text:
དེ་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྗེས་ཏེ། ༢༠༠༦་ལོར་ཕ་ཡུལ་ལ་བསྐྱོད་སྐབས་རྩ་ཐང་དང་རི་བོ་འང་མོ་ཐོ་ཡིས་ཁེངས་འདུག མོ་ཐོས་ཁེངས་པའི་རྩ་ཐང་སྟེང་ད་དུང་ཡང་རྟ་ཁ་ཤས་ལྷག་
July, 2009
...now browsing by month
རྩ་ཐང་གི་ལྷིང་འཇགས་དཀྲོགས་བྱུང་།Friday, July 31st, 2009
དེ་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྗེས་ཏེ། ༢༠༠༦་ལོར་ཕ་ཡུལ་ལ་བསྐྱོད་སྐབས་རྩ་ཐང་དང་རི་བོ་འང་མོ་ཐོ་ཡིས་ཁེངས་འདུག མོ་ཐོས་ཁེངས་པའི་རྩ་ཐང་སྟེང་ད་དུང་ཡང་རྟ་ཁ་ཤས་ལྷག་
ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཁང།Tuesday, July 28th, 2009
ང་རང་ཨ་རིའི་རྒྱལ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་དུ་བསྡད་ནས་ལོ་བཅུ་གཅིག་ལྷག་འགོར་ཡོད་ལ། དེའི་རིང་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བལྟ་བསྐོར་དུ་གྲོགས་པོ་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡོང་ནའང་། རང་གི་ཐུབ་ཚོད་ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་འདིའི་ནང་ཁྲིད་ནས་ཤེས་ཚོད་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་རེ་རྒྱག་གིན་ཡོད། དེ་རིང་ངས་འདི་ནས་གྲོང་ཁྱེར་འདིའི་ནང་ཕེབས་མ་མྱོང་ཡང་ཟིན་བྲིས་འདིའི་ནང་ཕེབས་བཞིན་པའི་གྲོགས་པོ་ཚོར་གྲོང་ཁྱེར་འདིའི་ནང་གི་གནས་ཁ་ཤས་པར་རིས་དང་ལྷན་དུ་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་རེ་བྱེད་ངེས་ཡིན།
ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཁང། གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ནང་མི་འཐུས་མི་༤༣༥་ཡོད། ལས་ཡུན་ལོ་གཉིས་ཡིན། གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ནང་འཐུས་མི་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཡོད། ལས་ཡུན་ལོ་དྲུག་ཡིན། གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱི་འཐུས་མི་སུ་རུང་བསྐྱར་དུ་འདེམས་པར་དགག་བྱ་མེད།
གྲོས་ཚོགས་ལ་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཁང་ཡང་ཟེར།གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་དབུས་གཞུང་གི་ཁྲིམས་གཞི་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ཁྲིམས་གཞི་དེ་ཨ་རིའི་མངའ་སྡེ་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་དང༌། ཨ་རིའི་མི་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། ཁྲིམས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་ནི། མི་ཡོངས་རྫོགས་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་དགོས་པ་དང་། སྲིད་གཞུང་དང་དབུ་ཁྲིད་ཀྱིས་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པ། མི་སུ་ཡང་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒང་ན་མེད་པ་དེ་ཡིན།
ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གཉིས་པ་འཇོན་ཨ་ཀྲེམ(John Adams) གྱིས།“ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྐྱོང་བའི་སྲིད་གཞུང་ཅིག་ཡིན་པ་ལས་མིས་སྐྱོང་བའི་གཞུང་ཅིག་མིན།”ཞེས་གསུངས་ཡོད། མི་ཚང་མ་ཁྲིམས་ལུགས་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་པ་ཡིན་ན་མི་སྒེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང་རང་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་ལ། སྲིད་གཞུང་གིས་མི་ཁག་ཅིག་ཐོབ་ཐང་ལ་རྡོག་རོལ་གཏོང་མི་ཐུབ་པར་མི་ཚང་མ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཡོད་པའི་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་དེ་རེད།
དྲན་རྟེན་རྡོ་རིང༌།Sunday, July 26th, 2009
ཨ་རི་སྲིད་འཛིན་དང་པོ་(George Washington)འཇོར་རྗེ་ཝ་ཞིན་ཏོན་གྱི་དྲན་རྟེན་རྡོ་རིང་དང་དར་ལྕོག། པར་འདི་ནི་༢༠༠༨་ལོར་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཐང་ཆེན་དུ་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིག་གཞུང་འགྲེམས་སྟོན་སྐབས་ཀྱི་པར་ཡིན། རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »
ནོར་བེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས། སློབ་དཔོན་ཁིན་གྱི་གསུང་བཤད།Friday, July 24th, 2009
བཀུར་འོས་པའི་རྒྱལ་བོ་དང༌། སྲིད་འཛིན། སྐུ་འགྲོན་ཕོ་མོ་ལྷན་རྒྱས་རྣམ་པར།
ཨ་རིའི་ནང་ཤ་མདངས་ནག་པོ་ཡིན་པའི་མི་གྲངས་ས་ཡ་ཉེར་གཉིས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་གྱི་འཐབ་རྩོད་བྱས་ཏེ། དྲང་བདེན་མ་ཡིན་པའི་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་པའི་ཡུན་རིང་གི་མཚན་མོ་མཇུག་སྒྲིལ་རྒྱུར་འཐབ་རྩོད་བྱེད་བཞིན་པའི་་སྐབས་འདིར་ངས་ནོར་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་དང་ལེན་བྱེད་ཀི་ཡོད། ངས་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་བརྩོན་ལེན་ལས་འགུལ་གྱི་ཚབ་བྱས་ནས་གཟེངས་རྟགས་འདི་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ལས་འགུལ་འདི་ནི་བློ་ཐག་ཆོད་པོ་དང༌། ཉེན་ཁར་འཛེམས་ཟོན་མེད་པར་རང་དབང་དང་དྲང་བདེན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་བཞིན་ཡོད། རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »
ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཨོ་སྦ་མ་དང་གོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད།Sunday, July 19th, 2009
ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་སྲིད་འཛིན་ཨོ་སྦ་མ་གོང་ས་མཆོག་ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་གནང་གི་ཡོད་འདུག
རྒྱ་གར་གྱི་དུས་བབ་(Time of India) གསར་འགོད་པ Sachuin Parashar ས་ཅིན་ པ་ར་ཤར་གྱིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བར་གཞིགས་ན། ཨ་རིའི་མཐོ་རིམ་མགོ་ཁྲིད་ཞིག་གིས་གོང་ས་མཆོག་ད་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་དགུ་པ་དང་བཅུ་པའི་ནང་ཨ་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་སྲིད་འཛིན་ཨོ་སྦ་མ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཕྱོགས་ཐད་ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་གོང་ས་མཆོག་ཀྱི་སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ཡོད་ལུགས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་འདུག རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གོང་ས་མཆོག་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་ རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »
ཇོ་མོ་གླང་མའི་ཁུག་གི་ཉི་ཟླ།Thursday, July 16th, 2009
ཨ་ཁུ་བསམ་འཕེལ་ཚེ་ཕྱི་མར་ཕེབས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོས་མ་ཐག་སེམས་པ་སྐྱོ་བས་ཁེངས་ཏེ་བྱིས་པའི་དུས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཕྱིར་དྲན་བྱེད་དུ་བཅུག ཨ་ཁུ་བསམ་འཕེལ་ཡ་ཨ་ཁུ་བསམ་འཕེལ། ཁྱེད་ཀྱིས་རྨོག་ཆེན་སྡེ་བའི་བྱིས་པ་ཚོའི་སེམས་ལ་སྤྲོ་སྣང་ཚད་མེད་སྦྱིན་པའི་དགེ་བའི་མཐུས་ཁྱེད་ཉིད་ལ་བར་མདོའི་ཁམས་ནས་འཇིགས་སྐྲག་མི་ཡོང་བར་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད། རྒྱལ་བ་ཚང་ལའང་བསྔོ་རྟེན་ཕུལ་ཡོད་པས་ཐུགས་བདེ རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »
རྩོམ་པ་པོ་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ་དང་མཉམ་དུ་གླེང་མོལ་༤Tuesday, July 14th, 2009
དཔལ་ལྡན། བོད་རིགས་རྩོམ་པ་པོས་དབྱིན་ཇིའི་ནང་བརྩམས་སྒྲུང་དང་སྙན་ངག་འབྲི་བ་ལ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བར་ཐབས་ལམ་དང་། ཡང་ན་ཁྱེད་རང་ངོས་ནས་དམིགས་བསལ་དབྱིན་ཇིའི་ནང་རྩོམ་འབྲི་བའི་བོད་རིགས་དེ་ཚོ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་གསུང་བ་ག་རེ་ཡོད།
འཇམ་དབྱངས་། ངས་ག་རེ་བསམ་གྱིན་འདུག་ཟེར་ན། བོད་པའི་ནང་དབྱིན་ཇིའི་ནང་རྩོམ་འབྲི་མཁན་གསར་བ་བུད་མེད་དེ་འདྲ་ཁ་ཤས་འདུག ངས་མིང་མི་ཤེས་ཀྱང་རྩད་གཅོད་་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བལ་ཡུལ་ནང་དུ་སྐལ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་འདུག ཁོས་དེ་འདྲ་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཅུང་ང་ཚོས་དོ་སྣང་མ་བྱས་པར་ཕར་ཚུར་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། ངས་བསམ་ན་དེ་ཚོའི་བར་བ་ལ་ལམ་ཁ་འདྲ་བོ་རོགས་པ་བྱེད་མཁན་ཡོད་ན་ཡག་པོ་མེད་དམ་བསམ། ཕྱི་རྒྱལ་ནང་དེབ་པར་རྒྱག་པར་ཧ་ལས་པའི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་རེད། བོད་ནང་དུ་པར་རྒྱག་པ་དང་རྒྱ་ནག་ཏུ་པར་རྒྱག་སྐབས་སྔོན་མ་ཡར་མགོ་བདེ་བོ་ཞིག་འཁྲབ་ཐུབ་ན་ཐེབས་ཆགས་ཤིག་སྟོན་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་རྒྱལ་ལ་སོ་སོའི་ཁེ་བཟང་ཆེན་པོ་མ་རེག་བར་དུ་གང་ཡང་བཏོན་ རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »
རྩོམ་པ་པོ་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ་དང་མཉམ་དུ་གླེང་མོལ་༣Tuesday, July 14th, 2009
དཔལ་ལྡན། འཇམ་དབྱངས་ལགས་། འདས་པའི་ལོ་བཞི་བཅུའི་ནང་བོད་པས་སོ་སོའོ་ལོ་རྒྱུས་དང། དཔྱད་རྩོམ་དེ་འདྲ་དབྱིན་ཡིག་ནང་བྲིས་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་པས་དབྱིན་ཇིའི་ནང་བརྩམས་སྒྲུང་དང་སྙན་ངག་དེ་འདྲའི་གསར་རྩོམ་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ག་འདྲ་ཡོད་པ་རེད།
འཇམ་དབྱངས་། ཁྱེད་རང་ཚོས་གཟིགས་ཡོད་པ་མ་རེད། དཔེར་བཞག་ན། ང་རང་གིས་གཏམ་རྒྱུད་དྲུག་ཙམ་བྲིས་ཡོད། སྔ་ལོ་དེ་འདྲ་འཁྲབ་ཡོད་པ་རེད། རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »
རྩོམ་པ་པོ་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ་དང་མཉམ་དུ་གླེང་མོལ་༢Tuesday, July 14th, 2009
དཔལ་ལྡན། འཇམ་དབྱངས་ལགས།༡༩༧༠ལོའི་མཇུག་ཏུ་བཙན་བྱོལ་ནང་འཚར་ལོངས་བྱུང་ནས་དབྱིན་ཇིའི་སྦྱང་བར་གོ་སྐབས་བྱུང་བའི་གཞོན་སྐྱེས་མང་པོ་ཞིག་གི་རྩོམ་པ་པོའི་དཔུང་སྡེ་ཟེར་ནའང་། གང་ལྟར་གཞོན་སྐྱེས་ལྔ་དྲུག་ཙམ་མཉམ་དུ་འདུས་ནས་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ཟེར་བའི་དུས་དེབ་ཞིག་པར་སྐྲུན་བྱས་ནས་ཁོ་ཚོས་བརྩམས་པའི་སྙན་ངག་སོགས་པར་བསྐྲུན་བྱེད་འགོ་བཙུགས་འདུག ཁོང་རྣམས་གྱིས་ཐེངས་དང་པོ་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ཞེས་པའི་དུས་དེབ་དེ་འདོན་འདུག། གཞོན་སྐྱེས་དེ་དག་སོ་སོའི་ཕ་ཡུལ་དང་ཁ་བྲལ་བ་དང་། ཐ་ན་སོ་སོའི་ཕ་ཡུལ་མིག་གིས་མཐོང་མེད་པ་རྐྱང་རེད། ཁོ་ཚོའི་སྙན་ངག་གི་བརྗོད་གཞི་གཙོ་བོ་ག་འདྲ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད།
འཇམ་དབྱངས་། དེ་དུས་ཕ་ཡུལ་སྐོར་ལ་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་མེད། ཅུང་ཡོད་ཀྱང་ཤུགས་ཆེན་པོ་མེད། ཡག་ཤོས་དེ་རྒྱལ་པོ་ཚེ་རིང་རེད། ཁ་ཐུག་གི་ལྟ་ཕྱོགས་རེད། བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ཟེར་བ་དེ་བཏོན་པ་རེད། རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »
རྩོམ་པ་པོ་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ་དང་མཉམ་དུ་གླེང་མོལ་༡Monday, July 13th, 2009
དཔལ་ལྡན། འཇམ་དབྱངས་ལགས་།༡༩༥༠ནང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གཙོས་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་ཙམ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་བལ་ཡུལ་དང་རྒྱ་གར་ནང་དུ་ཡོང་དགོས་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་དབྱིན་ཡིག་སྦྱང་བའི་གོ་སྐབས་ཞིག་ཀྱང་བྱུང་།དེ་བྱུང་ནས་ད་ལྟ་བར་དུ་མི་ལོ་བཞི་བཅུ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ནང་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ་ལགས་དབྱིན་ཇིའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐོར་ལ་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་མཁན་གཙོ་བོ་ཞིག་དང༌། དེའི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་དང་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་མཁན་ཆིག་རེད། བྱོལ་ཁྲོད་བོད་པ་ཡིས་དབྱིན་ཇིའི་ནང་བོད་ཀྱི་ལ་རྩོམ་ཡིག་བྲིས་ཡོད་པའི་སྐོར་སྤྱིར་བཏང་གི་ངོ་སྤྲོད་ཅིག་གནང་རོགས་ཞུ།
འཇམ། ངས་ངོ་སྤྲོད་ཅིག་བྱས་ན།སྤྱིར་བཏང་དབྱིན་ཡིག་ནང་བོད་པས་རྩོམ་མང་པོ་འབྲི་མཁན་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།དང་པོ་དེ་དངོས་གནས་བྱས་ན་ང་ཚོ་སྐྱབས་བཅོལ་ནང་མ་སླེབས་གོང་ནས་དབྱིན་ཇིའི་ནང་རྩོམ་འབྲི་མཁན་ཐོག་མ་དེ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཡིན་པ་འདྲ། ཁོང་རང་སྔོན་མ་བོད་ནས་རྒྱ་གར་ལ་སླེབས་དུས་དབྱིན་ རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »


c: text/html

text:
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་པདྨ་དབང་འདུས་ཀྱིས་རྣམ་པ་འགྱུར་བའི་བོད་རང་བཙན་རྩོད་ལེན་བྱེད་པའི་དབུ་མའི་ལམ་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་ལ། བོད་ལྗོངས་མི་མང་གིས་ཀྱང་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཟེར།བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་པདྨ་དབང་འདུས་ཀྱིས་སྣེ་འཁྲིད་པའི་ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དམར་ཤོག་དྲུང་ཆེ་དང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་རིགས་ཆོས་ལུགས་དང་། ཕྱི་སྡོད་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་སོགས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་མང་ཆེན་འཐུས་མི་ཁག་ཅིག་ཁ་ན་ཌའི་ནང་དུ་སྐོར་སྐྱོད་དུ་བསླེབས་ཡོད་པ་དང་བསྟུན། ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༩ ཉིན་ཁ་ན་ཌའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་དོན་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་སྐོར་ལ་ཉན་ཞིབ་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བསྡུས་ཡོད་པ་དང་། ཉན་ཞིབ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་པདྨ་དབང་འདུས་ཀྱིས་བོད་རང་བཙན་གྱི་ལྟ་བ་དོར་ཞིང་། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་གཏོང་བའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་གྱི་མེད་པའི་ཕྱི་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ག་དུས་ཡིན་ནའང་བོད་ལ་ལོག་པར་དགའ་བསུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག
དེ་ཡང་ཉན་ཞིབ་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་དེའི་ཐོག་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་དམངས་ཆེན་འཐུས་མི་དང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དམར་ཤོག་དྲུང་ཆེ་པདྨ་དབང་འདུས་ཟེར་བ་དེས། བོད་ནི་གནའ་སྔ་མོ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཙམ་ནས་བོད་ལ་ཞི་བའི་བཅིངས་གྲོལ་བཏང་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟ་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་ཐད་ཧ་ཅང་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད་སྐོར་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་རྗེས། ཁ་ན་ཌའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་གྷར་ནི་ཊི་ཇི་ནོ་སི་(Gernett Genuis)ལགས་ཀྱིས། འཐུས་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་དེས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་ཚོགས་ར་དེའི་ནང་གཏམ་བཤད་བྱེད་སྐབས་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཏམ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། བོད་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དོན་གཉེར་བ་བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག་ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་གཞིར་བཟུང་བོད་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་སྐོར་བཤད་པ་ཙམ་གྱིས་ཁོང་ལ་ཁྲིམས་ཆད་ལོ་ ༡༥ ཕོག་ཉེན་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་དང་། འདི་ལོར་(Freedom House)རང་དབང་ཁང་པས་བོད་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་རང་དབང་གི་གནས་སྟངས་སྐྱོ་ཤོས་ཨང་གཉིས་པ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཡོད་སྟབས། ཁོང་ཚོར་བོད་ནང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ག་འདྲ་ཡིན་མིན་ཤེས་འདོད་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁ་ན་ཌའི་མི་སྣ་བོད་ནང་འགྲོ་བར་ཐོངས་མཆན་སྤྲོད་ཀྱི་མེད་པས་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་ཐབས་བྲལ་ཡོད་སྐོར་གསུངས་པར་པདྨ་དབང་འདུས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་ནི་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པས་ཁྲིམས་ཀྱིས་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཡོད་ཚེ། ཁྲིམས་འགལ་ནག་ཉེས་བསགས་པའི་བདེན་དཔང་ཞིག་ཡོད་རྒྱུ་རེད། ཁྱེད་རང་གིས་བཤད་པའི་མི་དེའི་སྐོར་ངས་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་མེད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་ནི་ཁྲིམས་སྐྱོང་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པས་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཡོད་པར་ང་རང་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ཅེས་དང་། སྔར་ནས་བོད་ལྗོངས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་སྒོ་འབྱེད་བྱས་བཞག་ཡོད་པས་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གི་མགྲོན་པོ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བོད་ལྗོངས་སུ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད་ལ། ང་ཚོས་དགའ་བསུ་ཞུ་ཡི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། བོད་ལྗོངས་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། མཐོ་སྒང་གི་ས་ཁུལ་དེར་ཕྱིན་པ་དང་། ནང་ལོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་འདྲ་ཡི་མ་རེད། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལྟར་ང་ཚོ་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་གཏན་འབེབས་རེ་ཡོད་སྲིད་པ་རེད་དེ། དེས་བོད་ལྗོངས་ནང་འགྲོ་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོང་གི་མ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་བོད་ལྗོངས་སུ་འགྲོ་བའི་གོ་སྐབས་ཤར་བར་ང་རང་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ང་ཚོ་དང་གོ་ལ་སྤྱི་ཡོངས་ལ་མཛའ་འབྲེལ་ཡོད་པའི་བློ་མཐུན་རྣམས་ལ་ང་ཚོས་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཡིན་ནའང་། རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་མཁན་ལ་ང་ཚོ་བོད་ལྗོངས་མི་མང་གིས་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་མིན། ཞེས་ལན་འདེབས་བྱས་འདུག
ཡང་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་གྷར་ནི་ཊི་ཇི་ནོ་སི(Gernett Genuis) ལགས་ཀྱིས། ༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ངོས་འཛིན་གནང་བའི་༧པཎ་ཆེན་ཡང་སྲིད་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༦ ཐོག་ཁོང་གི་ཁྱིམ་མི་དང་ལྷན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཙན་འཁྲིད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཉེ་སྔོན་ང་ཚོས་ཁོང་དགུང་གྲངས་ ༢༩ ཕེབས་པའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་གཙི་ཞུས་ཡོད་ཀྱང་། ང་ཚོས་ཁོང་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་མིན་ཙམ་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་པས། ཁོང་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་མིན་དང་། ཁོང་གི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་མིན། སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་ན་གང་དུ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་དབང་ལྡན་པའི་མགོ་འཁྲིད་ཚོས་ཁོང་ཚོར་ཐུག་འཕྲད་ཞུ་ཐུབ་མིན་དྲིས་པར་པདྨ་དབང་འདུས་ཀྱིས། ཁྱེད་ཀྱིས་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་སྐོར་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་བཱ། ང་ཚོས་བལྟས་ན་ཁོང་ནི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་འབངས་མི་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་མི་མང་དཀྱུས་མ་ཞིག་གི་མི་ཚེ་སྐྱེལ་ཏེ། དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོ་མྱངས་ནས་ད་ལྟ་ཕལ་ཆེར་སློབ་ཆེན་མཐར་ཕྱིན་ཡོད་རྒྱུ་རེད། ཁོང་གིས་འཚོ་བ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་སྐྱེལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། གནད་དོན་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་ནང་ཚུད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་གིས་ཁོང་དང་ཁོང་གི་ཁྱིམ་མི་རྣམས་ལ་ཕྱི་ལོགས་ནས་བར་ཆད་བཟོ་བར་འདོད་པ་ཡོད་མ་རེད། གལ་སྲིད་དངོས་སུ་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ཁོང་གིས་འཚོ་བ་ཡག་པོ་སྐྱེལ་གྱི་ཡོད་པ་ཁྱེད་རང་གིས་མཐོང་གི་རེད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་དང་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཨེ་རི་ཧྥོ་ཝེ་ནི་(Arif Virani) ལགས་ཀྱིས། བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག་ལགས་ལ་ཁྲིམས་བཤེར་སྐབས་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐག་གཅོད་ག་རེ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག་ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཁྲིམས་ལྟར་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པའི་ནག་ཉེས་ཕོག་པ་ཡིན་དྲིས་པར་པདྨ་དབང་འདུས་ཀྱིས། མི་དེས་བོད་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་གི་མིང་ཐོག་ནས་ཁ་བྲལ་གཏོར་བཤིག་བཏང་བའི་ནག་ཉེས་བཟོས་པའི་བདེན་དཔང་མེད་ན། ཁོ་ལ་ང་ཚོས་ནག་ཉེས་འགེལ་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད། དོན་དངོས་ཀྱི་གནོད་སྐྱོན་བཟོས་པ་ར་འཕྲོད་བྱུང་བར་བརྟེན་ཁོ་ལ་ནག་ཉེས་བཙུགས་པ་རེད་མ་གཏོགས། ཁོས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཏེ་ནག་ཉེས་བཙུགས་པ་རེད་ཟེར་གྱི་མེད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
ཡང་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཨེ་རི་ཧྥོ་ཝེ་ནི་ལགས་ཀྱིས། པདྨ་དབང་འདུས་ནས་༧པཎ་ཆེན་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་སྐོར་གསལ་པོ་བཟོས་ཡོད་པ་ལྟར། འཆར་ཟླའི་ནང་ཁ་ན་ཌའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་དང་ཡང་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་དབང་ལྡན་པའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས་ཁོང་ལ་མཇལ་བཅར་ཞུ་ཐབས་ཡོད་མེད་དྲིས་པར་པདྨ་དབང་འདུས་ཀྱིས། ཁོང་བདེ་བདེ་སྐྱིད་སྐྱིད་ཀྱིས་འཚར་ལོངས་བྱུང་སྟེ། དེང་དུས་ཀྱི་སློབ་གསོ་མྱོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་ཁོང་དང་ཁོང་གི་ཁྱིམ་མིའི་རེ་འདོན་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པ་རེད། དེ་རིང་ང་ཚོས་བཤད་བཞིན་པ་དེ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནད་དོན་སྐོར་རེད། གལ་སྲིད་ཁོང་རང་དང་ཁོང་གི་ཁྱིམ་མིས་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་ཆད་ཕོག་པར་འདོད་པ་མེད་ན་ང་ཚོས་ཁོང་རྣམས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པ་རེད། འདིར་བཞུགས་ཀྱི་ཁ་ཤས་རེ་ནས་ང་ངེས་པར་དུ་སོང་ནས་ཁོང་ལ་ཐུག་གི་ཡིན། ཁོང་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་འདོན་གྱི་ཡིན་ལབ་ན། ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་ངེས་པར་དུ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཅེས་ཟེར།
ཡང་འཐུས་མི་ཨེ་རི་ཧྥོ་ཝེ་ནི་ལགས་ཀྱིས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་བར་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་དགུ་བྱུང་རྗེས་མཚམས་ཆད་ཡོད་པ་དང་། མ་འོངས་པར་འབྲེལ་མོལ་བསྐྱར་མཐུད་ག་འདྲ་ཡོང་ཐབས་ཡོད་དྲིས་པར་པདྨ་དབང་འདུས་ཀྱིས། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་འབྲེལ་མོལ་ག་རེ་བྱས་ནས་མུ་མཐུད་དུ་ཡོང་མ་ཐུབ་པ་རེད་ཟེར་ན། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་ད་དུང་བོད་རང་བཙན་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་འགྱུར་མེད་ཐོག་གནས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་གཟབ་ནན་གྱིས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་འབོད་ཚིག་སོགས་ལ་བལྟས་པ་ཡིན་ན་འབྲེལ་མོལ་དགོས་པ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། དོན་དངོས་ཐོག་རྣམ་པ་འགྱུར་བའི་རང་བཙན་རྩོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག མཐོ་རིམ་སློབ་གསོ་མྱོང་མཁན་དང་ཡང་ན་ཏོག་ཙམ་དཔྱོད་ཤེས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡག་པོ་བྱས་ནས་ནང་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཁྱེད་རང་གིས་དབུ་མའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་འགྱུར་བའི་རང་བཙན་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ངེས་རེད། ཐ་ན་དེའི་ནང་དུ་སྔོན་ཆད་གཏན་ནས་མེད་པའི་བོད་ཆེན་པོ་ཟེར་བའང་བཅུག་ཡོད་པར་བརྟེན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད་ལ། ང་ཚོ་བོད་ལྗོངས་མི་མང་གིས་ཀྱང་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། གཙོ་བོ་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཟེར་བ་དེས་བཏོན་པའི་ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང་ཡིན་ན་རེད། དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནའང་རེད། ཁོང་ཚོས་ཤོར་ཟིན་པའི་བཀས་བཀོད་རྒྱུན་འཛིན་བྲན་གཡོག་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་དབང་ཆ་རྩོད་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལ་བོད་ལྗོངས་མི་མང་གིས་མོས་མཐུན་བྱེད་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད། ངའི་རེ་བ་ཡིན་ན། བོད་དོན་ཐོག་བསམ་བློ་གཏོང་སྐབས་ཕྱོགས་ག་འདྲ་ཞིག་ཏུ་ལངས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང་། ཐོག་མར་ཁྱེད་རང་གིས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཞིང་འབྲོག་མི་མང་མང་ཆེ་བས་ག་རེ་དགོས་འདོད་བྱེད་ཀྱི་འདུག་དེ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་རེད། དེ་སྔོན་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་བློ་མཐུན་མང་པོ་བོད་ལྗོངས་སུ་ཡོང་ནས་དེའི་སྐོར་ལ་ང་ཚོས་གོ་བསྡུར་གཏིང་ཟབ་བྱས་པ་ཡིན། མི་མང་མང་ཆེ་བའི་རེ་བ་ག་རེ་རེད། ཁོང་ཚོའི་དགོས་འདུན་དང་རེ་སྨོན་ག་རེ་རེད། གནད་དོན་འདི་དག་དང་ཁ་གྱེས་ཏེ། མི་ཉུང་ཤས་ཤིག་གི་འཐུས་ཚབ་དང་བསམ་བློ་ཐལ་དྲགས་པ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བོད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཡིན་ན་གྲུབ་དོན་ལེགས་པོ་ཞིག་འཐོན་ཐབས་མེད་ལ། ཕན་ཐོགས་ཀྱང་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ལོ་འདི་ཚོར་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཧ་ཅང་བརྟན་ལྷིང་རེད། རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་མཁན་གཅིག་ཀྱང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་ཀྱི་ས་གནས་གཞན་དུ་རང་ལུས་མེར་སྲེག་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་རེ་གཉིས་བྱུང་ཡོད་ས་རེད། མདོར་དོན་ང་ཚོའི་རེ་བར་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དམའ་རིམ་མི་མང་མང་ཆེ་བའི་བསམ་བློའི་ནང་ག་རེ་བསམ་གྱི་འདུག ག་རེ་དགོས་དྲན་གྱི་འདུག དེ་ཚོ་ལ་ང་ཚོས་བསམ་བློ་མང་ཙམ་བཏང་བ་ཡིན་ན། བོད་དོན་ཐོག་ཡང་དག་པའི་ལྟ་སྟངས་ཤིག་ཡོང་གི་རེད། ཅེས་སོགས་བརྗོད་འདུག
ཡང་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ལྕམ་ཧེ་ལེ་ནེ་ལཱ་ཝིར་ཌིར་(Helene Laverdiere)ལགས་ཀྱིས། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཡིན་ཟེར་བའི་ཚོགས་ཆུང་དེས་ཁ་ན་ཌའི་ནང་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་རྣམས་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ཡོད་མེད་དང་། གལ་སྲིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ཐུག་འཆར་ཡོད་མེད་དྲིས་པར་པདྨ་དབང་འདུས་ཀྱིས། དེ་རིང་ཉིན་གུང་འདི་རུ་ལས་གཉེར་འཚོ་སྡོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་དང་ལྷན་དུ་འབྲེལ་མོལ་བྱུང་ལ། ང་ཚོས་ཁོང་རྣམས་ལ་སེམས་ཁུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ཕྱི་སྡོད་བོད་མིར་བཟུང་བའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་ཡིན། ང་ཚོ་རྒྱལ་གཅེས་ཁྱིམ་ཚང་དབྱེར་མེད་དང་རྒྱལ་གཅེས་རྒྱབ་མདུན་དབྱེར་མེད་ཡིན་པ་རེད། ཁོང་ཚོས་བོད་རང་བཙན་གྱི་ལྟ་བ་དོར་ཞིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་གཏོང་བའི་ལས་འགུལ་མ་སྤེལ་བ་ཡིན་ན། ག་དུས་ཡིན་ཡང་ཕྱིར་རང་ཡུལ་དུ་ལོག་པར་ང་ཚོས་དགའ་བསུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཕྱིར་ལོག་ནས་གཏན་སྡོད་བྱས་ན་འགྲིག་པ་རེད་ལ། གཉེན་ཉེ་ལ་ཐུག་འཕྲད་དུ་ཡོང་ནའང་འགྲིག་པ་རེད། ང་ཚོའི་རེ་བར་ཁོང་ཚོ་རང་རྒྱལ་ནས་ཁ་གྱེས་ཏེ་གཞན་ཡུལ་དུ་གནས་སྡོད་བྱེད་སྐབས། སོ་སོ་གནས་སྡོད་བྱས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ཁྲིམས་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པ་རེད་ལ། རང་ཉིད་ཀྱི་ལག་ཟུང་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་ཞིག་བསྐྲུན་དགོས་པ་རེད། ཅེས་སོགས་བརྗོད་སོང་།
གསར་འགོད་པ། པདྨ་མཚོ།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
རབ་གསལ། རིག་པ། (༠)
ཉེ་ཆར་རྡ་རམ་ས་ལ་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་“རིག་པའི་ཁྱེའུ། དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པར་ཐ་སྙད་རིག་གནས་བོད་ལ་ཇི་ལྟར་སླེབས་པ་ལས་འཕྲོས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དང་གཞན།”ཞེས་པའི་དེབ་འདི་རྒྱ་གར་ནས་གུས་པར་བསྐུར་བ་འབྱོར་ཅིང་། དེབ་འདིའི་པར་རིས་འགའ་རེ་སྔ་ཕྱིར་དྲ་ངོས་སུ་བཀྲམས་པ་ཡིན་ལ། ད་ཆ་དེབ་འདི་ལ་འདྲི་བརྩད་བྱེད་མཁན་འགའ་རེ་འདུག་སྟབས་དེ་རིང་དུས་བསྟུན་གྱིས་དེབ་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་རགས་བསྡུས་ཤིག་འགོད་པ་བྱ། དེབ་འདིར་འཁོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་གི་་་
བློ་རབ། རིག་པ། (༢)
དེ་རིང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཟིང་ཟིང་འདི་བརྒྱུད་དེ་འདས་པའི་ལོ་འགའི་རིང་ཕྱིར་མིག་ཅིག་བལྟས་ན། ང་ཚོའི་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་གཞི་རྩ་ཉམས་འགོ་བརྩམས་འདུག ང་ཚོ་ད་བར་དུ་གནས་ཐུབ་པ་དེ་དྲང་བདེན་གཙུག་ཏུ་བཀུར་ཏེ། ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གྱིས་སྤྱི་ཡི་ལས་དོན་བསྒྲུབས་པ་ལས་བྱུང་ཡོད། འོན་ཏེ་ད་ཆར་ང་ཚོ་ལམ་ཁ་དེ་ལས་རིང་དུ་བརྒལ་ཏེ་ལམ་ཁ་ལོག་ཀ་ཞིག་ཏུ་སྐྱོད་ཀྱིན་ཡོད། ལམ་ཁ་དེས་ང་ཚོའི་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་གཞི་རྩ་དྲང་བདེན་གྱི་གནས་བབ་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཉམས་མུས་སུ་་་
བློ་རབ། རིག་པ། (༩)
ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ལ་མི་ཁ་ཤས་བོད་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་བསླེབས་ཏེ། ཀ་ངོ་ཡིག་ངོ་ཕྲན་བུ་རེ་ཤེས་སོང་ན། མི་ཤེས་ཤེས་མདོག་དང་མི་འཇོན་འཇོན་མདོག་གིས་ཆབ་སྲིད་ལ་ཇུས་གཏོགས་བྱེད་ཅིང་། རེ་འགའ་ནི་ཕ་ཡུལ་གྱི་ལུག་རྫི་ཞིག་གི་ས་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་སྤྱི་འཐུས་ཆགས་ནས་ཡོད། བཙན་བྱོལ་དུ་མི་དེ་མ་གཏོགས་མེད་སོང་བ་གང་ནས་ཡིན་ཡང་། མི་སྐོར་ཞིག་ལ་དེ་མ་གཏོགས་གཞན་ཞིག་གཏད་ནས་མི་དགོས་པ་དེ་རེད། ཉེ་བའི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་ཁང་དུ། བསྟན་པ་ཡར་འཕེལ་གྱིས་གནས་་་
བློ་རབ། རིག་པ། (༥)
བློ་རབ། ང་གངས་ལྗོངས་དང་ཁ་ཐག་རིང་ནའང་། ངའི་སེམས་པ་དེ་གངས་ལྗོངས་དང་ཁ་ཐག་ཤུན་ཏུ་ཉེ་བ་མ་ཟད། ངས་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་དྲོད་ཁོལ་མྱོང་བཞིན་ཡོད། དྲོད་ཁོལ་དེ་ཡང་གངས་ལྗོངས་ནས་མཆེད་པའི་གླུ་གཞས་ལས་མྱོང་གིན་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་ཏུ་འབྲུག་ལྷ་རྒྱལ་གྱི་གཞས་ཚིག་ལས་མང་བ་མྱོང་བཞིན་ཡོད། ཉིན་འགའི་སྔོན་ལ། ༼སེམས་ཀྱི་མཆོད་དབྱངས།༽ ཁ་བྱང་ཅན་གྱི་གླུ་གཞས་ཤིག་ལ་ཉན། གཞས་ལེན་མཁན་ཤེར་བསྟན་དང་། ཀླུ་མོ་མཚོ། ལྷ་སྐྱིད། བློ་གསལ་བཅས་རེད་ལ། གཞས་དེར་ཐེངས་ཁ་ཤས་ལ་ཉན་བཞིན་གཞས་དེའི་ཚིགས་རྐང་རེ་་་
རབ་གསལ། རིག་པ། (༠)
དེ་རིང་འདིར་སྐད་ཡིག་གི་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་འགའ་རེ་ཞུ་འདོད་བྱུང་། བསམ་འཆར་དེ་ཚོ་ཡང་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་མིན་ལ། དཔྱད་ཞིབ་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཀྱང་མིན། འོན་ཀྱང་ཉེ་ཆར་ཨ་རིའི་གཟའ་ཉི་མའི་སློབ་གྲྭ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྲིས་པའི་ཀློག་དེབ་སྐོར་ལ་དགོངས་ཚུལ་ཤུགས་ཆེ་འབྱུང་བཞིན་པ་དེའི་སྐོར་ཡིན། དེ་ཡང་འདིའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ཕྲན་གྱི་གྲོགས་པོ་ཞིག་དང་གླེང་མོལ་བྱས་སྐབས་ཕྲན་ལ་བྱུང་བའི་བསམ་ཚུལ་རྣམས་ནར་མར་སྤེལ་བ་ཞིག་ཡིན། སྐད་ཡིག་དང་་་
ཆུང་ཚེ་རིང་། རིག་པ། (༤)
ཆུང་ཚེ་རིང་། ཀོ་རི་ཡའི་ས་ཁྱོན་ལ་ཁྱོན་བསྡོམས་མལ་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་བརྒྱད་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ཙམ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་བྱང་ཤར་དུ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་ནག་དང་། ལྷོ་ཤར་དུ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཉི་ཧོང་བཅས་ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་དབར་དུ་ཆགས་ཡོད། ས་ཁྱོན་ཆེན་པོ་འདི་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་དུ་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་འདས་མ་ཐག་གི་ལོ་ངོ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་གི་གོང་ནས་ཡུལ་དེ་ལྷོ་བྱང་གཉིས་སུ་གྱེས། ཀོ་རི་ཡ་ལྷོ་བྱང་གཉིས་སུ་གྱེས་་་
བློ་རབ། རིག་པ། (༠)
རྔ་བ་བློ་བརྟན། ད་ནི་བལྟས་ཀྱིན་བལྟས་ཀྱིན་རྒྱ་གཞུང་གི་མིག་ལམ་ན། བོད་མི་འཇོན་ཐང་ཅན་དང་། ཤེས་ཡོན་ཅན། རྒྱལ་སྤྱི་ལ་ཕྱོགས་པའི་མི་ཞིག་ཡོད་མི་ཆོག་པ་འདྲ། བོད་རྒྱ་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲུང་གཏམ་དང་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ་དང་། གློག་བརྙན་འཁྲབ་ཁྲིད་གྲགས་ཅན་པད་མ་ཚེ་བརྟན་ཟླ་འདིའི་ཚེས་25 ཉིན་ཟི་ལང་གནམ་ཐང་ནས་བཙན་ཁྲིད་ཀྱིས་བཅར་རྡུང་བྱས་ཏེ་སྨན་ཁང་དུ་བསྐྱལ་འདུག པད་མ་ཚེ་བརྟན་ལགས་ནི་རྒྱལ་སྤྱིར་ཕྱོགས་པའི་བོད་མི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་གཅིག་བུ་དེ་ཡིན་ཞིང་་་
བློ་རབ། རིག་པ། (༢༤)
རྔ་བ་བློ་བརྟན། འོས་ཤོག་འཕངས་ཏེ་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གིས་ཁྱབ་སྒྲོག་མ་བྱས་པར་དུ་སྐད་ཆ་མང་པོ་བྱུང་སོང་། ཁྲི་ཟུར་མཁས་དབང་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་ཐེངས་འདིའི་འོས་བསྡུ་ལ་མ་རངས་པའི་སྐད་ཆ་བཤད་སོང་། དེ་བཞིན་གོང་ས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ད་ལྟའི་འཛིན་སྐྱོང་གིས་འཐུས་ཤོར་བཏང་བ་མ་ཟད་གཟི་བརྗིད་ཁོག་སྟོང་རེད་ཅེས་བཀའ་ནན་ཕེབས། གཞན་ཡང་གནས་ཆུང་དང་ཚེ་རིང་མའི་སྐུ་རྟེན་གཉིས་ནས་ཐུགས་ཁྲོས་པའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ལྷ་དགོངས་དྭངས་པའི་དགོངས་སེལ་ཞུ་དགོས་པ་དང་་་
ཆུང་ཚེ་རིང་། རིག་པ། (༦)
༄།། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཨ་མ་ཁག་གི་གནས་གཞི་གངས་ཅན་སྐྱིད་གཤོངས་ནང་། སྤྱི་ཡོངས་ནས་བོད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནི་དགའ་འོས་པའི་གནས་སུ་ཡོད། དེ་ཡང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁོངས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་དང་། འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག །ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་བཅས་མང་གཙོའི་ཀ་བ་གསུམ་གྱི་ལས་ཁུངས་མ་ལག་ཁག་དང་། དེ་མིན་དབུས་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་དང་། སྤྱི་ཁྱབ་རྩིས་ཞིབ་ལས་ཁང་། གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་བཅས་རང་དབང་ཅན་གྱི་སྡེ་ཚན་གསུམ་་་
རང་དབང་སྒུམ་པ། རིག་པ། (༦)
ཉེ་ཆར་ངས་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་བརྙན་པར་ཞིག་ལ་བལྟས་པ་ཡིན། སྲིད་སྐྱོང་བློ་སེང་གིས་གྲོས་ཚོགས་ལ་གཏམ་བཤད་ཅིག་བྱེད་ཀྱིན་འདུག དེར་ཁོང་གིས་ཉེ་ཆར་གྱི་འོས་འདེམས་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་ཀྱིན་འདུག ཚོགས་གཙོས་འོས་འདེམས་སྐོར་མ་བཤད་ཅེས་སྐུལ་མ་ཡང་བྱས་སོང་། གྲོས་ཚོགས་རྭ་བ་དེ་ན་བློ་སེང་ངར་ནས་འདུག ཁོང་གི་ཚིག་ཇི་བཞིན་མི་དྲན་མོད། བཤད་དོན་གཙོ་བོ་ནི་ཐེངས་འདིའི་འོས་འདེམས་ལ་ཁོང་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་དེར་དམིགས་བསལ་དགའ་བ་ཞིག་མེད་ཟེར། དེ་ནས་ཧིན་དཱིའི་ཚིག་ཅིག་་་
བློ་རབ། རིག་པ། (༣)
རྔ་བ་བློ་བརྟན། ངའི་ཕ་ཡུལ་ཨ་མདོ་རྔ་བ་རྫོང་ཡིན། ངའི་ནང་མི་དང་གཉེན་ཉེ། གྲོགས་བཟང་ཚོར་འཚམས་འདྲི་བྱེད་འདོད། མི་ཚོས་ཁ་པར་དང་དྲ་ལམ་བརྒྱུད་ནས་འཚམས་འདྲི་དངའབྲེལ་ཏེ་དགའ་སྐྱིད་ལ་རོལ་བཞིན་ཡོད། འོན་ཏེ། ངའི་ཕ་ཡུལ་ལ་ཁ་པར་དང་དྲ་ལམ་བཀག་སྟེ་ཟླ་བ་ནས་ལོ་ལ་ཉེ་སོང་། ངའི་ཕ་ཡུལ་འདི་རྒྱ་གཞུང་གིས་ལྕགས་སྒམ་ཏུ་བཅུག་པ་མ་ཟད་སྒོ་ལྕགས་ཀྱང་བརྒྱབ་འདུག ངས་ཇི་ལྟར་བྱས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་གྱི་ནང་མིས་གཙོས་དགའ་ཉེ་ཚོར་འཚམས་འདྲི་དང་ཁ་བརྡ་བྱེད་ཐུབ་བམ། ངའི་ཕ་་་
དོན་འགྲུབ་བཀྲ་ཤིས། རིག་པ། (༤)
དབུ་མའི་ལམ་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་སྟངས་སྣ་ཚོགས་འདུག ངས་དེ་རིང་དབུ་མའི་ལམ་ཟེར་བ་དེ་ཅི་ཞིག་རེད། དབུ་མའི་ལམ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་རེད། དབུ་མའི་ལམ་ཅི་ཕྱིར་བྱུང་བ་རེད། མདོར་བསྡུས་ན་ གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་བཤད་རྒྱུ་ཡིན། བཤད་སྟངས་འདི་ལ་ང་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་ཡོད། མི་ཞིག་གི་སློབ་སྦྱོང་གི་རྩ་བའི་གོ་རིམ་ལ་མཚོན་ན་ཡང་། སློབ་ཆུང་གི་སྐབས་སུ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སློབ་འབྲིང་གི་སྐབས་སུ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ། སློབ་ཆེན་གྱི་སྐབས་སུ་ཤེས་བྱ་་་
དོན་འགྲུབ་བཀྲ་ཤིས། རིག་པ། (༡༣)
དྲ་གྲོགས་ཚང་མ་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུ། ངས་དེ་རིང་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཐོག་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཚོགས་གཙོ་མཆོག་གིས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཡང་ན། བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་སྐོར་ཞིག་བཤད་ན་གསུངས་སོང་ཡང་། དྲ་ཚོམ་འདིའི་ནང་བོད་ནང་གི་མི་མང་པོ་ཡོད་ས་རེད། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྐོར་བཤད་ན་ཐུགས་ཕན་ཆེ་བ་མེད་འགྲོ་བསམ་ནས་ངས་བརྗོད་གཞི་འདི་བདམས་པ་ཡིན།་་་
ཆུང་ཚེ་རིང་། རིག་པ། (༡)
ལེའུ་བཅུ་པ། རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ། རྩོམ་པ་པོ། ཆུང་ཚེ་རིང་། སྤེལ་ས། བོད་ཀྱི་དུས་བབས། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༦།༢།༢༤ ལྷག་དཀར། ༄༅།། ཡོག་ཊོང་དུ་དམག་ཕམ་ཉེས་བྱུང་བ་དེས། དབྱིན་ཇི་བ་ཚོར་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་། དབྱིན་ཡུལ་རང་གི་མི་སེར་རྣམས་མཇུག་བསྒྲིལ་དུས་མེད་པའི་དམག་འཁྲུག་དང་། དེའི་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ལ་མ་འདོད་པ་ཆེན་པོ་ཆགས། ཕྱི་ལོ་ ༡༧༨༡ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་། དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཨ་རི་དང་ཞི་འགྲིག་བྱ་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་བཞག །དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་པོ་འཇོར་ཇི་དང་ཁོང་གི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཉུང་ཤས་ཤིག་དེ་ལ་མོས་་་
རབ་གསལ། རིག་པ། (༠)
༡༩༤༦ ལོར་སྒང་ཏོག་ཏུ་ Sikkim Durbar Press ཞེས་པས་པར་སྐྲུན་མཛད་པའི་ “ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞུགས་སོ་” ཞེས་པའི་ཁ་བྱང་འོག་ཏུ་ “DHAMMAPADA”ཞེས་ཀྱང་འཁོད་པའི་ལྕགས་པར་མ་དེར་ “Translated into Tibetan by The Rev Gedun Chomphel” ཞེས་ “བཀུར་འོས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅེས་ཨིན་ཡིག་བྲིས་ཤིང་། དེ་བཞིན་དུ་ “With a Forward by Georges Roerich” ཞེས་རོལ་རིག་གིས་གླེང་བརྗོད་སྤེལ་ཡོད་ཅེས་བཀོད་འདུག འདི་ནི་ ཨ་ནཱ་གཱ་རི་ཀ་ དྷརྨ་པཱ་ལའི་ཡིད་ཆེས་ཐེབས་རྩའི་དེབ་ཕྲེང་(Anagarika Dharmapala Trust Publication) གི་དེབ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ཡིན་པའི་རྟགས་བཏབ་འདུག ཐོག་མར་དེབ་འདི་ལ་པར་སྐྲུན་བྱེད་པོས་གསལ་བཤད་ཀྱི་ཡི་་་
ཆུང་ཚེ་རིང་། རིག་པ། (༠)
ལེའུ་དགུ་པ། དམག་ཐག་ཆོད་པ། རྩོམ་པ་པོ། ཆུང་ཚེ་རིང་། སྤེལ་ས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༦།༢།༡༧ ལྷག་དཀར། ༄༅།། ཧྥ་རན་སིས་ཨ་རིར་མངོན་གསལ་དུ་དམག་རོགས་བྱ་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཐོས་སྐབས། ཝ་ཤིང་ཊོན་དཔུང་དམག་དང་བཅས་པ་ཤིན་ཏུ་དགའ་ནས་ནམ་མཁར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མེ་སྒྱོགས་འཕངས་ཤིང་། ངག་ནས་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ཚེ་བརྟན་པ་ཤོག་ཅེས་འབོད་སྒྲ་བསྒྲགས། དེ་དང་མཉམ་དུ་དམག་མི་འགའ་ཞིག་གིས། དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་ཝ་ཤིང་ཊོན་སྐུ་ཚེ་བརྟན་པར་ཤོག་ཅེས་ཀྱང་བསྒྲགས། ཨ་རི་བ་ཀུན་དང་འདྲ་བར་ཝ་ཤིང་་་
ཆུང་ཚེ་རིང་། རིག་པ། (༤)
ལེའུ་བརྒྱད་པ། ཚེགས་ཆེའི་དགུན་དུས་རིང་མོ། རྩོམ་པ་པོ། ཆུང་ཚེ་རིང་། སྤེལ་ས། བོད་ཀྱི་དུས་བབས། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༦།༢།༡༠ ལྷག་དཀར་ཉིན། ༄༅།། ཡི་ཤུ་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་སྐབས་ཝ་ཤིང་ཊོན་གྱི་དམག་དཔུང་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་དེས་ཨ་རིའི་གསར་བརྗེར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་། གྲང་ངད་ཆེ་བའི་དགུན་ཁ་རྫོགས་ཏེ་དཔྱིད་ཀ་ཤར་ཡོང་སྐབས། ཁོང་གི་དམག་མི་ཚོར་ངལ་གསོ་ཡག་པོ་ཐོབ་སྟེ་ལུས་སྟོབས་ཅུང་ཟད་ལྡན་པ་ཆགས། ལྷག་པར་དུ་སེམས་ཤུགས་ཆེ་བའི་ཨ་རི་བ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཁོང་གི་དམག་དཔུང་ནང་འཛུལ་བར་ཡོང་བས་དཔུང་་་
རང་དབང་སྒུམ་པ། རིག་པ། (༠)
ཨ་རིའི་གཞུང་གི་ཕྱི་སྐད་སློབ་གྲྭ་(the Foreign Service Institute (FSI) ཞེས་པའི་དྲ་ཐོག་ན་འཛམ་གླིང་གི་སྐད་གང་ཞིག་སློབ་བདེ་བ་དང་གང་ཞིག་སློབ་དཀའ་བའི་ཚད་ལ་རོབ་རྩིས་བྱས་ཏེ་་གནས་ཚུལ་བཀོད་ཡོད། དྲ་བ་འདི་ན་གསལ་བ་ལྟར་བྱས་ན། སྐད་ལ་སྡེ་ཁག་ལྔར་དབྱེ་སྟེ་དེ་སློབ་རྒྱུར་གཟའ་འཁོར་དང་ཆུ་ཚོད་ག་ཚོད་དགོས་མིན་བཤད་ཡོད། དེ་དག་གི་རྣམ་གཞག་ཞིབ་ཚགས་པ་ཤོད་རྒྱུར་ང་ཚོར་ད་དུང་རྙོག་འཛིང་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཨ་རིའི་མི་ཞིག་གིས་སྡེ་ཁག་དང་པོའི་གྲས་ཀྱི་ཧྥ་སྐད་སྦྱོང་རྒྱུ་ལ་་་
ཆུང་ཚེ་རིང་། རིག་པ། (༠)
ལེའུ་བདུན་པ། རང་བཙན་གྱི་དོན་དུ་དམག་འཐབ། རྩོམ་པ་པོ། ཆུང་ཚེ་རིང་། སྤེལ་ས། བོད་ཀྱི་དུས་བབས། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༦།༢།༣ ལྷག་དཀར་ཉིན། ཀློག་པ་པོས་དྲན་ངེས་པར་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༡༧༧༦ ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༤ ཉིན་དབྱིན་དམག་རྣམས་བྷོ་སེ་ཊོན་གྱི་གྲུ་ཁ་ནས་འཐེན་ཏེ་ཁེ་ཎ་ཌའི་ཕྱོགས་སུ་ཉེན་གཡོལ་དུ་སོང་བ་རེད། འོན་ཀྱང་ཟླ་བ་བཞིའི་རྗེས་སུ་ཨ་རི་བ་ཚོས་རང་བཙན་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། དབྱིན་དམག་གི་དམག་གྲུ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་ཨ་རིར་ཚུར་ཡོང་སྟེ། ནིའུ་ཡོག་གི་གྲུ་ཁར་སླེབས་པ་མ་ཟད། དེ་ནས་བཟུང་་་
ཆུང་ཚེ་རིང་། རིག་པ། (༢)
རང་བཙན་གསལ་བསྒྲགས། རྩོམ་པ་པོ། ཆུང་ཚེ་རིང་། སྤེལ་ས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༦།༡།༢༧ ལྷག་དཀར། ༄༅།། དབྱིན་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་དུ། དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་པོ་འཇོར་འཇིར། གོང་དུ་ཨ་རིས་ཕུལ་བའི་“ཨོ་ལིབ་འདབ་མའི་སྙན་ཞུ་”ཕྱག་སོན་བྱུང་། ཨོ་ལིབ་འདབ་མའི་སྙན་ཞུ་འབུལ་ས་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པ་དེར་གོ་དོན་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་ཡང་ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཇིའི་བར་གྱི་རྩོད་རྙོག་དེ་དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྲལ་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྲིམས་ལུགས་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དེ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཨ་རིས་དེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱང་། དབྱིན་་་


text:
དཔའ་རིས་འཇིགས་བྲལ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན། (ཧྲི་ཅ་ཀྲོང)
སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་འཛམ་གླིང་རིལ་བོའི་དབུ་རྩེ་ན་འགྱིངས་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁམས་ཨ་རི་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། མཉམ་མེད་བུ་རམ་ཤིང་བའི་བཀའ་གསུང་དྲི་མ་མེད་པར་ཐོས་བསམ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་དུས་ཚིགས་ཨིན་ཇི་དང་ཧྥ་རན་སི། འཇར་མན་སོགས་ལས་ཕྲན་བུ་འཕྱི་བར་མངོན་ཀྱང་། ད་ལྟ་ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ལ་ཐོས་བསམ་ཞིབ་འཇུག དར་སྤེལ་སོགས་ཀྱི་ཐད་བླངས་པའི་གྲུབ་འབྲས་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་སྔོན་དུ་བསྐྱོད་བཞིན་ཡོད།
སྤྱིར་བཏང་། ཨ་རི་བས་ནང་ཆོས་ལ་ཐོག་མར་ཡིད་སེམས་འཁོར་བའི་དུས་སྐབས་ནི་ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོ༡༨༧༣ཡིན་པར་བཤད། ལོ་འདིར་གནས་བརྟན་སྡེ་བའི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་དར་བའི་སིང་ག་ལའི་ནང་ཆོས་དང་ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་བར་ལ་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྩོད་འགྲན་ཚོགས་ཞིག་བྱུང་བས། དེའི་སྙན་གྲགས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་ཁྱབ་ཅིང་ལོ་དེར་ཨ་རི་བ་དཔྱོད་ལྡན་ཨོར་ཁི་ཟེར་བ་སིང་ག་ལར་རིག་གཞུང་རྟོགས་ཞིབ་ལ་ཕེབས་སྟེ་སངས་རྒྱས་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་འཁྲུངས། མཐར་མཆོག་གསུམ་སྤྱི་བོར་བཀུར་ནས་སྐྱབས་སུ་བཟུང་། སྤྱི་ལོ༡༨༩༤ལ་དཔྱོད་ལྡན་པོར་ཁ་རོ་སི་ནས་ཨ་རིར་པར་བསྐྲུན་བྱས་པའི་དེབ《 སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད》ཟེར་བ་བརྗོད་བྱ་མང་ཤོས་སང་ག་ལའི་གནས་བརྟན་སྡེ་བའི་གཞུང་ལ་བརྟེན་ཡོད། སྤྱི་ལོ༡༨༩༣ལ་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཀྲེན་ཁོབ chicago ནང་འཚོགས་པའི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོའི་སྟེང་སང་ག་ལའི་དགེ་བསྙེན་མཁས་དབང་ཆེན་མོ་དྡྷརྨ་པཱ་ལ DharmaPala ཞལ་སྔ་ནས་གསུང་གླེང་གལ་ཆེན་མཛད་རྐྱེན། ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་ཁྱབ་ཁོངས་དེ་ཨ་རིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སྙན་པ་དང་གྲགས་པས་ཁྱབ། སྤྱི་ལོ༡༨༩༥ལ་ནང་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་ཆེ་བའི་དཔྱོད་ལྡན་སྐོར་ཞིག་གིས་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉུག་འོག New York ནས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་པ་ཟེར་བའི་ཆོས་ཚོགས་བཙུགས། དེའི་མུར། ནང་ཆོས་ལྟ་དགོངས་གཙོ་བོ་རིགས་དྲུག་འཁོར་བ་དང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཁྱད་པར། མྱང་འདས་ཀྱི་སྐོར་སོགས་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས་པར་བསྐྲུན་བྱས་ཀྱང་འཕྲིན་ལས་ཆེར་མ་རྒྱས། རྒྱ་གར་གྱི་རིག་གཞུང་དང སཾསྐྲི་ཏའི་སྐད་ལ་
ཆགས་ཐོག་མེད་པའི་ཨ་རིའི་མཁས་པ་ཆེན་མོ C·R·རམ་མན་མཆོག་གིས་སྤྱི་ལོ༡༨༩༡ལ《 ཤར་ཕྱོགས་རིག་གཞུང་ཀུན་བཏུས་ཆེན་མོ》ཞེས་བྱ་བ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ནས་ཧར་བེ་ཐི་གཙུག་ལག་སློབ་གླིང ( Harvard )ནས་པར་
དུ་བསྐྲུན། མཁས་དབང་འདི་བ་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་ནས་ཡིག་རྙིང་མང་བོ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་མྱོང་བར་མ་ཟད།
《 སཾསྐྲི་ཏའི་སྐད་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས 》སོགས་ལྗགས་རྩོམ་མང་། སྤྱི་ལོ༡༩༥༠ལ་དཔྱོད་ལྡན་ཨོར་རིན་དང་ཁི་ར་
ཁི (Henry Clrke Warren) གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་བསྒྱུར་བྱས་པའི་གནས་བརྟན་པའི་གཞུང《 ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་བཤད་པ》ཞེས་པ་པར་དུ་བསྐྲུན། སྤྱི་ལོ༡༩༥༥ལ་འཇར་པན་དུ་བཅའ་བཞུགས་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་ལེར་ཞོར་ཟེར་བས་བསྒྱུར་བའི་འཇར་པན་གྱི་ནང་ཆོས་བསྟན་བཅོས《 ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུ་ཆོས་ལ་བརྩོན་པའི་མཐོང་ཐོས》ཟེར་བ་པར་བསྐྲུན་བྱས། ཨ་རིའི་ཡེལ་གཙུག་ལག་སློབ་གླིང( Yale )གི་མཁས་དབང་ཨེར་ཇི་ཐོན་གྱིས་
བརྩམས་པའི《 སཾསྐྲི་ཏའི་སྐད་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད 》ཅེས་པ་དང་གོང་སྨྲས་མཁས་དབང་ཆེན་མོ C·R·རམ་མན་
གྱིས་བརྩམས་པའི《 སཾསྐྲི་ཏའི་བརྡ་སྤྲོད》དང《 ནང་ཆོས་ཡིག་བསྒྱུར》། 《 ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་འགྲེལ》《 མདོ་ཀུན་བཏུས》སོགས་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དགའ་བསུ་ཐོབ་པས་འཕྲིན་ལས་ཆེར་རྒྱས་པར་མངོན།
ཁྱད་པར་དུ་ཨ་རིའི་མཁས་དབང་ཁི་ར་ཁི( Henry Clarke Warren )འདི་བ་ནི་སྤྱི་ལོ༡༨༥༤ལ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་པོ་སི་ཏོན་ནས་སྐྱེས། རྟ་ཐོག་ནས་འགྱེལ་བས་རྐང་ལག་ལ་སྐྱོན་ཤོར་ཡང་ཆུང་དུས་ནས་པ་ལ་ཐུབ་དང་ཁང་ཏིའི་མཚན་ཉིད་རིག་པར་སྦྱངས། ཕྱིས་ནང་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ་མཛད་དེ་བཀའ་སྡེ་སྣོད་ལ་མཁས་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས། ནང་ཆོས་ཀྱི་བཀའ་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་ཨ་རིའི་ནང་དར་ཁྱབ་གོང་འཕེལ་ལ་མཛད་པ་ཡང་།མི་ཚེ་གང་གི་རྒྱུ་ནོམ་པ་ཡོད་ཚད་གནས་བརྟན་སྡེ་ཆོས་ཚོགས་ལ་ཞལ་འདེབས་སུ་ཕུལ། སྤྱི་ལོ༡༨༩༩ལ་ཞི་བར་གཤེགས། ད་དུང་ཚད་མ་རིག་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་མཁས་པའི་དཔྱོད་ལྡན་ཧྲི་དར་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་ཆོས་དང་ཕྱི་རོལ་རྗེན་གྱི་ཆོས་ཚུགས། རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས་བཅས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་མཁས་པ་རན་ཁ་སི་ཀྲི་སོགས་ཀྱང་ཡོད། རན་ཁ་སི་ཀྲི་འདི་བས་ད་ལྟ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རོ་ཅོག་ཁམ་པོ་ཀྲི་གློག་ཀླད་ནང་འཇུག་པར་བརྩོན་པ་བསྐྱེད་བཞིན་གདའ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཁོངས་འཛམ་གླིང་ནང་ཆོས་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེན་མོ A·K·ན་ར་མཆོག་གིས་ཀྱང་ནང་ཆོས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ལེགས་མཛད་ཆེ།གཞན་དུ་ན། ཨ་མེར་སིས་བརྩམས་པའི་དེབ《 ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དགོངས་དོན་དང་ཨ་རིའི་བསམ་བློ》། (༡༩༧༢ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན)ཀྲོ་མུ་རན་གྱིས་བརྩམས་པའི《 དེང་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་ཆོས》(༡༩༦༠ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན)ཁཱ་རོ་ཕུས་བརྩམས་པའི《 ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་གསུམ》ཧྥི་ལོ་མིས་བརྩམས་པའི《 སེམས་ཀྱི་དབྱེ་འབྱེད་དང་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསམ་གཏན》ཟེར་བ་དང《 དགའ་བའི་སྒྱུ་རྩལ》གུ་རི་རོ་མུས་བརྩམས་པའི《 ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཁྲོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ》ལ་སོགས་པ་དང་། འཇར་པན་གྱི་ནང་ཆོས་མཁས་པའི་དབང་བོ་ཧྲིབ་ཙོ་ཁེན( Suzuki )དབྱིན་ཡིག་གི་བརྩམས་བསྒྱུར་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་སོགས་ཀྱང་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་དོན་གཉེར་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་མུན་སེལ་གྱི་སྒྲོན་མེ་དང་ལམ་སྟོན་གྱི་དེད་དཔོན་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།
འཇར་པན་གྱི་ནང་ཆོས་ཀྱང་ཨ་རིར་དར་སྔ། ཕལ་ཆེར་སྤྱི༡༨༩༩ལ་འཇར་པན་གྱི་ནང་ཆོས་མཁས་པ་ཆེན་པོ Yuantian Zonghui ཟེར་བ་ཨ་རིའི་ཕེབས་པ་ནས་དར་མགོ་ཚུགས། འཛམ་གླིང་འཁྲུགས་ཆེན་གཉིས་པའི་སྔ་
རྗེས་སུ་འཇར་པན་ནང་ཆོས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་ལྔ་ཙམ་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་དང་ཆོས་ཚོགས་ཨ་རིའི་ཡུལ་གྲུ་མང་བོར་དར་ཁྱབ་བྱུང་། འདིའི་ལྟ་དགོངས་གཙོ་བོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྒོམ་གྱི་ཆོས་སྐོར་ཡིན། ནང་སྒོས་སུ་འཇར་པན་གྱི་དེང་རབས་ནང་ཆོས་ཀྱི་དྲན་དབང་ཆེན་མོ་ཧྲིབ་ཙོ་ཁེན( Suzuki)འདི་བ་སྤྱི་ལོ༡༩༤༨ལ་ཨ་རིར་ཕེབས་སྟེ་ནང་ཆོས་ཐད་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་དང་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་མང་མཛད་པས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཁོ་ལག་རྫོགས་པའི་མཁས་པ་དང་གསར་སློབ་པ་མང་བོ་ནང་བའི་སྐྱབས་འོག་ཏུ་བཅུག མ་འགྱངས་པར་སྐད་གྲགས་ཅན་ཚོགས་པ " ཨ་རིའི་ནང་ཆོས་ལྷན་ཚོགས " ( B·C·A)ཟེར་བ་བཙུགས་སྟེ་ཨ་རིར་དར་ཁྱབ་ཡོད་པའི་འཇར་པན་གྱི་ནང་ཆོས་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་ཚད་དབུ་འཛིན་ལྟ་བུའམ་སྟོབས་ཤུགས་སུ་གྱུར། ད་ལྟ་ཨ་རིའི་ནང་འཇར་པན་ནང་ཆོས་ལ་ཕྱོགས་པའི་དད་ལྷན་ཧ་ལམ་ཁྲི་སུམ་ཅུར་ཉེ་བར་བཤད། ཁོང་ཚོས་ལྟ་དགོངས་ཁྱབ་སྒྲོག་བྱེད་སའི་དུས་དེབ་གལ་ཆེན་གཉིས་ནི་དབྱིན་ཡིག་གི《 སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རབས》ཟེར་བ་དང《 འཛམ་གླིང་གླེང་སྟེགས》ཟེར་བ་སྐད་གྲགས་ཆེ། ཨོར་ཁི་སི་ཧྥོར་རྡི(HarVard)སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འཛམ་གླིང་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་ལྟ་གནད་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་རྩོམ་དེབ་གཙོ་གྲས་སྐོར་ལ། 《 སྤྱི་ལོ༡༩༠༠ནས་སྤྱི་ལོ༡༩༥༠བར་གྱི་རྒྱ་ནག་ནང་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར》(༡༠༦༧ལོ་པར་བསྐྲུན་བྱས)ཞེས་པ་དང་《 བསྐྱར་དུ་དར་བཞིན་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས》ཞེས་པ་དང《 མོ་ཙེ་ཏུང་གི་དབང་བསྒྱུར་ག་འོག་གི་ནང་ཆོས་གནས་སྟངས》 (༡༩༧༢ལོར་པར་བསྐྲུན་བྱས)གཞན་ད་དུང《 རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོསགསར་འགྲེལ》དང《 རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས》སོགས་ལྗགས་རྩོམ་རིན་ཐང་ཅན་མང་དུ་གདའ། ཨ་རི་བ་ཁར་སྤོ་ཁ་ན་དང་རིལ་ཐི་རྣམ་གཉིས་ནང་ཆོས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལྟ་དགོངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་དགེ་བར་མ་ཟད་དབུ་མའི་ལྟ་བ་དང་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས་ལ་ཡང་མཁས་པར་བཞེད། ཨ་རིར་རྒྱུན་བཞུགས་འཇར་པན་པ་པེ་ཁྲོན་དང་རྒྱ་ནག་པ་ཁྲིན་ཀོན་ཧྲིན( Kennethchen )པ་ཀྲིག་སོགས་ཀྱང་ནང་ཆོས་ལ་མཁས་པའི་ཡར་རྩེར་སོན། ཁྱད་པར་དུ་ཁྲིན་ཀོན་ཧྲིན་གྱི་ལྗགས་རྩོམ་ལ《 ནང་ཆོས་ཀྱི་འགྱུར་བཅོས་འོག་གི་རྒྱ་ནག》( The Chinese Transformation Of Buddhism )ཟེར་བ་གྲགས་ཆེ། པན་ཀྲིག་ཀྱང་ཆུང་དུས་སིང་ག་ལར་ཕེབས་ནས་གནས་བརྟན་སྡེ་བའི་གཞུང་ལ་ཐོས་བསམ་རྣལ་མ་བྱས་ཤིང་། ལྗགས་རྩོམ་གཙོ་བོ་ལ《 རྒྱལ་བོ་མ་བུ་དེས་དྲིས་པའི་མདོ》སོགས་གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་སྣོད་མང་དུ་བསྒྱུར་ནས་པར་བསྐྲུན་བྱས། ད་དུང་ཨ་རིར་བཞུགས་པ་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས་མཁས་པ་དང་དེ་དག་གི་ཆོས་ཚོགས་མང་དུ་ཡོད་པའི་གཙོ་ཆེ་ཤས་དགེ་བསྙེན་མཁས་པ་ཧྲིན་ཅ་ཀྲིན་གྱིས་སྤྱི་ སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་འཛམ་གླིང་རིལ་བོའི་དབུ་རྩེ་ན་འགྱིངས་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁམས་ཨ་རི་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། མཉམ་མེད་བུ་རམ་ཤིང་བའི་བཀའ་གསུང་དྲི་མ་མེད་པར་ཐོས་བསམ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་དུས་ཚིགས་ཨིན་ཇི་དང་ཧྥ་རན་སི། འཇར་མན་སོགས་ལས་ཕྲན་བུ་འཕྱི་བར་མངོན་ཀྱང་། ད་ལྟ་ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ལ་ཐོས་བསམ་ཞིབ་འཇུག དར་སྤེལ་སོགས་ཀྱི་ཐད་བླངས་པའི་གྲུབ་འབྲས་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་སྔོན་དུ་བསྐྱོད་བཞིན་ཡོད།
སྤྱིར་བཏང་། ཨ་རི་བས་ནང་ཆོས་ལ་ཐོག་མར་ཡིད་སེམས་འཁོར་བའི་དུས་སྐབས་ནི་ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོ༡༨༧༣ཡིན་པར་བཤད། ལོ་འདིར་གནས་བརྟན་སྡེ་བའི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་དར་བའི་སིང་ག་ལའི་ནང་ཆོས་དང་ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་བར་ལ་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྩོད་འགྲན་ཚོགས་ཞིག་བྱུང་བས། དེའི་སྙན་གྲགས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་ཁྱབ་ཅིང་ལོ་དེར་ཨ་རི་བ་དཔྱོད་ལྡན་ཨོར་ཁི་ཟེར་བ་སིང་ག་ལར་རིག་གཞུང་རྟོགས་ཞིབ་ལ་ཕེབས་སྟེ་སངས་རྒྱས་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་འཁྲུངས། མཐར་མཆོག་གསུམ་སྤྱི་བོར་བཀུར་ནས་སྐྱབས་སུ་བཟུང་། སྤྱི་ལོ༡༨༩༤ལ་དཔྱོད་ལྡན་པོར་ཁ་རོ་སི་ནས་ཨ་རིར་པར་བསྐྲུན་བྱས་པའི་དེབ《 སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད》ཟེར་བ་བརྗོད་བྱ་མང་ཤོས་སང་ག་ལའི་གནས་བརྟན་སྡེ་བའི་གཞུང་ལ་བརྟེན་ཡོད། སྤྱི་ལོ༡༨༩༣ལ་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཀྲེན་ཁོབ chicago ནང་འཚོགས་པའི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོའི་སྟེང་སང་ག་ལའི་དགེ་བསྙེན་མཁས་དབང་ཆེན་མོ་དྡྷརྨ་པཱ་ལ DharmaPala ཞལ་སྔ་ནས་གསུང་གླེང་གལ་ཆེན་མཛད་རྐྱེན། ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་ཁྱབ་ཁོངས་དེ་ཨ་རིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སྙན་པ་དང་གྲགས་པས་ཁྱབ། སྤྱི་ལོ༡༨༩༥ལ་ནང་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་ཆེ་བའི་དཔྱོད་ལྡན་སྐོར་ཞིག་གིས་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉུག་འོག New York ནས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་པ་ཟེར་བའི་ཆོས་ཚོགས་བཙུགས། དེའི་མུར། ནང་ཆོས་ལྟ་དགོངས་གཙོ་བོ་རིགས་དྲུག་འཁོར་བ་དང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཁྱད་པར། མྱང་འདས་ཀྱི་སྐོར་སོགས་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས་པར་བསྐྲུན་བྱས་ཀྱང་འཕྲིན་ལས་ཆེར་མ་རྒྱས། རྒྱ་གར་གྱི་རིག་གཞུང་དང སཾསྐྲི་ཏའི་སྐད་ལ་
ཆགས་ཐོག་མེད་པའི་ཨ་རིའི་མཁས་པ་ཆེན་མོ C·R·རམ་མན་མཆོག་གིས་སྤྱི་ལོ༡༨༩༡ལ《 ཤར་ཕྱོགས་རིག་གཞུང་ཀུན་བཏུས་ཆེན་མོ》ཞེས་བྱ་བ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ནས་ཧར་བེ་ཐི་གཙུག་ལག་སློབ་གླིང ( Harvard )ནས་པར་
དུ་བསྐྲུན། མཁས་དབང་འདི་བ་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་ནས་ཡིག་རྙིང་མང་བོ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་མྱོང་བར་མ་ཟད།
《 སཾསྐྲི་ཏའི་སྐད་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས 》སོགས་ལྗགས་རྩོམ་མང་། སྤྱི་ལོ༡༩༥༠ལ་དཔྱོད་ལྡན་ཨོར་རིན་དང་ཁི་ར་
ཁི (Henry Clrke Warren) གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་བསྒྱུར་བྱས་པའི་གནས་བརྟན་པའི་གཞུང《 ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་བཤད་པ》ཞེས་པ་པར་དུ་བསྐྲུན། སྤྱི་ལོ༡༩༥༥ལ་འཇར་པན་དུ་བཅའ་བཞུགས་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་ལེར་ཞོར་ཟེར་བས་བསྒྱུར་བའི་འཇར་པན་གྱི་ནང་ཆོས་བསྟན་བཅོས《 ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུ་ཆོས་ལ་བརྩོན་པའི་མཐོང་
ཐོས》ཟེར་བ་པར་བསྐྲུན་བྱས། ཨ་རིའི་ཡེལ་གཙུག་ལག་སློབ་གླིང( Yale )གི་མཁས་དབང་ཨེར་ཇི་ཐོན་གྱིས་
བརྩམས་པའི《 སཾསྐྲི་ཏའི་སྐད་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད 》ཅེས་པ་དང་གོང་སྨྲས་མཁས་དབང་ཆེན་མོ C·R·རམ་མན་
གྱིས་བརྩམས་པའི《 སཾསྐྲི་ཏའི་བརྡ་སྤྲོད》དང《 ནང་ཆོས་ཡིག་བསྒྱུར》། 《 ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་འགྲེལ》《 མདོ་ཀུན་བཏུས》སོགས་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དགའ་བསུ་ཐོབ་པས་འཕྲིན་ལས་ཆེར་རྒྱས་པར་མངོན།
ཁྱད་པར་དུ་ཨ་རིའི་མཁས་དབང་ཁི་ར་ཁི( Henry Clarke Warren )འདི་བ་ནི་སྤྱི་ལོ༡༨༥༤ལ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་པོ་སི་ཏོན་ནས་སྐྱེས། རྟ་ཐོག་ནས་འགྱེལ་བས་རྐང་ལག་ལ་སྐྱོན་ཤོར་ཡང་ཆུང་དུས་ནས་པ་ལ་ཐུབ་དང་ཁང་ཏིའི་མཚན་ཉིད་རིག་པར་སྦྱངས། ཕྱིས་ནང་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ་མཛད་དེ་བཀའ་སྡེ་སྣོད་ལ་མཁས་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས། ནང་ཆོས་ཀྱི་བཀའ་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་ཨ་རིའི་ནང་དར་ཁྱབ་གོང་འཕེལ་ལ་མཛད་པ་ཡང་།མི་ཚེ་གང་གི་རྒྱུ་ནོམ་པ་ཡོད་ཚད་གནས་བརྟན་སྡེ་ཆོས་ཚོགས་ལ་ཞལ་འདེབས་སུ་ཕུལ། སྤྱི་ལོ༡༨༩༩ལ་ཞི་བར་གཤེགས། ད་དུང་ཚད་མ་རིག་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་མཁས་པའི་དཔྱོད་ལྡན་ཧྲི་དར་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་ཆོས་དང་ཕྱི་རོལ་རྗེན་གྱི་ཆོས་ཚུགས། རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས་བཅས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་མཁས་པ་རན་ཁ་སི་ཀྲི་སོགས་ཀྱང་ཡོད། རན་ཁ་སི་ཀྲི་འདི་བས་ད་ལྟ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རོ་ཅོག་ཁམ་པོ་ཀྲི་གློག་ཀླད་ནང་འཇུག་པར་བརྩོན་པ་བསྐྱེད་བཞིན་གདའ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཁོངས་འཛམ་གླིང་ནང་ཆོས་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེན་མོ A·K·ན་ར་མཆོག་གིས་ཀྱང་ནང་ཆོས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ལེགས་མཛད་ཆེ།གཞན་དུ་ན། ཨ་མེར་སིས་བརྩམས་པའི་དེབ《 ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དགོངས་དོན་དང་ཨ་རིའི་བསམ་བློ》། (༡༩༧༢ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན)ཀྲོ་མུ་རན་གྱིས་བརྩམས་པའི《 དེང་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་ཆོས》(༡༩༦༠ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན)ཁཱ་རོ་ཕུས་བརྩམས་པའི《 ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་གསུམ》ཧྥི་ལོ་མིས་བརྩམས་པའི《 སེམས་ཀྱི་དབྱེ་འབྱེད་དང་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསམ་གཏན》ཟེར་བ་དང《 དགའ་བའི་སྒྱུ་རྩལ》གུ་རི་རོ་མུས་བརྩམས་པའི《 ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཁྲོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ》ལ་སོགས་པ་དང་། འཇར་པན་གྱི་ནང་ཆོས་མཁས་པའི་དབང་བོ་ཧྲིབ་ཙོ་ཁེན( Suzuki )དབྱིན་ཡིག་གི་བརྩམས་བསྒྱུར་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་སོགས་ཀྱང་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་དོན་གཉེར་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་མུན་སེལ་གྱི་སྒྲོན་མེ་དང་ལམ་སྟོན་གྱི་དེད་དཔོན་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།
འཇར་པན་གྱི་ནང་ཆོས་ཀྱང་ཨ་རིར་དར་སྔ། ཕལ་ཆེར་སྤྱི༡༨༩༩ལ་འཇར་པན་གྱི་ནང་ཆོས་མཁས་པ་ཆེན་པོ Yuantian Zonghui ཟེར་བ་ཨ་རིའི་ཕེབས་པ་ནས་དར་མགོ་ཚུགས། འཛམ་གླིང་འཁྲུགས་ཆེན་གཉིས་པའི་སྔ་
རྗེས་སུ་འཇར་པན་ནང་ཆོས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་ལྔ་ཙམ་དགོན་སྒྲུབ་སྡེ་དང་ཆོས་ཚོགས་ཨ་རིའི་ཡུལ་གྲུ་མང་བོར་དར་ཁྱབ་བྱུང་། འདིའི་ལྟ་དགོངས་གཙོ་བོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྒོམ་གྱི་ཆོས་སྐོར་ཡིན། ནང་སྒོས་སུ་འཇར་པན་གྱི་དེང་རབས་ནང་ཆོས་ཀྱི་དྲན་དབང་ཆེན་མོ་ཧྲིབ་ཙོ་ཁེན( Suzuki)འདི་བ་སྤྱི་ལོ༡༩༤༨ལ་ཨ་རིར་ཕེབས་སྟེ་ནང་ཆོས་ཐད་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་དང་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་མང་མཛད་པས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཁོ་ལག་རྫོགས་པའི་མཁས་པ་དང་གསར་སློབ་པ་མང་བོ་ནང་བའི་སྐྱབས་འོག་ཏུ་བཅུག མ་འགྱངས་པར་སྐད་གྲགས་ཅན་ཚོགས་པ " ཨ་རིའི་ནང་ཆོས་ལྷན་ཚོགས " ( B·C·A)ཟེར་བ་བཙུགས་སྟེ་ཨ་རིར་དར་ཁྱབ་ཡོད་པའི་འཇར་པན་གྱི་ནང་ཆོས་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་ཚད་དབུ་འཛིན་ལྟ་བུའམ་སྟོབས་ཤུགས་སུ་གྱུར། ད་ལྟ་ཨ་རིའི་ནང་འཇར་པན་ནང་ཆོས་ལ་ཕྱོགས་པའི་དད་ལྷན་ཧ་ལམ་ཁྲི་སུམ་ཅུར་ཉེ་བར་བཤད། ཁོང་ཚོས་ལྟ་དགོངས་ཁྱབ་སྒྲོག་བྱེད་སའི་དུས་དེབ་གལ་ཆེན་གཉིས་ནི་དབྱིན་ཡིག་གི《 སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རབས》ཟེར་བ་དང《 འཛམ་གླིང་གླེང་སྟེགས》ཟེར་བ་སྐད་གྲགས་ཆེ། ཨོར་ཁི་སི་ཧྥོར་རྡི(HarVard)སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འཛམ་གླིང་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་ལྟ་གནད་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་རྩོམ་དེབ་གཙོ་གྲས་སྐོར་ལ། 《 སྤྱི་ལོ༡༩༠༠ནས་སྤྱི་ལོ༡༩༥༠བར་གྱི་རྒྱ་ནག་ནང་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར》(༡༠༦༧ལོ་པར་བསྐྲུན་བྱས)ཞེས་པ་དང་《 བསྐྱར་དུ་དར་བཞིན་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས》ཞེས་པ་དང《 མོ་ཙེ་ཏུང་གི་དབང་བསྒྱུར་ག་འོག་གི་ནང་ཆོས་གནས་སྟངས》 (༡༩༧༢ལོར་པར་བསྐྲུན་བྱས)གཞན་ད་དུང《 རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོསགསར་འགྲེལ》དང《 རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས》སོགས་ལྗགས་རྩོམ་རིན་ཐང་ཅན་མང་དུ་གདའ། ཨ་རི་བ་ཁར་སྤོ་ཁ་ན་དང་རིལ་ཐི་རྣམ་གཉིས་ནང་ཆོས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལྟ་དགོངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་དགེ་བར་མ་ཟད་དབུ་མའི་ལྟ་བ་དང་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས་ལ་ཡང་མཁས་པར་བཞེད། ཨ་རིར་རྒྱུན་བཞུགས་འཇར་པན་པ་པེ་ཁྲོན་དང་རྒྱ་ནག་པ་ཁྲིན་ཀོན་ཧྲིན( Kennethchen )པ་ཀྲིག་སོགས་ཀྱང་ནང་ཆོས་ལ་མཁས་པའི་ཡར་རྩེར་སོན། ཁྱད་པར་དུ་ཁྲིན་ཀོན་ཧྲིན་གྱི་ལྗགས་རྩོམ་ལ《 ནང་ཆོས་ཀྱི་འགྱུར་བཅོས་འོག་གི་རྒྱ་ནག》( The Chinese Transformation Of Buddhism )ཟེར་བ་གྲགས་ཆེ། པན་ཀྲིག་ཀྱང་ཆུང་དུས་སིང་ག་ལར་ཕེབས་ནས་གནས་བརྟན་སྡེ་བའི་གཞུང་ལ་ཐོས་བསམ་རྣལ་མ་བྱས་ཤིང་། ལྗགས་རྩོམ་གཙོ་བོ་ལ《 རྒྱལ་བོ་མ་བུ་དེས་དྲིས་པའི་མདོ》སོགས་གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་སྣོད་མང་དུ་བསྒྱུར་ནས་པར་བསྐྲུན་བྱས། ད་དུང་ཨ་རིར་བཞུགས་པ་རྒྱ་ནག་གི་ནང་ཆོས་མཁས་པ་དང་དེ་དག་གི་ཆོས་ཚོགས་མང་དུ་ཡོད་པའི་གཙོ་ཆེ་ཤས་དགེ་བསྙེན་མཁས་པ་ཧྲིན་ཅ་ཀྲིན་གྱིས་སྤྱི་
ལོ༡༩༧༠ལ་བཙུགས་པའི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དང་བྱང་ཆུབ་དགའ་ཚལ།
འཛམ་གླིང་ནང་ཆོས་ཡིག་བསྒྱུར་ཚོགས་པ་བཅས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་ནང་ཆོས་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་སྐད་གྲགས་ཆེ། སྤྱི་ལོ༡༩༧༥ལ་བཙུན་པ་ཧྲིན་ཡན་ཧྥ་ཧྲིས( Sheng Yan )ཨ་རིའི་ཉུག་འོག་གྲོང་ཁྱེར་ནང་རྒྱ་ནག་ནང་ཆོས་དཔེ་
མཛོད་ཁང་ཟེར་བ་དང་བསམ་གཏན་པའི་བསྟི་གནས་ཟེར་བ་བཙུགས། ཞོར་དུ《 སྒོམ་པ་བའི་གསར་འགྱུར》ཞེས་
པ་དང《 བསམ་གཏན་པའི་དུས་དེབ》ཟེར་བ་གཉེར། ཅིན་ཧེ་ཧྥ་ཧྲི་དང་ཡོན་ཞིན་ཧྥ་ཧྲི་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་
ཤིག་སེ་ཐོན་དུ " ཏི་ཀྲིག་ནང་ཆོས་ཚོགས་པ " ཟེར་བ་བཙུགས། ཐེ་དབན་ཞིན་ཡོན་ཧྥ་ཧྲི་ནས་ཨ་རིའི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ལ་ཧྥོ་ཀོང་ཧྲན( Fu guang shan )གྱི་ཆོས་ཚོགས་གྲགས་ཅན་དང་དགོན་པ་ཁ་ཤས་བཏབ་ཡོད། ཞོན་དཔའ་ཧྥ་ཧྲི( Xuan hua )ནས་ཀྱང་ཆོས་ཚོགས་དང་དགོན་པ་བཏབ།
དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་སྨད་ཙམ་མམ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་སྟོད་ཙམ་དུ་ཨ་རིའི་ཉུལ་ཞིབ་ཉེན་རྟོགས་པ་རོལ་ཁི་བེར་བོར་ཁ་བ་ཅན་དུ་ཐེངས་གཉིས་བསྐྱོད་རྗེས། ཕྱིར་ལོག་ནས་རང་གི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གསུམ་ཟིན་བྲིས་བཏབ་པ《 བླ་མའི་རྒྱལ་ཁམས》ཟེར་བ་དང《བོད་ཀྱི་ཡུལ》ཟེར་བའི་རྩོམ་དེབ་གཉིས་སྤྱི་ལོ༡༨༩༡ལ་ཨ་རིར་པར་བསྐྲུན་བྱས། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་ཡིག་ཐོག་ནས་ཨ་རིར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ཐོག་མའང་ཡིན།དེའི་རྗེས་སུ《 ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ》ཟེར་བ་དང《 སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་རྣམ་ཐར》གཉིས་པར་དུ་བསྐྲུན། དེའི་འཕྲོར་ཉི་ཏུ་མུ་ཟེར་བའི་དཔྱོད་ལྡན་གྱིས《 ཡེལ་གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་གི་དཔེ་མཛོད་དུ་གཉེར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་སྐོར》ཟེར་བ་དང《 བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་གནའ་རྫས》ཟེར་བའི་རྩོམ་དེབ་གཉིས་སྤྱི་ལོ༡༩༦༠ལ་པར་བསྐྲུན་བྱས། ཁྱད་པར་དུ་ཨ་རི་བ་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་མཁས་པའི་ཡང་རྩེར་སོན་པ་ཞིག་ནི་དཔྱོད་ལྡན་ཝེར་མན་དུ་མཚན་གྱི་གྲགས་པ་འབར་བ་འདིའོ། ། དམ་པ་འདིའི་ལྗགས་རྩོམ་གྲགས་ཅན་སྐོར་ལ། 《 ནང་ཆོས་རྒྱུད་སྡེ་ནས་བསྟན་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་མཚོན་བྱེད་གླེང་བ》《 ནང་ཆོས་ཁྲོད་ཀྱི་སཾ་སྐྲི་ཏའི་སྐད་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས》《 ནང་ཆོས་ཀྱི་སྲོལ་འབྱེད་དང་རྒྱུད་སྡེའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཞག》(༡༩༧༣ལོར་པར་བསྐྲུན་བྱས)《 མཁས་གྲུབ་རྗེ་དང་གསང་སྔགས་རྒྱུད་སྡེའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད》《 ནང་ཆོས་གསང་སྔགས་རྒྱུད་སྡེའི་སྐོར་གྱི་སྔ་རབས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ》《 ནང་ཆོས་དབུ་མ་བའི་ལེགས་མཛད》(༡༩༦༩ལོར་པར་བསྐྲུན་བྱས)《 ནང་ཆོས་རྒྱུད་སྡེ་ཐད་རྒྱ་གར་དང་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་སྟངས》 ( ༡༩༧༣ལོར་པར་བསྐྲུན་བྱས)《 བསམ་ཡས་དགོན་པ་དང་གྲུབ་མཐའི་རྩོད་གླེང་གི་སྐོར》《 གསར་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ》ལ་སོགས་པ་གྲགས་ཅན་གྱི་རྩོམ་དེབ་མང་དུ་མཛད་པས་ཨ་རིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཐེབས། ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་དང་གཞུང་ཟབ་མོ་དག་ལ་ཐོས་བསམ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་གོ ། ད་དུང་། དཔྱོད་ལྡན་ལར་ཀ་ནས་བརྩམས་པའི་དེབ་ལ། 《 བོད་དང་འབྲེལ་བའི་ནང་ཆོས་ཞིབ་འཇུག་གི་མཛད་རྗེས་གསར་བ》ཞེས་པ་དང《 ཇོ་ནང་བ ___ནང་ཆོས་རང་གཤིས་སྨྲ་མཁན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཞིག》(༡༩༧༣ལོར་པར་བསྐྲུན་བྱས)《 འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་གར་དང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྩ་བའི་རང་བཞིན་སྐོར་གྱི་སྙན་ཞུ》(༡༩༦༤ལོར་པར་བསྐྲུན་བྱས)《 བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར》(༡༩༦༦ལོར་པར་བསྐྲུན་བྱས)《 བོད་དང་སོག་པོའི་བར་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་ཞིབ་འཇུག་གསར་བ》(༡༩༧༥ལོར་པར་བསྐྲུན་བྱས)གཞན་ཡང་མཁས་དབང་ཨེལ་ཁོར་གྱིས་བརྩམས་པའི་དེབ་ལ། 《 བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་དམངས་སྲོལ》ཞེས་པ་དང་《 བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་ཆོ་གའི་སྐོར》སོགས་ནང་སེམས་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འོད་སྣང་སྦྱིན་ནུས་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་བདེ་སྐྱིད་
ཀྱི་གྲུབ་ཆར་འཇོ་ཐུབ་པའི་གསུང་གི་མཛད་པ་འདི་དག་གིས་ཀྱང་ང་ཚོར་ར་སྤྲོད་ཐུབ་པ་ནི་རླབས་ཆེ་བའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་གཅིག་བུ། འགྲོ་བ་མིའི་རླབས་ཆེ་བའི་བསམ་བློའི་རྒྱགས་ཕྱེ་དམ་པ་རྣམ་འདྲེན་བུ་རམ་ཤིང་བའི་རིང་ལུགས་དྲི་མ་མེད་པ་གང་འདི་ནུབ་ཕྱོགས་དྲན་དབང་མང་བོའི་མིག་གི་བདུད་རྩི་རྣ་བའི་བཅུད་ལེན་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དཔག་ནུས་ཤིང་གཞི་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ལའང་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ཞིང་ས་དམ་པའི་རྒྱུར་འགྲོ་དང་འགྲོ་བཞིན་པ་འདི་ལགས། ཁྱད་པར་དུ་སྤྱི་ལོ༡༩༥༥ལ། དབུས་གཙང་གི་གྲྭ་ས་འགྲིམས་སྟེ་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མཚན་རྟགས་བཞེས་པའི་སོག་པོའི་གྲྭ་བ་དབང་ཕྱུག་སྐལ་བཟང་ཟེར་བ་ཨ་རིར་ཕེབས་ནས་རི་བོ་དགེ་ལུགས་པའི་སྒྲུབ་སྡེ་བཏབ། དོན་གཉེར་ཅན་མང་བོ་ལ་སོག་ཡིག་དང་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་ཁྲིད་བསྐྱངས། ལོ་རབས་བདུན་ཅུའི་ནང་དགེ་བཤེས་འདི་བས་ཨ་རི་ནས་ནང་ཆོས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ཟེར་བའི་ཚོགས་པ་བཙུགས། སྤྱི་ལོ༡༩༧༣ལ་བཀའ་གདམས་དང་དགེ་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་མཚོན་པའི་གླེགས་བམ་མང་བོ་དབྱིན་ཡིག་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་པར་བསྐྲུན་བྱས། དམ་པ་འདི་བ་ཨ་རིར་ཕེབས་མཁན་དགེ་ལུགས་པའི་དགེ་བཤེས་ཐོག་མའང་ཡིན། གཞན་དུ་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་དང་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མ། མཉམ་མེད་བཀའ་བརྒྱུད་བཅས་ཀྱིས་སོ་སོ་ནས་བཙུགས་པའི་ཆོས་ཚོགས་དང་སྒྲུབ་སྡེ་ཆེ་ཕྲ་མང་བོ་ཨ་རིའི་ཡུལ་གྲུབ་གང་སར་ཁྱབ་ཡོད། ལོ་རབས་དྲུག་ཅུའི་མཇུག་ཙམ་ལ་ཨ་རིའི་ཀ་ལི་ཧྥུ་ཉིའི་མངའ་སྡེའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང " བོད་ཀྱི་རྙིང་མའི་སྒོམ་སྒྲུབ་ལྟེ་གནས( TibetannyingmaeditationCenter )ཟེར་བའི་ཆོས་ཚོགས་བཙུགས།ཆོས་ཚོགས་
འདི་བས་མུ་མཐུད་དུ་ཨ་རིའི་ཡུལ་གྲུ་མང་བོར "" རྙིང་མའི་ལྟེ་གནས " དང " རྙིང་མའི་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་ཁང་། " དྡྷམ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་རྒུད་སྐྱོབ་མཐུན་ཚོགས་སོགས་བསྟན་པ་དང་སེམས་ཅན་ལ་སྨན་པའི་ཆོས་ཚོགས་མང་དུ་བཙུགས་ཡོད། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་མཉམ་མེད་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་གདམས་པའི་མཛོད་འཛིན་སྐྱབས་རྗེ་དྲུང་བ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཨ་རིར་ཞབས་སོར་བསྒྱུར་ནས་ཆོས་ཚོགས་སྒྲུབ་སྡེ་ཁག་མང་དུ་བཙུགས་པས་གདུལ་བྱ་ཆེ། དམ་པ་ཁོང་ནི་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུའི་ནང་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་ཨོར་ཁི་སི་ཧྥོར་རྡི( Oxfordrh སཾྉྤ )གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་ནས་མཐར་ཕྱིན། ཁོང་གི་ཆོས་ཚོགས་གྲགས་ཅན་ནི " རྡོ་རྗེའི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས " ཟེར་བ་འདི་ལགས་ཤིང་། འདི་ནི་ཨ་རིའི་ནང་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ཕྱག་ཆེན་གྱི་ལྟ་དགོངས་སྤེལ་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་རྒི་རིན་མུ་སུ( Simon Grimes)ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་ཡན་ལག་ཚོགས་པ་དང་སྒྲུབ་སྡེ་མང་དུ་ཡོད། རྙིང་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་དར་ཐང་རིན་པོ་ཆེའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱང་ཨ་རིའི་ནང་སྐད་གྲགས་ཆེ། ཆོས་ཚོགས་ཀྱང་ཨ་རིའི་ཁང་སྐད་གྲགས་ཆེ། ཆོས་ཚོགས་འདིའི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་ཤམ་བྷ་ལ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་རྙིང་མའི་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་ཁང་། ཡེ་ཤེས་སྡེའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བཟོ་གྲྭ་སོགས་ཡོད། བླ་མ་བཟོད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཆོས་ཚོགས་ཐེག་ཆེན་གཅེས་སྐྱོང་ཚོགས་པས་ཀྱང་ཨ་རིའི་ནང་ལྟེ་གནས་དང་ཡན་ལག་ཚོགས་པ་མང་དུ་བཙུགས་ཡོད། འདིའི་སྐོར་ཞིབ་གསལ་ཤེས་འདོད་པ་དག་གིས་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་གཞན་ལས་ཤེས་པར་འཚལ་ལ། འདིར་ནི་མཛུབ་མོ་རི་སྟོན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཕྲན་བུ་བཀོད་པ་ལགས།
ཨ་རིའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་མཐོ་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པ་མང་ཆེ་ཤོས་ནང་ནང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་མཉམ་ཞིབ་སྡེ་བཙུགས་ཡོད། དཔེར་ན། ཧར་བེ་ཐི( Har Vard ངྔྷྲཀྵྱུཾ )གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་ཁོངས་ཆོས་ལུགས་སྡེ་ཚན་དང་ཡེལ( Yale ཉྴུཡུཾ )གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་གི་ཡེ་ཤི་ཡའི་སྡེ་ཚན། ཧོ་ནི་ལོབ་ལོབ( Honolulu ཁྙཀྚཻཏྩི )གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སྡེ་ཚན། བེ་སི་ཁམ་ཤན་གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་གི་ཨེ་ཤི་ཡའི་ལྷོ་བརྒྱུད་སྡེ་ཚན། གོ་ལོན་པེ་ཡ་གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་ཨེ་ཤི་ཡའི་སྡེ་ཚན། བ་ཧྲིན་ཏོན་གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་ཁོངས་ཨེ་ཤི་ཡའི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཚོགས་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཆེད་གཉེར་གྱིས་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ཟབ་མོ་དག་ལ་ཐོས་བསམ་རྣལ་མ་དང་ཞིབ་འཇུག་ཡང་དག་བྱས་དང་བྱེད་མུས་སུ་མཆིས། ནང་ཆོས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐད་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ་ཀྱང《 འཛམ་གླིང་ནམ་ཆོས་ཞིབ་་ཚོགས་དེབ》དང《 ཤར་ནུབ་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ》《 ཆོས་ལུགས》《 ཨ་རིའི་ཤར་ཕྱོགས་སློབ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་དེབ》《 ཨ་རིའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིག་པ་བ》《 གསེར་གྱི་པདྨ》ལ་སོགས་པ་དོན་གཉེར་ཅན་མང་པོའི་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་རེ་འདུན་འགྲུབ་པའི་རིག་པའི་དགའ་ཚལ་ཀྱང་དམངས་གཙོ་དང་རང་དབང་གི་རིག་པའི་དགའ་ཚལ་ཀྱང་དམངས་གཙོ་དང་རང་དབང་གི་རྒྱལ་ཁམས་འདིར་མང་དུ་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །
རྩོམ་ཐུང་འདིའི་ས་བོན་གཙོ་བོ་ནི《 ནང་ཆོས་རིག་པའི་རྩོམ་བཏུས( BuddhisnDigost )
ཉིས་སྟོང་བཞི་ལོའི་དེབ་གཉིས་པ་ལགས་ཤིང་རྩོམ་ཁྲོད་ཀྱི་ཐད་སྙད་ཁ་ཤས་ལ་ཨ་ཏ་ལིའི་གྲོགས་པོ་འབལ་འཇོ( Giacomo Bagglo )དང་ཝོལ་གཟེ( Amtoime Roset )གཉིས་ཀྱིས་རམ་འདེགས་བྱས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བ་ལགས་སོ། །
དགེའོ། །
མཆན།
༡ . སིང་ག་ལའི་དགེ་བསྙེན་མཁས་པ་ དྡྷརྨ་པ་ལ (AnagarikalDharmaPala )མཆོག་ནི་ སྤྱི་ལོ༡༨༧༣ལ་འཁྲུངས་ཤིང་སྤྱི་ལོ༡༩༣༥ལ་ཝ་རན་སའི་རང་སྤྱིལ་དྲི་བཟང་དགའ་ཚལ(MillagandhakutiVihara) དུ་ཞི་བར་གཤེགས། དམ་པ་འདི་བ་ནི་ཉེ་རབས་ཀྱི་སིང་ག་ལ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཀྱི་བ་དན་སྲིད་རྩེར་གཡོ་བ་ཞིག་ཡིན། གཞོན་དུས་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་ཁྲིམས་ལུགས་སྦྱངས། ཕྱིས་སུ་སངས་རྒྱས་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་འཁྲུངས། སྤྱི་ལོ༡༨༩༡ལ་མ་གྷ་དྷ་རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་མ་ཧཱ་བྷོ་དྷི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས (Maha Vodhi Society ) བཙུགས། སང་ག་ལ་དང་རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇི་སོགས་ཡུལ་གྲུ་མང་བོར་རྒྱལ་བསྟན་འཕེལ་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་དང་ཞིབ་འཇུག་སྡེ་ཚན། ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་ཁང་སོགས་མང་དུ་བཙུགས། ཉམས་རྒུད་དུ་སོང་བའི་ནང་བའི་གནས་བྱིན་ཅན་མང་བོ་ཕྱི་རོལ་བའི་ལག་ནས་ཚུར་བླངས་སྟེ་ཞིག་གསོ་བྱས། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་མང་བོར་ཕེབས་ནས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། 《 བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ》ཟེར་བའི་དབྱིན་ཡིག་གི་དུས་དེབ་སྤེལ།
སྤྱི་ལོ༡༨༩༣ལ་ཨ་རིའི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་དམ་པ་འདིས་སྒྲོགས་སྦྱངས་མཛད་པའི་ལྗགས་རྩོམ་གཉིས་ནི《 སྐྱེ་དགུ་རོལ་བཞིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད》ཅེས་པ་དང《 ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་དང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས》ཟེར་བ་འདི་ཡིན། དམ་པ་འདི་བ་སྐུ་ཚེ་སྨད་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་སློང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་གནས་པ་ཞིག་གོ །
༢ . མཁས་དབང་ཧྲོབ་ཙོ་ཁེན། (Suzu ki ཝཻལླེསྨམྭཱུ ) མཆོག་ནི། ཉེ་རབས་འཇར་པན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་
སྐད་གྲགས་འཛིན་མའི་རྒྱན་ཏུ་ཆེ་བའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་མཁས་པའི་དབང་བོ་ཞིག་ཡིན། དམ་པ་འདི་བ་སྤྱི་ལོ༡༨༧༠ལ་འཇར་པན་དུ་གསོ་རིག་ལ་མཁས་པའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཅིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས།
དགུང་ལོ་གོ་དྲུག་སོན་པ་སྤྱི་ལོ༡༩༦༦ལ་འཇར་པན་གྱི་རྒྱལ་ས་ཀྲོག་ཁྱོག་ནས་སྐུ་གཤེགས།ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ནང་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་མཁས་དབང་འདི་བ་སྙན་གྲགས་ཆེ། དམ་པ་འདིས་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ལ་ཕུལ་བའི་མཛད་པ་གསུང་གི་ལེགས་སྐྱེས་སུ་གསུང་འབུམ་རིན་ཐང་ཅན་པོད་སུམ་ཅུ་ལྷག་བཞུགས། འདིའི་སྐོར་ཞིབ་པར་མཁྱེན་འདོད་པ་དག་གིས་ཉིས་སྟོང་ལོར་བཏོན་པའི་དེབ《 Chan Studies 》ལ་གཟིགས་པར་འཚལ།


text:
བྱིས་གླུའི་སློབ་གསོའི་ཕན་ནུས།
དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་བྱིས་གླུ་ནི་ངག་ཐོག་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་མ་བཅོས་རང་གཟུགས་སུ་དོད་པའི་བྱིས་པའི་རྩོམ་རིག་གི་བྱེ་བྲག་ཅིག་ཡིན་ལ། བྱིས་པ་རྣམས་ཐོག་དང་པོར་རྩོམ་རིག་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་བའི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་བྱིས་གླུ་ཉིད་ལས་མེད། དེར་ཉམས་དང་འགྱུར་བས་ལྟེམས་པའི་ལུས་ཀྱི་འགུལ་སྐྱོད་དང་ངག་གི་འགྱུར་ཁུགས། ཡིད་ཀྱི་འཆར་སྒོ་སོགས་ལྷན་དུ་འདྲེས་ཡོད་ཕྱིར། བྱིས་པའི་འཚོ་བ་དང་བར་ཐག་ཧ་ཅང་ཉེ་ཞིང་། སློབ་གསོའི་ངོ་བོ་དང་བསམ་བློའི་ངོ་བོ། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ངོ་བོ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ལྡན། དེའི་ཕྱིར། བྱིས་གླུ་འདི་བྱིས་པའི་སློབ་གསོ་ཡི་གལ་ཆེའི་བསླབ་ཚན་ཞིག་ཏུ་གཞན་རིགས་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོས་འདོད་ལ། དེ་ནི་བྱིས་གླུ་ཡི་རིན་ཐང་ལ་ཁས་ལེན་ཐོབ་པའི་རྟགས་མཚན་དུ་བརྩི་ཆོག བྱིས་པ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ངག་གི་སྒོ་མོ་ཡངས་པོར་ཕྱེ་སྟེ་དབྱངས་ཀྱི་འགྱུར་ཁུགས་སྟབས་བདེ་ཞིག་རང་འདོད་བཞིན་འགུག་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་ཤེས་པ་བཅོས་མས་མ་བསླད་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་ནི་མཐར་གཏུགས་ན་རོལ་རྩེད་ཀྱི་སྤྲོ་སྣང་འཚོལ་བའི་བྱ་བྱེད་ཅིག་ལས་མ་འདས། བྱིས་པའི་གླུ་གཞས་ལ་རོལ་རྩེད་ཀྱི་ཕན་ནུས་ལས་གཞན་ཕྱི་ལུས་ཀྱི་བདེ་ཐང་དང་ནང་ སེམས་ཀྱི་སྐྱིད་སྣང་ཚོར་བ་ལའང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རམ་འདེགས་ནུས་པ་འདོན་བཞིན་ཡོད་དེ། གཙོ་བོ་གཤམ་གྱི་ཕྱོགས་འགའ་ནས་བརྗོད་ཆོག
གཅིག སྐད་ཆ་སྦྱོང་བའི་ནུས་པ།
སྤྱིར་བྱིས་གླུ་གང་ཡིན་ཡང་མིང་གི་བཀོལ་སྤྱོད་དང་ཚིག་གི་སྡེབ་སྟངས་ ཉིས་ཆར་བབ་ཆགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡོད་གཤིས། ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་དག་གིས་ངག་ལ་འགུག་དུས་སྤྲོ་སྣང་གིས་ཁེངས་ཤིང་རྩེད་དགའི་འདོད་བློ་ཚིམ་པ་སྨོས་མ་དགོས་ལ། ཞ་དང་ཞོར་ལ་སྐད་ཆའི་ནུས་པའམ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ནུས་པ་མཐོ་རུ་འདེགས་པར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད། བྱིས་གླུ་མང་ཆེ་བ་ནི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་རྒྱུན་བཀོལ་ཐ་སྙད་བེད་སྤྱད་ནས་གྲུབ་ པ་ཡིན་ཞིང་། ཕལ་སྐད་ཀྱི་བྲོ་བ་སྟུག་ཅིང་ཟློས་སྒྲ་མང་བས་བྱིས་པས་གྱེར་སླ་ཞིང་ལོབས་སྐྱེན་ལ། སྙིང་བརྩེ་བའི་ཚོར་བ་རྣོན་པོ་ཞིག་གིས་ཁོ་ཚོའི་སེམས་ཁམས་ལ་སྤྲོ་སྣང་སྐྱེད་པ་ཡིན། བྱིས་གླུ་ལེན་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ནས་ཐ་སྙད་གསར་པ་དང་དངོས་པོ་གསར་པར་རྒྱུས་ལོན་དང་དེ་དག་དང་ལེན་བྱེད་པའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ནུས་པའང་སྔོག་འདོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན། བྱིས་པས་ཀ་ཁ་ག་ང་དང་གཅིག་གཉིས་གསུམ་བཞི། ཉི་ཟླ་སྐར་གསུམ་སོགས་འཚོ་བའི་ནང་སྤྱོད་སྒོ་མང་ལ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོའི་མིང་རྣམས་གླུ་རུ་བླངས་པས། དེ་དག་གི་གཟུགས་དང་དོན་རྣམས་ཅི་ཡིན་མ་རྟོགས་ཀྱང་དེའི་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་དག་སྔ་མོ་ནས་ཁ་རུ་བྱང་ཞིང་བློ་ལ་ཆུད་ཡོད་པས། སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་ལམ་ནས་ཕན་ཚུན་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་པར་སྟ་གོན་བཟང་པོ་བྱས་ཡོད་པ་མིན་ནམ།དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་བའི་བྱིས་གླུའི་གླུ་ཚིག་ཐུང་ཞིང་བབ་ཆགས་ལ་ལྷོད་ཤ་ལྡན་པར་མ་ཟད། ཉན་པ་པོའི་ཡིད་དབང་འགུག་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་ཁྱད་ཆོས་འཛོམས་ཕྱིར་བྱིས་པ་ཚོས་ཚིག་སྦྱོར་སྙན་འཇེབས་ལྡན་ལ་གསོན་ཉམས་དོད་པ་མང་པོ་ཞིག་བློ་རུ་ངེས་ཤིང་། གོ་མེད་ཚོར་མེད་ངང་གོ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ནུས་པའང་ཇེ་ལེགས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། འདི་ལྟར་ཁྱད་གཞི་བརྗོད་པའི་མིང་དང་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་པའི་མིང་དང་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་མིང་སོགས་གོམས་འདྲིས་སུ་གྱུར་པ་དང་། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་ཚང་བའི་ཚིག་གྲུབ་བེད་སྤྱོད་པའི་གྲངས་ཚད་ཇེ་མང་དུ་སོང་བས། སློབ་གྲྭའི་སློབ་གསོའི་བྱ་གཞག་ལའང་རྨང་གཞི་
ལེགས་པོ་བཏིངས་ཤིང་མཐུན་རྐྱེན་ གང་ལེགས་བསྐྲུན་ཡོད་པ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་དོ། །
བོད་རིགས་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་བྱིས་གླུ་ལ་རིགས་སམ་རྣམ་གྲངས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་དག་ལས་བྱིས་པའི་ཁ་ལྕེ་སྦྱོང་བའི་གླུ་ཞིག་བཀོད་ན།“ཕར་རི་རི་ལ་ར་ཡུ་ལུ་ཞིག ཚུར་རི་རི་ལ་ལུག་ཡུ་ལུ་ཞིག ཕར་རི་རི་ཡི་ར་ཡུ་ལུ་ཡ་རབས་དང་། ཚུར་རི་རི་ཡི་ལུག་ཡུ་ལུ་ཡ་རབས། དེ་ཕ་རི་རི་ཡི་ར་ཡུ་ལུ་ལས་ཡ་རབས།”ཞེས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ཚིག་ཉུང་ལ་དོན་ཡང་ཆེན་པོ་ཞིག་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་། དེའི་ནང་གི་མིང་བརྡ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་གནས་དང་ཡིག་གཟུགས་གང་ཐད་ནས་འདྲ་ཆེ་བས། སྒྲ་དག་ཅིང་གདངས་གསལ་བོར་བཀླག་དགོས་ན་རིག་པ་བསྒྲིམས་ནས་བཀླག་དགོས། དེ་ལྟར་མིན་ཚེ་བྱིས་པ་ཕར་ཞོག་དར་མ་ཡིན་ཡང་མ་འཆུག་མ་ནོར་བར་བཀླག་རྒྱུ་དཀའ་ མོ་རེད། དེའི་ཕྱིར། འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའི་བྱིས་གླུ་མང་པོ་ཞིག་བྱིས་པ་དང་ན་གཞོན་གང་ཡིན་ཡང་སྒྲ་བརྗོད་ཀྱི་ནུས་པ་སྦྱོང་རྡར་བྱེད་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་བཤད་མ་དགོས་ལ། སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་བར་འདི་ལྟ་བུའི་སྨྲ་སྒོ་སྦྱོང་བའི་ བྱིས་གླུ་གང་མང་རྒྱུ་ཆ་གལ་ཆེན་དུ་འཛིན་འོས།བྱིས་གླུའི་ནང་དུ་ཕྲད་ཤིན་ཏུ་ ཉུང་ལ་དངོས་པོའི་མིང་དང་བྱ་བའི་མིང་། ཆོས་བརྗོད་ཀྱི་མིང་། གྲངས་ཀྱི་མིང་སོགས་བཀོལ་ཁྱབ་ཆེ་བས། བྱིས་པས་ཐ་སྙད་གསོག་ལོབ་ཡོང་བར་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་འདོན་བཞིན་ཡོད། མིང་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་གྲངས་འབོར་ཇེ་མང་དུ་སོང་བ་ལས་བྱིས་པའི་བསམ་གཞིག་གི་ནུས་པའང་གཏན་ཚིགས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་ལ། བྱ་དངོས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལ་ངེས་ཤེས་གསར་པ་སྐྱེད་ཅིང་། འགལ་བའི་མངོན་ཚུལ་ལའང་གོ་བ་གསར་པ་རྙེད་སྲིད་དེ། དྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་གླུ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། དྲི་བ་འདྲི་མཁན་དང་དྲིས་ལེན་འདེབས་མཁན་གང་ཡིན་ཡང་། གཏན་ཚིགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་གཞི་བཅོལ་བ་ལས་གང་འདོད་དུ་ལན་འདེབས་པ་མིན་ལ། དེ་དག་གི་བར་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཤུགས་ན་གནས་ཕྱིར། སྐད་ཆ་དང་བསམ་གཞིག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་སྦྱོང་རྡར་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་ལྕག་ནུས་ པ་འདོན་བཞིན་ཡོད། དེ་ལས་གཞན། བྱིས་གླུའི་དབྱངས་འགྲོས་ཀྱིས་བྱིས་པར་རོལ་མོའི་ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་སུ་མྱོང་དུ་བཅུག་པའི་ཞོར་ལ། ཤོག་བུ་སྣུམ་གྱིས་ཟོས་པ་བཞིན་སྐད་ཆའི་ཚོར་བ་ཇེ་རྣོ་དང་བརྗོད་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་ཇེ་གསལ་དུ་འགྱུར་ལ། སྒྲ་རྒྱན་དང་སྐོར་བའི་རྒྱན་སོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་བརྗོད་པ་དག་གི་དོན་དང་བཀོལ་ སྟངས་ཐད་ལ་ངེས་ཤེས་གསལ་བོ་མེད་ཀྱང་། ཁ་ནས་ཐོགས་མེད་དུ་ལེན་པར་ཚོད་འཛིན་ཐེབས་མེད་པས། རོལ་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སློབ་གསོ་དང་བློ་སྦྱོང་ཕྱོགས་ལ་དངོས་ཤུགས་ཅི་རིགས་ ནས་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་ཡོད་དོ། །
གཉིས། བློ་སྒོ་འབྱེད་པའི་ནུས་པ།
བྱིས་པའི་ཤེས་རིག་གི་ཆུ་ཚད་དམའ་ཞིང་འཚོ་བའི་ཉམས་མྱོང་ཞན་པས་བྱིས་ གླུ་མང་ཤོས་ཀྱི་ནང་དོན་སྟབས་བདེ་ཡིན་ལ། སྤྱིར་བཏང་གི་འཚོ་བའི་རྣམ་པ་དང་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་ཆོ་ག ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་གྱི་རྒྱུ་བ། ཆར་རླུང་ཐོག་གློག་གི་འགྱུར་བ། གནམ་གཤིས་དྲོ་གྲང་གི་འགྱུར་ལྡོག་སོགས་རང་བྱུང་གི་རྣམ་པ་དང་། ཡང་ན་བྱ་བྱེའུ་འབའ་འབུ་ཡིས་གཙོས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་དང་རྩྭ་རྩི་མེ་ཏོག་ དང་ལྗོན་ཤིང་གིས་མཚོན་པའི་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་རིགས། ད་དུང་ཚོན་མདངས་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས། གྲངས་ཀྱི་རིག་པ་གསལ་བར་མཚོན་པའི་ཨང་རྩིས་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྟོག་འཆར་སོགས་ ཉམས་ལྡན་ལ་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པར་མ་ཟད། བྱིས་པའི་བློ་ཡི་འཁྱེར་སོ་དང་ཤིན་ཏུ་འཕྲོད་ལ། བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་སྣ་ཚོགས་ཐགས་སུ་བཀྲ་བས་བྱིས་པའི་མཚར་འཛིན་གྱི་བློ་དང་ ཤེས་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་ཚིམ་པར་བྱེད། དེའི་ཕྱིར། བྱིས་པས་བྱིས་གླུའི་ཁྲོད་ནས་ཤེས་བྱ་གསར་པ་དང་ཉམས་མྱོང་གསར་པ་རྙེད་ཐུབ་པ་ སྨོས་ཅི་དགོས། བྱིས་གླུ་མང་ཆེ་བར་བརྗོད་བྱ་སྟབས་བདེ་ཞིག་བཀོད་དེ།དེའི་སྐོར་གྱི་ཤེས་བྱ་དག་ ཉམས་ལྡན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱི་ཤུགས་ལ་ཐོན་པར་བྱས་ཡོད་པས། ཁོ་ཚོས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་རྣམ་པ་དག་ཤེས་རྟོགས་ བྱེད་པར་རམ་འདེགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཐུབ་ལ། ཤེས་རབ་འཕེལ་ཞིང་བསམ་གཞིག་གི་ནུས་པ་ཡང་བསྐྱེད་ཡོང་། དཔེར་ན། སྐྱེ་དངོས་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་རགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ཁྱད་ཆོས། ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་དང་ནམ་ཟླ་དུས་ཚིགས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག རང་བྱུང་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཤེས། གྲངས་ཀ་དང་དུས་ཚོད་ཀྱི་གོ་རིམ་སོགས་གསལ་དག་བདེ་གསུམ་གྱིས་ངོ་སྤྲད་ཡོད་པས། བློ་རྒྱ་སྐྱེད་པ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་ནུས་པའང་སྔོག་སྤེལ་བྱེད་ཐུབ། ཚན་རིག་པ་ཆེན་མོ་ཨེ་དབྱིན་སི་ཐན་གྱིས“མིའི་རིགས་ཀྱི་བསམ་པའི་བློ་ བཀོད་ནི་ ཤེས་བྱ་ལས་གལ་ཆེ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཚད་ཡོད་པ་དང་མིའི་བསམ་པའི་བློ་བཀོད་ཀྱི་ནུས་པར་འཇིག་ རྟེན་འདིའི་ཡོད་ཚད་འདུ་ཞིང་། ཤེས་རིག་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་གཞི་རྩ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྒུལ་ཤུགས་གཙོ་བོའང་ཡིན་ ནོ”ཞེས་གསུངས་ལ། བྱིས་པའི་དུས་སྐབས་ནི་བསམ་གཞིག་གི་ནུས་པ་སྐྱེད་སྲིང་དང་། འཆར་ཡན་གྱི་ནུས་པ་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་རིམ་ཆེས་བཟང་ཤོས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་སོན་འདེབས་པ་ལ་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་ཚིགས་འདི་འཛུར་མི་རུང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། དཔེར་ན། “ཤར་འབྲོང་འབྲོང་སེ་མ་ལ་གཅིག་བྱས།ཤར་འབྲོང་འབྲོང་སེ་མ་ལ་གཉིས་བྱས།ཤར་འབྲོང་ འབྲོང་སེ་མ་ལ་གསུམ་བྱས།ཟོམ་ལེབ་མ་གཅིག་བྱས། ཟོམ་ལེབ་མ་གཉིས་བྱས། ཟོམ་ལེབ་མ་གསུམ་བྱས། གསུམ་བྱས་ནས་རྟིང་མ་གཅིག་བྱས། རྟིང་མ་གཉིས་བྱས། རྟིང་མ་ལ་གསུམ། གསུམ་བྱས་ནས་སྣ་ཁུག་མ་གཅིག་བྱས།སྣ་ཁུག་མ་གཉིས་བྱས།སྣ་ཁུག་མ་ལ་གསུམ།གསུམ་ བྱས་ནས་བཅོ་ལྔ་ལན།བཅུ་དྲུག་ལན། བཅུ་བདུན་ལན།བཅོ་བརྒྱད་ལན།བཅུ་དགུ་ལན།ཉི་ཤུ་ལན།”ཞེས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། གྲངས་རིག་པའི་སྣོན་འཕྲི་བགོ་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱར་སྦྱངས་པ་བྱས་པར་མ་ཟད། བྱིས་པའི་བསམ་གཞིག་གི་ནུས་པ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་ནུས་པ་གོང་འཕེལ་དང་ཞིབ་ཚགས་ཅན་ དུ་བསྒྱུར་བར་ཕན་ལ། ནུས་པ་འདིའི་རིགས་སྦྱོང་རྡར་དང་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བ་ལ་བྱིས་གླུ་ནུས་ལྡན་ཡིན་ པའང་མ་སྒྲུབ་རང་འགྲུབ་ཏུ་གྱུར་འདུག་གོ །
གསུམ། སེམས་ཁམས་གསོ་བའི་ནུས་པ།
བྱིས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གསར་གཏོད་པ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་མིའི་མདུན་ལམ་འོད་སྟོང་འབར་བ་ཞིག་ཏུ་བསྐྲུན་དགོས་ན། གཙོ་བོ་བྱིས་པའི་སེམས་ཁམས་དང་གཤིས་སྤྱོད་གང་འདྲ་ཞིག་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་རྒྱུ་ དེར་རག་ལས། བྱམས་པའི་ཆར་གྱིས་མ་བརླན་ཞིང་བརྩེ་བའི་དྲོད་ཀྱིས་མ་བསྐྱངས་པའི་སེམས་རྒྱུད་ གཉོམ་པོ་ཞིག་གིས་ཚོན་མདངས་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་མི་ཚེའི་འཆར་འགོད་རི་མོ་ཞིག་འབྲི་ ཐབས་མེད་ལ། མིའི་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཁོང་དུ་རེ་བས་བརྟས་པའི་བདེ་སྐྱིད་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ གསར་པ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་གསར་གཏོད་བྱེད་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། དེའི་ཕྱིར། བྱིས་པའི་མི་ཚེའི་མྱོང་བ་དང་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་གཏིང་ ཟབ་ཏུ་བཏང་སྟེ། ཡ་རབས་ཚུལ་ལྡན་དང་གཤིས་འཇམ་གཞུང་དྲང་གི་མི་གཤིས་ལེགས་པོ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་ན། སེམས་ཁམས་བདེ་ཐང་གི་སློབ་གསོ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་ཆེས་གལ་ཆེན་ནང་གི་དོན་ཆེན་རེད། སེམས་ཁམས་ལ་གནད་དོན་ཡོད་པའི་བྱིས་པ་ཞིག་གིས་མདུན་ལམ་ཡག་པོ་ཞིག་རྙེད་མི་ཐུབ་ ལ། གྲུབ་འབྲས་གཡུར་དུ་ཟ་བ་ཞིག་ཀྱང་ལེན་དཀའ་མོ་རེད།
བཞི། སྤྱོད་བཟང་སྐྱོང་བའི་ནུས་པ།
གནའ་ནས་ད་བར་དུ་བྱིས་པ་ནི་བཟའ་ཚང་གང་བོའི་བརྩེ་སེམས་ཀྱི་འོ་ཞོ་ལྡུག་ སའི་ཕོར་བ་སྙིང་རྗེ་བོ་དེ་ཡིན་ལ། བྱིས་པ་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བའི་གོ་རིམ་ནི་བཟའ་མི་ཀུན་གྱིས་ཐུགས་སྣང་འཇོག་ས་དང་ རེ་ལྟོས་འཆང་བའི་ཀྱག་ཀྱོག་གི་གོ་རིམ་རིང་མོ་ཞིག་སྟེ། གོ་རིམ་འདིའི་ཁྲོད་དུ་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་དག་གིས་སྙན་པའི་ངག་དང་བདེ་མོའི་ཚིག་ གིས་བྱིས་པའི་སེམས་ལ་བརྩེ་འདང་གི་དྲོད་འཇམ་ཡང་ཡང་བསྐྱལ་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན།
“ལོ་ལོ་མ་ངུ་གཉིད་ལ་སྡོད། ། གཉིད་ལ་སྡོད་དང་རྟ་ཞིག་སྟེར། །རྟ་ལ་སྲབ་ཅིག་བསྐོན་ལ་སྟེར། ། རྟ་རྔ་མདུད་པ་རྒྱག་ལ་སྟེར། །……ལོ་ལོ་མ་ངུ་གཉིད་ལ་སྡོད། །གནམ་གྱི་སྐར་མ་འཛིན་ལ་སྟེར། །ས་ཡི་མེ་ཏོག་བཏོག་ལ་སྟེར། །ལོ་ལོ་མ་ངུ་གཉིད་ལ་སྡོད། ། ལོ་ལོས་སྐྱིད་ཅིག་རིག་རྒྱུ་རེད”ཅེས་པ་ལྟ་བུར།ཕ་མས་རང་གི་བུ་དང་བུ་མོར་བཅངས་ པའི་བརྩེ་འདང་དེ་ཤུགས་དྲག་པོས་མཚོན་ཡོད་ལ། དབྱངས་ཀྱི་འགྱུར་ཁུགས་སྙན་མོ་འདིའི་ཁྲོད་ནས། བྱིས་པ་རྣམས་ཞེ་ལྷོད་པོས་གཉིད་ལ་རོལ་ཐུབ་པ་དང་། ཕ་མ་དང་བུ་ཕྲུག་བར་གྱི་བརྩེ་འདང་དེ་སྔར་ལས་བརྟན་པོ་ཡོང་ངེས། འདི་ལྟ་བུའི་བྱིས་གླུར་ཐད་ཀར་བྱིས་པའི་ཀུན་སྤྱོད་ཡ་རབས་ཚུལ་ལྡན་དུ་གཏོང་ བའི་སློབ་གསོའི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་། འདི་ནི་བྱིས་གླུའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཏུ་ངོས་གཟུང་ཆོག་སྟེ། རྒྱའི་བྱིས་པའི་རྩོམ་རིག་སྨྲ་པ་པོ་ཀྲོའུ་ཙོ་རིན(周作人)གྱིས“བྱིས་ གླུར་ཞིབ་ འཇུག་བྱེད་པའི་ཕན་ནུས་ནི་བྱིས་པར་སློབ་གསོ་གཏོང་བའི་ཆ་ཞིག་ཀྱང་ལྡན་མོད། ཡིན་ནའང་། དེའི་བཟང་ཆ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ངོ་བོ་ཅན་ཞིག་ལས་བསླབ་བྱའི་ངོ་བོ་ཅན་ཞིག་ མིན”པར་བརྗོད་པའི་གནད་ཀྱང་འདི་ལ་ཐུག་འདུག མིའི་སྤྱོད་པ་བཟང་ངན་དེའང་སེམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དང་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་གཉིས་ཀའི་ བཟང་ངན་ལ་བྱ་བ་ཡིན་ལ། སྤྱོད་ལམ་བཟང་ངན་དེ་བསམ་པ་བཟང་ངན་ལ་རག་ལས་པས། ཆེས་གཙོ་ཆེ་བ་ནི་ནང་གི་སེམས་རྒྱུད་ལེགས་པོར་གཏོང་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེ། དེས་ན། ནང་གི་སེམས་རྒྱུད་བཟང་པོ་དེ་ཁ་ནས་ཚིག་བརྗིད་པོ་རེ་བཤད་དེ་ཁ་ཏ་བསླབ་བྱ་བྱས་ པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་པར། སེམས་པ་དང་སེམས་པའི་བར་ཐག་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཇེ་ཉེར་གཏོང་ཐུབ་ན་དེ་ལྟར་བཟང་ལ། བར་ཐག་དེ་ཇེ་ཐུང་དུ་གཏོང་བར་བྱིས་གླུ་སྙན་མོ་ཞིག་གི་ཕན་ནུས་དེ་བསླབ་བྱ་བཙན་ པོ་ཞིག་གི་བྱིན་རླབས་ལས་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་ཆེའོ། །
ལྷ་ཆབ་སྦྱིན་པས་བྲིས།


text:
1 ངོ་སྤྲོད།
དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་མཆོག་ནི་སྤྱི་ལོ1931ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོས་ཇོ་མོ་རྫོང་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང་དགོན་གྱི་དུང་དཀར་སྤྲུལ་སྐུ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་མཛད། སྤྱི་ལོ1936ལོ་ནས་སེར་སྨད་གྲྭ་ཚང་ནས་གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་། སྤྱི་ལོ1947ལོའི་ཟླ2པར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཐོག་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མཚན་བཏགས་ཨང་བཞི་པ་ཐོབ། སྤྱི་ལོ1947ལོའི་ཟླ་གསུམ་པ་ནས་ལྷ་ལྡན་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་དུ་སྔགས་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས་ཏེ་ཨང་གཉིས་པ་ཐོབ། སྤྱི་ལོ1951ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ1955ལོའི་བར་འཕྱོངས་རྒྱས་འབུམ་ཐང་དུ་སྙན་ངག་དང་སུམ་རྟགས་ལ་སློབ་གཉེར་མཛད། སྐབས་དེར་ཀོང་པོ་སྒར་བ་གྲྭ་ཚང་ནས་ལམ་རིམ་བཤད་ཁྲིད་གནང་། སྤྱི་ལོ1956ལོར་བོད་ལྗོངས་ཉིང་ཁྲི་ཀྲོན་ཆུས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་དང་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་དྭགས་ཀོང་ཡན་ལག་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པའི་མཚན་གནས་བཞེས། སྤྱི་ལོ1959ལོར་གོང་ས་བཅུ་བཞི་བ་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་མཚན་བཏགས་བཞེས་སྐབས་བླ་སྤྲུལ་གྲགས་ཆེ་བ་བཅུ་དྲུག་འདེབས་བསྐོས་གནང་བ་ལྟར་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་འབུལ་གནང་མཛད། སྤྱི་ལོ1959ལོར་བོད་ལྗོངས་ཆབ་སྲིད་སློབ་སྦྱོངས་ཚོགས་ཆུང་གི་ཅུའུ་ཀྲང་གི་ཐུགས་འགན་ཁུར། སྤྱི་ལོ1960ལོའི་ཟླ4པར་ཀྲུང་གོ་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་བོད་ལྗོངས་ཡན་ལག་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ལས་འཛིན་གྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས། སྤྱི་ལོ1960ལོའི་ཟླ9པ་ནས་སྤྱི་ལོ1965ལོའི་བར་པེ་ཅིང་ཀྲུང་དབྱངས་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་ཁག་གི་བོད་ཡིག་ཞིབ་འཇུག་འཇིན་གྲྭའི་དགེ་རྒན་གྱི་འགན་བཞེས། 《སྙན་ངག་ལ་འཇུག་ཚུལ་ཚིག་རྒྱན་རིག་པའི་སྒོ་འབྱེད》གསར་དུ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ1962ལོར་ཀྲུང་གོ་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འཛིན་གྱི་འགན་ཁུར། སྤྱི་ལོ1964ལོར《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཐོག་མའི་ཐ་སྙད་བསྡུ་རུབ་དང་ཚིག་འགྲེལ་རྩོམ་འགོ་ཚུགས། སྤྱི་ལོ1966ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ1977ལོའི་བར་དུ་བོད་ལྗོངས་ནས་ཕྱག་ལས་རབ་དང་རིམ་པ་གནང་། སྤྱི་ལོ1978ལོའི་ཟླ་ལྔ་བར་བསྐྱར་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྤྱི་ལོ1984ལོའི་བར་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་ཁག་དང་བོད་ཡིག་སློབ་དཔྱོད་ཁང་དུ་དགེ་རྒན་གནང་། སྤྱི་ལོ1980ལོར་དེ་གར་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་གཞོན་པའི་མཚན་ཐོབ་བཞེས། སྤྱི་ལོ1985ལོ་ནས་དགེ་རྒན་ཆེན་མོའི་མཚན་ཐོབ་དང་འཇར་མན་མནའ་སྦྲེལ་གྱི་མོ་ནེ་ཧེ་རུ་སྐོང་འཚོགས་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུར་ཕེབས། སྤྱི་ལོ1986ལོར་ལྷ་ས་བོད་རིག་པའི་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུར་དབུ་བཞུགས་དང་། སྔ་རྗེས་སུ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲས་གྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དང་བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་མཚན་འཛིན་ཡོན་ཀྲུང་དུ་བསྐོས། སྤྱི་ལོ1990ལོར་རྒྱལ་ཁབ་སློབ་ཨུད་ནས་ཕུལ་བྱུང་ཆེད་རྩོམ་རིམ་པ་གཉིས་པའི་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དང་ཀན་སུའུ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་དབུ་འཛིན་གྱི་འགན་བཞེས། སྤྱི་ལོ1992ལོའི་ཟླ8པར་ནོར་ཝེའི་རྒྱལ་ས་ཨ་སི་ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པ་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དྲུག་པར་ཕེབས་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་དཔྱད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འཛིན་དུ་བསྐོས། སྤྱི་ལོ1993ལོར་ཀུན་གཟིགས་པན་ཆེན་བཅུ་བ་མཆོག་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་བཀའ་མངགས་མཛད་པ་ལྟར་པེ་ཅིང་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་མཐོ་རིམ་སློབ་གླིང་དུ་སློབ་ཁྲིད་དང་། ནོར་ཝེའི་ཨ་སི་ལོ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ནང་བའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སྐོར་སློབ་ཁྲིད་ཟླ་གཉིས་རིང་མཛད། སྤྱི་ལོ1997ལོའི་ཟླ7ཚེས22ཉིན་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ལོ་ཧྲན་ཅི་རུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྡུས།
2 བརྩམས་ཆོས།
《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》དང《སྙན་ངག་ཚིག་རྒྱན་རིག་པའི་སྒོ་འབྱེད》《བོད་ཀྱི་དཀར་ཆག་རིག་པ》《གྲུབ་མཐའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད》《བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ལམ་ལུགས་སྐོར་བཤད་པ》《དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》《དེབ་ཐེར་དམར་པོའི་གལ་ཆེའི་ཚིག་འགྲེལ་གནད་བསྡུས》《སྐད་རིག་དང་སློབ་གསོ》《གླེང་གཞི་དང་གསུང་བཤད》རྣམས་སོ། །
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
1 དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི 《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོའི་ཟླ4བའི་དཔར་ཐེངས་དང་པོ། ཤོག་ངོས13ན་གསལ།
1 ངོ་སྤྲོད།
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་སྤྱི་ལོ1914ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ། ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་གཏོགས་དམུ་དགེ་ཞེས་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་བསོད་དར་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས། ཐལ་དགེ་བཤེས་རྗེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད། དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མནོས་ཏེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དེ་མཚུངས་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས། དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་རྗེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཞུ་བའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡི་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།
2 སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།
དེའི་ཕྱི་ལོ་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཁས་པའི་དབང་ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱངས་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས། དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སང་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས། བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱིས་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་གཅིག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང༌། ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་བཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང༌། དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་པཎྜི་ཏ་རྗེ་ཨོཾ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོའི་མཛུབ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་དུ་ལཉྪ་འབྲི་བར་ཚགས་བཙུགས་གནང་བ་དང་སྟབས་བསྟུན་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་རྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་ཀྱི་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིམ་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བྲ་བླང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་མཛད་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་མ་ཟད། སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློབ་བསྩལ་སྐབས"ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་གཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས"ཞེས་གསུངས།
3 རྒྱའི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཚུལ།
རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་བརྒྱུད་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ། སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད། རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་སོང་ན་བཟང༌། ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་སི་ལིན་ལ་འཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད། འགྲོ་སྒོ་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས། དེ་ནས་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་དེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང༌། ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ། འཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང༌། སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ཕེབས་རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང༌། དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཇལ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནང་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་སྤྱི་ལོ1950ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས། ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས།
4 སྲིད་དོན་མཛད་ཚུལ།
དེ་སྐབས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང༌། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང༌། ཤིས་ཁམས། བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་བཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས། ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང༌། ཕུན་བཀྲ། བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ(ཧོང་མེན་ཤིན)སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ《མི་དམངས་བརྙན་དཔར》སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད། ལྕགས་ཡོས་སྤྱི་ལོ1951ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་དེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་མཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས། དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ཆུ་འབྲུག་སྤྱི་ལོ1952ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས། ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད། དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ1953ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྒོ་གཞག་གནང༌། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་ལུག་སྤྱི་ལོ1955ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུ་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང༌། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་སྤྱི་ལོ1958ལོའི་ཟླ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད། དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་སྤྱི་ལོ1959ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་དེའི་ཟླ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ《རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད》དང《མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས》དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས། བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་ཏུའུ་རུ་ཕྱིར་ཕེབས།
5 ངལ་རྩོལ་ལ་ཞུགས་ཚུལ།
ཁོང་དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་སྤྱི་ལོ1966ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་བར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང༌། སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་གྱི་ཕྱག་དཔེ། ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ། ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས། དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང༌། དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང༌། དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མེ་ལུག་སྤྱི་ལོ1967ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། དགུང་གྲངས་དྲུག་བཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་སྤྱི་ལོ1973ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།
6 བསྟན་དོན་མཛད་ཚུལ།
ཁོང་དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་སྤྱི་ལོ1982ལོའི་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ཏུ་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང༌། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང༌། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ། བཀྲས་ལྷུན། ས་སྐྱ། ཡུམ་བུ་བླ་སྒང༌། ཆོས་རྒྱལ་བང་གསོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས། དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་སྤྱི་ལོ1983ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད》སློབ་ཁྲིད་མཛད། དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང༌། ཏཱ་ཐུང༌། རི་བོ་རྩེ་ལྔ། སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད། དེ་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ། ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ(སྤྱི་ལོ1993ལོའི་ཟླ5བའི་ཚེས6)ཉིན་ཏེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ། རྒྱུ་སྐར་ས་རི། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན། གསུམ་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ། །
7 མཛད་རྗེས།
ཤིང་ཡོས་སྤྱི་ལོ1975ལོར་ཁྲེན་ཏུའུ་རུ་ཕེབས་ཏེ《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང༌། མེ་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ1977ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང༌། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། ལྕགས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ1980ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིང་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ“གནད་བསྡུས”ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས“གནད་བསྡུས”ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད།
8 བརྩམས་ཆོས།
ཁོང་གིས་སྔ་གཞུག་ཏུ《དབྱངས་ཅན་ཞལ་ལུང་ཉི་མ་འབུམ་གྱི་འོད་ཅན》དང《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར》《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང》《རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད》སོགས་བརྩམས་གྲུབ་གནང་ཞིང་། གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད།
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
1 ཐུབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པའི 《བོད་ཡིག་ཚིག་གཏེར་རྒྱ་མཚོ། བར་ཆ》 སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2014ལོའི་ཟླ4བར་ཐེངས་གསུམ་པ་པར་བརྒྱབ། ཤོག་ངོས2623-2624ན་གསལ།
2 དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི 《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》 ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོའི་ཟླ4བའི་དཔར་ཐེངས་དང་པོ། ཤོག་ངོས1632-1635ན་གསལ།
1 ངོ་སྤྲོད།
མཁས་དབང་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང༌མཆོག་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཤུན་ཧཱ་རྫོང་གི་རྒྱ་ནག་མཁར་མོ་ཆེ་ཡ་རྫི་ཞེས་པའི་ས་ཆར་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ལྕགས་ཁྱི་སྤྱི་ལོ1910ལོའི་ཟླ4བའི་ཚེས22ཉིན་ཡབ་གཡང་ཙེ་འམ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང་ཡུམ་ལྷ་མོ་ཐར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས། དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རིགས་རུས་ཆོ་འབྲང་ཐད་རང་རྣམ་ལས“བདག་གི་མེས་པོ་གོང་མ་རྣམས་ནི་རིགས་གཞན་གྱི་རྩི་དང་མ་འདྲེས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་རིགས་ཡིན་ཞིང༌། བདག་གི་ཕ་ནས་བཟུང་རྒྱ་བོད་གྱི་རིགས་འདྲེས་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཟད། ང་རང་ནི་སྐད་ཡིག་གོམས་སྲོལ་གནས་ཡུལ་བཞིའི་སྒོ་ནས་རིགས་འབྱེད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་བོད་ཀྱི་རིགས་སུ་གཏོགས”ཞེས་དང༌། “མའི་མཆེད་ཁུངས་ནི་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་དང་ཁད་ཉེ་བའི་ཧྲན་ཤི་ཐའི་ཡོན་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་བཟང་སྨན་སྣ་ཚོགས་འཚོང་མཁན་ཞིག་རིམ་གྱིས་ས་འདིར་སླེབས་ནས་གཞིས་ཆགས་པ་ཞིག་གི་རྒྱུད་ཡིན”ཞེས་གསུངས།
2 རབ་ཏུ་བྱུང་ཚུལ།
དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཞྭ་དམར་པཎྜི་ཏས་མར་མེའི་བརྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཏེ་མཚན་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་དུ་གསོལ། དེ་རྗེས་སྐུ་ཚེ་འདིའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་པོ་རྗེ་ངག་དབང་ཆོས་འཛིན་ལས་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བདུན་ལ་ཕེབས་པ་མེ་འབྲུག་སྤྱི་ལོ1916ལོར་མཐུ་བ་དགོན་པའི་མཚམས་ཁང་བསམ་གཏན་ཕོ་བྲང་དུ་རྗེ་གསེར་རིའི་མ་ཎི་པཎྜི་ཏ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དགེ་འདུན་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོའི་དྲུང་ནས་དགེ་བསྙེན་དང༌། བར་མ་རབ་བྱུང༌། དགེ་ཚུལ་གསུམ་གྱི་སྡོམ་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཞུས་ཤིང་མཚན་དུ་དགེ་འདུན་བཤད་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་གསོལ།
3 སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།
དགུང་ལོ་དགུ་པ་ས་རྟ་སྤྱི་ལོ1918ལོ་ནས་དབུ་བཙུགས་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བློ་བཟང་ཟླ་བ་རྒྱུན་བཅར་གྱིས་བླ་མ་མཆོད་པ་སོགས་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་འདོན་ཁག་རིམ་གྱིས་གསན་སྦྱོང་མཛད། ལོ་དེར་གློ་བུར་དུ་ཡབ་བསྙུན་གཞིས་རྐྱེན་ཏེ་སྐུ་ཚེ་མ་ཟིན་པས་ཡུམ་ལ་ཐུགས་གསོའི་ཆེད་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྐབས་ཤིག་རིང་གཟིམ་ཁང་དུ་བཞུགས། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་མཐུ་བ་དགོན་དུ་ཕེབས་ནས་འདོན་ཆ་རྣམས་བློ་འཛིན་གྲུབ་རྗེས་རྒྱན་འཇུག་གཉིས་ཐུགས་འཛིན་མཛད། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཀློག་པའི་སློབ་དཔོན་རྗེ་ངག་དབང་ཆོས་འཛིན་དཔལ་བཟང་པོའི་དྲུང་ནས་བསྡུས་གྲྭའི་ཁ་དོག་དཀར་དམར་སོགས་ཀྱི་རྟགས་གསལ་ཁྱབ་བརྡ་གཏོང་ལུགས་ཀྱི་རིག་པ་རྣམས་བསླབ་པའི་དབུ་ཚུགས། དེ་རྗེས་ཡོངས་འཛིན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་གྱི་དྲུང་ནས་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་སོགས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཕྱག་དཔེ་མང་པོའི་བཀའ་ཁྲིད་ཐོབ། དགུང་ལོ་བཅུ་བཞིར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་སྤྱི་ལོ1923ལོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་སྙན་འགྲེལ་དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྙན་ངག་གི་དཔེ་བརྗོད་ཁག་སློབ་ཁྲིད་ཞུས། དེ་ནས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་གཞུང་ཆེན་མངོན་མཛོད་སོགས་མདོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་ཁག་ལ་གསན་བསམ་དང༌། ཀུན་རིག་སོགས་སྔགས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱག་དཔེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ལུང་བཤད་ཁྲིད་སོགས་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་ཆ་ཚང་ལེགས་པར་གསན། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུར་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ1929ལོར་རྗེ་འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོས་མཁན་སློབ་སྦྲགས་མ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་མཆོག་གིས་གསང་སྟོན་མཛད་དེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྲངས་བཅུ་ཚོགས་པའི་དབུས་སུ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་མནོས་ཏེ་མཚན་དུ་འཇིགས་མེད་རིག་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་གསོལ།
4 ཕྱག་ལས་གནང་ཚུལ།
དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔར་ཕེབས་པ་ཤིང་ཁྱི་སྤྱི་ལོ1934ལོར་གཙོ་བོར་ཉིད་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་གསུང་པོད་རྣམས་དཔར་བརྐོ་བྱ་རྒྱུར་དམིགས་ཏེ་མཐུ་བ་དགོན་དུ་པར་རྐོའི་གྲྭ་ཚང་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང༌། དགུང་ལོ་སོ་བརྒྱད་ལ་ཕེབས་པ་མེ་ཕག་སྤྱི་ལོ1947ལོ་ནས་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཀའ་འབུམ་སོགས་ཀྱི་བཤད་ལུང་གི་ཆོས་རྒྱུན་སྤེལ་གནང་མཛད། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་རབ་བྱུང་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་འབོག་ཆོག་བསྐྱངས། དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆུ་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ1953ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྩོམ་སྒྱུར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་འགན་ཁུར་བཞེས་ཤིང་སྒྱུར་རྩོམ་གྱི་མཛད་པ་གནང་བ་མང༌། ཀྲུའོ་ཙུང་ལིས་སྒོས་སུ་ཆོག་མཆན་གནང་བའི་གོ་གནས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་བཅས་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་གཞོན་པའི་འགན་ཁུར་བཞེས། དགུང་ལོ་ཞེ་དགུ་ནས་ང་བཞི་བར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་མཛད། དེ་རྗེས་གེ་སར་སྒྲུང་གི་བསྟན་བཅོས་པར་འགོད་ལེགས་སྒྲིག་ཞུས་དག་གང་དགོས་གཏོང་རོགས་དང་སྦྲགས་ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭར་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པའི་སྟེང་ནས་སྟོན་པའི་རྣམ་ཐར་རྣམས་སྙན་ངག་གི་གཞུང་འགྲེལ་དང་འབྲེལ་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་གནང༌། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུར་ཕེབས་པ་ས་ཕག་སྤྱི་ལོ1959ལོར་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་འགའ་རེ་སྒྱུར་རྩོམ་དང་ཞུས་དག་གི་དོན་དུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་རེ་འདུན་བཞིན་པེ་ཅིང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་ཏེ་དེར་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་ཟླ་གསུམ་ཙམ་བཞུགས་ཚུལ་རང་རྣམ་ལས་གསལ། དགུང་ལོ་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཡོས་སྤྱི་ལོ1963ལོར་དམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུམ་ཆེན་སྐུ་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས། དགུང་ལོ་ང་དྲུག་བཞེས་པ་ཤིང་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ1965ལོའི་ལོ་མཇུག་ནས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་ལས་འགུལ་ཚུགས་ཏེ་ཉེས་མེད་ཉེས་འགེལ་གྱིས་ཟི་ལིང་ནན་ཐའན(南滩)བཙོན་ཁང་དུ་ལོ་ངོ་བཅུ་གཉིས་ལྷག་ཙམ་བཞུགས་དགོས་བྱུང༌།
5 སློབ་གསོའི་ལས་དོན་བསྐྱངས་ཚུལ།
དགུང་ལོ་རེ་དགུ་བཞེས་པ་ས་རྟ་སྤྱི་ལོ1978ལོར་ཀྲུང་གུང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་སྟེ་བཙོན་འགྲོལ་བྱུང་རྗེས་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ནས་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་བཞིན་ཕེབས་ཏེ་སློབ་མ་ཀུན་ལ་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་སེལ་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྣང་བ་གང་ལ་ཅི་འདོད་དུ་བསྩལ། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་བྱ་སྤྱི་ལོ1981ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་བོད་ཡིག་ཞིབ་འཇུག་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སྣེ་ཁྲིད་མཛད་དེ་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ནས་ལྷ་ས་དང༌། ལྷོ་ཁ། གཞིས་རྩེ་སོགས་ཀྱི་གནས་གྲགས་ཆེའི་གྲས་མང་ཆེ་བར་ཕེབས་པ་མ་ཟད། རིག་གཞུང་རྟོགས་ཞིབ་དང་སྙན་སྒྲོན་སོགས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས། སྐུ་ཚེ་གཅིག་རིང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་བྱ་གཞག་ལ་ཐུགས་ནུས་ཡོད་རྒུ་འདོན་གནང་མཛད་དེ་སློབ་མ་གྲངས་ལས་འདས་པ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་ཅིང་སྔ་རྗེས་སུ་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་དང༌། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན། ཀྲུང་གོ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་སློབ་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འཛིན་པ། ཀྲུང་གོ་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འཛིན་པ་བཅས་ཀྱི་གོ་གནས་བཞེས། མཐར་དགུང་གྲངས་དོན་དྲུག་བཞེས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་གླང་སྤྱི་ལོ1985ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས30ཉིན་གྱི་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད5དང་སྐར་མ50ཐོག་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།
6 བརྩམས་ཆོས།
ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ནི་རྣམ་ཐར་དང༌། ལོ་རྒྱུས། དམ་ཆོས། བསླབ་བྱ། སྐར་རྩིས། སྙན་ངག སུམ་རྟགས་དག་གསུམ། ལཉྫ་དང་ཝརྟུ་མ་ཕྱི་སོགས་ལེ་ཚན་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱི་ལྕགས་དཔར་མ་དེབ་བཅུ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ་མེ་ཡོས་(སྤྱི་ལོ་2007)ལོའི་ཟླ་4བར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། 《ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང》《གངས་ཅན་སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས》《དག་ཡིག་ཐོན་མིའི་དགོངས་རྒྱན》《ཐོན་མིའི་བཞད་སྒྲ》《སྙན་ངག་སྤྱི་དོན》《རྒྱ་རྩིས་གོ་དོན》སོགས་ཡོད་ལ། ད་དུང་དེ་དག་མ་འདུས་པའི《དན་ཏིག་དགོན་པའི་དཀར་ཆག》《བསྟན་རྩིས་ཀུན་བཏུས》བཅས་ཀྱི་གསུང་ཐོར་བུ་མང་བོ་ཞིག་ཀྱང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་དོ། །
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
1 དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི 《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》 ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོའི་ཟླ4བའི་དཔར་ཐེངས་དང་པོ། ཤོག་ངོས1705ན་གསལ།
2 བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་དང་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས་བསྒྲིགས་པའི 《གངས་ལྗོངས་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གསེར་གྱི་སྦྲམ་བུ། སྨད་ཆ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1994ལོའི་ཟླ3པར་པར་ཐེངས་གཉིས་པར་དཔར། ཤོག་ངོས2159ན་གསལ།


text:
ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྐུན་པོ་དང་ཇག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་དག་གིས་གྲུང་རིག་རིག་གིས་གོ་སྐབས་ཤིག་འཚོལ་བཞིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེ་ཚོས་གོ་སྐབས་རྙེད་ཚེ། གོ་སྐབས་བླངས་ནས་ང་ཚོའི་དགེ་རྩ་དང་། བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཚེ་སྲོག་འཕྲོག་གི་ཡོད། དེའི་ཕྱིར། དྲན་ཤེས་ནམ་ཡང་ཉམས་འཇུག་རྒྱུ་མེད། གལ་སྲིད་མཚམས་མཚམས་ལ་དྲན་ཤེས་ཉམས་ཚེ། འཁོར་བའི་གནས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་དྲན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲན་ཤེས་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་དགོས།
(འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་དགའ་སྤྲོ་དང་། འཆི་བའི་སྐབས་ཀྱི་ཞི་བདེ། ༡༩༩༧ ལོར་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉིག་ཡོག་ཏུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཧར་ཕེར་ཁོ་ལེན་སི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཐོག་མར་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཤིང་། ༡༩༩༨ ལོར་རྒྱ་གར་ནང་གི་ཧར་ཕེར་ཁོ་ལེན་སི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྱར་དུ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པ་བློ་བཟང་བདེ་ཆེན་གྱིས་བོད་བསྒྱུར་ཞུས་པ་ལས་བཏུས།)