c: text/html

text:
གཙོ་ངོས།>>
ཞིབ་འཇུག>>ཀུན་འདུས།
གཅོད་པ་དོན་གྲུབ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་བ་༠༩ཚེས་༢༩ཉིན།
༄༅།། གེ་སར་སྒྲུང་དང་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་བཤད་པ།
གཅོད་པ་དོན་གྲུབ།
ད་ལྟ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་བགྲེས་གཞོན་མི་ཉུང་བས་བཞེད་པ་ལྟར་ན། གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ནི་བོད་རབ་བྱུང་དང་པོའི་སྐབས་སུ་ཁམས་སྡེ་དགེ་ཕྱོགས་སུ་སྐུ་བལྟམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་པ་མང་པོ་བཏང་ཡོད། གལ་སྲིད་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་བོད་རབ་བྱུང་དང་པོའི་སྐབས་སུ་འཁྲུངས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། བགྲང་བྱ་ཆིག་སྟོང་ཡས་མས་ལས་འདས་མེད་པར་བརྟེན། སྐབས་དེར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ནི་བོད་ལྗོངས་སུ་ཁྱབ་དང་ཁྱབ་བཞིན་མཆིས་པ་མ་ཟད། བོད་རིགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན། རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་བཅས་ལ་ཡང་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་བཞིན་པའི་སྒང་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དར་ཁྱབ་ཏུ་སོང་བའི་བགྲང་བྱ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ལ། བོད་མི་རིགས་འདིར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དད་མོས་ཟློག་མེད་བགྱིས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་ཅིང་། དུས་དང་རྣམ་པ་གང་ལའང་འབྲལ་ཐབས་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་འདུག གླིང་གེ་སར་སྒྲུང་ལ་མཚོན་ན། འདི་འདྲའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཏུ་གྲུབ་པའི་སྒྲུང་རྩོམ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་མ་ཐེབས་རང་ཐེབས་སུ་གྱུར།
གླིང་གེ་སར་སྒྲུང་ནི་བྱུང་བའི་དུས་རབས་སྔ་བ་དང་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བ། དར་ཁྱབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་མང་བ། བརྗོད་བྱའི་དོན་ཡང་ཁྱབ་ཆེ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། གླིང་གེ་སར་སྒྲུང་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡང་རྙོག་དྲ་ཅུང་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་མངོན་གསལ་དུ་བྱུང་འདུག གཞན་ཡང་སྒྲུང་རྩོམ་འདི་དར་ཁྱབ་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་དུ་འཚོལ་སྡུད་མཁན་དང་དག་སྒྲིག་པ། སྒྲུང་པ་བཅས་ཀྱི་ཁ་ལག་བརྒྱུད་ནས་གསར་སྣོན་དང་ཞུ་དག་བགྱིད་པའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། འདིར་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་དང་རྗེས་གྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བས་ཤན་ཞུགས་ཡོད་པ་ལས་གཞན། ཆོས་ལུགས་གཅིག་པའི་ནང་གི་གྲུབ་མཐའ་མི་གཅིག་པས་ཀྱང་ཤན་ཤུགས་ལྕི་ཡང་གང་མང་ཐེབས་འདུག དེའི་ཕྱིར། སྒྲུང་དཔེ་འདིའི་ནང་དུ་བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་དང་རང་བྱུང་གི་ལྷ་ལ་དད་མོས་བགྱིད་པའི་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ་ལ། བོད་རིགས་རང་ལས་གྲུབ་པའི་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱང་མཐོང་ཐུབ། དར་རྒྱ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་བཀའ་བརྒྱུད་པ་དང་བཀའ་གདམས་པ། རྙིང་མ། གསར་མ། ས་སྐྱ་པ་བཅས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཀྱང་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ།
གང་ལྟར་ཀྱང་གེ་སར་སྒྲུང་ལས་མི་སྣའི་ཞིབ་འབྲི་དང་། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་བཀོད་སྟངས་བཅས་ཐད་དུ་ཆོས་ལུགས་དང་སྒྱུ་རྩལ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་ཇ་དང་འོ་མ་ཇི་བཞིན་འདྲེས་འདུག་ཅིང་། གླིང་གེ་སར་སྒྲུང་གི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ལྷ་ཀླུ་གཉན་གསུམ་དང་། དགྲ་ལྷ་ཝེར་མ། ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་བཅས་ལ་མཆོད་བཀུར་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་བགྱིད་པ་མ་ཟད། སྤྲུལ་སྒྱུར་སྣ་ཚོགས་དང་དུད་འགྲོ་སྲོག་ཆགས་བཅས་ཀྱིས་མི་སྐད་དང་མི་དོན་སྒྲུབ་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་གསར་བཞེངས་བགྱིས་ཡོད། ད་དུང་བླ་འབྲོང་བླ་ཤིང་བླ་མཚོ་བཅས་ཀྱི་བླ་གནས་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་། གསོལ་འདེབས་བསང་མཆོད་དང་ལྷ་བ་མོ་བ་བཅས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་ཞིབ་འབྲི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ་བགྱིས་འདུག སྒྲུང་དཔེ་ལ་ལའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཚེ་འདི་ཕྱི་དང་ལས་རྒྱུ་འབྲས། རྣམ་སྨིན་འཆི་བ་མི་རྟག་པ། བདེ་འགྲོ་ངན་འགྲོ་བཅས་ཀྱི་ནང་དོན་རིག་པའི་གཞུང་གང་མང་བརྗོད་ཡོད་པའི་དབང་གིས་སྒྲུང་རྩོམ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་འདུག གཤམ་དུ་གླིང་སྒྲུང་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པའི་སྐོར་རིགས་འགར་བགོས་ནས་རགས་ཙམ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།
དང་པོ། ལྷ་ཀླུ་གཉན་གསུམ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་པ།
གླིང་གེ་སར་སྒྲུང་ལས་ནམ་རྒྱུན་མཐོང་བ་ལྟར་ན། གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ནི་ལྷ་ཀླུ་གཉན་གསུམ་དང་འབྲེལ་འདྲིས་དམ་པོ་མཆིས་པ་སྟེ། གོང་ལྷ་ཆེན་ཚངས་པ་དཀར་པོ་དང་བར་གཉན་ལྷ་གེར་མཛོ། འོག་ཀླུ་རྒྱལ་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་བཅས་ཀྱི་རྒྱབ་རོགས་དང་ཁྱད་པར་དུ་གནམ་ཨ་ནེ་གོང་སྨན་རྒྱལ་མོས་ཐད་ཀར་ལམ་ཁྲིད་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་གི་མི་ཚེ་གང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་རྗེས་བསྐྲུན་པར་བརྗོད་ཅིང་། གལ་སྲིད་ལྷ་ཀླུ་གཉན་གསུམ་གྱི་རོགས་རམ་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བཏང་ན་ཁོང་ལ་ཐབས་ཤེས་ཅི་ཡང་མེད་པས་མཛད་འཕྲིན་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པའི་ནུས་པའང་མེད་པ་ལྟར་སྣང་། གླིང་གེ་སར་སྒྲུང་ལས་བཤད་པ་ལྟར་ན། ཁོང་ལྷ་ཀླུ་གཉན་གསུམ་ལ་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་དམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཁོང་ལ་རྒྱབ་རོགས་གནང་ནས་མ་རུངས་དགྲ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཕམ་པར་གཏོང་བའི་ལས་དོན་རྐྱང་རྐྱང་མིན་ཏེ། ཁོང་ཡང་ཐོག་མ་ལྷ་ཡུལ་ཁམས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་མཚན་ལ་ཐོས་པ་དགའ་ཟེར། དེ་ཡང་ལྷ་ཆེན་ཚངས་པ་དཀར་པོ་དང་ཡུམ་ཆེན་མ་གཅིག་ཁྲོ་མོ་ནག་པོའི་སྲས་གསུམ་པ་ཡིན་པར་གྲགས། སྨན་ཨ་ནེ་གོང་མ་རྒྱལ་མོའི་ཚ་བོ་ཡིན་སྐད། འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ཁམས་སུ་ཕེབས་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་པད་མ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་གནང་བ་ལྟར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་པར་བཤད་འདུག ཁོང་གི་མི་ཡུལ་གྱི་མ་ཡུམ་ཡང་ཀླུ་རྒྱལ་གྱི་སྲས་མོ་ཡིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་《འགོག་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་》ལས་འདི་ལྟར་བྲིས་ཡོད།
ས་སྐྱིད་པོ་མ་དྲོས་ཀླུ་ཡུལ་ནས། །ཀླུ་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་སྲས་མོ་ཡིན། །སྲས་མོ་གསུམ་གྱི་ཆུང་ཤོས་ཡིན། །ཀླུ་མོ་ཡལ་ག་མཛེས་ལྡན་ཟེར། །ལྷ་ཨོ་རྒྱན་པད་མའི་དབང་ཡོན་ཡིན། །གོག་ར་ལོ་ཚང་ལ་གནང་བ་ཡིན། །ཞེས་བཤད། འགོག་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འགོག་ར་ལོ་ཕམ་པར་བཏང་ནས་འགོག་མོ་གླིང་གིས་འཕྲོག་རྗེས་མིང་ལ་འགོག་བཟའ་མེ་ཏོག་ཐོགས་ཤིང་། གླིང་གི་སེང་བློན་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོར་བསྐོས། དེ་བས་ངག་རྒྱུན་ལྟར་ན་གེ་སར་མཆོག་གི་ཕ་རི་ནས་མཆེད་པས་རི་ལ་གཡོ་འགུལ་མེད་པ། མ་མཚོ་ལས་མཆེད་པས་མཚོ་ལ་ཁ་ཞབས་མེད་ཅེས་བཤད་ཅིང་། 《ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་》ལས་ཀྱང་། འཛམ་གླིང་སེང་ཆེན་རྒྱལ་པོ་དེ། །རྩེ་མོ་ཡར་ཟུག་ལྷ་ལ་ཟུག །ལྷ་ཚངས་པ་དཀར་པོའི་ཐུགས་སྲས་རེད། །སྐེད་པ་བར་ཟུག་གཉན་ལ་ཟུག །གཉན་སྐུ་ལྷ་གེར་འཛོའི་ཚ་བོ་རེད། །རྩ་བ་མར་ཟུག་ཀླུ་ལ་ཟུག །ཀླུ་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་ཡང་ཚ་རེད། །ཅེས་བྲིས་ཏེ་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཁོང་དང་ལྷ་ཀླུ་གཉན་གསུམ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་གསལ་བཤད་གནང་འདུག
གཞན་ཡང་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་གཡུལ་འགྱེད་གང་ལ་ཞུགས་པའི་སྐབས་སུ། ལྷ་ཀླུ་གཉན་གསུམ་ལ་འབོད་པ་དང་མཆོད་པ་བགྱིད་པའི་འགྲོ་ལུགས་འདི་ཡང་མེད་དུ་མི་རུང་བར་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་《བདུད་འདུལ་》ལས། སྟེང་དག་པ་ལྷ་ཡི་ཞིང་ཁམས་ནས། །ལྷ་ཚངས་པ་དཀར་པོ་དམ་ཚིག་ཅན། །ཐུགས་དགོངས་པ་ག་རེ་གཡེངས་ནས་ཡོད། །དེ་རིང་སྐྱེས་བུའི་གྲོགས་ལ་བྱོན། སྤུ་གྲི་རླུང་གི་དབྱིངས་རིམ་ནས། །གཉན་ཆེན་དྲག་རྩལ་འཕྲིན་ལས་ཅན། །དགོངས་པ་གང་དུ་གཡེངས་ནས་ཡོད། །དེ་རིང་སྐྱེས་བུའི་གྲོགས་ལ་བྱོན། །མ་དྲོས་ཀླུ་ཡི་ཕོ་བྲང་ནས། །ཀླུ་དུང་སྐྱོང་དཀར་པོ་མཐུ་རྩལ་ཅན། །དགོངས་པ་གང་དུ་གཡེངས་ནས་ཡོད། །དེ་རིང་སྐྱེས་བུའི་གྲོགས་ལ་བྱོན། །སྟེང་ཨ་ནེ་གོང་སྨན་རྒྱལ་མོ་དང་། །གླིང་གི་གེར་མཛོ་གཉན་པོ་རྣམས། །དེ་རིང་སྐྱེས་བུའི་གྲོགས་སུ་བྱོན།།ཞེས་ལྷ་ཆེན་ཚངས་པ་དཀར་པོ་དང་གཉན་ཆེན་དྲག་རྩལ་འཕྲིན་ལས། ཀླུ་ཆེན་དུང་སྐྱོང་དཀར་པོ། ཨ་ནེ་གོང་སྨན་རྒྱལ་མོ། གླིང་གི་གེར་མཛོ་གཉན་པོ་བཅས་སྐྱེས་བུའི་གྲོགས་སུ་བྱོན་དགོས་པའི་ལྷ་འབོད་ཀླུ་འབོད་བགྱིད་འདུག དེ་བཞིན་དུ་གླིང་གི་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུ་དང་སྨན་མཆོག་བཅུ་གསུམ་ཚང་མར་ཡང་རང་རང་གི་གྲོགས་སུ་བྱོན་པའི་ལྷ་དང་ཝེར་མ། ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་སོགས་ཡོད་པར་བརྗོད་པ་རེད།
ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སྣར་མཚོན་ནའང་རང་རང་གིས་མཆོད་བཀུར་བགྱིད་པའི་ལྷ་དང་གཞི་བདག་བཅས་ཡོད་པས་ཁོང་ཚོའི་ཚེ་སྲོག་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བགྱིད་པའི་ནུས་པའང་ཐོན་གྱི་ཡོད་པར་འདོད་དེ། དཔེར་ན་《ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་》ལས། གླུ་ཡར་མཁྱེན་གནམ་ཐེལ་དཀར་པོ་མཁྱེན། །བར་མཁྱེན་བར་ཐེལ་ཁྲ་བོ་མཁྱེན། །མར་མཁྱེན་ས་ཐེལ་ནག་པོ་མཁྱེན། །ལྕགས་ནག་དམ་པ་དགུ་སྒྲིག་མཁྱེན། །རྒྱལ་པོ་དམར་པོའི་གདུང་རྒྱུད་མཁྱེན། །གཉིད་མེད་ཨ་མཆོད་གུ་རུ་མཁྱེན། །གཟིགས་མེད་མར་མེ་ཚེ་འབར་མཁྱེན། །དེ་ཡན་ལྷ་ལ་འདི་མཆོད་མེད། །ཅེས་ཧོར་གྱི་གུར་དཀར། གུར་ནག གུར་སེར་སོགས་ལའང་མཆོད་སའི་ལྷ་ཡོད་ཅིང་། ལྷས་མགོན་སྐྱོབ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ལུས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་གཞན་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་ལས་ལ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུའོ། །
གཉིས་པ། བླ་གནས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་འབུར་དུ་ཐོན་པ།
གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་ནང་བཀོད་པ་ལྟར་ན། གླིང་རྗེ་གེ་སར་དང་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུ་དག་ལ་ལྷ་ཀླུ་གཉན་གསུམ་གྱིས་སྡོངས་གྲོགས་མཛད་པ་མ་ཟད། ཁོང་རྣམས་ལའང་བླ་རི་དང་བླ་མཚོ་བླ་རྟ་བཅས་པའི་སྲོག་འཛིན་གྱི་བླ་གནས་ཀྱང་མང་པོ་མཆིས། དཔེར་ན། གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་བླ་རི་ནི་རྨ་ཆེན་སྦོམ་ར་ཡིན་སྐད། གལ་ཏེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་འདུལ་བསམ་ན་ཐོག་མར་རི་རབ་རྨ་ཆེན་སྦོམ་ར་མེད་པར་བཟོ་དགོས་པ་རེད། དེ་མིན་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཉིད་འདུལ་བའི་ཐབས་ཤེས་སྤུ་ཙམ་ཡང་མེད། གླིང་སེང་ལྕམ་འབྲུག་མོའི་བླ་གནས་མཚོ་སྐྱ་རེངས་ཡིན་སྐད། དེ་ཡང་བླ་མཚོ་བསྐམས་སུ་མ་བཅུག་ན་འབྲུག་མོའི་ཚེ་སྲོག་ལ་གནོད་པ་ཅི་ཡང་ཡོང་མི་ཐུབ། ཧོར་གྱི་ཤན་པ་རྨེ་རུ་རྩེའི་བླ་གནས་ཀྱང་འབྲོང་གཡག་དམར་པོ་ཞིག་ཡིན་སྐད། ཧོར་གུར་དཀར་དང་གུར་ནག་གུར་སེར་བཅས་ལ་མཚོན་ན། འབྲོང་གཡག་དཀར་པོ་གུར་དཀར་རྒྱལ་པོའི་བླ་འབྲོང་དང་། འབྲོང་གཡག་ནག་པོ་གུར་ནག་རྒྱལ་པོའི་བླ་འབྲོང་། འབྲོང་གཡག་སེར་པོ་གུར་སེར་རྒྱལ་པོའི་བླ་འབྲོང་བཅས་ཡིན་སྐད། ཁྱད་པར་དུ་ཧོར་གུར་དཀར་རྒྱལ་པོར་སྲ་ཞིང་མཁྲེགས་པའི་ཐེའུ་རང་བླ་ལྕགས་ཞིག་དང་། མོན་ཤིང་ཁྲི་རྒྱལ་པོར་མགོ་དགུ་ཅན་གྱི་གདུག་སྲིན་ཞིག གྲུ་གུ་རྒྱལ་པོར་དོམ་ནག་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཞིག་དང་མགོ་དགུ་ཅན་གྱི་འུག་རྒན་ཞིག བདུད་ཀླུ་བཙན་རྒྱལ་པོར་བླ་འབྲོང་བླ་ཤིང་བླ་མཚོ་གསུམ་བཅས་སོ་སོར་བླ་སྲོག་བཅོལ་ཡུལ་རེ་ཡོད་པར་བཤད་ཅིང་། གེ་སར་མཆོག་གིས་བདུད་རྒན་འདུལ་བའི་སྐབས་སུ། ཐོག་མར་བླ་འབྲོང་བསད། བླ་ཤིང་བཅག་བླ་མཚོ་བསྐམས་སུ་བཅུག་རྗེས་ད་གཟོད་བདུད་རྒན་ཆམ་ལ་ཕབ་ཐུབ་པ་ཡིན་ཟེར། ད་དུང་གླིང་གི་དཔལ་རྟུལ་དང་བདུད་སྡེ་འདྲེ་སྲིན་གང་ཡིན་ཡང་། གཡུལ་འགྱེད་སྐབས་སུ་ཚེ་ལས་འདས་པ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་མའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རང་རང་གི་དགེ་སྡུག་སྤང་བླང་གི་ཁྱད་པར་ལྟར་དུ་རིགས་དྲུག་གི་འཁོར་བའི་ནང་དུ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་བརྗོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོས་དགྲ་སྡེ་རྣམས་རྨེག་མེད་བཟོས་རྗེས། དེ་མ་ཐག་དཀར་པོ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཞིང་ནག་པོ་བདུད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དཀར་ཕྱོགས་ཆོས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ། ཤི་བོ་དུང་ཕྱུར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དག་པའི་ཞིང་ལ་འདྲེན་པ་སོགས་དེ་མཚུངས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱང་མང་པོ་ཡོད།
གསུམ་པ། སྤྲུལ་སྒྱུར་གྱི་མཐུ་ནུས་ལྡན་པ།
སྒྲུང་དཔེའི་ནང་ཞིབ་འབྲི་བྱས་པའི་དྲང་ཕྱོགས་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སྣ་གང་ཡིན་ཡང་ཐམས་ཅད་དངོས་ཡོད་འཚོ་བའི་ནང་གནས་པའི་ཤ་ཁྲག་གཉིས་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ཡིན་ཡང་། ཁོ་ཚོ་ཕལ་ཆེར་ལྷ་འདྲེ་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་ཐུབ་པར་མ་ཟད། དུད་འགྲོ་སྲོག་ཆགས་དང་མདའ་མདུང་གྲི་གསུམ་ཡིན་ཡང་མི་གཤིས་ཅན་དུ་སྤྲུལ་ཏེ་མི་དང་མཚུངས་པའི་སྐད་སྨྲ་ཤེས། ཁྱད་པར་དུ་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོས་གཙོ་མཛད་པའི་མི་སྣ་ཉུང་ཤས་ཤིག་སྤྲུལ་སྒྱུར་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ལས་གཞན་རྟ་དང་འཁོར་གསུམ་ཡང་སྤྲུལ་སྒྱུར་ཐུབ་པ་རེད། གེ་སར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་སྔ་གཞུག་ཏུ་རྒྱ་ཚོང་དཔོན་ཉི་མ་ལག་ཆེན་དང་བན་རྒན་དབུ་སེ། དགེ་བཤེས་དམ་པ། རྒྱ་ཕྲུག་བསམ་པའི་དོན་འགྲུབ། མོ་མ་ཀུན་ཤེས། ལག་དོ་དཔའ་གསར་བཅས་མང་པོའི་སྤྲུལ་བ་བསྒྱུར་ཡོད། དེ་དག་ལས་ཀྱང་གེ་སར་མཆོག་བདུད་ཀླུ་བཙན་འདུལ་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་དུ་ཁོང་དང་ཁོང་གི་འཁོར་གསུམ་བཅས་པ་སྤྲུལ་སྒྱུར་མཛད་པ་དེ་ཆ་ཚང་ཞིག་རེད་བསམས།
གཞན་ཡང་དུད་འགྲོ་སྲོག་ཆགས་དང་འདབ་ཆགས་ཏེ་ཉ་ཆེན་དཔྲལ་པ་ཁ་ཆེ་དང་སྤྲེའུ། འབྲོང་གཡག ལྷ་བྱ་ཁྲུང་ཁྲུང་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་སྒྱུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གང་མང་ཡོད་པ་ལས་གླིང་གི་ཁྲོ་ཐུང་ནི་སྤྱིར་མི་གཤིས་རྒྱུད་འཁྱོག་ཅིང་སྡིག་ལས་ལ་སྤྲོ་བའི་གྱོད་སྣ་འདྲེན་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཡང་། ཁོང་ལ་ཡང་གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལྟར་དུ་སྤྲུལ་སྒྱུར་གྱི་ནུས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་སྒྲུང་དཔེ་ལས་གསལ་པ་ལྟར་ན། ཁྲོ་ཐུང་ལྟ་བུའི་མི་ལ་སྤྲུལ་སྒྱུར་གྱི་ནུས་པ་ཅི་ཡང་ལྡན་ཞེས་བརྗོད་ན་ཡང་མི་རིགས་ཤིང་། གཙོ་བོ་གོང་མ་ལྷའི་ལུང་བསྟན་ཡོད་མེད་ལ་རག་ལས་ཡོད་པ་དང་གལ་སྲིད་ལྷའི་ལུང་བསྟན་མེད་ན་ཁྲོ་ཐུང་ལ་མཚོན་ན་སྤྲུལ་བ་བསྒྱུར་འདོད་ཀྱང་མངོན་འགྱུར་གྱི་ཐབས་ཤེས་ཅི་ཡང་མེད་ཟེར།
བཞི་པ། དུད་འགྲོ་སྲོག་ཆགས་བཅས་ཀྱིས་མི་དོན་སྒྲུབ་པ།
གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་ནང་དུ་གོང་མ་ལྷ་དང་དུད་འགྲོ་རྟ། འདབ་ཆགས་བྱ་བཅས་ཀྱིས་མི་སྐད་སྨྲ་ཤེས་ཤིང་མི་དོན་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཉག་ཕྲན་མདའ་དང་གནམ་རུ་གཞུ་ཡིན་ཡང་མི་སྐད་ཤེས་ཤིང་མི་དོན་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ཚུལ་དུ་ཞིབ་འབྲི་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ད་དུང་ཁོ་ཚོའི་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཕྲིན་གསར་ཕར་ཚུར་སྐྱེལ་བ་དང་ལས་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡང་རྒྱུན་ཏུ་མཐོང་ཐུབ། དཔེར་ན། 《ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་》ལས། གུར་དཀར་རྒྱལ་པོ་ལ་བཙུན་མོ་འཚོལ་བའི་བློ་བསྡུར། དེ་ཡང་བསོས་བྱ་མི་སྐད་སྨྲ་ཤེས་པ་རྒྱ་བྱ། རྨ་བྱ། ནེ་ཙོ། ཁྭ་ཏ་བཅས་བཞི་ཡོད་པ་དེ་དག་དོན་གལ་པོ་ཆེར་མངགས་ཏེ། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ། བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི། སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག རྒྱ་འཇང་མོན་གསུམ། ལི་བལ་ཁ་ཆེ་གསུམ་སོགས་ཐམས་ཅད་དུ་བཙུན་མོ་ཉན་པ་ཡོད་མིན་བལྟ་བར་བཏང་སྟེ། བྱ་བཞི་བོ་ས་ཁད་འགྱངས་ཙམ་ལ་སླེབས་དུས། ནེ་ཙོས་སྨྲས་པ། རྒྱ་བྱ་རྒྱ་ཡི་ཡུལ་དུ་སོང་། རྨ་བྱ་རྨ་ཤོད་ཡུལ་དུ་སོང་། ང་ནེ་ཙོ་ལྷོ་མོན་རོང་དུ་འགྲོ། ཁྭ་ཏ་ནག་བཙོག་གར་བདེ་གར་སྐྱིད་ཡུལ་ལ་སོང་། ཞེས་བྲིས་འདུག་པར་བལྟས་ན་མི་སྐད་ཤེས་པའི་བྱ་བཞི་འདིས་མི་སྐད་གསལ་ཞིང་དག་པ་སྨྲ་ཤེས་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་པོར་བཙུན་མོ་འཚོལ་བའི་ལས་འགན་ཡང་ཕྲག་ཏུ་བླངས་ཡོད། གླིང་གི་འབྲུག་མོ་ཧོར་གྱིས་འཕྲོག་པ་ཡང་ཁྭ་ཏ་ནག་བཙོག་གིས་གསང་མྱུལ་བྱས་པའི་གཏམ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕྲོག་པ་ཡིན།
དུད་འགྲོ་རྟ་ཡིས་མི་སྐད་སྨྲ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་། དཔེར་ན། 《ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་》ལས། འདན་མས་མདའ་གཅིག་བརྒྱབ་པས་སྡིག་གཅོད་ཤན་པའི་རྨོག་ཁྱུང་གཏོར་རྩེ་ལྔ་དེའི་ཕོ་བྱང་ཟུར་ནས་ཕུད། མོ་བྱང་གི་དཀྱིལ་ནས་བཏོན། མགོ་ཀ་ལི་ལག་མཐིལ་ཙམ་ཞིག་རྒྱ་མཐོང་ཁ་ཕྱེ་འདྲ་གཅིག་བྱས། དེར་ཤན་པ་འགྱེལ་ནས་ཡོད་པའི་སྤྱི་གཙུག་རྨ་ཁུང་ནས་བལྟས་པས་ཀླད་པ་ཐོལ་ཐོལ་བྱེད་དོ། །ལྕག་ཚན་གྱི་ཡུ་བས་དཀྲུགས་ནས་གསོད་སྙམ་མ་ཐག་ཏུ། རྟ་འདོ་བ་དངོས་གྲུབ་ལྡེམ་པ་ན་རེ། ཚ་ཞང་འདན་མ་བྱང་ཁྲ་ལགས། སྡིག་གཅོད་ཤན་པ་རྨེ་རུ་རྩེ་འདི། སྟེང་མ་ལྷ་ཡི་ཡུལ་ནས་སྐུ་རྗེ་སེང་ཆེན་རྒྱལ་པོ་དང་ལས་སྨོན་འབྲེལ་བའི་སྐུ་མཆེད་ཡིན། ཤན་པ་རྨེ་རུ་རྩེ་འདི་ཧོར་གླིང་གཉིས་མིག་གཡས་གཡོན་དང་འདྲ་བ་བྱེད་མི་ཡིན་པས་བསད་ན་ནོར་བུ་དགྲ་འདུལ་གྱིས་གསུང་ཅི་འབྱོན་མི་ཤེས་པས་སྐྱུར་ཞོག་ཟེར་རོ། །ཞེས་བྲིས་པ་ལས་འདན་མས་ལྕག་ཚན་གྱིས་ཀླད་པ་དཀྲུགས་བསམ་པའི་སྐབས་དེར། རྟས་མི་སྐད་སྨྲས་ནས་བཀག་པ་མ་ཟད། གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དང་ཤན་པ་གཉིས་སྟེང་མ་ལྷ་ཡུལ་ཁམས་སུ་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་ཅིང་། ད་དུང་ཕྱི་མ་ཧོར་བདུད་འདུལ་བའི་སྐབས་ལའང་ཕན་བདེ་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པ་སོགས་བརྗོད་འདུག
ཉག་ཕྲན་མདའ་མོས་མི་སྐད་སྨྲ་བ་ཡང་སྒྲུང་དཔེའི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་མཐོང་ཐུབ། གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དང་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུ་གང་ཡིན་རུང་ཕ་རོལ་ཕས་རྒོལ་འདུལ་བའི་སྐབས་སུ་མདའ་འཕེན་པ་ན། མདའ་སྐུལ་གྱི་གླུ་ལེན་པ་དང་ཉག་ཕྲན་མདའ་ཡིན་ནའང་མདའ་འཕེན་མཁན་དེར་གླུ་ལན་འདེབས་པ་ལགས། དཔེར་ན། གེ་སར་རྒྱལ་པོས་བདུད་ཀླུ་བཙན་འདུལ་བའི་སྐབས་སུ་མདའ་སྐུལ་གྱི་གླུ་འདི་ལྟར་བླངས་འདུག གཞུ་ཡར་མཆོག་ཚངས་པ་དཀར་པོས་འཚོས། །མར་མཆོག་དུང་སྐྱོང་ཀླུ་ཡིས་འཚོས། །འཆང་གཟུང་གཉན་རྒྱལ་དམར་པོས་འཚོས། །མདེའུ་སྣེ་ཁྱབ་འཇུག་ཆེན་པོས་ཁྲིད། །ཐོག་འབྲུག་གློག་གསུམ་རོལ་དུ་ཆས། །གློག་ཞགས་སེར་རྒོད་དཔུང་ལ་ཆས། །མདེའུ་སྣེ་བདུད་རྒན་སྟེང་དུ་དྲོངས། །ངས་ཅི་བསམ་གཅིག་ཏུ་འགྲུབ་པ་ན། །ཁོའི་དཔྲལ་བར་མདའ་འདི་ཐེབས་མཛོད་ཅིག། ཅེས་མདའ་སྐུལ་གྱི་གླུ་བླངས་འདུག
ཡང་《ཧོར་སེར་འགྱོད་པའི་མིག་ཆུ་》ལས། གེ་སར་གྱི་མདའ་མོ་ཐོག་རྒོད་འཕུར་ཤེས་ཀྱིས་གླུ་འདི་ལྟར་བླངས་འདུག བུ་བཟང་བོའི་མཐེབ་རྩལ་མ་ཞན་ན། །ང་མདའ་མོའི་དཔའ་རྩལ་ཅི་ལ་ཞན། །ཧོར་སེར་བོ་འདུལ་བའི་སྟོབས་མེད་ན། །ང་ཐོག་རྒོད་འཕུར་ཤེས་ཅི་ལ་ཐོགས། །ཧོར་སེར་བོ་སྡེ་ཤོག་ཁྲི་མ་འབུམ། །ཁྲག་དམར་པོ་ཐུར་མས་དཀྲུག་དཀྲུག་བྱེད། །རྡོ་ཨབ་རྩེ་ལེབ་མོ་གནམ་ལ་འཕེན། །གནམ་ས་གཞི་ཆ་ལའང་རྡེབ་རྡེབ་བྱེད། །དུས་བསྐལ་པའི་ཆགས་འཇིག་ངེས་པར་སྟོན། །ལས་དེ་འདྲ་མ་བྱས་མདའ་མོ་ང་། །རྟེན་ལྷ་མདའ་སུམ་ཅུའི་གླུད་ལ་རྫོངས། །ཞེས་མདའ་མོས་བླངས་པའི་གླུ་ལས། མདའ་མོ་རང་གི་རྩལ་དང་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཞིབ་མོར་བརྗོད་དེ། གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཁོང་ལ་བློ་ཁེལ་ཆོག་པའི་གླུ་ལན་བཏབ་པ་རེད།
ལྔ་པ། ལྷ་བ་དང་མོ་བ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།
གླིང་གེ་སར་སྒྲུང་ལས་མོ་བ་ལྷ་བ་རྩིས་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྲོད་རྒྱུན་དུ་མཐོང་བ་ནི་མོ་བ་ཡིན། མོ་བ་འདི་ཁྲ་མོ་གླིང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སེར་པོ་ཧོར་དང་ཁ་ཤ་མོན། མ་རུངས་བདུད་དང་སྨུག་པོ་འཇང་སོགས་ལ་ཡང་མོ་བ་ཡོད། རྒྱལ་ཕྲན་གང་དང་རྒྱལ་པོ་གང་གེགས་དང་བར་ཆད་དག་ལ་འཕྲད་ཉེ་བའི་སྐབས་སུ། ལམ་སང་མོ་བ་ཁྲིད་ཡོང་སྟེ་མོ་འདེབས་སུ་འཇུག་པའི་སྲོལ་གོམས་ཡོད། དཔེར་ན། སེར་པོ་ཧོར་དང་ཁྲ་མོ་གླིང་གཉིས་གཡུལ་འགྱེད་དྲག་པོ་བགྱིད་པའི་སྐབས་སུ། ཧོར་དམག་ལ་ཆག་གྲུམ་མང་པོ་བྱུང་རྗེས་ཧོར་གུར་དཀར་གྱིས་མོ་མ་དུང་མགོ་ཁྲིད་ཡོང་སྟེ། མོ་འདེབས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པ་ན། མོ་མི་དགོས་བརྟག་པ་བཞག་པས་ཆོག་ཟེར་ཏེ། དེར་མདའ་དར་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་བཙུགས། ཕྱེ་མར་ཟས་ཕུད་བཤམས་ནས་ཡུད་ཅིག་བདར་བ་དང་བཅས་ཉལ་བསྡད་དོ། །གཉིད་དེ་ཐོག་སད་བྱས་ནས་ཧར་ལངས་པ་དང་མཉམ་དུ། མདའ་དར་ཁྲ་བོ་དང་ནག་པོ་གཉིས་འགྱེལ། དཀར་པོ་དེ་ལངས་ནས་བསྡད་འདུག་པ་ལ། མོ་བས་འདི་ལྟར་སྨྲས་པ། གཉིད་མར་ཉལ་རྨི་ལམ་འདི་འདྲ་བྱུང་། །ཤར་ཁྲ་བོ་གླིང་གི་ཡིན་ཟེར་བའི། །མི་འཐེང་ཁྱི་འཐེང་རྟ་འཐེང་གསུམ། །འཐེང་གསུམ་ཧོར་ལ་བྱུང་བ་རྨིས། །ཅོག་ལྷའི་དཔལ་མཁར་གཏོར་བ་རྨིས། །འདོ་བའི་ཁྱུ་སྣེ་བཅད་པ་རྨིས། །ཤན་པའི་ཀླད་ཕོར་བཀོག་པ་རྨིས། །མཆེ་བ་ཁྲག་ལ་བཤན་པ་རྨིས། །ཧོར་སྟོང་ཤོམ་འབུམ་ཐུབ་གཙོ་བྱས་པའི། །མི་བརྒྱ་ཚོ་བཅུ་གཅིག་ཤོར་བ་རྨིས། །ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་ལ་བལྟས་ན། མོ་མ་དུང་མགོས་མོ་ཡིག་ལ་མ་བལྟས་པར། གཉིད་པ་ཙམ་གྱི་རྨི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་པའི་ནང་དོན་ཐམས་ཅད་མ་འོངས་པའི་ལུང་བསྟན་དུ་གྱུར་པ་ལས་གཞན། མ་འགྱངས་པར་འདན་མས་ཤན་པའི་ཀླད་པ་གཏོར་ནས་ཧོར་དམག་མི་ཉུང་བའི་སྲོག་ཤོར་བ་མངོན་སུམ་དུ་ཤར་བྱུང་བ་དང་། ཡང་མོན་གྱི་ཐེའུ་རང་བླ་མ་རྐང་གཅིག་གིས་མོན་གྱི་ཤིང་ཁྲི་རྒྱལ་པོའི་བདེ་འཚམ་ལ་མོ་བཏབ་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ད་རེབ་མོ་བབས་འདི་འདྲ་འདུག །དང་པོ་ཕོ་རོག་མགྲིན་ཁུར་བབས། །གཏམ་སྙན་པོ་མི་ཡིས་བསླུ་བའི་མོ། །གཡོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་མགོ་སྐོར་བའི་མོ། །གཉིས་པ་ཤ་ཟན་སྤྱང་མོ་བབས། །དགྲ་ས་ཡིན་པས་ངན་པར་འདུག །མི་ཕྱུགས་ཤ་དམར་ཀོ་རིམ་གྱིས།།གཅན་གཟན་ཟས་ལ་ཚུད་པའི་མོ། །གསུམ་པ་ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོ་བབས། །མོ་ཕྱྭ་ཡིན་པས་ཅུང་ཟད་ཞན། །འབབ་ས་རྒྱ་ལྕང་མགོ་ལ་བྱེད། །སྙན་མོ་སྐད་ཀྱི་གྲེ་འགྱུར་དེ། །མི་ཡུལ་ལུང་ལ་གྲགས་པའི་མོ། །བདུན་པ་སེང་གེ་དཀར་མོར་བབས། །འཐབ་ཕྱྭ་ཡིན་པས་བཟང་བར་འདུག །སེང་གཡུ་རལ་རྒྱས་ནས་དགྲ་བཞི་ཐུལ། །གཅན་གཟན་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོར་འགྱུར། །བཟང་ངན་མོ་འབབ་དེ་འདྲ་འདུག །ཅེས་ལ་སོགས་པ་ཡ་མཚན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་མང་དུ་བྱུང་བ་རེད།
དྲུག་པ། ཆོས་གཞུང་བརྗོད་པའི་སྒྲུང་དཔེ།
གླིང་རྗེ་གེ་སར་སྒྲུང་གི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྒྲུང་དཔེ་ལ་ལའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་ཁོ་ནར་གྱུར་འདུག དཔེར་ན་《དམྱལ་གླིང་མུན་པ་རང་གསལ་》དང་《དམྱལ་གླིང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་》ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་འཆི་བ་མི་རྟག་པ། རྣམ་སྨིན། བར་དོ་ཁམས་དང་དམྱལ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་《དམྱལ་གླིང་མུན་པ་རང་གསལ་》ནི་ཆོས་གཞུང་འཆད་པའི་སྒྲུང་དཔེ་འབའ་ཞིག་རེད་ཅེས་བཤད་ཆོག དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་སྒྲུང་དཔེའི་མགོ་ནས་འདི་ལྟར་བཀོད་འདུག གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ཞལ་ནས། གཏན་གྲོགས་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་ཁྱོད་ད་རེབ་འགྲོ་མི་ཉན། འཆི་བ་མི་རྟག་པ་ཟེར་བ་དེ་ཐོག་ལ་བབས་ཡོང་བས། ནམ་འཆི་ལ་ངེས་པ་མེད་ཅེས་གསུངས་ནས། ཁོ་མོས་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་སྒོམ་དགོས་པའི་ཁ་ཏ་དང་བསླབ་བྱ་མང་པོ་གནང་རྗེས་རྒྱ་ནག་ཡུལ་ཁམས་ཆོས་ལ་འགོད་པར་ཕེབས་སོང་། དེ་ནས་ཟླ་བ་གསུམ་འགོར་བའི་ཚེ་མ་དཔའ་མོ་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་ལ་འཆི་བའི་ནད་ཆེན་ཐེབས་ཏེ་ན་ཚ་བཟོད་གླགས་མེད་པར་གྱུར་ནས་བཅོས་ཐབས་མེད་པར་ཤི་ཞིང་། སྲིད་པ་བར་དོའི་འཇིགས་སྐྲག་ཐམས་ཅད་རིམ་བཞིན་ཤར་ནས་བདུན་བདུན་བཞི་བཅུ་ཞེ་དགུའི་མཚམས་སུ་རང་ཡུལ་ཐག་ཇེ་རིང་དུ་སོང་ནས་ས་ཆ་མེད་ཀྱི་མ་ཤི་གསོན་བྱེ་མའི་ལ་ཁར་སླེབས་སོ་ཞེས་བྲིས་འདུག དེ་ནས་ལས་མཁན་སེང་གེ་རབ་བརྟན་གྱིས་བུ་མོའི་ལག་མགོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཁྲིད། ཨ་བ་གླང་མགོ་ཅན་གྱིས་རྒྱབ་ནས་དེད། དར་མ་སྤྲེལ་མགོ་ཅན་གྱིས་གཡས་ནས་བཟུང་། ར་སྐྱེས་ཕག་མགོ་ཅན་གྱིས་གཡོན་ནས་བཟུང་། ཞེ་སྡང་སྟག་མགོ་ཅན་གྱིས་ལམ་སྣ་དྲངས་ཏེ། སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་གཤིན་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་མདུན་དུ་ཐོན་ནོ། །དེ་ནས་བདུད་ལས་ཀྱི་བུ་ཆུང་ནག་པོས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཞུས་པ། འདི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ན་ཡོད་པའི་དུས། །བདུད་སྲིན་པོ་མགོ་དགུའི་སྲིང་མོ་རེད། །ས་ཡར་སྟོད་བདུད་ཀྱི་ས་ཆ་ནས། །སྨན་འདི་ལ་བདུད་མོ་ཤ་གཟན་ཟེར། །ཆུང་མོ་ལོ་གསུམ་གྱི་གོང་རོལ་ནས། །ཐང་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་ལ་ཤིང་མདའ་འཕངས། །ལྦ་རི་བོང་སྒུམ་བུ་འཐུ་འཐུ་བྱས། །མ་འདི་ལ་ཡར་ཐར་གང་ན་ཡོད། །ལོ་བཅུ་གསུམ་ཁ་ལ་ཡར་བུད་ནས། །སྐྲ་རྒྱབ་ལ་འཕངས་ནས་སྡིག་པ་བྱས། ནང་སྔ་དྲོ་ཁྲ་ཡག་རྫ་ལ་སོང་། །འདིས་ལྕགས་གཞུ་བཀུགས་ནས་ལྕགས་མདའ་འཕངས། །འབྲོང་བྲེ་སེར་མ་བུ་དགུ་བརྒྱ་བསད། །མགོ་རུ་ཐུར་ཤ་ལེ་ཐང་ལ་འཕངས། །དགོང་ཕྱི་དྲོ་འབྲོང་མོ་བསད་བསད་ནས། །རི་ཆེན་པོ་ཁྲག་གིས་དམར་པོ་བྱས། །མ་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་གར་སོང་ན། །བྱ་རྒོད་པོའི་གཤོག་རྩ་ཉི་ལི་ལི། །སྤྱང་དར་མ་གཟན་རྒྱུགས་ཐ་ར་ར། །མ་འདི་ལ་ཡར་ཐར་གང་ན་ཡོད། །ཅེས་བདུད་ལས་ཀྱིས་རབ་སྨན་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་སྡིག་པ་བཟོས་པ་རྣམས་གསལ་པོར་ཞུས་ཚེ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་བདེན་རྫུན་ལ་ངའི་མེ་ལོང་ནང་ལ་བལྟས་ན་གསལ། གཤིན་རྗེའི་རྒྱ་མར་ཚད་ན་ཤེས། ཁྲིམས་ཡིག་ལུས་ལ་བསྐོར་ན་གསལ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་མེ་ལོང་ནང་ལ་བལྟས། རྒྱ་མར་ཚད། ཁྲིམས་ཡིག་བསྐོར་པ་ན།ཡར་བླ་མ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་ཚུལ། རྒྱུ་ཁབ་དང་སྐུད་པའི་འབྲེལ་བ་བཞག་ཚུལ། སྡིག་པ་ཆེ་བ་མི་དང་རི་དྭགས་བསད་པ། ཆུང་བ་ཤིག་དང་སྲོ་མང་ཡན་ཆད་ཤར་བ་དང་། རྒྱུ་ཆེ་བ་གསེར་དངུལ་དར་ཟབ། ཆུང་བ་ཁབ་སྐུད་ཡན་ཆད། རྐུས་འཕྲོག་བཅོམ་གསུམ་མན་ཆད། རྫུན་ཆེ་བ་ཁ་མཆུ་རྩོད་པ། ཆུང་བ་ཚིག་རྩུབ་ངག་འཁྱལ་ཡན་ཆད། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་བྱས་ཚད་ཐམས་ཅད་གསལ་པོར་ཤར་འདུག་པ་མཐོང་བས། སྡིག་ཅན་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ། འཇིགས་པའི་ལས་མཁན་དགུ་བརྒྱས་སོད་སོད་ཀྱི་སྒྲ་བསྒྲགས་ནས་དམྱལ་བའི་ཁམས་སུ་ཁྲིད་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་གསལ་ལེར་བྲིས་འདུག་པ་ལས། རྒྱུ་ཇི་འདྲ་བཏབ་ན་འབྲས་དེ་བཞིན་སྨིན་པའི་དཔེ་བཞིན། ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་དུ་སྡིག་གཅོད་ཀྱི་ལས་ལ་ཞུགས་ཆེ་བས། འབྲས་བུ་ལ་གཤིན་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་དེ་དམྱལ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྟིང་མར་ལྷུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་དོན་རབ་དང་རིམ་པ་བྲིས་ཡོད་པ་ལགས།
གཞན་ཡང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དམྱལ་བའི་ཡུལ་དུ་ཆས་ནས་མ་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་གཙོ་བྱས་པའི་ཤི་བོ་དུང་ཕྱུར་མང་པོ་ཡར་འདྲེན་པའི་སྐབས་སུ། དམྱལ་བའི་ཁམས་དང་རྣམ་སྨིན་འཁོར་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་པའང་ཤིན་ཏུ་མང་། འདིར་ཡང་གཙོ་བོ་ལས་དང་རྒྱུ་འབྲས་རྩི་དགོས་པ་དང་མ་རྩིས་ན་རྣམ་སྨིན་འཁོར་ཞིང་དམྱལ་བར་ལྷུང་འགྲོ་བའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་མཚོན་ཡོད་པ་རེད།དཔེར་ན། གེ་སར་རྒྱལ་པོས་གླུ་བླངས་པ་ལས་འདི་ལྟར་བཀོད་འདུག སྙིང་གྲོགས་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་ཚུར་ལ་ཉོན། །ལྕགས་སྲེག་ཐང་ན་ཚེ་འདས་ཕོ་མོ་རྣམས།ལུས་པོ་ཚིག་ནས་ཨ་ཚ་ཟེར་བ་འདི། །འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་གསོན་པོར་འདུག་པའི་དུས། །འཇིག་རྟེན་དྲེགས་པ་ཅན་གྱི་གཞི་བདག་ལ། །ར་ལུག་གསོན་པོར་བཟུང་ནས་གསུར་ལ་འདྲེན། །ཆུ་ནང་ཉ་མོ་བཟུང་ནས་སྐམ་ལ་ཕུད། །དགུན་གསུམ་རི་བོ་ཆེན་པོ་མེ་ལ་བསྲེགས། །ལས་ངན་དེ་འདྲ་བྱས་པའི་རྣམ་སྨིན་རེད། །ཡང་གཅིག་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་ཚུར་ལ་ཉོན། །ལས་མཁན་མཚོན་ཆ་ཐོགས་པ་འབུམ་ཕྲག་གིས། །ཚེ་འདས་ཕོ་མོ་གྲངས་ལས་འདས་པ་གསོད། །ཡང་ཤི་ཡང་སོས་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་རེ་མྱོང་། །འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་གསོན་པོར་འདུག་པའི་དུས། །ཉེས་མེད་རི་དྭགས་མང་པོ་མདའ་ཡིས་བསད། །རྐུན་ཇག་བྱས་ནས་མི་རྟ་མང་པོ་བསད། །བྱ་ཚང་བྱེའུ་ཆུང་སྒོ་ང་རྡོ་ལ་བརྒྱབ། །གཡུ་སྤྱང་ལྦ་མོ་དར་མ་མང་པོ་བསད། །འཕྱི་བ་རི་བོང་ཤ་སྐྱ་མདའ་ཡིས་བསད། །ན་ཁའི་སྦལ་བ་ཚྭ་ཆུ་བཏབ་ནས་བསད། །ས་འོག་དུག་སྦྲུལ་གླ་རྩི་དུག་གིས་བསད། །ལས་ངན་དེ་འདྲ་བྱས་པའི་རྣམ་སྨིན་རེད། །ཅེས་ལས་དམྱལ་བའི་ཁམས་སུ་མི་དེ་ཚོའི་ལུས་པོ་མེས་ཚིག་པ་དང་ལས་མཁན་གྱི་མཚོན་ཆའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཤི་ཡང་སོས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་རང་རང་གིས་སྡིག་པ་མང་པོ་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་། སྒྲུང་དཔེ་འདིའི་མཇུག་མཐར་གླིང་སེང་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་མཐུ་དང་ནུས་པས་མ་ཨ་སྟག་ལྷ་མོས་གཙོ་བྱས་པའི་ཤི་བོ་དུང་ཕྱུར་མང་པོ་ཚ་དམྱལ་བརྒྱད་དང་གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་དེ་བཅུ་དྲུག་ཉི་ཚེ་ཉེ་འཁོར་གཉིས་དང་།ངན་སོང་གསུམ་གྱི་དོང་ནས་ཐར་བར་བཅུག་སྟེ་དག་པའི་ཞིང་དུ་དྲངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཀོད་འདུག
གོང་སྨྲས་སྒྲུང་དཔེ་དེ་རིགས་ལ་མཚོན་ན་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་གོ་རིམ་མང་པོ་མེད་པ་དང་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྟེང་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཚིག་མང་ལ། བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་ཐད་དུ་ཡང་ཆོས་ལུགས་དྲིལ་སྒྲོག་བྱ་རྒྱུ་ནི་སྒྲུང་དཔེ་འདི་གྲུབ་པའི་གཞི་གཙོ་བོར་གྱུར་འདུག དེའི་ཕྱིར་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུང་དཔེ་འདིའི་རིགས་ལ་ཆོས་སྒྲུང་ཞེས་ཀྱང་འབོད་ཀྱིན་ཡོད།
བདུན་པ། མཐའ་མའི་དཔྱད་གཏམ།
གོང་སྨྲས་ཀྱི་དོན་ཚན་དྲུག་གི་ཕྱོགས་ནས་བསྟན་པའི་ནང་དོན་དེ་དག་ལ་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བ་དང་རྩོད་སྒྲུབ་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་སློབ་སྟོན་དུ་འཛིན་ཅིང་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་དངོས་དང་འབྲེལ་ནས་བལྟས་ན།
1.ཨུན་ཀི་སིས“ཆོས་ལུགས་ཡོད་ཚད་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་རྒྱུན་འཚོ་བར་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་པའི་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་དེ་མི་ཚོའི་ཀླད་པའི་ནང་འཕྲུལ་བསམ་གྱིས་ཚུར་སྣང་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཚུར་སྣང་དེའི་ཁྲོད་མི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་དེ་མི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལས་བརྒལ་བའི་རྣམ་པ་ལག་བསྟར་བྱས་པ་རེད་ཅེས”གསུངས་པ་ལྟར། བོད་རིགས་ཀྱི་ཆེས་སྔ་བའི་དུས་རབས་སུ། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་དམའ་བ་མ་ཟད། རང་བྱུང་ཁམས་ལ་བརྟེན་པའི་བསམ་བློ་ཡང་ཧ་ཅང་ཆེ། བོད་རིགས་འདི་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་དུ་འདུས་སྡོད་བྱེད་སའི་ཡུལ་དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་སྟེང་ས་བབ་ཆེས་མཐོ་ཞིང་རི་རབ་མང་བ། གྲང་ངར་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་དེ་ལགས། དེའི་ཕྱིར། མཐོ་སྒང་གི་གནམ་གཤིས་དེ་འགྱུར་ལྡོག་ཧ་ཅང་སླ་ཞིང་། གློ་བུར་དུ་ནམ་མཁར་སྤྲིན་དཀར་མཆེད་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་གནམ་ལ་སྤྲིན་ནག་འཁྲིགས་པ། གློ་བུར་འབྲུག་སྒྲ་ལྡིར་པ་དང་ཆར་ཞོལ་འབབ་པ། ཡང་གློ་བུར་དུ་དྭངས་ཤིང་འཇའ་ཚོན་སྣ་ལྔ་ཤར་པ། ཡང་གློ་བུར་དུ་རླུང་ནག་འཚུབ་མ་འཁོར་པ་དང་ས་གཞི་འཁྱག་གྲང་གིས་བསྡམས་པ། གཞན་ད་དུང་ཉི་ཟླ་ཚ་བ་དང་ས་འགུལ་བྱུང་བ། མེར་བསྲེགས་པ་བཅས་ཀྱི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དེ་དག་གིས་སྐབས་འགར་བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་ཐོན་སྐྱེད་ལ་འཇིགས་སྣང་བསྐུར་བ་དང་། སྐབས་འགར་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བར་མཐུན་རྐྱེན་ལེགས་པོ་ཡང་བསྐྲུན་བཞིན་མཆིས། སྐབས་དེར་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གསང་བ་ཐམས་ཅད་འབྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་མེད་སྟབས། ཚང་མའི་བསམ་པར་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་ལྐོག་གྱུར་དུ་གནས་འདུག་པར་སྙམ་ནས། གནམ་དགྲ་དང་ས་དགྲ་དག་གང་བྱུང་བའི་ཚེ། གནམ་ལ་གསོལ་འདེབས་དང་ལྷ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་རིམ་གྲོ་སོགས་སྒྲུབ་ཅི་ཐུབ་བྱས་ཏེ། རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དག་འགོག་པ་ལས་ཐབས་གཞན་མ་མཆིས།
ཡང་ན་ས་ཆུ་མེ་རླུང་སྟེ་འབྱུང་བ་ལྔའི་འགྱུར་བར་བརྟག་ནས་ལྟས་བཟང་དང་ལྟས་ངན་དབྱེ་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་བཀོད་འདོམས་བྱེད་པའི་སྲོལ་འདི་དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་གནས་འདུག གླིང་གེ་སར་སྒྲུང་ལ་མཚོན་ན་འདི་འདྲའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དང་མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཁྲོད་དུ་བྱུང་ཞིང་། མང་ཚོགས་ཀྱི་ངག་ཐོག་བརྒྱུད་ནས་དར་ཁྱབ་དུ་སོང་བའི་དབང་གིས་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློས་ཤན་ཤུགས་མ་ཐེབས་རང་ཐེབས་རེད་སྙམ།
2.དུས་རབས་བདུན་པའི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཐོག་མ་གངས་རིའི་ལྗོངས་འདིར་ཁྱབ་ཅིང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གཞུང་མང་པོ་བསྒྱུར་ཏེ་རིམ་གྱིས་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་དུ་སོང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་སུ་མཁན་པོ་བོངྷི་ས་ཏྭ་དང་།སློབ་དཔོན་པད་མ་འབྱུང་གནས་དག་བོད་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་དང་། སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ནས་བཀའ་མདོ་རྒྱུད་མང་པོ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་པ་ཡང་གྲགས་ཅན་མང་པོ་བྱུང་སྟེ་རྒྱ་གཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་གསུང་རྩོམ་རྩ་ཆེན་མི་ཉུང་བ་བརྩམས་ཏེ་ཁྱབ་བརྡལ་དུ་བཏང་བ་དང་བརྒྱུད། སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ཆོས་ལུགས་བོད་ཁུལ་འཛིན་མའི་ཁྱོན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་གྱུར། དེ་མཚུངས་སུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ནང་ཁུལ་དུའང་གསར་དུ་གྲུབ་པའི་བཀའ་གདམས་པ་དང་། བཀའ་བརྒྱུད་པ། རྙིང་མ་པ། ས་སྐྱ་པ། གསར་མ་པ་བཅས་གྲུབ་མཐའ་མང་པོ་བྱུང་སྟེ། མང་ཚོགས་སྐོར་ཞིག་གྲུབ་མཐའ་འདིར་དད་པ་དང་སྐོར་ཞིག་གྲུབ་མཐའ་གཞན་ལ་དད་མོས་བགྱིད་པའི་རྣམ་པ་བོད་ཁུལ་ཡོངས་སུ་བྱུང་འདུག འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་གེ་སར་སྒྲུང་ནང་དུ་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ། དཔེར་ན་དུས་རབས་སོ་སོའི་སྒྲུང་པ་དང་དག་སྒྲིག་པའི་ཁ་དང་ལག་བརྒྱུད་ནས་ཐོན་པའི་སྒྲུང་དཔེར་མཚོན་ན། 《ལྷ་གླིང་གབ་ཙེ་དགུ་སྐོར་》དང་《འཁྲུངས་གླིང་མེ་ཏོག་ར་བ་》《རྟ་རྒྱུགས་དཔྱིད་ཀྱི་ཉི་མ་》ལྟ་བུའི་ནང་དུ་སློབ་དཔོན་པད་མ་འབྱུང་གནས་དང་ཁོང་གི་དགོངས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་འབུར་ཐོན་བྱས་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྒྲུང་འདི་འཆད་པའི་སྒྲུང་པ་དང་དག་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་རྙིང་མའི་གྲུབ་མཐར་གཏོགས་པ་ཞིག་ལགས་པ་སྨྲས་མ་དགོས། གཞན་ཡང་སྒྲུང་དཔེ་《དམྱལ་གླིང་མུན་པ་རང་གསལ་》དང་《དམྱལ་གླིང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་》ལྟ་བུར་མཚོན་ན། གསར་མའི་གྲུབ་མཐར་ཕྱོགས་པའི་སྒྲུང་པ་དང་ཡིག་མཁན་ཚོའི་ཁ་ལག་བརྒྱུད་ཡོད་པ་ཡང་སྒྲུང་དཔེའི་ནང་དུ་གསལ་པོར་ཤེས་ཐུབ། གང་ལྟར་ཡང་སྒྲུང་དཔེ་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ནང་དུ་རྙིང་མའི་གྲུབ་མཐའ་གཙོ་བོར་བཟུང་ཡོད་མོད། ཡིན་ནའང་སྒྲུང་དཔེ་སོ་སོ་ལས་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་ལྟ་བ་ཡང་མཐོང་ཐུབ། འདིར་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་སྒྲུང་དཔེ་གང་ཡིན་ཡང་ཐོག་མ་གྲུབ་པའི་སྐབས་སུ། བཤད་མཁན་གྱི་སྒྲུང་པ་དང་དག་སྒྲིག་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་དེ་གྲུབ་མཐའ་གང་ལ་གཏོགས་པ་དེར་རག་ལས་ཡོད་པ་རེད། གལ་སྲིད་རྙིང་མའི་གྲུབ་མཐར་ཕྱོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེས་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པ་དང་། གསར་མ་དང་ས་སྐྱ་ལྟ་བུའི་གྲུབ་མཐར་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་གྲུབ་མཐའ་དེས་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པ་རེད། འདིར་ངེད་ཅག་གིས་ཤེས་དགོས་པ་སྟེ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོ་འདི་འདྲ་རྙོག་དྲ་ཆེ་ཞིང་དར་རྒྱ་ཆེ་བའི་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་འདི་རུ་བྱུང་བའི་གནའ་བོའི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་བཅས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཚོན་པའི་བརྩམས་ཆོས་གང་ཡིན་རུང་ཆོས་ལུགས་དང་མ་འབྲེལ་བ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་མ་ཟད། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གཉེན་བཤད་སྟོན་བཤད་ཆང་བཤད་མདའ་བཤད་དང་། ཐ་ན་གླུ་དང་ལ་གཞས་སོགས་སུ་ཡང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་ཡོད་པར་བརྟེན། གེ་སར་སྒྲུང་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་མི་ཐེབས་པའི་ཐབས་ཤིག་གང་ན་མཆིས།
3.བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་རྩོམ་རིག་དག་ལ་དཔྱད་ན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པ་གླིང་གེ་སར་སྒྲུང་འབའ་ཞིག་མིན་པར་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་རྩོམ་རིག་གྲགས་ཅན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལའང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་འདུག་ཅིང་། ཁྱད་པར་དུ་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ནང་ཇ་དང་འོ་མ་ཇི་བཞིན་འདྲེས་འདུག དེ་དག་ལས་བརྩམས་ཆོས་སྐོར་ཞིག་གིས་ཕྱི་ཚུལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་བཏུམས་ཀྱང་དོན་ལ་མི་ཚེའི་བདེན་ལུགས་བརྗོད་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད་པས། འཚོ་བའི་དྲི་ཞིམ་ཤུགས་སུ་འཐུལ་ཞིང་མི་རྣམས་ཀྱི་བློ་གྲོས་དང་རེ་འདུན། དེ་མིན་འབད་པས་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་སོགས་གསལ་པོར་མཚོན་འདུག དེ་ཡང་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་དང་རྗེས་གྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་གང་ཡིན་ཡང་ཐམས་ཅད་བྱུང་འཕེལ་འཇིག་གསུམ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཡོད་ཕྱིར། ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ཀྱང་རྩོམ་རིག་ལ་མི་འདྲ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ནང་མི་འདྲ་བའི་ཤན་ཤུགས་ཟློག་ཏུ་མེད་པར་ཐེབས་བཞིན་མཆིས། གླིང་སྒྲུང་ལ་མཚོན་ན། དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་ལས་དབང་སྨྲ་བ་དང་རྨོངས་དད་སོགས་སེམས་གཙོ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་འུད་སྒྲོག་བྱེད་པའི་སྐོར་ང་ཚོའི་དེང་གི་ཀློག་པ་པོས་ངེས་པར་རིང་དུ་འདོར་རྒྱུ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང་གལ་སྲིད་གླིང་སྒྲུང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྐོར་ཐམས་ཅད་མེད་པར་གྱུར་པའི་དབང་དུ་སོང་ན། སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་འདིའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་འཕེལ་རིམ། མི་སྣའི་བཀོད་སྒྲིག་སོགས་སུ་གནོད་པ་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་།གཏམ་རྒྱུད་དང་གཏམ་རྒྱུད་བར། སྒྲུང་ཁག་དང་སྒྲུང་ཁག་བར་འབྲེལ་བ་ཆགས་མི་ཐུབ་པ་རེད།
དྲ་ཚིགས་འདིའི་པར་དབང་གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བར་དབང་བས་ཕན་ཚུན་ལ་དབང་བཅོལ་མ་བྱས་གོང་རང་དགར་མི་སྤྱོད་པར་མཁྱེན།
དྲ་ཚིགས་དཔང་རྟགས།蜀ICP备14009601号-1

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
༄༅།།བོད་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་གྲོང་ཚོའི་རྣམ་པ་གསར་པ།
གསར་འགྱུར་སྤེལ་དུས། (2017ལོའི་ཟླ་ 09ཚེས་30ཉིན། 11:04) (རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཁུར་པ། མཁའ་འགྲོ།)
མི་དམངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཀན་སུའུ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཐོག་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བར་གཞིགས་ན། སྟོན་མཚམས་སུ་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ལུང་ནན་གྲོང་ཁྱེར་ཝུན་རྫོང་ཀྲུང་ཀྲའེ་གྲོང་རྡལ་ཝུའུ་ཤ་གྲོང་ཚོའི་ཚའོ་ཧྲན་ཧྲེ་རུ་སྐྱོད་སྐབས་བོད་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་གྲོང་མིའི་སྡོད་ཁང་རི་གཤམ་དུ་གྲལ་སྟར་འགྲིག་པོར་གནས་ཤིང་། ཁྱིམ་ཚང་ཚང་མའི་སྒོ་འགྲམ་དུ་རྩྭ་དང་མེ་ཏོག་བཏབ་པ་དང་། གྲོང་ཚོའི་མདུན་ངོས་ནས་དལ་གྱིས་རྒྱུག་པའི་ཆུ་ཕྲན་ནང་ཉ་ཕྲུག་ཁྱུ་དང་ཁྱུ་ཕར་རྐྱལ་ཚུར་རྐྱལ་བྱེད་ཅིང་། གྲོང་ཚོའི་རིག་གནས་ཐང་ཆེན་དུ་བོད་རིགས་བུད་མེད་བཅུ་གྲངས་ལྷག་ཙམ་གྱིས་ལག་གདང་སྦྲེལ་ནས་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པའི་རོལ་དབྱངས་དང་བསྟུན་ནས་གར་འཁྲབ་ལ་རོལ་བཞིན་མཆིས།
ཝུན་རྫོང་ཀྲུང་ཀྲའེ་གྲོང་རྡལ་ཝུའུ་ཤ་གྲོང་ཚོའི་ཚའོ་ཧྲན་ཧྲེ་ཡི་གྲོང་མི་རྣམས་དེ་སྔོན་ས་བབ་སྨི་1800ལྷག་ཙམ་ཡོད་པའི་རི་ཁུལ་དུ་གནས་བཅའ་བ་དང་ཧྲེ་དེ་ཡོངས་ཀྱི་དུད་ཚང་69ཡི་མི་258ཚང་མ་བོད་རིགས་རེད། དེ་གར་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ཞན་པས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་པོ་ཡོད། ད་ཕན་ལོ་ཤས་རིང་ཀྲུང་ཀྲའེ་གྲོང་རྡལ་གྱིས་གནད་སྨིན་དབུལ་སྐྱོར་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་གོ་སྐབས་དམ་པོར་བཟུང་སྟེ་ཡུལ་གཞན་དུ་གནས་སྤོས་ཡུལ་མིའི་གནས་སྤོའི་རྣམ་གྲངས་ལག་ལེན་ཧུར་ཐག་བསྟར་བ་དང་། མང་ཚོགས་ལ་རང་འགུལ་ངང་ཞུགས་རྒྱུའི་སྐུལ་སློང་ཧུར་ཐག་བྱས་ནས་རི་གཤམ་དུ་ཚའོ་ཧྲན་གྲོང་ཚོ་གསར་པ་ཞིག་བསྐྲུན་པ་རེད།
ད་ཕན་ལོ་ཤས་རིང་། གྲོང་རྡལ་དང་གྲོང་ཚོ་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཁ་གཏད་རོགས་སྐྱོར་ཚན་པ་དང་མཐུན་སྦྱོར་ཧུར་ཐག་བྱས་ཏེ་གྲོང་ཚོར་གཞུང་ལམ་ངོགས་ཀྱི་སྔོ་འགྱུར་ལས་གྲྭ་དང་། གྲོང་ཚོར་གཞུང་ལམ་ཤར་གཏོང་། དེ་བཞིན་གྲོང་ཚོའི་ཨར་འདམ་ལམ་བུ་བསྐྲུན་པའི་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱས་པ་མ་ཟད། ཚའོ་ཧྲན་ཧྲེ་རིག་གནས་ཐང་ཆེན་དང་གྲོང་ཚོའི་གར་སྟེགས་སོགས་བསྐྲུན། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཞིང་ལས་དང་ནགས་ལས་སྡེ་ཚན་གྱིས་གནས་སྤོས་མང་ཚོགས་ལ་བྱ་ཕྲུག་དང་ཀླུ་བདུད་རྡོ་རྗེའི་སོན་སྤྲད་དེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་རོགས་བྱས་པ་མ་ཟད། གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཧུར་ཐག་གཉེར་ནས་གྲོང་མི་རྣམས་ལ་སྒྲོན་ཤིང་དཀར་པོ་དང་ལོ་སྐྱུར་ཐང་ཤིང་སོགས་ཀྱི་གནོད་འབུ་འགོག་བཅོས་ལག་རྩལ་བསླབས་པ་དང་། རོགས་སྐྱོར་ཚན་པས་ད་དུང་ཞིང་དུད་ལ“སྨན་བཅོས་བདེ་སྲུང་དང་བདེ་ཐང་བློ་འདྲི”ཡི་འོས་འགན་སྨན་བཅོས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ་དང་སྨན་རིན་མི་དགོས་པར་གཟུགས་གཞིར་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཁར། དལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ནད་ཕོག་པའི་ནད་པའི་ནད་གཞི་དང་བདེ་ཐང་ཡིག་ཚགས་བཟོས་པ་དང་། ཚན་རྩལ་དང་ངལ་ནུས་སོགས་སྡེ་ཚན་གྱིས་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྩལ་ནུས་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ་དང་། ངལ་ནུས་གཞན་སྒྱུར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་མངོན་གསལ་དོད་པོས་མང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་རེད།


text: ༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་། མཁས་དབང་སུ་ནེ་ཇཱ། མཁས་དབང་ངག་དབང་བསམ་གཏན། མཁས་དབང་པེན་ཊལ། བཀུར་འོས་ལས་རོགས་རྣམ་པ་དང་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པ། འདས་པའི་ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་ང་ཚོས་བརྗོད་གཞི་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐོར་གླེང་བ་རེད། བོད་ཀྱིས་རང་གི་ས་འབྲེལ་དང་ས་འབྲེལ་མིན་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྣམས་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་ཅི་བྱས་ཀྱི་ཐད་བགྲོ་གླེང་བྱས་པ་ནི་དོན་སྙིང་ཆེན་པོ་རེད་ལ། དམིགས་བསལ་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཁེར་བཅད་དུ་བསྡད་པར་འདོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་དང་དེའི་རིག་གཞུང་འདི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་རིག་གཞུང་ལས་མི་རིགས་ཤིག་གི་རིག་གཞུང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་པ་༼བརྗོད་ཚིག་འདི་ལ་ཐ་ན་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པས་ཀྱང་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱིན་མེད།༽འདིའི་སྐོར་ལ། སྐོར་ཁག་འདིས་བགྲོ་གླེང་བྱས་པའི་བརྗོད་དོན་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གནད་ཆེན་པོ་རེད། ངས་འདི་ནས་ཕྱོགས་སྡོམ་རྒྱག་རྒྱུ་མིན་ལ། ཚོགས་འདུ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་སྡེ་ཚན་ནས་གོ་བའི་ཞིབ་འཇུག་ཆེད་རྩོམ་རེ་རེའི་ཐོག་ནས་གླེང་རྒྱུ་མིན་པར། འདི་དག་ལ་སྤྱིར་བཏང་གི་མཐོང་ཚུལ་ཁག་ཅིག་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་འབུལ་འདོད་བྱུང་། ཚོགས་འདུ་འདིའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ཀྱི་གཏམ་བཤད་དང་ཞིབ་འཇུག་སྙན་ཐོོ་ཁག་ནས་ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་མངའ་ཁོངས་དེ་རྒྱ་གར་དང་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཁག་ན་ཡོད་པའི་ལ་དྭགས་དང་འབྲས་ལྗོངས་གཉིས་ཚུད་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཕ་རོལ་གྱི་ས་ཁུལ་གཞན་དག་ཏུ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱུང་བ་རྣམས་མཐོང་ཐོས་བྱུང་བ་རེད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱ་ནག་གི་འབྲེལ་བ་སྟེ། ཆབ་སྲིད་ཙམ་མིན་པར་སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡང་འདི་ནས་དོན་དངོས་ཀྱིས་ཕན་ཐོགས་པ་ཞིག་གླེང་ཐུབ་སོང་། ཆེད་རྩོམ་ཁག་ཅིག་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པ་དང་ཉི་ཤུ་བའི་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་དོན་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་འོག་གི་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་གཞིར་བཟུང་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་འདུག་ལ། འགའ་ཤས་ནི་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་དང་པོ་སེ་ཆེན་རྒྱལ་བོའམ་ཧུ་བི་ལི་ནས་བཟུང་བོད་སོག་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པའི་བར་གྱི་སོག་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་གཞིར་བཟུང་ནས་བྲིས་འདུག དོན་དངོས་ཐོག ཞིབ་འཇུག་ཆེད་རྩོམ་འདི་དག་གིས་བོད་སོག་གཉིས་བར་གྱི་ཆབ་སྲིད་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཉེ་བོ་དེ་ཇེ་གསལ་དུ་བཏང་ཡོད་ལ། འབྲེལ་བ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོར་དུས་རབས་ ༡༧ པ་ནས་ ༡༨ པའི་བར་དང་དེའི་ཡར་སྔོན་གྱི་བོད་སོག་གི་འབྲེལ་བ་ཞེས་པའི་བརྗོད་ཚིག་འདི་གྲུབ་པ་ནི་གསལ་བོ་རེད། ཡིན་ཡང་། […]


text:
རྣམ་དབྱེ་བཞི་པའི་གོ་དོན་གྱི་གསལ་བཤད།
གཤོག་སྒྲོའམ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས།
བརྡ་སྤྲོད་ཞེས་པ་འདིས་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་ཁོ་ན་མཚོན་པ་མ་ཡིན་ནའང་གཙོ་བོ་སུམ་རྟགས་གཉིས་ལ་ཐ་སྙད་འདི་སྦྱར་གྱིན་ཡོད།
འདི་ནི་བརྡ་ཆད་ཅིག་མ་ཡིན་ཕྱིན་བརྡ་མཐའ་དག་ར་སྤྲོད་པའི་དོན་ལ་འཇུག
དེ་ཡང་བརྡ་སྤྲོད་ཅེས་པ་འདི་བརྡ་ཆད་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་དང་ཐ་སྙད་འདིས་གཞུང་འདི་གཉིས་འབའ་ཞིག་བསྟན་ནོ་སྙམ་མཁན་རྣམ་ལ་གསལ་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཞུས་པ་ཡིན།
ད་སྐབས་དཔྱད་གྲྭ་དང་དགོན་སྡེ་ཁག་ཡིན་ན་འདྲ་སློབ་ཆུང་སོགས་གང་ནས་ཡིན་ན་དགེ་རྒན་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་མ་ཚོ་ཤེས་རིག་གི་གཤོག་ཟུང་སྨིན་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཁོ་ཚོས་འགན་འཁྲི་ཞིག་ཏུ་བརྩི་ཞིང་བྱེད་ཐབས་དེའི་འོག་ནས་རང་རང་གི་སློབ་བུ་དག་རང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་དཔྱོད་དང་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་ཁར་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་ཀྱིན་པའི་སྒང་ཡིན་ན། དེ་ཡང་ཐོག་མར་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་ཤིང་།
མ་ཕམ་པས། རིག་པའི་གནས་དག་ལ་མཁས་པར་མ་བྱས་ན། ། འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་ཐོབ་མི་འགྱུར་གསུངས་པའི་ནང་ཚན་སྒྲ་རིག་པ་སྟེ་སུམ་རྟགས་གཉིས་ལ་དང་པོར་འཇུག་ནས་འདི་ཉིད་ལེགས་པར་ཤེས་ན་དོན་ལ་མི་རྨོངས་ཤིང་། འདི་ལ་ཡོན་ཏན་རྨད་བྱུང་ཡོད་ཚུལ་དང་དང་པོར་འདི་ཉིད་ལ་འཇུག་དགོས་ཚུལ་ཀྱང་། རྩ་བར་ལས། བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་གཞི་འཛིན་ཅིང་། ། རིག་བྱེད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ། ། མིང་ཚིག་བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་གཞི། ། ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་དང་། ཡང་རྩ་བར། བསླབ་ལ་བརྩོན་པའི་གང་ཟག་གིས། ། དང་པོར་ང་རོ་རྣམས་ལ་སྦྱང་། ། ཞེས་དང་། ཐུ་མིའི་དགོངས་རྒྱན་ལས་ཀྱང་། སྒྲ་ཤེས་དོན་ལ་མི་རྨོངས་ཞེས། ། རྒྱ་བོད་མཁས་ལ་རླུང་ལྟར་གྲགས། ། དེ་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཡི། ། བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལ་དང་པོར་སྦྱོངས། ། ཞེས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རབས་པར་ཡང་ཡང་ནན་གྱིས་སྐུལ་བ་ལྟར་དགེ་རྒན་ཚོས་ལག་ལེན་བཏབ་ཀྱིན་ཡོད་དུས། སློབ་མ་དག་ལས་དང་པོ་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཕྱིར་གོ་བདེ་བ་དང་ཁ་གསལ་མོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི རྩ་བ་མཛད་ཅིང་། མཁས་དབང་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོས་རྩ་འགྲེལ་བྱས་པའི་>བསླབ་དེབ་འདི་ཉིད་ཡིན་པས་དང་པོ་རྨང་གཞི་ཡང་དེ་འདིའི་ཐོག་ནས་བཞག་མཁན་མང་ཤོས་རེད།
འདི་ན་ངས་དེ་རིང་ཞུ་འདོད་པ་ནི་སུམ་ཅུ་པའི་གཞུང་ལས་གཙོ་བོར་བསྟན་པའི་རྣམ་དབྱེ་བཞི་པའི་གོ་དོན་ལ་གསལ་བཤད་དགོས་ཚུལ་དེ་རེད།
གསལ་བཤད་འདི་ཚན་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞུ་རྒྱུ་བྱེད།
ཚན་པ་གཉིས་གང་རེད་ཅེ་ན། གཞུང་(༡)ལས་བསྟན་པའི་རྣམ་དབྱེ་བཞི་པའི་གོ་དོན་དང་། དེར་འགྲེལ་པ་རྒྱག་པའི་གཞུང་(༢) ལྟར་དགེ་རྒན་ཚོས་སློབ་མ་ཚོར་བསླབ་སྟངས་གཉིས་ཁ་ཁ་སོ་སོར་ཆགས་འདུག
གཞུང་གི་རྩ་བར། •ལས་དང་ཆེད་དང་རྟེན་གནས་དང་། ། • ཞེས་པའི་རྩ་ཚིག་གི་དང་སྒྲ་རྣམས་རང་སོར་བཞག་རྗེས་     ཞེས་པའི་མིང་ཅན་གསུམ་ངང་གིས་འབྱུང་ཡོང་བ་སྨོས་མེད་རེད།
དེ་ཡིན་དུས་འདི་དག་གི་གོ་དོན་དང་མཚོན་ཐབས་ཀྱང་ཁ་ཁ་སོ་སོར་གྱུར་ཡོད། ངས་འདི་ན་དེ་དག་རེ་རེ་ཡི་བསྟན་དོན་བཤད་མ་བཤད་མི་འདུག་སྐབས་བབས་ཀྱི་བཤད་བྱ་ནི་རྣམ་དབྱེ་བཞི་པ་ཡིན་ན་འདི་ལ་རགས་ཙམ་བཤད་ཨུ་ཤེས་ལྟ། ཆེད་ཅེས་པའི་དོན་ནི་ང་ཚོས་དུས་རྒྱུན་ངག་ཐོག་ནས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ལ་གོ་རྒྱུ་རེད། དཔེར་ན། བྱ་བ་འདི་གང་གི་ཆེད་ཡིན་ལྟ་བུ། རང་དབང་རྩོད་པ་ཅི་ཡི་ཆེད་ལྟ་བུ་རེད། རྩ་བ་ལས་ཆེད་ཅེས་པས་རྣམ་དབྱེ་བཞི་པའི་གོ་དོན་ཟེར་བ་ཡིན་ན་འདྲ་ངོ་བོ་ཡིན་ན་འདྲ་ཆ་ཚང་འདི་ཡིས་གསལ་བར་བསྟན་ཡོད་ཅིང་། འདི་ལ་ལ་དོན་གྱི་ཕྲད་སྦྱོར་ཚུལ་ལྟར་དུ་ཡིག་སྦྱར་བ་ན་རྣམ་དབྱེ་བཞི་བའི་དོན་ཅན་ཡིན། ཆེད། ཕྱིར། སླད། དོན། ཞེས་པ་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན། རྣམས་གྲངས་ནི་དོན་གཅིག་ལ་གྲངས་ཀ་སོ་སོར་དགར་བའི་གོ་བ་ཡིན། དེས་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆེད་ཕྱིར་སླད་དོན་གྱི་སྒྲ་ཡོད་ན་རྣམ་དབྱེ་པ་ཡིན་པ་འཁྲུལ་མེད་རེད་ཅེས་རྗོད་པ་ནང་བཞིན་ཡུལ་གང་ལ་        ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡོད་ན་དེ་ལ་རྣམ་དབྱེ་བཞི་པའི་དོན་ཅན་གསུངས་པའང་བཀའ་གནད་དེ་ལ་ཐུག་པ་རེད། གཞུང་ལས་བཞི་པའི་(༣)གོ་དོན་དང་མཁས་དབང་སི་པྲ(༤) སོགས་ཀྱི་བཞད་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་རེད། མ་ཚད། རྩ་འགྲེལ་ལས་བཞི་པའི་གོ་དོན་ནི། བྱེད་པ་པོ་གང་ཞིག་གིས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚེ་བྱ་བའི་ཡུལ་ལམ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། མུ་ཏིག་ཕྲེང་མཛེས་ལས་ཀྱང་  ཞེས་ཁ་གསལ་བོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཡོད་ནའང་། >
དེང་སྐབས་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོའི་ལེགས་བཤད་ལྗོན་དབང་རྩ་འགྲེལ་ལས་བཞག་པའི་གོ་དོན་དེ་དག་དགེ་རྒན་ཚོས་བཀྲལ་ཚུལ་ལ་གསལ་བཤད་དགོས།
ཚན་པ་གཉིས་སུ་བཀར་པ་ལས་ཚན་པ་གཅིག་དེ་ཞུས་ཟིན།
ད་ཚན་པ་གཅིག་ཤོས་དེ་རེད། གོ་དོན་ལས་འབྱུང་བའི་  ཞེས་པ་ནི་དགེ་རྒན་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱིས་གནོད་པའི་ལྡོག་ཚིག་གི་ཕན་པ་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་གིན་འདུག དེ་ནི་ཚོད་བཤད་དང་ཚོད་བགོམ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རང་གིས་དངོས་སུ་སྒྲའི་དགེ་རྒན་དང་མཁན་པོ་བསྟེན་མྱོང་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཙན་བཙན་རྒོད་རྒོད་ཀྱིས་གོང་ནས་བཤད་པ་ལྟར་ཕན་གནོད་གཉིས་ཀྱི་ཕན་པ་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་འགྲོ དཔེར་ན། རྟ་གསོད་ཆེད་དུ་བདག་པོས་རྟ་ལ་དུག་བླུགས། ལྟ་བུ་རིགས་མཚུངས་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད་མང་པོ་ཞིག་དེ་ལྟར་འགྲེལ་ས་མི་འགྲོ་བཞིན་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་བྱེད་ཆེ་ཐུབ་ཆུང་ཐུབ་ཀྱིས་སློབ་མ་ཚོར་འགྲེལ་བཤད་གནང་གིན་ཡོད། དེ་ནི་རང་གིས་བསམ་ན་རྩ་བའི་བསྟན་དོན་དང་གཞི་ནས་འགལ་སོང་བ་ཞིག་ཏུ་འདོད་ཀྱིན་ཡོད།
རྩ་བ་(༥)དང་འགྲེལ་བ་ལས་བཞི་པའི་གོ་དོན་ཕན་ཐོགས་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི་གནོད་པའི་ལྡོག་ཚིག་ལ་འགྲོ་བའི་ཕན་པ་ལ་གོ་བ་གཞི་ནས་མིན། དེ་ཡང་གོང་ནས་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྩ་བའི་དགོངས་དོན་དང་དེའི་རྗེས་འཇུག་གི་མཁས་པ་སི་པྲ་རྣམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས་ཇི་ལྟར་བཞད་པར་གཞིག་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཤོས་སུ་ཆགས། དེ་ལས་•ལས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་བའི  ཞེས་གསུང་པ་ནང་བཞིན་རེད།
ཤིང་ལ་ཆུ་འདྲེན་ལྟ་བུར་དཔེར་མཚོན་ནས་བཤད་ན། དགེ་རྒན་ཚོས་དེ་ཉིད་བཞི་པའི་གོ་དོན་དང་སྦྲག་ནས་བཤད་ཡོང་དུས་ཆུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ན་ཡལ་ག་རྒྱས་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་བཞི་པ་འཇུག་ཅེས་ཕན་གནོད་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེས་བའི་ཕན་པ་ཁོ་ནའི་ཆ་ནས་བཞི་པར་བཞག
དེ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྐབས་དེའི་ཕན་པ་ནི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཀྲལ་ཅིང་འདྲེན་པའི་བྱ་བ་གང་ནི་ཡུལ་ཤིང་གི་ཆེད་དུ་བྱས་ལ་དོན་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་དགོས་ཆེད་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་འཇུག་ནའང་དུ་ཡིག་ནི་བསྟན་བྱེད་དངོས་ཡིན་ནོ། །
སློབ་མ་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་དགེ་རྒན་ལ་དད་འདུན་ཟབ་ཅིང་ལྷག་པར་དུ་ཡ་རབ་ཀུན་སྤྱོད་ལྡན་པའི་སློབ་མ་ཚོས་དགེ་རྒན་གྱིས་ཅི་གསུང་བཀའ་བཞིན་བརྩི་ལ། དེས་ན་ཁོ་ཚོས་ཀྱང་དགེ་རྒན་གྱིས་ཅི་གསུངས་ཐམས་ཅད་ལོས་ཡིན་ལོས་བདེན་སྙམ་ཞིང་། དེ་རིང་གི་སློབ་ཚན་ལ་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་མཁན་རེ་ཉིས་ལས་མེད། བརྟག་དཔྱད་མི་བྱེད་པའི་ལུགས་འདི་རྨོངས་རྟགས་ཤིག་ཡིན་མོད་ཀྱང་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པའི་ཚད་ལ་ཐོན་དུས་དགེ་རྒན་གྱིས་རེ་རེ་བཞིན་བསླབ་པའང་ཉུང་ཉུང་ཡིན། རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་ལྟ་བུ་ཁྲོད་ནས་སློབ་ཚན་མང་པོ་ཞིག་དང་སློབ་མ་མང་པོ་ཞིག་དགེ་རྒན་གྱིས་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་ཀྱིན་པ་ལགས་ན་སློབ་ཚན་ནམ་གཞུང་ལུགས་དང་འགལ་ཟླ་སོང་བ་དེ་འདྲ་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེན་བའི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད།
•མཆན།
གཞུང་ (༡) སློབ་དཔོན་གྱི་རྩ་གཞུང་ལ་གོ་རྒྱུ་རེད།
འགྲེལ་གཞུང་ (༢) དབྱངས་ཅན་གྲུབ་རྡོའི་རྩ་འགྲེལ་ལེགས་བཤད་ལྗོན་དབང་ལ་གོ་རྒྱུ་རེད།
གཞུང་ (༣) སློབ་དཔོན་གྱི་རྩ་གཞུང་ལ་གོ
སི་པྲ (༤) མཁས་པའི་དབང་པོ་སི་ཏུ་པཎ་ཆེན་དང་། པྲ་ཏི་རིན་ཆེན་དོན་འགྲུབ་མཆོག་གཉིས་ལ་གོ
རྩ་བ ( ༥ ) བཀའ་གནད་གསལ་མེ་རྩ་ཚིག་ལ་གོ
~ >ཞེས་སོ། །


text:
ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཞེས་པ་ནི་ས་ཁུལ་དང་ས་ཁུལ། རྒྱལ་ཁབ་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་དང་མཐུན་གནས་ལ་དམིགས་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་རྩ་འཛུགས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱ་ཆོག རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཐུན་སྒྲིལ་དང་འབྲེལ་ལམ་གྱི་རྟེན་གཞི་དང་སྙོམས་སྒྲིག་གི་གཞི་རྩའི་སྒྲོམ་གཞི་བཟུང་ཡོད། རེད་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སྤྱོད་སྒོའི་ཐད་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་དོན་ལས་རིགས་དང་ཅུང་ཐ་དད་ཡིན། འདི་ནི་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལས་དོན་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ལས་མི་སེར་སྒེར་བ་དང་འབྲེལ་མེད་ཡིན། གལ་ཏེ་གྲོས་ཆོད་དང་ཆིངས་ཡིག་སོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཆ་ལ་འཐུས་ཚབ་བྱས་ནས་ཆེས་མཐོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་སྟེ། ཡོ་རོབ་ཀྱི་འགྲོ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དོན་གཅོད་ཁྲིམས་ཁང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་དོན་ཁྲིམས་ཁང་སོགས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་སུ་བསྒྱུར་བའང་ཡོད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་གང་མང་ཞིག་ནི་བཀའ་འཁྲོལ་གཞིར་བཞག་གི་དབང་འཛིན་ལ་གོ དེའི་དོན་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མི་སྣ་ཡིན་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བཀོད་འདོམས་ཀྱི་བཀའ་འཁྲོལ་དབང་ཆ་ཡིན་ན་མ་གཏོགས་འདིའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བརྩི་སྲུང་མི་བྱེད་ཐུ་མེད་མིན། དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་གཙང་མའི་རྩ་དོན་དང་འབྲེལ་ཡོད་པས་ཡིན། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་དེ་བཀའ་འཁྲོལ་གཞིར་བཞག་གི་དབང་འཛིན་ལ་བསྟུན་མི་དགོས་པ་འདྲ་ཡང་། གཞུང་འབྲེལ་དང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་ཞུགས་པར་བསྟུན་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲོལ་གཙོ་ཁྲིམས་ལུགས་ (customary international law) དང་གཏན་འབེབས་ལས་རིགས་བཅས་སོ། །
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཞེས་པའི་བརྡ་ཆད་དེ་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པའི་ངོས་ནས་དོན་གསུམ་ལ་འཇུག་སྟེ།
༡ སྤྱི་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ (Public international law) ཞེས་པར་འཇུག་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་ཁྱབ་ཁོངས་དེས་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཞིན་ཅན་དང་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཀྱི་གནས་བབ་འཛིན་སྐྱོང་བྱ་ངེས་ཏེ། དེའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གྲོས་ཆོད་ཁྲིམས་ལུགས་དང་། མཚོ་དོན་ཁྲིམས་ལུགས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་དོན་ཁྲིམས་ལུགས། དམག་དོན་ཁྲིམས་ལུགས། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཁྲིམས་ལུགས། སྐྱབས་བཅོལ་ཁྲིམས་ལུགས་བཅས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས།
༢ ཕལ་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ (Private international law) ཞེས་པར་འཇུག་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་དེ་གཙོ་བོ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་ཚད་ཅི་ཙམ་ལ་ཁྱབ་ཐུབ་པ་དང་ཇི་ལྟར་གནས་བབས་ཀྱི་རྩ་དོན་ཐོག་ཏུ་བཀོལ་ཐུབ་མིན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་གོའོ། །
༣ ཆེས་མཐོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ལུགས་ (Supranational law) ཞེས་པར་འཇུག་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་དེ་ནི་གནས་སྟངས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་གི་འོག་ནས་བཀོལ་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞུང་ཞིག་གིས་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བརྩི་སྲུང་དང་གཏེན་འབེབས་ལག་ལེན་དུ་མ་བསྟར་བར་ཆེས་མཐོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་དོན་གྱི་སྒྲོམ་གཞི་དང་འགལ་ཚེ་ས་ཁུལ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མོས་མཐུན་དང་བསྟུན་ངེས་ཏེ། སྐབས་དེར་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆེས་མཐོའི་རྒྱལ་ཡོངས་མཐུན་ཚོགས་དང་ཆིངས་ཡིག་གི་གྲོས་ཆོད་བཞག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
སྲོལ་རྒྱུན་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ནི། ༡ རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས། ༢ རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ཁུལ་གྱི་མོས་མཐུན།
བྱུང་རིམ།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་དུས་དཀྱིལ་ཞིག་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། རིག་པ་དེའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མགོ་ཁུངས་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་བསམ་བློ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཏེ་སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བླ་མ་དང་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་ཝེ་ཋོ་རེ་ཡ༼ Francisco de Vitoria སྤྱི་ལོ 1483-1546༽དང་སི་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་གསར་མའི་བླ་དཔོན་ནམ་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་སོའུ་རེ་རྫི༼ Francisco Suárez སྤྱི་ལོ 1548-1617༽། ད་དུང་ཨེ་ཋ་ལེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བླ་དཔོན་འཇེན་ཋེ་ལེ༼ Alberico Gentili སྤྱི་ལོ 1552-1608༽དང་ཌྷཱ་ཆི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བླ་དཔོན་ཧོས་གྷོ་གྷི་རོ་ཋེའོ་སི༼ Hugo Grotius སྤྱི་ལོ 1583-1645༽་སོགས་ཀྱི་རིག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་མ་ཟད། མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་ཝེ་ཋོ་རེ་ཡ་ལགས་ཀྱིས་དམག་འཐབ་ཁོ་ནའི་གཞུང་ལུགས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཕྱོགས་ལ་རླབས་ཆེན་གྱི་ཕྱག་རྗེས་བཞག་ཡོད་པས་ཁོང་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཡབ་ཆེན་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་མཁན་ཡང་མི་ཉུང་བ་ཡོད། གཞན་ད་དུང་བླ་དཔོན་འཇེན་ཋེ་ལེ་ལགས་ནི་དམངས་དོན་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡིན་སྟབས་ཁོང་ནི་སྤྱི་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་སྐོར་གྱི་དཔྱད་པ་འབྲི་མཁན་གྱི་ཐོག་མའི་གྲས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན།
ནུབ་ཕྱོགས་ལ་མཚོན་ན་ཁྲིམས་ལུགས་གཏན་འབེབས་སྐོར་གྱི་ལམ་ལུགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཕྱི་གླིང་མངའ་སྡེའི་ལམ་ལུགས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། དེ་ནི་ཨ་རིའི་དམངས་དོན་ཁྲིམས་ལུགས་(American Civil Law)ཡིན། གཉིས་པ་ནི་དབྱིན་ཇུའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཁྲིམས་ལུགས་(English common law)ཡིན། གོང་གི་ཁྲིམས་དཔོན་གྱིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་མཉམ་འབྲེལ་མངའ་སྡེའི་ཁྲིམས་ལུགས་དག་ནི་ཕལ་དོན་རང་བཞིན་ཅན་གཞིར་བཞག་གིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན།
དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བར་འཛམ་གླིང་གི་འཁྲུག་ཆེན་གཉིས་ཀ་དང་། མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཚོགས་(League of Nations) གསར་འཛུགས། ད་དུང་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཁག་དག་སྟེ་དཔེར་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ངལ་རྩོལ་ལས་དོན་ཚོགས་པ་(International Labor Organization) ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱིས་དེང་རབས་སྤྱི་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་གསར་འཛུགས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་རམ་འདེགས་དང་ཤུགས་རྐྱེན་མི་དམན་པ་ཐེབས་ཡོད། འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་དང་བོ་ནི་མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ནས་འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཕྱོགས་མཐུན་རྒྱལ་ཁག་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ 1919 ལོར་ཞི་བདེའི་ཆིངས་ཡིག་སྟེ་ཝིར་སེལ་ལེ་སི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཆིངས་ཡིག་ཅེས་པ་དེ་བཞག་ནས་མཇུག་རྫོགས་པ་ཡིན། རེད་དེ་ཆིངས་ཡིག་དེ་ལ་བརྩི་སྲུང་མ་བྱས་པར་འཛམ་གླིང་དམག་འཁྲུག་ཆེན་གཉིས་པ་བྱུང་བ་མ་ཟད། མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་རྩ་འཐོར་དུ་སོང་ནས་དེའི་ཚབ་ཏུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་(United Nations) བྱུང་། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནི་རྒྱལ་ཚོགས་དེའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་འོག་ནས་རྩ་འཛུགས་བྱུང་བ་ཡིན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་རྟེན་གཞི་གསར་བ་གང་མང་ཞིག་ལ་གཞི་བཞག་ནས་གཏན་འབེབས་གང་མང་ཞིག་མཐོར་འདེགས་དང་རྒྱ་སྐྱེད་བྱས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ལྟ་བུ་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་སི་ཝེ་རྫི་ལན་ཌྷི་རྒྱལ་ཁྱབ་ (Switzerland) ཀྱི་ལྗ་ནེ་ཝ་གྲོང་ཁྱེར་ (Geneva) ནས་བསྡུས་པའི་ལྗེ་ནེ་ཝ་གྲོས་མཐུན་(Geneva Conventions) གྱིས་འཁྲུག་རྩོད་འགལ་འདུ་ལ་སྟངས་འཛིན་དང་ཐག་གཅོད་བྱས་པའི་ཆིངས་ཡིག་དག་གཙོ་བྱས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཏན་འབེབས་དང་ཁྲིམས་ལུགས་གང་མང་ཞིག་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མོས་མཐུན་དང་ཐག་གཅོད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་སྣ་ཚོགས་བརྒྱུད་ནས་གསར་འཛུགས་བྱས་ཡོད་དེ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ངལ་རྩོལ་ལས་དོན་ཚོགས་པ་ (International Labor Organization) དང་། འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟེན་ཚོགས་པ། (World Health Organization) འཛམ་གླིང་ཁྱད་ནོར་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པ། (World Intellectual Property Organization) རྒྱལ་སྤྱིའི་ཏར་འཕྲིན་ལས་དོན་ལྷན་ཚོགས། (International Telecommunication Union) མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་དང་ཚན་རྩལ་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པ། (UNESCO) འཛམ་གླིང་ཚོང་དོན་ཚོགས་པ། (World Trade Organization) རྒྱལ་སྤྱིའི་ནོར་དོན་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པ་ (International Monetary Fund) བཅས་ཡིན། འདི་ལྟ་བུའི་མོས་མཐུན་གྱི་རྩ་འཛུགས་དང་མཉམ་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་ལམ་མཐོར་འདེགས་ལ་ཕན་རླབས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་འབྱུང་གཞི།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ནི་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གཏན་འབེབས་བྱེད་མཁན་དང་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུགས་མཐུན་གྱི་ཐག་གཅོད་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲོས་མོལ་གཞིར་བཞག་གིས་ཤན་ཕྱེས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། གང་ལྟར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཞེས་པའི་གོ་དོན་གཙོ་བོ་ནི། རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལམ་ལུགས་དག་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ནས་བདེན་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་ལྷན་ཚོགས་ (Statute of the International Court of Justice) ཀྱི་སྤྱི་ཚན 38 པའི་དོན་ཚན 1 ཁོངས་སུ་ཐོ་འགོད་བྱས་པ་སྟེ། གྲོས་ཆོད་དག་གཅིག རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལུགས་སྲོལ་དག་དང་གཉིས། ད་དུང་སྤྱི་ཁྱབ་རྩ་འཛིན་དག་བཅས་གསུམ་ནི་ཕལ་དོན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་ལ། ཁྲིམས་ཞིབ་ཀྱི་ཐག་གཅོད་དག་དང་ཆེད་མཁས་པའི་བརྩམས་ཆོས་དག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཁ་གསབ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་བའི་རམ་འདེགས་ཐད་ཀར་བྱས་ཡོད།
བདེན་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚན 38 པའི་ཁོངས་སུ་འབྱུང་ཁུངས་དག་གོ་རིམ་བཞིན་བཀོད་ཡོད་པ་དེས་འབྱུང་གཞི་ཡིད་མོས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཆོས་གཙོ་སྲིད་གཞུང་ (hierarchy) ཞིག་གྲོས་སུ་འདོན་བཞིན་པའི་བདེན་པ་དེར་ཆེད་མཁས་པ་གང་མང་ཞིག་གི་མོས་མཐུན་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་ཆོས་གཙོ་བཙན་རྒྱལ་སྲིད་གཞུང་ནི་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལུགས་སྲོལ་དང་གྲོས་དོན་ཙམ་ཞིག་ཡིན་རུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་དང་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་ཐག་གཅོད་ཀྱི་གནས་ནས་དངོས་ཐོག་གི་དཔང་བོ་ཞིག་མ་བྱུང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་མི་འདྲ་ས་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། རོ་མའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་དོན་ཁྲིམས་ཁང་ལྷན་ཚོགས་ (Rome Statute of the International Criminal Court) ཀྱི་སྤྱི་ཚན 22 བར་ཆོས་གཙོ་སྲིད་གཞུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་འབྱུང་གཞིར་གསལ་བོར་འགྲེལ་ཡོད། སྐད་ཡིག་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚན 38 དུ་ཆོས་གཙོ་སྲིད་གཞུང་ནི་འབྱུང་གཞིར་འཇོག་པར་ཁ་གསལ་གྱི་སྒོ་ནས་ངོས་ལེན་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་མེད།
ད་དུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཐད་ནས་ལུགས་མཐུན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་སྲིད་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་སོ་སོས་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཐེབས་ཡོད། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་ལ་དངོས་དོན་སྨྲ་བ་ (positivists) རྣམས་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ལྟར་ན། ཁེ་དབང་གཙང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མི་སེར་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་རྩ་དོན་མོས་མཐུན་འགན་སྲུང་( pacta sunt servanda) གི་འོག་ནས་མོས་མཐུན་གྱི་གྲོན་དོན་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱས་ནས་དབང་ཆ་ལ་ཚད་ལྡན་གྱི་སྟངས་འཛིན་དང་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་དང་རྣམ་པ་དེ་སྤྱི་ལོ 1920 ལོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བདེན་དོན་བརྟན་འཇགས་ཁྲིམས་ཁང་ལྷན་ཚོགས་ (1920 Statute of the Permanent Court of International Justice) སུ་མངོན་ཡོད་ལ། དེ་བསྟུད་མར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ (United Nations Charter) ཀྱི་ངོས་ནས་རྒྱུན་སྐྱོང་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྤྱི་ལོ 1946 ལོའི་བདེན་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚན 7 ཁོངས་སུ་བཀོད་ནས་གཅེས་སྲུང་བྱས་ཡོད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་རིགས་དབྱེ།
དང་བོ། སྤྱི་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས།
སྤྱི་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་སམ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་དོན་ཁྲིམས་ལུགས་ནི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གང་རུང་གི་བར་གྱི་གྲོས་ཆོད་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ལ་གོ་སྟེ་དེ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གྱིན་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གཏེན་འབེབས་སོ་སོར་འབྱུང་གཞི་དང་འབྱུང་རྐྱེན་སོ་སོ་བ་རེ་ཡོད་ངེས་ཏེ།
༡༽ ལུགས་སྲོལ་སམ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲོལ་གཙོ་ཁྲིམས་ལུགས། ༼ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་ལ་རྒྱབ་བརྟེན་ནས་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་པ་དག་ཀྱང་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ༽
༢༽ གཅིག་གྱུར་མོས་མཐུན་ཡོད་པའི་ཚད་ལྡན་ཀུན་སྤྱོད།༼མཐའ་མའི་གཏེན་འབེབས།༽
༣༽ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་གྲུབ་ཆའི་འོག་ནས་གྲོས་བསྡུར་གྱི་མོས་མཐུན་སྟེ་ཆེད་སྤྱོད་ཀྱི་བརྡ་ཆད་ལ་ཆིངས་ཡིག་གམ་གྲོས་ཆོད་ཟེར།
མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་སྤྱི་ཚན་བཅུ་གསུམ་པས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སྤྱི་ཁྱབ་ལྷན་ཁང་གི་འགན་བཞེས་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་དེའི་སྒྲིག་བཀོད་གཏན་འབེབས་ཀྱི་གོང་འཕེལ་ལ་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་ནས་ལམ་སྟོན་དང་རམ་འདེགས་བྱས་ཡོད།
མོས་མཐུན་གྱི་དཔང་བོ་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་དཔང་བོ་མཚམས་རེར་གཞུང་ནང་ཁུལ་གྱི་གཏན་འབེབས་དང་ཡང་ན་མཁས་པ་དང་ཤེས་ཡོན་པའི་དགོངས་ཚུལ་ལས་འཚོལ་ཐུབ།
གཉིས་པ། ཕལ་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས།
ཁྲིམས་ལུགས་ཞིབ་རྒྱས་(Conflict of laws )ལ་ནམ་རྒྱུན་མི་སེར་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་ཕལ་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཞེས་འདོགས་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ནི་སྤྱི་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་ཐ་དད་ཡིན། ཕལ་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཡིན་ན་བྱེ་བྲག་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྒེར་དོན་དང་སྒེར་བ་སོ་སོའི་བར་གྱི་གནད་དོན་ཞིབ་རྒྱས་ལ་སྟངས་འཛིན་དང་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པ་ལས་གཞུང་འབྲེལ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མངའ་ཁུལ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཚོ་ཁག་སོགས་ལ་ཁ་ཡ་མི་བྱེད། དེ་ནི་གཙོ་བོ་དབང་ཚད་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ག་འདྲ་ཞིག་གིས་སྒེར་གྱི་ཚོ་ཁག་བར་གྱི་འགལ་འདུ་ཞུ་གཏུགས་ལ་ཆོག་མཆན་བྱིན་པ་དང་། དབང་ཚད་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ག་འདྲ་ཞིག་བཀོལ་དགོས་པ་སོགས་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་སྐོར་ཇེ་རྒྱས་དང་ཡར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པ་རེད། དེང་སྐབས་ལྷན་ཚོགས་གང་མང་ཞིག་གི་ལྟེ་གནས་དང་ལས་བཟོ་བའི་རྒྱུན་ཐག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་མཚམས་བརྒལ་ནས་གནས་སྤོ་དང་བརྗེ་ལེན་བྱས་པ་མ་ཟད། ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ལ་ཚོང་ལས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་བཙུགས། རྐྱེན་དེ་དང་འབྲེལ་ནས་འགལ་འདུ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྙོག་འཛིང་དང་གཅིག་གྱུར་རང་བཞིན་ཅན་སྒྲོམ་གཞི་ཡང་ཆགས་ཐུབ་ཡོད། ད་དུང་ཚད་ལྡན་འཛིན་སྐྱོང་གི་སྐུལ་འདེགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཡང་གོང་འཕེལ་དུ་ཕྱིན་ཡོད། དེ་དང་བསྟུན་ནས་ཚོང་དོན་ལས་རིགས་འདི་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་བ་མ་ཟད 1958 ལོའི་ནེའོ་ཡོག་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲོས་མཐུན་ (New York Convention 1958) གྱི་འོག་ནས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་བར་འདུམ་ (commercial arbitration) བཀོལ་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱང་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་། ༼1958 ལོའི་ནེའོ་ཡོག་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲོས་མཐུན་ཟེར་བ་ནི་སྤྱི་ལོ 1958 ཟླ 6 ཚེས 10 ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་གཅོད་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་ཐག་བཅད་པའི་གྲོས་མཐུན་ཞིག་ཡིན་ལ་དེ་ལ་ཕྱི་འབྲེལ་བར་འདུམ་གྱི་ཆོད་ཡིག་ངོས་ལེན་དང་ལག་བསྟར་གྲོས་མཐུན་ (The Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards )ཡང་ཟེར།༽
གསུམ་པ། ཆེས་མཐོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ལུགས།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཞེས་པའི་བརྡ་ཆད་དེ་བདག་དབང་གཙང་མའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་བར་ལ་བཞག་པའི་གྲོས་ཆོད་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཁྲིམས་ལ་འཇུག་ངེས། འོ་ན་ཁྲིམས "Law" ཞེས་པ་ནི་དབང་ཆའི་གཏིང་འཛིན་འོག་ནས་བཀོད་འདོམས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་། བཀའ་ཁྱབ་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི། འབྲེལ་འདྲེས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཚད་ལྡན་ངོས་ལེན་གྱི་སྒྲིག་གཞི། ཚད་ལྡན་ལག་བསྟར་གྱི་སྒྲིག་གཞི་བཅས་ལ་ངོས་འཛིན་གྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་བདག་དབང "sovereign" ཞེས་པ་ནི་ཆེས་མཐོའི་དབང་ཤུགས་སམ་འཛིན་སྐྱོང་ལ་གོ དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བརྗོད་ན། རྒྱལ་ཁབ་ལ་རེས་སྐབས་སྐབས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་རང་གི་རང་མོས་དང་བསྟུན་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་རྩིས་མེད་དུ་བཏང་བ་ཡང་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཁྲིམས་ལུགས "world law" ནི་ཀུན་གྱི་བདག་དབང་གི་འཐུས་ཚབ་ཏུ་རུང་བའི་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞིའི་འཕེལ་འགྱུར་ཞིག་ཡིན། འཕེལ་འགྱུར་དེའི་ཐོག་མའི་གོམ་སྟབས་དག་རིམ་བཞིན་ཆེས་མཐོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞིའི་ཁ་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད། རེད་དེ་འཛམ་གླིང་ཁྲིམས་ལུགས་དངོས་མ་ལ་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཁང་ཞིག་མཁོ་ལ། ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཁང་དེ་འཛམ་གླིང་མི་མང་གིས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཀྱང་མཁོ། མ་ཟད་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཁང་དེ་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་ཆེད་དུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཡང་མཁོ་སྲིད་དོ། །
༡༽ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་།
རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྩ་འཛུགས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལུགས་མཐུན་གྱི་རྩ་དོན་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་གྲོས་ཆོད་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྩ་འཛུགས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཡིན་པ་མ་ཟད། དེ་ལ་དབང་ཆའི་ཁྱབ་ཚད་ཀྱང་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད། ཀུན་ཁྱབ་དབང་ཆའི་ (universal jurisdiction) ཐོབ་ཐང་ནི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཆེས་མཐོའི་བདེ་སྲུང་ལྷན་ཁང་ (United Nations Security Council)མ་གཏོགས་མེད། དབང་ཆའི་ཐོབ་ཐང་གཞན་དག་ཡོད་པའི་རྩ་འཛུགས་དག་ནི་དཔེར་ན་བདེན་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་དོན་ཁྲིམས་ཁང་། ད་དུང་རྩེད་འགྲན་བར་འདུམ་གྱི་ཁྲིམས་ཁང་ (Court of Arbitration for Sport)ཡང་ཡིན།
༢༽ ཤར་ཕྱོགས་ཨ་ཧྥི་རི་ཁའི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ།
ཤར་ཕྱོགས་ཨ་ཧྥི་རི་ཁའི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ (East Africa Community) རྩ་འཛུགས་ནི་དགོས་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རྩ་འཛུགས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། གཙོ་བོ་རང་རང་སོ་སོའི་ལམ་ལུགས་དེ་ཆེས་མཐོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བཅོལ་ནས་སྲིད་དོན་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་སྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ཡིན་ཡང་ལག་ལེན་ཐད་ནས་མིག་སྔར་མངོན་ཐོག་ཏུ་འཆར་ཐུབ་མེད། ཤར་ཕྱོགས་ཨ་ཧྥི་རི་ཁའི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་དག་ནི་ཁེན་ཡཱ་རྒྱལ་ཁབ། (Kenya肯尼亚)ཐེན་རྫཱ་ནེ་ཡཱ་རྒྱལ་ཁབ། (Tanzania坦桑尼亚)ཡོ་གྷན་དྷཱ་རྒྱལ་ཁབ། (Uganda 乌干达)བྷོ་རོན་དྷེ་རྒྱལ་ཁབ། (Burundi布隆迪)རི་ཝན་དྷ་རྒྱལ་ཁབ།(Rwanda卢旺达)བཅས་ཡིན།
༣༽ ཨ་རི་ལྷོ་མའི་རྒྱལ་ཚོགས་མཐུན་ཚོགས།
ཨ་རི་ལྷོ་མའི་རྒྱལ་ཚོགས་མཐུན་ཚོགས་( Union of South American Nations )ཀྱིས་ཨ་རི་ལྷོ་མའི་གླིང་ཕྲན་ལ་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད། ད་དུང་སྤྱི་ལོ 2019 ལོའི་ལོ་མཇུག་ལ་ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་དང་གཅིག་མཐུན་གྱི་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག་འཛུགས་པའི་འཆར་གཞི་ཡང་བཏིང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁོ་ཚོར་རང་ཉིད་ཀྱི་ལག་འཁྱེར་དང་དངུལ་ལོ། ད་དུང་ཚོང་ལས་ཀྱི་ཁྲོམ་ར་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡོད་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
༤༽ ཨན་ཌྷིའི་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ།
ཨན་ཌྷིའི་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་ (Andean Community of Nations)ནི་ཨ་རི་ལྷོ་མའི་ཨན་ཌྷི་སྐམ་སའི་རི་རྒྱུད་ཆེན་མོའི་ (the Andes Mountain)རྒྱལ་ཁབ་དག་གཅིག་སྡུད་ལ་ཐོག་མ་འབད་པའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ 1969 སྤྱི་ཟླ 5 ཚེས 26 ཉིན་བཞག་པའི་ཁར་ཋཱ་རྗེ་ནཱ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲོས་མཐུན ( Cartagena Agreement ) གྱི་འོག་ནས་རྩ་འཛུགས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྩ་འཛུགས་དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་དག་ནི་བྷོ་ལེ་ཝེ་ཡཱ་རྒྱལ་ཁབ (Bolivia玻利维亚) ཁོ་ལོམ་བྷེ་ཡཱ་རྒྱལ་ཁབ (Colombia哥伦比亚) ཨེ་ཁོ་ཌྷོར་རྒྱལ་ཁབ (Ecuador厄瓜多尔) ཕེ་རོ་རྒྱལ་ཁབ (Peru秘鲁)བཅས་སོ། །ཨན་ཌྷིའི་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པས་ཆེས་མཐོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ནས་འབད་པའི་ལམ་ལུགས་ལ་གྲོས་མཐུན་ཞེས་འབོད་ལ། མདོར་ན་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་འགན་འཁྲི་ཡོངས་སུ་བླངས་ཡོད།༼རིག་མཛོད་ནང་ཁུལ་མི་སྣ་པཎ་ཆེན་རྒྱལ་གྱིས་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ལས་བདམས་ཏེ་བསྒྱུར།༽


text:
by སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | Sep 26, 2017 | སྐྱེ་དངོས།ཤིང་མངར་ནི། ལོ་མང་སྐྱེ་བའི་ལྡུམ་བུའི་རིགས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་ཤིག་ཡིན། རྩ་བ་སེར་སྐྱ་ཤིང་ལྟར་གྱོང་བ་ནང་དུ་རྩ་རིས་ཡོད་པར་རྩྭ་ཕྲན་གྱེས་ཤིང་སྐྱེ་གནས་དབང་གིས་སྦོམ་ཕྲ་དང་སྲ་སྙིང་སྣ་ཚོགས་ཡོད། སྡོང་པོ་ཕྲ་ལ་གྱོང་བ་མདོག་ལྗང་སེར་ལ་ཡལ་ག་འདྲོང་པོར་གྱེས་པ།...
by སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | Sep 25, 2017 | སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་བྱ།ནུས་ཤུགས་གྲོན་ཆུང་བྱེད་པ་ནི་སའི་གོ་ལར་ཕན་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་སྒེར་གྱི་སྒོར་མོ་གྲོན་ཆུང་བྱེད་པར་ཡང་ཕན། ཚ་གློག ཁང་པའི་ནང་གི་ཚ་གློག་གི་དྲོད་ཚད་དམའ་རུ་བཏང་ན 1.5OC (3 OC) དེས་ལོ་གཅིག་གི་ CO2 ཏོན་གཅིག་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐུབ། འཁྱིལ་གློག...
by སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | Sep 25, 2017 | ཁོར་ཡུག་བརྙན་ཐུང་།དེ་རིང་༢༠༡༧/༩/༢༥མདོ་སྨད་ཁུལ་དུ་སེར་བ་ཤུགས་ཆེན་བབས་ནས་ཁང་བ་དང་རླངས་འཁོར་སོགས་ཀྱི་ཤེལ་སྒོ་གཅག་འདུག བརྙན་ཐུང་འདི་ནི་རྨ་ཆུ་རྫོང་གི་སྲང་ལམ་རེད། སྲང་ལམ་འདི་ནས་ང་ཚོས་རླངས་འཁོར་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཤེལ་སྒོ་གཅག་ཡོད་པ་མཐོང་བ་མ་གཏོགས་གནས་ཚུལ་གཞན་ཤེས་མི་ཐུབ།...
by སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | Sep 24, 2017 | ཡུལ་ལྗོངས།རྫ་ཆུ་རུ་ཆུ་ཐོག་ནས་འགྲིམ་འགྲུལ་གྱི་བཀོད་པ་གཅིག་གྱུར་བྱེད་དཀའ་པས་དུམ་བུར་ཕྱེ་སྟེ་སོ་སོར་བགོས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་༢༡༠༠ལོའི་དུས་སུ་ཆུ་བོ་འདིའི་རྒྱུད་དུ་ཆེས་སྔ་བའི་ཚོ་ཁག་བྱུང་བ་དང་། ལྕགས་ཆས་དུས་རབས་ཀྱི་པྰན་ཁྲང་ཞེས་པའང་ཆུ་བོ་འདིའི་རྒྱུད་དུ་གནས་མྱོང་སྟེ།...
by སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | Sep 24, 2017 | ཁོར་ཡུག་ཁྲིམས་ལུགས།དོན་ཚན་དང་པོ། ཆོད་ཡིག་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་ཆེད་དུ་《སྤྱི་ཆིངས》དོན་ཚན་དང་པོའི་ནང་དོན་དངོས་སྤྱོད་བྱེད་པ ། དེ་མིན། ༡ “ཆིངས་འཇོག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ”དེ་《སྤྱི་ཆིངས》འཇོག་མཁན་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ལ་བསྟན་པ་ཡིན།...


text:
འཇོའུ་ལེ་ཡཱ་གྷེལ་ཧྥི་ཡི་གཏམ་བཤད། རྐ་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྒྱུར།
ངས་འཁྱུག་ཙམ་ལ་ཁྱེད་ཚོ་དམག་འཁྲུག་དྲག་པོའི་ཁྲོད་ཀྱི་དམག་མི་རེ་ཡིན་པའི་མོས་པ་བྱེད་དུ་འཇུག་འདོད། ཁྱེད་རང་རཱོ་མན་རྐང་དམག་ཞིག་ཡིན་ཆོག་ལ། དུས་བར་མའི་མདའ་བ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་རྫོས་ལོས་དཔའ་རྒོད་ཞིག་ཡིན་ཡང་འཐུས། དུས་ཚོད་དང་ས་གནས་ལ་མ་ལྟོས་པར་གནས་སྐབས་དེ་དག་དུ་ཡང་དང་སྐྱར་དུ་ཡོང་བ་ནི། ཁྱེད་ཀྱི་རང་སྲུང་གི་འདུ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་། ཁྱེད་ཀྱི་འགུལ་སྤྱོད་ཡོད་ཚད་རང་སྲུང་བྱེད་པ་དང་རང་ཕྱོགས་དགྲ་པོ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་དགོས་པའི་དྲན་ཚུལ་གཏིང་ཟབ་མོ་ཞིག་ལ་གཞིར་བཅོལ་ཡོད་པ་རེད།
ད་ཡང་ཁྱེད་ཚོ་སོ་ལྟ་བ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པའི་མོས་པ་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་བྱེད་དུ་འཇུག་འདོད། སོ་ལྟ་བའི་ལས་འགན་ནི་ཕར་རྒོལ་དང་རང་སྲུང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་མ་རེད། སོ་ལྟ་བའི་ལས་ཀ་ནི་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། སོ་ལྟ་བ་ནི་ཕྱི་རུ་སོང་སྟེ་ས་བབས་ཆགས་ཚུལ་ས་ཁྲར་འདེབས་པ་དང་། གལ་གནད་ཆེ་བའི་འགོག་རྐྱེན་ཁག་ངོས་ཟིན་པར་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། དཔེར་ན། སོ་ལྟ་བས་ས་ཁུལ་དེའི་སྟབས་བདེ་སར་ཟམ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཤེས་པའི་རེ་བ་བྱེད་སྲིད་མོད། སོ་ལྟ་བས་ཤེས་འདོད་པ་ནི་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་དོན་དངོས་ཅི་ཡིན་པ་རྙེད་རྒྱུ་དེ་རེད། དངོས་ཡོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་ཞིག་གི་ནང་དམག་མི་དང་སོ་ལྟ་བ་གཉིས་ཀ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་འདིར་ཁྱེད་ཀྱིས་མོས་པ་བཟུང་བ་དེ་གཉིས་ཀ ང་ཚོ་ཚང་མས་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དང་། བསམ་ཚུལ་མི་འདྲ་བར་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་ཚུལ་ཏེ། སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་ཆོག་པ་ཡིན། དེ་རིང་ངའི་བརྗོད་བྱ་ནི་དཔྱད་ཞིབ་ཡག་པོ་ཞིག་དང་། ཡང་དག་པའི་སྔོན་དཔཊ་ཞིག་གམ ཐག་གཅོད་ཡང་དག་པ་ཞིག་བྱེད་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློ་འཛིན་སྟངས་གང་གི་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པར་ཐུག་ཡོད་པ་དེ་ཡིན།
བསམ་བློའི་འཛིན་སྟངས་དེ་དག་བྱ་སྤྱོད་ངོས་ཀྱི་ཁྲོད་གསལ་པོར་སྟོན་ཆེད། ངས་ཁྱེད་ཅག་ཕྱིར་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་ཧྥི་རན་སི་ལ་ཁྲིད་རྒྱུ་ཡིན། སྐབས་དེར་བལྟས་ཚོད་ཀྱིས་གནད་དོན་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཤོག་ལྷེ་ཞིག་གིས་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྙོག་གླེང་ཆེ་ཤོས་གཅིག་བྱུང་བ་རེད། ཤོག་ལྷེ་དེ་ནི 1894 ལོར་ཧྥི་རན་སིའི་ལས་བྱེད་སྤྱིར་བཏང་བ་འགས་རྙེད་པ་རེད། ཤོག་ལྟེ་དེ་རྩབ་ཧྲལ་དུ་རལ་ནས་ཤོག་སྙུགས་སྣོད་གཅིག་ཏུ་བླུག་ནས་ཡོད་པ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ཤོག་ཧྲུལ་དེ་སླར་མཐུད་པ་ན། ཁོང་ཚོའི་དམག་མིའི་ཁྲོད་ནས་སུ་ཞིག་གིས་དམག་གི་གསང་བ་ཕྱིར་བཙོང་གི་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ནས། དེ་ལ་ཞིབ་འཇུག་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱས་པ་དང་། མི་རིང་བར་ཁོ་ཚོ་ཨལ་ཧྥིར་ཊི་ཌ་ཧྥོས་སི་ཞེས་བའི་མི་ཞིག་ལ་དོགས་པ་སྐྱེས་བ་རེད། མི་དེས་སྔོན་ཆད་རྐུ་བྱས་མྱོང་ཡོད་པ་ལས་གཞན་བྱས་ཉེས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་། དེ་བར་ལས་ཀ་ངན་པ་ཅི་ཡང་བྱེད་བརྩིས་ཡོད་པ་ཁོ་ཚོར་བཤད་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་སྟབས་ཉེས་པ་ཞིག་ལ་སྐབས་དེར་ཌ་ཧྥོས་སི་ནི་དམག་སྡེ་དེའི་ནང་གི་འཇིའུ་མི་རིགས་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་པ་དང་། ཧྥི་རན་སིའི་དམག་མི་ཚོ་འཇིའུ་མི་རིགས་ལ་སྡང་ཟུག་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཚོས་ཌ་ཧྥོས་སིའི་ཡིག་གཟུགས་ཤོག་ལྷེ་དེའི་ངོས་ཀྱི་ཡིག་གཟུཊ་དང་བསྡུར་བ་དང་། ཡིག་གཟུཊ་ཆེད་མཁས་མི་སྣས་ཡིག་གཟུཊ་དེ་གཉིས་འདྲ་མཚུངས་དེ་ཙམ་མེད་པར་མཐོང་ཡང་། དམག་མི་ཚོས་དེ་ནི་ཌ་ཧྥོས་ཀྱི་ཡིག་གཟུཊ་ཡིན་པའི་མཇུག་སྡོམ་བརྒྱབ་པ་རེད། གསང་ཉུལ་དཔང་རྟཊ་འཚོལ་ཆེད་ཁོ་ཚོས་ཌ་ཧྥོས་ཀྱི་ཁང་པར་སྔོགས་བཤེར་བྱས་པ་དང་། ཁོའི་ཡིག་ཆ་ཚང་མ་སྔོགས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མ་རྙེད་པ་རེད། གནད་དོན་འདིས་ཁོ་ཚོར་ཌ་ཧྥི་སི་ནི་ནག་ཉེས་ཅན་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཧ་ཅང་ལྐོག་གཡོ་ཅན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས་ཁོ་ཚོས་དཔང་རྟཊ་དག་མ་རྙེད་གོང་ལ་ཁོས་དེ་ཚོ་གཙང་དག་བྱས་ནས་སྦས་སྐུང་བྱས་པར་ཡིད་ཆེས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་རེད།
དེའི་རྗེས་ཁོ་ཚོས་ནག་ཉེས་ཞིབ་ཕྲ་འཚོལ་ཆེད་ཌ་ཧྥོས་སིའི་མི་སྒེར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྟག་དཔྱད་བྱས་པ་རེད། ཁོ་ཚོས་ཁོའི་དགེ་རྒན་ལ་སྐད་ཆ་འདྲི་སྐབས་ཁོས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱངས་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོཊ་བྱུང་བ་དང་། ཁོ་ཚོར་མཚོན་ན། དེས་ཁོ་ལ་རྗེས་སུ་མི་ཚེའི་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་གཞུང་ལ་ལྐོག་འབྲེལ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པ་གསལ་བོ་བསྟན་པ་རེད། ད་དུང་དགེ་རྒན་དེ་ལས་ཌ་ཧྥོས་སི་ལ་དྲན་འཛིན་ཡག་པོ་ཚུལ་གོ་བ་རེད། དེ་ནི་ཧ་ཅང་དོགས་པ་སློང་བ་ཞིག་མ་རེད་དམ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གསང་ཉུལ་བ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་དྲན་དགོས་པ་རེད།
དེར་བརྟེན་ཁྲིམས་ར་འཚོཊ་ནས་ཌ་ཧྥོས་སི་ཉེས་ཅན་ཡིན་པ་ཐག་བཅད་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ཁོ་ཚོས་ཁོ་མི་མང་འཛོམས་སའི་བཞི་མདོར་ཁྲིད་ཅིང་། ཆོ་ག་ལྟར་ཁོའི་སྒྲིག་ཆས་ལས་དམག་རྟཊ་རལ་བ་དང་། ཁོའི་རལ་ཁྲི་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་བཅག་པ་རེད། འདི་ལ་ཌ་ཧྥོས་སི་དམའ་འབེབ་ཞེས་གྲཊ། ཁོ་ཚོས་ཌ་ཧྥོས་སི་ཚེ་བཙོན་ལ་བཅུག་ཅིང་། ས་དེའི་མིང་ལ་བདུད་ཀྱི་གླིང་ཕྲན་ཞེས་བཏཊ། ས་དེ་ནི་བྲག་གོག་སྐམ་པོས་གྲུབ་པའི་ཨ་རིའི་ལྷོ་རྒྱུད་མཚོ་འགྲམ་ཞིག་ཡིན། ཌ་ཧྥོས་སི་ས་དེར་སོང་ནས་གཅིག་པུར་ཁོའི་ཉིན་མཚན་ཐ་དག་ཧྥི་རན་སི་གཞུང་ལ་ཁོའི་གྱོད་དོན་སྐྱར་ཞིབ་བྱེད་པའི་རེ་ཞུ་འབྲི་བ་དང་། གྱོད་དོན་སྐྱར་ཞིབ་བྱས་ན་ཁོ་ལ་ནག་ཉེས་མེད་པ་རྟོཊ་པའི་ཡི་གེ་རྐྱང་རྐྱང་བྲིས་ནས་བསྐྱལ་བ་རེད། འོན་ཀྱང་ཧྥ་རན་སིས་དེ་ནི་མཇུག་སྒྲིལ་ཟིན་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ལ་བརྩིས་པ་རེད།
ཌ་ཧྥོས་སིའི་གནད་དོན་སྐོར་ནས་ང་རང་ཆེས་ཡ་མཚན་པ་ནི། ལས་བྱེད་པ་དེ་ཚོས་ཌ་ཧྥོས་སི་ཉེས་ཅན་ཡིན་པར་དེ་འདྲའི་ཡིད་ཆེས་ཤིག་ཡོད་དོན་ཅི་ཡིན་ནམ་སྙམ་པ་དེ་ཡིན། ངས་བཤད་འདོད་པ་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ལས་བྱེད་པ་དེ་ཚོས་ཆེད་དམིཊ་ཀྱིས་ཁོ་ནག་པོ་བཟོས་པ་རེད་དྲན་སྲིད་མོད། ལོ་རྒྱུས་ཆེད་ཞིབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནད་དོན་དེ་འདྲ་ཞིག་མིན་པར་བཤད། ང་ཚོས་བཤད་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ་ལས་བྱེད་པ་དེ་ཚོས་དངོས་གནས་ཌ་ཧྥོས་ཀྱི་གྱོད་དོན་དེ་ནི། ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཡོད་པ་དེ་རེད། འདིས་ཁྱེད་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་ཞིག་སྟེར་བ་སྟེ། མིའི་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་དཔང་རྟཊ་ནུས་མེད་ཞིག་གིས་ཀྱང་མི་ཞིག་ཉེས་ཅན་ཡིན་པ་ཡིད་ཆེས་སུ་འཇུག་ཐུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པར་བྱེད་པ་དེ་རེད།
རེད་ཡ་ཚན་རིག་པས་འདི་ལ་ཚོར་བ་དང་འདྲེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་འབོད་ཅིང་། འདི་ནི་ང་ཚོའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྦུགས་སུ་བག་ལ་ཉལ་བའི་མངོན་འདོད་དང་འཇིཊ་སྣང་སོཊ་སྟེ། ང་ཚོས་གནས་ཚུལ་རྣམས་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་སྟངས་གྲུབ་ཚུལ་དེ་ཡིན། གནས་ཚུལ་འགའ་ཤས་དང་བསམ་ཚུལ་འགའ་ཤས་ཀྱི་ཐད་ལ། ང་ཚོས་རང་ཉིད་དེའི་མཐུན་ཕྱོཊ་ལྟ་བུར་ཚོར་ཞིང་། དེ་དག་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ན་འདོད་ཅིང་དེ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་འདོད་པ་ཡིན། ཡང་གནས་ཚུལ་གཞན་དང་བསམ་ཚུལ་གཞན་དག་ང་ཚོའི་དགྲ་ལྟར་ལྟ་བ་དང་། ང་ཚོས་དེ་དག་ཕམ་པར་རྒྱག་འདོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་སྟབས་ངས་དེ་ལ་ཚོར་བ་དང་འདྲེས་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་དམག་མི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད།
ངས་ཚོད་དཔག་བྱས་ན་ཁྱེད་ཚོས་ཧྥི་རན་སུ་འཇིའུ་ཆོས་དད་ཅན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་གིས་རྒྱལ་ཚོང་གི་ལས་ཀ་ཚབ་ཆེན་བྱས་པར་མནར་གཅོད་བཏང་མྱོང་ཡོད་རྒྱུ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ཁྱེད་ཅག་གིས་རྩེད་འགྲན་དང་། སྲིད་དོན་ལས་འགུལ་ཁྲོད་ཆ་ཤས་བླངས་ཡོད་སྲིད་ཀྱི་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་སྟབས་དཔེར་ན། རྩེད་འགྲན་དཔང་པོ་བྱེད་མཁན་གྱིས་ཁྱེད་ཀྱི་རི་ཁག་གིས་ནོར་འཁྲུལ་ཤོར་བའི་ཐག་གཅོད་བྱས་ཚེ། ཁྱེད་ལ་དེ་ཅི་ལྟར་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་འདོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་དོ་སྣང་བྱུང་ཡོད་སྲིད། འོན་ཀྱང་རྩེད་དཔང་གིས་ཁྱེད་ཀྱི་རི་ཁག་གི་ཁ་གཏད་རི་ཁག་གིས་ནོར་འཁྲུལ་ཤོར་བའི་ཐག་གཅོད་བྱས་ཚེ། དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་བ་རེད། དེ་ནི་ཐག་གཅོད་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞིག་རེད། དེ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་དེ་ཙམ་ནན་པོ་བྱེད་མི་དགོས་པ་རེད། ཡང་ན་ཁྱེད་ཅག་གིས་རྩོད་རྙོག་ཡོད་པའི་སྲིད་ཇུས་དཔེར་ན། སྲོག་ཁྲིམས་གཅོད་པའི་སྲིད་ཇུས་ལྟ་བུའི་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་དང་ཞིབ་འཇུག་དེ་འདྲ་བཀླཊ་མྱོང་ཡོད་སྲིད། ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་གསལ་སྟོན་བྱས་པ་ལྟར་ན། གལ་ཏེ་ཁྱོད་སྲོག་ཁྲིམས་གཅོད་པའི་སྲིད་ཇུས་ལ་རྒྱབ་སྐོར་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ། ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་དོན་དུ་སྲོག་གཅོད་ཉེས་ཆད་ནི་ནུས་མེད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཞིག་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད་ན། ཁྱོད་ལ་ཞིབ་འཇུག་འདིར་འཆར་འགོད་ཅི་ཙམ་སྐྱོ་བོ་བྱས་ཡོད་མེད་ཤེས་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་། གལ་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་ཁྲོད་སྲོག་ཁྲིམས་གཅོད་པའི་སྲིད་ཇུས་ནི། ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་ཡིན་པ་བསྟན་ཡོད་ཚེ། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ནི་ཞིབ་འཇུག་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་པ་རེད། གལ་ཏེ་ཁྱོད་རང་སྲོག་ཁྲིམས་གཅོད་པའི་སྲིད་ཇུས་ལ་མོས་འཐད་མེད་ཚེ། དེའི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཡིན་པ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན།
ང་ཚོས་ཅི་ཞིག་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་འུ་ཅག་གིས་ཕྱོཊ་ཅི་ཞིག་ནི། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ན་འདོད་པས་ཤུཊ་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད། འདིས་ང་ཚོའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དང་། ང་ཚོའི་འཕྲོད་བསྟེན། ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། ང་ཚོས་ཅི་ལྟར་འོས་འདེམ་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ། ང་ཚོས་ཅི་ཞིག་དྲང་བདེན་དང་། ཅི་ཞིག་ནི་སྤྱོད་ལམ་འགྲིག་དང་མ་འགྲིག་ལ་བརྩི་བར་ཤུཊ་རྐྱེན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་སྟེར་བ་རེད། ཚོར་བ་དང་འདྲེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནམ། དམག་མི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ང་ཆེས་སྐྲག་ས་ནི། དེ་ནི་ཅི་འདྲའི་ང་ཚོའི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་མ་ཟིན་ཞིང་བློ་བག་ལ་ཉལ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་རེད། ང་ཚོས་ཉེས་མེད་ཉམས་ཆུང་མི་ཞིག་གི་འཚོ་བར་གཏོར་བརླག་གཏོང་བཞིན་ད་དུང་། ང་ཚོ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་གནས་ལུཊ་གཞིར་འཇོག་མཁན་ཞིག་དང་བློ་གཟུར་པོར་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་བསམ་ཐུབ་པ་རེད།
གང་ལྟར་ཌ་ཧྥོས་སིར་སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཁོའི་གཏམ་རྒྱུད་རྫོགས་མེད་པ་སྟེ། ཁོ་ལོན་ཕེག་ཁེར་ཊི་ཟེར་བའི་ཧྥི་རན་སིའི་དམག་མི་གོ་གནས་མཐོན་པོ་ཅན། མི་མང་ཆེ་བ་ལྟར་མ་མཐའ་ཡང་མཚམས་རེར་འཇིའུ་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། ཌ་ཧྥོས་སི་ཉེས་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་མཁན་ཞིག་གིས། “གལ་ཏེ་ང་ཚོ་ཌ་ཧྥོས་སི་སྐོར་ལ་ནོར་ན་ཡོད་ན།” ཞེས་གནད་དོན་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐད་དོགས་པ་ཟ་འགོ་ཚུཊ་པ་རེད། གནད་དོན་ཅི་བྱུང་བ་རེད་ཟེར་ན། ཐ་ན་ཌ་ཧྥོས་སི་བཙོན་དོན་དུ་བཅུག་པའི་རྗེས་སུ་ཡང་འཇར་མན་གྱི་གསང་ཉུལ་དོན་རྐྱེན་དེ་མུ་མཐུད་ཡོད་པ་ཁོ་ལ་དཔང་རྟཊ་རྙེད་པ་རེད། མ་ཟད། དམག་མིའི་ནང་སྔོན་གྱི་ཤོག་ལྷེ་དེའི་ཐོག་གི་ཡིག་གཟུཊ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ཡིན་ཞིང་། ཌ་ཧྥོས་སིའི་ཡིག་གཟུགས་ལས་དེ་ལ་ལྷག་པར་འདྲ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་རྟོགས་པས། ཁོས་དཔང་རྟཊ་དེ་དག་གོང་གི་དཔོན་པོ་དག་གི་མདུན་དུ་ཁྱེར་བ་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོ་བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་དཔོན་པོ་ཚོས་དེ་ལ་སྣང་མེད་བྱེད་པ་འམ། ཁོ་ལ་ཕེག་ཁེར་ཊི་ཁྱེད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི། ཌ་ཧྥོས་སིའི་རྗེས་སུ་ཁོའི་ཡིག་གཟིཊ་ཇི་བཞིན་འབྲི་ཐུབ་པའི་གསང་ཉུལ་བ་ཞིག་གིས་ཌ་ཧྥོས་སིའི་གསང་ཉུལ་ལས་ཀ་མཇུག་མཐུད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་རེད་ཅེས་ཁོས་བསྟན་པའི་དཔང་རྟཊ་ལ་རྒྱས་འགྲེལ་བྱས་པ་རེད་ལ། ཌ་ཧྥོས་སི་ནི་མུ་མཐུད་ཉེས་ཅན་དུ་ལྷག་པ་རེད། མཐར་ཕིག་ཁེར་ཊིས་ཌ་ཧྥོས་སི་ལ་ཉེས་པ་མེད་པ་རྭ་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་མོད། དེའི་ཆེད་དུ་ཁོས་ལོ་བཅུ་གཏོང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ལོ་བཅུའི་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་ཁོ་རང་ཡང་དམག་མིར་བློ་མི་དཀར་བའི་ཉེས་མིང་འོག་བཙོན་དུ་འདུག་དགོས་བྱུང་བ་རེད།
མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཕིག་ཁེར་ཊི་ནི་འཇིའུ་ལ་མི་དགའ་བས་ཁོ་ནི་གཟེངས་སུ་ཐོན་པའི་མི་ཞིག་མིན་པར་འདོད་པ་རེད། ཁོ་འཇིའུ་ལ་མི་དགའ་བ་དེ་མི་ལེཊ་པ་ཞིག་རེད་དེ་ངས་ངོས་ལེན་ཡོད་མོད། ང་མི་སྒེར་ལ་མཚོན་ན། ཁོ་འཇིའུ་ལ་མི་དགའ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་དོན་དངོས་དེས། ཁོས་ལས་ཀ་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབས་པ་ནི་ཧ་ཅང་བསྔཊ་པར་འོས་པ་ཞིག་ཏུ་བཏང་ཡོད་དེ། ཁོ་ལ་ཁོང་གི་ལས་རོཊ་ཚོ་བཞིན་ཕྱོགས་ལྷུང་གི་ལྟ་ཚུལ་དང་། འཐེན་ཁྱེར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདྲ་མཚུངས་སུ་ཡོད་ཀྱང་། ཁོའི་འདུན་པ་ནི་བདེན་པ་འཚོལ་འདོད་དང་། དེ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་དུ་འཇུག་འདོད་པ་དེ་རེད།
དེར་བརྟེན་ང་ལ་མཚོན་ན་ཕིག་ཁེར་ཊི་ནི། ངས་སོ་ལྟ་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཟེར་བའི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་རེད། དེ་ནི་ང་ཚོས་བསམ་ཚུལ་ཕྱོཊ་གཅིག་རྒྱལ་དགོས་པ་དང་། ཕྱོཊ་གཅིག་ཕམ་དགོས་པར་མི་འདོད་བྱེད་ཀྱི་སྐུལ་ཤུགས་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཐ་ན་གནས་སྟངས་གང་ཞིག་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོངས་བ་ཞིག་དང་། བློར་མི་འབབ་པ་ཞིག དགའ་སྤྲོ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། དེའི་ཐད་དྲང་པོ་དྲང་བཞག་དང་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་དངོས་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་བལྟ་བའི་སྐུལ་ཤུགས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད། སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་འདི་ནི་ང་མི་སྒེར་གྱི་དགའ་ཕྱོཊ་ཤིག་ཡིན། ངས་འདས་པའི་ལོ་འགས་ཤས་རིང་སོ་ལྟ་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཅི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཐད་རྟག་དཔྱད་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགལ་ཤས་ཀྱིས་མ་མཐའ་ཡང་མཚམས་རེར་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་རང་ཕྱོགས་དང་། རང་གི་འཐེན་ཕྱོཊ། རང་གི་འདོད་མོས་བཅས་དོར་ནས། དངོས་ཡོད་དང་དཔང་རྟཊ་ཅི་ཡོད་པའི་ངོས་ནས་མཐོང་ཐབས་བྱེད་ཐུབ་སོང་བ་རེད་དམ་ཞེ་ན།
ལན་ནི་དམག་མི་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ། རང་གི་རིཊ་ལ་སྲུང་སྐྱོབས་བྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བའི་ཐོག་གཞི་བཅོལ་ཡོད་པ་བཞིན། སོ་ལྟ་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཡང་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་དང་ཚོར་བར་གཞི་བཅོལ་ཡོད་པ་རེད། དེ་གཉིས་ནི་ཚོར་བ་མི་འདྲ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་གཞི་བཅོལ་ཡོད་པ་ཙམ་ཡིན། དཔེར་ན། སོ་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ནི་ཤེས་འདོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། སོ་ལྟ་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཡོད་མཁན་དག་ནི། གནས་ཚུལ་གསར་བ་ཤེས་རྟོཊ་བྱེད་པར་ལྷག་པར་སྤྲོ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། ཡང་ན་གནད་དོན་ཞིག་གྲོལ་བར་ཟ་འཕྲུག་ལངས་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཁོ་ཚོ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་དང་འགལ་ཟླར་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་དང་ཕྲད་པར་དབྱིངས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། སོ་ལྟ་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཅན་དག་ལ་རིན་ཐང་ལྟ་བ་ཡང་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་ལ་རྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་ནི་འགྲིག་པ་ཞིག་དང་། མི་ཞིག་གིས་རང་གི་འདོད་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བ་དེས་མི་དེ་ནུས་མེད་ཞིག་ཡིན་པ་མི་མཚོན་པར་འདོད་པ་དེ་རེད། དེ་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ནི། སོ་ལྟ་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཡོད་པའི་མི་དག་གིས་རང་ཉིད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་རིན་ཐང་དེ། རང་ཉིད་བརྗོད་གཞི་དམིཊ་བསལ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གི་ཐད་ཅི་ཙམ་ནོར་ཡོད་པ་དང་། ཅི་ཙམ་འགྲིག་ཡོད་པས་བཅིངས་མེད་པ་དེ་རེད། དེར་འདྲ་ཡིན་སྟབས་ཁོ་ཚོས་ལུས་ཁྲིམས་གཅོད་པ་ནི་ཕན་ནུས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་སྲིད་ལ། ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་དོན་དུ་དེ་ནི་ནོར་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ཐོན་ཚེ། ཁོ་ཆོས “འོ་ང་ནོར་ཡོད་པ་འདྲ། འོན་ཀྱང་དེས་ང་ནི་མི་ངན་ཞིག་དང་ཅོལ་ཆུང་ཞིག་ཡིན་པ་མི་མཚོན།” ཞེས་ཟེར་ཐུབ་པ་ཡིན།
ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གཤིས་དེ་ལྟ་བུས་དཔྱད་ཞིབ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་པར་རྟོཊ་ཡོད་ལ། ངས་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་མང་པོར་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཤེས་བྱུང་། རང་གཤིས་དེ་དག་གི་ཐད་ངས་ཁྱེད་ཚོར་གནད་དོན་ཞིག་འཇོག་འདོད་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་རང་གཤིས་དེ་ནི་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཁྱེད་རང་ལ་སྤྱང་གྲུང་ཅི་ཙམ་ལྡན་མིན་དང་། ཁྱེད་ལ་ཤེས་ཡོན་ཅི་ཙམ་ཡོད་མེད་ལ་ཐུག་མེད། དེ་ནི་སྤྱང་གྲུང་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་རེད། དེ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་དང་ཚོར་བ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་རེད། ངས་ཡིད་ལ་ཡང་ཡང་འཁོར་བའི་ལེཊ་བཤད་ཞིག་ཡོད། དེ་ནི་རྒྱ་སྲས་ཆུང་ཆུང་རྩོམ་པ་པོ་སེན་ཊི་ཨེག་སུ་ཕི་རེས་བྲིས་པ་རེད། ཁོང་གིས “གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་གྲུ་གཟིངས་ཤིག་བཟོ་བར་འདོད་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་ལས་མི་ཚོར་ཤིང་འཐུང་དགོས་པའི་ནན་སྐུལ་བྱེད་པ་དང་། ལས་བགོས་བྱེད་པ། བཀོད་མངཊ་གཏོང་བ་བཅས་མ་བྱེད། དེ་ལས་ཁྱེད་ཀྱིས་ལས་མི་ཚོར་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མུ་མཐའ་མེད་པའི་རྒྱ་མཚོར་དགའ་ཞེན་བྱེད་ཚུལ་བསླབ་དགོས”ཟེར།
ཡང་གཅིག་བཤད་ན། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དངོས་གནས་འུ་ཅག་གི་ལྟ་ཚུལ་དེ་དག་མི་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་འདོད་ན། རྒྱུ་མཚན་འགོད་ཐབས་དང་། ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐབས། དཔལ་འབྱོར་ཚོལ་ཐབས་བཅས་ནི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཡང་། ང་ཚོར་ཧ་ཅང་མཁོ་བ་ནི་དེ་དག་མ་ཡིན་པར་སོ་ལྟ་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་རྩ་དོན་གཉེར་རྒྱུ་དེ་རེད་ལ། ཁྱེད་ཀྱིས་རང་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་བསྒྱུར་དགོས་ཤིང་། ང་ཚོས་རང་ཉིད་གནད་དོན་ཅི་ཞིག་གི་ཐད་ནོར་ཡོད་ན། དེ་ལ་ངོ་ཚ་བྱེད་པ་ལས་དེའི་ཚབ་དུ་དེ་ལ་སྤོབས་པ་བྱེད་རྒྱུར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས། ང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་དང་མི་མཐུད་པ་ཞིག་དང་ཕྲད་ཚེ། རང་གི་འདོད་ཚུལ་ལ་རྒྱབ་སྐོར་བྱེད་པའི་ཚབ་དུ་ལྟ་བ་མི་འདྲ་བ་དེར་སྤྲོ་བ་སྐྱེ་ཚུལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས།
དེར་བརྟེན་ངས་ཁྱེད་ཅག་ལ་འཇོག་འདོད་པའི་དྲི་བ་ནི། ཁྱེད་རང་གི་མོས་བ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཅི་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱིས་རང་གི་འདོད་ཚུལ་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་འདོད་དམ་ཡང་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འདི་གསལ་པོ་ཞིག་མཐོང་ན་འདོད།
བཀའ་དྲིན་ཆེ།
གསལ་འདེབས། རྩོམ་འདིའི་པར་དབང་ངེད་བཙན་པོ་ཚང་ལ་དབང་བས་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པར་གང་འདོད་དུ་བརྒྱུད་འགོད་བྱེད་མི་ཆོག
རྩོམ་ཁུངས། བཙན་པོ་ཚང་།
རྩོམ་འདིའི་སྦྲེལ་ཐག http://www.tsanpo.com/forum/25311.html


text:
གཙོ་ངོས།>>
གནས་མཇལ།>>དགོན་སྡེ།
བློ་བཟང་རབ་དགའ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཚེ་དཔལ། ཡོང་ཁུངས།དགེ་ལུགས་པའི་དྲ་བ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་བ་༠༩ཚེས་༡༠ཉིན།
༄༅།། ཨ་རིག་པེ་ཧུ་དགོན་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང་།
༄༅།།དགོན་པ་འདིའི་མིང་ཆ་ཚང་ལ་ཨ་རིག་བེ་ཧུ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང་དུ་འབོད།དགོན་གནས་ནི་མདོ་ལ་རྫོང་མཁར་ནས་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ༡༠༥ཡི་མཚམས་སུ་ཡོད། ཨ་རིག་ས་ཁུལ་གྱི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་དྲུག་ལས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཡིན།
དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་ན།དགོན་འདི་ནི་ཐོག་མར་རྒྱ་ལི་སྟག་ཕྲུག་ཀྱིས་ཚངགིས༡༦༩༠ཡས་མས་ཞིག་ལ་ལྷ་རི[རྡེའུ་དཀར་]དེའི་དཀར་ཟེར་བའི་སར་ཕྱག་འདེབས་མཛད། རྗེས་སུ་ཨ་རིག་དང་མགོ་ལོག་འཁྲུགས་ནས་དགོན་པ་བཅོམས། སྐུ་ཕྱོགས་རྒྱ་ལི་བློ་བཟང་བསྟན་དར་གྱིས་རྫོགས་ཆེན་ཁུགས་ཞེས་པར་བསྐྱར་བཞེངས་མཛད། རྒྱལ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ཚང་ལ་ཞུས་ནས་མ་ཎི་སྤྱི་སྲུང་བཙུགས། དེ་ནས་ཁོང་གིས་འདུ་ཁང་རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་ཨ་ཡིག་ཅིག་བྲིས། དེ་ལ་རྟ་མགྲིན་རང་བྱོན་བསྟིམས་ཡོད་པར་གསུངས། རྗེས་ཕྱོགས་སུ་འདུ་ཁང་གང་རུང་ཞིག་བཞེངས་ན་རྒྱབ་ཕྱོགས་ལ་ཨ་ཡིག་ཅིག་བྲིས་ན་ཁོང་གིས་རབ་གནས་ཐོབ་ཡོད་གསུངས། ཨ་རིག་བནྡེ་གྲགས་པ་དབང་ཕྱུག་དང་བེ་ཧུའི་དཀོན་མཆོག་རབ་བརྟན་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ་ཇག་པ་འཕྲད་ནས་དགོན་པར་ཆག་ཉམས་ཆེན་པོ་བྱུང་བས། གཉན་ཆེན་གེ་ཐོས་རི་ལ་གནས་སྤར། དགོན་མིང་ལའང་གེ་ཐོས་ནག་དགོན་དུ་འབོད། སྐུ་ཕྱོགས་རྒྱ་ལི་བློ་བཟང་བསྟན་དར་གྱིས་བསྒོམ་མཐར་རབ་འབྱམས་པ་ཚང་ལ་དགོན་མགོ་གཏད། དགོན་པ་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་གེ་ཐོས་སྐེད་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་བཞུགས་ཞེས་གྲགས་སྐད་ཆེ་པོ་རྒྱས།རྗེས་སུ་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ་རང་བྱུང་དང་མིས་བཟོས་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མའི་དབང་གིས་བླ་དཔོན་དང་ཡོན་བདག་རྣམས་གྲོས་མཐུན་བྱུང་སྟེ་དགོན་འགོ་ཨ་རིག་རྭ་རྒྱའི་ཤིང་བཟའ་པཎ་ཊི་ཏ་ཚང་ལ་ཕུལ།དགོན་མིང་ལ་ཨ་རིག་བེ་ཧུའི་དགའ་ལྡན་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང་དུ་འབོད། གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པར་གཏོགས་ཤིང་ཆོས་ཐོག་དང་འདོན་ཕྱག་ལེན་དབྱངས་རྟ་འདུར་སོགས་རྭ་རྒྱ་དང་གཅིག་པར་བྱས། དེའི་རྗེས་རྐྱེན་དབང་དུ་མས་སྡེ་བ་དང་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་འོངས། དུད་ཁྱིམ་སྟོང་ལྷག་ཡོད། སྒོ་མེའི་བ་ཝོད་ཟེར་བའི་ས་ཆ་ནས་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གི་སྡེ་བ་མཚོ་སྔོན་པོའིི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་སོང་ན་བཟང་བའི་ལུང་བསྟན་ལྟར་མཚོ་སྲིབ་བརྒྱུད་ནས་འོངས། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ད་ལྟའི་མཚོ་ལྷོ་དང་མདའ་བཞི། རྐང་ཚ། རྒྱ་མདོ་སོགས་མཚོ་སྔོན་པོའི་མཐའ་འཁོར་གྱིས་ས་ཆར་ཚོ་བ་དང་མཉམ་དུ་སྐོར་བསྐྱོད་བྱས།
རྗེས་ནས་གསེར་ཁོག་གི་སྐུ་ཕྱོགས་ཞ་ལུ་བ་ལེགས་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཁོང་ཨ་རིག་བེ་ཧུའི་བྱ་བྲལ་གྲགས་པ་ཚང་ལ་སྐུ་འཁྲུངས། བེ་ཧུའི་བྱ་བྲལ་རིན་ཆེན་ཚང་ལ་ཨ་ལགས་དགེ་རྒྱལ་འཁྲུངས་ནས་བཟུང་ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་དང་མུ་རི་གངས་དཀར་ཝང་དཔོན་པོ་སོགས་བླ་དཔོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་བྱུང་།དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཝང་བེ་ཧུའི་གཉིས་ལྷ་སྡེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར། ཝང་ཚང་ལ་གུར་དགོན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་མུ་རི་རྟ་ནག་པའི་རིང་ལ་འཇིག་སོང། སོག་པོའི་རྒྱལ་པོ་ཀུ་ཤུར་ཧན་གྱི་རིང་གི་ལྷ་གུར། རྟེན་དང་བཅས་བ་སྡེ་གཞུང་ལ་བླངས། མཐར་མུ་རིའི་གྲུབ་ཆེན་ཚང་དང་ཝང་ཨ་ཉ། མུ་རི་བདེ་ལེགས་དང་བེ་ཧུའི་རྒྱ་དང་སོགས་ཐུགས་དགོངས་གཅིག་མཐུན་གྱིས་ལྷ་གུར་དང་རྟེན། ད་དུང་གྲྭ་རྒྱུན་དང་བཅས་ཨ་ལགས་བསྒོམ་མཐར་ཚང་དང་རྭ་རྒྱའི་དགེ་བཤེས་ཨ་ཁུ་ཕུན་ཚོགས་ཚང་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ཕུལ། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་མོ་སྤྲུལ་ཏེ། སྤྱི་ལོ་༡༩༢༩ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་མོ་ལུག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༣ལོའི་བར་དུ་དགོན་པ་མུ་རི་ས་ཆ་ནས་གནས་སྤོར་གང་མང་བྱས་མྱོང་། དགོན་པ་དར་རྒྱས་སུ་སོང་ནས་གྲྭ་བཙུན་བརྒྱ་ལྷག་ལ་སླེབས་པ་དང་།
བླ་སྤྲུལ་བསྒོམ་མཐར་ཚང་གཙོ་བྱས་བའི། ཨ་ལགས་བསྒོམ་སེར་ཚང་དང། ཀླུ་རྩེ་ཚང་། དགེ་རྒྱ་ཚར། རྭ་རྒྱ་མ་ཚང། གྲྭ་ཁྱོམ་ཚང་། མདོ་མང་། ཆོམ་ཚ་ཚང་། སོག་པོ་ཚང་། མུ་རི་ཚང་། མཁན་པོ་སོགས་བླ་མ་བཅུ་གྲངས་ཤིག་ཡོད། སྐབས་དེར་སྐུ་ཕྱོགས་ཨ་རོལ་རིན་པོ་ཆེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཚང་ཞུས་ནས་དབང་ལུང་རྗེས་གསུམ་གང་མང་གསུངས། དགོན་པའི་སྐུ་རིམ་ལ་མགོན་པོའི་གཏོར་སྒྲུབ་བཙུགས། དབྱར་གནས་ཆེན་མོ་བཙུགས། དེའི་རྗེས་སྐུ་ཕྱོགས་ཨ་རོལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཡང་བསྐྱར་ཞུས་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་དང་གཅོད་དབང་སོགས་གནང་།རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་མོ་ལུག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༣ལོར་མུ་རི་གངས་དཀར་ཝང་དཔོན་པོ་མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ་དང་ཀུན་དཔོན་པོ་བསོད་རྣམས་རྡོ་རྗེ། བེ་ཧུའུ་ཚེ་བྷ་བཅས་ཀྱི་རིང་ལ་ད་ལྟའི་ཡུལ་འདིར་གཏན་ཁེལ་བྱས་ཤིང་།གནམ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད། ས་པདྨ་འདབ་བརྒྱད་ལྟ་བུར་གནས་བཅས་སྟེ། མུ་རི་ཚོ་བ་བདུན་གྱི་མཆོད་གནས་སུ་གྱུར། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་སྤྲེལ་ཏེ།༡༩༤༤ལོར་རྗེ་བསྒོམ་མཐར་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཚང་སྐུ་གཤེགས། ཤིང་ཕག་ལོ་སྟེ་༡༩༤༧ལོར་བསྟན་པ་ཇ་སག་སྡེ་བའི་དཔོན་པོ་སྟེ། ཡབ་ལྷ་དབང་དང་ཡུམ་སྒྲོལ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ཡང་སྤྲུལ་འཁྲུངས། ཆུ་འབྲུག་སྟེ་༡༩༥༢ལོར་སྐུ་ཕྱོགས་ཨ་རོལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚང་གིས་ཐུགས་ཐག་བཅད་པ་ལྟར་བསྒོམ་མཐར་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས། བསྒོམ་མཐར་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་བ་དགེ་འདུན་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཚང་དང་རྗེ་གྲུབ་ཐོབ་པ་མདོ་མང་དངོས་གྲུབ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཚང་རྣམ་པ་གཉིས་ལྷན་གཅིག་ཏུ་ཁྲི་སར་བཀོད།
དེ་ནས་ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་རང་དགོན་གྱི་ཨ་ལགས་དགེ་རྒྱའི་དྲུང་དུ་རབ་བྱུང་སྒྲུབ་ནས་ཚོགས་གྲལ་དུ་ཞུགས། སྐབས་དེར་གྲྭ་བ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གྲངས་ལྷག་བཞུགས།
ནང་ཆེན་དང་གྲྭ་ཤག་བཅས་ཁང་མིག་བཞི་བཅུ་ལྷག་བཀབ། འདུ་ཁང་ལ་ཚོགས་རས་བདུན་དང་། ལྷ་ཁང་ལ་སོག་གུར་གཉིས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་༡༩༥༨ལོའི་སྔོན་དུ་དགོན་པ་འདིར་འཕེལ་རྒྱས་ཅུང་ཙམ་བྱུང་ཞིང་། བླ་གྲྭ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཡོད་ལ། དགོན་པའི་སྔོན་གྱི་ནང་རྟེན་ལ་རྒྱལ་དབང་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་གནང་བའི་ཁོང་གི་དབུ་མནབས་དང་བཞུགས་གདན་དང་རྒྱབ་ཡོལ། ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོས་གནང་བའི་ཁོང་གི་དབུ་མནབས་དང་ཆོས་གོས། ཞ་ལུ་བས་གནང་བའི་རྗེ་དགེ་ལེགས་མ་སོགས་རྟེན་མང་པོ་ཡོད། ཨ་ལགས་དགེ་རྒྱ་ཚང་གིས་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་སྨན་བླ་བདེ་གཤེགས་བརྒྱད་དང་། བྱམས་ཆེན་གྱི་གོས་སྐུ་ཆེན་མོ། གསེར་ཚོན་ལས་གྲུབ་པའི་བཙོང་ཁ་བརྒྱད་ཅུའི་ཐང་ག
ཨ་ལགས་སྒོམ་སེར་ཚང་གིས་བཞེངས་བའི་གསེར་ཚོན་ལས་གྲུབ་པའི་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ཐང་ག་བཅུ་གཉིས། ཨ་ལགས་གྲྭ་ཁྱོམ་གྱིས་བཞེངས་བའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཐང་ག་བཅོ་བརྒྱད།རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་ནས་ཞུས་བའི་གསེར་ཟངས་ཀྱི་སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་ལི་སྐུ་གཙོ་བྱས་པའི་ལྷ་རྟེན་ཆོས་གསུམ།མཆོད་པ་མཆོད་རྫས་སོགས་གང་མང་བཞུགས་སོ།།
༡༩༥༨ལོར་དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་དང་ཟིང་འཁྲུག་བདེ་བཀོད་རྒྱུ་རྐྱེན་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་དགོན་པ་གཏོར། བླ་གྲྭ་སྐོར་ཞིག་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་དང་བླ་གྲྭ་མང་ཤོས་སྐྱ་སར་ཕབ་ནས་ཕྱུགས་འཚོ་སྐྱོང་བྱེད་དུ་བཅུག ལྷ་རྟེན་ཆོས་གསུམ་མེར་སྲེག་པ་དང་ཆུ་རླུང་ལ་བསྐུར་ནས་མེད་བརླགས་སུ་བཏང་།
ཆུ་ཕོ་སྟག་སྟེ།༡༩༦༢ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་ཆོས་ལུགས་བྱ་བའི་གྲོས་ཚོགས་རྗེས་ནས་གྲྭ་བ་བདུན་བརྒྱད་ཅིག་འཛོམས་ནས་དགོན་པ་སླར་གསོ་ཙམ་བྱས། ༡༩༦༦ལོར་བཞི་གཙང་ལས་འགུལ་དང་རིག་གསར་སྐབས་སླར་ཡང་གཏོར་བཤིག་རྨང་མེད་དུ་བཏང་། ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་བའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་འཚོགས་རྗེས། ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་གི་སྲིད་ཇུས་ལག་ལེན་དངོས་འབེབས་བྱས་ཤིང་དགོན་པ་འདིའང་སླར་གསོ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ལྡན། ཆུ་མོ་ཕག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༨༣ལོར་བསྐྱར་འདེབས་ཀྱི་ཆོག་མཆན་གནང་བས་མཚོ་བྱུང་ཁུལ་མདོ་ལ་ས་ཁུལ་དུ། ཨ་རིག་དགོན་ཆེན་དང་བེ་ཧུའི་དགོན་སོགས་རིམ་བཞིན་བསྐྱར་འདེབས་བྱས། དགོན་པ་བསྐྱར་འདེབས་ཀྱིས་མི་སྣ་གཙོ་བོ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་མཐར་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་བ་དགེ་འདུན་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཚང་དང་བསྒོམ་སེར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་ཚང་། རྗེ་གྲུབ་ཐོབ་པ་མདོ་མང་དངོས་གྲུབ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཚང་། ཨ་རིག་སྡེ་མང་དགོན་པའི་དགོན་བདག་བླ་མ་སྐྱབས་རྗེ་སྐུ་ཕྱོགས་སོ་མའི་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་ལུང་རྟོགས་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་དང་། ཨ་རིག་སྐུ་ཆེན་ཚང་གི་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་བ་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ཚང་རྣམས་གཙོ་བྱས་པའི། བླ་གྲྭ་དེ་རྣམས་ནི་མེ་ཏོག་བདྨ་འདམ་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་འདམ་གྱིས་མ་གོས་བཞིན་ཡུན་རིང་བོར་དམངས་ཁྲོད་དུ་བཞུགས་ཀྱང་རང་རང་གི་ཁས་བླངས་བའི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་མ་ཉམས་པར་སྲུང་བའི་དགེ་སློང་དྲུག་བདུན་ཙམ་གྱི་སྤྱི་ལོ༡༩༨༣ལོའི་ཟླ་༤པའི་ཚེས་༡ཉིན་ནས་གཞི་བཟུང་སྟེ་མགོ་བརྩམས།བཙན་ཁང་དང་འདུ་ཁང། གྲྭ་ཤག་སོགས་སྦྲ་དང་གུར་ཡིན། ལོ་དེའི་བཞི་བའི་སྨྱུང་ཆེན་ནས་བཟུང་དགོན་པའི་ཆོས་ཐོག་རྣམས་ཀྱི་འགོ་ཐོག་མར་བཙུགས། ཕྱིས་སུ་འདུ་ཁང་། བཙན་ཁང་། ནང་ཆེན། གྲྭ་ཤག་སོགས་རིམ་བཞིན་ཁང་བར་བསྒྱུར་ནས་བཞེངས་བསྐྲུན་བྱས། སྐབས་དེར་བླ་གྲྭ་བཅུ་ལྷག་བཞུགས།
སྤྱི་ལོ༡༩༨༦ལོར་ལ་མོ་ཞབས་དྲུང་སྒར་ཐོག་གི་ཨ་ལགས་ཉི་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཚང་ཞུས་ནས་འདུ་ཁང་སོགས་ལ་རབ་གནས་དང་དབང་ལུང་མང་པོ་གསུངས་མྱོང་།
སྤྱི་ལོ༡༩༨༧ལོར་རྭ་རྒྱའི་དབུ་མཛད་ནགས་སྐོར་བློ་གྲོས་བཟང་བོ་ཕེབས་ཏེ་གཞི་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན་བསྐྱར་གསོ་མཛད་ནས་དབྱར་ གནས་ཆེན་མོ་བཙུགས།
༡༩༩༣ལོར་བོད་ཟླ་༨པའི་ཚེས་༢༠ཉིན་མང་ར་རྫོང་ཐར་ཤུལ་དགོན་པའི་ལ་མོ་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་བློ་བཟང་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ཚང་ཞུས་ནས་ཁོང་གིས་འཇིགས་བྱེད་དང་རྟ་མགྲིན་སོགས་དབང་ལུང་རྗེས་གསུམ་མང་པོ་གསུངས་ནས་ཉིན་ལྔའི་རིང་ ལ་བཞུགས།སྤྱི་ལོ་༡༩༩༨ལོར་འདུ་ཁང་ཇེ་ཆེར་གཏོང་དགོས་སྙམ་ནས་འདུ་ཁང་ཉིས་ཐོག་ཅན་ཁང་མིག་༧༠གསར་དུ་བཞེངས་ནས་༡༩༩༩ལོའི་བོད་ཟླ་༦བའི་ཚེས་༤ཉིན་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་།
སྤྱི་ལོ་༢༠༠༣ལོར་ཟླ་༩་བའི་ཚེས་༢༢ཉིན་མགོ་ལོག་ཁུལ་ཨ་རིག་རྭ་རྒྱ་དགོན་པའི་སྐུ་ཕྱོགས་རྒྱ་ལི་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཚང་ཕེབས་ནས་དགོན་པ་ནས་ཉིན་བཞི་ལ་སྐུ་རིམ་བཙུགས། དེ་ནས་ཁོང་གིས་ཐུགས་བཀོད་ལྟར་བཀའ་འགྱུར་དག་ཚར་དང་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་པ་ཞིག་བཞེངས་དགོས་པའི་བཀའ་སྩལ།
སྤྱི་ལོ་༢༠༠༤ལོར་ཟླ་༤བའི་ཚེས་༡ཉིན་བཞེངས་འགོ་བརྩམས་ནས་ལོ་དེའི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༥ཉིན་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་།
སྤྱི་ལོ༡༩༩༩ལོར་དད་ལྡན་དམངས་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་སྒོར་འབུམ་གསུམ་ལྷག་ཞབས་འདེབས་སུ་ཕུལ་ནས་བཞེངས་བའི་འདུ་ཁང་སྟེ་ལོ་བཅུ་ལྷག་འགོར་བས་རྨང་གཞི་མི་བཟང་བ་དང་སྐབས་དེའི་བཟོ་ལས་ལག་རྩལ་སོགས་ཞན་པས་ཞིག་རལ་ཏུ་གྱུར་།
དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོར་གོང་རིམ་ལ་ཡར་ཞུ་བྱས་ནས་ཆོག་མཆན་གནང་སྟེ།མུ་རི་སྡེ་བ་སོ་སོ་ནས་དད་ལྡན་དམངས་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་དམངས་སྒོར་འབུམ་བརྒྱད་ལྷག་གི་འགྲོ་སོང་ཕུལ་བས། སྔོན་གྱི་འདུ་ཁང་ཤུལ་གྱི་རྡོ་རྩིག་རྨང་གཞི། གཞིར་བྱས་སྟེ་འདུ་ཁང་སུམ་ཐོག་ཅན་ཞིག་བཞེངས། བསྐྱར་བཞེངས་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ནི།ཨ་ལགས་བསྒོམ་མཐར་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་བ་དགེ་འདུན་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཚང་དང་ཨ་ལགས་བསྒོམ་སེར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་ཚང་།རྗེ་གྲུབ་ཐོབ་པ་མདོ་མང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་དངོས་གྲུབ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཚང་དང་རྭ་རྒྱ་མ་འཇམ་དབྱངས་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ཚང་གཙོ་བྱས་ཏེ་རང་དགོན་གྱི་དགེ་སློང་དམ་ཆོས་འོད་སྲུང་། དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ། རྡོ་རྗེ་བཟང་བོ། བློ་བཟང་རབ་དགའ། མུ་རིའིི་གྲོང་གཙོ་ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ། ལུང་རྒན་སྡེ་བའི་འཇིགས་བྱེད་དང་མུ་རིའི་ཚོ་བ་དྲུག་གི་སྡེ་དཔོན་དང་རུ་དཔོན་སོགས་ཀྱིས་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ནས་འདུ་ཁང་འདི་འདྲ་ཞིག་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང།
སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོར་ཨ་རོལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་ཏིང་འཛིན་དགེ་ལེགས་དབང་བོ་ཚང་གིས། ཨ་ལགས་མུ་རིི་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་བློ་བཟང་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་སྤྲུལ་ངོས་བཟུང་བྱས། ཡང་སྤྲུལ་གྱི་སྐྱེས་མིང་ལ་བསོད་ནམས་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་ལ། དེ་དུས་དགུང་ལོ་༡༣ཡིན། ཨ་རོལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་ཡོངས་འཛིན་སྐལ་བཟང་འཇིགས་མེད་བློ་གྲོས་མཆོག་གི་དྲུང་དུ་རབ་བྱུང་དང་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་མདོ་སྔགས་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་ཞེས་གསོལ།
སྤྱི་ལོ༡༩༨༣ལོར་ནས༢༠༡༦ལོའི་བར་ལ་གསར་བཞེངས་བྱས་པའི་ནང་རྟེན་གི་རིགས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཕྱག་བཞི་བའི་ལི་སྐུ་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་གསུམ་ཅན་ཞིག་དང་ཉེས་བའི་སྲས་ཆེན་བརྒྱད། སྨན་བླ་བདེ་གཤེགས་བརྒྱད། ཚེ་དཔག་མེད་ལྷ་དགུ་སོགས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སོགས་མང་པོ་བཞུགས་ལ། ད་སྐབས་བླ་གྲྭ་སུམ་བཅུ་ལྷག་བཞུགས། ད་དུང་ཨ་རིག་དགོན་ཆེན་གྱི་བླ་མ་ཨ་ལགས་སྨྲ་ཁམས་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་འཛིན་ཚང་གིས༡༩༩༦ལོར་བཞེངས་པའི་དུས་འཁོར་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ་དང་རང་དགོན་གྱི་དགེ་སློང་བློ་བཟང་རབ་དགའ་ནས་སྤྱི་ལོ༢༠༡༤ལོའི་བོད་ཟླ་༥བའི་ཚེས༥ཉིན་རབ་དགའ་ཀུན་ཕན་ཤེས་རིག་དར་སྤེལ་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཞེས་པའི་སློབ་གླིང་ཞིག་བཙུགས།
ཆོས་ཐོག་གི་སྐོར་ལ་རྒྱལ་ལོ་སྨོན་ལམ་ཉིན་བརྒྱད། གསུམ་པའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཉིན་དགུ བཞི་བའི་སྨྱུང་གནས་ཉིན་བཞི། དྲུག་པའི་མཆོད་པ་དང་དབྱར་གནས་ཉིན་ཞེ་ལྔ།བརྒྱད་པའི་མ་ཎི་ཉིན་བཅུ། དགུ་བའི་ལྷ་མཇལ་ཉིན་ལྔ། བཅུ་བའི་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོ་ཉིན་བདུན། བཅུ་གཅིག་པའི་བཟང་སྤྱོད་ཉིན་དྲུག །བཅུ་གཉིས་བའི་དགུ་གཏོར་ཉིན་གསུམ་བཅས་ཡོད་དོ།།
དྲ་ཚིགས་འདིའི་པར་དབང་གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བར་དབང་བས་ཕན་ཚུན་ལ་དབང་བཅོལ་མ་བྱས་གོང་རང་དགར་མི་སྤྱོད་པར་མཁྱེན།
དྲ་ཚིགས་དཔང་རྟགས།蜀ICP备14009601号-1


text:
བརྙན་འཕྲིན་གཟིགས་ན། (Real Player)
བརྙན་འཕྲིན་གཟིགས་ན། (Windows Media)
དེ་རིང་གི་ཀུན་གླེང་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་ལས་རིམ་ནང་དུ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སྦེལ་ཀོབ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་སུ་འཚོགས་བཞྀན་པའི་བོད་གཞུང་དམངས་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོའི་ཐད་བགྲོ་གླེང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བགྲོ་གླེང་ནང་དུ་འདི་ག་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གསར་འགྱུར་མཁོ་གཏོང་བ་འཇིགས་བྲལ་ལགས་དང་བོད་ཀྱི་དུས་བབ་ཀྱི་གསར་འགོད་པ་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ལགས་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཡོད།
ཀུན་གླེང་ནི་འཁོར་སྐར་བརྒྱུད་ནས་བལྟ་ཐུབ་པ་དང་རླུང་འཕྲིན་ཐོག་ཏུ་ཉན་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ད་དུང་དྲ་རྒྱ་བརྒྱུད་ནས་ཀྱང་དུས་ཐོག་ཏུ་བལྟ་ཉན་བྱེད་ཐུབ་པ་དང༌། བདུན་ཕྲག་རེའི་གཟའ་ལྷག་པ་དང་གཟའ་པ་སངས་ནམ་ཡིན་ལ་འཛམ་གླིང་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཆུ་ཚོད་༡༤་ནས་༡༥་བར་རམ། ཡང་ན་ལྷ་སའི་དགོང་མོའི་ཆུ་ཚོད་༡༠་ནས་༡༡་བར་དུ་ཀུན་གླེང་ལ་བལྟ་ཉན་ཐུབ་ཅིང༌། བོད་དང་རྒྱ་ནག་ནས་ཁ་པར་ཨང་གྲངས་༡༠༨༨༨༨་མནན་ཚེ། ཨེ་ཊི་ཨེན་ཊི་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཞིག་ཐོས། དེའི་རྗེས་སུ་ཁ་པར་ཨང་གྲངས་༨༦༦ ༨༣༧ ༥༡༥༩ མནན་ན་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་རིན་པ་སྤྲོད་མི་དགོས་པའི་ཁ་པར་དེ་ང་ཚོར་འཕྲོད། ཨ་རི་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་༡ ༢༠༢ ༦༡༩ ༣༧༧༤ མནན་ནས་ཁ་པར་འབྲེལ་མཐུད་པར་རིན་པ་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་སྤྲོད་དུ་འཇུག་དགོས་ཞེས་མངགས་བཀོད་བྱེད་ན་ཁ་པར་གྱི་རིན་པ་ང་ཚོས་སྤྲོད་ངེས་ཡིན། ཡང་ན་སྔོན་ནས་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་མིང་དང་ཁ་པར་ཨང་གྲངས་ང་ཚོར་བསྐུར་ཚེ། ང་ཚོས་ཀུན་གླེང་གི་བགྲོ་གླེང་སྐབས་སུ་སྐུ་ཉིད་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཆོག་པ་དང༌། གལ་ཏེ་སྐུ་ཉིད་ཀུན་གླེང་ལ་དངོས་སུ་མཉམ་ཞུགས་མི་ཐུབ་ཀྱང་ང་ཚོར་tibetantiv@voanews.com བརྒྱུད་ནས་ཨི་མེལ་གཏོང་བའམ། ཡང་ན་ཧཕེཀ་སི་ཨང་གྲངས་༡ ༢༠༢ ༣༨༢ ༥༥༩༦ བརྒྱུད་ནས་དྲི་བ་བསྐུར་གནང་ཡོད་པ་ཞུ།།པདྨ་ཚལ་ལུགས་ཀྱི་བོད་ཡིག་གི་འབྲི་སྲོལ་གསར་པ།


text:
ཀྲུང་དབྱང་གི«སྲོལ་རྒྱུན་སྨྱན་བྱད་དང་སྨྱན་བྱད་གསར་བ་མཉམ་བསྲེས་ངང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་སྐོར་གྱི་མཛུབ་སྟོན་བསམ་འཆར»ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་པ་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་སྨྱན་བྱད་དང་སྨྱན་བྱད་གསར་བའི་པར་དབང་མཉམ་འབྲེལ་རྐྱེན་སྲོལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གཟུགས་པར་སྐུལ་འདེད་བྱེད་པ། དྲ་རྒྱའི་བརྒྱུད་འགོད་པར་དབང་སྒྲིག་ལམ་ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ། རྒྱལ་ཁབ་པར་དབང་ཅུའུ་ཡི«དྲ་རྒྱའི་བརྒྱུད་འགོད་ཀྱི་པར་དབང་སྒྲིག་ལམ་སྐོར་གྱི་བརྡ་ཐོ»ཡི་འབྲེལ་ཡོད་བླང་བྱར་གཞི་བཅོལ་ཏེ་གཤམ་གྱི་གསལ་བསྒྲགས་འདི་སྤེལ་བ་ཡིན།
1 མཚོ་སྔོན་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་བཅར་འདྲི(བརྙན་ཕབ)དང་རྩོམ་སྒྲིག སྒྲིག་སྦྱོར། དྲ་ཚིགས་སུ་བཀོད་པའི(སྒྲོག་གཏོང)གསར་འགྱུར་བརྩམས་ཆོས་དག་དང་། རང་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཐེངས་དང་པོར་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་གསར་འགྱུར་དང་བཅར་འདྲིའི་གནས་ཚུལ། རྟོག་ཞིབ་དཔྱད་བརྗོད། ཡིག་ཚགས་ཟིན་ཐོ་སོགས་གསར་འགྱུར་བརྩམས་ཆོས་དག དེ་མིན་གནས་ཚུལ་གཞན་མང་པོ་ཞིག་ནི་མཚོ་སྔོན་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་པར་དབང་གི་རྒྱུ་ནོར་གལ་འགངས་ཆེ་བ་དག་ཡིན། མཚོ་སྔོན་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་ནི་སྔར་བརྗོད་གསར་འགྱུར་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་པར་ངོས་བདག་པོ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་དེ་ལ་ཆ་ཚང་བའི་རྩོམ་དབང་ཡོད་པ་ཡིན། དེ་བས་གསར་འགྱུར་སྨྱན་བྱད་དང་དྲ་རྒྱའི་ཞབས་ཕྱིའི་ཚོང་ལས། མི་སྒེར་བཅས་སོ་སོ་ནས་རྩོམ་དབང་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཁྲིམས་སྲོལ་དག་བརྩི་སྲུང་ནན་མོ་བྱ་རྒྱུ་གལ།
2.བརྙན་འཕྲིན་ཁང་དང་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན། ཚགས་པར། དུས་དེབ། སྦྲེལ་དྲའི་ཞབས་ཕྱི་མཁོ་འདོན་ཚོང་ལས། དེ་མིན་དྲ་རྒྱ་བཀོལ་མཁན་སོགས་ལས་ཁུངས་དང་མི་སྒེར་གང་གིས་རྩོམ་དབང་གི་ཁྲིམས་ནང་དུ་གཏན་ཁེལ་བྱས་པ་ལྟར་ལུགས་མཐུན་གྱིས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་ལས། མཚོ་སྔོན་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་ཡིག་ངོས་ཀྱི་ཆོག་མཆན་མ་བརྒྱུད་ཚེ། བརྒྱུད་འགོད་དང་སྒྲིག་བཟོ། བཟོ་བཅོས། བཤུས་སྒྲིག བརྒྱུད་སྐུར་རམ་ཡང་ན་བྱེད་ཐབས་གཞན་སྤྱད་ནས་འདྲ་བཟོ་བྱས་མི་ཆོག་པ་མ་ཟད། སྔར་བརྗོད་གསར་འགྱུར་བརྩམས་ཆོས་བརྒྱུད་སྒྲོག་བྱ་མི་ཆོག
3. གསར་འགྱུར་སྨྱན་བྱད་དང་དྲ་རྒྱའི་ཞབས་ཕྱི་ཚོང་ལས། མི་སྒེར་བཅས་ལ་བརྩམས་ཆོས་བརྒྱུད་འགོད་ཀྱི་དབང་བཅོལ་ཐོབ་པའི་སྐབས་སུ། ངེས་པར་རང་རྟོགས་སྒོས་རྩོམ་དབང་ཡོད་པའི་མིའི་མིང་འགོད་དགོས་ལ། མ་ཡིག་དང་ཁ་བྱང་འཁྱོག་བཟོ་དང་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་མི་ཆོག བརྩམས་ཆོས་བརྒྱུད་འགོད་བྱེད་སྐབས་ངེས་པར་ཡོང་ཁུངས་གསལ་བོར་འགོད་དགོས་པ་དང་། དྲ་ཚིགས་བརྒྱུད་འགོད་བྱས་ཏེ་ནང་དོན་གང་རུང་སྤེལ་སྐབས་ངེས་པར་ཡོང་ཁུངས་དང་དྲ་ཚིགས་སྦྲེལ་མཐུད་ཀྱི་དྲ་གནས་གསལ་པོར་འགོད་དགོས།
4. མཚོ་སྔོན་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གིས་སྔར་བརྗོད་གསར་འགྱུར་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་པར་དབང་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པ་དང་དབང་ཆར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ནུས་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་སྟེ། ཆོག་མཆན་མ་བརྒྱུད་པར་སྔར་བརྗོད་གསར་འགྱུར་བརྩམས་ཆོས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དག་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བརྩད་གཅོད་ནན་མོ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་བས་གསར་འགྱུར་སྨྱན་བྱད་དང་དྲ་རྒྱའི་ཞབས་ཕྱི་ཚོང་ལས། མི་སྒེར་བཅས་ནས་མཚོ་སྔོན་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གིས་སྤེལ་བའི་དབང་ཆར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་བརྡ་ཐོ་འབྱོར་རྗེས། ངེས་པར་རང་དགར་བརྒྱུད་འགོད་བྱས་པའི་ནང་དོན་དག་དུས་ལྟར་བསུབ་སྟེ། དབང་གནོད་ཀྱི་དོན་དག་ཞི་མཐུན་གྱིས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས།
5. གསལ་བསྒྲགས་འདི་སྤེལ་བའི་ཉིན་ནས་བཟུང་། གསར་འགྱུར་སྨྱན་བྱད་དང་དྲ་ཚིགས། མི་སྒེར་བཅས་སོ་སོ་ནས་རང་འགུལ་སྒོས་རང་རང་སོ་སོར་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། དབང་ཆར་གནོད་པའི་ནང་དོན་དག་བསུབ་དགོས། གལ་ཏེ་མུ་མཐུད་ནས་འབྲེལ་ཡོད་ནང་དོན་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་དགོས་ཚེ། དུས་ལྟར་མཚོ་སྔོན་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་ལ་འབྲེལ་གཏུག་བྱས་ཏེ་པར་དབང་མཉམ་ལས་བྱ་དགོས།
མཚོ་སྔོན་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་ནས།2017ལོའི་ཟླ4པའི་ཚེས26ཉིན།


text:
བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ་གླེང་བ།
ཆོས་ཚ་སྟོབས་ལྡན་རྡོ་རྗེ།
[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།] རྩོམ་ཡིག་འདིར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་མིང་མཐའི་པ་བ་དག་ཇི་ལྟར་ཐག་གཅོད་དང་གཏན་འབེབ་བྱས་ཏེ། གཞུང་ལུགས་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་གསལ་བཤད་དང་བསམ་ཞིབ་བྱས་ཡོད།
[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།] བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། མིང་མཐའི་པ་བ། མིང་རྐྱང་། ལས་ཚིག བརྡ་སྤྲོད།
གླེང་གཞི།
བོད་ལ་གཅིག་གྱུར་ཀྱིས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་གྲུབ་ནས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་སོང་ནའང་། ཕྱིས་སུ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དེ་ཇེ་རྒྱས་ཇེ་ལེགས་སུ་ཆེར་གཏོང་ཐུབ་མེད། ཞིབ་ཚགས་ཀྱི་ཆ་ནས་ད་དུང་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལ་མགོ་མཇུག་བར་གསུམ་དུ་གནད་དོན་མང་བོ་ཞིག་ཐག་མ་ཆོད་པར་ལྷག་ཡོད། འདིར་བཤད་པར་བྱ་བའི་མིང་མཐའི་པ་བའང་དེ་ལས་མ་འདས་པའི་གནད་དོན་གཅིག་རེད། ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊ་མི་གཅིག་པུས་བོད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་ཐུབ་ན། ང་ཚོ་ཕྱི་རབས་པ་ཐུན་མོང་གིས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ལ་མིང་མཐའི་པ་བ་ཙམ་ཡང་ལེགས་བཅོས་དང་གཅིག་གྱུར་ཅན་དུ་བསྒྱུར་མ་ཐུབ་པ་ནི། ང་ཚོའི་ངོ་ཚ་དང་ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊར་དགོངས་དག་ཞུ་དགོས་པའི་གནས་ཤིག་རེད། འོན་ཀྱང་། དེ་ཚད་ལྡན་དང་གཞུང་ལུགས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་མ་ཐུབ་པར་ད་དུང་ང་ཚོའི་ལག་ཏུ་གནད་དོན་དང་བཅས་ལྷག་ཡོད་པར་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་མོད། འདིར་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་གསུམ་ཙམ་བཤད་ན། གཅིག ས་གནས་འཐེན་འཁྱེར་དང་གཞུང་ལུགས་ཕྱོགས་ཞེན་གྱི་དབང་དུ་སོང་བ། གཉིས། སྔོན་གྱི་གསུང་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་བའམ་དེ་དང་ལྟ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་ཞིག་བཤད་ན་ཐན་དུ་ལྟ་བ། གསུམ། བོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་པའི་སྡེ་ན་ཐ་སྙད་རིག་གནས་ལ་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ཆེད་སྦྱོང་དང་དཔྱད་ཞིབ་རིན་ཐང་དམའ་བ་བཅས་ལ་ཐུག་ཡོད་པར་སེམས། སྤྱིར་གཙུག་ལག་རིག་གནས་གང་དང་གང་ཡིན་ཡང་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཆ་ཇེ་ཚང་དང་ཚགས་ཇེ་ཞིབ་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། དེ་བཞིན་མིའི་བློ་སྒོ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་མི་རབས་སྔ་མ་ལས་ཇེ་ཡང་དང་ཇེ་རྣོར་འགྲོ་བ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན། རྒྱུ་མཚན་མི་རབས་སྔ་མ་ཚོས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་བོར་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་རིག་གཞུང་གི་ཉིང་ཁུ་དག་ཕྱི་རབས་པའི་ལག་ཏུ་རིམ་བཞིན་བརྒྱུད་དེ་ཐོན་པའི་གསུང་གི་མཛད་འཕྲིན་ནམ་གསུང་རྩོམ་རི་བོའི་ལྟོས་དང་མཉམ་པ་འདི་དག་ང་ཚོའི་ལག་ཏུ་འཕྲོད་ཡོད་པས། ང་ཚོ་ཁོ་ཚོ་ལས་ཤེས་རབ་དང་བློ་སྒོ་ཡངས་པ། རིག་གཞུང་ཞིག་ཡིན་ནའང་ཆ་ཇེ་ཚང་དང་ཇེ་ལེགས་སུ་སོང་ཡོད་ན་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་རིགས་པ་དང་འགལ་མེད་ལ། སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམས་ལ་ཁྲེལ་མེད་བྱས་མེད། ཁོང་ཚོའི་ཐུགས་དགོངས་ཀྱང་གྲུབ་ཡོད་པ་རེད། དེ་བས་གནའ་དེང་ཤེས་རིག་གི་ཕ་མཐར་སོན་ཞིང་གཞུང་ལུགས་སྨྲ་བའི་མཁས་དབང་རྣམ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོམ་ཁ་ལྷོད་མ་མྱོང་བའི་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སློབ་མ་དང་ཡོན་ཏན་པའི་སྡེ་སུ་དང་གང་ཡིན་ཡང་། ཆེས་མ་མཐའི་ཕན་ཚུན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་མིང་མཐའི་པ་བ་ཙམ་གྱི་གནད་དོན་ཡང་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ལ་ཐག་མ་ཆོད་པའམ་ཡར་རྒྱས་དང་གཅིག་གྱུར་མེད་པར་ལྷག་ཡོད་པ་ནི་ཐུགས་ཁུར་དང་བསམ་གཞིག་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་ང་ཚོས་འདི་ཕྱོགས་ལ་དཔྱད་རྩོམ་འབྲི་བ་དང་བསམ་འཆར་འདོན་པ་ནི་གལ་ཆེ་བར་མཐོང་ནས་ཐེངས་འདིར། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ་ཟུར་དུ་བཏོན་ཏེ་རྨོངས་བློར་ཤར་ཚོད་ཙམ་དཔྱད་པ་ལ།
དང་པོ། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་གཞི་བཅོལ་ཏེ་མིང་མཐའི་པ་བ་གླེང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན།
བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ་ནི་ང་ཚོར་རྒྱུགས་ཆེ་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ཕལ་མོ་ཆེར་མ་ཐོན་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྦྱོར་ཚུལ་ཞིག་རེད། སྔོན་བྱུང་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་འགྲེལ་གང་ཡིན་ཡང་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ་འཆད་སྐབས་རྩོམ་པ་པོ་ཚོ་རང་རང་གི་ཡུལ་སྐད་དང་གཞུང་ལུགས་ཕྱོགས་ཞེན་པའི་དབང་དུ་སོང་ཡོད་པས། བོད་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་མ་ཐུབ་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ་ལ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན། ཡུལ་སྐད་ཕལ་མོ་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་འགྲེལ་ཕྱོགས་རིས་པའི་དབང་དུ་མ་སོང་བར་བློ་གཟུ་བོའི་སྒོ་ནས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་སྤྱིའི་སྐད་ལ་གཞོལ་བ་དང་སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་མང་པོའི་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ་སོགས་དང་མཐུན་པར་གཞུང་ལུགས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱར་ཡོད་པ་ནི། ཚིག་མཛོད་འདིའི་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་པས། ང་ཚོས་ཚིག་མཛོད་འདི་གཞིར་བཟུང་ནས་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱར་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་མཐོང་།
1. བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ནི་སྲིད་གཞུང་གིས་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཤིང་སྒྲིག་གཞི་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཁས་དབང་མཉམ་འདུས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་ཚིག་མཛོད་ཐོག་མ་དང་གཅིག་པུ་དེ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད།
2. མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ལྔ་དང་། མི་རིགས་སློབ་ཆེན་ཁག་ལྔ། ད་དུང་དུས་སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དུ་ཐ་སྙད་རིག་གནས་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བའི་དབང་བོ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་། དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། ཉན་ཤུལ་མཁྱེན་རབ་འོད་གསལ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་སོགས་ངེས་དོན་གྱི་མཁས་དབང་མང་པོས་ཞུ་དག་དང་ཞལ་གཟིགས་གནང་བའི་ཚིག་མཛོད་ཅིག་རེད།
3. དེ་མིན་ཚིག་མཛོད་འདི་ཚད་ལྡན་དང་ཞིབ་ཚགས་ཡོང་ཆེད་མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པ་ཞིག་རེད། གཙོ་སྒྲིག་པ་ཀྲང་དབྱུ་སིན་གྱི་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་འགོ་བརྗོད་ཉན་ཞུའི་ནང་དུ། འདས་ཟིན་པའི་ལོ་ལྔ་བཅུ་རིང་ལ་དབྱར་དགུན་ལྟོས་མེད་དང་ཉིན་མཚན་དབྱེར་མེད་དུ་དཀའ་ངལ་བརྒྱབ་པ་རྣམས་བློ་ཡུལ་དུ་འཆར་གྱིན་འདུག[②]ཅེས་བྲིས་པར་བལྟས་ན། ཚིག་མཛོད་འདིར་དུས་ཚོད་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཕུད་ཡོད་པ་དང་རྔུལ་ཆུ་ག་ཚོད་ཅིག་བཏོན་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་བོ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བལྟས་ན། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ནི། ཚིག་མཛོད་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཚིག་མཛོད་འདིར་མིང་མཐའ་པ་བ་དག་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཡོད་པར་བལྟ་རྒྱུ་ནི་གནད་ཀྱི་དམ་པ་ཞིག་རེད།
གཉིས་པ། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་མདོ་ཙམ་བསྟན་པ།
བོད་ལ་ཚིག་མཛོད་འབྲི་སྲོལ་ནི་བཙན་པོའི་སྐབས་ནས་བྱུང་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་ཐོག་མ་ནི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་སྒྲའི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་མོ་འཇོག་གིན་འདུག རྒྱུ་མཚན་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་བྱང་དུ། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་མོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་ཆུང་ངུ་།[③]ཞེས་དང་། དེའི་ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་ནི་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་རང་ཉིད་ཡིན་པ་གསལ་བོར་བཀོད་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་སུ་ཆེན་པོའི་དཀའ་གནས་དང་སྒྲའི་གཞུང་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །[④]ཞེས་གསུངས་པར་གཞིག་ན། བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོའམ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ནི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་མོ་རུ་སྒྲའི་རྩ་བའི་གོ་དོན་དང་འགྲེལ་བ་ཞིབ་ཆ་མ་ཐོན་པ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བསྐྱར་དུ་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་རང་དུ་བཀོད་ཡོད་པས། འདིར་གསལ་བོ་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་མོ་དེ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་སམ་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་གི་སྔོན་དུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་པ་གསལ་བོ་རེད། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དང་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་རང་ན། རྟའི་ལོ་ལ་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ཕོ་བྲང་སྐྱིའི་འོན་ཅང་དོ་ན་བཞུགས། ཕོ་བྲང་འོན་ཅང་དོར་བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་སྐད་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། རྗེ་བློན་མོལ་ནས་རེག་ཟིག་ཏུ་མཛད་པ། སྐད་གསར་གྱི་མིང་སྔོན་མ་ཐོགས་པ་དང་། གཏན་ལ་མ་ཕབ་པ་ལ། མཁས་པ་རྣམས་འཚོགས་ཏེ་མིང་དུ་བཏགས་ཤིང་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། ལྷ་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱིས་བསྐུལ་ནས་བཀས་བཅད་དེ་མི་བཅོས་པར་བཞག་པ།[⑤]ཞེས་དང་། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་སམ་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་ཕྱོགས་སྒྲིག་མཛད་སྐབས་ཀྱི་བཙན་པོ་ནི་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ཡིན་པ་དང་། ལོ་ནི་རྟའི་ལོ་ཡིན་པ་སོགས་གསལ་བོར་བཀོད་ཡོད་པར་བལྟས་ན། [⑥]བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས་པའི་ལོ་ནི། སྤྱི་ལོ་798—815བར་ཡིན། དུས་ཚོད་དེའི་ནང་རྟའི་ལོ་གཉིས་ཏེ་ཆུ་རྟ་(སྤྱི་ལོ802)དང་ཤིང་རྟ་(སྤྱི་ལོ814)གཉིས་བྱུང་ཡོད། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཆེད་མཁས་པའི་དཔྱད་འབྲས་ཕྱི་མ་འོས་ཤིང་འཚམ་པར་བཞེད་པས། སྤྱི་ལོ་814ལོར་བཙན་པོའི་བཀའ་ལྟར་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་ནི་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་པ་ཤེས་ནུས་སྟབས། བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་མོ་ནི་ངེས་པར་དུ་སྤྱི་ལོ་814སྔོན་དུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་སོ། །དེ་རྗེས་ཀ་ཕྲེང་ལྟར་བསྒྲིགས་པའི་བོད་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་ཐོག་མ་ནི། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སྤྱི་ལོ་1701ལོར་ཨེ་ཐ་ལེའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཀོ་སོ་ཕུ་M.ཐོ་སི་ཁཱ་ནོ་(Giuseppe M.Tosca-no)སོགས་ཀྱིས་«ལ་བོད་ཚིག་མཛོད»སྤྱི་ལོ་1834ལོར་ནུབ་ཕྱོགས་བོད་རིག་པའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ཧང་ཀ་རའི་མཁས་དབང་ཆོ་མཱའི་(Alexander Csoma de koros )«བོད་དབྱིན་ཚིག་མཛོད།»རྒྱལ་ནང་དུ་སྤྱི་ལོ་1946ལོར་བོད་རང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་ཚིག་མཛོད་ཐོག་མ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་«བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ།»1979ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་གི་«རྒྱ་བོད་མིང་མཛོད།»ཨ་ཁུ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་མཛད་པའི་«སམ་བོད་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།»སྐུ་ཞབས་བསམ་གཏན་དང་ཀྲིན་ཧོ་ཀུང་སོགས་ཀྱིས་གཙོ་སྒྲིག་མཛད་པའི་«དག་ཡིག་གསར་སྒྲིག»1985ལོར་ཀྲང་དབྱི་སུན་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་མཛད་པའི་«བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།»2002ལོར་ཨ་ལགས་དུང་དཀར་ཚང་གི་«དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད།»སོགས་རིམ་བཞིན་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད།
གསུམ་པ། བྱེ་བྲག་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་གླེང་བ།
གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པའི་བོད་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་ཆེ་མ་ཆུང་གསུམ་དག་ལས་«བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།»ནི་རིག་པའི་གནས་རྣམས་འདུས་པའི་སྣ་འཛོམས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་བོད་རྒྱའི་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཚིག་མཛོད་ཅིག་དང་། སྒྲིག་ཐབས་དང་རྩ་འཛུགས་སོགས་ཕྱོགས་གང་ལ་བསམ་ཡང་ཚིག་མཛོད་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གྲགས་པ་དང་བཀོལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚིག་མཛོད་ཅིག་ཡིན་པ་ཀུན་ཀྱིས་ཤེས་གསལ་ལྟར་རེད། ཚིག་མཛོད་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཆེད་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཀྲང་དབྱི་སུན་གྱིས་སྤྱི་ལོ་1928ལོར་ནས་ཆིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་དང་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཡིག་ཚིག་མཛོད་སོགས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཡུན་རིང་བོར་རྒྱུན་འཁྱོངས་འཚོལ་བསྡུ་བྱས་ཏེ། རི་འགོག་དམག་འཁྲུག་གི་དུས་མཇུག་ཏུ་དེབ་བཅུ་གསར་དུ་བསྐྲུན་པ་ནི། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་མ་ཕྱི་དང་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་རྨང་གཞི་ཡིན། སྤྱི་ལོ་1951ལོ་ནས་འགོ་བརྩམས་ཏེ་གོང་གི་དེབ་བཅུ་ལ་བཟོ་བཅོས་ཐེངས་ཁ་ཤས་བརྒྱབ། སྤྱི་ལོ་1958ལོར་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཀྲང་དབྱི་སུན་གྱིས་ཚིག་མཛོད་ལས་དོན་ཚོ་ཆུང་གཅིག་ཁྲིད་ནས་ལྷ་སར་ཕྱིན། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ནས། རྒྱ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་མི་སྣ་བསྣན་ཏེ།མ་ཕྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་ཐ་སྙད་བསྡུ་སྒྲིག་གི་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་རུ་བཏང་། དུས་ཡུན་ལོ་བཞི་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་ཁྱོན་སྡོམ་ཐ་སྙད་བརྒྱད་ཁྲི་ལྷག་ཙམ་བསྡུས། སྤྱི་ལོ་1964ལོར་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་དོན་གཅོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་མིང་རྟགས་བཀོད་ནས་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་ནང་དོན་འཕྲི་སྣོན་བྱེད་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་རྩ་དོན་བདུན་གཏན་ཁེལ་བྱས་པ་ལྟར་འཕྲི་སྣོན་བྱས་པས། མཐར་ཐ་སྙད་ཁྲི་ལྔར་ཉེ་བ་ཞིག་དངོས་སུ་གཏན་ཁེལ་བྱས་པ་ད་ལྟའི་ཚིག་མཛོད་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན། བར་སྐབས་དེར་ལོ་བཅུའི་གོད་ཆག་གམ་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཐོན་པས་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་ལས་དཀའ་ཡུན་རིང་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་བྱུང་ཡང་ཚིག་མཛོད་ལ་སྐྱོན་མ་བྱུང་། སྤྱི་ལོ་1978 ལོར་ཁྲིན་ཏུ་རུ་བསྐྱར་དུ་སླར་གསོ་བྱས་ཏེ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་ལས་གཞི་འགོ་བཙུགས་ཤིང་། རྒྱལ་ཁབ་དང་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་དོན་གཅོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་ཚིག་མཛོད་ལ་འགན་ཁུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ལྗོངས་ཞིང་ལྔའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁགཀྲུང་དབྱང་། བོད་ལྗོངས། མཚོ་སྔོན། ནུབ་བྱང་། ལྷོ་ནུབ་བཅས་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཁག་ལྔ་ནས།བོད་ཡིག་ཆུ་ཚད་མཐོ་བའི་མཁས་དབང་སོགས་ཀྱིས་ཞུ་དག་དང་རྩོམ་སྒྲིག་ནན་མོ་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ལོ་1985 ལོར་དངོས་སུ་པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན་པའོ། །
བཞི་པ། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་དང་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་འགྲེལ་རེ་འགར་བཀོད་པའི་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ་བསྡུར་བ།
བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཡོང་ན། མིང་མཐའི་པ་བའི་སྦྱོར་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ནས། ད་ལྟའི་ང་ཚོ་དང་འདྲ་བར་རང་གི་ལག་ཏུ་གང་ཡོང་དང་ངག་ཏུ་གང་བདེར་བྱས་ནས་རྙོག་རྫོབ་ཀྱིས་བྲིས་མེད་པར། བོད་སྤྱིའི་སྐད་གདང་དང་སྐད་ཆ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་ཐུན་མིན་གྱི་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ་གྱི་གཞུང་ལུགས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རིགས་ལམ་གསར་བ་ཞིག་གི་སྒོ་མོ་ང་ཚོར་ཕྱེས་ཡོད་པར་འདོད། དེ་ཡང་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ནི། སི་ཏུ་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་ཀྱི་《སི་ཏུའི་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་ཆེན་》[⑦]དུ་བདག་སྒྲའི་ཕྲད་པ་དང་པོ་གཉིས་མ་གཏོགས་མི་འདོད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱང་ཕྲད་གཞན་དབང་ཅན་དུ་འདོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཁོང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་ཚོས་གོ་བ་ཡག་པོ་མ་ལོན་པར། མིང་མཐའི་པ་བ་ཡང་ཡོད་ཚད་པ་རྐྱང་འབྲི་བ་ལྟ་བུའི་ཆད་མཐར་ལྷུང་མེད་པ་དང་། དག་ཡིག་ཟ་མ་ཏོག་དང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་སུམ་འགྲེལ་[⑧]བཞིན་བདག་སྒྲ་དང་མིང་མཐའི་པ་བ་ཡོད་ཚད་སྡོམ་ཚིག་གཅིག་གིས་ལེབ་རྡུང་བྱེད་པ་ལྟ་བུའི་རྟག་མཐར་ཡང་ལྷུང་མེད་པ། ད་དུང་དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་ལེགས་བཤད་ལྗོན་དབང་བཞིན་ཆ་ཡའི་སྦྱོར་ཚུལ་ལྟ་བུའི་རྙོག་དྲ་མེད་པ་བཅས་ཁྱད་པར་ཡོད། སྔོན་བྱོན་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་མང་བོ་ཞིག་གིས་བདག་སྒྲའི་པ་བ་དང་མིང་མཐའི་པ་བ་སོ་སོར་མ་ཕྱེས་པར་མཉམ་དུ་བྲིས་པ་དང་མཉམ་དུ་ཁྲིད་པས། བདག་སྒྲའི་པ་བ་དང་མིང་མཐའི་པ་བའི་སྦྱོར་ཚུལ་ཐད་ལ་རྙོག་དྲ་ཆེན་པོ་འདི་བྱུང་བར་སེམས། དཔེར་ན། དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེས་བདག་སྒྲ་བཤད་སྐབས། མིང་མཐའི་པ་བ་འང་ཕལ་ཆེར་འདྲ། །[⑨]ཞེས་མིང་མཐའི་པ་བ་ཡང་དྲུད་ཡོང་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གི་ཐོན་མུའི་ཞལ་ལུང་དུའང་བདག་སྒྲ་བཤད་སྐབས། པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལ་སྟོང་པ་། རྐང་པ། ལྔ་པ་བཅུ་པ་སོགས་ལ་པ་ཡེད་དང་། བཟང་བ་དཀར་བ་སོགས་ལ་བ་ཟླུམ་དང་། བཟང་པོ་དཀར་པོ་སྙིང་པོ་དང་པོ་སོགས་ལ་པ་ཡེད་ཐོབ་པ་ནི་རྟགས་མཚུངས་དང་བརྗོད་བདེའི་དབང་གིས་མི་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དཔེ་ཁུངས་དག་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བྲིས་ན་ལེགས་སོ། །[⑩]ཞེས་བཀོད་པ་སོགས་ལ་བལྟས་ན། སྔོན་བྱོན་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་མང་བོས་བདག་སྒྲ་བཤད་སྐབས་མིང་མཐའི་པ་བའང་དེར་སྦྱར་ནས་བཤད་པ། བཤད་པ་དེའང་ཟུར་ཙམ་ལས་རྒྱས་པར་བཤད་མེད་པས། མང་བོ་ཞིག་གི་སྣང་ངོར་བདག་སྒྲ་དང་མཐའི་པ་བའི་སྦྱོར་ཚུལ་གཅིག་པར་སེམས་ཏེ། བདག་སྒྲར་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་ན་མིང་མཐའི་པ་བའང་དེ་ལྟར་སྦྱོར་དགོས་པར་འདོད་ནས། བདག་སྒྲ་ལྟར་མིང་མཐའི་པ་བའང་གཅིག་གྱུར་མ་ཆགས་པར་འདི་ལྟར་རྙོག་དྲ་ཅན་དུ་གྱུར་སོང་བར་སེམས། བདག་སྒྲའི་པ་བ་ལ་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་བཅུ་དགུ་ནས་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་ཡོད་མོད། མིང་མཐའི་པ་བ་ལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཁས་པ་གང་ཡིན་ཡང་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་མེད་པར་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ། སྐབས་དེའི་མཁས་དབང་ཚོའི་གསུང་རྩོམ་དག་ལ་བལྟས་ན་ཤེས་ཐུབ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཐུབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས། དེང་སང་བོད་ཡིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་། ཞུ་ཆེན་པ། གཙོ་སྒྲིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དག་པ་མ་དག་པར་བཅོས་ནས། སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་དག་གི་མ་དཔེའི་ནང་གི་པ་ཡིག་ཕལ་ཆེར་བ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་སྟབས། ནང་དོན་འགའ་ཞིག་གོ་དཀའ་བར་གྱུར་ཏེ། དཔེ་རྙིང་ལ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་རིན་ཐང་ཉམས་གུད་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་ནི་བློ་ཕམ་པའི་གནས་ཤིག་རེད།[11]ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་རེད། དེ་བས་ང་ཚོ་ཕྱི་རབས་པའི་ཕྲག་ཏུ་ལྷག་ཡོད་པའི་འགན་ཁུར་ནི།བདག་སྒྲ་དང་མིང་མཐའི་པ་བ་གཉིས་ལ། སོ་སོར་དཔྱད་ནས་བསམ་ཞིབ་བརྡར་གཅོད་མང་བོ་བྱས་ནས། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་འདི་ཆ་ཇེ་ཚང་དང་ཚག་ཇེ་ཞིབ་ཏུ་བཏང་སྟེ། མིང་མཐའི་པ་བ་ལྟ་བུའི་གནད་དོན་དང་རྙོག་འཛིང་དག་བསལ་ཏེ་གཅིག་གྱུར་གཏོང་རྒྱུ་ནི་བྱོལ་དུ་མེད་པའི་འོས་འགན་དུ་སེམས་སོ། །
ལྔ་པ། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་མིང་མཐའི་པ་བ་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཡོད་ཚུལ་བཤད་པ།
བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་སྐབས། ག་ད་ན་བ་མ་ས་དང་ད་དྲག་ཅན་མཐར་པ་དང་པོ་སྦྱོར་བ་ལ་སྔོན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་རེ་འགའ་ན་ཡོད་པ་བཞིན་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་མེད་པར་དེ་ལྟར་སྦྱོར་གྱིན་ཡོད། གཙོ་བོ་རྗེས་འཇུག་ང་འ་ར་ལ་བཞི་པོ་དང་མཐའ་རྟེན་ཏེ་རྗེས་འཇུག་མེད་མཐར། སྔོན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་རེ་འགའ་ལྟར་ན་བ་ཡིག་སྦྱོར་མོད། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་རྗེས་འཇུག་ང་འ་ར་ལ་དང་མཐའ་རྟེན་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ན།བ་སྦྱོར་བའི་ངེས་པ་མེད་ལ། པ་མི་སྦྱོར་བའི་ངེས་པའང་མེད། རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་མ་ལྷུང་བའི་སྒོ་ནས་སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་དང་བོད་བྱིངས་ཀྱི་སྐད་ལ་གཞིགས་ཏེ་པ་བ་གཉིས་ཀ་སྦྱོར་གྱིན་ཡོད། དེས་ན་པ་བ་གཉིས་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་གྱིན་ཡོད་ཅེ་ན། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་རྗེས་འཇུག་ང་འ་ར་ལ་དང་མཐའ་རྟེན་མེད་པ་ཡིན་མིན་ཙམ་ལ་བལྟས་པའི་མི་ཆོག་པར། ད་དུང་དེའི་སྟེང་དུ་པ་བ་སྦྱར་ཡུལ་དེ། མིང་རྐྱང་དང་ལས་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེས་པ་བ་གང་སྦྱོར་འབྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ཡང་ཅིག་བཤད་ན། རྗེས་འཇུག་ང་འ་ར་ལ་གང་རུང་དང་ལྡན་པའམ་ཡང་ན་མཐའ་རྟེན་མེད་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག པ་བ་སྦྱོར་ཡུལ་དེ་ལས་ཚིག་ཡིན་ན་བ་སྦྱོར་ལ། མིང་རྐྱང་ཡིན་ན་པ་སྦྱོར། འོན་ཀྱང་། འདི་ལ་ཁྱབ་པ་ཡོད་པ་མ་རེད། དམིགས་བསལ་ཅན་རེ་ཟུང་མ་གཏོགས། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྐད་དུ་མང་ཆེ་བ་དེ་ལྟར་སྦྱོར་གྱིན་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་དམིགས་སུ་བསལ་བ་དེ། བསྟན་བཅོས་ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་གཅེས། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རེད།
དཔེར་ན། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་རྗེས་འཇུག་ང་ཡིག་ཡིན་ཡང་པ་དང་བ་གཉིས་ཀ་སྦྱོར་བཞིན་ཡོད། སྦྱོར་བ་དེའང་ལག་ཏུ་གང་ཡོང་དང་ངག་ཏུ་གང་བདེ་མིན་པར་གཞུང་ལུགས་རང་བཞིན་ཅན་གྱིས་སྦྱོར་བཞིན་ཡོད། གོང་དུ་དྲངས་མ་ཐག་པ་བཞིན། རྗེས་འཇུག་ང་འ་ར་ལ་གང་རུང་དང་ཡང་ན་མཐའ་རྟེན་མེད་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག པ་བ་སྦྱོར་ཡུལ་དེ་ལས་ཚིག་ཡིན་ན་བ་སྦྱོར་ལ། མིང་རྐྱང་ཡིན་ན་པ་སྦྱོར་གྱིན་ཡོད།
1. བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་ [ང་] རྗེས་འཇུག་ཅན་གྱི་མཐར་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ།
2. བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར [འ་] རྗེས་འཇུག་ཅན་གྱི་མཐར་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ།
3. བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་ [ར་] རྗེས་འཇུག་ཅན་གྱི་མཐར་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ།
4. བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་ [ལ་] རྗེས་འཇུག་ཅན་གྱི་མཐར་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ།
5. བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་མཐའ་རྟེན་མེད་མཐར་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ།
6. སྔོན་རྗེས་མིང་གསུམ་གཅིག་ཡིན་ཡང་གཙོ་བོ་མིང་རྐྱང་དང་ལས་ཚིག་ལ་བལྟས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ།
གཞན་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་རྗེས་འཇུག་ང་འ་ར་ལ་གང་རུང་དང་ལྡན་པའམ་ཡང་ན་མཐའ་རྟེན་མེད་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག པ་བ་སྦྱོར་ཡུལ་དེ་རྒྱན་ཚིག་ཡིན་ན་བ་སྦྱོར་ཡོད་པ། དཔེར་ན། རིང་བ། ཐུང་བ། ཆེ་བ། ཆུང་བ། ཉུང་བ། མང་བ། བཟང་བ། དགེ་བ། བདེ་བ། དམར་བ། དཀར་བ། དལ་བ། ཡང་བ། དཔའ་བ། གཙང་བ།
དེ་མིན་གོང་གི་འགྲོ་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་ཡང་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་བཀོད་པ།
དཔེར་ན། རྒྱན་ཚིག་ཡིན་ཡང་པ་ཡེད་སྦྱོར་ཡོད་པ།གསར་པ། རྙིང་པ། ལྟ་བུ།
མིང་ཚིག་ཡིན་ཡང་བ་ཟླུམ་སྦྱོར་ཡོད་པ། ལོ་ཙཱ་བ། ཟླ་བ། ཀ་བ། ཁ་བ། སོགས་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དམིགས་བསལ་ཅན་དུ་ཤེས་དགོས་སོ། །ང་ཚོས་འདི་ལྟར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་བཀོད་པའི་པ་བ་དག་བསྡུར་ཏེ་འདིར་ཐོན་དུས།མདོར་ན་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོས་ལག་ལེན་གྱི་སྟེང་ནས་འདི་ལྟར་མཛུབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་སྡོམ་ཚིག་བཞག་འདུག
ག་ད་ན་བ་མ་ས་དང་ད་དྲག་ཅན་མཐར། པ། (མིང་རྐྱང་དང་ལས་ཚིག་ལ་ཁྱད་མེད།) ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐར། ལས་ཚིག་དང་རྒྱན་ཚིག་མཐར། བ། མིང་རྐྱང་མཐར། པ།
སྡོམ།
ག་ད་ན་བ་མ་ས་དང་།།
ད་དྲག་ཅན་མཐར་པ་ཡེད་ཐོབ།།
ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐར།།
མིང་རྐྱང་པ་དང་ལས་རྒྱན་བ།།
དྲུག་པ། རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མིང་མཐའི་པ་བ་འདི་ལྟར་སྦྱོར་ན་ཡང་དག་ཡིན་ཚུལ་བཤད་པ།
གཅིག
མིང་མཐའི་པ་བ་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་མི་གྲངས་སྟེང་ནས་བལྟས་ན། ཉིས་སྟོང་ལོར་སྡོམ་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན། བོད་མི་རྒྱལ་ནང་དུ་5416021ཡོད་པ་རེད། དེའི་ནང་དུ་དབུས་སྐད་བཤད་མཁན་ཕལ་ཆེར་མི་ཁྲི་160ལྷག་དང་། ཁམས་སྐད་བཤད་མཁན་ཕལ་ཆེར་མི་ཁྲི་227ལྷག ཨམ་སྐད་བཤད་མཁན་ཕལ་ཆེར་མི་ཁྲི་121ལྷག་ཡོད་པ་རེད། [12]ཅེས་བཀོད་འདུག་པར་གཞིག་ན་མི་གྲངས་ཀྱི་ཆ་ནས་དབུས་གཙང་དང་ཁམས་པ་བསྡོམས་ན་མི་ཁྲི་387ལྷག་ཡོད་པས། བོད་མི་བརྒྱ་ཆའི་བདུན་ཅུའི་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལྟར་ཁོ་ཚོའི་སྐད་དུ་ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐར། མིང་རྐྱང་དང་ལས་ཚིག་ལ་བལྟས་ཏེ་པ་བ་སྦྱོར་གྱིན་ཡོད།
གཉིས།
མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམས་པས་ཀྱང་གསུང་རྩོམ་དག་ཏུ་འདི་ལྟར་ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐར། མིང་རྐྱང་པ་དང་ལས་ཚིག་བ་སྦྱར་ཡོད། དེ་བས་སྔོན་ཕྱོན་མཁས་དབང་རྣམ་པའི་གསུང་རྩོམ་དག་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་མི་སུས་བཀླགས་ཀྱང་གོ་བཞིན་ཡོད། དཔེ་བརྗོད་རེ་འགའ་དྲངས་ན། མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར།ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད། མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། བྱ་སྤྲེལ་གཏམ་རྒྱུད། དེབ་སྔོན། དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་བོའི་གསུང་འབུམ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་གསུང་འབུམ་སོགས་ཧ་ཅང་མང་ངོ་། །
གསུམ།
བོད་ལ་སྤྱི་སྐད་ཅིག་ཆགས་དགོས་ན་འདི་ལྟ་བུ་རྨང་གཞི་ཡིན་པས་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྤྱི་སྐད་ཅིག་ཆགས་ཆེད་དང་། སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམ་པའི་ཤུལ་ཏུ་བཞག་པའི་རིན་བྲལ་གྱི་གཙུག་ལག་རིག་གནས་དང་། ཕྱིས་འབྱུང་གི་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཁས་དབང་སུས་གསུང་རྩོམ་ཡིན་ཡང་གོ་བ་བདེ་ལེགས་ངང་ལོན་ཆེད་དང་། དཔེ་རྙིང་གི་རིན་ཐང་སོགས་མི་ཉམས་པར་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་ལ་དམིགས་ཏེ། ང་ཚོ་ཕྱི་རབས་པ་ཚོས་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམ་པའི་གསུང་ཚད་ལྡན་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་བོད་གངས་རིའི་ལྗོངས་འདི་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་དུ་སྒྲིལ་ཆེད། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལྟར་བྲིས་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བ་དང་ཡང་དག་པར་སེམས་སོ། །
1.མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གཅིག་མཐུན་ཡིན་པ། ག་ད་ན་བ་མ་ས་དང་ད་དྲག་ཅན་མཐར། →པ།
2.དབུས་ཁམས་གཉིས་མཐུན་པ། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐར། མིང་རྐྱང་།→པ། ལས་ཚིག་དང་རྒྱན་ཚིག →བ།
2.ཨ་མདོ། འ་ང་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐར། ཚང་མར།→བ།
མཇུག་བསྡུ་བ།
བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་མིང་མཐའ་པ་བ་ཅུང་གླེང་ཁུལ་བྱེད་དགོས་དོན། ང་ཚོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་གང་ཞིག་འབྲི་ཁུལ་བྱེད་སྐབས་དང་། དཔེ་ཆ་གང་རུང་རེ་ཞུ་དག་གཏོང་སྐབས་སོགས་གང་ཡིན་ཡང་། མིང་མཐའ་པ་བ་ནི་ནམ་ཡང་རྙོག་དྲ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། འདི་ལྷག་ཏུ་ཐ་སྙད་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་དག་ཆ་ཙམ་གྱི་རྙོག་དྲ་མིན་པར། མིང་མཐའི་པ་བ་ནི་ཧ་ཅང་བཀོལ་རྒྱ་ཆེ་བས་རྙོག་རྫོབ་ཆེ་བ། དེ་བས་ནམ་ཡང་འདི་ཕྱོགས་ལ་དོ་ཁུར་དང་བསམ་གཞིག་བྱས་པ་ཡིན། སྤྱིར་ང་ལ་མཚོན་ན་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་བཅུ་ཡར་མར་མཐར་ཆགས་སུ་ཐོབ་མྱོངས་མོད། འོན་ཀྱང་། དེ་ཙམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བཟུང་སྟེ་ཕྱོགས་ཞེན་དང་རང་ལྟ་མཁྲེགས་འཛིན་མ་བྱས་པར། བོད་སྤྱིའི་སྐད་གདངས་དང་སྔོན་བྱོན་གསུང་རྩོམ་ལ་གང་མཐུན་པ། གང་ལ་གནས་ལུགས་དང་རིགས་པ་ཡོད་ན་དེ་ཚད་ལྡན་དུ་འཛིན་ཁུལ་བྱས་པ་ཡིན། གནས་སྐབས་ངའི་རྨོངས་བློར་འདི་ལྟར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལྟར་སྦྱོར་ན་ལེགས་པར་སེམས་ཀྱིན་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱིས་སུ་འདི་ལས་ལྷག་པའི་ལུང་རིགས་དང་གནས་ལུགས་ལྡན་པའི་མིང་མཐའི་པ་བ་སྦྱོར་ཚུལ་གྱི་ལེགས་བཤད་གྱ་ནོམ་པ་འབྱུང་ན། དེར་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཀྱིས་དེང་ལེན་བྱེད་ངེས་ཡིན། དེ་མིན་ཐོན་མིའི་དགོངས་པ་དགྲོལ་བ་ལ་ཐོན་མི་གཉིས་པ་དང་ཁྱད་མ་མཆིས་པའི་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་གནམ་གྱིས་ས་བཀབ་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་ཁུལ་བྱེད་པ་ནི། སྲིད་བུ་མེ་ཁྱེར་ཀྱིས་ཉི་མའི་འོད་ལ་གཞལ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་།ནོར་འཁྲུལ་གྱི་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་སྨྲོས་མེད་ཡིན་པས།མ་ཤེས་པ་མཐོལ་ཞིང་འཆགས་པ་དང་། མགོན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་དང་གཟུར་གནས་མཁས་དབང་ཚོས་མཛུབ་སྟོན་དང་བསམ་ཚུལ་ལྷུག་བརྗོད་ཡོད་པར་རེ་སྐུལ་བྱས་པ་ལགས་སོ། །
ལུང་ཁུངས།
[①] དཔྱད་རྩོམ་འདི་ནི་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་ལས་གཞིའི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཡིན། ལས་གཞིའི་ཨང་རྟགས། Yxm2017061
[②] སྐུ་ཞབས་ཀྲང་དབྱི་སུན་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།⟪བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།⟫[M]མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1985ལོར་དཔར། ཤ3
[③] ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་བཀའ་བསྟན་དཔེ་བསྡུར་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། ⟪བསྟན་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ།⟫ [M] ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003ལོར་དཔར། དེབ་གྲངས115ཚན་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ།
[④] བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། ⟪དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་དང་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས།⟫[M]མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2003ལོར་དཔར། ཤ 204
[⑤] སྐུ་ཞབས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།⟪ཧྥ་རན་སིར་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་བོད་ཡིག་ཤོག་དྲིལ་གྱི་ཞིབ་གསར་དཀར་ཆག⟫[M]མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོར་དཔར། ཤ112
[⑥] དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁྲིན་ཆིན་དབྱིན་གྱིས་བརྩམས།⟪བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ།⟫[M]མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1984ལོར་དཔར། ཤ64
[⑦] སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་བརྩམས།⟪སི་ཏུའི་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་ཆེན།⟫[M] ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1957 ལོར་དཔར། ཤ 967
[⑧] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས།⟪བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།⟫[M]མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2005ལོར་དཔར། ཤ 57
[⑨] ⟪སུམ་ཅུ་པའི་སྙིང་པོ་ལེགས་བཤད་ལྗོན་དབང་གི་སློབ་དེབ།⟫[M]ཚ་སྤྲུལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་གིས་བརྩམས།1959མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།ཤོག་གྲངས་།84
[⑩] ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས།⟪ཐོན་མའི་ཞལ་ལུང་།⟫[M]ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2006 ལོར་དཔར། ཤ 201
[11] ཐུབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བརྩམས།⟪དེང་དུས་པ་བ་གཉིས་སྤྱོད་སྟངས་ནོར་བའི་དོན་སྐྱོན་སྐོར་བཤད་པ།⟫[Z]2016.9.20Bernagchen108 Zineསྟེང་བཀོད།
[12] ཅོ་ནེ་སངས་རྒྱས་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བརྩམས། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་སྐད་གཤིབ་བསྡུར་ལས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་གཏན་འབེབས་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།⟪བླ་སྲོག⟫[J]2008ལོའི་སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ལྔ་པ། ཤ 32