམས་ཀློང་དུ་རུམ་ཡོད་ངེས། དགོངས་དག་ཞུའོ། ངའི་སྙིང་གི་གཅེས་ལོ། ཨ་ཕས་སྔོན་མ་ཁྱེད་ལ་བསྟན་པའི་ཁོང་ཁྲོའི་རྣམ་འགྱུར་དང་། ཁྱེད་ལ་སྐད་ཆ་རྩུབ་ངན་དག་བཤད་པ། དེ་བཞིན་སྣང་མེད་དུ་བཤད་པའི་ཨ་ཕའི་སྐད་ཆ་རེ་རེས་ཁྱེད་ཀྱི་རང་བཀུར་གྱི་སེམས་པ་ལ་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་བཟོས་ཡོད་ངེས། འོན་ཀྱང་། ཨ་ཕའི་བསམ་པར་ཁྱེད་ནས་རང་གི་ཨ་ཕ་ལ་སྙིང་ནས་བསམ་ཤེས་བྱ་ངེས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཨ་ཕའི་རེ་བ་མགྱོགས་དྲགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དངངས་འཚབ་ཀྱི་སེམས་ཁམས་ཤན་ཆེ་བས་ཡིན་སྙམ་ངེས། ད་ལྟ་ཨ་ཕས་རང་ཉིད་ལ་འགྱོད་བཤགས་དང་ངོ་གནོང་མང་པོ་བྱ་བཞིན་ཡོད།
ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་ཏེ། ཆུང་སྦར་མོ་གང་ནས་བསམ་ཤེས་ཐོངས་ཆེ་བའི་ཁྱེད་ལ་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་ཁྱིམ་མི་ཚང་མའི་གཅེས་སྐྱོང་དང་དགའ་སྣང་ཐོབ་བཞིན་ཡོད། གང་ལྟར་སུ་ཚང་ལ་ཡིན་རུང་སློབ་སྦྱོང་གི་སྦྱང་འབྲས་གཡུར་དུ་ཟ་བ་དེའང་ཁྱིམ་མིའི་སྤོབས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་ཨང་། འོན་ཏང་ཨ་ཕས་ཁྱེད་ཉིད་གནོད་འཚེའི་མ་རྩ་རུ་མི་འགྱུར་བར་སེམས། གང་ལ་ཞེ་ན། ཁྱེད་ནི་ཕ་མ་ངེད་གཉིས་ཀྱི་ཡོད་ཚད་ཡིན་ཞིང་། ཁྱེད་འཚར་ལོངས་བྱུང་དུས་ཅི་ཡང་འགྲུབ་མི་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཆེད་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་དགེ་བའི་རིན་ཐང་མེད་པ་དང་། མི་གཞན་གྱིས་དམོད་མོ་དང་མིག་ལོག་འོག་ཏུ་འཚོ་མི་དགོས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན།
ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་ཏེ། ངེད་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ལམ་ལུགས་འདི་དག་གི་་འོག་ཏུ། གཏམ་དོན་དུ་མཐུན་པ་ནི་ནགས་ཚལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དབུལ་པོ་སྟོབས་ཀྱིས་མནན་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། དེའང་ཁྱི་མིག་ཅན་གྱིས་མི་ལ་དམའ་པོར་བལྟ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གི་ནང་དུ་འཚོ་བཞིན་ཡོད་པས། ཁྱེད་ཀྱིས་རང་ཉིད་སྟོབས་ཆེན་དུ་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ། ཁྱེད་ཀྱི་འཚོ་བ་བདེ་བདེ་ཐང་ཐང་དང་། རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་གྱི་མི་ཞིག་བྱ་ཐུབ་ངེས་ལ། ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གྲགས་པ་རབ་ཏུ་འབར་བའི་གྱད་མི་ཤང་ཡུས་②དང་། འགག་སྒོ་ལྔ་དང་དམག་དཔོན་དྲུག་ལ་རྒྱལ་བའི་ཀོན་ཡུས་③ལྟ་བུའོ།
དེ་ཡིན་ནའང་། ལུས་ཀྱི་སྟོབས་གཅིག་པུ་ལ་བསྟེན་པའི་དུས་རབས་དེ་རྡོག་པས་ཕར་ལ་མནན་ཟིན་ཞིང་། དཔེ་ཀློག་དང་སློབ་སྦྱོང་གིས་རང་ཉིད་སྟོབས་ཆེན་དུ་འགྱུར་བའི་དུས་རབས་འདི་ཚུར་ལ་བསུས་ཟིན། ཤེས་བྱས་མིའི་ལས་དབང་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་ངེས་ཏེ། ཤེས་བྱའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་སྟོབས་འཕེལ་བ་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་དུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེན་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཉག་ཅིག་ཡིན། དེ་བས་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདིའི་འོག་ཏུ་ཤེས་བྱ་ནོར་གྱི་མཆོག་ཡིན་པའང་སྨོས་སུ་མེད། གཅིག་བྱས་ན། ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་ཡིང་ཐེ་④ཡིས་ཁོ་མོའི་བུ་མོར་བསྐུར་བའི་འཕྲིན་ཡིག་དེ་བཀླགས་མྱོང་ངེས། “གཅེས་ཕྲུག་དགའ་བོ། ངས་རྒྱུན་དུ་ཁྱེད་རང་དཔེ་ཀློག་ལ་འབད་འབུངས་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་བ་དེ། སློབ་གྲོགས་གཞན་ཚོ་དང་བསྡུར་བ་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་མིན་ཏེ། ངའི་རེ་བར་མ་འོངས་པའི་དུས་ཤིག་ལ། ཁྱེད་ལ་གདམ་ཀ་བྱ་བའི་དབང་ཆ་དང་། དོན་སྙིང་དང་རང་དབང་དུས་ཁོམ་མངའ་བའི་ལས་ཀ་ཞིག་གདམ་ཀ་བྱ་བའི་དབང་ཆ་ཐོབ་ཆེད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ལྡོག་པའི་འཚོ་བའི་ཆེད་དུ་ལས་ཀ་གདམ་པ་ཙམ་ཞིག་ཅི་ནས་ཀྱང་མིན། སྐྱེས་བུ་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་གི་ལས་ཀས་སེམས་ནང་དུ་དོན་སྙིང་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པའི་དུས་ཤིག་ལ། ཁྱེད་ལ་འབྲས་བུའི་ཚོར་བ་ཞིག་ངང་གིས་སྐྱེ་སྲིད་ཅིང་། ཁྱེད་ཀྱི་ལས་ཀས་ཁྱེད་ལ་དུས་ཚོད་ལྷག་འཕྲོ་ཞིག་སྦྱིན་དུས། ཁྱེད་ཀྱི་ལས་ཀས་ཁྱེད་ཀྱི་འཚོ་བ་མི་བཅོམ་ཞིང་། ཁྱེད་ལ་རང་བཀུར་སྦྱིན་ལ། རང་བཀུར་གྱིས་ཁྱེད་ལ་འབྲས་བུའི་བདེ་བ་ཞིག་སྦྱིན་ངེས།”དེ་ནི་ཨ་ཕའི་སེསམ་ཀྱི་འབོད་སྒྲ་ཡིན་ཞིང་། ཁྱིམ་མི་ཡོངས་ཀྱི་རེ་བའང་ཡིན།
ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་ཏེ། ལོ་ན་ག་དུས་ཙམ་ལ་ལས་གང་འདྲ་ཞིག་བྱ་དགོས་ཤིང་། བརྒྱ་ལ་དུས་ཚོད་དག་ལམ་བར་ནས་རྫོགས་སོང་ཚེ། མཐའ་མར་རེ་བའི་འབྲས་བུ་སྨིན་མ་སྲིད་ཅིང་། མཐའ་མར་འགྱོད་པའི་མཐིལ་དུ་ལྷུང་སྲིད། དུས་ད་ལྟ་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་བྱར་སྐོམ་པ་ཆུ་འདོད་ལྟར་དུ་རེ་ཞིང་གཞོལ་བའི་དུས་ཚིགས་ཤིག་སྟེ། དམིགས་ཡུལ་ཞིག་སེམས་ནས་བཙུགས་ཤིང་དེ་ལ་ཕྱོགས་ནས་འབད་དགོས།
ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་ཏེ། སློབ་འབྲིང་ལྔ་པར་སོང་བ་ནི་ལེ་དབར་ཁྲི་ཕྲག་བཅད་ནས་གངས་རི་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བརྒལ་བ་དང་མཚུངས། ཐག་རིང་གི་དམིགས་ཡུལ་ཆེད་ཁྱེད་ཀྱིས་ད་དུང་འབད་པ་བྱ་དགོས་ཤིང་། རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས། བློ་རྩ་བརྟན་པོས་འདམ་རྗབ་སོགས་པའི་དཀའ་བ་སྣ་ཚོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཚེ། ད་གཟོད་ཁྱོད་གཞི་ནས་དམིགས་སར་སླེབས་སྲིད། ཁྱེད་ཀྱིས་དུས་རྟག་ཏུ་ཨ་ཕར་བཤད་མྱོང་བའི་དགེ་རྒན་གྱི་སྐད་ཆ་ཞིག་ནི། སྐྱོ་བ་དང་དཀའ་ངལ་ལ་མ་སྐྲག་ཚེ་གནས་སྐབས་གཅིག་གི་སྐྱོ་བ་དང་། སྐྲག་ཚེ་ཚི་གང་པོ་ཡི་སྐྱོ་བའོ། ཨ་ཕའི་རེ་བར་ཁྱེད་ཀྱིས་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་བ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེ་གཅིག་གི་རང་བཀུར་དང་བདེ་སྐྱིད་ལ་བརྩོན་ལེན་བྱ་དགོས་སྙམ།
ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་ཏེ། བརྩེ་བ་ཅི་ཙམ་གྱིས་ཆེ་ན་སྡུག་རྩུབ་དེ་ཙམ་གྱིས་མང་ངེས་ཏེ། ཨ་ཕས་ལན་འགར་ཁྱེད་ལ་བཙན་གནོན་གྱིས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དུ་བཅུག་པའང་གནད་འགག་དེ་ལ་ཐུག་པས་སོ། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྔུལ་ཆུ་དང་ཁྲག་དྲོན་གྱི་ལང་ཚོའི་དུས་སྐབས་ལ། འབད་པ་གཞན་ལས་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་མང་བ་བྱས་ཚེ། མ་འོངས་ཀྱི་ལམ་ཁའི་བདེ་སྐྱིད་དག་གཞན་ལས་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་ཆེ་བ་ལྡན་ངེས།
ཀུན་པོའི་ཞལ་རྒྱུན་ལ། བུ་མོ་ནི་ཨ་ཕའི་ཚེ་སྔོན་མའི་བརྩེ་གྲོགས་རེད་ཟེར། གཅིག་བྱས་ན་དེ་བདེན་པ་ཡིན་ཤས་ཆེ། ཨ་ཕས་ལོ་ངོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་ཁྱེད་སློབ་གྲྭ་ནས་བསུ་སྐྱེལ་གྱི་གོ་སྐབས་གཅིག་ཀྱང་བློས་གཏོང་བྱ་མ་མྱོང་དེ། ཁྱེད་ཀྱིས་དེའི་ལྟག་རྒྱབ་ཏུ་སྦས་ཀྱིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཤེས་སམ། གཅིག་བྱས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་ཡིས་ཐའེ་ཡི་དཔེ་ཆ་《སྐྱེལ་མ》⑤ཞེས་པ་དེའང་བཀླགས་མྱོང་ཡོད་སྲིད།
“ངས་རིམ་བཞིན་ནས་རིམ་བཞིན་དུ་རྒྱུས་ལོན་བྱུང་བ་ནི། ཕ་དང་བུ་མོ། མ་དང་བུ་གཉིས་དབར་དུ་བཅའ་བའི་ཕན་ཚུན་གྱི་བརྩེ་བ་ནི་འདི་ཚེའི་ཁྲོད་དུ་ག་ལེར་སྐྱེལ་མ་བྱས་པ་དང་། རིང་ནས་རིང་དུ་ཡལ་བའི་རྒྱབ་གཟུགས་དང་འདྲ་སྟེ། ཁྱེད་ཀྱིས་ལམ་ཆུང་དེའི་ཟུར་ཁ་ནས་ཕར་ཕྱོགས་ལམ་ཟུར་གྱི་དཀྱོག་མཚམས་ནས་ཕ་མ་ཕེབས་བཞིན་པར་སྐྱེལ་མ་ཞུས་པ་ཙམ་ཡིན། དེ་བས། ཁོའི་རྒྱབ་གཟུགས་ཀྱིས་ག་ལེར་ཁྱེད་ལ་བཤད་དོན།“མཇུག་འདེད་ནས་མ་ཡོང་།”ཟེར་བ་དེའོ།”
རེད་དེ། ཨ་ཕས་ཁྱེད་ནར་སོན་པའི་རྗེས་ང་དང་བྲལ་བའི་དུས་ཚིགས་དེར་བསམ་བློ་གཏོང་མ་ཕོད། དེ་དུས་ཀྱི་ངའི་སེམས་པ་ནི་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཨང་། ཨ་ཕས་ཤེས་ཏེ། ཁྱེད་གང་ལྟར་ཨ་ཕ་དང་ཁ་བྲལ་ངེས་ཤིང་། རང་སོ་སོའི་རང་དབང་གི་འཚོ་བ་ཞིག་ལ་རོལ་ངེས། ཁྱོད་སློབ་ལོ་འགྲུབ་པར་ད་དུང་ལོ་གསུམ་ཙམ་འདུག་སྟེ། སྲབ་ཅིང་ཕྲ་བའི་སློབ་བསྡུའི་བརྡ་ཐོ་དེ་ཕལ་ཆེར་ཨ་ཕ་ཨ་མས་ཚེ་གང་དགའ་བའི་གཅེས་ཕྲུག་དང་བྲལ་བའི་མཚམས་ཐིག་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་སྲིད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས། ཨ་ཕས་ཁྱེད་བསུ་སྐྱེལ་གྱི་གོ་སྐབས་གཅིག་ཀྱང་བློས་གཏོང་མ་མྱོང་། དེ་ལྟར་བགྱིས་ཚེ་ངེད་ཕ་མ་བུ་ཕྲུག་དབར་གྱི་བརྩེ་བ་དམ་དུ་འཆིང་ཐུབ་ལ། མཛེས་པའི་དྲན་གསོ་མང་ཙམ་འཇོག་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་ཡིན། ལོ་ངོ་མང་པོ་ཞིག་སོང་བའི་རྗེས་སུ། ཁྱེད་གཅིག་པུ་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་འགྲོ་བའི་དུས། ཁྱེད་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་འཚོ་བ་མངའ་ཞིང་། ནམ་མཁའི་བྱ་འཕུར་བཞིན་རྒྱང་ནས་རྒྱང་དུ་འཕུར་ངེས་མོད། ཨ་ཕས་བྱ་འཕུར་གྱི་སྣེ་གཅིག་འཛིན་རོགས་བགྱིས་ཏེ། ཁྱེད་དེ་བས་མཐོ་ཙམ་ཞིག་འཕུར་ཐུབ་པའི་རེ་སྨོན་བྱ་གིན་ཁྱེད་ལ་སྒུལ་ཤུགས་གང་ནུས་སྦྱིན་ཐུབ་པར་འབད་ངེས།
ཨ་ཕས་ཡང་ཁྱེད་ལ་ལབ་རྡོལ་མང་པོ་ཞིག་ཤོར་སོང་། གཅིག་བྱས་ན་སྐད་ཆ་དེ་དག་གིས་ཁྱེད་ལ་སུན་སྣང་སྐྱེ་སྲིད། འོན་ཏང་ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ཕ་མ་དང་བུ་ཕྲུག་དབར་གྱི་བརྩེ་བ་ཆུ་མོའི་རྒྱུན་བཞིན་རིང་དུ་གནས་ངེས། ད་ལྟ་ཁྱེད་ཀྱི་གནས་འབབ་ནི་སློབ་མ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སློབ་མས་སློབ་སྦྱོང་བྱ་དགོས་པ་ནི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་དང་། བདེ་ཐང་ནི་མ་རྩ། ཞི་ལྷོད་ནི་སེམས་ཁམས་རེད། སེམས་ཁམས་དང་གཟུགས་གཞིའི་བདེ་ཐང་འོག་ཏུ་ཞི་ལྷོད་ཅེས་པའི་གྲོགས་ཤིག་དང་འགྲོགས་ཏེ། སློབ་སྦྱོང་ལ་འབད་པ་ལྷུར་ལེན་བྱ་དགོས། དེ་མིན་ཚེ་ནམ་ཞིག་ཅི་ཡང་བཤད་མི་ཕོད་པའི་མི་ཞིག་ལ་འགྱུར་སྲིད།
མཚན་ལམ་རིང་མོའི་ཤུལ་ན། ངེད་ཕ་དང་བུ་མོ་གཉིས་ཐབས་ཤེས་འདི་གཅིག་པུ་བརྒྱུད་ནས་སེམས་གཏམ་ལྷུག་པོར་གླེང་ཆོག་པ་དེ་ཁྱད་མཚར་ཨང་།
ཁྱེད་ལ་ཤ་ཚ་བའི་ཨ་ཕས།
མཆན་འགྲེལ།
①ལི་ཧྥེ། རྩོམ་པ་པོ། ཐའེ་ཡན་(太原)དུ་གནས་བཅའ་བའི་ལྕགས་ལམ་གྱི་བཟོ་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ནམ་རྒྱུན་དཔེ་ཆས་དུས་ཚོད་འབུད་ཐབས་ལ་དད། ཡིག་གཟུགས་དང་ལུས་རྩལ་ལའང་དགའ།
②ཤང་ཡུས། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་༢༣༢ནས་༢༠༢བར། ཆིན་རྒྱལ་རབས་མཇུག་མའི་སྐབས་ཀྱི་མི་ཡིན་ཞིང་། ཀྲུང་གོའི་དམག་དོན་བསམ་བློའི་ཚབ་མཚོན་མི་སྣ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་སྟོབས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དམག་དཔོན་གྲས་ཤིག
③ཀོན་ཡུས། སྤྱི་ལོ་༡༦༡ནས་༢༢༠བར། ཧྲུའུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དམག་དཔོན་གྲགས་ཅན་ཞིག
④ལུང་ཡིང་ཐེ། སྤྱི་ལོ་༡༩༥༢ལོར་ཐའེ་ཝན་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དེང་རབས་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན། ཚབ་མཚོན་བརྩམས་ཆོས་ལ་《སྐྱེལ་མ་》དང་《གཅེས་ཕྲུག ག་ལེར་གྱིས་》《གཅེས་པའི་ཨན་ཏ་ལེད་》སོགས་ཡོད།
⑤《སྐྱེལ་མ》ལུང་ཡིང་ཐེ་ཡི་ཚབ་མཚོན་བརྩམས་ཆོས། འཁོར་བའི་སྐྱིད་སྡུག་མཚོན་པའི་དངོས་མཚོན་བརྩམས་བྱ་ཞིག
གསལ་འདེབས། རྩོམ་འདིའི་པར་དབང་ངེད་བཙན་པོ་ཚང་ལ་དབང་བས་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པར་གང་འདོད་དུ་བརྒྱུད་འགོད་མི་བྱེད་པའི་རེ་བ་ཆེ། གལ་ཏེ་བརྒྱུད་འགོད་བྱེད་དགོས་བྱུང་ཚེ་རྩོམ་ཁུངས་དང་སྦྲེལ་ཐག་གསལ་པོར་འགོད་དགོས།
རྩོམ་ཁུངས། བཙན་པོ་ཚང་།
རྩོམ་འདིའི་སྦྲེལ་ཐག http://www.tsanpo.com/letter/25073.html


text:
གངས་ལྗོངས་རིག་གནས་གཏིང་མཐའ་གཞལ་དཀའ་བ། །
དབྱར་མཚོ་རྒྱས་མཚུངས་དཔོག་པའི་ནུས་བྲལ་ཡང་། །
ཆ་ཤས་འབོལ་རྩོམ་ཆུ་ཡི་ཟེགས་མ་ཙམ། །
བླངས་ནས་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ་བྱེད་ལ་སྤྲོ། །
ཞེས་ཚིག་གི་ཕྲེང་བས་མདུན་བསུས་ཏེ《རྫ་ཙིག་གཏམ་རྒྱུད》ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲུང་ཐུང་ལ་དཔྱད་གླེང་རགས་ཙམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
《རྫ་ཙིག་གཏམ་རྒྱུད》(གཤམ་དུ《རྫ》སྒྲུང་ཞེས་འབྲི་རྒྱུ)ཀྱི་ནང་དོན་མདོར་བསྡུས་ནི། སྔར་སྒོམ་ཆེན་ཞིག་དབེན་གནས་སུ་དགེ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུན་ལ་གནས་པའི་སྐབས་དེ་སྔ་ཟན་བྲུལ་བྱིན་ཏེ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་པའི་རྫ་ར་སེར་སྐྱ་དང་། བྱི་བ་སྨུག་ཆུང་གཉིས་ཀྱིས་ཁོང་གི་མཆོད་གཏོར་ཞལ་ཟས་རྐུ་འཁྱེར་བྱས་པར་བརྟེན་སྒོམ་ཆེན་གྱིས་ཕོར་རྙི་བཙུགས་ཏེ་རྫ་ཙིག་གཉིས་པོ་ལག་ཟིན་བྱུང་བར་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆད་པ་བཅད་རུང་དེ་གཉིས་པོས་ངན་པ་གཉའ་རེངས་ཀྱིས་རང་ཉེས་ངོས་མ་བླངས། དེའི་སྐབས་རྫ་ར་བློ་ལྡན་དང་། ལྷ་བྱ་གོང་མོ། སྲེགས་པ་མ་བུ་སོགས་ཀྱིས་སྒོམ་ཆེན་ལ་སེམས་གསོ་དང་། རྫ་ཙིག་གཉིས་ལ་འགྱོད་བཤགས་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་བྱས་ཀྱང་དེ་གཉིས་པོས་མ་དག་ཡུས་ཆེའི་ཁ་གཤགས་བྱེད་པ་མ་ཟད། ཙི་གུ་སྲེག་ཤོར་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་ཏེ་སྒོམ་ཆེན་ལ་འཁོན་ལན་སློག་པར་འོངས། དེའི་ཚེ་གློ་བུར་དུ་ཨོག་དཀར་ཞིག་ཡོང་བས་སྲེག་ཤོར་བཟོ་ལྟ་ཤོར་བར་བརྟེན་རྫ་ཙིག་གཉིས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་ཏེ་རང་ཉེས་ངོས་བླངས། སྒོམ་ཆེན་གྱིས་སླར་དེ་གཉིས་ལ་ཆོས་ཀྱི་གླེང་མོ་དང་སླད་ཕྱིན་རྐུ་མ་བྱ་མི་རུང་བའི་ཁ་ཏ་བྱས་མཐར་ཙི་གུའི་གནོད་ངན་མེད་པར་སྒོམ་ཆེན་དགེ་སྦྱོར་འཕེལ་བར་གྱུར་ཅེས་འཁོད་དོ། ཧད་ཀྱིས་བལྟས་ན་རྩོམ་ཐུང་དེ་ནི་གྲོང་ཚིག་ལས་གྲུབ་ཅིང་ནང་དོན་ཡང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཏུ་མངོན་ནའང་། ཞིབ་མོར་བརྟག་སྐབས་དེ་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་ལ་བསམ་བློའི་དོན་སྙིང་ཡང་ཟབ་མོ་ལྡན་ཡོད།
《རྫ》སྒྲུང་གི་རྩོམ་པ་པོ་ནི་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན། དེའི་སྐོར་མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ངོ་སྤྲོད་གནང་བར་གཞིགས་ན། སྒྲུང་དེའི་མཛད་བྱང་དུ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ལས་པ་རི་རྡ་ར་ཏི་ཤི་ལ་ཞེས་འཁོད་པ་ནི་ཞབས་འབྲིང་པ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་པའི་དོན་དང་། ཁོང་ནི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་བྱུང་ཞིང་པཎ་ཆེན་དྲུག་པ་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སློབ་མ་དང་། པཎ་ཆེན་བདུན་པ་བསྟན་པའི་ཉི་མའི་ཡོངས་འཛིན་སྔ་མ་ཡིན། ཁོང་བཀྲས་ལྷུན་དགོན་གྱི་འབྲོང་རྩེ་ཁང་ཚན་དུ་གཏོགས་པས་རྒྱུན་དུ་ཡོངས་འཛིན་འབྲོང་རྩེ་བ་ཞེས་འབོད་པ་དང་། 《རྫ》སྒྲུང་དེ《བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ》དཔེ་རིང་ནང་དུ་བསྒྲིགས་ཡོད། བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་གཏམ་རྒྱུད་འདི་ལྟ་བུ་བརྩམས་སམ་ཞེ་ན། མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་དོན་ཁོང་ནི་ཤེས་རྒྱ་ཆེ་ལ་ཡིད་གཞུངས་པའི་ཆོས་པ་ཚུལ་ལྡན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་རྟག་ཏུ“ངས་པཎ་ཆེན་མཆོག་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་བྱ་དགོས་བསམ་བྱུང”ཞེས་བརྗོད་དེ་དཔེ་ཁྲིད་ཧ་ཅང་ནན་པོ་བྱེད་པ་དང་། ཕྱོགས་མཚུངས་ཁོང་གིས་ལྐོག་ཟ་ཁོག་རུལ་གྱི་སེར་སྐྱ་དཔོན་རིགས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་ཆེན་པོ་བྱེད་ལ་དེ་ཚོར་ཁ་བརྡུང་དྲག་པོའང་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དཔོན་ངན་ཟ་རྔམ་ཅན་དེ་ཚོས་ཁོང་ལ་ཞེ་འཁོན་གཏིང་ནད་བཟུང་སྟེ་མཐའ་འབུད་བཏང་བས་ཁོང་ཡོངས་འཛིན་ལས་གནས་ལས་བྲལ་ཏེ་རི་ཁྲོད་དབེན་པ་ཞིག་ཏུ་མི་ཕེབས་མཐུ་མེད་བྱུང་། དེ་ལྟར་ཁོང་ཡོངས་འཛིན་ཆེན་པོ་ཞིག་ནས་དབེན་གནས་སྒོམ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཐོག་ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་ཡང་ཐབས་རྡུགས་ཉམས་ཞན་དུ་སོང་བ་དེས་ཁོང་གི་ཐུགས་སེམས་འཁྲུགས་པ་ནི་སྨོས་ཅི་དགོས། དེའི་དབང་གིས་ཁོང་གིས་རྩོམ་ཡིག་བྲིས་ཏེ་ཁ་གཏད་ཚོར་སུན་འབྱིན་དང་། རང་གི་འདོད་དོན་མ་འགྲུབ་པའི་སྐྱོ་ཤས་མཚོན་པ་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་འཁོར། 《རྫ》སྒྲུང་ནི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲའི་འོག་ཁོང་གིས་གཞིས་རྩེའི་ཤར་ངོས་ཀྱི་ལྕགས་ཐང་བྲག་སྐྱ་ཞེས་པར་མཚམས་ལ་བཞུགས་པའི་སེང་དབར་དུ་བརྩམས་པ་ཡིན།
《རྫ》སྒྲུང་ནང་སྒོམ་ཆེན་གྱིས་མཁའ་ལ་འཕུར་ལྡིང་བྱེད་པའི་བྱ་རྒོད་ཅིག་ལ་སྨྲས་པའི་གཏམ་དེ་ནི་རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློའི་མཚོན་ཚུལ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་འདི་སྐད་དུ“ང་ནི་སྐྱོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅུང་ཟད་ཞུ། ……ཀུན་དང་བསྟུན་ན་དམ་པའི་ཆོས་དང་འཁོན། ཆོས་མཐུན་གནས་ན་ཀུན་གྱིས་བརྙས་སྨོད་བྱེད། ཆོས་ལ་འབུངས་ན་མཐོ་དམན་དགྲ་རུ་ལངས། དམའ་ས་བཟུང་ན་སྙོན་ཆུང་མཐའ་ལ་འབུད། ཕར་ལ་ཕན་བཏགས་ཚུར་ལ་གནོད་ངན་བྱེད།”ཅེས་གསུངས་པ་དེའི་ཐོག་ནས་རྩོམ་པ་པོ་བློ་ཕམ་ཡི་མུག་ཇི་ལྟར་བྱུང་ལུགས་གསལ་བར་བསྟན། ཚུལ་འདིར་གཞིགས་ན་མཁྱེན་ལྡན་རྣམ་པས་གསུངས་པ་ལྟར《རྫ》སྒྲུང་ནང་གི་སྒོམ་ཆེན་ནི་རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་དཔེ་རུ་སྦྱར་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག འོ་ན་རྫ་ར་སེར་སྐྱ་དང་བྱི་བ་སྨུག་ཆུང་ཞེས་པའི་རྐུན་པོ་དེ་གཉིས་སུ་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་དང་། དེ་མིན་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སུ་ཞིག་མཚོན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྐབས་འདིར་རྩོམ་པ་པོས་རང་གི་ཁོར་ཡུག་མི་སྣའི་སྣང་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་སྲོག་ཆགས་གཞན་གྱིས་གཟུགས་སུ་བཀོད་དེ་བསྐོར་གཏམ་གཏོང་བ་ཞིག་ལས་ཞིབ་ཕྲའི་མི་འདི་དང་འདི་ཞེས་བརྗོད་དུ་མེད་ཀྱང་སྐབས་དེའི་བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་ནང་གི་རྫ་ཙིག་ལྟ་བུའི་གཞུང་རྒྱུ་རྐུ་ཟོས་ཀྱི་ལས་ལ་རྔམ་པའི་དཔོན་ངན་དེ་ཚོར་རྣོ་ངར་ཆེ་བའི་ཟུར་ཟ་དང་། དེ་མིན་མི་སྣ་གཞན་དག་གི་རྣམ་འགྱུར་འདྲ་མིན་ཡང་མཚོན་ཐབས་བྱས་པ་དེང་སྐབས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དབྱེ་སྲོལ་ལ་གཞིགས་ན《རྫ》སྒྲུང་ནི་ཟུར་ཟའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཏུ་དབྱེ་ཆོག
རྩོམ་པ་པོས་རང་གི་ཀུན་སློང་དེ་ལྟ་བུའི་ཐོག་ནས《རྫ》སྒྲུང་རྩོམ་འབྲི་བྱས་ཤིང་། ཁོང་གིས་དཔོན་རིགས་རྐུན་པོ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་སུན་འབྱིན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ཚོས་བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་གི་གཞུང་རྒྱུ་བར་ཟོས་བྱས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་དུ་བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་ལ་ཤ་ཞེན་བྱེད་པ་མཐར་གཏུགས་ནས་བཤད་ན་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་རྙིང་པའི་ཁེ་ཕན་སྲུང་ཐབས་བྱེད་པ་ནི་རྩོམ་པ་པོའི་རང་ངོས་ཀུན་སློང་འབའ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཀྱང་རྩོམ་རིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལྟར་རྩོམ་ནང་རྩོམ་པ་པོའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་འདུས་ཡོད་ལ་རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་བློས་སྒྱུར་མི་ཐུབ་པའི་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་མངོན་གྱི་ཡོད། དེར་རྟེན《རྫ》སྒྲུང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་གོང་རིམ་དཔོན་ངན་ཟ་རྔམ་ཅན་ལ་བསྐོར་གཏམ་སུན་འབྱིན་བྱས་པ་དེས་རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་ཐུབ་མིན་ལ་ལྟོས་པར་དོན་དངོས་ཐོག་སྐབས་དེའི་དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་ཁྲོད་དུ་ལྐོག་ཟ་རྐུ་རྒྱག་གི་སྲོལ་ངན་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གྱུར་ཏེ་རུལ་སུངས་ལྟ་ཁུངས་མེད་པ་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་ཞིང་། དེའི་ཐོག་ནས་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་བོད་ཀྱི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་ཉིན་བཞིན་ཉམས་གུད་དུ་འགྲོ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་གནད་འགངས་ཆེ་དེའང་ཕྱོགས་ཙམ་གསལ་བཤད་བྱུང་ཡོད། དཔོན་ངན་ཟ་རྔམ་ཅན་ཚོ་རྫ་ཙིག་ཚོ་རྫ་ཙིག་གི་གཟུགས་སུ་བཀོད་པ་དེ་སྐབས་དེར་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས“རྐུན་མ་གོས་ཆེན་གྱོན་པ། ཉིན་མའི་གུང་ལ་ཡོང་འདུག”ཅེས་ཟེར་བ་དང་འདྲ་པོ་གང་འདྲ་མི་འདུག་གམ། དེའི་ཐོག་ནས《རྫ》སྒྲུང་ནི་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་བསམ་བློའི་མངོན་ཚུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དུས་མཉམ་པའི་རྩོམ་ཐུང་གཞན་དང་བསྡུར་ན་ཡར་ཐོན་གྱི་ཕྱོགས་ངེས་ཅན་ཞིག་གནས་པ་མཐོང་ཐུབ།
རྐུན་མའི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་འབྱུང་རྩ་ནི་སྒེར་དབང་ལམ་ལུགས་ཡིན་ལ། དེ་ནི་བཤུ་གཞོགས་གྲལ་རིམ་གྱི་མ་རབས་ཐ་ཤལ་གྱི་རང་ཕན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོན་དངོས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། ལམ་ལུགས་རྙིང་པའི་བག་ཆགས་ངན་པའི་དབང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་གསར་པའི་ནང་དུའང་ད་དུང་ལྐོག་ཟ་རྐུ་འཁྱེར་གྱི་སྤྱོད་ངན་མུ་མཐུད་གནས་ཡོད་སྟབས་སྤྱི་ཚོགས་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ཤུགས་ཆེན་སྤེལ་དགོས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། རྩོམ་རིག་ནི་མིའི་ཀུན་སྤྱོད་དུ་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དེས་མི་ཆོའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྐུལ་སློང་ཐུབ་པ་དང་། མིའི་གཤིས་རྒྱུད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ་རིམ་བཞིན་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་བའི་ནུས་པ་ཐོན་གྱི་ཡོད།
《རྫ》སྒྲུང་གིས་བཤུ་གཞོག་གྲལ་རིམ་གྱི་རྐུན་ཇག་གི་སྤྱོད་ངན་ལ་ཁ་བརྡུང་བཏང་ཁར་རྩོམ་རིག་གཟུགས་སྣང་གི་ཐོག་ནས་མ་བྱིན་ལེན་པ་ནི་ཆེས་ཐ་ཤལ་གྱི་སྤྱོད་ལམ་ཞིག་ཡིན་པས་ཅིས་ཀྱང་སྤོང་དགོས་པའི་མི་ཆོས་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་རྩ་དོན་གསལ་བཤད་དང་། མིའི་སྤྱོད་བཟང་གི་ལྟ་བ་མཚོན་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་གཏམ་རྒྱུད་དེའི་གཞི་རྩའི་བསམ་བློ་ནི་ད་ལྟའི་ཆར་ཡང་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཆེར་ལྡན་ཞིང་། དེའི་དགེ་མཚན་གྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ང་ཚོས་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་དར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཆོག་པ་སྟེ། སྲོག་ཆགས་གཞན་དག་གིས་རྫ་ཙིག་གཉིས་ལ་ཁ་ཏ་བྱས་པ་དེ་རྣམས་དེང་སྐབས་རྐུ་འཕྲོག་ཚུལ་མིན་བྱ་བས་དུས་འདའ་བའི་མི་ཚོར་གོ་བསྐོན་སློབ་གསོ་གཏོང་རྒྱུར་སྤྱད་ཆོག་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་མི་འདྲ་བའི་གཏམ་སྣ་ཚོགས་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུགས་ཅི་རིགས་ཀྱང་གསལ་ལ་དཔེར་ན། རྫ་ར་བློ་ལྡན་ཞེས་པས་བརྗོད་དོན་དུ“བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བརྟག་སྟེ་བྱས་ན་བཟང་། བརྟག་དཔྱད་མེད་པར་བྱས་ན་ཕུགས་ནས་འགྱོད། གཡོ་ཅན་ཁ་ནས་བདེན་བདེན་ཅི་ཡང་ལབ། གཡོ་ཅན་མི་ཡིས་རང་སྐྱོན་སྔོན་ལ་གླེང་། གཡོ་ཆེན་མི་ཡིས་དགྲ་བོ་འཛུམ་གྱིས་བསུ། གཡོ་ཅན་བྱི་ལས་ཉལ་ནས་བྱིའུ་འཛིན། གཡོ་ཅན་རྐུན་མས་གཞན་ནོར་ཐབས་ཀྱིས་རྐུ། ”ཞེས་པ་ལྟ་བུས་ང་ཚོར་མི་དང་བྱ་བའི་བདེན་རྫུན་བླང་དོར་གྱི་གནད་ལ་མི་རྨོངས་པར་ཞིབ་ཕྲའི་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་སྟངས་བསྟན་པ་དང་། ལྷག་དོན་སྒོམ་ཆེན་གྱིས་རྫ་ཙིག་གཉིས་ལ་ཡང་ཡང་གདམས་པའི་སྐད་ཆ་ཚིག་གཉིས་ཏེ། “རང་ནོར་ཆོག་ཤེས་གཞན་ནོར་ཧམ་མ་བྱེད། རང་ལུས་དཔེ་ལོངས་གཞན་ལ་གནོད་མ་བྱེད”ཅེས་པ་ནི་དུས་གང་ཞིག་དང་ཡུལ་གལ་ཞིག་ཏུ་རང་རེ་ཀུན་གྱིས་ལེགས་བཤད་གདམས་ངག་ཏུ་བཟུང་འོས་སོ། 《རྫ》སྒྲུང་གི་རྩོམ་ཚུལ་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། དེས་ཚིག་སྦྱོར་སྙན་འཇེབས་ཁོ་ན་དམིགས་བཀར་མི་བྱེད་པར་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་དངོས་དོན་ཟུར་ཟའི་ཐོག་ནས་མཚོན་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དེ་གཏམ་རྒྱུད་བརྩམ་བྱའི་རྨང་གཞིར་འཛིན་ཐོག་གཞན་ཕན་གཙོ་བཟུང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྲུང་རྩོམ་སྟངས་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་བ་དང་། ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་གཏམ་དཔེ་ཇི་སྙེད་འཚོལ་བསྡུས་ཀྱིས་རྩོམ་འབྲི་ལས་སྣོན་བྱས་པ་བརྒྱུད《རྫ》སྒྲུང་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་རྗོད་ཚིག་གསར་དུ་གཏོད་དེ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བཀོད་པའི་མི་སྣ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་གཤིས་གསལ་འདོན་དང་། ལྷག་པར་དུ་རྫ་ཙིག་གཉིས་པོས་རྐུ་རྒྱག་བྱེད་སྐབས་ལྐོག་ལྐོག་སུད་སུད་དང་། རྫུན་རྐུབ་བརྡོལ་རྗེས་ངན་སྤྱོད་མཁྲེགས་བཟུང་དང་། ཁ་གཤགས་འགྱེད་སྐབས་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་གཞུང་བོར་བའི་མ་རུང་རྐུན་བུའི་གདོང་རིས་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་དུ་བཀོད་ཡོད།
《རྫ》སྒྲུང་གི་གཞི་རྩའི་བསམ་བློ་དེ་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་དང་། མཛེས་རྩལ་རིག་པ་དང་མཐུན་པ་མ་ཟད་དེས་རྩོམ་ཡིག་ཇི་ཙམ་གོག་དཀའ་བ་དེ་ཙམ་ཡག་པར་བརྩི་བའི་བཟོ་ལྟ་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་སྲོལ་གྱི་འཆིང་རྒྱ་གཏོར་ཐོག་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་ཕྱིར་འབོལ་རྩོམ་འབྲི་སྟངས་སྤྱད་དེ་གཏམ་རྒྱུད་ཚིག་ཉུང་དོན་ཟབ་དང་ལྟ་ཀློག་བདེ་བ་ཞིག་བྲིས་ཡོད་པས་ད་ཕན་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ནང་རང་རེའི་ལྗོངས་སུ་རྒྱ་ཆེར་ཁྱབ་ཅིང(ལྷག་པར་དུ་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་ཁྱབ་ཆེ)དེའི་ནང་གི་དཔེ་ཚོག་དུ་མ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངག་ལམ་དུའང་འཇགས་ཐོག་མི་སྒེར་གྱི་རྩོམ་རིག་དེ་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །
འོན་ཀྱང་གྲལ་རིམ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཀག་རྒྱའི་རང་བཞིན་ལས《རྫ》སྒྲུང་རྩོམ་པ་པོའི་རང་ངོས་ཀུན་སློང་ནི་ལམ་ལུགས་རྙིང་པའི་ཁེ་ཕན་སྲུང་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྤྱི་དང་འདྲ་བར་སྒྲུང་གི་འགོ་ནས་མཇུག་བར་ཆོས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་སྟར་ལ་བརྒྱུད་དེ་ཁྱབ་ཡོད་ཅིང་། ད་དུང་བཤུ་གཞོག་གྲལ་རིམ་གྱི་བསམ་པའི་འདུ་ཤེས་འགའ་ཡང་མངོན་པ་བཅས་ནི་རྩོམ་རིག་དེའི་སྙིགས་རོ་ཡིན་པས་ངེས་པར་དུ་མཐའ་དཔྱོད་ནན་ཏན་གྱིས་རྫུན་སྤང་བདེན་སྒྲུག་བྱ་དགོས། ཕྱོགས་མཚུངས་གཏམ་རྒྱུད་ནང་ཁྱབ་ཆུང་བའི་གཙང་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་སྐད་འགའ་ཞིག་ཐད་ཀར་བཀོལ་བ་ནི་གཅིག་གྱུར་གྱི་བརྡ་དང་གསལ་འཕྲོད་ཡོང་རྒྱུར་གནོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཕྱིར་འབྲི་སྟངས་དེ་རིགས་རང་རེས་བྱར་མེད་དོ། །
སྨྲས་པ།
ཛ་རའི་རྐུན་མ་མཚང་འདོན་མཁས་པ་ཡིས། །
ཙིག་གུའི་གནོད་ལ་བག་ཡོད་ཟོན་བྱོས་ཞེས། །
གཏམ་གཅིག་སྐུལ་བ་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་དབེན། །
རྒྱུད་ངན་འགོག་ལ་རེམས་ཤིག་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས། །
1983ལོའི《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག》དེབ་དང་པོ་ལས་བཏུས།