text:
གཙོ་ངོས།>>
ཞིབ་འཇུག>>ཀུན་འདུས།
ཚེ་དབང་འཚོ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཚེ་དཔལ། ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་བ་༠༩ཚེས་༠༥ཉིན།
༄༅།། བོད་ཀྱི་མདའ་གཞུའི་རིག་གནས་སྐོར་ལ་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།
ཚེ་དབང་འཚོ།
མར་ཁེ་སིས“ངལ་རྩོལ་གྱིས་ཡོད་ཚད་བསྐྲུན་པ་ཡིན”ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མེས་པོ་ཚོས་ཡུན་རིང་གི་ངལ་རྩོལ་ཁྲོད་དུ་ཉམས་མྱོང་གསོག་འཇོག་དང་། རང་བྱུང་ཁམས་ལ་ངོས་འཛིན་ངེས་ཅན་བྱུང་བ་ལས་མཚར་སྡུག་འོད་སྟོང་འབར་བའི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་གསར་ཏུ་བཏོད་ཅིང་། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་བང་མཛོད་ཁྲོད་དུ་མདའ་གཞུས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་གོ་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཟིན་ཡོད། མདའ་གཞུ་ནི་གནའ་དེང་གི་དུས་སྐབས་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་བོད་མི་དང་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག་ལ། མདའ་གཞུའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགྲོས་ལས་བོད་རང་ཉིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲོས་དེའང་མངོན་ལྐོག་གང་རུང་གི་སྒོ་ནས་ཅུང་ཟད་ཅིག་རྟོགས་ཐུབ། འོན་ཀྱང་། དེང་གི་དུས་སུ་མདའ་གཞུའི་རིག་གནས་འདི་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག་ལ། དེར་གདེང་འཇོག་དང་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཉུང་རུ་འགྲོ་བཞིན་མཆིས་པས། འདིའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བར་འདོད་ཅིང་། མདའ་གཞུ་ལྟ་བུའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དག་སྔོག་འདོན་དང་དར་སྤེལ། རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བར་མཐོང་། དེ་བས་ཕྲན་ཆུང་བདག་གིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་མདའ་གཞུའི་བྱུང་འཕེལ་གྱི་སྐོར་དང་། མདའ་གཞུ་བཟོ་བའི་རྒྱུ་ཆ་དང་བཟོ་ཚུལ་སྤྱིའི་སྐོར། མདའ་གཞུའི་དབྱེ་བའི་སྐོར་བཅས་དབྱེ་བ་གསུམ་དུ་དགར་ནས་དཔྱད་ཁུལ་ཙམ་བགྱིས་ན་གཤམ་གསལ་ལྟར།
དང་པོ། མདའ་གཞུའི་བྱུང་འཕེལ་གྱི་སྐོར།
དེ་ཡང་མིའི་རིགས་འཕེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། བོད་མི་རིགས་འདི་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་གཞན་དང་འདྲ་བར་སྤྲེའུ་ནས་མིར་འགྱུར་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཐུན་མོང་མཉམ་ལས་ཀྱི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟོ་རྒྱབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་རི་དྭགས་སོགས་རྔོན་པའི་ལས་ལ་ཞུགས་པ་རེད། དེ་ཡང་རི་དྭགས་རྔོན་དུས་ཁོང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ལ་བརྟེན་ནས་རི་དྭགས་རྔོན་བྱེད་ཀྱི་མདའ་གཞུ་དང་གྲི མདུང་སོགས་གསར་གཏོད་བྱས་ཏེ་འཚོ་བའི་རྒྱུན་བསྐྱངས་པ་རེད། དེ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱིས་མདའ་གཞུ་བེད་སྤྱོད་བཏང་པའི་ཐོག་མའི་དུས་ཡིན་ལ། རང་མི་རིགས་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མདའ་གཞུ་བེད་སྤྱོད་བཏང་པའི་ཐོག་མའི་དུས་ཀྱང་ཡིན་ངེས། དེ་ལ«བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ»ལས“ཕ་ཡང་མི་འདྲ། མ་ཡང་མི་འདྲ། སྤུ་དང་མཇུག་མ་མེད་པ། གདོང་བ་དམར་བ། ཟས་སུ་ཤ་དམར་བོ་ཟ་བ། སྐོམ་དུ་ཁྲག་དྲོན་མོ་འཐུང་བ།” 1ཞེས་གསུངས་པ་ལས་སྐབས་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རི་དྭགས་རྔོན་ནས་འཚོ་བ་དེ་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ་པ་དང་། ཆབ་མདོ་ཁ་རུབ་དང་ལྷ་སའི་ཆུ་གོང་གི་གནའ་ཤུལ་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཡང་འཇོར་དང་སྟ་རེ། གཤོལ། མདའ་རྩེ། སྐྲ་གཟེར། མདུང་རྩེ་སོགས་བསྐལ་བ་ཡ་ཐོག་གི་ཐོན་སྐྱེད་འཚོ་བའི་ལག་ཆ་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་པ་ལས་ཀྱང་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ། གཞན«བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་བཀྲ་ཤིས་གཏེར་བུམ»2དུ་“མདའ་འཕེན་ནི་ཁྱབ་བརྡལ་རང་བཞིན་གྱི་འགུལ་བསྐྱོད་རྣམ་གྲངས་ཤིག་རེད། མདའ་འཕེན་གྱི་ཁུངས་ནི་བསྐལ་བ་ཡ་ཐོག་གི་རྡོ་ཆས་སྤྱོད་པའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་རི་དྭགས་རྔོན་པའི་ལག་ཆ་ཡིན་ཞིང་། རྗེས་སུ་རིམ་བཞིན་ལུས་རྩལ་བྱ་འགུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་རེད།”ཅེས་པ་ལས་ཀྱང་མདའ་གཞུ་ནི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་ཐོན་སྐྱེད་ལག་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་བདེན་དཔང་དང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། མདའ་གཞུ་ནི་མངའ་མཛད་དྲུག་གམ་བཅུའི་དུས་སུ་བྱུང་བར་བཞེད་པ་གཅིག་མཐུན་དུ་བྱུང་བ་དང་། མངའ་མཛད་གང་གི་སྐབས་དངོས་སུ་བྱུང་བར་ལྟ་ཚུལ་གཉིས་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།
༡ གནོད་སྦྱིན་ནག་པོའི་དུས་སུ་བྱུང་བ།
ང་ཚོར་ཅུང་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་འགའ་ལས་མདའ་གཞུ་ནི་མངའ་མཛད་བཅུའི་དང་པོ་གནོད་སྦྱིན་ནག་པོའི་དུས་རབས་ལ་བྱུང་བར་བཞེད་ཅིང་། འགའ་རེས་གནོད་སྦྱིན་ནག་པོའི་དུས་ནི་མངའ་མཛད་བཅུའི་ཐོག་མ་མིན་པར་འདོད་པ་འང་ཡོད་མོད། གང་ལྟར་གནོད་སྦྱིན་ནག་པོའི་དུས་སུ་བྱུང་བར་འདོད་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པར་སྣང་། དེ་ལ«ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ»ལས“དང་པོ་གནོད་སྦྱིན་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་། ། ཡུལ་གྱི་མིང་ཡང་བཟང་ཡུལ་རྒྱན་མེད་བྱ་བར་བཏགས། ། ལག་ཆར་མདའ་གཞུ་འཕེན་པ་དེ་ནས་བྱུང་། །” 3ཞེས་གནོད་སྦྱིན་ནག་པོའི་དུས་སུ་མདའ་གཞུ་གཉིས་ལག་ཆར་བྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་། ཡང«ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན»ལས“ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་སོགས་ལས་དང་པོར་གནོད་སྦྱིན་ནག་པོས་དབང་བྱས་སྟེ། ། ཡུལ་གྱི་མིང་ཡང་བཟང་ཡུལ་རྒྱན་མེད་ཟེར། ། མཚོན་ཆ་མདའ་གཞུ་དེ་ཡི་དུས་སུ་བྱུང་། །” 4ཞེས་འཁོད་པ་ལས་ཀྱང་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ་ལ། སྐབས་དེར་ཚོ་བ་ཁག་བར་ཕན་ཚུན་གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་མི་ཆད་པས་མདའ་གཞུ་ནི་སྐབས་དེའི་མཚོན་ཆ་ཡིན་པ་མངོན་གསལ་སྒོས་མཚོན་ཡོད་པ་དང་། ཕྱིས་འབྱུང་མཁས་པས་བརྩམས་པའི«བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དོན་པདྨ་རཱ་གའི་ལྡེ་མིག»དང«བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དོན་ཀུན་གསལ་ནོར་བུའི་མེ་ལོང»། «བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དོན་གཞོན་ནུ་དགའ་བའི་གཏམ་ཕྲེང»སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་མདའ་གཞུ་ནི་གནོད་སྦྱིན་ནག་པོའི་དུས་བྱུང་བར་འདོད་ཡོད།
༢ མ་སངས་སྤུན་དགུའི་དུས་སུ་བྱུང་བ།
དེ་ཡང«བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ»ཡི་རྒྱལ་བོ་བཀའི་ཐང་ཡིག་ལས“དེ་ནས་མ་སངས་སྤུན་དགུས་དབང་བྱས་ཏེ། ། ཡུལ་མིང་བོད་ཁམས་གཡའ་དྲུག་བྱ་བར་བཏགས། ། སྔ་རྟགས་མདའ་མདུང་མཚོན་ཆ་དེ་ནས་བྱུང་། །” 5ཞེས་དང་། ཡང«གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཕྱོགས་བསྡུས»ལས“བོད་ཡུལ་མ་སངས་སྤུན་དགུས་དབང་བྱས་ཏེ། ། ཡུལ་མིང་བོད་ཁམས་གཞུང་དྲུག་ཅེས་སུ་གྲགས། ། སྔ་རྟགས་མདའ་མདུང་མཚོན་ཆ་བརྩེ་བ་དང་། ། བཞོན་པ་ཞོན་དང་དངོས་པོ་ཉོ་ཚོང་བྱུང་། །” 6ཞེས་མ་སངས་སྤུན་དགུའི་དུས་མཚོན་ཆའི་བྱེ་བྲག་མདའ་མདུང་བྱུང་བ་བསྟན། མ་སངས་རུས་དགུ་ནི«ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང»སོགས་ལས་མངའ་མཛད་བཅུའི་བདུན་པ་ཡིན་ལ། «བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ»ལས་མངའ་མཛད་དྲུག་གི་བཞི་བ་ཡིན་པར་འདོད་པས། སོ་སོའི་བཞེད་ཕྱོགས་ལ་མི་མཐུན་པར་སྣང་།
གོང་གསལ་གྱི་ཆོས་འབྱུང་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་དག་ལས་མདའ་གཞུ་ནི་མངའ་མཛད་ཀྱི་དུས་རབས་མི་འདྲ་བར་བྱུང་བར་འདོད་པ་ལ། མངའ་མཛད་ཀྱི་དུས་རབས་དེ་ནི་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་བྱུང་བ་རེད་ཟེར་ན། དེ་ནི་བསྐལ་བ་ཡ་ཐོག་གམ་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་མཇུག་རྫོགས་པ་ནས་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་བར་གྱི་དུས་རབས་དེར་བྱུང་བ་དང་། མངའ་མཛད་ཀྱི་དུས་ནི་ལོ་སྟོང་གསུམ་མམ་སྟོང་ལྔའི་ཡན་དུ་བྱུང་བ་ན། «ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ»སོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་མདའ་གཞུ་ནི་གནོད་སྦྱིན་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བྱུང་བར་འདོད་ན་བོད་དུ་ཐོག་མར་མདའ་གཞུ་བྱུང་ནས་ཧ་ལམ་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ནས་ལྔ་སྟོང་ཡས་མས་འགོར་ཟིན། «བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ»སོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མདའ་གཞུ་ནི་མ་སངས་སྤུན་དགུའི་དུས་སུ་བྱུང་བར་འདོད་ན་ད་ལྟའི་བར་ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་ལྔ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ནས་བཞི་སྟོང་ཡས་མས་འགོར་ཡོད།
གོང་གསལ་གྱི་ཆོས་འབྱུང་དག་ཏུ་མདའ་གཞུ་ནི་མངའ་མཛད་བཅུ་འམ་དྲུག་གི་དུས་སུ་བྱུང་བར་འདོད་པ་ནི་མདའ་གཞུ་དེ་ཉིད་དམག་འཁྲུག་གི་སྐབས་སུ་མཚོན་ཆར་བེད་སྤྱོད་བྱས་པའི་དུས་ནམ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་པོར་མཚོན་པ་ལས། ཐོག་དང་པོར་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་གོང་དུ་བཀོད་པ་བཞིན་དུ་གདོད་མའི་དུས་སུ་རི་དྭགས་རྔོན་བྱེད་ཀྱི་ལག་ཆར་བཀོལ་བ་དེ་ཉིད་རེད་སྙམ་མོ། །
བོད་ཀྱི་མདའ་གཞུ་ནི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཐོག་མར་བྱུང་བ་དང་། མངའ་མཛད་བཅུ་དང་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་སམ་བཞི་བཅུའི་སྐབས་མཚོན་ཆའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་བ་ཡིན་ནའང་། མདའ་གཞུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་དུས་སྐབས་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་དང་བོད་སིལ་བུར་ཐོར་བའི་རྗེས་སུ་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། ལོ་ངམ་རྟ་རྫིས་གྲི་གུམ་བཙན་པོར་མདའ་འཕངས་ཏེ་བཀུམ་པ་དང་། རྩལ་པོ་ཆེ་མི་བདུན་བྱུང་བའི་སྐབས་དབས་རྒོད་ལྡོང་བཙན་གྱིས་མདའ་རྒྱང་མིག་རྒྱང་ལ་འཕེན་ཐུབ་པའི་ཆུ་ཚད་ལ་སླེབས་ཡོད་པ། བཙན་པོའི་དུས་སུ་མདའ་དམག་ཆེད་དུ་བཟོས་ཡོད་པ་སོགས་ལས་མདའ་གཞུའི་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ་པ་དང་། «དེབ་ཐེར་དཀར་བོ»ལས“ལི་ཡུལ་གྱི་མཐའ་ཧོང་ཏང་བྱ་བའི་གནས་སུ། སྔོན་གྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་རལ་ཏུ་གྱུར་བ་གཅིག་གི་རྩིག་པའི་གསེབ་ནས། བོད་དང་ཡུ་གུར་གྱི་ཡིག་རྙིང་ཤོག་དྲིལ་འཕོན་ཆེན་ཞིག་འཐོན་པའི་གྲས་ཡིན་ལ།……བོད་ཅེས་པར་མགྲོན་སླེབས་ཚེ་གཡག་ཅིག་ཁྲིད་ནས་འོངས་པར། མགྲོན་པོ་རང་གིས་མདའ་བརྒྱབ་ནས་བསད་དེ་ཤ་འགྱེད་གཏོང་།” 7ཞེས་གསུངས་འདུག་པ་ལ་གཞིགས་ན་སྐབས་དེར་མདའ་གཞུ་འདི་དར་ཏེ་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུའང་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་ཤེས་ནུས།
བོད་སིལ་བུར་ཐོར་རྗེས་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱལ་བོ་མེད་པར་གྱུར་བས། ས་གནས་བཅད་བཟུང་གི་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཆགས་ཏེ་མངའ་རིས་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་ལྷ་སའི་རྒྱལ་རྒྱུད། ཡར་ཀླུང་རྒྱལ་རྒྱུད། ཙོང་ཁའི་རྒྱལ་རྒྱུད་སོགས་མང་དུ་བྱུང་བ་དང་། དེ་དག་ཕན་ཚུན་བར་ལ་དམག་འཁྲུག་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བྱུང་དུས་ཀྱང་མདའ་གཞུ་འདི་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་དུ་སྤྱད་པ་རེད། དེ་ཡང་གླིང་སྒྲུང་འདི་ཉིད་བོད་སིལ་བུར་ཐོར་བའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བར་འདོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། «ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད»ལས“གཞུ་ཡ་མཆོག་ཚངས་པ་དཀར་པོས་འཚོས། ། མར་མཆོག་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་འཚོས། ། འཆང་བཟུང་གཉེན་ཆེན་སྐུ་ལྷས་འཚོས། ། མདེའུ་སྣེ་གནམ་སྨན་དཀར་མོས་དྲོངས། ། ཧོར་སྡིག་ཤན་པ་རྨེ་རུ་རྩེའི། ། ཀ་ལི་ལག་མཐིལ་ཙམ་ལ་ཧོ་མ་ཡ། །” 8ཞེས་ཚ་ཞང་འདན་མ་བྱང་ཁྲའི་གླུ་སོགས་ལས་སིལ་བུའི་སྐབས་འདིར་དམག་འཁྲུག་གི་དུས་སུ་མདའ་གཞུ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་དགྲ་ལ་རྒོལ་བའི་ལག་ཆ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས། དེང་གི་དུས་སུ་མདའ་གཞུ་ནི་སྐྱེས་པ་ཚོས་མ་གཏོགས་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་འཕེན་པ་ཕར་ཞོག་ཐུག་རེས་ཀྱང་བྱེད་མི་རུང་བ་ཡིན་མོད། «ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད»ལས“བྱེས་སོང་གི་མོ་གཞིས་འབྲུག་མོ་ལ། ། སྐྱིད་སྡུག་ཅི་བྱུང་ཨེ་མཁྱེན་ཏོ། ། ལུས་ཚེ་གོས་དམར་སྨུག་གྱོན་གྱོན་ནས། ། ཁྲབ་འབུམ་མེ་གྱོན་བསམ་ཡིད་ལ་མེད། ། དེ་རིང་མི་གྱོན་ཀ་མེད་རེད། ། མགོ་གཡུ་ཆུང་དྲུག་དཀར་བཏགས་བཏགས་ནས། ། རྨོག་ཁྱུང་གཏོར་ནང་རྫོང་ཡིད་ལ་མེད། ། དེ་རིང་མི་གྱོན་ཀ་མེད་རེད། ། སྐེད་ལི་ཆད་དུང་འཕྲེང་བཅིངས་བཅིངས་ནས། ། འཁོར་གསུམ་བསྐོར་བསམ་ཡིད་ལ་མེད། ། དེ་རིང་མི་བསྐོར་ཀ་མེད་རེད། ། ལག་རིན་ཆེན་གསེར་གདུབ་གོན་གོན་ནས། ། མདའ་གཞུ་འཛིན་བསམ་ཡིད་ལ་མེད། ། དེ་རིང་མི་འཛིན་ཀ་མེད་རེད། །” 9ཅེས་འབྲུག་མོའི་གླུ་སྐད་ལས་སྐབས་འདིར་ཕོ་རྣམས་གཙོ་བྱས། བུད་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་མདའ་གཞུ་བཟུང་ནས་དགྲ་འགོག་པ་ལས་སིལ་བུར་ཐོར་བའི་དུས་སྐབས་སུ་མདའ་གཞུ་ནི་དམག་འཁྲུག་གི་སྐབས་སུ་སྤྱོད་སྒོ་ཡངས་པ་མཚོན་ཐུབ།
གཞན་ཡང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་ནས་དམག་དོན་ལ་སྔར་བཞིན་ཐུགས་ཁུར་གནང་སྟེ་དམག་གི་སྒྲིག་གཞི་སྔར་བས་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་བཏང་། དེ་དུས་ཀ་དང་ནས་མ་དང་བར་གྱི་དམག་སྒར་བཅོ་ལྔ་བཙུགས་ཡོད་ཅིང་། དམག་དཔོན་ལ་མདའ་དཔོན་དང་དམག་ཤོག་ལ་མདའ་ཤོག་ཅེས་མིང་གདགས་པ་ལས་ཀྱང་ དམག་འཁྲུག་གི་ནང་དུ་མདའ་གཞུ་ནི་གོ་གནས་གལ་ཆེན་བཟུང་ཡོད་པ་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ། ཡིན་ན་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་བའི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་བོད་ཀྱི་མདའ་གཞུའི་སྤྱོད་སྒོ་ལ་ཡང་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ཏེ་སྔོན་གྱི་མཚོན་ཆ་ནས་ལུས་རྩལ་བྱ་འགུལ་དང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་རྩེད་མོའི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་བ་རེད། དེ་ལ་«དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད»དུ“མདའ་འཕེན་ནི་བོད་རིགས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བོ་བྱེད་པའི་གནའ་དུས་ཀྱི་ལུས་རྩལ་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན། དེ་སྔ་ལྷ་ས་ཁུལ་དུ་ཧ་ཅང་དར་ཡོད། དེ་ནི་རྟ་རྒྱུག་མདའ་འཕེན་དང་མི་འདྲ་ཞིང་མདའ་འཕེན་གྱི་ལུས་རྩལ་འགྲན་པ་ནི་བོད་རིགས་སྐྱེས་པ་ཚོས་གླིང་གཏོང་སྤྲོ་སྐྱིད་གཏོང་དུས་མདའ་འཕེན་གྱི་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་ཅིང་། མདའ་ལ་རྒྱང་མདའ་དང་གནམ་མདའ། དེ་མིན་བུ་ཤུ་སོགས་ཡོད།” 10ཅེས་གསུངས་པ་ནི་དོན་དང་མཐུན་པའི་ལེགས་བཤད་ཁོ་ན་རེད་སྙམ། གཞན་ཡང«མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད»དང«དགའ་བཞི་བའི་རྣམ་ཐར»སོགས་ལས་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་སོ་སོར་མདའ་འཕེན་འགྲན་བསྡུར་དེ་ལུས་རྩལ་བྱ་འགུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ནས་དུས་རྒྱུན་སྤེལ་ཀྱིན་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་མདའ་གཞུ་ནི་མཚོན་ཆ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རྩེད་མོའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ལག་ཆ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་གསལ་པོར་མཚོན་ཐུབ།
དེང་གི་དུས་སུ་མདའ་གཞུའི་སྤྱོད་སྒོ་ནི་རྩེད་མོའི་རྣམ་གྲངས་ཁོ་ན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། བོད་ཁུལ་ཡོངས་ལ“མདའ་རྩེད”ཅེས་དར་ཁྱབ་ཆེ་ལ། ཁྱད་པར་དུ་དབུས་གཙང་ཁུལ་གྱི་ཀོང་པོ་ས་ཁུལ་དང་། ཁམས་ཡུལ་གྱི་ཡུན་ནན་བདེ་ཆེན། མདོ་སྨད་ཀྱི་གྲོ་ཚང་དང་དཔའ་ལུང་། གཅན་ཚ། ཁྲི་ཀ ཀོས་ནན། ཐུན་ཏེ། རྔ་བ། ཀན་ལྷོ་སོགས་སུ་དར་ཆེ་ལ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་དུ་ལོ་རེ་བཞིན་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་མདའ་རྩེད་འགྲན་བསྡུར་རེ་སྤེལ་གྱིན་ཡོད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་གཅན་ཚ་རྫོང་ལ༢༠༠༦ལོ་དང༢༠༠༧ལོར་ཞིང་ཆེན་དང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པས་བསྟུད་མར་“མི་རིགས་སྲོལ་རྒྱུན་མདའ་རྩེད་ཀྱི་ཕ་ས”དང་“ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་སྲོལ་རྒྱུན་མདའ་རྩེད་ཀྱི་ཕ་ས”ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་བཏགས་པ་ནས་བཟུང་། མདའ་རྩེད་ནི་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རྩེད་མོ་གལ་ཆེ་ཤོས་སུ་བརྩིས་ནས། དེ་སྔོག་འདོན་དང་དར་སྤེལ། རྒྱུད་འཛིན་དུ་གཏོང་ཆེད་གཅན་ཚ་རྫོང་གཙོ་བྱས་པའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་རྫོང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ལོ་རེའི་རྒྱལ་སྟོན་དུས་ཆེན་ལ་མདའ་རྩེད་འགྲན་བསྡུར་རྒྱ་ཆེན་རེ་སྤེལ་གྱིན་ཡོད། གཞན་ཀོང་པོའི་ས་ཆར་བི་ཤུ་སྟེ་སྒྲ་ལྡན་མདའ་མོའི་མཐུན་ཚོགས་བཙུགས་ཡོད་ཅིང་། ཁོ་ཚོར་མདའ་གླུ་ལེན་པ་དང་མདའ་གཞས་འཁྲབ་པའི་སྲོལ་ཡང་ཆེས་ཆེར་དར་ཡོད་པ་མ་ཟད། ས་ཆ་འདི་དག་ཏུ་མདའ་རྩེད་ནི་ལོ་གསར་དང་དུས་ཆེན་གྱི་སྐབས་སུ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ལྟད་མོའི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་འདུག
གཉིས་པ། མདའ་གཞུའི་ལས་སྣོན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་དང་དེའི་བཟོ་ཚུལ་སྤྱིའི་སྐོར།
སྤྱིར་མདའ་གཞུ་ནི་ཚང་མས་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་དངོས་པོ་རང་ག་བ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། དེ་ཉིད་བཟོ་བའི་ཚེ་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ངེས་ཅན་ཞིག་འཛོམས་དགོས་པ་མ་ཟད། བཟོ་རྩལ་ཡང་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ལག་རྩལ་ངེས་ཅན་ཞིག་འཛོམས་དགོས་སྟབས་དེ་ཉིད་བཟོ་ཤེས་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་། དེ་བས་གཤམ་དུ་མདའ་གཞུ་ལས་སྣོན་བྱེད་པར་རྒྱུ་ཆ་གང་དག་ཚང་དགོས་མིན་དང་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་བཟོ་དགོས་ཚུལ་གྱི་ཐད་ལ་རྒན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་གཞིར་བཟུང་ནས་ངོ་སྤྲོད་རགས་ཙམ་བགྱིས་ན།
༡ མདའ་གཞུ་ལས་སྣོན་གྱི་རྒྱུ་ཆ།
མདའ་གཞུ་ལ་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མང་བོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལས་སྣོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཆའང་མང་པོ་ཞིག་འཛོམས་དགོས་པ་ཡིན། མདའ་བཟོ་པའི་རྒྱུ་ཆ་ལ། འཛེར་བས་མ་བཟུང་བའི་གསོམ་ཤིང་དང་། དྲང་ཤིང་མཉེན་འགུགས་ལྡན་པའི་གསར་སྐྱེས་ཀྱི་སྐྱེར་བ། རྒོད་སྒྲོ་དང་ཁྲ་སྒྲོ། གླག་སྒྲོ། འུག་སྒྲོ་སོགས་འདབ་ཆགས་ཀྱི་སྒྲོ་དང་། དཀར་སེར་དམར་ལྗང་སྔོ་སྟེ་དར་ཚོན་སྣ་ལྔའི་གོས་དར། མདེའུ། སྤྱིན། གྲོ་ཤུན། གསོ་མ་སོགས་དང་། གཞན་ལྟོང་བཟོ་བར་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ལ་དམིགས་ནས་གསེར་དང་དངུལ། ཟངས། དུང་། གཡུ། ལྕགས་སོགས་ཀྱང་སྤྱོད་ཚུལ་ཡོད།
གཞུ་བཟོ་བའི་རྒྱུ་ཆ་ལ་འབྲོང་རྭ། དགོ་རྭ། ཤྭ་རྭ། ཚ་རི། དྲ་མ་ལྡན། སྨྱུག་མ། ཁྱི་དང་སྤྱང་ཀི་སོགས་ཀྱི་ཀོ་བ། རྣོ་སྐུད་དམ་ཟངས་སྐུད་ཕྲ་མོ་སོགས་དགོས། ལག་ཆ་ལ་སག་བརྡར་དང་ལེན་ཆེ་ཆུང་། སྦུ་གུ། གྲི། མེ་ཐུར། ཁེ་གྲི ཐོ་ཆུང་། སོག་ལེ་སོགས་དགོས་སོ། །
བྱིས་པའི་མདའ་གཞུ་བཟོ་བ་ལ་ད་དུང་དེ་ཕོའི་སྒྲོ་དང་སྐྱ་ཀ་ཁྲ་མོའི་སྒྲོ། བལ་སྐུད་སོགས་དགོས། དེང་སང་ལྕགས་མདའ་ལྕགས་གཞུའི་རིགས་ནི་དར་ཁྱབ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་མོད། དེ་གཉིས་དར་ནས་ཡུན་རིང་འགོར་མེད་པའི་ཁར་བཟོ་རྩལ་ཡང་ཤེས་མཁན་དཀོན་པས་དེ་དག་ཚང་མ་ས་གཞན་ནས་ཉོས་པ་རེད།
༢ མདའ་གཞུ་བཟོ་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་པ།
དེང་གི་ཆར་བོད་དུ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་མདའ་གཞུ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་མདའ་གཞུ་གཉིས་ཀ་དར་ཡོད་ཀྱང་། མིག་སྔར་བོད་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་མདའ་གཞུ་སྟེ་ལྕགས་ལས་གྲུབ་པའི་མདའ་གཞུ་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལག་ཤེས་བཟོ་རྩལ་ཐད་ནས་གླེང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་སྲོལ་རྒྱུན་ནས་མགོ་བརྩམས་ན་བྱིས་པའི་དུས་ཀྱི་མདའ་གཞུ་བཟོ་ཚུལ་དང་དར་མའི་དུས་ཀྱི་མདའ་གཞུ་བཟོ་ཚུལ་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ། བྱིས་པའི་དུས་ཀྱི་མདའ་གཞུ་ནི་ཤིང་མདའ་ཤིང་གཞུ་ཡིན་པ་ལས་རྭ་གཞུ་དང་ལྕགས་མདའ་ལྕགས་གཞུ་སོགས་མེད་ལ་བཟོ་ཚུལ་ཡང་སྟབས་བདེ་ཡིན། བྱིས་པའི་མདའ་ལ་ཨ་མདོའི་ཁ་སྐད་དུ་སྐྱ་ཙེ་ཟེར་ཞིང་། ཙེ་ཞེས་པ་ནི་ཆུང་ངུའི་དོན་ཡིན། དེ་ཡང་མདའ་བཟོ་པ་ལ་ཐོག་མར་མདའ་ཤིང་གི་ཤུན་པགས་གཞོགས་པ་དང་། དེ་ནས་ལྟོང་བཟོ་བར་རྒྱུ་ཆ་ལྕགས་དང་འགྱིག་སོགས་ཆེད་དུ་སྤྲོད་མི་དགོས་པར་མདའ་ཤིང་གི་འགོ་ནས་ཐད་ཀར་དུ་ཉག་ཤོ་ཞིག་བཏོད་པས་ཆོག ལྟོང་གི་མར་སོར་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་ནས་མདའ་ཤིང་ཉིས་གཤགས་བྱས་ཏེ་དེའི་བར་དུ་སྒྲོ་ལེགས་པར་བཙིར་བའམ་སྦྱར་ཏེ་བཟོས་ཤིང་། མདའ་སྣེར་མདེའུ་མི་སྤྲོད་པར་ཐད་ཀར་དུ་མདའ་ཤིང་གི་སྣེ་མོ་གཞོགས་ནས་མདེའུའི་ཚབ་བྱེད་པས་ཆོག སྐྱ་ཙེ་ལ་སྒྲོ་ཉིས་བསྟོད་དང་སུམ་བསྟོད་ཅེས་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་གོང་དུ་བཤད་པ་ནི་སྒྲོ་ཉིས་བསྟོད་ཅན་ཡིན། སྒྲོ་སུམ་བསྟོད་ཅན་གྱི་རིགས་ནི་སྒྲོ་མང་ཉུང་གི་ཐད་ནས་མ་གཏོགས་སྒྲོ་ཉིས་བསྟོད་ཅན་དང་བཟོ་ཚུལ་མཚུངས་ཏེ། སྒྲོ་བསྟོད་སྐབས་མདའ་ཤིང་གཤགས་མི་དགོས་པར་སྤྱིན་གྱིས་སྒྲོ་གསུམ་ལེགས་པར་སྦྱོར་དགོས།
བྱིས་པའི་གཞུ་ནི་རྒྱུ་ཆ་ཤིང་དྲ་མ་ལྡན་དང་། ཚ་རི། སྐྱེར་བ་སོགས་མཉེན་འགུགས་སླ་བའི་ཤིང་རིགས་ཀྱིས་བཟོས་པ་ཡིན། ཤིང་གཞུ་ལ་དང་པོའི་དུས་ན་རྐྱོང་སྐུམ་གྱི་མཉེན་ཤུགས་ལྡན་མོད། ཤིང་སྐམ་རྗེས་མཉེན་འགུག་གི་ནུས་པ་ཏོག་ཙམ་མ་གཏོགས་མེད་པས་ལོ་རྗེས་མར་ཡང་བསྐྱར་བཟོ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གྲུབ་འདུག གཞུ་ནི་གཞུ་ཤིང་ལེགས་པར་གཞོགས་རྗེས་ཡ་མཆོག་མ་མཆོག་གི་སྣེ་མོའི་སོར་གང་གི་མཚམས་ནས་གཞུ་ཐིག་འཐེན་སའི་ཤུར་བཏོད་ནས་གཞུ་ཐིག་འཐེན་པ་ཡིན་ལ། གཞུ་ཐིག་གི་རྒྱུ་ཆར་བལ་སྐུད་ལས་བྱས་པ་ཅུང་མང་། དམངས་ཁྲོད་ངག་རྒྱུན་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས“དྲ་མ་ལྡན་གྱི་གཞུ་ཞིག ། སྨག་ག་ཐེ་ལེའི་མདའ་ཞིག ། སྐྱ་ཀ་ཁྲ་མོའི་སྒྲོ་ཞིག ། ”ཅེས་ལེན་སྲོལ་ཡོད་པ་ལས་མདའ་གཞུ་བཟོ་བར་རྒྱུ་ཆ་གང་དག་དགོས་པ་ཡང་གསལ་བོར་རྟོགས་ཐུབ། དྲ་མ་ལྡན་གྱི་གཞུ་ནི་འཇམ་ཞིང་མཉེན་ལ་དམར་ནག་ཡིན་པས་གཞུ་ཤིང་མང་པོའི་གྲས་ནས་ཆེས་ལེགས་ཤོས་དང་། སྨག་ག་ཐེ་ལེ་ནི་གཞུང་རྟ་དྲང་བའི་ཤིང་རིགས་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཉིད་གསར་སྐྱེས་ཡིན་དུས་འཛེར་བ་སོགས་མེད་པས་མདའ་ཤིང་བཟོ་བའི་རྒྱུ་ཆ་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡིན། དེ་བས་དྲ་མ་ལྡན་གྱི་གཞུ་དང་སྨག་ག་ཐེ་ལེའི་མདའ་གཉིས་ཀ་ཚང་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
དར་མའི་མདའ་གཞུ་ནི་བྱིས་པའི་མདའ་གཞུ་ལས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅིང་མདའ་གཞུ་བཟོ་བ་ལ་ལག་རྩལ་ངེས་ཅན་ཞིག་དགོས་པས་མདའ་མཁན་ཉུང་ལ་གཞུ་མཁན་ཡང་ཉུང་། དེང་སྐབས་ལོ་ལོན་རྒན་པོའི་གྲས་སུ་ཡང་མདའ་གཞུ་བཟོ་ཤེས་མཁན་རེ་འགའ་མ་གཏོགས་མེད་པས། དར་མ་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་མདའ་གཞུ་བཟོ་ཤེས་མཁན་དཀོན་པ་ནི་རིགས་པས་བསྒྲུབས་ཐུབ་བོ། ། མདའ་མཁན་གྱིས་མདའ་ཤིང་གི་རྒྱུ་ཆ་གྲ་སྒྲིག་གང་ལེགས་བྱས་རྗེས་མདའ་ཤིང་གི་སྣེ་ཕྲ་ས་ནས་གཞུ་ཐིག་གི་ཚད་དང་རན་པའི་ཉག་ཤོ་ཞིག་བཏོད་པ་ལ་ལྟོང་ཟེར། ལྟོང་གི་མར་སོར་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་སུ་མདའ་ཤིང་གཤགས་མི་དགོས་པར་ཁྲ་དང་གླག རྒོད་དང་འུག་པ་སོགས་གང་རུང་གི་སྒྲོ་ལེགས་པར་དྲས་ནས་སྦྱོར་དགོས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་ཡང་ཁེ་གྲི་རྣོན་པོས་སྒྲོ་དེ་རྣམས་ལེགས་པོར་དྲས་ནས་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་འམ་ཡང་ན་ལྕགས་ཐུར་དྲང་མོ་ཞིག་ངར་དུ་བཅུག་སྟེ་སྒྲོ་དེ་རྣམས་སྙོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། མདའ་ཤིང་གི་ཕྱོགས་གསུམ་ལ་སྒྲོ་གསུམ་སྦྱར་བ་ལ་སུམ་བསྟོད་དང་། ཕྱོགས་བཞི་བོར་སྒྲོ་བཞི་སྦྱར་བ་ལ་བཞི་བསྟོད་ཅེས་པའི་མིང་འདོགས་སྲོལ་ཡང་ཡོད། དེང་གི་ཆར་ང་ཚོས་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་པ་ལ་སྒྲོ་སུམ་བསྟོད་དང་བཞི་བསྟོད་ལས་དེའི་ཡན་གྱི་མདའ་མོ་མཐོང་རྒྱུ་མི་འདུག དེ་ཡང་མདའ་མོའི་སྟེང་དུ་སྒྲོ་གསུམ་མམ་བཞི་སྦྱར་བ་ནི་མདའ་མོའི་འཕུར་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བའམ་ཡང་ན་མདའ་མོ་དྲང་ཐད་དུ་འཕུར་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱར་བ་རེད་སྙམ། སྒྲོ་བསྟད་ཚར་རྗེས་མདའ་མོ་མིག་ལ་མཛེས་པའི་ཆེད་དུ་མདའ་མོའི་སྟེང་དུ་གྲོ་ཤུན་དཀྲིས་པའི་སྲོལ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་གྲོ་ཤུན་ཟེར་བ་ནི་སྟག་པའི་ཤུན་པ་སྲབ་བུར་ཆུ་ནང་དུ་ལེགས་པོར་བཙོས་པ་དེ་ལ་ཟེར་ཞིང་། བཙོས་ཚར་རྗེས་དེའི་སྟེང་དུ་སྤྱིན་ཉུང་ཙམ་བསྐུས་ཏེ་སྒྲོའི་གཤམ་འོག་དང་མདེའིའུ་གོང་མཚམས་སུ་གསེག་ནས་དཀྲིས་དགོས། མཛེས་ཆས་དཀྲིས་སྲོལ་དེ་ཡང་གསོམ་མདའ་མ་གཏོགས་མདའ་གཞན་ལ་དཀྲིས་པའི་སྲོལ་མེད། ཆེས་མཇུག་མཐར་སྔར་ནས་བརྡུང་ཡོད་པའི་མདེའུ་སྤྲོད་དགོས་པ་དང་མདེའུ་ལ་རིལ་རིལ་ཅན་དང་གླིང་བཞི་ཅན་སོགས་སྣ་ཁ་མང་པོ་ཡོད།
ད་ལྟའི་དུས་འདིར་གཞུ་བཟོ་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན་པས་ཇི་ལྟར་བཟོ་དགོས་ཚུལ་ལ་གསལ་ཐག་ཆོད་པའི་ལན་ཞིག་མེད་མོད། མདའ་གཞུ་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཟབ་མོ་ཡོད་པའི་རྒན་པོ་དག་གིས་གཞུ་མཁན་གྱིས་ཆེད་དུ་འབྲོང་རྭ་དང་ཤྭ་རྭ། དགོ་བའི་རྭ་སོགས་བཙོས་ཏེ་གཞུའི་རྣམ་པ་ལེགས་པར་བསྒྲིགས་རྗེས་བར་དུ་རྟ་ལ་སོགས་པའི་སྒལ་རྩ་བཞག་སྟེ་རྐྱོང་སྐུམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བཟོ་དགོས་པར་བཤད། གཞུ་ལ་གྲུབ་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་དཀྱིལ་གྱི་ལག་པ་འཇུ་བྱེད་ལ་འཆང་བཟུང་དང་དེའི་སྟོད་ཀྱི་ཆ་ལ་ཡ་མཆོག་དང་སྨད་ཀྱི་ཆ་ལ་མ་མཆོག ཡ་མཆོག་དང་མ་མཆོག་གི་སྣེ་གཉིས་ཀྱི་གཞུ་ཐིག་སྤྲོད་ས་ནས་སོར་ལྔ་དྲུག་ཙམ་གྱི་ནང་ངོས་སུ་གཞུ་ཐིག་འཁེལ་སའི་ཤིང་སྲ་མོ་ཞིག་སྤྲད་ཡོད་པ་དེ་ལ་མཐེབ་རྭ་ཟེར། གཞུ་ཐིག་ནི་ཁྱི་དང་སྤྱང་ཀི་སོགས་ཀྱི་ཀོ་བ་ཕྲ་མོར་དྲས་ནས་བྱེད་དགོས་ལ། དུས་ཚིགས་དང་ཚ་གྲང་གི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ནས་དགུན་ཁར་སྤྱོད་པའི་གཞུ་ལ་དགུན་གཞུ་དང་། དབྱར་ཁར་སྤྱོད་པའི་གཞུ་ལ་དབྱར་གཞུ་ཞེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། དེང་རབས་ཀྱི་ལྕགས་གཞུ་ལ་དེ་འདྲའི་ཁྱད་པར་མེད། དགུན་གཞུ་ནི་དབྱར་གཞུ་ལས་སྲབ་ཅིང་ཅུང་རྙི་མོ་ཡིན་དགོས། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གཞུ་ལ་རྭ་གཞུ་དང་ཤིང་གཞུ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་དར་མ་རྣམས་རྭ་གཞུ་མ་གཏོགས་ཤིང་གཞུ་མི་སྤྱོད། དབྱིབས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡར་མཆོག་མར་མཆོག་གཉིས་ཅུང་བཀུག་པ་དང་འགོ་རྔ་གཉིས་སུ་མཐོ་གང་ལྷག་ཡར་མར་ལ་བསྲིངས་ཏེ་ཉམས་དང་ལྡན་པར་བཟོ་དགོས་ཤིང་། གཞུའི་ཡ་མཆོག་དང་མ་མཆོག་བཟོ་སྐབས་སུ་རྭ་མི་གཅིག་པར་སྲ་རྙི་ཤོར་ཡོད་པས་དུས་རྒྱུན་མདའ་འཕངས་ཚར་རྗེས་གཞུ་ཐིག་ལྷོད་ཡོད་མེད་སོགས་བདག་གཉེར་དོ་དམ་ལ་མཉམ་འཇོག་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བར་འཛིན། གཞུའི་ཕྱི་ངོས་སུ་མདོག་སྣ་གཅིག་བྱུགས་ཏེ་མིག་ལ་མཛེས་པ་ཞིག་ཏུ་བཟོ་དགོས།
གསུམ་པ། མདའ་གཞུའི་དབྱེ་བའི་སྐོར།
མདའ་ལ་རྒྱུ་ཆ་དང་སྒྲོ་དང་ལྟོང་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་དབྱེ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི«བྱེ་རིའི་བྱུར་རྫོང»ལས་“སྟག་དོང་ནང་ནས་མདའ་གཅིག་ལེན། ། སྨྱུག་མདའ་གླག་སྒྲོ་ཁྲག་འཐུང་ལེན། ། དུག་མདའ་ངར་མའི་མདེའུ་རྩེ་འཛུགས། ། ལྕགས་ནག་ཕ་བོང་འུར་གྱིས་བཤིག ། གཟིག་ཤུབས་ནང་ནས་གཞུ་གཅིག་ལེན། ། རྭ་གཞུ་གནམ་ལྕགས་ཐོག་འབབ་ལེན། ། གོ་ཆེན་རྒྱུན་བུའི་མཉེན་ལ་འགུགས། ། དེ་སྐྱེན་པོ་བུ་ཡི་འཕེན་ལུགས་རེད། །” 11ཅེས་ལུ་གུ་དཀར་པོའི་གླུ་དང་། «འཇང་འདུལ»ལས“གཡས་ཀྱི་མདའ་མོ་དངུལ་ལྟོང་མ། ། གསེར་དང་གཡུ་ཡི་མདའ་མོ་གཉིས། ། ཤིང་མདའ་རྩི་ཐུང་གསུམ་པོ་འདི། ། ཀླུ་མདའ་རྩི་ཐུང་བཞི་པོ་འདི། ། དུང་མདའ་རྩི་ཐུང་ལྔ་པོ་འདི། ། དེ་རིང་མི་འཕེན་ཀ་མེད་རེད། ། ཁྱོད་ཉོན་དང་ཞུ་རྒྱུ་འདི་འདྲ་ཡོད། ། མདའ་དངུལ་ལྟོང་དགྲ་ལྷའི་ཐོག་ལ་འཕེན། ། མདའ་གསེར་ལྟོང་འདན་མའི་ཐོག་ལ་འཕེན། ། དུང་ལྟོང་སེང་སྟག་སྟེང་ལ་འཕེན། ། ཤིང་མདའ་ཤན་པའི་སྟེང་ལ་འཕེན། ། གཡུ་ལྟོང་འཛམ་གླིང་སྟེང་ལ་འཕེན། ། རྩི་ལྟོང་རྣམ་ཤེས་འཕེན་ལ་སོང་། ། མདའ་མགོ་མདེའི་ཡི་རྣམ་ཤེས་དྲོངས། །” 12ཞེས་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་གླུ་སོགས་ལས་མདའི་དབྱེ་བ་དང་རྒྱུ་ཆ་སོགས་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། དམངས་ཁྲོད་དུའང་མདའ་ཤིང་གི་སྒོ་ནས་མདའ་ལ་ལྕགས་མདའ་དང་། གསོམ་མདའ། སྐྱེར་མདའ། སྨྱུག་མདའ་སོགས་སུ་དབྱེ་བ་དང་། མདའ་སྒྲོའི་སྒོ་ནས་མདའ་ལ་རྒོད་སྒྲོ་མ་དང་། གླག་སྒྲོ་མ། འུག་སྒྲོ་མ། ཁྲ་སྒྲོ་མ་ཞེས་སུ་དབྱེ་བ། མདའི་ལྟོང་གི་སྒོ་ནས་མདའ་ལ་གསེར་ལྟོང་མ་དང་། དངུལ་ལྟོང་མ། ཤིང་ལྟོང་མ་སོགས་དབྱེ་བ་མང་པོ་ཡོད།
གནའ་བོའི་ལྕགས་མདའ་དེ་རིགས་མཐོང་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་བས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་མི་ཤེས། དེང་སྐབས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ལྕགས་མདའ་ནི་ལུས་རྩལ་བྱ་འགུལ་གྱི་སྐབས་སུ་སྤྱོད་པ་དེ་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་བ་ཡིན་པར་འདོད། དེ་ནི་རྒྱུ་ལྕགས་ལས་གྲུབ་ཅིང་ཡང་ལ་མཉེན་འགུགས་ལྡན་ཞིང་འགྱིག་སྒྲོ་ལེབ་མོ་སུམ་བསྟོད་བྱས་ཡོད། གསོམ་མདའ་ནི་འཛེར་བས་མ་བཟུང་བའི་གསོམ་ཤིང་གཞོགས་པ་ལས་བཟོས་པ་ཡིན། བོད་ཁུལ་དུ་གསོམ་ཤིང་ནི་ཤིང་ལེགས་གྲས་སུ་བརྩི་སྟབས་སྔོན་ཆད་གསོན་མདའ་ནི་བོད་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་ཆེས་མང་བོ་ཡིན། སྐྱེར་མདའ་ནི་མདའ་ཤིང་སྐྱེར་བ་ཡིན། སྐྱེར་བ་ནི་ལུས་ཧྲིལ་བོར་ཚེར་མས་གང་ཡོད་པས་ན་མདའ་བཟོ་དགོས་ཚེ་ངེས་པར་དུ་གསར་སྐྱེས་ཧ་ཅང་དྲང་ཞིང་མཉེན་པ་ཡིན་དགོས། སྨྱུག་མདའ་ནི་ཤིང་གི་མདའི་ཁྲོད་དུ་དེང་སྐབས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་ཆེས་མང་བ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ངེས་པར་དུ་སྨྱུག་མ་ཚིགས་དྲུག་ཅན་གྱིས་བཟོ་དགོས་པར་བཤད།
མདའ་ཤིང་གི་རྒྱུ་ཆ་དེ་དག་ལ་རྒོད་ཀྱི་སྒྲོ་བསྟད་ཡོད་པ་ནི་རྒོད་སྒྲོ་མ་དང་། གླག་སྒྲོ་བསྟད་ཡོད་པ་ནི་གླག་སྒྲོ་མ། འུག་སྒྲོ་བསྟད་ཡོད་པ་ནི་འུག་སྒྲོ་མ། ཁྲ་སྒྲོ་བསྟད་ཡོད་པ་ནི་ཁྲ་སྒྲོ་མ་ཞེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། མདའ་ལ་སྒྲོ་དེ་དག་བསྟོད་སྲོལ་ཡོད་པ་ནི་དམངས་གླུ་ལས། “ཁྲ་སྒྲོ་གླག་སྒྲོ་རྒོད་སྒྲོ་གསུམ། ། འདི་སྐྱེས་ས་མི་གཅིག་ཁ་ཁ་རེད། ། མདའ་ལི་མའི་འགོ་ནས་སྤུན་ཞིག་བསྒྲིགས། །”ཞེས་ལེན་སྲོལ་ཡོད་པ་ལས་ཤེས་ཐུབ་ལ། སྒྲོ་དེ་དག་བསྟོད་པ་ནི་འདབ་ཆགས་དེ་ཚོས་འཕུར་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒོད་སྒྲོས་བསྟད་པའི་མདའ་ནི་རྒྱང་ཆོད་པ་དང་། ཁྲ་སྒྲོས་བསྟད་པའི་མདའ་ནི་མྱུར་བ་དང་འཕུར་སྐྱེན་པ། གླག་སྒྲོས་བསྟད་པའི་མདའ་ནི་ཤུགས་ཆེ་བར་བཤད་སྲོལ་ཡོད། དེ་ཡང་གླིང་སྒྲུང་དུ་འུག་སྒྲོ་མ་ནི་གླིང་སེང་ཆེན་གྱིས་ཧོར་གུར་དཀར་བཀྲོངས་པའི་དུས་མཚན་མོར་སླེབས་པ་དང་ཉག་ཕྲན་ཀུན་གྱིས་གུར་དཀར་གསོད་པར་རྩོད་པ་བྱས་པ་དང་། མཐར་གླིང་སེང་ཆེན་གྱིས་འུག་སྒྲོ་མ་བཏང་ནས་བསད་པས་རྗེས་སུ་དེ་ལ་དྲན་གསོའི་ཚུལ་དུ་མདའ་མོར་འུག་སྒྲོ་བསྟོད་པ་རེད་ཅེས་པའི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་གྲགས་ཤིང་། དམངས་ཁྲོད་ངག་རྒྱུན་དུའང་དེ་འདྲའི་བཤད་སྲོལ་ཡོད། གང་ལྟར་བོད་ཡུལ་དུ་འུག་སྒྲོ་མའི་མདའ་འདི་ཅུང་དར་ཆེ།
མདའི་ལྟོང་ལ་གསེར་དང་དངུལ། གཡུ། དུང་། ཟངས། ལྕགས། ཤིང་སོགས་རྒྱུ་ཆ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཟོ་སྲོལ་མཆིས་ཡང་དེང་སྐབས་རྒྱུགས་ཆེ་ཞིང་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཤིང་གི་ལྟོང་ཡིན། ལྕགས་མདར་འགྱིག་གི་ལྟོང་མ་གཏོགས་ཤིང་སོགས་བྱེད་སྲོལ་མེད་པར་འདོད།
མདའ་ལ་རྒྱུ་ཆ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ལས་གཞན་ད་དུང་བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཕྲིན་མདའ་དང་དུག་མདའ། གཡང་མདའ། དམེ་མདའ། ཟོར་མདའ། ཚེ་མདའ། མདའ་མོ་སོགས་སུ་དབྱེ་ཆོག་སྟེ། འཕྲིན་མདའ་ནི་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོས་བདུད་ཡུལ་ནས་ཧོར་གུར་དཀར་རྒྱལ་པོར་ཕྱག་མདའ་ཐོག་རྒོད་འཕུར་ཤེས་བཏང་སྟེ་བཀའ་ལུང་བསྐུར་བ་སོགས་«གླིང་སྒྲུང་»ལས་མང་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ལ། «དེབ་ཐེར་དཀར་བོ»ལས“དམག་བསྡུ་ཚེ་གསེར་གྱི་མདའ་ཚུན་བདུན་ཅན་ཞིག་སྔོན་དུ་རྫོངས། (དེང་སང་ཡང་དཔོན་ཁག་གཞུང་དོན་དུ་ཕྱོགས་ཐོན་སྐབས་མདའ་ཡིག་གཏོང་མུས། དམག་ཁྲིམས་བཙན་ཞིང་གོ་མཚོན་ཤིན་ཏུ་བཟང་།)” 13ཞེས་འཁོད་པ་ལས་མདའ་ནི་ཕན་ཚུན་བར་དུ་ཡི་གེ་སྐྱེལ་བྱེད་ཀྱི་ཕོ་ཉ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།
དུག་མདའ་ནི་མདེའུ་རྩེ་དང་སྒྲོ་ལ་དུག་རྫས་བྱུགས་ནས་བཟོས་པའི་མདའ་ཞིག་ཡིན་པར་གླིང་སྒྲུང་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། སྔོན་དམག་འཁྲུག་གི་སྐབས་སུ་བཀོལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཚོན་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། དེང་རབས་ཀྱི་དུག་རྫས་འཕུར་མདའ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག་རེད་སྙམ།
གཡང་མདའ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་རྩེད་མདའ་འམ་ཡང་ན་དེ་ལས་ཅུང་ཆེ་ལ་བཟོ་དབྱིབས་ལེགས་ཤིང་སྐེད་དུ་དར་ཚོན་སྣ་ལྔ་བཏགས་ཡོད་ཅིང་། ཁྱིམ་ཕུག་དང་ལབ་ཙེ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་འཛུགས་པའི་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་། གཡང་འབོད་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྐབས་སུ་ཡང་དགོས་ཤིང་དེ་ནི་བཀྲ་ཤིས་པ་དང་བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད།
དམེ་མདའ་ནི་མདའ་རྩེད་འགྲན་པའི་སྐབས་སུ་སྟབས་མ་ལེགས་པར་མི་ལ་ཕོག་ནས་རྨས་སྐྱོན་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཚེ། བཙན་ཁང་དུ་བཞག་སྟེ་བཀོལ་སྤྱོད་མི་བྱེད་པའི་མདའ་དེའི་རིགས་ལ་ཟེར་བ་དང་། དེ་ནི་རྗེས་སུ་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་མི་འབྱུང་བའི་སྔོན་འགོག་གི་རྟེན་འབྲེལ་ལམ་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན།
ཟོར་མདའ་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་གྲུབ་ཆེན་པའི་ཟོར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལག་ཆའི་བྱེ་བྲག་རས་ཐུམ་ནང་པད་ཁ་བསྒྲིལ་ཏེ་དེ་ལ་མཐུ་དང་སྔགས་བརྒྱབ་ནས་མེ་འབར་བཞིན་དུ་ཁ་གཏད་ཀྱི་སྒོ་འགྲམ་མམ་ཕྱོགས་ལ་འཕེན་སྲོལ་ཡོད་པའི་མདའ་ཞིག་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེ་ནི་སྔོན་ཆད་དྲག་པོའི་ལས་ལ་སྤྱོད་པའི་གྲུབ་ཆེན་པ་དག་མ་གཏོགས་མི་ཕལ་བས་འཕེན་སྲོལ་མེད་པར་སྙམ།
ཚེ་མདའ་ནི་མི་གང་ཞིག་ཚེ་ཟད་པ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཟད་པ་དང་བར་ཆད་ཀྱི་ཟད་པ་རིགས་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས། ཕྱི་མ་སྟེ་བར་ཆད་ཀྱིས་ཟད་པ་ལ་བླ་གཟའ་སྲོག་བླུའི་ཆོ་ག་བསྒྲུབས་ནས་ཚེ་བསྲིངས་བའི་ཚེ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན།
མདའ་མོ་ནི་མོ་རྒྱག་སྐབས་སུ་བཀོལ་བའི་མོ་བའི་ལག་ཆའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། གླིང་སྒྲུང་དུ་ཧོར་གྱི་མོ་མ་དུང་མགོས་མདའ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་གྱི་མོ་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་མོ་བརྒྱབ་པའི་ཚུལ་སོགས་མང་པོ་ཡོད་ཅིང་དུས་ད་ལྟ་འང་དམངས་ཁྲོད་དུ་གོམས་སྲོལ་དེ་དག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
གཞུ་ལ་ཡང་དེ་བཟོ་བའི་རྒྱུ་ཆའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་རྭ་གཞུ་དང་ཤིང་གཞུ། ལྕགས་གཞུ་བཅས་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། རྭ་གཞུ་ལ་ཤྭ་རྭ་དང་དགོ་རྭ། འབྲོང་རྭ་གསུམ་ཡོད་པ་དང་། རྭ་གཞུ་ཡིན་ན་གཞུ་ཐིག་ལ་རྣོ་སྐུད་ཕྲ་མོ་འམ་འབྲེང་བ་ཕྲ་མོ་རྒྱག་དགོས། དེ་ལ་དམངས་གླུའི་ཁྲོད“གཞུ་ཡ་མཆོག་ཤྭ་རྭ་དཀར་པོ་རེད། ། གཞུ་མ་མཆོག་འབྲོང་རྭ་སྨུག་པོ་རེད། ། གཞུ་ཐིག་ཟངས་སྐུད་ཕྲ་མོ་རེད། ། མདའ་ལི་མ་བསྟོད་རྒྱུ་རྒོད་སྒྲོ་རེད། ། མདའ་སིར་སྒྲ་གྲགས་ན་ཉམས་རེ་དགའ། ། ”ཞེས་དང་། “ཤྭ་རྭ་དགོ་རྭ་འབྲོང་རྭ་གསུམ། ། སྐྱེས་ས་མི་གཅིག་ཁ་ཁ་རེད། ། གཞུ་མཆོག་དཀར་ཁུག་ནས་སྤུན་ཞིག་བསྒྲིགས། ། ”ཞེས་དང་། “ཡང་འབྲོང་རྭ་སྨུག་པོ་གཞུ་ལ་བཀུག ། གཞུ་ཡ་མཆོག་སྲ་མོར་ཕ་འདང་བཞག ། གཞུ་མ་མཆོག་རྙི་མོར་མ་འདང་བཞག ། གཞུ་ཐིག་ཕྲ་མོར་སྤུན་འདང་བཞག །”ཅེས་པ་སོགས་ལས་ཀྱང་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ།
ཤིང་གཞུ་ལ་ཡང་ཚ་རིའི་གཞུ། དྲ་མ་ལྡན་གྱི་གཞུ། སྨྱུག་གཞུ་སོགས་ཡོད་པར་བཤད་ལ། དེ་ནི་གནའ་བོའི་དུས་སུ་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱ་ཧ་ཅང་ཆེ་སྲིད་ཀྱང་དེང་གི་དུས་སུ་བྱིས་པ་རྣམས་རྩེད་མོ་རྩེ་བའི་སྐབས་སུ་སྤྱོད་པ་ལས་དར་མ་རྣམས་ཀྱི་མདའ་རྩེད་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྤྱོད་སྲོལ་མེད།
ལྕགས་གཞུ་ནི་དུས་སྔ་མོ་ཞིག་ནས་བོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བར་མངོན་ཏེ། དེ་ཡང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དུ་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་བཙན་པོ་འུ་དུམ་བཙན་བཀྲོངས་བྱེད་ཀྱི་གཞུ་ནི་ལྕགས་གཞུ་ཡིན་པར་གྲགས་ལ། བཤད་རྒྱུན་དེ་ཉིད་བདེན་དུ་མཆིས་ན་བོད་ཀྱི་ལྕགས་ག་གཞུ་ནི་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཆོག དེང་གི་ལྕགས་གཞུ་ནི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་གོང་དུ་འཕེལ་བ་དང་བསྟུན་ནས་འདྲ་མིན་མང་བོ་ཡོད་ཀྱང་བྱེ་བྲག་བོད་སྐད་དུ་ལྕགས་གཞུ་ཞེས་སྤྱི་མིང་ཙམ་ལས་ཐ་དད་ཀྱི་མིང་མེད་པར་སྣང་། དེང་རབས་ཀྱི་ལྕགས་གཞུ་ནི་རྒྱུ་ལྕགས་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན། དེར་མིག་སྔར་ངས་མཐོང་བ་ནི་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་གཅིག་ནི་རྭ་གཞུ་ཤིང་གཞུ་སོགས་དང་དབྱིབས་ཕལ་ཆེར་འདྲ་ཞིང་། གཅིག་ནི་ལུས་རྩལ་བྱ་འགུལ་ཁྲོད་ཆེད་དུ་བཀོལ་བཞིན་པའི་གཞུ་དེ་རེད། དེར་གཞུའི་སྣེ་མོ་གཉིས་ན་འཁོར་ལོ་ཡོད་ཅིང་གྲུབ་ཚུལ་ཡང་ཅུང་རྙོག་འཛིང་ཅན་ཞིག་ཏུ་སྣང་།
མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ།
དེ་ཡང་མི་རིགས་གཞན་གྱི་མདའ་གཞུའི་བྱུང་བ་བརྗོད་དུས་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གཏུགས་པ་བཞིན་དུ་བོད་ཀྱི་མདའ་གཞུའི་བྱུང་བ་ཡང་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གཏུགས་དགོས་པར་སེམས། གང་ལེགས་ཤེ་ན། འགྲོ་བ་མི་རིགས་ཀྱི་གདོད་མའི་འཚོ་བ་རོལ་སྟངས་ནི་ཡོངས་སུ་མཐུན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་ཆོག་པར་སྙམ། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་མདའ་གཞུའི་རྣམ་གྲངས་དང་བཟོ་དབྱིབས། དེ་བཞིན་ནུས་པ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལའང་རིམ་བཞིན་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཡོད་པ་ནི་ང་ཚོས་རིགས་པས་དེད་ཆོག་ལ། དོན་དངོས་ལས་ཀྱང་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཐུབ། མདའ་གཞུ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་བོད་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་རི་དྭགས་རྔོན་པའི་རིག་གནས་དང་། བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་དམག་དོན། དེང་གི་དུས་ཀྱི་མདའ་རྩེད་སོགས་ལ་ཡང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་རིན་ཐང་ངེས་ཅན་ཞིག་ལྡན་པར་མ་ཟད། ད་དུང་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཟོ་རྩལ་དང་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ལྟ་བ། བོད་མིའི་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་སེམས་ཁམས་སོགས་ལ་ཡང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་དོན་སྙིང་ངེས་ཅན་ཞིག་ལྡན་པར་སྙམ། སྤྱིར་ན་མདའ་གཞུ་ནི་རོང་འབྲོག་དང་མཐའ་དབུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་པར་བོད་ཁམས་ཀུན་ལ་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་རིག་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་མོད། ད་ལྟའི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་རོང་ཁུལ་མ་གཏོགས་འབྲོག་ཁུལ་དུ་མི་དར་བ་དང་། མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་མ་གཏོགས་ཡུལ་དབུས་སུ་མ་དར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡིན་གྱི་ཐད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་པ་ཞིག་མཐོང་ཆོས་སུ་མ་གྱུར་པས། ཕྱིས་འབྱུང་གི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ཕྱོགས་སུ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བར་མཐོང་།
ཁོ་མོ་ནི་རིག་པའི་རྨང་གཞི་ཞན་ཞིང་ཤེས་རྒྱ་དང་མཐོང་རྒྱ་ཆུང་བ། རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བའི་ཉམས་མྱོང་མེད་པ་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས་འདིར་འབྲི་ཁུལ་བགྱིས་པའི་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ་ཚིག་སྐྱོན་དང་། དོན་སྐྱོན། བསྐྱར་ཟློས་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལྡན་ངེས་པས་ན། གཟུར་གནས་དཔྱོད་ལྡན་དག་གིས་དགོངས་འཆར་ལྷུག་པོར་སྩོལ་བའི་རེ་བ་ཞུའོ། །
ལུང་ཁུངས།
1«བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ»། ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤས་གཏེར་ནས་བཏོན། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་༡༩༩༧ལོའི་ཟླ༩པར་པར་ཐེངས་དང་པོ་དཔར་པའི་ཤོག་གྲངས་༥༠སྟེང་གསལ།
2«བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་བཀྲ་ཤིས་གཏེར་བུམ»། རྡོ་རོང་ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༢༠༠༡ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་གྲངས་༨༥༨སྟེང་གསལ།
3«ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ»། མཁས་པ་ལྡེའུ་ཡིས་བརྩམས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༡༩༨༧ལོའི་ཟླ༦པར་པར་ཐེངས་དང་པོ་དཔར། ཤོག་གྲངས༢༢༤སྟེང་གསལ།
4«ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན»། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་བརྩམས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༢༠༠༦ལོའི་ཟླ༡པོར་པེ་ཅིན་དུ་པར་ཐེངས་དང་པོ་དཔར། ཤོག་གྲངས༨༢སྟེང་གསལ།
5«བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ»། གུ་རུ་ཨུ་རྒྱན་གླིང་པས་ཡར་ཀླུངས་ཤེལ་གྱི་བྲག་ཕུག་ནས་བཏོན། རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་བོས་བསྒྲིགས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༡༩༨༦ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པར་པེ་ཅིན་དུ་པར་ཐེངས་དང་པོ་དཔར། ཤོག་གྲངས༡༡༣སྟེང་གསལ།
6 «གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཕྱོགས་བསྡུས»། དཔལ་ཚུལ་གྱིས་བརྩམས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི༡༩༨༨ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་གྲངས༨༢སྟེང་གསལ།
7,13«དེབ་ཐེར་དཀར་བོ»། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༢༠༠༧ལོའི་ཟླ༡པོར་པེ་ཅིན་དུ་པར་ཐེངས་བཞི་བ་དཔར། རིམ་བཞིན་ཤོག་གྲངས༣༨ནས༤༥པ་དང༤༦སྟེང་གསལ།
8,9«ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད»། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༡༩༨༠ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་གྲངས༧༨པ་དང༣༩༨སྟེང་གསལ།
10«དུངད་དཀར་ཚིག་མཛོད»། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བརྩམས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༢༠༠༢ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་གྲངས༡༡༣༦སྟེང་གསལ།
11«བྱེ་རིའི་བྱུར་རྫོང»། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༡༩༨༣ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་གྲངས༡༧༢སྟེང་གསལ།
12«འཇང་འདུལ»། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས༡༩༨༩ལོའི་ཟླ༡༢པར་པར་ཐེངས་དང་པོ་དཔར། ཤོག་གྲངས༧༢སྟེང་གསལ།
དྲ་ཚིགས་འདིའི་པར་དབང་གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བར་དབང་བས་ཕན་ཚུན་ལ་དབང་བཅོལ་མ་བྱས་གོང་རང་དགར་མི་སྤྱོད་པར་མཁྱེན།
དྲ་ཚིགས་དཔང་རྟགས།蜀ICP备14009601号-1


c: text/html

text:
རྒྱལ་ལྷ་ཁང་ངམ་རྒྱལ་ལུག་ལྷས་ལྷ་ཁང་འདི་དེང་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་མཚོ་སྟོད་ཤང་ལྷ་སྒང་གྲོང་ཚོའི་གྲོང་དཀྱིལ་ན་ཡོད་ཅིང་།(པར་དང་པོར་གཟིགས།)འགོས་ལོ་ཙཱ་བས་ཀླུ་མེས་ཀྱི་སློབ་མ་ཀ་བ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཞང་སྣ་ནམ་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྱི་ལོ་1012ལོར་ཕྱག་བཏབ། སྤྱི་ལོ་1240ལོར་ཧོར་དམག་བྱུང་ནས་ལྷ་ཁང་བསྲེགས། བཙུན་པ་སོ་སྟོན་སོགས་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་བཀྲོངས། ཕྱིས་ཧོར་དོར་ཏོག་འགྱོད་ནས་ཉམས་གསོ་བྱས། ལྷ་ཁང་བར་བ་ཞང་ལྷས་གསོས། དར་གྱི་ལྷ་ཁང་གསོ་མ་ཐུབ།བྱ་གྲགས་ལྷ་ཁང་གསོས་པའི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཐུབ་པ་བཞེངས་ཞེས་དང་།1 དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་འདི་ལས་མཆེད་པ་ལ་ཞང་སྐོར་གྲགས་ཞེས2དེ་སྔ་དགོན་པ་འདི་ལ་གཏོར་བརླག་ཚབ་ཆེན་ཐེབས་མྱོང་ལ་དང་པོའི་བདག་པོ་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ཞང་སྣ་ནམ་ལ་ཐུག། དེ་བཞིན་རིག་གསར་སྐབས་ཡང་བསྐྱར་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡོད་ལ། འདིར་སྐབས་སུ་བབས་པ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་སྐོར་ཡིན་མོད། གོང་གི་ཆགས་འཇིག་འཕེབ་འགྲིབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་གཤམ་གྱི་བརྗོད་བྱ་དངོས་སུ་འཛུལ་བར་གལ་ཆེ།
དང་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་།
རིག་པའི་དཔའ་བོ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མཆོག་དགུང་ལོ་སོ་གཉིས་པ། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་ཕོ་ཁྱིའི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1934ལོར་རྒྱ་གར་བ་ར་ཧུ་ལ་དང་མཉམ་དུ་འཕན་ཡུལ་དུ་སླེབས་ཡོད་ལ། ཁོང་གི་《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་》དུ། འཕན་ཡུལ་དགོན་སྡེ་ཀུན་ལས་རྙིང་ཤོས་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་བྱ་བ་འཕན་སྟོད་དུ་འདུག་པ་དང་། འདི་བླ་ཆེན་པོའི་དངོས་སློབ་ཀླུ་མེས་ཀྱི་མཁན་བུ་ཞང་སྣ་ནམ་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་(926-1060)གིས་བཞེངས་བ། དེ་མུར་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་གི་གཙང་ཁང་གི་སྦུག་ཏུ་བྱམས་སྐུ་ཆེ་བ་བཞུགས་པ་དང་གསུང་རབ་མང་ཚུལ། ཟུར་ཞིག་ན་ད་ལྟ་ཀུན་གྱི་མཐོང་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་རྡོ་སྐུ་ཡོད་ཚུལ་སོགས་དང་། དེ་མུར་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་གི་སྒོར་རྡོ་རིང་གླིང་བཞི་མ་མི་འགྲེང་ལྷག་ཙམ་ཞིག་འདུག་པའི་སྐེད་པའི་ཕྱོགས་བཞིར་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་པདྨ་རྒྱ་གྲམ་གྱི་རི་མོ་དང་། ཤར་ངོས་ན་མར་ལ་ཞེས་སྐབས་དེར་མཐོང་བའི་ཡི་གེ་ཕབ་བཤུ་གནང་གནང་ཡོད་པ་ནི། བཙུགས་པ་ལ། སྤྱི་དེང་སེང་གི་དུསུ་ནི།/ (རྟགས་/འདིས་ཚིག་རྐང་གི་བར་མཚམས་མཚོན)དགེ་བ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་དང་། ལེགས་/པ་ལ་གྲོས་མཐུན་པ་ནི་ཉུང་ན་། འོ་ན་དཀོན་/མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་གསོལ་བའི་མྱི་/རྣམས་ཀྱིས་ནི། ལྷར་སངས་རྒྱས་གཟུངས་། གྲོས་/ཕུག་ཆོས་ལ་། གཏད། གཙོར་ལྟ་བ་སྦྱང་། ཚིག་/སྤྱོད་རྣལ་དུ་དབབ་། འཚོ་བ་གཙང་མར་བསྒྲུབ་། /བྱེད་དགུ་ཆོས་དང་སྦྱར་། སྤྱི་གྲོས་གཅིག་དུ་/བཟླུམ། སྒོ་གཉེར་སོ་སོར་བླང་། ངན་གྲོས་དགོག་/དུ་དབྱུང་། བདེན་གཏམ་དང་དུ་བླང་།འདི་ལྟར་/བྱས་ན་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉི་གར་བདེ་བར་/འགྱུར་བྱས་/ཚིག་བཅུ་པོ་འདི་ཡལ་/བར་མ་བོར་ཞིང་གཟུངས་སུ་བཟུང་ན་ལེགས་སོ།3 ཞེས་པ་དང་།ཡང་གཤམ་དུ་ཐིག་ཕྲེང་འགའ་མཆིས་མོད། བཀླག་ཏུ་མི་བཏུབ། སྤྱི་དེང་སེང་ཞེས་པའི་སྤྱི་ལ་ཡང་ར་མཐའ་མེད་པ་དང་། ཆིག་སོགས་ཀྱང་འདི་ཁོ་ན་བཞིན་འདུག ཆེས་རྙིང་མའི་ཡི་གེ་འདི་རྣམས་ལ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་ཤས་ཆེར་ཡོང་བ་འདི་ལ་དེ་འདྲ་ཡང་མི་འདུག རྡོ་རིང་འདི་བླ་མའམ་རྒྱལ་པོ་གང་གི་ཡིན་ཡང་མི་ཤེས་པ་སྣང་ཞིང་། བཙུགས་པ་ལ་ཞེས་པའི་རྔམ་ཟིལ་དང་། སྒོ་གཉེར་སོ་སོར་བླང་། ངན་གྲོས་དགག་ཏུ་དབྱུང་། སོགས་ལ་བལྟས་ན། རྒྱལ་པོའི་ཡིན་མདོག་ཁ་ཞིང་། དེ་ལྟར་ན་ཁྲི་དར་མའི་ཚ་བོ་བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་དང་། དེའི་སྲས་མངའ་བདག་འོད་ལྡེ་སོགས་ཀྱིས་ཡིན་སྲིད་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསུངས་རྩོམ་དུ་བྲིས་པའི་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་གི་དགོན་པ་ནི་དེང་རྒྱལ་སྟོད་དང་རྒྱལ་སྨད། བྱམས་ཁང་གསུམ་དབྱེ་བ་ལས་བྱམས་ཁང་སྟོན་གྱིན་པ་གཙང་ཁང་སྦུག་གི་གཙོ་སྐུ་དང་། མཚན་བྱང་འཁོད་པའི་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་རྡོ་སྐུ་ལས་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་ལ། ཁོང་གི་སྐད་ཆའི་འགྲོས་ལ་གཞིགས་ན་ཁོང་ཕྱིན་པའི་སྐབས་དེར་རྡོ་རིང་འདི་བྱམས་ཁང་གི་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བསླངས་ཡོད་ལ། རྒྱལ་ལྷ་ཁང་དང་རྡོ་རིང་དུས་རབས་གཅིག་ལ་བཞག་ཡོད་མོད།དགོན་པ་བཞེངས་མཁན་དང་རྡོ་རིང་སློང་མཁན་གཉིས་ཐ་དད་དུ་དགོངས་ཡོད།
གཞན་ཡང་དེར་རྭ་བ་དེའི་ནང་ན་རྡོ་རིང་གཞན་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་ཁང་བདག་གཞན་དུ་སོང་ནས་སྒོ་མ་ཕྱེས། འཕན་ཡུལ་ག་གེ་མོ་ཞིག་ན་ད་དུང་ཡང་རྡོ་རིང་གཅིག་གམ་གཉིས་ཡོད་ཟེར།གནས་སྐོར་བ་བྲེལ་བ་ཆུང་བ་འདྲ་བྱུང་ན་དེ་དག་ངོ་བཤུས་རེ་ཐུབ་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས་ཚུལ་སོགས་གདམས་ཡོད།4
གཉིས་པ། རས་ཆར་རྡི་སིང་(Rechardson)དང་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་།
སྤྱི་ལོ་1949ལོའི་སྟོན་ཁར་རིས་ཆར་རྡི་སིང་གིས་གནས་འདིར་རྡོ་རིང་ཡོད་པ་གོ་ནས་ལྷ་ས་ནས་ཆེད་དུ་རྟོག་དཔྱོད་བྱ་བར་ཕེབས་ཡོད་ལ(པར་གཉིས་པར་གཟིགས།)། ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་《རྒྱལ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་》ཞེས་པ་1957ལོའི་《དབྱིན་ཇིའི་ཨེ་ཞེ་ཡའི་སྐོར་གྱི་དུས་དེབ་(JRAS)》སྟེང་བཀོད་འདུག5 རྩོམ་དེར་ཁོང་གི་ཐོག་མའི་འཆར་བཀོད་ལྟར་ན་རྒྱལ་ནས་མཚན་གཅིག་ཞག་མལ་བྱ་འཆར་ཡིན་མོད། ཡིན་ཡང་ཉིན་དང་པོར་མ་སླེབས་པར་ལམ་ནས་ལུས་པས་ཉིན་གཉིས་པར་རྒྱལ་དུ་འབྱོར་བ་དང་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ངོ་བཤུ་སོགས་ཀྱིས་དུས་འདའ་བ་ལས་ལྷ་ཁང་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་བྱ་རྒྱུ་མ་བྱུང་ལ་ལྡེབས་རིས་དང་སྐུ་འདྲ་དམིགས་གསལ་བ་མ་མཐོང་ཚུལ། རྒྱལ་འདིར་ལྷ་ཁང་གཉིས་དང་གྲྭ་བ་དྲུག་ཅུ་བཞུགས་ཚུལ་སོགས་བསྡུས་པར་འཁོད་པའི་ཞོར་ནས། སྐབས་སུ་བབས་པའི་རྒྱལ་གྱི་རྡོ་རིང་འདི་ལྷ་ཁང་གི་སྒོ་རྭའི་ཕྱི་ལོག་ཏུ་ཁ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་འཁོར་ཡོད་པ་དང་། འཕྲོ་བརླག་ཐེབས་ཅིང་ཤར་ལྷོ་ནུབ་གསུམ་དུ་ཡི་གེ་བརྐོས་པ་ལས་ཤར་ངོས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཅུང་ཆ་ཚང་བར་གནས་པ་དང་། སྟེང་གི་རི་མོ། ཆར་ཁེབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ལྕགས་ལེབ་མོ་ཞིག་གིས་སྐོར་བར་བཏུམ་ཡོད་པས་ཐིག་ཕྲེང་དང་པོ་མི་མཐོང་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་གཅིག་བྱས་ན་ལྷ་ཁང་བཞེངས་བའམ་རྡོ་རིང་གི་ལོ་ཚིགས་སྐོར་ཡོད་སྲིད་པར་ཚོད་དཔག་གནང་ཡོད།
ཁོང་གིས་རྡོ་རིང་འདི་ཐོག་མར་སློང་མཁན་ཞང་སྣ་ནམ་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པར་ཚོད་དཔག་གནང་ཡོད་པ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ཡང་ བརྗོད་བྱ་བསྟན་པ་རྒུད་པ་ནས་བསྐྱར་གསོ་བྱ་བའི་ནང་དོན་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་དུས་མགོའི་སྐབས་འདི་ཆ་མཐུན་པར་མ་ཟད། རྡོ་རིང་གི་སྐད་ཆའི་འགྲོས་དང་མ་ཡ་བཏགས་སྦྱར་བ་ལས་བརྡ་རྙིང་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཆེར་མི་འདུག་པས་རྡོ་རིང་བསླངས་པའི་ལོ་ཡང་སྤྱིའི་ཆ་ནས་ལྷ་ཁང་བཞེངས་བའི་ལོ་སྤྱི་ལོ་1012ལོར་བཞག་ན་འོས་འཚམ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ། ཞང་སྣ་ནམ་གྱིས་རྡོ་རིང་འདི་འདྲ་བསློངས་བའི་དམིགས་ཡུལ་ཀྱང་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་རིང་འཛུགས་པའི་སྲོལ་འདི་བསྐྱར་གསོ་བྱས་བའི་ལས་ཤིག་ཏུ་མཐོང་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་པར་བཀྲལ་ཡོད་ལ། དེ་མུར་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་དེ་སྔ་བཤུས་པའི་ཡི་གེའི་བསྐྱར་བཤུ་ཕུད། དགེ་ཆོས་ཀྱིས་བཀླག་ཏུ་མ་བཏུབ་པའི་མཚམས་སུ་ཡི་གེ་བསམ་མྱི་ཁྱབ།×××རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་སྦྱང་།×××ཀྱི་དགེ་བ་×××བཅས་དང་། རྡོ་རིང་གི་ལྷོ་ངོས་སུ་འཕན་ཡུལ་ཀླུང་སྐྱེས་ངོ་མཚར་ཆེ།། བྱ་བ་ཁག་གཉིས་གསར་དུ་ངོ་བཤུས་བྱས་ཡོད།
མདོར་ན་རས་ཆར་རྡི་སིང་ཡང་རྒྱལ་གྱི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་བའི་ལོ་དང་རྡོ་རིང་གི་གནས་ཡུལ། བསླངས་བའི་དུས་རབས་སོགས་དགེ་ཆོས་དང་ལྟ་བ་མཐུན་མོད། རྡོ་རིང་སློང་མཁན་གྱི་ཆ་ནས་དགེ་ཆོས་དང་མི་འདྲ་བར་ཞང་སྣ་ནམ་རྡོ་རྗེ་ལ་ཚོད་དཔག་གནང་ཡོད་མོད་སྒྲུབ་བྱེད་ཁུངས་བཙན་མ་རྙེད་པའི་ཕངས་སེམས་ཤིག་ཤུགས་བསྟན་གནང་འདུག
གསུམ་པ། རྡོ་རིང་གི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དང་དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་གནད་དོན་བསྟན་པ།
དེང་རྡོ་རིང་འདི་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་སྟོད་འདུ་ཁང་གི་ཁྱམས་རྭར་ཤར་ངོས་སུ་ཁ་འཁོར་འདུག་ཅིང་།(པར་གསུམ་པར་གཟིགས།)སྔ་མོའི་སྒོ་རྭ་ལ་བསྒྱུར་བཀོད་ཀྱིས་ད་ནི་ལྷས་དཀྱིལ་འདྲ་བོ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པའི་སྣང་བ་སྟེར་མོད། རྩོམ་པ་པོ་སྤྱི་ལོ་2011ལོའི་ཡར་སྔོན་དུ་ཐེངས་ཁ་ཤས་སླེབས་སྐབས་ཕྱི་སྒོ་ནས་ནང་དུ་འཛུལ་མ་ཐག་གི་གཡོན་ཟུར་ན་བསླངས་འདུག་མོད། ད་ལྟའི་འགྱུར་བ་འདི་གཙོ་བོ་སྒོ་རྭ་ལ་བསྒྱུར་བཀོད་ཐེབས་པ་ཙམ་ལས་རྡོ་རིང་མ་གཞི་ལ་གནས་སྤོར་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་མིན་པར་སྣང་།
དེང་རྡོ་རིང་འོག་སྟེགས་བུ་ཉིས་བརྩེགས་ཨར་འདམ་བྱུག་པ་རྨིད་0.60སྟེང་བསླངས་ཡོད་ཅིང་། རྡོ་རིང་གི་མཐོ་ཚད་ལ་རྨིད་2དང་ཞེང་ཚད་ལ་འོག་ནས་སྟེང་དུ་རྨིད་0.47ནས་0.38བར་བསྐུམས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱེད་ཀའི་མན་ཨར་འདམ་བྱུག་པས་གནས་སྟངས་གསལ་བོ་མི་ཤེས་ལ། ཤར་ངོས་ཀྱི་ཨར་འདམ་སྟེང་ཡི་གེ་བསྐྱར་བརྐོ་བྱས་པའི་ཤུལ་ཞིག་ཀྱང་ལྷག་འདུག་ཅིང་། ཏན་ཏན་འདིའི་འོག་ཏུ་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་བཀླག་ཏུ་མ་བཏུབ་པ་དང་རས་ཆར་རྡི་སིང་གིས་ཚིག་ཁ་ཤས་བཤུས་ཡོད་པའི་ཤུལ་དུ་འཁེལ། སྟེང་དུ་ཆར་ཁེབས་དང་ཏོག་སྤྲད་པ་མཐོ་ཚད་ལ་ལིས་རྨིད་0.62དང་། ཆར་ཁེབས་ཟུར་བཞི་རྒྱའི་ཁང་ཐོག་བཟོ་བཀོད་ལ་དཔེ་བླངས་པའི་རིང་ཚད་ལ་རྨིད་1.1འདུག་ཅིང་། སྔ་མོའི་པར་ལ་གཞིགས་ན་སྟེང་གི་ཏོག་དང་ཞབས་ཀྱི་རྡོ་སྟེགས་གཉིས་མི་འདུག
དེང་གི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བལྟས་ཚེ་དང་པོ་དགེ་ཆོས་ཀྱི་སྐབས་ནས་གཉིས་པ་རས་ཆར་རྡི་སིང་གི་སྐབས་དང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་མི་འདུག་ལ། ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་ནི་དེ་སྔ་རྡོ་རིང་གི་རྐེད་ལ་ཆག་སྐྱོན་ཤོར་བ་དེང་ཨར་འདམ་གྱིས་བཏུམ་ཡོད་པ་དང་། རིས་ཆར་རྡི་སིང་གིས་བསྟན་པའི་ཆར་ཁེབས་འོག་གི་ཐིག་ཕྲེང་དང་པོ་ལྕགས་ལེབ་མོས་སྐོར་བ་ཕྱིས་འདུག་པ། དེ་བཞིན་རྡོ་རིང་གི་གནས་ཡུལ་སྔ་མོའི་བྱམས་ཁང་དང་ཐག་རིང་དུ་གྱུར་ཡོད་པ་བཅས་དང་། རྒྱལ་གྱི་གྲྭ་བས་བཤད་ན་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་དབྱེའི་རྗེས་སུ་དེང་རྒྱལ་སྟོད་དུ་འབོད་པའི་ལྷ་ཁང་ཉམས་གསོ་ཞུས་པ་དང་རྡོ་རིང་སྔ་མོའི་བྱམས་ཁང་གི་གནས་ནས་ས་འདིར་དབོར་བར་བཤད། སྔ་མོའི་ལྕགས་ལེབ་ཀྱིས་བཏུམ་ཤུལ་ནས་དེང་རྡོ་རིང་གི་ངོས་ཐིག་ཕྲེང་གསར་བ་འགའ་རེ་ཕྱི་རུ་མངོན་ཡོད་ལ། ཤར་ངོས་ནས་མཐོང་བ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་×ལ་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཞེས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་(པར་བཞི་བར་གཟིགས།)དེང་མཇལ་དུ་ཡོད་པའི་ཐིག་ཕྲེང་གཉིས་པ་བཙུགས་པ་ལ། སྤྱི་དེང་སེང་གི་དུསུ་ནི། ཞེས་པར་སྔ་ཕྱིའི་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཆགས་ཐུབ། ནུབ་ངོས་སུ་××སྐྱེས།སྟའུ་×/གཡུ་སྤིང་།ས×ཅེས་ཡི་གེ་མི་གསལ་བ་ཡང་རེ་འགའ་མཆིས།(པར་ལྔ་བར་གཟིགས།)རྡོ་རིང་གི་ཤར་ལྷོ་ནུབ་གསུམ་གྱི་ཡི་གེ་མགོ་བོ་ཆད་པའི་ཚིག་གི་བརྗོད་པའི་སྔ་ཕྱི་ལས་རྡོ་རིང་འདིར་དགེ་ཆོས་དང་རིས་ཆར་རྡི་སིང་མ་སླེབས་གོང་ནས་དབུ་ལུས་ཁ་ཕྲལ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཤོར་ཡོད་པ་ཞོར་ནས་ཤེས་ཐུབ།
བཞི་བ། རྡོ་རིང་ཆགས་རོ་མའི་གསར་རྙེད་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཁ་གསབ།
ད་ལོའི་སྤྱི་ཟླ་11པོའི་ཚེས་9་ཉིན་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དེང་རབས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་འབུམ་རམས་པ་དང་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ། དེང་གཞིས་རྩེའི་ས་ཁུལ་གྱི་དྲུང་ཡིག་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས་པའི་དགེ་རྒན་རྡོ་རྗེ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ལྷ་སའི་ཚོགས་འདུའི་བར་གསེང་དང་བསྟུན་སྒེར་ནས་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་ལ་ཆེད་དུ་རྟོག་ཞིབ་ཏུ་ཕེབས་པ་དང་། ད་ལྟའི་རྡོ་རིང་བསླངས་པའི་ཟུར་ནས་རྡོ་རིང་གི་ཆག་རོ་གླིང་བཞི་མ་ཡི་གེ་ཡོད་པ་ཅན་འདི་མཐོང་བ་མ་ཟད། (པར་དྲུག་པར་གཟིགས།) ངོས་གཅིག་ན་ཞང་སྣ་ནམ་རྡོ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་བཞི་ཡོད་པ་དང་ཆེ་ཆུང་བཟོ་དབྱིབས་སོགས་ལ་གཞིགས་ན་དེང་གི་རྡོ་རིང་འདིའི་ཡ་གྱལ་ཡིན་ཚུལ་དང་། ངེད་ཀྱང་ཁོམ་སྐབས་བྱུང་ཚེ་ས་གནས་དངོས་བསྐྱོད་ཀྱི་རྟོག་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཚུལ་གྱི་གསུང་འབྱོར་ན། ཚེས་11ཉིན་གྱི་ཞོགས་པར་ངེད་དང་རང་སློབ་ཀྱི་གྲོགས་དཔལ་མཁར་རྒྱལ་གཉིས་ཐད་ཀར་རྒྱལ་ལ་ཕྱིན་པ་དང་ཞིབ་ཕྲའི་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་གཤམ་གསལ་ལྟར་ཡིན།
རྡོ་རིང་ཆག་རོ་མ་དེང་རྡོ་རིང་གི་འགྲམ་དང་མཆོད་མེ་འབུལ་སའི་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་འདུག་ཅིང་། དགོན་པའི་གྲྭ་བས་བཤད་ན་ཉེ་འགྲམ་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་གི་རྩིག་རྨང་ནས་ཚུར་བསྡུས་པར་བཤད། གླིང་བཞིའི་དབྱིབས་ལ་སྤྱིའི་མཐོ་ཚད་ལ་རྨིད་62དང་། ཞབས་མཐིལ་ངོས་མཉམ་དུ་ཆག་མི་འདུག་པའི་ཕྱི་ངོས་མི་འདྲ་བའི་མཐོ་དམའ་རིང་ཐུང་མི་འདྲ། ཞེང་ཚད་ལ་རྨིད་0.35ནས་0.30བར་འདུག་ཅིང་། སྟེང་དུ་རྨིད་0.5ཅན་གྱི་ཆར་ཁེབས་ཁ་སྤྲོད་སའི་འབུར་དབྱིབས་གྲུབ་བཞི་མ་ཆུང་ངུ་ཞིག་འདུག་པ་དང་།ངོས་གོང་རོལ་སྟོང་པར་གནས་པ་དང་བར་མཚམས་ཞིག་ནས་ཀྱོག་དང་བཅས་ངོས་གསུམ་དུ་ཐིག་ཕྲེང་གཉིས་རེའི་ཤུལ་ཡོད་པ་སྟེ། ངོས་དང་པོར།×××པའི/×××ས་པ་ཞང་སྣ་ནམ་རྡོ×།(པར་བདུན་པར་གཟིགས།)ངོས་གཉིས་པར།༇རྩེའུ×××/×××།ངོས་གསུམ་པར།༇×××/ར××སོགས་བརྐོས་ཡོད་ལ། རྡོ་རིང་ཆག་རོ་མའི་རྒྱུ་ཆ་དང་བཟོ། ཞེང་ཚད་ཆེ་ཆུང་། ངོས་སུ་ཡི་གེ་ཕབ་ས། ཡིག་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་དེང་གི་རྡོ་རིང་འདི་དང་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཕུད། རྡོ་རིང་བསླངས་ཡོད་པ་འདིའི་དབུར་སྤྲད་ན་འཕྲོད་པར་བསམ་ཤིང་། ད་ལྟ་བསླངས་ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་འདིའི་ཡི་གེར་ཡང་དབུ་མི་ཚང་བ་ཤར་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་དང་པོར། ×གཉིས་ཀྱིས་×ལ་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཞེས་པའི་ཚིག་དེས་དེའི་གོང་དུ་ཡང་མིའི་མཚན་ཡོད་པ་ཚོད་དཔག་བྱས་ཆོག་ཅིང་། ལྷོ་ངོས་ཀྱི་འཕན་ཡུལ་ཀླུང་སྐྱེས་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞེས་པ་དང་ནུབ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་གོང་འོག××སྐྱེས།སྟའུ་×/གཡུ་སྤིང་།ས×ཞེས་པའི་སྟེང་དུ་ཡང་ཡི་གེ་ཡོད་པ་ཚིག་གི་སྔ་ཕྱི་དང་ཀྱོག་ཡོད་མེད་ཀྱིས་ཤེས་ནུས་ཤིང་། གང་ལྟར་རྡོ་རིང་ཆག་རོ་མ་འདི་དགེ་ཆོས་དང་རས་ཆར་རྡི་སིང་རྟོག་ཞིབ་ཕེབས་སྐབས་ཀུན་གྱི་མཐོང་ལམ་ན་ཡོད་པ་ཞིག་མིན་པར་བལྟས་ཚེ་གཅིག་བྱས་ན་དགེ་ཆོས་གསུངས་པའི་གཞན་རྭ་བ་དེའི་ནང་ན་རྡོ་རིང་གཞན་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་སྒོ་ཟ་རྒྱབ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་སྲིད་ལ། གཉིས་ནས་རྡོ་རིང་ཆག་རོ་མ་དང་ད་ལྟ་ཀུན་གྱི་མཐོང་ལམ་ན་ཡོད་པ་གཉིས་སྔ་ས་ནས་ཁ་ཕྲལ་ཤོར་ཡོད་པ་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཆོག་ཅིང་། ཆགས་འཇིག་འདི་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཞིགས་ན་གོང་གི་རས་ཆར་རྡི་སིང་གིས་བསྟན་པ་ལྟར་སོག་པོའི་དམག་གིས་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་བསྲེགས། གྲྭ་བ་མང་པོ་བསད་པའི་དུས་སུ་འཇོག་དགོས་པར་མཐོང་ལ། དེ་སྔ་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེའི་གོ་དོན་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས། རྒྱལ་ལྷ་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་མཉམ་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བས་རྡོ་རིང་ཡང་ཞང་སྣ་
ནམ་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གི་བཞེངས་པར་ཚོད་དཔག་གནང་བ་ཙམ་ཡིན་མོད། ད་ནི་ཞང་སྣ་ནམ་རྡོ་བྱ་བ་དང་གཉིས་ཀྱིས་རྡོ་རིང་བཙུགས་བྱ་བ་དངོས་སུ་བྱུང་བས་ཁོང་གི་དུས་སྐབས་སུ་བཙུགས་པ་འམ་ཁོང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཁུངས་བཙན་པོ་ཞིག་རྙེད་པ་ཡིན་ལ། འོ་ན་ད་ནི་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་ཁྲི་དར་མའི་ཚ་བོ་བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་དང་། དེའི་སྲས་མངའ་བདག་འོད་ལྡེ་སོགས་ཀྱིས་ཡིན་སྲིད་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འདོར་ཆོག་པ་ཞིག་རེད་དམ་ཞེ་ན་འདི་ཡང་ཚིག་ཐག་རྦད་བཅད་བྱས་ཆོག་པ་ཞིག་ཀྱང་མིན་ཏེ། གཅིག་ནས་རྡོ་རིང་ཆག་རོ་མ་དང་ད་ལྟ་བསླངས་ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་བར་ཐིག་ཕྲེང་ཆད་ཡོད་མེད་དང་ཞིབ་ཕྲའི་ཆག་སྟངས་ག་འདྲ་ཡིན་མིན་སོགས་ཞིབ་དུ་ཚད་འཇལ་དང་དེང་གི་ཆར་ཁེབས་བཀོག་ནས་རྟོག་ཞིབ་བྱ་དགོས་པ་དང་། གཉིས་ནས་སྟོད་ལུང་ར་ཚག་དགོན་པར་ཆ་བཞག་ན་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་དང་བཞེངས་མཁན་ཆ་ལ་དུས་རབས་མཐུན་པའི་རྡོ་རིང་ཡང་ཐུན་མོང་དུ་བཙུགས་ཡོད་མོད། ར་ཚག་དགོན་པའི་རྡོ་རིང་ཞང་སྣ་ནམ་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ན། 6 ང་ཚོས་མུ་མཐུད་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱ་དགོས་པའི་གནད་མང་དུ་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་དེང་གི་དགོན་པའི་གྲུབ་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ཀྱང་རྒྱལ་སྟོད་དང་རྒྱལ་སྨད། བྱམས་ཁང་གསུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་བཤད་སྲོལ་དང་རྒྱལ་སྟོད་དང་བྱམས་ཁང་ཁག་གཅིག་དང་རྒྱལ་སྨད་ལྷ་ཁང་ལོགས་ཀྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་བཤད་སྲོལ་དང་། རས་ཆར་རྡི་སིང་གིས་དགོན་པ་འདི་ལ་ལྷ་ཁང་གཉིས་ཞེས་དང་།དགེ་ཆོས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ལོགས་སུ་ཡོད་ཚུལ་བསྟན་མི་འདུག གང་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ལྷ་ཁང་བར་བ། དར་གྱི་ལྷ་ཁང་། བྱ་གྲགས་ལྷ་ཁང་གསུམ་གྱི་འབྲེལ་བ་ག་འདྲ་ཡིན་མིན་མི་ཤེས་པ་མ་ཟད། རྡོ་རིང་ངོས་སུ་གཉིས་ཀྱིས་རྡོ་རིང་བཙུགས་པ་ཞེས་ཞང་སྣ་ནམ་ལས་མི་སྣ་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་སྲིད་ན་སུ་ཡིན་མིན་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁ་མི་གསལ་བ་བ་ཕར་ཞོག རྒྱལ་ལ་ལུག་ལྷས་ལྷ་ཁང་ཐོག་དོན་སོགས་ཀྱང་ལྟ་བ་མི་འདྲ་བ་མཆིས་ན་ང་ཚོས་མུ་མཐུད་རྟོག་དཔྱོད་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་གནས་མང་དུ་མཆིས་སོ་ཞེས་རེ་ཞིག་རྩོམ་ཐུང་འདིའི་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱའོ།
སྤྱི་ལོ་2017ལོའི་ཟླ་11པའི་ཚེས་17ཉིན་བྲིས་པ་དགེའོ།།
ཞར་བཀོད། རྡོ་རིང་གི་ཡིག་རྙིང་ཁག་ཆ་ཚང་བར་བསྒྲིགས་ན་གཤམ་གསལ།
རྡོ་རིང་ཤར་ངོས། ×××པའི/×××ས་པ་ཞང་སྣ་ནམ་རྡོ×××/གཉིས་ཀྱིས་×ལ་ཀྱི་རྡོ་རིང་/བཙུགས་པ་ལ། སྤྱི་དེང་སེང་གི་དུསུ་ནི།/ དགེ་བ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་དང་།ལེགས་/པ་ལ་གྲོས་མཐུན་པ་ནི་ཉུང་ན་། འོ་ན་དཀོན་/མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་གསོལ་བའི་མྱི་/རྣམས་ཀྱིས་ནི།ལྷར་སངས་རྒྱས་གཟུངས་།གྲོས་/ཕུག་ཆོས་ལ་། གཏད། གཙོར་ལྟ་བ་སྦྱང་། ཚིག་/སྤྱོད་རྣལ་དུ་དབབ་། འཚོ་བ་གཙང་མར་བསྒྲུབ་།/ བྱེད་དགུ་ཆོས་དང་སྦྱར་། སྤྱི་གྲོས་གཅིག་དུ་/བཟླུམ། སྒོ་གཉེར་སོ་སོར་བླང་། ངན་གྲོས་དགོག་/དུ་དབྱུང་། བདེན་གཏམ་དང་དུ་བླང་། འདི་ལྟར་/བྱས་ན་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉི་གར་བདེ་བར་/འགྱུར་བྱས་/ཚིག་བཅུ་པོ་འདི་ཡལ་/བར་མ་བོར་ཞིང་གཟུངས་སུ་བཟུང་ན་ལེགས་སོ།
བསམ་མྱི་ཁྱབ།×××རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་སྦྱང་།×××ཀྱི་དགེ་བ་×××
རྡོ་རིང་ལྷོ་ངོས། ༇×××/ར××(བར་འདིར་ཐིག་ཕྲེང་གཅིག་ནས་གཉིས་ཙམ་ཆད།) འཕན་ཡུལ་ཀླུང་སྐྱེས་ངོ་མཚར་ཆེ།།
རྡོ་རིང་ནུབ་ངོས།༇རྩེའུ×××/××(བར་འདིར་ཐིག་ཕྲེང་གཅིག་ནས་གཉིས་ཙམ་ཆད།)××སྐྱེས།སྟའུ་×/གཡུ་སྤིང་།ས×
———————-
1 འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ།དེབ་སྔོན།སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1984:117-20.
2 དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན།མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2006:246-47.
3 འདིར་མ་ཡིག་རྡོ་རིང་དངོས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལྟར་བཤུས་ཡོད།
4 དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།དེབ་དང་པོ།བོད་ལྗོངས་ཡིག་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1990:6~9.
5 Rechardson,H.E.(1957). A Tibetan Inscription from Rgyal Lha-khang”,Journal of the Royal Asiatic Society London: 57-78.
6 པ་སངས་དབང་འདུས།སྤུ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་རྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་མ་ཡིག་དག་བཤེར་དང་དེའི་ཚིགས་འགྲེལ་དངས་སང་གངས་ཆུ།བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2011:226-28.
གསལ་འདེབས། རྩོམ་འདིའི་པར་དབང་ངེད་བཙན་པོ་ཚང་ལ་དབང་བས་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པར་གང་འདོད་དུ་བརྒྱུད་འགོད་བྱེད་མི་ཆོག
རྩོམ་ཁུངས། བཙན་པོ་ཚང་།
རྩོམ་འདིའི་སྦྲེལ་ཐག http://www.tsanpo.com/debate/25264.html

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
བོད་གཞུང་ ཐ་སྙད་ཅིག་མ་རེད།
Tuesday, Jun 7, 20114 Comments
དེ་རིང་བོད་ཀྱི་དྲ་བརྙན་བརྒྱུད་ནས་ བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་གིས་ “བོད་གཞུང་”དང་འབྲེལ་བའི་གསལ་བཤད་གནང་བ་དེར་ཉན་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་ ཐེངས་འདིའི་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་ཀྱི་རིམ་པ་དེ་གཙོ་བོར་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་དབང་ཕྱིར་བསྡུ་ལ་དམིགས་ཡོད་ཅེས་གསུངས་ནས། “བོད་གཞུང་”དེ་ “བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་”ཞེས་བསྒྱུར་བ་ནི་ཞོར་འཕྲོས་སུ་སོང་བ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གསུངས་སོང་། དེ་ཡང་། བོད་མི་དམངས་ལ་འདོད་པ་མེད་ན་སྐབས་བཅོ་ལྔ་པའི་སྤྱི་འཐུས་ཀྱིས་བསྐྱར་བཅོས་བྱེད་ཆོག་གི་རེད་ཅེས་གསུངས་སོང་།
ལྷག་པར་དུ། ཐེངས་འདིའི་འགྱུར་བ་དེ། ཐ་སྙད་ཙམ་ཞིག་གི་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་དོན་གྱི་ཆ་ནས་དམངས་གཙོའི་ཀ་བ་གསུམ་འཛོམས་ཀྱི་གཞུང་ཞིག་མུ་མཐུད་ནས་གནས་ཡོད་པ་དང་། མུ་མཐུད་པའི་གཞུང་དེ་ཡང་ ལོ་ངོ་ ༣༠༠ ལྷག་ལ་རྒྱུན་མ་ཆད་པའི་གཞུང་དེ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོང་།
ད་ “བོད་གཞུང་”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བསྒྱུར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཐད། མ་རེད་སྐོར་གཅིག་གསུངས་པའི་ཁྲོད།
༡. ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་གནང་ནས་བསྒྱུར་བ་མ་རེད།
༢. རྒྱ་ནག་གི་གནོན་ཤུགས་འོག་ནས་བསྒྱུར་བ་མ་རེད།
༣. རྒྱ་གར་གྱི་གནོན་ཤུགས་འོག་ནས་བསྒྱུར་བ་མ་རེད།
༤. བོད་མིའི་གནོན་ཤུགས་འོག་ནས་བསྒྱུར་བ་མ་རེད།
ད་བསྒྱུར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཐད།
༡. སིམ་ལ་ན་ཁ་མཆུ་ཞིག་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། ༼ཁ་མཆུ་གང་འདྲ་ཡིན་ངས་མ་ཤེས།༽
༢. རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ན་ཉིན་རེ་བཞིན་ཚགས་པར་སོགས་ལ་གནས་ཚུལ་ཐོན་བཞིན་ཡོད། ༼དོལ་རྒྱལ་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་དག་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་གཞན་ཞིག་ཡིན།༽
༣. འཇར་མཱན་གྱི་ཚོགས་པ་ friedrich naumann foundation ཟེར་བས་བོད་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་དང་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་ལ་རོགས་དངུལ་ ཉུང་དུ་ཕྱིན་པ། ༼འདི་ཡང་ བོད་གཞུང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་སྤྱད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་ནམ། དེ་འདྲ་ཞིག་ངས་གོ་བྱུང་།༽
༤. མ་འོངས་པ་ལ་མིང་ཙམ་ལ་བསྙད་ནས་ དཀའ་ངལ་འབྱུང་སྲིད་པ། ༼འདི་ནི་ད་ལྟ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་རེད།༽
༥. བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་དུ་རྒྱ་གར་དུ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་གནས་དགོས་པ།
བཅས་གསུངས་སོང་།
ད་དགོངས་ཚུལ་ཞིག་གསུངས་དང་། བསྒྱུར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བསྒྱུར་མི་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་བསྡུར་ན། བསྒྱུར་དགོས་དོན་ཁྱོན་ནས་མེད་པ་འདྲ་ཞིག་མི་འདུག་གམ། དགོས་དོན་མེད་པ་ཞིག་བསྒྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། “བོད་དོན་ལ་”མི་ཚེ་བཏང་བའི་མི་ཞིག་ངུ་གི་འདུག “ང་ནི་སྐྱིད་པོ་ཁྱོན་ནས་མི་འདུག”ཟེར་མཁན་གྱི་བོད་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་འདུག “ད་རྡ་རམ་ས་ལ་རེ་བ་རྒྱག་རྒྱུ་ལྷག་ཡོད་མ་རེད། དེ་ལས་བོད་ནང་གི་བོད་པ་དང་གཞོན་སྐྱེས་ཚོ་རུབ་རུབ་བྱས་ཏེ་ལས་འགུལ་ཞིག་རྩོམ་དགོས་འདུག”ཅེས་གསུངས་མཁན་འདུག
འདི་ནི་དགའ་མི་དགའི་རྩོད་པ་ཞིག་མ་རེད་ལ། ཐ་སྙད་ཅིག་འགྲིག་མི་འགྲིག་གི་རྩོད་པ་ཡང་མ་རེད། འདི་ནི་གཞུང་ཞེས་མི་མང་གིས་རེ་བ་བཅོལ་ས་ཞིག་ སྒྲིག་འཛུགས་སུ་གྱུར་པའི་གནད་དོན་དེ་རེད། གཞུང་དེ་ཡང་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་གིས་གསུངས་པ་ཇི་བཞིན། ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་གཞུང་ཞིག་རེད། ད་ང་ཚོར་ “བོད་གཞུང་”ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་འདི་སྦྱོར་ས་ཞིག་ས་སྟེང་འདི་ནས་མེད་སོང་བ་རེད།
ངས་ རང་གི་སྐྱེས་ཡིག་དང་གཉེན་སྒྲིག་གི་ཡི་གེ་ལ་བལྟས་པ་ཡིན། ལས་ཤོག་གཡོན་ཐད་ན། དབྱིན་ཡིག་ཏུ། Department of Home Affairs, Central Tibetan Secretariat of His Holiness the Dalai Lama ཞེས་འཁོད་འདུག དེའི་གཡས་ངོས་ཀྱི་ཐོད་དུ་ “བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་”ཞེས་འཁོད་པའི་གངས་སེང་གི་ལས་ཐམ་དེ་འདུག དེའི་གཤམ་ན་ཡང་བསྐྱར་གངས་སེང་གི་ཐེལ་དང་ བདེ་དོན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མཚན་རྟགས་བཀོད་འདུག ཡིག་ཆ་འདི་འདྲ་ད་ཡང་བསྐྱར་ཡོང་རྒྱུ་ཡོད་དམ།
ངས་ ད་བར་དུ་ སྐྱེས་ཡིག་དང་གཉེན་སྒྲིག་གི་ཡི་གེ་དགོས་ ཞེས་བརྗོད་མཁན་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ཡི་གེ་འདི་སྤྲད་པ་ཡིན། དྲི་བ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་ངོས་ལེན་བྱེད་རྐྱང་བྱས་སོང་། ངའི་སྐྱེས་ཡིག་གིས་སྐྱེས་ཡིག་གི་གོ་ཆོད་པ་རེད། ངའི་གཞུང་དེ་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་ངོས་ལེན་བྱེད་མཁན་མེད་པ་བདེན་མོད། ངས་རང་གི་གཞུང་གིས་གནང་བའི་ཡིག་ཆ་འཁྱེར་ནས་ ང་འཛམ་གླིང་དུ་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ར་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་ལ། ངའི་གཉེན་སྒྲིག་གི་དཔང་རྟགས་ཀྱང་དེས་ཐུབ།
ད་དུང་“བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་”ཞེས་པའི་གཞུང་འདི་ ཉེ་ཆར་ཡིག་ཐོག་ནས་ཡལ་བར་གྱུར་པའི་ཉིན་མ་དེ་བར་དུ་ “བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་”ཞེས་པའི་གཞུང་འདི་གསོན་པོ་ཡིན། གཞུང་འདི་ལ་ཚེ་སྲོག་ཡོད། ད་ནི་གཞུང་འདི་ མ་ཤི་གོང་ནས་བསད་པ་དེ་ལ་འགྱོད་པ་བྱེད་རྒྱུ་ལས་གཞན་ལྷག་མེད་པ་འདྲ།
འགྱོད་པ་སྐྱེས་མཁན་གྱི་བོད་མི་ག་ཚོད་ཡོད་དམ། ངས་ངོ་ཚོར་བའི་མི་གྲགས་ཅན་གཉིས་ལས་གཅིག་ནི་ངུ་གི་འདུག གཞན་དེ་ནི་ཧ་ཅང་སེམས་ཕམ་གྱི་འོག་ན་འདུག གཞུང་འདི་ “དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་”མགོ་བཙུགས་པ་ནས་རིམ་གྱིས་སྒོ་བརྒྱབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་རྩོམ་ཡིག་འགའ་ལ་འཁོད་འདུག ལོས་ཡིན། བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་བྱེད་རྒྱུ་ཁས་བླངས་པའི་ཉི་མ་དེ་ནས་ “བོད་གཞུང་”ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་དང་འབྲུ་དོན་གཉིས་ཀ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྤངས་པ་རེད། དེ་ལ་དཔག་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཀྱང་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། འོན་ཀྱང་། “མཐའ་མའི་ཐག་གཅོད་དེ་བོད་མི་མང་གིས་བྱེད་ཀྱི་རེད།”ཅེས་གསུངས་ནས་རེ་བ་རྒྱག་ས་ཞིག་ཡོད་བསྡད་པ་རེད། རེ་བ་དེ་དང་ཆབས་གཅིག་ཏུ། ཀ་བ་གསུམ་ལྡན་གྱི་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་མང་གཙོའི་གཞུང་དེ་ལ་ འོས་འདེམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཚ་ཚ་འུར་འུར་བྱས་པ་རེད། བཀའ་བློན་ཁྲི་གསར་ཞིག་འདམས་ནས་ དེའི་དྲོད་མ་ཡལ་གོང་དེར་ “བོད་གཞུང་”ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་འདི་གཤིན་ཡུལ་དུ་བསྐྱལ་བ་རེད། ད་ནི། སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་གི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཞེས་པ་འདིས། “གཞུང་”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་གི་འགོ་གཙོ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།
ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ། བཙན་བྱོལ་གྱི་བོད་མི་ཚོས་ རང་གི་ལས་འགུལ་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་དེ་བོད་ནང་དུ་བསྐོར་མ་ནུས་པ་དེ་རེད། འགྲོ་སོང་སོགས་ཡོད་ཚད་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་དང་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་ལྟ་རྟོག་ཐོག་ཤོར་པ་རེད། ད་ནུས་པ་ཡོད་ཚད་སྤུངས་ནས་ཉར་བའི་གཞུང་དེ་ཡང་ “གཞུང་”གི་ཐ་སྙད་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད།
རང་བཙན་དང་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ནི་ ཨང་གྲངས་ ༡༠༠ ཁ་ཚང་ངེར་ཡོད་པ་དེ་རེད། དབུ་མའི་ལམ་ནི་གོང་གི་དེ་གཉིས་ནས་ ཨང་གྲངས་ ༥༠ འཐེན་པའི་ཐོབ་གྲངས་རེད། ད་ བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནི་ དེ་ནས་ཀྱང་ཨང་གྲངས་ ༥༠ འཐེན་ཤུལ་གྱི་ ༠ དེ་རེད། ང་ཚོ་ནི་ ༠ ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་མཁན་གྱི་བོད་ཀྱི་འབངས་མི་རེད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་མཐུན་སྲིད་གཞུང་དེ་བཙན་བྱོལ་དུ་གྱར་ནས་ད་ལྟ་རྒྱ་གར་དུ་གནས་ཡོད་ཅེས་དམ་བཅའ་ཞིག་ཡིད་ལ་འཁྱེར་ནས་བཙོན་ཁང་འགྲིམས་མཁན་ཚོར་དགོངས་པ་ཞིག་བཞེས་དང་། བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲི་ཞུ་བསྒྲུབས་ཆེད་སྐུ་སྲོག་ཤོར་བའི་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོ་ཚོར་དགོངས་པ་ཞིག་བཞེས་དང་།
ང་ཚོ་ལ་འཇོན་ཐང་ཡོད་ན། བོད་གཞུང་ནི་ཐ་སྙད་ཅིག་མ་རེད། བོད་གཞུང་ནི་ཐ་སྙད་ཅིག་གི་རྩོད་པའང་མ་རེད། འདི་ང་ཚོའི་གཞུང་རེད། འདི་ང་ཚོའི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་རེད་ལ། འདི་ང་ཚོའི་མི་རབས་རྗེས་མ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་རེད། འདི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་གཞུང་རེད། འདི་ཐ་སྙད་ཅིག་མ་རེད།
4 Comments »
Leave a comment!
You must be logged in to post a comment.


text:
བལ་ཡུལ།
བལ་བོ་ནི་རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དུ་ལྷོ་ཨེ་ཤེ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ལ། རྒྱལ་ཁབ་དེ་ལ་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་བལ་བོ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ནང་མི་འབོར་ས་ཡ་༢༦.༤ཙམ་ཡོད་པ་དང་འཛམ་གླིང་ནང་མི་འབོར་མང་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཨང་༤༨པ་དང་། ས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཨང་༩༣པ་དེ་ཆགས་ཡོད། བལ་བོའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ནི་འབྲུག་དང་ཀྲུང་གོ རྒྱ་གར། བྷང་ག་ལ་བཅས་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ནང་གངས་རི་དང་ནགས་རི། སྤང་རི་སོགས་ས་བཅུད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་ལ། ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་འཛམ་གླིང་གི་རི་བོ་མཐོ་ཤོས་རི་བོ་ཇོ་མོ་གླང་མ་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ནང་ཡོད།
ནང་དོན།
རྒྱལ་ས་ཀ་ཏ་མན་ཏུ།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ཁབ་དེའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་སམ་རྒྱལ་ས་ལ་ཀ་ཏ་མན་ཏུ་ཟེར། གཞན་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པར་པཱོ་ཁཱ་ར་ཟེར་བ་དང་གྲོང་ཁྱེར་དེར་མཚོ་དང་མཚེའུ། རང་བྱུང་གི་ཁོར་ཡུག་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡོད་པས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་བའི་ས་ཁུལ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
བལ་བོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ལུམྦི་ནི་སྐྱེལ་ཚལ་དུ། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་༦༢༥ལ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྐུ་འཁྲུངས་པས། བལ་བོ་ནི་ནང་ཆོས་དང་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་བལ་ཡིག་ཡིན་ལ། དབྱིན་སྐད་དང་ཧིན་སྐད། བོད་སྐད་སོགས་ཀྱང་དར་སྲོལ་ཆེན་པོ་ཡོད། བལ་བོའི་ཡུལ་མི་ཚོ་ཧི་ཨི་མི་རིགས་དང་བོད་འབར་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཧི་ཨི་མི་རིགས་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཧིན་དྷུ་རྗེས་འབྲང་པ་དང་། ཁོ་ཚོས་ཧིན་དྷུའི་དུས་ཆེན་ཌཱ་ཆེ་རཱ་དང་ཊི་ཧར། མཱ་གེ་སན་ཀི་རན་ཐི། ཀིར་ཤི་ནཱ་ཇན་མཱས་ཊ་མི། ཧོ་ལི། ཇཱ་ནཱ་ཡ་པུར་ནི་མཱ་སོགས་སྲུང་བརྩི་བྱེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་བོད་འབར་མི་རིགས་ཚོས་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་དང་སངས་རྒྱས་འཁྲུངས་སྐར་སོགས་སྲུང་བརྩི་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
གནའ་རབས་ཀྱི་བལ་བོ།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ཡང་གནའ་རབས་རྒྱ་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་ནང་བལ་བོ་ལ་གནའ་རབས་གྱི་རྒྱ་གར་ཞེས་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། དུས་རབས་༣པའི་ནང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་པོས་བལ་ཡུལ་དུ་ནང་ཆོས་ཐོག་མ་སྲོལ་བཏོད། སྤྱི་ལོ་༢༠༠ཙམ་དུ་བལ་བོ་དེ་ལི་ཆ་ཝིས་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་བལ་བོ་ལ་ཧིན་དྷུ་ལྷ་ཁང་དང་ནང་པའི་ལྷ་ཁང་མང་པོ་བཞེངས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། རིམ་བཞིན་ལི་ཆ་ཝིས་ཉམས་ཆག་ཏུ་ཕྱིན་ནས། སྤྱི་ལོ་༨༧༩ལོར་ཐཱ་ཀུ་རིས་དུས་རབས་འགོ་བཙུགས།
སྤྱི་ལོ་༡༢༠༡ནས་༡༧༦༩ལོའི་བར་དུ་བལ་བོ་དེ་མཱ་ལཱ་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བྱས་པ་དང། ༡༤༨༢ལོར་མཱ་ལཱ་གྲོངས་རྗེས་སུ་ཁོང་གི་རྒྱལ་ཁམས་དེ་རང་གི་བུ་རྒྱུད་གསུམ་ལ་བགོས། དུས་རབས་༡༨ཙམ་ལ་བལ་བོ་དེ་གོར་ཁཱ་རྒྱལ་པོ་ནཱ་རཱ་ཡན་གྱིས་བསྐྱར་དུ་དབང་དུ་བསྡུས། དུས་རབས་༡༩པའི་ནང་བལ་བོ་མི་རིགས་ཚོ་དབྱིན་ཇི་ཡིས་བཙན་སྐུལ་བྱས། སྤྱི་ལོ་༡༨༡༤ནས་༡༨༡༦ལོའི་དབྱིན་བལ་བར་དམག་འཁྲུག་བྱུང་པས་ད་སྐབས་བལ་བོའི་ས་མཚམས་དེ་སྐབས་དེ་ནས་བྱུང་། སྤྱི་ལོ་༡༨༤༦ལོར་རཱང་བྷ་ཧཱ་ཌུར་གྱིས་བལ་ཁུལ་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་། ཁོང་རང་ཉིད་རཱ་ནཱ་འམ་སྲིད་བློན་ཞིག་ལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཤིང་། དེ་ནས་བལ་བོའི་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་རཱ་ནཱས་བཟུང་ཡོད་པ་དང་བལ་བོའི་རྒྱལ་པོ་ཚོར་མིང་ཙམ་ལས་དབང་ཆ་མེད། མཐར་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༣ལོར་དབྱིན་བལ་གཉིས་ཀྱི་བར་ཆིངས་ཡིག་གསར་བ་ཞིག་བཞག
དེང་རབས་ཀྱི་བལ་བོ།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱི་ལོ་༡༩༥༠ལོར་སྲིད་བློན་རཱ་ནཱ་ཁོང་གནས་དབྱུང་བཏང་བ་དང་རྒྱལ་པོའི་དབང་ཆ་སླར་ཡང་བསྐྱར་གསོ་བྱས། སྤྱི་ལོ་༡༩༥༩ལོར་བལ་བོའི་གྲོས་ཚོགས་བལ་བོའི་མི་དམངས་ཚོས་འོས་འདེམ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱལ་པོ་དང་གྲོས་ཚོགས་བར་རྩོད་གླེང་བྱུང་བས་གྲོས་ཚོགས་ཕམ། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༢ལོའི་རྩ་ཁྲིམས་གསར་པའི་འོག་རྒྱལ་པོར་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་ཡོད་ཀྱང་། ༡༩༩༠ལོར་བལ་བོའི་དམངས་གཙོའི་ཤོག་ཁག་གིས་ངོ་རྒོལ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བར་བརྟེན་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་སླར་གསོ་བྱས།
སྤྱི་ལོ་༡༩༩༡ལོར་བལ་བོའི་མང་མོས་འོས་འདེམ་བྱས་ཤིང་བལ་བོའི་བཅའ་ཁྲིམས་གསར་པ་གཏན་ལ་ཕབ། དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༤ལོར་བལ་བོའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དམག་ཤོག་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་དབང་བསྒྱུར། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༥ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་མཐོ་ཤོས་ཀྱིས་འོས་བསྡུ་ནུས་མེད་བཟོས་པ་དང་སྔོན་གྱི་གྲོས་ཚོགས་བསྐྱར་གསོ་བྱས།
སྤྱི་ལོ་༡༩༩༦ལོར་བལ་བོའི་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་ངོ་རྒོལ་གྱེན་ལངས་འགོ་བཙུགས་པས། སྐབས་དེར་བལ་བོའི་དཔལ་འབྱོར་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༦ལོའི་ཟླ་༡༡པའི་ནང་ཞི་བའི་ཆིངས་ཡིག་བཞག སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨ལོའི་ཟླ་༤པའི་ཐུན་མོང་སྲིད་གཞུང་ལ་འོས་ཤོག་ཐོབ་པས་བལ་དམངས་ཀྱིས་དབང་ཆ་བཟུང་། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨ལོའི་ཟླ་༥པའི་ནང་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་དབང་རྩ་མེད་བཟོས་ནས་བལ་བོ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཆགས།
སྤྱི་ལོ་༢༠༡༥ལོར་བལ་བོའི་རྩ་ཁྲིམས་གསར་པ་འགོ་བཙུགས། སྤྱིར་བལ་བོ་དེ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཡང་། འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་སྐོར་བ་ཚོའི་ཆེ་དགའ་སའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཆགས་ཡོད།
སྐད་ཡིག།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱིར་བལ་བོ་ནི་ཧི་ཨི་སྐད་ཁྱིམ་དང་། བོད་འབར་སྐད་ཁྱིམ། སོག་ཡིག་སྐད་ཁྱིམ་གསུམ་ལས་འབྱུང་བའི་སྐད་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ནི་བལ་སྐད་ཡིན་ཡང་། མཱ་ཐི་ལི་སྐད་ཡིག་ཀྱང་གཞུང་གི་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན།
སྤྱི་ལོ་༢༠༡༡ལོའི་བལ་བོའི་མི་འབོར་གྲངས་བཤེར་ལ་གཞིར་བཟུང་ན། བལ་བོའི་མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་༤༤.༦%ཙམ་གྱིས་ཕ་སྐད་བལ་སྐད་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། བརྒྱ་ཆ་༡༡.༧%ཙམ་གྱིས་མཱ་ཐི་ལི། བརྒྱ་ཆ་༦.%༠ཙམ་གྱིས་བྷོ་ཇི་པུ་རི། བརྒྱ་ཆ་༥.༦%ཙམ་གྱིས་ཐཱ་རུ། བརྒྱ་ཆ་༥.༡%ཙམ་གྱིས་ཏཱ་མཱང་། བརྒྱ་ཆ་༣.༢%ཙམ་གྱིས་བལ་བོ་བྷ་སཱ། བརྒྱ་ཆ་༣%ཙམ་གྱིས་བྷ་ཇི་ཀཱ བརྒྱ་ཆ་༣.༠%ཙམ་གྱིས་མཱ་གཱར། བརྒྱ་ཆ་༣.༠%ཙམ་གྱིས་ཌོ་ཏེ་ལི། ཡང་བརྒྱ་ཆ་༢.༦%ཙམ་གྱིས་ཨུ་དྷུ་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་འདུག དེ་བཞིན་བོད་སྐད་ཀྱང་བལ་བོའི་ཤར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ས་ཁུལ་དང་ནང་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་ཕལ་ཆེ་བར་སྤྱོད་ཀྱིན་ཡོད་འདུག
འཛིན་སྐྱོང་ས་ཁུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
༡ མེཙཱི ༢ ཀོཤཱི ༣ སགརམཱཐཱ ༤ ཛནཀཔུར ༥ བཱགམཏཱི ༦ ནཱརཱཡཎཱི ༧ གཎྜཀཱི ༨ ལུམྦིནཱི ༩ དྷཝལཱགིརཱི ༡༠ རཱཔྟཱི ༡༡ ཀརྞཱལཱི ༡༢ བྷེརཱི ༡༣ སེཏཱི ༡༤ མཧཱཀཱལཱི
ཆུ་རྒྱུན།[རྩོམ་སྒྲིག]
མེཅིཀོཤི,བ་གམཏི,་ན་ར་ཡནི,་གཎཌཀི,་ཀརྣ་ལི,་མཧ་ཀ་ལི
མིང་འབྱུང་ཚུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
ས་ཁམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
རི་བོ་ཇོ་མོ་གླང་མ་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་བལ་བོ་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་ཡོད་ལ་བལ་བོའི་སཱ་གཱ་མཱ་ཐཱ་ཟེར། རི་བོ་དེ་འཛམ་གླིང་ནང་གི་རི་བོ་མཐོ་ཤོས་ཡིན་ཞིང་། དེའི་མཐོ་ཚད་མཚོ་ངོས་ནས་སྨི་༨,༨༤༨ཙམ་ཡོད། རོ་བོ་དེ་སྲོག་ཉེན་ཡུལ་གྱི་སྒང་ལ་ཡོད་པས་འཚོ་རླུང་མ་སྤྱོད་པ་རི་རྩེར་འཛེག་མི་ཐུབ། ཇོ་མོ་གླང་མ་ལ་འཛེག་ལམ་ཕྱོགས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་གཅིག་ནི་ཇོ་མོ་གླང་མའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཏེ་བལ་བོའི་ནང་དང་། གཞན་དེ་ཇོ་མོ་གླང་མའི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད། ལྷོ་ཕྱོགས་འཛེག་ལམ་གྱི་མཐོ་ཚད་སྨི་༥,༣༦༤ཙམ་ཡོད་པ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་འཛེག་ལམ་གྱི་མཐོ་ཚད་སྨི་༥,༡༥༠ཙམ་ཡོད། ལྷོ་ཕྱོགས་འཛེག་ལམ་དུ་ཤར་པ་དང་དོས་འཁྱེར་པ་ཚོས་གཡག་དང་སེམས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་འཛེག་གི་ཡོད་པ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་འཛེག་ལམ་དུ་དབྱར་ཟླའི་ནང་རླངས་འཁོར་འགྲོ་ལམ་ཡོད་འདུག འཛེག་ལམ་དེ་གཉིས་ནི་ཇོ་མོ་གླང་མར་རི་འཛེག་པ་དང་གནས་སྐོར་བ་ཚོའི་འགྲོ་ལམ་གཙོ་བོ་གཉིས་ཆགས་ཡོད།
སྤྱི་ལོ་༡༨༥༦ལོར་རི་བོ་དེ་ཐོག་མ་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཞིབ་པས་གསར་གཏོད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དེའི་མིང་ལ་མཐོ་རྩེ་XVཟེར། སྤྱི་ལོ་༡༨༦༥ལོར་ས་ཁམས་རིག་ཚོགས་ཀྱིས་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་དབྱིན་མིང་ཇོ་མོ་གླང་མ་ཞེས་ཟེར། སྤྱི་ལོ་༡༩༢༡ལོར་རི་བོ་ཇོ་མོ་ལོ་མ་དབྱིན་ཇིས་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་འགོ་བཙུགས། ༡༩༢༤ལོའི་ཟླ་༦པའི་ཚེས་༨ཉིན་སྐུ་ཞབས་མཱ་ལོ་རི་དང་ཨེན་ཌི་རོ་གཉིས་ཐེངས་དང་པོ་ཇོ་བོ་གླང་མར་འཛེག་ཡོད་པ་དང་། ཕྱིས་སུ༡༩༩༩ལོའི་ནང་རི་འཛེག་པ་ཨེན་ཀེར་གྱིས་སྐུ་ཞབས་མཱ་ལོ་རིའི་ཕུང་པོ་མ་རྙེད་བར་དུ་ཁོང་གཉིས་ག་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར། སྤྱི་ལོ་༡༩༥༣ལོའི་ཟླ་༥པའི་ནང་བལ་བོ་རི་འཛེག་པ་ཤར་པ་བསྟན་འཛིན་ནོར་རྒྱལ་དང་ནིའུ་ཟེ་ལེན་གྱི་རི་འཛེག་པ་སྐུ་ཞབས་ཧི་ལེ་རི་གཉིས་ཐེངས་དང་པོ་ཇོ་མོ་གླང་མའི་རི་རྩེར་འབྱོར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།
དཔལ་འབྱོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱི་ལོ་༡༩༥༠ལོའི་བར་དུ་བལ་བོ་ནི་སོ་ནམ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ལ། ༡༩༥༡ལོ་ནས་བཟུང་དུས་རབས་ཀྱིས་བལ་བོ་བསྒྱུར་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད། བལ་བོའི་ས་ཁུལ་བརྒྱ་ཆ་༢༠%ཙམ་སོ་ནམ་གྱི་ས་གཞི་དང་། བརྒྱ་ཆ་༣༣%ཙམ་ནགས་ཚལ། གཞན་ས་ཁུལ་ཕལ་ཆེ་བ་རི་རྒྱུད་ཡིན། བལ་བོའི་སྟོན་ཐོག་གཙོ་བོ་ནི་གྲོ་འབྲས་གཉིས་ཡིན་འདུག སྤྱིར་བལ་བོའི་ཚོང་འབྲེལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ཀྲུང་གོ་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་ཡིན་ལ། ཀྲུང་གོ་ནི་བལ་བོར་ཕྱིར་ཚོང་བ་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ་དེ་ཡིན། ཀྲུང་གོས་བལ་བོ་ནས་ཉོ་བ་ཅི་ཡང་མེད། རྒྱ་གར་ནི་བལ་བོའི་ཅ་དངོས་ཉོ་མཁན་ཆེ་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད།
ཕྱི་འབྲེལ་དང་དམག་དཔུང་།[རྩོམ་སྒྲིག]
བལ་བོ་ནི་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་ཡོད་པས་རྒྱལ་ཁབ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་སོགས་དང་འབྲེལ་བ་ཆེ། རྒྱ་གར་དང་བལ་བོ་བར་གྲོས་མཐུན་གྱི་ཆིངས་ཡིག་ཅིག་བཞག་པའི་ནང་། རྒྱ་བལ་གཉིས་བར་མི་སེར་ཚོར་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་མི་དགོས་པ་རྒྱལ་ཁབ་ཕར་ཚུར་འགྲིལ་འགྲུམ་བྱེད་ཆོག་པ་དང་། བལ་མི་ཚོས་རྒྱ་གར་དུ་དམ་བསྒྲགས་མེད་པར་ལས་ཀ་བྱེད་ཆོག་པ་སོགས་ཆིངས་ཡིག་ཏུ་བཀོད་ཡོད། དེ་བཞིན་དབྱིན་རྒྱ་བལ་གསུམ་གྱིས་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པའི་ནང་རྒྱ་གར་དུ་གྷོ་ཁཱར་དམག་དཔུང་བདུན་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་དམག་མི་ཕལ་ཆེ་བ་བལ་བོ་ནས་ཡིན་འདུག
སྤྱི་ལོ་༡༩༥༥ལོའི་ཟླ་༨པའི་ཚེས་༡ཉིན་བལ་བོ་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་བར། ཞི་མཐུན་མཉམ་གནས་ཀྱི་ཁས་ལེན་དོན་ཚན་ལྔ་ལ་གཞིར་བཟུང་ནས་འབྲེལ་བ་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨ལོར་ཀྲུང་གོའི་སི་ཁྲོན་ས་ཁུལ་དུ་ས་ཡོམ་གནོད་སྐྱོན་ལ་བལ་བོ་གཞུང་གིས་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པ་བཞིན། ཀྲུང་གོས་བལ་བོའི་རྨང་གཞིའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རོགས་རམ་བྱས་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་༢༠༠༨རི་བོ་ཇོ་མོ་གླང་མའི་དབྱར་ཁའི་ཨོ་ལེམ་ཕིག་རྩེད་འགྲན་ཚོགས་ཡོད།
བལ་བོ་ལ་བལ་བོའི་མཁའ་དམག་དང་མི་དམངས་སྐོར་སྲུང་པ། གཞོགས་འདེགས་དཔུང་དམག་བཅས་ཡོད། བལ་དམག་ཚོ་ངེས་པར་དུ་ལོ་ན་༡༨ཟིན་པ་ཡིན་དགོས། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༤ལོར་བལ་བོ་གཞུང་གིས་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་༩༩.༢ཙམ་དམག་དོན་འགྲོ་གྲོན་བཏང་ཡོད་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དམག་གི་ཡོ་ཆས་དང་གོ་མཚོན་ཕལ་ཆེར་བ་རྒྱ་གར་ནས་ནང་འདྲེན་བྱས་པ་དང། དེ་བཞིན་ཨ་རི་ཡིས་(M16s,M4s)གོ་མཚོན་སོགས་མཐུན་སྦྱོར་བྱས་ཡོད། M16མེ་མདའ་ནི་བལ་དམག་གི་མེ་མདའ་ཚད་གཞི་མཐོ་ཤོས་དེ་ཡིན་འདུག བལ་དམག་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་གསར་བའི་ནང་དུ་བལ་བོའི་བུད་མེད་དམག་མི་ཚོ་ལག་འཛིང་གི་གནས་སྐབས་དང་། དམག་འཁྲུག་གི་མདུན་ཕྱོགས་སུ་དམག་འཛིང་མི་དགོས་པ་ཁྲིམས་བཟོས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། གསང་བའི་ལས་དོན་གྱི་སྡེ་ཁག་དང་དམག་སྤྱིའི་ལས་ཁུངས་སྡེ་ཁག བརྡ་ལན་དམག་དཔུང་སྡེ་ཁག་སོགས་ལ་དམག་གི་ཆ་ཤས་ལེན་ཆོག
པར་རིས་བར་འཁྱམས།[རྩོམ་སྒྲིག]


text:
ལྕགས་རིགས་བསྟན་བཅོས།
རྩ་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཞིར་བཟུང། རྩ་རྫས་རྣམས་ལྕགས་རིགས་དང་ལྕགས་རིགས་མིན་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད། ལྕགས་རིགས་ནི་མདངས་དང་ལྡན་ལ། རྡུང་རུང་ཞིང། བསྣར་རུང་མ་ཟད། གློག་དང་དྲོད་བརྒྱུད་ཁྲིད་བྱེད་ཚད་བཟང་བ་ཞིག་ཡིན། དངུལ་ཆུ་མ་གཏོགས་ལྕགས་རིགས་ཚང་མ་རྒྱུན་གཏན་གྱི་དྲོད་ཚད་ཐོག་སྲ་གཟུགས་ཡིན། ལྕགས་རིགས་ཀྱིས་གློག་རྡུལ་ལྕགས་རིགས་མིན་པར་སྤྲད་དེ་གྱེས་རྡུལ་ཕོ་གྲུབ་ཐུབ། འཚོ་རླུང་མཉམ་དུ་འདུས་ཏེ་གཞི་རིམ་གྱི་འཚོ་རླུང་ཅན་གྱི་འདུས་རྫས་ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་གྲུབ་ཐུབ། ཧ་ཡང་འཚོ་ལྡན་དང། ཏི་ཚ་འཚོ་ལྡན་ནི་བུལ་དང་སྐྱུར་གཉིས་ཀའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད་རྐྱེན་མཚན་གཉིས་འཚོ་ལྡན་ཟེར། ལྕགས་རིགས་མིན་པ་དང་ལྕགས་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཕན་ཚུན་ལྡོག་པ་ཡིན། ལྕགས་རིགས་མིན་པ་ནི་རྡུང་མི་རུང་ཞིང། བསྣར་ཡང་མི་རུང་བ་མ་ཟད། གློག་དང་དྲོད་བརྒྱུད་ཁྲིད་བྱེད་ཚད་ཧ་ཅང་ཞན་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང། རྡོ་ནག་གིས་གློག་བརྒྱུད་ཁྲིད་བྱེད་པ་དེ་ནི་དམིགས་བསལ་ཡིན།
ནང་དོན།
གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལྕགས་རིགས།[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱུན་དུ་དངོས་རྫས་ཀྱི་དབྱེ་བ་འབྱེད་སྐབས། གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཕན་ཚུན་བསྡུར་ཏེ་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཚུལ་དེ་ལས་སླ་ཤོས་རེད། ལྕགས་རིགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཇི་བཞིན་རྟོགས་པ་ལ། ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྷད་མེད་ཡིན་པའི་སྐབས་སུ། དེ་དག་གི་ངོས་ནི་འོད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད། འདི་ལྟའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་ལྕགས་རིགས་ཀྱི་བཀྲགས་མདངས་(Metallic lustre)ཟེར། ལྕགས་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སྤྱིར་སྲ་བ་ཡིན་ཡང། ལྕགས་རིགས་ཕན་ཚུན་དབར་གྱི་སྲ་འཐས་(Hardness)ཀྱི་རང་བཞིན་མི་འདྲ་བའང་རྟོགས་ཐུབ། བརྡུང་སྟེ་ལེབ་ལེབ་བཟོ་ཐུབ་པ་རྟོགས་ཐུབ། འདི་ལྟའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་རྡུང་རུང་(Malleable)གི་ཁྱད་ཆོས་ཟེར། གསེར་དང་དངུལ་ལ་རྡུང་རུང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཆེ་ཤོས་ལྡན་ཡོད། ལྕགས་རིགས་ཤིག་སྐུད་པ་ལྟར་བཟོ་རུང་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཚེ། འདི་ལྟའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བསྣར་རུང་(Ductility)གི་ཁྱད་ཆོས་ཟེར། གསེར་ནི་བསྣར་རུང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཆེ་ཤོས་ལྡན་པའི་ལྕགས་རིགས་ཤིག་ཡིན། གསེར་གྷ་རམ་གཅིག་གིས་གསེར་སྐུད་རིང་ཐུང་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གཉིས་ཙམ་བཟོ་ཐུབ། ལྕགས་རིགས་ཀྱི་རྡུང་རུང་ཞིང་བསྣར་རུང་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ངེད་ཚོ་དགོས་མཁོ་ལྟར་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་བཟོ་ཆོག་པ་ཡིན།
ལྕགས་རིགས་ཀྱིས་དྲོད་བརྒྱུད་ཁྲིད་(Conduct)བྱེད་པ་རྟོགས་ཐུབ་ལ། ལྕགས་རིགས་ཀྱི་བཞུ་ཚད་ཀྱང་མཐོ་པོ་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ། དངུལ་དང་ཟངས་ནི་དྲོད་བརྒྱུད་ཁྲིད་ཡག་ཤོས་བྱེད་པའི་ལྕགས་རིགས་ཡིན། ཞ་ཉེ་དང་དངུལ་ཆུས་དྲོད་དེ་ཙམ་བརྒྱུད་ཁྲིད་བྱེད་མི་ཐུབ། ནམ་རྒྱུན་ནང་དུ་འཁྲིད་པའི་གློག་སྐུད་དེ་ཚོ་ནི་འདུས་མང་ཝི་ནིལ་ཚྭ་ལྡན་(Polyvinylchloride)ནམ། ཡང་ན། འགྱིག་དང་འདྲ་བའི་དངོས་རྫས་ཤིག་གིས་བཏུམས་ཡོད། ལྕགས་རིགས་ཕན་ཚུན་རྡུང་པའམ། ཡང་ན། ངོས་མཁྲེགས་པོ་ཞིག་གིས་བརྡུངས་ཚེ། སྒྲ་གྲགས་སྲིད། འདི་ལྟའི་ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་སིང་སྒྲ་ཅན་(sonorous)གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཟེར།
ལྕགས་རིགས་མིན་པ།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལྕགས་རིགས་མིན་པ་ཚང་མ་སྲ་གཟུགས་སམ་ཡང་ན་རླུང་གཟུགས་ཡིན་རུང། སྦོར་མིན་གཅིག་པུ་གཤེར་གཟུགས་ཡིན། ལྕགས་རིགས་མིན་པའི་དཔེ་རུ་སོལ་རྫས་དང། མུ་ཟི། ལྦ་ཚྭ། འཚོ་རླུང། ཡང་རླུང་སོགས་ཡོད། ལྦ་ཚྭ་ནི་ལྕགས་རིགས་མིན་ཡང། བཀྲགས་མདངས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། སོལ་རྫས་ནི་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་དུ་གནས་པའི་ལྕགས་རིགས་མིན་པའི་རྩ་རྫས་ཤིག་ཡིན། འདི་ལྟའི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་རེ་རེ་ལ་ངོ་བོ་ལྡོག་པའི་རྫས་(Allotrope)ཟེར། རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་ནི་སོལ་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྡོག་པའི་རྫས་ཤིག་ཡིན། ཕ་ལམ་ནི་སྲ་ཞིང་མཁྲེགས་ལ། བཞུ་ཚད་དང་འཁོལ་ཚད་ཀྱང་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་རང་བྱུང་གི་དངོས་རྫས་ཤིག་ཡིན། དེ་བཞིན། རྡོ་སྣག་ནི་སོལ་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྡོག་པའི་རྫས་གཞན་ཞིག་ཡིན། རྡོ་སྣག་ནི་སྙི་ཞིང་འཇམ་ལ་གློག་བརྒྱུད་ཁྲིད་བཟང་བའི་དངོས་རྫས་ཤིག་ཡིན། རྡོ་རྫས་དང། བུལ་རྫས། དུག་སེལ་ལྟ་བུའི་བ་ཚྭའི་ལྕགས་རིགས་(Alkli metal)ནི་སྙི་ཞིང་འཇམ་ལ་གྲིས་གཏུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོད། ལྕགས་རིགས་འདི་ཚོའི་བཞུ་ཚད་དམའ་ལ་སྟུག་ཚད་ཀྱང་དམའ་བ་ཡིན། རྩ་རྫས་ནི་རྩ་རྫས་སོ་སོའ་ིརྫས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བལྟོས་ཏེ་ལྕགས་རིགས་དང་ལྕགས་རིགས་མིན་པའི་དབྱེ་འབྱེད་གསལ་པོར་བྱེད་ཐུབ། ལྕགས་རིགས་མིན་པའི་རྩ་རྫས་ཕལ་ཆེ་བ་ཆུའི་ནང་དུ་བཞུས་ཚེ། སྐྱུར་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འཚོ་ལྡན་(Oxide)གྲུབ་ཐུབ། ལྕགས་རིགས་ཕལ་ཆེ་བ་ཆུའི་ནང་དུ་བཞུས་ཚེ། བུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འཚོ་ལྡན་གྲུབ་ཐུབ།
ལྕགས་རིགས་ཀྱི་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།[རྩོམ་སྒྲིག]
རླུང་ནང་དུ་ལྕགས་རིགས་བསྲེགས་པ།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལྕགས་རིགས་ཕལ་མོ་ཆེ་འཚོ་རླུང་དང་འདུས་ཏེ་ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་གྲུབ་ཐུབ།
- ལྕགས་རིགས། + འཚོ་རླུང། → ལྕགས་འཚོ་ལྡན།
དཔེར་ན། ཟངས་མེ་རུ་བསྲེག་ཚེ། འཚོ་རླུང་དང་འདུས་ཏེ་ཟངས་(II)འཚོ་ལྡན་གྲུབ་ཐུབ། ཟངས་འཚོ་ལྡན་ནི་མདོག་ནག་པོ་ཞིག་ཡིན།
- 2Cu + O2 → 2CuO
- ཟངས། + Oxygen → ཟངས་(II)འཚོ་ལྡན།
དེ་བཞིན། ཧ་ཡང་མེ་རུ་བསྲེགས་ཚེ། ཧ་ཡང་འཚོ་ལྡན་གྲུབ་པ་ཡིན།
- 4Al + 3O2 → 2 Al2O3
- ཧ་ཡང། + Oxygen → ཧ་ཡང་འཚོ་ལྡན།
སྤྱིར་བཏང་ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་ཡིན་ན། བུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ངེས་ཀྱང། ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་ཁག་ཅིག་གིས་སྐྱུར་དང་བུལ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་སྟོན་པའང་ཡོད། དཔེར་ན། ཧ་ཡང་འཚོ་ལྡན་དང། ཏི་ཚ་འཚོ་ལྡན་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་ལྟའི་ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་གྱིས་སྐྱུར་དང་བུལ་གཉིས་ཀ་མཉམ་དུ་རྫས་འགྱུར་བྱས་ཏེ་ཚྭ་དང་ཆུ་གྲུབ་ཐུབ། འདི་ལྟའི་ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་ལ་མཚན་གཉིས་འཚོ་ལྡན་(Amphoteric oxide)ཟེར། ཧ་ཡང་འཚོ་ལྡན་ཡིན་ཚེ། སྐྱུར་དང་བུལ་གཉིས་ཀ་མཉམ་དུ་གཤམ་ལྟར་རྫས་འགྱུར་བྱེད་པ་ཡིན།
- Al2O3 + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2O
- Al2O3 + 2NaOH → 2NaAlO2 + H2O(བུལ་རྫས་ཧ་འཚིས་ཅན།)
ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་ཕལ་ཆེ་བ་ཆུའི་ནང་དུ་བཞུ་མི་ཐུབ་ཀྱང། ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་ཁ་ཤས་ཆུའི་ནང་བཞུས་ཏེ་བ་ཚྭ་གྲུབ་ཐུབ། བུལ་རྫས་འཚོ་ལྡན་དང་དུག་སེལ་འཚོ་ལྡན་གཉིས་ཆུའི་ནང་བཞུས་ཏེ་གཤམ་གྱི་རྫས་འགྱུར་ལྟར་བ་ཚྭ་གྲུབ་ཐུབ།
- Na2O(S) + H2O(l) → 2NaOH(aq)
- K2O(s) + H2O(l) → 2KOH(aq)
ལྕགས་རིགས་ཚང་མས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་འཚོ་རླུང་མཉམ་དུ་རྫས་འགྱུར་མི་བྱེད་པ་མཐོང་ཡོད། ལྕགས་རིགས་མི་འདྲ་བ་སོ་སོ་འཚོ་རླུང་མཉམ་དུ་རྫས་འགྱུར་བྱེད་ཤུགས་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་ཡིན། དུག་སེལ་དང་བུལ་རྫས་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། འཚོ་རླུང་མཉམ་དུ་ཤུགས་དྲག་ཆེན་པོས་རྫས་འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལྕགས་རིགས་འདི་གཉིས་རླུང་གི་ནང་དུ་ཁ་ཕྱེས་ཏེ་བཞག་ཚེ། འཚོ་རླུང་མཉམ་དུ་རྫས་འགྱུར་བྱས་ཏེ་རང་དགར་མེ་འབར་བ་ཡིན་རྐྱེན། ལྕགས་རིགས་འདི་གཉིས་རྒྱུན་དུ་ས་སྣུམ་ནང་དུ་ཉར་འཇོག་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། དཀར་གཡའ་དང། ཧ་ཡང། ཏི་ཚ། ཞ་ཉེ་ལྟ་བུའི་ལྕགས་རིགས་ནི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་དྲོད་ཚད་ཐོག་འཚོ་རླུང་མཉམ་དུ་རྫས་འགྱུར་བྱས་ཏེ། ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་གྱི་བང་རིམ་སྲབ་མོ་ཞིག་ཕྱི་ངོས་སུ་གྲུབ་པ་དེས། ལྕགས་རིགས་དེ་ཉིད་རྒྱུན་མཐུད་དེ་འཚོ་རླུང་མཉམ་དུ་རྫས་འགྱུར་བྱས་ཏེ་རང་བཞིན་མི་ཉམས་པར་ཕན་པ་ཡིན།
ལྕགས་མེ་རུ་བསྲེགས་ཚེ། མེ་འབར་མི་ཐུབ་ཀྱང། ལྕགས་ཀྱི་རྡར་ཕྱེ་མེ་རུ་བསྲེགས་ཚེ་མེ་འབར་ཐུབ། དེ་བཞིན། ཟངས་ཀྱིས་མེ་འབར་མི་ཐུབ་ཀྱང། ཟངས་མེ་རུ་བསྲེགས་ཚེ། ཟངས་ཀྱི་ཕྱི་ངོས་སུ་ཟངས་འཚོ་ལྡན་གྱི་བང་རིམ་ནག་པོ་ཞིག་གྲུབ་ཐུབ། དྲོད་ཚད་མཐོ་པོ་ཇི་ཙམ་ཡོད་ཀྱང། གསེར་དང་དངུལ་གྱིས་འཚོ་རླུང་མཉམ་དུ་རྫས་འགྱུར་མི་བྱེད། བུལ་རྫས་ནི་རྫས་འགྱུར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ། དཀར་གཡའ་ནི་བུལ་རྫས་ལྟར་རྫས་འགྱུར་བྱེད་ཤུགས་དེ་ཙམ་ཆེན་པོ་མེད། ལྕགས་རིགས་མེ་རུ་བསྲེགས་ཏེ་རྫས་འགྱུར་བྱེད་ཤུགས་ བརྟག་དགོས་ཚེ། ཏི་ཚ་དང་ལྕགས། ཟངས་དང་ཞ་ཉེ་ལྟ་བུའི་ལྕགས་རིགས་ཀྱི་རྫས་འགྱུར་བྱེད་ཤུགས་དབྱེ་བ་འབྱེད་མི་ཐུབ། དེས་ན། བྱེད་ཐབས་གཞན་སྤྱད་དེ་ལྕགས་རིགས་དེ་ཚོའི་རྫས་འགྱུར་བྱེད་ཤུགས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན།
ལྕགས་རིགས་དང་ཆུའི་རྫས་འགྱུར།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལྕགས་རིགས་དང་ཆུ་རྫས་འགྱུར་བྱས་ཚེ། གྲུབ་རྫས་སུ་ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་དང་ཡང་རླུང་བྱུང་བ་ཡིན། ཆུའི་ནང་བཞུ་ནུས་པའི་ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་ཞིག་ཡིན་ཚེ། ཆུའི་ནང་བཞུས་ཏེ་ལྕགས་རིགས་ཡང་འཚོ་ཅན་གྲུབ་ཐུབ། འོན་ཀྱང། ལྕགས་རིགས་ཚང་མས་ཆུ་དང་རྫས་འགྱུར་བྱེད་མི་ཐུབ།
- ལྕགས་རིགས། + ཆུ → ལྕགས་འཚོ་ལྡན། + ཡང་རླུང།
- ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན། + ཆུ། → ལྕགས་རིགས་ཡང་འཚོ་ཅན།
དུག་སེལ་དང་བུལ་རྫས་ལྟ་བུའི་ལྕགས་རིགས་དང་ཆུ་གྲང་མོའ་ིརྫས་འགྱུར་བྱེད་ཤུགས་ཧ་ཅང་དྲག་ལ། དྲོད་ནུས་མང་པོ་ཕྱིར་གཏོང་བ་ཡིན་རྐྱེན། འདི་ལྟའི་རྫས་འགྱུར་ནས་གྲུབ་པའི་ཡང་རླུང་ལ་མེ་འབར་བ་ཡིན།
- 2K(s) + 2H2O(l) → 2KOH(aq) + H2(g) + དྲོད་ནུས།
- 2Na(s) + 2H2O(l) → 2NaOH(aq) + H2(g) + དྲོད་ནུས།
དཀར་ཤམ་ལྟ་བུའི་ལྕགས་རིགས་དང་ཆུའི་རྫས་འགྱུར་ནི་ཤུགས་ཆུང་ལ། དྲོད་ནུས་ཀྱང་མང་པོ་ཕྱིར་གཏོང་མི་ཐུབ་རྐྱེན། ཡང་རླུང་ལ་མེ་འབར་མི་ཐུབ།
- Ca(s) + 2H2O(l) → Ca(OH)2(aq) + H2(g) + དྲོད་ནུས།
དཀར་ཤམ་དང་ཆུ་རྫས་འགྱུར་བྱས་རྗེས། དཀར་ཤམ་གྱི་ངོས་སུ་ཡང་རླུང་གི་ལྦུ་བ་མང་པོ་འཁོར་བ་ཡིན་རྐྱེན། དཀར་ཤམ་ཆུའི་གཏིང་དུ་བྱིངས་ཏེ་སྡོད་མི་ཐུབ་པར་ཆུ་ཁར་གཡེང་བ་ཡིན། དཀར་གཡའ་དང་ཆུ་གྲང་མོ་རྫས་འགྱུར་བྱེད་མི་ཐུབ། དཀར་གཡའ་དང་ཆུ་ཚ་པོ་རྫས་འགྱུར་བྱས་ཏེ། གྲུབ་རྫས་སུ་ལྕགས་རིགས་ཡང་འཚོ་ཅན་དང། ཡང་རླུང་གྲུབ་པ་དང། དཀར་གཡའི་ངོས་སུ་ཡང་རླུང་གི་ལྦུ་བ་མང་པོ་འཁོར་ཏེ། ཆུའི་ངོས་སུ་གཡེང་བ་ཡིན།
ཧ་ཡང་དང། ལྕགས། ཏི་ཚ་ལྟ་བུའི་ལྕགས་རིགས་ཀྱིས་ཆུ་གྲང་མོ་དང་ཚ་པོ་གཉིས་ཀ་མཉམ་དུ་རྫས་འགྱུར་མི་བྱེད། ལྕགས་རིགས་འདི་དག་གིས་རླངས་པ་མཉམ་དུ་རྫས་འགྱུར་བྱས་ཏེ་གྲུབ་རྫས་སུ་ལྕགས་རིགས་འཚོ་ལྡན་དང་ཡང་རླུང་བྱུང་བ་ཡིན།
- 2Al(s) + 3H2O(l) Al2O3(s) + 3H2(g)
- 3Fe(s) + 4H2O(l) Fe3O4(s) + 4H2(g)
ཞ་ཉེ་དང། ཟངས། གསེར། དངུལ་ལྟ་བུའི་ལྕགས་རིགས་ཀྱིས་ཆུ་མཉམ་དུ་རྫས་འགྱུར་རྩ་བ་ནས་མི་བྱེད་པ་ཡིན།
ལྕགས་རིགས་དང་སྐྱུར་གྱི་རྫས་འགྱུར།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལྕགས་རིགས་དང་སྐྱུར་རྫས་འགྱུར་བྱས་ཚེ། གྲུབ་རྫས་སུ་ཚྭ་དང་ཡང་རླུང་བྱུང་།
- ལྕགས་རིགས། + སྐྱུར་དཀྱུས་མ། → ཚྭ། + ཡང་རླུང།
ལྕགས་རིགས་དང་ཟེ་འཚུམ་སྐྱུར་(HNO3)རྫས་འགྱུར་བྱས་ཚེ། གྲུབ་རྫས་སུ་ཡང་རླུང་གྲུབ་མི་ཐུབ། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཟེ་འཚུམ་སྐྱུར་ནི་འཚོ་ལེན་བྱེད་པོོ་(Oxidising agent)ཤུགས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་རྐྱེན། གྲུབ་རྫས་སུ་བྱུང་བའི་ཡང་རླུང་ལ་འཚོ་དོར་རྫས་འགྱུར་བྱུང་སྟེ་ཆུ་གྲུབ་པ་དང། ཟེ་འཚུམ་སྐྱུར་དེ་ཉིད་ལ་འཚོ་ལེན་རྫས་འགྱུར་བྱུང་སྟེ་ཟེ་རླུང་འཚོ་ལྡན་གང་རུང་(N2O, NO, NO2)ཞིག་ཏུ་འཕྲི་འགྱུར་བྱེད་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང། དཀར་གཡའ་དང་མེང་ལྕགས་གཉིས་ཀྱིས་ཟེ་འཚུམ་སྐྱུར་དང་རྫས་འགྱུར་བྱས་ཏེ་གྲུབ་རྫས་སུ་ཡང་རླུང་འབྱུང་ཐུབ། དཀར་གཡའ་དང་སྐྱུར་གྱི་རྫས་འགྱུར་ནི། དྲོད་ཚད་མཐོ་ཤོས་དང། ལྦུ་བ་མགྱོགས་ཤོས་གྲུབ་ཐུབ་། དེས་ན། ལྕགས་རིགས་དེ་དག་དང་སྐྱུར་གྱི་རྫས་འགྱུར་བྱེད་ཤུགས་ནི་དཀར་གཡའ་ཆེ་ཤོས་དང། དེ་ནས་ཧ་ཡང། དེ་ནས་ཏི་ཚ། དེ་ནས་ལྕགས (Mg>Al>Zn>Fe) བཅས་རྫས་འགྱུར་བྱེད་ཤུགས་རིམ་ཆག་བཞིན་སྒྲིག་ཐུབ། ཡང་ཚྭའི་སྐྱུར་དཀྱུས་མའི་ནང་དུ་ཟངས་བླུགས་སྐབས། ལྦུ་བ་མི་འབྱུང་བ་དང། དྲོད་ཚད་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་རྐྱེན། ཟངས་དང་ཡང་ཚྭའི་སྐྱུར་དཀྱུས་མ་གཉིས་རྫས་འགྱུར་མི་བྱེད་པ་རྟོགས་ཐུབ།


text:
གཉིས། ལྗང་མདོག་གནོད་མེད་ངང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་སྟེ། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་དང་ཐོན་ཁུངས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་བར་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས།
སྐྱེ་ཁམས་དང་ཐོན་ཁུངས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་ནི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་འདོན་སྤྲོད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་རང་བཞིན་གྱི་བཅོས་སྒྱུར་ཁྲོད་ཐག་གཅད་དགོས་པའི་གནད་དོན་འབུར་ཐོན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས། ངེས་པར་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲི་ལག་ལེན་ནན་མོ་དང་། སྐྱེ་ཁམས་དང་ཐོན་ཁུངས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་སྔར་ལས་དོ་སྣང་། གོ་རིམ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཐོན་ཁུངས་བེད་སྤྱོད་དང་ནུས་ཡོད་སྒོས་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ཡུན་ཕན་རྐྱེན་སྲོལ་བཙུགས་ཏེ། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏང་དགོས།
6.སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་གྲྭ་ཆེན་པོ་འཛུགས་པར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། རི་ཆུ་རྩྭ་ནགས་དང་ཞིང་མཚེའུ་སོགས་རང་བྱུང་མ་ལག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ཉམས་གསོ་བྱེད་པར་ཤུགས་བསྣན་དགོས། “སྐྱེ་ཁམས་ཁུལ་ཆེན་པོ་ལྔ”གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ་གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཡུལ་དང་མདོ་ལ་རིང་མོ་ས་ཁུལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་ལས་གྲྭ་གོ་རིམ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ལག་བསྟར་དང་། ཚྭ་འདམ་གཞོང་དང་མཚོ་སྔོན་པོ། རྨ་ཙོང་འབབ་རྒྱུད་ས་ཁུལ་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་བའི་འཕེལ་རིམ་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏང་དགོས། རང་བྱུང་ནགས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འགོག་སྲུང་ནགས་ཀྱི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན། ཕྱུགས་བསྐྱུར་རྩྭ་སྐྱོང་། རྨོ་བསྐྱུར་ནགས་སྐྱོང(རྩྭ་སྐྱོང)། ས་ཆུ་སྲུང་འཛིན། བརླན་ས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་སླར་གསོ་སོགས་ཀྱི་ལས་གྲྭ་མུ་མཐུད་དུ་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་མངའ་ཁོངས་ལྗང་སྒྱུར་དང་རྩྭ་ས་ཉམས་ཞན་དུ་གྱུར་བ་བཅོས་སྐྱོང་། ས་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་བྱེད་ཤུགས་མུ་མཐུད་དུ་ཇེ་ཆེར་གཏང་དགོས། ཆུ་སྐྱེས་སྐྱེ་དངོས་ཐོན་ཁུངས་གསོ་སྐྱོང་དང་ཉམས་གསོ་བྱེད་ནུས་ཇེ་མཐོར་གཏང་དགོས། ཁྱབ་ཁོངས་གཙོ་བོ་དང་རི་ཞིང་། གྲོག་ཤུར་སོགས་ཀྱི་ས་ཆུ་ཤོར་བ་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་བར་མྱུར་དུ་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གི་སྒྲིག་སྲོལ་ཚོད་ལྟའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་མྱུར་དུ་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། ཟི་ལིང་དང་ཡུས་ཧྲུའུ། མཚོ་བྱང་སོགས་ཀྱི་ཆུའི་སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་ཚོད་ལྟའི་ཁུལ་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། ཙོང་ཆུ་སོགས་ཀྱི་འབབ་རྒྱུད་དང་བཞུར་ཁོངས་གཙོ་བོ་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་བ་དམ་འཛིན་བྱ་དགོས།
7.སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་ཁ་གསབ་དང་བྱ་དགའ་སྟེར་བའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་གཏང་དགོས། རྩྭ་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཁ་གསབ་བྱ་དགའ་དང་སྤྱི་ཕན་ནགས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཕན་ནུས་ཁ་གསབ། ན་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཁ་གསབ་རྐྱེན་སྲོལ་སོགས་འཐུས་ཚང་དུ་གཏང་དགོས། རེས་སྐོར་གསར་པའི་རྩྭ་ཐང་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཁ་གསབ་བྱ་དགའ་སྟེར་བའི་སྲིད་ཇུས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་དངོས་འབེབས་དང་། རྩྭ་ཐང་དོ་དམ་བྱས་པ་བཟང་མིན་ལྟར་བྱ་དགའ་དང་ཁ་གསབ་སྟེར་བ་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏོང་བ་དང་། རྩྭ་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་འཛུགས་སྐྲུན་དང་རྩྭའི་ཕྱུགས་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། འདེབས་གསོ་སྒྲིག་གཞི་ལེགས་སྒྲིག་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། སྐྱེ་ཁམས་ཁ་གསབ་བྱ་དགའ་ལག་བསྟར་བྱེད་ཐབས་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཁྲིད་ཕྱོགས་དང་ཁེ་ཕན་རྐྱེན་སྲོལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱུགས་འགོག་པ་དང་གནས་སྐབས་སུ་ཕྱུགས་འཚོ་མཚམས་འཇོག་པ། ཕྱུགས་རེས་མོས་ཀྱིས་འཚོ་བ་དང་གཞན་ད་རུང་རྩྭ་ཕྱུགས་དོ་མཉམ་ཡོང་བའི་ལམ་ལུགས་དངོས་འབེབས་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། རྩྭ་ལ་བལྟས་ནས་ཕྱུགས་གྲངས་གཏན་ཁེལ་དང་ཕྱུགས་ཟོག་ཉུང་འཕྲི་བྱེད་པ་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས། ཕྱུགས་ལས་ཐོན་སྐྱེད་བདག་གཉེར་བྱེད་སྟངས་བསྒྱུར་བ་དང་། ལག་གསོ་དང་འཚོ་ཞོར་གསོ་ཞོར་བྱེད་ཐབས་མྱུར་དུ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་སྟེ། རང་བྱུང་རྩྭ་རའི་གནོན་ཤུགས་ཇེ་ཡང་དུ་གཏོང་བ་དང་། རེས་སྐོར་གསར་པའི་རྨོ་བསྐྱུར་ནགས་སྐྱོང་རྩྭ་སྐྱོང་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་འཕེལ་རིམ་ཇེ་མགྱོགས་སུ་བཏང་ནས། རེས་སྐོར་སྔོན་མའི་རྨོ་བསྐྱུར་ནགས་སྐྱོང་གི་ཁ་གསབ་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཡུན་ལོངས་རྗེས། ཆ་རྐྱེན་དང་མཐུན་པའི་རྨོ་བསྐྱུར་བའི་སྐྱེ་ཁམས་ནགས་ཚལ་རྣམས་ནགས་ཚལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཕན་ནུས་ལ་ཁ་གསབ་སྟེར་བའི་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་འཇོག་དགོས། ནགས་ལས་ཀྱི་ཁ་གསབ་སྲིད་ཇུས་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས་ན་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཕན་ནུས་ཁ་གསབ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་བསྐྱེད་དགོས།
8.ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲིའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་གཏང་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་མ་ལག་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། སྐྱེ་ཁམས་ལ་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་བྱེད་ཤུགས་དང་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་ནས། རྩྭ་ཐང་དང་ཞིང་ས་སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་དང་ཐོན་ཁུངས་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བརླག་གཏོང་བའི་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་འགན་འཁྲི་རྩད་གཅོད་པར་ཤུགས་བསྣན་ཏེ། བཅའ་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་སྲོལ་ལྟར་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བརླག་གཏོང་བའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་རྩད་གཅོད་ནན་མོ་བྱ་དགོས། རྩྭ་ཐང་གི་ལྟ་ཞིབ་ཚད་ལེན་དང་ལྟ་ཞིབ་དོ་དམ་མ་ལག་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས། རྩྭ་ཐང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏང་དགོས། རྩྭ་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་དོ་དམ་མཁན་གྱི་དཔུང་སྡེ་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་ཤུགས་སྣོན་པ་དང་། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་ལྟ་སྐུལ་དཔྱད་ཞིབ་ཇེ་དྲག་ཏུ་བཏང་ནས། ས་ཞིང་གྲོན་ཆུང་དང་ལེགས་བསྡུས་ཞིབ་གཉེར་སྒོས་བཀོལ་སྤྱོད་དང་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་དོ་དམ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འགན་འཁྲི་རྩད་གཅོད་སོགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དངོས་འབེབས་ནན་མོ་བྱེད་པ་དང་། བྱས་འབྲས་དཔྱད་ཞིབ་དང་འགན་འཁྲི་རྩད་གཅོད་པར་ཤུགས་བསྣན་དགོས།
9.ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་བེད་མེད་དངོས་པོ་ཐོན་ཁུངས་ཅན་དུ་བེད་སྤྱོད་ཚད་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏང་དགོས། རྫས་ལུད་དང་ཞིང་སྨན་ཇེ་མང་དུ་མི་གཏོང་བའི་འགུལ་སྐྱོད་ལ་སྐུལ་འདེད་ཟབ་མོ་གཏོང་བ་དང་། སྐྱེ་ལྡན་ལུད་ཀྱིས་རྫས་ལུད་ཀྱི་ཚབ་བྱེད་པར་ཚོད་ལྟ་བྱས་ཏེ་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་མ་རྩ་གྲོན་ཆུང་དང་ཕན་འབྲས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་ལ་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་དགོས། རྨོ་ཞིང་རེས་མོས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་ལོག་མར་བསྐྱུར་བར་ཚོད་ལྟ་དང་། ལུགས་མཐུན་སྒོས་ཁ་གསབ་ཚད་གཞི་གཏན་འཁེལ་བྱ་དགོས་ལ། བེད་མེད་འགྱིག་ཤོག་ཕྱིར་བསྡུ་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་ནས། ཞིང་སྤྱོད་བེད་མེད་འགྱིག་ཤོག་ཕྱིར་བསྡུ་ལས་སྣོན་བྱེད་སར་རོགས་སྐྱོར་བྱ་དགོས། སོག་མ་བསྡུ་བ་དང་ཉར་གསོག སྐྱེལ་འདྲེན་བཅས་བྱེད་པའི་མ་ལག་བཙུགས་ནས། སོག་མ་ཕྱིར་ཞིང་ནང་དུ་འཇོག་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་བེད་སྤྱོད་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང་། སོག་མ་སྣ་མང་པོར་བེད་སྤྱོད་པར་ཁ་གསབ་སྟེར་བར་ཚོད་ལྟ་བྱ་དགོས། ཕྱུགས་ཟོག་དང་བྱ་རིགས་ཀྱི་རྟུག་པ་ཕྱོགས་བསྡུས་བེད་སྤྱོད་དང་། ནད་ཀྱིས་ཤི་བའི་ཕྱུགས་ཟོག་དང་བྱ་རིགས་གནོད་མེད་དུ་ཐག་གཅོད་པ་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་དཔེ་སྟོན་རྫོང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་འགུལ་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏང་དགོས། རྫོང་ཡོངས་སུ་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་བེད་མེད་དངོས་རྫས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་དཔེ་སྟོན་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱས་ནས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་བེད་མེད་དངོས་རྫས་བེད་སྤྱོད་དང་གནོད་མེད་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས།
10.སྡེ་བའི་ཁོར་ཡུག་ལེགས་བཅོས་དང་མཐོ་སྒང་གི་མཛེས་པའི་ཡུལ་གྲོང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་དང་ཐོན་སྐྱེད། འཚོ་བ་བཅས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། རྫོང(གྲོང་ཁྱེར)ཁོངས་ཀྱི་གྲོང་གསེབ་འཛུགས་སྐྲུན་འཆར་འགོད་དང་ཡུལ་གྲོང་འཛུགས་སྐྲུན་འཆར་འགོད་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲིག་བཟོ་དང་རྩ་འཛུགས་ལག་བསྟར་བྱ་དགོས། “བྱ་དགའ་བྱིན་ནས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ”ཡི་སྲིད་ཇུས་མུ་མཐུད་དུ་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། རོང་འབྲོག་པའི་ཉེན་ཡོད་ཁང་པ་དང་ཁང་རྙིང་བསྒྱུར་བཀོད་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱ་དགོས། ཡུལ་གྲོང་ལྗང་བསྒྱུར་ལས་གྲྭ་མུ་མཐུད་དུ་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་སྐྱེ་ཁམས་གྲོང་གསེབ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ། ཞིང་སྡེའི་ནུས་ཁུངས་གསར་པའི་འགུལ་སྐྱོད་ལག་བསྟར། ཞིང་སྡེའི་གློག་ནུས་ཚབ་བྱེད་དང་འོད་ཧྥུ་གློག་འདོན་ལ་སྐུལ་འདེད་བཅས་བྱས་ཏེ། རིམ་གྱིས་ཞིང་སྡེའི་གློག་ནུས་དང་རླངས་འབར། གཙང་དག་ཅན་གྱི་རྡོ་སོལ་བཅས་ཀྱི་མཁོ་འདོན་རྒྱ་བསྐྱེད་དགོས། ལྷད་མ་འདྲེས་པའི་ཨར་ལས་རྒྱུ་ཆ་ཁྱབ་གདལ་དུ་བཏང་ནས་ནུས་གྲོན་ཅན་གྱི་ཞིང་པའི་ཁང་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་དགོས། ཞིང་སྡེའི་འཐུང་ཆུའི་བདེ་འཇགས་སྲ་བརྟན་དང་ཇེ་མཐོར་གཏོང་བའི་ལས་གྲྭ་ཤུགས་ཆེན་པོས་དམ་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་ཆུ་ཁུངས་དང་འབབ་རྒྱུད་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་ཤུགས་བསྣན་དགོས། ཡུལ་གྲོང་གི་ཁོར་ཡུག་གཙང་སྦྲ་དང་ལེགས་བཅོས་བྱེད་པའི་འགུལ་སྐྱོད་གཏིང་ཟབ་ཏུ་སྤེལ་བ་དང་། ཞིང་སྡེའི་འཚོ་བའི་གད་སྙིགས་ཀྱི་རིགས་བགོ་བ་དང་ཐོན་ཁུངས་ཅན་དུ་བེད་སྤྱོད་པའི་དཔེ་སྟོན་རྫོང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ། ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་ཡུལ་གྲོང་གཙང་དག་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་འཛུགས་པ། རོང་འབྲོག་ཁྱིམ་གྱི་སྤྱོད་ཁང་ཞིག་གསོ་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། གནོད་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཁང་སྒྱུར་བཀོད་བྱེད་ཚད་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱ་དགོས། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་འཚོ་བའི་བཙོག་ཆུ་དང་གད་སྙིགས་ཐག་གཅོད་སྒྲིག་བཀོད་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་བྱས་ནས་འཛུགས་དགོས། སྐྱེ་ཁམས་གཙང་དག་གི་འབབ་རྒྱུད་ཆུང་རིགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་མྱུར་དུ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་ཆུ་བོ་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པར་ཧུར་བརྩོན་གྱིས་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། ཞིང་སྡེའི་གཞུང་ལམ་དོ་དམ་དང་ཉམས་གསོ་བྱེད་པའི་སྒྲིག་སྲོལ་བཅོས་སྒྱུར་གཏིང་ཟབ་ཏུ་སྤེལ་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྒྱུར་བར་ཧུར་བརྩོན་གྱིས་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། རེས་སྐོར་གསར་པའི་ཞིང་སྡེའི་གློག་དྲ་བསྒྱུར་བཀོད་རིམ་སྤར་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱ་དགོས། འོད་འགྱེད་ཚི་སྐུད་སྡེ་བ་རུ་འཐེན་པར་སྐུལ་འདེད་བྱས་ཏེ། 4Gདྲ་བ་ཞིང་སྡེ་ཡོངས་སུ་ཁེབས་པ་མྱུར་དུ་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས། སྒྲིག་གཞི་ཚང་བའི་སྡེ་བར་ཐད་ཀར་སྦྲག་སྲིད་ཐོན་པར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། རིག་གནས་དམངས་ཕན་གཙོ་གནད་ལས་གཞི་གཅིག་གྱུར་སྒོས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། གཞི་རིམ་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་རང་བཞིན་གྱི་རིག་གནས་ཞབས་ཞུའི་སྒྲིག་བཀོད་འཐུས་ཚང་དུ་གཏང་དགོས། སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་གྱི་དཔེ་སྟོན་སྡེ་བ་དང་གྲོང་རྡལ་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང་། རང་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་མཛེས་པའི་ཡུལ་གྲོང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་སྟངས་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཏེ། སྲོལ་རྒྱུན་སྡེ་བ་དང་རིག་གནས་སྡེ་བ་གྲགས་ཅན། རིག་གནས་གྲོང་རྡལ་གྲགས་ཅན་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་གཏང་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གལ་ཆེན་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་དགོས། “མཐོ་སྒང་གི་མཛེས་པའི་ཡུལ་གྲོང”300བསྐྲུན་ཏེ། ཞིང་སྡེའི་མི་སྡོད་ཁོར་ཡུག་ལེགས་བཅོས་བྱེད་པའི་དཔེ་སྟོན་སྡེ་བ་གསར་སྐྲུན་བྱ་དགོས།
གསུམ། མཉམ་འདྲེས་ངང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་སྟེ། ཐོན་ལས་གསར་པ་དང་ལས་རྣམ་གསར་པ་རྒྱ་ཆེར་གསོ་སྐྱོང་བྱ་དགོས།
མཉམ་འདྲེས་ངང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་ནི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་མཁོ་འདོན་ལེགས་བཅོས་དང་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་རྒྱ་སྐྱེད་པ། རོང་འབྲོག་པའི་ཡོང་སྒོ་ཐབས་ལམ་རྒྱ་སྐྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས། ངེས་པར་དུ་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་སྣ་མང་སྔོག་འདོན་ལེགས་པོ་དང་། དེང་རབས་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་བདག་གཉེར་མ་ལག་མྱུར་དུ་བསྐྲུན་པ། ལས་སྐྲུན་དང་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། ཐོན་ལས་གསར་པ་དང་ལས་རྣམ་གསར་པ། དཔེ་དབྱིབས་གསར་པ་སྐྱེད་སྲིང་དང་རྒྱ་སྐྱེད་པ། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་ཐོན་ལས་མུ་རྒྱུད་དང་རིན་ཐང་མུ་རྒྱུད་རྒྱ་སྐྱེད་པ་བཅས་བྱ་དགོས།
11.རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་ཐོན་ལས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་མཉམ་འདྲེས་ངང་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། “ཁུལ་གསུམ་རྒྱུད་གཅིག”གི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་དམ་པོར་སྦྲེལ་ཏེ། ཁྱད་ལྡན་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་རྟེན་གཞི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཚད་རྒྱ་སྐྱེད་པ་དང་། ཐོན་ལས་དང་པོའི་རྨང་གཞི་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་ནས། ཐོན་ལས་གཉིས་པར་སྤུས་ལེགས་ཀྱི་མ་བཅོས་རྒྱུ་ཆ་འདོན་སྤྲོད་བྱེད་པར་འགན་སྲུང་དང། ཐོན་ལས་གསུམ་པའི་ལས་སྐྲུན་བྱེད་པར་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྙེག་ས་དང་ལས་ལ་བརྩོན་པའི་གོ་སྐབས་འདོན་སྤྲོད་བྱ་དགོས། ཞིང་སྡེའི་ཐོན་ལས་མཉམ་འདྲེས་ངང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་མཁན་སྣ་མང་ཤུགས་ཆེན་པོས་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་ཏེ། གཙོ་བོ་རོང་འབྲོག་པའི་ཐོན་ལས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་འཕར་རིན་དང་ཕན་ནུས་ལ་སྐུལ་ཁྲིད་བྱེད་ཐུབ་པའི་བདག་གཉེར་མཁན་གསར་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་དགོས། ཐོན་ལས་མཉམ་འདྲེས་ཚོད་ལྟའི་དཔེ་སྟོན་སྤེལ་ཏེ། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་ཐོན་ལས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་རྫོང་མཁར་དང་། གཙོ་གནད་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ། ཐོན་ལས་ར་བ་བཅས་ལ་འདུ་བར་སྣེ་ཁྲིད་དགོས། ཐོན་ལས་གསུམ་པོ་མཉམ་འདྲེས་ངང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་རྣམ་པ་མང་པོ་འཚོལ་ཞིབ་བྱ་དགོས། ཁྱད་ལྡན་ཐོན་ལས་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་དམིགས་ཏེ་གཙོ་བོ་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ལས་སྣོན་བྱེད་པའི་སྣེ་ཁྲིད་ཁེ་ལས་སྐོར་ཞིག་སྐྱེད་སྲིང་དང་། ཁེ་ཕན་མཉམ་འབྲེལ་རྐྱེན་སྲོལ་དམ་པོ་བཙུགས་ནས་རོང་འབྲོག་པ་རྣམས་ལ་རིན་འཕར་གྱི་ཁེ་ཕན་ལོངས་སྤྱོད་དུ་འཇུག་དགོས།
12.ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ལས་སྣོན་བཟོ་ལས་མྱུར་དུ་འཕེལ་བར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ལས་སྣོན་ཁེ་ལས་དེ་ཐོན་ཁུལ་གཙོ་བོ་དང་ཁྱད་སྟོབས་ལྡན་པའི་ཐོན་ཁུལ། ཐོན་ལས་ར་བ་བཅས་སུ་འདུ་བར་སྣེ་ཁྲིད་དེ། ཁྱད་སྟོབས་ལྡན་པའི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ཐོན་ཁུལ་དུ་ལས་སྣོན་ཐོན་ལས་ཁྱུ་ཚོགས་འཛུགས་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ལས་སྣོན་བཟོ་ལས་ཀྱི་ལག་རྩལ་སྒྱུར་བཀོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཚད་ཇེ་ཆེར་བཏང་ནས། སྐམས་ལུག་གི་ཤ་གསིལ་བའི་ཚད་གཞི་མྱུར་དུ་གཏན་འབེབས་བྱེད་པ་དང་། ཚན་རྩལ་གྱི་འདུས་ཚད་དང་རང་བདག་གསར་སྐྲུན་གྱི་ནུས་པ་བསྟུད་མར་ཇེ་མཐོར་བཏང་ནས། མྱུར་དུ་འཕེལ་སྟངས་བསྒྱུར་བ་དང་རིམ་པ་ཇེ་མཐོར་གཏང་དགོས། གསར་སྐྲུན་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་ནས་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ཀྱི་ཐོག་མའི་ལས་སྣོན་དང་ལས་སྣོན་ཞིབ་མོ། ཕྱོགས་བསྡུས་བེད་སྤྱོད་ལས་སྣོན་བཅས་མཐུན་སྦྱོར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ལས་སྣོན་བྱས་ནས་གཞན་བསྒྱུར་གྱི་ཚད་དང་ཟུར་བསྣན་རིན་ཐང་ཇེ་མཐོར་གཏང་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ལས་སྣོན་ཁེ་ལས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་ལས་ཁུངས་བཙུགས་ཏེ། ཁྱད་སྟོབས་ལྡན་པའི་ཐོན་ལས་ཁྱད་ཆོས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོང་རར་འཚམ་ཞིང་བྲིན་པའི་ཐོན་རྫས་གསར་པ་གསར་སྤེལ་བྱེད་པར་སྐུལ་མ་གཏང་དགོས། ཐོན་རྫས་སྒྲིག་གཞི་བསྟུད་མར་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་ཚོང་རའི་འགྲན་རྩོད་ནུས་པ་ཇེ་མཐོར་གཏང་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ལས་སྣོན་བཟོ་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་བསམ་འཆར་གཏན་འབེབ་བྱ་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ཐོན་ཡུལ་གྱི་ཐོག་མའི་ལས་སྣོན་ལ་ཁ་གསབ་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས། རོང་འབྲོག་པའི་མཉམ་ལས་ཁང་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཞིང་ཕྱུགས་རས་ཐོན་ཡུལ་དུ་ཐོག་མའི་ལས་སྣོན་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་དང་། ཐོན་ཡུལ་གྱི་མཛོད་ཉར་དང་གསོས་ཉར། རིམ་པ་དགར་བ། ཕྱི་ཐུམ་རྒྱག་པ། སྐྱེལ་འཚོང་བཅས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས།
13.སྤྲོ་གསེང་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་དང་ཞིང་གྲོང་གི་ཡུལ་སྐོར་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏང་དགོས། རབ་མཛེས་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཚོང་རྟགས་གྲགས་ཅན་དང་ཡུལ་སྐོར་ཞིང་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པར་བརྟེན་ནས། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ལས་རྣམ་དང་ཐོན་རྫས་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་གཏང་དགོས། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་སྤྲོ་གསེང་དང་ཡུལ་སྐོར་ལྗོངས་གཟིགས། རིག་གནས་སློབ་གསོ་སོགས་ཀྱི་རིན་ཐང་སྔོག་འདོན་བྱས་ཏེ། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་བརྗོད་གཞི་ར་བ་དང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྤྲོ་གསེང་ལྗོངས་གཟིགས་ཞིང་ལས། དེང་རབས་ཞིང་ཁྱིམ་སོགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཚད་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏང་དགོས། ཐབས་ལམ་མང་པོ་ནས་འཛུགས་སྐྲུན་མ་དངུལ་རུབ་བསྡུ་བྱས་ཏེ། སྤྲོ་གསེང་ཞིང་ལས་དང་ཞིང་སྡེའི་ཡུལ་སྐོར། ནགས་ཚལ་ཁམས་གསོ་སོགས་ཀྱི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུའི་སྒྲིག་བཀོད་ཆ་རྐྱེན་ཤུགས་ཆེན་པོས་ལེགས་བཅོས་བྱེད་པ་དང་། གཙོ་གནད་སྡེ་བ་རུ་དམིགས་བསལ་སྒོས་ཐགས་ཡངས་དྲ་བ་ཁེབས་སུ་འཇུག་དགོས། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྤྲོ་གསེང་ཡུལ་སྐོར་ལ་མ་དངུལ་གཏོང་ཚད་ཇེ་མང་དུ་བཏང་ནས་ལོ་རྒྱུས་དང་ས་ཁུལ། མི་རིགས་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་ཡུལ་སྐོར་སྡེ་བ་དང་གྲོང་རྡལ་སྐོར་ཞིག་འཛུགས་རོགས་བྱེད་པ་དང་། “ཞིང་པའི་སྤྲོ་སྐྱིད་ཁང”དང“འབྲོག་པའི་སྤྲོ་སྐྱིད་ཁང་།” “ནགས་ཚལ་སྤྲོ་སྐྱིད་ཁང་།” སྒེར་འཁོར་བསྐོར་ནས་ལྗོངས་རྒྱུ་སོགས་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་ལྡན་པའི་ཞིང་སྡེའི་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་གསེང་ཐོན་རྫས་སྐོར་ཞིག་བསྐྲུན་དགོས། སྤྲོ་གསེང་ཞིང་ལས་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་ཀྱི་ཚད་གཞི་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས། ཟས་རིགས་བདེ་འཇགས་དང་མེ་འགོག་བདེ་འཇགས། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་ཚད་ལྡན་དུ་གཏང་དགོས། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་བགྲོད་ལམ་དང་ཐགས་ཡངས་དྲ་བ། རླངས་འཁོར་འཇོག་ས། སྤྱོད་ཁང་། གད་སྙིགས་དང་སྦགས་ཆུ་ཐག་གཅོད་སོགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཤུགས་ཆེན་པོས་ཇེ་ལེགས་སུ་བཏང་ནས། སྤྲོ་གསེང་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་དཔེ་སྟོན་སྡེ་བ་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང་། “སྡེ་བ་གཅིག་ལ་ཐོན་རྫས་གཅིག”གི་ཁྱད་ལྡན་ཡུལ་སྐོར་དང་དབྱར་ཁའི་སྤྲོ་གསེང་ཡུལ་སྐོར་གྱི་བྱ་འགུལ་སྤེལ་ཏེ། རྩྭ་ཐང་ཆེན་མོའི་དཔལ་འབྱོར་ཡུལ་སྐོར་འཛུགས་དགོས། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་སྡོད་ཁང་དང་ཁམས་གསོ་རྒན་གསོ་རྟེན་གཞི་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏང་དགོས།
14.ཚོང་རྟགས་གྲགས་ཅན་གྱི་རིམ་སྤར་འཐབ་ཇུས་མུ་མཐུད་དུ་ལག་བསྟར་བྱ་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་མིང་གྲགས་ཅན་དང་ཁྱད་ལྡན་ཅན། སྤུས་ལེགས་ཅན། གསར་པ་བཅས་ཤུགས་ཆེན་པོས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་ནས་ཚོང་རྟགས་གྲགས་ཅན་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་དགོས། “ནོག་གནག་གི་ཕ་ས་དང་འབྲོག་ལུག་གི་ཐོན་ཡུལ”། “འདྲེ་ཚེར་མའི་ཕ་ཡུལ།” “སཱེལ་མོད་པའི་ཡུལ་གྲུ”སོགས་ཤུགས་ཆེན་པོས་བསྐྲུན་དགོས། སྐྱེ་ལྡན་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་སྟེ། སྐྱེ་ལྡན་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ཐོན་སྐྱེད་དང་ལས་སྣོན་བྱེད་པའི་སྣེ་ཁྲིད་ཁེ་ལས་ཧུར་ཐག་གིས་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་ཏེ། སྐྱེ་ལྡན་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ཀྱི་ཚོང་རྟགས་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཚོང་ར་གཉིས་བེད་སྤྱོད་གང་ལེགས་བྱས་ཏེ། “རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”གི་འཐབ་ཇུས་ནང་ཕན་ཡོད་སྒོས་ཞུགས་པ་དང་། ཆ་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཁེ་ལས“ཕྱིར་འགྲོ་བར”སྐུལ་མ་བཏང་ནས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་མིང་གྲགས་ཅན་དང་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ། སྤུས་ཀ་ལེགས་པ་དག་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་རར་ཞུགས་པར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། ཞིང་ལས་དངོས་མང་འགྲེམ་སྟོན་ཚོགས་འདུ་དང་ལྗང་མདོག་དངོས་མང་འགྲེམ་སྟོན་ཚོགས་འདུ། མཚོ་སྔོན་ཉོ་འཚོང་ངོ་འཕྲད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ། དབྱི་སི་ལན་གྱི་ཟས་རིགས་འགྲེམ་སྟོན་ཚོགས་འདུ། བོད་ལུགས་ས་གདན་འགྲེམ་སྟོན་ཚོགས་འདུ་སོགས་མཉམ་ལས་བརྗེ་རེས་སྟེགས་བུར་བརྟེན་ནས་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཁྱད་ལྡན་ལེགས་ཆའི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་འགྲེམ་འཚོང་བྱེད་པ་དང་། མིང་དུ་གྲགས་ཚད་དང་ཚོང་རའི་ཕྱིར་འཚོང་གི་གཞི་ཁྱོན་རྒྱ་བསྐྱེད་དགོས།
15.ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཆ་འཕྲིན་ཅན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་གོམ་སྟབས་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏང་དགོས། “དྲ་སྦྲེལ+”དེང་རབས་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་འགུལ་སྐྱོད་མགྱོགས་མྱུར་ངང་ལག་ཏུ་བསྟར་དགོས། ཆ་འཕྲིན་ཐོན་ཁུངས་ཧྲག་སྡེབ་བྱེད་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་གྱི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་གཞི་གྲངས་ཆེན་པོའི་སྟེགས་བུ་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ། རིག་ལྡན་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོར་འདིང་དགོས། དངོས་སྦྲེལ་དྲ་བ་དང་རིག་ནུས་སྒྲིག་སྦྱོར་ཁྱབ་གདལ་དང་བེད་སྤྱོད་པར་ཤུགས་བསྣན་དགོས། ཁྱད་ལྡན་ཐོན་ལས་ལ་དམིགས་ནས་རིག་ལྡན་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་དཔེ་སྟོན་ར་བ་སྐོར་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ནས་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པའི་སྒོ་ནས་དོ་དམ་བྱ་དགོས། ཆ་འཕྲིན་སྡེ་བ་དང་ཁྱིམ་ཚང་དུ་སྐྱེལ་བའི་ལས་གྲྭ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང“12316”གི་སྟེགས་བུའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་བསྣན་ནས། ལག་ཁྱེར་ཁ་པར་ལ་བརྟེན་ནས་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་རྒྱང་ཚོར་ལྟེ་གནས་བཙུགས་ནས་གཟིགས་མཐོང་ཅན་གྱི་དོ་དམ་ལག་བསྟར་བྱ་དགོས། གསར་བྱུང་གི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་གཉེར་མཁན་གཙོ་བོ་དང་ལས་སྣོན་རྒྱུན་འཁོར་ཁེ་ལས་ཀྱིས་གློག་ཚོང་ཁེ་ལས་དང་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་འབྲེལ་མཐུད་དང་མཉམ་འདྲེས་བྱེད་པ་དང་། དྲ་ཐོག་དང་དྲ་ཕྱི་ནས་མཉམ་འགུལ་ངང་གོང་དུ་སྤེལ་བར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གློག་རྡུལ་ཚོང་དོན་ཞིང་སྡེར་སྐྱོད་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་དཔེ་སྟོན་རྫོང་བསྐྲུན་པའི་བྱ་བ་གོ་སྐབས་སུ་བརྩིས་ནས་རྫོང་དང་ཤང་། སྡེ་བ་བཅས་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་གློག་རྡུལ་ཚོང་དོན་ཕྱོགས་བསྡུས་ཞབས་ཞུ་དང་ཟོང་དབོར་ཞབས་འདེགས་མ་ལག་བཙུགས་ནས། ཞིང་སྡེའི་གློག་རྡུལ་ཚོང་དོན་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་ཞབས་ཞུ་ས་ཚིགས་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་དགོས་པར་མ་ཟད། དེར་བརྟེན་ནས་ཟོང་སྐྱེལ་གཞི་རིམ་དུ་སྐྱོད་པའི་ལས་གྲྭ་བསྐྲུན་དགོས། གློག་རྡུལ་ཚོང་དོན་ཞིང་སྡེར་སྐྱོད་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་དཔེ་སྟོན་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང་། ས་ཁུལ་སོ་སོས་གློག་རྡུལ་ཚོང་དོན་ཐོན་ལས་ར་བ་ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་བ་དང་གོང་དུ་འཕེལ་བར་སྐུལ་མ་གཏང་དགོས། ཚོང་རྟགས་གྲགས་ཅན་ཁྱབ་གདལ་དང་ཟོང་དབོར་སྡུད་འགྲེམ། འཇོན་མི་སྐྱེད་སྲིང་། ལག་རྩལ་རྒྱབ་སྐྱོར། སྤུས་ཀ་བདེ་འཇགས་སོགས་ནུས་རྩལ་ཞབས་ཞུ་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་དགོས། གསར་དུ་ཐོན་པའི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ཐད་ཀར་འདོན་སྤྲོད་ཕྱིར་འཚོང་གི་མ་ལག་འཐུས་ཚང་དུ་གཏང་དགོས།


text:
ནཱ་རྨིད་འཇལ་ཚད་ཀྱི་ཡོ་ཆས་ནང་། མངོན་འགྱུར་འོད་དེ་ཐབས་ལམ་ག་གེ་མོར་བརྟེན་ནས་གང་སར་ཁྱབ་ཐུབ། གསར་གཏོད་ཆུང་ངུ་འདིས་དུས་ཐོག་འཕྲིན་སྐྱེལ་བྱེད་མི་ཐུབ་ཀྱང་། (སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ཨེ་དབྱིན་ཟི་ཐན་གྱི་ལྟོས་བཅས་སྨྲ་བའི་མྱུར་ཚད་ཀྱི་ཚོད་འཛིན་གྱིས་ད་དུང་གོ་ཆོད།) དེ་ལ་བེད་སྤྱོད་མང་པོ་ཡོད་དེ་འོད་རིག་འགྲོ་ལམ་གྱི་ལྷུ་ཚན་ཞིག་ཀྱང་བཟོ་ཐུབ། “གནད་དོན་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་ར་སྤྲོད་བྱ་བ་ནི་བེད་སྤྱོད་ཆེ་བ་མ་ཟད་དགོད་བྲོ་པོ་ཞིག་ཀྱང་རེད།”ཚས་ཝིན་ཧྲན་གྱིས་འདི་ལྟར་བཤད། ཁོང་ནི་ཨ་རིའི་ཡཱ་ཐ་ལན་ཏ་ཇའོ་ཀྲེ་ཡ་ལེ་བཟོ་ལས་སློབ་གླིང་གི་གློག་རླུང་བཟོ་བཀོད་མཁན་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་ཁོང་རང་ཉིད་ལས་ཀ་དེར་ཞུགས་མེད།
སྟོང་ཁམས་ཀྱི་ནང་གི་འོད་ཀྱི་མྱུར་ཚད་ནི་༣༠༠༠༠༠༠༠༠m/sརེད། འོན་ཀྱང་ཤེལ་སྒོ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ཆའི་ནང་འོད་ཀྱི་ཁྱབ་ཚད་དལ་མོར་འགྲོ་ཡི་ཡོད། འོད་སྟོང་ཁམས་དང་སྦྲེལ་རྟའི་ནང་གི་མྱུར་ཚད་ཀྱི་བསྡུར་ཐོབ་ལ་“ལྟེབ་གདལ་ཚད་”ཟེར་བ་དང་། ཚན་རིག་པས་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བར་བརྟེན་ནས་སྒྲིག་བཀོལ་འོད་དང་རྒྱུ་ཆ་གཉིས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ལ་ནུས་པ་ཐོན་ཏེ་ལྟེབ་གདལ་ཚད་སྙོམ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་མགོ་བརྩམས་ཡོད། དཔེར་ན་འཐེན་གྲངས་ཀྱི་ལྟེབ་གདལ་ཚད་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།
ད་ལྟ་ཨར་བྷོ་ཐི་པའོ་ཨར་མན།(Albert Polman)དང་ན་དྷའོ་ཐ་•ཨན་ཧའེ་ཐ་(Nader Engheta)ཁོ་ཚོའི་ལས་རོགས་ལ་གྲུབ་འབྲས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐོབ་ཡོད་དེ། ཁོ་ཚོས་ལྟེབ་གདལ་ཚད་ཀླད་གོར་ཡིན་པའི་ཡོ་ཆས་ཆུང་ངུ་ཞིག་གསར་གཏོད་བྱས་ཡོད། འདི་འདྲ་ཡིན་ན་གཏན་ཁེལ་བའི་འོད་རླབས་མཐའ་མེད་པར་ཁྱབ་གདལ་དུ་འགྲོ་ཐུབ།
ཡོ་ཆས་འདི་རིགས་ཀྱི་ཐུག་ཚད་ལ་ནཱ་རྨིད༨༥དང་རིང་ཚད་ལ་ནཱ་རྨིད༢༠༠༠ཅན་གྱི་གྲུ་བཞི་ནར་མོའི་དབྱིབས་ཀྱི་བར་འགོག་དབྱང་གཉིས་ཀོ་འགྱུར་ཡོད་པ་དང་། དེའི་མཐའ་བསྐོར་ན་འོད་འཛུལ་མི་ཐུབ་པའི་གློག་འཁྱུག་བྱུག་ཡོད། འདི་ནི་“གློག་འདྲེན་”ཞེས་འབོད་པའི་འོད་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཁང་ཆུང་ཞིག་ཡིན། ཞིབ་འཇུག་པས་ཁོང་ཚོས་PRLསྟེང་བཀོད་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དུ་བསྟན་པ་ཇི་བཞིན་སྒྲོདབྱང་གཉིས་ཀོ་འགྱུར་གྱི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་བཟོས་ཡོད་དེ། ཞེང་ཚད་ལ་ནཱ་རྨིད་༡༢༠ནས་༤༠༠སོགས་མི་འདྲ་བ་ཡོད།
འོད་འདི་རིགས་“རླབས་འདྲེན་”ནང་ཁྱབ་གདལ་དུ་འགྲོ་སྟངས་ཅུང་མཚར་པོ་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་གློག་སྡུད་ཁོར་ཡུག་གིས་ཡོ་བྱད་ཀྱི་གནས་མི་འདྲ་བར་བཀོད་པའི་“མཐའ་མཚམས་ཆ་རྐྱེན་”ལ་བརྩི་སྲུང་བྱ་ཡི་ཡོད། རླབས་ཐུང་འོད་ནི་རླབས་འདྲེན་གྱི་སྣེ་གཉིས་ལ་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འོང་གིས་འགུལ་བསྐྱོད་བྱེད་ལ། རླབས་རྩེ་དང་རླབས་མཐིལ་གཉིས་ལྟེབ་མར་ཆགས་ཚེ་དཀར་ནག་གི་རིས་དབྱིབས་ཐོན་སྲིད། རིས་དབྱིབས་འདི་ནི་སྒོར་གཟུགས་རླུང་རོལ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་རིས་དང་འདྲ་བ་དང་། རླབས་རིང་དེ་ལས་རིང་བའི་འོད་རླབས་རྩ་བས་ནས་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་མི་ཐུབ། རླབས་རིང་འཕྲད་སྐབས་གནས་ཚུལ་དགོད་བྲོ་འབྱུང་སྟེ། ནར་གཟུགས་ཀྱི་རི་མོ་ཐོན་པ་མིན་པར་རླབས་འདྲེན་ཡོངས་རྫོགས་གསལ་པོར་ཆགས་ཀྱི་འདུག འདིས་རླབས་རྩེ་ནི་རིང་ཚད་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་འོད་རླབས་བར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་གང་སར་ཁྱབ་ཐུབ་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད།
ཨན་ཧའེ་ཐ་ཧི་ཀུང་སི་ཡིས་རླབས་ཕྲན་ལ་མཁོ་བའི་ལྟེབ་གདལ་ཚད་ཀླད་སྒོར་ཡིན་པའི་ཡོ་བྱད་ཅིག་བཟོས་ཡོད་ལ། མངོན་འགྱུར་འོད་ཁྱབ་དུ་ཡོ་བྱད་འདི་འདྲ་བཟོ་བར་དཀའ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཡོ་བྱད་གསར་པ་དེ་ཚོ་ཆུང་དྲགས་ནས་འོད་ཁུངས་ཧ་ལམ་མེད་པ་ཡིན་པས་རེད། འོན་ཀྱང་ཞིབ་འཇུག་པས་གློག་རྡུལ་བརྡུངས་ཏེ་རླབས་འདྲེན་ནང་རླབས་རིང་མི་འདྲ་བའི་འོད་བྱུང་དུ་བཅུག་ནས་འོད་ཀྱི་ཁྱབ་ཚད་དང་། རླབས་རིང་གཏན་ཁེལ་བའི་འོད་དེ་རླབས་རིང་དེའི་འོག་ཏུ་ནག་གཟུགས་སམ་འོད་ཚེག་ལ་བརྟེན་དགོས་མིན་བལྟ་ཡི་ཡོད། ཤང་ཀང་ཚན་རྩལ་སློབ་ཆེན་གྱི་དངོས་རིག་མཁས་པ་གྲན་ཙེ་དིང་གིས་འདི་ནཱ་རྨིད་ཡོ་བྱད་བཟང་ཤོས་རེད་ཞེས་གསུངས། འོ་ན་ཇི་ལྟར་འོད་རླབས་ཀྱི་གནས་ལུགས་འདི་ལྟོས་བཅས་སྨྲ་བ་དང་མི་འགལ་བར་སྒྲུབ་ཐུབ་ཟེར་ན། ཨན་ཧའེ་ཐ་ཡིས་གསལ་བཤད་བྱས་དོན། འོད་ལ་མྱུར་ཚད་གཉིས་ཡོད་དེ། “ཤང་མྱུར་ཚད་”ནི་རླབས་རིང་གཏན་ཁེལ་བའི་འོད་ཀྱི་འགུལ་བསྐྱོད་ཀྱི་མགྱོགས་ཚད་ལ་གོ་བ་དང་། “ཁྱུའི་མྱུར་ཚད་”ནི་འོད་ཁྱབ་གདལ་དང་ཆ་འཕྲིན་སྐུར་གཏོང་གི་མྱུར་ཚད་ལ་ཟེར། ཁྱུའི་མྱུར་ཚད་སྟོང་ཁམས་མྱུར་ཚད་ལས་ཆུང་བ་བར་བྱས་ན་རླབས་འདྲེན་འདི་ལྟ་བུ་ཆགས་ཐུབ་ཟེར། ཨན་ཧའེ་ཐ་ཡིས་བཤད་རྒྱུར། ཡོ་བྱད་འདི་ལ་བེད་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ། རྒྱ་མཚན་ནི་མར་ཐོན་འོང་བའི་འོད་ནི་མཉམ་པོར་འགུལ་བསྐྱོད་བྱས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རླབས་འདྲེན་དཀྱོགས་ཏེ་འོད་རླབས་གོང་མའི་གནམ་རིས་གྲུབ་ཀྱི་ཡོད་ལ། འདི་སྤྱད་དེ་ཚན་རིག་པས་དགོས་མཁོ་ཆེ་བའི་ནཱ་རྨིད་འཇལ་ཚད་ཀྱི་འོད་འགྲོའི་སྦུག་གུ་བཟོ་ཡི་ཡོད་ཟེར།
ནཱ་རྨིད་འཇལ་ཚད་ཀྱི་ཡོ་ཆས་ནང་། མངོན་འགྱུར་འོད་དེ་ཐབས་ལམ་ག་གེ་མོར་བརྟེན་ནས་གང་སར་ཁྱབ་ཐུབ། གསར་གཏོད་ཆུང་ངུ་འདིས་དུས་ཐོག་འཕྲིན་སྐྱེལ་བྱེད་མི་ཐུབ་ཀྱང་། (སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ཨེ་དབྱིན་ཟི་ཐན་གྱི་ལྟོས་བཅས་སྨྲ་བའི་མྱུར་ཚད་ཀྱི་ཚོད་འཛིན་གྱིས་ད་དུང་གོ་ཆོད།) དེ་ལ་བེད་སྤྱོད་མང་པོ་ཡོད་དེ་འོད་རིག་འགྲོ་ལམ་གྱི་ལྷུ་ཚན་ཞིག་ཀྱང་བཟོ་ཐུབ། “གནད་དོན་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་ར་སྤྲོད་བྱ་བ་ནི་བེད་སྤྱོད་ཆེ་བ་མ་ཟད་དགོད་བྲོ་པོ་ཞིག་ཀྱང་རེད།”ཚས་ཝིན་ཧྲན་གྱིས་འདི་ལྟར་བཤད། ཁོང་ནི་ཨ་རིའི་ཡཱ་ཐ་ལན་ཏ་ཇའོ་ཀྲེ་ཡ་ལེ་བཟོ་ལས་སློབ་གླིང་གི་གློག་རླུང་བཟོ་བཀོད་མཁན་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་ཁོང་རང་ཉིད་ལས་ཀ་དེར་ཞུགས་མེད།


text:
ནང་དོན་མདོར་བསྡུས།
2012ལོའི་ཟླ11པའི་ཚེས23ཉིན། ལོ་ན17ཡིན་པའི་མི་ནག་ལྗོར་ལྡན་རུའུ་སོ་ཏ་ཝེ་སི(Jordan Russell Davis )ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇེ་ཁེ་ཤུན་ཝེ(Jackson Weil Ne)ཡི་སྣུམ་སྣོན་ས་ཚིགས་ཤིག་དུ་མེ་འདའ་ཕོག་ནས་འདས་གྲོངས་དུ་གྱུར། དངོས་བཤུས་གློག་བརྙན >ཞེས་པར་ཡིད་སྐྱོ་བའི་དོན་རྐྱེན་འདིའི་ལྷག་ལུས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཀྱི་མཐོང་མི་ཐུབ་པའི་རིག་རྒྱུད་ལྟ་བ། ད་དུང་ཨ་རིའི་ཉེས་དོན་དོན་གཅོད་ཁྲིམས་ལུགས་སོགས་ལ་ཐེར་འདོན་བྱས་ཡོད་ཅིང་། 2015ལོའི་སྐབས89བའི་དངོས་བཤུས་གློག་བརྙན་གྱི་ཨོ་སི་ཁ་རྟགས་མ་ཐོབ།
དངོས་བཤུས་གློག་བརྙན་འདི་ནི2015ལོར་མ་ཁོ་སོ་ཝེར(Marc Silver)ལགས་ཀྱིས་སྒྲིག་སྦྱོར་དང་འཁྲབ་ཁྲིད་བྱས་པ་ཡིན་ལ། འདིར་དོན་རྐྱེན་བྱུང་བའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་དོན་རྐྱེན་ལ་རྟོགས་ཞིབ་བྱས་པའི་བརྒྱུད་རིམ། དོན་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བའི་ངོ་རྒོལ་བྱ་འགུལ་སོགས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བརྙན་དུ་ཕབ་ཡོད། དངོས་བཤུས་གློག་བརྙན་འདིའི་ཆེས་ཐོག་མར་སྤེལ་བའི་མིང་ལ >ཟེར་ལ། གཟིགས་འབུལ་བྱས་རྗེས་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་དུ་དོ་སྣང་ཆེས་ཆེར་བྱུང་བ་དང་། རྗེས་སུHBOཡིས་དངོས་བཤུས་གློག་བརྙན་གྱི་པར་དབང་ཉོས་ཅིང2015ལོའི་ཟླ11པའི་ཚེས23ལ་སྤེལ། 2015ལོརAAFCAརྟགས་མ་དང་། RiverRunརྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་གྱི་གཟིགས་མོ་བའི་རྟགས་མ་སོགས་མཚན་སྙན་མང་པོ་ཐོབ།
(ཞུ་དག་པ།བསམ་འགྲུབ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ།)


text:
ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བའི་འཕྲིན། (གསར་འགོད་པ། མཁའ་འགྲོ་ཚེ་བརྟན། ) ཟླ10བའི་ཚེས11ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར། འཛམ་གླིང་ཀྲུང་མཐུན་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ཆེད་ལས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གཙོ་སྒྲུབ་དང་། འཇིགས་མེད་བོད་གསོ་སྨན་ཁང་གིས་རོགས་སྒྲུབ་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སྨན་རྫས་ངོས་འཛིན་གྱི་མཐོ་རིམ་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་འགོ་ཚུགས་པའི་མཛད་སྒོ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འཇིགས་མེད་བོད་གསོ་སྨན་ཁང་དུ་བསྡུས། མཛད་སྒོའི་སྟེང་འཛམ་གླིང་ཀྲུང་མཐུན་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ཆེད་ལས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་འཇིགས་མེད་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཀྱིས་གསུང་བཤད་གནང་།
ཐེངས་འདིའི་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་བྱེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བོད་ལུགས་གསོ་བ་རིག་པའི་སྨན་རྫས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤེས་བྱ་དང་ངོས་འཛིན་ལག་ལེན་གཉིས་ཀའི་ཆུ་ཚད་མཐོར་འདེགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན། གཞན་ཡང་དེང་གི་ཆར་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་འཕྲད་པའི་གནད་དོན་ཏེ། ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་བོད་སྨན་གྱི་སྨན་རྫས་ལ་ངོས་འཛིན་གཅིག་གྱུར་མིན་པའི་གནད་དོན་དང་། སྨན་རྫས་རྫུན་བཟོའི་ལག་རྩལ་དར་ཆེས་པས་ལག་ལེན་ཁྲོད་དུ་སྨན་རྫས་དངོས་མ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ཉམས་མྱོང་ཞན་པ། དངོས་རྫུན་གྱི་དབྱེ་འབྱེད་གསལ་བོ་མེད་པར་སྨན་སྦྱོར་ལག་ལེན་བྱེད་པའང་མང་དུ་མཆིས་པས། གནད་དོན་དེ་དག་ལ་ཆེད་དུ་དམིགས་ནས་ཆེད་ཞུས་ཀྱིས་གཞུང་ལུགས་སློབ་ཁྲིད་དང་ངོས་འཛིན་དམར་ཁྲིད་ཉིས་འཛོམས་ཀྱིས་གསོ་སྦྱོང་བྱ་འགུལ་འདི་སྤེལ་བ་རེད།
ཐེངས་འདིའི་གསོ་སྦྱོང་གི་དུས་ཡིན་ཉིན་ལྔ་ཡིན་ལ། གཙོ་བོ་དགེ་རྒན་དགའ་བའི་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གིས་བརྩམས་པའི《སྨན་གྱི་འཁྲུངས་དཔེ་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང》ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་གཞིར་བྱས་ཐོག བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་སྨན་རྫས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་སྨན་རྫས་ངོས་འཛིན་བྱེད་ལུགས། ཁྱད་པར་དུ་ཁོང་གིས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་གི་ལག་ལེན་བརྒྱུད་པའི་ཉམས་མྱོང་དམིགས་སུ་བཟུང་ནས་སློབ་མ་རྣམས་ལ་གཞུང་ལུགས་སློབ་ཁྲིད་དང་སྨན་རྫས་ངོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ་མ་ཟད། དེང་རབས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྟངས་བརྒྱུད་ནས་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་ཁ་ཚང་བརྙན་ལམ་སྟེང་ཐད་གཏོང་བྱས་ཏེ་སློབ་མ་ཡོངས་ལ་དངོས་སུ་མཐོང་ཐུབ་པར་བྱ་རྒྱུ་རེད།
《སྨན་གྱི་འཁྲུངས་དཔེ་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང》ཞེས་པ་འདི་ནི་དགེ་རྒན་དགའ་བའི་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གིས་དེའུ་དམར་པཎ་ཆེན་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྨན་གཞུང《དྲི་མེད་ཤེལ་ཕྲེང》གི་དགོངས་པ་གཞིར་བྱས་ཐོག་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་སྨན་གཞུང་མང་པོ་དང་། དེང་དུས་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གི་གཏེར་དངོས་དང་། རྩི་ཤིང་། སྲོག་ཆགས་བཅས་རིག་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་དཔྱད་གཞི་མང་པོར་དཔྱད་བསྡུར་དང་། འབྲེལ་ཡོད་ཆེད་མཁས་མང་པོས་ཞིབ་དག་གསལ་འབྱེད་བྱས་ནས་ལུང་རིགས་དངོས་གསུམ་སྦྲགས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་དང་ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱིས་འཕྲི་སྣོན་བཅོས་གསུམ་བྱས་ནས་གྲུབ་པ་ཞིག་རེད། འདི་ནི་དུས་རབས་གསར་པའི་འཁྲུངས་དཔེའི་ཁྲོད་རྒྱས་བསྡུས་རན་ཞིང་། ཚད་དང་ལྡན་པ། ཁ་གསལ་བ། དུས་བབ་དང་མཐུན་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་རེད། ནང་དོན་ལ་གཏེར་དངོས་དང་། རྩི་ཤིང་། སྲོག་ཆགས་བཅས་ལས་བྱུང་བའི་སྨན་རྫས་རིགས་སུམ་སྟོང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་འཚོལ་བསྡུ་བྱས་ཡོད་ལ། དེ་རྣམས་བོད་དང་། རྒྱ། ལ་ཏིང་ནམ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐ་སྙད་བཅས་ཡིག་རིགས་གསུམ་ཤན་སྦྱར་བྱས་ནས་བཀོད་ཡོད། དེ་མིན་སྨན་རྫས་དེ་དག་གི་སྐྱེ་ས་དང་། ཐོན་ཡུལ། དབྱིབས། ཁ་དོག མིང་གི་རྣམ་གྲངས། རོ་ནུས་ཞུ་རྗེས་བཅས་རྒྱས་པར་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད་སྨན་རྫས་དགུ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་དངོས་དཔེ་དཔར་རིས་ཚོན་ཁྲ་ཅན་ཟུར་བཀོད་བྱས་ཡོད། དེ་བས་འཁྲུངས་དཔེ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་བློ་གསལ་ལས་དང་པོ་རྣམས་ལ་སྨན་རྫས་ངོ་སྤྲོད་དང་། དམར་ཁྲིད་བྱེད་པའི་སློབ་གཞི་དང་། སྨན་རྫས་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁུངས་ཐུབ་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔྱད་གཞི་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
གཙོ་ཁྲིད་དགེ་རྒན་དགའ་བའི་རྡོ་རྗེ་ངོ་སྤྲོད།
མཁས་དབང་དགའ་བའི་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ1950ལོར་མདོ་སྟོད་ནང་ཆེན་དུ་སྨན་པའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཅིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཡབ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་དང་། ར་མ་ལྷ་རྗེ་བསོད་ནམས་ལྷ་རྒྱལ། ཁྲོ་རུ་ཚེ་རྣམ་རིན་པོ་ཆེ། ཐུབ་བསྟན་ཚེ་རིང་། གོ་འཇོ་དབང་འདུས་སོགས་མཁས་དབང་དུ་མ་ལས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་དང་ལག་ལེན་ལ་སློབ་གཉེར་མཛད། སྔ་ཕྱིར་སྟེང་ཆེན་རྫོང་ཞེ་གཞུང་ཤང་གི་རྐང་རྗེན་སྨན་པ་དང་། ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་མི་དམངས་སྨན་ཁང་བོད་སྨན་ཚན་ཁག་གི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ། ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ཡོན་ཀྲང་གཞོན་པ། བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་ཆེན་སློབ་དོན་ཁྲུའུ་ཡི་ཁྲུའུ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་སྨན་རྫས་དངོས་དཔེ་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ཀྲུའུ་རེན་བཅས་ཀྱི་འགན་བཞེས།
རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་རྒྱུན་འཛིན་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་རྗེས་རབས་སློབ་མ་གྲངས་ལས་འདས་པར་སྨན་རྫས་ངོས་འཛིན་དང་དངུལ་ཆུ་བཙོ་བཀྲུ་ཆེན་མོ་སོགས་སྨན་རྫས་འདུལ་སྦྱོང་གི་གཞུང་དང་ལག་ལེན་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་ནས་སློབ་ཁྲིད་གནང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་ཆེན་ནང་སྨན་རྫས་དངོས་དཔེ་ཁང་སྔར་ན་མེད་པ་ཞིག་བསྐྲུན། ཁྱད་པར་དུ་འཁྲུངས་དཔེ་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང་མཛད་དེ་སྨན་རྫས་ངོས་འཛིན་ཐད་མཛད་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག་པ་མ་ཟད། འབྲེལ་ཡོད་ཚིག་མཛོད་ཁག་ལའང་ལེགས་སྐྱེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཕུལ་ཡོད་པའོ། །
རྩོམ་སྒྲིག་པ། མཁའ་འགྲོ་ཚེ་བརྟན།