text:
བོད་སྨན་ཆེད་མཁས་པ།
བསོད་ནམས་བཀྲ་ཤིས། བོད་སྨན་འབུམ་རམས་པ།ནད་པ་སྡོད་ཁང་གི་འགོ་འཛིན། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་གསོ་རིག་སློབ་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ཚོགས་པའི་ལས་འཛིན། རྔ་བ་ཁུལ་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྲུང་ལུགས་དོ་དམ་ཅུས་གཙོ་གནད་ཕོ་ནད་ཆེད་བཅོས་ཚན་ཁག་གི་རིག་གཞུང་ལག་རྩལ་རྐང་འཛིན་པ་གཙོ་བོ། སྨུག་པོའི་ནད་ཀྱི་མཉམ་ཞིབ་མཐུན་སྒྲུབ་ཀྱི་ཙུའུ་ཀྲང་། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་གཙོ་གནད་རྒས་གསོ་ཚན་ཁག་”གི་འགན་འཁུར་བ། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ལས་གཞི་བོད་སྨན་གྱིས་སྨུག་པོ་ཁྲག་རྡོལ་བཅོས་པའི་ནད་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་”རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འགན་ཁུར་བ་བཅས་ཡིན། སྔ་གཞུག་ཏུ་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་དུས་དེབ་ཐོག་དཔྱད་རྩོམ་འགའ་འདོན་སྤེལ་བྱས།ལག་རྩལ། ཕོ་རྒྱུའི་ནད། མཆིན་མཁྲིས་ཀྱི་ནད། སྨུག་པོའི་ནད། ཕོ་འཁུམ། མཁྲིས་པ་ཁར་ལུད། གྲུམ་བུ། ཁྲག་རླུང་། གཅིན་སྙི་ཟ་ཁུའི་ནད་བཅས་ལ་གསོ་བཅོས་ ཉམས་མྱོང་ལྡན།


c: text/html

text:
1.གློག་རྡུལ་གད་སྙིགས་སྦགས་བཙོག་ཅེས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན།
གློག་རྡུལ་ཐོན་རྫས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གསར་སྒྱུར་བྱས་པ་དང་བསྟུན་ནས། ལག་ཁྱེར་ཁ་པར་དང་གློག་ཀླད། བརྙན་འཕྲིན་འཕྲུལ་ཆས། འཁྱག་སྒམ་སོགས་མཁོ་མེད་གློག་རྡུལ་རྙིང་ཧྲུལ་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་འཕར་ཚད་ཆེས་མགྱོགས་པའི་སྙིགས་རོར་གྱུར་ཡོད། གློག་རྡུལ་སྙིགས་རོའི་ནང་དུག་དང་གནོད་པ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་མང་པོ་ཡོད་པས། གལ་ཏེ་དུས་ཐོག་ཏུ་ཐག་མ་བཅད་ན། ཁོར་ཡུག་དང་མིའི་ལུས་ཕུང་བདེ་ཐང་ལ་གནོད་པ་ཆེན་པོ་ཐེབས་ངེས།
རྙིང་ཧྲུལ་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་སྤྱོད་གློག་ཆས་ནང་གཙོ་བོ་གནོད་ཐེབས་དངོས་རྫས་ཧ་ཡང་དང་ཁད། དངུལ་ཆུ། ཁིར། ཆུ་ཤོག པོར་གྱུར་མེ་འགོག་རྒྱུ་རྫས་བཅས་རྫས་སྣ6ཡོད། གློག་ཀླད་གཅིག་ལས་ན་རྫས་འགྱུར་རྒྱུ་ཆ་སྣ་ཁ700ལྷག་བཀོལ་དགོས་ལ། དེའི་ཁྲོད་ཀྱི50%ཡིས་མིའི་ལུས་ཕུང་ལ་གནོད་པ་ཐེབས་ཤིང་། དེའི་ནང་གི་གནོད་ཐེབས་དངོས་རྫས་མང་པོ་ས་རྒྱུ་ནང་ཤོར་ན་ཆུ་ཁུངས་ལ་སྦགས་བཙོག་བཟོ་བ་དང་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བརླག་ཆེན་པོ་ཐེབས་ངེས།
2.མཐོངས་ཡངས་སུ་གད་སྙིགས་བསྲེགས་པའི་གནོད་པ།
མཐོངས་ཡངས་སུ་གད་སྙིགས་བསྲེགས་ན་སྦགས་བཙོག་དངོས་རྫས་མང་པོ་འབྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་དབྱང་གཉིས་མུ་ཟི་འགྱུར་བ་དང་གཡེང་འཕྱོའི་རིལ་བུ། ཐཱན་དབྱང་འགྱུར་རྫས་དང་དུག་ཡོད་པའི་སྐྱེ་ལྡན་སྦགས་བཙོག་རྡུལ་ཕྲན་བཅས་ཚང་མར་མིའི་ལུས་ལ་གནོད་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཁྲོད་དབྱང་གཉིས་མུ་ཟི་འགྱུར་བའི་གར་ཚད་མཐོ་དུས་མིས་དབུགས་འབྱིན་དཀའ་བ་དང་། དེ་ལས་ཆགས་པའི་གཡེང་འཕྱོའི་རིལ་བུ་མིའི་དབུགས་ལམ་དུ་སོང་ན། གློ་བར་ཐད་ཀར་གནོད་པ་ཐེབས། གཡེང་འཕྱོའི་རིལ་བུ་ནང་གི་ས་རྡུལ་དང་དུ་བ་སོགས་དབུགས་ལམ་ནས་གློ་བར་སོང་ན། དབུགས་ལམ་མ་ལག་ཏུ་ནད་འབྱུང་སླ། ཐཱན་དབྱང་འགྱུར་རྫས་ཀྱིས་མིའི་མིག་དང་སྣ། མིད་པ། གློ་བ་སོགས་ལ་གནོད་པ་ཐེབས་པས། འགོས་ནད་མང་པོ་འབྱུང་ངེས། དཔེར་ན་གློ་ཡུ་ཡན་ལག་གཉན་ཚད་དང་གློ་བའི་གཉན་ཚད། གློ་བའི་སྐྲན་ནད་སོགས་ལྟ་བུ་རེད།
3.སྦགས་བཙོག་གི་ཁོར་ཡུག་ལས་བདེ་ཐང་ལ་གནོད་པ་ཐེབས་པའི་སྐབས་སུ། རང་འགུལ་གྱིས"12369"ཁ་པར་བརྒྱབ་སྟེ་ཞུ་གཏུག་བྱེད་དགོས།
རང་གི་ཉེ་འགྲམ་ནས་ཁོར་ཡུག་སྦགས་བཙོག་དོན་རྐྱེན་ནམ་རང་གི་བདེ་ཐང་ལ་གནོད་པའི་ཁོར་ཡུག་སྦགས་བཙོག་གི་བྱ་སྤྱོད་བྱུང་ན། རང་འགུལ་གྱིས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི"12369"ལ་ཁ་པར་བརྒྱབ་སྟེ་ཞུ་གཏུག་བྱེད་དགོས།
ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ཁ་པར"12369"ལ་རྒྱག་དུས། གཅིག་ནི་མགྱོགས་དགོས། ཁ་པར་མགྱོགས་པོར་བརྒྱབ་ན། དོན་རྐྱེན་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་ནུས་ལྡན་སྒོས་ཚོད་འཛིན་དང་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ། གཉིས་ནི་ཡང་དག་ཡིན་དགོས། འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་གིས་གནད་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རྩད་གཅོད་པར་ཕན་ཐོགས་ཆེད། ཞུ་གཏུག་བྱེད་པའི་དོན་རྐྱེན་ལ་གསལ་བཤད་ཡང་དག་བྱེད་དགོས་པ་ལས། དོན་དངོས་སྒྲོ་འདོགས་བྱ་མི་རུང་། གསུམ་ནི་དོན་རྐྱེན་བྱུང་བའི་ས་གནས་དང་དུས་ཚོད། ཞུ་གཏུག་མཁན་གྱི་མིང་དང་འབྲེལ་གཏུག་བྱེད་ཐབས་སོགས་གསལ་བོར་བཤད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱས་ན་བྱ་བ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཡུལ་དངོས་ཞིབ་བཤེར་ལ་ཕན་པ་ཡོད་ལ། འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་གིས་དུས་ཐོག་ཏུ་ཞུ་གཏུག་མཁན་ལ་ཐག་བཅད་པའི་མཇུག་འབྲས་ཀྱི་ལན་འཇལ་བར་ཡང་ཕན་པ་ཡོད།།
2017ལོའི་དུས་དེབ་དྲུག་པ།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
|
བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར། མཁས་པའི་གསུང་འབུམ། གཞི་བདག་གི་བསང་མཆོད་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་བཀོད་པའི་ཚིག་གཅིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། དེང་སང་བོད་མི་ཕལ་མོ་ཆེའི་ངག་ཏུ་བྱང་བའི་རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཚིག་ཅིག་རེད། ཡིན་ནའང་ཚིག་འདི་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཐད་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་པ་མ་མཐོང་ལ་གོ་དོན་གྱི་ཐད་དུའང་བོད་ཡིག་ནང་ ༼ དགེ་ལེགས་ཀྱི་འབོད་ཚིག ༽ ཅེས་སོགས་རགས་བཤད་ཙམ་ལས་མ་མཆིས། བོད་སྐད་རང་དུ་དེའི་འགྲེལ་བཤད་གསལ་པོ་ཞིག་མེད་པའི་དབང་གིས་དབྱིན་སྐད་སོགས་སུ་དེའི་དོན་འགྲེལ་སྐབས། ཕན་ཚུན་ཐུག་སྐབས་སྤྱོད་པའི་འཚམ་འདྲིའི་ཚིག་ཅིག་རེད་ཟེར་བ་དང་། བཀྲ་ཤིས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་བ་དང་། བདེ་ལེགས་ནི་བདེ་བའམ་ཐང་བའི་དོན་རེད་ཟེར་བ། ཡང་ལ་ལས། བྱིན་རླབས་དང་རླུང་རྟ་འཕེལ་བའི་དོན་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་ལ་ལས་ཁོར་ཡུག་འདིར་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟགས་ཡོངས་སུ་འཛོམས་པར་ཤོག་ཅེས་པའི་དོན་དུ་བསྒྱུར་བ། ལ་ལས་ཚིག་འདི་དབྱིན་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད།
ཕྲན་གྱི་བསམ་ཚུལ་ལྟར་ན་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་དོན་ཤེས་དགོས་ན་དེའི་འབྱུང་རྩ་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན། བོད་མི་ཚོ་ཐོག་མར་ཐུག་སྐབས༼ཁམས་བཟང་༽དང་༼མ་མཇལ་ཡུན་རིང་༽སོགས་དང་། ཁ་བྲལ་དུས༼ཁྱེད་ཁ་དྲོ། ཚེ་རིང་༽ སོགས་བརྗོད་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་། ཇི་ལྟར༼ཁམས་བཟང་༽ཞེས་པ༼ཁྱེད་ཁམས་བཟང་ངམ༽ཞེས་པ་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་དང་། ༼མ་མཇལ་ཡུན་རིང་༽ཞེས་པ། ༼ངེད་གཉིས་སམ་ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་མ་མཇལ་བར་ཡུན་རིང་ཕྱིན་སོང་༽ཞེས་པ་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་བཞིན༼ཁྱེད་ཁ་དྲོ། ཚེ་རིང་༽ཞེས་པའང་༼ཁྱེད་ཁ་དྲོ་ཞིང་ཚེ་རིང་བར་གྱུར་ཅིག༽ཅེས་པ་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་ཡིན། གོང་གི་དཔེ་མཚོན་དེ་ཚོ་དང་མཚུངས་པར། དེང་སྐབས་ང་ཚོའི་རྒྱུན་སྐད་ནང་འཇགས་པའི༼བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས༽ཞེས་པའང་། དོན་དུ་སྨོན་ཚིག་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པ་དང་བདེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག་བཀྲ་ཤིས་པར་ཤོག བདེ་ལེགས་པར་ཤོག་ཅེས་པའང་ཚུད་ཅེས་པ་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་སྙམ།
བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག་དང་བདེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའི་ཚིག་གི་གྲུབ་ཚུལ་ལ་དཔྱད་ཚེ་ངེས་པ་གསལ་པོ་ཞིག་རྙེད་ཐུབ་པ་ནི་གཞི༼བཀྲ༽ལ་ཁྱད་ཆོས་སམ་རྣམ་འགྱུར༼ ཤིས༽དང་། གཞི༼བདེ ༽ལ་ཁྱད་ཆོས་སམ་རྣམ་འགྱུར༼ལེགས༽འཛོམས་པའི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན།༼ཚེ་རིང་བར་གྱུར་ཅིག དོན་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག༽ཅེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་སམ་རྣམ་འགྱུར་རིང་བ་དང་། གྲུབ་པ་གཉིས་གཞི་ཚེ་དང་དོན་གྱི་སྟེང་གྲུབ་དགོས་པ་བཞིན་རེད། དེའི་དབང་གིས་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག བདེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པ་ཀློག་པའི་ཚེ་ནའང་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག བདེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བཀྲ་དང་བདེ་སོ་སོའི་མཚམས་སུ་གཅོད་མཚམས་བཞག་སྟེ་ཀློག་དགོས་པ་ཡིན། འོ་ན་སྐབས་འདིའི་ཤིས་བྱའི་བཀྲ་དང་ལེགས་བྱའི་བདེ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཤིས་བྱའི་བཀྲ་ཡི་གོ་དོན་གསལ་པོ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ། སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་གསུང་འགའ་ཞིག་ལུང་དྲངས་ན། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་ཟུར་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཆོས་དབྱིངས་རང་གྲོལ་གྱི་རྣམ་ཐར་ལས། ༼དཔོན་སློབ་ཚང་མས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་སྡོང་དཀར་གྱི་ངོས་བུམ་གཏེར་བཅའ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་མཛད་ནས་སྐྱིད་ཤོད་སྟོད་སྨད་ཀྱི་རི་མཐོ་ས་བཀྲ་ལེགས་པ་དཀར་ཕྱོགས་ལ་དགའ་བའི་ལྷ་ཀླུ་ཡོད་སར་སྦས༽ ཡང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་པདྨ་དབང་ཆེན་ཡང་གསང་ཁྲོས་པའི་བསྙེན་ཡིག་རིན་ཆེན་དབང་གི་འདོད་འཇོ་ལས་ས་བཀྲ་ངན་པ་དང་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་འཚེ་བ་མེད་ཅིང་། ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་གསུང་འབུམ་པོད ༣༨ ལས་མདང་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་བདག་གི་བླ་མ་དང་མཇལ་བ་ཡང་རྨིས། ད་ནང་རྟེན་འབྲེལ་སོགས་གང་གི་ས་ནས་ཤིན་ཏུ་ལེགས། སྡེ་པ་བསྟན་འཛིན་པ་ཞེས་པའི་མིང་བཀྲ་ཡང་ལེགས་པ་འདི་དག་དང་། བདག་གི་བླ་མའི་ལུང་བསྟན་མཛད་པ་རྟེན་འབྲེལ་སོགས་འདི་ལྟ་བུའི་ལེགས་གསུང་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་པར་གྱུར། གོང་དུ་དྲངས་པའི་ལུང་དེ་དག་ལས་བཀྲ་ཞེས་པ་ས་དཔྱད་བཟང་ངན་གཉིས་ཀར་སྦྱར་བར་མ་ཟད། མིང་བཀྲ་ལེགས་ཉེས་ལའང་སྦྱར་སྲོལ་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ།
སྤྱིར་བཏང་བཀྲ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་བསམས་ནའང་། ཚིག་འདིས་གཞི་གང་ཞིག་ལ་བཀྲག་མདངས་སམ་འོད་མདངས་དང་ལྡན་པས་གཞན་ལས་མངོན་གསལ་དོད་པའི་དོན་སྟོན་པ་དཔེར་ན། མཁའ་ལ་རྒྱུ་སྐར་བཀྲ་ཞེས་པ་དང་མེ་ཏོག་རྣམ་པར་བཀྲ་ཞེས་པའི་སྐབས་ཀྱི་བཀྲ་ཡིས། རྒྱུ་སྐར་དང་མེ་ཏོག་རྣམས་བཀྲག་མདངས་ལྡན་པས་གཞི་གཞན་ལས་མངོན་གསལ་དོད་པ་སྟོན་པ་རེད། དེ་ནི་དོན་དུ་བོད་མི་ཚོས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་ངན་བརྟག་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་པ་དང་གོ་དོན་ཕྱོགས་ཙམ་མཚུངས་པ་ཡིན། མཚན་མ་ཞེས་པའི་མིང་འདི་ཡང་གདོང་ལ་སྨེ་བས་མཚན་པ་དང་། མཁའ་ལ་རྒྱུ་སྐར་གྱིས་མཚན་པ་ཞེས་པས་མཚོན་བྱ་ཚིག་མཚན་པ་ཞེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་པོ་རེད།
མདོར་ན། སྐབས་འདིའི་བཀྲ་ནི་དེང་སང་གི་བཤད་སྟངས་ལྟར་ན། རྟགས་དང་རྟེན་འབྲེལ་ལ་གོ་དགོས་པས། བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་ཁྱེད་རང་ལ་རྟགས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་པོ་འབྱུང་བར་གྱུར་ཅིག་བརྗོད་པ་དང་མཚུངས་སོ།། བདེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའི་བདེ་ནི། དེང་སང་གི་བཤད་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ལ་གོ་དགོས། གཏམ་འདི་འདྲ་བཤད་ན་མང་པོ་ཞིག་ཡིད་མ་ཆེས་པར་ཧབ་བགད་འཆོར་ངེས་པ་ཡིན་རུང་། ཞིབ་ཏུ་བསམ་དགོས་པ་འདི་ཡོད་དེ། གཏམ་དཔེར་ཕྲུ་གུ་ངུ་ས་ཕ་མ་དང་། བདེ་སྡུག་ཞུ་ས་དཔོན་པོ་ཞེས་བརྗོད་སྲོལ་ཡོད་པ་ལྟར། གནའ་རབས་ཀྱི་བོད་མི་ཚོས་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཡོད་ཅེས་མི་འདྲི་བར་བདེ་སྡུག་གང་འདྲ་ཡོད་ཅེས་དང་ལུང་པའི་བདེ་སྡུག་གང་འདྲ་འདུག་ཅེས་འདྲི་བ་དང་། ལན་ལ་དེང་སང་བདེ་སྡུག་འགྲིག་ཐག་ཆོད་ཡོད་ཅེས་སོགས་བརྗོད་སྲོལ་ཡོད། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་པའི་འདྲི་སྟངས་གཞན་ཞིག་ནི་དེང་སང་སྐྱིད་སྡུག་གང་འདྲ་ཡོད་ཅེས་པ་དེ་རེད། གོ་དོན་ལྡོག་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཚིག་སྐྱིད་པོ་དང་སྡུག་པོ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ། ཚ་པོ་དང་གྲང་མོ། རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་། ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུ་སོགས་མཉམ་དུ་བསྡེབས་ཏེ། དེ་དང་དེའི་གནས་སྟངས་སྟོན་པའི་མིང་སྐྱིད་སྡུག་དང་བདེ་སྡུག ཚ་གྲང་། རིང་ཐུང་། ཆེ་ཆུང་སོགས་བཟོ་བ་འདི་བོད་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་བདེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའི་བདེ་ནི་བདེ་སྡུག་གི་ཚིག་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ཚིག་དེའི་དོན་ངོ་མ་དེང་སང་གི་བཤད་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ཇེ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བར་ཤོག་ཟེར་བར་བདག་སྙམ་མོ། གཞན་མང་པོ་ཞིག་གིས་བདེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པ་ཁྱེད་སྐུ་བདེ་ཞིང་ལེགས་ཚོགས་འཛོམས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སོགས་ཚིག་རྫིག་པོས་འགྲེལ་དགོས་ཚུལ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཚིག་ཨོཾ་སྭསྟི་དང་མངྒ་ལམ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་སོགས་གསུངས་ངེས་པའང་ཁོ་བོའི་བློ་ལ་ཡོད་བཞིན་པར་འདི་བྲིས་པ་ཡིན་པས། དེ་རིགས་ཟློས་མི་དགོས་པར་དཔྱོད་ལྡན་དག་གིས་རྒྱུ་མཚན་དཔང་དུ་བཞག་སྟེ་དགོངས་འཆར་གནང་བར་རེའོ།།
ཞེས་རོང་ཆེན་ལྷ་རྒྱལ་དཔལ་གྱིས་ཀྲུང་གོའི་བོད་སྐད་རླུང་འཕྲིན་དྲ་བ་ལས་བཏུས་སོ།
藏网首页|关于我们|团队组成|大事记|网站地图|广告服务|联系我们|小黑屋|Archiver|
tibetcul.com © Copyright 2004-2017. All rights reserved |陇ICP备05000171号
战略合作伙伴:雪域数码图书馆(The Tibetan & Himalayan Library)|法律顾问:珠穆朗玛律师事务所
严禁在本站发表与国家法律相抵触言论和散播谣言
Powered by Discuz! X3.2GMT+8, 2018-10-23 03:32 , Processed in 0.287265 second(s), 21 queries .


text:
གཅིག
ཆུང་དུས་ཏུན་ཧོང་གི་སྐོར་མང་དུ་ཐོས་མྱོང་ཡང་ཏུན་ཧོང་གི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་དང་། ཡུལ་གང་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་སོགས་གསལ་བོ་ཞིག་ཤེས་ཀྱི་མེད། རིམ་བཞིན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དག་ལས་ཏུན་ཧོང་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ནས། དུས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་གི་ལོ་ཡི་འཁོར་མོའི་ནང་རྒྱང་ཐག་རིང་བའི་ཏུན་ཧོང་ནི་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་དྲན་ཤིང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། གནས་མཇལ་དུ་འགྲོ་འདོད་ནི་དྲག་ཏུ་འཕྱོ་བའི་རྒྱ་མཚོའི་རྦ་རླབས་བཞིན་ནམ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་གཏིང་མཐའ་ནས་འཇགས་ཐབས་བྲལ། ཕྱི་ལོ2012ལོའི་སྟོན་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ནང་བདག་ཏུན་ཧོང་ལ་ཐོག་མར་གནས་སྐོར་དུ་འགྲོ་བའི་བསྐལ་བཟང་མངོན་དུ་བྱས། དེ་དུས་ཀྱི་གནས་སྐོར་ཁྲོད་ནས་ཏུན་ཧོང་ལ་གནས་མཇལ་དང་རྒྱུས་ལོན་རགས་ཙམ་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་དགའ་སྤྲོ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེས་ལ། ནམ་ཞིག་སླར་ཡང་ཏུན་ཧོང་ལ་གནས་མཇལ་དུ་བསྐྱོད་ནས་སྔར་ལས་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་ཞིག་འགོག་མེད་དུ་སྐྱེས། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། ད་ལོའི་དབྱར་ཁའི་ཡུལ་སྐོར་གྱི་འགྲུལ་བཞུད་ལས་ཏུན་ཧོང་ལ་ཡང་བསྐྱར་གནས་མཇལ་དུ་འགྲོ་བའི་བསྐལ་བཟང་མངོན་དུ་བྱས་པས། བདག་སྤྲོ་སྣང་གིས་ཏུན་ཧོང་ལ་ཆས་ཤིང་སྤྲོ་སྣང་གིས་ཏུན་ཧོང་དང་གྱེས་པ་ཡིན།
ཕྱི་ལོ2017ལོའི་བོད་ཟླ6པའི་ཚེས2ཉིན་བདག་སྐུ་འབུམ་ལྔ་རིག་སྐྱེད་ཚལ་གླིང་གི་དགེ་གྲོགས་རྣམས་དང་མཉམ་དུ་གཡུ་ཡི་མེ་ལོང་ཐང་ལ་ལྷུང་འདྲའི་རབ་མཛེས་མཚོ་ཆེན་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་འགྲམ་ངོགས་དང་། མུ་མཐའ་མེད་པའི་གཏེར་ལེན་ཁའི་བྱེ་ཐང་ཆེན་མོ་སོགས་བརྒྱུད་ནས་ཉིན་དེའི་མཚན་མོའི་དུས་སུ་ཏུན་ཧོང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་འབྱོར། མཚན་མོ་དེར་ཏུན་ཧོང་རྫོང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞག་སྡོད་བྱས་རྗེས་སང་ཉིན་ཞོགས་པར་ལྗོངས་རྒྱུའི་འགོ་བཟུང་། ཐོག་མར་ང་ཚོ་ཏུན་ཧོང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་ཡོད་པའི་ཏུན་ཧོང་དངོས་མང་བཤམས་སྟོན་ཁང་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་རྗེས་ཏུན་ཧོང་མོ་ཀོ་བྲག་ཕུག་ལ་གནས་མཇལ་དུ་སོང་བ་ཡིན།
མོ་ཀོ་བྲག་ཕུག་ལ་བསྐྱོད་པའི་གཞུང་ལམ་གཡས་གཡོན་ནི་ཀྲང་ཡེ་ནས་ཏུང་ཧོང་བར་གྱི་མུ་མཐའ་མེད་པའི་བྱེ་ཐང་དང་མི་འདྲ་བར་བྱེ་འགོག་ནགས་འཛུགས་ཀྱིས་ཡོད་ཚད་སྔོ་ལྗང་ངེར་འདུག་ལ། ལམ་འགྲམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང་དག་གིས་ང་ཚོ་ལ་བསུ་མ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་བར་བསེར་མ་རླུང་གི་རྒྱུ་ཕྱོགས་དང་བསྟུན་ནས་དགྱེས་སྒུར་གྱི་གར་སྟབས་བསྒྱུར་བཞིན་མཆིས། ང་ཚོས་རེ་སྙེག་བྱེད་བཞིན་པའི་གནའ་རབས་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བང་མཛོད་དུ་འབོད་པའི་ཏུན་ཧོང་མོ་ཀོ་བྲག་ཕུག་ནི་རླངས་འཁོར་གྱི་མགྱོགས་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་བར་ཐག་ཇེ་ཉེ་ནས་ཇེ་ཉེ་རུ་གྱུར་དུས། ལམ་བར་གྱི་ཡིད་སྡུག་པའི་སྣང་བ་དང་ངལ་དུབ་ནི་མཚོ་ཁའི་ཝུ་བ་དང་འདྲ་བར་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་ཏེ། དགའ་བ་དང་སྤྲོ་བའི་རྦ་རླབས་ནི་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་འཕྱུར་བྱུང་།
ཏུན་ཧོང་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཅུང་ཙམ་བསྐྱོད་མཐར། ང་ཚོ་དངོས་ནས་ཏུན་ཧོང་མོ་ཀོ་ཁུག་གམ་སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་བྲག་ཕུག་ལ་འབྱོར་བྱུང་། རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གཏེར་མཛོད་དུ་གྲགས་པའི་མོ་ཀོ་བྲག་ཕུག་ནི་བྱེ་མའི་ཐང་ཆེན་གྱི་ཁོད་ཡངས་པའི་ལུང་ཁོག་ཅིག་ཏུ་ཆགས་འདུག ལུང་བའི་མཐིལ་གྱི་གྲམ་པ་སྐམ་པོའི་འགྲམ་གྱི་ཕར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྗོན་ཤིང་གཡུ་ལོའི་ཚོགས་མ་གཏོགས་ལུང་ཁོག་འདིར་རྩྭ་དང་རྩི་ཤིང་གི་རིགས་ཤིག་བཙལ་དཀའ་བའི་ཚོད་དུ་སྣང་། ལྗོན་པའི་གསེབ་ནས་ཕར་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་བོའི་ངོས་ཀྱི་བྲག་ཕུག་རེ་འགའ་མཐོང་ཐུབ་ལ། བྲག་ཕུག་དང་བར་ཐག་མི་རིང་བའི་མདུན་ངོས་སུ་མཐོ་ཞིང་རྔམས་པའི་བྱེ་མའི་རི་རྒྱུད་རིང་མོ་ཞིག་སྟོད་ནས་ཐུར་དུ་འཁྱུད། བྱེ་མའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོས་སུ་རི་ཚོགས་མང་པོ་གཅིག་ལས་གཅིག་མཐོ་དང་གཅིག་ལས་གཅིག་མཛེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་འགྱིངས་ཤིང་རི་ངོས་སུ་ལྷ་ཁང་རེ་འགའ་ཡང་མཐོང་། རི་འདབས་དང་ལམ་འགྲམ་སོགས་སུ་ས་དཀར་གྱིས་བཞེངས་བའི་མཆོད་རྟེན་དེ་དག་གི་དབྱིབས་གཟུགས་ནི་རང་རེའི་བོད་ཁུལ་དང་རྒྱ་ལུགས་ཀྱི་བཞེངས་དབྱིབས་དང་མི་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཁྱད་པ་ཅན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་།
འཇམ་མགོན་ས་པཎ་མཆོག་གིས། དྲི་ལྡན་མེ་ཏོག་རྒྱང་རིང་ཡང་། །བུང་བ་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་བཞིན་འཁོར། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ལེགས་བཤད་ཀྱི་དྭངས་མར་འཁུམས་ཏེ། ཏུན་ཧོང་གི་གནའ་བོའི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྙན་པའི་གྲགས་པས་རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་དང་མི་རིགས་མི་འདྲ་བའི་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་གྲངས་མེད་ཅིག་བུང་བའི་ཚོགས་རྣམས་ཟིལ་མངར་མེ་ཏོག་གི་སྦྲང་བཅུད་ལ་འཁོར་བ་བཞིན་མ་བོས་རང་འདུས་བརྒྱབ་འདུག ཕྱོགས་སོ་སོའི་འགྲུལ་བ་དག་དང་མཉམ་དུ་བདེ་ཞིང་སྙོམས་པའི་གཞུང་ལམ་གྱི་འགྲམ་བརྒྱུད་ནས་ཕར་ཕྱོགས་ཀྱི་བྲག་ཕུག་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་དུས། ཟེགས་མ་དང་བྱེ་མས་ཚོགས་ཀྱིས་ཁེངས་བའི་རྐང་འོག་ནས་ཧྲུག་སྒྲ་ཆུང་ངུ་ཞིག་གོམ་པའི་རྡོག་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་བར་མེད་དུ་མཆེད། ཟམ་པའི་ཕར་ཕྱོགས་ན་ཚོན་རིས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བྱུག་པའི་སྒོ་ཆེན་ཞིག་ཀྲོང་ངེར་འགྱིངས། སྒོ་བྱང་སྟེང་དུ་རྒྱ་ཡིག་གི(石室寶藏)ཞེས་ཡིག་འབྲུ་ཆེན་པོ་བཞི་བྲིས་འདུག་པ་ནི་རྒྱའི་རང་མོས་སྙན་ངག་གི་སྲོལ་འབྱེད་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཀུའོ་མོ་རོ་ལགས་ཀྱི་ཕྱག་བྲིས་ཡིན་པར་བཤད། སྒོ་ཆེན་དེའི་ནང་ལོགས་སུ་བསྐྱོད་རྗེས་མདུན་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་ཐག་མི་རིང་བའི་བྲག་ངོས་ན་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་བའི་བྲག་ཕུག་གི་ཚོགས་མང་དུ་འདུག་པ་ནི། མཚན་སྙན་འཛམ་གླིང་ལ་གྲགས་པའི་གནའ་བོའི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བང་མཛོད་དུ་འབོད་པའི་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ཡིན་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མ་བཤད་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ།
གཉིས།
ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ནི་དེང་གི་སྲིད་འཛིན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཀན་སུའི་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནུབ་མཐའི་རྫོང་ཞིག་སྟེ་ཏུན་ཧོང་རྫོང་གི་ཉེ་འདས་ཀྱི་སྤྱི་ལེ་ཉེར་ལྔའི་མཚམས་ན་ཆགས་ཡོད། རྫོང་མཁར་དེ་ནི་ལན་གྲུ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ལེ་བར་སྟོང་ཕྲག་གིས་ཆོད་ཅིང་མུ་མཐའ་མེད་པའི་བྱེ་ཐང་གིས་ཁེངས་པའི་མྱ་ངན་གྱི་ཐང་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་ཆགས། སྔོན་གྱི་དུས་སུ་རྒྱ་ནག་དང་བོད། ལི་ཡུལ། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་བར་དར་གོས་གཙོས་བའི་ཚོང་རྫས་མང་པོ་སྐྱེལ་སའི་གནས་ཡིན་པས་ཡུལ་འདི་ལ་ལོ་རྒྱུས་སྟེང"དར་གོས་ཚོང་ལམ་"ཞེས་འབོད། རྒྱ་ནག་གི་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་ཐང་སན་བླ་མ་ཕྱི་ལོ629ལོར་ཡུལ་འདི་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཚུལ་སུམ་པ་ཚང་གིས་གསུངས་ལ། ཏུན་ཧོང་དངོས་མང་བཤམས་སྟོན་ཁང་ན་ཡང་དེའི་སྐོར་བྲིས་འདུག རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་བེ་རོ་ཙ་ན་མཆོག་ཀྱང་ཡུལ་འདིར་ཕེབས་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་ཅེས་གནའ་བོའི་ཡིག་རྙིང་ནས་བཤད། གནའ་དུས་སུ་ཡུལ་འདི་ནུབ་བྱང་ས་ཆའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གྲགས། དགེ་ཆོས་ཀྱི་《དེབ་དཀར་》ལས་ཀྱང་། "སྔར་ཕྱོགས་འདིར་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་དར་བ་ལས། སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་ཙམ་ན་ཆོས་བསྣུབས་ཏེ། དགེ་སློང་རྣམས་བོད་དང་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས། དེ་ནས་བཟུང་ཀླ་ཀློའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་ཡོད་ཅིང་།"ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཤུལ་ལམ་རིང་མོའི་ཁྲོད་དུ་མི་རིགས་མང་པོའི་ཚོང་པ་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ། ལག་ཤེས་པ་སོགས་ཡུལ་འདིར་འདུས་ནས་ལག་རྩལ་དང་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་བྱས་མྱོང་ལ། དུས་རབས་མི་འདྲ་བའི་ནང་དུ་དམག་འཁྲུག་གི་འཁོར་ལོ་ཡང་རབས་དང་རིམ་པ་མང་དུ་བསྐོར་མྱོང་སྐད།
《དེབ་དཀར་》ལས།"ལི་ཡུལ་གྱི་བར་མཐའ་ཏོང་ཧང་བྱ་བའི་གནས་སུ"ཞེས་ཏུན་ཧོང་ནི་གནའ་དུས་ཀྱི་ལི་ཡུལ་དང་དེང་གི་ཤིན་ཅང་གི་མཐའ་མཚམས་སུ་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། ཕྱི་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་ནས་ཀྱང་ཏུན་ཧོང་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་ལི་ཡུལ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་ཡིན་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དག་ལས་ལི་ཡུལ་ནི་ལོ་ངོ་དུ་མའི་རིང་ལ་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གནས་བར་བཤད་དེ། 《དེབ་དཀར་》ལས།"ཡུལ་འདི་བོད་ལས་ཤིན་ཏུ་ཁད་རིང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། སྔར་བོད་འབངས་སུ་འདུས་སོ་བྱ་བ་ཡང་ཡིད་ཆེས་དཀའ་བ་ཙམ་ཡིན་མོད། དགྲ་བཅོམ་དགེ་འདུན་འཕེལ་གྱི་ལི་ཡུལ་ལུང་བསྟན་དུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་མང་པོ་ཞིག་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོས་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང་། གླང་རུ་ལུང་བསྟན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་། མ་འོངས་པ་ན་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡུལ་འདིར་བོད་དང་སུམ་བྷའི་དམག་རྣམས་ཀྱང་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སོགས་གསུངས་སོ། །སུམ་བྷ་དེ་སྔར་བོད་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་ཞིག་གི་ས་ཡིན་པ་ལ། ཁོང་ཚོའི་རིགས་དེ་དེང་སང་ཨ་མདོའི་ཁྲོད་དུ་འདྲེས་ནས་ཡོད། གཞན་ཡང་སྔ་རྟགས་འཁྲུལ་མེད་ལྟ་བུར། ཉེ་དུས་འདིར་ཡུལ་དེའི་བྱེ་མའི་གསེབ་ནས་བོད་ཀྱི་རྫོང་གོག་མང་པོའི་ཤུལ་གསར་དུ་རྙེད་པ་ལས། སྔ་མོའི་བོད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་དང་། ཡུལ་མི་ལས་ཁྲལ་བསྡུས་པའི་བྱང་བུ་ཆེ་ཆུང་དུ་མ། དམག་དཔོན་སོགས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་བཏང་བའི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་ཆེས་མང་པོ་ཞིག་ཐོན་ནས། རྒྱལ་ཁབ་དུ་མར་འཁྱེར་ཏེ་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱོད་པའི་མཁས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ། །"ཞེས་དགེ་ཆོས་ལགས་ནས་གསུངས་བ་ནང་བཞིན། ལི་ཡུལ་དེ་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་བདེན་པའི་དཔང་རྟགས་སུ་ཡུལ་འདི་ནས་བོད་སྔ་རབས་ཀྱི་དངོས་ཆས་མང་པོ་དང། ལྷག་པར་དུ་བོད་བཙན་པོའི་བཀའ་ཡིག་ཁྲམ་ཤིང་ལ་བཀོད་པ་མང་པོ་རྙེད་པ་དང་། སྐབས་དེའི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ས་གནས་མཆོག་ལྷ་ས་ནས་སླུངས་ཚང་ངམ་འབབ་ཚིགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལི་ཡུལ་བར་དུ་བཙུགས་པ་དང་། ཏུན་ཧོང་གི་ལྡེབས་རིས་ངོས་སུ་ཡང་བོད་བཙན་པོའི་སྐུ་བརྙན་ཡོད་ལ། བྲག་ཕུག་ཨང17ནང་ནས་ཀྱང་བོད་ཡིག་གི་དེབ་འབོར་ཆེན་མང་པོ་ཐོན་པ་སོགས་ལ་གཞིགས་ན་ཡང་། ལི་ཡུལ་དང་ཏུན་ཧོང་ནི་སྔར་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིད་ཆེས་པའི་གནས་དང་བོད་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། གཞན་བྲག་སྒོམ་པའི་《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》དུ"མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ནི་སྤུ་རངས་མང་ཡུལ་ཟངས་དཀར་གསུམ་སྐོར་གཅིག ལི་བྲུ་ཤ་སྦལ་ཏི་གསུམ་སྐོར་གཅིག ཞང་ཞུང་ཁྲི་སྡེ་སྟོད་སྨད་གསུམ་སྐོར་གཅིག"ཅེས་ལི་ཡུལ་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་གྲས་སུ་བཞག་པར་གཞིགས་ན་ཡང་ཡུལ་འདི་སྔར་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཤིག་ཡིན་པར་སེམས་སོ། །
དགེ་ཆོས་ཀྱི་《དེབ་དཀར་》ལས། ཏུན་ཧོང་ངམ་ལི་ཡུལ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་སུ་ཞིག་གིས་དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ་དུས་ཡུན་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་བསྡད་པ་མི་གསལ་ཡང་། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་《གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་བཀའི་ཕོ་ཉ་བགྲོད་ཚུལ་》ལས། "ཅན་ཀྲུང་ཁྲི་ལོ་གཉིས་པ་(སྤྱི་ལོ781)བོད་ཀྱིས་ཏུན་ཧོང་བཟུང་བ་ནས་ཏ་ཀྲུང་ཁྲི་ལོ་གཉིས་པ་(སྤྱི་ལོ846)ཀྲང་དབྱི་ཁྲའོ་ཡིས་ཧྲ་ཀྲིག་ནས་དམག་དྲངས་ཏེ་བོད་དམག་ཏུན་ཧོང་ནས་ཕྱིར་བསྐྲད་པའི་བར་ལ་ཏུན་ཧོང་བོད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་བསྡོམས་པའི་ལོ་ངོ་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་སོང་འདུག"ཅེས་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དག་ལས་བཤད་པ་ལྟར་བཀོད་འདུག་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་འགའ་ནས་ཏུན་ཧོང་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱའི་རིང་བསྡད་ཚུལ་བཤད་མཁན་ཡང་མཆིས། བོད་ཀྱིས་ལི་ཡུལ་ས་ཆ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་རྗེས་གནའ་དུས་ཤ་ཅི་ཞེས་འབོད་པ་ད་ལྟའི་ཏུན་ཧོང་གི་བྲག་ཕུག་ཡོད་སའི་ཕྱོགས་དེར་མཐོང་ཁྱབ་ཀྱི་སྡེ་བཙུགས་ནས་བདག་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། ཐང་གི་ཞང་དང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་མེད་པར་བྱས། ༼བཀའ་ཐང་༽ནའང་། "བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་ལི་ཡི་ཡུལ་དུ་ཕབ། །ལི་ཡུལ་ལྕང་ར་སྨུག་པོ་བྲན་དུ་སྤྱད། །"ཞེས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་རིང་ལ་བྲན་དུ་བཀོད་ནས་བཙན་པོ་གླང་དར་བཀྲོངས་པ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གི་ལག་ཏུ་ཤོར་བར་བཤད། དོན་དངོས་ཐོག་ལི་ཡུལ་དང་ཏུན་ཧོང་ས་ཁུལ་དེ་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་དུས་ཡུན་ལོ་ངོ་ག་ཙམ་ལ་བསྡད་པ་ད་དུང་དཔྱད་པའི་གཞིའོ། །
ད་ལྟའི་ཏུན་ཧོང་ཞེས་འབོད་པའི་མིང་འདི་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་དག་གི་ཁྲོད་ན་བཤད་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་མང་དག་ཅིག་འབྱུང་འདུག གནའ་བོའི་རྒྱ་ཡིག་རྣལ་མ་(敦煌)ཡིན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དོན་དར་རྒྱས་ལ་བཤད་དེ། གནའ་དུས་སུ་ད་ལྟའི་ཏུན་ཧོང་གི་ཡུལ་འདིར་ཞིང་ལས་དང་ཚོང་ལས་སོགས་ཤིན་ཏུ་དར་རྒྱས་ཆེ་བས་དེ་ལྟར་ཐོགས་པར་བཤད། ལ་ལས་གནའ་བོའི་གྷུ་རིག་གི་སྐད་ཡིན་ཟེར་ལ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་ནས་ཏུན་ཧོང་ཞེས་པ་ནི་གནས་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་མང་དུ་ཡོད་པས་"སྟོང་སྐུ་"ཞེས་འབོད་པའི་སྒྲ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། "འདུ་ཁང་"ཞེས་པའི་སྒྲ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཚུལ་སོགས་ལུགས་མང་དུ་ཡོད་འདུག
གསུམ།
མོ་ཀོ་ཁུག་(莫高窟)སྟེ་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་བྲག་ཕུག་ཀྱང་ཟེར། ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་དེ་ཀྲུང་གོའི་བྲག་ཕུག་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་དུ་འདྲེན་ཞིང་ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་ལ་མཚན་སྙན་རབ་ཏུ་རྒྱས་པ་ནི། ཡུལ་འདིར་བྲག་ཕུག་མང་ཞིང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་རིང་བ། བྲག་ཕུག་ཏུ་བཞུགས་པའི་སྐུ་བརྙན་དག་ལ་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ། བྲག་ཕུག་ངོས་ཀྱི་ལྡེབས་རིས་དག་ལ་མཚར་སྡུག་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་མངའ་བ་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིན་ངེས་ལ། ཕྱིས་སུ་བྲག་ཕུག་ཨང17པའི་ནང་དུ་གནའ་བོའི་དཔེ་རྙིང་འབོར་ཆེན་བྱུང་བའི་དབང་གིས་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་པ་རེད།
འོ་ན་ཏུན་ཧོང་དུ་བྲག་ཕུག་འདི་འདྲ་མང་པོ་དང་བྲག་ཕུག་དེ་དག་ཏུ་སྐུ་བརྙན་འདི་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ད་ལྟ་ཏུན་ཧོང་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་རྒྱ་ཡིག་གི་རྡོ་རིང་དང་། ཏུན་ཧོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་དེབ་དག་ལས། ཕྱི་ལོ་སྔོན366ལོར་རྒྱའི་བཙུན་པ་ཡོ་ཙུན་(བློ་བཙུན་ཞེས་བྲིས་པའང་ཡོད)ཞེས་པ་སེམས་དབེན་པར་གནས་ཤིང་སྒོམ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བ་ཞིག་ཡུལ་འདི་བརྒྱུད་ནས་ཕེབས་སྐབས། སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་ཞལ་གཟིགས་བྱུང་སྟེ་ཡུལ་འདིར་བྲག་ཕུག་ཅིག་བརྐོས་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་རྣལ་འབྱོར་བ་ཧྥ་ལེང་ཞེས་འབོད་པ་ཞིག་འདིར་ཕེབས་ཏེ་བཙུན་པ་ཡོ་ཙུན་གྱིས་བརྐོས་པའི་བྲག་ཕུག་གི་ལོགས་སུ་བྲག་ཕུག་ཅིག་བརྐོས། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་དུས་རབས་མི་འདྲ་བ་དང་རྒྱལ་རབས་མི་འདྲ་བའི་དུས་སྐབས་རེ་རེར་དད་ལྡན་མང་པོས་བྲག་ཕུག་མང་པོ་བཟོ་བསྐྲུན་བྱས་པ་དང་། བྲག་ཕུག་ནང་དུ་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་དང་ལྡེབས་རིས་མང་པོ་བཞེངས་བསྐྲུན་བྱས་པར་བསྟུན། ཏུན་ཧོང་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་ཞིང་གནའ་བོའི་བྲག་ཕུག་དང་སྐུ་གཟུགས། ལྡེབས་རིས་སོགས་བརྗིད་ཆགས་ཤིང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་གནས་མཆོག་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་སྟེ། ཕྱོགས་སོ་སོའི་ནང་བའི་དད་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་པའི་རྟེན་དང་། ཡུལ་སྐོར་གནས་མཇལ་བ་དག་གི་མིག་གི་བདུད་རྩི་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
དེ་ལས་ཀྱང་ངོ་མཚར་ཞིང་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པ་ཞིག་ནི། གཏེར་མའི་བྲག་ཕུག་ཏུ་འབོད་པའི་བྲག་ཕུག་ཨང17པའི་ནང་དུ་གཏེར་མའི་ཡིག་རྙིང་འབོར་ཆེན་ཞིག་བུད་པ་དེ་རེད། དེ་ཡང་མན་ཇིའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཀོང་ཞིའི་ཁྲི་ལོ་ཉེར་དྲུག་པ་སྟེ་ཕྱི་ལོ1900ལོའི་ཟླ་ལྔ་བའི་ཚེས་ཉེར་དྲུག་ཉིན། བཙུན་པ་ཝང་ཡོན་ལུའུ་(ཏའོ་ལུགས་འཛིན་པའི་ཆོས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་ཧུའུ་པེ་མ་ཁྲིན་རྫོང་གི་མི་ཡིན། གནས་མཇལ་ལ་ཡུལ་མང་པོར་སོང་རྗེས་ཏུན་ཧོང་ལ་སླེབས་ཏེ། ལྷ་ཁང་ལ་བསྙེན་བཀུར་གྱིས་བདག་པོར་གྱུར)ཟེར་བ་ཞིག་གིས་བྲག་ཕུག་ཨང17པའི་ནང་ལོགས་ཀྱི་བྱེ་མ་འཕྱག་སྐབས། བྲག་ཕུག་གི་གཡོན་ལོགས་ཀྱི་སྒོའི་ཟུར་གྱི་གྱང་ངོས་སུ་སེར་ག་ཞིག་ཡོད་པ་འབྲུ་དུས། མཐོ་ཚད་ལ་ཧ་ལམ་མི་དར་མའི་གཟུགས་ཀྱི་རིང་ཚད་དང་ཞེང་ལ་རྨི་གཉིས་ཙམ་འདུག་པའི་བྲག་ཕུག་ཆུང་ངུ་ཞིག་རྙེད། བྲག་ཕུག་ནང་དུ་གནའ་བོའི་དཔེ་དེབ་མང་པོ་དང་སྐུ་གཟུགས་སོགས་མང་དུ་སྦས་ཡོད་པའི་གསང་སྒོ་གྲོལ་བ་ནས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་ཡིད་ཀྱི་བརྟན་པ་དབང་མེད་དུ་འཕྲོག་ཏེ་མཚན་སྙན་འཛམ་གླིང་ལ་སྔར་ལས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་འགོ་བརྩམས།
བྲག་ཕུག་དེ་ལས་རྙེད་པའི་དཔེ་དེབ་ལ་རྒྱ་བོད་གཉིས་དང་རྒྱ་གར། ལི་ཡུལ་དང་གྲུ་གུ་སོགས་ཀྱི་ཡིག་རིགས་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་བྲིས་པ་ཡོད་ལ། དེབ་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་ཐད་ནས་ནང་བསྟན་རིག་པ་གཙོ་བྱས་གནའ་བོའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ། སྒྱུ་རྩལ་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་དང་། གཞན་ལྷ་སྐུ་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་སོགས་དང་། དཔེ་དེབ་ཆེས་མང་ཤོས་ནི་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་ཡིག་རིགས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་དེབ་ཡིན་ལ། བོད་ཡིག་གི་ཐད་ནས་གནའ་བོའི་ཡིག་རྙིང་གིས་བྲིས་པའི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་དང་། བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྙན་ངག མགུར་དབྱངས། མཚན་ཉིད་རིག་པ། ལྷ་སྒྲུང་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གྲུབ།
གནས་ཚུལ་དེ་བཙུན་པ་ཝང་ཡོན་ལུའུ་བྱ་བས་མན་ཇི་སྲིད་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཀྱང་། མན་ཇི་སྲིད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་དག་གིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཏེར་མ་དེ་དག་གི་རིན་ཐང་ངོས་མ་ཟིན་པ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་སྐབས་དེའི་མན་ཇིའི་སྲིད་གཞུང་ནི་འཇིག་ཉེན་དང་གཉོམ་ཆུང་དུ་གནས་བའི་སྐབས་དང་ཁེལ་བའི་དབང་གིས་དོ་སྣང་ཆེར་མ་བྱས། བཙུན་པ་ཝང་ཡོན་ལུའུ་ལ་བྲག་ཕུག་གི་སྒོ་ཡང་བསྐྱར་རྒྱག་དགོས་པའི་བཀའ་ཕབ་ཏེ་བྲག་ཕུག་གི་སྒོ་བརྒྱབ། དེ་ནས་ཕྱི་ལོ1907ལོར་དབྱིན་ཇིའི་གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་པ་སི་ཐན་དབྱིན་(Sir Aurel Stein)ཞེས་འབོད་པ་ཏུན་ཧོང་ལ་སླེབས། ཏུན་ཧོང་ས་ཆའི་སྐབས་དེའི་ས་གནས་དཔོན་པོའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མོ་ཀོ་བྲག་ཕུག་ལ་བདེ་བར་འབྱོར། བཙུན་པ་ཝང་ཡོན་ལུའུ་ལ་དངུལ་སྒོར་ལྔ་བརྒྱ་སྤྲད་ནས་བྲག་ཕུག་གི་དཔེ་རྙིང་བྲིས་མ་སྒམ་ཉེར་བཞི་དང་། གཞན་དཔེ་རིས་དང་དངོས་ཆས་གཞན་དག་གི་སྒམ་ལྔ་བཅས་བསྡོམས་པའི་རིག་གནས་དངོས་རྫས་སྟོང་ཕྲག་དགུ་ལྷག་བདམས་གསེས་ཀྱིས་འཁྱེར། དེའི་ཕྱི་ལོར་ཧྥ་རན་སི་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་པོ་ཞིས་ཧི་ཟེར་བ་ཡང་ཏུན་ཧོང་ལ་འབྱོར་ཏེ་དཔེ་རྙིང་བྲིས་མ་སྟོང་དྲུག་ལྷག་དང་དཔེ་རིས་མང་པོ་འཁྱེར། དེ་ནས་ཕྱི་ལོ1909ལོར་མན་ཇི་སྲིད་གཞུང་གིས་དངོས་རྫས་ལྷག་མ་པེ་ཅིན་ལ་སྐྱེལ་ཡོང་དགོས་པའི་བཀའ་ཕབ་ཅིང་། ལམ་བར་ནས་དཔོན་རིགས་མང་པོས་རྐུ་འཁྱེར་དང་བཙོང་བ་སོགས་བྱས་པས་དཔེ་རྙིང་བྲིས་མ་བརྒྱད་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་ལས་མེད་པར་བཤད། དེའི་རྗེས་སུ་ཨ་མེ་རི་ཁའི་ཧྭ་ཨེར་ན་བྱ་བ་ཕྱི་ལོ1924ལོར་ཏུན་ཧོང་ལ་འབྱོར་ཏེ་རྫས་འགྱུར་ཆུ་ཡི་བྱེད་ཐབས་བཀོལ་ཏེ་གནའ་བོའི་ལྡེབས་རིས་མང་པོ་རྐུ་འཁྱེར་བྱས་པས། ད་ལྟ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་རིག་རྫས་རྩ་ཆེན་མང་པོ་ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཇི། ཧྥ་རན་སི། ཨུ་རུ་སུ། འཇར་མན། རྒྱ་གར་སོགས་སུ་ཁྱབ་ནས་ཡོད་པ་ལས། དབྱིན་ཇིའི་ལོན་ཏོན་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་ཧྥ་རན་སིའི་ཕ་རེ་སེའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གཉིས་ཀར་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་རྙིང་ཤོག་དྲིལ་ལྔ་སྟོང་ཙམ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་སོགས་སུ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མང་པར་བཤད་ལ། ཏུན་ཧོང་རྫོང་རིག་རྫས་བཤམས་སྟོན་ཁང་དུ་བོད་ཡིག་གིས་བྲིས་བའི་མདོ་ཁ་འཐོར་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་དང་འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་བ་བྲིས་མ་ཚར་གཉིས་བཅས་བཞུགས་པར་བཤད། མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡེ་ལེ་གསར་བ་རུ་ཏུན་ཧོང་ནས་རྙེད་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཤོག་དྲིལ་དང་དངོས་ཆས་མང་པོ་མཐོང་བ་《དེབ་དཀར་》དུ་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །
གནས་མཇལ་སྐབས་སྣེ་ཤན་མས་ཏུན་ཧོང་གི་གཏེར་ཡིག་དང་ལྡེབས་རིས་མང་པོ་དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་རི། ཧྥ་རན་སི་སོགས་ཀྱི་གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་པ་ཡོང་ནས་རྐུ་འཁྱེར་བྱས་པས། རང་རྒྱལ་གྱི་རིག་གནས་ལ་གྱོང་གུན་དང་གཏོར་བརླག་ཚབ་ཆེན་བཏང་ཚུལ་སོགས་ལབ་དུས། རྒྱ་རིགས་བློ་མཐུན་མང་པོ་ཞིག་གིས་བདེན་པའི་མགོ་བོ་ནང་དུ་བཀུག་པར་བྱེད་མོད། ཞིབ་ཏུ་བསམ་ན་ཏུན་ཧོང་གི་གཏེར་ཡིག་དང་ལྡེབས་རིས་དེ་འདྲའི་མང་པོ་ཞིག་ཕྱི་གླིང་བ་དེ་དག་གིས་འཁྱེར་སོང་བ་ནི་དངོས་གནས་འགྲིག་པར་འདོད་དེ། གལ་ཏེ་གནའ་རྫས་དེ་འདྲའི་འབོར་ཆེན་ཞིག་ཀྲུང་གོར་ལུས་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེ་དུས་ཀྲུང་གོར་རིག་རྫས་སྲུང་སྐྱོབ་ཁང་ཚད་ལྡན་མེད་ལ། ཕྱོགས་གཞན་ནས་ཆིན་རྒྱལ་རབས་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མིན་གོའི་དམག་འཁྲུག ལྷག་པར་དུ་རིག་གསར་གྱི་རླུང་འཚུབ་སོགས་ཀྱིས་མིང་གི་ལྷག་མར་མི་འགྱུར་བའི་ངེས་པ་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་སོང་།
བཞི།
ཀྲུང་གོ་གསར་བ་དབུ་བརྙེས་རྗེས་ཀྱི་ཕྱི་ལོ1961ལོ་ཙམ་ཞིག་ལ་གནའ་རྫས་སྲུང་སྐྱོབ་སྡེ་ཁག་ཏུ་བཞག་སྟེ་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་དང་དེའི་དངོས་ཆས་དག་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་དོ་དམ་ལེགས་པར་བྱས་བས། ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་དེ་འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་སྐོར་བྱེད་ཡུལ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། མིག་སྔར་ཏུན་ཧོང་དུ་བྲག་ཕུག་ཆེ་ཆུང་བཞི་བརྒྱ་གོ་གཉིས་ལྷག་དང་སྐུ་གཟུགས་ཆེ་ཆུང་ཉིས་སྟོང་བརྒྱ་ལྷག ལྡེབས་རིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ལྷག་ཡོད་པར་བཤད་ཀྱང་། གནས་མཇལ་གྱི་བྲག་ཕུག་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་ལས་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་མི་འདུག ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུད་ལམ་རིང་མོའི་ཁྲོད་ཏུན་ཧོང་ས་ཆ་འདིར་མི་རིགས་སོ་སོའི་ཆོས་ལུགས་པ་དང་ལག་ཤེས་པ། ཚོང་ལས་པ་སོགས་ལས་རིགས་མི་འདྲ་བའི་མི་སྣ་མང་དུ་འདུས་ནས་མི་རིགས་སོ་སོའི་བར་ལ་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་མྱོང་། བོད་བཙན་པོའི་རིང་ལ་བོད་ཀྱིས་ཡུལ་འདི་ཡུན་རིང་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་བ་དང་བསྟུན། བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡུལ་འདིར་སླེབས་ཏེ་བྲག་ཕུག་བརྐོ་བ་དང་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་བསྐྲུན་སོགས་བྱས་ཏེ་ཏུན་ཧོང་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་ལ་བྱས་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དེང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་མང་པོས་ཕྱོགས་བསྡོམས་གནང་བ་ལྟར་ན་བོད་མིས་སྔ་རྗེས་སུ་ཏུན་ཧོང་ས་ཁུལ་དུ་བྲག་ཕུག་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་བ་སུམ་ཅུ་ལྷག་དང་། ལྡེབས་རིས་དང་སྐུ་བརྙན་མང་པོ་བཞེངས་བསྐྲུན་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་རིག་དངོས་མང་པོ་ཞིག་ཡུལ་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དན་རྟགས་སུ་བཞག་ཡོད་ཟེར་ལ། དེང་སྐབས་ཀྱང་བྲག་ཕུག་ཨང159དང་237བཅས་ཀྱི་རྩིག་ངོས་སུ་བོད་བཙན་པོའི་སྐུ་བརྙན་ཆེ་ཚད་རེ་བཞེངས་པ་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པར་མ་ཟད། བྲག་ཕུག་ཨང་146ནང་དུ་སངས་རྒྱས་དཔའ་བོ་བདུན་གྱི་སྐུ་གཟུགས་བཞུགས་པའི་མཆོད་ཁྲིའི་མདུན་ངོས་སུ་བོག་ཡིག་གིས་"ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བརྩན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ། ་་་་་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་་་་་་སྒོས་གཙུག་ལག་ཁང་འདི་་་་་ཆུ་ཕོ་་་་་་བཙུགས་ཏེ། ཤིང་ཕོ་སྟག་ལ་་་་་སྐུ་གཟུགས་སྤྱན་ཕྱེས་ཏེ། ཞལ་བསྲོས་སོ། །"ཞེས་པ་ལྟ་བུ་བོད་བཙན་པོ་རལ་བ་ཅན་གྱི་མཚན་དང་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་བཞེངས་པ་སོགས་བཀོད་ཡོད་པར་བཤད། བྲག་ཕུག་འགའ་ཞིག་གི་སྒོའི་ཀླད་དུ་བོད་ཡིག་གིས་བྲག་ཕུག་བཞེངས་མཁན་གྱི་སྦྱིན་བདག་གི་མིང་དང་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་བཞེངས་བ་སོགས་བྲིས་པའི་ཡིག་འབྲུ་མཐོང་མཁན་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་ཡོད་པར་འདུག
འོ་ན་བྲག་ཕུག་ཨང་17པའི་ནང་དུ་བཞུགས་པའི་གཏེར་ཡིག་དེ་དག་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་མི་སུ་ཞིག་གིས་གཏེར་དུ་སྦས་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཆེད་མཁས་པ་དག་གིས་ཡོངས་ཁྱབ་ལ་བསྒྲགས་པ་ལྟར་ན། མི་ཉག་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་ཡུལ་འདི་དབང་བསྒྱུར་སྐབས། ཡུལ་འདིའི་བཙུན་པ་མང་པོ་མུག་བྱོལ་དུ་འགྲོ་ཁར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་དང་ཡོ་བྱད། དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་རྫས་སོགས་གཏེར་དུ་སྦས་ནས་སོང་། དེ་ནས་བཟུང་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ལ་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་རིག་དངོས་དེ་དག་རྡོ་དང་བྱེ་མའི་འོག་ཏུ་གཟིམས་ཏེ་བྲག་ཕུག་དེ་དག་གི་གསང་བ་རྙེད་མཁན་མ་བྱུང་བར་སྐད།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལ་ཐོག་མར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ནི་མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ལགས་ཡིན་པ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་》ནི་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ནས་བྲིས་པ་ཀློག་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་ནུས། ཕྱི་ལོ1948ལོ་ཙམ་ཞིག་ལ་ཧྥ་རིན་སིའི་དགེ་རྒན་གཉིས་དང་བོད་རིགས་མཁས་པ་དོན་འགྲུབ་ཟེར་བ་གསུམ་གྱིས་《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་》ཞེས་པ་ཞིག་པར་དུ་བསྐྲུན་ཏེ་པེ་ཅིན་དུ་ཐོན་པར་བཤད། རང་རེའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་གུང་མགོན་པོ་སྐྱབས་ཀྱི་《རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང་》དང་སུམ་པ་ཚང་གི་《སུམ་པའི་ཆོས་འབྱུང་》གཉིས་ལས། རྒྱ་གར་གྱི་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་ལོ་ཆེན་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱི་དངོས་སློབ་ཧྭ་ཧང་ཧྥ་ཆང་བྱ་བ་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཚམས་ཏུན་ཧུའང་བྱ་བར་རྒྱལ་བསྟན་སྤེལ་བར་བཤད་ཡོད་ལ། དེབ་དེ་གཉིས་སུ་བཤད་པའི་"ཏུན་ཧུའང་"ཞེས་པ་གནས་འདི་ཡིན་མིན་ང་ཚོས་དཔྱད་པའི་གཞིའོ། །
ཏུན་ཧོང་གི་བྲག་ཕུག་མང་པོའི་བཞེངས་སྟངས་ཕལ་ཆེར་འདྲ་བོ་འདུག ནང་རྟེན་གཙོ་སྐུ་ལ་རང་རེའི་བོད་ཁུལ་གྱི་དགོན་སྡེ་དག་དང་འདྲ་བར་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དང་རྗེ་བཙུན་བྱམས་མགོན་གཉིས་མང་དུ་མཐོང་། དེ་ལས་གཞན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་དཔའ་བོ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་སོགས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱང་མང་དུ་མཆིས། གཙོ་སྐུ་དག་བྲག་ཕུག་གི་དཀྱིལ་གྱི་ཕུག་ཏུ་ཀ་བའི་ཚུལ་དུ་བརྐོས་ཏེ་བཞེངས་པ་མང་དུ་ཡོད་ལ། གཙོ་སྐུའི་གཡས་གཡོན་དུ་འཁོར་གྱི་ཚུལ་དུ་སྐུ་གཟུགས་ཆུང་ངུ་རེ་བྲག་ཕུག་མང་ཆེ་བའི་ནང་འདུག སྐུ་གཟུགས་དག་གི་ཞལ་ཞི་ཁྲོ་ཅི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ཉམས་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པར་མ་ཟད། གསོན་ཉམས་དང་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ལག་རྩལ་མངོན་པར་གསལ་ལ། དུས་རབས་རེ་རེའི་མཛེས་རྩལ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་མཚོན། བྲག་ཕུག་ཉིས་བརྒྱ་དང་བརྒྱ་ལྷག་ཡོད་པར་བཤད་པའི་གྲས་ནས་བྲག་ཕུག་ཆེས་ཆེ་བ་ནི་བྲག་ཕུག་ཨང096པ་ཡིན་ལ། སྐུ་གཟུགས་ཆེས་ཆེ་བ་ཡང་བྲག་ཕུག་དེའི་ནང་རྟེན་རྨི་སོ་ལྔ་ཅན་གྱི་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་སྐུ་བརྙན་དེ་ཡིན་ཟེར། དངོས་གནས་བྲག་ཕུག་དེ་བྲག་ཕུག་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་བཟོ་བཀོད་དང་རྣམ་པ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་བཞེངས་འདུག་སྟེ། ལྡེབས་རིས་ཡོད་ཚད་ཁྱད་མཚར་ལ་སྐུ་གཟུགས་མཐོ་ཞིང་བརྗིད་ཆགས་པ། བྲག་ཕུག་གི་ཕྱི་ངོས་སུ་ཁང་བརྩེགས་བདུན་ཙམ་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་དགུང་ལ་ཟུག་འདུག དེ་ལས་གཞན་པའི་བྲག་ཕུག་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་བྲག་ཕུག་ཨང148པ་རེད། བྲག་ཕུག་དེ་ཨང096ལྟར་མཐོ་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་འཕྲད་དུ་ཧ་ཅང་རིང་བའི་ནང་དུ་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐུ་བརྙན་སེང་གེ་བསྒྱིངས་སྟབས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞུགས་པ་རྨི་བཅུ་དྲུག་གི་ཚད་ཅན་དང་། སྟོན་པའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་མང་པོ་མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་པའི་ཚུལ་དུ་བཞེངས་འདུག་པ་ནི་ཁྱད་མཚར་ཞིང་ཚོར་བ་ལྷག་མ་ཞིག་སྟེར་བར་བྱེད། བྲག་ཕུག་ཡོད་ཚད་ཀྱི་ལོགས་ཀྱི་ངོས་སུ་ལྡེབས་རིས་མི་འདྲ་བས་བཀང་ཡོད་ལ། ལྡེབས་རིས་མང་ཆེ་བ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྟག་མོ་ལུས་སྦྱིན་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེ་རབས་དང་། དེ་ལས་གཞན་བྱང་སེམས་དང་ཉན་ཐོས། བསྟན་པ་ལ་བཀུར་སྟི་དང་སྦྱིན་བདག་བླ་མེད་གནང་མྱོང་བའི་ཆོས་རྒྱལ་སོགས་རེད། བྲག་ཕུག་ཨང237ལྡེབས་རིས་ངོས་སུ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོས་དར་དཀར་གྱི་གོས་ལྭ་རིང་བོ་ཞིག་སྐུ་ལ་གསོལ་ཞིང་། དབུ་ཐོག་ཏུ་གདུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བཞིན་ཕེབས་པ་ལ་རྒྱ་ནག་དང་སྟག་གཟིག་ལ་སོགས་པའི་མི་རིགས་མང་པོ་བཙན་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་སྐྱོད་བཞིན་པའི་བརྙན་རིས་ཤིག་ཀྱང་བྲིས་ཡོད་པ་སྔར་ནས་ཐོས་ཀྱང་། གནས་མཇལ་སྐབས་སྣེ་ཤན་མས་བཀོད་སྒྲིག་འོག་བསྐྱོད་དེ་བྲག་ཕུག་ཨང237པར་མཇལ་མ་ཐུབ་པ་ལ་ཡིད་ཕངས་པ་བྱུང་། བྲག་ཕུག་དེ་དག་བརྐོ་སའི་ངོས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་དེ་ནི་རྡོ་ཟེགས་འདྲེས་མའི་རི་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་འདུག་ལ། སྲ་ཞིང་འཐས་བས་བྲག་ཕུག་བརྐོ་བ་ལ་ཆ་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་འཛོམས།
དེང་གི་"ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཆ་"འམ་"ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག"ཅེས་འབོད་པའི་གནའ་རབས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་འབོར་ཆེན་གཏེར་ནས་འདོན་ས་ནི་བྲག་ཕུག་ཨང17པའི་ནང་རེད། བྲག་ཕུག་ནང་དུ་འཛུལ་སའི་སྒོའི་ཀླད་དུ16-17ཞེས་བྲིས་འདུག་ལ། མ་གཞི་བྲག་ཕུག་ཨང17པ་བྲག་ཕུག་ཨང་16པའི་ནང་ལོགས་ཀྱི་ཟུར་ན་མཆིས། བྲག་ཕུག་16པའི་བྲག་ཕུག་གི་ཕུག་ཏུ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་གཡས་གཡོན་དུ་སྟོན་པའི་ཉན་ཐོས་འགའི་སྐུ་བརྙན་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ལོགས་ངོས་ཡོད་ཚད་བྲག་ཕུག་གཞན་དང་འདྲ་བར་ལྡེབས་རིས་ཀྱིས་བཀང་འདུག ཟུར་གྱི་བྲག་ཕུག17པའི་མཐོ་ཚད་མི་དར་མའི་གཟུགས་ཀྱི་རིང་ཚད་དང་ཞེང་གི་ཚད་རྨི་གཉིས་ཙམ་དང་། བྲག་ཕུག་ནང་སྟོན་པའི་སྐུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ལས་གྱང་ངོས་སུ་ལྡེབས་རིས་ཀྱང་མི་འདུག་མོད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་ངོས་སུ་བྲག་ཕུག་འདི་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་དཀྱོགས་མཚམས་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དན་རྟགས་སུ་བཞེངས་བའི་རྡོ་རིང་ཞིག་ཅི་ལ་མིན། གལ་ཏེ་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ཅེས་འབོད་པའི་གནའ་བོའི་རིག་གནས་ཀྱི་གཏེར་མཛོད་ཆེན་མོ་འདི་རིན་ཆེན་ནོར་གྱིས་གཏམས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། བྲག་ཕུག་འདི་ནི་ནོར་མཆོག་དེ་དག་གི་དབུས་ཀྱི་བཀྲག་མདངས་རབ་ཏུ་འཚེར་བའི་མུ་ཏིག་གི་འགུལ་རྒྱན་ཞིག་ཡིན་པ་བཤད་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། བྲག་ཕུག་འདི་ཡོད་པ་དང་བྲག་ཕུག་འདིའི་གཏེར་སྒོ་ཕྱེས་པས། ད་གཟོད་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་ནང་དུ་ཡང་གཟི་འོད་རབ་ཏུ་འབར་བའི་དཔེ་རིས་གསར་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལ་རྒྱུས་ཡོད་ཅིག་ཡིན་ཚེ་ཤེས་ངེས་སོ། །
ལྔ།
ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་དག་གི་ནང་དུ་བཞུགས་པའི་གནའ་བོའི་སྐུ་བརྙན་དང་ལྡེབས་རིས་དག་ལ་མཇལ་ཚར་རྗེས། ང་ཚོ་མདུན་གྱི་ཐང་ཆེན་དུ་ཡོད་པའི་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་ལ་ལྟད་མོར་ཆས་པ་ཡིན། འགྲེམ་སྟོན་ཁང་འདི་གསར་དུ་བཞེངས་ཤིང་ནང་དུ་པར་རིས་དང་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་སྲིད་གཞུང་གིས་མ་དངུལ་བཏང་སྟེ་རིག་རྫས་སྲུང་སྐྱོབ་བདག་གཉེར་བྱས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་དང་། ཏུན་ཧོང་རིག་རྫས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་སྣ་དང་དེ་དག་གི་དངོས་ཆས་སོགས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་མཚམས་སྦྱོར་བྱས་འདུག རྒྱ་ནག་གི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་རི་མོ་བ་གྲགས་ཅན་ཀྲང་ཏ་ཆིན་ཡང་ཏུན་ཧོང་དུ་ཡོང་ནས་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་དང་ལྡེབས་རིས་ཞིག་གསོས་མཛད་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་མཐོང་།
བཅིང་བཀྲོལ་ཡར་སྔོན་དུ་རྒྱ་ནག་གི་རི་མོ་བ་གྲགས་ཅན་ཀྲང་ཏ་ཆིན་སྐུ་འབུམ་དུ་ཡོང་སྟེ་འཇམ་དབྱངས་སྒར་བར་ཟླ་གསུམ་ལྷག་ལ་སྡོད་པའི་རིང་སྐུ་འབུམ་གྱི་ལྷ་ཁང་དག་གི་གནའ་བོའི་ལྡེབས་རིས་དང་བྲིས་ཐང་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་སྟེ་ལྷ་རིས་པའི་འབྲི་རྩལ་ལ་བསྔགས་བརྗོད་གནང་བ་དང། སྐབས་དེར་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་གྲྭ་བཙུན་ལྷ་རིས་པ་སྐོར་ཞིག་གདན་ཞུས་མཛད་ནས་མཉམ་དུ་ཏུན་ཧོང་ལ་ཆས་ཏེ་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་གི་རི་མོ་སྐོར་གཅིག་ཕབ་བྲིས་དང་ཞིག་གསོས་གནང་ཚུལ་སྐབས་དེའི་སྐུ་འབུམ་གྱི་རྒན་པ་དག་གིས་གླེང་བཞིན་མཆིས། ངས་དོན་འདི་ལ་བསམས་ནས་སྐུ་འབུམ་གྱི་ལྷ་རིས་པ་ཏུན་ཧོང་ལ་འབྱོར་བའི་གནས་ཚུལ་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་འདིར་བཀོད་ཡོད་མེད་ལ་མཉམ་བཞག་དུས། ཀྲང་ཏ་ཆིན་དང་མཉམ་དུ་གྲྭ་བཙུན་འགས་ཏུན་ཧོང་ལྡེབས་རིས་ལ་ཉམས་གསོ་དང་ཞིབ་འཇུག་གནང་བཞིན་པའི་པར་རིས་མཐོང་། པར་རིས་སྟེང་གི་གྲྭ་བཙུན་དེ་དག་སྐུ་འབུམ་གྱི་ཡིན་ཚུལ་གཟན་ཤམ་མནབས་སྟངས་ཀྱིས་ཀྱང་གསལ་བར་ངེས་ཐུབ། གནས་ཚུལ་དེའི་སྐོར་རྒྱའི་རྩོམ་པ་པོ་ཀྲེན་ཞིས་ཧཱེས་བྲིས་པའི་ ༼功过难辨张大千:为得到敦煌壁画,一边画一边剥༽ནང་དུ། ཕྱི་ལོ1941ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་ཀྲང་ཏ་ཆིན་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་སྐུ་འབུམ་གྱི་གྲྭ་བཙུན་ལྷ་རིས་པ་འགའ་དང་མཉམ་དུ་ཏུན་ཧོང་དུ་ཕེབས་ཏེ་ལྡེབས་རིས་ཕབ་ཞུས་གནང་ཚུལ་བྲིས་ཡོད་ལ། གཞན་༼张大千与敦煌壁画༽ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ལས། ༼1942年,张大千又专门从青海塔尔寺聘请了藏族喇嘛画师昂吉,三知,格郎,罗桑瓦兹,杜杰林切同赴敦煌,帮助准备画布和调制颜料.喇嘛画师用绝技制成的画布天衣无缝,布面光滑;自制的佛画颜料历久不变;金粉的亮度绝无仅有;木炭条细如发丝,宽如面条,刚柔适度.在张大千临摹敦煌壁画的经历中,藏族喇嘛画师的鼎力相助是不可缺少的.༽ཞེས་སྐུ་འབུམ་གྱི་གྲྭ་བཙུན་དབང་ཕྱུག་དང་བསམ་གྲུབ། དགེ་ལེགས། བློ་བཟང་རབ་རྒྱས། རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་ལྔ་གདན་ཞུས་མཛད་དེ་ཏུན་ཧོང་དུ་ལྡེབས་རིས་ཞིག་གསོ་དང་མཉམ་ཞིབ་མཛད་ཚུལ་གསལ།
འགྲམ་སྟོན་ཁང་དེར་རགས་ཙམ་བལྟས་ནས་སྒོའི་ཕྱི་རུ་འབྱོར་དུས། དེ་གའི་བདེ་སྲུང་བ་ཞིག་གི་ངག་ནས་བྲག་ཕུག་མདུན་གྱི་ཐང་ཆེན་དུ་བོད་ནས་འབྱོར་བའི་ཁྲོ་ཟངས་ཆེན་པོ་གཉིས་འདུག་པར་བཤད་པས་དེ་ལ་ལྟ་རུ་སོང་། ཁྲོ་ཟངས་ཆེན་པོ་གཉིས་བྲག་ཕུག་གི་ཐང་ཆེན་དུ་ལྕགས་ཀྱི་སྟེགས་ཤིག་ཏུ་གསལ་བྱེད་སོགས་ཅི་ཡང་མེད་པར་བཞག་འདུག ཁྲོ་ཟངས་གཉིས་ཀ་ལ་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་ཁ་ཞེང་གི་ཚད་དུ་རྨི་གཉིས་ཙམ་དང་། ཁྲོ་ཟངས་ཀྱི་ཁའི་མཐའི་ནང་ལོག་ཏུ་བོད་ཡིག་ཐིག་ཕྲེང་གཉིས་བརྐོས་པ་ཧ་ཅང་གསལ། གཡས་ཀྱི་ཁྲོ་ཟངས་ནི་གྲྭ་རིགས་དོན་གྲུབ་དར་རྒྱས་ཟེར་བས་ཡོན་སྦྱར་ནས་བླུགས་པའི་སྨོན་ཚིག་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་པ་དང་། གཡོན་གྱི་ཁྲོ་ཟངས་ཀྱི་ནང་ལོག་ཏུ་བོད་ཡིག་ཐིག་ཕྲེང་གཉིས་བརྐོས་ནས་འདུག་པ་འདི་ལྟར། “༄༅།།ཨོ་སྭ་སྟི། ཁྱབ་བདག་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཆེ།།དབྱེར་མེད་ཟུང་འཇུག་གོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རྩེར།།རབ་འབར་ནོར་བུ་ཏོག་གི་མཛེས་པ་ཡི།།མངོན་པར་འཕགས་པའི་རྒྱུད་རྒྱལ་འདུས་པའི་སྡེ།།གྲགས་སྙན་སྨད་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་འདུས་པའི་ཚོགས།།བཀུར་བསྟི་འཛད་མེད་སྤེལ་བའི་སྣོད་མཆོག་འདི།།གཞུང་ས་མཆོག་ནས་གསར་བླུགས་མཛད་པའི་མཐུས།།འདུས་ཚོགས་རྒྱས་ཤིང་གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི།།ལམ་བཟང་འདི་ཉིད་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་པར་ཤོག།ལྕགས་རྟ་ལོར་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་ཚོགས་ཁྲོ་གསར་བླུགས་བགྱིས་པའི་དོ་དམ་བླ་ཕྱག་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་དང་། རྩེ་ཕྱག་དགེ་ལེགས་རྣམ་རྒྱལ་བཅས་ནས་སྨོན་ཚིག་ཞིག་༼ཅིག༽དགོས་ཞེས་བསྐུལ་བར་བརྟེན་ཁྲི་ཟུར་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་ཧོ་ཐོག་ཐུར་འབོད་པས་སྦྱར།”ཞེས་ལྕགས་རྟ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་1930ལོར་བོད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གཞུང་ནས་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་ལ་ཁྲོ་ཟངས་གསར་བླུགས་མཛད་དེ་རྭ་སྒྲེང་ཧོ་ཐོག་ཐུས་སྨོན་ཚིག་སྦྱར་བ་ཞིག་རེད། འདི་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་ཡུལ་འདིར་འབྱོར་ཚུལ་དྲིས་པ་ན་བདག་གཉེར་མཁན་ལ་གསལ་ཆ་མི་འདུག་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་རིག་རྫས་མང་པོ་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུའི་སྨད་ཀྱི་རིག་གསར་སྐབས་ནང་ལོག་སོགས་སུ་འཕྲོག་འཁྱེར་བྱེད་པའི་དུས་སྐབས་དེ་དུས་ཤིག་ལ་འབྱོར་བ་ཨེ་ཡིན་ནམ་སྙམ།
གཞན་ཏུན་ཧོང་རྫོང་མཁར་གྱི་དངོས་མང་བཤམས་སྟོན་ཁང་དུ་གོང་མ་ཡོང་ཇིང་རྒྱལ་བོ་ཟེར་བའི་སྐབས་སུ་བཞེངས་པའི་གནའ་བོའི་ཅོང་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་གི་གསལ་བྱེད་སྨོན་ཚིག་ཅན་དང་། མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་སྟེང་དུ་བོད་ལེགས་རྒྱ་མན་ཇི་བཅས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཡིག་གི་ཤོག་དྲིལ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་དང་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཤོག་དྲིལ་སོགས་མང་དུ་འདུག་པ་ལས་བོད་ཡིག་སྐད་གསར་བཅོས་དང་། གནའ་བོའི་བརྡ་རྙིང་། བརྡ་སྤྲོད་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་ཕྲད་ཀྱི་རྣམ་བཞག བོད་ཀྱིས་ཏུན་ཧོང་ལ་དབང་བསྒྱུར་གྱི་དུས་སྐབས་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ལ་དཔྱད་པ་མང་དུ་འདུག་ཀྱང་འདིར་ཡི་གེ་མང་བར་དོགས་ནས་མ་བྲིས་སོ།།
དྲུག
ཉིན་གཅིག་རིང་གི་གནས་སྐོར་ལྗོངས་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་ནི་མདའ་མོ་ལྟོང་ལས་ཤོར་བ་ལྟར་རིང་དུ་མི་སྡོད་པར་ཕར་ལ་འདས་སོང་། གནས་མཇལ་གྱི་ཐོག་མཐའ་ཀུན་ཏུ་གནའ་བོའི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བཀྲག་མདངས་རབ་ཏུ་འཚེར་བའི་ཏུན་ཧོང་གི་བྲག་ཕུག་དང་། གསོན་ཉམས་དང་མཛེས་རྩལ་གྱིས་ཕྱུག་པའི་སྐུ་བརྙན་དང་ལྡེབས་རིས་དག་གིས་ངའི་ཡིད་ཀྱི་བརྟན་པ་དབང་མེད་སུ་འཕྲོག་བྱུང་། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཞིང་སྙན་པ་འཛམ་གླིང་ལ་གྲགས་པའི་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་གི་རིག་རྫས་དག་ནི། ནང་བ་སངས་རྒྱས་པའི་དད་ལྡན་དག་གིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ལས་འཁྲུངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་དང་རིག་གནས་ཤིག་གི་རྟགས་མཚན་དུ་གྱུར་ཡོད་པར་མ་ཟད། ད་དུང་ལེ་བར་སྟོང་ཕྲག་གིས་ཆོད་པའི་ཡུལ་འདི་ལ་ཡང་བོད་བཙན་པོས་དབང་བསྒྱུར་གྱིས། བཙན་པོའི་རིག་གནས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་མཛད་འཕྲིན་མཐོང་ཐུབ་པས། ངའི་དྲན་འཛིན་གྱི་ངོས་སུ་རང་དབང་མེད་པར་སྤོབས་ཉམས་ཤིག་དང་ང་རྒྱལ་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང་། ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ལ། འདི་ལས་ཐོན་པའི་བོད་ཡིག་གཙོས་གཏེར་ཡིག་དང་གནའ་རྫས་མང་པོ་ཞིག་འཛམ་གླིང་གི་གང་སར་འཁྱར་ཏེ་མང་པོ་ཞིག་མེད་བརླགས་དང་ལག་སོན་བྱུང་མེད་པ་ནི། རིག་གནས་ཀྱི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཅི་ལ་མིན།
ཕྱིར་འོང་བའི་ལམ་བར་དུ། མུ་ནས་མུ་རུ་འབྲེལ་བའི་བྱེ་མའི་རི་རྒྱུད་དང་གསེར་མདོག་གི་མདངས་དང་ལྡན་པའི་བྱེ་མའི་ཐང་ཆེན། སྔོ་ལྗང་གཡུ་ལོ་བཀྲ་བའི་རང་བྱུང་གི་ནགས་ཚལ། ད་དུང་མཛེས་སྡུག་གི་རི་ཆུ་སོགས་རེས་མོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རླངས་འཁོར་སྒེའུ་ཁུང་ལས་མཐོང་བྱེད་མིག་གི་དགའ་སྟོན་དུ་གྱུར་ན་ཡང་། ཕྱིར་དྲན་གྱི་འཆར་སྒོའི་ཀློང་དུ་ཚུད་པའི་བདག་གི་བསམ་པའི་རྟ་ཕོ་དེ། ཏུན་ཧོང་སྒོ་མོ་ཆེའི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་འགོག་ཐབས་མེད་པར་ཤོར་འགྲོ།
ཕྱི་ལོ2017ལོའི་བོད་ཟླ6པའི་ཚེས3ཉིན་ཁྲི་སྐལ་བཟང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྔོན་མའི་ཏུན་ཧོང་གི་ཟིན་བྲིས་ལ་ཁ་སྣོན་དང་བཅས་སྤེལ་བའོ།། ཁ་དྲོ།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། ཀླུ་མོ་མཚོ།


text:
སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་ནས་གྲོས་ཚོགས་ལ་བོད་མི་ཙམ་མིན་པར་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུའང་དོ་སྣང་ཤུགས་ཆེན་གནང་གི་ཡོད་པས་སྤྱི་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་སྤྱི་པའི་ལས་དོན་ལ་ནུས་པ་འཐོན་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆ་ཤས་ལེན་གལ་ཆེ་སྐོར་གསུངས་སོང་།
དེ་རིང་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩།༣༠ ཐོག་སྐབས་ ༡༦ པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་ ༦ པ་དབུ་འཛུགས་གནང་སོང་བ་དང་། དབུ་འཛུགས་ཐོག་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོའི་དབུས་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་དང་། སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གི་དབུས་པའི་ཕྱག་རོགས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ། དེ་བཞིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལྷན་ཁང་ཁག་གི་དྲུང་ཆེ་རྣམ་པ་དང་དོ་འཁུར་ཅན་གྱི་ཟུར་ཉན་པ་བཅས་འཛོམས་འདུག་ལ། ལས་དོན་ཆེད་སྤྱི་འཐུས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་ལགས་ནས་ཕྱི་ཚེས་ ༢༡ བར་དང་ཡུ་རོབ་སྤྱི་འཐུས་ཟམ་མདོ་བྱམས་པ་ཚེ་རིང་ལགས་ནས་ཕྱི་ཚེས་ ༢༢ བར་དགོངས་པ་ཞུས་ཡོད་འདུག
ཚོགས་དུས་དབུ་འཛུགས་ཐོག་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཁན་པོ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཕེལ་མཆོག་ནས་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས། བོད་ནང་གི་བོད་མིའི་ཚོས་ལྷག་བསམ་དང་སྙིང་སྟོབས། སེམས་ཤུགས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཐོག་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་། ཐུན་མིན་གྱི་གོམ་སྲོལ་སོགས་དམ་འཛིན་དང་མི་ཉམས་གོང་སྤེལ་བྱེད་པ། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་འདོད་པ་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་གྱི་ཐོག་ནས་གྱ་གྲངས་གཡས་གཡོན་དང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨། ལྷག་པར་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༠༡༨ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ བར་དུ་ང་ཚོས་དངོས་སུ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་བོད་མི་གྲངས་ ༡༥༢ ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་སྲེག་བཏང་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཁོང་རྣམ་པའི་མངོན་འདོད་གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་དང་ཚུལ་ལྡན་གྱི་ལན་འདེབས་སྤྲད་མེད་པ་རེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཁོང་རྣམ་པའི་བློས་གཏོང་ལ་གཞི་མེད་སྒྲོ་གུར་དང་ཁ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་བོད་ནང་གི་བོད་མི་དང་རྒྱ་ནག་ནང་གི་རྒྱ་མི་རིགས། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་བབ་ཐོག་ལ་ཡང་ཁ་ཕྱོགས་བསྒྱུར་བའི་ཐབས་ཤེས་དང་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་གསལ་པོ་རེད། དེ་བཞིན་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆོས་དད་རང་དབང་། སྐད་ཡིག་དང་ཁོ་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་གཟིགས་པ་ཡིན་ན། ཉིན་རེ་ནས་ཉིན་རེར་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་སེམས་འཚབ་ཆེ་རུ་འགྲོ་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་འདུག ཅེས་གསུངས་སོང་།
ཡང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་རིམ་ལ་ཆ་ཤས་ལེན་སྐབས་འགན་འཁུར་དང་ཁུངས་ལུང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་བཀའ་མོལ་གནང་དགོས་སྐོར་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་གིས། བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་ཡོང་ཆོག་གི་རེད་དེ་མཚམས་རེར་མི་སྒེར་སོ་སོའི་ཚོར་བའི་དབང་གིས་ཕན་ཚུན་རྣམ་འགྱུར་དྲགས་པོ་སྟོན་པ། དེ་བཞིན་ཚིག་རྩུབ་བཤད་རེས་དང་ལྷག་པར་དུ་སྡིགས་ར་ལྟ་བུའི་ཚིག་ཐ་ཤལ་དེ་འདྲ་ནམ་ཡང་བེད་སྤྱོད་མ་གཏོང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་དང་། སོ་སོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་བོད་མི་མང་གི་སྐུ་ཚབ་ཡིན་བསམ་པ་ཞིག་དང་བོད་སྤྱི་པའི་ཐོག་ལ་འགན་འཁུར་བཞེས་ནས་བགྲོ་གླེང་གནང་རྒྱུ། དྲི་བ་དང་དྲིས་ལན་གྱི་ཆ་ཤས་གང་བཞེས་ཀྱང་ཁུངས་ལུང་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ། སྲང་ལམ་བར་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ར་བ་ལས་བརྒལ་ཐུབ་རྒྱུ། སྤྱི་པའི་ལས་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་ཡ་རབས་དང་སྐད་ཡིག་ཚད་ལྡན་བེད་སྤྱོད་གནང་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཆེ་མཐོང་དང་གྲོས་ཚོགས་ལ་དོ་སྣང་མཁན་རྣམ་པ་ཚོས་ཀྱང་དམིགས་བསལ་ཆེ་མཐོང་གཟིགས་ཐུབ་པ་དང་། ཚོར་སྣང་སྤྲོད་ཐུབ་དགོས་ཡ་དེ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཀྱི་འདུག ཅེས་གསུངས་སོང་།
དེ་རིང་ལས་ཉིན་དང་པོའི་སྔ་དྲོར་གཞུང་འབྲེལ་མྱ་ངན་གུས་འདུད་ཀྱི་རྗེས་དྲན་གྲོས་ཆོད་གྲོས་འཆར་ནང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཞོན་ཟུར་པ་འཕྱོངས་རྒྱས་གྲྭ་བཞི་བརྒྱ་དཔོན་སྐལ་བཟང་དགྲ་འདུལ་ལགས་དམ་པ་དང་། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ (Sri. Atal Bihari Vajpayee) མཆོག དེ་བཞིན་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ ( John S. McCain) གསུམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་སོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་དང་གཞུང་འབྲེལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་གྲོས་འཆར་དོན་ཚན་ལྔ་ཅན་ཞིག་བཏོན་ཏེ། སྤྱི་འཐུས་ཁག་ཅིག་དང་འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་ནས་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་ཐད་དགོངས་ཚུལ་གསུངས་སོང་།
ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་དུས་ཀྱི་ལས་ཉིན་ཧྲིལ་པོ་ ༡༠ རིང་འཆར་ཅན་ལྟར་གཙོ་བོ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་རྩིས་ལོ་ ༢༠༡༧ དང་ ༢༠༡༨ ཀྱི་ལས་བསྡོམས་ཁག་དང་། ལས་བསྡོམས་ཁག་ལ་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ནས་གཟིགས་ཞིབ་གནང་བའི་སྙན་ཐོ་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་ཏེ་དགོངས་ཚུལ་དང་དོགས་འདྲི། འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་ནས་གསལ་བཤད་ལན་འདེབས། གཞན་ཡང་། ཁྲིམས་སྒྲིག་བསྐྱར་བཅོས་ཁག་ཅིག་དང་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་གཞན་གཅིག་བསྐོ་བཞག་སོགས་ཀྱི་ལས་རིམ་ཡོང་གི་ཡོད་འདུག་ལ། ཉིན་རྒྱབ་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་ཀརྨ་དགེ་ལེགས་མཆོག་ནས་ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བསྡོམས་སྙིང་བསྡུས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་ཏེ་བགྲོ་གླེང་གནང་བཞིན་འདུག
གསར་འགོད་པ། ཀླུ་མགོན་ཐར།


text:
དཀར་ཆག་སྟེགས་བུ།
- བོན་འབྲེལ་ཤེས་བྱ། (52)
- དགོས་མཁོའི་འདུས་གསོག (40)
- བྱུང་རབས་རྣམ་ཐར། (29)
- གསར་བྱུང་གནས་འཕྲིན། (24)
Friday, April 11, 2014
བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་དང་ཐོག་མའི་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ཀྱི་གླེང་མོལ་ཟིན་ཐོ།
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་དང་ཐོག་མའི་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་གྱི་གླེང་མོལ་བྱུང་བའི་བརྗེད་ཐོ།
བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་མཆོག་ནས། ཁྱེད་རང་གིས་ངའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་དང་བཅས་རོགས་པ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་ཁོང་གཉིས་(སྲས་མོ་དཀོན་མཆོག་ཆོས་སྒྲོན་དང་། ཁོང་གི་སྐུ་ཟླ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབྱོར།)ལ་གསུངས་འདུག་པས་ང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་སོང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་དུང་ངའི་ལོ་རྒྱུས་འདིའི་སྐོར་ལ་སྤྲུལ་སྐུ་ཨོ་རྒྱན་སྟོབས་རྒྱལ་གྱི་གྲྭ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཁོང་དང་། རྒན་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ་གཉིས་ནས་ཞུ་དག་དང་རོགས་པ་གནང་རྒྱུ་ཡོད་གསུངས་སོང་ཡང་ད་བར་དམིགས་བསལ་ཕན་ཐོགས་པའི་རོགས་པ་གང་ཡང་བྱུང་མ་སོང་།
ལོ་རྒྱུས་བྲིས་པའི་རྒྱུད་རིམ་སྐོར་ལ་ཁོང་ནས་གསུང་དོན། ༡༩༩༥ ལོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཁྱོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བྲིས་ཤོག་ཅེས་བཀའ་གསུང་སྤྱི་ཕེབས་ལྟར་འགོ་འཛུགས་བྱས་པ་ཡིན། ཉེ་བའི་ཆར་གཟུགས་ཁམས་མི་བདེ་བ་གྱུར་སོང་བས་ཉིར་རེར་ཆུ་ཚོད་གཉིས་གསུམ་ལྷག་འབྲི་ཐུབ་དཀའ་བ་འདུག་པ་ལས་དེ་སྔོན་ཞོགས་ཆུ་ཚོད་དགུ་པ་ནས་དགུང་མོ་ཆུ་ཚོད་དགུ་པ་བཅུ་པ་བར་འབྲི་རྐྱང་བྱས་པ་ཡིན། ཐོག་མར་༸གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སྩལ་སྐབས་ང་རང་མི་སྒེར་ཞིག་གི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བ་ལ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་གང་ཡོད། དེ་ཡིན་དུས་འབྲི་ཐུབ་རྒྱུ་རེད་བསམ་སྟེ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཀྱང་། དངོས་སུ་འབྲི་ཡོང་དུས་ད་བར་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཆུང་བ་མ་ཟད། རང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཁག་གཅིག་མ་བཀོད་ན་ཆ་མ་ཚང་བའི་བཟོ་འདྲ་ཡོང་གི་འདུག་ཅིང་། དེ་བཞིན་གནད་དོན་གལ་ཆེ་སྐོར་ཞིག་འགོ་ལོ་ཤས་སྔོན་ནས་བརྩམས་རྗེས། མཇུག་ལམ་སང་བསྡུ་མ་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་མཐུད་དགོས་སོགས་གནས་ཚུལ་དུ་མ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཇི་འདྲ་འགོ་འཛུགས་དགོས་སམ་བསམ་པ་སོགས་བྱུང་སོང་། དེའི་སྐོར་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ལ་ལམ་སྟོན་དང་དྲི་བ་ཞུས་པ་ཡིན་པས་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནད་དོན་སོ་སོ་སྡེ་ཚན་བྱས་ནས་འབྲི་དགོས་སྐོར་དང་། སྡེ་ཚན་མ་འདྲ་བའི་གནད་དོན་སོ་སོར་ཕྱེས་ན་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་དགོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟ་ཞིབ་བྱ་བདེ་བ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་ཡང་བཤད་ཀྱི་འདུག་ཅིང་། ལོ་ཚིགས་གཞིར་བཟུང་འབྲི་དགོས་སྐོར་སོགས་གསུང་ཚུལ་འགའ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ནའང་མང་ཆེ་བས་ལོ་ཚིགས་གཞིར་བཟུང་བྱ་ནས་འབྲི་དགོས་སྐོར་གསུང་གི་འདུག དཀར་ཆག་རྣམས་ཁ་གསལ་འབྲི་དགོས་གནས་བཤད་ཀྱི་འདུག
ལོ་རྒྱུས་འབྲི་སྐབས་རང་གི་མི་ཚེའི་ནང་བྱུང་བའི་བཟང་ངན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནའང་སྦས་གསང་མེད་པར་མ་བྲིས་ན་ཚད་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ཡོང་དཀའ་བ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ལྟ་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་སྣང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཡང་བཀའ་འདྲི་ཞུས་སྐབས་ཐོག་མར་རང་གིས་གང་དྲན་པ་རྣམས་ཤར་རེར་བྲིས་རྗེས་མཇུག་ལ་གོང་འོག་བསྒྲིག་རྒྱུ་དང་། དེའི་སྐོར་ལ་གསར་པ་དྲན་པ་རྣམས་ཁ་གསབ་བཞིན་བྲིས་པ་ཡིན་ན་སོགས་གསུངས་སོང་།
ངས་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཉིད་དངོས་སུ་བྲིས་སྐབས་ཐོག་མར་ ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་མིས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱས་དུས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་གདོང་ལེན་ག་འདྲ་བྱས་ཡོད་མེད་ནས་བྲིས་པ་ཡིན། དེའི་ནང་འབྲི་ཆུ་ཕན་ཆད་ལས་ཐེབས་མེད། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཤར་མར་བྲིས་པ་ལས་ཡང་བསྐྱར་བལྟ་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་སོགས་གང་ཡང་བྱུང་མ་སོང་། ༡༩༩༢ ལོའི་ལོ་རྒྱུས་བར་ད་ལྟ་བྲིས་ཟིན་ཡོད་ལ་བྲིས་ཟིན་པ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ཀམ་པུའུ་ཊར་ནང་བཅུག་ཚར་ཡོད།
ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟས་ན། རང་གི་ཕ་ཡུལ་སྡེ་དགེའི་སྐོར་ཞིག་འབྲི་དགོས་ཆགས་ཀྱི་འདུག་པས་སྡེ་དགེའི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་ལ་དཔྱད་གཞི་བཞག་སྟེ་བྲིས་པ་ཤོག་གྲངས་ ༣༠༠ ཙམ་ཞིག་བྱུང་སོང་། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཤིག་ཀྱང་འབྲི་ཁུལ་བྱས་པས་ད་ལྟ་བྲིས་ཟིན་པ་ཤོག་གྲངས་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་བྱུང་ཡོད།
ད་བར་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ལོ་ཚིགས་དང་བསྟུན་ནས་བྲིས་ཡོད་པས་དོན་གནད་འགའ་ཞིག་གི་སྐོར་ལོ་གཅིག་ནང་མཇུག་མ་གྲུབ་པ་མང་པོ་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་ལོ་ཁ་ཤས་ནང་རིམ་བཞིན་བལྟས་པ་ཡིན་ན་མཇུག་མ་ཚང་བ་འགོ་བཙུགས་བཞག་པ་དེ་འདྲ་དཀོན་པོ་ཡིན་བསམ་བསམ་ཡོད། ང་རང་མི་ཨུ་ཚུགས་ཚ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་ཨ་མས་བཤད་མྱོང་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པས་ད་བར་གང་བྲིས་པ་རྣམས་ཆ་མ་ཚང་བ་དེ་འདྲ་བྱུང་མེད་བསམ་བསམ་ཡིན།
ངས་བྲིས་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་ནང་བོད་ལ་གོད་ཆག་བྱུང་སྐོར་སོགས་ངན་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་འབུར་དུ་ཐོན་ཐབས་བྱས་ཡོད། དེ་བཞིན་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ནའང་བོན་པོ་སོགས་བོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ངན་ཕྱོགས་སུ་བཤད་ཅིང་རང་ཕྱོགས་སུ་བཟང་པོར་འདོད་པའི་བལྟ་ཚུལ་ཁག་ལ་འདོད་པ་མེད། ལོ་རྒྱུས་བྲིས་ཟིན་པ་རྣམས་དེབ་བཟོས་ནས་ཕལ་ཆེར་དེབ་གྲངས་བཅུ་ཙམ་ཡོང་ས་ཡོད། འདི་རྣམས་ལ་ཞུ་དག་དང་རོགས་པ་གནང་མཁན་ཕན་ཐོགས་པ་ཞིག་ད་བར་མ་བྱུང་བས་ངས་ནི་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་དགོངས་སྐོར་ཞུས་ཏེ་པར་སྐྲུན་དང་ཞུ་དག་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀ་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ལ་རྩིས་སྤྲད་བཞག་ན་མ་གཏོགས་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་དང་མཇུག་བསྡུ་ཐུབ་ས་མ་རེད་བསམ་བསྡད་ཡོད། ཀམ་པུའུ་ཊར་དུ་འཇུག་རྒྱུ་ནི་ང་རང་གི་ཚ་བོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལོ་ཤས་སྔོན་རྒན་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ་ལགས་སུ་ཞུ་དག་སོགས་ཀྱི་རོགས་རམ་ཆེད་ཡིག་སྣོད་ཁག་གཅིག་ཕུལ་བ་ཡིན་ནའང་རྒན་ཁོང་བྲེལ་ཟིང་ཆེ་བ་དང་། ཁོང་གི་སར་འགྲོ་སྡོད་བྱེད་མཁན་མང་བས་ཇི་འདྲ་ཆགས་ཡོང་བསམ་ནས་ཡིག་སྣོད་རྣམས་མར་བླངས་བ་ཡིན།
ད་ལྟ་ཁྱེད་ཀྱིས་རོགས་པ་བྱེད་རོགས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་གསུང་དུས་དང་པོ་བྲིས་བཞག་པ་རྣམས་ཤོག་ཐོག་ཏུ་པར་བསྐྲུན་བྱས་ཏེ་གོང་འོག་འཆུག་པ་དང་། ཚིག་སྦྱོར་མ་བདེ་བ། མ་དག་པ་བཅས་ལ་ཁྱེད་ནས་གཟིགས་ཞིབ་གནང་ཚར་རྗེས་རིམ་བཞིན་དཔེ་མཛོད་ལ་སྤྲད་པ་ཡིན་ན་དང་པོ་སོ་སོ་རང་རང་གི་ཡིད་ཆེས་པའི་མི་ཞིག་ནས་བལྟས་ཟིན་པ་ཡིན་དུས་ང་རང་ཡང་བློ་བདེ་པོ་ཡོང་ས་རེད།
ངས་བྲིས་པ་ཕལ་ཆེར་སྐུ་ངོ་རྟ་ར་བ་མཆོག་ལ་སྤྱན་འབུལ་ཞུས་ཟིན་པ་ཡིན་པས་ཁོང་ནས་ཡུལ་སྐད་སོགས་གོ་དཀའ་བ་འགའ་ཞིག་དམར་རྟགས་བསྐྱོན་གནང་འདུག དེབ་འབྲི་སྟངས་དང་གོ་རིམ་སྒྲིག་སྟངས་སོགས་ལ་དགོངས་འཆར་དམིགས་བསལ་གནང་མ་སོང་། ཁོང་ཡི་གེ་འབྲི་རྒྱུ་སོགས་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་དེབ་འབྲི་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་ཐུགས་རྒྱུས་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མ་རེད། ད་དུང་ངའི་ལོ་རྒྱུས་བལྟ་མཁན་འགའ་ཞིག་ནས་ཁྱོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བཀྲམས་རྗེས་རྙོག་གྲ་འགའ་ཡང་སློང་ཉེན་འདུག་ཟེར་མཁན་བྱུང་བས་ད་དུང་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྙོག་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་འགའ་ཞིག་འགོད་དགོས་མིན་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ངའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་རྫུན་མ་ཅི་ཡང་བྲིས་མེད་པས་གནས་ཚུལ་ཆུང་རིགས་འགའ་ཞིག་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གསལ་པོར་བཟོ་དགོས་ལ་སོང་། ང་མ་ཤི་སྔོན་ནས་ངའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་པར་བསྐྲུན་བྱ་ཐུབ་ན་ཡག་ས་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། ༡༩༩༢ ཚུན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་མ་ཐུབ་ནའང་མི་གཞན་པ་ཞིག་གིས་དགོས་མཁོར་མཐོང་ན་མཇུག་སྐྱེལ་སྲིད་པའང་ཡིན་པས་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་གང་ཡང་མཐོང་གི་མི་འདུག ད་ལྟ་བྲིས་ཟིན་པ་རྣམས་གང་མགྱོགས་མཇུག་བསྒྲིལ་ཐུབ་ན་བསམ་གྱི་ཡོད། པར་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་མཁན་ཁ་ཤས་བྱུང་སོང་ཡང་འདི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཅིག་ཡིན་སྟབས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་རང་ལ་འབུལ་བཞག་དགོས་བསམ་གྱི་ཡོད་སོགས་གསུངས།
ཕྲན་སྨོན་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པས། ངས་ཁྱེད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་ཕྱག་རོགས་ཞུ་དགོས་དོན་ནི། ཁྱེད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཉིད་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ལ་བྱས་རྗེས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་གི་ལོ་རྒྱུས་སོང་ཙང་སྤྱིར་བོད་གངས་ཅན་པ་སྤྱི་ཡི་མཛད་རྗེས་དང་བྱེ་བྲག་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་མཛད་རྗེས་གསལ་བའི་གལ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཉིད་སྤུས་གཙང་ཞིག་བྱུང་ན་བསམ་པ་དང་། ང་རང་ཡང་ད་བར་ཞུ་དག་དང་དེབ་པར་སྐྲུན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་རོགས་འདེགས་ཞུ་མྱོང་བས་ལས་ཀ་འདི་འཚམས་པོ་ཞིག་དང་ལས་ཞོར་གུང་གསེང་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་ལས་དོན་མེད་པས་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབ་ཐུབ་ན་བསམ་བྱུང།
ཁྱེད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞུ་དག་སོགས་ལ་རྒན་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ་ལགས་ནས་ཕྱག་རོགས་གནང་གི་ཡོད་ཚུལ་ཞིག་གོ་ཐོས་བྱུང་། ཁོང་ནི་ལས་ཀ་འདི་རིགས་གནང་ཤེས་མཁན་ཞིག་དང་གནང་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་ནའང་ཁོང་ལ་དུས་ཁོམ་དཀའ་བས་ག་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ན་བསམ་མྱོང་། ཆབ་མདོ་ཤེས་རབ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ཞུས་ན་བསམ་པའང་བྱུང་།
ཁྱེད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཉིད་ཀྱི་གུང་བསྒྲིག་རྒྱུ་དང་། དཀར་ཆག་བཟོ་རྒྱུ། ཞུ་དག་བྱ་རྒྱུ་སོགས་ང་ཚོས་གང་འཚམས་གྲུབ་རྗེས་པར་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་དེ་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ལ་ཕུལ་ན་བསམ་གྱི་འདུག ཁྱེད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ ༡༩༧༩ ནས་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་བྱུང་རིམ་རྣམས་གསལ་པོར་འགོད་གནང་སྟེ་སྐུ་ཚབ་སོ་སོའི་ཐུགས་འགན་ཡང་ཞིབ་གསལ་དགོས་འདུག་པ་དང་། རྙོག་གླེང་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་རིགས་རྣམས་ཇི་བཞིན་བཀོད་པ་ཡིན་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་གནས་སྐབས་གླེང་སློང་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང་གཟུར་གནས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆག་འཇོག་སྲིད་པ་དང་། བདེན་པའི་མཐའ་རིམ་བཞིན་གསལ་བར་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཤེས་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་མ་བྲིས་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་རྫུན་བཤད་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་བདེན་ཁ་ཐོབ་ཉེན་ཡོད།
དེ་བཞིན་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང་དང་། ཀྱག་ཀྱོག་ཆེ་བའི་བཞུད་ལམ་དང་འོད་སྟོང་འབར་བའི་མི་ཚེ་ཞེས་པའི་དེབ་གཉིས་ཀྱི་ནང་གི་ཞན་ཆའི་སྐོར་འགའ་ཞིག་ཞུས།
བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་མཆོག་ནས། ལོ་རྒྱུས་དྲང་པོར་སྨྲ་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེ་ལ་སོང་། ངའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གནས་ཚུལ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ལས་འཁྱོག་པོར་བཤད་ཡོད་བསམ་བསམ་མེད། ང་ཚོ་ ༡༩༧༩ ལོར་ཁྲེན་ཏུར་ཕྱིན་སྐབས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་རྒྱ་རྒན་ཞིག་དང་། འགན་ཁུར་བ་འབའ་བ་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་། དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་སོགས་དང་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ངས་བོད་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་བཟུང་བོད་གངས་ཅན་པའི་ཆོས་དེ་བོན་པོ་ཡིན་སྐོར་དང་། བོན་པོའི་སྐོར་ལ་ཐུགས་བསམ་བཞེས་དགོས་གནས་བཤད་པས་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་ཞལ་བཞེས་གནང་གི་མི་འདུག་ལ་ཐུགས་དགོངས་ཀྱང་ཚོམ་སོང་། ད་དུང་ངས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་སྐབས་ད་ལྟ་ནང་བཞིན་གྱི་བོད་སྨན་ཕྱུག་པོ་ཡོད་པ་དང་། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་བལ་ཡུལ་དང་རྒྱ་ནག་སོ་སོར་བཀའ་ཡི་སྒྲོམ་བུ་བསྐུར་ཚུལ། བོན་པོའི་ཡི་གེ་སྔོན་མ་ངས་ཅུང་སྦྱངས་མྱོང་བས་གཅིག་ར་སྟ་གཉིས། གཅིག་ཕྱི་ལོག་བཞི་ཟེར་བ་སོགས་ཁྱད་མཚར་འགའ་ཡོད་པས་ཐོན་མིས་བོད་ཡིག་བཟོས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང་། སྲོང་བཙན་ཡར་སྔོན་ནས་བོད་ལ་ཡི་གེ་ཡོད་ཐག་ཆོད་རེད་འདུག་ཅེས་བཤད་པས་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནས་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པས་རྒྱ་བལ་གཉིས་སོ་སོར་རྒྱ་ཡིག་དང་བལ་ཡིག་གཉིས་སོ་སོར་བཏང་བ་རེད་མ་གཏོགས་དེའི་སྔོན་བོད་ལ་ཡིག་གེ་མེད་ཆག་ཆོད་རེད་ཟེར་ནས་ཐུགས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་བཞེངས་ཀྱི་འདུག་ཀྱང་། ད་དུང་ངས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཁྱད་པར་དུ་བོད་ཡིག་འདི་ཉིད་དགུང་ལོ་ཆེ་ཙམ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་གཟི་བརྗིད་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འདི་ཨང་ལྔ་པར་ཚུད་ཀྱི་ཡོད་གནས་འདུག་པ་དེ་དག་ལས་གོང་འཕེལ་ཞིག་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བཤད། ངས་གང་བཤད་པ་རྣམས་ལས་མང་ཆེ་བ་རྣ་ཐོས་ཙམ་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་འཁྱོལ་ཞིག་དང་ཁུངས་ཐུབ་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ཅིད་རྒྱག་དཀའ་བ་ཡིན་ཀྱང་ཁོ་ཚོ་མང་ཆེ་བས་དོ་སྣང་གང་ཆེ་གནང་བ་མ་ཟད་འབའ་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་གིས་ད་ནས་ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྐད་ཡིག་ཆོས་ལུགས་སོགས་ལ་ཕྱིར་བལྟས་ཀྱིས་བསྐྱར་ཞིབ་མ་བྱས་རང་བྱས་ཆགས་འདུག་ཟེར་ནས་ངོས་ལེན་ཡག་པོ་གནང་སྟེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་བཤད་པ་རྣམས་ལ་བདག་པོ་དེ་ཙམ་བསྐྱོན་མ་སོང་། ཕྱིས་སུ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ལྷ་སར་འབྱོར་སྐབས་ཐུབ་བསྟན་རྣམ་རྒྱལ་ཁོ་མི་གྱོང་པོ་ཞིག་ཡོད་རེད། ཁོས་འདི་ལྟར་བཤད་རེད་ཟེར་ནས་ངས་སྔོན་མ་བཤད་པ་འགའ་ཞིག་གི་སྐོར་གླེང་སློང་གནང་སོང་ཟེར།
༡༩༧༩ ལོར་ང་ཚོ་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པ་རྒྱ་ནག་དང་བོད་ནང་དུ་འགྲོ་མ་རན་བར་གསང་བ་བྱས་ཏེ་འགྲོ་ཆོག་ཆོག་བྱས་ཟིན་ནས་ཉི་མ་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་གཞི་ནས་ཆེས་མཐོའི་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུ་ནང་གསལ་བཤད་སྐབས་མདོ་སྨད་སྤྱི་འཐུས་སྐལ་ལྡན་གྱིས་འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་ཕྱིན་ན་རྩ་བ་ནས་འགྲིག་གི་མེད་ཟེར་གྱི་འདུག ངས་གོང་མའི་བཀའ་འབྲེལ་ལྟར་འགྲོ་རྒྱུ་ལས་ང་རང་སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་འདོད་བྱས་བཞག་པ་གང་ཡང་མིན་ཚུལ་དང་། བཟང་ངན་གྱི་གནས་ཚུལ་ག་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ནའང་ངས་འགན་ཁུར་དགོས་ཤིང་འགྲོ་རྒྱུའི་ཐག་བཅད་ཟིན་ནས་གནངས་ཉིན་ཐོན་དགོས་ཡོད་པས་ད་ལྟ་དེའི་སྐོར་ལ་བཤད་རྒྱུ་གང་ཡང་ལྷག་མེད། ང་ཚོ་ཕར་ཕྱིན་པའི་རྗེས་ཕ་གིར་ལྷག་མདོག་མ་རེད་ལ། ང་ཚོ་ཚུར་སླེབས་ཟིན་རྗེས་གནས་ཚུལ་ཚང་མའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ལྷོད་ལྷོད་བྱེད་ཆོག་གི་རེད། ཅེས་བཤད་པ་ཡིན། ང་ཚོ་རྡ་རམ་ས་ལ་ནས་ཕྱིན་སྐབས་བོད་གཞུང་མང་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེལ་མ་གནང་ཞིང་རིམ་བཞིན་ཧོང་ཀོང་དུ་སོང་བ་ཡིན། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཉིན་ཤས་སྔོན་ནས་ཧོང་ཀོང་ལ་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང་ང་ཚོ་ཕར་གིར་སླེབས་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་འགྲོ་ཆོག་མ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག ང་ཚོའི་ལག་འཁྱེར་སེར་པོ་ཡིན་ཞིང་ཧོང་ཀོང་དེ་དུས་དབྱིན་ཇིས་བཟུང་ཡོད་རེད། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལགས་ཀྱིས་ད་རྒྱ་གར་ལ་ཕྱི་ལོག་བྱས་ན་མ་གཏོགས་ཐབས་ཤེས་མི་འདུག་གསུང་གི་འདུག ངས་ག་འདྲ་བྱས་ནའང་ང་ཚོ་ད་ལན་རྒྱ་ནག་ལ་ཐེངས་གཅིག་འགྲོ་མ་ཐུབ་ན་རྩ་བ་ནས་འགྲིག་གི་མ་རེད་ཞུས་པ་ཡིན། མཐར་ཆུ་ཚོད་ཁ་ཤས་རྗེས་རྒྱ་ལོ་དོན་གྲུབ་འབྱོར་སོང་ཞིང་ང་ཚོ་རྒྱ་ནག་ལ་འགྲོ་ཐུབ་པ་རེད།
རྒྱ་ནག་དང་བོད་ནང་ང་ཚོ་ཟླ་བ་ལྔ་འགོར་བ་རེད། དེའི་རིང་གི་གནས་ཚུལ་བཟང་ངན་ག་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ནའང་འགན་ང་ལ་ཡོད་རེད་ལ་ང་ཚོའི་འགོ་གཙོ་དེ་ང་ཡིན་པ་རེད། ཡིན་ནའང་དེ་དུས་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ཁྲོད་ཀོང་པོ་མདོ་དབུས་ཀྱི་ཆོལ་ཁོངས་གང་དུ་གཏོགས་མིན་སྐོར་རྙོག་གྲ་ཡོད་པའི་སྐབས་ཡིན། ང་དེ་དུས་ཀོང་པོ་མདོ་སྟོད་ཁོངས་སུ་འདོད་མཁན་དང་ངའི་རོགས་པ་བློ་དར་དང་བཀྲ་ཤིས་སྟོབས་རྒྱལ་གཉིས་ཀོང་པོ་དབུས་ཁོངས་སུ་འདོད་མཁན་རེད་ལ་ཁོང་གཉིས་ང་ཚོའི་ཚིག་ཐོ་བསྐྱོན་མཁན་ཡང་རེད། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ཐོའི་ནང་ང་ཚོ་དང་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཁག་གི་གླེང་མོལ་དང་མི་མང་ལ་གཏམ་བཤད་བྱས་པ་སོགས་ནང་ངས་བཤད་པ་རྣམས་མང་ཆེ་བ་བྲིས་མི་འདུག་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ང་ཚོའི་འགོ་ཁྲིད་ཡིན་པའི་བཟོ་འདྲ་བྲིས་འདུག ང་ཚོ་ཚུར་འཁོར་སྐབས་བོད་གཞུང་མང་གཉིས་ནས་བསུ་མ་གྲ་རྒྱས་པོ་ཞིག་གནང་སྟེ་གསོལ་སྟོན་སོགས་གོ་སྒྲིག་གནང་སོང་བ་རྣམས་ང་ཚོགས་ཆུང་དེའི་འགོ་གཙོ་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་གནང་བ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་དང་ང་ཚོའི་ལས་འགན་ཡང་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་འདུག་སྙམ་པའི་དགའ་སྤྲོ་ཡང་ཤུགས་ཆེན་འཕེལ་སོང་།
འདིར་སླེབས་རྗེས་གནས་ཚུལ་རྣམས་༸གོང་ས་མཆོག་དང་ཆེས་མཐོའི་རྒྱུན་ལས་བཅས་སུ་ཞུས་པ་ཡིན་ཞིང་། མང་ཚོགས་ལ་ཉིན་གསུམ་རིང་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ཡིན། ཚང་མས་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་གནང་གི་འདུག དེ་རྗེས་ཉིན་ཞིག་བཀའ་དྲུང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་དང་། བདེ་དྲུང་བྱམས་པ་སྐལ་ལྡན་གཉིས་ངའི་ནང་དུ་ཡོང་ནས་ནང་མོལ་ཡིན་སྐད་ཀྱིས་བཀྲ་ཤིས་སྟོབས་རྒྱལ་ནས་བོད་དུ་གཟིགས་སྐོར་ཕྱིན་སྐབས་ཁྱོད་རང་གི་མ་འགྲིག་པའི་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་ནང་བཤད་འཆར་འདུག་ཀྱང་ངེད་གཉིས་ཀྱིས་མ་བཤད་རོགས་བྱས་པ་ཡིན་ཟེར་གྱི་འདུག ད་དུང་བློ་དར་ལགས་སུ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་ཚུལ་འདུག་ཟེར། ངས་ཁྱེད་རྣམ་གཉིས་ནས་ང་ལ་བསམ་དཀར་དང་ནང་ཚགས་དངོས་གནས་གནང་ཐག་ཆོད་ཡིན་ན་ཁོང་གཉིས་ལ་ག་རེ་བཤད་རྒྱུ་འདུག་ན་བཤད་བཅུག་རོགས་གྱིས། དེ་མིན་བཤད་རྒྱུ་འདྲ་མིན་འདུག་ཟེར་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་བཀྲམ་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད། བློ་དར་ལགས་ནི་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཞོན་དང་བཀྲ་ཤིས་སྟོབས་རྒྱལ་ནང་སྲིད་དྲུང་ཆེ་ཡིན་པས་ཁོང་གཉིས་ཀ་རྒྱུན་ལས་ནང་ཡོད་ཡོད་རེད། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་སོང་ན་ངས་གསལ་བཤད་བྱ་ཆོག་གི་རེད། དེ་ཡིན་དུས་ངེས་པར་དུ་བཤད་བཅུག་རོགས་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན། དེ་རྗེས་རྒྱུན་ལས་ནང་ངའི་རོགས་པ་གཉིས་དང་སྤྱི་འཐུས་སྐལ་ལྡན་བཅས་ཀྱིས་འདིའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ཞིག་ག་དུས་བཤད་ཡོང་སྙམ་སྟེ་ངང་སྒུག་བྱས་ཀྱང་སུ་གང་གིས་བཤད་ཀྱི་མི་འདུག
ང་ཚོ་བོད་དུ་ཕྱིན་པའི་སྐོར་གྱི་བརྙན་འཕྲིན་འཁོར་ཐག་ཅིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་པ་རེད། དེའི་ལས་ཀ་ཕལ་ཆེར་བློ་དར་ལགས་ཀྱིས་གནང་སྟེ་འགྲེལ་བཤད་དང་རྩོམ་བྲིས་ནང་ང་ཚོའི་འགོ་གཙོ་དེ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཡིན་པའི་བཟོ་འདྲ་བྱས་ཡོད་རེད། ཡིན་ནའང་དངོས་བྱུང་གི་འཁོར་ཐག་དེ་མར་བལྟ་ཡོང་དུས་ང་ཚོའི་འགྲོ་ལུགས་འདུག་སྟངས་དང་མི་མང་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་སོགས་ནས་ང་ཚོའི་འོག་གཙོ་དེ་ང་ཡིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་ཡོང་གི་རེད། མདོར་དོན་ང་རང་ནམ་རྒྱུན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་བློ་ཁོག་ཆེ་ཙམ་བྱས་ཏེ་འདུག་བཞིན་པ་ཡིན་ལ་ད་ལན་མི་ཚོས་འགྲེལ་བཤད་ག་འདྲ་བྱས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ང་ཚོའི་ལས་དོན་དེ་གང་ལེགས་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བསུབ་ཏུ་མེད་པར་བསྡད་ངེས་ཡིན་པར་བསམ་སྟེ་སུ་གང་ལའང་དམིགས་བསལ་གསལ་བཤད་བྱས་མེད། ང་ཚོའི་གྲུབ་འབྲས་གང་ལེགས་སོན་ཡོད་པ་ནི་མི་ཀུན་གྱིས་བཤད་བཞིན་ཡོད་ལ། ལྷག་ཏུ་སྤྱི་འཐུས་སྐལ་ལྡན་སོགས་ཀྱིས་མ་འགྲིག་པའི་སྐད་ཆ་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་དེས་ཀྱང་ཁོ་ཚོས་སྐྱོན་ཞིག་ངོས་མ་ཟིན་པར་བསམ། ང་ཚོའི་འགོ་གཙོ་སུ་ཡིན་སྐོར་ག་འདྲ་བཤད་ནའང་བྱས་རྗེས་ཤིག་ལས་སྐྱོན་འདོགས་སོགས་མ་བྱུང་བ་དེས་ངས་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་དང་གཞིས་བྱེས་བོད་མིའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ལ་ཕན་ཞིག་ཐོགས་སོང་བ་དེ་མི་ཚེའི་ནང་གི་བྱས་རྗེས་ཕྲན་བུ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཆོག་པ་ཡིན། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་མ་འགྲིག་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ན་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འགོ་ཁྲིད་མཁན་འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་ཡིན་པ་དང་མ་འགྲིག་མ་འཐུས་པ་རྣམས་ཁོས་བྱུང་བ་རེད་ཟེར་ཐག་གཅོད་ཡིན་ཀྱང་དེ་འདྲ་ཚིག་གཅིག་མ་བྱུང་བ་དེས་ང་བློ་ཡིད་ཚིམས་ནས་བསྡད་ཡོད། ད་དུང་ང་བོད་ལ་ཕྱིན་སྐོར་༸གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་འབྲེལ་ལྟར་རྡ་ས་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་མཛད་སྒོའི་སྐབས་མང་ཚོགས་ལ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ཡིན། དེའི་སྐོར་དེ་ད་ལྟ་ངའི་ཡིད་ངོར་འཆར་བཞིན་འདུག་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཇི་ཙམ་བྲིས་ཡོད་མེད་གསལ་པོར་དྲན་གྱི་མི་འདུག སྤྱིར་བཏང་བོད་ལ་ཕྱིན་སྐོར་གྱི་དྲན་པ་གང་སོས་པ་རྣམས་ཞིབ་ཙམ་བྲིས་ཡོད་བསམ་བསམ་ཡིན།
ལོ་རྒྱུས་འབྲི་སྐབས་དྲང་པོ་དགོས་པ་ནི་གལ་ཆེའི་ནང་གི་གལ་ཆེ་རེད། དཔེར་ན་ལོ་ཤས་སྔོན་སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་གནས་སྡོད་ཐད་བསྐོས་སྤྱི་འཐུས་ཨ་མདོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་ཞིག་བྲིས་འདུག་པ་དེའི་ནང་མདོ་སྨད་ཀྱི་ས་ཆའི་སྐོར་ལ་བསྟོད་པ་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ཏེ་༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ ༡༤ པ་དང་། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༡༠ པ་འཁྲུངས་ཡུལ་ཡིན་པས་མདོ་སྨད་གཉིས་ལས་ཀྱང་མདོ་སྨད་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ། བོད་གཞུང་གི་སྐུ་དྲག་ཡོད་ཚད་མ་རབས་ཡིན་ཚུལ། རྒྱལ་པཎ་གཉིས་ཨ་མདོ་ཡིན་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཚུལ་སོགས་མང་པོ་བྲིས་འདུག་པ་ལྟར་སྔ་བསམ་ཕྱི་བློ་གང་ཡང་མ་བཏང་བར་ཕྱོགས་ཤེད་རྐྱང་པས་རྩ་བ་ནས་འགྲིག་གི་མེད། དེའི་སྐོར་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་ཡིན་པའི་ཨ་མདོ་མི་གཉིས་ངའི་སར་སླེབས་སོང་བ་དེ་གཉིས་དང་མི་གཞན་ལའང་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་པ་ཡིན། ངས་འགྲེལ་བཤད་ག་འདྲ་བརྒྱབ་པ་ཡིན་ཟེར་ན། ད་ལྟའི་རྒྱ་པཎ་གཉིས་འཁྲུངས་པའི་ས་ཆ་ཁྱད་པར་འཕགས་ཀྱི་ཡོད་ན་ད་ལྟའི་བར་གྱི་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་རྣམས་འཁྲུངས་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ས་ཆ་རྣམས་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་འགྲོ། དེ་བཞིན་བོད་སྡེ་པ་གཞུང་གི་སྐུ་དྲག་ཚོས་དཀའ་ངལ་བསྐྱོན་ཏེ་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་པཎ་འདི་གཉིས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ་མ་ཟད། ༸གོང་ས་མཆོག་ངོས་འཛིན་གནང་སྐབས་ཟི་ལིང་རྨཱ་པུ་ཧྥུང་ལ་དངུལ་དྭ་ཡང་དོ་པོ་མང་པོ་སྤྲད་དེ་མི་རྒྱུ་གཉིས་ཀས་འགྲོ་གྲོན་གཏོང་སྐབས་མདོ་སྨད་ནས་དཀའ་ངལ་ཅི་ཡང་བརྒྱབ་མེད་ལ་དངུལ་དངོས་ཀྱང་དེ་བས་བཏང་མྱོང་མེད་པས་དེ་ཚོ་ལ་བཀའ་དྲིན་བསམ་ཤེས་དགོས་པར་བཤད་པ་ཡིན། ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་མཁྱེན་དཔྱོད་རླབས་ཆེན་བྱུང་བ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཁོང་གཉིས་གསོ་སྐྱོང་དང་བདག་པོ་རྒྱག་མཁན་ཚོའི་དྲིན་ལས་ཁོང་གཉིས་མདོ་སྨད་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་སོགས་གང་ཡང་མིན་པས་དེ་ཙམ་གྱིས་བསམ་ཤེས་བྱེད་ཐུབ་མི་འདུག་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན།
ད་དུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་སུ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཨ་མདོ་(པདྨ་ཚེ་རིང)ཞིག་གིས་ལོ་ཤས་སྔོན་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གནས་སྟངས་དང་རྩྭ་ཆུ་རི་བྲག་སོགས་ཀྱི་སྐོར་བྲིས་འདུག་པ་དེའི་ནང་བོད་ཁུལ་གྱི་རྩྭ་མེད་ས་ལ་རྩྭ་དང་། ཆུ་མེད་སར་ཆུ་ཡོད་སྐོར། དེ་བཞིན་སོག་པོ་ཨོ་རོད་དང་ཧ་སག་ཁ་བ་དེ་ཚོར་ནགས་ཚལ་ཡོད་ཚུལ་སོགས་བྲིས་འདུག ད་དུང་མཚོ་སྔོན་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོ་དང་། བྱང་གི་གནམ་མཚོ། མ་པང་གཡུ་མཚོ། མཚོ་སྐྱ་རེངས་སྔོ་རེངས་སོགས་ཀྱི་མཐའ་ཁྱོན་དང་གཏིང་ཚད། མཐའ་ན་ལྗིད་ཚད་སོགས་བྲིས་འདུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁུངས་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་དཀའ་འདུག དཔེར་ན་ཚན་རིག་པ་འདི་དང་དེ་ལྟ་བུས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་གནས་གསལ་ཡོད་ན་གཞི་འཛིན་ས་ཞིག་ཡོད་རེད། དེ་འདྲ་གང་ཡང་མི་འདུག་ཅིང་ད་དུང་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ངོས་སྦྱོར་གྱི་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་ཀྱང་བསྩལ་གནང་མཛད་འདུག་པས་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་བཀའ་ཟུར་ལྷན་འཛོམས་སར་ཞུས་ཡོད། གོང་དུ་དཔེར་མཚོན་བཞག་པ་ལྟ་བུའི་བསྟོད་སྨད་ཀྱི་འུད་བརྗོད་དང་ཁུངས་མེད་ཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཆེད་ང་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡོང་རེའི་ཀུན་སློང་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འཆང་བཞིན་ཡོད།
མི་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་མ་ཤེས་ན་མ་འོངས་པར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་ཉེན་འདུག སྔོན་མ་ང་ཚོས་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་ཀ་བྱེད་སྐབས་༸སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྐོར་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་ཡིན་སྐོར་གསུང་གི་མ་རེད་ལ་ཐུགས་འདོད་དེ་ཙམ་གནང་གི་མ་རེད། བཀའ་ཁྲི་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་བོད་མིའི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ནས་མི་ལོ་ ༣༦༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ཟེར་ནས་ལོ་གཅིག་རིང་བརྩི་སྲུང་བྱས་སོང་བ་དང་། ༸གོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པར་ཆེ་བསྟོད་དང་བསྔགས་བརྗོད་མང་པོ་གནང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཆགས་སོང་། དུས་དྲན་མཛད་སྒོ་ཞིག་གི་སྐབས་སོག་པོ་གུ་ཤྲཱི་ཁང་དང་གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་སྐོར་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པ་གློག་བརྙན་ཞིག་ལས་མཐོང་བྱུང་བར་སོག་པོས་གཙང་པ་སྡེ་སྲེད་སྐེ་གཅོད་སྐབས་རྩེད་ར་དེའི་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་དགའ་སྤྲོའི་ཐལ་མོ་ཧ་ཅང་གི་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་བརྡབ་སོང་བས་འདི་ཚོས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱི་མིག་ཅིག་བལྟ་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་བསམ་པ་སོགས་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང་སོང་ལ་མི་གཞན་ལའང་དེ་ལྟར་བཤད་ཀྱི་ཡོད།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་ནས་བཤད་ན་བོན་པོ་རྣམས་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་རེད། ངས་ཁྱེད་རང་ཚོའི་དུས་དེབ་བོན་སྒོ་དེ་ཚོ་བཀླགས་པ་ཙམ་ལས་བོན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཉམས་མྱོང་དམིགས་བསལ་གང་ཡང་མེད། བོན་སྒོ་དེ་ཚོ་སྔོན་མ་ནས་མངགས་ཉོ་ཞུས་པ་ཡིན། གསར་པ་དེ་ཚོ་ང་ལ་འབྱོར་མ་བྱུང་། སྤྱིར་བཏང་བོན་སྒོ་གསར་དུ་ཕྱིན་རིམ་བཞིན་དུ་ང་ལ་བལྟ་སྟངས་མ་འདྲ་བ་ཞིག་བྱུང་སོང་བས་ངས་དེའི་སྐོར་བྱ་དུར་བཟང་པོ་ལགས་སུ་ཞུ་མྱོང་། བོན་སྒོ་སྔོན་མ་དེ་ཚོའི་ནང་བརྡ་རྙིང་དང་བོན་ཚིག་རེད་བསམ་བསམ་དེ་འདྲ་མང་པོ་འདུག་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་ཉུང་དུ་ཕྱིན་སོང་བའི་བཟོ་འདྲ་མཐོང་སོང་བས་ད་དུང་ཡང་སྔོན་མ་ནང་བཞིན་ཚིག་རྙིང་པ་དང་བརྡ་རྙིང་པ་དེ་ཚོ་འགོད་གང་ཐུབ་གནང་བ་ཡིན་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་འདུག དཔེར་ན་སྐད་གསར་བཅད་སྔོན་གྱི་བརྡ་འགྲོས་དང་མཐུན་པ་གང་མང་མང་བྱུང་ན་བསམ་བྱུང་། ཞེས་སོགས་གླེང་མོལ་ཞིབ་ཕྲ་བྱུང་བའི་རགས་ཟིན་སྙིང་བསྡུས་སུ། དགེ་བཤེས་སྨོན་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པས་ ༢༠༠༦ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་པ་ཞིག་གོ །།
རྩོམ་པ་པོ། ཁྱུངཿསྨོན་ལམ། དུས་ཚོད། 10:41:00 PM
Labels: དགོས་མཁོའི་འདུས་གསོག
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
༄༅། ། དམིགས་མེད་བརྩེ་བའི་གཏེར་ཆེན་སྤྱན་རས་གཟིཊ།།
དྲི་མེད་མཁྱེན་པའི་དབང་བོ་འཇམ་པའི་དབྱངས།།
བདུད་དཔུང་མ་ལུས་འཇོམས་མཛད་གསང་བའི་བདག།
གངས་ཅན་མཁས་པའི་གཙུག་རྒྱན་ཙོང་ཁ་བ།།
བློ་བཟང་གྲགས་པའི་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།།
དེ་ཡང་ལོ་རེ་རེའི་ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་ཉེར་ལྔ་ནི་རང་ཅག་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པ་བླ་ན་མ་མཆིས་པའི་དཔལ་ལྡན་བླ་མ་དམ་པ། ཁམས་གསུམ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་ཤར་ཙོང་ཁ་བ་ཆེན་པོ་ཞིང་མཆོག་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་གཤེགས་པའི་ཉིན་མོ་སྟེ་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན་པས། སྐབས་འདིར་ཁོ་བོས་རྗེ་བླ་མའི་མཛད་རྣམ་དང་སྦྲགས་ནས་དུས་ཆེན་དེའི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས་ཙམ་བརྗོད་པ་ལ། སྔོན་བསྐལ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ནས་ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་དེ། མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་ཡང་ལ་ལ་ནི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་བོ་དང་། ལ་ལ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པའི་གཟུགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་བྱུང་གི་ཚུལ་མཛད་པ་ལ་སོགས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པར་བྲིར་མི་ལང་ལ།འདིར་གདུལ་བྱ་ཐུན་མོང་བའི་སྣང་ངོར་དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡབ་གཅིག་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་མིའི་གར་གྱི་རྣམ་པར་ཞིང་འདིར་སྐུའི་སྐྱེ་བ་བཞེས་ཚུལ་ནི།གངས་ལྗོངས་མདོ་སྨད་རྟའི་ཆོལ་ཁའི་ཕྱོགས་གཏོགས།ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་འཛིན་མའི་ཐིག་ལེ་རུ་ཡབ་ད་ར་ཁ་ཆེ་ཀླུ་འབུམ་དགེ་དང་།ཡུམ་ཤིང་བཟའ་ཨ་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་མེ་བྱ་(༡༣༥༩)ཧོར་ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་བཅུའི་ཐོ་རངས་ལ་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་མང་བོ་དང་བཅས་སྐུ་བལྟམས་སོ།།
དགུང་ལོ་གསུམ་པར་ཤ་བ་རི་རྫོང་དུ་ཆོས་རྗེ་ཀརྨ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ་ལས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་མནོས་ཏེ་མཚན་ལ་ཀུན་དགའ་སྙིང་བོར་གསོལ།དགུང་ལོ་དྲུག་པར་ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་པའི་དྲུང་དུ་བྱོན་ནས་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཆོས་སྒོར་སྨིན་པར་མཛད་དེ་གསང་མཚན་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་གསོལ།དགུང་ལོ་བདུན་པར་བྱ་ཁྱུང་བྲག་གི་ཆོས་སྡེ་རུ་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་ཚིགས་སྔ་མ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་མནོས་ཤིང་མཚན་ལ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ་ཞེས་བྱ་བར་གསོལ། དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་པ་ཆུ་བྱི(༡༣༧༢)ལ་བླ་མའི་བཀས་བསྐུལ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་སྤྲོ་ཤུགས་དྲག་པོས་ཐོས་བསམ་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ཕྱིར་དབུས་གཙང་དུ་འབྱོན་པར་བཞེད་དེ་འབྲི་གུང་བའི་འབུལ་བ་དཔོན་འདན་མ་རིན་ཆེན་སོགས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཚོང་འགྲུལ་མང་བོ་དང་ལྷན་དུ་རང་གི་ཞང་བོ་གཉིས་སྡང་འགྲོགས་ནས་དབུས་གཙང་ཆོས་ཀྱི་དགའ་ཚལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་ངུའི་མཛད་པ་ཇི་བཞིན་བསྐྱངས་ཏེ་ཕེབས། གླང་ལོའི(༡༣༧༣)སྟོན་ཁར་འབྲི་གུང་དཔལ་གྱི་ནགས་ཁྲོད་དུ་སླེབས། དེ་ནས་འབྲི་གུང་སྤྱན་སྔ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་།ཕྱག་ཆེན་ལྔ་ལྡན་སོགས་གསན། དེ་ནས་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་སྙེ་ཐང་བདེ་བ་ཅན་དུ་བྱོན་ནས་ཀློག་སློབ་པའི་སློབ་དཔོན་གཙོ་བོ་སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་། ཞར་ཆོས་པ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཨུ་རྒྱན་གཉིས་ལས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་ལ་ཐུགས་གཉེར་མཛད་པས་ཞག་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་གྱིས་གཞུང་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་། འཇམ་སྐྱའི་ཊཱཀའི་སྟེང་ནས་གསན་པས་དོན་བྱང་ཆུབ་པར་གྱུར། དེ་ལྟར་བགྲང་བྱ་གཉིས་ཙམ་ལ་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཚིག་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པར་གྱུར་ནས།དགུང་ལོ་བཅུ་དགུའི་སྟེང་མཁས་གྲུབ་བྱེ་བའི་མདུན་ས་དཔལ་ལྡན་གསང་ཕུ་དང་སྙེ་ཐང་སོགས་སུ་གྲྭ་སྐོར་ལ་བྱོན་པས། མཁས་པ་མཐའ་དག་གི་ཁེངས་པའི་རི་བོ་ས་ལ་བསྙིལ་བར་མཛད། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་བར་ཉང་སྟོད་རྩེ་ཆེན་དུ་དབྱར་ཆོས་ལ་ཕེབས་ཏེ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཉ་དབོན་ཀུན་དགའ་དཔལ་ལས་ཕར་ཕྱིན་གྱི་གཟབ་བཤད་ཚར་གཅིག་གསན་ཞིང་།སློབ་དཔོན་འདི་འཆད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པས་ཁོང་གི་ཐུགས་འཕྲོག་པར་གྱུར། ཁྱད་པར་དུ་ཉ་དཔོན་གྱི་སློབ་མ་རྗེ་བཙུན་རེད་མདའ་བ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས་བླ་མའི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ཏེ་མངོན་པ་མཛོད་རང་འགྲེལ་སྟེང་ནས་མཛུབ་ཁྲིད་མཛད་དེ་གསན་པས་ཚིག་རིས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པར་དཀའ་བའི་གནད་རྣམས་ལ་དྲི་གཏུགས་ལེགས་པར་མཛད་པས་རྗེ་བཙུན་རེད་མདའ་པ་ཡང་ཐུགས་ཕྲོགས་པར་གྱུར།དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་པར་གྲོ་ལུང་དུ་སྐུ་མཚམས་བཅད་ནས་ཐུགས་དམ་མཛད། འུ་ཡུག་པ་རིགས་པའི་སེང་གེས་མཛད་པའི་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་བ་ལ་གཟིགས་རྟོགས་མཛད་པས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དང་རིགས་པའི་སྲོལ་ལ་བཅོས་མིན་གྱི་དད་པ་ཤུགས་དྲག་འཁྲུངས།དེ་ནས་སྟོན་ཆོས་ལ་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་ཨེར་ལ་བྱོན།ལོ་ཙཱ་བ་ནམ་མཁའ་བཟང་བོ་ལས་སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་བཤད་པ་གསན། དེ་ནས་ས་སྐྱ་དང་། གསང་ཕུ། རྩེད་ཐང་སོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་བཀའ་ཆེན་བཞིའི་གྲྭ་སྐོར་མཛད་པས་གྲྭ་ས་ཆེན་མོ་དག་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་དུ་མས་ཀྱང་རྗེ་བླ་མའི་ལེགས་བཤད་ཀྱི་སྦྲང་རྩིའི་དགའ་སྟོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ཡིད་ཚིམས།རྩེད་ཐང་གི་གྲྭ་སྐོར་མཇུག་རྫོགས་ནས་ཡར་ལུང་རྣམ་རྒྱལ་དུ་དཀའ་བཞི་བ་ཚུལ་རིན་པས་མཁན་པོ་དང་།ཚོགས་པ་བྱི་རྫིང་བས་མཁན་པོ། གནས་བརྟན་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ཤེར་མགོན་པས་ལས་སློབ་དང་།བྱི་རྫིང་བས་དབུ་མཛད་སྡོམ་བརྩོན་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེས་གསང་སྟོན་མཛད་ཅིང་། ཁ་སྐོང་གི་དགེ་སློང་གྲངས་ཚང་བའི་དབུས་སུ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བཞེས་ནས་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཐུགས་གྱི་གན་མཛོད་གཏམས་པར་གྱུར་ཏེ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་ཡོན་གནས་གཅིག་བུར་གྱུར།སྐབས་ཤིག་ཏུ་ཚ་ཁོ་དཔོན་པོ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ་ཕྱག་ཕྱི་ལ་ཁྲིད་ནས་ལྷ་སའི་ཇོ་བོ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་རང་བྱོན་ལྔ་ལྡན་གྱི་དྲུང་དུ་བྱོན་ནས་སྨྱུང་གནས་མང་དུ་མཛད།དགུང་ལོ་སོ་དྲུག་པ་ལ་འཁོར་དག་པ་རྣམ་བརྒྱད་དང་བཅས་འོལ་ཁ་ཆོས་ལུང་དུ་ཕེབས་ནས་དཔོན་སློབ་རྣམས་ཀྱིས་བསགས་སྦྱང་གི་གནད་ལ་ཆིག་སྒྲིལ་དུ་འབད། རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ལྟུང་བཤགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱག་དང་།མནྡྲལ་འབུལ་བ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་མཛད་པས་ཕྱག་སོར་གྱི་རྩེ་རྣམས་སུ་སེ་གར་སོང་ཞིང་། རྡོའི་མནྡྲལ་ཕུལ་བས་ཕྱག་ངར་བརྡོལ་བ་སོགས་ལའང་ཇི་སྙམ་དུ་མི་འཛིན་པར་དཔག་དཀའ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོ་མཛད་པ་སོགས་མདོ་སྡེ་ནས་བྱུང་བའི་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་རླབས་ཆེན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་དམིགས་སུ་ཕུག་པའི་ཐུགས་སྦྱོང་ནར་མར་བསྟེན་པས། རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་དོན་སྤྱི་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གཞུང་ལུགས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནད་དོན་མ་ལུས་པ་གདམས་པར་ཤར།དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་སྟེང་ཨར་བྱང་ཆུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གདན་ས་སྟོད་ལུང་གནམ་རྩེ་ལྡིང་ངམ་ཡངས་པ་ཅན་དུ་གྲགས་པ་དེར་བླ་མ་རེད་མདའ་བ་ཆེན་པོ་དང་།རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། ལོ་ཙཱ་བ་སྐྱབས་མཆོག་དཔལ་བཟང་གསུམ་གདན་འཛོམས་ཤིང་དབྱར་གནས་ལ་བཞུགས་པའི་རིང་འདུལ་བའི་ཕྱག་ལེན་ཕྲ་མོ་ནས་བཟུང་བསྟན་པའི་རྩ་བ་སོ་སོར་ཐར་བའི་རྨང་རྫོགས་པར་གསོལ། དགུང་ལོ་ང་གཅིག་པར་སེ་ར་ཆོས་ལྡིངས་སུ་དབྱར་གནས་མཛད་པའི་སྐབས་མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་བོ་ཞབས་དྲུང་དུ་བཅར་ནས་རྗེ་བླ་མ་ཉིད་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་བླ་མར་བཟུང་ནས་ནང་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་གཅིག་བུར་གྱུར། ལོ་འདིར་གོང་མ་ཏཱ་མིང་ཡུང་ལོ་རྒྱལ་བོས་མི་སྣ་ཆེད་མངགས་ཀྱིས་གདན་འདྲེན་པའི་འཇའ་ས་དང་། གསེར་ཡིག ཕྱག་རྟེན་དངོས་བོ་དང་བཅས་ནན་ཏན་ཆེན་པོས་སྔ་ཕྱིར་ལན་གསུམ་ཙམ་གདན་ཞུ་བྱས་ཀྱང་ཞལ་བཞེས་མ་མཛད་པར་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་མངགས།དགུང་ལོ་ང་གསུམ་པ་ས་མོ་གླང་གི་ལོར(༡༤༠༩)ཆོ་འཕྲུལ་དུས་ཆེན་དང་འབྲེལ་བར་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་གསར་འཛུགས་གནང་བ་དང་། འབྲོག་རི་བོ་དགའ་ལྡན་རྣམ་ རྒྱལ་གླིང་ཕྱག་འདེབས་མཛད་པ་སོགས་བསྟན་འགྲོར་སྨན་པའི་བྱ་གཞག་རླབས་ཆེན་མཛད། དགུང་ལོ་ང་བརྒྱད་པ་ཤིང་རྟ་ལོའི(༡༤༡༤)དབྱར་གནས་ལ་མི་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་པས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་འོན་གྱི་བཀྲ་ཤིས་དོ་ཁར་ཕེབས་ཏེ་དབྱར་ཞལ་བཞེས་མཛད། དུས་དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་གྱིས་རྗེའི་ཞབས་ཐོག་མར་ཟིན། ས་གསུམ་ན་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་རྟེན་བྱིན་ཅན་རྗེ་བཀྲ་ཤིས་དོ་ཁ་མར་གྲགས་པ་དེ་ཡང་པཎ་ཆེན་བྱམས་པ་གླིང་བས་བཞེངས། དགུང་ལོ་རེ་གསུམ་བཞེས་པ་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་ཕག་ལོར(༡༤༡༩)གྲུ་བཞི་ནས་ཕྱག་བཏེག་སྟེ་དགའ་ལྡན་དུ་ཕེབས་པ་ན་ཐོག་མར་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་།དེ་ནས་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། ཡི་དམ་གྱི་དྲུང་སོགས་སུ་ཕེབས་ཤིང་གསོལ་བ་འདེབས་པ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་མཛད། སྐུ་བེར་དང་དབུ་ཞྭ་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་བཀའ་བཅུ་བ་དར་མ་རིན་ཆེན་ལ་གནང་སྟེ་དོན་དུ་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་གཞག་མཛད་ནས་ཟླ་བཅུ་བའི་ཉི་ཤུ་ལྔའི་ཉི་ཤར་གྱི་དུས་ཚོད་ལ་ཞབས་རྡོ་རྗེ་དཀྱིལ་ཀྲུང་དང་ཕྱག་གཉིས་མཉམ་བཞག་མཛད་པའི་ངང་ལ་སྟོང་བ་གསུམ་རིམ་གྱིས་ཐིམ་པའི་ཐམས་ཅད་སྟོང་བ་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ཞིང་གཞན་དུ་གཤེགས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།།
དེའི་ཕྱི་ལོ་ལྕགས་བྱི་(༡༤༢༠)ལོའི་ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་ཉེར་ལྔ་ཉིན་དགའ་ལྡན་དུ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་གསང་བདེ་འཇིགས་གསུམ་དང་། ཀྱེེ་རྡོར། དུས་འཁོར། ཚེ་དཔག་མེད། ཀུན་རིག་སོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པའི་སྒྲུབ་མཆོད་དང་།དགོངས་རྫོགས་རྒྱ་ཆེ་སྨིན་སྒྲུབ་མཛད་པ་དང་དུས་མཚུངས་སྣེའུ་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་ཁུ་དབོན་གྱིས་ཀྱང་ར་ཁ་བྲག་ཏུ་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་གདན་དྲངས་ཏེ་དགེ་འདུན་མང་བོས་མཆོད་འབུལ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པ་ནས་བཟུང་དེང་སང་གི་བར་དུ་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོ་ཞེས་རྒྱ་བོད་ཧོར་སོགས་ཀྱི་དད་ལྡན་སྐྱ་སེར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གླིང་མེ་མཆོད་འབུལ། སྡིག་སྤོང་དགེ་སྒྲུབ་སོགས་རྣམ་དཀར་གྱི་ལས་ལ་འབད་པའི་སྲོལ་བྱུང་བ་ད་ལྟའི་བར་མ་ཉམས་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །


text:
དཔྱད་གླེང་ཐེངས་བཅུ་གཉིས་པ།
གསུང་མཁན། འཇར་མན་ཧོ་པོ་ཐེ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རབ་འབྱམས་པ་མོ་ན་ལགས་ཡིན། ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རིག་གླིང་གི་དབྱིན་ཡིག་དགེ་རྒན་བདུད་འདུལ་རྡོ་རྗེ་ཡིན།
རབ་འབྱམས་པ་མོ་ན།
འཚོགས་དུས། ༢༠༠༧ ཟླ ༧ ཚེས ༢༥ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོའི་དུས་ཚོད་ ༩ནས ༡༡ བར། ནང་དོན་གནད་བསྡུས། [དབྱིན་སྐད་ལ་བརྟེན་ཏེ་སློབ་གསོ་དར་སྤེལ་དང་ཕུགས་བསམ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ] ཞེས་པ་ཚན་པ་གསུམ་གྱིས་བགོས་ནས་བགྲོ་གླེང་གནང་བ་སྟེ། ༡ སྐད་རིགས་ནི་རིག་གནས་ཤིག་དང་། ཁྱད་པར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་པའི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་དང་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྲུབ་ཡོད་ལ། སྐད་རིགས་གི་ལག་ ཆར་བརྟེན་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔལ་འབྱོར་དང་། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྔོན་ཐོན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྙེགས་ཐུབ་པ་སོགས་གཙོ་བྱས། དབྱིན་སྐད་སྦྱངས་པའི་དགེ་བ་དང་ཕན་ནུས་ཀྱི་སྐོར་གསུང་བཤད་གནང་། ༢ མི་རིགས་རང་གི་སྐད་ཡིག་དར་སྤེལ་དང་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གཙོ་བོར་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ལ་རག་ལས་ཤིང་། སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་འདྲ་མཉམ་དང་བེད་སྤྱོད་དར་སྤེལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་འང་། གཙོ་བོ་སྲིད་གཞུང་གིས་བཙུགས་པའི་སློབ་གྲྭའི་སྒྲིག་གཞི་ཆ་ཚང་མིན་ལ་རག་ལས་བས། སློབ་གསོའི་སྡེ་ཁག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་སྐད་གཉིས་འདྲ་མཉམ་གྱིས་བེད་སྤྱད་བཏང་ན། སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཐུབ་ཅིང་། སྐད་རིགས་གཉིས་ལ་འདྲ་མཉམ་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་ཐུབ་པ་སོགས་ར་སྤྲོད་གནང་། ༣ སློབ་མ་ཚོའི་སྦྱང་བྱའི་ཆེད་ལས་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་མིན་དང་། མི་ཚེའི་ཕུགས་འདུན་ཇི་ལྟར་མངོན་འགྱུར་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཚོགས་ཞུགས་པར་ངོ་སྤྲོད་གནང་། ཚོགས་ཞུགས་པ། ཐེངས་འདིར་ཚོགས་ཞུགས་པ༡༨༠ཡོད། དེའི་ནང་སློབ་མ། དགེ་རྒན། མང་ཆེ་བ་དབྱིན་ཡིག་སྦྱངས་བའི་དགེ་སློབ་ཡིན། ཁྱད་པར་དུ་རིག་གསར་ལ་མོས་པ་མང་།
དཔྱད་གླེང་ལ་གསན་བཞིན་པ།
གསན་མཁན་གྱི་རེ་བ། ཤེས་རིག་གླིང་ནས་ཕྱི་གླིང་བའི་དཔྱད་གླེང་གནང་བ། ད་ཐེངས་ཐོག་མ་ཡིན་པས། མུ་མཐུད་དུ་དབྱིན་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བརྒྱུད་དེ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་བསམ་བློ་དང་། དཔལ་འབྱོར་གཉེར་སྟངས། ཡང་ན་སློབ་གསོའི་ཐབས་ལམ་གསར་བ་བགྲོ་གླེང་དང་། དཔྱད་གླེང་འདི་མི་གཅིག་གི་ལྟ་ཚུལ་བརྗོད་པ་ལས་འདས་ཏེ། མཁས་པ་འགའ་རེས་དཔྱད་བརྡར་གནང་ཆོག་པའི་རེ་བ་བཏོན། དྲི་བ་འདོན་མཁན་མི་༩བྱུང་།
དྲི་བ་འདོན་པ།


text:
རྩོམ་པ་པོ།   དུས་ཚོད།   2018-10-11   རྩོམ་ཁུངས།
མིག་སྔར། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་སུ་ཞིང་ཆེན་ནང་ཁུལ་དུ་མི་སྒེར་གྱི་དངུལ་ཐོ་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཐད་ཀར་རྩིས་བརྒྱབ་ཆོག་པའི་སྨན་ཁང་464དང་སྨན་ཚོང་ཁང་1073ཡོད་པས། སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་ཡོད་མཁན་གྱི་མི་སྒེར་གྱིས་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་གྱི་བྱང་བུ་བཟུང་ནས་སྨན་ཁང་དང་སྨན་ཚོང་ཁང་འདི་དག་དུ་ཕྱིན་ཏེ་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་སྐབས། ཐད་ཀར་དུ་མི་སྒེར་གྱི་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་གྱི་བྱང་བུ་བཀོལ་ནས་མ་དངུལ་བསྡོམས་རྩིས་བརྒྱབ་ཆོག་པ་རེད།
ཟླ་10བའི་ཚེས་8ཉིན། ཞིང་ཆེན་གྱི་སྨན་བཅོས་འགན་ལེན་ཅུས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་འགན་འཁུར་མི་སྣའི་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ལྟར་ན། རང་རེའི་ཞིང་ཆེན་གྱིས་ད་ལོའི་ཟླ་8པའི་ཚེས་1ཉིན་ནས་བཟུང་། ཞིང་ཆེན་ནང་ཁུལ་དང་། ཁྲེན་ཏུའུ། མེན་དབྱང་། ལི་ཧྲན། ནའེ་ཅང་། ནན་ཁྲུང་། ཙི་དབྱང་སོགས་སུ་ཞིང་ཆེན་ནང་ཁུལ་གྱི་མི་སྒེར་གྱི་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་གྱི་དངུལ་ཐོ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཐད་ཀར་རྩིས་རྒྱག་ཐུབ་པའི་ཚོད་ལྟའི་ས་ཚིགས་ཁག་དང་པོ་བཙུགས་ཤིང་། ཟླ་9བ་ནས་བཟུང་། ཏའེ་དབྱང་དང་། དཀར་མཛེས། མའེ་ཧྲན་བཅས་ས་ཁུལ་དུ་ཚོད་ལྟའི་ས་ཚིགས་ཁག་གཉིས་པ་བཙུགས། ཟླ་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ་ཚོད་ལྟའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་རྒྱུགས་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཞིང་ཆེན་ནང་ཁུལ་དུ་མི་སྒེར་གྱི་དངུལ་ཐོ་དེ་ཐད་ཀར་ཡུལ་གཞན་དུ་རྩིས་བརྒྱབ་ཆོག་པའི་མ་ལག་འཁོར་རྒྱུགས་བྱས་པ་ཅུང་བརྟན་པོར་ཆགས་པ་རེད། ཚོད་ལྟ་འཁོར་རྒྱུགས་བྱེད་པའི་བར་སྐབས་སུ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་སུ་ཡུལ་གཞན་གྱི་སྤྱིར་བཏང་གི་སྒོ་བསྟེན་སྨན་ཁང་དུ་ཐད་ཀར་དུ་སྒོར་ཁྲི་1.85རྩིས་བརྒྱབ་པ་དང་། འགྲོ་གྲོན་སྒོར་ཁྲི་412.8འདུས། ཡུལ་གཞན་གྱི་སྨན་ཚོང་ཁང་དུ་ཐད་ཀར་དུ་སྒོར་ཁྲི་2.14རྩིས་བརྒྱབ་པ་དང་། འགྲོ་སོང་སྒོར་ཁྲི་365.1འདུས་ཡོད་པ་རེད།
ཞིང་ཆེན་མི་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་ཐིང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་འགན་ཁུར་མི་སྣས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ལྟར་ན། རང་རེའི་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་ཡོད་པའི་མིའི་ཡུལ་གཞན་དུ་མི་སྒེར་གྱི་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་གྱི་དངུལ་ཐོ་བཀོལ་སྐབས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྨན་བཅོས་བྱས་པའི་ཐོ་འགོད་སྙན་སེང་ཞུ་བའི་འགྲོ་ལུགས་སྒྲུབ་མི་དགོས་པ་དང་། མི་སྒེར་གྱི་སྨན་བཅོས་འགན་ལེན་གྱི་དངུལ་ཐོ་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཐད་ཀར་རྩིས་བརྒྱབ་བྱེད་ཆོག་པའི་སྨན་ཁང་དང་སྨན་ཚོང་ཁང་ཚང་མར་ཐད་ཀར་དུ་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་གྱི་བྱང་བུ་བཀོལ་ནས་རྩིས་བརྒྱབ་བྱེད་ཆོག་པ་རེད། སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་གྱི་སྒྲིག་གཞིའི་ཆ་འཕྲིན་སྒོ་འབྱེད་འདོད་མཁན་གྱིས་ཞིང་ཆེན་མི་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་ཐིང་གི་སྲིད་དོན་དྲ་ཚིགས་ནས་འདྲི་ཞིབ་བྱས་ཆོག རྗེས་མར་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྨན་བཅོས་བྱེད་པའི་མཉམ་འབྲེལ་དྲ་བ་ནས་ཐད་ཀར་རྩིས་བརྒྱབ་ཆོག་པའི་སྨན་བཅོས་སྒྲིག་གཞིའི་ཁྱབ་ཁོངས་རིམ་བཞིན་དུ་རྒྱ་བསྐྱེད་གཏང་རྒྱུ་རེད
རྩོམ་སྒྲིག་པ། ཚེ་པེ། གཡུ་འཛོམས།


text:
སྲོལ་རྒྱུན་ལྷ་བྲིས་རི་མོ་སོགས་དེང་རབས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ཏེ་འཛིན་ སྐྱོང་སྤེལ་བ་ལ་རང་ཚུགས་དང་། རང་ལུགས་ཡོད་པའི་ལྷ་བྲིས་པ་བཟོ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་བ་ཆེན་མོ་སྐུ་ཞབས་ཚེ་རྡོ་ལགས་ ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས་ཤིག་ངོ་སྤྲོད་ཚུལ་དུ་དགོད་ པར་བྱ།
དང་པོ། ལོ་ན་ཆུང་ངུ་དུས་ནས་སྒྱུ་རྩལ་ལ་དབྱིངས་ཡོད་པ།
ཁོང་ ནི་བོད་ཤར་ཕྱོགས་མདོ་ཁམས་བྲག་གཡབ་མ་དགོན་ཡེར་དགོན་པའི་ཁོངས། ག་གཟི་ཞེས་འབོད་པའི་ཡུལ་དེར་སྐྱེས། ཆུང་དུས་ཁོང་གི་ཞང་ཚང་མདུན་ནས་ཡི་གེ་སྦྱོར་ཀློག་བྱེད་ཞོར་དང་། ཁྱིམ་གྱི་རྫི་བོ་སོགས་ལ་བསྐྱོད་སྐབས་དད་པ་དག་སྣང་ཤུགས་ཆེ་ཞིང་། ཡུལ་སྲོལ་འཛེམས་ཟོན་གོམས་ཆེ་བའི་རྒན་རབས་པ་ཚོས་ངག་གིས་གཤེ་བ་དང་། ལུས་ཀྱིས་བརྡེགས་པ་སོགས་གང་ཞིག་བྱས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། ལྷ་སྐུའི་རྒྱུ་ཆ་རུང་བའི་རང་བྱུང་འཇིམ་པའི་ཕུག་པ་ནང་སོང་སྟེ། བྱིས་པའི་མིག་ལམ་དུ་ཤར་མྱོང་བའི་ཞི་དྲག་གི་ལྷ་ཚོགས་དུ་མ་འཇིམ་པ་ལས་བཟོས་ ཤིང་། དུས་དང་ཁོམ་པ་ཡོད་ཚད་ལ་ས་ཐོག་དང་། རྡོ་ལེབ་ངོས་འཇམ་སོགས་སུ་རྟོག་འཆར་དང་། དཔེ་ལེན་གྱིས་རི་མོ་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་བྲིས་པས། ཆ་རྒྱུས་ཡོད་ལ་བྱེད་སྟངས་ཤེས་པའི་ཡུལ་མི་ཚོས་"ལྷ་བཟོ་"ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད།
ཅུང་ ཟད་ནར་སོན་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐབས་ཤིག་ལ་བུ་དགོན་དགེ་འགྱུར་མེད་ཆོས་དབྱིངས་ལགས་ ཡེར་དགོན་པའི་ནང་དུ་རབ་གནས་གནང་བ་ཕེབས། ཁོང་གི་མདུན་དུ་རང་ཉིད་ལྷ་བཟོ་དང་ལྷ་བྲིས་རི་མོ་སོགས་ལ་དབྱིངས་དང་སྦྱང་ འདོད་ཡོད་ལ། གོམས་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་བསྟེན་ཡོད་ཚུལ་ཞུས་ཏེ། བྱམས་མདུན་ལ་ལྷ་བཟོ་སྦྱང་སར་འགྲོ་ཐུབ་ན་སྙམ་པའི་རེ་བ་དང་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ རུང་། འབྲེལ་ཡོད་གཞན་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་ཤིང་གྲོས་འགོ་བཏོན་རུང་མོས་མཐུན་མ་བྱས།
རྗེས་ སུ་བྲག་གཡབ་མ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་གཡང་འཁྱིལ་དུ་ཆོས་ཞུགས་བྱས། སྐབས་དེར་ཁོང་གི་ན་མཉམ་ཆོས་གྲོགས་དང་། ངོ་ཤེས་རྒྱུས་ཡོད་ཚོས། མ་དགོན་ཚང་གི་བསྟན་པ་ཡང་དར་སྐབས་ཀ་བ་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་རྒན་བློ་བཟང་མཆོག་ལ་ལྷ་ བཟོ་བསླབ་ན་ཡག་པོ་ཤེས་ས་ཡོད་ཚུལ་ཞུས་འདུག་པར། རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་གཏིང་ཟབ་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་དཔང་མཐོ་ཞིང་དུས་ཚོད་སྔ་ཕྱི་ཚང་མ་ ཁོང་དུ་འཆར་ཐུབ་པའི་རྒན་ཁོང་གིས།
"བསླབ་ན་ལོབ་ཀྱི་རེད་"ཅེས་པའི་ཚིག་ཉུང་གནད་ཆེ་ཡི་ལེགས་བཤད་གདམས་ངག་དེ་བསྩལ་བས། སེམས་ལ་རེ་བ་དང་སྙིང་སྟོབས་སྤྲད།
ལོ་ ཤས་ནས་གནའ་དང་དེང་གི་དུས་སུ་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་དེ་མོ་དགུ་འཆམ་སྦྱངས་ཏེ་འཆམ་ དཔོན་གཞོན་པ་དང་། གཏོར་བཟོ་དཀར་རྒྱན་སོགས་ལ་འདྲིས་པར་བྱས་ཏེ་མཆོད་དཔོན་ཡང་བྱས།
གཉིས་པ། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་བུ་ལ་ཐོག་མར་ཞུགས་ཚུལ།
བྲག་ གཡབ་མ་དགོན་གྱི་འདུ་ཁང་ཆེན་མོ་བསྐྱར་བཞེངས་གྲུབ་སྟེ། ཕྱི་ནང་གི་ཚོན་གཏོང་བ་དང་། རི་མོ་བྲིས་པ་སོགས་ལ་གནས་སྡེ་དགོན་པའི་དགེ་དཀའ་ཐུབ་ཤིང་གཤེགས་དང་། མིང་གྲགས་ཡོད་པའི་དཔལ་རི་ལྷ་བཟོ་སོགས་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་དང་། ངོ་ལྐོག་མེད་པའི་ཐོག་ནས་ཚུལ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན། ད་དུང་ཆབ་མདོ་རིག་གནས་ཅུས་ཀྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བ་བློ་བཟང་ཤེས་རབ་མདུན་ནས་ ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་རིང་རི་མོ་བཅས་སྦྱངས། མདོར་ན་ཆུང་དུས་སུ་ཚོར་བ་དང་དབྱིངས་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་རི་མོ་སོགས་ལ་གོམས་ འདྲིས་དང་། ཅུང་ཟད་ནར་སོན་སྐབས་ཚོན་གཏོང་བ་དང་། རི་མོ་འབྲི་བ་སོགས་སྦྱོར་བ་དངོས་ལ་འཇུག་པ། དེ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲགས་ལ་དོན་དངོས་ཡིན་པའི་ཚད་ལྡན་དགེ་རྒན་དུ་མ་གཙུག་ཏུ་བཀུར་ ཏེ་ཁྲལ་ཆོས་སླ་ཆོས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལྷ་བཟོ་དང་རི་མོའི་སྒྱུ་ རྩལ་ཐོག་ཏུ་བཞག་སྟེ་དཀའ་བསྐྱེད་ཁུར་འཁྱེར་དང་། ཞུམ་མེད་བློ་སྟོབས། རེ་འདུན་ཁྲི་ཕྲག་གི་ཀློང་ནས་མདུན་དུ་བསྐྱོད་པས། མཐར་རང་ཉིད་ལ་དབང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྡིངས་ཆ་ཞིག་དང་། རང་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྲུན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་མངོན་དུ་གྱུར།
གསུམ་པ། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གར་སྟེགས་ཐོག་ནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བྱ་བ་དངོས་ལ་འཇུག་པ།
བྲག་ གཡབ་དགོན་མ་དགོན་ནང་དུ་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་དང་། ཡི་དམ་ཞི་ཁྲོ་ཆོས་སྲུང་བཀའ་སྡོད་སོགས་ཀྱི་ཚད་ལྡན་ཁུངས་ཐུབ་ཀྱི་ཐང་ཀ་མང་དུ་ བྲིས་ཤིང་། དཔལ་ལྡན་ཡེར་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་གི་ཚོན་གྱི་འཆར་འགོད་དང་། ཚོན་གྱི་བྱ་བར་ཞུགས། ལྷག་པར་བྲག་གཡབ་༧སྐྱབས་མགོན་དགུ་པ་ཆེན་པོས་གསར་བཙུགས་གནང་བའི་"བྲག་གཡབ་བོད་ རིག་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་"དབྱེན་འདུན་བཟོ་རིག་སྡེ་ཚན་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་ མོ་བྱས་ཏེ། ཁོང་གི་ལག་འོག་དང་། ལམ་སྟོན་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་རང་རྐྱ་འཕེར་ངེས་ཀྱི་ལྷ་བྲིས་སྒྱུ་རྩལ་པ་ མང་པོ་ཞིག་ས་ཕྱོགས་གང་སར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
ཆབ་མདོ་མཁན་ ཆེན་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་ཆོས་གྲགས་དང་། མ་དགོན་མཁན་སྔགས་གཅིག་ཆོག་ཡང་དར་བསྟན་པའི་སྲོག་ཤིང་བླ་མ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་ གཉིས་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་བཞེངས་པས། མཐོ་དམན་དྲག་ཞན་དུ་མས་མགྲིན་དབྱངས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་བསྟོད་པའི་མཐེ་བོང་ བསྒྲེངས།
ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན་བྱམས་པ་གླིང་དུ་ཆབ་མདོ་མཁན་ རིན་པོ་ཆེའི་རྩ་བའི་བླ་མར་གྱུར་པ་དགེ་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐུ་འདྲ་ དང་། ཆབ་དགོན་ཡི་དམ་གྲྭ་ཚང་། བདེ་མཆོག་གྲྭ་ཚང་། དགྱེས་རྡོར་གྲྭ་ཚང་། གཡོ་མདའ་དགོན། སྤྲིན་ཆུ་མིག །ལྷོམ་ལ་དགོན། སིབ་མདའ་དགོན་བཅས་ཀྱི་ནང་གི་ལྡེབ་རིས་བྲིས། ཆབ་དགོན་སྒྲུབ་མཆོད་ཁག་གི་ཡི་དམ་གསང་བདེ་འཇིགས་གསུམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་ སྐབས་ཐིག་དང་དཔེ་རིས་མང་དུ་བྲིས། རྒྱ་ནག་ཁྲིན་འདུ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད་པའི་"གེ་སར་ཤམྦྷ་ལའི་"སྟོང་ཐང་གི་འཆར་ འགོད་དང་། བྲིས་ཆ་གཞན། གོས་ཆེན་སོགས་ཀྱི་འཆར་འགོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱས།
བཞི་པ། རང་ཉིད་ལ་དབང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བཟོ་རིག་ཁང་བཙུགས་པ།
མི་ ཚེ་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཐིམ་བཞིན་ཡོད་པའི་ཤར་ནུབ་ཀྱི་མི་སྣ་ཕལ་ཆེ་བས་རང་ཉིད་སྒྱུ་ རྩལ་གྱི་མཁའ་དབྱིངས་སུ་ཅི་འདོད་དུ་འཕུར་བར། རང་ཉིད་ལ་དབང་ཞིང་། རང་ཉིད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་པ་དང་། སྡེ་ཚན་གལ་ཆེན་མཐོང་ཞིང་གསར་འཛུགས་གནང་སྟེ། སྒྱུ་རྩལ་ཐོག་ནས་མཐའ་ཡས་པའི་མི་སྣ་གང་མང་ཞིག་གི་རེ་བའི་འདུན་པ་བསྐངས་དང་ སྐོང་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། ཁོང་གིས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་ཁྲིན་ཏུ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་ཕྱི་རྒྱལ་ནང་གི་ཁྲིམས་དང་ མཐུན་པའི་ཐོག་""བཙན་པོའི་བཟོ་རྩལ་""ཞེས་པའི་བཟོ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ཁང་ཞིག་གསར་ འཛུགས་བྱས་ཏེ། བོད་རང་གི་གནའ་བོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྩ་བ་མ་བོར་ཞིང་། དེང་རབས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉམས་དང་ལྡན་པའི་སྒང་པ་བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཆས་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཁང་པའི་ཕྱི་ནང་གི་མཛེས་རྒྱན། དད་པའི་རྟེན་དུ་རུང་བའི་ཚད་ལྡན་གྱི་སྐུ་འདྲ་སྤུས་ལེགས། སྐྱ་ཐིག་དང་ཚོན་སྡེབ་ཚུལ་བཞིན་སོང་བའི་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་སོགས་རིས་མེད་ཆོས་ བརྒྱུད་ཁག་གི་ཐང་ཀ། ཡི་དམ་སྣ་ཚོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲིས་འབུར་ཅི་རིགས་སོགས། ཕྱོགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་དང་། ཚོགས་པ་སྡེ་ཚན། མི་སྒེར་པ་སོ་སོར། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྒྱ་མ་ལས་མི་བརྒལ་ཞིང་། ཁྲིམས་དང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མ་གྱུར་པའི་ཐོག་ནས་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ བརྩམས་ཆོས་སྔོན་མངགས་ཞབས་ཞུ་དང་། བླུ་ཚོང་གི་བྱ་བ་བཅས་གཉེར་བཞིན་པ་ལགས།
ལྔ་པ། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ལ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་ནས་ཞིབ་འཇུག་ལྟ་སྐོར་སོང་བ།
བོད་དབུས་ཁུལ། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་། ནོར་བུ་གླིང་ཀ། གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་སོགས་དང་།
བོད་ མདོ་སྨད་ཁུལ། རེབ་གོང་རོང་པོ་དགོན་ཆེན། གཉན་ཐོག །སེངྒེ་གཤོང་། ཡར་མགོ་དགོན། མར་མགོ་དགོན་དང་། རྗེ་སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། བྱ་ཁྱུང་དགོན།
བོད་མདོ་ཁམས་ཁུལ། སྡེ་དགེ་དགོན་ཆེན་དང་། སྡེ་དགེ་པར་ཁང་། འཇོ་མདའ་ཝ་ར་དགོན་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་གནའ་བྲིས་རི་མོ་དང་། དེང་རབས་འགྱུར་བ་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དུ་སོང་།
གང་ ལྟར་ཁོང་ནི། བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ལམ་ལུགས་མ་བོར་ཞིང་། དེང་རབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མ་ལུས་པའི་ཐེག་པ་རིམ་འཛེགས་ཀྱི་ལྷ་བྲིས་པ་དང་ལྷ་བཟོ་ སྒྱུ་རྩལ་བ་ཞིག ། ཚོན་གྱི་སྡེབ་སྦྱོར་མཁས་པའི་ཚོན་གཏོང་བ་ཞིག་དང་། ད་དུང་ཁྱིམ་ཆས་འཆར་འགོད་པ་ཞིག །ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་བཟོ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་དགུང་དུ་འདེགས་པའི་བཟོ་རྩལ་བ་ཆེན་མོ་ ཞིག་སྟེ།
སྐྱེ་བ་གཞན་དང་གཞན་ལ་ལྷ་བྲིས་རི་མོ་དང་། ལྷ་བཟོ་ཚོན་གཏོང་སོགས་ལ་གོམས་ཡོད་མེད་ཇི་ལྟར་ཡང་ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་ནས་གོམས་ པ་སྔོན་དུ་སོང་ཞིང་། དེ་ལ་མཁས་པའི་མཁས་པ་དུ་མ་བསྟེན་ཏེ། རང་གི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་བློ་གྲོས་དང་། བླ་ན་འབར་བའི་ལག་རྩལ་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས། ལྷ་བཟོའི་སྒྱུ་རྩལ་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྤོབས་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་གདེང་ཐོབ་བོ། དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། ས་པཎ་གྱིས། སྡེབ་སྦྱོར་སྣ་ཚོགས་མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་ལས།
སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་སྦྱངས་པ་དང་།།
མཁས་པ་དུ་མ་བསྟེན་པ་དང་།།
རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས།།
ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་འཇིགས་མེད་ཐོབ།།
ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་ལགས་སོ།
ད་ དུང་དཀའ་སྡུག་སྟོང་ལ་གདོང་གཏད། བརྩོན་པ་ཁྲི་ཡིས་འབད་པ་བྱས། འགྱུར་བ་མེད་པའི་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ། མདུན་དུ་བསྐྱོད་པའི་མི་སྣ་ཁོང་ལྟ་བུ་ལ་ནི། བྱ་གཞག་ཐད་གྲུབ་འབྲས་མི་ཐོབ་པ་མི་སྲིད་དེ། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་རབས་སུམ་བཅུ་པ་ཁི་ལན་ཊོན་གྱིས། "དཀའ་བསྐྱེད་འབད་བརྩོན་དང་། གཏན་ནས་མི་བསྒུར་བའི་འཐབ་འཛིང་གི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་ན། སྐྱེ་བོ་ཞིག་ཕྱོགས་ལས་མི་རྒྱལ་བ་མི་སྲིད་དོ།" ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རོ།
རྒྱ་ ནག་གི་སྐྱེས་མ་སློབ་གསོ་བ་སྐད་གྲགས་ཅན་"དབྱིས་ཅན་ལིས་"། "ཨ་མ་མཛངས་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་འདྲ་"ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ལས། འཚོ་བ་ནི་ཆེས་བཟང་བའི་སློབ་ཁྲིད་དེ། བརྒྱུད་མྱོང་བའི་ཉམས་མྱོང་རེ་རེ་ནི། རྩ་ཆེ་བའི་སློབ་ཁྲིད་རེ་རེ་ཡིན།" ཟེར་བ་ལྟར། ལྷ་བྲིས་སྒྱུ་རྩལ་བ་ཁོང་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འཚོ་བ་དངོས་ལ་ཞུགས་ཏེ། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བྲོ་བ་མངར་སྐྱུར་མཐའ་དག་རོ་མྱོང་ཐུབ་པ་ཞིག་ལས། དཔེ་ཐོག་བྲོ་རྡུང་དང་། གདན་ཐོག་ཆུ་རྐྱལ་གྱི་གནས་བབ་ལས་རྦད་དེ་བརྒལ་ཡོད་པས། ངེས་པ་དོན་གྱི་ལྷ་རིས་སྒྱུ་རྩལ་བ་ཞིག་ལགས་སོ།
ས་པཎ་གྱིས། རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས་ལས།
འགའ་ཞིག་འགའ་ལ་མི་མཛེས་ཤིང་།།
ལ་ལ་གཞན་ལ་མཛེས་མ་ཡིན།།
མཁས་རྨོངས་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་སོགས།།
ཀུན་ ལ་མཛེས་པ་རོལ་མོ་ཡིན།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རོལ་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་དང་འདྲ་བར། རི་མོ་དང་བཟོ་ཡི་སྒྱུ་རྩལ་འདི་ཡང་ཀུན་ལ་མཛེས་ཤིང་། ཀུན་ལ་མཁོ་བ། ཀུན་ལ་དགོས་ཤིང་། ཀུན་ལ་འཕྲོད་པ་ཞིག་ལགས་པས། སྒྱུ་རྩལ་བ་ཁོང་དང་། སྒྱུ་རྩལ་བ་ཁོང་གི་བྱ་གཞག་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་སྨོན་འདུན་དང་། རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་དགོས།
མེས་པོས་དཀའ་བ་བསྐྱེད་པའི་རིག་གཞུང་ལ།།
དེང་རབས་སྒྱུ་རྩལ་ཉམས་ཀྱིས་ཕྲ་བཏབ་པའི།།
"བཙན་པོའི་བཟོ་རྩལ་"གླིང་གི་མདུན་ལམ་དེ།།
སྣང་བྱེད་ཉི་མ་འབུམ་གྱིས་གསལ་བར་སྨོན།།


text:
ངར་འཛིན་གྱི་བློ་དེ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལྟར་ང་ཚོས་མུ་མཐུད་ནས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ལ། དགའ་བཞིན་སྤྲོ་བཞིན་དུ་བློ་དེ་རང་གི་སེམས་ལ་གནས་སུ་འཇུག །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ང་ཚོའི་གནས་སྟངས་ལ་ལྟོས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཟིགས་པའི་ཆེས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དགྲ་བོ་ནི་རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་བློ་ཡིན་ལ། ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་འཐབ་འཛིང་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཡོད། བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བཤེས་འགས། “ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ངའི་ལུས་ཡོངས་རྫོགས་བཙིར་ཡང་། ངས་དེ་ལ་སོ་བཏབ་ནས་ཚལ་བར་གཏོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།” ཞེས་གསུངས་ནས་རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་བློ་ལ་གཉེན་པོ་བསྟེན་གྱི་ཡོད། ད་དུང་ཁོང་ཚོས། “ད་ནི་ངས་རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་འཁུར་ཡོང་མཁན་དེ་རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་བློ་ཁྱོད་ཡིན་པ་ཤེས་ཡོད། འདི་འདོར་རྒྱུ་ཡིན”ཞེས་གསུངས་ཡོད།
(འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་དགའ་སྤྲོ་དང་། འཆི་བའི་སྐབས་ཀྱི་ཞི་བདེ། ༡༩༩༧ ལོར་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉིག་ཡོག་ཏུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཧར་ཕེར་ཁོ་ལེན་སི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཐོག་མར་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཤིང་། ༡༩༩༨ ལོར་རྒྱ་གར་ནང་གི་ཧར་ཕེར་ཁོ་ལེན་སི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྱར་དུ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པ་བློ་བཟང་བདེ་ཆེན་གྱིས་བོད་བསྒྱུར་ཞུས་པ་ལས་བཏུས།)


text:
སྤྱི་ལོ ༡༩༥༢ ལོའི་ཟླ ༩ པར་ཧོ་ལན་ཊར་སྐྱེས། ༡༩༧༥ ལོར། ཁཱ་ན་ཏའི་སཱ་སྐ་ཆེ་ཝན་སློབ་ཆེན(University of Saskatchewan)དུ་ཆེད་ལས་བོད་རིག་པ་དང་རྒྱ་དང་སོག་པོའི་རིག་གནས། མཚན་ཉིད་རིག་པ་བཅས་ཀྱི་ཤེས་རམས་པའི་བསླབ་གནས་བླངས། སྤྱི་ལོ ༡༩༧༦ ལོར། སློབ་ཆེན་དེར་བོད་དང་སོག་པོ། མན་ཇུ་རིག་པའི་རབ་འབྱམས་པའི་བསླབ་གནས་བླངས། སྤྱི་ལོ ༡༩༧༧ ནས་སྤྱི་ལོ ༡༩༧༩ བར་དུ། འཇར་མན་ཧོང་པོ་ཊྀ་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན(Humboldt University of Berlin)དུ་བོད་རིག་པ་དང་། རྒྱ་དཀར་ནག་རིག་པ། མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཆེད་ལས་ཀྱི་འབུམ་རམས་པའི་བསླབ་གནས་རེག སྤྱི་ལོ ༡༩༨༠ ལོ་ནས ༡༩༨༣ བར་དུ། ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ཡོད་པའི་བལ་ཡུལ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དུ། བལ་ཡུལ་དང་འཇར་མན་གྱི་ལག་བཤུའི་མ་ཡིག་ཉར་ཚགས་ལས་གཞིའི་འགན་འཛིན་པ་བྱས་ཤིང་། དེའི་ཕྱི་ལོར། བལ་ཡུལ་དང་རྒྱ་གར་དུ་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་གཞི་བསྒྲུབས།
སྤྱི་ལོ ༡༩༨༥ ནས ༡༩༨༧ ལོའི་བར་དུ། འཇར་མན་གྱི་སྦིར་ལིན་སློབ་ཆེན་དུ་ཁྲིད་རོགས་ཀྱི་འགན་ཁུར་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རྩོམ་རིག ནང་དོན་རིག་པ་ཁྲིད། ༡༩༩༢ ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ ༡༩༩༣ ལོར། སིའ་ཐོ་ཝ་ཧྲིན་ཊོན་སློབ་ཆེན(the University of Washington in Seattle)གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྡེ་ཁག་གི་གདན་ཞུའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བྱས་ཤིང་། ཕྱིས་སུ་སློབ་གྲྭ་དེའི་ཨེ་ཤེ་ཡའི་སྐད་ཡིག་དང་རྩོམ་རིག་སྡེ་ཁག་གི་ཁྲིད་རོགས་བྱས་ཏེ། སྔར་བཞིན་བོད་ཀྱི་སྐད་བརྡ་དང་རྩོམ་རིག ནང་དོན་རིག་པ་བཅས་ཁྲིད། སྤྱི་ལོ ༡༩༩༥ ལོའི་ཟླ ༧ པ་ནས་བཟུང་། ཧ་ཝར་དྷི་སློབ་ཆེན་གྱི“བོད་དང་ཧི་མ་ལ་ཡ་ཞིབ་འཇུག”གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བྱས་ཤིང་། ཕྱིས་སུ་སློབ་གྲྭ་དེ་གའི་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དང་རྒྱ་གར་རིག་པའི་སྡེ་ཁག་གི་གཙོ་གཉེར་གནང་། ཁོང་གི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ནི་རྒྱ་གར་དང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། བོད་དང་སོག་པོ། དེ་བཞིན་བོད་དང་རྒྱའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིན། སྤྱི་ལོ ༡༩༩༧ ལོར། ཁོང་པེ་ཅིང་བོད་རིག་པའི་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཤིང《རིན་ཟླ་བ་དང་ཁོང་གི་གསུངས་རྩོམ》ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་སྒྲོགས་སྦྱངས་བྱས། སྤྱི་ལོ ༡༩༩༩ ལོར། ཁོ་དང་སྐུ་ཞབསE. Gene Smith.གཉིས་ཀྱིས“བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས”(the Tibetan Buddhist Resource Center (TBRC))ཞེས་པ་བཙུགས། སྤྱི་ལོ ༢༠༠༡ ལོའི་ཟླ ༢ པ་དང ༢༠༠༢ ལོའི་ཟླ ༡ པོར། ཁོང་དང་ཧྥེ་ཀྲིན་ཆིན་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཤར་མའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སུ་ཧ་ཝར་དྷི་བོད་རིག་པའི་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུ་བསྡུས། ཁོང་གིས་ཧར་ཝི་དྷི་སློབ་ཆེན་ནས་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་དང་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན་བྱས་པ་ནས་བཟུང་ད་རག་བར་བོད་རིག་པ་དང་རྒྱ་གར་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཀྱི་འབུམ་རམས་པ ༡༠ ཕྲག་ཞིག་བསྐྱངས་ཡོད།
ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་གཙོ་བོ་ལ།
༡། 《མཁས་གྲུབ་རྗེའི་ཡུལ་ལུང་རིང་ལུགས་དང་ཡུལ་སྐད་སྐོར་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ》སྦིར་ལིན་གྱི《རྒྱ་གར་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག》སྟེང་སྤེལ། (Studies in the Life and Thought of Mkhas grub rje IV: Mkhas grub rje on Regionalisms and Dialects )(Berliner Indologische Studien ༢ ༡༩༨༦) རྩོམ་འདིའི་རྒྱ་འགྱུར་མ《ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་རྩོམ་འགྱུར་མ་ཕྱོགས་སྒྲིག》ཐེངས ༧ པར་བསྡུས། 《国外藏学研究译文集》第༧辑
༢། 《སྤུར་རྒྱལ་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་འབྲས་གསར་བ་ཞིག》《一部研究吐蕃王国史的新作》A Recent contribution on the History of the Tibetan Empire)(Journal of the American Oriental Society ༡༡༡ ༡༩༩༡,༩༤-༡༠༧)འདི་ཉིད《ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་རྩོམ་འགྱུར་མ་ཕྱོགས་སྒྲིག》ཐེངས ༡༢ པར་བསྡུས་ཡོད། 《国外藏学研究译文集》第12辑
༣། 《དུས་རབས༡༥པའི་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་གར་དང་ལངྐའི་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་སྐོར་བ》《༡༥世纪西藏的印度和锡兰游客》(Still in Search of Dharma: Indian and Ceylonese Travellers in Fifteenth Century Tibet)
༤། 《དུས་རབས༡༡-༡༣པ་བར་གྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཚད་མ་རིག་པའི་འཕེལ་རྒྱས》《11-纪藏传佛教认识论的发展》(Contributions to the Development of Tibetan Buddhist Epistemology From the Eleventh to the Thirteenth Centuries
༥། 《སྔ་དུས་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་རྩོམ་རིག་གི་དཔྱད་ཞིབ》An Early Tibetan Survey of Buddhist Literature ཞེས་པ ༢༠༠༨ ལོར་ཧ་ཝར་ཊི་སློབ་ཆེན་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔེ་ཚོགས( Harvard Oriental Series)ཀྱི་ནང་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན། དེབ ༦༤ པ་ཡིན། (རྩོམ་འགན་པ། རྟ་མགྲིན)