text:
བོད་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་། བརྟག་དཔྱད་ལེགས་པོ་བྱེད་པར་ཐོག་མར་བོད་ཡིག་གི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་དང་། ང་རོ་འདྲེན་ཚུལ། སྐད་ཡིག་གི་འགྱུར་བ་བཅས་ཤེས་དགོས་པ་གལ་འགངས་ཧ་ཅང་ཆེ། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་བརྗོད་གཞི་ནི་ནང་དོན་ཟབ་ཅིང་། རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པས། རྩོམ་ཐུང་འདིར་ཞིབ་པར་གླེང་ཐབས་བྲལ་བས། ཆུ་རྡུལ་གྱི་གཟིགས་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་བླངས་ནས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྔོན་ལ་ཡི་གེའི་སྐྱེ་གནས་དང་ང་རོ་འདྲེན་ཚུལ། དེ་ནས་བོད་ཡིག་གི་འགྱུར་བ་སྟེ་དོན་ཚན་གཉིས་སུ་དབྱེ་ནས་གླེང་བར་བྱའོ། །
དང་པོ། བོད་ཡིག་གི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་དང་། ང་རོ་འདྲེན་ཚུལ།
བོད་ཡིག་ནི་སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡིན་ལ། བོད་ཡིག་གསར་དུ་གཏོད་ནས་ལོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་སོང་ཡོད། བོད་ཡིག་གི་དབྱངས་གསལ་སྦྱོར་ཚུལ་དང་། སྔོན་ཡང་རྗེས་གསུམ་འཇུག་ཚུལ། དེ་དག་སྒྲ་གདངས་དྲག་ཞན་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་སོགས་བོད་ཀྱི་སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ནང་དུ་གསལ་བར་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད། འོན་ཀྱང་བར་ལམ་ཡི་གེའི་སྐྱེ་གནས་དང་ང་རོ་འདྲེན་ཚུལ་ལྟར་ཀློག་འདོན་བྱ་རྒྱུ་ཡང་འདོན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་ཆགས་པ་དང་། ལ་ལ་ནི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་དང་བྱེད་རྩོལ་ལྟར་ན་སྒྲ་གདངས་དྲག་ཞན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་རུང་རིམ་བཞིན་དབྱེ་བ་ཆེར་མེད་པའམ། སྒྲ་འདྲར་འགྱུར་བ་སོགས་བྱུང་བས། ཡི་གེའི་སྐྱེ་གནས་དང་། ང་རོ་འདྲེན་ཚུལ་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་ནི་དགོས་གལ་ཅུང་ཟད་ལྡན་པར་མཐོང་ཞིང་། ཐོག་མར་ཡི་གེའི་ཞེས་པ་གང་ལ་བྱའོ་ཞེ་ན། དཔང་ལོ་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་སྟོན་པ་མིང་། དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སྟོན་པ་ཚིགདེ་གཉིས་བརྩམ་གཞིའི་སྐད་ཀྱི་གདངས། ཡི་གེ་ཞེས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་ཡོད་པས། མིང་དང་ཚིག་གཉིས་བརྩམ་པར་བྱ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་དེར་ཡི་གེ་ཞེས་ཟེར། ཞིབ་པར་བཤད་ན་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་དེར་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་དགོས་པ་དང་། དབྱངས་གསལ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་རི་མོ་དེར་ཡིག་གཟུགས་ཞེས་ཟེར་དགོས། དབྱངས་གསལ་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ཡུལ་སྐད་མི་འདྲ་བའི་གང་ཟག་སུས་བཀླགས་ཀྱང་སྒྲའི་རྣམ་པ་མི་འགྱུར་བར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ལྡན་ཡོད། དབྱངས་སམ་ཨ་ལིའི་ཡི་གེ་ཀློག་སྐབས་གནས་དང་བྱེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་མི་གསལ་ཞིང་། སྒྲ་ཙམ་དང་ང་རོ་ཙམ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། གསལ་བྱེད་དམ། ཀ་མད་སུམ་ཅུའི་ཡི་གེ་ཀློག་སྐབས་གནས་དང་བྱེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་ཙམ་མཚོན་གྱི་ཡོད།
༡ ཡི་གེ་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། གནས་དང་བྱེད་པ་རྩོལ་བ་གསུམ་ལས་བྱུང་ངོ་། ། གནས་ནི་ཡི་གེ་འབྱུང་གཞིའི་རྒྱུ་སྟེ། དཔེར་ན། དྲིལ་བུ་ལྟ་བུར་ཆ་མཚོན་ན་དྲིལ་བུའི་ཁོག་པ་ལྟ་བུ་དང་། བྱེད་པ་ནི་ཡི་གེ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་དྲིལ་བུའི་ལྕེ་ལྟ་བུ། རྩོལ་བ་ནི་དྲིལ་བུ་འཁྲོལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དྲིལ་བུ་འཁྲོལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་དྲིལ་བུའི་ལྕེ་ལྟ་བུ། སྐྱེ་གནས་བརྒྱད་ནི། ཁོག་པ་དང་། མགྲིན་པ། རྐན། སོ། མཆུ། ལྕེ། སྤྱི་བོ(ལྕེ་རྩེ)སྣ་བཅས་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ནང་ནས་ཁོག་པ་དང་མགྲིན་པ་གཉིས་ནི་གནས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན། གནས་དེ་དག་ཀྱང་དོག་པའི་གནས་དང་ཡངས་པའི་གནས་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད། དོག་པའི་གནས་ནི་མགྲིན་པ་དང་། སྣ། སྤྱི་བོའམ་ལྕེ་རྩེ་བཅས་གསུམ་ཡིན་པ་དང་། ཡངས་པའི་གནས་ཞེས་པ། ཁོག་པ་དང་། རྐན། ལྕེ། སོ། མཆུ་བཅས་ལྔར་གོ་དགོས། བྱེད་པ་ནི་ལྕེ་དང་རྐན་གཉིས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་དེའང་གནས་དང་ཕྲད་པའི་དབང་གིས་བྱེད་པ་དྲུག་ལ་དབྱེ་ཆོག་པ་སྟེ། ཕྲད་པ་དང་། ཅུང་ཟད་ཕྲད་པ། བཙུམ་པ། ཕྱེ་པ། དོག་པ། ཡངས་པར་བྱེད་པ་བཅས་ཡིན། རྩོལ་བ་ནི་རླུང་དང་རྣམ་རྟོག་ཡིན་པས། རླུང་སྟེ་ཡི་གེ་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་ཀུན་སློང་དང་། རྣམ་རྟོག་སྟེ་ཡི་གེ་རྣམ་པར་ཤར་བའི་རྟོག་པ་སྐྱེ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །
༢ བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སོ་སོ་འབྱུང་བའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་ན། ཀ་ཁ་ག་ང་ཧ་ཨ་འ་རྣམས་ནི་མགྲིན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་ཡང་། ཀ་ཁ་ག་ང་སྟེ་སྡེ་པ་དང་པོ་ནི་ལྕེའི་རྩ་བྱེད་པས་སྐྱེད་ཅིང་། བརྗོད་ཚུལ་ཁྱད་པར་ནི་ཀ་དམ་པ་དང་། ཁ་ལྷོད་པ། ག་ཤིན་ཏུ་ལྷོད་པ། ང་ཁྱད་པར་དུ་ཆེས་ལྷོད་པར་ཀློག་དགོས། སྡེ་པ་ལྔ་པའི་ཛ་ཡིག་ཡན་ཆད་ཀུནལ་དེ་ལྟར་རིགས་འགྲེ་བྱ་དགོས། ཅ་ཆ་ཇ་ཉ་ཤ་ཡ་རྣམས་རྐན་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཅ་ཆ་ཇ་ཉ་སྟེ་སྡེ་པ་གཉིས་པ་ནི་ལྕེའི་རྩེ་མོ་དང་ཉེ་བའི་བྱེད་པས་སྐྱེད་ཅིང་བརྗོད་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་གོང་བཞིན་རིགས་འགྲེ་བྱེད་དགོས། ཞ་ཤ་ཡ་གསུམ་གྱི་བྱེད་པ་ཡང་ལྕེའི་རྩེ་མོ་དང་ཉེ་ཙམ་འདྲ་ཡང་ཞ་ཤ་གཉིས་ནི་ལྕེའི་རྩེ་མོ་དང་མཆོག་ཏུ་ཉེ་ཞིང་རིམ་པས་ལྷོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཡ་ནི་ལྕེའི་རྐེན་པ་དང་ཅུང་ཟད་ཉེའོ། ། ཏ་ཐ་ད་ན་ལ་རྣམས་སོ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཏ་ཐ་ད་ན་སྡེ་པ་གསུམ་པ་ནི་ལྕེའི་རྩེ་མོའི་བྱེད་པས་སྐྱེད་ཅིང་། བརྗོད་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གོང་ལྟར་རིགས་བསྒྲེ་དགོས། པ་ཕ་མ་ཝ་རྣམས་མཆུ་ལས་བྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་པ་ཕ་བ་མ་སྡེ་པ་བཞི་པ་ནི། མཆུ་སྦྱར་ཞིང་བཙུམ་པའི་བྱེད་པས་སྐྱེད་ཅིང་། བརྗོད་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གོང་ལྟར་རིགས་འགྲེ་བྱ་དགོས། ཝ་ནི་མཆུ་ཅུང་ཟད་སྦྱོར་ལ་ཁད་དུ་ཉེ་ཞིང་། མགྲིན་པའི་བྱེད་པས་ཀྱང་བསྐྱེད་དོ། ། ཙ་ཚ་ཛ་ཟ་ས་རྣམས་སོ་དང་རྐན་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཙ་ཚ་ཛ་གསུམ་ལྕེའི་རྩེ་མོ་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་བྱེད་པས་སྐྱེད་ཅིང་བརྗོད་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གོང་ལྟར་རིགས་བསྒྲེ་དགོས། ཟ་དང་ས་གཉིས་ཀྱི་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་འདྲ་ཞིང་ལྷོད་པ་དང་དམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད། ར་ནི་སྤྱི་བོའམ་ལྕེ་རྩེ་ལས་བྱུང་ཞིང་ལྕེའི་རྩེ་མོ་རྐན་དང་ཅུང་ཟད་ཕྲད་པའི་བྱེད་པས་སྐྱེད་དོ། ། དབྱངས་བཞི་ལས་ཨི་ནི་མགྲིན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྤྱི་བོའི་ཆ་དང་ཅུང་ཟད་འདྲེས་ལ་གནས་གྱེན་དུ་བསྒྲེང་སྟེ་ཡངས་པར་བྱས་པའི་བྱེད་པ་ཅན་དང་། ཨུ་ནི་མགྲིན་པ་དང་མཆུ་ལས་བྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་མཆུ་མ་རེག་ཙམ་དུ་ཟུམ་ཞིང་འཕང་སྨད་ནས་ཅུང་ཟད་དོག་པོར་བྱས་པའི་བྱེད་པ་ཅན། ཨོ་ནི་མགྲིན་པ་དང་མཆུ་ལས་བྱུང་ཞིང་། མཆུ་འོག་མ་གྱེན་དུ་བཏེགས་པ་ལྟར་འཕང་བསྟོད་ནས་ཡངས་པར་བྱས་པའི་བྱེད་པ་ཅན་ནོ། །
༣ སྲོག་གི་ཡི་གེ་ནི་དབྱངས་ཡིག་དང་ཚེག་ཡིན་ཞིང་། སྤྱིར་སྲོག་ཆགས་ཤིག་སྲོག་དང་ལྡན་ཚེ་གཡོ་འགུལ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་ཐུབ་ལ། སྲོག་མེད་ན་ནུས་པ་མེད་པ་བཞིན་དབྱངས་དང་ཚེག་ནི་བོད་ཡིག་གི་སྲོག་རྩ་ལྟ་བུའི་དགོས་པ་ཆེས་ཆེ་བས་དབྱངས་ཡིག་མ་ལྡན་ན་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་བརྗོད་མི་ནུས་པ་དང་དེ་བཞིན་བོད་ཡིག་ཚེག་གིས་མ་བཅད་ན་ཚེག་ཁྱིམ་མི་འགྲུབ་ཅིང་། ཚེག་ཁྱིམ་མེད་ན་སྔོན་རྗེས་མིང་གཞི་རྣམས་འདྲེས་པར་འགྱུར་ནས་བརྗོད་བྱ་སྟོན་མི་ནུས་པས་ན། དབྱངས་ཡིག་དང་ཚེག་གཉིས་ནི་བོད་ཡིག་གི་སྲོག་གི་ཡི་གེ་ཡིན་ཟེར་བ་དོན་ལ་གནས་སོ། །
༤ ང་རོ་འདྲེན་ཚུལ། བོད་ཡིག་གི་ང་རོའི་རྩ་བ་གསུམ་ཡོད་དོ། ། ཧ་དང་ཨ་འ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཡང་སྒྲའི་གཞི་དབྱངས་ཀྱི་ཤུགས་འབྱུང་བའི་གནས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི། ཁོག་པ་དང་། མགྲིན་པ་གཉིས་ཡིན་ཞིང་ཁོག་པ་ནས་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་འདོན་པར་བྱ་བའི་ཡི་གེའི་རྩ་བ་ནི་ཧ་ཡིག་དང་། མགྲིན་པ་བཙུམ་ཞིང་དོག་པར་བྱས་ནས་སྟོད་དུ་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་འདོན་པའི་ཡི་གེའི་རྩ་བ་ནི་ཨ་ཡིག མགྲིན་པ་ཕྱེ་ཞིང་གློད་དེ་ཡངས་པར་བྱས་ནས་སྨད་དུ་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་འདོན་པའི་ཡི་གེའི་རྩ་བ་ནི་འ་ཡིག་ཡིན་པས། ཧ་ཨ་འ་གསུམ་ལ་ང་རོའི་རྩ་བ་གསུམ་ཟེར། དེས་ན་ཡ་ཡིག་གི་སྒྲའི་ཆ་ལྡན་ལ་མགྲིན་པ་དམ་ཞིང་སྒྲ་དྲག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དབུགས་སྟོབས་ཆུང་ངུར་འདོན་པའི་ཡི་གེ་ནི། ཀ་ཅ་ཏ་པ་ཙ་སྟེ་ཕོ་ཡིག་ལྔའོ། ། ཧ་ཡིག་སྒྲའི་ཆ་དང་ལྡན་ལ་ཁོག་པ་ཡི་གེ་ལྔའོ། ། འ་ཡིག་གི་སྒྲའི་ཆ་དང་ལྡན་ལ་མགྲིན་པ་གློད་དེ་དབུགས་སྟོབས་མི་ཆེ་བས་སྒྲ་ཅུང་ཟད་ཞན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོན་པའི་ཡི་གེ་ནི་ག་ཇ་ད་བ་ཛ་ཝ་ཞ་ཟ་ཡ་ར་ལ་ཤ་ས་སྟེ་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་གསུམ་མོ། ། འ་ཡིག་གི་སྒྲའི་ཆ་དང་ལྡན་ལ། ཁྱད་པར་སྣ་ནས་འདྲེན་ཞིང་། དབུགས་སྟོབས་ཕྲ་མོས་སྒྲ་ལྷག་པར་ཞན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོན་པའི་ཡི་གེ་ནི་ང་ཉ་ན་མ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་མོའི་ཡི་གེ་ལྔའོ། །
གཉིས་པ། བོད་སྐད་ཡིག་གི་འགྱུར་བ།
༡ བོད་སྐད་ལ་ཡུལ་སྐད་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཙོ་བོ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྲོལ་ཡོད་པ་སྟེ། དབུས་གཙང་གཉིས་ཀྱི་སྐད་དང་། ཁམས་སྐད། ཨ་མདོའི་སྐད་བཅས་ཡིན། འདིར་དབུས་གཙང་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་འགྱུར་བའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བར་བྱ་ཞིང་། དབུས་གཙང་ཡུལ་སྐད་ནི་དབུས་སྐད་དང་གཙང་སྐད་ལས་གྲུབ་ཅིང་། དབུས་སྐད་ཀྱི་ཁོངས་སུ། ལྷ་ས་དང་། ཕན་པོ། སྙེ་མོ། མལ་གྲོ་གུང་དཀར། ཆུ་ཤུར། ཀོང་པོ། ལྷོ་ཁ་སོགས་ཀྱི་སྐད་འདུས་པ་དང་། གཙང་སྐད་ཀྱི་ཁོངས་སུ། གཞིས་རྩེ་དང་། རྒྱལ་རྩེ། ལྷ་རྩེ། དིང་རི། ས་སྐྱ་སོགས་ཀྱི་སྐད་འདུས་ཡོད། དབུས་གཙང་ས་ཁུལ་ནི་བོད་མིའི་ཐོག་མའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ལ། ལོ་རྒྱུས་རིམ་པའི་ཐོག་བོད་རིགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར་རིག་གནས་བཅས་གཅིག་འདུས་བྱེད་པའི་ས་གནས་ཀྱང་རེད། ཁུལ་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་ཚད་མགྱོགས་ལ། ཡུལ་ལུང་མི་འདྲ་བའི་མི་སྣ་འཛོམས་འདུས་ཆེ་བས་སྐད་ཡིག་ལའང་དེ་འབྲེལ་འགྱུར་བ་དང་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཡོད། དེང་སྐབས་དབུས་གཙང་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་དེ་བོད་ཡིག་གི་ཐོག་མའི་སྒྲ་གདངས་དང་བསྡུར་ཚེ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་ཙམ་བྱུང་ཡོད། འགྱུར་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འགྱུར་བའི་རིགས་ཇི་ཡོད་ཆེས་རགས་པ་ཙམ་གླེང་ན།
༡ བོད་ཡིག་སྦྱོར་ཀློག་སྐབས་སྔོན་ཡང་རྗེས་གསུམ་དང་བརྩེགས་འདོགས་སོ་སོའི་རང་སྒྲ་རེ་རེ་བཞིན་ཐོན་པའི་སྒོ་ནས་ཀློག་གི་ཡོད་རུང་སྡུད་ཀློག་སྐབས་གཙང་ཁུལ་དུ་རང་སྒྲ་རེ་རེ་བཞིན་མི་ཐོན་པར་སྒྲ་མཐའ་མ་དེ་རང་ལས་མི་གསལ་བའི་རིམ་འགྱུར་བྱུང་འདུག་དེའང་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་ཐ་དད་པ་དང་། སྒྲ་གདངས་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་ཁག་གཅིག་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་བཅུ་གཉིས་ཙམ་ནས་དབུས་གཙང་གི་ས་ཆ་འགའ་ཞིག་ལ་སྒྲ་གདངས་ཉེ་མཚུངས་སུ་གྱུར་ཟིན་ཅིང་། སྒྲ་འདྲའི་ཡི་གེ་དེ་ཚོ་དག་དོན་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་སྐབས་དེར་ས་སྐྱ་པཎྡ་ཏས་བརྩམ་པར་མཚད་པའི་ >ཡི་ནང་དག་བྱེད་ལ་ཟབ་ནན་དགོས་པ་ནན་བཤད་གནང་འདུག་པ། དཔེར་ན།
རྒྱལ་བའི་སྐུ་ནི་ས་སྐུ་ལ། ། རྐུན་མ་དག་ནི་ར་རྐུ་ཡིན། །
ཀུ་ཅོ་བྱེད་པ་ཀུ་རྐྱང་ལ། ། ལྐུགས་པ་དག་ནི་ལ་ལྐུགས་ཡིན། །
བཀྲ་ཤིས་དག་ནི་བ་བཀྲ་ལ། ། མགོ་བོའི་སྐྲ་ནི་ས་སྐྲ་ཡིན། །
དུས་ལ་སྔ་བ་ས་སྔ། ། ཐུགས་ལ་མངའ་བ་མ་མངའ་ཡིན། །
བརྡུངས་པའི་རྔ་ནི་ར་རྔ་ཡིན། ། གྲངས་ཀྱི་ལྔ་ནི་ལ་ལྔ་ཡིན། །
གོང་མས་མངག་པ་མ་མངག་ལ། ། སྔགས་འདྲེན་པ་དང་སྔགས་པ་རྣམས། །
ས་སྔགས་ཡིན་པས་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུ། །
༢ ཚིག་གྲོགས་དང་བསྡེབས་སྐབས་ཚིག་འོག་མས་ཚིག་གོང་མར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ་སྒྲ་ལ་འགྱུར་འགྲོ་བ། མིང་ཚིག་ཁག་གཅིག་གི་ཚིག་གྲོགས་ཀྱི་སྔོན་འཇུག་གིས་ཚིག་གོང་མའི་མཐའ་མེད་ཀྱི་མིང་གཞི་དེའི་སྒྲ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ་མཐའ་རྟེན་ཅན་གྱི་སྒྲ་ལྟ་བུར་འགྱུར་འགྲོ་བ། དཔེར་ན། རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པར་མཚོན་ན་མཐའ་མེད་ཀྱི་མིང་གཞི་རྒྱ་ལ་ཚིག་གྲོགས་མཚོ་ཡི་སྔོན་འཇུག་མ་ཡིན་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ་“རྒྱམ”ཞེས་མཐའ་རྟེན་གྱི་སྒྲ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་“རྒྱམ་མཚོ”ཞེས་ཟེར་བ་དང་། རྟ་འགྲིན་ལ་“རྟམ་འགྲིན”དང་བློ་བཟང་ལ་ “བློབ་བཟང་”ཞེས་དང་། མིང་གཞི་རྐྱང་བའི་ཚིག་གྲོགས་དེ་ཚིག་གོང་མའི་རྗེས་འཇུག་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ། སྒོ་ང་དེ་ “སྒོང་ང་”དང་སླ་ང་དེ་ “སླང་ང་”ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། དེ་བཞིན་ཚིག་གྲོགས་ཀྱི་མགོ་ཅན་གྱི་ཡི་གེས་ཚིག་གོང་མའི་མཐའ་མེད་ཀྱི་མིང་གཞི་དེའི་སྒྲ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ་མཐའ་རྟེན་ཅན་གྱི་སྒྲ་ལྟ་བུར་འགྱུར་འགྲོ་བ། དཔེར་ན། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པར་མཚོན་ན་མཐའ་མེད་ཀྱི་མིང་གཞི་རྡོ་ལ་ཚིག་གྲོགས་རྗེ་ཡི་མ་མགོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ“རྡོར”ཞེས་མཐའ་རྟེན་ཅན་གྱི་སྒྲ་ལྟ་བུརའགྱུར་ཏེ་“རྡོར་རྗེ”ཞེས་ཟར་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཕོ་རྒོད་ལ་ “ཕོར་རྒོད”ཅེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ།
༣ ཡང་མིང་ཚིག་ཁག་གཅིག་གི་ཚིག་གྲོགས་དང་དེའི་ཚིག་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་བརྗོད་མི་བདེ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་དབུས་གཙང་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ནང་དུ་ཚིག་གོང་མའི་སྐྱེ་གནས་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་གྲོགས་ཤིག་བརྗོད་བ་དེའི་ཕྱིར་སྤྱད་པ་རྒྱུན་འཇགས་སུ་གནས་པ། དཔེར་ན། ལག་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ཚིག་གོང་མ་ལག་ཅེས་པའི་རྗེས་འཇུག་ག་ཡིག་ནི་མགྲིན་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་སྒྲ་ཞིག་ཡིན་པ་དེའི་ཚིག་གྲོགས་སུ་མཆུ་ལས་སྐྱེ་བའི་སྒྲ་པ་ཡིག་བརྗོད་མི་བདེ་བའི་དབང་གིས་ཚིག་གོང་མའི་སྐྱེ་གནས་དང་མཐུན་པའི་ག་ཡིག་སྤྱད་དེ། ལག་ག་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། དེ་བཞིན་རྐང་པར་“རྐང་ག”དང་ཕྲེང་བ་ལ་“ཕྲེང་ང་”ཡག་པོ་ལ་“ཡག་གོ”ཟོར་བ་ལ་ “ཟོར་ར”གླིང་བུ་ལ་“གླིང་གུ”ལྟ་བུ། གོང་གསལ་དབུས་གཙང་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་ལ་འགྱུར་བ་ཆེ་ཞིང་དེའང་གཙོ་བོ་སྔོན་འཇུག་གི་ཡི་གེ་དག་མིང་གཞིའི་ཡི་གེར་ཞུགས་སྐབས་སྒྲ་གདངས་དྲག་ཞན་བར་གསུམ་ཇི་ལྟར་ཐོན་དགོས་པའི་དབྱེ་བ་མི་གསལ་བས་ཀ་རྐྱང་བ་དང་། ར་ལ་ས་གསུམ་གྱི་མགོ་ཅན་ལྡན་པའི་ཀ་བཅས་སྒྲ་འདྲ་བ་དང་། བས་འཕུལ་ཅན་གྱི་ཀ་ར་བཏགས་དང་ས་མགོ་ལྡན་པའི་ཀ་ར་བཏགས་གཉིས་སྒྲ་འདྲ་བ། ར་ལ་ས་གསུམ་གྱི་མགོ་ཅན་ལྡན་པའི་ང་དང་། མས་འཕུལ་ངའི་ང་གཉིས་སྒྲ་འདྲ་བ་བཅས་སྒྲ་འདྲར་གྱུར་ཟིན་པས།
ཀ། =རྐ། =ལྐ། =སྐ།
བཀྲ། =སྐྲ།
སྔ། =མངའ། =རྔ། =ལྔ།
ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པར་རྗེས་འཇུག་ག་ར་ལ་དང་ཡང་འཇུག་ད་ས་བཅས་པའི་རང་སྒྲ་རྣམས་དེ་བས་གསལ་པོ་མི་ཐོན་པ་བཅས་སྐབས་དེར་ཡི་གེ་བཀླག་པའམ། གཏམ་གླེང་ནང་སྡུད་ཀློག་གི་སྒྲ་དེ་ཆེས་ཡང་བའི་ཚུལ་དུ་ཐོན་པ་ལས་སྔོན་འཇུག་ཡང་གསུམ་བརྩེགས་འདོགས་བཅས་པའི་སྒྲ་ཚང་མ་ཐོན་པའི་སྲོལ་དེ་རྦད་དེ་འགྱུར་ཡོད། སྔོན་ཆད་སྒྲ་ཚང་མ་ཐོན་པའི་སྒོ་ནས་འདོན་སྲོལ་ཡོད་འདུག གང་ལགས་ཞེ་ན་དེང་སང་གཙང་སྐད་ནང་བྱིས་པ་ལ་“བི་ས”ཞེས་པའི་མིང་གཞི་དང་རྗེས་འཇུག་གི་སྒྲ་སོ་སོར་ཐོན་པ་དང་། དབུས་སྐད་ནང་དེ་སྔོན་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཅིག་གི་མིང་ལ་རྨ་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ“རྨ་ཡ”ཞེས་པ་དང་ཡ་བཏགས་ཀྱི་སྒྲ་སོ་སོར་ཐོན་པ་ལྟ་བུའོ། ། མདོར་ན་ཡི་གེའི་སྒྲ་གདངས་ལ་འགྱུར་ལྷད་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། སྒྲ་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་རིམ་འཕེལ་བྱུང་འདུགརྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་སྔོན་འཇུག་གི་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་འཆད་སྐབས། ཕོ་ནི་དྲག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། མ་ནིང་རན་པར་འཇུག་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྔོན་འཇུག་གི་ཕོ་བ་དང་། མ་ནིང་ག་ད་གཉིས་མིང་གཞིའི་ཡི་གེར་འཇུག་སྐབས་སྒྲ་གདངས་དྲག་པ་དང་རན་པའི་དབྱེ་བ་ཡོད་རུང་དེང་གི་ཆར། ཀ་ཅ་ཏ་པ་ཙ་ལྔ་མིང་གཞི་རྐྱང་བའམ། ཡང་ན་སྔོན་འཇུག་བ་དང་ག་ད་གང་རུང་བཞུགས་པ། ར་ལ་ས་གསུམ་གྱི་མགོ་ཅན་གང་རུང་ལྡན་པ་བཅས་གང་ཡིན་རུང་། སྒྲ་གདངས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ། དཔེར་ན།
ཀ། =བཀའ། =དཀའ། =རྐ། =ལྐ། =སྐ།
ཅ། =བཅའ། =གཅའ། =ལྕ།
ཏ། =བཏའ། =གཏའ། =རྟ། =ལྟ། =སྟ།
པ། =དཔའ། =ལྤ། =སྤ།
ཙ། =བཙའ། =གཙའ། =རྩ།
ལྟ་བུ་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཐད་ནས་དབྱེ་བ་གསལ་མི་ཐུབ་པའི་འགྱུར་བ་བྱུང་སྟབས། དག་དོན་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་ངེས་བདེའི་ཆེད་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པ་ཙམ་ནས་བཟུང་བརྩམ་པའི་དག་ཡིག་རིམ་པའི་ནང་བློ་འཛིན་བྱེད་བདེའི་ཚིགས་བཅད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཡི་གེའི་སྒྲ་གདངས་ལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པ་དང་དུས་མཚུངས་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ནང་དུ་མིང་ཚིག་ཁག་གཅིག་གི་ཚིག་གྲོགས་ཀྱི་སྔོན་འཇུག་གམ། ཡང་ན་མགོ་ཅན་གྱི་ཡི་གེའི་ཤུགས་རྐྱེན་དེ་ཚིག་གོང་མར་ཐེབས་ནས་མཐའ་རྟེན་ཅན་གྱི་སྒྲ་གནས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་བརྗོད་མི་བདེ་བར་གྱུར་པ་དེ་མིང་དངོས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གྱུར་པ་བཅས་དབུས་གཙང་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་ཐད་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པ་དང་བཅུ་གསུམ་པ་ཙམ་ནས་བཟུང་འགྱུར་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དབུས་གཙང་ཡུལ་སྐད་ནི་ཡུལ་སྐད་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཙོ་བོ་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་གཅིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་དབུས་གཙང་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ནང་དུའང་སྒྲ་གདངས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད། དཔེར་ན། སྲ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་དེར་དབུས་པའི་ཡུལ་སྐད་ལ་“ཀྲ”ཞེས་ཀྲན་མ་དང་ཀྲས་མོ་ཟེར་བ་དང་། གཙང་གི་ཡུལ་སྐད་ལ་“ཧྲ”ཞེས་ཧྲན་མ་དང་ཧྲས་མོ་ཟེར་བས། སྒྲ་གདངས་ཡོངས་སུ་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དབུས་གཙང་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་དབུས་སྐད་ནི་གཙང་སྐད་ལམ་འགྱུར་བ་ཆེ་ལ་མགྱོགས་པོ་ཡོད་པ་རེད། དབུས་ཁུལ་ནི་ནང་ནས་དབུས་སྐད་ནི་གཙང་སྐད་ལས་འགྱུར་བ་ཆེ་ལ་མགྱོགས་པོ་ཡོད་པ་རེད། དབུས་ཁུལ་ནི་བཙན་པོའི་དུས་རབས་སྐབས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཡིན་པ་མ་ཟད་དེ་རྗེས་བོད་ས་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་བ་པོའི་ལྟེ་གནས་མང་ཆེ་བ་དབུས་ཁུལ་དུ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་མཐའི་མི་སྣ་འདྲ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་འདུ་འཛོམས་གནས་སྡོད་དང་འགྲུལ་བཞུད་ཆེ་བས། གཅིག་ནས་སྐད་ཡིག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བྱེད་པའི་དགེ་ཚན་ཡོད་ལ། གཉིས་ནས་ཡུལ་ལུང་གཞན་པའི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་པ་སོགས་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་བྱེད་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་པ་བཅས་གང་ལྟར་འགྱུར་ལྡོག་ནི་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད། དབུས་གཙང་དང་། ཁམས། ཨ་མདོ་བཅས་གསུམ་པོའི་ཡུལ་སྐད་དབར་ཧེ་བགས་ཆེ་ལ། ཕན་ཚུན་སྐད་བརྡ་འཕྲོད་དཀའ་ཙམ་ཡོད་ཅིང་དབུས་གཙང་གི་མིའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ཁམས་སྐད་ཅུང་གོ་བདེ་བ་དང་། ཨ་མདོའི་སྐད་ཧ་ཅང་གོ་ཁག་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཨ་མདོའི་སྐད་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང་། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་རིགས་ས་ཁུལ། ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྔ་པ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་(རྒྱལ་རོང་པ)བཅས་ཡིན་པ་དང་། ཁམས་སྐད་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང་། ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་དང་ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་བཅས་ཡིན།
༢ བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་སྐབས་དེར་བོད་རིགས་ཚོས་ཐུན་མོང་དུ་སྤྱོད་པའི་སྐད་ཆ་དེར་བསྟུན་ནས་གསར་གཏོད་མཛད་པ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཡུལ་སྐད་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཙོ་བོ་གསུམ་གྱི་ས་ཁུལ་གང་ལ་ཡིན་རུང་། བཀའ་བསྟན་བཅོས་དང་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་ལེགས་བཤད་སོགས་ཡི་གེར་འཕོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་གོ་བརྡ་མི་འཕྲོད་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་མེད་ཅིང་། བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་སྐད་ཆ་ལྟ་བུའི་འགྱུར་བ་དང་། འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་དེ་འདྲ་བྱུང་མེད། ཡིན་ནའང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེར་གང་ལྟར་འགྱུར་བ་བྱུང་ཡོད་པས་མ་མཐར་ཡང་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་ཉེ་རབས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོགབོད་ཡིག་གསར་གཏོད་མཛད་པ་ནས་དུས་རབས་དགུ་པ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་སྐབས་ལོ་ཙྰ་པ་ཆེན་པོ་སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ་གྱིས་སྐད་གསར་བཅད་མ་མཛད་བར་སྤྱོད་པའི་ཡི་གེ་དེ་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིན་པར་བརྩི་ཆོག་པ་དང་། དེ་སྐབས་ཀྱི་ཡི་གེའི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་དུ་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེས། (ནུབ་ངོས་གཡོན་དུ་)
(1)། ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ།
(2)འཕྲུལ་གྱྀ་ལྷན་བཙན་པོ་དང་།
(3)རྒྱའྀ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྒྱ་རྗེ་ཧྭང་ཏེ།
(4)དབོན་ཞང་གཉྀས། ཆབ་སྲིད།
(5)གཅྀག་དུ་ལོམ་ནས། མཇལ་དུས།
(6)ཆེན་པོ་མཛད་དེ་གཅྀགས་བཅས་པ། པ།
(7)ནམ་ཞར་ཡང་མྱྀ།
(8)ལྷ་མྱྀ་ཀུན་གྱྀས་ཤེས་ཤིང་དཔང་བྱས།
(9)ཏེ་ཚེ་ཚེ་རབས་རབས་སུ་གཏམ་བརྗོད།
(10)དུ་ཡོད་པའྀ་ཕྱིར། མཇལ་དུམ་གྱི་གཙིགས།
(11)ཀྱྀ་མདོ་རྡོ་རིང་ལ་བྲིས་པའོ། །
ཞེས་རྡོ་རིང་དུ་བཀོད་པའི་ཡི་གེ་དང་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ལས། “བྱི་བའི་ལོ་ལ། བཙན་པོ་དབྱརད་བལ་པོ་ན་བཞུགས། པྱི་དྲོན་ན་བཞུགས། འབོན་ད་རྒྱལ་དང་། བློན་ཆེན་ཕོ་ཁྱི་གཟིགས་གྱིས། ལྷ་གབ་གྱི་བྱེ་མ་ལུང་དུ་བསྡུ་སྟེ། དགུན་བྲག་དམར་ན་བཙུགས་བཙན་པོ་མཚན་རྒྱལ་གཙུག་རུ་ལས། ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་རྩན་དུ་གསོལད། པྱི་ཁྲི་མ་ལོད་ནོངས། དགུན་འདུན་སྐྱི་དྲ་ཙམ་དུ་འབོད་ད་རྒྱལ་དང་། བློན་ཆེན་ཕོ་ཁྲི་གཟིགས་ཀྱིས་བསྡུ་སྟེ། རུ་གསུམ་གྱི་ཁྲག་དམར་ཕོ་བརྩིས། ཕྱི་བཏོལ་བར་ལོ་གཆིག། ”
གོང་གསལ་རྡོ་རིང་དུ་བཀོད་པའི་ཡི་གེ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ལས་སྤྱིར་གཙོ་དོན་གོ་བ་མི་ལོན་པ་ཧ་ལམ་ཆེ། འོན་ཀྱང་ཚིག་དོན་འགའ་ཞིག་ཅུང་གོ་དཀའ་བ་དང་། ཚིག་དོན་རེ་ཟུང་གོ་རྒྱུ་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ལྟར་སྣང་བ། དེ་བཞིན་ཉེ་རབས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་མི་འདྲ་བའི་ས་གང་མཆིས་ཤེ་ན། གི་གུ་ལྡོག་པ་ཅན་མང་པོ་ཞིག་བསྲེས་ཤིང་སྤྱོད་པ། དཔེར་ན། “དབོན་ཞང་གཉྀས་ཆབ་སྲིད་གཅྀག་དུ་ལོམ། ”ལྟ་བུ་དང་། མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་“ཀ་དང་ཁ་ཅ་དང་ཆ། ཏ་དང་ཐ། པ་དང་ཕ། ཙ་དང་ཚ་ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེས་བྱེད་པ་ལོ་གཅིག་ལ་ལོ་གཆིག་དང་། བློན་ཆེན་པོ་ལ་བློན་ཆེན་ཕོ་བུ་ཚ་ལ་བུ་ཙ”ལྟ་བུ། རྗེས་འཇུག་ད་ན་གཉིས་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་དབང་གིས་ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེས་བྱེད་པ། “བཙན་པོ་ལ་བཙད་པོ་དང་ཆེན་པོ་ལ་ཆེད་པོ། ”ལྟ་བུ། དབྱངས་ཡིག་གི་གི་གུ་དང་འགྲེང་བུ་ཅན་གྱི་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་མ་ལས་གྲུབ་པའི་མིང་དང་ཕྲད། “མིང་དང་མི་མེ་མེད”སོགས་ལ་ཡ་བཏགས་སྦྱར་ནས་“མྱིང་མྱི་མྱེ་མྱེད”ཅེས་བྲི་བ། རྗེས་འཇུག་ན་ར་ལ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་ད་དྲག་དངོས་སུ་བྲི་བ། “ཐུགས་བརྟནད། སྦྱརད། དབྱརད། གསོལད་”མིང་གཞི་རྐྱང་བའི་རྗེས་སུ་མཐའ་དངོས་སུ་སྦྱར་བ། “ལྡེ་སྲོང་ཡབ་ཀྱི་རིང་ལའ། ”མིང་གཞི་ཙ་ལ་ས་མགོ་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་མང་བ། “ལ་སོགས་པར་ལ་སྩོགས་པ་དང་བསགས་པ་ལ་བསྩགས་པ་གསན་པ་ལས་གསྩན་པ་”སོགས་ཡོད་པ་ལས། ད་དྲག་དང་ཡ་བཏགས་འ་མཐའ་སོགས་ཀློག་འདོན་སྐབས་སྒྲ་དངོས་སུ་མི་ཐོན་པ་དང་། དགོས་པ་ཆེར་མེད་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཡི་གེ་ཟོར་ཡང་བའི་ཆེད་འདོར་སྤོང་དགོས་པའི་སྐད་བཅས་སྔ་རྗེས་མཛད་པ་བཞིན་བོད་ཡིག་བརྗོད་དོན་གོ་བདེ་བ་དང་། རྗོད་ཚིག་སྙན་པ་སོགས་འགྱུར་ལྡོག་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། དེའང་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་པའི་དུས་མཇུག་ནས་འགོ་ཚུགས་ཏེ་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་འཕེལ་འགྱུར་ངེས་པ་ཅན་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པས། དཔེ་མཚོན་ཙམ་དུ། ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ལས། “ཡོན་ཏན་ལྡན་ན་སྐྱེ་བོ་ཀུན། ། མ་བསྡུས་པར་ཡང་རང་ཉིད་འདུ། ། དྲི་ལྡན་མེ་ཏོག་རྒྱང་རིང་ཡང་། ། བུང་བ་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་བཞིན་འཁོར། ། མཁས་པ་ཡོན་ཏན་དཔག་མེད་ཀྱང་། ། གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཆུང་ངུའང་ལེན། ། དེལྟར་རྒྱུན་དུ་སྤྱད་པ་ཡིས། ། མྱུར་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྲོ”ཞེས་དང་། མི་ལའི་རྣམ་ཐར་ལས།
“ངའི་རུས་ཁྱུང་པོ། རིགས་ཇོ་སྲས། ང་རང་མི་ལ་རས་པ། དང་པོ་ནི་ལས་ནག་པོ་ཡང་བྱས། བར་དུ་དཀར་པོ་ཡང་བྱས་། ད་ལྟ་ལས་དཀར་ནག་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་ཞིང་། ལས་ཀྱི་གཞི་ཟད་པས་མ་འོངས་པ་ན་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་རྣམས་རྒྱས་པར་བཤད་ན་ལ་ལ་ངུ་བྲོ། ལ་ལ་ནི་དགོད་བྲོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཡོད་དེ་བཤད་རུང་དོན་ཆུང་བས་མི་རྒན་སོས་དལ་དུ་ཉལ་དུ་ཆུག”ཅེས་གསུངས། གོང་གསལ་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་བརྩམ་པར་མཛད་པའི་བཏུས་ཚིགས་བཅད་དང་། དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་མི་ལའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ཚིག་དུམ་འདིར་མཚོན་ན་ཚིག་སྦྱོར་བདེ་ཞིང་། བརྡ་དག་གི་སྦྱོར་ཚུལ་མི་འཁྲུག་པ། གོ་དོན་གསལ་བ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་དེ་དང་། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་དགུ་པའི་སྐབས་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཡིག་ཆ་དང་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེའི་དབར་བསྡུར་ཙམ་བྱས་ཚེ་བར་ཁྱད་དབྱེ་བ་ཧ་ཅང་ཆེ་བས་གནའ་རབས་ཀྱི་བོད་ཡིག་དང་ཉེ་རབས་ཀྱི་བོད་ཡིག་ཅེས་དབྱེ་བར་འོས་པ་དང་། འདས་ཟིན་པའི་ལོ་ཟླའི་ནང་སྐད་ཡིག་གཉིས་གར་འཕེལ་རྒྱས་དང་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ནང་ནས་སྐད་ཆ་ནི་ནམ་ཡིན་རུང་སྐད་ཡིག་གཉིས་གར་འཕེལ་རྒྱས་དང་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ནང་ནས་སྐད་ཆ་ནི་ནམ་ཡིན་རུང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གོམས་སྟབས་མྱུར་ལ་འགྱུར་བ་ཆེ་བ་དང་། ལྷག་པར་ལྷ་སའི་སྐད་ནི་མངོན་གསལ་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་བར་བརྟེན། སླད་དཔྱད་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་དགོས་པ་གལ་ཆེན་ཡིན་པར་སེམས་སོ། །
- ༄༅།། བོད་ཡིག་གི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་དང་། ང་རོ་འདྲེན་ཚུལ། སྐད་ཡིག་གི་འགྱུར་བ་བཅས་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
- ༄༅།། སློབ་ཁྲིད་གྲ་སྒྲིག་གི་སྐོར་གླེང་བ།
- ༄༅།། མཐོ་འབྲིང་ལོ་རྒྱུས་བསླབ་ཚན་གྱི་འཁྲིད་ཐབས་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།
- ༄༅།། མཐོ་རྒྱུགས་ལ་སྐར་གྲངས་བཟང་བོ་ལེན་ཐབས།
- ༄༅།། སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་གླུ་དབྱངས་སློབ་ཁྲིད་ཁྲོད་དུ་དམངས་གླུའི་སློབ་ཁྲིད་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པའི་སྐོར་གླེང་བ།
- ༄༅།། ཁྲིད་བཤད་དང་ཟིན་བྲིས། སློབ་ཁྲིད། ཁྲིད་ཉན། ཉན་དཔྱོད་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་འབྲེལ་བ།
- ༄༅།། སློབ་མར་རྩོམ་འབྲིའི་སློབ་ཚན་ལེགས་པར་ཁྲིད་རྒྱུ་དེ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་འགངས་ཆེའི་གནས་བབ་ཐོག་ཏུ་འཇོག་དགོས་པའི་སྐོར་མདོ་ཙམ་གླེང་བ།
- ༄༅།། དུས་རབས ༢༡ པའི་ཡིག་སྒྱུར་སློབ་ཁྲིད་དང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་ཕྲན་དཔྱད།
- ༄༅།། སློབ་ཆུང་དགེ་རྒན་གྱིས་ཐབས་ལམ་ཇི་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་སློབ་མའི་རྩོམ་འབྲིའི་ནུས་པའི་བསྐྱེད་བསྲིང་བྱེད་པའི་སྐོར་གླེང་བ།
- ༄༅།། དམའ་འབྲིང་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་སྐོར་མདོ་ཙམ་གླེང་བ།
- ༄༅།། ཐང་གའི་གོ་དོན་དངོས་གླེང་བ།
- ༄༅།། དགེ་རྒན་གྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྟངས་མི་ལེགས་ལྔ་བཤད་པ།
- ༄༅།། འབྲོག་ཁུལ་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་སློབ་མས་ཡིག་ནོར་འབྲི་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྐོར་ཅུང་ཙམ་བཤད་པ།
- ༄༅།།སློབ་ཆུང་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་སྐབས་ཐུགས་སྣང་མཛད་དགོས་པའི་མྱོང་སྣང་རགས་གླེང་།
- ༄༅།།བོད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ཁྲོད་ཀྱི་སྐད་ཆའི་སྒྱུ་རྩལ་སྐོར་གླེང་བ།
- ༄༅།། སློབ་ཆུང་སློབ་མའི་རྩོམ་འབྲིའི་ནུས་བ་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ཕྲན་བུ།
- ༄༅།།བོད་ཡིག་སློབ་ཚན་ལ་བཤད་ཁྲིད་བྱེད་སྟངས་ཅུང་ཙམ་གླེང་བ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མེ།
- ༄༅།། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འཁྲིད་ཐབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་།
- ༄༅།། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ད་གཟོད་དམའ་འབྲིང་སློབ་མའི་བོད་ཡིག་ཆུ་ཚད་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐུབ།
- ༄༅།།དེང་གི་བོད་སྐད་རླུང་འཕྲིན་རྩོམ་ཡིག་ལས་ཐ་སྙད་བསྒྱུར་སྟངས་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།


c: text/html

text:
རྩོམ་ཡིག་ཡོངས་ཁུངས། བསྟན་འཛིན་སྒྲོལ་མ།
བོད་དེ་གཞིས་བྱེས་གཉིས་སུ་གྱེས་པ་ནས་བོད་མི་ཚོ་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཁ་འཐོར་དགུ་འཐོར་དུ་ཕྱིན་དང་འགྲོ་བཞིན་པའི་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདིར། དྲ་རྒྱ་ནི་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་དང་གྲོགས་ཉེ་རིང་སོགས་ལ་འབྲེལ་བ་མཐུད་བྱེད་ཀྱི་བརྒྱུད་ལམ་གལ་ཆེ་ཤོས་དང་མགྱོགས་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད། དྲ་རྒྱའི་མཐུན་རྐྱེན་འདིའི་དབང་གིས་མིག་རྡེབ་དབང་ཙམ་གྱི་རིང་དུ། ང་ཚོས་རི་རབ་སྟོང་ཕྲག་གིས་བཅད་ཅིང་། ལེ་དབར་ཁྲི་ཚོ་ཡི་ས་ན་གནས་པའི་རྒྱང་རིང་གི་ཤ་ཉེ་རིང་དང་གྲོགས་གྲོགས་མོ་ཚར་མར་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་སྐད་ཕར་གཏོང་ཚུར་ཉན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཕན་ཚུན་སྒྲོག་ཙེ་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་བསྡད་ནས་ཁ་བརྡ་བྱེད་པ་ལྟར་གཟུགས་མཐོང་གླེང་མོལ་ཀྱང་བྱེད་ཐུབ་པ་ཆགས་ཡོད།
དེ་ཙམ་མ་ཟད། ལུས་པོའི་ནུས་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་ངལ་དུབ་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མ་དགོས་པར། མི་སྒེར་དང་ཚོགས་པ་སྒྲིག་འཛུགས་སོགས་ཀྱི་ཉིན་རྒྱུན་གྱི་ཕྱག་ལས་གང་མང་ཞིག་དྲ་ཐོག་ནས་སྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དྲ་ཐོག་ནས་དངུལ་སྒོར་གཏོང་ལེན་དང་། དྲ་ཐོག་ནས་ཚོང་ཟོག་ཉོ་བ་སོགས་ནི་དཔེ་མཚོན་ཆུང་ཆུང་གི་རིགས་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གི་དབང་གིས་དྲ་རྒྱ་ནི་བརྡ་འཕྲིན་དུས་རབས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་གནས་པའི་མི་ཚོའི་དུས་གསུམ་གྱི་ཞལ་ཟས་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་གལ་ཆེན་ཆགས་ཡོད་ཅེས་ལབ་ཀྱང་མ་འགྲིག་པ་མེད།
འདི་ལྟར་དྲ་རྒྱ་ནི་ང་ཚོའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་གལ་ཆེའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དྲ་རྒྱ་ནི་མིས་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ནོར་འཁྲུལ་དང་། འཐུས་ཤོར། སྐྱོན་ཆ་ཅི་རིགས་ཤིག་ཡོད་ངེས་པ་ང་ཚོ་ཚང་མས་ཧ་གོ་དགོས།
དཔེར་ན། བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་ཡར་སྔོན་དུ། འཛམ་གླིང་གི་འཕྲུལ་རིག་ཆེད་མཁས་པ་ཚང་མ་ཧ་ལས་སུ་བཅུག་ཅིང་། དྲ་རྒྱ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་ཚང་མ་འུར་འུར་ཟིང་ཟིང་དུ་བཟོས་པའི་གནད་དོན་གཅིག་ནི་དབྱིན་སྐད་དུ་Heartbleed སྙིང་ཁྲག་བཞུར་བ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།
Heartbleed་སྙིང་ཁྲག་བཞུར་བ་ཟེར་བ་དེ་ག་རེ་རེད།
སྙིང་ཁྲག་བཞུར་བ་ཟེར་བ་དེ་ནི་དྲ་ཐོག་གི་ནད་འབུ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། དྲ་རྒྱའི་ཞབས་ཞུའི་མཐུན་རྐྱེན་སྤྲོད་མཁན་ཚོའི་མཉེན་ཆས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆ་ཞིག་གི་མིང་ལ་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་ཞིག་རེད། སྐྱོན་ཆ་དེའི་དབང་གིས་གཞུང་དང་སྒེར་ཚང་མས་དྲ་ཐོག་ཏུ་སྒྲུབ་བཞིན་པའི་ལས་དོན་མང་པོ་ཞིག་དང་། ལྷག་པར་དྲ་ཐོག་ཏུ་གསང་ཚིག་བརྒྱབ་ནས་གློག་འཕྲིན་ནང་འཛུལ་བ་དང་། དྲ་ཐོག་གི་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་གསོག་འཇོག་བྱེད་པ་དང་བགོ་འགྲེམས་བྱེད་པ། ད་དུང་དྲ་ཐོག་ཏུ་དངུལ་སྒོར་གཏོང་ལེན་བྱེད་པ་སོགས་ལ་མི་གསུམ་པ་ཞིག་གམ་ཡང་ན། དྲ་ཐོག་ཏུ་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་གྱི་འཇབ་རྒོལ་བ་ཚོས་རྐུན་མ་རྒྱག་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
Heartbleed སྙིང་ཁྲག་བཞུར་བ་ཟེར་བའི་དྲ་ཐོག་གི་སྐྱོན་ཆའམ་ནོར་འཛོལ་དེ་གང་དུ་ལྷག་པ་རེད།
Heartbleed སྙིང་ཁྲག་བཞུར་བ་ཟེར་བའི་སྐྱོན་ཆ་དེ་ནི་དྲ་རྒྱའི་ཞབས་ཞུའི་མཐུན་རྐྱེན་སྤྲོད་མཁན་གྱི་མཉེན་ཆས་ OpenSSL ཟེར་བ་དེ་ནང་དུ་ལྷག་པ་ཞིག་རེད། OpenSSL ནི་རྩ་བའི་ཆ་ནས་མི་ཚོའི་དྲ་ཐོག་གི་བདེ་འཇགས་ཆེད་བཟོས་པའི་མཉེས་ཆས་མ་ལག་ཅིག་ཡིན་ལ། མཉེན་ཆས་མ་ལག་འདིས་དྲ་རྒྱའི་ཞབས་ཞུའི་མཐུན་རྐྱེན་སྤྲོད་མཁན་དང་དྲ་རྒྱ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་གཉིས་དབར་དུ་གསང་ཚིག་དང་་གནས་ཚུལ་གཞན་་ཁག་སྦས་བའི་ཐོག་ནས་གཏོང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཆེ་ཁག་དང་། ལྷག་པར་བྷི་བྷི་སི་གསར་ཁག་གི་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བར་གཞིགས་ན། འཕྲུལ་རིག་ཆེད་མཁས་པ་དག་གིས་ཞིབ་ཏུ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དུས། Heartbleed ཟེར་བའི་སྐྱོན་ཆ་དེ་དྲ་སྟེང་དུ་ལྷག་ནས་ལོ་གཉིས་ལྷག་ཕྱིན་ཡོད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད་ལ། རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དབང་གིས་ད་ཆ་འཛམ་གླིང་གི་དྲ་ཚིགས་ས་ཡ་ཕྱེད་ཀ་ལྷག་བདེ་འཇགས་མིན་པ་མ་ཟད། དྲ་ཐོག་གི་འཇབ་རྒོལ་བ་ཚོའི་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་ངེས་པའི་ཧ་ཅང་ཉེན་ཁའི་གནས་སུ་ལྷག་ཡོད་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད།
དྲ་ཐོག་གི་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡུལ། ཁེ་ན་ཌའི་ཁྲལ་བསྡུ་ལས་ཁུངས།
ཐོག་མའི་ཆར། Heartbleed སྙིང་ཁྲག་བཞུར་བ་ཟེརབའི་སྐྱོན་ཆ་དེ་དྲ་ཐོག་ཏུ་ལྷག་ཡོད་རུང་། གོ་སྐབས་དེ་བཟུང་ནས་གཞུང་དང་ཚོགས་པ། མི་སྒེར་སོགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཕོག་པའི་གནས་ཚུལ་གང་ཡང་བྱུང་མེད་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་ཀྱང་། ཉིན་ཁ་ཤས་གོང་། རང་ལོ་༡༩ ཡིན་པའི་ཁེ་ན་ཌའི་སི་ཀྲེ་ཧྥིན་་་ཨ་ཐ་རོ་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་ཁེ་ན་ཌའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲལ་བསྡུ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དྲ་ཚིགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཏང་ནས་དྲ་ཚིགས་དེའི་ཐོག་གི་མི་སྒེར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཉེན་སྲུང་འགན་ལེན་གྱི་ཨང་གྲངས་༩༠༠ ལྷག་བརྐུ་འཁྱེར་བྱས་ཚུལ་ཉེན་རྟོག་པས་ཉེས་འཛུགས་བྱས་ནས་འཇུ་བཟུང་བྱས་ཡོད། གནས་སྟངས་དེའི་འོག ཁེ་ན་ཌའི་ཁྲལ་བསྡུ་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་དྲ་ཐོག་གི་ཁྲལ་བསྡུ་ཞབས་ཞུ་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་བྱས་ཡོད།
དེར་བརྟེན་དྲ་རྒྱའི་ཆེད་མཁས་པ་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་གཞུང་དང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་དང་། བཟོ་ཚོང་ཁང་ཆེ་ཁག མི་སྒེར་སོགས་ཚང་མར་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་ཡོད་སྲིད་པའི་དོགས་པ་དང་སེམས་འཚབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དུས་ད་ལྟའི་ཆར་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཆ་གང་སར་དྲ་ཐོག་ནས་གནས་ཚུལ་ག་རེ་བརླག་པ་བཤད་ཚོད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ཅན་གྱི་རྒྱ་ནག་ལྟ་བུས་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་པ་ཚོའི་དྲ་ཐོག་གི་གསང་ཚིག་དང་ཡིག་ཆ་སོགས་བརྐུ་འཁྱེར་བྱས་ཡོད་ཚེ། དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད།
Heartbleedbug སྙིང་ཁྲག་བཞུར་བ་ཟེར་བའི་སྐྱོན་ཆ་དང་། ཨན་ཌོ་མ་ལག་རྟགས་ཅན་གྱི་ཁ་པར།
Heartbleedbug གནས་ཚུལ་ཐོག་མར་ཁྱབ་དུས། འཕྲུལ་རིག་ཆེད་མཁས་པ་ཚང་མས་དྲ་ཚིགས་ཁག་གི་ཉེན་ཁའི་གནས་བབ་དམིགས་སུ་བཟུང་ཡོད་ལ། ད་ཆ་དམིགས་འབེན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་ལག་ཐོགས་ཁ་པར་གྱི་སྟེང་དུ་བབས་ཡོད།
དེ་ཡང་གནད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པ་ཚོས་བརྗོད་ན། ཨན་ཌོ་ཁ་པར་ས་ཡ་མང་པོ་ཉེན་ཁའི་གནས་སུ་ལྷག་ཡོད་ཚོད་འདུག་ལ། ཨན་ཌོ་ཁ་པར་གྱི་བཟོ་བཀོལ་མ་ལག་ཐོན་༤..༡.༡. དེ་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པས། གོ་གལ་བཟོ་ཚོང་ཁང་གི་ངོས་ནས་ཨན་ཌོ་ཁ་པར་ནང་གི་བཟོ་བཀོལ་མ་ལག་ཐོན་གསར་བ་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་ཏེ། ཉེན་ཁ་དེ་སེལ་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད་རུང་། Sony’s Xperaria E དང་། HTC’s One S དང་ Huawei’s Y300 Asus’s padfone2 སོགས་ནང་གི་ཁ་པར་གྱི་བཟོ་བཀོལ་མ་ལག་དེ། ཐོན་གསར་བའི་ཐོག་བརྗེ་བསྒྱུར་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དེ་རེད། ༼སྒེར་གྱི་གསང་བ་དང་བདེ་འཇགས་དེ་ HTC ངོས་ནས་གལ་ཆེན་པོར་བརྩི་གི་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ང་ཚོའི་ཚོང་ཟོག་ཉོ་ཚོང་མཁན་ཚོའི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ངེས་ཡིན་ཅེས།༽ ཐའེ་ཝན་གྱི་བཟོ་ཁང་དེས་བརྗོད་ཡོད། ཡིན་ཡང་Sony དང་Huawei གཉིས་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་འདིའི་སྒང་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་དང་གསལ་བཤད་གང་ཡང་བྱས་མེད།
Huawei ནི་རྒྱ་ནག་གིས་བཟོས་པའི་ཨན་ཌོ་མ་ལག་རྟགས་ཅན་གྱི་ཁ་པར་ཞིག་ཡིན་ཡང་། རྒྱ་ནག་གིས་བཟོ་སྐྲུན་སྐབས་ཁ་པར་དེའི་ནང་མཉེན་འབུ་བླུགས་ནས་ཁ་པར་ཉོ་ཚོང་བྱེད་མཁན་གྱི་ཡིག་ཆ་དང་གཞི་གྲངས་སོགས་ལྐོག་ནས་གསོག་ཉར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་སོགས་ཀྱི་དོགས་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རབ་ཡིན་ན། བོད་པ་ཚོས་Huawei ཁ་པར་དེ་མ་ཉོས་ན་དགའ།
ཡིན་ཡང་ཨན་ཌོ་ཁ་པར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་ཚོས་བཟོ་ཚོང་ཁང་ངོས་ནས་བཟོས་ཚར་བའི་ཁ་པར་ནང་གི་བཟོ་བཀོལ་མ་ལག་ཐོན་གསར་བ་དེའི་ཐོག་ལ་བརྗེ་བསྒྱུར་བྱེད་ཐུབ་མིན་ལ་ལྟ་རྒྱུ་དེ་ད་ལྟའི་དུས་ཀྱི་གདམ་ག་ཉག་གཅིག་ཡིན། དཔེར་ན་སེམས་སོང་ཁ་པར་ཐོན་གསར་བའི་རིགས་སེམས་སོང་S3 དང་S4 S5 སོགས་ཀྱི་ནང་གི་བཟོ་བཀོལ་མ་ལག་ཁག་ཐོན་གསར་བའི་བརྗེ་བསྒྱུར་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
ང་ཚོ་ཉེན་ཁའི་གནས་སུ་ཡོད་ཚེ། དེ་ནས་ཅི་ཞིག་བྱེད་དགོས་སམ།
ང་ཚོ་དྲ་ཐོག་གི་གནོད་འཚེ་ཐེབས་སྲིད་པའི་གནས་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ལྷག་ཡོད་དུས། སོ་སོའི་དྲ་ཐོག་གི་མི་ཚེའི་བདེ་འཇགས་ཇི་ལྟར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་མིན་དེ་ནི་སྐབས་བབ་ཀྱི་དྲི་བ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན།
ད་ལྟའི་ཉེན་ཁའི་གནས་བབ་འདིའི་ཁྲོད་དུ། རང་ཉིད་ཀྱི་གློག་འཕྲིན་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་མཐུད་དྲ་རྒྱ། དྲ་ཚིགས་ཁག་དང་། ཟིན་བྲིས་དྲ་གནས། དྲ་ཐོག་གི་དངུལ་ཁང་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ། dropbox and ge.tt སོགས་ནང་གི་ཡིག་ཆ་བགོ་འགྲེམས་སོགས་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་སྐྱོན་མ་ཐེབས་པའི་ཕྱིར་དུ།
གཤམ་དུ་གསལ་བའི་གོ་རིམ་འདི་དག་ངེས་པར་དུ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་རོགས།
- ཉེན་ཁའི་གནས་སུ་ཡོད་པའི་དྲ་ཚིགས་འདྲ་མིན་ལ་གང་བྱུང་དུ་མྱུལ་མི་རུང་།
- རང་ཉིད་ཀྱི་དྲ་ཐོག་གི་གསང་ཚིག་ཡོད་ཚད་བསྐྱར་དུ་བརྗེ་བོ་སློག་རོགས། ཡིན་ཡང་ཧ་གོ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། གོ་གལ་བཟོ་ཚོང་ཁང་གི་ངོས་ནས་ OpenSSL མཉེན་ཆས་མ་ལག་ཐོན་གསར་བ་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་ཚར་ཡོད་རུང་། དྲ་ཚིགས་མང་པོ་ཞིག་གིས་དྲ་ཐོག་གི་གཞི་གྲངས་དང་ཡིག་ཆ་མང་པོ་ཞིག་གསར་བསྒྱུར་བྱས་མེད་པའི་གོང་དུ། རང་ཉིད་ཀྱི་དྲ་ཐོག་གི་གསང་ཚིག་རྣམས་བརྗེ་བོ་སློག་པ་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱི་གསང་ཚིག་གསར་རྙིང་གཉིས་ཀ་དྲ་ཐོག་གི་འཇབ་རྒོལ་བའི་ལག་ནང་དུ་ཤོར་ཉེན་ཡོད་པས། དྲ་ཚིགས་ཁག་གི་སྐྱོན་ཆ་དེ་བཟོ་བཅོས་དང་ཁ་སྐོང་མ་གྲུབ་བར། གསང་ཚིག་བརྗེ་བོ་སློག་རྒྱུར་བྲེལ་བ་མ་ལངས་རོགས།
- དྲ་རྒྱའི་མཐུན་རྐྱེན་སྤྲོད་མཁན་གྱི་བཟོ་ཚོང་ཁང་གང་རུང་ངོས་ནས་ར་སྤྲོད་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས་ཟེར་བའི་མཐུན་རྐྱེན་དེ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཚེ་ཉེན་སྲུང་གི་རིམ་པ་འཕར་མ་དེ་སྒྲིག་བཟོ་བྱོས། ཉེན་སྲུང་གི་ར་སྤྲོད་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས་ཟེར་བ་དེ་ཇེ་མེལ་གློག་འཕྲིན་ཁ་བྱང་དང་ཐེའུ་ཐར་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་དྲ་རྒྱའི་བཟོ་ཚོང་ཁང་ངོས་ནས་སྔ་ས་ནས་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པས། སྒྲིག་བཟོ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཁྱེད་ཀྱི་ལས་འགན་ཡིན།
- གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་དྲ་ཚིགས་སོགས་གཉེར་གྱི་ཡོད་ཚེ། ཁྱེད་ཀྱི་དྲ་གནས་དེར་ Heartbleed bug ཟེར་བའི་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་ཡོད་མེད་དྲ་ངོས་འདིར་http://filippo.io/Heartbleed/ ཕེབས་ནས་ལྟོས།
- གློག་ཀླད་དང་ཁ་པར་ནང་གི་མཉེན་ཆས་ཁག་དང་བཟོ་བཀོལ་མ་ལག་སོགས་དྲ་རྒྱའི་བཟོ་ཚོང་ཁང་གིས་དུས་ནས་དུས་སུ་དུས་བསྟུན་ཁ་གསབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཐོན་གསར་བ་འདོན་སྤེལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་བཞིན། ཁྱེད་ཀྱིས་དུས་ཐོག་ཏུ་ཐོན་གསར་བའི་ཐོག་ལ་བརྗེ་བསྒྱུར་བྱས་ནས། ཕྱིར་འགྱངས་མི་བྱེད་པ་དེ་ཁྱེད་ཀྱི་དུས་རྒྱུན་གྱི་གོམས་གཤིས་ཆགས་ཏུ་འཇུག་དགོས།
སྔོན་མ་ནས་ཞུས་པ་བཞིན། དྲ་རྒྱ་ནི་མིས་བཟོས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་ལ་ག་དུས་ཡིན་ཡང་སྐྱོན་ཤོར་ཆོག་ཆོག་ཡིན། དེ་བས་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་སེམས་ལ་འཛིན་དགོས་པ་ཞིག་ནི། རིན་གོང་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ནད་འབུ་སྔོན་འགོག་གི་མཉེན་ཆས་ག་ཚོད་ཉོས་རུང་། དྲ་ཐོག་ན་༡༠༠%བདེ་འཇགས་ཟེར་བ་ཞིག་གཏན་ནས་མེད། ཡིན་ཡང་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཚད་རིམ་མཐོ་རུ་གཏོང་ཐུབ་པའི་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེའི་ལམ་ཁ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་དག་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ན། རང་ཉིད་་ཀྱི་དྲ་ཐོག་གི་བདེ་འཇགས་གང་ལ་གང་ཐུབ་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན། དེ་དག་ནི། ཟུར་སྣོན་རིགས་དང་ལོགས་སུ་སྡོད་པ། འབྲེལ་ཐག་འདྲ་མིན་གྱི་ཐོག་ཏུ་གང་བྱུང་དུ་མི་བསྣུན་པ། གློག་ཀླད་དང་ཁ་པར་སོགས་ཀྱི་མཉེན་ཆས་དུས་ཐོག་ཏུ་ཐོན་གསར་བའི་ཐོག་ལ་བརྗེ་སྤོར་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ཉེ་ཆར་གསར་འགོད་པས་ལྗོངས་སྡོད་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་ཐིང་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ཉེ་བའི་ལོ་གཉིས་རིང་སྡོད་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་པུའུ་ཡིས་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་སྤྱོད་གཙང་ཉེན་ཁ་སྔོན་འགོག་ཚོད་འཛིན་ལ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་སྐབས། དཔེར་ན། རྩིས་ཁྲ་བཟོ་རྒྱུ་ནན་པོ་མེད་པ་དང་། གཏན་འབེབས་དང་མ་མཐུན་པར་དངུལ་སྒྱུར་དངུལ་བཅོལ་བྱེད་པ། རྩིས་ཁྲའི་གནད་དོན་དུས་ཐོག་ཏུ་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད་པ། ལག་བསྟར་ལས་གནས་དང་མི་འཚམ་པ། ནང་ཁུལ་གཅུན་འདོམས་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་པོ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོན་ཡོད། ཉེ་ཆར་ལྗོངས་སྡོད་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་ཐིང་གིས་ལྗོངས་ནོར་སྲིད་ཐིང་དང་མི་དམངས་དངུལ་ཁང་ལྷ་ས་ལྟེ་བའི་ཉིང་ལག་དངུལ་ཁང་དང་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་བརྡ་ཐོ་པར་འགྲེམས་བྱས་ནས། གྲོང་ཁྱེར་དང་ས་གནས་ཁག་གི་སྡོད་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་ཅུས་དང་མ་དངུལ་དོ་དམ་ལྟེ་གནས་ཁག་གིས་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་ནོར་དོན་དོ་དམ་ལ་སྔར་བས་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ནོར་དོན་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། ནང་ཁུལ་གྱི་གཅུན་འདོམས་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ། ནང་ཁུལ་གྱི་ཞིབ་དཔྱད་ནན་དུ་གཏོང་བ། ཕྱི་ངོས་ལྟ་སྐུལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ། སྔོན་འགོག་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཐབས་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ། མ་དངུལ་གྱི་ཕན་འབྲས་མཐོ་རུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ནས་མ་དངུལ་བདེ་འཇགས་དང་ནུས་ལྡན་ངང་སྤྱོད་རྒྱུ་འགན་ལེན་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་བཅོལ་མཁན་ལས་བཟོའི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་ཞེས་བླང་བྱ་བཏོན་ཡོད།
《བརྡ་ཐོའི》ནང་གྲོང་ཁྱེར་དང་ས་གནས་ཁག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་པུའུ་ཨུད་ཀྱིས་བཏོན་པའི་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་ནོར་དོན་དོ་དམ་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་གཏན་འབེབས་རབ་དང་རིམ་པར་གཞིགས་དགོས་པ་དང་འབྲེལ་ས་གནས་དེ་རང་གི་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་དོ་དམ་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ནང་ཁུལ་གྱི་ནོར་དོན་ལམ་ལུགས་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། ནོར་དོན་དོ་དམ་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་བཏང་ནས་རྒྱལ་ཁབ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་ནོར་དོན་དོ་དམ་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་བཅའ་ཁྲིམས་ཁྲིམས་སྲོལ་དང་ནོར་དཔལ་ནོར་དོན་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་ནན་པོ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་དོ་དམ་ཨུ་ལྷན་གྱི་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་དང་ལས་ཀའི་གྲོས་རིམ་ལམ་སྲོལ་མགྱོགས་མྱུར་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་དོ་དམ་ཨུ་ལྷན་ཉམས་ཞན་ནུས་མེད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ལ་རྦད་དེ་འགྱུར་ལྡོག་གཏོང་བ་དང་། སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་དོ་དམ་ཁྲོད་ཀྱི་དོ་དམ་ཨུ་ལྷན་གྱི་འཐབ་ཇུས་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ནས་ལས་གནས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་དང་། ལས་སྒོའི་ཞིབ་མཆན། རྩིས་པའི་ཞིབ་རྩིས། དམིགས་ཚད་ལས་རྗེས་དཔྱད་ཞིབ། འགན་འཁྲི་བདའ་འདེད་སོགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་སྒྲིག་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་དོན་དང་། མི། དབང་ཆ་བཅས་ལ་དོ་དམ་བྱེད་པའི་ལས་ཀའི་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས་པ། སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་རྩིས་པའི་ཡིག་ཚགས་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་ཆ་འཕྲིན་ཡིག་ཚགས་ནང་འཇུག་པ་དང་། བསྡུ་རུབ། ལེགས་སྒྲིག བདག་གཉེར། འཚོལ་བཤེར། ཞིབ་དཔྱད་སོགས་ལྷུ་ཚིགས་ཀྱི་དོ་དམ་གསལ་པོ་བཟོ་དགོས་པ་བཅས་ཀྱི་བླང་བྱ་བཏོན་ཡོད།
《བརྡ་ཐོའི》ནང་དོ་དམ་ལྟེ་གནས་ཁག་གི་ནང་ཁུལ་དུ་འགན་འཁྲི་མཐུན་སྦྱོར་དང་། ལས་འགན་ཁ་གསལ། དུས་བཀག་ཐོག་འབྲེལ་གཏུག་བཅས་བྱས་ཏེ་རང་འགན་གཙང་སྒྲུབ་དང་ཁུར་མཉམ་ལེན་དང་དོན་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་ནང་ཁུལ་གྱི་ཞིབ་དཔྱད་ལམ་སྲོལ་ཆགས་པ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ནོར་དོན་གྱི་དངོས་དཔང་དང་། རྩིས་ཐོའི་དངོས་དཔང་། རྩིས་པའི་ཞུ་ཐོ། རྩིས་པའི་རྩིས་དེབ་སོགས་ནོར་དོན་ཆ་འཕྲིན་ལ་ཞིབ་དཔྱད་ནུས་ལྡན་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་ནོར་དོན་དོ་དམ་ཁྲོད་ཀྱི་གནད་དོན་དུས་ཐོག་ཏུ་ཤེས་རྟོགས་བྱས་ནས་དུས་བཀག་ནང་བཅོས་སྒྲིག་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་ནོར་དོན་དོ་དམ་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་རྒྱུ་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས་པ། མ་དངུལ་གྱི་ཡོང་ཁུངས་དང་གང་དུ་སྤྱོད་མིན་ཐོ་ཡག་པོ་འགོད་པ་དང་དངུལ་འབོར་དབང་ཚད་ཀྱི་ཚད་གཞི་དང་མ་དངུལ་གཏོང་སྤྲོད་བརྒྱུད་རིམ་ལ་ཞིབ་དཔྱད་ནན་པོ་བྱས་ནས་་མ་དངུལ་ཐད་ཉིན་རེར་གཙང་བཤེར་དང་ཟླ་རེར་མཇུག་རྩིས་བརྒྱབ་སྟེ་རྩིས་ཁྲ་དང་དངོས་དཔང་འཚམ་ཐུབ་པ་དང་རྩིས་ཁྲ་དང་དོན་དངོས་འཚམ་ཐུབ་པ། རྩིས་ཁྲ་དང་རེའུ་མིག་འཚམ་ཐུབ་པ་བཅས་བྱེད་དགོས་པ་གསལ་པོ་བཏོན་ཡོད།
《བརྡ་ཐོའི》ནང་གྲོང་ཁྱེར་དང་ས་གནས་ཁག་གིས་ནོར་སྲིད་དང་། མི་དམངས་དངུལ་ཁང་། རྩིས་བཤེར་སོགས་སྡེ་ཚན་གྱི་མཛུབ་ཁྲིད་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་གྱི་འགན་ནུས་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ནས་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་དོ་དམ་དང་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོའི་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་ལམ་སྲོལ་བཙུགས་ཏེ་དོ་དམ་ལྟེ་གནས་ཁག་གིས་རང་འགུལ་ངང་རྩིས་བཤེར་སྡེ་ཚན་གྱིས་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གི་དོ་དམ་དང་བེད་སྤྱོད་ཚུལ་གྱི་དངོས་ཡོད་རང་བཞིན་དང་། ལུགས་མཐུན་རང་བཞིན། ཕན་འབྲས་རང་བཞིན་བཅས་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང་འབྲེལ་རྩིས་བཤེར་བྱས་པ་ལས་ཐོན་པའི་གནད་དོན་ལ་ལྟ་བསྡུར་ནན་ཏན་བྱེད་པ་དང་། དུས་ཐོག་ཏུ་བཅོས་སྒྲིག་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་འཕྲལ་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ལ་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་འཁོར་སྐྱོད་གནས་ཚུལ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་ནས་རང་འགུལ་ངང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། 《སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་སྤྱོད་གཙང་དང་ཉེན་ཁ་སྔོན་འགོག་ཚོད་འཛིན་ཁྲིད་སྟོན》ལ་ལྟ་བསྡུར་བྱས་ནས་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་འཐབ་ཇུས་དང་དོ་དམ་ཁྲོད་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་ཡག་པོ་མ་བྱུང་བ་དང་། ལས་གནས་འགན་འཁྲི་དོན་འཁྱོལ་ཡག་པ་མ་བྱུང་བ། དོ་དམ་འཁོར་རྒྱུག་ཚད་ལྡན་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་གཙང་དང་ཉེན་ཁའི་གནས་ལ་གྲལ་བཤེར་ཞིབ་ཚགས་བྱས་ནས་རིམ་གྱིས་ལྟ་བསྡུར་དང་དོན་འཁྱོལ་བཅོས་སྒྲིག་བཅས་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་སྲིད་ཇུས་ཡག་པོ་སྤྱོད་པ་དང་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་སྒོ་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བོད་ལ་དམིགས་བསལ་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཡག་པོ་བྱེད་པ་དང་ལག་བསྟར་ཡག་པོ་བྱས་ནས་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་འདོན་པ་དང་དངུལ་བུན་གཏོང་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་སྤྱོད་ཚད་མང་དུ་བཏང་སྟེ་ལས་བཟོ་དེ་བས་མང་པོས་སྡོད་ཁང་སྤྱི་གསོག་མ་དངུལ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་འཕགས་རང་བཞིན་མཉམ་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་པ་བཅས་ཀྱི་ནན་བཤད་བྱས་ཡོད།


text:
༅། ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་དཔལ་ལྡན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཞོན་ཨཅཱརྱ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་བོད་སྒར་བསམ་ཡས་གླིང་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་ཚོགས་ཁང་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཐེངས་ལྔ་པའི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོའི་ཐོག་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་མགྲོན་འབོད་ལྟར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་བློན་ཆེན་ཁག་ཅིག་མཇལ་འཕྲད་ཀྱི་ལས་རིམ་ཁག་ལེགས་གྲུབ་གནང་ཡོད།
དེ་ཡང་ཕྱི་ཟླ་ ༩ པའི་ཚེས་ ༩ ཉིན་དཔལ་ལྡན་ཚོགས་གཞོན་མཆོག་ལྡི་ལིར་ཕེབས་འབྱོར་གནང་རྗེས་ཕྱི་དྲོ་བོད་དོན་ཐོག་ཡུན་རིང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཧ་རི་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་རྒྱ་གར་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་ཞབས་ (Swami Agnivesh) མཆོག་དང་། འབྲུག་ནང་ཡོད་པའི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ (Resident Coordinator) སྐུ་ཞབས་ (Gerald Daly) མཆོག རྒྱ་གར་ (JDU) སྲིད་དོན་ཚོགས་པའི་འཛིན་སྐྱོང་དྲུང་ཆེ་ (Mithilesh Prasad) མཆོག དེ་བཞིན་ (JDU) གཞོན་ནུའི་ཚོགས་གཙོ་ (Sanjay Kumar) བཅས་དང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་སྟངས་སྐོར་སྙན་གསན་ཞུས་གནང་བ་དང་། དེ་རྗེས་ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༧ པའི་ཐོག་རྒྱ་གར་གྱི་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་འཐུས་མི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་སྐུ་ཞབས་ (Shri Sharad Yadav) མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཁང་གི་དཔེ་དེབ་ཁག་ཅིག་ཁོང་ལ་ཕུལ་གནང་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོའི་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཐེངས་ལྔ་པའི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོར་ཆེད་ཕེབས་གནང་བ་དང་། སྐབས་དེར་དཔལ་ལྡན་ཚོགས་གཞོན་མཆོག་གིས་གསུང་དོན། བོད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་དང་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས་དགོས་གལ་གྱི་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་ཕེབས་གནང་མཛད་པ་བཞིན། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པ་དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་འགན་ཁུར་འོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༩ པའི་ཚེས་ ༢ ཉིན་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་དངོས་སུ་གསར་འཛུགས་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པ་བཙུགས་པ་ནས་ད་བར་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མང་གཙོའི་གོ་རྟོགས་དང་། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཐོག་ལེགས་སྐྱེས་ཆེན་པོ་ཕུལ་ཡོད་པ་མ་ཟད་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུའི་ལས་དོན་སོགས་ལའང་ཞབས་འདེགས་རླབས་པོ་ཆེ་གྲུབ་གནང་ཡོད། ཅེས་གསུངས།
ཕྱོགས་མཚུངས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་སྐོར་ལ་གསུང་དོན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཡི་ལོ་འགོར་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དང་། ཆོས་ལུགས་སོ་སོ་ནས་འཐུས་མི་འོས་འདེམས་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སྩལ་གནང་བ་བཞིན། ལོ་དེའི་ཟླ་ ༩ པའི་ཚེས་ ༢ ཉིན་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་དང་པོས་དམ་འབུལ་བསྐོ་གཞག་གནང་ཡོད། དེ་ནི་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་པ་དང་། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་དང་། ད་བར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་ནང་འགྱུར་ལྡོག་གང་བྱུང་བ་རྣམས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེའི་བཀའ་དྲིན་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་དང་། དེ་ནས་ལོ་དུས་སོ་སོ་དང་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་སོ་སོའི་ནང་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་གང་བྱུང་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་འགྲེལ་བཤད་ལྷུག་པོ་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཚགས་ཚུད་དང་སྲ་བརྟན་ཡོང་སླད་འགན་ཁུར་བ་ཡོངས་ནས་བབས་ལྷིང་བརྟན་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་ལས་འགན་གྲུབ་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཡང་ཞུས་གནང་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ཚེས་ ༡༡ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་རྒྱ་གར་བློན་ཆེན་(Shri Shiv Pratap Shukla,Minister of State of Finance) མཆོག་དང་། རྒྱ་གར་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་འབྲེལ་མཐུད་པ་ཟུར་པ་དང་། རྒྱ་གར་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ (N.k.Trika) མཆོག་བར་ལམ་སྐུ་གཟུགས་བདེ་མིན་བྱུང་ནས་ད་ཆ་ཅུང་ཟད་དྲག་བསྐྱེད་བྱུང་ཡོད་སྟབས་ཁོང་དང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་དོན་ཐོག་དུས་རྟག་ཏུ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་གནང་རྗེས་སྐུ་ཞབས་ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཐོག་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་དགོངས་ཚུལ་དང་ལམ་སྟོན་གནང་ཡོད་འདུག ཉིན་རྒྱབ་ (Mahabodhi Society of India) ཀྱི་ཟུང་དྲུང་ (Ven. R.Sumiththananda Thero) མཆོག་དང་། ཕྱི་དྲོ་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ (Gajendera Singh Shekhawat,Minister of State of Agriculture&Family Welfare) དང་། ཕྱི་ཚེས་ ༡༢ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་བློན་ཆེན་ (Shri.Ashwini Kumar Choubey,Minister of State of Health& Family Planning) མཆོག་དང་། དེ་རྗེས་ (JDU) ཡི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་ (Shri.Arun Srivastav,) མཆོག་བཅས་དང་། མཇལ་འཕྲད་གནང་གྲུབ་མཚམས་ལྡི་ལི་ནས་རྡ་སར་ཕེབས་ཐོན་གནང་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དུ།།


text:
འདི་ག་ཚགས་པར་ཁང་དུ་ལྷ་ས་ནས་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ། ཚེས་11ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་དབྱང་སྒྲིག་ཨུད་ཀྱི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གཉིས་པའི་བོད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཚོགས་རའི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཤིང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་པ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་གིས་བློ་རྩེ་གཅིག་སྒྲིམ་གྱིས་སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་དབྱང་སྒྲིག་ཨུད་ཀྱི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གཉིས་པ་དང་ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་གོ་བ་ལེན་པ་དང་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་དང་ཧྲུའུ་ཅི་ཀྲའོ་ལེ་ཅེས་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་སྐབས་བཏོན་གནང་བའི་བླང་བྱ་གཞིར་བཟུང“འདུ་ཤེས་བཞི”བརྟན་པོ་བཙུགས་ནས་སྲོག་ཤིང་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་། ཡིད་ཆེས། ལྷག་བསམ་རྣམ་དག སྲུང་སྐྱོང་བཅས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་དབང་གྲགས་དང་གཅིག་སྡུད་གཅིག་གྱུར་འགོ་ཁྲིད་ལ་སྲུང་སྐྱོང་། སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་ཀྱིས་བསམ་བློ་དང་། ཆབ་སྲིད། བྱ་སྤྱོད་བཅས་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཚད་མཐོའི་གཅིག་གྱུར། བསྐྱར་དུ་ལམ་ཆས་བསྡོགས་ནས་སླར་ཡང་ཐོན་ཏེ་ནམ་ཡང་ཚར་དུས་མེད་པའི་སྙིང་རུས་ཐོག་ནས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཏང་ནན་པོས་སྐྱོང་རྒྱུ་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་དང་། ཆེ་དགྲ་ལྷ། ཀྲོང་ཡན། ནོར་བུ་དོན་གྲུབ། བསྟན་ཁོ། ཙེང་དབན་མིང་། ཅང་ཅེ། སྤེན་པ་བཀྲ་ཤིས། ཧོ་ཝུན་ཧའོ། པད་མ་དབང་འདུས་སོགས་ཕེབས་ཡོད་པ་རེད།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ནན་བཤད་གནང་དོན། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཏང་ནན་པོས་སྐྱོང་རྒྱུ་ནམ་ཡང་ཚར་དུས་མེད། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་པ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པ་ཚོས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པའི་རླབས་ཆེན་དར་ཆ་མཐོན་པོར་སྒྲེང་ནས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་དང་ཟུང་འབྲེལ་དང་།
(པར་ངོས་གཉིས་པར་གཟིགས)
(པར་ངོས་དང་པོར་མཐུད) ཀྲུང་དབྱང་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་དང་རྗེས་སྣོན་ཨུ་ཡོན་གསར་པ་དང་ཞིང་ཆེན་དང་པུའུ་རིམ་པའི་འགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པ་གཙོ་བོས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་ལག་བསྟར་གྱི་བགྲོ་གླེང་འཛིན་གྲྭ་སློབ་འགོ་ཚུགས་པའི་མཛད་སྒོའི་ཐོག་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གནང་བའི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་དང་ཟུང་འབྲེལ། མཐའ་སྐྱོང་བོད་བརྟན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་ཐབས་ཇུས་ཀྱི་དགོངས་པ་གལ་ཆེན་དང“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་དགོས”ཞེས་པའི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་དང་དེ་བཞིན་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ཡུལ་སྨད་ཤང་གི་མང་ཚོགས་ལ་སྤྲིངས་གནང་བའི་འཕྲིན་ལན་གྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་དང་ཟུང་འབྲེལ་བཅས་བྱས་ཏེ་བསམ་བློ་དང་བྱ་སྤྱོད་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་ཐོག་གཅིག་གྱུར་དང་ཏང་གིས་ཏང་ལ་དོ་དམ་དང་ཏང་ནན་པོས་སྐྱོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་ཐོག་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་བྱས་ཏེ་ཏང་སྲོལ་སྲིད་གཙང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་རུལ་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་ལ་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲི་འཁུར་སེམས་དང་ལས་འགན་སྒྲུབ་སེམས་སྔར་བས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཏང་ནན་པོས་སྐྱོང་བའི་ཆ་ལག་ཚང་བའི་རང་བཞིན་དང་། གསར་གཏོད་རང་བཞིན། དངོས་ཕན་རང་བཞིན་བཅས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ནན་བཤད་གནང་དོན། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་པ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པས“ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་མཐའ་འཁྱོངས་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་འགོ་ནས་མཇུག་བར་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་གི་རླབས་ཆེན་འདུ་འགོད་གསར་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་འགོ་ནས་མཇུག་བར་མཐའ་འཁྱོངས། སེམས་ཁྲལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་ཉེན་ཁ་དང་འགྲན་སློང་ལ་དོགས་ཟོན་བྱ་རྒྱུ་འགོ་ནས་མཇུག་བར་མཐའ་འཁྱོངས”བཅས་བྱ་རྒྱུའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས། སྲོག་ཤིང་གི་འདུ་ཤེས། མིག་ལྟོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཅས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་དང་། ཏང་གི་སྒྲིག་ཡིག་དང་ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་ཚད་གཞི་ནན་པོ་སྲུང་བ། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྲོག་ཤིང་དང་ཏང་ཡོངས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་ཡིན་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་གནས་བབ་སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྩ་དོན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྲོ་ལམ་བཅས་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཚད་མཐོའི་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་བཅས་བྱེད་དགོས། “འགག་རྩ་ཉུང་ཤས”ལ་དམ་འཛིན་ནན་པོ་བྱས་ནས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་དང་དམག་དཔུང་རིམ་པའི་འགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པ་ཚོས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་དང་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་བྱས་ནས་དད་སེམས་བརྟན་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ། འགན་འཁྲི་འཁུར་ཐུབ་པ། འཇོན་ཐང་ལྡན་པ། སྤྱོད་ཚུལ་ལེགས་པ་བཅས་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པར་མིག་དཔེ་ཡག་པོ་འདོན་པ་དང་ཚད་ཤིང་འཛུགས་དགོས། ཕུགས་བསམ་དང་དད་སེམས་བརྟན་དུ་བཏང་ནས“ནན་གསུམ་དྲང་གསུམ”ལག་བསྟར་ནན་ཏན་བྱེད་པ་དང་། “སློབ་སྦྱོང་གཉིས་དང་ཚད་ལོན་གཅིག”གི་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོ་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་དང་ལམ་ལུགས་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏིང་ཟབ་གཏོང་བ། “གྲུ་དམར་གྱི་སྙིང་སྟོབས”དང“བོད་སྐྱོད་པ་རྒན་གྲས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས” “ལམ་གཉིས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས”བཅས་རྒྱུན་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་གཏོང་བ། ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་མ་བརྗེད་པ་དང་། འགན་འཁྲི་བློ་ལ་འཆང་བ། ནམ་ཡང་འབད་འཐབ་བཅས་བྱས་ཏེ་སྣེ་ཁྲིད་ནས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱང་རིང་གི་ཕུགས་བསམ་ཆེན་པོ་དང་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཕུགས་བསམ་གྱི་དད་སེམས་བརྟན་པོ་དང་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་ལག་ལེན་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟ་བ་དང་། མི་ཚེའི་ལྟ་བ། རིན་ཐང་ལྟ་བ་བཅས་ཀྱི“གཅུས་སྒོ་ཨ་མའི”གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱས་ནས་དད་སེམས་ཀྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་དང་། བསམ་བློའི་ཀལ་གསབ་པ། རང་རྟོགས་ངང་ཏཱ་ལ་སྐྱེ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དང་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་དང་དབྱེ་མཚམས་གསལ་པོ་ཕྱེ་བ། ཆོས་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བཅས་བྱས་ཏེ“མགོ་གཉིས་མ”རྩ་བ་ནས་བྱེད་མི་རུང་། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་མཐའ་སྐྱོང་བོད་བརྟན་གྱི་འཐབ་ཇུས་དགོངས་པ་གལ་ཆེན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པ། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་དམངས་འཚོ་འགན་ལེན་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་མི་རིགས་ཁག་འགྲོ་འོང་དང་། སྤེལ་རེས། མཉམ་འདྲེས་བཅས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་བཅས་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དང་བོད་ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་ཡོང་རྒྱུ་འགན་ལེན་དང་། དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་རྒྱུན་མཐུད་དང་སྐྱོན་བྲལ་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུ་འགན་ལེན། རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཚོའི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་སྐོང་རྒྱུ་འགན་ལེན། མི་རིགས་ཁག་ཐུན་མོང་ཐོག་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་དང་ཐུན་མོང་ཐོག་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་རྒྱུ་འགན་ལེན། སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་བཟང་པོ་འགན་ལེན་བཅས་བྱེད་དགོས། དོན་འཁྱོལ་ལ་དམ་འཛིན་བྱ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱས་ནས་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་དམིགས་པ་དང་། འགལ་ཟླ་གཙོ་བོའི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་དམ་པོར་དམིགས་པ། ཀྲུང་དབྱང་གི་དམིགས་བསལ་གཟིགས་སྐྱོང་སྲིད་ཇུས་ཡག་པོ་སྤྱོད་པ། གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་བཅས་བྱས་ཏེ་ཡུལ་སྐོར་རིག་གནས་སོགས་ཁྱད་ལྡན་ལེགས་ཆའི་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྤུས་ཚད་དང་ཕན་འབྲས་མཐོ་རུ་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། སེམས་ཁྲལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བ་དང་། མ་བྱུང་སྔོན་འགོག་གི་རྩ་དོན་ཐོག་ནས་ལས་དོན་སྒྲུབ་པ། གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཐོན་རྒྱུ་སྔོན་འགོག་བྱེད་པའི་རྨང་གཞི་འདིང་བ་དང་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པ། འགན་འཁྲི་འཁུར་ཕོད་པ་དང་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཚད་གཞིའི་ཐོག་ནས་ལས་བྱེད་པར་བལྟ་བ་བཅས་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བརྟན་ལྷིང་ཐད་ཀྱི་བསམ་བློ་གཞན་སྐུལ་ནས་རང་འགུལ་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་སྔར་བས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས།
ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ“བརྟན་པོ་འཛུགས་དགོས་པ་གསུམ”མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་གི་གཏན་འབེབས་དོན་ཚན་བརྒྱད་དང་དེ་བཞིན་ལག་བསྟར་ཞིབ་སྲོལ་གྱི་དགོངས་དོན་ནན་ཏན་ངང་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་གུས་ཤིང་སྐྲག་པ་དང་སྒྲིག་ཁྲིམས་ལ་གུས་ཤིང་སྐྲག་པ། བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། རང་རྟོགས་ངང“སྤྱོད་ཚུལ་བཞི”བཀག་འགོག ལས་དོན་དོན་འཁྱོལ་བྱ་རྒྱུར་དམ་འཛིན་ནན་པོ་བཅས་བྱས་ཏེ་ལས་བྱེད་པ་སྤྱོད་གཙང་དང་། སྲིད་གཞུང་སྤྱོད་གཙང་། ཆབ་སྲིད་དྭངས་གཙང་བཅས་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། རྒྱུན་སྲིང་ལྷོད་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་གཙང་སྒྲིག་ནན་ཡོང་བ་བྱས་ཏེ་རུལ་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་རྣམ་གནོན་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པ་སྲ་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། རྫོང་། ཏང་ཨུད་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཞིབ་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ། དབང་ཆ་འཁོར་རྒྱུག་གི་ཚོད་འཛིན་ལྟ་སྐུལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ། རུལ་སུངས་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཟིལ་གནོན་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། རུལ་སུངས་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་རླུང་རྩི་བརྟན་དུ་གཏོང་བ། རུལ་སུངས་བྱེད་མི་འདོད་པའི་རང་རྟོགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ནས་གངས་ལྗོངས་ས་མཐོར་སྤྱོད་གཙང་གཞུང་དྲང་གི་ཆབ་སྲིད་ཁོར་ཡུག་ཅིག་གཏོད་དགོས། རང་ངོས་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཏང་ལ་བློ་དཀར་སེམས་དཀར་དང་། ཏང་ཐུགས་བློ་བདེ་པོ། མི་དམངས་བློ་ཡིད་ཚིམ་པ་བཅས་ཀྱི་བྱང་ཚད་མཐོ་བའི་སྒྲིག་བཤེར་ལྟ་ཞིབ་ལས་བྱེད་པའི་དཔུང་ཁག་ཅིག་འཛུགས་སྐྱོང་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།
(པ་སངས་དང་པ་ཕན་གྱིས་སྒྱུར་ཞུས་བྱས)


text:
ངའི་བརྩམས་སྒྲུང་ >ཅེས་པ་དེའི་ནང་གི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་དེའི་མིང་ལ་ར་སེལ་ཟེར་བ་རེད། ང་ལ་ཨ་མེ་རི་ཀར་གྲོགས་པོ་ཨ་རི་བ་པར་པ་སྐད་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་མྱོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད་བོད་རིགས་གྲོགས་པོ་མང་པོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཀྱང་རེད། ང་དང་ཁོང་གི་བར་ལ་གྲོགས་པོའི་འབྲེལ་འདྲིས་ཟབ་པས་ངས་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་ནང་ཁོང་གི་མིང་དེ་བདམས་པ་ཡིན། ཡུལ་གྱར་པ་ཞིག་གི་གཏམ་རྒྱུད་ཐོག་མར་འབྲི་བའི་སྐབས་སུ་ང་ལ་སྒྲུང་གི་བློས་བསླངས་སམ་མིའི་བྱུང་རིམ་ཞིབ་ཕྲ་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མེད། ཡིན་ཡང་མི་སྣ་གཙོ་བོ་གཉིས་སེམས་ནང་ཇུས་འགོད་བྱས་པ་ཡིན། ཆེས་ཐོག་མར་ར་སེལ་གྱི་བྱུང་རིམ་དེ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་རྗེས་ཁོ་དང་ལྷན་དུ་མི་སྣ་ཇི་འདྲ་ཞིག་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ན་བཟང་ངམ་སྙམ་དུས་གཡུ་སྒྲོན་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་མ་རྙེད་པ་རེད། དེ་བས་གཡུ་སྒྲོན་ར་སེལ་དང་ལྷན་དུ་མི་སྣ་གཙོ་བོ་འཁྲབ་མཁན་དེར་བདམས་པ་ཡིན།
དེ་རྗེས་ཁོར་ཡུག་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དུས་ཀ་རྡོར་སྒང་གསུམ་སྟེ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བརྒྱུད་ཀྱི་གྲོང་བརྡལ་དེ་ཚོར་ང་རང་ཞེ་དྲགས་དགའ་བོ་ཡོད། ས་ཆ་དེ་ཚོར་ཕྱིན་མ་མྱོང་ཡང་ནམ་རྒྱུན་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་མཇུག་དེ་ཀ་རྡོར་སྒང་གསུམ་གང་རུང་ཞིག་ནས་སྐྱེལ་ཐུབ་ན་བསམ་བཞིན་ཡང་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར། ས་ཆ་དམིགས་བསལ་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་ནས་རྙེད་པའི་གཡུ་སྒྲོན་གྱིས་ར་སེལ་ལ་གྲོགས་བྱས་ནས་བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་སྤྱི་ཁོག་གྲུབ་པ་རེད། མི་སྣ་གཙོ་བོ་ར་སེལ་ཡིན་ཡང་ཁོའི་འཁྲབ་རོགས་པའམ་ལག་རོགས་གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་གཡུ་སྒྲོན་རེད། བྲིས་ཀྱིན་བྲིས་ཀྱིན་འབྲི་རྒྱུ་མང་པོ་ཞེ་དྲགས་འདུག སྤྱིར་བཏང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བརྒྱུད་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་ཀ་རྡོར་སྒང་གསུམ་གྱི་མིའི་འཚོ་བའི་སྤྱི་འགྲོས་དེ་ཧ་ཅང་དལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་། འཚོ་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཧ་ཅང་འཁྲུག་ཆ་དོད་པོ་ཞིག་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི། ས་ཁུལ་འདི་དག་མི་རིགས་སྣ་མང་འདུ་འཛོམ་བྱེད་སའི་ས་ཆ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་རྐྱང་རྐྱང་རེད། བྱས་ཙང་། ཞི་མོ་གཡུ་སྒྲོན་འདི་གནས་སྡོད་བྱེད་ས་ཡང་ཀ་རྡོར་སྒང་གསུམ་གྱི་ས་ཆ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་གཏན་ཁེལ་བ་ཡིན་ན། དེས་མ་འོངས་པར་བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་ཤོངས་ཚད་རྒྱ་བསྐྱེད་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན་ཚོང་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ཡང་དེ་ས་ཆ་གནད་འགག་ཅན་ཞིག་ཏུ་སྒོ་ཕྱེས་པ་ཡིན་ན་མ་འོངས་པའི་ཚོང་ལམ་དེ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བཤད་མ་དགོས་པ་བཞིན་རེད། ཡིན་ཡང་ང་ལ་ཆུ་ཚོད་འབེལ་བོ་མེད་པས་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་མཇུག་ད་བར་དུ་འབྲི་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། མ་ཁོམ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གནས་སྐབས་དེར་མཚམས་བཞག་པ་རེད་མ་གཏོགས་སྒྲུང་གི་བྱུང་རིམ་དེ་ད་དུང་མཇུག་སྐྱོང་རྒྱུ་ལྷགས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སྔོན་ཆད་བྲིས་ཟིན་པའི་སྐོར་དེ་ནི་སྒྲུང་དེའི་མགོ་ཚུགས་ཙམ་ཞིག་རེད། དེ་བས་མ་འོངས་པར་དུས་ཚོད་བྱུང་བ་ཡིན་ན་མུ་མཐུད་དེ་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་མཇུག་སྐྱོང་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད། དཔེར་ན་ར་སེལ་དང་གཡུ་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱིས་གཉེན་བསྒྲིགས་དང་བྱིས་པ་སྐྱེས་པ། བྱིས་པ་དེ་ཚོ་ཆེ་རུ་འཚར་ནས་སློབ་གྲྭ་འགྲིམས་པ། དེ་ཚོ་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་ཀ་རྡོར་སྒང་གསུམ་གྱི་ས་ཆ་འདྲ་མིན་ནས་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཆགས་འགྲོ་བ། དེ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་བློས་བསླངས་སམ་ཇུས་འགོད་མང་པོ་ཞིག་ངའི་ཀླད་པའི་ནང་སྐོར་བ་བརྒྱབ་ནས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།
བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་ནང་གི་ཞན་ཆའམ་བོད་ཀྱི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས། བརྩམས་སྒྲུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་འཚོ་བ་འབྲི་དུས་ཐོལ་བརྒལ་ལམ་འཚོ་བའི་སྤྱི་འགྲོས་དེར་འགྱུར་བ་བཏང་ནས། བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་རྣམས་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན་མདའ་ཚན་པས་བྲིས་ཡོད་པའི་ཉེ་ལམ་ནོ་སྦེལ་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་ཐོབ་པའི་འཇར་པན་པ་དེའི་བརྩམས་སྒྲུང་སྐོར་ཞིག་ལྟ་བུར་སྒྲུང་གཏམ་ནང་གི་མི་སྣ་ས་ཁུལ་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་ཀྱི་དོན་དག་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད།
བོད་ཀྱི་འཚོ་བའི་སྤྱི་འགྲོས་ལ་ཐོལ་བརྒལ་གྱི་རྣམ་པ་བསྣན་ཏེ་བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་དུ་བསྒྱུར་དགོས་པ་དཔེར་ན། མདའ་ཚན་པ་བླ་མ་སྐྱབས་ཀྱིས་ཉེ་ཆར་བྲིས་པའི་ནོ་སྦེལ་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་སོགས་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་ཆེན་པོ་དུ་མ་ཞིག་ཐོབ་མྱོང་བའི་འཇར་པན་གྱི་རྩོམ་པ་པོ་ཁ་ཟུ་ཨོ་ཨུ་ཤི་སྒུ་རོའི་བརྩམས་སྒྲུང་མང་ཤོས་ལ་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་གྱི་བརྩམས་སྒྲུང་ཞེས་འབོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་ཁོར་ཡུག་གམ་ནང་ལོགས་སུ་རྒྱལ་སྤྱི་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་དོན་དང་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ལས་སྣོན་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ང་ཚོའི་རྩོམ་པ་པོ་མང་པོ་ཞིག་གི་བརྩམས་སྒྲུང་ནང་གི་བྱུང་རིམ་སྟེ་རང་ཉིད་ཀྱི་གྲོལ་བརྡལ་དེ་ཁོ་བའི་འཚོ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། བརྩམས་སྒྲུང་ནང་གི་མི་སྣ་དག་ལ་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་འགྲུལ་བཞུད་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ་འཛམ་གླིང་རང་བཞིིན་ཅན་དུ་བསྒྱུར་པ་ཡིན་ན་ཀློག་མཁན་མང་པོར་བྲོ་བ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་སྟེར་ཐུབ་ཅིང་། ངའི་འཆར་གཞི་བཞིན་བྱས་ན་ར་སེལ་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་འཁྱམ་པོ་ཞིག་གི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ནང་དུ་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་གྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་། དེ་ནས་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐོར་རོབ་ཙམ་སོགས་འཛམ་གླིང་ལ་གཡོ་འཁྱོམ་ཐེབས་པའི་སྲིད་དོན་མང་པོ་ཞིག་འབྲི་དོན་གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཤོངས་ཚད་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་བརྩམས་སྒྲུང་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཅན་ནམ་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དེ་དམིགས་ཡུལ་ལྟེ་བ་དེ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་ནང་དུ་དོན་དག་དམིགས་བསལ་དེ་དག་འདྲེན་དོན་ཡང་དེ་ཡིན། དེའི་རྐྱེན་གྱིས། གལ་སྲིད་ངས་མུ་མཐུད་དེ་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་མཇུག་བྲིས་ཚེ། སྒྲུང་དེའི་ནང་གི་དོན་དག་ཕལ་མོ་ཆེ་བྱུང་ས་དེ་ཀ་རྡོར་སྒང་གསུམ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ལ། བརྩམས་སྒྲུང་གི་ཤོང་ཚད་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་གར། དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་རི་སོགས་འབྲི་རྒྱུ་དང་། མི་སྣ་གཙོ་བོ་དག་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཆ་མི་འདྲ་བ་མང་པོར་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་དུ་འཇུག་རྒྱུ་དང་། གཉིས་པ་དེ་ལ་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཆ་གཞན་པའི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་ཚུར་ཀ་རྡོར་སྒང་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གདན་འདྲེན་འདྲ་བོ་ཞུས་ཏེ་ཁོ་ཚོའི་བར་གྱི་འཚོ་བ་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དཔེ་ཞིག་བཞག་པ་ཡིན་ན། ངས་རྗེས་སུ་ར་སེལ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་དེས་མ་འོངས་པར་རྡོ་རྗེ་གླིང་ས་ཆ་ག་གེ་མོར་མགྲོན་ཁང་ཞིག་འཛུག་ཏུ་འཇུག་རྒྱུ་དང་། མགྲོན་ཁང་གི་ཟ་ཁང་ནང་དུ་ར་སེལ་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འཚིག་ཇ་དང་གཡུ་སྒྲོན་གྱི་དྲི་ཞིམ་འཐུལ་བའི་འོ་ཇ་ཡང་བཙོང་དུ་འཇུག་གི་ཡིན། ཁོ་གཉིས་ཀྱི་ཚོང་ཧ་ལས་ཀའིི་རྒྱུགས་པོ་བྱུང་སྟེ། ཀ་རྡོར་སྒང་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡོང་མཁན་ཏེ། བོད་པ་དང་རྒྱ་གར་བལ་བོའི་མི་དང་དེ་བཞིན་ཕྱི་གླིང་པ་མང་པོ་ཞིག་ཁོ་ཚང་གི་མགྲོན་ཁང་དུ་འདུས་ཤིང་། གཙོ་བོ་ཁོ་ཚང་གི་འཚིག་ཇ་དང་འོ་ཇའིི་དྲི་ངད་ཀྱིས་བཀུགས་པ་དང་། དེ་ནས་མགྲོན་པོ་དག་གི་ཆ་ལུགས་དང་སྐད་ཆ། འགྲུལ་བཞུད་དང་འབྲེལ་འདྲིས་སོགས་དང་འབྲེལ་ནས་བརྩམས་སྒྲུང་གི་ཤོང་ཚད་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་རྩིས་ཡིན། གལ་སྲིད་བརྩམས་སྒྲུང་འདི་ཁྲོམ་ཞིག་ཡིན་ན་ཁྲོམ་ས་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མགྲོན་པོར་སྣེ་ལེན་བྱེད་ས་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་འདོད་ཡོད། ཁོ་གཉིས་ཀྱི་ཟ་ཁང་ངམ་ཇ་ཁང་ཆུང་ཆུང་དེ་ག་ལེར་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་སྟེ་དཔེར་ན། དེང་སྐབས་རྡ་རམ་ས་ལར་སྙན་ངག་པ་རྔ་བ་མེ་རོས་སྙན་ངག་པའི་ཇ་ཁང་ཞིག་སྒོ་ཕྱེས་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་མང་པོ་ནས་མགྲོན་པོ་འདུས་དང་འདུ་བཞིན་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད།
ངའི་འཆར་གཞི་གཙོ་བོ་ནི་བརྩམས་སྒྲུང་གི་ཤོང་ཚད་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་དང་སྣ་ཇེ་འཛོམ་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་མངོན་གསལ་ལྡན་པ་ཞིག་འབྲི་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ཡང་ལོ་རྒྱས་ཀྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྲེལ་ཐག་ཀྱང་སྟབས་བདེ་ཡིན་ལ་རྙོག་འཛིང་ཡང་ཡིན་པ་ཞིག་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་དགོས། དཔེར་ན་ཇ་ཁང་དེའི་ནང་གི་མགྲོན་པོའི་ཁྲོད་དུ་བོད་ལ་མཚོན་ན་སྲིད་དོན་པ་གྲགས་ཅན་དང་བླ་མ་ཆེན་པོ། ཚོང་པ་དང་མཁས་པ། གཏན་སྡོད་ཡུལ་མི་དང་གནས་སྐོར་བ། ཐ་ན་རྐུན་མ་དང་སྨད་འཚོང་མ་ཚུན་ཆད་ཇ་ཁང་གྲགས་ཅན་དེར་གདན་འདྲེན་བྱེད་འཆར་ཡིན། དཔེར་ན་ངའི་ངོ་ཤེས་པའི་ཨ་མདོ་བླ་བྲང་གི་མི་ཞིག་ཡོད་པ་ཁོང་གིས་རྡོ་རྗེ་གླིང་ནས་ལོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལ་གླ་གཏོང་རླངས་འཁོར་བསྐོར་ནས་འཚོ་བ་བསྐྱལ་འདུག་པ་ཁོང་ཡང་ཇ་ཁང་འདིའི་ནང་དུ་མགྲོན་འབོད་བྱེད་རྩིས་ཡིན། དེ་བཞིན་ནམ་ཡང་ངོ་མ་ཐུག་པའི་མ་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་ཉེ་ལྷ་བྲིས་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་མཉམ་དུ་བླ་བྲང་ནས་ལྷ་སར་སོང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡང་ཇ་ཁང་དེའི་རྩིགས་ངོས་ཀྱི་རི་མོ་འབྲི་བར་གདན་འདྲེན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། གལ་སྲིིད་ང་ལ་དུས་ཚོད་དང་བསམ་བློ་འབེལ་བོ་བྱུང་ན་ག་ལེར་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་མཇུག་དེ་ལྟར་སྐྱོང་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད། འདི་ནི་ང་གཅིག་པོའི་ལས་འགན་ཞིག་མ་ཡིན་པར། བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་བ་ཚང་མའི་ལས་འགན་ཞིག་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ང་ཚོ་ཕྱི་ལོགས་ལ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཕྱི་གླིང་བའི་འཚོ་བར་ཆ་རྒྱུས་གང་འཚམ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་མང་པོར་ཐུག་འཕྲད་འབྱུང་གི་ཡོད་པ་དང་། འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དོན་དག་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་ཐུབ་ཀི་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་དང་ཐག་ཉེ་བའི་མན་ཇུ་ཀྲི་ལི་ཞེས་པའི་བོད་ཀྱི་གྲོང་བརྡལ་ཆུང་ཆུང་དེའི་དཀྱིལ་ཙམ་ཞིག་ན་ཡོད་པའི་མགྲོན་ཁང་ཞིག་གི་འོག་དེར་ཇ་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་འདུག དེར་ཉི་མ་རྟག་པར་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཆ་མི་འདྲ་བ་ནས་བསླེབས་པའི་མགྲོན་པོ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག དེ་དང་དེ་ལྟ་བུར་ང་ཚོའི་བརྩམས་སྒྲུང་མང་པོ་ཞིག་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་བསྒྱུར་པ་ཡིན་ན། རྗེས་སུ་དབྱིན་ཡིག་སོགས་འཛམ་གླིང་ཕྱིའི་ཡིག་རིགས་སྣ་མང་གི་སྟེང་དུ་བསྒྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཀློག་པ་པོ་ཚོར་དམིགས་བསལ་གྱི་བྲོ་བ་སྟེར་ཐུབ་ཅིང་། ཁོ་རང་ཚོའི་འཚོ་བ་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་རེ་ཡོད་ན་ཁོ་ཚོས་ཀློག་འདོད་པ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། གལ་སྲིད་ཁྱོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་ནང་དུ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་མི་ཞིག་དང་བོད་པ་ཞིག་གི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ཞིག་བྲིས་ཡོད་ཚེ་ཨ་རིའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀློག་འདོད་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་རེད། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་སྒྲུང་དེའི་ནང་དུ་ཧྥ་རན་སིའི་མི་ཞིག་གམ་རྒྱ་མི་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ན། རྒྱལ་ཁབ་དེ་དང་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀློག་འདོད་བྱེད་ཀྱི་རེད། དེ་ལྟར་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་རང་བཞིན་སྣ་འཛོམ་ཅན་ཞིག་ངེས་པར་དུ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁ་སང་དེ་རིང་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཕལ་མོ་ཆེ་ཞིག་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཕྱིར། རང་རང་གི་བརྩམས་སྒྲུང་གི་ཤོངས་ཚད་རྒྱ་བསྐྱེད་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཅན་རེ་འབྲི་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད།
བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་བ་གྲགས་ཅན་སྟག་འབུམ་རྒྱལ་དང་ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ། ལྗང་བུ་དང་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན། བསྟན་པ་ཡར་རྒྱས་དང་ཚེ་རིང་གནམ་མགོན། ལྷ་བྱམས་རྒྱལ་དང་བཀྲ་བྷ། སྐྱབས་ཆེན་བདེ་གྲོལ་དང་རང་སྒྲ་སོགས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བརྩམས་སྒྲུང་བ་འདི་དག་གིས་རང་རང་གི་བརྩམས་སྒྲུང་གི་ཤོངས་ཚད་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ད་ལྟའི་དུས་འདིར་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་སྐད་གྲགས་དང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་ཙམ་ཐེབས་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། ང་ཚོའི་སྒྲུང་རྩོམ་པ་མང་ཆེ་བའི་བརྩམས་སྒྲུང་གི་ནང་དུ་རང་རང་གནས་སའི་ཁོར་ཡུག་དང་རང་རང་གི་ཉེ་འཁོར་གྲོང་སྡེའི་མི་སེར་ཚོ་མ་གཏོགས་འཛམ་གླིང་སྟེང་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་འདུག དེ་ཙམ་མ་ཟད་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་ཁོ་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱང་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་ལྟ་བུར་ཡང་ཐེངས་གཅིག་གཉིས་ཙམ་རེ་ལས་འགྲོ་མ་མྱོང་བའི་ཚད་དུ་འདུག འདི་ནི་བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་བའི་ཞན་ཆ་ཞིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་མི་ཐུབ་ཀྱང་། གལ་སྲིད་བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་གིས་འཛམ་གླིང་ལ་ཁ་ཕྱོགས་དགོས་པ་དང་། གལ་སྲིད་བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་བ་ཚོས་རང་རང་གི་སྨྱུག་ཁ་འཛམ་གླིང་ལ་སྐོར་དགོས་ན། རང་རང་གི་བརྩམས་སྒྲུང་ནང་གི་མི་སྣའི་ཁྱབ་ཚད་རྒྱ་བསྐྱེད་རྒྱུ་དེ་འདོར་དུ་མེད་པའི་འོས་འགན་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་རང་གི་སྡེ་བ་དང་སྡེ་མིའི་འཚོ་བ་གཅིག་པོ་ཡང་འབྲི་སྐྱར་འབྲི་བྱས་ནས་བསྡད་ཚེ་བརྩམས་སྒྲུང་དེར་འཛམ་གླིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་ཞེས་པའི་གཏོས་ཆེ་བའི་རྩོམ་རིག་གི་འཇིག་རྟེན་དེས་དོ་སྣང་བྱེད་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད་སྙམ། ངས་བསམས་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་བརྩམས་སྒྲུང་ཕལ་མོ་ཆེའམ་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་དུ་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་མི་སྣ་དང་ཁོར་ཡུག་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། ང་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་དབྱིན་ཡིག་ཐེབས་ཆག་ཅིག་མ་གཏོགས་ཡིག་རིགས་གཞན་པ་ཀློག་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད་དེ། བརྩམས་སྒྲུང་གྲགས་ཅན་རེ་ཟུང་བཀླགས་ན་ཡིན་ན་དེའི་ནང་དུ་འཛམ་གླིང་གི་དོན་དག་གམ་མི་སྣའི་འགྲུལ་བཞུད་དང་འཚོ་བ་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་དུས་ཁོར་ཡུག་ཆེ་ཙམ་རེ་བཞེངས་འབྲི་བྱས་ཡོད་པ་མཐོང་ཡོང་གི་འདུག
ང་ལ་མཚོན་ན་ >ཅེས་པ་ནི་རང་གི་བརྩམས་སྒྲུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཚོད་ལྟ་ཙམ་ཞིག་དང་སྔོན་འགྲོའི་ཚུལ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་བསམ་ཚུལ་རོབ་ཙམ་ཞིག་འདིར་བྲིས་པ་ཡིན།
- ༄༅།། བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་དུ་བསྒྱུར་ཨེ་ཐུབ་བལྟ་དགོས།
- ༄༅།། བོད་ཀྱི་གནའ་ཉམས་རྩོམ་རིག་གི་སྒྱུ་རྩལ་མཛེས་ཆོས་ཀྱི་རྟོག་ཁམས་བཤད་པ།
- ༄༅།། བོད་ཅེས་པའི་གོ་དོན་གྱི་བྱུང་བ་རགས་ཙམ་བརྗོད་པ།
- ༄༅།། གཞན་སྐད་ལོ་ཙཱའི་ཐད་ཀྱི་བསམ་གཞིགས།
- ༄༅།། འཛམ་གླིང་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་དཔྱད་པ།
- ༄༅།། དཔའ་ལུང་བོད་སྐད་ཁྲོད་འདོགས་ཅན་གྱི་སྒྲ་འགྱུར་ཆོས་ཉིད་གླེང་བ།
- ༄༅།། ལ་གཞས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་དང་ད་ལྟའི་གནས་བབ་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
- ༄༅།། བོན་པོ་ཞིབ་འཇུག་སྐོར་གྱི་གནད་དོན་འགར་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
- ༄༅།། མི་རིགས་ལས་དོན་ཐབས་ཇུས་སྐོར་གྱི་བསམ་གཞིགས།
- ༄༅།། བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་དབྱེ་ཚུལ་ལ་སླར་ཡང་དཔྱད་པ།
- ༄༅།། བོད་འགྱུར་མ《ཆུ་ངོགས་གཏམ་རྒྱུད》རྒྱས་པ་ལས་ཝུ་སུང་གི་འབྱུང་རིམ་གྱི་ལེའུ་སྒྱུར་ཐབས་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
- ༄༅།། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་བོད་མི་རིགས་གླེང་བ།
- ༄༅།།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ལྡན་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་འགའ།
- ༄༅།། མི་རིགས་ལས་དོན་ཐབས་ཇུས་སྐོར་གྱི་བསམ་གཞིགས།
- ༄༅།། བོད་སྐད་ཀྱི་ཞེ་ཚིག་གླེང་བ།
- ༄༅།། བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་གི་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་རིགས་དབྱེ་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
- ༄༅།། ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་མགུར་གླུའི་སྦས་དོན་སྐོར་གླེང་བ།
- ༄༅།། དགེ་རྒན་བཟང་བོར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་མི་གཞིའི་སྤྱོད་བཟང་བཅུ་གཉིས།
- ༄༅།། གློག་བརྙན《ཐར་ལོ》ཡི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་གླེང་བ།
- ༄༅།། ཡ་ཐོག་བོན་གྱི་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་ཏེ་མདའ་དར་ཞེས་པའི་སྐོར་ལས་རགས་ཙམ་གླེང་བ།


text:
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་བ་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས་སྐུལ་འདེད་དང་། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་འཆམ་མཐུན་ངང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རིག་གནས་དང་གསར་འགྱུར་དཔེ་སྐྲུན་ཐིང་གིས་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་བའི་ཁྲོད་གྲུབ་འབྲས་འབུར་ཐོན་ཡིན་པའི་མི་སྒེར་དང་ཐུན་མོང་ཁག་གཅིག་ལ་གཟེངས་བསྟོད་བྱས། ཞིང་ཆེན་སྨན་ཁང་གི་སྨན་ལུམས་བཅོས་ཐབས་རྒྱུན་འཛིན་པ་ཀླུ་བྱམས་རྒྱལ་ལ་“ ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྲུང་སྐྱོབ་ལས་ཀར་ཕུལ་བྱུང་གི་རྒྱུན་འཛིན་པའི་” མཚན་སྙན་ཐོབ་ཡོད།
མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུན་འཛིན་པ་ནི་C་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གྱི་གལ་ཆེ་བའི་རྒྱུན་འཛིན་མཁན་དང་བརྒྱུད་སྤྲོད་མཁན་ཡིན་ལ། མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཤེས་བྱ་དང་གཏིང་ཟབ་པའི་ལག་རྩལ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཡོད། མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་གསོན་པའི་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་འཐུས་ཚབ་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་མི་སྣ་ཡིན། བློ་མཐུན་ཀླུ་བྱམས་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་ལས་ཀ་བྱས་ནས་ལོ་ངོ་༣༠་འགོར་ཡོད། ཉམས་ལེན་གནད་སྨིན་། སློབ་གཉེར་ནན་མོ། སྨན་བཅོས་ཞིབ་འཇུག་གཙིགས་འཛིན་བྱེད་ལ། ཁོང་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་དང་ཐ་ན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་ལུམས་ཐད་ཀྱི་གྲགས་ཅན་ཆེད་མཁས་པ་ཡིན། བོད་སྨན་སྨན་ལུམས་བཅོས་ཐབས་རྒྱུད་འཛིན་པ་ཞིག་གི་ཐད་ནས་ཁོས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་ལ་ལྷོད་གཡེང་མེད། ཁོང་གི་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་པའི་ལས་གཞི་ 《བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ལུམས་ཀྱི་ནད་བརྟག་སྨན་བཅོས་ཚད་ལྡན་དང་ལག་རྩལ་ཚད་གཞི་》གཏན་འབབས་བྱས། དེས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ལུམས་ཚད་གཞི་ཡི་སྟོང་ཆ་བསྐངས་ཡོད་པ་རེད། དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་དང་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ནས་ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་གསུམ་ཅན་གྱི་ཚན་རྩལ་ཁྱབ་གདལ་ཀློག་དེབ་ 《བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་སྨན་ལུམས》 དེ་ཟླ་༢༠༡༧ལོ་འགོར་པར་སྐྲུན་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་པའི་འཆར་གཞི་ཡོད། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ལུམས་རིག་ཚན་གྱི་སྣེ་ཁྲིད་པ། བོད་སྨན་འདུལ་སྦྱོང་རིག་པའི་སྣེ་ཁྲིད་པ་དང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་《བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ལུམས་གསོ་ཐབས་》 ཀྱི་རྒྱུན་འཛིན་པ་དང་མཚོ་སྔོན་སློབ་ཆེན་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་ཤེས་རམས་པའི་སློབ་དཔོནཡིན་པའི་ཆ་ནས་ད་ལྟའི་བར་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་སྨན་ལུམས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་མང་་པོ་ཞིག་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཡོད། དེ་དང་མཉམ་དུ་རིག་མིན་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཕན་བྱ་པའི་ཕྱོགས་ཞུགས་ནས་ལོ་རེ་ལ་མི་སྣ་རྩ་འཛུགས་བྱས་ནས་དངོས་མིན་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོབ་ཉིན་མོ་འོས་འགན་སྨན་བཅོས་ཀྱི་བྱ་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་སྨན་ཁང་གིས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་། སྔོག་འདོན་དང་དར་སྤེལ་མཐོང་ཆེན་བྱེད། “ བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ལུམས་བཅོས་ཐབས་” རྒྱུན་འཛིན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ལས་ཁུངས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་རིག་གནས་དར་སྤེལ་དང་། རྒྱུན་འཛིན་པ་ངོས་འཛིན་དང་སྲུང་སྐྱོང་དང་། ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་དང་། རེ་ཞུ་སྲུང་སྐྱོང་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་ལས་ཀ་འབོར་ཆེན་བསྒྲུབས་ཡོད། “མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་སྨན་ལུམས་བཅོས་ཐབས་དངོས་མིན་ཤུལ་བཞག་རྒྱུད་འཛིན་ལྟེ་གནས་”དང་“ཆེད་མཁས་བྱ་བའི་ས་ཚུགས”བཙུགས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ལུམས་བཅོས་ཐབས་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་གཞག་རྒྱུན་བསྲིང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་ལས་དོན་གཙིགས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།“ བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ལུམས་གསོ་ཐབས་” དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་ལྟར་མཐོ་སྒང་གི་ས་གཞི་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ནས་མི་དམངས་ཡོངས་ལ་བདེ་སྐྱིད་སྐྲུན་པར་བྱེད།


text:
ཀྲང་ཏེ་ཅང་གིས་ནན་བཤད་གནང་དོན། 2017ལོར་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་དགུ་པ་འཚོག་རྒྱུ་དང་དེ་ནི་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་དོན་ཆེན་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་བརྟན་ཐོག་ཡར་འཕེལ་གྱི་ལས་ཀའི་སྤྱིའི་དགོངས་གཞི་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་ལག་ལེན་དང་། མི་དམངས་ལྟེ་བར་བྱེད་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་བློ་མཐའ་འཁྱོངས། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དཔལ་འབྱོར་བརྟན་པོའི་ངང་འཕར་བ་དང་། སྒྱུར་བཅོས་ལ་སྐུལ་འདེད། གྲུབ་ཆ་ལེགས་སྒྲིག དམངས་འཚོར་ཕན་པ། ཉེན་ཁ་འགོག་པ་བཅས་ཀྱི་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པ། འདི་ལོའི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལས་འགན་ཁག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོའི་ངང་སྒྲུབ་པ། དཔལ་འབྱོར་བརྟན་པོ་དང་སྐྱོན་བྲལ་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཞི་མཐུན་བརྟན་ལྷིང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཏེ་གཡུར་ཟའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་བརྟེན་ནས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་འཚོག་རྒྱུར་བསུ་བ་ཞུ་དགོས།
ཀྲང་ཏེ་ཅང་གིས་དམངས་དོན་སྐོར་གྱི་ཁྲིམས་གཞུང་རྩོམ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་གཏན་འཁེལ་གནང་བའི་ཁྲིམས་འཛུགས་ཀྱི་ལས་འགན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་རེ་སྒུག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཀྱང་རེད། དམངས་ཁྲིམས་ཀྱི་སྤྱིའི་རྩ་དོན་ནི་དམངས་དོན་སྐོར་གྱི་ཁྲིམས་གཞུང་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་འགོ་རྩོམ་གཞི་ཡིན་པ་དང་དམངས་དོན་སྐོར་གྱི་ཁྲིམས་གཞུང་ལ་སྤྱི་འདོམས་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་ཡོད། དམངས་ཁྲིམས་ཀྱི་སྤྱིའི་རྩ་དོན་ནང་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཁྲིམས་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བའི་བླང་བྱ་ལག་བསྟར་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་བྱེད་པོའི་གནས་བབ་མཐའ་འཁྱོངས། རང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་བབ་དང་དོན་དངོས་དང་བསྟུན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་མཐའ་འཁྱོངས། ཀྲུང་ཧྭའི་ཕུལ་བྱུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དར་སྤེལ་གཏོང་བ། རང་རྒྱལ་གྱི་དམངས་དོན་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཉམས་མྱོང་ཕྱོགས་སྡོམ་དང་རྒྱུན་འཛིན། དུས་བབ་གསར་པ་དང་བླང་བྱ་གསར་པ་དང་འཚམ་པ། ཕྱོགས་ཡོངས་དང་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རང་རྒྱལ་གྱི་དམངས་དོན་བྱེད་སྒོའི་གཞི་རྩའི་གཏན་འབེབས་དང་སྤྱིར་བཏང་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་གཏན་འཁེལ་བཅས་བྱས་ཏེ་དམངས་དོན་སྐོར་གྱི་ཁྲིམས་གཞུང་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པར་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་འདིང་དགོས། ང་ཚོས་འོས་འགན་ཆུད་ཟོས་སུ་མི་གཏོང་བར་ཡང་འབད་བསྐྱར་འབད་བྱས་ཏེ་དམངས་དོན་སྐོར་གྱི་ཁྲིམས་གཞུང་ཁག་དབྱེ་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་དོན་ལ་མགྱོགས་མྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་2020ལོར་སླེབས་སྐབས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་དང་། དུས་རབས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་མངོན་པ། མི་དམངས་ཀྱི་འདུན་པ་མཚོན་པ་བཅས་ཀྱི་དམངས་དོན་སྐོར་གྱི་ཁྲིམས་གཞུང་གཅིག་བཟོ་རྒྱུའི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས།
ཀྲང་ཏེ་ཅང་གིས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མིའི་འདེམས་བསྐོ་ནི་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས། ཏང་གི་སྲིད་སྐྱོང་གནས་བབ་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་རང་ཐག་རང་གཅོད་འགན་ལེན་བྱེད་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དབང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་བཅས་ལ་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་ལྡན་ཡོད། ང་ཚོས་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། དམངས་གཙོ་དར་སྤེལ་གང་ལེགས་གཏོང་བ། ཁྲིམས་ལྟར་བྱ་བ་ནན་པོ་སྒྲུབ་པ། རྩ་ཁྲིམས་དང་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་གྲགས་དང་ལ་རྒྱ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྲུང་སྐྱོང་། སྐབས་བརྗེའི་སྒྲིག་ཁྲིམས་ནན་དུ་གཏོང་བ། ལྟ་སྐུལ་དང་འགན་འཁྲི་བདའ་འདེད་ནན་པོ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཏེ་འདེམས་བསྐོའི་ལས་ཀའི་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་འགན་ལེན་དང་འདེམས་བསྐོའི་འབྲས་བུས་མི་དམངས་བློ་ཡིད་ཚིམ་པའི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས།
ཀྲང་ཏེ་ཅང་གིས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པ་འཚོགས་ཚུན་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ལ་མཐུན་སྒྲིལ་དང་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་མཐའ་འཁྱོངས་དང་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་ནས་ཧུར་བརྩོན་རྒྱལ་སྐྱོང་དང་། འབད་འབུངས་ཡར་བརྩོན། ལག་ལེན་བྱེད་ཕོད་པ། གསར་འབྱེད་གསར་གཏོད་བཅས་བྱས་ཏེ“ཕྱོགས་ལྔ་གཞི་གཅིག”གི་སྤྱིའི་བཀོད་སྒྲིག་ལ་སྤྱི་འདོམས་སྐུལ་འདེད་དང“ཕྱོགས་ཡོངས་བཞིའི”འཐབ་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་ལ་མཐུན་སྦྱོར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་རྣམ་པ་གསར་པ་བཏོད་ཡོད། ང་ཚོ་ཧ་ཅང་སྤོབས་པ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གསར་པ་མང་པོ་ལྡན་པའི་རླབས་ཆེན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལག་ལེན་ནང་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཏང་ཡོངས་དང་། དམག་ཡོངས། རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་བཅས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་བཏོད་ནས་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྲོག་ཤིང་དང་ཏང་ཡོངས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་དུ་གྱུར་ཡོད། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པའི་དགོངས་དོན་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་སྐོར་གྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་དང་། དགོངས་པ་གསར་པ། འཐབ་ཇུས་གསར་པ་བཅས་ཀྱིས་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྲིད་སྐྱོང་ཆོས་ཉིད་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཆོས་ཉིད། མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བཅས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གསར་པའི་འོག་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་སྐྲུན་ཐུབ་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་ལ་མགྱོགས་མྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བར་དེ་བས་ནུས་ལྡན་གྱི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མཛུབ་ཁྲིད་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད། ང་ཚོས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས། སྲོག་ཤིང་གི་འདུ་ཤེས། མིག་ལྟོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཅས་བརྟན་པོ་བཙུགས་ཏེ་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པའི་དགོངས་དོན་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་སྐོར་གྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་དང་། དགོངས་པ་གསར་པ། འཐབ་ཇུས་གསར་པ་བཅས་སློབ་སྦྱོང་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ་རང་རྟོགས་ངང་བསམ་བློ་དང་། ཆབ་སྲིད། བྱ་སྤྱོད་བཅས་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཚད་མཐོའི་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་བྱེད་པ་དང་། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་དབང་གྲགས་དང་གཅིག་སྡུད་གཅིག་གྱུར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྲུང་སྐྱོང་། ཏང་གི་ལམ་ཕྱོགས་དང་། མཛད་ཕྱོགས། སྲིད་ཇུས་བཅས་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་ལས་དོན་དངོས་ནང་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཏན་ཏིག་བྱས་ཏེ་རླབས་ཆེན་གྱི་བྱ་གཞག་དང་། རླབས་ཆེན་གྱི་འདུ་འགོད། རླབས་ཆེན་གྱི་འཐབ་རྩོད་བཅས་ལ་རླབས་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ཁ་གསར་པ་ལེན་རྒྱུར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས།
ཀྲང་ཏེ་ཅང་གིས་གསུངས་དོན། ལོ་བཞིའི་རིང་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་དང་དེའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ལྷན་གྱིས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་རང་ཐག་རང་གཅོད། རྒྱལ་ཁབ་ཁྲིམས་བཞིན་སྐྱོང་བ་བཅས་ནུས་ལྡན་ངང་གཅིག་གྱུར་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འགྲོ་ལམ་གྱི་གདེང་ཚོད་དང་། རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གདེང་ཚོད། ལམ་ལུགས་ཀྱི་གདེང་ཚོད། རིག་གནས་ཀྱི་གདེང་ཚོད་བཅས་བརྟན་དུ་བཏང་སྟེ་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་ཀའི་སྤྱི་ཡོངས་ལ་དམ་པོར་དམིགས་ནས་ཁྲིམས་ལྟར་འགན་དབང་བསྒྲུབས་པ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་འཐུས་མི་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་དམངས་ལ་ཚད་མཐོའི་འགན་འཁུར་བའི་སྙིང་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྲིམས་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཆ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ནང་ཞུགས་པ་དང་། ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ངང་ལས་གནས་བརྟན་སྲུང་། འགན་འཁྲི་ཧུར་ཐག་བསྒྲུབས་པ། འགན་འཁྲི་ཁུར་བ་དང་ལས་དོན་བསྒྲུབས་པ་བཅས་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོ་ཁྲིམས་སྐྱོང་འཛུགས་སྐྱོང་གི་ལག་ལེན་ཁྲོད་ལེའུ་གསར་པ་བརྩམས་པ་དང་། ཉམས་འགྱུར་གསར་པ་མངོན་པ། ལེགས་སྐྱེས་གསར་པ་ཕུལ་ཡོད། སྐབས་འདིའི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འགན་ཡུན་ད་དུང་ལོ་གཅིག་ཡོད། ང་ཚོས་དུས་རྟག་ཏུ་མི་དམངས་ཀྱིས་བཅོལ་བའི་རེ་བ་ཟབ་མོ་བློ་ལ་བརྟན་པོར་ངེས་ནས་མི་དམངས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཆ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲིའི་ལས་འགན་ཏན་ཏིག་འཁུར་བ་དང་། དར་ཆ་གསལ་སྟོན་གྱིས་ཆབ་སྲིད་ལ་སྣང་ཆེན་བྱེད་པ། གོམ་སྟབས་བརྟན་པོས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ། བློ་གཅིག་སེམས་གཅིག་གིས་དམངས་ལ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ། མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ལས་དོན་གྱི་ཆུ་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མཐོ་རྒྱུ་གཏོང་བ། དེ་བས་ལེགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆེས་མཐོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཆའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བཅས་བྱས་ཏེ་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལམ་ལུགས་ཡུན་རིང་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར། རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཕེལ་རྒྱས་བཅས་གཏོང་ཆེད་ལེགས་སྐྱེས་གསར་པ་འབུལ་དགོས།
མཇུག་ཏུ་ཀྲང་ཏེ་ཅང་གིས་གསུངས་དོན། རླབས་ཆེན་བྱ་གཞག་གིས་མི་རྣམས་ལ་སྐུལ་ལྕག་ཐེབས། བརྗིད་ཆེའི་དམིགས་ཚད་དེ་བས་འོད་སྟོང་ལྡན། ང་ཚོས་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་མཐའ་འཁོར་དུ་དེ་བས་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་བྱས་ཏེ་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རླབས་ཆེན་དར་ཆ་མཐོན་པོར་སྒྲེང་བ་དང་། ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་མི་བརྗེད་པར་མུ་མཐུད་མདུན་དུ་སྐྱོད་པ། བློ་གཅིག་སེམས་གཅིག་དང་ལས་དོན་ཏན་ཏིག་སྒྲུབ་པ་བཅས་བྱས་ནས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་སྐྲུན་ཐུབ་པར་བྱེད་པར་རྒྱལ་ཁ་གསར་པ་ལེན་རྒྱུ་དང་། “ལོ་བརྒྱ་གཉིས”ཀྱི་འབད་འཐབ་དམིགས་ཚད་མངོན་འགྱུར། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྱུར་བཅས་བྱ་ཆེད་འབད་འཐབ་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།
ཆུ་ཚོད་9དང་སྐར་མ་51ལ་ཀྲང་ཏེ་ཅང་གིས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ལྔ་པ་གྲོལ་བའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་བ་དང་ཚོགས་ཆེན་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པའི་རྒྱལ་གླུའི་ཁྲོད་གྲོལ་བ་རེད།


text:
ས་རཱ་མཐོ་སློབ་ཏུ་རིག་གནས་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་བདུན་པའི་དབུ་འབྱེད་ཐོག་གསུང་བཤད།
སློབ་དཔོན་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་ ༢༠༡༣ ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ཉིན་ས་རཱ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་གཞོན་ནུའི་རུ་ཁག་གི་གོ་སྒྲིག་འོག་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་བདུན་པའི་དབུ་འབྱེད་དུ་ “བཙན་བྱོལ་ནང་གི་ཡིག་སྒྱུར་ལས་གཞི་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་” ཐོག་གནང་བའི་གསུང་བཤད།སྐྱབས་ཡུལ་དགེ་འདུན་པ་རྣམ་པ་དང་། ས་རཱ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་སྤྱི་དགེ་བཤེས་ལགས། གཞོན་ནུའི་རུ་ཁག་གི་ཚོགས་གཙོ་དང་མཛད་གཙོ་རྣམ་པ། འདི་གའི་སློབ་ཕྲུག་རྣམ་པ། ཕྱི་ནས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པའི་བགྲོ་གླེང་ལ་ཕེབས་མཁན་གྱི་མཁས་དབང་རྣམ་པ་ཚང་མ་ལ་དེ་རིང་ང་སླར་ཡང་ས་རཱའི་བགྲོ་གླེང་གི་ཚོགས་འདུར་བཅར་རྒྱུ་བྱུང་བ་འདི་ཕལ་ཆེར་ཐེངས་གསུམ་པའམ་བཞི་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོས་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་རིམ་བཞིན་ཚོགས་འདུའི་དབུ་འབྱེད་ཀྱི་སྐུ་མགྲོན་དུ་མི་གཅིག་རང་བྱས་ན་ཡ་མཚན་པོ་ཞིག་རེད། ལོ་རེ་ལོ་རེ་ལ་གསར་པ་གསར་པ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ན་ཡག་པོ་ཡོད། དེ་ནི་རྗེས་སུ་མ་གཏོགས་ཚོར་སྣང་མ་བྱུང། ཁ་སང་འགྲོ་གཏན་འཁེལ་དུས་ཐེངས་མང་པོ་ཕྱིན་ཚར་བ་དྲན་བསྡད་ཀྱི་འདུག།ལྷག་པར་དུ་ཁྱེད་རང་ཚོའི་བརྗོད་གཞི་ “བཙན་བྱོལ་ནང་གི་ཡིག་སྒྱུར་ལས་གཞི་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་” ཐོག་དམིགས་བསལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་གཏམ་བཤད་བྱ་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ངའི་མི་ཚེའི་ཉམས་མྱོང་ནང་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ལས་དོན་དེ་ཉུང་ཤོས་རེད།
ལར་ནས་སྔོན་མ་ནས་ངའི་བསམ་བློའི་ནང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དང་པཱལིའི་སྐད། ཡང་ན་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་རིགས་གཞན་ནས་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་དེ་ཚོ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནང་ཇི་ཙམ་ཡང་དག་པ་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་བཞིན། རྒྱ་གར་སྐད་ཡིག་དང་བོད་སྐད་ཡིག་ནང་གི་ནང་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་གཞུང་ལུགས་དེ་ཚོ་ཨིན་སྐད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཞན་པ་ཚོའི་ནང་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་གི་མ་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། འདི་འདྲ་བསམས་དགོས་པ་དེ་ཨ་ཕའི་ཁ་ཕོར་ལ་གཙང་ཞེན་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མིན། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འདི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་དང་དོ་མཉམ་པའི་སྐད་ཡིག་ཅིག་རེད། ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཡིག་ནང་གང་མངོན་པར་གསལ་བ་བྱེད་ཐུབ་པ་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་ནང་ལ་མངོན་པར་གསལ་བ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། མངོན་བརྗོད་དང་སྡེབ་སྦྱོར་ཉེ་སྒྱུར་སོགས་ཕྱོགས་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་། ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་རྒྱ་གར་སྐད་ཡིག་ཁག་ལ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་དེ་ཚོ་ཇི་བཞིན་སྟོན་ཐུབ་པའི་སྐད་ཡིག་དེ་ཕལ་ཆེར་བོད་ཡིག་གཅིག་པུ་རེད། ད་ལྟ་ལེགས་སྦྱར་ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཡིག་ཁག་ནང་ཡོད་པའི་གཞུང་ལུགས་དེ་ཚོ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ནང་ཡོད་པའི་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་དེ་ཚོ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཞན་ནང་བསྒྱུར་དགོས་བྱུང་ན། སྔོན་མ་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་ལ་བསྒྱུར་བའི་སྐབས་ཀྱི་སྒྱུར་གྱི་སྤུས་ཚད་དང་མཉམ་པ་ཞིག་བསྒྱུར་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་སྙམ་པ་ད་ལྟའང་དྲན་གྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང་དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་བསྒྱུར་རྒྱུ་ཡོད་མ་རེད། བསྒྱུར་རྒྱུ་གཞག་དགོས་ཞེས་ལབ་ཐུབ་ཐབས་མེད། སྐད་ཡིག་སོ་སོའི་ནང་ལ་བསྒྱུར་དགོས་པ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ལ། སྒྱུར་གྱི་ལས་ཀའང་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལྔ་བཅུ་ང་དགུའི་ལོར་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་བསླེབས་པའི་རྗེས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ནས་བོད་སྐད་ལ་ཚུར་བསྒྱུར་བ་དང་། བོད་ཡིག་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་ལ་ཕར་བསྒྱུར་བའི་ལས་དོན་རླབས་ཆེན་བྱས་པ་རེད། དེ་ཚོ་ཇི་ཙམ་གྱི་ཚད་ལྡན་དང་ཡང་དག་པ་བྱུང་ཡོད་མེད་ངས་ཞུ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དེ་མཁས་དབང་ཚོས་བསྐྱར་ཞིབ་གནང་དགོས་པ་ཞིག་རེད།
ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་བསྟན་བཅོས་དེ་ཚོ་བཀླགས་ནས་གོ་བ་གང་བླངས་ཐུབ་པ་དེ་བོད་སྐད་ནང་ཀློག་དུས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་གོ་བ་ཆ་ཚང་ལོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོ་བོད་པས་འདི་ལ་སྒྲ་སྒྱུར་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་རེད། ད་ལྟ་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཡིག་ཆའི་ནང་ལ་ཡིག་སྒྱུར་ཞེས་གསུངས་འདུག།བར་སྐབས་ཤིག་ལ་དྷརྨསཱལཱར་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ཚབ་ལ་ཡིག་སྒྱུར་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་བེད་སྤྱོད་གནང་གི་འདུག། འདིའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡོད་ངས་ཤེས་ཀྱི་མེད། ཡིན་ནའང་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་རིང་ལུགས་ལ་ལུང་དུ་སྟོན་པ་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་སྒྲ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་རེད། དེ་ལ་ལེགས་སྦྱར་ནང་ཤབྡབིདྱཱ་ཞེས་བརྗོད། བོད་པའི་མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྒྲ་བསླབས་པ་རེད། སྒྲ་རིག་པ་བསླབ་དགོས་ཞེས་བརྗོད་དུས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་སློབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་འདྲའི་དགོངས་པ་བཞེས་མཁན་ཡོད་ས་རེད། སྤྱིར་བཏང་སྒྲ་རིག་པ་ཞེས་པ་འདི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རིག་གནས་ལྔའི་ནང་ནས་སྒྲ་རིག་སྟེ་ལུང་སྟོན་པའི་རྣམ་གཞག་གམ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་རྣམ་གཞག ཡང་ན་སྐད་ཡིག་རིག་པ་འདི་རང་རེད་མ་གཏོགས། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་རྐྱང་པ་ལ་སྒྲ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་མེད། ཡིན་ནའང་སྒྱུར་བའི་སྐབས་སུ་སྒྲ་སྒྱུར་དང་དོན་སྒྱུར་ཞེས་ཡོང་གི་ཡོད། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནས་རྒྱ་སྐད་ལ་དོན་སྒྱུར་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང་། སྒྲ་སྒྱུར་ཡོང་གི་མ་རེད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ལེགས་སྦྱར་ནང་གང་ཡོད་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བོད་སྐད་ནང་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་བཞིན་རྒྱ་སྐད་ནང་བསྒྱུར་ཐུབ་ཀྱི་མེད། ལེགས་སྦྱར་དང་རྒྱ་གར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་ལ་སྒྱུར་སྐབས་སྒྲ་རང་རེད་མ་གཏོགས། སྒྲ་འདི་ཟུར་ལ་བཞག་ནས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ནས་རྒྱ་སྐད་ལ་བསྒྱུར་བ་བཞིན་མིན། དེར་བརྟེན་ང་རང་ཚོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བཤད་སྟངས་དེ་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞུ་བ་མ་གཏོགས། ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞུ་མཁན་ཡོད་མ་རེད་ལ། ང་ཚོས་བསྒྱུར་བ་ཚང་མ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་སྒྲ་སྒྱུར་རང་རེད།
བཀས་བཅད་ནང་ལའང་སྐད་ཡིག་གཞན་པ་ནས་བོད་སྐད་ལ་སྒྱུར་བའི་སྐབས། ལོ་ཙཱ་བ་ཚོས་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་ལམ་གང་འདྲ་འཁྱེར་ནས་བསྒྱུར་དགོས་ཀྱི་ཡོད་མེད་རྣམ་གཞག་སྟོན་པའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དེ་ “སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་” དང་ “བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེ་ཆུང་” བཅས་གསུམ་པོ་དེ་རེད། འདི་ནི་སྔོན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་བཀའ་དྲིན་ཅན་དེ་ཚོ་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྔོན་གྱི་ལོ་པཎ་ཚོས་ཧ་ཅང་ཞིབ་ཚགས་དང་ནན་ཏན་གནང་ནས་བཟོས་པར་བརྟེན། ད་ལྟ་འཇིག་རྟེན་སྟེང་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་བྱུང་རབས་ཁྲོད་བོད་པའི་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་བྱུང་རབས་དང་མཚུངས་པ་ཞིག་གཞན་སུ་ལའང་མེད་པའི་གནས་སྟངས་དེ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད།
ད་ལྟ་ང་ཚོ་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་བརྒྱུད་ལམ་གྱི་སྐད་ཡིག་ (Canonical language) ལ་ཆ་བཞག་ན་ཡག་ཤོས་བོད་ཡིག་འདི་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། བརྒྱུད་ལམ་སྐད་ཡིག་བཞི་ཡིན་པ་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཁས་པ་ཚོས་ཁས་ལེན་གྱི་ཡོད། དེའི་ནང་པཱལི་དང་སཾསྐྲྀཏ་གཉིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐོག་མར་ཆོས་གསུངས་པའི་སྐབས་ལ་ཡོད་ཅིང་། བཀའ་བསྡུའི་སྐབས་སྐད་གཙོ་བོ་ད་ལྟ་ལྷག་པའི་པཱལི་དང་སཾསྐྲྀཏ་རེད། ཡུལ་མི་རང་བཞིན་པའི་སྐད་ནང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་མདོ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཆ་ཤས་དེ་འདྲ་རྙེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག ལེགས་སྦྱར་དང་པཱལི་ལས་གཞན་པའི་ཟུར་ཆག་དང་ཡུལ་མི་རང་བཞིན་པའི་སྐད་དུ་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་དེ་ཙམ་ཐོབ་ཀྱི་མེད། བསྒྱུར་བཞག་པའི་སྐད་བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་གཉིས་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་ལེགས་སྦྱར་དང་། པཱལི། རྒྱ་སྐད། བོད་སྐད་བཅས་བཞི་པོ་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཏུ་ཡོངས་གྲགས་རེད། དེའི་ནང་ནས་བོད་སྐད་འདི་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་མང་ཤོས་དང་དག་ཤོས་ཡོད་པ་ཟུར་དུ་བཏོན་ཡོད། དེ་འདྲའི་རླབས་ཆེན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་ཡོང་བའི་གཞི་རྩ་གཙོ་བོ་ནི་གཙོ་བོ་སྔོན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་སྐུ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་སྒྱུར་ཡང་དག་པ་ཞིག་གནང་ཡོད་པས་རེད། བསྟན་དར་ལྷ་རམས་པས། “ཚོགས་གསུམ་འོད་ཀྱིས་བཀྲ་བའི་སྒྲོན་མེ་མཆོག། དམིགས་མེད་ཐུགས་རྗེའི་ཕྱག་གིས་རབ་བཏེགས་ཏེ།། མཐའ་འཁོབ་མུན་སྟུག་གསལ་མཛད་ལོ་པཎ་དྲིན།། ཤིན་ཏུ་ལྗིད་དོ་མི་སྐྱུད་དྲན་པར་རིགས།།” ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཧ་ཅང་བདེན་པོ་རེད། དེང་སང་ང་ཚོས་ཤློཀ་རེ་གཉིས་སྒྱུར་བའི་སྐབས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། དེ་ཙམ་གྱི་རླབས་ཆེན་གྱི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་སྤུས་ཚད་ཡང་དག་པ་ཞིག་གི་ཐོག་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་དེ་སློབ་དཔོན་བཀའ་དྲིན་ཅན་ཚོའི་སྐུ་དྲིན་ཡིན་པ་སྨོས་མེད་དང་། ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་ཁབ་རང་གིས་རླབས་ཆེན་གྱི་ལས་དོན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གྱིས་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྒྲ་སྒྱུར་སྡེ་ཚན་བཙུགས་པས་རེད། དཔེར་ན། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་དུ་བཞེངས་པའི་སྐབས་སུ་ཕྱོགས་བཞི་དང་མཚམས་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་གླིང་བཅུ་གཉིས་བཟོས་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ནང་ནས་གླིང་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་སྒྲ་སྒྱུར་རྒྱ་གར་གླིང་ཞུ་བ་དེ་རེད། སྒྲ་སྒྱུར་རྒྱ་གར་གླིང་ནང་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ལྔ་བརྒྱ་ཡས་མས་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ལྔ་བརྒྱ་ཡས་མས་བཞུགས་ཡོད་པའི་བྱུང་རབས་འདུག
དེ་རིང་འདིར་ཁྱེད་རང་ཚོའི་བགྲོ་གླེང་འདི་ལ་མཚན་མི་འདྲ་བ་གཉིས་འདུག། “བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་བདུན་པ།” ཞེས་པ་དེ་སྤྱིར་བཏང་གི་ཚོགས་ཐེངས་ཚང་མ་ལ་ཁྱབ་པའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་མཚན་དང་། ད་རེས་དམིགས་བསལ་གྱི་བརྗོད་གཞི་ “ཡིག་སྒྱུར་ལས་གཞི་” ཞེས་པ་དེ་ཡིན་པ་འདྲ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ལའང་དཔྱད་པ་མང་པོ་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། མིང་འདི་ཏག་ཏག་སྡོད་ཀྱི་འདུག་གམ། མིང་འདིའི་ནང་དོན་གྱི་བརྗོད་གཞི་དེ་ཚོ་གང་དང་གང་རེད། ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཟེར་བ་དེ་བར་སྐབས་ཤིག་ལ་ཤར་ཕྱོགས་པའི་ཐོག་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་གནོན་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་མཁན་གྱི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་དང་། ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས། བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་བཅས་མང་པོའི་ནང་ནུབ་ཕྱོགས་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་དེང་རབས་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་དེ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་རེད།
སྤྱིར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་གོ་དོན་གང་ཡིན་པ་དང་། སྒྲ་སྒྱུར་དང་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་གོ་དོན་གང་ཡིན་པའི་ཐོག་ད་རེས་བགྲོ་གླེང་ནང་ཏན་ཏན་དོགས་གཅོད་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག སྤྱིར་རིག་གནས་ཞེས་པ་འདི་ནང་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་གར་ནང་དུ་ནང་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟས་པ་ཡིན་ན། བཟོ་ཡི་གནས་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གནས་ཞེས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གནས་བཅོ་བརྒྱད་དང་བཟོ་ཡི་གནས་བཅོ་བརྒྱད། དེ་བཞིན་སྒྱུ་རྩལ་དྲུག་ཅུ་རེ་བཞི་ཟེར་བ་དེ་འདྲའི་བཤད་སྟངས་ཡོད། ཡང་ན་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་པའི་བཤད་སྟངས་ཤིག་ཡོད། རིག་བྱེད་ནང་རིག་བྱེད་བཞི་དང་། དེའི་ཡན་ལག་ནང་སྨན་དང་རྩིས་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་རིག་གནས་གཞན་པ་རྣམས་རྩི་སྲོལ་ཞིག་ཡོད། ཡང་རྩི་སྟངས་གཞན་ཞིག་ལ་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་འོག་ཨུཔནིཥད་ (གསང་བ་པ་) ཟེར་བ་དེ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་པུརཱཎ་ (སྔོན་རབས་) ཞེས་པ། དེའི་རྗེས་སུ་དྷརྨཤཱསྟྲ་ (ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་) རེད། དེ་ཚོ་ཚང་མ་དང་མི་མཐུན་པར་ནང་པས་རིག་པའི་གནས་རྣམས་ལྔ་རུ་རྣམ་གཞག་ཕྱེ་བ་རེད། “རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་ན།། འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་མི་འགྱུར་ཏེ།། དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་དག་ཚར་བཅད་རྗེས་བཟུང་དང་།། བདག་ཉིད་ཀུན་ཤེས་བྱ་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བརྩོན་བྱེད།།” ཅེས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་སྦྱང་དགོས་ཞེས་མདོའི་ནང་གསུངས་ཡོད་ལ། མདོའི་ནང་གང་གསུངས་པ་དེ་ཚུར་བསྟན་བཅོས་ནང་དུའང་དྲངས་ཡོད། དེར་བརྟེན་རིག་པའི་གནས་ལྔ་བགྲང་བའི་སྐབས་སྒྲ་རིག་པ་དང་། བཟོ་རིག་པ། གསོ་བ་རིག་པ། ནང་དོན་རིག་པ། རྒྱུ་རིག་པ་བཅས་རེད། རྒྱུ་རིག་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་ཞེས་པ་དེ་རེད། དཔེ་ཆ་རྙིང་པ་དེ་ཚོའི་ནང་རྒྱུ་རིག་པ་ (ཧེཏུབིདྱཱ་) ཞེས་ཡོད། དེ་ལྟར་རིག་པའི་གནས་ལྔ་རྩི་སྲོལ་དེ་ནང་པའི་ལུགས་སྲོལ་རེད།
བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ནང་རིག་པའི་གནས་ལྔར་མ་འདུས་པའི་བོད་པ་རང་གི་རིག་གནས་གཞན་པ་ཞིག་ཡོད་དམ། ཡོད་ན་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཞེས་ཐ་སྙད་འདི་གཙང་མ་སྦྱར་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད། དཔེར་ན་ཐ་སྙད་རིག་གནས་བོད་ལ་དར་སྐབས་རྒྱ་གར་རྐྱང་རྐྱང་ལ་ཆ་མ་བཞག་པར་བོད་པས་གཡས་གཡོན་ནས་ཁ་སྣོན་བརྒྱབས་པ་ཁ་ཤས་ཡོད། སྨན་དང་རྩིས་གཉིས་ལ་བལྟས་ན། སྨན་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་ཨཱཡུརྦེད་ (ཚེའི་རིག་བྱེད་) ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སོགས་ལས་བསྒྱུར་ཡོད་ཀྱང་། དེ་རང་ལ་ཆ་མ་བཞག་པར་བོད་པ་རང་གིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཞུང་ “རྒྱུད་བཞི་” སོགས་བརྩམས་པ་རེད། དེའི་ནང་ཡུནཱནཱི་དང་། རྒྱ་ནག སྟག་གཟིག་སོགས་མང་པོ་ནས་ལེགས་ཆ་བླངས་ཏེ་བོད་པ་རང་གིས་ཁ་སྣོན་མང་པོ་བརྒྱབས་ཡོད། དེ་བཞིན་རྩིས་ཀྱི་ནང་སྐར་རྩིས་དང་དབྱངས་འཆར་མ་གཏོགས་རྒྱ་གར་ནས་བྱུང་མེད། རྒྱ་ནག་གི་ནག་རྩིས་དང་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ང་ཚོས་རྩིས་ཀྱི་ནང་རུག་རུག་བཟོས་ཡོད། ཡིན་ནའང་ངོ་བོའི་གནས་བབ་ཀྱི་ཆ་ནས་དེ་ངེས་པར་དུ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་གང་རུང་གཅིག་གི་སྡེ་ཚན་ནང་ལ་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས། ཟུར་དུ་བཏོན་ནས་གྲངས་ཀ་བརྒྱབ་རྒྱུ་མེད། དེར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་དེ་གང་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་རེད། བོད་སྐད་ནང་ཡོད་པའི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་རིག་གནས་དེ་ཚོ་ལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་འཐོབ་ཀྱི་རེད་དམ། ཡང་ན་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ལྟ་སྟངས་ལྟར་བོད་པ་རང་གིས་ཟུར་དུ་བཟོས་པའི་རིག་གནས་ཤིག་ཡོད་དམ་མེད། དེ་དཔྱད་བྱའི་གནས་ཤིག་ལ་བཞག་ན་རྗེས་མ་ནས་གསལ་པོ་ཆགས་ཀྱི་རེད།
སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་མིང་ཚིག་དེ་ད་ལྟ་ངས་གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར། སྒྲ་སྒྱུར་རྒྱ་གར་གླིང་དང་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་དང་། ཞུ་ཆེན་གནང་སྟངས་ཐད་ “སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་” བཅས་ཀྱི་གནས་སྟངས་བྱུང་ཡོད། སྔོན་མ་ “ཡིག་སྒྱུར་” ཞེས་པ་དེ་གང་དུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད་ཅེ་ན། ཡིག་གཟུགས་གཅིག་ནས་གཅིག་ལ་བྲིས་པ་དེ་ལ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ཨིན་སྐད་ལ་ transcribe, transcription ཟེར་བ་རེད། དཔེར་ན་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྔགས་དེ་ཚོ་བོད་ཡིག་ནང་འབྲི་བའི་སྐབས་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་མེད་པར་ཡི་གེ་སྒྱུར་གྱི་ཡོད། ཨོཾ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ་ཞེས་པ་དེ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དམ་སྒྲ་རེད། ཡིན་ནའང་དེ་བོད་ཡིག་ནང་བྲིས་པར་བརྟེན། དེ་ལ་ཡིག་སྒྱུར་ཞེས་བརྗོད་ན་འགྲིག་པ་དང་། སྐད་གཅིག་ནས་མི་འདྲ་བ་གཞན་ཞིག་ལ་བསྒྱུར་དགོས་བྱུང་ན་དེ་ལ་སྒྲ་སྒྱུར་ཞེས་བརྗོད། སྒྲ་སྒྱུར་མི་ཐུབ་པ་དེ་འདྲའང་ཡོད་ཅིང་། དཔེར་ན་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནས་རྒྱ་སྐད་དང་ཨིན་སྐད་ནང་ཕལ་ཆེར་སྒྲ་སྒྱུར་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དེར་བརྟེན་དོན་སྒྱུར་མ་བྱེད་ཐབས་མེད་རེད། དེ་ལ་སྒྱུར་ཙམ་ཞིག་མ་གཏོགས། སྒྲ་སྒྱུར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་འཐོབ་ཀྱི་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ་བྱ་རྒྱུ་རེད། ལེགས་སྦྱར་ནང་ཤབྡཱརྠ་ (ཚིག་དོན་) དང་བྷཱབྰརྠ་ (ནང་དོན་) ཞེས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན་སྒྲ་སྒྱུར་མི་ཐུབ་པའི་སྐད་ཡིག་ལ་སྒྱུར་ཙམ་དང་། ཡང་ན་དོན་སྒྱུར་ཙམ་ལ་མི་འཇོག་ཐབས་མེད་རེད། འདི་ཚོ་ཁྱེད་རང་ཚོས་དཔྱད་གཞི་ལ་བཟུང་ན་དཔྱད་པ་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་དང་། དཔྱད་པ་བྱ་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡོད་རེད།
སྤྱིར་བཏང་སྒྱུར་གྱི་ཐོག་ལ་ངས་ཤེས་རྟོགས་ཡོད་པའི་བོད་པའི་གཞུང་ལུགས་གཉིས་རེད། དང་པོ་ “སྒྲ་སྦྱོར་བམ་ གཉིས་” དང་། གཉིས་པ་ “དག་ཡིག་མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་” རེད། “སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་” ནི་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་ལ་སྒྱུར་བའི་སྐབས་ལ་ཁྲིམས་སུ་བཅས་པ་ཞིག་དང་། “དག་ཡིག་མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་” ནི་བོད་སྐད་ནས་སོག་སྐད་དང་མན་ཇུའི་སྐད་ལ་སྒྱུར་བའི་སྐབས་ཁྲིམས་སུ་བཅས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། དེ་གཉིས་སྒྱུར་གྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོར་བཟུང་ན་འགྲིག “དག་ཡིག་མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་” ནི་ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེས་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན། མཛད་དགོས་དོན་གྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ནི། སྐབས་དེ་དུས་མན་ཇུའི་སྐད་ཡིག་དང་སོག་པོའི་སྐད་ཡིག་ནང་ “བཀའ་འགྱུར་” བསྒྱུར་ཟིན། “བསྟན་འགྱུར་” བསྒྱུར་རྒྱུའི་ལས་གཞི་འགོ་བཙུགས་པར་བརྟེན། དེའི་དོན་དུ་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་འཚོགས་ནས་ “བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་པོ་” བཟོས་པ་བཞིན་ “དག་ཡིག་མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་” ཞེས་པའི་ཚིག་མཛོད་འདི་བཟོས་པ་རེད། དེའི་ནང་ཚད་མ་དང་། ཕར་ཕྱིན། དབུ་མ། འདུལ་བ། མངོན་པ་ཞེས་སྡེ་ཚན་ཕྱེ་ནས་ཐ་སྙད་བཟོས་ཡོད། དེའི་དབང་གིས་བོད་སྐད་ནས་སྐད་ཡིག་གཞན་ལ་སྒྱུར་བའི་སྐབས་སུ་སྐྱོན་ཆ་མི་འགྲོ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད། གལ་ཏེ་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ངེས་པར་དུ་བོད་ལ་ཡོད་པའི་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་འདི་ཚོ་གཟིགས་དགོས།
ད་ལྟ་སྐད་ཡིག་གཞན་ནས་བོད་སྐད་ཐོག་སྒྱུར་བའི་སྐབས་ཡིན་ནའང་རུང་། བོད་སྐད་ནས་སྐད་ཡིག་གཞན་ལ་སྒྱུར་བའི་སྐབས་ཡིན་ནའང་འདྲ། སྒྱུར་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཚོ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དཀའ་ངལ་ཁ་ཤས་ཤིག་ཡོད་རེད། སྔོན་མ་ཆོས་རྒྱལ་བཀའ་དྲིན་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟིགས་སྐྱོང་འོག་བོད་ལ་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་སྒྱུར་སྐབས་དཀའ་ངལ་འདི་ཚོ་འཕྲད་ཀྱི་མེད། དེང་སང་ང་རང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ཏུ་ཕར་བསྒྱུར་བ་དང་། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ནས་ཐ་སྙད་རིག་གནས་ཕྲན་ཚེགས་དེ་ཚོ་ཚུར་སྒྱུར་བའི་སྐབས། ང་ཚོ་སྤྱི་ཡོངས་ལ་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་དང་པོ་ནི་སྐད་ཡིག་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་སྡེ་ཚན་ནམ་སྒྲིག་འཛུགས་མེད་པ་དེ་རེད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོས་ནས་དེའི་ཐོག་ལ་ལྟ་རྟོག་སྟངས་འཛིན་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་མེད་པར་བརྟེན། ཐ་སྙད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་དང་ཐ་སྙད་གསར་པ་བཟོ་སྟངས་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ལ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་གི་མེད། ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་དགོས་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བརྟེན། ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་སྐབས་སུ་ “བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་” གསུམ་བསྒྲིགས་ཡོད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་ནང་ལ་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་རྒྱ་གར་ནས་བཀའ་བསྟན་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནའང་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་ཡོང་གི་ཡོད། བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་པོ་ཏི་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་ནང་གང་དུ་གཟིགས་ཀྱང་ཐ་སྙད་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་མགོ་འཁྲུགས་དགོས་པ་ཁྱོན་ནས་མེད་པ་འདི་ནི་ང་ཚོ་བོད་པའི་སྒྱུར་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཟི་བརྗིད་ཅིག་རེད། དེང་སྐབས་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་མི་ཡོང་བ་དེ་ང་ཚོ་ལ་སྒྱུར་གྱི་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་རེད། ཚུར་སྒྱུར་བའི་སྐབས་ལ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་གི་ཡོད་མ་རེད་ལ། ཕར་སྒྱུར་བའི་སྐབས་ལའང་གཅིག་གྱུར་ཡོང་གི་མེད།
ང་ཚོས་བདུན་ཅུ་དོན་གྲངས་ནས་བཟུང་བོད་སྐད་ནས་ཨིན་སྐད་ནང་སྒྱུར་བའི་སྐབས་སུ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་བཤད་མུས་རེད། དེའི་དོན་དུ་དྷརྨཤཱལཱའི་དཔེ་མཛོད་ནས་ཚིག་མཛོད་དེ་འདྲ་བཟོས་ཡོད། དང་པོ་སྒྱུར་མཁན་གྲས་སུ་ཇེཕ་རི་ཧོཔ་ཀིནས་ (Jeffrey Hopkins) དང་བོབ་ཐར་མན་ (Bob Thurman) སོགས་མི་ལྔ་དྲུག་ཅིག་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ཚོས་གང་བསྒྱུར་ཡང་དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་མཛོད་ལྟ་བུ་རེ་སྦྱར་ཡོད། ཡིན་ནའང་ཁོང་ཚོ་འདོད་པ་མཐུན་གྱི་མེད་པར་བརྟེན། གཅིག་གྱུར་ཡོང་ཐུབ་མེད། ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་མ་བྱུང་བ་འདིས་མ་འོངས་པར་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་གནས་བབ་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་འཇུག་སྟངས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འགྱུ་བ་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ལ་སྐྱོན་བརྒྱབ་ཀྱི་རེད། དེར་བརྟེན་དེང་སང་གི་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་པ་ཚོས་བོད་སྐད་ནང་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྐད་ནང་དུའང་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་འབད་བརྩོན་བྱ་དགོས་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།
ཐ་སྙད་གསར་པ་བཟོ་སྐབས་སྔོན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་ཚོས་བཀས་བཅད་གང་གནང་ཡོད་ཅེ་ན། ཆོས་དང་མི་འགལ་བ་དང་། བརྡ་སྤྲོད་དམ་ལུང་སྟོན་པའི་གཞུང་དང་མི་འགལ་བ། འཇིག་རྟེན་གྲགས་ཚོད་དང་མི་འགལ་བ། རིགས་པ་དང་མི་འགལ་བ་བཅས་ཆ་རྐྱེན་བཞི་ཚང་དགོས་པ་གསུངས་ཡོད། ཆ་རྐྱེན་བཞི་པོ་ཚང་ནས་ཐ་སྙད་གསར་པ་བཟོས་པ་དེ་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་གྲྭ་ལ་སྙན་གསན་ཞུ་དགོས། དེ་རྗེས་རྒྱལ་པོ་ལ་སྙན་གསན་ཞུས་ཏེ་བཀའ་ཁྲོལ་བྱུང་ན་ཐ་སྙད་ཀྱི་དཀར་ཆག་ (ཐ་སྙད་དཀར་ཆག་ཅེས་པ་ནི་ཚིག་མཛོད་ལ་ཟེར།) “བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་མོ་” སོགས་སུ་གཞི་ནས་ཡར་བཅུག་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན་དེང་སང་ཐ་སྙད་གསར་པ་བཟོ་སྐབས། ང་ཚོ་ལ་དེའི་ཐ་སྙད་རྙིང་པ་ཡོད་མེད་ཞིབ་འཇུག་གནང་དགོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཐ་སྙད་རྙིང་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་གསར་པ་བཟོས་ན་དེས་སྐད་ཡིག་ལ་གནོད་ཀྱི་རེད་ལ། མ་འོངས་པར་ལྟ་མཁན་ཚོ་ལའང་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་རེད།
དེང་སང་ཆོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་བཤད་ཀྱི་མེད་པར་བརྟེན། ཆོས་དང་མི་འགལ་བ་ཞེས་པ་དེ་མི་དགོས་རུང་། རིགས་པ་དང་མི་འགལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྲགས་ཚོད་དང་མི་འགལ་བ། ལུང་སྟོན་པའི་གཞུང་དང་མི་འགལ་བ་བཅས་གསུམ་པོ་དེ་ངེས་པར་དུ་དགོས། དེ་གསུམ་ཡོང་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཆ་རྐྱེན་དང་པོ་དེ་གང་དགོས་སམ་ཞེ་ན། ཐ་སྙད་དེ་དང་པོ་གང་ནས་བྱུང་བ་དེ་རང་ནས་ཐད་ཀར་ཚུར་བཟོ་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དཔེར་ན་ཐ་སྙད་དེ་ཐོག་མར་ཨིན་སྐད་ལ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན། ཨིན་སྐད་ནང་དེའི་གོ་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནས་བོད་སྐད་ལ་ཐ་སྙད་བཟོ་དགོས། བོད་སྐད་ནས་ཕར་ཐ་སྙད་ཅིག་བཟོས་པ་ཡིན་ན། བོད་སྐད་ལ་བལྟ་དགོས་ལ། དེའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ལའང་བལྟ་དགོས། དེར་བརྟེན་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དེ་ནས་ཐ་སྙད་གསར་བཟོ་བྱ་དགོས། དེ་འདྲ་མིན་པར་ཐོག་མར་ཨིན་སྐད་ལ་ཐ་སྙད་ཅིག་བྱུང་བ་དེ་རྒྱ་སྐད་ལ་བསྒྱུར། དེ་ནས་ཚུར་བོད་སྐད་ལ་བཟོས་པ་ཡིན་ན། ཐ་སྙད་གསར་བཟོ་དེ་གཡར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་། མི་གཞན་གྱིས་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཟིན་པ་ཐག་རིང་པོ་ཞིག་ནས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། ང་ཚོ་བོད་པའི་ཐ་སྙད་གསར་པ་མང་པོ་ཞིག་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཐ་སྙད་གསར་པ་རྣམས་ཐོག་མར་འབྱུང་སའི་སྐད་ཡིག་དེའི་ཐ་སྙད་ལ་མ་བལྟས་པར་རྒྱ་སྐད་ནས་བོད་སྐད་ལ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་པར་བརྟེན། ཐག་རིང་པོར་སོང་ནས་དོན་ལ་མི་གནས་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་ང་ཚོས་འཆར་ཅན་མཐོང་དང་མཐོང་མུས་རེད།
དེ་ནས་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་དང་མི་འགལ་བ་ཞིག་དགོས། དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་གྲགས་ཚོད་ལ་གཞན་ཞིག་ལ་མིང་བཏགས་ཟིན་པ་དེ་ཐ་སྙད་གཞན་ཞིག་ལ་བེད་སྤྱོད་བཏང་ན་གོ་ནོར་ཐེབས་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་ཡོང་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད།
དཀའ་ངལ་འཕྲད་ས་གཞན་ཞིག་ནི་མིང་གཅིག་དོན་མང་ལ་འཇུག་པ་དང་། དོན་གཅིག་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་མང་པོ་ཡོད་པའིི་རིགས་རྣམས་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་སྒྱུར་པའི་སྐབས་སུ་ངེས་པར་དུ་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས་པ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཐ་སྙད་གཅིག་གིས་དོན་མང་པོར་འཇུག་པའི་སྐབས་སྒྱུར་མཁན་ལ་སྒྱུར་རྩལ་གང་དགོས་ཞེ་ན། བརྗོད་ཚིག་གམ་ཚིག་གྲུབ་དེའི་ལྟག་ལ་གང་འདུག འོག་ལ་གང་འདུག་ཚིག་གྲོགས་ལ་བལྟས་ནས། སྐབས་བབ་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་གང་ཡིན་པ་བལྟ་ཐུབ་དགོས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དཔེར་ན། བོད་སྐད་ལ་ “རིགས་” ཞེས་པ་དེ་དོན་གྱི་འཇུག་ཡུལ་ཁ་ཤས་ཡོད་ཅིང་། རིགས་པ་ཡང་དག་ཟེར་བ་དེ་ལ་འགྲོ་ཡི་རེད་ལ། འོས་དང་མ་འོས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ལའང་འདི་འགྲོ་བ་རེད། འདི་ད་དུང་འཇུག་ཡུལ་ཉུང་བའི་གྲས་རེད། དེ་བཞིན་བོད་སྐད་ཀྱི་ “རིགས་” ཞེས་པ་དེ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་ཚིག་མི་འདྲ་བ་བཞིའམ་ལྔ་ལ་ང་ཚོས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད། དེ་ཡང་ཀུལཔུཏྲ་ (རིགས་ཀྱི་བུ་) དང་ཀུལདུཧིཏཱ་ (རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་) ལྟ་བུ་ཀུལ་ཞེས་པ་ལ་རིགས་དང་། ཤྲཱབཀགོཏྲ་ (ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་) དང་། པྲཏྱེཀབུདྡྷགོཏྲ། (རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས།) བོདྷིསཏྟྭགོཏྲ་ (བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་) ལྟ་བུ་གོཏྲ་ཞེས་པ་ལ་རིགས། གོོཏྲ་ཟེར་བ་ནི་བློའི་ནང་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་ས་བོན་ཞིག་ལ་གོ་བ་ཡིན། སཇཱཏཱིཡ་ (རིགས་མཐུན་པ་) དང་བིཇཱཏཱིཡ་ (རིགས་མི་མཐུན་པ་) ལྟ་བུ་ཇཱཏི་ཞེས་པ་ལ་རིགས། ཅཱཏུརྦརྞ་ (རིགས་བཞི་) ལྟ་བུ་བརྞ་ཞེས་པ་ལ་རིགས་ཞེས་བརྗོད། སྐབས་འགའ་རེར་སྐྱེ་གནས་ལའང་རིགས་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། དཔེར་ན་སྐྱེ་གནས་དྲུག་ལ་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་སྐབས་བབ་ཚིག་དེའི་གོ་བ་གང་དུ་འཇུག་གི་ཡོད་པ་ཚིག་གྲོགས་དང་སྐབས་ཐོབ་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་མ་གཏོགས། ཚིག་རང་ཟུར་དུ་བཏོན་ནས་ཚིག་མཛོད་ནང་བཙལ་ན་ནོར་གྱི་རེད། དེ་བཞིན་ཨིན་སྐད་ནས་ཚུར་བོད་སྐད་ལ་སྒྱུར་སྐབས་ཀྱང་། དཔེར་ན་ “རིགས་” ཞེས་པའི་ཚིག་ལ་དབྱིན་སྐད་དུ་ race, nation, ethnic བཅས་གསུམ་ལ་གཅིག་གྱུར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་འདུག དེར་བརྟེན་དེ་ཚོའི་རིགས་ལ་ཁ་ཐུག་གི་བརྗོད་དོན་མ་ཤེས་ན། ཐག་གཅད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། དེ་འདྲའི་ཐོག་ལ་ཏན་ཏན་དཀའ་ངལ་དང་འགྱུར་མ་དག་པ་ཡོང་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད།
དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་མིང་གཅིག་དོན་དུ་མ་ལ་འཇུག་པ་དེའང་ “སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་” དང་ “མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་” གཉིས་ཀའི་ནང་ལམ་སྟོན་གཅིག་པ་རེད། དེ་ཡང་མིང་གཅིག་དོན་དུ་མ་ལ་འཇུག་པར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་འདུག་ན། རང་འཇགས་གཞག་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། དཔེར་ན་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཀཽཤིཀ་ཟེར་བ་དེ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འཇུག་གི་ཡོད་ལ། དེ་མིན་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ལའང་འཇུག་གི་ཡོད་པར་བརྟེན། བོད་སྐད་ནང་མ་བསྒྱུར་བར་རང་འཇགས་བཞག་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་སྙན་ངག་གི་ཚིག་ཅིག་ཡིན་ན། ཉི་མ་ལ་ཉི་མ་ཞེས་མ་བརྗོད་པར་འོད་ཟེར་བརྒྱ་པ་དང་། རྟ་བདུན་དབང་པོ། ཉིན་བྱེད་ལྟ་བུའི་མངོན་བརྗོད་ཀྱི་མིང་གཞན་བཏགས་ཡོད་ན་དེ་སྒྱུར་བའི་སྐབས་ལ་ཡང་མངོན་བརྗོད་ཀྱི་མིང་དེ་རང་བསྒྱུར་དགོས་ཀྱི་རེད། དེ་བོད་སྐད་ལ་མ་འདང་བ་མེད། འོན་ཀྱང་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྐད་ལ་མངོན་བརྗོད་ཀྱིས་མ་འདང་བ་ཡོང་གི་འདུག ཉི་མའི་མིང་ཉི་ཤུ་རྩ་གྲངས་ཡོད་ན་དེའི་ཚབ་ཏུ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྐད་ནང་གཅིག་རྐྱང་མ་གཏོགས། མང་པོ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད། དེར་བརྟེན་འདི་ཚོའི་རིགས་ལ་ཏན་ཏན་གཟབ་གཟབ་བྱ་དགོས་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།
ཡུལ་གྱི་མིང་དང་། གང་ཟག་གི་མིང་། མེ་ཏོག་སོགས་རྫས་ཁྱད་པར་བའི་མིང་རྣམས་རང་འཇགས་གཞག་དགོས་ཞེས་ “སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་” དང་ “མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་” གཉིས་ཀའི་ནང་ཡོད། ཡིན་ནའང་ “སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་” ཀྱི་སྔོན་ལ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་དེའི་རྗེས་ལ་སྒྲིག་ལམ་ཡག་པོ་མ་ཁྱེར་བ་ཡིན་ནམ། གང་ལྟར་བོད་པའི་འགྱུར་དེ་ཚོའི་ནང་ཡུལ་གྱི་མིང་དང་གང་ཟག་གི་མིང་སོགས་བོད་སྐད་ལ་བསྒྱུར་བ་མང་པོ་རེད། དེའི་དབང་གིས་དེང་སང་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད། ཡུལ་གྱི་མིང་དེ་རྒྱ་གར་སྐད་རང་འཇགས་བཞག་ཡོད་ན། ད་ལྟ་ལམ་སེང་ངོ་འཕྲོད་ཀྱི་རེད། ཡུལ་གྱི་མིང་དེ་བོད་སྐད་ལ་བསྒྱུར་བར་བརྟེན། སེར་སྐྱའི་གཞི་དེ་གང་དུ་ཡིན་ནམ། རྩྭ་མཆོག་གྲོང་དེ་གང་དུ་ཡིན་ནམ། མཉན་ཡོད་གང་དུ་ཡིན་ནམ། ཡངས་པ་ཅན་གང་དུ་ཡིན་ནམ། དེ་རྒྱ་གར་སྐད་ལ་གང་ཟེར་གྱི་ཡོད་དམ་ཞེས་སྐད་བརྡ་མ་འཕྲོད་པ་ཡོང་གི་ཡོད། ཝཱརཱཎསཱི་ཞེས་པ་དེ་བོད་སྐད་ནང་རང་འཇགས་བཞག་པ་མང་བ་ཡོང་གི་འདུག་མ་གཏོགས། གཞན་མང་པོ་ཞིག་བོད་སྐད་ནང་བསྒྱུར་ཡོད། དེར་བརྟེན་ “སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་” ཀྱི་ལམ་སྟོན་ཡོད་པ་བཞིན་ཡུལ་དེ་ཚོ་རང་འཇགས་གཞག་དགོས་པ་དང་། གལ་སྲིད་གོ་མི་བདེ་བ་འདུག་ན། དེ་དག་ལ་ཡུལ་དང་། གང་ཟག མེ་ཏོག་སོགས་སོ་སོར་ཐ་སྙད་དེ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་སྦྱར་དགོས། དཔེར་ན་པདྨ་དང་། ཨུཏྤལ། ཀུ་མུད་རྣམས་མ་བསྒྱུར་བར་ལེགས་སྦྱར་སྐད་རང་འཇགས་བཞག་ཡོད། གལ་ཏེ་དེ་ཚོ་བོད་སྐད་ལ་གོ་མི་བདེ་བ་ཡོང་གི་ཡོད་ན། མེ་ཏོག་པད་མ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ། མེ་ཏོག་ཀུ་མུད་ཞེས་སྦྱར་དགོས། གཞན་ཡང་ཝཱརཱཎཱསཱི་ལ་ཡུལ་ཝཱརཱཎསཱི་ཞེས་པ་དང། དེ་བཞིན་མིའི་མིང་ཡིན་ན། གནས་བརྟན་དང་། སློབ་དཔོན་སོགས་སྦྱར་དགོས།
དེ་ནས་སྒྲ་སྒྱུར་སྐབས་སུ་དཀའ་ངལ་གཞན་པ་འཕྲད་རྒྱུ་གཅིག་ཉམས་དེ་རེད། བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ། ངོ་མཚར། འཇིགས་པ་སོགས་ལ་ཉམས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ཆ་ཚང་སྐད་ཡིག་གཞན་པ་དེའི་ནང་འཐོན་ཐུབ་རྒྱུ་དེ་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་ནང་ཀླན་ཀ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་རེད། འགྱུར་དེ་ལ་ཉམས་ཐོན་སྟངས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་འགྲོ་བ་རེད། དཔེར་ན་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་ཡོད་པའི་ “སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་” ཞེས་པའི་སྙན་ངག་ཆེན་པོ་དང་། “མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་” གཉིས་པོ་ལེགས་སྦྱར་མཁས་པ་སུ་ལ་ཀློག་བཅུག་ནའང་། “སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་” ཞེས་པ་དེ་སྙན་ངག་ཡག་པ་དང་། “མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་” དེ་ཙམ་སྙན་ངག་ཧ་ལས་པ་མི་བརྩི། ཡིན་ནའང་བོད་པས་རྦད་དེ་ལོགས་སུ་བརྩི་ཞིང་། “སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་” ཞེས་པའི་སྙན་ངག་དེ་ཀློག་མཁན་ཉུང་ཉུང་རེད་ལ། ཧ་གོ་མཁན་ཡང་དཀོན་པོ་རེད། འོན་ཀྱང་ “མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་” ནི་སྡེ་ཁྲི་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས། “སྙན་ངག་ཀུན་གྱི་རྒྱལ་པོ་འཁྲི་ཤིང་གི། ཤིང་རྟའི་འཕང་ལོ་གཡོས་པའི་བཤུལ་ལམ་དུ།། དེང་དུས་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུ་འགྲུལ་ཟད་པ་ན།། གྲིབ་མ་གཉིས་པའི་གྲོགས་བཅས་འགྲོ་བ་སུ།།” ཞེས་སྙན་ངག་ཀུན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་གསུངས་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གང་རེད་ཅེ་ན། སྒྲ་སྒྱུར་སྐབས་སུ་ཐོག་མའི་སྐད་ཡིག་ནང་ཡོད་པའི་ཉམས་དང་འགྱུར་བའི་གནས་སྟངས་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་སྐད་ཡིག་གཉིས་པ་དེའི་ནང་ཐོན་ཐུབ་པས་རེད། གལ་ཏེ་དེ་ཇི་བཞིན་འཐོན་མ་ཐུབ་ན་གཞུང་ལུགས་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་དག་འགྱུར་ཐབས་ཆག་ཅིག་ཆགས་འགྲོ་བ་རེད། དེར་བརྟེན་གར་གྱི་ཉམས་དགུ་པོ་རྣམས་གནས་སྐབས་དང་བརྗོད་ཚིག་གི་ཐོག་ནས་འཐོན་ཐུབ་པ་བཟོ་དགོས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།
གོང་དུ་ངས་ “སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་” ནང་གི་དོན་དག་བདུན་ཙམ་དང་། “དག་ཡིག་མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་” ནང་གི་དོན་དག་བཅུ་གཅིག་ཙམ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་གལ་ཆེ་བ་འགའ་ཤས་ཟུར་འདོན་གྱིས་ཁྱེད་རང་ཚོའི་བགྲོ་གླེང་གི་དཔྱད་གཞི་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་ཞུས་པ་ཡིན།
དམིགས་བསལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་གཞུང་ལུགས་དེ་དག་ཕར་སྒྱུར་བའི་སྐབས་གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་པར་ཕྲན་བུའི་ནོར་འཁྲུལ་ཕྱིན་ཡང་གོ་བ་ལོག་སྒྲུབ་ཆེན་པོ་འགྲོ་རྒྱུའི་གནས་སྟངས་རེད། དཔེར་ན། མཚན་གཞི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་ཀུན་གཞི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གཉིས་ཚིག་མཛོད་ནང་བལྟས་ན། དོན་དག་གཅིག་པ་རེད་མ་གཏོགས། ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད། ཡིན་ནའང་ཉན་ཐོས་སྡེ་པས་ཀུན་གཞི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་དང་། སེམས་ཙམ་པས་ཀུན་གཞི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ། དེ་བཞིན་ཉན་ཐོས་སྡེ་པས་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་དང་། སེམས་ཙམ་པ་དང་རང་རྒྱུད་པས་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་དེ་དག་གི་དོན་གོ་སྟངས་རྦད་དེ་ཐ་དད་རེད། དེ་མཚུངས་བདེན་པར་གྲུབ་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ། རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པ། བདག་ཏུ་གྲུབ་པ་བཅས་ཚིག་བཞི་པོ་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་ལ་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་རེད། འོན་ཀྱང་རང་རྒྱུད་པའི་ལུགས་ལ་རྦད་དེ་ཐ་དད་རེད། གཞུང་ཆེན་མོ་སྒྱུར་མཁན་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཕྱོགས་སྔའི་འདོད་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་འགོག་པའི་རིགས་པ་གང་ཡིན་པ། དེ་བཀག་པའི་རྗེས་ལ་རང་ལུགས་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚོ་དབྱེ་བ་མ་ཕྱེ་ནས་བསྲེས་པ་མང་པོ་ཡོང་གི་འདུག དེ་ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་ནང་དངོས་བྱུང་གི་ཉམས་མྱོང་རེད། ད་ལྟ་དགེ་བཤེས་བཟོད་པ་ལགས་བཞུགས་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གིས་དེའི་སྐོར་ལ་རྩོམ་ཡིག་མང་པོ་བྲིས་ཡོད། སྐབས་དེ་དུས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་ལ་བསྒྱུར་བའི་གཞུང་དེ་ཚོའི་ནང་ཧ་ལས་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ཕྱིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་རིགས་ལ་སུས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནའང་དོན་དག་གཅིག་པ་རེད་བསམས་ཏེ། ཐ་སྙད་དེ་སུས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ན་མགོ་ལོག་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད།
ང་ལ་སྒྲུང་ཞིག་བཤད་རྒྱུ་ཡོད། ཁོང་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་སློབ་དཔོན་ (Professor) ཞིག་རེད། ད་ལྟ་དགོངས་པ་རྫོགས་ཚར་བ་རེད། ཁོང་གིས་བོད་ཡིག་ཡག་པོ་ཀློག་ཐུབ་ཀྱང་། བོད་སྐད་གོ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། མ་གོ་བའི་སྐབས་སུ་དབུ་ཅན་ནང་བྲིས་ན་གོ་བ་རེད། ཁོང་གིས་མང་པོ་བསྒྱུར་བ་རེད། ཉིན་ཞིག་བསྒྱུར་བའི་སྐབས་སུ་གཞུང་ཞིག་ནང་རྐང་པ་བཞི་པའི་དོན་ནི་སྔར་ལྟར་རོ་ཞེས་རྐང་པ་བཞི་པའི་དོན་དེ་བཤད་མི་དགོས་པར་སྔར་བཤད་ཟིན་པ་དང་གཅིག་པ་རེད་ཅེས་འཁོད་ཡོད་འདུག ཁོང་གིས་རྐང་པ་བཞི་པའི་དོན་ནི་སྔར་ལྟར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་རྟོགས་མ་ཐུབ་པར། ལམ་སེང་ཚིག་མཛོད་ལ་བལྟས་པ་རེད། དེའི་ནང་རྐང་པ་བཞི་པ་ཞེས་པ་ནི་དུད་འགྲོ་ཞེས་གསལ་ཡོད་ཅིང། དུད་འགྲོའི་དོན་ནི་སྔར་ལྟར་རོ་ཟེར་ན་གོ་རྒྱུ་མི་འདུག་བསམས་ནས་ང་ཚོའི་རོགས་པ་དགེ་བཤེས་ཤིག་ཡོད་པ་དེར་དྲིས་འདུག དེར་བརྟེན་ཚིག་མཛོད་རྐྱང་ལ་ཆ་བཞག་ན། སྐབས་རེ་འདི་འདྲ་ཡོང་ཉེན་ཡོད།
ལོ་ཙཱ་བ་ཚོའི་དགོས་མཁོ་དང་པོ་དེ་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀ་ལ་བྱང་ཆུབ་པ་ཞིག་དགོས། སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡོད་ནའང་རང་གི་སྐད་ཡིག་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཡིག་གཞན་པ་དེ་སོ་སོའི་མ་སྐད་ཡིན་པའི་མི་ཞིག་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བསྒྱུར་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། སྔོན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་ཚོས་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་མེད་པར་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རྐྱང་པས་བསྒྱུར་མི་ཆོག་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་མེད་པར་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་རྐྱང་པས་བསྒྱུར་མི་ཆོག་པ་བཟོས་པ་དེ་ཧ་ཅང་གནད་འགག་ཆེན་པོ་རེད། དེང་སང་གི་སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་ལྟར་ན་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ་རེད། སོ་སོའི་མ་སྐད་ནང་གོ་སྟངས་དེ་དང་། སྦྱངས་པའི་སྐད་ཡིག་གཞན་པའི་དེའི་ནང་གི་གོ་སྟངས་དབར་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད། དེར་བརྟེན་བོད་སྐད་ནས་ཨིན་སྐད་ལ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ན། སོ་སོ་ཨིན་སྐད་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནའང་ཨིན་སྐད་མ་སྐད་ཡིན་པའི་མི་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་བསྒྱུར་ན་ཡག་པོ་ཡོད། དེ་བཞིན་ཨིན་ཇིའི་མི་ཨིན་སྐད་མཁས་པ་དེ་ཚོས་བོད་སྐད་ལ་ཚུར་སྒྱུར་གྱི་ཡོད་ན་བོད་ཡིག་མ་སྐད་ཡིན་མཁན་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་བསྒྱུར་དགོས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། སྔོན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་ཚོས་བཀས་བཅད་མཛད་པ་དེ་ཧ་ཅང་གནད་འགག་ཆེན་པོ་རེད།
དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་ཐ་སྙད་རྙིང་པ་གང་ཡོད་པ་རྣམས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཐུབ་དགོས། སྔོན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཚོས་བོད་སྐད་ནང་ལ་ཐ་སྙད་རྙིང་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་སྒྲ་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ལེགས་སྦྱར་དང་ཏག་ཏག་མ་འགྲིགས་པ་ཡིན་ནའང་བེད་སྤྱོད་གནང་ཡོད། དཔེར་ན། གཡུང་དྲུང་དང་གཙུག་ལག་ལྟ་བུ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནས་བསྒྱུར་བ་ཞིག་མིན་པར། བོད་སྐད་ནང་དེ་སྔོན་ནས་ཡོད་པར་བརྟེན། ཤཱཤྭཏ་ལ་གཡུང་དྲུང་དང་། ཨརྴ་ལ་གཙུག་ལག་ཅེས་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད། ཐ་སྙད་རྙིང་པ་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་བཏང་བ་ཡིན་ན། གང་མཚམས་ཤིག་ནས་སྒྲ་གཏིང་ཚུགས་པ་ཆགས་འགྲོ་བར་བརྟེན། དེ་དག་བེད་སྤྱོད་གཏང་རྒྱུ་དང་བཙལ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞིང་། མ་རྙེད་པའི་སྐབས་ལ་གཞི་ནས་ཐ་སྙད་གསར་བཟོ་བྱེད་སྐབས་ཡོངས་ཁྱབ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་རྒྱུར་གོང་དུ་ཞུས་པ་བཞིན་རིགས་པ་དང་མི་འགལ་བ་དང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་མི་འགལ་བ། གྲགས་པ་དང་མི་འགལ་བའི་ཐོག་ནས་འབད་བརྩོན་བྱ་དགོས།
དེ་ནས་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་ལ་བསྒྱུར་བ་བཞིན་སྟབས་བདེ་པོ་ཞིག་བོད་སྐད་ནས་ཨིན་སྐད་ལ་སྒྱུར་བའི་སྐབས་སུ་ཡོང་གི་མ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་སྐད་ནང་ཡོད་པའི་བརྗོད་བྱ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་སྐད་ཡིག་གཞན་པ་དེའི་ནང་དུ་འདོན་ཐུབ་བམ། འདོན་མི་ཐུབ་ན་ཐབས་ཤེས་གང་བྱ་དགོས་སམ། དེ་བཞིན་ཨིན་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནའང་ཏག་ཏག་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་བམ། དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་བསྒྱུར་བའི་རྗེས་སུ་གང་ནས་བསྒྱུར་བའི་དཔེ་ཆ་དེ་མ་ཀློག་མཁན་བོད་སྐད་ཡག་པོ་ཤེས་མཁན་ཞིག་ལ་ལྟ་རུ་བཅུག་སྟེ་ཚུར་ལབ་འཇུག་དགོས། དེ་བཞིན་བོད་སྐད་ནས་ཨིན་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དེ་མཐོང་མ་མྱོང་མཁན་ཞིག་ལ་ཀློག་ཏུ་བཅུག་དགོས། གལ་ཏེ་གོ་བ་ཏག་ཏག་འཕྲོད་ཀྱི་འདུག་ན། དེ་འགྲིགས་པ་རེད།
ལོཀཙཀྵུ་ (འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་) ཅེས་པ་དེ་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མིན། གང་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་ལྟ་བུ་ཞིག་དགོས། འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་དེ་ཏོག་ཙམ་ཀྱོག་ནའང་ཡག་པོ་ཡོང་གི་མེད་པར་བརྟེན། དེའི་ལས་འགན་དེ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་རེད། ང་ཚོ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོ་ཡོད་པ་འདི་དག་མཁྱེན་པའི་ཐོག་ནས་ལོ་ཙཱ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་ན་ཡག་པོ་ཡོད་རེད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཐུགས་རྗེ་ཆེ།།།།


text:
༄༅། །སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབས་མི་འདྲ་བ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་ལམ་ལུགས་མི་འདྲ་བའི་ཐད་ནས་གནད་དོན་ནམ། ཡང་ན་དོན་རྐྱེན་གཅིག་ལ་ལྟ་ཚུལ་དང་མཐོང་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོང་སྲིད་མོད། མི་རིགས་ཧྲིལ་པོ་དོན་རྐྱེན་བཟོ་མཁན་དང། ཡང་ན་གནད་དོན་ནམ། དོན་རྐྱེན་དེ་དང་དེའི་ཕྱོགས་གཏོགས་དགྲ་བོར་བརྩིས་ནས་དེའི་ཕྱོགས་སུ་བཙན་གྱིས་ཁྱུ་འདེད་བྱེད་པ་ནི་དོན་དངོས་ཐོག་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་རེད། དེ་ཡང་དངོས་བྱུང་གི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱི་མིག་བལྟས་པ་ཡིན་ནའང། དེ་སྔའི་ཡོན་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སོག་རྒྱལ“ཇིང་གེར་ཧན (ཁཱན) གྱིས་རྒྱ་རིགས་ས་ཁུལ་དབང་དུ་བསྡུས་རྗེས་ངོ་རྒོལ་གྱེན་ལངས་ཡང་ཡང་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་ནས་བཟུང་ལོ་ལྟར་དམག་དཔུང་བཏང་སྟེ་རྒྱ་རིགས་མི་གྲངས་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་བཙན་འདེད་བྱས་ནས་རྨ་ཆུའི་ནང་དུ་འདེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་རྨ་ཆུའི་ནང་དུ་རོ་དང་ཁྲག་གིས་ཁེངས་ཏེ་ནམ་མཁའི་མདོག་ཀྱང་དམར་མདངས་སུ་འགྱུར་བའི” ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་སྐབས་དེའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་རྗེས་འབྲས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། དེ་ནི་སོག་རྒྱལ་ཇིང་གེར་ཧན (ཁཱན) གྱིས་རྒྱ་མི་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་སོག་པོའི་སྲིད་དབང་ལ་ཉེན་ཁ་བཟོ་མཁན་དང་། ཡང་ན་གྱེན་ལངས་བྱེད་མཁན་གྱི་ཕྱོགས་གཏོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་སྲིད་ཇུས་བཟུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནའང། བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས་སོག་པོའི་གཏུམ་སྤྱོད་འགོག་ཐབས་གནང་སྟེ་རྒྱ་མི་རིགས་མང་པོའི་སྲོག་སྐྱོབ་མཛད་ནས་ད་ལྟའི་མི་འབོར་མང་བའི་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་བ་ཚུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་རེད།[PDF]
ལྟ་ཚུལ་ཕྱོགས་རེ་བ་ཙམ་གྱིས་མི་རིགས་ཧྲིལ་པོ་དགྲར་བལྟ་བ། མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སུས་བཟོ་གི་ཡོད་པ་ཞོར་དུ་གླེང་བ།
July 26, 2016 By Tsetsoe


text:
(2017ལོའི་ཟླ12པའི་ཚེས་28ཉིན་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྐབས་བཅུ་གསུམ་པའི་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གཉིས་པའི་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གྲོས་འཆམ་བྱུང་།)
ཀྲུའུ་ཞིའི་ཚོགས་པ། (རྒྱ་ཡིག་རུས་མིང་གི་པིར་རིས་ལྟར། ཁྱོན་མི་49)
ཝང་ཧུང་། ཝང་ཁའེ་ཧྲི། བཀྲ་ཤིས་དོན་འགྲུབ།(བོད་རིགས།) ལིའུ་རུང་། ཆི་ཅན་ཞིན།(བོད་རིགས།) ནོར་བུ་ཚེ་རིང་། (བོད་རིགས།) ཏུའུ་ཡུང་ཁྲོན། (བོད་རིགས།) ལི་ཚན་ཀོང་།(ལི་སུའུ་རིགས།) ལི་ཡན་ལན། (མོ། བོད་རིགས།) དབྱང་ཀྲེང་དབྱི། (འཇང་རིགས།) དབྱང་ཅན་ཧྭ།(པའེ་རིགས།) དབྱང་ཙི་ཅང་། (འཇང་རིགས།) ཞའོ་ཝུའུ།(བོད་རིགས།) ཞའོ་ཞུས།(བོད་རིགས།) ཡུས་ཅིན་ཆོན། (ལི་སུའུ་རིགས།) ཡུས་ཧྲེང་ཞང་།(ལི་སུའུ་རིགས།) ཡུས་ཀུའེ་ཧྥུན།(མོ། ལི་སུའུ་རིགས།) ཀྲང་ཝེ་ཏུང་། (བོད་རིགས།) ཀྲང་ཁྲུན་ཙེ། ཀྲང་ཏེ་ཧྭ།(བོད་རིགས།) ཨ་ཀྲུང་།(བོད་རིགས།) ཁྲེན་ཀོང་ཧྲུའུ།(པའེ་རིགས།) ཁྲེན་ཅུན་མིང་། (འཇང་རིགས།) སུང་ཐའོ།(བོད་རིགས།) མིའོ་ཡིའུ་ཧྥ།(བོད་རིགས།) ལུའོ་ཐེན་ཁྲེང་། ཧོ་ཡུས་ཝུན།(པའེ་རིགས།) ཧོ་ཀྲི་ཚའེ།(བོད་རིགས།) ཧོ་ལི་ཅོན། (མོ། འཇང་རིགས།) ཧོ་ལི་ཕིང་། (མོ། འཇང་རིགས།) ཧོ་ཅིན་ཧུང་།(བོད་རིགས།) ཧོ་ཅི་ཧྥུ།(འཇང་རིགས།) ཧོ་ཞན་ཀྲོའུ།(འཇང་རིགས།) ཀྲོའུ་ཡིང་ཧྲུའུ། ཁྲ་ཀྲུང་ཝང་།(དབྱིས་རིགས།) ཀྲའོ་ཧྭ། ཧུའུ་ཀྲི་ཞང་།(དབྱིས་རིགས།) སྐལ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ།(བོད་རིགས།) ཀུའུ་ཁུན། ཞུས་ཡིའུ་ཀྲུང་། ཀའོ་ཀུའོ་ཁྲེང་། ཕུའུ་ཅང་།(འཇང་རིགས།) ཕེང་ཝུན་ཧྭ།(ལི་སུའུ་རིགས།) ཏུང་ཝེ་ཆིང་།(པའེ་རིགས།) ཁྲེང་ཀྲི་ཞིན། (ལི་སུའུ་རིགས།) ཁྲེང་ཕེང་། ཕུའུ་ལུའུ་ཧྭ།(བོད་རིགས།) ཚའེ་ཝུའུ་ཁྲེང་།(ལི་སུའུ་རིགས།)ཕན་ཞུའེ་ཡིང་། (མོ། བོད་རིགས།)
དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ། ཞའོ་ཞུས།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། (སྒྲོལ་མ་གཡང་མཚོ།)


text:
བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་རང་བཙན། རྒྱ་གར་གྱི་བདེ་འཇགས་ཞེས་པའི་ཁྲོམ་སྐོར་ལས་འགུལ་ཞིག་སྤེལ་འཆར་ཡོད་པ་དེའི་ངོ་བོ་དང་དམིགས་ཡུལ་མདོར་བསྡུས་ངོ་སྤྲོད་གནང་རོགས་ཞེས་ཟླ་འདིའི་ཚེས་༤ ཉིན་གཞོན་ལྷན་དྲུང་ཆེ་ལམ་བཟང་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པར།
ཁོང་གིས། “བོད་རང་བཙན། རྒྱ་གར་གྱི་བདེ་འཇགས་ཡིན་ཞེས་པའི་སྐད་འབོད་ལས་འགུལ་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་རྒྱ་གར་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་དང་མི་མང་ནས་བོད་རང་བཙན་སྐབས་བོད་དང་རྒྱ་གར་དབར་ས་མཚམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་མེད་པ་དང་། གལ་སྲིད་བོད་དེ་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་སླར་གསོ་ཐུབ་ན་ད་ལྟ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ས་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་འགྲོ་སོང་ཕོན་ཆེན་ཞིག་གཏོང་བཞིན་པ་རྣམས་རྒྱལ་ཁབ་ཡར་རྒྱས་དང་མི་མང་གི་བདེ་སྡུག་ཆེད་གཏོང་ཆོག་པ་མ་ཟད། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ས་མཚམས་བཙན་འཛུལ་བྱ་བའི་བློ་འཚབ་སོགས་གཏན་ནས་མི་དགོས་པར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་དེ་བཞིན་བདེ་འཇགས་ངང་གནས་ཐུབ་པ་ཡོང་ངེས་པའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་མ་ཟད། རང་རེ་བོད་མི་ཚོས་བོད་རང་བཙན་དེ་རྒྱ་གར་དབུས་སའི་གཞུང་དང་མི་མང་གི་ཁེ་ཕན་དང་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོར་བོད་དང་བོད་མིའི་མདུན་ལམ་ཐོག་བསམ་བློ་བཏང་ན་བོད་རང་བཙན་དེ་མེད་ན་མེད་ཐབས་ཡིན་པ་ངེས་ཤེས་གསལ་པོ་ཡོང་ཐབས། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ས་མཚམས་ཤིག་མེད་པས་རྒྱ་གར་དང་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་གནད་དོན་ཐོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཐེ་གཏོགས་དང་རྩོད་རྙོག་སློང་རྒྱུའི་དབང་ཚད་མེད་པ་གསལ་སྟོན་བྱ་ཆེད་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་”ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་སོང་།
དུས་ཚོད་དེ་༨ པའི་༡༡ འདེམས་དགོས་པར་དམིགས་ཡུལ་འདྲ་ཡོད་རེད་དམ་ཞེས་དྲིས་པར། “༨ ཚེས་༡༡ ལ་སྤེལ་བའི་ཟླ་ཚེས་ཀྱི་ཆ་ནས་དམིགས་བསལ་གནད་འགག་གང་ཡང་མེད་”ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་སོང་།
དེང་སྐབས་བོད་དོན་ལས་འགུལ་རིགས་སྤེལ་སྐབས། མི་མང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་སྔོན་མ་བཞིན་ཡོང་གི་མི་འདུག་ཟེར་མཁན་འདུག གཞོན་ལྷན་གྱིས་དེ་འདྲ་མཐོང་གི་ཡོད་དམ། ཡོད་རྒྱུ་མཚན་གང་ལ་ཐུག་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པར།
ཁོང་གིས། “དེང་སྐབས་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བོད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་དུས་དྲན་དང་དུས་ཆེན་སོགས་སྲུང་བརྩི་ཞུ་སྐབས་དང་། བོད་ཀྱི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་གཏམ་བཤད་གནང་བ་དང་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པ་སོགས་གང་ཡིན་རུང་མི་མང་མཉམ་ཞུགས་བྱ་མཁན་འདས་པའི་ལོ་ངོ་ལྔ་དྲུག་གི་གོང་དང་བསྡུར་ན་ཆེས་ཉུང་དུ་སོང་ཡོད་པ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རེད། དེ་ལ་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་མདོག་གིས་འདྲ་ཆགས་པོ་བཤད་དགོས་དོན་མི་འདུག དེ་ལྟར་ཆགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་རེད། གཅིག་དེ་ང་ཚོའི་མི་མང་ལ་མང་གཙོའི་གོ་རྟོགས་དང་ཆབ་སྲིད་གོ་རྟོགས་སྐྱོ་དྲག་པ་དང་། གཉིས་དེ་སྔོན་མ་ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། ལས་ཀྱི་སྣེ་མོར་གཏོགས་པ་ཚོ་ཡིན་ནའང་འདྲ། ཚང་མས་མི་མང་ལ་གཏམ་བཤད་གནང་སྐབས་ང་ཚོས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད། ང་ཚོས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ང་ཚོའི་དགྲ་བོ་ལ་ང་ཚོས་རྒོལ་དགོས་ཞེས་བྱེད་དགོས་པའི་དགོས་རིགས་རྐྱང་བཤད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། དེང་སྐབས་ང་ཚོའི་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོར་གཏོགས་པ་རེ་ཟུང་གིས་མི་མང་ལ་གཏམ་བཤད་གནང་སྐབས་སྔོན་མ་དང་མ་འདྲ་བར་ང་ཚོས་བྱེད་ཉན་གྱི་མ་རེད། བྱེད་ཆོག་གི་མ་རེད། བྱས་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོད་མ་རེད། བོད་རང་བཙན་ཟེར་བ་ཡོང་ཐབས་ཡོད་མ་རེད། ཅིག་ཅིག་ལ་མཉམ་བཞུགས་བྱས་ན་ཡོང་གི་མ་རེད། ཉིས་ཉིས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ན་ཡོང་གི་མ་རེད་ཟེར་ནས་སྐྱར་བཤད་ཡང་བཤད་བྱས་པས། མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་སྤར་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་སེམས་ཤུགས་ཏོག་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་མེད་པར་བཟོས། མི་འགའ་ཤས་འཐོམ་འཇུག་གི་ཡོད། དཔེར་ན་དེང་སང་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་ཡིན་ཟེར་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་རེ་ཟུང་གི་འགན་ཁུར་མི་སྣས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་མདུན་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཚད་ལ་ལྷུངས་ཡོད། དེ་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཟོས་པ་མ་རེད། ང་རང་ཚོའི་མིས་བཟོས་པ་རེད། ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། གསུམ་པ་དེ་མི་མང་རང་གི་ངོས་ནས་བློ་རྩ་བརྟན་པོ་མེད་པ་མ་ཟད། ཐད་ཀར་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་མེད་སོང་དུས་སེམས་ཤུགས་ཆགས་པ་དང་རེ་བ་ཟད་པའི་གནས་སྟངས་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད། བཞི་པ་དེ་ང་ཚོའི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ནང་ཆབ་སྲིད་སློབ་གསོ་སྐྱོ་དྲག་པ་རེད། ང་ཚོ་ཆབ་སྲིད་སྐྱབ་བཅོལ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་མི་རིགས་རྩ་མེད་འགྲོ་བཞིན་པའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་བབ་དྲན་པ་བརྗེད་ནས་སློབ་གྲྭའི་ནང་ཆབ་སྲིད་བཤད་མ་ཆོག་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་དེས་ལན་པ་རེད། འཛིན་གྲྭ་བཅུ་གཉིས་མ་ཐོན་གོང་ནས་ང་ཚོས་མི་རབས་གསར་པ་ཚོར་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་ཞིག་ཁོང་ཚོའི་སེམས་ཁོང་ལ་བཅུག་མ་ཐུབ་ན་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཉིས་ཐོན་རྗེས་རྒྱ་གར་མཐོ་སློབ་ཁག་ནས་ཁོང་ཚོར་བོད་དོན་གོ་རྟོགས་དང་བོད་མིའི་ལ་རྒྱ་སོགས་ནམ་ཡང་སློབ་མི་སྲིད་པས་འདི་ལྟར་ང་ཚོས་བོད་དོན་ལ་སེམས་ཁུར་མེད་པ་དང་རྒྱལ་ཞེན་དང་རིགས་ཞེན་མེད་པའི་ན་གཞོན་ཁྱུ་གཅིག་ཆགས་པ་རེད། ཁོང་ཚོའི་རིགས་ཀྱི་གཞས་སྣ་དང་རྩེད་མོ་སོགས་ལ་མ་གཏོགས་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ལས་འགུལ་ལ་འགན་ཁུར་བྱ་རྒྱུ་ལྟ་ཅི། མཉམ་བཞུགས་ཀྱང་བྱ་འདོད་བྱེད་ཀྱི་མེད། དེ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་ན་དེ་ཙམ་རེད། དེ་ལྟར་རིམ་པས་ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་དེ་ང་རང་ཚོ་རང་གིས་མེད་པ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་མཉམ་ཞུགས་བྱ་མཁན་གྱི་མི་མང་དེ་དག་རིམ་པས་མཉམ་ཞུགས་མི་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་རེད། ཧ་ལས་པའི་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། བློ་ཕམ་གྱི་གནས་ཚུལ་རེད།
ཐེངས་འདིའི་ལས་འགུལ་ནང་རྒྱ་གར་མི་མང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པར། ཁོང་གིས། “ད་ཐེངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་དེ་ང་ཚོ་བོད་པ་རང་གི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའ་ཞིག་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་གཏམ་བཤད་གནང་མཁན་ཡོད་”ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་སོང་།།
གསར་འགོད་པ་ཆོས་ཉིད་འོད་ཟེར།