text:
ཉེ་ཆར། བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས་སྣ་༡༧འདུས་པའི་《ཇོ་མོ་གླང་མའི་རིམ་སྟར་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས》འོད་སྡེར་དང་ཡི་གེའི་མ་དཔེ་དངོས་སུ་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་པ་རེད།
རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་ལྟར་ན། 《ཇོ་མོ་གླང་མའི་རིམ་སྟར་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས》འོད་སྡེར་ནི་མི་རིགས་སྒྲ་བརྙན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་བསྐྲུན་བྱས་པ་དང་། ཡི་གེའི་མ་དཔེ་ནི་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་བསྐྲུན་བྱས་པ་རེད། ད་ལྟའི་དུས་འདིར། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཡིག་ཚགས་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་གིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ཇོ་མོ་གླང་མའི་རིམ་སྟར་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས་ཅེས་པའི་གསར་འབྱེད་རྣམ་གྲངས་ལ་བདེ་བླག་ངང་མཇུག་བསྡུས་པ་ཞིག་རེད།
བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན། མིག་སྔར་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཚགས་དེབ་དང་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་ཆ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ཡིག་གི་དཔེ་ཆ་དཔར་ཁང་སོགས་༦༠ལྷག་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིར་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་ལྡན་གྱི་བོད་ཡིག་གི་ཨང་སྒྲིག་ཚད་གཞི་དངོས་སུ་དོན་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་ལས་ཁུངས་མང་ཤོས་ཀྱིས་ད་དུང་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་ལྡན་མིན་པའི་ཡིག་གཟུགས་དང་གཏག་ཐབས་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་པས། བོད་ཡིག་གི་དྲ་རྒྱའི་བརྡ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་མཉེན་ཆས་ཐད་དུ་ཨང་སྒྲིག་གཅིག་གྱུར་མིན་པ་དང་། སྤྱོད་མཁན་ཕན་ཚུན་དབར་དུ་གཞི་གྲངས་ཡིག་ཆ་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་མི་ཐུབ་པ། སྔར་ཡོད་ཀྱི་གཞི་གྲངས་ཡིག་ཆ་དེ་རྒྱུན་འཛིན་ལེགས་པོ་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་འདིས་བོད་ཡིག་བརྡ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་གེགས་རྐྱེན་ཚབས་ཆེན་བཟོས་པ་རེད།
བོད་ཡིག་གི་ཨང་སྒྲིག་རྙོག་ཟིང་ཡིན་པའི་གནད་དོན་དེར་དམིགས་ནས། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨ལོར་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་ཇོ་མོ་གླང་མའི་རིམ་སྟར་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས་ཅེས་པའི་གསར་འབྱེད་བྱ་བར་ཆོག་མཆན་དང་རྣམ་གྲངས་ཚུགས་པ་རེད།
དུས་ཡུན་ལོ་ངོ་༧ལྷག་གི་འབད་བརྩོན་བརྒྱུད་མཐར། ད་ལྟ་ནི་ཇོ་མོ་གླང་མའི་དབུ་ཅན་གསར་ཆེན། ཇོ་མོ་གླང་མའི་དབུ་ཅན་གསར་ཆུང་། ཇོ་མོ་གླང་མའི་དབུ་ཅན་སུག་ཐུང་། ཇོ་མོ་གླང་མའི་འབྲུ་ཚ། ཇོ་མོ་གླང་མའི་དཔེ་ཚུགས། ཇོ་མོ་གླང་མའི་ཚུགས་མ་འཁྱུག ཇོ་མོ་གླང་མའི་འཁྱུག་ཡིག ཇོ་མོ་གླང་མའི་དབུ་ཅན་སུག་རིང་། ཇོ་མོ་གླང་མའི་ཚུགས་རིང་། ཇོ་མོ་གླང་མའི་ཚུགས་ཐུང་། ཇོ་མོ་གླང་མའི་ཁ་བྱང་། ཇོ་མོ་གླང་མའི་ཁ་བྱང་ཆུང་བ། ཇོ་མོ་གླང་མའི་གཞུང་ཡིག ཇོ་མོ་གླང་མའི་བརྐོས་ཡིག །ཇོ་མོ་གླང་མའི་ཏུན་ཧོང་། ཇོ་མོ་གླང་མའི་མཛེས་རྩལ། ཇོ་མོ་གླང་མའི་ཧོར་ཡིག་སོགས་སྣ་༡༧གྱིས་གྲུབ་པའི་ཇོ་མོ་གླང་མའི་རིམ་སྟར་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས་ཅེས་པ་འདི་ཀུན་གྱི་སྤྱན་སྔར་བཀྲམ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་དང་མཐུན་པ་དང་ཤེས་བྱའི་བདག་དབང་རང་ལ་ཡོད་པའི་བོད་ཡིག་ཨང་སྒྲིག་གི་ཡིག་གཟུགས་ཆ་ཚང་འདི་གྲུབ་པ་རེད།
ཇོ་མོ་གླང་མའི་རིམ་སྟར་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས་བཀྲམ་པ་འདིས་ཚགས་དེབ་དང་དྲ་ངོས། དེ་མིན་གློག་བརྙན་གྱི་བརྙན་ཡིག་ཁྲོད་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས་ལ་མཛེས་ཆས་སྤྲས་པ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བཏང་ཡོད་ལ། བོད་ཡིག་ཨང་སྒྲིག་མ་ལག་དེ་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚད་ལྡན་གྱི་གཅིག་གྱུར་དང་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏོང་བ། བོད་ཡིག་དྲ་རྒྱའི་ཆ་འཕྲིན་ཁྱབ་སྤེལ་སོགས་ཐད་ལ་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་ཕན་ནུས་བཏོན་པ་རེད། གླིང་སྨྱོན་གྱིས་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བའི་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ཚེས་༢༦ཉིན་བཀོད་པ་དེ་ཇི་བཞིན་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ཡིན།


c: text/html

text:
རྒྱ་གར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཞིག་གིས། རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་བར་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་ཉེན་ཚབས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ༧གོང་ས་མཆོག་དང་བོད་མི་རྣམས་གནད་དོན་དེའི་ཐད་ཁུ་སིམ་པོར་ག་རེ་བྱེད་ནས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གཅིག་བྲིས་འདུག
ཟླ་༧ པའི་ཚེས་༢༥ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་དབྱིན་ཡིག་གསར་ཤོག་རྙིང་ཤོས་གྲས་སུ་ཚུད་པ་(The Statesman) ཞེས་པའི་དྲ་ཐོག་ཏུ་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་བྷེ་ཇེ་བྷེ་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ར་ཝེན་ཌེ་ར་ཀི་ཤོར་སིན་ཧཱ་(Ravindra Kishore Sinha) ཡིས། རྒྱ་གར་གྱིས་༧གོང་ས་མཆོག་དང་བོད་མི་རྣམས་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་སྤྲད་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་གྱིས་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་བརྩི་མཐོང་ཆེན་པོ་སྤྲད་ཀྱི་ཡོད་རེད། ཉེ་བའི་ཆར་ནས་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་རྩོད་རྙོག་ཚབས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། ༧གོང་ས་མཆོག་དང་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཆར་གཞི་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་མ་ཟད། གནད་དོན་དེའི་ཐད་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གང་ཡང་མ་གསུང་བ་དེ་ཧང་སངས་དགོས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་བྲིས་འདུག
དེ་བཞིན་རྩོམ་ཡིག་དེའི་ནང་༧གོང་ས་མཆོག་གི་རྒྱུན་དུ་ནས་ཁོང་རྒྱ་གར་གྱི་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་ནག་ལ་རྒྱ་གར་ནས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་སྦྱོངས་དགོས་སྐོར་སོགས་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གི་དགོངས་ཚུར་དེ་དག་ནི་བསྔགས་བརྗོད་འོས་པ་ཡིན་ཡང་། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་གི་གནས་སྟངས་དེ་ཉེན་ཁའི་གནས་སུ་ཡོད་པས། རྒྱ་གར་ལ་༧གོང་ས་མཆོག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། སེམས་ཕམ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་ཁོང་གིས་ད་བར་གནད་དོན་དེའི་ཐད་གང་ཡང་གསུངས་མེད། རྒྱ་གར་གྱིས་༧གོང་ས་མཆོག་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་མགྲིན་ཚབ་པ་བྱེད་པའི་རེ་ལྟོས་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཀྱང་། རྒྱ་གར་གྱིས་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཉེན་ཚབས་ཅན་གྱི་འཆར་གཞི་དེ་གསལ་འདོན་བྱེད་པར་རེ་ལྟོས་བྱེད་ཆོག་གི་ཡོད་སྐོར་བྲིས་འདུག
ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་ནས་རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་མང་པོ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཁར། མང་པོ་ཞིག་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་ལག་ཁྱེར་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་ནང་དུ་རྒྱ་ནག་གི་དྲག་གནོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་དང་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་སྐབས། བོད་མི་ཚོས་རང་དབང་ཐོག་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་རང་དབང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་ཐད་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་མེད་པ་དང་། རྒྱ་གར་ས་གནས་གཅིག་ལ་ཡང་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་སྤེལ་མེད་པ། རྒྱ་གར་གྱིས་༧གོང་ས་མཆོག་དང་བོད་མི་རྣམས་ནས་རྒྱ་གར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་རྣམ་པ་སྟོན་པའི་རེ་ལྟོས་ངེས་གཏན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། སེམས་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་དེ་ལྟར་བྱུང་མེད་པས། དེ་ནི་རྒྱ་གར་ལ་སེམས་ཕམ་དགོས་པའི་སྣ་སུན་ཞིག་རེད་ཅེས་བྲིས་འདུག
རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་དེ་སྔོན་གསར་འགོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ནང་བྷི་ཧར་མངའ་སྡེ་ནས་བྷི་ཇེ་བྷེ་ཡི་འཐུས་མིར་འདེམས་ཐོན་བྱུང་ནས། ད་ལྟའི་ཆར་ལས་གནས་དེར་ལས་ཁུར་བྱེད་མུས་རེད་འདུག །
གསར་འགོད་པ་སྐལ་བཟང་དོན་གྲུབ།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
༄༅།། མཚོ་དང་མོའི《སེམས་པ་བཞུད་པའི་དབྱངས》
གཅན་མེ་སྟག
མཚོ་ཡི་སྙན་ངག་ནི་ཞོགས་པའི་རི་སུལ་ན་མངོན་ལ་མི་མངོན་པའི་ཉམས་ཀྱིས་འཕྱོ་བའི་ན་བུན་ཞིག་དང་འདྲ་བར་ལྷོད་ཅིང་ཡང་ལ་རྣམ་རིག་བཀྲ་བ། འཇམ་ཞིང་སྣུམ་ལ་སྤྲོ་བག་འཕེར་བའི་ངང་ལྡང་ལ། ཕྱི་ཡི་ཚིག་འགྲོས་ཀྱི་དལ་འཇགས་དེའི་ནང་རིམ་དུ་གཟུགས་འདས་རིག་པའི་བསམ་གཞིག་གི་འཕོ་སྣེ་ལང་ལོང་དུ་འགྱུ་བའི་ངང་དུ་མཐོང་། མོའི་སྙན་ངག་ལ་ཐུན་མིན་ཁྱད་པར་གྱི་བློ་སྟོབས་འདུ་ཤེས་མི་སྣང་ནའང་། ཡོད་ཅིང་མེད་པའི་བརྩེ་སེམས་ཀྱི་དབུགས་རྒྱུན་གཅིག་མཐུད་གཉིས་སྦྲེལ་དུ་མཐུད་པས། དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་མི་འདྲ་བ། ཁོར་ཡུག་མི་འདྲ་བའི་མྱོང་སྣང་སོ་སོར་ཡང་ཚེ་སྲོག་གི་བླ་གཟུགས་གསོན་ཤུགས་ཀྱིས་བརྟས་པའི་ངང་དུ་ཡོད། དེའི་དབང་གིས་མཚོ་ཡི་སྙན་ངག་ནི་འཇམ་མཉེན་ཅན་ཞིག་རེད། འཇམ་མཉེན་དེ་ཡང་སྒྲོ་སྤུ་བཞིན་ཡང་ཞིང་ལྗིད་ཀྱིས་མ་བཅིངས་པ་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར། དེ་ནི་ཚེ་སྲོག་གི་བསམ་གཞིག་བར་སྟོང་ན་རྒྱུ་བའི་སྙན་ངག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཡང་བ་དེ་རེད། དེ་ནི་དོན་ལྕི་མོ་ཞིག་ཚིག་ཡང་བར་བཏེགས་ཤིང་། སྐད་ཆ་ཡང་མོ་ཞིག་གིས་ཤུགས་བསྟན་ལྕི་མོ་ཞིག་མཚོན་པར་བྱས་པའི་ཉམས་ཤིག་རེད། ཕྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ན། དེ་ནི་སྙན་ངག་པའི་བསམ་བློའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་གམ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་སྟངས་ཤིག་ཏུ་མངོན་པ་འདྲ་མོད། བདག་གིས་དེ་ནི་སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱི་རིག་པ་ཞིག་དང་། སྣ་ཚོགས་ཟང་ཟིང་གི་འཇིག་རྟེན་ནས་རང་བློ་འདམ་གྱིས་མ་གོས་པའི་དག་གཙང་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བཞིན་ཡོད།
མཚོ་ཡི་སྙན་ངག་ཀློག་དུས་སུ། ང་ཚོས་མཐོང་ཐུབ་པ་ནི་སྙན་ངག་པས་གདོང་གཏད་པའི་ཕ་མ་ཕུ་ནུ་དང་། དགའ་སྐྱོ། འཕེལ་འགྲིབ། དར་རྒུད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཞིང་། སྙན་ངག་པས་མཐོང་སྣེ་རུ་བཟུང་བ་ཡང་ལོ་རྒྱུས་དང་དོན་དངོས། དགའ་དུངས་དང་ཆགས་ཞེན་སོགས་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ད་གཟོད་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་བའི་མི་ཚེའི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ལ། ང་ཚོ་མི་སོ་སོ་ནས་བརྒལ་ཐབས་མེད་པའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་དོགས་གནད་དེ་རེད།
འདི་དངོས་གནས་མཚར་པོ་ཞིག་རེད། ལོ་ན་གཞོན་པའི་བུད་མེད་སྙན་ངག་པ་ཞིག་གིས་ཉམས་འགྱུར་སྡུག་གུར་ལྡེམ་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་སྟོབས་ཤིག་ལ་བརྟེན་ནས། འ་འུར་འདུ་འཛིས་སྦགས་པའི་འཚོ་བའི་གཏིང་རིམ་ཞིག་ནས་མི་ཚེའི་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་འཚོ་གནས་ཀྱི་མཇུག་མཐའི་ཞིང་ཁམས་ལྐོག་གྱུར་པ་ཞིག་ལ་འཚོལ་སྙེག་བྱེད་པ་འདི་དངོས་གནས་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་། དེ་ལས་ཀྱང་བློ་ལས་འགོངས་པ་ནི། མཚོ་ཡིས་མིའི་རིགས་བློ་འབྱེད་ཀྱི་ཁ་དོག་སྟུག་པོས་གཡོགས་པའི་ཕྱི་ཚུལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་མཚོན་ཐབས་རྨང་ནས་དོར་ཞིང་། གཟུགས་འདས་རིག་པའི་བསམ་གཞིག་གི་གསང་བ་གཏིང་དུ་འབྱམས་པའི་ཡིད་བརྙན་གྱི་འབྲི་ཐབས་བླ་ནས་གཡུགས་ཏེ། སྙན་ངག་བྱ་བ་བསམ་བློའི་སྟེང་གི་རུས་པ་མཁྲེགས་པོ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དེ་རེད།
སྐབས་འདིར། བདག་གིས1996ལོར་ནོ་པེལ་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་ཐོབ་མཁན་ཕོ་ལན་གྱི་སྙན་ངག་པ་སེམ་པོལ་སི་ཁ(西姆博尔斯卡)དྲན་བྱུང་། མོས་རྒྱུན་པར“ངས་མི་ཤེས”བྱ་བ་ཞིག་ངག་ལ་བཅངས་ཡོད་དེ། གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཏུ“ཡི་གེ་འདི་གཉིས་ཆེས་ཆུང་ནའང་དེ་ལ་ཤུགས་ལྡན་གྱི་གཤོག་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་ཡིས་ང་ཚོའི་སེམས་ཁོང་གི་འཚོ་བའི་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་བསྐྱེད་ནུས་པར་མ་ཟད། ང་ཚོའི་སའི་གོ་ལ་ཆུང་ཆུང་འདིའང་ཡི་གེ་དེ་ཡི་གནམ་སའི་བར་ཁམས་སུ་བཅུག་ཡོད”ཅེས་པ་དེ་རེད། མི་ཤེས། རེད། སྙན་ངག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་ཁ་འདིར་མི་ཤེས་བྱ་བ་ནི་མན་ངག་ཅིག་སྟེ། ང་ཚོས་སྙན་ངག་ཅིག་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་ཡོད་དགུ་གསེད་འགྲོལ་གཏོང་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ། ང་ཚོས་སྙན་ངག་ཅིག་ལས་རང་གི་བློ་ཁ་ཡོངས་སུ་མགུ་བའི་འཆར་སྒོ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཞིག་ཀྱང་འགོད་ཐབས་མེད། དེ་ལྟ་བུའི་བློ་ཁ་མི་རྫོགས་པའི་གསར་རྩོམ་རེ་རེའི་སླད་དུ། ང་ཚོས་ད་དུང་ཡང་བར་དང་མཚམས་མེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཐེ་ཚོམ་དང་དོགས་པ། སྐྱོ་ཡུས་དང་རེ་སྒུག འདི་དག་གིས་སྐུལ་བའི་སྐད་ཆ་རེ་རེ་ཡང་དངོས་ཡོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་དང་བར་ཐག་ཅི་འདྲའི་ཉེ་ཨང་།
མཚོ་ཡི་སྙན་དེབ《སེམས་པ་བཞུད་པའི་དབྱངས》ཞེས་པ་དེ་ས་བཅད་བཞི་ཡིས་གྲུབ་འདུག ས་བཅད་དང་པོར་སྙན་ངག་པ་རང་ཉིད་རྒྱུན་གཏན་འཚོ་བའི་ཟུར་སྣེ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ནས་ལངས་ཏེ། ང་ཚོས་ངེས་པར་གདོང་གཏད་དགོས་པའི་དོན་སྣེ་ཟུར་བ་ཞིག་ནས་ཆས་ཤིང་། སྙན་ངག་པས་མི་ཚེ་ལ་བཅངས་པའི་བསམ་གཞིག་ཐོར་བུ་བའམ། དོགས་གནད་རེ་གཉིས་ལ་ཚ་འདྲི་གཏོང་བའི་ཉམས་ཤིག་མངོན་ལ། དེའི་ཁྲོད་དུ་འཚོ་བའི་དབུགས་རྒྱུན་རླབས་ལྟར་འཕྱོ་བའི་སྙན་ངག《ད་ནི་དངོས་སུ་ལམ་ལ་ཆས་འགྲོ》ལྟ་བུར། ཆེས་སྤྱིར་བཏང་གི་བུད་མེད་ཅིག་གི་ལས་དབང་ལས་ཆས་ཏེ། མོའི་དག་གཙང་གི་མོས་འདུན་དང་རེ་སྒུག་བྲིས་ཡོད་ལ། མི་ལོ་སུམ་ཅུའི་ལས་དབང་གི་བར་ནས་མག་མོག་གི་འཚོ་སྟངས་ཤིག་ནས་རྟོགས་སད་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པའི་བགྲང་བྱའི་འགྲོས་རིམ་བྲིས་ཡོད། སྙན་ངག་དེ་ལས་སྙན་ངག་པའི་སེམས་འགྱུ་དེ་ཚོར་བ་ཙམ་པོའི་ངོས་ལས་བརྒལ་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཤིག་གི་ཟབ་ས་དང་རེ་སྨོན་ཞིག་གི་གཏིང་རིམ་དུ་སིམ་པའི་ཉམས་འགྱུར་མངོན་ཡོད། དེ་ལས་གཞན་ཡང《རྒྱང་བཞུད་ཀྱི་སྙིང་པོ》ཞེས་པའི་སྙན་ངག་ལས་སྙན་ངག་པའི་འཚོལ་སྙེག་གི་ངོ་བོ་དེ་འཇིག་རྟེན་ནས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་བསྒྲག་འདོད་ཀྱི་ཤུགས་སུ། མིའི་མཛེས་དཔྱོད་དང་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ལྟ་བར་ཕོག་ཐུག་དང་གནོན་ཤུགས་ཐེབས་པའི་རེ་སྙེག་གི་སྐད་སྒྲ་ཞིག་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོས་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་རེད།
ས་བཅད་གཉིས་པར་སྙན་ངག་པས་འཇིག་རྟེན་དང་སྤྱི་ཚོགས། བཟའ་ཟླ་དང་བུ་ཕྲུག་སོགས་ལ་བཅངས་པའི་བརྩེ་དུངས་ཀྱི་སྐོར་བྲིས་ཡོད་དེ། བརྩེ་དུངས་དེ་ཡང་ཁྱབ་ཆུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུངས་ལྟ་བུའི་ངོས་ལས་ཇེ་ཡངས་སུ་གྱུར་ཏེ་མི་དང་རང་བྱུང་། འཚོ་བ་དང་། ཐ་ན་རབ་རིབ་མག་མོག་གི་ཀློང་དུ་མངོན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཞིག་ལ་བཅངས་པའི་ཟུར་གྱིས་དང་། རྣམ་པས་དང་། ཤེད་ཀྱིས་དང་། ཞིབ་ཕྲའི་ངང་མཚོན་པར་བྱས་པས། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཐོ་དམན་བྱ་བ་དེ་ཚད་ངེས་ཅན་ནས་སྐད་ཆའི་བཀོད་སྒྲིག་ལ་རག་ལས་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། 《ཡང་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་གྱིས་ཤིག》ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་ལས། ཡིད་བརྙན་གྱི་འགྲོས་རིམ་དེ་ཉིད་དཔེ་གཟུགས་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་གིས་འཐུས་པར་བྱས་ཤིང་། བརྩེ་དུངས་ཀྱི་ཟབ་ཚད་ཉིད་ཀྱང་སྤྱི་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་ལས་འགོངས་ཏེ་རང་འདུན་ཐད་བརྗོད་ཀྱི་ཉམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བྱས་པས། སྙན་ངག་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེན་པོའི་སྣེ་རུ་ཟིན་པའི་འཚོ་བའི་རོགས་རམ་བྲལ་བ་དང་། ཐབས་མེད་པ། རེ་སྒུག་བོར་བ་སོགས་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་ལས་ཚེ་སྲོག་གི་བྲོ་བ་སྐྱུར་མོ་ཞིག་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད།
ས་བཅད་གསུམ་པར་སྙན་ངག་པས་རང་གི་ཁོར་ཡུག་གི་མིའམ་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཉེ་བར་བཅར་བའི་གནས་ཚུལ་དག་ལ་དྲིན་གཟོ་དང་། བདེ་སྐྱིད་ལ་རེ་བ། ལས་དབང་ལ་རྒོལ་བ་སོགས་བརྒྱུད་ནས་མ་འོངས་པའི་ཕུགས་འདུན་ཞིག་གི་གནས་སྟངས་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས《ཨ་ཅེ》དང《སྐྱེས་མའི་གནས་སྟངས》སོགས་ལས་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་དག་གི་འཚོ་བའི་སྐྱིད་སྡུག་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ཁེ་དབང་། སྤྱི་ཚོགས་གོ་གནས་སོགས་བྲིས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་གི་ལས་དབང་ལ་གདུང་སེམས་བཅངས་པ་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། དེ་དག་ནི་བསམ་བློ་ཞིག་གི་གཏིང་ཚད་ནས་བྲིས་ཤིང་འདུ་ཤེས་ཤིག་གི་ནང་རིམ་ནས་བྲིས་པ་ཡིན་པས། ཚིག་འགྲོས་སྤྱིའི་དངོས་བབ་ལས་གསལ་མཚོན་དུ་མི་སྣང་ནའང་། དེ་ནི་བདག་གིས་བཤད་འདོད་པའི་ལྕི་ཡང་གི་ཁོད་བརྗེས་པའམ། ཡང་མོ་ལས་ལྕི་མོ་མཚོན་པའི་ཐབས་རྩལ་དེ་ཡིན། འདི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིག་པ་ཞིག་ཅི་ལ་མིན་ཏེ། དེ་ནི“བསམ་གཞིག”དང“སྙན་ངག”ཏུ་འབྱམས་པའི་རིག་པ་ཞིག་རེད། སྒྲོ་སྤུ་བཞིན་ཡང་བའི་ཚིག་གི་སྟེགས་བུས་རི་རབ་བཞིན་ལྕི་བའི་དོན་གྱི་ཁྲི་འཕང་བཏེགས་པ་ཞིག་རེད།
ས་བཅད་བཞི་པར་སྙན་ངག་པས་རང་བྱུང་དང་སྒྱུ་རྩལ། རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ལ་གཞིགས་པའི་གོ་རྟོགས་སམ། ལྟ་སྟངས་སམ། རྟོགས་སད་དམ། སྤོབས་པ་ཞིག་མངོན་པར་བྱས་ཡོད་དེ། དེ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དུས་རབས་ཀྱིས་བསྩལ་པའི་འགན་འཁྲིའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཡང་སྙན་ངག་གི་ཚིག་སྦྱོར་གཅིག་པུའི་སྟེང་དུ་མ་ཡིན་པར། ལོ་རྒྱུས་དང་མི་ཚེ་ལ་ལྟོས་པའི་བསམ་གཞིག་གི་ཁོད་ཡངས་པོ་ཞིག་ལ་སིམ་འདུག
མདོར་ན། མཚོ་ཡི་སྙན་དེབ་འདི་ལས་བདག་གིས་ཐུན་མོང་མིན་པ་གཉིས་མཐོང་སྟེ། གཅིག་ནི་མཚོ་ཡི་སྙན་ངག་གི་ཚིག་འགྲོས་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་ཞིབ་ཚགས་རང་བཞིན་འབུར་དུ་ཐོན་པས། བརྗོད་བྱའི་ཤུགས་བསྟན་དག་ཀྱང་རི་མོའི་རྣམ་པས་ཡིད་ལ་འབྱོང་ཐུབ་པ་དང་། གཉིས་ནི་རྩོམ་པ་པོའི་གསར་རྩོམ་གྱི་ཉམས་འགྱུར་གཟབ་ནན་ཡིན་པས་ཟོག་ཟོབ་དང་ཚུལ་འཆོས་ཀྱི་ནད་མེད་འཁུན་སྒྲའི་རང་བཞིན་གྱི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་ཆེར་དྲངས་པས་ཡིད་འགྱུར་ཤུགས་དྲག་ཡིན་པ་བཅས་སོ། །
(མཚོ་སྔོན་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་ལས་བཤུས།)
དྲ་ཚིགས་འདིའི་པར་དབང་གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བར་དབང་བས་ཕན་ཚུན་ལ་དབང་བཅོལ་མ་བྱས་གོང་རང་དགར་མི་སྤྱོད་པར་མཁྱེན།
དྲ་ཚིགས་དཔང་རྟགས།蜀ICP备14009601号-1


text:
ལོ་ཐོ་ལྟ་སྟངས་རྒྱས་པ་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་བཞུགས་སོ།
- །
- ལྷག་པ།, 24 ཟླ་བཅུ་གཉིས། 2014 15:52
- ། ཚེ་བྷོ། རྩོམ་རིག་མེ་ལོང་།
དང་པོ། སྤྱི་དོན ༄༅། །ན་མོ་ཤྲི་ཀཱ་ལ་ཙཀྲ་ཡ། དེ་ལ་འདིར་ཐོག་མར་ཡུལ་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྩིས་རིག་གི་ངོ་སྤྲོད་གསལ་བསྡུས་ཤིག་གླེང་བར་བྱ་བ་ལ།
སྤྱིར་འཛམ་གླིང་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་དར་བའི་རྩིས་རིག་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་འདི་ཀུན་རང་རང་ས་སྟེང་དུ་འཚོ་བའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་རང་བྱུང་འཁོར་ཡུག་དང་ལྷན་དུ་རྩོལ་སྒྲུབ་བྱས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་མྱོང་བ་གསོག་འཇོག་གིས་དར་འཕེལ་རྒྱས་སྤྲོས་སུ་སོང་བ་ཞིག་ཡིན་མོད།
བྱེ་བྲག་བོད་ཀྱི་རྩིས་རིག་པ་ནི་ཕྱི་སྣོད་འཇིག་རྟེན་གྱི་གོ་ལ་འདིའི་སྟེང་ལུས་རྟེན་འཚོ་བའི་སྔ་མོའི་བོད་མིའི་རིགས་ཀྱིས་གནམ་ས་གཉིས་པོའི་རྟེན་འབྲེལ་བརྟག་ཚུལ་རིག་པའི་མྱོང་བ་རྨང་གཞིར་བྱས་པའི་སྟེང༌། འཕགས་ཡུལ་དང་ཙི་ན་གཙོར་གྱུར་ཕྱི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་རྩིས་རིག་པའི་ཉིང་བཅུད་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྩིས་རིག་པ་ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་རྩིས་རིག་པའི་རྣམ་དབྱེ་དང་དེ་དག་སོ་སོའི་དོན་གནད་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པའི་ཐོག་རྩིས་རིག་པའི་འབྱུང་ཚུལ་རྒྱུད་རིམ་ཇི་ཡིན་མདོར་བསྡུས་མཁྱེན་ཐུབ་ན་གཞི་ནས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བོད་རྩིས་རིག་པའི་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་གསལ་ཙམ་ཐུབ་ངེས། དེ་ན་འདིར་རྣམ་དབྱེ་དང་འབྱུང་ཚུལ་གྱི་འཆད་དོན་གཉིས་གཞི་རྩར་བྱས་པའི་ཐོག་བོད་རྩིས་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་གསལ་བསྡུས་ཤིག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།
བོད་རྩིས་རིག་པའི་རྣམ་དབྱེ་ཞེས་པ་རྩིས་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཙམ་ལ་གོ་ན་ཆོག་ཅིང༌། དེ་ཡང་གོང་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་བོད་ཀྱི་རྩིས་རིག་པ་འདི་ནི་རྩིས་རིག་པ་ཕལ་གྱི་བཅུད་བསྡུས་པའི་སྙིང་པོ་གཅིག་ཡིན་སྟབས་དེ་ནང་རྩིས་རིག་མི་འདྲ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བླངས་ཡོད་པ་སྨྲོས་ཅི་དགོས། རྒྱུན་དུ་ང་ཚོས་བོད་རྩིས་རིག་པའི་རྩ་བའི་དབྱེ་གཞི་འཆད་པའི་སྐབས་སྔ་མོའི་བོད་རྩིས་རིག་པ་དང༌། ནག་རྩིས་རིག་པ། དཀར་རྩིས་རིག་པ་ཞེས་པའི་དབྱེ་བ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་ཡིན། ད་ལྟའི་བོད་རྩིས་རིག་པ་ནི་རིག་པ་འདི་གསུམ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་རྩིས་རིག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་སྟབས་རིག་པ་འདི་དག་སོ་སོའི་དབྱེ་བ་ལ་བོད་རྩིས་རིག་པའི་རྣམ་དབྱེ་ཞེས་གླེང་འོས།
༡་༢ སྔ་མོའི་བོད་རྩིས་རིག་པའི་རྣམ་དབྱེ།
(ས་བཅད་འདིའི་བསྟན་དོན་ནི་དུས་དེབ་སྔོན་མའི་ནང་བོད་རྩིས་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་གསལ་བསྡུས་ཤིག་བཀོད་ཡོད་པ་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་སྟབས་འདིར་བཀོད་མེད།)
གཉིས་པ། བོད་རྩིས་རིག་པའི་བྱུང་བ།
བོད་རྩིས་རིག་པའི་བྱུང་བ་ཞེས་པ། དཀར་ནག་དབྱངས་གསུམ་གྱི་དགོངས་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་ཐུན་མོངས་མ་ཡིན་པའི་བོད་རྩིས་རིག་པ་འདི་བཞིན་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཇི་ལྟར་དར་ཁྱབ་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའི་རྩིས་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྤྱི་དོན་ཞིག་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན། གོང་དུ་བོད་རྩིས་རིག་པའི་རྣམ་དབྱེ་ཇི་ལྟར་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་པ་ལྟར་རིག་པ་འདིའི་འབྱུང་ཚུལ་ལའང༌། སྔ་མོའི་བོད་རྩིས་རིག་པའི་བྱུང་བ་དང་ནག་རྩིས་རིག་པའི་བྱུང་བ། དཀར་རྩིས་རིག་པ་དང་དབྱངས་འཆར་རྩིས་རིག་གི་བྱུང་བ་བཅས་རིམ་པར་གླེང་བ་ལ།
༢་༡ སྔ་མོའི་བོད་རྩིས་རིག་པའི་བྱུང་བ། དེ་ཡང་ད་ལྟའི་བོད་རྩིས་རིག་པའི་རྨང་གཞི་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་སྔ་མོའི་བོད་རྩིས་རིག་པ་ནི་བོད་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་མར་ཆགས་པ་ནས་བཟུང་དེ་དག་སོ་སོས་རང་རང་གི་འཚོ་ཐབས་ཆེད་ཕྱི་སྣོད་རང་བྱུང་གི་ཁོར་ཡུག་དང་མཉམ་གཤིབས་རྩོལ་སྒྲུབ་བྱས་པའི་རྟེན་དང་རྟེན་འབྱུང་གི་དུས་རིམ་ནང་དར་བ་ཞིག་ཡིན་པས། རིག་པ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་དར་བའི་དུས་འགོ་འང་བོད་དུ་མིའི་ཚོ་ཁག་ནམ་ཆགས་པ་དེ་ནས་འཛིན་ན་ཆོག །བོད་ཀྱི་སྲིད་པ་ཆགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཕལ་མོ་ཆེའི་ནང་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་བཞི་ལྷག་གི་སྔོན་ནས་འགྲོ་བ་མི་དང་མིའི་ཚོ་ཁག་ཆགས་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། རང་ལུགས་ཕུག་པའི་བཞེད་པ་ལྟར་གྱི་བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་(ཡེ་སྔོན། ༡༢༧ ལ་འཁྲུངས།)བྱོན་དུས་ལ་དཔགས་ནའང་ཉུང་མཐར་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། སྨྲ་ཤེས་དོན་གོ་བའི་མིའི་ཚོ་ཁག་བྱུང་བ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་གཏན་སྡོད་བྱ་སའི་ས་དང་ས་འདིར་འཁོར་བའི་ནམ་མཁའི་གཟའ་སྐར་དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་གཉིས་རང་རང་གི་འཚོ་བ་དངོས་དང་འབྲེལ་བ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་ཤེས་རྟོགས་ཐོག་མར་བྱུང་བར་མ་ཟད། ཕན་ཚུན་རྟེན་ལྟོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དེའི་ནང་རིམ་པས་སའི་དུས་ཀྱི་འཕོ་གྱུར་དང་མཁའི་གཟའ་སྐར་གྱི་འཁོར་བགྲོད་བར་འབྲེལ་བ་ངེས་གཏན་ཞིག་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་ཐུབ། དེ་ཡང་ཉིན་རེའི་འཚོ་བ་དངོས་ཀྱི་མྱོང་བའི་ནང༌། སྣང་བ་དང་མུན་པ་སྟེ་ཉིན་དང་མཚན་མོའི་འཁོར་གྲངས་དང༌། དངོས་པོའི་ཁ་གྲངས། རང་གི་ལོ་གྲངས་རྩི་བ་སོགས་འཚོ་གནས་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྟབས་བདེའི་གྲངས་རྩིས་ཀྱི་རིག་པ་སྟེ་གྲངས་རྩིས་རིག་པ་ཞེས་པ་ཐོག་མར་དར་འཕེལ་བྱུང་བར་རྟོགས་ནུས། གནམ་སའི་འཕོ་འགྱུར་ནི་འབྱུང་བས་གྲུབ་པའི་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར། རྩི་ཤིང་སྐྱེ་དངོས་སོགས་དང༌། བྱ་རིགས་གཅན་གཟན། རི་དྭགས་སོགས་ནང་བཅུད་ཀྱི་དངོས་པོའི་སྣང་ཚུལ་ཡོད་དོ་ཅོག་གི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས། མིའི་རིགས་ཀྱིས་གནམ་སའི་བྱ་དངོས་དེ་རིགས་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་འཚོ་བའི་བར་གྱི་རྟེན་འབྱུང་གྱི་འབྲེལ་བར་གོམས་འདྲིས་དང་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་རིམ་ནང་ཐོག་མའི་བརྟག་ཐབས་རིག་པ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་དར་འཕེལ་བྱུང་ཡོད་པའང༌། སྟེང་ནམ་མཁའི་རྒྱུ་སྐར་ངོས་འཛིན་གྱིས་དེ་དང་དེའི་འཆར་ནུབ་ཀྱི་དུས་ལ་བརྟག་སྟེ་རི་དྭགས་རྔོན་པ་དང༌། ཉ་འཛིན་པ། འོག་ས་སྟེང་གི་བྱ་གཅན་རི་དྭགས་སོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་བརྟག་སྟེ་ཕྱིའི་དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ངོས་འཛིན་དང་དེ་ལྟའི་གནམ་སའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བརྟག་སྟེ་གངས་ཆར་རླུང་ཚུབ་དང༌། དྲོ་གྲང་སོགས་ས་འདིར་འཁོར་བའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱ་བའི་རིག་པ་ཐོག་མ་དེ་དར་ཡོད་པ་དེ་ཡང་རྟོགས་ནུས།
དེ་ཡང༌། ཡེ་སྔོན། ༡༢༧ ལོར་ཡུལ་ཡར་ཀླུང་ཁུལ་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བྱོན་པ་དང༌། དེ་སྐབས་བོད་མིའི་རིགས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་དགུང་མཁའི་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པའི་རིག་པ་སྔར་ལས་དར་རྒྱས་བྱུང་བ་མ་ཟད། གྲངས་རྩིས་རིག་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་དངོས་རིགས་བརྗེ་ལེན་ཉོ་ཚོང་བྱ་བའི་དཔལ་འབྱོར་རྩིས་རིག་ཀྱང་དར་འཕེལ་ཅི་ཆེ་བྱུང་ཡོད། ལྷག་པར་འདི་ནས་རྩིས་པའི་ཁྲི་རབས་བརྒྱད་པ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐབས་ཕྱིའི་གཟའ་སྐར་གྱི་འགྱུར་བར་ཆེད་གཉེར་བརྟག་དཔྱད་མཁན་གྱི་རིགས་གཅིག་སྐར་དཔྱད་མཁན་ཡང་ཡོད་པར་གྲགས། དུས་འདི་ཙམ་ན་རྒྱུ་སྐར་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལས་གང་འཚམས་ཤིག་གི་སྐར་དབྱིབས་ངོས་འཛིན་རགས་རྩིས་ཤིག་བྱུང་ཟིན་པར་སྣང༌། ཡེ་སྔོན། ༡༩༠ ཙམ་ལ། བོད་རྗེ་པུ་དེ་གུང་རྒྱལ་བྱོན་པ་དང༌། ཁྲི་རབས་འདིའི་རིང་བློན་རུ་ལས་སྐྱེས་བྱ་བས་ཞིང་འབྲོག་ལས་རིགས་དང༌། བཟོ་རིགས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་རྒྱ་སྤེལ་བས་དཔལ་འབྱོར་རྩིས་རིག་ཐད་ཡར་རྒྱས་བྱུང་བ་སྨྲོས་མེད་ཁར། དེ་ཚེ་ལྷོ་ཁ་ཡར་ཀླུང་ཁུལ་དུ་ངག་རྒྱུན་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་རྩིས་མཁན་རྒན་མོ་བལ་མོ་ཞེས་པ་བྱུང་བར་གྲགས། རྩིས་མཁན་བལ་མོས་གསར་རྙེད་བྱུང་བའི་“ཟླ་རྩིས་”ཞེས་པའི་ནང་ཟླ་བའི་དཀར་ནག་གི་ཆ་ཤས་འཕེལ་གྲིབ་དང༌། ཉི་ཟླའི་ལྷོ་བྱང་གི་བགྲོད་པ་བརྩི་ཚུལ་གསལ་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ས་ལ་དུས་ཀྱི་འཕོ་བ་དང་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་གི་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་ཚུལ་གྱི་བརྟག་ཐབས་རིག་པའང་གསལ་ཡོད།
གྲངས་རྩིས་དང་བརྟག་ཐབས་རིག་པས་རྨང་གཞི་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩིས་རིག་གི་འཕེལ་རིམ་འདི་བཞིན་མིའི་རིགས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་བྱ་དངོས་ལ་རྟོག་ཞིབ་ཤེས་རྟོགས་བྱ་རྒྱུའི་རྣམ་རིག་དང་འབྲེལ་བ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་སྟབས། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་སྣང་བ་སྣང་ཚུལ་ལ་རྒྱུས་མངའ་དང་དཔྱད་པ་བྱ་བའི་མིའི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་དཔྱོད་ཇེ་ཆེར་སོང་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་རྩིས་རིག་པའི་དཔྱད་པ་གཏིང་ཇེ་ཟབ་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད། དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཉིན་གྲངས་དང༌། དངོས་པོ་སོ་སོའི་ཁ་གྲངས་བརྩི་བ་ནས་བཟུང་རིམ་པར་ཟླ་བ་དང་ལོ་དུས་བརྩི་བའི་རིག་པ་བར་འཕེལ་རྒྱས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ལ། ཟླ་བའི་དཀར་ནག་གི་འཕེལ་གྲིབ་དང༌། ཉི་མའི་ལྷོ་བྱང་གི་བགྲོད་པ། ནམ་མཁའི་རྒྱུ་སྐར་གྱི་འཆར་ནུབ་བརྩི་བ་ནས་རིམ་པར་དེ་འབྲེལ་དུས་ཀྱི་འཕོ་བ་བརྩི་བའི་བར་དར་རྒྱས་བྱུང་ཞིང༌། གོང་གསལ་རྩིས་རིག་གི་རྨང་གཞི་འདི་ཀུན་བོད་དུ་ཡིག་རིགས་མ་བྱུང་བར་ཕ་ཚ་བུ་བརྒྱུད་དུ་སྙན་ནས་སྙན་དུ་བརྒྱུད་བཞིན། རྒྱས་སྤྲོས་སུ་སོང་བ་ཞིག་ཡིན་པས་དུས་རིམ་འདི་ཉིད་ལ་སྔ་མོའི་བོད་རྩིས་རིག་པ་བྱུང་བའི་དུས་རིམ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པའང་བོད་རྩིས་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་གྱི་དུས་མཚམས་ཤིག་ཡིན།
༢་༢ ནག་རྩིས་རིག་པའི་བྱུང་བ་ནི། དེ་ཡང་སྔར་རྩིས་རིག་པའི་རྣམ་དབྱེའི་སྐབས་བརྗོད་ཟིན་པ་ལྟར་ནག་རྩིས་རིག་པ་ནི་རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་དར་བའི་འབྱུང་ལྔའི་རྩིས་རིག་གི་སྙིང་པོ་བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་བོད་རྩིས་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཅིག་ཡིན་པས། སྐབས་སུ་རྩིས་རིག་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་རིམ་པ་མདོར་བསྡུས་གླེང་ན། ནག་རྩིས་རིག་པ་དེར་སྔ་མོའི་རྒྱ་ནག་ནས་དར་བའི་འབྱུང་ལྔའི་རྩིས་རིག་དང་ཕྱིས་བོད་དར་རྒྱ་རྩིས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། འདིར་ཡོངས་ཁྱབ་འབྱུང་ལྔའི་རྩིས་རིག་འཇིག་རྟེན་དུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཚུལ་ལ་འཆད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ་ཐུན་མོང་ལུགས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལུགས་གཉིས་སོ། །
དེ་ལ་དང་པོ་ཐུན་མོངས་ལུགས་ལྟར་ན། སྲོལ་གཏོད། དར་རྒྱས། ཤིན་ཏུ་དར་རྒྱས་བཅས་བོད་འདིར་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཐོག་མའི་རྒྱལ་རབས་རྣམས་ལས། ཧྥུང་གསུམ། དྷི་ལྔ༌། ཝང་གསུམ་ཞེས་བཤད་པའི་ནང་ཚན་ཧྥུང་གསུམ་གྱི་ཐོག་མ་ཧྥུང་དང་པོ་ཐ་ཕཱ་ཥི་རླུང་ངམ་ཤིང་གི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཞེས་པས་ཐོག་མར་འཁོར་རིག་པ་ཅན་གྱི་མདུན་ན་འདོན་རྣམས་ལ་ཞི་ཨང་དུ་འབྱུང་ལྔའི་རྩིས་རིག་པའི་གཞི་མ་སྤར་ཁ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གསུངས་པར་འདོད་པ་འདིའི་དུས་ནི་ཡེ་སྔོན། ༣༤༧༧ རང་ཉིད་ཁྲི་ལོ་ཞེ་དགུ་པའི་ཤིང་བྱི་ལོར་ཡིན། དེ་ཡང་འབངས་དབེ་ཞང་ཞི་ཞེས་པ་ཞིག་གིས་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ནས་གསེར་མདངས་ཅན་གྱི་རུས་སྦལ་སྤར་བརྒྱད་སོགས་འབྱུང་བ་རྩིས་ཀྱི་སྐོར་འགོའི་མཚན་ཉིད། བརྡ་མཚོན་རི་མོ་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ཞིག་རྙེད་པ་རྒྱལ་པོ་ཐཱ་ཕྷ་ཥི་ལ་ཕུལ་བས་དེས་དེའི་ནང་ཚན་སྤར་ཁ་བརྒྱད་ཀྱི་བརྡ་མཚོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྩ་གནད་རྣམས་དཀྲོལ་ཏེ་བཤད་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ཡེ་སྔོན། ༢༨༡༧ ལོར་ཕུང་གསུམ་པ་ཝང་དྷི་ཡིའུ་ཁྱུང་ཞི་ས་ཡི་ཡོན་ཏན་གྱིས་རང་ལོ་བདུན་བཅུ་ཁྲི་ལོ་ང་དགུ་པར་སྔར་ཧྥུང་དང་པོས་འབྱུང་བའི་སྲོལ་བཏོད་པ་དེ་དར་རྒྱས་སུ་བཏང་སྟེ་སྤར་བརྒྱད་བརྡ་དཀྲོལ་སྟེ་སྨེ་དགུ་ལོ་འགྲོས་བཅུ་གཉིས་དང༌། འབྱུང་བ་ཕོ་མོ་དབྱེ་བའི་ལོ་ཟླ་ཞག་དུས་སོགས་ཀྱི་བརྡ་མཚོན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནད་དཀྲོལ་མཛད། དེ་རྗེས་ཡེ་སྔོན། ༢༡༧༧ ལོར་དྷི་བཞི་པ་དྷི་ཡོའུ་ཐོའུ་ཐང་ཞི་ཡིས་རང་ལོ་སོ་ལྔ་ཁྲི་ལོ་དང་པོའི་ཤིང་འབྲུག་ལོར་ཧྥུང་དང་པོས་སྲོལ་བཏོད་ཅིང་དེ་རྗེས་ཧྥུང་གསུམ་པས་དར་རྒྱས་མཛད་པ་དེ་རྩིས་འགོ་ཤིང་བྱི་ནས་འཛིན་པའི་སྲོལ་དེ་ཤིང་འབྲུག་ནས་འཛིན་པའི་སྲོལ་བཙུགས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་དར་རྒྱས་གཏོང་བར་མཛད་པར་གྲགས་པ་འདི་ནས་རིམ་གྱིས་བརྒྱུད་པར་བཞེད།
ཐུན་མིན་ལུགས་ལྟར་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྷ་མཆོག་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་འགྱུར་པས་ཡེ་སྔོན། ༨༣༧ ལོའི་ཤིང་བྱི་སྨེ་ཕྲེང་དང་པོ་མགོ་ཟླའི་ཉ་ལ་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ལྷ་ཚངས་པ་དང༌། ཀླུ་རྒྱལ་འཇོག་པོ། ལྷ་མོ་རྣམ་རྒྱལ་མ། བྲམ་ཟེ་སེར་སྐྱ་སོགས་ལྷ་མི་ཀླུ་ཡི་འཁོར་རྣམས་ལ་འབྱུང་བའི་རྩིས་ཀྱི་སྐོར་འགོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོངས་གསུངས་པར་གྲགས་པ་དེ་ལས་རིམ་གྱིས་བརྒྱུད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་དུས་རྩིས་ངོ་མཚར་ཉི་མ་ལས། ལྷ་རྒྱལ་ཚངས་པ་གདོང་བཞི་པ། །ཀླུ་རྒྱལ་དགའ་བོ་འཇོག་པོ་དང༌། །ལྷ་མོ་རྣམ་རྒྱལ་བྲམ་ཟེའི་རིགས། །སེར་སྐྱ་ཞུ་བ་བཞི། །་ཞེས་དང༌། །ཕྱག་ན་ཡེ་ཤེས་མདའ་བོ་ཆེ། །བསྣམ་པའི་ཀོང་ཙེ་འཕྲུལ་རྒྱལ་དང༌། །ཇི་ཀོང་ཇི་ནོང་ཝང་ཐེ་སོགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཐོག་མར་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ཚངས་པ་གདོང་བཞི་པར་རྒྱུད་ལུང་འགྲེལ་པ་མན་ངག་དང༌། ཊི་ཀ་སྣང་གསལ་མ་བུ་ལྔ༌། །དམག་དང་རུ་མཚོན་འདབ་པ། །ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་ཇི་ལྟར་བརྩི་བའི་ཚུལ་བཅས་གསུངས་པ་དང༌། ལྷ་མོ་རྣམ་རྒྱལ་མར་རུས་སྦལ་རང་འདྲའི་རྒྱུད་དང་གི་གོང་བག་མའི་རྩིས་གསུངས། ཀླུ་རྒྱལ་འཇོག་པོ་ལ་རུས་སྦལ་གྱི་གཏན་ཚིགས་རང་དྲན་སྐྱེས་གནས་ཀྱི་རྒྱུད་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུད་དང་དེའི་ཕྱི་མ་ལྗོན་ཤིང་ལོ་ཏོག་འཚོལ་དང༌། ཁྲུས་བྱང་གི་རྒྱུད། བྱིས་པ་བཙས་ཀླུངས་ལ་སོགས་པ་གསུངས། བྲམ་ཟེ་སེར་སྐྱར་འབྱུང་བ་མཚན་དོན་བསྟན་པའི་མདོ་དང་ཕྱི་མ་ཡི་གེའི་མདོ་འགྲེལ་པ། དེའི་ཕྱི་མ་མཚན་གྱི་དོན་བསྟན་པའི་མདོ། ཁ་བསྐང་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའི་རྒྱུད་སོགས་གཙུག་ལག་རྩིས་ཀྱི་བསྐོར་འགོ་མཐའ་ཡས་པ་ཞུ་བ་པོ་སོ་སོར་ལེགས་པར་བསྟན་ལ། དེ་ལས་མིའི་འཁོར་གྱི་ཐོག་མ་ཀོང་ཙེ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་ལྕགས་ཁྱི་ཡེ་སྔོན། ༥༥༡ ལོར་འཁྲུངས། འདིས་རྩིས་ཀྱི་སྟོན་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་འགྱུར་པ་མཇལ་བ་ཙམ་གྱི་དཔྱད་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རང་བཞིན་བབས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གྲགས་ལ། འཇམ་དཔལ་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་སོགས་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལྔའང་ཀོང་རྩེ་འཕྲུལ་རྒྱལ་ཉིད་ལ་བསྟན། དེ་རྗེས་རིམ་པར་ཇི་ཀོང་དང༌། ཇི་ནོང་ཝང་ཐེ་བཅས་འཕྲུལ་མི་གསུམ་དང་བདེ་བར་ལེན། ཉེ་བར་ལེན། ཀུན་ཏུ་ལེན། ཡང་དག་ལེན་ཏེ་ལེན་པ་པོ་བཞི། དེའི་རྗེས་དྲང་སྲོང་ཕུར་བུ་དང༌། དྲང་སྲོང་ལྕེ་མུར། དྲང་སྲོང་མུར་ཏི། དྲང་སྲོང་ཐོར་ཅོག་བཞི་སྟེ་འཆང་བ་པོ་བཞི་ལས་རིམ་པར་བརྒྱུད་དེ་ཕྱིས་སློབ་དཔོན་དུ་ཧ་ར་ནག་པོ་དང༌། པཎ་ཆེན་རཱ་ཧུ་དམར་པོ། ཟླ་བ་ནག་པོ་སོགས་ལས་རིམ་པར་བརྒྱུད། དེ་ཡང་གཙུག་ལག་འབྱུང་བའི་རྩིས་རྒྱུད་འདི་བཞིན་རང་ཅག་བོད་དུ་ཆོས་རྒྱལ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་དུས་སུ་ཕེབས་པར་གྲགས་ཀྱང༌། དེ་ཚེ་བོད་བྱིངས་ཀྱིས་བཀོལ་ཐུབ་པའི་ཡི་གེ་མེད་པས་བསྟན་བཅོས་འདི་ཞེས་གླེང་དུ་མེད། དེ་ན་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྐབས་དངོས་སུ་དར་བ་ཡོངས་གྲགས་ལ་ཆོས་རྒྱལ་འདིའི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཐོག་མ་ཐོན་མི་སཾ་བྷོ་ཊས་བོད་ཡིག་གསར་གཏོད་ཀྱིས་རྒྱ་དཀར་ཡུལ་ནས་ནང་ཆོས་ཐོག་མར་བོད་དུ་བསྒྱུར་བར་མ་ཟད་འདི་ཚེ་རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་དར་བའི་དཀར་པོའི་ཆོས་དང་རྒྱལ་བའི་རྟེན་གཙོ་རྣམས་བོད་དུ་འདྲེན་པར་དམིགས་ཏེ་ཐང་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པ་དང་ལྷན་འབྱུང་བའི་རྩིས་རིག་ཇི་སྙེད་བོད་དུ་བསྒྱུར་བར་གྲགས་པ་འདི་ནི་རྩིས་རིག་པ་སྔ་འགྱུར་ཐོག་མར་འདོད།
ཡེ་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་ནང་བོད་རྒྱལ་ཁྲི་རབས་སོ་བདུན་པ་ཆོས་རྒྱལ་མེས་ཨག་ཚོམ་གྱི་བཙུན་མོ་ལ་རྒྱ་བཟའ་ཨང་ཆུང་བཞེས་པའི་དུས། འབྱུང་བ་ལྔ་འགྱུར་དང༌། སྤར་ཁའི་སེར་ཐོག སྨེ་བ་དམར་ནག་སོགས་རྒྱུད་བདུན་ལེ་ལག་བཅས་པ་བོད་དུ་བསྒྱུར། ཡེ་ལོ་ ༧༩༠ བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་དགུ་པའི་ཕྲེང་གསུམ་པའི་ལྕགས་རྟ་ལོར་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་བྱོན། ཁྲི་རབས་འདིའི་སྐུ་རིང་ལ་གསང་ཐུབ་རས་སྐྱེས་གཙུག་ན་དང༌། ལི་ཁྲི་མགོན་སྐྱ་ཞེས་པའི་བོད་ཀྱི་ཕོ་ཉ་གཉིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་མངགས་ཏེ་རྒྱའི་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་སེམས་བརྩེ་གདན་དྲངས། སློབ་དཔོན་འདིས་བོད་ཀྱི་ས་བཀྲ་བརྟག་པའི་དོན་དུ་ས་དཔྱད་ཀྱི་རྩིས་ཇི་སྙེད་གསུངས། དེ་རྗེས་ལང་ཚོ་ལྡོང་ཡག་དང་གཡུ་སྒྲ་བཞེས་སོགས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི་རྒྱ་ནག་ཏུ་རྒྱ་པཎ་དར་ཆེན་ཐིག་ལེ་འམ་ཏིང་ཚོ་གདན་དྲངས་ཕྱིས་མངགས། དེ་ཚེ་སློབ་དཔོན་དར་ཆེན་དང་པཎ་ཆེན་དུ་ཧར་ནག་པོས་གཙོས། མཧཱ་ཡཱ་ན་སུ་ཏྲ། མཧཱ་རཱ་ཛ་དེ་བ། ལོ་ཙ་ཨིནྡྷ་བྷ་བྷོ། བི་རྗེ་བཙན་པོ་ཤི་ལ་ཧ་རྣམས་དང༌། བོད་མཁས་ཁམས་ཁྲ་དང་པོ། ལང་ཚོ་ལྡོང་ཡག །གཡུ་སྒྲ་བཞེར། ཁུ་ཤོག་མཁན། རྒྱ་གཡུ་བཟའ་དང་བཅས་པ་བྱོན་ཏེ་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཕལ་མོ་ཆེ་བོད་དུ་བསྒྱུར།
ཁྱད་པར་སློབ་དཔོན་དུ་ཧར་ནག་པོས་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ཞལ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་ལ་དྲང་སྲོང་གི་བཀའ་ལུང་ཟབ་མོ་མ་ལུས་ཐོབ། འདིས་རྩིས་གཞུང་ཐུན་མོང་བ་རྣམས་བསྒྱུར། བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ས་བདག་གདུག་པ་ཅན་བཏུལ། “རིན་ཆེན་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་”ཞེས་བྱ་བའི་རྩིས་གཞུང་ཆེན་མོ་མཛད་དེ་བྲམ་ཟེ་མ་མུ་ཏིག་ཟུར་ཕུད་ལྔ་མ་དང༌། གཡུ་ཤར། སྟག་ཚང་སོགས་མངོན་པར་ཤེས་པ་བཞི་ལ་གདམས་པ་དང་དེ་དག་གིས་རྒྱ་པཎ་རཱ་ཧུ་དམར་པོ་དང༌། པཎ་ཆེན་ཟླ་བ་ནག་པོ་གཉིས་ལ་གདམས། དེ་རྗེས་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཁམ་ཁྲ་གཉིས་པས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར། ཁམ་ཁྲ་འདིས་“ཡང་འགྱུར་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་”ཞེས་པ་མཛད་ལ་དེ་ལས་སྤྲོས་པ་“གསལ་སྒྲོན་མན་ངག་བསྡུས་པ་”དང་“རྩ་བ་སྐབས་དོན་ལྔ་པ་གསལ་སྒྲོན་སྦས་བཅད་ལུགས་”སོགས་མཛད་དེ་འཕན་ཡུལ་རལ་བྷེ་ར་བཛྲ་དང༌། ཡ་ཙ་བ། ལྷོ་བྲག་པ་མར་པ་སྦྲུལ་མགོ། མལ་ཟེ་གླན་དང༌། སེ་སྟོན་ཁྲི་པ། སྨྱོས་སྟོན་རྒྱ་ཡོད། རྒྱ་སྟོན་ཆོས་ཀྱི་རིན་ཆེན། ཞང་བཅས་ལ་གདམས། “གསལ་སྒྲོན་མན་ངག་བསྡུས་པ་”ནི་འཕན་ཡུལ་རལ་བྷེ་ར་བཛྲས་རུ་མཚམས་ཤོངས་པ་སྨོན་ལམ་ལ་གནང་བ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་སྤེལ་བར་གྲགས་པ་དང༌། “གསལ་སྒྲོན་སྦས་བཅད་མེད་པའི་ཡང་དག་ལུགས་”ནི་ཞང་ནས་སློབ་མ་མཁས་པའི་ཁྱུ་མཆོག་ཁྱུང་ནག་ཤཀ་དར་ལ་གསུངས་པ་དང་དེ་ནས་རིམ་པར་མི་ཉག་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང༌། སྔགས་པ་ལྷུན་གྲུབ་དཔའ་བོ་དང་དེ་ཡི་བླ་མ་མཁས་གྲུབ་པ། མཁས་མཆོག་ཨརྱ་དེ་ཝ། ཚུངས་མེད་བློ་གྲོས། ཕུག་པ་དཔལ་མགོན་འཕྲིན་ལས། བདེ་ལེགས་གར་དབང་ཕུན་ཚོགས། རིགས་འཛིན་གཞོན་ནུ་གདོང་དྲུག །ཟུར་ཆེན་ཆོས་དབྱིངས་རང་གྲོལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་བཅས་དང༌། ཡང་དཔལ་མགོན་འཕྲིན་ལས་ནས། ཕུག་པ་དཔལ་གྱི་སེང་གེ་དང༌། གཡུ་ལོ། གཉགས་བན་ན་ར་བ། དེ་ནས་ཟུར་ཆེན་ཆོས་དབྱིངས་རང་གྲོལ་དང༌། ཡང་ཨརྱ་དེ་ཝ་ནས་དུས་རམས་པ་དོན་གྲུབ་ཀུན་དགའ། དགེ་བསྙེན་བསོད་ནམས་ཚེ་འཛིན། སློབ་དཔོན་བསོད་ནམས་གྲགས་པ། ཆོས་རྗེ་ཕུན་ཚོགས་དགེ་དབང༌། མཁས་གྲུབ་དཔལ་གྱི་སེང་གེ། ལྡུམ་པོ་དོན་གྲུབ་དབང་རྒྱལ། འདར་ལོ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་རྩིས་རིག་བསྟན་འཛིན་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལ་རིམ་པར་བརྒྱུད་པ་འདི་དག་ནི་ནག་རྩིས་རིག་པ་བོད་དུ་ཇི་ལྟར་བྱོན་པའི་འབྱུང་རིམས་གནད་བསྡུས་ཡིན།
ནག་རྩིས་རིག་པ་བོད་དུ་དར་རྗེས་བོད་ཀྱི་སྔ་མོའི་རྩིས་རིག་དེ་བཞིན་འབྱུང་ལྔའི་རྩིས་རིག་གི་དཔྱད་པའི་ལམ་ནས་དུས་དང་འཇིག་རྟེན་རྩི་བའི་རིག་པ་བསྣོན་མ་ཞིག་ཐོབ། ཡེ་ལོ་༩༦༤ ལོར་སྔར་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་སྐབས་རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་སློབ་དཔོན་དར་ཆེན་ཐིག་ལེ་གདན་འདྲེན་དུ་བྱོན་པའི་ལང་ཚོ་ལྡོང་ཡག་ཅེས་པའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ཚོ་མདོ་ཁམས་སུ་ཆགས་པ་ལས་མི་བརྒྱུད་བཞི་པ་མི་ཉག་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་ཞེས་པ་མདོ་ཁམས་ནས་དབུས་ཕྱོགས་སུ་བྱོན་པ་གཡོར་པོ་གྲ་ནང་གི་ཕུག་པ་ཨོ་དཀར་བྲག་ཕུག ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བཞུགས་པས་ཕུག་པ་ཞེས་པའི་མིང་ཡང་དེར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བས་དེ་ནི་རང་ལུགས་ཕུག་པའི་བརྒྱུད་པ་ཐོག་མ་ཡིན། མི་ཉག་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་གིས་ཁྱུང་ནག་ཤཀ་དར་ལས་གསལ་སྒྲོན་ལ་སོགས་འབྱུང་བའི་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པར་བསླབས་པར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་འཚམས་པའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གནམ་གཤིས་བཅས་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་སྔ་མོའི་རྩིས་རིག་འདི་བཞིན་འབྱུང་བའི་རྩིས་རིག་དང་ཟུང་སྦྱོར་གྱིས་བརྩི་ཐབས་དུས་གཟེར་མན་ངག་གིས་བརྒྱན་ཏེ་ཕྱི་བརྒྱུད་འཛིན་པ་སྔགས་པ་ལྷུན་གྲུབ་དཔའ་བོ་སོགས་ལ་གནང༌།
གསུམ་པ། དཀར་རྩིས་རིག་པའི་བྱུང་བ།
དཀར་རྩིས་རིག་པ་ཞེས་པ་རྒྱ་དཀར་ནས་དར་བའི་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩིས་རིག་དང་དབྱངས་འཆར་རྩིས་རིག་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་དང་པོ་དུས་འཁོར་རྩིས་རིག་ཇི་ལྟར་དར་བའི་བྱུང་རིམ་གནད་བསྡུས་གླེང་བ་ལ། དེ་ཡང་ས་པཎ་གྱིས་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་གི་རྣམ་གཞག་འཆད་པའི་སྐབས་ཕྱི་རོལ་རིག་བྱེད་ལུགས་ཀྱི་རིག་པའི་གནས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་དཔེ་མཛད་དེ། སྐར་རྩིས་རིག་པ་འདི་བཞིན་རིག་གནས་ཆུང་བའི་ཁོངས་མཛད་པ་དེར་གཞི་བཅོལ་ནས་ཕྱི་རབས་པ་ཕལ་གྱིས་རྩིས་རིག་པ་འདི་ཉིད་རིག་པའི་གནས་ཆུང་བའི་རྣམ་གཞག་སྐར་རྩིས་ཁོངས་བགྲང་རྐྱང་མཛད་བཞིན་འདུག་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ས་པཎ་གྱིས་མཛད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་སྐར་དཔྱད་བརྟག་པའི་རྩིས་དང་གྲངས་ཙམ་རྩི་བའི་རིག་པ་ཙམ་ལས། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གཞུང་ལས་གསུངས་པའི་རྩིས་རིག་དང་ལྷག་པར་ཐུན་མིན་བོད་ཀྱི་ཀུན་ཁྱབ་རྟེན་འབྱུང་རྩིས་རིག་ལ་དེ་བས་ཁྱབ་ཏུ་མེད། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནི་ནང་དོན་རིག་པ་གནད་ཆེ་ཞིག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུངས་པའི་ཆོས་རྣམས་མདོ་སྔགས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ལས་སྔགས་ལའང་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་སྟེ། བྱ་རྒྱུད། སྤྱོད་རྒྱུད། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད། རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་རྒྱུད་ཅེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ལས་བླ་མེད་རྒྱུད་དེར། ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་དང༌། ཤེས་རབ་རྒྱུད། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུད་གསུམ་ལས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུད་ཉིད་ཡིན། རྒྱུད་འདི་ལས་ཕྱུངས་པའི་རྩིས་རིག་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་ཀུན་དང་འབྲེལ་བས་ན། རྩིས་རིག་པ་འདི་བཞིན་ནང་དོན་རིག་པའི་ཁོངས་སུ་འདུ་བ་སྙོན་མེད་ཡིན། དེ་ལ་དུས་འཁོར་རྩིས་རིག་གི་གཞུང་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཇི་ལྟར་དར་དང་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་ལས་དང་པོ་ཆོས་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྟོན་པ་ནི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཁ་ཡེ་སྔོན། ༨༨༡ ལྕགས་འབྲུག་ནག་པའི་ཉར་ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ཤམ་བྷ་ལའི་རྒྱལ་པོ་ཟླ་བ་བཟང་པོས་གཙོས་རྒྱལ་ཕྲན་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་གི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་ཏེ་གསུངས། རྒྱུད་གསུངས་པའི་ཕྱི་ལོར་ཆོས་རྒྱལ་ཟླ་བ་བཟང་པོས་རྩ་བའི་རྒྱུད་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་མཛད་དེ་ཤམ་བྷ་ལའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཕྱི་མ་སྲས་ལྷ་དབང་ལ་གདམས་པ་དང་དེ་ནས་རིམ་པར་ཆོས་རྒྱལ་བདུན་དང་རིགས་ལྡན་ཐོག་མ་འཇམ་དཔལ་གྲགས་པ་བར་བརྒྱུད་ལ་རིགས་ལྡན་འདིས་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ད་ལྟ་ང་ཚོའི་མིག་ལམ་དུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་བསྟན་བསྒྱུར་པོད་ཐ་པར་བཞུགས་པ་འདི་མཛད་དེ་རིམ་པར་རིགས་ལྡན་ཉེར་གཅིག་པ་མ་འགག་པའི་བར་བརྒྱུད།
དེ་ལྟའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་འདི་ཉིད་ལྷོ་གླིང་འདིར་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་དར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་རབ་བྱུང་དང་པོའི་མེ་ཡོས་ཡེ་ལོ། ༡༠༢༧ ལོར་དུས་འཁོར་འཕགས་བོད་དུ་དུས་མཉམ་པར་དར་བའི་བཞེད་པ་ལྟར་ན། ཤམ་བྷ་ལའི་ཁྲི་རབས་འཛིན་པ་རིགས་ལྡན་རྒྱལ་དཀའི་ཁྲི་ལོ་རྫོགས་པ་རིགས་ལྡན་ཉི་མ་གསེར་ཁྲིར་མ་ཕེབས་པའི་དུས་ཙམ་ན། རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་ཌི་ཏ་བྱང་སེམས་ཙི་ལུ་པ་དང་དུས་ཞབས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཤམ་བྷ་ལའི་རིགས་ལྡན་ལས་གསན་པ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་གྱི་ཇོ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་དང༌། རྭ་ཆོས་རབ། ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཟླ་སོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཏེ་འཆད་ཉན་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་དུས་འཁོར་གྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ངེད་ཅག་ཁ་བའི་ལྗོངས་སུ་སྤེལ་བ་ལས་རིམ་པར་དར། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འཆད་ཉན་གྱི་བསྟན་པ་བོད་དུ་དར་བ་ནས་བཟུང་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩིས་རིག་འདིས་སྔ་མོའི་བོད་རྩིས་རིག་པ་དང་ནག་རྩིས་རིག་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བོད་རྩིས་རིག་པ་ལ་བརྒྱབ་རྟེན་ལུང་རིག་ཚད་ཐུབ་ཞིག་གྲུབ་པར་བརྟེན། བོད་རྩིས་རིག་པ་འདི་བཞིན་ལག་ལེན་ཆ་ཚང་རང་རྐྱ་འཕེར་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
ས་བཅད་གཉིས་པ། ལེའུ་ཐོའི་མཚན་ཉིད་དང༌། རྣམ་དབྱེ་བཤད་པ།
དང་པོ། ལེའུ་ཐོའི་མཚན་ཉིད།
ལེའུ་ཐོ་ཞེས་པ་རྩིས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ནང་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཡིན། དེ་ཉིད་སཾསྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དུ་རཱྀ་ཐུ་དང་ལྀ་ཐུ་ཞེས་འབོད་པ་ལས་ཕྱི་མ་ལྀ་ཐུ་ཟུར་ཆག་པ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་དུས་ཚིགས་ཞེས་གོ་བ་ཡིན་ལ་དེང་ཡོངས་གྲགས་ལོ་ཐོ་ཞེས་བརྗོད་པའང་ལེའུ་ཐོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཟུར་ཆག་པ་ལས་བྱུང༌། ཡང་དོན་འགྲེལ་དུ། དུས་ཚིགས་ཞེས་པ་ལོ་ཟླའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པར་གོ་བས། ལེའུ་ཐོའམ་ལོ་ཐོ་ཞེས་པའང་ལོ་ཟླའི་འཁོར་ལོར་གོ་ན་ཆོག །སྤྱིར་རྟེན་འབྲེལ་རྩིས་རིག་པའི་ལམ་ལས་བསྟན་པའི་ལོ་རེའི་བཟང་ངན་བླང་དོར་གང་ཡང་ཟིན་ཐོར་བཀོད་པ་ལེའུ་ཐོ་འམ་ལོ་ཐོའི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་ན་ཆོག་ཅིང༌། བྱེ་བྲག་ལེའུ་ཐོ་རྒྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། མཁའི་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་གྱི་འཁོར་བགྲོད་བརྩི་བ་གཙོར་བསྟན་ནས། རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཕྱི་ཡུལ་གནམ་གཤིས་ཚ་གྲང་གི་ཁྱད་ཆོས་དང༌། རྩི་ཤིང་སྐྱེ་དངོས་སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འཕེལ། བྱ་དང་རི་དྭགས་སོགས་སྲོག་ཆགས་རིགས་ཀྱི་འཚར་ལོངས་དང་ཚུལ་སྤྱོད། གང་ཟག་གི་ཕུང་པོའི་བདེ་སྡུག་སོགས་དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར། མ་འོངས་འབྲས་བུའི་རྟེན་འབྲེལ་འཆར་ཚུལ་གྱི་དོན་གནད་བླང་དོར་འབྱེད་པའི་རིམ་པ་ཕྱག་ཐོར་ཟིན་ཐོར་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན། འདིའི་ནང་ལོ་རེའི་གནམ་གཤིས་དང་ས་བཅུད་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང༌། དུས་བཞིའི་འཕོ་འགྱུར། ས་ཞིང་འདེབས་ལས། གཞན་ཡང་གང་ཟག་གི་བར་ཆད་སོགས་འཇིག་རྟེན་པའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བའི་དུས་རིམ་ནང་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་བླང་དོར་བསྟན་ཡོད།
གཉིས་པ། ལེའུ་ཐོའི་རྣམ་དབྱེ།
རྩིས་རིག་པའི་རྣམ་དབྱེ་ལ་ལྟོས་ཏེ། དཀར་རྩིས་དང༌། ནག་རྩིས། དཀར་ནག་དབྱངས་གསུམ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ལེའུ་ཐོ་ཞེས་རིགས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་འདོན་སྲོལ་ཡོད་ལ། འབྱུང་རྩིས་རིག་པའི་ལེའུ་ཐོར་ཡོངས་གྲགས་གཏན་ལེ་དང་སྐར་ལེ་ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པའང་ཟླ་རེའི་ཚེས་ཁོངས་ཀྱི་གཟའ་སྐར་སྤར་སྨེ་སོགས་འགྱུར་མེད་གཏན་འཁོར་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན། ད་ལྟ་ང་ཚོའི་མིག་ལམ་དུ་མངོན་བཞིན་པའི་ལེའུ་ཐོ་རྒྱས་པ་འདི་བཞིན་བཻ་དཀར་གཞུང་དོན་ལས་གསུངས་པའི་རྒྱས་པའི་ལོ་ཐོ་ལས་བསྡུས་པ་དང༌། འབྲིང་བ་ལས་ཅུང་རྒྱས་པའི་ཚུལ་དཀར་ནག་དབྱངས་གསུམ་ཟུང་སྦྱོར་ཕུག་པའི་སྲོལ་ཡིན་ཅིང༌། སྔར་ཕུག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ལོ་ཐོ་འདི་ལ་ནང་དོན་རྒྱས་བསྡུས་དང༌། ཡུལ་དུས་གང་ཟག་དབང་གིས་ཕྱི་ནང་ཐེམས་མི་འདའ་ཞེས། ཕྱི་ཡི་ལེའུ་ཐོ་དང༌། ནང་གི་ལེའུ་ཐོ། ཐེམས་མི་འདའ་བའི་ལེའུ་ཐོ་ཞེས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད།
ལེའུ་ཐོའི་རིགས་དང་རྣམ་དབྱེ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་གང་ཡང་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་གྱིས་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་རྩིས་གཞུང་བཻེ་དཀར་གྱི་དགོངས་དོན་དང༌། དེ་ཡང་ལེའུ་ཐོ་གཟིགས་མཁན་གང་ཟག་གི་མཁྱེན་དཔྱོད་དང་འབྱོར་བའི་དབང་གིས་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཡོད་པ་སྟེ།
ལེའུ་ཐོ་རྒྱས་པ། ཚད་ལྡན་མཁས་པའི་ཕྱག་རྒྱུན་ནས་ལེགས་ཆ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ། མི་ཆེན་མཁྱེན་དཔྱོད་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་པའི་ལོ་རེའི་བཟང་ངན་བླང་དོར་རྣམས་ཞིབ་པར་སྟོན་པ་ནི་རྒྱས་པའི་ལེའུ་ཐོ་ཡིན།
ལེའུ་ཐོ་འབྲིང་པོ། ཕྱི་འབྱོར་པའི་དྲག་ཞན་དང་ནང་མཁྱེན་དཔྱོད་བར་མ་ཅན་གྱིས་འཛིན་པའི་ལེའུ་ཐོ་ནང་དོན་དང་བླང་དོར་འབྲིང་པོ་ཙམ་སྟོན་པ།
བསྡུས་པའི་ལེའུ་ཐོ། ཕྱི་འབྱོར་པ་ཞན་པ་དང་ནང་ཤེས་རབ་ཆུང་བས་བེད་སྤྱོད་པའི་ལེའུ་ཐོ་སྟེ། ནང་དོན་ཡང་བསྡུས་པར་བསྟན་ཡོད་དོ། །དེང་ལག་ལེན་ཐོག་དངོས་སུ་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ལོ་ཐོ་རྒྱས་བསྡུས་གཉིས་ནི། རྒྱས་པ་དཀར་ནག་དབྱངས་གསུམ་གྱི་དགོངས་འདུས་དཔེ་གཟུགས་ཅན་འདི་ལ་བརྗོད་ཅིང༌། བསྡུས་པར་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་དེབ་གཟུགས་ཅན་ཉིན་རེའི་ཟིན་ཐོ་འགོད་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཟླ་ཚེས་གཟའ་སྐར་ཙམ་བཀོད་པ་དེ་དང༌། དེ་ལས་བསྡུས་པ་གྱང་སྡེབས་སུ་འགེལ་བྱའི་ཤོག་རྐྱང་མ་ཀ་ལན་ཌ་(Clender)ཞེས་པ་དེ་གཉིས་སོ། །
ས་བཅད་གསུམ་པ། ལེའུ་ཐོའི་ཁ་བྱང་གི་མཚོན་དོན་བཤད་པ།
གཞུང་ལེའི་(བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ལེའུ་ཐོ་)ཁ་བྱང་དུ། དབུས་སུ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་མཚོན་རྟགས་གཡས་གཡོན་སེང་གེས་བཏེགས་པའི་རྣམ་བཅུ་དབང་ལྡན་ལྟེ་བར་སྨན་མཆོག་ཨ་རུས་བྱུར་བུར་གཏམས་པའི་ལྷུང་བཟེད་ཅན་དང༌། ཡང་གཡས་གཡོན་དུ་ཀུན་གཞི་ནམ་མཁའ་སྔོན་པོའི་(ནག་པོའང་རུང་)སྟེང་རིག་གསར་གནམ་རིགས་ལུགས་ཀྱི་གོ་ལ་དང༌། རང་ལུགས་དུས་འཁོར་རྩིས་ལུགས་ཀྱི་གནམ་སའི་གོ་ལའི་དཔེ་རིས་བཅས་པ་འགྱུར་མེད་གཏན་འཁེལ་ཐོག
མཐའ་འཁོར་མུ་མཁྱུད་ཀྱི་མཚོན་རིས་ལོ་རེར་བརྗེ་ལེན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདོན་བཞིན་པ་ནི། ལེའུ་ཐོ་གཟིགས་མཁན་ཡོད་དོ་ཅོག་གི་མིག་ལམ་དུ་མངོན་བཞིན་པ་དེའོ།། རི་མོ་དང་ཁ་དོག་སྣ་མང་དེ་དག་བཀོད་པའི་མཚོན་དོན་གང་ཡིན་ཚང་མས་གསལ་རྟོགས་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཡིན་སྟབས། འདིར་ལེའུ་ཐོ་ལྟ་སྟངས་ཀྱི་ཐོག་མར་ཁ་བྱང་གི་རི་མོའི་མཚོན་དོན་དག་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།
དང་པོ། དབུས་ཀྱི་རི་མོའི་ངོ་སྤྲོད།
ཁ་བྱང་དབུས་ཀྱི་རི་མོ་ནི་བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ཕྱི་ནང་མིང་དོན་མཚོན་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཡིན་ལ། འདི་ཉིད་ལེའུ་ཐོའི་ཁ་བྱང་སྟེང་དུ་བཀོད་དོན་ཡང་ལེའུ་ཐོ་འདི་ཉིད་བོད་གཞུང་འཛིན་གྱི་ལེའུ་ཐོ་ཡིན་པ་མཚོན། དེ་ཡང་དུས་འཁོར་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་བཅུ་དབང་ལྡན་ལན་ཙའི་ཡི་གེ་དབུ་ཞབས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་འདིས་བོད་རྩིས་རིག་པ་མཚོན་པ་དང༌། དེའི་དབུས་ཨ་རུ་རས་གཏམས་པའི་ལྷུང་བཟེད་ཀྱི་རི་མོ་བཀོད་པ་དེས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་མཚོན་པས། གཡས་གཡོན་དུ་གཡུ་རལ་གྱིས་བརྗིད་པའི་སེངྒེ་ཟུང་གིས་འདེགས་བཞིན་པའང༌། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་མཚོན་དོན་ཡིན་ཅིང༌། དེ་ཀུན་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོས་བདག་གཉེར་གཞུང་འཛིན་མཛད་བཞིན་པའི་བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས་རིག་པའི་བསྟི་གནས་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། (འདི་དག་གི་མཚོན་དོན་ཞིབ་པ། གཤམ་དུ་འགོད་རྒྱུ།)
གཉིས་པ། གོ་ལའི་དཔེ་རིས་སོ་སོའི་མཚོན་དོན།
གཡས་གཡོན་དུ་ཁ་དོག་སྔོན་པོའི་སྟེང་ཕྱི་ལུགས་དང་རང་ལུགས་གཉིས་པོའི་གོ་ལའི་རི་མོ་སོ་སོར་བཀོད་པའི་མཚོན་དོན་ཡང༌། ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཕྱི་ནང་དངོས་ཀུན་འབྱུང་གཞི་དང་ཁྱད་པར་གཟའ་སྐར་རྒྱུ་བའི་ལམ་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚོན་དོན་ཡིན་ཞིང༌། དེའི་སྟེང་གཡས་སུ་རང་ལུགས་དུས་འཁོར་གྱི་གནམ་སའི་གོ་ལའི་བཀོད་པའང་ཆེ་ཆུང་དང་ཁ་དོག་མི་འདྲ་བའི་ཟླུམ་སྐོར་བཞི་པོ་ཕྱི་ནས་རིམ་བཞིན་བཀོད་པ་ནི་ནག་པོ་རླུང་དང༌། དམར་པོ་མེ། སྔོན་པོ་ཆུ། སེར་པོ་ས་བཞི་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སའི་དབུས་སུ་ལྗང་གུས་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་དང་དེའི་དབུས་དམར་སེར་སོགས་ཀྱི་ཁ་དོག་ཕྱོགས་བཞིར་བཀོད་པ་ནི་གླིང་དང་འབྱུང་བའི་ཁམས་མཚོན་པ་སྟེ། དམར་པོས་ལྷོ་གླིང༌། ནག་པོས་ཤར་གླིང༌། སེར་པོས་ནུབ་གླིང༌། དཀར་པོས་བྱང་གླིང་བཅས་མཚོན། དེ་ནི་བོད་རྩིས་རིག་པའི་ནང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ཚུལ་བཤད་པའི་སྐབས་ཐོག་མར་ནམ་མཁའ་སྟོང་པའི་དབུས་སུ་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་འདབ་འབྱར་དུ་གྱུར་པས་ཡང་ཞིང་གཡོ་བའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་ཐད་ཀར་དཔག་ཚད་འབུམ་བཞི་དང་འཁོར་ཡུག་དཔག་ཚད་འབུམ་བཅུ་གཉིས། མཐུག་རྔམས་སུ་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་བཅུར་བཤད་པའི་རླུང་དཀྱིལ་གྲུབ་པར་བཤད་པ་དེའི་མཚོན་བྱེད་མཐའ་འཁོར་ཁ་དོག་ནག་པོའི་ཟླུམ་གཟུགས་རླུང་རིས་ཅན་བཀོད་པ་དང༌། དེས་སྐྱོར་བའི་ནང་དུ་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་འབྱར་བ་ལས་རླུང་དང་ལྡན་པའི་གློག་འཁྲིགས་པ་ལྟ་བུའི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་དགུ་དང་ཐད་ཀར་གསུམ་ཡོད་པ་གྲུབ་པ་དང༌། དེས་སྐྱོར་བའི་ནང་ཆུའི་རྡུལ་འབྱར་བའི་རླུང་མེ་ཆུ་དང་ལྡན་པའི་སྤྲིན་བྱུང་བ་ལས་ཆར་བབས་པའི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་དང་ཐད་དཀར་འབུམ་གཉིས་ལྡན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུབ་པར་བཞེད་པ་དེའི་མཚོན་བྱེད་དུ་ཁ་དོག་སྔོ་དཀར་ཟླུམ་པོ་ཆུ་རིས་ཅན་དང༌། ཆུ་དཀྱིལ་གྱིས་སྐྱོར་བའི་ནང་དུ་སའི་རྡུལ་འདབ་འབྱར་བའི་རླུང་མེ་ཆུ་དང་ལྡན་པའི་འཇའ་མཚོན་འཁྲིག་པ། མཐའ་ཡས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁོར་ཡུག་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གྲུབ་པར་བཤད་པ་མཚོན་བྱེད་དུ་ཁ་དོག་སེར་པོའི་ཟླུམ་གཟུགས་དང༌། ས་དཀྱིལ་དབུས་སུ་རི་རབ་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་ཁ་དོག་ལྗང་ཁུ་དུམ་བུ་ཆེ་ཆུང་ས་དཀྱིལ་ཕྱེད་དུ་འདོད་དོ། །གཞན་ཡང་ས་དཀྱིལ་དབུས་སུ་རགས་པ་གླིང་བཞི་མཚོན་བྱེད་དུ། ལྷོ་རུ་དམར་པོ་གྲུ་གསུམ་དང༌། ནུབ་ཏུ་སེར་པོ་གྲུ་བཞི། བྱང་དུ་དཀར་པོ་ཟླུམ་པོ་ཕྱེད་པ། ཤར་དུ་ནག་པོ་ཟླུམ་པོ་སོ་སོར་བཀོད་ཡོད།
ཆུ་དང་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཚམས་ནས་རི་རབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཚོན་རིས་མི་འདྲ་བའི་ཟླུམ་ཐིག་བཅུ་གཉིས་བྲིས་ཡོད་པ་ནི་གཟའི་རྒྱུ་ལམ་ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་མཚོན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དཀར་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ལུག་དང་བུ་མོའི་ཁྱིམ་མཚོན་པ་དང༌། དམར་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཉ་དང་སྲང་ཁྱིམ། ནག་པོ་གཉིས་ཀྱིས་སྡིག་པ་དང་བུམ་ཁྱིམ། སྔོན་པོ་གཉིས་པོས་ཀཊ་དང་འཁྲིག་ཁྱིམ། ལྗང་གུ་གཉིས་ཀྱིས་གཞུ་དང་ཆུ་སྲིན་གྱི་ཁྱིམ། སེར་པོ་གཉིས་ཀྱིས་གླང་དང་སེང་གེའི་ཁྱིམ་བཅས་མཚོན་པ་ཡིན།
གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་མཚོན་པའི་ཕྱི་ལུགས་གོ་ལའི་གཟུགས་བཀོད་པའང༌། སྟེང་ཟུར་ནས་རིམ་པར། ཉི་མ་དང༌། (Sun) ལྷག་པ། (Mercury) པ་སངས། (Venus) སའི་གོ་ལ་དང་དེ་དང་ཉེ་བའི་མཐར་ཟླ་བ། མིག་དམར། (Mars) ཕུར་བུ། (Jupiter) སྤེན་པ། (Saturn) སྐར་མ་གནམ་རྒྱལ། (Uranus) སྐར་མ་མཚོ་རྒྱལ། (Neptune) སྐར་མ་གཤིན་རྒྱལ། (Pluto) མཚོན་ཅིང༌། ནག་ཐིག་ནི་རང་རང་སོ་སོས་ཉི་མར་སྐོར་བ་བྱ་སའི་བགྲོད་ལམ་ཡིན།
གཞུང་ལེའི་མཐའི་མུ་ཁྱུད་དུ་ཁ་དོག་མི་འདྲ་བའི་འབྱུང་ཚོན་༼བྱུང་བའི་ཚོན་མདོག༽ལོ་རེར་བརྗེ་ལེན་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་བཞིན་པའང་གཞུང་ལེ་འདོན་ལོའི་དུས་ཀྱི་གནམ་ལོའི་དབང་ཐང་གི་མཚོན་དོན་ཡིན་ཅིང༌། དེ་ཉིད་དབང་ཐང་གི་ཁམས་མེ་ལ་དམར་པོ་དང༌། ས་ལ་སེར་པོ། ཆུ་ལ་སྔོན་པོ། ཤིང་ལ་ལྗང་ཁུ། ལྕགས་ལ་དཀར་པོས་མཚོན་པར་བྱས་པ། དཔེར་ན། ཆུ་ལུག་ལོའི་ལེའུ་ཐོའི་མུ་མཁྱུད་དུ་ཁ་དོག་སྔོན་པཽ་དང༌། ས་གླང་ལོ་སེར་པོ། ལྕགས་སྦྲུལ་ལོར་དཀར་པོ་བཀོད་པ་བཞིན་ནོ། །
ས་བཅད་བཞི་པ། ལེའུ་ཐོ་ལྟ་སྟངས་དངོས་བཤད་པ།
དང་པོ། མཚན་དོན་དང་མཆོད་བརྗོད་དམ་བཅའ།
བསྟན་བཅོས་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་དེ་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་དོན་དང་བྱེད་ལས་མཚོན་པའི། མཚན་ཡོད་དགོས་པ་བཞིན་གཞུང་ལེའི་ཤོག་གྲངས་དང་པོའི་ཐོག་ལེའུ་ཐོའི་མཚན་གང་ཡིན་གསལ་བར་བཀོད་ཡོད། མཚན་བྱང་མཛེས་རྒྱན་དུ་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་སོགས་རི་མོ་འདྲ་མིན་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་པ་འགྲེལ་བརྗོད་མི་དགོས་པ་དང༌། སྐབས་བབས་མཚན་བྱང་གི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་རབ་ལོ་དང་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ཕྱི་ལོ་ཞེས་བཀོད་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་དོན་རགས་ཙམ་གླེང་ན། དང་པོ་མཚན་དོན་ལ་གསུམ། རབ་ལོ་དང་མཚན་དངོས། ཕྱི་ལོ་བཅས་གསུམ་མོ། །
༡༽ རབ་ལོ། རབ་ལོ་ཞེས་པ་རབ་བྱུང་དང་པོ་འགོ་ཚུགས་ནས་ལོ་ཐོ་སྤེལ་བའི་བར་གྱི་ལོ་གྲངས་ལ་བརྗོད་ཅིང༌། དེ་ནི་སྐར་དཔྱད་རྩིས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་ཟླའི་འགོ་འཛིན་གྱི་དུས་ཏེ། ལོ་ནི་རབ་བྱུང་མེ་མོ་ཡོས་དང༌། ཟླ་བ་ནི་བོད་ཟླ་གསུམ་པ། ཚེས་ནི་ཡར་ངོའི་དགའ་བ་དང་པོ་ཚེས་གཅིག་ནམ་ལངས་སུ་འཛིན་པའི་དབང་གིས་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་གཅིག་བཀོད་པ་ཡིན། དེ་ཡང་རབ་བྱུང་དང་པོ། ཡེ་ལོ་ ༡༠༢༧ ལོ་ནས་འགོ་ཚུགས་པས། འདི་ནས་བཟུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེར་རབ་བྱུང་རེ་རྩིས་པས་ད་ལྟ་ཆུ་ལུག་འདི་ནི་རབ་ལོ་ ༤༧༦ ཡིན་ནོ།།
༢༽ ཕྱི་ལོ། ཕྱི་ལོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡེ་ལོ་སྟེ། ཡེ་ཤུའི་སྟོན་པ་མ་ཤི་ཀ་འཁྲུངས་ནས་ད་བར་ལོ་ཇི་ཙམ་འགྲོ་བཞིན་པའི་གྲངས་ཡིན་ཅིང༌། ཟླ་ཚེས་ནི། རབ་ལོའི་ཟླ་ཚེས་བསྟུན་པའི་གྲངས་སོ། ། (ཡེ་ཤུའི་འཁྲུངས་ལོའི་ཐ་སྙད་འདིར། སྤྱི་ལོ་དང༌། ཕྱི་ལོ། དབྱིན་ལོ། ཡེ་ལོ་བཅས་ཀྱི་འབོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཡོད་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་བྱུང་རིམ་ཞིབ་པ། ཁོ་བོས་བྲིས་པའི་སྤྱི་ལོ་དང་ཕྱི་ལོའི་ཐ་སྙད་ལས་འཕྲོས་པའི་དཔྱད་ཡིག་ཡེ་ལོ་མངོན་པར་གསལ་བ་ཞེས་པར་གཟིགས་ལ། འདི་སྐབས་ཡེ་ལོ་ཞེས་བེད་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པས་དགོངས་མངའ་ཞུ།)
༣༽ མཚན་དངོས། དབུས་སུ་སུམ་བྷིད་ཅན་གྱི་མཚན་དོན། སྟེང་མ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ལན་ཙ་དང༌། བར་པ་སྒྲ་གཡར། འོག་མ་བོད་ཡིག་གཟབ་ཤར་གྱི་གཟུགས་སུ་བཀོད་པའང༌། ཐོག་མར་སྟོད་འགྲེལ་ལུགས་ཀྱི་ལོ་འཁོར་དྲུག་ཅུའི་མཚན་དང༌། དེ་རྗེས་འབྱུང་བའི་རྩིས་ལུགས་ཀྱི་མཚན་བརྗོད་ཚུལ་ཏེ། སྲོག་ལུས་དབང་ཀླུང་སྨེ་བའི་འབྱུང་གྲངས་ཇི་ཙམ་ལྡན་པའི་ལོ་རྒན་དྲུག་ཅུའི་མིང་དང༌། ལེའུ་ཐོ་སྦྱོར་བ་པོའི་འདོད་ཚུལ་གྱིས་བཏགས་པའི་ལེའུ་ཐོའི་མཚན་བཅས་བསྟན་ཏོ། །དཔེར་ན།
རབ་གནས་ཆུ་ལུག་ལོའི་ལེའུ་ཐོའི་མཚན་དོན་དུ། གཡས་ཕྱོགས་སུ། རབ་ལོ་ ༩༧༣༧ ཅེས་དང་དབུས་སུ་མཚན་དངོས། ཉི་མ་ཞེས་པ་འབྱུང་བ་ལྔ་ལྡན་ཆུ་མོ་ལུག་ལོའི་ལོ་ཐོ་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། ཞེས་དང༌། གཡོན་དུ། ཕྱི་ལོ། 2003 5 2 ཞེས་འཁོད་པའི་དོན་ཡང༌། རབ་ལོ་ ༩༧༧ ནི་རབ་བྱུང་དང་པོ་འགོ་བཙུགས་ནས་ལེའུ་ཐོ་སྦྱོར་དུས་བར་ལོ་ ༩༧༧ འགྲོ་བཞིན་པའི་དོན་དང༌། བོད་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་གཅིག་ནི་སྐར་དཔྱད་རྩིས་ལུགས་ཀྱི་ཟླ་ཚེས་རྩིས་འགོ་ཡིན། དབུས་སུ་ཉི་མ་ཞེས་པ་སྟོད་འགྲེལ་ལུགས་ཀྱི་མཚན་དང༌། འབྱུང་བ་ལྔ་ལྡན་ཆུ་མོ་ལུག་ཅེས་པ་འབྱུང་རྩིས་ལུགས་ཀྱི་མཚན་དང༌། དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་པ། ལེའུ་ཐོ་སྦྱོར་པ་པོས་བཏགས་པའི་མཚན་དངོས་ཡིན། གཡས་སུ་ཕྱི་ལོ་ཞེས་འཁོད་པའང་རང་རྒྱལ་གྱིས་བེད་སྤྱོད་པའི་ལོ་མིན་པར་ཕྱི་རྒྱལ་ཚོས་བེད་སྤྱོད་པ་གཙོར་དགོངས་ཏེ་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ཉིད་དོན་དུ་སྟོན་པ་ཡེ་ཤུ་འཁྲུངས་པའི་ལོ་ཡིན་པས་ཡེ་ལོ་ཞེས་འབོད་པ་འཐད་ལྡན་དུ་མངོན་ཡང་སྔོན་མ་རྣམས་ཀྱིས་དབྱིན་ལོ་དང༌། སྤྱི་ལོ། ཕྱི་ལོ་ཞེས་བཏགས་ཡོད་པ་ལས། ཡེ་ལོ་ ༡༩༦༦ ནས་བཟུང་རང་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ལེ་ཐོའི་སྟེང་“ཕྱི་ལོ་”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བེད་སྤྱོད་གཏན་འབེབས་གནང་བ་སྐབས་འདིར་རང་སོར་བཞག
2003 ནི་ཡེ་སྟོན་འཁྲུངས་ནས་ལོ་དེ་ཙམ་འགྲོ་བཞིན་པའི་དོན་ཡིན། 5 2 ནི་བོད་ཟླ། ༣ པའི་ཚེས། ༡ དང་བསྟུན་པའི་ཕྱི་ལུགས་ཟླ་ཞག་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་སུ་བོད་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་གཅིག་འདི་བཞིན་ཕྱི་ཟླ། 5 ཞག། 2 ལ་འཁྱུད་པའོ།། །།
ཨེ་པ་བསོད་ནམས་རིན་ཆེན་ལགས་ནི། ད་ལྟ་བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་དཔོན་རེད།


text:
མི་དམངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཉེ་ཆར། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི། ཀྲུང་དབྱང་དམག་ཨུད་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་བཅས་ཡིན་པའི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཡུལ་སྐོར་ཁོངས་གཏོགས་སུ“གསང་སྤྱོད་གསར་བརྗེར”སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ལས་དོན་ལ་ཐོབ་པའི་ཕན་འབྲས་ཐད་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་གནང་བ་རེད། ཁོང་གིས་ཉེ་བའི་ལོ་གཉིས་ལྷག་ཙམ་རིང་ཡུལ་སྐོར་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱིས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ལྷོད་མེད་ངང“གསང་སྤྱོད་གསར་བརྗེར”སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དེ་ཐོག་ནས་དངོས་འཛིན་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱིས་དོན་དངོས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཧུར་ཐག་བྱེད་པའི་ལས་ཀའི་རྣམ་འགྱུར་དང་སྤྱོད་ཚུལ་མཚོན་ཡོད། ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་ནི་གསར་དར་ཐོན་ལས་དང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས“གསང་སྤྱོད་གསར་བརྗེར”དམ་འཛིན་བྱས་པ་ལྟར་མཉེན་ཆས་དང་མཁྲེགས་ཆས་སྣ་ཚོགས་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གསང་སྤྱོད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་དོན་ཆུང་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་པར་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཤེས་དཔལ་འཛུགས་སྐྱོང་གི་ཆ་ཤས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དེའི་ཐད་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་དང་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་དམ་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་གྲོང་གསེབ་ཀྱིས་ཀྱང་དམ་འཛིན་བྱེད་དགོས། ལས་དོན་དེ་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲའི་ལས་དོན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ནས་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་སྤུས་ཚད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་ཞན་ཆ་འདི་ཧུར་ཐག་གསབ་དགོས་ཞེས་གསུངས་པ་རེད།
2015ལོའི་ཟླ་བ་བཞི་པར་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས“གསང་སྤྱོད་གསར་བརྗེའི”ཐད་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་གནང་ནས“གསང་སྤྱོད་གསར་བརྗེར”དམ་འཛིན་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་བའི་དམ་པ་དོན་གཉེར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན། འཁྱགས་པ་མཐུག་ཚད་ཁྲེ་ཙེ་གསུམ། ཉིན་གཅིག་གྲང་བས་ཆགས་པ་མིན། “སྤྱོད་ཚུལ་བཞིར”ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་ལྟར་སེམས་ཐག་བཅད་ནས་ཡུལ་སྐོར་ཐད་ཀྱི་ཚུལ་མིན་སྲོལ་ངན་སྣ་ཚོགས་བཅོས་སྒྲིག་བྱེད་དགོས། གཟེར་འདེབས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དར་སྤེལ་གཏོང་བ་དང་དམིགས་སའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱ་ཐབས་སྤྱད་དེ་བྱ་བ་རེ་རེ་བཞིན་དམ་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། དམ་འཛིན་བྱེད་རིམ་བཞིན་སྒྲུབ་ཐུབ་པ། ཆུ་ཐིགས་བསགས་ནས་རྒྱ་མཚོ་གྲུབ་པ་ལྟར་བཅས་བྱས་ཏེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་སྐས་རིམ་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
གསང་སྤྱོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཡུལ་སྐོར་ཁོར་ཡུག་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཀ་དང་འཚོ་བའི་ཁོར་ཡུག་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་དང་རྒྱལ་དམངས་ཀྱི་བྱང་ཚད་མཐོར་གཏོང་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཤེས་དཔལ་ཡར་ཐོན་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་ཡོད། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དེའི་ཐད་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་དང་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན། ཁོང་གིས་རྒྱལ་ནང་དུ་རྟོག་ཞིབ་དང་བརྟག་ཞིབ་གནང་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་ཞིང་དུད་དུ་ཕེབས་ནས་གྲོང་མིར་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གསང་སྤྱོད་ནི་ཆུ་བཤལ་གཏོང་བའི་གསང་སྤྱོད་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་སྤྱིར་བཏང་གསང་སྤྱོད་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཡང་ཡང་དྲིས་གནང་གི་ཡོད། གྲོང་ཚོའི་བཀོད་པ་དང་རྣམ་པར་གཟིགས་ཞིབ་གནང་སྐབས་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་མཁྱེན་རྟོགས་ཞིབ་ཕྲ་གནང་གི་ཡོད། ཁོང་གིས་ཞིང་ལས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་གོམ་སྟབས་མགྱོགས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་བསྟུན་ནས་གྲོང་གསེབ་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་ལའང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ“གསང་སྤྱོད་གསར་བརྗེ”བྱས་ནས་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མང་ཚོགས་ཚོས་གཙང་སྦྲ་དོད་པའི་གསང་སྤྱོད་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་ཐེངས་མང་གནང་བ་རེད།
2015ལོ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ཁབ་ཡུལ་སྐོར་ཅུས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་ལོ་གསུམ་རིང་ཡུལ་སྐོར་གསང་སྤྱོད་འཛུགས་སྐྲུན་དང་དོ་དམ་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་འགོ་ཚུགས་ཡོད། བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ཚུན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱིས“གསང་སྤྱོད་གསར་བརྗེ”རྨང་གཞིའི་འདུ་འགོད་དང་། ཤེས་དཔལ་འདུ་འགོད། དམངས་འཚོའི་འདུ་འགོད་བཅས་སུ་བརྩིས་ནས་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ་བཀོད་སྒྲིག་ཞིབ་ཚགས་དང་སྐུལ་འདེད་ནུས་ལྡན་བཏང་བས“གསང་སྤྱོད་གསར་བརྗེར”ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོན་ཡོད། འདི་ལོའི་ཟླ་བཅུ་པའི་ཟླ་མཇུག་བར་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཡུལ་སྐོར་གསང་སྤྱོད་ཁྱོན་བསྡོམས་ཁྲི་6.8བསྐྱར་སྐྲུན་དང་གསར་སྐྲུན་བྱས་ནས་དམིགས་ཚད་ལས་འགན་གྱི་19.3%ལས་བརྒལ་ཡོད། “གསང་སྤྱོད་གསར་བརྗེ”རིམ་བཞིན་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་ནས་ས་ཁོངས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པ་དང། གྲོང་ཁྱེར་ནས་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ཁྱབ་པ། གྲངས་འབོར་འཕར་བ་ནས་སྤུས་ཚད་ལེགས་སུ་སོང་བའི་བར་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་དང་ཡུལ་སྐོར་བའི་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་དགའ་བསུ་ཐོབ་ཡོད།


text:
ཀརྨ་རྒྱལ་མཚན་ནས།
དར་རྩེ་མདོ་ནི་དཀར་མཛེས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཉག་ཆུ་དང་རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་གཉིས་ཀྱི་བར། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལྟེ་གནས་ཁྲེང་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་ལ་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ་365ཡོད་པའི་ཤར་མི་ཉག་རིང་མོའི་ལྟེ་བ། ལྕགས་ལ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ས། གནའ་བོའི་རྒྱ་བོད་ཇ་རྟའི་ཚོང་ལམ། ཨ་ཇ་ཁ་པ་འདུས་གནས། དེང་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས། དམག་དོན་བཅས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་དར་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁོངས་སུ། རི་གསུམ་གྱིས་བསྐོར་ཞིང་ཆུ་གཉིས་བར་དུ་རྒྱུགས་པའི་འདུས་མདོ། ཁྲོན་བོད་གཞུང་ལམ་གྱི་ལམ་འགག་རི་བོ་ལྷ་མོ་རྩེའི་ཞོལ་དུ་ཆགས་ཡོད།
དར་མདོའི་གདན་ཐོག་རི་བོ་ནི། མཚོ་འཕགས་སྨི་2560ཡོད། འདི་ནི་དར་མདོའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ལྷོ་མཚམས་སུ་གནས་མཆོག་ལྷ་མོ་རྩེ་ཞེས་བྱ་བའི་རི་སྐེད་དུ་ཡོད་ཅིང་། ངག་རྒྱུན་དུ་ལ་མོ་རྩེ་ནི་ལྷ་མོ་མཆེད་བརྒྱད་རི་བོ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་བརྒྱད་དུ་སྤྲུལ་ཏེ་ཞི་བའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་ཤིང་། ནམ་མཁའ་འཇའ་ཚོན་གུར་ཁང་ནས་ལྷ་མོ་མང་པོའི་འཁོར་གྱིས་བསྐོར་བཞིན་པས་ལྷ་མོ་རྩེ་ཞེས་གྲགས། རི་རྩེ་ལ་མཚོ་འཕགས་སྨི་4338ཡོད། གདན་ཐོག་རི་བོ་ཡོད་སའི་ཕྱོགས་དེ་ནི་ཆེས་མཛེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་ལ། སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་རོལ་བའི་རི་བོ་ཞིག་ཡིན། དེར་ཕྱིས་ལྕགས་ལ་རྒྱལ་པོ་རིམ་བྱོན་གྱིས་བསང་ཁྲི་སོགས་བཞེངས་ཏེ། ལོ་འཁོར་མོའི་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བརྒྱད་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཉི་མོར་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་གཙོ་བཞུགས་ཀྱི་གོས་ཐང་ཆེན་མོ་བཤམས་པ་དང་། བསང་མཆོད་རྟ་རྒྱུགས་གནས་སྐོར་སོགས་བྱེད་སྲོལ་ད་ལྟའི་བར་ཆགས། གནས་སྐོར་བྱ་ཚུལ་ནི་ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་དང་ལྡན་པས་རྒྱ་ཡུལ་ཤར་སྒོ་ནས་སྒྲོལ་མ་ལྷ་ཁང་ཡོད་སའི་སྒང་རྒྱབ་ནས་གྱེན་ལ་བརྒྱབ་སྟེ་གདན་ཐོག་ཏུ་བསང་དང་གསེར་སྐྱེམས་ཀྱིས་མཆོད། མཎྜལ་ཕུལ། དེ་ནས་གྱེན་དུ་དེད་དེ་འཇའ་ཚོན་སྣ་ལྔའི་ཆུ་མིག་སོགས་མཇལ་ནས། ཡིག་དྲུག་འདོན་བཞིན་ཀོང་ཇོ་ཟམ་ཁར་བབ། ཟམ་པ་བརྒལ་ཏེ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་གྱེན་ལ་དེད། རྡོ་རྗེ་བྲག་དགོན་དང་། ལྷ་མོ་རྩེ་དགོན་པར་བསྐོར། རྟེན་འབྲེལ་སྨོན་ལམ་སོགས་བྱ། དེ་ནས་ཡིག་དྲུག་སོགས་ཀྱི་དབྱངས་རྟ་གླུ་རུ་ལེན་བཞིན་ཨ་ལི་འབུར་སྒང་གི་འཕྲེད་ལམ་བརྒྱུད་དེ་ཟུར་རི་ཕུག་ནས་མར་བབ་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐར་པའི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྨོན་ལམ་གདབ། རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་དང་སྐོར་བ་ཅི་ནུས་བྱ། མཐར་བཀྲ་ཤིས་བརྗོད་ཅིང་བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ་གྱིས་རྒྱས་གདབ་པ་བྱ་བ་ནི་བར་སྐོར་གཅིག་གི་ཚད་ཡིན།
དེའང་འཇམ་དབྱངས་གྲགས་པས་མཛད་པའི་ལ་མོ་རྩེའི་དཀར་ཆག་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ཞེས་པ་ལས། བོད་ཀྱི་གྲུབ་ཆེན་བླ་མ་ཞིག་པོ་ཞེས་བྱ་བས། རི་དེའི་རྐེད་པ་དང་རི་དེའི་མགོ་རུ་སྤྱིལ་བོ་བྱེད་བསམ་པས་རི་དེའི་རྐེད་དུ་འདུ་ཁང་དང་སྤྱིལ་བོ་མང་པོ་བྱས་ནས་རྟ་རྒྱུག་སའི་ལམ་བྱས། དེའི་ཟླ་བ་ཉའི་ཉིན་པར་ཅིག་ལ་བུད་མེད་རྒྱན་ཆ་མང་པོས་བརྒྱན་ཅིང་གསེར་དངུལ་དང་བྱུ་རུ། མུ་ཏིག་དང་མུ་མེན། ཆུ་ཤེལ་དང་དུང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་བརྒྱད་དང་། བུད་མེད་རྒྱན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་མང་པོ་དང་བུ་མོ་ན་ཆུང་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་མང་པོ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་འོང་བ་བརྒྱད་དང་དཀའ་ཐུབ་དང་སྔགས་པ་མང་པོ་གཅིག་འདུས་པས་བུད་མེད་གཅིག་གིས་དཔོན་བྱས་པའི་གཡོན་སྐོར་དུ་བསྐོར་བ་བྱས་པས་ཕྱག་གསུམ་འཚལ་ནས་པུས་བཙུགས་བྱས་པས་འདི་སྐད་ཟེར་། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱང་བདེན་པར་འདུག ཁྱོད་ལ་ན་ཚ་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པ་དང་ཉམ་ང་བ་དང་བག་ཚ་བའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ལ་སྐྱི་བུང་ཡ་ང་བ་མ་བྱུང་བས། ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པར་འདུག ངེད་ཕྱི་པ་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དད་པས་ནང་པར་གྱུར་ཏོ། །ཁར་སང་བར་ཆད་བྱས་པ་བཟོད་པར་གསོལ། ད་ངེད་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བདེན་པའི་གླུ་ཞིག་ལོངས་ཟེར་བ་ལ། དེའི་ལན་དུ་འདི་གསུངས་སོ། །
དགུང་འཁོར་ལོ་རྩིབ་བཅུའི་བླ་རེའི་འོག །ཡུལ་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་དར་རྩེའི་ཀླུང་། །མི་རྒྱ་བོད་ཡུལ་བར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །མི་སྐད་རིགས་མི་གཅིག་མང་པོ་འགྲུལ། །
ཡུལ་ཚོང་འདུས་རིན་ཆེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །མི་གང་གིས་ཅི་འདོད་ཐམས་ཅད་ཡོད། །རྟེན་སྦས་པའི་དབང་སྡུད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །མི་མི་མིན་ལ་སོགས་ཐམས་ཅད་འདུ། །ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་དུར་ཁྲོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །
ཕྲ་མན་གྱི་ཊ་ཀི་ཐམས་ཅད་འདུ། །ཕུག་རྩེ་འཛིན་རི་རྒྱལ་གཉེན་པོ་དང་། །མི་གདོལ་བས་མིང་བཏགས་ལ་མོ་རྩེ། །གཡས་ས་བདག་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །མགོ་སྣ་ལྔ་སྤྲིན་གྱི་ལ་ཐོད་མཛེས། །གཡོན་ས་བདག་རྒྱལ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །མགུལ་དུ་བསེ་མཚོ་བྲང་རྒྱན་མཛེས། །
བར་ས་བདག་རྒྱལ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །འགོ་རྫ་དང་གངས་ཀྱི་གཙུག་ཕུད་མཛེས། །མགུལ་འགུར་ཆུ་བུམ་པ་མན་ཆད་དེ། །གནོད་སྦྱིན་གྱི་བང་མཛོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ན་བུན་དང་སྐྱི་བུན་རྒྱུན་དུ་འཐིབས། །
ཕྱེད་མན་པོ་སྐེད་པ་མན་ཆད་དེ། །ས་བདག་ཀླུའི་བཤོས་ཤིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །རྟགས་རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་ལོ་འདབ་རྒྱས། །སྔོན་དགྲ་བཅོམ་བཞུགས་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །རྟགས་པདྨ་སྤུངས་པའི་གདན་སྟེང་ན། །
རྒྱལ་སྲས་རྣམས་དཀྱིལ་ཀྲུང་བཅས་པ་འདྲ། །གངས་དེ་ལ་དགོན་གནས་སུ་བཅའ་རྣམས། །དོན་བྱང་ཆུབ་སྐམ་སར་སླེབ་པའི་ཕྱིར། །གངས་རྩེ་བརྒྱད་དགོངས་སུ་ཆས་པ་འདྲ། །གངས་རྒྱ་བོད་གཉིས་ལ་མཚན་སྙན་པ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པས་དད་པར་གྱུར་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་བཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སྡོང་གྲོགས་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་སོ། །ལ་མོ་རྩེའི་སྟོད་སྨད་ཐམས་ཅད་དགོན་པ་བཟོས་ཤིང་ཡུན་རིང་དུ་བཞུགས་པས་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐར་པའི་ལམ་ལ་བཀོད་པར་མཛད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
ཡང་གནའ་དཔེ་རྙིང་པ་འགའ་ལས་བསྟན་པ་སྔ་དར་སྐབས་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ། རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔའི་ཡ་གྱལ། བཻ་རོ་ཙ་ན་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་ནས་ལྷ་མོ་རྩེར་བཞུགས་སྐབས་ཡུལ་དེའི་གནས་བདག་ལྷ་མོ་མཆེད་བརྒྱད་ཀྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས་ཁོང་གིས་དེ་དག་ལ་བསང་དང་མཆོད་གཏོར་ཕུལ་ཏེ་ས་གཞི་བྱིན་གྱིས་བརླབས། ལྷ་མོ་རྩེའི་གནས་བྱང་ཞེས་བྱ་བའང་བརྩམས། ཞེས་གྲགས། ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་(སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ།)གྱིས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་བཀྲོངས་ནས་མདོ་སྨད་དུ་བྲོས་ཏེ་བཞུགས་རིང་ལྷ་མོ་རྩེ་དང་གངས་དཀར་རི་བོ་སོགས་སུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་ཡུན་རིང་དུ་བཞུགས། ཀརྨ་པཀྵི་(1204-1283)ཧོར་རྒྱལ་པོ་གོ་བེ་ལས་ཧོར་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་ཕེབས་ལམ་དུའང་དར་མདོ་ལྷ་མོ་རྩེར་ཕྱག་ཕེབས་ཏེ། གནས་འདི་བདེ་མཆོག་དང་རྗེ་བཙུན་རྣལ་འབྱོར་མའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་གསུངས་ནས་སྡེ་དགོན་གོག་པོ་རྣམས་གསོལ་བ་དང་། དགོན་གནས་ཤིག་གསར་དུ་བཏབ་ཅིང་དགོན་པའི་མིང་གཞན་ཕན་གླིང་ཞེས་བཏགས་ཀྱང་། གནས་མིང་དགོན་དུ་ཆགས་ཏེ་ཀུན་གྱིས་ལྷ་མོ་རྩེ་དགོན་ཞེས་ཟེར། སྔོན་རྗེས་སུ་འབོ་གངས་དཀར་རི་བོའི་ཉེ་ལོགས་སུ་གངས་དཀར་སྒྲུབ་སྡེ་འདེབས་པ་པོ་གྲགས་པའི་དཔལ་(1260-?)དང་། རྨ་སེ་དགོན་པ་འདེབས་པ་པོ་མི་ཉག་བ་རྨ་སེ་སྟོན་པ(1317-1383)། ལྷག་པར་དུ་མི་ཉག་མཁས་པའི་ཡ་གྱལ་འཇམ་དབྱངས་གྲགས་པ་(1370-?)སོགས་ལྷ་མོ་རྩེར་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་ལ་བརྩོན་པ་ཡུན་རིང་པོར་བཞུགས་སྐད།
གདན་ཐོག་རི་བོའི་རྩེ་ཞོལ། གཡས་གཡོན་མདུན་བརྒྱར་བཻ་རོ་སོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཕུག་དང་། གཏེར་ཕུག ལྷ་ཁང་། བསང་ཁྲི། ཚོན་མདོག་ལྔ་ལྡན་གྱི་ལྷ་མཚོ། ལྷ་མོ་མཆེད་བརྒྱད་ཀྱི་ཞབས་ཕྱག་རྗེས་རང་བྱོན་སོགས་ད་ལྟའང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དེང་དར་མདོའི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་རྒྱུན་དྭངས་ཆུ་མིག་གི་ཆུ་ཕུག་ཀྱང་ལྷ་མོའི་སྒྲུབ་ཆུ་ཡོད་སའི་ས་འོག་ནས་ཐད་ཀར་རི་འདབས་ཀྱི་བྲག་སྐམ་པོ་ནས་ཕྱིར་ཐོན་པ་སྟེ། གཙང་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་ལ། དྲི་ཞིམ་གཡོ་བ་མེད་པ། བཏུང་ན་མཛེས་ཤ་དོད་པོ་སྐྱོན་མེད་ཡོན་ཏན་དུ་མས་བརྒྱན་པའི་འཛད་མེད་ཀྱི་ཆུ་གཏེར་ཆེན་པོ་ལྷ་ཆབ་བདུད་རྩི་ཞེས་གྲགས། སྔོན་དུས་སུ་བླ་མ་ལྷ་ཁང་སོགས་ལྷ་ཁང་དང་། དགོན་ཁག་མང་པོ་ཡོད་པས་ངག་རྒྱུན་དུ་མདོ་དགོན་ཁག་བརྒྱད་ཅེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཀྱང་། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་མོ་ཡོས་ཏེ་སྤྱི་ལོ་1639ལོར་གཞན་ཕན་གླིང་སོགས་དགོན་སྡེ་མང་པོ་སོག་དམག་གིས་བརླགས་ཏེ་གྲྭ་པ་རྣམས་ཁ་འཐོར་ནས་ཉེར་སྐོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལུང་དང་། བུམ་པ་གཡུ་མཚོ། གཡག་རྭ་ལུང་པ། རྒྱལ་མདའ་ལུང་། ཟུར་རི་ཕུག ཀརྨ་སྒང་སོགས་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་བཞུགས། དེ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་མེ་ཁྱི་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1646ལོར་ད་ལྟ་ལྷ་མོ་རྩེ་དགོན་པ་ཡོད་ས་འབྲུག་སྒང་ཞེས་པ་ལ་དགོན་པ་གསར་པ་བཞེངས། དགོན་པའི་ཆོས་རྒྱུད་ཀྱང་རི་བོ་དགའ་ལྡན་པར་བསྒྱུར། དགོན་མིང་དགའ་ལྡན་འགྲོ་ཕན་གླིང་ཞེས་གསོལ། གཞན་ཡང་དར་རྩེ་ལ་མོ་རྩེའི་བསང་མཆོད་དང་། ཨ་ལི་འབུར་སྒང་གི་བསང་མཆོད། འཛམ་བྲག་གི་བསང་མཆོད་སོགས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །
དེ་ལྟར་དར་མདོ་གདན་ཐོག་རི་བོ་ནི་གནའ་ནས་དེང་བར་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེ་སོན་པའི་རི་བོ་སྙན་གྲགས་ཅན་དང་། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་གལ་ཆེའི་མཛེས་ལྗོངས་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། ཁྱད་པར་དུ་ལོ་རབས་དགུ་བཅུ་པར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སློབ་ཚན་རིག་གསུམ་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་དར་མདོའི་མཛའ་གཞས་ཅེས་པ་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོར་ཤུགས་ཅན་ཆེ་བའི་དམངས་གླུ་བཅུའི་གྲས་སུ་བཞག་ནས་བཟུང་དར་མདོའི་གདན་ཐོག་རི་བོ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཁྱོན་ཀུན་ཏུ་རླུང་ལྟར་གྲགས་ཤིང་། དར་མདོའི་ས་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་དང་། རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱལ་ལ་འགུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཐོན།
ཟུར་མཆན།
དེའང་གདན་ཐོག་རི་བོ་ལ་རྟ་རྒྱུགས་ཐང་དང་།
ལ་མོ་རྩེའམ་ལྷ་མོ་རྩེ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་ནུས་ལས་འབྲེལ་བའི་མིང་དུ་ཆགས་པའི་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །
ཨ་ཇ་ཁ་པ་དང་། ཨ་ལྕགས་ཁ་པ་ནི་དར་རྩེ་མདོ་པས་བཏགས་པའི་ཇ་རྟ་ཚོང་ལམ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ལུང་པའི་ཁ་སྐད་ཅིག་ཨེ་ཡིན་སྙམ། དེ་ནི་ཇ་རྟ་ཚོང་ལམ་དུ་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཚོང་པ་རྣམས་ས་གནས་སོ་སོ་ནས་དར་རྩེ་མདོར་ཚོང་གཉེར་བྱེད་དུ་འོངས་སྐབས་ཀྱི་སྡོད་སའི་བརྟན་འཇགས་གནས་ཚོང་གི་དོན་ཡིན། དར་རྩེ་མདོ་པ་མ་ཡིན་པའི་བོད་མིས་དེ་ལ་མདོ་པ་ཞེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། གང་ལྟར་དར་མདོའི་ཨ་ཇ་ཁ་པ་ནི་ཏཱ་མིང་རྒྱལ་རབས་ནས་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དང་ཇེ་རྒྱས་སུ་བྱུང་བའི་དར་རྩེ་མདོའི་རྒྱ་བོད་ཚོང་ལམ་ལས་རིགས་ཐོག ཚོང་ཟོག་སྤུས་དག་དང་། ཚོང་ཟོག་རིན་གོང་། ཚོང་ཟོག་བྲིན་རྒྱུག ཚོང་ཁྲལ་སྡུད་ལེན། ཚོང་རའི་རྙོག་འཛིང་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཐད་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་དོ་དམ་དང་། བདག་གཉེར། ཚོང་ལས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་ལ་ཡུལ་གཞན་དུ་མེད་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན། ཕྱིས་དུས་དངོས་སུ་ཐོ་བཀོད་ཀྱི་ཨ་ཇ་ཁ་པ་48ཡོད་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཆུང་ཆུང་འགའ་བཅས་དེ་ལས་མང་བ་ཡོད་སྐད་དོ། །
རི་གསུམ་ཆུ་གཉིས་སྒོ་གསུམ་ནི། ལྷ་མོ་རྩེ་དང་། འཛམ་བྲག ཨ་ལི་འབུར་སྒང་སྟེ་རི་གསུམ། གཡག་ཆུ། རྒྱུ་ཆུ་གཉིས། ཤར་རྒྱ་ཡུལ་ལྟག་སྒོ་དང་། ལྷོ་མི་ཉག་ལྟག་སྒོ། བྱང་གཡག་རྭ་ལྟག་སྒོ་བཅས་སོ། །


text:
ཚེ་རིང་གནམ་གྱི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་པ་དང་བསོད་ནམས་ཆེན་པོའི་དཔལ་གྱིས་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་པོའི་ལུང་།
མདོ་ཁམས་ཀྱི་སྭོན་ཝི་སིའི་མི་དཔོན། དམག་དཔོན། དམག་མི། མི་སྡེའི་ད་ར་ཁ་ཆེ། མི་དཔོན། འགྲུལ་བྱེད་པ། ཁྱུང་པོའི་མི་དཔོན། མི་སྡེའི་འཇའ་མོ་ཆེ། ཧྭ་ཤང་། ལྷ་སྡེ། འབྲོག་སྡེ། འབྲོག་སྡེ་རྣམས་ལ་ཟློ་བ།
ཇིང་གིར་རྒྱལ་པོ། ཨོ་ཁོ་དེའི་རྒྱལ་པོ། སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ། ཨོལ་ཇེའི་ཐུ་རྒྱལ་པོ། ཁུ་ལུག་རྒྱལ་པོ། བུ་ཡན་ཐུ་རྒྱལ་པོ། ཤི་དི་པ་ལ་རྒྱལ་པོ་བཅས་ཀྱི་ལུང་སུ་ཧྭ་ཤང་། ཨེར་ཁེ་འུན། སྭེན་ཤྲིང་། ད་ཤི་མན་ས་ནས་ཁྲལ་ཅི་ཡང་འཇལ་མི་དགོས་པ་དང་། གནམ་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས། སྐྱབས་འཇུག་ཞུ་ཞེས་འཁོད་ཡོད་པས། སྔར་གྱི་ལུང་བཞིན་ཁྲལ་ཅི་ཡང་འཇལ་མི་དགོས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས། སྐྱབས་འཇུག་ཞུར་བཅུག་བཟླས་ནས་མདོ་ཁམས་རི་བོ་ཆེ་དགོན་པའི་གྲྭ་པ་རྣམས་ལ་འཛིན་རྒྱུའི་ལུང་བྱིན་པ་ཡིན། འདི་པ་རྣམས་ལ་དབང་བའི་དགོན་པ་དང་ཁང་གཞིས་སུ་འཚེར་མ་འབབ། ཟ་མ་འུ་ལག་མ་ལེན། ཚང་དམ་ཁ་མ་ལེན། འདི་པ་རྣམས་ལ་མཛོ་རྟ་གསན་པ་དང་རྔོ་རྒྱག་ཏུ་མ་བཅུག མི་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་དགོན་པར་བདག་པའི་གངས་མདའ་ཕན་ཆོད། མཚོ་མདོ་ཡན་ཆོད། ཉང་ཆེ་ཆུང་། ཡར། གཡེལ་བེར། གཡེར་པོ། ཆོ་ཉེན། ཚ་བ་ཁ་སོགས་ཀྱི་ས། ཆུ། མི། ཕྱུགས་སོགས་ཅི་དང་ཅི་ཡིན་པ་རྣམས་མ་འཕྲོག མ་འཐེན། ཤེ་མོང་མ་བཙོང་། གྲྭ་པ་རྣམས་ནས་ཀྱང་འཛིན་རྒྱུའི་ལུང་ཡོད་ཟེར་ནས་ཁྲིམས་དང་འགལ་བའི་བྱ་བ་མ་བྱེད། བྱས་ན་མི་སྐྲག་པ་ཨེ་ཡིན། ཐའི་ཏིང་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་བྱི་ལོ་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ཉིན་ཏའི་ཏུར་བྲིས་པའི་ལུང་།
《བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཕྱོགས་སྒྲིག—གཞུང་ཡིག་ཕྱོགས་སྒྲིག》ལས་བཏུས།


text:
- མདུན་ངོས་སུ། »
- ཚན་རིག་ཤེས་བྱ། »
- མིའི་འགྱུར་རྡོ་གསར་རྙེད། གནའ་བོའི་མིའི་མེས་པོ།
ཉེ་ཆར་ཚན་རིག་པས་མིའི་འགྱུར་རྡོ་ཞིག་རྙེད་ཡོད་པ་དེ་ད་བར་རྙེད་སོན་བྱུང་བའི་མིའི་འགྱུར་རྡོ་རྙིང་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད། དེ་ཐོག་ནས་ད་བར་མིའི་བྱུང་རིམ་ཐད་འཛིན་པའི་རྣམ་གཞག་དང་རྩ་དོན་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པར་གྱུར་ལུགས་བཤད་ཡོད། ཚན་རིག་པ་ཁག་ཅིག་གིས་ལོ་བཅུ་བདུན་རིང་ཉམས་ཞིབ་བྱས་པའི་འབྲས་བུར། ད་བར་རྙིང་ཤོས་ཡིན་པའི་མིའི་འགྱུར་རྡོ་ཞིག་རྙེད་སོན་བྱུང་བའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང། གསར་རྙེད་འདིས་ང་ཚོའི་གནའ་བོའི་མེས་པོའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ད་བར་ཤེས་ཐབས་མེད་པའི་བར་སྟོང་མང་དག་ཅིག་གསལ་སྟོན་བྱས་པ་མ་ཟད། འགྱུར་རྡོ་འདི་ནི་དེ་སྔོན་མིའི་འགྱུར་རྡོ་རྙིང་ཤོས་སུ་འཛིན་པའི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་༣༌༢སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་ལུ་སི་ Lucy ཞེས་པ་ལས་ལོ་ས་གཅིག་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། མ་ཟད་ང་ཚོོའི་ཚེ་སྲོག་གི་ལྗོན་ཤིང་ནང་མིའི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་ཡལ་ག་ལས་ང་ཚོའི་མེས་པོ་དེ་སྤྲ་རིགས་ཅིམ་པེན་ཛི་ཡི་མེས་པོ་དང་གཅིག་ཡིན་པ་བསྟན་ཡོད། བསམ་ཚུལ་འདི་སྐུ་ཞབས་ཌར་ཝིན་གྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་རིམ་གྱིས་དར་ཁྱབ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། བསམ་ཚུལ་དེ་ད་ཆ་ཁུངས་མེད་ལྟ་བུའམ་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེ་བཞིན་གནའ་མིའི་གཟུགས་དབྱིབས་དང་ཁྱད་ཆོས་ཤེས་རྟོགས་ཆེད་ད་ཡོད་ཅིམ་པེན་ཛིའི་གཤིས་སྤྱོད་དང་གཟུགས་དབྱིབས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཞིག་ཡིན།
ད་ལྟའི་གསར་བརྙེད་བྱུང་པའི་འགྱུར་རྡོ་དེ་མིའི་རིགས་ཨར་ཌི་པིཐི་ཁས་རེ་མི་ཌས་ Ardipithecus ramidus ཞེས་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་བསྡུས་ན་ཨར་ཌི་ Ardi ཞེས་འབོད་ཆོག།ཨར་ཌིའི་འགྱུར་རྡོ་ལ་བརྟག་ཞིབ་སྐབས་དེའི་ལོ་ཚད་ནི་ས་ཡ་༤༌༤ཙམ་ཡིན་པ་དང་། ཨར་ཌིའི་འགྱུར་རྡོ་འདི་ཨི་ཐོ་པི་ཡ་ཞེས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་ཨེ་ར་མིས་ Aramis ཞེས་པའི་བྱེ་ཐང་དེའི་ས་གནས་ཤིག་ཏུ་རྙེད་པ་དང་། ས་གནས་དེ་ནི་སྔར་ ༡༩༧༤ ལོར་ལུ་སིའི་འགྱུར་རྡོ་རྙེད་ཡུལ་ནས་སྤྱི་ལེ་༧༤ཙམ་གྱི་སར་ཡོད། འགྱུར་རྡོ་འདིའི་ཡ་མཚན་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་གནད་དོན་ནི་མེས་པོ་དེ་དག་གི་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་སྟངས་ཡིན། ད་བར་མིའི་ཐོག་མའི་མེས་པོ་དེ་དག་རྐང་གཉིས་ཐོག་འགྲོ་སྐྱོད་བྱེད་མཁན་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། ཨར་ཌི་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ། ས་ཐོག་ཏུ་རྐང་གཉིས་འཛུགས་པ་དང་ཤིང་སྡོང་ཐོག་རྐང་ལག་བཞི་འཛུགས་ཀྱིས་འགྲོ་འོང་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དཔེར་ན་ཁོང་ཚོའི་ཐེ་བོང་དེ་མི་རྒོད་ལྟར་རྐང་པའི་མཛུབ་མོ་གཞན་ལས་ཆེ་བ་མ་ཟད་འབུར་དུ་ཐོན་ཡོད་པས་ཤིང་གི་ཡལ་ག་གཅིག་ནས་གཅིག་བར་ལས་སླ་བོར་འགྲོ་སྐྱོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། མ་ཟད་ཨར་ཌིའི་ལུས་པོའི་ནང་དམིགས་གསལ་གྱི་རུས་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་དང་རུས་པ་དེ་སྐྱེས་རབས་ནས་སྐྱེས་རབས་བར་རྒྱུད་གཏོང་བྱས་ཡོད་ཀྱང་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་རྗེས་ཅིམ་པེན་ཛི་དང་མི་རྒོད་བྱུང་བའི་སྐབས་སུ་རུས་པ་དེ་རྩ་མེད་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད། ཨར་ཌི་པིཐི་ཁས་ཀྱི་འགྱུར་རྡོའི་ཆ་ཤས་ཐོག་མ་དེ་ཕྱི་ལོ་༡༩༩༢ལོར་བརྙེད་ཡོད་པ་དང་དེའི་སྐོར་ཐོག་མར་ཕྱི་ལོ་༡༩༩༤ལོར་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་འདུག། དེ་ནས་ཉམས་ཞིབ་པས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ས་དོང་བྲུས་ནས་རིམ་པས་རུས་པ་གཞན་མང་པོ་བརྙེད་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཐོག་མར་འགྱུར་རྡོ་རྣམས་ཧ་ཅང་གི་གནས་སྟངས་ཞན་པས་ཟབ་ནན་བྱེད་དགོས་པར་བརྟེན་རུས་སྒྲོམ་ལྷུ་སྒྲིག་དང་བརྟག་དཔྱད་རིམ་པར་བྱེད་པར་ད་བར་ལོ་ངོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་འགོར་བ་འདི་ལྟར་ཡིན། ཚན་རིག་པ་ཚོར་འགྱུར་རྡོ་དེ་ཐོག་མར་རྙེད་སྐབས་དེའི་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་ཞན་པས་གས་ཆག་སླ་བར་བརྟེན། ཁོང་ཚོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་དེའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་བྲག་རྡོ་ཆ་ཚང་མཉམ་དུ་བཅད་ནས་འུར་འདྲེན་ཐོག་རྗེས་སུ་ཟབ་ནན་ངང་ཕྱིར་འདོན་བྱས་ཡོད། བརྟག་དཔྱད་རིམ་པར་བྱས་པའི་བརྒྱུད་མེས་པོ་དེ་འཚོ་གནས་སྐབས་རིང་ཚད་ལ་ཕིཊ་བཞི་དང་ལྗིད་ཚད་ལ་ཀི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ཡོད་འདུག འགྱུར་རྡོ་འདིའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་རུས་པ་༡༢༥ ཙམ་བརྙེད་ཡོད་པ་ལས་ཕལ་ཆེ་བ་རྐང་ལག་གི་རུས་པ་ཡིན་འདུག ཚན་རིག་པ་ཚོས་འགྱུར་རྡོ་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཆེས་དཀོན་པ་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་གསར་རྙེད་ཅིག་ཡིན་ལུགས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད། །


text:
སྐབས་ལྔ་པ། སྣོད་བཅུད་འབྱུང་འཇིག་གི་རིམ་པ་བཤད་པ།
༡ མངོན་པའི་གཞུང་སོགས་ནས་བཤད་པའི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྱུང་རིམ།
(ཀུན་བཏུས། པོད་དང་པོ།)
– ཀུན་བཏུས་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་།
སྤྱིར་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་ཚུལ་ལ་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་རྣམས་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཞིང་། དེ་དག་ལས་བྱེ་བྲག་པ་སོགས་མུ་སྟེགས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ད་ལྟའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་མ་ཆགས་གོང་ས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཆུ་རྡུལ་ཕྲ་མོ། མེ་རྡུལ་ཕྲ་མོ། རླུང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་སོགས་རྡུལ་ཕྲན་མང་པོ་ཞིག་བར་སྣང་སྟོང་པའི་ནང་སོ་སོར་མི་འཇིག་པར་གནས་ནས་ཡོད་པ་ལ། ལྷ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་དེར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཤིག་བཟོ་དགོས་སྙམ་ནས་བློའི་འཕེན་པ་བཏང་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་གྱི་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་ཐོག་མར་རླུང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་མཉམ་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ནས་རླུང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གསུམ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་རླུང་རྡུལ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱས་ཏེ་རླུང་གི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཤིང་། དེའི་སྟེང་དུ་ཆུ་རྡུལ་རྣམས་སྔར་ལྟར་སྦྱར་བས་ཆུའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་སྔར་གྱི་རིམ་པ་ལྟར་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་སོགས་ལས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཆགས་པར་འདོད་པར་བཤད།
མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་པས་སྤྱི་གཙོ་བོའི་སྟེང་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་རྩ་བའི་སྒྲུབ་གཞི་མཐར་ཐུག་ཅིག་གི་རྣམ་འགྱུར་དུ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ཡང་ལྷ་ཚངས་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག སྒྲའི་ཚངས་པ། བདག་རྟག་པ་སོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པོར་འདོད་པའི་མུ་སྟེགས་པའང་ཡོད་ཅིང་། རྒྱང་འཕེན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་འགྲུབ་ཚུལ་ནི་བེམ་རྫས་ལས་གློ་བུར་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པར་འདོད་པར་བཤད།
དེ་དག་ལས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་བཟོ་མཁན་ཞིག་མེད་ན་འདི་འདྲའི་གྲ་འགྲིག་པོ་ཡོང་བ་མི་སྲིད་དེ། དཔེར་ན། ཁང་པ་ལྟ་བུ་བཟོ་མཁན་ཞིག་མེད་ན་ཁང་པ་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར། དེས་ན་དེ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཆོས་ཅན། བྱེད་པ་པོ་ཞིག་གི་བློ་སྔོན་དུ་སོང་སྟེ། སྡོད་ཅིང་སྡོད་ཅིང་ལས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཤིང་བཟོའི་ལག་ཆ་སྟེའུ་བཞིན་ཞེས་དང་། དབྱིབས་བཀོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྫའི་བུམ་པ་བཞིན་ཞེས་དང་། དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་བཞིན་ཞེས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་བཀོད་ཅིང་། རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་ཡང་ཡོད་ཀྱང་འདི་དག་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་གཙོ་བོ་རྣམས་ཡིན་པར་མངོན།
དེ་ལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ནི། གཞན་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་བཀོད་པའི་རིགས་པ་དེ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྤྱིར་བློ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཙམ་དུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན། འདི་དག་རང་རྒྱུ་སེམས་པའི་ལས་ལས་སྐྱེས་པར་སངས་རྒྱས་པས་གྲུབ་ཟིན་པས། སངས་རྒྱས་པ་ལ་སྔར་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་རུང་ལ། བློ་རྟག་པ་ཞིག་གིས་བྱས་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི། བློ་རྟག་པ་ཞིག་མི་སྲིད་པས་དཔེ་བཀོད་པ་མི་འཐད་ལ། ཡང་བྱེད་པ་པོ་གཞན་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཙམ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཟེར་ནའང་། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མའི་བྱེད་པ་པོར་འདོད་པ་དེའང་བྱེད་པ་པོ་གཞན་སྔོན་དུ་སོང་བར་ཁས་ལེན་དགོས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ན་དེ་རྟག་པ་རང་བྱུང་དུ་འདོད་པ་དང་འགལ་ཞིང་། རང་གིས་བཀོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་སོགས་རིགས་པ་དུ་མས་འགོག་པར་མཛད་དེ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས།
སྡོད་འཇུག་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། །དོན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག །
འདོད་པ་གྲུབ་པའམ་དཔེ་མ་གྲུབ། །ཡང་ན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན། །1 ཞེས་གསུངས།
ཡང་རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་ཁས་བླངས་ན། རྟག་པ་ལ་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་མེད་པས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་དང་སྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། དེ་ལྟར་ན་རང་ཉིད་ལྡོག་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པའི་གཞི་མེད་པས་རྒྱུའི་དོན་མ་ཚང་ལ། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་སྣོད་བཅུད་མཐའ་དག་དེས་བྱས་པ་མི་འཐད་པ་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བས་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་གིས་བཀོད་པ་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་སྟེ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས།
རང་བཞིན་ཁྱད་པར་མེད་པར་ནི། །བྱེད་པར་ཡང་ནི་མི་རུང་ངོ་། །
རྟག་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ནུས་པ་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ། །2 ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱི་དབུ་མ་སྙིང་པོ་ལས་ཀྱང་།
རེ་ཞིག་བདག་ནི་མ་སྐྱེས་ཕྱིར། །དེ་ཡིས་བྱས་པར་མི་འདོད་དོ། །3 ཞེས་དང་། དེའི་རང་འགྲེལ་རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས།
བྱེད་པོ་གཅིག་པུ་འགའ་ཡང་མེད། །དེ་ཕྱིར་མ་ངེས་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དེ། གལ་ཏེ་གཅིག་པུ་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོར་བརྟགས་པ་དག་གིས་ཅི་བྱ། འཇིག་རྟེན་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་པུ་ནི་འགའ་ཡང་མི་སྣང་བས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །4 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། །
དེས་ན་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་བློའི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་སྐྱེ་བོ་ཞིག་གིས་བྱས་པ་དང་། ཡང་རྒྱུ་མེད་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པ་སོགས་གཏན་ནས་མི་འདོད་པར། རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་ཞེས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་འགྲོས་ཉིད་ལས་གྲུབ་པར་བཤད་དོ། །*
དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་སྟོན་པའི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལ་མདོ་ཕལ་པོ་ཆེ། མདོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག འཇིག་རྟེན་བཞག་པ། མངོན་པ་གོང་འོག་གི་གཞུང་དང་། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཆོས་སྐོར་སོགས་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་གཙོ་བོ་ནི། ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་རྣམས་ཡིན། དེ་དག་ཏུ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་ཚུལ་དང་། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚེ་ཚད། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་བཀོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ཚད་སོགས་ལ་བཤད་ཚུལ་ཅུང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་གཞི་རྩའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད། དེས་ན་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ལ་ཐོག་མའི་རྩོམ་གཞིའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐུན་མོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་བྱུང་བ་དང་། སོ་སོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་རང་རང་གི་ཉེར་ལེན་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་འཁོར་ལོ་འབའ་ཞིག་གི་ལམ་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཅིང་། ད་ལྟ་རང་ཅག་གནས་སའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་ལས་ཐོག་མར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཆགས་པར་བཞེད་དོ། །
དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་འདི་ལ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་སོགས་ཀྱིས། ༡ གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་དང་། ༢ མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་དང་། ༣ ནུས་པའི་རྐྱེན་བཅས་རྐྱེན་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་མཛད་ཅིང་། ཚུལ་འདི་སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་གསལ་བར་གསུངས་ཏེ། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། “མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།”5 ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པར་མདོ་དྲངས་པ་ལས། “དགེ་སློང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།”6 ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་གསུམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་ནས། ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པ་པོར་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད་པར་བསྟན་ཡོད།
གཞུང་འདི་དག་གིས་ནི་སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོ་ལས། “རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས།”7 ཞེས་པའི་མདོའི་དོན་ཚན་པ་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཏེ། རིམ་པ་བཞིན། “འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ།”ཞེས་པས་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། “འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ།” ཞེས་པས་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་དང་། “གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས།” ཞེས་པས་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་གསུངས།
དེ་ལ་དང་པོ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་གི་བློའི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་གྲུབ་པ་མིན་པར། རང་རང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འབའ་ཞིག་གི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ལ་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཀྱང་། “འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་།” ཞེས་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་འབྱུང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནུས་པ་གཞན་ཞིག་གི་མཐུ་ལས་གྲུབ་པ་མིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ལས་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པའང་མིན་པར་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་གསུངས་པའི་དོན་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་གི་གང་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་དེའང་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ལ། རྟག་པའི་ཆོས་ལས་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པའི་ཆོས་འབྱུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་གཉིས་པ་གསུངས་པ་དེའི་གྲུབ་དོན་ཡིན། རྟག་པ་ནི་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གྱི་དོན་བྱེད་པས་སྟོང་པས། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རང་ཉིད་ལ་ཆོས་གཞན་གྱི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱ་བ་འཇུག་པའི་གནས་མེད་ན་ཆོས་གཞན་ལའང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱ་བ་འཇུག་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་ནི་རིགས་པས་གྲུབ་པའི་གནད་ཡིན་པས། ཕྱི་ནང་གི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གང་ལས་འབྱུང་སའི་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན། ངེས་པར་དུ་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་དགོས་པར་རྐྱེན་གཉིས་པ་དེས་སྟོན། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་འདིའི་ཐད་དུ། “འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ།” ཞེས་སྐྱེ་བའི་དོན་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་གསུངས་སོ།།
གསུམ་པ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་གང་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་གི་གང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཏེ། འབྲས་བུ་བྱེ་བྲག་པ་དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་དགོས་སོ་ཞེས་སྟོན་པ་ལ། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས། “གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས།” ཞེས་སོགས་གསུངས་པར་བཤད།
སྔར་བཤད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་རྐྱེན་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་གནད་འདིའི་གྲུབ་དོན་གྱི་ཚུལ་དུ། ཐོགས་མེད་ཀྱི་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས་འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། དོན་གྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་མེད་པའི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་དོན་དང་། མི་རྟག་པའི་དོན་དང་། སྐད་ཅིག་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཐུན་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ།།8
ཞེས་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྱུང་གི་ཚུལ་འདིས་རིམ་པ་བཞིན། སྣོད་བཅུད་བཟོ་མཁན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་དབང་ཅན་སོགས་སུ་དོན་གྱིས་གྲུབ་པར་གསུངས་སོ།།
འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆགས་ཚུལ་མངོན་པའི་གཞུང་ལས་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཚུལ་ནི། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་མཛོད་རང་འགྲེལ་དུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་ཅུང་ཟད་དྲངས་ན། དེ་ཉིད་ལས།
སེམས་ཅན་རྣམས་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འོག་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། དེའི་རྔམས་སུ་ནི་དཔག་ཚད་ས་ཡ་དྲུག་འབུམ་མོ། །རྒྱར་ནི་གྲངས་མེད་དེ། འདི་ལྟར་གང་ཚན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་གཞིག་པར་མི་ནུས་པར་སྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྟེང་ན། ཆུ་རྔམས་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང༌། །སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་ཉི་ཤུ་འོ། །དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དག་གིས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེར་སྤྲིན་རྣམས་འདུས་ནས། ཆར་གྱི་རྒྱུན་གཉའ་ཤིང་ཙམ་འབབ་པ་དེ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྔམས་སུ་ནི་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང་ཉི་ཁྲིའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆུ་དེ་དག་ཐད་ཀར་མི་འབོ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ། དཔེར་ན་བཟའ་བ་དང༌། བཏུང་བ་ཟོས་པ་དང༌། འཐུང་བ་མ་ཞུ་བ་ལོང་ཀར་མི་ལྟུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ་སྦྱང་གི་ཚུལ་དུ་རླུང་གིས་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་དག་གིས་ཆུ་དེ་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་པ་ན་འོ་མ་བསྐོལ་བ་སྤྲིས་མ་ཆགས་པའི་ཚུལ་དུ་སྟེང་མ་གསེར་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ། ཕྱིས་ནི་རྔམས་སུ་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱད། །ལྷག་མ་དག་ནི་གསེར་དུ་འགྱུར། །ལྷག་མ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ཆུའི་སྟེང་རིམ་དཔག་ཚད་སུམ་འབུམ་ཉི་ཁྲི་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞིར་གྱུར་པ་དེའི་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་རྔམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །9
ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ཞིབ་པར་ཤེས་འདོད་ན་མཛོད་འགྲེལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །
དེ་ལྟར་མངོན་པ་འོག་མའི་གཞུང་དུ་འབྱུང་བཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆགས་པའི་རྗེས་སུ། རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ལྟེ་བར་བྱས་པའི་ཕྱོགས་བཞི་ན་གླིང་ཆེན་བཞི་དང་། མཚམས་བཞིར་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་གྲུབ་པར་བཤད་ཅིང་། དེའི་མཐའ་འཁོར་དུ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླིང་ཆེན་ནི་རང་ཅག་གནས་སའི་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། གླིང་དེ་དག་གི་བར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོས་ཁེངས་ནས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བར་སྣང་སྟོང་པར་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པ་སོགས་བཤད། གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་ཉི་ཟླ་རི་རབ་སོགས་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་སྤྱི་ཕུད་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གཉིས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །
མདོར་ན་གླིང་བཞི་རི་རབ་སོགས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་བརྒྱ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་དག་མཐར་མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་དང་པོར་མཉམ་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ཚུལ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས།
གླིང་བཞི་པ་དང་ཉི་ཟླ་དང་། །རི་རབ་དང་ནི་འདོད་ལྷ་དང་། །
ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ལ་ནི། །སྟོང་ནི་སྤྱི་ཕུད་ཡིན་པར་འདོད། །
དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ། །བར་མའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡིན་ནོ། །
དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་མོ། །མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་འབྱུང་བ་ཡིན། །10ཞེས་སོ།།*
རྒྱ་ཆེར་རོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི། གླིང་བཞི་པ་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས།
གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ལ་སོགས་པ་གླིང་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཁོར་ཡུག་དང་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འཐབ་བྲལ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། དགའ་ལྡན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འཕྲུལ་དགའ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚངས་རིས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚངས་འཁོར་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚངས་ཆེན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འོད་ཆུང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚད་མེད་འོད་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འོད་གསལ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། དགེ་ཆུང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚད་མེད་དགེ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། དགེ་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། སྤྲིན་མེད་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། བསོད་ནམས་སྐྱེས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། མི་ཆེ་བ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། མི་གདུང་བ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། གྱ་ནོམ་སྣང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འོག་མིན་གྱི་ལྷའི་རིས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །11 ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །
གཞན་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་དུ། ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་ཚད་དང་། སའི་གོ་ལ་འདི་དང་ཉི་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་ཐག་རིང་ཐུང་། ཉི་མས་རི་རབ་ལ་བསྐོར་བ་ལས་ཉིན་མཚན་འབྱུང་ཚུལ། དེ་བཞིན་དུ་དབྱར་དགུན་གྱི་ཉི་མ་རིང་ཐུང་གི་བཤད་པ་སོགས་དངོས་མཐོང་གི་ཆོས་དུ་མའི་འགྲེལ་བཤད་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་སྐར་རྩིས་རིག་པའི་བཤད་པ་རྣམས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཏེ། འཕགས་བོད་གཉིས་ཀར་སྔོན་གྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ནས་ལོ་ཐོ་འདོན་པ་དང་། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་ནམ་འབྱུང་སྐར་རྩིས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཤེས་པ་སོགས་ཡོད་དོ། །
འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཐོག་མར་སྣོད་ཆགས་པའི་རྗེས་སུ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་སོགས་རིམ་གྱིས་བྱུང་ཚུལ་མངོན་པ་མཛོད་དུ་བྱུང་བ་དང་ཚུལ་མཐུན་པ་འདུལ་བ་ལུང་དུའང་རྒྱས་པར་བྱུང་བ་འདིར་དྲངས་ན། འདུལ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས།
དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་འདི་འཆགས་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་འཆགས་པ་ན་འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་དེ་ནས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ཚེ་ཟད་ལས་ཟད་བསོད་ནམས་ཟད་པས་ཤི་འཕོས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འོང་ཞིང་འདིར་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཡིད་ལས་བྱུང་བ། མ་ཚང་བ་མེད་པ། དབང་པོ་མ་ཉམས་པ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ། བཟང་བ། ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ། རང་ལས་འོད་འབྱུང་བ། ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ། དགའ་བ་ཟ་བ། དགའ་བའི་ཟས་དང་ལྡན་པ། ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ། །དེའི་ཚེ་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་ཀྱང་མ་བྱུང་ངོ༌། །འཇིག་རྟེན་དུ་རྒྱུ་སྐར་དག་ཀྱང་མ་བྱུང༌། མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དག་ཀྱང་མ་བྱུང༌། སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དག་ཀྱང་མ་བྱུང་། ཟླ་བ་དང༌། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་དུས་ཚིགས་དང་ལོ་དག་ཀྱང་མ་བྱུང་ངོ༌། །བུད་མེད་ཀྱང་མེད། སྐྱེས་པ་ཡང་མེད་དེ། སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་བརྐམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་སོར་མོའི་རྩེ་མོས་སའི་བཅུད་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྩོམ་པས་ཟོས་པར་གྱུར་ཏོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དེ་སོར་མོའི་རྩེ་མོས་སའི་བཅུད་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ན། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་པ་དང༌། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྩོམ་པས་ཟོས་པར་གྱུར་པ་མཐོང་ངོ༌། །མཐོང་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་སོར་མོའི་རྩེ་མོས་སའི་བཅུད་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་དོ༑ །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྩོམ་པས་ཟོས་པར་གྱུར་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་སའི་བཅུད་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྩོམ་པས་ཟོས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ལུས་ལ་སྲ་བ་ཉིད་དང༌། ལྕི་བ་ཉིད་བྱུང་ཞིང་དེ་དག་གི་ཁ་དོག་གསལ་བ་བཟང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་པར་གྱུར། འཇིག་རྟེན་དུ་མུན་པ་ཡང་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་མུན་པ་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་དུ་རྒྱུ་སྐར་དག་དང༌། མཚན་མོ་དང༌། ཉིན་མོ་དག་དང༌། སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དག་དང༌། ཟླ་བ་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང༌། དུས་ཚིགས་དང་ལོ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།12 ཞེས་དང་།
ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཁ་ཟས་མང་པོ་ཟ་བ་རྣམས་མདོག་ངན་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཉུང་ངུ་ཟ་བ་རྣམས་མདོག་བཟང་བར་གྱུར་ཚུལ་དང་། དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ནི་མདོག་བཟང་། ཁྱོད་ནི་མདོག་ངན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་། མདོག་ལེགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་པ་སོགས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་གཞི་ལ་ཞུགས་ནས་སའི་བཅུད་ནུབ་ཚུལ་དང་། སའི་བཅུད་ནུབ་པའི་རྗེས་སུ་ཁ་དོག་དང་དྲི་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སའི་ཞག་བྱུང་བ་དང་། དེ་ཡང་ནུབ་རྗེས་ཁ་དོག་དང་དྲི་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མྱུ་གུའི་ཚལ་བྱུང་བ་དང་། དེ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་གཞི་ལ་ཞུགས་པས་མྱུ་གུའི་ཚལ་ཡང་ནུབ་སྟེ། དེ་རྗེས་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུའི་འབྲུ་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། ནང་བརྔས་ན་ནུབ་སྐྱེ་ནུབ་བརྔས་ན་ནང་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་བརྔས་ཤིང་བརྔས་ཤིང་སྐྱེ་ལ་བརྔས་པར་ཡང་མི་མངོན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུའི་འབྲུ་དེ་དག་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པས་ལུས་ལ་བཤང་གཅི་དང་ལྡན་པས་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་དོད་དེ་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་ཅིང་། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་དང་ཁྱིམ་རྣམས་རིམ་བཞིན་བྱུང་སྟེ།
དེ་ཉིད་ལས།
དེ་དག་དེ་ཟ་ཞིང་ཟས་དེ་དང་ལྡན་ལ་ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ། །དེ་དག་ལས་གང་ཟས་ཆེས་ཆུང་ངུ་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཟས་ཆེས་ཆེར་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཟས་རྣམ་གཉིས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་མངོན་ལ། ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན། སེམས་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཀྭའེ་སེམས་ཅན་ང་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ཁྱོད་ནི་ཁ་དོག་ངན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཁ་དོག་གིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ན་སྡིག་པ་ཅན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་སའི་བཅུད་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །13 ཞེས་སོགས་དང་།
ཡང་དེ་ཉིད་ལས།
དགེ་སློང་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སའི་བཅུད་མེད་པར་གྱུར་པ་ན། ས་ཞག་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། ཁ་དོག་གིས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དོང་ཀའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའོ། །རོས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྦྲང་བུའི་སྦྲང་རྩི་མ་བསྐོལ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་དེ་ཟ་ཞིང་ཟས་དེ་དང་ལྡན་ལ་ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ། །དེ་དག་ལས་གང་ཟས་ཆེས་ཆུང་ངུ་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ལ། གང་ཟས་ཆེས་ཆེར་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཟས་རྣམ་གཉིས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་མངོན་ལ། ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཀྭའེ་སེམས་ཅན་ང་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ཁྱོད་ནི་ཁ་དོག་ངན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཁ་དོག་གིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ན་སྡིག་པ་ཅན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་ས་ཞག་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །14 ཞེས་དང་།
ཡང་དེ་ཉིད་ལས།
དགེ་སློང་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ས་ཞག་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་མྱུ་གུའི་ཚལ་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། ཁ་དོག་གིས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཀ་དམ་བུ་ཀའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའོ། །རོས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྦྲང་བུའི་སྦྲང་རྩི་མ་བསྐོལ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་དེ་ཟ་ཞིང་ཟས་དེ་དང་ལྡན་ལ་ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ། །དེ་དག་ལས་གང་ཟས་ཆེས་ཆུང་ངུ་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཟས་ཆེས་ཆེར་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཟས་རྣམ་གཉིས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་མངོན་ལ། ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཀྭའེ་སེམས་ཅན་ང་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ཁྱོད་ནི་ཁ་དོག་ངན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཁ་དོག་གིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ན་སྡིག་པ་ཅན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་མྱུ་གུའི་ཚལ་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །15 ཞེས་དང་།
ཡང་དེ་ཉིད་ལས།
དགེ་སློང་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་མྱུ་གུའི་ཚལ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུའི་འབྲུ། སོ་བ་མེད་པ། སྦུན་པ་མེད་པ། དག་པ་གཙང་བ། སོར་བཞི་པ། ཀུན་ནས་མ་དཀྲིས་པ་ནུབ་བརྔས་ན་ནང་རྒྱས་ཤིང་ཕྱིར་སྐྱེ་ལ། ནང་བརྔས་ན་ནུབ་རྒྱས་ཤིང་ཕྱིར་སྐྱེ་བ། བརྔས་སོ་ཅོག་ཕྱིར་སྐྱེ་བ། བརྔས་པར་ཡང་མི་མངོན་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། དེ་དག་དེ་ཟ་ཞིང་ཟས་དེ་དང་ལྡན་ལ་ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུའི་འབྲུ་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྩོམ་པས་ཟོས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དབང་པོ་ཐ་དད་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན། ཁ་ཅིག་ནི་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་ན་གང་དག་ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང༌། གང་དག་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་མིག་གིས་མིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་མིག་གིས་མིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་ཆགས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དྲལ་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དྲལ་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ལོག་པར་ཞུགས་སོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་མཐོང་ངོ༌། །མཐོང་ནས་སས་ཀྱང་འཐོར་བར་བྱེད། བོང་བ་དང༌། གསེག་མ་དང་གྱོ་མོ་དང་གྱོ་དུམ་དག་ཀྱང་འཕེན་པར་བྱེད་ཅིང༌། འདི་སྐད་ཅེས་སེམས་ཅན་ངན་པ་གྲོང་བ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ། སེམས་ཅན་ངན་པ་གྲོང་བ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ། ཀྭའེ་སེམས་ཅན་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སུན་པར་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེང་སང་སེམས་ཅན་དག་བག་སར་བག་མར་ལེན་པ་ན་ཕྱེ་མས་ཀྱང་འཐོར་བར་བྱེད། དྲི་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་ཡོས་དག་གིས་ཀྱང་འཐོར་བར་བྱེད་ཅིང༌། འདི་སྐད་ཅེས་སྲུ་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་མཐོང་ནས་སས་ཀྱང་འཐོར་བར་བྱེད། བོང་བ་དང་། གསེག་མ་དང༌། གྱོ་མོ་དང་། གྱོ་དུམ་དག་ཀྱང་འཕེན་པར་བྱེད་ཅིང་འདི་སྐད་ཅེས་སེམས་ཅན་ངན་པ་གྲོང་བ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ། སེམས་ཅན་ངན་པ་གྲོང་བ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ། ཀྭའེ་སེམས་ཅན་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སུན་པར་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་སྔོན་ཆོས་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེང་སང་ཆོས་སུ་གྲགས་ལ། སྔོན་འདུལ་བ་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེང་སང་འདུལ་བར་གྲགས། སྔོན་སྨད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེང་སང་བསྟོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉི་མ་གཅིག་ཙམ་སྤོང་བར་བྱེད། ཉི་མ་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བདུན་ཙམ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྡིག་པ་ཅན་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྡང་བར་བྱེད་པས་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་ཞུགས་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཁྱིམ་རྩིག་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ་བདག་ཅག་གིས་འདིར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱའོ། །བདག་ཅག་གིས་འདིར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལས་ཁྱིམ་ཁྱིམ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་བྱུང་ངོ༌། །དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་ཁྱིམ་གྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའི་དང་པོ་རྩོམ་པ་ཡིན་ཏེ།16 ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཤིང་།
དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་བཅོས་འཇིག་རྟེན་བཞག་པར་ཡང་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །
དེས་ན་སྤྱིར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་དུ་ནི།17* དེའི་དུས་ཀྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་སྤྱིའི་སྲོལ་དང་མཐུན་པར། འཇིག་རྟེན་འདིར་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་མིའི་འགྲོ་བ་ཐོག་མར་ཆགས་སྐབས་བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་དང༌། བསྐལ་པ་གསུམ་ལྡན། བསྐལ་པ་གཉིས་ལྡན། དེ་ནས་རྩོད་ལྡན་བཅས་རིམ་པར་བྱུང་བའི་བཤད་པ་བཀོད་ཅིང་། རྩོད་ལྡན་ནི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་སྐབས་འདི་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལ་སྙིགས་མ་ལྔ་བདོ་བའི་དུས་ཞེས་དུས་ཚོད་དམན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བརྩི་ཞིང་། རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་མི་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ལས་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་གང་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང༌། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་སྐབས་བསྐལ་པ་དེ་རྫོགས་ལྡན་མིན་པར་གསུམ་ལྡན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་གཉིས་བྱུང་སྐབས་གཉིས་ལྡན། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་བྱུང་སྐབས་རྩོད་ལྡན་གྱི་དུས་ཞེས་བརྗོད་པ་སོགས་ལ་ནི་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་སྔོན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཕྱོགས་མཐུན་ནོ། །
1 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༡༠ ཤོག ༡༠༨ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༡
2 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༢༤ ཤོག ༡༠༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༢
3 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཛ། ལེའུ་དགུ་པ། ཤླཽཀ ༡༣༤ ཤོག ༣༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༨༥
4 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཛ། ལེའུ་གསུམ་པ། ཤོག ༡༡༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༢༦༩
* ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དུ། ནང་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ཐོག་མ་ངེས་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་པའི་ལྟ་སྟངས་འདི་ནི་རྙོག་དྲ་ཅན་ཞིག་ཡིན། འདི་འདྲའི་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་ཐོག་མ་ཞིག་ཡོད་ཚེ་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་ན་འདམ་ཀ་གཉིས་ལས་མེད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་ཤིང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་འདི་བསྐྲུན་པ་དང་། ཡང་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་འདི་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པའི་ལྟ་ཚུལ་གཉིས་ཡིན། ནང་པས་འདོད་ཚུལ་འདི་གཉིས་ཀ་ཁས་ལེན་མི་བྱེད།
5 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༦༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༦༧
6 སྡེ་དགེ བསྟན། མདོ་འགྲེལ། ཆི། བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༦ ཤོག ༧༢༥
7 སྡེ་དགེ བསྟན། མདོ་སྡེ། ཚ། ཤོག ༡༡༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༣༡༥
8 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༦༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག་༡༦༩
9 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༡༤༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༥༥
10 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༧༣-༧༤ ཤོག ༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༡
* ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དུ། གོ་ལའི་དབྱིབས་དང་ཚད། ཉི་ཟླ་སོགས་ཀྱི་འཁོར་བགྲོད། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་སོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་བཅས་གནད་བྱེ་བྲག་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ཆོས་མངོན་པ་ལྟ་བུར་རི་རབ་དཀྱིལ་དུ་བྱས་ཤིང་། འཛམ་གླིང་ལེབ་མོ་དང་། ཉི་ཟླ་སོགས་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་འཛམ་གླིང་ལ་ཚུར་བསྐོར་བའི་བཤད་པ་ཐོན་པ་ནི། སྔོན་གྱི་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་བྱེད་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་གཞིར་བཞག་པར་མངོན།
11 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཁ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ། ཤོག ༧༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༦ ཤོག ༡༨༦
12 སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༤༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༢༨
13 སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༤༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༣༠
14 སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༤༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༣༠
15 སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༥༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༣༢
16 སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༥༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༣༣
17* དེང་རབས་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མིའི་འགྲོ་བ་བྱུང་ཚུལ་སྔར་བཤད་པ་དང་མི་འདྲ་བ་ནི། མིའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སྤྲེལ་གྱི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐོག་མར་རྐང་ལག་བཞི་པོ་ས་ལ་བཙུགས་ནས་འགྲོ་བ་དང༌། སྔར་གྱི་མི་རྣམས་དུད་འགྲོ་ལྟར་ཤེས་རིག་གི་ཚད་མཐོ་བ་མེད་པ་དང་། གང་འཚམས་ནས་རྡོ་དང་ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ལག་ཆ་རིམ་བཞིན་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། རིམ་པས་མིའི་དཔལ་ཡོན་དར་བ་ལས་ད་ལྟའི་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྩེ་མོར་སོན་པའི་བར་སླེབས་པར་འདོད།
– སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་ཁྱབ་ལམ་སྟོན་འོག་ཀུན་བཏུས་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ། ནང་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་བཏུས། པོད་དང་པོ། གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག སྟོད་ཆ། ནས་ཟུར་འདོན་ཞུས།
སྐབས་ལྔ་པ། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་རིམ་པ་བཤད་པ།
༡ མངོན་པའི་གཞུང་སོགས་ནས་བཤད་པའི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་རིམ།
(ཀུན་བཏུས། པོད་ལྔ་པ།)
– ཀུན་བཏུས་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་།
སྤྱིར་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་ཚུལ་ལ། སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདོད་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཞིང་། དེ་དག་ལས་བྱེ་བྲག་པ་སོགས་མུ་སྟེགས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ད་ལྟའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་མ་ཆགས་གོང་ས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཆུ་རྡུལ་ཕྲ་མོ། མེ་རྡུལ་ཕྲ་མོ། རླུང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་སོགས་རྡུལ་ཕྲན་མང་པོ་ཞིག་བར་སྣང་སྟོང་པའི་ནང་སོ་སོར་མི་འཇིག་པར་གནས་ནས་ཡོད་པ་ལ། ལྷ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་དེར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཤིག་བཟོ་དགོས་སྙམ་ནས་བློའི་འཕེན་པ་བཏང་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་གྱི་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་ཐོག་མར་རླུང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་མཉམ་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ནས་རླུང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གསུམ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་རླུང་རྡུལ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱས་ཏེ་རླུང་གི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཤིང་། དེའི་སྟེང་དུ་ཆུ་རྡུལ་རྣམས་སྔར་ལྟར་སྦྱར་བས་ཆུའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་སྔར་གྱི་རིམ་པ་ལྟར་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་སོགས་ལས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཆགས་པར་འདོད་པར་བཤད།
མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་པས་སྤྱི་གཙོ་བོའི་སྟེང་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་རྩ་བའི་སྒྲུབ་གཞི་མཐར་ཐུག་ཅིག་གི་རྣམ་འགྱུར་དུ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ཡང་ལྷ་ཚངས་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག སྒྲའི་ཚངས་པ། བདག་རྟག་པ་སོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པོར་འདོད་པའི་མུ་སྟེགས་པའང་ཡོད་ཅིང་། རྒྱང་འཕེན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་འགྲུབ་ཚུལ་ནི་བེམ་རྫས་ལས་གློ་བུར་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པར་བཤད།
ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་བྱེད་པ་པོའི་བློའི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། སྤྱི་གཙོ་བོ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། ཡང་རྒྱུ་མེད་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པ་སོགས་གཏན་ནས་མི་འདོད་པར། རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་ཞེས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཙམ་ལས་གྲུབ་པར་བཤད་དོ། །1
དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་སྟོན་པའི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལ་མདོ་ཕལ་པོ་ཆེ། མདོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག འཇིག་རྟེན་བཞག་པ། མངོན་པ་གོང་འོག་གི་གཞུང་དང་། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་སོགས་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་གཙོ་བོ་ནི། ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་རྣམས་ཡིན། དེ་དག་ཏུ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་ཚུལ་དང་། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚེ་ཚད། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་བཀོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ཚད་སོགས་ལ་བཤད་ཚུལ་ཅུང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་གཞི་རྩའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད། དེས་ན་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ལ་ཐོག་མའི་རྩོམ་གཞིའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐུན་མོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་བྱུང་བ་དང་། སོ་སོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་རང་རང་གི་ཉེར་ལེན་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་འཁོར་ལོ་འབའ་ཞིག་གི་ལམ་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཅིང་། ད་ལྟ་རང་ཅག་གནས་སའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་ལས། ཐོག་མར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཆགས་པར་བཞེད་དོ། །
འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། “མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།”2 ཞེས་རྐྱེན་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་འདིའི་འགྲུབ་ཚུལ་ལ་སྡོམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ཞིག་བཀོད་དེ། སྐྱེས་བུ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་འདི་བཀོད་པ་མི་བཞེད་པར་གསུངས་ཡོད།
མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་གཞུང་འདིས་ནི་སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོ་ལས། “རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས།”3 ཞེས་པའི་མདོའི་དོན་ཚན་པ་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཏེ། རིམ་པ་བཞིན། “འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ།” ཞེས་པས་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། “འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ།” ཞེས་པས་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་དང་། “གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས།” ཞེས་པས་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་གསུངས།
དེ་ལ་དང་པོ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་གསུངས་པའི་དོན་ནི། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་གི་བློའི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་གྲུབ་པ་མིན་པར། རང་རང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འབའ་ཞིག་གི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ལ་བྱེད་དོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་། “འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་།” ཞེས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་ལས་འབྱུང་གི། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནུས་མཐུ་ལས་གྲུབ་པ་མིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ལས་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པའང་མིན་པར་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་གསུངས་པའི་དོན་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་གི་གང་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་དེའང་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ལ། རྟག་པའི་ཆོས་ལས་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པའི་ཆོས་འབྱུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པས། ཕྱི་ནང་གི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གང་ལས་འབྱུང་སའི་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན། ངེས་པར་དུ་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་དགོས་པར་རྐྱེན་གཉིས་པ་དེས་སྟོན། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས། “འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ།” ཞེས་གསུངས།
གསུམ་པ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་གསུངས་པའི་དོན་ནི། རང་ཉིད་གང་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་གི། འབྲས་བུ་བྱེ་བྲག་པ་དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཤིག་དགོས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས། “གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས།” ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ།། མདོར་ན། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ལ། རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོའི་བློའི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་སོགས་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རིགས་མཐུན་པ་དགོས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་འབའ་ཞིག་གི་ལམ་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་དོ།།
འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆགས་ཚུལ་མངོན་པ་འོག་མའི་གཞུང་དུ་དང་པོ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར། དེ་ནས་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར། དེ་ནས་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཆགས་པར་གསུངས། དེ་ཡང་འོག་གཞི་ནི་དང་པོར་བར་སྣང་སྟོང་པར་ཡོད་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་འཆགས་པའི་སྔ་ལྟས་སུ་གྱུར་བའི་རླུང་འཇམ་བུ་ལྡང་བ་ལོ་གྲངས་དུ་མའི་བར་དུ་འཁྲིགས་པ་ལས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆགས་ཤིང་། དེ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འོག་གཞི་ཡིན་ལ། རླུང་དེའི་མིང་ལ་འཇམ་པོ་ཞེས་དང་། དབྱིབས་ནི་ཟླུམ་པོ། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ། ངོ་བོ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་རླུང་ཤས་ཆེ་བས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བརྗོད་དོ།།
དེ་ལྟ་བུའི་དེའི་སྟེང་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་འཁྲིགས་པ་ལས་ཆར་གྱི་རྒྱུན་ལོ་མང་པོར་བབ་པ་ལས་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ཆུ་དེ་ཡུན་རིང་པོར་རླུང་གིས་དཀྲུགས་པ་ལས་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཆགས། ཆུ་དང་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཆར་གྱི་རྒྱུན་སྔར་ལྟར་བབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཤིང་། དེའི་ཁམས་རབ་རླུང་གིས་དཀྲུགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་དང་། ཁམས་འབྲིང་རླུང་གིས་བསྲུབས་པ་ལས་གཉའ་ཤིང་འཛིན་སོགས་རི་བདུན་དང་། ཁམས་ཐ་མ་རླུང་གིས་བསྲུབས་པ་ལས་གླིང་བཞི་དང་གླིང་ཕྲན་རྣམས་ཆགས་པར་བཤད་དོ།།
དེ་ལྟར་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ལྟེ་བར་བྱས་པའི་ཕྱོགས་བཞི་ན་གླིང་ཆེན་བཞི་དང་། མཚམས་བཞིར་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་གྲུབ་པར་བཤད་ཅིང་། དེའི་མཐའ་འཁོར་དུ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླིང་ཆེན་ནི་རང་ཅག་གནས་སའི་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། གླིང་དེ་དག་གི་བར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོས་ཁེངས་ནས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བར་སྣང་སྟོང་པར་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་ཚུལ་སོགས་བཤད་དོ།།4
གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་ཉི་ཟླ་རི་རབ་སོགས་སྟོང་ལ་སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་སྤྱི་ཕུད་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་ལ་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གཉིས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །མདོར་ན་གླིང་བཞི་རི་རབ་སོགས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་བརྒྱ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་དག་མཐར་མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་དང་པོར་མཉམ་དུ་ཆགས་པའི་ཚུལ་སོགས་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་ལས་གསུངས་ཤིང་།5 རྒྱ་ཆེར་རོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི་མཛོད་ལས་བཤད་པ་དང་ཅུང་མི་འདྲ་བར། གླིང་བཞི་པ་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གསུངས་སོ།།6
སྤྱིར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་སོགས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་འདོད་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་ཁམས་བཅས་གསུམ་སྟེ། དེ་གསུམ་ནི་རིམ་བཞིན་ཕྱི་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན་པ་ཞིག་དང་། ནང་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན་པ་ཞིག་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བས་ཀྱང་ཡིད་སུན་ནས་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་འབྲེལ་བའི་ཞི་བའི་ཡོན་ཏན་འབའ་ཞིག་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན་པའི་རིགས་ཐ་དད་པའི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཡིན་པར་བཤད།
ཡང་ཁམས་གསུམ་པོ་དེ་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་ན། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་ན། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ལུས་རགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་སྡུག་འདྲེས་མ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཕལ་ཆེ་བ་ཁམ་ཟས་རགས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། གཟུགས་ཁམས་ནི་ལུས་འོད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། ཕལ་ཆེ་བ་རྟག་ཏུ་བདེ་ཚོར་གྱིས་ཁྱབ་ཅིང་། ཁམ་ཟས་རགས་པ་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ཁམས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ལུས་ཕུང་རགས་པ་མེད་ཅིང་། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་ནས་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་དང་། ཟས་ལ་མི་བརྟེན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡང་བཀག་པ་ལྟ་བུའི་དམིགས་ཡུལ་ནམ་མཁའ་སོགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབའ་ཞིག་ལ་ཚེ་གང་པོར་གནས་པ་ཡིན་ལ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་གནས་རིམ་མཐོ་བོར་གནས་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་། གཟུགས་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་ཁམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལྷ་ཡིན་པར་བཤད།
ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་དུ། ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་ཚད་དང་། སའི་གོ་ལ་འདི་དང་ཉི་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་བར་ཐག་རིང་ཐུང་། ཉི་མས་རི་རབ་ལ་བསྐོར་བ་ལས་ཉིན་མཚན་འབྱུང་ཚུལ། དེ་བཞིན་དུ་དབྱར་དགུན་གྱི་ཉི་མ་རིང་ཐུང་གི་བཤད་པ་སོགས་དངོས་མཐོང་གི་ཆོས་དུ་མའི་འགྲེལ་བཤད་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་སྐར་རྩིས་རིག་པའི་བཤད་པ་རྣམས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཏེ། འཕགས་བོད་གཉིས་ཀར་སྔོན་གྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ནས་ལོ་ཐོ་འདོན་པ་དང་། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་ནམ་འབྱུང་སྐར་རྩིས་ཀྱི་སྟེང་ནས་གསལ་བར་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛད་དོ། །
བཅུད་ཀྱི་འགྲོ་བ་བྱུང་ཚུལ་ལ། མངོན་པ་མཛོད་དུ་བྱུང་བ་དང་ཚུལ་མཐུན་པ་འཇིག་རྟེན་བཞག་པ་དང་འདུལ་བ་ལུང་དུའང་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཚུལ་ཀུན་བཏུས་པོད་དང་པོར་བཀོད་ཡོད།7 སྤྱིར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་དུ་ནི།8 དེའི་དུས་ཀྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་སྤྱིའི་སྲོལ་དང་མཐུན་པར། འཇིག་རྟེན་འདིར་མིའི་འགྲོ་བ་ཐོག་མར་ཆགས་སྐབས་བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་དང༌། བསྐལ་པ་གསུམ་ལྡན། བསྐལ་པ་གཉིས་ལྡན། དེ་ནས་རྩོད་ལྡན་བཅས་རིམ་པར་བྱུང་བའི་བཤད་པ་བཀོད་ཅིང་། རྩོད་ལྡན་ནི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་སྐབས་འདི་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལ་སྙིགས་མ་ལྔ་བདོ་བའི་དུས་ཞེས་དུས་ཚོད་དམན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བརྩི་ཞིང་། རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་མི་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ལས་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་གང་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང༌། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་སྐབས་བསྐལ་པ་དེ་རྫོགས་ལྡན་མིན་པར་གསུམ་ལྡན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་གཉིས་བྱུང་སྐབས་གཉིས་ལྡན། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་བྱུང་སྐབས་རྩོད་ལྡན་གྱི་དུས་ཞེས་བརྗོད་པ་སོགས་ལ་ནི། འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་སྔོན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཕྱོགས་མཐུན་ནོ། །
1 ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དུ། ནང་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ཐོག་མ་ངེས་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་པའི་ལྟ་སྟངས་འདི་ནི་རྙོག་དྲ་ཅན་ཞིག་ཡིན། འདི་འདྲའི་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་ཐོག་མ་ཞིག་ཡོད་ཚེ་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་ན་འདམ་ཀ་གཉིས་ལས་མེད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་ཤིང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་འདི་བསྐྲུན་པ་དང་། ཡང་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་འདི་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པའི་ལྟ་ཚུལ་གཉིས་ཡིན། ནང་པས་འདོད་ཚུལ་འདི་གཉིས་ཀ་ཁས་ལེན་མི་བྱེད། ཅེས་འབྱུང་།
2 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༦༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༦༧
3 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཚ། ཤོག ༡༡༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༣༡༥
4 ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དུ། གོ་ལའི་དབྱིབས་དང་ཚད། ཉི་ཟླ་སོགས་ཀྱི་འཁོར་བགྲོད། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་སོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་བཅས་གནད་བྱེ་བྲག་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ཆོས་མངོན་པ་ལྟ་བུར་རི་རབ་དཀྱིལ་དུ་བྱས་ཤིང་། འཛམ་གླིང་ལེབ་མོ་དང་། ཉི་ཟླ་སོགས་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་འཛམ་གླིང་ལ་ཚུར་བསྐོར་བའི་བཤད་པ་ཐོན་པ་ནི། སྔོན་གྱི་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་བྱེད་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་གཞིར་བཞག་པར་མངོན། ཞེས་འབྱུང་།
5 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༧༣-༧༤ ཤོག ༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༡
6 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཁ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ། ཤོག ༧༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༦ ཤོག ༡༨༦
7 འདུལ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད། སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༤༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༢༨
8 དེང་རབས་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མིའི་འགྲོ་བ་བྱུང་ཚུལ་སྔར་བཤད་པ་དང་མི་འདྲ་བ་ནི། མིའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སྤྲེལ་གྱི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐོག་མར་རྐང་ལག་བཞི་པོ་ས་ལ་བཙུགས་ནས་འགྲོ་བ་དང༌། སྔར་གྱི་མི་རྣམས་དུད་འགྲོ་ལྟར་ཤེས་རིག་གི་ཚད་མཐོ་བ་མེད་པ་དང་། གང་འཚམས་ནས་རྡོ་དང་ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ལག་ཆ་རིམ་བཞིན་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། རིམ་པས་མིའི་དཔལ་ཡོན་དར་བ་ལས་ད་ལྟའི་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྩེ་མོར་སོན་པའི་བར་སླེབས་པར་འདོད།
– སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་ཁྱབ་ལམ་སྟོན་འོག་ཀུན་བཏུས་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ། ནང་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་བཏུས། པོད་འབྲིང་བའི་སྟོད་ཆ། ཀུན་བཏུས་པོད། ༥ པ་ནས་ཟུར་འདོན་ཞུས།


text:
འཇུ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོ།
འཇུ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོ། མཁས་པའི་དབང་པོ་འདི་ཉིད་མདོ་ཁམས་སྡེ་དགེའི་ཉེ་འདབས་ཡ་ཆུ་དིང་ཆུང་གི་ས་ཆར་ཡབ་མགོན་པོ་དར་རྒྱས་དང་ཡུམ་སྲིང་ཆུང་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་རྟ་སྤྱི་ལོ་༡༨༤༦ལོར་སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ་བདུན་བརྒྱས་ཙམ་ནས་ཡབ་དང་ཞང་པོ་དྲུང་དུ་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་སློབ་སྦྱོང་དང་གཞུང་ལུགས་བློ་འཛིན་སོགས་ལ་མཁྱེན་རབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་ཤེས་ཐུབ་པ་མ་ཟད། རྩིས་དཀར་ནག་གི་སྔོན་འགྲོ་ལའང་སྦྱངས་པ་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་ཕེབས་པ་མེ་སྦྲུལ་༡༨༥༧ལོར་གསང་སྔགས་ཆོས་གླིང་དགོན་དུ་ཕེབས་ཏེ་གྲྭ་བཙུན་གནང་། དེ་ནས་ལོ་གཅིག་གི་རིང་དབུས་ལྷ་ལྡན་དུ་གནས་སྐོར་ལ་བྱོན། ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་རྗེས་བླ་མ་འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེ་དབང་པོ་དང་། དབང་ཆེན་དགྱེས་རབ་རྡོ་རྗེ། དཔལ་སྤྲུལ་འཇིགས་མེད་ཆོས་དབང་། དགེ་བཤེས་ངག་དབང་འབྱུང་གནས། བློ་གཏེར་དབང་པོ་སོགས་མཁས་ཆེན་དུ་མ་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཙུག་ལག་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་མཛད་ཅིང་། རིག་པའི་གནས་བཅུ་ལ་མཁས་པའི་ཡང་རྩེར་སོན། དགུང་ལོ་ང་གཅིག་པ་རབ་ཚེས་མེ་སྤྲེལ་ལོར་《རྒྱལ་པོ་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས》མཛད། དགུང་ལོ་རེ་གཉིས་པ་མེ་ལུག་ལོར《དུས་འཁོར་འགྲེལ་ཆེན》བརྩམས། དེའི་ཕྱི་ལོར་《སྙན་འགྲེལ་དབྱངས་ཅན་དགྱེས་པའི་རོལ་མཚོ》མཛད། དེ་བཞིན《སྨན་ཕྲེང་བརྒྱ་རྩ》དང་། 《ཕྱི་རྒྱུད་རྩ་ཆུའི་འགྲེལ་པ》《ལུས་ལ་ཉེེར་མཁོ་སྐབས་བརྒྱད་པ》སོགས་གསོ་རིག་གི་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་མཛད། མདོར་ན། མཁས་དབང་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲ་ཚད། སྨན་རྩིས་སོགས་ཐུན་མོང་རིག་གནས་ཀྱི་སྐོར་དང་། མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་འགྲེལ་སོགས་ནང་རིག་པ་ལས་མཚན་ཉིད་ཐེག་པའི་སྐོར། གསང་སྔགས་ཐུན་མོང་སྐོར། བསྟོད་ཚོགས་དང་གཏམ་ཚོགས། འདོན་ཆོག་སྐོར་སོགས་པར་དུ་བརྐོས་པ་ཕྱག་རྩོམ་པོ་ཏི་སུམ་ཅུ་ལྷག་བཞུགས།
སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་བྱ་བས་བསྟན་འགྲོ་་ལ་ཕན་པའི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་མཛད། ཁྱད་པར་དུ་བཟོ་དང་། གསོ་བ། རྩིས་རིག་བཅས་ལ་ཕུལ་བྱུང་བའི་ཕྱག་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་པས་རིས་མེད་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་ཚིག་གི་མེ་ཏོག་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་གཏོར། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་མཁས་པའི་གྲགས་པ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ། རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་གི་བདུད་རྩི་ལས་འཁྲུངས་པའི་སློབ་མ་གྲགས་ཆེ་བ་རྡོ་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་དང་། གཏེར་སྟོན་བསོད་རྒྱལ། ཀ་ཐོག་སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ། རྫོགས་སྤྲུལ་ལྔ་པ། དཔལ་སྤུངས་སི་ཏུ་སོགས་མཁས་གྲུབ་དམ་པ་ཤིན་ཏུ་མང་། མཐར་དགུང་གྲངས་རེ་བདུན་ལ་ཕེབས་ར་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཆུ་བྱི༡༩༡༢ལོར་འཇུ་རི་ཁྲོད་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།
ཡོང་ཁུངས།zb 2010ལོའི་ཟླ 09ཚེས 08ཉིན་དང་། ཁམས་པའི་གསར་འགྱུར་དྲ་བའི་ལེ་ཚན།


text:
RTZ Volume 35
The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 35
རིན་ཆེན་གཏེར་མཛོད་ཆེན་མོ་པོད་སོ་ལྔ་པ།
VOLUME CONTENT HERE INCLUDING NOTES AND EXTRA OR MISSING TEXTS
Texts in this Volume
- ཨོ་རྒྱན་གྱི་མཁན་པོ་པདྨ་སཾ་བྷ་བའི་ཐུགས་བཅུད་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མའི་མན་ངག་འཇིགས་པ་ཀུན་སྐྱོབ་, pages 1-36 (36 pages total)
- ཡང་གཏེར་སྒྲོལ་མ་འཇིགས་པ་ཀུན་སྐྱོབ་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དབང་བསྐུར་དང་བཅས་པ་ཀུན་དགའི་ཟླ་ཟེར་, pages 37-58 (22 pages total)
- སྒྲོལ་མ་འཇིགས་པ་ཀུན་སྐྱོབ་དང་འབྲེལ་བའི་མཆོད་སྦྱིན་མདོས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཉེས་པ་ཀུན་སྐྱོབ་, pages 59-102 (44 pages total)
- བླ་མ་དགོངས་པ་འདུས་པ་ལས༔ མཁའ་འགྲོའི་རྒྱབ་ཆོས་འཕྲིན་ལས་ཚོགས་མཆོད་བསྡུས་པ་པདྨོའི་ཟེའུ་འབྲུ་, pages 103-160 (58 pages total)
- བླ་མ་དགོངས་པ་འདུས་པ་ལས། མཁའ་འགྲོའི་རྒྱབ་ཆོས་བྱིན་རླབས་དབང་གི་ལག་ལེན་སྨིན་བྱེད་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ་བལྟས་ཆོག་ཏུ་བཀོད་པ, pages 161-191 (31 pages total)
- ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མཚོ་རྒྱལ་ཕྱི་ལྟར་མཁའ་འགྲོ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་སྒྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་བྱིན་རླབས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཆེ་བ་, pages 193-228 (36 pages total)
- རྟ་མགྲིན་གསང་བ་འདུས་པའི་ཆ་ལག་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོའི་སྒྲུབ་ཐབས་མཚོ་རྒྱལ་སྐོར་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་བྱིན་རླབས་དབང་བསྐུར་གྱི་ཡི་གེ་དངོས་གྲུབ་བུམ་བཟང་, pages 229-248 (20 pages total)
- རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་ཟབ་ཁྲིད་ལས༔ ཐེམ་ཡིག་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་, pages 249-416 (168 pages total)
- ཕག་མོ་ཟབ་རྒྱའི་གསོལ་འདེབས་, pages 417-419 (3 pages total)
- རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་ཟབ་རྒྱའི་ཕྲིན་ལས་མདོར་བསྡུས་པ་བདེ་ཆེན་པདྨའི་སྡོང་པོ་, pages 421-442 (22 pages total)
- རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་ཟབ་ཁྲིད་ཡང་གསང་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་ལས། ཟབ་རྒྱའི་དབང་ཆོག་བདེ་ཆེན་པདྨའི་མྱུ་གུ་, pages 443-460 (18 pages total)
- རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་ཟབ་རྒྱ་ལས། ཟབ་ལམ་ཁྲིད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་ཟུང་འཇུག་ཐེམ་སྐས་, pages 461-506 (46 pages total)
- ཡང་གཏེར་ཕག་མོ་དཀར་མོའི་ཐུགས་ཏིག་ཡེ་ཤེས་འཁོར་ལོའི་བརྒྱུད་འདེབས་, pages 507 (1 pages total)
- དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་དཀར་མོའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཡེ་ཤེས་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་གསང་བ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཏིག་, pages 509-594 (86 pages total)
- ཡང་གཏེར་ཕག་མོ་དཀར་མོའི་ཐུགས་ཏིག་ཡེ་ཤེས་འཁོར་ལོའི་དབང་བསྐུར་གྱི་ལག་ལེན་དྲན་ཐོར་བཀོད་པ་ཡེ་ཤེས་གསལ་བའི་རྒྱན་, pages 595-605 (11 pages total)
- རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་གསང་བ་སྙིང་ཐིག་ཡང་ཟབ་བསྡུས་པའི་སྙིང་པོ་ལས༔ འཕགས་མ་སྒྲོལ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་, pages 607-612 (6 pages total)
- འཕགས་མ་ཡིད་བཞིན་ཟླ་བ་ཚེ་སྦྱིན་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་གཏེར་མཛོད་, pages 613-630 (18 pages total)
- དམ་ཆོས་སྤྲུལ་སྐུའི་སྙིང་ཏིག་ལས༔ སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོ་ཚེ་འཕེལ་མའི་ནང་སྒྲུབ་ཟབ་མོ་, pages 631-650 (20 pages total)
- དམ་ཆོས་སྤྲུལ་སྐུའི་སྙིང་ཐིག་ལས། སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་ཚེ་དབང་གི་ཆོ་ག་བདུད་རྩིའི་ཟིལ་ཐིགས་, pages 651-658 (8 pages total)
- རིག་འཛིན་སྲོག་སྒྲུབ་ལས༔ ཕག་མོའི་ལས་བྱང་ཟག་མེད་བདེ་ཆེན་, pages 659-670 (12 pages total)
- རྩ་གསུམ་རིག་འཛིན་སྲོག་སྒྲུབ་ལས། གཏུམ་མོ་བདེ་ཆེན་པདྨའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་སྨིན་བྱེད་མེ་དབང་བཅས་པ་བདེ་ཆེན་པདྨའི་མྱུ་གུ་, pages 671-688 (18 pages total)
- སྲོག་སྒྲུབ་སྙིང་གི་ཐིག་ལེ་ལས། གཏུམ་མོ་བདེ་ཆེན་པདྨའི་གྲུ་གཟིངས་, pages 689-704 (16 pages total)
- རིག་འཛིན་སྲོག་སྒྲུབ་ལས། གཅོད་ཡུལ་དཔའ་བོའི་ཐོལ་གླུ་, pages 705-708 (4 pages total)
- རིག་འཛིན་སྲོག་སྒྲུབ་ལས། གཅོད་ཀྱི་དགོངས་འགྲེལ་གསལ་བྱེད་, pages 709-720 (12 pages total)
- ཟབ་ལམ་བདེ་གཤེགས་ཀུན་འདུས་ལས༔ ཡུམ་གསང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་, pages 721-740 (20 pages total)
- མཁའ་འགྲོ་གསང་ཡེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གའི་ལྷན་ཐབས་མཁའ་སྤྱོད་ལམ་བཟང་, pages 741-762 (22 pages total)
- གསང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཉམས་ལེན་དགའ་བ་འཁྱིལ་བ་, pages 763-775 (13 pages total)
Karchag
གཏེར་མཛོད། ཅི༽ པ་ལ། གཡག་ཕྱར་སྔོན་མོའི་ཡང་གཏེར་སྒྲོལ་མ་འཇིགས་པ་ཀུན་སྐྱོབ་གཏེར་གཞུང་ལྡེབ། ༡༨ 1-36 ཕྲིན་ལས་དབང་ཆོག་ལྡེབ། ༡༡ 37-58 མཆོད་སྦྱིན་མདོས་ཆོག་ལྡེབ། ༢༢ 59-102 སངས་གླིང་བླ་མ་དགོངས་འདུས་མཁའ་འགྲོའི་ལས་བྱང་ལྡེབ། ༢༩ 103-160 དབང་ཆོག་ལྡེབ། ༡༦ 161-191 རཏ་གླིང་གཏེར་བྱོན་མཚོ་རྒྱལ་སྐོར་གསུམ་གཏེར་གཞུང་ལྡེབ། ༡༨ 193-228 དབང་ཆོག་ལྡེབ། ༡༠ 229-248 སྤྲུལ་སྐུ་པདྨ་ཚེ་དབང་རྒྱལ་པོའི་ཕག་མོ་ཟབ་རྒྱའི་གཏེར་གཞུང་ལྡེབ། ༨༤ 249-416 བརྒྱུད་འདེབས་ལྡེབ། ༢ 417-419 ལས་བྱང་ལྡེབ། ༡༡ 421-442 དབང་ཆོག་ལྡེབ། ༩ 443-460 ཁྲིད་ཡིག་ལྡེབ། ༢༣ 461-506 གར་དབང་ལས་འཕྲོ་གླིང་པའི་ཕག་དཀར་མཁྱེན་བརྩེའི་ཡང་གཏེར་ཡེ་ཤེས་འཁོར་ལོའི་བརྒྱུད་འདེབས་ལྡེབ། ༡ 507 གཏེར་གཞུང་ལྡེབ། ༤༣ 509-594 དབང་བསྐུར་གསལ་བྱེད་ལྡེབ། ༦ 595-605 ཞིག་གླིང་སྒྲོལ་དཀར་གཏེར་གཞུང་ལྡེབ། ༣ 607-612 སྒྲུབ་ཐབས་དང་དབང་ཆོག་བརྒྱུད་འདེབས་བཅས་ལྡེབ། ༩ 613-630 བདུད་འདུལ་སྒྲོལ་དཀར་གཏེར་གཞུང་དང་བརྒྱུད་འདེབས་ལྡེབ། ༡༠ 631-650 དབང་ཆོག་ལྡེབ། ༤ 651-658 ལྷ་བཙུན་རིག་འཛིན་སྲོག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཕག་མོའི་ལས་བྱང་ལྡེབ། ༦ 659-670 གཏུམ་མོའི་དབང་ཆོག་མེ་དབང་བཅས་ལྡེབ། ༩ 671-688 གཏུམ་མོའི་ཁྲིད་ཡིག་ལྡེབ། ༨ 689-704 གཅོད་ཡུལ་དཔའ་བོའི་ཐོལ་གླུ་ལྡེབ། ༢ 705-708 གཅོད་ཀྱི་དགོངས་འགྲེལ་ལྡེབ། ༦ 709-720 སྨིན་གླིང་ཐུགས་ཆེན་བདེར་འདུས་ཡུམ་བཀའ་གསང་བ་ཡེ་ཤེས་གཏེར་གཞུང་ལྡེབ། ༡༠ 721-740 དཀྱིལ་ཆོག་དང་དབང་མེ་མཆོད་བཅས་ལ་ལྡེབ། ༡༡ 741-762 རྒྱུན་ཁྱེར་གཏོར་ཚོགས་བཅས་ཡོད་པ་ལྡེབ། ༧ 763-775 བཅས་བཞུགས་སོ།།