text:
ལྷ་ས།
གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་ས་ནི།ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པ་ལ། ད་ལྟའང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་གྲོང་ཁྱེར་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཡུལ་སྐོར་གྲོང་ཁྱེར་སྐད་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་། ད་ལྟ་གྲོང་ཁྱེར་འདིའི་སྤྱིའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི། སྤྱི་ལེ་ངོས་སྙོམས་50 ལྷག་ཙམ་དང་།མི་འབོར་ཁྲི་ 40 ལྷག་ཙམ།རྒྱ་མཚོའི་ངོས་མས་སྤྱི་ཁྲི 3650 ཙམ་གྱིས་མཐོ་བའི་ས་བབས་ཡིན་སྟབས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ས་བབས་ཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ཟེར། མ་ཟད་མིང་གཞན་ལ་ཉི་འོད་གྲོང་ཁྱེར་ཡང་ཟེར་། གནའ་གྲོང་ལྷ་ས་ནི་གཡུ་ལྟར་སྔོ་བའི་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུའི་འགྲམ་དུ་མཆིས། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་བ་དང་ས་ཁང་མ་འཇོག་པའི་ཚོང་པ་མང་པོ་ཞིག་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་བཞིན་གྲོང་ཁྱེར་འདིར་འདུས་ཤིང་། གནའ་གྲོང་ལྷ་ས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་གསར་བ་རྒྱས་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། སྒོར་མོ་མེ་འཁོར་བབས་ཚུགས་ནས་སྤྱི་ལེ་ 1165 ཙམ།སི་ཁྲོན་ཁྲིན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྤྱི་ལེ 2415 ཙམ་བཅས་སོ་སོ་ནས་ལམ་ཐག་དེ་ལྟ་བུ་ཕེབས་ན་གནའ་བོའི་གྲོང་ཁྱེར་འདིར་འབྱོར་གྱི་རེད།
ནང་དོན།
- ༡ ལྷ་ས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་ཚུལ་།
- ༢ ལོ་རྒྱུས།
- ༣ ཕྱོགས་བཞིའི་རི་བོ།
- ༤ Government and politics
- ༥ གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འཚོ་བ།
- ༦ ཁྲོམ་ལམ་
- ༧ འགྲིམ་འགྲུལ་ཡོ་བྱད་
- ༨ ས་འོག་རླངས་འཁོར་འཇོག་གནས།
- ༩ ནམ་ཟླ།
- ༡༠ གྲོང་ཁྱེར་ཁོང་གི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག།
- ༡༡ ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན།
- ༡༢ གཞུང་ལམ་དང་སྲང་ལམ།
- ༡༣ གླིང་ཕྲན་ཁག་གཉིས།
- ༡༤ ཞིང་ལས་ཐོན་འབབ།
- ༡༥ དུས་ཆེན།
- ༡༦ པར་རིས་བར་འཁྱམས།
- ༡༧ ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།
- ༡༨ དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།
- ༡༩ ད་དུང་གཟིགས།
- ༢༠ ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
ལྷ་ས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་ཚུལ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ཡང་སྐྱིད་ཤོད་དང་། ར་ས་དང་། ལྷ་ས། ལྷ་ལྡན། ཉི་འོད་གྲོང་ཁྱེར། ཡུལ་དབུས་ལྷ་ལྡན་སོགས་ནི་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ཡིན། ༡ དེ་དག་ལས་སྐྱིད་ཤོད་ནི། སྐྱི་ཞེས་པ་ནི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་རུས་མིང་ཞིག་ཡིན་ལ། རུས་རྒྱུད་དེས་དབང་བའི་ས་གནས་ཀྱི་མིང་ལའང་སྐྱི་ཞེས་ཟེར། རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དག་ཏུ་གདུང་རུས་སྐྱི་ཡི་སྐོར་གླེང་སྐབས། སྐྱི་རྒྱལ་པོའི་གཙུག་གཏོར་དང་། སྐྱི་ཆོས་ཀྱི་སེངྒེ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་ལྟ་བུ་སྐྱིའམ་ཀྱི་ཡི་མིང་ཅན་དུ་མ་ ཞིག་འབྱུང་བ་དང་། རུས་མིང་སྐྱི་ལས་ཐོགས་པའི་ས་ཆའི་མིང་བརྗོད་སྐབས་སྐྱི་ཤོད་དང་སྐྱི་ཆུ་སོགས་ བྱུང་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཡུལ་མིང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྤྱིའི་ཆར་དེང་སང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མངའ་ ཁུལ་ཏེ། ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཟེར། སྐྱིད་ཤོད་ཅེས་པ་ནི། སྔ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་མང་པོར་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་བྲིས་ཡོད་ལ། འབྲི་གུང་ནས་ཆུ་ཤུར་བར་གྱི་ས་གནས་དེར་ལྷ་ས་ཞེས་མིང་མ་ཐོགས་གོང་དུ་རུས་མིང་ སྐྱི་ཡིན་པའི་ཚོ་པ་རྣམས་གནས་སྡོད་བྱེད་སའི་ས་གནས་ཡིན་པས་སྐྱི་ཤོད་དང་། དེའི་རྒྱུད་དུ་འབབ་པའི་གཙང་པོ་ལ་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་འབོད་པར་གྲགས་ཤིང་། གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ནང་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་འབོད་པ་ཁུངས་བཙན་ཡང་ཡོངས་གྲགས་སུ་ སྐྱིད་ཆུ་ཞེས་འབྲི་སྲོལ་ཡོད། དེས་ན་ལྷ་སའི་གཙང་པོ་ལ་མིང་དངོས་སྐྱིད་ཆུ་དང་དེའི་འབབ་ཡུལ་གྱི་ལུང་པའི་མིང་ ལ་སྐྱིད་ཤོད་ཅེས་མིང་ཐོགས།
༢ ར་ས་ཞེས་པ་ནི་ལྟ་སའི་མིང་རྙིང་ཞིག་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མིང་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་ནི་མི་ལོ་༡༣༥༠ལྷག་ཙམ་གྱི་གོང་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་དུས་ སུ་གཙུག་ལག་ཁང་ཐོག་མར་བཞེངས་སྐབས། རྒྱ་བཟས་སྤོར་ཐང་གི་རྩིས་ལ་བརྟེན་ནས་ས་དཔྱད་བརྟགས་པ་ལྟར་ས་གནས་འོ་ཐང་གི་ མཚོ་བསུབ་སྐབས་མཚོའི་དཀྱིལ་དུ་རྡོའི་མཆོད་རྟེན་བརྩིགས་པའི་སྟེང་དུ་ཕྱོགས་ བཞི་མཚམས་བརྒྱད་དུ་གདུང་མ་བསྣོལ་མར་བཏང་བའི་ཐོག་ཏུ་ར་དཀར་མོ་ཞིག་ལ་ས་རྡོ་ བཀལ་ཏེ་མཚོ་བསུབས་པར་བརྟེན་མཚོ་བསུབས་ཤུལ་གྱི་སྐམ་ས་དེར་ར་ས་ཞེས་མིང་ཐོག་ མར་ཐོགས་པ་དང་། མཚོ་བསུབས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་རྗེས་ཐོག་མའི་མཚན་ལའང་ར་ས་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་གསོལ། དེ་རྗེས་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་ལྟེ་བར་བྱས་ནས་ཆགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མིང་ལའང་ར་ ས་ཞེས་རིམ་བཞིན་ཐོགས་པར་མངོན་ལ། ར་དཀར་མོ་དེ་ལྷི་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ཕ་རོལ་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ངོས་སུ་ཤེལ་དཀར་བྲག་ཁུང་ ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་བྱུང་སྟབས་ཡུལ་མིང་དུ་ར་མ་སྒང་ཞེས་ཐོགས་པ་ལྟར་ད་ལྟའང་ དེ་ལྟར་འབོད་བཞིན་ཡོད། སངས་རྒྱས་དངོས་ཀྱིས་རབ་གནས་མཛད་པའི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དང་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་རྣམ་གཉིས་གནས་འདིར་བཞུགས་པས་ལྷ་ས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས་ཞེས་གསུངས་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད།
ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ཡང་སྤོར་ཐང་རྩིས་ལ་བོད་ཀྱི་ས་དབྱིབས་དེ་སྲིན་མོ་གན་རྐྱལ་དུ་བསྡད་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ལས་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་སྐབས་བར་ཆད་དང་དཀའ་བ་དུ་མ་ཕྲད། དེ་དག་གནོན་ཆེད་མཐའ་འདུལ་དུ་ལྷ་ཁང་བཅུ་གཉིས་བཞེངས། དེའི་ནང་ནས་མཐའ་འདུལ་ལྷ་ཁང་ཆེ་བ་བཞི་ཡོད་པ་སྟེ། སྲིན་མོའི་དཔུང་པ་གཡས་པ་གནོན་ཆེད་དབུ་རུ་ཀ་ཚལ་མི་འགྱུར་ལྷ་ཁང་དང་། སྲིན་མོའི་དཔུང་བ་གཡོན་མ་གནོན་ཆེད་གཡོན་རུ་ཁྲ་འབྲུག་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་སྙོམས་ལྷ་ཁང་བཞེངས། སྲིན་མོའི་དཔྱི་མགོ་གཡས་པ་གནོན་ཆེད་གཡས་རུ་གཙང་འགྲམ་བྱང་ཆུབ་དགེ་གནས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་བཞེངས། སྲིན་མོའི་དཔྱི་མགོ་གཡོན་མ་གནོན་ཆེད་རུ་ལག་གྲོམ་པ་རྒྱང་དྲི་མེད་རྣམ་དག་གི་ལྷ་ཁང་བཞེངས། ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་སྲིན་མོའི་སྙིང་དབུས་སུ་གནས། ལྷ་སའི་ཕྱོགས་བཞིར་མཐའ་འདུལ་དུ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཏེ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་། འཇམ་དཔལ་དབྱངས། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་གཙོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟེན་མང་པོ་བཞེངས།
ཕྱོགས་བཞིའི་རི་བོ།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལྷ་སའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་རི་བོའི་ངོས་སུ་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་རི་མོ་གསལ་བར་ཡོད་པའི་ནང་ཚན་ནུབ་ཏུ་གཉྫིའི་སྟེང་དུ་དུང་ཕོར་བཞག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་དེ་སྟག་བྲག་རི་ཁྲོད་གནས་ཡུལ་བྲང་ཕུའི་བྱང་ངོས་རི་སྟེང་དུ་ཡོད་པ་དང་།བྲང་ཕུའི་བྲག་ལ་འཁོར་ལོ་ཞེས་གསལ་བ་ཡང་གོང་གསལ་དུང་གི་རི་མོ་ཡོད་པའི་ནུབ་ངོས་ཀྱི་བྲག་ལྡེབས་སུ་ཁ་ཤར་ལ་བལྟས་ནས་ཡོད་པ་དང་།གདོང་དཀར་གྲི་བྲག་ལ་པད་མ་ཞེས་པ་དེ་གདོང་དཀར་གྲོང་ཚོའི་རྒྱབ་ཀྱི་རིའི་ལྡེབས་སུ་ཡོད།ཡུག་པའི་རི་ལ་དཔལ་བེའུ་ཞེས་པ་ནི་ར་མ་སྒང་གི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་རི་ངོས་སུ་གསལ་བ་བཅས་དང་།གཞན་ཡང་ནུབ་ཤུན་གྱི་བྲག་ལ་བདུད་ནག་པོ་བྱ་ར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་གདོང་དཀར་གྱི་བྲག་ཟང་ཟིང་དེ་ཡིན་ཟེར་སྲོལ་ཡོད།ལྷོ་ནུབ་ཏུ་སྡིག་པ་ཟན་ལ་རུབ་པ་འདྲ་བ་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ར་མ་སྒང་གི་ནུབ་ངོས་སུ་ཡོད།
གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཡུལ་གྱི་དགེ་མཚན་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་གཙང་ཆུ་གཡས་སུ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུགས་པ་དང་། ཤར་ན་ཇོ་མོ་ཟེ་ཟེ། བྱང་ཤར་དུ་སྨིན་དྲུག་རྫ་རི། ཤར་ལྷོར་ཆོས་རྒྱལ་བླ་རིའམ་བུམ་པ་རི། ནུབ་བྱང་དུ་དགེ་འཕེལ་རི་སོགས་ཀྱིས་བསྐོར་ཡོད།
Government and politics[རྩོམ་སྒྲིག]
Template:Main Administratively speaking, Lhasa is a prefecture-level city that consists of one district and seven counties. Chengguan District is the main urban area of Lhasa. The mayor and vice-mayor of Lhasa are Doje Cezhug and Jigme Namgyal, respectively.
གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འཚོ་བ།[རྩོམ་སྒྲིག]
དྲ་ཐོག་ནས་བསམ་ཤོག་འཕངས་པ་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གིས་གྲོང་ཁྱེར་བྲེལ་བ་ཆེ་ཤོས་ ༡༢ དང་སྒྱིད་ལུག་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ལ་དྲ་རྒྱའི་སྟེང་ནས་བསམ་ཤོག་བསྡུས་པ་ལྟར་ན། ལྷ་ས་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་གི་གྲོང་ཁྱེར་སྒྱིད་ལུག་ཨང་གཉིས་པ་དེ་རེད་ཟེར། ཡིན་ཡང་ལྷ་སར་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་དང་ཡུལ་སྐོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྱིག་ལུག་ཅེས་པའི་ཚིག་འདི་ནི་འོས་འཚམ་མིན་པར་འདོད་ལ། ཞིང་ཆེན་གཞན་དང་བསྡུར་ན་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཏུ་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་མི་འདུག་ཟེར་ལ། དེ་བས་སྒྱིག་ལུག་གི་ཚབ་ཏུ་ལྷོད་གཡེང་དང་སྣང་མེད་ལྟ་བུ་ཞིག་སྤྱད་ན་འོས་པར་ བརྗོད། ལྷ་སའི་བོད་མིའི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཁའ་དབུགས་དེས་མི་རྣམས་ལ་ལས་ཀ་ནི་ཕྱི་དངོས་པོའི་དོན་དག་ཅིག་ཡིན་པར་ཚོར་དུ་འཇུག་ལ། མི་མང་པོ་ཞིག་ལྷ་ས་ནས་ཕྱིར་སོ་སོའི་ཕ་ཡུལ་དུ་ལོག་རྗེས་ལས་ཀ་དོར་གི་ཡོད། མ་ཟད་གཟའ་མཇུག་ལ་ཇ་ཁང་ཚང་མའི་ནང་ཇ་འཐུང་མཁན་གྱིས་ཁེངས་བསྡད་ཡོད་ལ། སྲང་ལམ་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཁམས་ཞི་འཇམ་ཞིག་གི་ནང་ཡོད།
ཁྲོམ་ལམ་[རྩོམ་སྒྲིག]
སྐོར་ལམ་གཡས་གཡོན་གྱི་ཚོང་ཁྲོམ་ནི་བོད་ཁུལ་དུ་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཚོང་དོན་གཉེར་སའི་ལྟེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། དེའི་ནང་གི་ཚོང་པ་མང་དག་ཅིག་ནི་ཁམས་པའི་ཚོང་དཔོན་ཡིན་ཞིང་གཞན་དག་ནི་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ། ཀན་སུའུ་དང་སི་ཁྲོན་སོགས་ཀྱི་ཚོང་པ་ཡིན་པ་རེད། ལྷ་སའི་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་དུ། ། བསྐོར་བ་ལན་གསུམ་རྒྱག་དུས། ། འཛམ་བུ་གླིང་དུ་བསྐོར་བའི། ། སྣང་བ་ཡིད་ལ་ཤར་བྱུང་། ། ཞེས་པའི་གླུ་ཚིག་བཞིན་ལྷ་སའི་བར་སྐོར་ཁྲོམ་ལམ་དུ་རྒྱ་གར་དང་། འབྲུག་པ། རྒྱ་ནག གཞན་ཡང་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཚོང་རྫས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་།
འགྲིམ་འགྲུལ་ཡོ་བྱད་[རྩོམ་སྒྲིག]
བདལ་གཏོང་རླངས་འཁོར་དང་།རྒྱལ་གཉེར་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར།གླ་བྱེད་རླངས་འཁོར།འཁོར་ལོ་གསུམ་ལྡན་རྐང་འཁོར།རྐང་འཁོར་སོགས་ཡོད་ལ་གཞན་ཡང་གནས་སྐོར་ཀུང་སིའི་ཚོང་དོན་རླངས་འཁོར་ཡང་གླས་ཆོག
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་རྒྱལ་གཉེར་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་གྱི་བདལ་གླ་སྒོར་མོ1ཡིན་པ་དང་།སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་བསྡད་ཚེ་ངེས་པར་དུ་འབབ་ཚུགས་ཡོད་སར་བབ་དགོས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་གླ་བྱེད་རླངས་འཁོར་གང་དུ་ཡོད་ཀྱང་དེར་བཀག་ཆོག་ཅིང་ལྷ་ས་ས་ཁུལ་གྱི་གླ་བྱེད་རླངས་འཁོར་གྱི་བདལ་གླ་སྤྱིར་སྒོར་མོ་10ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་ཐག་རིང་བའི་སར་བསྐྱོད་དགོས་ཚེ་ཆུ་ཚོད་བཀག་སྟེ་སྒོར་བཅུ་ལྷག་ཙམ་དང་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད།ལྷ་སའི་འཁོར་ལོ་གསུམ་ལྡན་རྐང་འཁོར་གྱི་གླས་གླ་སྒྲིག་ཆོག་ཅིང་སྤྱིར་ཉིན་པར་ལམ་ཐག་རིང་ཐུང་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོར་3ནས་8བར་ཡིན་པ་དང་།མཚན་མོ་སྒོར་མོ་1ནས་2བར་མཐོ་བ་ཡོད། མགྲོན་ཁང་དང་འགྲུལ་བཞུད་ཁང་མང་པོ་ཞིག་ལ་རྐང་འཁོར་གླས་ཆོག་པ་དང་། གླས་གླ་ཉིན་རེར་སྒོར་20ནས་30བར་ཡིན།
ས་འོག་རླངས་འཁོར་འཇོག་གནས།[རྩོམ་སྒྲིག]
གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རླངས་འཁོར་སྤྱི་གྲངས་མགྱོགས་མྱུར་ངང་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས་། རླངས་འཁོར་འཇོག་དཀའ་བའི་གནད་དོན་གྱིས་གྲོང་མི་རྣམས་དཀའ་ཚེགས་ལ་གཏད་ཡོད། ནང་སྒོས་པེ་ཅིང་དཀྱིལ་ལམ་གྲོང་མཁར་རྙིང་པའི་ཁུལ་དུ་འཁོར་འཇོག་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེན་ཡིན། བར་སྐོར་ཚོང་རའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ས་འོག་འཁོར་འཇོག་གནས༦༠༠ལྷག་བཙུགས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་གྲུབ་རྗེས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་པེ་ཅིང་དཀྱིལ་ལམ་དང་གྲོང་མཁར་རྙིང་བའི་འཁོར་འཇོག་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཞི་ལྷོད་དུ་གཏོང་ཡོད། ཚེ་སྨོན་གླིང་དུས་རབས་ཐང་ཆེན་ས་འོག་རླངས་འཁོར་འཇོག་གནས་སོགས་འཛུགས་ཡོད།
ནམ་ཟླ།[རྩོམ་སྒྲིག]
ནམ་ཟླ་དུས་བཞིར་ཉི་འོད་འཕྲོ་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། ལོ་འཁོར་གཅིག་ནང་ཉི་འོད་འཕྲོད་ཚད་ཆུ་ཚོད་༣༠༠༠ཙམ་ཟིན་གྱི་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ས་ནང་བབ་ཀྱི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲི་༣༦༥༠ཙམ་ཟིན་ཡོད་པ་དང་མཁའ་རླུང་ཤིན་ཏུ་གཙང་བ་མ་ཟད། དབྱར་དུས་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་སྙོམ་པ། ལོ་རེའི་ཧོར་ཟླ་༧,༨,༩གསུམ་གྱི་ནང་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་ཆ་སྙོམས་ལྟར་ན་ཧའོ་རྨིད་༤༥༠ཙམ་དང་། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ནི་དྲོད་ཚད་ཨང་གྲངས་༨ཡས་མས་ཡིན། དབྱར་དཀྱིལ་དྲོད་ཚད་མཐོ་ཤོས་ལ་དྲོད་ཚད་ཨང་གྲངས་༢༩ཙམ་ཡོད།
གྲོང་ཁྱེར་ཁོང་གི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོང་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་ཐོ་འགོད་ཁྲོད་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཨར་གཞས་སོགས་རྣམ་གྲངས་༡༠མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ནང་ཚུད་ཡོད་པ་རེད། ད་ཆ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྣམ་གྲངས་༧༦ཙམ་ཟིན་གྱི་ཡོད་པ་དང་དེའི་ཁྲོད་ལྷ་སའི་ཞོ་སྟོན་དང་། སྐྱུ་མོ་ལུང་ལྷ་མོ་ཚོགས་པ། ལྷ་སའི་ནང་མ། བོད་རིགས་ཀྱི་གཏེར་ལས་བཟོས་པའི་རྒྱུ་ཆའི་བཟོ་རྩལ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྣམ་གྲངས་ཁག་༢༠དང་། ལྷ་སའི་སྟོད་གཞས་དང་། ཨར་གཞས། འབྲི་གུང་གི་བོད་ལུགས་སྨན་གཞུང་སོགས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་༣༡ གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་༢༥སོགས་ཡོད་པ་རེད། དེ་མིན་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་༦༦ཡོད་པའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་༡༢དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་༢༡ གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་༣༣བཅས་ཡོད་པ་རེད།
ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན།[རྩོམ་སྒྲིག]
འུ་སྡོད་སྦུག་ཞེས་པ་སྔར་འུ་ལག་སྡོད་སའི་སྦུག གསོ་ར་སྦུག་ཞེས་པ་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྐབས་གསོལ་རྫོ་ར་བ། ཀླུ་སྒུག་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེ་ཀླུ་ཡུལ་དུ་གདན་ཞུར་སྒུག་བསྡད་ཡོད་པ། གཏུགས་ར་སྦུག་ཞེས་པ་གྱོད་གཞི་ཞུ་གཏུགས་བྱེད་སའི་སྦུག ལྷ་སར་ད་དུང་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་གནའ་ཤུལ་ཞི་ཁྲོ་ལྷ་ཁང་། སྙུང་གནས་ལྷ་ཁང་། ཚེས་བཅུ་ལྷ་ཁང་། མ་ཎི་ལྷ་ཁང་། དར་པོ་གླིང་། བདེ་ཆེན་རབ་བརྟན་འབྲངས་རྒྱས་ཤག རག་ཁ་ཤག སྣེའུ་ཤག་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཁང་པ་མང་དག་ཅིག་དང་། སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་སེར་སྐྱ་དཔོན་རིགས་ཀྱི་གཟིམ་ཤག་དང་། བླ་བྲང་། གཞུང་ཁང་། གྲོང་མིའི་སྡོད་ཁང་སོགས་མང་པོ་ཡོད། ཡབ་གཞིས་བསམ་གྲུབ་ཕོ་བྲང་། ཡབ་གཞིས་ཕུན་ཁང་། ཡབ་གཞིས་ལྷ་ཀླུ། ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན། ཡབ་གཞིས་སྟག་འཚེར་སོགས་ཡོད་པ་རྣམས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རིམ་བྱོན་གྱི་ཡབ་ཡུམ་བཞུགས་ཡུལ་ཡིན་པས་ཡབ་གཞིས་ཞེས་གྲགས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ན་གོ་བ་ཁང་སེར་བཅས་པའི་ཁང་པར་ཀ་རག་སེར་པོ་གསོ་བ་དམིགས་བསལ་ ཅན་འགའ་ཡོད་པར་དེ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་ཚང་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཕྱི་ཚུལ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་མ་སྐྱེས་ཨ་མ་དང་མཉམ་དུ་བཞུགས་ཁང་རེད་ཅེས་བརྗོད་སྲོལ་ འདུག ཡིན་ནའང་དོན་དམ་པར་ཨེ་འདྲ་མིན་པར་གྲགས། ད་ལྟ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ལོ་རྒྱུས་སུ་བྲིས་མེད་པའི་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་བླ་བྲང་དང་། གཟིམ་ཤག འབྱོར་པ་ཅན་གྱི་ཁང་ཁྱིམ་ཁག་ཅིག་བསྡད་ཡོད་པ་སྟེ། བར་སྐོར་ནང་དུ་གཟིམ་ཤག་ཐོན་པ་དང་། བར་སྐོར་ལྷ་ངོས་སུ་སྤོམ་མདའ་ཚང་། བསམ་གྲུབ་ཕོ་བྲང་། གླིང་ཚང་བླ་བྲང་། གཟིམ་ཤག་བཤད་སྒྲ། ཁྲི་བྱང་བླ་བྲང་སོགས་དང་། བར་སྐོར་བྱང་ངོས་སུ་ཡབ་གཞིས་ཕུན་ཁང་དང་། ཡབ་གཞིས་སྟག་འཚེར། ལྷ་ཀླུ་དགའ་ཚལ་སོགས་ཀྱི་ཁང་པ་མ་ཚང་བསྡད་ཡོད། ཡབ་གཞིས་མང་ཆེ་བ་ཁང་རུལ་དུ་གྱུར་ནས་གྲོང་མི་སྡོད་ལོས་མི་བཟོད་པར་སྔར་གྱི་ རྨང་གཞིའི་སྟེང་གསར་རྒྱག་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་ཡོད།
གཞུང་ལམ་དང་སྲང་ལམ།[རྩོམ་སྒྲིག]
- པེ་ཅིང་གཞུངལམ་
- ཅང་སུའུ་གཞུང་ལམ།
དེང་སྐབས། ཅང་སུའུ་གཞུང་ལམ་ཐོག་གི་གྲུབ་ཆ་ནི་ཀྲུང་གོའི་གྲོང་ཁྱེར་གཞན་དག་གི་གྲུབ་ཆ་དག་དང་འདྲ་མཚུངས་ཡོད་སྟེ། སྲིད་གཞུང་གི་ཁང་བརྩེགས། འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། སློབ་གྲྭ། སྨན་ཁང་། གསར་འགྱུར་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་། བཟོ་གྲྭ། མགྲོན་ཁང་། ཟ་ཁང་བཅས་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་ངང་བསྡད་ཡོད། ད་དུང་དམག་མིའི་སློབ་གླིང་དང་ཏང་ཨུད་གྲོས་ཚོགས་ལས་ཁུངས།སོངས་ཀྱང་ཡོད། གཞུང་ལམ་དེའི་མིང་འདོགས་ལ་ “གློད་ཀླད་སྲང་ལམ”་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད།
- བདེ་སྐྱིད་གཞུང་ལམ།
- བཅིངས་འགྲོལ་གཞུང་ལམ་།
- སེ་ར་གཞུང་ལམ་།
- གླིང་སྐོར་གཞུང་ལམ་།
- འདྭམ་ར་གཞུང་ལམ་།
- ཉང་བྲན་གཞུང་ལམ་།
- དྭོགས་སྡེ་གཞུང་ལམ་།
- ནན་ཅིང་གཞུང་ལམ་།
- ཀླུ་ལྡིངས་གཞུང་ལམ་།
- བརྒྱད་གཅིག་གཞུང་ལམ་།
- དུས་རབས་ལམ་ཆེན།
- རྡོ་སེངྒེ་སྲང་ལམ་།
- གཡུ་ཐོག་སྲང་ལམ།
- བར་སྐོར་སྲང་ལམ།
- ཚེ་སྨོན་གླིང་སྲང་ལམ།
གླིང་ཕྲན་ཁག་གཉིས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཉི་མའི་གླིང་ཕྲན།
དེའི་སྔོན་ཉི་མའི་གླིང་ཕྲན་ལ་ལྕིང་མའི་གླིང་ག་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་རུ་ལྗོན་ཤིང་སྣ་ཚོགས་དང་ཆུ་འགྲམ་གྱི་བྱེ་ཐང་། འཇམ་ཐིང་ཐིང་ངང་བཞུར་བཞིན་པའི་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུ་བཅས་ཡོད་རེད། ཟམ་པ་ཆུང་ཆུང་དེའི་མགོ་མཇུག་གཉིས་ཀར་བོད་ཀྱི་རླུང་རྟས་བརྒྱན་ཡོད། ས་གནས་མི་དམངས་ཀྱིས་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་ས་ཆ་དེར་རྐུན་མ་གླིང་ག་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་ ཡོད། དེ་ནི་རྐུན་མ་དག་སྦས་སྐུང་བྱེད་ས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༤་ལོར་ལྷ་སར་གནས་སྡོད་རྒྱའི་རི་མོ་བ་ཆེས་གྲགས་ཅན་ཞིག་གི་ངོ་ སྤྲོད་རྒྱབ་གཉེར་འོག་ཨོའོ་མིན་ནས་ཡིན་པའི་རྒྱ་སྐྱེད་པ་ཞིག་དང་ལྷ་སའི་སྲིད་ གཞུང་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་བདག་མེད་ཡུལ་ལྗོངས་དེ་རྒྱན་རྩེད་ཁང་ཞིག་ལ་བསྒྱུར་ པ་རེད། དེ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་འབྱོར་ལྡན་མི་སྣ་ཞིག་གིས་དེ་ཚུར་བླངས་ཏེ་དེའི་ཚབ་ལ་ཀྲུང་ ཧེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོང་རྡལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་རེད། ཉི་མའི་གླིང་ཕྲན་ལ་ཡུལ་ལུང་འདྲ་མིན་གྱི་ཟས་རིགས་ཀྱི་བྲོ་བ་ལྡན་པའི་ཟ་ཁང་མང་ པོ་འདུག བོད་ཀྱི་འབྲོག་ཁྱི་བཙོང་སའི་ཚོང་ཁང་ཡང་ཡོད། ལྷ་ས་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དང་ལྷ་སའི་སྲིད་གཞུང་གི་གྲོལ་རྡལ་ལས་ཁུངས་སོགས་ཡོད།
ལྷ་ཞབས་གླིང་ཕྲན།
ཞིང་ལས་ཐོན་འབབ།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྔོ་ཚལ་ལས་རིགས་ཀྱིས་ཚོང་རར་ཁ་ཕྱོགས་ནས་རོང་འབྲོག་པའི་ཡོང་སྒོ་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་བ་དེ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་ནས། ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་བཟང་ཆ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཏེ། དུས་ཚིགས་ལས་ལྡོག་པའི་སྔོ་ཚལ་དང་སྟོན་དཔྱིད་བར་གྱི་སྔོ་ཚལ་འདེབས་པར་ཤུགས་བསྣན་པས། ལྷ་སའི་སྔོ་ཚལ་ལས་རིགས་རིམ་བཞིན་ས་ཁུལ་ཅན་དང་། ཐོན་ལས་ཅན། ཁྱབ་ཁོངས་ཅན། དེང་རབས་ཅན་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གོང་འཕེལ་བྱུང་སྟེ། ཞིང་ལས་ལ་ཁེ་ཕན་ཐོབ་པ་དང་། ཞིང་བའི་ཡོང་སྒོ་འཕར་བ་མངོན་འགྱུར་བྱས། འཆར་གཞི་ལྟར་ན། 2015ལོར་བསླེབ་དུས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྔོ་ཚལ་འདེབས་འཛུགས་གཞི་ཁྱོན་མུའུ་ཁྲི8.52ལ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་ཐོན་ཚད་ཏུན་ཁྲི35ལ་བསླེབ་ངེས།
དུས་ཆེན།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཞོ་སྟོན་དུས་ཆེན་
ཧོར་ཟླ་བདུན་པའི་ནང་སྔར་སྲོལ་དུས་སྟོན་འབྲས་སྤུངས་ཞོ་སྟོན་ཡིན་པ་དང། ཉིན་དེའི་ཞོགས་ཕར་འབྲས་སྤུངས་དགོན་དང། སེ་ར་དགོན་གཉིས་སུ་གུ་གེ་ཞལ་ཐང་འགྲེམ་སྤེལ་བྱེད། དེ་རྗེས་ཉིན་བདུན་རིང་ནོར་བུ་གླིང་ག་དང་། རྫོང་རྒྱབ་ཀླུ་ཁང་སོགས་སུ་ལྷ་མོ་འཁྲབ་པ་དང་། གཞན་ཡང་དུས་དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ནས་ཕེབས་པའི་ཡུལ་འཁོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་དང་། གནས་མཇལ་བ། འཚོང་གཉེར་བ།རིག་གནས་སློབ་གསོའི་ལས་གཉེར་བ་སོགས་ཕྱོགས་མང་པོའི་མཐུན་གྲོགས་མཉམ་འཛོམས་ཐོག་དགའ་སྤྲོའི་ངང་ནས་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡི་འབྱུང་འགྱུར་བྱ་གཞག་གང་དང་གང་གི་ཐད་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེས་ཀྱིས་ལག་སྦྲེལ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་མཐུན་ལམ་འཛུགས་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་ཤོས་ཤིག་ཡིན།
དཔལ་ལྷའི་དུས་ཆེན་
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ། ལྷ་ས་དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད།། ཞོལ་པ་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད།།ཅེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། དེའི་དོན་ནི། དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་ཀྱི་ཉིན་དེར། ལྷ་སའི་གཡས་གཡོན་དུ་བཞུགས་མཁན་གྱི་གྲོང་མི་དང་སྤུན་མཆེད་རྣམས། ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཆོད་མཇལ་ཞུ་བ་དང་དཔལ་ལྷ་མོ་མཇལ་དུ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། སྐབས་དེར་ལྷ་ས་བ་ཚོས་ཞོལ་བ་རྣམས་སྐུ་མགྲོན་དུ་ཞུ་ནས་གསོལ་ཚིགས་འདེགས་སྲོལ་ཡོད། དབུས་ཁུལ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ལྷ་སའི་གཡས་གཡོན་གྱི་བོད་མི་ཚོར་མཚོན་ན། དཔལ་ལྷ་རི་རབ་ཀྱི་དུས་ཆེན་འདི་ནི་ཆེས་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་དུས་ཆེན་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན།
དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་ཀྱི་དུས་ཆེན་དངོས་གཞི་དེ་ནི། ལོ་རེའི་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་ཡིན་ཞིང༌། ཉིན་དེར། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་སྲུང་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོར་ལྷ་གསོལ་ཞུ་བའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད།
ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ།
སྔོན་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྟོན་པ་བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་དུས་སྟོན་མཛད་པར་དྲན་གསོ་ཞུ་ཕྱིར་བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བསྟན་ཉིན་མོར་བྱེད་པའི་དཔལ་མགོན་དམ་པ་ྋཤར་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པ་མཆོག་གི་མཛད་ཆེན་བཞིར་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་འདི་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༡༤༠༩ ལོར་གསར་འཛུགས་མཛད། དེ་ནས་བཟུང་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱིས་གཙོས་དགེ་འདུན་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་ལོ་ལྟར་ བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་འགོ་ནས་ཉིན་ཉེར་གཅིག་རིང་སྨོན་ལམ་གསུང་འདོན་གྱིས་མཚོན་ ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་པ་སྣ་མང་སྤེལ་ཏེ་གངས་ཅན་རི་བོའི་ཁྲོད་དུ་ཕན་བདེའི་གཞི་མ་ རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་འཇོག་གནང་མཛད། དེ་ རྗེས་ཕྱི་ལོ ༡༤༩༨ ནས་ ༡༥༡༨ བར་མི་ལོ་ཉི་ཤུ་རིང་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་བཀའ་བརྒྱུད་པ་དང་ས་སྐྱ་བ་སོགས་ ལས་སེ་འབྲས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཞུགས་མི་ཆོག་པའི་གནས་སྟངས་བྱུང་ཞིང།། ཕྱི་ལོ་ ༡༥༡༨ ལོར་ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་ངག་དབང་གྲགས་པས་སྲིད་དབང་བཟུང་པ་ནས་སྔར་ལྟར་ཆོ་འཕྲུལ་ སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དེ་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱིས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་ཡོད།
ཕྱི་ ལོ་ ༡༦༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དབང་བདག་གིར་བཞེས་པ་ནས་ལོ་རེར་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་སྔར་སྲོལ་ཉམས་མེད་ཐོག་དུས་སྟོན་གྱི་ཆེ་བ་འདེགས་ཆེད་ སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་སྣ་མང་ཞིག་ཀྱང་སྐབས་བསྟུན་གསར་འཛུགས་གནང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་མང་ཇ་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་དང།། སྨོན་ལམ་གྱི་འདུས་ཚོགས་དངོས་གཞིར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་ཚོགས་མགོན་དུ་ཕེབས་ ཏེ་སྲས་བཅས་རྒྱལ་བའི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་དང་འབྲེལ། མཆོད་བསྟོད་སྨོན་གསུམ་གྱི་རིམ་པ་ཁག་མཛད། ཞོགས་པ་གསུང་རར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པའི་གསུང་ཆོས་ དང།། དེ་རྗེས་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་དམ་འཇོག་པ་ནས་ཚད་མ་ལས་འཕྲོས་པའི་བརྒལ་བརྟག་གི་ གསུང་ལན་གནང་རྒྱུ་དང༌། གུང་ཚིགས་གྲོལ་བསྟུན་དབུ་ཕར། དགོང་ཇ་གྲོལ་མཚམས་འདུལ་མཛོད་བཅས་ཀྱི་དམ་འཇོག་མཛད་རྒྱུ་དང།། སྐབས་སོ་སོར་གདན་ས་གསུམ་གྱིས་གཙོས་མཁས་མང་ཡོན་ཏན་བྱེ་བས་མངོན་པར་འཕགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་བརྒལ་བརྟག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ལམ་ནས་རྩོད་པའི་གྲགས་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ ལོ་འགེངས་པ་མཛད།
པར་རིས་བར་འཁྱམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
-
ཟངས་གཡག.JPG
-
ལྷ་སའི་རླུང་འཕྲིན་གྱི་གནམ་སྐུད།.JPG
རླུང་འཕྲིན་གྱི་གནམ་སྐུད།
-
བྲག་ལྷ་ཀླུ་སྦུག.JPG
-
ཞོག་ཁོག་མོག་མོག.JPG
ཞོག་ཁོག་མོག་མོག
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།[རྩོམ་སྒྲིག]
དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚངས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་བྱང་དང་མཛད་པ་པོ་སུ་ཡིན་གྱི་སྐོར། ལག་བྲིས་ཀྱི་རིགས་དང་དཔེ་ཆའི་དཔར་བསྐྲུན་གྱི་དུས་ཚོད་སོགས་གསལ་བོར་བཀོད་ ཡོད།
- [1]《斯大林全集》第十一卷 作者: 斯大林 出版社:北京人民出版社 1985年
- [2]《དེབ་ཐེར་མེས་པོའི་ཞལ་ལུང》མཛད་པ་པོ། ཤིང་བཟའ་སྐལ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན། རྨ་ལྷོ་སོག་རྫོང་གི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ། (ཟུར་ལྟའི་མ་ཡིག་དེབ་རྙིང་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་པས་དཔྱད་དགོས་རྒྱུ་འདུག)
- [3]《中国历史》编者:人民教育出版社历史室 出版社:人民教育出版社 2007年
- [4]《原始文化》神话,哲学,宗教,语言,艺术和习俗发展之研究 作者:爱德华•泰勒(1832-1917)英国人类学家 译者:连树声 出版社:广西师范大学出版社 2006年.
- [5]《古代社会》作者:路易斯•亨利•摩尔根(1818-1891)美国著名人类学家 历史学家 出版社:江苏教育出版社
- [6]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》ཆོས་འབྱུང་ཆེན་མོ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ལྡེའུ་ཇོ་སྲས་ ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ།
- [7]《མ་ནྀ་བཀའ་འབུམ》མཛད་པ་པོ། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ། གཏེར་སྟོན་པ། གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་སོགས། པར་སྐྲུན་ཁང་། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན།
- [8]《བཻ་རོའི་རྣམ་ཐར་འདྲ་འབག་ཆེན་མོ》རྗེ་བཙུན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཻ་རོ་ཙ་ནའི་ རྣམ་ཐར་འདྲ་འབག་ཆེན་མོ། གཏེར་སྟོན་པ་གཡུ་སྒྲ་སྙིང་པོ། པར་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
- [9]《སྲིད་པ་སྤྱི་སྐོང་སྣང་སྲིད་སྤྱི་མདོས》མཛད་པ་པོ། ར་སངས་ཁྲི་ནེ་ཁོད།(དུས་རབས་བརྒྱད་པ)བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས 《ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོའི་གསུང་སྙན》ཁྲོད་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་རིགས་རིག་པའི་དངོས་མང་བཤམས་མཛོད་ཁང་། 2002ལོ།
- [10]《སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག》སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་སྒོ་མོའང་ཟེར། གསུངས་པ་པོ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ། གཏེར་སྟོན་པ། གྱེར་མི་ཉི་འོད་དང་རྨ་སྟོན་སྲིད་འཛིན། གཏེར་ཐོན་ལོ། 1108ལོ། ལག་བྲིས་མ།
- [11]《ཤ་རིའི་སྒྲ་མདོ》མཛད་པ་པོ་སོགས་མི་གསལ། རྒྱལ་རོང་ཁོག་གི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ།
- [12]《གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག》ཞྭ་སེར་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་ཆེན་པོས་གཙོས་ སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་རིམ་བྱུང་གི་གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པའི་ དྲི་མེད་ཟླ་ཤེལ་གཙང་མའི་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ། སྒྲིག་པ་པོ། བོད་ལྗོངས་པོ་ཏ་ལ་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སོའོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990ལོ།
- [13]《现代印度哲学•人的精神》作者:拉达克里希南 电子版
- [14]《贝多芬语录》作者:贝多芬 电子版
- [15]《འདུལ་བའི་ལེགས་བཤད་སྐལ་བཟང་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ》མཛད་པ་པོ། པ࿄་ཆེན་བདེ་ལེགས་ཉི་མ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ།
- [16]《འདུལ་བའི་ལྒིང་འབུམ་ཆེན་མོ》ལེགས་པར་གསུངས་བའི་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་ ལྒིང་གཞི་དང་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལུང་སྡེ་བཞི་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། མཛད་པ་པོ། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ། པར་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990 ལོ།
- [17]《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ ཀྱི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ།
- [18]《མུ་ཡེ་པྲ་ཕུད་ཕྱའི་མཐར་ཐུག》བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《ཁུ་བྱུག་ སྔོན་མོའི་གསུང་སྙན》ཁྲོད་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་རིགས་རིག་པའི་དངོས་མང་བཤམས་མཛོད་ཁང་།2002ལོ།
- [19]《དབུ་ནག་མིའུ་འདྲ་ཆགས》བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《ཁུ་བྱུག་སྔོན་ མོའི་གསུང་སྙན》ཁྲོད་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་རིགས་རིག་པའི་དངོས་མང་བཤམས་མཛོད་ཁང་།2002ལོ།
- [21]《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལྔའི་རྣམ་གཞག》མཛད་པ་པོ། བཙུན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1981ལོ།
- [22]《རིག་གནས་ཀུན་ཤེས་ནས་བདག་མེད་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་དེའི་དོན་ རྣམ་པར་བཤད་པ་ཉུང་གསལ་ཀུན་དགའ》སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན་གྱི་གསུང་ རྩོམ་པོད་དང་པོའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན། སྒྲིག་པ་པོ། དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ།
- [23]《ཐ་སྙད་རིག་གནས་ལྔའི་བྱུང་ཚུལ་བློ་གསལ་མགྲིན་རྒྱན》མཛད་པ་པོ། འདར་སྟོད་དགྲ་འདུལ་དབང་པོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1988ལོ།
- [24]《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1981ལོ།
- [25]《བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བརྒལ་ལན་དང་དྲིས་ལན་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》མཛད་པ་པོ། ཀུན་མཁྱེན་རྣམ་གཉིས་སོགས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [26]《བྱམས་མ》བྱམས་མ་སྐྱོན་གྱི་འཇིགས་སྐྱོབ་ཅེས་ཀྱང་བྱ། གཏེར་སྟོན་པ། ཁྲོ་ཚང་འབྲུག་ལྷ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་ཞིབ་འཇུག་སོའུ་ཡི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་གི་ གློག་དཔར་སྣ་རིང་མ།
- [27]《བོད་ཡུལ་ལ་མགྲོན་དུ་ཕེབས་པའི་གོ་ལ་གཞན་གྱི་མྱི》རྩོམ་པ་པོ། ལྡོང་ཕྲུག པར་སྐྲུན་ཁང་། གངས་ཅན་པ་ཚོང་འཕྲིན་ཇུས་འགོད་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་ནས་དཔར།
- [28]《གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་རང་གི་མི་ཞིག་རེད》ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྒྲིག་ ཁང་གི་མཉམ་འབྲེལ་དཔར་མ། 2009ལོ།
- [29]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ།
- [30]《འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད》འཛམ་གླིང་ཆེན་པོའི་རྒྱས་བཤད་སྣོད་བཅུད་ཀུན་གསལ་མེ་ ལོང་ཞེས་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། བཙན་པོ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [31]《图腾崇拜》作者:海通 苏联著名的人类学专家 译者:何星亮 出版社:广西师范大学出版社 2006年.
- [32]《金枝》作者: J•G弗雷泽(1854-1941)英国著名人类学家 民俗学家 译者:张泽石等 出版社:新世纪出版社 2006年
- [33]《ལྟ་བའི་ཕྱོགས་སོ》ལས་ཁྱུང་གི་རུ་སྐོལ་སྐོལ་མདོའི་ལེའུ། མཛད་པ་པོ། ཞང་ཞུང་ཁྲོ་འཕན། ལག་བྲིས་མ།
- [34]《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་རྣམ་ཐར་ཆེན་མོ》གཏེར་སྟོན་པ། ཁོད་པོ་བློ་གྲོས་ཐོགས་མེད། གཏེར་ཐོན་ལོ། 1301ལོ། དཔེ་ཁུངས། ལག་བྲིས་མ།
- [35]《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ》གཏེར་སྟོན་པ། གུ་རུ་ཨུ་རྒྱན་གླིང་བ། གཏེར་ཐོན་ལོ། རབ་བྱུང་ལྔ་བ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ།
- [36]《རྒྱལ་གཤེན་ཡ་ངལ་གྱི་གདུང་རབས་ཨུན་ཆེན་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས》མཛད་པ་པོ། ཡང་སྒོམ་མི་འགྱུར་རྒྱལ་མཚན། མཛད་པའི་ལོ་ཚིགས། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པ། དཔེ་ཁུངས། དབུ་མེད་ཕྱག་བྲིས་མ།
- [37]《ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་གི་དཀར་ཆག་འབྲིང་པོ》མཛད་པ་པོ། ལྕང་གླང་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010 ལོ།
- [38]《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ》སྒྲིག་པ་པོ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992ལོ།
- [39]《ཞང་བོད་བསྟན་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷ་རྒྱུད་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་མ་བཅོས་གསེར་གྱི་ ཡང་ཞུན་ཞེས་བྱ་བ》མཛད་པ་པོ། ཀུན་བཟང་བློ་གྲོས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003ལོ།
- [40]《བོན་གྱི་མོ་ཡིག་རྙིང་བ་ཁག་གསུམ》ནི《敦煌吐蕃文书论文》རུ་བསྡུས་ཡོད། 编者:王尧和陈践 出版社:四川人民出版社 1988年
- [41]《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་རྩོམ》པོད་གསུམ་པ། མཛད་པ་པོ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོ།
- [42]《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་རྣམ་ཐར་བཀའ་ཆེམས་ གསེར་གྱི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ། གཏེར་སྟོན་པ། ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤ། གཏེར་ཐོན་ལོ། 1049ལོ། པར་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
- [44][46]《ཉང་རལ་ཆོས་འབྱུང》ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་ཅེས་ ཀྱང་བྱ། མཛད་པ་པོ། ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1988ལོ།
- [45]《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རྒྱུད་འབུམ་གྱི་མ་དཔེ་རྙིང་བ་མི་འདྲ་བ་ཁག་ལྔ》བསྡུ་ སྒྲིག་པ། བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ། དབུ་ཅན་དང་དབུ་མེད་ལག་བྲིས་མ།
- [47]《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ཡིག་ཆ་བདམ་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། ལུའོ་པིང་ཧྥུན་དང་ཧོང་པུའུ་ཧྥན། པར་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1983ལོ།
- [48]《གསོ་རིག་སྨན་གྱི་ཁོག་འབུགས》དཔལ་ལྡན་གསོ་བ་རིག་པའི་ཁོག་འབུགས་ལེགས་བཤད་ བཻདཱུཪྻའི་མེ་ལོང་དྲང་སྲོང་དགྱེས་པའི་དགའ་སྟོན་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། པར་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ།
- [49]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ།
- [50] 《སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་བོ》མཛད་པ་པོ། བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བལ་ཡུལ་སྨན་རིའི་ཁྲི་བསྟན་ནོར་བུའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། 2005ལོ།
- [51] 《མི་དམར་མགོ་གསུམ་བཞུགས་པའི་དབུ་ལེགས་སོ》བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ།
- [52]《བདེན་པ་བོན་གྱི་མཛོད་སྒོ་སྒྲ་འགྲེལ་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག》 མཛད་པ་པོ། དྲན་པ་ནམ་མཁའ། གཏེར་སྟོན་པ། གྱེར་མི་ཉི་འོད་དང་རྨ་སྟོན་སྲིད་འཛིན། དཔེ་ཁུངས། སྨན་རིའི་ལྕགས་དཔར་སྣ་རིང་མ།
- [53]《རྒྱལ་ཁམས་རིགས་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ》མཁས་དབང་དགེ་ འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་པོད་དང་པོར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990ལོ།
- [54]《རྦ་བཞེད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། བདེ་སྐྱིད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [55]《རྒྱལ་རབས་མང་བོའི་ལེགས་བཤད་རྣམ་གྲངས་ཡིད་འཛིན་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ》མཛད་པ་ པོ། སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་བོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར། 2007ལོ།
- [56]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ།
- [57]《རྒྱ་བོད་ཀྱི་ནོར་རྫས་ཀྱི་རིས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པའི་དཔྱད་དོན་ཡིད་ཀྱི་ འདོད་འཇོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ》བཟོ་རིག་ཉེར་མཁོ་བདམས་བསྒྲིགས་ཞེས་པར་བསྡུས་ ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990ལོ།
- [58]《རྒྱལ་རབས་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བ》བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བར་གྲགས་པ་ ལས་མངའ་རིས་སྟོད་མར་ཡུལ་བདག་པོའི་དེབ་ཐེར་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་གསུང་འབུམ་པོད་གསུམ་པར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོ།
- [59]《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》མཛད་པ་པོ་མི་གསལ། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ།
- [60]《བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་མཁན་པོ་སློབ་དཔོན་པདྨའི་དུས་མདོ་སྔགས་སོ་ སོར་མཛད་པའི་སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ》མཛད་པ་པོ། སྦ་གསལ་སྣང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990ལོ།
- [61]《གུ་རུའི་བཀའ་ཐང་རྒྱས་པ》མཛད་པ་པོ། རིག་འཛིན་རྒོད་ལྡེམ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། དམངས་ཁྲོད་ལག་བྲིས་མ།《གུ་རུའི་བཀའ་ཐང་དུམ་ཆུང》མཛད་པ་པོ། ཨ་ཡ་བོན་པོ་ལྷ་འབུམ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས།དམངས་ཁྲོད་ལག་བྲིས་མ།《སློབ་དཔོན་པདྨ་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་གྱི་ རྣམ་ཐར་བོན་ལུགས་མ》བསྡོམས་པས་པོད་བརྒྱད་ཡོད། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། དབུ་མེད་ཕྱག་བྲིས་མ། 《གུ་རུའི་བཀའ་ཐང་ས་གཏེར་མ》གཏེར་སྟོན་པ། དུམ་རྒྱ་ཞང་ཁྲོམ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། དམངས་ཁྲོད་ལག་བྲིས་མ་སོགས་སྣ་མི་འདྲ་བ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད།
- [62] 《རྦ་བཞེད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། བདེ་སྐྱིད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [63] [90]《བདུད་འཇོམས་ཆོས་འབྱུང》གངས་ལྗོངས་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་སྔ་ འགྱུར་ཐེག་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་དག་ཅིང་གསལ་བར་བརྗོད་ པ་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1996ལོ།
- [64]《དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་བསྟན་པའི་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་ཆེན》ས་སྐྱའི་ ཆོས་འབྱུང་གཅེས་བསྡུས་དེབ་བཞི་བར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ངོར་ཆེན་དཀོན་མཆོག་ལྷུན་གྲུབ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར། 2009ལོ།
- [65]《རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང》མཛད་པ་པོ། སོག་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་མགོན་པོ་སྐྱབས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1983ལོ།
- [66]《རྒྱའི་བཙུན་པ་ཧྥ་ཤན་གྱི་རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག》བོད་འགྱུར་མ། མཛད་པ་པོ། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ(334-420)དཔེ་ཁུངས། གློག་རྡུལ་ཡིག་ཚགས།
- [67] 《ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཞིང་གི་བཀོད་པའི་དཀར་ཆགས》མཛད་པ་པོ། ཞོན་ཙང་། བསྒྱུར་པ་པོ། ཆ་གན་བླ་མ་ཞབས་དྲུང་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་ཨོ་ཐ་ནི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གློག་དཔར་སྤུས་ལེགས་མ། 2005ལོ།
- [68] 《大唐西域求法僧传校注》 作者:义净等 出版社:中华书局 1988年
[69]《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཅིག་ཅར་རིགས་པ་ཡང་དག་ངེས་པ》(顿悟大乘正理决叙) ཧྥ་རན་སིའི་བསྡུ་ཉར་གནང་བའི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད། མ་དཔེ་རྒྱ་ཡིག གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ།
- [70]《ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་ངོ་མཚར་བང་མཛོད》མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་ཨ་མྱེས་ཞབས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ།
- [71]《ཀྲིན་ཡོན་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐོ་ཡིག》གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ།
- [72]《ས་སྐྱའི་གསུང་འབུམ》པོད་བཅོ་ལྔ་བར་བསྡུས་ཡོད། སྡེ་དགེ་ཤིང་དཔར།
- [73]《ལོ་ཙིས་ཧུའུ་མར་བདམས་པ》གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ།
- [74]《ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》པོད་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་བར་གསལ། དེའི་ཁྲོད་དུ་བསྡུས་པའི་ཐེ་གེའི་རྣམ་ཐར་ཁྲོད་དུ་ཡོད། གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ།
- [75]《བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ》མཛད་པ་པོ། རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་གྲགས་པ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000ལོ།
- [76]《དབུ་མའི་སྒོམ་རིམ》ཅེས་པ་《རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀ་མ་ལ་ཤི་ལས་ མཛད་པའི་བསྒོམ་རིམ་གསུམ་དང་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་བཅས་ཕྱོགས་སྡེབས་ བཞུགས་སོ》རུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ཀ་མ་ལ་ཤི་ལ། པར་སྐྲུན་ཁང་། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན།
- [77]《སྡོམ་གསུམ་རབ་དབྱེ》སྡོམ་པ་གསུམ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཟེར། ས་སྐྱའི་དཔེ་ཚོགས་ཀྱི་གྲས་སྡོམ་གསུམ་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ས་པ࿄་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོ།
- [78]《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ ཀྱི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ།
- [79]《ཆག་ལོའི་ལམ་ཡིག》ཆག་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་རྗེ་དཔལ་གྱི་རྣམ་ཐར་ཀྱང་ཟེར། ཁོང་གི་ཡིག་འབྲི་བ་ཆོས་དཔལ་དར་བྱང་གིས་མཛད། ལག་བྲིས་མ། 1981ལོ།
- [80]《藏传佛教中观哲学》作者:伊丽莎白•纳珀 出版社:中国人民大学出版社 2006年
- [81]《རྒྱ་ནག་ཧྭ་ཤང་གི་བྱུང་ཚུལ་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་སྔ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཙམ་ སྨོས་པ་ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་དྭངས་བྱེད་དགེ་བའི་ཆུ་རྒྱུན》ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ ནོར་བུའི་གསུང་འབུམ་པོད་གཉིས་པར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོ།
- [82] 《ཆོས་འབྱུང་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང》མཛད་པ་པོ། སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1992ལོ།
- [83]《སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ》སྨན་དཔྱད་སོ་མ་ར་ཛའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ། བསྒྱུར་པ་པོ། ཧྭ་ཤང་མ་ཧྭ་ཡ་ན་དང་བཻ་རོ་ཙ་ན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985ལོ།
- [84][85][86]《དེབ་ཐེར་དམར་པོ་གསར་མ》རུ་བསྟན་བཅོས་དེ་གསུམ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། པ࿄་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པ། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ།
- [87] 《ས་སྐྱ་པ࿄་ཊི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་རྩོམ་ལྒིགས་བམ་པོད་གསུམ་པ》ལས་ སྐྱེས་སུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་སྤྲིང་བའི་ཡི་གེ་རུ་འཁོད་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ࿄་ཊི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1992ལོ།
- [88]《ཀ་དཔེ་རྩ་བའི་སྡོམ》སྣ་རིང་ལག་བྲིས་མ།
- [89] 《བོད་ཀྱི་སེར་མོ་བའི་ཆོས་རྩོད་ལོ་རྒྱུས》རྩོམ་པ་པོ། སྒྲེ་མེ་བེད། ཧྥ་རན་སི་ནས་དཔར་སྐྲུན་བྱས། 1952ལོ།
- [91]《བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྐོར་བཤད་པ》དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ ཀྱི་གསུང་རྩོམ་དུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོ།
- [92]《ཧྥེ་ཨར་པ་ཧི་ཡི་ཆོས་སྲིད་ལྟ་ཚུལ》འགའ་ཤས་བདག་གི་ཟིན་བྲིས་ལས་བཤུས་ཤིང་ དེབ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོར་བཏུས་ཡིན་པས་དཔེ་སྐྲུན་གནས་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་པ་ འགོད་མ་ཐུབ།
- [93]《བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་གྲོས་སུ་འདེབས་པ་གཟི་ཡི་ཕྲེང་བ》མཛད་པ་པོ། ནམ་མཁའ་ནོར་བུ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོ།
- [94] [116]《ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དང་བོད་རིག་པའི་འཕེལ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ》རྩོམ་པ་ པོ། རྨེ་སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། ལྕགས་དཔར་དེབ་གཟུགས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་སོགས་མི་གསལ།
- [95]《吐蕃政教关系史》作者:石硕 出版社:四川出版集团和四川人民出版社 2004年
- [96]《མཁས་དབང་བོན་བརྒྱ་རིན་པོ་ཆེའི་བསྟན་རྩིས་དང་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》 མཛད་པ་པོ། བོན་བརྒྱ་དགེ་ལེགས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [97]《ང་ཚོ་སད་རན》རྩོམ་པ་པོ། སྒོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ།
- [98]《ཆོས་འབྱུང་འབེལ་གཏམ་ཉུང་ངུ》མཛད་པ་པོ། རྫ་དཔལ་སྤྲུལ་ཨོ་རྒྱན་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་པོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ།
- [99]《青藏高原的历史与文明》作者:石硕 出版社:中国藏学出版社 2007年
- [100]《ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་རིང་ཆོས་མི་སྣུབ་པའི་ཕྱིར་རྗེ་བློན་མནས་བསྒག་པའི་ བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་གཉིས་པ》བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་ཞེས་པར་བསྡུས་ ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
- [101]《军事学是什么》作者:任向群等著 出版社:北京大学出版社 2009年
- [102]《战争论》出版社:商务印书馆 1964年
- [103]《毛泽东选集》作者:毛泽东 出版社:人民出版社 1991年
- [104]《文明的毁灭与孕育梷深刻影响人类社会的60次重大战争》作者:李庆山 出版社:中国青年出版社 2008年
- [105]《中国西藏地方货币》作者:曹刚 出版社 四川民族出版社 1999年
- [106]《ས་ཡི་སྙིང་བོ་འཁོར་ལོ་བཅུ་བའི་མདོ》སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད།
- [107]《འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ》འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པ་མདོ་སྡེའི་དབང་ བོའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་བཞུགས་སོ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོ།
- [108]《མདོ་སྡེ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག》འགྱུར་བྱང་མེད། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་གྱི་མདོ་མང་ཟ་འ་ཡ་ར་བཅས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་བཞུགས་ཡོད།
- [109]《བྱང་སེམས་སྤྱོད་ཡུལ་ཐབས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་བསྟན་པའི་མདོ》པ࿄་ ཊི་ཏ་པྲཱཛྙྲཝརྨ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་སོགས་པས་བསྒྱུར། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད།
- [110]《ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་རྔ་སྒྲའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཤོ་ལོ་ཀ་བརྒྱ་བ》འགྱུར་བྱང་མེད། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་མདོ་མང་ལ་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད།
- [111]《ལེགས་པར་བཤད་པ་རིན་པོ་ཆེ་གཏེར་དང་འགྲེལ་བ་བཞུགས་སོ》བོད་ཀྱི་ཕལ་སྐད་ལ་ ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཅེས་གྲགས་ཆེ། རྩ་བ་མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ࿄་ཊི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ།
- [112] 《བདུད་འཇོམས་ཆོས་འབྱུང》གངས་ལྗོངས་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་སྔ་ འགྱུར་ཐེག་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་དག་ཅིང་གསལ་བར་བརྗོད་ པ་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1996ལོ།
- [113]《ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་བཞུགས་སོ》མཛད་པ་པོ། གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། ལག་བྲིས་མ།
- [114]《人类的生存哲学》主编:英炜 出版社;中华工商联合出版社 2007年
- [115]《གྲུབ་མཐའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད》མཁས་དབང་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་ དུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སྒྲིག་པ་པོ། རྣམ་རྒྱལ་ར་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོ།
- [117]《历史哲学》作者:黑格尔 出版社:商务印书馆2007年
- [118]《རྒྱལ་སྡེ་སྐར་ཆུང་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ》བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་ བདམས་བསྒྲིགས་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
- [119]《房龙讲述历史的故事》作者:亨德里克•威蒹•房龙 译者:黄拥 出版社:中国广播电视出版社 2005年
- [120]《བསྐལ་བའི་གཏམ་ལྒིང་དམར་ལྡང་མ》རྩོམ་པ་པོ། འབྲོང་བུ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོ།
- [121]《འཛམ་གླིང་མཐའ་དབུས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཉེར་མཁོའི་སྣང་བ》མཛད་པ་པོ། དབྲ་སྟོན་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་ཁུངས། ཤིང་དཔར་ལྒིགས་བམ།
- [122]《སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་བོ》མཛད་པ་པོ། བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བལ་ཡུལ་སྨན་རིའི་ཁྲི་བསྟན་ནོར་བུའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། 2005ལོ།
- [123][124]《འཛམ་གླིང་གངས་རྒྱལ་ཏི་སེའི་དཀར་ཆག་ཚངས་དབྱངས་ཡིད་འཕྲོག》མཛད་པ་ པོ། གྲུབ་དབང་བསྟན་འཛིན་རིན་རྒྱན། དཔེ་ཁུངས། དབུ་མེད་ཕྱག་བྲིས་མར་གསལ།
- [125]《གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འཇུག་ཡུལ་ལ་དཔྱད་པ》དཔྱད་རྩོམ་ཆ་ ཚང་བཀོད་ཐུབ་མེད། རྩོམ་པ་པོ། བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ། རྩོམ་ཁུངས། བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་དེབ་གསུམ་པ། དཔར་བསྐྲུན་ལོ། 2009ལོ།
- [126]《རྒྱལ་རབས་བོན་གྱི་འབྱུང་གནས》མཛད་པ་པོ། ཁྱུང་པོ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་ཁུངས། དབུ་ཅན་ལག་བྲིས་སྣ་རིང་མ།
[127]《སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་གྱི་གཏམ》མཛད་པ་པོ། ནམ་མཁའ་ནོར་བུ། མཁས་དབང་ནམ་མཁའ་ནོར་བུའི་གསུང་དུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1994ལོ།
- [128]《世界文明史年表》主编:沈坚 出版社:上海古籍出版社 2000年
- [129] 《难以置信》 苏三 著 2006年出版社:花成出版社出版2006年 196-207页
- [130]《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད》པོད་བཅུ་གཉིས། སྙན་རྒྱུད་འགོད་པ་པོ། ཁྱུང་པོ་བློ་ལྡན་སྙིང་པོ།(དུས་རབས་བཅུ་བ)དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 2000ལོ།
- [131]《མདོ་གཟེར་མིག》གཏེར་སྟོན་པ། དྲང་རྗེ་བཙུན་པ་གསེར་མིག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996ལོ།
- [132]《མདོ་འདུས》ལྷ་ཡི་བོན་མདོ་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ། གཏེར་སྟོན་པ། ཨ་ཙ་ར་མི་གཉིས་ཞེས་པ་ལས་མིང་མ་གསལ། དཔེ་ཁུངས། ལག་བྲིས་མ།
- [133]《ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ》གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁུངས་དང་འདོད་ཚུལ་སྟོན་པ་ ལེགས་བཤད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1984ལོ།
- [134]《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་ཊྭཱྃཀྐ་བཞུགས་སོ》དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཐེག་པ་མཆོག་གི་དམ་པའི་ཆོས་རིན་ཆེན་དྲི་མ་མེད་པ་ཐེག་མ་ཆེན་ པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། རྒྱལ་ཚབ་རྗེ་ཡི་གསུང་འབུམ་ག་པར་བསྡུས་ཡོད། ཤིང་དཔར་མ།
- [135]《རྗེ་བཙུན་རེད་མདའ་བ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས་ཞབས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་གསུམ་པ》 རུ་རྒྱུད་བླའི་དོན་བསྡུས་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། ས་སྐྱའི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་། པར་ཁང་སོགས་མི་གསལ།
- [136]《ཡུམ་གསུམ་གནོད་འཇོམས》མཛད་པ་པོ། དབྱིག་གཉེན། དོགས་པ་ཡོད། དཔལ་ལྡན་ཇོ་ནང་བའི་དཔེ་ཚོགས་སུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [137]《དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྙིང་བོའི་མདོ》རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་པྲ་བྷ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་བཅོས་པ། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་མདོ་མང་ཞའི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཡོད།
- [138]《ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང》ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་ བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་བ་དང་བཅས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལེགས་བཤད་ གསེར་གྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་གྲགས་པ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ།
- [139]《དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོ》དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ བསྟན་བཅོས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོ་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་གྲགས་པ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན།
- [140]《གྲུབ་མཐའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད》མཁས་དབང་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་ དུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སྒྲིག་པ་པོ། རྣམ་རྒྱལ་ར་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོ།
- [141][142]《དཔལ་ལྡན་ཇོ་ནང་བའི་དཔེ་ཚོགས》དུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
- [143]《རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་མཆོག་གི་གནས་ལུགས་ཟབ་མོའི་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཇོ་ནང་པ་ ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་འཇིགས་མེད་གདོང་ལྔའི་ང་རོ》ཇོ་ནང་ཆོས་འབྱུང་དང་རྗེ་ཇོ་ནང་ པ་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་བཞུགས་སོ་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ངག་དབང་ཡོན་ཏན་བཟང་པོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000ལོ།
- [144]《ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར》ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ འབྲིང་པོ་དཀའ་སྤྱད་སྒྲོན་མ་ཤེལ་ཕྲེང་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། མཛད་པ་པོ། གུ་གེ་ཁྱི་ཐང་བ། ལག་བྲིས་མ།
- [145] [156]《ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཞིང་གི་བཀོད་པའི་དཀར་ཆགས》 མཛད་པ་པོ། ཞོན་ཙང་། བསྒྱུར་པ་པོ། ཆ་གན་བླ་མ་ཞབས་དྲུང་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་ཨོ་ཐ་ནི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གློག་དཔར་སྤུས་ལེགས་མ། 2005ལོ།
- [146]《唐 •吐蕃•大食政治关系史》 作者:王小捕 出版社:中国人民大学出版社 2009年
- [147]《法苑珠林》 作者:释道世(唐) 120卷 出版社:扬州,江苏广陵古籍刻印社(影印) 1990年
- [148]《རྗེ་མར་ལུང་བ་བྱང་ཆུབ་སེང་གེའི་རྣམ་ཐར》ཐོན་ཀུན་དགའ་རིན་ཆེན་དང་བྱང་ཆུབ་འབུམ་གཉིས་ཀྱིས་བརྩམས། སྣ་ཐུང་ལག་བྲིས་མ།
- [149]《གྲུབ་ཆེན་ཨུ་རྒྱན་པའི་རྣམ་ཐར》གྲུབ་ཆེན་ཨུ་རྒྱན་པའི་རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག་ ཀྱང་ཟེར། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1997ལོ།
- [150]《ཤམ་བྷ་ལའི་རྣམ་བཤད》 གྲུབ་པའི་གནས་མཆོག་ཤམ་བྷ་ལའི་རྣམ་བཤད་འཕགས་ཡུལ་གྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་ བྱེ་བའི་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བ། བཙན་པོ་ནོ་མོ་ཧན་གྱི་དོགས་ལན་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། པ࿄་ཆེན་དཔལ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཉི་མ། པཎ་ཆེན་དྲུག་པ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཉི་མའི་གསུང་འབུམ(ཉ)བའི་ནང་དུ་ཡོད།
- [151][154]《ཁྱུང་ཕོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བའི་དབུ་ཕྱོགས་ བཞུགས》ཉར་ཚགས་གནང་མཁན། ཚེ་དབང་རྒྱལ་མཚན། དཔར་སྒྲིག་པ། ལི་ཤུ་སྤྲུལ་སྐུ་གཤེན་རྒྱལ་བསྟན་འཛིན། དཔེ་ཁུངས། ཁྲོ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་ཡིག་ཚངས།
- [152]《གྲུབ་མཐའ་རྒྱན་གྱི་མེ་ཏོག》བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི(1127-1250)ཡིས་བརྩམས། ལག་བྲིས་མ།
- [153]《ཡི་གེ་ཡིད་ཆེས་གསུམ་ལྡན》སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཐར་བ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ་ཡིད་ཆེས་གསུམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ། རྣམ་ཐར་རྒྱ་ལུགས་མའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ཏཱ་ར་ནཱ་ཐ། ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་སློབ་དཔོན་པདྨའི་རྣམ་ཐར་ཟངས་གླིང་ མར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོ།
- [155]《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་པོད་གསུམ་པར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990ལོ།
- [157]《大唐西域记》注释:姚世珠 出版社:中央民族学院科研处 1984年
- [158][160]《བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ》མཉམ་མེད་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་བོ་འདས་འཁྲུངས་ ཀྱི་ལོ་ཚིགས་གཙོར་གྱུར་པའི་བསྟན་རྩིས་སུམ་སྟོང་ཙམ་གྱི་རེའུ་མིག་གི་རྣམ་གཞག་ མཐོང་ཚད་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ།
- [159]《ལི་ཡུལ་ནས་རྙེད་པའི་བོད་ཀྱི་ཁྲམ་ཤིང་གི་ཡི་གེ》སྒྲིག་པ་པོ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོས་ནམས་སྐྱིད་གཉིས་ཡིན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། རིག་རྫས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་བསྐྲུན་བྱས། 1986ལོ།
- [161]《འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད》དཔལ་ལྷ་བཙན་པོ་ལྷ་བཙུན་པ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱི་བཀས་རྒྱ་ གར་གྱི་མཁན་པོ་དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་ཀུ་渡་ལ་ར་ཤ་དང་སྒྲ་བསྒྱུར་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་ སློང་ཤཱཀྱ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལགས། ཞོལ་བཀའ་འགྱུར། རྒྱུད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་(པོད་ཐ)པར་བསྡུས་ཡོད།
- [162] MAHAYANA SUTRA SAMGRAHA PART II EDITED BY DR SITANSUSEKHAAR BAGCHI PUBISHED BY MITHILA INSITUTE ,DARBHANGA 1964
- [163]《སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་བོ》མཛད་པ་པོ། བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བལ་ཡུལ་སྨན་རིའི་ཁྲི་བསྟན་ནོར་བུའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། 2005ལོ།
- [164]《རྒྱལ་རོང་ལོ་རྒྱུས་རབ་གསལ་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། རྒྱལ་རོང་བྲག་བར་དཔལ་ལྡན། སྒྲིག་པ་པོ། སྲིད་གྲོས་འབར་ཁམས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང། དཔར་སྐྲུན་ལོ། 2002ལོ།
- [165]《ཞང་བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནོར་བུའི་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། ནམ་མཁའ་ནོར་བུ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990ལོ།
- [166]《བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན། དཔར་བསྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
- [167]《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད》མཛད་པ་པོ། ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 1985ལོ།
- [168]《སྐད་ཡིག་དང་སློབ་གསོ》མཁས་དབང་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་དུ་ བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སྒྲིག་པ་པོ། རྣམ་རྒྱལ་ར་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོ།
- [169]《བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ས་དབྱིབས་བྲིས་ཚུལ་གཉིས》རྩོམ་པ་པོ། ཀུ་མེ་ལེ་ཀུ་ཙེ་ནེ་སོབ། རྩོམ་ཁུངས། སུའུ་ལེན་རིག་གཞུང་དེབ་ཕྲེང་། འདོན་ཐེངས་གཉིས་པའི་ཨང་བདུན་པ། 1970ལོ།
- [170]《བོད་ཆགས་ཚུལ་གྱི་ས་དགྲ་སྲིན་མོ་གན་རྐྱལ་དུ་ཉལ་བ་ལྟ་བུའི་ཁ་གནོན་བྱས་ པའི་དཔེ་རིས་གསལ་བའི་ཞལ་ཐང་ལ་རྟོག་ཞིབ་ལམ་ཙམ་བྱས་པ》དཔྱད་རྩོམ། རྩོམ་པ་པོ། ཨའོ་གྲའོ་ཀུས། བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ཅེས་པར་བསྡུས་ཡོད། 1993ལོ།
- [171]《མངའ་རིས་རྒྱལ་རབས》མཛད་པ་པོ། གུ་གེ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ། དཔེ་ཁུངས། ཐོ་ལིང་དཔལ་དཔེ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ལོ། ༡༠༠༠འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་མཛད་སྒོའི་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་ པའོ། །
- [172]《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས》གངས་ཅན་ཡུལ་གྱི་ས་ལ་སྤྱོད་ པའི་མཐོ་རིས་རྒྱལ་བློན་གཙོ་བོར་བརྗོད་པའི་དེབ་ཐེར་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་ སྟོན་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ།
- [173] 《藏学文史故事十五讲》 作者:马丽华 出版社:中国藏学出版社 2009年
- [174]《སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ》བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ ཐེར་ཁག་ལྔ་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ནེལ་བ་པ࿄་ཊི་ཏ་གྲགས་པ་སྨོན་ལམ་བློ་གྲོས། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990ལོ།
- [175]《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1990ལོ།


c: text/html

text:
ཨོ་སི་ཐྲི་ཡ།
ཨོ་སི་ཐྲི་ཡ་(Österreich)ནི་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཝི་ཨེ་ན་རེད།
ནང་དོན།
མིང་འབྱུང་ཚུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱི་ལོ་༩༩༦ ལོར་ostarrichi ཞེས་པའི་མིང་འདི་བྱུང་། དེ་སྐབས་ལོ་ངོ་༦༠༠ རིང་Habsburgerherrschaft དབང་བསྒྱུར་འོག་བསྡད། དེ་ནས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུའི་རྗེས་སུ་ད་ལྟའི་མིང་འདི་ཉིད་ österreich,ཞེས་པ་འདི་བྱུང་། ost ནི་ཤར་ཕྱོགས་དང་། reich ནི་ཕྱུག་པོའི་དོན་ཡིན་ཟེར།
ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མིང་ལ་ཨོ་སོ་ཏྲི་རི་ཡ། austria,Österreich ཡོ་རབ་ཤར་ནུབ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཆགས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་༩༩༦ ལོར་ostarrichi ཞེས་པའི་མིང་འདི་བྱུང་། དེ་སྐབས་ལོ་ངོ་༦༠༠ རིང་Habsburger ཧན་སེ་བུག་གྷར་གྱི་དབང་བསྒྱུར་འོག་བསྡད། དེ་ནས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུའི་རྗེས་སུ་ད་ལྟའི་མིང་འདི་ཉིད་ österreich,ཞེས་པ་འདི་བྱུང་། ost ནི་ཤར་ཕྱོགས་དང་། reich ནི་ཕྱུག་པོའི་དོན་ཡིན་ཟེར། སྤྱི་ལོ་༡༡༥༦ ལོར་གཞིས་ཀའི་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས། དེ་རྗེས་སྤྱི་ལོ་༡༤༥༣ ལོར་སླར་ཆེས་མཐོའི་གཞིས་ཀའི་ལམ་ལུགས་སམ་གཞིས་ཀ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ལུགས་སུ་གནས། དེ་རྗེས་སྤྱི་ལོ་༡༨༠༤ ལོར་གོང་མའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱིས་ལམ་ལུགས་སུ་བསྡད། དེ་རྗེས་སྤྱི་ལོ་༡༨༦༧ ལོར་ཨོ་སི་ཏྲི་རི་ཡ་དང་ཧུན་གྷར་མི་རིགས་གཉིས་མཉམ་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བསྡད། སྤྱི་ལོ་༡༩༡༨ ལོར་ཨོ་སོ་ཏྲི་རི་ཡ་ཐོག་དང་པོར་གཅིག་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཆགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༨ ལོར་ཧི་ཏི་ལར་གྱིས་ཇར་མན་མཉམ་གཅིག་བསྒྱུར་བཟོས། སྤྱི་ལི་༡༩༤༥ ལོར་སླར་ཡང་གཅིག་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བྱུང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༥༥ ལོར་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༥ ལོར་ཡོ་རབ་མཐུན་ཚོགས་སུ་ཞུགས།
རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཇར་མན་སྐད་ཡིག་Deutschཡིན། དེ་མིན་ཀོ་རི་ཏྲི་ཤི། སོ་ལོ་ཝི་ནི་ཤི། ཧུན་གྷར་ཤི། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་བོ། གྲོས་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོ། ཁྱོན་མངའ་སྡེ་དགུ་ཡོད། ཝི་ཡན། སྦུ་གྷར་ལན་ཌེ། ཀེའ་རན་ཏན། ནིའ་དར་ཨོ་སི་ཏྲི་རག ཨོ་སྦར་ཨོ་སི་ཏྲི་རག སལ་ཛི་སྦུག ཤེ་ཏེར་མག ཏྲི་རོ། ཧྥོ་རལ་བྷག རྣམས་ཡིན། རྒྱལ་ས་དང་མངའ་སྡེ་གཙོ་བོ་ཝིནWeinཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་འཛིན། ཧན་ཛེ་ཧྥི་ཤར།Heinz Fischer. རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན། ཝིར་ནར་ཧྥེ་མན།Werner Faymann. རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ལོ་ཡུན་དྲུག་ཡིན། གྲོས་ལ་མཐུས་མི་183 ཡོད།
རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཁྱོན། ཀི་ལོ་མི་ཏྲར་གྲུ་བཞི་མ་83.878ཡིན། མི་འབོར།8.405.500, ཀི་ལོ་མི་ཏྲར་གྲུ་བཞི་མ་གཅིག་གི་སྟེང་ཁྱོན་མི་གྲངས་100,2.སྡོད་ཀྱི་ཡོད། དངུལ་ལོར། ཨོའོ་རོ་Euro.རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དུས་ཆེན་གཙོ་བོ། སྤྱི་ཟླ་10ཚེས་26 རང་བཙན་ཉིན་མོ་ཡིན། རྒྱལ་དར་ནི། སྟེང་འོག་དམར་པོ་དང་བར་དུ་དཀར་པོ་ཡིན། དམག་དང་འབྲེལ་བའི་རྟགས། བྱ་འབྲུག་གི་དབུས་སུ་རྒྱལ་དར་དང་དེའི་གཤམ་དུ་ལག་གཉིས་ཀྱི་གཡས་ལ་ཐོ་བ་དང་གཡོན་དུ་ཟོར་བ་བཟུང་བ་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་སུ། ཨ།A ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁ་པར་ཨང་། +43ཡིན། རི་མཐོ་ཤོས། གྷོ་རོ་སི་ལོག་ནར་Großlockner ཡིན། མཐོ་ཚད་མི་ཏྲར་3798 ཡོད། མཚོ་ཆེ་ཤོས། ནོཡ་སི་ད་ལར་སི་Neusidler Seeཡིན། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ནི། ཤར་ལྷོར་ཇར་མན་ནི། ལྷོར་ཅེག ལྷོ་ནུབ་ཏུ་སོ་ལོ་ཝི་ཀི་ཡ། ནུབ་ཏུ་ཧུན་གྷར། ནུབ་བྱང་དུ་སོ་ལོ་ཝི་ནན། བྱང་དུ་ཨི་ཊ་ལི། བྱང་ཤར་དུ་སུད་སི། རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཡིན། བྱང་ཤར་དང་ཤར་མཚམས་སུ་ནག་རི་དང་བྲག་རི་སྤང་རི་གངས་རི་བཅས་རི་ཧ་ཅང་མང་། རི་བརྒྱུད་ནི། ཨལ་པན་Alpen་དང་འབྲེལ་ནས་ཡོད།
ས་ཁམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
དཔལ་འབྱོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
མི་འབོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
UNO city in Austria_Center_Vienna1== པར་རིས་བར་འཁྱམས། ==

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Subtitles and Transcript
Translated by
choegyal kyab
Reviewed by trinley tenzin
0:11 འདས་བའི་ཉིན་ཤས་ཀྱི་རིང་ལ་ངས་མི་མང་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་སྐོར་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་གོ་བྱུང་། མ་ཟད། ངས་གྲོགས་པོ་ཚོར་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱའི་སྐོར་གླེང་མོལ་བྱས་པ་ཡིན། གནད་དོན་གཅིག་ནི་ང་ལ་མཚོན་ན་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་འདུག། དེ་ནི་ངས་ཁོང་ཚོར་རྒྱ་ནག་ནི་རྙོག་འཛིང་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ ཧ་གོ་འཇུག་དགོས་པ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན། ངས་རྟག་པར་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འདི་འདྲ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དེ་འདྲ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། སྒྲུང་ངོས་གཅིག་ཅན་ཁོ་ན་ཞིག་བཤད་ནས་ཡོང་ཐབས་མེད། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་ནི་བྷི་རིས་ཁི་(BRIC)རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་རེད། བྷི་རིས་ཁི་ཡིས་བྷི་ར་ཛིལ་(Brazil)དང་། ཨུ་རུ་སུ།(Russia) རྒྱ་གར།(India) རྒྱ་ནག(China)་བཅས་མཚོན་གྱི་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་འདི་དག་གི་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་འཛམ་གླིང་ དཔལ་འབྱོར་བསྐྱར་གསོ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས རྒྱ་ནག་ནི་སིག་ཁི་(SICK)རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད། བརྡ་ཆད་འདི་ངོ་དེབ་བཟོ་ཚོང་ཁང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང་དུ་བཏོན་འདུག ཁོང་གིས་སིག་ཁི་ཞེས་པ་འདིས་སིས་རི་ཡ་(Syria)དང་། ཨི་རན།(Iran) རྒྱ་ནག།(Chia) བྱང་ཀོ་རི་ཡ་(North korea)བཅས་མཚོན་གྱི་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་འདི་བཞིའི་ནང་དུ་ངོ་དེབ་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་འཇུག་སྒོ་མེད། དེར་བརྟེན། གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་རྒྱ་ནག་ནི་ཞེན་པ་ལོག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་རེད།
1:19 (དགོད་སྒྲ།)
1:20 ལས་འཆར་གཞན་པ་ཞིག་བཙུགས་ཏེ། རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རིང་ངས་ཁྱེད་ཚོར་ལོ་ངོ་དུ་མའི་རིང་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་འཕྲིན་ ལྕགས་རིའི་ནང་གི་སྒེར་གྱི་མཐོང་སྣང་དག་བརྗོད་འདོད་བྱུང་། གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་སྲིད་སྟེགས་ཀྱི་རྩེད་མོ(Game of Thrones)་ལ་དགའ་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ། རྒྱལ་གཞིས་རྙིང་པ་ཞིག་ལ་རྩིག་གྱང་ནི་ག་ཚོད་གལ་ཆེན་ཡིན་མིན་ཤེས་ངེས་རེད། དེས་བྱང་གི་གནོད་འཚེ་དག་འགོག་གི་ཡོད།
1:47 རྒྱ་ནག་གི་གནས་བབ་ཀྱང་དེ་མཚུངས་རེད། བྱང་རྒྱུད་དུ་རྒྱ་ནག་ལྕགས་རི་རིང་པོ་ཡོད། འདིས་ལོ་ངོ་༢༠༠༠ གི་རིང་ལ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་བཙན་འཛུལ་ བྱེད་པོ་དག་གི་སོ་ཁ་ནས་བསྐྱབས་ཡོད། ད་དུང་། རྒྱ་ནག་ལ་ཆ་འཕྲིན་འགོག་པའི་ལྕགས་རི་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་ཆེ་བའི་ཆ་འཕྲིན་ལྕགས་རི་ཡིན། འདིས་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་ཕྱི་ཕྱོགས་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་བཀག་འགོག་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་མིན་པར། རྒྱ་ནག་རང་གི་མི་སེར་རྣམས་འཛམ་གླིང་རང་དབང་དྲ་བར་འཛུལ་བཅུག་མེད། ཐ་ན་ཁོང་ཚོ་དུམ་བགོ་བྱེད་པ་ལས་ཆིག་སྒྲིལ་བྱེད་འཇུག་གི་མེད།
2:24 རྩ་བའི་ཆ་ནས་དྲ་རྒྱ་ལ་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་རེད། དང་པོ་དེ་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་དྲ་རྒྱ་དང་། གཞན་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱ་རེད། འོན་ཀྱང་། ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱ་ནི་ ནུས་མེད་བེམ་རོ་ཞིག་རེད་སྙམ་ན་ནོར་འཁྲུལ་རེད། ང་ཚོས་ཞི་མི་དང་ཙི་ཙི་ཡི་མཚུངས་བསྡུར་ཐབས་ལམ་སླ་བོ་ཞིག་གིས་ འདས་བའི་ལོ་ངོ་བཅོ་ལྔའི་རིང་གི་ རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་འཐབ་རྩོད་དེ། ཞི་མི་མཚོན་པའི་ཞིབ་བཤེར་དང་། ཙི་ཙི་མཚོན་པའི་དྲ་དམངས་དབར་གྱི་རྩོད་པ་འགྲེལ་གྱི་་ཡོད། འོན་ཀྱང་། མཚམས་རེར་འདི་ལྟ་བུའི་མཚུངས་བསྡུར་ཏེ་ཆེས་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག་ཡིན་པས།
3:08 དེ་རིང་ངས་འདིར་རིམ་པ་གཉིས་བ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་གྱི་ཡིན། རྒྱ་ནག་ཏུ་དྲ་དམངས་ས་ཡ་༥༠༠་ཡོད། འཛམ་གླིང་གི་དྲ་རྒྱ་སྤྱོད་མཁན་གྱི་གྲངས་འབོར་མང་ཤོས་རེད། རྒྱ་ནག་དྲ་རྒྱ་ནི་རྩ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། རྒྱ་ནག་དྲ་རྒྱའི་སྤྱི་ཚོགས་དངོས་ཡོད་ཐོག་ཁ་ཡར་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡོད། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལས་སླ་བོ་རེད། ཁྱེད་ཚོར་གྷོས་གྷིལ་(Google)ཡོད་སར། ང་ཚོར་པེ་ཏོས་(Baidu)ཡོད། ཁྱེད་ཚོར་ཌིས་ཌིར་(Twitter)ཡོད་སར། ང་ཚོར་ཝེ་པོ་(Weibo)ཡོད། ཁྱེད་ཚོར་ངོ་དེབ་(Facebook)ཡོད་སར། ང་ཚོར་རིན་རིན་(Renren)ཡོད། ཁྱེད་ཚོར་ཡོས་ཌོབ་(Youtube)ཡོད་སར། ང་ཚོར་ཡོས་ཁོས་(Youku)དང་ཐོས་ཏོས་(Tudou)ཡོད། རྒྱ་གཞུང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་དྲ་ལམ་ ཚད་རིམ་ ༢་༠ ཅན་ཆ་ཚང་བཀག་ཡོད་ཀྱང་། རེ་རེ་བྱས་ནས་འདྲ་བཟོ་བྱས་ཡོད།
3:59 (དགོད་སྒྲ།)
4:01 ངས་འདི་ལ་ཐབས་མཁས་བའི་ཞིབ་བཤེར་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། དེས་ཁྱེད་རང་གཅིག་པུར་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་མ་རེད། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དྲ་རྒྱ་སྟངས་འཛིན་སྲིད་ཇུས་འདི་སྟབས་བདེ་མོ་ཞིག་སྟེ། བཀག་འགོག་དང་འདྲ་བཟོ་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་རེད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་བའི་དགོས་མཁོ་སྐོང་འདོད་ཡོད། མི་མང་ཚོ་དངོས་གནས་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་བར་དགའ། འོན་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞནཞིག་ནས་ཁོང་ཚོས་འདོད་མོས་ལྟར་དྲ་རྒྱའི་ཨ་མ་དེ་ དུས་ནམ་ཡིན་ཡང་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་ཆེད་པེ་ཅིང་དུ་ཉར་དགོས་པ་དེ་རེད། གུ་གལ་རྒྱ་ནག་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཀྱང་དེ་ལ་ཐུག་ཡོད། ཁོང་ཚོས་རྒྱ་གཞུང་གིས་དྲ་རྒྱའི་ཨ་མ་དོ་དམ་ བྱེད་རྒྱུ་དེ་དང་ལེན་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་རེད།
4:43 ཨ་རབ་ཀྱི་དབང་ཆ་གཅིག་སྡུད་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱ་ སྟངས་འཛིན་གྱི་ཐབས་ལམ་གཉིས་ཆ་རྟོགས་མི་འདུག། དཔེར་ན། མོ་བྷ་ར་ཁས་(Mubarak)དྲ་ལམ་བཀག་པ་རེད། ཁོང་གིས་དྲ་དམངས་ཚོས་རང་ཉིད་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུ་འགོག་འདོད་པ་རེད། ཡིན་ཡང་། དྲ་དམངས་ཚོས་དྲ་རྒྱ་འགྲིམས་མ་ཐུབ་པས་་སྲང་ལམ་དུ་འཛོམས་པ་རེད། དེའི་མཇུག་འབྲས་མངོན་གསལ་རེད། ང་ཚོས་ཤེས་གསལ་ལྟར་མོ་བྷ་ར་ཁི་དངོས་ཡོད་ལག་ལེན་ཐོག་ནས་ ཤི་བ་རེད། ད་དུང་ཊ་ནེ་ཤི་ཡ་(Tunisia)ཡི་་སྲིད་འཛིན་བྷན་ཨ་ལས་(Ben Ali)ཀྱིས་ དྲ་རྒྱ་སྟངས་འཛིན་གྱི་ཐབས་ལམ་གཉིས་པ་དེ་གཞིར་བཟུང་བྱས་མེད། དེ་ནི་དྲ་རྒྱའི་ཨ་མ་རང་གི་ལག་ཏུ་ཉར་རྒྱུ་དེ་རེད། ཁོང་གིས་ཨ་རིར་རྟེན་གཞི་བྱས་བའི་ངོ་དེབ་ ཊུ་ནེ་ཤེ་ཡའི་(Tunisia)ནང་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཅུག་པ་རེད། དེར་བརྟེན། ཁོང་གིས་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་བྱས་པར་རྒོལ་བའི་ སྐྱོན་འཛུགས་གྱི་བརྙན་ཐུང་དག་བཀག་སྡོམ་བྱེད་ཐུབ་མེད། གནས་ཚུལ་གཅིག་པ་བྱུང་བ་རེད། ཁོང་ནི་ཨ་རབ་ དཔྱིད་ཀའི་ཡོ་ལངས་ཁྲོད་མགོ་རྟིང་སློག་པ་དང་པོ་རེད།
5:42 འོན་ཀྱང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་དྲ་རྒྱ་ཞིབ་བཤེར་གྱི་ཐབས་ལམ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་རྒྱ་དེ་མི་མང་གི་གླེང་སྟེགས་ཤིག་དང་། བསམ་འཆར་བརྒྱུད་ལམ། དཔོན་རིགས་ཚོའི་འཇིགས་སྣང་བྱེད་ཡུལ་ཆགས་པ་དེ་འགོག་ཐུབ་མེད། གང་ལགས་ཞེ་ན། རྒྱ་ནག་ཏུ་དྲ་ཐོག་ཟིན་བྲིས་བ་ས་ཡ་༣༠༠་ཙམ་ཡོད། དེ་ནི་ཨ་རིའི་མི་འབོར་ཁ་གྲངས་དང་གཅིག་པ་རེད། ཟིན་བྲིས་བ་ས་ཡ་༣༠༠་དེ་ཞིབ་བཤེར་གྱི་ར་བ་ནས་ ཟིན་བྲིས་འདེབས་རྒྱུ་བཀག་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གི་དྲ་རྒྱས་ལོ་རྒྱུས་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ ནུས་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཞིག་ བསྐྲུན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
6:26 ༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་༧་པའི་ནང་ལྷོ་རྒྱུད་གྲོང་ཁྱེར་བིན་གྲོས་(Wenzhou)ནང་ གནས་ཚུལ་གསལ་ཁ་མེད་པའི་མེ་འཁོར་བརྡབ་སྐྱོན་གཉིས་བྱུང་བ་རེད། ཆག་སྒོ་དེ་བྱུང་མ་ཐག དབང་འཛིན་པ་ཚོས་དངོས་ཡོད་ཐོག་དོན་རྐྱེན་ཏེ་སྦས་འདོད་སྐྱེས་བ་རེད། གནད་དོན་དེས་རྒྱ་ནག་གི་དྲ་དམངས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བསླངས་ཡོད། ཆག་སྒོ་བྱུང་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་ལྔའི་ནང་། དྲ་ཐོག་ཏུ་དོན་རྐྱེན་དེར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མཁན་ས་ཡ་༡༠་བྱུང་བ་རེད། དེ་འདྲ་རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་བྱུང་མྱོང་མེད། ད་ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ། མེ་འཁོར་བློན་ཆེན་གོ་གནས་ནས་ ཕབ་སྟེ་ཁྲིམས་ཆད་བཙོན་འཇུག་ལོ་༡༠་བྱས་སོང་།
7:02 ཉེ་ཆར་པེ་ཅིང་ཁོར་ཡུག་བློན་ཆེན་ལྷན་ཁང་དང་ པེ་ཅིང་དུ་ཡོད་པའི་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་གཉིས་ཀྱི་དབར་ལ་ དགོད་བྲོ་བའི་རྩོད་པ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། གང་ལེགས་ཞེ་ན། བློན་ཆེན་ལྷན་ཁང་གིས་ ཨ་རིས་གཞུང་ཚབ་ལ་རྒྱ་ནག་ནང་སྲིད་ལ་ཇུས་གཏོགས་ཀྱིས་ མཁའ་དབུགས་གནས་བབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས། ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་བཏོན་པའི་ཡིག་ཆ་དེ་འགྲིག་ཡོད། ཁོང་གིས་མཁའ་དབུགས་ཀྱི་ཚད་༡༤༨་ཡིན་པས་ཚོར་བ་སྐྱེན་པའི་མི་རྣམས་ ཕྱི་ལ་མ་སོང་ན་ལེགས་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན། བློན་ཆེན་ལྷན་ཁང་གིས་མཁའ་དབུགས་གཙང་བཙོག་གི་ཚད་༥༠་ཡིན་པས། ཕྱི་ལ་སོང་ན་སྐྱོན་མེད་ཚུལ་བརྗོད། ཡིན་ན་འང་། རྒྱ་ནག་གི་ཟིན་བྲིས་བ་བརྒྱ་ཆ་༩༩ ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ལངས་ཡོད། སྐབས་དེར་ང་པེ་ཅིང་དུ་ཡོད། ངས་རྟག་པར་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་ཡིག་ཆར་བལྟས་ཏེ། སྒེའུ་ཁུང་ཕྱེ་ན་འགྲིག་མིན་གྱི་ཐག་་ཆོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
8:11 ཞིབ་བཤེར་གྱི་རྒྱ་ལས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་དྲ་རྒྱ་ཇི་ལྟར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད་ཅེ་ན། རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཆ་ཤས་གཅིག་ནི་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་རེད། ཌིས་ཌིར་དང་ཌིས་ཌིར་འདྲ་བཟོ་བྱས་པ་གཉིས་ཀར་ ཡིག་འབྲུ་༡༤༠་ཙམ་འབྲི་བའི་ཚད་གཞི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། དབྱིན་ཡིག་ནང་དུ་ཚིག་༢༠་འམ་ཡང་ན་འབྲེལ་ཐག་ཐུང་ཐུང་ཞིག་རེད། ལྗར་མན་གྱི་སྐད་ཡིག་ནང་དུ་ཕལ་ཆེར་(Aha)ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་རེད།
8:33 (དགོད་སྒྲ།)
8:35 འོན་ཀྱང་། རྒྱ་ཡིག་ནང་དུ་ཡིག་འབྲུ་༡༤༠་ནི་ ཡིག་འབེབ་ཞིག་གམ་སྒྲུང་ཞིག་རེད། དེའི་ནང་དུ་གསར་གནས་ཤིག་གི་རྒྱུ་ཆ་ཁག་ཀྱང་ཚང་ཡོད། དཔེར་ན། འདི་ནི་ཤེག་སི་ཧྥིར་གྱི་ཧམ་ལེ་ཐི་རེད། ནང་དོན་འདི་རྒྱ་ཡིག་གི་ནང་ཏུ་ཌིས་ཌིར་ཐོག་འགོད་ཐེངས་གཅིག་ནི་ དབྱིན་ཡིག་གི་འགོད་ཐེངས་གསུམ་དང་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་རེད། རྒྱ་མི་ཚོས་དུས་རྟག་ཏུ་བསླུ་ཡི་མི་འདུག་གམ། དེར་བརྟེན། རྒྱ་མི་ཚོས་ཟིན་བྲིས་སྤེལ་བ་འདི་གསར་ལམ་ཞིག་ལས་ གསར་འགྱུར་གྱི་མགོ་བརྗོད་ལྟ་བུ་ཞིག་ངོས་འཛིན་གྱི་མེད།
9:14 མ་ཟད། སེ་ན་(Sina)བཟོ་ཚོང་ཁང་ནི་ ཌིས་ཌིར་འདྲ་བཟོ་བྱེད་མཁན་རེད། དེར་མིང་ཞིག་བཏགས་པ་ནི་ཝེ་པོ་(Weibo)རེད། ཝེ་པོ་ཞེས་བ་ནི་ཟིན་ཕྲན་ཞེས་བའི་རྒྱ་འགྱུར་དེ་ཡིན། དེ་ལ་རང་གི་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཆ་ཡོད། ཝེ་པོ་སྟེང་གི་མཆན་འདོགས་ས་དེ་ནི་ཌིས་ཌིར་ངོ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་ ངོ་དེབ་དང་ཅུང་འདྲ་བོ་ཡོད། ཝེ་པོ་(Weibo)དང་ཟིན་ཕྲན་སོགས་ཀྱི་གསར་གཏོད་དང་། འདྲ་བཟོ་འདི་དག ༢༠༠༩་ལོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་དར་ཁྱབ་ཕྱིན་སྐབས། གསར་ལམ་གླེང་སྟེགས་ཤིག་ཆགས་པ་རེད། ཀློག་པ་པོ་ས་ཡ་༣༠༠་ཅན་གྱི་གསར་ལམ་གླེང་སྟེགས་ཤིག་ཆགས་པ་རེད། གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། ཝེ་པོ་ནང་དུ་མ་གླེང་བའི་གནད་དོན་ཞིག རྒྱ་ནག་མི་མང་གིས་མི་ཤེས་བའི་ཚད་དུ་སླེབས་ཡོད།
9:59 ད་དུང་། རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་རྒྱས་ དངོས་གནས་མི་མང་གི་ལྟ་སྟངས་དང་འཚོ་བ་གཉིས་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་བཅུག་ཡོད། དཔེར་ན། མངོན་འདོད་གླེང་སའི་བརྒྱུད་ལམ་མེད་པའི་མི་མང་ ཚོར་རང་གི་མངོན་འདོད་གཞན་གྱིས་གོ་ཐུབ་པའི་བརྒྱུད་ལམ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད། རྒྱ་ནག་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་དབང་ཆའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཞུ་གཏུག་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཡོད། གང་ལེགས་ཞེ་ན། དབུས་གཞུང་གིས་ལུགས་སྲོལ་རྙིང་པ་ཞིག་རྒྱུན་སྐྱོང་འདོད་ཡོད། གོང་མ་ནི་སྐྱོན་མེད་དང་། ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཚོ་ནི་ཇག་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ལྟ་སྟངས་རེད། དེར་བརྟེན། ཞུ་གཏུག་བྱེད་མཁན་ཏེ་གནོད་ཐེབས་ཞིང་པ་ཚོ་ མེ་འཁོར་ལ་བསྡད་དེ་པེ་ཅིང་དབུས་གཞུང་དུ་ཞུ་གཏུག་ལ་ཡོང་ཚེ། ཁོང་ཚོས་དཀའ་རྙོག་དེ་གོང་མས་སེལ་བའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ཡང་། པེ་ཅིང་དུ་ཞུ་གཏུག་པ་ཇེ་མང་དུ་ཕྱིན་ན། གྱེན་ལངས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཡང་ཡོད་པས། དབུས་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོ་ཕྱིར་ས་གནས་སུ་ལོག་བཏང་བ་དང་། ཐ་ན་མང་པོ་ཞིག་བཙོན་ཁང་དུ་བཅུགས་འདུག། འོན་ཀྱང་། ད་ལྟ་ང་ཚོར་ཝེ་པོ་ཡོད། ངས་དེ་ལ་ཝེ་པོ་ཞུ་གཏུག་ཅེས་ལབ་ཀྱི་ཡོད། མི་མང་གིས་ལག་འཁྱེར་ཁ་པར་ལ་བསྟེན་ནས་དྲ་ཞུགས་བྱེད།
10:54 སྐབས་རེར་སྟབས་ལེགས་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་གྱི་སྒྲུང་དེར་ གསར་འགོད་པ་དང་། སློབ་དཔོན། མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ཚོས་དོ་སྣང་སྤྲད་སྲིད། ཡོ་ཁྲིན་ནི་ཁོང་ཚོའི་གྲས་ཀྱི་གཅིག་རེད། ཁོ་མོ་རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ཟིན་བྲིས་པ་ཞིག་རེད། ཁོ་མོའི་ཟིན་བྲིས་བལྟ་ཀློག་བྱེད་མཁན་མི་གྲངས་ས་ཡ་༢༡ ཙམ་ཡོད། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་རྒྱལ་ཡོངས་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་ཞིག་དང་འདྲ། གལ་ཏེ། རང་གི་དཀའ་ངལ་གྱི་གནད་དོན་ཞིག་ལ་ཁོ་མོས་བདག་རྒྱག་སྲིད། དེར་བརྟེན། ཝེ་པོ་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་བ་འདིས་ཞིབ་བཤེར་གྱི་རྒྱ་ལས་ཀྱང་ རྒྱ་ནག་མི་མང་ས་ཡ་༣༠༠་ཙམ་ལ་མཉམ་དུ་གླེང་མོལ་དང་ཁ་བརྡ་ བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་དཀོན་མོ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད། དེ་ནི་ཌེ་ཌི་(TED)ཆེན་པོ་ཞིག་དང་འདྲ་པོ་རེད། མ་ཟད། འདི་ནི་རྒྱ་ནག་མི་མང་གི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ ཐོག་དང་པོར་བྱུང་བ་རེད། རྒྱ་ནག་མི་མང་གིས་མི་རྣམས་ལ་གྲོས་མོལ་དང་ ཁ་བརྡ་གང་འདྲ་བྱེད་དགོས་མིན་སློབ་ཀྱི་ཡོད།
11:46 ཡིན་ཡང་། ཞིབ་བཤེར་གྱི་ཞི་མི་གཉིད་ཁུག་མེད། རྒྱ་ནག་ཝེ་པོ་དྲ་ཐོག་ཏུ་ཚོར་བ་སྐྱེན་པའི་གནད་དོན་རིགས་བཀོལ་ཐབས་མེད། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་སྲིད་འཛིན་ཧོས་ཅིན་ཐོ་ཡི་མིང་དང་། ཁྲོང་ཆིན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མིང་འགོད་མི་ཐུབ། ཉེ་ཆར་བར་དུ་ཁྱེད་ཀྱིས་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོས་རུས་མིང་འཚོལ་མི་ཐུབ། དེར་བརྟེན། རྒྱ་མི་ཚོ་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམས་གྲངས་ཅན་གྱི་ཚིག་དང་། ཚབ་མཚོན་གྱི་ཚིག ད་དུང་བརྒྱུད་སྤྲོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་སྤྱོད་པར་མཁས། ཐ་ན་ཁོང་ཚོས་སོ་སོར་མིང་བཏགས་ཏེ་ འཛམ་གླིང་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བའི་འཐབ་རྩོད་ཅིག འདམ་རྩའི་རྟ་དང་ཆུ་འབུ་དབར་དུ་བསླངས་ཡོད། རྩ་འདམ་རྟ་ཞེས་བ་ནི་ ཨ་མར་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བ་དང་དོན་འདྲ། ཁོང་ཚོས་སོ་སོར་མིང་དེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། (hexie)ཆུ་འབུ་ཞེས་བ་ནི། འཆམ་མཐུན་དང་ཞིབ་བཤེར་གྱི་མཚོན་དོན་ཡིན། འདི་ལྟ་བུའི་ཚིག་དག་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་རེ་བྱུང་ཚེ་སྤྲོ་བ་འདྲེན་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་འབྱུང་གི་རེད། ཝེ་པོ་དྲ་ཐོག་ཏུ་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་བའི་སྒྲུང་རྐྱང་རྐྱང་མཐོང་། ཡ་མ་ཟུང་གི་ཚིག་དང་བརྗོད་པ་དེ་ཚོ་རྒྱ་ཡིག་གི་འབུམ་རམས་པའི་ ཤེས་ཚད་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ནའང་འགྲེལ་དཀའ།
13:06 འོན་ཀྱང་། ཁྱེད་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་མི་ཐུབ། གང་ལགས་ཞེ་ན། རྒྱ་ནག་གི་ཝེ་པོ་གསར་འཛུགས་བྱེད་སྐབས་ནི་ གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཌིས་ཌིར་གཏན་འགོག་བྱས་བའི་ཟླ་གཅིག་ཙམ་གྱི་རྗེས་རེད། དེས་ཝེ་པོ་བཟོ་ཚོང་ཁང་གིས་ཝེ་པོ་ནི་ཐོག་དང་པོ་ནས་ རྒྱ་གཞུང་ལ་ཉེན་ཁ་འབྱུང་གཞིའི་གླེང་སྟེགས་ ཤིག་མི་ཆགས་པའི་གོ་བསྐོན་བློ་འགུགས་ བྱས་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ། དཔེར་ན། མཉམ་འཛོམས་དང་ཐུག་འཕྲད། སྤྲོ་འཆམ་ལྟ་བུའི་ཚིག་དག་འཁོད་ཚེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཡོད་མིན་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་གཏོང་གི་ཡོད། ཁྱེད་ཀྱིས་ཐུག་འཕྲད་དེ་འདྲ་བྱེད་དགོས་བའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ཁྱེད་རང་ས་གནས་སུ་མ་འབྱོར་སྔོན་དུ་ཉེན་རྟོག་པ་སླེབས་ཏེ་སྒུག་བསྡད་ཡོད། ག་རེ་བྱས་ནས། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་ཚོར་ཡིག་ཆ་ཡོད་པས་རྐྱེན་གྱིས་རེད། ཁོང་ཚོའི་ལག་ཏུ་ཆ་ཚང་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཁོང་ཚོས་༡༩༨༤་ལོའི་ངོ་ལོག་བ་དག་གི་ཡིག་ཆ་གསང་ཞིབ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་བཀོལ་ཐུབ། དེར་བརྟེན་དྲག་གནོན་བྱས་པ་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེན་ཡིན།
14:03 འོན་ཀྱང་། ངས་ཁྱེད་ཚོར་ཞི་མི་དང་ཙི་ཙིའི་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་ གནད་དོན་དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་ཤེས་འཇུག་འདོད། ཞི་མི་ནི་ཞིབ་བཤེར་མཁན་རེད། རྒྱ་གཞུང་ལ་ཞི་མི་གཅིག་ལས་མེད་པ་མིན། ད་དུང་དབུས་དང་ས་གནས་ཀྱི་ཞི་མི་ཡོད།
14:17 (དགོད་སྒྲ།)
14:19 དྲ་རྒྱའི་དོ་དམ་གྱི་ཨ་མ་དབུས་ཀྱི་ཞི་མིའི་ལག་ཏུ་ཡོད་པས་ དྲ་དམངས་ཚོས་ས་གནས་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། ས་གནས་གཞུང་ལ་པེ་ཅིང་དུ་ཡོད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཡིག་ཆ་རག་ཐབས་མེད། དབུས་གཞུང་ལ་ལྐོག་རྔན་མ་སྤྲད་པར་ ས་གནས་གཞུང་གིས་དགོངས་དག་ཞུ་བ་ལས་ཅི་ཡང་བྱེད་མི་ཐུབ།
14:36 དེར་བརྟེན། འདས་བའི་ལོ་ངོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ། དྲ་རྒྱར་སྤེལ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ལས་འགུལ་གྱིས་ ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཐོག་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་སོང་། ཁོང་ཚོས་ལག་ཏུ་ཡིག་ཆ་རག་ཐབས་མེད་པས་ ཅུང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཆགས་བྱུང་། དྲ་རྒྱའི་ཨ་མ་པེ་ཅིང་དུ་ཡོད་པ་རེད། མེ་འཁོར་བརྡབ་སྐྱོན་གྱི་གནད་དོན་ཐད་ནས། ཅིའི་ཕྱིར་ཉིན་ལྔའི་ནང་སྐྱོན་བརྗོད་གྱི་གཏམ་ས་ཡ་༡༠་ཙམ་སྤེལ་བ་དེ་ཁོ་ན་མིན་པར་ ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་ དྲ་ཐོག་ཏུ་ཉིན་ལྔའི་རིང་ལ་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་སྤྲད་པ་དེ་རེད། དེ་འདྲ་སྔོན་ཆད་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད། གནད་དོན་ཆུང་ཆུང་རེད། གང་ལེགས་ཞེ་ན། ཐ་ན་དཔོན་རིགས་མཐོ་ཁག་དེ་ཚོ་ཡང་ ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཞེན་པ་ལོག་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཁོང་ཚོར་ཁ་གཡར་ས་ཞིག་དགོས་པ་རེད། མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་ནི་ཁ་གཡར་ས་སྟབས་བདེ་ཤོས་ཏེ་རེད།
15:19 ད་དུང་། ཉེ་ཆར་བྱུང་བའི་པོ་ཤེས་ལེ་དོན་རྐྱེན་དེ་གསར་འགྱུར་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་རེད། ཁོང་ནི་རྒྱལ་སྲས་རེད། འོན་ཀྱང་། འདོ་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་གཉིས་པ་དང་བཞི་བའི་བར་ ཝེ་པོ་ནི་དཀྲོག་གཏམ་བཀྲམ་སའི་ཁྲོམ་ས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱས་སྲས་དེའི་སྐོར་ལ་བསྟན་བཤིག་སློང་བའི་སྐད་ཆ་ག་རེ་བཤད་ཀྱང་ཆོག སྐབས་དེར་ཁྱེད་རང་ཨ་རིར་ཡོད་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། འོན་ཀྱང་། ཁྱེད་ཀྱིས་པེ་ཅིང་གི་དམག་མིའི་གྱེན་ལངས་སྐོར་གྱི་དཀྲོག་གཏམ་སྤེལ་ན། ཁྱེད་རང་འཛིན་བཟུང་བྱེད་ཁོ་ཐག་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་རང་དབང་ནི་དམིགས་འབེན་བྱས་པ་ཞིག་རེད།
15:51 རྒྱ་ནག་ཏུ་ཞིབ་བཤེར་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཞིག་རེད། ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་རང་དབང་འདུག་འདོད་པ་དེ་རྒྱུན་ལྡན་མ་རེད། དེའི་རྒྱབ་ཏུ་གནས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་འབྱུང་གི་རེད། གང་ལགས་ཞེ་ན། ཁོང་ནི་གཡོན་ཐལ་ཆེ་བའི་དཔོན་རིགས་ཤིག་རེད། དབུས་གཞུང་གིས་ཁོང་ནི་དེ་སྔོན་ཧ་ཅང་མི་ཡག་པོ་ཞིག་དང་། ད་ལྟ་མི་ངན་གཏེ་བོ་ཞིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ མི་མང་ལ་ཤེས་འཇུག་འདོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། དྲ་དམངས་ས་ཡ་༣༠༠་ཅན་གྱི་ཝེ་པོ་ནི་ ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལག་ཆ་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད།
16:19 ལག་རྩལ་འདི་གསར་བ་ཡིན་ཀྱང་། ལམ་ལུགས་རྙིང་བ་རེད། ལམ་ལུགས་འདི་མོ་ཙེ་ཏུང་གིས་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་བཟོས་བ་རེད། གང་ལེགས་ཞེ་ན། ཁོང་གིས་མི་མང་ས་ཡ་མང་པོར་སྐུལ་སློང་བྱས་ཏེ་ རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ས་གནས་གཞུང་རྩ་མེད་གཏོང་བཅུག་པ་རེད། དེ་སྟབས་བདེ་རེད། གང་ལགས་ཞེ་ན། དབུས་གཞུང་གིས་ མི་མང་གི་བསམ་འཆར་གྱི་སྣེ་ཁྲིད་དགོས་ཀྱི་མེད། ཁོང་ཚོས་མི་མང་ལ་དམིགས་འབེན་གྱི་ལམ་ཞིག་བསྟན་པ་ལས་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཞིབ་བཤེར་མི་བྱེད་པ་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ཆ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད།
16:48 འདི་ནི་ཞི་མི་དང་ཙི་ཙིའི་རྩེད་མོ་ཡི་གནས་ཚུལ་གསར་ཤོས་ཏེ་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་བས་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་བ་རེད། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ནི་ཁོང་ཚོའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡིན་ པ་ལས་ཨ་རི་ནས་ནང་འདྲེན་བྱས་བའི་ཆེ་མཐོང་ཞིག་མིན་པའི་ བསམ་བློ་གཏོང་མཁན་གྱི་རྒྱ་མི་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ད་དུང་། འདིས་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་ཚོར་སྦྱོང་བརྡར་དང་། མང་གཙོ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་གྲ་སྒྲིག་ཐད་ནས་ མི་མང་གི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་བསྐྲུན་ཡོད་ཀྱང་། དེས་རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་མེད་པར། རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་གཅིག་སྡུད་བྱས་པའི་དྲ་རྒྱ་དོ་དམ་དེ་སྤྱད་ནས་ དབུས་གཞུང་གི་དབང་ཆ་སྲ་བརྟན་གཏོང་ཞིང་། ས་གནས་གཞུང་དང་ཤོག་ཁག་མ་འདྲ་བ་ཚོར་ཁ་གཏད་གཅོག་བྱེད་ཆགས་ཡོད།
17:28 དེས་ན། ང་ཚོའི་མ་འོངས་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ཅི་བཤད་ཀྱང་། ང་ཚོ་ནི་ཙི་ཙི་རེད། ང་ཚོའི་མ་འོངས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ཞི་མིར་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དགོས། རྒྱ་ནག་གཅིག་པུ་མིན་པར་ཨ་རིའི་ནང་དུའང་ ཞི་མི་ངན་པ་ཆུང་ཆུང་དང་སྙིང་རྗེ་བོ་དེ་འདྲ་འདུག།
17:46 (དགོད་སྒྲ།)
17:48 སོ་པ།(SOPA) པི་པ།(PIPA) ཨེ་ཁི་ཊ།(ACTA) ཊི་པས་པས་(TPP)དང་། ཨེ་ཊི་ཡོས།(ITU) ད་དུང་། ངོ་དེབ་དང་གུ་གལ་གཉིས་ཀྱིས་ཙི་ཙི་ཡི་གྲོགས་པོ་ཡིན་མདོག་སྟོན་གྱི་ཡོད་ཀྱང་། མཚམས་མཚམས་ཞི་མི་དང་མཉམ་དུ་མཐུན་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག། དེར་བརྟེན། ངའི་མཇུག་སྡོམ་ནི་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོ་རྒྱ་མི་ཚོས་་རང་དབང་ཆེད་འཐབ་རྩོད་བྱེད། ཁྱེད་ཚོས་ཞི་མི་ངན་པ་ཚོར་ལྟ་རྟོག་བྱོས། ཁོང་ཚོ་རྒྱ་ནག་གི་ཞི་མི་ཚོ་དང་མཉམ་སྦྲེལ་བྱེད་མ་འཇུག འདི་ལྟར། ང་ཚོས་མ་འོངས་པར་ ག་དུས་ཡིན་ཡང་། གང་དུ་ཡིན་ཡང་། ཞེད་སྣང་མེད་པར་ དྲ་རྒྱ་ལོངས་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་ཙི་ཙིའི་རྨི་ལམ་དེ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་འཇུག་གི་ཡིན།
18:27 (ཐལ་མོ་རྡེབ་སྒྲ།)
18:34 ཐུགས་རྗེ་ཆེ།
18:36 (ཐལ་མོ་རྡེབ་སྒྲ།)


text:
བློ་སེང་གི་བརྩམས་ཆོས་ལ་དཔྱད་པ།
སྐུ་ཞབས་བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱི་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ་དཔྱད་པ།
བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་བརྩམས།
ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བོད་སྒྱུར་བྱས།
དང་པོ། སྔོན་གླེང་།
སྐུ་ཞབས་བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱིས་ཉེ་ཆར་ཧ་ཝར་ཌི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་སློབ་མའི་ཚགས་ཤོག་སྟེང་དུ་བརྗོད་དོན། “ད་ལྟ་ང་སུ་ཡིན་ནམ། ད་བར་བདག་ནི་རིག་གནས་པ་ཞིག་དང༌། བོད་དོན་ལས་འགུལ་བ། ཕྱི་སྲིད་ལས་དོན་པ་ཞིག་ཆགས་པ་འདི་གཙོ་བོ་ཧ་ཝར་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བཀའ་དྲིན་རེད། བདག་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མིའི་ཁྲོད་ཞུགས་པར་དོ་སྣང་སླེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཀྱང་། ཧ་ཝར་ཌི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མཚན་གནས་ཕྱག་ཁྱེར་དང་གོ་གནས་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་པ་འདྲ་བོ་འདུག” ཅེས་བཀོད། (བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་དང་། ཧ་ཝར་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་གཉིས་ཀྱི་མིང་བྱང་དེ་ཏོག་ཙམ་རིང་དྲགས་སྟབས། འོག་ནས་བསྡུས་མིང་གིས་འབོད་རྒྱུ་ཡིན) བློ་སེང་གིས་ལས་འགུལ་ཁྲོད་རང་ཉིད་ཀྱི་གནས་བབ་དེ་ནི་ཁྲིམས་མཐུན་ཚད་ལྡན་གྱི་མཁས་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་ནན་བཤད་བྱས་ཤིང་། རླུང་འཕྲིན་ཁང་དག་གིས་ཁོང་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པ་དེ་དག་དང་། ཉེ་ཆར་ནེའུ་ཡོག་གི་བགྲོ་གླེང་ཞིག་ཏུ་ཁོང་ལ་རང་ཉིད་མཁས་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོ་སྤྲོད་བྱ་ཡུལ་གྱི་སྡིངས་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་བསྐྲུན་པ་སོགས་ཀྱིས། བློ་སེང་ལ་ཉམས་མྱོང་དང་གོ་རྟོགས་མེད་ཅེས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་དག་ལ་ལན་འདེབས་བྱེད་པའི་རམ་འདེགས་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།
བློ་སེང་ལགས་ཀྱི་གནས་བབ་དེ་མཁྱེན་རྟོགས་ཡོང་བར་བྱེད་པ་ལ། སྔོན་ལ་ཁོང་མཁས་པ་ཡིན་མིན་དེ་ངེས་པར་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས། ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་ད་ལྟ་བར་དུ་བོད་མི་འོས་ལྡུག་མཁན་དག་གི་ཁྲོད་དུ་བློ་སེང་ལགས་གྱི་མཁས་པའི་གནས་བབ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཆགས་འདུག བཀའ་ཁྲིའི་འོས་ཞུགས་པ་གཞན་གཉིས་ལ་མཚོན་ན། འདས་པའི་དུས་ཚོད་ནང་ལས་དོན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བསྒྲུབས་ཡོད་སྟབས། མི་མང་གི་ཁྲོད་དུ་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་འཇལ་བ་ལ་ཐོག་མར་ཁོ་བོའི་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་བརྩམས་ཆོས་དག་ལ་ངེས་པར་དུ་གཟབ་ནན་གྱིས་ལྟ་དགོས། དེར་བརྟེན། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་རྩོམ་སྒྲིག་པས་བོད་མི་འོས་ཤོག་ལྡུག་མཁན་ཚོས་བློ་སེང་ལགས་ཤེས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་བྱ་གཞག་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབ་ཡོད་པ་དག་ཡག་པོ་མཁྱེན་རྟོགས་ཡོང་བའི་རོགས་རམ་གྱི་ཆེད་དུ་དེ་སྔ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ་དཔྱད་པ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བཏང་ཡོད།
ཐོག་མར་ང་ཚོས་བློ་སེང་གི་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་རྩོམ་ཡིག་སྤྱི་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་ཡོད། དེ་ནས་ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་བྱེ་བྲག་པ་རེ་རེ་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་པ་བཅས་ཁག་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད། མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་ན། བློ་སེང་ལགས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པའི་སློབ་དཔོན་ S.J.D. གྱི་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་མཁས་པའི་ངང་ཚུལ་ཐོག་ནས་རྩོམ་ཡིག་གསུམ་དཔར་སྐྲུན་གནང་འདུག རྩོམ་ཡིག་གཅིག་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔེ་དེབ་གྲས་སུ་དཔར་སྐྲུན་བྱ་ཐུབ་མི་འདུག་ཅིང་། རྩོམ་ཡིག་གསུམ་ལས་གཅིག་གི་བརྗོད་གཞི་ནི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཞིང༌། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་ལ་བདེན་པ་ཁུངས་སྐྱེལ་ཡང་བྱས་འདུག་མོད། འོན་ཀྱང༌དེ་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ངོས་འཛིན་ལྡན་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གམ་ཡང་ན་མཁས་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་གསུང་ཚིག་དེ་ཙམ་མི་སྣང༌། རྩོམ་ཡིག་གཅིག་གི་ནང་དུ་རྩོམ་པོ་ཁོང་གིས་མང་གཙོ་ལ་དོ་འཁུར་དང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་བོད་ལ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཐོབ་ཐབས་ཀྱི་སྐོར་བཀོད་འདུག
གཉིས་པ། བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་སྤྱི་ལ་དཔྱད་པ།
ང་ཚོས་གང་ཡོང་ཡོང་གིས་གོ་བདེ་བའི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་ཁོང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་བྲིས་བའི་རྩོམ་ཡིག་ཚང་མ་འདི་ལ་བསྟན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཚགས་ཤོག་ཁག་ཏུ་བཀོད་ཡོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཁག་འདིར་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་མེད། དེར་བརྟེན། ང་ཚོས་ཐོག་མར་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཡུལ་དེ་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་མཁས་པ་ཚོ་དང་ཁྲིམས་རྩོད་པ་དག་གིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱིན་པའི་དྲ་གནས་བེ་སུ་དྲུ་ལོ་ Westlaw ནང་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པ་ཡིན། འདིའི་ནང་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཁས་དབང་ཚོས་བརྩམས་པའི་དཔེ་དེབ་ཚད་ལྡན་གྱི་ལས་གཞིའི་རེའུ་མིག་ ༤༠༠༠༠ དང༌། ཨ་རའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཁག་གི་ཚད་ལྡན་མཁས་པ་ཚོའི་བརྩམས་ཆོས་དག་འཚོལ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ང་ཚོའི་ལག་ཏུ་བེ་སུ་དྲུ་ལོ་ Westlaw ནས་བློ་སེང་གི་བརྩམས་ཆོས་གཅིག་ཀྱང་རག་མ་སོང་། དེ་ནས་ང་ཚོས་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་ལས་གཞི་ཆེ་རུ་བཏང་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་འཚོལ་ཞིབ་དྲ་གནས་མཉམ་འབྲེལ་ Social Science Research Network ཞེས་པའི་ནང་བཙལ་ཡང་། འདིའི་ནང་དུ་ཡང་བློ་སེང་གི་རྩོམ་ཡིག་གཅིག་ཀྱང་ལག་སོན་མ་བྱུང་། མཐར་ང་ཚོས་གྷོ་གྷིལ་སི་ཁོ་ལར་ Google Scholar ནང་དུ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་སྐབས་གཤམ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་འདི་གཉིས་རྙེད་བྱུང༌། རྩོམ་ཡིག་གཅིག་ནི་དེབ་ཅིག་གི་ནང་གི་ལེ་ཚན་གཅིག་རེད་འདུག གང་ལྟར་རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོར་སློབ་དཔོན་གྱི་སློབ་མཐར་མ་ཕྱིན་གོང་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་རེད་འདུག
༡༼ མང་གཙོའི་ཉིན་དེབ། བོད་བཙན་བྱོལ་གྱི་འགྲིམ་འགྲིལ། ༽ ༢༠༠༣ ལོར་དཔར་སྐྲུན་བྱས། ཉིན་དེབ་འདི་མཐོ་སློབ་ཅིག་གི་ངོས་ནས་བདག་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པས་ National Endowment for Democracy བོད་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པ་ལྟ་བུའི་ཚོགས་པ་ཁག་ལ་རོགས་དངུལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའི་འོག་ནས་དཔར་བ་ཞིག་རེད་འདུག རྒྱུ་མཚན་འདིའི་དབང་གིས་གཅིག་བྱས་ན་ཤེས་རིག་འཚོལ་ཞིབ་ academic search.ཀྱི་ནང་དུ་ཉིན་དེབ་དེ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཡང་སྲིད།
༢ རབ་བྱེད་ཅིག་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར། ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདིའི་རྒྱ་མཚོའི་མངའ་ཁུལ་ Pacific Rim,གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངེས་གཏན་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། འདི་ནི་ཇེ་སྒྲས་མོན་དྲི་དགུ་མི་རིས་ by J.D. Montgomery ལགས་ཀྱིས་ ༢༠༠༡ ལོར་བརྩམས། ང་ཚོའི་ལག་ཏུ་དེབ་འདིའི་མ་དཔེ་གཅིག་ཀྱང་ལག་སོན་མ་བྱུང༌།
༣ ༼འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ནང་ཆོས། རིག་གཞུང་གི་ལྟ་གྲུབ། སྒེར་ཀྱི་ལྟ་ལུགས་དང་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ལུགས ༽ ༡༩༩༦ ལོར་བྲིས། རྩོམ་ཡིག་འདི་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་ཡོད་མོད། གང་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་གསལ་ཁ་མི་འདུག མཐར་ང་ཚོས་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས་ autobiographical blurbs ལ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པས་ཕ་ཡུལ་དྲ་གནས་ནང་དུ་གཙུག་ལག་སློབ་རིག་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ non-academic articles རྩོམ་ཡིག་གསུམ་རྙེད་བྱུང༌། འདི་དག་ཚང་མ་ ༢༠༠༤ ལོར་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་བྲིས་འདུག རྩོམ་ཡིག་འདི་དག་ཀྱང་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔེ་དེབ་ཁག་ཏུ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་མི་འདུག འོན་ཀྱང་ལྷོ་ཀོར་ཡའི་སློབ་མའི་གསར་དེབ South Korean journal དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའི་ནང་དཔར་སྐྲུན་ཁང་གཉིས་ཀྱིས་དཔར་མགོ་བཙུགས་འདུག
༡ ༼ རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ནང་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུའི་རིང་གི་བཙན་འཛུལ་ལམ་བཅིངས་གྲོལ༽རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ ༢༠༠༤ ལོར་ཧ་ཝར་ཨེ་ཤེ་ཡའི་དུས་དེབ་ནང་དུ་བཀོད་འདུག སློབ་མིའི་དུས་དེབ་འདི་ནི་ཧ་ཝར་ཨེ་ཤེ་ཡ་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་གཉེར་བཞིན་ཡོད་པ་དང་འདིའི་ནང་དུ་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་དག་བཀོད་ཀྱིན་འདུག
༢ ༼རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་བོད་ཀྱི་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས། རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་དང་མཉམ་འབྲེལ་བར་གྱི་ཁྱད་མཚར་གྱི་འབྲེལ་བ༽ རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ ༢༠༠༦ ལོར་ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡའི་སློབ་མཐར་མ་ཕྱིན་པའི་སློབ་མིའི་ཚོགས་པས་གཉེར་གྱིན་ཡོད་པའི་དུས་དེབ་ནང་བཀོད་འདུག
༣ ༼ ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་བོད་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང༌། བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཞིག་གི་ལྟ་ཚུལ༽ རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ཤར་ཨེ་ཤེ་ཡའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཞེས་བའི་ནང་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བཀོད། དུས་དེབ་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་མགོ་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པ་དང་ལྷོ་ཀོ་ཡའི་ཡིས་ཇང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩ་ཁྲིམས་ལྟེ་གནས་ཁང་ Yijun Institute of International Law ཞེས་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ཞིག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ མགོ་འཛུགས་གནང་འདུག
བློ་སེང་དང་ཁོང་གི་ཧ་ཝར་ཁྲིམས་ལུགས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སློབ་སྟོན་པ་སློབ་དཔོན་བིས་ལི་ཡམ་ཨ་ཧྤོར་དྲི་ William Alford ལགས་གཉིས་བར་ཞིབ་བསྡུར་ཞིག་བྱས་ན། སློབ་དཔོན་བིས་ལི་ཡམ་ཨ་ཧྤོར་དྲི་ William Alford ལགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོ་ནས་ད་བར་རྩོམ་ཡིག་གམ་ཡང་ན་རབ་བྱེད་བཅུ་དང་དཔེ་དེབ་གསུམ་བྲིས་གནང་འདུག་པ་མ་ཟད། ད་དུང་སློབ་ཁྲིད་དང་ཤར་ཕྱོགས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལས་གཞིའི་འགན་འཛིན་གཞོན་པའི་ལས་གནས་དང༌། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ལས་གཞིའི་ཚོགས་གཙོའི་ལས་གནས་འཁུར་གྱིན་ཡོད། ང་ཚོས་འདི་ནས་ཁོང་དང་འབྲེལ་བའི་སྐབས་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་གླེང་པ་ལས་བློ་སེང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཀྱིན་མེད།
སྤྱིར་མཁས་དབང་ཚོའི་ཡོན་ཚད་ཀྱི་གནས་བབ་དཔག་པ་ལ་དཔར་སྐྲུན་ཁག་ནི་ཁོའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་རྨང་གཞི་ཡིན་སྲིད་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོའི་མཁྱེན་ཡོན་རྟོགས་པ་ལ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པ་གཅིག་པོ་མ་ཡིན་པར་སློབ་ཁྲིད་དང་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སོགས་སུ་ལམ་སྟོན་དང༌། འཛིན་སྐྱོང༌། གཏམ་བཤད། བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་གོ་སྒྲིག་སོགས་ཡོད། བློ་སེང་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་ངེས་པར་དུ་གཏམ་བཤད་དང་ཚོགས་འདུ་སོགས་གོ་སྒྲིག་གནང་ཏེ་དུས་ཚོད་བཏང་ཡོད་ངེས། ལས་གཞི་འདི་དག་ནི་ངེས་པར་དུ་ང་ཚོས་ཁོང་གི་དཀའ་སྤྱད་དེ་དག་ལོ་ངོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་སྔོན་བཏོན་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཁག་གསུམ་ལ་དཔྱད་སྐབས་བརྩི་དགོས་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
གསུམ་པ། བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱིས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་བྱེ་བྲག་པ་རེ་རེ་ལ་ཕྱི་མིག་ལྟ་བ།
༡ (བོད། རྒྱ་ནག་གི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས༌། རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་དང་མཉམ་འབྲེལ་བར་གྱི་ཁྱད་མཚར་གྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར) ༢༠༠༦ ལོར་དཔར། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔྱད་ཞིབ་ལེགས་པོ་བྱས་ཡོད། ཁོང་གིས་གལ་ཆེའི་ངང་ནས་རྒྱ་ནག་གིས་བཏོན་པའི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ལོའི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་ལྟ་ཀློག་ཞིབ་མོ་ཞིག་བྱས་ཡོད་ལ། འདི་ལྟར་སྡོམ་ཚིག་ཅིག་བཀོད་འདུག “ནམ་ཞིག་རྩོད་གཞི་ཞིག་གིས་ཆིག་སྒྲིལ་དང་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གཉིས་གང་རུང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་ལེགས་ཆ་དེ་གསལ་ཁ་འབྱེད་དུས་ཆིག་སྒྲིལ་གྱིས་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་དུང་སྒྲ་སྒྲོག་པར་བྱེད” ཁོང་གི་སྡོམ་ཚིག་འདིའི་ནང་དོན་ནི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནི་ཀྲུང་དབྱུང་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་ཕྱོགས་ཡོད་པ་ལས་བོད་རིགས་ལྟ་བུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་ཕྱོགས་མེད་ཅེས་བའི་གོ་དོན་རེད།
ཁོང་གིས་རྒྱལ་ནང་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཐོག་ལ་བརྗོད་པའི་དཔེ་མཚོན་ལེགས་ཤོས་ནི་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གང་ཞིག་ལེགས་བཅོས་གཏོང་བ་ཡིན་ན་ངེས་པར་དུ་ཀྲུང་དབྱུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་དགོས་པ་དང་ཆོག་མཆན་ཐོབ་དགོས། ཡིན་ན་ཡང་ཞིང་ཆེན་ཞིག་གིས་རྩ་ཁྲིམས་ལ་ལེགས་བཅོས་གཏོང་སྐབས་ཀྲུང་དབྱུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས་ལེགས་བཅོས་གཏོང་ཆོག་ཅེས་བརྗོད་འདུག ད་དུང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སུ་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྲིམས་བཟོ་བ་དང་གཞུང་ཞབས་ག་ཚོད་ཡོད་མེད་ཐད་ཞིབ་འཇུག་བྱས་འདུག་པ་དང་མང་ཆེ་ཤོས་བོད་རིགས་མིན་པའི་ཁྲིམས་བཟོ་བ་དང་གཞུང་ཞབས་རེད་ཅེས་མཐའ་སྡོམ་བྱས་འདུག།
འོན་ཀྱང༌། རྩོམ་ཡིག་ནང་ལ་མ་འདང་བའི་ཆ་ཁ་ཤས་ཤིག་ལྷག་འདུག དཔེར་ན། ཁོང་གིས་དབྱིན་ཡིག་ནང་བསྒྱུར་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ནང་ས་ཁུལ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་དེ་ཁོ་ན་ཀློག་ཏེ་རྩོམ་ཡིག་གི་བརྗོད་གཞིའི་གཞི་རྩར་བཟུང་འདུག ཁོང་གིས་ངེས་པར་དུ་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཇི་ལྟར་ལག་ལེན་བསྟར་ཀྱིན་ཡོད་མེད་ཞིབ་པར་དཔྱད་དེ་རྒྱ་ནག་རང་དང་གྲོས་བསྡུར་རམ་བགྲོ་གླེང་བྱ་དགོས། ལག་ལེན་འདི་དག་ནི་ཅིས་ཀྱང་འདིར་མཁོ་བ་ཞིག་རེད། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་མ་དཔེ་ལ་བལྟ་དུས་གོམས་པ་དང་པོ་ནི་ལེགས་པོ་འདུག་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་འདོད་པ་ཁེངས་པ་ཞིག་མི་འདུག དེར་བརྟེན་རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ཨ་རི་བ་མིན་པ་ཞིག་གིས་ཨ་རའི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཅོས་དང་པོའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གི་གསལ་ཁ་དང་ཆ་རྐྱེན་དག་ཀློག་ཐུབ་ཀྱང༌། ཤོག་སྟེང་དུ་མ་གཤམས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ལེགས་བཅོས་དང་བོའི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྣམ་དབྱེ་དང་དོན་འགྲེལ་གྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཆ་ཚང་ཞིག་རྟོགས་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སུ་གྱར་བའི་ཉེན་ཁ་དང་འདྲ་མཚུངས་སུ་གྱུར་ཡོད།
གང་ལྟར་ཡང༌། ཁོང་གིས་ངེས་པར་དུ་རྩོད་གཞི་དག་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་ལ་རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་བགྲོ་གླེང་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། འདིའི་ནང་དུ་ཤེས་ཡོན་པ་དག་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཐོག་ལ་འཛིན་པའི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་དག་ཚུད་ཡོད། དོན་དངོས་ཐོག་སེང་གེ་ཡི་རྩོམ་ཡིག་དེ་ཙམ་གྱིས་ཚད་ལྡན་ཞིག་གྱུར་མི་འདུག ཚད་ལྡན་གྱི་མཁས་པ་ཚོས་སྟབས་བདེ་ངང་རྩོད་གཞི་མི་གླེང་བར་བརྗོད་གཞི་གཞན་ཞིག་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་ཏེ་མཁས་དབང་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་རིག་པའི་ཐོག་ནས་བགྲོ་གླེང་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
མཐའ་དོན་བློ་སེང་ལགས་ཀྱིས་ཤོག་གྲངས་བཞི་ཅན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་གི་ནང་དུ་ཚང་མ་ཁ་གསལ་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་ང་ཚོས་བསམ་ཤེས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་ངོ་ཚབ་ཅན་གྱི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཁུལ་དུ་བོད་མི་ལས་བྱེད་པའི་བརྒྱ་ཆའི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། གནད་འགག་ནི་བོད་མི་ལས་བྱེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ལས་བྱེད་དུ་བཀོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་ཁོང་ཚོ་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གྱི་ཆེད་དུ་རྩ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་པའི་རང་དབང་དང་དབང་ཚད་ཅི་ཙམ་ཡོད་མེད་དེ་ཡིན། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་དམར་ཕྱོགས་སྲིད་གཞུང་ནང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་དེ་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་གཞུང་དང་ལག་སྦྲེལ་བྱེད་མཁན་རྐྱང་རྐྱང་རེད། དཔེར་ན་རག་བསྡུས་དང་ལེགས་མཆོག། པདྨ་འཕྲིན་ལས་ལྟ་བུ་རེད། སྤྱིར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་བཟོ་བ་ཚོ་ལ་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་སྐབས་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་ཙམ་གྱིས་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་ཆོག་པའི་དབང་ཚད་སྤྲད་ཡོད་ཀྱང་བོད་མི་ཚོས་རང་མོས་ཐོག་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་མཁན་མ་འདེམས་པར་དུ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་འགྱུར་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།
༢ (བོད་ནང་གི་རྒྱ་ནག ལོ་ངོ་ ༤༠ ཙམ་གྱི་བཙན་འཛུལ་ལམ་བཅིངས་གྲོལ) ༢༠༠༤ ལོར་བརྩམས། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ་ཁོང་གིས་རྩོད་གཞི་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བརྗོད་དེ་བོད་མི་ཚོའི་ལས་འགུལ་དག་བོད་དོན་ཐོག་ཡིན་པ་ཁ་གསལ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བྲིས་འདུག ང་ཚོས་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་བརྗོད་གཞི་ཕལ་མོ་ཆེ་ལ་མོས་མཐུན་གཙང་མ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། རྩོམ་ཡིག་འདི་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་ཁ་གསལ་བ་དང་བོད་མི་ཚོ་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོས་སྔོན་ནས་བརྗོད་ཟིན་པ་དག་ཧ་ཅང་ལེགས་པོ་བྲིས་འདུག
རྩོམ་ཡིག་དེ་གནད་བསྡུས་འདི་ལྟར་བྲིས་འདུག ངས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་བདེན་པ་ཁུངས་སྐྱེལ་ཐོག་དོ་འཁུར་བྱ་རྒྱུ་དང་བོད་མི་ཚོས་ཇི་ལྟར་ཁོང་ཚོ་རྒྱ་མི་དང་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་སྟོན་བྱ་རྒྱུ། ངས་ད་དུང་བོད་མི་ཚོ་དང་རྒྱ་མི་ཚོ་ལ་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གིས་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ་བོད་ནང་དུ་ཆོས་དང༌ཤེས་ཡོན། དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་བཏང་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་པའི་འཁྱོག་བཤད་བྱས་པ་གསལ་པོ་བཟོ་རྒྱུ།
རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ཚད་ལྡན་མཁས་བའི་རྩོམ་ཡིག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཐབས་བྲལ་འདུག རྒྱུ་མཚན་ནི་མཁས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནི་འདི་ལས་ནང་དོན་ཟབ་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་མོད་རྩོམ་འདི་ནི་གཞི་རྩའི་ཞུ་རྩོད་བདེན་བདར་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ལས་མ་འདས། ཞུ་རྩོད་བདེན་བདར་ནི་རིན་ཐང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་བརྗོད་མི་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། ཞུ་རྩོད་བདེན་བདར་དང་མཁས་པའི་བྲིས་རྩོམ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་སྟེ། གཅིག་ནི་སེམས་ཚོར་དྲག་པོ་དང་རང་སྣང་དག་པ་ཞིག་ཡིན། གཞན་དེ་ནི་སེམས་ཚོར་དྲག་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་རྩོད་གཞི་ཞིག་བཟོས་ཡོད།
འོན་ཀྱང་འདི་ནི་དྲི་བ་འདྲི་དགོས་པ་ཞིག་ཏུ་ཡང་གྱུར་ཡོད། ཁོང་གིས་བྲིས་དོན་བོད་དང་རྒྱ་ནག་མཉམ་གནས་ཀྱི་མཐུན་གཤིབ་དེ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་སྒྲིག་གི་དུས་ནས་མགོ་བཙུགས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པའི་མཐུན་གཤིབ་དེ་གློ་བུར་དུ་དྲན་གསོ་བཏང་བའི་སེམས་ཚོར་དྲག་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག ཁོང་གིས་ད་དུང༌། བོད་མི་ཚོས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་རྒྱ་བཟའ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དེས་བོད་མིའི་སེམས་ལ་རྒྱ་མི་ལ་སྡང་སེམས་མེད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད།
ང་ཚོའི་མཐོང་སྣང་ལ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོའི་འདྲ་སྐུ་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་པ་འདི་ནི་རྩོད་རྙོག་ཅན་གྱི་མཚོན་རྟགས་ཞིག་རེད་འདུག ཐང་གོང་མ་ཐེའི་ཙོང་གིས་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱི་དམག་སྟོབས་ཆེ་བའི་དབང་གིས་འདོད་པ་མེད་བཞིན་དུ་རྒྱ་བཟའ་བོད་དུ་བག་མར་བཏང་བ་ལས་བོད་རྒྱ་མཛའ་མཐུན་གྱི་འདུན་པ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་གནས་ལ་སྟེར་བ་ཞིག་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱི་རྗེས་འཇུག་ཚོས་རྒྱ་དམག་དང་ཡང་ཡང་འཐབ་འཁྲུག་བྱས་ཡོད་པས་བོད་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་མཛའ་འབྲེལ་དེ་དུས་ཚོད་ཐུང་ཐུང་ཞིག་ལས་གནས་ཐུབ་མེད།
ང་ཚོས་ཕྱག་འཚལ་བའི་རྩོད་གཞིའི་རྩོམ་ཡིག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་གི་མེད། གཅིག་བྱས་ན་ཁོང་གིས་རྩོད་གཞིའི་དམིགས་ས་ནི་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་ནི་རང་དོན་དོར་བའི་བྱམས་ལྡན་གྱི་ཧན་སྲས་མོ་གཟི་བརྗིད་ཅན་ཞིག་དང༌། ཁོ་མོས་ཀླ་ཀློ་ཅན་གྱི་བོད་དེ་ཞི་དུལ་ཅན་གྱི་མི་རིགས་ཞིག་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་རྒྱ་ནག་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་ཁྲིད་པ་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ཀློག་པ་པོ་ཚོ་ལ་དམིགས་ཏེ་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་སྲིད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་ཀླ་ཀློ་དང་ཞི་དུལ་གཉིས་སོ་སོར་གྱེས་ཏེ་ཉོ་བ་ཞིག་མ་རེད་དམ་ཞེས་དོགས་ཟོན་གྱིས་དྲི་བ་འདི་འདོན་གྱི་ཡོད། གཅིག་བྱས་ན་དང་ཐོག་འདི་ནི་བློ་ལྡན་གྱི་བྲིས་རྩོམ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཀྱང༌། མགོ་རྙོག་ཅན་གྱི་རྒྱ་མི་ཚོས་འདིའི་རྗེས་སུ་ཅི་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་མཐོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་མིའི་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་དམ་བཅའ་དང་ཐོབ་ཐང་གི་ངོ་བོ་གཞིར་བཟུང་སྟེ། བོད་རྒྱ་ཞི་འགྲིག་གི་འཐབ་རྩོད་བྱ་དགོས། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱ་ནག་ནི་སྟོབས་ཤུགས་དང་ཡིད་ཆེས་ལ་བཀུར་མཁན་ཞིག་ལས་ནུས་མེད་དང་ངོ་དགའ་སྤྲེལ་ལད་ཚ་པོ་ལ་བཀུར་མཁན་ཞིག་མ་ཡིན།
༣ (བོད། བཙན་བྱོལ་གྱི་འགྲིམ་འགྲུལ) སྤྱིར་བྲིས་རྩོམ་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོར་བློ་སེང་སློབ་མ་ཡིན་སྐབས་སུ་བྲིས་པ་ཞིག་རེད་འདུག འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་འདི་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་ཅིག་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས་ནང་འདིའི་སྐོར་བརྗོད་འདུག རྩོམ་ཐུང་འདི་ནི་མཁས་པ་ཚོའི་རྩོམ་ཡིག་དང་མི་འདྲ་བར་འདིའི་ནང་དུ་ཤེས་ཡོན་ལྡན་པའི་བསམ་བློ་གསར་བ་དང་ཁྲིམས་ཀྱི་ཤེས་བྱ། མང་གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་ཙམ་ཞིག་མེད་པ་དང་གནད་དོན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་སྟེང་ལ་རྟོགས་ཞིབ་གནང་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་བྲིས་འདུག
ཁོང་གིསྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལ་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་བའི་སྐོར་ལ་དོ་འཁུར་དང་ཞོར་དུ་ཐེ་ཝན་གྱི་རྩོད་རྙོག་ཁག་ཀྱང་གླེང་འདུག ད་དུང་བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས་གཉིས་ཤོག་ཁག་ཕྱོགས་འཐེན་གྱིས་རྐང་རྩེ་སྤོ་ལོ་རི་ཁག་ལྟ་བུ་ཞིག་བསྐྲུན་ཞེས་སྐྱོན་བརྗོད་དང༌། གོང་ས་མཆོག་ལ་མི་སྙན་པའི་འཆལ་གཏམ་བསྒྲགས་པའི་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཇི་ལྟར་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དོན་དུ་ཐུགས་འཁུར་ཆེན་པོ་བཞེས་ཏེ་གྲོས་ཚོགས་རྩ་གྲོལ་བཏང་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ལོར་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་འོས་ཤོག་བླུགས་པའི་ལམ་སྲོལ་གསར་བཏོད་གནང་ཚུལ་བཅས་ཀྱང་འབྲེལ་བརྗོད་གནང་འདུག
ཁོང་གིས་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་མཇུག་འདི་ལྟར་བསྡུས་འདུག “ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་ནས་དབུ་ཁྲིད་བདམས་པ་དེ་ནི་ཏ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་རྗེ་མའི་ཆོས་ཀྱི་ལས་དོན་གནང་སྐབས། བོད་མི་ཚོ་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་སློབ་སྟོན་དང་ཕན་ཐོག་ཡོད་སྲིད་ཅེས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གནས་བབ་ལ་འདི་ལྟར་བལྟ་བ་ནི་ཁོང་གི་ལས་གནས་དེ་རྩ་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་མི་གཅིག་དབང་བསྒྱུར་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མཚུངས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་པ་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་བས་སྲིད་གཞུང་གི་དབུ་ཁྲིད་གནང་བ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་བསམ་གྱི་ཡོད” ཅེས་ཁོང་གིས་བརྗོད་འདོད་ཡོད་པ་ནི་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་མཇུག་བསྡོམས་ལས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།
ཁོང་གིས་ད་དུང་བོད་ཀྱི་སྐུ་དྲག་དང་དགོན་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ལ་ཁྱད་མཚར་ཅན་གྱི་འགྲེལ་བརྗོད་ཁ་ཤས་ཤིག་གནང་འདུག དཔེར་ན། “བོད་སྲིད་གཞུང་གི་ཆེས་གྲངས་འབོར་ཆེ་བའི་གཞུང་ཞབས་པ་དག་མི་སེར་དཀྱུས་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྒྱའི་ནང་ནས་གཅིག་ཙམ་མ་གཏོགས་སྔར་གྱི་སྐུ་དྲག་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་རྐྱང་ཡིན” ཅེས་བརྗོད་འདུག ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་མི་དམངས་དང་སྐུ་དྲག་རིགས་འགལ་ཟླར་མཐོང་དགོས་དོན་ནི་ང་ཚོས་རྟོགས་ཐུབ་མ་སོང༌། ང་ཚོས་ཤེས་གསལ་ལ་ཁོང་གི་དྲི་བ་ཞིག་འདིར་བཀོད་ན། བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་རྙིང་ཞེན་ཅན་ཚོས་ཆོས་ལུགས་མེད་པའི་མང་གཙོ་ལ་ངོས་ལེན་བྱེད་སྲིད་དམ་ཟེར་བ་འདི་རེད། འདི་ནི་དྲི་བ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ང་ཚོས་ཤེས་འདོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ཁོང་ཁ་སྔོན་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཕྱིན་སྐབས་གོང་གི་དྲི་བ་ལ་ལན་ཞིག་རག་ཡོད་མེད་དེ་རེད།
ད་དུང་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་བརྗོད་ན། ཁོང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་ཡར་སྔོན་གྱི་བོད་དེ་ཞིང་བྲན་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་བོད་ཀྱི་གྲྭ་བ་ཚོ་དང་མི་ཆེན་ཚོས་དེང་རབས་ཅན་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྣམ་པ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པ་དེ་ལ་ང་ཚོས་མོས་མཐུན་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཞིང་བྲན་རིང་ལུགས་ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་འདི་ནི་དུས་རབས་དཀྱིལ་མ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༦༠༠ ནས་ ༡༤༥༠ ཡུ་རབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ནང་ཡོད་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐ་སྙད་ཅིག་རེད། ༡༩༥༩ ལོའི་ཡར་སྔོན་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཆ་མང་པོ་ཡོད། ང་ཚོས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་ཡར་སྔོན་གྱི་བོད་ནི་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་རེད་ཟེར་བའི་འགྲེལ་བརྗོད་དེ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མོས་མཐུན་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཁོང་གིས་ངེས་པར་དུ་མཁྱེན་དགོས་པ་ཞིག་ལ་རང་ཉིད་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ངོ་མ་ཞིག་ཡིན་པ་སྟོན་པ་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱི་མིང་ཚིག་དེ་དག་ནེ་ཙོ་ལྟ་བའི་ཀླད་ཟློས་བྱེད་མི་དགོས། མཐའ་མ་དེ་ལ། ང་ཚོས་དཔག་ཚོད་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ་ཁོང་གིས་བླ་མ་ཞེས་བའི་འགྲེལ་བརྗོད་ ༡༥ དེ་དག་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞེས་པ་ཞུ་དག་སྐབས་ནོར་འཁྲུལ་ཤོར་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
༤ (ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་བོད། བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཞིག་གི་ལྟ་ཚུལ། ༢༠༠༨ལོར་དཔར) སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཤོག་སྣེ་གསུམ་ཅན་གྱི་བྲིས་རྩོམ་འདི་ལས་ཏོག་ཙམ་ཞིག་མ་གཏོགས་བརྗོད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག འོན་ཀྱང་གསལ་བོ་ཞིག་རྟོགས་ཐུབ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་བདག་དབང་ཀྲུང་ཧཱ་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་རྩོད་ཀྱིན་འདུག ཡིན་ན་ཡང་ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་མང་དག་ཅིག་ལག་སོན་མ་བྱུང༌།
བཞི་བ། མཇུག་བསྡོམས།
སེང་གེ་ལོ་ངོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་གོང་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་གསུམ་པོར་དཔྱད་ན་ཁོང་ཚད་ལྡན་གྱི་མཁས་དབང་ཞིག་ལ་ད་དུང་གྱུར་མི་འདུག་ལ། གང་ལྟར་ད་དུང་ཡང་ངེས་པར་དུ་རྩོམ་ཚད་ལྡན་རིང་པོ་ཁུངས་ལུང་ལྡན་པ་མཁས་པའི་ཁྱད་ཆོས་མཚུངས་ཞིང་ཆ་ཚང་བའི་རྩོམ་འབྲི་གནང་སྟེ་ཚད་ལྡན་གྱི་དུས་དེབ་ཁག་ཏུ་བཀོད་དགོས་ཀྱི་འདུག འདི་ནི་ཁོང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ཁོང་གིས་ད་བར་བྲིས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ལ་དཔྱད་པ་ཕྲན་ཙམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།
ཁོང་གིས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་རྩོམ་ཡིག་དག་གི་ནང་དོན་ལ་གཞིགས་ན་མང་གཙོ་ལ་དོ་འཁུར་དང་བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་དེ་སེལ་ཐབས་ལ་འབད་ཀྱིན་འདུག་པས་ངེས་པར་དུ་དགའ་བསུ་ཞུ་འོས་བ་ཞིག་རེད། ང་ཚོའི་མཐོང་སྣང་ལ་ཁོང་གི་གནས་སྟངས་ཁ་ཤས་ཤིག་ནི་ད་དུང་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཡིན་པར་སྣང༌། ང་ཚོས་འདིར་ཁོང་གིས་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཐོག་ལ་དམིགས་སུ་འགྲེལ་བ་དག་ཚང་མ་གླེང་དགོས་བ་མ་མཆིས། ཁོང་གིས་རང་མོས་ངང་ནས་བོད་ཀྱིས་གདོང་ལེན་བྱེད་བཞིན་པའི་གནད་གལ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཁག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་བཞིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ང་ཚོའི་རེ་བ་ལ་མ་འོངས་པར་བོད་མི་དེ་ལས་མང་བ་ཞིག་གིས་འདི་ལྟ་བུའི་བགྲོ་གླེང་གནང་བའི་རེ་བ་དང༌། བགྲོ་གླེང་འདི་ལྟ་བུས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་བབ་ལ་གོ་རྟོགས་དང་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཐོག་ཤེས་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་ཐུབ།
འདི་དག་ནི་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་བསམ་ཚུལ་ཡིན། ང་ཚོ་ཚང་མ་ཁྲིམས་རྩོད་པ་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན་པ་དང་ཚད་ལྡན་མཁས་པ་ཚོ་ལ་རིན་ཐང་འཇལ་བའི་ཉམས་མྱོང་མི་དམན་པ་ཞིག་ལྡན་ཡོད། ང་ཚོས་དགོངས་ཚུལ་གཞན་པ་ཡོད་ན་དགའ་བསུ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ལ། གལ་སྲིད་ད་དུང་མཁས་དབང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱི་ཐུགས་དགོངས་ལ་ང་ཚོས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་དང་། མ་དག་པ་བརྗོད་ཡོད་པར་དགོངས་ན་ང་ཚོས་གུས་པའི་ངང་ནས་ཁོང་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་དུ་ཕེབས་པའི་སྣེ་ལེན་ཞུ་བཞིན་ཡོད།།


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་པའི་ལྷན་ཚོགས་ལ་བསྩལ་བའི་༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་༸བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཇུག་སྡོམ་གསུང་བཤད།
(ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མའི་མཁན་པོ་དང་བླ་ཆེན་སོགས་འཐུས་མི་རྣམས་ལ་བསྩལ།)
ཌེ་ཡེ་ན་ ཡི་ལིས་ཡི་གེར་བཀོད་ཅིང་། ལུ་འེག་ རོ་བར་ཌེ་དང་ཨེ་ལེག་ཛན་ཌར་ བྷར་ཛིན་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་ཅུང་ཟད་ཞུས།
གུས་བཀུར་འོས་པའི་ནང་པའི་གཅེན་གཅུང་ཚོ་དང་འདིར་ཕེབས་པའི་སྐུ་མགྲོན་ཚང་མར། ནང་པའི་རབ་བྱུང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འདི་ནི་དངོས་གནས་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ་དང་དགའ་ཚོར་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་འདུག རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་སྐད་ཆ་མཐའ་མ་ཤོད་མཁན་དེར་དམིགས་བསལ་བཤད་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཚང་མ་སྔོན་ལ་གསུངས་ཚར་བ་རེད།
མི་ཚང་མ་འགྲོ་བ་མི་གཅིག་འགྱུར་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འདྲ་མཉམ་གྱི་གནད་དོན་ཐོག་དོ་ནན་དགོས་པའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན།
ངོས་ཀྱི་སེམས་འཁུར་རམ་ཚོར་སྣང་ནི་ཨ་ཅང་ཅང་ང་རང་ནང་པའི་གྲྭ་པ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་བསམ་བློ་ཞིབ་མོར་བཏང་ན་མི་འབོར་ཐེར་འབུམ་བདུན་ཙམ་ཡོད་པའི་གྲས་ནས་ང་རང་འགྲོ་བ་མི་ཞིག་ཡིན་ལ་དེ་དག་གི་ཁོངས་ནས་གཅིག་ཡིན། འགྲོ་བ་མི་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་གང་ཟག་གཅིག་གི་འབྱུང་འགྱུར་གཞན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད། དེས་ན་རང་ཉིད་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་སླད།ངས་མིའི་རིགས་སྤྱི་ལ་ཁ་ཙམ་མིན་པར་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས།
གཞི་རྩའི་རིམ་པའི་ཐོག་འགྲོ་བ་མི་ལ་ཆ་བཞག་ན་ངོས་ཀྱི་ཤེས་ཚོད་ལ་མི་འབོར་ཐེར་འབུམ་བདུན་ཙམ་ཡོད། ཚང་མས་བདེ་བ་འདོད་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་ཅིང་། ཚང་མར་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད། ང་ཚོ་ཆོས་དད་ཡོད་མཁན་ནམ་ཆོས་དད་མེད་མཁན། ཡང་ན་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆ་ནས་དབུལ་ཕྱུག་དང་། ཤེས་ཡོན་ཡོད་མེད། རྒྱལ་པོའི་སྲས་སམ་སྤྲང་པོ་བཅས་སུ་ཡིན་རུང་། གནད་དོན་དེའི་ཐད་འགྲོ་བ་མི་གཅིག་འགྱུར་ཡིན། ང་ཚོ་གཅིག་པ་ཡིན། ང་ཚོ་ཚང་མར་ཐོབ་ཐང་གཅིག་པ་ཡོད།
ངའི་བསམ་པར། ང་ཚོ་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ལ་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་ནི་ང་ཚོས་རིམ་པ་གཉིས་པ་དེའི་ཐོག་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་ཆེ་དྲགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་གཞི་རྩའི་རིམ་པའི་ཐོག་བསམ་བློ་བཏང་ན། ང་ཚོ་ཚང་མ་འགྲོ་བ་མི་གཅིག་པ་ཡིན། དེས་ན་འཁྲུག་རྩོད་བྱེད་པ་དང་ཕན་ཚུན་མགོ་སྐོར་གཏོང་བ། ཡང་ན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་མཐོང་ཆུང་ཁྱད་གསོད་བྱེད་པར་གཞི་རྩ་མེད། ང་ཚོ་གཅིག་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན་གཅིག་པ་ཡིན་པ་ང་ཚོས་ཡིན་ཅིག་གསལ་པོ་བྱས་ནས་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས།
བདེ་སྐྱིད་དང་ལྡན་པའི་མ་འོངས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ནི་མི་ཚང་མས་འདོད་ཀྱི་ཡོད་ལ་ཚང་མའི་འགན་འཁྲི་ཡིན། འོན་ཀྱང་ང་ཚོ་ནང་པ་ཚོས། ངའི་བསམ་པར་ཕལ་ཆེར་ནང་པ་ས་ཡ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་ཡོད་ཀྱི་རེད། ཚང་མར་མིའི་རིགས་ལ་ཞབས་ཏོག་སྒྲུབ་རྒྱུའི་ལས་འགན་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཤཀྱཱ་ཐུབ་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་པའི་སྐུལ་སློང་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སླད་དུ་ཡིན། ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་དང་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ནང་པ་གཅིག་པུའི་ཆེད་དུ་མ་ཡིན་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན།
དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པར་ཕྱི་མིག་བལྟ་བ།
དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པར་ཕྱི་མིག་ལྟོས་དང་། ངའི་བསམ་པར་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་ནི་འགྲོ་བ་མི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱིའི་ནང་གལ་ཆེའི་དུས་རབས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། ང་ཚོས་བཟང་ཕྱོགས་ནས་དངོས་པོ་མང་པོ་གསར་བཟོ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དུས་མཚུངས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་ནི་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་དུས་རབས་ཤིག་དང་འཁྲུག་རྩོད་དུས་རབས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་འགའ་ཞིག་ལ་བསྟུན་ན། མི་གྲངས་ས་ཡ་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་ཙམ་རྐྱེན་ལམ་དུ་བཏང་ཡོད། གལ་ཏེ་དེ་ལྟའི་གཏོར་རྒོལ་ཆེ་བའི་གནོད་སྐྱོན་གྱིས་དོན་དངོས་སུ་གོ་ལ་འདིའི་སྟེང་ཕན་ཐོགས་དང་། ཞི་བདེ། བདེ་སྐྱིད་བཅས་བསྐྲུན་ཡོད་ན། གཏོར་སྐྱོན་དེ་དག་ལ་དག་སྐྱེལ་བྱེད་ཐུབ། འོན་ཀྱང་གནད་དོན་དེ་ལྟར་མ་ཡིན། ཐ་ན་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་འདིའི་དུས་འགོར་ཡང་བཟོད་མི་བདེ་བའི་དོན་རྐྱེན་དང་བདེ་བ་མེད་པའི་གནད་དོན་འགའ་ལྷག་ཡོད། དེ་དག་ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་འདས་པའི་ནོར་འཁྲུལ་དང་ལྷོད་གཡེང་ཤོར་བའི་འཇུག་འབྲས་ཤིག་ཡིན།
དེ་བཞིན་བཟོ་ལས་རིག་རྩལ་བ་གཞིགས་ན། ཡར་ཐོན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་བཟོ་རིག་དེ་གིས་སྐབས་རེ་གཏོར་བཤིག་ཚབས་ཆེན་བཟོས་ཡོད། ཚན་རིག་དང་བཟོ་ལས་རིག་རྩལ་དེ་ཉིད་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཡིན། འོན་ཏེ་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་ཡག་པོ་ཞིག་གཏོང་བར། ང་ཚོའི་སེམས་ལ་རག་ལས་ཡོད་ཅིང་། འཕྲུལ་རིགས་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པོར་རག་ལས་ཡོད། ཅི་སྟེ་རང་ངོས་ནས་དངུལ་དང་ཚན་རིག བཟོ་ལས་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་ཡག་པོ་ཞིག་འདོད་ན་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན། གལ་སྲིད་དངོས་གནས་ཡག་པོ་ཞིག་དང་། བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པ་ཞིག་འདོད་ན། དོན་དམ་དུ་སེམས་ལ་རག་ལས་ཡོད། བློ་གྲོས་དང་ཤེས་ཡོན་གྱིས་ཀྱང་ཞི་བདེས་ཁེངས་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་བསྐྲུན་པར་ངེས་བརྟན་མེད། དཀའ་
ངལ་བཟོ་མཁན་ཚང་མའི་རྣམ་དཔྱོད་ལ་བསམས་ན། ཁོང་ཚོ་ནི་ཧ་ཅང་སྤྱང་གྲུང་དོད་པོ་ཡོད། དེར་བརྟེན་བྱེད་ལྟེ་གཙོ་བོ་ནི་ཁོང་ཚོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁོང་ཁྲོ་དང་། དངངས་སྐྲག ཞེ་སྡང་། རྣམ་རྟོག་བཅས་ཀྱིས་བསླད་པའི་སྐུལ་སློང་གིས་རྐྱེན་པས་དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་བ་ཡིན།
གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ནང་གི་ཞི་བདེ་དགོས་མཁོ་ཆེ་སྐོར།
དང་པོ། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་འདི་བཞི་བདེས་ཁེངས་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ཏུ་བསྒྱུར་བར། ང་ཚོས་ནང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེར་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས། ཞི་བདེ་ནི་གསལ་བསྒྲགས་དང་ཐག་གཅོད་ཡང་ན་སྐད་འབོད་བརྒྱབ་ནས་ཡོང་ཐབས་མེད། ཞི་བདེ་ནི་ནང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེའི་ཐོག་ནས་ཡོང་དགོས། དེ་ནི་ཐབས་ལམ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན། དེར་བརྟེན་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་ཡོང་བར། མདོར་ན་གང་ཟག་མི་རེ་ངོ་རེའི་སྐུལ་སློང་འདི་ལ་བལྟ་དགོས། འཛམ་གླིང་མཉམ་སྦྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལྟ་བུའི་སྒྲིགས་འཛུགས་བརྒྱུད་ཞི་བདེ་ནམ་ཡང་བསྐྲུན་མི་ཐུབ། ཞི་བདེ་ནི་གང་ཟག་སོ་སོའི་ནང་སེམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཡོང་དགོས།
ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཟོག་རྫུ་སྤོང་བ།
གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པ་འདུས་པ་ལས་ཚོགས་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཀུན་སྤྱོད་དང་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་སེམས་འཁུར་མེད་པར་ཡོང་གི་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་ནང་དངུལ་དང་དབང་ཆའི་ཐོག་རིག་པ་བསྒྲིམས་ཤིང་། དེ་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མི་རྣམས་རང་འགུལ་གྱིས་དངུལ་དང་དབང་ཆར་གཙིགས་ཆེན་པོས་དོ་ནན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་མི་དེ་ཚོར་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་མི་ཉན། གང་ཡིན་ཟེར་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་པོ་དེ་ལྟར་གྱུར་ཡོད།
ངའི་བསམ་པར་ཆོས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་དཀོན་ཅོག་དང་སངས་རྒྱས་ལ་ཁ་ཙམ་ཚིག་ཙམ་གྱིས་སྲི་ཞུ་སྒྲུབ་ཅིང་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དོན་དངོས་ཐོག་ཁོང་ཚོས་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་མེད། ང་ཚོ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ཚོས་སངས་རྒྱས་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་ང་ཚོས་སངས་རྒྱས་ལ་དོ་སྣང་མ་བྱས་པར། དངུལ་དང་། དབང་ཆ། སྙན་གྲགས་བཅས་ལ་ཆགས་ནས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངའི་བསམ་པར་ང་ཚོ་ཆོས་པ་ཚོས་ད་དུང་སྐབས་རེ་ཟོག་རྫུ་བྱ་རྒྱུ་སྦྱོང་གི་ཡོད། ང་ཚོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་དོན་དམ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་གང་ཡིན་ནམ། ང་ཚོས་གཞན་གྱི་ཐོབ་ཐང་ལ་སུན་སྣང་བྱེད་ཀྱི་མེད། ང་ཚོས་བཀོལ་སྤྱོད་ཙམ་བྱེད་ཅིང་། ངའི་བསམ་པར་ཆོས་ལུགས་མང་པོས་ཀྱང་དཀོན་ཅོག་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་དཀོན་ཅོག་གི་གསུང་གི་ལམ་སྟོན་ལ་ཉན་གྱི་མེད།
ངས་རྒྱུན་དུ་ངོས་ཀྱི་རྒྱ་གར་གྲོགས་པོ་ཚོ་ལ་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་མི་རྣམས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་ཆེ་བ་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་ཚོས་ལྷ་དབང་ཕྱུག་དང་། ཚོགས་བདག་སོགས་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་ཚོགས་བདག་ལ་གཙོ་བོ་རྒྱུ་ནོར་ཆེད་གསོལ་འདེབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཁོང་ཚོས་ཆོས་དེ་ལྟར་བྱེད་ཅིང་ཁྱིམ་ཚང་ཚང་མའི་ནང་དཀོན་ཅོག་གི་སྣང་བརྙན་འགའ་ཡོད། འོན་ཀྱང་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ཉིན་རེའི་འཚོ་ནང་ལྐོག་ཟའི་དོན་རྐྱེན་མང་པོ་ལྷག་གི་ཡོད། དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ནམ། དཀོན་ཅོག་དང་སངས་རྒྱས་ཡོད་མ་རེད། ལྐོག་ཟ་བྱས་ན་འགྲིགས་ཀྱི་རེད་ཟེར་ན་རྦད་དེ་ནོར་བ་ཡིན། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་དྲང་པོ་དང་བདེན་པ་བྱེད་དགོས། སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་“ ག་ཚོད་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱིས་བཤུ་བཞོག་གཏོང་། ངས་རོགས་པ་བྱེད་དགོས་”ཞེས་གསུངས་མེད། དེ་ལྟར་གསུང་མཁན་དཀོན་ཅོག་གཅིག་ཀྱང་མེད།
གལ་སྲིད་ང་ཚོས་མཐུ་སྟོབས་ཆེ་བའི་སངས་རྒྱས་སམ་ཡེ་ཤུ་མ་ཤི་ཀ་ཡང་ན་མུ་ཧ་མད་སོགས་ཁས་ལེན་བྱས་ན། ངེས་པར་དུ་དྲང་པོ་དང་བདེན་པ་བདེན་ཐུག་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱས་ན་རང་གིས་རང་ལ་གདེང་སྤོབས་རྙེད་ཅིང་། “ ངས་སྦས་གསང་དགོས་དོན་གཅིག་ཀྱང་མེད། ངས་གང་བསམ་པ་བརྗོད་ཐུབ་ལ་དྲང་པོར་ལན་གང་ཡིན་རུང་འདེབས་ཐུབ།” མ་ཟད་གཞན་གྱི་ཡིད་ཆེས་ཐོབ་ཐུབ། དེས་ན་རང་ཤེད་ཅན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཁྲོད་ནས་དྲང་པོ་དང་བདེན་པ་བྱ་རྒྱུ་ནི་ནང་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་འབྱུང་བའི་སྒོ་ཡིན། མི་འགའ་ཞིག་གིས་ཕྱི་ཚུལ་ནས་བཟང་པོ་དང་ཡ་རབས་ངང་སྐད་ཆ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོའི་སྐུལ་སློང་ལ་བལྟས་ན་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན།དེ་ལྟའི་རིགས་ལ་ཡིད་ཆེས་དང་གུས་བཀུར་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཐུབ།
ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་ལ་གཞོལ་བ།
ང་རང་ནང་པ་ཡིན་ཅིང་། ངས་ཆོས་གྲོགས་གཅེན་གཅུང་ཚོ་ལ་ཤོད་རྒྱུར། ཨ་ཅང་ཅང་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ནི་ལོ་ངོ་ཉི་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ནའང་། ད་དུང་དེང་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་ཧ་ཅང་འཚམ་པོ་དང་སྨིན་པོ་ཞིག་ཏུ་བཞུགས་ཡོད། ཚན་རིག་པ་རྩེ་ཕུད་མང་པོས་ད་ཆ་ཉོན་མོངས་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐབས་སྐོར་གྱི་ཐབས་ལམ་དང་གནས་ཚུལ་འཚོལ་སྒྲུབ་བྱེད་འདོད་སྟོན་གྱི་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་དངོས་གནས་ངོ་མཚར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་མཁས་སྒྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་བླ་མ་དང་། སྤྲུལ་སྐུ། དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱི་སྤུས་ཀ་ཉམ་རྒུད་སོང་ཡོད་པ་ངོས་ལ་ཚོར་སྣང་འདུག དེ་ནི་ངོས་ནས་སེམས་འཁྲལ་བྱེད་དགོས་པའི་དོན་གནད་ཤིག་ཡིན། གལ་སྲིད་རང་ལ་ཚུལ་དང་ལྡན་པའི་མི་ཚེའི་འགྲོ་ལུགས་ཤིག་མེད་པར་གཞན་ལ་ཇི་ལྟར་སློབ་ཐུབ། གཞན་ལ་ལམ་མ་ནོར་བ་སྟོན་ཕྱིར། སྔོན་ལ་སོ་སོ་རང་ངོས་ནས་ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་འཇུག་དགོས།
ད་ངའི་བསམ་པར་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཚང་མ་བཤད་ཟིན་ཅིང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་ཅུང་ཟད་གླེང་རྒྱུ་ལྷག་ཡོད། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་དོ་དོ་ནན་ཏན་བྱེད་དགོས། ང་རང་ནང་པའི་གྲྭ་པ་ཞིག་ཡིན། ངས་རྒྱུན་དུ་སོ་སོར་དཔྱད་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཉིན་ལྟར་ཞོགས་པ་མལ་ལས་ལངས་མ་ཐག་རང་སེམས་བཅོས་ཐབས་སུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་འགའ་ཁ་འདོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རྗེས་ཉིན་གཅིག་གི་དུས་ཚོད་ལྷག་མའི་རིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གཞིར་བཟུང་དྲང་བདེན་དང་། བདེན་པ་བདེན་ཐུག སྙིེང་རྗེ་ཅན། ཞི་བདེའི་ངང་འཚེ་བའི་མེད་པའི་ལས་སུ་འཇུག་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བསྟེན་གྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ངའི་རེ་བར། ངོས་ཀྱི་ནང་པའི་གཅེན་གཅུང་ཚོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པ་དང་། གོང་མཐོར་གཏོང་བ། ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་བའི་སྐབས། དང་པོ་རང་གི་སེམས་ནང་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན།
འཛམ་གླིང་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ཆེ་ཁག་ཚང་མར་ནང་གི་ཞི་བདེ་བསྐྲུན་པའི་ནུས་པ་གཅིག་འགྱུར་ཡོད་པ་ཨ་ཅང་བརྗོད་མེད་ཡིན། དེའི་ཐོག་ནས་འཛམ་གླིང་འདི་ལེགས་བཅོས་གཏོང་ཐུབ། ཆབས་ཅིག་ནང་ཆོས་དང་། གཅེར་བུ་པའི་ཆོས།གྲངས་ཅན་པའི་ཡ་གྱལ་ཞིག་བཅས་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཅིག་ནི་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་གལ་གནད་ལ་དོ་ནན་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། མཐའ་མའི་ལྟ་ཚུལ་ལམ་རྣམ་གཞག་ནི་རང་གིས་བསྐྲུན་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་། ང་ཚོས་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འདོད་ཅིང་། དགེ་བའི་ལས་བྱས་པས་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་ལས། འབྲས་བུ་མི་བདེ་ཡོང་གི་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་སྟེ་རང་གིས་མི་དགེ་བའི་ལས་བསགས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐྱོབ་མི་ཐུབ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས། “ ངས་ནི་ཁྱོད་ལ་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་པས། ཐར་པ་སྒྲུབ་དང་མ་སྒྲུབ་རང་ལ་རག་ལས་ཡོད། ངས་བྱིན་རླབས་བསྩལ་ནས་འཁྲིད་མི་ཐུབ་”ཅེས་གསུངས་ཡོད།
དེས་ན་རང་ཉིད་རང་གི་མགོན་ཡིན། ངའི་བསམ་པར་དེ་ལྟའི་ཆོས་ནི་ཧ་ཅང་ཕན་རླབས་ཆེ། ཐམས་ཅད་རང་གི་ལས་ཀ་རག་ལས་ཡོད། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་གང་ཡིན་རུང་ཚང་མ་སྐུལ་སློང་ལ་ཐུག་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་ནང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེར་ལེགས་སྐྱེས་ཆེན་པོ་འབུལ་ཐུབ།
ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་འདྲ་མིན་དབར་མཛའ་མཐུན།
ངས་ཁ་སང་བརྗོད་པ་བཞིན། འབར་མ་དང་ལོའོ་དེ་མིན་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་དང་ང་ཚོ་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་བའི་སྐབས། སྔོན་མ་ཐེག་དམན་དང་ཐེག་ཆེན། གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་བཅས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དེ་དག་གིས་རྐྱེན་པས་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ནང་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་རྦད་དེ་ཐ་དད་དང་རང་རང་སོ་སོ་ཡིན་པའི་མཐོང་ཚུལ་བྱིན་ཡོད། དེ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན། དེ་རིང་ཞོགས་པ་ངས་མདོར་བསྡུས་ཤིག་ཞུས་པ་ལྟར། གནས་བརྟན་སྨྲ་བ་(ཐེ་ར་ཝ་རྡ)འམ་པཱ་ལིའི་སྲོལ་རྒྱུན་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དང་
འདུལ་བའི་ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་རྟེན་ཡིན།
སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་གང་གི་རྣམ་ཐར་ལ་གཟིགས་དང་། ཁོང་གིས་རང་གི་དབུ་སྐྲ་རང་གིས་བྲེགས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་། དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཡིན། དེ་ནས་ལོ་དྲུག་དཀའ་དཔྱད། དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཉམས་ལེན་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཀྱི་ཉམས་ལེན་མཛད། དེ་ལྟའི་ལམ་ནས་མཐར་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས། དེར་བརྟེན་བསླབ་པ་གསུམ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན། ཤེས་རབ་བཅས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམས་ཡིན། ང་ཚོ་རྗེས་འཇུག་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་གི་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་དགོས། སྒྲིག་རང་སྲུང་དང་འདུལ་བའི་ཉམས་ལེན་མེད་པར། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཇི་ལྟར་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐུབ། ཁག་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་པཱ་ལི་གཞུང་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན།
དེའི་སྟེང་ངའི་བསམ་པར་ལེགས་སྦྱར་གྱི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་གཞུང་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས། དེས་བདེན་པ་བཞིའི་གསུམ་པ་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་འགོག་བདེན་འཐོབ་པར་ཤུགས་རྒྱག་གི་ཡོད། དེར་འགྲེལ་བ་འཕར་མ་དགོས་རྒྱུ་གལ་ཆེ། འགོག་བདེན་ཞེས་པ་ག་རེ་རེད། ང་ཚོའི་རྒྱུད་ཀྱི་མ་རིག་པ་མེད་པ་བཟོ་ཐུབ་སྲིད་སྐོར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་ཡོད། ནམ་ཞིག་ང་ཚོས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་མ་རིག་པ་ཡོངས་སུ་བཅོམ་ཐུབ་ན། དེ་ལ་འགོག་བདེན་ཟེར། དེ་ནི་འགྲེལ་པ་འཕར་མ་དེ་ཡིན། འགོག་བདེན་རྟོགས་པའི་ལམ་མམ་ཐབས་རྣམས་ཀྱང་འགྲེལ་པ་འཕར་མ་ཡིན།
དེས་ན་ཁང་བརྩེགས་དང་པོ་དང་འདྲ་བར། པཱ་ལིའི་གཞུང་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་བྱུང་། གཞན་ཡང་དང་པོ་འོག་ཁང་དང་འདྲ་བའི་པཱ་ལིའི་གཞུང་ནང་གི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཉམས་ལེན་དང་། སྒྲིག་རང་སྲུང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བཅས་གྲུབ། དེ་ནས་ཁང་བརྩེགས་དང་པོ་དང་འདྲ་བའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད། ཤེས་རབ་དང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གམ་བཅུ་སོགས་ཡོང་གི་ཡོད། མ་ཟད་དེ་དག་གི་ཐོག་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་སྟེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཅས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡི་དམ་རྣམས་སྒོམ་པ། དེ་དག་ནི་འོག་ཁང་དང་། ཁང་བརྩེགས་དང་པོ། ཁང་བརྩེགས་གཉིས་པ་སོགས་དང་འདྲ། འོག་ཁང་མེད་པར་གཞན་རྣམས་སྐྲུན་མི་ཐུབ། དེར་བརྟེན་ནང་པའི་སྤུན་ཟླ་ཚོས་དེ་དག་མཁྱེན་དགོས་པ་ཡིན།
ང་ལ་དབང་ཆ་གང་ཡང་མེད། ངས་རང་ཉིད་སློབ་མ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་གི་ཡོད། དུས་ཚོད་ག་དུས་ཐོབ་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་བསམས་ན། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དང་པཱ་ལི། ལེགས་སྦྱར་སོགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནས་བོད་སྐད་དུ་ཆོས་ཀྱི་པོད་གསུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དང་འགའ་ཞིག་བལ་པོའི་སྐད་ནས་བསྒྱུར་ཡོད།དེར་བརྟེན་ངོས་ལ་དུས་ཚོད་ནམ་ཐོབ་ཀྱང་གཞུང་དེ་དག་ལ་ལྟ་ཀློག་བྱེད་པ་དང་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད། གཞུང་པོད་གསུམ་བརྒྱ་དེ་དག་ལ་ལྟ་ཀློག་བྱེད་མྱོང་མེད་པའི་མི་རྣམས་དང་བསྡུར་ན་ངའི་ཤེས་རྒྱ་ཅུང་ཟད་མཐོ་བ་ཡོད། དཔེ་ཆ་དེ་དག་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ནི་ཧ་ཅང་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་ངེས་ཤེས་རྙེད་ཀྱི་འདུག
ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་རབ་བྱུང་བྱེད་པ།
ཐོག་མར་ང་ཚོ་ནང་པ་ཚོས་ཐེག་དམན་དང་ཐེག་ཆེན། གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་རྗེས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་ཀྱང་ང་ཚོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཡང་དག་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས། དེ་ཧ་ཅང་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཡིན། གསལ་པོ་བྱུང་སོང་ངམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཆགས་པར། རབ་བྱུང་དང་དགེ་སློང་གི་ཆས་གོས་གྱོན་པ་ཙམ་གྱི་འགྲིགས་ཀྱི་མེད་ལ་དེ་དག་ལ་ང་ཚོས་ནང་པ་ཞེས་བརྗོད་མི་ཐུབ་ཅིང་། རབ་བྱུང་དང་དགེ་སློང་རྣམ་དག་རེད་ཅེས་འབོད་མི་ཐུབ། ཆས་གོས་བརྗེ་བ་ནི་སྟབས་བདེ་པོ་རེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་རྣལ་མ་ཞིག་ཆགས་པར་ང་ཚོས་སོ་སོའི་སེམས་ནང་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས། དེ་བཞིན་ནང་པའི་རབ་བྱུང་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡོང་བར་ང་ཚོས་སྒྲིག་རང་སྲུང་བྱེད་དགོས། “སྐབས་རེ་ལས་ཀ་
ག་པ་ཚང་མ་སངས་རྒྱས་ལ་བསྐུལ་ནས། རང་ཉིད་རྒྱས་སྤྲོས་བྱས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད།” དེ་འདྲ་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཕོད་དམ། གལ་སྲིད་ནང་པ་ཞིག་ཡིན་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་ནས་ལོ་དྲུག་དཀའ་བ་དཔྱད་དགོས། ང་ཚོས་ཁོང་གི་དཔེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་དགོས།
ད་ངས་ཁ་སང་བརྗོད་པ་བཞིན། གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་པཱ་ལི་གཞུང་དང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་གཞུང་དབར་སྟོང་ཆའམ་སྒྲིབ་བྱེད་ཅིག་ཡོད་པར་བརྗོད་ཀྱི་འདུག སྟོང་ཆ་དེས་ནི་སུ་གཅིག་ལའང་ཁེ་ཕན་མེད། ང་ཚོས་མཉམ་རུབ་དང་སྤེལ་རེས་བྱེད་དགོས།ཁོ་རང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་ཁྲོད་ནས་ང་ཚོས་དེ་ལུགས་ཀྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྐོར་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་མང་པོ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ག་ནང་བཞིན་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྐོར་ལའང་སྦྱོང་རྒྱུ་མང་པོ་ཡོད། དེར་བརྟེན་དུས་སྟོན་ཙམ་མིན་པར་རྒྱུན་དུ་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ནས། ཕན་ཚུལ་བགྲོ་གླེང་བྱས་ན་ཕན་ཐོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་གནད་དོན་གཅིག་རེད།
དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་བསྐྱར་གསོ་བྱ་རྒྱུའི་གནད་དོན།
ཁྱེང་རང་ཚོས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། དགེ་སློང་མར་གཞིགས་ན། ཐོག་མ་ནས་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་པའི་ནང་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་རྒྱུན་[བོད་དང་སོག་པོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་]བསྐྱར་གསོ་བྱེད་པར་ངས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་འདུལ་བའི་གཞུང་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་དགོས། གལ་སྲིད་བཀས་བཀོད་རྒྱུན་འཛིན་པ་ཞིག་ལྟར་ང་ལ་དབང་ཆ་དམིགས་བསལ་ཡོད་ན། “ཨོའོ་ཁྱེད་རང་ཚོས་དེ་བྱེད་”ཅ ེས་བརྗོད་ཐུབ། དེ་ང་ཚོས་བྱེད་མི་ཐུབ། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་འདུལ་བའི་གཞུང་སྟེ། གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་དང་། ད་དུང་འཆོས་སྲུང་སྡེ་པའི་གཞུང་།[ཤར་ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་ཉམས་ལེན་བྱེད་པ་] གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་གཞུང་[ལྷོ་ཤར་ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་ཡོད་པ་]བཅས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་དགོས།
མཁྱེན་སོང་ངམ། དེ་ནི་ང་ཚོས་གོ་བསྡུར་བྱེད་དགོས་པའི་གལ་ཆེའི་བརྗོད་གཞི་ཞིག་ཡིན། ཐག་གཅོད་ནི་ངའི་ཚོད་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལས་འདས། བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཀྱི་བཙུན་མའི་དགོན་སྡེ་ཁག་ནང་ངས་གང་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི། དགོན་སྡེ་ཆེ་གྲས་ནང་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་ཚད་གཞི་ལྟར་གཅིག་མཚུངས་བཙུན་དགོན་དེ་དག་བྱེད་ཐུབ་རྒྱུར་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་མཁས་པའི་དགེ་བཤེས་མ་འགའ་ཞིག་ཐོན་བཞིན་ཡོད།
དུས་ནས་དུས་སུ་ང་ཚོས་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་རྒྱུན་སྐྱར་གསོའི་ཐོག་བགྲོ་གླེང་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟའང་འབད་བརྩོན་སྟེན་གྱི་ཡོད། ལའོ་ནང་པའི་གཙོ་འཛིན་དང་དེ་བཞིན་འབར་མའི་ནང་པའི་གཙོ་འཛིན་ལ་ཕུལ་བའི་སྙན་སྐུལ་ཡི་གེ་གསར་ཤོས་བསྟན་ཡོད། ང་ཚོས་མུ་མཐུད་གོ་བསྡུར་ནན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། མཐར་ངའི་བསམ་པར་ང་ཚོར་གཅིག་འགྱུར་གྱི་གྲོས་མཐུན་ཞིག་ཡོང་ངེས་རེད།
དེ་ཙམ་ཡིན་ཐུགས་རྗེ་ཆེ།
དཀར་ཆག་གཅིག་པའི་དྲ་ཤོག
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (40%)
ཤོག་ངོས་བརྗོད་བྱ།
- མི་ཚང་མ་འགྲོ་བ་མི་གཅིག་འགྱུར་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འདྲ་མཉམ་གྱི་གནད་དོན་ཐོག་དོ་ནན་དགོས་པའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན།
- དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པར་ཕྱི་མིག་བལྟ་བ།
- གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ནང་གི་ཞི་བདེ་དགོས་མཁོ་ཆེ་སྐོར།
- ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཟོག་རྫུ་སྤོང་བ།
- ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་ལ་གཞོལ་བ།
- ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་འདྲ་མིན་དབར་མཛའ་མཐུན།
- ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་རབ་བྱུང་བྱེད་པ།
- དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་བསྐྱར་གསོ་བྱ་རྒྱུའི་གནད་དོན།