text:
ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་དགུ་པའི་སྙན་ཞུ།
(གཉིས) ལས་ཞུགས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་དང་མི་དམངས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་དགོས། ལས་ཞུགས་ནི་དམངས་འཚོ་ཆེ་ཤོས་ཡིན། ལས་ཞུགས་སྔོན་ལ་བྱེད་པའི་འཐབ་ཇུས་དང་ལས་ཞུགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་དགེ་མཚན་ལྡན་པ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས། སྤུས་ཚད་སྔར་ལས་མཐོ་ཞིང་ལས་ཞུགས་སྔར་ལས་མང་པོ་ཡོང་བར་བྱེད་དགོས། ལས་རིགས་ཀྱི་རྩལ་ནུས་གསོ་སྦྱོང་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ། གྲུབ་ཚུལ་རང་བཞིན་གྱི་ལས་ཞུགས་འགལ་བ་ཐག་གཅོད་བྱེད་པར་དོ་སྣང་བྱེད་པ་དང་། ལས་གཏོད་ཀྱིས་ལས་ཞུགས་ལ་སྐུལ་ཁྲིད་བྱ་རྒྱུར་བསྔགས་སྐུལ་བྱེད་དགོས། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྤྱི་པའི་ལས་ཞུགས་ཞབས་ཞུ་མཁོ་འདོན་བྱས་ནས། མཐོ་རིམ་སློབ་ཐོན་སློབ་མ་སོགས་ན་གཞོན་ཁྱུ་ཚོགས་དང་ཞིང་པ་ལས་མིར་ཐབས་ལམ་མང་པོའི་ཐོག་ནས་ལས་ཞུགས་དང་ལས་སྒོ་གཏོད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་དང་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ལྡན་པར་འཁོར་སྐྱོད་བྱེད་པར་འགོག་རྐྱེན་བཟོ་བའི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་སྐྱོན་ཆ་བསལ་ཏེ། མི་ཚང་མར་དཀའ་སྤྱད་ངལ་རྩོལ་བྱས་པར་བརྟེན་ནས་རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་གོ་སྐབས་ལྡན་པར་བྱེད་དགོས། སྲིད་གཞུང་དང་། བཟོ་ཚོགས། ཁེ་ལས་བཅས་ཐུན་མོང་དུ་ཞུགས་པའི་གྲོས་མོལ་དང་མཐུན་སྦྱོར་བྱེད་པའི་སྒྲིག་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ། འཆམ་མཐུན་གྱི་ངལ་རྩོལ་འབྲེལ་བ་འཛུགས་དགོས། རྩོལ་བསྟུན་ཐོབ་སྤྲོད་ཀྱི་རྩ་དོན་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་གནད་ཆེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བསྟུན་ནས་བགོ་བཤའ་རྒྱག་པའི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ཐོག ཡོང་འབབ་བགོ་བཤའ་རྒྱག་ཚུལ་སྔར་ལས་ལུགས་མཐུན་དང་སྔར་ལས་གོ་རིམ་ལྡན་པར་བྱེད་དགོས། ལས་བརྩོན་ཁྲིམས་སྲུང་ཐོག་ནས་ཕྱུག་པོར་འགྱུར་རྒྱུར་བསྔགས་སྐུལ་བྱེད་པ་དང་། ཡོང་འབབ་འབྲིང་བའི་མི་ཚོགས་རྒྱ་སྐྱེད་པ། ཡོང་འབབ་དམའ་བའི་མིའི་ཡོང་འབབ་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་བ། ཡོང་འབབ་མཐོ་དྲགས་པ་སྙོམས་སྒྲིག ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ཡོང་འབབ་གཏན་འགོག་བཅས་བྱེད་དགོས། དཔལ་འབྱོར་འཕར་སྣོན་ཡོང་བ་དང་མཉམ་དུ་གྲོང་མིའི་ཡོང་འབབ་དུས་གཅིག་ཏུ་འཕར་བ་དང་། ངལ་རྩོལ་ཐོན་སྐྱེད་ལས་ཕྱོད་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་མཉམ་དུ་ངལ་རྩོལ་གྱི་ཐོབ་ཆའང་དུས་གཅིག་ཏུ་མང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས། གྲོང་མིའི་ངལ་རྩོལ་ཡོང་འབབ་དང་རྒྱུ་ནོར་རང་བཞིན་གྱི་ཡོང་འབབ་ཀྱི་ཐབས་ལམ་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་དགོས། སྲིད་གཞུང་གིས་བགོ་བཤའ་བསྐྱར་མ་བརྒྱབ་ནས་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་པའི་འགན་ནུས་ལག་བསྟར་ཡག་པོ་བྱས་ནས། གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་དྲང་སྙོམས་ཅན་དུ་སྐུལ་སྤེལ་གང་མགྱོགས་གཏོང་བ་དང་ཡོང་འབབ་བགོ་བཤའི་ཧེ་བག་ཆུང་དུ་གཏོང་དགོས།
(གསུམ) སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་གི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། མཐའ་ཚད་སྐྱོང་བ་དང་། དྲ་སྦྲེལ་ཚགས་དམ་བཟོ་བ། ལམ་སྲོལ་འཛུགས་པ་བཅས་ཀྱི་བླང་བྱ་ལྟར། དམངས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་ཅིང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད། དབང་ཆ་དང་འགན་འཁྲི་གསལ་བ། འགན་སྲུང་འཚམ་པོ། རྒྱུན་མཐུད་ཐུབ་པ་བཅས་ཀྱི་བང་རིམ་མང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགན་སྲུང་མ་ལག་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཛུགས་ཐུབ་པར་བྱེད་དགོས། དམངས་ཡོངས་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་པ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ལས་བཟོའི་མ་མཐའི་རྒན་གསོའི་འགན་བཅོལ་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་མ་མཐའི་རྒན་གསོའི་འགན་བཅོལ་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས། རྒན་གསོའི་འགན་བཅོལ་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་གཅིག་གྱུར་གང་མྱུར་བྱེད་དགོས། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་མ་མཐའི་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་ལམ་ལུགས་དང་ནད་གཞི་ཆེ་རིགས་འགན་བཅོལ་ལམ་ལུགས་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། ལས་ཤོར་དང་། ལས་རྨས་འགན་བཅོལ་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས། རྒྱལ་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འགན་བཅོལ་གྱི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུའི་སྟེགས་བུ་འཛུགས་དགོས། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རོགས་སྐྱོབ་མ་ལག་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་བྱེད་པ་དང་། འཚོ་བའི་འགན་སྲུང་དམའ་ཤོས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས། ཕོ་མོ་འདྲ་མཉམ་གྱི་གཞི་རྩའི་རྒྱལ་ཇུས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་བུད་མེད་དང་། བྱིས་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་འགན་སྲུང་བྱེད་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོབ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་བདེ། གཞན་ཕན་གྱི་བྱ་གཞག སྔོན་ལ་བདེ་འགོད་སོགས་པའི་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་ཞིང་། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གཞིས་ལུས་བྱིས་པ་དང་། བུད་མེད། རྒན་རྒོན་བཅས་བྱམས་སྐྱོང་གི་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་ཆ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་སྟེ། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ཁམས་གསོའི་ཞབས་ཞུ་ཇེ་ཆེར་གཏོང་དགོས། ཁང་པ་ནི་སྡོད་ས་ཡིན་པ་ལས་སྦིར་འཚོང་བྱེད་པ་མིན་པའི་ངེས་གནས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་ཅིང་། བྱེད་པོ་མང་པོས་མཁོ་སྤྲོད་དང་། ཐབས་ལམ་མང་པོས་འགན་སྲུང་། བོགས་ཉོ་མཉམ་འཛིན་བཅས་ཀྱི་སྡོད་ཁང་ལམ་ལུགས་གང་མྱུར་བཙུགས་ཏེ། དམངས་ཡོངས་ལ་སྡོད་སའི་ཁང་པ་ཡོད་པར་བྱེད་དགོས།
(བཞི) དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་གྱི་འཐབ་རྩོད་ལ་རྒྱལ་ཁ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལེན་དགོས། དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་དང་དབུལ་ཕོངས་ས་ཁུལ་རྒྱལ་ཡོངས་དང་མཉམ་དུ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བསྐྱོད་དུ་འཇུག་རྒྱུ་ནི་ང་ཚོའི་ཏང་གི་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་དམ་བཅའ་ཡིན་པས། ཏང་ཡོངས་དང་རྒྱལ་ཡོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་བཅས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་སྐུལ་སློང་བྱས་ཏེ། དབུལ་སྐྱོར་གནད་འཁེལ་དང་དབུལ་སྒྲོལ་གནད་འཁེལ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་གིས་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་དང་ཞིང་ཆེན་གྱིས་གཙོ་འགན་འཁུར་བ། གྲོང་ཁྱེར་དང་རྫོང་གིས་དོན་འཁྱོལ་ལ་དམ་འཛིན་བཅས་བྱེད་པའི་ལས་ཀའི་ལམ་སྲོལ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ། ཏང་སྲིད་འགོ་ཁྲིད་གཙོ་བོས་སྤྱི་འགན་འཁུར་བའི་འགན་འཁྲིའི་ལམ་ལུགས་ཇེ་ཆེར་གཏོང་བ། དབུལ་སྐྱོར་ཆེན་མོའི་གནས་སྟངས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ། དབུལ་སྐྱོར་དེ་བློ་སྐྱོར་རིག་སྐྱོར་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེར་འཛིན་པ། ཤར་རྒྱུད་དང་ནུབ་རྒྱུད་དབུལ་སྐྱོར་མཉམ་ལས་ཟབ་ཏུ་སྤེལ་བ། ཧ་ཅང་དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པའི་ས་ཁུལ་དུ་དབུལ་སྒྲོལ་གྱི་ལས་འགན་གཙོ་གནད་དུ་འགག་སྒྲོལ་བཅས་བྱས་ཏེ། 2020ལོར་སླེབས་དུས་རང་རྒྱལ་གྱི་ད་ལྟའི་ཚད་གཞིའི་ཐོག་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་དབུལ་སྒྲོལ་ཡོང་བའི་འགན་ལེན་བྱས་ཏེ། དབུལ་ཕོངས་རྫོང་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་དབུལ་ཕོངས་ཞྭ་མོ་འབུད་པ་དང་། ས་ཁོངས་རང་བཞིན་གྱི་དབུལ་ཕོངས་ཡོངས་རྫོགས་གཙང་སེལ་བྱས་ཏེ། དབུལ་སྒྲོལ་ངོ་མ་དང་། དངོས་འབྲེལ་དབུལ་སྒྲོལ་ཐུབ་པར་བྱེད་དགོས།
(ལྔ) བདེ་ཐང་ཀྲུང་གོའི་འཐབ་ཇུས་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས། མི་དམངས་བདེ་ཐང་ཡོང་བ་ནི་མི་རིགས་དར་རྒྱས་དང་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་འབྱོར་ལྡན་པའི་མཚོན་རྟགས་གལ་ཆེན་ཡིན་པས། རྒྱལ་དམངས་བདེ་ཐང་གི་སྲིད་ཇུས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ལ་ཕྱོགས་གང་ཅི་དང་དུས་འཁོར་ཧྲིལ་པོར་བདེ་ཐང་གི་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབ་དགོས། སྨན་དང་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་སྲོལ་སྒྱུར་བཅོས་ཟབ་ཏུ་སྤེལ་བ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་མ་མཐའི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ལམ་ལུགས་དང་། སྨན་བཅོས་འགན་སྲུང་ལམ་ལུགས། སྤུས་ལེགས་དང་ཕན་གོ་ཆོད་པའི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་བཅས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཛུགས་པ་དང་། དེང་རབས་ཀྱི་སྨན་ཁང་དོ་དམ་ལམ་ལུགས་ཆ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས། གཞི་རིམ་གྱི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་དང་མཁོ་ཆོད་སྨན་པའི་དཔུང་ཁག་འཛུགས་པར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས། སྨན་ལ་བརྟེན་ནས་སྨན་ཁང་སྐྱོང་ཚུལ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་མེད་པར་བཟོ་བ་དང་། སྨན་རྫས་མཁོ་སྤྲོད་ཀྱི་འགན་ལེན་ལམ་ལུགས་ཆ་ཚང་བཟོ་དགོས། སྔོན་འགོག་གཙོ་བོར་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་གཅེས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་འགུལ་གཏིང་ཟབ་སྤེལ་བ་དང་། བདེ་ཐང་དང་ཡ་རབས་ཚུལ་ལྡན་གྱི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་དར་སྤེལ་གཏོང་བ། ནད་གཞི་ཚབས་ཆེན་སྔོན་འགོག་དང་ཚོད་འཛིན་བཅས་བྱེད་དགོས། ཟས་རིགས་བདེ་འཇགས་འཐབ་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། མི་དམངས་ཉེན་མེད་བློ་བདེའི་ངང་ནས་ཟས་རིགས་སྤྱོད་དུ་འཇུག་དགོས། ཀྲུང་ལུགས་དང་ཕྱི་ལུགས་གསོ་དཔྱད་གལ་ཆེ་མཉམ་འཛིན་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་གི་སྨན་བཅོས་དང་སྨན་རྫས་ལས་དོན་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སྨན་ཁང་འཛུགས་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ནས། བདེ་ཐང་གི་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་དགོས། བུ་བཙའི་སྲིད་ཇུས་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཆ་འགྲིག་སྦྲེལ་མཐུད་ཡོང་བར་བྱས་ཏེ། མི་འབོར་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་འཐབ་ཇུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། མི་འབོར་རྒན་རྒོན་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་ཁ་གཏད་གང་ལེགས་འཇལ་བ་དང་། རྒན་གསོ་དང་། རྒན་བརྩི། རྒན་བཀུར་བཅས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་མ་ལག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྐྲུན་པ། སྨན་བཅོས་དང་རྒན་གསོ་ཟུང་འབྲེལ་ཡོང་བ། རྒན་རྒོན་གྱི་ལས་དོན་དང་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱེད་དགོས།
(དྲུག) མཉམ་སྐྲུན་མཉམ་བཅོས་མཉམ་རོལ་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་གི་གནས་སྟངས་བསྐྲུན་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་འཛུགས་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། ཏང་ཨུད་ཀྱིས་འགོ་འཁྲིད་པ་དང་། སྲིད་གཞུང་གིས་འགན་འཁུར་བ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མཉམ་སྒྲུབ། མང་ཚོགས་ཐེ་ཞུགས། ཁྲིམས་སྐྱོང་གིས་འགན་སྲུང་བཅས་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་གི་སྒྲིག་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་དང་། ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན། རིག་ནུས་ཅན། ཆེད་ལས་ཅན་བཅས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་སྔོན་འགོག་དང་སེལ་བའི་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་པར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། མི་དམངས་ནང་ཁུལ་གྱི་འགལ་བ་ཐག་གཅོད་ཡང་དག་པར་བྱེད་དགོས། བདེ་འཇགས་ངང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་འདུ་ཤེས་འཆང་བ། ཚེ་སྲོག་བླ་ན་མེད་པ་དང་། བདེ་འཇགས་ཨང་དང་པོའི་བསམ་བློ་དར་སྤེལ་གཏོང་བ། སྤྱི་པའི་བདེ་འཇགས་མ་ལག་ཆ་ཚང་དུ་གཏོང་བ། བདེ་འཇགས་ངང་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲིའི་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ། བདེ་འཇགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་ཆེན་པོ་དང་ཚབས་ཆེ་གྲས་བཀག་འགོག་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ། གནོད་འགོག་གེགས་སེལ་རྒུད་སྐྱོབ་ཀྱི་ནུས་པ་ཇེ་ཆེར་གཏོང་བ་བཅས་བྱེད་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་བདེ་སྐྱོང་ཉེན་ཟོན་གྱི་སྔོན་འགོག་ཚོད་འཛིན་མ་ལག་གང་མགྱོགས་འཛུགས་པ་དང་། ཆགས་སྲེད་དང་རྒྱན་འཛུགས། དུག་རྫས། ནག་ཚོགས། བསླུ་བྲིད། མགོ་སྐོར་སོགས་ཁྲིམས་འགལ་ཉེས་གསོག་གི་བྱེད་སྤྱོད་ལ་ཁྲིམས་ལྟར་རྡུང་རྡེག་དང་ཉེས་ཆད་བཅད་དེ། མི་དམངས་ཀྱི་མི་ལུས་དབང་ཆ་དང་། རྒྱུ་ནོར་དབང་ཆ། མི་གཤིས་དབང་ཆ་བཅས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་འཛུགས་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། རང་བརྩི་རང་བཀུར་དང་། ཚུལ་མཐུན་ཞི་ལྷོད། ཧུར་བརྩོན་ཡར་སྐྱེད་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་དགོས། སྡེ་ཁུལ་བཅོས་སྐྱོང་མ་ལག་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་གི་ལྟེ་བ་གཞི་རིམ་དུ་སྤོ་སྒྱུར་བྱེད་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཏེ། སྲིད་གཞུང་གིས་བཅོས་སྐྱོང་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སྙོམས་སྒྲིག གྲོང་མིས་རང་སྐྱོང་བཅས་བྱེད་པའི་མཉམ་འགུལ་བཟང་པོར་འགྱུར་བར་བྱེད་དགོས།
(བདུན) རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་ནུས་ལྡན་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འགོད་ཀྱི་རྨང་རྡོ་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་བདེ་རྩར་ཐུག་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་དང་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། བདེ་འཇགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཁག་གཅིག་གྱུར་གྱིས་བསྒྲུབ་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་མ་ལག་ཆ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཐོག་ནས་འགན་སྲུང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། བདེ་འཇགས་ཐད་ཀྱི་ཉེན་ཁར་བག་ཟོན་དང་བཀག་འགོག་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཇེ་ཆེར་གཏོང་དགོས། སིམ་འཛུལ་དང་མགོ་རྟིང་སློག་པ། གཏོར་བརླག་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དང་། དྲག་ཤུགས་འཇིགས་སྐུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད། མི་རིགས་ཁ་ཕྲལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད། ཆོས་ལུགས་ཐལ་དྲགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་བཅས་ལ་བག་ཟོན་ནན་པོར་བྱེད་པ་དང་རྡུང་རྡེག་དྲག་པོར་གཏོང་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སློབ་གསོར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། ཏང་ཡོངས་དང་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཡོང་བར་བྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་བཏང་སྟེ། སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་མཉམ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཆགས་པར་བྱེད་དགོས།
བློ་མཐུན་རྣམ་པ། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཁེ་ཕན་ནི་ངེས་པར་དུ་ཏང་གི་ལས་དོན་ཡོད་ཚད་ཀྱི་ཚད་གཞི་མཐོ་ཤོས་སུ་འཇོག་དགོས། ང་ཚོས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་དོན་ཆུང་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཆེན་དུ་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་དོ་ཁུར་བྱེད་པའི་དོན་དག་ནས་བརྩམས་པ་དང་། མི་དམངས་མང་ཚོགས་འདོད་བློ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་དོན་དག་ནས་འགོ་བརྩམས་ཏེ། མི་དམངས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་དེ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྐྲུན་དགོས།
དགུ། སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་སྒྱུར་བཅོས་གང་མགྱོགས་བྱས་ཏེ། ཡིད་སྨོན་གྱི་ཀྲུང་གོ་སྐྲུན་དགོས།
མི་དང་རང་བྱུང་ནི་ཚེ་སྲོག་གི་ཕུང་པོ་གཅིག་འདུས་ཡིན་པས། མིའི་རིགས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་རང་བྱུང་ལ་བརྩི་འཇོག་དང་། རང་བྱུང་ལ་བསྟུན་པ། རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་བྱེད་དགོས། མིའི་རིགས་ཀྱིས་རང་བྱུང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱས་ཚེ་ད་གཟོད་རང་བྱུང་གསར་སྤེལ་དང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཐད་ལམ་ལོག་ཏུ་སྐྱོད་ཚུལ་སྔོན་འགོག་ནུས་ལྡན་བྱེད་ཐུབ། མིའི་རིགས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་མོར་གནོད་འཚེ་བཏང་ཚེ་མཐའ་མཇུག་ཏུ་མིའི་རིགས་རང་ཉིད་ལ་གནོད་འཚེ་ཕོག་པ་ནི་ལྡོག་ཏུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན།
ང་ཚོས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་དེང་རབས་ཅན་ནི་མི་དང་རང་བྱུང་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་ཡིན་པས། དངོས་པོའི་རྒྱུ་ནོར་དང་བསམ་པའི་རྒྱུ་ནོར་གང་མང་གསར་སྐྲུན་བྱས་ཏེ་མི་དམངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་ཉིན་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཚུལ་བསྐོང་དགོས་ལ། སྐྱེ་ཁམས་ཐོན་རྫས་སྤུས་ལེགས་སྔར་ལས་མང་པོ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་ཏེ་མི་དམངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ཡིད་དུ་འོང་བའི་དགོས་མཁོ་ཉིན་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཚུལ་ཡང་བསྐོང་དགོས། གྲོན་ཆུང་དང་སྲུང་སྐྱོང་ལ་དམིགས་བསལ་གཟིགས་སྐྱོང་དང་། རང་བྱུང་སླར་གསོ་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་ངེས་པར་དུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས། ཐོན་ཁུངས་གྲོན་ཆུང་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་བར་སྟོང་གི་གནས་སྟངས་དང་། ཐོན་ལས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ། ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྟངས། འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་བཅས་ཆགས་པར་བྱས་ཏེ། རང་བྱུང་ཁམས་ལྷིང་འཇགས་འཆམ་མཐུན་དང་མཛེས་སྡུག་བསྐྱར་ལྷོགས་ཡོང་བར་བྱེད་དགོས།
(གཅིག) ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། ལྗང་མདོག་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལམ་ལུགས་དང་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཁྲིད་ཕྱོཌ་མགྱོགས་པོར་འཛུགས་པ་དང་། ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་དང་རྒྱུན་འཁོར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དཔལ་འབྱོར་མ་ལག་འཛུཌ་པ་དང་ཆ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས། ཚོང་རས་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་པའི་ལྗང་མདོག་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་མ་ལག་འཛུགས་པ་དང་། ལྗང་མདོག་དངུལ་རྩ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ། ནུས་ཁུངས་གྲོན་ཆུང་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་ཐོན་ལས་དང་། སྦགས་མེད་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ཐོན་ལས། སྦགས་མེད་ནུས་ཁུངས་ཀྱི་ཐོན་ལས་བཅས་དར་རྒྱས་གཏོང་དགོས། ནུས་ཁུངས་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་གསར་བརྗེར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། སྦགས་མེད་ཐཱན་ཉུང་དང་། ཉེན་མེད་ཆོད་ཆེའི་ནུས་ཁུངས་མ་ལག་འཛུགས་དགོས། ཐོན་ཁུངས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གྲོན་ཆུང་དང་རྒྱུན་འཁོར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆུ་གྲོན་ཆུང་གི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བ། ནུས་ཁུངས་ཟད་གྲོན་དང་དངོས་རྫས་ཟད་གྲོན་ཆུང་དུ་གཏོང་བ། ཐོན་སྐྱེད་མ་ལག་དང་འཚོ་བའི་མ་ལག་རྒྱུན་འཁོར་སྦྲེལ་མཐུད་ཐུབ་པ་བཅས་བྱེད་དགོས། བབ་ཆགས་ཚད་མཐུན་དང་། ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་གི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་དར་སྤེལ་གཏོང་བ་དང་། རྒྱས་སྤྲོས་ཆུད་ཟོས་དང་ཚུལ་མིན་འཛད་སྤྱོད་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ། གྲོན་ཆུང་ཅན་གྱི་ལས་ཁུངས་དང་། ལྗང་མདོག་ཁྱིམ་ཚང་། ལྗང་མདོག་སློབ་གྲྭ། ལྗང་མདོག་སྡེ་ཁུལ་བཅས་འཛུགས་པ་དང་། ལྗང་མདོག་ཕྱོགས་ཐོན་བཅས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་དགོས།
(གཉིས) ཁོར་ཡུག་གི་གནད་དོན་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐག་གཅོད་གང་ཐུབ་བྱེད་དགོས། དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་བཅོས་སྐྱོང་དང་། རྩ་བ་ནས་འགོག་བཅོས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། རླུང་ཁམས་ཆེན་མོའི་སྦགས་བཙོག་འགོག་བཅོས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་རྒྱུན་མཐུད་ངང་སྤེལ་ནས། མཁའ་རླུང་གཙང་མར་སྲུང་བའི་འཐབ་རྩོད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་བྱེད་དགོས། ཆུའི་སྦགས་བཙོག་འགོག་བཅོས་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ཆུ་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་མཚོ་འགྲམ་ཉེ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། ས་རྒྱུའི་སྦགས་བཙོག་ལྟ་སྡོམ་དང་ཉམས་གསོ་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་གཏོང་བ་དང་། ཞིང་ལས་ཀྱི་ཁ་གཏིང་གཉིས་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་འགོག་བཅོས་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་འཚོ་གནས་ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྐྱོང་གི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ་བཅས་བྱེད་དགོས། སྲ་དངོས་སྙིགས་རོ་དང་གད་སྙིགས་གཙང་སེལ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། སྦགས་བཙོག་འབུད་པའི་ཚད་གཞི་ཇེ་མཐོར་གཏོང་བ་དང་། འབུད་གཏོང་མཁན་གྱི་འགན་འཁྲི་ཇེ་ཆེར་གཏོང་བ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་གི་ཡིད་རྟོན་དཔྱད་འཇོག་དང་། ཆ་འཕྲིན་བཙན་ཤེད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱེད་པ། ཉེས་ཆད་ནན་པོ་དང་དངུལ་ཆད་ལྗིད་པོ་གཅོད་པ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཆ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས། སྲིད་གཞུང་གིས་གཙོ་ཁྲིད་བྱེད་པ་དང་། ཁེ་ལས་བྱེད་པོར་འཛིན་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་འཛུགས་དང་མང་ཚོགས་ལྷན་དུ་ཞུགས་པ་བཅས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྐྱོང་མ་ལག་འཛུགས་དགོས། གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྐྱོང་ཁྲོད་ཧུར་ཐག་ངང་ཞུགས་པ་དང་། བཙོག་སྐྱོན་ཉུང་དུ་གཏོང་བའི་ཁས་ལེན་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་དགོས།
(གསུམ) སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་འགངས་ཆེན་སྲུང་སྐྱོང་དང་ཉམས་གསོའི་ལས་གྲྭ་གལ་ཆེན་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། སྐྱེ་ཁམས་བདེ་འཇགས་ཀྱི་སྲུང་ཡོལ་གྱི་མ་ལག་ལེགས་འགྱུར་དང་། སྐྱེ་ཁམས་བར་ཁྱམས་དང་སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་ཅན་དུ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་དྲ་སྦྲེལ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་གི་རྒྱུ་སྤུས་དང་གཏན་འཇགས་རང་བཞིན་ཇེ་ཆེར་གཏོང་དགོས། སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་གི་དམར་ཐིག་དང་། བརྟན་ཆགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཞིང་ཁ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གསར་སྤེལ་དང་མཐའ་མཚམས་བཅས་ཚོད་འཛིན་གྱི་མཚམས་ཐིག་གསུམ་འགོད་པའི་ལས་དོན་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སྔོ་ལྗང་ཅན་དུ་སྒྱུར་བའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཏེ། མྱ་ངམ་ཐང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། བྱེ་རྡོ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ། ས་ཆུ་ཤོར་ཚུལ་བཅས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་ཞིང་། འདམ་ར་སྲུང་སྐྱོང་དང་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། ས་གཤིས་ཀྱི་གནོད་འཚེ་འགོག་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། རང་བྱུང་ནགས་ཚལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། ཞིང་དོར་ནགས་གསོ་རྩྭ་འདེབས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། རྨོ་ཞིང་སྲུང་སྐྱོང་ནན་པོར་བྱེད་པ་དང་། རྨོ་ཞིང་འདེབས་འཇོག་རེས་མོས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་བྱེད་གནས་རྒྱ་སྐྱེད་པ། རྨོ་ཞིང་དང་། རྩྭ་ཐང་། ནགས་ཚལ། ཆུ་བོ། མཚེའུ་བཅས་སོར་ཆུད་སྐྱེ་འཕེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ཆ་ཚང་དུ་གཏོང་བ། ཚོང་ར་ཅན་དང་སྣ་མང་ཅན་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁ་གསབ་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་པ་བཅས་བྱེད་དགོས།
(བཞི) སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་བྱེད་པའི་སྒྲིག་སྲོལ་སྒྱུར་བཅོས་བྱེད་དགོས། སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྤེལ་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འཆར་འགོད་དང་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ལ་དབང་བའི་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་དོ་དམ་དང་རང་བྱུང་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་བཙུགས་ཏེ། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་དོ་དམ་གྱི་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་ཞིང་། དམངས་ཡོངས་ལ་དབང་བའི་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་བདག་དབང་ཡོད་མཁན་གྱི་འགན་འཁྲི་གཅིག་གྱུར་གྱིས་ལག་བསྟར་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་བར་སྟོང་གི་སྤྱོད་སྒོ་རྩིས་སྤྲོད་དོ་དམ་དང་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་དང་ཉམས་གསོའི་འགན་འཁྲི་གཅིག་གྱུར་ཐོག་ལག་བསྟར། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་བཙོག་དངོས་སྣ་ཚོགས་འབུད་གཏོང་དང་སྲིད་འཛིན་ཁྲིམས་བསྟར་གྱི་འགན་འཁྲི་གཅིག་གྱུར་གྱིས་ལག་བསྟར་བཅས་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་བར་སྟོང་གསར་སྤེལ་སྲུང་སྐྱོང་གི་ལམ་ལུགས་འཛུགས་པ་དང་། གཙོ་ནུས་ཐོན་ཁུལ་གྱི་ཆ་འགྲིག་སྲིད་ཇུས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་ཤུགས་སུ་གྱུར་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གཏོར་སྐྱོན་གཏོང་བའི་བྱ་སྤྱོད་བློ་ཐག་རྦད་ཆོད་ཀྱིས་བཀག་འགོག་བྱེད་པ་དང་ཆད་པ་གཅོད་དགོས།
བློ་མཐུན་རྣམ་པ། སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པ་ནི་བྱས་རྗེས་དེང་འདིར་བཞག་ནས། ཕན་འབྲས་བསྐལ་བརྒྱར་ཐོན་པ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་གྱི་ལྟ་བ་བརྟན་པོར་འཆང་བ་དང་། མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་འཆམ་མཐུན་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཆགས་པར་བྱས་ཏེ། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཕྱིར་ང་ཚོ་མི་རབས་འདིའི་ནུས་ཤུགས་འདོན་དགོས།
བཅུ། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་དམག་དཔུང་སྟོབས་ལྡན་གྱི་ལམ་དུ་མཐའ་འཁྱོངས་བར་བསྐྱོད་དེ། རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས།
རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་འཛུགས་སྐྱོང་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགོ་ཚུགས་ས་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་གནས་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ཁོར་ཡུག་ལ་འགྱུར་བ་ཟབ་མོ་བྱུང་བར་དམིགས་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་དང་དམག་དཔུང་སྟོབས་ལྡན་དུ་གྱུར་བའི་དུས་རབས་ཀྱི་བླང་བྱར་དམིགས་ནས། དུས་རབས་གསར་པར་དམག་དཔུང་སྟོབས་ལྡན་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཏང་གི་བསམ་བློ་ངེས་པར་དུ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་བར་བྱེད་པ་དང་། གནས་བབ་གསར་པའི་འོག་ཏུ་དམག་དོན་འཐབ་ཇུས་བྱེད་ཕྱོགས་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པ། སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་སྐམ་དམག་དང་། མཚོ་དམག མཁའ་དམག མེ་ཤུགས་འཕུར་མདའི་དམག འཐབ་ཇུས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོར་དམག་དཔུང་བཅས་འཛུགས་པ། བློ་རྩ་བརྟན་ཞིང་ནུས་ཕྱོད་ཆེ་བའི་འཐབ་ཁུལ་མཉམ་ལས་དམག་འཐབ་ཀྱི་བཀོད་འདོམས་ལས་ཁུངས་འཛུགས་པ། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་དེང་རབས་དམག་འཐབ་ཀྱི་མ་ལག་འཛུགས་པ་བཅས་བྱས་ནས་ཏང་དང་མི་དམངས་ཀྱིས་དཀྲིས་པའི་དུས་རབས་གསར་པའི་འགན་འཁྲི་དང་ལས་འགན་འཁུར་དུ་ལེན་དགོས།
འཛམ་གླིང་གི་དམག་དོན་གསར་བརྗེ་གསར་པའི་འཕེལ་ཕྱོགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དགོས་མཁོར་འཚམ་པ་དང་། འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་སྤུས་ཚད་དང་ཕན་ནུས་ཇེ་ཆེར་བཏང་ནས། 2020ལོར་སླེབས་དུས་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་འཕྲུལ་ཆས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཆ་འཕྲིན་ཅན་དུ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པར་གྲུབ་འབྲས་གལ་ཆེན་ཐོབ་པ། འཐབ་ཇུས་ཀྱི་ནུས་པ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བ་བཅས་ཀྱི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་དེང་རབས་ཅན་དུ་འཕེལ་རིམ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཐོག་ནས། དམག་དོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་དང་། དམག་དཔུང་གི་རྩ་འཛུགས་རྣམ་པ་དང་། དམག་དོན་མི་སྣ། གོ་མཚོན་དང་སྒྲིག་ཆས་བཅས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་བྱས་ཏེ། 2035ལོར་སླེབས་དུས་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་དེང་རབས་ཅན་དུ་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བ་དང་། དུས་རབས་འདིའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་སླེབས་དུས་མི་དམངས་དམག་དཔུང་འཛམ་གླིང་གི་དམག་དཔུང་རྩེ་གྲའི་གྲས་སུ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཛུགས་སྐྱོང་ཐུབ་པར་བརྩོན་དགོས།
དམག་དཔུང་གི་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས། “གསར་བརྗེའི་གཞི་རྒྱུ་རྒྱུན་དུ་འཛིན། དམག་དཔུང་སྟོབས་ལྡན་འགན་ལྕི་འཁུར”ཞེས་པའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོའི་སློབ་གསོ་སྤེལ་བ་དང་། དམག་མིའི་གཟི་བརྗིད་མཚན་སྙན་མ་ལག་འཛུགས་སྤེལ་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། བླ་སྲོག་ལྡན་ལ་འཇོན་ཐང་ཡོད་པ་དང་། ངར་ཤུགས་ཆེ་བ། གཤིས་རྒྱུད་བཟང་བ་བཅས་ཀྱི་དུས་རབས་གསར་པའི་གསར་བརྗེའི་དམག་མི་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། མི་དམངས་དམག་དཔུང་གི་ངོ་བོ་དང་། དམིགས་ཡུལ། རང་གཤིས་བཅས་ནམ་ཡང་མི་ཉམས་པར་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་སྒྱུར་བཅོས་མུ་མཐུད་ཟབ་སྤེལ་བྱས་ཏེ། དམག་དཔོན་ལས་རིགས་ཅན་གྱི་ལམ་ལུགས་དང་། ཞི་དཔོན་གྱི་ལས་འགན་འཁུར་མཁན་གྱི་ལམ་ལུགས། དམག་ཞབས་ལམ་ལུགས་སོགས་སྲིད་ཇུས་དང་ལམ་ལུགས་འགངས་ཆེན་སྒྱུར་བཅོས་ཟབ་སྤེལ་བྱེད་པ་དང་། དམག་དོན་དོ་དམ་གྱི་གསར་བརྗེར་སྐུལ་སྤེལ་བཏང་ཐོག ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམག་དོན་ལམ་ལུགས་འཐུས་ཚང་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་དགོས། ཚན་རྩལ་ནི་སྲོག་ཤིང་དུ་གྱུར་པའི་འཐབ་ནུས་ཡིན་པའི་བསམ་བློ་འཆང་དགོས་ཤིང་། ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་འགངས་ཆེན་དང་རང་བདག་གསར་གཏོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། དམག་དོན་གྱི་འཇོན་ཐང་ལྡན་པའི་མི་སྣ་སྐྱེད་སྲིང་གི་མ་ལག་འཛུགས་པར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས། གསར་གཏོད་ཅན་གྱི་མི་དམངས་དམག་དཔུང་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དམག་སྐྱོང་ནན་པོར་བྱས་ཏེ། དམག་སྐྱོང་བྱེད་ཐབས་རྩ་བ་ནས་འགྱུར་ལྡོག་ཡོང་བར་བྱས་ནས། རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་འཛུགས་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་གཏོང་དགོས།
དམག་དཔུང་གིས་དམག་གྲབས་བྱེད་དགོས་པས། ལས་དོན་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་དུ་འཐབ་ནུས་ཀྱི་ཚད་གཞི་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། གཡུལ་འགྱེད་ཐུབ་པ་དང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་དགོས། འཐབ་ཇུས་ཕྱོགས་ཁག་གི་དམག་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་གྲ་སྒྲིག་ཡག་པོ་ཏན་ཏིག་བྱེད་པ་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བདེ་འཇགས་ཁྱབ་ཁོངས་དང་བདེ་འཇགས་ཁྱབ་ཁོངས་དཔེ་གསར་གྱི་དམག་དོན་འཐབ་རྩོད་གྲ་སྒྲིག་གཅིག་གྱུར་གྱིས་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ། དམག་འཐབ་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་དང་འགན་སྲུང་གི་སྟོབས་ཤུགས་དཔེ་གསར་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་། དངོས་འཐབ་ཅན་གྱི་དམག་དོན་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་པ། དམག་དོན་སྟོབས་ཤུགས་སྤྱོད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། དམག་དོན་རིག་ནུས་ཅན་དུ་འཕེལ་རྒྱས་གང་མགྱོགས་གཏོང་བ། དྲ་སྦྲེལ་གྱི་ཆ་འཕྲིན་མ་ལག་ལ་བརྟེན་པའི་མཉམ་སྦྲེལ་དམག་འཐབ་ཀྱི་ནུས་པ་དང་ཁྱབ་ཁོངས་ཡོངས་ཀྱི་དམག་འཐབ་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་ཤིང་། ཕན་ནུས་ཐོན་པའི་རྒྱས་ཉམས་གཏོད་པ་དང་། ཉམས་ཉེན་ལྟ་འདོམས། དམག་འཐབ་བཀག་འགོག དམག་འཐབ་ལས་རྒྱལ་བ་བཅས་བྱེད་དགོས།
རྒྱལ་ཁབ་ཕྱུག་འགྱུར་དང་དམག་དཔུང་སྟོབས་ལྡན་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་གཅིག་གྱུར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་དང་། རྩེ་རིམ་ཇུས་འགོད། སྒྱུར་བཅོས་གསར་གཏོད། ལས་གཞི་འགངས་ཆེན་དོན་འཁྱོལ་བཅས་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། རྒྱལ་སྲུང་ཚན་རྩལ་བཟོ་ལས་ལ་སྒྱུར་བཅོས་ཟབ་སྤེལ་བྱས་ཏེ་དམག་དམངས་མཉམ་འདྲེས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་འཕེལ་བའི་རྣམ་པ་ཆགས་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་མ་ལག་དང་ནུས་པ་གཞི་གཅིག་ཅན་དུ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་སྲུང་སྐུལ་སློང་གི་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་དང་མཚོ་རྒྱུད་མཁའ་སྲུང་བཅས་སྟོབས་ཆེན་དང་བརྟན་པོ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། དམག་ཞབས་ཐིམས་པའི་དམག་མིར་དོ་དམ་འགན་སྲུང་བྱེད་པའི་ལས་ཁུངས་འཛུགས་པ་དང་། དམག་མི་དང་དམག་མིའི་ཁྱིམ་མིའི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། དམག་མི་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱིས་གོང་དུ་བཀུར་བའི་ལས་རིགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དགོས། ཉེན་རྟོག་དྲག་དཔུང་སྒྱུར་བཅོས་ཟབ་སྤེལ་བྱས་ཏེ། དེང་རབས་ཅན་གྱི་དྲག་ཆས་ཉེན་རྟོག་པའི་དཔུང་སྡེ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས།
བློ་མཐུན་རྣམ་པ། ང་ཚོའི་དམག་དཔུང་ནི་མི་དམངས་དམག་དཔུང་ཡིན་ཞིང་། ང་ཚོའི་རྒྱལ་སྲུང་ནི་དམངས་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲུང་ཡིན་པས། ང་ཚོས་དམངས་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲུང་སློབ་གསོར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། དམག་སྲིད་དང་དམག་དམངས་དབར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་ནས། ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་དང་དམག་དཔུང་སྟོབས་ལྡན་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྱུར་ཡོང་ཕྱིར་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་དགོས།


c: text/html

text:
སྐུ་དྲག་ཁང་གི་གཏམ་བཤད།
(དབྱིན་ཇི)པའེ་ལུན། ཟླ་བ་ཚེ་རིང་དང་འཇམ་དབྱངས་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བསྒྱུར།
པའེ་ལུན་(1776-1824)ནི་དབྱིན་ཇིའི་འཆརཡན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་དབྱིན་ཇིའི་ལུན་ཏུན་གྱི་སྐུ་དྲག་ཅིག་གི་ཁྱིམ་དུ་འཁྲུངས། སློབ་མའི་སྐབས་སུ་བློ་འབྱེདརིང་ལུགས་པའི་བསམ་བློའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནས། དབྱི་ཏ་ལི་ཧྲའོ་ཐན་ཏང་མིའི་ལས་འགུལ་ནང་ཞུགས་པ་དང་། ཀེ་རི་སེའི་མི་རིགས་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་འཐབ་རྩོད་ནང་ཞུགས་མྱོང་།
འདི་ནི་ཁོང་གིས་1812ལོའི་ཟླ་2པའི་ཚེས27ཉིན་སྐུ་དྲག་ཁང་ནས་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་གཏོར་བཤིག་ལ་ཉེས་ཆདགཅོད་པའི་གྲོས་གཞིར་བགྲོ་གླེང་བྱེད་སྐབས་ཀྱི་གཏམ་བཤད་ཚན་པ་ཞིག་རེད།
..... ཁྱོད་ཚོས་མི་འདི་རྣམས་ལ་ཁྲིམས་མེད་ལུགས་མེད་དང་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པའི་གདོལ་དམངས་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་དམ། ཁྱོད་ཚོས་ཁོ་ཚོའི་རིན་ཐང་མེད་པའི་མགོ་བོ་འགའ་བཅད་ཚེ་ད་གཟོད་ཁོ་ཚོ་བཏུལ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ནམ། ཁྱོད་ཚོ་ཕྱོགས་མང་པོའི་ཐད་ནས་ཁོ་ཚོར་བརྟེན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཁྱོད་ཚོས་བརྗེད་སོང་བ་ཡིན་ནམ།ཁྱོད་ཚོའི་ས་ཞིང་རྨོ་མཁན་དང་ཁྱིམ་གྱི་གཡོག་པོ་གཡོག་མོ་ཚང་མ་གདོལ་དམངས་འདི་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཁྱོད་ཆོའི་མཚོ་དམག་དང་སྐམ་དམག་གི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོའང་ཁོ་ཚོ་མ་ཡིན་ནམ། ......ཡིན་ནའང་། ཤ་རུས་གདུང་རྒྱུད་གཅིག་པའི་སྤུན་ཟླ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་འདི་ཚོ་ལམ་མདོ་རུ་ལྷུང་ནས་ལྟོགས་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། ཁྱོད་ཚོས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་བཅངས་པའི་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་དེ་རྒྱལ་ནང་དུ་ཕྱོགས་པའི་དུས་ལ་བབས་པ་མ་ཡིན་ནམ། .....ཁྲིམས་དོན་གྲོས་གཞི་གསར་པ་དྲང་བདེན་མིན་ལ་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་ཚུལ་སྨོས་མི་དགོས། ཁྱོད་ཆོའི་ད་ཡོད་ཀྱི་ཞལ་ལྕེའི་ནང་སྲོག་གི་ཆད་པ་གཅོད་པའི་ཁྲིམས་ཡིག་གང་མང་ཡོད་པ་དེས་ད་དུང་མི་འདང་ངམ། ... ཁྱོད་ཚོས་ཁྲིམས་གཞི་གསར་པ་འདི་ཅི་ལྟར་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། ཁྱོད་ཚོས་ཤ་རུས་གདུང་རྒྱུད་གཅིག་པའི་སྤུན་ཟླ་འདི་ཚང་མ་བཙོན་དུ་འཇུག་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། ཁྱོད་ཚོས་ས་གྲུ་བཞི་མ་རེ་རེའི་སྟེང་དུ་སྲོག་ཁྲིམས་གཅོད་པའི་འདེགས་ཤིང་བཙུགས་ནས་མི་གསོན་པོ་ཚང་མ་ལྔ་ལམ་དུ་བརྫང་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། ཁྱོད་ཚོས་རང་གི་སྤུན་ཟླའི་སྲོག་གཅོད་པའི་བྱེད་ཐབས་འདི་ངེས་པར་ལག་བསྟར་བྱས་ནས་ཡུལ་འདི་དམྱལ་ཁམས་སུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། ལྟོགས་སྐོམ་གྱིས་མནར་ནས་སྲོག་གཅོད་པར་སྒུག་པའི་མི་དམངས་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། ཁྱོད་ཆོའི་བྱེད་ཐབས་འདི་དག་ཅི་ཡང་མ་རེད། བཀྲེས་ལྟོགས་ཀྱིས་མནར་ནས་འཆི་ལ་ཉེ་བའི་མི་འདི་རྣམས་ཁྱོད་ཚོའི་རལ་གྲི་མདུན་དུ་འཆི་བར་འཇིགས་སྐྲག་ཡོད་སྲིད་དམ། འཆི་རྒྱུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བའི་ལམ་གཅིག་པུ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་ཁྱོད་ཚོས་ཁོང་ཚོར་སྒྲུབ་ནུས་པའི་བྱ་བ་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྐབས། སྲོག་གཅོད་པའི་འཇིགས་སྐུལ་ཙམ་གྱིས་ཁོང་ཚོས་ཁྱེད་ཅག་གི་ཚིག་ལ་ཉན་མི་སྲིད་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། །

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
མཚོ་སྔོན་གསར་འགྱུར་དྲ་བ་འཕྲིན། ཟླ8པའི་ཚེས9ཉིན་ལ། ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དང་། ཧྲིན་ཀྲང་གཞོན་པ་ཝང་ཡུས་པོའོ་ཡིས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་དུས་རིམ་གྱི་སློབ་གསོ་ཁྱབ་གདལ་དང་འགག་སྒྲོལ་ལས་དོན་གྱི་སྐུལ་སྤེལ་ཚོགས་འདུར་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་པ་མ་ཟད་གཏམ་བཤད་པ་རེད། ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་སྐབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པའི་དགོངས་དོན་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ། “ སྤུས་ལེགས་གཅིག་དང་མཐོ་བ་གཉིས” ལ་དམིགས་ནས་སློབ་གསོ་མཁོ་སྤྲོད་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། “ ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་པར”དམིགས་ནས་སློབ་གསོ་འགན་སྲུང་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་གི་སློབ་གསོར་མགྱོགས་མྱུར་ཁྱབ་གདལ་གཏང་དགོས།
ཝང་ཡུས་པའོ་ཡིས་བསྟན་དོན། མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་དུས་རིམ་གྱི་སློབ་གསོ་ནི་རྒྱལ་དམངས་སློབ་གསོའི་མ་ལག་གི་གོ་རིམ་གལ་ཆེན་ཞིག་དང་། མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་དུས་རིམ་གྱི་སློབ་གསོ་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་བཏོན་པའི་ཐབས་ཇུས་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད། ཆབ་སྲིད་ལ་དང་དོད་བྱེད་པ་དང་། དམངས་འཚོར་ཕན་འདོགས་པ། ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་དུས་རིམ་གྱི་སློབ་གསོར་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་བྱེད་དགོས། ཡུན་རིང་ཟུང་འབྲེལ་དང་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་བྱེད་པ་དང་། གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་འགག་སྒྲོལ་དང་གཙོ་གནད་ཚད་བརྒལ་བྱས་ནས། དམིགས་ཡུལ་འདུ་ཤེས་དང་གནད་དོན་འདུ་ཤེས་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས།2020 ལོར་སླེབས་སྐབས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་དུས་རིམ་གྱི་སློབ་གསོའི་སློབ་ཞུགས་ཚད་90% ཡན་གྱི་དམིགས་འབེན་ལ་སླེབས་པར་འགན་ལེན་བྱས་ནས་དོན་དངོས་སུ་སློབ་ལོ་ལོན་པའི་གཞོན་ནུའི་མཐོ་འབྲིང་དུས་རིམ་གྱི་སློབ་གསོ་མྱོང་བའི་དགོས་མཁོ་བསྐང་དགོས།
ཝང་ཡུས་པའོ་ཡིས་བསྟན་དོན། སློབ་གསོ་ནི“ སྤུས་ལེགས་གཅིག་དང་མཐོ་བ་གཉིས” ཀྱི་འཐབ་ཇུས་དམིགས་ཡུལ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་བའི་རྨང་གཞི་དང་འགན་སྲུང་། འགག་རྩ་ཡིན། ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་དང་། སློབ་གསོའི་ཐད་ལ་དངུལ་གཏོང་བ་དང་བརྩེ་སེམས་དེ་བཞིན་སྟོབས་ཤུགས་འདོན་ཕོད་པ་དང་། མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་དུས་རིམ་དེ་བཞིན་འགག་སྒྲོལ་འཆར་གཞི་ལག་བསྟར་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ཞན་ཆ་ཧུར་ཐག་ཁ་གསབ་པ་དང་། སྔོན་ལ“ ཡོད་མེད”ཀྱི་གནད་དོན་དེར་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་དང་། “ བཟང་ངན” གྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུར་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏང་དགོས། ཐོན་ཁུངས་མཁོ་སྤྲོད་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། མི་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་དཔུང་ཁག་འཛུགས་པར་ཤུགས་སྣོན་དང་། མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་སྟངས་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་ཟབ་སྤེལ་བྱེད་དགོས། རྩ་འཛུགས་དང་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་པར་ཤུགས་བསྣན་ཏེ། ཁ་གཏད་རོགས་སྐྱོར་ཟབ་སྤེལ་བྱས་ནས་ཞིང་ཆེན་ཕྱིའི་ཡུལ་གཞན་དུ་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་རྒྱ་སྐྱེད་གཏང་དགོས། གྲོན་དངུལ་གཏོང་རྒྱུར་འགན་ལེན་བྱེད་པ་དང་། དྲིལ་བསྒྲགས་དང་ཁྲིད་སྟོན་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བ་དང་། འགག་སྒྲོལ་གྱི་འགྲིལ་ཤུགས་ཆགས་པར་བྱ་དགོས་ཞེས་བསྟན་པ་རེད།
ལོ་ཙཱ་བ། གཡང་སྐྱིད།


text:
ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ།
ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ། ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ་མཆོག་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༨༨༡ལོར་ཡབ་ལུང་ཤར་ལྷུན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་དང་། ཡུམ་རྨོའོ་བདེ་ཆེན་པད་མོ་གཉིས་ཀྱི་བུར་གཞེས་རྩེ་མཐོང་ སྨོན་རྫོང་རྟ་ནག་ཁུལ་དུ་སྐྱེས་ཤིང་། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཙམ་ལ་སླེབས་ དུས་ཡབ་འདས། ཡུམ་ནས་གཅེས་པར་བསྐྱངས་ཏེ་འཚར་ལོངས་བྱུང་ ཞིང་། ཤེས་ཡོན་རིག་གནས་སློབ་སྦྱོང་ཐད་ལའང་ཡུམ་གྱིས་ཐུགས་འཁུར་གནང་སྟེ་དགེ་རྒན་མང་པོ་བསྟེན་སྟབས་སྦྱངས་འབྲས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག དེར་བརྟེན་ཁོང་གིས་ཡུམ་ལ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་གུས་བརྩེ་ཧ་་ཅང་ཆེན་པོ་གནང་གི་འདུག གཞན་ཡང་དགེ་རྒན་བསྟེན་བཏུགས་ ཀྱིས་སྨན་དཔྱད་བྱེད་སྒོ་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་བརྩོན་གནང་རྐྱེན་ལག་རྩལ་ཡག་ཙམ་ཤེས་ཐུབ་པ་བྱུང་། ཁོང་དགུང་ལོ་ཆུང་དུས་ནས་གཞས་དང་ཞབས་བྲོ་ལའང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཡོད་སྟབས་རྒྱུན་དུ་ཧའོ་ཅིན་དང་ཡང་ཅིན་་གཏོང་བ་མ་ཟད། སྐབས་འགར་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་རོལ་ཆ་གཏོང་མི་རྣམས་བསྡུ་རུབ་གནང་སྟེ་མཉམ་གཏོང་སྤྲོ་སྐྱིད་ཡང་ཡང་གནང་བ་རེད། དགུང་གྲངས་ཉི་ཤུ་སྐོར་ལ་ཕེབས་དུས་རྟ་ནག་སྒེར་ལྷས་ཁུད་པའི་བུ་མོ་མདུན་ཐབས་སུ་བཞེས་པ་དེ་ལ་ཕྲུ་གུ་ཆ་པ་རུ་ཟུར་དབང་ཆེན་གཡུ་་ལྷ་དང་། སྒྲོལ་མ་ཕུག་པད་མ་གཉིས་བཙས། དེ་ནས་སྲིད་རྙིང་གི་དྲུང་ འཁོར་ཞུ་བར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་དཔོན་རིགས་ཁོངས་ཞུགས། ཁོང་ཡིག་་རྩིས་ཡག་ཙམ་ཡོད་སྟབས་མི་རིང་བར་རྩིས་ཁང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་རྩིས་་པར་བསྐོ་བཞག་བྱས་འདུག རྩིས་པའི་ལས་འགན་ལོ་བཅུ་ཙམ་གནང་རིང་ལས་ཀར་ཧུར་བརྩོན་ཆེ་ཞིང་། འཇོན་ཐང་ཆེན་པོ་ཡོད་མཁན་ ཞིག་ཡིན་འདུག་གཤིས། རྩིས་པ་ལུང་ཤར་ཞེས་མིང་གྲགས་ཐོག་མར་ ཐོན། སྐུ་ཟླ་དེ་ཉིད་ལུང་ཤར་གཞིས་དུ་སྟོན་བསྡུའི་ཕྱག་ལས་གནང་ བར་ཕེབས་སྐབས་ཤིག་ལ་སྟབས་མ་ལེགས་པར་གཞིས་སུ་སྐུ་གཤེགས། དེ་ནས་ལོ་གསུམ་ཙམ་སོང་བའི་རྗེས་སུ་བསྟན་འཛིན་སྒྲོལ་དཀར་ལགས་དང་གཉེན་སྒྲིག་གནང་། ཕྲུ་གུ་བུ་ལྔ་དང་། བུ་མོ་གཅིག་བྱུང་། ༡༩༡༡ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་༡༣པ་ཧིན་རྡུར་ཕེབས་བཞུགས་རིང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གནས་ཚུལ་མང་ཙམ་ཞིག་མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང་རྐྱེན་བོད་ལྗོངས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བར་རིག་གསར་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པ་དེ་དགོངས་པར་འཁོར་ནས། སྤྱི་ལོ་༡༩༡༣ལོར་སྐུ་དྲག་གི་བུ་ཕྲུག་ཁོངས་ནས་ན་གཞོན་ ཁ་ཤས་འདེམས་སྒྲུག་གནང་སྟེ་ཁོ་ཚོ་དབྱིན་ཡུལ་དུ་སློབ་གྲྭར་སྐྱེལ་བར་འགྲོ་མཁན་གྱི་མགོ་གཙོར་ལུང་ཤར་ཁོང་གདམས་ཤིང་། རིམ་བཞིའི་ གོ་གནས་དང་སྦྲགས་ལས་འགན་གནང་། བུ་ཕྲུག་ཁོངས་སྨོན་གྲོང་ མཁྱེན་རབ་ཀུན་བཟང་དང་། བྱང་ངོས་པ་རིག་འཛིན་རྡོ་རྗེ། སྐྱིད་སྦུག་པ་དབང་འདུས་ནོར་བུ། སྒོག་མཁར་བ་བསོད་ནམས་མགོན་པོ་བཅས་་གཏོང་གནང་མཛད་པ་ཁོང་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ས་ལོན་་ཊོན་དུ་ཕེབས། དབྱིན་གཞུང་ནས་སྣེ་ཤན་རྒུལ་ཊ་ས་ཧེབ་དང་། སྐད་་བསྒྱུར་ལེགས་ལྡན་ས་ཧེབ་“བོད་རིགས”གཉིས་བཙུགས་ཏེ་སྣེ་ལེན་ བྱས་འདུག བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་བསྐུར་བའི་ཡི་གེ་དང་ལག་རྟགས་སོགས་་སྤྲད་ཅིང་། ཕྲུ་གུ་བཞི་ཨིང་ལན་རག་སྦིའི་ཞེས་པའི་སློབ་གྲྭར་བཅུག་རྗེས་སུ་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ལ་ཆེད་ལས་ཡོན་ཏན་རེ་རེ་བསླབས་པ་ནི། སྨོན་གྲོང་མཁྱེན་རབ་ཀུན་བཟང་ལ་ས་གཏེར་འཚོལ་འདོན་སྐོར་དང་། བྱང་ངོས་པ་རིག་འཛིན་རྡོ་རྗེར་གློག་གི་ལས་ཀ་སྐྱིད་སྦུགས་པ་དབང་འདུས་ནོར་བུ་ཏར་གཏོང་དང་ས་ཐིག་ལེན་རྒྱུའི་ལས་ཀ སྒོག་མཁར་བ་བསོད་ནམས་མགོན་པོར་དམག་དོན་ལས་ཀ་བཅས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་ཚང་མ་སློབ་ཐོན་གྱིས་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག སྐབས་དེར་ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ་ཁོང་དང་སྐུ་ཟླ་ནས་ཀྱང་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ཕྲན་བུ་བསླབས་ཤིང་། ཧྥ་རན་སི། ཨི་ཀྲར་ལི་སོགས་ལ་བལྟ་བསྐོར་དུའང་ཕེབས་འདུག་པ་བཅས་བརྒྱུད་ཁོང་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བྱེད་ སྟངས་ཐད་ནས་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་ཙམ་ཐེབས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ རྙིང་པ་དེར་ཕྲན་བུའི་བཅོས་སྒྱུར་མ་བྱས་ཚེ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་བསམ་བློ་འཁོར་ནས། དུས་ཚོད་བྱུང་རིམ་བཞིན་དབྱིན་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ དེབ་ལ་རྟག་པར་བལྟ་ཀློག་གནང་བ་དང་། ང་ཚོ་ནང་མི་འཛོམས་ཏེ་སྡོད་སྐབས་ཁོང་གིས་དེ་སྔོན་ཧྥ་རན་སིར་དུས་འགྱུར་གྱིས་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་པོ་གཏོར་བ་དང་། ཨི་ཀྲར་ལིའི་རྒྱལ་པོ་གཏོར་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་སྒྲུང་གཏམ་ལྟ་བུར་གསུང་གི་འདུག བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་གནང་རྗེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དམིགས་བསལ་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་སྟེ་རྩིས་དཔོན་གྱི་གོ་གནས་གནང་། དེ་དུས་བོད་དམག་ སྒྲིག་གཞི་རྒྱ་སྐྱེད་བྱེད་སྒང་ཡིན་རུང་། དམག་ཕོག་འདང་གི་མེད་ སྟབས་འབྲུ་རིགས་འཕར་མ་བསྡུ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཟོས་ཏེ་《འབབ་ ཞིབ་ལས་ཁུངས་》ཞེས་པ་གསར་བཙུགས་ཐོག་དོ་དམ་དྲུང་ཡིག་ཆེན་་ མོ་བློ་བཟང་བསྟན་སྐྱོང་དང་། རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ་ གཉིས་ལ་བསྐོ་བཞག་གནང་རྒྱུར་ཏྭ་ལའི་བླ་མས་ཆོག་མཆན་གནང་། དེར་བརྟེན་འབབ་ཞིབ་འགེལ་ཡུལ་སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་དང་། ཡབ་གཞིས་ཁག སྒེར་པ། ཆོས་གཞིས་བཅས་ལ་ས་ཞིང་སྦུག་བཟོས་འཕར་མ་ཡོད་རིགས་དང་། བཀའ་གཞིས། མདའ་གཞིས། སྒེར་པ་ཞབས་ སྡོད་མ་ཞུས་པའི་ཕ་གཞིས་སོགས་ལ་ཞིབ་འཕར་འབྲུ་རིགས་འཕར་འགེལ་་བྱས་ཏེ་མི་ཚང་ཆེ་རིགས་ལ་འབྲུ་ཁལ་སྟོང་ཕྲག་བཞི་ལྔ་དང་། དེ་འོག་་ལ་ཁལ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་འགེལ་དཀྲི་བྱས་སྟབས་ས་གནས་སྲིད་རྙིང་ལ་འབྲུ་རིགས་ཧ་ཅང་ཕོན་འབོར་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་རྗེས་སུ་ཏཱ་ལའི་བླ་་མའི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཆར་སླེབས་དུས་འབྲུ་ཁང་རྙིང་པ་ཕལ་ཆེར་ཁེངས་ཏེ་ས་གནས་ཁ་ཤས་ལ་བཀར་ཁང་ནང་འབྲུ་འཇུག་ཡུལ་མེད་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་རེད། ཡིན་ནའང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བཅུ་གསུམ་པ་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་བཀའ་ཤག་་ནས་ཞིབ་འཕར་འབྲུ་རིགས་ལོ་ཤས་ཆག་ཡང་བཏང་བ་དང་། ལྷག་པར་མི་དྲག་ཁ་ཤས་ལ་གཞུང་འབྲུ་སྐྱེད་མེད་སྔ་གཡར་དང་། གསོལ་རས་སོགས་མང་པོ་སྤྲད་རྐྱེན་གཞུང་གི་འབྲུ་རིགས་ལ་དོ་ཕོག་ཆེ་ཙམ་བྱུང་སྟབས་སྐབས་དེར་མང་ཚོགས་ནས་ཟུར་ཟ་ཞིག་ཀྱང་བྱས་ཡོད་པ་སྟེ། བཀའ་ཤག་གི་ཕྲ་མའི་ཐོད་དུ་དེ་སྔ་ཆིང་གོང་མས་གནང་བའི་པྭན་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་བོད་ཡིག་དབུ་ཅན་གྱིས་《ཕྱི་ནང་བསྟན་སྲིད་ཡོངས་ ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་དགེ་ཚོགས་ལྷག་པར་སྤེལ་བ་》ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་ དེ་ལ་བལྟས་ནས་བཀའ་ཤག་གི་ཕྲ་མའི་འོག་ཏུ་ཡི་གེ་ཞིག་སྦྱར་བའི་ནང་ཕྱི་ནང་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ལ་འབྲུ་དངུལ་གྱི་སྟོན་མོ་ལྷག་པར་སྤེལ་བ་ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེར་འབྲུ་རིགས་འབབ་བཟོ་བྱེད་ཡུལ་སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་ཆེ་གྲས་ཁག་ལ་འབབ་འཁྲི་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟབས་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་ནས། རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་ལ་མ་དགའ་བའི་གླེང་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག་ཀྱང་དེའི་དུས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གཟིགས་བསྐྱོང་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས་སུས་་ཀྱང་གནོད་འཚེ་གཏོང་ཐུབ་མི་འདུག དེ་རྗེས་ལུང་ཤར་མཆོག་ལ་〈རྩིས་དཔོན་〉དང་〈འབབ་ཞིབ་〉དོ་དམ་ཡིན་མུས་ཐོག་ཏྭ་ལའི་བླ་མས་〈དམག་སྤྱིའི་འཚོ་འཛིན་〉ཞེས་དམག་སྤྱི་ཁང་གི་ལས་འགན་ཡང་གནང་བ་རེད། སྐབས་དེར་རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་ཞེས་སྙན་གྲགས་ཆེ་སྒང་གི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐུགས་བློས་འགེལ་ཡུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་སྟབས་ནང་དོན་གྱི་ཕྱག་བྲིས་གལ་ཆེའི་རིགས་ཞབས་ཞུ་གནང་བ་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཀྱང་གཟིགས་སྐྱོང་གི་རྣམ་པས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྐུ་བརྙན་གསེར་ གྱི་དབུ་རྒྱན་སྙན་རྒྱན་ཡོད་པ་རྩ་ཆེན་ཞིག་གསོལ་རས་གནང་སྟེ་ཚེ་ རབས་ཀུན་ཏུ་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཐུགས་སྨོན་གནང་གི་ཡིན་ཞེས་སོགས་དབུགས་དབྱུང་སྩལ་བའི་སྐལ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་བྱུང་རུང་། དེ་རྗེས་སྤྱན་་བསལ་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་འཕེལ་ལགས་དང་ཁོང་གཉིས་ཤུགས་ཆེ་མཉམ་ཡིན་སྟབས་སྤྱན་བསལ་ནང་ཁུལ་མཐུན་པོ་མ་བྱུང་བས་བརྙད་འཚོལ་་ཆེད་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་གླེང་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞུ་གི་ཡོད་འདུག དཔེར་ན་ལུང་ཤར་རོལ་ཆ་གཏོང་རྒྱུར་དགའ་པོ་ཡོད་སྟབས་ཟླ་རེ་བཞིན་་ཉིན་གཉིས་ཙམ་རིང་རོལ་ཆ་གཏོང་རོགས་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་འཛོམས་ཏེ་ཉིན་གུང་ཙམ་ནས་གཞས་དང་ཞབས་བྲོ་བརྒྱབ་སྟེ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་ལུགས་་སོགས་སྙན་ཕྲ་ཞུས་སྟབས། གཞུང་དོན་ལས་ཀར་དོ་འཁུར་མ་བྱས་ པ་ལྟ་བུའི་དགོངས་ཕྱོགས་བྱུང་ཏེ་དམག་སྤྱིའི་ལས་འཁུར་ཕྱིར་འཐེན་་དང་རྩིས་དཔོན་རང་འཇགས་སུ་འཇོག་པ་གནང་། ཡིན་ནའང་ནང་དོན་གལ་ཆེའི་ཕྱག་བྲིས་ཞབས་ཞུ་སོགས་སྔར་བཞིན་གནང་བ་མ་ཟད། ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཀའ་མོལ་ཡང་ཆིབས་གཡོག་བསྡོངས་རྟག་ཏུ་ཕེབས། དེ་ནས་མི་རིང་བར་བོད་ཟླ་༡༠པའི་ཚེས་༣༠དགོང་མོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གློ་ བུར་དུ་སྐུ་གཤེགས་སྟབས་རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་ནི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པ་ལྟ་བུ་གནང་། ཁོང་དེ་སྔོན་ཨིང་ལན་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཕྱི་རྒྱལ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་སྟབས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་་གི་ལམ་ལུགས་ལ་ཕྲན་བུ་སྒྱུར་བཅོས་བྱེད་རྩིས་ཀྱིས་《སྐྱིད་ཕྱོགས་ ཀུན་མཐུན་》ཞེས་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་པར། དེ་ ལམ་སེང་རྒྱ་ཆེར་ཕྱིན་ཏེ་དཔོན་རིགས་མི་གྲངས་བརྒྱ་སྐོར་དང་། འབྲས་ སྤུངས་སོགས་སྡེ་པ། སེ་ར་བྱམས་སྨོན་སྡེ་པ། དགའ་ལྡན་གྱི་མཐུས་མི་ཀོང་པོ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་རིམ་པས་འཛུལ་བ་དང་། སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་ནང་ཞུགས་སྐབས་སྤྱི་སྒྲིག་གན་རྒྱའི་གཤམ་དུ་སོ་སོའི་མིང་ཐོ་ས་ཡིག་རེ་རྒྱག་དགོས་པར་ས་ཡིག་དང་པོ་ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ་གྱི་མིང་ བཀོད་པ་དང་། དེའི་འོག་གཅེན་པོ་ཆ་པ་རུ་ཟུར་གྱིས་ས་ཡིག་དེ་ནས་རིམ་བཞིན་གོང་གསལ་དཔོན་རིགས་བརྒྱ་སྐོར་དང་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་གྱི་འཐུས་མིས་ཀྱང་ས་ཡིག་བརྒྱབ་ཡོད་པ་རེད། སྒྲིག་འཛུགས་ནང་གསང་བའི་གྲོས་བསྡུར་རིམ་པར་བྱས་པའི་གཙོ་བོའི་དགོས་དོན་ནི་དང་ཐོག་བཀའ་ཤག་ནང་གི་བཀའ་བློན་རྣམས་ལོ་འཁོར་
《ལུང་ཤར་ལས་འགུལ་》ཡང་ཟེར། བཞི་རེར་གཏན་འཁེལ་ཐེངས་རེ་བྱ་རྒྱུ་དང་། དེ་ཡང་མི་འགྲོ་སུ་འོས་ཚོགས་འདུས་འདེམས་ཤོག་འཕེན་རྒྱུ་ཞིག་དགོས་ཚུལ་སོགས་སྲིད་གཞུང་སྤྲད་པ་རེད། སྐབས་དེར་ཚོགས་པ་དེའི་ཁོངས་ཡོད་རིམ་བཞི་ཀ་ཤོད་པ་ཆོས་རྒྱལ་ཉི་མ་ནི་ལུང་ཤར་གྱི་ནང་མའི་བློས་འགེལ་གྲོགས་པོ་གཙོ་བོ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་ལུང་ཤར་ནས་གྲོས་གཞི་སོགས་གོ་བསྡུར་གནང་བར་ཁོང་གིས་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་དོན་ཧ་གོ་སྟབས་ཁོང་སྒེར་གྱི་ཁེ་ ཕན་ལ་བསམ་བློ་བཏང་བའམ། གང་ལྟར་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ ཞིག་ལ་ཁོང་གིས་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་སར་ཕྱིན་ཏེ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཚང་མ་〈ལྐོག་ཞུ་〉བྱས་པར་མ་ཟད། ད་དུང་བཀའ་བློན་ཚོ་གསོད་རྩིས་ཡོད་ཚུལ་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་ཏེ་བཤད་སྟབས་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་ཞེད་སྣང་དང་དངངས་ཚབས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་ལམ་སེང་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་གི་སྐུ་མདུན་དུ་ཕྱིན་ནས་ལས་འགུལ་འདིའི་བྱེད་གཏེ་གཙོ་བོ་རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་འཛིན་བཟུང་བྱེད་དགོས་ཞུ་སྐབས། རྭ་སྒྲེང་རྒྱལ་ཚབ་དང་རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་གཉིས་དེ་སྔོན་ནས་འབྲེལ་བ་ཡག་ཙམ་ཡོད་པས་ཕྲན་བུ་ཀ་ཀོར་གནང་ཡང་། བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་པ་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་ནས་ ཨུ་ཚུགས་ཞུས་རྐྱེན་རྒྱལ་ཚབ་ཡང་ཕྱག་ལས་ཐུགས་འགན་བཞེས་ནས་ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་ལས་མ་སོང་བས་ཐུགས་རྒྱུས་དང་ནུས་པ་ཆེར་མེད་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ཞལ་བཞེས་མ་གནང་མཐུ་མེད་བྱུང་འདུག དེ་འཕྲལ་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་པ་འབྲས་སྤུངས་དགོན་དུ་བྲོས་ཕྱིན་པ་རེད། ཤོད་གཟིམ་འགག་ནས་རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་སར་བང་ཆེན་ཞིག་བཏང་སྟེ་ཚོགས་འདུ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡོད་པས་མགྱོགས་པོ་ཕེབས་རོགས་ལབ་པར། རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་གྱི་བསམ་པར་འཆར་ཅན་གྱི་ཚོགས་འདུར་ བཀའ་བསྒྱུར་བཏང་དོན་དུ་ཁོང་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་བཤད་དེ་ཟུར་དུ་བཞག་ཐོག འགོ་བྱེད་རྣམས་བཙོན་ཁང་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པར་འགྲོ་སྐབས་སར་སྲུང་བྱ་གཉིས་ཙམ་ལས་མེད་པའི་བར་གསེང་ཞིག་བྱུང་དུས་ཁོང་གི་དགོངས་པར་གཡོག་བློ་ལྡན་གྱི་ཨམ་ཕྲག་ནང་མེ་མདའ་བསྐུར་ཡོད་པ་དེ་དྲན་གསོས་ཏེ་གཡོག་པོའི་ས་ནས་མེ་མདའ་ལེན་རྩིས་ཀྱིས་རྒྱུགས་ཕྱིན་པ་རེད། རྩེ་ལྟག་སྒོ་རྒྱབ་ཏུ་སླེབས་གྲབས་ཡོད་དུས་གཡོག་བློ་ལྡན་གྱིས་ཀྱང་སྦྱིན་བདག་རྒྱུགས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་མཐོང་སྟེ་སྐུ་ངོ་མེ་མདའ་འདིར་ཡོད་ཅེས་ལག་པ་བརྐྱངས་ཏེ་མེ་མདའ་སྤྲོད་པར་ཡོང་འཕྲལ་མཐའ་བསྐོར་དུ་ཡོད་པའི་གད་པ་ཁང་གཉེར་མང་པོས་གཡོག་བློ་ལྡན་ལ་ལག་རུབ་བརྒྱབ་སྟེ་མེ་མདའ་འཕྲོག་ནས་ཁོ་པ་བཟུང་འཁྲིད་བྱས། ལུང་ཤར་ཡང་མེ་མདའ་ལག་སོན་མ་བྱུང་བར་ ཅི་བྱ་གཏོལ་བྲལ་དུ་ལུས་མུར་དེ་འཕྲལ་ཤོད་གཟིམ་འགག་སོགས་མི་མང་པོ་ཡོང་ནས་བཟུང་འཁྲིད་ཀྱིས་རྩེ་ཤར་ཆེན་ལྕོག་ཏུ་བཙོན་འཇུག་བྱས། གསང་གྲོས་སྐྱོན་འདོན་ར་སྤྲོད་བྱེད་མཁན་ཞིག་དགོས་སྟབས་རིམ་བཞི་ཀ་ཤོད་པ་ཆོས་རྒྱལ་ཉི་མ་ཡང་བཙོན་འཇུག་ཡིན་ཁུལ་བྱས།དེ་བཞིན་ལུང་ཤར་དོན་རྐྱེན་ནང་མཉམ་ཡོད་བྱེད་གཏེའི་གྲས་ལྕང་་ཅན་གུང་ཟུར་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོ་དང་། བཤེར་དཔང་རྒྱལ་ནང་པ། ཕྱག་དཔེ་དོ་དམ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་ཐུབ་བསྟན་དགེ་ལྡན། རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན〔མིང་འདོགས་ལ་ཐ་ཁ་ལི་ཟེར་བ།〕 ཤོད་དྲུང་སྨན་རི་བ། ཤོད་དྲུང་བྲག་ མཐོན་པ། ཤོད་དྲུང་ཡུལ་ལྷ་བ་བསྟན་པ་ཚེ་དབང་། སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་ ཆ་པ་དབང་ཆེན་གཡུ་ལྷ། ཁོང་གི་བུ་བཅས་འཛིན་བཟུང་བྱས། ཞིབ་དཔྱོད་པ་ནི་མཁན་དྲུང་མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་དང་། དམག་སྤྱི་སྣང་དཀར་དབང་ཕྱུག་མཐར་ཕྱིན། ལྷ་གཉེར་བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན།〈ཀླུ་ཁང་པ〉 རྩེ་དྲུང་བསྟན་པ་འཇམ་དབྱངས་བཅས་ ལ་བསྐོ་བཞག་བྱས་ཏེ་ཞིབ་བཤེར་སྐབས་ཀ་ཤོད་ཆོས་རྒྱལ་ཉི་མས་སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཚང་མ་བཤད་པས་མ་ཚད་ད་དུང་བཀའ་བློན་རྣམས་གསོད་རྩིས་ཡོད་ཚུལ་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་བཤད་པ་་ རེད། ལུང་ཤར་ནས་ཞུ་དོན། གསར་བཅོས་ནང་བཀའ་ཤག་གི་བཀའ་བློན་རྣམས་འདེམས་ཤོག་འཕེན་དགོས་པ་ཞིག་མ་བྱུང་ཐབས་མེད་སྐོར་ཡོད་པ་ལས་གསོད་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་མེད་སོགས་བདེན་དོན་དང་་གནས་ལུགས་བཤད་ཀྱང་། ཞིབ་དཔྱོད་པས་མགོ་ཕྱོགས་དཔུང་ཉེ་ལྷ་ བུས་ཉན་ཤེས་རྩ་བ་ནས་མ་བྱས་སྟབས་མཐའ་དོན་ལུང་ཤར་ནས། ”ངས་ཞུས་པར་བདག་སྤྲོད་མ་གནང་ན་ད་ནི་ཁྱོད་ཚོས་ག་རེ་གནང་ན་ཡང་གནང་རོགས་གནང་། ངས་ནི་སྐད་ཆ་ཚིག་གཅིག་ཤོད་ཀྱི་མིན་”ཞེས་བརྗོད་དེ་ཁོ་ཚོས་སྐད་ཆ་ཇི་ལྟར་དྲིས་ཀྱང་ལན་མ་བརྒྱབ་པ་རེད། དེ་ནས་ཞིབ་དཔྱོད་པ་ཚོས་འཆར་གཞི་བཟོས་ཏེ་ཉེས་ཆད་དུ་མིག་འབྲས་གཉིས་ཀ་འདོན་རྒྱུ་བཀོད་ནས་ཕུལ་བར་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་ནས། ”ང་ནི་བླ་མ་ཡིན་པས་འདིར་ལག་རྟགས་བརྒྱབ་ན་མི་འགྲིག ཁྱེད་ཚོས་ གཟིགས་རོགས་གནང་”གསུངས་པར། སྲིད་བློན་གླང་མདུན་ནས་”ཐུགས་ཁག་མི་འདུག་ང་ཚོས་ཞུས་ཆོག་”ཅེས་བཤད་ནས་དེ་འཕྲལ་ བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་དང་། བཀའ་བླ་དགེ་འདུན་ཆོས་དར། བཀའ་བློན་གནང་བྱུང་བ། སྣེ་མགྲོན་ཕུན་རབ་པ་བཅས་དང་ནང་གྲོས་ཀྱིས་ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོའི་ལས་ལུགས་བྱས་པ་རེད་ཅེས་སྲིད་བློན་གླང་མདུན་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག་ནས་ལག་རྟགས་བཀོད་དེ་སྤྱན་ གཉིས་བཏོན་ནས་ཚེ་བཙོན་དུ་ཐག་གཅོད་བྱས། ལེ་ཐོགས་བྱིངས་ རྣམས་རྒྱང་འབུད་དུ་བཏང་སོང་། གཅེན་པོ་ཆ་པ་རུ་ཟུར་དང་ཁོང་གི་བུ་གཉིས་ཐོག་མའི་ས་ཡིག་རྒྱག་མཁན་རེད་འདུག་ཅེས་ལག་པ་རེ་རེ་གཅོད་རྒྱུ་འཁོད་པར་ང་གཉིས་ཀྱི་ལག་པ་གཅོད་རྩིས་བྱེད་སྐབས་་ཕ་བོང་ཁའི་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། སེར་བྱེས་མཁན་པོ་ཐུབ་བསྟན་སྙིང་པོ་རྣམ་གཉིས་ནས་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་ལ་ཞུ་སྐུལ་རོགས་རམ་ཤུགས་ཆེན་གནང་སྟབས་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་ནས་ལག་པ་གཅོད་མ་དགོས་པ་བྱས་ཆོག་ཅེས་ཁས་ལེན་ཞུས་འདུག་པ་ལྟར་ང་གཉིས་ལས་ཞབས་ཆབས་གཅིག་གནས་དབྱུང་ཐོག་སླད་ལུང་ཤར་མི་རྒྱུད་ནས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་བྱས་མི་ཆོག་པའི་ཉེས་ཆད་བཏང་བྱུང་། ལུང་ཤར་ཁོང་བཙོན་ཁང་ནང་བཞུགས་དུས་གསོལ་ཆས་སོགས་ཁྱིམ་ནས་ཉིན་ལྟར་འབུལ་སྐབས་གསོལ་སྨན་དང་ཐུགས་མཁོ་ཙག་རྩིག་ དགོས་རིགས་སྤྱན་ཤོར་རུང་ཚོད་བྲིས་གནང་བའི་ཕྱག་བྲིས་ཐུང་ཐུང་རེ་བསྐུར་གནང་གི་འདུག ཐེངས་གཅིག་ཕྱག་བྲིས་ནང་ཞོལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བཙོན་ཁང་ཤོད་དེ་ས་ཕུག་ཡིན་སྟབས་འབུ་སྡིག་པ་མང་པོ་ཡོད་གཤིས། དེ་སྲུང་བྱེད་ཉལ་གུར་ཞིག་བསྐུར་དགོས་གསུངས་པ་ལྟར་ཕུལ་བས་གནོད་འབུ་འགོག་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག རྫ་རོང་ཕུའི་བླ་མ་སྐུ་གོང་མ་དེ་ཁོང་གི་ཆོས་ཞུ་སའི་བླ་མ་ཡིན་གཤིས་ཁོང་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ཞུ་ཡིག་ཞིག་ཨེམ་རྗེ་ཐུབ་བསྟན་ལགས་ཟེར་བར་འབྲི་རོགས་གསུངས་ཏེ། སྤོས་བྲིས་གནང་བ་དེའི་ནང་ཐོག་མཐའ་ བར་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་རྩོམ་ཡིག་ཚིགས་བཅད་མ་ཞིག་འདུག་པ་ དེར། སྐྱིད་ཕྱོགས་ཀུན་དགེའི་བྱ་བ་འགའ་རྩོམ་ཚེ།། བར་ཆད་སྤྲིན་ནག་དྲག་པོའི་ཀློང་དུ་ཚུད།། དེ་དུས་གཤེད་མ་བརྒྱ་ཕྲག་མཐའ་ནས་བསྐོར།། རྩུབ་མོའི་ཚིག་བཅས་མིག་གཉིས་ས་ལ་དབྱུངས།། ཆུ་བུར་མིག་གཉིས་ས་ལ་དབྱུངས་ན་ཡང་།། ཡེ་ཤེས་སྤྱན་རས་འདི་ལ་དབྱུངས་ཐབས་ཅི།། མིག་ལོང་རྟག་ཏུ་མུན་པའི་རང་བཞིན་ལ།། བཙོན་ཁང་མུན་ནང་འཇུག་པ་ཨེ་མ་མཚར།། བསགས་པའི་རྒྱུ་ནོར་གཞན་གྱིས་འཕྲོག་ན་ཡང་།། འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་འདི་ལ་འཕྲོག་ཐབས་ཅི།། གཞན་གྱིས་བཙོན་ཁང་མུན་པ་གཏིང་རིང་ཟེར།། རང་སྣང་འོད་གསལ་ཀློངས་ཡངས་ཕུག་པ་ནས།། སྙོམས་ལས་འདུ་གསུམ་བཀའ་འབངས་ལུང་ཤར་བ།། རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ་ཞེས་པའི་ཕྱག་བཅས་ཕུལ།། ཞེས་སོགས་འཁོད། རྗེས་སུ་གློད་གྲོལ་བཏང་རྗེས་ཁྱིམ་མིས་འཚམ་འདྲི་ཞུས་ཏེ་སྤྱན་འབྲས་གཉིས་འདོན་སྐབས་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་མེད་དམ་ཞུས་པར། མིག་ འབྲས་གཉིས་འདོན་སྐབས་ཐོག་མར་གླང་ཆེན་སྨྱོན་པ་ཟེར་བའི་སྨན་ཞིག་སྟེར་བྱུང་བ་དང་། དེ་ནས་ཡ་ཁུང་གཡས་གཡོན་དུ་གཡག་གི་ཨ་ཆུག་རེ་རེ་བཞག་སྟེ་མགོ་བོ་ཐག་པས་དམ་པོ་བསྡམས་ནས་བཙིར་ཐོག མིག་འབྲས་གཉིས་ཕྱིར་ཐོན་གྲབས་བྱེད་དུས་གྲི་བརྒྱབ་སྟེ་བཀོག་སོང་། ད་དུང་ཁྱོད་ཀྱི་བུ་གཉིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བཟོ་གི་ཡིན་ཟེར། རྗེས་སུ་བུ་གཉིས་ལ་སྐྱོན་ཆག་མེད་པ་གོ་ཐོས་བྱུང་བ་མ་ཟད། དེ་རིང་དངོས་སུ་ཐུག་པ་ནི་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་། རང་རེར་གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་ བྱུང་བ་ནི་ང་རང་ནས་ལས་འགུལ་དེར་ཐབས་ཤེས་ཟབ་ནན་ཞིག་མ་བྱུང་བའི་སྐྱོན་ཆ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་ལ་འཁང་ར་བྱེད་རྒྱུ་མེད། དགྲ་ བོར་སྡང་སེམས་འཁོན་འཛིན་ནི་དེ་བས་ཀྱང་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད།དེ་ནི་ཕན་ཐོགས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། ང་རང་བཙོན་ལ་ལོ་བཞི་ཙམ་སྡོད་རིང་ཉིན་མཚན་མེད་པར་མ་ཎི་བསྒྲངས་ཏེ་མ་ཎི་དུང་ཕྱུར་གཅིག་ལོངས་སོང་། དེ་ཡང་རྐྱེན་ངན་གྲོགས་ཤར་ཞིག་རེད་གསུང་གི་འདུག སྐབས་དེར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གླེང་ཕྱོགས་ནང་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་ནས་དེ་སྔོན་ཞིབ་འཕར་འབྲུ་རིགས་བཀལ་བར་འཁོན་འཛིན་གྱི་སྙིང་ཚིམ་པའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་མཁན་ཡང་འདུག དཔོན་རིགས་མང་ཆེ་བ་ནི་བློ་ཕམ་པའི་རྣམ་པ་བྱེད། སྤྱིར་བཏང་མང་ ཚོགས་ནི་བསམ་པ་བཟང་བས་མིག་འབྲས་བཀོག་པར་ཧ་ལས་པའི་ཅ་ཅོ་ལྡིར་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ལྟ་བུས་གསོལ་ཆས་སོགས་འབུལ་མཁན་ཡང་ ཁ་ཤས་བྱུང་འདུག རྗེས་ནས་ནང་ལ་ཕེབས་དུས་སྐུ་གཟུགས་བདེ་པོ་རང་མེད་སྟབས་ལོ་་་གཅིག་ཙམ་བཞུགས་རྗེས་བསྙུན་མནར་གྱིས་སྤྱི་ལོ༡༩༤༠སྟེ་ལྕགས་འབྲུག་་ལོར་གྲོངས་སོ།།


text:
འདི་ལོ་ཚུན། ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དང་ལྟ་བཤེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་གནད་དོན་ཁུངས་སྣེའི་ཐག་གཅོད་ཀྱི་འགག་རྩར་དམ་པོར་དམིགས་ནས། གནད་དོན་ཁུངས་སྣེའི་ཐག་གཅོད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་དང་དོ་དམ་ཚད་གཞི་རིམ་གྱིས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ཡོད།
ཁོངས་གཏོགས་དོ་དམ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་བྱས་ཤིང་། ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་ཐེར་འདོན་དང་སྤྱི་བདེ་དང་། ཞིབ་དཔྱོད། ཁྲིམས་ཁང་སོགས་ཀྱི་ཚན་པར་བརྒྱུད་སྐྱེལ། གོང་རིམ་གྱི་ལས་ཁུངས་ལ་རྩིས་སྤྲད་པ། ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར། སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར། སྐོར་དཔྱོད་སོགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད། ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་གནད་དོན་གྱི་ཁུངས་སྣེ་ཚང་མ་གྱོད་གཞི་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་ཁང་དུ་ཁོངས་གཏོགས་དོ་དམ་བྱེད་པར་གཅིག་སྡུད་དང་། ཐག་གཅོད་བསམ་འཆར་དང་གྲོས་འགོ་བཏོན་ནས“ཕྱོགས་མང་བརྒྱུད་སྐྱེལ་དང་ཁེར་རྐྱང་དོ་དམ”མངོན་འགྱུར་བྱུང་སྟེ་གནད་དོན་གྱི་ཁུངས་སྣེའི་ཐག་གཅོད་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་རྒྱུར་འགན་ལེན་བྱས་ཡོད།
ལམ་ལུགས་གཅིག་བཙུགས་ཤིང་། 《ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དང་ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཁུངས་སྣེའི་ཐག་གཅོད་ཚད་གཞི(ཚོད་ལྟའི་ལག་བསྟར)》བཟོས་ནས་བཏོན་ཏེ། གནད་དོན་གྱི་ཁུངས་སྣེ་ཐག་གཅོད་དང་བརྒྱུད་སྐྱེལ་སོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དང་བདག་སྤྲོད་བླང་བྱ་དང་དུས་ཚད་ཁ་གསལ་བཟོས་ཏེ་གནད་དོན་གྱི་ཁུངས་སྣེ་བརླགས་པ་དང་། དུས་ཚོད་འགྱངས་ནས་བདག་སྤྲོད་མ་བྱས་པ། རང་དགར་ཐག་གཅོད་བཅས་བྱ་རྒྱུ་འགོག་ཡོད།
རྩིས་ཁྲ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ཞིང་། གྱོད་གཞི་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་ཁང་གིས་ཆེད་མི་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཏེ། དང་ལེན་དང་ཐོ་འགོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀའི་འགན་འཁུར་དུ་བཅུག་པ་དང་། གནད་དོན་གྱི་ཁུངས་སྣེའི་ཡོང་ཁུངས་དང་། ངོ་བོ། ཐག་གཅོད་བྱེད་སྟངས། ཛ་དྲག་བརྒྱུད་རིམ་སོགས་ལ་གཞིགས་ནས་རིགས་དབྱེ་ཐོ་འགོད་ཀྱིས་འཐུས་ཚང་གི་གནད་དོན་ཁུངས་སྣེའི་དོ་དམ་རྩིས་ཁྲ་ཞིག་བཟོས་པ་དང་། ཡོང་ཁུངས་དང་ནང་དོན་སོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ནས་འགུལ་རྣམ་གསར་བརྗེ་བྱས་པ་དང་དུས་ངེས་མེད་ནང་རྫོང(ཆུས)སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་ཨུ་ལྷན་དང་། ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་ཁང་། སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་དང་ལྟ་བཤེར་ཁང་། ཏང་སྲོལ་ཁང་། འདྲི་ཞིབ་ཁང་སོགས་དང་མཐུན་སྦྱོར་བྱས་ཏེ། གནད་དོན་གྱི་ཁུངས་སྣེར་ཞིབ་དཔྱད་བྱས་ནས་གནད་དོན་གྱི་ཁུངས་སྣེ་དོ་དམ་ཚད་ལྡན་དང་ཕུགས་ལ་ཕན་པའི་འགན་ལེན་བྱས་ཡོད།


text:
ཉེ་ཆར། གསར་འགོད་པར་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་བདེ་ཅུས་ཉེས་དོན་ཉེན་རྟོག་ཉིང་ལག་རུ་ཁག་སྒྲིག་འཛུགས་ཉེས་གསོག་མྱུལ་ཞིབ་རུ་ཆེན་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར། འདི་ལོའི་ཟླ་4པར་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་བདེ་ཅུས་ཉེས་དོན་ཉེན་རྟོག་ཉིང་ལག་རུ་ཁག་སྒྲིག་འཛུགས་ཉེས་གསོག་མྱུལ་ཞིབ་རུ་ཆེན་གྱིས་ལྷ་སའི་རྒྱན་ཤོག་ཚོང་ཁང་ཞིག་གིས་ཁྲིམས་འགལ་རྒྱན་ཤོག་འཚོང་གི་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཡོད། རུ་ཆེན་དེས་འཕྲལ་དུ་ཉེན་རྟོག་པ་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པ་དང་འབྲེལ། སྔ་རྗེས་སུ་ལེའོ་ཉིང་སོགས་ས་ཆར་བརྟག་དཔྱད་དཔང་ལེན་བྱས་པར་བསྐྱོད་པ་དང་། ཉེས་གསོག་དོགས་ཅན་གྱི་ཉེས་གསོག་དོན་དངོས་ཚང་མ་ཁོང་དུ་ཆུད་རྗེས། ཟླ་9པའི་ཟླ་འགོར་ལེའོ་ཉིང་ཞིང་ཆེན་ལེའོ་དབྱང་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་བདེ་ཅུས་ཉེས་དོན་ཉེན་རྟོག་ཉིང་ལག་རུ་ཁག་དང་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་ལེའོ་ཉིང་གྲོང་ཁྱེར་ནས་གྱོད་འབྲེལ་མི་སྣ་བཞི་པོ་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་རེད།
རྟོག་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད། 2012ལོ་ཚུན། ཉེས་གསོག་དོགས་ཅན་ཞུས་ཆེ་གེ་མོས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚོང་ཁང་ཞིག་ཏུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བཏོན་པའི་3Dཕན་བདེའི་རྒྱན་ཤོག་གི་འབྲས་བུ་སྤྱད་དེ་སྒོར་100ཡིས་ཉོས་ན་སྒོར་80ནས་སྒོར་360བར་གྱི་ཐོབ་ཆ་མི་འདྲ་བར་གཞིགས་ཏེ་ཁྲིམས་འགལ་མི་སྣ་མང་པོ་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ་རྒྱན་འཛུགས་བྱས་པ་རེད།
དེའི་རིང་། ཞུས་ཆེ་གེ་མོས་ཁྲིམས་འགལ་ངང་ཐོབ་པའི་རྒྱན་འགྱེད་དངུལ་ཚང་མ་ལེའོ་ཉིང་གི་ཧྥུང་ཆེ་གེ་མོ་དང་ཆའོ་ཆེ་གེ་མོར་རྩིས་སྤོ་བྱས་པ་དང་འབྲེལ། ཁེ་འབབ་སྒོར་ཁྲི་2ལྷག་ཙམ་རག་ཡོད། ཧྥུང་ཆེ་གེ་མོ་དང་ཆའོ་ཆེ་གེ་མོས་ཁྲིམས་འགལ་ངང་ཐོབ་པའི་དངུལ་དེ་དག་ཀྲའོ་ཆེ་གེ་མོར་རྩིས་སྤོ་བྱས་ཡོད། མིག་སྔར་ཉེས་གསོག་དོགས་ཅན་ཞུས་ཆེ་གེ་མོ་དང་། ཧྥུང་ཆེ་གེ་མོ། ཆའོ་ཆེ་གེ་མོ། ཀྲའོ་ཆེ་གེ་མོ་བཅས་ཁྲིམས་བཞིན་ཉེས་དོན་བཀག་ཉར་བྱས་པ་དང་གྱོད་གཞི་སྔར་བས་འདྲི་ཞིབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།
ཁྲིམས་འགལ་རྒྱན་ཤོག་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་ནམ། གྱོད་སྒྲུབ་མི་དམངས་ཉེན་རྟོག་པས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ཁྲིམས་འགལ་རྒྱན་ཤོག་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་ལྡན་གྱི་རྒྱན་ཤོག་ཕྱེ་བའི་ཨང་གྲངས་བེད་སྤྱད་དེ་རང་དགར་རྒྱན་འཛུགས་འགན་འཁུར་མཁན་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ནས་རྒྱན་ཤོག་ཚོང་ཁང་བཙུགས་པ་དང་དེ་རྗེས་ཧམ་ཆེན་གྱིས་རྒྱུ་ནོར་བསྡུ་ལེན་བྱེད་པར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། 《རྒྱན་ཤོག་དོ་དམ་སྲོལ་ཡིག》ནང་གཏན་འབེབས་ཁ་གསལ་བྱས་དོན། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པར་ཚན་པ་དང་མི་སྒེར་གང་རུང་གིས་རྒྱན་ཤོག་འཚོང་མི་ཆོག ཁྲིམས་འགལ་རྒྱན་ཤོག་མང་པོ་ཐོན་པ་དེས་ཚད་ལྡན་རྒྱན་ཤོག་གི་ཁྲོམ་རར་ཤུགས་རྐྱེན་ཚབས་ཆེན་བཟོ་བ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་རྒྱན་ཤོག་ལ་དོ་དམ་བྱེད་མི་ཐུབ་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲལ་བསྡུ་དོ་དམ་ལས་གཡོལ་བ། རྒྱུན་ལྡན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་ལམ་འཁྲུག་པ་བཅས་མ་ཟད། ད་དུང་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་ལ་ཉེན་ཁ་བཟོ་བའི་བདེ་འཇགས་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་ཐོན་གྱི་ཡོད།
ཉེན་རྟོག་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེའི་གྲོང་མིར་དྲན་སྐུལ་བྱས་དོན། ཁྲིམས་འགལ་རྒྱན་ཤོག་གི་ཐོབ་ཆ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་ལས་མཐོ་བ་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་གཏན་འབེབས་ལས་འགལ་བས་དེའི་ཐོབ་ཆར་རྒྱལ་ཁབ་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོང་ཐོབ་ཀྱི་མེད། ཁྲིམས་འགལ་རྒྱན་ཤོག་ཉོ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྣམ་ཀུན་ནས་དོཌ་ཟོན་བྱེད་དགོས། དགའ་ཉེ་སྤུན་མཆེད་ཀྱིས་ཁྲིམས་འགལ་རྒྱན་ཤོག་ཉོ་བ་ཤེས་རྟོཌ་ཐུབ་ཚེ་ངེས་པར་དུ་ཉེན་རྟོག་པར་སྙན་སེང་ཞུ་དགོས།


text:
ཀུ་མཱ་རི་ལ[1]་སྟེ་མཚན་གཞན་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ལ་བྷ་ཊྚ(སྤྱི་ལོ་༧༣༠)བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒྱད་པའི་ནང་ཙམ་དུ་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྟོག་གེ་སྨྲ་བ་དང་སློབ་དཔོན། ཛེེ་མི་ནིའི་དཔྱོད་པའི་མདོ་ཤཱ་བ་རའི་བཤད་པའི་འགྲེལ་མཛད་མཁན་པོ་སྙན་གྲགས་ཅན་ཞིག་གོ། འདིའི་ཡབ་ནི་ཡཉྫེཤྭར་བྷ་ཊྚ་དང་། མ་ནི་ཙཱཾ་གུ་ཎཱའོ།། ལོ་རྒྱུས་སུ་གྲགས་པ་ལྟར་ན་འདིས་ནང་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་དྷརྨ་པཱ་ལ་སྟེ་སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་བྱ་བ་ལས་ནང་བའི་གནས་ལ་ལེགས་པར་བསླབ་པར་བཤད།[2] ཁོང་གི་སྐྱེས་ཡུལ་ནི་ཨ་སམ་དང་རིགས་ནི་བྲམ་ཟེའོ[3]།། དེ་ལྟ་ནའང་ཏཱ་རཱ་ནཱ་ཐ་མཆོག་གི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་ལྟར་ན་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་ནམ་མིང་དངོས་ལ་གཞོན་ནུ་རོལ་བ་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འཁྲུངས་པར་བཞེད།[4] འཁྲུངས་དུས་ལ་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་དུ་མ་ཡོད་ནའང་། དུས་རབས་བདུན་པའམ་བརྒྱད་པ་ཙམ་དུ་འཁྲུངས་པར་བཤད་ཅིང་། མུ་སྟེགས་པའི་སློབ་དཔོན་གྲགས་ཅན་ཤཾཀཱརཱཙཱརྱ་ལས་སྔོན་ལ་བྱོན་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༨༥༠ལོར་འཁྲུངས་པའི་ངག་བདག་བསྲེས་པོ་ལས་ཀྱང་སྔོན་དུ་བྱོན་པར་བཞེད། དེ་བཞིན་ནུབ་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་འགས[5]་ཁོང་གི་མཚན་སྙན་དར་བའི་སྐབས་ནི་སྤྱི་ལོ་༦༦༠་ཙམ་ཡིན་པ་དང་། མཾཌན་མིཤྲ་དང་ཀུ་མཱ་རི་ལ་བྷ་བ་བྷཱུ་ཏི(༦༢༠-༦༨༠)གཉིས་ཁོང་གི་སློབ་མར་བཞེད་པས། ཁོང་བྱོན་པའི་དུས་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་བདུན་པའི་དཀྱིལ་ཙམ་དུ་བཞག་ན་འགྲིག་པར་འདོད་དོ།།
ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས།
ཛེེ་མི་ནིའི་དཔྱོད་པའི་མདོ་ཤཱ་བ་རའི་བཤད་པའི་འགྲེལ་བ།
१ श्लोकवार्तिक ཚིགས་བཅད་རྣམ་འགྲེལ། (ལེའུ་དང་བོའི་ཚིགས་རྐང་དང་བོའི་ཤཱ་བ་རིའི་བཤད་པའི་འགྲེལ་བ)
२ तंत्रवार्तिक རྒྱུད་རྣམ་འགྲེལ། (ལེའུ་དང་བོའི་ཚིགས་རྐང་གཉིས་པ་ནས་ལེའུ་གསུམ་པ་བར་གྱི་འགྲེལ་བ)
३ टुप्टिका རྗེས་བསྔགས་ཀྱི་ཊི་ཀཱ (མཐའ་མའི་ལེའུ་དགུ་བོའི་བསྡུས་འགྲེལ)
དེ་ཡང་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་སྐོར་ལ་བོད་རང་གྲགས་པ་གཉིས་ཙམ་མཇལ་བྱུང་སྟེ། མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསེར་ཐང་དང་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་ལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་ལགས་ལ། དཔེ་མང་ལྷོགས་མི་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་དགེ་བ་ལྷག་པར་ཆེ་བར་མཐོང་སྟེ། འདི་མ་ལུས་པར་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་དུ་དེའི་སྐོར་གསུངས་པ་ཞལ་འཕངས་ནའང་། དཔེ་མ་ཐོབ་པས་རེ་ཞིག་བསྐྱུར།
༡) གསེར་ཐང[6]་ལས་བྱུང་བའི་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་སྐོར།
“དུས་འདི་ཙམ་ལས་མི་ཕྱི་བ་ཞིག་ལ་མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྟོག་གེ་བ་ཆེན་པོ་ཀུ་མཱ་རི་ལའམ་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་བྱ་བ་ཡང་བྱོན། དེ་ཡང་འདིས་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རྒྱལ་བོའི་བུ་མོ་ཆུང་མར་བླངས་པས་མིང་དེ་སྐད་གྲགས་སོ་སོགས་འགའ་ཞིག་གིས་ཟེར། ཡུལ་ཞིག་ན་རྒྱལ་བོའི་ཕོ་བྲང་དང་ཉེ་བར་རྩོད་རྔ་ཡོད་པ་དེ་བརྡུངས་ན་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་རྒོལ་བ་བྱེད་དུ་འོངས་པས་ནང་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཁྲིད་ནས་རྒྱལ་བོ་དཔང་དུ་བཙུགས་ཏེ་རྩོད་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་མུ་སྟེགས་བྱུང་ངོ་ཅོག་ཕམ་པར་བྱས་པས་རྒྱལ་བོའི་བཙུན་མོ་བྲམ་ཟེ་ལ་མོས་པ་དེ་མྱ་ངན་གྱིས་གཟིར་ནས་གཡོག་རྣམས་ལ་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་རྩོད་རྔ་བརྡུང་དུ་འོངས་ན་ཐོག་མར་ང་ལ་སྦྲོན་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་སོ།། དེར་ཀུ་མཱ་རི་ལ་རྟོག་གེ་ལ་བྱང་བར་སྦྱངས་ཏེ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་དང་རྩོད་དུ བསླེབས་པས་རྔ་མ་བརྡུང་བ་ལ་གཡོག་པོས་བཙུན་མོར་སྦྲན། བཙུན་མོ་བསླེབས་ནས་ཁྱོད་ཅི་འདོད། ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཚར་གཅོད་པར་འདོད་དོ།། ཁྱོད་ནང་བའི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་སྦྱངས་སམ། མ་སྦྱངས་སོ།། འོ་ན་ཁྱོད་རྩོད་པར་མི་ནུས་ཀྱི་ཇེ་རབ་ཏུ་ཕྱུངས་ལ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་སློབ་ཅིག དེ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་ལོ་ཤས་སྡེ་སྣོད་ལ་སྦྱངས་ནས་ད་བྱ་བ་ཟིན་པས་འགྲོ་སྙམ་ཚེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞབས་ལ་ཕྱག་བྱེད་དུ་ཕྱིན་པས་དེའི་སྤྱི་བོ་ལ་དགེ་ཚུལ་ཞིག་གིས་སྣུམ་བྱུགས་ཏེ་བསྐུ་མཉེ་བྱས་པ་ན་ར་རོ་སྟེ་རིགས་པའི་གསང་ཚིག་རྣམས་ལབ་རྡོལ་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཐུག་པས། བདག་གིས་གང་ཡང་མ་ཤེས་སོ་སྙམ་ནས་སླར་སློབ་དཔོན་གྱི་དྲུང་དུ་བསྡད་ཉིན་དགེ་ཚུལ་གཅིག་གཞན་དུ་སོང་ཤུལ་དུ་སྣུམ་འཁྱེར་ཏེ་ཕྱིན་ནས་བདག་གིས་མཁན་པོའི་དབུ་མཉེ་བར་བྱའོ།། མཉེ་ནས་ར་རོ་བ་དང་ཉིན་གཉིས་གསུམ་ལ་ཅི་ཡང་མི་སྨྲ། དེ་ནས་བཟུང་གསང་ཚིག་རྣམས་ལབ་བརྡོལ་དུ་སྨྲ། ལོ་གཅིག་བར་དེ་ལྟར་བྱས་པས་དེ་ནས་ཟློས་བུར་ལས་གསར་བ་ཅི་ཡང་མ་ཕྱུངས་པས་རྫོགས་པར་ཤེས་ཏེ། སླར་ཁྱིམ་དུ་ལོག མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་བླངས་ནས་འོངས་ཏེ་རྩོད་རྔ་བརྡུང་བ་ན་བཙུན་མོ་འོངས་ནས་ཁྱོད་ནང་བའི་ལུགས་ལེགས་པར་སྦྱངས་སམ། སྦྱངས་སོ།། འོ་ན་ཁྱོད་གལ་ཏེ་རྩོད་པས་ཕམ་པར་བྱས་པ་དག་བདག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་དགོས་སྨྲས་ན་དགེ་སློང་འགའ་ཞིག་ལས་མི་འོངས་པས་སུ་ང་དང་ལྷན་དུ་རྩོད་མི་ནུས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ལྟ་བ་འདི་ལ་འཇུག་དགོས་སོ་སྨྲོས་ཤིག་དང་རྒྱལ་བོ་དང་ཡུལ་འཁོར་ཡང་དབང་དུ་འགྱུར་རོ།། དེར་རྒོལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཤམས་ཏེ་ཐོག་མར་དགེ་སློང་གཞོན་ནུ་རྣམས་ཚར་བཅད། དེ་ནས་སྔར་གྱི་སློབ་དཔོན་དང་ལོ་བཅུ་གཉིས་རྩོད་པས་ད་དུང་མ་རྫོགས་པས་དེ་ན་རེ། བདག་ཤིན་ཏུ་རྒས་ཤིང་མཚན་མོ་རྩོད་པ་ལ་བསམ། ཉིན་མོ་རྩོད་པས་བྲེལ་བས་མི་ལྕོགས་པ་ད་རྩོད་པ་མཇུག་སྡུད་པར་བྱའོ།། འོ་ན་བདག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་འཚལ། ཡང་ན་ནི་གཡང་ལ་མཆོངས་ཤིག དེར་གནས་བརྟན་བདག་གཞོན་ནུ་ནས་ཆོས་འདི་ལ་ཞུགས་པས་ད་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པར་མི་འདོད། རྩོད་པས་ཕམ་སྟེ་མུ་སྟེགས་མང་བོ་གཡང་ལ་ལྕེབས་སུ་བཅུག་པས་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཡིན་པས་གཡང་ལ་མཆོངས་པར་བྱེད་དོ་སྨྲས་ཏེ་མཆོངས་སྐད། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་བོ་ཡུལ་འཁོར་བཅས་པ་སངས་རྒྱས་པ་ལས་བསྒྱུར། དུས་ཕྱིས་ཤིག་ན་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་སློབ་དཔོན་བསད་པའི་སྡིག་པ་སྦྱོང་ཕྱིར་ཏིལ་གྱི་ཕུབ་མའི་མེ་མ་མུར་གྱི་ནང་དུ་མཆོངས་ཏེ་འགྲེ་ལྡོག་བྱེད་བཞིན་གདུངས་པ་དྲག་པོ་བྱུང་སྟེ་རང་གིས་རང་བསད་སྐད། གཏམ་རྒྱུད་འདི་བྲམ་ཟེ་བླ་མ་གསེར་རྒྱལ་གྱིས་སྔ་མོ་ཞིག་ལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ནས་གཟིགས། ཕྱིས་སུ་དཔེ་དེ་ཇི་ལྟར་རྩད་བཅད་ཀྱང་མ་རྙེད། སངས་རྒྱས་པའི་དགོན་གནས་དང་སློབ་དཔོན་སོགས་ཀྱི་མིང་ཐོ་ལ་མ་བཀོད་པས་བརྗེད་དེ་མི་འདུག་ཟེར། གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྫུན་མ་ཡང་ཐོས་རྒྱུ་མི་འདུག་པས་འདི་ག་རང་སོར་བཀོད། ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་དང་རྟ་དབྱངས་དང་ཨརྱཱ་དེ་ཝའི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཕན་ཆུན་དཔེ་གབ་སྟེ་ཕྱི་མོ་གང་ཡིན་མི་ཤེས་པར་བྱས་པ་འདི་ཡང་དེ་འདྲའི་ནང་ནས་གཅིག་ཏུ་འདུག་པས་བདེན་རྫུན་དཔྱོད་པའི་རྟེན་རྙེད་དཀའ་མོད། མཚར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དུ་བྲིས། གཞན་དག་འདིའི་མིང་གཞོན་ནུ་རོལ་བ་བྱ་བར་བྱས་མོད། འགའ་ཞིག་གིས་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རྒྱལ་བོའི་བུ་མོ་ཆུང་མར་བླངས་པས་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་པར་གྲགས་ཞེས་ཟེར། འདི་མུ་སྟེགས་དཔྱོད་པ་བའི་སློབ་དཔོན་ཡིན་ཞིང་། ཞི་བ་འཚོས་ཏཏྟྭསཾགྲཧ[7]་ཡང་གཙོ་བོར་འདི་དགག་པའི་ཕྱིར་དུ་ཡིན་ཟེར་ལ། དུས་ཀྱང་ཞི་འཚོའི་སྟོད་ཙ་ན་ཡིན།” ཞེས་འདོན་པ་ཡིན།
གསུང་མཁན་སུ་ཡིན་ནམ? དེ་ཡང་གསེར་ཐང་གི་ལྡེབས་༣༠ཙམ་ལ། “ཧེམ་ར་ཛ་དེ་ལོ་བདུན་ཅུ་ཙམ་བསླེབས་པ་མགོ་བོ་དུང་ལྟར་དཀར་ཞིང་ཚན་རིག་གསུས་ཁྱིམ་ཆེ་བ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་གདངས་འདར་འདུར་དང་བཅས་པ་སྐྱོར་ཚེ་ཡིད་གཡོ་བར་ནུས་པ་ཞིག་འདུག པཎྜིཏའི་གཡོག་པོ་མི་ཕལ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཁ་ན་ཡང་རྣམ་འགྲེལ་འདུག་པས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དངོས་མ་ཞིག་མཇལ་ན་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ནའང་ཞེས་སྨྲ་ཡིན་འདུག་ཟེར། འདིས་གསུངས་པའི་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཟུར་དུ་ཡོད། རྣམ་འགྲེལ་ལ་བལྟས་ནས་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་གཞུང་གི་གནད་མང་བོ་གོ་ཟེར།” ཞེས་པ་ལས་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འདི་དངོས་སུ་གསུང་མཁན་ནི་སྐབས་དེའི་བལ་རྒྱལ་གྱི་མདུན་ན་འདོན་ཧེམ་རཛ་སྟེ་བོད་སྐད་དུ་གསེར་རྒྱལ་བྱ་བ་དེས་གསུངས་པར་བཤད་དོ།།
༢) ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་ཆོས་འབྱུང[8]་ལས་བྱུང་བའི་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་སྐོར།
“དེ་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་གསང་ཚིག་སློབ་པར་བཞེད་ནས། ཁོལ་བོའི་ཆ་ལུགས་སུ་བརྫུས་ཏེ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་བྱོན། མུ་སྟེགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ལ་སུ་མཁས་དྲིས་པས། གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་འགྲན་གྱོ་དོ་མེད་བྲམ་ཟེ་གཞོན་ནུ་རོལ་བ་ཡིན་ཟེར། འདི་ལ་བོད་ན་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་ཟེར་བ་ནི། ཀུ་མཱ་ར་ལཱི་ལ[9]་ཞེས་པ་བསྒྱུར་མ་ཤེས་པའམ། ཡི་གེ་ནོར་བ་ལས་བསྒྱུར་བའི་སྐྱོན་ནོ།། ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཞང་བོ་ཡིན་ཟེར་ནའང་རྒྱ་གར་ན་ཡེ་མ་གྲགས། གྲུབ་མཐའི་གསང་ཚིག་བརྐུ་བའི་ཚེ། བྲམ་ཟེའི་ཆུང་མའི་རྐང་བའི་སྲིན་མཛུབ་ལ་ཐ་གུ་བཏགས་པ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཆད་པ་ཡང་རྒྱ་གར་པ་ལ་མ་གྲགས་ཤིང་། བདེན་བདེན་ཡང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་གོ། དེར་གཞོན་ནུ་རོལ་བ་དེ་རྒྱལ་བོ་ལས་མངའ་ཐང་ཆེན་པོ་ཐོབ་སྟེ། འབྲས་སཱ་ལུའི་ཞིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བ་ལང་དང་མ་ཧེ་མང་བོ་དང་ལྡན་པ། བྲན་ཕོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། བྲན་མོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་མང་བོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དེར་ཕྱི་ནང་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་བྲན་ཕོ་ལྔ་བཅུ་བྲན་མོ་ལྔ་བཅུའི་ལས་སློབ་དཔོན་གཅིག་པུས་གྲུབ་པ་ན། གཞོན་ནུ་རོལ་བ་ཆུང་མར་བཅས་པ་ཤིན་ཏུ་དགའོ།། ཁྱོད་ཅི་འདོད་ཟེར་བ་ལས། གྲུབ་མཐའ་ཉན་པར་འཚལ་ལོ་བྱས་པས། གཞོན་ནུ་རོལ་བ་སློབ་མ་ལ་རིག་པ་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉན། གསང་ཚིག་བུ་དང་ཆུང་མ་མ་གཏོགས་གཞན་ལ་མི་སྟོན་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་རྣམས་ལས་ཀྱི་བྱ་བས་དེའི་བུ་དང་ཆུང་མ་མགུ་བར་བྱས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་དྲིས་པས་ཤེས་སོ།། དེར་གྲུབ་མཐའི་གནད་ཐམས་ཅད་ཤེས། ཇི་ལྟར་འགོག་པའི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུད་པར་གྱུར་བ་དེའི་ཚེ། སློབ་མ་གཞན་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་རིག་པ་སློབ་པའི་ཡོན་རྣམས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་སོ།། དེར་རིག་པ་གསར་དུ་ཤེས་པ་དང་ཡོན་རྣམས་ཡོངས་སུ་བརྩིས་ཏེ། བྲམ་ཟེ་ནོར་ལ་སྲེད་པས་ཡོན་མ་བྱིན་ན་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱིན་པའི་ལག་གི་གླ་དངུལ་པ་ཎ་ལྔ་བརྒྱ་ཞིག་ཡོད་པདང་། ཕྱོགས་དེ་ན་གནས་པའི་གནོད་སྦྱིན་ཞིག་ལས་ཀྱང་གསེར་གྱི་དོང་ཙེ་བདུན་སྟོང་བླངས། གསེར་རྣམས་གཞོན་ནུ་རོལ་བ་ལ་བྱིན། དངུལ་གྱིས་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་སྟོན་མོ་ཆེར་བྱས་ཏེ། དེའི་ནུབ་མོ་ཉིད་བྲོས་ནས་བྱོན་ནོ།། དེར་ཀུ་ཀ་གུ་ཧྱ་བྱ་བའི་ཚོང་འདུས་ཆེན་པོ་ཕོ་བྲང་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ། རྒྱལ་བོ་དྲུཿམ་རི་པུ་བྱ་བ་ཡོད་པའི་སར་སྒོ་ཡིག་བཏབ་སྟེ་རྩོད་པར་འདོད་པ་སུ་ཡོད་བྱས་པས། གཟེགས་ཟན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་འདུས་ནས་ཟླ་བ་གསུམ་དུ་བརྩད་པས། རིམ་གྱིས་ལྔ་བརྒྱ་བོ་ཐམས་ཅད་སུན་ཕྱུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་བཅུག རྒྱལ་བོས་དབང་བསྒྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་ནང་ན་བྲམ་ཟེ་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་གྱིས་ནང་བའི་ཆོས་གཞི་རེ་རེ་འཛུགས་སུ་བཅུག གཏམ་དེ་གཞོན་ནུ་རོལ་བས་ཐོས་ནས་ཤིན་ཏུ་ཁྲོས་ཏེ། རང་ཉིད་བྲམ་ཟེ་ལྔ་བརྒྱ་དང་བཅས་པ་རྩོད་པར་འོངས། གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་རྒྱལ་ན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་སོད་ཅིག གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་རྒྱལ་ན་ང་སོད་ཅིག་ཅེས་རྒྱལ་བོ་ལ་བསྒོས་པས། སློབ་དཔོན་གྱིས་གལ་ཏེ་གཞོན་ནུ་རོལ་བ་རྒྱལ་ན་བདག་མུ་སྟེགས་ལ་འཇུག་གམ། གསོད་དམ། བརྡེག་གམ་འཆིང་བ་ནི་རྒྱལ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་སོ།། གལ་ཏེ་བདག་རྒྱལ་བར་གྱུར་ན་གཞོན་ནུ་རོལ་བ་གསོད་དུ་མི་འཚལ་ཏེ། འོན་ཀྱང་འདི་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་གཞུག་པར་བྱའོ་གསུང་། དེར་བསྟན་པ་དཔང་དུ་བཙུགས་ནས་བརྩད་པས། གཞོན་ནུ་རོལ་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དམ་བཅའ་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ནས་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་བརྒྱས་སུན་ཕྱུང་། དེར་གཞོན་ནུ་རོལ་བས་ཀྱང་ནང་བ་མཆོད་པར་བྱས་ཤིང་། བྲམ་ཟེ་ལྔ་བརྒྱ་བོ་དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཁོ་ན་རིགས་པར་ཤེས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་།།” ཞེས་འདོན་པ་ཡིན།
དཔྱོད་པ་བ་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་ལྟ་བ།[10]
གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་ལུགས་ནི་གཙོ་བོར་དབྱེ་བ་གསུམ་དུ་བྱེད་ཆོག་སྟེ། ཤེས་པ་དཔྱོད་པ་དང་། དེ་ཉིད་དཔྱོད་པ། དེ་བཞིན་སྤྱོད་པ་དཔྱོད་པ་གསུམ་མོ།། ཤེས་པའི་ངོ་བོ་དང་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྐོར་ལ་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱིས་དཔྱད་པ་ལྷུག་པར་མཛད་ཡོད་ཅིང་། ཇི་ལྟ་བའི་ཤེས་པའམ་ཡང་ན་ཚད་མའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྔར་མ་ཤེས་པའམ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་ཤེས་པ་ལ་ཚད་དུ་འཇོག་ཅིང་། ཤེས་པ་འདི་ནི་ཤེས་པ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་སྒྲིབ་པར་མི་ནུས་པ་ཞིག་དང་དེ་རྒྱུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ།། སྒྲུབ་བྱེད་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཚད་དམ་ཇི་ལྟ་བུའི་ཤེས་པ་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཚད་མ་ཟེར་ཞིང་། ཚད་མར་དབྱེ[11]་ན། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་དཔག དཔེ་ཉེར་འཇལ། སྒྲ་དང་དོན་རྟེན་ཅན། མ་ཐོབ་པ་བཅས་དྲུག་ཏུ་འདོད། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་མེད་སྨྲ་བའི་རིག་བྱེད་མཐའ་བས་ཀྱང་ཚད་མ་འདི་དྲུག་འདོད་པ་ཡིན། གཞོན་ནུ་མ་ལེན་ལྟར་ན་ཤེས་པའི་ཚད་མ་ཉིད་དང་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་ཤེས་ནི་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མཉམ་དུ་འབྱུང་བར་འདོད་ཅིང་། ནམ་ཆོས་གང་ཞིག་འཛིན་པའི་དུས་དེ་མ་ཉིད་དུ་དེའི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བར་འདོད། དེའི་བདེན་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་ངེས་པར་མི་དགོས་ནའང་། ཤེས་པ་དེའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་ཚད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནམ་ཞིག་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ནམ་རྗེས་སུ་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་འགལ་བ་མཐོང་བ་དང་ཡང་ན་དེ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་སྐྱོན་མཐོང་བའི་ཚེ་རྟོགས་པར་བཤད་པས། དཔྱོད་པ་བས་ཤེས་པ་ནི་རང་བྱུང་ཚད་མ་འདོད་པ་ཡིན། དཔྱོད་པ་བའི་ལུགས་སུ་ཚད་མ་རང་ལས་བྱུང་བ་དང་ཚད་མིན་གཞན་ལས་འབྱུང་བར་འདོད་ཅིང་། གཞོན་ནུ་མ་ལེན་དང་འོད་ཟེར་འབྱུང་གནས[12]་གཉིས་ཀས་འདི་ཁས་ལེན་པའོ།། དཔྱོད་པ་བའི་ལུགས་སུ་ཕྱི་དོན་མི་འདོད་ཅིང་། འཁོར་བ་ནི་གཉིས་མེད་སྨྲ་བའི་རིག་བྱེད་མཐའ་བ་དང་དེ་བཞིན་ནང་བའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལྟ་བ་ལྟར་དུ་རྫུན་པར་འདོད་པ་ཡིན། འཁོར་བ་བདེན་ཞིང་། འཁོར་བ་དང་ཕྱི་དོན་ནི་ཡིད་ལས་རང་དབང་དུ་ཡོད་པར་འདོད། དེ་ལ་ཕྱི་དོན་ནི་ལྔ་སྟེ། རྫས་དང་། ཡོན་ཏན། ལས། སྤྱི་དང་དེ་བཞིན་དངོས་མེད་བཅས་སུ་ཕྱེ་ཞིང་། དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་བྱ་བའི་དབྱེ་སྒོ་གཉིས་སུ་བསྡུ་བ་སྟེ། དང་བོ་བཞི་དངོས་པོའི་ཕྱི་དོན་ཟེར། དངོས་མེད་ནི་བྱེ་བྲག་པ་ལྟར་སྔར་ནས་མེད་པ། ཞིག་ནས་མེད་པ། ཤིན་ཏུ་མེད་པ། ཕན་ཚུན་མེད་པ་བཅས་བཞི་རུ་འདོད་པའོ།། དེ་ཡང་རྫས་ནི་གང་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་པའོ།། གཞོན་ནུ་མ་ལེན་ལྟར་ན་རྫས་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། ས། ཆུ། རླུང་། མཁའ། བདག ཡིད། དྲི་མ། ཕྱོགས། མུན་པ་དང་སྒྲ་བཅས་སོ།། དེ་དག་ལས་དང་བོ་དགུ་ནི་བྱེ་བྲག་པའི་རྗེས་ཟློས་ཙམ་དང་། ཁོ་ལྟར་ན་མུན་པ་དང་སྒྲ་གཉིས་ཀྱང་རྫས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འཇོག་པ་ཡིན། ཡོན་ཏན་གྱི་སྐོར་ནས་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་ལ་རབ་བསྟན་ཞབས[13]་ཀྱི་ཤན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་པ་སྟེ། རབ་བསྟན་ཞབས་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་༢༤འདོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ནི་གཟུགས། རོ། དྲི། རེག་པ། གྲངས། འབྲས་བུ། སོ་སོ་ཉིད། སྦྱོར་བ། རྣམ་དབྱེ། གཞན་ཉིད། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད། ལྕི་བ་ཉིད། གཤེར་བ་ཉིད། ཆགས་པ། ཤེས་པ། འདོད་པ། ཁྲོ་བ། རྩོལ་བ། བདེ་བ། སྡུག་བསྔལ། འདུ་བྱེད། སྒྲ། མངོན་བྱུང་དང་ནུས་པ་བཅས་སོ།། དེ་དག་ལས་རབ་བསྟན་ཞབས་ཀྱི་ཤབྡ་སྟེ་སྒྲ་ཞེས་པའི་ཚབ་ཏུ་དྷྭནི་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་། དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་ཞེས་པའི་ཚབ་ཏུ་མངོན་བྱུང་དང་ནུས་པ་བཞག་གོ།
ལས་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་པ་ལྟར་དུ་དབྱེ་བ་ལྔ་འཇོག་པ་སྟེ། ཕབ་པ[14]་དང་། འདེགས་པ[15]། བསྐུམས་པ[16]། བརྐྱངས་པ[17]། འགྲོ་བ[18]་བཅས་སོ།། འོད་ཟེར་འབྱུང་གནས་ལྟར་ན་ལས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པར་འདོད་ནའང་། གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱིས་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡིན་པར་བཤད་ལ། སྤྱི་ནི་གཉིས་ཀས་བདེན་པར་བཞེད། ཁོ་གཉིས་ཀའི་འདོད་ཚུལ་ལྟར་ན་སྤྱི་དེ་དབང་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་འཛིན་པར་འདོད་པ་འདི་ནང་བ་དང་འགལ་བ་ལྟག་སྤྲོད་དུ་སོང་བ་སྟེ། ནང་བས་སྤྱི་གཞི་གྲུབ་ཏུ་ཁས་མི་འཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ།། གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱིས་འཁོར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་གང་དུ་མི་འདོད་དེ་འཁོར་བར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་དེ་བཞིན་འཇིག་པ་ནི་ནམ་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་ནི་ནམ་ཡང་འབྱུང་ནའང་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། འཇིག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཟེར་ཞིང་། རིགས་པ་ཅན་པ་ལྟར་དབང་ཕྱུག་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པོར་མི་འདོད་པར་མ་ཟད། གཏན་ཚིགས་དུ་མས་དབང་ཕྱུག་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་ན་རིགས་པ་དང་མི་མཐུན་ཚུལ་བསྒྲུབས་ཡོད་དོ།། དེ་ཡང་བདག་གི་འདོད་ཚུལ་ལ། བདག་ནི་རྟག་པའི་རྫས་ཤིག་དང་། གཙོ་བོ་དང་ཁྱབ་པ། ལས་བྱེད་པོ་དང་དེ་བཞིན་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་བོ་གཉིས་ཀར་འདོད། བདག་དེ་ལུས་དང་དབང་བོ། ཡིད་དང་དེ་བཞིན་བློ་ལས་གཞན་ཡིན་ལ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་ཙམ་དུ་མི་འདོད་དོ།། གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱིས་ནང་བ་བདག་མེད་སྨྲ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་མཁན་དག་ལ་རིགས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་བརྒལ་ལོ།། ཁོ་ལྟར་ན་བདག་གི་ཡོད་པ་ནི་མྱོང་བ་དང་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱུད་དེ་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་། དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཅན་དང་རྟག་པར་འདོད་དོ།། བདག་ལ་སེམས་ཀྱི་ཆ་ཞིག་དང་བེམ་པོའི་ཆ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་། སེམས་ཀྱི་ཆ་ལས་ཆོས་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བེམ་པོའི་ཆ་དེ་ནི་ཤེས་པ་དང་། བདེ་སྡུག འདོད་པ་དང་རྩོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་དབང་བོ་ཡུལ་དང་འཕྲད་པ་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་ཅན་བྱུང་བའི་ཚེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་དེའོ།། ལེགས་པར་མནལ་བ[19]་དང་ཐར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་བདག་ལ་སེམས་མེད་པ་དང་།བདག་ནི་ཡུལ་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་གཞལ་བྱའི་ཡུལ་གཉིས་ཀར་འདོད་ཅིང་། རིག་བྱེད་ཀྱི་ངག་སྟེ། བདག་ནི་ཚངས་པའོ།། ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་འབྱུང་བའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངག་ཆེན་པོ་བཞི་བཤད་པར་བྱའོ།།
རིག་བྱེད་ཀྱི་ངག་ཆེན་པོ།
རིག་བྱེད་དུ་བསྟན་པའི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ལས་དང་། འགོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན། རྟག་ཏུ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ལས་གསུམ་མོ།། དེ་ཡང་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་གང་ཞིག་འགྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བྱེད་པ་ཞིག་སྟེ། མཐོ་རིས་འདོད་པའི་གང་ཟག་གིས་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།། འགོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ནི་རིག་བྱེད་རྣམས་སུ་བྱེད་དུ་མ་གནང་བའི་རིགས་སུ་གྱུར་བའོ།། རྟག་ཏུ་བའི་ལས་ནི་ལས་གང་ཞིག་ཉིན་རེ་བཞིན་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་པ་རྣམས་ཏེ། དཔེར་ན་མཚམས་ཀྱི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།། སྐྱེས་བུས་ལས་དགེ་སྡིག་གང་ཞིག་བྱས་ཀྱང་དེའི་རྣམ་སྨིན་ངེས་པར་ཐོབ་པར་བཤད་ཅིང་། ད་ལྟར་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་སྨིན་ནི་མ་འོངས་པ་དང་ལན་གྲངས་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་བ་དག་སྔོན་མེད[20]་བྱ་བ་ཞིག་འཆད་ཅིང་། ཨཔཱུརྦ་སྟེ་སྔོན་མེད་ནི་མཐོང་མི་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཞིག་སྟེ། ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱེད་པ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། དེ་ཡང་སྔོན་མེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་ལ་རང་གི་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་དུ་འཇུག་ཅིང་། དེ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུའི་བར་གྱི་མི་མཐོང་བའི་ལྕགས་ཐག་ཅིག་ཏུ་བཞེད་དོ།།
གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་ལུགས་སུ་རིག་བྱེད་མཐའ་བ་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་པ་ནི་ཐར་བ་ཐོབ་པའི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བར་བཤད་ཅིང་། ཐར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་བདག་ནི་ལུས་དང་། དབང་བོ་དང་། བློ་དང་དེ་བཞིན་འཁོར་བ་སོགས་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་གཏན་དུ་འབྲེལ་བ་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་འགྱུར་ཞིང་། བདག་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཐར་བ་ཐོབ་པའི་ཚེ་བདེ་བའང་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཐར་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐར་བ་ཐོབ་པའི་སླད་དུ་སྐྱེས་བུས་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ལས་དང་མ་གནང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ལས་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱེད་དགོས་ཀྱི། རྟག་ཏུ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ལས་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་སྤྱོད་དགོས་སོ་གསུངས་སོ།།
དཔྱོད་པ་བའི་ལུགས་ཀྱི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་ཉུང་ངུར་བསྡུས་པ་རྫོགས་སོ།།
བཀྲ་ཤིས!
ཞབས་མཆན།
[1] https://www.britannica.com/biography/Kumarila
[2] https://sa.wikipedia.org/wiki/कुमारिलभट्टः
[3] https://hi.wikipedia.org/wiki/कुमारिल_भट्ट
[4] ཏཱ་རཱ་ནཱ་ཐ། རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་། ལྡེབས། ༡༦༧ ཤེས་རིག་དཔར་མ།
[5] https://plato.stanford.edu/entries/kumaarila/
[6] དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ། གསུང་འབུམ། སྟོད་ཆ། ཟི་་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༣ལོར། དཔར་ཐེངས་གསུམ་པ། ལྡེབས། ༢༦༧
[7] དེ་ཁོ་ན་ཉིད།
[8] ཏཱ་རཱ་ནཱ་ཐ། དམ་པའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་དར་བའི་ཚུལ་གསལ་བར་སྟོན་པ་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། ལྡེབས། ༡༨༣ ཤེས་རིག་དཔར་མ།
[9] རྒྱ་གར་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ལ་བྷ་ཊྚ་སྟེ་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་རང་དུ་གྲགས་པ་ཡིན།
[10] https://hi.wikipedia.org/wiki/कुमारिल_भट्ट
[11] 1, Pratyakṣa (प्रत्यक्षाय) – perception, 2, Anumāṇa (अनुमान) – inference, 3, Upamāṇa (उपमान) – comparison, analogy, 4, Arthāpatti (अर्थापत्ति) – postulation, derivation from circumstances, 5, Anupalabdi (अनुपलब्धि) – non-perception, negative/cognitive proof, 6, Śabda (शब्द) – relying on word, testimony of past or present reliable experts
[12] प्रभाकर རབ་གསལ་འབྱུང་གནས་ཏེ། གཞོན་ནུ་མ་ལེན་གྱི་རྗེས་འཇུག
[13] प्रशस्तपाद, རབ་བསྟན་ཞབས་ཏེ། གནའ་བོའི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་རྟོག་གེ་བ་ཞིག། ཁོང་གིས་ཕྱི་དོན་གྱི་ཆོས་བསྡུས་པ་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་རབ་བསྟན་ཞབས་ཀྱི་བཤད་པ་བྱ་བའི་གླེགས་བམ་གཉིས་མཛད་དོ།།
[14] उन्क्षेपण ཕབ་པ།
[15] अपक्षेपण འདེགས་པ།
[16] आकुंचन བསྐུམས་པ།
[17] प्रसारण བརྐྱངས་པ།
[18] गमन འགྲོ་བ།
[19] सुषुप्ति ལེགས་པར་མནལ་བ།
[20] अपूर्व ཨཔཱུརྦ སྔོན་མེད། བླ་མེད།
གསལ་འདེབས། རྩོམ་འདིའི་པར་དབང་ངེད་བཙན་པོ་ཚང་ལ་དབང་བས་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པར་གང་འདོད་དུ་བརྒྱུད་འགོད་བྱེད་མི་ཆོག
རྩོམ་ཁུངས། བཙན་པོ་ཚང་།
རྩོམ་འདིའི་སྦྲེལ་ཐག http://www.tsanpo.com/debate/23080.html


text:
གོ་ལ་ཧྲིལ་བོའི་བོད་ཀྱི་དུས་བབ་ཀློག་པ་པོ་ཡོངས་ལ་གསལ་བསྒྲགས་ཞུ་རྒྱུར། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་ཏེ་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་དང་བསྟུན་ཏེ། བོད་ཀྱི་དུས་བབ་དྲ་རྒྱའི་ལག་ཐོག་ཁ་པར་དང་ལག་འཁྱེར་གློག་དེབ་སོགས་ཀྱི་པར་གཞི་གསར་པའི་མཉེན་ཆས་ཐད་གཏོང་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པས། རྣམ་པ་ཚོས་ཉིན་དེའི་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༦:༠༠ པ་ནས་བཟུང་ཉིན་གྲངས་ ༡༠༠ རིང་རིན་མེད་ཐོག་སོ་སོའི་ཁ་པར་ནང་ཕབ་ལེན་གནང་ཆོག
བོད་ཀྱི་དུས་བབ་ཀྱི་མཉེན་ཆས་གསར་པ་(APP)འདི་ནི། འདས་པའི་ལོ་ངོ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ལྷག་རིང་། དྷ་རམ་ས་ལའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་དང་། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་གྷོ་ཝར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཀུ་ཤུ་འཆར་འགོད་བཟོ་གྲྭ་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་བཟོས་ཤིང་། མཉེན་ཆས་འདི་ནི་(NDK) དང་ (SDK) ཞེས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ཀུ་ཤུ་(apple)དང་གྷོ་གྷིལ་(Google)གཉིས་ཀའི་ནང་གཅིག་གྱུར་ཚད་ལྡན་བཟོས་པའི་བོད་ཡིག་ཁ་པར་བརྒྱུད་ཁུངས་མཉེན་ཆས་ཐོག་མ་དེ་ཆགས་ཡོད།
སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ལག་ཐོག་ཁ་པར་(Mobile)དང་ལག་འཁྱེར་གློག་དེབ་(ipad)སོགས་ནི། ཀུ་ཤུ་རྟགས་ཅན་(IOS)ཡིན་ན་ཕབ་ལེན་བྱེད་ཡུལ་(app store)དང་། ཨན་ཌོར་ཌི་རྟགས་ཅན་(Android)ཡིན་ན་ཕབ་ལེན་བྱེད་ཡུལ་(play store)སོགས་ནས་དུས་བབ་ཀྱི་མཉེན་ཆས་གསར་པ་འདི་ཕབ་ལེན་དང་བེད་སྤྱོད་གཅིག་གྱུར་བྱེད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། མཉེན་ཆས་འདི་ཕབ་ལེན་གནང་རྗེས་དྲ་རྒྱའི་བརྒྱུད་ཁུངས་ཁག་ཏུ་འཚོལ་བཤེར་བྱེད་མི་དགོས་པར་ཐད་ཀར་བོད་ཀྱི་དུས་བབ་དྲ་ངོས་སུ་སྐྱོད་ཐུབ་པ་དང་། བེད་སྤྱོད་སྟབས་བདེ་ཞིང་བརྙན་ཡོལ་ངོས་གཙང་བ། ཆ་རྐྱེན་འཛོམས་ཤིང་། འཁོར་སྐྱོད་མགྱོགས་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད།
བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཁང་ནས་ ༢༠༡༧ །༦ །༢༢ ཉིན།


text:
རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་གི་ལུང་བསྟན་དེ་ཁ་སང་དེ་རིང་གསར་ཏུ་བྱུང་བ་ཞིག་མིན། མ་མཐའ་ཡང་གྱ་དགུ་ལོའི་གནམ་བདེ་སྒོ་མོའི་ཆེ་སློབ་མའི་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་གྱི་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དོན་རྐྱེན་དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱ་བོད་ཕྱི་གསུམ་གྱི“ལུང་སྟོན་པ”རྣམས་ཀྱིས་མངོན་ཤེས་རིག་འདེད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་ལ་འགྲོ་བའི་དུས་ཚོད་ཁ་ཚོད་བཅད་ནས་ལུང་བསྟན་གནང་ཡོད་མོད། ལུང་བསྟན་དེ་དག་ཁ་ཐོག་དོན་ཐོག་ལ་སོང་མེད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་ལོ་རེ་བསྡད་པའི་ཇེ་བརྟན་གྱི་ནམ་པ་ཤར་ཡོད། ཉེ་ཆར་ཨ་མེ་རི་ཀའི་རྒྱ་ནག་གི་མཐིལ་རྟོགས་མཁན་སྐོར་ཞིག་གིས་བརྒྱུད་ལམ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྨྲ་བ་བརྗོད་ནས། ཞི་ཅིན་ཕེང་གི་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྟངས་ལ་ཡིད་ཐང་ཆད་པའི་རྣམ་འགྱུར་དང་མ་དགའ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་དྲག་པོ་དང་མཉམ་དུ“རྒྱ་ནག་གི་གོམ་ཁ་ས་སྲོས་སུ་ཕྱོགས”།“རྒྱ་ནག་ཚེ་སྨད་དུ་བསླེབས”། “རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་གྲབས་ཡོད”ལ་སོགས་ལུང་བསྟན་གསར་བ་སྐོར་ཞིག་ཡང་བསྐྱར་བཏོན་ཡོད། ལུང་བསྟན་དེ་དག་ལ་དོ་སྣང་ཡོང་དོན་ནི། ལུང་ཅི་ཞིག་བསྟན་ཡོད་པར་མ་ཡིན་པར། རྒྱ་ནག་གི་མཐིལ་རྟོགས་མཁན་དེ་ཚོའི་བསམ་བློའི་འགྱུར་ལྡོག་ཡིན། རིག་གནས་ལས་རིགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ལ་ཕྱོགས་པའི་མཐིལ་རྟོགས་མཁན་དེ་དག་ལ“དོམ་ཁྲར་འཐམ་འཁྱུད་པའི་ཚོགས”ཞེས་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་པའི་མིང་ཞིག་བཏགས་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ཚོས་འབྲེལ་འདྲིས་དང་ཤུགས་རྐྱེན་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་ནག་དེ་རིམ་གྱིས་དམངས་གཙོ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ལྟ་བ་བཟུང་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རབས་སྔོན་མ་རྣམས་ལས་ཞི་ཅིན་ཕེང་གིས་ནུབ་ཕྱོགས་གླིང་ལ་རྣམ་འགྱུར་ཅུང་མཁྲེགས་པོ་བསྟན་ཡོད། ཕྱི་ལོ ༢༠༠༩ ལོར། རྒྱལ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་གཞོན་པ་ཡིན་པའི་ཞི་ཅིན་ཕེང་ཨ་རིའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་མེ་ཀི་སི་ཀོ་རུ་འཚམས་གཟིགས་སྐབས། “ལྟོ་འགྲངས་ཤིང་ལས་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་བ་ལ་ལས། ང་ཚོའི་ལས་དོན་ལ་རྐང་བརྡ་ལག་བརྡ་བྱས་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། གཅིག་ནས་ང་ཚོས་གསར་བརྗེ་སྤེལ་གྱིན་མེད། གཉིས་ནས་ལྟོགས་སྐོམ་དང་དབུལ་ཕོངས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་འདྲེན་གྱིན་མེད། གསུམ་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོར་ཅ་ཟིང་པོ་བཟོས་མེད། ད་དུང་ཡང་བཤད་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ།” ཞེས་ངར་སྐད་དང་པོ་བསྒྲགས་དུས། རྒྱ་ནག་གི་མཐིལ་རྟོགས་མཁན་ཚོས་ཅི་མི་སྙམ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བཟུང་ནས་སོ་སོའི་ངོས་འཛིན་དེ་ནོར་མེད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཡོད། ཕྱི་ལོ ༢༠༡༢ ལོར་ཞི་ཅིན་ཕེང་ཨ་མེ་རི་ཀར་འཚམས་གཟིགས་སྐབས། ཁོང་གིས་པེ་ཅིང་ལ་ཕྱོགས་པའི་ཤོག་ཁག་གི་རེ་འདུན་ལ་ཁ་ཡ་ཆེར་མ་བྱས་པ་མ་ཟད། དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ“ནུབ་གླིང་པའི་ལམ་ལུགས་རྒྱ་ནག་ལ་འཚམ་པོ་མི་འདུག”ཅེས་ནུབ་ཕྱོགས་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལ་དགྲ་འཛིན་དང་ཟུར་ཕུད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་དྲག་པོ་བསྟན་དུས། རྒྱ་ནག་གི་མཐིལ་རྟོགས་མཁན་ཚོ་ད་གཟོད་སྙིང་རླུང་སྟོད་ལ་འཚང་ཞིང་ཡིད་ཐང་གཏིང་ནས་ཆད་ཡོད།
ཡིད་ཐང་ཆད་པའི་སེམས་ཁམས་དེ་ད་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་དང་པོའི་ནང་མངོན་གསལ་དོད་པོར་གྱུར། ཕྱི་ཟླ ༡ ཚེས ༢༩འི་ཉིན། 《བོལ་སྲིང་ལམ་ཉེན་རེའི་ཚགས་པར》 གྱིས་ཨ་རིའི་ཁེ་ལས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ཨེ་ཞི་ཡའི་གནད་དོན་ཆེད་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་མེ་ཁོལ ཨོ་སི་ལིན(Michael Auslin) གྱི་རྩོམ་ཡིག《རྒྱ་ནག་གི་གོམ་ཁ་ས་སྲོས་སུ་ཕྱོགས》ཞེས་པ་སྤེལ་བ་དང་། རྩོམ་ཡིག་ནང“ཨ་མེ་རི་ཀའི་རྒྱ་ནག་གི་གནད་དོན་ལ་བྱང་དུ་ཆུབ་པའི་བསླབ་པ་ཅན་གྱི་ཆེད་མཁས་པ་ཞིག་གིས་ཕྱི་འབྲེལ་འདུ་ཚོགས་ཤིག་གི་སྟེང་དུ། རྒྱ་ནག་ནམ་ཞིག་ལ་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་མིན་ངས་ཁྱེད་ལ་བཤད་དཀའ་ཡང་། རྒྱ་ནག་ཚེ་སྨད་དུ་བསླེབས་ཟིན་པ་རེད”ཅེས་བརྗོད་ལུགས་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ཟླ ༢འི་དཀྱིལ་དུ། ཡང་རྒྱ་ནག་གི་མཐིལ་རྟོགས་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཇེ་རོ་མེ ཨཱ་ལན ཁོ་ཧེན(Jerome Alan Cohen) གྱིས་ཨ་རྒྱའི་འབྲེལ་བ་རྒྱུན་ལྡན་དུ་གྱུར་ནས་ལོ་ངོ ༤༠ འཁོར་བའི་གཏམ་བཤད་སྐབས། ཞི་ཅིན་ཕེང་གི་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྟངས་ལ་གཏི་ཐུག་ཨུ་ཚུགས་ཆེ་དྲགས་པ་ལས་བབ་བསྟུན་གྱི་རང་བཞིན་མི་ལྡན་པ་དང་། མི་ཐོབ་དང་། ཆོས་ལུགས། སྨྲ་བརྗོད། གསར་འགྱུར་སོགས་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་ལ་རྡོག་རོལ་སྔར་ལས་ཆེ་བ་བཏང་ཡོད་པས། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ལས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྐྱོང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཏུ་ཕྱོགས་རྒྱུའི་རེ་འདུན་བཏོན་འདུག
གླེང་ཕྱོགས་མོད་པོ་ལས། ཕྱི་ཟླ ༣ ཚེས ༦ ཉིན། 《བོལ་སྲིང་ལམ་ཉེན་རེའི་ཚགས་པར》གྱིས་སྤེལ་བའི་རྗོར་རྗི་ཝ་ཞིན་ཊིན་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ། རིག་གཞུང་ལས་རིགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་མཐིལ་རྟོགས་མཁན་དུ་འབོད་པའི་སྐུ་ཞབས་ཌ་ཝི་ཌི ཞམ་བྷུའོ (David Shambaugh)འམ་རྒྱའི་མིང་ལ་ཧྲིན་ཏཱ་ཝེ་ཟེར་བས་བྲིས་པའི《རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་གྲབས་ཡོད》ཅེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ལ་ཚབ་མཚོན་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན་ཡོད། དཔྱད་རྩོམ་ནང་རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལྔ་དྲངས་ཡོད་པ་ནི། ༡༽དཔལ་འབྱོར་གྱི་མ་རྩ་ཕྱི་རུ་ཤོར་བ་དང་། ཤེས་འཇོན་མི་སྣ་དང་། ནུས་ལྡན་དང་དཔོན་རིགས་རྣམས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་གཞི་སྤོས་དང་སྤོ་བཞིན་པ། ༢༽འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་དང་གླེང་ཕྱོགས་ལ་བཏང་འཛིན་དང་། ཆབ་སྲིད་ལྟ་བ་ཐ་དད་ཅན་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་ལ་དམ་དྲག ༣༽དམར་ཤོག་ཚོགས་པར་ཡིད་ཆེས་བརླག་ནས་མི་སེམས་ཁ་ཁར་འཐོར་བ། ༤༽གཞུང་དང་དམག་ཁུལ་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས། ༥༽རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་ལ་གནད་དོན་ཆེན་པོར་འཕྲད་ཡོད་པ་དང་། གནད་དོན་དེ་སེལ་ཐབས་མེད་པ། བཅས་རེད།
གོང་ཞུས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལྔ་བོ་ནང་གི་བཞི་སྔོན་ཆད་ནས་ཡོད་བཞིན་པ་རེད། རྒྱུ་རྐྱེན་གསར་ཤོས་ཁོ་ན་ནི“དམར་ཚོགས་ནང་ཁུལ་འཐབ་རྩོད”ཅེས་པ་དེ་རེད། ཨ་རིའི་ཧཱ་ཝ་ཌི་གཙུག་ལས་སློབ་ཆེན་གྱི་རྒྱ་ནག་གི་མཐིལ་རྟོགས་མཁན་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་སྐུ་ཞབས་རའོ་ཌིར་རིག མཱ་ཁི་ཧྥར་ཁུ་ཧར(Roderick MacFarquhar) ལགས་ནང་བཞིན་སྐུ་ཞབས་ཞམ་བྷུའོ་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་ནང་ཁུལ་དུ་བྱུང་དང་འབྱུང་གིན་པའི་ཁྱོད་ཤི་ང་གསོན་གྱི་དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད་གྱིས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་སྲིད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱས་འདུག དེ་མིན་ཁོང་གིས“རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་གི་མགོ་བརྩམས་ཟིན་པ་རེད”ཅེས་པའི་ཤོད་སྲོལ་དེ་ཧང་སངས་དགོས་པ་ཞིག་མ་རེད་དམ། རྒྱ་ནག་གི་མཐིལ་རྟོགས་མཁན་རྣམས་ཞི་ཅིན་ཕེང་ལ་ཡིད་ཐང་ཆད་དོན་གཙོ་བོ་དེ་ཞི་ཝང་གི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ལ་རྒོལ་རྡུང་གི་ལས་འགུལ་ཁོ་ན་ཙམ་མིན། གཙོ་ཆེ་བ་དེ་ཞི་ཅིན་ཕེང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐད་བཅངས་པའི་ཟུར་ཕུད་དགྲ་འཛིན་གྱི་བསམ་བློའི་ལངས་ཕྱོགས་ལ་ཐུག་ཡོད།
སྐུ་ཞབས་ཞམ་བྷའོ་ལྟ་བུའི་དུས་ཡུན་རིང་པོར“རྒྱ་ནག་འཐོར་མི་སྲིད”པའི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་པའི“དོམ་ཁྲར་འཐམ་འཁྱུད་པ”ཞིག་གི་ལྟ་བ་ལངས་ཕྱོགས་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་དོན་དེར་ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་ཅུང་ཞིག་ཡོད་པར་སེམས། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་མི་ཤེས་པ་ཞིག་ནི། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཞིན་ཊིན་ན་ཡོད་པའི་རྗོར་རྗི་ཝ་ཞིན་ཊིན་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་ན་རྒྱ་རིགས་སློབ་མ་ཆིག་ཁྲི་ལྷག་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་མཐོ་གྲས་དང་། དམག་དཔོན། ཕྱུག་བདག་གི་བུ་ཕྲུག་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན། ཨ་རིའི་སློབ་ཆེན་ཡག་ཤོས་ཁག་ལ་ངོ་སྦྱོར་ཡོང་ཆེད། སྐུ་ཞབས་ཞམ་བྷའོ་ལགས་ལ་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་དང་། དམག་ཁུལ་གྱི་དབུ་ཁྲིད། ཕྱུག་བདག་དེ་དག་དང་འབྲེལ་འདྲིས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མང་པོ་ཡོད་པས། ཁོང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་མང་པོ་ཡོད། དེ་བཞིན་སྐུ་ཞབས་ཞམ་བྷའོ་ལགས་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་རྒྱ་ནག་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོའི་བློས་ཐུབ་གྱི་གྲོགས་པོ་དང་བློ་འདོན་པའང་ཡིན་པས། སྐུ་ཞབས་ཞམ་བྷའོ་ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཕྱི་སྲིད་སྲིད་ཇུས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་སྲིད། ལྷག་པར་དུ་ཉེ་ལམ་སྐུ་ཞབས་ཞམ་བྷའོ་ལགས་ཀྱིས་དེ་སྔོན་ཁོང་གི་ཨ་རིའི《བོལ་སྲིང་ལམ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར》སྟེང་སྤེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག ཁ་བྱང་ལ“རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་གྲབས་ཡོད”ཅེས་པའི་སྐོར་ལ་ཨ་རིའི་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི《ནིའུ་ཡོག་དུས་བབ》ཀྱི་བཅར་འདྲིའི་སྐབས། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཟུར་བ་ཅང་ཙེ་མེང་གི་ཕྱག་རོགས་ཙིན་ཆིན་ཧོང་ལ་བསྟོད་པ་དང་ཞི་ཅིན་ཕེང་ལ་དགག་རྒྱག་བྱས་ཡོད་པར་གཞིགས་ན། སྐུ་ཞབས་ཞམ་བྷའོ་ལགས་རྒྱ་ནག་གི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་མ་ཚད། ད་དུང་རྒྱ་ནག་གི་དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད་ནང་ཡང་ཞུགས་མེད་དམ་བསམ་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་ངང་གིས་བསླེབས་ཡོང་།
སྐུ་ཞབས་ཞམ་བྷའོ་ལགས་ཀྱིས་བཏོན་པའི་རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་ནི་རྒྱ་ནག་དངོས་གནས་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བྱེད་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཁ་ཚོད་བཅད་ནས་བཤད་དཀའ་ཡང་། དོན་གྱིས་ཏག་ཏག་ཅིག་བསྡད་མེད་པར་སྙམ། དཔལ་འབྱོར་མ་རྩ་ཕྱི་ཤོར་དང་འབྱོར་ལྡན་ནུས་ལྡན་ཅན་ཚོ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་གཞི་སྤོ་བའི་གནས་སྟངས་དེ་ཡོད་པ་བདེན་ཡང་། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས“ཝ་བདའ་ལས་འགུལ”ཟེར་བ་སྤེལ་ནས་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་འགྲོ་ས་འདུག་ཁུངས་མེད་པ་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པས། ལྐོག་ཟ་མཁན“ཝ་མོ”རྣམས་རྒྱ་དམར་གཞུང་དང་ཤི་ན་མཉམ་ཤི་དང་གསོན་ན་མཉམ་གསོན་ལས་གདམ་ཀ་གཞན་མེད་པར་བཏང་ཡོད།
འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ལ་དམ་འཛིན་དང་གཞུང་དང་ལྟ་བ་ཐ་དད་ཅན། ལྷག་དོན་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་དམ་དྲག་གི་སྲིད་ཇུས་དེ་རྒྱ་དམར་གྱིས་རྒྱ་ནག་དང་བོད་སོགས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ནས་དེ་རིང་བར་ལྷོད་མྱོང་མེད། “དྲུག་བཞི་དོན་རྐྱེན”སྐབས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེ་ཐང་ཆེན་དུ“མེས་རྒྱལ་གྱི་མ་འོངས་པ”སློབ་མར་དམར་གསོད་བྱས་རྗེས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པར་ཐ་ན་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་གྱིས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་མེད་པར་གྱུར་ཡོད་མོད། དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་དེ་རིང་བར་གནས་པའི་སྲོག་ཤིང་ནི་ཁེ་བཟང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལས་ཡིད་ཆེས་དང་དད་པ་མིན། དེ་མིན་ཏང་དང་དམག་ཁུལ་ག་ས་གང་ན་ཡོད་པའི་རུལ་སུངས་ཀྱི་གནད་དོན་རེད།
རུལ་སུངས་ནི་ད་གཟོད་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་བྱེ་བ་བརྒྱད་གཞི་གཅིག་ཏུ་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཐག་པ་དེ་ཡིན་པས། རུལ་སུངས་མེད་ན་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་མེད།
ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་ཞི་ཅིན་ཕེང་གི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ལ་རྒོལ་རྡུང་གི་ལས་འགུལ་དེ་ནི་གདམ་ཀ་ཅན་གྱི་རྒོལ་རྡུང་ཞིག་ཡིན་པས། གལ་ཏེ་ལྐོག་ཟ་མཁན ༥ % ལ་ཚར་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཡང་། མི་ས་ཡ་བཞི་འཛིན་བཟུང་བྱེད་དགོས་པས། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་དཔེ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། “རུལ་སུངས་ལ་རྒོལ་རྡུང་གི་ལས་འགུལ་དེ་དུས་རྟག་ཏུ་ལམ་ན་ཡོད”ཅེས་འཇིགས་སྣང་སློང་དོན་ནི་ཉེན་བརྡ་ཙམ་ལས་རུལ་སུངས་ཀྱི་དོན་དག་རྩ་བ་ནས་སེལ་ཐབས་ཤིག་མིན། ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་རྩ་བ་སྒྲིག་འཛུགས་ལམ་ལུགས་ལ་ཐུག་ཡོད་པས། སྒྲིག་འཛུགས་ལམ་ལུགས་ལ་འགྱུར་བ་མ་བཏང་བར་དུ་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཡང་ཐག་གིས་མི་ཆོད།
དེ་བཞིན་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དཀའ་ངལ་ལ་མཚོན་ན། དར་ན་མི་དམངས་སྡུག རྒུད་ན་མི་དམངས་སྡུག་ཅེས་པ་ནང་བཞིན། འདས་པའི་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུའི་རིང་གི་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་ཁེ་བཟང་ཡོད་ཚད་ཏིང་ཞོ་ཕེང་གིས་བྲིས་པའི་གོར་ཐིག་ནང་གི་དམར་རབས་དང་དཔོན་རབས་དག་ལ་རེག་ཡོད་པ་ལས་རྒྱ་ནག་མང་ཚོགས་དཀྱུས་མར་ཅི་ཡང་རེག་མེད། དེའི་ཕྱིར། རྒྱ་ནག་དེ་འཛམ་གླིང་གི་ཕྱུག་པོ་ཆེས་མང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གྱུར་བའི་དེ་རིང་། རྒྱ་ནག་གི་གཞི་རིམ་ན་ད་དུང་ཡང་ཉིན་རེའི་ལྟོ་རྒྱབ་མི་འདང་པའི་དབུལ་ཕོངས་མི་མང་དུང་ཕྱུར་གཉིས་ལྷག་ཡོད་པ་རེད། རང་བྱུང་འཚོ་བར་བརྟེན་པའི་རྒྱ་ནག་མི་མང་དཀྱུས་མ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་རྒུད་དང་འབྲེལ་བ་ཆེར་མེད། དེ་མིན། དཔལ་འབྱོར་ཉམས་རྒུད་ཁོ་ནས་རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་མི་སྲིད་པའི་བདེན་དབང་གཞན་ཞིག་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུའི་ནང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་སྤེལ་བའི“མཆོང་སྐྱོད་ཆེན་མོའི”ལས་འགུལ་ཁྲོད་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་མི་དམངས་བྱེ་བ་གསུམ་ལྟོགས་སྐོམ་གྱིས་མནར་ནས་རྐྱེན་འདས་སུ་སོང་ཡང་། སྐབས་དེར་མི་གཅིག་གིས་ངོ་རྒོལ་བྱས་མྱོང་མེད། འོ་ན། རྒྱ་ནག་དུས་གཏན་དུ་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་མི་སྲིད་དམ་ཟེར་ན། འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཞིགས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཡོད་དོ་ཅོག་དར་ནས་རྒུད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་ཐར་མེད་པས། རྒྱ་ནག་རྟག་ཏུ་བརྟན་མི་སྲིད་ལ། ཕྱི་ལོ ༡༩༩༡ ལོར། ཡོ་རོབ་དང་ཨེ་ཞི་ཡའི་བར་ན་ཕྲད་དུ་ཉལ་པའི་ཨུ་རུ་སུ་བཙན་རྒྱལ་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཞག་མ་གཅིག་ལ་རྒྱལ་ཁབ་བཅོ་ལྔ་རུ་འཐོར་སྲིད་པ་མི་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཡིད་ལ་ཤར་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
རྒྱ་ནག་གི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ལ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན། རྒྱ་ནག་ནམ་ཞིག་ལ་འཐོར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཀ་དང་ང་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། དྲི་བ་ནི་ནམ་ཞིག་ལ་ཞེས་པ་དེ་རེད།
རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་འཚོ་ཞིང་གནས་རྒྱུར་གཞི་རྩའི་ཆ་རྐྱེན་བཞི་ཚང་དགོས་པར་སྙམ། གཅིག༽སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་འཚོ་གནས་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་སྐྱེས་ཁམས་ཁོར་ཡུག གཉིས༽ སྤྱི་ཚོགས་བདེ་འཇགས་དང་འཆམ་མཐུན་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་མི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད། གསུམ༽ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ—-མི་འཚོ་གནས་ཐུབ་རྒྱུའི་མ་མཐའི་ཚད་ཐིག བཞི ༽སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་འཁོར་སྐྱོད་ཐུབ་རྒྱུར་ཁག་ཐེག་བྱེད་པའི་ཆབ་སྲིད་གཅིག་གྱུར།
རྒྱ་ནག་གི་ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་སྟངས་ལ་ཧ་ཅང་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཆེད་མཁས་པ་དང་། རྒྱ་རིགས་ཆེད་མཁས་པ། དེ་བཞིན་བོད་རིགས་ཆེད་མཁས་པ་སོགས། རྒྱ་ནག་གི་མཐོལ་རྟོགས་མཁན་ཡིན་ཟེར་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཡོད། “དཔར་འབྱོར་བཅོས་བསྒྱུར་མཐར་གཏུག་ན་ཆབ་སྲིད་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་ཐུག་ཡོད་པས། རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་དེ་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་བསླེབ་དུས། ཆབ་སྲིད་བཅོས་བསྒྱུར་མ་བྱས་ཐབས་མེད་ཡིན”། ཡིན་ན་ཡང་། གཏན་ཚིགས་དེ་རྒྱ་ནག་ལ་ཐོན་དུས་ཆོས་ཉིད་བཞིན་གྲུབ་འབྲས་སྨིན་མེད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་སྟོབས་ཤུགས་འཛམ་གླིང་ཨང་གཉིས་པར་བསླེབས་དུས། རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་གིས་ཆབ་སྲིད་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་མི་སྲིད་པའི་ཆོད་སེམས་བརྟན་པོ་བཏོན་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གི་མ་འོངས་པར་བསམ་ཚེ། ཚོགས་པ་གཅིག་གི་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་མུ་མཐུད་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་དང་། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མེད་ལ་ནུས་པ་ཞན་པས་རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་ལ་ཁ་གཏད་བྱེད་རྒྱུའི་སྟོབས་ཤུགས་མི་འཛོམས། དེའི་སྟབས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་མི་སྲིད། གལ་སྲིད་རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་གིས་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་གནད་དོན་དང་། ཁོར་ཡུག་འབགས་བསླད་ཀྱི་གནད་དོན། སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་གདན་དོན་སོགས་ལ་བཏང་འཛིན་དང་ལེགས་བསྒྱུར་ཅུང་ཞིག་བྱེད་ནུས་ཚེ། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ཀྱི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་རྨང་གཞི་བྱས་པའི་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་རེ་འདུན་དེ་གངས་ལ་ཉི་འོད་ཕོག་པ་བཞིན་མྱུར་དུ་རྗེས་མེད་ཤུལ་མེད་ངང་འཐིམ་འགྲོ། ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་མང་ཚོགས་དཀྱུས་མ་ཚོས“འོ་མ་ཅན་ལ་ཨ་མ”ཡི་རྩ་དོན་དེ་ངོས་ལེན་བྱས་ཡོད། བཤད་སྟངས་གཞན་ཞིག་ནི། ཁ་རྒྱབ་འདང་སོང་ན་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་ཟེར་བ་དེ་མེད་ཀྱང་རུང་བའི་བསམ་བློ་བཅངས་ཡོད། གལ་ཏེ་ཞི་ཅིན་ཕེང་གིས་འདང་ངེས་ཀྱི་གསོ་ཆས་མུ་ནས་མུ་རུ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་ཚེ། 《བྱོལ་སོང་ར་བ》ཡི་ནང་གི་ལུག་ཁྱུ་དེས་མུ་མཐུད་ནས་“སུག་བཞི་བཟང་། སུག་གཉིས་མི་བཟང་”ཞེས་འབའ་རྒྱང་བྱས་ཏེ། “སུག་གཉིས་ཅན”གྱི་བྱོལ་སོང་རིགས་ཏེ—-དམངས་གཙོར་ཕྱོགས་པའི་རིགས་དག་རང་ཉིད་དང་ཐ་དད་ཡིན་པའི་རིགས་སུ་འདེད་ངེས་ཡིན།
གོང་དུ་ཞུས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་འཚོ་ཞིང་གནས་རྒྱུར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་གཞི་རྩའི་ཆ་རྐྱེན་དེ་དག་མཉམ་གཅིག་ཏུ་བཅོས་ཐབས་བྲལ་བའི་གནས་སུ་མ་ལྷུང་བར་དུ། རྒྱ་ནག་དེ་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གི་བཙན་དབང་དབང་བསྒྱུར་འོག མུ་མཐུད་ནས“ཞིག་ཀྱང་མི་འཐོར”བའི་རྣམ་པར་གནས་ངེས་ཡིན། རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་སྨྲ་བའི་ལུང་བསྟན་ལ་གཤོག་པ་ཐོགས་ནས་དྲྭ་རྒྱའི་དབྱིངས་ན་ནམ་འཕང་གཅོད་ཀྱིན་པའི་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་བོད་དོན་དང་རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་གི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་རོབ་ཙམ་གླེང་ན་བསམ་བྱུང་།
བོད་དུ་གོ་མ་མྱོང་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ནམ་རྒྱུན་གོ་རྒྱུ་འདུག དེ་ནི “ རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་གྲབས་ཡོད”ཅེས་པའི་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་སྐད་ཆ་དེ་རེད། གཅིག་བགྱིས་ན་དེ་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་ཆེད་མཁས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལས་བོད་རང་གི་ལུང་བསྟན་ཞིག་མིན་ཡང་སྲིད། གང་ལྟར་རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་གི་སྐད་ཆ་དེ་སྔ་རབས་བཙན་བྱོལ་སྐབས་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་འདྲ། ཡང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན། དེ་ནི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་མི་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་མི་བརླག་རྒྱུ། རེ་བ་ཞིག་འཛིན་རྒྱུའི་ཆེད་བཟོས་པའི་དགོས་དབང་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་སྲིད།
མི་རིགས་རིང་ལུགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་རིང་ལུགས་ཀྱིས་ཚོས་པའི་རྒྱ་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ན། གཅིག་གྱུར་ཆེན་མོའི་འདུ་ཤེས་ལ་གོ་སྐོན་བློ་འགུག་གི་ནུས་པ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། རྒྱ་རིགས་ཕལ་མོ་ཆེའི་ཤ་གསེང་རུས་གསེང་ན་ད་དུང་ཡང“རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུ་ལས། དམངས་གཙོ་མེད་ཀྱང་ཆོག”ཅེས་པའི་གཅིག་གྱུར་ཆེན་མོའི་ལྟ་བ་འཇགས་ཡོད།
རྒྱ་དམར་སྲིད་དབང་གི་སྐག་ཆེ་ཤོས་ནི་དམངས་གཙོར་རིམ་འགྱུར་གྱི་སྐག་ལས་མ་འདས། སྐག་འདི་མ་བརྒྱུད་པའི་སྲིད་དབང་ཞིག་ད་བར་དུ་བྱུང་མྱོང་མེད་ལ། རྒྱ་ནག་ཀྱང་ནམ་ཞིག་གི་དུས་སུ་སྐག་དེར་ཐུག་ངེས་ཡིན། སྐབས་དེ་དུས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཏང་འཛིན་ནུས་ཤུགས་ཤིན་དུ་ཇེ་ཞན་དུ་སོང་ཡོད་ལ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐེ་བྱུས་ཇེ་མང་ཇེ་དྲག་ཏུ་སོང་ཡོད། མི་རིགས་རང་བཙན་དང་རྒྱལ་ཁབ་སླར་གསོ་བའི་མིག་ལམ་དུ་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བའི་གོ་སྐབས་དེ་ཡིན། བོད་མི་ཚོས་ཀྱང་དེ་གོ་སྐབས་ཤིག་ལ་རེ་སྒུག་བྱས་ཡོད་ལ། རེ་སྒུག་བྱེད་ས་དེ་ནོར་མེད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཆོག དམངས་གཙོ་རིམ་འགྱུར་གྱི་སྐག་དེ་གལ་ཏེ་ཞི་བདེའི་ངང་འགྱུར་མ་ནུས་ཚེ། རྒྱལ་ཁབ་འཐོར་ཞིག་གི་དུས་སུ་གྱུར་ངེས་ཡིན་པས། རྒྱ་ནག་དམར་ཚོགས་འཐོར་ཞིག་གི་དུས་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་དམངས་གཙོ་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་དུས་དེ་ཡིན་སྲིད། འོན་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་ཡང་བོད་ལ་རང་དབང་རང་བཙན་ནམ། བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་སླར་གསོ་ཐུབ་རྒྱུའི་ངེས་པ་ཡོད་པར་མི་སྙམ། དེ་འདྲའི་དུས་འགྱུར་ཁྲོད་བོད་མིས་གོ་སྐབས་དེ་འཛིན་ཐུབ་བམ། རྒྱ་རིགས་དམག་ཤེད་ཅན་གྱིས་བོད་ཡང་བསྐྱར་བཙན་འཛིན་བྱེད་མི་སྲིད་དམ། རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཡང་ཉམས་རྒུད་སུ་སོང་ན་ཅི་ཞིག་བྱ། རྒྱ་མི་འབོར་ཆེན་བོད་དུ་འཚང་ན་ཟློག་ཐབས་ཡོད་དམ་མེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བོད་ལ་དོན་དམ་པའི་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་ཨེ་ཡོད། བོད་ནང་ཁུལ་རྡོག་རྩ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་སླར་གསོའི་ལས་དོན་ཐད་ནུས་པ་སྤུངས་ཐུབ་བམ། ལ་སོགས་པའི་དྲི་བ་མང་དག་ཅིག་ལ་བསམ་བློ་མི་གཏང་རང་གཏོང་ཡིན།
གལ་སྲིད་རྒྱ་ནག་ལ་དུས་འགྱུར་ཞིག་བྱུང་ཚེ། བོད་ཀྱིས་གཙོས་བཙན་དབང་འོག་གི་རྒྱ་རིགས་ལས་ཐ་དད་པའི་མི་རིགས་དག་ལ་མི་རིགས་རང་དབང་དང་རྒྱལ་ཁབ་སླར་གསོ་ཐུབ་རྒྱུར་རེ་བ་ཏན་ཏན་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། དྲི་བ་ནི་རེ་བ་ག་ཚོད་ཅིག་ཡོད་དམ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། གལ་ཏེ་རིགས་ཚོགས་བར་འགལ་ཟླ་ཆེན་པོ་ལངས་ན་ཅི་ཞིག་བྱ། དེ་འདྲའི་ངང་བསམ་བློ་བཏང་ཚེ། མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་གནོད་འཚེ་ལ་གཡོལ་ཐབས་ཡེ་ནས་མེད་པ་མཐོང་སོང་ངམ། མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གཡོལ་དགོས་ན། ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་གཞུང་དང་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་ཤིན་ཏུ་ཚད་མཐོ་པོའི་རིམ་པ་ཞིག་ལ་བསླེབ་དགོས་པ་རེད། རང་བཙན་བྱས་མིན་ལ་མ་བལྟས་པར། ཕྱི་ལོ ༢༠༡༤ལོར། སི་ཀོ་ཌི་ལནྡི་མི་དམངས་ཀྱིས་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་འཛུགས་རྒྱུ་ཡིན་ཟེར་དུས་། དབྱིན་ཇི་གཞུང་དམངས་གཉིས་ཀིས་སི་ཀོ་ཌི་ལནྡི་མི་དམངས་ཀྱི་དབྱིན་ཇི་ལས་ལོགས་སུ་ཕྱེ་ནས་མི་རིགས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་འཛུགས་རྒྱུའི་འདོད་བློར་གུས་བཀུར་ངོས་ལེན་བྱས་པ་ནང་བཞིན་གྱི་ཚད་ཅིག་ལ་བསླེབ་ན། ད་གཟོད་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་མེད་པར་ཞི་བདེའི་ངང་སོ་སོའི་མངོན་འདོད་བཞིན་གནད་དོན་ཐག་གིས་ཆོད་ངེས་ཡིན།
ཡིན་ན་ཡང་། དབྱིན་ཇི་གཞུང་དང་རྒྱ་དམར་གཞུང་གཉིས་བསྡུར་ཐབས་ཡོད་དམ། དབྱིན་ཇི་མི་དམངས་དང་རྒྱ་རིགས་མི་དམངས་གཉིས་བསྡུར་ཐབས་ཡོད་དམ། རྩ་བའི་ཆ་ནས། རྦད་དེ་ཁ་ཁ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་གིས་ཡོད་ཚད་ལ་ལན་བཏབས་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་གཅིག་ནས་རྒྱ་རིགས་མི་མང་གི་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་དམན་པ་དང་། གཉིས་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚང་མེད་པས། དུས་ཡུན་ཐུང་ཐུང་ཞིག་གི་ནང་དུ་རྒྱ་ནག་ནང་རྙོག་ཟིང་ལངས་མི་ཐུབ་པ་འདྲ་ཡང་། ཨུ་རུ་སི་གཉིས་པར་གྱུར་མི་སྲིད་པ་གཏན་ནས་མིན།
རེ་བས་ཕོངས་པའི་བོད་པ་ཚོ། རེ་བ་ནི་རེ་བ་རང་རེད། ཡིན་ཡང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་ལས་སྟོང་པ་ཡིན་སྲིད་པའི་རེ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་མེད་པ་ལས་མི་བཟང་ངམ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོའི་བསྒྲུབ་བྱ་ནི་རང་གི་སྒྲུབ་དགོས་པ་དང་། སྒྲུབ་འོས་པ། སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ལས་ལ་འབད་རྒྱུ་ལས། ང་ཚོ་མི་རབས་འདིས་སྒྲུབ་མི་དགོས་པ་དང། སྒྲུབ་མི་འོས་པ། སྒྲུབ་མི་ཐུབ་པའི་རིགས་ལ་ལག་པ་མི་འཆང་རྒྱུ། ནང་སྒོས་སུ། མི་རབས་རྗེས་མའི་ཐོབ་ཐང་འཕྲོག་རྒྱུ། བགྲོད་ལམ་གཅོད་རྒྱུ། སྨྲ་བརྗོད་འགོག་རྒྱུའི་དབང་ཚད་ང་ཚོ་སུ་གཅིག་ལའང་མེད་ལ་བྱེད་ཀྱང་མི་རུང་། སྔོན་ཆད་བརླག་ཟིན་པའི་གོ་སྐབས་ནང་བཞིན་ལྷ་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་གིས་ཡང་བསྐྱར་གོ་སྐབས་དེ་འདྲ་ཞིག་གནང་བ་ཡིན་ཚེ། གོ་སྐབས་དེ་མི་བརླག་པར་འཛིན་ཐུབ་རྒྱུ་དང་། ང་ཚོ་མི་རབས་འདི་དང་མི་རབས་རྗེས་མའི་བར་སྟོང་ཆ་མ་བཞག་པར་བརྒྱུད་ཐག་ཁོང་ཚོའི་ལག་པར་འཇོག་རྒྱུར་གྲ་སྒྲིག་ཨང་གསར་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེ་རིང་ང་ཚོའི་མདུན་དུ་ལྷག་པའི་ཐོབ་ཐང་དང་། འོས་འགན། བསྒྲུབ་བྱ་དེ་ཡིན།


text:
ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་མི་ཐོབ་པའི “མི་སེར་རིགས་ཚོགས” །
____བོད་མིར་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་མི་སྤྲོད་པའི་གནད་དོན་གླེང་བ།
མི་སེར་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་དང་ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་རེད། མི་སེར་དང་རྒྱལ་ཁོངས་གཉིས་ཁ་ཁ་ཡིན། མི་སེར་ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་འདི་སྤྱི་ལོ་༢༨༠༠འི་སྔོན་གྱི་གནའ་རབས་ཀི་རེ་སིའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཉེ་རབས་སུ་མ་གཏོགས་ཐོན་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཡིག་ངག་གཉིས་སུ་འཇགས་པའི་ཆབ་འབངས་ཞེས་པ་དང་མི་སེར་ཞེས་པ་གཉིས་ནང་དོན་གཅིག་མཚུངས་རེད་བསམ་བྱུང་། ཡིན་ན་ཡང་། བོད་ཀྱི་ཤན་སྦྱོར་ཚིག་མཛོད་ཁག་ཏུ་སྤྱི་འབངས་ཞེས་བསྒྱུར་ཡོད་པ་ལས། མི་སེར་ཞེས་བསྒྱུར་མེད།
མི་སེར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི། སྤྱི་ཚོགས་དོ་དམ་དང་རྒྱལ་ཁབ་བདག་སྐྱོང་སོགས་ཐུན་མོང་ལས་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ནང་ཞུགས་བྱ་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་མངའ་བའི་རང་བྱུང་གི་མི་ལ་ཟེར།
༼རྒྱ་ནག་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས༽ཀྱི་དོན་ཚན་སོ་གསུམ་པར། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་མི་ཡོད་ཚད་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་ཡིན་ཞེས་མི་སེར་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་གཏན་འབེབས་བྱས་འདུག
རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བཤད་སྲོལ་ལྟར་ན། བོད་མི་རིགས་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་༥༦གི་གྲས་དང་། རྒྱ་ནག་གི་སྐར་ལྔའི་དར་དམར་སྟེང་གི་སྐར་མ་གཅིག་གི་མཚོན་དོན་ཡང་རྒྱ་ནག་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་ཆེན་པོ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་བོད་མི་རིགས་ཡིན་ལུགས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་གི་མི་དམངས་ཤོག་སྒོར་སྟེང་དུ་བོད་ཡིག་ཡོད་པ་དང་། སྒོར་ལྔ་བཅུ་མའི་ངོས་སུ་བོད་ཀྱི་མཚོན་དོན་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའང་བཀོད་ཡོད། འདི་འདྲའི་ངང་བལྟས་ཚེ། བོད་མི་རིགས་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། གཙོ་བོ་ཞིག ད་དུང་གཅེས་པ་ཞིག་ཀྱང་མིན་ནམ་བསམ་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་ངང་གིས་སྐྱེ་རུ་འཇུག་ནུས།
དེ་མིན། མི་སེར་ལ་ཐོབ་ཐང་དང་རང་དབང་ཅི་ཡོད་གླེང་དུས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐུན་མོང་གིས་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་ཇི་བཞིན་དུ། གནས་སྤོ་དང་། སྨྲ་བརྗོད། སློབ་ཁྲིད། པར་སྐྲུན། ཆོས་ལུགས་དད་མོས། འདུ་འཛོམས། གཉེན་སྒྲིག བསམ་བློ། ལས་མཚམས་འཇོག་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དུ་འགྲོ་བསྐྱོད། རྒྱུ་ནོར་བདག་འཛིན་སོགས་ཀྱི་རང་དབང་བཅས་དང་། ད་དུང་མི་སེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་ངེས་པར་དུ་འདྲ་མཉམ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། ཁྲིམས་ལུགས་གང་གིས་ཀྱང་རིགས་རྒྱུད་དང་། ཤ་མདོག ཕོ་མོ། སྐད་ཡིག ཆོས་ལུགས། ཆབ་སྲིད་ལྟ་བ། རྒྱལ་ཁོངས་སོགས་ལས་དབྱེ་འབྱེད་དང་། མཐོང་ཆུང་། ཡང་ན་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་ལྟ་འཛིན་བྱས་མི་ཆོག་ཅེས་རྒྱ་ནག་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་སུ་གསལ་ཐང་ངེར་བཀོད་ཡོད་ལ། “ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་མདུན་དུ་ཚང་མ་འདྲ་མཉམ་ཡིན། མཐོང་ཆུང་དང་བྲལ་བའི་འདྲ་མཉམ་གནས་བབ་འོག་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ”ཞེས་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི༼རྩ་ཁྲིམས༽ཀྱི་གཞི་རྩའི་རྩ་དོན་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན།
ཡིན་ན་ཡང་། དོན་གྱིས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་ཡིན་པའི་བོད་མི་རིགས་ལ་གོང་ཞུས་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་དེ་དག་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མེད་དེ། རྩ་བ་ནས་མེད། ཐ་ན་དེ་དག་གི་ནང་གི“རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དུ་འགྲོ་བསྐྱོད”ཀྱི་རང་དབང་ཐོབ་ཐང་ཙམ་ཡང་མེད། བོད་མི་རིགས་ནི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ཐོབ་རྒྱུའི་རང་དབང་ཐོབ་ཐང་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་རྒྱ་ནག་གི“མི་སེར་རིགས་ཚོགས” དེ་ཡིན།
སྐབས་སུ་བབ་པའི་བོད་མིར་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་མི་སྤྲད་པའི་གནད་དོན་ཐད་རོབ་ཙམ་གླེང་ན།
༼ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ཁྲིམས་ལུགས༽ཞེས་པའི་དོན་ཚན་གཉིས་པར ། “ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་ཞིག་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དུ་འགྲོ་འོང་སྐབས་དང་། ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་རྒྱལ་ཁོངས་དང་གོ་ཐོབ་བདེན་དཔང་བྱེད་སྤྱད་ཀྱི་དཔང་ཡིག་ལ་ཟེར ”ཞེས་གསལ་བཤད་བྱས་འདུག
མི་སེར་ལ་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ལེན་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ལ། གཞུང་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་ལྟར་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་རང་གི་མི་སེར་ལ་སྤྲོད་རྒྱུའི་འོས་འགན་ཡོད་པ་ནི་མི་སེར་གྱི་ཆེས་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་དང་གཞུང་གི་ཤིན་ཏུ་འོས་པའི་འགན་འཁྲི་དེ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ས་མེད་ལ་འོས་འགན་སྒྲུབ་མཁན་ཡང་མེད་པའི་རྒྱ་ནག་ཏུ་མི་སེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང་གཞུང་གི་འོས་འགན་ཟེར་བ་དེ་ཚིག་གྱོང་སྐམ་པོ་ནུས་མེད་བེད་མེད་གཉིས་དང་། སྐྱག་རྫུན་ཞིག་ལས་མ་འདས།
དེང་གི་དུས་འདིར་བརྡ་འཕྲིན་དང་འགྲིམ་འགྲུལ་དར་དྲགས་པས། ས་ཡི་གོ་ལའང་གྲོང་ཚོ་ཙམ་གྱི་ཚོར་སྣང་སྐྱེས་ཡོད་པ་དང་། དེ་འདྲའི་འགྲོས་དང་མཉམ་དུ་འཚོ་བ་དང་། ལས་ཀ སློབ་སྦྱོང་། གཉེན་འཕྲད། ལྗོངས་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དུ་འགྲོ་འོང་གི་དགོས་མཁོ་དང་འདུན་པའང་ཇེ་དྲག་ཏུ་སོང་ཡོད། དེ་འདྲ་ཡིན་མོད་ཀྱང་། ཉེས་པའི་ལོ་ཤས་སུ་བོད་མི་ཚོ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་དང་། ཚོགས་འདུ། གཉེན་འཕྲད། ལས་ཀ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་འགྲོ་རྒྱུར་བཀག་བསྡོམས་ནན་མོ་བྱས་པའི་དབང་གིས་བོད་མི་རྣམས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་འགྲོ་འོང་གི་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ཉུང་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་བོད་མི་རིགས་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ལ་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྲོད་རྒྱུར་དམ་དྲག་བྱས་པས་རེད།
དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༢ལོའི་ཟླ་༤པའི་ཚེས་༢༩འི་ཉིན། ཀྲུང་གུང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གཞུང་ལས་ཐེན་དང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གཞུང་ལས་ཐེན་ཟེར་བ་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བཀྲམས་པའི༼གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས་རང་ལྗོངས་ཀྱི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་བདག་སྤྲོད་དང་། ཞིབ་བཤེར། ཁྲོལ་མཆན་གནང་འགོད་དོ་དམ་ལས་དོན་ཐད་ཀྱི་བསམ་འཆར༽༼གཤམ་དུ་འདི་ལ“བསམ་འཆར”ཞེས་བཀོལ་རྒྱུ་ཡིན༽ཞེས་པའི་བརྡ་སྦྱོར་ཞིག་ས་གནས་སོ་སོ། ལས་ཁུངས་ཡོད་ཚད། ཚོགས་སྡེ་ཀུན་པོར་བཀྲམས་ནས “དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་ནན་ཏན་ངང་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་དགོས ”ཞེས་བཀའ་རྒྱ་ནན་མོ་བཏང་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
གོང་ཞུས༼བསམ་འཆར༽ཡིག་ཆ་དེ་དོན་ཚན་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་བགོས་ཡོད་པ་དང་། དོན་ཚན་དང་པོ་སྟེ༼མི་སེར་སྒེར་བའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྱིར་བཏང་པ་བདག་སྤྲོད་དང་། ཞིབ་བཤེར། ཁྲོལ་མཆན་གནང་འགོད་དོ་དམ་ལས་དོན་ལ་གཟབ་ནན་ཤུགས་སྣོན་བྱེད་དགོས༽ཞེས་པར། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༢་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་༥བར་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་གཅིག་གྱུར་གྱི་གློག་རྡུལ་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྱིར་བཏང་པ་སྤྱོད་འགོ་འཛུགས་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ལ་བསྟུན་ནས། རང་ལྗོངས་ཀྱི་སྒེར་བའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྱིར་བཏང་བ་ད་དུང་རྩིས་འགྲོའི་ཡུན་ཚད་ན་ཡོད་པ་ཚང་མ་ཕྱིར་བསྡུ་བྱེད་དགོས། སྒེར་བའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ངེས་པར་དུ་སྤྲོད་དགོས་པའི་རིགས་ལ་ཞིབ་བཤེར་ནན་མོ་བརྒྱུད་ནས་ཡང་བསྐྱར་གློག་རྡུལ་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྱིར་བཏང་བ་སྤྲད་ཆོག
སྒེར་བའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞུ་ལེན་དང་ཁྲོལ་མཆན་གནང་འགོད་ཐད“གཏོགས་ཡུལ་ནས་ཞུ་ལེན། ས་གྲོང་ནས་ཞིབ་བཤེར་གཏན་འབེབས། སྤྱི་བདེ་ཐེན་གྱིས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་ཞིབ་བཤེར་ཆོག་མཆན་སྤྲོད་རྒྱུའི ”ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་དང་། རང་ལྗོངས་ཀྱི་མི་སེར་ཚང་མ་གཏོགས་ཡུལ་གྱིས་དོ་དམ་བྱེད་རྒྱུའི་གཞི་རྩའི་རྩ་དོན་ལྟར། ཁྱིམ་ཐོ་ཡོད་སའི་ས་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་ནས་སྒེར་བའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞུ་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་ལས “སྤྱི་བདེ་ཐེན་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་འགྲོ་འོང་དོ་དམ་ལས་ཁུངས” ཀྱིས་བདག་སྤྲོད་བྱེད་རྒྱུ་མིན་ཞེས་དང་། དེ་མིན་ད་དུང་། སྒེར་བའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞུ་མཁན་ཡོངས་ཀྱིས་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡིག་ཐོག་ནས་སྙན་ཞུ་ཕུལ་དགོས་ལ། སྙན་ཞུ་ཡི་གེ་དེ་རང་ཉིད་གཏོགས་སའི་གྲོང་སྡེ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དང་། ཡང་ན་ཞང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་ལ་ཕུལ་ནས་ཞིབ་བཤེར་དང་པོ་བྱས་རྗེས། ཞང་མངག་གཏོང་ཁང་གིས་སྙན་ཞུ་ཡིག་ཆ་དེ་ཞང་དང་ཀྲིན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་མཐོ་ཤོས་ལ་ཕུལ་ནས་བསྐྱར་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། དེ་ནས་རྫོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་བདག་སྤྲོད་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་རྗེས་མཐར་རྫོང་དང་གྲོང་ཁྱེར། ས་གནས་སོགས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་བསྐྱར་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀོད་འདུག
དོན་ཚན་གཉིས་པ་སྟེ༼ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་གསེང་སྐོར་ཁག་གི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ཞུ་ལེན་ལས་དོན་ལ་གཟབ་ནན་བྱེད་དགོས༽ཞེས་པར། ཡུལ་སྐོར་ལས་དོན་ཁང་གིས་སྐོར་ཁག་བསྒྲིགས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་གསེང་ཆེད་འགྲོ་སྐབས། རང་ལྗོངས་ཀྱི་མི་སེར་གྱིས་ཡུལ་སྐོར་ཆེད་སྒེར་བའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞུ་ལེན་སྐབས་སུ། ངེས་པར་དུ་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ཞུ་ལེན་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་ལམ་ལུགས་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གཟབ་ནན་ངང་ལག་བསྟར་གྱིས་རེ་རེ་བཞིན་བསྐྱར་ཞིབ་དང་ཁྲོལ་མཆན་གནང་འགོད་བྱེད་རྒྱུ་དང་། “སུས་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་པ། སུས་ཁྲོལ་མཆན་གནང་འགོད་བྱས་པ། སུས་འགན་ལེན་བྱས་པའི ”གཞི་རྩའི་རྩ་དོན་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་དགོས་ལ། གཞན་ཡུལ་སྐོར་ལས་དོན་ཁང་དང་ཡུལ་སྐོར་བའི་བར་ངེས་པར་དུ་ཡིག་ཐོག་གན་རྒྱ་འཇོག་དགོས།
དེ་མིན་ཡུལ་སྐོར་ལས་དོན་ཁང་གིས་ཡུལ་སྐོར་བ་རེ་རེའི་མིང་ཐོ་ཞིབ་ཏུ་བཀོད་པའི་རེའུ་མིག་ལྗོངས་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་གསེང་ལས་ཁུངས་ལ་སྤྲོད་དགོས་པ་དང་། ཡུལ་སྐོར་བ་ཚོ་ཕྱིར་ལོག་རྗེས་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་གསེང་ལས་དོན་ཁང་གིས་བསྡུས་ནས་གཏོགས་ཡུལ་སྤྱི་བདེ་རྒྱལ་མཚམས་ཕྱི་ནང་འགྲོ་འོང་དོ་དམ་ལས་ཁང་གིས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་བདག་ཉར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀོད་འདུག
དོན་ཚན་གསུམ་པ་སྟེ༼གཞུང་དོན་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ལ་ཞིབ་བཤེར་དང་ཁྲོལ་མཆན་གནང་འགོད་སོགས་དོ་དམ་ལས་དོན་ལ་གཟབ་ནན་བྱེད་དགོས༽ཞེས་པར། དབུས་ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁང་གི་ཡིག་ཆའི་དགོངས་དོན་ལྟར་ཕྱི་འབྲེལ་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་དང་། གཞུང་དོན་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག གཞུང་དོན་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྱིར་བཏང་བ་བཅས་ལ་དོ་དམ་ནན་མོ་བྱེད་དགོས། གཞུང་དོན་ཆེད་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་མཁན་སྐོར་ཁག་དང་མི་སྒེར་སུ་ཡིན་ཡང་། ངེས་པར་དུ་གཞུང་དོན་ཆེད་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་པའི་སྒྲིག་སྲོལ་ལྟར་འགྲོ་ལུགས་འགྲིམ་དགོས།
གཞུང་དོན་ཆེད་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་འཛིན་མཁན་ཚོ་ཕྱིར་རང་རྒྱལ་དུ་ལོག་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་བདུན་གྱི་ནང་དུ་ལམ་ཡིག་གནང་འགོད་ལས་ཁང་གིས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པའི་ལས་ཁུངས་ལ་སྤྲད་ནས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་དོ་དམ་དང་ཡང་ན་ཐོ་སུབ་དགོས། དུས་ཡུན་ལྟར་ཕྱིར་མི་སྤྲོད་པ་དང་ཡང་ན་ལམ་ཡིག་སྒྲིག་སྲོལ་མི་བརྩི་བའི་ལས་ཁུངས་དང་མི་སྒེར་བྱུང་ཚེ། གནས་སྐབས་རིང་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་གཞུང་དོན་སྒྲུབ་ཆེད་འགྲོ་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་དགོས། དེ་མིན་ད་དུང་སྒེར་བའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་བཟུང་ནས་གཞུང་དོན་ཆེད་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་འགྲོ་བའི་རིགས་གཏན་ནས་འགོག་དགོས་ཞེས་བཀོད་འདུག
ད་གོང་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་དེ་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བར་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༢ལོར་གཏན་འབེབས་དང་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་གྱིན་པའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྲིད་ཇུས་གསར་བ་དེ་རེད། འདི་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ཞུ་ལེན་གནང་སྤྲོད་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་དེ་མཚོ་སྔོན་དང་། གན་སུའུ། སི་ཁྲིན། ཡོན་ནན་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་མིར་ལག་བསྟར་བྱས་དང་བྱེད་ཀྱིན་པར་གཞིགས་ན། དེ་ནི་བོད་ཁུལ་ཡོངས་དང་ཡང་ན་བོད་མི་རིགས་ཡོངས་ལ་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་གནང་སྤྲོད་དང་ཞུ་ལེན་གྱི་འགྲོ་ལུགས་འགྲིམ་སྲོལ་གཅིག་གྱུར་དང་། རྒྱ་གཞུང་གི“ས་ཁུལ་རེ་ལ་ལམ་ལུགས་རེ། རིགས་ཚོགས་རེ་ལ་སྲིད་ཇུས་རེ”ཞེས་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཐད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྐྱོང་ཐབས་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་གྱིན་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་རེད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བོད་དོན་ཐད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཕྱིན་པའི་མཚོན་རྟགས་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི“བོད་ལྗོངས་ལས་དོན”ནས“བོད་འབྲེལ་ལས་དོན”དུ་བསྒྱུར་བ་དེ་རེད། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་༡པོར་བསྐོང་བའི་རྒྱ་ནག་དབུས་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་སྐབས་ལྔ་བའི་སྟེང་། སི་ཁྲོན། ཡོན་ནན། ཀན་སུའུ། མཚོ་སྔོན་བཅས་ཞིང་ཆེན་བཞིའི་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དེ་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བཅུག་པ་དང་། “རྒྱ་ནག་དབུས་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་འགོ་ཁྲིད་མཐུན་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང”ཞེས་པ་དེ“རྒྱ་ནག་དབུས་བོད་ཁུལ་ལས་དོན་འགོ་ཁྲིད་མཐུན་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་དུ ” བསྒྱུར་བ་མ་ཟད། “ བོད་ལྗོངས་གནད་དོན ”ཞེས་པ “ བོད་འབྲེལ་གནད་དོན”དུ་བསྒྱུར་ཡོད། མདོར་ན། གཞི་རྩའི “ ཏཱ་ལའི་ཚོགས་ཁག་ལ་འཐབ་རྩོད་དང་བོད་ཁུལ་བརྟན་བརླིང ”ཞེས་པའི་ལས་དོན་གཙོ་བོ་དེའི་ཁར། བོད་མི་འཚོ་གནས་ས་ཁུལ་ཡོངས་རྫོགས་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་བཞག་ནས་དེ་ཡི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས་བདེ་འཇགས་དང་འཕེལ་རྒྱས་སོགས་གནད་དོན་ལ་སྤྱི་ཁོག་ནས་སྣེ་ཁྲིད་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་མཐུན་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་དེ་བསྣན་ཡོད། དེ་བས་ན། ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྲིད་ཇུས་དེའང་གཅིག་གྱུར་བྱས་པ་ཡིན་སྲིད།
འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༨ལོའི་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ལངས་པའི་ས་བྱི་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་ཆེན་མོའི་རྗེས་སུ། རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་བསྒྱུར་བཅོས་དང་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་སྲིད་ཇུས་གསར་ཤོས་དེ་ཡིན་ལ། འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་ཤོས་ཀྱང་ཡིན།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་རིགས་ལ་དམིགས་བསལ་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་གནང་སྤྲོད་ཐད་ཀྱི་གཞི་རྩའི་སྲིད་ཇུས་ནི། “གསར་བ་མི་བཟོ། རྙིང་བ་མི་སྲིང ”། ཞེས་པ་དེ་རེད། དེ་འདྲའི་སྲིད་ཇུས་དང་ལམ་ལུགས་འོག་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་རི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་མི་རིགས་བོད་ཡིན་པ་གང་ཞིག་གིས་མ་སྤྲད་ན་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་ཞིང་སྲིད་ཇུས་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་བར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད། སྲིད་ཇུས་འདི་བོད་མི་རིགས་ཡོངས་ལ་ཁེབས་པས། དེ་ནི་རིགས་རྒྱུད་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་དང་། བརྟན་བརླིང་སྲུང་སྐྱོང་ལ་ཁག་དཀྲིས་པའི་དམ་དྲག་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ནང་གསེས་ཤིག་ཀྱང་རེད།
ཁྱོད་ཉིད་འཚོ་གནས་བྱེད་ས་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིང་དང་། ཁྲང་ཁྲོན། ཧྲང་ཧེ། ཡང་ན་ཟི་ལིང་དང་། ལན་ཀྲུག ཁྲིན་ཏུའུ། ཁོན་མེན། ལྷ་ས་གང་ན་ཡོད་ཀྱང་། ཁྱེད་ཀྱི་མི་རིགས་བོད་ཡིན་པས་གྲལ་རིམ་དང་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་མེད་པ་མ་ཟད། ང་མཆོག་ཁྱོད་དམན་ཀྱི་མཐོང་ཆུང་གི་ལྟ་ཚུལ་གྲིབ་མ་བཞིན་ནམ་ཡིན་ཡང་ཁྱོད་དང་མཉམ་དུ་གནས་ཡོད།
གཞན་དང་མ་འདྲ་བ་ཞིག་ལ། བོད་མི་ཚོར་དཀའ་ངལ་ཉིས་བརྩེགས་ཡོད། དཔེར་ན་མགོ་འཛུགས་སའི་རང་ཉིད་གཏོགས་ཡུལ་གྲོང་སྡེ་ནས་མཐའ་མའི་ཞིང་ཆེན་བར་དུ་ངོ་ཆེན་དབང་ཆེན་ལ་ལྐོག་རྔན་སྤྲད། འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་ལ་གསོལ་སྟོན་བཤམས། ལས་ཁུངས་སྒོ་སྲུང་ལའང་ཞུ་བ་འཐེན་ནས་རྒྱུ་ནོར་བཀོལ། དུས་ཚོད་བཏང་། ལ་རྒྱ་ཤོར། དཀའ་ལས་མང་དག་ཅིག་མྱངས་པའི་རྗེས་སུ། ད་གཟོད་སྒེར་བའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ཞིག་ལས་དྲང་ན་རེག་སྲིད། འདི་ནི་དཀའ་ལས་དང་པོའི་རིམ་པ་རེད།
དཀའ་ལས་གཉིས་པ་དེ་གཅིག་བྱས་ན་སེམས་ལའང་འཁོར་ཡོད་རྒྱུ་མ་རེད། གནམ་ཐང་གི་རྒྱལ་མཚམས་འགག་སྒོར་སླེབས་མ་ཐག འཛིན་བྱང་ཞིབ་བཤེར་པས་ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་བཤེར་འབེབས་བརྒྱུད་ཁྱེད་རང་གི་མི་རིགས་བོད་ཡིན་པ་ཤེས་རྗེས་ལམ་སང་མཛུབ་མོ་གཉིས་གནམ་ལ་སྲིང་ནས་བརྡ་རྒྱག་པ་དང་། དེ་ནས “འགོ་ཁྲིད ” ཅིག་གིས་ཁྱེད་རང“གཞུང་ལས་ཁང ”དུ་གདན་འདྲེན་གྱིས“དམིགས་བསལ་དྲི་གཅོད ” བྱེད་ངེས་ཡིན། དེ་ནི་དམིགས་གསལ་ཡིན་ལ་བསམ་བཞིན་དུའང་ཡིན། གལ་ཏེ་ཁོང་ཚོའི “ མིང་ཐོ་ནག་པོའི” ནང་ཁྱེད་ཀྱི་མིང་མེད་ན་བརྙས་བཅོས་དང་མཐོང་ཆུང་ཅན་གྱི་དྲི་བ་རྫོགས་མེད་དང་བརྒྱབ་ཁུག་ཚང་མར་སྔོག་བཤེར་དང་། གསང་གནས་མིན་ཚད་གཟུགས་པོ་ཚང་མ་ཞིབ་བཤེར་གྱི་རྗེས་སུ་ཁྱེད་རང་གློད་སྲིད། གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་གི་རུས་མིང་“མིང་ཐོ་ནག་པོའི ” ནང་ཡོད་ཚེ། བཀག་ཉར་འདྲི་གཅོད་སོགས་མི་བྱེད་ཀྱང་། ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་གཞུང་བཞེས་གཏོང་ངེས་ཡིན་ལ་དེར་འགྲེལ་བཤད་སོགས་གཅིག་ཀྱང་མེད།
བོད་མི་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་འགྲོ་མི་དགོས་ལ་འགྲོ་སྤྱད་ཆ་རྐྱེན་ཡང་མེད། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་སྡེ་ཁག་ནི་སློབ་མ་དང་དགེ་རྒན། ཚོང་བ། དེ་མིན་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་རེད། ཏང་དང་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཡིན་པའི་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་རེག་མིན་གྱི་དཀའ་ལས་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་མཚམས་འགག་སྒོར་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་མཐོང་ཆུང་མྱངས་དགོས་ལ་དེ་ནི་ཁྱེད་བོད་རིགས་ཡིན་པས་རེད། ད་དུང་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་རྦད་དེ་སྤྲད་ཀྱིན་མེད། དཔེར་ན་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྩོམ་པ་པོ་ཚེ་རིང་འོད་ཟེར་ལྟ་བུ་རེད།
༼ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ཁྲིམས་ལུགས༽ནང་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ནས་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་ནང་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྲོད་དང་མི་སྤྲོད་གསལ་ཁ་བཏོན་དགོས་ལུགས་བཀོད་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་བོད་མི་ཚོར་ཟླ་བ་༡༥འི་རྗེས་སུའང་ཕྱིལ་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་སྤྲོད་རྒྱུ་ཕར་ཞོར་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་ཀྱང་མེད། རྩ་བའི་ཆ་ནས༼ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ཁྲིམས་ལུགས༽ཞེས་པ་དེ་ཞིབ་ཕྲ་ཅན་ཞིག་མ་རེད། ཡིན་ཡང་དེའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་དམིགས་བསལ་ཞིབ་བཤེར་དགོས་ལུགས་སོགས་གཅིག་ཀྱང་བཀོད་མེད་པ་དང་། དེའི་དོན་ཚན་༡༣པའི་ནང “ ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཐོན་ཚེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་པ་དང་ཡང་ན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་བཟོ་རྒྱུར་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ལ་དོགས་པ་ཡོད་ན་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་མ་སྤྲད་ན་ཆོག་”ཅེས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ་གཞི་འཛིན་ས་ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་རེད།
རྒྱ་རིགས་ཚོར་མཚོན་ན་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་ཞུ་ལེན་ནི་རླངས་འཁོར་འཛིན་བྱང་ཞིག་ཉོ་རྒྱུའི་སྡུག་མ་གཏོགས་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་བོེད་རིགས་ཚོར་གནམ་གྱི་སྐར་མ་ལེན་རྒྱུ་ནང་བཞིན་གྱི་དཀའ་ཚེགས་ཡོད་པ་དེ་དམིགས་བསལ་སྲིད་ཇུས་ཤིག་གི་དབང་གིས་རེད་དམ། ཡང་ན “རང་རིགས་མིན་པའི་རིགས་ཚོགས་དེའི། བསམ་བློ་ཐ་དད་ཡིན་པར་ངེས” ཞེས་པའི་རིག་གནས་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་རིགས་ཚོགས་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱ་ཧན་མི་རིགས་ལས་ཐ་དད་ཡིན་པའི “མི་སེར་རིགས་ཚོགས ”དག་ལ་ཆེད་དུ་གཏན་འབེབས་དང་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་འཛིན་སྐྱོང་སྲིད་ཇུས་ཤིག་རེད།
ད་གོང་ནས་ཞུས་པ་དེ་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་འཚོ་སྡོད་བོད་མི་རིགས་ཡོངས་ལ་འཕྲད་ཀྱིན་པའི་དཀའ་སྡུག་དུ་མིའི་ནང་གི་དམིགས་བསལ་དཀའ་ངལ་གཅིག་རེད། དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བོད་མི་ལ་ཆེད་དུ་དམིགས་པའི་མཐོང་མཆན་ཝེ་ཟ་[1]ཁྲོལ་མཆན་གནང་འགོད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་རྒྱ་ནག་ཕྱི་རོལ་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དག་ནའང་སྤེལ་གྱིན་ཡོད།
“ཕྱི་སྡོད་བོད་རིགས་སྤུ་ཟླ་ཚོ་ཕྱིར་མེས་རྒྱལ་དུ་ལོག་རྒྱུར་དགའ་བསུ་ཡོད ”ཅེས་པ་ནི། རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་གི་བོད་དོན་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་། དེ་ནི་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་དགོས་མཁོ་ཞིག་དང་ཏཱ་ལའི་ཚོགས་ཁག་གཏོར་བཤིག་གཏོང་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་ཆེད་ལས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་ཤིག་མིན། རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་གྱིས་གཙོས། ཨ་རི་སོགས་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་ཚབ་ཁང་དུ་ཕྱི་འབྲེལ་མི་སྣ་མིན་པའི་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་མི་སྣ་རེ་ཆེད་དུ་མངག་ཡོད། མི་སྣ་དེ་དག་གི་ལས་འགན་ནི་ཕྱིར་རང་ཡུལ་དུ་གཉེན་འཕྲད་སོགས་ཀྱི་ཆེད་འགྲོ་སྐྱོད་བྱེད་མཁན་བོད་མི་ཚོ་རྟོག་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་ཁོ་ན་རེད། རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་ལས་དོན་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་སྟངས་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་སྟངས་དང་གཅིག་མཚུངས་ལྟར་སྤྱིར་བཏང་གི་ལྗོངས་རྒྱུ་དང་གཉེན་འཕྲད་སོགས་ཀྱི་ཆེད་རྒྱ་ནག་ནང་འགྲོ་མཁན་ཚོར་མཐོང་ཆེན་ཝེ་ཟ་ཁྲོལ་མཆན་གནང་འགོད་ཀྱི་རྒྱུད་རིམ་ལ་ལས་དོན་ཉི་མ་བཞི་ལས་མི་དགོས། ཡིན་ན་ཡང་བོད་མི་ཚོ་དེ་དག་ལས་དམིགས་བསལ་ཡིན། ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་དང་མཐོང་མཆན་ཝེ་ཟ་ཞུ་ལེན་རིའུ་མིག་སོགས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འགྲོ་ལུགས་འགྲིམ་སྲོལ་ལས་གཞན། ཁྱོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཁ་གསལ་ཞིག་དང་། ཁྱེད་རང་ས་ཁུལ་གང་གི་ཡིན་པའི་དཔང་རྟགས་སོགས་ཀྱང་དགོས། དེ་ནས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་མི་སྣ་དང་ངོ་ཐུག་ནས་འདྲི་གཅོད་བྱས་རྗེས། ཡིག་ཆ་དེ་དག་ཁྱོད་རང་ཡོང་སའི་ས་ཁུལ་ལ་བཏང་ནས། ས་གནས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་དང་ཡང་ན་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣས་ཁྱོད་ཀྱི་ནང་མིར་སྐད་ཆ་དྲིས་ནས་གནད་དོན་ཡོད་མེད་ལ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་དགོས། དེ་འདྲའི་ཞིབ་བཤེར་རྒྱུད་རིམ་ལ་དུས་ཡུན་ཉུང་མཐའ་ཟླ་བ་འགའ་དགོས། འདིའི་རིགས་ནི་བྱེས་སྡོད་བོད་མི་དཀྱུས་མ་ཤར་སྟག་དང་། རྒྱ་ནག་གི་མིང་ཐོ་ནག་པོའི་ནང་ཚུད་མེད་མཁན་ཁོ་ན། ནང་འགུག་སྲིད་ཇུས་ལ་གཏོགས་པའི་བྱེས་སྡོད་བོད་མིའི་ཚོགས་ཡིན།
གང་ལྟར། བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོར་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་མི་སྤྲོད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་ཇི་བཞིན་དུ། ཕྱི་སྡོད་བོད་མི་དཀྱུས་མ་ཚོར་ཕྱིར་རང་ཡུལ་དུ་གཉེན་འཕྲད་སོགས་ཀྱི་སླད་དུ་ལོག་རྒྱུར་མཐོང་མཆན་ཝེ་ཟ་མི་སྤྲོད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་བཞིན་པ་རེད།


text:
རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ཁྲོད་བོན་བསྟན་ལ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་སྲིད་པའི་བོན་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་ཞེས་དུས་རིམ་གཉིས་སུ་དགར་ཡོད་ཅིང་། དེའང་སྲིད་པའི་བོན་ནི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་གཡུང་དྲུང་བོན་གསར་གཏོད་མ་བྱས་སྔོན་གྱི་བོན་ལ་ཟེར་བ་དང་། གཡུང་དྲུང་བོན་ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་སྲིད་པའི་བོན་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་བོན་བསྟན་ཆ་ཚང་དང་མ་ལག་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་བོན་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། བོན་བསྟན་ནི་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་ཡིན་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད་དེས་དར་བསྣུབས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཀྱག་ཀྱོག་ལྡན་པ་རབ་དང་རིམ་པ་ཞིག་བརྒྱུད་མྱོང་མོད། དེས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་མང་ཚོགས་འཚོ་བའི་རུས་རྐང་དུ་ཟུག་པའི་ཤེད་ཆེ་ཆུང་དང་། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་ཤེས་ལྡན་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་གཞོལ་བ་དང་རྒྱུན་འཁྱོངས། རང་སེམས་ཀྱི་དད་འདུན་དང་འགན་འཁྲི་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ལ་གཞིགས་ཏེ། བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་སྔར་བཞིན་གོ་གནས་ཟིན་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་ཁྲོད་རང་ཉིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་རིས་སུ་བཀོད་དང་འགོད་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། 《བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ》 ཞེས་པའི་དཔེ་ཚོགས་འདིའང་གོང་སྨོས་ཀྱི་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། དཔེ་ཚོགས་འདི་པར་དུ་སྐྲུན་པ་དེས་བོད་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་དང་། ལྷག་པར་དུ་བོན་གྱི་རིག་གནས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་རྒྱུ་ཆ་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་བཏང་ཡོད་པས། དེར་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་ཆེས་ཆེར་ལྡན།
དཔེ་ཚོགས་འདི་ནི་བོན་གྱི་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་དར་སྤེལ་གྱི་ལས་དོན་ལ་གཞོལ་བཞིན་པའི་ན་གཞོན་ཤེས་ཡོན་པ་ཁྲི་བསོད་བསྟན་ལགས་ཀྱིས་ལོ་ངོ་ལྔའི་རིང་བོན་གྱི་གསུང་རབ་རྩ་ཆེའི་རིགས་ཀྱི་མ་ཕྱི་འཚོལ་སྡུད་དང་། ཡིག་ཆ་གཏགས་སྒྲིག དཔེ་བསྡུར་ལན་གྲངས་བྱས་པ་བཅས་ཀྱི་ངལ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་གདོང་གིས་བསུས་ཏེ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ནས་ཀན་སུའུ་རིག་གནས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པ་རེད།
《བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ》 ཞེས་པའི་དཔེ་ཚོགས་འདི་ནི་དཔེ་སྣ་བཞི་བཅུ་ལྷག་བསྡུས་པའི་དེབ་ཕྲེང་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེ་ཚོགས་འདིར་བསྡུས་པའི་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐོར་རྣམས་ནི། དེ་སྔ་དཔེ་དཀོན་གྱི་དབང་གིས་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ས་གནས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་སོ་སོའི་ལག་སོན་མ་བྱུང་སྟེ་པར་དུ་བསྐྲུན་ཐབས་མ་བྱུང་བ་དང་། འགའ་ཤས་ཤིག་པར་དུ་བཏབ་ཀྱང་ཁྱབ་གདལ་ཆེན་པོར་མ་སོང་བ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དག་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་པར་དུ་བསྐྲུན་པ་ནི། གཅིག་ནས་དཔེ་རྒྱུན་དཀོན་པའི་རིགས་རྣམས་བསྡུ་སྒྲིག་དང་དར་སྤེལ་དུ་གཏོང་བ་དང་། གཉིས་ནས་བློ་གསལ་དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གནའ་རབས་ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་རྒྱུས་ལོན་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆར་གཞོགས་འདེགས་སུ་དམིགས་པ་དང་། གསུམ་དུ་ཞང་བོད་མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་རིག་དངོས་རྩ་ཆེ་བ་འདི་དག་མྱུར་སྐྱོབ་དང་། མཁོ་འདོན། ཉར་ཚགས་བཅས་ཀྱི་སླད་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན་པའོ།།
གཙོ་སྒྲིག་པ་ཁྲི་བསོད་བསྟན་ནི། མདོ་སྨད་ཁྲི་ཀར་སྐྱེས་ཤིང་ཆུང་དུས་སུ་སློབ་ཆུང་ནས་སློབ་འབྲིང་རིམ་པར་འགྲིམས། ཕྱིས་སུ་མཁས་དབང་བོན་བརྒྱ་རིན་པོ་ཆེའི་མདུན་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྤྱི་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས། སྔ་གཞུག་ཏུ་བོད་ཀྱི་གཞུང་སྒེར་གཉིས་ཀའི་དུས་དེབ་དང་ཚགས་པར་སོགས་སུ་སྙན་ངག་བཞི་བཅུ་ལྷག་དང་དཔྱད་རྩོམ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་ཞིང་ཞོར་དུ་དབྱིན་ཡིག་ལ་ཡང་རང་རྐྱ་འཕེར་བར་སྦྱངས་པ་བྱས།
རྩོམ་སྒྲིག་ལས་ཀའི་སྐོར།
《ཞང་བོད་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་དར་སྤེལ་ལྟེ་གནས》ཞེས་ལས་སྒྲུབ་ཁང་ཞིག་རང་གནས་སུ་བཙུགས་ཏེ་ཞང་བོད་ཤེས་རིག་དར་སྤེལ་དང་འབྲེལ་བའི་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་ཡུལ་ཅི་རིགས་སྔོག་འདོན་གཅེས་སུ་བཟུང་ནས། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དཔྱད་བརྗོད་ལོ་དེབ《དཔྱོད་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག》དང་ཁྲི་ཀ་སེ་བརྒྱ་སྡེ་བའི་སློབ་གསོའི་ལོ་དེབ《ཞིང་གྲོང་གི་འགྱུར་ཁུགས》གཉིས་ཀྱི་གཙོ་སྒྲིག་པ་བྱས། གཞན་ཡང་སྤྱི་ལོ2002ལོ་ནས《མཁས་དབང་བོན་བརྒྱ་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ》གླེགས་བམ་སྐོར་ཞིག་དང་། གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་སྐོར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་བདམས་བསྒྲིགས《བོན་བཤད་སྤྱི་རྒྱ་རླབས་གཅོད།》 བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཚང་རྙིང་གྲས《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང》སོགས་དེབ་གྲངས་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་གཙོ་སྒྲིག་པའི་འགན་འཁུར་ཏེ་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་སོགས་ནས་པར་སྐྲུན་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས།
2008ལོ་ནས《གངས་ཏི་སེ་བོན་གཞུང་རིག་མཛོད》དཔེ་ཚོགས་དེབ་ཕྲེང་ཉེར་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཞུ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀ་ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་དཀའ་སྤྱད་འབད་འབུངས་བགྱིས་ཏེ་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་སུ་ཞུགས། 2010ལོ་ནས་བོན་གྱི་དྲ་བའི་ཚིགས་མལ《ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན》དང《ཧི་བོན་ཟིན་བྲིས》གཉིས་ཀྱི་གཙོ་སྒྲུབ་པའི་ལས་ཀ་གཉེར། 2013ལོར་མཁས་དབང་སྟོང་སྐོར་ཚེ་རིང་ཐར་གྱི་གཙོ་འགན་འོག་བསྒྲིགས་པའི《གནའ་རབས་བོན་གྱི་དཔེ་དཀོན་བྲིས་མ》ཞེས་པའི་ངོ་བཤུ་དང་དག་སྒྲིག་གི་ལས་གཞིར་ཞུགས། 2013ལོ་ནས་ལོ་ལྔའི་རིང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་རྩ་ཆེན་ཞེ་བཞི་ཙམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་ཏེ《བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ》པོད་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ད་ལྟ་ཀན་སུའུ་རིག་གནས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན། ཉེ་ལམ“གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་གི་བཀའ་འགྱུར་ཆེན་མོ་རྒྱ་བསྒྱུར་དང་ཞིབ་འཇུག”གི་ལས་གཞིར་ཞུགས་ནས་དཔེ་བསྡུར་གྱི་ལས་ཀ་དང《མཁས་དབང་བོན་བརྒྱ་དགེ་ལེགས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་གསུང་འབུམ》ཞུ་སྒྲིག་ཞུས་ནས་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། རིག་འཛིན་ཚེ་རིང་།