text:
ཁར་ས་ཀེན་ནི་ཚན་རིག་པས་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་པའི་མིག་དཔེ་ཡིན། ངོ་མ་བཤད་ན་ཁོང་ནི་གནམ་དཔྱད་རིག་པ་བ་དང་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་བ། སྐར་མའི་གོ་ལའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་བཅས་ཡིན་ལ། བརྩོན་སེམས་ཆེ་བའི་ཚན་རིག་པ་གྲགས་ཅན་ཞིག་དང་དངོས་ཡོད་མི་ཚུལ་རིང་ལུགས་པ། གོ་ལ་གཞན་གྱི་ཚེ་སྲོག་ལ་དགའ་མོས་བྱེད་མཁན། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། བརྙན་འཕྲིན་མགོ་འཛིན་པ། ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་བཅས་ཀྱང་ཡིན། མི་ཕལ་མོ་ཆེ་ལ་མཚོན་ན་གོང་གི་བྱ་བ་དག་ལས་གཅིག་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པའང་ཧ་ཅང་དཀའ་མོད། འོན་ཀྱང་ས་ཀེན་གྱིས་གོང་གི་བྱ་བ་ཚང་མ་གཅིག་ལྕོགས་སུ་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད།
ཁར་ས་ཀེན་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཇེ་ཆེ་ནས་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་པས། ཁོང་ལ་ཚན་རིག་པ་གཞན་དག་གི་ཟུར་འདེད་དང་འཕྱ་སྨོད་ཐེབས་ཤིང་། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་གོ་སྐབས་མང་པོ་ཤོར། སྙན་གྲགས་འབར་བ་དང་བསྟུན་ནས་ཚན་རིག་པ་ཀུན་གྱིས་ཟུར་འདེད་བྱས་པའི་སྣང་ཚུལ་དེ་འདྲ་ལ“ས་ཀེན་སྣང་ཚུལ”ཞེས་འབོད།
ས་ཀེན་འཚོ་གཞེས་གནང་བའི་ལོ་རབས་ཀྱི་ནང་དུ། མང་ཚོགས་དང་ཐ་ན་རིག་གཞུང་ལས་རིགས་ཁག་ཏུ་ཡང་ཚན་རིག་པས་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་པ་ནི་རང་འགན་མི་འཁུར་བའི་སྤྱོད་སྟངས་ཤིག་ཏུ་བརྩི།
ཁར་ས་ཀེན་ལ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འགན་འཁྲིའི་འདུ་ཤེས་དྲག་པོ་ཞིག་དང་མི་ཚུལ་བརྩེ་སེམས་མངའ་ལ། ཡང་ན་ཁོང་ནི་དཔའ་རྟུལ་ཞིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱང་ཆོག གཞན་གྱི་ཟེར་སྒྲོས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཁོང་གི་རྣ་ཐོས་སུ་སོང་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། ཁོང་གིས་དེ་དག་ལ་ཡིད་འཇོག་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པར་རང་གི་བསམ་ཚུལ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད། ང་རང་གི་བསམ་པར་ཡང་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བར་སྙམ། སྤྱི་ཚོགས་དང་མང་ཚོགས་ལ་དེ་འབྲེལ་གྱི་དགོས་མཁོ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་ན་གཞོན་དག་གི་མ་འོངས་མདུན་ལམ་ལ་ཡང་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་ལྡན། དེ་བས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་བསྡུར་ན་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་འདོན་སྤྲོད་ནི་ད་དུང་འདང་གིན་མེད་པའི་ཚོད་ཡིན། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་སྐོང་བ་ཡིན་ལ་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་ཡང་དེ་དང་དེ་བཞིན་ཡིན།
ཉེ་བའི་ལོ་འགར། རང་རྒྱལ་གྱིས་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་ཡང་ཡང་ནན་བཤད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། འགྱུར་ལྡོག་ཀྱང་མངོན་གསལ་བྱུང་ཡོད། ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་སྐོར་གྱི་གླེང་ཕྱོགས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་ལ། སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་ཀྱང་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པས། ད་གཟོད་དེ་འདྲའི་དགའ་འོས་པའི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བ་རེད། ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ད་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱི་མི་འདང་ས་ནི་སྒྲོག་སྤེལ་བྱེད་ཐབས་དང་སྒྲོག་སྤེལ་ཕན་འབྲས། ན་གཞོན་ལོ་ཆུང་གི་སློབ་གསོ་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་སྟངས། ཚན་རིག་པ་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་བྱ་བར་ཞུགས་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ན་ཡོད། ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དཀོན་པ་ནི་སློབ་གསོ་དང་ཚན་རིག་གཉིས་ཀར་མཁས་པའི་མི་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་ལས་དོན་ཐད་དགོས་མཁོ་ཆེ་བ་ནི་ཏག་ཏག་ཚན་རིག་སྒྱུ་རྩལ་པ་དང་ཚན་རིག་སློབ་གསོ་པ། ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་པ་སོགས་ཡིན།
མ་འོངས་པའི་ལོ་གསུམ་ནས་ལྔའི་ནང་། ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་ལས་དོན་ཐད་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་འབྱུང་ངེས། ད་སྐབས་ངས་སྒྲུབ་འདོད་པ་ནི་སྔར་ལས་མང་པོའི་ན་ཟླ་དང་ན་གཞོན་ཚན་རིག་པར་སྐུལ་སློང་དང་སྣེ་ཁྲིད་དེ། ཁོ་ཚོ་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ལས་ཀར་མོས་པ་དང་དེ་སྒྲུབ་ཕོད་པ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་། ལས་ཀ་དེ་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་ནུས་པ་ཞིག་ཡོང་བར་འབད་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
ང་ཚོ་མི་རེ་རེའི་སྟོབས་ཤུགས་ནི་ཆུང་ཡང་། གལ་ཏེ་མཉམ་དུ་བསྡུས་ན་འཇིག་རྟེན་བསྒྱུར་ཐུབ། ང་ལ་རེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་པ་རེ་རེས་ལོ་རེར་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་རེ་འབྲི་བ་དང་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་སྙན་ཞུ་ཞིག་ཕུལ་ནས། ཚེ་གང་པོར་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་དཔེ་ཆ་ཞིག་རྩོམ་པ་དེ་ཡིན།
ཁར་ས་ཀེན་ནི་མི་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན།
1934ལོར་ཁར་ས་ཀེན་ནེའུ་ཡོག་པུའུ་ལོ་ཁུ་ལིན་ས་ཁུལ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཏུ་འཁྲུངས་པ་དང་། 1996ལོའི་ཟླ12པའི་ཚེས་20ཉིན་སྐུ་གཤེགས། ས་ཀེན་གྱིས་མི་ཚེ་ཐུང་ཐུང་ནང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་བྱས་རྗེས་བཞག
དུས་རབས20པའི་ལོ་རབས60པར། ས་ཀེན་གྱིས་སྐར་མ་པ་སངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་མ་བྱས་གོང་། མི་མང་པོས་སྤྲིན་རིམ་མཐུག་པོའི་ནང་གི་སྐར་མ་པ་སངས་ཀྱི་ཕྱི་ངོས་ནི་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་མི་ཤེས། ཐ་ན་མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྐར་མ་པ་སངས་ཀྱི་ཕྱི་ངོས་སུ་སྐྱེ་དངོས་མང་པོ་ཡོད་པར་འདོད། ཡིན་ཡང་ས་ཀེན་གྱིས་སྐར་མ་པ་སངས་རང་སྟེང་གི་ཁྱབ་འགྱེད་ཁྱད་ཆོས་ལྟར་རྩིས་བརྒྱབ་ནས་དེའི་ཕྱི་ངོས་ནི་ཚ་གདུག་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཐ་ན་ཞ་ཉེ་ཡང་ཞུ་ཐུབ་པ་ཤེས་སོང་། དེ་ནི་ས་ཀེན་གྱི་ཚན་རིག་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་རེད། དེའི་རྗེས་སུ་སུའུ་ལེན་གྱི་སྐར་མ་པ་སངས་འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་དེའི་ཕྱི་ངོས་དྲོད་ཚད་ནི་ཧྲེ་ཧྲི་ཏུའུ500ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་བྱས། ཚ་གདུག་དེ་འདྲ་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཐལ་དྲགས་པའི་དྲོད་ཁང་ནུས་པས་ཡིན། ཚན་རིག་ལས་རིགས་སུ་དྲོད་ཁང་ནུས་པ་མི་ཤེས་པ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱིས“སའི་གོ་ལ་ཇེ་དྲོར་འགྲོ་བཞིན་པ”ཤེས་མེད་དུས། ས་ཀེན་གྱིས་མི་རྣམས་ལ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བྱ་འགུལ་ལས་དྲོད་ཁང་ནུས་པ་བྱུང་ནས། མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་བར་ཉེན་ཁ་བཟོ་ངེས་པའི་ཉེན་བརྡ་བསྒྲགས།
ས་ཀེན་གྱིས་ད་དུང་སྐར་མ་པ་སངས་ཕྱི་ངོས་ཀྱི་ཁ་དོག་ནི་དུས་ཚིགས་ལྟར་འགྱུར་བཞིན་པ་དང་། དེ་ནི་སྐྱེ་དངོས་སྐྱེས་པ་ལས་བྱུང་བ་མིན་ཏེ། བྱེ་འཚུབ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ཤེས་སོང་། ཁོང་གིས་ད་དུང་སྤེན་པའི་འཁོར་སྐར་དྲུག་པ“ཐེ་ཐན”དང་སྤེན་པའི་འཁོར་སྐར་གཉིས་པ“ཨོ་ལོ་པ” ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས། ཨ་མེ་རི་ཁའི་རྒྱལ་ཁབ་འཇིག་རྟེན་དང་མཁའ་སྐྱོད་ཅུས་ཀྱི་སྐར་མ་པ་སངས་ཐོག་བབས་པའི“མཚོ་ཇག་རྟགས་ཅན”གྱི་ཞིབ་འཇུག་འཕྲུལ་འཁོར་དང་། “ཡུལ་སྐོར་པ་ཨང་རྟགས་དང་པོ་དང་ཡུལ་སྐོར་པ་ཨང་རྟགས་གཉིས་པ”ཡི་ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས། “ཅ་ལི་ལོས་རྟགས་ཅན”གྱི་སྤེན་པའི་འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས་སོགས་མཁའ་དབྱིངས་ཀྱི་འཚོལ་ཞིབ་ཚད་ལེན་བྱེད་དུས་ས་ཀེན་གྱིས་ནུས་པ་གལ་ཆེན་བཏོན་ཅིང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིསNASAཡིས་གནང་བའི་ཁྱད་འཕགས་ཚན་རིག་གྲུབ་འབྲས་བྱ་དགའ་དང་། ཨ་པའོ་ལོ་གྲུབ་འབྲས་བྱ་དགའ་ཐོབ། ཁོང་གི་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་ཁྲོད་ཀྱི་བྱ་བར་གཟེངས་བསྟོད་བྱེད་ཆེད། ས་ཀེན་ལ་ད་དུངNASAཡིས་གནང་བའི་སྤྱི་སྤྱོད་ཞབས་ཞུ་བྱ་དགའ་ཐེངས་གཉིས་ལ་ཐོབ།
ས་ཀེན་གྱིས་ཚེ་གང་པོའི་ནང་ཚན་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་དང་དཔེ་ཆ་མང་པོ་པར་དུ་བསྐྲུན་པས། ཁོང་ལ“མང་ཚོགས་གནམ་གཤིས་རིག་པ་བ”དང“མང་ཚོགས་ཚན་རིག་པ”ཡི་མཚན་སྙན་ཐོབ། ཁོང་གིས་བརྙན་འཕྲིན་ཚན་རིག་ལེ་ཚན་ལ་མགོ་འཛིན་བྱས་མྱོང་། མུ་འབྲེལ་བརྙན་འཕྲིན་ལེ་ཚན《འཇིག་རྟེན》ཞེས་པར་འཛམ་གླིང་ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱས། 《མཐོ་རིས་སྐྱེད་ཚལ་གྱི་འཕུར་འབྲུག》ཅེས་པར་ཨ་མེ་རི་ཁའི་གསར་འགྱུར་ལས་རིགས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་བྱ་དགའ་སྟེ་ཕུའུ་ལི་ཚིར་བྱ་དགའ་ཐོབ། །
རྩོམ་སྒྲིག་པ། མཁའ་མཚོ་སྐྱིད།


c: text/html

text:
མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་མི་རིགས་མཐོ་འབྲིང་གསུམ་པས་སྐབས་དང་པོའི་དགེ་བཟོ་བའི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་བསྡུས།
སློབ་གསོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བཏོན་པའི་རེ་བའམ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་གསོའི་དགོངས་དོན་ལས"ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཕེལ་རྒྱས"ཞེས་པའི་དགོངས་དོན་དང་། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་མི་རིགས་མཐོ་འབྲིང་གསུམ་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་དམིགས་ནས་སློབ་གྲྭའི་ཏང་ཨུའི་འགོ་ཁྲིད་དང་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྤྱིའི་བཟོ་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོག་མཆན་བརྒྱུད། 2018ལོའི་ཟླ3པའི་ཚེས30ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོའི་དུས་ཚོད8:30སྟེང་། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་མདོ་འཛིན་པ་ཚེ་བརྟན་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་ཚོགས་འདུ་མགོ་རྩོམ་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་མཛད་པ་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་དང་སྡེབས་ནས་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་མི་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་གསུམ་པའི་སྐབས་དང་པོའི་དགེ་བཟོ་བའི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོ་དངོས་སུ་མགོ་བརྩམས། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུ་ལ་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ཞུགས་འཐུས་མིའི་རྩ་དོན་ལྟར་འཐུས་མི50ཞུགས།
སློབ་གཙོ་གཞོན་པ་གཙུག་འབུམ་ཚེ་རིང་གིས་ཚོགས་འདུའི་དབུ་འབྱེད་ཀྱི་གཏམ་བཤད་གནང་།
ཚོགས་འདུའི་གོ་རིམ་གཉིས་པ། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་མི་རིགས་མཐོ་འབྲིང་གསུམ་པའི་ཏང་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅིའམ་སློབ་གཙོ་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེས་དོ་དམ་ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་དང་། བློ་གཅིག་སེམས་གཅིག་གིས་མི་སྐྱོང་ལ་འབད་པ་ཞེས་པའི་སློབ་གྲྭའི་བྱ་བའི་སྙན་ཞུ་ཕུལ། བྱ་བའི་སྙན་ཞུ་ལས། དང་པོ། 2017ལོའི་བྱ་བར་སྤྱི་བསྡོམས་གནང་། དེ་ཡང་ཏང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་བསྣོན་པར་དམ་དུ་སྦྲེལ་ཏེ་སློབ་གྲྭའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ཐིག་ལ་ཕྱོགས་སྟོན་བརྒྱུད་ཏང་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འདོན་སྤེལ་དང་། སློབ་ཁྲིད་སློབ་གསོ་སྤུས་ཚད་མཐོར་འདེགས་དང་དམ་དུ་འབྲེལ་བ་ནི་ཚེ་སྲོག་ལམ་ཐིག་ཏུ་བཟུང་ནས་སློབ་ཁྲིད་ལ་ཤུགས་བསྣོན་པ། རྒྱབ་ཕྱོགས་ཞབས་འདེགས་ཀྱི་འཚོ་བ་མཐོར་འདེགས་དང་དམ་དུ་འབྲེལ་བ་ནི་འགན་ལེན་ལམ་ཐིག་ཏུ་བཟུང་ནས་བྱ་བའི་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་བསྣོན་པ་བཅས་དོན་ཆུང་གསུམ་གྱི་ལམ་ནས་འདས་ཟིན་པའི་ལོ་འདིའི་སློབ་གྲྭའི་བྱ་བར་ཟུར་མི་འདྲ་བ་དང་ངོས་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་བཤད་གནང་། གཉིས་པ། 2018ལོའི་བྱ་བའི་གཙོ་གནད་ཀྱི་སྐོར། དེ་ཡང་བསམ་བློར་མཛུབ་སྟོན། བྱ་བའི་རིགས་ལམ་དང་དམིགས་འབེན། བྱ་བའི་གཙོ་གནད་དང་ཐབས་ལམ་བཅས་དོན་ཆུང་གསུམ་གྱི་སྟེང་ནས་སློབ་གྲྭའི་ད་ལྟའི་གནས་བབས་དང་མ་འོངས་པའི་ལམ་ཕྱོགས། འཕེལ་རྒྱས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་གསོའི་དགོངས་དོན་ལ་དམིགས་ནས་ཞིབ་ཅིང་རྒྱས་པའི་ངང་འཐུས་མི་རྣམས་ལ་གསལ་བཤད་དང་ཕྱོགས་སྟོན་གནང་བས་ལོ་སྔོན་མའི་བྱ་བའི་འཐུས་ཤོར་ལ་ངོས་ཟིན་དང་ཆད་པ་ཁ་གསབ། རྗེས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བའི་ལམ་ཕྱོགས་ལ་ངེས་ཟིན་ཟབ་མོ་ཐོབ།
ཚོགས་འདུ་གོ་རིམ་བཞི་བ། ཚོ་ཆུང་བགར་ནས་གྲོས་གཞིར་གྲོས་མོལ་གནང་བ།
ཡུལ་དངོས་ཀྱི་ཟུར་ཞིག
ཚོགས་འདུ་གོ་རིམ་གསུམ་པ། སློབ་གཙོ་གཞོན་པ་ལུག་ཀྲིན་ཧྲུག་གིས2017ལོའི་སློབ་གྲྭའི་ནོར་དོན་བྱ་བའི་སྙན་ཞུ་ཕུལ། ཁོང་གིས་བསྟན་དོན། སློབ་གྲྭའི་ནོར་དོན་བྱ་བ་ནི་སློབ་གྲྭའི་བྱ་བའི་ཁྲོད་ཆད་མི་རུང་བའི་ནང་གསེས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། སྲིད་ཇུས་རང་བཞིན་དང་རྩ་དོན་རང་བཞིན་གྱིས་ཤུགས་ཆེ་བའི་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན། དེས་ཐད་ཀར་དུ་སློབ་གྲྭའི་བྱ་བ་བདེ་ལེགས་ངང་འཁོར་བསྐྱོད་བྱ་བ་དང་དགེ་བཟོ་བའི་ཁེ་ཕན་ལ་འབྲེལ་བ་གལ་ཆེན་ལྡན། ལོ་འདི་ནང་ངེད་སློབ་གྲྭའི་ནོར་དོན་བྱ་བར་རང་སློབ་གྲྭའི་ཏང་ཨུ་ཧྲུའུ་ཅིའམ་སློབ་གཙོ་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེ་གཙོ་བྱས་པའི་འགོ་ཁྲིད་དག་དང་། དགེ་རྒན་དག་གིས་ཐུགས་ཁུར་དང་མཐོང་ཆེན་འོག སློབ་གྲྭའི་ནོར་དོན་བྱ་བ་ཚད་ལྡན་དུ་བསྙེགས་པ་དང་ནོར་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་སྒྲིག་ཁྲིམས། རྩ་ཁྲིམས། ཡིག་ཆ་དག་གི་དགོངས་དོན་ཡང་དག་པར་དོན་འཁྱོལ་གནང་། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སློབ་གསོ་ཅུའུ་དང་ནོར་སྲིད་ཅུའུས་ལྟ་རྟོག་འོག་འགྲོ་སོང་དང་ཡོང་སྒོ་ཁྲིམས་མཐུན་གྱིས་ལག་བསྟར་གནང་བ་ཡིན། དེ་དང་འབྲེལ་ནས་དང་པོ། ད་ལོའི་བསྡོམས་རྩིས་འགྲོ་ཡོང་ལྷག་དངུལ་གནས་ཚུལ་སྐོར་ནས་སྙན་ཞུ་ཕུལ། དེ་ཡང་ད་ལོའི་ཡོང་སྒོ་དང་ལས་དོན་འགྲོ་དོན་གནས་ཚུལ། ལོ་རྗེས་མར་རྩིས་སྤར་གནས་ཚུལ། ནོར་སྲིད་ཁ་གསབ་གནས་ཚུལ་བཅས་དོན་ཆུང་བཞི་སྒོ་ནས་རྒྱས་བཤད་གནང་། གཉིས་པ། སློབ་མའི་འཚོ་ཚིས་རིན། གསུམ་པ། ད་ལོའི་གཏན་འཇགས་རྒྱུ་ནོར། བཞི་བ། 2018ལོའི་སྔོན་རྩིས་བཅས་དོན་ཆེན་བཞི་སྟེང་སློབ་གྲྭའི་ནོར་དོན་བྱ་བ་ཞིབ་རྒྱས་ངང་སྙན་ཞུ་ཕུལ།
ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུ་བརྒྱུད་འཐུས་མི་རྣམས་ཀྱིས་འགན་ཁུར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སློབ་གྲྭའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་སྔ་ན་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཟབ་མོ་ཞིག་དང་ལམ་ཕྱོགས་གསལ་བོ་ཞིག་ཐོབ། ཁོང་ཚོས་བཤད་རྒྱུར། སློབ་གྲྭའི་གྲུབ་འབྲས་དང་སྒྲིག་སྲོལ། ལམ་ཕྱོགས་དག་ནི་མེད་པ་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་བ་དང་ཡོད་པ་ནས་འཕེལ་རྒྱས། འཕེལ་བ་ནས་ཚད་ལྡན་དུ་བསྐྱོད་པའི་གནས་བབས་ཞིག་གམ་བསྐྱོག་མཚམས་ཞིག་ན་ཡོད་པས། ང་ཚོ་ནི་སློབ་གྲྭ་འདིའི་མ་འོངས་པའི་ལམ་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འགན་འཁྲི་ཡོད་ལ་འགན་ཁུར་ལྗིད་ན་ཡང་འགན་འདི་ལེན་པར་སྤོབས་པ་དང་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་ཁེངས་ཡོད་དོ།།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
མི་དམངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ་4ཚེས་23ཉིན་མི་དམངས་ཚོགས་ཁང་ཆེ་མོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཀྲུང་གོར་ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ཁོངས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་པུའུ་ཀྲང་ལས་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་མཁན་ཨུ་རུ་སུའི་ཕྱི་འབྲེལ་པུའུ་ཀྲང་ལཱ་ཕུའུ་ལུའོ་ཕུའུ་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་པུའུ་ཀྲང་སི་ཝ་ལཱ་ཅེ། ཧ་སག་སི་ཐན་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་པུའུ་ཀྲང་ཨ་པུ་ཏེ་ལཱ་ཧོ་མན་ནུའོ་ཕུའུ། ཁེར་གྷི་སི་ཐན་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་པུའུ་ཀྲང་ཨ་པུ་ཏེར་ཏ་ཡེ་ཕུའུ། ཕ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་པུའུ་ཀྲང་ཨ་ཤིས་ཕུའུ། ཐ་ཇིག་སི་ཐན་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་པུའུ་ཀྲང་ཨ་སི་ལུའོ་ཕུའུ། ཨུ་ཟ་བྷེ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་པུའུ་ཀྲང་གཱ་སྨི་ལུའོ་ཕུའུ། ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་ཨ་ལི་མོ་ཕུའུ། ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་འཇིགས་རྒོལ་སྒྲིག་གཞི་ལག་བསྟར་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཀྲུའུ་རེན་སའེ་སུའོ་ཡེ་ཕུའུ་བཅས་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་བསྟན་དོན། ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་བཙུགས་ནས་ལོ་17ཙམ་སོང་བའི་ནང་སྤྱིར་བཏང་མིན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བུར་བསྐྱོད་དེ་ཤུགས་རྐྱེན་རྒྱ་ཁྱབ་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་རང་བཞིན་གྱི་ས་ཁོངས་རྩ་འཛུགས་སུ་གྱུར་ཡོད། ཁོངས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་ཁྱབ་ཁོངས་ཁག་གི་མཉམ་ལས་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་རྒྱལ་སྤྱི་དང་ས་ཁུལ་གྱི་ལས་དོན་ཁྲོད་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས་པ་མ་ཟད། ཕན་ཚུན་བརྩི་འཇོག་དང་། གཞུང་དྲང་དྲང་བདེན། མཉམ་ལས་གཉིས་ཁེ་བཅས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བ་གསར་པའི་མིག་དཔེ་བཏོད་ཡོད། མིག་སྔར་ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། བདེ་འཇགས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་སྣ་ཚོགས། ཕྱི་ཕྱོགས་འགྲོ་འོང་། ལམ་སྲོལ་འཛུགས་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཆེན་པོ་དྲུག་གི་མཉམ་ལས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཐེབས་ནས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་མཉམ་ལས་ཆུ་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ནན་བཤད་གནང་དོན། ཀྲུང་གོ་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྔ་བར་ཕྱི་གསུམ་དུ་ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་སྔོན་འགྲོའི་ཁ་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་བརྩི་ཡི་ཡོད། དུས་བབ་གསར་པར་ང་ཚོས་གཅིག་ནས་ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་མ་བརྗེད་པར་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས“ཧྲང་ཧའེ་ཡི་སྙིང་སྟོབས”དར་སྤེལ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། གཉིས་ནས་ལེགས་ཆ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཏེ་ཁོངས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་མི་མངོན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་འདོན་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུ། གསུམ་ནས་གསར་འབྱེད་ཡར་བརྩོན་བྱས་ཏེ་སྙིང་རུས་ཆེན་པོས་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་མཉམ་ལས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན། ཀྲུང་གོ་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཁོངས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་མཉམ་དུ་ཆབ་སྲིད་ཐད་མུ་མཐུད་ཕན་ཚུན་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ“ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་བློ་གྲོས”དང“ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ཇུས་གཞིར”ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་རྒྱུ་དང་། བདེ་འཇགས་ཐད་ས་ཁུལ་གྱི་བདེ་འཇགས་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་ཏེ་མཐུན་སྦྱོར་གྱི་ཆུ་ཚད་དང་ལག་ལེན་གྱི་ནུས་པ་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། དཔལ་འབྱོར་ཐད“རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”གི་མཉམ་ལས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་བཏང་སྟེ་ས་ཁོངས་དཔལ་འབྱོར་མཉམ་ལས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་རང་བཞིན་གྱི་བཀོད་སྒྲིག་རིམ་བཞིན་འཛུགས་རྒྱུ། མི་སྣ་འགྲོ་འོང་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་རེས་རྒྱ་ཆེར་བཏང་སྟེ་དམངས་སེམས་གཅིག་མཐུན་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཟླ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གྱི་རྗེས་ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ཁོངས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་མི་སྣ་ཀྲུང་གོའི་ཆིང་ཏའོ་རུ་མཉམ་འཛོམས་བྱ་རྒྱུ་རེད། ཕྱོགས་ཁག་གི་ཐུན་མོང་འབད་བརྩོན་འོག་ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཆིང་ཏའོ་དབུ་ཚོགས་ཐུགས་གྲ་ལེགས་འགྲིག་ཡོང་རྒྱུའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་རེད།


text:
རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་འགྲུལ་བཞུད་བྱས་པའི་ཟིན་ཐོ།
གཡག་རྫིས།
ལོ་བདུན་གྱི་རིང་ལ་ས་སྐྱའི་སྨོན་ལམ་ལ་བཅར་སྐལ་མ་བྱུང་བས་ད་ལོ་ས་སྐྱའི་སྨོན་ལམ་སྐབས་ཉེར་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་འཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་མཐོང་བ་དང་ང་རང་ད་ལོ་དེར་བཅར་རྒྱུའི་འདུན་པ་བྱུང་། ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་ནས་ང་ཚོ་མི་བཞིས་ཡར་མར་གཉིས་ཀའི་ལམ་རིན་མི་རེས་སྒོར་མོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་རེ་སྤྲད་ནས་མེ་འཁོར་འཛིན་བྱང་མཉམ་དུ་མངག་ཉོ་བྱས་པ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༧ཟླ་༡༢ཚེས་༢༣ཉིན་ས་གནས་སྡེ་ར་རྡུན་ནས་དངོས་སུ་ལམ་ལ་ཆས་འགོ་ཚུགས། ལམ་ལ་ཆས་ཁར་མེ་འཁོར་འཛིན་བྱང་ཉོ་སར་སོང་ནས་ཉལ་སའི་གནད་དོན་དྲིས་ཀྱང་འཛིན་བྱང་ཉོ་སའི་མི་དེས་ད་ལྟ་ཉལ་ཁྲི་གཅིག་ལས་ཐོབ་མེད་ཀྱང་ཅུང་ཙམ་རྗེས་ནས་ཚང་མ་ལ་ཉལ་ས་ཐོབ་རྒྱུ་ཡིན་པས་སེམས་ཁྲལ་མི་དགོས་ཚུལ་མང་དག་ཅིག་བཤད་སོང་། ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་བསླུས་པའི་ང་ཚོ་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕྱིན་ནས་མེ་འཁོར་ནང་དུ་འཛུལ་དུས་ང་ཚོ་མི་བཞི་ལ་ཉལ་ས་ཕྱེད་དང་གསུམ་ལས་རག་མི་འདུག་ནའང་ཅི་བྱ་མི་འདུག །དོན་ལ་ཉལ་ས་གཅིག་དང་རྐུབ་སྟེགས་གསུམ་རེད་འདུག །
ཉལ་ས་དེའི་སྟེང་དུ་ལས་རོགས་གཅིག་ཉལ་སོང་ལ་གྲོགས་པོ་གཞན་གཉིས་ཉལ་ས་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་བསྡད། ང་དང་རྒྱ་གར་བ་ཞིག་ཉལ་ས་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་ཁེལ་འདུག་པས་རྒྱ་གར་བ་རྒད་པོ་གཅིག་གིས་ཁོ་ཚོར་ནང་མི་མང་པོ་ཡོད་ཚུལ་སོགས་སྐད་ཆ་རབ་བེ་རིབ་བེ་མང་པོ་ཞིག་བཤད་ཀྱི་འདུག་ནའང་ཧིན་སྐད་ཐར་ཐོར་ལས་མི་གོ་བའི་ངས་ཨ་ཆ་ཟེར་བ་ཙམ་ལས་ལན་ཅི་ཡང་འདེབས་ཤེས་མ་སོང་། ཅུང་ཙམ་རྗེས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་ཞིག་སླེབས་སོང་ལ་བུད་མེད་དེ་ངའི་ཟུར་ནས་བསྡད་སོང་། དེ་ནས་ཁམས་མི་དྭངས་བའི་བུད་མེད་དེས་ང་ལ་བལྟས་ནས་ཉོག་གཏམ་བཤད་ཀྱིན་འདུག །དོན་དག་ལ་ཉལ་ས་ཕྱེད་དེས་འགྲིགས་ཀྱི་མེད་པའི་སྐོར་རེད་བསམ་པ་ཞིག་བཤད་ཀྱི་འདུག །ཡུན་རིང་མ་འགོར་བར་བུད་མེད་དེ་ལངས་ནས་བུད་སོང་ལ་ཤུལ་དུ་སྐྱེས་པ་ལོ་ཉུང་ཞིག་ཡོང་སོང་།
མེ་འཁོར་གྱིས་དུང་བརྡ་རིང་མོ་རྒྱང་ལ་འཐེན་ཞོར་ས་ཆེན་པོ་ཁད་ཀྱིས་གཤགས་ནས་ག་ལེར་ནུད་སོང་། མི་ཚེ་འདིར་རྒྱ་གར་བ་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་ཉལ་ས་གཅིག་ནས་ཉལ་བ་ཐོག་མ་ཡིན་ལ་རྒྱ་གར་བ་དེ་ནི་གཟུགས་པོ་ཧ་ཅང་ཕྲ་བུ་ཅན་ཞིག་རེད། ཉལ་ས་ཕྱེད་ལྷག་ཅིག་ངས་ཟིན་ན་ཡང་མི་དེས་ང་ལ་རྙོག་དྲ་ཅི་ཡང་བཤད་མ་སོང་། མེ་འཁོར་གྱི་སྒེའུ་ཁུང་ཇི་ཙམ་གཏན་ན་ཡང་རྙིང་ཧྲུལ་དུ་སོང་བའི་མེ་འཁོར་གྱི་སྲུབ་མཚམས་དང་སྒེའུ་ཁུང་གི་བར་གསེང་ནས་དགུན་རླུང་རྣོན་པོ་ནང་ལ་ལྡང་ཡོང་གི་འདུག །སྟབས་མ་ལེགས་པའམ་སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་རྒྱ་གར་བ་དེར་རས་གོས་ཞིག་ལས་ཅི་ཡང་གོན་རྒྱུ་མི་འདུག་པས་དགུན་གྱི་གྲང་ངར་གྱིས་གདུངས་བའི་ཁོ་ངའི་ཀམ་པ་ལའི་ཐུ་འོག་ཏུ་འཛུལ་ཅི་ཐུབ་བྱེད་ཅིང་དྲང་བདེན་མེད་པའི་ངས་རྐང་རྐྱོང་ལག་རྐྱོང་བྱས་ཏེ་ཉལ་སའི་སུམ་ཆ་ཙམ་བཟུང་ནས་ཉལ་བ་ཡིན།
དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་རིམ་གྱིས་བརྒལ་ཞིང་ཆུ་བོ་དང་ནགས་ཚལ་ཁད་ཀྱིས་བཞག་ནས་སོང་མཐར་ཉིན་མཚན་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་འབྱོར། ངོ་མ་བྱས་ན་ཉིན་མཚན་གཉིས་ཀྱིས་སླེབས་ཀྱི་ཡོད་ནའང་རྗེས་ལུས་ལ་ཅི་ཡང་མི་བརྩི་ཞིང་ག་ལེར་བྱས་ན་འགྲིགས་འགྲོ་ཟེར་བའི་རྒྱ་གར་བས་ལྷོད་དལ་བག་ཡངས་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་གཉིས་ཀྱི་སར་ཉིན་མཚན་གསུམ་ཙམ་ཐོགས་སོང་། དེར་འབྱོར་འཕྲལ་སྡོད་གནས་སུ་སོང་བ་ཡིན་ལ་ང་ཚོ་བསྡད་ས་ནི་རྙིང་མའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁང་པའི་ནང་རེད་འདུག །གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་དཔངས་མཐོ་བའི་ཁང་པ་དེའི་ཁང་ཚན་གསུམ་པའི་ཐོག་བརྩེགས་གཉིས་པ་སྒོ་རྟགས་ཨང་༼༢༠༥༽པའི་ནང་ང་ཚོ་མི་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་མཉམ་དུ་རེད་འདུག །ཏག་ཏག་མི་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་ཡོད་མེད་མ་ཤེས་ཀྱང་གང་ལྟར་མི་མང་པོ་ཞིག་མཉམ་དུ་རེད་འདུག །ང་ཚོའི་སྔོན་དུ་ཚང་མ་འབྱོར་ཚར་འདུག་ལ་ང་ཚོ་ཁང་པ་དེར་ཡོང་མཁན་ཐ་མ་རེད་འདུག །ང་དང་རོགས་པ་དག་ཁོ་ཚོའི་འདབས་ནས་ཉལ་ས་བཟུང་ནས་བསྡད་པ་ཡིན།
དེར་ཡོད་པའི་མི་ཁ་ཤས་ལས་མང་ཆེ་བ་ངོ་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་ལ་མཐོང་མྱོང་ཡང་མི་འདུག་པས་ཆ་མེད་རྒྱུས་མེད་མང་པོ་འདུག་ལ་མང་ཆེ་བ་ལོ་ཆུང་ཤ་སྟག་རེད། ང་རང་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་ཐེངས་མང་འགྲོ་མྱོང་ཡོད་པས་ས་དེའི་ཁོར་ཡུག་དང་གནམ་གཤིས་སོགས་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཅུང་ཙམ་ཡོད། ང་ས་དེར་སླེབས་ཐེངས་མང་ཆེ་བ་དགུན་དུས་ཡིན་ཞིང་དེར་སླེབས་ཐེངས་རེར་མཁའ་དབུགས་དང་གནམ་གཤིས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་ང་ལ་ཆམས་པ་རེ་ཕོགས་ཀྱི་ཡོད་པས་ད་ལན་ཡང་དེ་ལས་མ་འདས་པར་དེར་སླེབས་ནས་ཉིན་གསུམ་པར་ཏག་ཏག་ཆམས་པ་ཞིག་ཕོགས་སོང་།
ཉིན་རྟག་པར་ཞོགས་པ་སྔ་ལངས་ཀྱིས་ཁ་ཏོན་བཏོན་ཞིང་ཞོགས་ཇ་བཏུང་རྗེས་རོགས་པ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་མཆོད་རྟེན་ནང་ལ་སོང་བ་ཡིན། ལོ་སྔ་མ་དག་ཏུ་རྙིང་མ་དགོན་པ་ནས་མཆོད་རྟེན་བར་དུ་གླ་འཁོར་ནས་སོང་ན་མི་རེར་སྒོར་ལྔ་རེ་ལས་མི་དགོས་མོད་ད་ལོ་མི་རེར་སྒོར་བཅུ་རེ་མ་སྤྲད་མ་འགྲོ་རོགས་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག །བྲེལ་ཟིང་ཆེ་བའི་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ནམ་རྒྱུན་ལྟར་མི་མང་ཞིང་འཚང་ཁ་ཆེ་བ་དང་སློང་མོ་བ་མོད་ལ་ལྷག་ཏུ་ལོ་རེ་ནས་འཕྲུལ་ཆས་རིགས་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་དུ་སོང་བས་ལམ་བར་ནས་འགྲོ་སྡོད་བྱེད་པ་ནི་དཀའ་ཁག་ཆེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་འདུག །
མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་སྒོ་ཐོད་ལ་ཆོས་བརྒྱུད་སུས་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་ཡིན་ན་སོ་སོའི་དར་ཆ་སྦྲེང་ཞིང་འཕྲེད་དར་ངོས་སུ་ཁ་གཡང་སྣ་ཚོགས་ཤིག་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་པ་ལྟར་ད་ལྟ་ཡང་ས་སྐྱ་པའི་དར་ཆ་སྦྲེང་ཞིང་ས་སྐྱའི་སྨོན་ལམ་སྐབས་ཉེར་གཅིག་པའི་ཤིས་བརྗོད་དང་སྨོན་ཚིག་སོགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་ཕེབས་པ་དག་ལ་ཕེབས་བསུ་མཚོན་ཆེད་འཕྲེད་དར་དམར་པོ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཡིག་ཆེན་གྱིས་ཤིས་ཚིག་གང་མང་ཞིག་བྲིས་འདུག །སྒོ་ཆེན་གྱི་གཡས་གཡོན་ཡར་མར་ན་མེ་ཏོག་དང་ཕྲེང་བ། སྐུ་པར་དང་ཁ་རས། ཇ་དང་སྒོར་གསིལ་སོགས་འཚོང་མཁན་གྱིས་ལམ་འགྲོ་བ་ཚོ་སྔོན་ནས་འགོག་ཅིང་རྒྱབ་ནས་འདེད་ཀྱིན་བྲེལ་ཟིང་གི་སྟེང་དུ་བྲེལ་ཟིང་སྣོན་པར་བྱེད། མཆོད་རྟེན་གྱི་རྭ་སྐོར་ནང་ཁ་པར་དང་པར་ཆས་རིགས་ཆོག་མཆན་མེད་པར་གཏན་ནས་ཁྱེར་མི་ཆོག་ལ་སྒོ་ཆེན་འགྲམ་དུ་ཉེན་རྟོག་སྐོར་སྲུང་བས་ལུས་པོ་དང་རྒྱབ་ཁུག་སྔོག་བཤེར་བྱེད་ཅིང་དོ་དམ་ནན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ནའང་མཆོད་རྟེན་ནང་དུ་ཁ་པར་ཁུར་མཁན་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་རྒྱུ་འདུག །
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༧ཟླ་༡༢ཚེས་༢༦ནས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༨ཟླ་༠༡ཚེས་༠༤བར་ཉིན་བཅུའི་རིང་ས་སྐྱའི་སྨོན་ལམ་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པ་ཡིན། ཉི་མ་འདི་ཚོར་ངའི་དུས་ཚོད་མང་ཆེ་བ་ཞིག་མ་ཁོམ་པའི་ངང་ནས་རྫོགས་སོང་ལ། རྙིང་མ་དགོན་པ་དང་མཆོད་རྟེན་རིན་པོ་ཆེའི་བར་དུ་ཡར་རྒྱུག་མར་འདུར་གྱིས་དུས་ཚོད་མང་ཆེ་བ་དེར་ཟད་སོང་བའི་སྣང་བ་ཤར་སོང་། འདི་ནི་ས་སྐྱའི་སྨོན་ལམ་སྐབས་ཉེར་དྲུག་པ་རེད་འདུག་ལ་འདི་ཡན་གྱི་སྐབས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལུམྦི་ནིར་འཚོགས་ཡོད་འདུག་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ངས་གསལ་བོ་ཞིག་མི་ཤེས་མོད་གང་ལྟར་ད་ལོ་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་ཐེངས་དང་པོ་འཚོགས་པ་རེད་ཟེར།
ཚོགས་པ་འཚོགས་དུས་ང་རང་རོགས་པ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་ཡོད་སའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་དེ་ཤེད་ནས་བསྡད་པ་ཡིན། ཡར་མར་ལ་བལྟ་དུས་གྲྭ་བ་མང་ཆེ་བ་མཐོང་མྱོང་མེད་པའི་ལོ་ཆུང་མང་པོ་རེད་འདུག་ལ་མདུན་གྲལ་རྒྱབ་གྲལ་གང་དུ་བལྟས་ན་ཆུང་བ་བཅའ་བཅུ་རེའི་མཚམས་སུ་ཆེ་བ་རེ་བཞུགས་འདུག་ལ། ཡང་ནི་ཆུང་བ་ཚོ་མདུན་གྲལ་དང་ཆེ་བ་ཚོ་རྒྱབ་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པས་གྲལ་སྒྲིག་སྟངས་ཆ་སྙོམས་པོ་ཞིག་རེད་མི་འདུག་པའི་སྣང་བ་སྟེར་ཡང་སུ་ཞིག་གིས་ཅི་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག །དེ་ལས་ཀྱང་ཆ་མི་སྙོམས་པ་ཞིག་ནི་གྲྭ་བཙུན་ཚོའི་ཆོས་གོས་ཀྱི་ཁ་དོག་རེད་འདུག །ཚོགས་པ་དེར་ཆོས་གོས་རིགས་གསུམ་སྟེ་སེར་པོ་དང་། དམར་སྨུག །དམར་ཆེན་གསུམ་མནབ་ནས་འདུག །རྒྱབ་ལོགས་དང་གྲལ་མཐའ་ནས་ཆ་མ་སྙོམས་པ་ཙམ་མིན་པར་གོང་ཁྲི་ཐོག་གི་བླ་མའི་ན་བཟའ་ནས་ཚང་མའི་ཆོས་གོས་ཀྱི་མདོག་ཆ་སྙོམས་ཤིག་མེད་པས་མིག་ལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་སྣང་གིན་འདུག །སྤྱིར་བཏང་ནས་ཆོས་གོས་ཀྱི་ཁ་དོག་རུང་བ་ངུར་སྨྲིག་གསུངས་ཡོད་ནའང་ངུར་སྨྲིག་ནི་དམར་སེར་ཐུན་མོང་གི་མིང་ཡིན་པ་ལས་ཆེད་དུ་དམར་པོ་དང་ཡང་ན་སེར་པོའི་མིང་མིན་པ་ཚིག་མཛོད་ལས་གསལ། བག་ཆགས་གང་ཞིག་གིས་ཡིན་མིན་མ་ངེས་ཀྱང་ངའི་སེམས་ངོར་ཆོས་གོས་ནི་སེར་པོ་ཡིན་དགོས་པའི་སྣང་བ་ཤར་གྱི་འདུག །ད་ཐེངས་སྨོན་ལམ་ལ་དགོན་ཁག་སོ་སོར་མཚན་ཐོ་བཀོད་ཡོད་པ་གཞིར་བཟུང་གིས་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ལ་ཆོས་གོས་རེ་གནང་སོང་ལ་ཆོས་གོས་ཀྱི་ཁ་དོག་དམར་ཆེན་རེད་འདུག །
མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ད་ལོ་༸ས་སྐྱ་གོང་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་མི་འདུག་ཟེར་གྱི་འདུག་ཅིང་ས་སྐྱ་གོང་མ་ཁྲི་འཛིན་ཞེ་གཉིས་པ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་སྨོན་ལམ་འཚོག་བཞིན་པ་རེད། དུས་ཚོད་ཚེས་གྲངས་ཏག་ཏག་ཅིག་མ་ངེས་མོད་ན་ནིང་ད་ཚོད་ཅིག་ཡིན་བསམ་སོང་། ང་རང་མི་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པའི་སྐད་འཕྲིན་ཚོགས་པ་ཞིག་ཏུ་འཛུལ་བ་ཡིན། དེར་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཆ་ཤས་བླངས་ནས་སྐད་ཆ་མང་པོ་བཤད་ཀྱི་འདུག །མི་ཚོས་ཟེར་ན་ས་སྐྱ་གོང་མ་ཞེས་པའི་མཚན་དེ་དེང་སང་མི་སྣ་ཆེ་གེ་མོ་དང་། ཚོགས་པ་ག་གེ་མོས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག་པར་དེའི་ཚབ་ཏུ་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་དང་ས་སྐྱ་ཁྲི་འཛིན་ཙམ་ལས་མཚན་ཡོངས་རྫོགས་འབོད་ཀྱི་མི་འདུག་ཟེར། དེ་ནི་སུ་ཞིག་གིས་ཆེད་དུ་བྱས་ནས་ང་ཚོར་མཐོང་ཆུང་ངམ་ཡང་ན་མ་གུས་པ་བྱས་པ་ཡིན་པས་ང་ཚོས་ནམ་ཡང་ཁས་ལེན་བྱ་ཐབས་མེད་ཟེར། རྗེས་སུ་གཞུང་དང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པ་སུས་ཀྱང་ཡིག་ངག་གཉིས་ཐོག་ནས་མཚན་གྱི་ཟུར་ཙམ་ཡང་མ་ཉམས་པར་བེད་སྤྱོད་མ་བྱས་ན་དེ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་ཡོད་རབས་སོགས་མང་དག་ཅིག་བཤད་སོང་། ད་ཐེངས་ཁོ་ཚོའམ་ཡང་ན་ང་ཚོ་སྟེ་ས་སྐྱ་པའི་མི་དག་གི་ངག་ལམ་ན་ས་སྐྱ་མི་འདུག་ལ་གོང་མ་ཡང་མེད་པར་ཅིག་ཡོད་པ་ནི་ཁྲི་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ། ཁྲི་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་པ་ཁོ་ན་རེད་འདུག །
མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་རྭ་བའི་ནང་དུ་གནས་སྐོར་བ་དང་། མཆོད་མཇལ་བ། ཕྱག་མཆོད་མཎྜལ་ལ་བརྩོན་མཁན། དགེ་སྒྲུབ་སྡིག་སྤོང་ལ་འབུངས་མཁན་སོགས་མི་རིགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཁེངས་བསྡད་འདུག །ལོ་སྔོན་མ་དང་མི་འདྲ་བར་ད་ལོ་ནི་བོད་ནས་ཡོང་བའི་གསར་འབྱོར་བ་གང་འཚམས་མང་པོ་རིག་རྒྱུ་འདུག །དགུན་ཟླ་བར་མའི་ཞོགས་དུས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གདན་ནི་བཤད་ན་ཡིད་མི་ཆེས་པའི་གྲང་ངར་ཅན་གྱི་ས་གནས་ཤིག་རེད། ཞོགས་པ་རེ་རེར་ཁོར་ཡུག་ཡོངས་རྫོགས་སྨུག་པས་བཏུམས་ཤིང་དགུན་རླུང་གྲང་མོ་ཞིག་གིས་ལྗོན་ཤིང་དང་ལྗོན་ཤིང་གི་ཡལ་འདབ་སྒུལ་ཡོང་ལ། མགྲོན་པོ་ཚོའི་ཁ་རླངས་སྐྱ་ཐོལ་ཐོལ་དུ་ལྡང་བ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། སྨོན་ལམ་ཉིན་དྲུག་པའམ་བདུན་པ་གང་ཡིན་མ་ཤེས་མོད་ཉིན་ཞིག་གི་ཞོགས་པར་རྡ་ས་ནས་”ས་སྐྱའི་སྤྱི་འཐུས་”ཏེ་སྐུ་ངོ་ལགས་ཕེབས་འདུག །”སྤྲུལ་ལུས་ལོན་ཚད་”དང་། “མཁན་མིང་ཐོགས་ཚད་”ལ་དམིགས་བསལ་”བཞུགས་གནས་གདན་ཐོབ་”དང་། “སྐུ་འགྱེད་འཕར་འབུལ་”ལེན་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་སྲོལ་འདུག་ནའང་སྐུ་ངོ་ལགས་ནི་རྒྱབ་གྲལ་གཉིས་ཀྱི་མཐུད་མཚམས་ཀྱི་རྡོ་བཅལ་སྟེང་ན་བཞུགས་འདུག །ང་རང་གམ་དུ་བཅར་ནས་ཁམས་བདེ་འཚམས་འདྲི་ཞུས་ཏེ་ལག་འཇུ་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན་ལ་སྐུ་ངོའི་ཕྱག་ལག་ཀྱང་གྲང་མོ་རེད་འདུག །དེ་ནས་བཟུང་སྨོན་ལམ་མ་རྫོགས་བར་དུ་སྐུ་ངོ་ལགས་དེར་བཞུགས་གདན་འཇགས་སོང་།
ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་པ་ནས་འདོན་པ་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་འདུག་ལ་སྤྱིར་བཏང་ནས་འདོན་པ་སྣ་ཁ་མང་པོ་ཞིག་གསུང་གི་མི་འདུག །གང་ཡོད་པ་དེ་ལས་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིག་ངས་བློ་ཐོག་ནས་སྐྱོར་ཤེས་པ་ཏག་ཏག་རེད་འདུག །གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཅིག་འདོན་ཁུལ་བྱས་པ་ཡིན་ནའང་སྐབས་རེར་གཉིད་དུ་ཡུར་འགྲོ་ལ་ཡང་མཚམས་རེར་ཁ་ཡེངས་མིག་ཡེངས་ཀྱིས་འདོན་པ་འདོན་རྒྱུ་བརྗེད་འགྲོ་གི་འདུག །འདོན་པ་ལ་ལ་ཞིག་ངས་འདོན་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་ལ་འདོན་པ་ཁ་ཤས་ཤིག་དབུ་མཛད་གཅིག་པུ་ལས་གཞན་སུས་ཀྱང་གསུང་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་བསམ་བསམ་དེ་འདྲ་ཡང་འདུག །དེར་བརྟེན་སྨོན་ལམ་འཚོགས་སྐབས་ཀྱི་འདོན་པ་གཅིག་འགྱུར་བྱས་ནས་ཚང་མར་ཕྱག་དེབ་འདང་ངེས་རེ་ཕུལ་ཐུབ་ན་དགེ་མཚན་ཅི་བས་ཆེ་ཨང་།
རང་དང་རང་གི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱི་མ་འདང་བའི་ཆ་ནི་རང་ཕྱོགས་ཀྱིས་མཐོང་གི་མ་རེད་ཅེས་མང་པོ་ཐོས་མྱོང་ཡོད་ལ་དོན་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་ཚོད་གདའ། བར་ཅིག་སྐོར་ལམ་དུ་ཕྱིན་སྐབས་ངོ་ཤེས་ཤིག་དང་ཐུག་ངོ་ཤེས་དེས་ཟེར་ན་ཁྱོད་ཚོའི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབུ་མཛད་འགྲིགས་ཀྱི་མི་འདུག་ཚུལ་དང་། སྐྱབས་ཐོ་ཀློག་མཁན་གྱིས་ཡོང་གི་མེད་རབས། ཁྱོད་ཚོ་ལ་དེ་ལས་དྲག་ཅིག་མེད་པ་རེད་དམ་སོགས་ཟེར་ནས་དྲི་བ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་འདོན་ཞོར་ཁ་མཚར་རྩེད་མོ་མང་པོ་བཤད་སོང་། དོན་ངོ་མར་ཁོང་གིས་ང་ལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་འཚོགས་སྐབས་ཀྱི་དབུ་མཛད་ནི་འདོན་བཟང་སྐད་བཟང་ཞིག་དགོས་ལ་སྐྱབས་ཐོ་ཀློག་མཁན་ནི་སྒྲ་དག་སྒྲོས་གཙང་ཀློག་ཐུབ་མཁན་ཞིག་དགོས་ངེས་རེད་ཅེས་པའི་སློབ་གསོ་གནང་གི་འདུག་ནའང་། བསླབ་བྱ་དེ་གནང་ས་ང་མིན་པར་དགོན་སྡེ་དང་ཚོགས་པ་ག་གེ་མོའི་དབང་འཛིན་པ་ཚོ་ཡིན་ན་ཅི་མ་རུང་ཨང་སྙམ།
༸གོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ཆོས་ཀྱི་དུས་ཚོད་དང་ཉེ་བར་སོང་བས་ཉིན་རེ་ནས་ཉིན་རེར་ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་ཡོང་བའི་མི་ཚོགས་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་རེད་འདུག །གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གསེར་ཞལ་དངོས་སུ་མཇལ་ཞིང་། ༸ས་སྐྱ་གོང་མ་ཁྲི་འཛིན་ཞེ་གཉིས་པ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་དཔལ་ས་སྐྱའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་ཉིན་བཅུའི་རིང་འཚོགས་སྐལ་ལྡན་ཞིང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ཆོས་ཉིན་གསུམ་རིང་ཞུ་སྐལ་ཐོབ་ནི་མི་ཚེ་འདིའི་བྱ་བཟང་དོན་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་འོས་ན་ཡང་། ད་དུང་ངའི་སེམས་ན་འདང་ཆེན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་རྗེས་ནས་མདོག་མ་འགྱུར་བའི་གྲོགས་པོ་འགའ་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་དེ་གཅིག་ཡིན། གཉིས་ནས་སེམས་ཐག་ཉེ་བའི་གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་ཀློག་ན་འདོད་པའི་བོད་ནང་གི་དེབ་གསར་རིན་ཐང་ཅན་ཞིག་གནང་བ་ནི་ཐེངས་འདིའི་ལག་འོང་ཆེས་དགའ་ཤོས་དེ་ཡིན།
རྒྱང་རིང་རྒྱང་རིང་ཞིག་ནས་སྙིང་ཉེ་བའི་གྲོགས་པོས་ང་ལ་ད་ལམ་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཁོང་གི་དཔེ་དེབ་ཅིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་མི་ཞིག་ལ་མངག་གཏོང་བྱས་ཡོད་པ་དེར་ཁྱོད་ཀྱིས་རོགས་དན་རེ་བྱེད་ཐུབ་ན་མ་འཕྱུག་ཅེས་ཡིད་ཆེས་བློ་གཏད་ཀྱིས་རེ་སྐུལ་གནང་སོང་ན་ཡང་འཇོན་ཐང་མེད་ཅིང་འཁོས་ཀ་ཞན་པའི་ངས་ཁོང་གི་རེ་བ་ཇི་བཞིན་སྒྲུབ་མ་ཐུབ་པ་ནི་ཇི་འདྲའི་ཕངས་སེམས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་སོང་། མི་ཁོམ་པའི་བར་གསེང་ནས་དུས་ཚོད་ནན་གྱིས་བཙལ་ཏེ་ཐེངས་གཉིས་ལ་དེབ་བཙོང་རོགས་བྱས་པ་ཡིན། ཐེངས་རྗེས་མ་གསུང་ཆོས་རྭ་བའི་སྒོ་ནས་ཉིན་ཕྱེད་རིང་བསྡད་པ་ཡིན་ཡང་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་དེབ་བཙོང་རྒྱུ་ནི་ལས་སླ་བོ་ཞིག་གཏན་ནས་རེད་མི་འདུག །ཕར་བལྟས་ཚོད་ལ་འབྲོག་པ་ཞིག་ཡིན་ས་རེད་བསམ་པའི་གྲྭ་བ་ཞིག་ཟུར་དུ་བཅར་སོང་ངེད་གཉིས་སྐད་ཆ་བཤད་པ་ཡིན། ཁོང་གྲྭ་ས་རྣམ་གྲོལ་གླིང་ནས་ཡིན་ཞིང་ཕ་ཡུལ་ཁམས་ནས་ཡིན་ཟེར། ཡར་འཕྲོས་མར་འཕྲོས་བྱས་ནས་སྐད་ཆ་འགའ་བཤད་མཐར་སྨོན་ལམ་གྱི་སྐོར་ནས་གླེང་། ངས་ཁོང་ལ་རྙིང་མའི་སྨོན་ལམ་ལ་སྒྲིག་གཞི་གཏན་འབེབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཡོད་མེད་དྲིས་སྐབས་ཁོང་གིས་སྨོན་ལམ་ཚོགས་པ་སྤྱིའི་སྒྲིག་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་ཀྱང་དགོན་སྡེ་སོ་སོར་རྙིང་མའི་སྨོན་ལམ་ལ་མ་ཕེབས་ན་མི་ཆོག་པའི་སྒྲིག་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཡོད་ཟེར། དཔེར་ན་རྣམ་གྲོལ་གླིང་ལ་མཚོན་ན་སྨོན་ལམ་སྐབས་མཁན་ཆེན་རྣམ་པ་ངེས་པར་ཕེབས་དགོས་ལ་གྲྭ་བཙུན་ཚོ་ཆད་ན་སྒོར་སུམ་སྟོང་ནས་བཞི་སྟོང་བར་གྱི་ཉེས་ཆད་འཇལ་དགོས་པའི་སྒྲིག་གཞི་ཡོད་ཟེར། དེ་མུར་ངའི་སེམས་ལ་ང་ཚོའི་མཁན་ཆེན་དང་སྤྲུལ་ཆེན་སྐད་པའི་རི་ཤོར་བ་དག་དང་། གདན་ས་དང་བཤད་གྲྭའི་རྒན་རིམ་པ་དང་སློབ་ཐོན་པ་ཡིན་ཟེར་བའི་རྒོད་པོ་མཐུར་མེད་ཚོས་རྒྱུན་དུ་ཁ་ནས་ཆོས་ཞེན་ལུགས་འཐེན་གྱིས་ཉོག་གཏམ་སྨྲ་ནའང་དོན་ལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ཉིན་བཅུ་བོར་གཡོར་ཅི་ཐུབ་བྱེད་འགྲོ་བས་སྒྲིག་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཤིག་ཡོད་ཚེ་སྐྱ་མདངས་ཆགས་པའི་དེ་རིང་ང་ཚོའི་ངོ་གདོང་ལ་ནེམ་ཐིགས་རེ་འབབ་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་རེ་དང་བཅས་སྡེ་བའི་ལུགས་སྲོལ་ལ་ཡིད་སྨོན་ཞིག་ངང་གིས་ཤོར་སོང་།
སྐར་ཆ་ཙམ་ཡང་མི་སྡོད་པར་དུས་ཚོད་ཀྱི་རྟ་མཆོག་བང་གིས་རྒྱུག་ཅིང་ཚེ་སྲོག་གི་ལམ་ཐག་ངང་གིས་བསྟུང་འགྲོ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཡིན་པས་ང་རང་ཕྱིར་རང་གནས་སུ་ལོག་པའི་དུས་ཚོད་ལ་ཉེ་སོང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༨ཟླ་༠༡ཚེས་༠༧གྱི་ཕྱི་དྲོར་མ་ཧཱ་བྷོ་དྷིའི་ཚོགས་ཁང་དུ་སྨོན་ལམ་བརྡ་འཕྲིན་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་འབྱུང་རྩིས་མཉེན་ཆས་ཀྱི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཏེ། ནུབ་མོར་ག་ཡ་བརྒྱུད་དེ་ཡང་བསྐྱར་མེ་འཁོར་ནས་ཉིན་མཚན་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ཐག་ཉིན་མཚན་གསུམ་གྱིས་འཇལ་ནས་ཕྱིར་རང་གནས་སུ་འབྱོར་བས་ད་རེབས་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་རེ་ཞིག་མཇུག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།
༢༠༡༨ ༠༡ ༡༤ཉིན་གྲུབ། གཡག་རྫིས།


text:
༄༅། །བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྒྲོལ་མ་ཚེ་རིང་མཆོག་གི་སྣེ་ཁྲིད་འོག སྤྱི་འཐུས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཨ་ཀྲུག་ཚེ་བརྟན་མཆོག་དང་། སྤྱི་འཐུས་ཟླ་བ་ཕུན་སྐྱིད་མཆོག སྤྱི་འཐུས་ངག་དབང་ཐར་པ་མཆོག་བཅས་ལས་གྲུབ་པའི་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ཉེ་ཆར་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སོགས་མཇལ་འཕྲད་དང་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་ཆེད་ཕེབས་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། ཕྱི་ཚེས་ ༢༤ ཉིན་གྱི་དགོང་དྲོ་ཧོ་ལན་ཌི་ (Holland) རྒྱལ་ས་ཨེམ་སི་ཊེ་ཌམ་ (Amsterdam) དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས། ས་གནས་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་དང་། ཡུ་རོབ་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཚེ་རིང་བྱམས་པ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུའི་སྣེ་ལེན་ཞུས་གནང་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ཚེས་ ༢༥ ཉིན་རྒྱལ་ས་ཨེམ་སི་ཊེ་ཌམ་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་གི་སྦྱིན་བདག་རྣམ་པར་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་གསུང་བཤད་དང་། དྲི་བ་དྲིས་ལན་གནང་ཡོད། ཕྱི་ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ཡུས་ཊ་རེཀ་མཐོ་སློབ་ (Utrecht University) ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་ལས་ཡར་རྒྱས་སློབ་གཉེར་གནང་མཁན་སློབ་མ་ཞིག་གི་བཅར་འདྲིར་དང་ལེན་གནང་བ་དང་། དེ་རྗེས་ཨེམ་སི་ཊེ་ཌམ་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཁག་གི་འགན་འཛིན་རྣམས་དང་ལྷན་མཉམ་འཛོམས་ཀྱིས་བོད་དོན་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་ལྷུག་པོ་གནང་ཡོད།
ཕྱི་ཚེས་ ༢༧ ཉིན་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཞིག་གི་གསར་འཕྲིན་དང་། ཡུས་ཊ་རེཀ་མཐོ་སློབ་ནང་བོད་དོན་ཐོག་ཉམས་ཞིབ་གནང་མཁན་སློབ་ཕྲུག་གཉིས་བཅས་ཀྱི་བཅར་འདྲིར་དང་ལེན་ཞུས་གནང་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ཚེས་ ༢༨ ཉིན་གྱི་ཞོགས་པ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པའི་རྒྱ་ནག་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་མཆོག་ལ་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་དང་། ཁོང་དང་ལྷན་བོད་དོན་སྐོར་བགྲོ་གླེང་ལྷུག་པོ་གནང་རྗེས། དྷ་ཧེག་ (The Hague) གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཧོ་ལན་ཌི་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚན་པའི་མི་སྣ་རྣམས་དང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་དོན་སྐོར་ཞུ་འབོད་གནང་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་དྲོ་ཧོ་ལན་ཌི་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པས་གོ་སྒྲིག་གནང་བའི་བོད་རིགས་མི་མང་ལྷན་འཛོམས་ཐོག་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་བཞིས་སྤྱི་ནོར་ ༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་དང་། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྐོར། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ། བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་བཅས་ཀྱི་ཐོག་གསུང་བཤད་དང་མི་མང་གི་དྲི་བར་ལན་འདེབས་གསལ་བཤད་གནང་ཡོད།
ཕྱི་ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཧོ་ལན་ཌིའི་གསར་ཤོག་གྲགས་ཆེ་བ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་གཞུང་འབྲེལ་གསར་ཤོག་ ( de Volkskrant) ཞེས་པས་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་སྐོར་བཅར་འདྲི་གནང་བར་ལན་འདེབས་གསལ་བཤད་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་ཧོ་ལན་ཌིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཁག་བཞིའི་འཐུས་མི་བཞི་ལྷན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཁང་ནང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་གྲུབ་མཚམས། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཟུར་པ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ ཨིས་རིཀ་ཏེར་ཊ་མཆོག་ནས་གྲོས་ཚོགས་ནང་གཟིགས་བསྐོར་དུ་ཁྲིད་གནང་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ (Clingendael Institute) ཀི་ལན་ཇན་ཌལ་བསྟི་གནས་ཁང་གི་རྒྱ་ནག་སྐོར་ཉམས་ཞིབ་གནང་མཁན་མཁས་དབང་གཉིས་ཀྱི་སར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་དོན་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་དང་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གནང་ཡོད་འདུག ཐེངས་འདིའི་ཧོ་ལན་ཌིར་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་སྐབས་སྦར་སེལ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་མཐུ་སྟོབས་ལགས་ཀྱང་མཉམ་དུ་ཕེབས་གནང་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༡ ནས་ ༣༠ བར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ནས་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བཞིའི་ནང་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སོགས་མཇལ་འཕྲད་དང་། བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གྱི་ལས་དོན་ཡོངས་སུ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་གནང་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དུ། །


text:
༢༠༡༨ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༡ རེས་གཟའ་སྤེན་པ།
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བཞུགས་སྒར་རྡ་ས་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གསུང་ཆོས་རྭ་བར་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་གཙོས་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ཁུལ་གྱི་ས་གནས་ལྷ་མོ་ཚོགས་པ་ཁག་བཅུ་གཅིག་གི་ལྷ་མོ་འཁྲབ་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་མཇལ་ཁ་དང་སྐུ་དཔར་ལྷན་བསྒྲོན་རྗེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན།
ཁ་སྔོན་ཐོག་མའི་འཆར་གཞི་ལྟར་ན་ཕྱི་ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ངོས་རང་ལྡི་ལི་ནས་ཡར་འཁོར་མཚམས་ཁྱེད་རང་ཚོ་དང་ཐེངས་གཅིག་ཐུག་རྒྱུ་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་བྲེལ་བ་ཚ་པོ་ཆགས་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་པ་དྲན་བྱུང་། གལ་སྲིད་གནམ་གྲུ་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཀ་དང་གཅིག་དེ་འདྲ་འགྱང་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་དཀའ་ངལ་རེད། དེ་ལས་དེ་རིང་འདིར་འཁྱུག་ཙམ་ཐུག་ན་བསམ་པ་དྲན་བྱུང་། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་ཟློས་གར་དང་། གཙོ་ཆེ་ཤོས་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་ནི་བོད་རང་ལ་མ་གཏོགས་ཕལ་ཆེར་མེད་པའི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་འདུག ཁྱེད་རང་ཚོས་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པ་ཙམ་མ་ཟད། ས་ཁུལ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ལ་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་བཙུགས་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་རྗེས་འབྲང་སྐད་ཡིག་ཟུར་གསལ་ཡོད་པ་དེའི་ནང་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་དགོས་མཁོ་ཆེ་བ་ཡོད་པ། སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ནས་གསུང་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་ཚད་མ་རིག་པ་ཟེར་རྒྱུ་ནི། འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་དགོས་མཁོ་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད་འདུག
ངོས་རང་ད་ཆ་ལོ་ ༨༢ སླེབ་ཡོད། ད་བར་མི་མང་པོ་ཞིག་དང་ཐུག་ནས་ཉམས་མྱོང་གང་ཙམ་བསགས་ཡོད་སྟབས་བོད་ལ་ཡོད་པའི་ཚད་མ་རིག་པ་དང་སེམས་ཁམས་རིག་པ་དེ་ཚོའི་གྲས་ནི་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་དགོས་མཁོ་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད་འདུག རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་རྒྱ་གར་རེད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་དེ་དག་བདག་པོ་བརྒྱབ་ཐུབ་མེད། ངོས་ཀྱིས་དེང་སྐབས་རྒྱ་གར་བ་ཚོར་རིག་གཞུང་འདི་བདག་པོ་རྒྱག་དགོས་རེད། ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ང་རང་ཚོ་བོད་ལ་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་མཁས་པའི་གཙུག་རྒྱན་གྲས་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་བོད་ལ་གདན་ཞུས། ཕྱིས་སུ་རྒྱའི་མཁན་པོ་དེ་གྲས་ཀྱིས་རྩོད་པ་ཕྲན་བུ་བྱུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་མི་རྟག་པ་སྒོམ་པ་གཅིག་པུས་འགྲིག་གི་རེད་མ་གཏོགས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་མ་རེད། ཅེས་རྒྱའི་མཁན་པོ་དེ་འདྲའི་ཤུགས་རྐྱེན་གང་ཙམ་བྱུང་བ་རེད།
སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་ནི་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོའི་དགེ་ཕྲུག་རེད། སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཤོག་ཅེས་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་ཞལ་ཆེམས་གནང་སྟེ་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་བོད་ལ་ཕེབས་པ་རེད། ཞི་འཚོ་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཧ་ཅང་མཁས་པ་རེད་འདུག དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་རེད། གང་ལྟར་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞུང་དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན། ཕྱོགས་གླང་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་བྱས་ནས་ཚད་མའི་གཞུང་སྐོར་ཧ་ཅང་མཁས་པ་རེད་འདུག དེ་གཉིས་བོད་ལ་གདན་ཞུ་གནང་། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་རང་ཉིད་བཞུགས་པའི་སྐབས་སུ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གླིང་མང་པོ་ཞིག་འདུག རྣམ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་གླིང་ཟེར་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་དགེ་ཚུལ་སློང་གི་སྡོམ་པ་འབོག་ཆོག་གནང་རྒྱུ་དེ་ཚོའི་གྲས་གཙོ་བོ་གནང་འདུག
དེ་ནས་སྒྲ་བསྒྱུར་ལོ་པཎ་གླིང་། ཞེས་དཔེ་ཆ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དེ་ཚོའི་ཐོག་ལ་གཙོ་བོ་འགན་འཁུར་མཁན་ཞིག་སྒྲ་བསྒྱུར་ལོ་པཎ་གླིང་ཟེར་བ་ཞིག་དང་། དེ་ནས་དགེ་འདུན་སྔགས་པ་གླིང་། ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་འདུག རྒྱ་གར་ལ་སྔགས་པ་ཕལ་ཆེར་མེད། གྲུབ་ཆེན་ཚོ་མི་མེད་ལུང་སྟོང་ནགས་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་པ་མ་གཏོགས་དེ་འདྲའི་སྔགས་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་གྲྭ་ཚང་བཙུགས་པ་དེ་འདྲ་གང་ཡང་བྱུང་མེད། བོད་ལ་དགེ་འདུན་སྔགས་པ་གླིང་ཞེས་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་ཞིག་བཙུགས། བསམ་གཏན་མི་གཡོ་བ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྒོམ་སླད་མི་གཡོ་བསམ་གཏན་གླིང་ཟེར་རྒྱུ་ཞིག་འདུག མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་རང་ཉིད་བཞུགས་པའི་སྐབས་སུ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་དེའི་ནང་འདི་ལྟར་ཡོད།
རིམ་པས་མི་གཡོ་བསམ་གཏན་གླིང་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱའི་མཁན་པོ་རིགས་གཅིག་གིས་རིམ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་སྒོམ་བརྒྱག་རྒྱུ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་མ་རེད། ཅེས་དེ་འདྲའི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་མཁན་བྱུང་འདུག དེང་སྐབས་སུའང་ཉི་ཧོང་ནང་དེ་འདྲ་འདུག ངོས་ལ་དེ་འདྲའི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་མཁན་ཐུག་བྱུང་། ཉི་ཧོང་ནི་ནང་པའི་ལུང་པ་རེད། དགོན་པ་དང་ལྷ་ཁང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཐེངས་ཤིག་ཉི་ཧོང་གི་ཆོས་པ་དེ་འདྲས་ངོས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་མི་རྟག་པ་སྒོམ་པ་ཙམ་གྱི་འགྲིག་གི་མ་རེད་དམ། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་གང་ཡོད་དམ། ཞེས་སྐད་ཆ་དྲིས་བྱུང་། འདི་འགྲིག་གི་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ཟེར་རྒྱུ་འདི་ཡ་མ་བྲལ་བའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་དགོས་རེད་ཟེར་རྒྱུ་ཞིག་བཤད་རྒྱུན་ཡོད་པ་དེ་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་རེད། དེ་དུས་ཆོས་རྒྱལ་དབུས་སུ་བཞུགས་ནས་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་དབུ་ཁྲིད་པའི་ཚོ་ཁག་གཅིག་གིས་རྒྱའི་མཁན་པོ་དང་མཉམ་དུ་རྩོད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པ་དེ་དག་དེང་སྐབས་ང་ཚོས་མཐོང་བཞིན་པ་སྒོམ་རིམ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་ཟེར་བ་འདི་རེད། སྒོམ་རིམ་དང་པོ། གཉིས་པ། མཐའ་མ་ཞེས་པ་དེ་རེད། ངོས་ཀྱིས་འདིའི་བཤད་ལུང་ཕྲན་བུ་འདོན་གྱི་ཡོད།
འདི་མཛད་མཁན་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་དང་འབྲི་རོགས་གནང་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་མཁན་ནི་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་རེད། མཛད་ཡུལ་ནི་ཕལ་ཆེར་བསམ་ཡས་རེད། གང་ལྟར་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་ཐུགས་རྗེའི་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་དེང་སྐབས་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་འདི་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་སུ་གཅིག་ལ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དུས་རིགས་པའི་ལམ་ནས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་རྒྱུ་ཞིག་དང་། སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་ཚད་མ་རིག་པ་འབྲེལ་ནས་ཤོད་སྐབས་དེང་སྐབས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཀྱང་དགའ་མོས་ཆེན་པོ་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
སྤྱིར་ཚན་རིག་པ་ཚོས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་དཀོན་མཆོག་ཟེར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཟེར་བ་དེ་ཚོའི་གྲས་ལ་ཐེ་ཚོམ་བྱེད་ཀྱི་རེད། འོན་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཚད་མ་རིག་པ་དང་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་འབྲེལ་ནས་འཆད་ཡོང་སྐབས་ཚན་རིག་པའི་ནང་ནས་མཁས་པ་དེ་འདྲས་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཟེར་རྒྱུ་འདི་ཨིན་སྐད་ནང་ Religion ཟེར་རྒྱུ་དེ་རེད་མི་འདུག སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚན་རིག་ Science of Mind རེད་འདུག ཅེས་ངོས་ལ་དངོས་སུ་ཟེར་མཁན་དེ་འདྲའང་བྱུང་།
བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ལ་དེ་འདྲའི་རིག་གཞུང་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་མཁས་པའི་བཞེད་གཞུང་དྲི་མ་མེད་པ་ཞིག་ང་ཚོས་བདག་པོ་རྒྱག་བཞིན་ཡོད། ང་ཆོ་བོད་པའི་རིག་གཞུང་གཙོ་བོ་འདི་རེད་འདུག སྤྱིར་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྟེང་ཕྱི་ལ་ངོམ་རྒྱུ་ཡིན་ནའང་འདིའི་ཐོག་ནས་ངོམ་ཐུབ་དགོས་ཀྱི་འདུག རང་གི་སེམས་རྒྱུད་འདུལ་རྒྱུ་ཡིན་ནའང་འདིའི་ཐོག་ནས་སེམས་རྒྱུད་འདུལ་དགོས། སེམས་འཁྲུག་པ་དང་། རེ་དོགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་མང་པོ་སྐྱེ་ཡོང་སྐབས་དེ་ཚོའི་གྲས་ནི། གང་ལྟར་སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་ནས་ལྷག་པར་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟེར་ཡོང་དུ་སེམས་ལ་ཞི་བདེ་བཟོ་ཐུབ་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་འདུག ང་ཚོ་བོད་པའི་རིག་གཞུང་གཙོ་བོ་འདི་དག་རེད་འདུག
འདི་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་མི་རིགས་རང་གི་གཞས་སྣའི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་ནས་རྣམ་ཐར་དེ་དམིགས་བསལ་རེད། བོད་ལ་རྒྱ་མི་སླེབས་ནས་བོད་པའི་ཞབས་བྲོ་འཁྲབ་རྒྱུ་དེ་ཚོ་རྒྱ་མིས་བོད་པ་དང་འདྲ་འདྲ་འཁྲབ་ཀྱི་འདུག ཁྱེད་ཚོས་རྒྱ་མིའི་ནང་རྣམ་ཐར་གཏོང་མཁན་མཐོང་བྱུང་ངམ། རྒྱ་མི་ནང་རྣམ་ཐར་གཏོང་མཁན་ཧ་ལམ་མེད་པ་དེ་གཅིག་བྱས་ནས་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་འདྲ། རྒྱ་མིས་ “ལ་” མ་གཏོགས་ “ར་” ཞེས་སྒྲ་འབོད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། སྔ་མོ་ང་ཚོ་བོད་ལ་ཡོད་དུས་ང་ཚོས་ “སེ་ར་” བརྗོད་དུས་ཁོ་ཚོས་ “སེ་ལ་” མ་གཏོགས་ “སེ་ར་” ཞེས་བརྗོད་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། ངོས་ཀྱིས་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག རྒྱ་མི་དཔོན་པོ་དང་མཉམ་དུ་ཁ་ལག་བཟས་ནས་རྩེད་མོ་རྩེ་སྐབས་ང་ཚོས་ “ཀུ་ཤུ་” ཞེས་བརྗོད་དུས་ཁོང་ཚོས་ “ཀུ་ཤུ་” དང་ “སྐུ་ཤོག་” གཉིས་མ་འདྲེས་པར་དབྱེ་འབྱེད་ཁྱོན་ནས་གཏོང་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག
རྒྱ་མིས་རྣམ་ཐར་བཏང་བ་ངོས་ཀྱིས་ཁྱོན་ནས་མཐོང་མ་མྱོང་། རྣམ་ཐར་ནི་བོད་པ་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་འདུག ལྷ་མོ་ཟློས་གར་སྔར་ཡོད་པ་དེ་དག་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། སྔར་མེད་པ་རྣམས་གཞི་ནས་ལྷ་མོའི་སྐྱིད་སྡུག་ནང་བཙུགས་པར་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཟློས་གར་གྱི་ཆ་ཤས་ཞིག་ཁྱེད་རང་ཚོས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་གྱི་ཡིན། ད་དུང་ཡིན་ནའང་ཁྱེད་རང་ཚོས་ད་ལྟ་བར་དུ་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་སྟེ་མི་རྒན་པ་གང་ཙམ་རྫོགས་འགྲོ་གི་འདུག གང་ལྟར་མི་ཚེ་དོན་དང་ལྡན་པ་བྱས་པ་རེད་བློ་བདེ་པོ་བྱོས་ཨང་།
ང་ཚོའི་མི་རབས་འདི་དུས་ཚོད་ཁག་པོའི་ནང་བོད་ཆོས་རྒྱལ་གོང་མ་ཚོའི་ཞབས་འདེགས་གང་ཙམ་བསྒྲུབས་ཡོད། དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་འཕྲད་པའི་དུས་ཚོད་དེེར་ད་ལྟའི་མི་རབས་ཀྱིས་དངོས་གནས་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་གཞིས་ལུས་རྒྱ་ཆེ་མི་མང་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཤུག་ཧ་ལས་པ་རེད། བོད་མི་འབུམ་ཁ་ཤས་བསད་ཡོད་ཀྱང་བོད་པའི་སྙིང་སྟོབས་མ་རླག་པར་མུ་མཐུད་གནས་ཡོད། དེ་བཞིན་རྒྱ་མིས་བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་ཚོར་སློབ་གསོ་བཏང་བ་སོགས་ཇི་ཙམ་མང་པོ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་དེང་སྐབས་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་ཚོ་ཡིན་ནའང་ “ང་ཚོ་བོད་པ་ཡིན་” ཞེས་དེ་འདྲའི་སེམས་ཤུགས་འཁྱེར་བཞིན་པ་ནི་ཧ་ལས་པ་རེད་འདུག སྔ་མོ་ངོས་རང་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ལྷ་སར་ཡོད་སྐབས་འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་དང་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་རོང་ཡིན་པ་ཡོད། ཐེངས་གཅིག་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་བཙུགས་ནས་དེའི་མཛད་སྒོའི་སར་རྒྱ་ནག་ཀྲུང་དབྱང་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོང་པ་རེད། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་རེད། དམར་དམག་རྒྱང་བསྐྱོད་སྐབས་སུ་ཁོང་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་རེད་སྐབས་དེར་མར་ཁྲིད་ཕྱིན་པ་ཞིག་རེད། ད་དུང་གཞན་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་མིང་དྲན་གྱི་མི་འདུག སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིང་ཡག་པོ་དྲན་གྱི་འདུག སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་དར་རྩེ་མདོ་ཡི་གཙོ་འཛིན་གྲས་རེད། པེ་ཅིང་ནས་མཉམ་དུ་ཞལ་ལག་གནང་སྐབས་ཤིག་ལ་ལྷ་ས་པར་དུ་བརྒྱབ་པའི་གློག་བརྙན་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན། དེ་དུས་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ངའི་རྒྱབ་ལོགས་སུ་བསྡད་ཡོད། ལྷ་ས་གཙུག་ཁང་གི་པར་ཐོན་པ་དང་ངོས་ཀྱིས་འདི་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་དང་ལམ་སེང་རྒྱབ་ནས་ཐལ་མོ་སྦྱར་སོང་། སེམས་ཀྱི་གཏིང་དུ་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་ལ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཟེར་ན་ཆོས་དད་ཡོད་པ་ནི་ཧ་ཅང་གསལ་བོ་རེད།
དེ་བཞིན་འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་དང་ངེད་གཉིས་གྲོགས་པོ་ཡིན། གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་རེད། ལྷ་ས་ནས་སྔ་མོ་བོད་གཞུང་གིས་དོགས་པ་བྱས་ཏེ་བསྐྲད་པའི་གྲས་རེད། བོད་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཆོས་དད་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། ཁོང་གིས་མའོ་ཙེ་ཏུང་ངེད་གཉིས་ཐུག་དུས་ངོས་ཀྱི་སྐད་སྒྱུར་བྱེད་ཀྱི་རེད། སྐད་སྒྱུར་གལ་ཆེ་བའི་རིགས་ལ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་འཆར་ཅན་ཡོང་གི་རེད། ངོས་ཀྱིས་སྐད་གཏོང་གི་ཡོད། ཉིན་གཅིག་པེ་ཅིང་ལ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ངེད་གཉིས་སྐད་ཆ་བཤད་སྐབས་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་དེང་སྐབས་ཧ་ཅང་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ནས་སྐྱོ་བོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་ཧྲ་ཏག་ཏག་ཆགས་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། ང་རང་ལྷ་སར་ཡོད་དུས་ནོར་བུ་གླིང་གར་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་བར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཟེར། དེ་དུས་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ཁྲི་སྒང་ལ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་འདུག ད་ཆ་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དགུང་ལོ་ཡར་ཕེབས་ཏེ་གཞོན་པ་ཤ་ཐང་གོ་ཐང་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ད་ང་ཚོར་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་དེ་ངུས་སོང་། མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་བོ་རེད། དེ་དང་དེས་མཚོན་པའི་བོད་རིགས་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་ལ་འཛུལ་ནས་ཆོས་དད་ཆེན་པོ་མེད་ཀྱང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་ཧ་ལས་པ་རེད། ངོས་རང་དེ་སྔ་མཚོ་སྔོན་ཁུལ་དང་ཁམས་ཁུལ་དུ་ཕྱིན་སྐབས་བོད་རིགས་ཏང་ཡོན་མང་པོར་ཐུག་པ་དེ་དག་ཚང་མར་མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་ཧ་ལས་པ་རེད།
མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་གང་རེད་ཟེར་ན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦་་༡༩༥༧ ལོར་བོད་རིགས་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པ་མང་པོ་ཞིག་བཙོན་ལ་བཅུག་པ་དང་། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ཡང་དེ་དུས་བཙོན་ལ་བཅུག་པའི་གྲས་རེད། དེ་རྟགས་མཚན་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། ངོས་རང་པེ་ཅིང་ལ་ཡོད་སྐབས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་སྐད་སྒྱུར་བྱས་ཏེ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེའི་རྗེས་རྒྱ་མི་དཔོན་པོ་མཐོན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ཁོས་ང་ལ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ཡར་ལྷ་སར་གཏོང་གི་ཡིན། ང་ཚོས་བློས་འཁེལ་གྱི་ཡོད་ཅེས་ལན་ཞིག་འབྱོར་སོང་། དེའི་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦་་༡༩༥༧ ལོ་གང་རུང་ཞིག་ལ་ཀྲང་ཅན་ཝུའུ་ཟེར་བའི་རྒྱ་མིའི་དཔོན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནོར་བུ་གླིང་གར་ཡོང་ནས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ཡར་ཡོང་གི་མ་རེད། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་མི་རིགས་རང་ལུགས་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེན་པོ་རེད། དཔེར་ན། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་འབའ་ལ་ཡོད་དུས་འབའ་ས་ཁུལ་དུ་བོད་མིའི་གུང་ཁྲན་ཏང་ཞིག་འཛུགས་པའི་བསམ་བློ་བཏང་འདུག དེ་མི་རིགས་རང་ལུགས་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ཡར་ཡོང་གི་མ་རེད་ཅེས་ཟེར། དེ་ནས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བཙོན་ལ་བཅུག་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡོད་ནའང་རེད་མེད་ནའང་རེད། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེན་པོ་རེད། དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་ལོ་ངོ་དྲུག་ཅུ་ཟིན་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། བོད་རིགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཚུན་ལ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་དེ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།
དེ་ནས་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་སླེབས་པ་རེད། ནོར་བུ་གླིང་ག་ནས་ཐོན་ཡོང་སྐབས་སྲོག་འགོ་ཐོན་ཡོང་མི་ཡོང་བསམ་ནས་ཡོང་བ་ཡིན། གནས་ཚུལ་ལྷིང་པོ་བྱུང་ན་བསམ་ནས་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང་འགྱོད་པ་མེད་པ་བྱས་པ་ཡིན། ཁྱོན་ནས་འགྲུབ་མ་སོང་། ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་མི་མང་ཡོང་ནས་རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕར་རྒྱུགས་ཞེས་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ་ནོར་བུ་གླིང་གར་སླེབས་པ་རེད། ངོས་ནས་ཁོ་ཚོའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་ཡར་བོས་ཏེ་འདི་ལྟར་ཟ་ངེ་ཟིང་ངེ་བྱས་ཏེ་མ་འདུག། ཁྱོད་རང་ཚོའི་འཐུས་མིའམ་སྐུ་ཚབ་ཁ་ཤས་ནོར་བུ་གླིང་གར་བསྡད་ན་འགྲིག་གི་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ཁོ་ཚོས་ཁྱོན་ནས་ཉན་གྱི་མི་འདུག། ཨུ་ཐུག་པ་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ཧ་ཅང་མཁྲེགས་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག། དེ་ལྟར་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང་ནས་ཚེས་ ༡༦ བར་དུ་ངོས་ནས་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱ་མི་ལའང་ང་ཕོད་བརྒྱུད་ནས་ཕར་ཡི་གེ་བྲིས་པ་ཡིན། དེ་དུས་མཚན་ཞབས་རྒྱ་མཚོ་གླིང་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་མི་ལ་འབྲེལ་བ་ཏོག་ཙམ་ཡོད་པ་རེད།
ཉིན་གཅིག་ངོས་ཀྱིས་རྒྱ་མི་ལ་ཕར་ཡི་གེ་བྲིས་པའི་ཡིག་ལན་རྒྱ་མཚོ་གླིང་གིས་བསྣམས་ཕེབས་སོང་། ནོར་བུ་གླིང་གའི་གཞུང་སྒོ་ལ་མི་མང་གིས་སྐུ་སྲུང་བཙུགས་ཡོད་པས་རྒྱ་མཚོ་གླིང་གིས་ཨམ་ཕྲག་ནང་འཁྱེར་མ་ནུས་པར་ཕྱག་ཕུའི་སྣེ་རལ་ནས་རྒྱ་མིའི་ཡི་གེ་དེར་བཅུག་ནས་འཁྱེར་སླེབས་སོང་། དེ་ལྟར་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་བྱས་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བོད་པ་ཚོ་ལའང་ཟ་ངེ་ཟིང་ངེ་མ་བྱེད། མི་མང་གིས་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྣམ་པ་བྱས་ཏེ་མ་སྡོད་ཅེས་འཐུས་མི་ཁ་ཤས་ལ་བཤད་པ་དང་། རྒྱ་མི་ལའང་ཡི་གེ་བྲིས་ཏེ་གང་ཡོང་བྱས་པ་ཡིན། ཉིན་མཐའ་མར་ཐན་ཀོ་སན་གྱིས་ངོས་ལ་ནོར་བུ་གླིང་གའི་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ས་གང་དུ་ཡོད་ན་དེ་ལ་རྟགས་ཤིག་རྒྱག་རོགས། ང་ཚོས་དེ་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཏེ་མེ་སྒྱོགས་མ་ཐེབས་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་ཡི་གེ་ཞིག་འདུག དེ་ལ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་གཉིས་འདུག། ངོས་རང་སྡོད་ས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་རྟགས་རྒྱག་རོགས་ཟེར་གྱི་ཡོད་དམ། འབེན་གྱི་དོན་དུ་རྟགས་རྒྱོབས་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་ཚོད་མ་ཐུག་པ་ཞིག་རེད། ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ལ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ནས་ཟིང་ལངས་ཚར་བའི་རྗེས་ལ་བླ་མ་དང་དཔོན་པོ་མང་པོ་རྒྱ་མིའི་ཚོགས་འདུར་སྐད་བཏང་ནས་འཇུས་པ་དང་། དེ་ནས་བཙོན་ལ་བཅུག་པ་དང་། དམར་གསོད་བཏང་བ་སོགས་བྱས་འདུག
དེར་བརྟེན་ཚོད་མ་ཐུག་པ་ཞིག་འདུག གང་ལྟར་ཚེས་ ༡༠ ནས་ ༡༧ བར་བོད་པ་ཚོས་ཀྱང་མཁྲེགས་པོ་བྱས་ཏེ་བསྡད། རྒྱ་མིས་ཀྱང་དགོང་མ་རྟག་པར་ལྷ་སར་དམག་མི་དང་མེ་སྒྱོགས་རླངས་འཁོར་མང་པོ་བཏང་ཡོང་གི་ཡོད། རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་མདུན་དུ་ཡོད་པའི་གྲིབ་ཚེ་མཆོག་གླིང་གི་གཤམ་དུ་རྒྱ་མིའི་མེ་སྒྱོགས་དམག་སྒར་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ངོས་རང་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་སྡོད་སྐབས་དེ་མཐོང་གི་ཡོད། ནམ་རྒྱུན་མེ་སྒྱོགས་དེ་དག་ལ་ཁ་གཅོད་བརྒྱབ་བཞག་ཡོད། ཚེས་ ༡༦ ལ་མེ་སྒྱོགས་ཡོད་ཚད་ཀྱི་ཁ་གཅོད་ཕྱེས་པ་དང་། དགོང་མ་རེ་བཞིན་མཚོ་བོད་རླངས་འཁོར་འགྲོ་ལམ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནས་རྒྱ་མི་དམག་མི་ཡོང་བསྡད་པ་ཞིག་གི་སྐབས་སུ་ངོས་ལ་ཡི་གེ་དེ་འབྱོར་བ་རེད། ཡག་རྟགས་ཁྱོན་ནས་མི་འདུག བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་སོགས་བྱས་མཐར་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ དགོང་མོ་ལྷ་སའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ པའི་ཐོག་ངོས་རང་ཐོན་ཡོང་བ་རེད། ཅེས་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།།


text:
…………..རྒྱ་གར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་རྗེ་ཀིར་ཤི་ན་མུ་ཊེ་མཆོག་གིས། “རང་དབང་ནི་བློ་གྲོས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱུག་དགོས་པ་མ་གཏོགས། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་ཞེན་དང་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་སྐྱེད་པའི་རང་དབང་ནི་རང་དབང་ ལོང་བ་ཡིན།” ཞེས་གསུངས།་་་
བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཤོག་སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༦༩༢ སྟེང་གི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ། ད་ལོའི་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན་བོད་མིའི་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ང་བདུན་པ་སྲུང་གཙི་ཞུས། དམངས་གཙོའི་ཀ་བ་གསུམ་གྱི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པ་དྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འཛོམས། སྲིད་སྤྱི་གཉིས་ཀྱིས་ཡིག་ཐོག་གི་བསྒྲགས་གཏམ་བཀླགས་རྗེས། མི་མང་གིས་རང་དབང་དང་རང་བཙན། ༧གོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཚེ་བརྟན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་འབོད་ཚིག་སྒྲོག་བཞིན་དྷ་ཤོད་བར་གོམ་བགྲོད་གནང་། ལས་རིམ་འདི་བསྐྱར་ཟློས་དང་ཡང་ཟློས་བྱས་ཏེ་ལོ་ ༥༧ ཕྱིན་པ་རེད། བཙན་་་
བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཤོག་སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༦༩༡ སྟེང་གི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ། ད་ལོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཕ་སྐད་ཉིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གིས་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་ཞིག་ཚོགས་སོང་། འདི་དེ་སྔའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དང་ད་ལྟའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་གཉིས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་ཕ་སྐད་ཉིན་མོ་སྲུང་བརྩི་གནང་བ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། བཤད་སྟངས་གཞན་ཞིག་བྱས་ན། གངས་ཅན་སྐྱིད་གཤོང་ནས་བོད་ཡིག་བོད་སྐད་ལ་གདོང་པ་བསྟན་པ་དང་པོ་ཡིན་ཟེར་ཡང་་་
བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཤོག་སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༦༩༠ སྟེང་གི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ། སྔར་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་སོ་གཅིག་ཉིན། བཀའ་ཤག་གིས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་སོ་བཞི་པ་ཕྱི་འགྱང་གི་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ། སྐབས་དེར་མཛད་འཕྲིན་ཉུང་འཕྲི་གཏོང་ཆེད་ཡར་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་ཞུས་ནས་དེ་ལྟར་ཐག་གཅོད་གནང་བ་ཡིན་ཟེར། ཟླ་སྔོན་མའི་ཚེས་ལྔ་ཉིན་བཀའ་ཤག་གིས་སླར་ཡང་གསལ་བསྒྲགས་གཉིས་པ་སྤེལ། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དྲུང་ཆེ་གཉིས་བཀའ་ཤག་ལ་མར་ཕེབས་ཏེ་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་སྨན་བཅོས་ཆེད་དུས་དབང་ཕྱི་་་
བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཤོག་སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༦༨༩ སྟེང་གི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ། མང་ཚོགས་ཀྱིས་བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གཏོང་དགོས། སྲིད་སྐྱོང་དང་སྤྱི་འཐུས་ཚོ་བོད་སྤྱི་དོན་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རེད། ཁྱོད་ཀྱི་ཆོལ་ཁ་ནས་སྲིད་སྐྱོང་ཞིག་ཕེབས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཆོལ་ཁར་ཅི་ཞིག་ཕན་གྱི་རེད། ང་ཡི་ལུང་ཚན་ནས་སྤྱི་འཐུས་ཤིག་བསླེབ་ན་ངའི་ལུང་ཚན་ལ་གང་ཞིག་རེག་གི་རེད། ཁྱོད་ཀྱི་ཆོལ་ཁའི་ལ་རྒྱ་ཞིག་དང་ངའི་ལུང་པའི་སྤོབས་པ་ཞིག་ཟིན་སོང་དྲན་སྲིད་མོད། ལ་རྒྱ་རྩོད་ས་དང་སྤོབས་པ་ངོམས་ས་་་
བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཤོག་སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༦༨༨ སྟེང་གི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ། སྲིད་སྐྱོང་དང་སྤྱི་འཐུས་འོས་མི་ཚོའི་སྐད་ཆར་ཉན་གྱིན་ཉན་གྱིན་རྦད་དེ་ཧ་མི་གོ་བ་ཞིག་དང་ད་ལྟའི་བོད་པར་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཚོར་གྱིན་འདུག མཚམས་ལ་རེར་ཡིག་ཆ་རྙིང་པ་ཞིག་ཀློག་གི་ཡོད་པ་དང་། ཡང་མཚམས་ལ་རེར་གནའ་སྒྲུང་ཞིག་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་པ་ཚོར་གྱིན་འདུག འཇིག་རྟེན་ཡོངས་རྫོགས་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་བོད་དང་བོད་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་འགྱུར་མེད་རྟག་བརྟན་ཞིག་ཤོད་བཞིན་འདུག བོད་གཞས་་་
བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཤོག་སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༦༨༧ སྟེང་གི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ། གཟའ་སྤེན་པའི་ཉིན་ཐེ་ཝན་གྱི་སྲིད་འཛིན་གསར་པ་བདམས་སོང་། ཁོང་མོ་དམངས་གཙོ་ཡར་ཐོན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་ལྕམ་ཚའེ་ལེན་ཝིན་རེད། འདས་པའི་ལོ་བརྒྱད་རིང་གོ་མིན་ཏང་གཞུང་གིས་རྒྱ་ནག་ལ་བསྟུན་མཁས་བྱས་པ་དང་། དེ་སྔོན་རྒྱ་ནག་གིས་ཐེ་ཝན་ལ་ཉེན་བརྡ་བཏང་བ་གང་ལའང་མ་བལྟས་པར། ཐེངས་འདིར་དམངས་གཙོ་ཡར་ཐོན་ཚོགས་པར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་འདིས་རྒྱ་ནག་གོ་བརྡ་ཞིག་སྤྲད་ཡོད། དེ་བཞིན། ཨ་རི་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་་་
དེ་རང་ཡང་བསྐྱར་དབུ་མ་དང་རང་བཙན་བཤད་དགོས་བྱུང་། དེ་ལངས་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་རྩོད་པ་རྒྱག་འདོད་དང་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་འདོད་མིན། དེང་སྐབས་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རང་བཙན་དང་དབུ་མའི་རྩོད་པ་ཤུགས་ཆེན་པོ་རེད།་་་


text:
སྤྱི་ཟླ4པའི་ཚེས26ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ཨུའི་འཐབ་སྒྲིལ་པུའུ་དང་། ཁུལ་ཁྲིམས་འཛིན་ཅུའུ། གསེར་ཆེན་རྗོང་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་སྒྲོག་འགྲེལ་ཚོགས་པ་གསེར་ཆེན་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཇོ་སྐོར་དགོན་པར་སོང་ནས་རྩ་ཁྲིམས་སྒྲོག་འགྲེལ་གྱི་བྱ་འགུལ་སྤེལ། དགོན་པའི་དོ་དམ་ལས་བྱེད་དང་དམངས་གཙོའི་དོན་དམ་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཀྲུའུ་རིན་གཙོ་བྱས་པའི་གྲྭ་བཙུན30ལྷག་ཐེངས་འདིའི་བྱ་འགུལ་ཁྲོད་ཞུགས་པ་རེད།
ཚོགས་འདུའི་སྟེང་ཁུལ་ཁྲིམས་འཛིན་ཅུའི་ཅུའུ་ཀྲང་གཞོན་པ་ཉིན་ཕྱུག་རྒྱལ་གྱིས་རྩ་ཁྲིམས་སྒྲོག་འགྲེལ་གྱི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་སྐོར་ནས་གསུང་བཤད་གནང་ཞིང་། བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིན་སྲོག་ཤིང་ཡིན་པའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཚད་མཐོན་པོའི་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཏེ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབ་དང་། གཟབ་ནན་གྱི་སྒོ་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ། སྲིད་ཁྲིམས་དྲང་གཞག་ཡིན་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱེད་དགོས་པ་བཅས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་གསར་བ་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་པར་བསྟན་པ་བརྒྱུད་རིམ་པ་སོ་སོའི་ལས་སྒོའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཚ་ཚ་འུར་འུར་གྱིས་རྩ་ཁྲིམས་ཁྱབ་བསྒྲགས་དང་ལག་ལེན་བྱེད་མགོ་བརྩམས་པ་ནི་དགའ་འོས་པའི་དོན་བཟང་ཞིག་རེད་ཟེར།
དེ་དང་མཉམ་དུ《ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་བཅོས་འཆར་ཟིན》སྐོར་ནས་སྒྲོག་འགྲེལ་དང《ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་བཅོས་དཔར་གཞི་གསར་མ》ཡི་ནང་དོན་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་མ་ཟད། རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི《རྩ་ཁྲིམས》 དང《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་ཁྲིད་དེབ》 ། 《མི་དམངས་བར་འདུམ་རིས་འགྲེལ་རི་མོ》《བཅའ་ཁྲིམས་རོགས་སྐྱོར་གྱི་སྲོལ་ཡིག》 《ཁྲིམས་སྐྱོང་དྲིལ་བསྒྲགས་ལག་དེབ》《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྲོལ་ཡིག》། 《མི་དམངས་གྱོད་དོན་འདུམ་འགྲིག》སོགས་དཔེ་ཆ440དང་དཔེ་སྒམ1། གཙང་ཤོག་སྒམ300། ཤོག་ཕོར100བཅས་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ལ་གནང་སྦྱིན་བྱས།
ཐེངས་འདིའི་བྱ་འགུལ་སྤེལ་བ་བརྒྱུད། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལས་རིགས་མི་སྣའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་སློབ་གསོ་ཇེ་དྲག་ཏུ་བཏང་ཞིང་། རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་དང་ཁྲིམས་བརྩི་སྡོམ་སྲུང་གི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་མཐོ་རུ་བཏང་བ་མ་ཟད། དགོན་པའི་དོ་དམ་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་གྱི་བྱ་བའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་དང་། བཅའ་ཁྲིམས། སྡོམ་ཁྲིམས་བཅས་ གསུམ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཁ་གསལ་བཟོས་ཤིང་། ཁོ་ཚོའི་རྩ་ཁྲིམས་དང་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཤུགས་ཆེ་རུ་སོང་བ་རེད།


text:
༄༅།།བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གཞུང་བཙུགས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་བཅོས་སྒྲིག་གཞིས་ལོར་མི་ཐེངས་ཁྲི་
329ལྷག་ཙམ་ལ་སྨན་བཅོས་བྱས་པ།
གསར་འགྱུར་སྤེལ་དུས། (2018ལོའི་ཟླ་ 04ཚེས་14ཉིན། 12:45) (རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཁུར་པ། བསྟན་འཛིན།)
མི་དམངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། གསར་འགོད་པར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་། ལོ་ལྔའི་རིང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱིས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་གཏོད་རྒྱུའི་ཐད་མ་དངུལ་འབོར་ཆེན་བཏང་བ་དང་། མིག་སྔར་ལྗོངས་ཡོངས་སུ་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན་ཁང་དང་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ཁང་549བསྐྲུན་པ་དང་། བཅུ་ཆ་དྲུག་ཡན་གྱི་རྫོང་ཚང་མར་རྫོང་རིམ་པའི་བོད་སྨན་བསྐྲུན་ཞིང་། ད་ཆ་ཡོད་པའི་གཞུང་བཙུགས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་བཅོས་སྒྲིག་གཞི་56གིས་ལོར་མི་ཐེངས་ཁྲི་329ལྷག་ཙམ་ལ་སྨན་བཅོས་བྱས་ཡོད། གཞི་རིམ་གྱི་བོད་ལུགས་གསོ་བ་རིག་པའི་ཞབས་ཞུའི་ནུས་པ་དང་ཆུ་ཚད་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ནས་ནད་གཞི་ཆུང་རིགས་རྫོང་ནས་སྨན་བཅོས་ཐུབ་པ་དང་། རྒྱུན་མཐོང་ནད་དང་། ཡུལ་ནད། གཅོང་ནད་བཅས་ཡུལ་དེ་ག་ནས་སྨན་བཅོས་ནུས་ལྡན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་འཕྲོད་བསྟེན་དང་འཆར་བཙའ་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཡན་པིང་གིས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། འདི་ལོ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་འཕྲོད་བསྟེན་དང་འཆར་བཙའ་ཨུ་ལྷན་གྱིས་ད་ཆ་ཡོད་པའི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་སྨན་ཁང་གི་ཚད་གཞི་རིམ་སྤོར་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་དང་། བཞད་མཐོང་སྨོན་རྫོང་སོགས་རྫོང་རིམ་པའི་བོད་ལུགས་སྨན་ཁང་4དང་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ་75ཡི་འཕྲོད་བསྟེན་ཁང་གི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ཁང་གི་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་དོན་གཙོ་གནད་ཐོག་ཡག་པོ་བསྒྲུབ་རྒྱུ་རེད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ནད་འགོག་དང་དྲག་སྐྱེད་སྨན་བཅོས་ཐད་ཀྱི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱེད་པ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་སྔར་བས་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ཁར། བདེ་ཐང་བོད་ལྗོངས་འཐབ་ཇུས་ལ་དམིགས་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ལས་དོན་དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་ལྟར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་རེད།


text:
དེ་ཡང་རྒྱལ་བོ་གླང་དར་མར་གྲགས་པ་འདི་ཉིད་བོད་སྤྱི་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་ རབས་མཐའ་མ་ཞེ་གཅིག་པ་དེ་ཡིན།རྒྱལ་བོ་འདིས་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་མངའ་བསྒྱུར་བ་ནས་ བཟུང་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་མ་ཤར་བར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐོར་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཧ་ ཅང་ཉུང་བ་དང་།ཕྲན་བུ་ཡོད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཟང་ཟིང་ཡིན་པར་བརྟེན་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་ཚགས་ ཅིག་རྩོམ་འབྲི་བྱེད་པ་ཆེས་དཀའ་བར་འདུག དེ་མ་ཟད་རང་རེའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཚང་མ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ རྗེས་འཇུག་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་སོང་སྟབས་རྩོམ་པ་པོའི་མཐོང་སྣང་གཙོ་ཆེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆེ་བ་དང་དེའི་སྦྱིན་བདག་བྱེད་མཁན་གྱི་རྒྱལ་བློན་སོ་སོས་ཆོས་ སྤྱོད་ཚུལ་གྱི་གཟི་བརྗིད་ཙམ་ལས་དེའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ གནས་དང་དུས་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཕལ་ཆེར་རྩ་བ་ནས་བྲིས་ མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད།སྤྱིར་བཏང་ལོ་རྒྱུས་ཞེས་པ་འདི་མི་ཞིག་གི་རང་གི་དུས་སྐབས་ སུ་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་འཕོ་ འགྱུར་དང་ཆབ་སྲིད་ཐོག་འགྱུར་ལྡོག་གང་བྱུང་བ་དང་རང་འདོད་དང་ཕྱོགས་ཞེན་གྱིས་ མ་བསླད་པར་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་དུ་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་བྱེད།ལོ་རྒྱུས་དེ་འདྲ་བྲིས་པ་ ཡོད་ན་དེ་ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་ཞིབ་འཇུག་ཆེར་མ་བྱས་ཀྱང་དོན་དངོས་སུ་ཁས་ལེན་པའམ་ ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཡུལ་དུ་འཇོག་ཐུབ། དེ་ལྟར་མིན་པར་ལོ་རྒྱུས་དང་རྒྱལ་རབས་ཡིན་ཞེས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་སྔོན་ དུ་བྱུང་བའི་དུས་སྐབས་སུ་འཕོ་འགྱུར་ག་རེ་བྱུང་བ་བྲིས་པ་རྣམས་དཔྱད་གཞིའི་ ཡིག་རིགས་མང་པོ་ཞིག་བསགས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་རྒྱུན་རིང་དུ་བྱས་རྗེས་གཞི་ནས་བདེན་ཆ་ ག་པར་ཡོད་མེད་བརྟགས་རྒྱུ་ལས་གཞན་ཆ་འཇོག་བྱེད་པ་དཀའ། འདི་་ལྟར་བྱས་ཚེ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་རིགས་གཉིས་སུ་འདུས་ཡོད། དང་པོ་ནི། དུས་རབས་བཅུ་བའི་སྔོན་དུ་བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རིང་དུ་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་ཁག་ དང་ཁོང་ཚོས་བཞག་པའི་བཀའ་གཙིགས་ཆེ་ཆུང་དང་དེ་དུས་སུ་བྲིས་བའི་ལོ་རྒྱུས་གནའ་ རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དཔེར་ན།རྒྱ་ཤ་ཅུའམ་དེང་སང་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཏུན་ཧོང་ཞེས་འབོད་ པའི་ཡུལ་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་རྣམས་དང་།ཡུལ་དེ་དང་ཉེ་བ་ནས་ བྱུང་བའི་ཤིང་གི་བྱང་བུར་བྲིས་པའི་ཁྲམ་ཤིང་ཞེས་པ་རྣམས་ཡིན། གཉིས་པ་ནི། དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའམ་ཕལ་ཆེ་བ་དེའི་རྗེས་སུ་བྲིས་པའི་རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་ འབྱུང་ཁག་ཡིན། ཕྱི་མ་འདིའི་གྲས་སུའང་རྒྱལ་རབས་ཚད་ལྡན་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་(1504–1566)སྤྱི་ལོ་1564ལོར་བྲིས་པའི་《ལྷོ་བྲག་ཆོས་འབྱུང་》ངམ《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ཞེས་ གྲགས་པ་དེ་ནི་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཐོག་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་ཚང་མའི་མགྲིན་གཅིག་ ཏུ་ཚད་གཞིར་འཇོག་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྩོམ་པ་པོས་སྔོན་ཡོད་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་སུ་བྲིས་པའི་གཏམ་ རྒྱུད་དང་ལོ་རྒྱུས་འདྲེས་མར་ཡོད་པ་རྣམས་ཧ་ཅང་སྐྱར་ཟློས་མ་བྱས་པར་གནའ་རབས་ ལོ་རྒྱུས་སྐོར་རྡོ་རིང་དངོས་སུ་མཇལ་ནས་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བཤུས་པ་དང་།བསམ་ཡས་སུ་ ཕེབས་ནས་དེར་ཡོད་དཔེ་མཛོད་རྙིང་པའི་གྲས་ནས་བྱུང་བའི་བཀའ་གཙིགས་རྣམས་དངོས་ སུ་མཇལ་ནས་དཔྱད་གཞིར་མཛད་ཡོད།དེར་བརྟེན་ད་རེས་འདིར་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ ནང་དུ་རྒྱལ་པོ་དར་མར་གྲགས་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་ཐ་ཐོར་ཡོད་པ་གཙོར་བྱས་ནས་དེ་དང་ ཆབས་གཅིག་ཏུ་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བའི་ཡིག་ཆ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་དངོས་དོན་ཁས་ལེན་དུ་རུང་ བ་རྣམས་ཀྱིས་ཟུར་བརྒྱན་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཉུང་བསྡུས་ཤིག་འབྲི་རྒྱུ་ཡིན།
དེ་ལ་”གླང་དར་མ”ཟེར་ བའི་མིང་འདི་ཉིད་ཕྱིས་བྱུང་གི་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་སུ་ཆེས་གྲགས་ཀྱང་དུས་རབས་བཅུ་ གཅིག་པའི་སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་ཡིག་ཆ་ད་ཕན་མཐོང་བ་རྣམས་སུ་མི་འདུག་ལ། ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་བཙན་པོ་འུའི་དུམ་བརྟན་ནམ་དུན་བརྟན་དང་ལྷ་སྲས་དར་མར་འབོད། ཁོང་ནི་ཡབ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནམ་ཕྱིས་སུ་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ ཡོན་(ཁྲི་ལོ800–836)དུ་གྲགས་པ་དང་ཡུམ་འབྲོ་བཟའ་ལྷ་རྒྱལ་གཉིས་ལ་སྲས་གཉིས་འཁྲུངས་པའི་གཅེན་པོ་ཡིན་ལ།སྤྱི་ལོ་803ལོར་སྐུ་བལྟམས། 《སྦ་བཞེད་》དུ་ ཁོང་གཉིས་ལ་སྐུ་མཆེད་གཙང་མ་ཞེས་པ་ཞིག་རབ་བྱུང་གི་རྟེན་དུ་ཡོད་པར་མ་ཟད་གཞན་ དག་ཀྱང་ཡོད་པའང་བཤད་དོ༎སྐུའི་གཅུང་པོ་འཕྲུལ་གྱི་ལྷ་བཙན་པོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་ བཙན་ནམ་ཕྱིས་སུ་རལ་བ་ཅན་དུ་གྲགས་པ་སྤྱི་ལོ836ལོར་ སྐུ་བཀྲོངས་ནས་ལྷ་སྲས་དར་མ་བོད་རྒྱལ་བོའི་གསེར་ཁྲིར་བཀོད།སྐབས་དེར་ཁོང་ དགུང་ལོ་སོ་དྲུག་ལ་ཕེབས་ཡོད།སྣ་ནམ་བཟའ་དང་ཚེ་སྤོང་བཟའ་འཕན་གཉིས་མནའ་མར་ བཞེས་ཞེས་གྲགས་ཀྱང་འདི་གཉིས་རྒྱལ་བོའི་ཁྲི་ལ་འཁོད་ནས་བཞེས་སམ་ཁྲི་ལ་མ་འཁོད་ གོང་ནས་བཞེས་པ་གང་ཡིན་མི་གསལ།
ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བློན་ཆེན་གཙོ་བོ་དབའ་རྒྱལ་ཏོ་རེ་སྟག་གཉའ་ ཞེས་པས་བྱས།རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མས་བོད་སྤྱི་ཙམ་ལ་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་ པའི་རྒྱ་ཤ་ཅུ་དང་འཛམ་གླིང་ཤར་དཀྱིལ་དར་ལམ་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་ཡུ་གུར་དང་ ལི་བཅས་ལ་སྔར་བཞིན་ཆབ་སྲིད་དང་དམག་ཇུས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས་མངའ་དབང་བསྒྱུར། སྐུའི་གཅུང་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་རྒྱ་གཉིས་བར་ཞི་བདེའི་ཆིངས་ ཡིག་བཞག་ཡོད་ནའང་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ཚང་མ་དང་ལྷག་པར་བོད་བྱང་ཤར་དང་ཤར་ལྷོའི་ མཐའ་ཁུལ་དུ་ད་དུང་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་ཆེས་མང་བ་གནས་ཡོད།་མཚོ་སྔོན་ཤར་རྒྱུད་ དུ་བོད་བཙན་པོའི་མཐོང་ཁྱབ་ཁྲི་སྡེ་གཙོ་བོ་ཙོང་ཁ་བདེ་བློན་གྱི་ལས་ཁུངས་ཡོད། རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མའི་དུས་སྐབས་སུ་དེར་ཡོད་པའི་དམག་སྤྱི་ཆེན་པོ་ནི་དབའ་ཁྲོམ་ བཞེར་ཡིན།
སྔོན་བྱོན་བཙན་པོ་བཞིན་བོད་བཙན་པོའི་མངའ་ཐང་ད་དུང་རྒྱ་ བསྐྱེད་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མེད་ན་ཡང་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་བཞིན་པའི་ས་ཁུལ་ རྣམས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་དང་དམག་དོན་གྱི་དྲག་ཤུགས་ཐོག་ནས་ཐོགས་ཆག་མེད་པར་ དབང་བསྒྱུར་བྱས་པར་མངོན།རྒྱལ་བོ་འདིའི་རིང་སྐུའི་ཡབ་མེས་རྣམས་ཀྱིས་བཞེངས་ པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཡོད་པ་དཔེར་ན་ཁྲ་འབྲུག་དང་བསམ་ཡས་དང་ ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་སྐུའི་གཅུང་པོ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་དུས་སུ་ བཞེངས་བའི་དེ་ག་གཡུ་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་པ་ཨ་མདོ་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་དུ་ཡོད་པ་ བཅས་ལྟ་བུ་ཡིན།གཙུག་ལག་ཁང་འདི་རྣམས་མང་ཆེ་བ་ཕྱིས་བྱུང་གི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ རྣམ་པ་དང་འདྲ་མཚུངས་སུ་ཡོད།འདི་དག་ཚང་མར་གྲྭ་པ་མི་ཉུང་ཞིག་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་ནས་ཡོད།ཁོང་ཚོར་རྒྱལ་པོའི་བླ་མཛོད་ནས་འཚོ་རྐྱེན་སྦྱར་བ་མ་ ཟད་ལྷ་རིས་ཞེས་དུད་གྲངས་མང་པོ་དགེ་འདུན་གྱི་འཚོ་རྟེན་དུ་ཕུལ།ཁྲི་རལ་ཅན་གྱི་ དུས་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་ལ་ལྷ་རིས་སམ་བླ་འབངས་ཡོད་བཞིན་པའི་ཐོག་ད་དུང་ས་ཞིང་ དང་སྒོ་ཕྱུགས་རྒྱ་ཆེར་སྤྲད་དེ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་མི་ སྣས་མཆོད་གཞིས་རྒྱ་ཆེར་བཟུང་བ་དང་དེ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་བླ་འབངས་སམ་མི་སེར་ལ་ རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་སྲིད་གཞུང་ལྟོས་མེད་ཐོག་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་འགོ་ཚུགས། བླ་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོར་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ་མི་དགོས་པ་དང་སྲིད་གཞུང་ལ་དམག་ཁྲལ་ རྒྱུགས་མི་དགོས་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྲིམས་ཡིག་གཏན་འབེབས་བཟོས་ཡོད།དེར་བརྟེན་ གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་གྲྭ་པ་ལ་རྒྱལ་པོའི་བླ་མཛོད་ནས་འཚོ་རྟེན་མུ་ མཐུད་ནས་སྦྱར་བ་དང་གཅིག གྲྭ་པ་ཚོར་དབང་བའི་མི་སེར་གྱིས་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ་བ་དང་དམག་ཁྲལ་རྒྱུགས་མི་དགོས་ པའི་རྐྱེན་དང་གཉིས།ཕྱི་རོལ་དུ་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་ཁག་དང་བོད་ རྒྱའི་ས་མཚམས་སུ་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་ཐ་དད་དུ་མུ་མཐུད་ནས་ཉར་ དགོས་པ་དང་གསུམ་བཅས་མདོར་ན་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མའི་སྲིད་གཞུང་དང་མི་དམངས་ལ་དཔལ་ འབྱོར་ཐོག་ནས་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་མངོན་དུ་གསལ།སྔོན་བྱོན་བཙན་པོ་ རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་དམག་དོན་གཙོ་ཆེར་བྱས་ཡོད་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ དར་མའི་རིང་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དར་བས་ཆོས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་དང་དམག་དོན་གྱི་ འགྲོ་གྲོན་གཉིས་ཕལ་ཆེར་མགོ་མཉམ་ལྟ་བུར་ཆགས།
དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་ནས་དཀའ་ངལ་ཆེ་བ་མ་ཟད་མི་འབོར་གྱི་ ཐོག་ནས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་བྱུང་ཡོད།བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་ནི་འཛམ་གླིང་ཤར་ དཀྱིལ་རྒྱལ་ཁབ་གྲལ་ནས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་ དམག་དོན་གྱི་དྲག་ཤུགས་བཅས་གང་ཅིའི་ཐད་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། རྒྱལ་ཕྲན་མང་པོ་སྤ་བཀོང་པ་དང་དམག་འཐབས་པ་ལ་ཤུགས་དང་དཔའ་རྩལ་གང་གི་ཐད་ནས་ ཡིན་ནའང་མི་དམན་པར་ཡོད་པ་འཛམ་གླིང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་ཚང་མར་རླུང་ལྟར་ གྲགས། དྲག་པོ་དམག་གི་སྟོབས་ཤུགས་དེ་ལྟར་སྐྱོང་བ་ལ་དམག་གྲས་སུ་འགྲོ་བའི་མི་མང་པོ་ དགོས་པ་བཤད་མ་དགོས།དེ་དུས་བོད་ཀྱི་མི་འབོར་དང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་བོད་ཀྱི་ མི་འབོར་གཉིས་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་པ་ཡིན་ན་དེ་དུས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་མི་འབོར་དུས་རབས་ ཉི་ཤུ་པ་ལས་ཆེ་བར་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་ཡིན་ནའང་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མས་བོད་ཀྱི་མི་ འབོར་སྐོར་ལ་ཐུགས་འཚེར་བྱས་པ《སྦ་བཞེད》དུ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་ཤུགས་བསྟན་དུ་གོ་ཐུབ།
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བརྒྱུད་གྲྭ་བཙུན་མང་པོ་འཕེལ་ན་བོད་ ཀྱི་མི་འབོར་རིམ་པར་འཕྲི་ངེས་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་རྒྱལ་པོ་འདིས་དེ་དུས་ནས་མངོན་པར་གཟིགས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་མི་དྲག་གི་རུས་རྒྱུད་ཆེ་བ་དང་ རྙིང་བའི་གྲས་ནས་འབྲོ་དང་དབའ་གཉིས་དུས་རྒྱུན་དུ་ཆབ་སྲིད་ཐོག་གཅིག་གིས་གཅིག་ ལ་འགྲན་ཟླ་བྱས་ཚུལ་མངོན།འབྲོའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ལྟེ་བ་མཚོ་སྔོན་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ མཐའ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་དང་།བཙན་པོ་འདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེ(ཁྲི་ལོ676–704)དང་ ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གཉིས་ཀྱི་བཙུན་མོ་ཁྱིམ་ཚང་འདི་ནས་རིམ་པར་བྱོན་པས་ཕྱིས་སུ་ རུས་རྒྱུད་འདིའི་རྒྱུད་ལ་བློན་ཞང་གི་གོ་གནས་ཤིག་གཏན་འབེབས་བཟོས། ཁྱིམ་ཚང་འདིའི་མི་རབས་ཚང་མས་བོད་རྒྱ་གཉིས་བར་བདེ་འཇགས་ཡོང་རྒྱུར་མོས་མཐུན་ ཡོད་པ་དང་དེ་འོང་བར་འབད་བརྩོན་ཡང་བྱས། རྒྱ་ནག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་མོས་ལྷག་པར་ཡོད་ལ།སྐབས་དེར་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ ལྡེ་བཙན་གྱི་བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་རྒྱལ་མོ་བརྩན་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ཕྱིས་སུ་དགེ་ ཚུལ་མར་གྱུར་ནས་ཇོ་མོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་་འབོད་པ་དེས་རྒྱ་ནག་ཧྭ་ཤང་མ་ཧ་ཡཱ་ནའི་ཡོན་ བདག་གཙོ་བོ་བྱས་ཏེ་བོད་དུ་རྒྱ་ནག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ནས་བྱུང་བའི་ཅིག་ཅར་ བའི་ལུགས་དར་སྤེལ་བྱེད་པ་ལ་འབད་པ་ཆེན་པོ་བྱས།གོང་སྨོས་ཧྭ་ཤང་ཡང་རྒྱ་ཤ་ཅུ་ ནས་བོད་དུ་བཀུག་པ་ཞིག་གོ །
དབའི་རུས་རྒྱུད་ནི་དུས་རབས་དྲུག་པ་ཙམ་ནས་བོད་བཙན་པོའི་ རྒྱལ་ཁབ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང་བོད་གཅིག་གྱུར་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲས་སུ་ཡོད།བཙན་ པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་རུས་ཁྱིམ་དེ་ལྷག་པར་ཤུགས་ཆེ་བར་བྱུང་།དབའ་ ཁྱིམ་ཀྱིས་བོད་རྒྱ་གཉིས་བར་ཞི་བདེ་ཡོང་བའི་དོན་ལ་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་མི་བྱེད་པར་ རྒྱ་གར་ནས་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་ལྷག་པར་འདོད་མོས་བྱས། རུས་རྒྱུད་འདིས་མཁན་པོ་ཞི་བ་འཚོ་གདན་འདྲེན་བྱེད་ཞུ་རྒྱུ་དང་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ ཁང་བཞེངས་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་ཐད་ལ་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད།དབའ་གསལ་སྣང་ངམ་ཕྱིས་ སུ་རབ་བྱུང་བསྒྲུབས་ནས་དབའ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོར་ཞུ་བ་དེས་བསམ་ཡས་སུ་བོད་ཀྱི་མཁན་ པོ་དང་པོ་དེ་མཛད། མཁན་པོ་གཉིས་པ་ཡང་དབའ་དཔལ་དབྱངས་ཡིན།འདི་གཉིས་ནི་ཅིག་ཅར་བའི་ལུགས་ལ་ངོ་ རྒོལ་བྱས་ཏེ་མཐར་ཧྭ་ཤང་ཕམ་པར་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲས་ནས་གཙོ་ཆེ་བ་རྣམས་ཡིན།ཕམ་ ཉེས་སུ་གྱུར་པའི་ཧྭ་ཤང་ཡང་རྒྱ་ཤ་ཅུར་གནས་དབྱུང་དུ་བཏང་ངོ་། །
རྒྱལ་ པོ་ཁྲི་དར་མའི་མ་ཡུམ་ནི་འབྲོ་བཟའ་ལྷ་རྒྱལ་ཞུ་བ་དེ་ཡིན་ཡང་རྒྱལ་པོས་རྒྱ་ནག་ སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་ཐུགས་མོས་ཡེ་ནས་མི་གནང་བ་དང་།ལྷ་སྐུ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་ ཡང་རྒྱ་མོ་ཀོང་ཇོས་བོད་དུ་ཁྱེར་ཡོང་བའི་རྒྱ་ལྷ་ཞེས་འཕྱ་སྨོད་མཛད་པ། རྒྱ་མོ་དེ་ས་དཔྱད་ལ་མཁས་པས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཉམས་པ་དང་བོད་རྒྱའི་དབང་འོག་ཏུ་ འགྲོ་བའི་ཆེད་བོད་ཀྱི་ས་མིག་གནད་འགངས་ཆེ་བ་མང་པོའི་དབྱིབས་བཅོས་པ་རེད་ཅེས་ བཀའ་བཀྱོན་མཛད་པར་གྲགས། ཁྲི་རལ་པ་ཅན་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཡིད་ཆེས་ཡོད་སྟབས་བོད་ རྒྱ་བར་དམག་འཁྲུགས་རྒྱུན་འཇགས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བློ་ལ་བཟོད་མ་ཐུབ་པར་བརྟེན་བོད་ རྒྱ་བར་ཞི་བདེའི་ཆིངས་ཡིག་ཉིད་བློན་ཆེན་འབྲོ་གསུམ་རྗེ་སྟག་སྣང་གིས་མཐུན་ གྲོས་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ལོ822ལོར་ཆིངས་ཡིག་བཞག
འོན་ཀྱང་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མའི་ཡབ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་ དུས་ནས་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་གཞུང་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་ཁུར་བྱེད་མཁན་སངས་རྒྱས་ཆོས་ ལུགས་ཀྱི་མི་སྣ་ཡོད་པ་ནི་བྲན་ཀ་དཔལ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་མྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཅས་ཡིན། དེ་ཡང་རྒྱལ་པོ་རེ་རེའི་དུས་སྲིད་གཞུང་གི་གཙོ་འཛིན་”བཀའ་ལ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ལ་དབང་ཞིང་ཆབ་སྲིད་འཛིན་པ”ཞེས་ བློན་ཆེན་རེ་རེ་ལས་མེད་ཀྱང་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་དུས་སུ་བྲན་ཀ་དཔལ་ཡོན་དང་འབྲོ་ འཁྲི་གསུམ་རྗེ་སྟག་སྣང་གཉིས་ཀ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བློན་ཆེན་དུ་བསྐོས་པ་མ་ཟད་བྲན་ཀ་ དཔལ་ཡོན་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲྭ་བ་ཡིན་སྟབས་ཁོང་ལ་འབྲོ་ཁྲི་གསུམ་རྗེ་ སོགས་མི་སྐྱའི་བློན་པོ་རྣམས་ལས་གཙིགས་སུ་ཆེ་བ་བྱས།འབྲོ་ཁྲི་གསུམ་རྗེ་ལྷ་སར་ མི་བཞུགས་པར་རྟག་ཏུ་མཚོ་སྔོན་ཁུལ་དུ་གནས་བཅའ་དགོས་བྱུང་བ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་དེས་ ཡིན་ནམ་སྙམ། འདི་དུས་ནས་བཟུང་སྲིད་གཞུང་དུ་དགེ་འདུན་པས་ཆབ་སྲིད་འགན་ཁུར་བྱེད་མཁན་བྱུང་ བས་མི་སྐྱའི་བློན་པོ་འབྲོ་གསུམ་སྟག་སྣང་དང་དབའ་རྒྱལ་ཏོ་སྟག་གཉའ་བཅས་འབྲོ་ དབས་གཙོར་བྱས་ཏེ་རུས་རྒྱུད་ཆེ་བའི་བློན་པོ་ཚོས་”ཆབ་སྲིད་ཆོས་དང་བསྟུན་དབང་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ”ཞེས་ མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་བསྟན།མི་སྐྱའི་བློན་པོའི་ངོར་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་པ་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནའང་ཆོས་ལུགས་དེའི་ཆབ་སྲིད་ལ་རྔམ་པའི་ གྲྭ་པ་རྣམས་ཡན་གར་འཇོག་པ་ནི་དགེ་མིན་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས་”ཆབ་སྲིད་དབང་བཙུན་པ་ལ་གཏད་”ཅེས་རྒྱལ་པོ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད།
རིང་པོར་མ་ལོན་པར་སྤྱི་ལོ836ལོར་ དབའ་རྒྱལ་ཏོ་རེ་སྟག་གཉས་གཙོ་བྱས་ཏེ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་དམར་གསོད་དུ་གཏང་། དེར་བརྟེན་ལྷ་སྲས་དར་མ་ཁྲི་ལ་འཁོད་དུས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དང་བོད་ཀྱི་དམག་ དོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་གཉིས་གཅིག་གིས་གཅིག་གི་མགོ་གནོན་མ་ཐུབ་པར་ཡོད་པའི་གནས་ སྟངས་ཐོག་འབྲོ་དབའི་རུས་རྒྱུད་གཉིས་བར་བོད་ཀྱི་དམག་དོན་དང་ཆབ་སྲིད་ཆེད་ འགྲན་ཟླའི་ནམ་མ་ལངས་པར་ཡོད་འདུག
གླང་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་ཞེས་པར་དཔྱད་དགོས།
རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་ཞེས་བཤད་པའི་རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་ཀྱི་ཁུངས་རྙིང་ཤོས་ནི་”སྦ་བཞད”ཡིན་ལ།དེ་ཡང《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ》ཞེས་པ་ལས་འབྱུང་།
ཞབས་ བཏགས་མ་ཞེས་པ་འདི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་མཇུག་ཏུ་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་དེའི་ ནང་ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་དང་།ལྷ་བཙུན་བྱང་ཆུབ་འོད།ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་བོ་ གསུམ་གྱི་མིང་བྱུང་བ་མ་ཟད་དུས་འཁོར་གྱི་རྩིས་ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་འབྱུང་བ་ལས་ ཤེས་ཐུབ།དེར་བརྟེན་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཡིག་ཆ་དང་ངག་རྒྱུན་རྙིང་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་ བྲིས་པ་ཡིན་ངེས་ཀྱང་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མ་འདས་ནས་ཕལ་ཆེར་ལོ་གཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ གྱི་རྗེས་སུ་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་རེད། ལྷག་པར་དུ་དེ་ནི་དབའམ་སྦའི་རུས་རྒྱུད་ལ་ཞེན་པ་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་བྲིས་པར་སྙམ། འདིའི་ནང་ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་ཚུལ་བཤད་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཟོལ་ ཙམ་དང་དོན་དངོས་ལ་དཔྱད་ཚེ་ཁས་ལེན་དཀའ་བའི་གནད་དོན་མང་པོ་འདུག དེར་བརྟེན་དེའི་ནང་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མའི་སྐོར་གང་ཡོད་པ་དང་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ ཆའི་ནང་གང་ཡོད་པ་གཉིས་ར་འཕྲོད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ།《ཞབས་བཏགས་མར》བསྟན་ པ་སྣུབ་ཚུལ་རགས་ཙམ་ལས་དེ་སྣུབ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བོ་བཤད་མེད་ལ། དེ་མཚུངས་སུ་བོད་ལུང་པ་སྤྱི་དང་དེའི་སྐབས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ གནས་སྟངས་ནི་ཟུར་ཙམ་ཡར་བྲིས་མི་འདུག ཁྲི་དར་མ་ནི་སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་ཞིག་གི་རྣམ་པར་བསྟན་པ་དང་”ཐུགས་སུ་གདོན་གསོལ”ཟེར་ བ་དང་བློན་ཆེན་ཚོ་ནི་ཇག་རྐུན་སྡེ་བའི་རྣམ་པར་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིས་སུ་བྱུང་ བའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་གྱིས་ལོ་རྒྱུས་གསར་པ་བཟོས་པ་ཡིན་ པར་སྙམ༎
བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་དམག་གི་འགྲོ་གྲོན་ཆེ་བ་དང་འབངས་ མི་མང་པོ་དམག་ཁྲལ་རྒྱུགས་དགོས་པར་བརྟེན་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མ་དང་ཁོང་གི་ཆབ་སྲིད་ ཀྱི་བློན་ཆེན་དབའ་རྒྱལ་ཏོ་རེ་སྟག་གཉའ་གཉིས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ831ཙམ་ ལ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་དང་དེར་ཡོད་དགེ་འདུན་གྱི་འཚོ་རྟེན་རྒྱལ་ བོའི་བླ་མཛོད་ནས་སྦྱར་བའི་རྒྱུན་བཅད། མཆོད་གཞིས་རྣམས་ཕྱིར་ཕྲོག་བླ་འབངས་སམ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མི་སེར་རྣམས་གློད་ དཀྲོལ་བྱས།མི་གཞོན་དམག་ཁྲལ་ལ་འགྲོ་དགོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་གཞོན་རབ་ཏུ་བྱུང་ བ་བཀག མི་མང་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་བོད་ཀྱི་མི་འབོར་ལ་གནོད་ཚབས་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ སྔོན་ཡོད་གྲྭ་པ་འགའ་ཤས་ཁྱིམ་དུ་ཕབས། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲྭ་པའི་འཚོ་བ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ལམ་ལུགས་ལ་བཀག་འགོག་ཤུགས་ཆེར་བྱས་པ་བཅས་སོ། །
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ལ་བསྟན་པ་ཡོད་མེད་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་རྒྱུན་ལ་ཐུག་ཅེས་ཟེར། རྒྱུ་མཚན་དེས་ཕྱིས་སུ་ལོ་རྒྱུས་མཁན་གྱིས་”བསྟན་པ་བསྣུབས་”ཞེས་ ཟེར་བར་སྙམ།འོན་ཀྱང་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མའི་རིང་ལ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེས་ཆེར་དར་བ་ དང་།གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་པའི་ཉིང་ཁུ་ཡིན་ ཞེས་པའི་ཟེར་ལུགས་ལ་བལྟས་ན།རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མས་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རབ་བྱུང་པ་མང་པོ་འཚོ་རྟེན་གཞན་ལ་བཅོལ་ནས་བཞུགས་པ་བཀག་པ་ལས་ སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་རང་རྩ་མེད་བཟོས་མེད་པ་ནི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་གིས་ར་ སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་པ་འདི་ལྟར་ཡིན།
“ཡུལ་མཐོ་ས་གཙང་བོད་ཀྱི་ཡུལ༎
གངས་རི་མཐོ་ཚང(གཙང)ཀུན་གྱི་གཉའ༎”
ཆུ་བོ་ཀླུང་ཡས་ཀུན་གྱི་མགོ།
ལྷ་གཉན་ཡུལ་དབྱིངས་དཀྱིལ་འདི་ན༎
རྒྱལ་བོ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་དེ༎
ལྷའི་རིགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུ(རྒྱུད)༎
ལྷ་སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས༎
དམ་ཆོས་སློབ་དཔོན་རྒྱ་གར་ཡུལ་ནས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ༎
མུན་ནག་དཀྱིལ་དུ་སྒྲོན་བཏེག་བཞིན༎
རྒྱལ་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱང་སྤྱོད་པར་གནང་༎
བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ལམ་ལ་བཀོད༎
ལྷ་སྲས་ལྷའི་དྲིན་རེ་ཆེ༎
བཀའ་ལུང་གཞུང་དང་འཐུད(མཐུན)པའི་ཚེ༎
ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དང་༎
ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མཁས་པ་གསུམ༎
མ་འདྲེས་སྤྱོད་ལམ་འདི་ལྟ་བུ༎
མཁས་བཙུན་སྤྱོད་ལ་འཁྲུག་པ་མེད༎
བོད་ཁམས་ཀུན་ཀྱང་བདེ་ཞིང་སྐྱིད༎
ལྷ་སྲས་དར་མ་མན་ཅད་(ཆད་)དང་།
འོད་སུས་(སྲུང་)དབོན་སྲས་མན(ཡན་)ཆད་དུ༎
སྤྱི་ནི་དར་ཅིང་རྒྱས་ཅེས་(ཆེས་)པས༎
མྱིར་སྐྱེས་ཀུན་ཀྱང་འགྲུབ་པར་བཞེད༎”
གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འདི་དུས་རབས་དགུ་པའི་ཕྱེད་གཉིས་པའི་ནང་བྲིས་པར་ངེས།འདི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་གྲས་ནས་སྤྱི་ལོ1976ལོར་ བདག་གིས་རྙེད།དེ་སྔོན་མཁས་པ་སུ་གང་གིས་གཟིགསམི་འདུག་པས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་ཚོ་ལ་ལེགས་སྐྱེས་སུ་འབུལ། དེར་བརྟེན་ལོ་རྒྱུས་འདི་དུས་སྐབས་དེ་རང་དུ་བྲིས་པས་ད་བར་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ ལོན་པ་དང་དེ་ནི་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་གྱིས་ཕྱོགས་ཞེན་གྱིས་མ་བསླད་ པའི་ཡིག་ཆ་ཁུངས་ལྡན་ཞིག་ཡིན།འདིའི་ནང་རྒྱལ་པོ་ཙ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ འབྱུང་ཁུངས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་རི་བོ་དཔལ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩེ་མོར་མགོན་པོ་ཕྱག་ན་ རྡོ་རྗེ་ལས་གསང་སྔགས་རྒྱུད་བཅོ་བརྒྱད་ཞུས་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་དང་ཆ་འདྲ་བར་འདུག དེའི་སྐོར་ཞིབ་བཤད་གཞན་དུ་བྱས་ཡོད་པས་དེར་གཟིགས། དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ལྷ་སྲས་དར་མ་ནས་དེའི་སྲས་ཁྲི་འོད་སྲུང་གི་སྐུ་རིང་བར་སངས་ རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཧ་ཅང་དར་བར་བཤད་པ་ལས་སྣུབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་མི་འདུག་གོ །
ཁྲི་དར་མས་རྒྱ་ཤ་ཅུ་དང་འཛམ་གླིང་ཤར་དཀྱིལ་གྱི་དར་ལམ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་ མངའ་རིས་ལ་སྔར་བཞིན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ བོད་ཀྱི་མངའ་འབངས་སུ་གཏོགས་པ་ཚོས་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་བདེ་འཇགས་ཡོང་བ་ དང་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚེ་རིང་བ་དང་མངའ་ཐང་རྒྱས་པའི་ཆེད་དུ་སྨོན་ལམ་ཞུས་ པ་འདི་ལྟར་འདུག
“བཙན་པོ་ལྷ་སྲས་འུའི་དུན་བརྟན་གྱི་སྐུ་ཡོན་དུ་བསྔོ་བའི་སྨོན་ལམ་དུ་གསོལ་བ། ཆགས(ཆབ)འོག་ གི་འབངས་ལས་མཆོད་པའི་གནས་སུ་གནང་སྟེ།རང་དབང་བསྐུར་ནས་མྱི་མང་པོ་ཐར་པར་བཀྱེ་ ཡང་གྲོལ། ཐར་བའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། འགྲོ་བ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བའི་དོན་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག བར་ཆད་ཀྱི་བགེགས་དང་བྲལ་ཏེ། ཚེ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་སྨོན་ནོ༎ གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་གསར་བརྩིགས་ཤིང་རྙིང་བཅོམས་ཡང་ལྷ་དང་མྱིའི་མཆོད་ པའི་རྟེན་ནམ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ཡོད་ཀྱི་བར་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་མྱི་འཇིག་ཅིང་གནས་པར་ གྱུར་ལ་འགྲོ་བ་མང་པོའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་ཅིག ཕྱོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཀའ་འོག་ཏུ་འདུས་པ་དང་། ད་ལྟར་བཞུགས་པའི་སྐུ་འདི་ལ་ལྟས་ངན་པ་སྟོན་པ་དང་། འགེགས་དང་ཕས་གྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་ཤིང་སྐུ་ཚེ་གཡུང་དྲུང་དུ་ བཞུགས་པར་སྨོན་ནོ།”
རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་པ།
རྒྱལ་ བོ་ཁྲི་དར་མའི་སྐུ་རིང་ལ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་པའི་ལམ་ལུགས་ལ་གནོད་ འཚེ་ཚབས་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་བརྟེན་བསམ་ཡས་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་ལ་བཞུགས་པའི་གྲྭ་པ་ རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བར་དཀའ་ངལ་བྱུང་།དེར་བརྟེན་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ནང་ཆོས་ལ་ མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་བའི་སྲིད་ཇུས་དང་དམག་དོན་གྱི་ཆབ་སྲིད་གཉིས་བར་གྱི་འཐབ་ རྩོད་་དེ་རིམ་པར་ཇེ་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན། བསམ་ཡས་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མའི་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཡིད་ ལ་མ་བཟོད། མཐར་ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེས་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མ་སྤྱི་ལོ842ལོ་ སྟེ་དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་ལྷ་སར་སྐུ་བཀྲོངས།ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེའི་སྐོར་ ཆོས་འབྱུང་སོ་སོ་ནས་བཤད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད།འགའ་ཤས་ནས་གྲུབ་ཐོབ་ལྟ་བུ་དང་ཡང་ འགའ་ཤས་ནས་སྔགས་བཙུན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད་མོད། ཁོང་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲྭ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་རབས་ དགུ་པ་ཡིན་པ་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་བྲིས་མའི་གྲས་ནས་བདག་གིས་ རྙེད་བྱུང་། དེ་ཡང་རབ་བྱུང་བའི་རྟེན་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཁོང་མདོ་ཁམས་སྨད་དུ་བྲོས་པ་དང་ རྒྱལ་པོ་བསད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཞུས་པའི་ཁ་སྐོང་དུ་བཞུགས་མ་ ཐུབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་སོ། ད་ཕན་རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་འབྱུང་ཁག་མཐོང་བའི་ནང་ན་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་རབས་རིམ་བྱོན་ བཤད་པ་རྩ་་བ་ནས་མི་འདུག་པས་གོང་སྨོས་ཡིག་རྙིང་དེ་གལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོར་མཐོང་། གང་ལྟར་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་པ་དང་བཙུན་པས་འཚོ་བ་ གཞན་ལ་བརྟེན་པ་བཀག་འགོག་བྱས་པ་ལ་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་པོའི་སྙིང་ན་ནས་རྒྱལ་བོ་ བཀྲོངས་བ་ལ་ཧ་ལས་དགོས་དོན་མེད་ན་ཡང་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་བའི་རྗེས་སུ་ རྒྱལ་ས་འཛིན་མཁན་སྤུ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོའི་གདུང་འཛིན་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ སྤུ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གདུང་རབས་ཆད། བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་མཛད་ པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣས་རྟག་པར་”ཆོས་རྒྱལ”དང་”བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ”སོགས་ཀྱི་སྒོ་ ནས་གཟེངས་བསྟོད་ཧ་ཅང་བྱས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣས་ བཀྲོངས་པ་ནི་རང་གིས་ཧ་ཅང་གཅེས་པའི་རྒྱལ་པོའི་སྦྱིན་བདག་གི་གདུང་རབས་བཅད་པར་ མ་ཟད་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣས་བྱས་རྗས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ ཞིག་བཞག་པ་རེད། གང་ལགས་ཤེ་ན། རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་པ་ནས་བཟུང་བོད་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་རྒྱལ་པོ་མ་བྱུང་བ་ ཕུད། བོད་རང་གི་སྲིད་གཞུང་དང་མི་དམངས་ཁ་བྲལ་ཏེ་བོད་སིལ་བུར་འཐོར་ནས་ལོ་ངོ་ཆིག་ སྟོང་བརྒྱ་ཙམ་རིང་སྔོན་བྱོན་བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལྟར་བོད་སྤྱི་ལ་དབང་ བསྒྱུར་བའི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་རྩ་བ་ནས་འཛུགས་མ་ཐུབ་པ་འདི་བྱུང་བ་རེད།
རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མ་སྐུ་བཀྲོངས་པའི་རྗེས་སུ་བཙུན་མོ་སྣ་ནམ་བཟའ་ལ་སྲས་ཡུམ་ བརྟན་དང་ཚེ་སྤོང་བཟའ་འཕན་ལ་གནམ་ལྡེ་འོད་སྲུང་འཁྲུངས་སོ་ཞེས་ཕྱིས་བྱུང་གི་ རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་འབྱུང་ཁག་མང་ཆེ་བར་བཤད་ཀྱང་ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་འོད་སྲུང་གི་ མིང་གཅིག་བུ་ལས་ཡུམ་བརྟན་ཞེས་པ་རྩ་བ་ནས་མི་འབྱུང་བས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་རི་ཅར་སོན་གྱིས་ཡུམ་བརྟན་ཞེས་པའི་རྒྱལ་སྲས་ཤིག་བྱུང་བར་མི་ འདོད་ལ།གང་ལྟར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་པོ་ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར(1124-1192)ཀྱིས་བརྩམས་པའི《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད》ཅེས་པ་དང་ས་སྐྱའི་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས(1142-1182)བྲིས་པའི《ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ》ཞེས་ པ་གཉིས་ཀར་ཡུམ་བརྟན་གྱི་མིང་འབྱུང་བས་ལྷ་སྲས་འོད་སྲུང་སྐུ་མཆེད་ལ་ཡུམ་བརྟན་ ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐབས་ནས་བྱུང་འདུག་ ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐར་ནང་དུ་འོད་སྲུང་ལ་སྐུ་མཆེད་ཡུམ་བརྟན་ཞེས་པ་བྱུང་ བ་བཤད་པར་མ་ཟད་ཁོང་གི་རྒྱུད་པ་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ཚུལ་བགྲངས་འདུག་པས་འདིའི་ སྐོར་དཔྱད་པ་ཞིབ་ཆ་ཞིག་བྱ་དགོས་འདུག གང་ལྟར་ཚེ་སྤོང་བཟའ་བཙན་མོ་འཕན་ལ་འོད་སྲུང་ཕོ་བྲང་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་དུ་སྐུ་ བལྟམས།འདི་ཉིད་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ངེས་ཀྱང་དུས་ ཡུན་ཅི་ཙམ་ཞིག་གི་རྗེས་ལ་སྐྱེས་པ་མི་གསལ། ཁོང་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་པའི་རྗེས་སུ་འཁྲུངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁོང་སྤུ་ རྒྱལ་གྱི་གདུང་ཁུངས་ཡིན་མིན་གྱི་རྩོད་པ་བྱུང་། སྐུ་ནར་མ་སོན་གྱི་བར་དུ་རང་གི་མ་ཡུམ་གྱིས་རྒྱལ་ཚབ་བྱས་པས་མ་ཡུམ་འདི་ཏུན་ ཧོང་ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་ཇོ་མོ་བཙན་མོ་འཕན་ཞེས་པར་འདོད། ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་འོད་སྲུང་གི་མིང་ལ་ཕོ་བྲང་འོད་སྲུང་ངམ་ལྷ་སྲས་འོད་སྲུང་ དུ་འབོད། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ནས་ཁྲི་འོད་སྲུང་ཞེས་འབོད་དོ།རྒྱལ་བོ་འདིའི་བྱས་རྗེས་ འདི་ཡིན་ཞེས་ད་ཕན་རྒྱལ་རབས་མཐོང་བ་རྣམས་སུ་བྲིས་མེད་ལ།གང་ལྟར་རྒྱལ་པོ་འདི་ སྤུ་རྒྱལ་གྱི་གདུང་ཁུངས་ཡིན་མིན་གྱི་འཁྲུགས་རྩོད་དེ་འབྲོ་དང་དབའི་རུས་ རྒྱུད་གཉིས་བར་གྱི་གྱོད་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མཐར་རུས་རྒྱུད་འབྲོ་དང་ དེའི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱིས་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་གདུང་རྒྱུད་དངོས་གནས་ཡིན་པར་ཆ་འཇོག་ བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་དང་། དབའ་དང་དེའི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱིས་ལྷ་སྲས་འོད་སྲུང་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ དངོས་གནས་མིན་པས་ཁོང་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོའི་ཁྲི་ལ་འཁོད་པའི་ཐོབ་ཐང་མེད་ཅེས་ རྩོད་པ་བྱས། མཐར་འབྲོ་དང་དབའ་གཉིས་བར་དབུས་སུ་འཁྲུགས་ཟིང་སླང་། གྱོད་གཞི་དེ་རིམ་བཞིན་ཁམས་དང་ཨ་མདོ་བརྒྱུད་ནས་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ བྱང་ཤར་དང་ཤར་ལྷོའི་མཐའ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་དམག་དཔུང་ནང་དུ་མཆེད་སྟེ་དམག་དཔུང་ གཅིག་གིས་འབྲོའི་དར་ཆ་ཁྱེར། གཞན་གཅིག་གིས་དབའི་ལ་རྒྱ་ཁྱེར་ཏེ་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་གིས་ཕྱིའི་དགྲ་ལ་འཐབ་ དགོས་པ་སོ་སོའི་ལས་འགན་ཡིན་པ་བརྗེད་དེ་ནང་འཁྲུགས་ཀྱི་དུས་སུ་འདའ་བར་གྱུར། འདིའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡང་བོད་དབུས་སུ་ཁྲི་འོད་སྲུང་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ངོ་ མ་ཡིན་མིན་དང་། སྐུ་ན་མ་སོན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུན་རིང་བར་སྲིད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་གཞི་རྩ་ བརྟན་པོར་ཚུགས་མ་ཐུབ་པ།རྒྱལ་བོ་ཁྲི་དར་མ་དམར་གསོད་བཏང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱལ་ ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་།ལུང་ཁག་སོ་སོས་འབྲོ་དབའ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྒྱུགས་ཏེ་ འཁྲུགས་ནས་ཡུལ་སོ་སོར་བགོས་པའི་གནས་ཚུལ་རིམ་བཞིན་ཐོན་ནོ། །
ཆོས་ ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་རྒྱལ་ཁྲིམས་བཤིགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣས་ དེ་སྔ་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས་བཀས་བཅད་ཀྱིས་བཀག་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ ཉམས་ལེན་དང་ཁྱད་པར་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་ནས་འབྱུང་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ལག་ལེན་དངོས་ སུ་བསྟར་ཏེ་བུད་མེད་གང་རུང་ལ་འདོད་པ་བྱེད་པ་དང་། སྒྲོལ་བ་ཞེས་སེམས་ཅན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆེད་དུ་བསད་པ་དང་བམ་སྒྲུབ་ཅེས་མི་རོ་ ཡོན་ཏན་ཚང་བ་ཞིག་རྙེད་ན་དེ་ལས་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བར་འདོད་པས་”གསོན་སྒྲོལ”ཞེས་ མི་དངོས་སུ་བསད་ནས་དེའི་རོ་སྒྲུབ་པ་སོགས་བྱུང་བར་བཤད། དུས་སྐབས་འདིའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཁྲིམས་མེད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཧ་ཅང་འཕེལ་ རྒྱས་བྱུང་། ཕྱིས་བྱུང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་གཏེར་མའི་རིགས་མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་ མཚོ་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར་ཞེས་པར་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་བོན་ཆོས་བྱེད་ མཁན་གྱིས་དབྱར་དགུན་སྟོན་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་བཞི་རེ་རེ་ལ་སེམས་ཅན་ཤྭ་བ་སྟོང་ཕྲག་ མང་པོ་བསད་ནས་ལྷ་ལ་མཆོད་ཚུལ་བཤད་ཡོད་ཀྱང་། བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དུས་སུ་ཤྭ་བ་སོགས་རི་དྭགས་གང་བྱུང་གིས་བསད་མི་ཆོག་པའི་ ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བཟོས་པའི་ཡིག་ཆ་དེང་སང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གྲས་སུ་ཡོད། ཤྭ་བ་སྒོ་ཕྱུགས་བྱས་པ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་མེད་ལ།རི་དྭགས་ཡིན་ན་སྟོང་ཕྲག་ མང་པོ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསད་པ་ཕུད། ཉུང་ཤས་བསད་ཡང་ཁག་པོ་ཡིན།འོན་ཀྱང་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་རིང་ལ་བོད་རྒྱ་བར་སྤྱི་ལོ822ལོར་ ཞི་བདེའི་ཆིངས་ཡིག་འཇོག་སྐབས་རྟ་དང་སྤྲེལ་ཁྱི་གསུམ་བསད་དེ་བཙན་པོའི་སྐུ་བླ་ ཡར་ལྷ་ཤམ་པོ་དང་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་དཔང་དུ་བཙུགས་ནས་མནའ་བོར་བའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཞེན་གྱིས་མ་སླད་པའི་དངོས་སུ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིན།དེར་ རྟེན་དུས་སྐབས་འགངས་ཆེ་བའི་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་བསད་ནས་མནའ་བོར་བའི་ལུགས་སྲོལ་ བྱུང་ཡོད།འོན་ཀྱང་འདི་ཡུལ་གྱི་ལུགས་སྲོལ་ཡིན་པ་ལས་ཆོས་ལུགས་མིན།གོང་དུ་བཤད་ པའི་རྒྱལ་ཁྲིམས་བཤིགས་པའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དང་མི་ མཚུངས།འདི་སྐབས་སུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣས་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིག་ དོན་ལག་ལེན་དངོས་སུ་བསྟར་བར་བརྟེན་དེའི་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འཚོ་ བའི་དཔལ་འབྱོར་ཐོག་དཀའ་ངལ་བྱུང་བ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དུའང་ཟུར་ཙམ་འབྱུང་བ་ གོང་འཕྲོས་སུ་དྲངས་ན་འདི་ལྟར་རོ༎
“གསུམ་ཁྲིམས་འདུལ་ཁྲིམས་མྱི་ཤེས་པར༎
ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་བོང་བུས་ཉོ༎
ལས་ཀྱི་དབང་དང་མི་ལྡན་གུར་(པར)༎
འདྲེན་པའི་སློབས་(སློབ)དཔོན་གླང་གིས་ཉོ༎
འདྲེན་པའི་དབང་དང་མི་ལྡན་བར༎
རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་འཚབ་(ཚབ)རྟ་ཡི་ཉོ༎
རྒྱལ་འཚབ(ཚབ)དབང་དང་མི་ལྡན་བ༎
རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་བོ་བཙོན་གྱིས་ཉོ༎
དྲོད་དང་ཚོད་དང་མ་སྦྱར་བའི༎
ནོར་ཀར་བོར་བའི་སློབ་དཔོན་གྱིས༎
འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་དོན་མྱི་རིག།
སློབ་མ་བརྒྱ་ལ་སློབ་དཔོན་སྟོང་༎
ལྷ་ཆོས་ཉན་པའི་མི་མ་མཆིས༎
གྲོང་ཚན་གཅིག་ལ་སློབ་དཔོན་བཅུ༎
ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གྲས(གྲངས)ཀྱང་མེད༎
ཀུན་ཀྱང་ལྷ་རུ་འགྲུབ་སྙམ་སྟེ༎
མཇུག་ཏུ་སྡེ་ཚན་མང་པོ་ཡིས༎
རྡོ་རྗེ་ཕུང་པོ་བཤིག་ག་རེད༎”
ཕྱིས་སུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣའི་བྱ་སྤྱོད་འདི་ལ་མངའ་རིས་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བླ་ མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱིས་ཀྱང་བཀའ་ཤོག་བཏང་ནས་བཀག་འགོག་བྱས་པ་འོག་ཏུ་འཆད་དོ༎
གོང་འཕྲོས་བོད་ཀྱི་བྱང་ཤར་ཨ་མདོ་མཚོ་སྔོན་དུ་ཡོད་པའི་དམག་སྤྱི་ཆེན་པོ་དབའ་ཁྲོམ་ བཞེར་གྱིས་རང་དམག་ཁྲིད་དེ་དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་འབྲོ་བཙན་བཞེར་གྱི་རུ་དཔུང་ལ་ རྒོལ་ཏེ་ལོ་མང་རིང་ནང་འཁྲུག་བྱས། མཐར་འབྲོ་བཙན་བཞེར་གྱིས་རང་དམག་བསྡུས་ཏེ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ནས་རང་གི་ཁྱིམ་གྱི་ ལྟེ་བ་ཡོད་སར་ཕྱིན་སྐབས་དབའ་ཁྲོམ་བཞེར་གྱིས་ཡང་སྐྱར་ཁྲི་འོད་སྲུང་སྤུ་རྒྱལ་ གྱི་གདུང་ཁུངས་མ་མིན་སྟབས་ཁོང་རང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བྱེད་འདོད་ཀྱིས་འབྲོ་བཙན་ བཞེར་དང་དེའི་དམག་དཔུང་ལ་སྐྱར་དུ་རྒོལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་རྒྱ་དམག་ལ་ཡང་རྒོལ་ ཏེ་གཡུལ་སྤྲད་བཞིན་ཡོད་དུས་དེ་སྔོན་བོད་ཀྱི་དགྲ་ཡུ་གུར་གྱི་དམག་དཔུང་ཞིག་ མཚོ་སྔོན་གྱི་བྱང་ངོས་སུ་ཡོད་པ་རྒྱས་རོགས་རམ་དུ་བོས་ཏེ་རྒྱ་དང་ཡུ་གུར་གཉིས་ བསྡོངས་ནས་དབའ་ཁྲོམ་བཞེར་གྱི་རུ་དཔུང་དང་དམག་འཁྲུག་བྱས།དབའ་ཁྲོམ་བཞེར་རང་ སྤྱི་ལོ866ལོར་གཡུལ་དུ་བསད་པས་བོད་དམག་ཕམ། ཕམ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡང་བོད་དམག་རང་གི་ནང་དུ་ནང་འཁྲུག་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ ཡིན།དེ་ནས་བཟུང་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱང་ཤར་དང་ཤར་ལྷོ་ཨ་མདོའི་མཐའ་ མཚམས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་རྣམས་བྱ་སྒྲོ་གནམ་ལ་གཏོར་བ་ལྟར་འཐོར། རྒྱལ་པོ་ཁྲིད་དར་མ་བཀྲོངས་ནས་ལོ་ལྔ་ཡང་མ་ལོན་པར་སྤྱི་ལོ848ལོར་ རྒྱ་ཤ་ཅུར་ཡོད་པའི་རྒྱའི་མི་དམངས་བོད་ཀྱི་དམག་གཞུང་ལ་ངོ་ལོག་བྱས་ཏེ་བོད་ ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་དམག་དོན་གྱི་ལས་བྱེད་པས་གཙོས་རྒྱ་ཤ་ཅུར་ཡོད་པའི་བོད་མི་ རྣམས་ཕྱིར་འབུད་བྱས།རྒྱ་ཤ་ཅུ་ཐང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་ ཐང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་འཚོ་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡིག་འཕྲིན་རྒྱ་ནག་གོང་མར་ བཏང་།རྒྱ་ཤ་ཅུ་འདི་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་སྤྱི་ལོ787ལོ་ནས848ལོར་ བར་མི་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་རིང་བོད་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས།ཡུལ་འདི་དང་པོ་ལེན་ མཁན་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་དམག་དཔུང་ཆེན་པོ་འབྲོ་ཁྲི་གསུམ་རྗེ་ཡིན།ཁོང་དེ་དུས་ ཙོང་ཁ་ཁྲི་ཤོས་ཀྱི་ཁྲོམ་གྱི་དམག་སྤྱི་ཡིན།འདིས་རྒྱ་ཤ་ཅུའི་ཉེ་འཁོར་གནས་སུ་ ཞེས་པ་སྤྱི་ལོ774ལོར་བླངས།དེ་ནས་ཧོ་སི་དང་སུམ་ཅུ་གཉིས་སྤྱི་ལོ776ལོར་བླངས།དེ་ནས་ཧ་མི་སྤྱི་ལོ779ལོར་བཅོམ།ཡུལ་འདི་ཚོ་བཅོམ་པའི་རྗེས་སུ་ད་དུང་ལོ་བཅུའི་རིང་དམག་བརྒྱབ་ནས་སྤྱི་ལོ787ལོར་ གཞི་ནས་རྒྱ་ཤ་ཅུ་བླངས།དེར་བརྟེན་རྒྱ་ཤ་ཅུ་བསྡད་པའི་བོད་མོ་རྣམས་ཕལ་ཆེ་བ་ དམག་དོན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མ་ཟད་དེར་བཙུགས་པའི་ས་གནས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ཡང་ དམག་གཞུང་ཡིན།དམག་གཞུང་འདི་རིགས་ལ་ཁྲོམ་ཞེས་འབོད། དེ་ཡང་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་མ་ཡིན་པའི་མངའ་རིས་གཞན་ལ་ དབང་བསྒྱུར་པའི་ས་ཁུལ་དུ་བཙུགས་པའི་དམག་གཞུང་གི་མིང་ཡིན།དེ་ལྟའི་སྒྲིག་གཞི་ བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་བཙུགས་པ་ནི་དེ་ཁུལ་དུ་ཁྲོམ་གྱི་འཛུགས་བསྐྲུན་བྱུང་བའི་ ལོ་རྒྱུས་མེད་པས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ། དེར་བརྟེན་བོད་བཙན་ པོའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཉིད་དུས་རབས་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་དང་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་འཛམ་ གླིང་ཤར་དཀྱིལ་དུ་ཆེས་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་དང་མཚན་སྙན་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་དབའ་ཁྲོམ་བཞེར་ནི་ཕལ་ཆེར་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ ཀྱི་དམག་དཔོན་གཡུལ་དུ་བསད་པ་མཐའ་མ་དེ་ཡིན། ཁྱིམ་ཚང་འདི་ཉིད་དང་པོ་བཙན་པོ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ ཕྲན་དུ་མ་གཅིག་གྱུར་བྱེད་པ་དང་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་ལ་ རླབས་ཆེན་གྱི་བྱས་རྗེས་བཞག་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུ་ཡང་ཧ་ཅང་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་རུས་རྒྱུད་ཅིག་རེད། འོན་ཀྱང་དབའ་ཁྲོམ་བཞེར་གྱིས་ཁྲི་འོད་སྲུང་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ངོ་མར་ ཁས་ལེན་མ་བྱས་ཁར་རང་ཉིད་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་བྱེད་རྒྱུའི་ཞེ་འདོད་ཁོང་དུ་བཅུག་ སྟེ་བོད་དམག་ནང་ཁུལ་དུ་འཁྲུགས་ལོང་བྱས་པར་བརྟེན་མཐར་བོད་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ ཁབ་གཏོར་གཤིག་བཏང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཆ་གཅིག་ཀྱང་དབའི་རུས་རྒྱུད་ཀྱིས་བྱས་ པ་འདི་ནི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བློ་ཕམ་བྱེད་དགོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་མ་རེད་དམ།
ཁྲི་འོད་སྲུང་ཕོ་བྲང་འཕང་ཐང་དུ་དགུང་ལོ་སོ་དགུ་པ་སྤྱི་ལོ881ལོར་འདས་པ་དང་འདས་མཆོད་རང་གི་སྲས་དཔལ་འཁོར་བཙན་གྱིས་གཙང་དུ་ཡོད་པའི་གྲོམ་པ་ལྷ་རྩེ་རྫོང་རྒྱབ་ཏུ་བྱས་པར་བཤད་དོ།།
སྐུ་ཞབས་ལྷམ་ཀོག་ལགས་ཀྱི་སེང་རྡོར་དྲ་བའི་ཟིན་བྲིས་ལས་བཤུས་པ་ཡིན།


text:
ཉེ་ཆར། རྒྱ་རིགས་སྒྱུ་རྩལ་བ་ལྕམ་ལིའུ་ཞ་ཡི་བརྩམས་ཆས་འཇར་མན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་བྷོར་ལེན་དུ་འགྲེམས་སྟོན་གནང་པ་དང་། པར་རིས་དེ་དག་གིས་བཙོན་འོག་ན་ཡོད་པའི་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་ཞིག་གི་གཟའ་ཟླའི་འཚོ་བའི་འཇིགས་སྐུལ་དང་དངངས་སྐྲག་མཚོན་ཡོད།
ཨ་ལས་པད་གོག་གམ་འདྲ་གཟིགས་རྩེད་ཆས་བྱིས་པ་རེ་རེ་གདོང་མར་བཏགས་ནས་མར་དཔྱང་པ། གཞུང་ཡིག་ཁྲོད་འཐུམས་པའི་འདྲ་གཟིགས་རྩེད་ཆས་བྱིས་པ། གཡོག་ལྭ་རིང་པོ་གོན་པའི་ངོ་གདོང་མེད་པའི་མི་རྣམས་འཇིགས་སྐྲག་ངང་ཕྲེང་བསྒྲིགས་པ་སོགས། འདི་ཚང་མ་ནི་ལྕམ་ལིའུ་ཞའི་པར་ཆས་ཀྱིས་མངོན་པའི་འཇིགས་སྐྲག་དང་ཁེར་རྐྱང་གི་མག་མོག་གི་ཡུལ་ལྗོངས་རེད། ཡུལ་ལྗོངས་དེ་ཚང་མ་བདེན་པའི་རྫུན་ལས་བླངས་པ་ཤར་སྟག་རེད་ལ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་གནོད་འཚེ་ཕོག་པའི་མི་སྣ་གལ་ཆེན་ཞིག་གི་གཟའ་ཟླའི་མི་ཚེ་ལས་བླངས་པ་རྐྱང་རྐྱང་རེད།
པར་བ། རི་མོ་བ། སྙན་ངག་པ་ལིའུ་ཞ་ནི་རྒྱ་ནག་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོང་མཁན། ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞོ་པོ་ཡིས་གཟའ་ཟླ་རེད། ཁོང་མོའི་ཁྱོ་གའི་བཙོན་པའི་མི་ཚེ་དེ་ཕྱི་ལོ ༢༠༠༨ ལོ་ནས་མགོ་བརྩམས། སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞོ་པོ་ལགས་ལ“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དབང་མགོ་རྟིང་སློག་པའི”ཉེས་མིང་བཙུགས་ནས་ལོ ༡༡ གི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་དང་། ལྕམ་ལིའུ་ཞ་ཕྱི་ལོ ༢༠༡༠ ལོ་ནས་བཟང་བཙོན་དུ་བཀག
ཕྱི་ལོ ༢༠༡༠ ལོའི་དབྱར་ཀ་ནས་ལྕམ་ལིའུ་ཞ་མི་མང་གི་མཐོང་ལམ་ལས་བརླག་སོང་། སྐབས་དེར་ལྕམ་ལིའུ་ཞ་ལགས་པེ་ཅིང་གི་མགྲོན་ཁང་ཞིག་ཏུ་བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། མགོའི་སྐྲ་བཞར་ནས་མགོ་རིལ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུ་སྲང་བལ་གྱི་སྟོད་ཐུང་ཞིག་གོན་ནས་མིའི་སྣང་བར་བཙུན་མ་ཞིག་དབང་མེད་དུ་ཤར་འོང་། ཕར་བལྟས་ཚོད་ཀྱི་ཧ་ཅང་ལྷོད་ཡངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་སྣང་པ་དང་། ཨེ་ཊ་ལེ་ཡི་ཚིགས་ཇ་བཙན་པོར་དགའ་ཞིང་། ཐ་མག་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་ནས་མཚམས་མི་གཅོད་པར་འཐེན་ཞོར་དུ། ཁོང་མོའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་སྐྱེས་པ་དག་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་ཀྱིན་འདུག དེ་ནི་ཁོང་མོ་ལྟ་སྐུལ་འོག་ཚུད་ནས་ལོ་མང་ཕྱིན་ཟིན་པའི་སྐབས་ཤིག་རེད། སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞོ་པོ་དང་རྒྱ་རིགས་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་སྐོར་ཞིག་མཉམ་རུབ་ཀྱིས༼༠༨ རྩ་འཛིན་ཡིག་ཆ༽ཟིན་བྲིས་སུ་བཏབས་པར་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཡང་བསྐྱར་བཙོན་ཁང་དུ་བཅུགས་པ་རེད།
“ངས༼༠༨ རྩ་འཛིན་ཡིག་ཆ༽དེ་མཐོང་དུས། བཀྲ་མི་ཤིས་པའི་དོན་དག་ཅིག་བྱུང་ངེས་ཡིན་པ་ཚོར་སོང་།” ཞེས་ལྕམ་ལིའུ་ཞ་ཡིས་དོན་རྐྱེན་རྗེས་གསུངས་འདུག ལྕམ་ལིའུ་ཞ་ཡིས་ནམ་རྒྱུར་ཁོང་མོ་ཆབ་སྲིད་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་ཅེས་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་ཀྱང་། ཁོང་མོས་གཟའ་ཟླར་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁོང་མོ་ཡང་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོར་ཐུག སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞོ་པོ་དང་བསྡུར་ན་ལྕམ་ལིའུ་ཞ་ཡིས་གནོན་ཤུགས་དེ་དག་ཐེག་དཀའ་བ་དང་། ཁོང་མོ་མུ་ནས་མུ་རུ་ཁེར་རྐྱང་གི་གནས་སུ་ལྷུང་། སེམས་ཐག་ཉེ་བའི་གྲོགས་པོ་འགའ་ཤས་དང་ཁ་བརྡ་བྱེད་རྒྱུ་དང་། ཡང་ན་པར་རྒྱག་པ། རི་མོ་འབྲི་བ། དེབ་ཀློག་རྒྱུའི་ལས་མེད། “ང་དཔེ་ཆའི་འཇིག་རྟེན་ལ་འགྲིམ་ནས། དཔེ་ཆའི་ཁྲོད་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་འཚོ་བ་ཞིག་རོལ་བ་ཡིན།” ཞེས་འཇར་མིན་གྱི༼དུས་རབས་གཟའ་དེབ༽ལ་བརྗོད་འདུག
ཕྱི་ལོ ༢༠༠༩ ལོར། ལིའུ་ཞོ་པོ་ཡི་ཁྲིམས་ཁང་དུ“ངས་མི་གཅིག་ལ་དོམ་མང་པོ་ཆེད་ཡོད། དགོངས་འགལ་ཡོད། དེ་ནི་ངའི་གཟའ་ཟླ་ཡིན།” ཞེས་འགྱོད་སེམས་བཏོན་ཡོད་པ་རེད།
ལིའུ་ཞ་ཡིས་དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་པེ་ཅིང་གི་སྔོན་ཐོན་སྒྱུ་རྩལ་དོ་ར་རུ་ལིའུ་ཞོ་པོ་ངོ་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཁོང་གཉིས་གཉེན་སྒྲིག་བྱས། ༨༩ ལོའི་པེ་ཅིང་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་ཐང་ཆེན་གྱི་སློབ་མའི་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་ཁྲོད། འཆད་ཁྲིད་དགེ་རྒན་ཡིན་པའི་ལིའུ་ཞོ་པོ་ནི་སྣེ་ཁྲིད་པ་གཙོ་གྲས་ཡིན།
སློབ་མའི་ལས་འགུལ་ལ་དྲག་གནོན་བྱས་རྗེས། ལིའུ་ཞོ་པོ་བཙོན་ལ་བཅུགས་པ་དང་། ལོ་རབས ༩༠འི་ནང། ལྕམ་ལིའུ་ཞ་ཡིས་ཐོག་དང་པོར་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་དང་མང་ཚོགས་བར་གྱི་འབྲེལ་མཐུད་པའི་རྣམ་པ་བཟུང་། ༢༠༠༨ལོར་ལིའུ་ཞོ་པོ་ཡང་བསྐྱར་བཟུང་རྗེས་ཁོང་མོས་ལག་ཁྱེར་ཁ་པར་བཀོལ་སྲོལ་མི་སློབ་རང་སློབ་ཏུ་གྱུར་བ་དང་། ཁོང་མོསTwitter ལ་ཐོ་བཀོད་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མཁན་དྲྭ་རྒྱའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འབྲེལ་བ་བཟུང་། “ད་ལྟ་ཁྱེད་རང་བསམ་བློའི་འཆར་སྒོའི་ཁྲོད་ལྗོངས་རྒྱུ་བྱས་ཆོག་ཡང་། ང་དངོས་ཡོད་འཚོ་བའི་ནང་མི་འཚོ་རང་འཚོ་ཡིན”ཞེས་ཁོང་མོའི་ཁྱོ་གར་བཤད་འདུག
ཕྱི་ལོ ༢༠༡༠ ལོའི་དབྱར་ཀར། ཁོང་མོས་ལོ་བཅུའི་རིང་གི་སྐད་ཆ་ལས་ཀྱང་མང་པ་ཞིག་བཤད་དགོས་པར་ཐུག རྒྱབ་ཀྱི་ཁུར་བོས་མནན་ནས་ཡིད་ཐང་ཤིན་ཏུ་ཆད་ཀྱང་། ཁོང་མོས་ད་དུང་ཡང་དུས་ཚོད་མོད་པོ་པར་ལེན་རྒྱུར་བཀོལ་འདོད་སྐྱེས། རང་དབང་བྲལ་བའི་ཉིན་མོ་ནས་སྒྱུར་རྩལ་ནི་རང་ཉིད་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་རུ་གྱུར། “ཞོ་པོ་བཙོན་གློལ་ཐོབ་རྗེས། ཁོང་ཉིད་གླེང་རྒྱུ་ལས་གཞན་ངས་ད་དུང་དོན་དག་གཞན་ཞིག་ཀྱང་བསྒྲུབས་ཡོད་པ་ཁོང་གིས་མཐོང་གི་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་ལས་ཀས་ངས་རྒྱུན་རྣམ་ཞིག་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་།” ཞེས་ཁོང་མོས་རེ་སྒུག་གི་རྣམ་པས་བརྗོད་འདུག
བསམ་ཡུལ་འདས་པ་ཞིག་ནི། ཟླ་འགའི་རྗེས་སུ་ཁོང་མོའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཧ་ཅང་ཚད་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུན་རྣམ་དེ་ཡང་བཙན་གྱིས་འཕྲོགས་སོང་། ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེ་གཟེངས་རྟགས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ ༢༠༡༠ ཟླ ༡༠ར་སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞོ་པོ་ལ་གཟེངས་རྟགས་དེ་རག་པ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་རྗེས། ཁོང་མོའི་གོམ་ཁར་བཀག་རྒྱ་ཐེབས་ནས། རང་ཁྱིམ་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་སོང་མི་ཆོག་པར་བཟང་བཙོན་དུ་བཀག ཁོང་མོའི་ཁ་པར་དང་དྲྭ་ལམ་བཅད་ནས། རང་གི་ཁྱིམ་གཞི་དྲོད་མོ་དེ་གཞན་དབང་གིས་བཙན་ཁང་དུ་གྱུར་།
ད་ལྟ་འཇར་མིན་བྷོར་ལེན་དུ་འགྲེམས་སྟོན་བྱས་པའི་པར་རིས་དག་ནི་དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས ༩༠འི་ནང་གི་བརྩམས་ཆས་རྐྱང་རྐྱང་རེད། སྐབས་དེར། མཚམས་མཚམས་ཀྱི་བཙོན་ཁང་ནང་གི་ཐུག་འཕྲད་ཀྱང་ཁོང་མའོ་འཚོ་བའི་རྒྱུན་རྣམ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ཐེངས་འདིའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁྲོད་ཁོང་མོའི་པར་རིས་བརྩམས་ཆས་ལས་གཞན་སྙན་ངག་ཁག་ཅིག་ཀྱང་ཡོད་པ་རེད།
ཉེ་ཆར། ལྕམ་ལིའུ་ཞ་སྐབས་སྐབས་ལ་གྲོགས་པོ་དང་མཉམ་དུ་ཟ་ཁང་སོགས་སུ་ཞལ་ལག་བཞེས་ཆེད་ཕེབས་ཆོག ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་ཚང་ན་ཉེན་རྟོག་པའི་ལྟ་ལྐུལ་འོག་ན་ཡོད།
ད་ལོའི་ཤིང་མོ་ལུག་གི་ལོ་སར་དེ་ཁོང་མོའི་ཨ་མ་ལགས་དང་མཉམ་དུ་རོལ་ཡོད་འདུག
སྒྱུ་རྩལ་དང་ལིའུ་ཞ།
ཉེ་ཆར། རྒྱ་རིགས་སྒྱུ་རྩལ་བ་ལྕམ་ལིའུ་ཞ་ཡི་བརྩམས་ཆས་འཇར་མན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་བྷོར་ལེན་དུ་འགྲེམས་སྟོན་གནང་པ་དང་། པར་རིས་དེ་དག་གིས་བཙོན་འོག་ན་ཡོད་པའི་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་ཞིག་གི་གཟའ་ཟླའི་འཚོ་བའི་འཇིགས་སྐུལ་དང་དངངས་སྐྲག་མཚོན་ཡོད།


text:
སློབ་གྲྭའི་བཀོད་སྒྲིག་ལྟར། 2017ལོའི་ཟླ11པའི་ཚེས3ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོའི་དུས་ཚོད་དྲུག་པའི་ཐོག་སློབ་གྲོགས་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ལན་གྲུ་ནས་ལམ་ལ་ཆས་ཏེ་ཏུན་ཧོང་ཕྱོགས་སུ་ཆས་པ་ཡིན། ང་ཚོའི་ལམ་ཐིག་འཆར་བཀོད་བཞིན། དུས་ཚོད་གཅིག་ལྷག་བརྒྱུད་དེ་དཔའ་རིས་ལ་སླེབས། དེ་ནི་ཐེངས་འདིའི་འགྲུལ་བཞུད་ཀྱི་ས་ཚིགས་དང་པོ་ཡིན། ཐོག་མར་རྫོང་མཁར་དུ་ཡོད་པའི་དཔའ་རིས་པྲ་སྟི་རབ་རྒྱས་དགོན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན།པྲ་སྟི་རབ་རྒྱས་དགོན་པ་ནི་དང་ཐོག་ཧྭ་ལུང་ནས་ཕེབས་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་གིས་སྡེ་བ་ཚོ་བའི་སེར་སྐྱ་མང་པོས་ཞུས་ངོར། གནས་འདིར་ཞལ་གཟིགས་མཛད་དེ་དགོན་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བཏབ་རྗེས་ཡར་ལུང་དགོན་པས་བདག་སྐྱོང་བགྱིས་ཤིང་དེའི་དགོན་ལག་ཏུ་གྱུར། དེ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི (སྤྱི་ལོ1627ཡས་མས)དུས་མགོར་པྲ་སྟི་ནང་སོ་དཔལ་བཟང་གིས་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་དེ་སྒེར་ཚུགས་བཟུང་བར་མ་ཟད། པྲ་སྒོམ་ཆོས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་སྒར་བ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པས་དགོན་མིང་ལ་པྲ་སྟི་རབ་རྒྱས་དགོན་ཞེས་གསོལ། རྟེན་གཙོ་བོ་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གནང་བའི་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་གསེར་ཟངས་སྐུ། སྟོན་པའི་ཤིང་སྐུ། ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་སོགས་བཞུགས། 1988ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་གནང་སྟེ་འདུ་ཁང་ཉིས་ཐོག་ཅན་བསྐྲུན་ཏེ་སྔོན་གྱི་རབ་རྒྱས་བླ་མའི་སྒར་ཤུལ་དེར་རྣམ་པ་གསར་པ་བྱུང་། ད་ལྟ་བཙུན་པ་གསུམ་བཞི་ཙམ་ལས་མི་འདུག་ལ། དོ་དམ་ཁང་གི་ལས་སྣའི་གཙོ་འགན་དགེ་བསྙེན་གྲོང་པ་ཞིག་གིས་ཁུར་འདུག ཉིན་དེར་ཧོར་རྩིས་ཀྱི་བཅོ་ལྔ་ལ་ཁེལ་འདུག་པས་བསང་མཆོད་དང་མཆོད་མཇལ་བྱེད་མཁན་མང་པོ་འདུག ང་ཚོས་ཀྱང་བསང་ཕུད་ཅིང་མཆོད་རྐོང་རེ་བླུས་ཏེ་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས་པ་ཡིན།
དེ་ནས། རེས་འཁོར་ལ་བསྡད་དེ་དཔའ་རིས་མཆོད་རྟེན་ཐང་ལ་བསྐྱོད་པ་ཡིན། དུས་ཚོད་གཉིས་ཙམ་བརྒྱུད་མཐར་དཔའ་རིས་མཆོད་རྟེན་ཐང་བཀྲ་ཤིས་དར་རྒྱས་གླིང་ལ་འབྱོར། འབྲེལ་ཡོད་རྒྱུ་ཆ་ལས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན། སྔོན་ཆད་འབྲོང་ལུང་ཝེའམ་འབྲོང་ལུང་སྟོང་དཔོན་དོ་དམ་ཁང་ལ་གཏོགས་པར་བཤད། ད་ལྟ་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཝུའུ་ཝེ་ས་ཁུལ་དཔའ་རིས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ལྷོ་ནུབ་མཚམས།མཚོ་སྔོན་ཧུའུ་ཀྲུའུ་རྫོང་དང་འདབས་འབྲེལ་བའི་ཐང་ཡངས་པོ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་འདུག དགོན་པ་དེ་ནི་སྔོན་སྤྱི་ལོ་777ལོར་གནས་འདིར་གཡུང་དྲུང་དགོན་ཟེར་བའི་བོན་དགོན་ཞིག་ཡོད་། རྗེས་སུ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ལྕགས་ཕོ་བྱི་སྟེ་སྤྱི་ལོ1360ལོར་ཀརྨ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལང་ཇུ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་སྐབས་འཇུ་ལག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ལྟར། ཀླུ་བདུད་ཤིན་ཏུ་གདུག་པ་ཆུ་འགྲམ་གྱི་མི་ཕྱུགས་མང་པོ་ལ་གནོད་པ་ཆེ་བ་བཏུལ་ཏེ་དམ་ལ་བཏགས་ཤིང་དམ་རྟགས་སུ་བཀྲ་ཤིས་ཐང་དེར་མཆོད་རྟེན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཞེངས། བོན་དགོན་དེ་ཀརྨ་པའི་དགོན་པར་བསྒྱུར། དེ་ནས་བཟུང་མཆོད་རྟེན་ཐང་དགོན་པ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས། རྗེས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་མེ་ཕག(1617) ལོར་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཚོ་སྡེ་དག་གིས་ཞུས་པ་བཞིན་བླ་མ་སྟོང་འཁོར་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་དགེ་ལྡན་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་དར་རྒྱས་གླིང་ཞེས་པ་རྒྱ་བསྐྱེད་དུ་ཕྱག་འདེབས་མཛད། རིམ་བཞིན་སྟོང་འཁོར་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱིས་དགོན་བདག་མཛད་དེ་ལྷ་ཁང་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་དུ་བཞེངས་པར་གྲགས། ང་ཚོས་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དྲན་གསོ་བྱེད་བཞིན་གྲྭ་པ་དང་ལོ་ལོན་རེ་འགར་དེ་སྔའི་གནས་ཚུལ་འདྲི་གཅོད་གནང་བ་ཡིན། མཚོ་སྔོན་ནས་ཡིན་པའི་སློབ་གྲོགས་ལ་ལས་མདུན་ཕྱོགས་ལ་རྒྱང་ལྟ་བྱེད་བཞིན་གནས་འདི་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་ཚོང་ཟོག་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་པ་ནང་བཞིན་སྤར་དང་ན་འགྲིག་ཅེས་བཤད། ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་དོར་ཞི་ཚང་གི་ནང་ཆེན་ཡང་གནས་འདིར་འདུག སྐབས་དེར། ཉི་འོད་ཅུང་ཚ་བས་སློབ་མ་ལ་ལས་ཞྭ་མོ་ཆེན་པོ་རེ་ཉོས། མཆོད་རྟེན་ཐང་ནས་མཉམ་པར་འགའ་བརྒྱབ་པ་ཡིན།
དེ་ནས། ཟབ་ལུང་རྡོ་དཀར་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ(扎隆寺)ལ་ཆས་པ་ཡིན། དགོན་པ་དེ་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཧུའུ་ཀྲུའུ་ཧོར་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་རྒྱ་ཏིག་ཟབ་ལུང་སྡེ་བར་གནས། འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་གཞིར། རྒྱ་ཏིག་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོས་སྤྱི་ལོ1654ལོར་ཕྱག་འདེབས་མཛད་པའི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད། རྫོང་མཁར་དང་སྤྱི་ལེ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་སར་མཆིས། ད་ལྟ་དགོན་པ་དེའི་ཆ་རྐྱེན་ཧ་ཅང་བཟང་བར་སྣང་སྟེ། ཕྱིའི་བཟོ་བཀོད་ལྟ་ན་སྡུག་ལ་གྲྭ་ཤག་གསར་པ་མང་དུ་ཕུབ་འདུག་པས་གཞུང་ནས་དགོན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་མཐུན་རྐྱེན་གང་ལེགས་བཟོས་ཡོད་ཚོད་རེད། དགོན་པའི་ཁོར་ཡུག་ཧྲིལ་པོ་འཇམ་ཅག་གེར་སྣང་ལ་ལོ་ལོན་རེ་འགའ་ལས་མི་ཧ་ཅང་ཉུང་ཚོད་རེད། དགོན་པ་དེ་ལུང་པ་ཆེ་ཆུང་རན་པ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་པས་མཚམས་རེར་བྱིའུ་སྐད་གསལ་ཞིང་སྙན་པ་རེ་ཐོས་འོང་། ངས་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་སློབ་གྲོགས་ཚོར་འདི་ནས་མི་མེད་ལུང་པ(无人区)ཞེས་པའི་གློག་བརྙན་གསར་པ(རྒྱལ་ནང་དུ་སྟོབས་རྒྱལ་སོགས་ནས་མིང་འདི་ལྟ་བུའི་གློག་བརྙན་ཞིག་ཕབ་ཡོད)ཞིག་ཕབ་སྐྲུན་བྱེད་ན་འཚམ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན།
གཞན་ཧོར་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང་དང་རིགས་ལྡན་དགའ་ཚལ་དགོན་པ། འབྲི་གུང་དགོན་དགའ་ལྡན་ལེགས་བཤད་གླིང་། དོར་ཞི་དགོན་དགེ་ལྡན་ཆོས་གླིང་། ཡར་ལུང་དགོན་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང་། སེམས་ཉིད་དགོན་དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང་སོགས་དགོན་ཆེ་ཆུང་མང་དུ་སྣང་བ་འབྲེལ་ཡོད་དཔེ་དེབ་ཏུ་གསལ་མོད། ལམ་ཐག་ལ་རྒྱུས་མེད་པ་དང་ཁ་ཐག་རིང་བ། དེ་མིན་མུ་ནས་ལམ་ལ་ཆས་དགོས་པས་རེ་རེ་ལ་མཇལ་བའི་སྐལ་བ་མ་ལྡན། རེད་དེ། ཕྱིར་རྫོང་མཁར་དུ་ལོག་དུས་ས་རུབ་ནས་མུན་ནག་གིས་དཔའ་རིས་ལུང་པ་སོ་སོ་ཡོངས་སུ་གཡོགས་པའི་སྐབས་ཤིག་ལ་ཁེལ་འདུག མུན་ཁྲོད་ནས་དཔའ་རིས་རབ་གསལ་དགོན་དང་རབ་གསལ་སྒྲུབ་ཕུག་ལ་མཇལ་བ་ཡིན། དཔའ་རིས་རབ་གསལ་སྒྲུབ་ཕུག་ནི་རབ་གསལ་དགོན་པའི་རྒྱབ་ལོགས་ཀྱི་རི་ངོས་སུ་མཆིས། དེ་གའི་མི་ཞིག་གིས་བཤད་པ་ལྟར་ན། དགོན་པའི་ཉེ་འཁོར་མཐའ་དག་འབྲོག་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་མི་འགྱངས་པར་རྫོང་མཁར་ལ་གནས་སྤོར་དགོས་པའི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་འདུག་པས་ད་ནི་དགོན་པ་ཁེར་བོ་ལུས་རྒྱུ་རེད་ཡ་ཞེས་དབུགས་རིང་ཞིག་ཕྱུང་། ང་ཚོས་མགྱོགས་མོར་མཆོད་མཇལ་ཙམ་བྱས་པ་ལས་ཞིབ་ཏུ་རྒྱུས་ལོན་བྱ་རྒྱུ་མ་བྱུང་།
ཚེས་བཞི་ཉིན། སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ཝུའུ་ཝེ་གྲོང་ཁྱེར་འགུ་ཚང་གྲོང་རྡལ(武南镇)དུ་ཡོད་པའི་ལང་ཇུ་སྡེ་བཞི་ལ་མཇལ་སྐོར་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། དེ་གའི་ཁ་ལོ་བ་ཞིག་གི་མཐུན་རྐྱེན་འོག་ཉིན་གཅིག་གི་དུས་ཚོད་སྤྱད་དེ་སྡེ་བཞི་ལ་མཇལ་རྒྱུ་བྱས།དེ་ཡང་ཤར་སྤྲུལ་བའི་སྡེ་ནི(白塔寺)དེང་སང་ཝུའུ་ཝེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གནས་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་སྲིད་གཞུང་གི་གནས་ཡུལ་ལས་རྒྱང་ཐག་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུའི་སར་ཆགས། སྡེ་འདི་ཕལ་ཆེར་མི་ཉག་གི་སྐབས་སུ་བཏབ་ཀྱང་ཕྱག་འདེབས་གནང་མཁན་སུ་ཡིན་མི་གསལ། ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་མཐོ་ཚད་ལ་ལག་འདོམ་བཅུ་དྲུག་ཙམ་ཡོད་པ་ཞིག་ལེགས་པར་བཞེངས། ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་སོགས་མཁས་གྲུབ་དུ་མས་རབ་གནས་མཛད་ཅིང་བྱིན་རླབས་ཀྱི་གཏེར་ཆེན་པོར་བསྒྲུབས་ཡོད་པར་བཤད། མཆོད་རྟེན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཆེ་ཆུང་དུ་མ་མཆིས་པ་མིས་གྲངས་མི་ལོན་པ་མཁའ་འགྲོའི་སྤྲུལ་བའི་མཆོད་རྟེན་ཡིན་པས་སྤྲུལ་བའི་སྡེ་ཞེས་པ་ཐོགས་པ་རེད་ཟེར།རབ་རྒྱས་མེ་མོ་ཡོས་སྤྱི་ལོ1927ལོར་ལང་ཇུ་ཕྱོགས་སུ་ས་ཡོམ་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་ལྷ་ཁང་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྩ་གཏོར་ཐེབས། ད་ལྟ་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོའི་ཤུལ་ཙམ་མཐོང་ཐུབ་པ་དང་གནའ་རྫས་ལ་བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ལྕགས་ཕོ་ཁྱི་སྤྱི་ལོ1930ལོར་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་ཞིག་ལུས་འདུག
ནུབ་པདྨོའི་སྡེ་ནི(莲花寺)ལང་ཇུ་མཁར་ནས་ནུབ་ངོས་སུ་སྤྱི་ལེ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་གྱི་སར་མཆིས། བཞེངས་མཁན་དང་ལོ་ཚིགས་མི་གསལ། གོང་ས་ལྔ་པའི་དེབ་ཐེར་དུ་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས་མདོ་ཕྱོགས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་མང་པོ་གནང་ཞེས་གསུངས་འདུག རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་གྱི་སྲིང་མོ་བཟོད་པ་རིང་མོ་འགྱིང་སྟབས་སུ་བཞུགས་པ་ཁྲོ་ནག་གི་ལུགས་སྐུ་མི་ཚད་ཙམ།ཐུབ་དབང་གྲོང་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་གཞུག་ཏུ་བཟོད་པ་རིང་མོའི་སྐུ་གདུང་གི་རིང་བསྲེལ་གདུང་རུས་སམ་ཚེམས་གཉིས་ཡོད་པར་གསུངས། དེ་དག་ད་ལྟ་མིག་གི་མཐོང་སྣང་དུ་མི་འདུག ར་སྐོར་གྱི་དཀྱིལ་དབུས་སུ་བཟོད་པ་རིང་མོའི་ཞབས་རྗེས་བཀོད་པའི་རྡོ་བཟོས་ཤིག་འདུག སྡེ་དེའི་རྒྱབ་ལོགས་ཀྱི་རི་རྩེ་ན་འཇམ་དབྱངས་དམར་སེར་དང་མཆོད་རྟེན་གཅིག་བཞེངས་པའི་གནས་ནི་ས་པཎ་གྱི་སྐུ་སྲིང་བཟོད་པ་རིང་མོ་པདྨོའི་སྡེ་འདིར་སྒོམ་སྒྲུབ་ལ་བཞུགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་སྐུ་འདས་པའི་གནས་དང་། ས་པཎ་གྱིས་དབང་གནང་བའི་བུམ་ཆུ་དང་རྡུལ་ཚོན་གཤེགས་ས་ཡིན་པར་གྲགས། ཐག་རིང་ནས་བལྟས་ཀྱང་ཅུང་གསལ་པོར་སྣང་བས་རྟེན་དེའི་བཞེངས་བཀོད་རྒྱ་ཆེ་བར་སྣང་། སློབ་གྲོགས་དག་གི་ཁྲོད་ནས་ལ་ལས་རི་རྩེར་ངེས་པར་འགྲོ་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་མོད་ང་ཚོའི་དུས་ཚོད་ལ་ཚད་བཀག་ཡོད་པས་མཐར་ཐག་རིང་ནས་པར་འགའ་བསྐྱོན་ཏེ་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན།ལྷོ་དབང་གི་སྡེ་ནི (金塔寺)མཁར་གྲོང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་ཤིང་སྤྱི་ལེ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་གྱི་མཚམས་སུ་ཡོད། དེ་ཡང་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ཧོར་གོ་དན་རྒྱལ་པོས་གདན་དྲངས་པ་བཞིན་ལང་ཇུའི་ཕྱོགས་སུ་བྱོན་ནས་ཤར་སྤྲུལ་བའི་སྡེར་རྒྱལ་པོ་འཁོར་བཅས་ལ་ཟབ་ཆོས་མང་པོ་གནང་བ་དང་།ལྷོ་དབང་གི་སྡེ་ནས་རྒྱལ་པོ་འཁོར་བཅས་ལ་དབང་ཆེན་མང་པོ་གནང་། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས་རྒྱལ་པོ་གསེར་གྱི་སྐ་རགས་ཅན་ལ་དབང་ཆེན་གནང་བའི་གནས་ཡིན་པས་མཚན་ལ་དབང་སྡེ་ཞེས་བཏགས། རྗེས་སུ་ས་སྐྱ་པའི་བླ་མ་མང་པོ་གནས་འདིར་བྱོན་ཏེ་ནང་པའི་ཆོས་དར་བར་མཛད། ད་དུང་རི་བོ་དགེ་ལྡན་པའི་བླ་མ་མང་པོ་གནས་འདིར་བྱོན་མྱོང་ལ། ས་ཆ་འདིར་རྒྱ་མང་ཞིང་བོད་ཧ་ཅང་ཉུང་བས་རིམ་གྱིས་རྒྱ་དགོན་དུ་གྱུར་པར་སྙམ། སྤྱི་ལོ1927ལོར་ལང་ཇུ་ཕྱོགས་སུ་ས་འགུལ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་སྐབས་སུ་ལྷོ་དབང་སྡེ་ལ་ཉམས་ཉེས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་བཤད་ལ། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་སྐབས་སུ་བཀྲ་ཤིས་མཆོད་རྟེན་དེ་ལ་གཏོར་བཤིག་ཐེབས་ནས་ད་ལྟ་ཤུལ་ཙམ་ལས་ཅི་ཡང་མེད་པར་གྱུར་འདུག
བྱང་རྒྱ་མཚོའི་སྡེ(海藏寺)ཞེས་པ་ནི། དེང་སང་གྲོང་ཁྱེར་ཝུའུ་ཝེའི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་ཤིང་མཁར་གྲོང་དང་ཉེ་བོ་འདུག སྤྱི་ལོ1987ལོར་བཏབ། གནས་དེ་སྔོན་ཧོར་གོ་དན་རྒྱལ་པོ་ལ་ཀླུ་ནད་གཏོང་མཁན་གྱི་ཀླུ་གདུག་པ་ཅན་གནས་པའི་ས་གཞི་ཡིན་ལ། ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཞལ་གྱི་བུམ་བཟང་ལས་དམ་ཆོས་ཟབ་མོ་ལྷུག་པར་བསྩལ་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐར་པའི་ས་བོན་གནང་སའི་གནས་ཆེན་ཡིན། སྡེ་འདི་ཡོན་རྒྱལ་རབས་དུས་མཇུག་ཏུ་དམག་འཁྲུག་བྱུང་བས་ལྷ་ཁང་དང་བཅས་པ་གཏོར་བཤིག་བྱས། རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཆུ་ཡོས་ནས་མེ་ལུག་སྤྱི་ལོ1983ལོ་ནས1987ལོའི་བར་ལང་ཇུ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱའི་དམག་དཔོན་ཀྲང་པིན་གྱིས་གཙོ་འགན་ཁུར་ཏེ་བྱང་རྒྱ་མཚོའི་སྡེ་དེ་བསྐྱར་བཞེངས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་ནས་རིམ་གྱིས་རྒྱ་དགོན་དུ་གྱུར། རིམ་གྱིས་ལྷ་ཁང་ཉམས་གསོ་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་པོ་གསར་བཞེངས་མཛད་དེ་ཝུའུ་ཝེ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །
ཉིན་གསུམ་པར། ལང་ཇུའི་རྗེས་དྲན་ཁང་དུ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས་ཕྱག་བྲིས་མཛད་པའི་ཧོར་ཡིག ཁྲམ་ཤིང་ཡི་གེ། ཡོན་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ས་གནས་བཅད་བཟུང་གི་ཚུལ་བཅས་ལ་ཞིབ་ཏུ་མཇལ་བ་ཡིན། དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་སྡེ(亥母洞寺)ཞེས་སྔོན་ཆད་ལང་ཇུའི་བོད་ལུང་ཚོ་དྲུག་ལ་གཏོགས་པའི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྡེ་ཞིག་ཡོད་པར་བཤད་མོད་འགྲོ་མ་ཐུབ། ལེའུ་ཐེ་བང་སོ(雷台汉墓)ལས་བྱུང་བའི་ཧན་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་ཟངས་ཀྱི་རྟ་མཆོག་བྱ་འཕུར་མ་དང་ལེའུ་ཐེ་བང་སོའི་དོང་ལམ། ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཕྱི་མའི(后秦)དུས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་ཀུ་མཱ་ར་ཤྲཱིའམ་བོད་སྐད་དུ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱི(鸠摩罗什)དགོན། ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཕྱི་མའི(后秦)དུས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་ཀུ་མཱ་ར་ཤྲཱིའི་རིང་བསྲེལ་བཞུགས་པའི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན། མི་ཉག་བཤམས་སྟོན་ཁང(西夏博物馆)དུ་ཡོད་པའི་མི་ཉག་གི་ཡི་གེ་དང་རྗེ་མི་ལའི་སྐུ་བརྙན། བོད་ཡིག་གི་འཕགས་པ་རྒྱལ་མཚན་རྩེ་མོ། བོད་ཀྱི་ཐང་རྙིང་། མི་ཉག་ཡི་གེའི་དཔར་ཤིང་སོགས་སྔོན་མཐོང་བ་ལྟ་ཞོག་གོ་ཐོས་ཀྱང་ཆེར་མེད་པའི་ངོ་མཚར་ལྟད་མོས་ཡིད་དབང་ཅིག་ཅར་དུ་འཕྲོག་པར་བྱེད།
འགྲུལ་བཞུད་ཀྱི་ཉིན་བཞི་པ་སྟེ་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ཀྲང་ཡེ་ས་ཁུལ་ལ་འབྱོར། འདི་ལ་བོད་སྐད་དུ་འབྲོང་ཡུལ་ཞེས་འབོད་པར་སྐད། གནས་འདིར་ཆེས་ངོ་མཚར་བ་ནི་རྟ་རྨིག་དགོན་དགའ་ལྡན་དམ་ཆོས་གླིང་རེད། ད་ལྟའི་ཀྲང་ཡེ་ས་ཁུལ་གྱི་སུའུ་ནན་ཡུ་གུར་རིགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཆགས།ཀྲང་ཡེ་གྲོང་ཁྱེར་དང་སྤྱི་ལེ་རེ་ལྔ་ཙམ་མཆིས། རྣམ་རྒྱལ་མའི་ཕུག་པ་དང་། འོད་ཟེར་ཅན་མའི་ཕུག་པ། འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཕུག་པ་གོང་འོག་བར་གསུམ། གསེར་བཞེངས་མཆོད་རྟེན་ཕུག་པ། སངས་རྒྱས་སྟོང་སྐུའི་ཕུག་པ་བཅས་བྲག་ཕུག་བརྐོས་མ་བདུན་ལས་གྲུབ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕུག་པ་བདུན་ཅུ་ལྷག་གིས་གྲུབ། ཕུག་པ་བརྒྱད་པའི་ཤར་བྱང་གི་བྲག་ཟུར་དུ་རྟ་མཆོག་གི་རྨིག་རྗེས་གསལ་ལྷང་ལྷང་ཞིག་དངོས་སུ་རང་བྱུང་དུ་མཆིས་པ་ལ། ལ་ལས་རྒྱ་ནག་གི་ཞི་ཧན་གོང་མའི་ལྷ་རྟའི་རྗེས་རེད་དང་། ལ་ལས་བོད་ཀྱི་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོས་ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་སྐབས་ཀྱི་རྟ་མཆོག་རྐྱང་རྒོད་གཡེར་བའི་རྨིག་རྗེས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། གང་ལྟར་རྨིག་ཤུལ་དེ་ལས་རྒྱ་སྐད་དུ་མ་ཐི་དགོན་ཞེས་བཏགས། ད་དུང་ཕུག་པའི་ནང་ན་གནས་བརྟན་བཅོ་བརྒྱད(རྒྱ་ལུགས)དང་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་ལྷང་ངེ་ལྷམ་མེར་བཞུགས། རྗེ་ཁྲི་སྲོང་སྐབས་ཀྱི་བློན་ཆེན་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་གོང་དང་སྐྱེན་པོ་མི་དགུ་གཙོས། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ། ཆོས་རྒྱལ་བློ་གྲོས་འཕེལ། ཁྱུང་ཚ་དགེ་བཤེས་རབ་བརྟན། ཐུའུ་བཀྭན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་ཚང་། རྗེ་ཨ་རོལ་ཚང་། སྟོང་སྐོར་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་ཚང་སོགས་ཀྱིས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་མྱོང་སའི་གདན་ས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པར་བཤད། ད་ལྟ་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རིག་རྫས་སྲུང་སྐྱོབ་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཚུད་འདུག ཕྱིར་ལོག་པའི་ལམ་བར་དུ། ཀྲང་ཡེ་ཚོན་ཁྲའི་ས་དམར་ས་གཤིས་གླིང(张掖七彩丹霞地质公园)དུ་ཆས་ཀྱང་ཆེད་ལས་ས་གཤིས་རིག་པའི་སྐོར་མིན་ན་དེའི་ཕྱིའི་སྣང་ཚུལ་ཙམ་ལ་མཚར་སྣང་སྐྱེས་པ་ཙམ་ལས་ཧ་གོ་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མི་འདུག
ཚེས་བདུན་དང་བརྒྱད། དགུ་བཅས་ཉིན་གསུམ་ལ་ཏུན་ཧོང་སྟེ་ཤ་ཇུའི་ཡུལ་དུ་འདུག་རྒྱུ་བྱས་ཡོད། ཏུན་ཧོང་ད་ལྟ་ཅིའུ་ཆོན(酒泉)ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་རེད་འདུག ང་ཚོ་གནས་དེར་འབྱོར་དུས་སྔ་དྲོ་ནམ་གསལ་མ་གསལ་གྱི་མཚམས་ཤིག་རེད། མེ་འཁོར་ལས་སར་བབས་མ་ཐག་འཁྱག་སིབ་སིབ་ཀྱི་གྲང་རླུང་ཞིག་གིས་གདོང་ལ་ཤེད་ཀྱིས་བྲབས་འོང་། ཉིན་དང་པོར་ང་ཚོ་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ལ་མཇལ་སྐོར་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་བྱས། གནས་དེའི་མི་རྣམས་ཧ་ཅང་གཤིས་ཡག་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྦྱིན། ཉིན་གསུམ་པོར་ཁ་ལོ་བ་མི་བཟང་ཞིག(རྗེས་ནས་ཕྱིར་སློབ་གྲྭར་འབྱོར་དུས་ཁོས་ང་ཚོར་རྩིས་ཐོ་རྫུན་བཟོ་བྱས་འདུག་པ་ཤེས)གིས་རླངས་འཁོར་གོང་སླ་མོ་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་ཡར་མར་ལ་ཁྲིད་པས་ལམ་མི་ཤེས་པ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཅི་ཡང་མ་བྱུང་།
ང་ཚོ་བྲག་ཕུག་ཨང་བཅོ་ལྔ་པ་དང་དགུ་པ། བཅུ་དྲུག་པ། བཅུ་བདུན་པ། རེ་གཅིག་པ། རེ་གཉིས་པ། རེ་གསུམ་པ། ཉིས་བརྒྱ་སོ་བདུན་པ།སུམ་བརྒྱ་ཉེར་ལྔ་པ། བཞི་བརྒྱ་ཉེར་བརྒྱད་པ་སོགས་ལ་རེ་རེ་བཞིན་སོང་བ་ཡིན། (ད་ལྟ་དངོས་སུ་ཨང་རྟགས་བཀོད་པའི་བྲག་ཕུག492ཡོད་འདུག)སྣེ་ཤན་པས་བྲག་ཕུག་རེ་རེའི་ནང་གི་ལྡེབས་རིས་དང་སྐུ་བརྙན་དག་ངོ་སྤྲོད་འོས་འཚམ་ཞིག་བྱས་ཀྱང་མ་གཞི་ནས་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱུ་ཆར་རྨོངས་ཤིང་ལྷག་པར་གོ་ཐོས་ཙམ་ལས་དངོས་མཇལ་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན་པས་སེམས་ངོར་འཕྲོད་པ་ཞིག་འབྱུང་ཁག་པོ་རེད། ངའི་སེམས་ངོར་རྒྱ་མི་རྣམས་ཀྱི“读万卷书,行万里路”ཞེས་པའི་གཏམ་འདི་ལ་འདང་རྒྱག་རྒྱུ་འདུག་ཨང་འདོད་སོང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ལ་དགེ་ཆོས་མཆོག་ནས་ཡང་ཡང་གླེང་བའི་བྲག་ཕུག་བཅུ་བདུན་པར་ཞིབ་ཏུ་མཇལ་ཡང་སྐུ་བརྙན་ཞིག་ལས་ཅི་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་མི་འདུག་པས་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་གིས་ངའི་སེམས་ཅུང་བློང་བློང་པོར་བཏང་། ཏུན་ཧོང་གི་བྲག་ཕུག་དང་པོ་བརྐོས་པ་ནས་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་དང་ཝང་ཡོན་ལུའུ་ཡིས་ཏུན་ཧོང་གི་བྲག་ཕུག་ལས་ཡིག་རྙིང་ཐོག་མར་རྙེད་དུས་ནས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་བདུན་ལོན་པའི་དེ་རིང་ངས་བྲག་ཕུག་དག་ལས་ཅི་ཡང་མཐོང་གི་མི་འདུག ཡང་ན་ཅི་ཡང་ཤེས་ཀྱིན་མི་འདུག
ཡིག་རྙིང་གསར་རྙེད་བྱུང་སའི་གནས་དེར་ཏུན་ཧོང་དུ་འབོད་པས་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཞེས་སུ་བཏགས་ལ། ཏུན་ཧོང་བྱ་བའི་མིང་འདི་རྒྱ་མིང་ངམ་སོག་མིང་གང་ཡིན་པར་ཡང་དོགས་པ་ཟ། བོད་སྐད་དུ“འདུ་ཁང”དང“སྟོང་དཔོན”སོགས་སུ་འབོད་དགོས་པར་བཤད་མོད་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་ཅིག་མེད་ན་བཤད་ཁག ལོ་རྒྱུས་སུ། ཆིན་སྔོན་མའི་ཅན་ཡོན་ཁྲི་ལོ་གཉིས་པ་སྟེ་སྤྱི་ལོ366ལོར། དགེ་སློང་ཞིག་མིང་ཧྲ་རི་བོའི(鸣沙山)ལྡེབས་སུ་ཐོན་དུས་མིག་ལམ་ལ་འོད་སྣང་ལམ་ལམ་འཕྲོས་ཤིང་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་གསེར་འོད་ཁྲོད་བཞུགས་པ་ལྟར་མངོན་པས་རྟེན་འབྲེལ་འགྲིག་སྟེ་གནས་འདིར་བྲག་ཕུག་དང་པོ་གསར་རྙེད་བྱུང་བར་བཤད། གཞན་ཏུན་ཧོང་ནི་རིག་གནས་ཀྱི་ལས་རྐྱང་པ་གཉེར་བའི་མཁས་མང་འདུ་ས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཚོང་པ་མང་པོ་འདུ་ས་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པ་ད་བར་སྨྱན་བྱད་མང་པོར་ཤུགས་ཆེར་སྒྲོག་བཞིན་པ་ལྟ་བུ་རེད། དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་ཏུན་ཧོང་ཡང་བོད་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་འོག་ཚུད་པས་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་པ་སོགས་མཁས་པ་མང་པོས་རིག་གནས་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་སའི་གནས་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད། བོད་ཀྱིས་ཏུན་ཧོང་དུ་བྲག་ཕུག55གསར་བཞེངས་དང་བྲག་ཕུག33ལ་ཉམས་གསོ་བྱས་པ་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆར་གསལ། རྗེས་སུ1907ལོར་དབྱིན་ཇིའི་སི་ཐན་དབྱིན(斯坦因1862-1943)དང་ཧྥ་རན་སིའི་པོ་ཞི་ཧུ(1908ལོར)(伯希和1878-1945)ཡིས་ཡིག་ཆ་དང་ཐང་ཀ གནའ་རྫས་མང་དུ་ཁྱེར་སོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲན་པ་དག་ངའི་དྲན་འཛིན་གྱི་ངོས་སུ་ཇེ་གསལ་ལ་བཏང་སོང་།
སྤྱིར་ན་རེབ་འདིའི་འགྲུལ་བཞུད་ནི་ཏུན་ཧོང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐོང་ཐོས་ཡིན་དགོས་ལ། ང་ཚོའི་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ཡང་ཏུན་ཧོང་ནས་ཤེས་བྱ་ཕྲན་བུ་རེ་རེག་རྒྱུ་དེ་ཡིན་མོད། ངས་འདི་ནས་ཀློག་པ་པོ་དག་ལ་དགོངས་དག་ཞུ་དགོས་སོང་། ང་ཚོས་ཏུན་ཧོང་ནས་མཁར་ཤུལ་སྐྱ་ལེབ་རེ་འགའ་མཐོང་བ་ལས་གཞན་ཧ་ཅང་མངོན་གསལ་དོད་པར་སྣང་བ་ནི་གནམ་གཤིས་རེད། གྲོང་མཐའི་ཡུལ་ལྗོངས་རེད། གནས་དེ་ནས་ང་ཚོས་ས་ཁམས་བསླབ་ཚན་དུ་སྦྱངས་མྱོང་བའི་ནུབ་བྱང་ཐང་རྒོད་ས་ཆ་ཞེས་པ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་ཁ་ནས་མ་བཤད་གོང་ཁོང་དུ་ཆུད་འོང་། ཚེས་རི་ལྟེང་ཀ (月牙泉)དང་མིང་ཧྲ་རི་བོ(鸣沙山)ནས་སའི་གོ་ལའི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་རང་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་ཡོང་། བྱེ་མའི་ངོགས་སུ་ཧབ་ཆ་ཆེན་པོས་རྩེད་དགོད་ལ་རོལ་བའི་མི་རྣམས་མཐོང་ན་དངོས་གནས་ཡ་མཚར་རྒྱུའང་འབྱུང་། རྔ་མོང་གི་གོང་ནས་པར་རེ་བསྐྱོན་ཏེ་སྐད་འཕྲིན་རྒྱབ་ལོག་ཏུ་བཞག་པ་ཡིན། མང་པོ་ཞིག་གིས་ཞབས་མཆན་ལ་ཁྱོད་ཚོ་སྐྱིད་པ་ལ་ཟེར། ངས་སྐད་དམའ་མོས་རང་གིས་རང་ལ“སྐྱིད་ཀི་འདོད་ན་ཁྱོད་རང་འདིར་ཕེབས་ཏེ་འཚོ་བ་རོལ་ཨང”ཞེས་བཤད་པ་ཡིན།
ཉིན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པར། སངས་རྒྱས་སྟོང་སྐུའི་བྲག་ཕུག་ནུབ་མ(西千佛洞)དང་ཏུན་ཧོང་གནའ་མཁར(敦煌古城) ཡུས་མོན་འགག(玉门关) དབྱང་ཀོན(阳关)། ཧན་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་ལྕགས་རི་རིང་པོའི་ཤུལ(汉长城)། ཏུན་ཧོང་བཤམས་སྟོན་ཁང་སོགས་སུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། དྲང་མོར་བཤད་ན། གནས་དེ་དག་གིས་ང་ལ་མཚར་སྣང་ཙམ་སྦྱིན་པ་ལས་བློ་བསྐྱེད་ཡ་མཚན་པ་ཐེབས་མ་སོང་། ནང་ལོགས་ཀྱི་རྒྱ་མོ་ཞིག་འབྲོག་པའི་རྩྭ་ཐང་དུ་སླེབས་པ་དང་འདྲ། དེའང་མ་རེད། རྩོམ་རིག་ཞིབ་འཇུག་པ་ཞིག་བཙན་པོའི་མཁར་རྫོང་ཉུལ་བ་དང་འདྲ་པོ་རེད།
ཚེས་བཅུ་ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་ཕྱིར་སློབ་གྲྭར་ཆས་པ་ཡིན། ཏུན་ཧོང་སོགས་ཐེངས་འདིའི་འགྲུལ་བཞུད་ཁྲོད་ཀྱི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་ཚོར་མཐའ་དག་སློབ་གྲོགས་ཚོའི་གཏམ་གླེང་དང་གདོང་གི་རྣམ་འགྱུར་ནང་ན་གསལ་པོ་རེད། ངས་ཚོད་ཚོད་ལ་དེ་འདྲ་ཞིག་བསམས། སློབ་གྲོགས་ལ་ལས་ཁ་པར་དུ་བཏབ་པའི་འདྲ་པར་དག་ལ་ཡང་ཡང་ལྟ། ལ་ལས་རྣ་ཉན་ཐོགས་ཏེ་གླུ་དབྱངས་གང་རུང་ལ་ཉན། ཡང་ལ་ལ་སྒེའུ་ཁུང་ནས་ཕྱི་རོལ་ལ་ཧད་འདུག །
རྩོམ་སྒྲིག་པ། མཁའ་མཚོ་སྐྱིད།