text:
- མདུན་ངོས་སུ། »
- ཚན་རིག་ཤེས་བྱ། , སྐྱེ་དངོས། »
- རྩི་ཤིང་།
སྤེལ་མཁན། : Tsenrig 11/01/2006
ཁྱེད་རང་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ལ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རུང་ཕྱོགས་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་སྔོ་ལྗང་གི་རྩི་ཤིང་མང་པོ་མཐོང་ཐུབ་ངེས་ཡིན། ཤིང་སྡོང་དང་། རྩྭ། མེ་ཏོག་སོགས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡོད་ཚད་ཀྱིས་ཁྱེད་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་ན་ཡོད་པའི་ཅ་ལག་མང་པོ་ཞིག་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁྱེད་ཀྱིས་གྱོན་བཞིན་པའི་རྗིནས྄(jeans) དང་། ཀློག་བཞིན་པའི་དེབ། ཤིང་གི་སྒྲོག་ཙེ་དང་རྐུབ་སྟེགས། ལོངས་སུ་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ཟས་རིགས་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་རྩི་ཤིང་གི་ཐོན་སྐྱེད་འབའ་ཞིག་ཡིན། རྩི་ཤིང་ནི་བེད་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས། གལ་སྲིད་རྩི་ཤིང་མེད་ཚེ་ང་ཚོ་འཚོ་ཐབས་བྲལ་བ་རེད།
རྩི་ཤིང་གིས་ཁེངས་པའི་གོ་ལ།
གལ་སྲིད་ཁྱེད་ཀྱིས་བར་སྣང་ནས་ང་ཚོའི་སའི་གོ་ལ་འདིར་བལྟས་མྱོང་ཡོད་ན། དེ་ནི་སྔོ་ལྗང་གི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ངེས་ཡིན། དེ་ནི་རྩི་ཤིང་ཐེར་འབུམ་ཐེར་འབུམ་མང་པོས་ང་ཚོའི་གོ་ལ་འདིའི་སྐམ་སའི་ས་ཁྱོན་དང་། ཤིང་ནགས། སྤང་ཐང་། ཞིང་ཁ། གླིང་ག་དང་ལྡུམ་ར་བཅས་སུ་ཁེངས་ནས་ཡོད་པས་ཡིན། རྩི་ཤིང་འདི་དག་ནི་སའི་གོ་ལ་འདིར་སྲོག་ཆགས་གནས་ཐུབ་པ་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་དང་། ད་ཡོད་ཀྱི་གོ་ལ་འདི་བཞིན་གནས་བབ་འདིར་གནས་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ང་ཚོ་ལ་སྲོག་རླུང་རྔུབ་སའི་རླུང་ཁམས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རིགས་ལ་འཚོ་རྟེན་གྱི་ཟས་སྣ་ཡོད་པ། སྐྱེ་བཞིན་པའི་རྩི་ཤིང་ཡོད་ཚད་ལ་སྐྱེ་འཕེལ་གྱི་ནུས་པ་སྦྱིན་པའི་ལུད་རྫས་ཡོད་པ་སོགས་ཡོད་ཚད་ནི་རྩི་ཤིང་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད། དེས་ན་དོན་དངོས་ཐོག་རྩི་ཤིང་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ།
ལྗང་མདོག་གི་ཚེ་སྲོག
རྩི་ཤིང་ནི་སྐྱེ་དངོས་རིགས་ཤིག་ཡིན། མི་དང་སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་མི་འདྲ་བར་རྩི་ཤིང་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་གང་འདོད་དུ་འགྲོ་རྒྱུག་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་དང་། ཟས་བཟའ་མི་ཐུབ། གཅིག་གིས་གཅིག་འདེད་རེས་དང་སྐད་ཆའང་བཤད་མི་ཐུབ། ཁོང་ཚོ་ནི་རྙོག་འཛིང་མེད་པའི་ཚེ་སྲོག་གི་རྒྱུ་སྟབས་བདེ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་འཚོ་ཡུན་ཧྲིལ་པོ་ས་གནས་གཅིག་ཏུ་རྩ་བ་ཚུགས་ནས་སྐྱེལ་བ་རེད། ཁོང་ཚོས་ཟས་སྣ་འཚོལ་བར་འགྲོ་རྒྱུག་བྱེད་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་རླུང་ཁམས་ལས་རླུང་རྫས་དང་། ས་གཞི་ལས་ཆུ། ཉི་མ་ལས་འོད་བཅས་འཇིབ་འཐེན་གྱིས་རང་གི་ལོ་འདབ་ཀྱི་ནང་དུ་ཟས་སྣ་གཡོས་པ་རེད། ཁོང་ཚོས་ཟས་སྣ་གཡོས་སྦྱོར་བྱེད་དུས་དམིགས་བསལ་གྱི་རྫས་ཤིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ནི་རྩི་ཤིང་ཁོ་ནའི་ནང་ཡོད་པའི་ལྗང་རྫས (chlorophyll) ཞེས་པའི་རྫས་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་ཧ་ཅང་བཀྲག་མདངས་ཆེ་བའི་ལྗང་མདོག་ཅིག་ཡིན་པས་རྩི་ཤིང་ཕལ་ཆེ་བའི་ཁ་དོག་ལྗང་ཁུར་སྣང་བ་རེད། རྩི་ཤིང་རིགས་ལ་བཟོ་ལྟ་དང་ཆེ་ཆུང་སོགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ལ། ཁོང་ཚོ་ནི་ཆེ་ཆུང་མི་ལེ་མི་ཊར་གཅིག་ལས་ཀྱང་ཆུང་བའི་ངང་རྩྭ(duckweed)1 ནས་ཆེན་པོ་མི་ཊར་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་ལྔ་ལས་བརྒལ་བའི་ཤིང་སྡོང་ཟཱིཁོ་ཡཱ (sequoia)2 དབར་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱིན་ཡོད། ཤིང་སྡོང་འདི་ནི་ད་ལྟའི་ཆར་སའི་གོ་ལ་འདིའི་སྟེང་གི་སྐྱེ་དངོས་རིགས་ལས་གཟུགས་བོངས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། ཆེ་ཆུང་འདི་གཉིས་ཀྱི་དབར་ལ་ད་དུང་སྐྱེ་དངོས་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་བར་དུ་ཚན་རིག་པ་ཚོས་རྩི་ཤིང་རིགས་མི་འདྲ་བ་ཁྲི་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཙམ་ཟིན་ཐོར་བཀོད་ཟིན་པ་རེད། ྾྾྾རྩི་ཤིང་རིགས་གང་ལ་གནས་སྡོད་བྱེད་དམ།
རྩི་ཤིང་རིགས་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་སྐྱེ་འཚར་གྱི་ཆེད་དུ་ས་བཅུད་ལ་བརྟེན་དགོས། ས་བཅུད་ཟེར་བ་ནི་ཆུ་དང་རླུང་། རྡོ་ཐལ། སེམས་ཅན་དང་རྩི་ཤིང་རིགས་ཀྱི་བེམ་རོ་བཅས་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སྐམ་ས་དང་བརླན་གཤེར་གར་ཡོད་ས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན། དེས་ན་རྩི་ཤིང་རིགས་ནི་སའི་གོ་ལའི་སྐམ་ས་གང་ནས་ཀྱང་རྙེད་ཐུབ་ལ། གནས་གང་ཞིག་ནས་ས་བཅུད་དང་། ཆུ། ཉི་མའི་འོད་བཅས་རྙེད་ཐུབ་ན་དེ་རུ་རྩི་ཤིང་སྐྱེ་ཐུབ། འོན་ཀྱང་བྲག་ཕུག་ལྟ་བུ་ཉི་འོད་མེད་པའི་མུན་ཁྲོད་དང་། གྲང་ངར་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ཡུལ་དཔེར་ན་འཛམ་གླིང་ལྷོ་སྣེ་དང་བྱང་སྣེ་ལྟ་བུ། ཡང་ན་ས་བབས་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་རི་རྩེ་གངས་ཀྱིས་བཟུང་བ་དང་། བརླན་གཤེར་མེད་པའི་སྐམ་ས་བྱེ་ཐང་ལྟ་བུ་རུ་རྩི་ཤིང་རིགས་སྐྱེ་མི་ཐུབ། རྩི་ཤིང་མང་པོ་ཞིག་ནི་ཆུའི་ནང་དང་། ཁྲོན་པ། གཙང་པོ། མཚོ་དང་མཚེའུ་བཅས་སུ་འཚོ་གནས་བྱེད་པ་དང་། ཕ་བོང་ལ་འབྱར་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། ཡང་ན་གཙང་པོའི་མཐིལ་ལ་རྩ་བ་ཚུགས་པའམ་ཆུའི་སྟེང་ལ་གཡེང་ནས་སྡོད་པ་རེད། གཞན་རྟེན་རྩི་ཤིང་(piphytes)3 ངམ་ཡང་ན་རླུང་རྟེན་རྩི་ཤིང་ (air plant) དུ་འབོད་པའི་རྩི་ཤིང་རིགས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་བརླན་གཤེར་རྣམས་རླུང་ཁམས་ལས་འཇིབ་འཐེན་བྱེད་ཐུབ་པས་ཁོང་ཚོར་རྩ་བ་ཡང་མེད། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་ཚོ་ནི་བྲག་རྡོ་དང་། རྩིག་གྱང་། རྩི་ཤིང་གཞན་བཅས་ཀྱི་སྟེང་དུ་སྐྱེ་འཚར་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན།
རྩི་ཤིང་རིགས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཟས་སྣ་ཇི་ལྟར་འཚོལ་བ་ཡིན་ནམ།
རྩི་ཤིང་རིགས་འཚོ་གནས་ཐུབ་པ་ལ་ཉི་མའི་འོད་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཟས་སྣ་བཟོ་དགོས། ཁོང་ཚོས་བྱེད་ལས་འདི་ཉིད་འོད་ཀྱི་སྡེབ་སྦྱོར (photosynthesis)4 ཞེས་པའི་བྱེད་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལོ་འདབ་ནང་དུ་སྤེལ་དགོས་པ་དང་། ལོ་འདབ་ཀྱི་ནང་དུ་ཟས་རིགས་བཟོ་གྲྭ་ཆུང་ཆུང་ཁལོརོ་ཕལས྄་ཊས྄(chloroplasts) ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་ནི་ལྗང་རྫས་ཀྱིས་ཁེངས་ཤིང་ལྗང་རྫས་དེ་དག་གིས་ཉི་འོད་འཇིབ་འཐེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ཉི་འོད་ལས་བྱུང་བའི་ནུས་ཤུགས་དེ་དག་རྫས་སྦྱོར་གྱི་ནུས་པར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་དང་། དེས་བརླན་གཤེར་དང་རླུང་ལས་བྱུང་བའི་ནུས་པ་དག་རྩི་ཤིང་གི་ཟས་བཅུད་ལ་སྒྱུར་བཞིན་ཡོད། དེ་ལྟར་རྩི་ཤིང་གིས་ཟས་བཅུད་དེ་དག་བེད་སྤྱད་ནས་ཡལ་ག་གསར་པ་སྐྱེད་པ་དང་འཚར་ལོངས་བྱེད་པ་རེད།
རྩི་ཤིང་གི་ཡན་ལག་གཙོ་བོ་ཁག
དཔེར་མཚོན་གྱི་རྩི་ཤིང་ཞིག་ལ་རྩ་བ་དང་། གཞུང་རྟ། ཡལ་ག། ལོ་འདབ། མེ་ཏོག་བཅས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེའི་ནང་ངོས་སུ་ཡན་ལག་འདྲ་མིན་ལ་ཆུ་དང་བཅུད་རྫས་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་སྦུ་གུ་ཡོད། སྦུ་གུ་དེ་དག་ནི་ཛཡི་ལེམ (xylem) དང་པལོ་ལྭའམ (phloem) ཟེར་བའི་རྩི་ཤིང་གི་ཕུང་གྲུབ (plant tissue)5 རིགས་གཉིས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།། པལོ་ལྭའམ་དང་ཛཡི་ལེམ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་རྩི་ཤིང་རིགས་ལ་རྩ་སྦུག་གི་རྩི་ཤིང་(vascular plants) ཟེར་ཞིང་། ཧ་ལམ་རྩི་ཤིང་ཕལ་ཆེ་བ་འདིའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ང་ཚོར་ཤ་བལ་(liverworts) ལྟ་བུའི་རྩི་ཤིང་རྩ་སྦུག་མེད་པའི་རིགས་ཀྱང་ཡོད། ཁོང་ཚོར་ཟས་བཅུད་དང་གཤང་གཅི་སོགས་འདོར་ལེན་བྱེད་སའི་མ་ལག་ལོགས་སུ་མེད་པར་ལུས་ཕུང་རང་སྟེང་ནས་བྱེད་སྒོ་དེ་དག་སྤེལ་བ་ཡིན།
རྩི་ཤིང་གི་སྦུབས་ཕྲན།
སྐྱེ་དངོས་གཞན་ཀུན་དང་མཚུངས་པར་རྩི་ཤིང་རྣམས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཕྲ་བའི་གྲུབ་ཆ་སྦུབས་ཕྲན་ཞེས་པ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན། རྩི་ཤིང་གི་སྦུབས་ཕྲན་ནི་སེམས་ཅན་རིགས་ཀྱི་སྦུབས་ཕྲན་དང་མི་འདྲ་བར་ཁོང་ཚོར་སྲ་ཞིང་མཁྲེགས་པའི་སྦུབས་ཕྲན་གྱི་ཤུན་པགས་ཡོད། གལ་སྲིད་ཁྱེད་ཀྱིས་ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་སྤྱད་ནས་རྩི་ཤིང་གི་སྦུབས་ཕྲན་ལ་བལྟས་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་ནམ་ཡང་ས་ཕག་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གམ་ཡང་ན་ཁང་ཆུང་གྲུ་བཞི་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ངེས་ཡིན། རྩི་ཤིང་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་པ།
སྐྱེ་དངོས་གཞན་ཀུན་དང་མཚུངས་པར་རྩི་ཤིང་རིགས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་ཕྱི་མ་སྤེལ་བ་དང་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པ་རེད། མེ་ཏོག་སྐྱེད་པའི་དཔེར་མཚོན་གྱི་རྩི་ཤིང་ཉལ་ཐའི་མེ་ཏོག(poppy) ལྟ་བུར་མཚོན་ན། དེས་ཟེགས་རྡུལ་ཕོ་པཱོ་ལེན(pollen)དང་ཟེགས་རྡུལ་མོ་ཨོ་ལྭིཡོ་(ovule) ཟེར་བའི་སྦུབས་ཕྲན་མི་འདྲ་བ་གཉིས་སྐྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། སྦུབས་ཕྲན་མི་འདྲ་བ་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ས་བོན་སྐྱེད་པ་དང་དེ་ལས་རིམ་བཞིན་རྩི་ཤིང་གསར་པ་སྐྱེ་བ་རེད། རྩི་ཤིང་གཞན་དག་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་སྟབས་བདེ་བའི་སྒོ་ནས་རིགས་མྱུག་སྐྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། རྩྭ་ལྡུམ་རེ་ཟུང་ནི་རྩ་བའི་ཟུར་ངོས་ནས་སྐྱེ་ཐུབ་པ་དང་དེ་ཚོར་འོག་གཞུང་ངམ་འོག་རྩ (rhizomes)6 ཞེས་འབོད་པ་རེད། རྗེས་སུ་དེ་ཚོ་ཡར་འཚར་སྐྱེད་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་སྔར་གྱི་མ་སྡོང་དང་ཁ་གྱེས་ནས་རྩི་ཤིང་གསར་པ་ཞིག་ལ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།
རྩི་ཤིང་རིགས་བྱུང་ནས་ད་བར་ལོ་ངོ་ཅི་ཙམ་སོང་ཡོད་དམ།
ཚན་རིག་པ་ཚོས་རྩི་ཤིང་རིགས་ནི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ཙམ་གྱི་སྔ་རོལ་ནས་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ཐོག་མར་སྐྱེ་འགོ་ཚུགས་པར་བསམ་བཞིན་ཡོད་ལ། དེའི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ཧ་ཅང་མང་པོའི་རྗེས་ཏེ། རོབ་རྩིས་ཙམ་བྱས་ན་ལོ་ངོ་ས་ཡ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་གཞི་ནས་སྐམ་སའི་ཐོག་ཏུ་རྩི་ཤིང་རེ་ཟུང་བྱུང་བར་འདོད། རྩི་ཤིང་རྙིང་པ་རྣམས་འཇིག་ཞིང་རུལ་བ་དང་མཉམ་དུ་རྩི་ཤིང་གསར་པ་སྐྱེ་བར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་མཐུན་རྐྱེན་དེ། ས་གཤིན་རིམ་བཞིན་འཕེལ་བ་དང་རྩི་ཤིང་གསར་པ་སྐྱེ་རྒྱུ་ལས་སླ་ནས་སླ་རུ་ཕྱིན་པ་རེད། དེ་ལྟར་རྩི་ཤིང་རིགས་སྐམ་སའི་ས་ཁྱོན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོར་ཁྱབ་པ་དང་ཆེས་ཐོག་མའི་ཤིང་ནགས་གྲུབ་པར་གྱུར། ལོ་རྒྱུས་མ་བྱུང་སྔོན་གྱི་རྩི་ཤིང་རིགས་ཁ་ཤས་ཤིག་ནི་འགྱུར་རྡོ་རུ་གཅེས་ཉར་གྱིས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་དུས་རབས་རིམ་བགྲོད་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་རྩི་ཤིང་རིགས་ལ་འཕོ་འགྱུར་ཇི་ལྟར་བྱུང་ལུགས་ཀྱི་གསང་བརྟོལ་རྒྱུ་ཆར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། གཞན་ཡང་ང་ཚོས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་པའི་རྡོ་སོལ་ནི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་མང་པོའི་སྔོན་གྱི་རྩི་ཤིང་རིགས་ས་འོག་ཏུ་ཤོར་བ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།
རྩི་ཤིང་གིས་དབུགས་གཏོང་ལེན་བྱེད་པ།
རྩི་ཤིང་གིས་ང་ཚོའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་སྟེ། སའི་གོ་ལའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་རླུང་ཁམས་འདི་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། མི་དང་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གིས་དབུགས་གཏོང་ལེན་བྱེད་དུས། ཁོང་ཚོས་འཚོ་རླུང་ (oxygen) ཟེར་བའི་རླུང་ཞིག་རྔུབ་པ་དང་། ནག་རླངས་ཉིས་འགྱུར (carbon dioxide) ཟེར་བའི་རླུང་ཞིག་ཕྱིར་འབྱིན་བྱེད། འོན་ཀྱང་། རྩི་ཤིང་རིགས་ཀྱིས་ཉི་འོད་ལ་བརྟེན་ནས་ཟས་སྣ་བཟོ་དུས་ཏག་ཏག་མི་དང་སེམས་གཞན་དག་གི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཡིན། ཁོང་ཚོས་ནག་རླངས་ཉིས་འགྱུར་ནང་དུ་རྔུབ་པ་དང་། འཚོ་རླུང་ཕྱིར་འབྱིན་བྱེད། དེའི་ཕྱིར། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤིང་ནགས་ནང་གི་རྩི་ཤིང་དང་། སྤང་ལྗོངས། རྒྱ་མཚོ་བཅས་ཀྱིས་ད་གཟོད་སའི་གོ་ལ་འདིར་མི་དང་སེམས་ཅན་གཞན་དག་འཚོ་གནས་ཐུབ་པར་ཁག་ཐེག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།
རྩི་ཤིང་དང་ཟས་ཀྱི་ཕྲེང་བ།
ཟས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་རིགས་ཀྱིས་གཅིག་གིས་གཅིག་བཟའ་རེས་བྱེད་པའི་སྐྱེ་དངོས་རིགས་ཀྱི་འཁོར་འགྲོས་ཤིག་ཡིན་ལ། རྩི་ཤིང་རིགས་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་སྐྱེ་དངོས་ཡོངས་ཀྱི་ཟས་ཀྱི་ཕྲེང་རིམ་ཆེས་འོག་མ་ན་ཡོད་པས་འཚོ་གནས་ཐད་མེད་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། རྩི་ཤིང་རིགས་ཀྱིས་ཧམ་སྤུ (fungi) དང་འབུ་ཕྲ (bacteria) སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐྱེ་དངོས་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཟས་སྣ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཤ་གཟན་སེམས་ཅན་ཚོས་ཀྱང་རྩི་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་ཚོའི་འཚོ་བརྟེན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་རྩྭ་གཟན་སེམས་ཅན་ཡིན་པས་སོ།།
མིའི་འཚོ་རྟེན།
འགྲོ་བ་མིའི་ཟས་ཀྱི་ཕྲེང་བའི་ཐད་ནས་བཤད་ན་ཡང་རྩི་ཤིང་རིགས་ནི་ཟས་ཀྱི་ཕྲེང་བའི་གཤམ་འོག་ལ་ཡོད། ཐད་ཀར་རམ་ཡང་ན་བརྒྱུད་ནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཧ་ལམ་ང་ཚོས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ཟས་སྣ་ཕལ་ཆེ་བ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་འབྲས་དང་། གྲོ། མ་རྨོས་ལོ་ཏོག་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་འབྲུ་རིགས་དང་། ཀུ་ཤུ་དང་། ངང་ལག སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཤིང་ཏོག་དང་། པད་ཚལ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཚལ་སྣ་བཅས་ཧ་ཅང་ཁྱོན་ཆེ་བཟའ་བཞིན་ཡོད། མ་ཟད་ང་ཚོས་རྩི་ཤིང་གི་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་བྱེ་མ་ཀ་ར་དང་། ཇ་ཤིང་། ཅོཀ་ལེཊ་སོགས་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་རྩི་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་འཚར་བའི་བ་གླང་དང་། ལུག་སོགས་ཀྱི་ཤ་བཅས་བཟའ་བཞིན་ཡོད།
ལོ་ངོ་ཁྲི་གཅིག་ལྷག་གི་ཡར་སྔོན་བར་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྩྭ་ལྡུམ་གྱི་རྩ་བ་དང་། རི་ལ་སྐྱེས་པའི་རྩི་ཤིང་གཞན་དག་འཚོལ་སྡུད་ཀྱིས་ཁ་ཟས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། དེང་སྐབས་ང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཞིང་ཁར་འདེབས་ལས་བྱས་པའི་རྩི་ཤིང་རིགས་གཙོ་བོར་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད། དུས་རབས་མང་པོའི་ཁྲོད་དུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་སྤེལ་བྱེད་སླ་ལ་སྤྱོད་སྒོ་མང་བའི་རྩི་ཤིང་རིགས་འཚོལ་སྡུད་ཀྱིས་སྔོན་ཆད་རི་ལ་སྐྱེས་པའི་རྩྭ་ལྡུམ་རིགས་ཀྱང་འདེབས་ལས་ཀྱིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྩི་ཤིང་གསར་པ་སྐྱེ་སྤེལ་བྱས་ཡོད། དཔེར་ན་དེང་སྐབས་ཀྱི་གྲོ་ཞིང་ནི་སྔོན་ཆད་ཀྱི་རི་སྐྱེས་རྩྭ་ལྡུམ་ཨིན་ཀའོང་(einkorn) ཞེས་པ་ལས་འདེབས་ལས་ཀྱིས་གསར་སྤེལ་བྱས་པ་དང་། སྔོན་ཆད་ཀྱི་དེ་དང་བསྡུར་ན་འདི་ལ་ས་བོན་ཆེ་ཞིང་ཟས་སྣའང་ཁྱོན་ཆེ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ྾྾྾ རྩི་ཤིང་རིགས་ལ་སྤྱོད་སྒོ་གཞན་དག་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ།
ཁ་ཟས་གཅིག་པུ་མིན་པར་རྩི་ཤིང་རིགས་ལ་སྤྱོད་སྒོ་འདྲ་མིན་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཡོད། དེང་སྐབས་ཀྱི་སྨན་རྫས་དཔེར་ན་གཉན་འཇོམས་སྨན་ཨེས྄་པརིན (aspirin) 7 དང་། མོར་ཕྷིན (morphine) 8 ཁུཡི་ནན (quinine) 9 སོགས་ནི་ང་ཚོས་གསང་བརྟོལ་བྱས་པའི་རྩྭ་སྨན་ཐོག་མའི་གྲས་དག་ཡིན། ཇ་ཤིང་ལོ་མ་དང་། ཐ་མག་སོགས་ལས་སྣོན་བྱས་པའི་བཟི་སྨན་ཕལ་ཆེ་བ་དང་། གྱོན་གོས། འགྱིག་རིགས། ཁང་པ། གྲུ་གཟིངས་ སོགས་ང་ཚོར་མཁོ་བའི་དངོས་རིགས་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཞིག་ནི་རྩི་ཤིང་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་དག་བཟོ་མཁན་གྱི་མི་ཁྲི་སྟོང་མང་པོའི་ལས་ཀ་ཡང་རྩི་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།
ཚིག་གནད་མཆན་འགྲེལ།
1 ཆུ་ངོགས་སུ་འཕྱོ་ནས་སྐྱེས་པའི་རྩྭ་ཕྲན་ཞིག་སྟེ། རྩ་བ་དང་གཞུང་རྟ་སོགས་མེད་ལ་ཆུང་ཞིང་སྒོར་བའི་ལོ་ འདབ་ཅན་ཞིག་ཡིན། ཚ་གྲང་སྙོམ་པའི་ཆུའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན།
2 ཁེ་ལོ་ཕྷོར་ནིཡ་ཡི་སྡོང་རྒན་ཏེ། ཁེ་ལོ་ཕྷོར་ནིཡ་རུ་སྐྱེས་པའི་བོངས་ཆེ་ལ་མདོག་དམར་བའི་ཤིང་སྡོང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན།
3 གཞན་གྱི་སྟེང་དུ་སྐྱེ་འཚར་བྱེད་པའི་རྩི་ཤིང་རིགས་ཤིག་སྟེ། ཁོང་ཚོས་རྩི་ཤིང་གཞན་གྱི་སྟེང་ངམ་ཡང་ན་གཞན་གྱི་རོགས་འདེགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཚར་ལོངས་བྱེད་པའི་རྩི་ཤིང་རིགས་ཤིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་བཅུད་རྫས་ཀྱི་ཆེད་དུ་གང་ལ་བརྟེན་པའི་ཡུལ་དེར་ལྟོས་མི་དགོས་པར་རང་ངོས་ནས་མཁོ་སྒྲུབ་བྱེད་ཐུབ།
4 འོད་ཀྱི་སྡེབ་སྦྱོར། ཉི་འོད་དང་ཆུ་རླུང་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་འདབ་ནང་ཟས་བཅུད་སྡེབ་སྦྱོར་བྱེད་པའི་བྱེད་ལས་ལ་ཟེར།
5 སྐྱེ་དངོས་ནང་གི་སྦུབས་ཕྲན་གྱི་ཚོགས་ཤིག། སྦུབས་ཕྲན་འབོར་ཆེན་ཞིག་གིས་གྲུབ་པའི་སེམས་ཅན་དང་རྩི་ཤིང་གཉིས་ནང་གི་སྐྱེ་ལྡན་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ཆ་ཞིག་སྟེ། དེ་དག་ཚང་མར་ཆགས་དབྱིབས་དང་བྱེད་ལས། དེ་བཞིན་སྦུབས་ཕྲན་ནང་ཁུལ་གྱི་རྫས་རིགས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱི་ཚུལ་སོགས་ཕན་ཚུན་འདྲ་མཚུངས་ཡོད། ཕུང་གྲུབ་ཅིག་གི་གཞི་རྩའི་གྲུབ་ཆ་བཞི་ནི་དབང་རྩ་དང་། ཤ་རྒྱུས། གོང་ཤུན།(epidermal) མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་པབཅས་ཡིན་ནོ།།
6 ས་འོག་གི་གཞུང་རྟ་སྟེ། རྩི་ཤིང་ཞིག་གི་རྩ་བ་དང་ས་ངོས་སུ་ཐོན་པའི་གཞུང་རྟ་གཉིས་དབར་གྱི་གཞུང་རྟ་སྟེ། ས་འོག་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་རྩ་བའི་ཆ་ཤས་མིན་པར་གཞུང་རྟའི་ཆ་ཤས་ཡིན། དེས་རྩ་བ་དང་མྱུ་གུ་སྐྱེད་ཐུབ་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་མྱུག་གུ་དེ་ལས་རྩི་ཤིང་གསར་པ་འཕེལ་བ་རེད།
7 ཟུག་འཇོམས་སྨན་ཞིག་སྟེ། གཉན་ཁ་དང་ན་ཟུག ཚ་ཚད་སོགས་འཇོམས་ཤིང་ཁྲག་བརླིང་བྲི་བའི་བཟི་ཁ་ཅན་གྱི་སྨན་ཞིག་ཡིན།
8 ཟུག་འཇོམས་བཟི་སྨན། སྐྱུར་རྫས་འཇོམས་པའི་བཟི་སྨན་ཞིག་སྟེ་ཡུན་རིང་བསྟེན་ན་ངན་གོམས་ཆགས་པར་འགྱུར།
9 དུག་སྦྲང་ལས་འགོས་པའི་ཚད་རིམ་མ་ལེ་རི་ཡ་(Malaria) ཞེས་པའི་བཟི་སྨན་ཏེ། cinchona ཞེས་པའི་ཤིང་སྡོང་ལས་བཟོས་པའི་བཟི་སྨན་རོ་ཁ་བ་ཞིག འདར་ཚད་མ་ལེ་རི་ཡ་བཅོས་ཐབས་ལ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་ཡིན།


c: text/html

text:
༄༅།། རྩོམ་རིག་གི་ཐོག་མའི་འབྱུང་རྩ་དང་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
སྟོབས་རྒྱལ།
དང་པོ། རྩོམ་རིག་གི་འབྱུང་རྩའི་སྐོར།
རྩོམ་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུ་རྩོམ་རིག་དེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། འཕེལ་རྒྱས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་སོགས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད་ལོ་རྒྱུས་ངེས་གཏན་ཞིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡིན། རྩོམ་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུ་རྩོམ་རིག་གི་འབྱུང་རྩ་དང་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར་ལ་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཞིག་མཆིས་ལ་དེར་འགྲེལ་ཚུལ་ཡང་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། དེར་བརྟེན་འདིར་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་བསྡུར་ཞིབ་ཅིག་བྱས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཚེ་རྩོམ་རིག་གི་འབྱུང་རྩ་དང་དེའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བརྒྱུད་རེམ་གསལ་འདོན་བྱ་རྒྱུར་རོགས་རམ་གྱི་ནུས་པ་མི་ཆུང་བ་ཞིག་ཐོན་ཐུབ།
རྩོམ་རིག་གི་འབྱུང་རྩའི་གནད་དོན་དེ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་རྩོམ་རིག་གི་ལས་འགུལ་དང་ཆེས་ཐོག་མའི་དཔལ་འབྱོར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་ལ། མི་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ཚོད་རིང་པོའི་ནང་དུ་རྩོམ་རིག་གི་ཐོག་མའི་འབྱུང་རྩའི་སྐོར་ཞིབ་དཔྱད་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་ཤིག་གྲུབ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གཙོ་བོའི་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་འདི་ལྟ་སྟེ།
དང་པོ། ལད་ཟློས་བྱས་པ་ལས་རྩོམ་རིག་བྱུང་བ་ཡིན་ཟེར།
ལད་ཟློས་བྱས་པ་ལས་རྩོམ་རིག་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་པའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རྟག་པར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ནུབ་ཕྱོགས་རྩོམ་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུ་ལྟ་ཚུལ་དེས་ཆེས་གལ་ཆེ་བའི་གནས་བབ་བཟུང་ཡོད། གནའ་བོའི་ཞི་ལ་ཡི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་མཁས་ཅན་ད་མོ་ཁེ་ལི་ཐི་སིས་ལྟ་ཚུལ་དེ་གསལ་པོར་བཏོན་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གིས་“ཆེས་གལ་ཆེ་བའི་ལས་ཀ་འགའ་ཞིག་ང་ཚོས་དུད་འགྲོར་ལད་ཟློས་བྱས་པ་མ་ཟད། དུད་འགྲོའི་སློབ་ཆུང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱེ་མ་ལེབ་ལས་རས་འཐག་དང་གོས་ཚེམས་སྟངས་ཤེས་པ་དང་། བྱ་ཁུག་རྟ་ནས་ཁང་པ་བཟོ་སྟངས་ཤེས་པ། ངང་པ་དང་བྱ་རི་སྐྱེགས་སོགས་གཞས་གཏོང་མཁན་ནས་ང་ཚོས་གཞས་གཏོང་སྟངས་ཤེས་པ་རེད་”ཅེས་དང་“མིའི་སྐད་བརྡ་ནི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་ཁུག་ལ་ལད་ཟློས་བྱས་པ་ཡིན་ལ་སྒྲ་དབྱངས་ནི་རླུང་གི་ལད་ཟློས་ཡིན་”ཞེས་གསུངས། དེའི་རྗེས་སུ་ཡ་ལི་ཧྲི་ཏོ་ཐ་ཡིས་མཛད་པའི་《སྙན་ངག་རིག་པ་》ཞེས་པའི་ནང་དུ་མུ་མཐུད་རིག་པས་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱས་ཡོད་པ་སྟེ་“ལད་ཟློས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།མིས་ཐོག་མར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དེའང་ལད་ཟློས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཞིག་ཡིན། ལད་ཟློས་དེ་མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བཤད་ན་ཆུང་བའི་དུས་ནས་མངོན་པར་མཚོན་བཞིན་ཡོད་”ཅེས་དང་“སྤྱིར་བཏང་ནས་བཤད་ན། སྙན་ངག་གི་འབྱུང་རྩ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་ལས་གྲུབ་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་”རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་གཉིས་ནི་“གཅིག་ནི་ལད་ཟློས་དང་། གཉིས་ནི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་དལ་ལྷོད་ཀྱི་ཚོར་བ་དེ་ཡིན་”དེ་དག་ནི་མིའི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། མི་འདྲ་བའི་ས་ནི་དབྱིབས་བཟོའི་སྒྱུ་རྩལ་ནི་“ཚོས་མདོག་དང་བཟོ་ལྟར་ལད་ཟློས་བྱས་པ་དང་”རོལ་མོ་ནི་“སྐད་གདངས་ལ་ལད་ཟློས་བྱས་པ། ” སྙན་ངག་ནི་“སྐད་ཆ་དང་སྒྲ་གདངས་དལ་ལྷོད་ལ་ལད་ཟློས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་”ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་ལས་རྩོམ་རིག་གི་འབྱུང་རྩ་ནི་ལད་ཟློས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་ལད་ཟློས་བྱས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པ་དེར་རྒྱུ་མཚན་ངེས་ཅན་ལྡན་ཡོད་དེ། གནའ་རབས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དེ་དག་ལ་ལད་ཟློས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། འཕེལ་རྒྱས་ཆེ་ཆེར་ཕྱིན་ཡོད་པའི་དེ་རིང་ཡང་སྒྱུ་རྩལ་འགའ་རེར་ལད་ཟློས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། ཡིན་ནའང་ཡ་ལི་ཧྲི་ཏོ་ཐ་ཡིས་ལད་ཟློས་བྱེད་པ་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཟེར་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་ལས་ལད་ཟློས་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་ལག་ལེན་དང་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་སྐོར་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་མེད་པ་རེད།
གཉིས་པ། རྩེད་འཇོ་ལས་རྩོམ་རིག་བྱུང་བ་ཡིན་ཟེར་བ།
རྩེད་མོ་ལས་རྩོམ་རིག་བྱུང་བ་ཡིན་ཟེར་བའི་ལྟ་བ་འདི་ཐོག་མར་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་འཇར་མན་གྱི་མཁས་པ་ཁང་ད་ཞེས་པས་བཏོན་ཞིང་ཁང་ད་ཡི་ལྟ་བ་ལྟར་ན། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ནི་ཡིད་སྤྲོས་ཀྱི་ནུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རང་དབང་གི་བྱ་འགུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྙན་ངག་ནི་”ཡིད་སྤྲོས་ནུས་པའི་རང་དབང་གི་རྩེད་མོ་ཡིན་”“རོལ་མོ་ནི་ཚོར་ཤེས་ཀྱི་རྩེད་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཡིན་”སྒྱུ་རྩལ་དེ་རང་དབང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་ལ། དེའི་ཆ་ནས་སྒྱུ་རྩལ་དང་རྩེད་མོ་གཉིས་ལ་མཚུངས་ཆོས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པར་སེམས་ཏེ། སྒྱུ་རྩལ་ནི་རྩེད་མོ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྒྱུ་རྩལ་དང་རྩེད་མོ་གཉིས་ཀས་མི་ལ་བདེ་བ་སྟེར་ཐུབ་པ་དེ་རེད། ཕྱིས་སུ་འཇར་མན་གྱི་ཞི་ལ་ཟེར་བ་དང་དབྱིན་ཇིའི་མཁས་པ་སི་པིང་སེད་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ལྟ་བ་དེ་འཛིན་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་ནས་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་ཆགས་པ་དང་། གྲུབ་མཐའ་འདིའི་ལྟ་བ་གཙོ་བོ་ནི། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་རྩེད་མོ་ཡིན་པར་འདོད། དེས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུ་ཤུགས་རྐྱེན་གཏིང་ཟབ་བཞག་ཡོད། ཞི་ལ་ཡིས་ལད་ཟློས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ནི་མེད་ན་མི་འགྲིག་པའི་གྲུབ་ཆ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡིན་རུང་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་འབྱུང་བའི་ནུས་པ་དངོས་དེ་མ་ཡིན། ལད་ཟློས་ཀྱི་རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་ད་དུང་ནུས་པ་སྔ་མ་ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ། རྩེད་འཇོ་ཡིན། དེར་བརྟེན་སྒྱུ་རྩལ་འབྱུང་བའི་ནུས་པ་གཙོ་བོ་དེ་རྩེད་འཇོ་ཡིན། རྩེད་འཇོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩོམ་རིག་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། མི་རྣམས་དུད་འགྲོའི་ཁོངས་ལས་ཁ་བྲལ་རྗེས་མཛེས་རྒྱན་དང་རྩེད་འཇོ་ལ་དགའ་བ་ནི་རྩོམ་རིག་འབྱུང་བའི་གཞི་དེ་ཡིན་པར་འདོད། བརྗོད་ཚུལ་དེ་རིགས་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང་སེམས་ཁམས་རེག་པའི་ཕྱོགས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཤིང་། གནའ་རབས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལག་ལེན་གྱིས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་ནུས་པར་མཐོང་ཆེན་བྱས་མེད་པ་རེད། སི་པིང་སེད་ཀྱིས་སྒྱུ་རྩལ་དང་རྩེད་མོ་ཚང་མ་ནུས་ཤུགས་ལྷག་མ་ཕྱིར་བཏོན་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན། མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་མྱོང་ཚོར་ནི་རྩེད་མོས་བསླང་བའི་ཚོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྩེད་མོ་ནི་འཚོ་བའི་སྐྱེལ་སྟངས་ཐད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལ་གཞིགས་ན་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་མིན་ཕྱིར་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོས་ནས་དམིགས་ཡུལ་གང་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་རྩེད་མོ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང་ཐ་ན་ངལ་རྩོལ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱང་རྩེད་མོ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།
གསུམ་པ། ལྷ་པ་དང་མོ་པའི་ལག་ལེན་ལས་རྩོམ་རིག་བྱུང་བ་ཡིན་ཟེར་བ།
རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་འདི་ནི་དབྱིན་ཇིའི་མིའི་རིག་པ་མཁས་ཅན་ཨད་ད་ཧ་·ཐ་ལ་ཡིས་བཏོན་གནང་བ་དང་། དེ་རྗེས་མཁས་པ་ཁག་གཅིག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཚོའི་ངོས་འཛིན་དུ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ནི་གནའ་རབས་ལྷ་འབེབས་མཁན་གྱི་ལག་ལེན་ནང་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད། སྐབས་དེར་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་རང་གི་འཚོ་བ་དང་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ནམ་ཡང་གཅན་གཟན་གཏུམ་པོ་སྣ་ཚོགས་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པ་དང་ཉི་ཟླ་སྐར་གསུམ། རི་ཆུ། ཆར་རླུང་། གློག་ཐོག་སོགས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐབས་མེད་པར། དེ་དག་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་བློ་ངོར་མི་ཤོང་བའི་གསང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་ཅིང་ལྷ་རུ་བཀུར་ནས་མི་རྣམས་ཀྱིས་རི་དྭགས་རྔོན་པར་འགྲོ་བ་དང་ཡང་ན་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ལས་ཀ་ཅི་བྱས་ཀྱང་རང་གི་བསམ་དོན་བདེ་བླག་ངང་འགྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་རང་གི་བསམ་བློའི་རྒྱབ་རྟེན་ལྷ་དེ་དག་ལ་བཅོལ་བ་དང་། ལྷ་དེ་དག་ལ་མཆོད་བསྟོད་བྱས་ན་ཐུགས་དགྱེས་ཤིང་རང་ཉིད་ལ་གྲོགས་གཏན་བྱེད་པར་བསམ་པས། ལྷ་ལ་མཆོད་བསྟོད་བྱེད་པའི་སྲོལ་དེ་བྱུང་བ་དང་རིམ་བཞིན་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་གྲུབ་པ་མ་ཟད། དེ་རྗེས་ཆེད་ལས་ཀྱི་ལྷ་པ་དང་མོ་པ་སོགས་བྱུང་། ལྷ་པ་དང་མོ་པ་དེ་དག་ནི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་མཁན་དང་། དབང་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་སུ་གྱུར་ཅིང་ཁོ་ཚོའི་མོ་ཚིག་དང་རི་མོ་ལྷ་འབེབས་གསོལ་བསྟོད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་ལག་ལེན་གྱི་ནང་ནས་རྩོམ་རིག་བྱུང་བར་འདོད། མོ་བཤད་ནི་ཀླད་པའི་འགུལ་བསྐྱོད་ལས་ཐོན་པ་སྟེ། རྩོམ་པ་པོའི་རྩོམ་གྱི་བསམ་གཞིགས་ལས་བྱུང་བའི་ངལ་རྩོལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་སྙམ་པ་དང་། དེ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འདུ་ཤེས་དང་མཛེས་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་དང་སྐབས་དེའི་ཐུན་མོང་གི་འདུ་ཤེས་ཚུར་མངོན་པ་ཡིན་པས། རྩོམ་པ་པོའི་རྩོམ་རིག་འབྱུང་བར་རྨང་གཞིའམ་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་པ་ཞིག་ཡིན། མར་ཁེ་སིས་《འཇར་མན་གྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་》ཞེས་པར་དངོས་པོའི་ངལ་རྩོལ་དང་ཀླད་པའི་ངལ་རྩོལ་རིགས་གཉིས་བྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ་“དེར་བསྟུན་པའི་བསམ་བློ་བ་སྟེ། གྲྭ་པའི་ཐོག་མའི་རྣམ་པ་བྱུང་ཞིང་”“དེ་དག་ནི་གྲལ་རིམ་དེའི་དགེ་མཚན་ལྡན་ཞིང་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་བསམ་བློ་བ་ཞིག་ཡིན་”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།
བཞི་པ། ཆོས་ལུགས་ལས་རྩོམ་རིག་བྱུང་བ་ཡིན་ཟེར་བ།
མཁས་པ་ཁག་གཅིག་གིས་“རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་རྩ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཡིན་”ཞེས་བརྗོད། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱང་མི་རིགས་གཞན་དང་འདྲ་བར་དུས་ཡུན་ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་སྤྲ་མི་ནས་རིམ་བཞིན་གནའ་རབས་ཀྱི་མི་དང་། མི་གསར་པ། ཀླ་ཀློའི་དུས་རབས། ཤེས་རྨོངས་ཀྱི་དུས་རབས། ཤེས་རིག་ལྡན་པའི་དུས་རབས་བཅས་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་དེ་བརྒྱུད་མྱོང་བ་དང་། རང་རེའི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིང་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་མ་རྨོས་ལོ་ཏོག་ཟ་བ་དང་། གོས་སུ་ཤིང་ལོ་དང་རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པ་སོགས་གྱོན་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ཆུ་ཚད་ཧ་ཅང་དམའ་བས། རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་འཇིགས་སྣང་དང་བཅས་པའི་དད་པ་སྐྱེས་པར་བརྟེན། ལྷ་ཀླུ་གཉན་བཙན་གྱི་རིགས་མང་པོ་རིམ་འཕྲོར་ཐོན་པ་དང་། ལྷ་དེ་དག་ལ་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་མཆོད་བསྟོད་བྱས་ན། དེ་དག་གིས་རང་ཉིད་ལ་རོགས་རམ་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་སྨོན་འདུན་དང་ཡིད་ཆེས་སྐྱེས་པར་བརྟེན་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་དེ་བྱུང་བ་རེད། གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་དེ་ནི་གདོད་མའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ལྟ་བ་དེའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ནས་རང་གི་རྒྱལ་ཕམ་གྱི་ཉམས་མྱོང་དང་བསླབ་བྱ་རྣམས་དང་འབྲེལ་ཏེ་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་སྟབས་གདོད་མའི་རྩོམ་རིག་བྱུང་བ་རེད། སྒྲུང་དང་ལྡེའུ་གཉིས་ནི་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡིན་ལ། ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ནས་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་བའི་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་ཡང་བོད་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་རེད། དེས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་ལྷ་འདྲེ་ཞུགས་པར་འདོད་ཅིང་། འདོད་ཚུལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆུ་ལྷ་དང་། ཡུལ་ལྷ། མེ་ལྷ། རླུང་ལྷ། ལུས་ལྷ། ཕོ་ལྷ། དགྲ་ལྷ་སོགས་ལྷ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཐོན་པ་དང་། རི་བོ་ལ་མཚོན་ན་སྲིད་པ་ཆགས་པའི་ལྷ་དགུ་སོགས་ཡོད་པར་འདོད། དེ་དག་ནི་ཡབ་འོ་དེ་གུང་རྒྱལ་དང་། སྲས་ཡར་ལྷ་ཤམ་པོ། གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷ། ཇོ་བོ་འཁྱོག་ཆེན། རྨ་ཆེན་སྤོམ་ར། ཇོ་བོ་གཡུ་རྒྱལ། ཤེའུ་མཁའ་རི། ཞོག་ལྷ་ཕྱུག་པོ། གནོད་སྦྱིན་གངས་བཟང་བཅས་ཡིན་ལ། དེའི་ཁར་བོད་ཀྱི་གངས་རི་དང་རྫ་རི་ཅུང་མཐོན་པོ་ཇོ་བོ་མཆིམས་ལྷ་དང་། ཇོ་བོ་ངེས་གསུམ། ཇོ་བོ་གཡའ་སྒང་། ཇོ་བོ་ལྷ་བཙས་བཅས་པའི་བསྣན་པས། རྗེའི་མགུར་ལྷ་བཅུ་གསུམ་ཟེར་བ་དེ་གྲུབ་པ་རེད། རྗེའི་མགུར་ལྷ་ཟེར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ལྷ་དེ་རྣམས་སྔོན་ཆད་སུས་ཀྱང་བདག་གིར་བཟུང་མེད་པའི་བོད་རིགས་ཐུན་མོང་གིས་མཆོད་བསྟོད་བྱེད་པའི་ལྷ་ཡིན་ནའང་། བོད་ཡུལ་གངས་རེ་རྩེ་དགུའི་ལྗོངས་འདི་རུ་རྗེ་བློན་གྱི་ཁྱད་པར་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་། རྗེ་བོས་རང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་དང་མངའ་ཐང་གི་ཆེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་ལྷ་ཀླུ་གཉན་བཙན་སོགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པར་རློམ་པས་རེད།
ལྔ་པ། རྩོམ་རིག་ནི་བརྩེ་དུང་ཚུར་སྣང་དང་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཟེར།
ལྟ་ཚུལ་དེ་ནི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཕྱོགས་ནས་རྩོམ་རིག་གི་སྣང་ཚུལ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོ་ཚོས་བརྩེ་དུང་ཚུར་སྣང་བྱ་རྒྱུ་ནི་མིའི་རིགས་ལ་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་པའི་རང་གཤིས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དགའ་སྐྱོ་དང་། ཁོང་ཁྲོ། སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་ནི་མི་ཞིག་ལ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་བརྩེ་དུང་མཚོན་པར་བྱེད་སྐབས་སྐད་སྒྲ་དེ་གླུ་དབྱངས་ཡིན་པ་དང་། སྐད་ཆ་དེ་རྩོམ་རིག་ཡིན་པ། གཟུགས་པོའི་འགུལ་བསྐྱོད་དེ་ཞབས་བྲོ་ཡིན་པར་འདོད། དེར་བརྟེན་ཁོ་ཚོས་ཐོག་མའི་རྩོམ་རིག་ནི་གདོད་མའི་མི་རྣམས་ཀྱི་བརྩེ་དུང་མཚོན་པ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ད་དུང་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་ནི་མི་སྒེར་གྱི་རང་སེམས་ནང་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་དག་མི་གཞན་ལ་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་པའི་འདོད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཟེར། སྙན་ངག་པ་ཞོ་ཚའི་ཡིས་“ཀླ་ཀློའི་དུས་ཀྱི་མི་རྣམས་ལ་ཆ་བཞག་ན། སྒྱུ་རྩལ་ལ་སྒུལ་ཤུགས་གཅིག་ལས་མ་ངེས་ཏེ། དེ་ནི་ཁོ་ཚོས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་ནང་གི་ཚོར་འདུ་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་དགོས་མཁོ་དེའི་བྱེད་ནུས་ཀྱིས་སྒྱུ་རྩལ་བྱི་བྱུང་བ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཐེབས་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས་ལ། ཐོ་འར་སི་ཐ་ཡིས་“མི་ཞིག་གིས་རང་ལ་མྱོང་ཚོར་འབྱུང་བའི་ཚོར་འདུ་དེ་མི་གཞན་ཞིག་ལ་སྟོན་དགོས་ཚེ་ཐོག་མར་རང་གི་སེམས་ཁམས་སུ་ཚོར་འདུ་དེ་ཡང་བསྐྱར་གཡོ་བར་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། ཕྱིའི་རྣམ་པ་མཚོན་སྟངས་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིར་མཚོན་དགོས། མཚོན་སྟངས་དེ་ལ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཚོན་སྟངས་ཟེར་” ཞེས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་གཞི་ནི་ཚོར་འདུ་དང་བརྩེ་དུང་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་དགོས་མཁོ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཚུལ་བཏོན་ཡོད་པ་རེད།
དྲུག་པ། ངལ་རྩོལ་ལས་རྩོམ་རིག་བྱུང་བ་ཡིན།
“ངལ་རྩོལ་གྱིས་མིའི་རིགས་གསར་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། ངལ་རྩོལ་གྱིས་མིའི་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གསར་སྐྲུན་བྱས་པ་རེད། ”ཅེས་པ་ལྟར།འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་པ་དང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་གོ་རིམ་ཡོད་ཚད་ངལ་རྩོལ་དང་ཁ་བྲལ་མི་ཐུབ་ལ། མིའི་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་བྱུང་བ་དང་འཕེལ་བ་དེའང་ངལ་རྩོལ་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད། བོད་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ཀྱང་དེ་ལས་མ་འདས་ཏེ། 《ཐང་ཡིག་སྡེ་ལྔ་》དང་《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》སོགས་ནས་བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཐམས་ཅད་དང་པོ་ཆུས་བཀང་ཡོད་པ་ནས་རིམ་བཞིན་སྐམ་ས་བྱུང་བའི་སྐོར་ལ། དཔེར་ན་《ཐང་ཡིག་སྡེ་ལྔའི་》ནང་། “སྲིད་པའི་སྒོ་ང་ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྡོལ། །སྲིད་པའི་མི་དང་བྱོལ་སོང་སྣ་ཚོགས་བྱུང་། །འདམ་དང་དྲོད་གཤེར་སྐྱེས་པའི་མེ་ཡང་བྱུང་། །”ཞེས་པ་བཞིན་མིའི་འགྲོ་བ་དར་བའི་འགོ་ཚུགས་སྐབས་མི་རྣམས་ནི་བྱིས་བློའི་ཚད་དུ་གནས་ལ་དང་ཐོག་སྐད་ཆ་ཡང་ཤོད་མི་ཤེས་པས། ལྷན་དུ་ངལ་རྩོལ་བྱེད་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་དང་བསམ་པའི་འཆར་སྒོ་སོགས་ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེས་དང་གོ་བརྡ་སྤྲོད་ཐབས་ཤིག་ངེས་པར་ཡོད་དགོས་པས་ན་རིམ་བཞིན་སྐད་ཀྱི་གདངས་ཐོན་པ་རེད། སྐུ་ཞབས་ལུའུ་ཤུན་གྱིས་“དེ་དུས་ཤིང་སྡོང་ཁུར་སྐབས་དེའི་ནང་གི་མི་ཞིག་གིས་ཧད་ཡོ་ཧད་ཡོ། ཞེས་སྒྲ་འབྱིན་པ་ནི་གསར་རྩོམ་ཞིག་ཡིན། དེ་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ན་རྩོམ་རིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་བས་ན་ཁོ་ནི་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། རྩོམ་རིག་པ་ཡང་ཡིན་”ཞེས་གསུངས་ཡོད། དེ་ལྟར་ན། གདོད་མའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ངག་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་དེ་ནི་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་གདོད་མའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ངག་ཐོག་གི་རྩོམ་རིག་ཅིག་རེད། དེའི་དུས་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་དང་རི་དྭགས་གཅན་གཟན་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཐུབ་མེད་ནའང་། མིའི་འགྲོ་བ་ཕན་ཚུན་བར་དགྲ་ཟླར་མི་འཛིན་པར་ཚང་མ་མཉམ་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཟས་མཉམ་ཟ་དང་སྡུག་མཉམ་མྱོང་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དཔེར་ན། 《རྒྱལ་པོ་བཀའི་ཐང་ཡིག་》ལས་“ནོར་རྫས་ལ་སོགས་ཆགས་འཛིན་བསམ་པ་མེད། །དོགས་འཚེའི་གནོད་འཇོམས་གསོད་པའི་བསམ་པ་མེད།།རང་བཞིན་ཐུགས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་རྣམ་དོག་ཉུང་།། དམག་དང་འཁྲུག་རྩོད་ཚོང་དང་ཁེ་ཁྲམ་མེད། །དགྲ་དང་སྲིད་ཀྱི་སྡེ་རིས་འདོན་པ་མེད། །རང་སེམས་བཟང་པོ་དགའ་སྤྲོ་རྩེད་གླུ་བྱེད། །རང་བཞིན་བཟང་པོ་བདེ་འགྲོ་སྙོམས་པའི་དུས། །”ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟར་རོ།
རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་ནི་ངལ་རྩོལ་ཡིན་ཞེས་པར་རྒྱུ་མཚན་འདི་འདྲ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ།
༡. གདོད་མའི་རྩོམ་རིག་འབྱུང་བའི་ཆ་རྐྱེན་ནས་བལྟས་ཚེ་ངལ་རྩོལ་གྱིས་རྩོམ་རིག་ལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཡོད། རྩོམ་རིག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཀླད་པའི་ནང་ཤར་བའི་ཐོན་དངོས་ཤིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་མིའི་ཀླད་པ་དང་ཚོར་ཤེས་ཀྱི་དབང་པོ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་རྩོམ་རིག་གི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་ལ་དེ་དང་ཆབས་ཅིག་རྩོམ་རིག་ནི་སྐད་ཆའི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྐད་ཆ་མེད་ཚེ་རྩོམ་རིག་ཀྱང་མེད་པས། མིའི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་གསར་ཐོན་བྱུང་བ་དེ་རྩོམ་རིག་གི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན། འོ་ན་མིའི་བསམ་པ་དང་སྐད་ཆ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན་དེ་ནི་རྒྱུན་རིང་གི་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་རིམ་བཞིན་གྲུབ་པ་དང་འཐུས་ཚང་དུ་ཕྱིན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཐོག་མར་ངལ་རྩོལ་དང་དེ་རྗེས་སྐད་ཆ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་ངལ་རྩོལ་གྱིས་རྩོམ་རིག་གསར་ཐོན་བྱུང་བར་དགོས་ངེས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཡོད།
༢. གདོད་མའི་རྩོམ་རིག་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བལྟས་ཚེ། གདོད་མའི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་ནང་དུ་ཐོན་པའི་དགོས་མཁོ་དེ་ཐོག་མའི་རྩོམ་རིག་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡིན། སྐབས་དེ་དུས་མི་རྣམས་ཚོགས་པ་དང་ཚོགས་པ་བྱས་ཏེ་གནས་སྡོད་བྱེད་པ་མ་ཟད་སྟབས་བདེའི་ལག་ཆར་བརྟེན་ནས་ངལ་རྩོལ་དང་སྟབས་བདེའི་སྐད་ཆར་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་བརྩེ་དུང་བརྗེ་རེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཐུན་མོང་གི་ངལ་རྩོལ་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་དུ་ལས་ཀའི་ནུས་པ་མཐོར་འདེགས་དང་། བརྩེ་དུང་བརྗེ་རེས་བྱེད་པ། ལོ་ལེགས་ལ་བརྟེན་འབྲེལ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོར་གཞིགས་ནས་ཐོག་མའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལས་འགུལ་དེ་བྱུང་བ་ཡིན།
༣. གདོད་མའི་རྩོམ་རིག་གི་ནང་དོན་ལ་བལྟས་ཚེ། ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་ནི་རྩོམ་རིག་གིས་ཐད་ཀར་རྩོམ་འབྲི་བྱ་ཡུལ་དེ་ཡིན། ངལ་རྩོལ་ནི་གདོད་མའི་མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་པར་བརྟེན། གདོད་མའི་རྩོམ་རིག་དེ་དག་ལ་གདོད་མའི་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་གྱི་འཚོ་བ་དེ་རྩོམ་རིག་གི་ནང་དོན་དང་འབྲི་ཡུལ་གཙོ་བོར་གྱུར་ཡོད།
༤. གདོད་མའི་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་གྲུབ་སྟངས་ལ་བལྟས་ཚེ། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་དང་སྐབས་དེའི་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་ནི་གླུ་ཡིན་ཞིང་། དང་ཐོག་གླུ་དང་། རོལ་མོ། ཞབས་བྲོ་གསུམ་ནི་གཞི་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ལས་རང་ཚུགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན། ངལ་རྩོལ་ལས་རྩོམ་རིག་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་པའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་དག་མདོར་བསྡུས་ན་ཨེན་ཀེ་སིའི་《སྤྲ་མི་ནས་མིར་འགྱུར་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ངལ་རྩོལ་གྱིས་ཐོན་པའི་བྱེད་ནུས་》ཟེར་བའི་རྣམ་བཤད་དང་། ཕུ་ལེ་ཧན་ནོ་ཕུ་ཡིས་མཛད་པའི་《སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་བཤད་》ཅེས་པའི་ནང་བཏོན་པའི་“ངལ་རྩོལ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་ཡར་སྔོན་དུ་བྱུང་”ཞེས་པའི་ལེགས་བཤད་དང་། མར་ཁེ་སིའི་《1844ལོའི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་དང་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཕྱག་བྲིས་》ཞེས་པའི་ནང་གི་ངལ་རྩོལ་གྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་འགྱུར་ཁུག་དང་། བྲོ་གར་གླུ་དབྱངས་སོགས་གནས་པ་ཡིན་ཚུལ་གྱི་ལྟ་བ་གཞིར་བཟུང་ནས་དཔྱད་བརྗོད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རིག་པ་དེ་དག་གིས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཐོག་མ་ངལ་རྩོལ་ལས་བྱུང་བ་དེ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།
གཉིས་པ། རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར།
མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུ་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་འཐོར་ཞིག་ཕྱིན་ཏེ་གྲལ་རིམ་ཡོད་པའི་བྲན་གཡོག་སྤྱི་ཚོགས་སུ་འཕོ་འགྱུར་ཕྱིན་པ་དང་། གྲལ་རིམ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་གནས་ཐོག་ཀླད་པའི་ངལ་རྩོལ་དང་ལུས་པོའི་ངལ་རྩོལ་བྱེད་མཁན་གྱི་དབྱེ་བ་བྱུང་ལ། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་གཉིས་པོ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་སྒུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡིན།
དང་པོ། དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞི་ནི་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་ཐག་གཅོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན།
ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཟེར་བ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པ་དང་ཡང་ན་ཚན་རིག་གི་ཚོད་ལྟ་འགའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་གྱི་ནུས་པ་གོང་མཐོར་གཏོང་བ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནུས་ཤུགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་སྤྱིར་བཏང་གི་འཐབ་རྩོད་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན། གདོད་མའི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ལག་ལེན་གྱི་ལས་འགུལ་ཚང་མ་ནི་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་དང་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན། མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་ཡང་ཐོག་མར་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་ནང་ནས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། ཨེན་ཀེ་སིས་“མི་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་བཟའ་འཐུང་དང་། གྱོན་རྒྱུ། སྡོད་ཁང་བཅས་ཐག་གཅོད་བྱུང་རྟིང་དེ་ནས་ཆབ་སྲིད་དང་། ཚན་རིག སྒྱུ་རྩལ། ཆོས་ལུགས་སོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཐོན་སྐྱེད་འཐབ་རྩོད་བྱས་པ་བརྒྱུད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ནང་དུ་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་སྒྱུར་བཀོད་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེར་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་བ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་བྱ་འགུལ་མཐའ་དག་ལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རྨང་གཞི་བཏིང་བ་མ་ཟད་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་གྱི་ཡོད་པ་རེད།
དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་དེ་དུས་སྐབས་དེའི་དཔལ་འབྱོར་མཐོ་རླབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན། བློ་མཐུན་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་“དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་བསྐྲུན་གྱི་མཐོ་རླབས་དང་བསྟུན་ཏེ་རིག་གནས་འཛུགས་བསྐྲུན་གྱི་མཐོ་རླབས་ཤིག་ཡོང་གི་ཡོད་”ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་བརྟེན་ནས་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཡོང་གི་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་དུས་སྐབས་གང་གི་ནང་དུ་ཡང་དུས་སྐབས་དེའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞི་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱིས་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ནུས་པ་མི་ཆུང་བ་ཞིག་ཐོན་གྱི་ཡོད་ལ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དེ་རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་ལ་སླེབས་པ་དང་རྨང་གཞིའི་དཔལ་འབྱོར་འཕོ་འགྱུར་ཇི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ན་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་དེའི་གོམ་འགྲོས་དང་མཐུན་པའི་འགྱུར་ལྡོག་འོས་འཚམས་བྱུང་ཞིང་དེ་ཡིས་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་ལ་བརྗོད་བྱ་གསར་པ་འདོན་སྤྲོད་བྱས་ཏེ་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད།རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་རྩོམ་རིག་གི་ནང་དོན་ཆ་ལ་དངོས་པོའི་འཚོ་བའི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་ཤན་ཞུགས་པ་མངོན་གསལ་ཡིན། རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པའི་ཆ་ལ་རང་ངོས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཆོས་ཉིད་ཡོད་ལ་ཕྱི་ནས་འོངས་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཤན་ཞུགས་པའང་ཡོད། འོན་ཀྱང་མཐར་གཏུགས་ན་དངོས་པོའི་འཚོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་ཐག་གཅོད་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། རྨང་གཞིའི་དཔལ་འབྱོར་ལ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་བ་དེས་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བར་འགྱུར་ལྡོག་འབྱུང་ངེས་ལ། སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བར་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བ་ངེས་རྩོམ་རིག་གི་ནང་དོན་ཆ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་དང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་ཡི་ཡོད།
གཉིས་པ། ཆབ་སྲིད་ཀྱིས་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཐོན་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་སྐོར།
ཆབ་སྲིད་དང་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གཉིས་ནི་སྟེང་གི་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་གཉིས་པོ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞི་ལ་འབས་འདེགས་ཞུ་ཡི་ཡོད་པར་བརྟེན་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་པའི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། “ཆབ་སྲིད་ནི་དཔལ་འབྱོར་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་”པ་དང་། སྟེང་གི་བཀོད་པའི་ནང་གཙོ་བོའི་གནས་བབ་བཟུང་ཡོད་པ་མ་ཟད་ནུས་པ་ཆེ་ཤོས་འདོན་མཁན་ཞིག་ཡིན། རྩོམ་རིག་ནི་སྟེང་གི་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན་རུང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞི་དང་འབྲེལ་བ་ཅུང་རིང་བས། སྟེང་གི་བཀོད་པའི་ནང་ཆབ་སྲིད་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་གྱི་ནུས་པ་ཆེ་ཤོས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། ཆབ་སྲིད་ཀྱིས་སྟེང་གི་བཀོད་པའི་ནང་གཙོ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་བཟུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་གྲལ་རིམ་གྱི་ཁེ་ཕན་གཅིག་སྡུད་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད་རྐྱེན་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཚོད་འཛིན་གྱི་ནུས་པ་ཐོན་གྱི་ཡོད་དེ། གཅིག་ནས་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཏེ་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་དང་། གཉིས་ནས་རྩོམ་རིག་ལ་བཀག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤྲད་དེ་རྩོམ་རིག་ཉམས་རྒུད་དང་འཐོར་ཞིག་ཏུའང་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན་“མི་བའི་ངན་རེངས་”ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནོན་ཤུགས་འོག་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་སྟོང་ལ་ཉེ་བའི་དུས་ཤིག་ཏུ་སླེབས་པ་དང་། ཧ་ལམ་རྩོམ་རིག་གི་མིང་ཙམ་ལས་དོན་ངོ་མའི་རྩོམ་རིག་མེད་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ཡོད།
གསུམ་པ། མཚན་ཉིད་རིག་པས་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་སྤྲོད་པ་ཞིག་ཡིན།
མཚན་ཉིད་རིག་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཧྲིལ་པོར་འཛིན་པའི་རྩ་བའི་སྒྱུ་རྩལ་དེ་ཡིན་པ་མ་ཟད། མི་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་ལྡན་པ་དང་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་ནས་བཤད་ན། མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ནི་རྩོམ་པ་པོ་འགའ་རེ་དང་། རྩོམ་ཡིག་འགའ་རེ་ལ་ཡོད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་རྟག་པར་རྩོམ་རིག་གི་བསམ་པའི་རླབས་རྒྱུན་དང་།གསར་རྩོམ་གྱི་ཕྱོགས་ལྷུང་། གསར་རྩོམ་གྱི་ཐབས་ཤེས། ཉམས་འགྱུར་དང་། གྲུབ་མཐའ་སོགས་ཚང་མར་ཤུགས་རྐྱེན་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།
བཞི་པ། ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད།
ཆོས་ལུགས་དང་རྩོམ་རིག་གཉིས་ལ་འདྲ་བའི་ཕྱོགས་ཡོད་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡོད། འདྲ་བའི་ཕྱོགས་ནི་དེ་གཉིས་པོ་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་གཅིག་འདྲ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ངོས་འཛིན་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་ཐབས་ཤིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། གཟུགས་བརྙན་དང་བསམ་པའི་འཆར་སོ་དེ་ཡིན། རྩོམ་རིག་དང་ཆོས་ལུགས་གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་དམ་ཞིང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དུས་རབས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ནང་དུ་དར་ཁྱབ་ཏུ་སོང་བའི་ཆོས་ལུགས་དེས་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་སུ་བག་ཆགས་ངེས་ཅན་ཞིག་འཇོག་པ་དང་ཆབས་ཅིག་དུས་རབས་དེའི་ནང་དུ་གནས་པའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ནང་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་སྤྲོད་པ་མ་ཟད། རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐོན་གྱི་ཡོད། མི་རིགས་ཤིག་གི་རིག་གནས་དང་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་ཟབ་མོ་ཡོད་པ་མ་ཟད།སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པའང་ཐོན་གྱི་ཡོད། དཔེར་ན། ང་ཚོ་བོད་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་འགྲོ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་པ་དང་། བོན་དང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད་དང་། གྲུབ་མཐའི་དབར་གྱི་འཐབ་རྩོད་ངེས་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་ཡོད་ལ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་རིང་པོའི་ནང་དུ་རང་རེའི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ངལ་རྩོལ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་གསར་སྐྲུན་དང་། ངལ་རྩོལ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་སྐད་གསར་སྐྲུན། ངལ་རྩོལ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་དང་བསམ་བློའི་རྒྱུ་ནོར་གསར་སྐྲུན་བྱས་ཕྱིར་རང་རེའི་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ཡོད་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་ལ། གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་སྣང་ཚུལ་དང་མིའི་འདུ་ཤེས་མཚོན་པའི་ལྷ་སྒྲུང་དེ་བོད་ཀྱི་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་ཆུ་འགོ་ཡིན། དེ་དུས་བྱུང་བའི་ལྷ་སྒྲུང་གཙོ་བོ་རང་བྱུང་ཁམས་ནང་མིའི་རིགས་ཀྱིས་ཐད་ཀར་མཐོང་བའི་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བའི་ཡུལ་སྐྱེ་དངོས་དང་། སྲོག་ཆགས་བཅས་ཡིན་ལ། ལྷ་སྒྲུང་ནང་ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཉུང་བ་དང་། སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོག་ཆགས་ལ་གང་ཟག་མིའི་རང་བཞིན་ལྡན་པ། སྒྲིག་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་གདོད་མའི་མི་རྣམས་རང་རང་འཚོ་བ་དང་འབྲེལ་ནས་གཏམ་རྒྱུད་དྲི་བ་དྲིས་ལན་རབ་བཏགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ངག་རྒྱུན་དེ་རྣམས་གླུར་དྲངས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་《སྲིད་པ་ཆགས་གླུ་》དང་བོན་པོའི་སྲིད་པ་ཀློང་གི་སྒོ་ང་ལས་མིའི་འགྲོ་བ་དར་ཚུལ་གྱི་ལྷ་སྒྲུང་སོགས་ལྟ་བུའོ།
རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་དང་པུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱི་དུས་སུ་བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ངེས་ཅན་ཞིག་བྱུང་ཡོད། 《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ལས་“དེ་ཡིས་རྡོ་བཞུ་གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་ཕྱུང་། །རྨོས་པའི་ལོ་ཏོག་ཐོག་མ་འདི་ནས་བྱུང་། །”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཟངས་ལྕགས་སྤྱོད་པ་དང་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པའི་ཐོག་མའི་མྱུ་གུ་འབུས་པས། སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་སྣང་ཚུལ་དང་མིའི་འདུ་ཤེས་མཚོན་པའི་ལྷ་སྒྲུང་གི་རྣམ་པ་དང་ནང་དོན་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བ་དེའང་སྐབས་དེའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞིར་རག་ལས་པ་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་བོན་ཆོས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་ལྷ་འདྲེ་ཞུགས་ཡོད་པའི་ལྟ་བ་དེས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཁྲོད་དུ་ཆེས་གལ་ཆེ་བའི་གནས་བབ་བཟུང་ཡོད། བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་དུས་བྱུང་བའི་ལྷ་སྒྲུང་ནང་གནའ་རབས་བོད་མིས་མཐོ་སྒང་ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་མཛེས་སྡུག་ལ་ངོས་འཛིན་དང་ངལ་རྩོལ་བཟོ་སྐྲུན་ལ་བསྟོད་ར། རང་བྱུང་ཁམས་དང་འཐབ་རྩོད་བྱས་ནས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པར་གླུ་དབྱངས་ལེན་པ། ཆུ་ཚད་ངེས་ཅན་སྟེང་ནས་མི་རིགས་རང་གི་མཛེས་དཔྱོད་ལྟ་བ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ། བསམ་པའི་འཁྱེར་བཟོ། ཀུན་སྤྱོད་སྐོར་གྱི་འདུ་ཤེས། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་འདྲིས་ལ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་ཡོད།
སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་རིང་ལ་བོད་ཁམས་གཅིག་གྱུར་བྱས་པ་དང་ཡི་གེ་བྱུང་རྗེས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་དཔེ་སྣ་ཁ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དར་འགོ་ཚུགས། 《ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་》ལས་“རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་བོད་ལ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཐོག་མར་དར་འགོ་ཚུགས་པ་དེ་ནི། སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་གསར་པའི་འོག་དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཐད་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་གསར་པའི་དགོས་མཁོ་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་ནས་དར་སྤེལ་གཏོང་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་རང་ཉིད་ཀྱི་རང་ཚུགས་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གློ་བུར་དུ་དར་སྤེལ་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་”(ཤོག་གྲངས་13) ཞེས་གསུངས། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་མིའི་འདུ་ཤེས་ལ་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་འགྱུར་བ་བཏང་བ་མ་ཟད། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཡང་ཤན་ཞུགས་ཐེབས་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ཐད་རིན་ཐང་ལྡན་པའི་སྔོན་ཐོན་མི་རིགས་གཞན་པའི་སྒྱུར་རྩོམ་དང་རང་རྩོམ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་རབས་དང་བཀའ་བསྟན་སོགས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བས། བོད་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་ནང་དོན་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཐད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་ཕྱིན་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་ཐུབ་པའི་བཀའ་བསྟན་ཁྲོད་དུ་རྩོམ་རིག་གི་སྐོར་ཕོན་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་སྙན་ངག་དང་གཏམ་རྒྱུད། དོན་གྱི་ཆ་ནས་གཙོ་བོ་ཐུབ་བསྟན་པའི་གྲུབ་མཐའ་འབའ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ནང་གི་གཏམ་རྒྱུད་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྷག་གི་སྔོན་ལ་རྒྱ་གར་དང་ཡ་གླིང་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་སུ་དར་ཆེ་བའི་དམངས་ཁྲོད་གཏམ་རྒྱུད་ཡིན་ཞིང་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ཁོང་གི་དགོངས་དོན་ངེས་ཅན་རེ་གསལ་བཤད་བྱ་ཆེད་གཏམ་རྒྱུད་དེ་དག་གང་ལ་གང་འཚམ་དུ་བཀོད་ཅིང་། ཆོས་གསུངས་པའི་ཚེ་ནའང་ཉན་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་དོན་གོ་ཞིང་རྟོགས་སླ་བ་དང་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་འཕེལ་བའི་ཆེད་དུ་སྐབས་དེར་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་དང་། ངོ་མཚར་ཡིད་འགུགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ལ་སྦྱར་ནས་གསུངས་པ་ཡིན། ཆོས་ལུགས་དྲིལ་བསྒྲགས་མཁན་སུ་ཡིན་རུང་གོ་སླ་ཞིང་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱས་ནས་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནང་དོན་གསལ་བཤད་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཁོ་ཚོའི་ཐུན་མོང་གི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་《དམ་པའི་གསུང་རབ་》དང་དབྱི་སི་ལན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་《ཁོ་རན་གསུང་རབ་》དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། ཐུབ་པའི་བཀའ་བསྟན་དུ་བཞུགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལས་མ་འདས། ཐུབ་པའི་བཀའ་བསྟན་དུ་བཞུགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ལ་སོ་སོ་སྒེར་ཚུགས་ཐུབ་པ་དང་། སྐད་ཆར་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ། བྱུང་རིམ་གྱིས་མི་སེམས་འགུགས་པ། གཟུགས་བརྙན་རྣམས་རང་གཤིས་གསལ་བ། སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་དོན་དང་མཐུན་པ་སོགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ལྡན་པས།དམངས་ཁྲོད་དུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དར་ཡོད་པ་མ་ཟད་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་དར་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དང་སྒྱུ་རྩལ་ལའང་ཤན་ཞུགས་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཡིན་ཏེ། བཀའ་བསྟན་མང་པོ་ཞིག་བོད་ལ་གདན་དྲངས་པ་དེས་རྒྱུན་སྲོལ་རྩོམ་རིག་ལ་བློ་ཁམས་གསར་པ་དང་། རྩོམ་སྲོལ་གསར་པ། མིང་ཚིག་སྡེབ་སྦྱོར་བྱ་ཐབས་གསར་པ་འབྱིན་ནས་ཕྱོགས་གང་སར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད།
རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བསྣུབས་ཏེ་བོད་སིལ་བུར་སོང་བའི་དུས་མཇུག་ཏུ་སླར་ཡང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བསྐྱར་དར་བྱུང་བ་དང་། བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང་རྒྱ་གར་སོགས་མི་རིགས་གཞན་གྱི་རིག་གནས་བསྡུ་ལེན་དང་། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་མང་དུ་བྱུང་བས། རང་རང་སོ་སོའི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གྱི་ཆེད་དུ་འཆད་རྩོམ་དང་མཁས་བརྒྱ་འགྲན་གླེང་གི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་ཐོན་པའི་སྐབས་དང་བསྟུན། རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་པས་རང་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པ་སྤྱད་དེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་རྩོམ་པ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། དེའི་སྟབས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་སྔར་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་གོང་འཕེལ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་རེད། དུས་རིམ་འདིའི་ནང་སྔར་ལས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་དང་སྐྱེས་རབས་མང་པོ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་《དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་》དང་《སྐྱེས་རབས་སོ་བའི་》སོགས་ཡོད་ལ། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བོད་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོས་བོད་སྐད་ཐོག་ནས་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་རྩོམ་པའི་འགོ་ཚུགས་པ་ནི་དཔེར་ན། ཇོ་འབྲོམ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་《བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་》དང་དགེ་ཤེས་པོ་ཏོ་བའི་《དཔེ་ཆོས་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་》སོགས་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་ཤོང་ལོ་ཙཱ་བས་《སྙན་ངག་མེ་ལོང་》གི་རྩ་བ་ཆ་ཚང་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱས་པ་དེས་བོད་རིགས་ཀྱི་སྙན་ངག་དང་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་ཡོད་པ་རེད།
ལྔ་པ། རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཐོན་པའི་ནུས་པའི་སྐོར།
སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་མི་སུ་ཞིག་གི་མདུན་དུའང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་རྩོམ་པ་པོའི་གསར་སྐྲུན་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་མཛེས་སྤྱོད་ཀྱི་ལག་ལེན་ལ་མ་བརྟེན་ན་རྩོམ་རིག་ཏུ་ནམ་ཡང་འགྲུབ་མི་ཐུབ་པས། དེས་ན་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་དང་འགྱུར་ལྡོག་ལ་ཆེས་ཐད་ཀར་དང་ཆེས་དམ་ཟབ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་རྩོམ་པ་པོའི་མཛེས་སྤྱོད་ཀྱི་བྱ་འགུལ་ཁོ་ན་ཡིན། དེར་བརྟེན་རྩོམ་རིག་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་དགོས་མཁོ་སྐོང་ཐུབ་ལ། གཉིས་ནས་རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་ནང་དོན་གྱི་ཆ་དང་རྣམ་པའི་ཆ་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱིས་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྦེ་ལིན་སི་ཅིས་“རྩོམ་རིག་གི་ངོ་བོ་དང་བསམ་བློ་དེ་ཁོའི་བརྩམས་ཆོས་ཡོད་ཚད་ལས་ཕྱིར་མཚོན་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། གཙོ་བོ་ཁོའི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཕྱག་རྩོམ་ལས་མཚོན་ཐུབ་”ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཚོན་ནའང་། དུས་རབས་མི་འདྲ་བའི་ནང་འཕོ་འགྱུར་གལ་ཆེན་བྱུང་བ་ཚང་མ་ནི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་དང་ཁོ་ཚོའི་ཚད་ལྡན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་དེ་དག་ཚད་གཞིར་བཟུང་བས་ཡིན། དཔེར་ན།“སྒྲ་དང་སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་མངོན་བརྗོད་ཟློས་གར་རྣམས་ལ་རིག་གནས་ཆུང་ངུའམ་ཐ་སྙད་རིག་པའི་གནས་ལྔར་གྲགས་པ་རྣམས། ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་ཡན་ལ་མ་དར་ཞིང་”ཞེས་དང་“ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་ས་པཎ་ཡན་ལ་མེད། གང་དེས་དོན་བསྡུས་བསྟན་བཅོས་རྣམ་གསུམ་མཛད། དེ་དག་ཤོང་དཔང་འཕགས་པའི་དྲིན་ལས་བྱུང་”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྤྱི་དང་སྒོས་སུ་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ལ་འཕོ་འགྱུར་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་བྱུང་ཞིང་དེས་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་མ་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་རྗེ་ཡབ་སྲས་སོགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་རྣམས་དུས་རབས་སོ་སོའི་ནང་ཚད་མར་གྱུར་པའི་མིག་དཔེ་ལྟ་བུར་སོང་ཞིང་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།
རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་གང་མང་བྱུང་བ་དེ་དག་ཡང་སྟེས་དབང་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ལོ་རྒྱུས་དུས་རབས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་དགོས་མཁོ་དང་།རྩོམ་པ་པོ་དེ་དུས་རབས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཏུ་བྱུང་བའི་མྱོང་བརྒྱུད་དང་། དུས་རབས་རིམ་བྱུང་དུ་རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསགས་པའི་ཉམས་མྱོང་། དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་གི་ཞིང་ས་སོགས་ཀྱིས་རྩོམ་པ་པོར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་མཐུན་རྐྱེན་འདོན་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པས་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་མཐུན་རྐྱེན་ལ་མ་བརྟེན་ན་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་ལ་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་འགྱུར་བ་འབྱུང་མི་སྲིད་ལ་རྩོམ་པ་པོ་ཕུལ་བྱུང་ཡང་འབྱུང་མི་ཐུབ་པ་དེ་ཡིན།
དྲ་ཚིགས་འདིའི་པར་དབང་གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བར་དབང་བས་ཕན་ཚུན་ལ་དབང་བཅོལ་མ་བྱས་གོང་རང་དགར་མི་སྤྱོད་པར་མཁྱེན།
དྲ་ཚིགས་དཔང་རྟགས།蜀ICP备14009601号-1

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
|
ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་ནས་ཚེས་བཅུ་དྲུག་ཉིན་བར། རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནས་བོད་ཁུལ་གྱི་ལས་རིགས་སློབ་གསོ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་བརྗེ་རེས་ཚོགས་འདུ་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཆེད་བསྐོས་ཨུ་ཡོན་སུང་ཞུའེ་ཡུས་དང་། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན། འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའུ་ཡི་པུའུ་ཀྲང་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས། ཧྲིན་ཀྲང་གཞོན་པ་དབྱང་ཧྥུན་ཁྲུན། ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ་ཏུའུ་ཏི་ཀྲི་བཅས་ཚོགས་འདུར་ཞུགས།
སུང་ཞུའེ་ཡུས་ཀྱིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་སློབ་གསོ་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་གནང་བའི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་ནན་མོ་དང་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་པ་དང་། བོད་ཁུལ་གྱི་ལས་རིགས་སློབ་གསོ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་སྤྱི་སྡོམ་བྱེད་པ། སྤུས་ཚད་མཐོན་པོ་དང་ཆུ་ཚད་མཐོ་བའི་བོད་ཁུལ་གྱི་ལས་རིགས་སློབ་གསོ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བ་དང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། ཀུན་སྤྱོད་དང་བློ་རིག ལུས་རྩལ། མཛེས་རྩལ། ངལ་རྩོལ་བཅས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་པའི་ལས་རིགས་སློབ་གསོའི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང་། ཐོན་ལས་དང་སློབ་གསོ་གཉིས་མཉམ་བསྲེས་བྱེད་པ། སློབ་གྲྭ་དང་ཁེ་ལས་བར་གྱི་མཉམ་ལས་སྤེལ་ནས། བོད་ཁུལ་དང་ནང་ལོགས་ཀྱི་འགྲོ་འོང་བརྗེ་རེས་དང་མཉམ་བསྲེས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་དང་། ལག་རྩལ་དང་རྩལ་ནུས་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་གྲུབ་པར་བྱེད་དགོས་པའི་རེ་བ་བཏོན།
མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ནན་གྱིས་བསྟན་དོན། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་རྒྱལ་ཡོངས་སློབ་གསོ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་བྱས་པ་དང་། དུས་ཐོག་ཏུ་འཁེལ་བ་ལ། བརྗོད་དོན་བཟང་ཞིང་གྲུབ་འབྲས་ལེགས། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་པ་དང་། ཉམས་མྱོང་སྤྱི་སྡོམ་ནན་མོ་བྱེད་པ། གནད་དོན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། བོད་ཁུལ་གྱི་ལས་རིགས་སློབ་གསོ་མགྱོགས་མྱུར་སྒོས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་ལས་རིགས་སློབ་གསོའི་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་དང་ཆེ་ཕྱོགས་མཛུབ་སྟོན་ལ་སྔར་ལས་ཤུགས་བསྣན་ནས། བོད་ཁུལ་གྱི་ལས་རིགས་སློབ་གསོའི་རྣམ་པ་གསར་སྐྲུན་བྱེད་དགོས་ཟེར།
དབྱང་ཧྥུན་ཁྲུན་གྱིས་བསྟན་དོན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱིས་ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུ་གོ་སྐབས་སུ་བརྩིས་ནས། ཞིང་ལྗོངས་སོ་སོའི་སྔོན་ཐོན་ཉམས་མྱོང་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་དཔེ་ལྟ་བྱེད་པ་དང་། ཧུར་ཐག་གིས་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དེང་རབས་ལས་རིགས་སློབ་གསོ་བསྒྲུབ་ནས། སྔོན་འགྲོ་གཅིག་དང་སྤུས་ལེགས་གཉིས་སྤེལ་བའི་ཐད་བྱས་རྗེས་འཇོག་རྒྱུ་ཡིན་ཟེར།
ཚོགས་ཐོག་ཏུ། བོད་ལྗོངས་དང་སི་ཁྲོན། ཀན་སུའུ་སོགས་ཞིང་ཆེན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་བརྗེ་རེས་གཏམ་བཤད་སྤེལ། ཚོགས་ཞུགས་མི་སྣས་ད་དུང་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ལས་རིགས་ལག་རྩལ་སློབ་གྲྭ་དང་མཚོ་ལྷོ་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སོགས་སུ་སོང་ནས་ཡུལ་དངོས་ལྟ་སྦྱོང་བྱས། །
ཞེས་རོང་ཆེན་ལྷ་རྒྱལ་དཔལ་གྱིས་ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ་ལས་བཏུས་སོ།
藏网首页|关于我们|团队组成|大事记|网站地图|广告服务|联系我们|小黑屋|Archiver|
tibetcul.com © Copyright 2004-2017. All rights reserved |陇ICP备05000171号
战略合作伙伴:雪域数码图书馆(The Tibetan & Himalayan Library)|法律顾问:珠穆朗玛律师事务所
严禁在本站发表与国家法律相抵触言论和散播谣言
Powered by Discuz! X3.2GMT+8, 2018-10-23 02:35 , Processed in 0.308152 second(s), 21 queries .


text:
རང་བཙན་མེ་རོ་སྦར་པ།
Wednesday, Oct 19, 2011No Comment
དགེ་འདུན་རབ་གསལ་གྱིས་བསྒྱུར།
སྔ་ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་ པའི་ཟླ་དཀྱིལ་ཙམ་ལ། སྲང་ལམ་གྱི་ཤིང་ཏོག་དང་ཚལ་རིགས་བཙོང་མཁན་གྱི་ཊུ་ནི་ཤེ་ཡའི་མི་ཉམ་ཆུང་ མོ་ཧ་མཱ་ཌི་ བྷོ་ཛི་ཛི་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་ ས་གནས་ཀྱི་ཉེན་རྟོག་པ་དང་ལས་བྱེད་ཚོས་ཉིན་རྟག་པར་ཁོང་ལ་ཐུབ་ཚོད་དང་བརྙས་ བཅོས་བྱས་པ་དང་། ཁོང་གི་ཐོན་རྫས་རྣམས་གཞུང་བཞེས་བྱས་པ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཆེད་རང་ཉིད་མེར་སྲེག་ བྱས་པ་རེད། ཁོང་གི་ལས་འགུལ་དེས་ཊུ་ནི་ཤེ་ཡའི་ས་ཆ་གང་སར་ངོ་རྒོལ་དང་འཕྲོག་བཅོམ་ཁྱབ་པར་ གྱུར་པ་དེ་ཚོ་ ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་ ༤ ཉིན་ བྷོ་ཛི་ཛི་ཤི་རྐྱེན་གྱིས་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་ཞིང་། དེས་ མི་ལོ་ ༢༣ རིང་བཙན་དབང་བྱས་པའི་སྲིད་འཛིན་དང་དེའི་མགོ་འཁྲིད་རྣམས་ལུང་པ་བཞག་ནས་འབྲོ་ དགོས་བཟོས་པ་རེད།
འདི་དང་དེའི་རྗེས་འབྲེལ་གྱི་ལས་འགུལ་རྣམས་ལ་ “མེ་ཏོག་ཨ་ཀར་གྱི་གསར་བརྗེ་”དང་ཡང་ན་ “ཨ་རབ་དཔྱིད་ཀ་”ཟེར་ ཞིང་། དེའི་འབྲས་བུར་ཨི་ཇིབ་ནང་གི་ཞི་རྒོལ་གྱི་གསར་བརྗེ་དང་ལི་བྷི་ཡའི་ནང་གི་དྲག་ པོའི་གྱེན་ལངས་༼དེའི་འབྲས་བུར་རང་གི་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་པ་འགྱེལ་བཅུག་པ་༽། བྷ་རཱེན་དང་སི་རི་ཡ། ཡེ་མན་བཅས་ཀྱི་ནང་དུ་མི་མང་གྱེན་ལངས་དང་། ཨི་སི་རེལ་དང་ཨེ་རག ཇོར་ལྡན། མོ་རོ་ཁོ། ཨོ་མན། ད་དུང་ས་ཆ་གཞན་བཅས་སུ་ངོ་རྒོལ་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་རང་རང་གི་ལས་འགུལ་སྒྲུབ་ རྒྱུ་ལྷག་ཡོད་པ་རེད།
མོ་ཧ་མཱ་ཌི་ བྷོ་ཛི་ཛི་ཤི་བའི་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་མ་བཅུ་གཉིས་པ་དེ་ནས་མགོ་བཙུགས་ཏེ། ལོ་འདིར་བོད་ནང་དུ་ད་བར་དུ་རང་ལུས་མེར་སྲེག་ཞུ་མཁན་བརྒྱད་བྱུང་ཡོད་ལ། ད་དུང་འདི་ལས་མང་ང་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྐད་ཆ་གོ་རྒྱུ་འདུག ངས་རྩོམ་ཡིག་འདི་བྲིས་ཟིན་པའི་རྗེས་ལ། མདང་ནུབ་སླར་ཡང་བསྐྱར་འབྲི་ཞིག་བྱས་ཏེ་དྲ་དེབ་དང་དྲ་བའི་དུས་དེབ་ཁག་ལ་གཏོང་ གྲབས་བྱེད་དུས། མེར་སྲེག་གཏོང་བ་རྗེས་མ་དེ་བྱུང་འདུག དེར་བརྟེན་ངས་འདིར་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཁ་སྐོང་བྲིས་པ་ཡིན། ཡིན་ནའང་། འཕྲལ་གྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཡོང་བཞིན་འདུག ཕྱི་ཟླ་༡༠ ཚེས་ ༡༥ ཉིན། ས་གནས་ཀྱི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ དང་སྐར་མ་ ༥༠ ཐོག་ཀིརྟི་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པ་ཟུར་པ་ནོར་བུ་དགྲ་འདུལ་ལགས་ཀྱིས་ རྔ་བ་རྫོང་གི་དཀྱིལ་དུ་སྐུ་ལུས་མེར་སྲེག་བཏང་འདུག “མེ་ལྕེའི་ཁྲོད་ནས་ནོར་བུ་དགྲ་འདུལ་གྱིས་ “བོད་རང་བཙན་གཙང་མ་ཡིན།”ཞེས་དང་། “༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སླར་ཡང་བོད་དུ་ཕེབས་ཤོག”ཅེས་སྐད་འབོད་བྱས་འདུག”
ཉེ་ཆར་གྱི་གནས་ཚུལ་གཉིས་ནི་བདུན་གཅིག་གི་གོང་ལ་ ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༧ ཉིན་གྱི་བོད་ནང་གི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡.༣༠ ཙམ་ལ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ཀིརྟི་དགོན་པའི་གྲྭ་ ལོ་ ༡༩ ཅན་གྱི་ཆོས་འཕེལ་དང་། ལོ་ ༡༨ ཅན་གྱི་མཁའ་དབྱིངས་གཉིས་ཀྱིས་རྔ་བ་རྫོང་གི་གྲོང་ཁྱེར་དཀྱིལ་དུ་རང་གི་ལུས་ མེ་ལྕེའི་ཁྲོད་ཕུལ་ཡོད། བཙན་བྱོལ་གྱི་མི་སྣ་ཁག་ལ་གནས་ཚུལ་དངོས་སུ་མཐོང་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ལྟར་ ན། མེ་ལྕེའི་ནང་ཐིམ་ཡོད་པའི་སྐུ་ཞབས་གཉིས་ཀྱིས་ བོད་མི་རྣམས་ལ། རྒྱ་ནག་གི་བཙན་འཛུལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཆེད་ཆིག་སྒྲིལ་དང་ཡར་ལངས་བྱེད་དགོས་ཞེས་ རེ་འབོད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། བོད་རང་དབང་དང་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བཙན་བྱོལ་ནས་སླར་ཕེབས་དགོས་པའི་སྐད་འབོད་ གནང་འདུག
དེའི་ཉིན་གསུམ་གྱི་སྔོན་ ལ། སྤྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣ ཉིན་ཆུ་ཚོད་ ༢ པ་ཙམ་ལ། སྐུ་ན་གཞོན་པའི་རབ་བྱུང་སྐལ་བཟང་དབང་ཕྱུག་ཞུ་བ་ཞིག་གིས་ ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་པར་བསྣམས་ཏེ། རྔ་བ་རྫོང་གི་སྲང་ལམ་ལྟེ་བ་དེར་ཕེབས་ནས་ བོད་ལ་རྒྱ་ནག་གི་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་སྐད་འབོད་བསྒྲགས་པ་དང་། དེ་ནས་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་མེར་སྲེག་བཏང་འདུག
ཟླ་སྔོན་མའི་ནང་། སྤྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༦ ཉིན། ཀིརྟི་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པ་ན་ཆུང་བློ་བཟང་སྐལ་བཟང་ཞུ་བ་དང་། བློ་བཟང་དཀོན་མཆོག་ཞུ་བ་གཉིས་ཀྱང་རྔ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དཀྱིལ་དུ་རྒྱ་ནག་ལ་ངོ་ རྒོལ་ཆེད་རང་ལུས་མེར་སྲེག་བྱས་ཤིང་ ཁོང་གཉིས་ཆ་དགུང་ལོ་ ༡༨ ཙམ་ཡིན་པ་རེད། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཡིན་པ་དང་། གང་དུ་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་ཐད་གསལ་ཆ་མེད།
ཟླ་བ་གཅིག་གི་གོང་སྟེ། སྤྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ དགུང་ལོ་ ༢༧ ལ་ཕེབས་པའི་ཁམས་རྟའུ་ཡི་ཉི་མཚོ་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པ་ཚེ་དབང་ནོར་བུ་ལགས་ ཀྱིས་ “ཆོས་དད་རང་དབང་དང་། བོད་རང་དབང་རང་བཙན། དེ་བཞིན་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སླར་ཕེབས་དགོས་པའི་”སྐད་འབོད་གནང་ནས་ རང་ལུས་མེར་སྲེག་གནང་སྟེ་གྲོངས་ཡོད་པ་རེད།
ལོ་འདིའི་ལོ་མགོ་ལ། སྤྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོར་ ཀིརྟི་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པ་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལ་སོན་པ་ཞིག་གིས་རང་ལུས་མེར་ སྲེག་གནང་ཡོད་པ་རེད།
གཟིགས་མཁན་རྣམ་པར་དྲན་ གསོ་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ལ། ལོ་གཉིས་ཀྱི་གོང་ལ། ༢༠༠༩ ལོའི་ཟླ་བ་ ༢ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཀིརྟི་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པ་རྟ་བྷེ་ཞུ་བ་ཞིག་གིས་རང་ལུས་ལ་མེ་སྒྲོན་དུས་ ཉེན་རྟོག་པས་མེ་མདའ་བརྒྱབ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་ཉེན་རྟོག་པས་ཁོང་འཁྲིད་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ སྐུ་གསོན་ཡོད་པར་བཤད་མོད་གང་དུ་བཞུགས་ཡོད་མེད་ཐད་གསལ་ཆ་མེད།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གསར་འགྱུར་དང་མཆན་འགྲེལ་རྣམས་སུ་ ལས་འགུལ་འདི་དག་གི་“གོད་ཆག་”དང་ “འཇིགས་རུང་།” “ཡིད་སྐྱོ་བ།” “འུ་ཐུག་པའི་”ཆ་ རྣམས་ནན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ཆབ་སྲིད་དང་ལས་འགུལ་གྱི་ཚོགས་པ་ཁག་དང་དེ་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རོགས་ཚོགས་དག་ གིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ངོས་ནས་འདི་ལ་མཚམས་འཇོག་ཡོང་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་དང་མཉམ་འབྲེལ་ རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་འདི་ལ་འགོག་སྡོམ་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཡོད། མར་མེ་ཁྲོམ་སྐོར་དང་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ། ཁྲོམ་སྐོར་སོགས་སྣེ་མང་ཞིག་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རང་ལུས་མེར་སྲེག་གི་གནས་ཚུལ་ཇེ་མང་ལ་འགྲོ་སྲིད་པ་དང་། འདི་འདྲའི་ལས་འགུལ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་པ་དང་ཡང་ན་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་པའི་སྐུལ་མ་ བྱེད་དགོས་པའི་སེམས་འཚབ་ཀྱང་སླེབས་བཞིན་ཡོད།
བཀའ་མོལ་འདི་དག་དང་ དེ་བཞིན་བློ་འཚབ་ཡོང་བ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་བཅས་ནི་ཧ་ལས་པ་ཞིག་རེད་ལ། ངོ་མ་བཤད་ན། བོད་ནང་དུ་འབྱུང་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་འཛམ་གླིང་གིས་དོ་སྣང་བྱེད་པ་ཡོང་ཆེད་ དུ་དེ་འདྲའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞིག་དགོས་པ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། གལ་སྲིད་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྣམས་རང་གི་ཐོག་མའི་ཧང་སངས་པའི་རྣམ་འགྱུར་དང་འཇིགས་ སྣང་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དེ་བརྒལ་ནས་འགྲོ་མ་ཐུབ་པའམ། ཡང་ན། དགེ་འདུན་པ་འདི་དག་གིས་རང་གི་བློས་གཏོང་དེ་དག་ཇི་བཞིན་མཐོང་བར་འདོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་ཆེད་དུ་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བྱས་པ་ལྟ་བུར་ གཟིགས་མ་ཐུབ་ཚེ། ཁོང་ཚོ་ནི་ཅུང་ཟད་ལམ་ལོག་ཏུ་འཁྲིད་པའམ་མཐའ་ན་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཐོག་ནས་ ཁྱད་གསོད་བྱས་པར་འགྱུར་སྲིད། ད་དུང་ན་གཞོན་འདི་དག་གི་ལས་འགུལ་རྣམས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་། ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་ཙམ་ཞིག་གམ། མཐའ་ན་ རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ “རང་སྐྱོང་”ཞེས་ རྩོད་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཞེས་ དབྱིན་ཇིའི་ཚགས་པར་ དཱ་ ཨིན་ཌི་པེན་ཌན་ཊི་ ༼རང་བཙན་༽ཞེས་པའི་ནང་དུའང་ཆེས་ཐབས་སྡུག་ཅིག་གི་ངོས་ནས་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟར་ འགྲེལ་བརྗོད་ལོག་པར་བྱས་ནའང་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་འབྱིན་རྒྱུ་ཡིན་པ་ རེད།
ཁོང་ཚོས་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ དང་རང་གི་མི་ཚེ་མུ་མཐུད་བསྐྱལ་མི་ཐུབ་པའི་ཐོག་ནས་ལས་འགུལ་སྤེལ་བའམ། དེ་བཞིན་ཁོང་ཚོས་བོད་རང་དབང་བརྩོན་ལེན་གྱི་ལས་འགུལ་ནི་མཇུག་སྒྲིལ་ཟིན་པ་ ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་ཞིག་མིན་པ་ནི་དྭོགས་པ་བྱེད་མི་དགོས་པ་ ཞིག་རེད། མེར་སྲེག་གི་སྐོར་ལ་ཐོན་པའི་གསར་འགྱུར་རྣམས་ནི་རབ་རིབ་ཅིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། ག་རེ་ཁ་གསལ་པོ་འདུག་ཅེ་ན། ཁོང་ཚོས་“བོད་རང་དབང་རང་བཙན་”ཞེས་ སྐད་འབོད་དང་ལྷན་དུ་ བོད་ནང་དུ་རྒྱའི་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་དེ་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་ཅིག་བྱས་པ་དང་། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་དུ་སླར་ཕེབས་རྒྱུར་འབོད་པ་ནི་གསལ་པོ་རེད། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སླར་བོད་དུ་ཕེབས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་དུ་ དེའི་ཆབ་སྲིད་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་བབས་དང་བསྟུན་ནས་ཤེས་པར་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཆེས་ཐོག་མར་ཤེས་དགོས་པ་ནི། ནམ་ཡིན་ཡང་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་བོད་རང་བཙན་གྱི་དོན་གྱི་བདག་པོའི་དབུ་ འཁྲིད་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་། ཁོང་ཆོས་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་མཁན་རིགས་ཙམ་མ་ཡིན་པར། རང་རང་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་ཡོད་པའི་བོན་པོ། བོད་པ་ཁ་ཆེ་བ་དང་ཡེ་ཤུ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ངོས་འཛིན་པ་རེད།
བྷང་ལ་ཌེ་ཤ་བཅིངས་འགྲོལ་ གྱི་དམག་ཁོངས་སུ་ཞུགས་མྱོང་མཁན་དང་དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་དྭང་ཟུར་ཡིན་པའི་ཐུབ་ བསྟན་དངོས་གྲུབ་ལགས་ཀྱིས་ ༡༩༩༨ ལོའི་ཟླ་ ༤ པའི་ནང་ རང་ལུས་མེར་སྲེག་གནང་བ་དེས་ སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མི་ཕལ་མོ་ཆེ་ཞིག་ལ་སྐུལ་ལྕག་ཐེབས་པ་བྱས་ ཡོད་པ་ནང་བཞིན། ན་གཞོན་འདི་དག་ལའང་ཧ་ལམ་སྐུལ་ལྕག་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གིས་ཏན་ཏན་དེ་ལྟར་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་བདེ་ཐང་ཡིན་པ་མ་ཟད་བགད་མོ་འཚེར་འཚེར་ཡིན་ལ། ད་དུང་དངུལ་གྱི་དཀའ་ངལ་ཡང་མེད་ལ། རང་དབང་ལུང་པ་ཞིག་གི་ནང་དུ་མེ་ཏོག་གིས་མཐའ་བསྐོར་བའི་མཚམས་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ ཏུ་བཞུགས་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་གིས་ བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་གནང་བ་རེད།
ན་གཞོན་བརྒྱད་པོ་འདིས་ མོ་ཧ་མཱ་ཌི་ བྷོ་ཛི་ཛི་སྐོར་ལ་ཡང་ཏན་ཏན་ཉན་ཀློག་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་ལོ་འདིའི་ལོ་མགོར་རྒྱ་ཡིག་དྲ་དེབ་འབྲི་མཁན་དང་ལས་འགུལ་བ་དག་གིས་ ཨ་རབ་ཀྱི་དཔྱིད་ཀའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ རྒྱ་ནག་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་སྤེལ་བྱས་པ་མ་ཟད། རྒྱ་མི་རྣམས་ལ་ཡང་རང་གི་མེ་ཏོག་ཨ་དཀར་གྱི་གསར་བརྗེ་མགོ་འཛུགས་དགོས་པའི་ སྐུལ་མ་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་ཁོང་ཚོས་དེ་དག་གཟིགས་ཡོད་པ་རེད། སྤྱི་ཟླ་ ༥ པའི་ནང་ “རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གསར་འགོད་པའི་བར་གྱི་མི་ལོ་ཉི་ཤུའི་རིང་གི་འགལ་ཟླ་ཆེ་ཤོས་དེའི་ཁྲོད་”དུ་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གསར་འགོད་པ་བཅོ་ལྔ་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་རེད། གསར་བརྗེའི་འབོད་སྐུལ་འདི་དག་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་བཅུ་གསུམ་༼དེ་བཞིན་ཧོང་ཀོང་ དང་ཐའེ་ཝན་དུ་ཡང་༽དུ་ཁྱབ་ཅིང་ཏན་ཏན་རྒྱའི་དཔོན་པོ་ཚོ་ལ་ཉེན་བརྡ་ཕོག་ཡོད་པ་ རེད། ཌཱ་ ཨེ་ཊི་ལན་ཊིག་ཅེས་པའི་ཚགས་པར་གྱིས་ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་ཧེ་ལེ་རེ་ ཁི་ལིན་ཊོན་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་ལྟར་ན། “ཁོང་ ཚོ་སེམས་འཚབ་ལངས་འདུག ཁོང་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་འགོག་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད་ལ། དེ་ནི་ལྐུགས་པའི་བྱེད་སྟངས་རེད། ཁོང་ཚོས་དེ་ལྟར་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ཁོང་ཚོས་གང་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱི་བར་དུ་འགོག་གི་རེད།”ཅེས་ བཤད་འདུག ནིའུ་ཡོག་ ཊེའམ་སི་ ༼དུས་བབ་༽ཡིས་གནས་ཚུལ་བཀོད་པ་ལྟར་ན། པེ་ཅིན་གྱི་ཉེན་རྟོག་པས་ མེ་ཏོག་ཁྲོམ་ས་ཁག་ཏུ་ཨ་དཀར་གྱི་མེ་ཏོག་བཙོང་མི་ཆོག་པའི་བཀག་རྒྱ་བྱས་པ་དེས་ སྡེབ་ཚོང་གི་གོང་ཚད་ལྡིབ་ཏུ་བཅུག་ཡོད་པ་རེད། དེའི་རྗེས་འབྲེལ་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ལས་འགུལ་བ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་འཛིན་ བཟུང་བྱས་ཡོད་ཅིང་། འཛིན་བཟུང་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དེ་ནི་སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་རི་མོ་བ་ཨེ་ཝེ་ཝེ་ ཡིན་པ་རེད།
མོ་ཧ་མཱ་ཌི་ བྷོ་ཛི་ཛི་ཡིས་ རང་ལུས་མེར་སྲེག་དེས་ ལོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་གི་འཇིགས་སྣང་དང་ཚོར་མེད། ཁྱད་གསོད། ངལ་དུབ་བཅས་ཀྱི་འོག་ཡོད་པའི་ཤར་དཀྱིལ་གྱི་མི་རྣམས་སད་བཅུག་ནས་ མི་ཚེ་གཅིག་ལྕོགས་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་དང་ཆེས་མཐོའི་མགོ་འཁྲིད། བཙན་གནོན་མགོ་འཁྲིད་བཅས་ཀྱི་གོ་གནས་འབེབས་བཅུག་པ་ཇི་བཞིན། བོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་ན་གཞོན་བརྒྱད་ཀྱི་སྐུ་ལུས་མེར་སྲེག་གནང་བ་ནི། བོད་མི་རྣམས་གཉིད་སད་དེ་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཆེད་ ཆེས་རྩ་ཆེའི་བློས་གཏོང་གི་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད།
དབུ་འཁྲིད་གསར་པ་ཞིག
༢༠༠༨ ཚུན་དང་ དེ་བཞིན་ལོ་འདིའི་ནང་བོད་ནང་དུ་སྤེལ་བཞིན་པའི་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་འདི་དག་ གིས་ བོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་དེ་ ད་ཆ་ཏན་ཏན་བོད་ནང་ལོགས་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་གསལ་པོར་མཚོན་གྱི་འདུག ངས་ རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ “ཁ་ཕྱོགས་”དེ་ ལ་ཟེར་བ་ལས། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དབུ་འཁྲིད་ལ་ཟེར་གི་མེད། བཙན་བྱོལ་ནང་ལ། བཤད་སྟངས་གཅིག་བྱས་ན། གྲང་དམག་གི་དུས་རབས་འདིར་ཧ་ལམ་རྒྱུན་རིང་ཤོས་ལ་གནས་པར་གྱུར་པའི་བཙན་བྱོལ་ གཞུང་སྟེ། སྔོན་མའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དེ་ད་ཆ་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་འཛིན་སྐྱོང་ཞིག་གིས་ ཚབ་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
གྲང་དམག་དུས་རབས་ཀྱི་བཙན་ བྱོལ་གཞུང་རྣམས་ལ་ སྔོན་མ་རང་ཉིད་བྲོས་ནས་འགྲོ་དགོས་བྱུང་བའི་ལུང་པར་ལོག་ནས་བཅིངས་འགྲོལ་བྱས་ པའི་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་སྐྱོ་པོ་ཡོད་རེད། མཐའ་ན་གཞུང་འདི་ཚོའི་གྲས་མང་ཆེ་བ་ལ་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཨ་རི་དང་ཨིན་ཇི་ལྟ་ བུའི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ནའང་དེ་འདྲ་ཡིན་པ་རེད། པཱོ་ལེན་ཌཱི་ཡིས་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་དང་ཕྱིས་ཀྱི་ཨུ་རུ་སུའི་ བཙན་འཛུལ་སྐབས་སུ་ ལོན་ཌཱོན་དུ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཞིག་འཛུགས་གཉེར་བྱས་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་པཱོ་ལེན་ཌཱི་ནང་ཁུལ་གྱི་རང་དབང་ཚོང་འབྲེལ་སྤྱི་མཐུན་སྟེ། ཡུན་རིང་བའི་མི་མང་གྱེན་ལངས་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ གཞི་ནས་ ༡༩༩༠ ལོར་ཨུ་རུ་སུའི་བཙན་གནོན་ལས་ལུང་པ་རང་བཙན་ཐོབ་པ་རེད།
ཅེག་ལ་མཚོན་ལ་ཡང་དམག་ཆེན་ གྱི་སྐབས་སུ་ལོན་ཌོན་དུ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ ༡༩༤༥ ལོར་ཅེག་ཁོ་སི་ལོ་ཝི་ཡར་ལོག་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ལུང་པ་འདི་ཨུ་རུ་སུའི་ནང་ཤུགས་ཆེར་ཐིམ་ཟིན་པ་རེད་ལ། ལྷག་པར་དུ་ ༡༩༦༨ ལོར་རྒྱལ་ས་པཱི་རཱག་གི་ནང་རཱ་ཤི་ཡའི་ཐན་འཁོར་བསྐོར་བ་ནས་བཟུང་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ རེད། དེ་ཡང་ཅེག་ཁོ་སི་ལོ་ཝི་ཡའི་ནང་གི་ཅེག་མི་དམངས་ཀྱིས་ “ཝེལ་ཝེ་ཊཱི་གསར་བརྗེ་”ཞེས་པ་བརྒྱུད་ནས་བློས་གཏོང་དང་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་ ༡༩༨༩ ལོར་ལུང་པ་རང་དབང་ཐོབ་པ་རེད།
མཐའ་ན་ཨུ་རུ་སུའི་བཙན་ འཛུལ་གྱི་འོག་ནས་ཀྱང་ བྷོད་ཊིག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ནང་དུ་ཕྱི་འབྲེལ་སྐུ་ཚབ་སྒེར་ བདག་ཅན་འཛིན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། ལི་ཐུ་ནི་ཡ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་ཆི་ཀ་གོ་དང་རོམ་གྱི་ནང་དུ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་ཡོད་ པ་རེད་ལ། ལེ་ཐི་ཝི་ཡའི་ཕྱི་འབྲེལ་ཞབས་ཞུ་ཁང་གིས་ ལོན་ཌོན་དང་ནིའུ་ཡོག་གི་རང་གི་ལས་ཁུངས་སུ་ལེ་ཐི་ཝི་ཡའི་རང་བཙན་ཆེད་སྐུ་ཚབ་ ཉར་ཡོད་པ་རེད། ཨི་སི་ཊཱོ་ནི་ཡ་གཅིག་པུར་ ༡༩༥༣ ལོ་ནས་ ༡༩༩༢ བར་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཞིག་སི་ཝི་ཌེན་ནང་དུ་ཡོད་པ་༼ནིའུ་ཡོག་ཏུ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ ཁང་ཡོད།༽རེད། ཡིན་ན་ཡང་བྷོད་ཊིག་གི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོའི་ནང་རང་དབང་ནི་ ༡༩༨༠ སྨད་དུ་བྱུང་བའི་ལུང་པའི་ནང་གི་མི་དམངས་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་ ཡོད་པ་རེད་ལ། དེའི་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ནི་ “གླུ་ལེན་གྱི་གསར་བརྗེ་”ཞེས་ པ་དེ་རེད། མིང་དེ་ཡོད་པའི་དངོས་བརྗོད་ཀྱི་གློག་བརྙན་ཞིག་ ༢༠༠༧ ལོར་བཀྲམས་ཡོད་ཅིང་དེ་ནི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་བ་ཚང་མས་བལྟ་དགོས་པ་བཟོས་ཡོད། ཧ་ཅང་བློ་ཡུལ་ལས་འགོངས་པ་དང་གྲགས་ཆེ་བའི་སྐད་འབོད་དེ་ནི་ “བྷོད་ཊིག་གི་ལྕགས་ཐག་”༼ཡང་ ན་རང་དབང་གི་ལྕགས་ཐག་༽ཅེས་པ་སྟེ། ༡༩༨༩ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་བྱུང་བའི་ཞི་བའི་ཆབ་སྲིད་ཁྲོམ་བསྐོར་དེ་ཡིན། ཧ་ལམ་མི་འབོར་ས་ཡ་གཉིས་ཙམ་གྱི་མི་དམངས་ཀྱིས་ལག་སྦྲེལ་བྱས་ཏེ་བྷོད་ཊིག་གི་ རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་ཁྱོན་དུ་སྤྱི་ལེ་ ༦༠༠ ཡི་རིང་ཚད་ལ་ཁྱབ་པའི་མིའི་ལྕགས་ཐག་ཅིག་བསྐྲུན་པ་རེད། དེ་འདྲའི་མཚོན་དོན་ཡོད་ལ་ད་དུང་སྟོབས་ཆེ་བའི་ལས་འགུལ་གྱིས་གནའ་བོའི་རྒྱལ་ ཁབ་འདི་དག་ལ་རང་དབང་འཁྱེར་ཡོང་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་འཐོར་བཤིག་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་ཐད་ཀར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་པ་ རེད།
ལམ་ལྷོང་ཅན་གྱི་གསར་ བརྗེ་འདི་དག་གི་ཁྲོད་ཀྱི་བློ་ཡུལ་ལས་འགོངས་པ་ཞིག་ནི། ལུང་པ་འདི་དག་མཐར་བཅིངས་གྲོལ་གཏོང་བར་བྱེད་པའི་མི་དམངས་གྱེན་ལངས་དེ་ལ་བཙན་ བྱོལ་གཞུང་དེ་དག་གིས་གྲུབ་འབྲས་སྨིན་པར་བྱས་པའམ་ཡང་ན། དེ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཙམ་ཡང་ཐེབས་མེད་པ་འདྲ། བཙན་གནོན་འོག་ཚུད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མི་དམངས་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པ་ནི་ཁོང་ ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་འབད་བརྩོན་དང་སྙིང་སྟོབས། བློས་གཏོང་བཅས་བརྒྱུད་ནས་ཡིན་པ་རེད། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་དང་དགུ་བཅུའི་ནང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་བྱུང་བའི་ཡུལ་བབས་ཆབ་ སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་གིས་འཐབ་རྩོད་འདི་དག་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད་པ་ ནི་ཞུ་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།
ང་ཚོ་རང་གི་བཙན་བྱོལ་བོད་ གཞུང་གིས་ལོ་འདིའི་དབྱར་ཁར་ རང་མཇུག་རང་གིས་བསྒྲིལ་བའི་རྐྱེན་གྱིས། ངས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་འདི་དག་དང་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་འདི་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྔོག་འདོན་ བྱས་པ་ཡིན། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་མཇུག་སྒྲིལ་རྒྱུ་དང་ཚོགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ གིས་དེ་ཚབ་བྱེད་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དེས་ ངའི་ངོ་ཤེས་པ་མང་པོ་དང་དེ་བཞིན་གཞུང་ཞབས་ཟུར་པ། རང་བཙན་ལས་འགུལ་བ་བཅས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཧ་ལས་པ་དང་དཀའ་ངལ་ཅན་དུ་གྱུར། དྷ་རམ་ས་ལའི་རྙོག་གླེང་ལ་བརྟེན་ནས་ བོད་དོན་དང་བོད་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་འདི་ཡང་མཇུག་སྒྲིལ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་བཟོས་ཡོད་ པའི་ཉེན་བརྡ་དང་སེམས་འཚབ་ཀྱང་སླེབས་པར་གྱུར།
ང་ཚོའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ གི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དང་པོ་དང་དེའི་ཡས་མས་ནི་ རང་དབང་འཐབ་རྩོད་དམ་ཡང་ན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་རྒྱུན་འཛིན་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ང་ཚོའི་རང་གི་ངོ་བོ་དམར་རྗེན་མ་དེ་ལ་འཐམས་ནས་སྡོད་རྒྱུ་ལ་ཡང་དངོས་གནས་གལ་ གནད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་ཞུ་མ་དགོས་པ་རེད། ངས་སྔོན་ནས་བྲིས་མྱོང་བ་ལྟར། ནང་ཁུལ་གྱི་རྩོད་རྙོག་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ ༡༩༥༩ ལོའི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཞིག་གི་རིང་ལ་ བཙན་བྱོལ་གཞུང་གིས་ལས་ཀ་ཧ་ལས་པའི་ཡག་པོ་ཞིག་གནང་ཡོད་པ་ནི་དྭོགས་པ་མེད་པ་ ཞིག་རེད། ༡༩༦༨ ལོ་ནས་བཟུང་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་མགོ་བཙུགས་པ་ཡིན་མོད། དེའི་སྔོན་དུ་ རང་གི་སློབ་གྲྭའི་དགུན་ཁའི་གུང་གསེང་དང་བསྟུན་ནས་ལོ་ཤས་རིང་དྭང་བླངས་དགེ་ རྒན་གྱི་ལས་ཀ་བྱས་པ་ཡིན། བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་དེའི་ལས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་བསམ་གྱིས་ང་ནི་ ཡ་མཚན་པ་དང་སེམས་ཤུགས་འཕར་བཅུག་སོང་། ཉིན་མ་གཅིག་ལ། ངས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མི་ཐོག་དང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དཀའ་ངལ་ཆེས་མང་པོ་ལ་གདོང་ལེན་ གྱིས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཇི་ལྟར་བཙུགས་པ་དང་། རིམ་གྱིས་གཞུང་འདིས་ཅིའི་ཕྱིར་རང་གི་རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་དོར་ནས་སྒྲིག་འཛུགས་ ཤིག་ཆགས་པ་དང་། ཕྱི་ཚུལ་དུ་སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མ་དེ་ཡང་མར་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཧ་ ཅང་དགོད་བྲོ་བ་དང་ཐབས་རྡུགས་ཀྱི་ངང་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་རང་སྲ་བརྟན་དུ་བྱེད་ རྒྱུ་དེ་རང་ཡིན་པ་འདྲ་བ་དེ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་འབྲི་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ ཡོད།
དྲ་དེབ་འདིར་ངས་རྩོམ་ སྔོན་མ་ མགོ་འཛུགས་ཆེད་ཀྱི་མཇུག་སྡོམ། ཞེས་བྲིས་པའི་ནང་དུ། ངས་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་དབུ་འཁྲིད་ཀྱི་མཚན་གནས་ཙམ་ཞིག་ འཛིན་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་མ་ཟད། བཙན་བྱོལ་གཞུང་དེ་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཏུ་བསྒྱུར་རྒྱུར་འགོག་རྒོལ་བྱས་ཡོད། སྐབས་དེར་ངས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མི་ཚེ་དེས་རང་གི་རང་བྱུང་གི་ལོ་ དུས་རྫོགས་ཟིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། གཅིག་བྱས་ན། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་དགོངས་ཞུ་གནང་བ་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་མཇུག་སྒྲིལ་བ་དེ་ དག་དུས་ལ་རན་པ་ཡིན་པའི་གནད་དོན་ཞིག་མ་མཐོང་བ་རེད།
གལ་སྲིད་ང་ཚོས་ ༢༠༠༨ ལོའི་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་སྟེ། ལྷ་ས་མེ་ལྕེའི་ཁྲོད་ཡོད་པའི་ལོ་དེ་ལ་ཕྱི་མིག་ཅིག་བལྟས་པ་ཡིན་ན། བོད་ཀྱི་ས་ཆ་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རང་རང་གི་དགོན་པ་དང་ཁྱིམ། སྦྲ་གུར་ནས་ཕྱིར་རྒྱུགས་ཏེ། རི་ངོགས་ནས་ཐུར་དུ་རང་གི་རྟ་ལ་ཞོན་ནས། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་འཕྱར་སྟེ། བོད་ཀྱི་རང་དབང་དང་རང་བཙན་གྱི་འབོད་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་དེ་ང་ཚོས་ཏན་ཏན་དྲན་ངེས་ ཡིན། ད་དུང་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་ཚོགས་པ་ཆེ་ཁག་ལྔ་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བོད་མིའི་གྱེན་ལངས་ ལས་འགུལ་སྤེལ་ཏེ་བོད་དུ་ཞི་བའི་གོམ་བགྲོད་བྱས་པ་ཡང་ཏན་ཏན་དྲན་གྱི་རེད། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་དང་༼གྲོགས་པོ་༽ཚོས་ པེ་ཅིན་གྱི་ཨོ་ལིམ་པིག་རྩེད་འགྲན་དང་དེའི་དཔལ་འབར་འཁྱེར་བ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་ བོད་ཀྱི་གྱེན་ལངས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེད་ “རིག་རྩལ་ཅན་གྱི་ལས་འགུལ་”གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ངར་ཤུགས་འཛོམས་པའི་ངོ་རྒོལ་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ས་ཆ་གང་སར་སྤེལ་བ་ཡང་དྲན་གྱི་རེད།
ང་ཚོས་རང་གི་དྲན་པའི་ཡུལ་ དུ་སྣང་མེད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀག་ཡོད་པ་ནི། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ བོད་མི་ཚོས་ལྷ་སར་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་ངོས་རང་དགོངས་པ་ཞུ་ གི་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་དེ་རེད། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ད་དུང་ཚོགས་པ་ཁག་ལྔ་ལ་བཀོད་ཁྱབ་བཏང་ནས་བོད་དུ་ཞི་བའི་ གོམ་བགྲོད་མཚམས་འཇོག་གནང་དགོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་ “ཆིག་སྒྲིལ་ཚོགས་པ་”བཙུགས་ཏེ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་དག་གི་ནུས་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ངོ་རྒོལ་པ་དག་གིས་ རྒྱ་མིའི་རྒྱལ་དར་སྲེག་པའམ་ཡང་ “བོད་རང་བཙན་”དང་ “རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕར་རྒྱུགས་ཤིག་”ལྟ་ བུའི་སྐད་འབོད་བྱེད་པ་རྣམས་འགོག་ཐབས་བྱས་པའང་ང་ཚོས་བརྗེད་ཡོད་སྲིད་པ་རེད། དེའི་ལོ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་ལ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ཨ་རིར་ ལྟ་སྐོར་སྐབས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་བཀག་ཡོད་པ་རེད། ༢༠༠༨ ལོའི་ལས་འགུལ་ཚང་མ་དེ་ལས་ཀྱང་གལ་གནད་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་འདྲེན་ཐུབ་བམ། ལས་འགུལ་དེ་དག་གི་ནུས་སྟོབས་དང་ཁྱབ་ཤུགས་དེ་ཧ་ལས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ངས་གསལ་ པོར་དྲན་གྱི་འདུག དེ་ནི་གསར་བཏོད་ཀྱི་མགོ་འཛུགས་དང་གང་ཡང་ཡོང་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཚོར་སྣང་ཏན་ ཏན་བྱུང་། ཡིན་ན་ཡང་ད་ཆ་ང་ཚོས་ཅི་ཡང་ཤེས་མི་ཐུབ། ཤེས་ཐུབ་བམ། དྷ་རམ་ས་ལ་ཡིས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ཚོར་བ་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྡིགས་སྐུལ་བྱེད་ཀྱིན་ ཡོད་ལ། རིམ་གྱིས་མི་ཚང་མའི་རེ་བ་དང་ཆོད་སེམས་ཀྱི་རླུང་བུ་ཤོར་བཅུག་ནས། ལོ་དེའི་ལོ་མཇུག་དེ་སྤྲེལ་ལད་དང་ཟོག་རྫུ་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་གི་ཁྲོད་ བསྡུས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཞེས་ཀྱང་འབོད།
ངའི་འཇིགས་སྣང་ཆེ་ཤོས་དང་ ངའི་གསང་བའི་གཉིད་ལམ་འཚུབ་པོ་དེ་ཡང་ངའི་མི་ཚེའི་རྨི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་གནས་བཅས་ ཡོད་པ་རེད། ངའི་རྨི་ལམ་ནི། མ་འོངས་པའི་ལོ་དུས་ཧ་ཅང་མི་རིང་བ་ཞིག་ལ་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་རྒུད་དུ་ འགྲོ་བའི་སྐབས་ཤིག་ཏུ ། ནང་ཁུལ་གྱི་འགལ་ཟླ་ཆེན་པོ་འགའ་༼མཐའ་ན་གསར་བརྗེ་ཡང་༽དང་ལྷན་གཅིག་ཏུ། རང་བཙན་གྱེན་ལངས་དེ་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་གང་སར་༼ཤིན་ཅང་དང་སོག་པོ་ལ་ཡང་ཡོང་སྲིད་པ་༽ ཁྱབ་འགྲོ་གི་རེད་ལ། མཐའ་མཇུག་བོད་རང་བཙན་དེ་ལེན་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ང་ཚོའི་ལག་པར་ཡོང་གི་རེད། གནས་སྟངས་འདི་འཆར་སྣང་ལྟར་སྣང་མོད་འཆར་སྣང་ཞིག་མ་རེད། ༡༩༡༢ ལོར་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་དེ་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་རེད།
དེ་ནས་ངའི་རྨི་ལམ་འཚུབ་ པོ་ཡོང་གི་རེད། མ་འོངས་པའི་དུས་ཤིན་ཏུ་མི་རིང་བ་ཞིག་ན། གསར་བརྗེ་སླེབས་པའི་དུས་དེར། རང་གི་མ་རྩའི་སྒམ་ཆུང་ལ་ཕོག་ཐུག་མི་འགྲོ་སླད་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལྒང་ བུ་མ་བརྡོལ་བར་སྡོད་འདོད་ཡོད་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་རྣམས་ཀྱིས་ བོད་ཀྱི་མགོ་འཁྲིད་ཚོ་ “བཀུག་”སྟེ། བོད་ནི་རྒྱ་ནག་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། བོད་མི་རྣམས་ལ་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་གཅེས་ཅན་གྱི་མི་སེར་བྱེད་རྒྱུ་ལས་གཞན་པའི་ འདོད་པ་མེད་ཚུལ་བསྒྲག་རྒྱུ་དེ་རེད། དེ་ནི་ཁོང་ཚོས་ད་ལྟ་གསུངས་བཞིན་པ་དེ་དང་ཧ་ལམ་གཅིག་པ་རེད། འུ་ཐུག་པའི་རྒྱ་ནག་གིས་ད་དུང་དྷ་རམ་ས་ལ་ལ་རུས་པ་གཅིག་ཀྱང་གཡུགས་ནས་སླར་ཡང་ སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཞིག་༼ཐེངས་ཉེར་གསུམ་པ་ཡིན་ནམ༽པེ་ཅིན་དུ་ཡོང་དུ་འཇུག་སྲིད་ལ། མཐའ་ན་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ཕེབས་འཇུག་སྲིད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། དེས་ཏན་ཏན་གསར་བརྗེ་འདི་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་གི་རེད།
ད་ལྟའི་ཆ་ལ་༧རྒྱལ་བ་རིན་ པོ་ཆེས་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་བ་དེའི་ཐད་ལ་ཐད་ཀར་བཀའ་སློབ་གནང་མ་སོང་ལ། བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དག་མཚམས་འཇོག་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་མ་ སོང་། ངས་གུ་བཤངས་འདིའི་དྲིན་ཤེས་མོད། ཡིན་ན་ཡང་ངས་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་བློ་འགེལ་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཡིན་ན་ཡང་། གཅིག་བྱས་ན་མཐའ་མ་འདིར་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་ནི་རང་སྲོག་གཏོང་འདོད་ཡོད་ མཁན་ཚོར་དངོས་གནས་སྤྲད་ཟིན་པ་རེད།
མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ལམ།
མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ལམ་ནི། རང་བཙན་ནི་བོད་དུ་བཞུགས་པའི་སྤུན་ཟླ་ཕོ་མོ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ མཁན་བཙན་བྱོལ་བ་ང་ཚོ་ལ་མཚོན་ན། ཡོང་རྒྱུ་བསྡད་པའི་གསར་བརྗེ་འདི་དག་ལ་ཕན་ཐོགས་སྒྲུབ་པའི་ལམ་ཞིག་འཚོལ་རྒྱུ་ དེ་རེད། ང་ཚོ་ལ་སྒྲུབ་དགོས་རྒྱུའི་ལས་འགན་ཏན་ཏན་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་སྡོད་པའམ་ཡང་ན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་ ཨ་རཱབ་ཀྱི་ལོ་གཞོན་ཚོས་ ལི་བྷི་ཡ་དང་ཨི་ཇིབ། ཊུ་ནི་ཤེ་ཡ་བཅས་ཀྱི་གྱེན་ལངས་ཁྲོད་ཞུགས་ཏེ། འབྲེལ་མཐུད་དང་སྨན་བཅོས། གསར་འགོད་དང་དེ་མིན་གྱི་ལག་རྩལ་དག་སྤྱད་ནས་ཨ་རཱབ་ཀྱི་དཔྱིད་ཀ་ལམ་ལྷོང་ཡོང་ བཅུག་པ་དེ་དང་གཅིག་པ་རེད།
ད་ཆ་ང་ཚོས་དེ་དག་ཚང་མ་ ཞིབ་ཕྲ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་མི་ཐུབ། དེ་ནི་རང་བཙན་ལ་སེམས་ཤུགས་ཡོད་མཁན་རྣམས་ཀྱི་འདུ་འཛོམས་ཤིག་བརྒྱུད་དེ་བསམ་ ཞིབ་གོ་བསྡུར་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་རེད། འདི་ནི་མི་རིང་བར་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ང་རང་གདེང་ཚོད་ཡོད། དེ་བཤད་ཟིན་པའི་རྗེས་ལ། དྲ་དེབ་འདིའི་ཐོག་ན་ད་ལྟ་རང་ང་ཚོས་བྱེད་དགོས་པའི་ལས་ཀ་ཁག་ཅིག་ཡོད། ང་ཚོའི་ལས་འགན་དང་པོ་ནི་བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོར་བརྡ་ལན་ཞིག་སྤྲོད་རྒྱུ་དེ་ རེད། ཁོང་ཚོས་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་དགོངས་ཞུ་གནང་བ་དང་བཙན་བྱོལ་གཞུང་སྒོ་བརྒྱབ་པ་ དེ་ཏན་ཏན་གསན་ཡོད་པ་རེད། མི་མང་པོ་ཞིག་ཏན་ཏན་མགོ་འཐོམས་ཡོད་ཀྱི་རེད་ལ། ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོས་རྩ་དོན་ཡལ་བར་དོར་ཟིན་པའི་ཐག་གཅོད་བྱས་ཡོད་པ་ ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་མ་རེད། བྱས་ཙང་། ང་ཚོས་ཁོང་ཚོ་ལ་བརྡ་ལན་ཞིག་ ཁ་གསལ་པོ་དང་སྐད་མཐོན་པོའི་ཐོག་ནས བསྐྱལ་དགོས་པ་རེད། དེ་ཡང་ དྷ་རམ་ས་ལ་ནས་གནས་ཚུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཐོན་ན་ཡང་། རང་བཙན་བརྩོན་ལེན་གྱི་ལས་འགུལ་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་མུ་མཐུད་ནས་འགྲོ་གི་རེད་ལ། བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཆེས་མང་པོའི་བློས་གཏོང་དང་སེམས་ཤུགས། སྙིང་སྟོབས་བཅས་ཀྱིས་རང་བཙན་ལས་འགུལ་འདི་ལ་ངར་ཤུགས་བསླངས་པ་མ་ཟད་ཡིད་འགུལ་ ཐེབས་པའི་སྐུལ་ལྕག་ཐེབས་ཡོད་ཅེས་པ་དེ་རེད། བརྡ་ལན་འདི་བསྐྱལ་བའི་དུས་ཚོད་དང་གོ་སྐབས་ཧ་ཅང་རན་ཤོས་དེ་ནི་ ༢༠༡༢ ལོའི་སུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩིའི་སྐབས་རེད། ད་ལོའི་སུམ་ཅུའི་དུས་དྲན་ནི་དམིགས་བསལ་གྱིས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་རེད། འདི་ནི་ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་གོང་མ་ལ་གྱེན་རྒོལ་བྱས་ཏེ་རང་བཙན་དང་རང་དབང་གི་བོད་ ཅིག་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་ ༡༠༠ འཁོར་བའི་སྐབས་ཡིན་པ་རེད།
༡༩༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་རྒྱ་ནག་ཏུ་གསར་བརྗེ་ལངས་པ་རེད། བོད་སྡོད་རྒྱ་དམག་རྣམས་ཡུལ་མི་འཕྲོག་བཅོམ་གྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཤིང་ལྷ་ས་གྲོང་ ཁྱེར་གྱི་མི་རྣམས་སྐྱི་གཡའ་བ་བཟོས་པ་རེད། རྒྱལ་རབས་པ་ཆེན་པོ་ཞྭ་སྒབ་པ་ལགས་ཀྱིས་ང་ཚོར་བཤད་པ་ལྟར་ན། རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་བཞུགས་པའི་༧རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་ཁོང་ གི་ལས་བྱ་བྱམས་པ་བསྟན་དར་དང་ཁྲི་སྨོན་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་གཉིས་ གྱེན་རྒོལ་གྱི་སྣེ་འཁྲིད་བྱེད་ཆེད་ ལྷ་སར་བཏང་བ་རེད། ༡༩༡༢ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ཁོང་ཚོས་བོད་སྡོད་རྒྱ་དང་མན་ཇུའི་དམག་མིའི་ཐོག་དམག་འདྲེན་པའི་གསལ་བརྡ་ བཏང་བ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གང་སར་དམག་འཐབ་དྲག་མ་བྱུང་བ་རེད། དཀའ་སྡུག་དང་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་དམག་འཐབ་ལོ་གཅིག་བྱས་ནས་ལོ་ངོ་གཅིག་མ་ཟིན་ཙམ་ གྱི་རྗེས་སུ། རྒྱ་མི་ཚོས་མགོ་སྒུར་པ་དང་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་མཐའ་སྐྲོད་བྱས་པ་རེད། དེའི་ལོ་རྗེས་མ་དེར་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རང་བཙན་ཅན་གྱི་བོད་ལ་ལོག་ཕེབས་པ་རེད།
འཆར་ལོའི་ སུམ་ཅུའི་དུས་དྲན་ཉིན་བོད་མི་དང་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཚོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཛོམས་ནས་ དེ་སྔ་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ཁྲོམ་སྐོར་དང་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ བྱེད་དགོས་པ་རེད། ལྷན་འཛོམས་འདི་ཧ་ཅང་གི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་སྐད་གཟེངས་མཐོན་པོ། གསར་བཏོད་ཆེ་བ། དོ་སྣང་འདྲེན་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ལ། དེས་འཛམ་གླིང་དང་། ལྷག་པར་དུ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ལ། བོད་ནང་གི་ང་ཚོའི་སྤུན་ཟླ་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་ ཁོང་ཚོས་བོད་ཀྱི་རྩྭ་ཐང་དང་རི་མཐོན་པོའི་ངོས་ནས་ང་ཚོར་བཏང་བའི་རང་བཙན་དང་ རང་དབང་། གསར་བརྗེའི་བརྡ་ལན་དེ་ལ་ང་ཚོས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་རམ་སྐྱོར་འབུལ་བ་དེ་གོ་གི་རེད། ཁོང་ཚོས་ ལོ་ངོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིང་ལ་བརྡ་ལན་ནི་ཁོང་ཚོའི་གླུ་གཞས་དང་སྙན་ངག རྩོམ་ཡིག ཁྲོམ་བསྐོར། རྒྱལ་བསྒྲེངས་པ་བཅས་དང་། ད་དུང་ཁོང་ཚོའི་མིག་ཆུ་དང་། ཁོང་ཚོའི་ན་ཟུག ཁོང་ཚོའི་དཀའ་སྡུག་ཆེ་བའི་མི་ཚེ། མེ་ལྕེའི་ཁྲོད་ཀྱི་བློས་གཏོང་བཅས་བརྒྱུད་ནས་ ང་ཚོ་ལ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། ལྡི་ལི་དང་ཀིརྟི། དཀར་མཛེས་བཅས་སུ་མཆེད་པའི་མེ་ལྕེ་དེ་ད་ཆ་ཤི་ཡོད་ན་ཡང་། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ཚིག་ཅིག་དྲངས་ན། “་་་བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་ནི་རྩ་བ་ཉིད་ནས་གསོད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད།” དུས་ལ་མ་བབ་ཀྱི་བར་དུ་ཧ་ཅང་རྩ་ཆེ་བའི་རང་དབང་དང་རང་བཙན། བདེན་པ་བཅས་ཀྱི་མེ་རོ་འབར་བཞིན་པ་འདི་དག་སྲུང་ཞིང་གསོ་བ་ནི་ང་ཚོའི་ལས་འགན་ རེད་ལ། མི་རིང་བར་དུས་ལ་བབ་པའི་སྐབས་ཤིག་ལ། ང་ཚོས་མཐོ་སྒང་བོད་ཀྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་མི་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་ཁོངས་ལ་སླར་ཡང་མེ་ རོ་འོད་འཚེར་འཚེར་དུ་སྦར་ཆོག
Leave a comment!
You must be logged in to post a comment.


text:
དཀར་ཆག་སྟེགས་བུ།
- བོན་འབྲེལ་ཤེས་བྱ། (52)
- དགོས་མཁོའི་འདུས་གསོག (40)
- བྱུང་རབས་རྣམ་ཐར། (29)
- གསར་བྱུང་གནས་འཕྲིན། (24)
Monday, March 21, 2016
བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦༌༌༡༧ ལོའི་ཚོད་དཔག་ཚོགས་ཆུང་གི་སྙན་ཐོ།
བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦་་༌༢༠༡༧ ལོའི་
བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྔོན་རྩིས་ཚོད་དཔག་
འཆར་རྩིས་ཚོགས་ཆུང་གི་སྙན་ཐོ།
དང་པོ། ཚོགས་མི་བསྐོ་གཞག
༄༅། །བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༧ འཁོད་བཀོད་ཁྱབ་ཕེབས་དགོངས་སུ་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦༌་་༢༠༡༧ ལོའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལོ་འཁོར་སྔོན་རྩིས་ཐོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོད་དཔག་འཆར་རྩིས་ཚོགས་ཆུང་གི་མི་འགྲོར།
༡༽ སྤྱི་འཐུས་ཀརྨ་ཡེ་ཤེས།
༢༽ སྤྱི་འཐུས་དགེ་བཤེས་སྨོན་ལམ་མཐར་ཕྱིན།
༣༽ སྤྱི་འཐུས་ཨཱཅརྱ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས།
༤༽ སྤྱི་འཐུས་འཇམ་དབྱངས་བཟོད་པ།
༥༽ སྤྱི་འཐུས་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་བཅས་བསྐོ་གཞག་གནང་སྟེ་ཚོགས་ཆུང་གི་ལས་དོན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༩ ནས་འགོ་འཛུགས་དགོས་པ་དང་། གྲུབ་དོན་སྙན་ཐོ་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་བཅུ་གཅིག་པའི་གོང་དུ་ཚོགས་དྲུང་ལས་ཁུངས་སུ་འབུལ་དགོས་སྐོར་གསལ་བ་དང་། དེ་རྗེས་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༩ འཁོད་བཀོད་ཁྱབ་ནང་སྤྱི་འཐུས་འཇམ་དབྱངས་བཟོད་པ་དགོངས་ཞུ་གནང་སྟབས་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མིར་སྤྱི་འཐུས་དགེ་བཤེས་ཨ་ཀྲུག་ཚེ་བརྟན་བསྐོ་གཞག་གནང་།གཉིས་པ། ཚོད་དཔག་འཆར་རྩིས་ཚོགས་ཆུང་གི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས།
༡༽ ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོའི་བཀོད་ཁྱབ་དགོངས་དོན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༩ སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༩།༡༥ ཐོག་ཚོགས་མི་རྣམས་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་ཚོགས་གཙོར་སྤྱི་འཐུས་དགེ་བཤེས་སྨོན་ལམ་མཐར་ཕྱིན་དང༌། ཚོགས་དྲུང་དུ་སྤྱི་འཐུས་ཀརྨ་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སྤྱི་མོས་བྱུང༌། ཆུ་ཚོད་ ༡༠།༠༠ པའི་ཐོག་ཚོགས་ཆུང་གི་སྤྱི་སྲོལ་ལྟར་དཔལ་ལྡན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོའི་ཞལ་སྔར་ཆེད་བཅར་གྱིས་ལམ་སྟོན་ཁག་ཞུས་རྗེས་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༦ བར་ལས་ཉིན་གྲངས་ ༡༣ རིང་ལས་བཅར་གྱིས་བཀའ་ཤག་གི་ཕྱོགས་བསྡོམས་འགྲོ་གྲོན་རྒྱབ་གཉེར་ཁ་ཤོག་དང་། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦༌༌༌༢༠༡༧ ལོའི་རྒྱུན་གྲོན་དང༌། དམིགས་བསལ། ཟུར་བཀོལ་གསུམ་སོ་སོའི་སྔོན་རྩིས་ཁ་ཤོག་དང༌། རྒྱབ་ལྗོངས་ཡིག་ཆ་བཅས་ཀྱི་ཡིག་སྣོད་གྲངས་ ༢༧ དང་། དེ་བཞིན་དགོས་དངུལ་རང་ཁུངས་ནས་གཏོང་དམིགས་ཡོད་ཀྱང་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུ་ཡུལ་ས་གནས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་འདུ་མེད་པའི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་ལས་ཁང་ཁག་ ༥ དང་། སྦེང་ལོར་ལྷོ་སྤྱི་ལས་ཁུངས། འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་མངོན་དགའ་སློབ་གྲྭ་དང་། སྨན་ཁང་ཁག་ ༢ བཅས་ཀྱི་སྔོན་རྩིས་འབྲེལ་ཡོད་ལས་དབུས་ནས་འཆར་འབུལ་ལ་བཀའ་ཤག་གིས་རྒྱབ་གཉེར་ཞུས་པའི་ཡིག་སྣོད་གྲངས་ ༣ རང་ཚོགས་ཁག་གི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཡིག་སྣོད་གྲངས་ ༡ བཅས་བསྡོམས་ཡིག་སྣོད་གྲངས་ ༣༡ དང་། གཞན་ཡང་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༥་་༌༢༠༡༦ ལོའི་སྔོན་རྩིས་ཡིག་སྣོད་གྲངས་ ༣ བར་བརྒལ་དང་ཁ་བསྒྱུར་བཅས་ཀྱི་ཡིག་སྣོད་གྲངས་ ༡ བཅས་རེ་རེ་བཞིན་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཞུས།
༢༽ ཞིབ་འཇུག་སྐབས་དཔལ་ལྡན་དཔལ་འབྱོར་བཀའ་བློན་མཆོག་ཐེངས་གཉིས་དང་། དཔལ་འབྱོར་སྔོན་རྩིས་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་དང་ལས་རོགས་གཉིས་ཐེངས་འགའ། ལས་ཁུངས་ཁག་གི་དྲུང་ཆེ་ ༧ དང་། དྲུང་ཆེ་ལས་ཚབ་ ༢ དྲུང་འཕར་ ༣ ཟུང་དྲུང་ ༧ རྩིས་དཔོན་དང་རྩིས་པ་བསྡོམས་ ༢༤ གཞན་སྡེ་ཚན་སོ་སོའི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་བྱེད་ ༡༡ བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༥༧ གདན་ཞུ་དང་འབྲེལ་འདྲི་རྩད་དགོས་ཁག་བྱས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་མཐིལ་ཕྱིན་ཞུས་ཡོད།
གསུམ་པ། ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོའི་ལམ་སྟོན་དང༌། ཞིབ་འཇུག་ཇི་ཞུས།
༡༽ སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་རྣམས་དང་། འཕྲོད་བསྟེན་ལས་བྱེད་བཅས་ཀྱི་གསོལ་ཕོགས་སྤར་ཆེད་སྤོམ་དངུལ་ཞུས་འདུག་པའི་གནས་སྟངས་སྐོར།
འདི་ནས་ཞིབ་འཇུག་ཞུས་སྐབས། སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་རྣམ་པའི་གསོལ་ཕོགས་སྤར་ཆེད་ཕོགས་རིམ་བསྐྱར་ཞིབ་ཚོགས་ཆུང་གསར་འཛུགས་གནང་སྟེ་ཚོགས་ཆུང་གི་རྒྱབ་གཉེར་སྙན་ཐོ་ཐོན་རྗེས་ཞིབ་ཕྲ་ཕྱག་བསྟར་གནང་འཆར་རེད་འདུག ལྷག་པར་བར་བརྒལ་ངལ་སེལ་བརྒྱ་ཆ་ ༣༢ རྩ་ཕོགས་ཐོག་བསྣན་དགོས་སྐོར་གྲོས་ཚོགས་སྔ་རྗེས་ནང་བསམ་འཆར་བྱུང་བའི་ཐོག ལས་བྱེད་རྣམ་པས་རེ་འདུན་གནང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་དགོངས་བཞེས་གནང་འཆར་ཡིན་འདུག་པ་དང་། ཕོགས་རིམ་ལ་བསྐྱར་བཅོས་བྱུང་སྐབས་ད་ཡོད་ཡུལ་ཐང་གུན་གསབ་རྣམས་ཀྱང་རྩ་ཕོགས་ཐོག་བསྣན་རྗེས་ལོ་རེའི་ཡུལ་ཐང་གུན་གསབ་ཐེངས་གཉིས་ལའང་རང་བཞིན་སྤར་ཆ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཅས་ལ་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་སྤོམ་དངུལ་བཞག་པ་ཞིག་དང་། དེ་བཞིན་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལས་བྱེད་རྣམ་པའི་ཕོགས་ཀྱི་བར་ཁྱད་ལས་ཁུངས་གཞན་དང་བསྡུར་ན་ཚད་མཉམ་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ཐད་ལའང་ཚོགས་ཆུང་བཙུགས་ཏེ། ཚོགས་ཆུང་གི་རྒྱབ་གཉེར་གཞིར་བཟུང་ཕོགས་སྤར་གནང་ཆེད་དཔལ་འབྱོར་དང་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་གཉིས་ཀའི་ནང་སྤོམ་དངུལ་ནས་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུས་པ་ཞིག་རེད་འདུག
༢༽ ནང་སྲིད་དབུས་བོད་མིའི་ངལ་སེལ་ཚོགས་པའི་ཆེད་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་ནས་མ་དངུལ་གནང་བཞིན་པའི་འགྲོ་གྲོན་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར།
མ་དངུལ་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༢༥ ཕོགས་ཐོག་གཏོང་དགོས་པ་དང་། དེ་མིན་འགྲོ་གྲོན་གཏོང་སའི་རྩིས་འགོ་བརྒྱད་ཙམ་གཏན་འབེབས་ཡོད་པ་གཞིར་བཟུང་ནང་སྲིད་ནས་སྔ་འདོན་བཏང་སྟེ་རྒྱ་གར་ཆེས་མཐོའི་རྩིས་ཞིབ་པས་རྩིས་ཞིབ་གྲུབ་མཚམས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་མ་དངུལ་ཆ་ཚང་གསོལ་སྩལ་གནང་བཞིན་པ་ཞིག་རེད་འདུག
༣༽ སཾ་བྷོ་ཊའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བོད་སློབ་འཛིན་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ ༤ ཡི་རྒྱུན་གྲོན་སྔོན་རྩིས་ལོ་འདིའི་ནང་གསར་དུ་འཆར་འབུལ་ཞུས་འདུག་པས། བོད་སློབ་འཛིན་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་ཁག་རྩིས་ལེན་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར།
བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སྔོན་སློབ་ཁག་དང་། དམའ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཅིག་རྩིས་ལེན་ཟིན་པའི་འགྲོ་གྲོན་རྣམས་ཐོག་མར་སཾ་བྷོ་ཊ་བོད་སློབ་ཚོགས་པ་ནས་སྔ་འདོན་གཏོང་དགོས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་ཆེས་མཐོའི་རྩིས་ཞིབ་པས་རྩིས་ཞིབ་གྲུབ་མཚམས་འགྲོ་གྲོན་ཇི་སོང་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ནས་ཕལ་ཆེར་ཕྱིར་སྩོལ་གནང་བཞིན་པ་ཡིན་འདུག
༤༽ འདས་པའི་རྩིས་ལོའི་ནང་དགོས་དངུལ་བཀའ་འཁྲོལ་བཏང་བའི་ལས་གཞི་རྣམས་ལག་བསྟར་བྱུང་ཡོད་མེད་སྐོར།
གཞན་དབང་སྟབས་བསྟུན་གྱིས་རྒྱ་གར་ས་གནས་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ནས་ལུགས་མཐུན་བཀའ་འཁྲོལ་མ་ཐོབ་པ་དང་། ལས་གཞི་འགོ་འཛུགས་གནང་སྟེ་མཇུག་སྐྱོང་བཞིན་པ་ཁག་ཅིག་མ་གཏོགས་གཞན་ལས་གཞི་ཕལ་ཆེ་བ་དགོས་དངུལ་བཀའ་འཁྲོལ་གནང་བ་གཞིར་བཟུང་ལག་བསྟར་གནང་དང་གནང་བཞིན་པ་ལས་འདི་ལོའི་སྔོན་རྩིས་ནང་བསྐྱར་ཞུ་བྱས་པ་ཉུང་ཉུང་རེད་འདུག
༥༽ བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྔོན་རྩིས་ཚོད་དཔག་འཆར་རྩིས་ཚོགས་ཆུང་སྔ་མའི་སྙན་ཐོར་མཇུག་གནོན་མ་བྱུང་བ་ཡོད་མེད་སྐོར།
སྔ་ལོའི་སྙན་ཐོའི་འབྲུ་དོན་རེ་རེ་བཞིན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པས་དོན་གནད་ཆུང་ཁག་རེ་ཟུང་ལས་དམིགས་བསལ་མཇུག་གནོན་མ་བྱུང་བའི་རིགས་མི་འདུག
༦༽ དེ་སྔ་སྔོན་རྩིས་འཆར་འབུལ་སྐབས་དང་ཁ་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཇི་ཆགས་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་དགོས་སྐོར།
འདི་ལོའི་སྔོན་རྩིས་འཆར་འབུལ་སྐབས་བཀའ་ཤག་ནས་རྒྱུན་གྲོན་གྱི་གནས་བབ་སྐོར་ཁ་བསྒྱུར་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་རྒྱབ་གཉེར་བཀའ་འཁྲོལ་གནང་འདུག་པས་ཚད་ལྡན་བྱུང་འདུག
༧༽ ཟུར་བཀོལ་དང་ཕྱོགས་བསྡོམས་མ་དངུལ་གྱི་འགྲོ་གྲོན་གཏོང་ཕྱོགས་འཕར་ཆག་ཇི་བྱུང་སྐོར།
རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༤༌༌༌༡༥ ལོའི་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་སྔོན་རྩིས་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོག་བར་བརྒལ་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུས་བསྩལ་བསྣན་པའི་ཕྱོགས་བསྡོམས་སྒོར་ ༢,༡༥༣,༡༥༣,༩༤༩ ཁོངས། ཟུར་བཀོལ་སྒོར་ ༡,༧༢༦,༦༩༢,༡༣༦ དང་། ཕྱོགས་བསྡོམས་མ་དངུལ་སྒོར་ ༤༢༦,༤༦༡,༨༡༣ གསལ་གྱི་འདུག་པས་ཕྱོགས་བསྡོམས་མ་དངུལ་གྱིས་བརྒྱ་ཆ་ ༡༩༌༨ ཟིན་གྱི་འདུག
རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༥༌༌༌༡༦ ལོའི་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་སྔོན་རྩིས་བཀའ་འཁྲོལ་ནང་ཕྱོགས་བསྡོམས་སྒོར་ ༢,༠༡༨,༠༣༩,༡༡༠ ཁོངས། ཟུར་བཀོལ་སྒོར་ ༡,༥༩༩,༨༥༤,༡༧༦ དང་། ཕྱོགས་བསྡོམས་མ་དངུལ་སྒོར་ ༤༡༨,༡༨༤,༩༣༤ གསལ་གྱི་འདུག་པས་ཕྱོགས་བསྡོམས་མ་དངུལ་གྱིས་བརྒྱ་ཆ་ ༢༠༌༧ ཟིན་གྱི་འདུག
རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦༌༌༌༡༧ ལོའི་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་སྔོན་རྩིས་འཆར་འབུལ་རྒྱབ་གཉེར་ནང་ཕྱོགས་བསྡོམས་སྒོར་ ༢,༢༣༨,༨༣༢,༤༥༧ ཁོངས། ཟུར་བཀོལ་སྒོར་ ༡,༧༥༡,༢༢༨,༣༧༣ དང་། ཕྱོགས་བསྡོམས་མ་དངུལ་སྒོར་ ༤༨༧,༦༠༤,༠༨༤ གསལ་གྱི་འདུག་པས་ཕྱོགས་བསྡོམས་མ་དངུལ་གྱིས་བརྒྱ་ཆ་ ༢༡༌༧ ཟིན་གྱི་འདུག
བཞི་པ། བཀའ་ཤག་གིས་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦་་༌༢༠༡༧ ལོར་འགྲོ་གྲོན་རྒྱབ་གཉེར་གནང་ཕྱོགས།
༡༽ འགྲོ་གྲོན་རྒྱབ་གཉེར།
ཀ བཀའ་ཤག་གིས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦་་༌༡༧ ལོའི་ཕྱོགས་བསྡོམས་འགྲོ་གྲོན་གྱི་དགོས་དངུལ་སྒོར་ས་ཡ་ ༢༢༣༨་༨༣ འཆར་འབུལ་གནང་བ། རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༥་་༡༦ ལོའི་ཐོག་མའི་སྔོན་རྩིས་བཀའ་འཁྲོལ་གཏན་འབེབས་སྒོར་ས་ཡ་ ༢༠༡༨་༠༣ བྱས་པ་ལས་སྒོར་ས་ཡ་ ༢༢༠་༨༠ དང་བརྒྱ་ཆ་ ༡༠་༩༤ མང་བ་བྱེད་ཀྱི་འདུག
ཁ གོང་གསལ་ནས་སྒོར་ས་ཡ་ ༡༧༥༡་༢༢ ཟུར་བཀོལ་ནས་གཏོང་རྒྱུ་ཕུད་འཕྲོས་སྒོར་ས་ཡ་ ༤༨༧་༦༠ སྔོན་རྩིས་མ་དངུལ་ནས་གཏོང་རྒྱུ་འཆར་འབུལ་གནང་འདུག
ག ས་འཐུས་མེད་པའི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་ལས་ཁང་ཁག་ ༥ དང་། ལྷོ་སྤྱི་ལས་ཁུངས་བཅས་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་བསྡོམས་སྒོར་ས་ཡ་ ༣༩་༧༧ དང༌། འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་མངོན་དགའ་སློབ་གྲྭ་དང༌། སྨན་ཁང་གཉིས་བཅས་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་སྒོར་ས་ཡ་ ༧་༥༤ བྱས་པ་སོ་སོར་རྒྱབ་གཉེར་གནང་བ་གོང་གསལ་ཕྱོགས་བསྡོམས་འགྲོ་གྲོན་ཁོངས་ཚུད་མི་འདུག
༢༽ རྒྱབ་གཉེར་གནང་ཕྱོགས།
ཀ ལས་ཁུངས་སོ་སོའི་རྒྱུན་གྲོན་དགོས་དངུལ་འཕར་ཆག་ལ་གཞིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་ན་ལས། དེ་མིན་འདས་པའི་རྩིས་ལོ་ལྔའི་ངོ་སོང་དང༌། རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༥་་༡༦ ལོའི་སྔོན་རྩིས་བཀའ་འཁྲོལ། འགྲོ་བཞིན་པའི་རྩིས་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ བར་གྱི་ངོ་སོང་བཅས་ལ་གང་ཐུབ་གཞི་བཅོལ་གྱིས་དགོས་དངུལ་འདང་ངེས་རྒྱབ་གཉེར་གནང་བ་དང་། དམིགས་བསལ་དང། ཟུར་བཀོལ་དུ་གསལ་བའི་ལས་འཆར་ཁག་དགོས་ངེས་དང༌། རྩིས་ལོའི་ནང་ལག་བསྟར་ཐུབ་རིགས་རྒྱབ་གཉེར་ཞུས་ཡོད་སྐོར་གསལ་འདུག
ཁ ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་སྔོན་རྩིས་ཡུལ་ལུང་སོ་སོའི་དངུལ་འབབ་ཐོག་འཆར་འབུལ་ཞུ་ལམ་ཡོད་པ་ལྟར་ཞུས་ཏེ། ཕྱོགས་བསྡོམས་རྒྱབ་གཉེར་ཧིན་སྒོར་ནང་ཞུ་དགོས་སྟབས། ཡུལ་སྒོར་སོ་སོའི་འཛའ་ཐང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༢ ནས་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༥ བར་གྱི་ཆ་སྙོམས་འཛའ་འབབ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་གྱི་འཛའ་ཐང་གཉིས་ནས་གང་ཉུང་བ་ལྟར་ཧིན་སྒོར་ནང་འཛའ་བསྒྱུར་ཞུས་འདུག
ག སྔོན་རྩིས་ཁ་ཤོག་གི་མཐའ་མའི་བཀའ་འཁྲོལ་རེའུ་མིག་ནང་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༥་་༡༦ ལོའི་སྔོན་རྩིས་བཀའ་འཁྲོལ་དང༌། དེ་རྗེས་ཀྱི་བར་བརྒལ་བཀའ་འཁྲོལ་ཆ་ཚང་བསྣན་པའི་གྲངས་འབོར་འགོད་འབུལ་དང༌། ༢༠༡༥ ཟླ་ ༤ ནས་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣༡ བར་གྱི་བར་བརྒལ་བཀའ་འཁྲོལ་ཟུར་བཀོལ་ཁོངས་ཡོང་འཆར་སྒོར་ས་ཡ་ ༣༣༧་༢༢ དང༌། འགྲོ་འཆར་སྒོར་ས་ཡ་ ༣༠༠་༡༣ དེ་བཞིན་དམིགས་བསལ་ཁོངས་འགྲོ་འཆར་སྒོར་ས་ཡ་ ༤་༥༦ དང༌། སྔོན་རྩིས་ཡོང་དམིགས་ལ་ཕན་པ་ཡོང་འཆར་སྒོར་ས་ཡ་ ༡༣༡་༦༣ བཅས་བཀའ་འཁྲོལ་བསྩལ་བའི་ཞིབ་གནས་མཉམ་འབུལ་གནང་འདུག་པ་དང་། སྔོན་རྩིས་གཏན་འབེབས་རྗེས་སྒྲིག་གསལ་རྒྱུན་གྲོན་རྩིས་འགོ་ཕན་ཚུན་ཁ་བསྒྱུར་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུས་བསྩལ་ཇི་བྱུང་ལྟར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འགོད་འབུལ་གནང་འདུག
ང འཆར་འགོད་ལྷན་ཁང་གི་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༥་་༡༦ ལོའི་སྔོན་རྩིས་སུ་ཟུར་བཀོལ་དངུལ་ལྷག་དང་སྐྱེད་འབབ་ཡོང་འཆར་སྔོན་རྩིས་མ་དངུལ་ལ་ཕན་སྦྱར་ཞུ་རྒྱུའི་འཆར་འབུལ་ཞུས་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་ལས་གཞན་པའི་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦་་༡༧ ལོའི་གཏོང་ཡོང་སྔོན་རྩིས་འཆར་འབུལ་གང་ཡང་མི་འདུག
ཅ འཕྲོད་བསྟེན་ཁྱབ་ཁོངས་སྦེལ་ཀོབ་འཚོ་བྱེད་སྨན་ཁང་གི་ཕོགས་གྲོན་དེ་སྔ་ས་གནས་རང་ཁོངས་ནས་བཏང་འདུག་ཀྱང་འདི་ལོ་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ནས་གཏོང་རྒྱུ་འཆར་འབུལ་གནང་འདུག
ཆ འཕྲོད་བསྟེན་ཁྱབ་ཁོངས་མངོན་དགའ་སློབ་གྲྭའི་སྔོན་རྩིས་སུ་ས་གནས་ཀྱི་ཐད་ཀར་ཡོང་འཆར་ལ་གཞིགས་པའི་འགྲོ་གྲོན་མ་གཏོགས། ལས་འཆར་དང་རྒྱུན་གྲོན་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ནས་གཏོང་རྒྱུ་འཆར་འབུལ་གནང་འདུག
ཇ སཾ་བྷོ་ཊ་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིག་ཚང་ཁོངས་སུ་དེ་སྔ་བོད་ཁྱིམ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སྔོན་འགྲོའི་སློབ་གྲྭ་ ༨ ཀྱི་ཕོགས་གྲོན་དང༌། བོད་སློབ་འཛིན་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ ༤ ཡི་རྒྱུན་གྲོན་སྔོན་རྩིས་ལོ་འདིའི་ནང་གསར་དུ་འཆར་འབུལ་གནང་འདུག
ཉ ཤར་ཕྱོགས་ས་གནས་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ནས་ཁུ་བསྡུ་གནང་འཆར་ཡིན་འདུག་པ་བཞིན་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦་་་༡༧ ལོའི་སྔོན་རྩིས་འཆར་འབུལ་གང་ཡང་གནང་མི་འདུག
ཏ བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པའི་ཕོགས་ཐོབ་རྒྱག་སྤྲོད་ཐད་ཕོགས་རིམ་བསྐྱར་ཞིབ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ཆེད་འཛུགས་ཀྱིས་བསྐྱར་ཞིབ་དང་འབྲེལ་ཕོགས་སྤར་ཆེད་དགོས་དངུལ་སྒོར་ས་ཡ་ ༣༠་༠༠ དང༌། འཕྲོད་བསྟེན་ཁྱབ་ཁོངས་སྨན་ཁང་ཁག་གི་ལས་བྱེད་པའི་ཕོགས་འབབ་ལའང་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱིས་ས་གནས་ལས་བྱེད་གཞན་གྱི་ཕོགས་འབབ་དང་དོ་མཉམ་པ་ཞིག་བཟོ་རྒྱུའི་ཆེད་དགོས་དངུལ་སྒོར་ས་ཡ་ ༥་༠༠ བཅས་དཔལ་འབྱོར་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཁོངས་རྒྱབ་གཉེར་གནང་འདུག
ལྔ་པ། རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦་་༢༠༡༧ ལོའི་སྔོན་རྩིས་འཆར་འབུལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་རྗེས་སྤྱི་ཡོངས་
མཐོང་ཚུལ་དང་རྒྱབ་གཉེར་ཞུས་ཁག
༡༽ བཀའ་ཤག་གིས་སྔོན་རྩིས་ལ་བཀའ་འཁྲོལ་རྒྱབ་གཉེར་གནང་སྐབས་ལས་ཁུངས་སོ་སོའི་རྒྱུན་གྲོན་དགོས་དངུལ་འཕར་ཆག་ལ་གཞིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་ན་ལས། དེ་མིན་འདས་པའི་རྩིས་ལོ་ལྔའི་ངོ་སོང་དང༌། རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༥༌་་༡༦ ལོའི་སྔོན་རྩིས་བཀའ་འཁྲོལ། འགྲོ་བཞིན་པའི་རྩིས་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ བར་གྱི་ངོ་སོང་བཅས་ལ་གང་ཐུབ་གཞི་བཅོལ་བ་དང་། དམིགས་བསལ་དང། ཟུར་བཀོལ་དུ་གསལ་བའི་ལས་འཆར་ཁག་དགོས་ངེས་དང༌། རྩིས་ལོའི་ནང་ལག་བསྟར་ཐུབ་རིགས་བཅས་ལ་རྒྱབ་གཉེར་གནང་ཡོད་གནས་གསལ་འདུག་པས། ཚོགས་ཆུང་གིས་སྤར་གཅོག་གི་གནད་དོན་གཙོར་བཟུང་བྱས་མེད་ཀྱང་། དགོས་ངེས་ཀྱི་སྤར་གཅོག་ཁག་ཅིག་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲ་རེའུ་མིག་ཟུར་ཕུལ་ལྟར་སྤར་ཆ་ཧིན་སྒོར་ ༡,༢༧༦,༣༦༠ དང་། གཅོག་ཆ་ཧིན་སྒོར་ ༡,༡༩༦,༣༣༦ ཞུས་ཡོད།
༢༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་ནས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པའི་ལས་འཁུར་དམ་འབུལ་མཛད་སྒོའི་འགྲོ་ལུགས་རྩ་འཛིན་ཡིག་ཆ་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་འབྲུ་དོན། མཛད་གཙོ་རྣམ་པའི་དམ་འབུལ་སྐབས་དྲུང་ཆེ་འགན་འཛིན་ཡན་གདན་འདྲེན་ཞུ་དགོས་འདུག་པ་ལྟར། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཚོགས་གཞོན་གྱི་དམ་འབུལ་སྐབས་སྤྱི་འཐུས་ཡོངས་བཅར་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ཚོམས་ཆེན་ནང་སྐུ་མགྲོན་མི་ཤོང་པའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་པར་བརྟེན། ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་དམིགས་བསལ་རྩིས་འགོ་ཨང་ ༣ པ། ཚོམས་ཆེན་བཟོ་བཅོས་ལས་གཞིའི་ནང་དགོས་དངུལ་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུས་འདུག་ཀྱང་། བཀའ་ཤག་ནས་གོང་གསལ་རྩིས་འགོ་དང་། གཞན་འབྲེལ་ཆགས་རྩིས་འགོ་ཨང་ ༤ པ་དང་། ༥ པ་བཅས་ཆ་ཚང་གཅོག་ཆ་གནང་འདུག འདི་ནས་སྤར་ཆ་ཞུས་མེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་བཀའ་ཤག་དང་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གཉིས་དབར་ད་དུང་ཡང་གནད་དོན་ཁག་ཅིག་ཁ་གསལ་བྱུང་མི་འདུག་པ་དང་། ད་ལྟ་ལས་གཞི་དངོས་སུ་འགོ་འཛུགས་ཞུས་ཀྱང་། ལོ་འདིའི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པའི་དམ་འབུལ་ཕལ་ཆེ་བའི་སྐབས་ལས་གཞི་མཇུག་སྒྲིལ་དཀའ་བར་སོང་། མ་འོངས་ལས་གཞི་དེ་བཞིན་མཇུག་སྐྱོང་དགོས་མིན་ཕྱོགས་ཚང་མས་ཞིབ་མཇུག་ཚད་ལྡན་གནང་སྟེ་དགོངས་པ་རྒྱ་ཆེ་བཞེས་དགོས་པ་གལ་ཆེར་མཐོང་།
༣༽ བྱང་ཕྱོགས་ས་གནས་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་རྒྱུན་གྲོན་རྩིས་འགོ་ཨང་ ༡ ཕོགས་དང་ཁེ་ཕན་གཞན་གྱི་ཁོངས་ཐོག་མའི་ཆར་ས་གནས་ཁྲིམས་ཞིབ་པའི་གསོལ་ཕོགས་འཆར་འབུལ་མ་གནང་བས་བཀའ་ཤག་གི་རྒྱབ་གཉེར་གནང་ཁོངས་སུ་མི་འདུག་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ ཉིན་བཏང་བའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་བཀོད་ཁྱབ་དགོངས་དོན། ད་ལྟའི་ཤར་ཕྱོགས་ས་གནས་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡ ནས་བྱང་ཕྱོགས་ས་གནས་ཁྲིམས་ཞིབ་པར་གནས་སྤོ་བསྐོ་གཞག་གནང་འདུག་པ་ལྟར། གསོལ་ཕོགས་ཀྱི་འཆར་རྩིས་གནང་འབྱོར་དང་འབྲེལ་སྤར་ཆ་དགོས་སྐོར་ཞུས་སོང་བ་ལྟར་སྤར་ཆ་ཞུས་ཡོད།
༤༽ ལྷོ་ཕྱོགས་དང་བདེ་སྐྱིད་གླིང་རྩིས་ཞིབ་ཡན་ལག་ལས་ཁང་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུན་གྲོན་ཁོངས་འགྲིམས་འགྲུལ་ཟུར་ཕོགས་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་ཆབས་འབུལ་ཞུས་པར་བཀའ་ཤག་གིས་གཅོག་ཆ་གང་མཚམས་གནང་བར་བརྟེན་འབྲེལ་ཡོད་ནས་འདང་མིན་གྱིས་སྤར་ཆ་དགོས་པའི་རེ་འདུན་གནང་བྱུང་། སྤྱིར་བཏང་དེ་སྔ་དང་བསྡུར་ན་རྩིས་ཞིབ་གནང་ཡུལ་མང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པའང་དངོས་འབྲེལ་རེད་འདུག ཡིན་ནའང་འདས་ལོ་ལྔའི་ངོ་སོང་ལ་ཞིབ་འཇུག་སྐབས་འདི་ནས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་གཞི་མ་མཐོང་བས་ད་ལན་སྤར་ཆ་ཞུས་མེད་ཀྱང་། འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་སོ་སོས་དེ་ལུགས་ཐུགས་སྣང་དགོས་པ་དང་། ལྷག་པར་རྩིས་ཞིབ་ཀྱི་ལས་དོན་འཐུས་ཤོར་མི་འབྱུང་སླད་འཛིན་སྐྱོང་ནས་ཀྱང་མཐུན་འགྱུར་གང་ལེགས་གནང་དགོས་ངེས་སུ་མཐོང་།
༥༽ དབུས་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་དམིགས་བསལ་རྩིས་འགོ་ཨང་ ༢ པ། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་དང་། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་ ༡༦ པའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོའི་ཁོངས་འགན་འཛིན་ལས་འཕར་གཉིས་ཀྱི་ཟླ་གཉིས་གསོལ་ཕོགས་འཕར་མ་ཞུས་འདུག་པ་འདི་ནས་བཅོག་ཆ་ཞུས་ཡོད། ༢༠༡༦ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡ ནས་ ༤ བར་ཡུལ་ཐང་གུན་གསབ་སྤར་ཆ་བྱུང་ཚེ་བཀའ་ཤག་གི་དམིགས་བསལ་རྒྱུན་གྲོན་ཁོངས་གསོལ་ཕོགས་སྤོམ་དངུལ་ནས་རྒྱག་སྤྲོད་གནང་དགོས་རྒྱུ།
༦༽ བཀའ་དྲུང་ཡིག་ཚང་གི་དམིགས་བསལ་རྩིས་འགོ་ཨང་ ༥ པས་གཙོས་ལས་ཁུངས་ཁག་འགའ་ནས་འཛིན་ཆས་དང་འཕྲུལ་ཆས་གསར་ཉོ་ཁག་ཅིག་གི་རིན་ཚད་འགྲན་ཤོག་མཉམ་སྦྱར་མི་འདུག་པས་ལག་བསྟར་སྐབས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞུང་དངུལ་འདུ་འགོད་དང་། ལོ་འཁོར་སྔོན་རྩིས། དངུལ་རྩིས་སྟངས་འཛིན་བཅས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་དོན་ཚན་ ༧ པའི་ནང་གསེས་ ༣ པའི་དགོངས་དོན་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་སུ་ཕུལ་ཏེ་ལུགས་མཐུན་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུ་དགོས།
༧༽ བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྔོན་རྩིས་ཚོད་དཔག་ཚོགས་ཆུང་གི་ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་དང་དུས་ཐོག་འགྲུབ་སླད། བཀའ་ཤག་གི་རྩ་འཛིན་ལམ་སྟོན་ལྟར་སྐབས་དེར་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ལས་ཁུངས་སུ་བཞུགས་དགོས་ཡོད་ཀྱང་། དབང་ལྡན་འགན་འཛིན་དང་རྩིས་པ་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ལས་བྱེད་ཁག་ཅིག་དགོངས་ཞུའི་དབང་གིས་དུས་ཐོག་འདྲི་རྩད་བྱེད་ས་མེད་པ་བྱུང་སོང་ན། སླད་མར་དེ་རིགས་མི་ཡོང་བ་ཕྱོགས་ཚང་མས་ཐུགས་སྣང་དགོས་གལ།
༨༽ ལས་ཁུངས་འགའ་རེས་རྒྱུན་གྲོན་ནང་ཁ་བསྒྱུར་སྒོར་ཉིས་འབུམ་ལྷག་ཞུས་ཏེ། དེ་སྔ་སྔོན་རྩིས་འཆར་འབུལ་ཚད་ལྡན་ཞུས་མེད་པ་དེ་འདྲ་མངོན་གྱི་འདུག་ན། མ་འོངས་སྔོན་རྩིས་འཆར་འབུལ་ཚད་ལྡན་དགོས་པ་མ་ཟད། རྒྱུན་གྲོན་གྱི་རྩིས་འགོ་ཕན་ཚུན་ཁ་བསྒྱུར་གང་ཉུང་ཞུ་རྒྱུར་དམ་དོན་དགོས་གལ།
༩༽ ལས་ཁུངས་འགའ་རེས་བར་བརྒལ་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུས་སྐབས་རྩིས་འགོའི་ཨང་འཁྲུག་སྟེ་འཆར་འབུལ་ཞུས་པ་ལ་བཀའ་ཤག་ནས་རྒྱབ་གཉེར་གནང་བ་དང་། རྒྱུན་ལས་ཀྱིས་བཀའ་འཁྲོལ་བསྩལ་བ་ཁ་ཤས་བྱུང་འདུག་པས། མ་འོངས་བར་བརྒལ་བཀའ་འཁྲོལ་དང་། ཁ་བསྒྱུར་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུ་སྐབས་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་སོ་སོས་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་འཆར་འབུལ་ཚད་ལྡན་དགོས་པ་དང་། དེ་རྗེས་དཔལ་འབྱོར་སྔོན་རྩིས་སྡེ་ཚན་དང་བཀའ་ཤག་ནས་ཞིབ་འཇུག་མཐིལ་ཕྱིན་གནང་དགོས་པ་སྨོས་མེད་ཐོག སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ནས་ཀྱང་ཞིབ་འཇུག་ཚད་ལྡན་གྱིས་བཀའ་འཁྲོལ་གནང་དགོས་འདུག དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་ཟུར་བཀོལ་རྩིས་འགོ་ཨང་ ༢་༢ ཀྱི་ནང་གསེས་ ཅ དང་། ཇ གཉིས་ཕན་ཚུན་འཁྲུག་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ཤོར་བ་ལྟ་བུ་ཁ་ཤས་འདུག
༡༠༽ དེ་སྔའི་སྔོན་རྩིས་དང་བསྡུར་ན་ད་རེས་རྩིས་ཤོག་ཁག་གི་དག་ཆ་གང་ལེགས་འདུག་ཀྱང་། ད་དུང་ཡིག་ནོར་ཁག་ཅིག་འདུག་པ་རྣམས་འདི་ནས་རྩིས་ཤོག་ཨ་མའི་ནང་ཐད་ཀར་ནོར་བཅོས་ཞུས་ཡོད་པར་ཐུགས་ཞིབ་ཀྱིས་མ་འོངས་འདི་རིགས་མ་ཤོར་བ་གནང་དགོས་གལ།
༡༡༽ ལས་ཁུངས་མང་པོ་ཞིག་གི་རྒྱུན་གྲོན་སྔོན་རྩིས་འཆར་འབུལ་ཁོངས་བརྙན་དེབ་དང་གསར་ཤོག་ནང་བོད་གནས་བསྐྱར་ཞིབ་ (Tibetan Review) དུས་དེབ་ཀྱི་འགྲོ་སོང་འཆར་འབུལ་ཞུས་འདུག འདི་ནས་རྩད་ཞིབ་སྐབས་ལས་ཁུངས་ཁག་ཅིག་ནས་དངུལ་སྤྲད་ཀྱང་དུས་དེབ་མ་འབྱོར་བ་དང་། ཁག་ཅིག་ནས་དངུལ་མ་སྤྲད་ནའང་དུས་དེབ་འབྱོར་བ་སོགས་གཅིག་མཚུངས་མིན་པ་དེ་འདྲ་ཁ་ཤས་འདུག འབྲེལ་ཡོད་རྩོམ་སྒྲིག་པར་དངོས་སུ་འདྲི་རྩད་སྐབས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ བར་ལོ་གཅིག་ནང་འདོན་ཐེངས་ ༡༢ ཆ་ཚང་པར་འགྲེམས་ཞུས་པ་དང་། དེ་རྗེས་རོགས་དངུལ་གྱི་གནས་སྟངས་སོགས་ལ་བརྟེན། ད་བར་ལོ་ལྟར་འདོན་ཐེངས་གཅིག་མཚུངས་མིན་པར་མང་ཉུང་འདྲ་མིན་པར་འགྲེམས་བྱས་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་ནང་འདོན་ཐེངས་ ༣ མ་གཏོགས་པར་འགྲེམས་ཞུས་མི་འདུག འོན་ཀྱང་སྔོན་རྩིས་ནང་ལས་ཁུངས་མང་ཆེ་བས་ལོ་འཁོར་གཅིག་གི་འགྲོ་གྲོན་ཆ་ཚང་ཆབས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་བཀའ་ཤག་གིས་བཀའ་འཁྲོལ་རྒྱབ་གཉེར་གནང་འདུག་པ་ལྟར་ལས་འདི་ནས་གཅོག་ཆ་ཞུས་མེད་ཀྱང་། མ་འོངས་པར་དཔལ་འབྱོར་སྔོན་རྩིས་སྡེ་ཚན་གཙོས་ལས་ཁུངས་ཚང་མས་དེ་ལུགས་ཐུགས་སྣང་གིས་ཕྱག་བསྟར་གནང་ཕྱོགས་དགོས་གལ།
༡༢༽ ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་ཁང་གི་དམིགས་བསལ་རྩིས་འགོ་ཨང་ ༡ སྣུམ་འཁོར་གསར་ཉོའི་ཐད། བཀའ་ཤག་གི་རྩ་འཛིན་ལམ་སྟོན་དགོངས་དོན་སྣུམ་འཁོར་གྱི་ལོ་ཚད་དང་རྒྱུགས་ཚད་ཆ་རྐྱེན་ཚང་མི་འདུག་ཀྱང་། བཀའ་ཤག་གི་རྒྱབ་གཉེར་གནང་འདུག་པར་འདི་ནས་གཅོག་ཆ་བྱས་མེད། མ་འོངས་དེ་རིགས་རྩ་འཛིན་ལམ་སྟོན་གཞིར་བཟུང་ལག་བསྟར་དགོས་གལ་མཐོང་།
༡༣༽ སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁག་གི་དམིགས་བསལ་ཁོངས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༧ པ་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཊོན་ (Washington DC) རང་དུ་ཚོགས་ཤག་གིས་རྒྱབ་ལྗོངས་ནང་ཁ་གསལ་བཀོད་འདུག ལས་ཁུངས་སོ་སོའི་སྔོན་རྩིས་འཆར་འབུལ་སྐབས་དེ་ལྟའི་འཆར་གཞི་ཡོད་ཀྱང་། རྗེས་སུ་ས་གནས་གང་དུ་ཚོགས་མིན་གཏན་འཁེལ་མེད་པ་བཀའ་ཤག་གིས་གསལ་པོ་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་ནའང་། སྔོན་རྩིས་ཐུགས་ཞིབ་སྐབས་གོང་གསལ་རྒྱབ་ལྗོངས་ཁག་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་གང་ཡང་གནང་མི་འདུག་པས། སྔོན་རྩིས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཁག་ལ་ཞིབ་གཟིགས་དེ་ཙམ་གནང་ཨེ་ཡོད་སྙམ་པ་བྱུང་།
༡༤༽ ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁག་ཅིག་གི་རྩིས་ཤོག་ནང་ལོ་སྔོན་མའི་བཀའ་འཁྲོལ་གྱི་བསྡོམས་འབོར་འགོད་ནོར་བྱས་པ་སོགས་གནས་སྟངས་འགའ་ཞིག་འདུག་པར་རྩིས་ཤོག་བརྗེ་དགོས་པ་གང་མཚམས་བྱུང་སོང་བས། སླད་མར་རྩིས་པ་དང་དབང་ལྡན་འགན་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་རིགས་ལ་ཐུགས་སྣང་དགོས་གལ་མཐོང་།
༡༥༽ ཨོ་སི་ཀྲོ་ལི་ཡའི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་རྩིས་འགོ་ཨང་ ༡ ནང་། ༢༠༡༣་་་༡༤ ལས་སྤྲོད་པས་སྤྲོད་དགོས་ཁྲལ་འབབ། (སྤོམ་དངུལ།) ཞུས་འདུག་པ་ནི། རྩིས་ཞིབ་སྙན་ཐོའི་ནང་གསལ། “བཀའ་ཤག་ནས་ངོས་བཞེས་ཐོབ་པའི་ཁྲལ་འབབ་ཀྱི་གྲས་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༣༌༌༡༤ ནང་དེ་བསྟུན་དམིགས་བསལ་ཁོངས་སྤོམ་དངུལ་བཀའ་འཁྲོལ་ཡང་ཞུས་བསྩལ་བྱུང་འདུག་པ་དེ་ལྟར་ཡང་། དོན་ཁང་ནས་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༣༌༌༡༤ ལོའི་ནང་ཟླ་སྒྲོན་གྱི་ལས་སྤྲོད་པས་སྤྲོད་དགོས་ཁྲལ་འབབ་དང་འབྲེལ་བའི་དན་རྟགས་སྦིལ་འཛིན་སོགས་དཔལ་འབྱོར་ལས་ཁུངས་སུ་རྩིས་ཕུལ་གྱིས་ཨོ་སྒོར་ ༢,༧༥༣༌༡༠ བཏོན་ཏེ་དམིགས་བསལ་རྩིས་ཁོངས་ངོ་སོང་དུ་རྩིས་འཁུར་གནང་རྒྱུ་འཚེམ་ལུས་སུ་གྱུར་ཏེ་སྔ་འདོན་གྱི་ངོ་བོར་ལུས་འདུག་ན་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༣༌༌༡༤ ལོའི་ནང་སྔོན་རྩིས་བཀའ་འཁྲོལ་ཡོད་པ་དེ་བཀའ་འཁྲོལ་ལས་འདས་པའི་ (Budget Sanction Lapsed) གནས་སྟངས་ཆགས་པ་དེ་འཛིན་སྐྱོང་ནས་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་པ་ཞིག་རེད་འདུག་ན་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༥༌༌༡༦ ལོའི་ནང་སྒྲིག་མཐུན་བཀའ་འཁྲོལ་གྱི་ལམ་ནས་རྩིས་བཅོས་དགོས་པ་ཆགས་འདུག” ཅེས་གསལ་བ་ལྟར་ད་ལན་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུས་པ་ཞིག་རེད་འདུག་པས་འདི་ནས་གཅོག་ཆ་ཞུས་མེད། རྩིས་ཞིབ་སྙན་ཐོ་ནང་གསལ་བཞིན་ཐོག་མར་འཛིན་སྐྱོང་ནས་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་པ་མ་ཟད། སྙན་ཐོའི་དགོངས་དོན་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༥༌༌༡༦ ལོའི་ནང་སྒྲིག་མཐུན་བཀའ་འཁྲོལ་གྱི་ལམ་ནས་རྩིས་བཅོས་དགོས་འདུག་ཀྱང་། སླར་ཡང་ལོ་གཅིག་ཕྱིར་འགྱངས་ཕྱིན་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོང་འདུག་ན་མ་འོངས་པར་འདི་རིགས་ལ་འཐུས་ཤོར་མི་འགྲོ་ཆེད་ཐུགས་སྣང་ཆེ་ཙམ་དགོས་གལ།
༡༦༽ སྣེ་ལེན་འབྲེལ་མཐུད་ཁང་གི་ཟུར་བཀོལ་རྩིས་འགོ་ཨང་ ༢་༡ ཀ རྒྱུན་གྲོན་རྩིས་འགོ་ ༡༧ ནང་གསེས་ ༡༣ ལས་ཁུངས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་བཟོ་བཅོས་དང་བདག་གཅེས་ཁོངས་སྐམ་གློག་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་སྣུམ་རིན་ཆབས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་རྒྱབ་གཉེར་གནང་འདུག་པར་ད་ལན་འདི་ནས་རང་སོར་བཞག་ཡོད་ཀྱང་། མ་འོངས་དངུལ་རྩིས་སྟངས་འཛིན་ལག་དེབ་ནང་གསལ་འདི་རིགས་སྤྱིར་བཏང་ཁོངས་ནས་ཞུ་དགོས་པ་དམ་དོན་དགོས་རྒྱུ།
དྲུག་པ། མཇུག་བསྡོམས།
ང་ཚོའི་ལས་དོན་ཐོག་མཐུན་འགྱུར་གནང་མཁན་ཚོགས་དྲུང་མཆོག་དང་། དཔལ་འབྱོར་སྔོན་རྩིས་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་ཁུར་རྣམ་པ། གཞན་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་འགན་ཁུར་དང་ལས་བྱེད། རྩིས་དཔོན་དང་རྩིས་པ། ཚོགས་དྲུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་རྣམ་པ་བཅས་ཀྱིས་སྐབས་བསྟུན་མཐུན་འགྱུར་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བ་དང་འབྲེལ། བཀོད་ཁྱབ་གཞིར་བཟུང་ལས་དོན་དུས་ཐོག་མཇུག་བསྒྲིལ་གྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་མཆོག་ལ་ལས་བསྡོམས་སྙན་ཐོ་རྩིས་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད་པ་བཅས།།
བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༦་་༌༢༠༡༧ ལོའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྔོན་རྩིས་ཚོད་དཔག་འཆར་རྩིས་ཚོགས་ཆུང་ནས།
༡༽ སྤྱི་འཐུས་དགེ་བཤེས་སྨོན་ལམ་མཐར་ཕྱིན། ཚོགས་གཙོ།
༢༽ སྤྱི་འཐུས་ཀརྨ་ཡེ་ཤེས། ཚོགས་དྲུང།
༣༽ སྤྱི་འཐུས་ཨཱཅརྱ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས། ཚོགས་མི།
༤༽ སྤྱི་འཐུས་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན། ཚོགས་མི།
༥༽ སྤྱི་འཐུས་དགེ་བཤེས་ཨ་ཀྲུག་ཚེ་བརྟན། ཚོགས་མི།
རྩོམ་པ་པོ། ཁྱུངཿསྨོན་ལམ། དུས་ཚོད། 12:39:00 AM
Labels: གསར་བྱུང་གནས་འཕྲིན།
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)