text:
༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་པར་མཛད་དམ།
དེ་ཡང་བོད་ནས་པར་དུ་ཐོན་པའི་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པའི་གསུང་འབུམ་ཁ་པའི་ཁོངས་༸འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བའི་བསྟན་སྲུང་རྡོ་རྗེ་ཤུགས་ལྡན་རིགས་ལྔ་དྲག་པོ་རྩལ་གྱི་བསྐང་ཆོག་ལས་བཞི་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ཞེས་པ་ཞིག་སྣང་བས། འདི་དེང་སང་དོལ་རྒྱལ་སྟེན་མི་རྣམས་ཀྱིས་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་རྣམས་རྒྱལ་བ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་སྤྲུལ་པར་གྲགས་པས། ༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ལྟ་བུའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེས་དོལ་རྒྱལ་གྱི་ཆེ་བསྟོད་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མཛད་འདུག་ན། དེས་ན་དོལ་རྒྱལ་ནི་ངེས་པ་དོན་ལ་འཇམ་དཔལ་དྲག་ཏུ་ཁྲོས་པ་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ། དེའི་ཕྱིར་༸སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དོལ་རྒྱལ་སྐོར་གྱི་གསུང་རྣམས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མིན་པའམ། ཡང་ན་ལོག་པར་གསུངས་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། འཆལ་གཏམ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་སྨྲ་བཞིན་འདུག་པ་ལ་ཚུལ་མཐུན་གྱིས་ལན་བྱེད་པ་ལ་གསུམ། སྔོན་གྱི་བཤད་པ། དཔྱད་པ་དངོས། མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ། དེ་ཡང་སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་འདིར་བྱོན་པ་ནས་བཟུང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེར་དར་རྒུད་སྣ་ཚོགས་པར་བྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་ལ། བསྟན་པའི་གནད་ཤེས་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་བྱི་དོར་ལ་མ་འབད་ན། དམ་པར་གྲགས་ཚད་ཀྱིས་གསུང་ཚད་ལ་ཤེས་རབ་ཆུང་བ་རྣམས་བདེན་པར་རློམ་ནས་བསྲེས་ལྷད་ཀྱིས་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདམ་རྫབ་ཀྱི་རྙོག་མ་དང་འདྲེས་པར་འགྱུར་ཉེན་ཆེ་ལ། དེའི་ཕྱིར་ཡིན་ལུགས་ཕུ་ཐག་ཆོད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་འཇུག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ལུགས་ཡིན་ཏེ། རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་དགེ་བའི་སྨོན་ལམ་དུ།
ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་དོན་ལ་རིགས་པ་བཞིས། །ཉིན་དང་མཚན་དུ་ཚུལ་བཞིན་རབ་བརྟག་ནས། །
བསམ་བྱའི་གནད་ལ་བསམས་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །རྣམ་དཔྱོད་བློ་ཡིས་ཐེེ་ཚོམས་ཆོད་པར་ཤོག ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། །
དེ་ཡང་བསྟན་པའི་གནད་ཤེས་པའི་དམ་པ་རྣམས་ནི་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་དེ་ཡིན་ལུགས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལས། དད་པ་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་མ་བརྟག་མ་དཔྱད་པར་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་ལྟར། རང་གཞན་ཀུན་གྱིས་དེ་ལྟར་དགོས་པའི་ཚུལ་གཞན་དུ་རྒྱས་པར་བྲིས་ཟིན་པས་འདིར་བསྐྱར་བར་མི་བྱའོ། །
གཉིས་པ།
༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་ཁ་པའི་ཁོངས་གོང་སྨོས་བསྐང་གསོ་དེ་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ནས་འདུག་པས། དེ་རྩོམ་པ་པོ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་སུ་ཡིན་རུང་། དུས་ཇི་ཙམ་ཞིག་དུ་མཛད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་ནས་པར་དུ་བཏབ་པའི་དོལ་རྒྱལ་གྱི་བེའུ་བུམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུའང་བསྐང་གསོ་དེ་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ནས་འདུག་ལ། བེའུ་བུམ་གྱི་པོད་གཉིས་པོ་ནི་སོག་པོ་གུ་རུ་དེ་ཝ་ཞེས་དོལ་རྒྱལ་ལ་སྙིང་ནས་དད་པའི་བླ་མའི་མིང་ཡོད་པའི་བླ་རྒན་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་དེ་སྔ་ ༡༩༨༤ ལོར་པར་དུ་བཏབ་པ་ཡིན་ཞེས་བེའུ་བུམ་དེ་གའི་མཇུག་ཏུ་གསལ། དེས་ན་བསྐང་ཆོག་དེ་མཛད་དུས་ ༡༩༨༤ ཡི་ནང་དུའམ། ཡང་ན་དེའི་གོང་དུ་མ་གཏོགས་རྗེས་སུ་བརྩམས་ཏེ་པར་སྔོན་དུ་བཏབ་པ་མིན་པ་ནི་ཤེས་སླ། མཛད་པ་པོ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཐོག་ནས་ཡོད་པ་དང་། མཛད་ཡུལ་ནི་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་དང་། བསྐུལ་བ་པོ་མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ་ནོར་བྲང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་དང་། རྩེ་མགོན་རྡོར་སློབ་བློ་བཟང་བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཡིན་ཞེས་བསྐང་ཆོག་དེའི་མཇུག་གི་མཛད་བྱང་དེར་གསལ། རྐྱེན་ནི་གོང་གི་བསྐུལ་བ་པོ་གཉིས་ནས་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་ལྔའི་བྲིས་ཐང་གསར་པ་བཞེངས་བགྱིས་ཐོག་འཕྲིན་བཅོལ་སྨོན་ཚིག་མདོར་བསྡུས་ཤིག་དགོས་ཞེས་བསྐུལ་བས་མཚམས་སྦྱར་ཏེ་ཡིན་ཞེས་པ་ཡང་མཛད་བྱང་དེར་གསལ།
དེ་ཡང་སྤྱིར་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་བསྐང་གསོ་དེ་མཛད་མིན་དང་། ཅི་སྟེ་མཛད་ན་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་ཡིན་མིན། བསྐང་ཆོག་གི་ཚིག་ཟིན་གྱི་དོན་རྣམས་༸པཎ་ཆེན་རང་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་མིན། སྐུ་ཚེ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་མིན། བསྐང་འཕྲིན་དང་བསྟོད་པ་བརྩམས་པ་ཙམ་གྱིས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་པས་ཁྱབ་མིན་དང་། ཡང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་གིས་ལྷ་ཞིག་བསྟེན་པ་ཙམ་གྱིས་ལྷ་དེ་ཚད་མར་གྱུར་པས་ཁྱབ་མིན་སོགས་ཀྱི་དཔྱད་པ་རྣམས་གནད་ཆེ་བས། འདིར་བློས་ཅི་ནུས་ཀྱིས་དཔྱད་པར་བྱའོ། །
དེ་ཡང་བསྐང་གསོ་དེ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ནས་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་༸པཎ་ཆེན་རང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། གཞན་གྱིས་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་གཡར་ཏེ་བྲིས་པ་ཡང་སྲིད་ཅིང་། དེ་༸པཎ་ཆེན་རང་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཏུ་ཕྱག་ཤོག་ངོ་མའི་འདྲ་གཟུགས་སོགས་གཅིག་ཀྱང་སྟོན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་པར་དུ་ཐོན་པས་ཀྱང་དེ་༸པཎ་ཆེན་གྱིས་མཛད་པར་མ་སྒྲུབ་ཏེ། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཐོག་ནས་༸རྒྱལ་དབང་བཅུ་སུམ་པར་ཕུལ་བའི་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁས་མཛད་པ་དེར་༸རྒྱལ་དབང་བཅུ་སུམ་པས་བསྟོད་བསྔགས་མཛད་པ་ཡང་དོན་ལ༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁར་བསྟོད་བསྔགས་མཛད་པ་ཡིན་ཞེས་༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁའི་རྣམ་ཐར་ནང་གསལ་བ་ལྟར། གཞན་གྱི་མཚན་གཡར་ཏེ་མཛད་སྲོལ་སྔར་ནས་ཡོད་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་གཞན་གྱིས་བསྐུལ་ངོ་མ་བཟློག་པར་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་རང་གི་མཚན་ཐོག་ནས་མཚན་ཞབས་སོགས་གཞན་ཞིག་ལ་མཛད་དུ་བཅུག་པ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར།
ཅི་སྟེ་དེ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་མཛད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ༡༩༨༤ ལོར་པར་དུ་ཐོན་པ་ལ་བསམ་ཚེ་བསྐང་གསོ་དེ་ ༡༩༨༤ དང་། དེའི་གོང་གང་རུང་ཞིག་ཏུ་མཛད་པ་ལས་མ་འདས། ༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ ༡༩༨༢ ལ་མ་གཏོགས་བོད་དབུས་སུ་དང་སྒོས་སུ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་ ༡༩༦༢ ནས་བཟུང་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་རིང་ཕེབས་རྒྱུ་མ་བྱུང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ཕྱི་ཟླ་ ༧ ཚེས་༢༢ ལ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་འཕྲོ་ལ་ལུས་པ་དང་འཐུས་ལ་ཤོར་བ་རྣམས་བསྐྱར་གསོ་དང་འཕྲོ་སྐྱོང་བའི་དུས་དེར་བསྐུལ་བ་པོ་གོང་ཞུས་གཉིས་ནས་ཀྱང་དོལ་རྒྱལ་གྱི་བསྐང་གསོ་མཛད་པར་བསྐུལ་བ་ཡང་དཀའ་ཞིང་། བསྐུལ་ཡང་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཟླ་བ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གཙང་དུ་བཞུགས་ཡུན་རིང་། མཇལ་ཁ་དང་ཆོས་འབྲེལ། དེ་བཞིན་བཀའ་སློབ་དང་མཛད་འཆར་གཞན་སོགས་ཀྱི་མཛད་བྲེལ་ཆེ་སྐབས་དོལ་རྒྱལ་རིགས་ལྔ་དང་སྦྱར་བའི་བསྐང་གསོ་མཛད་ཁོམ་དཀའ་ལ། ཁྱད་པར་མཛད་བྱང་དུ་གསལ་བ་ལྟར་བསྐུལ་བ་པོ་གཉིས་ནས་འཕྲིན་བསྐུལ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བསྐུལ་ངོར་དུས་ཤིན་ཏུ་བྲེལ་ཆེ་བ་དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་བསྐང་ཆོག་བརྩམས་པ་ནི་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ།
ཡང་དེ་དུས་བསྐུལ་བ་པོ་མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ་དང་རྩེ་དགོན་རྡོར་སློབ་བློ་བཟང་བྱང་ཆུབ་གཉིས་སྐུ་ཚེ་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་མིན་ཡང་བཤད་པར་དཀའ་ལ། བཞུགས་ཀྱང་དོལ་རྒྱལ་རིགས་ལྔའི་བྲིས་ཐང་གསར་བཞེངས་སོགས་ཀྱང་དེ་དུས་དཀའ་སྟེ། སྤྱིར་དོལ་རྒྱལ་རིགས་ལྔའི་བྲིས་ཐང་གསར་བསྒྲུབ་དེ་ཆོས་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་མིན་ཇི་ལྟར་རུང་། དེ་དུས་བོད་དུ་རྒྱ་དམར་གྱི་མནར་གཅོད་འོག་ཉིན་མཚན་འཁྱོལ་ཐབས་མེད་པ་དང་། ཆོས་དད་རང་དབང་སོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་སྐབས་ཡིན་པས་དོལ་རྒྱ་རིགས་ལྔའི་བྲིས་ཐང་གསར་བཞེངས་སོགས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཡོང་སྟངས་མེད་པའི་ཕྱིར།
༡༩༨༣ ལོར་ནི་ལོ་རིལ་པོར་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཞུགས་པ་ལས་བོད་དུ་ཕེབས་མེད། ༡༩༨༤ ལོར་ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༤ ནས་ ༡༧ བར་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་དཔའ་རིས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་དུ་ཕེབས་ནས་པེ་ཅིན་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་པ་༸པཎ་ཆེན་རྗེས་དྲན་དང་༸པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཞིབ་འཇུག་ཅེས་པའི་དེབ་གཉིས་ཀར་གསལ། དེ་ནས་ ༡༩༨༥ ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༧ ལ་བོད་དབུས་སུ་ཐེངས་གཉིས་པ་དང་། བོད་དུ་ཕེབས་པ་ཐེངས་ལྔ་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་༸པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏེ་ནི་ཞིབ་འཇུག་ཅེས་པའི་དེབ་དེར་གསལ། པཎ་ཆེན་གྱི་མཛད་རྣམ་བདེན་པའི་རང་མདངས་རྗེས་དྲན་ཚོགས་ཆུང་གིས་དཔར་དུ་བཏབ་པ་དེར་ ༡༩༨༥ ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཚུགས་པའི་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་འཁོར་བའི་དུས་ཆེན་གྱི་ཆེད་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་མངག་ཆ་ལྟར་ལྷ་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཞེས་གསལ། དེས་ན། ༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ ༡༩༨༣ དང་། ༡༩༨༤ ལོར་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་ཕེབས་རྒྱུ་མ་བྱུང་བ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡོད་པས་དེའི་རིང་བཀྲ་ལྷུན་བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་དུ་དོལ་རྒྱལ་གྱི་བསྐང་ཆོག་མཛད་པ་མིན་པ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ། །
མདོར་ན་ ༡༩༦༣ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱི་མནར་གཅོད་འོག་ཚུད་པའི་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ནི་ ༡༩༥༩ ནས་ ༡༩༦༣ བར་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་དུ་བསྐུལ་བ་པོ་གོང་ཞུས་གཉིས་ཀྱིས་དོལ་རྒྱལ་རིགས་ལྔའི་བྲིས་ཐང་གསར་བསྒྲུབས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱར་ཏེ་བསྐང་ཆོག་རྒྱས་པ་མཛད་སྟངས་མེད་པ་ནི་དེ་དུས་བོད་ཀྱི་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་གནས་བབ་ལས་ཤེས་པར་ནུས། དེའི་ཕྱིར་མཐའ་གཞན་འགོག་པའི་རིགས་པས། དོལ་རྒྱལ་རིགས་ལྔའི་བསྐང་གསོ་དེ་ཅི་སྟེ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་། ༡༩༥༩ གོང་དུ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་དུ་མིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ། །
༸ཀུན་གཟིགས་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དེ་སྔ་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་བཞུགས་ཡུན་རིང་སློབ་གཉེར་འབྲི་ཀློག་དང་བློ་འཛིན། དེ་བཞིན་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་ཕྲན་བུ་གསན་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་མ་གཏོགས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་བབ་ལས་གཞུང་ཆེན་གྱི་སློབ་གཉེར་ནི་ ༡༩༥༢ ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་ ༢༣ ཉིན་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་འབྱོར་བ་ནས་དབུ་བརྩམས་པ་ཡིན་ཞེས་རྗེས་དྲན་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པའི་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་བདེན་པའི་རང་མདངས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ཞེས་པ་དེར་གསལ། རྣམ་ཐར་དེར་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ ༡༩༥༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༤ ཉིན་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ཏེ་ ༡༩༥༥ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ལ་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་པ་གསལ། ༡༩༥༦ ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྟོན་པ་མྱང་ངན་ལས་འདས་ཏེ་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དུ་༸རྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་གཉིས་གདན་དྲངས་པ་ལྟར་ཕེབས་ནས་ ༡༩༥༧ ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ལྷ་སར་ཕེབས་འབྱོར་མཛད་པ་གསལ། དེ་ལྟར་ན་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ ༡༨༥༢ ནས་ ༡༩༥༩ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཡི་མི་དམངས་སྒེེར་ལངས་བར་ལོ་ངོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་རིང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་བཞུགས་ཡུན་གཞུང་ཆེན་གྱི་སློབ་གཉེར་དབུ་ཕར་རྣམ་འགྲེལ་གསུམ་ལས་ལྷག་ལེགས་གྲུབ་འོང་སྟངས་མེད་ལ། ལོ་དུས་དེའི་རིང་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་དོལ་རྒྱལ་རིགས་ལྔ་དང་སྦྱར་བའི་བསྐང་ཆོག་རྒྱས་པ་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་ཟབ་གནད་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་མཛད་ཁོམ་དཀའ་ཞིང་། ངེས་དོན་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཡིན་རུང་ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་ཕེབས་སྐབས་མ་སྦྱང་མཁས་པར་འགྱུར་བའི་མཛད་པ་ཡང་མི་མཛད་པས། བསྐང་ཆོག་དེ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཛད་ཅེས་དོལ་རྒྱལ་བས་ས་འོག་གི་གཏེར་རྙེད་པ་ལྟར་གྲགས་ཤིང་གཅེས་པར་བཟུང་ཡང་། ལེགས་པར་བརྟག་ན། དེ་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པའི་གསུང་ངོ་མ་མིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་མང་ངོ་། །
དེས་ན་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་ང་དགུའི་ལོར་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དགུང་གྲངས་ ༢༡ ལ་ཕེབས་ཤིང་། དེའི་གོང་དུ་སློབ་གཉེར་ཀྱི་མཛད་ཁོམ་མེད་པ་དང་། བཀྲ་ལྷུན་དགོན་པར་ཡུན་རིང་བཞུགས་ཁོམ་མ་བྱུང་བ་དང་། སློབ་གཉེར་དབུ་ཕར་རྣམ་གསུམ་ཙམ་ལས་ལེགས་གྲུབ་མ་ཟིན་པ་ལ་བསམ་ཚེ། སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་འབྲེལ་ཞིང་། རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་དང་སྦྱར་བའི་དོལ་རྒྱལ་གྱི་བསྐང་ཆོག་དེ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ངོ་མས་བརྩམས་པར་དཀའ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྐུལ་ངོ་མ་བཟློག་པར་མཚན་ཞབས་ཞིག་ལ་༸པཎ་ཆེན་གྱི་མཚན་ཐོག་ནས་མཛད་དུ་བཅུག་པར་མངོན་ནོ། །
བསྐང་ཆོག་དེ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཐོག་ནས་པར་དུ་ཐོན་པ་དང་། ༸པཎ་ཆེན་གྱི་གསུང་འབུམ་ནང་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པའི་ཁྱབ་པ་ག་ལ་ཡོད། ཅི་སྟེ་དེ་༸པཎ་ཆེན་རང་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་། ནང་དོན་སྔར་༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁ་སོགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་ལྔའི་བསྐང་ཆོག་དེ་གཞིར་བཟུང་། ཚིག་གི་སྡེབས་སྦྱོར་ཅུང་མི་འདྲ་བར་བྱས་པར་མངོན་ཏེ། བསྐང་ཆོག་གཉིས་ཀར་བལྟས་པས་ཀྱང་ནང་དོན་གཅིག་ཏུ་མ་གཏོགས་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ་༸པཎ་ཆེན་གྱི་གསུང་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་ནང་དོན་རྣམས་༸པཎ་ཆེན་ཉིད་ཀྱི་རང་དབང་བའི་དགོངས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་ན། ༸རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལོ་མང་རིང་བསྲེག་བཅད་བརྡར་བའི་གསེར་བཞིན་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོལ་རྒྱལ་དང་འབྲེལ་བའི་དགོངས་པ་རྣམས་༸པཎ་ཆེན་གྱི་མཚན་ཐོག་ནས་ཡོད་པའི་བསྐང་ཆོག་གཅིག་གིས་ཇི་ལྟར་བསུབ་པར་ནུས། བསྐང་ཆོག་དེ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་། ༸རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལོ་མང་རིང་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་དེ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དགོངས་དོན་དེ་༸པཎ་ཆེན་གྱིས་སྐུ་ན་ཕྲ་མོའི་སྐབས་གཞན་གྱི་བསྐུལ་ངོ་མ་བཟློག་པར་ལད་མོའི་རྣམ་པས་བརྩམས་པ་དེས་ཇི་ལྟར་སུན་འབྱིན་པར་ནུས་སོམས་ཤིག གཞན་ཡང་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་དང་། ༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ཐུགས་རྒྱུད་གཅིག་པས་ངེས་དོན་དགོངས་པ་གཅིག་ཏུ་གནས་དགོས་ན། ༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་ཁྲིམས་སུ་བཅས་པའི་བཅའ་ཡིག་ཏུ་ཡི་དྭགས་སུ་ཐག་བཅད་ནས་བཀག་པའི་དོལ་རྒྱལ་དེ་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པས་ཆོས་སྲུང་ཚད་ལྡན་དུ་ཇི་ལྟར་བཞེད་སྲིད་དེ་ནི་བསམ་པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་ནོ། །
དེང་སང་དོལ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་པར་མཛད་ཅེས་དྲིལ་ཞིང་བསྒྲགས་ནས་མང་དག་བསླུ་ཐབས་བྱེད་མུས་ཀྱང་། དེ་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་ན། འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ལྡན་པའི་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་འདིར་༸པཎ་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་གཞན་མང་དག་གཟུགས་མཐོང་བརྙན་འཕྲིན་དང་། སྒྲ་འཛིན་འཁོར་ཐག་སོགས་སུ་སྟོན་རྒྱུ་ཡོད་པས། དོལ་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་གསུང་གི་སྒྲ་འཛིན་འཁོར་ཐག་གཅིག་ཀྱང་སྟོན་རྒྱུ་མེད་པ་ག་ལ་ཐུག ཕྱག་དམ་དང་མཚན་རྟགས་འཁོད་པའི་དོལ་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆ་ཡང་སྟོན་རྒྱུ་མེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན། ༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་པར་མཛད་ཅེས་ར་སྤྲོད་མཁན་གྱི་༸པཎ་ཆེན་གྱི་སློབ་མའམ། ཞབས་འབྲིང་པ་གཅིག་ཀྱང་སྟོན་རྒྱུ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་འགྲེལ། དེས་ན་སྒྲུབ་བྱེད་ཚད་ལྡན་མེད་པར་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་རྣམ་ཐར་ལ་རྫུན་གྱིས་བསྐུར་བ་མ་འདེབས་ན་ལེགས་སོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །
ལར་ནས་དོལ་རྒྱལ་འཇམ་མགོན་བླ་མའི་བསྟན་སྲུང་ངོ་མ་ཞིག་དང་། དོལ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པ་ལྟར་ཆོས་སྲུང་གཞན་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ན། ༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པའི་གསན་ཡིག་ནང་དོལ་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་གཅིག་ཀྱང་མཐོང་རྒྱུ་མིན་འདུག་པས། སུའི་དྲུང་ནས་དོལ་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་འཁོར་རྣམས་གསན་ཞེས་དག་ཐེར་ཇི་ལྟར་བྱེད། དེར་མ་ཟད་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པའི་ཡོངས་འཛིན་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་པའི་ལོ་རྒྱུས་གོ་རྒྱུ་མིན་འདུག་ལ། ཁྱད་པར་དུ་ཡོངས་འཛིན་ཨང་ཉི་མ་ནི་དོལ་རྒྱལ་དགག་པར་མཛད་མཁན་ཞིག་ཡིན་འདུག་ན། སུ་ཞིག་གི་དྲུང་དུ་དོལ་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་གསན་ཞེས་མགྲིན་པ་གསལ་ནས་ཁུངས་ལུང་དང་བཅས་ཏེ་སྨྲ་བར་སྤོབས།
མདོར་ན་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོོ་ཆེས་སྐུ་ན་ཕྲ་དུས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་མྱོང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ཚད་ཐུབ་ནི་མི་སྣང་བས། སྐུ་ཚེ་སྟོད་ལ་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་མི་བསྟེན་ཇི་ལྟར་རུང་། སྐུ་ཚེ་སྨད་ལ་དོལ་རྒྱལ་ལ་ཐུགས་མི་མཉེས་པའི་རྟགས་སུ་༸པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་མཛད་པའི་དོལ་རྒྱལ་གྱི་མིང་དངོས་སུ་སྨྲོས་ཏེ་བསྟེན་པར་མི་རུང་བ་བཀས་བཅད་པའི་བཅའ་ཡིག་དེ་སླར་ཡང་༸པཎ་ཆེན་བཅུ་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་དམ་དམར་པོ་དང་། མཚན་རྟགས་བཀོད་དེ་པར་དུ་བཏབ་ནས་ཡོངས་གྲགས་མཛད་ཡོད་ལ། གཞན་ཡང་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པས་གོང་ཞུས་བཅའ་ཡིག་དེ་པར་དུ་བཏབ་སྟེ་ཕྱག་རྟགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ལ་གནང་གིན་ཡོད་པ་ཡང་གོ་རྒྱུ་འདུག་ལ། དེར་མ་ཟད་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་གང་ཉིད་དང་ཐུགས་འདྲིས་ཡོད་པ་སུད་སིར་གནས་སྡོད་འབའ་པ་རྟར་སྲས་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྒྱུད་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་སྙན་གསེང་ཞུ་རྒྱུ་བཀའ་མངགས་གནང་དོན།
༸རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྒྱལ་ཆེན་ཤུགས་ལྡན་གྱི་བྱུང་རིམ་སྐོར་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་འདུག བཀའ་སློབ་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ངས་མཇལ་བྱུང། དཔྱད་པ་ཧ་ཅང་ནན་པོ་མཛད་འདུག བོད་མི་ཚང་མས་གང་གིས་མ་ནོར་ལམ་སྟོན་གནང་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་ཅི་གསུང་བཀའ་བཞིན་བསྒྲུབས་ན་འབྲས་བུ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད། འོན་ཀྱང་དེང་སང་དུས་ཚོད་སྡུག་པོ་ཡིན་སྟབས་མི་ལ་ལས་རྒྱུ་མཚན་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་བར་མགོ་མཁྲེགས་པོ་བྱས་ནས་དོན་མེད་རྙོག་གླེང་གིས་མཛད་དཀའ་བཟོ་སྲིད་པ་འདི་ལ་ཐུགས་གཟབ་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།
ཞེས་སྙན་གསན་ཞུ་རྒྱུ་བཀའ་མངགས་མཛད་པ་རྟར་སྲས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ངོ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་ལགས་ལ་ཞལ་པར་ཕུལ་ནས་༸རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་རྒྱུར་མངགས་པའི་དཔང་རྟགས་སུ་ད་ལྟ་སྐུ་ངོ་དྲུང་ཆེ་བཞུགས་ཡོད་ལ། རྟར་སྲས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་པས། དེས་ན་སྐུ་ཚེ་སྨད་ལ་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་དོལ་རྒྱལ་ལ་ཐུགས་མི་མཉེས་པ་དང་། བསྟེན་པར་མི་མཛད་པར་མ་ཟད་དགག་པར་མཛད་པ་གོང་ཞུས་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ཀྱིས་གྲུབ་བོ། །
འོ་ན་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་གི་དགོན་ཁང་ནང་དོལ་རྒྱལ་གཙོ་འཁོར་གྱི་འདྲ་གཟུགས་སྒྲིགས་ནས་ཡོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་དེ་སྔ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་ནང་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་མི་ཆོག་པ་༸པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་བཀས་བཅད་ནས་ཡོད་པས། བསྟེན་གསོལ་བྱེད་པོ་སྒེར་རེ་ཟུང་ཡོད་མེད་ཇི་ལྟར་རུང་། དགོན་པ་ཡོངས་ནས་དེ་ལྟར་བསྟེན་སྲོལ་གཏན་ནས་མ་མཛད་ལ། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་གཉེར་དུ་གཏད་པའི་སྲུང་མ་གཙོ་བོ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་དང་ལྕམ་སྲིང་ཡིན་ལ། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་གྲྭ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང་གི་སྲུང་མ་ནི་མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་པ། ཐོས་བསམ་གླིང་གྲྭ་ཚང་གི་སྲུང་མ་ནི་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ། དཀྱིལ་ཁང་གྲྭ་ཚང་གི་སྲུང་མ་ནི་བེག་རྩེ་ལྕམ་སྲིང་བཅས་ཡིན། དེ་བཞིན་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་དུའང་རི་བོ་དགེ་ལུགས་པའི་མགོན་ཆོས་རྣམ་གསུམ་དང་། ལྷ་ཆེན་ཚངས་པ་སོགས་རྩོད་མེད་རྣམས་མ་གཏོགས་སྔར་ནས་དོལ་རྒྱལ་ལྟ་བུའི་དྲེགས་པ་རྩོད་གཞི་ཅན་གྱི་རིགས་སྟེན་སྲོལ་མེད་པ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན།
འོན་ཀྱང་ད་ལྟར་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་གི་དགོན་ཁང་དེར་དོལ་རྒྱལ་གཙོ་འཁོར་རྣམས་ཡོད་པ་ནི་གངས་ཅན་རྒྱའུ་ཞེས་པའི་གྲྭ་ལོག་དེས་རྒྱ་དམར་གྱི་དཔུང་དྲངས་ཏེ་བཙན་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་སུ་བཅུག་པ་ཡིན་པ་བོད་ནས་གནས་ཚུལ་ར་སྤྲོད་བྱུང་བ་ལྟར་རོ། །
ཞར་བྱུང་དུ་ཞུ་རྒྱུར། གངས་ཅན་བླ་མའམ། གངས་ཅན་རྒྱའུ་ཞེས་པ་ནི་མི་བྱེད་དགུ་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་རྩ་དཀྲུག་པའི་ལས་ངན་ལ་འཇུག་ཅིང་། གཡོ་སྒྱུ་ཁྲམ་གསུམ་དང་ལོག་འཚོས་རང་གི་འཚོ་བ་སྒྲུབ། བླ་མའི་མིང་སྐམ་པོ་དང་ལྡན་ཡང་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། སྒྲུབ་རྒྱུ་དམྱལ་བའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་སྒྲུབ་ཀྱང་གྲུབ་ཐོབ་ཡིན་ཁུལ་དང་། མངོན་ཤེས་ཡོད་མདོག་གིས་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་གྱི་ཤབ་ཤོབ་མང་པོ་སྨྲས་ཏེ། མི་ཆོས་བླ་མའི་རྫུན་རྒྱུན་མར་སྨྲ་བ་པོ་ཞིག་ཡིན།
གངས་ཅན་རྒྱའུས་ནི་དེ་སྔ་སེར་སྨད་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་བཞུགས་བྱས་ཏེ་སློབ་གཉེར་ཕར་ཕྱིན་ལོ་དང་པོ་གཅིག་དུ་བྲལ་གི་ས་བཅད་ཙམ་དུ་མ་གཏོགས་མཇུག་སྐྱོང་མ་ནུས་པར་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་སུ་གྲོང་ཆོག་རྒྱུགས་ནས་རེ་ཞིག་འཚོ་བ་བཙལ། ཕྱིས་སུ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཐར་ཏེ་སྨན་པ་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་རང་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་རིན་ཆེན་རིལ་བུ་བཙོངས་བ་དང་། སྔགས་པ་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་མང་པོ་བསླུ་འཁྲིད་བྱས། ཆོས་སྒོ་མ་ཐོན་པར་གྲྭ་པ་ལོག་པ་མ་ཟད་འཆལ་པོའི་སྤྱོད་པས་རང་གི་སློབ་མར་རློམ་པའི་བུད་མེད་མང་དག་དང་ལྷན་དུ་ལོག་གཡེམ་གྱིས་གང་ཚིམས་བྱས། མ་ཎི་གླུ་རུ་ལེན་ཏེ་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེའི་ལུང་བསྟན་ཐོག་ཏུ་བབ་པ་ལྟར་བཤད་རྒྱུའི་ཆོས་རྣལ་མ་གཅིག་མེད་པར་རྫུན་གྱིས་གཞན་མགོ་བསྐོར་དང་། སྐབས་རེར་རང་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཁུལ་དང་། རང་གི་འཁོར་བུད་མེད་རྣམས་གསང་བའི་ལྷ་མོ་ཡིན་ཁུལ་གྱི་འཆལ་སྤྱོད་སོགས་ཀྱིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་གཏིང་ནས་དཀྲུག་མཁན་གྱི་བསྟན་གཤེད་ཞིག་ཡིན་ལ། ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བཅུའི་མཇུག་ཙམ་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་དོལ་རྒྱལ་ཚོགས་པའི་དབར་མཚམས་སྦྱོར་བ་དངོས་སུ་བྱས། ལོ་བསྟུད་རྒྱ་ནག་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་དམར་པོའི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་དང་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་བསྟན་སྲིད་ལ་གནོད་པའི་བྱ་བ་རྒྱུན་མར་སྤེལ་བའི་དམ་ཉམས་འཆལ་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། བོད་མི་རྣམས་དང་ནང་པ་ཚད་ལྡན་རྣམས་མི་ངན་འདི་ལྟ་བུའི་བྱུས་ངན་གྱི་རྐྱེན་པས་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་དཔའ་མཛངས་ལྡན་པའི་བླ་མ་དམ་པ་༸ཀུན་གཟིགས་༸པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཛད་པར་སྐུར་བ་ནམ་ཡང་མ་འདེབས་ཤིག་ཅེས་དང་། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་འཚོང་མཁན་དེ་རིགས་ལ་བོད་ཕྱི་ནང་ཀུན་གྱིས་དུག་ལྟར་འཛེམས་ཟོན་བྱ་དགོས་ཞེས་སྙིང་ནས་བསྐུལ་ལོ། །
ད་ནི་དཀྱུས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དོལ་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ད་ལྟར་གྲགས་པ་ནི་དྭགས་པོ་སྐལ་བཟང་མཁས་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་དོལ་རྒྱལ་གྱི་བསྟོད་པ་དཔག་མེད་བསྐལ་པ་ཞེས་པ་དང་། དེ་རྩ་བར་བཟུང་ནས་དེའི་འགྲེལ་པ་༸སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་གསལ་བ་རྣམས་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། དེའི་གོང་དུ་ནི་ཛ་ཡ་པཎྜི་ཏ་(༡༦༤༢ – ༡༧༠༨) ཞེས་པ་སོག་པོའི་མཁས་པ་སྤྲུལ་སྐུ་གྲགས་རྒྱན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་པ་ཞིག་སྟེ། དེས་མཛད་པའི་གྲགས་རྒྱན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་དོལ་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པས་སྨྲ་བ་ལྟར་གྱི་ཁུངས་ནི་ཛ་ཡ་པཎྜི་ཏའི་གསུང་དུའང་མེད་ཅིང་། སྔ་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གཞན་གང་གིའང་ཁུངས་ཀྱང་སྟོན་རྒྱུ་མེད།
ཡང་དོལ་རྒྱལ་བསྟོད་འགྲེལ་ལས་དོལ་རྒྱལ་དྲེགས་པར་སྐྱེས་རྗེས་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་དྲུང་དུ་བྱོན་པར་རྣམ་སྲས་རྟ་བདག་བརྒྱད་ཀྱིས་ཕྱག་སྦྲེལ་ཏེ་བཀག་ཅེས་གསལ་བ་ལ་བརྟག་རྒྱུ་འདི་ཡོད་དེ། ཅི་སྟེ་གྲགས་རྒྱན་བསམ་བཞིན་དུ་རྗེའི་བསྟན་པ་བསྲུང་བར་བཞེངས་པ་ཡིན་ན་རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་གཉེར་དུ་གཏད་པའི་ཆོས་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་བསུ་བ་མཛད་དགོས་པ་ལས། འགྲོར་མི་གནང་བ་ལ་བསམ་ན། ཁོས་ས་སྐྱའི་བདག་ཆེན་བསོད་ནམས་རིན་ཆེན་གྱི་དྲུང་དུ་ང་དགེ་ལྡན་པའི་དམ་སྲི་ཁོ་ཡིན་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ལྟར་དོན་ལ་ངེས་པ་སྟེར་བར་འགྱུར་ངེས། ༸བསྟོད་འགྲེལ་དུ་དོལ་རྒྱལ་དྲེགས་པར་བཞེངས་པའི་འབྱུང་བ་ལ་ནང་འགལ་གྱི་དགག་པ་གཞན་དུ་བྱས་ཟིན་པས་འདིར་མི་སྤྲོའོ། །
ཡང་དོལ་རྒྱལ་གྱི་བེའུ་བུམ་དུ་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཛད་ཅེས་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྐུ་བསྟོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཞབས་བརྟན་ཞིག་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་ནས་ཡོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དོལ་རྒྱལ་བེའུ་བུམ་དུ་གསལ་བའི་ཞབས་བརྟན་དེ་དོལ་རྒྱལ་ཚོགས་པའི་དྲྭ་རྒྱར་ཡང་དྲངས་འདུག་ལ། ཞབས་བརྟན་དངོས་ལ་ནི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་ལས་མེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།
བློ་བཟང་གྲགས་པའི་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག །ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་མི་ནུབ་འཛིན་པ་ལ། སྙིང་སྟོབས་འཕྲིན་ལས་བཟང་པོའི་དཔལ་མངའ་བ། །རྗེ་བཙུན་བླ་མ་སྲིད་མཐར་ཞབས་བརྟན་ཤོག
།ཅེས་སེམས་དཔའ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞབས་བརྟན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་དགོས་ཞེས་གྲྭ་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བའི་ངོར་ཆོས་སྨྲ་བའི་བཙུན་པ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྨྲས་པའོ། །
ཞེས་པ་འདི་ཡིན་ལ། འདི་ནི་དོལ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཛད་པར་འདོད་ཀྱང་། ཤིན་ཏུ་ནས་མིན་ཏེ། ༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ནི་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་ཡང་སྲིད་ཡིན་ལ། ༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་(༡༥༧༠ ནས་ ༡༦༦༢ བར།) ལས་སྔོན་དུ་གྲགས་རྒྱན་ (༡༦༡༩ ནས་ ༡༦༥༦ བར།) འདས་གྲོངས་སོང་ནས་མེད་པར་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ (༡༦༦༣ ནས་ ༡༧༣༧) མ་འཁྲུངས་གོང་ཁོང་གིས་སྤྲུལ་སྐུ་གྲགས་རྒྱན་གྱི་ཞབས་བརྟན་ཇི་ལྟར་བརྩམས།
ཡང་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དུས་སུ་ནི་སྤྲུལ་སྐུ་གྲགས་རྒྱན་འདས་གྲོངས་སོང་ནས་མེད་པས་དེའི་ཞབས་བརྟན་རྩོམ་པ་ལ་དགོས་པ་མེད། གྲགས་རྒྱན་རང་གི་བླ་མ་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་ལས་ལོ་དྲུག་གི་སྔོན་དུ་གཤེགས་ནས་དྲེགས་པར་བཞེངས་པ་ཚད་མར་འདོད་བཞིན་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་ཡང་སྲིད་ཀྱིས་གྲགས་རྒྱན་གྱི་སྐུ་བསྟོད་དང་འབྲེལ་བའིི་ཞབས་བརྟན་བརྩམས་པར་འདོད་པ་ནི་མཁས་པ་ལྟ་ཅི། བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱིའང་བཞད་གད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ལ། ཚུལ་དེས་དོལ་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁུངས་གཏུགས་ས་དག་གི་དོལ་རྒྱལ་སྐོར་བརྩམས་ཆོས་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཟེར་ལོ་ཐོས་ལོའི་དོན་ཕྱོགས་བསྡུས་མཛད་པ་ལས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་པའི་དགོངས་པ་མིན་པ་ལ་ཡང་ངེས་པ་སྟེར་བར་འགྱུར་རོ། །
ཡང་གསུང་རྒྱུན་གཞན་ཞིག་ལ་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་མ་འདས་གོང་དུ་དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔར་སོན་པའི་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་མ་འདས་སྤྲུལ་སྐུར་ངོས་འཛིན་མཛད་ཅེས་འགའ་རེས་གསུངས་ཀྱང་གཏན་ནས་མིན་ཏེ། ༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་ཀ་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་འོད་དཀར་ཅན་གྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དབུར་༸ལ་མོ་ཆོས་སྐྱོང་གི་བཀའ་ལུང་དང་། གངས་ཅན་གྱི་མགོན་པོ་༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་བཀའ་མངག་ལྟར་སྐུ་གོང་མའི་ཞབས་འབྲིང་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་པ་མཛད་པ་ན། སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་ཆས་རྣམས་འཁྲུལ་མེད་དུ་ཚམ་ཚོམ་མེད་པར་ངོས་འཛིན་མཛད་དེ་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བཀོད་འདུག་པས་འདི་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིད་ཆེས་པའི་གནས་ཡིན་ལ། ངེས་པ་འདྲེན་ཕྱིར་འདིར་རྣམ་ཐར་གྱི་ཚིག་ཅུང་ཟད་བཀོད་ན་འདི་ལྟར་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས།
དེ་སྐབས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཆེན་པོ་(༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།) སྐུ་མཚམས་ཀྱི་བཅད་རྒྱ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་རེ་ཞིག་བསླབ་སྟོན་ཞུ་ཐུབ་པ་མི་འོང་སྙམ་གསོལ་དཔོན་(༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་གསོལ་དཔོན།) མ་བདེ་བ་བྱུང་འདུག་ཀྱང་སྐུ་མཚམས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་མཇལ་ཁ་གནང་ཞིང་བསླབ་སྟོན་རྣམས་རིམ་པར་ཞུས་འདུག་པར། ༸པཎ་ཆེན་(བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན།) དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེའི་ངོས་འཛིན་བདག་ལ་བྱས་པས་ཐུས་ཤིང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་གདན་སར་ཡང་མངའ་གསོལ་བས་ཆོག དེ་ཡང་རྟེན་འབྲེལ་ཁྱད་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོའི་ཐོག་ཙམ་ལ་སེར་འཕྲེང་རྒྱས་པ་དང་བཅས་གདན་དྲོངས་ཞེས་ཐུགས་དགྱེས་པ་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་བ་དང་། ཞེས་དང་།
ཡང་དེ་ཉིད་ལས།
དེ་ཡང་༸པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ཉིད་ནི་རིས་མེད་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་དག་སྣང་ཕྱོགས་མེད་དུ་མཛད་པ། ཕྱི་འདུལ་བའི་ཀུན་སྤྱོད་གཙང་སིང་ངེ་བ་དང་ནང་རིམ་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བ་ཞིག་སྟེ། དེའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས། ས་རྙིང་སོགས་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་པ་ཀུན་གྱིས་བླ་མར་འཛིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་རྒྱ་ནག ཁལ་ཁ། ཨོའི་རོད་སོགས་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་མཐང་དྲག་ཤུལ་ཆེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སྣང་མ་མཐའ་ཡས་དངོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཕུ་དུད་མཛད་པས། དེ་ལྟ་བུའུ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་གྱི་བྱིན་རླབས་བདག་ལ་གནང་ན་རྗེ་རྒྱལ་བ་གཉིས་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞབས་འདེགས་སུ་འགྱུར་བར་དགོངས་ནས། གངས་ཅན་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོས་(༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ལ་གོ)ཐུགས་རྗེའི་སྤྱན་གྱིས་བསྐྱངས་པར་མངོན། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་དེ་དང་མཐུན་པ་༸རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་རྣམ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་ལས་ཀྱང་བྱུང་བས་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་མ་འདས་སྤྲུལ་སྐུར་གྲགས་པའི་གསུང་རྒྱུན་ནི་མ་དག་པ་ཁོ་ནའོ། །
ཡང་༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁའི་རྣམ་ཐར་དུ་སྔར་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པས་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པའི་སྐབས་དོལ་རྒྱལ་དང་འཁོན་འགྲས་བྱུང་བ་ཞི་ཐབས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁ་ལ་བཅོལ་བ་སོགས་གསུངས་འདུག་ཀྱང་། ༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་རྣམ་ཐར་དང་གསུང་འབུམ། དེ་བཞིན་གསན་ཡིག་སོགས་གང་དུའང་དོལ་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་མི་ཐོན་པས། ༸རྗེ་ཕ་བོང་ཁའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ནང་དོན་བདེན་མིན་ཇི་ལྟར་རུང་༸པཎ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་པར་མཛད་མིན་ནི་བཤད་དཀའ་ལ། བསྟེན་པར་མཛད་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཚད་ལྡན་ཞིག་གིས་དྲེགས་པ་བསྟེན་པའི་ཚུལ་ནི་དེང་གི་དོལ་རྒྱལ་སྟེན་མི་ལྟར་སྐྱབས་སུ་སོང་ནས་མིན་པར་བྲན་དུ་བཀོལ་ནས་ཡིན་པས། དེ་དོལ་རྒྱལ་ཚད་ཐུབ་ཀྱི་ཆོས་སྲུང་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་།
དོལ་རྒྱལ་གྱིས་༸པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་བྲིས་ཐང་སྦྱིན་བསྲེག་ནང་བསྲེགས་པ་དང་། སྔ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་འཁོར་ཉམས་བཞེས་མཛད་པར་འཁོན་འཛིན་བཅངས་པའི་ཚུལ་༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁའི་རྣམ་ཐར་ནང་འཁོད་པ་ལྟར་བདེན་ན། ༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་རྣམས་རྒྱལ་བ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་སྤྲུལ་པར་ཁས་བླངས་ནས་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པས་དོལ་རྒྱལ་གྱི་བསྐང་ཆོག་མཛད་པར་རློམ་སྟེ་དེ་དོལ་རྒྱལ་ཚད་ཐུབ་ཀྱི་ཆོས་སྲུང་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འདོད་པ་དང་། ༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པས་དོལ་རྒྱལ་ལ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་ཡི་དྭགས་གདུག་པ་ཅན་དུ་ངོས་འཛིན་མཛད་དེ་བསྲེག་པ་མེའི་ལས་སྦྱོར་མཛད་པ་གཉིས་ནང་འགལ་དང་། ཡང་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་རྣམས་སངས་རྒྱས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སུ་འདོད་པ་དང་། དོལ་རྒྱལ་འཇམ་དཔལ་དྲག་ཏུ་ཁྲོས་པ་འདོད་དེ། དོལ་རྒྱལ་གྱིས་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པར་འཁོན་འགྲས་བཅངས་ཏེ་སྐུ་བཀྲོངས་པ་དང་། འཁོན་འགྲས་དེ་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པའི་དུས་སུ་ཡང་མ་ཞི་བ་གཉིས་ཀྱང་ནང་འགལ་གྱི་འཁུར་ཆེན་པོ་ཡིན།
དེ་ཡང་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་ཡང་སྲིད་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་སློབ་མ་གྲགས་རྒྱན་འདྲེར་སྐྱེ་བ་ལ་ལས་སྦྱོར་མཛད་པ་ནི་སྙིང་རྗེས་ཀུན་ནས་བླངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ༸པཎ་ཆེན་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱིས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་དུ་སྔ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་འཁོར་ཉམས་བཞེས་མཛད་པ་ནི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་པས། རྒྱུ་མཚན་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོལ་རྒྱལ་གྱིས་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པར་བཅངས་པའི་འཁོན་འགྲས་དེ་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པའི་དུས་སུ་ཡང་མ་ཞི་བ་ལ་བསམ་ཚེ། ཁོ་འདྲེ་དམ་ཉམས་ཤིག་ཡིན་པར་ངེས་པ་སྟེར་ནུས། ཡང་འགའ་ཞིག་གིས་༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་དང་། ༸པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་གཉིས་ཀྱིས་དོལ་རྒྱལ་ལ་དྲག་པོའི་ལས་སྦྱོར་མཛད་པ་ཁོའི་ཆེ་བ་འདོན་པའི་དོན་དུ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་བབ་ཅོལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ལས་སྦྱོར་མཛད་པར་མི་དགའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ལ་འཁོན་འགྲས་བཅངས་པ་དེ་བསྟན་སྲུང་གི་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འགྲེལ། ཆོས་སྲུང་ངོ་མ་ཞིག་ཡིན་ན་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ཞིག་དགོས་ཏེ། སྔར་རྒྱ་གར་དུ་༸འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐྱེ་རབས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་འཛིན་པའི་ཆོས་རྒྱལ་དཀོན་མཆོག་འབངས་ཀྱི་སྐབས་ནས་དང་། ཁྱད་པར་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་ཐུན་མོང་མིན་པའི་དམ་ཚིག་ལ་གནས་ཤིང་། ༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་པར་ལས་བཞིའི་འཕྲིན་ལས་བསྒྲུབས། ༸རྒྱལ་དབང་རིམ་བྱོན་ལ་ངེད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་ཞེས་མངོན་པར་བསྟོད་དེ་སྤྱི་བོར་བཀུར་བ་ལས། དོལ་རྒྱལ་ལྟར་རང་གི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་སྐུ་བཀྲོངས་པ་དང་། སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་དེ་དག་ལ་འཁོན་འཛིན་བཅངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གཏན་ནས་མེད། དོལ་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་རང་གི་བླ་མ་༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོར་ཐོ་བརྩམས་པ་ནི་རིག་འཛིན་གཏེར་བདག་གླིང་པའི་རྣམ་ཐར་ནང་དང་། ༸རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་སྡེ་སྲིད་བསོད་ནམས་རབ་བརྟན་སྐུ་བཀྲོངས་པ་༸གོང་ས་ལྔ་པའི་རང་རྣམ་ནང་གསལ། དེ་བཞིན་རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མ་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་ཡང་སྲིད་༸པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་སྐུ་བཀྲོངས་པ་ནི་ཕ་རྒོད་བླ་མའི་ཞལ་གྱི་བདུད་རྩིར་གསལ། ཡང་༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྤྲུལ་༸རྒྱལ་དབང་བཅུ་སུམ་པའི་དགོངས་པ་རྫོགས་དུས་ཤེས་ཏེ་དགའ་བསུའི་ལུང་བརྒྱབ་པ་༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁའི་རྣམ་ཐར་ནང་གསལ། ༸རྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་གཏེ་ལྡི་ལི་ལྷ་མི་སྲུང་སྐྱོབས་ཚོགས་པ་ཚུགས་དགོས་པའི་ལུང་བརྒྱབ་པ་ནི། ཉེ་དུས་དེའི་ཚོགས་ཟུར་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷ་མི་སྲུང་སྐྱོབས་ཚོགས་པ་བཙུགས་ནས་ལོ་ཉི་ཤུ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་གྱི་གཏམ་བཤད་དྲྭ་རྒྱར་བཏོན་ནས་འདུག་པ་དེར་གསལ། དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་བསམ་ཚེ་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་དང་དོལ་རྒྱལ་གཉིས་ལ་གནམ་སའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡང་ཤེས་ནུས།
ལར་ནས་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་དྲེགས་པ་ཞིག་གི་བསྐང་ཆོག་སོགས་མཛད་པས་དྲེགས་པ་དེ་བསྟེན་པས་ཁྱབ་ན། ༸རྒྱལ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་གཞན་གྱིས་བསྐུལ་ངོར་སྐྱེས་ལྷ་ཡུལ་ལྷ་སོགས་དུ་མའི་བསྟོད་འཕྲིན་མཛད་པ་རྒྱལ་དབང་རང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་དུ་བཀོད་འདུག་པས། ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་དེ་དག་ཀུན་༸རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་སྲུང་དུ་བསྟེན་པ་ཡིན་ཞེས་ཁས་ལེན་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་སྟག་ཕུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་ཀྱང་གཞན་གྱི་བསྐུལ་ངོ་མ་བཟློག་པར་བོན་ཆོས་མང་དུ་མཛད་པ་གང་གི་གསུང་ནང་ཆོས་སུ་གཏོགས་པ་ལས་ལོགས་སུ་འབྱེད་དགོས་ཀྱི་བཀའ་༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁར་ཕེབས་པ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པས། སྟག་ཕུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡང་བོན་པོ་ཡིན་ཞེས་དམ་བཅའ་བར་བྱེད་དམ།
ཡང་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་དང་ཁྱད་པར་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་ཆོས་མཛད་པ་སྐྱོན་ཡིན་ན། སྐྱོན་དེ་སྟག་ཕུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་ཡང་འཇུག་པས། དོལ་རྒྱལ་གྱིས་སྟག་ཕུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡང་ཚར་གཅོད་དགོས་ལ། སྟག་ཕུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སྔ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་མཛད་པ་ནོར་ན་སྟག་ཕུའི་རྨི་ལམ་དུ་གྱུར་བའི་དག་སྣང་དུ་གྲགས་པ་དེ་ཁུངས་སུ་བྱས་ཏེ་དོལ་རྒྱལ་ཚད་མར་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ།
དེ་ཡང་དོལ་རྒྱལ་གྱིས་༸པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་འཁོན་འགྲས་བཅངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དོལ་རྒྱལ་རང་ཉིད་ཀྱི་བྲིས་ཐང་མེར་བསྲེགས་པ་དང་། རྙིང་མའི་ཆོས་འཁོར་ཉམས་བཞེས་མཛད་པས་གྲུབ་མཐའ་མི་གཙང་བར་གྱུར་བ་གཉིས་༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁའི་རྣམ་ཐར་ནང་དུ་གསལ། དེར་བརྟེན་དོལ་རྒྱལ་གྱིས་༸པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་སྐུ་བཀྲོངས་བ་ཡང་ཁོའི་ཆེ་བར་ཕ་རྒོད་བླ་མའི་ཞལ་གྱི་བདུད་རྩིར་དྲངས་ནས་འདུག་ཀྱང་། ལེགས་པར་བརྟག་ན་དོལ་རྒྱལ་གྱིས་རང་ཉིད་གྲགས་རྒྱན་ཡིན་དུས་ཀྱི་རྩ་བའི་བླ་མ་༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་ཡང་སྲིད་དེ་སྐུ་བཀྲོངས་པ་ཁོའི་ཆེ་བར་སྨྲ་མཁན་རྣམས་བསྟོད་མི་ཤེས་པར་བསྟོད་མཁན་དུ་སྣང་ལ། དོན་ལ་ནི་དེས་དོལ་རྒྱལ་ལ་སྨད་པ་ཁོ་ནའོ། །
གཞན་ཡང་དོལ་རྒྱལ་གྱིས་༸པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་བཅངས་པའི་འཁོན་འགྲས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ནི་༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་ཚང་ལ། དེ་བཞིན་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་དོལ་རྒྱལ་ལ་ལས་སྦྱོར་མཛད་པ་དང་རྙིང་མའི་ཆོས་འཁོར་ཉམས་བཞེས་མཛད་པ་༸སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁའི་རྣམ་ཐར་ནང་གསུངས་འདུག་པས། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་དོལ་རྒྱལ་གྱིས་འཁོན་འགྲས་བཅངས་པ་དོན་གྱིས་འགྲུབ་ལ། གཞན་ཡང་༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ནི་༸གོང་ས་ལྔ་པའི་སྐུ་ཕྲེང་ཡིན་པ་དང་། དོལ་རྒྱལ་ལ་ཤིན་ཏུ་དགག་པར་མཛད་མཁན་ཡིན་ཞིང་། སྔ་འགྱུར་རྙིང་མ་སོགས་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱང་ཉམས་བཞེས་མཛད་མཁན་ཡིན་པས། དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་ན་དམ་ཚིག་མི་གཙང་བ་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་༸རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཕྱྭ་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་འགྲུབ་བོ། །
མདོར་ན་དོལ་རྒྱལ་ནི་ཐོག་མར་དྲེགས་པར་སྐྱེས་དུས་ཏེ་གྲགས་རྒྱན་གྲོངས་དུས་ ༡༦༥༦ ལོར་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་བདག་གཉེར་གྱི་རེ་བས་ཕྱིན་ཀྱང་། རྣམ་སྲས་རྟ་བདག་བརྒྱད་ཀྱིས་ཕྱག་སྤྲེལ་ཏེ་འགྲོར་མ་གནང་ཞིང་། ༸པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱིས་བདག་པོ་མ་མཛད། བར་དུ་༸པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་བསྟེན་དུ་མི་རུང་བར་ཁྲིམས་སུ་བཅད། མཐར་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པས་ཀྱང་༸སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་མཛད་པར་དབུགས་དབྱུང་མཛད་པ་སོགས་ལ་བལྟས་ཚེ། གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་༸རྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཀས་ཆོས་སྲུང་ཚད་ཐུབ་ཏུ་ངོས་འཛིན་མེད་ཁར། ༸རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ནན་གྱིས་དགག་པར་མཛད་པས། ཁོ་འདྲེ་རང་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལ་ངེས་པ་སྟེར་བར་འགྱུར་རོ། །
གསུམ་པ་མཇུག་བསྡུ་བ།
དེ་ཡང་རང་རེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་གནས་སྐབས་མངོན་མཐོ་དང་། མཐར་ཐུག་ངེས་ལེགས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཉིས་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུར་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ཡ་མ་བྲལ་བར་བྱས་ཏེ། མཐུན་རྐྱེན་ཚོགས་གསོག་པ། འགལ་རྐྱེན་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བ། ཉེར་ལེན་དམིགས་རྣམ་སྦྱོང་བ་བཅས་གསུམ་སྒྲིལ་དུ་དགོས་ལ། ཆོས་སྲུང་བསྟེན་པའི་ཚུལ་ནི་གཙོ་བོ་འགལ་རྐྱེན་སེལ་བ་དང་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པ་ལས། དྲེགས་པ་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དངོས་གཞིར་རློམས་ཏེ་དེ་དག་མགུ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་འཁྱོལ་བར་བྱེད་མཁན་རྣམས་ནང་པར་ཁས་འཆེ་ཡང་། བདེ་སྡུག་ཀུན་གྱི་བྱེད་པོར་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་འདོད་མཁན་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཡོད། སྤྱིར་རང་ཅག་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ནི་བདེན་བཞི་བླང་དོར་གྱི་གནད་ཚང་བའི་ས་ལམ་གྱི་རིམ་པ་བགྲོད་པའི་ཐར་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་བརྩམས་པའི་ཆོས་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་དགོས་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཡེ་ནས་མེད་པར་འདི་སྣང་གི་དོན་ཕྲན་ཚེགས་དང་། རང་སྣང་ལ་དག་པ་ཁོ་ན་སྦྱིན་པ་པོ་རྣམས་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་བླུན་ལ། ཡང་སྤྱིར་ན་རང་གི་ཉམས་ལེན་གྱིས་ལྕོགས་ན། རྒྱུད་སྡེ་ཚད་ཐུབ་ནས་བྱུང་བའི་ཆོས་སྲུང་མང་དག་ཡོད་མོད། དེ་དག་གིས་མི་ཆོག་པར་རྩོད་རྙོག་ཅན་གྱི་དྲེགས་པ་ཞིག་ལ་གློ་སྙིང་བྲང་གསུམ་གཏད་དེ་རང་ཉིད་ནང་པའི་གྲལ་ནས་རང་འབུད་དུ་གཏོང་མཁན་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་ནས་ཆུང་ལ། དེ་དག་གི་བཟང་པོའི་བག་ཆགས་ཀུན་སྡིག་ལྟུང་གྱིས་བསྒྲིབས་ཏེ་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་དམྱལ་བའི་ཁྲོ་ཆུ་འཐུང་བར་མཉམ་དུ་འཁྲིད་པའི་ངང་ཚུལ་ལ་བལྟས་ཚེ། དེང་གི་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་བ་ལས་ཡ་ང་བ་དང་བླུན་པ་ས་སྟེང་འདི་ན་མི་འདུག་སྙམ། དེས་ན་༸རྒྱལ་བའི་བཀའ་སློབ་རྣམས་སྙིང་ལ་བཅང་སྟེ་རང་དོན་རང་གཅེས་ཀྱི་ཆོས་རྣལ་མ་བྱེད་ཚུལ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་སྐལ་བ་ཤིན་ཏུ་ནས་བཟང་བས། མ་འོངས་མི་རབས་རྣམས་ནས་ཀྱང་ཁ་ཕྱོགས་མ་ནོར་བར་དགོས་པའི་བསྐུལ་མ་དང་བཅས། ༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པས་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་ཆེད་བསྐྱངས་པའི་མཛད་པ་རྣམས་སྙིང་ལ་དྲན་བཞིན་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་མཛད་པར་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་དྲི་མ་སེལ་འདོད་ནས། ༸རྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཚེ་རབས་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་སུ་བསྟེན་ཞིང་། མགོན་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཞབས་རྡུལ་སྤྱི་བོར་ལེན་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཞིག་གིས་ ༢༠༡༦ ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་རྫོགས་པར་བགྱིས་པའོ། །
འདིས་ཀྱང་ཐུབ་བསྟན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་ཚོས་ཚུལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག །


c: text/html

text:
《སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་ཁྲིམས་སྐྱོང་འཛུགས་སྐྱོང་གི་ཁྲིམས་འཛུགས་དང་ཁྲིམས་བཟོ་བཅོས་ནང་མཉམ་འདྲེས་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་འགོད》བཀྲམ་པ།
སྤེལ་དུས 2018-05-09
ཡོང་ཁུངས། ཤིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་།
རྩོམ་པ་པོ། སངས་སྐྱབས་ཀྱིས་བསྒྲིགས།
ཤིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་པེ་ཅིང་ནས་ཟླ་5ཚེས་7ཉིན་གློག་འཕྲིན་འབྱོར་གསལ། ཉེ་ཆར། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གིས《སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་ཁྲིམས་སྐྱོང་འཛུགས་སྐྱོང་གི་ཁྲིམས་འཛུགས་དང་ཁྲིམས་བཟོ་བཅོས་ནང་མཉམ་འདྲེས་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་འགོད》(གཤམ་དུ《འཆར་འགོད》ཅེས་བསྡུ་རྒྱུ)པར་འགྲེམས་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་བརྡ་ཐོ་བཏང་ནས་ས་ཁུལ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་གིས་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱེད་དགོས་པའི་བླང་བྱ་བཏོན་པ་རེད།
《འཆར་འགོད》ནང་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཁྲིམས་བཞིན་སྐྱོང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་མ་ལག་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་འཛུགས་བཅོས་འདོར་འགྲེལ་རྣམ་བཞིའི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོའི་ནང་མཉམ་འདྲེས་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་གྱིས་ཁྲིམས་འཛུགས་པའི་སྟོན་ཕྱོགས་ཁག་དེ་བས་གསལ་པོ་དང་། བླང་བྱ་དེ་བས་ཁ་གསལ། བྱེད་ཐབས་དེ་བས་ནུས་ལྡན་བཅས་ཡོང་བའི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས། ལོ་5ནས་10བར་གྱི་དུས་ཡུན་ནང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་དེ་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་མ་ལག་ནང་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མཉམ་འདྲེས་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་བྱེད་པའི་ཐུན་མོང་གི་བསམ་བློ་དང་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་བཏིང་ཐོག་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་བསྐྲུན་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཕུ་ཐག་གཅོད་པ་དང་། དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རླབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ། མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་འཚོ་བར་བཅངས་པའི་མི་དམངས་ཀྱི་རེ་འདོད་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བ་བཅས་བྱ་ཆེད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་འགན་ལེན་བརྟན་པོ་ཞིག་མཁོ་འདོན་བྱེད་དགོས་པའི་ནན་བཤད་བྱས་ཡོད།
《འཆར་འགོད》ནང་བསྟན་དོན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་ནང་མཉམ་འདྲེས་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བར་ངེས་པར་དུ་བརྩི་སྲུང་ཞུ་དགོས་པའི་རྩ་དོན་ནི། ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། རིན་ཐང་གི་ཁྲིད་སྟོན་མཐའ་འཁྱོངས། དམངས་ཆེད་ཁྲིམས་འཛུགས་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས། གནད་དོན་ཕྱོགས་སྟོན་དུ་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས། སྤྱི་འདོམས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བཅས་བྱེད་དགོས་པ་བཅས་རེད།
《འཆར་འགོད》ནང་ཕྱོགས་དྲུག་ཐད་ཀྱི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་གསལ་པོ་བཏོན་པ་སྟེ། གཅིག་ནི་བདག་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོང་དང་། གན་རྒྱར་སྲུང་སྐྱོང་། ཁྲོམ་ར་གཅིག་གྱུར། འདྲ་མཉམ་བརྗེ་རེས། དྲང་གཞག་འགྲན་རྩོད་སོགས་གཞི་རྩའི་སྟོན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁྲོམ་རའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས། དྲང་གཞག་བྱ་རྒྱུ་དེ་ལྟེ་བའི་རྩ་དོན་དུ་བྱས་པའི་བདག་དབང་སྲུང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་བདག་དབང་སྲུང་སྐྱོང་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་ཁག་བགོས་རྩོམ་འབྲིའི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན་ལ་མགྱོགས་མྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བར་བརྟེན་ནས་དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་གི་བསམ་བློའི་བླ་སྲོག་བཏོད་དེ་དམངས་དོན་བྱེད་པོས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་རང་རྟོགས་ངང་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་པ་དང་། གཉིས་ནི་མི་དམངས་ཀྱི་བྱེད་པོའི་གནས་བབ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོ་ཆབ་སྲིད་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་མ་ལག་ཁྲོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་བཀོད་འདོམས་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ནས་རྩ་ཁྲིམས་ཁྲོད་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བའི་བླང་བྱ་མངོན་པར་བྱེད་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་ཁྲིམས་འཛུགས་སྒྲིག་སྲོལ་ནང་མཉམ་འདྲེས་བྱས་ཏེ་འབྱུང་རྩ་ནས་རིན་ཐང་གི་སྟོན་ཕྱོགས་གསལ་པོ་ཡོང་བའི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས། ཁྲིམས་འཛིན་འགན་འཁྲིའི་ལམ་ལུགས་ལྟེ་བར་བྱས་པའི་ཁྲིམས་འཛིན་སྒྲིག་སྲོལ་སྒྱུར་བཅོས་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་ཁྲིམས་འཛིན་དོ་དམ་སྒྲིག་སྲོལ་དང་ཁྲིམས་འཛིན་དབང་ཆ་འཁོར་རྒྱུག་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ཐོག་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཚང་མར་ཁྲིམས་བསྟར་གྱོད་གཞི་མི་རེ་ངོ་རེའི་ཁྲོད་ནས་དྲང་གཞག་དང་དྲང་བདེན་ཚོར་ཐུབ་པ་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་པ། གསུམ་ནི་སྔོན་ཐོན་རིག་གནས་དང་མི་གསོ་སྐྱོང་དང་མིར་གོ་སྐོན་སློབ་གསོ་གཏོང་ནུས་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཏེ་རིག་གནས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལམ་ལུགས་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས། སྤྱི་པའི་རིག་གནས་ཞབས་ཞུ་དང་རིག་གནས་ཐོན་ལས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་ཡི་ཕུལ་བྱུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལམ་ལུགས་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ཐོག་དྲ་སྦྲེལ་ཆ་འཕྲིན་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་འཛུགས་རྒྱུ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས་པ། བཞི་ནི་མི་དམངས་ཀྱིས་སེམས་ཁུར་ཆེ་ཤོས་བྱེད་པ་དང་། ཐད་ཀའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ། འཕྲལ་མཁོ་ཆེ་ཤོས་བཅས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གྱི་གནད་དོན་ལ་དམིགས་ནས་དམངས་འཚོའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལམ་ལུགས་མགྱོགས་མྱུར་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས། དམངས་འཚོ་འགན་ལེན་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་གཙོ་གནད་དུ་བྱས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་ཚད་ལྡན་ཅན་དང་། དོ་སྙོམས་ཅན། ཁྲིམས་འཁོད་ཅན་བཅས་སུ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཐད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་བཟོས་ནས་དྲང་གཞག་དང་། ཚད་ལོན་པ། ནུས་པ་ཆེ་བ་བཅས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་འཛུགས་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་འཛུགས་རྒྱུ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་རིགས་ཁག་གི་སྤྱི་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་སྐྱོན་བྲལ་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་པ། ལྔ་ནི་མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་འཆམ་མཐུན་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལམ་ལུགས་ནན་པོ་ཞིག་བཟོ་དགོས། ལྗང་མདོག་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལམ་ལུགས་མགྱོགས་མྱུར་བཟོས་ནས་སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དེ་ལམ་ལུགས་ཅན་དང་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་གྱི་བགྲོད་ལམ་ནང་འཇུག་དགོས། འབྲུ་རིགས་བདེ་འཇགས་སོགས་ཐད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ཁྲིམས་སྲོལ་བཟོ་རྒྱུ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་ཧུར་བསྲིས་གྲོན་ཆུང་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་འབྲུ་རིགས་ལ་གཅེས་སྤྲས་དང་གྲོན་ཆུང་ངང་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་དར་སྤེལ་གཏོང་དགོས་པ། དྲུག་ནི་ཀུན་སྤྱོད་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནད་དོན་ཐད་ཀྱི་ཆེད་དོན་ཁྲིམས་འཛུགས་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་གཞི་རྩའི་ཀུན་སྤྱོད་བླང་བྱ་ཁ་ཤས་དུས་ཐོག་ཏུ་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚད་གཞིར་རིམ་སྤོར་བྱེད་དགོས། དཔའ་བོ་དང་སྔོན་གཤེགས་དཔའ་བོར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ཐད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་བཟོས་ནས་དཔའ་བོ་དང་སྔོན་གཤེགས་དཔའ་བོར་གོང་བཀུར་དང་། སྲུང་སྐྱོབ། སློབ་སྦྱོང་། གཅེས་སྐྱོང་བཅས་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དར་སྲོལ་བཟང་པོ་ཆགས་པ་བྱེད་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་ཡིད་རྟོན་མ་ལག་གི་འབྲེལ་ཡོད་བཅའ་ཁྲིམས་ལམ་ལུགས་འཚོལ་ཞིབ་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་ཡིད་རྟོན་ཐད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ཞིབ་འཇུག་གིས་བཟོ་བ་དང་ཁྲིམས་སྲུང་དང་ཁ་དན་ཚིག་གནས་ལ་བྱ་དགའ་སྤྲོད་པའི་ལམ་སྲོལ་དང་ཁྲིམས་འགལ་དང་ཁ་དན་ཚིག་ལ་མི་གནས་པའི་བྱེད་སྤྱོད་ལ་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་གཅུན་འདོམས་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་དགོས། སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཡ་རབས་བྱ་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ཐད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལམ་ལུགས་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཏེ་བཟོས་ནས་དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་ཡ་རབས་འདུ་ཤེས་འཛུགས་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་དང་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་གོམས་སྲོལ་བསྒྱུར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་ཡ་རབས་སྲོལ་གསར་དར་སྤེལ་གཏོང་དགོས་པ་བཅས་རེད།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
མཚོ་སྔོན་སློབ་ཆེན་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གིས“མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་བོད་ལུགས་སྨན་པ་རྒན་པ་བརྒྱ་ཡི་འཆར་གཞི”ཞེས་པ་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱེད་འགོ་བརྩམས།
ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བའི་འཕྲིན། བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་ནི་སྨན་བཅོས་ཐོན་ཁུངས་དང་ཕུལ་བྱུང་གི་རིག་གནས་ཐོན་ཁུངས་ཡིན་ལ། ཚན་རྩལ་ཐོན་ཁུངས་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་དང་ཁྱད་འཕགས་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་ཐོན་ཁུངས་ཀྱང་ཡིན། ཟླ༡༢པའི་ཚེས༢༦ཉིན། རྒྱུན་འཛིན་གོམ་སྟབས་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ་དང་། རིག་ཚན་ཐོན་ཁུངས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ། བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་རིག་པའི་རིག་ཚན་རྩེ་གྲས་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱེད་པ་བཅས་དམིགས་ཡུལ་ཡིན་པའི་“མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་བོད་ལུགས་སྨན་པ་རྒན་པ་བརྒྱ་ཡི་འཆར་གཞི”དེ་མཚོ་སྔོན་སློབ་ཆེན་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་ནས་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱེད་འགོ་བརྩམས།ད་ལོར། མཚོ་སྔོན་སློབ་ཆེན་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གིས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་གནའ་གཞུང་དང་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་མྱུར་སྐྱོབ་ལེགས་སྒྲིག་དང་ནུས་ཐོན་སྨན་སྦྱོར་སྔོག་འདོན། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བོད་སྨན་འདུལ་བའི་ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ཁྱད་ལྡན་ལག་རྩལ་སྨན་བཅོས་མྱུར་སྐྱོབ་དང་རྒྱུན་འཛིན་ཐད་ཤུགས་བསྣན་ནས།སྔ་གཞུག་ཏུ་དམངས་ཁྲོད་དུ་ཐར་ཐོར་དང་རྩ་མེད་དུ་འགྱུར་བར་ཉེ་བའི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་གནའ་གཞུང་དང་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་གྲགས་ཅན་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་བསྡུ་རུབ་དང་མྱུར་སྐྱོབ།སྔོག་འདོན་བྱས་ཤིང་།སྔ་གཞུག་ཏུ་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་རྨང་གཞིའི་རིགས་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་གཞི་སུམ་ཅུ་ལྷག་ལག་བསྟར་ཡོངས་འགྲུབ་བྱས་ནས་མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་བོད་ལུགས་སྨན་པ་རྒན་པའི་རིགས་གཞུང་བསམ་བློ་དང་ནད་བརྟག་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་བའི་ཐད་རྨང་གཞི་ལེགས་པོ་བཏིངས། རྩ་འཛུགས་ཀྱིས“མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་བོད་ལུགས་སྨན་པ་རྒན་པའི་རིགས་གཞུང་བསམ་བློ་དང་ནད་བརྟག་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་བའི”ཆེད་དོན་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་མང་པོར་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱུན་འཛིན་བྱ་བའི་ཇུས་གཞི་བཟོས་ལ། སྔ་གཞུག་ཏུ་བོད་ལྗོངས་དང་མཚོ་སྔོན། ཀན་སུའུ། སི་ཁྲོན། ཡུན་ནན་སོགས་ཞིང་ཆེན་དང་བོད་ཁུལ་དུ་སོང་ནས་ཆེད་མཁས་པར་བཅར་འདྲི་དང་ཕྱོགས་མང་ཚོད་བརྟག་བྱས་པར་མ་ཟད། ༢༠༡༢ལོར་ཞིང་ཆེན་དང་བོད་ཁུལ་ལྔའི་མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་བོད་ལུགས་སྨན་པ་བརྒྱའི་མིང་མཛོད་ལེགས་སྒྲིག་བྱས། སྔ་གཞུག་ཏུ་དམ་ཆོས་དང་བསམ་གཏན། འཇམ་ཚེ། ཉི་མ་སོགས་མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་བོད་ལུགས་སྨན་པ་རྒན་པ་བདུན་གྱི་རིགས་གཞུང་བསམ་བློ་དང་ནད་བརྟག་སྨན་བཅོས་ཉམས་མྱོང་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཏེ《བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ཀུན་བཏུས》དང་། 《བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གནའ་དཔེ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དཔེ་ཚོགས》སོགས་རྒྱུ་ཆ་མྱུར་སྐྱོབ་དང་ལེགས་སྒྲིག པར་སྐྲུན་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཡོངས་འགྲུབ་བྱས་ལ།གདན་ཞུས་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཞེ་གཉིས་གདན་ཞུས་ལས་བསྐོས་བྱས།མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་བོད་ལུགས་སྨན་པ་རྒན་པ་འགའ་རིམ་བཞིན་ཚེ་ལས་འདས་པ་དང་བསྟུན་ནས།རིག་ཚན་ཐོན་ཁུངས་རྩ་ཆེན་དག་ཀྱང་རིམ་བཞིན་མེད་པར་གྱུར་ལ།བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་བ་དེ་སྔར་བཞིན་དཀའ་ཁག་ཆེ་བར་གྱུར།“མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་བོད་ལུགས་སྨན་པ་རྒན་པ་བརྒྱ་ཡི་འཆར་གཞིདངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱས་རྗེས།མུ་མཐུད་དུ་དགེ་རྒན་གྱིས་སློབ་མ་སྐྱོང་བ་དང་གསོ་སྦྱོང་སྤེལ་བ།དཔེ་ཆ་རྩོམ་པ།སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིགབརྙན་སྒྲིག་བཟོ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་དེ་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་རིགས་གཞུང་བསམ་བློ་དང་ནད་བརྟག་སྨན་བཅོས་ཉམས་མྱོང་གི་རྒྱུན་འཛིན་ཤུགས་ཚད་རྒྱ་བསྐྱེད་ནས།བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་རིག་ཚན་འོད་སྟོང་འབར་བར་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་གསོ་རིག་རིག་ཚན་ཁྲོད་ཀྱི་མུ་ཏིག་ལྡོག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བར་བྱེད་རྒྱུ་རེད། །


text:
གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་༥༡པའི་གསུང་འཕྲིན།
ཤམ་བྷ་ལའི་ཕོ་ཉ། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ཟླ་༣ཚེས་༡༠ཉིན། དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༥༩ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་གནོན་ལ་བོད་མིས་ཞི་རྒོལ་བྱས་ནས་མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་འཁོར་བ་དང༌། ཕྱི་ལོ་༢༠༠༨ཟླ་༣པ་ནས་བཟུང་ཆོལ་གསུམ་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཡོངས་སུ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་གྱེན་ལངས་བྱུང་ནས་ལོ་གཉིས་འཁོར་བ་བཅས་ཀྱི་དུས་ཚིགས་ལ་བོད་མི་རིགས་དང། རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་ལུས་སྲོག་དོར་བའི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་དང༌། སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་པ་བཅས་ཚང་མར་རྗེས་དྲན་དང༌། མཆོག་གསུམ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོར་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
འདས་པའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་དཀའ་ངལ་འགལ་རྐྱེན་ཇི་ཙམ་ཞིག་བྱུང་ཡང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང༌། ཆོད་སེམས།ཡ་རབས་བཟང་པོའི་གཤིས་ལུགས་སོགས་བོད་ཀྱི་ཐུན་མིན་ངོ་བོ་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། གཞོན་སྐྱེས་མི་རབས་གསར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བོད་མིའི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་འདི་ནི་ཆེས་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན། བཙན་གནོན་འཇིགས་སྣང་འོག་གནས་པའི་གཞིས་ལུས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་ལྷག་བསམ་ལ་དམིགས་བསལ་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན།
ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདིར་གནས་སྟངས་ལེགས་ཉེས་གང་ཞིག་གི་འོག་ཏུའང་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་དང༌། མི་རིགས་མཐུན་བསྒྲིལ།མི་རིགས་སོ་སོའི་ཐུན་མིན་གྱི་ངོ་བོ་དང། རིག་གཞུང་བཅས་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་སྒོ་གང་ས་ནས་འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུ་ནི་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ལས་འགན་ཡིན། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་གི་བོད་རིགས་ལས་བྱེད་རྒན་གཞོན་མང་པོས་ཏང་སྲིད་དམག་གསུམ་གྱི་ལས་གནས་འདྲ་མིན་ནང་ལས་ཁུར་བླངས་ཏེ་བོད་རིགས་མང་ཚོགས་ལ་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་ཕན་གྲོགས་གང་ཡོང་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ཁོང་ཚོའི་ལྷག་བསམ་དང་བྱས་རྗེས་ལ་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་ཡོད། འབྱུང་འགྱུར་བོད་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཞིག་བྱུང་མཚམས་བོད་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་དང་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་ད་ལྟ་བོད་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་བཞིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁུར་འགན་རྐང་ལེན་བྱེད་དགོས། དེ་མཚམས་ངོས་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་གང་ཡང་བླང་རྒྱུ་མིན་པ་དང༌། བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲི་ཞུ་བ་རྣམས་ནས་ཀྱང་བོད་ནང་ཐོབ་ཐང་ལེན་རྒྱུ་མིན་པ་དེ་སྔོན་ནས་ཡང་ཡང་གསལ་བསྒྲགས་ཟིན་པ་ལྟར། དེ་རིང་ཡང་བསྐྱར་ཟློས་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན།ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་མཐོ་རིམ་ལས་གནས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་སྒེར་ཇི་འོས་ཀྱི་ལམ་ནས་བཙན་བྱོལ་རང་དབང་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལྟ་སྐོར་དང་རྟོག་ཞིབ་སླད་ཡོང་ཐུབ་ན་བྱེས་འབྱོར་མང་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་མངོན་འདོད་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་དགེ་ཕན་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན་ངོས་ནས་འབོད་བསྐུལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།
བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་དབང་ཡུལ་ལུང་ཁག་ཏུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གིས་མཚོན་པའི་རང་གི་ཐུན་མིན་ངོ་བོ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་དང༌། བོད་དོན་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་དྲིལ་བསྒྲགས། ལྷག་པར་གཞོན་སྐྱེས་ཡོངས་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་དང་དེང་རབས་གཉིས་ཀའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་དེ་སྲིད་དོན་གྱི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་ཆོས་སྲིད་གང་ཐད་ནས་གྲུབ་འབྲས་ལེགས་ཐོན་བྱུང་ཡོད། ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུད་ཆེན་པོ་བཞི་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་བཅས་པའི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ཆེན་ཕལ་མོ་ཆེ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་སྟེ། རྒྱ་བལ་སོགས་སུ་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་གནས་གཞི་ཆོས་སྡེ་ཁག་གསར་བསྐྲུན་གནང་བའི་ནང་རབ་བྱུང་ཕོ་མོ་ཁྲི་ཚོ་བརྒལ་བ་རང་དབང་ངང་བཤད་སྒྲུབ་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་བྱ་བར་གཞོལ་བཞིན་ཡོད་ཅིང༌།བོད་ནས་གྲྭ་རྒྱུན་དང༌། སློབ་ཕྲུག་གསར་དུ་འབྱོར་རིགས་རྣམས་ལའང་སློབ་གཉེར་གྱི་གོ་སྐབས་བདེ་བླག་ཏུ་ཐོབ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་གང་སར་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་དར་ཁྱབ་སྔར་ན་མ་གྲགས་པ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། བོད་དུ་ཉམས་ཆག་སོང་བའི་རྒྱལ་བསྟན་འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པའི་རེ་བ་གསར་པ་ཞིག་སླེབས་ཡོད་པ་དེ་ནི། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྡུག་ཤོས་དང་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དུས་སྐབས་འདིའི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པས་དགའ་སྤོབས་བྱེད་འོས་པ་ཡིན།
བོད་ནང་དེང་སྐབས་དམར་པོའི་དབང་འཛིན་པས་ཆོས་སྡེ་ཁག་ལ་རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་སོགས་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་སྣ་ཚོགས་པའི་དམ་དྲག་གནོན་བཙིར་གྱིས་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་བཙོན་པ་ལྟ་བུའི་དོ་དམ་འོག་བཤད་སྒྲུབ་འཆད་ཉན་གྱི་གོ་སྐབས་མེད་པར་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་བཞིན་འཇོག་པ་ནི་བསྟན་པ་བསྣུབ་པའི་བྱ་ཐབས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་སྣང༌།
ནང་ཆོས་གཞི་རྩར་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནི་བོད་མི་ཙམ་དུ་མ་ཟད་རྒྱ་ནག་གིས་མཚོན་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་སྤྱི་ལའང་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།དེར་བརྟེན་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ནས་དངོས་པོ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཕྱིའི་ཡར་རྒྱས་ཁོ་ནར་མགོ་བོ་མི་འཁོར་བར་ནང་རང་རེའི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་གཉིས་ལྡན་ཞིག་ཡོང་བར་བོད་མི་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་ན་གཞོན་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་སྦྱོང་ལ་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་ཀྱིས་ཁྱད་ལས་པ་དང༌། རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་པ་གང་མང་ཐོན་ཐབས་བྱེད་གལ།མི་རིགས་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་དམ་གཙང་ཆིག་བསྒྲིལ་དགོས་པ་གནད་ཀྱི་དོན་པོར་སོང་བས་དོན་ཆུང་རིགས་ལ་རྩོད་འཁྲུག་མི་བྱེད་པར་ཕན་ཚུན་བཟོད་བསྲན་བསམ་ཤེས་ཀྱིས་མཛའ་མཐུན་ལ་རྒྱ་དམ་ཟབ་ཏུ་གནས་གལ་ཆེ་བའི་སྐུལ་མ་ནན་ཏན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ངོས་ལེན་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཚབས་ཆེ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། བོད་ས་ཡོངས་སུ་དྲག་དཔུང་ཕོན་ཆེ་འགྲེམས་འཇོག་དང༌། འགྲིམ་འགྲུལ་ཚད་འཛིན་བྱས་པ་སོགས་ཀྱིས་དངོས་སུ་མཚོན་པ་འཛམ་གླིང་ཀུན་གསལ་ལྟར། དེ་ནི་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀར་མི་དགོས་པས་སྒོ་གང་ས་ནས་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་ཙམ་རིང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་དང་འབྲེལ་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ལན་དགུ་ཆད་མཐུད་ཀྱིས་བོད་མིའི་མངོན་འདོད་ཇི་ཡིན་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང༌། མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་སྙིང་དོན་གཞིར་བཟུང་གསལ་བཏོན་བྱས་པར་དོན་འབྲས་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། ད་ལྟའི་རྒྱ་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་བབ་ལ་གཞིགས་ན་མགྱོགས་མྱུར་དོན་འབྲས་སོན་རེ་དཀའ་ཡང༌། རང་ཕྱོགས་ནས་འབྲེལ་མོལ་མུ་མཐུད་བྱ་རྒྱུར་འགྱུར་བ་མེད།
དགའ་སྤོབས་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་ལ་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་དང་བོད་མིའི་དྲང་བདེན་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་ལ་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གྱིས་མཚོན་པའི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པ་ཁགམང་ཚོགས།ལྷག་པར་རྒྱ་རིགས་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོའི་ཁྲོད་ནས་མོས་མཐུན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་མཁན་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དེའི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་འཁོན་རྩོད་ཅིག་མིན་པར། རྒྱའི་དམར་པོའི་དབང་འཛིན་པའི་གཡོན་ཐལ་ལམ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་བདེན་དོན་ར་འཕྲོད་ཡོང་བཞིན་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་༢༠༠༨ལོར་བོད་ནང་ཞི་རྒོལ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་ནང་དུ་གནས་པའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་དོན་སྐོར་དྲང་བདེན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་བརྒྱད་བརྒྱ་བརྒལ་བ་ཞིག་བྲིས་ཡོད། ངོས་རང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་སྐྱོད་སྐབས་རྒྱ་རིགས་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་སློབ་ཕྲུག་དང།ཤེས་ཡོན་ཅན་མང་པོ་ངོ་ཐུག་སྐབས་ཤ་ཚའི་གདུང་སེམས་དང། རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཡོང་གི་འདུགབོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་འདི་མཐར་ཐུག་མང་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་སེལ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ངོས་ནས་རྒྱུན་པར་རྒྱ་རིགས་མང་ཚོགས་ལ་འབྲེལ་ལམ་གྱིས་ཕན་ཚུན་གོ་རྟོགས་སྤེལ་ཐབས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་ལུགས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ནས་ཀྱང་རྒྱ་རིགས་མང་ཚོགས་ལ་མཛའ་བརྩེའི་འབྲེལ་ལམ་དང༌། བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་བདེན་དོན་དང་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་མུ་མཐུད་བྱེད་གལ། བར་ལམ་ནས་བཟུང་ཤིན་ཅང་མི་མང་ལ་དྲག་གནོན་གྱིས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་རིགས་ཤེས་ཡོན་ཅན་རང་དབང་རྩོད་ལེན་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་དོ་དམ་ཁྲིམས་ཆད་བཅད་པ་བཅས་ལའང་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཡོད། རྒྱ་ནག་མི་མང་དུང་ཕྱུར་བཅུ་གསུམ་ལའང་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་ཡོད་བདེན་དོན་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་དང་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་རང་དབང་ཤིན་ཏུ་དགོས་གལ་ཆེ་བས་རྒྱ་ནག་ནང་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་དང༌། གནས་ཚུལ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བྱུང་ན་མི་རྣམས་ཡིད་ཆེས་ཡོང་རྒྱུ། དེ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་དང༌། བརྟན་ལྷིང༌། ཡར་རྒྱས་བཅས་ཀྱི་གཞི་རྩ་ཡིན་པས་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མས་འབད་རྩོལ་མུ་མཐུད་གནང་དགོས།
ངོས་ནས་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་རང་དབང་གི་མགྲིན་ཚབ་པ་བྱས་ཏེ་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ལ་ཡང་ཡང་གསལ་བཏོན་བྱས་ཀྱང་ཚུལ་མཐུན་གྱི་ཡ་ལན་ཞིག་མ་བྱུང་བ་ནི་བློ་ཕམ་སྐྱེ་གཞི་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་མི་མང་གི་བསམ་བློར་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་འདི་ལ་གཞིགས་ན། ད་ལྟའི་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཁྲེགས་བཟུང་ཇི་ཙམ་བྱས་ཀྱང་བདེན་མཐའ་གསལ་བའི་དུས་ཤིག་ཡོང་ངེས་ལ་བརྟེན་ཚང་མས་བཟོད་བསྲན་དང་བརྩོན་ཤུགས་རྒྱུན་བསྲིང་བྱེད་གལ་ཆེ།
བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་གྱུར་དགོས་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་མངོན་འདོད་ཡང་ཡང་གསལ་བཏོན་བྱས་པ་ལྟར། ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ལྔ་པའི་ཐོག་སྔར་དང་མི་འདྲ་བར་འབྱུང་འགྱུར་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ལས་འཆར་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཁག་གཅིག་མཚུངས་ཡོང་ཐབས་བྱེད་དགོས་གསལ་བ་བཞིན། ཉིན་ཤས་གོང་སྲིད་བློན་ཝུན་ཅཱ་པའོ་ཡིས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་དུ་གསལ་སྟོན་གནང་བ་དེ་ནི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་གོམ་སྟབས་ཤིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ཞིང་འབྲོག་ས་ཁུལ་རྣམས་སུ་ཡར་རྒྱས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ལེགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང༌། ཕྱི་དངོས་ཡར་རྒྱས་ལ་བསྙད་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་རིག་གཞུང་སྐད་ཡིག་བཅས་པ་ཉམས་རྒུད་རྩ་བརླག་དང༌། འཛམ་གླིང་ཡང་སྟེང་དུ་གྲགས་པའི་མཐོ་སྒང་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཤར་གླིང་ཡོངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་གཏོར་བཤིག་བཅས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དུ་མི་འགྲོ་བ་བྱ་རྒྱུར་ཚང་མས་ཡིད་གཟབ་བྱེད་གལ།
དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་དང༌། ཤེས་ཡོན་ཅན། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས།བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་སོགས་མང་པོས་རྒྱ་གཞུང་གི་གནོན་ཤུགས་བསུན་གཙེར་ལ་མ་ལྟོས་པར་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་མུ་མཐུད་གནང་དང་གནང་བཞིན་ཡོད་པར་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ལྷག་པར་ང་ཚོར་ཤ་ཚའི་རྒྱབ་སྐྱོར་རྒྱུན་མཐུད་གནང་མཁན་རྒྱ་གར་དབུས་སའི་གཞུང་དང༌། དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ། མི་མང་བཅས་ལ་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། མཐའ་དོན་སྐྱེ་འགྲོ་སེམས་ཅན་ཡོངས་ལ་འཕྲལ་ཡུན་དགེ་བའི་སྨོན་ལམ་བཅས།ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་ཆོས་སྨྲ་བ་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ཟླ་༣ཚེས་༡༠ལ།།


text:
གནའ་བོའི་གྷེ་སེར་(希腊)བཙན་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་སུ། རྒྱལ་ཁམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་མི་རིགས་གྷེ་རིགས་ཀྱིས་རང་གི་ཁ་ཟས་རིགས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་བམ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ཡུལ་ནས་དབོར་འདྲེན་བྱས་ཏེ་ནང་གི་ཞིང་ཕྱུགས་ཀྱི་སོ་ནམ་ལ་དོ་སྣང་ཆེར་མ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རིམ་པས་འཇིག་པ་རེད། མི་རིགས་ཤིག་ལ་མཚོན་ན། ལྷག་པར་ཏུ་མི་རིགས་ཉམས་ཆུང་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། རང་གི་ཁ་ཟས་མི་རིགས་གཞན་ལ་བརྟེན་དགོས་བྱུང་ཚེ། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་གནས་ཞིག་ཏུ་ལྷུང་བ་རེད། གལ་ཏེ། ཁ་ཟས་དབོར་འདྲེན་བྱེད་སའི་མི་རིགས་དང་ཡུལ་ལུང་དེ་དང་གཡུལ་འཐབ་སོགས་ཀྱི་
འགལ་བ་ཤོར་ཚེ། ནང་འདྲེན་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་རིགས་དེར་མྱུར་ཏུ་ཁ་ཟས་མེད་པར་མུ་གེ་སོགས་བྱུང་ནས་འཇིག་འགྲོ་བ་དང་། ཡང་ན་་མི་རིགས་གཞན་གྱི་བྲན་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་འདྲ་པ་འཛམ་གླིང་གི་བྱུང་རབས་ནང་མང་པོ་བྱུང་ མྱོང་ཡོད། དེང་སྐབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནང་དུ། ༼གྲོ་དང་རྡོ་སྣུམ་གྱི་སྲིད་དབང་༽ཞེས་པའི་བརྡ་ཆད་ཅིག་ཡོད། དེས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་ཟས་རིགས་འཛོམས་དགོས་པ་ནི་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་ཡོད།
མི་རིགས་ཤིག་ལ་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་དགོས་པ་མ་ཟད། དེ་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བའི་ཁ་ཟས་ཐོན་ཁུངས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་དངོས་པོའི་ཐོན་སྐྱེདཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དགོས། དེ་མེད་ན་དུས་འགྱུར་སོགས་བྱུང་ཚེ་མི་རིགས་དེ་ལས་སླ་བོར་མེད་པའམ་བྲན་ཏུ་འགྱུར་འགྲོ་ཡིརེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ང་ཚོའི་གྲོ་ནས་སྲན་གསུམ་དང་ཤ་མར་ཐུད་གསུམ་གྱི་རྩམ་ཁུག་དང་དེའི་ཐོན་ཁུངས་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ལག་པར་ཤོར་དུ་འཇུག་མི་རུང་། མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་༢༨་དང་༦༥་ཡི་ནང་དུ། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་གཞུང་དང་མི་མང་གིས་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་ཐོབ་ཐང་གི་ཆེད་དུ་ས་གནས་དཔལ་འབྱོར་དར་སྤེལ་གྱི་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཆོག་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ནས་ཐོན་ཁུངས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྐབས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་རམ་འདེགས་བྱེད་དགོས་ཞེས་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཡོད། ང་ཚོས་ཁྲིམས་ལུགས་འདི་དག་རྒྱབ་རྩར་བྱས་ཏེ། ཞིང་ཕྱུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་བཙན་ས་དེ་ཆོས་ལུགས་སོགས་ལ་ཁག་བཞག་སྟེ་གཞན་གྱི་ལག་པར་ཤོར་དུ་མི་འཇུག་པར་དམ་པོར་འཛིན་རྒྱུ་གལ་ཆེ། ང་ཚོའི་རྩམ་ཁུག་འདི་གཞན་གྱིས་ལྷག་མ་མེད་པར་བཟུང་ན། ང་ཚོའང་ལྷག་མ་མེད་པར་གཞན་གྱི་བྲན་ཏུ་འགྱུར་ངེས་ཡིན།


text:
བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྩམས། བཙན་མགོ་དགྲ་འདུལ་གྱིས་བསྒྱུར།
ཀྲུང་གོའི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ་བསྟན་འཛིན་ལགས།
ཨ་ཕ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་ཕྲན་ཆུང་ལོ་གསུམ་ནས་བོད་ཡིག་འབྲི་ཀློག་གི་འགོ་བརྩམས་ཡོད་འདུག ད་ལྟའི་དྲན་འཛིན་དུ་ཐེངས་དང་པོར་བོད་ཡིག་སྦྱོང་དུས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཐོག་མའི་སྒྲ་གདངས་”ཀ”ཞེས་བཀླགས་པ་བརྗེད་མི་འདུག ངས་མི་ལོ་བདུན་བཅུའི་རིང་བོད་ཡིག་སྦྱངས་ནས་ཡོང་མོད། ད་ལྟའང་རྨང་གཞི་ཙམ་ལས་རྟོགས་མ་སོང་།
འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་ཁྲོད་ན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་བདམས་ཚེ། དེ་ནི་ཁ་རྩོད་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་འཐབ་འཛིང་གི་གནས་ཚུལ་མི་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་ག་ལ་མེད། གང་ལགས་ཤེ་ན། མི་རིགས་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་མེས་པོ་དག་གིས་ངོ་མཚར་གྱི་གསར་གཏོད་བགྱིས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྗེས་རབས་པ་ཚོར་བཞག་པའི་རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ནོར་བུ་ཞིག་ཡིན་པས་སོ།།
རྒྱ་ཡིག་ནི་ཀྲུང་གོར་མཚོན་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་ཡིག་གི་བྱུང་རབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དེས་རླབས་ཆེན་གྱི་མེས་པོ་དག་གི་ངོ་མཚར་བའི་ཤུལ་འཛིན་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟ་བ་སོགས་མངོན་ཐུབ། རྒྱ་ཡིག་ནི་མཁྲེགས་གཟུགས་ཀྱི་མཚོན་རིས་ཤིག་མ་ཡིན་པར་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་ཤིང་ལོ་ངོ་སྟོང་ལྔའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་ལྡན་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཤིག་གྲུབ་ཡོད། མ་ཟད་ཀྱི། རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་མངའ་ཐང་དང་ཚེ་སྲོག་ལ་འབྲེལ་ཡོད།
རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གང་དུ་ཡིན་རུང་བོད་རིག་པ་ནི་གཏིང་ཚུགས་ཤིང་རུས་ཆོས་པའི་རིག་ཚན་ཞིག་ཆགས་པ་མ་ཟད་གཙོ་བོ་ཞིག་ཀྱང་འཛིན་གྱི་འདུག འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང་སྒོས་སུ་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ན་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཧ་ཅང་མང་། ངས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་བརྒལ་ཞིང་། དེར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་མི་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་འདུག རྒྱལ་ནང་དུ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། རིག་གཞུང་ལས་ཁུངས་སོགས་སུ་བོད་རིག་པ་ནི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཡུལ་གཙིགས་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་མ་ཟད་ཀྱི། ཡིད་དབང་འཕྲོག་པའི་རིག་གཞུང་གི་དཔྱད་གཞི་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རྫོང་ཆེན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་།
འགྲོ་བ་མི་གདོད་ནས་སྐད་ཆ་བྱུང་ཞིང་རྗེས་སུ་ཡི་གེ་བྱུང་བ་དེ་ནི། མི་དང་དུད་འགྲོའི་རྩ་བའི་ཁྱད་པར་ལགས། དེ་རྟིང་མི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཕྱེས་པ་དང་མི་རིགས་གཅིག་པ་ས་ཁོངས་གཅིག་ན་འཚོ་ཞིང་། གཅིག་མཐུན་གྱི་སྐད་ཆ་བཤད། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཆ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་འཁུམས། སྐད་ཆ་ནས་ཡི་གེ་བྱུང་བ་ནི་ཤེས་དཔལ་འཕེལ་བའི་གལ་ཆེའི་རྣམ་པ་ཞིག་གྲགས་ཤིང་། ཡི་གེས་རེག་ཟིག་བཀོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་རང་དབང་ངང་བསམ་པའི་འཆར་སྒོ་གསར་གཏོད་བགྱིས་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཤིག་རེད།
བོད་ཡིག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་མང་པོའི་འདོད་ཚུལ་མི་གཅིག་པའི་རྩོད་གཞི་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ལ་ལས་ལོ་ངོ་1400སྔོན་དུ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་དཔེ་བླངས་ནས་བརྩམས་པར་གྲགས་ཤིང་། ཡང་འགའ་ཞིག་གིས་ལོ་ངོ་3000ཡར་སྔོན་གྱི་ཞང་ཞུང་གི་དམར་ཡིག་ལས་རིམ་འགྱུར་བྱས་པར་བསྙད། གང་ལྟར་ཀྱང་། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་དཔེ་ཆའི་ནང་དུ་བཤད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཧ་ཅང་མང་མོད་ཀྱི། དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་འགོར་ཚད་ལྡན་གྱི་ཡི་གེ་བྱུང་ཞིང་། ཀློག་བདེ་ལ་ཉན་སྤྲོ་བ། ཐ་སྙད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཚིག་དོན་གསལ་བ། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ཚང་བ། རྟགས་གསལ་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་རྩོད་གཞི་མེད་པའི་དོན་དངོས་ཤིག་རེད། དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་སྐད་ཆ་དང་ཚད་ལྡན་གྱི་ཡི་གེ་ཡོད་པས། རིན་ཐང་གི་འཚོལ་སྙེགས་དང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལ་གསོན་ཤུགས་བསྩལ།
སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ཚད་གཞི་ངེས་ཅན་ཞིག་ནས་གླེང་ན། བོད་ཡིག་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མ་ལག་ཚང་བའི་མངོན་ཐོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། དེ་ཡང་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་དང་དབྱངས་བཞི། ཡི་གེ་སོ་སོ་ཐུན་མིན་གྱི་སྒྲ་གདངས་རེ་རེ་ལྡན་ཞིང་། སྐད་བསྒྱུར་བྱེད་ཕྱིར་ལོག་ཡིག་ལྔ་དང་བརྩེགས་ཡིག་ལྔ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་གསལ་བྱེད་ལ་མཐར་ཟད་དུ་གྲགས་པའི”ཀྵ”ཡིག་བསྣན་པས་བཅུ་གཅིག་ཡོད། དེ་དག་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་སྐབས་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་དང་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་གཙོ་བོར་བྱས་རྟིང་། སྔོན་འཇུག་དང་རྗེས་འཇུག ཡང་འཇུག་བཅས་འཇུག་ཅིང་དབྱངས་དང་སྦྱར་ནས་སྒྲ་འདོན། གསལ་བྱེད་གཅིག་ཁོ་ནས་ཐ་སྙད་གྲུབ་ཀྱང་དོན་སྟོན་མི་ནུས་ཤིང་། སྔོན་འཇུག་དང་རྗེས་འཇུག་སོགས་ཞུགས་ཤིང་ཡི་གེའི་ཚོགས་པ་སོ་སོས་དོན་སྟོན་ནུས་པས་སྐད་ཆའི་ཐ་སྙད་མཚོན་ནོ།།
བོད་ཡིག་ནི་བཀླགས་ན་ཁ་ལ་བདེ་བ། ཚིག་ཉུང་བའི་སྒྲ་མཚོན་གྱི་ཡི་གེ་ངེས་ཅན་དེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཆའི་ཉིང་བཅུད་བསྡུ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཁ་གསལ་གོ་བདེར་སྦྱར་ན་དོན་གྱི་གནད་འབྱིན་པའི་ཐ་སྙད་མང་། རིགས་མང་ཞིང་གཟུགས་རིས་སྣ་མང་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་གཞན་དང་བསྡུར་ན། བོད་ཡིག་ནི་སྦྱོང་སླ་ཞིང་ཤེས་སླ་བ། ངེས་སླ་བ། འབྲི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མང་བས་ཡི་གེའི་འཕེལ་རིམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་ཡོད། བོད་ཡིག་ཐོག་མར་སྦྱོང་དུས་ཟླ་གསུམ་ལྷག་ལ་འབད་འབུངས་ཀྱིས་ཆོག་ན། ཚགས་པར་དང་དཔེ་ཆ་སོགས་ཀློག་ཐུབ་ངེས་ཡིན།
ད་ལྟ་ང་ཚོས་བོད་ཡིག་གིི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་ངག་གི་དཔེ་རྙིང་དག་མཇལ་དུས། ཕྱི་ལོ་1300སྔོན་དུ་སྐད་ཆའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་བོད་ཡིག་ལེགས་བཅོས་དང་ཚད་ལྡན་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་མཁན་གྱི་རླབས་ཆེན་གྱི་སྐད་བརྡ་སྨྲ་བ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊའི་བཀའ་དྲིན་དྲན་ཡོང་།
མི་རིགས་ཤིག་གི་ཤེས་དཔལ་ཇི་སྲིད་འཕེལ་རྒྱས་དང་མངའ་ཐང་རྒྱས་ཚེ་དེ་སྲིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཐ་སྙད་གྲངས་མང་ཞིག་འབྱུང་བའོ།། དེ་ལྟ་དེ་བཞིན་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་སྔར་ཡོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་ཐོག་ཏུ་སྙེགས་དོར་བཅུད་ལེན་གྱི་སྒོ་ནས་གསལ་བྱེད་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱངས་སྦྱར་ཞིང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ཁྱད་ཆོས་ལྟར་ཡི་གེ་སྒྲ་སྦྱོར་བ་དང་། ཁོང་ཉིད་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་སློབ་སྦྱོང་བགྱིས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག བོད་ཀྱི་སྒྲ་ཡི་བསྟན་བཅོས་རྣམ་བརྒྱད་བརྩམས་ཤིང་། དེའི་ནང་ནས་《སུམ་ཅུ་པ།》དང་《རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ།》གཉིས་ནི་ད་ལྟའང་ང་ཚོས་བཀོལ་བཞིན་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དཔེ་ཆ་གང་གིས་ཀྱང་བསྒྲུན་དུ་མེད།
བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་ཕྱིའི་ཤེས་རིག་དང་འབྲེལ་འདྲིས་མང་དུ་འགྲོ་ཞིང་། སྔར་མེད་པའི་ཆོས་དཔེ་མང་པོ་ཞིག་བོད་ལ་བསྒྱུར་བ་དང་། དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་བོད་ཡིག་སྐད་གསར་བཅད་བྱས་ནས་སླར་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་། སྒོས་སུ་བོད་རིགས་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ནས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་ཆོས་དཔེ་སློབ་སྦྱོང་བགྱིས་ཤིང་། རྒྱ་གར་གྱི་དགེ་འདུན་པ་མང་པོ་ཞིག་བོད་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ནས་ནང་ཆོས་འཆད་སྤེལ་མཛད། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཆ་བསླབས་པ་སོགས་གང་ལྟར་སྐབས་དེར་ནང་བསྟན་དཔེ་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་ཚ་རླབས་ཤིག་འཕྱུར།
དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་གདན་ས་ཆེན་མོ་བསམ་ཡས་དགོན་དུ་ཕྱོགས་བཞི་ནས་ཁྱེར་ཡོང་བའི་ཡིག་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་ནང་བསྟན་དཔེ་ཆ་དང་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ནས་གདན་དྲངས་པའི་ལོ་ཆེན་གྱིས་ཁེངས་ཤིང་། བསམ་ཡས་དགོན་ནི་ལོ་ཙྭའི་ལྟེ་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་དགེ་འདུན་པ་དག་ལོ་ཙྭའི་བྱ་བ་གཉེར། ལོ་ཙྭའི་དུས་ཡུན་རིང་བོ་བརྒྱུད་དུས་རབས་བཅུ་བའི་ནང་སླར་སྒྲིག་གཞི་དང་མཐུན་པའི་སྐད་གསར་བཅད་མ་བྱས་ཀ་མེད་ཐུག ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་ནང་དུ་སྒྲ་བསྒྱུར་དང་དོན་བསྒྱུར། ཐད་བསྒྱུར་གསུམ་ནི་ཐབས་ཤེས་གཙོ་བོ་བཀོལ་ཞིང་། ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་གཟབ་ནན་རང་བཞིན་དང་བླ་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན། དྭངས་གཙང་གི་རང་བཞིན། རིན་ཐང་གི་རང་བཞིན་བཅས་བསྟན།
སྐད་གསར་བཅད་ཐེངས་གསུམ་བགྱིས་པས་བོད་ཡིག་ནི་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཡི་གེར་གྱུར་པའི་རྨང་གཞི་བཞག བོད་ཡིག་གི་ཁྱད་ཆོས་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་གདངས་དང་ངེས་སྲོལ་མཚོན་ཐུབ་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། རྒྱ་ཡིག་སོགས་ཀྱི་སྐད་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་སྒྲ་གདངས་ཇི་བཞིན་དུ་སྟོན་ཐུབ། སྔོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཁག་ཅིག་གི་ནང་དུ་བོད་ཡིག་གིས་རྒྱ་ཡིག་སྒྲ་གདངས་གསལ་ཞིང་། སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་རྒྱ་ཡིག་གི་སྒྲ་གདངས་ཀློག་སྟངས་རྟོགས་སླ་བ་མ་ཟད། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་སྐད་ཆ་སོགས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་རིན་ཐང་ཧ་ཅང་ཆེ།
ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་མཁྱེན་མཁན་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་ལྟར། ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེས་ནང་བསྟན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ནང་ཚན་དག་སྤྱི་མཚན་ཙམ་ཞིག་ལས་སྟོན་མི་ཐུབ་ཅིང་། གལ་སྲིད་ནང་བསྟན་གྱི་གོ་རྟོགས་མཐོན་པོ་སླེབས་མེད་ཚེ་ཧ་ཅང་གོ་དཀའ། འོན་ཀྱང་། བོད་ཡིག་གིས་དེ་དག་ཁ་གསལ་གོ་བདེའི་ངང་ནས་དོན་གྱི་ངོ་མ་སྟོན་ནུས། འདི་ནི་ཡི་གེ་ཡན་གར་བ་ཞིག་གིས་ནུས་པ་ཞིག་ལར་ནས་མིན་ནོ།།དེ་བས་བོད་ཡིག་གི་ཁྱད་ནུས་ནི་གཞན་གྱིས་བསྒྲུན་དུ་མེད་པའི་གནས་ཧ་ཅང་མང་།
གཞན་ནང་བསྟན་གྱི་ཐོག་ན་མཛད་རྗེས་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་མཆོག་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་ཡོང་བའི་ལམ་བརྒྱུད་ནས་ཁྲང་ཨན་དུ་ནང་བསྟན་སློབ་གཉེར་བགྱིས་ཤིང་། རྒྱལ་བའི་བཀའ་མང་པོ་སྤྱན་དུ་འདྲེན། རྗེས་སུ་ཁོང་ཉིད་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་སློབ་གླིང་དུ་ཕེབས་ནས་རྒྱ་གར་ན་མིང་དུ་གྲགས་པའི་བླ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་གཉིས་བོད་དུ་གདན་དྲངས་ཤིང་། བཀའ་བསྟན་ཡིག་སྒྱུར་སོགས་ནང་བསྟན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འཆད་སྤེལ་མཛད། ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་ཀྲུང་ཧྭ་ཡི་ཤེས་རིག་འཛམ་གླིང་གི་རྩེར་སོན་དུ་བུད་ཡོད། སྐབས་དེར་ཁྲང་ཨན་ནི་འཛམ་གླིང་ཤེས་རིག་གི་གཞིས་ཁྱིམ་ཆེན་མོ་ཞིག་རེད་ཅེས་བཤད་ན་མི་ཆོག་པ་མེད། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སང་ཤི་དང་བཅས་པ་མི་བཞི་ཁྲང་ཨན་དུ་ཕེབས་ནས་རྒྱ་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སློབ་གཉེར་བགྱིས་ཤིང་།《རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ།》དང《དགེ་བཅུའི་མདོ།》སོགས་རྒྱ་ཡིག་དཔེ་ཆ་བཞི་བཅུ་ལྷག་བོད་དུ་དྲངས། དེ་དག་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་ལོ་ཆེན་དག་མཉམ་དུ་འཛོམས་ནས་བོད་ལ་བསྒྱུར། སང་ཤི་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རྒྱ་ཡིག་གི་ཆོས་དཔེ་བོད་ལ་སྒྱུར་མཁན་གྲགས་པས་མཚན་པ་ཞིག་རེད།
སྐད་ཡིག་གི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རིག་པ་ལྡན་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་གྱི་ལོ་ཆེན་བཻ་རོ་ཙ་ན་རྒྱ་གར་དུ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་སློབ་གཉེར་བགྱིས་ཤིང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་གྲངས་མང་ཞིག་ཁྱེར་ནས་ཕྱིར་ཕེབས། ཁོང་གིས་《天边光明佛号赞》,《六十如理论简说》(བོད་འགྱུར་གྱི་དཔེ་མིང་མ་རྙེད)གཉིས་བསྒྱུར། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་གསང་ཆོས་ལུགས་བོད་དུ་ཐོག་མར་དྲངས་མཁན་ཆགས། གྲུབ་མཐའ་རྙིང་མའི་ནང་གི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྫོགས་ཆེན། མཚམས་པ་སོགས་དེ་དག་ལས་དར་ཁྱབ་ཕྱིན། མ་ཟད་ཀྱི། ཁོང་ནི་གྲུབ་མཐའ་རྙིང་མའི་བླ་མ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན།
ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་དང་རྒྱ་ཡིག་གཉིས་བྱང་ཆུབ་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་ཆེན་འགལ་ལོ་ཆོས་འགྲུབ་བགྲང་བྱ་བཅུ་དགུ་ནས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་ལ་ཞུགས། ཁོང་གི་མི་ཚེ་ཐུང་ངུའི་ནང་དུ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་དཔེ་ཆ་20ལྷག་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། བོད་རིགས་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་གཅིག་གི་སྔོན་ནས་ཆེད་ལས་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲིག་གཞི། གཞུང་ལུགས་བཅས་ཀྱི་ལོ་ཙྭའི་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལོ་ཙྭའི་བྱ་བ་གཙིགས་མཐོང་ཆེན་པོར་བགྱིས། སྔོན་བྱོན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དྲིན་དང་རྣམ་ཐར་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་《མེ་སྲུང་འཁོར་ལོ》ཞིག་གི་ཐོག་ཏུ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་དང་ལོ་ཙྭ་གཉིས་མཉམ་དུ་བགྲངས་འདུག ལོ་ངོ་800སྔོན་དུ་ཁྲང་ཨན་དུ་རྒྱ་ཡིག་སློབ་གཉེར་བྱས་པའི་ན་གཞོན་དང་རྒྱ་གར་ནས་གདན་དྲངས་པའི་མཁས་པ། བལ་ཡུལ་ནས་ཕེབས་པའི་ཆོས་འཆད་མཁན་དགེ་འདུན་པ་སོགས་བསམ་ཡས་དགོན་དུ་འཛོམས་ནས་ལོ་ཙྭའི་བྱ་གཞག་གི་མཐོ་རླབས་ཤིག་འཕྱུར་ཞིང་འགྱུར་དེབ་དག་ས་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཕྱིན།
ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ཚོམས་ཆེན་དེའི་ནང་ལོ་ཆེན་ལོ་ཆུང་སྟོང་ལས་འདས་ཤིང་། འགྱུར་དེབ་རི་བོའི་གཏོས་དང་མཚུངས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་སྐབས་དེར་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཏུ་དེ་ལྟ་བུ་ཧ་ཅང་དཀོན། ད་ལྟའང་དར་ཁྱབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི《དཀར་ཆག་མཆིམས་ཕུ་མ》དང་《དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ》《དཀར་ཆག་འཕངས་ཐང་མ།》སོགས་ཀྱང་ལོ་ངོ་སྟོང་གི་སྔོན་ནས་བསྒྱུར་ཟིན་པ་དག་རེད། དུས་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་བོད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་བྱ་བ་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་རྩེར་སོན་དུ་བུད། ཡིག་སྒྱུར་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཕྱོགས་ནས་གླེང་ན་《བསྟན་འགྱུར》ནང་གི་《སྒྲ》ཡི་ནང་དུ་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་རྩ་དོན་དང་སྒྲིག་སྲོལ། ཐབས་ཤེས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ན་ཆེད་དུ་གླེང་ཡོད།
བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དང་མཐུན་པ། ནང་བསྟན་གྱི་དགོངས་དོན་དང་མཐུན་པ། ཀློག་པོ་པོའི་ཆུ་ཚད་དང་མཐུན་པ་ནི་སྐབས་དེའི་ཡིག་བསྒྱུར་རྩ་བའི་རྩ་དོན་གསུམ་མོ།། དོན་བསྒྱུར་མི་བདེ་བ་དག་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱེད་ཅིང་། མ་ཡིག་གི་བསྟན་དོན་ཇི་བཞིན་སྟོན་ཐུབ་པ་ནི་དོན་བསྒྱུར་དང་། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་འགྲོས་ལྟར་བསྒྱུར་པ་ནི་ཐད་བསྒྱུར་ཡིན། མ་ཡིག་གི་གོང་འོག་སྣོལ་ནས་བསྒྱུར་པ་ན་སྣོལ་བསྒྱུར་ཟེར། ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་ཚད་གཞི་འདི་དག་ལོ་ངོ་700རྗེས་ཀྱི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་ཙྭ་བ་ཆེན་པོ་ཡན་ཧྥོ་(严复)ཡིས་བསྟན་པའི་“དོན་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་སྟོན་པ། འབྲེལ་ཆགས་པ། བབ་ཆགས་པ།”་“信,达,雅”ལུགས་དང་ཧ་ཅང་འདྲ།
ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་ནང་དོན་ངོས་ནས་བཤད་ན། ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་གི་སངས་རྒྱས་སྟོང་སྐུའི་ནང་ནས་རྙེད་པའི་ལོ་ཆེན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་སོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་པའི་སློབ་དཔོན་ནག་མོ་ཁོལ་གྱི་དུང་བརྗོད་སྙན་ངག་《སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ།》ཡིན་ཞིང་། སྙན་དེབ་འདི་གཞན་གྱི་ཡི་གེ་བསྒྱུར་པའི་ཐོག་མ་དེའང་ཡིན་འདུག ལོ་800རྗེས་སུ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་རིག་རྩལ་བསྐྱར་དར་གྱི་ལས་འགུལ་བྱུང་ནས་གཟོད་རླབས་ཆེན་གྱི་སྙན་ངག་པ་ཁོང་དང་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ། ང་ཚོས་ད་ལྟ་མཐོང་བཞིན་པའི་《བཀའ་བསྟན་འགྱུར།》གྱི་ནང་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་ཟློས་གར་རྩོམ་པོ་པོ་འཕགས་པ་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་ངག་རིང་མོ་《སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟོད་པ》ཡང་སྐབས་དེ་དུས་ཡིག་སྒྱུར་མཛད་པ་ཡིན། 《ཤེས་རབ་བརྒྱ་བ།》དང་《ཤེས་རབ་སྡོང་བུ།》《སྐྱེ་བོ་གསོ་ཐིགས།》དང་བཅས་པ་རྒྱ་གར་སྙན་ངག་གི་དཔེ་ཆ་བཅུ་ལྷག་བོད་ལ་བསྒྱུར། འདི་དག་ཕལ་ཆེ་བ་《བཀའ་བསྟན་འགྱུར་》གྱི་ནང་དུ་བསྡུས་པ་དེས་བོད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་བྱ་ཡུལ་ནང་བསྟན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་རྩོམ་རིག་ཀྱང་གལ་ཆེའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒྱུར་ཡོད་འདུག
ངས་འདི་ལྟར་བལྟས་ཡོང་དུས་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་འདྲིས་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཤེས་དགོས་ཚེ། བོད་ཡིག་གི་འཕེལ་རིམ་དང་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བགྱིས་ན་གསལ་པོ་རྟོགས་པར་སྣང་། བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ། ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་དང་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་སོགས་ཀྱི་གཉེན་འབྲེལ་གྱིས་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་འདྲིས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང་། ལོ་བརྒྱའི་སྔོན་དུ་བོད་ཀྱི་མཁས་པས་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་རྒྱ་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་ཆ་《ཞང་ཧྲོ》《ཙུའུ་ཀྲོན》《ཀྲན་གོ་ཐབས་ཇུས་》《尚书》,《左传》,《战国策》བོད་འགྱུར་མ་རྙེད། རྒྱ་བོད་ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་རྣམ་པ་དེས་ལོ་ངོ་སྟོང་གི་སྔོན་ནས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་རྒྱ་ཡིག་གི་ཆུ་ཚད་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག་མིན་པར་ངོ་སྤྲོད་ཐུབ།
ཉེ་རབས་སུ་རྣམ་དཔྱོད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཁས་པའི་དབང་བོ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ཀྱིས་རང་རྐྱ་ཕེར་བའི་ལྟ་བའི་ཐོག་ནས་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལ་གཏིང་གཟབ་པོས་ཞིབ་འཇུག་བགྱིས་ཤིང་ཀུན་གྱིས་ཡིད་སྨོན་པའི་དཔེ་ཆ་བརྩམས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་བོའི་ཁྲོད་དུ་རླབས་ཆེན་གྱི་མེས་པ་དག་གིས་ང་ཚོ་ལ་བཞག་པ་ནི་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པའི་བསྟན་ཡོད་ཤུལ་བཞག་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། བལྟས་ན་ཟད་མཐའ་མེད་ཅིང་སྤྱད་ན་རྫོགས་མཐའ་མེད་པའི་བསམ་བློའི་ཉིང་བཅུད་གཏིང་ཟབ་ཅིང་། ངོ་མཚར་བའི་དཔེ་རྙིང་རི་བོའི་གཏོས་དང་མཚུངས་པ་བཞག་ཡོད། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཡི་གེ་གསར་གཏོད་མ་བྱས་སྔོན་དུ། དྲན་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་གསོག་འཇོག་བྱེད་ཅིང་ཡི་གེ་ཡོད་རྟིང་དཔེ་ཆ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་གསོག་བྱེད།
བཤད་རྒྱུན་ཞིག་ལ་ས་སྐྱ་དགོན་པ་ནི་ཏུན་ཧོང་གཉིས་པ་ཞེས་སུ་གྲགས། དེ་ཡང་རྒྱ་ནག་ལུགས་དང་རྒྱ་གར་ལུགས། བོད་ལུགས་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་རྣམ་པ་ཁྱད་དུ་འཕགས་ཤིང་། གདུང་མ་108ཅན་གྱི་བརྗིད་ཅིང་རྔམ་མཐོ་བའི་འདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་གྱང་བཞིན་སྤམ་པའི་དཔེ་ཆ་རི་རབ་ལྟར་བརྩེགས་ཤིང་། ཁ་རྒྱུན་དུ་སྐྱབས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ལྷ་ཁང་། གྱང་རོ་ཞིག་ཀྱང་ཆོས་དཔེས་བརྟེན་ཡོད་ཅེས་བཤད་སྲོལ་འདུག ཤིང་གི་དཔེ་སྒྲོམ་དེ་དག་ནང་དུ་གླེགས་བམ་པོ་ཏི་དང་པོ་ཏི་བརྩེགས་ནས་གྱང་ལྟར་འགྱིང་ཞིང་། དེའི་ཕྱི་ཁོག་ནི་གསེར་དང་དངུལ། རྒྱལ་མཚལ་སོགས་ཀྱིས་གྲུབ་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་གི་ནང་དོན་ནི་ཐོག་གི་གནམ་དཔྱད་རིག་པ་དང་འོག་གི་ས་ཁམས་རིག་པ། ནང་བསྟན་གསུང་རབ། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ། བཟོ་སྐྲུན་ལག་རྩལ། གསོ་བ་རིག་པ་སོགས་ཡོངས་སུ་ཚང་།
ལོ་ངོ700སྔོན་ནས་བཟུང་ས་སྐྱ་དགོན་པ་ནི། བསམ་ཡས་དགོན་དང་འདྲ་བར་ལོ་ཆེན་དག་འཛོམས་སའི་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཆགས། ད་ཡོད་ཀྱི་དཔེ་ཁྲི་གསུམ་ལྷག་ཡོད་པ་འདི་ཡང་མེས་པོ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་དཔལ་ལས་འཁྲུངས་པའི་ཤེས་རིག་གི་ཉིང་བཅུད་རེད་ཨང་། གཞན་ཡང་དཔལ་དང་གྲགས་པས་མཚན་པས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་དུས་འཁོར་གླིང་ཞིག་ཡོད་པར་དེའི་ནང་དུ་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔེ་ཆ་བསྡུ་གསོག་ཁང་དང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་1959ལོར་དཔེ་ཆ་བསྡུ་ཉར་གླིང་གཙང་སེལ་གནང་། 《བླ་བྲང་དགོན་པའི་གནའ་དཔེ་བསྡུ་གསོག་གི་དཀར་ཆག་བཞུགས་སོ།》 ཞེས་པའི་ནང་དུ་བསྡུ་ཉར་བྱས་པའི་དཔེ་ཆ་འབུམ་གཉིས་དང་ཁྲི་གསུམ་མ་ཟིན་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། བོད་ཡིག་གི་ཆོས་དཔེ་ཁྲི་ཚོ་དྲུག་ལྷག་ཅིག་ཡོད་འདུག དེའི་ནང་དུ་གསོ་བ་རིག་པ་དང་ཚད་མ་རིག་པ། སྒྲ་རིག་པ། བཟོ་རིག་པ། སྐར་རྩིས་རིག་པ། སྡེབ་སྦྱོར་རིག་པ་སོགས་རིག་ཚན་བཅུ་བདུན་ལྷག་ཡོད་ཅིང་། ཁ་ཤས་བོད་ལ་བསྒྱུར་ནས་ད་ལྟའི་བར་ཀློག་མ་མྱོང་བ་ཡང་འདུག
ན་གཞོན་ཀྲང་ཆིན་(张骞)ཤ་ཅུ་རུ་འབྱོར་ནས་ཀུ་མཱ་ར་ཛའི་གྲིབ་མ་ཙམ་ཡང་མཐོང་། དེ་གའི་འབྲོག་མི་དག་གིས་ཁོང་ལ་གནས་འདིའི་མིང་ལ་”སྟོང་དཔོན་”ཟེར་ཞེས་བཤད། སྟོང་ནི་མང་བའི་དོན་དང་དཔོན་ནི་ཆོས་སྐུའི་དོན་ལ་གོ ད་ལྟ་བཤད་བཞིན་པའི་སངས་རྒྱས་སྟོང་སྐུ་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན། སངས་རྒྱས་སྟོང་སྐུའི་ནང་དུ་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་རྙིང་ཧ་ཅང་མང་པོ་གསོག་འཇོག་བགྱིས་ཡོད་ཅིང་། ལ་ལ་ཞིག་ཤིང་སྒྲོམ་ནང་དུ་བཅུག་པ་དང་། འགའ་ཞིག་ཐག་པས་བསྡམས་པ། གཞན་ཡང་ཤིང་ཏ་ལའི་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པ་དང་། ལག་བྲིས་བརྒྱབ་པ། དཔར་མ། ངོ་བཤུས་བརྒྱབ་པ་སོགས་ཡོད་འདུག དབྱིན་ཇིའི་སི་ཐན་དབྱིན་(斯坦因)དང་ཧྥ་རན་སིའི་པོ་ཞི་ཧེ་(伯希和)སོགས་སྔ་རྗེས་སུ་གནས་འདི་ནས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་སྟོང་ཚོ་མང་པོ་དབུལ་འདྲེན་བྱས་ཤིང་། ངས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན་ཏུན་ཧོང་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ན་བོད་ཡིག་ཡིག་རྙིང་ཤོག་དྲིལ་སྟོང་ལྔ་ལྷག་ཁྱེར་ཡོད་པར་གསལ། ད་དུང་ཁག་ཅིག་ཏུན་ཧོང་བཀྲམས་སྟོན་ཁང་གི་ནང་དུ་བཞག་འདུག ཏུན་ཧོང་ནང་གི་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དག་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་རེད།
བོད་རིགས་ནི་ཡིག་ཚགས་བསྡུ་ཉར་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་ཞིང་། དགོན་སྡེ་ཁག་གིས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་ཕྱིར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པ་དང་། སྐུ་དྲག་ཚོས་ཡབ་མེས་དག་གི་དབང་གནས་འཛིན་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་བཀའ་ཤོག་སོགས་བདག་ཉར་བགྱིད་ཀྱི་ཡོད།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་བསྡུ་གསོག་ཁང་དུ་བོད་ཡིག་ཡིག་ཆ་ཁྲི་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཉར་འདུག རྒྱལ་ནང་དུ་མཚོན་ན་བོད་ཡིག་གི་ལམ་ནས་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་དུས་ཚོད་དང་གྲངས་ཀ་ནི་རྒྱ་ཡིག་ལས་ཀྱང་རིང་ཞིང་མང་། གལ་སྲིད་ཡབ་མེས་དག་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བློ་རྟོགས་དགོས་ཚེ། རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་གླེགས་བམ་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་ཁག་མ་བཀླག་ཐུ་མེད་རེད། འཇིག་རྟེན་ཐོག་ཏུ་གོ་ཆོད་མེད་པའི་རྒྱུ་ཆ་མེད་ཅིང་། བསྟན་བཅོས་འདི་དག་གིས་མི་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་དང་བདེ་སྐྱིད། རེ་བ་སོགས་བསྩལ་ཐུབ།
སྐད་ཆ་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། མི་རིགས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་གཅིག་གྱུར་ལ་ནུས་པ་རབ་ཏུ་ཆེ། ཡི་གེ་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་ཚེ་སྲོག་གི་རླབས་རྒྱུན་བསྲིང་བའི་མཚོན་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་དང་ཤེས་རིག་གི་འོད་སྟོང་འཕྲོ་བའི་ལག་ཆ་ཞིག་ཀྱང་ངོ་།། བོད་ཡིག་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་མ་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང་ཉམས་པ་སླར་གསོ་ཐུབ་པའི་རྣམ་ཤེས་གྲུབ་ཡོད་པ་མ་ཟད་ཀྱི། བོད་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཤེས་རིག་གི་ཉིང་བཅུད་དང་དེའི་རོགས་འདེགས་ཀྱི་ཀ་བ་ཡིན། བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་མ་གདན་ནི་བོན་ཆོས་ཡིན་ཞིང་། རྗེས་སུ་ཐུབ་བསྟན་རིག་གནས་ཁྱབ་དར་བྱུང་ཞིང་རྒྱ་རིགས་དང་མི་རིགས་གཞན་གྱི་རིག་གནས་སྙེགས་དོར་བཅུད་ལེན་གྱི་སྒོ་ནས་དར་སྤེལ་བཏང་། འདིས་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་ཕྱིན་པ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་དཔལ་གྱི་མཚོན་རྟགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ལགས། ངའི་བསམ་པར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཞེས་བཤད་དུས་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་ཡིད་ལ་འཆར་ཡོང་བ་ནི། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་བཅུ་པོ་དེ་རེད། བོད་ཀྱི་གླེགས་བམ་ཁག་ཏུ་བྲིས་པའི་རིག་གནས་ཞེས་པ་ནི་རིག་ཚན་དང་ཤེས་བྱ་སོགས་ལ་གོ་ཞིང་། དེའི་ནང་དུ་བཟོ་རིག་པ་དང་གསོ་བ་རིག་པ། སྒྲ་རིག་པ། ནང་དོན་རིག་པ། ཚད་མ་རིག་པ་བཅས་རིག་གནས་ཆེ་བ་ལྔ་དང་། སྙན་ངག སྡེབ་སྦྱོར། སྐར་རྩིས། ཟློས་གར། མངོན་བརྗོད་སོགས་རིག་གནས་ཆུང་བ་ལྔ་འདུས། རིག་ཚན་འདི་དག་ནི་ཤར་ནུབ་རྒྱལ་ཁབ་གང་དང་ཡང་མི་འདྲ་བའི་དམིགས་བསལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་རེད།
བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ནི་ཐུབ་བསྟན་རིག་གནས་དང་གདོད་མའི་རིག་གནས་གཉིས་ལས་གྲུབ་ཅིང་། བསྟན་པ་སྔ་དར་དང་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་ནས་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་བཅུ་ནི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་སློབ་གཉེར་གྱི་ཡུལ་གཙོ་བོ་བཟུང་བ་དང་། རིག་གནས་ལྔ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཚེ་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་མཁས་པའི་གོ་འཕངས་ཧ་ཅང་མཐོ། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་བཅུ་བྱང་དུ་ཆུབ་ན་དེ་བས་ཀྱང་ངོ་།།
བོད་ལ་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་བཅུ་ཁོ་ན་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་དང་རིན་ཐང་གི་ལྟ་བ། ཆོས་ལུགས་དད་མོས། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ། ནང་གི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་དང་ཕྱི་ཡི་འཚོ་གནས་བྱེད་ཚུལ་བཅས་པ་ཐུན་མིན་རིག་གནས་ལྡན། ཤེས་དཔལ་འཕེལ་བས་འགྲོ་བ་མིས་རྩ་འཛུགས་ཤེས་པ་དང་སྐད་ཆ་བཤད་ཤེས་པ། ཡི་གེ་སྤྱོད་ཤེས་པ། གསར་གཏོད་བྱེད་ཐུབ། ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ལྟར་ན་རིག་གནས་འབྲེལ་འདྲིས་ཀྱིས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ལ་ཕན་ཧ་ཅང་ཆེ་བར་མཐོང་། ཐུབ་བསྟན་བསམ་བློའི་ཤན་ཞུགས་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དང་འོ་ཆུ་འདྲེས་པ་ལྟར་གྱུར་པས། བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཡུལ་དུས་ཀྱི་ཚད་བཀག་ལས་གྲོལ་ནས་གང་སར་ཁྱབ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཁོང་ཡངས་པ། གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་རང་བཞིན་སོགས་ནི་དུས་ནམ་ཡང་ཉམས་པའི་མེད་པའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་དང་། དམིགས་བསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ས་ཁམས། དཔལ་འབྱོར། ཆབ་སྲིད། སོགས་རིག་གནས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཁྲོད་ནས་མྱུ་གུ་བུས་པ་ཡིན་པས། དམིགས་བསལ་གྱི་ཤེས་རིག་ལྡན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ཡོད་པ་བསྙོན་དུ་མེད།
སྐད་ཆ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ནང་སེམས་མངོན་བྱེད་དང་རྣམ་ཤེས་ལྡན་པའི་མི་ཞིག་གི་འདྲ་གཟུགས་ཕྱིར་མཚོན་གྱི་མཚོན་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད་མི་རིགས་ཤིག་གི་ངོ་གདོང་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་མེ་ལོང་ཞིག་ཀྱང་ངོ་།། བོད་མི་རིགས་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཤེས་རིག་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། སེམས་པ་བཟང་ཞིང་རྒན་བཀུར་གཞོན་བྱམས། བབ་ཆགས་ཤིང་བརླིང་བ། བློ་གྲོས་ལྡན་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་སྐད་ཆའི་ནང་ནས་རྟོགས་ཐུབ། སྐད་ཆ་ནི་བསམ་བློ་དང་བསམ་གཞིག་གི་ཕྱི་ཁོག་ཡིན་ཞིང་། བོད་རིགས་ཀྱིས་གནད་དོན་ཞིག་དོ་སྣང་བགྱིས་ཚེ་ཐོག་མར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་རྟིང་། རང་ཉིད་ཀྱི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གསུམ་དང་གཞན་གྱི་བསམ་ཚུལ་སོགས་བསྡུ་ལེན་བྱས་ནས་རྩོད་གླེང་བྱ་བ་ནི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་རྟགས་གསལ་གཏོང་བ་དང་འདྲ་བོ། དེ་ནི་དགག་རྒྱག་དང་བསམ་འཆར་མི་བཟོད་ཅིང་། སྔོན་དུ་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་རིགས་འདེད་རྟིང་སྤྱི་མཚན་རིག་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་བའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་མི་འདྲ།
ལོ་ངོ་སྟོང་གསུམ་ལྷག་གི་གོད་ཆག་དང་བཅོས་སྒྱུར་ལས་བྱུང་བའི་བོད་ཡིག་ནི། དཔྱོད་ཤེས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་སྔོན་འགྲོའི་འོག་ནས་བརྒྱུད་ཅིང་། སྐད་དང་ཡི་གེ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཁར་བབ་ཆགས་ཤིང་ལེགས་པ་མ་ཟད། རྩོམ་འབྲི་དང་ཡིག་སྒྱུར། གསར་རྩོམ་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་རྗོད་བྱེད་ཚིག་སྙན་ལ་རྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་གནས་ལུགས་ཁ་གསལ་གོ་བདེའི་ངང་སྟོན་ཐུབ། བོད་ཀྱི་ལེགས་བཤད་ནི་བོད་པའི་མཁས་པ་དང་དགེ་འདུན་པ་དག་གིས་བརྩམས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྙན་རྩོམ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་ཁ་མཚར་དང་ཚོར་བ་བརྗོད་པའི་ལྷུག་རྩོམ་མིན་ལ། གཞུང་ལུགས་སྟོང་བཤད་ཀྱི་ཚིག་འཕྲི་ཡང་མིན། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཤེས་རིག་བྱིངས་སུ་ཁྱབ་རྒྱ་དང་ཤུགས་རྐྱེན་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཉིད་ཁ་གསལ་གོ་བདེའི་ངང་མཚོན་པ་ཞིག་རེད།
དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་དུས་འགོར་ས་སྐྱ་པཎ་ཊི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད།》ཀྱི་ནང་དུ་ཚིག་བརྗིད་ཅིང་དོན་ཟབ་པའི་ངང་ཤེས་རབ་དང་བླུན་པོ། ལེགས་དང་ཉེས། བདེན་པ་དང་རྫུན་མ་སོགས་མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བླང་དོར་གནས་ལུགས་བརྗོད་ཡོད། དེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་སྡེ་ན་ལེགས་བཤད་རྩོམ་པའི་དར་སྲོལ་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང་། སྔ་རྗེས་སུ་《དགེ་ལྡན་ལེགས་བཤད》དང་《ཆུ་ཤིང་བསྟན་བཅོས།》《རིན་པོ་ཆེའི་བསྟན་བཅོས།》སོགས་ལེགས་བཤད་བསྟན་བཅོས་ཉི་ཤུ་ལྷག་བརྩམས།
བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་ནི་བོད་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ཆ་ཤས་གཙོ་བོར་གྲུབ། དམངས་ཁྲོད་ནས་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཤིང་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་གཏམ་དཔེའི་དཔེ་ཆ་200ལྷག་འདུག དེ་དག་ནི་མཁས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྩལ་ལས་བརྡོལ་ཞིང་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་བསམ་པའི་འཆར་སྒོ་དང་ཆོས་ཉིད་མཚོན་པའི་སྐད་ཆའི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་གོ། གཏམ་དཔེ་འདི་དག་གི་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་ནི་སྣང་བརྙན་གསོན་ཉམས་དོད་ཅིང་ནང་དོན་གཏིང་ཟབ་པ། ཚིག་ཉུང་ཞིང་དོན་གསལ་ལ་དགོད་བྲོ་བའི་ཁྱད་ཆོས་འཛོམས། འདིའི་ནང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་གྱི་མྱོང་བ་མཚོན་ཡོད་ཅིང་། དོན་གྱི་གཏན་ཚིགས་རྟོགས་པའི་མན་ངག་དང་བསམ་བློའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཉིང་བཅུད་ལྡན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། སྐབས་འགར་བརྒྱ་བཤད་སྟོང་འགྲེལ་གྱིས་བཀྲལ་མི་ཐུབ་པའི་དོན་འགའ་གཏམ་དཔེ་རེ་རེས་ཁ་གསལ་གོ་བདེའི་ངང་དོན་གྱི་གནས་ལུགས་བཀྲལ་ཐུབ། བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་ནི་ཚིག་རྐང་རིང་ཐུང་མི་སྙོམ་པའི་རིགས་མང་མོད་ཀྱི། མཚོན་བྱ་དང་རྩོམ་ཚུལ། གྲུབ་ཆ་སོགས་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་གཏིང་ཟབ་པའི་འཚོ་བའི་རྣམ་པས་ཁེངས། ནམ་རྒྱུན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཁ་བརྡ་བྱེད་སྐབས་བཤད་མི་ཤེས་པའི་དོན་མང་པོ་ཞིག་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་གཏམ་དཔེ་རེ་རེས་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ངང་ནས་མཚོན་ཐུབ།
བོད་ཀྱི་དམངས་གླུ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེའི་གཟི་འོད་འཕྲོ་བའི་ངོས་ཤིག་ཡིན། དེ་ཡང་དགོན་པ་བཞེངས་སྐྲུན་དང་ཁོད་ཡངས་པའི་རྩྭ་ཐང་གི་འབྲོག་སྡེ། གྲོ་སྙེའི་རྦ་རླབས་འཕྱུར་བའི་ཞིང་ས་སོགས་ནས་སྐད་སངས་མཐོ་ཞིང་རྣ་ལ་སྙན་པའི་ལྷད་མེད་ཀྱི་གླུ་སྐད་དེ་དག་གོ། གླུ་གར་ལ་བྱང་དུ་ཆུབ་པའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་སྲིད་པ་ཆགས་གླུ་དང་དགའ་སྐྱོ་མཚོན་པའི་གདུང་གླུ། སྐྱེས་ཕོ་མོའི་མཛའ་གླུ། འཐབ་འཛིང་གི་དཔའ་གླུ། ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་གྱི་ཨར་གཞས། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་སྤྲོ་གླུ་སོགས་དམངས་གླུ་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལངས་པ་ཞིག་གསར་དུ་བཏོད། དམངས་གླུ་ནི་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱིས་གསར་དུ་བཏོད་པ་ཡིན་པས། དེར་འདམ་དང་རྩྭ་ཆུའི་དྲི་བསུང་མངའ་ཞིང་། ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་བློ་རིག་གསལ། དམངས་གླུ་ཉན་སྐབས་སེམས་སུ་རི་ཆུའི་ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་མཛེས་པ་དང་ཡིད་འཕྲོག་བུ་མོའི་ཞལ་རས། བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་རེ་འདུན་མངོན་ཡོང་། འདི་ནི་སྐད་ཆའི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་དཔེ་དང་སྣང་བརྙན། འགྱུར་ཁུགས་ལྡན་པའི་དབྱངས། གཏིང་ཟབ་པའི་བསམ་བློ་སོགས་སྙན་འཇེབས་ཀྱི་སྐད་ཆས་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གསལ། བོད་རིགས་ཀྱིས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྐད་ངག་གིས་སེམས་ཀྱི་བསམ་འདུན་དང་བརྩེ་དུང་མཚོན་པར་བྱེད། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་དང་བསམ་པའི་ཁྱད་ནོར་ཡིན།
ཡིག་གཟུགས་ནི་ཡི་གེའི་གཟུགས་རིས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ནི་རིག་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅིག་གཏོགས། འཛམ་གླིང་སྒང་གི་ཡི་གེ་བྱིངས་ལ་གཟུགས་རིས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་པ་ཇི་བཞིན། བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ལ་ལོ་ངོ་1300ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན། མཁས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་དེ་ལས་ཀྱང་རིང་བར་འདོད་པ་མངའ། བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་གཟུགས་རིས་ཐོག་མ་ཤོག་བུའི་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པ་མ་ཡིན་པར་རྡོ་བའི་ངོས་སུ་བྲིས་པ་གསལ། ལྷ་སའི་ཕ་བོང་དགོན་གྱི་རྡོ་ཞིག་གི་ངོས་ན་མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་གསལ་ལྷང་ངེར་བརྐོས་ཡོད་པ་དེ། བཤད་རྒྱུན་ལྟར་ན་དེ་ནི་ལོ་ངོ་1300སྔོན་གྱི་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊའི་ཡིག་ཕུད་ཡིན་པར་གྲགས།
ལྷ་སའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མལ་གྲོ་གོང་དཀར་རྫོང་གི་བཙུན་མོ་ཚལ་དགོན་རྒྱབ་ཀྱི་བྲག་ཐོག་ཏུ་ཡང་ཡི་གེའི་གཟུགས་རིས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག རྗེས་སུ་ཡི་གེ་ཤོག་བུའི་སྟེང་དུ་འབྲི་སྲོལ་དར་ཞིང་། ལོ་ངོ་སྟོང་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཡིག་གཟུགས་སོ་ཕག་གཤིབ་འདྲ་དང་སྦལ་ནག་ན་ལ་བགྲད་འདྲ། ཡང་ཡིག་མཁན་ཆབ་དཀར་བེའུ་ཚེ་ཡིས་བྲིས་པའི་བྱ་ཕོ་འཇོལ་འདྲ་ནི་ལོ་ངོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྷག་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པ་དང་། ཡིག་མཁན་ཌ་ཤོད་འབུམ་མས་བྲག་གི་སྟེང་དུ་བྲིས་པའི་མུ་ཏིག་ལྟར་ལ་བརྒྱུས་འདྲ་ལོ་ངོ་དྲུག་བརྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པར་གྲགས། དེའི་རྗེས་སུ་སྦུར་ནག་ན་ལ་བགྲད་འདྲ་ དང་ཉ་མོ་ཆུ་ནས་འཕྱོངས་འདྲ། སེང་གེ་གནམ་ལ་འཕྱོངས་འདྲ་སོགས་ཡིག་གཟུགས་མི་འདྲ་བརྒྱད་ལྷག་བྱུང་།
འདི་དག་ནི་གཟུགས་རིས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཐོག་ནས་མིང་བཏགས་ཤིང་མཛེས་ཉམས་དོད་པའི་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ལགས། ནམ་རྒྱུན་བཀོལ་བཞིན་པའི་ཡིག་གཟུགས་གཙོ་བོ་ནི་དབུ་ཅན་དང་དབུ་མེད་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། ཡི་གེ་འབྲི་བྱེད་ཕལ་ཆེ་བས་ཤིང་སྨྱུག་སྤྱོད། སྨྱུག་གུའི་ཁ་སྲ་བ་དང་དོག་པ། ལེབ་པ། སྙོམ་པ་བཅས་བཀོལ་ཞིང་ཁ་སྙོམ་པོས་འབྲུག་ཚ་སོགས་འབྲི་ཐུབ། སྨྱུག་ཁ་གཡོན་ནས་གཡས་ལ་འབྲི་བ་ནི་དབུ་ཅན་དང་གཡས་ནས་གཡོན་ལ་འབྲི་བ་ནི་དབུ་མེད་ཀྱི་འབྲི་ཐབས་ཡིན། བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ནི་སྔོན་གྱི་འབྲི་སྲོལ་དང་དབྱངས་གསལ་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་སོགས་ཚད་གཞི་བརྟན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས། རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པའི་འཆར་སྒོ་བརྟེན་ནས་གསར་གཏོད་སོགས་གང་འདོད་འབྲི་རུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་ནོ།།
བོད་ཡིག་གཟུགས་ནི་ཤོག་ཐོག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རྡོ་རིང་དང་བྲག་བརྐོས། རྡོ་བརྐོས།ཤིང་བརྐོས་སོགས་ལས་མཐོང་ཐུབ། བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས་སྐོར་ལ་བྲིས་པ་ཆེས་སྔ་ཤོས་ནི་ལོ་ཆེན་སྐལ་བ་དཔལ་རྩེགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཡིག་དབུ་ཅན་གྱི་འབྲི་ལུགས།》ཡིན་ཞིང་། རྗེས་སུ་ལོ་ཆེན་རོང་པོས་《ཡིག་གཟུགས་འབྲི་ཐབས་ཀྱི་བློ་གསལ་ཟ་མ་ཏོག》བརྩམས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ1687ལོར་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་《ཡིག་གཟུགས་འབྲི་ཐབས་ཀྱི་ཟ་མ་ཏོག་གི་འགྲེལ་བ།》ཞེས་པ་ཞིག་བརྩམས།
ཡི་གེའི་ལམ་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ནང་སེམས་མཚོན་པ་དག་སྐད་ཆས་མཚོན་མི་ཐུབ། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་ནི་ཤེས་བྱ་ཕྱུག་ཅིང་འཇེམ་པ། རྩོམ་འབྲིའི་རིག་པ་རྣོ་བ། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཐབས་རྩལ་བྱང་བ་སོགས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྒོས་སུ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་མིང་གྲགས་ཉི་ཚེ་བའི་དོན་ལ་མི་གཞོལ་པར། ཚ་རབས་བུ་རྒྱུད་དག་ལ་ཤེས་རིག་གི་བློ་སྒོ་འབྱེད་མཁན་གྱི་མེས་པོ་དག་གི་སྐུ་དྲིན་ཉག་གཅིག་གོ། ཁོང་ཅག་ནི་མཁས་པའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་སློབ་གསོ་སོགས་ཚད་ངེས་ཅན་ལྡན་པ་མ་ཟད་སྦྱངས་ཐོབ་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལྡན་པའི་མི་སྣ་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན་ངེས། རིག་པ་རྣོ་དབལ་ལྡན་ཞིང་དོན་གྱི་གཏིང་ཟབ་པ། རྩོམ་རྩལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མེས་པོ་དག་གི་དཔེ་ཆ་མཇལ་དུས་སེམས་སུ་བརྗོད་མི་ཤེས་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་འབྱུང་གི་འདུག དེ་ནི་ཁོང་ཅག་གི་སྨྱུག་རྩེ་ལས་ཐོན་པའི་ཁྲག་དང་རུས་པ་ཡིན་པས་ལོས་ཡིན་ཨང་།
བོད་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་པ་དང་ཆོས་ལུགས་པ་རྣམས་སྔོན་གྱི་མེས་པོ་དག་དང་འདྲ་བར་ནན་ཏན་དང་གཟབ་བརླིང་ངང་འབད་པ་ལྷུར་དུ་ལེན་དགོས་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱི་རིག་པ་བརྡར་ནས་གསར་རྩོམ་དང་སྐད་ཆ་འཆད་དགོས་པ་ལས། དུས་ཚོད་འཕྲོ་བརླག་དང་ཁྲལ་མངོན་སླ་བཅོས། བྲེ་མོའི་ལོང་གཏམ་དང་མ་ཤེས་ཤེས་ཁུལ། ཡར་བཤུ་མར་བཤུ་སོགས་ལ་འབད་ནས་འཚོལ་ཆོས་དང་ཟོལ་སྦྱོར་སོགས་སྤངས་དགོས་པ་ནི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འདོད།
སྐད་ཆ་ནི་འགྲོ་བ་མི་ལ་མཚོན་ན་མཚོན་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་རིག་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ལ་སྐད་ཆ་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་སྨོས་མེད་རེད། ང་ཚོས་རྟག་པར་ཕ་སྐད་ཅེས་འབོད་དོན་ནི་ཡབ་མེས་དག་གི་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་ཡིན་ཕྱིར་རོ།། སྐད་ཡིག་ཅིག་ལ་ཇི་ཙམ་གྱིས་འབད་ཀྱང་སྔར་བཞིན་མང་པོ་ཞིག་རྟོགས་མི་ཐུབ་པ་ནི་ཕུལ་བྱུང་གི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཡིན་མི་སྲིད། ཕུལ་བྱུང་གི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཡིན་ཚེ་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་པོ་ངོ་སྤྲོད་བགྱིད་ཐུབ་ངེས། སྐབས་ལ་ལར་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཞུན་བརྡར་མ་ཆོད་ན་དོན་མཚོན་པར་ཧ་ཅང་དཀའ། བོད་ཡིག་གིས་ཤེས་བྱ་གསར་པ་ཡོད་ཚད་ཀྱི་མཐིལ་བརྟོལ་ཐུབ་པ་ནི་ཚད་ལྡན་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་ཐུབ།
བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བགྱིད་མཁན་གྱི་ཕྱི་རྒྱལ་བ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་གསོན་ཤུགས་དང་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་སོགས་ལ་ཧང་སངས་ཡོད་པ་རེད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོའི་ཁྲོད་མི་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་གིས་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལ་དོ་སྣང་དང་སློབ་སྦྱོང་གི་སྤྲོ་བ་འཕེལ་བཞིན་འདུག སྐད་ཆ་ནི་མི་དང་མི་ཕན་ཚུན་བར་ལ་གོ་བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་ཉག་གཅིག་ཡིན་པས་ཐོགས་པ་མེད་པར་བཤད་ཤེས་ན་བརྗེད་དུ་མི་སྲིད། དཔེ་ཆ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་ཐེམ་སྐས་ཡིན་ཞིང་། ནམ་རྒྱུན་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་ཆ་བཀླགས་ཚེ་ནང་སེམས་དང་གཤིས་ཀ་སོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བཟང་པོ་ཐེབས་ཞེས་གྲགས། རྩོམ་འབྲི་བ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཟིན་ཐོར་འགོད་པ་དང་ཤེས་རིག་དར་སྤེལ་གཏོང་བ། དུས་རབས་ཀྱི་དགོངས་པ་ངོ་སྤྲོད་པ་མ་ཟད། རིགས་ཞེན་དང་རང་གི་མེས་པོ་དག་ལ་དྲིན་དྲན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དམར་བརྗོད་བྱེད་པའི་རྣམ་ཤེས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། ཡི་གེ་ཇི་སྲིད་བྲིས་ན་དེ་སྲིད་མཛེས་ཉམས་དོད་པ་བཞིན་རྩོམ་འབྲི་ཇི་སྲིད་བྱང་ན་དེ་སྲིད་ཀྱི་ལེགས། དེ་ལྟ་དེ་བཞིན་སྐད་ཡིག་གི་བླ་སྲོག་མ་རྒུད་ཚེ་མི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་དར་ཆ་ནམ་ཞར་ཡང་འགྱིང་སྲིད།
(ཀྲུང་གོའི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྩམས།)


text:
ཡཱང་ཞོ་ཏུའུ་ཡིས་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ལ་བརྟེན་ནས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་མ་འོངས་ལས་དབང་སྔོན་ཆད་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་སྲིད་གཞུང་འཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་བའི་ལས་དབང་དང་གཅིག་པ་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བཤད་འདུག
རོའུ་ཊར་གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཁ་སང་རྒྱ་ནག་དབུས་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་ཁང་གི་མགོ་འཁྲིད་གཞོན་པ་དང་རུལ་སུངས་སྔོན་འགོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མགོ་འཁྲིད་ཡཱང་ཞོ་ཏུའུ(Yang Xiaodu) ཟེར་བ་དེས། རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་མི་མང་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཐོག་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ལ་བརྟེན་ནས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་བསམ་བློ་དང་ཞིབ་བཤེར། སྲིད་དབང་བཅས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཉམས་རྒུད་དུ་ཕྱིན་ཏེ། དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁ་དོག་འགྱུར་སྲིད་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་འདུག་ལ། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་སྒྲིག་ཁོངས་དཔོན་རིགས་ཚོར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ སྔོན་ལ་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་སྲིད་གཞུང་འཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་མཇུག་འབྲས་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་དགོས་པའི་སྐུལ་འདེད་ཡང་གཏོང་བཞིན་ཡོད་འདུག
ཡཱང་ཞོ་ཏུའུ་ཡིས། གནད་དོན་ཆེན་པོ་མང་པོ་ཞིག་ལེགས་བཅོས་མ་བཏང་ཚེ། དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁ་དོག་འགྱུར་ངེས་རེད། ཏང་དང་མི་མང་གི་ལས་དབང་དེ་སྔོན་ཆད་ཀྱི་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་སྲིད་གཞུང་ (Soviet Union) དང་ཡུ་རོབ་ཤར་དབུས་ཀྱི་དམར་ཤོག་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ (Eastern Bloc) འཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་བའི་ལས་དབང་དང་གཅིག་པ་ཆགས་ངེས་རེད། ཅེས་བཤད་ཡོད་འདུག
རུལ་སུངས་རྒོལ་རྡུང་གི་ལས་འགུལ་མུ་མཐུད་དུ་སྤེལ་དགོས་པའི་སྐོར་ལ་ཏུའུ་ཡིས། ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་གཙང་བཤེར་ལས་འགུལ་དེས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ནང་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསླངས་ཡོད་ནའང་། དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཁོར་ཡུག་གཙང་བཟོ་ཐུབ་མེད་པར་མ་ཟད། ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་འཐབ་འཁྲུག་ད་དུང་མཇུག་སྒྲིལ་ཐུབ་མེད་ལ། ང་ཚོ་མུ་མཐུད་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་འཐབ་འཁྲུག་ལ་འཇུག་རྒྱུ་མ་གཏོགས། འཐབ་འཁྲུག་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་པའི་ལམ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཅེས་བབརྗོད་ཡོད་པ་རེད།
སྲིད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པ་ཚོས་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་སྲིད་དབང་སྐབས་གཉིས་པར། ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱིས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དམ་དྲག་སྲིད་ཇུས་ལྷོད་ཡངས་སུ་གཏང་བའམ། ཡང་ན་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་ནང་ཁུལ་དུ་སྲིད་དབང་འཐབ་འཁྲུག་བསླངས་ཏེ་དམར་ཤོག་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་འཐོར་ཡ་བྲལ་བཟོ་སྲིད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
ཡཱ་ཞོ་ཏུའུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོའི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༡༨ པའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་དབུས་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་ཁང་གི་རྒྱུན་ལས་སུ་བསྐོ་བཞག་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡ པོའི་ནང་ཞི་ཅིན་ཕིན་གཞུང་གིས་ཡཱང་ཞོ་ཏུའུ་རྒྱ་ནག་དབུས་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པར་བཞག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་རྒྱ་ནག་རྟོག་ཞིབ་ཁང་གི་མགོ་འཁྲིད་དུ་བསྐོས་ཏེ། ད་ལྟ་དབུས་ཆབ་སྲིད་ལྷན་ཁང་རྒྱུན་ལས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་དཔོན་རིགས་ ༢༤ ཡི་གྲས་སུ་ཡོད་པ་རེད།
ཡཱང་ཞོ་ཏུའུ་ཟེར་བ་དེ་བོད་ལའང་རྒྱུས་མངའ་གང་འཚམས་ཡོད་པའི་དབུས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཤིག་ཡིན་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༦ ནས་ ༡༩༨༦ བར་བོད་ལྗོངས་ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་དང་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་དུ་དམར་ཤོག་དྲུང་ཆེའི་ལས་ཀ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནོར་སྲིད་ཁང་གི་མགོ་འཁྲིད་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་མང་སྲིད་གཞུང་གི་མགོ་འཁྲིད་གཞོན་པར་བསྐོས་པ་བཅས་ལོ་མང་རིང་བོད་ནང་དུ་ལས་ཀ་བྱས་མྱོང་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། པདྨ་རྒྱལ།


text:
འཕྱོང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་དོན་སྐོར་གླེང་བ།
[ཟླ་ཚེས། 2018-03-04 20:04:52][རྩོམ་པ་པོ། འགོ་བ་གཡུང་དྲུང་ཡོན་ཏན།][རྩོམ་ཁུངས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན།][ཀློག་གྲངས། ]
དེ་ཡང་ཞང་བོད་མཐོ་སྒང་འདིར་ཚེ་སྲོག་གི་ཁ་བའི་འདབ་མ་རི་ཐང་ལུང་གསུམ་ཀུན་ལ་ལྷབ་ལྷུབ་ཏུ་ལྷུང་ཞིང་གཡོགས་མྱོང་ལ་ལྷག་བསམ་གྱི་གཟི་བྱིན་འོད་མདངས་གངས་དཀར་ལ་བཅོལ་ནས་བཞུད་ཟིན་པའི་རང་རེའི་ཡང་མེས་བགྲེས་པོའི་སྐད་བརྡ་ལས་འཕྲོས་པའི་ཐ་སྙད་དམ་བརྡ་རྙིང་གྲས་ཤིག་ཡིན་པར་གོར་མ་ཆགས་ཀྱང་། དེང་དུས་སུ་འཛམ་གླིང་གི་སྣོད་བཅུད་ཁག་བར་འབྲེལ་ཐག་ཉེ་ཞིང་ལྷག་ཏུ་མངོན་གསལ་དགོས་མཁོ་ཆེ་བའི་ཚན་རྩལ་གྱི་དཔལ་རླབས་དྲག་ཏུ་འཕྱོ་བའི་མི་རིགས་སམ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་རིག་གཞུང་གིས་ཁྱབ་ཤུགས་ཆེ་བས། རང་རེའི་མི་རིགས་གཙོས་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་དང་དེའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་ལས་འགའ་ཞིག་གཞན་དུ་སྐྱེ་ལུས་གསར་པ་ཞིག་བླངས་ཟིན་པ་ཡིན་ལ་འགའ་ཞིག་ལེན་བཞིན་པ་དང་རེ་འགའ་མ་འོངས་བླང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའི་སྐབས་ཤིག་ཡིན་པར་མཐོང་། དེ་ལྟར་གྱི་འཕོ་མཆུག་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་སུས་ལན་པ་ཡིན་ཅེ་ན། དུས་རབས་འདིའི་ནང་འཚོ་ཞིང་མཆིས་པའི་མི་རིགས་འདིའི་རྒྱུད་པ་འཛིན་པ་ངེད་ཅག་ཚོས་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ཆགས་འཇིག་གི་གནས་སྟངས་ལ་སྔར་བསམ་ཕྱིར་འདང་མ་བརྒྱབ་པར་རང་རང་འགྲོ་བདེ་འདུག་བདེ་ཁོ་ནར་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན། དུད་འགྲོ་རྩྭ་ཆུ་གང་འཛོམ་སར་རྒྱུ་ཞིང་འཚོ་བ་ལྟར་བྱས་པའི་ལན་པ་ལས་གཞན་རྐྱེན་གཅིག་པུས་ལན་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་རེད་སྙམ། དེ་ལྟར་ད་ལྟའི་གྱ་ཉེས་པའི་གནས་སྟངས་སམ་འགྱུར་འགྲོས་འདིས་འབྱུང་འགྱུར་མི་རིགས་ཤིག་གི་ངོ་བོ་རྩ་བརླག་ཏུ་གཏོང་བར་དཔྱད་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་སླའོ།།
དེས་ན་རང་རིགས་ན་གཞོན་བློ་གསལ་ཚོས་ཀྱང་མཇུག་འབྲས་དེ་ལ་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་བསྔང་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་དེ་ད་ལྟའི་གྱ་ཉེས་པའི་གནས་བབ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཕ་གཞིས་ལ་ཕྱིར་འདང་འཁོར་ཞིང་ཕ་ནོར་གྱི་རང་སྲོལ་བཟུང་ཚེ་སླར་ཡང་མི་རིགས་ཤིག་གི་རང་ཚུགས་མངོན་ཐུབ་པར་སྨོས་ཅི་དགོས་ཨང་། དེ་ལྟར་ན་ང་ཚོས་ཀྱང་ཕ་ཤུལ་བུས་ཟིན་པ་ཡིན་ལ་ང་ཚོའི་རྗེས་རབས་ཀྱི་ཕ་ཚ་བུ་རབས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་ལ་འགྲམ་ཆུ་ལུད་མི་དགོས་པ་རང་གི་ཕ་ཤུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཤུགས་ཀྱིས་སྟེར་བའང་ཅིས་ཀྱང་མིན་ཨང་།། ངེད་ཅག་གིས་དེ་ལྟར་ཕ་མེས་ཀྱི་གཞིས་ཁྱིམ་དྲོད་མོར་འཁྲས་བརྟེེན་ཅིང་ཕ་ནོར་བདག་ཏུ་ཐོབ་པ་ལ་ཕ་མེས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་འཕྲོད་དགོས་པ་ནི་རྨང་གཞིའི་ཤེས་བྱའམ་འཇུག་སྒོ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སྐད་བརྡ་ཡིན་པའམ་ཡང་ན་དེས་བསྲེས་བསླད་ཞུགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན། དེང་གི་བརྡ་གསར་ར་མ་ལུག་གི་སྐད་བརྡ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་རང་རིགས་ཀྱི་མེས་པོ་དམ་པའི་ཞལ་ངད་ལས་ཐོན་པའི་རང་གི་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་ཐོག ལྷག་པར་དུ་དཔེ་རྙིང་ནང་གི་ཐ་སྙད་རྙིང་པ་ཁག་གི་གསོན་ཤུགས་མ་ཉམས་པ་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་ཆེད། མིང་ཚིག་རྙིང་པ་གོ་དཀའ་བ་དེའི་རིགས་ལ་བློ་བཅོས་ཀྱིས་བཙན་འགྲེལ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་ཁུངས་འབྲེལ་གྱི་གོ་དོན་ལ་གནད་བསྣུན་ཁ་གསལ་གྱི་འགྲེལ་བཤད་དགོས་པ་ནི་ནད་ཐོག་སྨན་སྦྱིན་ལྟར་ཆེས་གལ་མདོ་ཆེ་བའི་འགན་འཁྲི་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ངོ་།། དེའི་ཕྱིར་ད་ལན་ཁོ་བོས་བརྡ་རྙིང་གི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་‘འཕྱོང་’ཞེས་པའི་གོ་དོན་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བར་འདོད་དོ།།
དེ་ཡང་ཐ་སྙད་འདིའི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། དེ་ནས་རིམ་པས་གནའ་དུས་སུ་རང་རིགས་མེས་པོའི་ཚོ་ཁུལ་གྱི་ཁ་སྐད་དམ་ངག་ཐོག་ཏུ་བཀོལ་ཅིང་། ཡིག་སྲོལ་དར་བ་ནས་སྐབས་དོན་དང་འབྲེལ་བས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་ནས་ལོ་རབས་ནས་ལོ་རབས་མཐུད་ནས་མི་རབས་སྔ་ཕྱི་བར་བརྒྱུད་ཅིང་ཡོང་བ་ནི། དུས་རིམ་དེ་དག་གི་ནང་དུ་རང་རིགས་མེས་པོ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སྔར་སྲོལ་གྱི་ཤེས་རིག་དང་ཁ་མ་བྲལ་ཅིང་དེ་ལ་གཅེས་སྤྲས་དང་ལག་ལེན་མཛད་པའི་བདེན་དཔང་ནི་ད་ལྟའི་རྗེས་ཤུལ་མྱོང་བཞིན་པ་འདི་དག་གིས་གྲུབ་བོ།། དེ་ཡང་ཐ་སྙད་འདི་ཉིད་ད་ཡོད་དཔེ་ཐོག་ནས་གསལ་བ་ལྟར་སྐབས་བསྟུན་ཟུར་བཀོལ་གྱི་བོན་སྐོར་འགའམ་ལས་ཆོག་འདྲ་མིན་གྱི་གྲངས་དང་འབྲེལ་ནས་བཏགས་པ་ལ། ལས་ཀྱི་འཕྱོང་ཆེན་དགུའམ།1 ལས་ཀྱི་འཕྱོང་ཆུང་དགུ།2 ལས་ཀྱི་འཕྱོང་ཆེན།3 ལས་ཀྱི་འཕྱོང་བཞི།4 འཕྱོང་སྒོ།5 ཤམ་བསྒྱུར་འཕྱོང་ལྔ།6 འཕྱོང་7འཕྱོང་བཅད།8 ཅེས་པ་སོགས་གསལ་ཡོད་ལ། གཞན་ཡང་རང་རེའི་དག་ཡིག་དང་ཚིག་མཛོད་ཁག་གི་ནང་དུ་ཐ་སྙད་འདི་ཡི་གོ་དོན་ནམ་འབྲུ་དོན་བཀོད་ཡོད་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཏེ། ཁང་པའི་ཟུར་དང་། སྐྱོང་བའམ9སྐྱོང་གི་བརྡ་རྙིང་།10 རབ་གསལ། ཟུར་འཕྱོང་། སྒེའུ་ཁུང་འབུར་ཐོན་བཅས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་བཤད་ཡོད། དེ་ལྟར་ན་ཐ་སྙད་འདི་ལ་གོ་དོན་ནམ་འཇུག་དོན་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་ངང་གིས་འཆར་རུང་བཤད་ཚུལ་དེ་དག་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚིག་དོན་ངོ་མ་ལས་རྒྱང་ཐག་རིང་བར་བརྒལ་བ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ངོ་།། འགྲེལ་དེ་ལྟར་འདེབས་པའི་བསམ་བློ་བྱུང་དོན་ནི་ཐ་སྙད་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གོང་གསལ་གྱི་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་དེ་རྣམས་འབྲེལ་ཐག་ཉེ་བར་འབྱུང་གི་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་བཤད་དོ།།
དེ་ཡང་འཕྱོང་གི་ཐ་སྙད་འདི་ཡི་བརྗོད་བྱའི་ཕྱོགས་ལ་‘ཡན་ལག་’དང་‘སྡེ་ཚན་’རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལའང་‘ལེའུ་’ཡི་སྐོར་འགའ་ཞིག་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕྱོང་གི་གོ་དོན་ནི་‘ཡན་ལག་’དང་‘སྡེ་ཚན་‘ལེའུ་’བཅས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་བསམ་ནས་འགྲེལ་བ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ།། འགྲེལ་ཚུལ་དེ་ཡང་དཔེར་ན། ‘བེམ་པོ་’ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ཡི་བརྗོད་བྱའི་ཕྱོགས་ལ་‘ཀ་བ་དང་བུམ་པ་’ལས་སོགས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པས་དེ་དག་ཀུན་‘བེམ་པོའི་’དོན་ཡིན་པར་བསམ་པ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ལས་མ་འདས་སོ།། འགྲེལ་ཚུལ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུས་མིང་ཚིག་གི་གོ་དོན་ངོ་མ་གང་ཡིན་རྟོགས་པ་ལ་ཕན་པ་ལྟ་ཅི་གེགས་བྱེད་ལྟ་བུ་འགྲོ་བར་སྙམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲེལ་ཚུལ་དེ་དག་གིས་ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་དོན་ངོ་མ་གང་ཡིན་མ་རྙེད་པའི་ཁར་ཐ་སྙད་དེའི་ཚིག་དོན་མི་ལྡན་པའི་བརྗོད་བྱའི་ཕྱོགས་‘ཡན་ལག་’ལས་སོགས་འགའ་ཞིག་འཕྱོང་གི་གོ་དོན་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་བཤད་འདུག་པས་སོ།། སྐྱོན་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་གནད་ནི་འགྲེལ་བྱེད་མཁན་པོས་མིང་ཚིག་གང་ཡིན་འགྲེལ་གནང་སྐབས་སུ་དང་པོར་ངེས་པར་དུ་བཀྲལ་བྱའི་མིང་ཚིག་གང་གི་དོན་གྱི་གོ་དོན་མ་བོར་བར་རྙེད་ཅིང་གཙོར་འགྲེལ་བྱ་དགོས་ལ། དེ་ནས་ཐ་སྙད་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་བྱེ་བྲག་གི་འཇུག་དོན་རེ་འགའ་ལ་དཔེར་མཚོན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྦྱར་ནས་འགྲེལ་ཚེ་ཀློག་པ་པོ་དབང་པོ་རྣོ་བརྟུལ་དང་བློ་གསར་རྙིང་གང་ལའང་སྐབས་བབ་ཀྱི་མིང་དོན་གསལ་བར་སྟོན་པ་ལ་རྔོ་ཐོགས་པའི་འགྲེལ་ཚུལ་ཞིག་ཡོང་ངེས་རེད་སྙམ།
འོ་ན་མིང་ཚིག་‘འཕྱོང་’ཞེས་བྱ་བའི་གོ་དོན་ནམ་འཇུག་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་གནའ་རབས་སམ་ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕུ་ཐག་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ཞྭ་དཀར་བོན་ལུགས་སུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ལས་ཆོག་དང་རྒྱུ་འབྲས་བོན་སྐོར་འགའ་ཞིག་གི་མིང་དུ་བཀོལ་གནང་ཡོད་པས། འདིར་གདགས་གཞི་དེ་དག་དང་མིང་དོན་འབྲེལ་ཚུལ་ལ་བརྟག་སྟེ་སྐབས་བབ་ལ་དཔྱད་གླེང་བྱ་བར་འདོད། དེ་ཡང་བོན་སྐོར་གྱི་མཚན་དུ་གསོལ་མཛད་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཏེ། དང་པོ་དཔེ་ཆ་ལེའུ་འགའི་མཚན་དུ་གསོལ་བ་ནི།  >11 >12 >13 >14 >15 >16 >17 >18 >19ཞེས་པར་གསལ་ཡོད། གཉིས་པ་བརྗོད་བྱའི་བོན་སྡེ་དང་ལས་ཆོག་གི་མཚན་དུ་བཏགས་པ་ནི། གསལ་བྱེད་མེ་ལོང་པྲ་ཡི་འཕྱོང་། སྣང་སྲིད་རབ་འབྱམས་སྐོང་གི་འཕྱོང་། ཡེ་ཤེས་དབལ་མོ་སྲོག་གི་འཕྱོང་། ཐུགས་རྗེ་ཞགས་པ་འདུར་གྱི་འཕྱོང་། ལས་བཞི་རྒྱུན་ལྔ་སྒྲིབ་སྦྱང་འཕྱོང་། འབུམ་སྡེ་ས་ཡ་དམ་ཚིག་གི་འཕྱོང་། བདུད་རྩི་གསང་བ་སྨན་གྱི་འཕྱོང་། ཐིག་ལེ་དབྱིངས་ཆེན་དགོངས་པའི་འཕྱོང་། ཀུན་ཁྱབ་ཡངས་པ་ལྟ་བའི་འཕྱོང་།20 ཞེས་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་བསྒྱུར་མཆོང་བཞི་ནི། གཡུང་དྲུང་གུར་ཁང་བསྲུང་བའི་མཆོང་། མེ་དཔུང་འཁོར་ལོ་བཟློག་པའི་མཆོང་། ཡེ་ཤེས་མཚོན་ཆ་གསོད་པའི་མཆོང་། འཁོར་བ་གཏན་འཇོམས་སྦྱིན་བསྲེག་མཆོང་།21 ཞེས་པར་གསལ་ལ། དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཆ་ལག་དགུ་སོགས་ཀྱི་མཚན་དུ་བཏགས་པ་ནི། བོན་སྐོར་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་དང་བྱེད་ནུས་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གི་སྒོ་ནས་བཏགས་པ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་རྙེད་དུ་མེད་དོ།།
འོ་ན་ཅི་སྟེ། ཞེ་ན། བོན་སྐོར་དེ་དག་སྐབས་བསྟུན་གྱི་དགོས་མཁོ་བཞིན་གུད་དུའམ་ཟུར་ནས་བཀོལ་བྱ་ཡིན་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་།། དེའི་ཤེས་བྱེད་ནི། གསང་སྔགས་སྤྱི་སྤུངས་ཀྱི་བོན་སྐོར་ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་གྱི་རྒྱུད་དོན་སྒྲུབ་ཐབས་བསྙེན་བསྒྲུབ་ཀྱི་ལས་རིམ་དེ་ལ་གཏེར་ལུགས་འདྲ་མིན་22ནས་གསུངས་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་23འདུག་ཀྱང་འདིར་ >24དང་ >25 >སོགས་ལས་གསལ་བ་བསྙེན་བསྒྲུབ་ཡན་ལག་སོ་དྲུག་ཏུ་བཞེད་དོ།། སྒྲུབ་གཞུང་ཆོག་གའི་སྒོ་ནས་སྤྱི་སྤུངས་དབང་ཆེན་གྱི་རྒྱུད་དོན་བསྒྲུབ་པར་བསྙེན་བསྒྲུབ་གཉིས་ཀྱི་ལས་རིམ་ཚང་བར་བསྟན་ཅིང་ལག་ལེན་ལའང་དེ་བཞིན་ཚང་བར་འཇུག་ཅིང་ཉམས་སུ་བླང་དགོས་མོད། ལས་ཀྱི་ཆ་ལག་གི་འཕྱོང་དགུ་པོ་དེ་དག་ལའང་‘‘ལས་ཀྱི་མཐའ་བསྒྱུར་’’ཞེས་པས་གཞུང་གི་བསྙེན་བསྒྲུབ་ཀྱི་ལས་རིམ་དེ་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པའམ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལས་རིམ་གྱི་མཐའ་ཁར་གཞན་དོན་སྐབས་བསྟུན་དུ་གང་ལ་གང་དགོས་སུ་ལོགས་ན་བསྟན་པའམ་དེ་བཞིན་ལས་མཐའི་ཟུར་བཀོལ་གྱི་བོན་སྐོར་ཡིན་པས་ན་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་སྟེ། ‘‘ལས་ཀྱི་ཁ་བསྒྱུར་མཆོང་ནི། དཀྱུས་ཀྱི་བསྙེན་སྒྲུབ་ཀྱི་བདག་དོན་ལྷུན་གྲུབ་ནས། ལས་མཐར་གཞན་དོན་མཐར་ཕྱིན་མཆོང་རྒུ་སྒྲུབ་པ་ལ།’’26 ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་‘‘ཐ་མ་ལས་ཀྱི་མཐའ་བསྒྱུར་ནས། གཞུང་ལས་གུད་ཀྱི་མཆོང་དགུ་སྟེ།’’27 ཞེས་པས་སོ།།
དེ་ཡང་སྤྱི་སྤུངས་དབང་ཆེན་གྱི་རྒྱུད་དོན་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་ལས་རིམ་སྐོར་ལ་བློ་མིག་འབྱེད་པའི་སྒྲུབ་པའི་གཤེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་པས་རྟོགས་ནུས་སོ།། དཔེར་ན། འཕྱོང་དགུའི་ནང་ཚན་ཉི་ཟེར་ཞགས་པའི་བྱང་ཆོག་ནི་ཚེ་འདས་འདྲེན་སྟོན་སྐབས་སུ་དགོས་པ་ལས་དེ་མིན་དབང་ཆེན་གྱི་ལས་རིམ་ལ་འཇུག་པ་ཀུན་ལ་མི་དགོས་པ་བཞིན་གཞན་ལའང་འདིས་མཚོན་ཏོ།། འོ་ན་ཡང་རྩེ་བླ་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཟུར་བཀོལ་བོན་དུ་བསྟན་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། རང་ལུགས་སུ་བཀའ་དང་བཀའ་བརྟེན་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་ཐེག་པ་འོག་མའི་སྐབས་སུ་གོང་མའི་བོན་སྐོར་ཅི་རིགས་པ་བསྟན་པ་ནི་མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་ལགས་མོད། དེའི་སྟབས་ཀྱིས་རང་ལུགས་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་ཐུ་བོར་གྱུར་པ་འགའ་ཡིས་28བོན་རང་ལུགས་ཀྱི་མདོ་འདུལ་ནི་མདོ་སྔགས་འདྲེས་མ་དང་གཞན་སྡེའི་མདོ་འདུལ་ནི་མདོ་སྡེའམ་སོ་ཐར་རྐྱང་པ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ནི་གནད་དོན་འདི་དག་ལ་ཐུག་པར་སྣང་ངོ་།། དེ་ཡི་དོན་ནི་ཐེག་སྒོ་གོང་འོག་འཆོལ་བ་ལྟ་བུའི་དོན་མ་ཡིན་པ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་བསྟན་རིམ་ཞིག་ཡིན་པར་རིག་གོ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་གོང་མའི་བོན་སྐོར་འགའ་ཞིག་འོག་མའི་སྐབས་སུ་དངོས་བསྟན་གྱི་བརྗོད་བྱར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་འོག་མ་རྣམས་ཀྱང་གོང་མར་བློ་ཁ་བཀྲི་ཕྱིར་ཟུར་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ལགས་པས། འཕྱོང་དགུའི་གྲས་སུའང་བླ་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་སོགས་བསྟན་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཟུར་བཀོལ་གྱི་བོན་དུ་བསྟན་པར་ཤེས་སོ།།
དེ་བཞིན་དུའང་། ‘‘འཕྱོང་ལྔ་’’29ཞེས་པ་གཞུང་དེའི་བཟློག་པའི་ལས་ཆོག་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཀྱང་ལྷ་ཚོགས་གཙོ་འཁོར་གྱི་བཟློག་པའི་ལྷ་གྲངས་ལྟར་ལྷའི་སྡེ་ཚན་གྱི་བར་དང་མཐའ་རྣམས་ལ་གང་འདོད་ཀྱིས་ཕྲིན་བཅོལ་ཤམ་བུ་རུ་ལོགས་སམ་ཟུར་ནས་གདགས་རྒྱུའི་ལས་ཆོག་ཞིག་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་ལྔ་རུ་བཤད་པ་ནི་བསྟན་དང་འགྲོ་བ་སྤྱི་དང་རང་གཞན་སྒོས་ལ་གནོད་པའི་དམག་དང་། ལྟས་ངན་དང་། མོ་རྩིས་པྲ་ལྟས་ངན་པའི་རིགས་དང་། ནད་དང་། ཡམས་དང་བཅས་ལྔ་པོ་30དེ་ལས་སྐབས་འཕྲལ་གང་ཞིག་བཟློག་ཅིང་ཞི་བ་ལ་གནད་སྨིན་ཕྲིན་བཅོལ་གྱི་ལས་ཆོག་ཀྱང་ལྔ་རེ་གང་འདོད་ལྟར་ཟུར་ནས་སྦྱར་སྲོལ་ཡོད་པས་‘‘འཕྱོང་ལྔ་’’ཞེས་གྲགས་སོ།། དེ་ལྟར་བོན་སྐོར་དེ་དག་ལ་‘འཕྱོང་’ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བཏགས་པའི་མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ལ་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ཚེ་སྔར་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་བོན་སྡེ་དེ་རྣམས་སྐབས་འཕྲལ་གྱི་དགོས་མཁོར་བསྟུན་ལོགས་སམ་ཟུར་དུ་བཀོལ་བྱ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་དུ་བཏགས་པར་འདུག་ན། ཚིག་གྲོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གོ་བ་ཉི་ཚེ་བ་དང་དོན་གྱི་འཇུག་པ་ཕྱོགས་རེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲེལ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་མིང་ཚིག་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་བརྗོད་བྱའམ་གོ་དོན་ངོ་མ་ཐད་དུ་དྲངས་པ་ནི་‘གུད་’དམ་‘ལོགས་’སམ་‘ཟུར་’བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པ་ནི་གོང་དུ་དཔྱད་ཅིང་འཇུག་ཟིན་པ་ལས་ཤེས་སོ།།
ཡང་‘འཕྱོང་’གི་ཐ་སྙད་འདི་ལ་ཡང་བརྡ་སྤྲོད་རེ་འགའི་ནང་‘འཕྱོང་ངམ་མཆོང་’31 ཞེས་འབྲི་ཚུལ་འདི་གཉིས་ཁྱད་མེད་དམ་གདམ་བསྲེལ་ལྟར་མཛད་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་‘འཕྱོང་’འདི་ཅན་གྱི་འཇུག་དོན་ལ་‘མཆོང་’འདི་འབྲི་ན་ཕར་ཆེར་འཐད་པར་སྣང་སྟེ།  >32དང་དེའི་འགྲེལ་ >33དང་ >34དེ་དག་གི་ནང་དུ་གོང་གསལ་གྱི་ཆ་ལག་དགུའམ་ལས་མཐའ་དགུ་པོ་འཆད་པའི་སྐབས་རྣམས་ལ་‘མཆོང་’གི་འབྲི་ཚུལ་འདི་ཉིད་བཀོལ་ནས་བྲིས་ཡོད་ལ། ཡང་ >ཀྱི་35ནང་དུ་ལས་མཐའ་དགུ་ཡི་སྐབས་སུ་‘མཆོང་’ངམ་‘འཕྱོང་’གི་འབྲི་ཚུལ་འདི་གཉིས་ཅི་རིགས་སུ་གསལ། ཡང་ >ཀྱི་36ནང་དུ་ལས་མཐའ་འཕྱོང་བཞི་བསྟན་སྐབས་རྣམས་སུའང་‘མཆོང་’ངམ་‘འཕྱོང་’འབྲི་ཚུལ་གཉིས་པོའང་ཅི་རིགས་སུ་བྲིས་བཀོལ་མཛད་འདུག་པས་ངེས་པ་འདྲེན་ནུས་སོ།། འོ་ན་འབྲི་ཚུལ་འདི་གཉིས་ཀྱི་འཇུག་དོན་ལ་ཁྱད་མེད་དམ་ཞེ་ན། ‘མཆོང་’འདིའི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་‘འཕྱོང་’འདི་འབྲི་བ་མིན་པ་སྟེ། མཆོང་རྒྱུག་དང་རིན་ཆེན་མཆོང་བཅས་ལ་འབྲི་སྲོལ་‘འཕྱོང་’འདིས་མི་འཇུག་པ་རིག་པར་བྱའོ།།
མཆན་འགྲེལ།
1 སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ།  > ( ༢༠༠༠) ལོར་བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དཔར་ཐེངས་དང་པོ་ཅན། དེབ་འཕྲེང་། (༤) ཤོག་ངོས་(༩༧)ལས་གསལ། ‘‘གསུམ་པ་ལས་མཐའ་བསྒྱུར་བ་ལ། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་མཆོང་ཆེན་དགུ། ཐེག་པ་དགུ་ཡི་དོན་དང་སྦྱར།’’ཞེས་སོ།།
2  > འ་ཞ་འགྲོ་མགོན་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད། (༢༠༠༤) ལོའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་དཔར་མ་ཅན། དེབ་འཕྲེང་། (༨) ཤོག་ངོས་(༡༠༥)ལས་གསལ།  >ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད།
3 བཀའ་འགྱུར།  > དཔེ་གཟུགས་ཅན་ཤོག་ངོས་(༦༨)ལས་གསལ། ‘‘ལས་ཀྱི་འཕྱོང་ཆེན་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ།’’ཅེས་སོ།།
4 གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༡༢༦)ལས་གསལ། ‘‘ཐ་མ་ལས་ཀྱི་འཕྱོང་བཞི་ལ། བསྲུང་བཟློག་བསད་གསུམ་ལས་སྦྱོར་བཞི། ཐོག་མར་བསྲུང་བའི་ཏན་ཏྲ་འཕྱོང་།’’ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ།། ཡང་ན་དེའི་ཤོག་ངོས་(༦༧)ལས་གསལ་བ་ལྟར། ‘‘ལས་ཀྱི་མཐའ་བསྒྱུར་མཆོང་བཞི་ནི། གཡུང་དྲུང་གུར་ཁང་བསྲུང་བའི་མཆོང་། མེ་དཔུང་འཁོར་ལོ་བཟློག་པའི་མཆོང་། ཡེ་ཤེས་མཚོན་ཆ་གསོད་པའི་མཆོང་། འཁོར་བ་གཏན་འཇོམས་སྦྱིན་བསྲེག་མཆོང་།’’ཞེས་པ་ལྟར་རོ།།
5 བཀའ་བརྟེན། མན་ངག་གནད་ཀྱི་རྫོང་འཕྲང་ཀུན་གསལ་ཉི་འོད་རྒྱན། ཞང་བོད་སོགས་ཀྱི་བོན་གཤེན་རིག་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་བགྲོས་ནས་མཛད་པར་ལགས་སོ།། (༢༠༡༥) ལོའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་དཔར་མ་དཔར་ཐེངས་དང་པོ། དེབ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་(༤༦)ལས་གསལ།།
6  > འོར་སྒོམ་གྱི་གཏེར་མ། དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་(༡༠༦༦)ལས་གསལ། རྨ་ཚ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་ནས་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ > ཅེས་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད།
7  > ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད་དོ།། དཔེ་གཟུགས་ཅན་ཤོག་ངོས་(༥༧༦ནས་༥༧༧)ལས་གསལ། གོང་མཚུངས་ >ཅེས་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད།
8  > དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད། (༢༠༡༡) ལོར་ཝཱ་ཎ་མཐོ་སློབ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དགེ་སློབ་ཁང་གི་དཔར་མ། དེབ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་(༣༠༨)ལས་གསལ། ‘‘འདི་ནས་མར་ལ་མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལྟ་བ་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་འོག་མ་བ་རྣམས་ལས་འཕྱོང་བཅད་ནས།’’ཞེས་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལྟ་བ་ནི་འོག་མའི་ལྟ་བ་ལས་ལོགས་སམ་ཟུར་དུ་ཁྱད་པར་འདོན་པའི་དོན་ནོ།།
9  > (༡༩༨༥) ལོའི་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དཔར་མ་ཅན། དེབ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་(༡༧༩༠)ལས་གསལ།
10  > (༡༩༩༤) ལོའི་དཔར་མ། དེབ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་(༥༡༡)ལས་གསལ།
[1]1 (༡༩༩༩) ལོར་ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་པོད་གྲངས། (༡༥༠) དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་(༡)ལས་གསལ།
[1]2 གོང་མཚུངས། བཀའ་འགྱུར་གྱི་པོད་གྲངས། ༡༥༠ དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་༡༩ལས་གསལ།
[1]3 གོང་མཚུངས། བཀའ་འགྱུར་གྱི་པོད་གྲངས། ༡༥༠དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་༧༥ལས་གསལ།
[1]4 གོང་མཚུངས། བཀའ་འགྱུར་གྱི་པོད་གྲངས། ༡༥༠དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་༡༣༩ལས་གསལ།
[1]5 གོང་མཚུངས། བཀའ་འགྱུར་གྱི་པོད་གྲངས། ༡༥༠དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་༡༨༡ལས་གསལ།
[1]6 གོང་མཚུངས། བཀའ་འགྱུར་གྱི་པོད་གྲངས། ༡༥༠དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་༢༢༩ལས་གསལ།
[1]7 གོང་མཚུངས། བཀའ་འགྱུར་གྱི་པོད་གྲངས། ༡༥༠དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་༢༦༩ལས་གསལ།
[1]8 གོང་མཚུངས། བཀའ་འགྱུར་གྱི་པོད་གྲངས། ༡༥༠དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་༣༣༩ལས་གསལ།
[1]9 གོང་མཚུངས། བཀའ་འགྱུར་གྱི་པོད་གྲངས། ༡༥༠དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་༣༥༩ལས་གསལ།
20 སྟོན་པ་འཆི་མེད་གཙུག་ཕུད་ཀྱི་བཀའ།  > (༡༩༩༩) ལོར་ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་པོད་གྲངས། (༡༤༦) དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་(༣༧༨ནས་༣༩༢)བར་རྣམས་ལས་གསལ།
21 གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༦༧)ལས་གསལ།
22 ༢༠༡༥ལོའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་དཔར་མ། དཔར་ཐེངས་དང་པོ།  > སྐྱབས་སྟོན་རིན་ཆེན་འོད་ཟེར་གྱིས་མཛད། དེབ་འཕྲེང་། (༥༢) ཤོག་ངོས་(༡༢༥)ལས་གསལ། ‘‘ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་དེའི་བསྙེན་སྒྲུབ་ལས་གསུམ་ལ་འདོད་ལུགས་ལ་བཞི་སྟེ། བལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་གཡའ་མ་དམར་པོའི་གཏེར་དང་། འགུ་རུའི་ལུགས་ཀྱི་དུང་ཕོར་གཏེར་དང་། རྨ་དང་། སྤ་དྲོའི་གཏེར་མ་གཟིགས་པར་བླ་(མ་) གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཞེད་པའོ།།’’ཞེས་སོ།།
23 བལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་གཡའ་མ་དམར་པོའི་གཏེར་དང་། འགུ་རུའི་ལུགས་ཀྱི་དུང་ཕོར་མའི་གཏེར་དང་། རྨ་ཡི་གཏེར་བཅས་ལ་བསྙེན་པ་དགུ། སྒྲུབ་པ་བཅོ་བརྒྱད། ལས་མཐའ་དགུ་བཅས་བསྙེན་སྒྲུབ་ཡན་ལག་སོ་དྲུག་ཏུ་གྲངས་འདྲེན་ཙམ་ལ་འདྲ་ཡང་དེ་དག་གི་ནང་དོན་རྣམས་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།། སྤ་དྲོའི་གཏེར་ལ་འགྲེལ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ལས། འགྲེལ་ཆུང་གི་ལུགས་ལ་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་རེ་རེ་ལ་བསྙེན་སྒྲུབ་ལས་གསུམ་རེ་སྟེ། བསྙེན་པ་དགུ། སྒྲུབ་པ་བཅོ་བརྒྱད། ལས་མཐའ་གསུམ་སྟེ། བསྙེན་སྒྲུབ་ཡན་ལག་སུམ་ཅུ་རུ་བཤད་དོ།། ཡང་འགྲེལ་ཆེན་ལུགས་ལ། བསྙེན་པ་ལ་རིང་བསྙེན་དགུ། ཉེ་བསྙེན་དགུ། སྒྲུབ་པ་ལ་རིང་སྒྲུབ་དགུ། ཉེ་སྒྲུབ་དགུ། ལས་མཐའ་དགུ་བཅས་བསྙེན་སྒྲུབ་ཡན་ལག་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔར་བཤད་དོ།། དེ་ཡང་གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༡༢༦ནས་༡༢༩)ལས་གསལ།
24 གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༣༡༣)ལས། ‘‘བསྙེན་པའི་གཞི་མ་སྒོ་དགུ་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་བཅོ་བརྒྱད་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་བསྒྱུར་མཆོང་ཆེན་དགུ།’’ཞེས་སོ།།
25 གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༤༨)ལས་གསལ། ‘‘ཐོག་མར་བསྙེན་པའི་རིམ་པ་ལ། བསྙེན་པའི་གཞི་མ་སྒོ་དགུ་དང་། གཉིས་པ་སྒྲུབ་པའི་རིམ་པ་ལ། སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་བཅོ་བརྒྱད་དང་། ཐ་མ་ལས་ཀྱི་མཐའ་བསྒྱུར་ནས། གཞུང་ལས་གུད་ཀྱི་མཆོང་དགུ་སྟེ། ཡན་ལག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གིས། བསྙེན་སྒྲུབ་ལས་གསུམ་གོ་རིམ་དབྱེ།’’ཞེས་སོ།།
26 གོང་མཚུངས། མན་ངག་གནད་ཀྱི་རྫོང་འཕྲང་ཀུན་གསལ་ཉི་འོད་རྒྱན། ཤོག་ངོས་(༩༧)ལས་གསལ།།
27 གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༤༨)ལས་གསལ།
28  > (༢༠༠༩) ལོའི་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དཔར་ཐེངས་དང་པོ། དེབ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་(༡༩༥)ལས་གསལ། ‘‘དེའང་བོན་ནི་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཉིད་རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པའི་ཚེ་རྒྱུའི་བོན་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་གསུངས། རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་འབྲས་བུའི་བོན་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། སྤྱིར་སྟོན་པས་རྫོགས་ཆེན་མན་ཆད་བོན་སྡེ་ཐམས་ཅད་གསུངས་ཀྱང་། ཕྱི་འདུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་འདུལ་བ་ཤས་ཆེ་བས་ཕྱི་རྒྱུད་སྤྲུལ་སྐུའི་སྟོན་པ་ཞེས་སུ་བཞག་ལ། འདུལ་བའི་སྐོར་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཡང་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་པས་ཅུང་སྔགས་དང་འདྲེས་ཤིང་འདུལ་བ་ལའང་ཕྱི་རྒྱུད་ཅེས་པའི་བརྡ་མཛད་པས་སྔགས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཉན་ཐོས་ལུགས་ཀྱི་སོ་ཐར་རྐྱང་པ་དར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་བོན་ལུགས་ལ་མེད་པར་སྣང་ངོ་།།’’ཞེས་པས་སོ།།
29  > འོར་སྒོམ་གྱི་གཏེར་མ། དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་(༡༠༦༥)ལས་གསལ། རྨ་ཚ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་ནས་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ > ཅེས་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད།
30 དེ་ཡང་འཕྱོང་ལྔའི་ལས་ཆོག་གི་བཟློག་བྱའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྲངས་བགྲངས་པ་ནི་གོང་གསལ་ > ལས་གསུངས་ཚུལ་ལྟར་བཀོད་པའོ།། གཞན་ཡང་ > དཔེ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་(༧༨༣ནས་༧༨༤)ལས་གསལ། དགྲ་དང་། བྱད། གདོན། ཡམས། ཐན་དང་བཅས་ལྔ་ལ་བཤད་དོ།། གཤེན་རབ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྒྲུབ་སྐོར་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད།
31  > ག་རྒྱ་ཁྱུང་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་མཛད། (༢༠༠༤) ལོའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་དཔར་མ། དེབ་འཕྲེང་། (༡) ཤོག་ངོས་(༨༨)ལས་གསལ།
32 གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༡༠༥་དང་༢༦༧དང་༤༦༡ནས་༤༨༦)བར་རྣམས་སུ་གཟིགས་པས་ཤེས་སོ།།
33 གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༡༦༧ནས་༢༨༧)བར་ན་གསལ།
34 གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༤༩དང་༩༧ནས་༡༠༥)བར་རྣམས་ལ་གཟིགས་པས་གསལ་ལོ།།
35 གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༣༧༨ནས་༣༩༢)བར་རྣམས་ལས་གསལ།
36 གོང་མཚུངས།  > ཤོག་ངོས་(༦༦་ནས་༦༨་དང་༡༢༦)རྣམས་ལས་གསལ།