text:
དང་པོ། བསླབ་བྱའི་མཚན་ཉིད་དང་ནང་དོན་གྱི་སྐོར།
སྤྱིར་བསླབ་བྱ་ཞེས་པའི་ངོ་གདོང་གི་དོན་ནམ་སྒྲ་བཤད་ཙམ་ནི“བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཞི་ལ་གོ་བ་ལེན”①མོད། དོན་དམ་དུ་བསླབ་བྱ་ཞེས་པ་འདིར་རང་གི་དམིགས་སའི་ཡུལ་ལ་ཁ་ཏ་སློབ་གསོ་དང་བྱ་བའི་འཇུག་ལྡོག་གི་གདམས་པ་སྟོན་པའི་དོན་ཞིག་ཡོད། བསླབ་བྱའི་རྩོམ་ལུས་ལ་ཡང་གོང་གི་གོ་དོན་དེ་ལས་གཞན“དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་སྐོར་གྱི་བླང་དོར་བྱེད་ཚུལ་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཅིང་། རྗོད་བྱེད་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ལམ་ནས་དྲངས་པའི་རྩོམ་ལུས་ཤིག་ཡིན”②ཞེས་པ་བཞིན་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཕྱོགས་ པར་གདམས་པ་དང་། བསླབ་བྱ་ལ་རྩ་བའི་ཁྱད་ཆོས་བཞི་ཡོད་དེ། “ལྷ་ཆོས་སྒྲུབ་ཚུལ་ལ་སྦྱར་བའི་བརྗོད་བྱ་དང་། དམ་ལྷོད་རན་པའི་རྩོམ་རྒྱ། ཉམས་འགྱུར་མང་པའི་ཚིག་སྦྱོར། ཆེས་རང་ག་བའི་ཚིག་རྒྱན”③བཅས་ལས་དང་པོ་ནི་ལྷ་ཆོས་སྒྲུབ་ཚུལ་ལ་སྦྱར་བའི་བརྗོད་བྱ④ཡིན་པས་བསླབ་བྱ་ལ་བརྗོད་བྱ་ནང་བའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་ཆེ་ཞིང་།བླང་དོར་དང་དགེ་སྡིག་གི་ལེགས་ཉེས་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་ལ་འཇུག་པར་སྐུལ་བ་ཤུགས་ཆེ། གཞན་ཡང་རྩོམ་པ་པོ་སོ་སོའི་ཡིད་ཀྱི་དམིགས་ས་དང་ཁ་གཏད་ཡུལ་མི་འདྲ་བར་གཞིགས་ནས་འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་ཀྱི་བགྲོད་རིམ་མང་པོ་ཞིག་སྐབས་བབ་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལྟར་གདམས་པའང་ཡོད། བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་བསླབ་བྱའི་རྩོམ་རིག་སྐོར་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པ་རུ“སྐབས་འདིར་བཤད་པའི་བསླབ་བྱ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་གསོའམ་ཁ་ཏའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་སྐོར་གྱི་བླང་དོར་བྱེད་ཚུལ་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཅིང་། ཞར་དུ་འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་ལ་ཕན་པའི་བསླབ་བྱ་གཙོ་བོ་སྲིད་དང་ཁྱིམ་སྐྱོང་གི་གནས་ལུགས་གདམས་པ་བཅས་གཉིས་སུ་སྣང”⑤ཞེས་པ་འདི་ལས་ཀྱང་བསླབ་བྱ་རྩོམ་རིག་གི་བརྗོད་བྱའི་དོན་ནི་ནང་པའི་ལྷ་ཆོས་རྐྱང་བ་མིན་པ་ཤེས་ཐུབ། གཞན་རྩོམ་པ་པོས་བསླབ་བྱའི་གོ་དོན་གླེང་དུས“རྒྱལ་པོ་དང་སློབ་དཔོན།དགེ་བཤེས་རྣམས་ཀྱིས་བོད་འབངས་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་སྐུལ་བའི་བསླབ་བྱ་དང་ཞལ་གདམས།གཞེན་སྐུལ།འདོམས་པ།དྲན་སྐུལ་སོགས་གསུངས་གནང་མཛད་འདུག་པ་རྩོམ་རིག་གི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ནས་བསླབ་བྱའི་རྩོམ་ལུས་སུ་གཏོགས་ཤིང”⑥ཞེས་ཞལ་གདམས་ཀྱི་རྩོམ་ རིག་ཀྱང་བསླབ་བྱའི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཡོད་པ་ལྟར་ན་བསླབ་བྱ་ཞེས་པ་འདི་རྩོམ་ལུས་དང་བརྗོད་བྱ་ཆིག་རྐྱང་བ་ཞིག་མིན་པ་རྟོགས་སླའོ། །
གཉིས་པ། བསླབ་བྱ་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་བསླབ་བྱ་འདི་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས།
སྤྱིར་བསླབ་བྱ་ནི“རྒྱ་གར་རྩོམ་རིག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོའི་དབང་གིས་བོད་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྩོམ་ལུས་ཤིག་བྱུང་བ་ཡིན”⑦ཞེས་པ་བཞིན་བོད་བཙན་པའི་དུས་སུ་ནང་པའི་བསྟན་པ་རིམ་བཞིན་བོད་ལ་དར་བ་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་མང་པོས་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་མང་པོ་རིམ་བཞིན་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། བན་དེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《བཤེས་སྦྲིངས》དང་ཙནྡྲ་གོ་མིས་བརྩམས་པའི《སློབ་སྤྲིངསགཉིས་བོད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་དེས་བོད་ཀྱི་བསླབ་བྱ་རྩོམ་རིག་སྔར་བའི་བདེ་ལེགས་ངང་དར་ཐུབ་པ་བྱུང་།དེའི་རྗེས་སུ་འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་པོའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《མི་ཆོས་གནད་ཀྱི་ཕྲེང་བ》དང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི《བསླབ་བྱ་མུ་ཐུ་ལིའི་འཁྲི་ཤིང》 གཞན《གུང་ཐང་སློབ་གཉེར་བསླབ་བྱ》དང《བསླབ་བྱ་ཨ་རུ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་དགའ་ཚལསོགས་བསླབ་བྱའི་གསུང་རྩོམ་མང་པོ་ཞིག་རིམ་བཞིན་བྱུང་བ་དང་།གསུང་རྩོམ་འདི་དག་བརྗོད་བྱའི་ཐད་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཇི་ལྟར་སྦྱོང་ཚུལ་དང་།རབ་བྱུང་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་གདམས་ངག་ཡང་དག་བསྲུངས་པར་བྱེད་ཚུལ།དུས་རྒྱུན་དུ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་བརྩི་དགོས་པ་དང་མི་ཚེ་སྟོང་ཟད་མི་བྱེད་པར་ལས་ལ་འབད་དགོས་ཚུལ་སོགས་ལྷ་ཆོས་དང་མི་ཆོས་ཀུན་ལ་བསླབ་བྱ་ཡང་ཡང་བཏང་ནས་སྐྱེས་བུ་ཀུན་ལ་རང་གི་འཕྲིན་ལས་ཐད་ནས་ཡ་རབས་ལས་ལ་བརྩོན་པར་སྐུལ་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ།།
བསླབ་བྱ་འདི་ནི་གུང་ཐང་འཇམ་པའི་དབྱངས་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་གུང་ཐང་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེས་མཛད་པའི་སློབ་གཉེར་བསླབ་བྱ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། བསླབ་བྱ་འདིའི་མཇུག་ཏུ“དེང་སང་བསྟན་པ་སྙིགས་མའི་མཐར་སོན་པའི་དབང་གིས་ཉམས་ལེན་དགོས་པའི་གཏམ་ཡང་ནུབ། ཐོས་བསམ་དགོས་པའི་གཏམ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་། གང་ཐོས་པ་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་། ཐོས་པ་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་ཚུལ་སོགས་ལེགས་པར་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པར་སྣང”⑧ཞེས་རྩོམ་པ་པོས་སྐབས་དེར་འདི་ལྟ་བུའི་བསླབ་བྱ་ཞིག་རྩོམ་པའི་ཀུན་སློང་དང་དམིགས་ཡུལ།དགོས་པ་སོགས་གསལ་བོར་གསུངས་ཡོད་པ་བཞིན། སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ལས་སྐལ་བསོད་ནམས་དམན་པས་ཆོས་བྱེད་མཁན་ཉུང་བ་དང་།ཆོས་བྱེད་འདོད་ཀྱང་ཡང་དག་གི་ལམ་སྟོན་མཛད་མཁན་དེ་བས་ཀྱང་དཀོན་པ། མི་རྣམས་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ལེ་ལོ་དང་རྣམ་གཡེང་གིས་ཁྱེར་བའི་མིག་མདུན་གྱི་གནས་བབ་ཡིད་སྐྱོ་ཞིང་ཞེ་སྡུག་པ་ཁོ་ནར་འདུག་པའི་སྣང་ཚུལ་རྒྱུད་ལ་ཡུན་རིང་དུ་ཤར་བའི་ཐོག་དགེ་སློང་དཀོན་མཆོག་རྡོ་རྗེས་བསྐུལ་བའི་ངོར་རིགས་སྨྲ་དོན་གཉེར་རྣམས་ལ་ངེས་པར་མཁོ་བར་དགོངས་ནས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེང་གི་དུས་འདི་ལ་མཚོན་ན་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་འགྱུར་ལྡོག་དང་ཁམས་མོས་འདོད་འདུན་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་ཞིག་གི་དབང་གིས་གཞོན་རབས་རྣམས་ཁ་ཕོ་ཆེར་སྒྲོག་ལ་དགའ་བ་དང་།རང་སྣང་མགོ་འཕང་མཐོ་བ།བག་ཡངས་རྒྱས་སྤྲོས་ལ་ཞེན་པ།སློབ་སྦྱོང་གི་སྤྲོ་སེམས་དང་བརྩོན་སེམས་ཞན་པ།ཡ་རབས་ཀུན་སྤྱོད་དང་རྒན་བཀུར་ཆུང་བྱམས་སོགས་ཀྱི་མི་ཆོས་འགྲོ་ལུགས་བཟང་པོ་ཡང་དགུན་གྱི་ཆུ་བོ་བཞིན་འགྲིབ་མུས་སུ་མཆིས་པས་ན།འདི་ལྟ་བུའི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བསླབ་བྱ་དག་ནི་དུས་ཐོག་ཆར་བའི་ཚུལ་ལས་མི་འདས་པས་ན་བསམ་བློ་སློབ་གསོའི་རིན་ཐང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་གདའ་འོ། །
གསུམ་པ། བསླབ་བྱ་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་སྐོར་བཤད་པ།
རྗེ་གུང་ཐང་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེས་མཛད་པའི་བསླབ་བྱ་ནོར་བུའི་གླིང་དུ་བགྲོད་པའི་ལམ་ཡིག་འདི་ནི་བསླབ་བྱའི་བརྩམས་ཆོས་མཚན་ཉིད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མི་དགོས་ལ། གསུང་རྩོམ་འདིའི་ཁ་བྱང་ཧྲིལ་བོར《མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཚུལ་གྱི་བསླབ་བྱ་ནོར་བུའི་གླིང་དུ་བགྲོད་པའི་ལམ་ཡིག》ཅེས་བྱ། བསླབ་བྱ་འདིར་རྩོམ་པ་པོས“སྐྱེ་བར་བཏགས་པས་མངོན་རློམ་ཚངས་པ་དང་། །ཁེངས་དྲེགས་འབྱོར་བས་གཡེང་བས་འདོད་ལྷའི་རིགས། །མ་ཡིན་བློ་གསལ་ཚུལ་མཐུན་དོན་གཉེར་ཅན། །སློབ་གཉེར་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་པར་འདོད་རྣམས་ལ། ། གདམས་ངག་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་ནོ་ཉོན་ཅིག་ཨང་། །”ཞེས་རང་རློམ་ཁེངས་དྲེགས་ཀྱིས་གཟིར་བའི་རིགས་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་མཐུན་དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་བཅོས་མིན་ཀུན་སློང་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གསུང་ཚིག་གིས་གླེང་བསླངས་ནས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་རྗེས་འཇུག་པའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ་བསླབ་གདམས་གལ་ཆེན་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པས་ལེགས་པར་གསན་དགོས་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་། དལ་བརྒྱད་འབྱོར་བཅུའི་མི་ལུས་རྙེད་དཀའ་བས་མི་ཚེ་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་མི་གཏོང་བར་མ་འོངས་པའི་ལས་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་བའི་དམ་ཆོས་དང་མཇལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལེགས་པར་བསྟེན་ནས་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་སྦྱང་དགོས་པ་སོགས་ཕྱི་བཤོལ་རྣམ་གཡེང་སྤངས་ཏེ་མི་ཚེ་དོན་དང་ལྡན་པར་བྱ་བར་སྐུལ་ཡོད་པ་དཔེར་ན།དལ་བའི་རྟེན་ཐོབ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་དང་མཇལ། །མཚན་ལྡན་བཤེས་དང་ཆོས་མཐུན་གྲོགས་ཀྱིས་བསྐྱངས། །མཐུན་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་འཛོམས་པ་འདི་འདྲ་བ། །ཡང་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་ལ་དོན་ཆེ་བས། །ཕྱི་བཤོལ་སྤངས་ཏེ་སྙིང་བོ་ལོངས་ཤིག་ཨང་། །ཞེས་དང་། །རང་ཡུལ་དང་གཉེན་ཉེ་སོགས་རྒྱབ་ཏུ་བསྐྱུར་ནས་རྒྱང་རིང་དུ་སློབ་གཉེར་ལ་ཡོང་ནའང་རྒྱུས་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ནས་དོན་མེད་ཀྱི་གྲོགས་ངན་སོགས་བསྡུས་ནས་རྣམ་གཡེང་ལ་འཁོར་མི་རུང་བར་གདམས་པ་དཔེར་ན། “ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕ་ཡུལ་ཉེ་དུ་ཀུན། །བཞག་སྟེ་རྒྱང་རིང་ཡུལ་དུ་སོང་ན་ཡང་། །རྒྱུས་མེད་ཡུལ་ནས་དོན་མེད་མཛའ་བཤེས་སོགས། །བསྡུས་ཏེ་རྣམ་གཡང་བྱེད་པ་སྨྱོན་པ་ཡིན། །འོངས་དོན་ཐོས་བསམ་ལས་ལ་སྒྲིམས་ཤིག་ཨང་།།”ཞེས་དང་། ཀུན་སྤྱོད་ལེགས་ཤིང་སྨྲ་བ་ཉུང་བ།བརྩོན་སེམས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་དོན་གཉེར་བྱ་དགོས་པར་གདམས་པ་དཔེར་ན། “ཀུན་སྤྱོད་གཙང་བས་གཞན་གྱི་ཡིད་དུ་འཐད། །སྨྲ་བ་ཉུང་བས་ཕོག་ཐུག་གཡེང་བ་མེད། །དད་བརྩོན་དྲན་ཤེས་བརྟན་པོས་ཉིན་རེ་བཞིན། །ཡོན་ཏན་ཡར་ཚེས་ཟླ་ལྟར་འཕེལ་འགྱུར་བས། །སྒོ་གསུམ་བག་དང་ལྡན་པར་གྱིས་ཤིག་ཨང་།།”ཞེས་པ་ལྟ་བུ། འབྱོར་བ་ལྡན་མིན་གང་ཡིན་ཡང་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་བ་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པས་མིག་རྒྱང་ཐུང་ཞིང་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བ་བསྙེག་པ་ནི་བླུན་པོའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་བསྟེན་ནས་དོན་གཉིས་བྱ་བ་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་དགོས་པར་སྐུལ་བ་དཔེར་ན“མིང་ལ་མཐུན་རྐྱེན་ཟེར་ཡང་ཆོས་ཕྱོགས་ལས། །ཉམས་བྱེད་འདོད་ཡོན་བདུད་ཀྱི་གཡབ་མོ་སྟེ། །འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་སྔོན་བྱོན་དམ་པ་རྣམས། །དབུལ་བས་མ་མནར་དོན་གཉིས་རྩེར་སོན་པས། ། འཕྲལ་ཕུགས་ཁེ་ཉེན་གང་ཆེ་དཔྱོད་ཅིག་ཨང་།།” ལྟ་བུ།། རབ་བྱུང་བཙུན་པའམ་ནང་བའི་རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་ཉིན་གཅིག་གཉིས་ཙམ་དུ་མི་འགྲུབ་པས་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་ཡུན་རིང་ལ་འབད་པས་སྦྱང་དགོས་པ་དཔེར་ན།ཞུགས་མ་ཐག་ནས་མཁས་པའི་གོ་འཕང་འདོད། །ཉིན་རེར་ཟས་ཀྱང་མི་དྲན་རྩོམ་འགྲུས་རྩོམ། །ཞག་གསུམ་ལོན་ཚེ་རྗེས་མེད་གཡེང་བས་འཁྱེར། ། དེ་འདྲ་དེ་ལ་ཅི་ཡང་མི་ཡོང་བས། ། བརྩོན་པ་ཆུ་བོའི་རྒྱུ་བཞིན་བསྟེན་ཅིག་ཨང་། །ཞེས་དང་།གཞུང་དོན་མ་འཆོལ་མ་ནོར་བར་རིམ་བཞིན་ཆ་ཚང་བར་སྦྱང་དགོས་པར་གདམས་ཚུལ་དཔེར་ན“དབུ་ཚད་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ། ཆོས་མངོན་མཛོད་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་སྒོམ། །བསྟན་པའི་ནང་མཛོད་འདུལ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམས། །མ་ཚང་བསླབ་གསུམ་ཡ་བྲལ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ། བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་ཚང་བར་སྦྱོངས་ཤིག་ཨང་། །” ཞེས་དང་། “ཐུན་མོང་ལམ་སྦྱངས་སྔོན་དུ་མ་སོང་ཞིང་། ། གཞུང་དོན་ལྟ་བའི་བློ་མིག་མ་ཕྱེ་བར། །ཆོ་གའི་ངག་འདོན་བྱང་བ་ཙམ་ཞིག་གིས། །གསང་སྔགས་འཆང་བའི་གྲལ་དུ་མི་ཚུད་པས། །བསྟན་པ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སློབས་ཤིག་ཨང་། །”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། མདོར་ན་བསླབ་བྱ་འདིར་ལུས་རྟེན་ལ་སྙིང་བོ་ལེན་དགོས་ཚུལ་དང་ཐོས་པ་དོན་གཉེར་བྱ་དགོས་པར་གདམས་པ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཚུལ། སློབ་གཉེར་སྐབས་ཀྱི་གེགས་དང་གཉེན་པོ།བསླབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་དང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་སློབ་པའི་སྐོར་བཅས་གོ་བདེ་རྟོགས་སླའི་ངང་གནད་བསྡུས་སུ་གསུངས་ཡོད་པས་བརྗོད་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །
བཞི་པ། བསླབ་བྱ་འདིའི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཁྱད་ཆོས་བཤད་པ།
སྤྱིར་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཀུན་ལ་སྙན་ངག་གི་ཉམས་ཀྱིས་ཕྱུག་ལ་ངོ་མཚར་ཞིང་དགའ་བ་སྐྱེད་ནུས་པ་དང་། ཚིག་གསལ་གོ་བདེ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་བློ་དམན་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་གོ་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། བསླབ་བྱའི་རྩོམ་ལུས་དེ་རིགས་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ལམ་ནས་བྲིས་པ་རྒྱུགས་ཆེ་ཞིང་བཅད་ལྷུག་སྤེལ་མ་དང་མགུར་གྱི་རྣམ་པ་ལྟར་བྲིས་པའང་ཡོད། བསླབ་བྱ་ནོར་བུའི་གླིང་དུ་བགྲོད་པའི་ལམ་ཡིག་འདི་ནི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ལུས་སུ་བརྩམས་ཡོད་མོད། སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་ལུགས་ལྟར་ཚིགས་བཅད་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ལ་ཚིག་རྐང་བཞི་རེ་ཡོད་པའི་ལུགས་ལས་བརྒལ་ནས། བསླབ་བྱ་འདིར་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ལ་ཚིག་རྐང་ལྔ་རེ་ཡོད་པ་དང་། ཚིག་རྐང་ལྔ་བ་རུ“སྒྲིམས་ཤིག་ཨང” “སྤོངས་ཤིག་ཨང” “གྱིས་ཤིག་ཨང”“མ་བྱེད་ཨང”ལ་སོགས་བཀོལ་ནས་སྐབས་བབས་ཀྱི་དོན་ལ་ནན་གྱིས་བསྐུལ་བ་མཚོན་པར་བྱས་པས་བསླབ་བྱའི་ནུས་པ་བླ་ལྷག་གིས་འབུར་དུ་ཐོན་པར་བྱས་ཡོད། ཚིག་སྦྱོར་གོ་བདེ་ལ་མངོན་བརྗོད་དང་བརྡ་རྙིང་སོགས་ཀྱིས་བཅིངས་མེད་པར་མ་ཟད་དཔེར་བཀོད་པ་ཡང“སྡིག་གྲོགས་ཡིན་ཞེས་རྭ་ཅན་མི་འབྱུང་གིས།”“ཆོས་མིན་སྤྱོད་པའི་ཐན་སྙེ་མགོ་འཕང་མཐོ”ལྟ་བུ་སོགས་གོ་བདེ་བའི་དཔེ་མང་པོ་བཀོད་ཡོད་པས་བློ་དམན་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་ཀྱང་ཐེངས་གཅིག་ཀློག་པས་གོ་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་ནོ།།
གསུང་རྩོམ་འདིའི་མཇུག་གི་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་ལ་སྒྲ་རྒྱན་བཀོད་ཡོད་པ་དཔེར་ན“འཁོར་ལོ་བཞི་ལྡན་སྐལ་བཟང་ཐོབ་སྐབས་འདི། ། འཁོར་བའི་འཆིང་བ་གཅོད་པའི་དུས་ཡིན་པས། །འཁོར་གསུམ་སྐོར་བའི་ཐབས་ཙམ་མ་ཡིན་པར། །འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་དགོངས་དང་ངེས་རྙེད་ནས། །འཁོར་གསུམ་དང་པའི་དགེ་སྦྱོར་གྱིས་ཤིག་ཨང་། །ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་བསམ་པའི་བཟང་ངན་ཡིན། །ཆོས་ཀྱི་སྒོ་འབྱེད་རྣམ་དག་ཐོས་པ་ཡིན། །ཆོས་སུ་སོང་ཚད་འདི་སྣང་ཞེན་ལོག་ཡིན། །ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་ཡིན། །ཆོས་ལ་ཆོས་བཞིན་སྤྱོད་པར་གྱིས་ཤིག་ཨང་། །རྣམ་མང་གཞུང་ལུགས་ཟབ་ཡངས་ཆུ་གཏེར་ལས། །རྣམ་དག་ཐོས་པའི་ནོར་བུ་ལེན་པའི་ཚུལ། །རྣམ་པར་བཤད་པའི་མིག་སྨན་ཐར་མ་ཡིས། །རྣམ་གྲོལ་དོན་གཉེར་ཡོངས་ཀྱི་མིག་ཕྱེ་སྟེ། །རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་གྱུར་ཅིག །” དེ་ལས་གཞན་བསླབ་བྱ་འདིར་ལེགས་བཤད་བརྩམས་ཆོས་མང་པོའི་ཁྲོད་རྒྱུན་དུ་བཀོལ་བཞིན་པའི་ཟླ་བོ་དངོས་པའི་དཔེ་ལྟ་བུ་བཀོལ་མེད་མོད།བོད་མིའི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་མཐོང་དང་ཐོས་བཞིན་པའི་དཔེ་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ་དག་སྤྱད་ཡོད་པས་གོ་བདེ་ལ་ཚིག་གསལ་བ་སོགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་དུ་མ་ལྡན་པ་ནི་གསུང་རྩོམ་འདིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །
དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས།
1.①ཁྲི་བསམ་གཏན། རྩོམ་འཇུག་ཡིད་གཞོན་དགའ་ཚལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000ལོ། p136
2. ②③④⑤རྒྱ་ཡེ་བཀྲ་བྷོ། བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་
རྩོམ་རིག་གི་རིགས་དང་རྣམ་གཞག་ཚངས་པའི་ཚད་ཡིག མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005ལོ། P149-150 P152
3. ⑥⑦བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་བསླབ་བྱའི་རྩོམ་་་་་
རིག་སྐོར་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པ། 2009ལོའི་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག
4. ⑧རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེ། བོད་ཀྱི་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་རྩོམ་ཡིག་གཅེས་བསྡུས། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2001ལོ། P 335


c: text/html

text:
༄༅། །ཆམ་པའི་ནད་རིགས་བཅོས་ཐབས།
གསོ་བྱེད་སྙིང་པོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གསང་བ་མན་ངག་ཡོན་ཏན་རྒྱུད་ཀྱི་སྐབས་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ཆམ་པའི་ནད་ལ་སྨན་བཅོས་བྱེད་སྟངས་སྐོར་ལ་ཅུང་ཟད་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དེ་ལ་ཆམ་པའི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་དང་། དབྱེ་བ་དང་། རྟགས་དང་། བཅོས་ཐབས་དང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད།
(༡)ཆམ་པའི་རྒྱུ་ནི་ངོ་བོ་རིམས་ནད་སྤྱི་དང་ཆོ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནོ།
(༢)རྐྱེན་དེ་ཡང་སྣ་བུག་གཡས་གཡོན་ནས་རྩ་རོ་རྐྱང་གཉིས་མར་ལ་ཁ་བལྟས་ཟངས་དུང་ལྟ་བུར་ཁ་གདངས་ཡོད་པ་དེ་ལ་མི་གཙང་བའི་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་འདྲེས་པ་དང་། རྡུལ་འཚུབ་དང་། གྲིབ་དང་། དྲི་ཕོག་པ་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་རྩ་དེ་ཆམ་ལ་ཕབ་པས་ན་ཆམ་པ་ཞེས་གྲགས་ཤིང་། ཁྱད་པར་གྱི་རྐྱེན་ནི་བ་མོ་དང་། རླུང་དང་། སྒྲ་དྲག་པོ་བསྒྲགས་པ་སོགས་ཀྱིས་འཇིགས་དངངས་དང་གཉིད་མེད་པས་གཡེར་བ་དང་། གཉིད་ལོག་དྲགས་པ་དང་། སྔས་མཐོ་དྲགས་པ་དང་། ཆུ་མང་པོ་འཐུངས་པ་དང་། ཉལ་པོ་སྤྱད་དྲགས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། ཁའི་མཆིལ་མ་བཀག་པ་དང་། དུད་པ་དང་། རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་ནད་འཁྲུགས་པས་ཆམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།
(༣)དབྱེ་བ་ཕྱེ་ན། རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་འདུས་པ་བཞི་དང་། གྲེ་ཆམ། གློ་ཆམ། རིམས་ཆམ། སྣ་ཆམ་སྟེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།
(༤)སྤྱིའི་རྟགས་སུ་ཆམ་པ་ཀུན་ལ་གློ་དང་སྦྲིད་པ་འབྱུང་ཞིང་། གྲེ་བ་དང་སྣ་བུག་གཉིས་ཀ་ཚ་ཞིང་འགགས། སྣ་ཆུ་འཛག བྱེ་བྲག་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཆམ་པ་ཡིན་ན་སྣ་ཟ་འཕྲུག་བྱེད་ཅིང་སྦྲིད་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་། མུར་འགྲམ། སོ། ཀླད་པ་བཅས་ན། སྨིན་མ་དང་སྣའི་བར་དུ་སྲིན་བུ་རྒྱུ་སྙམ་བྱེད། སྐད་འགགས། མཐར་སྨིན་རྟགས་སུ་མཆིལ་མ་དང་སྣབས་ལུད་མང་དུ་འཛག
མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ཆམ་པ་ཡིན་ན་མགོ་དང་། ཚིགས་བཞི། ཉྭ་བཅས་ན། སྟོད་མི་བདེ་ཞིང་བརླ་དང་རྐེད་པ་བརྡུངས་སྙམ་བྱེད། ཁ་ཏིག་ཁ། ཟས་ཀྱི་དང་ག་མེད། ལུས་ལ་གྲང་ཤུམ་བྱེད། སྲོད་ལ་ཤ་དྲོད་ཚ། རྨི་ལམ་ཟ་ཟིར་མང་། སྣ་རྩེ་ནག་ཅིང་སྣ་ནང་དུ་ཁྲུམ་པ་འཁྱེར། མཆིལ་སྣབས་དམར་སེར་ཉིད་དུ་འཛག་པ་ཡིན་ནོ།
བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་ཆམ་པ་ཡིན་ན་ལུད་པ་མང་དུ་ཐོན། དབུགས་རྔུབ་གཏོང་མི་བདེ། ལུས་ལྕི། ཡི་ག་འཆུས། ཁ་མངལ་ཞིང་གཡལ་ལ་མཆིལ་སྣབས་སྣུམ་ཅན་དཀར་པོ་འཛག་གོ
འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྟགས་དེ་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་ཁྱད་པར་བྲང་ན། ལུས་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞན། མིག་དམར། རྣ་བ་ཟ། ལུད་པ་དང་དབུགས་ཀྱི་དྲི་མི་ཞིམ་པ་ཡིན་ནོ།
གྲེ་ཆམ་ནི་དང་པོ་གྲེ་བ་དང་རྐན་མཚུལ་རྣམས་ཚ་ལ་བར་དུ་སྣ་ཆུ་འཛག མཚུལ་པ་འགགས་པ་དང་ཐ་མ་སྦྲིད་པ་མང་པོ་ཡང་ཡང་བསྟུད་ཅིང་འོང་ངོ་།
གློ་ཆམ་ཡང་གྲེ་ཆམ་དང་འདྲ་བར་དང་པོ་གྲེ་བ་ཚ་ཞིང་སྐད་འཛེར། བར་དུ་གློ་མང་ཞིང་མགོ་དང་བྲང་རྒྱབ་སྦྲགས་ནས་ན། ཐ་ན་ལུད་པ་རྣག་ཏུ་ལུ་ཞིང་གློ་གཅོང་གི་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ།
རིམས་ཆམ་ནི་མགོ་དང་ཚིགས་གཞི་དང་བྱིན་པ་དང་ཉྭ་སོགས་ན། རོ་སྟོད་མི་བདེ་བ་དང་། བརླ་དང་རྐེད་པ་བརྡུངས་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཏིག་ཁ། དང་ག་མི་བདེ། གྲང་ཤུམ་བྱེད། སྲོད་ལ་ཤ་དྲོད་ཚ། རྨི་ལམ་ཟ་ཟིར་མང་བ་བཅས་གོང་གི་མཁྲིས་གྱུར་དང་ཆོ་འདྲ། དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་དྲག་ཤུལ་གྱི་རིགས་དང་། བཅུད་ཅན་ཤོར་བས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ཆམ་པར་སྐྱུག་ཤོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཤི་བ་མང་ངོ་།
སྣ་ཆམ་ནི་སྣ་ཚ་ཞིང་ཟ་གཡའ་བྱེད་ལ་སྣ་ཆུ་མང་དུ་བྱུང་ངོ་།
(༥)བཅོས་པའི་ཐབས་ལ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ལས། སྤྱི་ལ་སྨན་དང་། ཟས་དང་། སྤྱོད་ལམ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ། དེ་ལ་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཐང་སོགས་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་རིགས་མ་བཏང་བར་ནད་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་གཉེན་པོའི་སྨན་གཏོང་བ་ཡོད་ཀྱང་། དེས་ནི་ལུས་བཟང་ཞིང་གྲེ་ཆམ་སོགས་ནད་ཚབས་ཆུང་ངུ་ལ་ཕན་པ་སྲིད་ཀྱང་། རང་ལུགས་ལ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ནད་ཕལ་ཆེར་ལུས་ལ་བྱེར་ཞིང་རུས་ལ་ཞེན་པ་དང་། ཆུ་སེར་དུ་རྙོགས་པ་དང་། འཁྲུགས་པ་དང་། གྲུམ་བུར་འགྱུར་ཞིང་ཐུ་ན་འཆི་བའང་ཡོད། དེ་ཙམ་མ་ཟད་གློ་ནད་བརྒྱད་ཀྱང་ཆམ་ནད་འདི་ལས་འབྱུང་བ་མང་། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན་ནད་འདི་ཐུ་ཆུང་ངུར་ངོས་མི་འཛིན་པར་བཅོས་ཟབ་དགོས་པ་ནི་གལ་ཆེ་བ་ཡིན། དེ་ལ་ཐོག་མར་ཟས་སྨྱུང་བར་བྱས་ཏེ་ཆུ་སྐོལ་ཚད་ལྡན་ལན་འགའ་བཏང་། དེ་རྗེས་ལྷན་ཐབས་སུ་སླེ་ཏྲེས་བདུན་ཐང་གསུངས་པ་སྒེར་སྨན་ཤིན་ཏུ་ཟབ་ཀྱང་དེང་སང་སྤྱི་སྨན་ཙམ་ནོར་བུ་བདུན་ཐང་ཐུན་༣.༤ཡུལ་དུས་དང་དཔགས་ཏེ་བཏང་། གོས་དྲོ་བས་བྱིབས་ལ་རྔུལ་དུ་བཅུག དེས་ནི་ཚ་བ་སྨིན་པ་དང་གསོད་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ཡང་ན་མ་ནུའི་འཕྲུལ་ཐང་གོང་བཞིན་གཏོང་བ་ཤིན་ཏུ་ཟབ། དེས་མ་ལྡོག་ན་ཆམ་འཇོམས་དཔའ་བོ་༡༤སྦྱོར་བ་ཚད་ལྡན་བཏང་བས་གཉན་ཚད་དང་རིམས་ལས་གྱུར་པ་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་གསང་སྨན་ལྡན་པས་ཆམ་པའི་རིགས་ཀུན་ལ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་ཤིང་། ཁ་བསྒྱུར་ནི་གློ་འགོག་པར་དཀའ་ན་སྟར་བུ་དང་རུ་རྟ། ༧གྲེ་བ་ཚ་ན་ཕྱི་རྒྱུད་ལི་ཤི་དྲུག་པ། ༧གློ་མང་ཞིང་སོབ་ན་སྲོ་ལོ་དཀར་པོ་དང་ནག་ཚང་ཨ་ཀྲོང་། ༧མགོ་བོ་ན་ན་ག་དུར་དང་སྤུ་ནག ༧ཡ་མར་བབས་ན་ཐང་ཕྲོམ་དང་བྱི་ཏང་ག་རྣམས་རང་རང་གི་ཁ་བསྒྱུར་བསྣན་པ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཁྱུང་སྔོན་དགུ་པ་རིམས་འཁྲུགས་གཉན་ཚད་སྤྱི་དང་གློ་ཆམ་གྲེ་བ་བབས་པར་བསྔགས། ༧གཞན་ཡང་ཁྲག་མཁྲིས་ཅན་གྱི་ཆམ་པའི་རིགས་ལ་ཁྱུང་སྔོན་དགུ་པ་དང་། སྟོད་ལུགས་སྤང་རྩི་༡༢ ༧བད་རླུང་ཅན་གྱི་རིགས་དང་སྦྲགས་ན་ཨ་གར་སོ་ལྔ་དང་། ༧སྣ་ཆུ་འཛག་ན་གུར་ཁྱུང་གང་རུང་མན་ངག་བསིལ་སྦྱོར་དང་ལྟག་པ་སྤྲད། ཡང་སྨན་སེར་ཆེན་མོ་དང་སྤྲུ་ནག་ཉེར་ལྔ་སོགས་འདི་ལ་མཆོག་གྱུར་ཡིན་ཀྱང་། ནད་སྟོབས་ཆུང་ལ་གཉེན་པོ་སྟོབས་ཆེས་ན་མི་རུང་བའང་ཤེས་དགོས།
བྱེ་བྲག་གི་བཅོས་ཐབས་ལ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་འདུས་པ་བཞི་པོ་གང་ཤས་ཆེ་བར་མདེ་ཁ་རིམ་པས་བསྒྱུར་དགོས། གྲེ་ཆམ་ལ་ལི་ཤི་དྲུག་པའི་སྟེང་ལྷན་ཐབས་སྐྱེར་ཤུན་སོགས་བཅུ་བསྡེབས་པའི་ལྡེ་གུ་རིལ་བུར་བསྒྲིལ་ལ་ཁ་མུར་བསྟེན་པའམ་ཁོང་དུ་བཏབ་པས་གྲེ་བའི་ཚད་པ་སེལ། ཡང་ན་བོང་དཀར་དྲུག་པ་སོ་ཕག་གདུས་ཁུ་མཁུར་བཀང་བསྟེན་པས་གྲེ་བ་ཚ་སྐམ་སྐད་འགགས་ཁ་སྐམ་ནད་ལ་བསྔགས། ནད་སྟོབས་ཆེ་ན་ཁྱུང་སྔོན་དགུ་པ་ཟབ། ཚབས་ཆེན་ལྕེ་འོག་སྐྱོར་གོང་གི་རྩ་ལ་གཏར། གྲེ་ཆམ་མཚུལ་པར་ཞེན་ལ་ལ་ཕུག་ཁུ་བས་བདུག་ཅིང་སྣ་སྨན་ཕྱི་རྒྱུད་བཞིན་བསྟེན།
གློ་ཆམ་ལ་ལྷན་ཐབས་ཨ་རུ་༧པ་བསྟེན། རྗེས་སུ་གློ་ཚད་ཀུན་སེལ་དང་ཡང་ན་འཁྲུགས་གློ་ཀུན་སེལ་ཡང་ཆམ་མཇུག་ལ་བསྔགས། ཡང་ན་སྤང་རྒྱན་༡༥འདིས་ཆམ་ཚད་གྲེ་བར་བབས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ། བད་རླུང་སྟོད་དུ་འཁྱིམས་པའི་གཟེར་ཆེན་དང་། ཁྱད་པར་བད་ཚད་ལ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས།
རིམས་ཆམ་ནི་རིམས་ནད་གང་ཡིན་དེའི་གཉེན་པོ་དང་ལྟག་སྤྲོད་ཀྱིས་བཅོས་དགོས་ཀྱང་། ཕལ་ཆེར་ལ་གོང་གི་ཁྲག་མཁྲིས་ཅན་ལྟར་བཅོས་པས་འཐུས།
ཡང་ཆམ་པ་བཅོས་རྡུགས་དང་བཅོས་མ་བྱུང་བ་ཡུན་ལོན་པ་ལ་ཐང་ཆེན་༢༥སྨིན་རྟགས་མ་བྱུང་བར་བསྡུ། དེ་ནས་གཉེན་པོའི་སྨན་རིམ་པར་གཏོང་དགོས།
ཡང་སྣ་ཆམ་ལ་སྤོད་ཀྱི་རླངས་པའི་བདུག་མང་དུ་བྱ་ཞིང་། མཁྲིས་བཅོས་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་ཆུའི་འཕྲུལ་འཁོར་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔྱད་དམ་སྤྱོད་ལམ་དང་། གུ་གུལ་དཀར་ནག རས་སྔོན། ནཱ་གི ཆུ་སྲིན་སྡེར་མོ། ཤ་བའི་ཚིལ། ཨ་རུ། ཨར་ནག ལང་ཐང་རྩེ། ནས་སྣ་གཉིས་སྦྱར་སྣར་བདུག་པས་སྣ་ཆུ་ཆད་ཅེས་ཀྱང་གསུངས། མཇུག་ཏུ་གུར་གུམ་བཅུ་གསུམ་དང་ཅུ་གང་བདེ་བྱེད་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་། ག་བུར་ཉེར་ལྔ། མྱུ་གུ་ཟླ་ཤེལ་སོགས་རྗེས་བཅོས་དཔག་དགོས། ཁ་ཟས་ནི་ཚ་བ་ཚ་སྟེ་ཇ་འཇམ་པ་དང་། ཕྱེ་ཚོད་དང་། བ་རའི་ཞོ་དར་བསྟེན་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དྲག་ཤུལ་གྱི་རིགས་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ། དྲོད་བཅུད་ཀྱི་རིགས་སྤང་བར་བྱ་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ལོག་པས་འགྲམས་ནས་རིམས་སམ་ཡང་ན་འཁྲུགས་སུ་ཤོར་བ་ཡིན་ན་འགྲམས་འཁྲུགས་རང་རང་གི་གཞུང་བཞིན་བརྩོན་པས་བཅོས་འོས་ཀྱང་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་གོང་ཞུས་རྣམས་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་བསྟུན་པའི་རྩོམ་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་འབྲི་དགོས་པའི་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་རྒན་པོའི་ཉམས་མྱོང་རྣག་ཐོག་གཙགས་འཁེལ་ཐུབ་པ་སུར་འོས་སུས་བཤད་ལ་བཀག་འགོག་མེད་པའི་བདག་རྐྱེན་ཚད་མེད་ཀྱིས་སྲིད་ཇུས་མཛུབ་སྟོན་གནང་དོན་ལྟར། གུས་ནས་གསོ་ཡུལ་གྱི་ནད་རིགས་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་ཀྱང་། སྟོང་དང་ཉིས་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟགས་བཅོས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་གཏིང་མཐའ་བྲལ་བ་ཞིག་ཞུ་འདོད་ལྷག་པར་ཆེ་ཡང་། གུས་རང་རིག་གཞུང་ཐོག་རང་ས་ནས་མ་ལྡེངས་པས་དེ་ཡང་། འདི་ལ་མ་སྦྱངས་རྨོངས་ཚོད་ཀྱིས། །འཆད་རྩོད་རྩོམ་པའི་གྲྭར་འཇུག་པ། །ཝ་སྐྱེས་སེང་ལྤགས་གྱོན་པ་བཞིན། །ནམ་ཞིག་རྗེས་ངན་གསལ་བར་འགྱུར། །གསུངས་པ་ལྟར། ཨོ་ཚོད་ཀྱི་ཞུ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་དཀའ། རང་བློ་རང་ལ་འཁེལ་ཞིང་གདེང་དང་ལྡན་པ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཐིགས་ཙམ་ལས་ཞུ་རྒྱུ་མེད་རུང་སླད་ཕྱིན་རྒྱལ་ཡོངས་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་བོད། ལྷག་ཏུ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་སློབ་གསར་གཞོན་ནུ་རྣམས་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བའི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་ཞིག་ཆགས་པའི་ཆེད་དུ་ཤིང་ནྱ་གྲོ་ཏའི་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པའི་ཚུལ་དུ་ཆམ་པའི་ནད་བཅོས་ཐབས་ཨེམ་རྗེ་རྒད་པོ་གཞུང་དང་བྲལ་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ།
དང་པོ་ནད་འདིའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི། གཙོ་བོ་ལུས་སྟོབས་ཞན་པས་འདུ་ལོངས་ཆེ་སར་ཕྱིན་ནས་དུ་བ་རླངས་པས་རིམས་དྲི་སྣ་ལ་འཇུག་ཞེས་པ་ལྟར། ཆམ་པ་ཕོག་པའི་མི་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་པ་དང་། ཁ་སྣའི་དྲི་མ་འདྲེས་པ། ཐལ་རྡུལ་མང་པོ་ལངས་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་ཚ་གྲང་འཐབ་པ་སོགས་གཙོ་གྱུར་གྱིས་ནད་གཏའ་ཕོག་འཕྲལ་རྩ་རྒྱུད་ལྟར་མཁྲིས་རྟགས། ཁ་ཁ་མགོ་ན་ཤ་དྲོད་ཚ་བ་དང་། །ཞེས་པ་དང་། བད་རྟགས་དང་ག་མི་བདེ། ཁ་མངལ་བ། རླུང་རྟགས། དཔྱི་དང་རྐེད་པ་རུས་ཚིགས་མ་ལུས་ན། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ཚ་བ་ཞག་གསུམ་བད་རླུང་འདྲེས་པའི་དུས་སུ་ཤ་དྲོད་ཚ་རྐྱེན་གྱིས་ཆུ་ལ་ཞུགས་པ། སྐོམ་དད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ཆང་དང་། ཞོ་བཅུད། གྲང་ཤུམ་གྱིས་རྐྱེན་པས་མེ་ཉིར་བསྲོས་པ་སོགས་མིན་ན་རྩ་དང་ཆུ་སོགས་ནད་པའི་ཡིད་དང་བསྟུན་ནས་བལྟས་ཏེ། གཙོ་ཆེ་བ་མེ་ཉིར་མ་ཞུགས་པས་ལག་པ་དཔྲལ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཤ་དྲོད་ཆེ་ཆུང་ལ་དཔགས་པའི་ནོར་བུ་བདུན་ཐང་ངམ་འཕྲུལ་ཐང་རིལ་བུ་རྐྱང་པ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཕྱག་རྒྱུན་ཞལ་གདམས་གཏོང་ཚུལ་ཕན་ནུས་བཅས་པ་པར་འཁོད་ཟུར་གསལ་ལྟར་སྨིན་རྟགས་མ་བྱུང་བར་བཏང་བས་སྨིན་རྟགས་སུ་རུས་ཟུག་དང་གྲང་ཤུམ་འཇགས་རྗེས་ཆམ་འཇོམས་དཔའ་བོ་༡༤སོགས་གཉེན་པོའི་སྨན་དང་། ༧ ཡ་མར་བབས་ན་གུར་ཁྱུང་། རྡོ་རྗེ་རབ་འཇོམས། ༧གློ་ལ་གཙོ་བོ་༢༥ མཁྲིས་ཤས་ལ་གི་དགུ་ཁྱུང་ནག ༧བྲང་ཚ་བ་ལ་སྤང་རྒྱན་༡༥ ལུག་མུར་བདུན་པ། ༧གྲེ་བ་བབས་ཏེ་སྐད་འགགས་པར་ལི་ཤི་དྲུག་པ་དང་། བོང་དམར་བདུན་པ། ༧ལྕེ་ཆུང་རྒྱས་པར་ཕན་པ་ཀུན་ལྡན། ༧གྲེ་བ་ཚ་བར་ཁྱུང་སྔོན་དགུ་པ། ༧སོ་ནད་སྐྱོན་ཅན་ལ་སྤང་རྩི་༡༢ ཕན་ཀུན། ༧མགོ་གཟེར་ལ་གསེར་མདོག་བཅུ་གཅིག ༧སྣ་ཆུ་མང་ན་ནོར་བུ་བདུན་ཐང་གི་དུ་བ་བདུག ཁ་ལ་རྡོ་རྗེ་རབ་འཇོམས་བཅས་སྐབས་བསྟུན་བཏང་ཞིང་ཟས་སྤྱོད་གོང་བཞིན་ཚུལ་ལྡན་བྱུང་ན་ཆམ་པ་སེང་དྲག་ཏུ་འགྲོ་གི་ཡོད། འོན་ཏེ་ཆམ་པའི་ནད་ཐུ་ཆུང་བའི་རིགས་དང་གློ་བཅས་གོང་གསལ་ཐང་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་ནད་བཟློག་པར་བྱེད་ངེས་ཡང་གོང་གསལ་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ལོག་པས་བླ་གཉན་གྱི་ནད་ཅེས་ནད་གཞི་གཅིག་ཐོག་ཉིས་བརྩེགས་གང་བྱུང་ན་རྒྱུད་ཀྱི་གསོ་ཚུལ་དགུ་ཡི་ནང་གསེས་གཙོ་བོ་དམེ་ཤོར་འཁྲུགས་འདུམ་ལྟ་བུར་ཁ་བཤད་ལག་ལེན་ཡ་བྲལ་དུ་མ་སོང་བའི་ཐོག་ནས་བཅོས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲ།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ནི་ཐོག་མར་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༢ལོ་ནས་དབུ་ཚུགས་པ་ཡིན་ཞིང་། ད་ལྟ་ལྷ་ས་སློབ་ཁུལ་དང་ཉིང་ཁྲི་སློབ་ཁུལ་གཉིས་ཡོད། སློབ་གྲྭའི་ལྟེ་གནས་དེ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སར་ཆགས་ཡོད་ལ། རྒྱ་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཀུང་ཆིང་༡༨༩༤ཟིན་པའི་ཁྲོད་འཛུགས་སྐྲུན་རྒྱ་ཁྱོན་གྱིས་རྨི་ངོས་གྲུ་མ་ཁྲི་༡༧༢ཟིན་པ་དང་། ནགས་བཟོའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱིས་རྨིད་ངོས་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་༢༣༧ཟིན་ཡོད། སློབ་གྲྭར་རྩོམ་རིག་སློབ་གླིང་དང་། རང་བྱུང་ཚན་རིག་སློབ་གླིང་། བཟོ་རྩལ་སློབ་གླིང་། ཞིང་ལས་རིག་པའི་སློབ་གླིང་། དཔལ་འབྱོར་དོ་དམ་སློབ་གླིང་། ཡུལ་སྐོར་དང་ཕྱི་སྐད་སློབ་གླིང་། སྒྱུ་རྩལ་སློབ་གླིང་། དགེ་འོས་སློབ་གླིང་། རྒྱུན་མཐུད་སློབ་གསོའི་སློབ་གླིང་། ཀྲུང་དབྱང་གློག་འཕྲིན་སློབ་ཆེན་བོད་ལྗོངས་སློབ་གླིང་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་སློབ་གླིང་༡༡ཡོད། དེ་དག་སོ་སོར་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་། ལོ་རྒྱུས། མཛེས་རིས། དེ་བཞིན་སྲིད་འཛིན་དོ་དམ། སྐྱེ་དངོས་འདེབས་གསོ་རིག་པ། སྐྱེ་ཁམས་རིག་པ། ཕྱུགས་ནད་སྔོན་འགོག་གི་གསོ་རིག། རོལ་དབྱངས་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་ཧྲོའོ་ཧྲི་ཐོབ་ཐང་སྤྲོད་གནས་༨དང་། སྤྱིར་བཏང་དངོས་གཞིའི་ཆེད་ལས་༤༩ཡོད། ཆེད་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་ཆེད་ལས་༣༠ཡོད་པ་དེས་རྩོམ་རིག་དང་། རང་བྱུང་ཚན་རིག བཟོ་རྩལ་རིག་པ། གསོ་བ་རིག་པ། སྲིད་འཛིན་དོ་དམ། ཁྲིམས་ལུགས། སྒྱུ་རྩལ་སོགས་སློབ་ཁྲིད་ཚན་ཞིབ་ཀྱི་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་ནས་ཡོད། དེ་བཞིན་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་སློབ་གསོ་དང་། སྤྱིར་བཏང་དངོས་གཞི་དང་ཆེད་ལས་སློབ་གསོ། དར་མའི་སློབ་གསོ། ཡུན་རིང་དར་མའི་སློབ་གསོ། ཡིག་སྤྲིངས་སློབ་གསོ། ཕྱི་རྒྱལ་སློབ་མའི་སློབ་གསོ་སོགས་སྐས་རིམ་དང་རྣམ་པ་མང་བའི་སློབ་གཉེར་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
ལྷ་སའི་སློབ་ཁུལ་དུ་ད་ཡོད་དགེ་རྒན་དང་ལས་བཟོ་བ་མི་གྲངས་༨༦༣ཡོད་པའི་ནང་དགེ་རྒན་གཅིག་པོ་མི་༥༢༣ཡོད། དེའི་ནང་རབ་འབྱམས་པའི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་ཐོབ་ཐང་ཅན་༨༢དང་། འབུམ་རམས་པའི་ཐོབ་ཐང་ཅན་མི་༩ཡོད་པ་དེས་དགེ་རྒན་ གཅིག་པོའི་བསྡོམས་འབོར་གྱི་17.4%ཟིན་ཡོད། གཞན་ ཡང་ད་ལྟ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་པའི་རབ་འབྱམས་པ་་དང་འབུམ་རམས་པ་མི༥༦ཡོད། དགེ་རྒན་ཁོ་ནའི་ཁྲོད་མཐོ་རིམ་གོ་མིང་ ཡོད་པ་མི་༨༨དང་། རྒྱ་རིགས་དང་ གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་གྱི་དགེ་རྒན་མི་ ༡༩༦ཡོད་པ་དེས་དགེ་རྒན་ཡོངས་ཀྱི་བསྡོམས་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆའི་༣༧༥ཟིན། དེའི་ནང་བོད་རིགས་དགེ་རྒན་ ༣༢༧ཡོད་པ་དེས་དགེ་རྒན་ཡོངས་ཀྱི་བསྡོམས་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆའི་༦༢༥ཟིན་ཡོད། སློབ་གྲྭ་ཡོངས་སུ་གདན་ཞུའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་༣༥དང་། ཟུར་བཞུགས་ དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་༡༡༣། མཚན་འཛིན་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་མི་༡༨ཡོད། དེ་བཞིན་བསྐྱར་ལོག་གདན་ཞུས་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་སློབ་དཔོན་མི་༤དང་། ད་ཡོད་དགེ་རྒན་ཁྲོད་རྒྱལ་ཁབ་《མི་སྣ་ཁྲི་སྟོང་》ལས་གྲའི་ནང་འདམས་ཐོན་བྱུང་བ་མི་༢། རྒྱལ་ཁབ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཕོག་སྣོན་ཐོབ་པ་མི་༦། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་ལས་དོན་པ་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན། རྒྱལ་ཁབ་མི་དོན་པུའི་གཟེངས་བསྟོད་བཅས་ཐོབ་པའི་མི་༦ ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཚན་ཞིབ་སྣེ་ཁྲིད་པར་འདམས་ཐོན་བྱུང་བ་མི་༡༩བཅས་ཡོད།
སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ་《གེ་སར་སྒྲུང་》ཞིབ་འཇུག་ཁང་དང་། བོད་རིགས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་འབོར་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། ཁོར་ཡུག་དངོས་ཁམས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། སྲོག་ཆགས་སྐྱེ་ཁམས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། སློབ་གསོ་སེམས་ཁམས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། དཔལ་འབྱོར་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། རྩིས་རིག་སློབ་གསོ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་བཅས་སློབ་གྲྭ་རིམ་པའི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་ཁུངས་༨ཡོད། ༢༠༠༠ལོར། སི་ཁྲོན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་པའི་“ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་”དེ་སློབ་གསོ་པུའི་མི་རིགས་སྤྱི་ ཚོགས་ཚན་རིག་གི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སུ་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་དང་། ༢༠༠༡ ལོར་“མཐོ་སྒང་འཇིག་རྟེན་ཐིག་རིས་ལྟ་ཞིབ་ཁང་”བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སུ་གཏན་འཁེལ་བྱས། ༢༠༠༤ལོར་ཚོད་ལྟ་ཁང་དེ་གཉིས་སློབ་གསོ་པུའི་ལྟེ་གནས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དུ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་རེད། སློབ་གྲྭར་ད་ལྟ་བོད་རིག་པའི་ཆེད་ལས་མི་སྣའི་དཔུང་ཁག་ཅིག་ཆགས་ཡོད་པ་མ་ཟད། 《གེ་སར་སྒྲུང་》དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། སྐད་ཡིག རྩོམ་རིག རོལ་དབྱངས། མཛེས་རྩལ་སོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁུངས་ནང་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་ཡོད།
རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་སློབ་གྲྭ་ཆེ་འབྲིང་ཁག་དང་ཉམས་མྱོང་སྤེལ་རེས་དང་མཉམ་ལས་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་ཆེད་ལྷ་ས་སློབ་ཁུལ་གྱིས་སྔ་རྗེས་སུ་ནོ་ཝེ་རྒྱལ་ཁབ་དང་། འཇར་པན། ཨ་མི་རི་ཁ། ཨི་ཀྲ་ལི། དབྱིན་ཇི། ཀུ་རེ་ཡ་ལ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་༡༠ཡི་སློབ་གླིང་༡༢དང་ཚན་ཞིབ་སྡེ་ཚན་ཁག་དབར་མཛའ་བརྩེའི་འབྲེལ་ལམ་བཙུགས་ཡོད། ༢༠༠༢ལོའི་ཟླ༡༠པར་རྒྱལ་ཁབ་སློབ་གསོ་པུས་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་ ནས་འཚོགས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་སྐབས་གསུམ་པའི་བོད་སྐྱོར་ལས་དོན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་པེ་ཅིང་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་། ནན་ཅིང་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། སི་ཁྲོན་ སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། ལྷོ་ནུབ་འགྲིམ་འགྲུལ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། ལྷོ་ནུབ་ནོར་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། དེ་བཞིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་བཅས་ཀྱིས་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་རོགས་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུར་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་རེད། མིག་སྔར་ལྷ་ས་སློབ་ཁུལ་དང་གོང་སྨྲོས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་འབྲིང་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་དབར་ དགེ་རྒན་གསོ་སྦྱོང་དང་། སློབ་གྲྭ་མཉམ་གཉེར། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གཏོང་རེས་སོགས་ཀྱི་ཐད་རིམ་པ་དང་ཐབས་ལམ་མང་པོའི་ཐོག་ནས་ཕམ་ ཚུན་དབར་ཉམས་མྱོང་སྤེལ་རེས་དང་མཉམ་ལས་བ་འགུལ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།
༢༠༠༠ལོའི་ཟླ་༨པར། དེ་སྔའི་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཙུང་ལི་གཞོན་པ་ལིའི་ལན་ཆིང་ལྷ་ས་སློབ་ཁུལ་དུ་གཟིགས་ཞིབ་གནང་བར་ཕེབས་ཏེ་“བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་ལྟེ་གནད་དུ་འཛིན་དགོས་”ཞེས་གལ་ཆེའི་མཛུབ་སྟོན་གནང་བ་དང་། ཡང་བསྐྱར་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྐབས་བཞི་པའི་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཏུའང་“ནུས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་བོད་ལྗོངས་སློབ་ཆེན་ཡག་པོ་གཉེར་དགོས་”ཞེས་གསལ་སྟོན་གནང་བ་རེད། བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་རྒྱ་བསྐྱེད་ལས་གྲའི་རྣམ་གྲངས་དེ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་“བཅུ་ལྔ”འཆར་གཞིའི་ལྟེ་གནད་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་བརྩིས་ནས་དངོས་སུ་ལས་འགོ་བཙུགས། འཆར་གཞི་ལྟར་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་མུའུ་༨༣༤༡༩ཡོད་པའི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་སློབ་ཁུལ་གསར་པ་དེ་༢༠༠༧ལོར་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་ངེས་རེད།༢༠༠༤ལོའི་ཟླ་༩པར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་སློབ་གསོ་པུའུ་ གཉིས་ཀྱིས་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཐུན་མོང་ཐོག་འཛུགས་གཉེར་བྱ་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་བཞག་པ་དེས་རང་སློབ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་ཆེས་དཀོན་པའི་གོ་སྐབས་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།
སློབ་གྲྭའི་སླད་ཕྱིན་གྱི་ལས་ཀའི་ནང་རྒྱུན་མཐུད་ཡར་བརྩོན་དང་ནུས་ཤུགས་ཡོད་དགུ་རྩལ་སྤྲུགས་ཀྱིས་མགྱོགས་མྱུར་ངང་སློབ་གཉེར་གྱི་ཆུ་ཚད་ལེགས་པོ་ཞིག་དང་། ཁྱད་ཆོས་འབུར་ཐོན། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ལྡན་པའི་སློབ་གསོ་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ ཞིག་དང་། བོད་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་དང་། ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་འབྲས་མཐོ་བ། ཚད་མཐོའི་ཐབས་ཇུས་བློ་འདྲིའི་རྟེན་གཞི་གཙོ་བོ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོའི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་དང་སློབ་གཉེར་ཕན་འབྲས་མཐོར་འདེགས་གཏོང་རྒྱུར་མིག་དཔེའི་ནུས་པ་འདོན་ཐུབ་པ་བཅས་བྱས་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་མངོན་འགྱུར་ཡོང་ཆེད་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་རྒྱུའོ།


text:
དཔྱད་རྩོམ་འབྲི་མཁན་ཨ་གྷར་ཝལ་ (Kritika Agarwal)
པདྨ་རྒྱལ་གྱིས་བོད་སྒྱུར་བྱས།
གོར་ཁའི་ས་རྩོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྟོགས་ཐབས་སུ། ང་ཚོས་དུས་རབས་གསུམ་གྱི་སྔོན་ལ་ས་ཁུལ་དེར་རྒྱལ་མཚམས་དང་རང་སྐྱོང་མངའ་སྡེ་གང་ཡང་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ལྟ་དགོས།
ནུབ་བྷན་གྷལ་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་བྷ་ནིར་རྗེ་ (Mamata Banerjee) ཡིས། བྷན་གྷ་ལེ་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་པར་གཏན་འབེབས་བྱས་རྗེས། རྡོ་རྗེ་གླིང་གྲོང་གསེབ་ཏུ་གོར་ཁའི་ས་རྩོད་ཐེངས་བཞི་བ་བསླངས་ཡོད། ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་དེ་དྲག་པོའི་འཁྲུག་ཟིང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་ཏེ་ཡུལ་མི་གསུམ་བསད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་མི་མང་པོར་རྨས་སྐྱོན་ཕོགས་པའི་དོན་རྐྱེན་དེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ།
རྡོ་རྗེ་གླིང་རི་གྲོང་དུ་དྲ་ལམ་དང་གནས་ཚུལ་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། གནས་སྟངས་དེ་ནི་ཐེངས་དང་པོར་བྱུང་བ་ཞིག་མིན་པར། ༡༩༨༠ ལོའི་ས་རྩོད་ཁྲོད་མི་ ༡༢༠༠ ཡི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟའི་འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་མ་འོངས་པར་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཆགས་སྲིད་མིན་དོགས་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
གོར་ཁའི་ས་རྩོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྟོགས་ཐབས་སུ་ང་ཚོས་དུས་རབས་གསུམ་གྱི་སྔོན་ལ་ས་ཁུལ་དེར་རྒྱལ་མཚམས་དང་རང་སྐྱོང་མངའ་སྡེ་གང་ཡང་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་ལྟ་དགོས། “རྡོ་རྗེ་གླིང”ཞེས་པའི་མིང་བརྡ་དེ་ནི་ཕྱིས་སུ་དབྱིན་སྐད་ནང་(Darjeeling)“དར་རྒྱས་གླིང” ཞེས་འབྲི་སྲོལ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ས་ཁུལ་དེ་ནི་ ༡༨༢༩ ལོར་དབྱིན་ཇིའི་དམག་དཔོན་ལོ་ཡེ་ཌ་ (Captain Lloyd) དང་། གྷི་རན་ཊ་ (J.W. Grant) གཉིས་ཀྱིས་ཐོག་མར་གསར་རྙེད་བྱུང་རྗེས། དབྱིན་དམག་རྣམས་ཚ་བར་གཡོལ་ཏེ་ངལ་གསོ་བྱེད་སར་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་རེད། དུས་སྐབས་དེར་ཁུན་ཅེན་རྫོན་གྷ་ (Kunchendzonga) རི་འདབས་སུ་ཆགས་པའི་གྲོང་རྡལ་ཆུང་ཆུང་དེ་གར་མོན་པའམ་ལིབ་ཆ་བ་ (Lepchas) ༡༠༠ མ་ཟིན་ཙམ་འཚོ་སྡོད་བྱས་ཡོད་འདུག
རྡོ་རྗེ་གླིང་དང་དེའི་མཐའ་འཁོར་འབྲུག་ཡུལ་དང་བལ་ཡུལ། འབྲས་ལྗོངས་བཅས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་འཁེལ་ཡོད། རི་གྲོང་དེ་སྔོན་ཆད་རྒྱལ་རབས་མང་པོའི་རིང་ཕན་ཚུན་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱས་མྱོང་ཡོད་ནའང་མཐའ་མར་ ༡༨༦༦ ལོར་དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་བའི་མངའ་ཁོངས་སུ་བཅུག་པ་རེད།
ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ ༥༠ ནང་རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་ཇ་ལོ་ཐོན་སྐྱེད་བྱུང་རྗེས། ས་ཁུལ་དེའི་གནས་སྤོ་མི་མང་དང་ངལ་གསོའི་དབེན་གནས་དེ་ལ་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། ས་ཁུལ་དེ་ནི་ཇ་ལོ་འདེབས་འཛུགས་བྱེད་སའི་སྤྱི་གླིང་ ༡༧༠ ལྟེ་བར་གྱུར་བ་རེད། ཡིན་ནའང་ལིབ་ཆ་བ་ཚོ་ལེ་ལོ་སྒྱིད་ལུག་གི་དབང་དུ་གྱུར་ཏེ་ཤིང་ནགས་གཙང་བཟོ་དང་ཇ་ཤིང་འདེབས་འཛུགས། ལྕགས་ལམ་དང་གཞུང་ལམ་བཟོ་སྐྲུན་སོགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་ལ་ཞུགས་མ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཁོ་ཚོར་དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་འདུན་པའང་མེད་འདུག་
རྡོ་རྗེ་གླིང་གི་ས་བདག་ཐོག་མ་སྐུ་ཞབས་ཁམ་བྷིལ་ (Arthur Campbell) ལགས། བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐ་མན་ཌོ་ནས་རྡོ་རྗེ་གླིང་ལ་གནས་སྤོར་རྗེས། སྐུ་ཞབས་ཆམ་བྷིལ་ལགས་དང་བལ་ཡུལ་སྲིད་བློན་བྷ་ཌུར་ར་ནཱ་ (Bhadur Rana) ལགས་གཉིས་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ས་ཁུལ་དེའི་ཇ་ལོ་ཐོན་སྐྱེད་ལ་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་རེད། དུས་སྐབས་དེར་བལ་ཡུལ་གཞུང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཟིང་འཁྲུག་གི་དུས་འགྱུར་འོག་ཡོད།
༡༨༤༦ ལོར་བལ་ཡུལ་གྱི་དུས་ཟིང་ཁྲོད་ཀོ་ཊ་ (Kotparva) ཞེས་པའི་དམར་གསོད་ཆེན་པོ་དེ་བྱུང་བ་དང་། སྐབས་དེར་སྲིད་བློན་བྷ་ཌུར་ར་ནཱ་དང་ཁོང་གི་སྤུན་མཆེད་ཚོས་བལ་ཡུལ་ཕོ་བྲང་གི་གོ་མཛོད་ཁང་དུ་ཕོ་བྲང་གི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ ༤༠ དམར་གསོད་བྱས་པར་བརྟེན་ནས། བལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཤཱ་ཧ་ (Shah) ཡི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཆད་དེ། ར་ནཱ་སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་ཚུགས་པ་རེད། ཕྱིས་སུ་བལ་ཡུལ་ནང་སླར་ཡང་དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང་བལ་ཡུལ་སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་བར་དུས་ཟིང་བྱུང་བར་བརྟེན། བལ་ཡུལ་མི་མང་གི་འཚོ་གནས་སྔར་ལས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད།
སྐབས་དེར་བལ་ཡུལ་ནང་། “ཇ་ཤིང་འདེབས་འཛུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤོག་དངུལ་གྱི་འཁོར་རྒྱུག་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཡོད། ཁྱོད་རང་གིས་ཇ་ཤིང་འདེབས་འཛུགས་ཁྲོད་གསེར་རྙེད་ཐུབ” ཅེས་པའི་བཤད་རྒྱུན་བྱུང་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་གླིང་གི་གནས་སྤོ་མི་མང་གིས་ས་ཁུལ་དེའི་ཇ་ཤིང་འདེབས་འཛུགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་ལ་ཁག་ཐག་བྱས་པ་རེད།
བྷོ་རྗེ་ (Budhu bojju) བྱ་བའི་བུད་མེད་རྒན་འཁོགས་ཤིག་གིས། ཁོ་མོའི་སྤོ་བོ་དང་རྨོ་མོ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་ལ་ཕྱིར་དྲན་གྱིས། དུས་སྐབས་དེར་དཔོན་པོ་ཚོས་བལ་ཡུལ་མི་མང་ལ་སི་ཧར་ (Sehar) ཚོང་གཉེར་ཁང་དུ་ཁེ་བཟང་ཆེ་བའི་ཇ་ལོ་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ལས་ཀ་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་བཤད་དེ། ངལ་རྩོལ་མི་མང་རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་ཁྲིད་ཡོང་སྐོར་བརྗོད་དོན། “ང་ཚོས་སྤོ་བོ་དང་རྨོ་མོ་ཚོའི་ཁ་ནས་གོ་ཐོས་ལྟར་ན། དབྱིན་ཇི་གཞུང་གིས་ཇ་ལོའི་སྤྱི་གླིང་དུ་ཇ་ལོ་ཚོང་གཉེར་བྱེད་སྐབས། ཇ་ལོ་འདེབས་འཛུགས་བྱེད་མཁན་ངལ་རྩོལ་མི་མང་དགོས་མཁོ་བྱུང་སྟེ། ངལ་རྩོལ་བ་འཚོལ་བསྡུའི་དཀའ་ཁག་སེལ་ཆེད་མི་རིགས་དཀར་པོ་ (goras) ཚོས་མགོ་དཔོན་ (Sardars) ཚོར་ངལ་རྩོལ་མི་མང་འཚོལ་བསྡུ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང་། མགོ་དཔོན་ཚོས་མཚན་མོར་ནགས་ཚལ་བརྒྱུད་ནས་ཕཱ་ཧར་ (pahar) ས་ཁུལ་ནས་སི་ཧར་ཚོང་གཉེར་ཁང་གཉིས་བར་ངལ་རྩོལ་མི་མང་ཉོ་ཚོང་གི་ནག་ཚོང་གཉེར་བ་དང་། ངའི་སྤོ་བོ་རྨོ་མོ་ཡང་སྐབས་དེར་མགོ་དཔོན་ཚོས་ཉོ་འཚོང་བྱས་ནས་ས་ཆ་འདིར་ཡོང་བ་རེད་འདུག” ཅེས་ཟེར།
སྐབས་དེར་ངལ་རྩོལ་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་སྟེ། ངལ་རྩོལ་མི་མང་གིས་ལོ་ ༣ རིང་ངལ་རྩོལ་བྱེད་དགོས་པའི་གན་རྒྱ་འཇོག་ཏུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། ངལ་རྩོལ་མི་མང་གིས་ད་དུང་གན་རྒྱ་དེ་ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་མདུན་དུ་འཇོག་དགོས་པ་བཟོས་སྟབས། ངལ་རྩོལ་མི་མང་ཁྲིམས་ཁང་སྒོ་ཁར་བང་སྒྲིག་ཏུ་བཅུག་ནས་མི་མང་གིས་བཤད་མི་ཤེས་པའི་ཧིན་སྐད་དང་དབྱིན་སྐད་གཉིས་ནང་ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་བཀའ་འདྲི་ལ་ལེན་འདེབས་དགོས་པ་དང་། དྲིས་ལན་ཡང་མགོ་དཔོན་ཚོས་ངལ་རྩོལ་མི་མང་ལ་ག་རེ་བཤད་ཡོད་པ་དེ་ག་རང་བཤད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། དང་བླངས་ངལ་རྩོལ་ལམ་ལུགས་ (vls) དེས་དུས་སྐབས་དེའི་བྲན་གཡོག་ལམ་ལུགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་མ་ཟད། ངལ་རྩོལ་མི་མང་ལ་ད་དུང་ལས་ཡུན་ལོ་གསུམ་ཚང་རྗེས། ལས་གནས་ནས་འགྲོ་མིན་དེ་ངལ་རྩོལ་བ་སོ་སོར་འདམ་ག་སྤྲད་ཡོད་པ་རེད།
ཡིན་ནའང་ངལ་རྩོལ་མི་མང་གི་བྱུང་རིམ་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན། སྐབས་དེར་ངལ་རྩོལ་བ་མང་ཆེ་བ་ལོ་གསུམ་གྱི་ལས་ཡུན་རིང་བར་སྡོད་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་ཁོ་ཚོར་འདམ་ག་མེད་པས་མ་ཡིན་པར་ངལ་རྩོལ་ལམ་ལུགས་དེས་ངལ་རྩོལ་མི་མང་བུ་ལོན་ནང་ལྷུང་དུ་བཅུག་ཡོད་སྟབས། ཁོ་ཚོ་ཡང་བསྐྱར་ལས་ཡུན་ལོ་གསུམ་རིང་ངལ་རྩོལ་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་བཟོས་ཡོད་པ་རེད།
སྐུ་ཞབས་ཝིར་མཱ་ (Nitin Verma) ལགས་ཀྱིས་བརྗོད་དོན། “ས་ཁུལ་འདིར་ཁྲིམས་ཡིག་བྲིས་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཇ་ཤིང་འདེབས་འཛུགས་ཀྱི་ངལ་རྩལ་མི་མང་དུས་ནམ་ཡང་ཇ་ཤིང་འདེབས་འཛུགས་ངལ་རྩོལ་བར་གྱུར་བ་རེད” ཅེས་ཟེར།
ས་ཁུལ་དེའི་ངལ་རྩོལ་གནས་སྤོ་མི་མང་ཡུལ་མཐའ་ཁོབས་དེ་འདྲ་ཞིག་ཏུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་དགོས་བྱུང་བ་དང་། ནགས་ཚལ་དེ་གར་ཁོ་ཚོར་ཕྱིའི་གྲོང་གསེབ་ཁག་ཏུ་འབྲེལ་གཏུགས་བྱེད་དུ་བཅུག་མི་འདུག ས་བབ་ཀྱི་དབང་གིས་ཁོ་ཚོ་བྲོས་བྱོལ་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་དང་། རི་གྲོང་དེ་གར་མི་མང་ཁྱིའི་རྐང་རྗེ་དེད་ནས་བྲོས་བྱོལ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་འདུག
དེ་ལྟར་རི་གྲོང་དེར་ངལ་རྩོལ་ཚོ་ཁག་ཅིག་བྱུང་བ་རེད། ཁོ་ཚོ་བལ་ཡུལ་ནས་ཇ་ཤིང་འདེབས་འཛུགས་བྱེད་མཁན་དུ་ཁྲིད་ཡོང་བ་རེད། ཆོ་ཊ་ནཱ་པུར་ (Chottanagpur) གནས་སྤོ་མི་མང་ཇ་ཤིང་འདེབས་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་དགོས་བྱུང་བ་བརྒྱུད་ནས་ཚོ་ཁག་ཕན་ཚུན་བར་འཁོན་འཛིང་བྱུང་བ་རེད། རི་གྲོང་དེའི་བྷན་གྷ་ལེ་ (Bengalis) ཁ་ཤས་ནམ་རྒྱུན་མགོ་དཔོན་དུ་གྱུར་བ་དང་། ཁོ་ཚོས་ཐོག་མར་དབྱིན་ཇི་གཞུང་ལ་ལས་ཀ་བྱས་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་མངའ་སྡེ་གཞུང་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། མར་པ་རེ་སི་ (marwaris)ཚོས་རི་གྲོང་དེའི་སྟོབས་འབྱོར་ཆེ་ཤོས་བཟུང་ཡོད་པ་དང་། ཁོ་ཚོ་བལ་ཡུལ་མི་སེར་ཚོ་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་མེད།
ས་ཁུལ་དེའི་ཡུལ་མི་ཚོས་བལ་ཡུལ་མི་སེར་ཚོ་ནི་གྲལ་རིམ་གཉིས་པའི་མི་སེར་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། གནས་སྟངས་དེ་འདྲའི་འོག་ཏུ་ས་ཁུལ་དེའི་བལ་ཡུལ་མི་མང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་ནག་གསུབ་བཏང་ཡོད། ཡིན་ནའང་ས་ཁུལ་དེར་ཇ་ལོ་འདེབས་འཛུགས་བྱེད་མཁན་ཚོའི་མེས་པོ་དང་ཇ་ལོ་འདེབས་འཛུགས་བྱེད་ས་མཱ་ཊོ་(maato) ཞེས་པའི་ས་ཆ་དེ་གཉིས་བར་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་རེད།
གོར་ཁའི་ས་རྩོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་ཤོས་ས་ཁུལ་དེའི་ཇ་ལོ་འདེབས་འཛུགས་བྱེད་མཁན་ངལ་རྩོལ་མི་མང་ཡིན་འདུག ཁོ་ཚོའི་རྩོད་གཞི་གཙོ་བོ་དེ་ཀེ་ཕཱ་ཊེ་ (Kipat) ས་བདག་མང་ཚོགས་ཀྱིས་སྒེར་བདག་བྱས་པའི་མཱ་ཊོ་ཞེས་པའི་ཇ་ལོ་འདེབས་འཛུགས་བྱེད་ས་དེ་ཡིན་པ་རེད།
གོར་ཁའི་ས་རྩོད་ཀྱི་མགོ་ཁྲིད་གཙོ་བོ་ནི། གོར་ཁའི་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ (GNLF)ཞེས་པའི་མགོ་ཁྲིད་གྷེ་སེན་ (Subash Ghising) དང་། གོར་ཁར་རང་སྐྱོང་མངའ་སྡེ་རྩོད་ལེན་བྱེད་མཁན་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ (GJM) ཡི་མགོ་ཁྲིད་གྷུ་རུན་ (Bimal Gurung) སོགས་ཡིན་པ་དང་། མཱ་ཊོ་ཞེས་པའི་ས་ཆ་རྩོད་གླེང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ས་ཁུལ་དེའི་ཇ་ལོ་འདེབས་ལས་བྱེད་མཁན་ངལ་རྩོལ་མི་མང་ཆིག་སྒྲིལ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ས་རྩོད་ལས་འགུལ་སྐབས་མི་མང་གིས་ “ང་ཚོའི་ཕ་ཡུལ་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན། ང་ཚོའི་ཕ་ཡུལ་བྷན་གྷལ་མངའ་སྡེ་ནས་ཁ་ཁ་བྱེད་དགོས”ཞེས་སྐད་འབོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཇ་ལོ་འདེབས་འཛུགས་ཀྱི་གླ་ཆར་བརྟེན་ཏེ་འཚོ་བ་སྐྱེལ་མཁན་ངལ་རྩོལ་མི་མང་གིས་ “མཱ་ཊོ་ས་ཆའི་ཆེད་དུ་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་དགོས”ཞེས་ཉིན་གྲངས་ ༤༠ ལྷག་རིང་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད།
གོར་ཁའི་ས་རྩོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཇ་ལོ་འདེབས་འཛུགས་ཀྱི་གླ་ཆར་བརྟེན་པའི་ངལ་རྩོལ་མི་མང་གིས་དགོས་འདུན་བཏོན་པ་དེ་རེད། ༡༩༥༡ ལོར་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ཇ་ལོ་འདེབས་འཛུགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་བཅའ་ཁྲིམས་ (PLA)ཞེས་པ་གཞིར་བཟུང་གིས་ངལ་རྩོལ་མི་མང་གི་ལོ་རེའི་ཡོང་འབབ་ཧིན་སྒོར་ ༡༣༢༥༠ ཙམ་མ་གཏོགས་མེད་པ་དང་། བཅའ་ཁྲིམས་དེའི་རྩོད་རྙོག་གཞན་ཞིག་ནི། ཉེས་ཆད་ཆག་ཡང་གི་ཁྲིམས་གཞི་རྩིས་མེད་བཏང་བ་དེ་ཡིན་འདུག
གནད་དོན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ས་ཁུལ་དེའི་ཇ་ལོ་འདེབས་འཛུགས་ཀྱི་ལས་རིགས་མང་པོ་ཞིག་སྒོ་བརྒྱབ་ཅིང་། ངལ་རྩོལ་མི་མང་གི་ལས་ཀ་ཤོར་ནས་དཀྲིས་ལྟོགས་ཀྱི་དཀའ་ཁག་བྱུང་བ་རེད། མི་མང་ལས་མེད་ཆགས་པར་བརྟེན་ཏེ་ས་ཁུལ་དེའི་གཞོན་སྐྱེས་མང་པོ་ས་ཆ་གཞན་དུ་ལས་ཀར་འགྲོ་དགོས་བྱུང་བ་དང་། ས་ཁུལ་དེའི་མི་མང་བར་ས་རྩོད་དང་ཚོ་ཁག་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ཟིང་ཆ་ཇེ་ཆེར་བཏང་ཡོད། ས་ཁུལ་དེར་མུ་མཐུད་འཚོ་སྡོད་བྱེད་མཁན་ངལ་རྩོལ་མི་མང་གིས་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་འཐུང་ཆུ་དང་སྐྱེལ་འདྲེན། འཕྲོད་བསྟེན་ལྟ་སྐྱོང་སོགས་བརྩོན་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད།
སྒྱུར་མཆན།
༡༽ གོང་གསལ་དབྱིན་ཡིག་ནང་གི་རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི། བོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་བོད་པའི་ས་ཁོངས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཅིང་། ད་ལྟའང་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་གོམས་སྲོལ་སོགས་བོད་པ་དང་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ས་གནས་འདི་དག་གི་སྐོར་ལ་སྐད་ཡིག་གཞན་དང་ལུང་པ་གཞན་དག་གི་མིས་ངོས་འཛིན་དང་བཤད་སྟངས་གང་འདྲ་ཡོད་མེད་བོད་མི་ཚོས་མཁྱེན་རྟོགས་ཆེད་བོད་སྒྱུར་ཞུས་པ་ཡིན།
༢༽ རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་གི་ས་མིང་དང་མི་སྣའི་མིང་སོགས་བོད་ཡིག་ནང་ངོ་རྟགས་གསལ་བོ་ཆོད་དཀའ་སྟབས་དབྱིན་ཡིག་སྒྲ་སྒྱུར་ཙམ་བྱས་ཡོད།
མ་རྩོམ་འབྲེལ་ཐག http://indianexpress.com/article/research/darjeeling-unrest-here-is-a-history-of-the-gorkhas-and-a-lazy-hamlet-called-dorjeling-4710333/


text:
ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྒྱུར་བཅོས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བའི་གཞུང་དོན་ཁང་།
བོད་ལྗོངས་ས་མཐོ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་སྣོད་བཅུད་སྲུང་ཡོལ་དང་བདེ་འཇགས་སྲུང་ཡོལ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ལས་དོན་ཡག་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་བདེ་འཇགས་འགན་ལེན་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་ཡོངས་ཁེ་ཕན་དང་ཕུགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ་ཕ་ཚ་བུ་རྒྱུད་ལ་ཕན་བདེ་སྐྲུན་པའི་བརྗིད་ཆེའི་བྱ་གཞག་ཅིག་ཀྱང་ཡིན།
ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྤུན་ཟླའི་ཞིང་ཆེན་དང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྒེར་སེམས་མེད་པའི་རོགས་སྐྱོར་འོག་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཏན་ཏིག་བྱས་པ་དང་། 《ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བཅའ་ཁྲིམས》དང《སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་མགྱོགས་མྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་བསམ་འཆར》ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ལས་དོན་གྱིས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་རྒྱུན་སྲིང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་འཛིན་པ། སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དེ་མཐའ་ཚད་དང་། དམར་ཐིག གློག་ཆེན་བཅས་སུ་བྱས་པ། སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་ཤུགས་ཆེན་བཏང་བ། ལམ་ལུགས་ནན་ཤོས་དང་ཆེས་དམ་ཟབ་ཀྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཐོག་ནས་གངས་ལྗོངས་ས་མཐོའི་རི་ཆུ་ཀླུང་གསུམ་སྲུང་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་བདེ་འཇགས་སྲུང་ཡོལ་ཟམ་མི་ཆད་པར་བརྟན་དུ་བཏང་བས་བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་ཐད་སྲུང་སྐྱོང་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཐུབ་ཡོད། 2014ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་ལྗོངས་ཡོངས་སུ་རིགས་ཁག་གི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་47བསྐྲུན་པ་དེའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པ་9དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པ་14 ས་ཁུལ་དང་། གྲོང་ཁྱེར། རྫོང་བཅས་རིམ་པ་24བཅས་ཡོད་པ་དང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་ངོས་གྲུ་ཁྲི་41.22ཟིན་པ་དེས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་34.55%བཟུང་བ་དང་། ལྗོངས་ཡོངས་སུ་རིགས་ཁག་གི་སྣོད་བཅུད་ནུས་པ་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་22བསྐྲུན་པ་དེའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པ་1ཡོད་པ། ལྗོངས་ཡོངས་སུ་རང་བྱུང་རྩྭ་ས་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཆིང་ཁྲི་8800ཡོད་པ་དེའི་ནང་སྤྱོད་ཆོག་པའི་རང་བྱུང་རྩྭ་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཆིང་ཁྲི་7700ཟིན་པ། ལྗོངས་ཡོངས་སུ་ད་ཡོད་ཀྱི་ནགས་ཚལ་སྤྱི་ཆིང་ཁྲི་1684.86ཟིན་པ། ནགས་ཚལ་ཁྱབ་ཚད་14.01%ཟིན་པ་དང་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་རྒྱ་ཁྱོན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་5པར་སླེབས་པ་དང་ནགས་ཚལ་གསོག་ཉར་བྱེད་ཚད་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་དང་པོ་ཡིན་པ། ལྗོངས་ཡོངས་སུ་འདམ་ར་སྤྱི་ཆིང་ཁྲི་652.3ཡོད་པ་དེས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་5.31%བཟུང་བ་དང་འབྲེལ་འཛམ་གླིང་ཐོག་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་མེད་པའི་ས་མཐོའི་འདམ་ར་ཡོད། ལྗོངས་ཡོངས་སུ་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་རྩི་ཤིང་སྣ་ཁ་9600ལྷག་ཙམ་དང་། རིམ་པ་མཐོ་བའི་རྩི་ཤིང་སྣ་ཁ་400ལྷག་ཙམ། རྩ་ཆེ་ལ་སྟོངས་ལ་ཉེ་བའི་རི་སྐྱེས་རྩི་ཤིང་212བཅས་དང《སྟོངས་ལ་ཉེ་བའི་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་དང་རྩི་ཤིང་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉོ་ཚོང་སྤྱི་ཆིངས》ཀྱི་ཟུར་བཀོད་ནང་བླུགས་པ་དང་། བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྒལ་ཚིགས་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་རིགས་798ཡོད་པའི་ནང་རིགས་125རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཐོག་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་གྲས་སུ་བླུགས་པ་དེས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཐོག་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གསུམ་ཆ་གཅིག་ཡན་བཟུང་བ་དང་རིགས་196ནི་བོད་ལ་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།
བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ཐད་གྲུབ་འབྲས་ངེས་ཅན་ཐོབ་ཡོད་ཅེས་ཤོད་ཆོག་མོད། འོན་ཀྱང་བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་སྣོད་བཅུད་ནི་དཔེ་མཚོན་གྱི་གཙོ་གནད་དང་ཚོར་སྣང་སྐྱེན་པའི་སྣོད་བཅུད་ས་ཁོངས་ཡིན་པ་དང་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་མ་ལག་ཤིན་ཏུ་ཉམས་ཞན་ཡིན་པས་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཚེ་སླར་གསོ་བྱེད་དཀའ་བས་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་རྒྱུ་ནི་རྒྱུན་མཐུད་དང་ཡུན་རིང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ལས་འགན་ཆེ་ལ་ལམ་ཐག་རིང་བ་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་རིན་དོད་དུ་བྱས་ཏེ་མིག་མདུན་དང་ཆ་ཤས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཁེ་ཕན་ཐོབ་ཐབས་གཏན་ནས་བྱེད་མི་རུང་བར་དུས་བབ་གསར་པའི་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པའི་བླང་བྱ་གསར་པར་བྱས་ཐོག་སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་སྤྱི་འདོམས་སུ་བྱེད་པ་དང་སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་སྒྲིག་སྲོལ་སྒྱུར་བཅོས་གོ་སྐབས་སུ་བྱས་ཏེ་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་མཐའ་ཚད་བསམ་བློ་དང་སྣོད་བཅུད་བདེ་འཇགས་ཀྱི་དམར་ཐིག་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་བཙུགས་ནས་སྲུང་སྐྱོང་ཁྲོད་འཕེལ་རྒྱས་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་སྲུང་སྐྱོང་ལ་མཐོང་ཆེན་གྱིས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ལས་དོན་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་ལམ་སྲོལ་ཟམ་མི་ཆད་པར་གསར་གཏོད་དང་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་ཚད་བརྒལ་གསར་པ་དང་ཕན་འབྲས་གསར་པ་ཐོན་པ་བྱེད་དགོས།
གཅིག ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལམ་སྲོལ་འཚོལ་ཞིབ་དང་གསར་གཏོད་བྱས་ཏེ་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་བཏང་བ།
“6·5”འཛམ་གླིང་སའི་གོ་ལའི་ཉིན་མོ་དང་། “འཛམ་གླིང་ས་ཆའི་ཉིན་མོ”“འཛམ་གླིང་ཆུའི་ཉིན་མོ”“6·17ཐང་རྒོད་འགོག་བཅོས་ཉིན་མོ”སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ཉིན་མོར་དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོའི་བྱེད་སྒོ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་བས་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད།
གཉིས། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ལས་ཀའི་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་བཏང་བ། རིམ་ཁག་སྲིད་གཞུང་དང་དེ་བཞིན་ལས་རིགས་ཁག་གི་སྡེ་ཚན་གྱིས་འཁུར་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་འགན་འཁྲི་ཁ་གསལ་དུ་བཏང་ནས་རིམ་ཁག་སྲིད་གཞུང་གི་དབང་ཆ་དང་ལས་འགན་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་ས་ཆའི་དོ་དམ་མ་ལག་དང་ལས་རིགས་ཁག་གི་སྡེ་ཚན་གྱིས་ཁུར་མཉམ་ལེན་དང་དོན་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་འགན་འཁྲིའི་མ་ལག་སྐྲུན་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བས་རིམ་ཁག་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་གཅིག་གྱུར་འགོ་ཁྲིད་དང་། འགན་ནུས་སྡེ་ཚན་ཁག་གིས་ལས་བགོས་མཐུན་སྦྱོར་བྱེད་པ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་གྱིས་གཅིག་གྱུར་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་ལས་ཀའི་ལམ་སྲོལ་ཞིག་དངོས་སུ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད།
གསུམ། སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་གྱི་ལམ་སྲོལ་མགྱོགས་མྱུར་འཐུས་ཚང་བཏང་ནས་ཁོར་ཡུག་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་གྱི་ནུས་པ་དང་ཆུ་ཚད་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་མཐོ་རུ་བཏང་བ། ཁོར་ཡུག་ཆོག་འཐུས་སྲིད་ཇུས་ལག་ལེན་ནན་པོ་བསྟར་ནས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི“སྤ་སེ་གཅིག་གིས་ཁྲུ་སློག་གཏོང་བའི”ལམ་ལུགས་དང“སྨྱུ་གུ་གཅིག”གི་ཞིབ་བཤེར་མཆན་འགོད་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་ནན་པོ་བྱས་པ་དང་། རིམ་ཁག་སྲིད་གཞུང་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་གྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་འགན་འཁྲི་འཁུར་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་འགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པའི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི“ལས་གནས་གཅིག་ལ་འགན་འཁྲི་གཉིས”དང“ཚེ་གང་འགན་འཁྲི་བདའ་འདེད་གཏོང་བའི”བླང་བྱ་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཡོད། ཁོར་ཡུག་དྲ་མིག་ཅན་གྱི་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་ཁོར་ཡུག་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་གྱི་དྲ་མིག་ལུགས་མཐུན་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་ནས་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་གྱི་འགན་འཁྲི་ཚན་པ་དང་མི་སྒེར་ལ་དོན་འཁྱོལ་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་ཐད་ཁུག་ཆ་མ་ལུས་པ་དང་ཁྲིམས་འཛིན་ཐད་སྟོང་ཆ་མ་ལུས་པའི་འགན་ལེན་བྱས་པ་རེད།
བཞི། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་སྲིད་ཇུས་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་ལམ་ལུགས་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས་སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་འཛུགས་སྐྱོང་ཐད་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་འདེགས་སྐྱོར་བྱས་པ། སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་ས་གནས་ཁྲིམས་འཛུགས་ལས་དོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བཅའ་ཁྲིམས་གསར་པ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱ་རྒྱུ་གོ་སྐབས་སུ་བྱས་ཏེ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས《བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་སྲོལ་ཡིག》ལ་བཟོ་བཅོས་བརྒྱབ་པ་དང་། 《བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་འགན་འཁྲིའི་གཏན་འབེབས》དང《བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་ཁྲིམས་འགལ་སྒྲིག་འགལ་བྱེད་སྤྱོད་ལ་ཆད་པ་སྤྱོད་ཐབས》སོགས་ལེ་ལག་ཚང་བའི་ཁྲིམས་སྲོལ་མགྱོགས་མྱུར་བཏོན་པ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་ཚད་གཞིའི་མ་ལག་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་བ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་དབང་ཆའི་གསལ་ཐོ་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ལམ་ལུགས་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་རེད། 《རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གསུམ་པའི”ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་འཆར་འགོད》དང《རྒྱལ་ཡོངས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གསུམ་པའི”ཁ་གཏད་བོད་སྐྱོར་འཆར་འགོད》སོགས་ས་ཁོངས་རང་བཞིན་དང་། ལས་རིགས་རང་བཞིན། ཆེད་དོན་རང་བཞིན་བཅས་ཀྱི་འཆར་འགོད་བཟོས་པ་དང་འབྲེལ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གསུམ་པའི”འཆར་འགོད་ནང་བཅུག་ཐོག་རང་ལྗོངས་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་སྲིད་ཇུས་བྱེད་ཐབས་མང་དག་གཅིག་སྤྱི་འདོམས་བྱས་པ་དང་ཁོར་ཡུག་རྨང་གཞིའི་འགན་ལེན་ནུས་པ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་ཁོར་ཡུག་དོ་དམ་གྱི་ཆ་འཕྲིན་ཅན་དང་། རིག་ནུས་ཅན། ཞིབ་ཚགས་ཅན་བཅས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་བཏང་བ་བཅས་རེད།


text:
ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་ར་བ།
སྤེལ་དུས། 2016-09-06
གླིང་གཙོ་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པས་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་དགེ་སློབ་རྣམས་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྐབས་ཀྱི་གསུང་བཤད་གནང་བསྡུས།
གཅིག ད་ལོ་ནི་བློ་མཐུན་ཏེང་ཞའོ་ཕིན་སྐུ་འཁྲུངས་ནས་ལོ་ངོ་110འཁོར་བའི་དྲན་གསོའི་ལོ་ཡིན་པས། ཟླ8ཚེས་20ཉིན་ཀྲུང་དབྱང་གིས་དྲན་གསོའི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་གཟབ་རྒྱས་འཚོགས་པ་མ་ཟད། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིན་མཆོག་གིས་གལ་ཆེའི་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་བ་རེད།བློ་མཐུན་ཏེང་ཞའོ་ཕིན་ནི་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་འབྱེད་དང་དེང་རབས་ཅན་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་སྤྱིའི་ཇུས་འགོད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་བུ་གསར་འབྱེད་པ་དང་ཏེང་ཞའོ་ཕིན་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་གསར་གཏོད་པ་བཅས་ཡིན།དེ་ཡང་1978ལོའི་ཟླ12པར་ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་འཚོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་རླབས་ཆེའི་བྱ་གཞག་གཏོད་འགོ་ཚུགས་པ་མཚོན་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱིས་མཐུན་སྒྲིལ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་དང་འབད་པ་ལྷུར་ལེན་གྱིས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱིས་ཀྱི་བསྐྱར་དང་རླབས་པོ་ཆེ་མངོན་འགྲུབ་བྱེད་པའི་ལམ་བུའི་སྟེང་གོམས་སྟབས་ཆེན་པོས་མདུན་དུ་བསྐྱོད་པ་རེད། སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་དགོངས་དོན་གྱི་མཛུབ་སྟོན་དང་། དམངས་སེམས་གཅིག་མཐུན་གྱིས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་དུས་བབ་བཟང་པོའི་འོག བོད་ལ་བསྟན་པ་ཡང་དར་གྱི་དབུ་བརྙེས་པ་རེད། ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གསར་དུ་དབུ་བརྙེས་པ་འདིས་བསྟན་པ་ཡང་དར་གྱི་ཐོ་རངས་ཀྱི་ཉི་འོད་མཚོན་པ་དང་། དེ་བས་ཡོན་གནས་ལམ་ལུགས་གསར་པ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱས་པ་ཡིས་འབྱུང་འགྱུར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་འདི་ཉིད་བདེ་ལེགས་ངང་དར་རྒྱས་ཡོང་ངེས་ཡིན་པ་མཚོན་ཐུབ།ང་ཚོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཡང་དར་གྱི་དུས་རབས་གསར་པའི་ནང་རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལས་འགན་ལྕི་མོ་འཁུར་ཡོད། ང་ཚོས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་འཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའུ་ཡི་ཐད་ཀའི་དབུ་ཁྲིད་འོག རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ལེགས་པར་གཉེར་ཏེ། ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྲུབ་ཡོང་ཆེན་བྱས་རྗེས་འབུལ་དགོས།
གཉིས། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་མི་སྣ་དང་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུས་ན་ཕན་ཡོན་ཡོད་མེད་དང་། སློབ་གྲོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཆབ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་ཡོད་མེད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་དག་མ་གཞི་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་། དོན་དངོས་ཐོག་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་ཀྱི་གནད་དོན་ཡིན་པས། དེ་དག་ནི་ཆོས་དོན་དགོངས་འགྲེལ་དང་འབྲེལ་ན་གསལ་པོ་ཡོང་ཐུབ་པར་བསམས། ཁྲོམ་རའི་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ང་ཚོས་ཡང་གནད་དོན་གསར་པ་འགའ་ཞིག་འཕྲད་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། མེས་རྒྱལ་ནང་ལོགས་སུ་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བར་ཡོང་མཁས་མང་དུ་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན། བོད་ཁུལ་དུ་ལྷ་ཁང་དང་དཀྱིལ་འཁོར་སོགས་ཆོས་ལུགས་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་མཁན་གྱི་ནང་སའི་ཡོན་བདག་ཀྱང་ཇེ་མང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། དགོན་སྡེ་ཁག་ཕན་ཚུན་འགྲན་བསྡུར་གྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཐོན་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ས་གནས་ཁག་གཅིག་གི་དགོན་སྡེའི་བཟོ་བཀོད་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བློ་སེམས་བདེ་བར་གནས་དཀའ་བ་ཞིག་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། གཞན་ད་དུང་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་དྲྭ་སྦྲེལ་དང་ལག་ཐོག་ཁ་པར་སོགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་བྱེད་སྤྱོད་ལེགས་པོ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཡང་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།གལ་ཏེ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ལས་དོན་ཁྲོད་ཀྲུང་དབྱང་གི་དགོས་དོན་དང་མི་མཐུན་པའི་ས་གནས་སྲིད་ཇུས་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའི་ཚེ། དེར་ལྟ་སྟངས་ཇི་ལྟར་འཛིན་དགོས་པ་ནི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ང་ཚོས་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་བྱེད་ཐབས་ལ་རྟེན་ནས་གཞན་གྱི་ནོར་འཁྲུལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ན་མི་རུང་བར། རང་གི་སེམས་ལེགས་པར་འདུལ་བ་གལ་ཆེ། བོད་བརྒྱུད་བསྟན་པ་ཡང་དར་གྱི་དུས་སྐབས་གསར་པའི་ནང་ང་ཚོས་ད་དུང་ཞིབ་འཇུག་དང་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་མང་པོ་ཡོད་དེ། གོང་གསལ་ནི་དཔེ་ཙམ་བརྗོད་པ་ཡིན་རུང་ཚང་མ་ནི་ང་ཚོའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ལ་ད་ལྟ་འཕྲད་བཞིན་པ་དང་། མ་འོངས་པར་འཕྲད་སྲིད་པའི་གནད་དོན་ཤ་སྟག་ཡིན། དེར་བརྟེན་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ་ནི་སློབ་སྲོལ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། ཆབ་སྲིད་སློབ་སྦྱོང་དང་། ནང་རིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུ་ཚང་མ་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱ་དགོས་ཏེ། སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད་གནད་དོན་ཁག་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས།


text:
ངེད་ཚང་ལ་ལོ་གྲངས་བཅུ་གཉིས་ལས་བརྒལ་བའི་སྒོ་ཁྱི་སྙིང་ཉེ་བ་ཞིག་ཡོད།སྤྱིར་ཁྱི་ཚད་ལོ་དགུ་ཞེས་གྲགས་ཀྱང་།དེ་ནི་ཤོད་རྒྱུན་མ་དག་པ་ཞིག་སྟེ།ང་ཚོ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
རང་ངོ་མ་ཟིན་པའི་སྔ་རོལ་ནས།སློབ་གྲྭ་ནི་འུ་ཚོའི་འགྲོ་ལམ་དུ་གྱུར་ནས་ཡོད་ཀྱང་།རང་ངོ་ཟིན་པའི་གོ་རིམ་མཐའ་དག་ཀྱང་།སློབ་གྲྭ་ལས་བསླབས་ཤིང་ཤེས་པ་རེད།ད… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
༼གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད།༽ ༡རྩོམ་པ་པོ། མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ།༼1697-1763༽(མདོ་མཁར་བྱ་བ་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་།)དུས་རབས་བཅོ་བརྒ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
© 2018 བཙན་པོ་དྲ་བ། — Powered by WordPress — 青ICP备17000686号
Theme by Anders Noren — ཀླད། ↑


text:
ཀྲུང་གོ་བོད་ལྗོངས་དྲ་བའི་གསར་འགྱུར། 2017ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་གཉིས་མ་འཚོག་གོང་། རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན། བོད་ལྗོངས་ཆེས་བྲིན་བོད་སྨན་མ་རྐང་ཚད་ཡོད་ཀུང་སིའི་ཏུང་ཧྲི་ཀྲང་ལིས་ཅུའུ་ཧྥང་གིས་པེ་ཅིང་དུ་《ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་》དུས་དེབ་དང་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བའི་ཆེད་དོན་བཅར་འདྲི་དང་ལེན་གནང་།
1993ལོར་ལིས་ཅུའུ་ཧྥང་གིས་ཆེས་བྲིན་ཚོགས་པ་གསར་བཙུགས་གནང་། 1996ལོར་ཆེས་བྲིན་སྦྱར་སྨན་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྨན་སྲིད་ཞིབ་བཤེར་ཆོག་མཆན་གྱི་ཨང་རྟགས་ཡི་གེ་ཐོབ། ལོ་དེར། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྨན་གླིང་བོད་ལུགས་ཀྱི་སྨན་རྩྭ་མུའུ་ཁྲིའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་རྟེན་གཞི་བཙུག་པར་ཆོག་མཆན་ཐོབ། ད་ལྟ་ཆེས་བྲིན་བོད་སྨན་གྱི་མིང་འོག་ཏུ་བོད་སྨན་ཆོག་མཆན་ཨང་རྟགས་ཡི་གེ་73ཡོད།
སྨན་བཟོ་ཁེ་ལས་ནས་གློག་བརྙན་ཆུང་གྲས་བསྒྱུར་བ། རྒྱལ་སྤྱིའི་མཱ་ལཱ་སུང་རྒྱང་རྒྱུག་འགྲན་བསྡུར་ལ་སྨན་བཅོས་འགན་སྲུང་ཞབས་ཞུ་བྱེད་པ་བཅས་ཆེས་བྲིན་བོད་སྨན་ད་ལྟ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཁེ་ལས་དང་མི་མཚུངས།
ཁེ་ལས་རང་གི་ལས་སྐལ་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་པའི་མི་ཚད། ཆེས་བྲིན་བོད་སྨན་གྱིས་རང་འགུལ་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་མང་པོ་འཁུར་ཡོད། 《ཆེས་བྲིན་བོད་སྨན་གྱི་2015ལོའི་སྤྱི་ཚོགས་འགན་འཁྲིའི་སྙན་ཞུ་》ལྟར་ན། ལོ་20ཡི་རིང་ཆེས་བྲིན་གྱིས་སྤྱི་ཕན་དང་སྡེ་ཁུལ་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྒོར་ཁྲི་9000ལྷག་ཙམ་ཞལ་འདེབས་རྒྱབ་སྐྱོར་དུ་གནང་། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་བོད་སྨན་ཀྱི་DNAམཛུབ་རིས་པར་མཛོད་བཟོས་ཏེ་ཐོན་ཁུངས་རྒྱུན་མཐུད་བེད་སྤྱོད་དང་། ལྗང་མདོག་བཟོ་སྐྲུན་ལས་རིམ་བསྐྲུན་ཡོད། མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པར་དོ་སྣང་དང་ཐོན་ཁུངས་འཁྲུལ་མེད་ནས་ཐོན་པའི་སྨན་རྫས་འདེབས་འཛུགས་དུད་ཚང་ལ་མཉམ་འབྲེལ་བྱེད་པར་མཐོང་ཆེན་བྱས་ཏེ། ས་གནས་དེ་གའི་ཐོན་ལས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲིག་གཞི་ཇེ་ལེགས་སུ་བཏང་ཡོད།
ཐོག་མར་མ་རྩ་མེད་པར་ལག་སྟོང་ནས་འགོ་ཚུགས། མཐོ་རིམ་བཟོ་བཀོད་པ་ནས་རྐང་དངུལ་ཁྲོམ་རར་ཞུགས་པའི་ཀུང་སིའི་ཏུང་ཧྲི་ཀྲང་། རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལིས་ཅུའུ་ཧྥང་གིས་གླེང་མོལ་བྱེད་པའི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་སྐད་གདངས་འཇམ་ལ་བག་ལྷོད་པ། བཅར་འདྲི་སྐབས་མི་རིགས་ཀྱི་སྨན་རྫས་ཐོན་ལས་ཀྱི་འཆར་འགོད་དང་། ཐོན་ལས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་དྲིན་ལན་འཇལ་བ། ན་གཞོན་པའི་ལས་ཞུགས་ཐད་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་པ་སོགས་གླེང་སྐབས། ལིས་ཅུའུ་ཧྥང་གིས་ནན་ཏན་སྒོས་ཁོ་མོའི་བསམ་ཕྱོགས་དང་བསམ་ཚུལ་ལྷུག་པོར་བརྗོད།
རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་ལིས་ཅུའུ་ཧྥང་གིས་ཚོགས་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་མི་རིགས་ཀྱི་གསོ་རིག་སྨན་སྣ་རྩ་ཆེན་གྱི་དཀར་ཆག་བསྒྲིགས་པ་དང་གསར་སྤེལ་བྱ་བར་གཟིགས་སྐྱོང་ཆོག་མཆན་གནང་སྟེ། མི་རིགས་སྨན་རྫས་ཀྱིས་བདེ་ཐང་དབུལ་སྐྱོར་ཐད་ནུས་པ་གང་ལེགས་འདོན་སྤེལ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ནད་ལྕི་མོར་སྨན་བཅོས་རོགས་སྐྱོབ་ཁག་ཐེག་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་ཤུགས་ཆེར་བསྐྱེད་པའི་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་སོགས་གྲོས་གཞི་མང་པོ་བཏོན་ཡོད། བོད་སྨན་ཁེ་ལས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ལིས་ཅུའུ་ཧྥང་གིས་ཁེ་ལས་ལ་སྣེ་ཁྲིད་དེ་“དགེ་སྤེལ་གཞན་ཕན་གྱི་ལམ་དུ་”མུ་མཐུད་དུ་མདུན་སྐྱོད་བྱ་བཞིན་ཡོད།


text:
རྩོམ་པ་པོ། ཁྲི་བདེ་མཆོག
སྔོན་གླེང་།
དུས་རབས་ཉི་ཤུ་དང་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་ལྟ་བ་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་སླེབས་ནས་ལྷ་སྒྲུང་དང་རྟོག་སྒྲུང་གི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་དངོས་མཐོང་ལག་ཟིན་ཡོད་པ་ཚན་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དང་མཐུན་པའི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་ཞིག་བཏོད་ཡོད་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དགའ་གུས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་དགོས་པའི་གནས་ཞིག་རེད། དེང་གི་དུས་ན་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་གྱི་གཞོན་རབས་ཀྱི་ཚོགས་སྡེ་ཡང་ཟླ་བ་ཡར་ངོ་བཞིན་དུ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དགའ་སྤོབས་སྐྱེས་འོས་པའི་ལྟོས་བཟང་ཞིག་ཀྱང་རེད་བསམ་བྱུང་། དེས་ན་ཞང་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་རིག་གནས་ཡུལ་སྲོལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་ནས་བྱུང་བའི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་བོན་པོའི་རིག་གཞུང་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་མཆིས་པས་དཔེར་ན་ཚེ་འདིའི་ཁྱིམ་ཐབ་བག་མ་གཏོང་ལེན་ཚེ་འགུགས་གཡང་བླན་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་སྤངས་བསྒྱུར་གྲོལ་གསུམ་མདོ་སྔགས་ཆ་ཚང་པའི་གཞུང་ལུགས་འདི་ལ་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ལྡན་པའི་ཡིག་ཆ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ཞིང་། བོན་པོའི་རིག་གཞུང་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ནི་བན་བོན་རིས་མེད་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་རྒྱུགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པས་འདི་ཡི་བྱུང་ཁུངས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཉུང་ཙམ་དང་བོན་གྱི་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་གྱི་མ་དཔེ་ཁག་མི་འདྲ་བ་ལྔ་ལ་མཐུན་མིན་གྱི་དཔྱད་ཞིབ་ཞུས་པའི་གྲུབ་དོན་ཅུང་ཙམ་བརྗོད་འདོད་བྱུང་།
༡ ༽དང་པོ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ངོ་སྤྲོད།
གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ནི་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་གསུངས་པའི་བཀའ་དང་ཁོང་ནི་བསྐལ་བཟང་སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་ནང་ཚན་རྣམ་འདྲེན་བརྒྱད་པ་1དེ་ཡིན་པ་བོན་ལུགས་སུ་ཡོངས་གྲགས་སུ་བཞེད་ཡོད། ཁོང་གིས་བཀའ་སྲོལ་ལེགས་པར་ཕྱེས་པའི་འཕྲུལ་ངག་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཉིད་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་དར་ནས་ཀྱག་ཀྱོག་གི་འཕྲང་ལམ་རིང་མོ་ཞིག་བརྒྱུད་ནས་སྔ་རབས་ནས་ཕྱི་རབས་དང་ཕྱི་རབས་ནས་ད་ལྟ་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པར་ཤེས་རིག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་བགོ་སྐལ་དུ་ཐོབ་ཡོད་ཅིང་གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་དང་འཚམས་པར་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕན་བདེ་སྐྱེད་བྱེད་མོ་རྩིས་གཏོ་དཔྱད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ལྷོ་གཏེར་རྒྱུ་ཡི་ཐེག་པ་དང་མཐར་ཐུག་གི་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་བྱེད་འབྲས་བུ་ཐེག་པ་སོགས་བོན་ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ་2ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལུང་རྟོགས་3གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་ལ་དབྱེ་སྒོ་མང་4དུ་མཆིས་ཀྱང་བསྡུ་ཚུལ་གྱིས་”བཀའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མདོ་ཡི་སྡེ་དང་། རྣམ་དག་རྒྱས་པ་འབུམ་གྱི་སྡེ་དང་། ཟབ་ལམ་གསང་སྔགས་རྒྱུད་ཀྱི་སྡེ་དང་། བླ་མེད་སེམས་ཕྱོགས་མཛོད་ཀྱི་སྡེ་”5ཞེས་དང་མཛད་མདོ་བསྡུས་པར་གསུངས་པའི་མདོ་འབུམ་རྒྱུད་མཛོད་བཞི་ཕྱེ་བའི་ནང་དུ་ཀླུ་འབུམ་6དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འབུམ་སྡེ་ཁོངས་སུ་མཁས་གྲུབ་ཕལ་མོ་ཆེས་བཞག་ཡོད། རྒྱལ་དབང་ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པས་(1700-1767) མཛད་པའི་བཀའ་རྟེན་འགྱུར་དཀར་ཆག་7དང་བླ་མ་གཡུང་དྲུང་ཚུལ་ཁྲིམས་དབང་གྲགས་སམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་བདུད་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུས་(1832-1890)གྱིས་(1875)མཛད་པའི་བཀའ་རྟེན་འགྱུར་དཀར་ཆག་8སོགས་ལས་རྣམ་དག་རྒྱས་པ་འབུམ་གྱི་སྡེ་རུ་བཞག་ཡོད། སྨན་རིའི་མཁན་རབས་ཉེར་གསུམ་པ་9ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་མཆོག་(1813-1870)གིས་མཛད་པའི་བཀའ་བརྟེན་འགྱུར་དཀར་ཆག་10ལས་”ཨ་ཙ་ར་མི་གསུམ་གྱིས་གཏེར་ནས་ཐོན་པའི་གདུལ་བྱའི་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ་དང་འདུལ་བྱེད་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོ་གཉིས་ལོ་རྒྱུས་མདོ་ཡི་བཤད་བྱང་ཡིན་པས་འདིར་བཀོད་”11ཞེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མདོ་སྡེའི་ཁོངས་སུ་བཀོད་ཡོད་པ་དང་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ནང་དུ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་12ཞེས་གསུངས་ཡོད་ཀྱང་ཡོངས་གྲགས་སུ་འབུམ་སྡེ་ཡིན་ཤག་བྱས་ནས་འགྲོ་བསྡད་ཡོད། དེ་ཡང་བོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ས་བདག་ཀླུ་གཉན་སོགས་ཀྱི་གནོད་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་གཡས་གཡོན་དང་བན་བོན་རིས་མེད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བོན་སྤྱོད་དམ་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལྟར་རྒྱུགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ནས་ཤིང་པར་མི་འདྲ་བ་དང་བྲིས་མ་མི་འདྲ་བ། དགོན་སྡེ་དང་ཁྱད་པར་དུ་དུད་ཁྱིམ་མང་པོས་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་ཀྱིས་འབྲི་བཞེངས་མཛད་ཡོད། བོད་རྒྱལ་བརྒྱད་པ་13གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐབས་བོན་ལུགས་སུ་ཕྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་(C-683)དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་(བཤད་ཚུལ་མི་མཐུན།) གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་གཏེར་དུ་སོང་ཞིང་། དུས་རབས་བཅུ་པའི་ནང་ཨ་ཙ་ར་མི་གསུམ་14གྱིས་(913)ལོར་བསམ་ཡས་ནས་གཏེར་ཐོན་ནས་རིམ་བཞིན་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་ཡོད། འབུམ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོས་ཕྱིའི་འབྱུང་ལྔ་15དང་ནང་བཅུད་སེམས་ཅན་ལ་ཀླུ་ནད་གནོད་པ་གཉེན་པོ་སྐོས་ཚུལ་སོགས་གཏམ་རྒྱུད་ལོ་རྒྱུས་འདྲ་མིན་16དང་ཀླུ་ལ་འགྲན་འཚོལ་དོ་སྡོ་སོགས་མི་རུང་བ་17བསྟན་ཡོད། ད་དུང་རི་མོ་དར་སྲོལ་ཆེ་བའི་བྱ་ཁྱུང་གི་ཁ་ན་སྦྲུལ་གདུག་པ་བཟུང་བ་ཡང་གསལ་བོ་18བསྟན་ཡོད། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོས་གཉེན་པོ་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་སྐོར་དང་། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོས་འཁོར་འདས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་19སོགས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཡོད། འབུམ་འདི་རྣམས་རིག་གནས་ཆེ་བ་ལྔའི་20མཚན་གཞི་ལ་འབུམ་གསུམ་རེ་བཞག་ཡོད་པའི་21ནང་དུ་ནང་དོན་རིག་པའི་མཚན་གཞི་ལ་ཡང་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་འཇོག་སྲོལ་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཤེར་ཕྱིན་སྐབས་དང་པོའི་རྣམ་བཤད་ལས།”ལྔ་པ་ནི། ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ལྟ་བུའོ། འོ་ན་འབུམ་དེ་རྣམས་ལ་དཀར་ནག་ཁྲ་བོར་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ཞེ་ན། རྣམ་རྒྱལ་ལས། མ་ཐུལ་བ་འདུལ་བའི་ནག་པོ། ཐུལ་བ་བཀྲིད་དྲང་གི་ཁྲ་བོ། བཀྲིད་དྲང་རྟོགས་པས་དཀར་པོར་བསྟན་པའོ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།”22ཞེས་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་འདོགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཏེ་གསུངས་སོ།།
༢ ༽ ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་གྱི་མ་དཔེ་ཁག་གི་རེའུ་མིག
༣ ༽མ་དཔེ་ཁག་ལྔའི་གཤིབ་བསྡུར་དངོས།
གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ལ་རྒྱས་བསྡུས་ཅི་རིགས་ཤིག་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་ད་ལན་མ་དཔེ་ཁག་ལྔ་ཀ་ནི་རྒྱས་པའི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན། དང་པོ་ཇོ་ནང་རྟག་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་གི་ཤིང་པར་ཅན་ལྟར་ན། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་ལ་གླེགས་བམ་གཅིག་དང་ལེའུ་བཅུ་བཞི་23ཡོད། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོར་གླེགས་བམ་གཉིས་དང་ལེའུ་དང་པོ་ནས་ཉེར་གསུམ་བར་24གླེགས་བམ་གཅིག་དང་ཉེར་བཞི་ནས་ཞེ་དྲུག་བར་25གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ནང་བཞུགས་ཡོད། བསྡོམས་ལེའུ་ཞེ་དྲུག་ཡོད། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོ་ལ་ལེའུ་ང་གསུམ་ནས་དོན་དགུའི་26བར་གླེགས་བམ་གཅིག་དང་བརྒྱད་ཅུ་ནས་གྱ་ལྔ་27བར་གླེགས་བམ་གཅིག་བཅས་ལ་བསྡོམས་པའི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་ཡོད། འདིའི་ནང་ལེའུ་རེ་དགུ་པ་དང་དོན་དྲུག་པ་གྱ་གཅིག་པ་བཅས་ལེའུ་གསུམ་ཚང་མེད། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་འདི་ཉིད་ལ་སྤྱི་བསྡོམས་ལེའུ་དགུ་བཅུ་གོ་གསུམ་བཞུགས་ཡོད། འདི་ཉིད་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་(1575-1635)སྐབས་པར་དུ་བཏབས་པས་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ཤིང་པར་དུ་བཏབ་པ་ཆེས་སྔ་ཤོས་དང་རྒྱས་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད་པར་སེམས། འདི་ལ་ཨ་རི་བ་(Gene Simithl)ལགས་ཀྱིས་སྨན་རིའི་ཀླུ་འབུམ་བྲིས་མ་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་སྔོན་གླེང་ལོ་རྒྱུས་ལས་ཀྱང་ཇོ་ནང་ཏ་ར་ནཱ་ཐའི་སྐབས་ཡིན་ཚུལ་བྲིས་ཡོད། པར་མ་དེའི་ཁྱད་ཆོས་སམ་ཁྱད་བོན་གཙོ་བོ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་རིང་ཞིང་མི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་འགྲོ་བསྡད་པ་དང་ཤོག་ཤོག་ཡང་ཧ་ཅང་རྙིང་པ་ཡིན། ཤིང་པར་ལས་ཡི་གེ་མི་གསལ་བ་དང་ཚེག་གི་བར་ཕྱེད་རིགས་འདྲེས་བསྡད་ཡོད་པ་རྙིང་དྲགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མང་པོ་འདུག ཤོག་གྲངས་རེ་ལ་ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་རེ་དང་སྣ་རིང་ཐུང་གི་ཚད་ནི་ལི་སྨི་54cmདང་ཞེང་ཚད་ཆེ་ཆུང་ལི་སྨི་14cmཡོད། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་ལ་བོད་པའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞི་བཞུགས་ཡོད་ཅིང་མཇུག་ཏུ་”སྟོན་པ་གཤེན་རབས་ཐུགས་རྗེའིི་མངའ་བདག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ། ཀླུ་ལས་གྲུབ་པའི་བོན་པོ་ཡེ་གཤེན་སྙིང་པོས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་བའོ།། བོན་རིན་པོ་ཆེ་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་གཡུང་དྲུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། རིགས་ལྔ་ཀླུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། དུག་ལྔ་རྩད་ནས་གཅོད་པའི་བོན་བཀའ་རྟགས་ཐམས་ཅད་མི་འགྱུར་བའི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་བཞིའི་རྒྱས་བཏབ་པ་རྫོགས་སོ།།”ཞེས་གསུངས་མཁན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ཡིན་པ་དང་ཞུ་བ་པོ་ཀླུ་ལས་གྲུབ་པའི་བོན་པོ་ཡེ་གཤེན་སྙིང་པོ་སོགས་ལེའུ་རེ་རེ་ཞུ་མཁན་དང་ལེའུ་བཅུ་བཞིའི་གྲངས་བཅས་ཧ་ཅང་གི་ཞལ་གསལ་དུ་གསུངས་ཡོད་དོ། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ་ལ་ལེའུ་བཞི་བཅུ་ཞེ་དྲུག་ཡོད་པ་མཆན་ཨང་ཉི་ཤུ་པ་ལྟར་ལ་ཤོག་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་བཅུ་གཅིག་གི་མཇུག་ཏུ་”སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་གྱུར་པས་ད་ལྟ་བསགས་མི་དགོས་བྱས་ཏེ། ནན་སྐྱེ་དེ་བསྲེགས་གཤང་དཀྲོལ་ནས་བཞུགས”ཞེས་པ་ལས་ཤོག་གྲངས་དྲུག་བདུན་ཤིག་ཚང་མི་འདུག གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོ་ལ་ལེའུ་ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ་ནས་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་ལྔ་བར་ཡོད་ཅིང་ནང་དུ་ལེའུ་གསུམ་ཆད་འདུག་པ་གོང་དུ་ཞུས་ཡོད། ཤོག་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་དང་བཅོ་བརྒྱད་བཞུགས་ཡོད་ལ་” ནམ་མཁའི་ཁམས་སྣང་ལ་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའོ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་ལ་མི་འཁོར་པའོ།ནམ་མཁའི་ཁམས་དངོས་པོར་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའོ།། སརྦ་མངྒལཾ།།”ཞེས་པར་བྱང་སྨོན་ཚིག་ཀྱང་མེད་ལ་མཇུག་གྲུབ་ཡོད་དོ།།
གཉིས་པ་སྡེ་དགེ་ཅན་གྱི་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ནི་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡིན་ཀྱང་འདིའི་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོའི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པོ་གཞན་རྣམས་ལ་མཐུན་ཅིང་ཁྲ་བོ་ལ་ལེའུ་ང་གསུམ་པ་ནས་དོན་དགུའི་བར་མ་གཏོགས་མེད། ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ་མ་དཔེ་གཞན་རྣམས་ལ་རྩ་བ་ནས་མི་མཐུན་ཀྱང་བླ་མ་བདུད་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུས་མཛད་པའི་བཀའ་འགྱུར་དཀར་ཆག་ནང་བཞིན་ལེའུ་མཐུན་ཡོད་ཅིང་དེར་ལྟོས་ན་ཕལ་ཆེར་བདུད་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུས་སྡེ་དགེ་ཤིང་པར་ཅན་གཞི་བཟུང་ནས་དཀར་ཆག་སྒྲིག་ཡོད་པར་སེམས། ལེའུའི་གོ་རིམ་བསྟར་ཆགས་སུ་མེད་ཅིང་ལེའུ་ཆད་ཡོད་པ་དང་བསྐྱར་ཟློས་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་འདུག་པ་འདི་ལྟར་ཏེ་ལེའུ་བཅུ་ནས་ཉེར་དགུའི་བར་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་ལེའུ་སོ་ལྔའི་བར་མེད། དེ་ནས་སོ་དྲུག་ནས་ཞེ་གཅིག་བར་ཡོད། དེ་ནས་ཡང་བསྐྱར་དུ་ལེའུ་སོ་བདུན་ནས་ལེའུ་ང་གསུམ་28བར་ཡོད་པ་སོགས་ཇི་བཞིན་ཡིན་ནོ། ལེའུ་ཞེ་ལྔ་ནས་ང་གསུམ་བར་གྱི་ལེའུ་དགུ་དེ་གཞན་རྣམས་ལ་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོའི་ནང་བཞུགས་ཡོད་སོགས་མགོ་རྙོག་ཅན་དུ་ཡོད། སྡེ་དགེ་པར་ཁང་གི་ཤིང་པར་ཅན་ལ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ལ་ཤོག་གྲངས་སོ་སོར་བཀོད་མེད་ཅིང་སྤྱི་བསྡོམས་སུ་དཔེ་གཟུགས་སུ་ཤོག་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་ང་དགུ་བྱོན་ཡོད། ཁྲ་བོའི་མཇུག་ཏུ་”ཡིད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་གིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབས་མི་བོ་ལ་ཞུས་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་དགུ་པའོ།། ཀླུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་མའི་ལེའུ་སྟེ་རྫོགས་སོ།། ཀླུ་འབུམ་ཞབས་མེད་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་དུ་དུམ་བུ་བཞི་ལས་མ་འགྱུར་རོ། ཞབས་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཀླུའི་ཡུལ་ན་སྟོང་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་བཞུགས་སོ།།” ཞེས་གྲུབ་ཡོད་ཅིང་ཤིང་པར་བཞེངས་བསྐྲུན་བྱས་པའི་དུས་ནི་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆུ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ(1742)ལོར་བསྟན་འགྱུར་པར་དུ་བརྐོས་གྲུབ་པའི་སྐབས་དེ་ཤེད་ཞིག་ཏུ་པར་དུ་བསྐྲུན་པ་གསལ་ཡོད། དེ་ཡང་ཀུན་དགའ་ཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་བཀའ་ལུང་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་སྨྲ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གྱིས་པར་བྱང་སྨོན་ཚིག་དང་བཅས་པ་སྡེ་དགེ་ལྷུན་གྲུབ་སྟེང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོར་བྲིས་པ་29གསལ་ཡོད། དེ་ལ་ཐིག་ཕྲེང་བདུན་རེ་དང་སྣ་རིང་ཐུང་ཚད་ལི་སྨི་68cmདང་ཞེང་ཚད་ཆེ་ཆུང་ལི་སྨི་11.5cmཡོད་དོ།
གསུམ་པ་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་གི་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ནི་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བས་ཇོ་ནང་རྟག་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་དགེ་ལུགས་བསྒྱུར་རྗེས་ཀྱི་མིང་ལ་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ཟེར་བ་ >30ལས་ཀྱང་གསལ་ཞིང་དེའི་ཤིང་པར་ཅན་ནི་ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་བོད་རྒྱལ་(1728)བྱས་པའི་སྐབས་པར་དུ་(1746)བསྐྲུན་པ་ཀླུ་འབུམ་པར་བྱང་སྨོན་ཚིག་ལས་གསལ་ཞིང་31དེ་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་ལག་བྲིས་སུ་བགྱིས་ཡོད་པ་གློག་པར་ཅན་འདི་ནི་ ནས་དྲ་ལམ་སོགས་སུ་སྤེལ་ཡོད་པས་ཧ་ཅང་ཁྱབ་རྒྱའང་ཆེ་ཞིང་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་ལ་དུམ་པ་གཅིག་དང་ནག་ཁྲ་གཉིས་ལ་དུམ་པ་གཉིས་རེ་ཁྱོན་དུམ་པ་ལྔ་ཡོད་ལེའུ་མང་ཉུང་སོགས་རྟག་བརྟན་ཅན་ལྟར་གྱི་མཆན་ཨང་ཇི་བཞིན་ཡིན།ཐིག་ཕྲེང་བདུན་རེ་དང་སྣ་རིང་ཐུང་ཚད་ལི་སྨི་42.2cmདང་ཞེང་ཚད་ཆེ་ཆུང་ལི་སྨི་9.8cmཡོད། དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་གི་ཤིང་པར་ཅན་ལས་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་དཔེ་རྙིང་ཞིག་ལ་དངོས་སུ་གཤིབ་སྡུར་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་ཡི་གེ་ཧ་ཅང་དག་པའི་དགེ་མཚན་ལྡན་ཡོད་ཀྱང་གཞན་ནག་ཁྲ་གཉིས་ཤིང་པར་དངོས་སུ་ལག་སོན་མ་བྱུང་ཞིང་ཇོ་ནང་རྟག་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་གི་ཀླུ་འབུམ་དང་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་གི་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་མ་དཔེ་བུ་དཔེ་ཡིན་ཅིང་། འདི་གཉིས་ཤིང་པར་དུ་བཏབས་པའི་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་རྒྱས་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད། དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་གི་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་ལ་དཔེ་གཟུགས་ཤོག་གྲངས་བརྒྱ་དང་རེ་བཞི་བཞུགས་ཡོད། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་མཇུག་གྲུབ་ཚུལ་གཞན་རྣམས་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། 32གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ་ལ་ཤོག་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་ཅིང་”ཡིད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་གིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལ་ཞུས་པ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་དྲུག་པའོ།། །། ཀླུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞུག་མ་རྫོགས་སོ།། བཀྲ་ཤིས། དགེའོ།། “ཞེས་མཇུག་གྲུབ་ཡོད། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོར་ཤོག་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་དང་གོ་དགུ་བྱོན་ཡོད། པར་བྱང་སྨོན་ཚིག་ལས་33པར་དུ་བཞེངས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་འབྲེལ་ནས་བྲིས་ཡོད་དོ།།
བཞི་པ་སྨན་རི་ཅན་དེ་རྟག་བརྟན་ཅན་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་ཁྱུང་ལུང་བྲིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་ཕྱི་ལོ་(1975-1976)བར་སྐབས་སུ་སུག་བྲིས་བགྱིས་པ་དེ་ལ་གཤིབ་སྡུར་ཞུས་པ་ཡིན། བྲིས་མ་དེ་(Gene Simithl) ལགས་ཀྱིས་འཆར་བཀོད་ངོགས་བོན་པོ་ཚོགས་པས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་པར་དུ་བསྐྲུན་ནས་(U.S.Cangres Libraries)སོགས་ཨ་རིའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་བཅོ་བརྒྱད་34དང་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ལ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་ཡོད། བྲིས་མ་དེ་ལ་ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་དང་སྣ་རིང་ཐུང་ཚད་56.2cmདང་ཞེང་ཚད་ཆེ་ཆུང་9.6cm ཡོད། དཀར་པོར་ཤོག་གྲངས་169ནག་པོ་ལ་416ཁྲ་བོ་ལ་489བཅས་ཡོད་ཅིང་ལེའུའི་གྲངས་ནི་རྟག་བརྟན་ཅན་དང་ཇི་བཞིན་ནོ།།
ལྔ་པ་བཀའ་འགྱུར་ཅན་གྱི་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ནི་བསྟན་སྦྱིན་ཆེན་མོ་ག་རྒྱ་བསྟན་དར་ལགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་(1930)ནང་དུ་ཉག་གཏེར་གསང་སྔགས་གླིང་པ་ལ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་རིན་པོ་ཆེ་པོད་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ང་བརྒྱད་ཅན་བྲིས་མ་ཚར་གཅིག་ཕུལ་བ་དེ་རིམ་པར་བརྒྱུད་ནས་རིག་གསར་སྐབས་སོགས་ལ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་རིན་པོ་ཆེ་སྦས་སྲུང་གིས་ཆེད་ཉག་ཡུལ་གྱི་མི་ལྔའི་གཅེས་སྲོག་ཤོར་ནས་སྲུང་སྐྱོབས་ཚད་མེད་གནང་ནས་རིམ་བཞིན་ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ཕྱག་ཏུ་ཐོབ་ཡོད་པ་དེ། ཕྱི་ལོ་(1981)ལོར་བླ་མ་ཨ་གཡུང་མཆོག་གིས་ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ལ་བཀའ་འགྱུར་གཡར་པོ་བྱས་ནས་རྒྱ་ནག་ཁྲིན་འདུར་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་པ་དང་(1999)ལོར་ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་མཆོག་གིས་ཡང་བསྐྱར་རྒྱ་ནག་ཁྲིན་འདུར་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་པའི་བཀའ་འགྱུར་དེའི་ནང་གི་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ཡིན་ནོ། བཀའ་འགྱུར་པོད་གྲངས་135པའི་ནང་ཀ་དང་ཁ་སྡེ་ཚན་གཉིས་ཡོད་ཅིང་ཀ་ནང་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་བཞིའི་35བར་ཡོད། པོད་138ནང་ལེའུ་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་36བཅས་ཡོད། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ་པོད་135ཁ་དུམ་ནང་ལེའུ་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་ནས་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔའི་བར་37ཡོད། པོད་138ནང་དུ་ལེའུ་དང་པོ་ནས་བཅོ་ལྔའི་38བར་བཅས་འཁྲུགས་སྡེབས་ཅན་ཡོད། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོ་བཀའ་འགྱུར་པོད་136པ་ནང་ལེའུ་ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ་ནས་དོན་དགུའི་བར་39བཅས་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ལ་ཁྱོན་ལེའུ་79བཞུགས་ཡོད། དེ་ལ་དབུ་མེད་ཐིག་ཕྲེང་བདུན་དང་སྣ་རིང་ཚད་ལི་སྨི་50.2cmདང་ཞེང་ཚད་ཆེ་ཆུང་ལི་སྨི་12.1cmཡིན། དཀར་པོར་ཤོག་ངོས175ནག་པོ་ལ་644 ཁྲ་བོ་ལ་519བཅས་བཞུགས་ཡོད་དོ།
སྤྱིར་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ལ་རྒྱས་བསྡུས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད་རྒྱས་པ་ལ་ཡང་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་ནི་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོར་མཚོན་ནའང་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ཆེན་དང་དཀར་ཆུང་གཉིས་སུ་ཡོད། ད་དུང་དཀར་ཆེན་ལ་གླེགས་བམ་གཉིས་ཡོད་པར་གསུང་ཡོད་40དཀར་པོ་ལེའུ་བཅུ་བཞི་ཅན་འདི་ཉིད་དཀར་ཆུང་ཡིན། བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་ནང་དུ་གོང་དུ་ཞུས་པ་བཞིན་གླེགས་བམ་སྡེ་ཚན་གཉིས་ཀྱི་ནང་བཞུགས་ཡོད། དེ་མིན་ལེའུ་བསྟར་ཆགས་སུ་གླེགས་བམ་གཅིག་ཡོད། ནག་པོར་གླེགས་བམ་གཉིས་དང་ཁྲ་བོར་གཉིས་བཅས་ཡོད། ཁྲ་བོའི་ལེའུ་དོན་དགུ་པའི་མཇུག་ཏུ་ཀླུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་མ་ཡིན་ཚུལ་དང་ཀླུ་འབུམ་ཞབས་མེད་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་དུ་དུམ་བུ་བཞི་ལས་མ་འགྱུར་བ་ཞབས་རྒྱ་མཚོའི་ཀླུའི་ཡུལ་ན་སྟོང་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་བཞུགས་41ཚུལ་གསུངས་ཡོད་ཀྱང་དུམ་བུ་ལྔ་དང་ལེའུ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་ལྔའི་བར་ཡོད་པ་གོང་དུ་གསལ་བཀོད་བྱས་ཡོད། ཀླུ་འབུམ་ཁག་ལྔ་ལས་རྟག་བརྟན་ཅན་ནི་ཤིང་པར་དང་ཤོག་རྙིང་ཡིན་པ་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་རིང་པས་མཚོན། ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་མཇུག་དང་པར་བྱང་སྨོན་ཚིག་སོགས་མེད་པས་ཡིན། དགའ་ལྡན་ཅན་དང་སྨན་རི་ཅན་གཉིས་དེ་ལས་བཤུས་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གང་ཡང་མེད། སྡེ་དགེ་དང་བཀའ་འགྱུར་ཅན་གཉིས་ཆའི་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ་གང་ལ་ཡང་མི་མཐུན་པས་འདི་རྣམས་ཀྱི་མ་ཕྱི་གང་ལ་གཞི་བཅོལ་བ་སོགས་ལ་བསམ་གཞིག་མང་པོ་ཞིག་གཏོང་རྒྱུ་འདུག་པ་ལགས་ན་ད་ལན་ཀླུ་འབུམ་མ་དཔེ་ཁག་ལྔ་བོ་སྨན་རིའི་བླ་བྲང་གི་ཕྱག་དཔེ་དང་སྨན་རིའི་དཔེ་མཛོད་དུ་བཞུགས་པ་དངོས་སུ་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་ཁུལ་ཡིན་ནོ།།
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
(1) «བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན།» སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོས་མཛད། ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན། 1991ལོའི་ཟླ་12པར་པར་ཐེངས་དང་པོ་བརྒྱབ ། ཤོག་ངོས60–61ལས། སྣང་བ་རང་བྱུང་ཐུགས་རྗེ་ཅན།། དགེ་བ་འཁོར་བ་ཀུན་འདྲེན།། ཀུན་ཤེས་ཉོན་མོངས་དུག་སྲེག། ལེགས་པ་ཚད་མེད་ཐུགས་རྗེ་ཅན།། སྙོམས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས།། བྱམས་པ་ཀུན་ཤེས་ཐང་པོ།། དག་པ་གཏོ་རྒྱལ་ཡེ་མཁྱེན།། ཤེས་པ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ།། གསལ་བ་ཡེ་ནས་སྲིད་བུ་ཆུང༌།། ཞེས་སྟོན་པ་རབས་དགུ་ལས་ད་ལྟའི་བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་སྟོན་པ་རབས་བརྒྱད་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཉིད་དོ།།
(2) བོན་གྱི་ཐེག་པ་རིམ་དགུ་འདི་ལ་བརྩི་ལུགས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད། «ཤེས་རབ་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པར་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ལས་སྐབས་དང་པོའི་རྣམ་བཤད་ཚིག་དོན་དཀའ་གནད་རབ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།» ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་(1813-1870)གྱིས་མཛད།། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེས་(2014)ལོར་པར་བསྐྲུན་ཞུས། ཤོག་ངོས་(204 )ལས། བཤད་ཚུལ་གསུམ་ཡོད་པའི། དང་པོ་བྱང་གཏེར་ལས་ཐོན་པའི་སྲིད་པའི་འབུམ་དགུ་ལས་གསུངས་པའི་ཐེག་པ་རིམ་དགུ་ནི། ཕྱིའི་ཐེག་པ་གསུམ་དང་། ནང་གི་ཐེག་པ་གསུམ། གསང་བའི་ཐེག་པ་དང་གསུམ་མོ། དང་པོ་ནི། སྣང་ལྡན་དང་། རང་ལྡན་དང་། བཞེད་ལྡན་གྱི་ཐེག་པ་དང་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞེས་དང་། གཉིས་པ་ནི། ཐོ་ཐོ་དང་། ཕྱི་ཐོ་དང་། ཡ་ཐོ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ནང་རྒྱུད་རྒྱུའི་བོན་གྱི་ཐེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གསུམ་པ་ནི། ལྷ་རྩེ་དང་། སྣང་རྩེ་དང་། ཡང་རྩེ་དང་གསུམ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་སྔགས་སེམས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཐེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞེས་གསུངས་སོ།
གཉིས་པ་ལྷོ་གཏེར་ཐེག་པ་རིམ་དགུ་ནི། ཕྱྭ་གཤེན་ཐེག་པ། སྣང་གཤེན་ཐེག་པ། འཕྲུལ་གཤེན་ཐེག་པ། སྲིད་གཤེན་ཐེག་པ། དགེ་བསྙེན་ཐེག་པ། དྲང་སྲོང་ཐེག་པ། ཡེ་གཤེན་ཐེག་པ། ཡེ་གཤེན་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་དང་། ཁྱད་པར་བླ་མེད་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་དགུའོ། དེ་ཡང་། རྗེའི་(1356-1415)གསང་དོན་རྣམ་འབྱེད་ལས། ཕྱྭ་སྣང་འཕྲུལ་སྲིད་རྒྱུ་ཡི་ཐེག དགེ་དྲང་ཨ་ཡེ་འབྲས་བུའི་ཐེག རྒྱུ་འབྲས་ལ་བཟླ་བླ་མེད་དགུ། ཞེས་གསུངས་སོ།
གསུམ་པ་དབུས་གཏེར་ཐེག་པ་རིམ་དགུ་ནི། «ཐེག་པ་རིམ་པ་མངོན་དུ་བཤད་པའི་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་འཕྲུལ་གྱི་མེ་ལོང་དགུ་སྐོར། »སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བཀའ།གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེས་2005 ལོར་པར་བསྐྲུན་ཞུས། ཤོག་ངོས་14 ལས། རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྷ་མི་གཞན་བརྟེན་གྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་རྟོགས་གཤེན་རབ་ཀྱི་ཐེག་པའོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐུགས་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་སྤྲོས་མེད་དོ། འབྲས་བུ་སྔགས་ཕྱིའི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱ་བ་གཙང་སྤྱོད་ཡེ་བོན་གྱི་ཐེག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་མངོན་ཤེས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། འབྲས་བུ་གསང་སྔགས་ནང་གི་ཐེག་པ་གསུམ་ཡིན་སྟེ། དངོས་བསྐྱེད་ཐུགས་རྗེ་རོལ་བའི་ཐེག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དོན་ལྡན་ཀུན་རྫོགས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཡེ་ནས་རྫོགས་ཆེན་ཡང་རྩེ་བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པའོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།
(3) ལུང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་སོགས་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གིས་བསྡུས་པའི་བོན་དང་། རྟོགས་པའི་བོན་བསླབ་པ་རིན་པོ་ཆེ་གསུམ་ལ་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱིས་བསྡུས་པའི་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་ནོ།
(4)  >ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད། སྐབས་སོ་གསུམ་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེས་ཕྱི་ལོ་2013པར་བསྐྲུན་ཞུས་པ། ཤོག་ངོས་46ལས། དབྱེ་བ་ལ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། བདག་རྐྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། བརྗོད་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། སྣོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། བསླབ་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། རྟོགས་ཚད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། སྤང་གཉེན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། སྡེ་ཚན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། གདུལ་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། དགོས་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་བཅུ་གསུམ་མོ།
(5)  > ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད། སྐབས་སོ་གསུམ་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེས་ཕྱི་ལོ་2013པར་བསྐྲུན་ཞུས་པ།
(6)  > བྲུ་རྗེ་གཡུང་དྲུང་བླ་མས་(1242-1294) མཛད་པ། ཤད་བར་བཞི་ལ་སྡོམ་ཚིག་གཅིག སྡོམ་ཚིག་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་འབུམ། ཅེས་གསུངས་སོ།།
(7)  > རྒྱལ་དབང་ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པས་(1700-1767) མཛད། བརྟེན་འགྱུར་པོད་147པ་སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་པའི་ཉི་མས་ཕྱི་ལོར་1998དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་པ།
(8)  >གཡུང་དྲུང་ཚུལ་ཁྲིམས་དབང་གྲགས་སམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་བདུད་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུས་(1832-1890)མཛད། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་རྟེན་པོད་234པ་སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་པའི་ཉི་མས་1998དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་པ།
(9)  >འདུལ་བའིརྒྱུད་ཕྱག་ལྟར། རྗེ་མཉམ་མེད་པ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན། རྒྱལ་ཚབ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན། ནམ་མཁའ་ཡེ་ཤེས། ཀུན་བཟང་རྒྱལ་མཚན། རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན། ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས། བསོད་ནམས་གཡུང་དྲུང་། ཤེ་ཙུ་དྲུང་མུ། ཤེས་རབ་འོད་ཟེར། གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་མཚན། ཤེས་རབ་བློ་གྲོས། ཤེས་རབ་འོད་ཟེར། གཙུག་ཕུད་འོད་ཟེར། གཡུང་དྲུང་ཚུལ་ཁྲིམས། རིན་ཆེན་འོད་ཟེར། རིན་ཆེན་ལྷུན་གྲུབ། ཤེས་རབ་བསྟན་འཛིན། ཤེས་རབ་དབང་རྒྱལ། གཡུང་དྲུང་དབང་རྒྱལ། ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ། བསོད་ནམས་བློ་གྲོས། ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་དང་ཉེར་གསུམ་མོ།
(10)  > ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད་པ། སྐབས་སོ་གསུམ་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེས་ཕྱི་ལོ་2013པར་བསྐྲུན་ཞུས་པ། ཤོག་ངོས་12ལ་གསལ།
(11) གོང་ཞུས་ཤོག་ངོས་12ལ་གསལ།
(12) “གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་བོན་རིན་པོ་ཆེ་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། ཞེས་དང་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གཡུང་དྲུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ཞེས་བྱ་བ་གཡུང་དྲུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། “ཞེས་གསལ་ཡོད།
(13)  >ཀུན་མཁྱེན་ཤར་རྫ་པ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་(1858-1933)གྱིས་མཛད། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་1985པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་(128)ལས། གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན། དང་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙད་པོ། མུ་ཁྲི་བཙད་པོ། དིང་ཁྲི་བཙན་པོ། སོ་ཁྲི་བཙན་པོ། དར་ཁྲི་བཙན་པོ། དྭགས་ཁྲི་བཙན་པོ། སེང་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་བདུན། བར་གྱི་ལྡིང་གཉིས་ལས་ཐོག་མ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའོ། བོད་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ལ་གཞུང་སོ་སོར་མི་མཐུན་པ་རེ་ཡོད་དོ།
(14)  >བོན་བརྒྱ་དགེ་ལེགས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོས་(1997)ལོར་བརྩམས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཕྱི་ལོ2009ལོའི་དཔར་ཐེངས་དང་པོ། ཤོག་ངོས་(48)ལས། ཉ་མོ་དཀོན་མཆོག་གྲགས་པ། ཉ་མོ་མགོན་པོ། སད་ཀུན་རཏྣ་གསུམ། ཞེས་གསལ་ལོ།
(15)  >རྟག་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་1575-1635)ཅན། ཤོག་གྲངས17ལ་གསལ་ལོ།” དེ་ནས་སྲིད་པ་དང་པོ་ལ། ཅང་མི་སྲིད་དོ། ཅང་མི་གྲགས་སོ། དེ་ནས་སྟོང་པ་ཕྱལ་བ་གཅིག་སྲིད་དོ། དེ་ནས་འབྱུང་བ་ལྔ་བྱ་བ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། དེ་ལ་རི་རབ་དང་། རྩི་ཤིང་དང་། ནགས་ཚལ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། ཉི་མ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། ཟླ་བ་དང་། གཟའ་སྐར་མ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། སྒྲ་ཡང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲུག་སྒྲ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གློག་ཀྱང་མི་སྲིད་དོ། མི་དང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་འདྲེ་སྲིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡེ་མི་སྲིད་དོ། འདབ་ཆགས་ཅེས་བྱ་བ་ཁུངས་མ་༼ཁྱུང་མན་༽ཆོད་ནས། བྱེའུ་ཆུང་ཡན་ཆོད་མི་སྲིད་དོ། སེང་གེ་ལ་སོགས་པ་སྡེར་ཆགས་ཀྱང་མི་སྲིད་དོ། དུད་འགྲོ་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། ནམ་ཟླ་དུས་བཞི་དང་། ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་མི་སྲིད་དོ། སྔོན་བས་སྲིད་པའི་བུ་བཞིས་བྱས་ཏེ། བོན་དང་གཙུག་ལག་དང་། སྨན་པ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། སྡིག་པ་དང་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་ཡང་མི་སྲིད་དོ། ཕོ་དང་མོ་ཞེས་བྱ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། སྟོང་པ་ཕྱལ་མཆིས་པ་ལས། ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། རྣོ་མཚོན་དང་གོ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། སྟོང་པ་ཕྱལ་བར་མཆིས་པ་ལས་དུས་དེ་ཙམ་ན་སྲིད་པའི་ངང་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ་ཅིག་ལས། ལས་དབང་གི་བདག་པོ་བྱ་བར་རང་བྱུང་བ་སྲིད། ད་ཅི་ལྟ་བུ་ལས་སྲིད་ནས་སྐུ་ཉུངས་འབྲུ་ཙམ་ཅིག་འོད་རང་འབྱུང་ཉུངས་འབྲུ་ཙམ་གྱི་དྲོད་ལས་གསལ་ཏེ། དེ་ལ་མིང་དང་མཚན་གསོལ་བ་མེད་ནས། རང་མིང་གི་བཏགས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱ་མཁན་ནོ། དེ་ཙུག་རིག་པ་ལས་ནི། ཡིག་འབྲུ་སུམ་ཙུ་རྩ་བདུན་བྱུང་ངོ་། ཡི་གེ་ཨ་ཡི་བསྐྱེད་པ་ལས། ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ་སྲིད་དེ་མ་གཡོས་པ་དང་། མ་ཁེམས་༼ཁྱབ༽པ་འགའ་ཡང་མེད་དེ། ཡི་གེ་ཧ་ཅིག་སྲིད་པ་ལས། ཧ་ལས་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་སྲིད་དོ། དེ་སྟོང་གསུམ་དུ་གཡོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཅིག་སྲིད་དོ། དེ་ནས་འཁོར་བ་འགའ་ཡང་མེད་པ་ཅིག་སྲིད་དོ། དེ་ནས་ཡི་གེ་མ་ལས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྲིད་དོ། ནམ་མཁའ་ལས་མ་བྱུང་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། དེ་ནས་ཡེ་གེ་པ་ཅིག་སྲིད་དོ། ས་གཞི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེས་མ་ཐེག་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། དེ་ནས་ཡི་གེ་ཙ་ཅིག་བྱུང་ངོ་། ཙ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྲིད་པས། དེ་མ་གཡོས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། དེ་ནས་ཡི་གེ་ཆ་ཅིག་སྲིད་དོ། ཆ་ནི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆུ་ལ་མི་འཐུང་བ་དང་། མ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡང་མེད། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ལྔ་སྲིད་པ་ལས།”
(16)  >རྟག་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ཅན། ཤོག་གྲངས72ལ་གསལ་ལོ།”དེ་ལ་སྐོས་ཡེ་མཁྱེན་གྱི་སྲས། རྒྱལ་པོའི་སྲས་དེས། བདུད་བསྐོས་པ་ལ་ནི་སྔོ་ལ་ལྷགས་པ་བསྐོས། རྩ་ལ་ཟོར་བ་སྐོས། ཤིང་ལ་སྟ་རི་བསྐོས་སོ། ཆུ་ལ་ས་བསྐོས། ལྕགས་ལ་མེ་བསྐོས། མེ་ལ་ཆུ་བསྐོས། ས་ལ་ཤིང་བསྐོས། འབྱུང་བ་ལྔ་ལ་ཡང་བདུད་ཡོད་དོ། ཉ་ལ་སྲམ་བསྐོས། བྱ་ལ་ཁྲ་བསྐོས། བྱོལ་སོང་དང་རི་དགས་ནི་ས་མདའ་རི་ཀྱ་བ་དང་། བྲང་བུ་བསྐོས། རི་དགས་ཕྱི་མ་ལ་འཕར་བ་དང་། སྤྱང་ཀུ་དང་། ཁྱི་བསྐོས། ལུག་དང་རྟ་དང་། ཕྱུགས་ལ་མི་ཡང་བསྐོས། མི་དང་ཕྱུགས་ཡན་ཆད་ལ་ནད་སྟོང་རྩ་གཅིག་བསྐོས། ཆབ་ལ་གྲུ་བསྐོས། བསྐོས་ཡེ་མཁྱེན་སྲས་པོས་ཆབ་ནི་གྲུ་དང་གཟིངས་བཅས་ཏེ་ཆབ་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་གཅོད་དུ་བྱོན།
(17)  >རྟག་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ཅན། ཤོག་གྲངས220ལ་གསལ་ལོ།”ཅི་ལ་དོ་སྡོ་ཡང་ཀླུ་ལ་དོ་མ་སྡོ། ཅི་ལ་འགྲན་འཚོལ་ཡང་བདུད་ལ་འགྲན་མི་འཚོལ། སུ་ལ་བང་སྙོམ་ཡང་གློག་ལ་བང་མ་སྙོམ། སུ་ལ་རྩལ་སྡོ་ཡང་ཐོག་ལ་རྩལ་མི་སྡོ།”ལ་སོགས་མང་ངོ་།
(18)  >རྟག་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ཅན། ཤོག་གྲངས69 ལ་གསལ་ལོ།” ལྷ་ལྔའི་སྤྱི་བོའི་གཙུག་ཏུ་ཁྱུང་རིགས་ལྔས་བརྒྱན་པ། གཤེན་ལྷ་འོད་དཀར་གྱི་སྤྱི་གཙུག་ན་བྱ་ཁྱུང་ག་རུ་ན་ཁྱུང་གཤོག་སྔོན་པོ་གདེངས་པ། མཚོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བལྟམས་པ། ཁྱུང་རུ་སྔོན་པོ་ནམ་མཁའ་ལ་གདེངས་པ། རྡོ་རྗེའི་མཆུ་སྡེར་ལྕགས་ཀྱུ་ཅན། ཕྱག་སོར་སྡེར་དབར་ན་གཡུ་སྦྲུལ་སྔོན་པོ་བསྣམས་པ། སྦྲུལ་མགོ་ཞལ་དུ་མུར་བ། ཆུ་སྲིན་དང་། ཀླུ་ཕྲུག་དང་སྡོམ་དང་སྡིག་པ་དང་། སྦལ་པ་དང་ཁ་བརྒྱད་དང་། ཉ་དང་ལྗོང་མོས་བརྒྱན་པ། ཞབས་འགྱིང་སྟབས་སུ་བགྲད་པ། གདན་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་ཀྱི་གདན་ལ་བཞུགས་པ། ཞལ་ནས་ཁྱུང་སྐད་སྟོང་ཟློས་པར་བསྒོམ་མོ།”ཞེས་གསུངས་ཡོད།
(19)  > ཕུང་པོ་ལྔ། དབང་པོ་དྲུག ཡུལ་དྲུག རྣམ་ཤེས་དྲུག རྐྱེན་ཚོར་དྲུག འབྱུང་བའི་ཁམས་དྲུག ནང་རྟེན་པ་དྲུག ཕྱི་འབྲེལ་བ་དྲུག རྒྱུ་དུག་ལྔ། འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབྲས་བདུན་བཅས་འཁོར་བའི་འགྲེས་རྐང་ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་དང་། བདག་དོན་རྩེར་ཆིབས་པ་ལྔ། གཞན་དོན་ལྷུན་གྲུབ་ལྔ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དབྱེ་མི་ཕྱེད་པ་དགུ། རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྡུ་ཡིས་མི་འདུས་པ་དགུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་བཅུ་གཉིས། གཡུང་དྲུང་གི་ས་བཅུ། འབྲས་བུའི་རྟགས་བཅུ་གཅིག ཐར་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་བོན་རིམ་པ་བཅུ་གསུམ། ཀུན་འཇོམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔ། ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་ཚད་མེད་བཞི་བཅས་མྱང་འདས་ཀྱི་འགྲེས་རྐང་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གསུམ་མོ། འགྲེས་རྐང་འདི་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་ཕྱེས་ནས་བསྟན་ཡོད།
(20)  > མདོ་སྡེ། པོད་ང་དགུ་པ།  >ལས། དང་པོ་གནས་ལྔ་ནི། སྲིད་པའི་རྒྱལ་པོ་སངས་པོ་འབུམ་ཁྲིའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ལྔ་ལས་སྤྲུལ་པའོ། ལྔ་གང་ཞེ་ན ། ཡེ་མཁྱེན་སྒྲ་བླའི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཡེ་རྗེ་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཡེ་དབང་ས་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཡེ་དབལ་མཐུ་སྟོབས་རྒྱལ་པོ་དང་། རིགས་བཞིའི་སངས་པོ་འབུམ་ཁྲི་ཉིད་དང་ལྔའོ། དེ་ལ་རིག་པ་ལྔ་ནི། བཟོ་དང་། སྒྲ་དང་། གསོ་བ་དང་། ཕྱི་དང་། ནང་ལའོ། མཆེད་པའི་ཁུངས་ནི། སྒྲ་རིག་པ་ནི་སྤྱི་རྗེ་རྒྱལ་པོ་བྱ་ཁྱུང་ལས་བྱུང་ངོ་། གསོ་བ་རིག་པ་ནི། ཡེ་ཡོད་ནམ་མཁའི་བ་མོ་ལས་བྱུང་སྟེ། ཐང་བཟང་གི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལས་འདུས་སོ། ཕྱི་རིག་པ་ནི་ས་བདག་གསེར་གྱི་རུས་སྦལ་ལས་བྱུང་ངོ་། ནང་རིག་པ་ནི་ཆུ་སྲིན་ཡིད་བཞིན་རྒྱལ་བ་ལས་བྱུང་ངོ་། ཞེས་གསལ་ལོ།
(21) «ཤེས་རབ་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པར་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ལས་སྐབས་དང་པོའི་རྣམ་བཤད་ཚིག་དོན་དཀའ་གནད་རབ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།»ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད།། ཝཱཎ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དགེ་སློབ་ཁང་གིས་2007ལོར་པར་ཐེངས་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་25ལ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་བོན་ལྔ་ནི། བཟོ་རིག་པའི་བཀའ་དང་། སྒྲ་རིག་པ། གསོ་བ། ཕྱི་རིག་པ། ནང་རིག་པའི་བཀའ་དང་ལྔའོ། དང་པོ་ནི། བཟོ་རིག་པའི་འབུམ་གསུམ་ལྟ་བུའོ། འབུམ་གསུམ་ནི། བསྐལ་པ་སྣང་སྲིད་འཁོར་ལོའི་འབུམ། སྲིད་པ་མིའུ་རྒྱུད་ཀྱི་འབུམ། འབྱུང་བ་ཆགས་གནས་འཇིག་སྟོང་གི་འབུམ་དང་གསུམ། གཉིས་པ་ནི། སྒྲ་ཚད་ཀྱི་འབུམ་གསུམ་ལྟ་བུའོ། དེ་གསུམ་ནི། ལྷ་སྲིན་གྱི་འཁྲུག་འབུམ་ནག་པོ། སྒྲ་ཚད་ཀྱི་རྩོད་འབུམ་ཁྲ་བོ། དག་པའི་ལྷ་འབུམ་དཀར་པོ་དང་གསུམ། གསུམ་པ་ནི། སྨན་འབུམ་གསུམ་ལྟ་བུའོ། དེ་གསུམ་ནི། གསོ་བྱའི་ནད་འབུམ་ནག་པོ། གསོ་བྱེད་ཀྱི་དཔྱད་འབུམ་ཁྲ་བོ། རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྨན་འབུམ་དཀར་པོ་དང་གསུམ་མོ། བཞི་བ་ནི། ཕྱི་རིག་པའི་འབུམ་གསུམ་ལྟ་བུའོ། དེ་གསུམ་ནི་སྣང་སྲིད་ཀྱི་གཏོ་འབུམ་ནག་པོ། རིན་ཆེན་གྱི་ཀུན་འབུམ་ཁྲ་བོ། གཙུག་ལག་གི་དཔལ་འབུམ་དཀར་པོ་དང་གསུམ་མོ། ལྔ་པ་ནི། ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་ལྟ་བུའོ། ཞེས་གསུངས་སོ།།
(22) གོང་གསལ་ཤོག་ངོས་26ལ་གསལ།
(23)  > ༡ གཉན་སྤར་བ་དུང་མགོ་གཡུའི་ཐོར་ཚུགས་ཅན་གྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཅིག་པའོ། ༢ འོག་ཕྱོགས་ས་བདག་བསྟན་མ་གསེར་གྱི་བུམ་པ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ༣ ཀླུ་རྒྱལ་རིགས་དཀར་པོ་འོད་ལྡན་དུང་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ༤ཀླུ་རྗེ་རིགས་སེར་པོ་ཟེར་འཕྲོ་སྟོབས་མཆོག་གིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ། ༥ཀླུ་དམངས་རིགས་སྔོན་པོ་འབར་བ་ཁྱབ་ལྡན་གྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ༦ཀླུ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་དམར་པོ་རལ་ཆེན་ཧ་ལས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ༧ཀླུ་གདོལ་བའི་རིགས་ནག་པོ་འཛིན་པ་ལག་མང་གིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ།། ༨ ཀླུ་ལས་གྲུབ་པའི་བོན་པོ་སྙིང་པོས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ། ༩ རྒྱུ་འབྲས་དོན་རྣམས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པའོ། ༡༠ གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀརཔོའི་ནང་ནས་ཀླུ་རྒྱལ་ཡབ་ཡུམ་སྤྲུལ་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་བསྟན་པ་དང་། བཀོད་པ་ལྷའི་མ་འདལ་འབུལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པའོ། ༡༡སེམས་བསྐྱེད་སྒོ་དབྱེ་དབང་བསྐུར་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ༡༢ དུས་གསུམ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་དང་། ཀླུ་གཉན་ས་བདག་འཁོར་བཅས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། སྡིག་པ་བཤགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ། ༡༣ མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་བསྡུས་དོན་སིལ་བུར་ཕུལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ། ༡༤ བོན་རིན་པོ་ཆེ་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་གཡུང་དྲུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། རིགས་ལྔ་ཀླུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། སྐུ་བསྟོད་ཅིང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ། བཅས་སོ།
(24) གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག གླེགས་བམ་དང་པོ་ལ། ༡སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལ་ཞུས་པ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ཀླུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ། ༢ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཁྲི་འཕང་སྐྱོལ་གྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ༣ཀླུའི་ཉི་འོད་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པའོ། ༤ཀླུ་རྒྱལ་ཆེན་འཁོར་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ། ༥ཀླུ་རྒྱལ་བ་རིང་”ཁུགས་ཀྱི”ཁུག་གི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ༦ཀླུ་རྒྱལ་པོ་ནག་རྒྱལ་གྱི་ལེའུ་དྲུག་པའོ། ༧ཀླུ་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ། ༨གཡུང་དྲུང་སེམས་མ་དགུའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ། ༩ཀླུ་རྒྱལ་མོ་གཟི་བྱིན་མའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པའོ། ༡༠ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཀུན་ཏུ་གཟིགས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་པའོ། ༡༡ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དགའ་རབ་བ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅེས་བྱའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ༡༢ཀླུ་སྲིན་པོའི་རྒྱལ་མོ་དུང་སྐྱོང་མ་བདེ་ལྡན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ། ༡༣ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དུང་སྐྱོང་མའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ། ༡༤ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་མལ་དྲོས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ། ༡༥ཀླུ་མལ་དྲོའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའོ། ༡༦ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཤེལ་དཀར་མའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པའོ། ༡༧ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཅོད་འབར་མའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པའོ། ༡༨ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དགའ་བྲོད་མའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ། ༡༩ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རྩི་ལྡན་མའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པའོ། ༢༠ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རིང་ནམ་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པའོ། ༢༡ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དབང་ཕྱུག་སྐྱབས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་གཅིག་པའོ། ༢༢ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དཀར་ཟམ་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་གཉིས་པའོ། ༢༣ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རིང་ཏིང་ཤགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་གསུམ་པའོ།།
(25) གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག གླེགས་བམ་གཉིས་པར། ༢༤ ཀླུ་མོ་སྐྱོང་ཆེན་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་བཞི་པའོ། ༢༥ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རྩི་མཆོག་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་ལྔ་པའོ། ༢༦ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཀུན་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་དྲུག་པའོ། ༢༧ ཡབ་དགེ་བ་སོག་ཏུ་གསལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་བདུན་པའོ། ༢༨ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་སྐྱ་ལི་ཐིང་ཤགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་བརྒྱད་པའ།། ༢༩ རྒྱལ་པོ་འཕགས་སྐྱེས་པོས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་དགུ་པའོ། ༣༠ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཙུག་འཁྱིལ་མའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་པའོ། ༣༡ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་བ་ཏ་མའི་ལེའུ་སྟེ་སོ་གཅིག་པའོ། ༣༢ རྒྱལ་པོ་རྣམ་ཐོས་སྲས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་གཉིས་པའོ། ༣༣ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་གསུམ་པའོ། ༣༤ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རིགས་བྱེད་མའི་ལེའུ་སྟེ་སོ་བཞི་པའོ། ༣༥ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་མའི་ལེའུ་སྟེ་སོ་ལྔ་པའོ། ༣༦ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཟི་འབར་མའི་ལེའུ་སྟེ་སོ་དྲུག་པའོ། ༣༧ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཡོངས་དྲོ་མའི་ལེའུ་སྟེ་སོ་བདུན་པའོ། ༣༨ དྲོད་འབེབས་རྒྱལ་མོའི་ལེའུ་སྟེ་སོ་བརྒྱད་པའོ། ༣༩ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དགའ་རབ་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་དགུ་པའོ། ༤༠ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་སྨིན་མཛད་མའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་པའོ། ༤༡ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་མ་ཤགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་གཅིག་པའོ། ༤༢ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དེ་རྒྱལ་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་གཉིས་པའོ། ༤༣ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དུན་ཚུགས་དཀར་ཤམ་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་གསུམ་པའོ། ༤༤ མན་ངག་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་བཞི་པའོ། ༤༥ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དཀར་མོའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་ལྔ་པའོ། ༤༦ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་དྲུག་པའོ། བཅས་སོ།
(26) ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོ་པོད་དང་པོ། ༥༣ ཀླུ་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ང་གསུམ་པའོ། ༥༤ ཀླུའི་གཡུང་དྲུང་སེམས་མའི་ལེའུ་སྟེ་ང་བཞི་པའོ། ༥༥ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཟི་བྱིན་མའི་ལེའུ་སྟེ་ང་ལྔ་པའོ། ༥༦ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཀུན་ཏུ་གཟིགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ང་དྲུག་པའོ། ༥༧ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དུང་སྐྱོང་བདེ་ལྡན་མའི་ལེའུ་སྟེ་ང་བདུན་པའོ། ༥༨ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དུང་སྐྱོང་མའི་ལེའུ་སྟེ་ང་བརྒྱད་པའོ། ༥༩ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དབང་ཆེན་འབྱམས་མའི་ལེའུ་སྟེ་ང་དགུ་པའོ། ༦༠ ཀླུ་མལ་དྲོས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་ཅུ་པའོ། ༦༡ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཤེལ་དཀར་མའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་གཅིག་པའོ། ༦༢ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཅོད་འབར་མའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་གཉིས་པའོ། ༦༣ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དགའ་བྲོད་མའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་གསུམ་པའོ། ༦༤ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རྩི་ལྡན་མའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་བཞི་པའོ། ༦༥ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རིང་ནམ་མའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་ལྔ་པའོ། ༦༦ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དབང་ཕྱུག་སྐྱབས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་རེ་དྲུག་པའོ། ༦༧ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དཀར་ཟའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་བདུན་པའོ། ༦༨ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དཀར་མོ་རི་ཏིང་ཤག་གི་ལེའུ་སྟེ་རེ་བརྒྱད་པའོ། ༦༩ ༼གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ཞེས་བྱ་བ་གཡུང་དྲུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་རེ་དགུ་པའོ། ཆད་ཡོད། སྡེ་དགེ་ཅན་དུ་ཤོག་ངོས་གཅིག་ཡོད། ༽ ༧༠ ཀླུ་མོ་སྐྱོང་ཆེན་མའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་ཅུ་པའོ། ༧༡ ཀླུའི་རྒྱལ་མོའི་རྩི་མཆོག་མའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་གཅིག་པའོ། ༧༢ སྲིད་པ་གསལ་རབ་གྱིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལ་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་གཉིས་པའོ། ༧༣ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་མ་ཤགས་ཀྱིས་ལེའུ་སྟེ་དོན་གསུམ་པའོ། ༧༤ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དེ་རྒྱལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་བཞི་པའོ། ༧༥ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དུན་ཙུགས་དཀར་ཤམ་མའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་ལྔ་པའོ། ༧༦ ༼ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དཀར་མོའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་དྲུག་པའོ།། ཆད་ཡོད། ༽༧༧ མན་ངག་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་དོན་བདུན་པའོ། ༧༨ ཀླུ་མོ་རིགས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་མདོ། མན་ངག་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དོན་བརྒྱད་པའོ། ༧༩ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་དགུ་པའོ། ཞེས་དང་།
(27) ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོ་པོད་གཉིས་པ། ༨༠ སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལ་སྟེང་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉན་སྤར་བ་དུང་མགོ་གཡུའི་ཐོར་ཚུགས་ཅན་གྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་ཅུ་པའོ།། ༨༡ཆད་ཡོད་༨༢ ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀླུ་རྒྱལ་རིགས་དཀར་པོ་འོད་ལྡན་དུང་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གྱ་གཉིས་པའོ།། ༨༣ ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀླུ་རྗེའི་རིགས་སེར་པོ་ཟེར་འཕྲོ་སྟོབས་མཆོག་གིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གྱ་གསུམ་པའོ།། ༨༤ ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀླུ་རྗེའུ་རིགས་སེར་པོ་འོད་འཕྲོ་སྟོབས་མཆོག་གིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གྱ་བཞི་པའོ།། ༨༥ ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀླུ་རྨངས་རིགས་སྔོན་པོ་འབར་བ་ཁྱབ་ལྡན་གྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གྱ་ལྔ་པའོ། བཅས་བཞུགས་སོ།
(28) སྡེ་དགེ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོའི་ལེའུ་རྣམས། ༡ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཀུན་དགའ་བོའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པའོ། ༢ཀླུ་དབང་ལྡན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ༣ཀླུ་རྒྱལ་ཆགས་མེད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ། ༤ཀླུ་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ། ༥ཀླུ་དུང་སྐྱོང་གིས་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ། ༦ཀླུ་མཐོང་དགའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའོ། ༧ཀླུ་དགའ་རབ་ཀུན་དུ་སླེབ་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པའོ། ༨ཀླུ་སྤྲུལ་པའི་མིག་ཅན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པའོ། ༩ཀླུ་དུང་སྐྱོང་གི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ། ༡༠ཀླུ་འབར་བ་ཆེན་པོའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པོ། ༡༡ཀླུ་སྲིན་པོ་མགོ་དམར་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པའོ། ༡༢ཀླུ་མགོན་སྐྱབས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པའོ། ༡༣ཀླུ་ཁྱབ་འཇུག་གི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ། ༡༤ཀླུ་དུམ་པ་ཆེན་པོའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ། ༡༥ཀླུ་རུ་རྒྱལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་བཞི་པའོ། ༡༦ཀླུ་རུ་རྒྱལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ། དབང་པོ་རིག་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ། གཉིས་འདུག ༡༨ཀླུ་དབང་གི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པའོ། ༡༩ཀླུ་དགའ་རབ་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་བདུན་པའོ། ༢༠ཀླུ་དགའ་རབ་ཀུན་ཏུ་སློབ་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་བརྒྱད་པའོ། ༢༡ཀླུ་མགོ་ལྔ་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉེར་དགུ་པའོ། ༼མི་ཚང་། ༽༢༢ཀླུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་དྲུག་པའོ། ༢༣ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་འཕང་སྐྱོལ་གྱི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་བདུན་པའོ། ༢༤ཀླུ་ཉི་འོད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་བརྒྱད་པའོ། ༢༥ཀླུ་རྒྱལ་ཆེན་འཁོར་གྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་དགུ་པའོ།། ༢༦ཀླུ་རྒྱལ་རིང་ཁུག་གི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པའོ། ༢༧ཀླུ་ནག་པོ་རྒྱལ་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་གཅིག་པའོ། དེ་ནས་ཡང་། ༢༨ཀླུ་རྒྱལ་མོ་ཀུན་ཏུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སོ་བདུན་པའོ། ༢༩ཡབ་དགེ་བ་སོགས་སུ་གསལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སོ་བརྒྱད་པའོ། ༣༠ཀླུ་རྒྱལ་མོ་སྐྱི་འཐིང་ཤགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་དགུ་པའོ། ༣༡རྒྱལ་པོ་འཕགས་སྐྱེས་པོས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་པའོ། ༣༢རྒྱལ་པོ་རྣམ་ཐོས་སྲས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་གཅིག་པའོ། ༣༣ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཙུག་འཁྱིལ་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་གཉིས་པའོ། ༣༤ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དཀར་ཤམ་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་གསུམ་པའོ། ༣༥ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཐེག་ཆེན་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་བཞི་པའོ། ༣༦ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཉི་འོད་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་ལྔ་པའོ། ༣༧ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རིགས་བྱེད་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་དྲུག་པའོ། ༣༨ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་བདུན་པའོ། ༣༩ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཟི་འབར་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་བརྒྱད་པའོ། ༤༠ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཡོངས་སུ་དྲོ་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་དགུ་པའོ། ༤༡ཀླུ་སྲིད་པ་ཅིག་ལས་ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དད་པ་སྐྱོང་མའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་བཅུ་པའོ། ༤༢ཀླུ་མོ་དྲོད་འབེབ་རྒྱལ་མོའི་ལེའུ་སྟེ་ང་གཅིག་པའོ། ༤༣ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དགའ་རབ་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ང་གཉིས་པའོ།
(29) སྡེ་དགེའི་ཀླུ་འབུམ་མཇུག་ཏུ། “གང་གིས་བདེ་བ་སྦྱིན་དེ་ཆོས་སམ་བོན།། གང་ལ་ཡོངས་སུ་དར་བ་དེ་ནི་ལུགས།། གང་གི་རང་བཞིན་རྒྱུན་གྱིས་རྟག་པ་དེ།། གང་ལ་མངའ་ཡང་རྡོ་རྗེའམ་གཡུང་དྲུང་ཡིན།། དུག་ལྔའི་རང་གཟུགས་ཀླུ་གདོན་རྣམ་ལྔ་ཡི།། གནོད་པ་མཐའ་དག་ཞི་དྲག་ཐབས་མང་གིས།། འཇིལ་བར་བྱེད་པའི་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ།། རྣམ་གསུམ་འཛད་པ་མེད་པའི་མིག་འཕྲུལ་འདི།། སྡེ་བཞིའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་བོད་ཆེན་ལྗོངས།། དགེ་བཅུའི་ལམ་གྱི་བཀའ་ཁྲིམས་བཙན་པོ་ཡིས།། རིས་མེད་སྐྱོང་བའི་ས་སྟེང་བླ་མ་ཆེ།། ཀུན་དགའ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་བཀའ་ལུང་བཞིན།། བསྐྲུན་པའི་དགེ་བས་ས་འོག་ས་སྟེང་གི། འཇིག་རྟེན་བདེ་ཞིང་དཔལ་འབྱོར་རྒྱས་པ་དང་།། ནད་དང་གདོན་ལས་རྣམ་གྲོལ་ལུས་ཀྱི་མདངས།། ཉམས་མེད་ལྷ་ལུས་བཞིན་དུ་གསལ་གྱུར་ཅིག།། ཅེས་པའི་པར་བྱང་ཉུང་ཟད་འདི་ཡང་ཐ་སྙད་སྨྲ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གྱིས་སྡེ་དགེ་ལྷུན་གྲུབ་སྟེང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོར་བྲིས་པ་སརྦ་མངྒ་ལཾ། ཞེས་གསལ་ལོ།
(30)  >མཁས་དབང་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་1982ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་(248)ལ་གསལ།
(31) དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་གི་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོའི་པར་བྱང་སྨོན་ཚིག་ལས། “ཅེས་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེ་སྤེལ་ཞིང་འགྲོ་རྣམས་ས་བདག་གདོན་བགེགས་ལས་གྲོལ་ཆེད་དུ་མེ་སྟག་ལོ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་པར་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་ཇུན་དབང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་ཀྱིས་པར་བྱང་སྨོན་ཚིག་དུ་སྦྱར་བའོ།། ” ཞེས་ཤོག་ངོས་( 763 ) པར་གསལ་ལོ།
(32) ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོའི་མཇུག་ཏུ་”སྟོན་པ་གཤེན་རབས་ཐུགས་རྗེའིི་མངའ་བདག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ། ཀླུ་ལས་གྲུབ་པའི་བོན་པོ་ཡེ་གཤེན་སྙིང་པོས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་བའོ།། བོན་རིན་པོ་ཆེ་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་པོ་གཡུང་དྲུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། རིགས་ལྔ་ཀླུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། དུག་ལྔ་རྩད་ནས་གཅོད་པའི་བོན་བཀའ་རྟགས་ཐམས་ཅད་མི་འགྱུར་བའི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་བཞིའི་རྒྱས་བཏབ་པ་རྫོགས་སོ།། བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབར་འཛམ་གླིང་བརྒྱན་དུ་བྱོན།། སརྦ་མངྒ་ལཾ།། “ཞེས་བཀོད་ཡོད།
(33) དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་གི་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོའི་མཇུག་ཏུ་”ནམ་མཁའི་ཁམས་སྟོང་རྒྱ་མ་ཆད་པའོ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སྣང་ལ་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའོ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་ལ་མི་འཁོར་པའོ། ནམ་མཁའི་ཁམས་དངོས་པོར་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའོ། སརྦ་མངྒ་ལཾ།། འདི་ལྟར་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་གྱི།། འཕྲིན་ལས་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེ་རྒྱས་ཆེད་དུ།། འཕྲུལ་ཆེན་པར་དུ་བསྒྲུབས་པ་འདིས་མཚོན་ཏེ།། བདག་གི་བྱ་བྱེད་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ནི།། ཞྭ་སེར་བསྟན་དར་ལུས་ཅན་བདེ་བའི་ཐབས།། ཁོ་ན་སྙིང་དུ་གནག་པས་སྔར་ཡང་ནི།། རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་ལ་སོགས་པ།། གསུང་རབ་འཕྲུལ་དུ་བསྐྲུན་དང་གཙུག་ལག་ཁང་།། དགེ་འདུན་འདུ་བའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་སོགས།། ཉམས་པ་གསོ་ཞིང་གསར་དུ་བཞེངས་པས་མཚོན།། རང་དོན་ཉི་ཚེའི་བསམ་སྦྱོར་གཏན་སྤངས་ཤིང་།། ལུས་ཅན་བདེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལྷག་བསམ་བསྐྱེད།། ཁྱད་པར་བོད་ཡུལ་ལྗོངས་འདིར་དམ་སྲི་དང་།། འབྱུང་པོའི་འཕྲུལ་ཐབས་ལ་བརྟེན་ཆེ་དགུ་འགས།། ལོག་སྨོན་དུས་དུ་བདོ་བས་བོད་ཀྱི་གཙོ།། དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ཚར་བཅད་བདག་ལྟ་ཡང་།། མིང་གི་ལྷག་མར་བྱེད་ལ་བརྩོན་ཞུགས་མོད།། མཆོག་གསུམ་ཐུགས་རྗེས་མ་བསླུས་བསམ་པའི་དོན།། ཇི་བཞིན་ལག་རྩེར་སོན་པས་ལོག་སེམས་ཅན།། དེ་རྣམས་ལའང་གནོད་ལན་ཕན་པ་བསྒྲུབས།། ་་་་ཚེ་སྲོག་འཕྲོག་ལ་དྲག་པོའི་དཔུང་།། བཤམ་པའི་མཐུ་མེད་ངན་སེམས་དུག་གི་ཆུས།། སྙིང་མྱོས་རང་རྟགས་དྲི་ཆུ་ཟག་རྫས་ལ།། བརྟེན་པའི་མཐུ་གཏད་སྦྱོར་བ་རྩོམ་བྱེད་པ།། དེ་དག་ལ་ཡང་ཇི་མི་སྙམ་བྱས་ནས།། བོད་འབངས་བདེ་ཐབས་ཁོ་ན་ལྷུར་བླངས་པའི།། དགེ་འདིས་འགྲོ་ཀུན་གདོན་བགེགས་ཀུན་ལས་གྲོལ།། རིང་མིན་བླ་མེད་རྫོགས་བྱང་མྱུར་ཐོབ་ཤོག ། ཅེས་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེ་སྤེལ་ཞིང་འགྲོ་རྣམས་ས་བདག་གདོན་བགེགས་ལས་གྲོལ་ཆེད་དུ་མེ་སྟག་ལོ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་པར་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་ཇུན་དབང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་ཀྱིས་པར་བྱང་སྨོན་ཚིག་དུ་སྦྱར་བའོ།། “ཞེས་བཀོད་ཡོད་དོ།།
(34) དཔེ་བསྐྲུན་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོས་དངོས་སུ་གསུངས།
(35) ༨ཀླུ་ལས་གྲུབ་པའི་བོན་པོ་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ། ༩ རྒྱུ་འབྲས་དོན་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པའོ། ༡༠ བཀོད་པ་ལྷ་ཡི་མནྜལ་དབུལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པའོ། ༡༢ སྡིག་པ་བཤགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ། ༡༣མཆོད་པ་རྣམ་ལྔ་སྡུས་དོན་སིལ་བུ་རུ་ཕུལ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ། ༡༤སྐུ་བསྟོད་ཅིང་སྨོན་ལམ་བཏབས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ། ཞེས་དང་།
(36) ༡ སྟེང་ཕྱོགས་གཉན་གྱི་གཙོ་བོ་གཉན་སྤར་བ་དུང་མགོ་གཡུ་ཡི་ཐོར་ཙུགས་ཅན་གྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པའོ། ༢ འོག་ཕྱོགས་བརྟན་མ་གསེར་མདོག་གསེར་གྱི་བུམ་པ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ༣ སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལ་ཀླུ་དཀར་པོ་འོད་ལྡན་དུང་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ༤ ཀླུ་རྗེའུ་རིགས་སེར་པོ་ཟེར་འཕྲོ་སྟོབས་མཆོག་གིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ། ༥ ཀླུ་རྨངས་རིགས་སྔོན་པོ་འབར་བ་ཁྱབ་ལྡན་གྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ༦ ཀླུ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་དམར་པོ་རལ་ཆེན་ཧ་ལས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ༧ ཡེ་ཤེས་གསལ་གདབ་པའི་བོན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལ་ཀླུ་རྡོལ་པའི་རིགས་ནག་པོ་འཛིན་པ་ལག་མང་གིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ། བཅས་བཞུགས་སོ།
(37) བོནརིན་པོ་ཆེ་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ། ༣༠ཀླུ་མགོ་ལྔ་པའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་པའོ། ༣༡ ཀླུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་གཅིག་པའོ། ༣༢ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་འཕང་སྐྱོང་གྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་གཉིས་པའོ། ༣༣ཀླུ་ཉི་འོད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་གསུམ་པའོ། ༣༤ དབང་གཤེན་ཡང་དག་གིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལ་ཞུས་པ་ཀླུ་རྒྱལ་ཆེན་འཁོར་གྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་བཞི་པའོ། ༣༥ ཀླུ་རྒྱལ་རིང་ཁུགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་ལྔ་པའོ། ༣༦ ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ནག་རྒྱལ་གྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་དྲུག་པའོ། ༣༧ ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཀུན་ཏུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སོ་བདུན་པའོ། ༣༨ དེ་ནས་བུ་མོ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་མ་དེ་ཡབ་དེ་དགེ་བ་སོག་ཏུ་གསལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སོ་བརྒྱད་པའོ། ༣༩སྲིད་པ་ཡོངས་གྱི་བུ་མོ་ཡོངས་སུ་དག་མ་ཡིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལ་ཞུས་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་སྐྱིན་ཐིང་ཤགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་སོ་དགུ་པའོ། ༤༠ རྒྱལ་པོ་འཕགས་སྐྱེས་པོས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་པའོ། ༤༡ རྒྱལ་པོ་རྣམ་ཐོས་སྲས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་གཅིག་པའོ། ༤༢ ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་གཙུག་འཁྱིལ་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་གཉིས་པའོ། ༤༣ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་པ་ཏ་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་གསུམ་པའོ། ༤༤ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལེའུ་ཞེ་བཞི་པ། ༤༥ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཉི་འོད་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་ལྔ་པའོ། ༤༦མཚམས་རྗེ་ལྷེའུ་ཐུང་གིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལ་ཞུས་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རིགས་བྱེད་མིའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་དྲུག་པའོ། ༤༧ ལེགས་སུམ་ཀར་གྱིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལ་ཞུས་པ་ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་མོ་གཡུང་དྲུང་སེམས་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་བདུན་པའོ། ༤༨ ཡབ་ཁ་ལ་ཡེལ་དང་ཆེད་པོས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལ་ཞུས་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཟི་འབར་མའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་བརྒྱད་པའོ། ༤༩ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཡོངས་སུ་དྲོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཞེ་དགུ་པའོ། ༥༠ ཀླུའི་སྲིད་པ་གཅིག་ལས་ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དད་པ་སྐྱོང་མའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་བཅུ་པའོ། ༥༡ དེ་ནི་དྲོད་འབེབས་རྒྱལ་མོའི་ལེའུ་སྟེ་ང་གཅིག་པའོ། ༥༢ ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་དགའ་རབ་ཀྱིས་ལེའུ་སྟེ་ང་གཉིས་པའོ། བཅས་བཞུགས་སོ།
(38) བོནརིན་པོ་ཆེ་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོ། ༡བྱ་ཁྱུང་དཀར་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་རྫོགས་སོ་ལེའུ་གཅིག་པའོ། ༢དྲང་སྲོང་སྐར་མཁན་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ༢ ལྷའི་བསོད་ནམས་ཀླུས་བསྐྱེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ༤ གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ནག་པོའི་མདོ་ལས་འཐབ་རྩོད་ཞི་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ། ༥ མི་ཡུལ་བདེ་བར་བྱམས་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ༦ བྱོལ་སོང་དྲན་པ་སངས་པའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ༧ ཡི་དྭགས་རྒྱལ་པོ་ཞུས་པས་བཏང་སྙོམས་སྦྱིན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ། ༨ ཀླུ་ནག་པོའི་ལས་ཀྱི་ན་ཚ་སྡུག་བསྔལ་བྱང་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་ལེའུ་དམྱལ་བའི་རྒྱལ་པོ་ཨ་བ་གླང་མགོས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ། ༩ བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དབང་ལྡན་གྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པའོ། ༡༠ གཤེན་རབ་ལ་སྲིད་པོའི་རྒྱལ་པོ་ཁ་རུ་ཡམས་པས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པའོ། ༡༡ ཀླུ་ཁྱབ་འཇུག་ནག་པོས་ཞུས་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ༡༢ མི་མོ་བཟང་མོ་བུ་འདོད་ཀྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ། ༡༣ འཛམ་གླིང་གྲོལ་བ་བསམ་དག་གིས་སྟོན་པ་ལ་ཞུས་པའི་མདོ་དབུལ་པོ་ནོར་འདོད་ཟས་ནོར་རྙེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ། ༡༤ བགེགས་ཀྱིས་གདུག་པ་བྱང་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ། ༡༥ ཚད་མེད་སྦྱིན་པ་བཏང་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། བཅས་བཞུགས་སོ།
(39) གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོ། ༥༣ ཀླུ་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ང་གསུམ་པའོ། ༥༤ ཀླུའི་གཡུང་དྲུང་སེམས་མའི་ལེའུ་སྟེ་ང་བཞི་པའོ། ༥༥ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་གཟི་བྱིན་མའི་ལེའུ་སྟེ་ང་ལྔ་པའོ། ༥༦ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཀུན་ཏུ་གཟིགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ང་དྲུག་པའོ། ༥༧ སྲིད་པའི་རྒྱལ་མོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་བྱ་བ་དེས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་ལ་ཞུ་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དུང་སྐྱོངས་བདེ་ལྡན་མའི་ལེའུ་སྟེ་ང་བདུན་པའོ། ༥༨ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དུང་སྐྱོངས་མའི་ལེའུ་སྟེ་ང་བརྒྱད་པའོ། ༥༩ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དབང་ཆེན་འབྱམས་མའི་ལེའུ་སྟེ་ང་དགུ་པའོ། ༦༠ ཀླུ་མ་དྲོས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་ཅུ་པའོ། ༦༡ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཤེལ་དཀར་མའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་གཅིག་པའོ། ༦༢ ཀླུ་རྒྱལ་མོ་གཅོད་འབར་མའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་གཉིས་པའོ། ༦༣ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དགའ་བྲོད་མའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་གསུམ་པའོ། ༦༤ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རྩི་ལྡན་པའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་བཞི་པའོ། ༦༥ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རིང་ནམ་མའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་ལྔ་པའོ། ༦༦ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དབང་ཕྱུགས་སྐྱབས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་རེ་དྲུག་པའོ། ༦༧ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དཀར་ཟ་མའི་ལེའུ་སྟེ་རེ་བདུན་པའོ། ༦༨ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དཀར་མོ་རི་ཏིང་ཤག་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་རེ་བརྒྱད་པའོ། ༦༩ གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ཞེས་བྱ་བ་གཡུང་དྲུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ལེའུ་སྟེ་རེ་དགུ་པའོ། ༧༠ ཀླུ་མོ་སྐྱོངས་ཆེན་མོའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་ཅུ་པའོ། ༧༡ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་རྩི་མཆོག་མའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་གཅིག་པའོ། ༧༢ སྲིད་གསལ་རབ་གྱིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལ་ཞུས་པའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་གཉིས་པའོ། ༧༣ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་མ་ཤགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དོན་གསུམ་པའོ། ༧༤ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དེ་རྒྱལ་གྱི་ལེའུ་སྟེ་དོན་བཞི་པའོ། ༧༥ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་དུན་ཙུག་ཀར་ཤམ་མའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་ལྔ་པའོ། ༧༦ ཀླུའི་རྒྱལ་མོའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་དྲུག་པའོ། ༧༧ མན་ངག་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དོན་བདུན་པའོ། ༧༨ མན་ངག་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དོན་བརྒྱད་པའོ། ༧༩ ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་དགུ་པའོ། བཅས་བཞུགས་སོ།
(40)  >རྒྱལ་དབང་ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པས་མཛད། སི་ཁྲོན་པར་བསྐྲུན་ཐོ་ཡུ་ཚད་ཡོད་པར་འདེབས་ཁང་གིས་ཕྱི་ལོ་2009པར། པོད་22པ། ཤོག་ངོས་168ལ་གསལ་ལོ།
(41) གཙང་མ་ཀླུ་འབུམ་ཁྲ་བོ། “ཡིད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་གིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབས་མི་བོ་ལ་ཞུས་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་མོ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དོན་དགུ་པའོ།། ཀླུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་མའི་ལེའུ་སྟེ་རྫོགས་སོ།། ཀླུ་འབུམ་ཞབས་མེད་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་དུ་དུམ་བུ་བཞི་ལས་མ་འགྱུར་རོ། ཞབས་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཀླུའི་ཡུལ་ན་སྟོང་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་བཞུགས་སོ།།”གསལ་ཡོད་དོ།།


text:
༄༅།།བསླབ་བྱ་ཁག་གཅིག
ཡུལ་ཨན་ཏ་ན་ཞེས་པར་དགེ་སློང་བསོད་སྙོམས་པ། དགོན་པར་གནས་པ་ལ་དགའ་བ། སྤྱོད་ལམ་པ་ཞིག་ལ་སློབ་མ་དགེ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་དོ།། དགེ་སློང་ལ་རྒྱུན་པར་བསོད་སྙོམས་སྟོབ་མཁན་གྱི་དགེ་བསྙེན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དོ།། ཉིན་ཞིག་ན་དགེ་བསྙེན་དེ་རང་ལ་ཁྱིམ་བདག་མཛའ་བོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཚང་གི་དུས་སྟོན་དུ་སོང་། ཁོ་ལ་བུ་མོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་ཁྱིམ་བསྲུངས་ནས་ཡོད་དོ།། དེའི་ཉིན་པར་དགེ་བསྙེན་དེ་བྲེལ་བས་བསོད་སྙོམས་བསྐྱལ་བ་བརྗེད་ནས་ཉིན་གུང་ཡོལ་ལ་ཁད་པ་དང་། དགེ་སློང་གིས་རང་གི་དགེ་ཚུལ་ལ། སོང་ལ་ཆགས་པར་མ་བྱེད་པར་བསོད་སྙོམས་ལོངས་ཤིག་ཅེས་དགེ་ཚུལ་བསོད་སྙོམས་ལེན་དུ་བཏང་ངོ་།། དགེ་ཚུལ་ཁྱིམ་དེར་ཕྱིན་པ་དང་། སྒོ་བརྡུངས་པ་ན། བུ་མོས་སུ་ཡིན་ཞེས་བོས་སོ།། དགེ་ཚུལ་གྱིས་བདག་སློབ་དཔོན་གྱི་བསོད་སྙོམས་ལེན་དུ་འོངས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། བུ་མོ་དེ་རབ་ཏུ་དགའ་ནས་ད་ནི་རེ་བ་རྙེད་དོ་སྙམ་ནས་སྒོ་ཕྱེས་ཏེ། དགེ་ཚུལ་ནང་དུ་འོངས་པ་དང་། བུ་མོ་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལས་མ་ལོན་པ་སྐྱེ་གཟུགས་ཧ་ཅང་ལེགས་ཤིང་། བལྟ་ན་སྡུག་པ་ཞིག་སྟེ། བུ་མོས་འདོད་པས་བསླུའོ་སྙམ་ནས་དགེ་ཚུལ་དེའི་དྲུང་དུ་ཆགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་མང་དུ་བསྟན་ཏེ། དགེ་ཚུལ་དེ་ལ་བཏེགས་སོ།། དགེ་ཚུལ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བུ་མོ་“མོ་དེས་ལུས་སྨད་ལྔ་ས་ལ་གཏུགས་ནས་ཕྱག་བྱས་ཏེ། དགེ་ཚུལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།། བདག་རྟག་ཏུ་རེ་བ་ཡང་དེང་གི་དུས་གྲུབ་བོ།། བདག་ཁྱོད་ལ་སྨྲ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། རྟག་ཏུ་དྲན་པ་ལ་སྐབས་མ་རྙེད་དོ།། ཁྱོད་ཀྱང་རྟག་ཏུ་བདག་ལ་དགོངས་པ་འདྲ་ན། བདག་གི་རེ་བ་བསྐང་དུ་གསོལ། ཁྱིམ་འདིའི་ནང་ན་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བང་མཛོད་མང་པོ་ནི་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུའི་གཏེར་དང་འདྲ་བར་ཡོད་ཀྱང་བདག་པོ་མེད་ཀྱིས། ཁྱོད་ཁྱིམ་དང་བཅས་པའི་བདག་པོ་མཛད་དུ་གསོལ། བདག་ཁྱོད་ཀྱི་ཁོལ་མོ་བགྱི་ན། བདག་གི་རེ་བ་བསྐང་དུ་གསོལ། དགེ་ཚུལ་གྱིས་བསམས་པ། བདག་གི་སྡིག་པའི་ལས་ཅི་ཞིག་བྱས་ན། འདི་ལྟ་བུའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པར་གྱུར། བདག་ལུས་དང་སྲོག་ཡལ་བ་ཡང་བླའི། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཅས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་མི་བྱའོ།།
སྔོན་དགེ་སློང་དག་སྨད་འཚོང་མའི་ནང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་མེའི་དོང་དུ་མཆོང་ཡང་བླའི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་དོ།། གཞན་ཡང་དགེ་སློང་དག་ནི་མི་རྒོད་ཀྱིས་བཅོམ་ནས། རྩྭ་ལ་བཏགས་ཏེ་རླུང་གིས་བཤུད་ཅིང་། ཉི་མས་བསྲེགས་པ་དང་། སྲིན་བུ་མང་པོས་ཟ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རྩྭ་གཅོད་ཅིང་མི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་འབའ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉེ་གནས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་ཡིན་གྱིས་བདག་ཅག་གིས་བསྲུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་འབའ་ཞིག་གི་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དཔེར་ན་ཙམ་པ་ཀའི་མེ་ཏོག་ཟར་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཙིར་ན། ཙམ་པ་ཀའི་དྲི་ཞིམ་པོ་ཟར་མའི་མར་ལ་བྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཀྱང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེང་འདིར་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་བྱེད་པར་འགྱུར། ལུས་དང་སྲོག་ཡལ་ཡང་བླའི། ནམ་དུ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དང་། ཕ་མ་དང་། སློབ་དཔོན་དང་། བླ་མའི་རིགས་སུན་པར་མི་བྱའོ།།
ཡང་བསམས་པ། གལ་ཏེ་བདག་བྲོས་ན་ནི་བུ་མོ་དེ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གདུང་བས་ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་ཡང་མེད་དེ། ཕ་རོལ་ཏུ་བདག་ཟིན་ནས། བདག་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པར་འགྱུར་ཏེ། གྲོང་མི་དག་གིས་མཐོང་ན་སུན་འབྱིན་པར་འགྱུར་གྱིས། བདག་ནི་ངེས་པར་ཁང་པ་འདི་ཉིད་དུ་ཚེ་འཕོས་པར་“བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། བུ་མོ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།། སྒོ་དག་དམ་དུ་ཆོད་ཅིག བདག་ནི་ཁང་པ་ཅིག་གི་ནང་དུ་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་དེ་བྱས་ནས་“ཁྱོད་དང་འཕྲད་པར་བྱའོ།། ཞེས་བསྒོས་ནས། བུ་མོ་ཕྱིར་སྒོ་གཅོད་དུ་སོང་བའི་འོག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་ཁང་པ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་སྒོ་གཏན་དམ་དུ་བཅུག་སྟེ། ནང་ནས་སྤུ་གྲི་རྙེད་པས་རབ་ཏུ་དགའ་སྟེ། ལུས་ལ་གྱོན་པའི་གོས་རྣམས་ཕུད་ནས་གདང་བུ་ལ་གཟར་ཏེ། ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཀུ་ཤ་གང་ན་བར་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་ལོགས་སུ་པུས་མོ་ས་ལ་བཙུགས་ནས། འདི་སྐད་ཅེས་ཡི་དམ་བཅས་སོ།།
བདག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་སྤོང་བ་མ་ལགས། མཁན་པོ་དང་། སློབ་དཔོན་སྤོང་བ་མ་ལགས། ཚུལ་ཁྲིམས་སྤོང་བ་མ་ལགས་ཀྱིས། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བའི་སླད་དུ་ལུས་འདི་སྤང་ངོ་།། བདག་གར་སྐྱེས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་དང་། འབྲས་བུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས། རང་གི་མགུལ་བ་བཅད་ནས་ཚེ་འཕོས་སོ།། ཁྲག་གིས་གཡོགས་ནས་ལུས་ཀྱང་ཁྲག་གིས་དམར་པོར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་བུ་མོས་བསམས་པ་རིང་བར་ཐོགས་སྙམ་ནས་སྒོའི་དྲུང་དུ་སོང་སྟེ་བོས་ན་ཅང་མི་ཟེར་རོ།། བུ་མོས་སྒོ་ཕྱེས་ཏེ་བལྟས་པ་ན་ཚེ་འཕོས་ཟིན་པ་མཐོང་ནས།“བསམ་པ་བཞིན་དུ་མ་གྱུར་པས། འདོད་པའི་སེམས་ཀྱང་ཞི་སྟེ། བུ་མོ་ཤིན་ཏུ་མི་དགའ་བས་གདུངས་པས་སྐྲ་ཡང་བཤིག གདོང་ཡང་སེན་མོས་བྲད་དེ། ས་ལ་འགྲེ་ཞིང་ངུའོ།།


text:
བདག་གི་བྱིས་པའི་ལོ་རབས།(དྲུག་པ)
ཨ་ཕ་དང་འདྲ་བའི་དགེ་རྒན་ཞིག
ཨ་ཕ་ཚེ་ལས་འདས་པའི་ལོ་དེར། ངའི་སེམས་པ་ཧ་ཅང་སྐྱོ་སྡུག་གིས་མནར་བྱུང་། ངས་ཨ་ཕ་དྲན་ནས་ཤེད་ཀྱིས་ངུ་སྐབས། ཨ་མ་དང་ཕུ་བོ་སོགས་ཀྱིས། "ཨ་ཕ་ཐག་རིང་ཐག་རིང་ཞིག་ལ་ཚོང་རྒྱག་ཏུ་བུད་སོང་། ཉིན་མ་འགའ་འགོར་ན། ཨ་ཕ་ཕྱིར་ཡོང་སྲིད།"ཟེར་ནས་བདག་གི་ངུ་ཁ་ལེན་པར་བྱེད། དང་ཐོག ངས་སྐད་ཆ་དེ་བདེན་པར་རློམ་ནས་རང་སེམས་རང་གིས་གསོས་མོད། ཉིན་ནས་ཟླ་དང་། ཟླ་ནས་ལོ་འགོར་ཡང་ཨ་ཕའི་གྲིབ་མ་ཙམ་ཡང་རིག་རྒྱུ་མི་འདུག དུས་དེ་ནས་བཟུང་། ངས་མི་ཞིག་ཤི་བའི་རྗེས་ནས། གཏན་དུ་ཕྱིར་ཡོང་མེད་བའི་གནས་ལུགས་དེ་ཤེས་པ་ཡིན།
ཨ་ཕ་དྲན་ནས་སེམས་ཁམས་མ་སྐྱིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་སྲིད། ལོ་དེར། ང་སྔར་བཞིན་སློབ་གྲྭར་སོང་ནས་སློབ་ཁྲིད་ལ་ཉན་ན་ཡང་། བློ་གཅིག་སེམས་གཅིག་དང་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད། ཧུར་ཐག་འབད་ཐག་གིས་སློབ་སྦྱོང་བཟང་བོ་ཞིག་བྱེད་མ་ཐུབ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས། ངའི་སྦྱངས་འབྲས་ཇེ་ཞན་དང་ཇེ་ཞན། སྐར་འབྲས་ཇེ་དམའ་ནས་ཇེ་དམའ་རུ་གྱུར་བས། སྔོན་ཆད་ང་ལ་འདང་ཡོད་ཅིང་། རྩིས་མཐོང་ཆེ་བའི་དགེ་སློབ་སྐོར་ཞིག་གིས་ཀྱང་། ང་རང་འདང་མེད་རྩིས་མེད་ཅིག་ཏུ་བཅད་སོང་།
བསྡད་ཀྱིན་བསྡད་ཀྱིན། གྲངས་རིག་གི་ལས་བྱ་འཆུགས་པ་དང་། བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་གི་ཉན་འབྲི་ལ་ཡིག་ནོར་མང་བ། ཚིག་བསྒྲིགས་ན། སྐད་ཆའི་ལྷུ་རྐང་མི་འཕྲོད་པའི་སྣང་ཚུལ་ཇེ་མང་དུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས། ངའི་ཨོང་ཤ་དང་ལག་པའི་སྟེང་ལ། དགེ་རྒན་གྱིས་དབྱུག་པས་འབྲབ་པའི་ཁ་གྲངས་ཀྱང་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་དུ་གྱུར།
དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་སྡུག་པ་ཞིག་ནི། དགེ་རྒན་ཁ་ཤས་ཀྱིས། ངའི་དངོས་མིང་གིས་མི་འབོད་པར་རྟོལ་ཕྲུག་དང་གླེན་པ། དབྱངས་བྷ་ཆོ་མེད། བྱེའུ་མིག་མགོ་ལེབ་ཅེས་པ་སོགས་མཚང་མིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འབོད་ཅིང་། སློབ་མ་ཉུང་ཤོས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར། ང་ལ་མཚང་འབྲུ་དང་ཟུར་ཟ་མང་པོ་བྱས་པས། ངས་ཨ་མྱེས་ལགས་ཀྱིས་བསང་འབུལ་མཆོད་བསྟོད་བྱེད་སའི་ལྷ་དང་གཞི་བདག་དེ་དག་ལ་འཁང་ར་བྱས་ཤིང་། གལ་ཏེ། ཁོ་ཚོས་བདག་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ངས་ང་ལ་མཚང་འབྲུ་དང་ཟུར་ཟ་བྱེད་མཁན་དེ་དག་ལ། སྐྱིན་པ་ལེན་འདོད་པའི་བསམ་ཚུལ་ཡང་སྐྱེས་མྱོང་།
འོན་ཀྱང་། དུས་ནམ་ཞིག་དང་ས་ཆ་གང་ལ་སོང་ཡང་། ཁྲེལ་མེད་བློ་ཆུང་དང་ཁ་ཞེ་གོ་ལྡོག རང་བསྟོད་གཞན་སྨད་དང་གཞན་མི་ཁྱད་གསོད་བྱེད་པའི་མི་ནི་ཧ་ཅང་ཉུང་ཤོས་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་བསམ་ཤེས་དང་ཕན་ཚུན་རོགས་རེས། སྐྱིད་སྡུག་མཉམ་མྱོང་བྱེད་པའི་མི་ནི་མང་ཤོས་ཡིན་པ་ནང་བཞིན། སློབ་གྲྭའི་དགེ་སློབ་མང་ཤོས་ཀྱིས། ང་ལ་སེམས་གསོ་རོགས་རམ་དང་ལྟ་སྐྱོང་ཚད་མེད་གནང་མྱོང་ལ། དགེ་རྒན་སྐྱབས་ལོའང་། བདག་གིས་གུས་པར་འོས་པའི་མི་མང་ཤོས་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།
ཉིན་ཞིག་གི་ཉིན་གུང་ཟ་མ་ཟོས་རྗེས། ང་རང་སློབ་གྲྭའི་ཇ་ཁང་རྒྱབ་ཀྱི་ལྕང་སྡོང་འོག་ཏུ་ཁེར་རྐྱང་གིས་སྡོད་དུས། དགེ་རྒན་སྐྱབས་ལོས། "དབྱངས་བྷ། ཁྱོད་ངའི་ཉལ་ཁང་དུ་ཤོག་དང་། ང་ཁྱོད་ལ་བཤད་རྒྱུ་ཞིག་འདུག"ཅེས་བོས་བྱུང་།
དགེ་རྒན་ཁོང་ནི། ནམ་རྒྱུན་ཀུ་རེ་རྩེད་མོ་ལ་དགའ་ཞིང་། ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་དང་བློ་དཀར་གཞུང་དྲང་གི་མི་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ལ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་ལ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པ་ནི། གཟུགས་རིང་ཞིང་མགོ་བོ་ཆེ་བ། མིག་གཉིས་ཀ་ཧ་ཅང་ཆུང་བ་དེ་ཡིན་ལ། གདོང་ལ་འཛུམ་མདངས་མངོན་ཐེངས་རེར། མིག་གཉིས་ཀ་སྔར་ལས་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་སྟེ། ལག་པའི་ཐལ་མོ་གཉིས་ཁ་སྦྱར་བ་བཞིན་མིག་ཟུང་ཡོངས་སུ་རུབ་ནས་མིག་རྡོ་གཉིས་ཀ་གཏན་ནས་མི་རིག དེ་ལ་རྐྱེན་བྱས་ནས། སློབ་མ་པྲ་ཚག་འགའ་རེས། ལྐོག་ནས་ཁོང་གི་མཚང་མིང་ལ། "མིག་གྲོག་མ་"ཞེས་ཀྱང་འབོད་ཀྱིན་ཡོད།
ང་ཁོང་གི་རྗེས་དེད་ནས་ཉལ་ཁང་དུ་ཐོན་པ་ན། ཁོང་གིས་གདོང་ལ་འཛུམ་མདངས་ཕྱུང་ཞིང་མིག་ཟུང་ཇེ་ཆུང་དུ་བཏང་སྟེ། "ཡ་དབྱངས་བྷ། དེ་རིང་ངས་ཀྱང་ཉིན་མ་མི་ཆོད་གི ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ལ་འགྱིག་འདེད་རོགས་བྱས་ན་ཅི་འདྲ་རེད།"ཅེས་དྲིས་པས། ངས་ཀྱང་ཁོང་གི་དགོངས་པ་དང་བསྟུན་ནས་འགྱིག་དེད་པ་ཡིན། ངེད་གཉིས་ཀྱིས་ཐེངས་མ་གསུམ་ལ་འགྱིག་དེད་ཅིང་། ཐེངས་མ་གསུམ་པོ་ང་རང་རྒྱལ་ཞིང་ཁོ་རང་ཕམ་སོང་བས། ཁོང་གིས་ང་ལ། "དབྱངས་བྷ། ཁྱོད་ངོ་མ་རིག་ཡག་ཅིག་རེད་ཡ། སློབ་མ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཁྱོད་རང་གླེན་པ་ཞིག་རེད་ཟེར་མོད། ངས་བལྟས་ན་གཏན་ནས་མ་རེད། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་རིང་ནང་བཞིན། སློབ་སྦྱོང་ལ་བློ་རྩེ་གཅིག་སྒྲིམ་བྱེད་ཐུབ་ན། འབྲས་བུ་བཟང་བོ་ཞིག་མི་ལོན་ག་ལ་སྲིད།"ཅེས་སོགས། ཟོལ་མེད་སྐུལ་ལྕག་དང་ལྷད་མེད་བསླབ་བྱ་གནང་བའི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས། བདག་གི་སློབ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུའང་རིམ་བཞིན་ཇེ་བཟང་ཇེ་ལེགས་སུ་སོང་སྟེ། སློབ་མཐར་ཕྱིན་ཁར། ང་རང་འཛིན་གྲྭའི་ནང་གི་སློབ་སྦྱོང་བཟང་གྲས་སུ་ཚུད།
ཁོང་ནི་བདག་གི་ཨ་ཕ་དང་འདྲ་བར། ང་ལ་བཀའ་དྲིན་རི་ལྟར་ལྕི་ཞིང་། བརྩེ་བ་མཚོ་ལས་ཟབ་པའི་དགེ་རྒན་བཟང་བོ་ཞིག་ཡིན་ལ། དུས་ད་ལྟའང་། ཁོང་གི་ཆུང་ལ་རུབ་པའི་སྤྱན་ཟུང་དང་དགོད་འཛུམ་འཁྱིལ་བའི་ཞལ་རས་དེས། མི་མངོན་པའི་ངང་ནས། ང་ལ་དཀའ་སྡུག་རྒྱབ་བསྐྱུར་དང་གོམ་པ་མདུན་སྤོ་བྱེད་དགོས་པའི་སྙིང་སྟོབས་སྩོལ་བཞིན་ཡོད།
ཆད་པ་བཅད་པ།
ཉིན་དེར། ངའི་འདུག་གྲོགས་རྡོ་རྗེ་དང་ངེད་གཉིས་ལས་རེས་པ་ཡིན། ཕྱི་དྲོའི་སློབ་ཐུན་གསུམ་པ་གྲོལ་ནས་སློབ་མ་ཚོ་ཡུལ་ལ་སོང་རྗེས། ངས་སློབ་ཁང་གི་ནང་གི་ཤོག་ཧྲིལ་འཐུ་བ་དང་ཐང་འཕྱག་པ། སྒོ་སམ་འབྱིད་པ་སོགས་བྱས་ཤིང་། རྡོ་རྗེ་ཡིས་དྲ་མ་དང་ཅོག་ཙེ་གཙང་མར་ཕྱིས་རྗེས། ངེད་གཉིས་ཡུལ་ལ་སོང་བ་ཡིན།
ཕྱི་ཉིན་སྔ་མོར་སློབ་གྲྭར་ཐོན་པ་ན། ངེད་ཚང་གི་སློབ་མ་ཚེ་རིང་སློབ་ཁང་སྒོ་ཁ་ན་ངུ་བཞིན་འདུག ངས་ཁོ་ལ་ངུ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དྲིས་པ་ན། ཁོས་ང་ལ། "ངའི་སྣག་བུམ་བཅག་འདུག འཆའ་སྒམ་དུ་ཡོད་པའི་གོ་རེ་དང་སྐོམ་ཆུའང་མི་འདུག རྡོ་རྗེ་དང་ཁྱོད་གཉིས་ཁ་སང་ལས་རེས་པ་རེད། ཁྱོད་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན། ང་ལ་སྐྱིན་ཚབ་གཞལ་དགོས།"ཟེར་ནས་དྲག་ཏུ་ངུས།
ངས་ཅི་ཡིན་འདི་ཡིན་དང་། ཅི་བྱུང་གང་བྱུང་མ་ཤེས་པར་སྡོད་པའི་སྐབས་དེར། "དབྱངས་བྷ། རྡོ་རྗེ་དང་ཁྱོད་གཉིས་ངའི་གཞུང་ལས་ཁང་དུ་ཤོག་དང་།"ཞེས། ངའི་ལྟག་རྒྱབ་ནས་མི་ཞིག་གིས་བོས་བྱུང་། ཁ་ཕྱིར་འཁོར་ནས་ལྟ་དུས། དེ་ནི་ངེད་ཚང་གི་འཛིན་བདག་བཀྲ་ཤིས་རེད།
ངེད་གཉིས་ཁོང་གི་སྡོད་ཁང་དུ་ཐོན་པ་ན། ཁོང་གིས་ངོ་གདོང་ལ་གཟབ་ནན་གྱི་ཉམས་ཤིག་བསྡུས་ཏེ། "ཁ་སང་ཁྱོད་གཉིས་སློབ་ཁང་གི་ལས་རེས་པ་རེད། ད་ནངས། ཚེ་རིང་གི་འཆའ་སྒམ་ནང་གི་སྣམ་བུམ་བཅག་འདུག་པ་མ་ཟད། ཁོས་ཡུལ་ནས་ཁྱེར་ཡོང་བའི་གོ་རེའང་མི་འདུག་ཟེར། ཤོད་དང་། ཁྱོད་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན།"ཞེས་དྲིས་བྱུང་། ངེད་གཉིས་ཀྱིས། ཁ་སང་ཕྱི་དྲོར་སློབ་ཐུན་གསུམ་པ་གྲོལ་རྗེས། ཅི་ལྟར་སློབ་ཁང་ལ་གཙང་དག་བྱས་པ་དང་། ཡུལ་ལ་ཅི་ལྟར་སོང་བ་སོགས་བཤད་པ་ན། ཁོང་གིས་ཡང་བསྐྱར། "བྱིས་པ་ཡ་རབས་ཤིག་བཅའ་ན་བརྐུ་བྱེད་མི་ཉན། ངས་ཁྱོད་གཉིས་ཀས་བརྐུས་སོང་ཟེར་བ་མིན་མོད། གལ་སྲིད། ཁོའི་གོ་རེ་ཁྱོད་གཉིས་ཀས་ཁྱེར་སོང་ན། སློབ་ཐུན་བཞི་བ་མ་གྲོལ་བའི་ཡར་སྔོན་དུ། ངའི་རྩིབ་ལ་ཡོང་ནས་ངོས་ལེན་བྱས་ན་ལེགས། ཡ། ད་ཁྱོད་གཉིས་སོང་། སོང་ནས་འདང་ཞིབ་མོ་ཞིག་རྒྱོབ།"ཅེས་བཤད་བྱུང་།
སློབ་ཐུན་དང་པོའི་སྐབས་སུ། ངས་འཛིན་བདག་གིས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་དེ་དག་ཡིད་ལ་ཤར་ནས། སློབ་ཁྲིད་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་ཉན་མ་ཐུབ། ངེད་གཉིས་ཀྱིས། ཁོའི་འཆའ་སྒམ་ནང་གི་གོ་རེ་དེ་མིག་གིས་ཀྱང་མ་རིག ཁྲེལ་མེད་ཨ་ཁུ་སྤྱང་ཀི་འདྲ་བ་དང་། གཡོ་ཅན་ཨ་ཅེ་ཝ་མོ་འདྲ་བ་དེ་སུ་ཡིན་ནམ། ངོ་མ་སུ་ཞིག་ཡིན་ནམ།
སློབ་ཐུན་བཞི་བའི་ཚོགས་བརྡ་བརྒྱབ་སྟེ། ང་ཚོ་སློབ་ཁང་དུ་ཞོགས་ནས་འགྲོ་བའི་སྐབས་དེར། "དབྱངས་བྷ། རྡོ་རྗེ་དང་ཁྱོད་གཉིས་ངའི་གཞུང་ལས་ཁང་དུ་ཤོག་དང་། མྱུར་དུ་ཤོག"ཅེས་འཛིན་བདག་གིས་ཡང་བསྐྱར་བོས་བྱུང་། ད་ཐེངས། ཁོང་གི་གདོང་ལ་འཛུམ་ཞིག་ལངས་ཏེ། "དགོངས་པ་མ་ཚོམ། ཚེ་རིང་གི་གོ་རེ་དེ། འུ་ཚོ་སློབ་གྲྭས་གསོས་ཡོད་པའི་ཁྱི་གུ་རྒྱ་དམར་གྱིས་ཟོས་པ་རེད། ཁྱི་གུས་གོར་ཁུག་ལ་སོ་བཏབ་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་དྲུད་སོང་བ་རེད། ངས་ཁྱོད་གཉིས་ལ་ཉེས་མེད་ཉེས་འགེལ་བྱས་སོང་།"ཟེར།
ཕྱི་དྲོར། སློབ་གྲྭ་གྲོལ་ལ་ཉེ་སྐབས། ངས་རྡོ་རྗེ་བོས་ནས་འཛིན་བདག་གི་རྩིབ་ལ་སོང་སྟེ། "དགེ་རྒན་ལགས། ངེད་གཉིས་ཀས་ངེད་གཉིས་ལ་ཆད་པ་ཞིག་གཅོད་རྒྱུ་ཡིན།"ཞེས་བཤད་པ་ན། དགེ་རྒན་གྱིས་སྨིན་མ་སྡུད་ཞོར། "ཁྱོད་གཉིས་ལ་ནོར་འཆུགས་མེད་ན་ཆད་པ་ཅི་ཞིག་གཅོད།"ཅེས་དྲིས་སོང་།
"ངེད་གཉིས་ལ་ནོར་འཆུགས་ལོས་ཡོད། ཁ་སང་ཕྱི་དྲོར། ངེད་གཉིས་ཀྱིས་སློབ་ཁང་ལ་ཟྭ་རྒྱག་རྒྱུ་བརྗེད་སོང་བ་རེད། གལ་ཏེ། ངེད་གཉིས་ལ་ནོར་འཆུགས་མེད་ན། ཚེ་རིང་གི་གོ་རེ་ཁྱི་གུས་འཁུར་ག་ལ་སྲིད། ནོར་འཁྲུལ་ལ་ངོས་ལེན་དང་སྐྱིན་ཚབ་ཀྱི་ཆེད་དུ། ངེད་གཉིས་སང་ཉིན་ཡང་བསྐྱར་ལས་རེས་པ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ནི་རང་གིས་རང་ལ་ཆད་པ་བཅད་པའང་ཡིན།"ཞེས་བཤད་པ་ན། དགེ་རྒན་རྐུབ་སྟེགས་སྟེང་ནས་ཡར་བཞེངས་ཏེ། "དངོས་གནས་ཡག་པོ་འདུག ངོ་མ་ཡག་པོ་རེད། རང་འགུལ་གྱིས་རང་གི་བྱས་ཉེས་ལ་འགན་འཁུར་བ་དེ་ལས་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་ཞིག་གང་ན་ཡོད། ཁྱོད་གཉིས་ཀྱིས། སློབ་གྲྭའི་སློབ་མ་ཡོངས་ལ་མིག་དཔེ་ཡག་པོ་བསྟན་སོང་། བཀའ་དྲིན་ཆེ། དངོས་གནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ།" ཞེས་བཤད་ཞོར། མིག་མཐའ་ལ་མཆི་མ་ལྷུང་ལ་ཁད་ཅིག་འཁྱིལ་སོང་།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། ལྷ་སྐྱིད།
(མཆོད་མེའི་པར་དབང་གཞན་གྱིས་དགོལ་མི་རུང)
རྩོམ་ཁུངས། ངེད་དྲ་བ།