text:
བོད་དང་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གྱི་གལ་ཆེ་གསར་འགྱུར་མདོར་བསྡུས།
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོའི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡ ཉིན་ནས་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་བར། ༡༽ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡ ཉིན་གྱི་དགོང་མོར་ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་ཁུན་མིན་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་གཏུམ་སྤྱོད་འཇིགས་སྐུལ་གྱོད་གཞི་ཚབས་ཆེན་ཞིག་བྱུང་ཞིང༌། སྤྱི་བདེ་པུའུ་ཡིས་ཡུན་ནན་དང༌། ཤིན་ཅང༌། ལྕགས་ལམ་སོགས་ལ་ཡོད་པའི་སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་དང་སྲིད་ཁྲིམས་སྟོབས་ཤུགས་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོར་གྱོད་གཞི་རྩད་ཆོད་ཡོད་པ་དང༌།
གྱོད་གཞི་དེ་ནི་ཨ་པུ་ཏུའུ་རེ་དབྱི་མུའུ་ ཁཱུར་པན་བྱེད་གཏེ་ཡིན་པ་གཏུམ་སྤྱོད་འཇིགས་སྐུལ་རུ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉེས་གསོག་བྱས་པ་རྩད་གཅོད་གསལ་པོ་བྱུང༌། ཚོགས་པ་དེར་ཚོགས་མི་སྐྱེས་པ་ ༦ དང་བུད་མེད་ ༢ བཅས་མི་ ༨ ཡོད་པ་དང༌། གཏུམ་སྤྱོད་འཇིགས་སྐུལ་བྱེད་ས་དེ་རང་དུ་གཏུམ་སྤྱོད་པ་ ༤ སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཉེན་རྟོག་པས་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་བསད། གཏུམ་སྤྱོད་པ་བུད་མེད་ ༡ ལ་མེ་མདའ་ཕོག་ནས་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཤིང༌། གཏུམ་སྤྱོད་པ་གཞན་དག་ ༣ ཡང་སྔ་རྗེས་སུ་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་རེད་ཅེས་གནས་ཚུལ་སྤེལ། ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། མི་དམངས་དྲ་བ་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༤ ཉིན༽
༢༽ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་རྒྱལ་ཡོངས་ ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པ་པེ་ཅིན་མི་དམངས་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོར་ཚོགས་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། སླད་ཕྱིན་ཉིན་དགུའི་ནང་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ ༢༠༠༠ ལྷག་ཙམ་གྱིས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་དང༌། དམངས་གཙོའི་ལྟ་སྐུལ། སྲིད་གཞུང་སྲིད་གྲོས་བཅས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་འཁུར་ནས་ཐབས་དང་ཇུས་ཧུར་ཐག་བཏོན་ཏེ། བསྒྱུར་བཅོས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བའི་ཐུན་མོང་གི་ངོས་འཛིན་གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་འགྲིལ་བ་དང༌། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་མངོན་གྱུར་ཡོང་ཆེད་སྟོབས་ཤུགས་གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་འགྲིལ་བ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་དང༌།
རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པར་ཕེབས་དགོས་པའི་ཨུ་ཡོན་ ༢༢༢༩ ཡོད་པ་དང༌། དངོས་སུ་ཕེབས་པའི་ཨུ་ཡོན་ ༢༡༧༢ ཡོད་པས་ཁྲིམས་གཏན་འཁེལ་བའི་མི་གྲངས་དང་མཐུན་པ་རེད། ཡུས་ཀྲེང་ཧྲིན་གྱིས་སྲིད་གྲོས་རྒྱལ་ཡོངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་སྐབས་གཉིས་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ལས་དོན་སྙན་སྒྲོན་གནང་ཞིང༌། ཁོང་གིས་ཕྱོགས་བརྒྱད་ཀྱི་ཐད་ནས་འདས་ཟིན་པའི་ལོ་གཅིག་རིང་གི་མི་དམངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས། ཁོང་གིས་ ༢༠༡༣ ལོ་ནི་ཀྲུང་གུང་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དགོངས་དོན་ཁྱོན་ཡོངས་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པའི་འགོ་ཚུགས་ལོ་ཞིག་ཡིན་ལ། མི་དམངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱིས་བྱ་གཞག་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་རིང་དང༌། གསར་གཏོད་དང་གསར་གཏོད་བྱེད་རིང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་ལོ་གཅིག་ཀྱང་ཡིན། ་་་་་་་་་ ༢༠༡༤ ལོ་ནི་བསྒྱུར་བཅོས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བའི་ལོ་དང་པོ་ཡིན་ལ། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གཉིས་པའི”འཆར་འགོད་ལེགས་གྲུབ་ཡོང་བའི་ལོ་དེའང་ཡིན། ་་་་་་་་ ཞེས་བཤད་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། ཤིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༤ ཉིན༽
༣༽ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༥ ཉིན་ BBC རྒྱ་ཡིག་དྲ་ཚུགས་ནས་རྒྱ་དམར་གྱི་དཔོན་རིགས་ཟུར་པ་ཞིག་གིས། པེ་ཅིང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕྱིར་བོད་ནང་དུ་ཕེབས་བཅུག་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་གནང་འདུག དེ་ཡང་རྒྱ་དམག་བོད་དུ་ནང་འདྲེན་བྱེད་མཁན“བོད་པ་དམར་པོ”ཞེས་རྗོད་བཞིན་པའི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས། པེ་ཅིང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕྱིར་བོད་ནང་དུ་ཕེབས་བཅུག་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་གནང་འདུག གཟའ་འཁོར་འདིའི་ནང་ཧོང་ཀོང་གི་དུས་རབས་གསར་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ཞིག་གིས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི≪འདྲ་མཉམ་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཤུལ་ལམ་རིང་པོ།≫ཞེས་དཔེ་དེབ་འདི་པར་བསྐྲུན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། དེབ་དེའི་ནང་མི་ཧང་སངས་དགོས་པ་ཞིག་ནི། ཁོང་གིས་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ལ་དྲན་སྐུལ་བྱས་དོན། མི་རིགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ནི་ངེས་པར་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་དབང་ཆ་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུ་རྨང་གཞི་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་དེ་ལས་ལྡོག་ན་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་རྒྱུའི་གནད་དོན་འབྱུང་གི་རེད། པེ་ཅིང་གིས་ཐའེ་ཝན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་པར་སྤྱོད་ཚུལ་འཛིན་སྟངས་ནང་བཞིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཡང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཚུལ་བཟུང་སྟེ་འདས་པའི་སྡང་འཛིན་རྣམས་མེད་པར་བཟོས་ན་མཇུག་མཐར་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་ཞི་བདེ་མཉམ་གནས་ཡོང་བ་ལས་བོད་དུ་ཟིང་ཆ་ལངས་ཀྱི་མ་རེད། ཡིན་ནའང་པེ་ཅིང་སྲིད་གཞུང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་སྐབས་འདིར་འབད་བརྩོན་མ་གནང་པར་བསྡད་ན། རྗེས་སུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མ་བཞུགས་པའི་སྐབས་སུ་ཆག་སྒོ་སྔར་ལས་ཆེ་བ་ཡོང་ངེས་ཡིན། ཁོང་གིས་ད་དུང་མེ་མདའ་མེ་སྒྱོགས་དང་མི་དམངས་ཤོག་སྒོར་ཁོ་ནས་བོད་ལ་བརྟན་ལྷིང་བརྗེ་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་ཅེས་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དྲག་པོ་བྱས། དེ་བཞིན་ཁོང་གིས་ཀྱང་ཀྲུང་གོའི་དབུ་ཁྲིད་པར་ཐ་ཚིག་སྒྲོག་དོན། བཙན་རྒྱལ་གྱི་བསམ་བློ་ཡོད་མི་རུང༌། དེ་མིན་མང་ཚོགས་དང་གདོང་གཏུག་འབྱུང་རྒྱུ་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་གི་རེད། ཅེས་གསུངས་འདུག ཕུན་དབང་གི≪འདྲ་མཉམ་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཤུལ་ལམ་རིང་པོ།≫ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་འདི་ནི་ཁོང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འདུན་དང་ཞལ་ཆེམས་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་གནས་ཚུལ་སླེལ་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། BBC རྒྱ་ཡིག་དྲ་ཚུགས་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༥ ཉིན༽
༤༽ པེ་ཅིན་དུ་རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པར་ཞུགས་བཞིན་པའི་ཨུ་ཡོན་རིན་ཆེན་རྒྱལ༼མཚོ་སྔོན༽་དང་ཀྲང་ཀྲོའུ་ཕིང་གཉིས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་དུ་གྲོས་གཞི་ཞིག་བཏོན་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ལྷོ་ཆུ་བྱང་འདྲེན་གྱི་ནུབ་ཐིག་ལས་གཞི་མགྱོགས་སུ་འགོ་འཛུགས་དགོས་པ་བཤད་འདུག དེ་ཡང་ལྷོ་ཆུ་བྱང་འདྲེན་གྱི་ནུབ་ཐིག་ལས་གཞི་མགྱོགས་སུ་འགོ་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། དེ་ནི་ནུབ་བརྒྱུད་ས་ཁུལ་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་དང༌། ཤར་ནུབ་ས་ཁུལ་བར་གྱི་ཧེ་བག་ཆུང་དུ་གཏོང་བ། ཤིན་ཅང་དང་བོད་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་བའི་འཐབ་ཇུས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་བཤད་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། མཚོ་སྔོན་ཁྲིམས་ལུགས་ཚགས་པར་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༥ ཉིན༽
༥༽ རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་བསྟན་གོ༼མཚོ་སྔོན༽་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པའི་ཐོག་འབོད་སྐུལ་གནང་དོན། གཙང་གསུམ་ཆུ་འགོ་ས་ཁུལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁ་གསབ་ནང་རྐྱེན་ཁྲོད་མ་དངུལ་ཆད་སྐྱོན་བྱུང་བའི་གནད་དོན་མྱུར་དུ་ཐག་གཅོད་ཡོང་བར་ཤུགས་རྒྱབ་སྟེ་གཙང་གསུམ་ཆུ་འགོ་ས་ཁུལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་དང༌། དམངས་འཚོ་ལེགས་བཅོས། ས་ཁུལ་འཕེལ་རྒྱས་བཅས་བར་ཀྱི་འགལ་ཟླ་དག་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་ངང་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་དང་གཙང་བཅོས་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཤད་འདུག བསྟན་གོས་ད་དུང་ངོ་སྤྲོད་བྱས་དོན་ལྟར་ན། མིག་སྔར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སློབ་གསོའི་གྲོན་དངུལ་ནང་ཚུད་ཀྱི་གཞན་ཡུལ་དུ་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་པ་དང༌། ཞིང་འབྲོག་པར་ནུས་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར། སྐྱེ་ཁམས་གནས་སྤོས་ཡུལ་མིར་འབུད་ཤིང་མཁོ་སྤྲོད། སྐྱེ་ཁམས་གནས་སྤོས་ཡུལ་མིའི་ལས་ལམ་གསར་འབྱེད་ལ་སོགས་རྣམ་གྲངས་ ༡༡ ཐད་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲའི་ཁ་གསབ་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་ནང༌། ལོ་རེར་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༥༠ དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་རང་ཞིང་༼མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན༽ལ་གནང་བའི་ཁ་གསབ་མ་དངུལ་རྣམས་ཕུད་ད་དུང་མ་དངུལ་ཆད་ཁོངས་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༣༠ ཡོད་པས། སྐྱིན་ཚབ་དང༌། ཁ་གསབ། རོགས་དངུལ་སོགས་ཁ་བཤད་ལག་བསྟར་བྱེད་ཐབས་བྲལ་བའི་དབང་གིས་སྐྱེ་ཁམས་བདེ་འཇགས་དང་ལས་གཞི་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་འདུག གནད་དོན་འདི་མྱུར་དུ་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས། ཞེས་གསུངས་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། མཚོ་སྔོན་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༥ ཉིན༽
༦༽ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༥ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པ་པེ་ཅིན་མི་དམངས་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོར་ཚོགས་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ ༣༠༠༠ ཙམ་གྱིས་མི་དམངས་ཀྱི་མངགས་བཅོལ་ཟབ་མོ་བློ་ལ་བརྟན་པོར་ངེས་ཏེ་རྩ་ཁྲིམས་དང་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དཀྲིས་པའི་བླ་ན་མེད་པའི་འགན་འཁྲི་དང་ལེན་བྱས་ཟེར། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པར་འཐུས་མི་ ༢༩༨༣ ཞུགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཚེས་ ༥ ཉིན་གྱི་ཚོགས་འདུར་འཐུས་མི་ ༢༩༣༢ ཞུགས། འཐུས་མི་ ༥༡ ཞུགས་མེད་པ་དང༌། ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པའི་མི་གྲངས་དེ་ཁྲིམས་གཏན་འཁེལ་བའི་མི་གྲངས་དང་མཐུན་པ་ཡོད་ཟེར། ཀྲང་ཏི་ཅང་གིས་ཚོགས་འདུར་གཙོ་སྐྱོང་གནང་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། ཤིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༦ ཉིན༽
༧༽ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༩ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་དང་སྤྱི་བདེའི་ད་སྐུལ་དཔུང་སྡེས(ད་ལྟ་དམག་སྐུལ་དང་ལེན་གྱི་རྒྱུན་ཉར་དམག་དཔུང)བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་གི་འཕྲལ་སྡོམ་སྐུལ་ཁྲིད་དམག་སྦྱོང་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ་དང༌། ཐེངས་འདིའི་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་གི་འཕྲལ་སྡོམ་སྐུལ་ཁྲིད་དམག་སྦྱོང་དེ་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་དང་སྤྱི་བདེའི་ད་སྐུལ་དཔུང་སྡེའི་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བཀོད་འདོམས་ཀྱི་གློ་བུར་དོན་རྐྱེན་ཐག་གཅོད་དང་དངོས་འཐབ་ནུས་པའི་ཐད་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་ཞིབ་བཤེར་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། དེང་སྐབས་ཀྱི་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་གི་འགག་སྒྲོལ་དམག་འཐབ་ཡག་པོ་རྒྱག་པ་དང་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྐུལ་སློང་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཟེར། དམག་སྦྱོང་ནང་ཞུགས་མཁན་སྤྱི་བདེ་མི་དམངས་ཉེན་རྟོག་པ་དང་སྤྱི་བདེའི་ད་སྐུལ་དཔོན་དམག་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ལ་དཔའ་སྟོབས་རྒྱས་ཤིང༌། ཁྲབ་ལྡན་འཁོར་ལོ་དང་དམིགས་བསལ་འཁོར་རིགས་སོགས་སྤུས་ལེགས་སྒྲིག་ཆས་རེ་རེ་ལས་དམག་སྦྱོང་ནང་ཞུགས་མཁན་དཔུང་སྡེའི་རྔམ་བརྗིད་དང་ཤེས་དཔལ་ལྡན་པའི་གཟུགས་བརྙན་བཟང་པོ་གང་ལེགས་མངོན་པ་མ་ཟད། མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་སྲུང་སྐྱོང་དང་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་དཔའ་ཉམས་ཆེན་པོ་དང་དད་སེམས་བརྟན་པོ་བསྟན་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༡ ཉིན༽
༨༽ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན། རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཡུས་ཀྲེང་ཧྲིན་བོད་ལྗོངས་འཐུས་མི་ཚོགས་པའི་གྲོས་ཞིབ་ཚོགས་འདུའི་ནང་ཞུགས་སྐབས་འདས་པའི་ལོ་གཅིག་གི་རིང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལས་དོན་ཁག་ཚང་མར་གྲུབ་འབྲས་གསར་པ་ཐོན་ནས་དཔལ་འབྱོར་ལེགས་ཤིང་མྱུར་བར་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་བ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་རྒྱུན་མཐུད་ངང་ཞི་མཐུན་བརྟན་ལྷིང་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་ཤར་ཡོད་ཅེས་བསྟན། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལས་དོན་ནི་སྒོ་ཀུན་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུའི་ཁྱོན་ཡོངས་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། མི་རིགས་ཁག་བར་མཐུན་སྒྲིལ་འཆམ་མཐུན་ཡོང་པར་བྱ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་ལ། རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་དང་མངའ་ཁོངས་ཆ་ཚང་ཡོང་བར་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བའང་ཆེན་པོ་ཡོད། ང་ཚོས་བློ་མཐུན་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་མཛུབ་སྟོན་གསར་པ་དང་བླང་བྱ་གསར་པར་སློབ་སྦྱོང་དང་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་ནན་ཏན་བྱེད་པ་དང༌། “རྒྱལ་ཁབ་ལེགས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་ན་ངེས་པར་དུ་མཐའ་མཚམས་ལེགས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། མཐའ་མཚམས་ལེགས་སྐྱོང་བྱ་དགོས་ན་སྔོན་ལ་བོད་ལྗོངས་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་བར་བྱ་དགོས”ཞེས་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་བསམ་བློ་སེམས་ལ་བརྟན་པོར་ངེས་ནས་ཁྲིམས་ལྟར་བོད་ལྗོངས་སྐྱོང་བ་དང༌། ཡུན་རིང་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ། མི་སེམས་འགུགས་ཐབས་བྱེད་པ། རྨང་གཞི་སྲ་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་བཅས་མཐའ་འཁྱོངས་དང༌། ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་ལག་བསྟར་དང་རྩ་ལག་མཉམ་བཅོས་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་བོད་ལྗོངས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་དང་རྒྱུན་མཐུད་ངང་བརྟན་ལྷིང་དུ་འགྲོ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་རྒྱུན་འཛིན་ཧུར་ཐག་བྱེད་པ་དང༌། ལས་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐྱེ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་རུ་ཚོགས་ཀྱིས་བཏོན་པའི“དབུ་མའི་ལམ”ཞེས་པ་དང་“ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང”ཞེས་པའི་ངོ་བོ་དང་གནོད་སྐྱོན་ལ་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་བྱས་ཏེ་བོད་ལྗོངས་ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་ཡོང་བར་འགན་ལེན་ཏན་ཏིག་བྱ་དགོས་པ་དང༌། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པར་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བར་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་ཡོང་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་ཟབ་སྤེལ་དང༌། སྲིད་ཇུས་དང་ལས་གཞི་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བར་བྱ་རྒྱུ་དམ་འཛིན་ཡག་པོ། ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་སློབ་གསོ་དང་ལས་ཞུགས་ལ་སྐུལ་སྤེལ། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ལེགས་བཅོས་ཏན་ཏིག སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་དགོས། ཞེས་བཤད་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། མི་དམངས་དྲ་བ་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༡ ཉིན༽
༩༽ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༩ ཉིན་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མིའང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་པདྨ་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་གསར་འགོད་པ་ཞིག་གིས་ ༢༠༡༣ ལོར་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་ ༡༠༠ ལྷག་རང་སྲེག་བཏང་བ་རེད་ཅེས་དྲི་བར་ལན་འདེབས་སྐབས། ཁོས་མིག་སྔར་བོད་ལྗོངས་སུ་དགོན་སྡེ་ ༡༧༠༠ ལྷག་དང་དགེ་འདུན་པ་ ༤༦༠༠༠ ལྷག་ཡོད་པའི་ནང་དགེ་འདུན་གཅིག་གིས་ཀྱང་རང་སྲེག་བྱས་མེད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་མང་ཚོགས་གཅིག་གིས་ཀྱང་རང་སྲེག་བྱས་མེད་ཅེས་བཤད། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཨའོ་པཱ་མས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་མཇལ་འཕྲད་གནང་བའི་སྐོར་ལ་ལན་འདེབས་སྐབས། པདྨ་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་སྟེང་མི་སུ་ཞིག་གམ་ཡང་ན་ཚོགས་པ་གང་ཞིག་གིས་རྣམ་པ་གང་རུང་སྟེང་ཏཱ་ལར་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དེ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱས་པ་ཡིན་པས་བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས་དོན་དེར་ཁ་རྡུང་དྲག་པོ་དང་ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། ཁོས་ད་དུང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་ལོ་རེའི་ཟླ་དགུ་པ་ནི“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ཟླ་བ”ཞེས་གཏན་ཁེལ་བྱས་ཡོད། སྐབས་དེར་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་དཔེ་མཚོན་ངོ་མ་གང་མང་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། དེར་བརྟེན་སུས་ཀྱང་ཏཱ་ལར་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ནའང་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་མ་རེད། ཅེས་ཚིག་ངན་སྤེལ་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། མི་དམངས་དྲ་བ་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན༽
༡༠༽ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་ཁ་དན་གནང་བ་ལྟར་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཨའོ་པཱ་མ་ལ་ཞལ་པར་སྐྱོན་རེས་གནང་ཞིང༌། རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་འགོ་གཙོས་ཀྲུང་ཨ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་དེ་བཞིན་ཝུའུ་ཁི་ལན་གྱི་གནས་བབ་སྐོར་དགོངས་འཆར་བརྗེ་རེས་གནང་བ་རེད་ཟེར། ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་ན་ནིང་ངས་སྲིད་འཛིན་ཨའོ་པཱ་མ་དང་ཐུག་འཕྲད་ཐེངས་གཉིས་བྱས་ཏེ་ངོས་འཛིན་གཅིག་མཐུན་རབ་དང་རིམ་པ་བྱུང་བ་དང༌། ཀྲུང་ཨ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་གྲས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་དུས་རིམ་གསར་པར་འཕེལ་བའི་སྐུལ་སྤེལ་བཏང་བ་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཨ་རིའི་ཕྱོགས་དང་མཉམ་དུ་འབོད་བརྩོན་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་གྲས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་གསར་པ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཁ་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་མཐའ་འཁྱོངས་དང༌། ཕན་ཚུན་བར་གྱི་ལྟེ་བའི་ཁེ་ཕན་དང་སེམས་ཁུར་གལ་ཆེན་བརྩི་འཇོག་དང་ལྟ་རྟོག ཕན་ཚུན་གླེང་མོལ་དང༌། ཡིད་ཆེས། མཉམ་ལས་བཅས་བྱེད་ཤུགས་ཆེར་གཏོང་བཅས་བྱས་ནས་ཀྲུང་ཨའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་རྒྱུན་མཐུད་ལ་སྐྱོན་དང་བྲལ་ཞིང་བརྟན་པོའི་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་འདོད་ཡོད་པ་དང༌། ངས་མི་རིང་བར་སྲིད་འཛིན་ཨའོ་པཱ་མ་དང་ཡང་བསྐྱར་ཐུག་འཕྲད་བྱ་རྒྱུར་རེ་སྒུག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། ཉེ་དུས་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ལྕམ་སྐུ་ཞབས་སྨི་ཆེལ་ཀྲུང་གོར་འཚམས་འདྲི་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུར་དགའ་བསུ་ཡང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། མི་དམངས་དྲ་བ་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༡ ཉིན༽
༡༡༽ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པའི་གྲོས་རིམ་ཚང་མ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་སྟེ་པེ་ཅིན་མི་དམངས་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོར་མཇུག་སྒྲིལ་པ་རེད་ཅེས་གནས་ཚུལ་སྤེལ། ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། ཤིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ཉིན༽
༡༢༽ ཉེ་ཆར་ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཁུལ་གཙོ་ཧོང་ཀྲེན་ཧུང་གིས། མིག་སྔར་སེམས་ཀྱི་ཉི་ཟླ་རྫོང་གི་རྡོ་མཁར་གནའ་གྲོང་བསྐྱར་སྐྲུན་བྱེད་པའི་སྤྱིའི་འཆར་འགོད་བཟོས་ཟིན་ཞིང༌། འཆར་གཞིའི་ནང་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༡༢ གཏོང་རྒྱུ་དང༌། ༢༠༡༤ ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་གྲོང་མིའི་སྡོད་ཁང་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་བསྐྱར་བསྐྲུན་བྱས་ཚར་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། དུས་ཡུན་ལོ་གསུམ་ནང་གནའ་གྲོང་ཡོངས་ཀྱི་བསྐྱར་བསྐྲུན་ལས་ཀ་ལེགས་གྲུབ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཤད་འདུག བཤད་ཚུལ་ལྟར་ན་རྡོ་མཁར་གནའ་གྲོང་གི་བསྐྱར་བསྐྲུན་ལས་དོན་སྒྲུབ་སྐབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་བརྩི་འཇོག་གང་ལེགས་དང༌། མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་བརྩི་འཇོག་གང་ལེགས། དམངས་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ལ་བརྩི་འཇོག་གང་ལེགས་བཅས་བྱས་ཏེ་སྔོན་མ་བཞིན་བསྐྱར་བསྐྲུན་བྱས་ནས་གནའ་གྲོང་སྔར་ལྟར་ཡོང་བར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཟེར། ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། མི་དམངས་དྲ་བ་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ཉིན༽
༡༣༽ ཉེ་ཆར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཞིབ་འཇུག་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་མི་སྣ་དབང་གྲགས་ཅན་གདན་ཞུ་བྱས་ནས་བྲིས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་རང་བཞིན་གྱི་དཔེ་ཚོགས་ཏེ≪བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔེ་ཚོགས≫ཞེས་པ་པར་བསྐྲུན་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ཤིང༌། དཔེ་ཚོགས་འདི་ལ་དེབ་བརྒྱད་ཡོད་པ་སྟེ། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྤྱི་བཤད་དང༌། སྙིང་མ་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྤྱི་བཤད། བཀའ་བརྒྱུད་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྤྱི་བཤད། བཀའ་གདམས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྤྱི་བཤད། ཞི་བྱེད་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྤྱི་བཤད། ཇོ་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྤྱི་བཤད། ས་སྐྱ་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྤྱི་བཤད། དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྤྱི་བཤད། ཅེས་སོ། ། དཔེ་ཚོགས་འདིའི་ནང་དོན་དང༌། ཕན་ནུས། འབྲི་སྟངས་སོགས་གང་གི་ཆ་ནས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པས་ ༢༠༡༣ ལོར་རྒྱལ་ཁབ་པར་བསྐྲུན་གྱི་ཐེབས་རྩའི་ལས་གཞིའི་རོགས་སྐྱོར་ཐོབ་པ་རེད་ཟེར། ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། མི་དམངས་དྲ་བ་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ཉིན༽
༡༤༽ བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཡིས་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཚོགས་ཆེན་ལ་གྲོས་གཞི་ཁྱོན་ ༣༥ ཕུལ་བ་དང༌། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་རྨང་གཞི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་དང༌། དམངས་འཚོ་ལེགས་བཅོས་འགན་ལེན། སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང༌། ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ཁུངས་གསར་སྤེལ་སོགས་ཚུད་ཡོད་ཚུལ་བཤད།
གྲོས་གཞི་ཚོགས་ཆུང་གི་འགན་ཁུར་བ་པེ་པིང་གིས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ད་ལོ་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྟེང་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་དོ་ཁུར་བྱེད་པའི་གླེང་ཆ་ཆེ་ཤོས་དང་དཀའ་གནད་ལ་འཐུས་མི་ཚོས་དོ་ཁུར་ཆེན་པོ་དང་མཉམ་སྡེབ་ཐོག་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། སྔར་ལོ་དང་འདྲ་བར་དམངས་འཚོ་ནི་སྔར་བཞིན་འཐུས་མི་ཚོས་དོ་ཁུར་བྱེད་བཞིན་པའི་གླེང་ཆ་མང་ཤོས་ཡིན་ལ་འཐུས་མིས་བཏོན་པའི་གྲོས་གཞིའི་ཁྲོད་བསྡུར་ཚད་ཆེན་པོ་ཟིན་ཡོད་ཟེར། མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་གྱི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་ལ་མ་འཇོག་བྱེད་ཤུགས་སྔར་བས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་གྲོས་གཞི་དང༌། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྒན་གསོའི་འགན་བཅོལ་གསར་པ་དང་གྲོང་ཁྱེར་གྲོང་རྡལ་གྱི་ཡུལ་མིའི་རྒན་གསོ་འགན་བཅོལ་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་གྲོས་གཞི། རྨང་གཞི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་ནི་འཐུས་མི་ཚོས་དོ་ཁུར་བྱེད་པའི་གཙོ་གནད་གཞན་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། ≪ནུབ་གློག་ཤར་འདྲེན་མཐུད་འབྲེལ་ནུས་རྒྱུ་རྟེན་གཞི་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་མ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་གྲོས་གཞི≫དང༌། ≪བོད་ཀྱི་འགག་སྒོ་རིམ་པ་གཉིས་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་འཛུགས་སྐྲུན་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བའི་སྐོར་ཀྱི་གྲོས་གཞི།≫ ≪བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་སྔར་པས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་གྲོས་གཞི≫ནང་ཚུད་ཀྱི་ནུས་རྒྱུ་དང༌། འགག་སྒོ། འགྲིམ་འགྲུལ། སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང༌། འཕྲིན་གཏོང༌། ཆུ་བེད་སོགས་རེད་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་གསར་འགྱུར་དྲ་ཚུགས་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ཉིན༽
༡༥༽ རིག་གནས་པུའུ་ཡིས་མངག་གཏོང་བྱས་པ་ལྟར་ཞིང་ཆེན་རིག་གནས་གསར་འགྱུར་དཔེ་སྐྲུན་ཐེང་གིས་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་པའི་མཚོ་སྔོན་བོད་རིགས་གླུ་གར་ཚོགས་པ་ཉེ་ཆར་ཨ་རིའི་ཁ་ལི་ཧྥོ་ནེ་ཡ་དང་སམ་ཧྥིང་སམ་སི་ཁོ་བཅས་ལ་སོང་སྟེ་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་རིམ་སྟར་སྤེལ། མཚོ་སྔོན་བོད་རིགས་ཀྱི་གདོད་མའི་གླུ་གར་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་རང་ཞིང་མི་རིགས་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་རིག་གནས་སྔར་ལས་ལྷག་པར་འགྲེམ་སྟོན་དང་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་ཅེས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། ནུབ་མཚོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚགས་པར་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ཉིན༽
༡༦༽ བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལྕགས་ལམ་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་དབྱིང་ཡུས་ལིན་གྱིས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་དོན་ལྟར་ན། མིག་སྔར་ལྷ་ས་ནས་ཉིང་ཁྲི་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་དུས་འགོའི་ལས་དོན་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ངང་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་ལ། འཆར་གཞི་བཞིན་བྱས་ན་ལོ་འདིའི་ནང་ལྷ་གཞིས་ལྕགས་ལམ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་མ་ཐག་ལྷ་ཉིང་ལྕགས་ལམ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་འགོ་རྩོམ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཤད། ལྷ་ས་ནས་ཉིང་ཁྲིའི་བར་ཁྱོན་ཡོངས་ལམ་ཐག་ཀེ་ལོ་སྨི་ཊ་ ༤༣༣ ཡོད་པ་དང༌། ལྕགས་ལམ་གསར་སྐྲུན་ཀེ་ལོ་སྨི་ཊ་ ༤༠༢ དང༌། ཁྱོན་འབབ་ཚུགས་ཆེ་ཆུང་ ༣༤ ལས་འབབ་ཚུགས་ཆེ་གྲས་ཁག་ ༩ བཅས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་དགོས་ཤིང༌། མེ་འཁོར་བཏང་བའི་མགྱོགས་ཚད་ཆུ་ཚོད་རེའི་ནང་ཀེ་ལོ་སྨི་ཊ་ ༡༦༠ ཡི་འཆར་གཞི་བཏིང་ཡོད་ཅེས་བཤད་འདུག ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། 拉萨市政府网站 www.lasa.gov.cn ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ཉིན༽
༡༧༽ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པ་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཙུང་ལི་ལིས་ཁི་ཆང་གིས་པེ་ཅིན་མི་དམངས་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོར་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་གསར་འགོད་པའི་དྲི་བར་ལན་བསྐྱོན། ༼ཡིན་ནའང་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་དྲི་བ་དྲིས་ལན་ཐོན་མི་འདུག༽ ༼ཆ་འཕྲིན་འབྱུང་ཁུངས། ཤིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༣ ཉིན༽
༡༨༽ བྱིས་པའི་སློབ་གསོ་ནི་རྨང་གཞིའི་སློབ་གསོའི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། མི་རིགས་སློབ་གསོ་ཧྲིལ་པོའི་འགོ་འཛུགས་ས་ཡང་ཡིན་པ་མ་ཟད། བྱིས་པ་ཚོའི་གཞི་རྩའི་གཙང་སྤྲའི་གོམས་གཤིས་ཆགས་པ་དང༌། སྐད་ཆ་བཤད་པའི་ནུས་པ་ལྡན་པ། རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ལ་གཅེས་པའི་བསམ་བློ་ལྡན་པ། རྒྱལ་དམངས་ཀྱི་སྤྱི་པའི་སྤྱོད་བཟང་ལྡན་པ། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འདོད་ཆེ་བ་བཅས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཏེ་བྱིས་པ་ཚོའི་བསམ་པའི་བཀོད་ཤུགས་དང་གསར་གཏོད་བྱེད་ནུས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུའི་གནད་འགག་གི་དུས་རིམ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། བྱིས་པའི་སློབ་གསོ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དེ་བྱིས་པ་ཚོའི་ལུས་སེམས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐྱོན་བྲལ་ངང་ལེགས་འཕེལ་ཡོང་བ་དང༌། རྒྱལ་དམངས་ཀྱི་བྱང་ཚད་སློབ་གསོ་སྲ་བརྟན་དང་མཐོར་འདེགས་གཏོང་རྒྱུར་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་ལྡན་པ་ཞིག་རེད།
རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ཅུས་ཧུང་ཧྭ་ཡིས་ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་བཏོན་པའི་གྲོས་གཞིའི་ནང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པའི་སློབ་གསོའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་དང་བཅོས་སྒྲིག་བྱེད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། མིག་སྔར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་ན་མ་སོན་གོང་གི་སློབ་གསོའི་སློབ་ཚན་མང་ཆེ་བ་གཙོ་རྒྱུན་རིག་གནས༼འདི་རྒྱའི་རིག་གནས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། ཡིག་སྒྱུར་པས༽ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཁྲོད་ཀྱི་རིག་གནས་གྲུབ་ཆ་ཕུལ་བྱུང་ཅན་མང་པོ་གང་འོས་སུ་མཚོན་མེད་པ་རེད། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པའི་སློབ་གསོར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་ཐབས་བྱ་དགོས་ཤིང༌། མི་རིགས་གང་ཉིད་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པ་ཡིན་ན་བྱིས་པའི་སློབ་གསོ་ད་གཟོད་སྐྱེ་འཕེལ་གྱི་ནུས་ཤུགས་ལྡན་ངེས་ཡིན། ཞེས་གྲོས་གཞི་བཏོན་གནང་འདུག མི་དམངས་དྲ་བ་ནས། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༤ ཉིན༽
བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་ནས་སྒྱུར་སྒྲིག་བྱས།
༢༠༡༤ ལོའི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ཉིན།


c: text/html

text:
ལོ་རྒྱུས་སུ་གྲགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཚེའི་མཛད་རྣམ་ནི་གནའ་བོའི་ནང་པའི་གཞུང་ནང་བང་རིམ་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་པ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཆེས་སྔ་ཤོས་ཀྱི་པར་མ་ནི་གཞུང་གཅིག་ཁོ་ནར་གསལ་བ་མིན་པར། པཱ་ལིའི་མདོ་དང་གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ (Theravada) སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འདུལ་བའི་གཞུང་གི་ནང་དོན་རྣམས་སྒྲིག་སྦྱོར་དང་བསྡུ་འགོད་ཐོག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཐོ་འགོད་བྱས་ཡོད་པ་ལས་རྟོགས་ཐུབ། ཕྱིས་སུ་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པའི་ལུགས་དང་། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ལུགས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་བཅས་ཀྱི་གཞུང་ནང་གནའ་བོའི་གཞུང་དེ་དག་ལས་རགས་ཙམ་ཐོན་པ་ཁག་ལ་མཛེས་རྒྱན་ཁ་སྣོན་སྤྲས་ཏེ། མཚམས་རེ་མི་ལས་ཆེས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་དྲངས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཐོག་མར་པཱ་ལིའི་གཞུང་ནང་གསལ་བའི་རྣམ་ཐར་གྱིས་སངས་རྒྱས་སྐུ་ཉིད་དང་གང་གི་རྗེས་འཇུག་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་རྣམས་དཀའ་སྡུག་དང་ཉེན་སྲུང་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ནང་གནས་ཡོད་པ་དང་། དཀའ་ངལ་དང་གདོང་ལེན་མང་པོ་དང་ལྡན་པའི་སྤྱིར་བཏང་མིའི་ངོ་བོར་འཚོ་གནས་མཛད་པ་གསལ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདིར་ང་ཚོས་ “ཆད་མཐའ་སྨྲ་བའི་ནང་པ་ཞིག་གི་བཤགས་པ་” ཞེས་སྐུ་ཞབས་སི་ཊཱི་ཧྥེན་བྷེ་ཆི་ལར་ (Stephen Batchelor) གྱིས་བྲིས་པའི་ཚད་ལྡན་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ཐོག་གཞི་བཞག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་གྱི་པར་གཞི་ཆེས་ཐོག་མ་དེའི་སྙིང་དོན་ས་བཅད་དུ་འགོད་རྒྱུ་དང་། མིང་ཚང་མ་པཱ་ལིའི་སྐད་དུ་འགོད་རྒྱུ་ཡིན།
སངས་རྒྱས་ནི་ཡེ་ཤུའི་དུས་རབས་སྔོན་ལོ་ ༥༦༦ ལོར་ལུམ་བི་ནིའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་སྐུ་བལྟམས་ཤིང་། ད་ལྟའི་ཆར་བལ་ཡུལ་གྱི་ལྷོ་མཚམས་སུ་ཡིན། ལུམ་བིའི་ཚལ་ནི་ས་ཀི་ཡའམ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་གནས་ལས་མི་རིང་བའི་སར་ཆགས། མ་གཞི་སངས་རྒྱས་སྐུ་ན་གཞོན་དུས་ཀྱི་མཚན་ལ་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཅེས་པ་པཱ་ལི་གཞུང་ནང་མི་ཐོན་ཀྱང་། སྟབས་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་ང་ཚོས་འདིར་བེད་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། གོའུ་ཏ་མ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་གཞན་ཞིག་རེད། དོན་དངོས་སུ་མཚན་དེ་ནི་ཁོང་གི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་ཡིན།
ཕྱིས་ཀྱི་ནང་པའི་གཞུང་ནང་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་ཡབ་ཟས་གཙང་མ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་མིན་པར། གོའུ་ཏ་མའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་སྐུ་དྲག་ཅིག་ཡིན་ཅིང་། ཕལ་ཆེར་ས་ཀི་ཡའམ་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་གྱི་སྲིད་སྐྱོང་ཞིག་གནང་ཡོད་བཟོ་འདུག །པཱ་ལིའི་གཞུང་ནང་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་ཡུམ་གྱི་མཚན་གསལ་མེད། འོན་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཁུངས་ནང་ཡུམ་གྱི་མཚན་ལ་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མ་ཞེས་ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད། སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་སྐུ་བལྟམས་ནས་མི་རིང་བར་ཡུམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སྟབས། ཡུམ་གྱི་གཅེན་མོ་དང་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་ཨ་ནེ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ཆེན་མོས་གསོ་སྐྱོང་གནང་། སྐབས་དེའི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ཡབ་ཆེན་གྱིས་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་བཙུན་མོར་བཞེས།
ས་ཀི་ཡའམ་ཤཱཀྱའི་གནས་ནི་གནའ་སྔ་མོའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཚེ། ས་གནས་དེ་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ཆེ་བའི་ཀོ་ས་ལ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། ཀོ་ས་ལ་ནི་དེང་སང་བི་ཧཱར་མངའ་སྡེའི་ཆུ་མོ་གངྒའི་བྱང་ཕྱོགས་ནས་ཧི་མཱ་ལ་ཡའི་རི་འདབས་བར་ཁྱབ་ཡོད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ས་ཝ་ཐིའམ་གཉན་ཡོད་རེད།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་ས་གནས་ཆེ་ཁག་གི་འགྲེལ་བཤད་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བྱུང་ན་གང་གི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་རྒྱུ་ལས་སླ་རུ་འགྲོ་ངེས་པས། འདིར་རོབ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། ས་ཀི་ཡའམ་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་ནི་ཀོ་ས་ལའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་ཤིང་། མལླའམ་གྱད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་མངའ་ཁུལ་ནས་ཤཱཀྱའི་ལྷོ་ཤར་བར་ཡིན། གྱད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་ནི་ཝ་ཛྫི་ (Vajji) སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཝེ་ས་ལིའམ་ཡངས་པ་ཅན་རེད། ཝ་ཛྫི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནི་མཐུན་ཕྱོགས་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་རིགས་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཤིང་། རིགས་རྒྱུད་དེ་དག་ལས་ལིཅྖ་ཝི་ (Licchavi) ཞེས་པ་ནི་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། ཆུ་མོ་གངྒཱའི་ཕར་ཕྱོགས་ཝ་ཛྫི་དང་ཀོ་ས་ལའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བའི་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་གཞིས་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་རཱ་ཇ་ག་ཧའམ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཡིན། དེང་སང་པཱ་ཀིསྟཱན་པན་ཇཱབ་ (Pakistani Punjab) ཞེས་འབོད་པའི་ཀོ་ས་ལའི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གན་དྷ་རའམ་ས་འཛིན་ (Gandhara) ཞེས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་གནས་ཤིང་། དེ་ནི་པར་ཤི་ཡའི་ (Persian) ཨ་ཁི་མི་ནེཌ་རྒྱལ་རྒྱུད་ Achaemenid ཅེས་སྔ་དུས་སུ་པར་ཤི་ཡའི་ཡུལ་གྱི་སྲིད་སྐྱོང་ས་ཏྲབ་ཀྱིས་ Satrap དབང་སྒྱུར་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་མངའ་ཁུལ་ཞིག་ཡིན། དེའི་རྒྱལ་ས་རྡོ་འཇོག་ (Takkasila) ནང་སྐབས་དེའི་མཐོ་སློབ་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡོད། དེར་གྷི་རིག་དང་པར་ཤི་ཡའི་ལྟ་ཚུལ་དང་རིག་གཞུང་གཉིས་སྐབས་དེའི་འདྲ་ཡ་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་གནས་དང་འདྲེས་ནས་ཡོད།
སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་འཚར་ལོངས་བྱུང་སའི་གྲོང་ཁྱེར་ཀ་པིལ་ཝཏྠུའམ་སེར་སྐྱའི་གནས་ནི་བྱང་ལམ་ཁྲོད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཅིང་། སྐབས་དེའི་ཚོང་ལས་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་ལམ་ཆེན་གཙོ་བོ་དེ་ཁེལ་ཡོད། བྱང་ལམ་ནི་ཀོ་ས་ལ་ནས་གན་དྷ་རའམ་ས་འཛིན་དང་། དེ་ནས་ས་ཀི་ཡའམ་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་དང་། མལླའམ་གྱད་ཀྱི་ཡུལ། ཝ་ཛྫི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བཅས་དང་། དེ་ནས་ཡུལ་མ་ག་དྷ་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་བར་དུ་སྦྲེལ་ཡོད། དེ་ལྟར་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུར་མ་ཕེབས་གོང་གི་སྐོར་ལ་པཱ་ལི་གཞུང་ནང་ཏོག་ཙམ་མ་གཏོགས་མེད་ནའང་། རིག་གཞུང་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཐུགས་རྒྱུས་ཡོད་ཚུལ་སྐོར་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད། ཁོང་གིས་ད་དུང་རྒྱལ་ས་རྡོ་འཇོག་གམ་ཏཀྐ་སི་ལར་སློབ་གཉེར་གནང་ཡོད་ཤས་ཆེ། འོན་ཀྱང་ཁ་མཚོན་གཅོད་མི་ཐུབ།
སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་བྷདྡ་ཀཅྕ་ནའམ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་ཡ་ཤོ་དྷ་རཱ་ (གྲགས་འཛིན་མ་) དང་མཉམ་དུ་གཉེན་སྒྲིག་གནང་བ་དང་། གྲགས་འཛིན་མ་ནི་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་ཕ་མ་སྤུན་ཕྲུག་ཡིན་པ་དང་དེ་ཝ་དཏྟའམ་ལྷས་བྱིན་གྱི་གཅེན་མོ་ཡིན། ཕྱིས་སུ་ལྷས་བྱིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགྲ་གཙོ་བོར་གྱུར། གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་དང་གྲགས་འཛིན་མར་ཕྲུ་གུ་གཅིག་འཁྲུངས་པ་ནི་སྲས་རཱ་ཧུ་ལའམ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཡིན། ཕྲུ་གུ་དེ་བཙས་ནས་མི་རིང་བའི་རྗེས་སངས་རྒྱས་དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུར་ཕེབས་སྐབས་སེར་སྐྱའི་གནས་ལས་ཐོན་ཏེ་ཆོས་འཚོལ་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས། ཆུ་མོ་གངྒཱ་བརྒལ་ནས་བྱང་ལམ་བརྒྱུད་ཕེབས་ནས་རཱ་ཇ་ག་ཧའམ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་འབྱོར། སྐབས་དེར་ཡུལ་མ་ག་དྷ་ནི་རྒྱལ་པོ་བིམྦྷི་སཱ་རའམ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་སྲིད་དབང་སྐྱོང་བཞིན་པ་དང་། ཀོ་ས་ལ་ནི་རྒྱལ་པོ་པ་སེ་ན་དིའམ་གསལ་རྒྱལ་གྱིས་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བཞིན་པའི་སྐབས་ཡིན། ཀོ་ས་ལ་དང་ཡུལ་མ་ག་དྷ་གཉིས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་ཐབས་སུ་རྒྱལ་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རང་རང་སོ་སོའི་སྲིང་མོ་བག་མར་སྦྱིན་རེས་བྱས། རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱི་སྲིང་མོའི་མཚན་ལ་དེ་ཝིའམ་ལྷ་མོ་ཟེར།
ཡུལ་མ་ག་དྷའི་ནང་། སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་ཨཱལཱརཱ་ཀཱལམ་ (Alara Kalama) དང་ཨུ་དྡཀ་རཱམ་པུཏྟ་ (Uddaka Ramaputta) ཞེས་པའི་དགེ་རྒན་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། དགེ་རྒན་དེ་གཉིས་བྲམ་ཟེའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལས་ཕེབས་སྟབས། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲས་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་ཐབས་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མིན་ལ་མི་འབྱེད་པའང་མིན་པའི་སེམས་སྒྲུབ་ཐབས་སློབ་ཁྲིད་གནང་། འོན་ཀྱང་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་དེར་ཐུགས་བློ་མ་ཚིམས་པར་དགེ་རྒན་དེ་གཉིས་མ་བསྟེན་པར་ཕྱོགས་སུ་ཐོན། དེ་ནས་ཁོང་གིས་ཧ་ལམ་ཅི་ཡང་མ་མཆོད་པར་དཀའ་ཐུབ་ལ་བཞུགས་ཏེ་མཐར་ལྷུང་གི་འཚོ་བའི་སྤྱོད་ལམ་བསྟེན་མཛད། ཡང་བསྐྱར་དེ་ལྟ་བུའི་ཉམས་ལེན་དེས་ཐར་པ་འཐོབ་པར་མི་བྱེད་སྙམ་ཏེ། སྨྱུང་གནས་བཞག་སྟེ་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཡུལ་ལྡེང་རྒྱས་ (Uruvela) སུ་ཕེབས། དེང་སང་རྡོ་རྗེ་གདན་ཞེས་བྱ། དེར་བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་དྲུང་དུ་དགུང་ལོ་སོ་ལྔར་ཕེབས་སྐབས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས། འདིའང་ཡུལ་མ་ག་དྷར་ཕེབས་ནས་ལོ་དྲུག་གི་རྗེས་སུ་རེད།
སངས་རྒྱས་པའི་རྗེས་ནུབ་ཕྱོགས་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བར་ (Isapatana) རི་དྭགས་ཀྱི་གནས་སམ་མི་ག་ད་ཡར་ཕེབས། དེང་སང་ཝཱ་རཎཱ་སིའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་སཱར་ནཱཐ་ (Sarnath) ཞེས་པ་དེ་ཡིན། རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱིས་རང་གི་སྲིང་མོ་ལྷ་མོ་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་ཆུང་མར་སྟེར་བའི་སྐབས་ཆུ་མོ་གངྒཱའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དེ་བག་རྫོངས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་མ་ག་དྷར་བློས་གཏོང་མཛད། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་དང་ལྷན་དུ་ཆར་དུས་སུ་རི་དྭགས་གནས་སུ་བཞུགས་མ་ཐག་མི་ཉུང་ཤས་ཤིག་ཡིད་དབང་འཕྲོགས་ཏེ། ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྡེ་ཞིག་ཆགས་པས། ཁོང་ནས་དེར་གཟིགས་རྟོག་གནང་དགོས་ཀྱི་ཡོད།
ལི་ཙྪ་བཱི་ (Licchavi) རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཝེ་ས་ལིའམ་ཡངས་པ་ཅན་ནས་ཡིན་པའི་སྐུ་དྲག་མ་ཧཱ་ལི་ (Mahali) ཞེས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཐོས་ནས་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོར་སངས་རྒྱས་ཡུལ་མ་ག་དྷར་གདན་འདྲེན་དུ་གསོལ། ཆར་དུས་རྫོགས་མ་ཐག་སངས་རྒྱས་དང་ཇེ་མང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་གང་གི་རྗེས་འཇུག་གི་ཚོགས་རྣམས་ཤར་ཕྱོགས་ནས་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་ས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་ཕྱིར་ཕེབས། རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡིད་རབ་ཏུ་འཕྲོགས་ནས་བེད་མི་སྤྱོད་པའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཝེ་ལུ་ཝ་ནའམ་འོད་མའི་ཚལ་ཟེར་བ་ཞིག་ཕུལ། སྨྱུག་མའི་སྐྱེད་ཚལ་དེར་ཆར་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་རྟེན་གཞི་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན།
མི་རིང་བར་ས་གནས་ཀྱི་བླ་མ་མཚན་སྙན་ཆེ་བ་ཞིག་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ཤཱ་རི་བུ་དང་མོའུ་གལ་གྱི་བུ་གཉིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཏེ། ཕྱིས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉེ་བའི་སློབ་མར་གྱུར། ཤཱ་རིའི་བུས་སངས་རྒྱས་ལ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བཞིན་པའི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ལ་འདུལ་ཁྲིམས་སམ་སྡོམ་པ་ཞིག་གཏན་འབེབས་གནང་རོགས་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་གཅེར་བུ་པ་ལྟ་བུ་བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་པའི་སྡེ་པ་གཞན་གྱི་ལམ་སྲོལ་འགའ་རང་སྡེར་གཏན་འབེབས་གནང་རྒྱུར་དགོངས་ཚུལ་ཞུས། དམིགས་བསལ་རྒྱལ་པོས་སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཆེད་བགྲོ་གླེང་གནང་ཆེད་ལོ་རེར་གསོ་སྦྱོང་ངམ་ཚོགས་དུས་ཐེངས་བཞི་འཚོགས་རྒྱུའི་མཚམས་སྦྱོར་བྱས།
ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་ས་གཉན་ཡོད་ནས་ཡིན་པའི་དངུལ་ཁང་ཕྱུག་བདག་ཨ་ན་ཐ་པིཎྜི་ཀའམ་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིན་གཅིག་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་ཚོང་དོན་ཆེད་བསླེབས། སངས་རྒྱས་ལ་དགའ་མགུ་ཚད་མེད་སྐྱེས་ནས་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་ས་གཉན་ཡོད་དུ་ཆར་དུས་སྐབས་བཞུགས་སའི་ས་ཆ་ཞིག་ཕུལ། མི་རིང་བའི་རྗེས་སུ་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་རྣམས་ཀོ་ས་ལར་ཕེབས། འོན་ཏེ་དེ་ནི་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་ས་ཆ་ཡག་པོ་ཞིག་འབུལ་ཐུབ་པའི་ལོ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་ནས་ཡིན།
དུས་མཚུངས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གང་གི་ནང་མི་ཐུག་འཕྲད་ཆེད་སེར་སྐྱའི་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས། ཡབ་ཟས་གཙང་མ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་གདུལ་བྱར་གྱུར་བ་དང་། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ལ་ཕེབས་པའི་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་། རྗེས་ལོ་ཤས་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕ་མ་སྤུན་ཕྲུག་ཀུན་དགའ་པོ་དང་། མ་འགག་པ། (Anuruddha) ལྷས་བྱིན། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱེད་སྤུན་མཆེད་དགའ་བོའམ་མཛེས་དགའ་བཅས་ཐེ་བའི་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་གྱི་སྐུ་དྲག་མང་པོ་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེའི་ཁོངས་སུ་ཞུགས།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་མ་ཚབ་དང་ཨ་ནེ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོས་རབ་བྱུང་གི་སྡེའི་ཁོངས་སུ་ཞུགས་འཇུག་རོགས་ཞེས་གསོལ་བ་དང་། དང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནང་བ་མ་བསྩལ། ཁོ་མོས་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པར། རང་གི་མགོ་སྐྲ་བྲེགས། ཆོས་གོས་སེར་པོ་གྱོན་ནས་བུད་མེད་གཞན་ཚོ་ཁག་ཆེན་པོ་དང་མཉམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས། དེ་ནས་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོས་སངས་རྒྱས་ལ་སྡོམ་པ་གནང་རོགས་ཞེས་ཐེངས་གཉིས་པ་གསོལ་ནའང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་བསྩལ། མཐར་ཐེངས་གསུམ་པའི་སྐབས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པའི་ལོ་ཁ་ཤས་སྔོན་ཀུན་དགའ་བོས་ཁོ་མོའི་ཚབ་ཏུ་ཞུ་ངོ་བྱས་ཏེ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། མཐར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞལ་བཞེས་གནང་ནས་སྡོམ་པ་བསྩལ། དེ་ཡང་ཝ་ཛྫི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་གནས་ཡངས་པ་ཅན་དུ་ནང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཁྲོད་བཙུན་མའི་སྡོམ་རྒྱུན་ཐོག་མ་དེ་འགོ་ཚུགས།
མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་བར་བརྟེན་མཚན་སྙན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀོ་ས་ལར་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་ལོ་ཤས་རྗེས་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་གསེར་ཕོན་ཆེན་བཏང་ནས་གཉན་ཡོད་དུ་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་ཞེས་བྱ་བའི་གླིང་ག་ཞིག་ཉོས་ཏེ། དེར་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཆར་དུས་སུ་བཞུགས་ས་གྲ་རྒྱས་པོ་ཞིག་བཞེངས། མཐར་མངོན་པར་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་ནས་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་དགེ་འདུན་པའི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆར་དུས་སུ་དབྱར་གནས་ཀྱི་སྲོལ་ཐོག་མར་འགོ་འཛུགས་གནང་། དབྱར་གནས་སྐབས་དགེ་འདུན་རྣམས་ཆར་དུས་སུ་ཟླ་བ་གསུམ་རིང་ལོ་ལྟར་ས་ཆ་གཅིག་ཏུ་སྡོད་དགོས་པ་ལས་ནམ་རྒྱུན་འགྲོ་བ་ལྟར་གང་སར་འགྲོ་སྐྱོད་མི་ཆོག མདོར་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་དུ་ཆར་དུས་སྐབས་དབྱར་གནས་ཐེངས་བཅུ་དགུ་བཞུགས། སྐབས་དེའི་རིང་ཁོང་གིས་ཆོས་ཕུང་ ༨༤༤ གནང་། མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེའི་སྦྱིན་བདག་གཙོ་བོར་མུ་མཐུད་མཛད། འོན་ཀྱང་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་མཐར་མ་རྩ་བརྡིབས་པ་རེད།
སངས་རྒྱས་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཙམ་ལ་ཕེབས་སྐབས། ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱིས་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོག་མར་མཇལ། སངས་རྒྱས་མཇལ་བ་དང་རྒྱལ་པོའི་ཡིད་རབ་ཏུ་འཕྲོགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་དང་རྗེས་འཇུག་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་འགྱུར་ཆོག་ཆོག་ཅིག་ཡིན། མ་གཞི་རྒྱལ་པོ་ཁོང་ཤེས་རབ་ལྡན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཅིག་ཡིན་ནའང་། དབང་ཤེས་ཀྱི་བདེ་བར་ཆགས་པ་དང་རྒྱུན་དུ་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། འཁྲུལ་སྨྱོ་འདྲ་བའི་སེམས་ནད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་གྱད་ཀྱི་ཡུལ་ (Malla) ནས་ཡིན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཁོ་རང་གི་གྲོགས་པོ་བན་དྷུ་ལཱ་ (Bandhula) བསད་དེ་ཕྱིས་སུ་བློ་འགྱོད་དྲག་པོ་བྱུང་།
བན་དྷུ་ལཱ་ནི་རྒྱལ་པོའི་དམག་དཔུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་དཔོན་ཞིག་ཡིན། དེ་རྗེས་བན་དྷུ་ལཱའི་ཚ་བོ་ཀ་རཱ་ཡ་ན་ (Karayana) དམག་དཔུང་གི་འགོ་འཛིན་དུ་བསྐོས། ལོ་མང་རྗེས་དམག་དཔོན་ཀ་རཱ་ན་ནས་ཁོ་རང་གི་ཞང་པོ་བསད་པའི་དགྲ་ཤ་ལེན་ཆེད་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གནས་ནས་ཕྱུང་། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའི་སྤྱོད་ཚུལ་ངེས་མེད་དང་འགྱུར་བ་ཅན་གྱི་དབང་ཐང་ལ་བཟོད་སྒོམ་མཛད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་རྗེས་འཇུག་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་རྐུ་མ་དང་བདག་མེད་སྲོག་ཆགས་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད་འཚོ་རྟེན་དུ་སྦྱིན་པའི་བདག་པོ་ཁག་ལ་སྙོབ་དགོས་ཀྱི་ཡོད།
རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཤུལ་འཛིན་གྱི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་ལ་བུ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་གི་བཙུན་མོ་དང་པོ་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་སྲིང་མོར་ཕྲུ་གུ་བྱུང་མེད། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་བཙུན་མོ་གཉིས་པ་མཱ་ལི་ཀཱ་ (Mallika) དེ་བླངས། བཙུན་མོ་ཁོང་ནི་རིགས་རུས་དམའ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་ཞིག་ཡིན། བྲམ་ཟེའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིམས་ཁང་ནང་རིགས་རུས་དམའ་བའི་བཙུན་མོ་ཁོང་ལ་མིང་རྗེས་བཟོས། མཱ་ལི་ཀཱ་དང་རྒྱལ་པོར་རྡོ་རྗེ་མ་ (Vajiri) ཞེས་བྱ་བའི་བུ་མོ་ཞིག་བྱུང་།
དེ་རྗེས་བུ་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཆེད་རྒྱལ་པོས་བཙུན་མོ་གསུམ་པ་ལེན་རྒྱུའི་བསམ་བློ་འཁོར། དེར་བརྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚ་བོ་མིང་ཆེན་ (Mahanama) གྱི་བུ་མོ་ཝ་ས་བྷཱ་ (Vasabha) དང་གཉེན་སྒྲིག་བྱས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡབ་དགོངས་པ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ཚ་བོ་མིང་ཆེན་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་གྱི་སྲིད་སྐྱོང་སུ་གྱུར། མིང་ཆེན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉེ་བའི་སློབ་མ་ཀུན་དགའ་བོ་དང་ཨཱ་ནུ་རུ་དྷའམ་མ་འགག་པའི་ (Anuruddha) གཅེན་པོ་ཡིན། མིང་ཆེན་གྱིས་བུ་མོ་ཝ་ས་བྷཱ་བུད་མེད་སྐུ་དྲག་ཅིག་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་ནའང་། དོན་དངོས་སུ་ཁོ་མོ་ནི་གཡོག་མོ་ཞིག་གི་བྱི་ཕྲུག་རེད། བཙུན་མོ་ཝ་ས་བྷཱས་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་ལ་ཝི་ད་དྷ་བྷཱ་ (Vidadabha) ཞེས་པའི་བུ་ཞིག་བཙས་ནའང་། བུ་ཝི་ད་དྷ་བྷཱའི་ཡུམ་གྱི་རིགས་རྒྱུད་ལ་དྭོགས་གཞི་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་དབང་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་གནས་སྟངས་དེ་ཉེན་ཚབས་ཅན་དུ་གྱུར། དྭོགས་གཞི་དེས་སངས་རྒྱས་སྐུ་ཉིད་ལའང་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བཟོས། རྒྱུ་མཚན་ནི་སངས་རྒྱས་དང་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ཝ་ས་བྷཱ་གཉིས་རིགས་རུས་ཀྱི་ཆ་ནས་འབྲེལ་བ་ཡོད།
ཝི་ད་དྷ་བྷཱ་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལ་སོན་པའི་ཚེ་ཁོ་རང་བྱི་ཕྲུག་ཡིན་པ་མ་མཁྱེན་པར། ཤཱཀྱའི་ཡུལ་དང་ཁོ་རང་གི་པོ་པོ་མིང་ཆེན་ཐུག་འཕྲད་དུ་ཐེངས་དང་པོ་བསྐྱོད། སྐབས་དེར་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱི་བཀོད་འདོམས་དམག་དཔོན་ཀ་རཱ་ཡ་ནས་ (Karayana) ཝི་ད་དྷ་བྷཱའི་ཡུམ་གྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ངོ་མ་དེ་མཁྱེན། བུ་ཝི་ད་དྷ་བྷཱ་ནི་གཡོག་མོ་ཞིག་གི་བྱི་ཕྲུག་ཡིན་ཚུལ་དམག་དཔོན་དེས་རྒྱལ་པོའི་སྙན་དུ་གསོལ་བའི་སྐབས། རྒྱལ་པོ་ཁོང་ཁྲོ་རབ་ཏུ་འབར་ཏེ། བཙུན་མོ་དང་བུ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་ཡོངས་རྫོགས་འཕྲོགས་ནས་གཡོག་པོར་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་ཞུ་ངོ་གནང་བ་དང་། མཐར་རྒྱལ་པོས་གོ་གནས་སླར་གསོ་བྱས།
འོན་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་ཀོ་ས་ལའི་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྟངས་བརྟན་པོ་མེད་པར་གྱུར་བ་དང་། དགུང་ལོ་བདུན་བཅུ་ཙམ་ལ་ཕེབས་སྐབས། ཡུལ་མ་ག་དྷ་དང་དེའི་རྒྱལ་ས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་ཐེངས་དང་པོ་ཕྱིར་ཕེབས་མཛད་དེ། དེ་གར་འཚོ་བྱེད་ (Jivaka) ཅེས་རྒྱལ་པོའི་ལྷ་རྗེ་ཞིག་གིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་ཤིང་འབྲས་ཨམྲའི་སྐྱེད་ཚལ་ཞིག་གི་ནང་བཞུགས་པ་མ་གཏོགས་རྒྱལ་པོའི་སྨྱུག་མའི་སྐྱེད་ཚལ་ནང་བཞུགས་མེད། དེས་ཕལ་ཆེར་སངས་རྒྱས་སྔོན་ཚུད་ནས་སྙུན་གཞི་བཞེས་ཡོད་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
སངས་རྒྱས་དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་ལ་ཕེབས་སྐབས། གང་གི་སྦྱིན་བདག་ཐོག་མ་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་རང་གི་བུ་མ་སྐྱེས་དགྲ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་སླད་བཙན་གྱིས་རྒྱལ་སྲིད་སྤངས་བཅུག་པ་དང་། བུ་མ་སྐྱེས་དགྲས་ཁོ་རང་གི་ཡབ་བཙོན་དུ་བཅུག་སྟེ་ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་སུ་བཅུག །རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱི་སྲིང་མོ་ཡིན་པ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་ཡུགས་མོ་ལྷ་མོ་མྱ་ངན་གྱིས་མནར་ཏེ་གྲོངས། ཡུགས་མོ་ལྷ་མོ་གྲོངས་རྗེས་དགྲ་ཤ་ལེན་ཆེད་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱིས་ཁོ་རང་གི་ཚ་བོ་དང་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་བུ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་ཁ་གཏད་དུ་དམག་དྲངས་ཏེ། སྔར་ལྷ་མོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་ཆུང་མར་སྟེར་བའི་སྐབས་བག་རྫོངས་སུ་སྤྲད་པའི་ཝཱ་རཱ་ཎ་སིའི་གཡས་གཡོན་གྱི་གྲོང་གསེབ་ཁུལ་ནས་ཆུ་མོ་གངྒཱའི་བྱང་ཕྱོགས་བར་གྱི་ས་ཆ་རྣམས་ཚུར་ལེན་ཐབས་བྱས། དམག་འཁྲུག་གིས་ཐག་མ་ཆོད་པར་ཞི་བདེ་ཡོང་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱིས་ཁོ་རང་གི་བུ་མོ་རྡོ་རྗེ་མ་ (Vajiri) མ་སྐྱེས་དགྲའི་བཙུན་མོར་སྟེར་དགོས་བྱུང་།
དེ་དང་ཕལ་ཆེར་དུས་མཚུངས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚ་བོ་ལྷས་བྱིན་མ་སྐྱེས་དགྲའི་དགེ་རྒན་ཆགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེའི་སྟངས་འཛིན་ཧམ་འཕྲོག་བྱེད་ཐབས་བྱས། དགེ་འདུན་པ་རྣམས། དཔེར་ན། ནགས་སུ་བསྡད་ནས། ཤིང་སྡོང་འོག་ཉལ་དགོས་པ། མི་སྐྱའི་ཁྱིམ་ནང་དུ་འགྲོ་མི་ཆོག་པ། གོས་ཧྲུལ་མ་གཏོགས་གྱོན་མི་ཆོག་པ། ཁྱིམ་པའི་འབུལ་བ་ལེན་མི་ཆོག་པ། མཐའ་གཅིག་ཏུ་དཀར་ཟས་བསྟེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་འདུལ་ཁྲིམས་འཕར་མ་འགའ་ཁ་སྣོན་རྒྱག་དགོས་ཞེས་ལྷས་བྱིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་ཞུ་འབུལ་བྱས། དེ་ལྟར་བསྣན་ན་བསོད་སྙོམས་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ་དཀའ་ངལ་ཚད་མེད་འབྱུང་ངེས་པར་དགོངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞལ་བཞེས་མ་གནང་། དེར་བརྟེན་ལྷས་བྱིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་དགེ་འདུན་པ་གཞོན་པ་མང་པོ་ཁོ་རང་གི་ཕྱོགས་སུ་བཀུག་པ་དང་། འགྲན་ཚོགས་ཟུར་དུ་བཙུགས། མདོར་ན། ལྷས་བྱིན་གྱིས་ལན་མང་སངས་རྒྱས་དཀྲོངས་ཐབས་བྱས་ཀྱང་འགྲུབ་འབྲས་མ་ཐོན། མཐའ་མ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་གལ་གྱི་བུ་གཉིས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མའི་ཚོགས་ལས་ཕྱིན་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ཚུར་བསྐོངས།
ཕྱིས་སུ་ལྷས་བྱིན་ལ་བློ་འགྱོད་དྲག་པོ་བྱུང་ཡོད་བཟོ་འདུག །འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དགོངས་ཡངས་གནང་རོགས་ཞེས་གསོལ་བ་འདེབས་མ་ཐུབ་པའི་སྔོན་ཁོ་རང་གྲོངས་པ་རེད། གང་ལྟར་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལྷས་བྱིན་ལ་འཁོན་འཛིན་ནམ་ངན་སེམས་རྩ་བ་ནས་མཛད་མེད། རྒྱལ་པོའི་ལྷ་རྗེ་འཚོ་བྱེད་ (Jivaka) ཀྱིས་བསླབ་བྱ་གནང་བར་བརྟེན་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་ཁོ་རང་གི་ཡབ་དཀྲོངས་སྟབས་ཕྱིས་སུ་འགྱོད་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དྲུང་དུ་མཐོལ་བཤགས་བྱས།
ལོ་གཅིག་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་སླར་ཡང་སངས་རྒྱས་འཁྲུངས་ཡུལ་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་དུ་ཕེབས། རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་གུས་བཀུར་ཞུ་ཆེད་སངས་རྒྱས་མཇལ་བར་བཅར་བའི་སྐབས་དེར། དམག་སྤྱི་ཀ་རཱ་ཡ་ནས་ (Karayana) ནས་གློ་བུར་དུ་གྱེན་ལངས་བྱས་ཏེ་སྲས་ཝི་ད་དྷ་བྷཱ་ (Vidadabha) ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་ཁྲིར་བསྐོས། གནས་དབྱུང་བཏང་བའི་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱིས་རང་གི་ཚ་བོའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ནས་རང་གི་བུ་མོའི་མག་པ་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་སྲུང་སྐྱོབ་འཐོབ་ཆེད་ཡུལ་མ་ག་དྷར་བྲོས། འོན་ཏང་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་ཡུལ་དེའི་ནང་འཛུལ་དུ་མ་བཅུག་སྟབས་ཕྱི་ཉིན་དེར་འདས་གྲོངས་སུ་སོང་བར་ཤེས།
དེ་དང་དུས་མཚུངས་ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་པོ་གསར་པ་ཝི་ད་དྷ་བྷཱས་ཁོ་རང་གི་པོ་པོ་མིང་ཆེན་ (Mahanama) གྱི་ཁྲག་རྒྱུད་ཐད་དོགས་གཞི་བྱས་ཏེ་མིང་རྗེས་བཟོས་པར་དགྲ་ཤ་ལེན་ཆེད་ཤཱཀྱའི་ཁ་གཏད་དུ་དམག་དྲངས། མིང་ཆེན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚ་བོ་དང་ད་ལྟའི་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་གྱི་སྲིད་སྐྱོང་བ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོར་འཐབ་རྒོལ་མི་བྱེད་ཅེས་ཐེངས་གསུམ་བཀའ་གནང་ཀྱང་། མཐར་རྒྱལ་པོར་ལམ་འགྲོ་མ་བྱུང་། ཀོ་ས་ལའི་དྲག་པོའི་དཔུང་དམག་ཡོངས་ལ་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ས་སེར་སྐྱའི་གནས་ཀྱི་མི་ཚང་མ་གསོད་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་། མི་མང་སྡེབ་གསོད་ཀྱི་ལས་ངན་བཀག་མ་ཐུབ་པར། སངས་རྒྱས་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་ཕེབས་ནས་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་སྲུང་སྐྱོབ་འཚོལ་དགོས་བྱུང་། རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱིས་དེ་སྔོན་ཐབས་ཤེས་གནང་ཡོད་ཀྱང་ལམ་ལྷོང་བྱུང་མེད།
ཡུལ་མ་ག་དྷར་འགྲོ་སའི་ལམ་ནི་ཝ་ཛྫི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བརྒྱུད་དགོས་ཤིང་། དེ་གར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མའི་ནང་ནས་ཉེ་ཤོས་ཤཱ་རིའི་བུ་རྒྱལ་ས་ཡངས་པ་ཅན་དུ་ (Vesali) སངས་རྒྱས་ཕེབས་སྒུག་ཞུས་ནས་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེར་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་སྐུ་དྲག་ཅིག་སྟེ། སྔོན་མ་གྲྭ་ཆས་ཕུད་དེ་ནང་པའི་སྡེ་ལས་ཕྱིར་ཐོན་མཁན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་ཐོག་མའི་གྲས་ལེགས་པའི་སྐར་མ་ (Sunnakkatta) གྱིས་ཝ་ཛྫིའི་གྲོས་ཚོགས་ནང་སངས་རྒྱས་ལ་མིང་ཆད་བཟོས། ཁོ་པས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མིར་སངས་རྒྱས་ལ་མི་ལས་ཆེས་འཕགས་པའི་ནུས་སྟོབས་ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་འདོད་སྲེད་སྤོང་ཚུལ་རིག་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གོ་འཕང་སྒྲུབ་ཚུལ་སློབ་ཀྱི་མེད་ཅེས་ཟེར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོ་པས་མཚན་དམད་ཞུས་པ་དེ་བསྟོད་བསྔགས་ཤིག་ཏུ་བླངས། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟའི་སྐྱོན་བརྗོད་སྡིགས་ར་དང་ཕལ་ཆེར་སྐབས་དེར་རབ་བྱུང་མའི་སྡོམ་རྒྱུན་སྤེལ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཝ་ཛྫིའི་ནང་མི་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་རྒྱུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་སྙན་ཐད་ཉམས་རྒུད་ཅུང་ཟད་སོང་། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆུ་མོ་གངྒཱ་བརྒལ་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་ཕེབས་ཏེ། གི་ཛྫ་ཀུ་ཊའམ་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོ་རིའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་བྲག་ཕུག་ཅིག་གི་ནང་བཞུགས།
རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཝ་སཱ་ཀ་ར་ (Vassakara) སངས་རྒྱས་མཇལ་བར་བཅར་ཏེ། རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་རྒྱལ་གཞིས་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་ནས་མི་རིང་བར་ཝ་ཇི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབང་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་ངམ་འཆར་གཞི་ཡོད་ཚུལ་བློན་ཆེན་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙན་ལམ་དུ་གསོལ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཝ་ཇིའི་མི་རྣམས་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མི་ཐུབ་ཀྱང་། ཁོ་རང་ཚོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ངེས། ཤཱཀྱའི་ཡུལ་དུ་ཀོ་ས་ལས་དབང་སྒྱུར་བྱས་པའི་གནད་དོན་ལྟར་ངས་འབྱུང་ལ་ཉེ་བའི་དམག་འཐབ་འགོག་མི་ཐུབ་ཅེས་གསུངས། སྐབས་དེར་ད་དུང་གོད་ཆག་དང་ཕམ་ཉེས་ཤིག་བྱུང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉེ་བའི་སློབ་མ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་གལ་གྱི་བུ་གཉིས་ཀའི་སྐུ་སྲོག་ཤོར། སློབ་མ་རྒན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ནི་ནད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་གྲོངས་པ་དང་། མོའུ་གལ་གྱི་བུ་ནི་བསྙེན་མཚམས་སུ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ཆོམ་རྐུན་གྱིས་བརྡུངས་ནས་གྲོངས།
ཡུལ་མ་ག་དྷའི་ནང་ནས་མོས་མཐུན་ནམ་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་ཐོབ་སྟབས། སངས་རྒྱས་སླར་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་རྒྱུའི་ཐུགས་ཐག་བཅད། དེའི་ནང་ནས་གང་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་དུ་ཀོ་ས་ལས་འཐབ་རྒོལ་བྱས་པའི་རྗེས་གང་ལྷག་ཡོད་མེད་གཟིགས་པར་ཕེབས། མ་ཕེབས་གོང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བོར་དགེ་འདུན་པ་ཚང་མ་བྱ་རྒོད་རིར་འཛོམས་ཤོག་ཅེས་བཀའ་གནང་། དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་མཐའ་མའི་ཆོས་སམ་བསླབ་བྱ་གནང་བ་རེད། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་ཝ་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་ནང་ནས་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་གཏན་འབེབས་བྱུང་བའི་རྗེས་ཁྱེད་རང་ཚོས་མིག་དཔེར་འོས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་དགོས། འཆར་ཅན་གསོ་སྦྱོང་འཚོགས་དགོས་པ་དང་། ཕན་ཚུན་མཛའ་མཐུན་ངང་གནས་དགོས་པ། བསོད་སྙོམས་བྱུང་བ་ཁག་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་དགོས་པ། དེ་བཞིན་རྒན་པ་རྣམས་ལ་བརྩི་བཀུར་ཞུ་དགོས་ཞེས་བཀའ་གནང་།
དེ་རྗེས་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོ་རི་དང་ཡུལ་མ་ག་དྷ་ནས་སངས་རྒྱས་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ། ཝ་ཛྫིའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཡངས་པ་ཅན་དུ་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་བ་དང་། དེ་གར་ཆར་དུས་རིང་དབྱར་གནས་སུ་བཞུགས། སྐབས་དེར་དམག་གི་འཇིགས་སྐུལ་འབྱུང་ལ་ཉེ་ནའང་ད་དུང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ནི་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་དུས་རབས་ནང་སིམས་ཡོད་པར་གཟིགས། ཝ་ཛྫིའི་གྲོས་ཚོགས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཕན་འབྲས་མ་བྱུང་སྟབས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆར་དུས་རིང་གཅིག་པུར་བཞུགས་ནས་རྗེས་འཇུག་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོའི་གྲོགས་སམ་རོགས་རམ་བྱེད་མིའི་དྲུང་དུ་འདུག་གནས་འཚོལ་བར་རྒྱུག་ཅེས་བཀའ་གནང་།
ཆར་དུས་ཀྱི་རིང་ལ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་བཅུར་ཕེབས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ནད་གཞི་ཚབས་ཆེན་ཕོག་ནས་ཧ་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཉེ། ཀུན་དགའ་བོས་སངས་རྒྱས་ལ་དགེ་འདུན་ཚོར་མཐའ་མའི་བཀའ་སློབ་ཅིག་གནང་རོགས་ཞེས་གསོབ་བ་བཏབ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ནས་ངས་རང་གིས་གང་ཤེས་པ་ཚང་མ་བསླབས་ཟིན། མ་འོངས་པར་ཆོས་དེ་ཉིད་ཁྱེད་རང་ཚོའི་རྩ་བའི་སྐྱབས་དང་ལམ་སྟོན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཤིག་ཏུ་བརྩི་དགོས། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བའི་ཐར་པ་འཐོབ་པར། ཆོས་དེ་དག་ཤེས་པ་ཙམ་མིན་པར་ཉམས་ལེན་ནང་དུ་སྒྲིལ་དགོས་པ་ལས་འགོ་འཛིན་དཔོན་པོ་ལྟ་བུ་ཁ་ཤས་ཤིག་གམ་ཚོགས་སྡེ་ཞིག་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་ནས་འདུག་མི་ཉན་ཅེས་བཀའ་གནང་། དེ་རྗེས་མི་རིང་བར་སངས་རྒྱས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་རྒྱུ་ཡིན་ཅེས་གསུངས།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་དང་ཚ་བོ་ཀུན་དགའ་བོ་དང་མ་འགག་པའམ་ཨཱ་ནུ་རུ་དྷ་ (Anuruddha) ལྷན་དུ་ཆར་དུས་རྗེས་ཕྱིར་ཐེངས་གཅིག་ཕེབས། ཤཱཀྱའི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་ལམ་བར་དུ་པཱ་ཝ་ (Pava) ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དེར་འགྲུལ་མཚམས་བཞག པཱ་ཝ་ནི་གྱད་ཀྱི་ཡུལ་ (Malla) གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་གཉིས་ལས་གཅིག་ཡིན། ཡུལ་དེ་ནས་མིང་ལ་ཚུནྡ་ (Chunda) ཞེས་པའི་མགར་བ་ཞིག་གིས་སངས་རྒྱས་སྐུ་འཁོར་ལ་དུག་བཏབ་པའི་ཕག་ཤ་ཕུལ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཁྱེན་ནས་ཕག་ཤ་ཟ་མི་ཉན་ཅེས་ཚ་བོར་བཀའ་གནང་སྟེ། སངས་རྒྱས་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་མཆོད་དེ་ལྷག་མ་རྣམས་ས་འོག་ཏུ་སྦོས་ཤིག་ཅེས་གསུངས། མལླའམ་གྱད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་དཔོན་ཀ་རཱ་ཡ་ནའི་ (Karayana) སྐྱེ་ཡུལ་ཡིན། དམག་དཔོན་དེས་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་དུ་མི་རིགས་སྡེབ་གསོད་འགོ་བཙུགས། ཕག་ཤའི་ནང་དུག་བཏབ་སྟེ་ཕུལ་བའི་དམིགས་དོན་ནི་ཀུན་དགའ་བོ་གསོད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཕལ་ཆེར་གསལ་པོ་རེད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཀུན་དགའ་བོ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བློར་འཛིན་གནང་མཁན་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་པས་སྙན་གྲགས་གང་སར་ཁྱབ་ཡོད། གལ་སྲིད་ཀུན་དགའ་པོ་བསད་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་གནས་མི་ཐུབ།
ཁྲག་བཤལ་གྱི་ནད་ཚབས་ཆེན་ཞིག་ཕོག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བོར་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཀུ་ཤའི་གྲོང་ངམ་རྩ་མཆོག་གྲོང་དུ་འཁྲིད་ཅིག་ཅེས་གསུངས། དེ་གར་ཤིང་སྡོང་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་གཟིམས་ཁྲི་ཞིག་བཤམས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་པ་ཁ་ཤས་ཤིག་ལ་དྲི་བའམ་དོགས་པ་ཡོད་ན་ཤོད་ཅེས་གསུངས། ཀུན་དགའ་བོ་སོགས་ཚང་མ་མྱ་ངན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མནན་ཏེ། ཁུ་སིམ་མེར་ལུས་པ་དང་། དགུང་ལོ་བརྒྱ་བཅུ་དང་ཡེ་ཤུའི་དུས་རབས་སྔོན་ལོ་ ༤༨༥ ལོར་སངས་རྒྱས་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམས།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་མ་ཞུས་གོང་། འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་འགོ་ཁྲིད་དེ་པཱ་ཝ་ (Pava) ནས་དགེ་འདུན་པ་འགའ་བསླེབས་ཏེ། ཁོང་ཚོས་ཁོ་རང་ཚོས་མཐའ་མའི་གུས་ཕྱག་མ་ཕུལ་བར་སྒུག་དགོས་ཞེས་བཤད། འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ནི་དགུང་ལོ་མཐོན་པོར་སོན་རྗེས་ལོ་ཤས་སྔོན་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་བྲམ་ཟེ་ཞིག་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོང་ཐེངས་དང་པོ་གཟིགས་པའི་སྐབས། བྲམ་ཟེའི་གོས་གསར་པ་དེ་དང་བརྗེ་པོ་སློག་ཆེད་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ན་བཟའ་ཟད་དོ་དེ་འོད་སྲུངས་ལ་གནང་། ཕྱིས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ན་བཟའི་མཚོན་དོན་དེ་དབང་ཚད་དར་ཁྱབ་དང་ནང་པའི་རྒྱུད་པ་འདི་གཏད་རབས་ཀྱིས་འགོ་འཛུགས་མཚོན་པར་བསྙད།
འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གང་གི་རྗེས་འཇུག་སློབ་མ་ཚོར་བཀའ་གསལ་པོ་ག་རེ་གནང་ཡོད་ཅེ་ན། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་དམ་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཁྱེད་རང་ཚོའི་བླ་མའམ་དགེ་རྒན་དུ་བཀུར་དགོས། རྗེས་འཇུག་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་མུ་མཐུད་ཝ་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ཀྱི་མིག་དཔེ་བྱེད་དགོས་པ་ལས་ཀོ་ས་ལ་དང་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་གཞིས་ཀྱི་མི་རྣམས་དགེ་འདུན་གཙོ་བོ་གཅིག་ཁོ་ནས་འགོ་འཛིན་བྱས་ཏེ་མིག་དཔེ་སྟོན་རྒྱུ་ནི་གང་གི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཅེས་བཀའ་གནང་།
དེ་ལྟ་ནའང་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་དང་ཀུན་དགའ་བོའི་དབར་དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད་བྱུང་བར་གྲགས། ཡང་ན་དགེ་རྒན་གྱི་སློབ་མར་བརྒྱུད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་མི་གཅིག་དབང་སྒྱུར་དར་སྲོལ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནང་བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྡོད་མཁན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་ལས་གྲུབ་པའི་དམངས་གཙོའི་ལམ་ནས་ཁེ་དབང་འདྲ་མཉམ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་གྱི་ལམ་ལུགས་དང་ཐུན་མོང་གི་ཉམས་ལེན་དང་རྩ་འཛིན་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་མཁན་དབར་འཐབ་རྩོད་བྱུང་བའི་རྗེས། མཐར་འོད་སྲུང་ཆེན་པོར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་དང་རིང་བསྲེལ་བགོ་འགྲེམས་གྲུབ་པའི་རྗེས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལ་དག་ཐེར་དང་། ཞུ་དག ། གཏན་འབེབས་བཅས་ཀྱི་སླད་དུ་ཟླ་བ་རྗེས་མ་དེར་ཆར་དུས་སྐབས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བཀའ་བསྡུ་འཚོགས་རྒྱུའི་གྲོས་འཆར་ལ་དགེ་འདུན་དམངས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་བྱས། འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་བཀའ་བསྡུ་མཛད་སར་ཡོང་མཁན་བསླབ་པ་རྒན་པ་རྣམས་བདམས། ཁོང་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ་ཐར་པ་ཐོབ་ཟིན་པའི་གང་ཟག་ཤ་སྟག་བདམས། དགྲ་བཅོམ་པ་ ༤༩༩ བྱུང་། དང་པོ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་ཀུན་དགའ་བོར་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་མེད་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་བཀའ་བསྡུ་མཛད་སར་ཡོང་མཁན་ནང་མ་བཅུག །ཀུན་དགའ་བོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མཁྱེན་པ་གཏིང་ཟབ་ཤོས་ལྡན་མཁན་ཞིག་ཡིན་ནའང་། འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་དེའི་གྲལ་ནས་ཕུད། མ་ཟད་ཀུན་དགའ་བོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ངག་ཐོག་ནས་དར་སྤེལ་གནང་མཁན་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་ཅིང་། གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པ་གཅིག་གིས་འགོ་ཁྲིད་མི་རུང་བའི་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་དེ་ཡིན། གཅིག་བྱས་ན་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་ཀུན་དགའ་བོར་ཐུགས་མ་མཉེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཀུན་དགའ་བོས་སངས་རྒྱས་ལ་རབ་བྱུང་མའི་སྡོམ་པ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དེ་ཡིན་ཤས་ཆེ། དེས་འོད་སྲུངས་ལ་གནོད་ཡོད་རྒྱུ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། འོད་སྲུངས་ནི་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་ལ་དགའ་ཞེན་ཅན་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་མཐའ་མ་དེར་དགེ་འདུན་བསླབ་པ་རྒན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བོ་ཕུད་པ་དེར་ངོ་རྒོལ་བྱས་པས་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་ཀུན་དགའ་བོ་ཡོང་དུ་བཅུག །གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ (Theravada) འགྲེལ་བ་གཞིར་བཟུང་བྱས་ན། བཀའ་བསྡུ་མཛད་པའི་ཉིན་དེའི་གོང་གི་མཚན་མོར་ཀུན་དགའ་བོར་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་བོ།
འོན་ཀྱང་བཀའ་བསྡུ་མཛད་ཁ་མར་ཀུན་དགའ་བོར་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་དབྱར་གྱི་རྣམ་པ་ (Vassakara) དང་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་། ཝ་ཛྫིར་འཐབ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུར་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་དམག་དཔུང་ལ་གྲ་སྒྲིག་ཡོད་པའི་ཁར། ད་དུང་ཨ་ཝནྟིའི་ (Avanti) ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་རབ་གསལ་ (Pajjota) གྱིས་དཔུང་འཇུག་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐོར་ཀུན་དགའ་བོས་དབྱར་གྱི་རྣམ་པའི་དྲུང་ནས་གསན། ཨ་ཝནྟི་ནི་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་གཞིས་ཤིག་ཡིན། དེས་ན་མ་གཞི་འདུས་ཚོགས་ནང་གཏད་རབས་ཀྱི་རྒྱུད་པས་རྒྱུན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐུགས་མོས་མི་མཛད་ཀྱང་། འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་དེའི་སྐབས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་མི་ཉམས་པར་གནས་ཆེད་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྣེ་ཁྲིད་མཛད།
བཀའ་བསྡུ་དང་པོའི་སྐབས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་འཛོམས་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་འགྲམ་དུ་ལོ་མ་བདུན་པའི་ཕུག་ (Sattipanniguha) ཏུ་བཀའ་བསྡུ་མཛད། འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་སྟེ། ཀུན་དགའ་བོས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་དང་འཕགས་པ་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་འདུལ་བའི་གཞུང་རྣམས་ངག་ཐོག་ནས་གསུངས། གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ (Theravada) པར་མ་གཞིར་བཟུང་ན། བཀའ་བསྡུ་དེའི་སྐབས་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་གསུངས་མེད། འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེའི་ནང་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་ཆོས་མངོན་པ་གསུངས་ནའང་ཆ་ཚང་གསུངས་མེད་པར་འདོད། འོན་ཀྱང་མདོ་སྡེ་པ་གཞི་བཞག་བྱས་ན། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ངོ་མ་མིན་པར། དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་གྱིས་བརྩམས་པར་འདོད།
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་གཞིགས་ན། འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་སྟོན་པའི་གཏད་རབས་བདུན་གྱི་རྒྱུད་པ་དབུ་བཙུགས། རྒྱ་ནག་གི་ཆེན་ (Chan) སྲོལ་རྒྱུན་དང་། དེ་ག་ནང་བཞིན་ཀོ་རི་ཡའི་སྲས་ (Korean Son) དང་ཉི་ཧོང་གི་ཛེན་བསམ་གཏན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་བྱས་ན། རྒྱ་གར་ནང་གཏད་རབས་ཉེར་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱུད་པ་བྱུང་བ་ལས་བོ་དྷི་དྷརྨ་ (Bodhidharma) ཉེར་བརྒྱད་པར་འདོད། བོ་དྷི་དྷརྨ་ནི་ཆེན་སྲོལ་རྒྱུན་རྒྱ་ནག་ཏུ་དར་སྤེལ་མཛད་མཁན་གྱི་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན། ཤར་ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་། ཁོང་ནི་ཆེན་གཏད་རབས་ཉེར་བརྒྱད་ལས་དང་པོར་བརྩི་གི་ཡོད།
སྙིང་པོར་བསྡུས་ན། གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ (Theravada) པཱ་ལིའི་གཞུང་ནང་། སངས་རྒྱས་ནི་གཞན་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ནུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་དང་། དཀའ་ཚེགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གནས་སྟངས་འོག་སློབ་མའི་ཚོགས་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བཞིན་པའི་གང་གི་རྗེས་འཇུག་པ་དང་སློབ་མའི་སྡེ་གསར་འཛུགས་དང་ཁོང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུར་ཐབས་ཤེས་མཛད་མཁན་གྱི་བྱུས་ཉེས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་ཡིན་པ་གསལ། སྐུ་འཚོ་བཞུགས་རིང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གྱ་གྱུ་དང་། དམག་འཁྲུགས་མང་པོ། གང་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་གྱི་མི་རིགས་སྡེབ་གསོད། སྲིད་གཞུང་གི་མདུན་དུ་སྐུ་ཉིད་ལ་སྐྱོན་འཛུགས། གང་གི་སློབ་མའི་ཁྲོད་དུ་དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད། ཉེ་བའི་སློབ་མ་ཞིག་དཀྲོངས་པ། མཐར་དུག་གིས་སྐུ་དཀྲོངས་པ་སོགས་རྐྱེན་ངན་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱུང་། འོན་ཀྱང་རྐྱེན་ངན་དེ་དག་ཕྲད་ནའང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་ཞི་བདེའི་ངང་བཞུགས་ཏེ་ཐུགས་རྩ་བ་ནས་ཞུམ་མེད། སངས་རྒྱས་ནས་ལོ་ངོ་ཞེ་དྲུག་རིང་ཆོས་གསུངས་ཤིང་། གང་གི་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་ཚང་ལ་མ་ནོར་བ་སྟོན་རྒྱུའི་ཐུགས་ཀྱི་དམ་བཅའ་གཡོ་བ་མེད་པའི་ངང་བཞུགས་གནང་ཡོད།།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་ཤེས་ཡོན་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དེ་དེང་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་འདིར་དགོས་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་མང་པོར་བཀའ་སྩལ་འདུག
བོད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཡོད་པའི་(IIM BG)་འམ་རྒྱ་གར་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་སྦྱོང་བརྡར་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་ཇི་ལྟར་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན། འདི་ཚེས་༡༤་ཉིན་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་ཤེས་ཡོན་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྐབས། དེང་གི་འཛམ་གླིང་ནང་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་སོགས་མིས་བཟོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྐྱོ་བོ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། ཚང་མས་ཞི་བདེ་འདོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་ཁ་ནས་ཞི་བདེ་བཤད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་དང་། ཞི་བདེའི་ཆེད་དོན་དམ་དཀའ་ལས་རྒྱག་དགོས་པ་ནི་གནས་ལུག་ཞིག་རེད། དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་ཤེས་ཡོན་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་། འཚེ་མེད་ཞི་བ་ཟེར་བ་དེ་དེང་ཀྱི་འཛམ་གླིང་འདི་ལ་དགོས་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་དཔལ་ནཱ་ལེན་དྲའི་ལུགས་ཀྱི་ནང་ནང་སེམས་ཀྱི་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དེ་དག་རྒྱུ་མཚན་དང་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ལམ་ནས་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ་དང་། བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་གཞན་ཕན་གྱི་བློ་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུའི་ཐོག་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་གསུང་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་སླར་གསོ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། རྒྱ་གར་ལ་དེང་གི་འཛམ་གླིང་འདིར་དེང་དུས་ཤེས་ཡོན་དང་བྱམས་སྙིང་རྗེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལེགས་སྐྱེས་ཆེན་པོ་ཕུལ་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དུས་འཛམ་གླིང་ལ་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་གནང་སོང་།
ད་དུང་༧གོང་ས་མཆོག་གིས། བོད་བརྒྱུད་ནང་ཆོས་འདི་རྒྱ་གར་གྱི་དཔལ་ནཱ་ལེན་དྲའི་མཁས་པ་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་ཚོས་སྲོལ་གཏོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་རྗེས་ལ་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ལྟ་བ་མཁྲེགས་འཛིན་མཁན་ཁག་ཅིག་གིས་ནང་ཆོས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་རྒྱུ་དམ་དྲག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། བཙན་བྱོལ་ནང་བོད་མི་ཉུང་ཤས་ལས་མེད་རུང་དགེ་འདུན་པ་ཁྲི་ལྷག་ཙམ་ཞིག་ནས་དཔལ་ནཱ་ལེན་དྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་དེའི་ཐོག་ལ་ལོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་སློབ་གཉེར་ཐོག་སྐུ་ལས་བསྐྱོན་ནས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་སྔོན་གྱི་ཆོས་དེ་བདག་ཉར་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ཅེས་བཀའ་གནང་སོང་།
བཀའ་སློབ་རྗེས་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་མཆོག་ལ་བཀའ་འདྲི་མང་པོ་ཞུས་བའི་ཁོངས་ནས་དགེ་རྒན་ཞིག་གིས། དེང་སང་ཚང་མས་འཛུགས་བསྐྲུན་ཡར་རྒྱས་དཔལ་འབྱོར་ལ་དམིགས་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐབས་འདིར། མ་འོངས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོར་མི་རབས་རྗེས་མ་ཚོར་རྩིས་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་པའི་ལས་གཞི་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་བསམ་བློ་གཏོང་འོས་མིན་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན་དུ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཡང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ཁོར་ཡུག་དང་སྣོད་བཅུད་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་བར་ལས་གཞི་སྤེལ་བ་ཡིན་ཚེ་ཉེན་ཚབས་ཆེན་པོ་རེད། དེ་བས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ངས་ནམ་རྒྱུན་དུ་བཤད་བསྡད་ཀྱི་ཡོད་བོད་དེ་འཛམ་གླིང་གི་ཆུ་སྒོ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གར་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་མི་ཐེར་འབུམ་མང་པོའི་འཚོ་བ་དང་འབྲེལ་བས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དེ་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་ཅེས་གསུངས་སོང་།
ཡང་སྐབས་དེར་འཛིན་སྐྱོང་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་(Dr. Vinita Sahay)་ལགས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཁང་དེའི་ནང་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་གི་སྡེ་ཚན་ཞིག་འཛུགས་འཆར་ཡོད་པས་དེའི་ཐད་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ལམ་སྟོན་དང་རོགས་སྐྱོར་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པར། ༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས། འཆར་གཞི་དེ་ཡག་པོ་འདུག་དེའི་ཐད་ང་ཚོས་དགེ་རྒན་གྱི་མཐུན་འགྱུར་སྦྱར་ཆོག འདི་ང་ཚོའི་ལས་འགན་རེད་། ང་ཚོས་སྦྱང་པའི་ཤེས་ཡོན་དེ་དག་ཚང་མ་རྒྱ་གར་གྱི་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་མཁས་བ་ཚོའི་མདུན་ནས་སྦྱང་པ་རེད། དེ་སོང་ཙང་ཤེས་ཡོན་དེ་དག་ཚང་མ་རྒྱ་གར་ན་གཞོན་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ང་ཚོའི་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་འགན་ཞིག་རེད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་སོང་།


text:
བཞི་གཅིག་བཞིའི་རྒྱལ་ཡོངས་མྱ་ངན།
མཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། (༣༠༡༩༩༩༠༥༣༠) ༢༡༢༠༡༠༡༦༠༡ཟླ་བ་བཞི་བའི་ཚེས་ཉེར་གཅིག་ཉིན་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱིས། བཞི་གཅིག་བཞིའི་དོན་རྐྱེན་ཏེ་ཡུལ་ཤུལ་ས་ཡོམ་ཆེན་མོར་མྱ་ངན་ཞུ་སླད་རྒྱལ་ནང་དང་ཕྱིར་རྒྱལ་གཞུང་ཚབ་སོ་སོ་ནས་རྒྱལ་དར་མར་ཕྱེད་ཙམ་ཕབས་ནས། གྲུ་གཟིངས་དང་རླངས་འཁོར་སོགས་ཀྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཤུལ་ལུས་ཉམ་ཐག་ཚོ་ཡི་བླ་སྲོག་ལ་འགུལ་སྐྱོད་དང་། གཤིན་པོའི་རྣམ་ཤེས་འཁྱམས་པོ་ཚོས་ཀྱང་དར་ཅིག་ཅེར་གྱིས་གསན་དགོས་པའི་གདུང་འབོད་ཀྱི་དུང་བརྡ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲག་རྒྱུ་ཐག་གིས་བཅད། ཡིན་ནའང། མི་རིགས་རང་ལུགས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཀླད་པ་མཁྲེགས་པོ་ཅན་དག་གིས། མིའི་ནུས་ཤུགས་ལས་འགོང་པའི་རང་བྱུང་གི་གོད་ཆག་དང་ལྡོག་ཏུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་བཙན་པོ་དག་གི་སྐབས་འདི་འདྲ་དང་། དུས་དེ་འདྲ་ལ་སླེབ་དུས་ཀྱང་། ཁོ་ཚོ་རིག་པ་གྲུང་མདོག་དང་དཔྱོད་པ་མཁས་མདོག་གིས་མིའི་རིགས་ལ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་གྲུབ་པའི་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་སྐྱིད་སྡུག་མཉམ་མྱོང་གི་ཚོར་ཤེས་ལྷད་མེད་དག་ལ། ཡར་མར་བཅོ་བརྒྱད་བཤད་ནས་རྡོག་རོལ་གཏོང་རྐྱང་བྱེད་པ་ནི། ཁོ་བ་ཚོ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བྲན་གཡོག་བྱེད་རྒྱུ་མང་དྲགས་ནས་མིའི་ཤེས་པའི་རྟེན་གནས་གཙོ་བོ་ཀླད་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་འདྲ་མཉམ་གྱིས་གཅེས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་ལ་རྨོངས་ཚོད་རེད། གང་ལྟར་ཡང་། འདི་འདྲའི་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་སྐྱིད་སྡུག་མཉམ་མྱོང་གི་མྱ་ངན་གདུང་འབོད་བྱེད་ཐབས་ལ། འུ་ཚོའི་གཞུང་སྔོན་ལ་ཐོན་དགོས་ངེས་ཡིན་ཡང་། དྲན་རིག་རྒོད་པོ་ཚོ་ཤོར་ཟིན་པས། འདོད་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང་། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་མྱ་ངན་སྲུང་བརྩིས་བགོད་འདོམས་བཞིན་འུ་ཚོའང་མ་ཕྱིན་ན་ཞབས་འདྲེན་དེ་ལས་ཀྱང་འཇོག་ཚོད་རེད།།


text:
ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲི།
- 1 ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ།
- 2 རྣམ་གྲངས་བཀོད་སྒྲིག
- 3 རྩ་འཛུགས་བརྒྱུད་རིམ།
-
3.1 དཔྱད་འདེམས་རྩ་འཛུགས།
3.2 ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲི།
3.3 ཚད་གཞིའི་ཆ་རྐྱེན།
3.4 ཕྱིར་འཐེན་པ་དང་དོར་བ།
- 4 དཔྱད་འདེམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ།
-
4.1 སྐབས་དང་པོའི་ཡོན་ཧྲི།
4.2 ཡོན་ཧྲི་སྣོན་འདེམས།
- 5 ཡོན་ཧྲིའི་མིང་ཐོ།
- 6 འོས་འགན་དང་ཁེ་དབང་།
- 7 སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གདེང་འཇོག
- 8 ཡོན་ཧྲིའི་དོན་རྐྱེན།
སྤྱི་ལོ1994ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས3ཉིན་ནས་ཚེས8ཉིན་བར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་བཙུགས་ནས་སྐབས་དང་པོའི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བདུན་པ་གཉིས་པེ་ཅིང་དུ་མཉམ་དུ་འཚོགས།
སྤྱི་ལོ1995ལོའི་ཟླ7པའི་ཚེས11ཉིན་ནས་ཚེས14ཉིན་བར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་གཉིས་པ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས།
སྤྱི་ལོ1996ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས3ཉིན་ནས་ཚེས7ཉིན་བར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་གསུམ་པ་དང་ཀྲུང་གོ་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བརྒྱད་པ་གཉིས་པེ་ཅིང་དུ་མཉམ་དུ་འཚོགས་ཤིང་། སྐབས་དང་པོའི་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲི་བདམས་ཐོན་བྱུང་། ཚོགས་འདུའི་ཐོག་སླད་ཕྱིན་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་དེ་ལོ་གཉིས་ཀྱི་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་གཟའ་འཁོར་དང་པོར་ཀྲུང་གོ་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་དང་དུས་མཉམ་དུ་འཚོགས་རྒྱུར་ཐག་བཅད།
སྤྱི་ལོ1998ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས1ཉིན། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཞི་པ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས་ཤིང་། ཟླ7པའི་ཚེས1ཉིན་ནས་བཟུང་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཁྲོད་དུ“བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲིའི”ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱས།
སྤྱི་ལོ2000ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས5ནས་ཚེས9ཉིན་བར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་སྐབས་ལྔ་པའི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས།
སྤྱི་ལོ2002ལོའི་ཟླ5པའི་ཚེས28ཉིན་ནས་ཟླ6པའི་ཚེས1ཉིན་བར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་དྲུག་པ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས།
སྤྱི་ལོ2004ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས2ཉིན། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བདུན་པ་པེ་ཅིང་དུ་ཚོགས།
སྤྱི་ལོ2006ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས5ཉིན། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བརྒྱད་པ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས།
སྤྱི་ལོ2008ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས23ཉིན་ནས་ཚེས27ཉིན་བར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་དགུ་པ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས།
སྤྱི་ལོ2010ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས7ཉིན་ནས་ཚེས11ཉིན་བར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་པ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས།
སྤྱི་ལོ2012ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས11ཉིན། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས།
སྤྱི་ལོ2014ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས9ཉིན་ནས་ཚེས13ཉིན་བར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས།
སྤྱི་ལོ2016ལོའི་ཟླ5པའི་ཚེས30ཉིན་ནས་ཟླ6པའི་ཚེས2ཉིན་བར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གསུམ་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅོ་བརྒྱད་པ། རྒྱལ་ཡོངས་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཚོགས་ཆེན། ཀྲུང་གོ་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་མཐུན་ཚོགས་རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དགུ་པ་བཅས་པེ་ཅིང་དུ་བསྡུས།
སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ཟླ5པའི་ཚེས28ཉིན་ནས་ཟླ6པའི་ཚེས1ཉིན་བར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་བཞི་པ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས།
ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་བདམ་བྱའི་འོས་མིས་ཐབས་ལམ་གཉིས་བརྒྱུད་དེ་མིང་འདོན་བྱས་ཆོག 1.ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིས་ཐད་ཀར་འོས་མི་མིང་འདོན་བྱ་རྒྱུ། 2.ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གིས་འབྲེལ་ཡོད་རིག་གཞུང་ཚོགས་པར་མངགས་བཅོལ་བྱས་ཏེ་གཏན་འབེབས་ཀྱི་གོ་རིམ་ལྟར་འོས་སྦྱོར་འོས་མི་དཔྱད་འདེམས་བྱས་ནས་མིང་འདོན་བྱས་ཆོག ཀྲུང་གོའི་ཞང་ཀང་དང་། ཨའོ་མོན་སོགས་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ་དང་། ཐའེ་ཝན་ཞིང་ཆེན། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དུ་སྡོད་པའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྲུང་གོ་ཡིན་པའི་མཁས་པ་དང་ཆེད་མཁས་པ་བཅས་ཀྱིས་མིང་འདོན་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་དང་པོ་ལྟར་མིང་འདོན་བྱ་དགོས། མི་སྒེར་གྱིས་རང་ཉིད་ཡོན་ཧྲིའི་གདམ་བྱའི་འོས་མིར་རེ་ཞུ་བྱས་མི་ཆོག
འོས་མིར་དཔྱད་ཞིབ་དང་ཐོག་མའི་འདེམས་བསྐོ་བྱ་རྒྱུ་དེ་རིག་གཞུང་པུའུ་ཁག་གི་ཡོན་ཧྲིས་རྩ་འཛུགས་བྱ་དགོས། ཐོག་མའི་འདེམས་བསྐོ་བྱེད་སྐབས་ལྷག་གྲངས་ཡོད་པ་དང་མིང་མེད་འདེམས་ཤོག་འཕེན་དགོས། འདེམས་ཤོག་འཕེན་པར་ཞུགས་པའི་ཡོན་ཧྲིའི་མི་གྲངས་དེ་རིག་གཞུང་པུའུ་དེར་འདེམས་ཤོག་འཕེན་དབང་ཡོད་པའི་ཡོན་ཧྲིའི་མི་གྲངས་ཀྱི་སུམ་ཆ་གཉིས་ལས་མི་ཉུང་བ་ཡོད་ཚེ། འདེམས་བསྐོ་ནུས་ལྡན་གྱི་རྩིས་སུ་འགྲོ། མོས་མཐུན་འདེམས་ཤོག་ཐོབ་པའི་འདེམས་ཤོག་དེ་མོས་མཐུན་འདེམས་ཤོག་འཕེན་མཁན་གྱི་ཡོན་ཧྲིའི་མི་གྲངས་ཀྱི་སུམ་ཆ་གཉིས་ལས་མི་ཉུང་བའི་འདེམས་ཤོག་ཐོབ་མཁན་གྱི་བདམ་བྱའི་འོས་མི་དེ། རིག་གཞུང་པུའུ་དེས་འདེམས་བསྐོ་བྱ་དགོས་པའི་མི་གྲངས་ལྟར་ཐོག་མའི་འདེམས་བསྐོ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་པ་ཡིན།
རིག་གཞུང་པུའུ་ཁག་གི་ཐོག་མའི་འདེམས་བསྐོ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཀྲུའུ་ཞི་ཚོགས་པས་གྲོས་ཞིབ་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་མཐའ་མའི་འདེམས་བསྐོའི་འོས་མིའི་མིང་ཐོ་གཏན་ཁེལ་བྱས་རྗེས། སློབ་གླིང་ཡོངས་ལ་འདེམས་ཤོག་འཕེན་དབང་ཡོད་པའི་ཡོན་ཧྲིར་འོས་མིའི་མིང་ཐོ་ཕུལ་ཏེ། འདེམས་ཤོག་འཕངས་ནས་མཐའ་མའི་འདེམས་བསྐོ་བྱ་དགོས་ལ། མཐའ་མའི་འདེམས་བསྐོ་ལ་གྲངས་མཉམ་འདེམས་བསྐོའི་བྱེད་ཐབས་སྤྱོད་དགོས། འདེམས་བསྐོའི་ནང་ཞུགས་མཁན་གྱི་ཡོན་ཧྲི་ངེས་པར་དུ་གྲོས་ཁང་ཡོངས་སུ་འདེམས་ཤོག་འཕེན་དབང་ཡོད་པའི་ཡོན་ཧྲིའི་མི་གྲངས་ཀྱི་སུམ་ཆ་གཉིས་ལས་བརྒལ་ཚེ། འདེམས་བསྐོ་ནུས་ལྡན་གྱི་རྩིས་སུ་འགྲོ། འདེམས་ཤོག་འཕེན་མཁན་གྱི་ཡོན་ཧྲིའི་ཕྱེད་ཀ་ཡན་གྱི་མོས་མཐུན་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཧྲི་འོས་མིར་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་ཡིན།
འདེམས་བསྐོའི་མཇུག་འབྲས་ཀྲུའུ་ཞི་ཚོགས་པས་གྲོས་ཞིབ་བྱས་ནས་ཆོག་མཆན་བཀོད་རྗེས་ཡིག་ཐོག་ནས་ཡོན་ཧྲི་ཡོངས་ལ་བརྡ་ཁྱབ་གཏོང་དགོས་པ་མ་ཟད་དངོས་སུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱང་བྱ་དགོས།
ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲི་དང་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ནང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་གསབ་འདེམས་དུས་མཉམ་དུ་སྤེལ།
ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲིའི་བདམ་བྱའི་འོས་མི་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིས་མིང་འདོན་བྱ་དགོས།
ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲིའི་འོས་མི་དངོས་དེ་སློབ་གླིང་གི་ཀྲུའུ་ཞི་ཚོགས་པས་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་མིང་མེད་འདེམས་ཤོག་འཕངས་ཏེ་གཏན་ཁེལ་བྱ་དགོས།
ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲི་ནི་ཡོན་ཧྲི་ཡོངས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་མིང་མེད་འདེམས་ཤོག་འཕངས་ཏེ་བདམས་ཐོན་བྱུང་པ་ཡིན། འདེམས་ཤོག་འཕེན་པར་ཞུགས་པའི་ཡོན་ཧྲིའི་མི་གྲངས་དེ་གྲོས་ཁང་ཡོངས་ལ་འདེམས་ཤོག་འཕེན་དབང་ཡོད་པའི་ཡོན་ཧྲིའི་མི་གྲངས་ཀྱི་སུམ་ཆ་གཉིས་ལས་བརྒལ་བ་ཡིན་ན། འདེམས་བསྐོ་ནུས་ལྡན་གྱི་རྩིས་སུ་འགྲོ། འདེམས་ཤོག་འཕེན་མཁན་གྱི་ཡོན་ཧྲི་ཕྱེད་ཀ་ཡན་གྱིས་མོས་མཐུན་བྱས་པའི་འོས་མི་ཡོན་ཧྲིར་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་ཡིན།
ཀྲུང་གོའི་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཐད་ལ་གལ་འགངས་ཆེ་ཞིང་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་གྲུབ་འབྲས་དང་བྱས་རྗེས་བཞག་ཡོད་ཅིང་། མེས་རྒྱལ་ལ་དགའ་བ། སྤྱོད་གཙང་གཞུང་དྲང་། མི་སྤུས་ལེགས་གཙང་། ད་དུང་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྲུང་གོ་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་པའི་མཐོ་རིམ་བཟོ་སྐྲུན་པ་དང་། ཞིབ་འཇུག་པ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་དང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་ལས་ཐོབ་ཡོད་པའི་ཆེད་མཁས་པ་སོགས་མིང་འདོན་བྱས་ནས་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིར་བདམས་ཆོག
བཟོ་སྐྲུན་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་གྱི་ཆུ་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོན་པོ་ལྡན་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་སྙན་གྲགས་མཐོ་བ། ཀྲུང་གོའི་བཟོ་སྐྲུན་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་གྱི་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་བྱས་རྗེས་བཞག་མྱོང་པའམ་ཡང་ན་ཀྲུང་གོའི་བཟོ་སྐྲུན་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ལས་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་འོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ཐད་ནུས་པ་གལ་ཆེན་འདོན་མྱོང་པའི་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཆེད་མཁས་པ་དང་མཁས་དབང་ཡང་མིང་འདོན་བྱས་ཆོག་པ་མ་ཟད་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲིར་བདམས་ཆོག གལ་ཏེ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲི་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་བསྒྱུར་ཚེ། འགྲོ་ལུགས་ལྟར་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིར་བསྒྱུར་ཆོག་ལ། དེ་མཚུངས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་དང་དབང་ཆ། ཕན་ཁེ་སོགས་ལོངས་སུ་སྤྱད་ཆོག
《ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁོངས་ཐོབ་ཐང་སྐོར་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས》ཀྱི་དོན་ཚན་གསུམ་པའི་ནང་གསལ་བོར་བསྟན་དོན། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་ལ་རྒྱལ་ཁོངས་ཉིས་བརྩེགས་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་པའི་སྐོར་གྱི་གཏན་འབེབས་ལྟར་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་ཞུགས་རྗེས་རང་འགུལ་གྱིས་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་མཚན་སྙན་དོར་དགོས།
ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་མི་སྒེར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་ཚན་རིག་གི་ཀུན་སྤྱོད་དང་འགལ་བའམ་ཡང་ན་སྤུས་ཚད་སྤྱོད་ལེགས་མིན་པ་དང་། ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་སྤྱི་དང་བཟོ་སྐྲུན་གླིང་གི་མཚན་སྙན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་ཚེ་ཡོན་ཧྲིའི་མཚན་སྙན་དོར་དགོས་པའི་ཁ་ཏ་བྱེད་དགོས། ཡོན་ཧྲིའི་མི་སྒེར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་གནོད་འཚེ་གཏོང་བའམ་ཡང་ན་ཚན་རིག་གི་ཀུན་སྤྱོད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚད་གཞི་ལས་བརྒལ་ཚེ་ཡོན་ཧྲིའི་མཚན་སྙན་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས།
ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲི་ལ་ཚན་རིག་གི་ཀུན་སྤྱོད་ཚབས་ཆེན་བྱུང་བའམ་ཡང་ན་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་གནོད་འཚེ་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་བྱུང་ཚེ། ཀྲུའུ་ཞི་ཚོགས་པས་གྲོས་ཞིབ་བྱས་ནས་ཡོན་ཧྲིའི་མཚན་སྙན་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས།
ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡོན་ཧྲིའི་མཚན་སྙན་འདོར་རྒྱུའི་རེ་ཞུ་བཏོན་ཚེ། ཀྲུའུ་ཞི་ཚོགས་པས་ཞིབ་བཤེར་ཁས་ལེན་བྱས་རྗེས་ནུས་པ་ཐོན་པ་དང་། ཡོན་ཧྲི་ཡོངས་ལ་བརྡ་ཁྱབ་བཏང་ནས་སྤྱི་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས།
སྤྱི་ལོ1994ལོའི་ཟླ3པའི་ཟླ་སྟོད་དུ། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་གྲ་སྒྲིག་འགོ་ཁྲིད་ཚན་ཆུང་གིས་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་བསྡུས་ཏེ། ཆད་གྲངས་དང་མིང་མེད་ཀྱི་དཔྱད་འདེམས་བྱེད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས། ཚོད་ལྟའི་འདེམས་ཤོག་འཕེན་རྒྱུ་དང་དངོས་སུ་འདེམས་ཤོག་འཕེན་རྒྱུ་ལག་བསྟར་བྱས་ནས། ཐོག་དང་པོའི་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྩིས་ཡོད་པའི་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲི66བདམས། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ། གྲ་སྒྲིག་འགོ་ཁྲིད་ཚན་ཆུང་གིས་ཀྲུང་གོ་ཚན་རིག་ཁང་གི་རིག་གཞུང་པུའུ་ཡི་ཀྲུའུ་ཞི་ཚོགས་པར་མངགས་བཅོལ་བྱས་ཏེ་རིག་གཞུང་པུའུ་ཁག་གིས་གྲོས་མོལ་བྱས་པ་བརྒྱུད་རིག་གཞུང་པུའུ་ཡི་ཀྲུའུ་ཞི་ཚོགས་པ་དང་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་གྲ་སྒྲིག་འགོ་ཁྲིད་ཚན་ཆུང་གི་ཚང་འཛོམས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་སྔ་རྗེས་སུ་གྲོས་ཞིབ་དང་བརྡས་ཐག་བཅད་དེ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་ཞིང་། རྒྱབ་ལྗོངས་ཅུང་ཆེ་བ་དང་མཚོན་བྱེད་རང་བཞིན་ངེས་ཅན་ལྡན་པའི་ཀྲུང་གོ་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲི30གཏན་ཁེལ་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་ཁག་དང་པོའི་ཡོན་ཧྲིའི་གདན་ཞུའི་མིང་ཐོའི་ནང་བཅུག་ཅིང། སྔ་རྗེས་སུ་སྡོམ་པའི་མི96ཡོད་པ་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་པ་བརྒྱུད། སྤྱི་ལོ1994ལོའི་ཟླ6པར་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་བཙུགས་པ་དང་འབྲེལ་སྐབས་དང་པོའི་ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་སྤྱི་བསྒྲགས་བྱས་ཤིང་། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་མིང་ཐོག་ནས་གདན་ཞུ་བྱས།
སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ཟླ9པར་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་གཞུང་ཕྱོགས་དྲ་ཚིགས་ལས་མངོན་པར་གཞིགས་ན། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་ལ་སྡོམ་པའི་ཡོན་ཧྲི868ཡོད་པ་དང་། དེའི་ཁྲོད་དུ་འཕྲུལ་ཆས་དང་སྐྱེལ་འདྲེན་ལས་གྲྭའི་ཚན་ཁག་གི་མི124དང་། ཆ་འཕྲིན་དང་གློག་རྡུལ་བཟོ་སྐྲུན་པུའུ་ཡི་མི124 རྫས་འགྱུར་བཟོ་ལས་དང་། ལྕགས་ལས་དང་རྒྱུ་ཆ་བཟོ་སྐྲུན་པུའུ་ཡི་མི109 ནུས་རྒྱུ་དང་ཐོན་ཁུངས་བཟོ་སྐྲུན་པུའུ་ཡི་མི118 ས་ཤིང་དང་། ཆུ་བེད། ཨར་ལས་པུའུ་ཡི་མི108 ཁོར་ཡུག་དང་འཁེལ་འཐག་བཟོ་ལས་པུའུ་ཡི་མི55 ཞིང་ལས་པུའུ་ཡི་མི7 སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་པུའུ་ཡི་མི120 བཟོ་སྐྲུན་དོ་དམ་པུའུ་ཡི་མི33བཅས་ཡོད་པ་དང་། ཡོན་ཧྲིའི་ཁྲོད་དུ་བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲི391ཡོད། དེ་མིན་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲི65ཡོད། གཤེགས་ཟིན་པའི་ཡོན་ཧྲི202དང་། གཤེགས་ཟིན་པའི་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲི17ཡོད།
འཕྲུལ་ཆས་དང་སྐྱེལ་འདྲེན་བཟོ་སྐྲུན་པུའུ། (མི122ཡོད)
ཁྲེན་ཞུའེ་ཏུང་། ཏེང་ཙུང་ཆོན། ཏིང་རུང་ཅུན། ཏུང་ཁྲུན་ཕེང་། ཧྥན་ཧུའེ་ཐའོ། ཧྥེང་ཕེ་ཏེ། ཧྥེང་དབྱི་ཧྥང་། ཀན་ཞའོ་ཧྭ། ཀའོ་ཅིན་ཅི། ཀོན་ཅེ། ཀུའོ་ཏུང་མིང་། ཧོ་ལིན། ཧོའུ་ཞའོ། ཧོང་ཆིང་ཞུའེ། ཧོང་ཞན་ཞང་། ཅང་ཀྲོང་ཏེ། ཅིན་ཏུང་ཧན། ལི་ཞོན་ཞོན། ལི་ཏེ་ཆུན། ལི་ཅུན། ལི་ཁུའེ་ཝུའུ། ལི་ཕེ་ཀེན། ལི་ཀྲའོ། ལིན་ཀྲུང་ཆིན། ལིའུ་རེན་ཧོའེ། ལིའུ་དབྱི་ཞིན། ལིའུ་ཡུང་ཚའེ། ལུའུ་པིན་ཧེང་། ལུའུ་ཡུང་ཞང་། མ་ཝེ་མིང་། ཆིའུ་ཀྲི་མིང་། སུན་ཚུང་། སུན་ཧྥེང་ཁྲུན། ཐན་ཅན་རུང་། ཐང་ཁྲང་ཧུང་། ཐེན་ཧུང་ཆི། (བུད་མེད) ཝང་ཧྭ་མིང་། ཝང་ཡུས་མིང་། ཝང་ཀྲེན་གོ། ཝུའུ་ཀོང་ཧུའེ། ཝུའུ་ཡིའུ་ཧྲེང་། ཞ་ཁྲང་ལིའང་། དབྱང་ཏེ་སེན། དབྱང་ཧྥེང་ཐེན། དབྱང་ཧྭ་ཡུང་། དབྱང་ཧྲའོ་ཆིན། དབྱིན་ཙེ་ཡུང་། ཡིའུ་ཀྲེང་། ཀྲང་ཅུན། ཀྲང་ཡན་ཀྲུང་། ཀྲུང་ཀྲི་ཧྭ། ཀྲོའུ་ཅི། ཀྲོའུ་ཀྲི་ཁྲེང་། ཀྲུའུ་ནེང་ཧུང་། ཀྲུའུ་དབྱིན་ཧྥུ།
བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲི།
ཁྲེན་མའོ་ཀྲང་། ཁྲེན་དབྱི་ཅན། ཁྲེན་ཡུས་ཧྲུའུ། ཏིང་ཧེང་ཀའོ། ཏུའུ་ཧྲན་དབྱི། ཏོན་ཀྲེང་ཁྲེང་། རྡོ་དབྱིང་ཞན། ཧྥན་པིན་ཡའོ། ཀུའུ་གོ་པིའོ། ཀུའུ་ཀྲུའུ་ཧྥུན། ཀོན་ཆའོ། ཀུའོ་ཁྲུང་ཆིན། ཀུའོ་ཁུང་ཧུའེ། ཧུའུ་ཀྲེང་ཧོན། ཧོང་ཁྲུང་ཆི། ཧོང་རུའེ་སུང་། ཧོང་ཝུན་ཧུའུ། ཧོང་ཞུས་ཧྭ། ལེ་ཅ་ལིན། ལི་ཧོ་ལིན། ལི་ཧུང་ཀྲི། ལི་མིང་། ལིའང་ཅིན་ཚའེ། ལིན་ཧྲང་དབྱང་། ལིན་ཙུང་ཧུའུ། ལིའུ་པའེ་ཁྲེང་། ལིའུ་ཏ་མིང་། ལིའུ་ཡིའུ་མེ། ལུང་ལེ་ཧའོ། ལུའུ་ཡོན་ཅུས། མེང་ཀྲེན་ཀྲུང་། རྨིན་ཀུའེ་རུང་། ཕན་ཅན་ཧྲེང་། ཕན་ཅིན་ཧྥུ། ཆི་ཧྥ་ཧེང་། ཆན་ཆིན་ཆོན། རའོ་ཧྥང་ཆོན། ཧྲེན་ཝུན་སུན། ཧྲེན་ཀྲི་ཡུན། སུའུ་ཀྲི་ཙི། སུན་ཅིན་ལིའང་། ཐང་རེན་ཡོན། ཝང་ཅུན། ཝང་ཧྲུན་ཐིན། ཝང་ཞིན་ཀྲི། ཝང་ཡུང་ཀྲི། ཝང་ཧུའེ་ཧྲེང་། ཝང་ཀྲི་རུང་། ཝུན་ཅུན་ཧྥེང་། ཞེ་ཡིའུ་པའེ། ཞུས་པིན་ཧྲི། ཞུས་ཏེ་རྨིན། ཞུས་དབྱི་ནན། ཞུས་ཀྲི་ལེ། དབྱང་ཧྲི་ཨོ། ཡུས་པིན་ཧྲུའེ། ཙང་ཁེ་མའོ། ཙེང་ཀོང་ཧྲང་། ཀྲང་ཧྥུ་ཙེ། ཀྲང་ཀུའེ་ཐེན། ཀྲང་ཅིན་ལིན། ཀྲང་ལི་ཐུང་། (བུད་མེད)ཀྲའོ་ཞུས། ཀྲུང་པིའོ། (བུད་མེད)ཀྲུང་ཆུན་ཕེང་། ཀྲོའུ་ཆིན་ཀྲི། ཀྲུའུ་དབྱིན་ཧའོ།
ཆ་འཕྲིན་དང་གློག་རྡུལ་བཟོ་སྐྲུན་པུའུ། (མི124ཡོད)
ཁྲེ་ཐེན་ཡིའུ། ཁྲེན་ཁྲུན། ཁྲེན་ཅེ། ཁྲེན་ཅུན། ཁྲེན་ལིའང་ཧུའེ། ཁྲེན་ཀྲི་ཅེ། ཁྲེན་ཙུའོ་ཉིང་། (བུད་མེད)ཏའེ་ཧའོ། ཏའེ་ཆུང་ཧའེ། ཏེང་ཀྲུང་ཧན། ཏིན་ཝུན་ཧྭ། ཏོན་པའོ་ཡན། ཧྥན་པང་ཁུའེ། ཧྥན་ཡུན་ཡོན། ཧྥང་པིན་ཞིན། ཧྥང་ཅ་ཞུང་། ཧྥེ་ཨའེ་གོ ཧྥེང་ཞི་ཧྲེང་། ཀའོ་ཝུན། ཀུང་ཧུའེ་ཞིན། ཀུའེ་ཝེ་ཧྭ། ཧོ་ཞིན་ཀུའེ། ཧོ་ཡིའུ། ཅང་ཧུའེ་ལིན། ལི་པོ་ཧུའུ། ལི་ཏེ་རེན། ལི་ཏེ་དབྱི། ལི་གོ་ཅེ། ལི་ཐེན་ཁྲུའུ། ལི་ཐུང་པའོ། ལིའོ་ཞང་ཁོ། ལིའུ་ཅིན། ལིའུ་ཡུང་ཅན། ལིའུ་ཙེ་ཅིན། ལུའུ་ཅིན། ལུའུ་ཞི་ཁྲེང་། ལུའི་ཡུའེ་ཀོང་། ཉི་ཀོང་ནན། ཉིང་པིན། ཕན་ཡུན་ཧོ། ཧྲེན་ཁྲང་ཞང་། སུན་ཅ་ཀོང་། སུན་ཡིའུ་ཞན། ཐན་ཅིའུ་པིན། ཝང་ཨེན་ཏུང་། ཝང་ཧྲ་ཧྥེ། ཝང་རང་ཐོན། ཝང་ཞའོ་མོ། ཝེ་ཡུས། (བུད་མེད) ཝུའུ་ཁྲེང་། ཝུའུ་ཧོ་ཀེང་། ཝུའུ་ཅང་ཞིན། ཝུའུ་ཅན་ཕིན། ཝུའུ་མན་ཆིན། ཝུའུ་ཝེ་རེན། ཝུའུ་ཧྲོའུ་ཨེར་•སི་ལ་མུའུ། ཞུས་དབྱང་ཧྲེང་། ཞུས་ཙུའུ་ཡན། དབྱང་ཞའོ་ཉུའུ། ཡེ་ཧྲང་ཧྥུ། ཡུས་ཆོན། ཡུས་ཧྲའོ་ཧྭ། ཀྲང་ཀོང་ཅུན། ཀྲང་ཡའོ་ཞུའེ། ཀྲང་ཀྲུང་ཧྭ། ཀྲའོ་ཆིན་ཕིན། ཀྲེང་ནན་ཉིན། ཀྲོང་སུང་ལིན།
བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲི།
ཀྲེན་ཏེ། ཚའེ་ཧོ་ཀའོ། ཚའེ་ཅི་རེན། ཁྲེན་ཅིན་ཞུང་། ཁྲེན་ཅུན་ལིའང་། ཀའོ་ཅེ། ཀུང་ཞན་དབྱི། ཀུང་ཀྲི་པེན། ཀུའོ་ཀུའེ་རུང་། ཧོ་ཏེ་ཆོན། ཧུའུ་ཀོང་ཀྲེན། ཧུའུ་ཆི་ཧེང་། (བུད་མེད)ཧོང་ཕེ་ཁང་། ཅང་ཅིང་ཧྲན། ཅང་ཝུན་ཧན། ཅིན་གོ་ཧྥན། ཅིན་དབྱི་ཞུན། ལི་ལེ་རྨིན། ལི་སན་ལི། ལི་ཡིའུ་ཕིན། ལིའང་ཅུན་ཝུའུ། ལིན་ཡུང་ཉན། ལིན་ཡུང་ཧྲུན། ལིའུ་ཧྲང་ཧོ། ལིའུ་ཡུང་ཐན། ལུའུ་ཅན་ཞུན། མ་ཡོན་ལིའང་། མའོ་ཨེར་ཁོ། ཕན་ཅུན་ཧྭ། སུང་ཅུན། སུའུ་ཅུན་ཧུང་། སུན་ཡུས། སུན་ཀྲུང་ལིའང་། ཝང་ཁྲེང་ཝུ། ཝང་རེན་ཞང་། ཝང་ཡེ། ཝང་ཙི་ཚའེ། ཝེ་ཀྲེང་ཡའོ། ཝེ་ཙི་ཆིང་། ཞུས་ཅུས་ཡན། དབྱང་ཧྲི་ཀྲུང་། ཡའོ་ཅུན་ཨེན། ཡེ་མིང་ཧན། ཡེ་ཧྲེང་ཧྭ། ཀྲང་ཀོང་དབྱི། ཀྲང་ལི་ཆན། ཀྲང་ལི་ཆན། ཀྲང་མིང་ཀའོ་། ཀྲང་ཞི་ཞང་། ཀྲའོ་དབྱི་ཅུན། ཀྲའོ་ཙི་སེན། ཀྲུང་ཧྲན། ཀྲོའུ་ལི་ཝེ། ཀྲོའུ་ཧྲོའུ་ཧེང་། ཀྲོའུ་ཀྲུང་དབྱི། ཀྲུའུ་ཀའོ་ཧྥེང་།
རྫས་འགྱུར་བཟོ་ལས་དང་། ལྕགས་རིགས་དང་རྒྱུ་ཆའི་བཟོ་སྐྲུན་པུའུ། (མི107ཡོད)
ཚའེ་ཧུང་ཉན། ཚའོ་ཞང་ཧུང་། ཁྲེན་ཧྥེན་ཨེར། ཁྲེན་ཅན་ཧྥེང་། ཁྲེན་ལི་ཆོན། ཁྲེན་ཞང་པའོ། ཏའེ་ཧོའུ་ལིའང་། ཏིང་ཝུན་ཅང་། ཧྥུ་ཞན་ཀྲི། ཀན་ཡུང་། ཀའོ་ཚུང་ཡུས། ཧོ་ཅི་ལིན། ཧུའུ་ཡུང་ཁང་། ཧོང་པོ་ཡུན། ཧོང་ཞའོ་ཝེ། (བུད་མེད)ཐུང་ཞི་ཀའོ། ཅང་ཏེ་ཧྲེང་། ལི་ཀོན་ཞིན། ལི་ཝེ། ལི་ཡན་རུང་། ལི་ཡོན་ཡོན། ལི་ཀྲུང་ཕིན། ལིའུ་ཅུང་ཐེན། ལིའུ་ཀྲུང་རྨིན། མའོ་ཞིན་ཕིན། ཉེ་དབྱི་རེན། ཨོའུ་དབྱང་ཕིང་ཁའེ། ཕན་ཧྥུ་ཧྲེང་། ཕེང་ཅིན་ཧུའེ། ཆན་ཧྥེང་། ཆན་ཞུས་ཧུང་། ཆིའུ་ཏིང་ཧྥུའུ། ཆིའུ་ཀོན་ཀྲོའུ། སང་ཧྥེང་ཐིན། ཧྲུའུ་ཞིན་ཐེན། སུན་ཁྲོན་ཡའོ། ཐན་ཐེན་ཝེ། ཐུའུ་ཧའེ་ལིན། ཝང་གོ་ཏུང་། ཝང་ཧའེ་ཀྲོའུ། ཝང་ཞུས་ཀོང་། ཝང་ཡིང་ཅུན། (བུད་མེད)ཝང་ཡུས་ཀྲུང་། ཝང་ཀྲེན་ཞི། ཝུང་ཡུས་ཆིང་། ཝུའུ་ཧྥེང་། ཝུའུ་དབྱི་ཁྲེང་། ཞེ་ཅན་ཞིན། ཞུས་ཧུའེ་པིན། ཞུས་ནན་ཕིན། ཞུའེ་ཆུན་ཅི། ཀྲང་མནའ་འབྲེལ། ཀྲང་ཧྲེང་ཡུང་། ཀྲང་ཡའོ་མིང་། ཀྲེང་ཡུས་གོ། ཀྲོའུ་ཅི། ཀྲོའུ་ཁེ་ཧེང་། ཀྲོའུ་ལན། ཀྲོའུ་ཡུས།
བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲི།
ཁྲེན་པིན་ཀྲེན། (བུད་མེད)ཁྲེན་ཅིན། ཁྲེན་ཆིན་རུའུ། ཁྲེན་ཡུན་པོ། ཚུའེ་ཅི། ཏའེ་ཡུང་ཉན། ཏིང་ཁྲོན་ཞན། ཧྥུ་ཧེང་ཀྲི། ཀུའུ་ཀྲེན་ཨན། ཀོན་ཞིན་ཡ། ཅང་ཏུང་ལིའང་། ཅིན་གཞུང་། ཁོ་ཝེ། ལི་ཏ་ཏུང་། ལི་ཏུང་དབྱིན། ལི་ཧེང་ཏེ། ལི་ཧེང་ཏེ། ལི་ཅུན་ཞན། ལི་ལུང་ཐུའུ། ལི་ཀྲེང་མིང་། ལིའུ་ཡེ་ཞང་། མའོ་པིན་ཆོན། ཧྲེན་དབྱིན་ཁྲུའུ། ཐང་མིང་ཧྲུའུ། ཝང་ཏེན་ཙུའུ། ཝང་ཅིན་ཁང་། (བུད་མེད)ཝང་དབྱི་ཆིན། ཝང་ཙེ་ཧྲན། ཝུའུ་ཧྲེང་། ཝུའུ་ཀྲི་ཙུའུ། ཞུས་ཁྲེང་ཨེན། ཞུས་ཁོང་ཏི། དབྱང་ཆི་ཡུས། དབྱིན་གོ་མའོ། དབྱིན་རུའེ་ཡུས། ཡུས་ཡུང་ཧྥུ། ཡོན་ཆིན་ཐང་། (བུད་མེད) ཡོན་ཝེ་ཁང་། ཀྲང་གོ་ཁྲེང་། ཀྲང་ཧྲོའུ་རུང་། ཀྲང་ཝུན་ཧའེ། ཀྲང་ཞིན་ཏུང་། ཀྲའོ་ལེན་ཁྲེང་། ཀྲའོ་ཀྲེན་ཡའོ། ཀྲོའུ་ཀོང་ཡའོ། ཀྲུའུ་ཡུང་། ཙོའུ་ཅིན། (བུད་མེད) ཙུའོ་ཐིའེ་ཡུང་།
ནུས་ཁུངས་དང་ཐོན་ཁུངས་བཟོ་སྐྲུན་པུའུ། (མི117ཡོད)
ཚའེ་མེ་ཧྥེང་། ཁྲེན་ཉན་ཉན། ཁྲེན་སེན་ཡུས། ཁྲེན་ཡུང་། ཏེང་ཅན་ཅུན། ཏེང་ཡུན་ཧྭ། རྡོ་རྗེ། ཧྥན་མིང་ཝུའུ། ཧྥན་ཝེ་ཁྲེང་། ཀུའུ་ཏ་ཀྲའོ། ཀུའོ་ཅན་པོ། ཧོང་ཆི་ལི། ཅང་ཧུང་ཏེ། ཁང་ཧུང་ཕུའུ། ལི་ཀེན་ཧྲེང་། ལི་ཅན་ཀང་། ལི་ལི་ཡུན། ལི་ཞའོ་ཧུང་། ལི་དབྱང་། ལི་ཀོན་ཧྥུན། ལིའུ་ཅི་ཀྲེན། ལུའོ་ཨན། ལུའོ་ཕིན་ཡ། མ་ཡུང་ཧྲེང་། མའོ་ཅིན་ཝུན། ཨོའུ་དབྱང་ཞའོ་ཕིན། ཕེང་ཞན་ཅུའེ། ཆིའུ་ཨའེ་ཚི། (བུད་མེད) ཧྲེན་གོ་རུང་། སུའུ་ཝན་ཧྭ། སུའུ་དབྱི་ཉན། སུན་ཁྲེང་ཝེ། སུན་ཅིན་ཧྲེང་དང་། སུན་ལུང་ཏེ། ཐང་ཀོང་ཧྥུ། ཐང་ལི། ཝན་ལི། ཝང་གོ་ཧྥ། ཝང་ཧྲོང་མིང་། ཝུན་ཞུའེ་ཡིའུ། ཝུའུ་ཆང་། ཞ་ཅ་ཝུན། ཞེ་ཧུའུ་ཕེན། ཞེ་ཁེ་ཁྲང་། ཞུའེ་ཡུས་ཧྲེང་། ཡུས་ཅུན་ཁྲུང་། ཡོན་ལིའང་། ཡོན་ཧྲི་དབྱི། ཡུའེ་ཀོང་དབྱི། ཙེང་ཧེང་དབྱི། ཀྲང་ཐིའེ་ཀང་། ཀྲང་ཡུས་ཀྲའོ། ཀྲའོ་ཝུན་ཀྲི། ཀྲའོ་ཞན་ཀེང་། ཀྲེང་ཅན་ཁྲའོ། ཀྲོའུ་ཝེ་ཝུ།
བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲི།
ཨན་ཅི་ཀང་། ཁྲེན་ཆིང་ཆོན། ཚེན་ཁོ་ཧྥ། ཁྲང་དབྱིན་ཧྥ། ཁྲེན་ཡུས་ཁྲོན། ཏུའུ་ཞང་ཧུའེ། ཧྥན་ཝེ་ཐང་། ཧྥུ་དབྱི་པེ། ཀུའུ་ཏེ་ཧྲེང་། ཀུའུ་ཅིན་ཚའེ། ཀུའུ་ཞིན་ཞུའེ། ཧན་ཏ་ཁུའོ། ཧན་དབྱིན་ཏུའོ། ཧོ་ཏུའོ་ཧུའེ། ཧོ་ཅི་ཧྲན། ཧུང་པོ་ཆན། ཧུའུ་ཅིང་དབྱི། ཧུའུ་སི་ཏེ། ཅིན་ཆིང་ཧོན། ཁང་ཡུས་ཀྲུའུ། ལེ་ཆིང་ཆོན། ལི་ཆིང་ཀྲུང་། མའོ་ཡུང་ཙེ། ཉི་ཝེ་ཏུའུ། ཕན་ཡོན། ཕན་རང་ཀྲུང་། ཕེ་རུང་ཧྥུ། ཕེང་ཧྲི་ལུའུ། ཆན་ཀའོ་ཡུན། ཆན་མིང་ཀའོ། ཆན་ཧྲའོ་ཅུན། ཆིན་ཡུས་ཁུན། ཆིའུ་ཀྲུང་ཅན། ཧྲེན་ཀྲུང་ཧོའུ་དང་། སུན་ཡུས་ཧྥ། ཐང་ཞི་ཧྲེང་། ཐང་བར་གནས་པ། ཐུང་ཞའོ་ཀོང་། ཝང་ཏེ་རྨིན། ཝང་སི་ཅིན། ཝང་ཀྲུང་ཆི། ཝུང་ཧྲི་ལེ། ཞན་ཞུའེ་ཧྥུ། ཞུས་ཏ་མུའུ། ཞུས་ཧྲའོ། ཞུས་ཧྲའོ་ཞུའུ། དབྱང་ཆི་ཞུན། དབྱང་ཡུས་ཧྲེང་། ཡེ་ཆི་སུན། དབྱི་པའོ་ལེན། ཡུས་རུན་ཚང་། ཡུས་དབྱི་ཞིན། དབྱི་ཀོང་། ཀྲང་ཞིན་ཝེ། ཀྲང་ཡུང་ཁྲེང་། ཀྲའོ་ཝུན་ཅིན། ཀྲེང་མན་ཕིན། ཀྲོའུ་པང་ཞིན། ཀྲོའུ་ཧྲི་ཉིང་། ཀྲོའུ་ཡུང་མའོ།
ས་ཤིང་དང་། ཆུ་བེད། ཨར་ལས་བཟོ་སྐྲུན་པུའུ། (མི105ཡོད)
ཁྲེན་ཞང་ཧྲེང་། ཁྲེན་ཀྲེང་ཆིང་། ཚུའེ་ཁའེ། ཏེང་མིན་ཅང་། ཏུའུ་ཡན་ལིའང་། ཀུང་ཞའོ་ནན། ཀུའོ་རེན་ཀྲུང་། ཧོ་ཧྭ་ཝུའུ། ཧུའུ་ཁྲུན་ཧུང་། ཧོང་ཝེ། ཅང་ཝན། ཁུང་ཞན་ཅིན། ལི་ཧྭ་ཅུན། ལི་ཅན་ཁྲེང་། ལིའང་ཝུན་ཧའོ། ལིའུ་ཅ་ཕིན། ལིའུ་ཅིན་ནན། ལིའུ་ཞན་ལིན། མ་གོ་ཞིན། མ་ཧུང་ཆི། མེང་ཅན་རྨིན། མིའོ་ཁྲང་ཝུན། ཉེ་ཅན་གོ། ཆའོ་ཞིན་ཆང་། ཨོའུ་ཅིན་ཕིན། ཕེང་ཡུང་ཀྲེན། ཆིན་ཧྲུན་ཆོན། རེན་ཧུའེ་ཆི། རེན་ནན་ཆི། ཐན་ཧྲུའུ་སེན། ཝང་ཁྲའོ། ཝང་ཧྥུ་མིང་། ཝང་ཧའོ། ཝང་ཧའོ། ཝང་ཅན་གོ ཝང་རུའེ་ཀྲུའུ། ཝུའུ་ཀྲི་ཆང་། ཝུའུ་ཀྲུང་རུའུ། ཞའོ་ཞུས་ཝུན། ཞེ་ལི་ལི། ཞེ་ཞན་ཆི། དབྱང་ཞིའུ་རྨིན། དབྱང་ཡུང་པིན། ཡུའེ་ཆིན་རུའེ། ཀྲང་ཁྲའོ་རྨིན། ཀྲང་ཅན་རྨིན། ཀྲང་ཅན་ཡུན། ཀྲེང་ཅན་ལུང་། ཀྲེང་ཙུང་ལེན། ཀྲེང་ཧྲོའུ་རེན། ཀྲུང་ཏེང་ཧྭ། ཀྲོའུ་ཧྥུ་ལིན། ཀྲོའུ་ཞུས་ཧུང་།
བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲི།
ཁྲེན་ཧོའུ་ཆུན། ཁྲེན་ཀྲའོ་ཡོན། ཁྲེང་ཐའེ་ཉིང་། ཚུའེ་ཅུན་ཀྲི། ཏུང་ཧྲི་ལིན། ཧྥེང་ཧྲུའུ་ཡུས། ཧྥུ་ཞི་ཉན། ཀེ་ཞིའུ་རུན། ཀོན་ཀྲའོ་ཡུས། ཧན་ཡུས། ཧོ་ཅིན་ཐང་། ཧོང་ཞི་ལིང་། ཅང་ཧོན་ཁྲེང་། ལི་ཏའོ་ཙེང་། ལི་ཀུའེ་པའེ། ལི་ཀེང་། ལི་ཡིའུ་ཅ། ལིའོ་ཀྲེན་ཕེང་། ལིན་ཡོན་ཕེ། ལུང་ཀུའེ་ཆིའུ། ལུའུ་ཡའོ་རུའུ། ལུའོ་ཧྲའོ་ཅི། མ་ཁེ་ཅན། ཡུས་ཀྲི། མེང་ཀྲའོ་ཀྲེན། ཉིན་ཅིན་ཧྲེང་། ཆན་ཆི་ཧུའུ། ཆན་ཀྲེང་ཡིན། (བུད་མེད)རུང་པའེ་ཧྲེང་། ཧྲ་ཆིན་ལིན། ཧྲེན་ཧྲི་ཀྲའོ། ཧྲི་ཀྲུང་ཧེང་། ཝང་ཀོང་ཡོན། ཝང་ཅ་ཡའོ། ཝང་ཅིན་ཆོན། ཝང་ཞའོ་ཏུང་། ཝེ་ཏུན་ཧྲན། ཝུན་ཧྥུ་པོ། ཝུའུ་ལིའང་ཡུང་། ཞང་ཧའེ་ཧྥན། ཞུས་ཆི་ཧྥེང་། ཡེ་ཁོ་མིང་། ཀྲང་ཅེ། ཀྲང་ཅིན་ཆིའུ། (བུད་མེད)ཀྲང་ཙུའུ་ཞུན། ཀྲེང་དབྱི་རེན། ཀྲེང་ཀྲི་རྨིན། ཀྲུང་ཞུན་ཀྲེང་། ཀྲོའུ་ཧྥེང་ཅུན། ཀྲོའུ་ཅིན། ཀྲོའུ་ཅུན་ལིའང་། ཀྲུའུ་པོ་ཧྥང་། ཙོའུ་ཏེ་ཚི།
ཁོར་ཡུག་དང་འཁེལ་འཐག་བཟོ་སྐྲུན་པུའུ། (མི55ཡོད)
ཁྲེན་ཅན། ཁྲེན་ཁེ་ཧྥུ། ཏིང་ཏེ་ཝུན། ཏོན་ཉིན། ཧྥང་གོ་ཧུང་། ཧའོ་ཅི་མིང་། ཧོ་རུང་། ཧོ་ཁེ་པིན། ཧོའུ་པའོ་རུང་། ཧོའུ་ལི་ཨན། ཅང་ཞིན་ཝེ། ལི་ཅ་པིའོ། ལིའུ་ཝུན་ཆིང་། ཕན་ཏེ་ཐའོ། ཕང་གོ་ཧྥང་། ཐུང་ཅིན་ཕིན། ཆུས་ཅིའུ་ཧུའེ། ཧྲི་པི། སུང་ཅུན་ཆང་། སུན་པའོ་གོ། སུན་ཅིན་ལིའང་། ཝང་ཆི། (བུད་མེད)ཝུའུ་ཧྥེང་ཁྲང་། ཝུའུ་ཆིན་ཕིན། ཞེ་ཅན་ཕིན། ཞུས་ཅན་རྨིན། ཞུས་ཞང་ཏེ། དབྱང་ཀྲི་ཧྥེང་། ཡུས་ཅན་ཡུང་། ཡུའེ་གོ་ཅུན། ཀྲང་ཆོན་ཞིན། ཀྲང་དབྱི། (བུད་མེད)ཀྲང་ཡོན་ཧང་། ཀྲུའུ་ལི་ཝེ། (བུད་མེད)ཀྲུའུ་ལི་ཀྲུང་།
བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲི།
ཚའེ་ཏའོ་ཅི། ཁྲེན་ལེན་ཧྲོའུ། ཏིན་དབྱི་ཧུའེ། ཅི་གོ་པིའོ། ཅང་ཧྲི་ཁྲེང་། ཅིན་ཞང་ལུང་། ལི་ཙེ་ཁྲུན། ལིའུ་ཧུང་ལིའང་། ལུན་ཧྲི་དབྱི། ཆན་དབྱི། (བུད་མེད)རེན་ཅུན་ཧའེ། ཐང་ཧུང་ཞའོ། ཐང་ཞའོ་ཡན། (བུད་མེད)ཝང་ཝུན་ཞིན། ཝེ་ཧྥུ་ཧྲེང་། ཡའོ་མུའུ། ཡུས་མིང་ཧྥང་། ཡོན་ཡེ་ལི། ཀྲོའུ་ཞང་། (བུད་མེད)
ཞིང་ལས་པུའུ། (མི77ཡོད)
པའོ་ཀྲེན་རྨིན། ཚའོ་ཧྥུ་ལིའང་། ཁྲེན་ཧོན་ཁྲུན། ཁྲེན་ཅན་ཕིན། ཁྲེན་ཝུན་ཧྥུ། ཁྲེན་ཞུའེ་ཀེང་། ཁྲེང་ཧྲུན་ཧོ། ཏེང་ཞིའུ་ཞིན། ཧྥང་ཀྲི་ཡོན། ཀོན་ཧྭ་ཧྲི། ཅན་ཁྲུན། ཅིན་ཉིན་དབྱི། ཁང་ཧྲའོ་ཀྲུང་། ཁང་ཀྲེན་ཧྲེང་། ལི་ཏེ་ཧྥ། ལི་ཅན། ལི་ཐེན་ལའེ། ལི་ཡུས། ལིའུ་ཞིའུ་ཧྥན། ལིའུ་ཞུས། ལུའོ་ཞི་ཝུན། མའེ་ཁང་སེན། ནན་ཀྲི་པིའོ། ཧྲེན་ཅན་ཀྲུང་། སུང་པའོ་ཨན། སུང་ཀྲན་ཆན། ཐང་ཧྭ་ཅུན། ཐང་ཆི་ཧྲེང་། ཝན་ཅན་རྨིན། ཝང་ཧན་ཀྲུང་། ཝུའུ་ཁུང་མིང་། ཞིན་ཧྲི་ཝུན། དབྱིན་ཝེ་ལུན། དབྱིན་ཡུ་ལུང་། ཡུས་ཧྲུའུ་ཞོན། ཡུས་ཀྲེན་ཝུན། ཀྲང་ཧྥུ་སོའོ། ཀྲང་ཀའེ་ཕིན། ཀྲང་ཧུང་ཁྲེང་། ཀྲང་ཧྲོའུ་ཧྥུ། ཀྲང་ཞིན་ཡིའུ། ཀྲའོ་ཁྲུན་ཅང་། ཀྲའོ་ཀྲེན་ཏུང་། ཀྲུའུ་ཡིའུ་ཡུང་། ཙོའུ་ཞེའུ་ཞོའུ།
བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲི།
ཁྲེན་ཙུང་མུའུ། ཏའེ་ཅིན་རུའེ། ཧྥན་ཡུན་དྲུག (བུད་མེད)ཧྥུ་ཐིན་ཏུང་། ཀའེ་ཅུན་ཧྥང་། ཀོན་ཁྲུན་ཡུན། ཧོའུ་ཧྥེང་། ཅང་དབྱི་ཡོན། ལི་ཕེ་ཁྲེང་། ལི་ཝུན་ཧྭ། ལིན་ཧའོ་རན། ལིའུ་ཧྲོའུ་རེན། ལིའུ་ཞིན་ཐུའུ། མ་ཅན་ཀྲང་། རེན་ཅི་ཀྲོའུ། རུང་ཐིང་ཀྲའོ། ཧྲན་ལུན། ཧྲེན་གོ་ཧྥང་། ཧྲི་ཡོན་ཁྲུན། ཧྲི་ཡུས་ལིན། ཧྲུའུ་ཧོའེ་རུའེ། སུན་ཅིའུ་ལིན། ཝང་མའོ་ཧྭ། ཝུའུ་མིང་ཀྲུའུ། (བུད་མེད)ཞ་ཞན་ཀྲུའུ། ཞང་ཀྲུང་ཧུའེ། ཞུས་ཞུན། (བུད་མེད)ཡན་ལུང་ཨན། ཡོན་ལུང་ཕིན། ཀྲང་ཙི་དབྱི། ཀྲའོ་ཧྥ་ཀྲེན།
སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་པུའུ། (མི117ཡོད )
ཧའོ་ཞི་ཧྲན། ཧོའུ་ཧུའེ་། ཧུའུ་ཧྲེང་ཧྲོའུ། ཧོང་ལི་ཆི། ལང་ཅིང་ཧོ། ལི་ཏ་ཕེང་། ལི་ལན་ཅོན། (བུད་མེད)ལི་སུང་། ལི་ཀྲའོ་ཧྲེན། ལིན་ཏུང་ཞིན། ལིའུ་ཁྲང་ཞའོ། ལིའུ་ཏེ་ཕེ། ལིའུ་ཀྲི་ཧུང་། (བུད་མེད། )ཀེང་ཀོང་། ཆའོ་ཅེ། (བུད་མེད)ཆིའུ་ཀུའེ་ཞིན། རོན་ཁྲང་ཀེན། སང་གོ་ཝེ། ཧྲེན་པེ་ཧྥུན། (བུད་མེད)ཧྲེན་ཙུའུ་ཡའོ། སུན་དབྱིན་ཧའོ། ཐེན་ཀྲི་ཀང་། ཝང་ཁྲེན། ཝང་ཀོང་ཅི། ཝང་ཧུང་དབྱང་། (བུད་མེད)ཝང་རུའེ། ཝང་ཝེ་ཆི། ཝང་ཞུའེ་ཧའོ། ཝུའུ་དབྱི་ལིན། ཞ་ཀྲའོ་ཧྥན། (བུད་མེད)ཞེ་ལི་ཞིན། ཞུས་ཅན་གོ། དབྱང་པའོ་ཧྥེང་། དབྱང་ཧྲེང་། ཡུས་ཅིན་མིང་། ཡོན་གོ་ཡུང་། ཙེང་ཧུའེ་ཐའོ། ཀྲན་ཆི་རྨིན། ཀྲང་པོ་ལི། ཀྲང་ཞིན་ཞུའེ། ཀྲང་ཡིང་ཙེ། ཀྲང་ཡུན། ཀྲང་དབྱི། ཀྲང་དབྱི། ཀྲེང་ཧྲུའུ་སེན། ཀྲོའུ་ཧུང་ཧའོ། ཀྲོའུ་ལི་ཧྥུ།
བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲི།
པ་ཏེ་ཉན། ཁྲེན་ཧའོ་ཀྲུའུ། ཁྲེན་ཧུང་ཏུའོ། ཁྲེན་ཅི་ཧྲེང་། ཁྲེན་ཅུན་ཧྲི། ཁྲེན་ཡ་ཀྲུའུ། (བུད་མེད)ཁྲེང་ཐེན་རྨིན། ཁྲེ་ཀྲི་ཆང་། ཏའེ་ཨའེ་རུང་། ཀུའུ་ཅན་རེན། ཀུའུ་ཡུས་ཏུང་། ཀུའོ་དབྱིན་ལུའུ། ཧུང་ཐའོ། ཧོའུ་ཡུན་ཏེ། ཧུའུ་ཡ་མེ། (བུད་མེད)ཧུའུ་ཀྲི་པི། (བུད་མེད) ལི་ཁྲུན་ཡན། ལི་ཅེ་ཧྲོའུ། ལིའོ་ཝན་ཆིང་། ལིའུ་ཡའོ། ལིའུ་ཡུས་ཆིང་། ལུའུ་ཏའོ་ཕེ། ལུའུ་ཧྲི་པི། ཆིན་པོ་དབྱི། ཆིའུ་ཝེ་ཧྲན། ཧྲེན་ཡུས་ཧྥང་། (བུད་མེད)ཧྲེང་ཀྲི་ཡུང་། ཧྲི་ཞུའེ་རྨིན། སུན་ཡན། ཐང་ཞི་ཚན། ཐང་ཧུའེ་ཡིའུ། ཝང་ལིན་ཧྥང་། (བུད་མེད) ཝང་ཡུང་ཡན། ཝང་ཀྲེང་གོ། ཝང་ཀྲེན་དབྱི། ཝུན་ཡུས་མེ། (བུད་མེད)ཝུའུ་ཐེན་དབྱི། ཝུའུ་ཞན་ཀྲུང་། ཞ་ཅ་ཧུའེ། ཞང་ཁུན་སན། ཞའོ་པི་ལེན། (བུད་མེད)ཞའོ་ཕེ་ཀེན། ཡའོ་ཞིན་ཞིན། ཡུས་ཏེ་ཆོན། ཡུས་མེང་སུན། ཡུས་ཅིན་ཀྲེ། ཀྲའོ་ལི། ཀྲེན་ཡུང་སུའུ། ཀྲུང་ནན་ཧྲན། ཀྲུང་ཧྲི་ཀྲེན། ཀྲུའུ་ཞའོ་ཏུང་། ཀྲོང་ཧུའེ།
ལས་གྲྭ་དོ་དམ་རིག་གཞུང་པུའུ། (མི33ཡོད)
ཚའོ་ཡའོ་ཧྥེང་། ཁྲའེ་ཧུང་ཧྥེང་། ཁྲེན་ཞའོ་ཧུང་། (བུད་མེད)ཏིང་ལེ་ཡུན། ཧྥན་གོ་པིན། ཧུའུ་ཝུན་རུའེ། ཧོང་ཞི་ཨན། ཅིན་ཀྲི་ཞིན། ལིན་ཝུན། ལིའུ་ཧོ། ལིའུ་ཧོ། ལིའུ་རེན་ཧོའེ། ལུའུ་ཁྲུན་ཧྥང་། ལོན་ཨེན་ཅེ། ཧྲའོ་ཨན་ལིན། སུན་ཡུང་ཧྥུ། ཝང་ཨན། ཝང་ཅི་མིན། ཝང་ཅིན་ནན། ཝང་ལུང་ཏེ། ཝང་ཡུས་ཕུའུ། ཞང་ཀྲའོ། (བུད་མེད)དབྱང་ཧྲན་ལིན། ཀྲའོ་ཞའོ་ཀྲི། ཀྲེང་ཅིན་ཁྲེན། ཀྲེང་ནན་ཉིན། ཀྲོའུ་ཅན་ཕིན།
བསླབ་པ་རྒན་པའི་ཡོན་ཧྲི།
པ་ཏེ་ཉན། ཁྲེན་ཆིང་ཆོན། ཁྲེང་ཐེན་རྨིན། ཏུའུ་ཞང་ཧེང་། ཧྥུ་ཀྲི་ཧོན། ཀུའོ་ཁྲུང་ཆིན། ཀུའོ་ཀུའེ་རུང་། ཧོ་ཅི་ཧྲན། ཅང་ཧྲི་ཁྲེང་། ལི་ཏུང་དབྱིན། ལི་ཅིན་ཝུན། ལུའུ་ཡིའུ་ཡུས། ལུའོ་ཧྲའོ་ཅི། ཆན་ཆི་ཧུའུ། རའོ་ཧྥང་ཆོན། ཧྲེན་རུང་ཅུན། ཝང་ལི་ཧེང་། ཝང་དབྱིན་ལོ། ཝང་ཀྲུང་ཐའོ། ཞུས་པིན་ཧྲི། ཞུས་ཁོང་ཏི། ཞུས་ཆིན་རུའེ། ཞུས་ཧྲོའུ་པོ། ཡེ་ཁོ་མིང་། དབྱིན་རུའེ་ཡུས། ཡོན་ཆིན་ཐང་། (བུད་མེད)ཅན་ཀོང་། ཀྲང་ཧྲོའུ་རུང་། ཀྲུའུ་ཀའོ་ཧྥེང་། ཀྲུའུ་ཞའོ་ཏུང་།
ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱ་གཞག་ལ་བརྩི་སྲུང་དང་། 《ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས》བརྩི་སྲུང་བྱེད་དགོས། བཟོ་སྐྲུན་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་དང་། གསར་སྤེལ། བེད་སྤྱོད་བཅས་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་གསར་གཏོད་ཧུར་ཐག་དང་ཟམ་མི་ཆད་པར་བྱས་རྗེས་འཇོག་དགོས། ཚན་རིག་གི་སྙིང་སྟོབས་དར་སྤེལ་དང་། ཚན་རིག་གི་ཀུན་སྤྱོད་སྲུང་སྐྱོབ། སློབ་སྲོལ་བཟང་པོ་དར་སྤེལ། མིག་དཔེའི་ནུས་པ་འདོན་པ། བཟོ་སྐྲུན་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་དཔུང་ཁག་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་ཧུར་ཐག་གཏོང་བ། བཟོ་སྐྲུན་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་དེ་རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཟོ་སྐྲུན་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་གོང་དུ་སྤེལ་བ་དང་ཇུས་ཐག་གཅོད་པར་གྲོས་འགོ་འདོན་པའི་དབང་ཆ་ཡོད་པ། ཡོན་ཧྲིའི་འོས་མི་དང་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲིའི་འོས་མི་མིང་འདོན་པའི་དབང་ཆ་ཡོད། ཡོན་ཧྲིའི་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་འདེམས་བསྐོ་བྱེད་དབང་དང་གདམ་བྱའི་དབང་ཆ་ཡོད། འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་དབང་ཆ་ཡོད།
ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲི་བསླབ་པ་རྒན་གྲས་ཀྱིས་སློབ་གླིང་དང་རིག་གཞུང་པུའུ་ཡི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་འགན་མི་འཁུར་བ་དང་ཡོན་ཧྲིའི་འོས་མིའི་མིང་འདོན་པ་དང་འདེམས་བསྐོའི་ནང་མི་ཞུགས་པ། ཡོན་ཧྲིའི་ཚོགས་འདུ་དང་དེ་བཞིན་བློ་འདྲི། དཔྱད་མོལ། རིག་གཞུང་སྤེལ་རེས་སོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་ཞུགས་ཆོག
ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲི་ཡིས་ཀྲུང་གོའི་བཟོ་སྐྲུན་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལས་ཀའི་ཐད་གྲོས་འགོ་འདོན་པའི་དབང་ཆ་ཡོད་པ། གདན་ཞུ་ལྟར་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་དང་རིག་གཞུང་པུའུ་ཡིས་རྩ་འཛུགས་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ཚོགས་འདུ་དང་རིག་གཞུང་བྱེད་སྒོར་ཞུགས་ཆོག་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་སྐྲུན་པའི་དཔེ་སྐྲུན་དངོས་པོ་ཐོབ་ཐུབ། ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲི་འདེམས་བསྐོའི་བྱེད་སྒོར་ཞུགས་པའི་དབང་ཆ་མེད།
རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར། མི་དམངས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད། མི་རིགས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད། (ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་)
རིག་གཞུང་གི་སྣེ་ཁྲིད་པ་དང་གཞོན་ནུ་ཚན་རིག་མཁས་ཅན་གྱི་ལམ་ཁྲིད་པ། ཡོན་ཧྲི་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་རིག་གཞུང་དང་ཡང་ན་སློབ་སྲོལ་གང་ཡིན་རུང་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཆོག ལྷག་པར་དུ་ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་ཡོན་ཧྲིའི་དཔུང་ཁག་ན་གཞོན་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ནས། ཡོན་ཧྲི་ཁ་ཤས་ནི་རིག་གཞུང་གི་“ཞེན་རྟེན”ཙམ་རེད་ཟེར་བའི་བཤད་ཚུལ་དེ་དངོས་ཡོད་དང་ཅུང་མི་མཐུན་པར་སྣང་། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་འགན་བྱེ་བྲག་པ་མི་འཁུར་བའི་ཡོན་ཧྲི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིག་སྟོབས་དང་བསམ་བློའི་བང་མཛོད་ཀྱི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། (མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར)
“ཡོན་ཧྲི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་དམངས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་ཁོངས་མི་ཞིག་ཡིན” “ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་ཡོན་ཧྲིར་ངོས་འཛིན་ཐད་ནོར་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ནས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་ཡོན་ཧྲི་ནི་ལས་ཁུངས་འགའ་ཞིག་གི‘རིག་གཞུང་ཐོན་ཁུངས’སམ་ཡང་ན་ལས་ཁུངས་འགའ་ཞིག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི‘བྱས་འབྲས’སུ་གྱུར་ཡོད། (ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲི་ཝུན་ཡུས་མེ་དང་། ཀྲོང་ཧུའེ། ཙེང་ཧྭ་ཐའོ། ཆིན་པོ་དབྱི། སྤྱི་ལོ2011ལོའི་ཟླ5པའི་ཚེས31ཉིན)
ཡོན་ཧྲིའི་ཐོབ་ཐང་མཚམས་འཇོག་པ།
ཀྲོའུ་གོ་ཐའེ། སྤྱི་ལོ1999ལོར་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིར་བདམས། སྤྱི་ལོ2015ལོའི་ཟླ10པའི་ཚེས21ཉིན་རུལ་སུངས་ཀྱི་གནད་དོན་བྱུང་པའི་རྗེས་སུ། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཡོན་ཧྲིའི་ཐོབ་ཐང་མཚམས་འཇོག་བྱས།
ལི་ཉིང་། སྤྱི་ལོ2008ལོར་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིར་བདམས། སྤྱི་ལོ2015ལོའི་ཟླ1པོའི་ཚེས17ཉིན། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཡོན་ཧྲིའི་ཐོབ་ཐང་མཚམས་འཇོག་བྱས།
མེང་ཝེ། སྤྱི་ལོ2009ལོར་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིར་བདམས། སྤྱི་ལོ2017ལོའི་ཟླ11པའི་ཚེས14ཉིན། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཡོན་ཧྲིའི་ཐོབ་ཐང་མཚམས་འཇོག་བྱས།
“དཔོན་གནས་མཐོ་བའི”ཡོན་ཧྲིའི་སྣང་ཚུལ།
སྤྱི་ལོ2013ལོའི་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲིའི་སྣོན་འདེམས་ཁྲོད། གདམ་བྱའི་འོས་མིའི་མིང་ཐོ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ད་ལྟའམ་ཡང་ན་ལས་ཐོག་སྔ་མའི“མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་དང་མཐོ་རིམ་དོ་དམ་པ”ཡིན་ཞིང། དེར་དོ་ཁུར་རྒྱ་ཆེར་ཐོབ་མོད། དོན་དངོས་ཐོག་ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྔ་མོ་ནས“ཡོན་ཧྲིར་བདམས་ཐོན་བྱུང་བར་ཐོག་མར་ངེས་པར་དུ་ཚན་རིག་པ་ཡིན་དགོས་པ”དང་། “མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་པ་དང་ཁེ་ལས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། ཡང་ན་སྲིད་འཛིན་རིམ་པ་མེད་པའི་ཚན་ཞིབ་མི་སྣ་ཡིན་ནའང་འདྲ། ཚད་གཞི་འདིས་མིང་འདོན་བྱ་མཁན་ཚང་མར་འདྲ་མཉམ་གྱིས་བལྟས་ཡོད”
ཡོན་ཧྲི་འཕར་འདེམས་བྱེད་པར་མང་ཚོགས་ཀྱིས་དོ་སྣང་བྱེད་དོན་ནི། རིག་གཞུང་ལས་རིགས་དང་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གནད་དོན་མང་པོ་གནས་པ་མཚོན་ལ། དཔེར་ན་ཡོན་ཧྲིའི་རིག་གཞུང་རུལ་སུངས་དང་། རིག་གཞུང་ཐོན་ཁུངས་སྒེར་སྡོམ་བྱེད་པའི་སློབ་སྦྱོང་བཙན་བདག་གི་གནད་དོན། དེ་བཞིན་ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་ཡོན་ཧྲི་འཕར་འདེམས་ཁྲོད་བྱུང་བའི་མི་སྒེར་གྱིས་འདེམས་ཤོག་འཕེན་སྐུལ་དང་ལས་ཁུངས་གྱིས་འདེམས་བསྐོ་བྱེད་རོགས་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་ངན་ལྟ་བུའོ། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དེ་སྔ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་ནས། ཡོན་ཧྲི་གསར་པ་འཕར་འདེམས་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་ཐོན་པའི་འདེམས་ཤོག་འཕེན་སྐུལ་དང་འདེམས་རོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ལ་ཐ་ཚིག་བསྒྲགས་པ་རེད།
སྣོན་འདེམས་མིང་ཐོ་ཕྱིར་ཤོར་པ།
སྤྱི་ལོ2011ལོའི་ཟླ12པའི་ཚེས8ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར། ཀྲུང་གོ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་སྤྱི་ལོ2011ལོའི་ཡོན་ཧྲི་གསབ་འདེམས་བྱས་པའི་མཇུག་འབྲས་ཕྱིར་ཐོན་ལ། ཕུལ་བྱུང་བཟོ་སྐྲུན་ཚན་རྩལ་ལས་དོན་པ54ཡོན་ཧྲིར་བདམས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཟླ་བ་གཅིག་གི་སྔོན་དུ། དྲ་གྲོགས་ཀྱིས་སྔ་མོ་ནས་ཡོན་ཧྲི་གསར་པ33གྱི་མིང་ཐོ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཤིང་། དེའི་ཁྲོད་དུ་མི32ཡོན་ཧྲིར་བདམས། དེར་བརྟེན་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲི་གསར་པའི་མིང་ཐོ་སྔ་མོ་ནས་ཕྱིར་ཤོར་པའི་དོགས་པ་བྱུང་།
བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་འབྲེལ་ཡོད་འགན་འཁུར་པས་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་མཆན་འགོད་བཀའ་ལན་མ་གནང་གོང་དུ། བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གིས་མིང་ཐོ་སྔོན་ལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་ཡོན་ཧྲི་ལ་བརྡ་ཐོ་གཏོང་མི་སྲིད་པ་དང་། དྲ་རྒྱའི་ཐོག་གི་མི33གྱི་མིང་ཐོ་དེ་མཐའ་མའི་མི54ཡི་མིང་ཐོ་དང་བསྡུར་ན་ཆད་ལྷག་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་ཆ་ཚང་མིན་པ་སོགས་ལ་གཞིགས་ན་མིང་ཐོ་དེ་ཚད་ལྡན་མིན་པ་གསལ་ཞེས་བཤད།
བརྡ་འགྲེལ་གདོང་འཛར།
ཀློག་གྲངས། : 0
རྩོམ་སྒྲིག་ཁ་གྲངས།:1 སྔ་མའི་པར་གཞི།
ཉེ་ཆར་དག་བཅོས།:2019-12-03
གསར་སྤེལ་མཁན། :འོད་ཟེར་རྡོ་རྗེ།


text:
ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ10བའི་ཚེས17ཉིན། གསར་འགོད་པས་དུས་ཚིགས་གསུམ་རིང་གི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དངུལ་རྩའི་གནས་བབ་དབྱེ་ཞིབ་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་རྒྱུས་ལོན་པ་ལྟར་ན། དུས་ཚིགས་སྔོན་མ་གསུམ་གྱི་རིང་། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དངུལ་རྩའི་འཁོར་སྐྱོད་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་བརྟན་བརླིང་དང་བདེ་ཐང་ཡིན་ལ། གཙོ་བོ་དངུལ་རྩའི་དམིགས་ཚད་མུ་མཐུད་དུ་ཇེ་ལེགས་སུ་སོང་ཡོད། ཟླ9བའི་ཟླ་མཇུག་བར་དུ་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་དངུལ་རྩའི་ལས་ཁུངས་སུ་མ་དངུལ་ཉར་ཚད་སྒོར་དུང་ཕྱུར4555.3ལ་སླེབས་ཤིང་དུས་མཉམ་ལས9.2%འཕར་ཡོད། དངུལ་རྩའི་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་དངུལ་བུན་བཏང་ཚད་སྒོར་དུང་ཕྱུར4125.6ལ་སླེབས་པ་དང་དུས་མཉམ་ལས23.7%འཕར་ལ། འཕར་ཚད་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་གསུམ་པར་སླེབས་ཡོད། དེའི་ནང་ཐོན་ལས་གསུམ་པའི་དངུལ་བུན་དང་ཁེ་ལས་ཆུང་བའི་དངུལ་བུན། ས་ཁང་སྡོད་ཁང་དངུལ་བུན་གྱི་འཕར་ཚད་ཅུང་མགྱོགས་པ་ཡིན། །
རྩོམ་སྒྲིག་པ། བསམ་གྲུབ།
རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཁུར་བ། དབྱང་བྷ།


text:
ཤོག་སྨིན་
ཡན་ལག་ཚལ་ཐོའི་ནང་བདམས་པའི་ཤོག་ངོས་བཟོ་ལྟ་གཞིགས་ནས་ཤོག་སྨིན་ཁ་སྣོན་ནམ་སུབ་པ ཤོག་སྨིན་དེ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཤོག་ངོས་བཟོ་ལྟ་ལྡན་པའི་ཤོག་ངོས་ཡོད་ཚད་ནང་ཁ་སྣོན་བྱས་ཆོག།གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་ཡིག་ཚགས་ནང་ "ཚད་ལྡན་"ཤོག་ངོས་བཟོ་ལྟ་ཁོ་ན་སྒྲིག་ཡོད་ གལ་སྲིད་ཡིག་ཚགས་ནང་ཤོག་ངོས་བཟོ་ལྟ་གཞན་དག་ཉེར་སྤྱོད་བྱེད་ན་ བཟོ་ལྟའི་འདེངདག་དེ་རྗེས་རེའུ་འགོད་ནང་མངོན་པ།
The headers are visible only when you view the document in print layout (enable View - Normal).
ཤོག་སྨིན་ཡོད་པའི་ཤོག་ངོས་བཟོ་ལྟ་སྔོན་དུ་བདམས་པའི་བྲིས་རྟགས་ཤིག་མངོན་པ།
ཤོག་སྨིན་སུབ་པ་ན་ [མཐོང་རིས་] - [ཤོག་སྨིན་] འདེམ་པ་དང་དེ་ནས་ཤོག་སྨིན་དེ་ཚུད་པའི་ཤོག་ངོས་བཟོ་ལྟ།འདེམས་དགོས་ ཤོག་ངོས་བཟོ་ལྟ་བེད་སྤྱོད་བྱས་པའི་ཤོག་ངོས་ནང་གི་ཤོག་སྨིན་ཚང་མ་སུབ་པ།
ཡིག་ཚགས་ནང་བེད་སྤྱོད་པའི་ཤོག་ངོས་བཟོ་ལྟ་ཡོད་ཚད་ནང་ཤོག་སྨིན་ཁ་སྣོན་ནམ་སུབ་དགོས་ན་ [མཐོང་རིས་] - [ཤོག་སྨིན་] - [ཚང་མ་]འདེམས་པ།
ཤོག་སྨིན་རྣམ་གཞག་ཅན་དུ་བསྒྱུར་ན་ [ཡིག་ཆ་] - [ཤོག་ངོས་བཀོད་སྒྲིག་...] - "ཤོག་སྨིན་"འདེམས་གཞི་ཁ་འདེམས་དགོས།


text:
ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་གཏམ། ༡༽ མིང༌། ༄༅།། དུས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་མཉམ་དུ་མིང་ཚིག་གི་གོ་དོན་ཡང་འགྱུར་འགྲོ་བ་ནི་སྒྲ་རྟོག་ཡུལ་ལ་དངོས་དབང་གིས་མི་འཇུག་པའི་དན་རྟགས་ཤིག་ལོས་ཡིན། བོད་དུ་ཡི་གེ་དང་བརྡ་དག་གི་རྣམ་གཞག་དར་བ་ནས་བཟུང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་ “ཤིཀྵཱ་”ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་“བསླབ་པ་” ཞེས་པར་བསྒྱུར་ཡོད། དེའང་དངོས་མིང་ལ་སྦྱར་སྐབས་བསླབ་པ་དང༌། བྱ་ཚིག་ལ་སྦྱར་སྐབས་བསླབ་+པའ་ཞེས་སྒྲ་གདངས་འདོན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་ཡི་གེའི་དག་ཆར་ཁྱདཔར་མེད། འདི་ནི་བོད་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་སྟེ་དཔེར་ན་བཟའ་བ། བཟའ་+བའ། བཞོན་པ། བཞོན་+ པའ་ལྟ་བུ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད། ཤིཀྵཱ་ལ་བསླབ་པ་དང༌། ཤིཀྵཱར྄ཐཱི་ལ་སློབ་མ། ཤིཀྵིཏ་ལ་བསླབ་ལྡན། ཤིཀྵཱནྟ་ལ་སློབ་པ་མཐའ། ཨཤཻཀྵ་ལ་མི་སློབ་པ་བཅས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ་“སླ་”ཡི་བྱིངས་ལས་བྱ་བྱེད་དུས་གསུམ་ལ་ལྟོས་པའི་བསླབ་སློབ་སོགས་བརྡ་ཆད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཏིང་ཚུགས་པ་བྱུང་ཞིང༌། དེའི་ཟླས་དྲངས་པའི་སློབ་དཔོན། སློབ་གྲྭ། སློབ་གཉེར། སློབ་ཚན། སློབ་དེབ་སོགས་རྗེས་འབྲེལ་གྱི་མིང་ཚིག་ཇི་དགོས་མི་ཕོངས་པ་ཡོད།
འོན་ཀྱང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་མི་རྣམས་བཙན་བྱོལ་དུཐོག་མར་འབྱོར་སྐབས་དབྱིན་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་འགྱུར་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགསཤིག་བྱུང་ཡོད་པའི་གྲས་“Education”ལ་ “ཤེས་རིག་” ཅེས་བསྒྱུར་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་རིམ་གྱིས་ངག་རྒྱུན་དུ་འཇགས་ཏེ་ “བསླབ་པའི་”ཚབཏུ་“ཤེས་རིག་” ཅེས་པའི་ཚིག་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་ཧ་ལམ་ཐ་སྙད་གཏིང་ཚུགས་ཟིན། དེ་སྔོན་བོད་སྐད་ནང་ “ཤེས་རིག་” ཅེས་པའི་ཚིག་བློའམ་ཤེསཔ་ལ་འཇུག་ཅིང༌། མི་དེ་ཤེས་རིག་བཀྲ་བ་འདུག་ལྟ་བུ་ཡོངས་གྲགས་ངག་རྒྱུན་དུ་བརྗོད་སྲོལ་ཡོད། དེས་ན་ཤེས་རིག་སྲིད་བྱུས་ལ་བསླབ་པའི་སྲིད་བྱུས་ཞེསབརྗོད་ན་སྔོན་སྲོལ་དང་མཐུན་རུང༌། དེང་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་མཐོ་དྲགས་པའི་ཀླན་ཀ་ཡོང་བར་དོགས་ཏེ། ཉེ་ཆར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ན་གཞོན་རྣམས་ལ་གཞི་རིམ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཡིག་ཆ་འདི་གཏན་འབེབས་བྱེད་སྐབས་དེ་སྔོན་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་ “ཤེས་རིག་སྲིད་བྱུས་”ཞེས་པའི་ཚབ་ཏུ་ “ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་” ཞེས་བཀོད་ཡོད། ཤེས་རིག་དང་ཤེས་ཡོནཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་དབར་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ཡོད་མ་ངེས་ཀྱང༌། མདོ་དོན་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཤིཀྵཱ་དང་དབྱིན་སྐད་ཀྱི་“Eduncation” ཞེས་པའིདོན་ལ་གོ་དགོས། ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། སྒྲ་རྣམས་བརྗོད་འདོད་རྗེས་འབྲངས་ཕྱིར།། ཞེས་པ་ལྟར་སྨྲ་བ་པོའི་ཞེ་འདོད་དང༌། ཚིག་གི་ནུས་པས་གོང་གསལ་ལྟར་གོ་ནུས་པའི་རེ་བ་ཡོད།
༢༽ སྔོན་བྱུང༌།
ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བདུན་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་པ་ཡར་རྒྱས་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་འདས་པའི་ལོ་ ༡༣༠༠ ཙམ་གྱི་རིང་བོད་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་མི་རིགས་ཡོངས་ཀྱི་བྱུང་རབས་སུ་སྔར་མ་གྲགས་ཤིང༌། སུས་ཀྱང་འགྲན་དུ་མེད་པའི་རིག་གནས་སྤྱི་དང༌། ཁྱད་པར་ནང་དོན་རིག་པའི་ཡར་རྒྱས་དང་དར་ཁྱབ་ཀྱི་བསྟི་གནས་ཆེ་ཤོས་སུ་གྱུར་ཏེ། སྒྲ་སྒྱུར་དང་རྩོམ་རིག་གི་ལག་རྗེས་རླབས་ཆེན་བཞག་ཡོད་ཅིང༌། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་བགྲང་ལས་འདས་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། བོད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་གི་འབོར་དང༌། མཁས་པའི་གྲངས་དང་སྤུས་ཚད་བཅས་ལ་གཞིགས་ན་བོད་མི་ཡོངས་ལ་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྟོན་གྱི་ལམ་སྲོལ་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་མངོན་ཡང༌། དོན་དུ་གཞུང་དང་སྒྲིག་འཛུགས་སོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ན་གཞོན་ཡོངས་ལ་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་སྤྲོད་པའི་སློབ་གྲྭ་སོགས་མེད་པ་མ་ཟད། གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཡུལ་མིའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གི་སྲིད་བྱུས་སམ་འཆར་གཞི་ནི་མིང་ཙམ་ཡང་མ་གྲགས། གཙོ་ཆེར་གྲྭ་བཙུན་སྔགས་གསུམ་གྱི་ཆོས་སྡེ་ཁག་དང༌། མཁྱེན་ཡོན་ཅན་གྱི་སེར་སྐྱ་མང་པོའི་དྲིན་ལས་ཤེས་ཡོན་དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་པའང་མེད། དབྱིག་གཉེན་གྱིས། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་གོ་རིམ་དང་མཚུངས་པའི་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་སྲོལ་རྨད་དུ་བྱུངབ་ཞིག་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རང་གཤིས་སུ་གནས་མོད། ཨ་ནུའི་བུས། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སེམས་ཅན་རྣམས། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། །གྲུབ་མཐའ་གཞན་ཡང་ཡོད་ན་ཡང༌། །རང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་ཤེས་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་བོད་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་སྲིད་བྱུས་སམ་ལམ་སྲོལ་འདི་ཡིན་ཞེས་གསལ་སྟོན་བྱས་པའི་གཞུང་ལུགས་སམ་ཡིག་ཆ་མི་རྙེད་ཅིང༌། ཉེ་བའི་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ནང་ནུབ་གླིང་ནས་དར་ཞིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་མོ་ཆེར་ཁྱབ་བརྡལ་དུ་སོང་བའི་དེང་རབས་ཀྱི་རིག་གནས་ཁག་དང་དེང་རབས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་སྲོལ་གཉིས་ཀ་གངས་རིས་བསྐོར་བའི་ལྗོངས་སུ་ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་པའི་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དྲི་མ་ཙམ་ཡང་མ་སླེབས་པར་གནས་ཐུབཔ་བྱུང་ཡོད། དེའི་དགེ་སྐྱོན་ནི་སྐྱེ་བོ་སོ་སོའི་མཐོང་ཚུལ་བསམ་ཚུལ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་ཡོད་མོད། འདིར་དཔྱད་པ་སྐབས་སུ་མ་བབས།
༣༽ བར་སྐབས།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་དུས་འགྱུར་མི་བཟད་པའི་དབང་གིས་བོད་ཀྱི་རྗེ་འབངས་འབུམ་ལ་ཉེ་བ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་བྱུང་བའི་སྐབས་བོད་རིགས་ན་གཞོན་རྣམས་ལ་དེང་རབས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ཚད་ལྡན་ཞིག་སྤྲོད་རྒྱུའི་ཆེད་སྤྱི་ནོར་ྋགོངས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཐབས་མཁས་ཀྱི་མཛད་བྱུས་ལ་བརྟེན་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་གྱི་གཏན་ཉིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་མང་གསར་འཛུགས་ཐུབཔ་བྱུང༌། སྐབས་དེར་ཕྱི་ནང་གི་གནས་བབས་གང་ཅིའི་ཆ་ནས་གནས་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་སྲོལ་དང་སྒྲོམ་གཞི་ལ་མ་བརྟེན་ཐབས་མེད་བྱུང་ཡོད་ནའང༌། སྒྲོམ་གཞི་དེའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང༌། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྣེ་འཛོམས་སློབ་ཚན་དུ་ཚུད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། དེང་རབས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་དང་མཐུན་པའི་སློབ་དེབ་གསར་བསྒྲིགས་དང༌། དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་སོགས་གནས་དུས་དང་བསྟུན་པའི་ལས་དོན་མང་པོ་བརྩམས་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་རླབས་ཆེན་ཐོན་ཡོད། རིམ་བཞིན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་བརྟན་ལྷིང་སྲ་ཚུགས་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་བོད་མིའི་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་དགོས་མཁོར་འཚམས་པའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་སྲོལ་ཚད་ལྡན་ཞིག་བསྐྲུན་རྒྱུ་དགོས་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཡང༌། ཐོག་མའི་ཛ་དྲག་གི་དུས་སྐབས་སུ་གཞན་གཡར་བྱས་པའི་ལམ་སྲོལ་ཆུ་ངན་ལམ་ཤོར་ལྟ་བུ་གོམས་གཤིས་སུ་འཇགས་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལམ་སྲོལ་ཞིག་བསམ་ཞིབ་ལག་བསྟར་བྱ་དགོས་མཐོང་མ་ཐུབ་པའམ། མཐོང་ཡང་བྱེད་མ་ཕོད་པའི་དབང་གིས་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་དེ་མུར་འདས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དུས་གསུམ་གསལ་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ནན་བསྟུད་གནང་འབྲས་སུ་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེས་གཞི་རིམ་འཛིན་གྲྭ་དང་པོ་ནས་ལྔ་པའི་བར་སློབ་སྦྱོངགི་སྐད་ཡིག་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་རླབས་ཆེའི་བྱ་བ་ཞིག་བསྒྲུབས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡང༌། ཕྱི་ནང་གི་འགལ་རྐྱེན་དུ་མའི་དབང་གིས་འཛིན་རིམ་དྲུག་པ་ཡན་སློབ་སྦྱོང་གི་བརྒྱུད་ལམ་གཞན་སྐད་ལ་བརྟེན་དགོས་པའི་ཉམ་ངའི་གནས་ལས་ད་ལྟའང་གྲོལ་མ་ཐུབ། བོད་དུ་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་གནོན་དང༌། བཙན་བྱོལ་དུ་བོད་མིས་རང་འདོད་ཀྱིས་བོད་མིའི་སྐད་ཡིག་གི་རང་དབང་ཕལ་ཆེར་ཤོར་ཟིན། དེ་ཙམ་མ་ཟད་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བྱུང་རབས་སུ་མ་གྲགས་པའི་ན་གཞོན་ལས་མེད་ཅེས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་གསར་པ་ཞིག་ད་བར་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་སྲོལ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐྲུན་ཡོད་ཀྱང༌། དེའི་སེལ་ཐབས་དེང་རབས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ནས་མི་རྙེད། ད་བར་སློབ་ཕྲུག་ཁྲི་ཚོ་བརྒལ་བ་ཞིག་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནས་ཐོན་ཟིན་ཡང༌། དེང་རབས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་གང་གི་ཐོག་ཏུ་གཟེངས་ཐོན་གྱི་མཁས་དབང་གྲགས་ཅན་འདི་ཐོན་ངོས་འཛིན་དཀའ་བ་མ་ཟད། རིག་གཞུང་གི་ཤེས་ཚད་དང་བསམ་སྤྱོད་གང་གི་ཆ་ནས་བོད་མིའི་ཕུགས་འདུན་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་དང༌། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་ངོས་འཛིན་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་ཆེད་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་གཟུར་གནས་རང་དབང་གི་རྣམ་དཔྱོད་བསྐྲུན་རྒྱུར་ད་ལྟའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་སྲོལ་འདིས་རྔོ་མི་ཐོགས་པའི་ཤེས་རྟོགས་བོད་མིའི་སློབ་སྦྱོང་དང་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལ་བྱུང་ཡོད་པ་ལྟར་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྐབས་སུ་གཞུང་གི་རྩ་བའི་བྱེད་སྒོ་ལམ་སྟོན་ནང་“ཤེས་ཡོན་སློབ་སྟོན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐབས་སུ་དོན་དམ་བོད་ཀྱི་གཞི་རྩའི་དགོས་མཁོ་དང་འཚམས་པའི་ཤེས་རིག་གི་སྲིད་བྱུས་ཡང་དག་ཅིག་བཟོ་རྒྱུ་” ཞེས་གསལ་ཡོད་ཀྱང༌། གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ལམ་གཞན་གང་ཡིན་གསལ་རྟོགས་མེད་པ་དང༌། ལྷག་པར་ན་གཞོན་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་པའི་དགོས་དམིགས་ནི་རང་གི་འཚོ་ཐབས་སུ་གཡོག་ལས་འཚོལ་རྒྱུ་ཉག་གཅིག་ཡིན་པར་ཨ་འཐས་སུ་འཛིན་པའི་དབང་གིས་ད་ལྟའི་ལམ་སྲོལ་ལ་འགྱུར་བ་ཕྲ་མོ་ཙམ་བཏང་ཚེ་འབྱུང་འགྱུར་མཐོ་སློབ་དང་གཡོག་ལས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ལ་གནོད་དོགས་ཀྱི་འཇིགས་སྣང་ཁོ་ནས་བསམ་དཔྱོད་མ་ནུས་པར་རེ་ཞིག་ནར་འགྱངས་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ཟུར་བཙུགས་ཀྱིས་ ༢༠༠༡ ཕྱི་ཟླ་ ༨ པའི་ནང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཞེས་པའི་ཟིན་བྲིས་ཤིག་བཟོ་འགོད་གནང་འདུག་ཀྱང༌། དེ་ནི་ད་ཡོད་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིར་ཟུར་རྒྱན་ལེགས་བཅོས་ཙམ་ལས་གསར་བརྗེའི་རྣམ་པ་མ་མངོན།
༤༽ ད་ལྟ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢་་༤ བར་དྷ་སར་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་བཞི་པ་བསྐོང་ཚོགས་སྐབས་ཁོ་བོས་བཀའ་ཤག་གི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་སྐོར་བསམ་ཚུལ་ཇི་ཡོད་གསལ་བཤད་ཞུས་པར་བགྲོ་གླེང་དང་དྲི་བ་དྲིས་ལན་ཞིབ་རྒྱས་བྱུང་རྗེས་ཚོགས་ཕེབས་པ་ཡོངས་ནས་བསམ་ཚུལ་དེར་སྤྱི་མོས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱུང༌། གསལ་བཤད་དེའི་ནང་ཆོས་ལུགས་ཁག་ནས་བསྟན་པའི་ནང་དོན་རིག་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་བཞི་ལྷག་རིང་འཇིག་རྟེན་སྤྱི་དང༌། ཁྱད་པར་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྔ་རྗེས་སུ་ཕེབས་པ་རྣམས་སྙིང་དོན་དུ་བཟུང༌། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གནྡྷི་དང། ར་བིན྄དྲནཱཐཋཱཀུར། ཨརབིནྡགྷོཥ། ཇིདྡུ་ཀྲིཥ྄ནམུརྟི་སོགས་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་ནས་ལེགས་ཆ་བླངས། ཨ་རི་སོགས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནས་ཆེས་དེང་རབས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་རྩེ་མོར་སོན་རྗེས་དེའི་སྐྱོན་གནས་མཐོང་སྟེ་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་ཞུགས་པའི་ན་གཞོན་མང་པོའི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚོད་བལྟའི་ལས་འགུལ་ཁག་གིས་ཟུར་བརྒྱན་ཏེ་མ་འོངས་བོད་དུ་འཚེ་བ་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་སྐྲུན་པའི་ཐབས་སུ་འགྲོ་ངེས་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལམ་སྲོལ། བོད་མིའི་དོན་དམ་གྱི་དགོས་མཁོ་དང་འཚམས་པ་ཞིག་ཡོང་བ་ལ་ཡན་ལག་གང་དང་གང་ཚང་དགོས་པའི་སྐོར་སྤྱི་སྒྲོམ་རགས་པ་ཞིག་ཞུས་ཡོད། དེར་མོས་མཐུན་བྱུང་དོན་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ནང་ཤེས་རིག་དྲུང་ཆེ་གཡུ་ཐོག་ཀརྨ་དགེ་ལེགས་ཀྱིས་གཙོ་སྐྱོང་འོག་བོད་ཁྱིམ་དགེ་ཟུར་ཌོག་ཊོར་བུ་མོ་ཚེ་རིང་ཡེ་ཤེས། བོད་ཁྱིམ་ཤེས་ཡོན་འཕེལ་རྒྱས་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ། རིགས་སློབ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རིན་ཆེན། ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཉམས་ཞིབ་ལས་བྱེད་ཆུང་ཚེ་རིང་བཅས་ལས་གྲུབ་པའི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་ཆེད་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཟིན་བྲིས་དང་པོ་འགོད་འབུལ་བྱུང་བར་བཀའ་ཤག་གིས་ཚིག་དོན་ཡོངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་ནན་ཏན་དང་འབྲེལ་ཟིན་བྲིས་གཉིས་པ་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཚན་ཁག་དང༌། མཁས་པ་ཁག་བཅས་ལ་དགོངས་འཆར་སླད་རྒྱ་ཁྱབ་འགྲེམས་སྤེལ་དང༌། ཕྱི་ནང་མང་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱིས་མཁྱེན་རྟོགས་སླད་དྲ་རྒྱའི་བརྒྱུད་ལམ་ཐོག་བཞག་པ་བཅས་ནས་དགོངས་འཆར་གང་འབྱོར་ཤེས་ལས་ནས་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཀྱིས་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ལ་ཁུངས་འབུལ་དང༌། ༢༠༠༤ ཕྱི་ཟླ་དང་པོར་རྒྱ་གར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དང༌། དེང་རབས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ལ་མཁས་པའི་མཁས་དབང་རྣམས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་དང། ༢༠༠༤ ཕྱི་ཟླ་ ༢ པའི་ནང་དེཧརཱ་དུན་དུ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་ཤེས་ཡོན་འཛིན་སྐྱོང་མི་སྣའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་གཉིས་བསྐོང་ཚོགས་བྱས་ཏེ་སྲིད་བྱུས་ཟིན་བྲིས་གཉིས་པ་དང༌། དགོངས་འཆར་འབྱོར་ཁག་བཅས་ཀྱི་ཐོག་བགྲོ་གླེང་ཟབ་རྒྱས་བྱས་རྗེས། དེ་དག་ཏུ་བྱུང་བའི་གལ་ཆེའི་དགོངས་འཆར་ཁག་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཀྱིས་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་གི་རགས་ཟིན་གསུམ་པར་སླར་ཡང་བཀའ་ཤག་གིས་ཞིབ་འཇུག་དང་འབྲེལ་ ༢༠༠༤ ཕྱི་ཟླ་ ༦ པའི་ནང་དེང་རབས་ཀྱི་མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དབུ་འབྱེད་ལམ་སྟོན་དང་སྦྲགས་གནང་སྟེ་སྐབས་དེར་བྱུང་བའི་དགོངས་འཆར་ཁག་ནས་ཀྱང་ལེགས་ཆ་བླང་འོས་བླངས་ཏེ་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཡིག་ཆ་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་སྤྱན་ཞུར་བསྟར་ཞིང༌། ༢༠༠༤ ཕྱི་ཟླ་ ༩ ནང་སྐབས་བཅུ་གསུམ་པའི་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་དུསབརྒྱད་པར་གཏན་འབེབས་གནང་སླད་འབུལ་ལམ་ཞུས་པར། སྤྱི་ཡོངས་བགྲོ་གླེང་དང། ཚོགས་ཆུང་ཆ་བགོས་ཀྱིས་བསྐྱར་ཞིབ། ཚོགས་ཆུང་ཁག་གི་གྲུབ་དོན་སྙན་ཐོ་ལ་མཐའ་མའི་སྤྱི་ཡོངས་བགྲོ་གླེང་གིས་དོན་ཚན་རེ་ཟུང་ཐོག་མོས་ཤོག་བསྡུ་བཞེས་མཐར་བཟོ་བཅོས་གྲོས་འཆར་ཐོན་པ་རྣམས་བཟོ་བཅོས་གནང་རྗེས་སྤྱི་མོས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་གལ་ཆེའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་རྩ་འཛིན་ཡིག་ཆ་འདི་བསྐྲུན་ཐུབ་པ་ནི་དེང་རབས་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་བྱུང་རབས་ནང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་མཚམས་རྟགས་ཤིག་ཡིན། སྤྱི་སྲོལ་ལྟར་ན་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་འདི་རིགས་གྲོས་ཚོགས་སུ་སྙན་སྒྲོན་དང་ལམ་སྟོན་ཞུ་རྒྱུ་ཙམ་ལས། ཁྲིམས་སྒྲིག་ལྟར་དོན་ཚན་རེ་རེ་བཞིན་ནག་པོ་འབྲུ་བཤེར་གྱིས་བགྲོ་གླེང་དང་གཏན་འབེབས་གནང་དགོས་མ་མཆིས་མོད། ཟིན་བྲིས་ཐོག་བགྲོ་གླེང་སྐབས་མཁས་པའི་འདུན་སར་གཏོགས་པའི་མཁས་དབང་རེ་ཟུང་གིས་སྲིད་བྱུས་འདི་བཞིན་གྲོས་ཚོགས་ལྟ་བུ་ཞིག་ནས་བཀག་མ་ཐུབ་ན་འབྱུང་འགྱུར་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་མདུན་ལམ་ལ་གནོད་ཚབས་ཆེན་པོ་ཡོང་བའི་ཉེན་བརྡ་གཏོང་ཚུལ་ཐོས་སྐབས་ཡ་མཚན་ཞིང་ཡི་མུག་པ་ཞིག་བྱུང༌། གྲོས་ལ་མི་དབང་བ་ཞིག་གིས་གོང་སྨོས་ལྟར་བརྗོད་ཀྱང་མ་འཚམས་པ་མེད་རུང༌། འདུན་སར་སྤྱན་དྲངས་པའི་གྲོས་ལ་དབང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་དགོངས་ཚུལ་རྣམས་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་འདུན་སར་མ་གསུངས་པར་ལྐོག་ནས་གཞན་དག་རྦད་པའི་ངང་ཚུལ་འདི་ཡ་རབས་ཀྱི་བྱ་བར་གཏོགས་མིན་མ་འཚལ་ཞིང༌། ཨ་བུ་ཧྲལ་པོས། གཏམ་རྣམས་བྲག་ཅ་ལྟ་བུར་རྒྱལ་བས་གསུངས། །ད་ནི་བྲག་ཅ་ལས་ཀྱང་ཡང་ཅ་སྟེ། །ཁ་དང་དོན་དུ་མི་མཚུངས་བྲག་ཅའི་གཏམ། །སླུ་ཚིག་བྲག་ཅ་འདི་ལ་སུན་པ་སྐྱེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ཐུགས་མད་སྙམ་པ་བྱུང༌། རྐྱེན་ངན་ལམ་ལོངས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དམན་རུང༌། རྐྱེན་ངན་གྲོགས་འཆར་དུ་སོང་སྟེ་སྲིད་བྱུས་འདིའི་གཞི་རིམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་གང་ལའང་མ་རེག་པར་འཕྲོས་ལག་རེ་ཟུང་ལ་བཅོས་སྒྲིག་མངོན་ཙམ་རེ་བྱས་ཏེ་ཟིན་བྲིས་སུ་གང་འཁོད་ལྟར་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་དགོངས་མཐུན་གཏན་འབེབས་གནང་བ་འདིས་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་ལ་ངེས་པ་བསྐྱར་དུ་རྙེད་པ་ཞིག་བྱུང༌།
༥༽ ཕུགས་རེ།
སྲིད་བྱུས་དང་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་དངོས་དོན་མང་ཚོགས་སུ་ལག་བསྟར་ཐུབ་མིན་དང༌། ལམ་ལྷོང་ཡོང་མིན་ནི་ཕྱི་ནང་གི་མཐུན་རྐྱེན་དུ་མ་ཞིག་ཚོགས་པ་ལ་རག་ལུས་གཤིས། སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་ཐུབ་པའི་ཐ་ཚིག་བསྒྲགས་མི་ནུས་མོད། བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་འཕྲལ་ཡུན་ཀུན་དགེའི་ལམ་བཟང་ཞིག་ཡོད་བཞིན་དུ་བསམ་བརྗོད་མ་ནུས་པར་བསྡད་པ་ནི་དམ་པའི་སྤྱོད་པར་མ་མཐོང་བས་སྤྱི་བརྟོལ་བསྐྱེད་པ་ལགས་ཤིང༌། རང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེའི་ནང་འབྲས་བཟང་མཐོང་མ་ཐུབ་ཀྱང༌། བྱུང་རབས་ལ་འགན་མ་ཁུར་བའི་གནོང་ཉེས་མེད་ཙམ་བྱུང་བས་ཚིམས། གཟུ་བོར་གནས་པའི་བློ་ལྡན་དེང་རབས་ཤན་སྟོབས་ཀྱིས་མ་བསླད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་རེ་བ་དང་རགས་པ་རེ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཡིག་ཆ་འདིའི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བརྗོད་བྱ་ལ་ཡང་དག་པའི་རིགས་པས་ལེགས་པར་དཔྱད་ན་ཡིད་ཆེས་ཁོང་ནས་འཛུམ་པའི་ངེས་ཤེས་ཤིག་རྙེད་པར་ཐེ་མི་ཚོམ་ཞིང༌། མདོ་དོན་རང་ལྟ་བྲལ་བའི་གཞན་ཟེར་རྗེས་འབྲངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལེགས་སོ་ཐོབ་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང་རང་སྡེའི་རིགས་ལ་མངོན་ཞེན་འདོར་མ་ཕོད་པ་བདག་གིས་རང་ནུས་ཀྱི་སྲི་ཞུ་ཅུང་ཟད་འགྲུབ་སྙམ་གློ་བ་སིམ།
༦༽ དྲིན་དྲན།
ཁོ་བོར་གནའ་དེང་གི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལམ་སྲོལ་ཁག་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱོད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་གོ་སྐབས་གང་ཉིད་ཀྱི་དྲིན་ལས་རྙེད་པའི་ཡབ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་གིས་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་འདིའི་ཟིན་བྲིས་དང༌། བགྲོ་གླེང་གི་ལས་རིམ་གྱི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་ལམ་སྟོན་ཡང་ཡང་གནང་བའི་བཀའ་དྲིན་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་གཞལ་བར་མི་ནུས། སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་འདིའི་ཟིན་བྲིས་སྔ་ཕྱི་འགོད་པ་པོ་རྣམས་དང༌། ལེགས་སྤེལ་ཉེས་འགོག་གི་དགོངས་འཆར་གནང་མཁན་རྣམ་པ། ལྷག་པར་ཁོ་བོའི་རྣམ་རྟོག་གི་ཡོ་ལང་དེ་དག་གི་འཕེལ་རིམ་ལ་རྩལ་ལྡན་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་ཕན་གྲོགས་རྒྱུན་རིང་གནང་བའི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་དྲན་དབང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བཞུགས་པ་དེ་དག་གི་བྱས་པ་དྲིན་དུ་ཚོར།
༧༽ མཐའ་དོན།
འདི་ལ་ད་ལྟ་དག་པ་མི་སྦྱིན་པའི་མཁས་བླུན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོན་བཞིའི་ལམ་ནས་ཞིབ་དཔྱོད་མཛད་ན་ཁྲོ་གཉེར་སངས་པའི་རེ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ཀུན་དགེའི་སྨོན་འདུན་བཅས་ཟམ་གདོང་པ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་སྨྲས་པ་ཇཡ་ཇགཏ྄།། །།
ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་གཏན་འབེབས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ངོ་སྤྲོད།
༡༽ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་གཏན་འབེབས་བྱུང་བའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང༌། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྟོན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐབས་སུ་དོན་དམ་བོད་ཀྱི་གཞི་རྩའི་དགོས་མཁོ་དང་འཚམས་པའི་ཤེས་རིག་གི་སྲིད་བྱུས་ཡང་དག་ཅིག་བཟོ་རྒྱུ། ཞེས་གསལ་བས། ཤེས་ཡོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་གཏན་འབེབས་དགོས་པ་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ཡིན།
༢༽ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་བཀའ་ཤག་གི་བཀོད་ཁྱབ་ལམ་སྟོན་ལྟར། ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ཟུར་བཙུགས་ཀྱིས། དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་རྟོག་ཞིབ་དང་ཕྱི་ནང་མཁས་པ་ཁག་ནས་སློབ་སྟོན་ཞུ་ལེན་སོགས་སྔོན་འགྲོའི་ལས་རིམ་ཁག་ཅིག་བརྩམས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ཟླ་ ༨ ནང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས། ཞེས་པའི་བོད་དབྱིན་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཟིན་བྲིས་ཡིག་ཆ་ཞིག་བཀའ་ཤག་ཏུ་ཕུལ།
༣༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ཟླ་ ༨ ནང་བཀའ་ཤག་རྙིང་པའི་ལས་དུས་དངོས་གཞི་གཙང་ཟིན་པ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ཟླ་ ༩ ནང་བཀའ་ཤག་གསར་པ་ཕེབས་པ་བཅས་ཀྱི་དུས་སྟབས་ཀྱིས་རྐྱེན། གོང་གསལ་ཟིན་བྲིས་ཡིག་ཆར་དུས་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་དང་མཇུག་གནོན་མཛད་ཁོམས་མ་བྱུང་བར་ལུས།
༤༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ནང་བཀའ་ཤག་དང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་གཉིས་དབར་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་གཏན་འབེབས་གནང་ལུས་སྐོར་གླེང་བསྡུར་ཐེངས་འགའ་བྱུང་འབྲས་སུ། བཀའ་ཤག་གསར་པའི་དགོངས་གཞིར་ཡོད་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་དང༌། དེ་སྔོན་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་གིས་ཕུལ་བའི་ཡིག་ཆའི་ནང་དོན་གཉིས་ལ་གཞི་རྩའི་ཁ་ཕྱོགས་དང་གནད་དོན་ཆེ་ཁག་འགའ་ཤས་ཐོག་ཁྱད་པར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དགོངས་དོན་བཞིན་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་གཏན་འབེབས་དགོས་ཚེ། ཟིན་བྲིས་རྙིང་པར་བསྐྱར་ཞིབ་དང་བཟོ་བཅོས་མི་དགོས་པར་ཟིན་བྲིས་གསར་པ་ཞིག་བཟོ་འགོད་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་ངོ་འཕྲོད་བྱུང༌།
༥༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ནས་ཚེས་ ༤ བར་རྡ་རམ་ས་ལར་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཞི་པ་བསྐྱངས་པའི་སར་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་གིས་བཀའ་ཤག་གི་དགོངས་གཞིར་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་དང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་མེད་སྐོར་གསུང་བཤད་རྒྱས་ཞིབ་དང༌། བགྲོ་གླེང༌། དྲི་ལན་བཅས་བྱུང༌། ཚོགས་ཆེན་དེ་ཐོག་ནས་བཀའ་ཤག་གི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་དེར་སྤྱི་མོས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡང་བྱུང༌།
༦༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་བཀའ་ཤག་གིས་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་གསར་པ་(ཤེས་རིག་དྲུང་ཆེ་གཡུ་ཐོག་ཀརྨ་དགེ་ལེགས་ཚོགས་གཙོ་དང༌། ཚོགས་མི་བོད་ཁྱིམ་དགེ་ཟུར་ཌོག་ཊར་བུ་མོ་ཚེ་རིང་ཡེ་ཤེས། བོད་ཁྱིམ་ཤེས་ཡོན་འཕེལ་རྒྱས་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ། རིགས་སློབ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རིན་ཆེན། ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཤེས་ཡོན་ཉམས་ཞིབ་ལས་བྱེད་ཆུང་ཚེ་རིང་བཅས་ཡིན།)ཞིག་བསྐོ་གཞག་དང་འབྲེལ། ཚོགས་ཆུང་དེར་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཞི་པའི་ཐོག་བཀའ་ཤག་གི་གསུང་བཤད་ལམ་སྟོན་གཞི་རྩར་བཟུང་བའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཟིན་བྲིས་ཤིག་གང་མྱུར་འགོད་དགོས་བཀོད་ཁྱབ་གནང༌།
༧༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་གིས་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་རགས་ཟིན་དང་པོ་ཟུར་རྒྱན་དང་བཅས་པ་ཞིག་བཀའ་ཤག་ཏུ་ཕུལ།
༨༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ བཀའ་ཤག་གིས་རགས་ཟིན་དང་པོར་དགོངས་ཞིབ་བཀའ་བཅོས་དང་འབྲེལ་རགས་ཟིན་གཉིས་པ་གཏན་འབེབས་གནང་སྟེ། ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཡོངས་དང༌། རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་མ་དགོན་རྣམས་དང་བཤད་གྲྭ་ཅན་གྱི་དགོན་སྡེ་གཞན་ཁག མཐོ་རིམ་སློབ་ཁང་ཁག ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་བླ་ཆེན་རྣམ་པ། བཀའ་ཟུར་རྣམ་པ། སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ། གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁག ས་གནས་འགོ་འཛིན་ལས་ཁང་ཁག ས་གནས་གྲོས་ཚོགས་ཁག རྒྱ་གར་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་བཞུགས་པའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སྒེར་ཁག གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གཅིག་བཅས་ལ་འགྲེམས་སྤེལ་དང༌། དོན་གཉེར་ཅན་གྱི་ཕྱི་ནང་མང་ཚོགས་སྤྱི་བྱིངས་ཀྱི་ཤེས་རྟོགས་སླད་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དྲྭ་རྒྱའི་ནང་སྲིད་བྱུས་ཟིན་བྲིས་ཡིག་ཆ་བོད་དབྱིན་གཉིས་ཐོག་བཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱབ་འགྲེམས་རྒྱ་གང་ཆེ་བྱས།
༩༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༥ ནང་ཚུད་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་གོང་དུ་ཡིག་ཆ་འགྲེམས་སྤེལ་སོང་ཡུལ་ཚོགས་སྒེར་ཁག་ནས་བསམ་ཚུལ་ཇི་འབྱོར་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་ཏེ་བཀའ་ཤག་དང༌། ཟིནབྲིས་ཚོགས་ཆུང༌། བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་བཅས་སུ་ཕུལ།
༡༠༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༦ ནས་ ༡༧ བར་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༧ ནས་ ༨ བར་ཌེ་ར་ཌུན་དུ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་ཤེས་ཡོན་འཛིན་སྐྱོང་མི་སྣའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་གཉིས་སྐོང་འཚོགས་བྱས་པའི་གཙོ་སྐྱོང་དུ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་དང་ཆོས་ཤེས་བཀའ་བློན་རྣམ་གཉིས་ངོ་ཕེབས་གནང་སྟེ་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་དང༌། སྲིད་བྱུས་རགས་ཟིན་གྱི་ནང་དོན་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་གཞི་རིམ་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྒྲོམ་གཞི་དང༌། ལམ་སྲོལ། སྦྱང་བྱའི་སློབ་ཚན་བཅས་དོན་ཚན་གསུམ་ཐོག་བགྲོ་གླེང་ཟབ་སྨིན་བྱུང༌།
༡༡༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༤།༥ ནང་སྲིད་བྱུས་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་གིས་གོང་གསལ་མཁས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཁག་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་སྟོན་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བཅས་ལ་བསམ་གཞིགས་ཀྱིས་རགས་ཟིན་གཉིས་པའི་ནང་དོན་ཁག་ལ་སྣོན་འཕྲི་དང་བཟོ་བཅོས་བྱ་སྒོ་ཇི་ཡོད་བྱས་ཏེ། སྲིད་བྱུས་ཀྱི་རགས་ཟིན་གསུམ་པ་བཀའ་ཤག་ཏུ་ཕུལ།།
༡༢༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༦ ནང་བཀའ་ཤག་གིས་རགས་ཟིན་གསུམ་པར་བཀའ་བཅོས་གནང་འོས་གནང་ཐོག སྲིད་བྱུས་རགས་ཟིན་གྱི་དབྱིན་བསྒྱུར་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་ལེགས་བཅོས་གནང་སྒོ་ཁག་གནང༌།
༡༣༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༨ ནས་ ༢༩ བར་བཞུགས་དྷ་རམ་ས་ལར་དེང་རབས་ཀྱི་མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་སྐོང་འཚོགས་བྱས་པའི་སར་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་རགས་ཟིན་གསུམ་པ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ཏེ། བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་ལྟར་ངོ་སྤྲོད་དང་བགྲོ་གླེང་གི་ལས་རིམ་ཟབ་སྨིན་བྱུང༌། ལྷག་པར་ཚོགས་འདུ་གསུམ་པ་འདིའི་འགོ་འཛུགས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་བསྐྱངས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་བཟོ་འགོད་ཀྱི་ལས་གཞིའི་ངོ་སྤྲོད་གསུང་བཤད་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ། བགྲོ་གླེང་གནད་བསྡུས་བཅས་ཀྱི་སྐལ་བཟང་བྱུང༌།
༡༤༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༧ ནང་བཀའ་ཤག་གིས་གོང་གསལ་མཁས་པའིབགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་གསུམ་པའི་ཐོག་བྱུང་བའི་ལམ་སྟོན་དང་དགོངས་ཚུལ་ཁག་ལ་དགོངས་དཔྱད་ཀྱིས་རགས་ཟིན་གསུམ་པར་བསྐྱར་ཞིབ་ཡང་ཞིབ་དང་འབྲེལ་སྣོན་འཕྲི་དང་བཟོ་བཅོས་གནང་སྒོ་ཇི་ཡོད་གནང་སྟེ། སྲིད་བྱུས་ཀྱི་རགས་ཟིན་མཐའ་མ་གཏན་འཁེལ་གནང༌།
༡༥༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་བཀའ་ཤག་གིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་མཐའ་མ་གཏན་འབེབས་གནང་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༩ ནང་སྐབས་བཅུ་གསུམ་པའི་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་བརྒྱད་པའི་ཐོག་འགྲེམས་འབུལ་གནང་བར་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཞིབ་རྒྱས་དང་བཅས་སྣོན་འཕྲི་ཅུང་ཟད་གནང་སྟེ་སྤྱི་མོས་ཐོག་གཏན་ལ་ཕབ་པ་བཅས།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས།


text:
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་རྡ་སའི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་གཏོང་ལེན་སློབ་གྲྭར་གཏོང་ལེན་ཡིད་ཆེས་དགེ་རྩ་ཚོགས་པ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་ ༡༥ འཁོར་བ་དང་བསྟུན། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཉིན་མོ་ཐེངས་ ༡༥ པའི་མཛད་སྒོ་ཞིག་འཚོགས་གནང་སོང་།
སྐབས་དེར་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་དང་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་འབྲེལ་མཐུད་པ་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ཤན་ཏ་ཀུ་མར་ (Shri.Shanta Kumar,Former Chief Minister of H.P and Former Convener of All Party Parliamentary Forum for Tibet) མཆོག་དང་། དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་དུ་དཔལ་ལྡན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཞོན་ཨཅཱརྱ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས་མཆོག དཔལ་ལྡན་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་ཆེ་བ་དྭགས་པོ་བསོད་ནམས་ནོར་བུ་མཆོག དཔལ་ལྡན་དཔལ་འབྱོར་བཀའ་བློན་ཀརྨ་ཡེ་ཤེས་མཆོག གཞན་སྐུ་མགྲོན་དུ་རྒྱ་གར་སྤྱི་ཚོགས་ལས་འགུལ་བ་སློབ་དཔོན་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཇེ་ ཤྲཱི་ཝསྟཱ་ཝ་ (Ajai Srivistava) ལགས་དང་། གཏོང་ལེན་སློབ་གྲྭའི་འགན་འཛིན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ལགས། ཚོགས་པའི་སྦྱིན་བདག་ཁག་ཅིག་དང་། གཏོང་ལེན་སློབ་གྲྭའི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་དང་སློབ་མའི་ཕ་མ་སོགས་ཕེབས་གནང་འདུག
དེ་ཡང་ཐོག་མར་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་མཆོག་གིས་སློབ་ཁང་དབུ་འབྱེད་དང་འབྲེལ། སྐུ་མགྲོན་རྣམས་དང་ལྷན་སློབ་ཁང་ནང་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞིའི་ཐོག་གཏོང་ལེན་སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པར་རིམ་པས་རྒྱ་གར་མངའ་སྡེ་ཁག་འདྲ་མིན་དང་། བལ་པོའི་རིག་གཞུང་གཞས་སྣ་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་གནང་སོང་།
གཞན་ཡང་མཛད་སྒོའི་ཐོག་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་མཆོག་དང་། སློབ་དཔོན་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཇེ་ ཤྲཱི་ཝསྟཱ་ཝ་ལགས། གཏོང་ལེན་འགན་འཛིན་བཅས་ནས་མཛད་སྒོ་དང་འབྲེལ་བའི་གསུང་བཤད་དང་། སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་མཆོག་གིས་ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་གིས་གཙོས་གཞན་གཉིས་ལ་སྤྱི་ཚོགས་དང་བླངས་ཞབས་ཞུའི་ཆེ་བསྟོད་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ་གནང་སོང་།
གཞི་རྩའི་གཏོང་ལེན་ཡིད་ཆེས་དགེ་རྩ་ཚོགས་པ་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོར་གྲྭ་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ལགས་ཀྱིས་རྡ་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་གར་དབུལ་ཕོངས་གྲོང་སྡེ་ཁག་གི་ཉམ་ཐག་ཕྲུ་གུ་ཚོར་ལྟ་སྐྱོང་ཆེད་འགོ་འཛུགས་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས་ས་གནས་རྒྱ་གར་དབུལ་ཕོངས་ཉམ་ཐག་གི་ཕྲུ་གུ་ ༣༠༠ ལྷག་དང་། དེའི་ནང་སློབ་གྲྭ་མཐར་སོན་ཏེ་མཐོ་སློབ་ནང་སློབ་སྦྱོང་དང་ཉམས་ཞིབ་གནང་མཁན་སློབ་མ་གྲངས་ ༢༠ ལྷག་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་འཕྲོད་བསྟེན། དེ་བཞིན་ནུས་སྟོབས་གོང་སྤེལ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་རོགས་སྐྱོར་གནང་དང་གནང་མུས་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་པའི་དཔལ་འབྱོར་མཐུན་འགྱུར་གཙོ་བོ་གནང་མཁན་ནི་༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དགེ་རྩ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཨིན་ཡུལ་དང་ཕ་རན་སི་སོགས་ནང་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྦྱིན་བདག་ཁག་ཡིན་འདུག་པ་བཅས། །