c: text/html

text:
བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་པ་གྲགས་ཅན་སྨན་བླ་སྐྱབས་ལགས།
༡ ཁྱོད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཐོག་མར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལས་ལ་ཇི་ལྟར་ཞུགས་པ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་རང་ཉིད་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བྱེད་རོགས་གནང་།
སྨན་བླ་སྐྱབས། ངའི་སྐྱེས་མིང་ལ་སྨན་བླ་སྐྱབས་དང་། སྨྱུག་མིང་ལ་གངས་བུ་དགའ་སྐྱེད་དམ་འབར་རྡེའུ་ཟེར་གྱི་ཡོད། འབར་རྡེའུ་ནི་ང་རང་ཆུང་དུས་ཀྱི་གཅེས་མིང་ཡང་ཡིན། ང་ཨ་མདོ་མང་འབའ་བྱ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་མང་ར་ཡི་འཇག་རི་སུམ་མདོའི་འབྲོག་ཁྱིམ་ཕལ་པ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང། སྔ་གཞུག་ཏུ་མཚོ་ལྷོ་མི་རིགས་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲྭ་དང་། ཧྲང་ཧེ་ཟློས་གར་སློབ་གླིང་། མཚོ་སྔོན་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་བཅས་སུ་འགྲིམས། གློག་བརྙན་སྐད་སྦྱོར་པ་དང་། འཁྲབ་འཁྲིད་པ། འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ། གར་སྟེགས་འཁྲབ་སྟོན་པ་དང་མདོ་འཛིན་པ། སྒྲ་བརྙན་རྩོམ་སྒྲིག་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀ་གཉེར་མྱོང་། དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་བཅུ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ད་ལྟའི་བར་དུ། སྒྲུང་གཏམ་ཁ་ཤས་དང་། ལྷུག་རྩོམ་དང་འབོལ་རྩོམ་བཅུ་ལྷག སྙན་རྩོམ་བརྒྱ་ལྷག ཁ་ཤགས་སུམ་ཅུ་ཙམ། གར་ཆུང་ངམ་བཞད་གད་ཟློས་གར་འདུ་བའི་འཁྲབ་གཞུང་སུམ་ཅུ་ལྷག སྒྲ་སྙན་རྡུང་ལེན་གྱི་གླུ་ཚིག་བརྒྱ་ལྷག་དང་གླུ་དབྱངས་ཀྱི་གཞས་ཚིག་ལྔ་བཅུ་ལྷག ཁ་ཤགས་དང་གར་ཆུང་སོགས་ཆེད་བསྒྲིགས་སྒྲ་ཐག་གམ་འོད་འཁོར་བཅུ་གཅིག་ཙམ། སྙན་ངག་གི་དེབ་ཆུང་གཅིག་བཅས་པར་སྐྲུན་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ཡོད་ལ། དེ་མིན་རླུང་འཕྲིན་ལས་འཁྲབ་བརྗོད་བརྩམས་ཆོས་དྲུག་ཅུ་ལྷག་དང་། གློག་བརྙན་འཕྲིན་བོད་འགྱུར་མ་སྟོང་ཕྲག་ལ་ཉེ་བ། རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་སྒྲ་བརྙན་ཐག་དང་འོད་འཁོར་སྐོར་གཅིག་བཅས་ནི་ལྟོ་རྒྱབ་ཀྱི་དོན་དུ་མ་ལས་ན་མི་ཆོག་པའི་གཞུང་ལས་སུ་གཏོགས། གཞུང་ལས་ཀྱི་ཞོར་དུ་ད་ལྟ་ད་དུང་སྙན་ངག་དང་འབོལ་རྩོམ། བཞད་གད་ཟློས་གར། གཞས་ཚིག་བཅས་གསར་རྩོམ་གྱི་རྒྱུན་སྐྱོང་གིན་ཡོད། འོ། རེད། ང་གནས་སྐབས་སུ་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་གློག་བརྙན་འཕྲིན་སྒྱུར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་སུ་གློག་བརྙན་འཕྲིན་བོད་འགྱུར་མ་དག་བཤེར་གྱི་ལས་སྒོ་གཉེར་བཞིན་ཡོད། ང་རང་དང་ཐོག་ལས་ཁུངས་འདིའི་གློག་བརྙན་སྐད་སྦྱོར་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ངའི་སྒྱུ་རྩལ་དང་རྩོམ་རིག་གི་ལས་ཀ་འགོ་ཚུགས་སོང་།
༢ ཁྱོད་རང་གིས་དང་པོ་ཁ་ཤགས་བཤད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་གང་ནས་རག་པ་དང་ཁ་ཤགས་ཅི་ཞིག་བཤད་པ་ཡིན།
སྨན་བླ་སྐྱབས། ཁ་ཤགས་ཐོག་མ་དེ་མཚོ་སྔོན་བོད་སྐད་རླུང་འཕྲིན་ལས་བཤད་པ་ཡིན། དེ་དུས་བོད་ལ་བརྙན་འཕྲིན་སོགས་བརྒྱུད་ལམ་གཞན་དག་ཡོད་པ་མ་རེད་ལ་རླུང་འཕྲིན་གྱི་དགོང་ཚོགས་ལ་ཞུགས་མཁན་ཡང་ལས་ཁུངས་ནང་གི་ལས་མི་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན། སྐབས་དེར་ངའི་དགེ་རྒན་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་ལགས་ནི་སྒྲུང་གཏམ་རྩོམ་པ་པོ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཁོང་སྙན་སྒྲོན་པ་གྲགས་ཅན་ཕུར་བ་དང་མཉམ་དུ་ཁ་ཤགས་ཀྱང་འགའ་རེ་བཤད་མྱོང་ཡོད། དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་མཆོག་གིས་བརྩམས་ཤིང་ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀས་བཤད་པའི་ཁ་ཤགས《བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ》སོགས་དང་། སྒྲུང་གཏམ་འཁྲབ་རྗོད་པ་གྲགས་ཅན་ཆོས་མོ་མཚོ་ལགས་ནས་འཁྲབ་བརྗོད་གནང་བའི་སྒྲུང་རིང་འགས་ང་ལ་སློབ་གྲྭ་མ་ཐོན་གོང་ནས་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་ཡོད་སྟབས། ངས་རྒན་ལགས་ཀྱི་བཀའ་ཟློག་མ་ནུས་པར་བྲིས་པའི་ཁ་ཤགས་ཐོག་མ་དེའི་མིང་ལ《སྒྱུ་རྩལ་པ》ཟེར་གྱི་ཡོད་ལ་རྒན་ཆོས་མོ་མཚོ་ལགས་ནས་གདེང་འཇོག་མི་དམན་པ་གནང་སོང་། དེ་ལྟར་ཁོང་ཚོས་ང་རང་ལམ་ཁ་དེར་བཙན་གྱིས་བརྫངས་པ་རེད། རིམ་བཞིན་ངའི་བརྩམས་ཆོས་དེའི་ཁ་བྱང་ནི་ང་རང་གི་ཚབ་མིང་དང་ཆོ་ལོ་གཉིས་ཀར་གྱུར་སོང་།
༣ ཁ་ཤགས་བཤད་མཁན་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་ཁ་ཤགས་བརྩམས་ཆོས་ཡག་པོ་ཞིག་རག་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ཁྱོད་ལ་མཚོན་ན་ཁ་ཤགས་བརྩམས་ཆོས་མ་རག་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་དམ། ད་དུང་ཁ་ཤགས་བཤད་གྲོགས།
སྨན་བླ་སྐྱབས། ངའི་ཁ་ཤགས་དང་གར་ཆུང་ཕལ་ཆེ་བ་ང་རང་གིས་བྲིས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། དང་ཐོག་མི་གཞན་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བྲིས་པའི་ཁ་ཤགས་གཅིག་གཉིས་རེ་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་དང་ལྷ་སའི་ཁ་ཤགས་བཤད་མཁན་ཚོ་ལྟར་རྩོམ་མཁན་དང་བཤད་མཁན་སོ་སོ་མ་ཡིན་པ་འདི་ཅུང་དམིགས་བསལ་རེད་སྙམ། དེའི་ཕྱིར་ཁ་ཤགས་བརྩམས་ཆོས་རག་དང་མ་རག་གི་སྐད་ཆར་ལན་གདབ་རྒྱུ་མི་འདུག འོན་ཀྱང་ཁ་ཤགས་དང་གར་ཆུང་བཤད་གྲོགས་དང་འཁྲབ་རོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་ནམ་རྒྱུན་དཀའ་ངལ་འབྱུང་། སྐབས་འགར་གསར་རྙེད་འཁྲབ་སྟོན་པའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དང་བསྟུན་ནས་འཁྲབ་གཞུང་འབྲི་དགོས་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱང་ཐེངས་མང་པོར་བྱུང་སོང་།
༤ རྟ་རྫི་ཞེས་པའི་ཁ་ཤགས་བཞད་གར་དེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་བཤད་ན་འགྲིག་གམ།
སྨན་བླ་སྐྱབས། གསལ་བཤད་ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། 《གེ་སར་རྟ་རྫི》སོགས་ནི་གར་ཆུང་ངམ་བཞད་གད་ཟློས་གར་ཡིན་པ་ལས་ཁ་ཤགས་མིན། དེ་གཉིས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་གཏམ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཡིན་པ་དང་། བཞད་གད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཡིན་པ་དང་། ཟུར་ཟའི་སྒྱུ་རྩལ་ཡིན་པ་འདྲ་སའམ་ཉེ་ས་ཡོད་ན་ཡང་། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་སོ་སོའི་མཚོན་སྟངས་ཀྱི་ལྗིད་ཤུགས་འགེལ་ས་ཐ་དད་པར་མ་ཟད། ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་བསྡུས་བརྗོད་ཀྱི་ཤོང་ཚད་ཀྱང་བསྡུར་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པའི་འབྱུང་ཡུལ་དང་ཁུངས་གཏུགས་ས་ཡང་ཤར་དང་ནུབ་རེད། དེའི་ཕྱིར། ངས་བོད་རང་གི་ཁ་ཤགས་ཟེར་བའི་རང་སྐྱ་ཐུབ་ཙམ་ཞིག་རྣམ་པ་རྐྱང་བཤད་ནས་ཚོགས་བཤད་ཀྱི་བར་དུ་ལག་ལེན་བྱས་ཚར་བའི་མུར་རང་དང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་གནས་བབ་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་མཚོན་པར་གར་ཆུང་ཞེས་པའི་རྣམ་པ་འདི་ལས་འཚམ་པོ་ཞིག་རྙེད་མ་སོང་། 《གེ་སར་རྟ་རྫི》 ཡི་ལེའུ་ཡང་དེ་ལས་མ་འདས། གཏམ་གྱི་གདོང་རིས་ཙམ་དེད་པས་ཀྱང་དུས་དབང་གི་ཉེར་འཚེ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གདོང་གཏུག རང་གཞན་གྱི་སོ་མཚམས་དང་ཆག་སྡང་གི་ས་བོན། ཡ་བྲལ་གྱི་ལྕེ་དང་མི་སེམས་ཀྱི་འོད་སོགས་དེ་ག་ཙམ་རེ་སུས་ཀྱང་མཐོང་ཆོག་ཆོག་ཡིན། གནས་སྐབས་སུ་བློ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་པོས་རང་རང་གིས་ལོན་ཚད་རེ་བླང་ན་ཅི་དགའ། རྒྱབ་ལྗོངས་ནི་རིག་པས་དཔྱད་ན་ཤེས་སླ་པོ་ཡིན།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ཐོ་དེབ་དྲ་བའི་༢༠༡༧།༤།༢ ཉིན་སྤེལ།
པར་རིས་ཀྱིས་སྤྲོ་སྣང་དང་གསོན་ཤུགས་སྦྱིན་ངེས་ཡིན་ལ། སྐྱོ་གདུང་དང་བློ་ཕམ་གྱི་ཚོར་བའང་སྦྱིན་ངེས་ཡིན། པར་རིས་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ཁྲི་མ་འབུམ་གྱི་ཡིད་སེམས་འགུལ་ངེས་ཡིན་ལ། གོད་ཆག་དང་ངོ་མཚར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔང་རྟགས་ཀྱང་བྱེད་ངེས་ཡིན། གཡོ་ཟོལ་གྱི་དྲི་མ་བྲལ་ཞིང་བྱིས་པའི་རང་གཤིས་ལས་གྲུབ་པའི་པར་རིས་ལས། དྲོ་སྐྱིད་ཀྱི་འོད་སྣང་དང་སྐྱོ་གདུང་གི་མིག་ཆུ་གཉིས་ཀ་སྦྱིན་པའི་ནུས་པ་ལྡན་ཡོད། པར་རིས་དག་སྐད་ཡིག་གི་ས་མཚམས་དང་ཡུལ་ལུང་གི་བར་མཚམས་མེད་པར་ཐད་ཀར་སྐྱེ་བོ་ཕོ་མོའི་སེམས་ཁོངས་སུ་འཐིམ་ངེས་ཡིན།
འདིར་སེམས་ལ་ན་ཟུག་ཆེ་ཆེར་བྱིན་ཅིང་། སྐྱེ་བོ་ས་ཡ་མང་པོར་གཡོ་འགུལ་ཐེབས་པའི་བྱིས་པའི་གྲགས་ཅན་འདྲ་པར་བཅུ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།
༡༠༽ བྱིས་པ་འཆི་རྒྱུར་སྒུག་པའི་བྱ་རྒོད།
འདྲ་པར་དེས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཞིག་གི་བདེན་དཔང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། དེ་ཡང་། ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་པའི་ཉིན་དེར། ལུས་ཟུངས་ཟད་དེ་ཡར་ལང་ཐབས་བྲལ་བའི་ཕྲུ་གུ་བུ་མོ་དེས་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཟས་སྦྱིན་ཡུལ་ཞིག་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་བསྐྱོད། བུ་མོའི་རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་བྱ་རྒོད་དེས་ཁོ་མོ་འཆི་རྒྱུར་རེ་སྒུག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། པར་པས་འདྲ་པར་ལེན་པའི་སྐབས་བོུ་དེ་ད་དུང་གོག་བགྲོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། བྱ་རྒོད་དེས་ཁོ་མོ་གཡོ་འགུལ་བྱེད་པ་ཤེས་སྟབས་གམ་དུ་གཅར་ཐུབ་ཀྱི་མེད། ཁོ་མོ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ལོར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དྷན་(South Sudan)གྱི་མི་སེར་གྲངས་ལས་འདས་པ་ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་པའི་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན། པར་རིས་དེས་སྐབས་དེའི་སུ་དྷན་མི་རིགས་ཀྱི་ཡ་ང་བའི་གནས་བབ་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ལ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། མི་མང་པོའི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་བློ་ཁ་ཕྱེ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་། འདྲ་པར་དེ་ལོ་དེའི་ཨ་རིའི་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཏུ་འདོན་སྤེལ་བྱས་རྗེས། པར་པས་བྱིས་པ་དེ་སྐྱོབ་ཐབས་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་མི་མང་པོའི་དྲི་བ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཆགས། པར་པས་བྱ་རྒོད་ཕར་དེད་པ་ཙམ་ལས་བོུ་དེ་སྐྱོབ་ཐབས་བྱས་མེད་པ་དངོས་བདེན་ཡིན། མུ་གིས་མནར་བའི་མིར་ལག་པ་འཇུ་བཟུང་བྱས་ན་ནད་རིགས་ཁྱབ་བརྡལ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་སྟབས། གསར་འགོད་པས་ཐད་ཀར་ལག་པ་འཆིང་མི་ཆོག་པ་མི་མང་པོས་ཤེས་ཀྱི་མེད། གང་ལྟར། འདྲ་པར་ལེན་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཀེ་ཝན་ཀཱ་ཊར་ལ་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་གནོན་ཤུགས་སྣ་ཚོགས་སྤྲད་ཡོད་ལ། ལོ་གཅིག་གི་རྗེས་ཁོང་སེམས་ནད་ཀྱིས་རང་སྲོག་གཅོད་དགོས་བྱུང་ཡོད།
༩༽ སི་རི་ཡའི་བྱིས་པ་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཞིག་གི་ལས་དབང་།
པར་པ་ནི་ལུ་ཧྥར་དྷི་མིར་(Nilufer Demir)གྱིས་དང་ཐོག་མཚོ་མཐའི་བྱིས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་མཐོང་སྐབས། གཉིད་དུ་ཡུར་བའི་བྱིས་པ་ཞིག་རེད་ཨང་སྙམ། མཐར་ཁོང་གིས་འདྲ་པར་འགའ་ཞིག་བླངས་ཏེ་གཡོ་འགུལ་མེད་པའི་བེམ་པོའི་མྱ་ངན་གྱི་འབོད་སྒྲ་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། བྱིས་པ་དེའི་མིང་ལ་ཨེ་ལན་ཟེར་བ་དང་ལོ་གཉིས་ལས་སོན་མེད། སི་རི་ཡའི་ནང་འཁྲུག་གི་གོད་ཆག་ཁྲོད་ཨེ་ལན་དང་འདྲ་བའི་ཉེས་མེད་མི་སེར་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བ་དང་། མི་འབོར་ས་ཡ་མང་པོ་གནས་ངེས་མེད་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་འགྲོ་དགོས་བྱུང་ཡོད། ཨེ་ལན་གྱི་ནང་མིའི་གནས་སྟངས་འདྲ་བ་ནི་ཧ་ཅང་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཆགས་ཡོད། སྲོག་ཉེན་ལས་ཐར་ཙམ་དང་ལྟོགས་པ་ཕྲན་བུ་སེལ་ཕྱིར་སི་རི་ཡའི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཚོས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་ལམ་བུ་བརྒྱུད་དེ་སྐྱབས་ཡུལ་འཚོལ་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་ཨེ་ལེན་གྱི་ནང་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་ངང་ཤོང་ཚད་ལས་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་འགལ་བའི་ནག་འཚོང་བའི་གདུང་གྲུའི་(raft)ནང་ཞུགས་ཏེ་བྲོས་བྱོལ་དུ་འགྲོ་སྐབས། གདུང་གྲུ་ལོག་སྟེ་མི་རྣམས་མཚོ་ནང་དུ་བྱིང་། བེམ་རོ་མཚོ་ཁར་གཡེངས་ཏེ་གྷི་རིག་མཚོ་མཐར་ལྷགས། ཨེ་ལེན་གྱི་བེམ་རོ་ནི་དེ་དག་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན། འདྲ་པར་དེ་དྲ་ལམ་དུ་སྤེལ་ཏེ་ཡུན་རིང་མ་འགོར་བར་མི་ས་ཡ་མང་པོས་དོ་སྣང་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བརྗེད་ལ་ཉེ་བའི་སི་རི་ཡའི་ནང་འཁྲུག་སྐོར་གླེང་སློང་བྱེད་པའི་ཁ་ཕྱོགས་གསར་པར་གྱུར།
༨༽པཱི་པི་ཀར་སྡོད་སྒར་གྱི་ནང་མི་ཞིག
འདྲ་པར་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༠ ནང་ཨ་རི་སོགས་ཡུལ་གྲུ་མང་པོར་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་རྒུད་དྲག་པོས་(great depression)གཙེས་པའི་དུས་སྐབས་སུ་བླངས་པ་ཞིག་ཡིན། དུས་སྐབས་དེའི་འཚོ་བ་དངོས་ཀྱི་རང་མདངས་མཚོན་པའི་འདྲ་པར་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད། འདྲ་པར་ནང་གི་ནང་མི་དེའི་གནས་སྟངས་ལྟར། སྐབས་དེར་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་རྒྱུད་ཆེན་མོ་དེས་བུད་མེད་དང་བྱིས་པ་མང་པོ་ལམ་ཟུར་དུ་ཁ་ཟས་མི་སློང་ཀ་མེད་ཆགས་པ་རེད།
སྤྱིར་སྐབས་དེར་འདྲ་པར་ལེན་པ་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཡིན། འོན་ཀྱང་པར་པ་ཌོ་རོ་ཐི་(Dorothea)ལམ་ཞོར་དུ་ཅི་ཞིག་གིས་བསྐུལ་བ་ལྟར། པཱི་པི་ཀར་(Pea Picker)ཞེས་པའི་ཉམ་ཐག་སྡོད་སྒར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད། གནས་དེར་ལོ་ཉེས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་ཟ་མ་མེད་པ་དང་ལས་ཀའང་མེད་པར་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ཌོ་རོ་ཐི་ཡིས་རང་ལོ་ ༣༢ ལ་སོན་པའི་ཨ་མ་ཞིག་ལ་ཕྲུ་གུ་བདུན་ཡོད་པ་དེའི་སར་བཅར། ཨ་མ་དེའི་མིང་ལ་ཐོམ་སོན་ཟེར་བ་དང་། ཁོ་མོས་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་རླངས་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་བཙོངས་པ་དང་། ཕྲུ་གུ་ཚོས་བསད་པའི་བྱ་བྱིའུ་ཡི་ཤ་བཟས་པ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་མྱངས་ཡོད། འདྲ་པར་ནང་གི་བུད་མེད་དེ་ནི་ཕྲུ་གུ་ཚོའི་ཨ་མ་ཐོམ་སོན་ཡིན་པ་དང་། ཁོ་མོའི་གདོང་གི་རྣམ་འགྱུར་ལས་བཀྲེས་སྐོམ་གྱི་གདུང་བ་གསལ་པོར་མངོན་ཡོད། འདྲ་པར་དེ་ཚགས་ཤོག་ཐོག་སྤེལ་ཏེ་ཡུན་རིང་མ་འགོར་བར། ས་གནས་དེར་ཟས་རིགས་ཀི་ལོ་ ༩༡༠༠ རོགས་རམ་ཐོབ་པ་བྱུང་ཡོད།
༧༽ ཁང་ཐོག་ནས་ལྷུང་བཞིན་པའི་བྱིས་པ།
འདྲ་པར་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༥ ལོར་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་བྷོ་སི་ཏོན་(Boston)དུ། ཐོག་རྩེག་ཅན་གྱི་ཁང་ཁྱིམ་ཞིག་ལ་མེ་སྐྱོན་ཤོར་སྐབས་བླངས་པ་ཞིག་ཡིན། ཐོག་རྩེག་ལས་ལྟུང་བཞིན་པའི་བུ་མོ་དེའི་མིང་ལ་ཏཱ་རེ་ཟེར་བ་དང་ལོ་གཉིས་ལ་སོན་ཙམ་ཡིན། ཏཱ་རེ་དང་ཁོ་མོའི་ཨ་མ་ཟུང་ཉེན་སྐྱོབ་པས་སྐྱོབ་ཐབས་བྱེད་པའི་འ་འུར་ཟང་ཟིང་ཁྲོད། མེ་སྐྱོན་ཤུགས་ཆེ་བས་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་ངང་སར་མཆོངས། ཏཱ་རེ་ཡི་ཨ་མ་སར་ལྟུང་ཤུགས་ཆེ་དྲགས་པས་གྲོངས། ཁོ་མོ་ཨ་མའི་ལུས་སྟེང་དུ་ཟགས་རྐྱེན་སྲོག་ཉེན་ལས་ཐར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། པར་པ་ཧྥོར་མན་(Forman)གྱིས་སྐབས་དེར་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་མེ་སྐྱོན་མྱུར་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་འདྲ་པར་ལེན་བཞིན་ཡོད། བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ལ། མ་མད་གཉིས་རྐྱལ་རྒྱག་པ་ལྟར་ཁང་ཐོག་ནས་ལྷུང་བ་འདྲ་པར་ལེན་ཐུབ་པ་བྱུང་རུང་། སར་ལྷུང་མཚམས་མིག་གིས་ལྟ་མི་ཕོད་པར་གྱུར།
པར་པ་ཧྥོར་མན་གྱི་ལས་དོན་དེར་(Pulitzer Prize)པུ་ལི་ཛར་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་པ་དང་། འདྲ་པར་དེས་མི་རིང་བར་ཨ་རིའི་ནང་གི་མྱུར་སྐྱོབ་ལས་གཞི་ཚགས་ཚུད་དགོས་པའི་གླེང་གཞི་ཆེ་ཤོས་ཤིག་བཟོས་པ་མ་ཟད། སྲིད་གཞུང་གིས་མེ་སྐྱོན་མྱུར་སྐྱོབ་ལས་གཞིར་དོ་ཁུར་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་པ་བཟོས་ཡོད།
༦༽ སྲིང་བལ་བཟོ་གྲྭའི་ན་ཆུང་ལས་མི།
འདྲ་པར་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༨ ལོར་ཨ་རིའི་ས་གནས་ཁ་ལོ་རི་ནའི་བཟོ་གྲྭ་ཞིག་གི་ནང་བླངས་པ་རེད། འདྲ་པར་ལེན་མཁན་སྐུ་ཞབས་ལི་ཝི་སི་མཆོག་ནི་ན་ཆུང་བྱིས་པའི་སློབ་གཉེར་གྱི་དུས་སྐབས་བཟང་པོ་བཙན་འཕྲོག་བྱས་ཏེ། བཟོ་གྲྭ་དང་ཞིང་ཁ་སོགས་ལས་རིགས་འདྲ་མིན་ཐོག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ནག་ཉེས་ཞིབ་འཇུག་དང་ཐེར་འདོན་གནང་མཁན་དང་བླང་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་མི་སྣ་འདྲ་མིན་དུ་བརྫུས་ཏེ་ལས་གྲྭ་དེ་དག་གི་ཡ་ང་བའི་བྱིས་པའི་གནས་སྟངས་ཤེས་རྟོགས་དང་། འདྲ་པར་ལེན་ཐབས་བྱས་པར་བརྟེན། ཡང་ནས་ཡང་དུ་རྡུང་རྡེག་ཕོག་པ་མ་ཟད་ཐེངས་མང་པོར་སྲོག་ཉེན་ཡང་བྱུང་ཡོད། ཁོང་གིས་བཟོ་གྲྭར་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་ལས་ཀ་བྱེད་པའི་བྱིས་པ་དང་། སྲང་ལམ་དུ་ཚགས་པར་འཚོང་འགྲིམ་བྱེད་པའི་བྱིས་པ་མང་པོའི་གནད་དོན་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད།
པར་རིས་དེའི་ནང་གི་བུ་མོ་ལོ་ཆུང་དེའི་མིང་ལ་སཱ་དྷི་ཧྥེ་བྷར་ཟེར། ཁོ་མོས་ཤིན་ཏུ་བོངས་ཚད་ཆེ་བའི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་ཁེངས་བའི་སྲིང་བལ་བཟོ་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཡན་ལག་འགའ་ཞིག་བུ་མོ་གཟུགས་ཕུང་ལས་མཐོ་བ་ཡོད་སྟབས། སྐབས་འགར་འཕྲུལ་ཆས་སྟེང་འཛེག་དགོས་ཀྱི་ཡོད། འདྲ་པར་དེས་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་སར་བྱིས་པའི་ངལ་རྩོལ་(child labour)དང་བྱིས་པའི་རང་དབང་ཐོབ་ཐང་སྐོར་བགྲོ་གླེང་བྱེད་པའི་སྒོ་མོ་གསར་པ་ཞིག་ཕྱེ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།
༥༽ འགག་སྒོར་ཕ་མ་བསད་རྗེས་གདུང་འབོད་བྱེད་པའི་ཨི་རག་གི་བུ་མོ།
འདྲ་པར་ནང་གི་བུ་མོ་དེའི་མིང་ལ་སཱ་མར་ཧ་སན་(Samar Hassan)ཟེར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལོའི་མཚན་མོ་ཞིག་ལ། སཱ་མར་ཧ་སན་གྱི་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱིས་རླངས་འཁོར་ཞིག་གི་ནང་དུ། ཁོ་མོའི་གཅེན་པོ་སྨན་ཁང་ནས་བླངས་ཏེ་ལོག་འགྲོ་བའི་ལམ་བར་གྱི་འགག་སྒོར། ཨ་རིའི་དམག་མིས་འབར་གས་ལྷན་རང་སྲོག་འདོར་(suicide bomber)ཐབས་བྱེད་པའི་ཨི་རག་གི་མི་ཡིན་པར་དོགས་ཏེ། རླངས་འཁོར་ལ་མེ་མདའ་བསྟུད་མར་བརྒྱབ་པས། བུ་མོ་སཱ་མར་ཧ་སན་མ་གཏོགས་ནང་མི་ཚང་མ་དེ་མུར་དམར་གསོད་བཏང་། སྐབས་དེར་ཨི་རག་ཏུ་དམག་འཐབ་བྱེད་པའི་ཨ་རིའི་དམག་མི་རྣམས་ལ་དོགས་གཞི་དང་ཉེན་ཁ་ཡོད་སར་རང་སྲུང་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གང་སྤྱད་ཀྱང་ཆོག་པའི་རང་དབང་སྤྲད་ཡོད་སྟབས། ཉེས་མེད་མི་སེར་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་ཡོད། པར་པ་ཀི་རི་སི་ཧོན་ཌོ་སི་(Chris Hondros)ཡིས་དམག་འཁྲུག་གི་འདྲ་པར་བཀག་འགོག་བྱས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་གྲུར་འདྲ་པར་དེ་ཆེད་མངགས་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་པ་རེད།
བུ་མོ་དེའི་གདོང་གི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་དམག་འཁྲུག་གིས་བསྐྲུན་པའི་ཉམ་ཆུང་མི་སེར་གྱི་ན་ཟུག་མཚོན་ཡོད་ལ། ཨི་རག་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ཀྱི་འདྲ་པར་གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད། ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་ཨི་རག་མི་སེར་གྱི་བདེ་སྡུག་རང་དབང་ཆེད་དམག་འཐབ་བྱེད་པའི་འབོད་སྒྲ་དེར་ཡང་དོགས་པ་སྐྱེ་གཞི་ཞིག་ཏུ་གྱུར། འདྲ་པར་དེས་ཨ་རིའི་པན་ཊ་ཀོན་(Pentagon)གྱིས་ཨི་རག་ནང་གི་འགག་སྒོའི་སྲིད་ཇུས་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པ་བཟོས་ཡོད། པར་པ་སྐུ་ཞབས་ཀི་རི་སི་ཧོན་ཌོ་ས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོའི་ལི་བྷི་ཡའི་(Libya)ནང་འཁྲུག་སྐབས་སྐུ་གཤེགས།
༤༽ མགོ་བཏགས་ཞུ་བའི་འཇིའུ་ཡི་ཕྲུ་གུ།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༣ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཝར་སོ་(Warsaw)བཙོན་ཁང་གི་འཇིའུ་(Jewish)བཙོན་པ་ཚོས་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱིས་ཇར་མན་དཔུང་དམག་ལ་དྲག་པོའི་ངོ་རྒོལ་བྱས། བཙོན་ཁང་དེ་ནི་ལྟོགས་ཤི་དང་དམར་གསོད་ཀྱི་ར་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་བཙོན་པ་ཚོའི་མདུན་དུ་འདམ་ག་དེ་ལས་ལྷག་མེད། འོན་ཀྱང་ཇར་མན་དྲག་སྤྱོད་པས་མེ་སྒྱོགས་ཀྱིས་ཡ་ལན་སྤྲད་པ་དང་། གསོན་པོར་གནས་པའི་མི་གྲངས་ ༥༦༠༠༠ ཙམ་གྱིས་སྲོག་ཁྲིམས་དང་ངལ་རྩོལ་ཁྲིམས་ར་ཅི་རིགས་ཀྱི་མནར་གཅོད་མྱོང་དགོས་བྱུང་། འདྲ་པར་ནང་གི་ལོ་བཅུ་ཙམ་ལས་མ་སོན་པའི་ཕྲུ་གུ་དེའི་ལས་དབང་ཡང་དེ་ལྟར་རྫོགས་པ་རེད།
འདྲ་པར་དེ་ནི་ནཱ་ཛིའི་(Nazi)དམག་དཔོན་སི་ཊུབ་(Stroop)ཞེས་པས་པར་དུ་བླངས་ཏེ། སི་ཊུབ་སྙན་ཐོ་ཞེས་བྲིས་པའི་ཡིག་སྣོད་ཅིག་གི་ནང་། རང་ཉིད་ཀྱི་བྱས་རྗེས་ཀྱི་དཔང་རྟགས་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་འདྲ་པར་མང་པོའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན། མཐར་ཁོ་པས་བྱས་རྗེས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་དེ་དག་རང་མགོ་ཆུ་འདྲེན་དུ་གྱུར། གང་ལགས་ཤེ་ན། ཇར་མན་དམག་འཐབ་ལས་ཕམ་རྗེས་ཁོ་པས་འཇིའུ་མི་རིགས་ཐོག་ལག་ལེན་བྱས་པའི་ནག་ཉེས་གསལ་སྟོན་བྱེད་པའི་དཔང་རྟགས་སུ་གྱུར་སྟེ་ཁོ་པར་སྲོག་ཁྲིམས་ཕོག་པ་རེད། འདྲ་པར་ནང་གི་ཕྲུ་གུ་དེས་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་ཚེ་ལས་འདས་པའི་འཇིའུ་ས་ཡ་དྲུག་གི་གདོང་རིས་མཚོན་པ་ཡིན།
༣༽ འབར་གས་ཀྱི་འཇིགས་པ་ལས་གཡོལ་ཐབས་བྱེད་པའི་ཕྲུ་གུ།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༢ ལོའི་ཝི་ཐི་ནམ་དམག་འཁྲུག་སྐབས། ཨ་རིའི་མཁའ་དམག་གིས་ཝི་ཐི་ནམ་གྱི་ཕྲུ་གུ་ཁག་ཅིག་དགྲ་བོར་འཁྲུལ་ཏེ་གྲོང་ཚོར་རྡོ་སྣུམ་གྱི་འབར་གས་(Napalm)གྲངས་མེད་གཡུགས། ཕྲུ་གུ་རྣམས་སྲོག་ཉེན་ལས་ཐར་ཆེད་འཇིགས་སྐྲག་ཆེན་པོས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཞིན་བྲོས། པར་པ་ནིག་(Nick)པར་པ་གཞན་ཁག་ཅིག་དང་ལྷན་དུ་སྡོད་སའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྲུ་གུ་རྣམས་བྲོས་ཡོང་སྐབས། རྒྱང་ཐག་མི་རིང་བ་ནས་པར་ལེན་ཐུབ་པ་བྱུང་། འདྲ་པར་ནང་གི་བུ་མོ་དང་པོ་དེའི་གྱོས་ཆས་རྡོ་སྣུམ་གྱི་མེས་འཚིག་སྟེ། ཨ་ཚ། ཨ་ཚ་ཞེས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཞིན་བྲོས་ཡོང་གི་ཡོད། པར་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པར་རྒྱུགས། འདྲ་པར་དེའི་ནང་གི་བུ་མོ་དེའི་མིང་དངོས་ལ་ཧྥན་ཐི་ཀིམ་ཧྥུག་ཟེར་བ་དང་། ཡོངས་གྲགས་སུ་ན་པམ་བུ་མོ་(Napalm Girl)ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། འདྲ་པར་དེ་ནི་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ཀྱི་པར་རིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་ཆོས་སྤྲོད་མཁན་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།
༢༽ མངལ་གནས་ཕྲུ་གུའི་འདྲ་པར་དང་པོ།
འདྲ་པར་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༥ ལོར་སུ་ཝི་ཌན་(Sweden)གྱི་རྒྱལ་ས་སི་ཊོཀ་ཧོམ་(Stockholm)དུ་བླངས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱིས་མངལ་དུ་ཕྲུ་གུ་ཆགས་རིམ་གྱི་གསང་བ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། མངལ་དུ་ཕྲུ་གུ་ཇི་ལྟར་ཆགས་ཚུལ་གྱི་འཆར་སྣང་དང་རྟོག་བཟོ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ལན་འདེབས་བྱས་ཡོད། འདྲ་པར་དེ་ཚེ་སྲོག་དུས་དེབ་(life magazine)ཅེས་པས་པར་སྐྲུན་བྱས་མ་ཐག་ངོ་བཤུས་ས་ཡ་བརྒྱད་ཚོང་འགྲེམ་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་། པར་པ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟར་ཚད་མཐོའི་གྲུབ་འབྲས་བཏོན་པར་མི་རྣམས་ངོ་མཚར་སྐྱེས་པ་མ་ཟད། མངལ་གནས་ཕྲུ་གུ་དེ་ཡང་སྙིང་མི་ངོ་མ་ག་དུས་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་དམ། ཞེས་པའི་དོགས་གཞི་གསར་པ་ཞིག་ཀྱང་བྱུང་།
སྐུ་ཞབས་ལེ་ནར་ཊ་ནིལ་སོན་(Lennart Nilsson)གྱིས་མངལ་གནས་ཕྲུ་གུའི་འཚར་ལོངས་དང་འཕེལ་རིམ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་དུས་ཡུན་ལོ་ངོ་ཧྲིལ་པོ་བཅུ་གཉིས་བཏང་བ་དང་། མངལ་གནས་ཕྲུ་གུའི་འདྲ་པར་ལེན་རྒྱུ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད་སྙམ་ཡོད་ཀྱང་། གང་ལྟར་ལེགས་འགྲུབ་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། ཁོང་གིས་ལོ་རྒྱུས་གསར་པ་ཞིག་གི་སྒོ་མོ་ཕྱེ་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འདྲ་པར་དེ་བྱིས་པ་བཙའ་དུས་མ་རན་གོང་ནས་མངལ་ནས་དབྱུང་བའི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་(antiabortion)འགོག་སྲུང་ངམ། གསོན་གནས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་(right to life)སྲུང་བའི་མཚོན་རྟགས་སུ་གྱུར།
༡༽ ཉི་ཧོང་གིས་རྒྱ་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་ཐོག་འབར་མདེལ་གཡུགས།
འདྲ་པར་དེ་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་ཤོས་སྤྲོད་མཁན་དེ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༧ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༨ རེས་གཟའ་སྤེན་པའི་ཉིན། ཉི་ཧོང་གིས་རྒྱ་ནག་ཧྲང་ཧེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ། རྒྱ་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་བྱེད་བཞིན་པའི་ཁྲོད་འབར་མདེལ་གཡུགས། འདྲ་པར་དེ་ནི་འབར་མདེལ་གཡུགས་ནས་སྐར་མ་འགའ་ཞིག་ལས་མ་འདས་པའི་མཚམས་སུ་བླངས་པ་ཞིག་ཡིན། འདྲ་པར་ལེན་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཝང་གིས་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཤི་རྨས་བྱུང་བའི་འཇིགས་སྐྲག་ཆེ་བའི་གནད་དོན་གླེང་བ་མ་ཟད། རང་ཉིད་ཀྱི་ལྷམ་ཟུངས་ཁྲག་གིས་བརླན་པའི་སྐོར་བརྗོད་ཡོད།
པར་པ་ཝང་གིས་ “ངས་ཡ་ང་བའི་བྱིས་པ་དེ་མེ་འཁོར་ལྕགས་ལམ་ཐོག་ཁེར་རྐྱང་མཐོང་བྱུང་། ཁོ་པའི་ཨ་མ་འཁྲིས་དེར་ཤི་འདུག ངས་བྱིས་པ་དེར་རོགས་རམ་མ་བྱས་གོང་འདྲ་པར་བླངས་པ་ཡིན། མི་རིང་བར་ཁོ་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕས་ཁྱེར་སོང་།” ཞེས་བརྗོད།
འདྲ་པར་དེ་རྒྱ་ནག་གི་གསར་ཤོག་ཐོག་འདོན་སྤེལ་བྱས་རྗེས་ཨ་རི་སོགས་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་སར་ཁྱབ་པ་མ་ཟད། མི་ས་ཡ་མང་པོས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་བྱས་ཡོད། ཕྱོགས་གང་ས་ནས་ཉི་ཧོང་གི་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་བྱ་སྤྱོད་དེར་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཨ་རི་དམག་འཁྲུག་ནང་ཞུགས་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད།
མཆན། ཁེ་ལི་མིན་ཊར(Kellie Mclntyre)ལགས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་བརྒྱུད་ལམ་དང་དྲ་བ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ལས་དོན་གཉེར་བའི་རང་དབང་གི་གསར་འགོད་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཚན་རིག པོབ་རིག་གཞུང་(pop cuture)སོགས་དང་། དེ་བཞིན་དཔེ་དེབ་དང་གློག་བརྙན་སོགས་ཀྱི་སྐོར་བསྐྱར་ཞིབ་གནང་གི་ཡོད།
ཁེ་ལི་མིན་ཊར་གྱིས་སྤེལ་བ་སྐལ་ལྡན་གྱིས་བསྒྱུར།


text:
མི་ལོ ༢༠འི་རིང་ལྷ་སའི་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭར་སློབ་སྟོན་གནང་མཁན་འཇར་མི་ནེའི་ལོང་བ་ལྕམ་སབ་རི་ཡ བསྟན་པེར་ཁེན(Sabriye Tenberken)ལགས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་མཐར་སྐྲོད་བཏང་འདུག
འཇར་མི་ནེའི་མིག་ཞར་བ་ཡིན་པའི་བོད་རིག་པ་བ་ལྕམ་སབ་རི་ཡ་ལགས་ཀྱིས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱིས་པ་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་ནས་ལོ ༢༠ ཕྱིན་ཡོད་ན་ཡང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་རིག་པ་བ་དེ་རྒྱ་ནག་ནས་ཐོན་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁོང་མོས་གསར་འཛུགས་གནང་བའི་བྱིས་པ་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་དེའང་སྒོ་རྒྱག་རྒྱུར་ཐུག་ཡོད་པ་རེད།
ལྕམ་སབ་རི་ཡ་ལགས་ཀྱིས་བོད་སྐད་དང་མཐུན་པའི་ལོང་ཡིག་གསར་གཏོད་གནང་ཞིང་། ལྷ་ས་རུ་བཙུགས་པི་ལོང་བའི་ལྟེ་གནས་ཁང་དེ་རྒྱ་ནག་ནང་ཆེས་ཕུལ་བྱུང་གི་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭའི་གྲལ་དུ་ཚུད་ཡོད། སློབ་གྲྭ་དེ་ཚུགས་ནས་འདས་པའི་ལོ ༡༩འི་རིང་། ལྕམ་སབ་རི་ཡ་ལགས་ཀྱིས་མིག་གཉིས་ཞར་བ་ཡིན་པའི་བོད་རིགས་བྱིས་པ ༣༠༠ ལྷག་གསོ་སྐྱོང་གནང་འདུག
ལྕམ་སབ་རི་ཡ་ལགས་ཀྱིས་ཇེ་ནེ་ར་ལན་ཙི་གྷར(Generalanzeiger)གྱི་བཅར་འདྲི་སྐབས། གོ་ཚོད་ལ་བྱིས་པ་ལོང་བ་དེ་ཚོར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་མང་དྲགས་པའི་བློ་དོགས་ཤིག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྐྱེས་ཡོད་པ་འདྲ། བོད་རིགས་བྱིས་པ་ལོང་བ་མང་པོའི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་ལ་སེམས་ཁྲལ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅེས་བཤད་འདུག
ལོ་སྔོན་མར། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་ལ་ལྟ་སྐུལ་དང་བཏང་འཛིན་གྱི་ཁྲིམས་ལུགས་གསར་བ་ཞིག་གཏན་འབེབས་དང་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་བ་རེད། ཁྲིམས་ལུགས་དེ་སྤེལ་རྗེས། ཕྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་། ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པ། ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སོགས་རྩ་འཛུགས་ཚང་མ་ཧ་ཅང་དཀའ་ཁག་ཆེ་བའི་གནས་སྟངས་འོག་ལས་དོན་སྤེལ་དགོས་པ་ཆགས་ཡོད་ལ། རྩ་འཛུགས་མང་པོ་ཞིག་སྒོ་བརྒྱབས་ཟིན་པ་རེད།
ལྕམ་སབ་རི་ཡ་ལགས་ཀྱི་བཙུགས་པའི་ལྷ་སའི་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་དེ་ཁ་གཏོར་རྒྱུའི་གན་རྒྱ་ཡི་གེ་ཞིག་ལ་གཞིགས་ན། རྒྱ་ནག་ལྷ་ས་གཞུང་གིས་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་དེའི་ནང་གི་བྱིས་པ་ལོང་བ་ཚོ “རྒྱ་བོད་དམིགས་བསལ་སློབ་གྲྭ” ཞིག་ཏུ་གོ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།
དེ་བཞིན་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་དེའི་བུ་མོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་དབྱིན་སྐད་ཀྱིས་། “དེ་སྔོན་ང་རང་ཡུལ་ན་ཡོད་དུས་བོད་སྐད་མ་གཏོགས་བཤད་མི་ཤེས། ཡིན་ན་ཡང་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་འདིར་ཞུགས་རྗེས། ད་ལྟ་ངས་བོད་རང་གི་སྐད་དང་། རྒྱ་སྐད། དབྱིན་སྐད་བཅས་སྐད་རིགས་གསུམ་ཤེས་ཀྱིན་ཡོད་པའི་ཐོག་གློག་ཀླད་སོགས་དེང་རབས་འཕྲུལ་ཆས་རིགས་ཀྱང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཤེས་ཀྱིན་ཡོད། ང་ཚོ་ལོང་བ་ཡིན་པ་ལས་གླེན་པ་མིན” ཞེས་ཨ་རིའི་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ཨོ་བྷི་ར་ཐོལ་ཤོད་ལེ་ཚན་ནང་བཤད་འདུག
ད་ལྟ་ལོ་ན ༤༧ ཡིན་པའི་ལྕམ་སབ་རི་ཡ བསྟན་པེར་ཁེན་ལགས་ནི་འཇར་མི་ནེའི་ཁོན(Koln)ཞེས་པའི་ས་ཁུལ་དུ་སྐྱེས་ཤིང། བྷོན (Boon) ཞེས་པའི་ས་ཁུལ་དུ་ནར་སོན། ལོ་ན ༡༢ སྟེང་མིང་གཉིས་ལོང་བར་གྱུར། ཁོང་མོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཟེངས་རྟགས་མང་པོ་ཐོབ་ཡོད་ལ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཀྱང ༢༠༠༦ ལོའི་རྒྱལ་ཁབ་མཛའ་བརྩེའི་གཟེངས་རྟགས་ཞེས་པ་ཁོང་མོར་ཕུལ་ཡོད་པ་རེད། འོད་ཀྱང་དེ་རིང་། ཁོང་མོའི་མཐོང་མཆན་ཝེ་ཟཱའི་རྒྱུན་མ་བསྲིང་པར་བརྟེན། ཁོང་མོ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁོངས་ནས་ཕྱིར་མི་ཐོན་རང་ཐོན་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་མོས་བཙུགས་པའི་ལྷ་སའི་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་དེའང་སྒོ་རྒྱག་རྒྱུའི་ཉེན་ཁར་ཐུག་ཡོད་འདུག
ལྷ་སའི་བོད་རིགས་བྱིས་པ་ལོང་བ་དེ་ཚོར་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ཆེད་དུ་ལྕམ་སབ་རི་ཡ་ལགས་ཀྱིས་ལྷ་སའི་བྱིས་པའི་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་དེ་བཙུགས་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དེར་བརྟེན་ནས་ཁོང་མོས ‘རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་ལོང་ཡིག་སྒྲིག་འཛུགས’ ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་གནང་བ་རེད། སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་མིང་ལ་ཧྥ་རན་སིའི་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་སྐུ་ཞབས་ལོ་ཡེ་སི བྷི་རི་ལེ(Louis Braille) ཡི་མིང་བཏགས་ཡོད་པ་རེད། ༡༨༢༥ ལོར་སྐུ་ཞབས་ལོ་ཡེ་སི་བྷི་རི་ལེ་ལགས་ཀྱིས་ལོང་ཡིག་གསར་གཏོད་གནང་བ་རེད།
རེད་ཡ། སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ་དགུ་དང་འབུམ་དྲུག་ཡོད་ཟེར་བའི་ས་སྟེང་ན། མི་འབོར་ཐེར་འབུམ་གཅིག་དང་དུང་ཕྱུར་བཞི་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ན། དམག་མི་ས་ཡ་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ཡིན་པའི་གཞུང་དེའི་འོག མིག་གཉིས་ལོང་བ་ཡིན་པའི་བུད་མེད་ཅིག་ཀྱང་འདུག་ས་མེད་པ་དེ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་མིག་གཉིས་ཞར་བ་ཡིན་པའི་བུད་མེད་ཁེར་རྐྱང་ཞིག་ལའང་སྐྲག་དགོས་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བྱ་སྤྱོད་དེ་ལས། རྫིག་ཉམས་དོད་པོའི་་སྲིད་དབང་དེ་ཕྱི་རུ་བལྟས་ན་རྫ་རི་སྨུག་པོ་ཡིན་ཡང་། ནང་རྫ་ཁོག་སྐམ་པོ་ཡིན་པའི་ཤོག་བུའི་སྟག་གི་ངང་ཚུལ་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་ཐེངས་ཤིག་ལ་བཀྲམས་པ་ལས་འདས་ལ། རྩ་རྩི་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགྲ་རུ་སྣང་བའི་ཐག་ཁྲ་སྦྲུལ་མཐོང་གི་འཇིགས་སྐྲག་གི་སེམས་ཁམས་དེ་མཚོན་ཡོད་པ་རེད།
རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཞིག་ནི། བོད་དང་བོད་མིའི་གྲོགས་པོ་ཚང་མ་པེ་ཅིང་གཞུང་གི་དགྲ་བོ་ཡིན། དེ་ནི་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། དགྲ་བོའི་གྲོགས་པོ་ང་ཚོའི་དགྲ་བོ་ཡིན། དགྲ་བོའི་དགྲ་བོ་ང་ཚོའི་གྲོགས་པོ་ཡིན། གཏན་ཚིགས་དེའི་འོག་བོད་རིགས་བྱིས་པ་ལོང་བ་བདག་མེད་དག་ལ་གྲོགས་བྱེད་མཁན་ཞིག་འདུག་ས་ཡོད་དམ།


text:
Thursday, March 3, 2011
ཕྱི་ལོ་ 1988་ཟླ་ 3་ཚེས་ 5་ཉིན་ལྷ་སའི་ཞི་རྒོལ་གྱི་སྣེ་འཁྲིད་མཁན་ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་དམ་པ་བྱམས་པ་ཕུན་ཚོགས་ལགས་སུ་རྗེས་དྲན་ཞུ།
བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་ཤར་ལ་ཉེ་ཞིང༌། མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་དགའ་སྤྲོ་འཁོལ་བའི་སྐྱེ་བོ་དག་ནི་ཕ་མ་སྤུན་ཉེ་དང་དགའ་ཉེ་བློ་དཀར་མཉམ་དུ་འཛོམས་ཏེ་དུས་ཆེན་ལ་རོལ་བའི་ཟིང་གིས་ཁེངས། ང་དང་ང་འདྲ་བའི་སྐྱེ་བོ་དག་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བདམས་པའི་དམ་བཅས་དེ་ལྟ་བུའི་མཉམ་འཛོམས་དང་དགའ་སྤྲོ་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་ཞིག་མི་ཚེ་འདིར་ཧ་ཅང་མེད་པར་གྱུར་ཟིན་རུང༌། ཆེས་དྲན་པ་ནི་ང་དང་བཙོན་ཁང་གཅིག་ནང་མཉམ་གཤིབས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་ལྟར་ཆབ་སྲིད་དང་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་ལ་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་སོན་རྩ་བྱིན་མཁན་ཏེ་ངའི་འཐབ་གྲོགས་བཟང་པོ་ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་རྒན་དམ་པ་བྱམས་པ་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ལྟ་བུར་རྗེས་དྲན་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་ཤར་ལ་ཉེ་བ་འདིར་སེམས་ཀྱི་གཏིང་གི་སྐད་ཆ་ཚིག་གཅིག་དང་དམ་ཚིག་ལྡན་པའི་སྨོན་ལམ་ཚིག་གཅིག་ལས་མེད་ཀྱང་ཁྱེད་ཉིད་ལྟ་བུར་འབུལ་བར་འདོད། འཐབ་གྲོགས་དམ་པ་ལགས། ད་ནི་ཕྱི་ལོ་ 2011་ ལོའི་ཟླ་ 3་་ཚེས་ 5་ཤར་ལ་ཉེ་ཞིང༌། ད་ལོའི་ཉིན་མོ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་ཚེས་གཅིག་ཏག་ཏག་འཁེལ་གྱི་ཡོད་པས་བོད་མི་མང་པོས་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་དགའ་གཏོང་བྱེད་སྲིད་ལ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སས་གཙོས་པའི་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཡོངས་རྫོགས་ནང་ཉིན་མོ་དེ་ནི་བཟང་བཙོན་གྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་དྲག་ཆས་དམག་མི་དང་སྤྱི་བདེའི་སོ་ལྟའི་འོག་ལོ་གསར་གཏོང་རྒྱུ་རེད་ལ། ཚེས་ 5 འདི་དེ་འདྲའི་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་འཇིགས་སྣང་བྱ་དགོས་པ་དང༌། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཚོས་ག་དུས་ཡིན་ནའང་ཉིན་མོ་དེར་སླེབས་མཚམས་རང་ཉིད་བོད་མི་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་སླེབས་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ཉིན་མོ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཟིན་འདུག་པས། དེའི་ཐད་ཁྱེད་ཀྱི་ལེགས་སྐྱེས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཀྱང་ང་ཚོའི་མི་རིགས་འདིར་བཞག་ཡོད་པ་མི་མང་པོས་ངོས་འཛིན་ཐུབ་ངེས་རེད། འདས་པའི་ཕྱི་ལོ་ 1988 ་ ཟླ་ 3་་ཚེས་ 5་ ཉིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཁྱེད་གཅིག་པུས་ཐོག་མར་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་འདུས་ཚོགས་དབུས་སུ་སྐད་གསངས་བཏོན་པས་ཕྱག་ནས་མཆོད་གྲུ་ཕྱོགས་བཞིར་གཏོར་བཞིན་ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་འདོན་གནང་བ་དང༌། ཞི་བའི་སྐད་འབོད་གནང་སྟེ་ཆུ་ཚོད་སྐར་མ་ཁ་ཤས་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་མེ་ཁ་གསོས་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་དེ་ཚོ་དྲན་དུས་ངས་ཁྱེད་ལ་ག་དུས་ཡིན་ནའང་རྗེས་དྲན་དང་ཡིད་སྨོན་དམ་ཚིག་མཐུན་པའི་སྨོན་ལམ་དུས་རྟག་ཏུ་འདེབས་བཞིན་ཡོད། ངའི་རེ་བར་གཅིག་བྱས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེ་དེའང་མྱུར་དུ་ཁ་བའི་ཅན་པའི་རིས་སུ་ལུས་བླངས་ཏེ་གཞིས་ཡུལ་ཁ་བའི་ལྗོངས་སུ་འཕྲོ་རུ་ལུས་པའི་བདེན་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་འབད་འབུངས་གནང་མཁན་ཞིག་གངས་ཅན་པའི་ལུས་སུ་བླངས་ཏེ་སླར་ཡང་ངེད་ཚོ་ཞལ་མཇལ་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་ཞུ༎
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
སྤྱི་ལོ་༢༠༡༣ལོའི་ལོ་སྨད་དུ་ང་ལ་ཉི་ཧོང་དུ་བསྐྱོད་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཐོབ།
པེ་ཅིང་ནས་གནམ་གྲུར་བསྡད་དེ་ཉི་ཧོང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཨོ་ས་ཀ་ཟེར་བ་དེའི་གནམ་གྲུའི་འབབ་ཐང་དུ་བསླེབས་པར། ལམ་བར་དུ་ཆུ་ཚོད་གསུམ་དང་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ལས་མ་འགོར། ང་ནི་པེ་ཅིང་དུ་འཚོ་བ་རོལ་བའི་བོད་པ་ཞིག་སྟེ། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༩ལོར་པེ་ཅིང་དུ་ཡོང་བ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་མི་ལོ་བཅོ་ལྔ་ལྷག་འགོར་ཟིན། ང་ལོ་རེར་སྟོད་ཉི་མ་ལྷ་སར་ཐེངས་རེ་གཉིས་ལ་ལོག་བཞིན་ཡོད། པེ་ཅིང་ནས་ལྷ་སའི་བར་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ན་ཆུ་ཚོད་ལྔ་ལྷག་འགོར་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ང་ཉི་ཧོང་གི་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་འབྱོར་དུས་སེམས་སུ་ས་ཁོངས་ཀྱི་བར་ཐག་ཁོ་ནའི་ངོས་ནས་བལྟས་ན་པེ་ཅིང་ནས་ཉི་ཧོང་གི་བར་ཐག་དེ། པེ་ཅིང་ནས་ངའི་ཕ་ཡུལ་བོད་ཁམས་དང་བསྡུར་ན་ཐག་ཉེ་ཨང་སྙམ་བྱུང་། ཨོ་ས་ཀ་ནས་ཁྱེའོ་ཏའོར་བསྐྱོད་པའི་ལམ་དུ། དུས་ངེས་མེད་དུ་ཆར་ཞོད་ཆེན་པོ་རེ་བབས་ཡོང་། ཆར་ཆུས་བཀྲུ་བཞིན་པའི་ཤེལ་སྒོའི་ཕ་རོལ་གྱི་ལམ་གྱི་ངོགས་གཉིས་སུ་ལྗང་མདོག་གི་ནགས་ཀློང་ཚང་ཚིང་ཏུ་དཀྲིགས་འདུག་པ་དང་། དེ་དག་གི་བར་སྟོང་ཡངས་ས་རེ་ནས་ཚོན་མདོག་གི་ཤིང་གི་སྒམ་ཆུང་བསྒྲིགས་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཁང་ཁྱིམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་གྲོང་དང་གྲོང་བརྡལ་ངེས་མེད་དུ་མཐོང་ཡོང་།
སྔོན་ཆད། ངས་ཉི་ཧོང་ལ་རྐང་བཙུགས་ནས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱས་མྱོང་མེད། དེ་བས་ཀྱང་ཉིན་ཞིག་ལ་རང་ཉིད་དངོས་སུ་ཉི་ཧོང་དུ་འགྲོ་ཐུབ་པར་ཀྱང་བསམ་ཚོད་བྱས་མ་མྱོང་། ཡིན་ན་ཡང་། ང་དང་ཐོག་འཚར་ལོངས་བྱུང་སའི་བོད་ཁམས་ཡིན་ན་ཡང་འདྲ། ཕྱིས་སུ་གཞིས་ཆགས་ནས་འཚོ་བ་རོལ་སའི་པེ་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན་ན་ཡང་འདྲ། ཉི་ཧོང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བརྡ་འཕྲིན་ནི་བཀག་ཀྱང་མི་ཁོག་པའི་ཚུལ་དུ་ངའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འཚང་ཀ་བརྒྱབ་ནས་བསླེབས་ཡོང་། ཕྲུ་གུའི་སྐབས་སུ་གློག་བརྙན་ལས་ཉི་ཧོང་གི་དམག་ཟེར་བའི་གདུག་རྩུབ་ཅན་འབའ་ཞིག་གི་སྣང་བརྙན་མཐོང་ཡོང་བ་དང་དེ་དུས་ཉི་ཧོང་ནི་སྡུག་ཅག་ཟེར་བ་དེའི་ཚབ་བྱེད་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཕྱིས་སུ་སློབ་གྲྭར་བསྐྱོད་དེ་རིག་གནས་སྦྱངས་བ་དང་བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་གི་ལམ་ནས་ལྟ་ཀློག་གི་ནུས་པ་ལྡན་པར་གྱུར་རྗེས། ངས་ཉི་ཧོང་གི་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་ཁ་ཤས་ཀྱི་རྒྱ་འགྱུར་མ་ལ་བལྟས་པ་ཡིན། དེ་ལས《ཨིས་ཟོ་ཡི་གར་མ》ཟེར་བའི་སྒྲུང་གཏམ་དེས་ངའི་ཡིད་དབང་རབ་ཏུ་འཕྲོག་པར་གྱུར་ཅིང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་དང་ཉི་ཧོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཡང་ངོས་འཛིན་གསར་བ་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང་།
༡༩༩༩ལོར། ང་པེ་ཅིན་ཏུ་བསྐྱོད། ལོ་དེའི་སྔ་རྗེས་སུ། ངའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་རིམ་བཞིན་གློག་ཀླད་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེ་དུས་ཁྲོམ་རར་འདོད་སྲེད་ཀྱི་འོད་སྡེར་སྣ་ཚོགས་འཚོང་མཁན་ཀྱང་མང་དུ་འགྲོ་ཞིང་། ངའི་སློབ་གྲོགས་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལྐོག་ནས་འོད་སྡེར་དེ་རིགས་ཉོས་ཏེ་མཚན་མོར་ཉལ་ཁང་ནས་གློག་ཀླད་དུ་བཏང་སྟེ་ལྟ་བར་བྱེད། འོད་སྡེར་དེ་རིགས་ལས་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་ཉི་ཧོང་གི་མིས་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས། དེ་དུས་སྣང་བ་ཞིག་ལ་ཉི་ཧོང་ཟེར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕོ་གཞོན་མོ་གཞོན་དག་གིས་ནི་ལས་ཀ་གཞན་མེད་པར་འདོད་སྤྱོད་ཁོ་ནར་རོལ་ནས་བསྡད་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེས།
ལོ་དེའི་སྔ་རྗེས་སུ། གུང་གསེང་གི་སྐབས་སུ་ང་མཚམས་རེར་ཕ་ཡུལ་ཏུ་ལོག་དུས། ཆུང་ཕྲུ་གུའི་དུས་ཀྱི་ལུ་གུ་འཚོ་རོགས་ཀྱི་གྲོགས་པོ་དག་གི་ངག་ནས་འོད་སྡེར་དེ་རིགས་ཕ་ཡུལ་ཏུ་ཡང་ལྐོག་ནས་དར་ཁྱབ་ཆེ་རབས་བཤད་ཅིང་། ཁོ་ཚོས་ཀྱང་ཉི་ཧོང་གི་མིས་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པའི་འདོད་སྲེད་ཀྱི་བརྙན་གཟུགས་དེ་དག་ཨང་ཞེས་ཧ་ལས་མདོག་བྱེད། ཁོ་ཚོས་ང་ལ་མཚར་གཏམ་འདི་འདྲ་ཞིག་ལབ་མྱོང་ཡོད་དེ། མཚན་མོ་ཞིག་ལ་གྲོང་ཚོའི་ནང་གི་ཁྱོ་ག་ཞིག་གིས་སྐྱེས་པ་དག་ལྷན་ཏུ་འཛོམས་ཏེ་ཉི་ཧོང་གི་འདོད་སྲེད་འོད་སྡེར་ལ་བལྟས་ཚར་རྗེས་ཁྱིམ་ལ་ལོག་ཅིང་། ཁྱིམ་ནས་རང་གི་ཆུང་མར་སྔོན་ཏག་ཏག་ལ་བལྟས་པའི་འོད་སྡེར་ནང་གི་ཆགས་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ལད་མོ་བྱས་ཏེ་མུན་ནག་ནང་ནས་དགའ་མགུར་རོལ། ཆུང་མ་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བོད་རིགས་བུད་མེད་ཅིག་ཡིན་པས། དགའ་མགུ་ཚར་མ་ཐག་ག་ལེར་ཡར་ལངས་ཏེ་ཕྱིར་བསྐྱོད་ཅིང་། གམ་གྱི་ཁང་བའི་ནང་དུ་གཉིད་ཁུག་ཡོད་པའི་སྒྱུག་མོ་གཉིད་ལས་བསླངས་བ་དང་། ད་སོ་མར་ཁོས་ཇི་སྒྲུབ་ཀྱི་ལས་དེ་དག་སྒྱུག་མོར་ཇི་བཞིན་ལབ་ཅིང་། ཁོ་མཚན་ལ་ཕྱི་ནས་ནང་དུ་ལོག་པའི་ལམ་དུ་འདྲེ་ཡིས་བཟུང་པ་འདྲ་ཞེས་བཤད། དེ་ལ་མ་སྨད་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་དཔེ་ལག་ཏུ་ཐོགས། བསང་དུད་སྦར་ཏེ། ཁོའི་ཉལ་སར་ཡོང་ནས་མགོ་ལ་ཆོས་དཔེས་བརྒྱབ། ལུས་ལ་བསང་བདུག་བྱས་ནས་འདྲེ་གདོན་ཕར་སྐྲོད་པའི་ཚུལ་ལུགས་བྱེད། ཁོ་ནི་སེམས་ནས་ཅི་བྱུང་ཧ་གོ་ཡང་ངག་ནས་གསལ་བཤད་བྱེད་པར་འཚེར་སྣང་བྱུང་བས། རང་ཉིད་འདྲེ་ཡིས་བཟུང་བའི་བཟོ་ལྟ་བསྟན་པ་རེད་ཟེར། ཧཧ།
གང་ལྟར་ཀྱང་། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་དུས་མགོའི་ལོ་དེ་དག་ཏུ། ང་རང་ཡང་ལང་ཚོ་དར་བཞིན་པའི་ན་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་དུས་ཉི་ཧོང་ཟེར་བའི་མིང་འདི་ཐོས་དུས་སེམས་སུ་ཕོ་མོ་དགའ་སྦྱོར་གྱི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་འཁོར་ཡོང་། གཞན་ཡང་། འཇར་འགོག་དམག་འཁྲུག་རྒྱབ་ལྗོངས་བྱས་པའི་གློག་བརྙན་དང་བརྙན་འཕྲིན་ནི་ཉིན་དང་་་་་་་མཚན་ག་ས་གང་དུ་བལྟ་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་མེད་ཀྱང་མིག་ནང་དུ་འཚང་ཡོང་བ་དང་། དམར་གསོད་དང་གདུག་རྩུབ། ལྐོག་གཡོ་དང་བཙན་འཛུལ་སོགས་ཀྱི་ནང་དོན་ནན་བཤད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་བརྙན་རིས་དག་གིས་ང་ལ་ཉི་ཧོང་གི་མི་ཨང་ཉི་ཧོང་གི་མི་ཟེར་ནས་ཧ་ལས་ཧང་སངས་བའི་སེམས་ཚོར་རེ་སྤྲད་ཡོང་། ཡིན་ན་ཡང་། ལོ་ན་ཚོད་རིམ་གྱིས་སྨིན་པ་དང་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་རུ་བསྐྱེད་པ་དང་བསྟུན་ནས་ང་ལ་ཡང་བདེན་རྫུན་ལ་བརྡར་ཤ་གཅོད་པ་དང་། དཀར་ནག་ལ་གོ་ལྡོག་བྱེད་པའི་འཇོན་ནུས་ཡོད་པར་གྱུར། དེ་ནས་བཟུང་། ང་རང་ནི་གོང་གི་འདོད་སྲེད་བརྙན་ཕབ་དང་། འཇར་འགོག་བརྙན་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་སྨྱན་སྦྱོར་བརྒྱུད་ནས་ཉི་ཧོང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ཅན་ཞིག་ནས། རིམ་གྱིས་ཉི་ཧོང་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཕབ་བསྐྲུན་བྱས་ཏེ་རྒྱ་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་བརྙན་འཕྲིན་དཔེ་བཞག་ན་ཐའོ་ཁེའོ་ཡི་བརྩེ་དུང་གི་གཏམ་རྒྱུད་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། ཡང་ཉི་ཧོང་གི་རྩོམ་པ་པོ་སྐྱིད་པན་བྷ་ན་ན་ཡིས་བརྩམས་གནང་མཛད་པའི་སྒྲུང་གཏམ་རྒྱ་འགྱུར་མ་དཔེ་བཞག་ན《ཐབ་ཚང》ཟེར་བ་ལྟ་བུ། ཡང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་མིས་བྲིས་གནང་མཛད་པའི་ཉི་ཧོང་གི་སྐོར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཏེ་དཔེ་བཞག་ན་རུའུ་སི་པིན་ཏིས་ཉིས་ཁུ་ཡི་《ལུག་མིག་མེ་ཏོག་དང་རལ་གྲི》ཟེར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ལྟ་ཀློག་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་ཉི་ཧོང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ངོས་འཛིན་འདི་འདྲ་ཞིག་བརྒྱུད་རྗེས་ངའི་སེམས་སུ་མ་གཞིར་ཉི་ཧོང་ཟེར་བའི་ཤར་གྱི་གླིང་ཕྲན་ཏུ་གནས་བའི་རྒྱལ་ཁབ་དེར་ཡང་ཡར་སྔོན་རང་གི་རྟོགས་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ངོས་གཞན་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། ངོས་དེ་ནི་ང་རང་གིས་སྔོན་ཆད་ཉི་ཧོང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ཁོ་པ་ཚོའི་རིག་གནས་ཀྱི་ནང་སྙིང་དུ་གཅེས་པར་འོས་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཤིག བརྩེ་སེམས་ཤིག སེམས་ཁུར་ཅིག་སྐུང་བསྡད་ཡོད་པ་ཚོར། དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ནི་ཉི་ཧོང་གི་མི་རྣམས་ཀྱང་ང་ཚོ་ནང་བཞིན་བྱམས་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པའི་ཁར་བློ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱུག་པ་མཐོང་།
མ་གཞི་ནས་མི་ཞིག་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་འཇོན་ནུས་ཤིག་ལྡན་པར་དོན་སྙིང་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་སྙམ་ཏེ། འདི་ནི་ཕྱི་ཤུན་ནས་ནང་སྙིང་དང་། རང་ངོས་ནས་གཞན་ངོས། ཧོལ་རྒྱུགས་ནས་ལྷོད་འཇགས། ཟེར་སྒྲོས་ནས་དངོས་བརྒྱུད། སེམས་ཀྱི་འཁྱེར་སོ་ཙམ་ནས་དཔྱད་འཇོག་ཟབ་མོ་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཡིན། འདི་ལྟ་བུའི་བརྒྱུད་རིམ་ནི་སྨིན་བཞིན་པའི་རྟགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ང་རང་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཉི་ཧོང་ལ་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འགྱུར་བ་འདི་ལས་ཀྱང་གནད་འདི་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ།
ཡིན་ན་ཡང་། ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེར། ཐོས་པ་བརྒྱ་ལས་མཐོང་བ་གཅིག་དགའ་ཟེར་བ་བཞིན། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༣ལོར་ང་ཟླ་བཞི་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཉི་ཧོང་དུ་འཚོ་བ་རོལ་བའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པ་ནི་ཉི་ཧོང་ལ་ངོས་འཛིན་གཏིང་ཟབ་ཏུ་ཡོང་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ཡག་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ང་སྡོད་སའི་གྲོང་ཁྱེར་ཁྱེའོ་ཏའོ་ཟེར་བ་དེ་ནི་ཉི་ཧོང་ལོ་རྒྱུས་སུ་གོ་གནས་ངེས་ཅན་ཡོད་པའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༧༩༤ལོ་ནས་༡༨༦༨ལོའི་བར་གྱི་ཉི་ཧོང་གི་རྒྱལ་ས་རེད། གྲོང་ཁྱེར་འདི་ནི་ཉི་ཧོང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་རྫོང་མཐུག་ཅིང་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ཡོད་པའི་ས་ཆ་ཞིག་རེད། གྲོང་ཁྱེར་འདིར་ཁང་བ་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་ཐོག་བརྩེགས་བཞི་ལས་བརྒལ་མེད་པ་ཅན་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུས་ལོན་ལྟར་ན་དེ་ནི་སྲིད་གཞུང་གིས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཇུས་འགོད་དང་གནས་སྟངས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཆེད་གཏན་འབེབས་བཟོས་པ་ཞིག་རེད་ཟེར། ཡང་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་ལྟར་ན་ཁྱེའོ་ཏའོ་ཉི་ཧོང་གི་རྒྱལ་ས་ཡིན་དུས། ཀྲུང་གོའི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཁེལ་ཡོད་ཅིང་། དེ་དུས་ཉི་ཧོང་གི་མི་མང་པོ་ཞིག་ཐང་གི་རྒྱལ་སར་ཡོང་ནས་རིག་གནས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་ཕྱིར་ལོག་རྗེས་སྐབས་དེའི་ཁྲང་ཨན་གྲོང་་ཁྱེར་གྱི་བཟོ་བཀོད་དང་ཇུས་འགོད་ལ་ལད་མོ་བྱས་ནས་ཁྱེའོ་ཏའོ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་རེད་ཟེར། གང་ལྟར་ཀྱང་དུས་རབས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ཀློང་ནས་གནའ་བོའི་གྲོང་ཁྱེར་འདི་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའི་དབང་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལས་འགོངས་མེད་པའི་ཉམས་སྣང་སྐྱེས་བྱུང་། ད་ལྟ་ག་ས་གར་དུ་དེང་རབས་ཀྱི་ཁང་པ་ཕྱི་བརྩེགས་ནང་བརྩེགས་སུ་གནས་འདུག་པ་དང་། ང་སྡོད་ས་ནི་དམིགས་བསལ་ཅན་ཏེ། ཐོག་བརྩེགས་བཅུ་ཅན་གྱི་ཐོག་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། ང་ཐོག་བརྩེགས་བཅུ་བའི་ཁང་མིག་དེའི་ནང་བསྡད་ནས་སྒེའུ་ཁུང་ལས་གྲོང་ཁྱེར་ལ་མིག་མྱུལ་བྱེད་དུས་ཁང་བ་དམའ་མོ་དེ་དག་གི་བར་གསེང་དང་ཕྱོགས་བཞིའི་རི་ལྡེབས་ཀྱི་ནགས་གསེང་ནས་གསེར་མདོག་གི་ཐོག་ཁེབས་དང་རྒྱ་ཕིབས་ལྡན་པའི་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་སྡེ་དག་མཐོང་ཡོང་། ཕྱིས་སུ་གྲོང ཁྱེར་གྱི་སྲང་ལམ་དག་ཏུ་ཉུལ་དུས་ལག་ཏུ་ས་བཀྲ་ཞིག་ཡོད་ན་ལམ་ནོར་ཐེབས་པའི་ཉེན་ཁ་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་། དེ་ནི་ལམ་གྱི་མིང་བྱང་གི་ཡི་གེ་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་གཟུགས་རྒྱ་ཡིག་ཡིན་པ་དང་། ཕལ་ཆེར་ཀློག་སྟངས་མི་འདྲ་བའམ་ནང་དོན་ལ་ཧེ་བག་ཅུང་ཙམ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་རྒྱ་ཡིག་གི་ནང་དོན་དང་མཚུངས་པ་ལྟར་སྣང་བས། མཚམས་མཚམས་སུ་རང་ཉིད་རྒྱའི་གྲོང་ཁྱེར་ག་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པའི་འཁྲུལ་སྣང་སྐྱེས་ཡོང་།
ཡིན་ན་ཡང་། ཞིབ་ཏུ་བལྟས་ན་རིམ་གྱིས་རང་ཉིད་ནི་རིག་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་མི་འདྲ་ཞིང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་མི་འདྲ་བའི་རྒྱལ་ཁོངས་གཞན་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཉི་ཧོང་གི་མི་ནི་སྐད་ཆ་བཤད་དུས་སྐད་མགོ་དམའ་ཞིང་། མི་གཤིས་འཇམ་ལ། ཁེངས་བ་ཆུང་ཞིང་། གུས་ལུགས་ལྡན། ཞིབ་ཚགས་ཆེ་བ་བཞིན། ཉི་ཧོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཡང་ཕར་བལྟས་ཚོད་ཀྱིས་དེ་འདྲ་རྔམ་བརྗིད་ལྡན་ཞིང་མཚར་སྡུག་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་མ་མཐོང་ན་ཡང་། ཞིབ་ཏུ་ལྟ་དུས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཀུན་ཏུ་ཞིབ་ཚགས་ལས་མངོན་པའི་ཤེས་རབ་ཅིག་དང་། མི་ཆོས་ལས་མངོན་པའི་གུས་ལུགས་ཤིག བརྩི་འཇོག་ལས་མངོན་པའི་སྒྲིག་ལམ་ཞིག གྲལ་དག་ལས་མངོན་པའི་སྤུས་ཚད་ཅིག་དང་གཙང་སྦྲ་ཞིག་རིམ་གྱིས་མཐོང་ཡོང་། ཕལ་ཆེར་ང་ཚོ་བོད་པ་དག་ནི་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་གིས་སམ་ཡང་ན་རིག་གནས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཞིག་གི་དབང་གིས་གང་ཡིན་མི་ཤེས་མོད། སྡོད་སའི་ཁང་བ་ནས་འགྲོ་འཆག་ཉལ་འདུག་གི་གོ་རིམ་གང་ཏུ་ཡང་ཆེ་མདོག་དང་། དགྲ་རྒྱག རྩང་རྩིང་། རྒྱས་སྤྲོས། ཚོན་མདོག་སོགས་ལ་དད་གུས་བླ་ལྷག་ཅིག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ངས་ཉི་ཧོང་ནས་མཐོང་བ་ནི་ཞིབ་ཚགས་དང་། ཁེངས་ཆུང་གི་རིག་གནས་ཤིག་ཡིན་ཏེ། རིག་གནས་དེ་ནི་མངོན་ཆུང་གིས་ཟམ་མི་ཆད་པར་འབབ་པའི་ཆུ་ཐིགས་ཤིག་དང་མཚུངས་པར་ཤང་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཐོས་མི་ཐུབ་ན་ཡང་ཁོར་ཡུག་ཚང་མ་དེ་ཡི་བརླན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད་སྙམ། ངས་ཨ་རི་བ་ཡིས་བྲིས་པའི་《ལུག་མིག་མེ་ཏོག་དང་རལ་གྲི》ཟེར་བ་དེ་ཀློག་དུས། ཉི་ཧོང་གི་ངོས་གཅིག་ནི་ལུག་མིག་མེ་ཏོག་བཞིན་འཇམ་ཞེས་སྤྱི་བསྡོམས་བཞག་ཡོད་པ་ཡང་གནད་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་ལབ་པ་མིན་ནམ་སྙམ།
གང་ལྟར་ཀྱང་། ཉི་ཧོང་གིས་ང་ལ་སྤྲད་པའི་མཛེས་ཚོར་དྲག་པོ་ཞིག་ནི་ཞིབ་ཚགས་ལས་མངོན་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་མཛེས་པ་དེ་རེད། པེ་ཅིན་ནས་སྡོད་དུས་ལོ་འདི་འགར་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཕམ་ནི་ཞིབ་ཚགས་ལ་རག་ལས་ཞེས་བཤད་བཞིན་པ་ཐོས། ཡིན་ན་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་རིང་བའི་རྒྱ་རིགས་བ་དག་གིས་ཀྱང་ཞིབ་ཚགས་ཟེར་བ་དེ་ཉི་ཧོང་གི་ཚད་དེ་འདྲ་ཞིག་ཏུ་སྒྲུབ་ཐུབ་མེད་པར་སྙམ་ཞིང་། རང་རེའི་ཁ་བ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ད་ལྟའི་བར་དུ་རྩང་ང་རྩིང་ངེར་གོམས་ནས་ཞིབ་ཚགས་ལོགས་སུ་བཞག་ཡོད་པས། ཉི་ཧོང་གི་དོ་ཟླ་ཡེ་ནས་མིན་པ་འདྲ། ཉི་ཧོང་གི་མི་ཡི་ཞིབ་ཚགས་དེ་དག་ངས་ཁོ་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་དང་ཁོར་ཡུག་གི་བཟོ་བཀོད་སོགས་ལས་ག་ས་གར་ཏུ་མཐོང་ཐུབ་ཅིང་། འཛམ་གླིང་དམག་འཁྲུག་མཇུག་སྒྲིལ་རྗེས་གྱང་རོའི་སྟེང་ནས་སླར་ཡང་ཡར་ལངས་ཡོང་བའི་ཏ་ཧུ་མི་རིགས་འདིས་ལོ་ངོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་གི་དུས་ཚོད་ཐུང་ཐུང་ནང་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གནས་འཛམ་གླིང་གི་རྩེར་སོན་པའི་གྲུབ་འབྲས་བླངས་པ་འདི་ནི། གཞི་ནས་ང་ཚོ་བོད་པ་དག་གིས་དུས་རྒྱུན་དུ་ཁ་ནས་མ་ཎི་འདོན་འདོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་གཟི་འོད་འབར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཞེས་པ་དེ་མ་ཡིན་ནམ། གཟི་འོད་འབར་བའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་བསྐྲུན་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་ཉི་ཧོང་བའི་ཞིབ་ཚགས་རིག་གནས་དང་ཁ་བཤད་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ལག་ལེན་ཏུ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བའི་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱི་གཤིས་ཀ་སོགས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་ཉི་ཧོང་ཏུ་སྡོད་རིང་ངའི་བསམ་བློར་ཡང་ཡང་འཁོར་ཡོང་།
ངས་ཉི་ཧོང་གི་སྐད་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་མི་ཤེས། གྲོགས་པོ་ཚོས་ང་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉི་ཧོང་བར་རྒྱུས་ལོན་ཡག་པོ་ལེན་མི་ཐུབ་ཟེར། བརྒྱ་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ངེས་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ཡང་མཐུན་རྐྱེན་ཅིག་མིན་པའི་ངེས་བ་མེད་དེ། ངས་ཉི་ཧོང་གི་སྐད་མི་ཤེས་པས་ཉི་ཧོང་བས་རང་ཉིད་ནི་འདི་འདྲ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་སྐད་ཆར་ཉན་ནས་རང་གིས་བརྡར་ཤ་གཅོད་པར་བར་ཆད་མི་བཟོ། ཡོད་ཚད་ང་རང་གི་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་ཉམས་མྱོང་ལས་ཐོན་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས། མཚམས་རེར་འདི་ཡང་ང་ལ་མཚོན་ན་རང་ཉིད་ནི་ད་སོ་མར་འཇིག་རྟེན་འདིར་བསླེབས་པའི་ཕྲུ་གུ་ཞིག་དང་མཚུངས་བར་ཡོད་ཚད་སྐད་ཆར་མ་བརྟེན་པར་རང་གི་དབང་བོར་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་བུའི་ངོས་འཛིན་ནི་ངོས་འཛིན་ཡང་དག་ཅིག་མིན་པའི་ངེས་པ་མེད།
ང་ཉི་ཧོང་དུ་སྡོད་པའི་ཐོག་མའི་ཟླ་རེ་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ། ཧ་ཅང་ཁེར་རྐྱང་གིས་ཁུ་སིམ་མེར་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་ནང་ཁྲོལ་ལྟ་བུའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྲང་ལམ་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ཏུ་ཡར་འཁྱམ་མར་འཁྱམ་བྱས་པ་ཡིན། སྐབས་ཤིག་ལ་ངས་ཉི་ཧོང་ནི་ཚོས་མདོག་ཆུང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་ཚོར། དེ་ནི་ངས་ཉི་ཧོང་གི་མི་རྣམས་ཀྱི་གྱོན་གོས་ཀྱི་ཚོས་མདོག་ལས་ཐོག་མར་མཐོང་བྱུང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་རྣམས་ནི་གྱོན་གོས་མདོག་མེད་གྱོན་རྒྱུར་དགའ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཟིང་ཟིང་དུ་འགྲོ་བའི་མི་ཚོགས་ཁྲོད་ང་ཚོ་གངས་ཅན་བོད་པས་གོས་ཆེན་ཁྲ་ཁྲ་རིག་གྱོན་ནས་འགྲོ་བ་ལྟར་གྱི་གྱོན་གོས་མདོག་ཆེན་ཁྲ་རིག་གྱོན་མཁན་ཞིག་རྙེད་དཀའ་བའི་ཚུལ་དུ་འདུག ཉི་ཧོང་གི་མོ་གཞོན་ཚོ་ནི་རྐང་ལ་རྟིང་ཀ་མཐོ་བའི་ཀོ་ལྷམ་མམ་ཡང་ན་ཀོ་ལྷམ་ཡུ་རིང་གྱོན་པར་དགའ་ཞིང་། སྨད་ལ་དྲ་མིག་ཅན་གྱི་རྐང་འབོལ་ཡུ་རིང་གྱོན་པའམ་ཡང་ན་ཅི་ཡང་མི་གྱོན་པར་བྱིན་པ་དང་བརླ་ཤ་དཀར་པོའི་ཆ་ཤས་ཕྱི་རུ་མངོན་པར་བྱེད། ཡང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་སྨད་གཡོགས་ཐུང་ཐུང་རེ་རེ་ལྷུག་གྱོན་བྱེད་ཅིང་། དེ་ནི་དགུན་འཁྱག་གི་དུས་སུ་ཡང་དེ་ལྟར་རེད། ཁོག་སྟོད་དུ་ཁོབས་ཡངས་བའི་སྟོད་གོས་རིང་བོ་ཞིག་གཡོགས་པར་བྱེད། ཁོ་མོ་ཚོ་གདོང་ལ་སྐག་ཚོས་བསྐུ་བར་དགའ་ཞིང་། འགྲམ་པ་གཉིས་སུ་སྐག་དམར་བོ་ཞིག་མངོན་ཆུང་གིས་བསྐུས་ཡོད། ཡག་བཏོད་སྟངས་འདི་ནི་རྒན་མོ་བགྲེས་སོང་ལོ་ན་བརྒྱད་ཅུར་སོན་པ་དག་གི་གདོང་ནས་ཀྱང་མཐོང་ཐུབ་ལ། དེ་ནི་ང་ཚོ་བོད་མོ་ཚོའི་རང་བྱུང་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་མཁུར་ཚོས་དམར་བོ་དང་མཚུངས་ཤིང་། ངས་དེ་དག་མཐོང་དུས་བོད་པ་དག་གིས་བུ་མོ་མཛེས་མར་བསྟོད་ར་འཐེན་དུས་དཀར་ལ་དམར་མདངས་ཆགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་དགའ་བ་དེ་དྲན་ཡོང་། གང་ལྟར་ཀྱང་རང་ཅག་དང་ཉི་ཧོང་བའི་མཐོང་ལམ་དུ་མཁུར་ཚོས་དམར་པོ་ཡག་སྣང་དུ་མཐོང་བ་ནི་རིག་གནས་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ། སྐྱེས་པ་ཚོ་རྐང་བར་ལྷམ་ཆེན་པོ་རེ་གྱོན་པར་དགའ་ཞིང་། ཚུལ་དེ་བུ་མོ་ཚོ་ཡང་དེ་བཞིན་རེད། ཁོ་ཚོ་ལམ་དུ་བསྐྱོད་དུས་ལྷམ་ཆེ་དྲགས་ནས་དྲུད་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའི་སྣང་བ་སྟེར། འདི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ངས་ད་ལྟ་ཡང་ཅི་ཡིན་ཧ་མི་གོ། ཁྱེའོ་ཏའོ་ནས་མཚམས་རེར་ཉི་ཧོང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གྱོན་ཆས་སྤྲས་མཁན་རེ་གཉིས་མཐོང་ཐུབ་ཅིང་། ཚུལ་འདི་ཡང་རང་ཅག་གི་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་ནས་མཚམས་རེར་བོད་ལྭ་གྱོན་མཁན་རེ་གཉིས་མཐོང་ཐུབ་པ་ལྟར་རེད། ལྷག་པར་དུ་ཉི་ཧོང་གི་དགོན་པ་དག་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གྱོན་ཆས་སྤྲས་མཁན་མང་པོ་མཐོང་ཐུབ་པ་ཡང་རང་ཅག་དང་གཅིག་པར་སྣང་།
ཉི་ཧོང་ནས་ང་དགོན་པ་མང་པོར་བསྐྱོད་པ་ཡིན། ཉི་ཧོང་གི་ནང་བསྟན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལུགས་སུ་གཏོགས་ཤིང་རང་ཅག་ལྟར་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་འདུག དགོན་པ་ཆེན་པོ་དག་མ་དགོན་གྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་དང་དེར་བུ་དགོན་མང་པོ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲུ་ག་གང་སར་ཁྱབ་ཡོད་སྐད། རང་ཅག་གི་དགོན་པ་ནི་གྲོང་རུ་དགོན་ཞེས་ས་གནས་དེའི་ཐུན་མོང་གི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ལ་དབང་བ་དང་མི་མཚུངས་པར། ཉི་ཧོང་གི་དགོན་པ་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་མི་སྒེར་ལ་དབང་བ་དང་ཁྱིམ་རྒྱུད་གཅིག་གིས་མི་རབས་ནས་མི་རབས་སུ་དགོན་པར་བདག་གཉེར་བྱེད་བཞིན་འདུག དགོན་པའི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ཕལ་ཆེ་བ་གསོམ་ཤིང་ཡིན་ཞིང་པང་གཅལ་སྣུམ་པོར་བཏིངས་ནས་ནང་དུ་མཆོད་མཇལ་དང་ལྟ་བསྐོར་ལ་བསྐྱོད་སྐབས་ཕྱི་ནས་ལྷམ་ཕུད་དེ་འགྲོ་དགོས། ཉི་ཧོང་གི་དགོན་པ་རང་ཅག་གི་དགོན་པ་བཞིན་ཚོན་མདོག་གིས་བརྒྱན་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ཕྱིའི་བཟོ་བཀོད་ནས་ནང་སྐུ་གསུངས་ཐུགས་རྟེན་སོགས་ཚོས་མདོག་མིག་ལ་འཚེར་བ་མི་འདུག ཕྱི་ནས་བལྟས་ན་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱིས་གྲུབ་ཅིང་ནང་གི་སྐུ་རྟེན་ནི་གསེར་མདོག་ཅན་འབའ་ཞིག་རེད། ཉི་ཧོང་གི་དགོན་པ་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་དངོས་ནི་དགོན་པ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདིའི་ཐོག་མའི་ནང་དོན་དང་འགལ་མི་འདུག་སྙམ་ཏེ། དེ་ནི་དགོན་པ་མང་ཆེ་ཤོས་ཅུང་དབེན་འཇགས་ཡིན་པ་དང་ཡུལ་བསྐོར་དང་མཆོད་མཇལ་བྱེད་མཁན་མང་ན་ཡང་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱིས་ངག་བསྡམས་ནས་ཁུ་སིམ་མེར་འགྲོ་ཞིང་། བརྒྱ་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་མཁན་ཡོད་ན་ཡང་སྐད་མགོ་དམའ་རུ་བཏང་ནས་བཤད་བཞིན་འདུག ང་ཉི་ཧོང་གི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་དུས་སེམས་སུ་རང་ཅག་གི་དགོན་པ་དག་ཡང་ཡང་འཁོར་ཡོང་། ཉི་ཧོང་ནི་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། དཔལ་འབྱོར་ཆེས་ཆེར་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་འོག་ཏུ་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་པའི་གནས་སྟངས་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་དུས་རང་རེའི་དགོན་སྡེ་དག་གི་མདུན་ལྗོངས་ལ་ཡང་ངེས་ཤེས་བག་ཙམ་རེ་འདྲོངས་རྒྱུ་འདུག རང་ཅག་དང་བསྡུར་ན། ཉི་ཧོང་གི་དགོན་སྡེའི་ནང་དུ་གྲྭ་བཙུན་ཕལ་ཆེར་མཐོང་རྒྱུ་མི་འདུག བརྒྱ་ལ་རེ་གཉིས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡང་རང་ཅག་གི་གྲྭ་བཙུན་གྱི་སྣང་བརྙན་དང་གཏན་ནས་མི་མཚུངས། གཞན་ཉི་ཧོང་གི་དགོན་སྡེའི་ནང་དུ་སྐུ་གསུངས་ཐུགས་རྟེན་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཉུང་། རང་རེའི་དགོན་པ་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས། བྱང་སེམས། ཡི་དམ། ཆོས་སྐྱོང་། དེ་མིན་བོད་པ་རང་གི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་དག་གི་སྐུ་བརྙན་མང་པོ་བསྒྲིགས་ཡོད་པ་ལ། དེ་རེ་རེར་ཐོད་པ་གཏུགས་ན་དགོན་པ་གཅིག་་གི་ནང་དུ་ཡང་མཆོད་མཇལ་རྫོགས་མེད་པ་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་རེད། དེ་བཞིན་རང་རེའི་བོད་པ་དག་གི་མི་ཚེ་གཅིག་གི་རིང་ལ་གཞན་གྱི་ཞབས་ལ་དད་པས་ཐོད་པ་གཏུགས་པའི་ཚད་ནི་འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་གང་གིས་ཀྱང་དོ་ཟླར་མི་ཡོང་བ་འདྲ། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ནང་བསྟན་ཡིན་པ་འདྲ་འདྲ་ཡིན་ན་ཡང་། ཉི་ཧོང་གི་དགོན་པའི་ནང་དུ་སྤྱིར་བཏང་གཙོ་སྐུ་གཅིག་མ་གཏོགས་མཐོང་རྒྱུ་མི་འདུག རྣམ་ཀུན་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གི་གསོམ་པའི་པང་གཅལ་གཙང་མར་ཕྱིས་ནས་འོད་ཡུག་ཡུག་བྱེད་ཅིང་། དད་ལྡན་དག་པང་གཅལ་གྱི་ཐོག་ནས་དཀྱིལ་ཀྲུང་ངམ་པུས་བཙུགས་སུ་བསྡད་ནས་དགོན་པའི་ཁྲི་བའི་གསུངས་ཆོས་ལ་ཉན་བཞིན་པ་རྟག་པར་མཐོང་ཐུབ།
ཉི་ཧོང་གི་མི་མང་ཆེ་བ་ཕར་བལྟས་ཚོད་ཀྱིས་གདོང་དུ་ལྷོད་ཉམས་ཤིག་མངོན་འདུག ཡིན་ན་ཡང་ཁོ་ཚོ་ལམ་དུ་བསྐྱོད་དུས་གོམ་ཞེང་ཆེན་པོས་མདུན་ལ་མགྱོགས་མོར་བསྐྱོད་བཞིན་འདུག་ཅིང་། ཚུལ་དེར་བལྟས་ན་ཁོ་ཚོ་ཅི་ཞིག་གི་རྗེས་སུ་ལུས་དོགས་ཀྱི་སེམས་ཁྲལ་ཆེ་བ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། ཁོ་ཚོའི་གོམ་མཚམས་་དེ་ལམ་མདོའི་གློག་དམར་པོ་དེས་མ་གཏོགས་འགོག་མི་ཐུབ་པ་འདྲ། ཉི་ཧོང་གི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ལམ་མདོའི་གློག་དམར་པོ་དང་ལྗང་གུའི་སྒྲིག་ལམ་བརྩི་སྲུང་བྱེད་པ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་ཀུན་སྤྱོད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་འདུག་ཅིང་། ལམ་འགྲམ་དང་སྤྱི་བའི་ས་ཆ་གང་དུ་ཡང་གད་སྙིག་བླུགས་སྒམ་ཕལ་ཆེར་མཐོང་རྒྱུ་མི་འདུག་ལ། ཁོ་ཚོས་རང་རང་གིས་བཟོས་པའི་གད་སྙིགས་སོ་སོའི་ཁུག་མར་བླུགས་ནས་ཁྱིམ་དུ་འཁྱེར་ཏེ་གད་སྙིགས་ལ་དབྱེ་བ་བགར་ནས་སྒྲིག་ལམ་ལྟར་དོར་བར་བྱེད། ཚུལ་འདི་དག་རང་རེའི་བོད་ཁུལ་ཏུ་གཡག་འགྱིང་འགྱིང་གིས་འགྲོ་བའི་གངས་ཅན་པ་དག་གི་བྱ་ལུགས་དང་གཏན་ནས་མི་མཚུངས་བར་སྣང་ངོ་།།
སྔོན་ཆད་གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་ཉི་ཧོང་གི་འདོད་སྲེད་ཀྱི་འོད་སྡེར་ལ་བལྟས་རྗེས་སྤྱི་བསྡོམས་འདི་འདྲ་ཞིག་བྱས་མྱོང་ཡོད་དེ། ཨ་ཡ་མཚར། ཉི་ཧོང་གི་ཕོ་དེ་ཚོས་ཁོ་ཚོའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་པོ་ཡང་ཁོ་ཚོས་བཟོ་སྐྲུན་གནང་བའི་གློག་རྡུལ་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་དེ་དག་གི་ཚུལ་དུ་བཞག་ཡོད་པ་འདྲ་སྟེ། ཁོ་ཚོས་འདོད་སྤྱོད་བྱེད་དུས་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ཐོག་ཏུ་ཧ་ཅང་ནན་ཏན་གྱིས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་པ་ནི་ཧ་ལས་ཤིང་ཧང་སངས་པའི་ཚད་དུ་གདའ་ཟེར། དེ་ལས་ལྡོག་ན་རང་རེའི་བོད་པ་ནི་མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་སྤྱི་བསྡོམས་བྱས་པ་བཞིན་མུན་པའི་ནང་ནས་ཙི་གུས་བརྐུ་བྱེད་པ་བཞིན་དགའ་སྦྱོར་བྱེད་པ་དང་། ངོས་དེ་ནས་བལྟས་ན་ཉི་ཧོང་བའི་བྱ་སྤྱོད་དེར་ཧ་ལས་པར་ཡང་ཁག་མི་འདུག་སྙམ། ང་ཉི་ཧོང་དུ་སྡོད་དུས། ངས་ཉི་ཧོང་གིས་དང་དོད་བྱེད་པ་ནི་བུ་མོའི་ལུས་པོའི་ཐོག་གི་ཚོར་བ་སྐྱེན་ས་དེ་དག་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར། ཁོ་ཚོས་བཟའ་བཏུང་གི་རིགས་སུ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་དང་དོད་ནན་མོ་བྱེད་པ་མཐོང་བྱུང་། ཉི་ཧོང་གི་ཟས་རིགས་ནི་དངོས་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་འདུག ཁ་དོག་དང་བྲོ་བ་མཉམ་དུ་བསྡེབས་ནས་ཤེལ་སྒོའི་ནང་དུ་བཤམས་ཡོད་པ་དེ་དག་མིག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཞིམ་མངར་གྱི་དགའ་སྟོན་ཞིག་རེད། ཉི་ཧོང་བས་ཟ་མ་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་གཏོང་བ་ནི་ངོ་ཚ་ཞིག་ཏུ་བསམས་བཞིན་ཡོད་པ་འདྲ། ངས་ཟ་ཁང་གང་དུ་ཡང་ཟས་ལྷག་འཐུང་ལྷག་བསྐྱུར་ཡོད་པའི་སྣང་ཚུལ་གཅིག་ཀྱང་མཐོང་མ་བྱུང་། ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན། ལྷག་མ་མི་བསྐྱུར་བ་དེ་ནི་ཉི་ཧོང་གི་ཁ་ཟས་གཡོས་སྦྱོར་བྱེད་སྟངས་ལ་ཡང་རག་ལས་སྟེ། ཁོ་ཚོས་ཁ་ཟས་བཟོ་དུས་རྡོག་རྡོག་ཆུང་ཆུང་ངམ་ཡང་ན་ཁུ་བ་ཕོར་བ་ཆུང་ཆུང་རེ་བཟོ་བར་བྱེད། ཉི་ཧོང་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་ང་ལ་ཉི་ཧོང་གི་མི་རྣམས་དུས་རྒྱུན་དུ་ཕོ་བ་བགྲང་གི་ཡོད་པ་མ་རེད་ཟེར་བ་དེ་ཡང་གནད་འདི་ལ་ཐུག་མེད་དམ་སྙམ་པའི་ངོས་ཟིན་ཞིག་བྱུང་། ངས་ཉི་ཧོང་ནས་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་ཁ་འབྱེད་དུས་ལེ་ཚན་མང་ཆེ་བར་ཟས་རིགས་གཡོས་སྦྱོར་བྱེད་སྟངས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་བཞིན་པ་མཐོང་མྱོང་། ཚུལ་དེ་ལ་དཔྱད་ན་ཉི་ཧོང་ནི་བཟའ་བཏུང་ལ་དང་དོད་ནན་མོ་བྱེད་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པའི་སེམས་ཚོར་རེ་སྤྲད་ཡོང་། ང་ཕྱིར་རྒྱལ་ནང་དུ་ལོག་རྗེས་ཀྱང་ཉི་ཧོང་གི་ཟས་མཆོག་དེ་དག་གི་བྲོ་བ་བརྗེད་མི་ཐུབ་པས། མཚམས་རེར་པེ་ཅིང་དུ་ཡོད་པའི་ཉི་ཧོང་གི་གསོལ་ཁང་དུ་བསྐྱོད་དེ་ཟས་ལ་རོལ་ན་ཡང་ཉི་ཧོང་གི་བྲོ་བ་རྣལ་མ་དེ་འདྲ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་འདུག་པའི་ཕངས་སེམས་བྱུང་།
ཕྱིས་སུ་ང་ཉི་ཧོང་གི་རྒྱལ་ས་ཐའོ་ཁེའོ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཡོ་ཁོ་ཧ་མ། ན་གོ་ཡ། ན་ར། ཨོ་ས་ཀ་སོགས་ལ་ཡུལ་བསྐོར་ལྗོངས་རྒྱུར་ཕྱིན་པ་ཡིན། གྲོང་ཁྱེར་དེ་དག་ལ་བསྐྱོད་དུས་ངའི་ཡིད་དུ་སྐྱེས་པ་ཕོ་ཞེས་པ་དེ་ཡང་ཡང་འཁོར་ཡོང་། པེ་ཅིན་དུ་ཡོད་དུས་ངས་དྲ་བའི་ཐོག་ནས་རྩོད་གླེང་འདི་འདྲ་ཞིག་བྱེད་པ་མཐོང་། རྒྱ་རིགས་ཕོ་ཞིག་གིས་ང་ཚོའི་རྒྱ་མོ་ཚོ་ནི་དངོས་ནས་ངོ་ཚ་རྒྱུ་མི་འདུག་ཨང་། ཕྱི་གླིང་བ་སྐྲ་སེར་དེ་ཚོར་དགའ་མོས་ཐལ་དྲགས་བྱས་ནས་དེ་དག་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ནི་དཔེ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད་ཨང་ཞེས་གླེང་བསླངས་པ་ལ། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་སྐད་ཆ་མང་པོ་བཤད་འདུག དེ་ལ་བུ་མོ་ཞིག་གིས་ལན་འདི་འདྲ་ཞིག་བཏབ་འདུག་སྟེ། ང་ཚོ་ཕྱི་གླིང་སྐྲ་སེར་ལ་དགའ་བར་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ངེད་ཅག་རྒྱ་རིགས་སྐྱེས་པ་དག་ནི་ཁ་ནས་གཏམ་འཇོན་པོ་ལབ་པར་མཁས་པ་ལས་ལག་ནས་ཅི་ཡང་མི་འཁྱོངས་པའི་ནུས་མེད་འབའ་ཞིག་ཡིན། ཁྱེད་ཅག་སྐྱེས་པ་ཚོས་ང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱིམ་གཞིས་ལྟ་བུའི་ཁོར་ཡུག་འདི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཚུལ་ལ་ལྟོས་དང་། སྦག་བཙོག་གིས་ལྷད་ནས་ད་ནི་ང་ཚོ་བུད་མེད་ཚོས་ཕྲུ་གུ་ཡང་བཙའ་མི་ཐུབ་པའི་ཚད་དུ་བཏང་འདུག དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཕྱི་གླིང་བའི་སྐྱེས་པ་དག་གིས་སོ་སོའི་ཁྱིམ་གཞིས་སྐྱོང་སྟངས་ལ་ལྟོས་དང་། ལྗང་མདོག་ཅན་དང་བདེ་སྐྱིད་ཅན་དུ་བཏང་ནས་བཟའ་མི་དང་མི་རིགས། རྒྱལ་ཁབ་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཅི་འདྲ་བྱས་འདུག ང་ཚོ་ཁོ་ཚོར་དགའ། ཁྱོད་ཚོ་འཇོན་ན་སྐྲ་སེར་ནང་བཞིན་འཁྱོངས་བར་བྱོས་ཤིག་ཟེར། རྣམ་ཀུན་ངས་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་གམ། མི་རིགས་ཤིག རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གང་ཡིན་ན་ཡང་། དེ་ཁྱིམ་གཞིས་ལྟར་སྐྱོང་བའི་འགན་གཙོ་བོ་དེ་སྐྱེས་པ་དག་ལ་འགན་ཁུར་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ལྟ་ཚུལ་བཅངས་ཡོད། སྐྱེས་པ་དག་གི་བློ་རིག་དང་། སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས་ཁྱིམ་མི་སྐྱོང་ལ་ཕ་རོལ་དགྲ་བོ་འགོག ཉི་ཧོང་གི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་དག་ལ་བསྐྱོད་དུས་ངས་ཉི་ཧོང་གི་སྐྱེས་པ་དག་ནི་ཅི་འདྲའི་འཇོན་པོ་ཅན་ཏག་ཏག་རེད་ཨང་སྙམ་བྱུང་། ཁོ་ཚོས་ཁོར་ཡུག་དང་། བཟོ་བཀོད། སྲང་ལམ། ཐ་ན་ཆུ་ཡུར་ཞིག་ཡིན་ཡང་། སྤུས་དག་ཅིང་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་བཟོས་འདུག་ལ། གྲོང་ཁྱེར་ཅི་འདྲ་ཆེ་ན་ཡང་ག་ས་གར་དུ་ཁྱིམ་གཞིས་དྲོན་མོའི་སྣང་བ་འགོག་མེད་ཏུ་སྤྲད་ཡོང་། དེ་དང་བསྡུར་ན། རང་ཅག་བོད་པའི་སྐྱེས་པ་དག་ནི་ཅི་འདྲའི་ནུས་མེད་འཇོན་ཞན་ཅན་ཞིག་རེད་ཨང་། ང་ཚོས་རང་གི་ཁྱིམ་བཟའ་ཚང་དང་། འཚོ་གནས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལ་བདག་སྐྱོང་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་དམ། ལོ་རྒྱུས་ཡར་དེད་ན་ཡང་འདྲ་མར་དེད་ན་ཡང་འདྲ། ང་ཚོས་རང་ཉིད་ལ་བློ་རིག་ཡོད་རབས་ཟེར། དཔའ་སྤོབས་ཆེ་རབས་ཟེར། མིག་རྒྱང་རིང་རབས་ཟེར། ཡིན་ན་ཡང་། ངེད་ཅག་གི་སྐྱེས་པ་དག་གིས་དོན་དམ་དུ་ཅི་ཞིག་འཁྱོངས་ཡོད་མིན་ལ། ངས་ཉི་ཧོང་གི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་དག་ནས་བསམས་གཞིགས་མང་པོ་གཏོང་དགོས་བྱུང་།
མེ་འཁོར་ལ་བསྡད་ནས་སིན་ཀན་སན་ཟེར་བའི་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཆེས་མྱུར་བའི་ལྕགས་ལམ་དེ་བརྒྱུད་དེ་ཁྱེའོ་ཏའོ་ལ་ལོག་པའི་ལམ་ཏུ། ངས་མེ་འཁོར་གྱི་སྒེའུ་ཁུང་ནས་ཉི་ཧོང་གི་མཚོན་བྱེད་ལྟ་བུར་གྱུར་བའི་ཧྥུ་ཧྲི་རི་བོ་ཉི་ནུབ་ཀྱི་འོད་སེར་བོ་ཞིག་གིས་གཡོགས་ཡོད་པ་མཐོང་། མེ་འཁོར་ནང་དུ་ལམ་འགྲོན་ཀུན་ཁུ་སིམ་མེར་རང་རང་གི་འཇིག་རྟེན་ལ་གཡེང་འདུག་སྟེ། ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་དཔེ་ཆར་ལྟ་བཞིན་འདུག་ཅིང་། ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་རྣ་བའི་ནང་དུ་ཉན་བྱེད་བཙུགས་ནས་མིག་ཟུམ་སྟེ་སྡོད། ཉི་ཧོང་དུ། ཁྱེད་རང་འགྲོ་ཤེས་ན་འགྲིམ་འགྲུལ་སྟབས་ཤིན་ཏུ་བདེ་པོ་འདུག གྲོང་ཁྱེར་དུ་མི་རྣམས་ས་འོག་དང་ས་ཐོག་གི་ལྕགས་ལམ། དེ་མིན་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་སོགས་སུ་སྡོད་ནས་འགྲོ་ཞིང་། སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ངས་ཉི་ཧོང་གི་མི་རྣམས་ཀྱི་གདོང་དུ་ཐང་ཆད་པའི་རྣམ་འགྱུར་སྡུག་པོ་རེ་སྤྲིན་པ་ནག་པོ་ཞིག་དང་མཚུངས་བར་འཐིབས་ཡོད་པ་མཐོང་། གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་ཉི་ཧོང་གི་མི་རྣམས་རྣམ་ཀུན་ཕོ་བ་བགྲང་བཞིན་མེད་པ་ལས་གཞན། གཉིད་ཀྱང་འདང་གི་མེད་ཟེར། ཁོ་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་འགྲོས་མྱུར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཁོ་ཚོའི་འཚོ་བ་ནི་ཇུས་འགོད་ཞིབ་མོར་བཟོས་ཡོད་པའི་འཚོ་བ་ཞིག་རེད། ཉི་ཧོང་གི་མི་རྣམས་བྲེལ་བྲེལ་བ་འཚུབ་འཚུབ་ཀྱིས་མི་ཚེ་གཅིག་ལ་ལས་ཀར་བརྩོན་བཞིན་ཡོད་པ་ནི། རང་རེས་བརྗོད་པའི་ལས་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་པ་དེའི་མཚོན་གཞི་ཡིན་པ་འདྲ། ཁོ་ཚོ་དེ་ལྟར་ཉིན་མཚན་མེད་པར་ལས་ཀར་གཞོལ་དགོས་པར་བརྟེན། ཐང་ཆད་པའི་བཟོ་ལྟ་མི་ཚང་མའི་རྣམ་འགྱུར་དུ་མངོན་འདུག མེ་འཁོར་ནང་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་མིག་ཟུམ་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར་འདུག གཉིད་དུ་ཡུར་མེད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དཔེ་དེབ་རེ་ཀློག་བཞིན་འགྲོ། དེ་བས་ཉི་ཧོང་གི་སྤྱི་སྤྱོད་འགྲིམ་འགྲུལ་འཁོར་ལོའི་འཁོར་སྒམ་ནང་དུ་རང་ཅག་དང་མཚུངས་བར་ཟ་ང་ཟིང་ངེ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ལྷིང་འཇགས་སུ་གནས། ང་ངལ་བས་དུབ་པའི་ངོ་གདོང་དེ་དག་གི་ཁ་གཏད་དུ་སྡོད་དུས། སེམས་སུ་བདེ་སྐྱིད་ཟེར་བ་དེ་དོན་དམ་དུ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཟེར་བའི་དོགས་གཞི་ཞིག་སེམས་ནས་མདུད་པ་བཞིན་བརྒྱབ་བྱུང་།
བདེ་སྐྱིད་ཟེར་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། ཧྥུ་ཧྲི་རི་བོ་ཉི་ནུབ་ཀྱི་ཟེར་མས་བྲན་འདུག གོ་ཐོས་སུ་ཧྥུ་ཧྲུ་རི་བོའི་འདབས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་དུ་སྲོག་ལྕེབས་ནགས་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་རབས་ཟེར། ནགས་དེའི་ནང་དུ་ལོ་རེར་ཉི་ཧོང་གི་འཚོ་བའི་གནོན་ཤུགས་དང་། ཚེ་སྲོག་གི་ལྗིད་ཚད་མ་ཐེག་པར་རང་སྲོག་གཅོད་མཁན་གྱི་མི་མང་པོ་ཡོང་ནས་རང་སྲོག་ལྕེབས་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ད་ལྟ་ཡང་ག་ས་གར་དུ་རུལ་མྱགས་སུ་གྱུར་བའི་རོ་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཟེར། ངས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཆེས་མྱུར་བའི་མེ་འཁོར་གྱི་སྒེའུ་ཁུང་ནང་ནས་ཧྥུ་ཧྲི་རི་བོར་གྱེས་ཕྱག་འབུལ་སྐབས། ཉི་ཧོང་གི་མགྱོགས་ཚད་ཚོར་བར་མ་ཟད། ཉི་ཧོང་གི་མགྱོགས་ཚད་ཀྱི་འགྲམ་ངོགས་སུ་ལུས་པའི་རང་སྲོག་ལྕེབས་མཁན་དག་གི་མི་རོ་དེ་དག་དྲན་བྱུང་། དོན་དམ་དུ། ཤར་གྱི་གླིང་ཕྲན་འདིར་ཆགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདིས་ཀྱང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མྱུར་ལམ་ནས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་བདེན་པ་འབོར་བཞིན་ཡོད་དམ།
ཕྱིར་ཁྱེའོ་ཏའོ་ལ་ལོག་པའི་ལམ་དུ། ངས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ཡོང་དུས། ཉི་ཧོང་གི་ལམ་འགྲོན་རྣམས་མེ་འཁོར་གྱི་འཁོར་སྒམ་དུ་ངལ་བས་དུབ་ནས་གཉིད་དུ་ཡུར་འདུག


text:
བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
སྤེལ་དུས 2017-09-04
ཡོང་ཁུངས། ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ།
རྩོམ་པ་པོ།
བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་ནི། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྨ་ལྷོའི་རོང་བོ་སྡེ་བདུན་དུ་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་ཐེ་བུ་ཞེས་པར་ཡབ་ཕུར་བ་ཚེ་རིང་དང་། ཡུམ་ལྷ་མོ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ།1938ལོར་འཁྲུངས། 1947ལོ་སྟེ་དགུང་ལོ་བཅུར་རིགས་སྨྲའི་ཁྱུ་མཆོག་བཤེས་གཉེན་རབ་འབྱམས་པ་འཇམ་དབྱངས་གྲགས་པ་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ཏེ་བསྡུས་གྲྭ། བློ་རྟགས། ས་ལམ། དོན་བདུན་ཅུ། ལམ་རིམ། སྤྱོད་འཇུག་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་ཞིབ་རྒྱས་གསན། རྩོད་པ་དང་དཔེ་གཟིགས། དཔེ་ཁྲིད་ཉིན་རེར་ཆག་མེད་མཛད། 1951ལོར་དབུས་འགྱུར་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་ཏེ། འབྲས་སྤུངས་ཚོགས་ཆེན་དུ་ཆོས་བཞུགས་གནང་སྟེ་ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་དུ་བཞུགས་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་དབལ་ཤུལ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཚང་བླ་མར་བསྟེན། དོན་བདུན་ཅུ་ནས་བཟུང་གསེར་ཕྲེང་དང་སྦྲགས་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་སྐབས་བརྒྱད་པ་དང་། ཟུར་བཀོད་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་ནས་ཀུན་གཞིའི་བར་དུ་དཔེ་ཁྲིད་ཞིབ་རྒྱས་གནང་། རྣམ་འགྲེལ་ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་ལ་རྩ་འགྲེལ་སྦྲགས་པའི་གསན་སྦྱོང་གནད་སྨིན་པ་མཛད། 1953ལོར་གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་ཀུན་གཟིགས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ་དང་ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མའི་ལྗགས་ལུང་གསན། ནོ་མོན་ཧན་གྱི་བཀའ་ཤོག་དང་ཐམ་གའི་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཏེ་དམིགས་བསལ་གྱི་གཟེངས་བསྟོད་རྒྱ་ཆེར་གནང་། 1954ལོར་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་དགེ་འདུན་ཆིག་ཁྲི་འདུས་པའི་དབུས་སུ་ཕར་ཕྱིན་དམ་བཅའ་བཞག 1963ལོར་ཀན་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། 1965ལོའི་ལོ་འཁོར་ཧྲིལ་པོར་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཆབ་སྲིད་སློབ་གྲྭར་བྱོན་ནས་ཆབ་སྲིད་ཤེས་བྱར་སློབ་སྦྱོང་ནན་མོ་མཛད། 1979ལོར་ཁུལ་ཀན་ལྷོའི་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་གདན་དྲངས། དགེ་སློབ་རྣམས་ལ་སྙན་ངག་གི་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་འབྲེལ་སྙན་འགྲེལ 《 ཚངས་སྲས་བཞད་སྒྲ》ལྗགས་རྩོམ་གནང་། 1985ལོར་གཙོད་མི་རིགས་དགེ་འོས་ཆེད་གཉེར་སློབ་གྲྭ་གསར་དུ་བཙུགས་ཏེ་སློབ་གྲྭའི་སློབ་སྤྱི་གཞོན་པར་བསྐོས། མི་རིགས་སློབ་གསོ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བོད་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་བརྟུན་པ་བསྐྱེད་ནས་ཀན་ལྷོའི་སློབ་གསོ་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་དོན་ལ་མཛད་རྗེས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བཞག 1986ལོར་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱག་ཕྱིར་འབྲངས་ནས་ཟི་ཁྲོན་དཀར་མཛེས་ཁུལ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ཁུལ། ཡུན་ནན་བདེ་ཆེན་ཁུལ། ཏཱ་ལིས་གྲོང་ཁྱེར(འཇང་ཡུལ)སོགས་ལ་གཟིགས་རྟོགས་གནང་བར་ཕེབས། 1998ལོའི་བར་དུ་པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་དུ་གྲུབ་མཐའ་དང་འདུལ་བ་སོགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་ལོ་རེར་ཟླ་གསུམ་རེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གནང་། དགེ་ལྡན་གྲུབ་མཐའ་འཇམ་མགོན་བསྟན་པའི་མཛེས་རྒྱན་ཡང་སྐབས་དེར་ཀུན་གཟིགས་མཆོག་གི་བཀའ་ལྟར་སློབ་གླིང་གི་དགོས་པར་བརྩམས། 1990ལོར་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་གོ་འཕང་ལ་མངའ་བརྙེས་ཏེ་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་དམིགས་བསལ་ཕོགས་སྣོན་ལེན་པའི་སློབ་གསོའི་ཆེད་ལས་པར་བདམས། 1992ལོའི་ཧོར་ཟླ་བརྒྱད་པར་མགར་རྩེ་དགོན་གྲོང་གཉིས་ཀྱི་གསོལ་བ་ཡང་ཡང་བཏབ་པ་ལྟར་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་དྲུག་ཁྲི་བརྒལ་བ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་བསྐུར་ཟབ་མོ་ཕྱག་ལེན་རྒྱས་པའི་ལུགས་སུ་གནང་། ད་ལྟ་ཀན་སུའུ་གཙོད་མི་རིགས་དགེ་འོས་མཐོ་རིམ་ཆེད་གཉེར་སློབ་གྲྭའི་སློབ་སྤྱི་གཞོན་པ་དང་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་འཁྲི་བ་ལྷུར་བཞེས་ཀྱིས་སྣོད་ལྡན་དོན་གཉེར་ཅན་གྱི་བུ་སློབ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མར་རིག་གནས་ཀྱི་གྲུ་ཆར་དགོས་འདོད་དུ་སྩོལ་བ་དང་མཉམ་དུ། སྲིད་གྲོས་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཨུ། ཀན་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། ཀྲུང་གོའི་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འཛིན་པ། ཀན་སུའུ་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་སྤྱི་གཞོན་པ། ཀན་སུའུ་དམངས་སྲོལ་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་སྤྱི་གཞོན་པ། ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་གདན་ཞུའི་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གདན་ཞུས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་སོགས་ཀྱི་འགན་བཞེས་བཞིན་ཡོད། བརྩམས་ཆོས་ལ། 《ཚངས་སྲས་བཞད་པའི་སྒྲ་དབྱངས》དང་།《དགེ་ལྡན་གྲུབ་མཐའ་འཇམ་མགོན་བསྟན་པའི་མཛེས་རྒྱན》《ཁྱད་པར་འཕགས་བསྟོད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་ཐུབ་དབང་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན》《སྐྱབས་རྗེ་ཨ་རོལ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར》《དམ་ཆོས་འདུལ་བའི་ཟིན་བྲིས་ཐུབ་བསྟན་ལྷུན་པོའི་མཛེས་རྒྱན》《མགར་རྩེ་དགོན་པའི་གདན་རབས་དང་བཅས་འཇམ་དབྱངས་མཐོང་གྲོལ་ཆེན་མོའི་དཀར་ཆག》《རེབ་གོང་སྐྱབས་མགོན་བདུན་པའི་རྟོགས་བརྗོད》《གཏེར་ལུང་དགོན་པའི་བཅའ་ཡིག》སོགས་བརྩམས་གྲུབ་གནང་།《ཚངས་སྲས་བཞད་སྒྲ》ལ་སྐབས་བཞི་བའི་བྱང་ཁུལ་གྱི་ཞིང་གྲོང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་བཅོ་ལྔའི་ཁྱད་འཕགས་དཔེ་དེབ་ཀྱི་བྱ་དགའ་དང་། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་སྐོར་གྱི་ཁྱད་འཕགས་དཔེ་དེབ་ཀྱི་བྱ་དགའ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཁྱད་འཕགས་བསླབ་དེབ་ཀྱི་བྱ་དགའ་རྣམས་རིམ་པར་ཐོབ།


text:
སུད་སི་བོད་རིགས་མི་མང་གསར་འཕྲིན་དབུ་བརྙེས་ཏེ་ལོ་ ༢༠ འཁོར་བའི་མཛད་སྒོ་ཐོག་གསུང་བཤད།
བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཟམ་གདོང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཟླ་བ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༤ ལྷ་བབ་དུས་ཆེན་ཉིན་སུད་སི་དང་ལིཀ་ཏེན་སིཊཡན་བོད་རིགས་མི་མང་གསར་འཕྲིན་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ ༢༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་གསར་འཕྲིན་དང་འབྲེལ་བའི་ལེགས་ཉེས་བླང་དོར་དང་། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གལ་ཆེ་ཡིན་པའི་སྐོར་བསྩལ་པའི་བཀའ་སློབ། །
ད་རིང་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པའི་རི་ཀོན་ཆོས་འཁོར་དགོན་གྱི་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་དབུས་པའི་སྐྱབས་ཡུལ་དགེ་འདུན་པ་རྣམ་པ། སུད་སི་དང་ལིཀ་ཏེན་སིཊཡན་གྱི་ས་གནས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཚོགས་གཞོན་དང་ཚོགས་མི་རྣམ་པ། སུད་སི་དང་ལིཀ་ཏེན་སིཊཡན་བོད་མིའི་གསར་འཕྲིན་དང་དྲ་རྒྱའི་རྩོམ་སྒྲིག་སྤྱི་ཁྱབ་འགན་འཛིན་དང་ཚོགས་མི་རྣམ་པ། འདི་གའི་ས་གནས་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་མཆོག གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པ། མི་མང་བཅས་ཚང་མར་ཐོག་མ་འཚམས་འདྲི་བཀྲིས་བདེ་ལེགས་དང་། དེ་རིང་མཇལ་བར་དགའ་པོ་བྱུང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
སུད་སི་དང་ལིཀ་ཏེན་སིཊཡན་བོད་རིགས་མི་མང་གསར་འཕྲིན་ངོས་ནས་མགྲོན་འབོད་གནང་བ་བཞིན་ང་འདིར་ཐེངས་ཁ་ཤས་སླེབས་ཚར་བ་རེད། ད་ལོ་ཡོང་མི་དགོས་ན་བསམས་པ་བྱུང་། ག་དུས་ཡིན་ནའང་སྐུ་མགྲོན་གཅིག་མ་གཏོགས་མེད་པའི་བཟོ་འདྲ་བྱེད་ན་ཁྱད་མཚར་རེད། འདི་ནས་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ་མ་ཟད། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡིག་ཚང་གི་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ངོ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་ལགས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་རྒྱབ་གཉེར་གནང་གི་འདུག དེར་བརྟེན་ད་རིང་འདིར་དུས་ཚོད་ཐུང་ངུ་ལས་མེད་རུང་ཁྱུག་ཙམ་བཅར་བ་ཡིན། དེ་སྔ་དུས་ཚོད་འཆར་གཞི་སྒྲིག་སྐབས་ཚེས་གྲངས་བལྟ་རྒྱུ་གང་ཡང་བྱུང་མེད། རེས་གཟའ་སྤེན་པ་དང་ཉི་མ་གང་རུང་འཁེལ་བ་ཞིག་དགོས་ཞེས་གསུངས་པར་བརྟེན། ཁ་སང་སོ་ལོ་ཝ་ཀི་ཡ་ནས་འབྱོར་རྒྱུ་དང་། དེ་རིང་གཟའ་ཉི་མ་འདིར་བཅར་ན་འགྲིག་གི་འདུག་གམ་ཞུས་སྐབས། ད་ག་རང་འགྲིག་གི་འདུག་ཅེས་གསུངས་པ་རེད། རྗེས་སུ་བལྟས་དུས་ལྷ་བབ་དུས་ཆེན་འཁེལ་འདུག དངོས་གནས་བྱས་ན་ལྷ་བབ་དུས་ཆེན་ཉིན་ཚང་མ་ཕྱག་མཆོད་འབུལ་དང་། དགེ་སྦྱོར་ཉམས་ལེན་གནང་སྟེ་བཞུགས་དགོས་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་རེད་དེ། ད་རིང་འདིར་ཚོགས་འདུའི་ནང་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བ་རེད། ད་རང་ལམ་ནས་ཡོང་སྐབས་མུ་མཐུད་ཆར་པ་བཏང་བར་བརྟེན། མི་ཉུང་ཉུང་མ་གཏོགས་མེད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཕེབས་འདུག
ད་ལྟ་གོང་དུ་གསུང་བཤད་གནང་མཁན་ཚོས་བཀའ་གནང་བ་བཞིན། སུད་སི་བོད་རིགས་མི་མང་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་འབྱོར་སྔ་ཤོས་གྲས་རེད། ལིཀ་ཏེན་སིཊཡན་གྱི་བོད་མི་ཚོ་རྗེས་སུ་ཕེབས་པ་ཞིག་རེད། སུད་སིར་བོད་མི་སྔོན་ལ་འབྱོར་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྐྱབས་བཅོལ་གྱི་གནས་བབས་ཐོག་མའི་སྐབས་སུ་ཡིན་པར་བརྟེན། མི་རབས་རྒན་པ་དང་། མཁྱེན་ཡོན་ཡོད་པའང་མང་པོ་འབྱོར་ཡོད་རེད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་གནས་འདིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་བོད་རིགས་སྒྲིག་འཛུགས་རྙིང་ཤོས་དང་། ཆབ་སྲིད། སྤྱི་ཚོགས། དཔལ་འབྱོར་གང་ཅིའི་ཐོག་ཕྱག་ལས་ཞབས་འདེགས་མང་པོ་གནང་མཁན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པར་བརྟེན། རྗེས་སུ་ཡི་རངས་དང་བསྔགས་བརྗོད་ཡོད།
གསར་འཕྲིན་ནི་སྔོན་མ་དང་མི་འདྲ་བར་དེང་སང་མང་ཆེ་བ་ཚོང་ལས་རེད། དཔར་བརྒྱབས་པའི་གསར་འཕྲིན་ཡིན་ནའང་རེད། གཟུགས་མཐོང་བརྙན་འཕྲིན་དང་དྲ་རྒྱའི་གསར་འཕྲིན་ཡིན་ནའང་ཚོང་ལས་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཧ་ལམ་མེད། ལྷག་པར་དུ་ཡིག་ཐོག་ལ་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་པའི་གསར་འཕྲིན་དེ་ཚོ་རྒྱུན་རིང་གནས་ཐུབ་པ་ཁག་པོ་རེད། རྒྱ་གར་ནང་གི་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གཟིགས་ན། གསར་འཕྲིན་དང་། བདུན་རེའི་གསར་ཤོག ཟླ་རེའི་གསར་ཤོག དུས་དེབ། ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་དུས་དེབ་སོགས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་འཐོན་གྱི་ཡོད་རེད། ང་སྔོན་མ་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ཡོད་སྐབས། དྷ་རམ་ས་ལར་ཡོད་པའི་གསར་འཕྲིན་ཁག་གྲངས་ཀ་རྒྱག་དུས་ཆེ་ཆུང་བསྡོམས་པའི་དགུ་བཅུ་གོ་གྲངས་ཤིག་འདུག ཞིབ་ཚགས་ཐོག་ནས་གཟིགས་ན་དེ་ཚོ་མང་ཆེ་བ་ཚེ་ཐུང་ཐུང་ཤ་སྟག་རེད། ཁ་ཤས་ལོ་གཉིས་དང་། ཁ་ཤས་ལོ་ལྔ་། རིང་ན་ལོ་བརྒྱད་དང་དགུ་རེད། དེ་ནས་ཡལ་འགྲོ་བ་རེད། འོན་ཀྱང་སུད་སི་བོད་རིགས་གསར་འཕྲིན་ལོ་ ༢༠ བར་དུ་འཚོ་ཐུབ་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ལོ་ ༢༥ དང་། ལོ་ ༥༠ ལོ་ ༡༠༠ མ་གཏོགས། ལོ་ ༢༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་བརྩི་སྲོལ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ལམ་སྲོལ་ནང་ཧ་ལམ་མེད། འོན་ཀྱང་གསར་ཤོག་ཅིག་ལོ་ ༢༠ ལྷག་གནས་ཐུབ་པ་དེས་ལོ་ ༢༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་གནང་ནའང་ཏན་ཏན་གནང་རིན་ཆོག་པ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ད་རེས་ལོ་ ༢༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་འདིའི་ཐོག་གསར་འཕྲིན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཚོ་དང་། ས་གནས་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པ། མང་ཚོགས་བཅས་ཚང་མས་ད་དུང་གསར་འཕྲིན་འདི་ལོ་ ༣༠ ཐམ་པ་གནས་ཏེ་ལོ་ ༥༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་འདི་ལས་རྒྱས་ཙམ་གནང་ཐུབ་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་དང་། ཐུགས་སྨོན་གནང་ན་ཡག་པོ་ཡོད་རེད།
སར་འཕྲིན་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། ཆོས་དང་ལེགས་བྱང་། སྐད་ཡིག་ཚང་མའི་ཐོག་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ལས་དོན་ལ་བརྩི་བ་རེད། བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གསར་འཕྲིན་ཁག་རྒྱུན་རིང་གནས་མི་ཐུབ་པ་དེ་གཙོ་བོ་ཀློག་པ་པོ་ཉུང་དྲགས་པའི་སྐྱོན་རེད། གསར་འཕྲིན་དང་དུས་དེབ་རྣམས་ཀློག་པ་པོའི་དཔལ་འབྱོར་དང་སེམས་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་དགོས་སྟབས། ཀློག་མཁན་ཉུང་ཉུང་ཆགས་སྐབས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་རེད། དེང་སང་པར་སྐྲུན་བྱེད་མི་དགོས་པར་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་གཞག་རྒྱུ་དེས་དཀའ་ངལ་ཕྲན་བུ་བསངས་པའི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ཡོད་པ་དེས་པར་སྐྲུན་བྱས་པ་དེའི་ཚབ་བྱེད་ཐུབ་ཐབས་མེད། དྲ་རྒྱའི་བརྒྱུད་ལམ་ཐ་དད་ཅིག་རེད། པར་སྐྲུན་བརྒྱུད་ལམ་དེ་གཞན་ཞིག་རེད། དེ་གཉིས་རྒྱུན་རིང་ཐུང་དང་ཕུགས་བརྟན་ལོད། རྒྱུན་གནས་ཐུབ་མིན་སྣ་ཚོགས་རེད། དེས་ན་དྲ་རྒྱ་དང་གསར་འཕྲིན་གཉིས་མཉམ་གནས་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད།
དག་ཉིད་ཆེན་པོ་གཱནྡྷཱིས་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་དེ་གལ་ཆེན་པོར་བརྩིས་ཏེ་རང་གི་སྐུ་ཚེའི་ནང་ཧ་རི་ཇན་(Harijan)དང། ཡང་ཨིན་ཌི་ཡ་(Young India)ལྟ་བུའི་གསར་འཕྲིན་ཁག་བཞི་ལྔ་ཙམ་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་ཕྱག་ལས་རྒྱུན་རིང་གནང་བ་རེད། ཉིན་ལྟར་སྔ་དྲོ་བཞེངས་མ་ཐག་གསར་འཕྲིན་ནང་བཀོད་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་མདོར་བསྡུས་རེ་དཔོད་བྲིས་གནང་གི་ཡོད་རེད། དེ་ནི་ཁོང་གི་ཉིན་རེའི་འཆར་ཅན་གྱི་མཛད་རིམ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། དེང་སང་ང་ཚོས་གཱནྡྷཱིའི་སྐབས་ནས་བྱུང་བའི་ཧ་རི་ཇན་དང་ཡང་ཨིན་ཌི་ཡ་གཉིས་ཀ་པོ་ཏི་མང་པོའི་རང་བཞིན་ལ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། གཱནྡྷཱིའི་དགོངས་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་དེ་ནས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཡོང་རྒྱུ་དེ་གསར་འཕྲིན་དེ་ཚོའི་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད།
གཱནྡྷཱིས་ཧིནྡསྭརཱཇྱ་ཞེས་པའི་ཕྱག་དེབ་གྲགས་ཅན་དེ་ལྗགས་རྩོམ་གནང་སྐབས། དེའི་སྔོན་གླེང་ལྟ་བུ་དེ་གསར་འཕྲིན་གྱི་སྐོར་རེད། དེའི་ནང་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ལ་ལས་འགན་གསུམ་ཞིག་བཀའ་གནང་ཡོད། ལས་འགན་དང་པོ་དེ། སྤྱི་ཚོགས་ནང་གལ་ཆེའི་གནས་ཚུལ་མ་རྟོགས་པ་ཡོད་ན་འཕྲལ་འཕྲལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་བཟོ་རྒྱུ་དང་། དེའང་ཆ་ཚང་ལ་མ་ཚང་བ་མིན་པ། མགོ་ཡོད་མཇུག་མེད་དང་མཇུག་ཡོད་མགོ་མེད་མིན་པ། གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ་གོ་བ་ལོག་སྒྲུབ་མི་ཡོང་བ། གནས་ཚུལ་རྣམས་ཡང་དག་པ་དང་། བདེན་པ། ངོ་མ་ཡིན་པ། ལྷག་པར་དུ་གནས་ཚུལ་དེ་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བར་བློ་གཟུ་བོར་གནས་པའི་ཐོག་ནས་མང་ཚོགས་སར་བསྐྱེལ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད། ལས་འགན་གཉིས་པ་དེ། སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་བསམ་ཚུལ་དང་སྤྱོད་ཚུལ་གང་མཐོང་བ་དེ་ཚོ་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་གྱི་ནང་ནས་གསལ་སྟོན་བྱེད་དགོས་ཤིང་། དཔེར་ན་ཁྱེད་ཚོའི་བསམ་བློ་འདི་ཡང་དག་པ་མ་རེད། འདི་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་དང་འདི་རེད། སྤྱོད་ལམ་འདི་ཡང་དག་པ་མ་རེད། འདི་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་དང་མི་མཐུན། འདི་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་ཞེས་ཐད་ཀར་རྣག་ཐོག་གཙག་འགེལ་གྱི་ཐེར་འདོན་ཉིན་རེ་བཞིན་བྱེད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ནང་བྱེད་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་དེ་བརྒྱུད་ལམ་གྱི་ལས་འགན་གཉིས་པ་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད། ལས་འགན་གསུམ་པ་དེ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་སྤྱོད་པ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དེ་རེད། ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་(public opinion)ཟེར་བ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་འགྲོ་ཕྱོགས་དང་ལམ་ཕྱོགས་གསལ་པོ་ཡོད་དགོས་པ་དེ་ཆབ་སྲིད་དང་། སྤྱི་ཚོགས། དཔལ་འབྱོར་བཅས་ཀྱི་ཐོག་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དེས་ན་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་མེད་པ་གསར་སྐྲུན་བྱེད་ལམ་ཡག་ཤོས་དེ་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་རེད། དེའི་བརྒྱུད་ནས་མི་མང་ནང་སྔར་མེད་པའི་བསམ་ཚུལ་གསར་པ་བསྐྲུན་རྒྱུ་དང་། སྔར་ཡོད་པ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དེ་དགོས་པ་གཙོ་བོ་ཞིག་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད། དེ་ལྟར་གསར་འཕྲིན་གྱི་དགོས་དམིགས་གསུམ་གསལ་སྟོན་གནང་བ་རེད།
ཕྱིས་ཀྱི་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་པར་སྐྲུན་བརྒྱུད་ལམ་གྱི་ལས་འགན་བཞི་པ་ཞིག་ཀྱང་བསྣན་ཏེ། དེ་ཡིས་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ཡར་རྒྱས་བཅས་ལ་ཕན་ཐོགས་པ་དགོས་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་རེད། དེའང་བདེན་བདེན་འདྲ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་ང་ཚོའི་གསར་འཕྲིན་དེ་དག་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་རེད། ཀློག་པ་པོ་སྟོང་ཕྲག་དང་ཁྲི་ཕྲག་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མེད་ལ། ཉིན་རེ་ཉིན་རེའང་འཐོན་གྱི་མེད་རུང་། པར་སྐྲུན་གྱི་གསར་འཕྲིན་ཁག་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་དང་། རྩོམ་སྒྱུར་ལ་འགྱུར་བ་མང་པོ་ཞིག་འགྲོ་མུས་རེད། རྒྱ་མི་བོད་ལ་སླེབས་པའི་རྗེས་སུ་བོད་རིགས་མི་མང་ཉིན་རེའི་གསར་འགྱུར་ཟེར་བ་དང་། རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་བཅས་སུ་གསར་འཕྲིན་མང་པོ་ཐོན་པའི་དབང་གིས་བོད་སྐད་ལ་མངོན་གསལ་དོད་པོས་འགྱུར་བ་ཐེབས་ཡོད། དེང་སང་རྒྱ་གར་ལ་ཆ་བཞག་ན། དུས་བབ་དང་བང་ཆེན། དེ་བཞིན་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཤེས་བྱ་སོགས་བརྒྱུད་ལམ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་རེད། དེ་ཚོའི་དབང་གིས་ཡི་གེའི་དག་ཆ་དང་། ཡི་གེའི་འགྱུར་འགྲོས་ལ་ཧ་ཅང་དོ་ཕོག་འགྲོ་མུས་རེད། ཁ་ཤས་ཀྱིས་འདི་འདྲ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། འདི་དེ་རང་འགྲིག་གི་ཡོད་རེད། དུས་བབ་ནང་དེ་འདྲ་འབྲི་གི་འདུག ཤེས་བྱའི་ནང་དེ་འདྲ་འབྲི་གི་འདུག་ཅེས་དེ་ཚོ་ཁུངས་གཟུང་ས་ལྟ་བུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྤྱིར་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་དང་། ལྷག་པར་དུ་པར་སྐྲུན་གྱི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་གིས་སྐད་ཡིག་གང་གི་ནང་འདོན་གྱི་ཡོད་རུང་། སྐད་ཡིག་དེའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་མ་འགལ་བ་གནང་དགོས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། རྒྱ་གར་ནང་ཧིནྡཱིིས་མཚོན་པའི་ས་གནས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་མང་པོའི་ཐོག་གསར་འཕྲིན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེའི་དབང་གིས་སྐད་ཡིག་ཉམས་ཆག་དང་། སྐད་ཡིག་ཡར་རྒྱས་གཉིས་ཀ་མཉམ་དུ་འགྲོ་བའི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་རེད། རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཕལ་སྐད་གཙོ་འདོན་ཐོག་ནས་འབྲི་རྒྱུར་དོ་སྣང་བྱས་པ་དེའི་དབང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཡིག་ཚད་མཐོ་པོ་དེ་དག་ཉམས་ཆག་ཕྱིན་པའང་མང་པོ་ཡོད་རེད། དེ་ལྟར་གསར་འཕྲིན་བརྒྱུད་ལམ་གྱི་ལས་འགན་བཞི་པ་དེའི་ཐོག་ནས་གནང་ཐུབ་ན་སྤྱི་ཚོགས་དང་། རིག་པའི་གཞུང་ལུགས། ལེགས་བྱང་། བརྡ་སྤྲོད་གཙུག་ལག་བཅས་ཚང་མར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་བརྒྱུད་ལམ་ཞིག་ཏན་ཏན་ཆགས་ཀྱི་རེད། གང་ལྟར་ཉིན་རེ་ཉིན་རེར་གསར་འགྱུར་ལན་བསྐྱལ་ཐུབ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ད་ལྟ་ངས་གོང་དུ་ཞུས་པའི་དམིགས་ཡུལ་དང་ལས་འགན་རྣམས་ཐུགས་ལ་མངའ་བའི་ཐོག་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་ཐུབ་ན། ཏན་ཏན་རླབས་ཆེན་རེད་ཅེས་ཞར་བྱུང་ལ་ཞུ་ན་བསམས་བྱུང་།
ད་ལྟ་ངས་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུའི་བརྗོད་གཞི་ནི་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་གལ་ཆེ་ཡིན་པ་དང་དེའི་སྲུང་སྐྱོབ་སྐོར་རེད་འདུག སྤྱིར་བཏང་སྐད་ཡིག་གལ་ཆེ་ཡིན་མིན་མང་ཚོགས་སོ་སོས་ཐག་གཅད་རྒྱུ་ཞིག་རེད། མི་རིགས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་གཙོ་བོ་ནི་སྐད་ཡིག་རེད། སྐད་ཡིག་ལས་གཞན་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་ནོར་འཁྲུལ་མེད་པ་ཞིག་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། གོས་གྱོན་སྟངས་དང་ཁ་ལག་ཟ་སྟངས་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་མི་རིགས་གཅིག་གི་ནང་དུའང་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོང་སྲིད། དེས་ན་མི་རིགས་ཤིག་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚོན་རྟགས་དེ་སྐད་ཡིག་ལས་ལྷག་པའི་གཞན་གང་ཡང་མེད་པར་བརྟེན། སྐད་དང་ཡི་གེ་གཉིས་པོ་དང་པོ་དེ་རེད། འགྲོ་བ་མི་རིགས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་སྟངས་དང་། དེའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐོར་ལ་གནའ་སྔ་མོའི་སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་དང་། དེང་སང་སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་དབར་ཧ་ཅང་འགྱུར་བ་སོང་ཟིན། གནའ་སྔ་མོ་ཞེས་བརྗོད་སྐབས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་སྐད་ཆ་བཤད་ཀྱི་མེད། ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་སྔོན་ལ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་ཚོའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དང་། ད་ལྟའི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མི་ཚོའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཟིན་པ་རེད། སྔོན་མ་ཡིན་ན་སྤྲ་དང་སྤྲེའུ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ནས་མི་ཆགས་པ་རེད་ཅེས་ཌར་ཝིན་(Darwin)གྱི་ལྟ་ཚུལ་དེ་ཤུགས་ཆེན་པོ་བཤད་ཀྱི་ཡོད། དེང་སང་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་ཕྲ་མོ་(DNA)ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆའི་རྡུལ་ཕྲན་ཕྲ་མོ་བྱུང་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་ན། སའི་གོ་ལ་འདིའི་ཐོག་མི་རིགས་ཉུང་ཉུང་མ་གཏོགས་མེད། དཔེར་ན་རྒྱ་མི་དང་། སོག་པོ། བོད་པ་རྣམས་ཨཱརྱའི་རིགས་མིན་པ་དེ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། ཨཱརྱའི་རིགས་མིན་སྟབས། གདོང་པ་སྒོར་སྒོར་དང་། སྣ་ཁུག་ཉག་ཉག མིག་ཆུང་ཆུང་ཡོད་པ་རྣམས་ DNA ཐོག་ནས་བལྟས་ན་གཅིག་པ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་རེད། རྒྱ་མི་ཧན་མི་རིགས་དང་བོད་མི་རིགས་གཉིས་པོའི་ཐོག་མ་འབྱུང་ཁུངས་སྤྲེའུ་ནས་གཅིག་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་ཐ་དད་ཡིན་བཤད་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ལ་Aryan དང་། Mongolian, Dravidian བཅས་གསུམ་ལ་ཕྱེ་སྐབས་ང་ཚོ་ཚང་མ་ Mongolian ནང་ཚུད་ཡོད། བོད་མི་རིགས་འདི་རྒྱ་མི་རིགས་ལས་ཐ་དད་ཡིན་པ་ཁུངས་བསྐྱལ་དགོས་པའམ། ཡང་ན་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་ནང་ཐ་དད་ཡིན་པའི་འཛིན་པ་དམ་པོ་ཞིག་ཡོད་ན། དེ་ཐ་དད་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་སྐད་དང་ཡི་གེ་ལ་མ་གཏོགས་མེད། སྐད་དང་ཡི་གེ་དེ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད་པའི་དན་རྟགས་ཤིག་རེད། དབྱངས་བཞི་དང་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་ལ་བརྟེན་པའི་བོད་པའི་སྐད་དང་དེ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་མི་རིགས་གཞན་པ་ཚང་མའི་སྐད་དང་དེ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་དབར་འདྲ་མཚུངས་གང་ཡང་མེད། དཔེར་ན་རྒྱ་མིའི་སྐད་ཡིག་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར། གཟུགས་བརྙན་ལ་བརྟེན་པའི་ཡི་གེ་ཤ་སྟག་རེད། གཟུགས་བརྙན་ལ་བརྟེན་པའི་ཡི་གེ་ཡིན་པར་བརྟེན། དབྱངས་གསལ་དང་སྔོན་རྗེས་སྦྱར་ནས་ཡི་གེ་བཟོ་རྒྱུ་དང་སྐད་ཆ་བཤད་ཐུབ་ཐབས་མེད་ཅིང་། ཚིག་རེ་རེ་ལ་ཡིག་གཟུགས་རེ་རེ་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་དབྱངས་གསལ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བའི་སྐད་ཅིག་རེད། དེས་ན་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ཐ་དད་ཡིན་པ་དེ་དབང་ཤུགས་ཐོག་ནས་གཅིག་པ་རེད་ཅེས་ལབ་ཐུབ་ཐབས་མེད་ལ། རིགས་ལམ་ཐོག་ནས་གཅིག་པ་རེད་ཅེས་སྒྲུབ་ཐུབ་ཐབས་མེད།
སྤྱིར་བཏང་ནས་མི་རིགས་ཞེས་པ་དེ་ཨིན་སྐད་ཀྱི་ནེ་ཤོན་(nation)དོན་དུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་རེད། nation state theory ངོས་ནས་བལྟས་ན། མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་(nationhood)ཆགས་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་ན། དེ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཡོད་དགོས་པ་ནི་ཆ་རྐྱེན་དང་པོ་དེ་རེད། བོད་སྐད་ནང་མི་རིགས་ཞེས་པ་དེ་བེད་སྤྱོད་མང་པོ་ཞིག་ལ་གཏོང་མུས་རེད། དཔེར་ན་ཨིན་སྐད་ཀྱི་ nation དང་ race, ethnic སོགས་བོད་སྐད་དུ་རིགས་ཞེས་བསྒྱུར་བ་རེད། ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཚིག་མི་འདྲ་བ་བཞིའི་དོན་དུའང་བོད་སྐད་ནང་རིགས་ཞེས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གསར་པ་དེ་ཚོའི་ནང་ nation དང་ nationality ཟེར་བའི་ཚབ་ལ་ ethnic ཞེས་བེད་སྤྱོད་བཏང་འགོ་ཚུགས་ནས་ལོ་གང་ཙམ་ཕྱིན་པ་རེད། འདིའི་རྒྱབ་ཏུ་ཏན་ཏན་ངན་བྱུས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་བཤད་མི་དགོས། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཞེས་པར་ཨིན་སྐད་དུ་ nationality ཟེར་བ་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག ད་ལྟ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་དེ་ལག་ལེན་གང་ཡང་བསྟར་གྱི་མེད་རུང་། དེའི་འགོ་བརྗོད་ནང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་འདི་མི་རིགས་སྣ་མང་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཞེས་པར་ multi-national state དང་ multi-national country ཞེས་པའི་ཚིག་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད། དེ་ཡོང་མཚམས་ཤིག་ལ་ multi-ethnic ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་བེད་སྤྱོད་བཏང་ན། nation ཞེས་པའི་དོན་དེ་རིམ་པས་བརླག་རྒྱུ་རེད། nation ཞེས་པའི་གནས་ཚད་ལ་སྐད་དང་ཡི་གེའི་ཐོག་ནས་སླེབས་དགོས། བོད་པའི་ནང་དུའང་དབུས་གཙང་དང་། ཁམས། ཨ་མདོ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་ས་མཚམས་ཀྱི་མི་རིགས་ཚོའི་ནང་ ethnic ནས་བརྩི་ན། མི་འདྲ་བ་མང་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་དེ་ཚོ་ཚང་མ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་དང་དབྱངས་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད་ན། བོད་མི་རིགས་ནང་གཏོགས་པ་དེ་གསལ་པོ་མཚོན་ཐུབ། མི་རིགས་རང་གི་མཚོན་རྟགས་བརླག་ན་མི་རིགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཞེས་པ་དེ་རྫུན་མ་རེད། འཐབ་རྩོད་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡང་ལྷག་མེད། བོད་པ་འདི་མི་རིགས་(nationality)གཅིག་གི་ངོ་བོར་གནས་དགོས་ན། ངེས་པར་དུ་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་དེ་སོ་སོའི་ཕ་སྐད་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། དེ་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ང་ཚོའི་ལས་འགན་ཡིན་སྙམ་པའི་ཚོར་སྣང་ཡོད་དགོས་པ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་གནད་ཆེན་པོ་རེད།
སེར་རྟ་ནས་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཀྱིས་སྐད་ཡིག་སྐོར་གསུང་བཤད་གནང་བའི་ཕྱག་དེབ་ཅིག་ཐོན་ཡོད། ཁོང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་སྐོར་ལ་མཁྱེན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་མཁས་དབང་ཞིག་རེད། དེའི་རྗེས་ལའང་ཕྱག་དེབ་གཞན་ཞིག་ཐོན་འདུག དེ་ཚོའི་ནང་སྐད་ཡིག་གི་སྐོར་དང་། སྐད་ཡིག་ཉམས་ཆག་འགྲོ་བའི་སྐོར། སྐད་ཡིག་ཉམས་ཆག་འགྲོ་བའི་མཚོན་རྟགས་གང་དང་གང་ཡིན་པ། སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཞིབ་ཚགས་པོས་བཀའ་གནང་འདུག བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ཐུགས་སྣང་ཡོད་མཁན་ཚོ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་བཞུགས་མཁན་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ལྗགས་ཀློག་གནང་དགོས། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མི་དང་ཕན་ཚུན་བགྲོ་གླེང་བྱེད་དགོས་ན། དེང་རབས་སྐད་ཡིག་རིག་པའི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཐོག་ནས་བཤད་དགོས་པ་ཞིག་རེད།
དེ་ནས་གོམ་པ་གཅིག་མདུན་ལ་སྤོས་ནས་གཟིགས་ན། བོད་པའི་སྐད་ཡིག་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཡིན་པར་བརྟེན། ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ན། བོད་པ་རང་ལ་ཕལ་ཆེར་འགྲིག་གི་ཡོད་རུང་། འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་དེ་ཨ་ཕའི་ཁ་ཕོར་གཙང་ཞེན་ཟེར་བ་ཆགས་རྒྱུ་རེད། འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་གཟིགས་ན། རྒྱ་གར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྟོན་པ་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཐེག་པ་གསུམ་དང་རྒྱུད་སྡེ་བཞིས་བསྡུས་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཆ་ཚང་བ་ད་ལྟ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་བོད་སྐད་ནང་ལ་མ་གཏོགས་མེད། བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་གཉིས་བསྡོམ་ན། ཆོས་ཚན་ ༥༡༠༠ ཡས་མས་ཤིག་ཡོད། དེའི་ནང་རྙིང་མའི་རྒྱུད་འབུམ་ཚུད་མེད། གལ་ཏེ་རྙིང་མའི་རྒྱུད་འབུམ་བསྡོམ་ན་ཕལ་ཆེར་ཆོས་ཚན་ ༥༣༠༠ ཡས་མས་ཤིག་ཆགས་རྒྱུ་རེད། ད་དུང་དེའི་ཐོག་ལོ་ཙཱ་བ་ཚོས་བསྒྱུར་རུང་ཕར་ཚུར་ཐོར་ནས་བཀའ་བསྟན་གྱི་དཀར་ཆག་ནང་མ་ཚུད་པ་དང་། ཡང་བཀའ་འགྱུར་བྲིས་མ་དེ་འདྲའི་ནང་ལ་ཡོད་པ་བཅས་ང་ཚོས་ཤེས་པ་ལའང་ཆོས་ཚན་ ༥༠ ཡས་མས་ཤིག་ཡོད། གང་ལྟར་ཉུང་མཐར་ཆོས་ཚན་ ༥༥༠༠ ཙམ་ཞིག་བོད་སྐད་ནང་བཞུགས་ཡོད། དེ་ཚོའི་ནང་ནས་ད་ལྟ་ལེགས་སྦྱར་དང་པཱལིའི་སྐད་ངོ་མའི་ནང་ཆོས་ཚན་ ༡༦༠ ཡས་མས་ཤིག་མ་གཏོགས་མེད། ༥༥༠༠ ཙམ་གྱི་ནང་ནས་ ༡༦༠ ཙམ་དེ་བརྒྱ་ཆ་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་རེད། དེས་ན་བརྗོད་དོན་དེ་དག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་ན། བོད་སྐད་ལ་མ་བརྟེན་པར་འགྲོ་ས་མེད། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ནང་པའི་རིག་གནས་དང་། ནང་པའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས། ལྷག་པར་དུ་ནང་པའི་ཚན་རིག་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་རེད། དེའི་དབང་གིས་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནང་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ལས་གཞི་འགྲོ་དང་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། དེ་ཡང་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཁོ་རང་ཚོས་དང་བླང་ཐོག་ནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བཀའ་འགྱུར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ལས་གཞི་དེ་ལ་ ༨༤༠༠༠ བསྒྱུར་འཆར་ (84000 translation project) བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། སྔོན་མ་ཐོག་མ་འགོ་འཛུགས་སྐབས་སུ་ལོ་བརྒྱའི་འཆར་གཞི་རེད། ང་འདིར་ཡོང་ཁར་དེའི་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཕྱིན་པ་ཡིན། ད་ལྟ་ཁོང་ཚོའི་ཚོད་དཔག་ལྟར་ན། ལོ་བརྒྱའི་འཆར་གཞི་དེ་ལོ་བཞི་བཅུའི་ནང་ཕལ་ཆེར་འགྲུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་ཀྱི་འདུག འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱིས་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་སྔར་ལྷག་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། དོ་སྣང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་ནང་མ་གཏོགས་མེད་པ་ཡིན་སྟབས། བོད་སྐད་དེ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་རེད། རྒྱ་སྐད་ནང་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་ཡོད་རེད། བཀའ་འགྱུར་ང་ཚོ་ལས་ཕྲན་བུ་ཉུང་བ་རེད། བསྟན་འགྱུར་ང་ཚོ་ལས་ཧ་ཅང་ཉུང་བ་རེད། ངས་གྲངས་ཀ་ཞིབ་ཚགས་ངེས་ཀྱི་མི་འདུག་སྟེ། ཕལ་ཆེར་རྒྱ་སྐད་ནང་བཞུགས་པ་དེ་ཆོས་ཚན་ ༣༠༠༠ བརྒལ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པ་ཡོད། དེ་བཞིན་རྒྱ་སྐད་ནང་བཞུགས་པ་དེ་བོད་སྐད་ཀྱི་བསྒྱུར་དང་གནས་ཚད་མཉམ་པ་ཞིག་མེད། གང་ལགས་ཤེ་ན། ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་སྐད་ནང་བསྒྱུར་འགོ་འཛུགས་སྐབས་རྒྱ་སྐད་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ནས་གཏན་འབེབས་བྱུང་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་རེད། ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དང་པོའི་མཇུག་ཙམ་ནས་རྒྱ་སྐད་ནང་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་བསྒྱུར་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། རྗེས་སུ་མུ་མཐུད་བསྒྱུར་བ་རེད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་སྐད་ནང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ལ་གང་ཡོད་པ་དེ་བསྒྱུར་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དེའི་དབང་གིས་ད་ལྟ་རྒྱ་སྐད་ལ་ཡོད་པའི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ནས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ལ་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། ཨིན་སྐད་ལ་ reconstruction (བསྐྱར་གསོ་) དང་ retranslation (བསྐྱར་བསྒྱུར་) ཞེས་སྒྱུར་སྟངས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་རེད། བོད་སྐད་ནས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ལ་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། བསྐྱར་གསོ་བྱས་པའི་དཔེ་ཆ་ཁ་ཤས་རྗེས་སུ་སཾསྐྲིཏའི་སྐད་ངོ་མའི་ནང་ཐོབ་སྐབས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༨% ལྷག་ཙམ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ཆགས་འདུག་བཤད་ཀྱི་ཡོད་རེད། རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ནས་བསྐྱར་བསྒྱུར་མ་གཏོགས་བསྐྱར་གསོ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོའི་བདེ་ཐབས་ལ་ནང་པའི་རིག་གཞུང་དེ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ལ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འདི་འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། ང་ཚོས་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་ཕར་བཤད་དགོས་ཀྱི་མི་འདུག ཁོང་རང་ཚོས་ཚུར་བཤད་ཀྱི་འདུག ཉིན་གཅིག་བོད་པ་ན་གཞོན་དེ་ཚོས་མགོ་སེར་ས་ནས་བོད་སྐད་བསླབ་དགོས་པའི་དུས་ཚོད་ཤར་མི་སྲིད་པ་མ་རེད། བསླབ་མི་ཆོག་པ་གང་ཡང་མེད་རུང་། དེ་ངོ་ཚ་པོ་ཞིག་མ་རེད་དམ། སོ་སོའི་ཕ་སྐད་དེ་བརྗེད་ནས་མི་གཞན་ཞིག་སར་གཞི་ནས་བསླབ་དགོས་བྱུང་ན་ཕ་ཤུལ་བུས་འཛིན་མ་བྱུང་བ་རེད།
སྤྱིར་རིག་གནས་དང་། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་དོན་རིག་པ། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ལ་ནང་ཆོས་མ་དར་གོང་བོད་པ་རང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བོན་པོའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་བཅས་ཆ་ཚང་ད་ལྟ་བོད་སྐད་ནང་མ་གཏོགས། སྐད་ཡིག་གཞན་ནང་མེད། དེང་སང་ང་ཚོས་སྐད་ཆ་བཤད་སྐབས་བོན་པོའི་ཆོས་ཞེས་བཤད་སྟངས་ཤིག་འདུག དེ་ཁྱད་མཚར་ཞིག་རེད། བོན་པོ་ལ་ཆོས་ཞེས་བཤད་སྲོལ་མེད། བོན་པོ་ལ་བོན་ཞེས་བརྗོད་དགོས་རེད། བོན་པོ་ཚོས་རྩོད་པ་རྩོད་སྐབས་བུམ་པ་བོན་ཅན་བཤད་པ་མ་གཏོགས། བུམ་པ་ཆོས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་མེད། བོན་ཞེས་པ་དེ་ཆོས་ཟེར་བའི་ཚིག་གི་ཚབ་རེད། བླ་མ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །བོན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །ཞེས་བོན་པོའི་སྐྱབས་འགྲོ་བྱེད་སྟངས་རེད། དེས་ན་བོན་གྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱང་བོད་སྐད་ནང་མ་གཏོགས། བོན་གྱི་ཐོག་མའི་སྐད་ཡིག་ཏུ་བརྩི་བའི་ཞང་ཞུང་དང་། ཡུ་གུར་གྱི་སྐད་སོགས་ཀྱི་ནང་དེང་སང་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གཅིག་ཀྱང་མེད། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་ནས་བསྒྱུར་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བོད་པ་རང་གིས་བྲིས་པའི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་འགྲེལ་དང་། བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བོད་པའི་གཞུང་ལུགས་དཔེར་ན་གསོ་བ་རིག་པས་མཚོན་པའི་རིག་གནས་དེ་ཚོ་ཚང་མ་བོད་སྐད་ལ་མ་བརྟེན་པར་སྐད་ཡིག་གཞན་པའི་ནང་ཁུངས་མི་འཁྱོལ་བ་དེ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད།
ང་ཚོས་བོད་པ་འདི་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་བཤད་མུས་རེད། ད་ལྟ་བསམ་བློ་གཏོང་སྐབས་དོན་ངོ་མའི་ཐོག་ལའང་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་རེད་འདུག འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་དང་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་ཐུབ་མཁན་གྱི་མི་རིགས་གཅིག་ཀྱང་མེད་ཅེས་ངས་བཤད་དང་ཤོད་བཞིན་པ་ཡིན། གཅིག་བྱས་ན་ཧམ་པ་ཚ་བ་ལ་ཞེས་བཤད་མདོག་ཁ་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་དེར་རྒྱུ་མཚན་ཡོད། བོད་པ་རྟག་ཏུ་མི་འབོར་ས་ཡ་དྲུག་ཡས་མས་ཤིག་གནས་པ་རེད། ཁ་ཤས་ཀྱིས་བོད་པ་མི་འབོར་ས་ཡ་དྲུག་ལས་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་གསུང་མཁན་ཡང་ཡོད། དེ་ཚོས་སྒྲུང་གཏམ་གཞི་ལ་བཞག་ནས་གསུང་བ་མ་གཏོགས། བྱུང་རབས་ནས་གསུང་གི་མེད། སྒྲུང་གཏམ་ནང་དམག་འབུམ་བརྒྱ་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་བྲིས་པ་མང་པོ་ཡོད་རེད། ང་ཚོའི་མི་འབོར་གྲངས་ཀ་དེ་སོག་པོའི་འོག་ཡོད་སྐབས་བརྒྱབས་པ་རེད་མ་གཏོགས། བོད་པ་རང་གིས་མི་འབོར་གྲངས་བཤེར་བྱས་མྱོང་མེད། ང་ཚོ་ཕྱི་ལོ་ ༡༢༡༦།༡༧ ནས་ ༡༢༦༠ རེ་གྲངས་བར་སོག་པོའི་འོག་ལ་བསྡད་སྐབས་སོག་པོས་མི་དྲུག་རེ་ལ་མི་ཚང་དང་། དེ་ལ་འདུས་ཚང་ཟེར་བའི་མིང་བཏགས་ཏེ། འདུས་ཚང་བརྒྱ་ལ་བརྒྱ་དཔོན་དང་། སྟོང་ལ་སྟོང་དཔོན། ཁྲི་ལ་ཁྲི་དཔོན་ཞེས་དེ་དུས་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་རྣམ་གཞག་དེ་བྱུང་བ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ང་ཚོའི་ཁ་རྒྱུན་ལ་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་ཅེས་འཇགས་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོར་བྱས་པའི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་འབོར་གྲངས་བཤེར་གྱི་སྙན་ཐོའི་ནང་བོད་རིགས་ས་ཡ་ལྔ་དང་གྲངས་ཆུང་གསུམ་ཙམ་མ་གཏོགས་མི་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོའི་མི་འབོར་གྲངས་བཤེར་གྱི་སྙན་ཐོ་དེ་ངས་མཐོང་མ་སོང་། ད་ལྟ་ང་ཚོས་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡུལ་དུ་བསྒྱུར་གྱི་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཡུལ་ནང་བོད་རིགས་ལས་རྒྱ་རིགས་མང་བ་ཆགས་འདུག་ཅེས་གཞི་གཞག་ས་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོའི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་འབོར་གྲངས་བཤེར་གྱི་སྙན་ཐོ་འདིའི་ཐོག་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་རེད། དེའི་ནང་བོད་དུ་བོད་རིགས་མ་ཡིན་པ་ཕལ་ཆེར་ས་ཡ་བདུན་དང་གྲངས་ཆུང་ཁ་ཤས་ཤིག་བཤད་འདུག
ང་ཚོར་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒྱད་པའི་ནང་གཞི་ནས་སྐད་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བྱུང་། བརྒྱ་ཕྲག་བརྒྱད་པ་ནས་ད་ལྟ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ བར་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་གསུམ་བརྒྱ་མ་གཏོགས་སོང་མེད། དུས་ཚོད་ཧ་ཅང་ཐུང་ཐུང་རེད། རྒྱ་གར་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ལོ་བདུན་སྟོང་བརྒལ་བའི་ཡིག་ཐོག་འཁོད་པའི་བྱུང་རབས་ཡོད་རེད། མི་འབོར་ནི་ས་ཡ་མིན་པར་དུང་ཕྱུར་གྱི་སྐད་ཆ་རེད། དེའི་ནང་ནས་བྱུང་བའི་རྩོམ་ཡིག་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་། བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་དང་ལོ་ཉུང་ངུའི་ནང་བརྩམས་པའི་རྩོམ་རིག་གཉིས་པོ་གྲངས་དང་སྤུས་ཀ་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ནས་བསྡུར་ན། བོད་པ་ལྷག་པ་མ་གཏོགས་རྒྱ་གར་ལྷག་པ་མེད། ང་ཚོས་ཚོད་དཔག་བྱེད་ན། བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་བཤད་མི་དགོས། བོད་ཀྱི་བླ་མ་ཀུན་མཁྱེན་བོ་དོང་པའི་གསུང་འབུམ་ལའང་པོ་ཏི་བརྒྱ་དང་དྲུག་བདུན་ཞིག་ཡོད། དེ་བཞིན་བླ་མ་མང་ཆེ་བའི་གསུང་འབུམ་ལ་པོ་ཏི་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་དང་། ཉུང་མཐར་ལྔ་དྲུག་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་རེད། དེ་ཚོ་ཚང་མ་བསྡོམ་ན་ཧ་ཅང་འབོར་ཆེན་པོ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། གནས་ཚད་མཐོ་བའི་རྩོམ་རིག་ཤ་སྟག་ལས། གང་བྱུང་ངག་འཁྱལ་གྱིས་བྲིས་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད། དེས་ན་མི་རིགས་གཞན་སུས་ཀྱང་བཞག་མི་ཐུབ་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་ལག་རྗེས་ཤིག་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་བཞག་ཡོད། དེ་ནི་སྐད་ཡིག་དང་རྩོམ་རིག་ཐོག་ནས་བཞག་པ་མ་གཏོགས་དཔལ་འབྱོར་དང་། ཆབ་སྲིད། དམག་དོན་ཐོག་ནས་བཞག་མེད། ལར་ནས་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་ག་དུས་ཡིན་ནའང་ཞབས་འདྲེན་ཞུས་པ་རེད། དེ་བཞིན་སྔོན་མ་དམག་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྐབས་ཤིག་བྱུང་བ་མ་གཏོགས། བོད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་བའི་རྗེས་ལ་བོད་པས་དམག་ཤུགས་ཐོག་ལ་ཧ་ལམ་དོ་སྣང་སྤྲད་མེད། དེ་འདྲའི་ལག་རྗེས་ཅན་གྱི་སྐད་ཡིག་དེ་ད་ལྟའི་མི་རབས་ཀྱིས་དོ་སྣང་མེད་པར་བཞག་ན་ཧ་ཅང་མ་རབས་རེད་ལ། ཁྲེལ་མེད་ཀྱང་རེད།
བོད་ནང་བཙན་དབང་འོག་ལ་སྐད་ཡིག་ཉམས་ཆག་འགྲོ་གི་ཡོད། སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་ཞིག་མངོན་གསལ་དོད་པོས་བརྩམ་ན། སྲོག་ཐོག་དང་ཚེ་བཙོན་ལ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་དེ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡིན་རུང་། ད་དུང་བློ་ཁོག་བསྐྱེད་ནས་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་བཙན་བྱོལ་ལས་ཧ་ཅང་མང་བ་གནང་གི་ཡོད། བོད་ནང་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་མཇུག་བསྡོམས་ཙམ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ད་བར་རྩོམ་རིག་དང་། ཡིག་ཆ་རྙིང་པ་བསྡུ་རུབ། ཡིག་ཆ་རྙིང་པ་དཔར་བསྐྲུན་བཅས་ཀྱི་ཐོག་འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་བཞི་བཅུའི་ནང་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་རྗེས་མང་པོ་བཞག་ཡོད། གཞན་པ་ལྟ་ཞོག བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མའི་ཕྱག་ལས་རྐྱང་རྐྱང་ལ་མཚོན་ནའང་ཧ་ལས་པ་རེད། དེ་ནི་དངོས་གནས་བྱས་ན་ང་ཚོ་རང་དབང་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་ལ་སྡོད་མཁན་ཚོས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་རུང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་དེ་འདྲའི་རླབས་ཆེན་གྱི་བྱ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་བཙན་འོག་ལ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོས་གནང་བ་རེད། དེས་ན་རང་དབང་ལུང་པར་ཡོད་མཁན་ཚོས་སྐད་ཡིག་ལ་དོ་སྣང་མེད་པར་ཉམས་ཆག་ཕྱིན་ན། མི་གཞན་པའི་གྱོང་གུན་ཇི་ཙམ་ཡོད་མིན་བཤད་མི་དགོས་པར། སོ་སོར་ཡང་གྱོང་གུན་དེ་ལྷག་མ་ཆེ་བ་མི་ཚེ་འདིའི་ནང་བསབས་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་རེད།
གནས་ཚད་ཆ་ནས་བཤད་ན། བོད་པའི་སྐད་ཡིག་འདི་འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ ༧༠༠༠ ཡས་མས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་ནས་ཨང་གཉིས་པ་རེད་ཅེས་བཤད་ཐུབ། གང་ལགས་ཤེ་ན། ད་ལྟ་སྐད་ཡིག་ཚང་མའི་ནང་ནས་གནས་ཚད་མཐོ་ཤོས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་(སཾསྐྲྀཏ་) ལ་བརྩི་བ་རེད། སཾསྐྲྀཏའི་སྐད་ཤེས་མཁན་ཉུང་ཉུང་ཡིན་སྟབས། བེད་སྤྱོད་མ་ཐུབ་པ་མ་གཏོགས། ཀམ་པུ་ཊར་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུའི་སྐད་ལ་སཾསྐྲྀཏ་ལས་ལྷག་པ་མི་འདུག་ཅེས་ཀམ་པུ་ཊར་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ངོས་ལེན་བྱས་པ་ཞིག་རེད། དེའི་ཐོག་རྒྱ་གར་ནང་ལས་ཀའང་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱས་པ་རེད། སྔོན་མ་ང་ཝཱརཱཎསཱི་ལ་ཡོད་སྐབས་ལས་གཞི་དེ་འདྲ་མང་པོའི་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་མྱོང་། ཀམ་པུ་ཊར་གྱི་ལས་འཆར་ནང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དེ་ཧ་ཅང་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ་ཡིན་སྟབས། བཅུག་བདེ་པོ་དང་། ལས་འཆར་གང་འདྲ་ཐོག་གཏང་ནའང་གཏང་ཆོག་ཆོག ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་པོ་འདུག་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང་དེང་སང་རྒྱ་གར་ནང་སཾསྐྲྀཏ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཤེས་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་རེད། དེ་འདྲའི་དབང་གིས་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་མ་བྱུང་བ་མ་གཏོགས། དངོས་དོན་གྱི་ཆ་ནས་སཾསྐྲྀཏའི་སྐད་དེ་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་ཐོག་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་སྐབས། སྐད་ཡིག་གི་གནས་ཚད་མཐོ་ཤོས་ཡིན་པ་དེ་འདྲ་རེད། དེ་ནས་སཾསྐྲྀཏའི་སྐད་དང་དོ་མཉམ་ཐོག་འགྲོ་ཐུབ་མཁན་ད་ལྟའི་ཆར་བོད་སྐད་མ་གཏོགས་མེད། མི་ཚོས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་འདི་བོད་སྐད་ལས་ལྷག་པ་མེད་དམ་ཞེས་བརྗོད་སྲིད། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་རྣམས་སཾསྐྲྀཏའི་སྐད་དང་ཉེ་ཤོས་ཡིན་གྱི་རེད། ཏ་མིལ་དང་ཏེལ་གུ་སོགས་ཀྱི་ནང་སཾསྐྲྀཏའི་ཚིག་མང་པོ་ཡོད། འོན་ཀྱང་གནས་ཚད་ཐོག་ནས་བརྩི་ན། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནང་གང་མངོན་པར་གསལ་ཐུབ་པ་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཡིག་གཞན་ནང་མངོན་པར་གསལ་མི་ཐུབ། མངོན་པར་གསལ་བ་ཞེས་བརྗོད་སྐབས། ཨིན་སྐད་ལ་ express ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་རེད། གང་ལྟར་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ནང་གང་མངོན་པར་གསལ་ཐུབ་པ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བོད་སྐད་ནང་མངོན་པར་གསལ་ཐུབ། དཔེར་ན། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཧ་ཅང་མང་པོ་རེད། རྩོམ་རིག་སྐབས་སུ་གནས་སྐབས་དང་དགོས་མཁོ་མི་འདྲ་བའི་ཆེད་དུ་དོན་གཅིག་ལ་མིང་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་བེད་སྤྱོད་གཏང་རྒྱུ་ཡོད་རེད། ཉི་མ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ། རྟ་བདུན་ཅན། ཚ་ཟེར་ཅན། པདྨའི་གཉེན། ཉིན་བྱེད་སོགས་མིང་ཉི་ཤུ་རྩ་གྲངས་ཤིག་ཡོད་རེད། དེ་འདྲ་སྐད་ཡིག་གཞན་གཅིག་ལའང་མེད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཡིག་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུའང་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་མེད། འོན་ཀྱང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཚང་བོད་སྐད་ནང་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ཡོད་རེད། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནང་ཉེ་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད། དེ་ནི་སྐད་ཡིག་གཞན་པ་མང་ཆེ་བའི་ནང་མེད། ཧིནྡཱིའི་ནང་ཕྱེད་ཙམ་ཞིག་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཡིག་གཞན་མཻཐིལི་ལྟ་བུ་ཁ་ཤས་ནང་ཕྱེད་ཀ་ལྷག་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ས་རེད། ཡིན་ནའང་བོད་སྐད་ནང་ཉེ་བསྒྱུར་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཡོངས་རྫོགས་ཡོད། ཉེ་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ནི་མིང་གཅིག་ལ་ཚིག་གཅིག་སྔོན་དུ་བསྣན་སོང་ན་དོན་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་རེད། དཔེར་ན། ཤུདྡྷ་ (དག་པ་) ཞེས་པའི་ཚིག་ལ་བི་སྦྱར་ན་བིཤུདྡྷ་ (རྣམ་པར་དག་པ་) དང་། པརི་སྦྱར་ན་པརིཤུདྡྷ་ (ཡོངས་སུ་དག་པ་) ཆགས་འགྲོ་བ་རེད། དེ་ཚོ་ཚང་མར་དོན་མི་འདྲ་བ་ཡོད་རེད། དེ་འདྲའི་དབང་གིས་སྐད་ཡིག་རང་གི་གནས་ཚད་ཆ་ནས་བལྟས་ནའང་ལེགས་སྦྱར་བཞིན་ཆ་ཚང་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཡང་དག་པར་བསྒྱུར་ཐུབ་པའི་སྐད་ཡིག་དེ་བོད་སྐད་མ་གཏོགས་མེད།
སྐད་ཡིག་གི་གནས་ཚད་མཐོ་པོ་ཡོང་བ་དེའང་། སྔོན་ཆོས་རྒྱལ་ལོ་པཎ་དང་། ལྷག་པར་དུ་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་བཀྲིན་ཅན་གང་དེའི་སྐུ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གསར་འཛུགས་གནང་སྐབས། ཆོས་རྒྱལ་ལ་བཀའ་སློབ་གལ་ཆེན་གཉིས་གནང་ཡོད། དང་པོ་ནི། ཁྱེད་ཚོ་བོད་མི་ན་གཞོན་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་འཛུགས་དགོས་མ་གཏོགས། རྟག་ཏུ་བལ་ཡུལ་དང་རྒྱ་གར་ནས་དགེ་སློང་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་དེས་ཁུངས་འཁྱོལ་ཐབས་མེད། གང་ལྟར་སོ་སོ་ས་གནས་ཀྱི་མི་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་རབ་བྱུང་གི་སྡེ་འཛུགས་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། སྐབས་དེར་བོད་པ་ཚོས་གྲྭ་པ་བྱེད་ཐུབ་ཨེ་ཡོང་སྙམ་པའི་ཧ་ཅང་འཇིགས་སྣང་ཡོད་ཚོད་འདུག དེར་བརྟེན་དང་པོ་རབ་ཏུ་འབྱུང་མཁན་མི་བདུན་ལ་སད་མི་མི་བདུན་ཞེས་ཚོད་བལྟའི་ཆེད་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རེད། ཚོད་བལྟའི་མི་བདུན་པོ་དེ་ཡག་པོ་བྱུང་བ་ཡིན་སྟབས། རྗེས་སུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ གཡས་གཡོན་ལ་རབ་བྱུང་བཙུན་མ་ནི་མི་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་དྲུག་དང་གྲངས་ཆུང་ཁ་ཤས་ཤིག་ཆགས་པ་རེད། དེ་ནི་ཧ་ཅང་མང་པོ་རེད།
བཀའ་སློབ་གཉིས་པ་དེ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་བཅས་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཡོངས་རྫོགས་བོད་སྐད་ནང་བསྒྱུར་དགོས། བོད་སྐད་ནང་གཞུང་ལུགས་ཆ་ཚང་མེད་ན་མི་ཚེ་ཕྱེད་ཀ་སྐད་ཡིག་བསླབ་རྒྱུར་བདག་ནས་གཞུང་ངོ་མར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྐབས་རྒས་འཁོགས་ཆགས་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་སྟབས། དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཆ་ཚང་བོད་སྐད་ནང་བསྒྱུར་དགོས་ཞེས་གསུངས་པ་རེད། གནས་བརྟན་ཀཱཏྱཱཡན་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཡན་མར་དང་། ཤ་ཡམ། ཤྲཱི་ལངྐཱ་བཅས་སུ་པཱལི་ནས་རང་གི་ལུང་པའི་སྐད་ནང་བསྒྱུར་རྒྱུའི་བཀའ་འཁྲོལ་གནང་མེད། གལ་ཏེ་སོ་སོའི་ལུང་པའི་སྐད་ནང་བསྒྱུར་ན་ནོར་འཁྲུལ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། སྔོན་ལ་པཱལི་བསླབས་ཏེ་གཞི་ནས་ནང་ཆོས་སྦྱང་དགོས་ཞེས་གསུངས་པ་རེད། ད་ལྟའང་ཁོང་ཚོའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་པཱལིའི་ནང་བཞུགས་ཡོད། དགེ་འདུན་པ་ཚོས་སོ་སོ་ཐར་པའི་མདོ་ཡང་པཱལིའི་ནང་འདོན་གྱི་རེད། གལ་ཏེ་གསོ་སྦྱོང་ནང་དགེ་འདུན་ ༥༠༠ ཐམ་པ་ཡོད་ན། ཆ་ཚང་གིས་པཱལི་མཁྱེན་པའི་ངེས་པ་གང་ཡང་མེད། དེའི་ནང་གྲྭ་པ་གསར་པ་ཚོས་པཱལི་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། ཡིན་ནའང་སོ་སོ་ཐར་པའི་མདོ་པཱལིའི་ནང་འདོན་གྱི་ཡོད་རེད། དེ་ནི་ལས་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཐེ་ཚོམ་རེད། ཚང་མས་མདོ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོའི་ལྷན་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་གནས་བརྟན་དགེ་སློང་མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སོ་སོ་ཐར་པའི་མདོ་བོད་སྐད་ནང་བསྒྱུར་ན་གང་འདྲ་བྱས་ཡོང་། ནོར་འཁྲུལ་འགྲོ་གི་མ་རེད་དམ་ཞེས་ཞུ་སྐབས། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་དེ་བསྒྱུར་དགོས་རེད། ནོར་འཁྲུལ་མི་འགྲོ་བ་དེ་ང་ཚོས་བཟོ་དགོས། སྐད་ཡིག་ཡར་རྒྱས་བཏང་ནས་ཏག་ཏག་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་ཞིག་བཟོ་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་སྒྱུར་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་བ་ཡིན་སྟབས། ད་ལྟའི་གནས་བབས་འདི་ཆགས་པ་རེད། དེས་ན་སྐད་ཡིག་གི་གནས་བབས་ཆ་ནས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དང་དོ་མཉམ་པ་ཞིག་ཡོད་རེད།
སྐད་ཡིག་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་མིན་སྲིད་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་མཚོན་དོན་རེད། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཆ་ནས་བལྟས་ན་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ནང་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོར་བརྩི་བའི་གནའ་རབས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་པ། མི་རབས་སྔོན་མའི་ཕྱག་རྗེས་ཀྱི་ཆ་ནས་བལྟས་ན་འཇིག་རྟེན་མི་རིགས་སུས་ཀྱང་འགྲན་བསྡུར་མེད་པ། སྐད་ཡིག་གི་གནས་ཚད་ཆ་ནས་བལྟས་ན་སྐད་ཡིག་ཡོངས་རྫོགས་ནས་ཨང་གཉིས་པར་སླེབས་ཐུབ་པའི་སྐད་ཡིག་ཡིན་པ་བཅས་དེ་དག་ངས་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། འུད་བཤད་པ། ཧམ་པ་བཤད་པ་རྩ་བ་ནས་མིན། རིགས་པས་དཔྱད་ན་རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ཆགས་ཡོད་རེད། གལ་ཏེ་འདི་འགྲིག་གི་མི་འདུག་དགོངས་པ་ཡིན་ན། མི་འགྲིག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསུང་ན་འགྲིག་གི་རེད། ངས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་མཐོང་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་སྐོར། བོད་པའི་སྐད་ཡིག་གིས་བོད་མི་རིགས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ལ་བཤད་ཁག་པོ་རེད། ད་ལྟ་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུའི་ཐོག་འདུན་པ་དང༌། ནུས་པ་གཉིས་ཀ་ག་ཚོད་ཡོད་མེད་ངས་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་ལ་སྔོན་དང་པོར་འདུན་པ་ཡོད་དགོས་རེད། འདུན་པ་དེ་སྐད་ཡིག་ལ་དགའ་སྣང་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ཡོང་དགོས་མ་གཏོགས། སྐད་ཡིག་དེ་རྡོག་ཁྲེས་ལྟ་བུར་མཐོང་ན། དེ་རྒྱུན་རིང་པོ་འཁྱེར་ཐུབ་ཐབས་མེད། འཁྱེར་བ་ཡིན་ནའང་སྡུག་ཁྲལ་དང་བཙན་དབང་རང་རེད། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནང་གི་བཙན་བྱོལ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། བོད་མི་ཁ་འཐོར་ཉུང་ཉུང་རེད། ཕལ་ཆེ་བ་མཉམ་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད། སློབ་གྲྭའང་ལོགས་སུ་ཡོད་རེད། དེ་ཚོའི་ནང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུ་ཕྲན་བུ་ལས་སླ་བ་ཡོད་རེད། ནུབ་ཕྱོགས་ལུང་པ་ཁག་དང་། ལྷོ་ཤར་ཨེ་ཤི་ཡའི་ལུང་པ་གཞན་མི་འབོར་ཆེན་པོའི་ནང་རྦད་དེ་ཁ་ཐོར་བའི་བོད་པ་ན་གཞོན་ཚོས་རང་གི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཏན་ཏན་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་རེད། དེར་ཕ་མའི་ལས་འགན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་རེད། ཕྲུ་གུ་ཆུང་དུས་སྐབས་སུ་རང་སྐད་དེ་མ་བརླག་པར་ཉར་ཐུབ་ན། ཡི་གེ་རྗེས་མ་བསླབ་ནའང་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཡོད་མ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག མཐའ་མ་ཡི་གེ་མ་ཤེས་པར་ཡིག་རྨོངས་སུ་ལྷག་ནའང་མི་དང་མཉམ་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཆགས་ན། མི་རིགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་ཕྱེད་ཀ་ལྷག་གི་ཡོད་རེད། དེས་ན་ཡབ་ཡུམ་ཚོས་ཁྱིམ་ཚང་ནང་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་མཉམ་དུ་སོ་སོའི་ཕ་སྐད་བེད་སྤྱོད་བཏང་སྟེ། ཕྲུ་གུས་སྐད་ཆ་ཐོག་མར་བཤད་སྐབས་སམ། སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་སློབ་སྐབས་ཕ་སྐད་ཐོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་ན། སྐད་ཡིག་གཞན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་འགྲོ་གི་རེད། བོད་ཡིག་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ནའང་རྒས་འཁོགས་སྐབས་སུ་བསླབ་ཆོག་གི་རེད། སྐད་ཁྱོན་ནས་མ་ཤེས་པར་གཞི་ནས་ཡི་གེ་གཅིག་པུའམ། ཡང་ན་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀ་བསླབ་དགོས་བྱུང་ན་ཧ་ཅང་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་རེད། སྐད་ནི་དབུས་སྐད་དང་། གཙང་སྐད། ཁམས་སྐད། ཨ་མདོའི་སྐད་སོགས་གང་ཡིན་ཡང་སྲ་ཐག་ཐག་ཅིག་བརྒྱབས་ཐུབ་ན་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད། བོད་ཀྱི་རྗོད་སྐད་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་རུང་། ཚང་མ་དབྱངས་གསལ་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་སྐད་ཡིག་ཤ་སྟག་ཅིག་རེད། མི་འདྲ་བ་གཅིག་ཀྱང་མེད། ཕྲུ་གུའི་འཚར་ལོངས་ནང་ཐོག་མ་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུའི་གོམས་གཤིས་དེ་སྐད་ཡིག་གཞན་ནང་འཇགས་ཏེ། རྗེས་མ་སོ་སོའི་ཕ་སྐད་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་གི་ངོ་བོར་བསླབ་དགོས་ཆགས་སྐབས་ཧ་ཅང་དཀའ་ངལ་ཞིག་འཕྲད་ཀྱི་འདུག དེས་ན་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱིས་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་ཐུབ་པ་དེ་གང་རེད་ཅེ་ན། ཡབ་ཡུམ་ཚོས་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་ནང་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་གིས་སྐད་ཐོག་མ་ཤེས་སྐབས་བོད་སྐད་ཐོག་ཡོང་ཐུབ་པ་ཞིག་དང་། སྐད་ཡིག་གཞན་རྣམས་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་གི་ངོ་བོར་བསླབ་ཐུབ་པ་གནང་དགོས་རྒྱུ་དེ་རེད། གང་ལྟར་བསམ་བློ་དེ་བོད་སྐད་ནང་བཏང་སྟེ། སྐད་ཆ་དེ་སྐད་ཡིག་གཞན་ནང་བཤད་དུས་མི་དེ་བོད་པ་རང་བསྡད་ཀྱི་རེད། བོད་སྐད་ཡག་པོ་ཤེས་ནའང་བསམ་བློ་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་ནང་བཏང་། བོད་སྐད་ནང་བསྒྱུར་ནས་བཤད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན། ཁོའི་རྣམ་རྟོག་གི་འགྱུ་བ་དེ་བོད་པ་ཆགས་མེད། གལ་ཏེ་ཇར་མན་སྐད་ནང་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཇར་མན་གྱི་རྣམ་རྟོག་གི་འགྱུ་བ་ཆགས་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། གང་ལགས་ཤེ་ན། སྒྲ་དང་རྟོག་པ་གཉིས་མཉམ་འགྲོ་རེད། བོད་རིགས་གཙང་མ་ཞིག་ཆགས་པ་ལ་བསམ་བློ་བོད་སྐད་ནང་ལ་བཏང་ནས་ཨིན་སྐད་དང་ཇར་མན་སྐད་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་བཤད་མཁན་ཞིག་བྱུང་ན། ཁོའི་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ནམ་རྣམ་རྟོག་གི་རྒྱུན་དེ་བོད་པའི་རྣམ་རྟོག་གི་རྒྱུན་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཀྱི་རེད། དེ་མིན་བསམ་བློ་དེ་སྐད་ཡིག་གཞན་ཞིག་ནང་བཏང་ནས་བོད་སྐད་ནང་བསྒྱུར་ཤེས་པ་ཡིན་ནའང་མི་དེའི་རྣམ་རྟོག་གི་འགྱུ་བ་དེ་གཞན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་རེད། དེས་ན་དཔལ་ལྡན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ནང་ལའང་། འཛིན་གྲྭ་གསུམ་པ་མན་ཆད་ལ་སྐད་ཡིག་གཞན་པ་ཁྱོན་ནས་མི་བསླབ་རྒྱུའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དེ་རང་རེད། འཛིན་གྲྭ་གསུམ་པའི་བར་དུ་རང་གི་ཕ་སྐད་དེ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཤེས་ཏེ་བསམ་བློ་ཆ་ཚང་ཕ་སྐད་ཐོག་གཏོང་མཁན་གྱི་གོམས་གཤིས་ཤིག་འཇགས་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། དེ་ནས་སྐད་ཡིག་གཞན་བསླབ་ནའང་དངོས་གནས་སྐད་ཡིག་གཞན་ཞིག་བསླབ་པ་མ་གཏོགས། ཕ་སྐད་དེ་སྐད་ཡིག་གཞན་པ་ཞིག་ཆགས་མི་འགྲོ་བ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་དགོངས་ནས་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ནང་དེ་ལྟར་བཟོས་པ་རེད།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་ཐོག་ལ་གཟའ་སྤེན་པ་དང་ཉི་མའི་སློབ་གྲྭ་ཚུགས་ཀྱི་ཡོད་རེད། དེ་བཞིན་སྒེར་སོ་སོས་སློབ་མཁན་ཡང་ཡོད་རེད། ཆོས་ཚོགས་ཁག་དང་། ཚོགས་སྡེ་ཁག་གིས་ཡང་ཡང་འབད་རྩོལ་གནང་གི་ཡོད་རེད། དེ་ཚོ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། འོན་ཀྱང་ཚང་མའི་མགོ་ལྟ་བུ་དེ་ཡབ་ཡུམ་ཚོས་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་ནང་ཕྲུ་གུ་འཚར་ལོངས་སྐབས་ཐོག་མ་སྐད་ཆ་བཤད་དུས་བོད་སྐད་ནང་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུའི་གོམས་གཤིས་བསྐྲུན་རྒྱུ་དེ་དངོས་གནས་ཕྱག་ལས་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད་ལ། དེ་ལྟར་གནང་མི་ཐུབ་པའང་མེད་བསམ་གྱི་འདུག དཔེར་ན་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ནས་གཅིག་བོད་སྐད་མི་ཤེས་མཁན་ཞིག་ཡིན་ནའང་། བོད་སྐད་ཤེས་མཁན་དེས་ཕྲུ་གུ་དང་མཉམ་དུ་བོད་སྐད་རྒྱག་རྐྱང་བྱེད་ན། ཕྲུ་གུ་དེས་མཐའ་མ་ལས་མ་བྱུང་ནའང་བོད་སྐད་དེ་སྐད་ཡིག་གཞན་པ་མཉམ་དུ་ཤེས་ཀྱི་རེད། སྐད་ཡིག་གཞན་པའི་རྗེས་ལ་བོད་སྐད་བསླབ་མི་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་རེད། དེ་ཏན་ཏན་གྲུབ་འབྲས་ཡོད་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན་པར་ངས་མཐོང་གི་འདུག དེ་མིན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་སྟངས་རྣམས་གཙོ་ཆེ་བ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་འགན་རེད་ལ། དེ་བཞིན་མཁས་པ་ཁག་དང་རྩོམ་པ་པོ་ཚོའི་ལས་འགན་སོགས་སྣ་ཚོགས་རེད། མང་ཚོགས་ངོས་ནས་དེ་ཚོར་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་དང་མཐུན་འགྱུར་གནང་རྒྱུ་ཙམ་མ་གཏོགས། དམིགས་བསལ་ལས་འགུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་སྤེལ་དགོས་ཞེས་ང་ལ་ཞུ་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། གང་ལྟར་སྐད་ཡིག་གལ་ཆེན་པོ་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པའི་ཚོར་སྣང་ཚང་མར་ཡོད་པ་དང་། སྲུང་སྐྱོབ་གནང་མཁན་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་མཐུན་འགྱུར་གནང་ན་ཡག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ད་ལྟ་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་ཕྲུ་གུ་རང་གི་ཕ་སྐད་དང་མཉམ་དུ་འཚར་ལོངས་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གནང་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག་ཅེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། གཞན་དམིགས་བསལ་ཞུ་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་འདུག ཐུགས་རྗེ་ཆེ།
ཡིག་ཐོག་འབེབས་མཁན། ཆོས་རྒྱལ་བསྟན་འཛིན།
ཞུ་སྒྲིག་པ། བསྟན་འཛིན་དོན་ཡོད།


text:
ཝང་ཧེ་ལིག
ཟླ་3ཚེས་3ཉིན། རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ལྔ་པ་འགོ་ཚུགས། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་ལྔ་པ་ཡང་ཟླ་3ཚེས་5ཉིན་འགོ་ཚུགས། ལོ་གཅིག་གི་འཆར་གཞི་དཔྱིད་ནས་འགོ་འཛིན་དགོས་པ་ལྟར་ཀྲུང་གོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དུས་ཚིགས་ཀྱང་ཚོགས་འདུ་གཉིས་ནས་འགོ་འཛིན་དགོས་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་དང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་འབྲེལ་བའང་ཚོགས་འདུ་གཉིས་ནས་སྤེལ་བ་ཡིན།
“PartyCongress(ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་)དང་TheNationalPeople'sCongress(རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན།)གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། དྲི་བ་དེ་ནི་ཉིན་ཤས་གོང་སྨྱུག་ཐོག་པས་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ་གླིང་དང་ཨེ་ཤ་ཡ་ལྷོ་མ། ཨེ་ཤེ་ཡ་ཤར་ལྷོའི་གསར་འགོད་པར་ཀྲུང་གོའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གླེང་སྐབས་འཕྲད་པའི་གནད་དོན་དང་པོ་ཡིན། སྨྱུག་ཐོག་པས་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་དང་མི་དམངས་རང་ཁྱིམ་རང་བདག ཁྲིམས་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བ་བཅས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་འགྲེལ་བཤད་བྱ་སྐབས་དེ་ལས་ལྷག་པའི་གནད་དོན་མང་པོ་བྱུང་བ་སེམས་ལའང་མ་དྲན། གསར་འགོད་པ་ལ་ལས་འདྲི་རྒྱུར་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་དུང་ཕྱུར་14ཙམ་ལ་ཇི་ལྟར་འགོ་ཁྲིད་བྱས་པ་ཡིན་ནམ། སྨྱུག་འཛིན་པས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་ལུང་དྲངས་ནས་ཁོ་ཚོའི་གནད་དོན་དེར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་60འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གསུང་བཤད་གནང་དོན། མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལམ་ལུགས་ནི་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། མི་དམངས་རང་ཁྱིམ་རང་བདག ཁྲིམས་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བ་བཅས་ཟུང་འབྲེལ་དམ་ཚགས་བྱེད་པའི་རྩ་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཡིན། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་65འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གསུང་བཤད་གནང་དོན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོ་གྲོས་མོལ་བྱེད་པ་ནི་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལེགས་ཆ། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ཕྱོགས་དེ་ཆབ་སྲིད་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་མངོན་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། སྨྱུག་འཛིན་པས་སྣང་ཚུལ་གཞན་ཞིག་རྟོགས་པ་ནི། ཚོགས་འདུ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་སྲིད་ཇུས་མཚོན་པ་ནས་ཀྲུང་གོའི་ལམ་ལུགས་མཚོན་པའི་བར་གོང་དུ་རིམ་སྤོར་བྱས་པས། འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་དོན་སྙིང་ཉིན་རེ་བཞིན་མངོན་གསལ་དོད་པོར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ཚོགས་འདུ་གཉིས་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་བས་ཀྲུང་གོར་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་པའི་མེ་ལོང་ཡིན་ལ། ཀྲུང་གོར་ལྟ་ཞིབ་དང་ཀྲུང་གོར་སྔོན་དཔག་བྱེད་པའི་སྐར་ཁུང་ཡིན། མིག་སྔར་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ཀྲུང་གོའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་གཅིག་སྡུད་ཀྱིས་འགྲེམས་སྟོན་པའི་སྒེའུ་ཁུང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
དེ་ལ་རྒྱབ་ལྗོངས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཟང་ཟིང་ཆེ་བ། དབྱིན་ཇི་ཡོ་རོབ་མནའ་འབྲེལ་ནས་བུད་པ་དང་ཨ་རིའི་ཙུང་ཐུང་འདེམས་བསྐོ་སོགས་གཅིག་མིན་མང་པོ་ཡོད། དམངས་སེམས་རིང་ལུགས་དང་སྒྲིག་གཞི་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པར་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་བྱེད། དེ་བས་འཛམ་གླིང་གིས་ཀྲུང་གོའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ལ་བསམ་མེད་དྲན་མེད་ངང་དོ་སྣང་བྱེད་པ་ལས། ཀྲུང་གོའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་དོ་སྣང་བྱ་མཁན་མེད། སྤྱི་དམངས་ཀྱིས་འདེམས་ཤོག་འཕངས་པའི་ཟང་ཟིང་སྣ་མང་གིས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་མཚོན་ཐུབ། ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤུགས་ཡོད་ཚད་བཏོན་པ་མཐའ་མ་ཕམ་ཁ་བྱུང་རྗེས་ལས་ཁུར་དགོངས་ཞུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱེད། འོན་ཀྱང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆ་སྔར་བཞིན་གནས་ཡོད། གནད་དོན་ཚང་མས་ལྡོག་ཕྱོགས་ནས་ཀྲུང་གོའི་གྲོས་མོལ་བྱེད་པའི་དམངས་གཙོའི་ལེགས་ཆ་རྒྱན་སྤྲས་བྱས་ཡོད། གྲོས་མོལ་དམངས་གཙོ་ནི་ཀྲུང་གོ་བས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་། ཀྲུང་གོའི་རིག་གནས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས་ཀྲུང་གོའི་ཆབ་སྲིད་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་བཏང་བ་ཡིན། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ལ་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྲུང་གོ་རྒྱལ་ཁབ་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་གཙོ་བོ་གྱུར་ཡོད།
དམངས་གཙོ་དང་གཅིག་སྡུད་གཅིག་གྱུར། ལས་ཕྱོད་དང་འདྲ་མཉམ་གཉིས་ཀར་དོ་སྣང་། མཇུག་འབྲས་དང་བྱ་རིམ་གཉིས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་འཆར་འགོད་བྱེད་པ་ནི། ཀྲུང་གོའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས་ཀྱིས་མི་དམངས་ཀྱིས་རང་ཁྱིམ་རང་བདག་བྱེད་པ་དང་ཏང་ཤོག་ཁག་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཡོངས་འདྲ་མཉམ་སྒོས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་གཅིག་སྡུད་དང་གཅིག་གྱུར་གྱིས་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པ་སྟེ། ཉིན་བཅུ་ལྷག་གི་དུས་ཡུན་ནང་ནུས་ཆོད་ཆེ་བའི་གྲོས་འཆར་ལ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ་རྒྱལ་དོན་ལ་གྲོས་མོལ་བྱེད་པ། གཞུང་དྲང་གི་སྒོ་ནས་ལས་རིགས་ཁག་དང་རིམ་པ་སོ་སོའི་ཁེ་ཕན་ཐད་གྱི་རེ་ཞུ་མཐུན་སྦྱོར་ཡག་པོ་བྱེད་པ་ཡིན།
གྲོས་མོལ་དམངས་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་དང་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གོ་རིམ་མཚོན་ཡོད། ཡང་གྲོས་འགོ་བཏོནཔ་རྗེས་མཐུད་དོ་སྣང་བྱེད་པས་ནུབ་ཕྱོགས་དབྱི་ཧུའེ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཚོགས་པ་ཁག་བར་གྱི་འབྲེལ་བས་གྲོས་བྱེད་ཀྱང་ཐག་མི་ཆོད་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྒལ་ཡོད། ཡང་རྒྱལ་མཁན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བདག་སྤྱོད་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ལས་བརྒལ་བས། ནུབ་ཕྱོགས་ཏང་མང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཏང་ནང་ཕན་ཚུན་འགེབས་སྲུང་དང་ཆབ་སྲིད་རང་ཟད་ཀྱི་ཞན་ཆ་གཡོལ་ཐུབ།
ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག ཀྲུང་གོས་རྒྱལ་ཁབ་རང་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་འཚམ་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པས་གྲུབ་འབྲས་འོད་སྟོང་ལྡན་པ་བླངས་ཡོད།རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས་བརྒྱུད་ནས་ཀྲུང་གོར་བལྟ་བ་དང་། རང་ལ་བལྟ་བ། འཛམ་གླིང་ལ་བལྟ་བ་ཡིན། ཡང་ན་སྲིད་ཇུས་ལ་བལྟ་བ་དང་ལམ་ལུགས་ལ་བལྟ་བ་ཡིན། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དཔལ་ཡོན་གྱི་སང་ཉིན་ལ་བལྟ་བ་ཡིན།
(རྩོམ་པ་པོ་ནི་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་སློབ་ཆེན་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བའི་སློབ་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བ་དང་། ཁྲ་ཧར་སློབ་ཚོགས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཡིན།)


text:
ང་ནི་རྒྱུན་པར་ལྕགས་རྟ་ཞོན་ནས་གཞུང་ལས་ཁང་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་དགའ་ཞིང་། དེས་གཅིག་ནས་ལུས་པོར་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། གཉིས་ནས་གླ་གཏོང་རླངས་འཁོར་བསྡད་ན་སྒོར་བཅུ་སྟེར་དགོས་པའི་རིན་པ་དེའང་གྲོན་ཆུང་བྱེད་ཐུབ་པས་ཡིན། ལྕགས་རྟ་བྱོན་ནས་ལམ་མདོའི་བར་སྐེད་ལ་བརྒྱུད་དུས་མིག་གིས་ལྟ་ཕྱོགས་ཤིག་ལས་བོད་ཁྱིམ་ནས་ཆང་བཟོ་གྲྭ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་མཐོང་བ་དང་། ཕལ་ཆེར་གཟའ་འཁོར་གཅིག་རེའི་ནང་ཚོང་སྐྱེལ་རླངས་འཁོར་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་ནས་ཆང་བཟོ་གྲྭ་དེའི་བགྲངས་དཀའ་བའི་ནས་ཆང་གི་སྒམ་མང་བོ་འཁོར་སྒམ་ནང་རྩིག་ནས་ས་ཆ་ག་གེ་མོ་ཞིག་ལ་བསྐྱལ་བཞིན་འདུག་ལ། དེ་རིང་ཡང་སྔར་མུས་བཞིན་དེ་ལྟར་རྩིག་བཞིན་པ་མཐོང་བྱུང་། ཨ་ཡ་མཚར། འདི་འདྲའི་ཆང་མང་བོ་ཞིག་སུ་ཞིག་གིས་འཐུང་བ་ཡིན་ནམ། ཆང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་འདིས་ངའི་སེམས་ལ་དྲི་བ་སྐྱོ་བོ་གང་མང་ཞིག་བཏོན་པ་དང་། ངས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་གཞིར་བཟུང་ནས་ཆང་དང་འབྲེལ་བའི་དྲན་པ་ཐར་ཐོར་ཙམ་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་ན་འདོད་བྱུང་།
མི་རེ་རེའི་སེམས་ངོ་ན་ཆང་ལ་ལྟ་སྟངས་མི་འདྲ་བ་མང་བོ་ཡོད་སྲིད། ཆང་ནི་དགའ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ངན་ཞིག་ཡིན། ཡང་ན་བདུད་བརྩི་སྟེ་ན་ཚ་འཇོམས་བྱེད་ཀྱི་སྨན་ཞིག་ཡིན་ནམ་ན་ཚ་བསྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་སྨྱོ་བྱེད་དུག་རྫས་ཤིག་ཡིན། ཆང་གིས་རང་རེའི་འཚོ་བ་ནང་དུ་བཤད་མི་ཤེས་པའི་གོ་གནས་ཡ་མཚར་ཞིག་ཟིན་འདུག ང་ནི་ཆང་ལ་དེ་འདྲའི་ཞེན་པ་མེད་མོད། ཡིན་ཡང་ཆང་གཏན་ནས་མི་འཐུང་བ་ག་ལ་ཡིན། གྲོགས་པོ་འཛོམས་དུས་དང་ཡང་ན་དགའ་སྟོན་གྱི་དུས་སུ་རང་ཡང་བཟི་མྱོང་ལ། ཆང་གིས་ལན་ཆགས་སྡུག་ལ་སྦྱར་བའང་ཐེངས་མང་ཡིན།
རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བའི་ནང་ཆང་འཐུང་མཁན་མང་ལ། མི་འགའ་ཤས་ཀྱི་འཚོ་བ་དེ་ཆང་དང་འབྲལ་ཐབས་མེད་པར་གྱུར་འདུག ཆང་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་གསང་བ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་ནུས་པ་ཞིག་ཡོད་དོན་ཅི་ཡིན་ནམ། བརྒྱུད་ཟིན་པའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་དོན་དག་སྣ་ཚོགས་ལ་ཕྱིར་མིག་ཅིག་བལྟས་ནས་བཤད་ན། ཆང་ནི་ཕུང་བྱེད་ཅིག ཆང་ནི་སྨྱོ་བྱེད་ཅིག ཆང་ནི་གཤེད་མ་ཅིག ཆང་ནི་གདོན་རྫས་ཤིག ཆང་ནི་ཉེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག འདི་ལྟར་བསམ་ན་ང་ནི་མ་རུངས་གདུག་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ཚོར་བ་མེད་ཀྱང་མི་མ་ཟད་མི་རིགས་ཤིག་ཕུང་བར་བྱེད་པའི་ཆང་འདི་ལ་ངོ་མ་ཤིན་ཏུ་སྡང་། ཆང་གི་ཆང་བཅུད་རེ་རེ་མིའི་ཤ་ཁྲག་གི་སྦུབས་སུ་བཞུར་དུས། མིའི་རིག་པ་དྭངས་མོ་མུན་ནག་གི་དོང་དུ་ལྷུང་ནས་ཚོར་བ་རབ་རིབ་ཏུ་གྱུར་ལ། ཁྲ་ཆུང་མིག་ཟུང་དེའང་མི་འདོད་ལིང་ཏོག་གི་ནད་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་ལྟར་གསལ་ལ་མི་གསལ་བར་གྱུར་ནས། ང་རྒྱལ་དང་། ཞེ་སྡང་། གཏི་མུག ཁོང་ཁྲོ། ཕྲག་དོག གཡོ་སྒྱུ། འདོད་ཆགས། མ་རུང་བའི་དུག་སྣ་ཚོགས་སྲིན་པོ་ལྟ་བུའི་གདོང་དང་། གཅན་གཟན་ལྟ་བུའི་ལུས་ལ་འཕྲོས་ནས། རང་གི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་འདིའི་རིན་ཐང་ཚོར་རྒྱུ་ཕར་ཞོག སྔོན་མ་མི་བཟང་བོ་ཕྱི་ཐག་རིང་བ་ཀུན་ལ་བྱམས་པ་ཞིག་ཡིན་རུང་། ད་ནི་ཚོར་ཤེས་མེད་པའི་ཁྱི་སྤྱང་སྨྱོན་པ་ཇི་བཞིན་གང་འདོད་དུ་གཞན་ལ་སུན་འབྱིན་བྱེད་པ་དང་། ང་ལས་ལྷག་པ་དང་ང་ལས་གཙོ་བ་ནི་གང་ནའང་མེད་པར་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཁེངས་པ། ཤེས་རབ་ཉམས་ཆུང་བར་གྱུར་ནས་གཞན་ལ་འཐབ་པའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ། ཆེ་ཆུང་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པར་བཀུ་བསྟི་དང་བྱམས་སྐྱོང་ནི་ལྟ་ཅི་ཐ་ན་རང་གི་ཕ་མ་ཡིན་ཡང་སྡུག་ལ་སྦྱོར་ཞིང་། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་སྤང་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཆགས་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་བགྱི་བ་མ་ཟད། རང་གི་སྤུན་མཆེད་སྲིང་མོ་དང་ཤ་ཉེ་ཅི་རིགས་ལའང་འཛེམ་དོགས་མི་བྱེད་པ། གསང་རྒྱ་བྱ་འོས་པའི་ཚིག་ཅིག་ཡིན་རུང་འདྲི་མི་དགོས་པར་ཡིད་ལ་གང་ཤར་སྨྲ་སྒོ་ལ་བུད་ནས་འཆད་པ་དང་། ཕྱིས་ཀྱི་ལས་ཀ་རྣམས་ཀྱང་དལ་འགོར་བྱས་ནས་རང་གཞན་གཉིས་ལ་མི་ཕན་པ། མི་འདོད་པའི་ནད་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ནས་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་བ་སོགས་དོན་དག་མང་བོ་འབྱུང་སྲིད་པ་རེད།
ཆང་འཐུང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན། རང་ལ་གནོད་པ་མ་ཟད། རང་གི་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ལའང་གནོད་པ་ཡོད་ཅེས་དཔེ་གཞུང་དུ་བཤད་ཡོད། རྒྱའི་སྙན་ངག་པ་གྲགས་ཅན་ལི་པེ་ཡིས་ཕྱི་རབས་ཀུན་གྱིས་སྨོན་པའི་སྙན་ངག་འབྲི་ནའང་། ཆང་ལ་ཞེན་པའི་སྟབས་ཀྱིས་རང་གི་བུ་ཕྲུག་བཞི་བོ་ཡང་གླེན་པ་ཅན་ཤ་སྟག་བྱུང་བ་རེད། རང་རེའི་སྙན་ངག་པ་དང་སྒྱུ་རྩལ་པ་མང་བོས་ཀྱང་ཇ་དང་ཆང་། བཟང་དང་ངན་གྱི་དབྱེ་བ་མ་འཁོར་བར་ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་ཏུ་ཆང་ལ་ཞེན་པས་སྟབས་ཀྱིས་ད་ནི་ཆང་གིས་བརླགས་ཏེ་ད་ལྟ་ཚད་གང་འདྲར་ཐོན་ཡོད་པ་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་རེད།
ང་རང་ལོ་ཆུང་ཡིན་དུས། སྡེ་བའི་ནང་ནས་མི་ག་གེ་མོ་དེས་ཆང་འཐུང་ཚོད་མ་ཟིན་པར་ཁྲག་བསྐྱུར་ནས་ཤི་སོང་ཟེར་བ་དང་། མི་ག་གེ་མོ་དེས་ཆང་འཐུང་ནས་ཁྱིམ་ལ་མ་ཐོན་པར་ལམ་བར་ན་གཅིག་སྐྱག་ཀྱང་ཤོར་འདུག་ཟེར་བའི་གཏམ་སྐྱོ་བོ་གང་མང་གོ་ཐུབ་ལ། དེར་བལྟས་ན་སྡེ་བའི་ནང་དུ་ཆང་འཐུང་མཁན་མང་བ་ཤེས་ཐུབ། གཞན་ཡང་རང་རེའི་ཡུལ་ལུང་མང་བོར་ནས་ཆང་བསྙལ་བའི་སྲོལ་ད་ལྟའི་བར་དུ་བསྲིངས་ཡོད་ལ། ཆང་གིས་སེམས་ཅན་མང་བོའི་ཚེ་སྲོག་ལ་ཐད་ཀར་དུ་གནོད་བསྐྱལ་ཡོད་དེ། ངས་མཐའ་འཁོར་གྱི་གྲོགས་པོ་ཚོའི་ཤ་ཉེ་སྤུན་ཟླ་དང་། ལས་གྲོགས། ཕ་མ་སྤུན་མཆེད། སློབ་གྲོགས་སོགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ཀྱང་ཆང་གིས་འཕྲོག་པ་མང་བོ་བྱུང་ཡོད། དེར་མ་ཟད་ཆང་འཐུང་ནས་ཁ་རྩོད་བྱས་ཏེ་ཁྱོད་ཤི་ང་གསོན་གྱི་ལས་བྱས་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། ཐ་ན་དོན་དག་ཆུང་ངུ་ལ་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་གདོན་ངན་སུ་ཞིག་གིས་མཐའ་ལམ་ལ་དྲངས་པ་ཇི་བཞིན་ཧོལ་རྒྱུག་གིས་ལྕེབས་ནས་འཆི་ལ། ཕ་མ་དང་བཟའ་ཚང་ཚེ་གང་སྡུག་ལ་སྦྱར་ཞིང་། གཞོན་དུས་གསེར་གྱི་ལང་ཚོ་གསར་བ་དེའང་དེ་ལྟར་འགྱོ ད་གདུང་གི་ངང་ནས་མཇུག་རྫོགས་པ་མང་བོ་འདུག
དགའ་ཆོག་པ་ཞིག་ལ། ད་ལྟ་སྔོན་ཆད་དང་བསྡུར་ན། མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློར་ཡང་འགྱུར་ལྡོག་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ནས་བག་མེད་དུ་ཆང་འཐུང་མཁན་ཇེ་ཉུང་དུ་གྱུར་ཡོད་ཚོད་རེད། མི་རིགས་རེ་རེ་དང་རྒྱལ་ཁབ་རེ་རེས་ཆང་ལ་བཟུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་དེ་གཅིག་མཐུན་ཡིན་མི་སྲིད། ཕྱི་གླིང་བ་ཚོར་མཚོན་ན། ཟ་མ་ཟ་ཞོར་དང་ཟོས་ཚར་རྗེས་ཆང་འཐུང་བའི་དཔེ་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་རང་རེ་ལྟར་ཆང་འཐུང་ནས་ལབ་ཆེན་པོ་རྒྱག་པ་དང་། ཁུག་མ་ནང་གི་སྒོར་རྡོག་འགའ་བོ་ངོམས་ནས་རྫིག་རྫིག་བྱེད་པ། ཅོག་ཙེའི་ངོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེལ་དམ་གྱིས་བཀང་ནས་ངོ་སོ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྲུང་དགོས་པ། ཆང་འཐུང་ནས་ཕྱིར་རང་ཁྱིམ་ལ་ཡང་ལོག་མི་ཐུབ་པར་སྲང་ལམ་ནས་འདམ་བག་ལྟ་བུར་གྱུར་བའི་ཚོད་དུ་གཏན་ནས་མི་སྣང་། ཁོ་ཚོས་ཆང་འཐུང་བ་ནི། དགའ་དགའ་སྤྲོ་སྤྲོས་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་བརྗེ་རེས་དང་། སེམས་ཀྱི་ངལ་དུད་སེལ་ཆེད་ཁ་བརྡའི་ཚུལ་དུ་འཐུང་བ་ཞིག་རེད། ཆང་འཐུང་ན་རང་གི་སྐྱོན་མི་མཐོང་བ་མ་ཟད། བཟང་ངན་གྱི་ཤན་ཡང་མི་འབྱེད་པ་རེད། རང་རྒྱུས་གཞན་ལ་ཤོར་བ་མ་ཟད། རང་གིས་བསགས་པའི་ནོར་ཡང་གཞན་ལ་འཆོར་ངེས་རེད། ཁ་ལ་དུག་ཆུ་འདི་འཐུང་ན། དེའི་ཞོར་དུ་རྩ་ལམ་འགག་པར་བྱེད་པའི་དུ་བ་ཞིག་འཐེན་དགོས་པ་དང་། དེར་མ་ཟད། འདོད་པའི་སྤུ་ལོང་རྒྱས་ནས་འཆལ་གཡེམ་སྤྱོད་པ་སོགས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཡང་འབྱུང་ངེས་རེད།
སློབ་གྲྭའི་ནང་ལ་མཚོན་ནའང་། མི་རིགས་དེ་འདྲ་མང་བོའི་མང་ནས། བོད་སོག་གི་སློབ་མ་རྣམས་ནི་ཆང་འཐུང་རྒྱུ་ཆེས་དགའ་མཁན་ཡིན་ལ། དོན་དག་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་བཟོ་མཁན་ཡང་ཡིན། ཆང་འཐུང་ནས་སློབ་གྲྭའི་སྒྲིག་ལམ་ལ་འགལ་ཏེ་སློབ་བྱོལ་བྱས་པ་མང་ལ། རང་གི་འོད་སྟོང་ལྡན་པའི་འདུན་ལམ་བཅད་པས་མི་ཆོག ད་དུང་དྲིན་ཆེན་ཕ་མའི་ལོ་ངོ་དུ་མའི་རྔུལ་ཆུ་དང་བརྗོད་དཀའ་བའི་དུས་བཞིའི་དཀའ་སྡུག་ཡོད་ཚད་ས་ལ་བསྲེས་ནས་རེ་བ་འབྲས་མེད་དུ་བཟོ་མཁན་མང་བོ་བྱུང་ཡོད།
ཆང་ཅི་ཙམ་འཐུང་ན་དེའི་ཞེན་ཆགས་ནི་སྔར་ལས་ཇེ་ཆེར་འགྱུར་སྲིད་པས། རང་གཞན་ཀུན་གྱི་བདེ་བ་དང་། ལྷག་ཏུ་ཁྱོན་ཆུང་ས་ནས་བཤད་ན། རང་གི་ཁྱིམ་མི་དང་བཟའ་ཚང་། བུ་དང་བུ་མོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱིམ་ཚང་སྐྱིད་པོ་ཞིག་གི་དྲོད་ཁོལ་དང་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་ཆེད། ཆང་འཐུང་མཁན་ཚོས་བསམ་བློ་ཡག་པོ་བཏང་ནས་མ་རུང་སྨྱོ་ཆུ་འདི་འཐུང་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་རན་རེད། ཆང་འཐུང་ན་ནད་བསྐྱེད་པ་ནི་ཅིས་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་མི་དགོས་པའི་གཏམ་བདེན་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ལ། སྨན་པ་བསྟེན་དུས་ཀྱང་སྨན་པས་རྒྱུན་དུ་ནད་པར་ཆང་ལ་འཛེམ་དགོས་ཚུལ་དང་། དེས་མཁལ་མ་དང་མཆིན་པར་གནོད་པ་ཚབས་ཆེན་འབྱུང་ཚུལ་ཡང་ཡང་གསུང་བ་རེད།
ཆང་གིས་ང་ཚོའི་འཚོ་བ་ལ་འདི་འདྲའིའཇིག་སྐྲག་མང་བོ་ཞིག་བསྐྱལ་བཞིན་འདུག་པས་ན། ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ནི། ཆང་གི་ནག་ཉེས་རྗེན་པར་ཤེས་ཆེད། ཆུང་དུས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ནས་མགོ་བརྩམས་ན་བཟང་ཚུལ་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་སྐྱེས་ཡོད། ང་ཚོའི་ཁ་དཔེར་ལ། ཡ་རབས་ཚང་ལ་ལྷ་བཟོ་གསུམ། ། མ་རབས་ཚང་ལ་ཆང་འཐུང་གསུམ་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། ཡ་རབས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཡིན་ན། ཆུང་དུས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ཚང་མ་ཡ་རབས་ཀྱི་ལས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དང་། མ་རབས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཡིན་ན། ནང་སྔ་ལངས་མི་བྱེད། དགོངས་འཕྱི་ཉལ་བྱས་ནས་སྒྲིག་ལམ་མེད་པར་ཆེ་ཆུང་ལ་བརྩི་བཀུར་མེད་ཅིང་། སུ་ཡིན་ལ་གྱོ ད་དང་ཁ་མཆུ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་དུས་འདའ་བར་དགའ། ཁྱིམ་བདག་ཆང་འཐུང་ན་ཞིག་ཡིན་ན། དེའི་བུ་ཡང་ཆུ་འཐུང་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཉེན་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁྱིམ་བདག་རང་གིས་བུ་དང་བུ་མོ་སློབ་གསོར་མི་གཏོང་ལ། འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་ཕ་མའི་གོམས་གཤིས་ངན་པ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་བུ་དང་བུ་མོའི་རྒྱུད་ལ་ཆགས་པ་རེད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕ་མ་ཞིག་ཡིན་ན། རྗེས་རབས་པ་ཤེས་རབ་ལྡན་པ་དང་། ངང་རྒྱུད་ཕྱི་ཐག་རིང་བ། མདུན་ལམ་ཡོད་པའི་མི་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཆེད། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སློབ་གསོའི་ལྟ་བ་ལས་བརྒལ་ཏེ་ཆུང་དུས་ནས་བྱིས་པར་སློབ་གསོ་ནན་མོ་དང་རེ་བ་ལྗིད་མོ་འདོན་དགོས། ཡིའུ་ཐེའུ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་མཚོན་ན། ཨ་མས་བྱིས་པ་ལོ་གཉིས་གསུམ་ལ་སླེབས་དུས་བྱིས་པར་ཁ་མདོག་གི་ངོས་འཛིན་ཚུལ་དང་། གསལ་བྱེད་སློབ་པ། གང་ལ་དགའ་ན་དེ་ལ་འཇུག་པར་སྐུལ་བའི་སྲོལ་ཡོད། ཨ་རིའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན། ལོ་གཉིས་ནས་གསུམ་ལ་ཐོན་དུས། ཁྱིམ་གྱི་གད་སྙིགས་ཕྱི་ལ་གཡུག་པ་དང་། རྩེད་ཆས་སྒྲིག་རྒྱུ་སློབ་དགོས། ལོ་གསུམ་ནས་བཞིའི་སྐབས་སུ་སོ་བཀྲུ་བ་དང་། མེ་ཏོག་ལ་ཆུ་ལྡུག་པ། ཁྱི་ལ་ལྟོ་ལྡུད་རྒྱུ་སློབ་དགོས། ལོ་བཞི་ནས་ལྔར་ཐོན་དུས། རང་གི་མལ་ཐུབ་ལྟེབ་པ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་ཅ་ལག་བསྒྲིགས་རྒྱུ་སློབ་དགོས། ལོ་ལྔ་ནས་དྲུག་ལ་ཐོན་དུས་ཟས་ཅོག་གཙང་སྦྲ་བྱེད་རྒྱུ་སློབ་དགོས། ལོ་དྲུག་ནས་བདུན་ལ་ཐོན་དུས་དཀར་ཡོལ་དང་སྣོད་ཅ་ལག་བཀྲུ་རྒྱུ་སློབ་དགོས། ལོ་བདུན་ནས་བཅུ་གཉིས་བར་དུ་ཟ་མ་སྟབས་བདེ་བཟོ་བ་དང་། སྤྱོད་ཁང་ལ་གཙང་སྦྲ་བྱེད་པ། ལྭ་བ་འཕྲུད་ཆས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུ་སོགས་རང་རྐྱ་འཕེལ་བའི་བསམ་གཞིགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པར་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་རེད། དེ་ལྟར་ནར་སོན་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཚང་མ་གོམས་ལོབས་དང་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་སོང་ནས། ཁོར་ཡུག་བཟང་བོ་ཞིག་ཆགས་པ་མ་ཟད། ཚད་ལྡན་གྱི་མི་ཞིག་ཏུའང་གྱུར་བ་རེད། ཆུང་དུས་ནི་བསམ་བློའི་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སླ་བ་དང་སེམས་ངོ་ནས་བྱ་དངོས་དང་ལེན་བྱེད་སླ་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན་པས། ཕ་མ་དང་དགེ་རྒན་གྱིས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་དག་ནི་བློ་ནས་ནམ་ཡང་བརྗེད་དཀའ་ལ། ཕ་མ་དང་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་སློབ་གསོ་གཏོང་བ་ནི་འགན་འཁྲི་རླབས་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ། ཡ་རབས་གཤིས་ལུགས་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་སློབ་པ་དང་། མ་རབས་ཀྱི་ལས་སུ་འཇུག་མི་རུང་བ་དང་དེའི་ནག་ཉེས་སོགས་བརྗོད་ནས་སློབ་གསོ་བཏང་ན་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་ཐོན་ངེས་རེད། ཡིན་ནའང་དེ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཐོག་མར་ཕ་མ་དང་དགེ་རྒན་རང་གི་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་དང་བྱང་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་གནད་ཀྱི་དམ་པ་ཡིན། གཞན་ལ་ཆུ་དམ་བུ་གང་སྟེར་ན་རང་ལ་མ་མཐའ་ཡང་ཆུ་ཟོ་གང་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་ལྟར་རང་ཉིད་ཚད་ལྡན་བྱུང་ན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བསྟེན་སླ་བ་རེད།
དོན་དག་གང་མང་ཞིག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་བཞིན་ང་ནི་གཞུང་ལས་ཁང་དུ་ཅི་ལྟར་ཐོན་པའང་མ་ཤེས་ལ། ལྷག་ཏུ་ནམ་ཟླ་འཁྱགས་པོ་འདིས་ངའི་སེམས་ལ་བཟོད་དཀའ་བའི་ན་ཟུག་ཅིག་སྦྱིན་བྱུང་། བསམ་ཞིང་བསམ་ན། ཆང་གིས་ང་ཚོ་ལ་ངེས་པར་དུ་ཁ་གཏོད་རན་པའི་འདྲི་ཚིག་མང་བོ་ཞིག་དྲིས་འདུག བསམ་གཞིག་གི་བར་གླེགས་ནས་བྱུང་བའི་དྲན་པ་ཐར་ཐོག་འདི་དག་མགོ་རྔ་མི་ཚང་ལ་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཞན་ཡང་འཚོ་བའི་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་བརྗོད་བྱ་ཞིག་ཡིན་པར་བློམ་ནས་རང་གཞན་ཀུན་ལ་ཕན་པའི་གཏམ་ཏུ་ཤར་མར་སྨྲས་པ་ལགས་སོ། །