text:
དང་པོ། སྤྱི་སྐད་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་དགོས་པ།
སྤྱིར་སྐད་ཆ་ནི་མི་རྣམས་ཕན་ཚུན་བར་སེམས་པའི་འཁྱེར་སོ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ། འཚོ་བའི་ཉམས་མྱོང་སོགས་བརྗེ་རེས་བྱེད་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་ཅིག་ཡིན་པར། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ཐུན་མོང་གི་སྐད་ཆའི་གྲུབ་ཆའང་སྔར་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིམ་གྱིས་འགྱུར་བ་དང་འབྲེལ་ནས་ཐུན་མོང་གི་སྐད་ཆའི་མ་ལག་ཀྱང་ཉམས་དམས་སུ་འགྲོ་བས། སྐད་ཆའི་འཕེལ་རྒྱས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་པ་ཞིག་རེད།
འདིར་སྐད་ཆའི་འཕེལ་འགྱུར་ཞེས་པའང་གོ་དོན་གཉིས་ལས་མ་འདས་ཏེ་གཅིག་ནི་སྐད་ཆའི་གཅིག་གྱུར་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་སྐད་ཆའི་གྱེས་འགྱུར་ཡིན། དེ་ལ་སྐད་ཆའི་གཅིག་གྱུར་ནི་ཡུལ་སྐད་དམ་ཉེ་འབྲེལ་སྐད་རིགས་བར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཇེ་མང་དུ་འཕེལ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་དང་། སྐད་ཆའི་གྱེས་འགྱུར་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་སྤྱི་ཚོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་རུང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཐུན་མོང་གི་མཚུངས་ཆོས་དག་རིམ་གྱིས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟར་དུས་ཡུན་ངེས་ཅན་ཞིག་འགྱངས་རྗེས། མི་རིགས་དེའི་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་སྐད་ཀྱང་ཡུལ་ལུང་སོ་སོའི་དབང་གིས་སྐད་གདངས་དང་། མིང་བརྡ། བརྡ་སྤྲོད་བཅས་ལ་ཁྱད་པར་བྱུང་ནས་ཡུལ་སྐད་མི་འདྲ་བའི་སྣང་ཚུལ་འབྱུང་བར་མ་ཟད། ཐ་ན་ཡུལ་སྐད་དེ་དག་རྦད་དེ་རང་ཚུགས་ཀྱི་སྐད་མི་འདྲ་བའི་སྣང་ཚུལ་འབྱུང་བར་མ་ཟད། ཐ་ན་ཡུལ་སྐད་དེ་དག་རྦད་དེ་རང་ཚུགས་ཀྱི་སྐད་རིགས་དུ་མར་ཡང་འགྱུར་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། རང་རེ་བོད་པའི་སྐད་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་ཡང་ཆོས་ཉིད་དེ་ལས་གུད་ན་མེད་པར། བོད་སྤྱི་ཚོགས་བྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ་བྱུང་ཞིང་འཕེལ་རྒྱས་དང་བསྟུན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་པ་ཞིག་རེད།
རྒྱལ་རབས་སོ་གཉིས་པ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་ནས་བཟུང་། བོད་རང་ལ་ཐུན་མོང་གི་སྤྱི་སྐད་ཅིག་རིམ་གྱིས་བྱུང་ཡོད་པར་འདོད་དེ། རང་ཅག་ལ་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་རྣམ་དཔྱོད་མཆོག་ཏུ་ཡངས་པའི་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་གོམས་གཤིས་སུ་ཆགས་པའི་བོད་ཐུན་མོང་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་དང་སྐད་ཆའི་བརྗོད་ལུགས་ལ་རིགས་པས་བརྟག་གཞིག་མཛད་ནས་ད་ལྟའི་སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་བོད་ཡིག་འདི་གསར་དུ་བཟོས་ཏེ། རང་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ། གཞན་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ། ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་གི་གཟུགས། པདྨ་སྙིང་པོའི་མདོ་སོགས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་བསྒྱུར་བ་དང་། སྒོས་སུ་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་ལོ་ཆེན་རྣམ་པར་སྣང་བྱེད་དང་། ལྡན་མ་རྩེ་མང་། ཁ་ཆེ་ཨཱནནྟ་སྟེ་ལོ་ཙཱ་པ་རྒན་པ་གསུམ་དང་། གཉགས་ཛྙ་ན་ཀུ་མ་ར། འཁོར་ཀླུའི་དབང་བོ། རྨ་རིན་ཆེན་མཆོག་སྟེ་བར་བ་གསུམ། སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས། ཞང་ཡེ་ཤེས་སྡེ། ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན་ཏེ་གཞོན་པ་གསུམ་བཅས་ལོ་ཙཱ་བ་རབ་དགུར་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་མང་པོ་བོད་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་འཆད་ཉན་གྱི་སྲོལ་ལེགས་པར་བཙུགས་པ། རྒྱལ་རབས་ཞེ་གཅིག་པ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ། སྡེ་བཞིའི་སྒོ་འཕར་རྒྱ་ཆེར་ཕྱེས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐྱངས་ཤིང་སྲིད་འབྱོར་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་སྔར་ལས་ནང་དོན་རིག་པ་གཙིགས་ཆེན་མཛད་པར། ཉི་འོག་གི་མཁན་པོ་ཨ་ཙརྱ་ཛི་ན་མི་ཏྭ་དང་། སུ་རེནྡྲ་བོ་ངྷི། ཤྭི་ལེནྡྲ་བོ་ངྷི། བོ་ངྙི་མི་ཏྭ། བོད་ཀྱི་མཁན་པོ་ངྷརྨ་རཀྵི་ཏ། ལོ་ཙཱ་བ་མཁས་པར་ཆུད་པ་ཛྙཱ་ན་སེ་ན། ཛ་ཡ་རཀྵི་ཏ། མཉྫུ་ཤྲཱི་ཝརྨ་སོགས་རྒྱ་བོད་ལོ་པཎ་དུ་མས་དེ་སྔའི་འགྱུར་མ་རྣམས་ལ་ཞུ་དག་དང་ཕྱི་ནས་ཇི་ལྟར་བསྒྱུར་བ་ལ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་། སླད་ཕྱིན་དེ་ལས་འདའ་མི་ཆོག་པའི་བཀས་བཅད་གནང་བ་དང་། གཞན་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་མོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོགས་ཚིག་མཛོད་མང་བོ་ཞིག་མཛད་པར་བརྟེན་ནས། བོད་པའི་སྐད་དང་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱང་ཡུལ་དང་ལུང་བའི་སྐད་ཀྱི་ལྷད་མ་ཞུགས་པར་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འཕེལ་བ་དང་། དེ་མིན་ནང་བསྟན་གྱི་བསྟན་གྱི་ལྟ་སྤྱོད་ཟབ་མོས་བོད་མིའི་འདུ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་པ་བཅས། མདོར་ན། བོད་པའི་སྐད་གཅིག་གྱུར་དང་ཡིག་སྲོལ་སྔར་ལས་ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་མཐུས་གངས་རིའི་ཁྲོད་དུ་ཆགས་པའི་མི་རིགས་འདིའི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གོང་དུ་འཕེལ་བར་དགེ་མཚན་གྱི་དཔལ་ཤར་རོ།། ཡིན་ནའང་། བཙན་པོ་གླང་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་བཀྲོངས་རྗེས་སུ། བོད་སྤྱི་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་སྲོལ་ཡོངས་སུ་མཇུག་རྫོགས་ཤིང་། འབངས་གྱེན་ལོག་གི་ཚུལ་དུ་ཆབ་འོག་རྣམས་གཅིག་ཏུ་མ་འཆམ་པར་རྗེ་དཔོན་སོ་སོས་ཡུལ་གྲུ་ངེས་ཅན་རེ་བཅད་བཟུང་བྱས། ཕན་ཚུན་བར་འགྲོ་འོང་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་པའི་རྒྱུན་རིམ་གིས་ཆད་པས། སྔར་ཡོད་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་ཀྱང་ཐུན་མོང་གི་འབྲེལ་འཛུགས་ཡོ་བྱད་ཅིག་ཏུ་མ་གྱུར་བར། ས་ཁུལ་ས་སོའི་སྐད་ཆའི་བརྗོད་སྟངས་དང་འཕེལ་འགྱུར་ཆ་མི་སྙོམས་པར་གྱུར་བ་དང་། ཉེ་འབྲེལ་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་སྐད་བརྡའི་ཤན་ཞུགས་པ། ས་བབ་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས། ལུང་བ་རེ་ལ་ཆུ་འགོ་རེ་དང་། ས་ཆ་རེ་ལ་སྐད་རིགས་རེ། ཞེས་པ་ལྟར། ཤར་དུ་ཨམ་སྐད་དང་། བར་དུ་ཁམས་སྐད། ནུབ་ཏུ་དབུས་གཙུང་སྐད་བཅས་ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡུལ་སྐད་སོ་སོར་ཡང་སྐད་ཆའི་བརྗོད་ཚུལ་ཐད་ཅུང་མི་འདྲ་བའི་ལུང་སྐད་དུ་མ་རེ(དབུས་གཙང་ཡུལ་སྐད་ལ། དབུས་དང་གཙང། མངའ་རིས། ཤར་པ། བྲག་གསུམ་བཅས་དང་། ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་ལ། ཨ་རིག བསང་ཆུ། རྟའུ། བྲག་མགོ་བཅས་དང་། ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་ལ། སྡེ་དགེ དཀར་མཛེས། ཆབ་མདོ། ཡུལ་ཤུལ། རྒྱལ་ཐང་། ནག་ཆུ། ཅོ་ནེ། འབྲུག་ཆུ་རྣམས་སོ།)མཆིས་པས། ད་ལྟའི་བོད་པའི་སྐད་ཀྱི་གནས་བབ་ནི་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྐད་ལས་ཡུལ་ལུང་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་སྐད་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གྱེས་འགྱུར་བྱུང་བར། རང་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་གཞིར་བཟུང་ནས་རང་ཚུགས་ཀྱི་སྐད་རིགས་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་འགྱུར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེས་ན་སྐད་ཆའི་འཕེལ་རྒྱས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་གཅིག་གྱུར་དུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས་དེའི་ཐུན་མོང་གི་སྐད་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཚུལ་དུ་འཕེལ་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིམ་གྱིས་འཇིག་པ་དང་འབྲེལ་ནས་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་སྐད་ཉིད་ཀྱང་ཉམས་དམས་སུ་འགྲོ་བར་མ་ཟད། ཡུལ་དུས་རྐྱེན་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་ཟུར་ཆག་གི་སྐད་རྣམས་རིམ་པར་ཡན་གར་བའི་སྐད་རིགས་དུ་མར་འགྱུར་སྲིད་པ་ནི། འཛམ་གླིང་མི་རིགས་སྤྱིའི་སྐད་རིགས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་རེད། ཡིན་ནའང་མི་རིགས་སོ་སོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕོ་འགྱུར་གྱི་གནས་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་རྐྱེན་གྱིས། དེ་དག་གི་སྐད་ཆའི་འགྱུར་ལྡོག་དང་སོ་སོའི་མཇུག་འབྲས་ཀྱང་མི་མཚུངས་སོ།། ང་ཚོས་བོད་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གཞིར་བཞག་ནས་དཔྱད་ཚེ། ད་ལྟའི་བོད་པའི་སྐད་ཀྱི་གནས་བབ་ནི་ཡུལ་ལུང་རང་བཞིན་གྱི་སྐད་དག་ལས་ཕན་ཚུན་བར་དོན་གྱི་གོ་བརྡ་འཕྲོད་དཀའ་བ་དེ་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་ལ་ཆེད་དུ་སྦྱངས་པ་ཙམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་ན་ཐད་ཀར་ཕན་ཚུན་བར་གོ་བརྡ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། གནས་ཚུལ་འདི་འདྲའི་འོག་ཏུ་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་བོད་མི་རྣམས་ཕན་ཚུན་འཕྲད་དུས་གཞན་སྐད་ཀྱི་སྟེང་ནས་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་བྱེད་པ་སོགས་ངོ་གནོང་དགོས་པའི་ཐབས་ཆག་དེ་འདྲ་བྱུང་དང་འབྱུང་མུས་ཡོད་པས་མཚོན། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས། དབུས་གཙང་གི་མི་རྣམས་ཀྱིས་འདི་འདྲ་ཞིག་ལབ་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཨ་ཕོ་ཧོར་པ་ཟེར་ནས་ཕར་གཅིག་སྤྲད་པ་དང་། ཁམས་པ་རོ་ལྕོག་ཟེར་ནས་མར་གཅིག་འབུད་པ་སོགས་བྱས་ནས་ཕལ་ཆེར་བོད་ཅེས་པ་འདི་དམར་བོ་རི་བོའི་སྐོར་ལམ་དང་བར་སྐོར་གཡས་གཡོན་གྱི་མི་མ་གཏོགས་གཞན་དག་བོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་བསམ་པའི་ཟོར་ཞིག་བྱས་པ་དང་།ཡང་མདོ་ཁམས་མི་རྣམས་ཀྱིས་དབུས་གཙང་གི་མི་རྣམས་ལ་བོད་པ་ཅེས་འབོད་ནས་ཕལ་ཆེར་རང་ཉིད་བོད་པ་མིན་པའི་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནམ་བསམ་པ་ཞིག་བྱས་ནས་ཡང་ཕྱིར་འབུད་གཏོང་བཞིན་འདུག་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྐད་ཆའི་བརྗོད་སྟངས་དང་སྤྱོད་ལམ་སོགས་ཅུང་མི་འདྲ་བར་དམིགས་ནས་བོད་མི་ནང་ཁུལ་དུའང་། མཇལ་པ་སྐོར་ཞིག་ལྷ་སར་བསླེབས་རྗེས། ཁྱེད་ཚོ་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་ཞེས་དབུས་གཙང་བས་ཨ་མདོ་བ་དང་ཁམས་པ་ནི་རང་ཉིད་དང་མི་མཚུངས་པའི་རིགས་གཞན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་གཞན་ལ་དེ་ལྟར་དུ་འདོད་པ། འབྲོག་པས་རོང་བ་བོད་རྣལ་མ་ཞིག་ཡིན་མིན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ། རོང་བས་འབྲོག་པ་བོད་ཡིན་པར་འདོད་པ་ལ་བཙོག་སྣང་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་པ་སོགས། མདོར་ན། ཡུལ་སྡེ་ཆུང་བ་ནས་ཆེ་བའི་བར་ཆུ་དང་ས་མཚམས་རིས་སུ་བཅད་ནས་བདུད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པ་བཞིན་མི་རིགས་ནང་ཁུལ་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་རྟག་ཏུ་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པ་བཟོ་བཞིན་པའི་སྐྱི་གཡའ་བའི་གནས་ཚུལ་དག་མངོན་ལྐོག་གང་རུང་ནས་མཐོང་ཐུབ་པ་རེད།མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུས། བོད་དང་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་གནས་དང་མི་གནས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི། བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཡུན་རིང་དུ་གནས་དང་མི་གནས་ལ་རག་ལས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཤེས་རིག་གི་རིན་ཐང་གཙོ་བོ་ནི་ཤེས་རིག་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོད་མེད་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་རེད། དེ་དག་གི་རྩ་བ་ནི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཡིན་ཙང་དེའི་ཁུངས་ལ་ཐུགས་བསམ་བཞེས་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད་①ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ང་ཚོས་མི་སྒེར་དང་རང་ཉིད་གནས་སའི་ལུང་ཀྱོག་ཁོ་ནར་མགོ་མི་འཁོར་བར་གུ་དོག་པའི་བསམ་པའི་རྒྱ་ལས་གྲོལ་ཏེ། ད་ལྟའི་བོད་ཁམས་ཡོངས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་འཕེལ་འགྱུར་ལ་རྟོག་གཞིགས་གནང་ནས། འབྱུང་འགྱུར་མི་རབས་རྗེས་མ་དག་གི་སླད་དུ་རང་གི་ནུས་པའི་སྲི་ཞུ་ཅུང་ཟད་རེ་སྒྲུབ་རྒྱུ་ནི། བོད་མི་ཚང་མར་འཁྲི་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འོས་འགན་རླབས་པོ་ཆེ་ཞིག་རེད། མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོའམ་འབུར་དུ་ཐོན་པ་ནི་སྐད་ཆ་ཡིན་ལ། སྐད་རིགས་ཉམས་རྗེས་མི་རིགས་རང་གི་གཙུག་ལག་ཀུན་རིམ་གྱིས་སུས་ཀྱང་མི་གོ་བའི་གད་སྙིགས་ཀྱི་ཕུང་བོ་ཙམ་དུ་འགྲོ་བར་མ་ཟད། རིག་གནས་ཐོག་མཚོན་པའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱང་ཡོད་མི་སྲིད་ལ། དེ་དང་བསྟུན་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཡང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་མི་འགྲོ་བར་སྙམ། སི་ཏ་ལིན་གྱིས། སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱིས་གོ་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག་མེད་ན། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་མིར་སྤྱིའི་སྐད་བརྡ་མེད་པས། སྤྱི་ཚོགས་ཐོན་སྐྱེད་མཚམས་འཇོག་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འཐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བས། སྤྱི་ཚོགས་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ལྟར་གནས་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད་②ཅེས་གསུངས། ཡིན་ནའང་། ཉེ་བའི་དུས་འདིར་མེ་ལ་སྣུམ་བཞག་གི་ཚུལ་དུ་བོད་པའི་ཡུལ་སྐད་ཇེ་མང་དུ་འཕེལ་བཞིན་པའི་ཐོག ལྷ་སའི་ཁ་སྐད་ཚིག་མཛོད་དང་། ཁམས་སྐད་ཚིག་མཛོད། ཨམ་སྐད་ཚིག་མཛོད། རྒྱལ་རོང་སྐད་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་སོགས་ཡུལ་དང་ལུང་བའི་སྐད་ཀྱི་ཚིག་མཚོད་ཅི་རིགས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གིས་པར་དུ་བཏབ་ནས་ཀུན་གྱི་སྤྱན་ལམ་དུ་འགྲེམ་བཞིན་ཡོད་པ་ནི། བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་འགྲུབ་པའི་གེགས་རྐྱེན་ཁོ་ནར་མཐོང་སྟེ། ཡུལ་སྐད་སྔར་ལས་སིལ་བུར་འཐོར་བའི་ཐད་ལ་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་རྩ་བའི་ཡིག་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་མཛོད་ཅིག་བསྒྲིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ནས་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་དེ་བོད་ཐུན་མོང་གིས་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཚེ་སྤྱི་སྐད་ཀྱང་ཞར་དུ་འགྲུབ་པར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེའི་རྒྱང་ཁྱད་ཇེ་ཉེར་འགྲོ་བར་ཡང་སྣང་བའི་མཆོག་བྱིན་པ་ཡིན་ནོ།། འོན་ཀྱང་། སྔར་བཞིན་ད་དུང་རྣ་བས་ཐོས་ཚད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་ཅི་རིགས་ཤིག་གི་ཚིག་མཛོད་བསྒྲིགས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གྱུར་ཚེ། རང་རང་གི་འདོད་མོས་ལྟར་ཡུལ་སྐད་དེ་དང་དེར་སྦྱངས་པ་བྱེད་ཁུལ་ཙམ་ལས། བོད་མི་རྣམས་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་པའི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་སྐོང་ཐུབ་རྒྱུ་ལྟ་ཞོག བོད་པའི་སྤྱི་སྐད་འགྲུབ་པར་མིག་ལ་ཐལ་རྡུལ་གྱིས་མཆོད་པ་དང་ཀུན་ནས་མཚུངས་པར་ཉེས་པ་སོ་ན་འདུག་པས། འདི་འདྲའི་ཕྱོགས་ལ་ཤིན་ཏུ་ནས་གཟབ་དགོས་པར་འདུག ད་དུང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དེང་སང་ས་གནས་སོ་སོ་ནས་སྤེལ་དང་སྤེལ་མུས་སུ་མཆིས་པའི་ཚགས་པར་དང་རྩོམ་རིག་གི་དུས་དེབ་རྣམས་སུ་བཀོད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་། བརྩམས་སྒྲུང་། གཏམ་དཔེ། གཞས་ཚིག་གླུ་ཤགས་སོགས་ལས་རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་ལ་གོམས་ཆགས་སུ་སོང་བའི་ཡུལ་སྐད་བྱེ་བྲག་པའི་མིང་བརྡ་གང་བྱུང་དུ་བྲིས་པ་དག་ཀྱང་དགེ་མཚན་ལས་སྐྱོན་ཆེ་བར་སྣང་། མདོར་ན། བོད་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ནམ་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་གནང་བ་དག་གིས། སྔ་རབས་པའི་སྐྱོན་ལ་མཛུབ་ཚུགས་ཀྱིས་གཤེ་གཤེ་དང་། ཕྱག་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་དག་རང་གི་གཟབ་འཆོར་སྤྲས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར། ད་ལྟའི་བོད་སྤྱི་ཚོགས་སྔོན་ཐོན་མི་རིགས་གཞན་དག་ལས་རྗེས་ལུས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཚོལ་ཞིབ་དང་འབྲེལ། བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་སོ་སོར་སྐད་ཆའི་བརྗོད་ཚུལ་ཐད་དོ་མི་སྙོམས་པའི་སྣང་ཚུལ་རེ་འབྱུང་གིན་འདུག་པའི་མཇུག་འབྲས་ལ་དེ་བས་མནོ་བསམ་བཏང་སྟེ། བོད་ཁམས་ཡོངས་ཀྱི་གོ་ཐུབ་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་སྤྱི་སྐད་ཅིག་གཏན་ལ་འབེབས་རྒྱུ་ནི་བཅོས་མིན་སྙིང་ནས་བརྡོལ་བའི་རིས་མེད་སྤྱི་ཕན་གྱི་གཏམ་འབའ་ཞིག་གོ
གཉིས་པ། ཡུལ་སྐད་གང་ཞིག་སྤྱི་སྐད་དུ་འཛིན་རྒྱུའི་སྐོར།
ཉེ་བའི་དུས་རབས་འདིའི་ནང་། བོད་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ཚད་ཐུབ་སྤྱི་སྐད་གཏན་ལ་འབེབས་རྒྱུའི་ཐད་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཀུན་ནས་མཐོང་ཆེན་དང་འབྲེལ་ལྗགས་རྩོམ་ཅི་རིགས་སྤེལ་ཏེ་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་རེ་བརྗོད་ཡོད་པ་ནི་དུས་རབས་ཧྲིལ་བོའི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པར་མ་ཟད། རང་རེའི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་སོགས་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་སྔར་ལས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་དགེ་མཚན་རླབས་པོ་ཆེ་ལྡན་པ་ནི་གོར་མ་ཆག འོན་ཀྱང་། ད་ཕན་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་ངོས་འཛིན་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་དུས་དེབ་རྣམས་སུ་སྔ་ཕྱི་ནག་འགྲོས་སུ་འཁོད་པའི་དཔྱད་རྩོམ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཀླགས་པའི་མྱོང་ཚོར་ལས། དཔྱོད་ལྡན་རྣམས་མ་གྲོས་གཅིག་མཐུན་གྱིས་དགོངས་པའི་གཏད་སོ་ཞིག་འདུག་པ་ནི་དབུས་གཙང་སྐད་ཀྱིས་རྨང་གཞིར་བྱེད་དགོས་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་དག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང་བོད་པའི་སྐད་ལ་གཞི་གདངས་གནས་བབ་དང་བྲལ་བའི་ང་རོ་དེ་གཞི་གདངས་གནས་བབ་དང་ལྡན་པའི་ང་རོར་འཕོ་འགྱུར་ཕྱིན་པ་དང་། དབུས་གཙང་གི་སྐད་དེ་བོད་གནའ་བོའི་སྐད་ལ་ལྟོས་ན་འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་ཙམ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱིར་ན་སྒྲའི་མཐོ་དམན་དང་ལྕི་ཡང་དྲག་ཞན་གྱི་ཁྱད་པར་གསལ་ཞིང་། ཞེ་ཚིག་མང་བ། ཞི་ཞིང་འཇམ་པ། བརྗོད་ན་ཁ་ལ་བདེ་བ་དང་ཉན་ན་རྣར་འཇེབས་པ་བཅས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་ལྡན་པར་མ་ཟད། དེ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་མི་མང་བ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཀྱང་གཙོ་བོར་འཛིན་པ། ཕྱི་གླིང་ནའང་ཤོད་མཁན་མང་ཞེས་བརྗོད་ནས་རང་གི་ལྟ་བའི་རྟིང་གནོན་པར་བྱེད་མོད་ཀྱང་། སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ལ་བློ་ཁ་མ་ཕྱོགས་པ་དག་གིས་སྤྱི་སྐད་ཀྱི་ཚད་གཞི་འཇོག་པར་རིགས་པ་ལྟར་སྣང་བ་འདི་འདྲ་རེ་བཀོད་པ་ལས། གཟུར་གནས་མཁས་གྲལ་ལ་བསྙེགས་པ་དང་། སྒྲ་རིག་པར་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྤྱན་དཀྱུས་ཡངས་པ་དག་གི་བཟོ་ལྟ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན།“སྒྲ་རིག་པ་ལ་མོས་ཤིང་སྤྲོ་བ་མི་ཉམས་པ་རྒྱུན་པར་ཆེར་བརྟས་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན། སྐད་རིགས་གང་དང་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་དེའི་རྣ་ལམ་དུ་མི་སྙན་པ་མེད་དེ། སྐད་རིགས་ལ་སྙན་མིན་དང་ཡག་བཙོག་བཟང་ངན་དང་མཐོ་དམན་ཡོད་པར་སྨྲ་ན་ནི་སྤྱིར་བཏང་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ཏེ། བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བའི་མཁས་པའང་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བར་སྤྲོ་བ་འཕེལ་བ་དག་གི་ལས་ག་ལ་ཡིན།དེ་དག་གིས་སྐད་རིགས་ལ་ཡག་བཙོག་ཡོད་པར་སྨྲ་ན་དེའི་ཞིབ་འཇུག་རྣལ་མ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་མེད།དེས་ན་སྒྲ་གཞུང་ལ་འཇུག་པར་སྤྲོ་བའི་ཞིབ་འཇུག་པ་དག་གི་རྣ་ལམ་དུ་བོད་རྒྱ་སོག་དབྱིན་སོགས་སྐད་རིགས་ཆེན་པོའམ། ཡང་ན་རི་བྲག་འབྲོག་དགོན་དང་། རོང་ཁོག་ཞིང་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་རིགས་གཅིག་གི་ཡུལ་སྐད་སོ་སོ་བ་གང་ཞིག་ཐོས་ཀྱང་མི་མཛེས་པ་དང་མི་སྙན་པ་སྤྱིར་བཏད་གིས་མི་འབྱུང་། ཡིན་ནའང་འདོད་ཚུལ་དེས་སྐད་སོ་སོར་རང་ངོས་ནས་བསམ་བློ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པའི་ཆེ་ཆུང་དང་།འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བའི་ཟབ་ཁྱད། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཚད་མཐོན་པོར་སླེབས་ཡོད་མེད་བཅས་ཀྱི་ཐད་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཞུགས་པ་དེ་དག་ཁས་མི་ལེན་པ་གཏན་ནས་མིན་”③ཏེ། དེ་དག་ནི་སྒྲ་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་དག་གི་གཉེར་བྱའི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེང་སྐབས་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཁུངས་བཙན་པར་འདོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་ཞིག་ནི། སྤྱི་སྐད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ངོས་འཛིན་པར་མི་རིགས་གཞན་པའི་སྲོལ་ཀ་ལྟར་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་ལྟེ་བར་བྱས་པའི་ས་གནས་དེ་གའི་ཡུལ་སྐད་ཅིག་འཇོག་དགོས་པར་འདོད་ཀྱང་། དེ་བོད་ཀྱི་ཚད་ཐུབ་སྤྱི་སྐད་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཆད་གཞི་ཡང་དག་ཏུ་འགྲོ་དཀའ་སྟེ། མི་རིགས་སོ་སོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་དང་། སྐད་རིགས་སོ་སོའི་བརྡ་སྤྲོད་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་བཞག སྐད་གདངས་རིམ་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་ཆོས། སྐད་དང་ཡི་གེའི་མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་གནད་སོགས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་པར། རང་རང་ལ་བཅོས་མིན་རང་གྲུབ་ཀྱི་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་རེ་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱ་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ནས་བརྗོད་ན། བྱང་ཕྱོགས་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་པེ་ཅིང་སྐད་ཚད་གཞིར་བཟུང་བའང་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་ལྟེ་གནས་ཡིན་མིན་ཙམ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པར། རྒྱུ་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་གིས་ཐག་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱ་རིགས་ནི་ཧྭ་ཞ་རིགས(华夏族)གཙོར་བྱས་པའི་མི་རིགས་མང་པོ་མཉམ་འདུས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པར།གནའ་བོའི་དུས་སུ་ཧྭ་ཞ་རིགས་ཀྱིས་རང་རྒྱལ་དབུས་ཁུལ་ལྟེ་བར་བྱས་པའི་ས་གནས་ཁག་ཏུ་ཚོང་ལས་སོགས་བྱ་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་མཆིས་ཤིང་། རྗེས་སུ་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་མུ་མཐུད་དུ་རྒྱ་བསྐྱེད་པར་བརྟེན་ནས་སྙན་གྲགས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ཇེ་ཆེར་སོང་བ་ཞིག་ཡིན་པས། རྒྱའི་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་ཀྱང་ཧྭ་ཞ་རིགས་ཀྱི་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་རྨང་གཞི་བྱས་ཐོག སྔོན་ཐོན་མི་རིགས་གཞན་གྱི་རིག་པའི་ཉིང་བཅུད་དག་བསྡུ་ལེན་བྱས་པ་དང་། སྒོས་སུ་ཁོ་ཚོའི་ཡི་གེ་གསར་གཏོད་བྱས་རྗེས། སྐབས་དེའི་རྩོམ་རིགས་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཕྱོགས་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་སྟེང་ནས་འབྲི་ཀློག་བྱེད་ཀྱིན་མཆིས། དེང་སང་ང་ཚོས་གླེང་བཞིན་པའི་རྒྱའི་ཡིག་ཐོག་རྩོམ་རིགས་(文言文)ཟེར་བ་ནི་འབྲུག་( 周朝)དང་ཆིན་(秦)རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་སྐད་ཆ་རྨང་གཞིར་བྱས་པར་དུས་རིམ་མི་འདྲ་བ་སོ་སོར་བྲིས་པའི་གནའ་བོའི་ཡིག་སྐད་དངོས་ཡིན་པས། འབྲུག་དང་ཆིན་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་ཡིག་སྐད་དང་ཁ་སྐད་གཉིས་བར་ཀློག་གདངས་ཐད་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་། ཡིན་ནའང་། ཧན་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་བསླེབས་རྗེས་རིམ་བཞིན་ཡིག་སྐད་དང་ཁ་སྐད་གཉིས་ཀྱི་བར་ཧེ་བག་ཆེ་ཙམ་བྱུང་སྐད། སྤྱིར་དེ་ནི་སྐྱོན་ཆ་ཞིག་ཏུ་འདུག་ནའང་། ཡུལ་སྐད་མི་འདྲ་བའི་གནས་ཚུལ་འོག་སྔར་གྱི་གཅིག་གྱུར་ཡིག་སྲོལ་ལམ་གླེགས་བམ་དུ་གྲུབ་པའི་རྩོམ་རིགས་རྣམས་སྐབས་དེའི་རྒྱ་མི་རིགས་ཐུན་མོང་གི་སྐད་ཆའི་ཚད་གཞི་ལྟ་བུར་གྱུར། དེ་ལ་འབྲུག་དང་ཆིན་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་སྐད་གཞིར་བཟུང་ནས་བྲིས་པའི་ཡིག་སྲོལ་ཉིད་དུས་རིམ་མི་འདྲ་བ་མང་པོའི་རིང་ལ་མ་འགྱུར་བར་བརྟན་ཆགས་སུ་གནས་ཐུབ་པ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཆིན་ཧན་དུས་ནས་བཟུང་རྒྱའི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་ལྟེ་བ་ནི་བྱང་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སོ།། རྗེས་སུ་རྒྱལ་ས་ནུབ་ནས་ཤར་དུ་སྤོས་པ་སྟེ། ཞི་ཨན་(西安)ནས་ལའོ་ཡང་(洛阳)དང་། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཁེ་ཧྥིན་(开封)དང་པེ་ཅིང་དུ་གནས་སྤོར་བྱས་པ་བརྒྱུད། རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་རྣམས་སུ་འཁོད་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་བརྗོད་བཞིན་པའི་ཡུལ་སྐད་དང་པེ་ཅིང་སྐད་དེ་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་སྐབས་ནས་ཟམ་མ་ཆད་པར་བརྒྱུད་འོངས་པའི་གནའ་བོའི་སྐད་ཆའི་གཞི་གདངས་ཁོ་ནར་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། པེ་ཅིང་སྐད་ཚད་གཞིར་བཟུང་བའང་གནད་ཐོག་དེར་བབས་པ་རེད་ཅེས། རྒྱའི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་ཚོས་མཛད་པའི་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་འཐད་ལྡན་དུ་གྲུབ་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དག་ལས་གསུངས་འདུག དེ་འདྲའི་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་དག་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞིབ་དུ་བལྟས་པས་ངེས་ཤེས་རྙེད་ཐུབ་པར་མ་ཟད། དེང་སྐབས་རྒྱ་ཡིག་ལ་བག་ཆགས་འཇོག་ཁུལ་བྱས་པའི་རང་གཞན་ཀུན་གྱིས་ཁོ་ཚོའི་གནའ་རྩོམ་དག་དེ་སྔའི་ཡིག་སྲོལ་གྱི་ཀློག་སྒྲ་ལྟར་ཕལ་ཆེར་ཤར་མར་བཀླག་ཐུབ་པ་འདིས་ཀྱང་གྲུབ་ནུས་པས་མཚོན། གཞན་རང་རྒྱལ་གྱི་སོག་རིགས་ལ་མཚོན་ནའང་། ཁོ་ཚོའི་སྤྱི་སྐད་ཀྱི་གཞི་གདངས་དེ་ཡུལ་སྐད་གང་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་རྒྱུའི་ཐད། བི་ལ་ཐེ་ཡུལ་སྐད་(卫拉特方言)དང་པཱ་ཧོ་པི་ལེ་ཡ་ཐེ་ཡུལ་སྐད་(巴尔虎-布里亚特方言)གཉིས་རྨང་གཞིར་འཛིན་དགོས་ཚུལ་ལ་དུས་ཡུན་རིང་བོར་ཞལ་མ་མཐུན་པར་རྩོད་གླེང་མང་དུ་བྱུང་བ་དང་། ༡༩༧༩ལོར་ཞིང་ཆེན་བརྒྱད་དུ་ཡོད་པའི་སོག་པོའི་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གྲོས་ཞིབ་ནན་ཏན་མཛད་མཐར། དབུས་ཁུལ་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། ནང་སོག་ཀྲིན་ལན་ཆི་(正蓝旗)ཚབ་བྱས་པའི་ཚ་ཨར་ལུང་སྐད་(察哈尔土语)ཀྱི་གཞི་གདངས་ཉིད་རང་རྒྱལ་སོག་པོའི་སྤྱི་འགྲོས་སྐད་ཀྱི་ཚད་གཞིར་བཟུང་བ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཚར་ལུང་སྐད་ནི་སོག་པོའི་ཡིག་སྲོལ་གྱི་སྒྲ་གདངས་དང་ཤིན་ཏུ་ནས་མཐུན་པའི་གནད་ཀྱིས་སོ།།
དེས་ན་མི་རིགས་གཞན་པའི་སྤྱི་སྐད་དེ་ཡིག་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་སྐད་གང་ཡིན་བཞག་པའང་གལ་ཆེའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་འདྲར་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་དང་ཡི་གེ་གཉིས་མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར། མི་རིགས་གང་དང་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་དེའི་ཡི་གེ་ཐོག་མར་གསར་གཏོད་བྱེད་དུས། ཚད་ཐུབ་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་ཅིག་གི་སྒྲ་གདངས་གཞིར་བཟུང་ནས་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ་སོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲིབ་མི་འདྲ་བའི་རྐྱེན་རང་རང་གི་བློ་གྲོས་རྩལ་གྱིས་བསྐྲུན་པའི་ཡི་གེའི་རིགས་ཀྱང་མི་མཚུངས་སོ།།
འོན་ཀྱང་ཡིག་རིགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡུལ་སོ་སོའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་སྟོན་པའི་སྐད་བརྡ་གཞིར་བཞག་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས། གལ་ཏེ་མི་རིགས་ཤིག་གི་སྐད་གདངས་ཆ་ཡོངས་ནས་འགྱུར་སོང་ན། ཡི་གེས་མི་རིགས་དེའི་སྐད་ཆ་མཚོན་པའི་རྩ་བའི་བྱེད་ནུས་ཀྱང་གཞི་ནས་ཉམས་པའི་རྟགས་ཡིན་པར་མ་ཟད། སྔ་རབས་པས་ཁོ་ཚོར་སྐྱེས་སུ་ཕུལ་བའི་ཤུལ་བཞག་ཁྱད་ནོར་ཏེ་གཙུག་ལག་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱང་མཁོ་མེད་སྤྱོད་མེད་ཀྱི་བཤམས་ཆོས་སམ་རྟེན་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།
དེའི་ཕྱིར་སྔོན་ཐོན་གྱི་གྲས་སུ་ཚུད་པའི་མི་རིགས་གཞན་དག་གིས་དེ་འདྲའི་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་མཇུག་འབྲས་དག་མི་འབྱུང་བའི་སླད་དུ། རྩ་བའི་ཡིག་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་སྐད་གང་ཡིན་སྤྱི་སྐད་ཀྱི་ཚད་གཞིར་བཟུང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་རྟོགས་མི་ནུས། གལ་ཏེ་ཁོ་ཚོར་ཡི་གེའི་རྣམ་གཞག་ཅིག་ཆགས་མེད་པ་ཡིན་ཕྱིན། ཡུལ་སྐད་གང་རུང་ཞིག་སྤྱི་སྐད་དུ་བཞག་ཆོག་པ་ལས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་དགོས་མེད་ཀྱི་རྩོད་པ་ལྷུར་བླངས་པས་ཅི་ཞིག་བགྱི། རང་ཅག་བོད་ལ་མཚོན་ནས་བརྗོད་ན། ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་དུས་རབས་བདུན་པའི་སྨད་ཀྱི་ཆར་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་རང་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་ཞིང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་བརྗོད་དོན་མཐའ་དག་གསལ་པོར་སྟོན་ནུས་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་ཡི་གེའི་རྣམ་གཞག་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་གསར་དུ་བཟོས་ནས་ད་མུས་བར་ལོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་འགྱངས་ཟིན་པ་དང་། ཀ་མད་སུམ་ཅུ་སྡེ་བ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་དུ་བགོས་ཏེ་གུང་ལེགས་པར་བསྒྲིགས་པ་དེ་ཕོ་མོ་མ་ནིང་གི་སྐད་གདངས་ལ་དཔེར་བྱས་ནས་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་དང་དྲག་ཞན་བར་མའི་ཁྱད་པར་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པའི་ཡི་གེའི་ཚོགས་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་ཚན་རིག་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པས་རང་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཇི་བཞིན་མཚོན་ཐུབ་པར་མ་ཟད། མི་རིགས་གཞན་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཉིང་བཅུད་དག་རང་སྟོབས་ཀྱི་གསོས་སུ་འདྲེན་དུས་ཀྱང་། དོན་སྒྱུར་དང་ཐད་སྒྱུར། སྒྲ་རང་སོར་འཇོག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་སྙིང་བོ་མ་ལུས་པར་དོན་འདུས་ཚིག་ཉུང་ཞིང་ཁ་གསལ་བརྗོད་བདེར་རི་མོར་འབྲི་མི་གཏུབ་པ་མེད་པའི་བག་ཐོན་པ་ཡིན་ནོ།། འོན་ཀྱང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཙང་བོ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྔོན་དུ་བསྐྱོད་པའི་འགྲོས་རིམ་ཁྲོད་བོད་པའི་སྐད་ལ་བལྟོས་བཅས་ཀྱི་འགྱུར་ལྟོག་གི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པས་སྐད་དང་ཡི་གེའི་མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་བའང་རིམ་བཞིན་བག་ལ་ཉལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བར་ཁྱད་ཇེ་རིང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་གིན་འདུག་པ་དང་། ལྷག་པར་ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་ལས་དབུས་གཙང་གི་སྐད་ལ་མཚོན་ནས་བརྗོད་ན། མཁན་པོས་ཡི་གེ་གསར་གཏོད་མཛད་དུས་ཀྱི་གནའ་བོའི་སྐད་ཆའི་གཞི་གདངས་ལས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བརྟེན། ཡི་གེའི་སྡེབ་སྦྱོར་དུ་གྲུབ་པའི་མགོ་འདོགས་འཕུལ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་ཟུར་དག་སྐད་ཀྱི་གདངས་ལ་ཕལ་ཆེར་ཉམས་ནས་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཁམས་སྐད་དུའང་ཡི་གེའི་ཟུར་རྣམས་ཧ་ལམ་ཉམས་འདུག མཁས་པ་འགའ་རེས་སྔར་བོད་པའི་སྐད་ཀྱི་གཞི་གདངས་སྒྲའི་ང་རོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཞིག་མིན་པར། དེང་གི་དབུས་གཙང་སྐད་དུ་གཞི་གདངས་གནས་བབ་དང་ལྡན་པའི་ང་རོ་སྐྱེས་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་པ་དང་། ཡང་འགའ་རེས་དབུས་གཙང་གི་སྐད་ལ་རྒྱའི་སྐད་ཇི་བཞིན་ང་རོ་ཞིག་སྐྱེས་འདུག་པ་ནི། སྔར་བོད་པའི་སྐད་ལས་བརྗོད་གང་བདེའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་པར་འདོད་པའི་མུར། དེ་ནི་སྐད་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བའི་ཁྱད་རྟགས་ཤིག་ཏུ་ཁས་བླངས་ཏེ། སྒྲའི་ང་རོ་མེད་པའི་སྐད་ཆ་རྗེས་ལུས་རེད་ཅེས་ཁ་ཚོན་བཅད་པ་དང་། དེ་མཚུངས་ཁ་ཅིག་གིས་ཀྱང་། ལྷ་སའི་སྐད་ནི་སྒྲའི་ང་རོའི་མཐོ་དམན་ལྕི་ཡང་དྲག་ཞན་གྱི་ཁྱད་པར་གསལ་ཞིང་བརྗོད་བདེ་བ། གནའ་རབས་བོད་སྐད་དང་དེང་དུས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་དང་བསྡུར་ན་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་བཞིན་ཡོད་མོད་ཀྱང་། འཐད་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པས་དཔྱད་མི་གཟོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་དག་ལས་ང་རོ་(声调)ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་སྐད་ཆའི་སྒྲ་ཚིགས་ནང་གི་དོན་སྙིང་སོ་སོར་འབྱེད་ནུས་པའི་སྒྲ་ཤུགས་མཐོ་དམའ་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་ཡིན་ཞིང་། སྒྲ་གདངས་དེ་ཡང་གཙོ་བོ་སྐད་ཆའི་སྒྲ་ཚིགས་ལས་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲ་ཤུགས་མཐོ་དམན་ངེས་ཅན་ཞིག་མེད་མི་སྲིད་ནའང་། མི་རིགས་སོ་སོའི་སྐད་ཆའི་བརྗོད་སྟངས་ཐ་དད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐད་རིགས་འགའ་ཞིག་གི་ནང་སྒྲ་ཤུགས་མཐོ་དམན་དེས་དོན་ཇི་སྙེད་པ་དག་མ་འདྲེས་པར་གོ་བ་བོགས་ཆོད་དུ་སྟེར་བའི་ནུས་པ་དབེན་པ་དང་།སྐད་རིགས་ལ་ལ་ཞིག་གི་ནང་སྒྲ་གདངས་མཐོ་དམན་ལ་ཐད་ཀར་ལྟོས་ནས་སྐབས་དོན་སོ་སོར་གོ་བ་ཆགས་པར་བྱེད་དགོས་པས། སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ་སྒྲ་གདངས་མཐོ་དམན་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་དོན་སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐད་རིགས་དེར་ང་རོ་ལྡན་པའི་སྐད་ཆ་ཟེར་ཏེ། དཔེར་ན། རྒྱའི་ཚད་ཐུབ་ཀྱི་སྐད་དུ།(པེ་ཅིང་སྐད།) 妈麻马骂ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན། རིམ་བཞིན་དེ་དག་གི་སྒྲ་གདངས་གྲུབ་རྒྱུའི་དབྱངས་གསལ་གྱི་ཡི་གེ་གཅིག་ཏུ་སྣང་ནའང་། མིང་དོན་གྱི་འཁྲི་བ་སོ་སོར་གཅོད་པར་དབྱངས་ཨ་(a)དེ་རིམ་པར་དྲང་བ་(阴平)དང་། སྒྲེང་བ་(阳平) བསྟོད་པ་(上声)དང་།སྨད་པ་(去声)ལྟར་བཀླགས་ནས་བརྗོད་དོན་སོ་སོར་ཕྱེད་དགོས་པ་ལྟ་བུས་འཐུས་སོ།།
འོ་ན། རང་རེའི་བོད་སྐད་ཀྱི་སྒྲའི་ང་རོ་དབྱེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྤྱིར་བོད་པའི་སྐད་གདངས་ལ་དབྱངས་ཀྱི་ང་རོ་ལྔ་ཡོད་དེ། དྲང་བ་དང་བཀུག་པ། སྨད་པ། བསྟོད་པ། སྒྲེང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་ཨ་ཡི་དབྱངས་དང་ལྡན་པ་ཅི་རིགས་དྲང་བ་སྟེ། སྒྲ་མཉམ་པར་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཨི་ཡི་དབྱངས་དང་ལྡན་པ་ཇི་སྙེད་བཀུག་པ་སྟེ། སྒྲ་སྤྱི་བོའི་ཆ་ནས་བཀུག་ཅིང་ཅུང་ཟད་དོག་པོར་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་དང་། ཨུ་ཡི་དབྱངས་དང་ལྡན་པ་ཡོད་དོ་ཅོག་ནི་སྨད་པ་སྟེ། སྒྲ་འཕང་སྨད་དེ་ཅུང་ཟད་དོག་པོར་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་དང་། ཨེ་ཡི་དབྱངས་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྲེང་བ་སྟེ། སྒྲ་གྱེན་དུ་བསྒྲེང་སྟེ་ཡངས་པོར་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་དང་། ཨོ་ཡི་དབྱངས་དང་ལྡན་པ་ཇི་སྙེད་དག་བསྟོད་པ་སྟེ། སྒྲ་འཕང་བསྟོད་དེ་ཡངས་པོར་བྱས་ནས་བརྗོད་པའོ།། འོན་ཀྱང་ས་སྐྱ་པཎྚིཏའི་རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས་ལས། མདའ་གཞུ་ཡི་ནི་འཕྲུལ་འཁོར་ལྟར།། རང་སྒྲ་རྐྱང་བའི་མི་ནུས་ཕྱིར།། དེ་དག་ཚོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས།། རྣ་བ་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན།།④ཞེས་དང་། ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་གླིང་བས། བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དོན་གྱི་ཕྱོགས་འཛོལ་བ་དཔེར་ན་ཀ་གཅིག་པོ་ལའང་། རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་། ཞིང་བའི་རྐ་དང་། ངལ་དུབ་ཀྱི་དཀའ་དང་། སྐ་རགས། རྐ་བློ། སྒྲའི་སྐད། རོ་བསྐ་བ་ལ་སོགས་འཕུལ་བྱེད་དང་། མགོ་འདོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཚིག་དོན་ཤིན་ཏུ་འཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།(5)ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། བོད་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ཚིགས་ནང་བརྗོད་བྱའི་དོན་སོ་སོར་མཚོན་ཞིང་བརྗོད་པར་གཙོ་བོ་མགོ་འདོགས་འཕུལ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། དབྱངས་ཀྱི་ང་རོའི་མཐོ་དམན་གྱི་སྟེང་ནས་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཁྱད་འབྱེད་པ་མེད་དེ།གལ་སྲིད་དབྱངས་ཀྱི་ང་རོའི་འདེགས་འཇོག་ལས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཕྱེད་དགོས་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཚེ། གསལ་བྱེད་རྐྱང་བ་རེ་རེ་ནས་བརྗོད་བྱའི་དོན་རེ་སྟོན་དགོས་པས་དེ་འདྲ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན།གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་ལས། ཁ་ང་ཇ་ཉ་ཟ་ཤ་ས་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པར་དོན་རེ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སུམ་ཅུ་བ་ལས། ཨཱ་ལི་བཞི་ལས་གང་ལྡན་ཡང་།། རྗེས་འཇུག་བཅུ་བོ་མ་ཞུགས་ན།། མིང་གཞན་སྦྱོར་བ་ཡོད་མི་སྲིད།། ཅེས་དང་། རྟགས་འཇུག་ལས། ཕོ་ཡིག་དེ་དག་རྣམས་ལ་ཡང་།། འཇུག་པར་བཅས་པར་མེད་ན་ནི།། མིང་དང་ཚིག་ཀྱང་གསལ་མི་ནུས།། ཞེས་གསུངས་པས་དོགས་པ་རང་ཤུགས་སུ་སེལ་འགྲོ་སྟེ། འདིར་སྔར་ལས་གོ་སླ་བའི་ཚུལ་དུ་དཔེའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་ན། ཞལ་རས་གསལ་ལ་རང་མདངས་གང་བ་བཟང་།། གདམས་ངག་ཟབ་ལམ་མ་ཆད་ཐ་དད་རང་།། ལས་ངན་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་བསལ་མཛད་པ། འཕགས་པ་མ་ཕམ་ཡང་དག་དམ་པ་ལགས།། ཞེས་པའི་ཚིགས་བཅད་ཤོ་ལོ་ཀར་མཚོན་ན། ཚིག་རྐང་བཞི་བོའི་ཡིག་འབྲུ་དག་དབྱངས་ཀྱི་ང་རོ་དྲང་བ་ཅན་ཡིན་ཡང་། བརྗོད་དོན་དག་གསལ་པོར་རྟོགས་པར་དབྱངས་ཀྱི་ང་རོའི་མཐོ་དམན་ལ་ལྟོས་པ་ཞིག་མིན་པར་མགོ་འདོགས་འཕུལ་རྟེན་དང་ཚིག་གྲོགས་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐབས་དོན་ལ་ངེས་ཤེས་རྙེད་དགོས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ནོ།། འདིར་གལ་བོ་ཆེ་ལ་ནན་ཏན་གྱི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་དགོས་པ་ཞིག་ནི། སྤྱིར་སྐད་རིགས་གང་ཡིན་རུང་ཡུལ་སོ་སོའི་ལུང་སྟོན་པའི་སྒྲ་སྐད་ཀྱི་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲའི་ང་རོ་ངེས་ཅན་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་སྟེ་མེད་པར་མི་སྲིད་ནའང་། ང་རོ་ལྡན་པའི་སྐད་ཆ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་སྐད་རིགས་རང་མཚན་པ་སོ་སོའི་སྒྲ་ཚིགས་ལས་མིང་དོན་དག་ཇི་བཞིན་ངེས་པར་བྱེད་པར་དབྱངས་ཀྱི་ང་རོ་མཐོ་དམན་ལ་ལྟོས་དགོས་མིན་གྱི་ཆ་ནས་བཞག་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་གྱི། མི་རིགས་གཞན་དག་གི་སྐད་དུ་དབྱངས་ཀྱི་ང་རོའི་ནུས་པ་རྩ་བ་ནས་མེད་པར་བཤད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་ཏེ། གལ་སྲིད་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། སྐད་རིགས་གཞན་དག་སྨྲ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་དོན་གྱིས་ཁས་ལེན་དགོས་པའི་གནོད་བྱེད་བཟློག་མི་ཚུགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།
རྒྱལ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། གང་ཕྱིར་དངོས་ཀུན་རང་བཞིན་གྱིས།།རང་རང་ངོ་བོ་ལ་གནས་ཕྱིར།། མཐུན་དངོས་གཞན་གྱི་དངོས་དག་ལས།། ལྡོག་པ་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ཅན།།(6) ཞེས་དང་། མཁས་དབང་འཇུ་མི་ཕམ་པས། ལེགས་སྦྱར་དང་སྐད་གཞན་གང་དང་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་ཡུལ་སོ་སོའི་ལུགས་ཀྱི་མིང་དང་དེ་ལ་རྐྱེན་ནམ་ཕྲད་སོགས་ཚུལ་བཞིན་སྦྱར་བས་བརྗོད་བྱའི་དོན་ལེགས་པར་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་གཞག་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་རང་རང་ལུགས་ཀྱི་ལུང་སྟོན་པའང་སྒྲ་རིག་པར་འགྱུར།⑦ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། མི་རིགས་སོ་སོ་གནས་ཡུལ་དང་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་སོགས་མི་འདྲ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རང་རང་ལ་གོམས་གཤིས་སུ་ཆགས་པའི་རྣམ་དབྱེའི་རྐྱེན་གྱི་སྦྱོར་ཚུལ་དང་། དུས་གསུམ་བྱ་ཚིག་གི་གྲུབ་ལུགས། སྒྲ་གདངས་ལྕི་ཡང་། ཚིག་མཚམས་གཅོད་ལུགས་སོགས་སྐད་རིགས་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པར་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཐུན་མིན་རང་མཚན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ལྡན་པ་ཡིན། འདིར་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་དག་ལས་གསུངས་པའི་སྐད་བརྡ་གྲུབ་རྒྱུའི་གཞི་གདངས་དང་།ཐ་སྙད། བརྡ་སྤྲོད་བཅས་གཞིར་བཞག་པའི་སྟེང་དཔྱད་ཁུལ་བགྱིས་ན། ད་ལྟ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་སོ་སོར་གནས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་རང་སྐད་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་བར་གོ་བརྡ་ལེགས་པོ་ཞིག་འཕྲོད་དཀའ་བའམ་སྤྲོད་མི་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བོད་པའི་ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་བར་ཐ་སྙད་དང་དུས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཐད་ཁྱད་འདུག་པར་མ་ཟད། མིང་ཚིག་རྩོམ་པའི་གཞིར་གྱུར་བའི་སྐད་གདངས་ཐད་དེ་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཆེ་ཙམ་བདོག་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཐད། དཔེར་ན། རླངས་འཁོར་ལ་ཨ་མདོ་བས་རྒྱ་སྐད་ལྟར་“ཆི་ཁྲེ”ཟེར་བ་དང་། དབུས་གཙང་བས་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་བཞིན་“མོ་ཊ་”ཟེར་བ་དང་། ཁམས་སྐད་དུ་“སྒ་འདྲིལ”ཟེར་བ་དང་། དེ་བཞིན་གློག་འཕྲིན་ལ་ཁམས་པ་དང་ཨ་མདོ་བས་རྒྱའི་སྐད་ལྟར་“ཏེན་པོ”ཟེར་བ་དང་། དབུས་གཙང་བས་རྒྱ་གར་སྐད་གཞིན“ཏར་”ཟེར་བ་ལྟ་བུ་སོགས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་བར་མིང་གི་འདོགས་ལུགས་སམ་ཐ་སྙད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་གཏན་ནས་མི་འདྲ་བ་བརྒྱ་ཆའི་སུམ་ཅུ་ཙམ་དུ་སླེབས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་དབུས་གཙང་སྐད་དང་ཁམས་སྐད་གཉིས་ཀྱི་བར་ཐ་སྙད་མི་འདྲ་བ་བརྒྱ་ཆའི་ཉི་ཤུ་ཙམ་དུ་སླེབས་ཡོད།⑧དུས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཐད། ཨམ་སྐད་དང་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་མང་ཆེ་ཤོས་ནང་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལས་བསྟན་པ་ལྟར་བྱ་ཚིག་གི་འགྱུར་བ་སྟེ་དུས་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱིན་མཆིས་ལ། དབུས་གཙང་གི་སྐད་དུ་རྒྱའི་སྒྲ་རིག་མཁས་པ་ཆུད་ཨེད་ཐང་(瞿霭堂)གིས་བྲིས་པའི་བོད་སྐད་བརྡ་སྤྲོད་རྣམ་གཞག་ཅེས་པ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། སྔར་སྨོས་དུས་གསུམ་ལས་འགྱུར་ཏེ་དུས་མི་འདྲ་བ་ བརྒྱད་(现行体’将行体’已行体’即行体’完成体’结果体’方果体’未能体’⑨ཙམ་བྱུང་འདུག་སྐད། གཞི་གདངས་ཐད། ཨམ་སྐད་དུ་མགོ་འདོགས་འཕུལ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་ཟུར་ཕལ་ཆེར་མ་ཉམས་པར་སོར་གནས་རང་འཇགས་སུ་འདུག་པ་དང་། ཁམས་སྐད་དུ་དེ་ལས་ཅུང་ཟད་ཉམས་འདུག་པ། དབུས་གཙང་གི་སྐད་དུ། ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས། དབུས་གཙང་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་མཐིལ་གྱི་ཐ་མལ་བའི་སྐད་རྣམས་ལ། མཐའ་རྟེན་རྫོགས་པར་རབ་ཏུ་ཉུང་སྟེ། གང་ལ་འཁོད་ལ་ག་ལ་འཁོད་དམ།བསྒྲུབ་པ་ལ་སྒྱུབ་པའམ། དབང་ཕྱུག་ལ་དབའ་ཕྱུག་ལྟ་བུ་སྟེ། ⑩ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། འཕུལ་བྱེད་དང་མགོ་འདོགས་སོགས་ཀྱི་ཟུར་དག་ཧ་ལམ་ཉམས་པར་གྱུར་བའི་དབང་གིས། གཙོ་བོ་ཚིག་གྲོགས་དང་རྒྱའི་སྐད་ལྟར་ང་རོ་སྔར་ལས་ལྷག་པར་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་གོ་བརྡ་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད། ཨ་མདོའི་སྐད་ལ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཀ་ལ་བ་ཡིག་ཞུགས་གེ “ku”སྒྲ་ཐོན་པ་དང་། སྔོན་འཇུག་ད་ཡིག་དང་མགོ་ཡིག་ར་ས་གསུམ་ཞུགས་རྗེས་“hk”ཞེས་སྒྲ་གདངས་གཅིག་ཏུ་ཀློག་པ་དང་། ལྷ་སའི་སྐད་ལ་ཀ་དཀའ། བཀའ། རྐ ལྒ བསྐ་བཅས་ཚང་མར་“ཀ”(gaf)ཞེས་འདོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཁམས་སྐད་དུའང་དབུས་གཙང་སྐད་ཇི་བཞིན་གོང་སྨོས་ཡིག་འབྲུ་རྣམས་“gaf”ཞེས་རྗོད་ངག་གཅིག་མཚུངས་སུ་ཀློག་པར་སྣང་ངོ་།། གཞན་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུར་མཚོན་ནས་བརྗོད་ན། ཨ་མདོ་བས། སྡེ་བ་གསུམ་པའི་ཏ་དང་ད་གཉིས་གདངས་གཅིག་ཏུ་(daf)ཀློག་པ། སྡེ་བ་དང་བོའི་ཀ་དང་ག་གཉིས་གདངས་གཅིག་ཏུ་(gaf)ཀློག་པ་དང་། དེ་བཞིན་སྡེ་བ་གཉིས་པའི་ཅ་དང་ཇ་གཉིས་སྒྲ་གཅིག་ཏུ(jaf)ཀློག་པ། སྡེ་བ་དྲུག་པའི་འ་དང་སྡེ་བ་ཕྱེད་ཀའི་ཨ་གཉིས་སྒ་གཅིག་ཏུ་(af)འདོན་པ་དང་། (འོན་ཀྱང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་སུ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་སྒྲ་གདངས་ཞན་པའི་ཚུལ་ཞིག་འབྱུང་ངམ་སྙམ་སྟེ། ད་དུང་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་དགོས་པར་སྣང་།) དབུས་གཙང་གི་སྐད་དུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་དུ་གསལ་བའི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་དྲག་ཞན་ཡེ་ནས་མི་འདྲ་བའི་ཁ་དང་ག་གཉིས། དེ་བཞིན་ཆ་དང་ཇ་གཉིས། ཐ་དང་ད། ཕ་དང་བ། ཚ་དང་ཛ་རྣམས་རིམ་པར་དབྱངས་ཀྱི་ང་རོའི་མཐོ་དམན་ཙམ་ལས་དྲག་ཞན་གྱི་ཁྱད་པར་རྦད་དེ་ཉམས་འདུག་པ་དང་། ཁམས་སྐད་དུ་གསལ་བྱེད་རྐྱང་བ་རྣམས་རིམ་པར་ངག་ནས་བརྗོད་ཚེ། བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན།ག་ཇ་ད་གསུམ་རིམ་པར་ཀ་ཅ་ཏ་རྣམས་ལས་སྒྲ་གདངས་ཞན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོན་ནའང་། གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་འདི་དག་མིང་གཞིར་སོང་བའི་ཚེ། བྱེད་རྩོལ་གྱི་ཤུགས་གྲིམ་ཞིང་དྲག་པའི་ཚུལ་དུ་འདོན་པ་སྟེ།བོད་ལ་“pu53”དང་། བརྗེད་ལ་“dZi”ལྟར་འདོན་པ་ལྟ་བུའོ།།
གོང་གསལ་ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་བར་བྱུང་བའི་གཞི་གདངས་དང་ཐ་སྙད། དུས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རགས་ཙམ་བཀོད་པ་འདི་ལས་ཅི་ཞིག་རྟོགས་ཐུབ་ཅེ་ན། དབྱིན་ཇིའི་སྒྲ་རིག་སྨྲ་བ་ཨེད་ཇི་སུང་གིས།དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་སྒྲ་རིག་མཁས་པ་དག་གིས་དགོངས་པ་གཏད་སའི་གནད་དོན་ཞིག་ནི་སྐད་གདངས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་རེད། གལ་ཏེ་སྒྲ་གདངས་གཅིག་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ཚེ། དེ་ནི་གཏན་ཆགས་ཀྱི་མིང་བརྡ་གཅིག་ལས་མངོན་པའི་འགྱུར་ལྡོག་ཅིག་ཡིན་པར་མ་ཟད།དེ་དང་ཀློག་སྒྲ་ཧ་ལམ་མཚུངས་པའི་མིང་བརྡ་གཞན་དག་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སྲིད།(11)ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་བར་དོན་དངོས་གོ་བརྡ་སྤྲོད་མི་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་ཐ་སྙད་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱིས་བསླད་པ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མ་ཡིན་པར་སྐད་གདངས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། སྐད་རིགས་རང་མཚན་པ་གང་ཞིག་ལ་མཚོན་ནའང་ང་རོའི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་དང་དོན་གྱི་གོ་བརྡ་གཉིས་སོ་སོར་ཕྲལ་དུ་མེད་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། གལ་ཏེ་མིང་ཚིག་བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་གཞིར་གྱུར་བའི་སྐད་གདངས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ཚེ་མིང་དོན་ལའང་ཁྱད་པར་བྱུང་ནས་ཕན་ཚུན་བར་བརྡ་སྤྲོད་མི་ཐུབ་པའམ་ཐ་ན་གོ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྲོ་སྲིད་པ་ནི་བསྒྱུར་མི་ཚུགས་པའི་དངོས་པོའི་གཤིས་ལུགས་སོ།།
འོ་ན། བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་བར་བརྡ་སྤྲོད་སྟངས་ཐད་དེ་འདྲའི་ཁྱད་པར་ཆེ་ཙམ་འདུག་པ་ན། བོད་པའི་སྤྱི་འགྲོས་སྐད་ཀྱི་རྨང་གཞི་དེ་ཡུལ་སྐད་གང་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་ཤེ་ན། ཡི་གེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་གནས་གསལ་ཞིང་ང་རོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཐོན་ཐུབ་པའི་ཁར་སྦྱོར་ཀློག་གི་སྐབས་སུ་སྔོན་རྗེས་ཡང་གསུམ་དང་མགོ་གསུམ་འདོགས་བཞིའི་སྒྲ་ཟུར་རྣམས་འབུར་དོད་ཀྱིས་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་གྱི་དགོངས་བཞེད་དང་མི་འགལ་བའི་ཡུལ་སྐད་གང་ཡིན་པ་དེ་བོད་ཀྱི་ཚད་ལྡན་སྤྱི་སྐད་ལ་འཇོག་དགོས་པར་སྙམ། དེས་ན་ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་ལས་ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་འབྲོག་པའི་སྐད་གདངས་ཚད་གཞིར་འཛིན་དགོས་པར་འདོད་དེ། དེ་ཡང་ཨ་ཆེན་གངས་རི་དང་མདོ་ལ་རིང་མོའི་རྒྱུད་དུ་འཚོ་བའི་བོད་མི་རྣམས་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་ལུགས་ཀྱི་དབང་གིས་རོང་བ་དང་འབྲོག་པ། རོང་མ་འབྲོག་བཅས་གསུམ་དུ་བརྗོད་པ་ལས། འདིར་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྩྭ་ཐང་ཆེན་པོར་དབྱར་དགུན་སྟོན་དཔྱིད་མེད་པར་ནོར་ལུག་འཚོ་སྐྱོང་ལ་བྲེལ་བའི་འབྲོག་པའི་སྐད་གདངས་དེར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀའ་བོ་ཞེས་པ་ལས། ལྷག་པར་ཡང་སྔོན་གྱི་སྲོལ་ལུགས་མ་འགྱུར་བར་གནས་པ་ནི་འབྲོག་སྡེ་ཁག་རྣམས་ཡིན།(12)ཞེས་དང་། གསེར་ཏོག་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བས། བརྩེགས་ཡིག་དང་འཕུལ་རྟེན་ཡང་འཇུག་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་ཚུལ་ཡུལ་སྐད་དར་སོ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་དཀའ་བ་ག་ལ་ཡིན་མོད། ཆོས་སྐད་ཀྱི་ཀློག་ཆེས་དག་པའི་བརྗོད་ཚུལ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་སྟེ།(13)ཞེས་དང་། བཀའ་གདམས་སྤྲུལ་བའི་གླེགས་བམ་རིན་པོ་ཆེར། བོད་སྐད་ཆོས་དང་མཐུན་པ་འབྲོག་པའི་སྐད།(14) ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྤྱིར་ཆོས་ཞེས་པ་རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས་དོན་བཅུར་འཇུག་པར་གསུངས་ནའང་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས། སྒྲ་ནི་བརྗོད་འདོད་རྗེས་འབྲངས་ཕྱིར།། མ་བརྗོད་ན་ཡང་འདོད་པས་ཁྱབ།། ཅེས་པ་ལྟར། སྐབས་འདིར་བརྗོད་པའི་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་མདོ་རྒྱུད་གཞུང་ལུགས་རྣམས་གླེགས་བམ་དུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཚིག་གམ་ཡི་གེའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་མཐུན་པ་ནི་འབྲོག་པའི་སྐད་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ།།
དེ་དང་མཚུངས་པར་མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཇི་སྲིད་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་ཆོས་སྐད་ལ་ཆ་འཇོག་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བོད་ཡུལ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་རིགས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཞིང་། དཔེར་ན་ཆོས་སྐད་དུ་བྲིས་པའི་གླེགས་བམ་ཞིག་མངའ་རིས་ནས་ཨ་མདོའི་བར་དུ་འཁྱེར་ཡང་། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་གོ་ཐུབ་པ་ཡིན་ཞེས་དང་། གལ་ཏེ་ཕལ་སྐད་གསར་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་བོད་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་དར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡང་། རང་ཅག་གི་ཆོས་སྐད་དུ་བྲིས་པའི་མདོ་རྒྱུད་རིག་གནས་ཀྱི་གཙུག་ལག་རྒྱ་མཚོ་འདི་ཀུན་རིམ་གྱིས་སུས་ཀྱང་མི་གོ་བའི་གླེགས་བམ་གྱི་ཕུང་བོ་ཙམ་དུ་འགྲོ་ངེས་པས།སྲོལ་ངན་འདི་འདྲའི་ཕྱོགས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བག་ཟོན་དགོས་པ་ལགས།(15)ཞེས་རིན་ཐང་གཞལ་བར་དཀའ་བའི་ཚད་མའི་གསུང་འདི་དག་སྣང་མེད་དུ་བསྐྱུར་ག་ལ་རིགས། འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ལྷ་སའི་སྐད་དེ་བོད་ཀྱི་ཡིག་སྲོལ་ལྟར་ཇི་བཞིན་འདོན་པའི་སྲོལ་ལས་བརྗོད་གང་བདེའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་ཅེས་དང་། གསལ་བྱེད་བརྩེགས་མ་ཉམས་པ་དང་དབྱངས་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བ། རྗེས་འཇུག་ཡང་འཇུག་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བ། སྒྲའི་ང་རོ་གསར་དུ་བྱུང་བ། སྔོན་རྗེས་དང་བརྩེགས་མའི་སྒྲ་སོགས་རིམ་གྱིས་མེད་པར་གྱུར་བ། གཞན་ད་དུང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཡ་རབས་གུས་སྲོལ་མང་ཞེས་བརྗོད་ནས་དེ་དག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཏུ་རིགས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་མོད་ཀྱང་། བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོས། སྤྱིར་སྐད་ཆ་ནི་མིས་བཟོས་པ་བཞིན་དུ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱང་མིས་བཟོས་ནས་དེའི་གྲུབ་ལུགས་སུ་ཆགས་པ་རེད།(16)ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན། མི་རིགས་རང་སྐད་ཀྱི་ངེས་སྲོལ་དང་ཁྱད་ཆོས། གོམས་སྲོལ་ལས་འདས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གསར་པ་ཞིག་འཛམ་གླིང་སྒྲ་རིག་པའི་གར་སྟེགས་སྟེང་སྔར་མཐོང་ཐོས་སུ་མ་གྱུར་ལ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་གཏན་ནས་འབྱུང་མི་སྲིད། མི་རིགས་གང་དང་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་གི་ གོམས་གཤིས་ལས་བྱུང་བའི་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཆར་དག་ལ་བརྗོད་མི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྤྱིར་བཏང་གིས་འབྱུང་མི་སྲིད། གཞན་དུ་ན། སྐད་དང་ཡི་གེ་གཉིས་ཚ་གྲང་ལྟར་འགལ་བའི་གཞི་མཐུན་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་དུ་ཆུག་ནའང་། དེ་གཉིས་སོ་སོར་གྱེས་པས་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཤིག་ཏུ་རློམ་ཆོག་ཀྱང་། དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པར་གཟུར་གནས་དཔྱོད་ལྡན་སུ་ཞིག་གིས་ཁས་ལེན་པར་ནུས་ཏེ་མི་ནུས་སོ།། གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀའི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་། བརྗོད་བྱའི་དོན་སོ་སོར་མ་འཁྲུལ་བར་སྟོན་པར་གཙོ་བོ་མགོ་གསུམ་འདོགས་བཞིའི་སྒྲ་ཟུར་དག་ལ་རག་ལས་དགོས་པ་ལས། ང་རོའི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ལས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཡི་གེའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་ངེས་ཏེ་ང་རོ་དག་པར་ཐོན་ཞིང་སྦྱོར་ཀློག་དང་བསྡུས་ཀློག་གི་སྒྲ་གདངས་དག་པར་ཐོན་ནས་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་གྱི་རྩ་འགྲེལ་དང་མཐུན་པའི་སྐད་དེ་བོད་ཀྱི་ཚད་ལྡན་སྤྱི་སྐད་ལ་ངེས་སྙམ། དེས་ན། དབུས་གཙང་སྐད་ཀྱིས་རྨང་གཞིར་བྱེད་པར་འདོད། གང་ལགས་ཤེ་ན། དབུས་གཙང་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་ཐོན་ཚུལ་དེ་ཡི་གེ་སོ་སོའི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་དང་ང་རོ་ཡང་དག་པར་ཐོན་ཐུབ་པའི་ཁར་སྦྱོར་ཀློག་ནས་བསྡུས་ཀློག་ཏུ་ཕབ་པའི་སྒྲ་གདངས་དེ་ཤིན་ཏུ་དག་པོ་ཐོན་ཐུབ་ཅེས་ལབ་མོད། མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས། ད་དུང་ཡང་ཁམས་དང་མདོ་སྨད་སོགས་སུ་སྔོན་གྱི་ལུགས་མ་འགྱུར་བར་གནས་པས་དེ་དག་ལས་དངོས་སུ་ཤེས་པར་ནུས། ལུང་ཁུག་འགོལ་བོ་ན་ཡོད་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་པའི་རིགས་ཀྱིས་ཤན་མ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་སྔོན་གྱི་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་དཔག་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན།དབུས་གཙང་ཕྱོགས་ནི་ཡུལ་གྲུ་ཆེ་བས་སྤྱོད་ལམ་དང་སྐད་ལུགས་ཆོས་གོས་སོགས་མང་དུ་འགྱུར་ཟིན་ཅིང་། སྐད་ཀྱང་ཨ་མདོ་དང་མི་འདྲ། ཆོས་ཀྱང་མི་འདྲ།(17)ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། གངས་ཅན་སྔ་ཕྱིའི་སྒྲ་ཚད་པ་ནས་གཟུར་གནས་རྒྱའི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་དགོངས་གཅིག་དབྱངས་གཅིག་གིས་ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་ལས་དབུས་གཙང་གི་སྐད་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་ཙམ་བྱུང་བ་དེས་བོད་ཀྱི་ཡིག་སྲོལ་དག་ཆ་ལྟར་ཇི་བཞིན་འདོན་པའི་ལུགས་ལས་བརྩེགས་འཕུལ་གྱི་ཟུར་རྣམས་གཞི་ནས་ཉམས་ཏེ་ང་རོ་སྐྱེས་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་པ་དང་། གཞན་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀའི་སྐད་ལའང་གྱོང་ཉམས་བྱུང་ཡོད་ཚུལ་བཤད་པ་དག་དངོས་འབྲེལ་ལུང་དང་རིགས་པས་འཇིག་རྟེན་ཐུན་མོང་གི་སྣང་ངོར་གྲུབ་པར་བསྙོན་རིགས་སམ་ཅི། ཐོན་མི་གཉིས་པ་སི་ཏུ་གཙུག་ལག་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བས། སྔོན་འབྲི་གུང་དུ་སྐྱོབ་པ་རིན་པོ་ཆེ་(1143-1217)བཞུགས་པའི་ཚེ་གནའ་བོའི་དུས་བཞིན་དུ་ཡིག་ཀློག་ཚུན་ཆད་ཀྱང་བརྩེགས་འཕུལ་སོགས་ཀྱི་ཟུར་ཕྱིན་པར་འདོན་པའི་སྲོལ་བཟང་པོ་བྱུང་བར་གྲགས་པ་དང་། ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་ཨ་མདོ་དང་རྒྱལ་མོ་རོང་སོགས་བྱང་ཤར་གྱི་ཆ་རྣམས་སུ་འཁོད་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་ལའང་གནའ་བོའི་དུས་སུ་བོད་ཡུལ་དབུས་ནས་བྱུང་བའི་ཀློག་ཚུལ་མ་ཉམས་པར་གྲགས་པའི་ཡི་གེ་ཀློག་ཚུལ་དང་། དེ་དག་གི་སྐད་བཅས་ལའང་གྱོང་ཉམས་ཆེ་ཙམ་ལས་འཕུལ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་ཟུར་དག་པར་འདོན་པ་འབྱུང་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་མཚོན་ནུས་སོ།།
གཞན་ཡང་བོད་ཡིག་གི་སྡེབ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་ནི་སྔོན་གྱི་བོད་སྐད་དག་པ་ཉིད་ལ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་མཁན་པོ་འདིས་སྦྱར་བ་ཡིན་པས། སྐད་ལ་འཕུལ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་ཟུར་གསལ་བ་མེད་ན་ཡི་གེ་ལ་དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞིག་གིས་རྟོགས་པར་ནུས། དེས་ན་གནའ་བོའི་དུས་སུ་ཡིག་ཀློག་ཙམ་དུ་མ་ཟད་བོད་སྐད་ཉིད་ལའང་སྒྲ་ཟུར་ཐམས་ཅད་མ་ཉམས་པར་འདོན་པ་ཞིག་ཡོད་པར་ངེས་ཀྱང་། དེང་སང་བོད་ཡུལ་དབུས་དང་མཐའ་འཁོབ་ཕལ་ཆེར་རང་སྐད་དང་ཡིག་ཀློག་གཉིས་ཀར་སྒྲ་དག་པར་འདོན་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཁས་པའི་ཁྲོད་ནའང་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་སྡེབ་དག་ཕྱིན་ཀློག་ཚུལ་དེ་དང་ངེས་པར་བསྟུན་མི་དགོས་བསམ་པའམ། སྡེབ་སྦྱོར་ནི་ཡི་གེ་འབྲི་བའི་དབང་ཏུ་བྱས་ཀྱི་བརྗོད་པའི་དབང་དུ་མ་བསྟུན་པའམ། ཀློག་ཚུལ་ཡིག་སྡེབ་དང་བསྟུན་དགོས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཙམ་ལས་ཡིག་སྡེབ་ཇི་ལྟ་བུར་སྒྲ་ཟུར་ཐོན་པ་ནི་སྔར་ཡང་མ་བྱུང་ཞིང་ད་ལྟའང་འདོན་པར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པར་དོགས་པ་དང་། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ལའང་། གངས་ཅན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཤེས་པར་རློམ་པ་ཕྱིས་བྱུང་རྣམས་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་ཀློག་ཚུལ་ཞེས་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་དང་གཏན་འགལ་བ་རེ་ལ་ཡིད་བརྟན་འཆའ་ཞིང་དབྱངས་གསལ་གྱི་མཚམས་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་དེ་རྣམས་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་མ་གཏོགས་བརྗོད་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བུར་སྦྱོར་མི་ནུས་སྙམ་པར་འདུག་པ་ནི་ཡ་ཆའོ།། དེ་བས་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲ་དག་པར་བཀླག་མ་ཤེས་པའམ་མི་ནུས་ནའང་། ཀློག་ཚུལ་དག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།(18)ཞེས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་གནད་མང་པོ་ཞིག་ཕྱུར་བུར་སྤུངས་འདུག་པས་མཚོན། དོན་ཇི་སྙེད་པ་དག་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཞིང་གསལ་པོར་བརྗོད་པར་ཡི་གེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་གནས་དང་ང་རོ་རྣམས་དག་པར་འདོན་དགོས་པར་རག་ལས་ཚུལ་དང་། ཡི་གེའི་གདངས་མ་དག་པས་དོན་ལ་གནོད་པ་འབྱུང་བའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་གསལ་པོར་བསྟན་འདུག་པར་མ་ཟད། ལོ་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་གི་སྔོན་དུ་བོད་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་ཕལ་ཆེར་ཡི་གེའི་ཟུར་རྣམས་མ་ཉམས་པར་སྐད་ཀྱི་གདངས་ལ་ཇི་ལྟ་བུར་འདོན་པའི་སྲོལ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང་། གཞན་རྡོ་རིང་བ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཛིན་གྱི་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་བ་ལས་ཀྱང་། ཡང་ཏིག་འདིའི་དོན་ཧྲིལ་གྱིས་བསྒྲིལ་ན། མཁས་པ་རྣམས་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་ལ་འཇུག་སྐབས་དང་། བླུན་པོ་རྣམས་མིང་ཚིག་དོན་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དུས་བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་བསམས་ཏེ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དག་པར་སྨྲ་དགོས་ཀྱང་། དེང་སང་མཁས་བླུན་བར་མ་ཕལ་ཆེར་ཡུལ་སྐད་ཁོ་ནའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་ཏེ།གཙང་བ་རྣམས་སྲས་པོ་ལ་ཧྲས་འོ་ཟེར་བ་དང་། དེ་མཚུངས་དབུས་གཙང་ཚང་མས་མིག་ལ་སྨིག་ཟེར་བ་སོགས་སྒྲ་མ་དག་པ་མང་པོ་འདུག་པས། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཚིག་སྐྱོན་ཤོར་བས་དོན་ལ་གནོད་པ་འབྱུང་ངེས་ན་སྒྲ་དག་ཅིང་རྗོད་པ་གསལ་བ་གལ་ཆེའོ།།(19)ཞེས་ལོ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་གི་སྔོན་ནས་བྲི་བའི་ཡི་གེས་བརྗོད་བྱ་འཁྲུལ་མེད་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཀློག་ཟུར་ཕྱིན་པ་དང་སྒྲའི་ང་རོ་དག་པར་སྨྲ་དགོས་ཚུལ་ནན་གྱིས་གསུངས་པ་འདིས་ཀྱང་མཚོན་ནུས་ཤིང་། གོང་དུ་སི་ཏུས་འབྲི་གུང་སྐྱོབ་པ་རིན་པོ་ཆེ་འཚབཞུགས་སྐབས་ཏེ་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་གི་སྔོན་དུ་བོད་ཡུལ་དབུས་སུའང་ཡིག་ཀློག་ཚུན་ཆད་སྒྲ་ཟུར་ཕྱིན་པར་འདོན་པའི་སྲོལ་ཡོད་ཚུལ་དང་། ཡི་གེ་གསར་གཏོད་བྱེད་ཡུལ་དབུས་ཁུལ་ཡིན་པ་སོགས་ལ་ཞིབ་ཏུ་གཞིགས་ཚེ། དབུས་གཙང་སྐད་ལ་དེ་འདྲའི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་ཞིག་འབྱུང་ཨེ་སྲིད་སྙམ་སྟེ། འདིར་བོད་རྒྱ་ཡིག་ཚང་དག་ལས་འབྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣའི་མཚན་ཐོ་དང་ས་མིང་རྣམས་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་དཔྱད་ཁུལ་བགྱིས་ན། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་སྨད་ཀྱི་ཆ་ནས་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་དཀྱིལ་ཙམ་ཏེ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པའི་(ཁྲི་བཞུགས་ལོ253-1280)དུས་ཙམ་ནའང་མགོ་འདོགས་འཕུལ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་ཟུར་མ་ཉམས་པར་རང་སོར་གནས་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཏེ། དཔེར་ན། སྟག་ལུང་ལ་(思答笼刺)དང་། གཡའ་བཟང་ལ་(牙里布藏思)དང་། དབུས་གཙང་ལ་(乌斯藏)དང་། འཕགས་པ་ལ་(巴思巴)དང་། ཚལ་བ་ལ་(茶里巴)ཞེས་རྒྱའི་སྐད་དུའང་སྐབས་དེའི་བོད་པའི་སྐད་གདངས་ཇི་བཞིན་སྒྲ་ཟུར་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དག་པར་ཐོན་ཡོད་པ་ལྟ་བུ། འོན་ཀྱང་། རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་དུས་མཇུག་ཙམ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་སྟོད་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ཕོ་ལྷ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་(སྲིད་ལོ།728-1748)གྱི་སྐབས་ཙམ་ནས་བཟུང་། འཕུལ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་ཟུར་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཉམས་འདུག་པ་རྟོགས་ཐུབ་སྟེ། དཔེར་ན། དབུས་གཙང་ལ་(卫藏)དང་། བློ་གྲོས་ལ་(罗珠)ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ། དེས་ན་དབུས་གཙང་སྐད་ཀྱང་གཙོ་བོ་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐབས་ཙམ་ནས་དེང་གི་བར་ཏེ་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་རིང་འདིར་སྔར་ལས་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་བར་མངོན་ཞིང་། དེ་འདྲའི་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དབུས་གཙང་གི་སྐད་ལ་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། གཞན་ཞིག་ནས་ཉེ་འབྲེལ་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་སྐད་བརྡའི་ཤན་ཞུགས་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ།
སྤྱིར་བོད་པའི་སྐད་ཟུར་ཆག་མང་པོར་གྱེས་པས་སྐད་དང་ཡི་གེའི་མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཉམས་ཞན་དུ་གྱུར་བ་དང་། སྤྱི་བྱིངས་རྣམས་ཡུལ་ཀྱི་སྒོ་ནས་གོ་བརྡ་འཕྲོད་དཀའ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་ནའང་། མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས། བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ད་ལྟའི་བར་དུ་ཡར་རྒྱས་དང་གོང་འཕེལ་བྱུང་སྟེ་བོད་སྤྱིའི་ཆོས་སྲིད་གང་ལའང་བེད་སྤྱད་ཆོག་པའི་སྤྱི་ཡིག་དང་སྤྱི་སྐད་དུ་གྱུར། རྒྱ་ནག་ལའང་ལྷོ་བྱང་གི་སྐད་མི་འདྲ་བ་དང་། ཞིང་ཆེན་གཅིག་གི་ནང་དུའང་སྐད་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དང་། ཧྲེང་ཧེ་དང་ཀོན་ཏུང་སོགས་ཡུལ་གྲུ་འགའ་ཞིག་ལ་ལོག་སྐད་ཡོད་ཀྱང་། ཡི་གེ་དང་ཡིག་ཐོག་གི་སྤྱི་སྐད་དེ་ཉིད་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བོད་དུའང་རོང་འབྲོག་སོགས་ཀྱི་སྐད་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་དང་། རྒྱ་རོང་སོགས་ཀྱི་སྐད་གདངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ནའང་ཡི་གེ་དང་ཡིག་ཐོག་གི་སྤྱི་སྐད་དེ་ཉིད་སྟོད་མངའ་རིས་ནས་སྨད་ཨ་མདོའི་མཐའི་བར་གཅིག་པར་མ་ཟད། ཀུན་གྱིས་ཐུན་མོང་དུ་བེད་སྤྱོད་བཞིན་པ་ཡིན་ནོ།།(20)ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། རང་རེའི་མེས་པོ་བཀའ་དྲིན་ཅན་ཚོས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་བསགས་པའི་ཤུལ་བཞག་ཁྱད་ནོར་ཏེ་ཡིག་སྲོལ་གྱི་སྟེང་ནས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་འདྲིས་བགྱིད་སྐབས། ཚན་རིག་ལག་རྩལ་སོགས་ཤེས་བྱ་གསར་པ་བསྡུ་ལེན་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་། གོ་བརྡ་སྤྲོད་མི་ཐུབ་པ་མེད་པར་རྒྱུས་ལོན་ཡང་དག་བྱེད་ཐུབ་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡི་རང་བའི་གནས་ཡིན་པར་མ་ཟད། གོམས་གཤིས་སུ་ཆགས་པའི་ཡི་གེའི་རྣམ་གཞག་ལ་ཁོག་པའི་སྙིང་དང་མིག་གི་འབྲས་ལྡོག་བཞིན་བླ་ལྷག་གིས་གཅེས་སྤྲས་དང་། ཡུལ་སྐད་རྣམས་ཡི་གེའི་ཀློག་གདངས་དང་ཉེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་བསྒྱུར་ཅི་ཐུབ་ལ་བརྩོན་དགོས་ངེས་ཀྱི་བློ་བསྐྱེད་ཅིག་བཅོས་མིན་དུ་སྟེར་བ་ཡིན་ནོ།། ཡིན་ནའང་། འདིར་བོད་སྤྱི་འགྲོས་སྐད་ཀྱི་ཚད་གཞིའི་གདངས་ལ་འབྲོག་སྐད་འཇོག་དགོས་ཞེས་པའང་ཡིན་ཏེ། བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་གཅིག་གྱུར་ཚད་ལྡན་ནས་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཐབ་རྩའི་རྒན་མོས་བག་ལེབ་བཅའ་བ་ལྟ་བུའི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་སླ་མོ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ལ་འཕྲད་སྲིད། སྤྱིར་བོད་པའི་སྐད་ཁོངས་ཁྲོད་མི་རིགས་གཞན་པའི་མིང་བརྡ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཐོན་པ་དེས་འབྲོག་པའི་སྐད་ལའང་དེ་མཚུངས་ཀྱིས་ཤན་ཞུགས་ནས་ཐ་སྙད་དེ་རིགས་ཀྱིས་གནས་བབ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཟིན་ཡོད་པས། འབྲོག་པའི་སྐད་ཆའི་གཞི་གདངས་ཚད་གཞིར་འཛིན་པ་དང་ཆབས་ཅིག སྡེབ་གཙང་བརྗོད་བདེར་ཡོང་བའི་སླད་རང་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་འགལ་བའི་བརྡ་ཆད་ཅི་རིགས་འདོར་བར་རིགས་ཤིང་། འབྲོག་སྐད་ལ་མེད་ཀྱང་ཡུལ་སྐད་གཞན་ལ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་དང་མཐུན་པའི་ཐ་སྙད་དག་འཚོལ་ཞིབ་ལེགས་སྒྲིག་སྒོས་ཀུན་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། མིང་དུ་གདགས་པར་མ་མཛད་ན།། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྨོངས་པར་འགྱུར།། དེ་བས་རྨོངས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར།། མགོན་པོས་མིང་དུ་གདགས་པར་མཛད།། ཅེས་པ་ལྟར།སྐད་ཆར་མཚོན་ན་གཙོ་བོ་ནི་མིང་བརྡ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་འཕེལ་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད།དེང་སྐབས་ནི་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་དུས་རབས་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་དང་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་སོགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གོང་ཏུ་འཕེལ་བ་དང་འབྲེལ་ནས། དངོས་པོ་གསར་བའང་ཆར་ཤུལ་གྱི་སྤངས་ལ་ཤྭ་མོ་བརྡོལ་བ་བཞིན་བྱུང་དང་འབྱུང་མུས་སུ་མཆིས་ན། དུས་རབས་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་དངོས་པོ་གསར་པ་རྣམས་ལ་རང་སྐད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་དང་མཐུན་པའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་མིང་བརྡ་གསར་པ་བསྐྲུན་རྒྱུ་ནི་བོད་སྤྱི་འགྲོས་སྐད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་སྦྱོར་ཇི་སྙེད་པ་དག་མིང་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།། འོན་ཀྱང་། དེང་དུས་རང་འདོད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་གསར་པ་སྒྱུར་མཁན་མང་ཡང་།རང་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཉམས་པ། དོན་གྱི་རོ་དབེན་པ། འབྲུ་སྔ་ཕྱིའི་འགོ་རྟིང་ལོག་པའི་མིང་བརྡ་དག་ལ་གཞིགས་ཚེ་དོན་ལ་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱེད་མི་ནུས་པར་ཤིན་ཏུ་གསལ། རང་བོད་སྐད་ཡིག་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བཀས་བཅད་ཐེངས་གསུམ་བྱས་པར་མཚོན་ན། མཐའ་བཞིའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཉིང་བཅུད་དག་བོད་རིག་པའི་གསོས་སུ་འདྲེན་སྐབས། ཐ་སྙད་གཅིག་བསྒྱུར་བ་ཡན་ཆད་ཀྱང་སྐབས་དེའི་བཙན་པོའི་བཀའི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིག་གྱུར་ཚད་ལྡན་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས།རང་རང་སོ་སོ་ནས་བཅོས་སུ་མི་རུང་སྟེ། གལ་ཏེ་རང་འདོད་ལྟར་བསྒྱུར་ན་སྲོག་ཆད་གཅོད་པའི་ཁྲིམས་སྲོལ་བཙན་པོ་ཡོད་པར་མ་ཟད། ལོ་ཙཱ་བྱེད་པའི་རྩ་དོན་ཡང་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་《ལྡན་དཀར་མ་》དང་《མཆིམས་ཕུ་དཀར་ཆག་》《འཕངས་ཐང་མའི་དཀར་ཆག》ཅེས་གསུམ་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། ད་ལྟ་རང་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་སྐད་ཀྱི་མིང་བརྡ་དག་བོད་དུ་བསྒྱུར་དུས་ཀྱང་གོང་སྨོས་རྩ་དོན་གསུམ་གཞིར་བཞག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་སྒྲ་སྒྱུར་བྱེད་པའི་དགོས་པ་ལྷག་པོ་ཆེར་མེད་ན། ཐ་སྙད་ལ་ཤེས་བརྗོད་འཇུག་གསུམ་དང་བཅས་པ་ཞེས་མཁས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་རླུང་ལྟར་གྲགས་པ་བཞིན་རང་སྐད་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ཇི་བཞིན་མིང་འདོགས་རྒྱུ་ནི་མཆོག་དང་། དེ་མིན་དོན་ལ་དམིགས་པ། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ། ཐུན་མོང་དུ་གྲགས་པ། མཐུན་པར་སྣང་བ། མངོན་པར་ཞེན་པ་བཅས་ཁྱད་ཆོས་ལྔ་ལྡན་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་སྒོ་ནས་དོན་སྒྱུར་ཅི་ཐུབ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། དེ་འདྲའི་མིང་མཛོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གཏོང་བར་ཡང་རང་རང་གི་ཐད་ནས་འདོད་མོས་ལྟར་བསྒྱུར་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར། བོད་རྒྱལ་བཙན་པོའི་སྐབས་ནས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལྟེ་གནས་ཆེན་པོ་གསུམ་(ལྷ་ས། བསམ་ཡས། ཏུན་ཧོང་།)བཙུགས་པ་བཞིན། ཡུལ་གྲུ་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་ཆེད་གཉེར་མཁས་པ་གདན་དྲངས་ཏེ་ཆེས་མཐོ་གྲས་གཏན་ཆགས་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་ལས་ཁུངས་ཆེན་པོ་གསུམ་བཙུགས་པ་དང་འབྲེལ། བསམ་འཆར་རྗེས་རེས་སྒོས་གཅིག་གྱུར་གྱི་མང་བརྡ་བཟོ་རྒྱུའི་དོ་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་སྙམ། དེའང་བརྡ་སྤྲོད་ཐད། མཁན་པོའི་སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་གཞུང་གཉིས་སྙིང་བོའི་མཐིལ་དུ་བཟུང་བའི་སྟེང་། ད་ལྟའི་འབྲོག་པའི་སྐད་ཀྱི་ཚིག་འགྱུ་དག་ལས་རྣམ་དབྱེའི་རྐྱེན་དང་བྱ་ཚིག་གི་འགྱུར་བ་སོགས་ལ་གནད་དུ་ཐེབས་པའི་མེ་བཙའ་བཞིན་བརྟག་གཟོད་རིགས་པས་དཔྱད་འཇུག་གནང་སྟེ། སྐད་བརྡར་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གྲུབ་ཆ་གསར་པ་དག་གཞུང་ལ་བསྟུན་མཁས་ཀྱིས་གསེད་དཀྲོལ་གང་ལེགས་བྱེད་པ་དང་། དེང་གི་བོད་པའི་སྐད་ལ་མཛུབ་ཁྲིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཟབ་མོ་འདོན་ཐུབ་ཅིང་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་གཞུང་ལུགས་འཐུས་ཚང་བ་ཞིག་ཏུ་གཏོང་བར་བརྩོན་ལེན་བྱེད་དགོས།
གསུམ་པ། སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་ཚུལ་སྐོར།
བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་ཚད་ལྡན་གཅིག་གྱུར་ནས་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་རྒྱུ་ནི། མི་རེ་ཟུང་གི་བསམ་ཚུལ་དང་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཙམ་གྱིས་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བདེ་བླག་ངང་དར་སྤེལ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ལོ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་སམ་ཐ་ན་མི་རབས་དུ་མའི་རིང་ལ་ཀུན་ནས་བརྩོན་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་འགངས་ཆེན་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་དང་། བླ་མེད་ཐུགས་ཁུར།དོན་དངོས་ལག་ལེན་བཅས་ལ་སྒོ་ཀུན་ནས་རག་ལས་པ་ཞིག་ཡིན་ཙ་ན། ངོས་ནས་ཀྱང་འདིར་གྲོས་འདེབས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཤམ་གསལ་ཐབས་ལམ་འགའ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ།
༡.བོད་ས་གནས་སོ་སོར་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་འཛུགས་པ་དང་དེའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པའི་དྲན་སྐུལ་འོག་སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པ། ཐུན་མོང་གི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་ཕྱོགས་ཤིག་གམ་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ཤིག་མྱུར་ཚད་མགྱོགས་པའི་ངང་འབྲས་བུ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་དགོས་ན། གཅིག་གྱུར་གྱི་སྒྲིག་གཞི་འཐུས་ཚང་བ་ཞིག་གཏན་འཁེལ་བའི་གནས་བབ་འོག་ཐོག་མར་རིམ་པ་སོ་སོའི་འགོ་ཁྲིད་དང་སློབ་གསོའི་སྡེ་ཁག་བཅས་ཀྱིས་བོད་པའི་སྤྱི་འགྲོས་སྐད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་གསལ་པོར་ངོས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ཅི་རིགས་རབ་དང་རིམ་པར་བཟོས་ཏེ། མིག་འདུན་དུ་བསླངས་པའི་གནད་དོན་ཡོད་ཚད་ཐག་གཅོད་ལེགས་པོ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཡིན། ང་ཚོས་དུས་སྐབས་སོ་སོའི་བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ཡིག་ཚང་དག་མཇལ་བའི་མྱོང་ཐོབ་ལྟར་ན། བོད་རྗེ་བཙན་པོ་དག་གི་སྐུ་རིང་ལ་མཐའ་བཞིའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཉིང་བཅུད་དག་བསྡུ་ལེན་བྱེད་པའམ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྔར་ལས་ཚད་ལྡན་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བར་སྲིད་ཁྲིམས་བཙན་པོའི་དར་ཡུག་གཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྒྲིལ་ཡོད་སྟབས། གངས་ཅན་པའི་འཕྲིན་ལས་སྣ་ཚོགས་དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་ལྟར་སྔོན་ཐོན་མི་རིགས་ཀྱི་གྲས་སུ་བསྙེགས་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་། དེང་སྐབས་རྒྱ་དང་སོག་རིགས་ལ་མཚོན་ནའང་གཟུར་གནས་མཁས་དབང་རྣམ་པས་གཅིག་གྱུར་གྱི་མིང་བརྡ་སོགས་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཆར་སྤུས་དག་ཚད་ལྡན་ངང་གཏན་ལ་ཕབ་རྗེས། རིམ་པ་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་དུས་ལྟར་ཁྲིམས་སྲོལ་ལ་བརྟེན་ནས་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སོ་སོ་ནས་རིམ་བཞིན་མང་བྱིངས་ཁྲོད་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏོང་བཞིན་མཆིས་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། ད་ལྟ་རང་ཅག་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ནས་བརྗོད་ནའང་བོད་ལྗོངས་སོགས་ས་གནས་ཁག་ཏུ་བོད་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཚུགས་དང་འཛུགས་མུས་ཡོད་པ་དེས་སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པར་ཡང་མཐུན་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། དེ་ལྟའི་སྲིད་གཏོགས་སྡེ་ཚན་དང་སྒྲིག་འཛུགས། ཆེད་ལས་མི་སྣ་སོགས་ཀྱིས་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཐོན་པའི་ཕན་ནུས་ཐད་མི་རིགས་གཞན་དང་བསྡུར་ན། ད་དུང་འཐུས་སྒོ་ཚང་ཞིང་རང་རྐྱ་འཕེར་བའི་ཚུལ་དུ་གྲུབ་མེད་པར་མ་ཟད། བོད་རིགས་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་ས་གནས་སོ་སོར་དེ་འདྲའི་འོས་འཚམ་གྱི་ལས་ཁུངས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ད་དུང་ཚུགས་མེད་པར་མངོན། དེ་ཡང་1992ལོའི་ཟླ་3པའི་ཚེས་22ཉིན་གྱི་མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཐོག་འཁོད་པའི་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་ལས། གསར་བརྗེ་དང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་ཚང་མར་བསམ་བློ་གཏོང་ཕོད་པ། གསར་གཏོད་བྱེད་ཕོད་པ་བཅས་ཀྱི་གདོང་མཆོངས་པ་ཁག་གཅིག་དགོས། དེ་ལྟ་བུའི་གདོང་མཆོངས་པ་མང་པོ་མེད་ན་ང་ཚོ་དབུལ་ཕོངས་དང་རྗེས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་ཐར་ཐབས་མེད་ལ།རྒྱལ་སྤྱིའི་སྔོན་ཐོན་ཆུ་ཚད་ལས་བརྒལ་རྒྱུ་ལྟ་ཅི་དེའི་རྗེས་ཀྱང་བསྙེག་ཐུབ་མེད། ཅེས་གསལ་པོར་བསྟན་པ་བཞིན། དེང་གི་དུས་འདིར་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་དང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་སོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་སྒྲིག་སྲོལ་རབ་དང་རིམ་པར་གཏན་འབེབས་དང་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ནས་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་ས་ཁུལ་གྱི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་མཐོང་ཆེན་དང་འབྲེལ།མཐུན་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་སྦྱར་དང་སྦྱོར་མུས་ཡིན་པའི་སྒང་འདིར། ང་ཚོས་བློ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་དང་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་གྱིས་མི་རིགས་རང་གི་སྐད་ཡིག་རིག་གནས་ཀྱིས་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཐོན་པའི་ཕན་ནུས་གཙིགས་སུ་བཟུང་ནས་ཏང་གི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་ལག་ལེན་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་རྒྱུ་དང་ཆབས་ཅིག་མི་རིགས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཕྱུག་པའི་གངས་ལྗོངས་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་སྒོས་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་ཚན་རིག་འཕྲུལ་སྦྱོར་གྱི་བགྲོད་ལམ་ཡངས་པའི་སྟེང་བདེ་བླག་ངང་འཇུག་ཐུབ་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པས། དེའང་གསལ་བོར་ཞུས་ན། གཅིག་སྐད་ཀུན་གོ་དང་ཡིག་སྲོལ་ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་གྲུབ་འབྲས་ཡིད་ཚིམ་པ་ཞིག་ལེན་པར་སུས་ཀྱང་བཟློག་ཐབས་མེད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་གོ་མ་ལོག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་གཤིས། རྒྱལ་ཁབ་ནས་བཏོན་པའི་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ལས་གསུང་པ་ལྟར། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་དགོས་མཁོར་གཞིགས་ནས་མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་གནས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་བྱ་གཞག་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བ་དང་། མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་བ་བཅས་ཀྱི་སླད་དུ། བོད་རིགས་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་ས་གནས་སོ་སོར་མ་ལག་འཐུས་ཚང་བའི་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་དགོས་པར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པར་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་སྤོབས་པ་བརྙེས་པའི་ཆེད་གཉེར་མཁས་དབང་མང་པོ་ཆེད་དུ་གདན་དྲངས་ནས་གཅིག་གྱུར་གྱི་མིང་བརྡ་གསར་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་དུས་རབས་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་པའི་ཐ་སྙད་དེ་རིགས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་ནས་མིང་མཛོད་དཔར་སྐྲུན་འགྲེམ་སྤེལ་སྒོས་ཀུན་པོའི་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བསྟར་བས་མཚོན། སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་གནས་དུས་མཐུན་པར་གཏན་ཁེལ་བྱས་རྗེས། རིམ་པ་སོ་སོའི་འགོ་ཁྲིད་དང་སློབ་གསོའི་སྡེ་ཁག་བཅས་ཀྱིས་འོས་འགན་འདི་ཉིད་མིག་སྔར་དང་དེང་ཕྱིན་གྱི་དུས་སྐབས་ཤིག་གི་བྱ་བ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ནས། སྤྱི་སྐད་སྦྱོང་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་སོགས་དུས་ལྟར་ཁྲིམས་སྲོལ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ངོར་འཇགས་པར་བྱེད་དགོས་ཤིང་། དེ་མཚུངས་སུ་ལག་ལེན་དངོས་ལ་སྒོ་ཀུན་ནས་གཟིགས་རྟོག་དང་རྟིང་སྐུལ་གཟབ་ནན་བགྱིད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱས་ཚེ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་དམིགས་ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གཟས་ནས་སྒྲིག་གཞི་གོ་རིམ་ལྡན་པ་དང་། དུས་རབས་འདིའི་བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པ། ཁྲིམས་ལུགས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་འབྲེལ་ལམ་ཆུ་རྒྱུག་བཞིན་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་པར་འདོད་པས། རྩ་འཛུགས་དང་སྒྲིག་སྲོལ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཆགས་པར་བྱེད་རྒྱུ་ནི། བོད་ཀྱི་ཚད་ལྡན་སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པར་ཆེས་ཐོག་མར་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཐབས་ལམ་ཉག་ཅིག་ཡིན་པར་སྙམ་མོ།།
༢.བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་སོ་སོར་བརྟེན་ནས་སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པ། སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པར་ཐོག་མར་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ནས་འགོ་ཚུགས་དགོས་ཏེ་མི་རིགས་ཤིག་གི་སྤྱི་ཚོགས་སྔར་ལས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བའམ་ཡང་ན་ཉམས་དམས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་མི་རིགས་དེའི་སློབ་གསོར་རག་ལས་པ་དང་། སློབ་གསོའང་མདོར་དྲིལ་ནས་བརྗོད་ན་དགེ་རྒན་དང་ཁྲིད་དེབ་ཀྱི་ནང་དོན། སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྟངས་སོགས་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེས་ན་བོད་རིག་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དག་གིས་རྙིང་ཞེན་གཏི་ཐུག་དང་ཨ་གསར་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་རྒྱང་རིང་དུ་དོར་ནས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བ་རང་འགན་དུ་བརྩིས་ནས། སྲོལ་རྒྱུན་རྒྱུན་འཛིན་དང་ད་ལྟའི་བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་ལ་གཞིགས་ནས་དུས་རབས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་འཚམ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་དང་རང་བྱུང་ཚན་རིག་སྐོར་གྱི་ཁྲིད་གཞི་གསར་པ་ཁག་ཅིག་ལེགས་སྒྲིག་བྱེད་དགོས་པའི་ཐོག་ཚན་རིག་རང་བཞིན་དང་། ལག་ལེན་རང་བཞིན། མི་རིགས་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་དགོས། དེ་ལྟར་བྱས་ཚེ་བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ་དངོས་ཡོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་དང་དཔལ་འབྱོར་གོང་དུ་འཕེལ་བར་སྨན་པའི་རྒྱུར་འགྲོ་སྙམ། དེ་ལྟའི་སློབ་གསོ་གོང་དུ་སྤེལ་བའང་ཐོག་མར་སློབ་ཆུང་གི་ལས་དང་པོ་བའི་སྐབས་ནས་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་ཀུན་ལ་རྨང་གཞི་ལེགས་པོ་ཞིག་འདིང་རྒྱུ་ནི་ཁང་བཟང་བསྐྲུན་པའི་རྨང་རྡོ་ལྟ་བུར་སྣང་བས། ང་ཚོས་བོད་པའི་སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་དུས་ཀྱང་སློབ་ཆུང་གི་དུས་ནས་བཟུང་ཡི་གེ་སོ་སོའི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་དང་ང་རོ་འདྲེན་ཚུལ་སོགས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན་ཀློག་སྒྲ་དག་གསལ་འབྱིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འབད་དགོས་པ་དང་། ལྷག་པར་སྦྱོར་ཀློག་གི་སྐབས་སུ་འཕུལ་བྱེད་སོགས་ཀྱི་ཟུར་དག་མ་ཉམས་པར་རང་སྒྲ་ཐོན་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡིག་སྡེབ་ཇི་ལྟ་བུར་བརྗོད་པ་ལ་གོམས་སུ་འཇུག་དགོས། ཡི་གེའི་སྦྱོར་ཀློག་ལ་ཐོག་མར་འཇུག་ཚུལ་ས་སྐྱ་པཎྚི་ཏའི་ཡི་གེའི་བཀླག་ཐབས་བྱིས་པ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ལས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན་དང་། དེ་འདྲའི་ཀློག་སློབ་དུས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཡང་སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་མཛད་པའི་བོད་ཡིག་ཐོག་མར་སློབ་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་གསར་པའི་མྱུ་གུ་ཞེས་པ་ལས། འདིར་བཙུན་ཆུང་ལྟ་བུ་ལས་དང་པོ་བ་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་ཡི་གེ་ཀློག་ཚུལ་སློབ་པའི་གོ་རིམ་བཤད་ན། དང་པོར་དབྱངས་གསལ་གྱི་ཡི་གེ་རེ་རེ་ནས་བརྡ་མ་ལོག་པར་དག་པར་བརྗོད་ཚུལ་བསླབ། བར་དུ་ཚེག་གཉིས་རེའི་བར་དུ་མིང་གང་ཡིན་གྱི་ཡི་གེ་ཅི་ཡོད་བསྡུས་ཏེ་བསྲེས་མིང་དེ་འདྲ་ཚེག་བར་རེར་གང་ཡོད་རིམ་པར་ཚེག་འདེད་བགྱིས་ཏེ་འདོན་པ་པོ་སྟེ་ཆེ་ཆུང་གང་རུང་རྫོགས་བར་དུ་ཀློག་ཚུལ་བསླབ། མཇུག་ཏུ་སོ་སོའི་བར་བར་དུ་རྣམ་དབྱེ་བདུན་གང་རུང་གི་ཡི་གེ་དང་ཚིག་ཕྲད་གཞན་གང་འོས་བཅུག་སྟེ་མིང་སྔ་ཕྱི་དང་འབྲེལ་ནས་ཚིག་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་འདོན་པ་སློབ། དེའི་རྗེས་སུ་ཀློག་བྱང་ཞིང་མྱུར་བའི་ཆེད་དུ་གླེགས་བམ་ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག་འདོན་ནོ།། དེ་དག་ལས་དང་པོ་ནི། བོད་ཀྱི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་འདོན་ཚུལ་སློབ་དུས་སུ་སྤྱིར་ཡི་གེ་གང་དང་གང་ཤིན་ཏུ་དག་འདོན་དགོས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ་དེའི་ནང་ནས། ཨི་ཨེ། ཀ་ག་ཅ་ཇ། ཏ་ད་ཟུང་རེ་དང་། པ་བ་ཝ། ཙ་ཟ་ཛ་གསུམ་རེ་དང་། ཞ་ཤ་དང་། ཡང་ཟ་ས་ཟུང་སྟེ་དེ་དག་བརྗོད་ཚེ་ནང་ཕན་ཚུན་འདྲ་ས་ལ་དྲག་ཞན་བར་མའི་དབང་གིས་གཏན་ནས་མི་འདྲ་ཞིང་། ལྷག་པར་དུ་སླར་འགོད་ལྟར་དུ་དེ་སོ་སོ་ནི་མིང་གཞིར་བྱས་ཏེ་མིང་བསྒྲུབ་ཚེའང་སྒྲ་དོན་གང་ཡང་མི་གཅིག་པས། དེའི་ཁྱད་པར་དབྱེ་ནས་སྒྲ་ལོག་པར་བརྗོད་པ་ལ་སློབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ།།(21)ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཡི་གེ་སོ་སོའི་ཀློག་སྒྲ་དག་ཐོན་ལ་གོམས་པར་བརྩོན་པ་བསྐྱེད་དགོས་པ་སྟེ། མདོར་ན། བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ནས་སྤྱི་སྐད་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་དགོས་གལ་གཙིགས་སུ་བཟུང་ནས། དེ་དང་མཐུན་པའི་སློབ་ཁྲིད་འོས་འཚམ་གྱིས་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱེད་ཐུབ་ཚེ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་བདེ་བླག་ངང་དར་སྤེལ་བྱེད་ཐུབ་པས་མཚོན་བོད་མི་ནང་ཁུལ་བར་འབྲེལ་འདྲིས་ཇེ་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་བར་ཡང་དགེ་མཚན་ཁྱད་པར་ཅན་ལྡན་པར་འདོད་དོ།།
༣.བོད་སྐད་ཀྱི་རྒྱང་བསྒྲགས་རླུང་འཕྲིན་དང་། གློག་བརྙན། བརྙན་འཕྲིན་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པ། ཉེ་ལམ་ལོ་ཤས་རིང་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་དང་མཐུན་སྒྲིལ། ཐུན་མོང་དུ་ཕྱུག་པོར་འགྱུར་བ་བཅས་ལ་དམིགས་ནས། མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་གི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་འབྲེལ་ཡོད་སྲིད་ཇུས་ལག་ཏུ་བསྟར་བས་བོད་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུའང་མི་རིགས་གཞན་དང་འདྲ་བར་གྲུབ་འབྲས་ཉམས་དགའ་བ་ཞིག་བླངས་ཡོད་ཐོགབོད་རིགས་འདུས་སྡོད་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་དང་ས་ཁུལ་སོ་སོར་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྒྱང་བསྒྲགས་རླུང་འཕྲིན་དང་བརྙན་འཕྲིན་གློག་བརྙན་སྒྱུར་སྐྲུན་ལས་ཁུངས་སོགས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བཙུགས་ཡོད་པས། གསར་འགྱུར་ལེ་ཚན་དང་བརྙན་འཕྲིན་ཟློས་གར། གློག་བརྙན་ཕབ་སྒྱུར་སོགས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེའི་རོང་འབྲོག་ཉན་མཁན་དང་གཟིགས་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དབང་རབ་ཏུ་དྲངས་ཏེ་དངོས་ཡོད་འཚོ་བར་སྤྲོ་སྣང་བསྐྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཉིན་རེའི་འགྱུར་ལྡོག་གནས་ཚུལ་གསལ་རྟོགས་ཀྱིས་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒྱུ་རྩལ། ས་གནས་མི་འདྲ་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་སོགས་མིག་དབང་གི་དཔྱིད་དང་ཐོས་འཛིན་གྱི་བདུད་རྩིར་གྱུར་ནས་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གོང་དུ་འཕེལ་བར་ཕན་ནུས་ཅི་རིགས་བཏོན་དང་འདོན་མུས་མཆིས་པས། རླུང་འཕྲིན་དང་བརྙན་འཕྲིན་ནི་དེང་རབས་ཀྱི་གློག་ཆས་ཡོ་བྱད་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། སྙན་སྒྲོན་པས་གསར་འགྱུར་དང་སྒྲུང་གཏམ། སྙན་རྩོམ་སོགས་རང་སྐད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་ཆེའི་གསན་མཁན་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་གསལ་པོར་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་དགོས་པར་མ་ཟད། སྐུ་ཞབས་ཡའེ་ཧྲིན་ཐེས། རླུང་འཕྲིན་ལས་དོན་བྱེད་མཁན་རྣམས་ནི་དགེ་རྒན་དང་འཁྲབ་སྟོན་པ། རྩོམ་པ་པོ་བཅས་དང་འདྲ་བར་སྐད་ཆའི་སློབ་གསོ་གཏོང་མཁན་ཡིན་པས། ནང་དོན་གྱི་ངོ་བོར་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་བསམ་གཞིགས་མང་པོ་བྱེད་དགོས་པ་ཕུད། ད་དུང་སྐད་ཆའི་ཐད་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་སྐད་ཆའི་སློབ་གསོ་མཐའ་འཁྱོལ་བ་ཞིག་བྱེད་མི་ཐུབ། དེ་ནི་སྐྱོན་ཆ་ཞིག་རེད། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྙན་སྒྲོན་པས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ནང་དོན་ཕུན་སུམ ཚོགས་པའི་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ལ་མཚམས་སྦྱོར་ལྷུག་གཙང་བྱེད་པར་སྐད་ཆའི་སྒྱུ་རྩལ་ཏེ་ཡི་གེའི་དག་ཆ་ལྟར་སྒྲ་གདངས་ལྕི་ཡང་དང་། ཚིག་མཚམས་གཅོད་ལུགས། ཉམས་འདོན་ཚུལ་སོགས་ངག་རྩལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བྱང་ཆུབ་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས།
༤.ཞར་བྱུང་བོད་རིག་པའི་ལས་ཁུངས་འགའ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པ། སྐད་ཆར་མཚོན་ན་གཙོ་བོ་མིང་བརྡ་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། བོད་པའི་སྐད་ཡིག་གཅིག་གྱུར་ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་གཏོང་དགོས་ན། ཐོག་མར་མིང་བརྡ་གཅིག་གྱུར་བྱེད་རྒྱུ་ནི་བོད་སྤྱི་འགྲོས་སྐད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་མ་ཟད། དེ་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་སོང་མིན་གྱི་མཚོན་རྟག་ཤིག་ཀྱང་རེད། དེང་སྐབས་སྔོན་ཐོན་མི་རིགས་མང་པོས་གློག་འཕྲུལ་གྱི་ནུས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་ཚད་མྱུར་དྲགས་པ་དེས་བོད་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྟངས་ལ་བཟོད་དཀའ་བའི་ཕོག་ཐུག་ཅིག་ཐེབས་པས། བོད་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུའང་དུས་རབས་ཀྱི་མིག་ལམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རང་བྱུང་ཚན་རིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་སྐོར་གྱི་ཤེས་བྱ་གསར་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བསྡུ་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས་མཚོན་དེ་འདྲའི་ཐ་སྙད་རིགས་ཀྱིས་བོད་སྐད་ཡིག་གི་མིང་མཛོད་ཁྲོད་གནས་བབ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཟིན་ཡོད།འོན་ཀྱང་། མིང་བརྡ་གསར་པ་དེ་དག་སྨྲ་སྲོལ་ཆེན་པོ་གསུམ་ནས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ཡུལ་གྲུ་སོ་སོ་དང་སྒྱུར་མཁན་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཕྱི་རོལ་དངོས་པོ་གཅིག་ལའང་མིང་གི་འདོགས་ལུགས་ཐ་དད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྣང་བས། བོད་མིའི་ལམ་འབྲེལ་ཉམས་ཞན་དང་སྐད་ཡིག་སྔར་ལས་འཆལ་པོར་གྱུར། དེའི་ཕྱིར། བོད་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་ཁང་སོ་སོ་ནས་བོད་རིག་པའི་སྐྱེད་ཚལ་དུ་ཆར་རྗེས་ཀྱི་སྨྱུག་གསར་ལྟར་འཁྲུངས་བཞིན་པའི་རིག་གནས་གསར་པ་སྐོར་ཞིག་སྟེ། རྫས་འགྱུར་རིག་པ། སློབ་གསོ་རིག་པ། དངོས་ཁམས་རིག་པ། གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་སོགས་ལ་བོད་བརྡ་སོར་བཞག་གིས་ཚད་ལྡན་གྱི་མིང་བརྡ་གསར་པ་གཏན་ལ་ཕབ་རྗེས། བོད་རིག་པར་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཁག་སྟེ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་། དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་། གསར་འགྱུར་ཁང་། སློབ་དེབ་སྒྲིག་སྒྱུར་ཁང་སོགས་ནས་རང་བཟོའི་བརྡ་ཆད་ཅི་རིགས་གཙང་སེལ་གྱིས་འགལ་སྐྱོན་མེད་པར་ཟག་ལྷན་བྱས་ཏེ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་དགོས་པ་བཅས་མདོར་ན་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་པར་བོད་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སོ་སོ་ནས་རིམ་བཞིན་མང་བྱིངས་ཁྲོད་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་དགོས་པར་འདོད་པ་བཅས་སོ།།
བཞི་པ། མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ།
འདིར་བོད་རིག་པར་རྟོག་འཇུག་གནང་མཁན་དག་གིས་བོད་པའི་སྤྱི་འགྲོས་སྐད་ཀྱི་ལམ་ནས་དྲངས་པའི་དཔྱད་འཇོག་ཆེད་རྩོམ་ཇི་སྙེད་ཅིག་འབྲེལ་ཡོད་དུས་དེབ་སོ་སོར་སྔ་ཕྱི་རིམ་པར་ནག་འགྲོས་སུ་འཁོད་པ་རྣམས་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་པ་དག་ལས་ཡང་དག་དོན་གྱི་གནད་ལ་གཞོལ་བའི་འཐད་ལྡན་གྱི་ལེགས་བཤད་ཆེར་མ་མཐོང་བས་རང་ངོས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་སྨྲ་ཚོས་མཛད་པའི་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་ཚད་མར་གྱུར་བའི་གངས་ཅན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་སྒྲ་ཚད་མཁས་པའི་གསུང་གི་ལེགས་བཤད་རྣམས་རྒྱབ་རྟེན་གྱི་དཔང་བོར་གཞིར་བཞག་པའི་སྟེང་། བོད་རང་སྐད་ཀྱི་ཐུན་མིན་བརྡ་སྤྲོད་གོམས་གཤིས་ལས་སྨྲ་སྲོལ་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་། སྐད་དང་ཡི་གེའི་མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་གནད་སོགས་ལ་གཞིགས་ནས་རིགས་པས་བརྡར་ཤ་ཨེ་གཅོད་ཁུལ་བྱས་པ་དང་། གཞན་དུ་ན། མང་པོས་ཁུངས་ལུང་བཙན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཀོད་པའི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་སོགས་མི་རིགས་གཞན་པའི་སྤྱི་སྐད་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཡང་དག་ཡིན་མིན་ཐད་འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་མང་པོ་འཚོལ་ཞིབ་ཟུར་ལྟའི་ཚུལ་གྱིས་གོ་བསྡུར་བགྱིས་པ་ན། གང་ལྟར་བོད་རང་ལ་ཚད་ཐུབ་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་ཅིག་གཏན་ལ་འབེབས་རྒྱུ་ནི་བོད་རིག་པ་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་མ་ཉམས་གོང་དུ་སྤེལ་བར་སྔ་ས་ནས་ཡིད་གཟབ་བྱེད་རིན་ཡོད་པའི་གལ་ཆེའི་དོན་སྙིང་ཧ་ཅང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སྨོས་མེད་ཅིག་ཡིན་པས། ཁོ་བོས་ཡི་གེ་ནི་མིང་ཚིག་རྩོམ་པའི་གཞིར་གྱུར་བའི་སྐད་གདངས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་བརྡ་རྟགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། སྦྱོར་ཀློག་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་བོད་ཡིག་གི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་དང་ང་རོ་འདྲེན་ཚུལ་རྣམས་ཡུལ་སྐད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཕན་ཚུན་དཔྱད་བསྡུར་གྱིས་འབྲོག་པའི་སྐད་ཚད་མར་འཛིན་དགོས་ཚུལ་ལུང་རིགས་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཐའ་དཔྱད་ཁུལ་བྱས་ཡོད་པས་མཚོན། དེ་འདྲའི་སྤྱི་སྐད་ཇི་ལྟར་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་ཚུལ་གྱི་ཐབས་ལམ་འགའ་ཡང་ཟུར་དུ་བསམ་ཚུལ་བརྗེ་རེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཏོན་པ་སྟེ། མདོར་ན། དུས་རབས་འདིའི་བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་རེ་འདུན་ཞིག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པར་ལག་ལེན་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་ལ་དམིགས་ནས་རང་གི་འདོད་ཚུལ་རྣམས་སྐྱ་ལམ་ཆོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཤར་མར་འབྲི་ཁུལ་བྱས་མོད། འོན་ཀྱང་ང་རང་ཕྱོགས་རེའི་གཞུང་ལ་རྩིང་བོར་སྦྱངས་པ་དང་རིགས་ལམ་ཕྲ་མོར་ཤ་ཆོད་རུས་ཆོད་ཀྱི་རྒྱུས་མེད་གཤིས། དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གང་དུའང་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་གི་སྤྲང་བོའི་དབྱུག་པ་དགུ་བསྐོར་གྱིས་རང་མགོ་རྨས་པའི་སྐྱོན་ཅི་རིགས་འབྱུང་སྲིད་ན། ལོ་ཆེན་བེེ་རོས། བདེན་ཅིང་འཐད་ན་ལེགས་དཔྱད་བྱིས་པའི་ཀྱང་ཉོན།། མ་བདེན་དོན་དང་འགལ་ན་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཡང་ཞོག། ཚིག་གི་རྩ་བ་མ་དཔྱོད་དོན་གྱི་རྩ་བ་དཔྱོད།། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། གཟུར་གནས་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་ཕྱི་ནང་རིག་གནས་རབ་འབྱམས་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྤྱན་དཀྱུས་ཡངས་ཤིང་བཀའ་དྲིན་གྱི་མཐའ་གཞལ་བར་དཀའ་བའི་ཡོངས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་དག་གིས་ཚུལ་གསུམ་རིགས་པས་གཏན་ལ་འབེབས་བར་བྱའོ།


c: text/html

text:
Friday, August 31, 2012
ངོས་ཀྱི་ལག་ཁྱེར་དང་མཐུན་པའི་སྐྱེ་སྐར་ཉིན་མོ།
དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་འདི་ནི་སྔོན་བལ་ཡུལ་ལ་ཡོད་པའི་སྐབས་སུ་ངོས་ཀྱི་ལག་ཁྱེར་དང་མཐུན་པར་རང་བཟོ་བྱས་པའི་སྐྱེ་སྐར་རྫུན་མའི་ཉིན་མོ་ཡིན། ང་ནི་བོད་ཁམས་ནང་ཆེན་ཡུལ་འབྲོག་འདྲེས་མའི་གྲོང་གསེབ་ཞིག་ནང་དུ་རང་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་ཤིང་སྦྲུལ་ལོར་བོད་ཁམས་ཡོངས་ལ་རིག་གནས་གསར་རྗེའི་ལས་འགུལ་ཆེན་པོ་དམྱལ་བ་མི་ཡུལ་དུ་འཕོས་པ་ལྟ་བུའི་དུས་ཐབས་སྡུག་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ངོས་ཀྱང་མི་ཡུལ་འདིར་ངུ་སྐད་ཙིར་ཙིར་བཅས་སྐྱེས། སྐྱེས་ལོ་༡༩༦༥ ལོ་ཡིན་པ་ཤེས་ཀྱང་། ཟླ་བ་དང་ཞག་གྲངས་སོགས་ནི་སུས་ཀྱང་མི་ཤེས། སེམས་སྐྱོ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་ངོས་ཀྱི་སྐྱེས་མ་དེ་ངོས་སྐྱེས་ནས་ཟླ་བ་གསུམ་ཙམ་ནས་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་འཐབ་རྩོད་འོག་འདས་གྲོང་དུ་སོང་ནས་ངས་ཤེས་པའི་སྐབས་སུ་མ་ཡི་མིང་ཙམ་ལས་མེད། ལར་ནི་བོད་པའི་ལུགས་སྲོལ་ལ་སྐྱེས་སྐར་དུས་ཆེན་སྲུང་རྩི་བྱེད་སྲོལ་ཆེར་མེད། སྔ་ལོ་༧གོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་ཉིན་མ་རེ་ལ་སྐྱེ་སྐར་རེ་རེད་ངོས་ཀྱི་སྐྱེ་སྐར་དེ་ངོས་ལ་ལྟོས་ན་འགྲོ་སོང་ཕོན་ཆེན་གཏངས་ནས་དུས་ཆེན་སྲུང་རྩི་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བོ་ཆེར་མེད་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དུ་རེད། དེ་རིང་ངོས་ཀྱི་སྐྱེ་སྐར་འདི་ལ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཧར་ཌེའི་དང་སུ་སིན། རྗེན་ནེའི་བཅས་ཀྱི་མོས་པ་ལྟར་ཁ་སང་ནས་དུས་ཆད་བྱས་པ་ནང་བཞིན་རྒྱ་གར་ཟ་ཁང་ཞིག་ནང་དུ་སོང་། ཟ་མ་གང་འདོད་ཟ་ཆོག་པ་དེ་ནས་འགྲང་ཚད་ཟོས། དེ་ནས་ཧར་ཌེའི་སུ་སིན་སོགས་རིམ་བཞིན་ངོས་ལ་སྟོད་གོས་སོགས་སྐྱེས་སྐར་ལ་བརྔན་པ་འདྲ་མིན་སྤྲད་བྱུང་། ཟ་མ་ཟོས་རྗེས་སུ་སིན་དང་རྗེ་ནེའི་གཉིས་མཉམ་དུ་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་རྐང་འགྲོས་ཀྱིས་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ལྷག་ཏུ་སོང་། གློ་ཁུག་ནང་ནས་ཁ་པར་གྱི་ཐིར་སྒྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་མིང་འདོགས་ལ་བླ་མ་མགོ་ཞེས་ངོས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་མེའུ་ཀོའི་རེད་འདུག ཁོང་ནས་ཟེར་ན་རྗེའུ་ཧྥུའི་ཁྱི་ད་ལྟ་ཤི་སོང་བས་འཕོ་བ་འདོན་ལ་ཡོང་རོགས་ཟེར། རྗེའུ་ཧྥུའི་ནང་དུ་སོང་ནས་ཁྱི་ལ་འཕོ་བ་བཏོན། ས་ཆ་འདིར་ཁྱི་ཤི་བའི་སྐབས་སུ་བོད་ནས་མི་ཤི་བ་ནང་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་ནས་དེར་ཡོད་མི་བདུན་བརྒྱད་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་མི་ངུ་མཁན་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག ངས་ནི་རྗེའུ་ཧྥུ་ལ་སེམས་གསོ་འདྲ་བྱས་ནས་སུ་སིན་ངེད་གཉིས་ནང་དུ་འབྱོར། དེ་རིང་གི་ཉིན་ཐོ་མདོར་བསྡུས་ཞིག་གཏང་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Thursday, August 30, 2012
སྨན་ཁང་ནང་དུ་ཁྲག་བརྟགས་དཔྱད་བྱས་པའི་ཉིན་མོ།
ཇི་སྲིད་གཟུགས་ཕུང་འདི་ལས་ཁ་མ་བྲལ་བར་དུ་དེ་སྲིད་བདག་འཛིན་ལས་མི་ལྡོག བདག་འཛིན་ལས་མ་ལྡོག་བར་དུ་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་རྣམས་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པས་ངོས་ཀྱི་ད་ལྟ་དྲུད་བཞིན་པའི་འབྱུང་འདུས་ཀྱི་རྫས་ཕུང་འདི་ཡི་དོན་དུ་མ་ལས་སྐྱེས་ནས་བཟུང་ད་བར་ཨ་སྒོར་འབུམ་ཕྲག་འགའ་ཡིས་འགྲོ་སོང་གཏང་ཚར། ངོས་རང་ཆུང་དུས་ནས་ནད་པ་ཡིན། དགོན་པར་ཡོད་པའི་སྐབས་སུ་མཁལ་སྐེད་ཕོ་ནད་སོགས་ཀྱིས་ཟླ་བ་མང་པོར་ཉལ་སར་བསྐྱལ་མྱོང་ཡོད། བེམ་གོག་འདི་ལ་བཟང་པོའི་ཕྱོགས་སུ་བེད་སྤྱོད་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་མཚོན་རྣོན་པོའི་གཤའ་བཅོས་ཐེངས་མ་གསུམ་ཙམ་བྱས་ཚར། འོན་ཀྱང་ཁ་ཤྭ་ཚོད་མཛེས་མོ་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་ནད་ཀྱིས་མནར་ཡང་མ་ཤི་ནས་ད་ལྟ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྒང་ནས་ལྷུ་གཟུགས་ཐོགས་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་གནས་སྐབས་ཚེ་མ་ཟད་པའམ་དཀོན་མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེས་ལུས་ཡིན། ཁར་སྔོན་རྒྱ་གར་ལ་མ་སོང་གོང་སྨན་པས་ངོས་ལ་ཁྲག་མངར་མོའི་ན་ཚ་སླེབས་ཉེན་འདུག་ཞེས་པའི་ཉེན་བརྡར་དེ་ལ་མ་བཟོད་ནས་དེ་རིང་ཡང་སྐྱར་ངོས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་ལིན་ཌིའི་ངེད་གཉིས་སྨན་ཁང་ནང་དུ་ཁྲག་བརྟག་དཔྱད་ཆེད་དུ་སོང་། སྨན་པས་གསུངས་ན་ཁྱེད་རང་ཁྲག་གི་ཚད་གཞི་ཨང་གྲངས་༩༢ འདུག་ཞེས་ཟེར་དེ་ནི་ནམ་རྒྱུན་ལས་དངངས་ཚབ་གང་ཡང་དགོས་མི་འདུག་ཟེར། ངོས་ཀྱང་ནམ་རྒྱུན་ཞོགས་པ་རྒྱུགས་ཤར་བྱེད་པ་དང་ཟས་སྤྱོད་གཟབ་པ་སོགས་གང་དྲག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ནང་དུ་འབྱོར་ནས་འཛམ་གླིང་གི་སྒེའུ་ཁུང་ནང་ནས་རྒྱངས་ལྟ་ཞིག་བྱས་པས་སེམས་ཧ་ཅང་སྐྱོ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ཁ་སང་ཨ་མདོ་རྔ་བ་ཀིར་ཏི་དགོན་པའི་སྒོ་ཆེན་གྱི་འགྲམ་ནས་བོད་པའི་སྐྱ་སེར་གཉིས་ནས་དུས་ཚོད་གཅིག་ལ་གཟུགས་པོ་མེ་ལ་ཕུལ་འདུག ད་ཡིན་ན་གཞིས་ལུས་པའི་བོད་པའི་སེམས་ཤུགས་དེ་ལ་ངོས་ནི་རྦད་དེ་ཧ་ལས་སོང་། ཡིན་ནའང་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྟངས་དེ་ཁོ་རང་ཚོ་ལ་ལྟོས་ན་ལམ་ཁ་དེ་ལས་མ་གཏོགས་འགྲོ་ས་མེད་ནས་འུས་ཐུག་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ལུས་ཡིན་ཀྱང་། ངོས་ནས་བསམ་ན་དེ་ནི་ང་ཚོ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཤིག་ལ་མཚོན་ན་ཕུགས་སུ་བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ལ་ཧ་ཅང་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག གང་ལྟར་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་ཕོད་པའི་སྙིང་སྟོབས་དེ་ལ་བསམ་ན་ཕལ་ཆེར་མི་དཀྱུས་མ་ཞིག་མིན་པ་བྱེད་སྟངས་དེས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་འདུག དེ་ནས་དགོང་ཟས་སུ་ཐུག་པ་ཞིག་འཐུང་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Monday, August 27, 2012
གཟའ་ཟླ་བའི་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབས་ཀྱི་ཉིན་མོ།
ཞོགས་པ་གཟུགས་པོའི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་རྐང་འགྲོས་ཀྱིས་སྐར་མ་བཞི་བཅུ་ཙམ་སོང་ནས་ནང་དུ་འབྱོར་ཞིང་ཞོགས་ཟས་ལ་རོལ་ནས་རྒྱུན་ཁྱེར་ཁ་འདོན་རྣམས་ཚར་བར་བྱས། དེ་རིང་གནམ་གཤིས་དེ་བཟང་བས་ཆུ་དྲོད་འཇམ་གྱི་འགྱིག་གཞོང་ནང་དུ་སྐར་མ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་ཉལ་བས་དཔེ་མེད་སྐྱིད་པོ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་། དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་འདི་འཆར་ཅན་ལྟར་དུ་ཡོད་པའི་གཟའ་ཟླ་བའི་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབས་ཀྱི་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བསྐལ་བཟང་གི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ཉིན་གུང་ཟ་མ་རུ་ཚེ་འབྲས་ཞིག་ཟོས་ནས་ཐོག་ཁའི་ཉི་གདུགས་ཞབས་བསིལ་དྲོད་མཚམས་སུ་ཧྲེང་ཉལ་ངལ་གསོ་བྱས་པས་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པོ་བྱུང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་ང་ལ་ཁྱོད་རང་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཅན་ཞིག་རེད་ཁྱེད་རང་ས་ཆ་གང་དུ་སོང་ཀྱང་ཟས་གོས་གནས་མལ་སོགས་ཀྱིས་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་མེད་པ་མ་ཟད་ད་དུང་ཁྱོད་རང་ནས་བོད་རིགས་གཙོར་བྱས་མི་མང་པོ་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་འདུག ཞེས་བཤད་མཁན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བྱུང་བས་དེ་ནི་ང་རང་ནས་ཀྱང་སྔ་མོ་ནས་ངོས་ལེན་བྱས་ཚར་བ་ཡིན། དེང་སང་བོད་པའི་བླ་མ་དགེ་བཤེས་ང་ལས་ལྷག་པ་མང་པོ་ཞིག་ལུང་པ་འདིའི་ནང་ནས་གཞན་དོན་བྱེད་རྒྱུ་ཕར་ཞོག་མི་འདོད་ཀྱང་རང་དབང་མེད་པར་གཟན་ཤམ་ཕུད་ནས་མི་གཡོག་ཏུ་རྒྱུག་དགོས་བྱུང་བ་ནི་རེ་ཟུང་ཙམ་ག་ལ་ཡིན། དེ་ནི་བླ་མ་རྣམ་པ་མི་གཡོག་ཏུ་རྒྱུག་རྒྱུ་ལ་དགའ་དྲག་ནས་གཟན་ཤམ་ཕུད་པ་མིན་པ་ནི་ཚང་མས་ལུས་མཁྱེན། ངོས་ནི་དེ་སྔ་ཕན་ཆོད་རྩ་བའི་བླ་མ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དེའི་བཀའ་དྲིན་ཉག་གཅིག་ལ་བསྟེན་ནས་ཆེ་ས་བཤད་ན་གཟན་ཤམ་ཕུད་ནས་མི་གཡོག་ཏུ་རྒྱུགས་མ་དགོས་པ་དེ་བསམ་བཞིན་ཉི་འདེ་བྱས་ནས་ཁང་ཐོག་གི་བསིལ་གདུགས་ཞབས་སུ་བསྡད་པ་ཡིན། དགོང་མོ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་པའི་སྐབས་སུ་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབས་འཚོགས་ལ་སོང་བས་མི་རྣམས་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་བྱས་སླེབས་སོང་བས་མི་གྲངས་སུམ་བཅུ་ཙམ་གྱིས་ཚོགས་ཁང་ཕལ་ཆེར་ཁེངས་སོང་། བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་ཉིད་དབྱིན་ཇིའི་སྒྲ་གདངས་ཐོག་བཏོན། བསྙེན་མཚམས་སྐབས་སུ་དེ་རིང་གི་ཆོས་ཁྲིད་ལ་སེམས་གནས་པའི་ཐབས་སྐོར་བཤད་པས་མི་མང་དགའ་བོ་བྱས་སོང་། དེ་ནས་ནང་དུ་འབྱོར་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Sunday, August 26, 2012
ཁར་མེལ་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་སྤྲོ་སེང་ལ་སོང་བའི་ཉིན་མོ།
ཞོགས་པ་ལངས་ནས་གཟུགས་པོའི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་རྐང་འགྲོས་ཀྱིས་སྐར་མ་བཞི་བཅུ་ཙམ་སོང་ནས་ནང་དུ་འབྱོར་ཞིང་གཟུགས་པོར་ཆུ་གཤལ་ཐེངས་གཅིག་བྱས་ནས་ཞོགས་འདོན་རྣམས་ཚར་བར་བྱས་ནས་ཞོགས་ཟལ་ལ་རོལ།
ཉིན་མོ་འདི་ནི་གཟའ་ཉི་མའི་གུང་སང་ཡིན་པས་ཁ་སང་དུས་ཆད་བྱས་པའི་མེ་ཁོའི་གཟའ་ཟླ་གཉིས་མཉམ་དུ་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་ཁར་མེལ་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་སྤྲོ་འཁྱམས་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་བྱས་པ་དེ་ཡིན། Carmel beach ཞེས་ཁར་མེལ་རྒྱ་མཚོ་འདི་ནི་ཀི་ལི་ཧྥོ་ཉའི་ས་གནས་སུ་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དང་དགུན་ཁའི་དུས་ཚོད་སྐབས་ཉི་ཡོག་སོགས་ས་གནས་གཞན་པ་ནས་ཡུལ་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་ཧ་ཅང་མང་། དེ་ནས་མེ་ཁོའི་གཟའ་ཟླ་གཉིས་སླེབས་བྱུང་བས་ངོས་ཀྱི་སློབ་མ་ལིན་ཌིའི་དང་བཅས་ང་ཚོ་ཀར་མེལ་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་སྤྲོ་སེང་ལ་སོང་། དེ་རིང་གི་གནམ་གཤིས་དེ་ཧ་ཅང་བཟང་བ་མ་ཟད་གུང་སང་གི་ཉིན་མོ་ཡིན་སྟབས་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་མི་རྣམས་གྲོག་ཚང་ཁ་རྡོལ་བ་ནང་བཞིན་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་རེད་འདུག བྱེ་ཐང་ནང་དུ་ངོ་ཚའི་སྒྲིབ་བྱེད་ནུ་ཁེབ་དང་གསང་ཁེབ་ཙམ་ལས་གཞན་གང་ཡང་མེད་པར་ལོ་ཆུང་བུ་མོ་རྣམས་ནས་གཟུགས་པོ་དང་སྐེད་པ་སོགས་ངོམ་ནས་ཡར་མར་འགྲོ་བ་དང་། ཁ་ཤས་དམར་ཧྲང་དུ་བྱེ་མའི་ནང་དུ་སྲོག་བྲལ་གྱི་བེམ་པོ་བཞིན་དུ་ཉལ་བ། ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཁྱི་དང་མཉམ་དུ་པོ་ལོ་ཆུ་ནང་དུ་གཡུགས་ནས་རྩེད་མོ་སོགས་དེ་སྔ་ཕན་མཐོང་མ་མྱོང་བའི་ལྟས་མོ་དེ་འདྲ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག དེ་ནས་ང་ཚོ་བྱེ་ཐང་ནང་ནས་རྒྱ་མཚོའི་རྦ་རླབ་ལ་བལྟ་བཞིན་ཡར་མར་ཐེངས་ཁ་ཤས་སོང་བས་ངོས་ནི་ཐང་འདྲ་ཆད་སོང་བས་ནང་ལ་འགྲོ་འདོད་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཁོང་ཚོའི་ནང་དུ་བསྐྱལ་བྱུང་། ང་ནི་བྱེ་ཐང་འདིའི་ནང་ནས་མི་དམིགས་བསལ་སྤུ་རྟགས་ཅན་ཞིག་རེད་འདུག་སྟབས་ཚང་མས་ངོས་ལ་བལྟ་བཞིན་འདུག ནང་དུ་འབྱོར་ནས་ཉིན་གུང་ཟ་མ་འགྲང་ཚད་ཟོས། དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་འདི་ནི་གཟའ་ཉི་མའི་དགོང་ཟས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཀྱང་ཡིན་པས་ངོས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་སུ་སིན་དང་རྗེའུ་ཧྥུ་གཉིས་ནས་ཁ་པར་གཏང་བྱུང་བས་ཨ་རིའི་ཤ་མེད་ཟ་ཁང་ནང་དུ་སོང་ནས་དགོང་ཟས་ཟོས་ནང་དུ་འབྱོར་ཞིང་དེ་རིང་གི་ཉིན་ཐོ་མདོར་བསྡུས་ཞིག་གཏང་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Saturday, August 25, 2012
ཀིམ་གྱི་ནང་མི་དང་མཉམ་དུ་ཉིན་གུང་ཟ་མ་ཟོས་པའི་ཉིན་མོ།
ཞོགས་པ་ལངས་ནས་གཟུགས་པོའི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་ཐལ་རྡུལ་དང་རྫས་ངན་གྱིས་མ་བསླད་པའི་ཞོགས་རླུང་བསིལ་མོའི་ཁྲོད་ནས་རྒྱུགས་གཤར་སྐར་མ་བཞི་བཅུ་ཙམ་བྱས་ནས་ནང་དུ་འབྱོར་ཞིང་གཟུགས་པོར་ཆུ་གཤལ་ཞིག་བྱས་ནས་ཞོགས་འདོན་རྣམས་ཚར་བར་བྱས་ཞིང་ཞོགས་ཟས་མདོར་བསྡུས་ལ་རོལ།
ཁ་སང་དུས་ཆད་བྱས་པ་ལྟར་དེ་རིང་ངོས་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཡིག་ཆོས་མིང་དུ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་མོའམ་ཀིམ་ནང་མི་དང་མཉམ་དུ་ཉིན་གུང་ཟ་མ་བཟའ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པས་ཆུ་ཚོད་བཅུ་གཅིག་སྐབས་སུ་ཀིམ་མ་བུ་གཉིས་སླེབས་བྱུང་། ང་ཚོ་ཨ་མི་རི་ཁའི་ཟ་ཁང་ཞིག་ནང་དུ་སོང་བས་ཀིམ་གྱི་ཨ་མ་དང་གྲོགས་མོ་སོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་དེར་སྒུག་འདུག་སྟབས་ཕན་ཚུན་ངོ་སྤྲོད་དང་ལག་འཇུ་སོགས་བྱས་ནས་ངོས་ཀྱི་དབྱིན་ཇི་ཆག་རོ་དེ་སྐྱོན་བཞིན་ཟླ་བ་གསུམ་རིང་རྒྱ་གར་ལ་སོང་བའི་སྐོར་ཁ་བརྡ་བྱེད་བཞིན་ཟ་མ་འགྲང་ཚད་ཟོས་ནས་ཀིམ་མ་བུ་གསུམ་གྱིས་དེ་རིང་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པོ་བྱུང་། ཡང་སྐྱར་དུས་ཚོད་ཁོམས་ན་ཟ་མ་མཉམ་བཟའ་དགོས་ཞེས་བཤད་བྱུང་། ངོས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མ་འཕྲད་ཟླ་གཉིས་ཙམ་རིང་དེ་རིང་ཡང་སྐྱར་འཛོམས་རྒྱུ་བྱུང་བ་ཧ་ཅང་དགའ་བྱུང་ཞེས་ལབ་པ་ཡིན། དེ་ནས་ཀིམ་ནས་ནང་དུ་བསྐྱལ་བྱུང་བས་དེ་རིང་གི་ཕྱི་རོལ་གནམ་གཤིས་དེ་ཙམ་ཡག་རྒྱུ་མེད་སྟབས་ལིན་ཌིའི་ནས་ཁང་པར་མེ་གཏང་བྱུང་བས་ཁང་སྦུགས་སུ་མེ་འདེ་བྱེད་བཞིན་༧གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ། "སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་"ཞེས་པ་དེ་བཀླགས་པས་སེམས་ལ་ཕན་པོ་བྱུང་། དེ་ནས་དགོང་ཟས་སུ་ཐུག་པ་ཞིག་འཐུང་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Friday, August 24, 2012
སྐྱིད་ཉལ་བྱས་ནས་ནང་དུ་བསྡད་པའི་ཉིན་མོ།
ཞོགས་འདོན་རྣམས་ཚར་བར་བྱས་ཤིང་དེ་རིང་གི་གནམ་གཤིས་དེ་ཧ་ཅང་བཟང་བས་ཞོགས་ཟས་ཚར་རྗེས་ཆུ་དྲོད་འཇམ་གྱི་འགྱིག་གཞོང་ནང་དུ་ཉལ་བས་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པོ་བྱུང་། མི་ཚེ་འདི་གཅིག་པུར་བསམ་བློ་གཏང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་དབང་པོའི་སྒོ་ལྔའི་འདོད་ཡོན་ལ་ཚོད་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་ལོངས་སྤྱད་ནས་རང་གི་ཆེད་དུ་སྡིག་ལས་སུ་མ་འདྲེས་པར་མི་ཚེ་འདིར་བག་ཕེབས་པོའི་སྒོ་ནས་བསྐྱལ་ཐུབ་ནའང་དེ་བས་འཚེངས་བསམ་ནས་ཆུ་དྲོད་མཇམ་ནང་དུ་སྐྱིད་ཉལ་སྐར་མ་སུམ་བཅུ་ཙམ་བྱས། འགྱིག་གཞོང་གི་ཟུར་དུ་གློག་གི་མཐེབ་གནོན་མནན་ན་ནང་ནས་ཆུ་རྣམས་རང་ཤུགས་ཀྱིས་འཕགས་ནས་རྒྱབ་དང་སྒལ་པ་སོགས་ལ་མཉེ་འཕུར་བྱེད་པ་འདི་ཡི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ནི་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པ་ལ་བཤད་མ་ཤེས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ནས་ཡར་ལངས་ནས་གཟུགས་པོར་ཆུ་གཤལ་ཐེངས་གཅིག་བྱས་ནས་ཉི་རའི་བར་གསེང་ནང་དུ་འཕྲེད་འཕྱངས་ཐག་སྡང་གི་ཐོག་ཏུ་བར་སྣང་དུ་ཉི་འོད་ཞབས་སུ་སྐྱིད་ཉལ་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་རིང་བྱས་པས་དེ་རིང་ནི་བན་རྒན་ལུང་པ་འདིར་སླེབས་ནས་སྐྱིད་པའི་ཚད་ལ་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཞིག་བྱུང་། ཉིན་གུང་ཟ་མ་རུ་བྱ་ཤའི་ཐུག་པ་ཞིག་འཐུང་ནས་འཛམ་གླིང་གི་སྒེའུ་ཁུང་ནང་རྒྱངས་ལྟ་ཞིག་བྱས་པས་༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ལ་དྭགས་སུ་བོད་པ་རྣམས་བཀའ་སློབ་ཞིག་གི་སྐབས་སུ་འདི་ལྟར་གསུངས་འདུག
ང་ཚོའི་བོད་རིགས་ནང་ནས་ཞེན་ཁོག་དང་ཤ་ཚ་ཡིན་ཀྱང་ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་ད་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་བརྒྱབ་སོང། འགྲིག་གི་མི་འདུག་ཅེས་སྐད་རྒྱག་མཁན་བྱུང་བ་དེ་ལ་ང་རང་ཏོག་ཙམ་བློ་ཕམ་བྱུང། ངས་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་བོད་གཞུང་གི་འགན་འཁྱེར་བ་ཡིན། ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་ད་ཆ་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་དྲུག་ལ་སླེབས་པའི་བར་ངས་འགན་འཁྱེར་བ་ཡིན། མི་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་གཡས་སྐྱོར་གཡོན་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཞིག་མགོ་འདོན་འཚོ་སྐྱོང་བྱས་པ་ཡིན། དེ་འདྲ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་གཅིག་ལ་ད་ཆ་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་བརྒྱབ་སོང་བརྗོད་ན་ལ་དག་གི་རེད་དམ། ལོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་ངས་ཕར་གཡས་སྐྱོར་གཡོན་སྐྱོར་གྱི་ལྟ་རྟོག་བྱས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་བྱས་ཏེ་བསྡུ་གསོག་རྒྱག་གི་རེད་དམ། དེ་ཙམ་ཡང་བསམ་བློ་མ་འཁོར་བར་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་བརྒྱབ་སོང་ཞེས་སྐད་ཅོར་རྒྱག་དུས་དེ་ནི་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པའི་རྟགས་རེད་བསམ་པ་དྲན་བྱུང། ཚུར་ཡིད་ཆེས་མེད་ན་དེ་ལ་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་འདུག ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་འགན་འཁྱེར་མཁན་གྱི་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་རྒྱག་གི་མ་རེད། དེ་ལ་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡོད་ཀྱི་རེད་བསམ་དྲན་དགོས་པ་ཡིན། ཤེས་སོང་ངམ།
ང་ཚོའི་བོད་རིགས་ནང་ནས་ཞེན་ཁོག་དང་ཤ་ཚ་ཡིན་ཀྱང་ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་ད་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་བརྒྱབ་སོང། འགྲིག་གི་མི་འདུག་ཅེས་སྐད་རྒྱག་མཁན་བྱུང་བ་དེ་ལ་ང་རང་ཏོག་ཙམ་བློ་ཕམ་བྱུང། ངས་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་བོད་གཞུང་གི་འགན་འཁྱེར་བ་ཡིན། ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་ད་ཆ་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་དྲུག་ལ་སླེབས་པའི་བར་ངས་འགན་འཁྱེར་བ་ཡིན། མི་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་གཡས་སྐྱོར་གཡོན་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཞིག་མགོ་འདོན་འཚོ་སྐྱོང་བྱས་པ་ཡིན། དེ་འདྲ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་གཅིག་ལ་ད་ཆ་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་བརྒྱབ་སོང་བརྗོད་ན་ལ་དག་གི་རེད་དམ། ལོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་ངས་ཕར་གཡས་སྐྱོར་གཡོན་སྐྱོར་གྱི་ལྟ་རྟོག་བྱས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་བྱས་ཏེ་བསྡུ་གསོག་རྒྱག་གི་རེད་དམ། དེ་ཙམ་ཡང་བསམ་བློ་མ་འཁོར་བར་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་བརྒྱབ་སོང་ཞེས་སྐད་ཅོར་རྒྱག་དུས་དེ་ནི་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པའི་རྟགས་རེད་བསམ་པ་དྲན་བྱུང། ཚུར་ཡིད་ཆེས་མེད་ན་དེ་ལ་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་འདུག ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་འགན་འཁྱེར་མཁན་གྱི་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བོད་གཞུང་བསྡུ་གསོག་རྒྱག་གི་མ་རེད། དེ་ལ་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡོད་ཀྱི་རེད་བསམ་དྲན་དགོས་པ་ཡིན། ཤེས་སོང་ངམ།
གསུང་འདི་མཐོང་བ་དང་མཉམ་དུ་སེམས་ལ་སྐྱོ་གདུང་འདྲེས་མས་མིག་ཆུ་རྡོག་མ་ཁ་ཤས་རང་དབང་མེད་པར་ཤོར་སོང་། ད་ཡིན་ན་དེང་སང་བོད་པ་རེ་ཟུང་གི་ཁོག་ཏུ་བསམ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅན་གནོད་བྱེད་སྡང་བའི་དགྲ་བོ་རྒྱ་དམར་དང་། གཟུགས་མེད་དམ་སྲིའི་དོལ་ཚོགས་ཁོག་ཏུ་ཞུགས་པར་བསམ་ནས་གཞིས་ལུས་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་དང་ལྷག་བསམ་སོགས་དྲན་ནས་སེམས་ཁུང་ནས་གཅོས་མིན་གྱི་སྙིང་རྗེ་འདྲ་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང་།
དེ་ནས་ཉིན་གུང་རྒྱབ་ཏུ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་རྐང་འགྲོས་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ལྷག་སོང་ནས་ནང་དུ་འབྱོར་ཞིང་དགོང་ཟས་སུ་ཁ་སང་གི་མོག་མོག་ལྷག་འཕྲོ་དེ་ཟོས་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Thursday, August 23, 2012
སུ་སིན་དང་རྗེམ་གཉིས་ཀྱི་མཉམ་དུ་ཉིན་གུང་ཟ་མ་ཟོས་པའི་ཉིན་མོ།
ངོས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་དད་ལྡན་མ་ཆོས་མིང་དུ་ཀུན་བཟང་དབང་མོའམ་སུ་སིན་དང་། རྗེམ་གཉིས་ལྷན་དུ་ཁ་སང་དུས་ཆད་བྱས་ནས་དེ་རིང་ཉིན་གུང་ཟ་མ་མཉམ་དུ་བཟའ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། སུ་སིན་ཉིན་གུང་ཆུ་ཚོད་བཅུ་གཉིས་སྐབས་སུ་ཏག་ཏག་སླེབས་བྱུང་བས་ངོས་ཀྱི་ཟ་མ་དགའ་ཤོས་འདི་ནས་སྐར་མ་སུམ་བཅུ་ཙམ་གྱི་སར་ཡོད་པའི་ཝེར་ནམ་ཟ་ཁང་ཞིག་ནང་དུ་སོང་། ཝེར་ནམ་ཟ་ཁང་འདི་ནི་ངོས་ཀྱི་ཟ་ཁང་ངོ་ཤེས་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་ཟ་ཁང་འདི་ལ་ཉིན་ལྟར་འཚང་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་མ་ཟད་ཟ་མ་ཡང་གོང་ཚད་རན་པོ་ཧ་ཅང་ཞིམ་པོ་ཡོད། ངོས་ཀྱི་དགའ་ཤོས་ཀྱི་ཟ་མ་ནི་གླང་ཤ་དང་སྦྲགས་པའི་ཐུག་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། ཟས་ཐོའི་ནང་ནས་ཐུག་པ་དེ་ཨང་གྲངས་གསུམ་པ་ཡིན་པས་ཐད་ཀར་དེ་ལ་མཛུབ་མོ་གཙུགས་ནས་ནམ་རྒྱུན་མངག་རྐྱང་བྱས་བྱས་ནས་ཟ་ཁང་ནང་གི་ཞབས་ཞུ་བ་བུ་མོ་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྩེད་མོ་དང་སྦྲགས་ནས་ངོས་ཀྱི་མིང་ལའང་ཨང་གྲངས་གསུམ་པ་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། སུ་སིན་དང་རྗེམ་ངེད་གསུམ་ནས་ཐུག་པ་ཕོར་རྒན་གང་རེ་མངག་ནས་ཁ་བརྡ་བྱེད་བཞིན་ཁོ་རང་གཉིས་འདི་ལོའི་བཀའ་བརྒྱུད་སྨོན་ལམ་ལ་སོང་བས་ངོས་ལའང་སྟོད་གོས་དམར་པོ་རྒྱབ་ཏུ་ཀརྨ་པའི་ལས་རྟགས་ཡོད་པ་ཞིག་སྤྲད་བྱུང་། ཐུག་པ་འགྲང་ཚད་འཐུང་ནས་ངེད་གསུམ་རྐང་འགྲོས་ཀྱིས་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་སོང་ནས་ནང་དུ་འབྱོར་དགོང་ཟས་སུ་མོག་མོག་ཞིག་ཟོས་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Wednesday, August 22, 2012
ཆོས་འཛིན་དང་ཀུན་བཟང་གཉིས་ལྷན་དུ་ཞོགས་ཟས་ཟོས་པའི་ཉིན་མོ།
ས་གནས་འདིར་བོད་པ་གསུམ་གཅིག་པུ་ཡོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གླིང་ནས་ཡིན་པའི་བུ་མོ་ཀུན་བཟང་དང་། བལ་ཡུལ་ནས་ཡིན་པའི་བུ་མོ་ཆོས་འཛིན་ངེད་གསུམ་ཡིན། ང་ས་གནས་འདིར་མ་འབྱོར་གོང་ནས་ཁོང་གཉིས་འདིར་ཕེབས་ནས་ཕལ་ཆེར་ལོ་གྲངས་བརྒྱད་དགུ་ཙམ་རེད་འདུག ང་ས་ཆ་འདིར་ཆོས་ཚོགས་གསར་པ་དང་མི་གསར་པའི་སྐབས་སུ་ཁོང་གཉིས་ནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་རོགས་པ་མང་པོ་བྱས་སོང་། ཁོ་རང་གཉིས་ལ་བོད་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད་བོད་དོན་ལ་ལས་ཀ་ཧུར་ཐག་གནང་མཁན་ཞིག་རེད་འདུག བོད་པ་ངེད་གསུམ་ལས་མེད་ཀྱང་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་མི་ཚབ་མཚོན་པར་བྱེད་ནས་བོད་ནས་གནས་ཚུལ་གསར་པ་དང་། ༧གོང་ས་མཆོག་གི་འཁྲུངས་སྐར་སུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་སོགས་ལ་བོད་དོན་ཆེད་ལས་ཀ་གང་ནུས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཉེ་ཆར་ངོས་རྒྱ་གར་ལ་གུང་སང་ཆེད་དུ་ཟླ་བ་གསུམ་སོང་ནས་ཁ་སང་ཚུར་འབྱོར་བ་དང་མཉམ་དུ་ངེད་གསུམ་ཁ་པར་བརྒྱུད་ནས་དེ་རིང་ཞོགས་ཟས་མཉམ་དུ་བཟའ་རྒྱུ་བྱས་པ་དེ་ཡིན་པས་ཨ་རིའི་ཟ་ཁང་ཞིག་ནང་དུ་སོང་ནས་ཞོགས་ཟས་འགྲང་ཚད་ཟོས་པས་དངུལ་ཁོ་རང་གཉིས་ནས་སྤྲད་ཚར་འདུག དེ་ནས་ངེད་གསུམ་ངོས་ཀྱི་བྱེས་སོང་གི་ལོ་རྒྱུས་འདྲི་རྨེད་བྱེད་བཞིན་ཁོ་རང་གཉིས་ལ་བརྔན་པ་སྤུས་ཤེལ་རྫུན་མའི་ཕྲེང་བ་རེ་དང་། ལག་སྐེ་ལ་འདོགས་རྒྱུའི་སྐུད་པ་ཆུ་མིག་དགུ་འགྱུར་རེ་བཅས་སྤྲད་པས་གཉིས་ཀ་དགའ་བོ་བྱུང་སོང་། ཆོས་འཛིན་ནས་ངོས་ལ་ཨ་རིའི་གསར་ཤོག་ཞིག་བསྟེན་ནས་དེའི་ནང་དུ་ས་གནས་འདིར་ཡོད་པའི་ཐང་ཀ་གཙོང་མཁན་བལ་ཡུལ་རྟ་མང་བའི་མི་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་འདི་ལྟར་བཤད་འདུག་ཟེར། ང་བོད་པ་ཡིན་བོད་ནས་༢༠༠༨ ལོར་ཡོང་བ་ཡིན་བོད་ལ་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ལ་རོགས་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཟེར་ནས་བོད་པའི་མིང་ཁུར་ནས་སློང་མོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཞེས་ཆོས་འཛིན་དང་ཀུན་བཟང་གཉིས་ལས་ཧ་ལས་མདོག་བྱེད་ནས་བཤད་ཀྱི་འདུག ཁོ་རང་བོད་པ་མ་ཡིན་པ་ས་གནས་འདིར་ཡོད་པའི་བལ་པོའི་མི་རིགས་དང་ངེད་གསུམ་བཅས་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་རེད་བསམ་བཞིན་དུ་དངུལ་གྱི་ཆེད་དུ་དེ་འདྲའི་རྫུན་བཤད་ནས་གསར་ཤོག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་ཕོད་པ་ལ་བསམ་ནས་ང་ནི་ཧ་ལས་སོང་། ཁོ་རང་ནི་ང་ཚོ་ཚང་མས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད་སྐབས་རེ་ངོས་ཀྱི་འཚོགས་པ་ལའང་ཡོང་གི་རེད། ལྷག་པར་དུ་ངོས་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཧར་ཌེའི་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་རེད།
དེ་སྔོན་ནས་ཆོས་འཛིན་ནས་ཁོ་རང་གི་བུ་མོ་ལ་གདོང་པ་གཏུགས་ནས་ཁྱེད་རང་བོད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་ཧ་གོ་མདོག་དང་མ་ཟད་ད་ཕྱིན་ཆད་བོད་པའི་མིང་ཁུར་ནས་སློང་མོ་རྒྱབ་ན་ཡག་པོ་མ་རེད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ཟེར། ལར་ནི་ང་བོད་པ་ཡིན་ཟེར་བ་ཙམ་གྱིས་ཁྱད་པར་མི་འདུག་ཀྱང་ང་བོད་ནས་ཡོང་བ་ཡིན་ཞེས་ལོ་ཚིགས་དང་བཅས་བོད་པའི་མིང་ཁུར་ནས་སློང་མོ་རྒྱགས་གི་ཡོད་དུས་ང་ཡང་ཁོ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་བྱུང་། དེ་ནས་ནང་དུ་འབྱོར་ནས་དེ་རིང་ཡང་སྐྱར་ངལ་གསོ་བྱས་ནས་ནང་དུ་བསྡད་པ་ཡིན། དགོང་ཟས་སུ་ཐུག་པ་ཞིག་འཐུང་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Tuesday, August 21, 2012
གཟའ་ཟླ་བའི་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབས།
ཉིན་མོ་འདི་ནི་གཟའ་ཟླ་བའི་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབས་ཡིན་པས་དགོང་མོ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་པའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཚོགས་སུ་སོང་བས་མི་རྣམས་ཀྱིས་ལག་ཏུ་ཁ་གཏགས་བཟུང་ནས་ངོས་ལ་ཕེབས་སྒུག་བྱས་འདུག བླ་སློབ་ཕན་ཚུན་མ་འཕྲད་ནས་ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་རིང་སོང་བས་ཕན་ཚུན་དེ་རིང་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབས་སྐབས་སུ་ཡང་སྐྱར་འདིར་འཛོམས་པ་ཧ་ཅང་ནས་དགའ་བོ་བྱུང་སོང་། དེ་རིང་ངོས་ཀྱི་སྐད་བསྒྱུར་བྱམས་པ་ལགས་དང་། མཛུབ་གནོན་སྒྲ་བསྙན་གཏོང་མཁན་མེའུ་ཀོའི་སོགས་ང་རང་གི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ལས་བྱེད་སོགས་མི་གྲངས་སུམ་བཅུ་ཙམ་གྱིས་ཚོགས་ཁང་དེ་ཁེངས་འདུག དེ་ནས་དེ་རིང་ང་རྒྱ་གར་སོང་བའི་རིང་བླ་སློབ་རྣམས་མ་ཕྲད་ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་རིང་ཕན་ཚུན་ཁམས་འདྲི་དང་སྦྲགས་ངོས་ཀྱི་བྱེས་སོང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཞིག་བཤད་ནས་དེ་རིང་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབས་བསྡུས་པ་ཞིག་བཏོན་ནས་གཙོ་བོ་ཆོས་བཤད་གང་མང་བྱས་པས་མི་མང་ནས་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང་སོང་། དེ་རིང་གི་ཆོས་གྲལ་དུ་བོད་པ་སྔགས་པ་གཟན་དཀར་ཅན་ཞིག་འདུག་པས་ཁོང་ནི་ངོས་ཀྱི་ཆོས་གྲོགས་པདྨ་འོད་གསལ་གླིང་གི་བླ་མ་མཐར་ཕྱིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྲས་པོ་རེད་འདུག ཁོང་ནི་འཕྲེད་གླིང་གཏང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞིག་རེད་འདུག་སྟབས་ཞིང་སྒྲུབས་ཚར་བ་དང་མཉམ་དུ་གླིང་བུའི་མཆོད་པ་ཕུལ་སོང་བས་མི་མང་ནས་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱས་སོང་། དེ་ནས་ངོས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་རྣམས་ནས་ཨེ་ཤ་དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ངོས་ལ་ཁ་གཏགས་དང་མཉམ་དུ་ཤོག་ཁུག་ནང་སྒོར་མོ་བཅས་བང་བསྒྲིགས་ནས་སླེབས་སོང་བས་ངོས་ནས་རྒྱ་གར་ནས་ཁུར་བའི་བརྔན་པ་རྣམ་བཅུ་དབང་ལྡན་གྱི་མཚོན་པར་དང་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་མཚོན་པར་བོད་ཀྱི་ཤོག་ཁྲའི་རྒྱལ་དར་ཆུང་ཆུང་རེ་བཅས་ཕུལ་བས་ཚང་མ་ཧ་ཅང་ནས་ཀྱང་དགའ་བོ་བྱུང་སོང་། དེ་ནས་ཕན་ཚུན་གྱེས་བྲལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལག་གཡུགས་སོགས་བྱས་ནས་ནང་དུ་འབྱོར་ནས་དེ་རིང་གི་ཉིན་ཐོ་མདོར་བསྡུས་ཞིག་གཏངས་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Monday, August 20, 2012
གཟའ་ཉི་མའི་ཤ་མེད་དགོང་ཟས་ལ་སུ་སིན་དང་རྗེའུ་ཧྥུ་མཉམ་དུ་སོང་བའི་ཉིན་མོ།
ཟླ་བ་གསུམ་མེད་ཙམ་རིང་རྒྱ་གར་ལ་སོང་བའི་རིང་ས་གནས་འདིར་ཡོད་པའི་ངོས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་རྣམས་ནས་ང་ལ་མགྱོགས་པོ་ཐུག་དགོས་པའི་ཁ་པར་ཉིན་ལྟར་ཡོང་གི་འདུག ངས་ཀྱང་སང་ཉིན་འཆར་ཅན་ལྟར་གཟའ་ཟླ་བའི་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབས་སྐབས་སུ་ཐུག་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱ་གར་དང་ཨ་རིའི་ཉིན་མཚན་གོ་ལྡོག་པའི་སྟབས་ཀྱིས་མཚན་མོར་གཉིད་མ་ཁུག་པ་དང་ཉིན་མོ་གཉིད་ཁུག་ཅིང་ཟས་ཟ་སྙིང་མི་འདོད་པའི་ན་ཚ་འདི་ནི་འགྲིམ་འགྲུལ་བ་ཞིག་ལ་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་དུ་ངོས་ཀྱང་ན་ཚ་དེ་གཅིག་པ་རེད། དེ་རིང་ནི་དྲིན་ལྡན་གྱི་ཨ་མ་རྒན་མོ་སུ་སིན་དང་དགེ་ཕྲུག་རྗེའུ་ཧྥུ་སོགས་མི་གྲངས་ལྔ་དྲུག་ཞིག་མཉམ་དུ་ཁོ་རང་ཚོའི་འདོད་པ་ལྟར་ཨ་རིའི་ཤ་མེད་ཟ་ཁང་ཞིག་ནང་དུ་སོང་བས་ཁོ་རང་ཚོ་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་བཞིན་ཟ་མ་འགྲང་ཚད་ཟོས་ཀྱང་ངས་ནི་འདི་ཡི་དགོང་ཟས་དེ་ཉིན་མ་གཉིས་སྔོན་རྒྱ་གར་གྱི་ཞོགས་ཟས་ཡིན་སྟབས་ཟ་སྙིང་མི་འདོད་པ་རེད་འདུག་སྟབས་ཅུང་ཟད་ལས་བཟའ་ཐུབ་མ་སོང་། དེ་ནས་དགོང་ཟས་ཚར་བ་དང་མཉམ་དུ་ནང་དུ་འབྱོར་བས་དགེ་ཕྲུག་ལིན་ཌེའི་ཀྱང་དེར་འབྱོར་འདུག་པས་ཁམས་འདྲི་ཅུང་བྱས་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Saturday, August 18, 2012
ཨ་རིར་འབྱོར་བའི་ཉིན་མོ།
ཟླ་བ་གསུམ་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་རིང་རྒྱ་གར་སོགས་ས་གནས་གང་སར་འཁྱམས་ཉུལ་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་ཀ་རྣམས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀོ་ལི་སྒར་གཞིས་ཆགས་དད་ལྡན་རྒན་གོག་རྣམས་ནས་ངོས་ལ་ར་གན་གསེར་རློམ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་པ་མི་མང་རྣམས་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་ངོས་ཀྱང་ལྷག་པར་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང་། ཀོ་ལི་སྒར་ཆོས་ཀྱི་མཛད་ཕྲིན་རྣམས་ཡོངས་སུ་ལེགས་པར་གྲུབ་ནས་ལྡི་ལི་མན་ཇུ་ཊི་ལ་སླེབས། མན་ཇུ་ཊི་ལའི་ས་གནས་འདི་ནི་བོད་པ་ཡོངས་རྫོགས་བསྡད་ས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་སྤྲད་པའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ཡ་མུ་ནའི་འགྲམ་དུ་ཡོད་པའི་ས་སླད་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་བོད་པ་ས་གནས་གང་དུ་བསྡད་ཀྱང་ཕྱི་རྒྱལ་བའི་ཡུལ་སྐོར་བ་རྣམས་མེ་ཏོག་ལ་སྦྲང་མ་འཁོར་བ་ནང་བཞིན་འདུས་ཡོང་པ་ས་གནས་འདི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་ས་ཆ་ག་ས་གང་དུ་ཡོད། མན་ཇུ་ཊི་ལའི་ས་གནས་འདི་རུ་བོད་དགོན་རྣམས་ཀྱིས་གཙོར་བྱས་པའི་བཙན་བྱོལ་བའི་འབྱོར་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་འགྲན་སེམས་ཀྱིས་རྒྱབ་པའི་མགྲོན་ཁང་དང་ཟ་ཁང་སོགས་མང་པོ་ཡོད། ས་གནས་འདི་ནི་འགགས་དོག་ཅིང་ས་རྒྱ་ཆུང་བ་གསེང་བར་གཅིག་ལས་མ་གཏོགས་འགྲོ་ས་མེད་ཀྱང་ལམ་འཕྲང་དེའི་ནང་དུ་མི་ཡི་རྒྱུ་འགྲུལ་གྱིས་སྒྱུ་མ་གཡོས་པ་ནང་བཞིན་འཚངས་ཁ་ཤིག་ཤིག་ཡིན། ངོས་ཀྱང་ས་གནས་དེར་ཉིན་ཁ་ཤས་རིང་བསྡད་ནས་བདེ་ཆེན་ཞིང་སྒྲུབ་ཀྱི་དེབ་ཞིག་པར་སྐྲུན་བྱེད་འཆར་བྱས་ཀྱང་རྒྱ་གར་ཐོངས་མཆན་ཝི་སའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་རྐྱེན་པས་སྤྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་ཉིན་མོར་ལྡི་ལིའི་གནང་ཐང་ནས་འཇོན་མན་གནང་ཐང་བརྒྱུད་ནས་ཀི་ལི་ཧྥོ་ཉའི་གནང་ཐང་དུ་འབྱོར་བྱུང་། གནམ་ཐང་དུ་ངོས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་ཨ་མ་སུ་སིན་དང་རྗེའུ་ཧྥུ་བཅས་མི་གསུམ་ནས་ལག་ཏུ་ཁ་གཏགས་བཟུང་ནས་སྒུག་འདུག ཕན་ཚུན་བླ་སློབ་རྣམས་འཕྲད་པའི་དགའ་ཚོར་གྱིས་དད་ལྡན་མ་སུ་སིན་གྱི་མིག་ནས་མཆི་མ་ནར་ནར་གཏོང་བཞིན་འདུག ངོས་ཀྱང་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང་། དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ཁར་མེལ་སོགས་སུ་བསྐོར་ནས་ལམ་བར་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་བཞིན་ནང་དུ་ཆུ་ཚོད་བཅུ་པའི་སྐབས་སུ་འབྱོར་བྱུང་བས་དེར་ངོས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་ལིན་ཌི་ནས་སྒུགས་འདུག་མོ་རང་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང་སོང་། ནམ་མཁར་ཆུ་ཚོད་ཉེར་གཉིས་བར་གནམ་གྲུར་བསྡད་དགོས་བྱུང་བའི་དཀའ་ངལ་གྱིས་ལམ་སང་ཐུག་པ་ཞིམ་པོ་བསྐོལ་འདུག་པས་ཕོར་པ་གང་འཐུང་ནས་ཉལ་སར་སོང་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར།
Subscribe to: Posts (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
སྔོན་གླེང།
ད་ལོ་ནི་རྒྱ་ནག་ཏུ་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱས་ནས་ལོ ༡༠༠། ༼ འཛམ་གླིང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་བསྒྲགས་གཏམ༽ སྤེལ་ནས་ལོ ༦༠། “དམངས་གཙོའི་རྩིག་པ”བྱུང་ནས་ལོ ༣༠ བཅས་ཀྱི་ལོ་འཁོར་ཡིན་ཞིང། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས༼ མི་སེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆིངས་ཡིག༽ ལ་རྟགས་བཙུགས་ནས་ལོ ༡༠འི་ལོ་འཁོར་ཡང་ཡིན། དུས་ཡུན་རིང་པོའི་མི་ཐོབ་གནོན་འཚེ་དང་དཀའ་ཚེགས་ཀྱག་ཀྱོག་ཆེ་བའི་འཐབ་རྩོད་ཁྲོད། རྟོགས་པ་ལས་སད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་ཚོས་ཉིན་རེ་བཞིན་གསལ་པོར་ཤེས་ནས་རྟོགས་པ་ཞིག་ནི། རང་དབང་དང། འདྲ་མཉམ། མི་ཐོབ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐུན་མོང་གི་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་ཡིན་ཞིང། དམངས་གཙོ། སྤྱི་མཐུན། ཁྲིམས་སྲིད་ནི་དེང་རབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ལམ་ལུགས་སྒྲོམ་གཞི་ཡིན། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་དང་གཞི་རྩའི་ལམ་ལུགས་སྒྲོམ་གཞི་འདི་དང་འགལ་བྲལ་གྱི “དེང་རབས་ཅན”ནི། མིའི་ཐོབ་ཐང་བཙན་འཕྲོག མི་གཤིས་རུལ་བསླད། མིའི་ལ་རྒྱ་མེད་བརླག་ཏུ་གཏོང་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཡིན། དུས་རབས ༢༡ པའི་རྒྱ་ནག་གང་དུ་བསྐྱོད་མིན་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་དབང་ཤུགས་དབང་བསྒྱུར་འོག་གི “དེང་རབས་ཅན”དེ་མུ་མཐུད་ནས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་ལ་ངོས་ལེན་བྱས་ནས། དཔལ་ཡོན་འཕེལ་ཕྱོགས་གཙོ་བོའི་གྲལ་དུ་ཞུགས་ནས། དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ། འདི་ནི་གཟུར་བྱོལ་མི་རུང་བའི་གདམ་ག་ཞིག་ཡིན།
དུས་རབས ༡༩ བའི་དཀྱིལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོས། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ངན་རུལ་གསལ་རྗེན་དུ་བཏོན་ཡོད་ལ། ཀྲུང་ཧྭ་ས་ཆེན་སྟེང “ལོ་ངོ་སྟོང་རིང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་མོའི” མགོ་ཚུགས་ཡོད། དབྱང་ཝུའུ་ལས་འགུལ་ལམ་ཕྱིའི་ལས་དོན་ལས་འགུལ་གྱིས་དངོས་པོ་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཆ་ཁོ་ན་འཕེལ་རྒྱས་ལེགས་བཅོས་ཙམ་འཚོལ་སྙེག་ལ་དམིགས་ཤིང། ཅཱ་ཝུའུ་འཐབ་འཁྲུག་ལ་ཕམ་ཁ་བྱུང་བས་ལམ་ལུགས་དེ་དུས་ལས་ཡོལ་བ་ཡང་བསྐྱར་རྗེན་པར་འབྱིན། ཝུའུ་ཞུས་ལུགས་སྒྱུར་རམ་ས་ཁྱི་ལོའི་ལུགས་སྒྱུར་གྱིས་ལམ་ལུགས་གསར་སྒྱུར་གྱི་ཆ་དེར་འཛིན་ཐུབ་ཀྱང། ངན་རེངས་ཤོག་ཁག་གི་ཡ་ང་མེད་པའི་དྲག་གནོན་འོག་ཕམ་ཁ་ཚབས་ཆེན་ཕོག ཞིན་ཧའེ་གསར་བརྗེའམ་ལྕགས་ཕག་པོའི་གསར་བརྗེ་ཡིས་ཕྱི་ངོས་སུ་ལོ་ངོ ༢༠༠༠ ལྷག་གི་རྒྱལ་དབང་ལམ་ལུགས་དུར་ལ་བཅུགས་ནས། ཨེ་ཞི་ཡ་གླིང་ཆེན་སྟེང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་པོ་དེ་བཙུགས་པའི་བཟོ་ཤར་ཡང་། སྐབས་དེའི་ནང་རྩོད་པ་ཕྱི་འཁྲུག་འཛིང་གི་ལོ་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་ངེས་ཅན་དེའི་འཆང་རྒྱའི་འོག སྤྱི་མཐུན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་ཡུད་ཙམ་བཞད་པ་ལྟར་འཕྲལ་དུ་ཡལ་སོང། དེ་མ་ཐག་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་ཀྱི་མེ་རོ་བསྐྱར་དུ་འབར་ནས་གསོན་ཤུགས་རྒྱས། དངོས་རྫས་ལད་ཟློས་དང་ལམ་ལུགས་གསར་སྒྱུར་གཉིས་ཕམ་ཁས་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དེས། རྒྱལ་ནག་པ་ཚོས་གཏིང་ཟབ་སའི་ནད་མགོ་སྟེ་རིག་གཞུང་ལ་བསམ་ཞིབ་མི་གཏོང་རང་གཏོང་ཆགས་ནས། མུར་དེ་ལས “ཚན་རིག་དང་དམངས་གཙོའི”དར་ཆ་མཐོན་པོར་བསྒྲེངས་པའི “ལྔ་བཞི”རིག་གནས་གསར་པའི་ལས་འགུལ་ལངས་པ་རེད། ནང་འཁྲུག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་དང་ཕྱི་དགྲ་ཡའི་བཙན་འཛུལ་བསྟུད་མར་བྱུང་སྟབས། རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་དམངས་གཙོ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་དེ་ཐབས་ཟད་འུ་ཐུག་ངང་མཚམས་ཆད་སོང། ཉི་ཧོང་འགོག་རྒོལ་དམག་འཁྲུག་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་ས་ཆེན་སྟེང་གི་མི་རྣམས་ཡང་བསྐྱར་ཁྲིམས་སྲིད་ལ་ཕྱོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་དེར་ཞུགས་པ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་མོད་ཀྱང། གོ་མེན་ཏང་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ནང་འཁྲུག་གི་མཇུག་འབྲས་སུ། རྒྱ་ནག་ཧྲིལ་བོ་དེང་རབས་དབང་ཆ་སྒེར་སྡེམ་རིང་ལུགས་པའི་གཡང་རོང་དུ་ཟགས། ༡༩༤༩ལོར་བཙུགས་པའི “ཀྲུང་གོ་གསར་བ” ། མིང་ལ “མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ” ཅེས་ཟེར་ཡང། དོན་དངོས་སུ “ཏང་གི་གནམ་འོག” ཡིན། ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པས་ཆབ་སྲིད་དང། དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས་སོགས་ཐོན་ཁུངས་ཡོད་ཚད་སྒེར་སྡེམ་བྱས་ཤིང། གཡས་ཐལ་ལ་ངོ་རྒོལ། མཆོང་སྐྱོད་ཆེན་མོ། རིག་གསར། དྲུག་བཞི། དམངས་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་དང་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་ལས་འགུལ་ལ་དྲག་གནོན་སོགས་མི་ཐོབ་གནོན་འཚེ་རབ་དང་རིམ་པ་བཟོས་ནས། མི་བྱེ་བ་མང་པོའི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་ཞིང། མི་དམངས་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཉི་ཀས་ཐེག་དཀའ་བའི་རིན་དོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བཏང་ཡོད།
དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་མཇུག་གི “བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད” ཀྱིས་རེ་ཞིག་གི་རིང་རྒྱ་ནག་མའོ་ཙེ་ཏུང་དུས་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་དབུལ་ཕོངས་དང་བལྟོས་མེད་དབང་ཆ་སྒེར་སྡེམ་ལས་ཐར་ནས། དམངས་ཁྲོད་རྒྱུ་ནོར་དང་འབངས་མིའི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚོད་ཇེ་མཐོར་ངེས་ཅན་ཞིག་ཕྱིན་ཞིང། མི་སྒེར་གྱི་དཔལ་འབྱོར་རང་དབང་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཐོབ་ཐང་ཁ་ཤས་ཤིག་སླར་གསོ་ཐུབ་པ་དང། མི་སེར་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པའི་རྣམ་པ་ཤར། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་དམངས་ཁྲོད་དུ་མི་ཐོབ་དང་ཆབ་སྲིད་རང་དབང་གི་འབོད་སྒྲ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་མཐོར་ཕྱིན། གཞུང་འཛིན་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཁྲོམ་ར་ཅན་དང་སྒེར་དབང་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་བཅོས་བསྒྱུར་དང་སྦྲགས། དེ་སྔོན་གྱི་མི་ཐོབ་ལ་དང་ལེན་མེད་པ་ནས་རིམ་བཞིན་མི་ཐོབ་ལ་ངོས་ལེན་ཡོད་པར་འགྱུར། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས ༡༩༩༧ ལོ་དང ༡༩༩༨ལོར། གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མི་ཐོབ་ཆིངས་ཡིག་གཉིས་ལ་རྟགས་བཙུགས་པ་དང། ༢༠༠༤ ལོར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་བཅོས་བརྒྱུད “མི་ཐོབ་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་ཁག་ཐེག”ཅེས་པའི་ཡི་གེ་རྩ་ཁྲིམས་སུ་བཀོད། ད་ལོར་ཡང་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས “རྒྱལ་ཁབ་མི་ཐོབ་འགུལ་སྐྱོད་འཆར་གཞི” ཞེས་པ་གཏན་འབེབ་དང་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་ཁས་བླངས། འོན་ཀྱང། ཆབ་སྲིད་འཕེལ་རྒྱས་དེ་དག་ཚང་མ་དེ་རིང་བར་དུ་ཤོག་བུའི་ངོས་ན་ལྷག་ཡོད། ཁྲིམས་ལུགས་ཡོད་ཀྱང་ཁྲིམས་སྐྱོང་མེད་པ། རྩ་ཁྲིམས་ཡོད་ཀྱང་ཁྲིམས་སྲིད་མེད་པ། ད་དུང་ཡང་མིག་ལྡན་ཀུན་གྱི་མཐོང་གསལ་བཞིན་མངོན་སུམ་ཆབ་སྲིད་ཡིན། འཛིན་སྐྱོང་ཤོག་ཁག་གིས་དབང་ཤུགས་དབང་བསྒྱུར་མུ་མཐུད་ནས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་ཐབས་སུ་འབད་པ་ལས། ཆབ་སྲིད་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་རྒྱུར་དང་ལེན་མ་བྱས་སྟབས། དཔོན་ར་རུལ་སུངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཅིང། ཁྲིམས་སྐྱོང་ཚུགས་དཀའ་བ། མི་ཐོབ་མག་མོག་མི་གསལ་བའི་གནས་ཡིན་ཞིང། ཀུན་སྤྱོད་ཉམས་ཅིང་ཆག སྤྱི་ཚོགས་དབུལ་ཕྱུག་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ལྷུང། དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཡ་མ་གཟིགས། རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་མི་རིག་ཁོར་ཡུག་གཉིས་ཀ་གཏོར་བརླག་ཚབས་ཆེན་ཐེབས། མི་སེར་གྱི་རང་དབང་དང་རྒྱུ་ནོར། བདེ་སྐྱིད་འཚོལ་སྙེག་གི་ཐོབ་ཐང་སོགས་ལ་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་ཁག་ཐེག་བྱེད་མི་ནུས་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་སྣ་ཚོགས་རི་ལྟར་སྤུངས། མི་དགའ་མི་མོས་པའི་བློ་བག་བསྟུད་མར་ཇེ་ཆེ་ནས་ཇེ་དྲག ལྷག་པར་དུ་གཞུང་དམངས་ཁ་གཏད་དགྲ་ཟླར་གྱུར་བའི་ཚོགས་སྐོར་དོན་རྐྱེན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་སོགས་ཀྱིས། གནོན་འཚེ་རང་བཞིན་གྱི་བཏང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྟངས་ཤིག་མངོན་གསལ་དོད་པོར་བྱུང་དང་འབྱུང་གིན་ཡོད་ན། རྗེས་ལུས་ཐེབས་པའི་ལམ་ལུགས་དེ་མ་བཅོས་ཐབས་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ཤར་ཡོད།
གཉིས་པ། ང་ཚོའི་གཞི་རྩའི་བསམ་བློ།
རྒྱ་ནག་གི་འབྱུང་འགྱུར་ལས་དབང་དང་རག་ལས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགག་སྒོར་འདིར། མི་ལོ་རྒྱ་ལྷག་ཕྱིན་པའི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བྱུང་རབས་ལ་བསམ་ཞིབ་བརྒྱུད། གཤམ་གྱི་གཞི་རྩའི་བསམ་བློ་དག་བསྐྱར་དུ་གླེང་རྒྱུ་ཡིན།
རང་དབང:རང་དབང་ནི་ཡོབས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་སྲོག་ཤིང་གི་གནས་མལ་ཡིན། སྨྲ་བརྗོད། པར་སྐྲུན། དད་མོས། འདུ་འཛོམས། ཚོགས་པ་རྩ་འཛུགས། འགྲོ་འོང། ལས་མཚམས་འཇོག་པ། ཁྲོམ་སྐོར་རྔམ་སྟོན་སོགས་ཐོབ་ཐང་ཚང་མ་ནི་རང་དབང་གི་བྱེ་བྲག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན། རང་དབང་ལ་དར་སོ་མེད་ཚེ། དེང་རབས་དཔལ་ཡོན་ལ་གནས་མལ་ཞིག་གང་ན་ཡོད་དམ།
མི་ཐོབ:མི་ཐོབ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནང་བའི་གསོལ་རས་མིན་ལ། མི་བུ་ཚོ་སྐྱེས་མ་ཐག་ནས་མངའ་ཞིང་ལོངས་སྤྱད་ཆོག་པའི་ཐོབ་ཐང་དེ་ཡིན། མི་ཐོབ་ཁག་ཐེག་བྱས་པ་ནི། གཞུང་གི་དམིགས་ཡུལ་དང་པོ་དང་ཐུན་མོང་དབང་ཆ་ཁྲིམས་མཐུན་རང་བཞིན་དུ་གནས་རྒྱུའི་རྨང་གཞི་ཡིན་པའི་མ་ཚད། “མི་ནི་རྩ་བ”ཞེས་པའི་ནང་གི་དགོས་འདུན་ཡང་ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་གནོན་འཚེ་རེ་རེ་དང་གཞུང་སྲིད་སྐྱོང་གཞུང་དེའི་མི་ཐོབ་སྣང་མེད་དུ་བཞག་པ་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད། མི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གདོས་བཅས་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་ཙང། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་འབངས་མི་སེར་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་དགོས། མི་དམངས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ད་གཟོད་སྲིད་གཞུང་འཚོ་ཞིང་གནས་ཡོད།
འདྲ་མཉམ:མི་སྒེར་རེ་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་གནས་དང། ལས་རིགས། ཕོ་མོ། དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས། རིགས་རུས། པགས་པའི་ཁ་དོག ཆོས་ལུགས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཡང། མི་གཤིས་དང་ལ་རྒྱ། རང་དབང་བཅས་ཚང་མ་འདྲ་མཉམ་ཡིན་དགོས། ངེས་པར་དུ་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་མདུན་དུ་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པའི་རྩ་དོན་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས། མི་སེར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས། ཆབ་སྲིད་བཅས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པའི་རྩ་དོན་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས།
སྤྱི་མཐུན:སྤྱི་མཐུན་ནི “སྤྱི་བོས་མཉམ་སྐྱོང། འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས” ཡིན། དབང་ཆ་ཆ་བགོ་དང་ཁེ་ཕན་དོ་མཉམ་ཡིན། ཁེ་ཕན་སྣ་མང་གི་གྲུབ་ཆ། སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མིན་གྱི་ཚོ་ཤོག རིག་གཞུང་སྣ་མང་དང་དད་མོས་འཚོལ་སྙེག་གི་ཚོགས་སྐོར་དེ་ཡིན། འདྲ་མཉམ་ངང་མཉམ་ཞུགས་དང། འདྲ་མཉམ་ངང་འགྲན་རྩོད། ཐུན་མོང་གིས་ཆབ་སྲིད་ལ་གྲོས་མོལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང། ཞི་བདེའི་ལམ་ནས་ཐུན་མོང་གི་ལས་དོན་སྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
དམངས་གཙོ:ཆེས་གཞི་རྩའི་ནང་དོན་ནི་བདག་དབང་མི་དམངས་ལ་ཡོད་ཅིང་། མི་དམངས་ཀྱིས་བདམས་པའི་གཞུང་ལ་གོ དམངས་གཙོ་ལ་གཤམ་གྱི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་དག་ལྡན་དགོས། ༡༽ སྲིད་དབང་གི་ཁྲིམས་མཐུན་རང་བཞིན་གྱི་ཡོང་ཁུངས་མི་དམངས་ཡིན། ཆབ་སྲིད་དབང་ཆའི་ཡོང་ཁུངས་མི་དམངས་ཡིན། ༢༽ ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་ངེས་པར་དུ་མི་དམངས་ཀྱི་གདམ་ག་ལས་བྱུང་དགོས། ༣༽ མི་སེར་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་འོས་འདེམས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་དགོས། རིམ་པ་སོ་སོའི་གཞུང་གི་སྲིད་སྐྱོང་དཔོན་རིགས་ཁག་ངེས་པར་དུ་གཏན་འབེབས་དུས་ཡུན་གྱི་འོས་འདེམས་ལས་བྱུང་དགོས། ༤༽ མང་མོས་ཐག་གཅོད་ལ་གུས་བཀུར་བྱེད་དགོས། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཉུང་ངུའི་གཞི་རྩའི་མི་ཐོབ་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས། དམངས་གཙོ་ཡིས་གཞུང་དེ། “མི་དམངས་ཀྱི་གཞུང། མི་དམངས་ཀྱི་ཆེད་དུ། མི་དམངས་ཀྱིས་བཙུགས་པ། ”(A government of the people, for the people, by the people, 民有,民治,民享)ཡི་དེང་རབས་སྤྱི་སྣོད་ཅིག་ཡིན་དགོས།
ཁྲིམས་སྲིད:ཁྲིམས་སྲིད་ནི་ཁྲིམས་ལུགས་གཏན་འབེབས་དང་ཁྲིམས་སྐྱོང་བརྒྱུད་རྩ་ཁྲིམས་སུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་མི་སེར་གྱི་གཞི་རྩའི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་ཁག་ཐེག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་དབང་ཆ་དང་སྦྱོར་བར་ཚོད་འཛིན་དགོས་པ་མ་ཟད། དབང་ཆའི་ཁྱབ་ཁོངས་གསལ་བོའི་ངང་གཏན་འབེབབ་བྱས་པ་སྦྲགས། བབ་མཚུངས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་ཆས་སྐོར་ཞིག་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་དགོས།
རྒྱ་ནག་ཏུ་ཡལ་ཟིན་པའི་བཙན་རྒྱལ་གོང་མའི་དབང་ཆའི་དུས་རབས་དེ་དུས་གཏན་དུ་རོ་ལངས་རྒྱག་མི་སྲིད་ལ། དབང་ཤུགས་ལམ་ལུགས་ཀྱང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ས་སྲོས་ཀྱི་ཉི་ནུབ་ཇི་བཞིན་སྐྱོམ་སྐྱོམ་ངང་ཟགས་ལ་ཉེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་པོ་ངོ་མ་དེ་མི་སེར་ཡིན་དགོས་པ་ནི་རྩོད་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ཆགས་ཡོད། “མཁྱེན་དཔྱོད་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོ”དང“དཔོན་པོ་སྤྱོད་གཙང”ལ་རྟེན་རྒྱུའི་མངའ་འབངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དོར་ནས། ཐོབ་ཐང་ནི་རྩ་བ། ནང་ཞུགས་ནི་འོས་འགན་ཡིན་པའི་མི་སེར་གྱི་འདུ་ཤེས་མངོན་པར་བསྟོད་དགོས། ད་དུང་རང་དབང་ཉམས་ལེན། དམངས་གཙོ་ལག་ལེན་མཐར་འཁྱོལ། ཁྲིམས་སྐྱོང་ལ་བརྩི་འཇོག་ལག་བསྟར་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ད་གཟོད་རྒྱ་ནག་གི་ཐར་ལམ་ཁོ་ན་དེ་ཡིན།
གསུམ། ང་ཚོའི་གཞི་རྩའི་བསམ་ཚུལ།
སྐབས་འདི་དང་བསྟུན་ནས། ང་ཚོས་འགན་ཁུར་ལེན་དང་དོན་ཕན་ཅན་གྱི་མི་སེར་ཞིག་གི་སྙིང་སྟོབས་དྲག་པས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་དང། མི་སེར་ཐོབ་ཐང། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་སོགས་ཀྱི་ཐད་གཤམ་གྱི་བསམ་ཚུལ་འདི་དག་བཏོན་པ་ཡིན།
༡༽ རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་བཅོས།
སྔོན་དུ་གླེང་ཟིན་པའི་རིན་ཐང་གི་བསམ་བློས་རྩ་ཁྲིམས་ལ་བཟོ་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ། ད་ལྟ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་བཞིན་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་གི་བདག་དབང་འབངས་མི་ལ་ཡོད་ཞེས་པའི་རྩ་དོན་དང་མི་མཐུན་པའི་དོན་ཚན་དག་སུབ་བཅོས་བྱས་ནས། རྩ་ཁྲིམས་དེ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཁག་ཐེག་དཔང་ཡིག་དང་ཐུན་མོང་དབང་ཆའི་འཁྲོལ་འཛིན་དཔང་ཡིག་ཏུ་གྱུར་དགོས་པ་མ་ཟད། མི་སྒེར་དང་ཚོགས་ཁག ཚོ་ཤོག་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་རྒྱབ་འགལ་བྱས་མི་ཆོག་པའི་ལག་ལེན་མཐར་འཁྱོལ་ཡོང་པའི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་ནས། རྒྱ་ནག་དམངས་གཙོ་ཅན་དུ་གྱུར་རྒྱུར་ཁྲིམས་དབང་གི་རྨང་གཞི་འདིང་དགོས། རྩ་ཁྲིམས་ལ་བཟོ་བཅོས་མ་བཏང་པའི་སྔོན་དུ། ཐོག་མར་རྩ་ཁྲིམས་ནང་གི་མི་སེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་དོན་ཚན་ཁག་དོན་འཁྱོལ་ཁག་ཐེག་བྱེད་དགོས།
༢༽ དབང་ཆ་ཆ་བགོས་དང་དོ་མཉམ་བཏང་འཛིན།
དབང་ཆ་ཆ་བགོས་དང་དོ་མཉམ་བཏང་འཛིན་ཅན་གྱི་དེང་རབས་སྲིད་གཞུང་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུ་དང། ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཁང། ཁྲིམས་འཛིན། འཛིན་སྐྱོང་སྟེ་དབང་གསུམ་དབྱེ་འཛུགས་ཀྱིས་དོ་མཉམ་བཏང་འཛིན་ཡོང་རྒྱུར་ཁག་ཐེག་ཡོད་དགོས། ཁྲིམས་བཀོད་འཛིན་སྐྱོང་དང་འགན་ལེན་སྲིད་གཞུང་གི་རྩ་དོན་གཏན་འཁེལ་གྱིས་འཛིན་སྐྱོང་གི་དབང་ཆ་ཚད་ལས་མི་འདའ་བར་སྔོན་འགོག་དང། སྲིད་གཞུང་གིས་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ་མཁན་ཚོའི་ཐོབ་ཐང་སྐྱིད་སྡུག་སོགས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་འགན་འཁུར་བྱེད་དགོས། དབུས་དང་ས་གནས་བར་དབང་ཆ་དབྱེ་བཀར་དང་དོ་མཉམ་བཏང་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས་འཛུགས་དགོས་པ་དང། རྩ་ཁྲིམས་སུ་དབུས་ཀྱི་དབང་ཆའི་དབྱེ་མཚམས་གསལ་བོ་བཀོད་དགོས། ས་གནས་སུ་ཡང་དག་པའི་རང་སྐྱོང་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་དགོས།
༣༽ ཁྲིམས་བཟོ་དང་དམངས་གཙོ།
རིམ་པ་སོ་སོའི་ཁྲིམས་བཟོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཚང་མ་ཐད་ཀར་འོས་འདེམས་ལས་བྱུང་དགོས་ཤིང། ཁྲིམས་བཟོ་སྒྲིག་འཛུགས་དག་གིས་ངེས་པར་དུ་འདྲ་མཉམ་དྲང་བདེན་གྱི་རྩ་དོན་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་ཁྲིམས་བཟོ་དམངས་གཙོ་ཅན་དེ་ལག་ལེན་ཁག་ཐེག་བྱེད་དགོས།
༤༽ ཁྲིམས་འཛིན་རང་དབང།
ཁྲིམས་འཛིན་དེ་ངེས་པར་དུ་ཚོགས་ཤོག་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་དང། སུ་གང་གིས་ཇུས་གཏོགས་མ་ཐེབས་པའི་ལམ་ནས་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་ཁྲིམས་འཛིན་དངོས་སུ་བཀོད་སྤྱོད་དང། ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་དྲང་བདེན་ལ་འགན་ལེན་ཁག་ཐེག་ཡོད་དགོས། རྩ་ཁྲིམས་ཁྲིམས་ཁང་གསར་འཛུགས་དང་རྩ་ཁྲིམས་ལས་འགལ་བར་ཞིབ་བཤེར་ཀྱི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ནས་རྩ་ཁྲིམས་གྱི་དབང་གྲགས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་གྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་ལ་གནོད་པའི་རིམ་པ་སོ་སོའི་ཚོགས་ཤོག་གི་སྲིད་ཁྲིམས་ལྷན་ཁང་སོགས་སྔ་མོ་ནས་རྩ་མེད་བཟོས་ཏེ་སྤྱི་ཆས་སྒེར་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུར་སྔོན་འགོག་བྱེད་དགོས།
༥༽ སྤྱི་ཆས་སྤྱི་སྤྱོད།
དམག་དཔུང་རྒྱལ་ཁབ་ཅན་དུ་མངོན་གྱུར་སྟེ་དམག་དཔུང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡིན་དགོས། དམག་མིས་རྩ་ཁྲིམས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ལ་སྲི་ཞུ་ལེགས་པར་སྒྲུབ་རྒྱུ་དང། ཆབ་སྲིད་དང་ཚོགས་ཤོག་གི་རྩ་འཛུགས་སོ་ཅོག་དམག་དཔུང་ལས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཏེ། དམག་དཔུང་གི་ཆེད་ལས་ཅན་གྱི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་འདེགས་དགོས། ཉེན་རྟོག་མི་སྣ་ཐེ་པའི་གཞུང་ཞབས་སྲི་ཞུ་བ་སོ་ཅོག་གིས་ཆབ་སྲིད་དབུ་མའི་ལངས་ཕྱོགས་གཞུང་བསྲིངས་དང་། གཞུང་ཞབས་པ་བསྡུ་ལེན་སྐབས་ཚོགས་ཤོག་མཐོང་ཆུང་མེད་པ་བཟོས་ནས་ཚོགས་ཤོག་གི་དབྱེ་བ་མེད་པར་འདྲ་མཉམ་ངང་བསྡུ་ལེན་བྱེད་དགོས།
༦༽ འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་བརྩི།
འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་བརྩི་སྲུང་ནན་མོ་དང་། མིའི་ལ་རྒྱ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས། ཆེས་མཐོའི་འབངས་མིའི་འདོད་བློ་མཚོན་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་འགན་འཁུར་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཁང་ཆེད་དུ་བཙུགས་ནས་སྲིད་གཞུང་གིས་སྤྱི་གཞུང་གི་དབང་ཆ་བཀོལ་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྡོག་རོལ་གཏོང་རྒྱུར་སྔོན་འགོག་དང། སྒོས་སུ་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་རང་དབང་ལ་འགན་སྲུང་ཡོད་དགོས། མི་སུ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་འཛིན་བཟུང། བཀག་ཉར། བཀའ་འགུག་འདྲི་ཞིབ། འདྲི་བཅོད། ཉེས་གཅོད་མི་བྱེད་པ་དང། ངལ་རྩོལ་བསྒྱུར་བཀོད་ལམ་ལུགས་མེད་པར་བཟོ་དགོས།
༧ ༽ གཞུང་ཞབས་པ་འདེམས་བསྐོ།
དམངས་གཙོའི་འོས་འདེམས་ལམ་ལུགས་ཁྱབ་སྤེལ་བཏང་ནས་མི་རེར་འོས་ཤོག་རེའི་འདྲ་མཉམ་འོས་འདེམས་ཐོབ་ཐང་དངོས་སུ་ལག་ལེན་བྱ་རྒྱུ། རིམ་པ་སོ་སོའི་འཛིན་སྐྱོང་འགན་འཛིན་གྱི་ཐད་ཀར་འདེམས་བསྐོ་དེ་ལམ་སྲོལ་ཅན་གྱིས་ངང་ནས་རིམ་བཞིན་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་བ། དུས་བཀག་ལྟར་རང་དབང་འགྲན་རྩོད་འོས་འདེམས་དང་ཁྲིམས་ལྟར་ཐུན་མོང་གི་གོ་གནས་ཐོབ་ཆེད། སྤྱི་འབངས་འོས་འདེམས་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱ་རྒྱུ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་པའི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཡིན།
༨༽ གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་འདྲ་མཉམ།
ད་ལྟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཁྱིམ་ཐོའི་ལམ་ལུགས་མེད་པར་བཟོ་རྒྱུ། མི་སེར་ཚང་མ་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ཁེ་དབང་ལག་བསྟར་གྱིས་མི་སེར་གྱི་གནས་སྤོའི་རང་དབང་ལ་འགན་སྲུང་དང། སྒོས་སུ་གྲོང་ཁྱེར་ནང་འགྲོ་མཁན་ཞིང་པ་དང་ས་ཁུལ་གཞན་དག་གི་ལས་བཟོ་བར་ས་གནས་དེ་གའི་ཡུལ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཕན་བདེའི་ཐོབ་སྐལ་སྤྲོད་དགོས།
༩༽ ཚོགས་སྡེ་གསར་འཛུགས་རང་དབང།
མི་སེར་གྱི་ཚོགས་སྡེ་གསར་འཛུགས་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱ་རྒྱུ། ད་ལྟའི་ཚོགས་སྡེ་ཐོ་འགོད་ཞིབ་བཤེར་ཆོག་མཆན་ལམ་ལུགས་དེ་སྙན་སེང་ཐོ་འགོད་ལམ་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་དགོས། ཚོགས་ཤོག་ཚང་མར་འདྲ་མཉམ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་གོ་སྐབས་སྤྲད་ནས་རྩ་ཁྲིམས་དང་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་ཤོག་གི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཚད་གཞི་བཟུང་སྟེ། ཚོགས་ཤོག་གཅིག་གིས་སྲིད་སྐྱོང་སྒེར་སྡེམ་བྱས་པའི་དམིགས་བསལ་དབང་ཆ་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུ་དང། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་ཤོག་གི་འགུལ་སྤྱོད་རང་དབང་དང་འགྲན་རྩོད་འདྲ་མཉམ་གྱི་རྩ་དོན་གཏན་འཁེལ་བྱས་ནས་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་ཤོག་གི་ཆབ་སྲིད་དེ་རྒྱུན་ལྡན་ཅན་དང་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་མངོན་གྱུར་ཡོང་དགོས།
༡༠༽ འདུ་འཛོམས་རང་དབང།
ཞི་བདེའི་ངང་འདུ་འཛོམས། ཁྲོམ་སྐོར། རྔམ་སྟོན་དང་རང་དབང་མངོན་མཚོན་ནི་རྩ་ཁྲིམས་སུ་གཏན་ལ་འཁེལ་པའི་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་རང་དབང་ཡིན་པས། གཞུང་འཛིན་ཚོགས་པ་དང་གཞུང་གིས་ཁྲིམས་འགལ་ངང་བཀག་འགོག་དང་ཡང་ན་ཚད་བཀག་བྱ་ཆོག་གིན་མེད།
༡༡༽ སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང།
སྨྲ་བརྗོ་རང་དབང། པར་སྐྲུན་རང་དབང་དང་རིག་གཞུང་རང་དབང་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བ་བྱས་ནས་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་འདོད་ཀྱི་དབང་ཆ་དང་ལྟ་སྐུལ་གྱི་དབང་ཆར་བརྩི་སྲུང་བྱ་དགོས། ༼ གསར་འགྱུར་ཁྲིམས་ལུགས༽ དང ༼ པར་སྐྲུན་ཁྲིམས་ལུགས༽ བཙུགས་ནས། གཞུང་གིས་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་སྨྱན་བྱད་རང་དབང་གི་བཀག་བསྡོམས་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ་དང་། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ད་ལྟ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་བཞིན་པའི༼ ཉེས་ཁྲིམས༽ ནང་གི “ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དབང་མགོ་རྟིང་སློག་པ”ཞེས་པའི་ཚན་པ་དེ་རྨེག་མེད་དུ་བཏང་ནས་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱོན་ཆ་ཕོག་རྒྱུ་གཏན་དུ་འགོག་དགོས།
༡༣༽ སྤྱི་འབངས་སློབ་གསོ།
ཚོགས་པ་གཅིག་གིས་དབང་བསྒྱུར་དང། འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཚོན་མདོག་མཐུག་པོས་བཀྲ་པའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་དང་ཆབ་སྲིད་ཡིག་རྒྱུགས་རིགས་ཤུལ་མེད་དུ་གཏོར་ནས། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་དང་འབངས་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྨང་གཞིར་ཆགས་པའི་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ཁྱབ་གདལ་དུ་སྤེལ་རྒྱུ་དང་། སྤྱི་འབངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལེགས་པར་ཚུགས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་རྒྱུའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ལེགས་པོའི་ཆ་དར་སྤེལ་གཏོང་བ།
༡༤༽ རྒྱུ་ནོར་སྲུང་སྐྱོབ།
སྒེར་དབང་རྒྱུ་ནོར་གྱི་ཁེ་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ། རང་དབང་དང་གློད་འབྱེད་ཀྱི་ཚོང་རའི་ལམ་ལུགས་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ནས་བྱ་བཞག་གསར་གཏོད་ཀྱི་རང་དབང་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱ་རྒྱུ་དང། འཛིན་སྐྱོང་གིས་སྒེར་སྡེམ་བྱེད་རྒྱུར་ལྟ་རྟོག་བྱ་རྒྱུ། ཆེས་མཐོའི་འབངས་མིའི་འདོད་བློ་མཚོན་པའི་ལས་ཁུངས་ལ་འགན་འཁུར་ནུས་པའི་རྒྱལ་གཉེར་རྒྱུ་ནོར་དོ་དམ་ལྷན་ཁང་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ངང་རྒྱུ་ནོར་གྱི་བདག་དབང་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ། རྒྱུ་ནོར་བདག་དབང་དེ་གང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་འགན་ཁུར་ལེན་མཁན་སུ་ཡིན་པ་སོགས་གསལ་བོ་བྱ་རྒྱུ། ས་ཞིང་ལས་འགུལ་གསར་བ་ཞིག་སྤེལ་ནས་ས་ཞིང་སྒེར་བདག་ཅན་དུ་རིམ་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱུ། མི་སེར་ཡོངས་དང་ནང་སྒོས་སུ་ཞིང་པའི་ས་ཞིང་གི་བདག་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ནན་མོ་བྱ་དགོས།
༡༥༽ ནོར་སྲིད་དང་དཔྱ་ཁྲལ་བཅོས་བསྒྱུར།
དམངས་གཙོའི་ནོར་སྲིད་ལེགས་པར་ཚུགས་རྒྱུ་དང་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ་མཁན་ཚོའི་ཐོབ་ཐང་འགན་སྲུང་བྱ་དགོས། ཁེ་དབང་དང་འགན་འཁྲི་གསལ་བོར་མཚོན་པའི་ཐུན་མོང་གི་ནོར་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་དང་འཁོར་སྐྱོད་ལས་ཁུངས་མ་ལག་གསར་འཛུགས་དང། རིམ་པ་སོ་སོའི་སྲིད་གཞུང་ནང་འོས་འཚམ་ནུས་ལྡན་དང་དབང་ཆ་ཁ་བགོས་ཅན་གྱི་ནོར་སྲིད་མ་ལག་འཛུགས་རྒྱུ། དཔྱ་ཁྲལ་ལམ་ལུགས་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ་ཁྲལ་རིགས་ཀྱི་ཚད་ཇེ་དམའ་དང་དཔྱ་ཁྲལ་ལམ་ལུགས་སྟབས་བདེ་ཅན་དུ་གཏོང་རྒྱུ། སྤྱི་ཚོགས་ཐུན་མོང་གི་འདེམས་སྒྲུག་རྒྱུད་རིམ་དང་འབངས་མིའི་འདོད་བློ་མཚོན་པའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་མ་བརྒྱུད་པར་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཁག་གིས་རང་འདོད་ལྟར་དཔྱ་ཁྲལ་ཁར་སྣོན་དང་ཁྲལ་རིགས་ཐེབ་ལེན་བྱས་མི་ཆོག རྒྱུ་ནོར་གྱི་བདག་དབང་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་པ་བརྒྱུད་རྒྱུ་མང་ཚོང་རའི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་དང་འགྲན་རྩོད་ལས་ཁུངས་མ་ལག་ནང་འདྲེན་བྱས་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་ནང་ཞུགས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཇེ་དམའ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་དང། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་སུ་སྤེལ་རྒྱུར་ཆ་རྐྱེན་སྐྲུན་ནས་དཔལ་འབྱོར་མ་ལག་གིས་སྐྱེ་སྟོབས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་གང་ཐུབ་འདོན་རྒྱུ།
༡༦༽ སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང།
རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་འབངས་མི་ཡོངས་ལ་རག་ལས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་ལམ་སྲོལ་བཙུགས་ནས་འབངས་མིའི་སློབ་གསོ། འཕྲོད་བསྟེན། རྒན་གསོ་དང་ལས་ཀར་ཞུགས་རྒྱུར་ཆེས་རྨང་གཞི་ནས་འགན་སྲུང་ཁག་ཐེག་བྱས་ཏེ་བཙན་འཕྲོག་རང་བཞིན་དང་མཐོང་ཆུང་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་ལམ་སྲོལ་མཇུག་བསྒྲིལ་དགོས།
༡༧ ༽ ཁོར་ཡུར་སྲུང་སྐྱོབ།
སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དང་། བསྟུད་མར་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་རྒྱུ་དར་སྤེལ་གཏོང་བ། བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་དང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཡོངས་ལ་འགན་འཁུར་ནས། རྒྱལ་ཁབ་དང་རིམ་པ་སོ་སོའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་དེ་ལ་ངེས་པར་དུ་འགན་འཁྲི་དང་ལེན་བྱེད་ཆེད་འོས་བབས་ཀྱི་འགན་ཁུར་གཏན་འཁེལ་གསལ་བོར་བྱེད་དགོས་ལ། དམངས་ཁྲོད་ཚོགས་པ་སྒྲིག་འཛུགས་དག་གིས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ལས་དོན་ཁྲོད་མཉམ་ཞུགས་དང་ལྟ་སྐུལ་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་འདོན་རྒྱུར་སྐུལ་མ་བྱེད་རྒྱུ།
༡༨༽ རྒྱལ་ཕྲན་སྤྱི་མཐུན།
འདྲ་མཉམ་དང་དྲང་བདེན་གྱི་རྣམ་པས་ས་ཁུལ་ཞི་བདེ་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཞུང་བསྲེངས་ཀྱི་ལས་དོན་ཁྲོད་མཉམ་ཞུགས་གནང་ནས་། འགན་ཁུར་ལེན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་སྣང་བརྙན་བཟོ་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ། ཧོང་ཀོང་དང་ཨོ་མིན་གྱི་རང་དབང་ལམ་སྲོལ་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱ་རྒྱུ། རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་འདྲ་མཉམ་ངང་གྲོས་མོལ་དང་གཉིས་ཕན་མཉམ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པས་མཚོ་འགག་ཕན་ཚུན་ཞི་འགྲིག་ཡོང་པའི་ཐབས་ལམ་འཚོལ་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ། བློ་དང་རིག་པ་ཡངས་པའི་སྒོ་ནས་མི་རིགས་སོ་སོ་མཉམ་གཅིག་ཏུ་དཔལ་ཡོན་དང་འབྱོར་བ་ལྡན་རྒྱུར་ཐབས་ལམ་འཚོལ་གྲུབ་དང་སྒྲིག་གཞི་ཇུས་འགོད་བརྒྱུད། དམངས་གཙོའི་ཁྲིམས་སྲིད་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་འོག་ཀྲུང་ཧྭ་རྒྱལ་ཕྲན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུ།
༡༩༽ རྣམ་པ་གསར་བར་འཕེལ་འགྱུར་དང་དྲང་བདེན།
ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་རིམ་བྱུང་ཁྲོད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ནག་ཉེས་ཕོག་པའི་མི་སྣ་དང་ནང་མིའི་མིང་སྣ་དཀར་འདོན་དང་རྒྱལ་ཁབ་ནས་གུན་གསབ་སྤྲོད་རྒྱུ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཉེས་མིང་ཕོག་མཁན་དང་ཉེས་མེད་ཉེས་པ་ཕོག་མཁན་ཡོད་ཚད་གློད་བཀྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་དང། དེ་མིན་དད་པའི་དབང་གི་ཉེས་ཆད་ཕོག་མཁན་ཡོད་དོ་ཅོག་གློད་བཀྲོལ་གཏོང་དགོས། ཞིབ་བཤེར་ལྷན་ཁང་གསར་དུ་བཙུགས་ནས་ལོ་རྒྱུས་དོན་རྐྱེན་གྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཞིབ་བཤེར་གསལ་བོ་བྱ་རྒྱུ་དང། འགན་འཁྲི་དབྱེ་བཀར་དང་དྲང་བདེན་སྐྱེད་སྤེལ། འདིའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་སྤྱི་ཚོགས་ཞི་འགྲིག་གི་ཐབས་ལམ་འཚོལ་སྙེག་བྱ་རྒྱུ།
བཞི་བ། མཇུག་བསྡུའི་གཏམ།
རྒྱ་ནག་ནི་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་གྲས་དང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་བདེ་འཇགས་ལྷན་ཁང་གི་གཏན་འཇགས་རྒྱལ་ཁབ་ལྔའི་ཡ་གྱལ། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་འཛིན་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་མི་རྒྱལ་ཁབ་སོགས་ཡིན་པས། འགྲོ་བ་མིའི་ཞི་བདེའི་ལས་དོན་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་སླད་རང་སྟེང་གི་ནུས་པ་འདོན་དགོས་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་མོད། འོན་ཀྱང། བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ། ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་གྲས་ཡོད་ཚད་ཀྱི་ནང་དུ་རྒྱ་ནག་གཅིག་པུ་ནི་ད་དུང་ཡང་དབང་ཤུགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྐྱེས་ཁམས་སུ་གནས་ཡོད་པ་མ་ཟད། མི་ཐོབ་ཀྱི་གོད་ཆག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཉམས་ཉེན་སོགས་བསྟུད་མར་བཟོ་བཞིན་པས། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རང་ཤུགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་བཀག་རྒྱ་མི་ཆུང་བ་ཞིག་ཐེབས་པ་དང། འགྲོ་བ་མིའི་དཔལ་ཡོན་གྱི་གོང་འཕེལ་ལའང་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཡོད། ——འདི་ལྟ་བུའི་གནས་སྟངས་ལ་ངེས་པར་དུ་འགྱུར་བ་འགྲོ་དགོས། ཆབ་སྲིད་དམངས་གཙོ་ཅན་གྱི་འཕོ་འགྱུར་ལ་འགོར་འགྱངས་བྱེད་ས་ཡེ་ནས་མེད།
དེའི་ཕྱིར། ང་ཚོས་ཁ་དན་ཚིག་ལ་གནས་པའི་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དྲག་པས ༼ རྩ་འཛིན ༠༨ མ༽ ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཡིན། གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཉམས་ཉེན་དང་འགན་འཁྲི་ཡི་ཚོར་ཤེས་ལྡན་པའི་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་ཚང་མ་གཞུང་འཛིན་དང་གཞུང་འཛིན་མིན་པའི་ཚོགས་པའི་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང། གོ་ས་དང་ཐོབ་ཐང་གི་དབང་དུའང་མ་སོང་པར། མཐུན་པ་ཡོང་ཐབས་དང་མི་མཐུན་པ་སོར་འཇོག་གིས། མི་སེར་གྱི་ལས་འགུལ་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཏེ། ལག་གདང་དཔུང་སྦྲེལ་ངང་རྒྱ་ནག་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རླབས་ཆེ་བའི་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱ་རྒྱུར་ང་ཚོས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་རེ་བ་བཅོལ་ཡོད། མི་འགྱངས་པར་རང་དབང། འདྲ་མཉམ། དམངས་གཙོ། ཁྲིམས་སྲིད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གསར་དུ་བཙུགས་ནས། འདས་པའི་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ཀྱིས་སྙིང་རུས་ལྷོད་མེད་གནང་ནས་འཚོལ་ཞིང་སྙེག་པའི་རེ་འདུན་དེ་མངོན་པར་གྱུར་ཅིག
མཆན:༡༽ མི་ཐོབ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཞེས་པའི་བསྡུས་མིང་ཡིན།
༢༽༼རྩ་འཛིན ༠༨ མ༽ ཟིན་བྲིས་སུ་འདེབས་མཁན་གཙོ་བོ་ནི་སྐུ་ཞབས་ཀྲང་ཙའུ་ཧྭ་ཡིན་ལ། སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞའོ་པའོ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་བསམ་བློ་བ་སྐོར་ཞིག་གིས་དག་བཅོས་དང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་རེད།
༣༽བོད་འགྱུར། འབྲོག་མྱི།


text: སྤྱི་ལོ༡༩༥༣ལོར་དཀར་མཛེས་ཁུལ་སྡེ་དགེ་དཔལ་སྤུངས་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲོག་སྡེ་དཀྱུས་མ་ཞིག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས། ༡༩༧༡ལོ་ནས༡༩༨༡ལོའི་བར་སྡེ་དགེ་རྫོང་དུ་སློབ་ཆུང་དགེ་རྒན་གྱི་འགན་བཞེས། ༡༩༨༡ལོ་ནས༡༩༨༣ལོར་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་རུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཞུགས། ༡༩༨༣ལོ་ནས༡༩༨༤ལོར་སྡེ་དགེ་རྫོང་རིག་སློབ་ཅུས་ཟབ་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ་རུ་དགེ་རྒན་མཛད། ༡༩༨༤ལོ་ནས༡༩༩༠ལོར་དར་མདོ་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་རུ་དགེ་རྒན་གྱི་འགན་བཞེས། ༡༩༩༠ལོ་ནས༡༩༩༡ལོར་སྡེ་དགེ་རྫོང་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་གཞུང་ལས་ཁང་དུ་ཕྱག་ལས་མཛད། ༡༩༩༡ལོ་ནས༡༩༩༣ལོར་སྡེ་དགེ་པར་ཁང་དུ་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་འགན་བཞེས། ༡༩༩༣ལོ་ནས༢༠༠༠ལོར་དར་མདོ་མི་རིགས་དགེ་འོས་མཐོ་རིམ་ཆེད་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ་རུ་དགེ་རྒན་གྱི་འགན་བཞེས། ༡༩༩༨ལོར་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་གཞོན་པའི་གོ་གནས་སྤར། ༢༠༠༡ལོ་ནས་ད་བར་སློབ་གྲྭའི་བོད་ཡིག་ཚན་ཁག་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས། ༢༠༠༡ལོར་དཀར་མཛེས་ཁུལ་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁུལ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་རྩེ་དྲའི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣར་བདམས། ༢༠༠༤ལོར་དགེ་རྒན་ཆེན་མོའི་གོ་གནས་སྤར། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས《ཀ་ཚང་ཡབ་སྲས་དང་དཔལ་སྤུངས་དགོན་པ།》དེ་བཞིན《ཡིག་སྐུར་རྣམ་གཞག་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ།》《སྡེ་དགེ་ཆོས་འབྱུང་།》《མདོ་ཁམས་གནས་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དོན་ཆེན་ཀུན་བཏུས།》སོགས་དང་། བསྒྱུར་བརྩམས་ལ《ང་ཡི་རེ་སྨོན།》གཞན་དང་མཉམ་བརྩམས་བྱས་པ་ལ《སྡེ་དགེ་རྫོང་གི་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས།》དང་《སྡེ་དགེ་པར་ཁང་གི་དཀར་ཆག》མཉམ་དུ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པ་ལ《དཀར་མཛེས་ཁུལ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།》དང་《སྡེ་དགེ་པར་ཁང་བོད་བརྒྱུད་ཤིང་རྐོ་བརྙན་དེབ》བཅས་དང་།《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ཁམས་པའི་ཡུལ་སྲོལ།》ཞེས་པ་དང་《སྡེ་དགེ་པར་ཁང་གི་ཤིང་པར་དཀར་ཆག》གཉིས་ལ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་ཁུར་བ་བྱས།དེ་བཞིན་བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་དུ་མིང་གྲགས་ལྡན་པའི་དུས་དེབ《ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》དང་《ཀྲུང་གོ་བོད་ལྗོངས།》《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག》《ཤར་ཕྱོགས་སྒྱུ་རྩལ》བཅས་དུས་དེབ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་རུ་བཀོད་ཡོད། བྱ་དགའ་ཐོབ་པའི་བརྩམས་ཆོས། ༡༩༩༦ལོར《སྡེ་དགེ་རྫོང་གི་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས།》སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཐེངས་བདུན་པའི་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཕུལ་བྱུང་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་བྱ་དགའ་ཨང་དང་པོ་ཐོབ། ༢༠༠༡ལོར《ཡིག་སྐུར་རྣམ་གཞག་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ།》སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གིས་གནང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་ཨང་གསུམ་པའི་བྱ་དགའ་ཐོབ། ༡༩༩༩ལོར《ཀ་ཚང་ཡབ་སྲས་དང་དཔལ་སྤུངས་དགོན་པ།》ཞིང་ཆེན་སློབ་གསོ་ཨུ་ལྷན་གྱིས་གནང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་ཨང་གསུམ་པའི་བྱ་དགའ་ཐོབ། ༡༩༩༧ལོར《མུ་ལི་བོད་རིགས་དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་རགས་བཤད།》ཞིང་ཆེན་བོད་རིགས་པ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་གནང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཕུལ་བྱུང་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་གཟེངས་བསྟོད་ཐོབ།༢༠༠༥ལོར《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ཁམས་པའི་ཡུལ་སྲོལ།》ཞིང་ཆེན་སློབ་ཁྲིད་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་ཨང་གསུམ་པའི་བྱ་དགའ་སོགས་ཐོབ།