text:
ནང་བསྟན་སྲི་ཞུ་ཁང་གི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོའི་ལས་གཞིའི་འགན་འཛིན་འབོ་ར་ཤེས་རབ་ལ་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོའི་ལས་གཞིའི་སྐོར་དང་འབྲེལ་བའི་བཅར་འདྲི།
དྲི་བ། ཐོག་མར་ད་ལྟ་ཁྱེད་རང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ཟེར་བའི་ལས་གཞི་དེ་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཤིག་གནང་རོགས།
ལན། སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ཞེས་པ་དེ་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་དོན་དག་དང་ཐ་སྙད་གཉིས་ཀའི་ཐད་ནས་གསར་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་རེད། ༢༠༡༣ ལོར་ང་ཚོས་དབྱིན་ཇིའི་ཐ་སྙད་(language corpus) ཞེས་པ་འདི་ལ་བོད་སྐད་དུ་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་འདི་བཏགས་པ་ཡིན། དེའི་དོན་དག་ནི་མི་གཅིག་གི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཞོགས་པ་ནས་དགོང་མོའི་བར་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་པའི་ཐ་སྙད་ལས་ཐ་སྙད་མང་ཤོས་ཁག་ལ་རྒྱུག་ཆེ་བའི་ཐ་སྙད་དང་། རེ་ཟུང་ཙམ་ལས་བེད་སྤྱོད་བྱས་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཁག་ལ་རྒྱུག་ཆུང་བའི་ཐ་སྙད་ཅེས་ཟེར་བ་དང་། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ལ་དཔོག་པའི་རྒྱུག་ཆེ་ཆུང་གི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་བསྡོམས་ནས་ཕོན་པོའམ་ཕུང་པོ་ལྟ་བུར་བཟོས་པ་ལ་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ཟེར་གྱི་ཡོད་རེད།
དེ་ནས་ང་ཚོའི་ལས་གཞི་ལ་རིགས་གསུམ་ཡོད་རེད། དང་པོ་དེ། དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཐ་སྙད་བསྡུ་རུབ་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། གཉིས་པ་དེ། དྲ་ཐོག་ཏུ་འབྲི་བཞིན་པའི་དེང་དུས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་དང་། གསུམ་པ་དེ། བསྟན་བཅོས་སྐད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། ལས་ཀའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ནས་བསྟན་བཅོས་སྐད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཟོ་རྒྱུ་དེ་ལས་དང་པོ་བ་རྣམས་ལ་ཏོག་ཙམ་སྔ་དྲགས་ཡོད་དུས། དེའི་ཚབ་ཏུ་བྱིས་སྒྲུང་གི་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུའི་ཁྲོད་ནས་བྱིས་སྒྲུང་རང་གི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ཞིག་བཟོ་རྒྱུ་བྱས་པ་ཡིན། གསལ་བསྒྲགས་སུ་ང་ཚོས་དུས་ཡུན་ཟླ་བ་གསུམ་ཞེས་བྲིས་ཡོད་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ལས་གཞི་ལ་འགྱུར་བ་ཡོང་དུས་དུས་ཚོད་ཀྱང་ཕར་འགྱངས་ཏོག་ཙམ་བྱ་དགོས་ཁེལ་ས་རེད།
དྲི་བ། ཁྱེད་རང་ཚོས་ལས་གཞི་འདི་ལག་བསྟར་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་རིམ་པ་ག་རེ་ཡིན་མིན་དེའི་སྐོར་གཅིག་གསུང་རོགས།
ལན། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་༨ པའི་ཚེས་༡ ཉིན་ལས་གཞི་དངོས་སུ་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས། ཐོག་མར་ང་ཚོས་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་དྲ་རྒྱའི་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་འབྲི་བཞིན་པའི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ལ་སྡེབ་གཅིག་ཏུ་ཕབ་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པའི་མ་ལག་(import.io) ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་རེད། དེ་བརྒྱུད་ནས་བོད་ནང་གི་མཚོ་སྔོན་པོ་དྲ་བ་དང་། ཁམས་པའི་དྲ་བ། བོད་ལྗོངས་རིག་གནས་དྲ་བ། དེ་བཞིན་བཙན་བྱོལ་གྱི་ཁ་བརྡ་བཅས་ནས་ཡིག་ཆ་མ་འདྲ་བ་༩༩༣ ཚུར་ཕབ་ལེན་བྱས་ཡིན། བོད་ནང་གི་དྲ་ཚིགས་གསུམ་རེ་རེ་ནས་གསར་འགྱུར་དང་། སློབ་གསོ། རྩོམ་རིག དམངས་སྲོལ། ཆོས་ལུགས། ལོ་རྒྱུས། མི་སྣ་སོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་བཅས་ནས་ཆ་སྙོམས་ཀྱིས་ཡིག་ཆ་༥༠༠ རེ་ཕབ་ལེན་བྱས་པ་ཡིན། ཡིན་ན་ཡང་གསར་འགྱུར་དུ་པར་དང་འགྲེལ་བཤད་ཙམ་ལས་ཡིག་འབྲུ་མང་པོ་མེད་པའི་རིགས་(import.io) ཞེས་པའི་མཉེན་ཆས་དེས་ཕབ་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག མཐར་ང་ཚོར་མཚོ་སྔོན་པོ་དྲ་བ་ནས་ཡིག་ཆ་༣༠༠ ཐམ་པ་དང་། ཁམས་པའི་དྲ་བ་ནས་ཡིག་ཆ་༢༡༥། བོད་ལྗོངས་རིག་གནས་དྲ་བ་ནས་ཡིག་ཆ་༣༧༡ བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་པས་བོད་ནང་གི་དྲ་ཐོག་གི་ཡིག་ཆ་མ་འདྲ་བ་༨༨༥ རག་སོང་། དེ་ནས་བཙན་བྱོལ་གྱི་ཁ་བརྡ་དྲ་ཚིགས་ནས་ཡིག་ཆ་༡༠༧ བླངས་པ་ཡིན། དེ་ནས་དེ་ལ་བཅད་གཏུབ་མཉེན་ཆས་(cutWords) ཞེས་པ་ཞིག་ངག་དབང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྤུན་མཆེད་སྒྲུབ་ཆེན་ལགས་ཀྱིས་བཟོས་པ་ཞིག་ཡོད་རེད། དེ་རུ་ཡིག་ཆ་རྣམས་བླུགས་ནས་ཚེག་དབར་གཅིག་དང་གཉིས་ཅན་གྱི་མིང་ཚིག་དང་། རྒྱན་ཚིག བྱ་ཚིག ཕྲད། རྣམ་དབྱེ་སོགས་ལོགས་སུ་བཀར་ཏེ་གཏུབ་ཚར་རྗེས་རྒྱུག་ཆེ་ཆུང་གི་རིམ་པར་བརྟག་པའི་མཉེན་ཆས་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་རྣམས་རེའུ་མིག་ཏུ་(Excel) རྒྱུག་ཆེ་ཆུང་གི་རིམ་པ་བསྒྲིགས་པ་རེད། ལས་གཞི་དང་པོ་དེ་སྒྲིག་སྦྱོར་ཙམ་མ་གཏོགས་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་སོང་།
གཉིས་པ་དེ་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་བྱེད་པར་དྷ་སའི་གཡས་གཡོན་གྱི་དགོན་པ་ཁག་དང་། གྲྭ་བཙུན་སྒེར་པ་མང་པོར་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་བཞིན་མང་ཆེ་བས་དང་ལེན་བྱས་པ་ཙམ་མིན་པར་ཧུར་ཐག་འབད་ཐག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་སོང་། རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་དེ་ནི་གྲྭ་བཙུན་དག་གིས་ཞོགས་པ་ནས་དགོང་དྲོ་བར་དུ་སྒྲ་འཇུག་འཕྲུལ་ཆས་ཤིག་རུམ་དུ་བཅུག དེ་ནས་སྒྲ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་སྙམ་ནས་འཚེར་སྣང་དང་གཟབ་ནན་སོགས་གང་ཡང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་གཏམ་གླེང་སྐོར་དེ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། དགོན་པ་རེ་རེར་སྐབས་བབ་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་མང་དག་ཅིག་ཡོད་དུས། ཉིན་གང་སྒྲ་འཇུག་བྱས་པ་ཁ་ཤས་ནང་དུ་གཏམ་གླེང་ཉུང་ཉུང་ལས་མེད་པར་བརྟེན། དེ་ནས་ང་ཚོར་རྒྱུ་ཆ་མང་པོ་རག་མ་སོང་། དེའི་ཚབ་ལ་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་བྱེད་སྒོ་རྣམ་གཞག་རང་དང་འབྲེལ་བའི་བརྗོད་གཞི་མ་འདྲ་བ་༨༢ བཟོས་པ་རེད། བརྗོད་གཞི་རེ་རེའི་ཐོག་ལ་གླེང་མོལ་བྱས་པ་རྣམས་སྒྲ་འཇུག་བྱས། དེ་ནས་སྒྲ་དུམ་བུ་མང་པོར་བཅད། དེའི་རྗེས་ལ་ལས་མི་རེ་རེས་སྒྲ་དུམ་བུ་རེ་རེ་བཞིན་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ། ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་ཚར་རྗེས་ལས་མི་བརྗེ་སྤོར་བརྒྱབ་ནས་སྒྲ་དང་ཡི་གེ་གཉིས་ལ་བར་ཐག་ཤོར་ཡོད་མེད་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས། དེ་ནས་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་ཟིན་པ་རྣམས་ཚུར་བསྡུས་ནས་སླར་ཡང་ལས་མི་གསུམ་པ་ཞིག་གིས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཞུ་དག་རིམ་པ་གཅིག་བྱས། དེ་ནས་གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར་བཅད་གཏུབ་མཉེན་ཆས་སུ་ཚེག་བར་གཅིག་དང་གཉིས་ཅན་གྱི་མིང་ཚིག་དང་། རྒྱན་ཚིག བྱ་ཚིག དེ་བཞིན་ཕྲད་རྣམ་དབྱེ་བཅས་ལོགས་སུ་དགར་དགོས་པ་དང་ཞོར་དུ་ཞུ་དག་ཀྱང་འགྲོ་དགོས་རེད། བཅད་གཏུབ་ཀྱི་ལས་ཀར་དངོས་སུ་ཞུགས་སྐབས་ཚེག་བར་གཅིག་དང་གཉིས་ཅན་གྱི་མིང་ཚིག་དང་། རྒྱན་ཚིག བྱ་ཚིག དེ་བཞིན་ཕྲད་རྣམ་དབྱེ་ལས་གཞན་པ་དཔེར་ན། ཁྱད་དུ་འཕགས་པ། འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད། ལྟ་བུའི་རིགས་མང་དག་ཅིག་ཚེག་དབར་བཞིན་བཅད་ན་ཡིག་ཆ་ཧྲིལ་པོ་ནས་རྦད་དེ་བརླག་འགྲོ་བར་བརྟེན། ཐོག་མར་འདིའི་རིགས་མང་དག་ཅིག་ཚུར་བསྡུ་རུབ་ཀྱིས་རེའུ་མིག་ཅིག་བཟོས། དེ་ནས་ལས་མི་རེ་རེར་པར་འགྲེམས་བྱས་རྗེས་དེ་དག་གཞིར་བཟུང་ལྟར་འགྲོ་དགོས་པའི་འགྲོ་སྟངས་བཟོས་པ་དེ་ཚོ་ནི་ལས་ཀའི་ཞོར་དུ་གདོང་ལེན་བྱ་དགོས་པའི་རིགས་རེད།
གསུམ་པ་དེ་བྱིས་སྒྲུང་གི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། དེ་ལ་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པའི་བྱིས་སྒྲུང་དང་བྱིས་པའི་གླེང་མོལ་གང་མང་མང་བསྡུ་རུབ་བཟོ་དགོས་པ་དེ་ཡིན་དུས། རིམ་པ་གཉིས་པ་ལྟ་བུའི་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཡོད་མ་རེད། ང་ཚོ་ལ་སྔོན་མ་ནས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཆོག་ཆོག་གི་བྱིས་སྒྲུང་༢༠༠ ཙམ་ཞིག་ཡོད། འདི་ལ་རྒྱུ་ཆའི་གྲངས་ཀ་ག་ཚོད་ཅིག་དགོས་མིན་དེ་ད་ལྟ་ནས་ཚོད་དཔག་ཐིག་གི་མི་འདུག སྤྱིར་བཏང་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ལ་རྒྱུ་ཆ་ག་ཚོད་མང་ན་དེའི་ཚོད་ཀྱིས་ཡག་པ་ཡོད་རེད། ད་ལྟའི་ང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོའི་ལས་གཞི་དེ་དུས་ཡུན་ཐུང་ཐུང་དང་ས་བོན་ཙམ་གྱི་ངོས་ན་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པར་བརྟེན། རྒྱུ་ཆ་མང་སྟོང་ཕྲག་ལ་བརྒལ་བ་ཁག་པོ་རེད།
དྲི་བ། གོང་དུ་ཁྱེད་ཀྱིས་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་དེ་བོད་པར་མཚོན་ན་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀའི་ཐད་ནས་གསར་པ་རེད་གསུངས་སོང་། འོ་ན། སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་དེ་ཐོག་མར་གང་ནས་དར་འཕེལ་བྱུང་ཡོད་མེད་དང་། ད་བར་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཐོགས་ག་རེ་བྱུང་ཡོད་མེད། གཞན་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོའི་ཐོག་ནས་ང་ཚོར་ཕན་ཐོགས་པ་ག་རེ་འབྱུང་མིན་དེའི་སྐོར་ནས་གསུང་རོགས།
ལན། འདི་ཕྱི་ལོ་༡༩༤༠ དང་༥༠ ནང་ཨ་རི་ལ་ད་ལྟའི་ང་ཚོའི་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་དཀའ་ངལ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག་འཕྲད་འདུག དེ་ཡང་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཡིག་ཆ་དང་ཁྱབ་བསྒྲགས། དུས་དེབ་དང་ཚགས་པར་སོགས་དབྱིན་ཇི་རང་གི་སྐད་ཀྱི་ནང་དུ་བྲིས་པ་དག་མང་ཚོགས་ཀྱིས་གོ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པས། ཨ་རིའི་པར་ཁང་ཁག་ནས་དུས་དེབ་དང་ཚགས་ཤོག་གི་གྲངས་ཀ་ཉུང་ཉུང་ཙམ་མ་གཏོགས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད་ཟེར། ཁོ་ཚོས་སྐད་བརྡ་ཚན་རིག་པ་རཱུ་དོལ་ཧྥི་ལེ་ཤི་(Rudolf Flesch)དང་རོ་རྦར་ཋི་སྒོད་ནིང་ (Robert Gunning) སོགས་ཆེད་དུ་མངགས་ནས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དང་རྩོམ་རིག་གསལ་ཆའི་སྤྱི་འགྲོས་དང་མཉེན་ཆས་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས། སྐབས་དེའི་ཡིག་ཚགས་རིགས་ཨ་རིའི་མི་མང་ཕལ་མོ་ཆེས་གོ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་༡༩༤༧ ལོར་ཚགས་ཤོག་དང་དུས་དེབ་མང་པོར་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་པས་ཨ་རིའི་ཚགས་ཤོག་དང་དུས་དེབ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཚད་དེ་ཨ་རིའི་མི་མང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་ལས་འཛིན་རིམ་ལྔ་ཙམ་གྱིས་མཐོ་དྲགས་ཡོད་པ་ར་སྤྲོད་བྱུང་བ་རེད་ཟེར། དེ་ནས་བཟུང་ཨ་རིའི་པར་ཁང་ཁག་གིས་རྩོམ་རིག་གི་གསལ་ཆ་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བའི་ཐབས་ལམ་འཚོལ་བའི་ལས་རིམ་མང་པོ་ཞིག་གི་འགོ་བཙུགས་འདུག གོང་ཞུས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་ཚན་རིག་པ་དག་གིས་ལོ་འགའི་ནང་ཚུན་དུ་ཡིག་ཚགས་རྣམས་འཛིན་རིམ་བཅུ་དྲུག་པའི་གནས་ཚད་ནས་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག་དང་། དེ་ནས་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་རིམ་གྱིས་མར་ཕབ་པ་མ་ཟད། དུས་ད་ལྟའང་གནས་ཚད་དེ་གའི་ཐོག་ཏུ་གནས་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག
གོང་དུ་བཤད་པའི་རྩོམ་རིག་གི་གསལ་ཆ་ཟེར་བ་དེ་རྩོམ་རིག་གང་དང་གང་ཡིན་ན་ཡང་དོན་དག་ལ་འགྱུར་བ་མ་བཏང་བར་རྗོད་བྱེད་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ནས་ཁ་གསལ་དུ་བཏང་བ་དེའི་སྐོར་རེད། དཔེར་ན། ཚིག་གྲུབ་རིང་དྲགས་ན་ལས་དང་པོ་བ་ཚོས་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱིི་གོ་བ་ལེན་པར་དཀའ་ངལ་ཡོད་རེད། དེར་བརྟེན། ཁོང་ཚོས་དོན་དག་འགྱུར་བ་མ་བཏང་བའི་ཐོག་ནས་ཚིག་གྲུབ་རིང་པོའི་རིགས་དུམ་བུ་ཁ་ཤས་སུ་བཏང་བ་དང་། ཡང་ཉིན་རེའི་འཚོ་བ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཚད་མཐོའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཚད་དམའ་པོ་དང་ཉིན་རེའི་འཚོ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཐ་སྙད་སྦྱར། དེ་བྱས་ཡོང་དུས་རྩོམ་ཡིག་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་ཡི་གེ་ག་རེ་ཡིན་ན་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ལས་སླ་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་རེད། དེའི་ཆེད་དུ་ཐོག་མར་ཨ་རིའི་ས་གནས་འདྲ་མིན་གྱི་རླངས་འཁོར་འབབ་ཚུགས་དང་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སོགས་སུ་སྒྲ་ལེན་འཕྲུལ་ཆས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་ཉིན་མཚན་མང་པོའི་སྒྲ་ཚུར་བསྡུ་རུབ་བྱས་ནས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ། དེ་ལ་རྒྱུག་ཆེ་ཆུང་གི་རིམ་པ་བཀར། འོ་དེ་འདྲའི་ལས་རིམ་མང་པོ་ཞིག་བྱས་འདུག དེང་སང་ཨ་རིའི་ནང་ཀློག་པ་པོ་ས་ཡ་༡༣ ཅན་གྱི་བརྙན་འཕྲིན་ལམ་སྟོན་(TV Guide) ཚགས་ཤོག་དང་། ཀློག་པ་པོ་ས་ཡ་༡༢ ཅན་གྱི་འཆུམས་རྩོམ་གཅེས་བཏུས།(Readers Digest) འདི་གཉིས་ནི་ཨ་རིའི་ནང་ལ་རྒྱུག་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཚགས་ཤོག་དང་དུས་དེབ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་ཚོ་ཡང་འཛིན་རིམ་དགུ་པ་མན་གྱི་གསལ་ཆའི་ཐོག་བྲིས་པར་བརྟེན། ཀློག་མཁན་ས་ཡ་མང་པོའི་སྐད་ཆ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་རེད། འདི་ཚོ་ཚང་མ་རྩོམ་རིག་གི་གསལ་ཆ་དང་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོའི་བཀའ་དྲིན་རེད། འདི་ཚོའི་སྐོར་ལ་ང་ཚོས་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་བྲིས་ཡོད། དེ་རྩོམ་པ་པོ་འདས་པོ་སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་༢༠༡༤ ལོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་དེབ་ཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་དུ་ཡོད་རེད། མཐའ་མ་ཕྱི་ལོ་༡༩༦༡ ལོར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིགས་ལམ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཨ་རིའི་ནང་དུ་(brown corpus) ཟེར་བའི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ཐོག་མ་དེ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟའི་ཆར་དེའི་འགྲོ་སྟངས་གཞིར་བཟུང་ཐོག་དབྱིན་ཇི་བ་སྤྱི་དང་། ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་སོགས་སྐད་ཡིག་མང་པོའི་ནང་དུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་པ་དེ་འདྲ་རེད། ད་འདི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ཐོག་མར་དར་འཕེལ་བྱུང་བའི་སྐོར་དང་ཕན་ཐོགས་བྱུང་བའི་སྐོར་གཉིས་རེད།
དེ་ནས་ཟུར་གཅིག་དེ། སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོས་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་ཕན་ཐོགས་ག་རེ་འབྱུང་གི་རེད་ཟེར་ན། གནད་འགག་གཙོ་བོ་ད་ལྟ་བར་དུ་ཕྲུ་གུ་དེ་ཚོས་བོད་ཡིག་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་ལབ་ནས་ང་ཚོའི་གཞུང་མང་གཉིས་ཀས་སྐད་ཤོར་གྱི་ཡོད་རེད། དེ་ང་ཚོའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱི་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། འདིའི་སྐོར་ལ་༢༠༡༣ ལོར་ང་ཚོས་བརྒྱ་ཆ་༩༨% ཞེས་པའི་སྐད་ཡིག་གི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྡུས་པ་རེད། བརྒྱ་ཆ་༩༨% ཞེས་པ་འདི་ལ་དོན་དག་ཆེན་པོ་ཡོད་རེད། འདི་སྐད་བརྡ་རིག་པ་བ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རྩ་འཛིན་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད་རེད་ཟེར། རྩོམ་ཡིག་དང་སྒྲུང་ག་རེ་ཡིན་ན་ཡང་། ཀློག་མཁན་གྱིས་དེའི་ནང་གི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་༩༨% ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས་རེད། དེ་ཤེས་ན་ཧ་གོ་མི་བའི་ཐ་སྙད་བརྒྱ་ཆ་༢%ནི་ཚིག་སྔ་ཕྱིའི་འགྲོ་སྟངས་དང་། ཚིག་གྲུབ་གཡས་གཡོན་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོད་དཔག་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དེ་མ་ཡིན་པར་ཀློག་མཁན་གྱིས་ཧ་མི་གོ་བའི་ཐ་སྙད་བརྒྱ་ཆ་༢% ལས་བརྒལ་བ་ཡོད་ན། ཡིག་ཆ་ག་རེ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་ནང་དོན་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞིག་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད་ཟེར་བ་དེ་རེད། འདི་ལ་ང་ཚོས་ཚོད་ལྟ་བྱས་པ་ཡིན། ད་ག་རང་བདེན་པ་རེད་འདུག དཔེར་ན། ཡིག་འབྲུ་༡༠༠ ཅན་གྱི་སྒྲུང་ཐུང་ཞིག་ནང་དུ་(གཀ) ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་རྫུན་མ་བཟོས་ནས་ཡི་གེ་གཞན་པའི་ཚབ་ཏུ་བཅུག དེ་འདྲ་བའི་ཡི་གེ་གཉིས་དང་གསུམ་ལས་མང་ན་སྒྲུང་ཐུང་དེར་གོ་བ་ལེན་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག དཔེར་མཚོན་ཕྲུ་གུའི་ཤེས་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ཐ་སྙད་ཡིན་ན་ཕྲུ་གུ་ཁོ་རང་ལ་(གཀ)ཞེས་པའི་ཡི་གེ་རྫུན་མ་འདི་དང་གཅིག་པ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་རེད། ད་ང་ཚོས་རིགས་ལམ་འདིའི་ཐོག་ནས་བོད་ཕྱི་ནང་གི་བྱིས་སྒྲུང་དག་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་བྱས་ན། ཕྲུ་གུས་ཧ་མི་གོ་བའི་ཐ་སྙད་བརྒྱ་ཆ་ ༢% དང་༣% ལས་བརྒལ་བ་ཕར་ཞོག ཐ་ན་བརྒྱ་ཆ་༢༠% དང་༣༠% ལས་བརྒལ་བ་ཡང་འདུག འདིའི་སྐོར་ལ་ད་དུང་ལས་གཞི་གཞན་པ་ཞིག་བསྒྲིགས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྩིས་ཡོད། ད་བྱིས་སྒྲུང་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཕྲུ་གུའི་ཤེས་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ཐ་སྙད་བརྒྱ་ཆ་༢༠% དང་༣༠% ཡོད་ན་ག་འདྲ་ཡིན་ས་རེད། བྱིས་སྒྲུང་དེ་དང་དེས་ཕྲུ་གུ་ཚོ་ལ་ཕན་གྱི་རེད་པས། སྡུག་པོ་གཏོང་གི་རེད། འདི་ང་ཚོའི་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་རེད། མི་མཐོ་དམན་བར་གསུམ་གྱིས་རྟག་པར་ཕྲུ་གུ་དེ་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་ལབ་ནས་བཤད་ཡ་ཡོད་མ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དེ་བརྒྱ་ཆ་༩༨% ཅེས་པ་དང་འགྲེལ་ནས་བཤད་པ་རེད། ད་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ལབ་དུས་དེའི་ནང་ནས་རྒྱུག་ཆེ་ཆུང་གི་རིམ་པ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་རེད། དཔེར་ན། ཉིན་རེའི་འཚོ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ཞིག་རྒྱུ་ཆའི་ཡིག་ཆ་ཆིག་ཁྲི་བརྒལ་བ་ཞིག་གིས་བཟོས་ན་དེའི་ནང་གི་རྒྱུག་ཆེ་ཆུང་གི་ཐ་སྙད་འབུམ་ཁ་ཤས་ཤིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་རེད། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་རྒྱུག་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བརྒྱ་ཐམ་པ་བདམས་ནས་སྒྲུང་ཐུང་ཞིག་བྲིས་ན་ལས་དང་པོ་བ་ཚོས་ཧ་གོ་ཡ་ལ་སེམས་ཁྲལ་ཡོད་མ་རེད། དེ་བཞིན། ཕྲུ་གུ་ལོ་ལྔ་ཅན་རྐྱང་རྐྱང་གིས་ཐ་སྙད་ག་ཚོད་ཅིག་ཤེས་མིན་ཐད། ལོ་ལྔ་ཅན་གྱི་ཕྲུ་གུ་ལྔ་བཅུ་དང་བརྒྱ་གང་རུང་ལ་ཉིན་གྲངས་མང་པོའི་རིང་ཞོགས་པ་ནས་དགོང་མོ་བར་དུ་སྒྲ་འཇུག་བྱས། སྒྲ་དེ་དག་རེ་རེ་བཞིན་ཡི་གེར་ཕབ། དེ་བྱས་ནས་རྒྱུག་ཆེ་ཆུང་གི་རིམ་པ་ཞིག་བཀར་ན། ལོ་ལྔ་ཅན་གྱི་ཕྲུ་གུས་ཐ་སྙད་འདི་འདྲ་ཞིག་ཤེས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་པའི་སྤྱི་བསྡོམས་ཤིག་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དེ་ནས་ཁོ་ཚོས་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ནང་ནས་ཀྱང་རྒྱུག་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བརྒྱ་ཐམ་པ་བདམས། ཕྲད་རྣམ་དབྱེ་དང་ལྷན་དུ་ཐ་སྙད་བརྒྱ་ཐམ་པ་དེའི་ནང་བསྐྱར་སྐོར་ཡང་སྐོར་བྱས་ནས་སྒྲུང་ག་ཚོད་ཐུབ་ཐུབ་ཅིག་བྲིས་ན། ཕྲུ་གུས་ཤེས་མི་ཤེས་ལ་སེམས་ཁྲལ་ཁྱོན་ནས་ཡོད་མ་རེད། སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་བཟོ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་འདི་འདྲ་ཐུག་ཡོད་རེད། རྒྱུ་ཆའི་གྲངས་ཀ་ལ་དཔོག་པའི་སྐད་ཡིག་གི་ཕུང་པོ་ཆེ་ཆུང་གང་འདྲ་ཞིག་བཟོས་ན་ཡང་དེའི་གྲུབ་དོན་དེ་རེའུ་མིག་ཏུ་ཕབ་ནས་དེབ་ཀྱི་ངོ་བོར་མི་བསྒྱུར་བར་བྱིས་སྒྲུང་གི་མཉེན་ཆས་གང་རུང་ཞིག་བཟོས། དེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་སུ་རྒྱུག་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་རྣམས་བཅུག་ནས་མཉེན་ཆས་ཀྱི་ངོས་སུ་བྱིས་སྒྲུང་འབྲི་དགོས་པ་རེད། དེ་བྱས་ན་མཉེན་ཆས་དེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་སུ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་དག་མཉེན་ཆས་དེས་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། དེ་མ་བྱས་ན། ཕྲུ་གུའི་ཤེས་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ཐ་སྙད་གང་བྱུང་མང་བྱུང་འབྲི་ས་ཡོད་མ་རེད།
དྲི་བ། ཁྱེད་ཚོའི་ད་ལྟའི་ལས་གཞི་འདིའི་འགྲོ་སོང་སྐོར་ཏོག་ཙམ་གསུང་རོགས།
ལན། ལས་གཞི་འདིའི་སྦྱིན་བདག་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་ལམ་རིམ་ཆོས་ཚོགས་རེད། ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། ཁོང་ཚོས་“གོང་ས་མཆོག་གིས། སོ་སོ་ནང་པ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་ངའི་ཕ་མེས་ཡང་མེས་ནང་པ་རེད་ཟེར་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ཆོས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱ་དགོས་ཀྱི་འདུག་”ཅེས་གསུངས་པའི་བཀའ་སློབ་དེ་ཡིད་ལ་བཅངས་ནས་ནང་ཆོས་སྦྱོང་གི་འདུག མ་ཟད་བོད་སྐད་ཡིག་རང་གི་ལམ་ནས་ནང་ཆོས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཁོང་ཚོས་ད་ལྟ་བར་དུ་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ག་ས་ག་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ཟེར། ཡིན་ན་ཡང་ཁོ་རང་ཚོར་བོད་སྐད་ཡིག་གི་རྨང་གཞི་ཡག་པོ་མེད་དུས་ཀློག་དེབ་དང་སློབ་དེབ་ཀྱི་ཐད་ནས་ཕན་ཐོགས་པོ་དེ་ཙམ་བྱུང་མ་སོང་ཟེར་གྱི་འདུག དེར་བརྟེན། ཁོང་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་གཞི་འདྲ་ཞིག་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་ན། ང་ཚོས་དེའི་ཐོག་འགྲོ་སོང་གཏོང་གི་ཡིན་ཟེར་ནས། ནང་བསྟན་སྲི་ཞུ་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ངག་དབང་འཕྲིན་ལས་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་ང་ཚོའི་ཟླ་བ་གསུམ་ལྷག་གི་ལས་གཞི་འདི་ལ་ཧིན་སྒོར་འབུམ་༡༡ ཡས་མས་ཀྱི་འགྲོ་སོང་གཏོང་གི་ཡོད་རེད། མ་ཟད་ཁོང་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་གྱི་བདག་དབང་ཁོ་རང་ཚོས་མི་ཉར་བར་སུ་ལ་ཕན་ན་དེས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག་ཟེར་ནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་སྐད་ཆ་བཤད་འདུག ལས་ཀ་འདི་གཅིག་ནས་སྦྱིན་བདག་ཁོ་རང་ཚོར་ཐུགས་ཕན་སོས་ཆེད་དང་། གཉིས་ནས་ཉག་ཕྲ་བའི་ང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་གི་ལས་དབང་འདི་ལ་ཞབས་འདེགས་ཕྲན་བུ་རེ་དང་། གསུམ་ནས་རང་རིགས་བོད་ཀྱི་སོན་རྩ་རྣམས་ལ་སྡུག་པོ་གཏོང་མི་དགོས་པའི་ཡངས་པའི་ལམ་ཆེན་ཞིག་མགྱོགས་ནས་མྱུར་དུ་ཡོང་བར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། །
གསར་འགོད་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བཅར་འདྲི་བྱས།


c: text/html

text:
ཚངས་ཕྱེད་ལ་ 1 ཡིན་པའི་སྒོར་དབྱིབས་ལ་རྒྱུན་དུ་འཇལ་བྱེད་སྒོར་དབྱིབས་ཞེས་ཟེར། འཇལ་བྱེད་སྒོར་དབྱིབས་ནི་ཆེས་སྟབས་བདེ་བའི་སྒོར་དབྱིབས་ཤིག་ཡིན་པས། དེ་ནི་རིང་ཚད་དང་ཟུར་གྱི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་པའི་གལ་ཆེན་ལག་ཆ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། གལ་ཏེ་འཇལ་བྱེད་སྒོར་དབྱིབས་ཀྱི་ལྟེ་བ་གནས་ཚད་མ་ལག་གི་མ་ཚེག་ཏུ་བཞག་ན་ང་ཚོར་རིས་དབྱིབས་གཙང་མ་ཞིག་ཐོབ།
ཟུར་གསུམ་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཀྱི་གྲངས་ཐང་ཐད་ཀར་འཇལ་ཐུབ་པ།
དཔེ་རིས་ལྟར་ང་ཚོས་སྒོར་མོའི་སྟེང་དུ་ཚེག་ཞིག་བླངས་ན་དེ་དང་སྒོར་ལྟེ་སྦྲེལ་བའི་ཐིག་དུམ་ནི་ཚངས་ཕྱེད་ཡིན། དྲང་ཟུར་ཟུར་གསུམ་དབྱིབས་ཆུང་བའི་ནང་དུ་ sinθ དང་ cosθ འཇལ་སྐབས། θ ཡི་འཕྲེད་ནི་ 1 ཡིན་པས་གཏད་མཐའ་ནི་ sinθ དང་མཚེས་མཐའ་ནི་ cosθ དང་མཚུངས་པ་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། དྲང་ཟུར་ཟུར་དབྱིབས་ཆེ་བའི་ནང་དུ་ཟུར་ θ ཡི་མཚེས་མཐའ་ནི་1 ཡིན་པས་གཏད་མཐའ་ནི་ tanθ དང་མཚུངས་པ་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ།
དེར་བརྟེན། སྒོར་མོའི་སྟེང་གི་ཚེག་དེའི་གནས་ཚད་ནི་ (sinθ,cosθ) ཡིན། ཚེག་དེ་སྒོར་མོའི་སྟེང་དུ་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་སྐབས་ sinθ དང་ cosθ ཡི་གྲངས་ཐང་ཡང་དེ་བསྟུན་གྱིས་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དེ་ལྟར་ང་ཚོར་ཆེ་ཆུང་གང་རུང་ཡིན་པའི་ཟུར་གྱི་ sinθ དང་ cosθ ཡི་གྲངས་ཐང་འཐོབ་ཐུབ།
དཔེར་ན། θ ནི 0° ཡིན་སྐབས།
- cos 0° = 1, sin 0° = 0 དང་ tan 0° = 0
ཡང་དཔེར་ན། θ ནི་ 90° ཡིན་སྐབས།
- cos 90° = 0, sin 90° = 1 དང་ tan 90° ནི་ཚད་མེད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན།
འགུལ་རིས་ཉམས་ལེན།
གཤམ་གྱི་མཐུད་སྦྲེལ་ནི་འཇལ་བྱེད་སྒོར་དབྱིབས་དང་འབྲེལ་བའི་ཟུར་གསུམ་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་གཙོ་བོ་གསུམ་གྱི་གྲངས་ཐང་གི་འགུལ་རིས་ཤིག་ཡིན། ཁྱེད་རང་གིས་ཙི་གུ་འགུལ་ནས་སྒོར་སྟེང་ཚེག་གི་གནས་སར་འགྱུར་བ་གཏང་སྟེ། ཟུར་གྱི་ཆེ་ཆུང་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཟུར་གྱི་ཟུར་གསུམ་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་གསུམ་གྱི་གྲངས་ཐང་ལ་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་ཉམས་ལེན་ཞིག་བྱས་ཆོག།
གསལ་བཤད།
འགུལ་རིས་སུ་ Coords ནི་གནས་ཚད་དང་། Quadrants ནི་སྐལ་མཚམས་དང་། Angles ནི་ཟུར་དང་། Degrees ནི་ཏུའུ་གྲངས་དང་། Radians ནི་གཞུ་ཚད་དང་། Circle ནི་སྒོར་མོ་དང་། Compass ནི་ཕྱོགས་སྟོན་པ་བཅས་ཡིན།
http://www.mathsisfun.com/algebra/icircle-triangle.html
གནས་ཚད་མ་ལག་གི་ལམ་ལུགས་ལྟར། མཐའ་ཡི་རིང་ཚད་ནི་ཕོ་གྲངས་ཡིན་ཆོག་པ་མ་ཟད་ཀླད་ཀོར་(ཐིག་ལེ་)དང་མོ་གྲངས་ཡང་ཡིན་ཆོག། དེ་དང་བསྟུན་ནས་ཟུར་གསུམ་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་སོ་སོའི་གྲངས་ཐང་ལ་ཡང་ཕོ་གྲངས་དང་མོ་གྲངས། ཀླད་ཀོར་བཅས་ལེན་པ་ཡིན། ཞིབ་པར་བལྟས་ན། sinθ དང་ cosθ ཡི་གྲངས་ཐང་ནི་ -1 ནས་ +1 བར་ལེན་པ་དང་། tanθ ཡི་གྲངས་ཐང་ནི་ཕོ་མོ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ཚད་མེད་ལེན་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན། ད་དུང་མཐོང་ཐོབ་པར་ sinθ ནི་ θ ཡི་གཏད་མཐའ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མདའ་ x ཡི་སྟེང་འོག་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་འགྱུར་འགྲོ་བ་དང་། cosθ ནི་ θ ཡི་མཚེས་མཐའ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མདའ་ y ཡི་གཡས་གཡོན་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡིན།
རྒྱུན་སྤྱོད་ཟུར་གྱི་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཐང་།
ཟུར་ θ ཡི་སྒོར་སྟེང་ཚེག་གི་གནས་ཚད་ནི་ (sinθ,cosθ) ཡིན་པས། འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་སྐབས་ཚེག་གི་གནས་ཚད་ལས་ sinθ དང་ cosθ ཡི་གྲངས་ཐང་རྩིས་ཐུབ།
དཔེ་རིས་སུ་རྒྱུན་སྤྱོད་ཟུར་གྱི་སྒོར་སྟེང་ཚིག་གི་གནས་ཚད་བཀོད་ཡོད།
རྒྱུན་སྤྱོད་ཟུར་གྱི་ཟུར་གསུམ་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཐང་རྣམས་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བློ་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ནི་དགོས་མཁོ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། གཤམ་དུ་ང་ཚོས་དཔེ་རིས་ཐོག་གི་གནས་ཚད་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་པར་གསལ་བཤད་བྱ། དོན་དངོས་སུ་དེ་ནི་ཧ་ཅང་ལས་སླ་པོ་ཞིག་ཡིན།
རྒྱུན་སྤྱོད་ཟུར་གྱི་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཐང་ཇི་ལྟར་རྩི་བ།
གཤམ་དུ་ང་ཚོས་ཟུར་གྱི་གཏད་མཐའ་དང་མཚེས་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་འགྲོ་ཕྱོགས་དང་རིང་ཐུང་གི་ཆ་ནས་དབྱེ་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ཡང་ང་ཚོས་གནས་ཚུལ་ལྔ་ལ་རྒྱུས་མངའ་བྱུང་ན་འགྲིག།
ཚངས་ཕྱེད་ནི་ 1 ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ཟུར་ལ་ \(0^o\) དང་ \(90^o\) དང་ \(180^o\) དང་ \(270^o\) བཅས་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དེ་ཚོའི་ལྡབ་གྲངས་ཅི་རིགས་པ་ཡིན་པའི་ཚེག་བཞི་ཡི་གནས་ཚད་དམ་ཡང་ན། དེ་དང་བསྟུན་པའི་དྲང་ཟུར་ཟུར་གསུམ་དབྱིབས་ཀྱི་མཚེ་མཐའ་དང་གཏད་མཐའི་རིང་ཚད་ནི་གསལ་པོ་ཡིན།
ཁྱེད་རང་གིས་དངོས་སུ་ཤེས་དགོས་པ་ནི་ sinθ དང་ cosθ ཡི་གྲངས་ཐང་ཡིན། དེ་མིན་གཞན་གྱི་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ནི་དེ་གཉིས་ལས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།
ཟུར་གསུམ་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་དུས། ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་མུར་འཇལ་བྱེད་སྒོར་དབྱིབས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བྲི་རྒྱུ་དེ་གོམས་གཤིས་སུ་ཆགས་པ་བྱེད་དགོས། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་ནས་གནད་དོན་རྣམས་སྟབས་བདེའི་ངང་ཐག་གཅོག་བྱ་ཐུབ།
དཔེར་བརྗོད།
དཔེར་བརྗོད་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་སྤྱོད་ཟུར་གཞན་གྱི་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཐང་རྩི་ཆོག བློ་ཡུལ་དུ་ངེས་པར་བཞག་དགོས་པ་ནི་གོང་སྨོས་གནས་ཚུལ་ལྔ་དེ་དག་ཡིན།
འཇལ་བྱེད་སྒོར་དབྱིབས་དང་ཟུར་གསུམ་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཀྱི་རིས་དབྱིབས།
གོང་དུ་ང་ཚོས་འཇལ་བྱེད་སྒོར་དབྱིབས་ཀྱི་ཁ་གསལ་གོ་བདེའི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུན་སྤྱོད་ཟུར་གྱི་ཟུར་གསུམ་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཐང་ལ་རྒྱུས་མངའ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་འགུལ་རིས་བརྒྱུད་ཟུར་འགྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་གཙོ་བོ་གསུམ་གྱི་གྲངས་ཐང་གི་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་ཉམས་ལེན་བྱུང་ཡོད། དེ་ལྟ་བུའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དུ་ད་ལྟ་ང་ཚོས་མུ་མཐུད་དེ་གཙོ་བོའི་ཟུར་གསུམ་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་གསུམ་གྱི་རིས་དབྱིབས་ལ་ཉམས་ལེན་བྱས་ན་འཚམ་པོ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟར་ང་ཚོས་རྟེན་འབྱུང་གྲངས་ཤིག་གི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་མཐོང་ཐུབ་པ་དང་། ད་དུང་དེ་གསུམ་གྱི་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བར་ཡང་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཐུབ།
གཤམ་དུ་ནི་ mathisfun ལས་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱས་པའི་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་འགུལ་རིས་ཤིག་ཡིན། ཁྱེད་ནས་ལོངས་སྤྱོད་གནང་རྒྱུར་སྒུག་བཞིན་འདུག། གྲངས་ཐང་ལ་སིལ་ཚེག་འོག་གནས་གསུམ་བླངས་ཡོད།
གསལ་བཤད།
རྩོམ་ཡིག་འདི་བཞིན་ནང་དོན་གྱིས་ཕྱུག་ཅིང་ཅུང་རིང་བས་ཁྱེད་ནས་ངང་རྒྱུད་རིང་པོའི་སྒོ་ནས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པར་ཞུ།།
དཔྱད་གཞི།
1: http://www.mathsisfun.com/geometry/unit-circle.html
2: http://www.mathsisfun.com/algebra/trig-interactive-unit-circle.html
3: http://www.coolmath.com/precalculus-review-calculus-intro/precalculus- trigonometry/28-the-unit-circle-01
༢༠༡༥ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡༠ པའི་ཚེས་ ༢༠ ཉིན།
ལྷག་པ་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྱུར་བྱས།
བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རྩིས་རིག་ཚན་ཁག

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
གངས་ལྗོངས་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གསེར་གྱི་སྦྲམ་བུ།
སྤེལ་དུས 2017-09-08
ཡོང་ཁུངས། རྩོམ་ཡིག་གསེར་གྱི་སྦྲམ་བུ།
རྩོམ་པ་པོ། བནྡེ་འཚོས་ཞུས།
༄༅།།ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་མདོར་བསྡུས་པར་བསྔགས་པ་ལྷའི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས།
ན་མོ་མཉྗུ་གྷོ་ཥཱ་ཡ། རྗེ་བཙུན་བླ་མ་དམ་པ་དེའི་ཞབས་ལ་གུས་པ་ཆེན་པོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། བློ་བཟང་དྲི་མེད་འདྲེན་བྱེད་སྟོང་གིས་རྒྱ་ཆེན་ཤེས་བྱའི་གཟུགས་ཀུན་རྣམ་གསལ་འཆི་མེད་ སྒེག་མོའི་མེ་ལོང་བཞིན། །རྣམ་དཀར་གྲགས་པའི་རྔ་དབྱངས་འབུམ་ཕྲག་ཕྱོགས་ཀྱི་བུ་མོའི་འགྲིན་པར་རྣམ་བསྒྲགས་དབྱར་དུས་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་སྒྲ་བཞིན། །གྲོང་འཇོམས་དབང་པོ①མདའ་ལྔ་བ་དང་གཙུག་ན་ཟླ་བ་མགྲིན་སྔོན་ཅན②སོགས་རང་བའི་ཐོད་ལ་གཙུག་རྒྱན་བཞིན། །ངལ་གསོ་ཉེར་མཛད་ཞབས་སེན་འཆར་ཀའི་འོད་འཕྲེང་དག་གིས་གཙུག་རྒྱན་རབ་མཛེས་བདག་བློ་པདྨོའི་དཔལ་གྱུར་ཅིག །བློ་ཆེན་ལྡན་གང་བྱེ་བས་བསྐལ་པ་བརྒྱར། །སྙན་ངག་ཆུ་ཀློང་སྟོང་གིས་དྲངས་གྱུར་ཀྱང་། །ཟད་མེད་ཡོན་ཏན་ཡིད་བཞིན་མཚོ་ཆེན་པོ། །བདག་བློའི་སྐྲ་རྩེས་དཔག་པར་ཇི་ལྟར་ནུས། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དད་པའི་དྲི་བཞོན་གྱིས། །བདག་བློའི་ལྗོན་ཤིང་རྣམ་པར་བསྐྱོད་པ་ལས། །ངོ་མཚར་དྲི་གསུང﹙བསུང﹚③གཡོ་བའི་མེ་ཏོག་ཕྲེང་། མགྲིན་པར་བཟུང་སྟེ་དགའ་བའི་གར་བྱེད་དོ། །མ་ལུས་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་མཁྱེན་བརྩེའི་གཏེར། །ས་གསུམ་སྐྱེ་རྒུ་ཡོངས་ཀྱི་གཙུག་རྒྱན་དུ། །གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་གཟུགས་ཅན་བཞིན་གྱུར་པ། །འཇམ་དཔལ་སྙིང་པོས་རྟག་ཏུ་སྐྱོང་གྱུར་ཅིག །ཆ་ཤས་ཡོངས་རྫོགས་ཁྱེད་སྐུའི་རི་བོང་ཅན④། །ཚོས་དབྱིངས་ཀུན་གསལ་མཛེས་མའི་ལང་ཚོ་ལས། །གསལ་བར་ཤར་ཚེ་སྐལ་བཟང་ཀུ་མུད་ཚོགས། །མཛེས་སྡུག་ཟེའུ་འབྲུའི་སོ་ཕྲེང་བཞད་པ་དང་། །མཉམ་དུ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་འཛིན་བུ་མོའི་ལུས། །སྟོད་གཡོགས་གོས་དཀར་གཡོ་བའི་མཛེས་སྡུག་འཛིན། །རང་གཞན་གྲུབ་མཐའི་ས་ཆེན་མ་ལུས་པ། །བློ་གྲོས་གོམ་པ་གཅིག་གིས་རབ་འགོངས་ཏེ། །ཀུན་མཁྱེན་ཐུབ་པའི⑤རྒྱལ་ས་འཛིན་མཁས་པ། གང་ཁྱོད་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་གདུང་འཚོབ་ལགས། །མང་ཐོས་ལུང་རིགས་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག⑥ཅེས། །ཆེན་པོར་མངོན་རློམ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཡི། །སྤོབས་པའི་མྱོས་བུམ⑦མ་ལུས་དྲལ་མཛད་པ། །འཇིགས་མེད་གདོང་ལྔའི་དབང་པོ་ཁྱོད་ཉིད་ལགས། །བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་འོད་ཕྲེང་གཡོ་བ་ཅན། །ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པ་ཀུན་གྱི་ཅོད་པན་ལ། །ཞབས་སེན་གསལ་བར་འགོད་པའི་རོལ་རྩེད་མཁན། །ཀུན་མཁྱེན་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཉིད་ལགས། །དགེ་ལེགས་ཀུ་མུད་ཟུམ་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། །མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་པད་ཚལ་སྟོང་འབྱེད་པའི། །ལུང་རིགས་འོད་ཀྱིས་ས་གསུམ་སྣང་བྱེད་པ། །ཀུན་མཁྱེན་ཉིན་མོའི་དབང་ཕྱུག་ཁྱོད་ཤར་ཚེ། སྨྲ་བའི་ཉི་མ་གཞན་དག་ཁྱོད་དྲུང་ན། དམན་པའི་རྒྱུ་སྐར་ཕྲེང་བ་ལྟ་བུར་སྤྱོད། །སྙན་གྲགས་མ་ལ་ཡ་ཡི་དྲི་བཞོན་གྱིས། །ཕྱོགས་ཀྱི་བུ་མོའི་དྲི་འཛིན་སིམ་པའི་དཔལ། །ལེགས་བཤད་ག་པུར་འཐུལ་བའི་དཔག་བསམ་ཁྱོད། །ཉོན་མོངས་ཚ་བའི་སྲོག་ལེན་གཤིན་རྗེ་ལགས། །ཐབས་ཤེས་གཤོག་རླབས་གཡོ་བའི་རླུང་ཤུགས་ཀྱིས། །མཐའ་གཉིས་གཡང་སར་ནམ་ཡང་མི་ལྟུང་ཞིང་། །བདག་ལྟའི་ཀླུ་དབང་ཚོགས་ཀྱི་སྲོག་འཕྲོག་པ། །མཁས་མཆོག་གཉིས་སྐྱེས་ཀུན་གྱི་དབང་པོ་ལགས། །སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་རྦ་རླབས་སྟོང་འཁྲུག་པའི། །མི་བཟད་འཁོར་བ་ཆུ་སྲིན་འབྱུང་གནས⑧ལས། །འགྲོ་ཀུན་ཐབས་མཁས་གྲུ་ཡིས་སྒྲོལ་མཁས་པ། །མཁས་མཆོག་དེད་དཔོན་ཀུན་གྱི་དམ་པ་ལགས། །ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའི་ཕོ་ཉ་བྱེ་བ་ཡིས། །འགྲོ་འདི་ཐར་བའི་གྲོང་དུ་ཁྲིད་གྱུར་ཏེ། །འཁོར་བའི་གནས་འདི་ངེས་པར་སྟོངས་འགྱུར་ཞེས། །རབ་དགྱེས་རྒྱལ་རྣམས་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས། །རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་མཁྱེན་བརྩེའི་ཆུ་ཀླུང་འབུམ། །ཉིན་བཞིན་སྡུད་བྱེད་རོལ་མཚོའི་དབང་པོ་སྟེ། །ལེགས་བཤད་བདུད་རྩིའི་གྲུ་ཆར་སྟོང་འབེབས་པའི། སྔོན་མེད་དབྱར་སྐྱེས་ཆུ་འཛིན་དབང་པོ་ལགས། མཛེས་སྡུག་འོད་འབར་རབ་ཏུ་བརྗིད་པ་ཡི། །ཁྱོད་ཀྱི་མཛེས་སྐུ་འཆི་མེད་རི་བོ⑨འདྲ། །མཚན་དཔེའི་རྒྱན་ཕྲེང་གཡོ་བའི་མཛེས་སྡུག་ལ། །རི་དབང་མཆོག་གིས་འགྲན་པར་ནུས་མ་ལགས། །སྙན་ཅིང་ཡིད་འབབ་ཆོས་ཀུན་སྒྲོག་པའི་གསུང་། །ཡན་ལག་དྲུག་ཅུའི་དྲིལ་ཆེན་འཁྲོལ་བ་ན། །མེས་པོའི་དབྱངས⑩ཀྱིས་འགྲན་པར་མ་བཟོད་ནས། །སྨྲ་བཅད་བསམ་གཏན་ངང་དུ་ཞུགས་སམ་སྙམ། །རབ་ཡངས་ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་ཕ་མཐའ་ལ། །འགྲན་འདོད་ནམ་མཁའ་འདི་ཡིས་འོངས་སམ་སྙམ། །འོན་ཏེ་ལྷ་ཡི་ལམ་ཡངས་སྐྱེས་སླད་དུ། །ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་བསམ་བཞིན་བཀོད་དམ་ཅི། །ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་རབ་ཡངས་ཆུ་གཏེར་བཞིན། །ཀླུང་བརྒྱས་དྲངས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་བྲི་བ་མེད། །འགྲོ་ལ་འདོད་དགུ་སྦྱིན་པའི་དཔག་བསམ་སྟེ། །སྒྲིབ་མུན་ཀུན་སེལ་སྔོན་མེད་སྣང་བྱེད་ལགས། །གདུལ་བྱའི་གླིང་ཀུན་འོས་པར་འབབ་པ་ཡི། །ཁྱོད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ཉི་མའི་འོད་དང་འདྲ་། འཆར་ནུབ་བྲལ་ཞིང་སྤྲིན་གྱིས་མི་སྒྲིབ་པས། །ཉི་ཟླའང་དེ་ཡི་དཔེ་རུ་འོས་མ་ལགས། །གཞན་གྱི་བློ་ཡི་ཡུལ་དུའང་ཤོང་མིན་པའི། །ཡོན་ཏན་ཕུང་པོའི་ཁུར་ཆེན་མཐའ་ཡས་པ། །འདེགས་བྱེད་ནོར་འཛིན་བུ་མོ་མཛེས་སྡུག་མ། །ད་དུང་ངལ་བ་མེད་པ་ཨེ་མ་མཚར། །ཕྱོགས་བཅུའི་ཕུན་ཚོགས་མ་ལུས་གྲོས་བྱས་ནས། །རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཁྱོད་ལ་འདུས་པ་ན། །མི་བཟང་སྐྱོན་ཀུན་འཁོར་བ་འདིར་ལུས་པས། །འགྲོ་འདི་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་གྱུར་མིན་ནམ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིད་བཞིན་མཚོ་ཆེན་པོར། །རིང་ནས་ཞུགས་པའི་དད་པའི་གཉིས་འཐུང་འདི། །མཁས་གྲུབ་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྫིང་བུ་ལ། །དགའ་བར་འཛིན་པའི་བློ་དེ་དོར་བར་གྱུར། །མིང་ཙམ་ལྷག་མར་གྱུར་པའི་བསྟན་པ་འདི། །རྫོགས་ལྡན⑾བཞིན་དུ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པ་ན། །ཨེ་མ་སྙིགས་དུས་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་ཞེས། །ཕྱོགས་ཀྱི་བུ་མོས་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་བསྒྲགས། ཕྱོགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཀུན་གྱི་རལ་བ་ལ། །ཞབས་རྡུལ་ནོར་བུས་མཛེས་པའི་དཔལ་སྟེར་བ། །སྔོན་མེད་རྒྱལ་བའི་ཉི་མ་གཅིག་གིས་ཀྱང་། །རྒྱལ་བའི་ཉི་མ་མ་ལུས་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །དེ་ཕྱིར་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི། །མགོན་ཁྱོད་ལྷག་པར་བསྔགས་པའི་བཟླས་བརྗོད་ལ། །ངལ་བ་མེད་པའི་དཀའ་ཐུབ་ལྷུར་བླངས་པས། །བྱ་བ་གཞན་ལ་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་ཕྲོགས། །སྐལ་བཟང་ཀུན་དའི་གཉེན་གཅིག་རི་བོང་ཅན། །ཐུབ་བསྟན་པད་ཚལ་རྒྱས་མཛད་ཉིན་མོའི་མགོན། །འདོད་དགུའི་དངོས་གྲུབ་སྦྱིན་མཛད་དཔག་བསམ་ཤིང་། །བསམ་འཕེལ་དབང་གི་རྒྱལ་པོ⑿ཁྱོད་ལ་འདུད། །ལེགས་བཤད་བྱེ་བས་ཁེངས་ཀྱང་ཁེངས་དང་བྲལ། །གཞན་དོན་ཁུར་གྱིས་ངལ་ཀྱང་ངལ་བ་མེད། །རིང་ནས་འཁོར་བ་སྤངས་ཀྱང་འཁོར་བར་སྤྱོད། །ངོ་མཚར་ཀུན་གྱི་གཏེར་ཆེན་ཨེ་མ་མཚར། །པད་ཚལ་དབུས་ན་པདྨ་དཀར་པོ་དང་། །རྒྱུ་སྐར་དབུས་ན་རྒྱུ་སྐར་བདག་པོ⒀བཞིན། །རྒྱལ་སྲས་དབུས་ན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཁྱོད། །འཇིགས་བྲལ་འཇིགས་མེད་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་ལ་འདུད། །ལེགས་བཤད་ནོར་འཛིན་སྒེག་མོའི་ཁྱོན་ཀུན་ལ། །ལུང་རིགས་དཔུང་གིས་འདོད་དགུར་དབང་སྒྱུར་ཞིང་། །ལུས་མེད་བདག་པོའི⒁གཡུལ་ངོ་ཕམ་མཛད་པ། །ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ལ་འདུད། ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག⒂རྒྱལ་སྲས་ཀུན་གྱི་ཡབ། །དག་དང་མ་དག་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་སྐྱབས། །སྐུ་གསུམ་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་གཙོ། །ཁྱབ་བདག⒃རྡོ་རྗེ་འཆང་དབང་ཁྱོད་ལ་འདུད། །སྙིང་གི་མེ་ལོང་དབུས་སུ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ། །བྱེད་པོའི་པིར་གྱིས་གསལ་བར་བྲིས་པ་བཞིན། །བཀོད་ནས་རྟག་ཏུ་གུས་པས་མཆོད་པའི་མཐུས། །འབྲལ་མེད་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །དེ་ཡི་མཐུ་ལས་རྒྱལ་བའི་དམ་ཆོས་ཀུན། །ཁྱོད་ཞལ་པདྨོའི་སྒོ་ལས་ལེགས་ལོངས་པ། །སྙིང་གི་བུམ་པར་རྩེ་གཅིག་བསྟེན་པ་ལས། །ཉོན་མོངས་ནད་ཀུན་འཇོམས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ། །རང་ཉིད་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་བློ་སྤངས་ནས། །བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པ་ལ། །རྒྱལ་བ་ཁྱོད་དང་མཚུངས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །སེམས་ཀྱི་གཉིས་འཐུང་དད་པའི་ལྕགས་ཀྱུ་ཡི། །དབང་དུ་གྱུར་ནས་ཁྱོད་ཞབས་རྟག་མཆོད་ཅིང་། །མྱུར་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དབང་ཐོབ་གྱུར་ནས། །འགྲོ་ཀུན་ཐར་བར་འཁྲིད་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །དེ་ལྟར་བསྟོད་པའི་དགེ་བ་དཔག་མེད་དང་། །གཞན་ཡང་དུས་གསུམ་བསགས་པའི་དགེ་བ་རྣམས། །མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང། །ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་བཟང་རྒྱས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག །
ཅེས་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅན་ཀྱི་མཁྱེན་བརྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ། སྙིགས་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་མཚན་བརྗོད་པར་དཀའ་བའི་ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ་ལ། གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྔགས་པ། ལྷའི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། རྗེ་ཉིད་ལ་སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་དད་པ་མཆོག་ཏུ་ཐོབ་པའི་ཁ་བ་རི་བའི་སྙན་ངག་མཁན། རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་མགྲིན་པ་ཅུང་ཟད་མཐོ་བའི་བཙུན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོས་ལོ་བཅུ་བདུན་ལོན་པའི་ཚེ། གཙང་རྟ་ནག་གི་ས་ཆ། གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཨ་མོ་གྷ་ངྷྭ་ཚ་ལ་སོགས་པ་དམ་པ་མང་པོས་བྱིན་གྱིས་རླབས་པའི་དབེན་གནས་རྡོ་རྗེ་གདན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བའོ། །


text:
ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ།(ཞར་བཀོད་གཅིག་ཡོད)
ཁྲུང་ཁྲུང་ཡིན་ན་བསམས་བྱུང།།
འཕུར་རྒྱུ་བྱུང་ན་བསམས་བྱུང་།།
བརྩེ་བ་ཟབ་ན་བསམས་བྱུང་།།
བར་ཆད་མེད་ན་བསམས་བྱུང་།།
___སྔོན་འགྲོའི་རོལ་དབྱངས།
ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་ནི་གཡུང་ཞིང་སྲུན་ལ་གཤིས་ཀ་འཇམ་པའི་བྱ་ཞིག་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྤུ་མདོག་དུང་ལྟར་དཀར་ཞིང་འོད་འཁྱུག་པ། མགྲིན་པ་དང་རྐང་པ་རིང་ཞིང་། གཟུགས་ཆེ་ཞིང་མཆུ་ལེབ་ཅིང་རིང་བས། བྱ་རིགས་གཞན་ལས་གཟུགས་གཞི་དོ་མཉམ་ཞིང་སྙིང་རྗེ་བོ་ཞིག་ཡིན།
ངག་རྒྱུན་ལྟར་ན། ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོའི་མིང་ལ་བྱ་ཚེ་རིང་ཞེས་ཀྱང་འབོད་ལ། ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་ཡིན་པར་སྨྲ། འཚོ་སྡོད་ཀྱི་གནས་མལ་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་ཏེ། དབྱར་དུས་སུ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚོ་འགྲམ་སོགས་དང་དགུན་ཁར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ནམ་ཟླ་སྐྱེལ་བཞིན་ཡོད་པས། དུས་བྱའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ནམ་མཁར་འཕུར་དུས་མང་པོ་མཉམ་དུ་བསྟར་ཕྲེང་བསྒྲིགས་ཏེ་སྐད་སྙན་སྒྲོག་ཞོར་འཕུར་བཞིན་ཡོད།
ཆུང་དུས་སུ། ངས་སྟོན་མཇུག་གི་དུས་ཚིགས་ཤིག་ལ་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་བསྟར་ཕྲེང་བསྒྲིགས་ཏེ་ལྷོ་རུ་འཕུར་བ་མཐོང་རྗེས། 《ཁྲུང་ཁྲུང་ཡ། ཕྱིར་སླེབས་དུས་ངའི་དབྱར་གཞུང་ཁུར་ལ་ཤོག》ཅེས་པའི་སྙན་ངག་ཅིག་བྲིས་མྱོང་། ད་ལྟ། ཕྱིར་དྲན་ཞིག་བྱས་ཚེ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་ངོས་སུ་གསལ་ལེར་ཤར་ཡོང་། ཡིན་ནའང་། དེ་དུས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འཕུར་བའི་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་བརྒྱུད་ནས་སེམས་ཀྱི་རེ་སྨོན་ཞིག་བརྗོད་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོའི་བརྩེ་བ་དང་གཤིས་ཀ་སོགས་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཅི་ཡང་མེད།
མི་སུ་ཞིག་ཡིན་ཡང་རྗེ་ཚངས་དབྱངས་པའི“བྱ་དེ་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ།། གཤོག་རྩལ་ང་ལ་གཡོར་དང་།། ཐག་རིང་རྒྱང་ལ་མི་འགྲོ།། ལི་ཐང་བསྐོར་ནས་སླེབས་ཡོང་།།”ཞེས་པའི་མགུར་ཚིག་དེ་ཆུང་དུས་ནས་ཐོས་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་སྟེ། དེས་ན་ཁྲུང་ཁྲུང་ཞེས་པའི་མིང་དེས་མི་སུ་ཞིག་ཡིན་ཡང་བག་ཆགས་མི་དམན་པ་ཞིག་བཞག་ཡོད་སྲིད་ལ། མི་སུ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཁྲུང་ཁྲུང་བཞིན་ནམ་མཁའ་ནས་འཕུར་འདོད་པའི་བློ་ཞིག་སྐྱེས་མྱོང་ཡོད་པའང་གདོན་མི་ཟའོ།།
ང་ལ་མཚོན་ན། དེ་འདྲའི་བག་ཆགས་དང་འདོད་བློ་ནི་ཆུང་དུས་ནས་བཞག་ཅིང་སྐྱེས་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་ནི་ལྷ་དབང་རྒྱལ་བོའི་ལྷ་བྱ་དང་གེ་སར་རྒྱལ་བོའི་འཕྲིན་བྱ་ཡིན་རབས་སོགས་ཀྱང་རྣ་ཐོས་སུ་གྱུར་ཡོད་མོད། ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་ལ་སེམས་གཏིང་ནས་དགའ་བར་གྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་དག་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་ལ་སྲོག་ཆགས་གཞན་གང་ལའང་མེད་པའི་བརྩེ་བ་ཡ་མཚན་ཞིག་ཡོད་པས་ཡིན། དེ་ལ་དངོས་གནས་རྣམ་པར་དག་པ། ཟོལ་དང་བྲལ་བ། འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་འབྱོར་ནས་མི་ཚད་ལྷག་ཡོད་ལ། བརྩེ་བ་ཞེས་པ་ལ་མཚན་གཞི་སྐྱོན་བྲལ་ཞིག་འཇོག་དགོས་ཚེ་ས་སྟེང་འདིར་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོའི་བརྩེ་བ་ལས་འཇོག་རྒྱུས་ཕོངས་སོ་ཞེས་བདག་གིས་མགྲིན་པ་གཟེངས་སུ་བཏེགས་ནས་སྨྲ་བར་སྤོབས།
ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོའི་བརྩེ་བ་ནི་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་གང་ལས་རྟོགས་ཟེར་ན། སྔོན་གྱི་དུས་ཤིག་ལ་མི་ཞིག་གིས་སར་བབས་པའི་ཁྲུང་ཁྲུང་གི་ཁྱུ་ཚོགས་ཤིག་ཏུ་རྡོས་བརྒྱབ་སྟེ་ཁྲུང་ཁྲུང་ཕོ་ཞིག་བསད་པ་ན། ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་ཞིག་ཁྲུང་ཁྲུང་ཕོ་དེའི་བེམ་པོ་དང་གཏན་ནས་ཁ་མི་འབྲལ་ཞིང་། ད་དུང་ལུས་བོ་ཁྲུང་ཁྲུང་ཕོ་དེར་བརླན་ནས་མིག་ནས་ཁྲག་ཡོང་རག་བར་ངུས་ངུས་ནས་མཐར་ཤི་བར་གྱུར་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་གོ་མྱོང་མོད། དེ་དུས་ང་དེ་ལ་ཡིད་མ་ཆེས་པར་ལྷ་སྒྲུང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་པ་ཡིན།
ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་ཡར་སྔོན་གྱི་སྟོན་མཇུག་གི་དུས་ཤིག་ལ། ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་ཁྱུ་ཞིག་བསྟར་ཕྲེང་བསྒྲིགས་ནས་ལྷོ་རུ་འཕུར་སྐབས། སྟབས་མ་ལེགས་པར་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་ཞིག་གློག་སྐུད་ཅིག་ལ་གདོང་ཐུག་ནས་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་གི་ར་སྐོར་དུ་ལྷུང་བའི་ཚེ། ཁྱིམ་ཚང་དེའི་ཁྱིམ་མིས་ཁྱིམ་ནས་གསོ་བྱར་འཛིན་འདོད་ཀྱིས་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་དེའི་སྒྲོ་བྲེགས་ནས་འཕུར་རྩལ་ཉམས་པར་བྱས་པ་ན། ཁྲུང་ཁྲུང་ཕོ་བྱ་ཞིག་ཉིན་མཚན་འགར་ཁྱིམ་ཚང་དེའི་ར་ཁར་བབས་ཏེ་སྐད་བསྒྲགས་མོད། མཇུག་ཏུ་སར་ལྷུང་བའི་ཁྲུང་ཁྲུང་དེ་དང་མཉམ་དུ་བསྐྱོད་རྒྱུའི་ཐབས་ཟད་ནས་མི་འཕུར་ག་མེད་དུ་གྱུར། སང་ལོའི་དུས་དེར་ཡང་ཁྲུང་ཁྲུང་ཕོ་དེ་ཡང་བསྐྱར་ཁྱིམ་ཚང་དེའི་ར་ཁར་བབས་ནས་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་དེར་བལྟས་ཏེ་སྐད་སྒྲོག་བཞིན་ཡུན་རིང་ཞིག་ལ་བསྒུགས་མོད། སྒྲོ་བྲེགས་པའི་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་དེ་འཕུར་མ་ཐུབ་པས་རང་གཅིག་པུ་འཕུར་དགོས་པར་གྱུར། ཡང་རྗེས་མའི་ལོ་གསུམ་པའི་དུས་དེར་ཡང་ཁྲུང་ཁྲུང་ཕོ་དེ་ཁྱིམ་ཚང་དེའི་ར་ཁར་བབས་ནས་སྐད་སྒྲོག་བཞིན་རེ་སྒུག་བྱས་ཀྱང་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་དེ་འཕུར་མ་ཐུབ་པར་བརྟེན། མཐར་ར་སྐོར་དུ་བཅུག་པའི་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་དེའི་གམ་དུ་བབས་ནས། མཇིང་བ་ཕན་ཚུན་ལ་དཀྲིས་ནས་ཚེ་ཡི་འདུ་བྱེད་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་པར་དང་བཅས་ཏེ་མཐོང་བས། ང་རང་ཧང་སངས་པར་བྱས་ཤིང་སྔོན་ཆད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ཡང་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་པར་གྱུར།
ངེས་ཤེས་དེ་འདྲོངས་པར་གྱུར་རྗེས། ངས་ཏག་ཏག་དྲང་སྲོང་གྲོག་མཁར་གྱིས་རྔོན་པ་ཞིག་ལ་དམོད་བོར་བའི་ཚིག་ཅིག་དྲན་བྱུང་། དེ་ནི“རྔོན་པ་ཁྱོད་ནི་ནམ་དུ་ཡང་།། ཐར་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་མ་ཡིན།། དགའ་མགུར་རྩེན་པའི་འདབ་ལྡན་ཟུང་།། གཅིག་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་མངོན་པར་བསད།། ”ཅེས་པ་སྟེ། མ་གཞིར་དྲང་སྲོང་གྲོག་མཁར་ཞི་གནས་ལས་གྲོལ་སྐབས་ཐོག་མར་ནགས་ཚལ་དུ་འདབ་ལྡན་ཟུང་ཞིག་ཡོད་པའི་གཅིག་རྔོན་པ་ཞིག་གིས་མདས་བསད་པ་མཐོང་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་ཁྲོ་བས་བསྐུལ་ཏེ་དམོད་དེ་འདྲ་བོར་བ་ནི་འདབ་ལྡན་དེ་གཉིས་ཀྱི་བརྩེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་བསྙོན་དུ་མེད་དེ། དེ་ནས་བཟུང་། ངས་སྐྱོ་གདུང་བརྗོད་པའི་ཤོ་ལོ་ཀ་ཐོག་མ་དེར་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ལོན་བྱུང་སྙམ་པའི་ཚོར་བ་ཡང་ཡང་སྐྱེས།
བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ལ། ཉིན་འགའི་སྔོན་ལ་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་ཁྱུ་ཞིག་ནམ་མཁར་འཕུར་དུས་གློ་བུར་དུ་བབས་པའི་སེར་རྡེའུ་ཞིག་གིས་ཁྲུང་ཁྲུང་ཞིག་གི་ལུས་པོ་རྨས་ཏེ་ངེད་ཚང་གི་ལྷས་སུ་ལྷུང་། དེ་འཕྲལ་ངས་ནི་ཁྲུང་ཁྲུང་དེའི་ལུས་པོར་སྨན་བཅོས་ཤིག་བྱས་རྗེས་བྱ་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བཟོས་ཏེ་དེའི་ནང་དུ་བཞག སྐབས་དེར་ཁྲུང་ཁྲུང་གཞན་ཞིག་གློ་བུར་དུ་འཕུར་ཡོང་ནས་སྐད་སྒྲོག་ཅིང་། དེ་ནས་ཉིན་གཉིས་གསུམ་ཞིག་ལ་ངེད་ཚང་གི་མགོ་ཐོག་གི་བར་སྣང་ནས་ལྡིང་བསྐོར་བྱས། དེའི་རྗེས་བྱ་ཁང་དེའི་ཉེ་སར་བབས་ནས་ཡར་རྒྱུག་མར་རྒྱུག་བྱེད་ཅིང་། མཐར་གང་ལའང་མི་འཛེམ་པར་བྱ་ཁང་དུ་འཛུལ་ཏེ་ཁྲུང་ཁྲུང་རྨས་མ་དེ་དང་མཉམ་དུ་བསྡད་བྱུང་། ཉིན་འགའི་རྗེས་ཏེ་ཁྲུང་ཁྲུང་རྨས་མ་དེ་དྲག་སྐྱེད་བྱུང་རྗེས་གཉིས་ཀ་ལྷན་དུ་གཤོག་འགྱུར་ལྡེམ་མེར་འཕུར་སོང་།
དེ་ལྟར་འཕུར་དུས། ངས་སྔོན་ཆད་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་ལ་བྲིས་པའི་སྙན་ངག་དེའི་ནང་གི“རེ་འདུན་ལྗང་ཁུ་ཞིག་གཤོག་རྩེར་བཏེགས་ནས་འཕུར་སོང་། དབྱར་གཞུང་དྲོན་མོ་ཞིག་སེམས་ལ་བསྒོམས་ནས་འཕུར་སོང”ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ཡིད་ལ་དྲན་བྱུང་ལ། དངོས་གནས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འཕུར་སོང་བའི་ཉམས་སྣང་ཞིག་བདག་ལ་བཅོས་མིན་དུ་བྱིན་སོང་།
ང་དངོས་སུ་འཕྲད་པའི་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་གཉིས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་དེས་ང་ལ་ལྷད་མེད་མཛེས་སྡུག་གི་བརྩེ་བའི་རྒྱལ་ཁམས་ཤིག་དངོས་སུ་མིག་མདུན་ནས་གསལ་ལེར་བསྟན་བྱུང་། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ན་ལུས་པའི་ཆེས་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་བརྩེ་བ་ཡི་རང་གཟུགས་རྣལ་མ་དེ་ཡིན་ལ། བརྩེ་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་ཚུགས་ཀ་ཙམ་ཡང་ངས་འགྲོ་བ་མིའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ནས་གཏན་ནས་མཐོང་མ་མྱོང་།
རེད་དེ། ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོའི་བརྩེ་བ་དང་བསྡུར་ན་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་དབྱུག་པ་ཅན་གྱིས་བྲིས་པའི“ཤི་བ་ཞེས་བྱ་ཕ་རོལ་ཏུ།། བདག་དང་འགྲོགས་ཕྱིར་བདག་འཆི་འདོད།། ཨ་བིནྟ་དེ་བདག་གིས་ནི།། སྐྱེ་འདི་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་ཐོབ།།”ཅེས་པ་ནི་ཁ་བཤད་ཙམ་རེད་ལ། རང་རེའི་བོད་ཀྱི་མཛའ་གཞས་ཁྲོད་ཀྱི“ཆུང་ཆུང་ཆུང་ནས་འདྲིས་པའི།། ཆུང་འདྲིས་སྒོག་པ་དཀར་པོ།། ཕ་མས་སྒོག་ཤུན་བཤུས་ཀྱང་།། ང་གཉིས་འབྲལ་འདོད་མི་འདུག།”ཅེས་པའང་དེ་ལས་མ་འདས།
ཚུལ་འཆོས་དང་བསླུ་བྲིད། རྒྱུ་ནོར་སོགས་ཀྱི་དྲི་མས་བསླད་པའི་ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཁའ་དབུགས་ཁྲོད། རང་རེའི་མི་དང་མིའི་བར་སྨོས་ཅི་དགོས། ཚེ་གཅིག་གི་བཟའ་ཟླའི་བར་དུའང་རྒྱུན་དུ་ཁ་འཁོན་དང་ལག་འཛིང་། ཐ་ན་ཕན་ཚུན་གསོད་རེས་བྱེད་པའང་མང་དུ་མཐོང་ཞིང་། ད་དུང་སྐྱ་ཡ་རང་གི་ཆེད་དུ་ཤི་ནའང་སེམས་འཁུར་ཉག་ཙམ་མེད་པར་དགའ་སྐྱིད་ལ་རོལ་བ། སྐྱ་ཡ་ནད་ཀྱིས་མནར་ཏེ་འཆི་ལ་ཉེ་ཡང་ཁ་ཡ་མི་བྱེད་པར་གཞན་ལ་འགྲོགས་པ་སོགས་ནི་ཇི་འདྲའི་ཞེ་མེར་ཞིང་སྐྱུག་བྲོ་བ་ལ་ཨང་།
བདེན་མིན་ཅི་ཆ་ཡང་འཇིགས་ཡེར་བ་ཞིག་ལ་ཉེ་ལམ་གཏམ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཀྱང་རྣ་ལམ་དུ་བརྒྱུད་བྱུང་སྟེ། བཟའ་ཟླ་ཞིག་གིས་རང་གི་སྐྱ་ཡ་བསད་རྗེས། བེམ་པོའི་ལུས་སྟེང་གི་པགས་པ་བཤུས་ཏེ། ཚིགས་མལ་རེ་རེ་ནས་སོ་སོར་ཕྲལ་རྗེས་རྡང་ལ་བཏགས་འདུག་སྐད། ཨ་ཙི། དེ་ལ་ཅི་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ། འདྲེ་ཡིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་མི་སྲིད།
དེ་འདྲའི་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་དབང་གིས་ད་ནི་བསམ་གྱིན་བསམ་གྱིན་ང་རང་མིའི་འཚོ་བ་ལ་ཡིད་གཏིང་ནས་ཆད་ཅིང་། རང་ཉིད་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་ཞིག་ཡིན་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ཡོང་།
2017.7.17
དགུན་ཁ།
མདང་དགོང་གི་རྨི་ལམ་དུ། དབྱར་གཞུང་གི་དུས་ཚིགས་ཤིག་ཐེངས་འགར་རྨིས་བྱུང་ནའང་། མངོན་སུམ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ད་ནངས་གཉིད་ལས་སད་དུས། སྒེའུ་ཁུང་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁ་བ་མཐོང་བྱུང་། དེར་བརྟེན་ངས་ད་གཟོད་དགུན་ཁ་རང་གི་གན་དུ་སླེབས་པ་ཚོར། ང་ལ་མཚོན་ན། དགུན་ཁ་སླེབས་སྟངས་དེ་ནི་གློ་བུར་བ་ཞིག་རེད། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངའི་སེམས་པ་ནམ་རྒྱུན་སྟོན་ཁ་ནས་དབྱར་གཞུང་ལ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས་ཡིན།
སྔོན་ཆད། ངས་ཁོ་མོར“ཁྱོད་རང་དཔྱིད་ཀ་ནས་མར་གོམ་པ་གང་སྤོས་དང་། ང་རང་སྟོན་ཁ་ནས་ཡར་གོམ་པ་གང་སྤོ་ཡོང་། འུ་གཉིས་དབྱར་གཞུང་ནས་འཕྲད”ཅེས་དུས་ཆད་བྱས་ཤིང་། དེ་ནི་སྙན་ངག་པ་ཚོས་ཚིག་གི་རྩེད་མཚར་དུ་བརྩི་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་ལས་ཕྲ་མོའི་རྒྱན་ལྟ་བུ་ཞིག་མིན་ཏེ། དུས་ཆད་ཀྱི་དམ་བཅའ་ནི་ནང་སེམས་ཀྱི་འདུན་པ་ཐད་ཀར་དུ་བསྟན་ཡོད་པ་ལས་ཕྱི་ཡི་བརྡ་དང་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་མཚོན་ཡོད་པ་མིན་ལ། དུས་ཆད་ཀྱི་ཡུན་ཡང་ཚེ་དང་མཉམ་པའི་ཡུན་རིང་གི་དུས་ཆད་ཅིག་ཡིན་པ་ལས་ཧ་ཅང་ཐུང་བའི་ཞག་གཅིག་གི་དུས་ཡུན་ཞིག་ཡེ་ནས་མིན། དུས་ཆད་དེ་ལྟར་ངེད་གཉིས་དབྱར་གཞུང་དུ་འཕྲད་པའི་ཚེ། ཏག་ཏག་དུས་ཚོད་ནི་མཚན་མོར་འཁེལ་ཞིང་རླུང་ཡང་ལྡང་བས། ང་ཁོ་མོར་གཏན་ནས་མཇལ་མ་ཐུབ། དེ་ནི་གོ་ནོར་ཞིག་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་ལ། བར་ཆད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན་ལས་ཆེ།
དེ་ནས་བཟུང་། དབྱར་གཞུང་དེ་ནི་རྨི་ལམ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ལ། ཁོ་མོ་ཕྱིར་དཔྱིད་ཀར་ལོག་ཅིང་། ང་རང་ཕྱིར་སྟོན་ཁར་སྤྱུགས་པས། སེམས་ཀྱི་སྨྲེང་བ་ཡོད་ཚད་སྟོན་ལོའི་སྟེང་ལ་རིས་སུ་ཕབ། ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོ་ལ་དྲན་གདུང་གི་འཕྲིན་ཞིག་བསྐུར་ཡང་འཕྲིན་ལན་ཞིག་ཡེ་ནས་འབྱོར་རྒྱུ་མ་བྱུང་།
སྟོན་མཇུག་གི་ཉམ་ངའི་ཁྲོད་ནས། ངས་ཟིལ་བ་དང་བཅས་ཏེ་བཞད་ཡོད་པའི་ཆེས་མཇུག་མཐའི་མེ་ཏོག་ཅིག་མཐོང་ཞིང་དེ་ཡིས་ཁོ་མོ་ངའི་གན་དུ་ཡོད་ཡོད་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ཞིག་སྟེར་ནའང་། དེ་ཡི་འདབ་ལོ་སྔོན་པོའི་སྟེང་གི་ཟིལ་བ་ནི་གློ་རྡེག་ལ་ངའི་སེམས་ཀྱི་གཏིང་དུ་ལྷུང་ཞིང་། དེ་ནས་ཅང་མ་འགོར་བར་བལ་གྱིས་ཁྱེར་སོང་། སྐབས་དེའི་རང་གི་ཚོར་བ་ནི་སྙན་ངག་གི་འབྲི་དེབ་སྟེང་དུ་འདི་ལྟར་བྲིས་ཡོད་དེ། “དུས་ཚོད་འདི་ནི་སྟོན་ཟླ་ཐ་མ་སྟེ།། ལོ་མ་སེར་པོའི་ལས་དབང་ཡ་རེ་ང་།། ག་ཤེད་ཅིག་ཏུ་མེ་ཏོག་ཁེར་སྐྱེས་ཤིག། ད་དུང་ཟིལ་བ་དང་བཅས་ལྷམ་མེར་བཞད།། ཟིལ་བ་དེ་ནི་ཞོགས་པའི་ཉི་ཟེར་ཁྲོད།། དྭངས་གསལ་དྲི་མ་མེད་པར་འོད་དུ་འཚེར།། ད་ནི་གྲང་འཁྱག་བསླེབ་པར་ཐག་མི་རིང་།། སྔོ་ལྗང་ལ་ནི་ཚེ་ཚད་ཅི་ཙམ་མཆིས།། དེ་ལྟར་དྲན་པའི་མོད་ལ་ཟིལ་བ་ནི།། གློ་བུར་རླུང་ལྡོམ་ཞིག་གིས་སར་སྟོར་སོང་།། ཟིལ་བ་ས་ལ་ལྷུང་བའི་སྐད་ཅིག་མར།། སུ་ཡི་མིག་ཆུ་སེམས་ཀྱི་གཏིང་དུ་ལྷུང་།། ཟིལ་བ་ཆགས་སའི་ལོ་འདབ་སྔོན་པོའི་སྟེང་།། གར་ཡོང་མ་ངེས་བལ་ཞིག་དེ་མུར་ཆགས།། ”ཞེས་པ་དེའོ།།
དགུན་ཁ་འདི་ལྟར་གློ་རྡེག་ལ་སླེབས་པས། ཁོ་མོ་དང་ངེད་གཉིས་ཀྱི་བར་ཐག་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་ཇེ་རིང་དུ་སོང་འདྲའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་དྲག་ཏུ་སྟེར། གསལ་བོར་བཤད་ན། ད་ནི་ཁོ་མོ་དང་ངེད་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་དུས་ཚིགས་གཉིས་མཆིས་ཏེ། གཅིག་ནི་དབྱར་ཁ་དང་ཅིག་ཤོས་ནི་སྟོན་ཁའོ།། གལ་ཏེ་ཁོ་མོ་དཔྱིད་ཀ་བརྒལ་ནས་མར་ཡོང་ཞིང་། ང་ནི་དགུན་ཁ་བརྒལ་ནས་ཡར་སོང་ནའང་། དུས་ཚིགས་གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་འཕྲད་ཐབས་མི་འདུག་པས། ཕུགས་རེ་དེ་སྟོང་བསམ་ཞིག་ཏུ་མི་བརྩི་ག་མེད་རེད། གང་ལྟར། ངས་ཁོ་མོར་ནམ་རྒྱུན་བརྩེ་བའི་དབྱར་གཞུང་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། སྟོན་གྱི་འབྲས་བཟང་ཞིག་ཀྱང་ཐོབ་སྟེ། དགུན་གྱི་སྐྱོ་ངལ་དང་བྲལ་བར་སྨོན་ལམ་ཡང་ཡང་འདེབས།
ད་ནངས། སྒེའུ་ཁུང་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་ཁ་བ་བབས་པ་མཐོང་འཕྲལ། ང་རང་མྱུར་དུ་ཡར་ལངས་ཏེ་ཉེ་རྒྱང་ཀུན་ལ་ཞིབ་ཏུ་བལྟས་པ་ན། མཐོང་ལམ་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཧྲིལ་བོ་ནི་དཀར་སིང་སིང་གི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག་ཅིང་། སྐབས་དང་སྐབས་སུ་བཟོད་དཀའ་བའི་འཁྱག་རླུང་ཞིག་ཀྱང་གྲང་ཤུར་ཤུར་གྱིས་ལྡང་བར་བྱེད། སྣང་ཚུལ་དེ་མཐོང་ལམ་དུ་མངོན་པ་ན། ཁ་བས་གཡོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་དེ་ནི་སུ་ཞིག་གི་སེམས་པ་ཡིན་པ་འདྲ་ལ། གྲང་ཤུར་ཤུར་གྱི་འཁྱག་རླུང་དེ་ནི་སུ་ཞིག་གི་ཤུགས་རིང་ཡིན་པ་འདྲ། ཡིན་ནའང་། ངས་བསམས་ན། མིའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱོ་གདུང་ནི་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་སྣང་ཚུལ་གྱིས་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་དུ་གཏན་ནས་མཚོན་ཐབས་མི་འདུག་སྙམ།
དཀར་སིང་སིང་གི་ཁ་བའི་སྟེང་ནས། ང་རང་གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་འགོག་མེད་ཅིག་སྐྱེས་ཤིང་། དེའི་མུར་གོམ་པའི་འདེགས་འཇོག་མདུན་དུ་བསྒྱུར། གོམ་པའི་འདེགས་འཇོག་དང་བསྟུན་ནས་ཐྲིག་ཐྲིག་གི་སྒྲ་དབྱངས་ཤིག་གིས་ངའི་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་གོམ་ཤུགས་ལ་རམ་བུ་འདེགས་ནའང་གོམ་འགྲོས་ནི་མཚམས་རེར་འཁྱོར་ཅིང་ལྗིད་ཏིག་ཏིག་ཏུ་འགྱུར་འགྲོ།
དཀར་སིང་སིང་གི་ཁ་བའི་སྟེང་དུ། ངས་སྔོན་ཆད་ཅིག་ལ་སྙིང་ཆུང་ཆུང་གཉིས་ལྷན་དུ་སྦྲེལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་རིས་ཤིག་བྲིས་མྱོང་། དེ་ནི་དོན་དུ་སེམས་ཀྱི་རུས་པར་བརྐོས་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་ཕྱི་རུ་ཕབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་དུས་ཀྱི་ཁ་བ་དཀར་པོ་ནི་སྔ་མོ་ནས་ཉི་མས་ཞུ་ཟིན་ནའང་། སེམས་ཀྱི་རུས་པར་བརྐོས་པའི་རི་མོ་ནི་དུས་གཏན་དུ་ཡལ་མི་སྲིད། ཡིན་ནའང་། རི་མོ་དེ་ནི་ད་ལྟ་སེམས་ཀྱི་རྨ་ཁར་གྱུར་ཡོད་ཅིང་ན་ཟུག་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ།
ཁ་བའི་སྟེང་དུ། མི་དང་སྲོག་ཆགས་རེ་འགའི་རྐང་རྗེས་ཁ་ཤས་ཕར་དང་ཁ་ཤས་ཚུར་ལ་འཐེན་འདུག དེ་ནི་ཇི་འདྲའི་དོ་མི་མཉམ་པ་ཞིག་རེད་ཨང་། མི་དང་སྲོག་ཆགས་ཁ་ཤས་ཅིའི་ཕྱིར་ཕར་འགྲོ་དགོས་པ་ཡིན་ནམ། ཁ་ཤས་ཅིའི་ཕྱིར་ཚུར་ཡོང་དགོས་པ་ཡིན་ནམ། ཕན་ཚུན་མཉམ་དུ་འཛོམས་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སོང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཆོག དེ་ནི་དངོས་གནས་བསྒྱུར་དཀའ་བའི་ལས་དབང་ཞིག་ཡིན་ནམ། རྐང་རྗེས་དེ་དག་གིས་ང་ལ་དེ་འདྲའི་དགོས་མེད་ཀྱི་དྲི་བ་མང་པོ་ཞིག་འདོན་དུ་བཅུག དོན་དུ་དྲི་བ་དེ་དག་ནི་ཁོ་མོར་འདོན་དགོས་ཀྱང་ད་ནི་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་འདོན་པ་ལས་ཐབས་གཞན་ཅི་ཞིག་མཆིས།
ད་དུང་། རྐང་རྗེས་དེ་དག་གིས་ང་ལ་རྒྱལ་བ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དྲན་དུ་བཅུག་བྱུང་། ཞོགས་པ་ཞིག་ལ་རྒྱལ་བ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོས་ཀྱང་རྐང་རྗེས་ཤིག་ལ་གཟིགས་ནས། “སྲོད་ལ་བྱམས་པ་བཙལ་བས།། ཐོ་རངས་ཁ་བ་བབས་བྱུང་།། གསང་དང་མ་གསང་མི་འདུག། ཞབས་རྗེས་གངས་ལ་བཞག་འདུག།”ཅེས་གསུང་དུས་ཀྱང་ཏག་ཏག་ད་ནངས་འདྲ་བའི་ཞོགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྲིད། ཡིན་ནའང་། ཞོགས་པ་འདིའི་ཁ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཁོ་མོའི་རྐང་རྗེས་ཕབ་ཡོད་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ཡང་དེ་ནི་གཏན་ནས་མི་སྲིད་དེ། ཁོ་མོ་ནི་དཔྱིད་ཀ་ན་ལུས་ཤིང་། ང་ལ་དགུན་ཁ་སླེབས་པས། ཁོ་མོའི་ཁོར་ཡུག་ལ་རླུང་བུ་ལྡང་བ་མ་གཏོགས་ཁ་བ་ཞིག་འབབ་མི་སྲིད།
ཁ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ག་ཤེད་ཅིག་ཏུ། ཤིན་ཏུ་སྙིང་རྗེ་བའི་བྱེའུ་ཆུང་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀྱུར་ཀྱུར་གྱི་གསུང་སྐད་འབྱིན་བཞིན་ཡར་འཕུར་མར་འཕུར་བྱེད་ཅིང་། མཚམས་རེར་ཁ་བའི་སྟེང་དུ་བབས་ཏེ་ཕྲ་ལ་མཉེན་པའི་སྡེར་མོས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རི་མོ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་འབྲི་བར་བྱེད། དེ་ནི་དངོས་གནས་སྤྲོ་སྐྱིད་ལྡན་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་། ངས་ནི་དེ་ལ་ཡིད་སྨོན་ཙམ་བྱེད་པ་ལས་སྤྲོ་སྐྱིད་དེའི་ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་རང་ལ་དབང་ཐབས་མི་འདུག
ཡུད་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་རྩེར་འཕགས་པའི་ཉི་མ་འང་མངོན་ཆུང་གིས་རབ་རིབ་ནས་ཅུང་ཟད་ཇེ་གསལ་དང་ཇེ་དྲོར་གྱུར་ལ། བྱིས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་གང་ཞིག་ནས་འུར་ཆིལ་ལེར་ཡོང་སྟེ། ལ་ལས་ཁངས་རྩེད་བྱེད་ཅིང་། ལ་ལ་ཁངས་ཤུད་སྟེག དེ་ནས་ཚང་མ་མཉམ་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་ཁ་བའི་ཁང་ཁྱིམ་ཞིག་ལས་བྱུང་བ་མ་ཟད། ད་དུང་དེ་རུ་ཁ་བའི་བུ་དང་བུ་མོ་ཞིག་དང་། དེའི་སྒོ་ཁར་ཁ་བའི་རྟ་དང་། ནོར། ལུག་བཅས་ཀྱང་ལས་བྱུང་།
སྐབས་དེར། ང་ནི་ཅི་ཞིག་གིས་ཁྲིད་བཞིན་པ་དང་འདྲ་བར་ཁོ་ཚོས་ལས་པའི་ཁ་བའི་ཁང་ཁྱིམ་དུ་སོང་སྟེ། ཁ་བའི་བུ་དེ་ནི་རང་ཉིད་དང་ཁ་བའི་བུ་མོ་དེ་ནི་ཁོ་མོ་ཡིན་པར་རྟོག་བཟོ་བྱེད་ཀྱིན་དེ་གཉིས་ཀྱི་གན་དུ་ཁ་བའི་བུ་ཆུང་ཞིག་ཀྱང་ལས་དགོས་བྱུང་། ཁ་བའི་བུ་ཆུང་དེ་ལས་དུས། ངས་རང་གི་བློ་རྩེ་ཐམས་ཅད་དེའི་སྟེང་དུ་སྒྲིམ་སྟེ་ཧ་ཅང་ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་ལས་པ་ཡིན།
ཁ་བའི་བུ་ཆུང་དེ་ལས་ཚར་རྗེས། ད་ནི་ཅི་ཞིག་གྲུབ་སོང་སྙམ་པའི་སེམས་བྱུང་གིས་ཅུང་ཟད་ལྷོད་ལ་བབས་པ་ན། ངས་རང་གི་ཉེ་གན་དུ་བུ་མོ་ཞིག་སླེབས་འདུག་པ་མཐོང་བྱུང་ལ། བུ་མོ་དེའི་གན་དུ་ད་དུང་བྱིས་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཀྱང་འདུག མཐོང་སྣང་དེས་ང་རང་གློ་རྡེག་ལ་ལྐུགས་པ་ཞིག་ཏུ་བཏང་། ངས་ཅི་ཞིག་བཤད་བསམ་ཡང་ངག་གཏན་ནས་འཁྲོལ་རྒྱུ་མི་འདུག
ཁོ་མོས་མིག་ཆུ་ཤམ་ཤམ་གྱིས“མཚན་མོ་དེའི་དབང་གིས། ངས་དབྱར་གཞུང་གཏན་ནས་མཐོང་མ་བྱུང་ལ། སྟོན་ཁར་ཡང་ཞེན་ཆགས་ཅི་ཡང་མི་འདུག ང་དཔྱིད་ཀ་ནས་ཐད་ཀར་དུ་དགུན་ཁར་ཡོང་བ་ཡིན།”ཞེས་སྨྲས་བྱུང་།
ཁོ་མོས་དེ་ལྟར་སྨྲས་རྗེས། ངའི་སེམས་ཀྱི་ག་ཤེད་ཅིག་ནས་གློ་རྡེག་ལ་དྲོད་ཅིག་འཁྱིལ་ཡོང་། ཡིན་ནའང་། ཁོ་མོས་དེ་མ་རྟོགས་པ་འདྲ་སྟེ། མཚམས་རེར་ང་ལ་ལྟ་ཞིང་མཚམས་རེར་རང་གི་བྱིས་པ་ལ་ལྟ་བར་བྱེད།
2017.11.30
རྩོམ་སྒྲིག་པ། དབང་མོ།
(མཆོད་མེའི་པར་དབང་གཞན་གྱིས་དགོལ་མི་རུང)
རྩོམ་ཁུངས། ངེད་དྲ་བ།


text:
[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།] དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་རྩོམ་པ་པོས་«གླིང་སྒྲུང་»ལས་ཐོན་པའི་དཔྱད་ཡིག་རྒྱུ་ཆ་དང་བོད་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་དམིགས་བསལ་འཚོ་བའི་ཁོར་ཡུག་ལས་ཡུལ་སྐད་རང་བཞིན་གྱི་མིང་འདོགས་སྲོལ་དབར་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་“ཇོ་རུ་”དང་“གེ་སར་”གྱི་མཚན་དོན་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་ཡོད།
[བརྡ་ཆད་གཅོ་བོ།] ཇོ་རུ། གེ་སར།
[ཀྲུང་གོའི་དཔེ་དེབ་དབྱེ་རྟགས།]129+1226.3
[ཡིག་ཚང་མཚན་བྱང་།] A
[རྩོམ་གྱི་གོ་རིམ་ཨང་སྒྲིག] 1002-946X(2006)01-098-04
ཕྱིའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་ནང་བཅུད་མིའི་རིགས་ཀྱི་བླ་སྲོག་བྱུང་བའི་དུས་དེ་ནས་བཟུང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་རང་ལུས་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་རིམ་བཞིན་གོང་མཐོར་ཕྱིན་པས་རང་ཉིད་ཀྱི་འདྲ་རིས་དང་རུས་མིང་། ཐ་ན་ལུས་ཀྱི་གྲིབ་གཟུགས་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ལྐོག་གྱུར་ལ་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཅན་དུ་འགྱུར་འགོ་ཚུགས་པ། ལྷག་པར་དུ་“ཁོ་ཚོས་རྒྱུན་གཏན་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་མིང་མཚན་ཡང་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཅན་ལ་དོན་དམ་དུ་གནས་པའི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱ་དངོས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་གྱི་ཡོད།” (1)འཛམ་གླིང་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སྲོལ་ལུགས་ལ་ཕྱི་མིག་ཅིག་བལྟས་ན། རྗེས་ཤུལ་དེ་གསལ་པོ་མངོན་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། གནའ་རབས་དཔལ་ཡོན་ཤིན་ཏུ་དར་བའི་ཨེ་ཅིས་མི་རིགས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་རྒྱུན་སྲོལ་བཞིན་མི་རེ་ལ་མིང་གཉིས་འདོགས་ཀྱི་ཡོད་པ་སྟེ། གཅིག་ནི་རུས་མིང་དང་གཅིག་ནི་གཅེས་མིང་། ཡང་ན་གཅིག་ཆེ་མིང་དང་གཅིག་ཆུང་མིང་ཡིན་པ། ཁོ་ཚོས་རང་མིང་དེ་གཙིགས་ཆེར་འཛིན་ནས་དེར་མ་རུང་ཚིག་གིས་འཕྱ་སྨོད་བྱས་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྲོག་ལ་འཚེ་བའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ། ཡང་དབྱིན་ཏི་ཨན་མི་དང་ཨེ་སི་ཅིས་ནོ་མི་རིགས་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་མིང་དེ་ཁ་མིག་དབང་པོ་བཞིན་ལུས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཆ་ཤས་ཤིག་ལ་འཛིན་པ་མ་ཟད་དེར་རང་གི་ཚེ་སྲོག་བཞིན་གཅེས་པར་འཛིན་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གནོད་འཚེ་ཐམས་ཅད་འགོག་ཐབས་བྱེད་པ། ཐ་ན་སྐྱེ་བ་རྗེས་མར་མི་ལུས་བསྐྱར་དུ་ལེན་ཕྱིར་རང་ཉིད་ཤི་ཁ་མར་མིང་གསར་པ་རེ་ཡང་འདོགས་ཀྱི་ཡོད། རང་རེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མིང་འདོགས་པའི་སྲོལ་ལུགས་ལ་དཔྱད་ན། དཔེར་ན། ང་ཚོའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་མི་ཕལ་མོ་ཆེར་“དཀོན་མཆོག་”དང་“སངས་རྒྱས།” “མཁའ་འགྲོ་”དང་“ལྷ་མོ་”ལྟ་བུ་རང་འདོད་ཀྱིས་འདུན་སྨོན་མཚོན་པའི་འདོད་རྒྱལ་གྱི་བཏགས་མིང་རེ་ཡོད་པ་དེ་རིགས་ནི་ཕྲུ་གུ་སྐྱེ་བའི་ཉིན་ཤས་མཚམས་སུ་ཡུལ་གྱི་བླ་མ་རྩ་ཆེན་དང་། ཡང་ན་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་གང་རུང་གིས་རང་འདོད་ཀྱིས་བཏགས་པ་ཡིན་ཙང་དེ་རང་གི་རུས་མིང་ལྟ་བུར་ཆགས་པ་དང་། ཡང་མི་ཕལ་མོ་ཆེར་རང་ཉིད་བཙས་མ་ཐག་དང་། ཡང་ན་རིམ་བཞིན་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་ངོ་གདོང་གི་ཤ་མདོག་ལ་ལྟོག་པའི་“སེར་ཐོ་”དང་“དམར་ལེབ་”དེ་བཞིན་“སྔོ་གཉའ་”ལྟ་བུ་དང་། ལུས་ཀྱི་བྱད་དབྱིབས་ལ་ལྟོས་པའི་“སྣ་ཉག་”དང་“སྒུར་རུ།” དེ་བཞིན་མིའི་བྱ་བྱེད་དང་གཤིས་རྒྱུད་ལ་ལྟོས་པའི་“སྤྲེལ་ཚ་”དང་“ལུག་རྭ་” “ཁྱི་རྔ་”ལྟ་བུ་སོགས་རྗེས་གྲུབ་ཀྱི་མིང་ཕལ་པ་རེ་ཡང་བཏགས་སྲོལ་ཡོད། རྗེས་གྲུབ་ཀྱི་མིང་འདི་གྲུབ་པའི་དུས་ནི་གཅིག་ཤོས་ལས་ཕྱི་བ་ཡིན་རུང་བཏགས་མིང་དངོས་བཞིན་འདིའི་མིང་སྣེར་འཛིན་པའི་འཕྱ་སྨོད་ཀྱི་ཚིག་ངན་དང་སྡང་སེམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐབས་ཅད་ཡི་མི་རངས་བ་ནི་གོང་སྨོས་མི་རིགས་དང་གཉིས་སུ་མེད།
འདི་ལྟ་བུ་གདོད་མའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་མི་མིང་དེ་རང་ལུས་དང་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་ཁར་སོ་སོའི་བླ་སྲོག་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་དང་། ཡང་ན་དེ་དུས་ཀྱི་མིས་དེ་མིང་རྟགས་ཙམ་ལས་དོན་དངོས་སུ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ངོས་འཛིན་པའམ། གང་ལྟར་“མིའི་མིང་མཚན་དེ་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་གནད་འགག་ཆུང་ངུའི་བྱ་དངོས་ཤིག་མ་ཡིན་པར་དུས་ནམ་ཡང་མིང་དེའི་གདགས་གཞི་དང་གདགས་གཞི་དེ་ལས་ཐོན་པའི་བཟང་ངན་གྱི་བྱ་བ་མཐའ་དག་དབར་རྒྱུ་འབྲས་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་བ་རིམ་ཅན་ཞིག་རྩ་བའི་ཆ་ནས་གྲུབ་ཟིན་པ་རེད།” (2)དོན་དེ་«གླིང་སྒྲུང་»ནང་ཆེས་མངོན་པར་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུང་གཏམ་གྱི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་གནམ་གྱི་སྐར་མ་ས་ལ་འཕོས་པ་ལྟར་གྱི་མི་མིང་ཕོན་ཆེན་ཚོགས་པ་དེ་དག་ཚང་མ་ནི་ཡང་ན་མིའི་རང་འདོད་ལས་རྒྱལ་བའི་འདོད་རྒྱལ་དང་། ཡང་ན་འདྲ་བ་དང་འབྲེལ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པའི་རྗེས་གྲུབ་ཀྱི་མིང་ཤ་སྟག་ཡིན་པའི་ཁར་གདགས་གཞི་གང་དེ་ལས་ལ་ཞུགས་པའི་བཟང་ངན་འབྲས་བུ་ཡང་རང་དང་ལུས་གྲིབ་བཞིན་དུ་འགྲོགས་པ་ནི་དཔེར་ན། ཁྲོ་ཐུང་ཕྱི་ནང་བྱ་བྱེད་ཚ་བས་“ཌ་རུ་མགོ་”ཞེས་མཚན་ངན་ཚེ་གང་དུ་སྨོས་པ་དེ་བཞིན་ཡིན། གཞན་ཡང་རི་ཆུ་རྩྭ་ཤིང་ཡོད་དོ་ཅོག་རླུང་གི་སྒྲ་བཞིན་དོན་མེད་པ་ཡེ་ནས་མེད་ཀྱང་འདིར་ཁོ་བོས་གླེང་གཞིའི་ཁྱབ་ཁོངས་གནད་དུ་བསྡུས་ནས་«གེ་སར་»ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩོད་གཞི་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཏེ་“ཇོ་རུ་”དང་“གེ་སར་”ཞེས་པའི་མཚན་དོན་འདིར་གཙོ་བོ་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་བརྗོད་པ་དང་། སྒོས་སུ་བོད་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་མི་མིང་འདོགས་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་དཔྱད་ཐབས་འཛིན་ནས་རང་གི་ལྟ་བ་ཞིག་ཀྱང་འཆད་པར་འདོད།
དང་པོ། ཇོ་རུ་བཤད་པ།
དེ་ཡང་«གེ་སར་»ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་གིས་«གླིང་སྒྲུང་»འདི་ཐོག་མར་ངག་ཐོག་ནས་བྱུང་བའི་རྩ་བའི་གནད་དོན་འདི་ལྷོད་གཡེང་དུ་བཏང་ཐོག རང་འདོད་ཀྱི་ལྟ་བར་ཅུང་ཟད་འཚམས་པའི་ཚིག་རྐང་རེ་གཉིས་རྟགས་སུ་བཀོད་དེ་སྒྲུང་གཏམ་ནང་འབྱུང་གཞི་དང་འབྱུང་ཁུངས། འབྱུང་རྐྱེན་ཆ་ཚང་བའི་སྐྱོན་འཛུགས་སུ་མེད་པའི་ “ཇོ་རུ་”ཞེས་པའི་ཡི་གེ་འབྲི་ཚུལ་འདི་མི་འགྲིག་ཡིག་ནོར་གྱི་མཐའ་རུ་བསྐྱལ་ནས་ཉམས་སྐྱོ་པོའི་ཚུལ་དུ་གནས་པས་ན་“སྐྱོ་རུ་”དང་། ལྷ་སྐྱོར་བདུད་བཏུལ་བས་“སྐྱོར་རུ”། བྱུ་རུ་ལྟར་མདངས་དམར་བས་“བྱུ་རུ”། མི་འདོད་བྱུར་སྣ་འདྲེན་པས་“བྱུར་རུ་”ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་ཚིག་ཅི་རིགས་བཞག་ཡོད་པ་རེད། ལྟ་བ་དེ་འབུར་དུ་ཐོན་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་སམ་རྒྱུ་མཚན་སྒྲུབ་བྱེད་ཅི་ཡིན་དཔྱད་ཚེ། སྒྲུང་དེབ་རེ་འགའི་ནང་འབྲི་ཚུལ་དེ་འདྲ་བྱུང་བ་དང་། ཡང་ན་སྒྲུང་པ་ཆེ་གེ་མོའི་ངག་རྒྱུན་ལ་ཐོན་ཞེས་པ་ཙམ་ལས་མ་འདས་པས་དེ་ནི་རྐང་པ་ཚུགས་པ་དཀའ་སྟེ། སྒྲུང་དེབ་ཕལ་ཆེ་བའི་བཞེད་པ་ལས་འདས་པའི་རེ་འགའི་འབྲི་ཚུལ་དེས་མི་སེམས་གོ་བསྐོན་ཐུབ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། སྒྲུང་གཏམ་ཞིག་ངག་ཐོག་ནས་ཐོན་པའི་གོམ་པ་གཉིས་པ་ནས་ཡིག་ཐོག་ཟིན་བྲིས་བཀོད་པ་དང་། དེ་ནས་ཕྱོགས་སྒྲིག་དང་ཞུ་དག་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་རིམ་ཅན་ཞུགས་མཐར་གཞི་ནས་དཔེ་གཟུགས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་དེའི་རིང་མིས་བཟོས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ཡོང་བ་མ་ངེས་སམ། སྒྲུང་མཁན་རེ་འགའི་བཞེད་པ་ཡང་དཔེ་དེ་ལྟར་ཏེ། སྔོན་བྱོན་གྲགས་ཅན་སྒྲུང་པ་རིམ་བྱོན་གྱི་ངག་སྒྲོས་ལས་མཐོང་ཐོས་མེད་པའི་བཤད་སྒྲོས་དེ་འདྲ་བ་ལ་འགྲིག་པའི་བརྒྱ་ཆ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པའི་ཁག་ཐེག་བདག་གི་ངོས་འཛིན་ལྟར་ན། དོན་འདི་དཔྱད་པར་གདགས་གཞིའི་མིང་དེ་ཐོག་མར་བྱུང་ཚུལ་དང་མིང་དེ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན། ལྷག་པར་དུ་ངག་ཐོག་རྩོམ་རིག་གི་ཁྲག་རྒྱུན་དང་དམངས་ཁྲོད་ཡུལ་སྐད་རང་བཞིན་གྱི་མིང་མཚན་འདོགས་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་བཅས་པ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ནས་དོན་དེར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ན་གཞི་ནས་མཚན་དོན་དེ་གྲོལ་ཐུབ་པ་ཡིན་སྙམ།
འོ་ན་མིང་འདི་ཐོག་མར་བྱུང་སྟབས་དང་འབྱུང་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། «འཁྲུངས་གླིང་མེ་ཏོག་ར་བ་»ཡི་ནང་“མ་འགོག་མོའི་པང་དུ་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་འཁྲུངས་པར་རྒྱ་བཟའི་ཡིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ནས་རྒྱ་ཚའི་མདུན་དུ་མཁྱེར། རྒྱ་ཚས་རང་གི་ནུ་བོ་དེ་པང་དུ་བླངས་ནས་ཡིད་སྤྲོ་བས་དབུ་ཐོད་གཏུགས་པས་ཕྲུ་གུ་དེས་རྒྱ་ཚ་ལ་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཚད་མེད་བསྟན་ཏེ་ཇོ༵་རུ༵་སེ༵་བཞུ༵གས་པ་ན། རྒྱ་ཚས་ངའི་ནུ་བོ་འདི་ལ་རེ་ཞིག་བར་ཇོ༵་རུ༵་བཏགས་པས་ཆོག”ཅེས་གསལ་བ་དང་། ཡང་གྲགས་ཅན་སྒྲུང་པ་གྲགས་པ་ལགས་ཀྱི་«འཁྲུངས་གླིང་»ནང་ཨ་ཁུ་ཁྲོ་ཐུང་གིས་འགོག་མོའི་བུ་ཆུང་བཀུམ་པའི་ལས་གཤམ་ནས་“ལག་པ་དང་རྐང་པ། བྲང་ཁ་བཅས་ལ་ལྕགས་ཀྱི་ཕུར་པ་བཏབ། དགྲ་ལྷ་གཉན་སྟག་དམར་པོས་བུ་ཆུང་དེ་མགོན་ནས་ལྕགས་ཕུར་ལས་ཐར་ནས་ཁྲོ་ཐུང་ལ་ཉེས་ཆད་བཏང་བས་ཁྲོ་ཐུང་སྐྲག་ནས་གསེར་ཕྱེ་ཕུལ་གང་སྐྱབས་རྟེན་དུ་ཕུལ་ནས་“ཨ་ཞོ་ཇོ་ཞོ་རིན་པོ་ཆེ། ……ཁྱེད་རུ་སེ་ལངས་ནས་ཇོ་རུ་ཟེར། གེ་སར་ལངས་ནས་གེ་སར་ཟེར། སེང་སེ་འགྱིང་ནས་སེང་ཆེན་ཟེར། མིང་འདི་ལས་ལྷག་པ་ཅི་ལ་ཡོད་”ཅེས་དང་། «མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་»(5)ནང་ཇོ་རུ་འཁྲུངས་མ་ཐག་“མ་ཡི་པང་དུ་དྲིན་ལན་དང་པོའི་གླུ་ཆུང་བླངས་ནས་རང་མིང་ལ་འགོག་མོའི་ཇོ་རུ་བཏགས་”པ་དང་། དེ་བཞིན་བསམ་གྲུབ་ཀྱི་«འཁྲུངས་གླིང་» (6)ནང་“ཉག་ཚས་འགོག་བུ་ལ་མིང་ཅི་ཞིག་བཏགས་ན་དགའ་ཟེར་བ་དང་དཔག་བསམ་སྡོང་པོའི་རྩེ་ནས་བྱ་ནེ་ཙོས་ཞལ་འབྱིན་ནས་བུ་དེ་ལ་ཇོ་རུ་ཐོགས་”ཟེར་ཞེས་མིང་མཚན་དེ་འབྱུང་ཚུལ་དང་འབྱུང་རྐྱེན་མི་གཅིག་པ་དུ་མ་མཆིས་ཀྱང་ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་གདགས་གཞི་གང་དེར་འདྲ་བ་དང་འབྲེལ་བ་རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཆ་ནས་མིང་དེ་ལྟར་བཏགས་པའི་ཚིག་འགྲེལ་ཅི་ཡང་མི་གསལ་བར་རང་འདོད་ཀྱིས་བཏགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཟད། དེ་ལྟར་ན་“ཇོ་རུ་”ཞེས་པ་དེ་གནམ་གྱི་ལྷའམ་བར་གྱི་གཉན་དང་འདྲེ་སྲིན་འབྱུང་པོ། ཡང་ན་སེམས་ལྡན་སེམས་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ག་གེ་མོ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་ན་དེར་འདི་ཡིན་གྱི་མཛུབ་མོ་འཛུགས་ཐབས་ཤིན་ཏུ་དཀའ། དུས་ཀྱི་ཆ་ནས་དཔྱད་ན། མིང་འདི་ཐོག་མར་རྒྱ་ཚས་བཏགས་པར་འདོད་ན། ཕྱི་རོལ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་བཟང་ངན་ལས་ཀྱི་དགའ་སྡང་གི་ཚོར་བ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་ཕྲུ་གུ་ཞིག་ལ་རང་འདོད་ལས་རྒྱལ་བའི་མིང་དང་ཡང་ན་ཕྲུ་གུའི་བྱད་བཟོ་དང་ཤ་མདོག་སོགས་འདྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པའི་མིང་བཏགས་པའི་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང་འབྲེལ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པའི་མིང་ཞིག་བཏགས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་སེམས། ལྷག་པར་དུ་མིང་བཏགས་མཁན་དེ་དང་གདགས་གཞིའི་བར་ཕ་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལས་ཆད་པའི་ཕུ་བོ་དང་ནུ་བོའི་ཤ་ཁྲག་གི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་པའི་ཁར་རྒྱ་ཚས་རང་ཉིད་ཀྱི་ནུ་བོ་དེ་མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་ཏུ་ཐུགས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྤྲོ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཤུགས་ཆེན་བསྟན་པའི་ཚུལ་གང་ལས་ཀྱང་རང་གི་ནུ་བོ་ལ་མིང་མཚན་ངན་པ་ཞིག་འདོགས་པ་ནི་ཆེས་མི་སྲིད་པ་ཞིག་མ་རེད་དམ། སྔ་མ་གཉིས་ནི་ཕྱི་མ་དང་མི་འདྲ་སྟེ། གདགས་གཞི་གང་དེ་མིང་འདོགས་པའི་སྔ་རོལ་དུ་“ཇོ་རུ་སེ་བཞུགས་”པའམ་“ཇོ་རུ་སེ་ལངས་པའི་ལུས་ཀྱི་བྱད་བཟོ་དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་ཟིན་ནས་བཏགས་པའི་རྗེས་གྲུབ་ཀྱི་མིང་ཡིན། འདི་ལྟ་བུའི་མིང་བཏགས་སྟངས་ནི་བོད་ཀྱི་འབྲོག་ཁུལ་དུ་ད་ལྟའི་བར་མི་ནུབ་པར་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དཔེར་ན། འབྲོག་ཁུལ་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཕྲུ་གུ་རྣ་ཅོག་ཀྲོང་ལ་མགོ་བོ་ཆེ་བ་ལ་“ཇོ་རྫ་”དང་རྣ་ཅོག་རྭ་ལྟར་ཀྲོང་བ་ལ་“ཇོ་རྭ་”རྣ་ཅོག་ཀྲོང་ལ་ལུས་ཀྱི་འགུལ་སྤྱོད་རང་ཚུགས་དོད་པ་ལ་“ཇོ་སེ།” དེ་བཞིན་ས་ལ་བཙུགས་པ་བཞིན་ལ་“ཇོ་བཙུག”རི་རྩེར་བསླངས་པ་བཞིན་ལ་“ཇོ་ཐོ་”ལ་སོགས་འདྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མིང་བཏགས་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད། དེས་ན་འབྲོག་པའི་ཡུལ་སྐད་རང་བཞིན་གྱི་མིང་བཏགས་པའི་དོན་འདི་ལ་དཔྱད་ན། “ཇོ་”ཞེས་པ་འདི་ཕལ་ཆེར་མིའི་རྣ་ཅོག་གི་བཟོ་དབྱིབས་ཀྲོང་ངེར་བ་ལ་གོ་ཆེ་བ་འདྲ། འོ་ན་རྒྱ་ཚས་ཇོ་རུ་སེ་བཞུགས་པ་ལ་“ཇོ་རུ་”བཏགས་པའི་དོན་དང་མི་འགལ་ལམ་ཞེ་ན། དེར་སྐྱོན་ཆེར་མེད་དེ། ལུས་རུ་སེའམ་གཙུག་སེ་གནས་པ་དེ་གཙོ་བོ་མགོ་བོ་བཏེགས་ཤིང་རྣ་ཅོག་ཀྲོང་བའི་ཉམས་ལས་ཐོན་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་བྱད་དབྱིབས་ཀྱི་ཆ་ནས་“ཇོ་རུ་”ཐོགས་པའི་སྙན་ཚིག་གི་འགྲེལ་པ་དེ་ནི་གདོད་མ་ཉིད་ཀྱི་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གོམས་འགྲོས་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཟད་འབྲོག་པའི་ཡུལ་སྐད་རང་བཞིན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁོར་ཡུག་དེ་ལས་ཐོན་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་རྗེས་ཤུལ་ཞིག་ཡིན་པར་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད་དོ།།
གཉིས་པ། གེ་སར་བཤད་པ།
གེ་སར་ཞེས་པའི་མིང་གི་གོ་དོན་ཅི་ཡིན་དཔྱད་པར་དང་ཐོག་གནད་དོན་འདི་འདྲ་ཞིག་ཐག་ཆོད་དགོས་པ་འདུག་སྙམ་སྟེ། གེ་སར་ཞེས་པའི་མཚན་འདི་བོད་སྤྱི་སྐད་ཀྱི་ཆ་ནས་བཏགས་པའམ་ཡང་ན་ས་ཁུལ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་སྐད་དམ་ཕལ་སྐད་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་མིན་འདིའོ། རང་རེའི་མཁས་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་«གླིང་སྒྲུང་»གི་གདོད་མའི་ཞིང་ས་སྟེ་རྗོད་བྱེད་ངག་ཐོག་གི་ཁྱད་ཆོས་དེ་དོགས་མེད་གཡེང་བ་བཏང་ཐོག་ཡིག་འབྲུ་ནག་འདེད་ཀྱིས་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འབའ་ཞིག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དེ་ནི་བློ་རིག་མེ་ཏོག་པདྨའི་ཟེའུ་འབྲུ་བཞིན་འབུས་པས་ན་གེ་སར་དང་། ཡང་ན་གཡུལ་ན་བརྟན་པའི་དཔའ་བོ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བས་ན་གེ་སར་ཟེར་བའི་དོན་འགྲེལ་གནང་ཡོད། འོན་ཀྱང་བདག་གི་ངོས་འཛིན་ལྟར་ན། «གླིང་སྒྲུང་»ནི་མཐོ་བོད་མི་རིགས་འདི་ཐོག་མར་གསར་ཆགས་དང་རིམ་བཞིན་འཕེལ་འགྲིབ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་བྱར་ཟིན་པའི་གདོད་མའི་སྙན་རྩོམ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། འདིའི་རྗོད་བྱེད་ངག་གི་ཁྱད་ཆོས་ནི་ཡུལ་སྐད་ཆེན་མོ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའི་ཁམས་ཕྱོགས་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཐུན་མོང་བའི་ལྟ་བ་ཞིག་རེད། དེས་ན་ང་ཚོས་ཁམས་ཕྱོགས་ཡུལ་སྐད་ཀྱིས་གཞི་གྲུབ་པའི་སྙན་རྩོམ་གྱི་ཐ་སྙད་མིང་ཚིག་གང་ཞིག་དཔྱད་པ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འཚོ་བའི་ཁོར་ཡུག་དེ་དམ་པོར་འཛིན་ཐོག་དེའི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་གཞི་དང་ཁྱད་ཆོས་ཟུར་དུ་འབྲེལ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ན་དོན་དེར་གནད་དུ་འཕིགས་པའི་སྡོམ་ཚིག་ཅིག་གཞི་ནས་འཇོག་ཐུབ་པ་ཡིནས་སྙམ།
དེང་སང་ང་ཚོའི་མིག་དང་རྣ་བའི་དབང་པོས་མཐོང་ཐོས་སུ་གྱུར་པའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྲུང་པ་ན་རིམ་དང་ཡུལ་གྲུ་སྟོད་སྨད་ནས་ཐོན་པའི་སྒྲུང་དེབ་ཕལ་མོ་ཆེའི་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཆ་ལ་ས་ཁོངས་ཀྱིས་རྒྱས་བཅད་པའི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་བྲོ་བ་སྟུག་པོ་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། དཔེར་ན་གེ་སར་ཞེས་པའི་མཚན་འགྲེལ་ལ་“གེ་སར་སར་སྡང་བ་དགྲ་ལ་སར། །དོན་འགྲུབ་པ་ཁྲ་མོ་གླིང་ལ་འགྲུབ། །” (7)ཅེས་དང་། སྒྲུང་མཁན་གྲགས་པའི་«འཁྲུངས་གླིང་»ནང་“གེ་སེ་ལངས་ནས་གེ་སར་”ཐོགས་པ། ཡང་དམངས་ཁྲོད་སྒྲུང་པའི་ངག་སྒྲོས་སུ་“ཁྲོ་ཐུང་སྤྲོ་མ་ཐུང་ན། གེ་སར་གེ་མི་སར་”ཞེས་གྲགས་པས་འདིའི་ཚིག་གསེང་ལས་“གེ་སར་སར་”དང་“གེ་སེ་ལངས་”“གེ་མི་སར་”ཞེས་པའི་ཚིག་ནི་གེ་སར་མཚན་འགྲེལ་གྱི་འགག་རྩའི་ཚིག་ཡིན་པས་འདི་ལ་མེ་ཏོག་པདྨའི་ཟེའུ་འབྲུ་འབུས་པ་ལ་སོགས་པའི་འགྲེལ་པ་བྱས་ན་ཅིས་ཀྱང་འབྲེལ་ཆགས་པ་མ་ཡིན། འོ་ན་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་དུ་ཚིག་དེ་དག་ལ་གོ་དོན་ཅི་ཡོད་ཟེར་ན། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཁ་དཔེ་ལ་“ཤིང་གེ་རུ་མ་ལ་འབར་རྒྱུ་མེད། །མི་གེ་རུ་མ་ལ་སྐྱིད་རྒྱུ་མེད། །”ཟེར་གྲགས་པ་ལས་“གེ་རུ་མ་”འམ་“གེ་མ་”“གང་རུང་དེར་གྲོགས་མེད་གཅིག་པུའི་དོན་ཡིན་པ། ཡང་”“ལོ་སར་”དང་“ཕོ་སར་”ཟེར་ན་དེར་གནམ་ལོ་གསར་པ་དང་མི་ཕོ་གཞོན་གྱི་དོན་ཡིན་རུང་“ལོ་སར་བ་”དང་“ཕོ་སར་བ་”ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་ནི་བྱ་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་སྟེ་ལོ་གསར་གཏོང་བ་དང་གཞོན་ནུའི་ལང་ཚོ་ཚད་རྫོགས་པའི་དོན་ཡོད་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་“གེ་སར་སར་སྡང་བ་དགྲ་ལ་སར་”ཟེར་བར་གྲོགས་མེད་ཁེར་རྐྱང་གིས་དགྲ་ལ་འཐབ་འཐབ་ནས་གཡུལ་གྱི་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་པའམ་རྩེར་སོན་པའི་དོན་ཡིན་པ། “གེ་མིས་ར་”ནི་དེ་ཡི་དོན་ལྡོག་དང་། “གེ་སེ་ལངས་”ནི་རོགས་མེད་ཁེར་རྐྱང་ལངས་པའི་དོན་ཡིན།
འགག་རྩའི་ཚིག་གནད་འདི་དག་འགྲེལ་ཆགས་པ་ན་“གེ་སར་”ཞེས་པའི་གླེང་གཞིའི་མཚན་དོན་འདི་གྲོལ་བ་སླ་སྟེ། གདགས་གཞི་འགོག་མོའི་བུ་ཆུང་དེ་མི་ཡུལ་དུ་སྐུ་ལུས་བསྒྱུར་ནས་གླིང་རྟ་རྒྱུག་གི་རྒྱལ་ཁ་བླངས་པའི་བར་གྱི་སྐྱེ་ངན་ལུས་ངན་གྱི་ཇོ་རུ་ཞེས་མཚན་འཛིན་པའི་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་རིང་ཁོང་ལ་ཡབ་སེང་བློན་དང་ཕུ་བོ་རྒྱ་ཚ་སོགས་ཤ་རུས་འབྲེལ་བའི་གཉེན་ཉེ་འཁོར་ཡང་སྟག་ཏོ་རོང་ཁྲོ་ཐུང་དབང་ཤེད་ཆེ་བ་དང་རྒྱ་བཟའ་རུ་ང་ཕྲག་དོག་ཚ་བས་བུ་ཆུང་དེ་བྱམས་པས་སྐྱོང་མ་ཐུབ་པར་གླིང་དཀར་མི་ཡི་གྲལ་མཐར་ཕུད་པ་མ་ཟད། དུག་དྲངས་བ་སོགས་བསམ་སྦྱོར་ངན་པས་བུ་ཆུང་གི་ཚེ་སྲོག་འགུམས་པའི་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་བརྩམས་ཀྱང་ལྷ་ཡི་ཁ་འཛིན་སྡོང་གྲོགས་དང་རང་ཤེས་སྒྱུ་འཕྲུལ་སྟོབས་ཀྱིས་གཡོ་ཇུས་ངན་པའི་བར་ཆད་རེ་རེ་བཞིན་སེལ། ཁྲོ་ཐུང་གི་གཡོ་ཇུས་ཀྱི་རེ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོད་པར་སོང་མཐར་བྱ་ཐབས་མེད་པར་རྨ་སྨད་འདྲེ་ལུང་སུམ་མདོར་རྒྱང་འབུད་བཏང་། དུས་དེ་ནས་བཟུང་འགོག་མོ་མ་བུའི་འཚོ་བ་ནི་ཨབ་ར་གསོད་ན་དགོང་ཡོད་དང་། ཨབ་ར་མ་གསོད་དགོང་མེད་ཀྱི་ཡ་ངའི་གནས་སུ་ལྷུང་ནས་དཀའ་སྡུག་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལངས་བ་མྱང་། ཡིན་ན་ཡང་དེ་ནི་ལྷ་ནས་བསྐོས་པའི་མི་ཡུལ་གྱི་འགྲོ་དོན་རགས་པས་སྐུ་ལུས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པས་ཉིན་མོ་མི་དང་ཤག་ཀ་བཀྱེ། དགོང་མོ་བཙན་དང་ཤོ་རྡེལ་རྩོད། མཚན་མོ་བདུད་དང་ཆོ་ལོ་འགྲན་ཏེ་རྨ་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཡོད་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་འདྲེ་སྲིན་རྣམས་དམ་ལ་བཏགས་ནས་རྨ་ས་བཟུང་གི་འཕྲིན་ལས་མཐའ་ནས་བསྐྱངས། གླིང་དཀར་རྟ་རྒྱུག་གི་ལས་བརྩམས་པ་ན། ཇོ་རུ་ཡིས་སྔོན་འདམ་གྱི་སྦུབས་སུ་གནས་པའི་པདྨོ་བཞིན་སྦས་པའི་ཆས་ངན་ལུས་ངན་གྱི་བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པ་དོར་ནས་ལྷ་སྲས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུའི་བཀོད་པ་མངོན་པར་གསལ་བར་བསྟན་ནས་རྟ་རྒྱུག་གི་རྟིང་མ་བླངས་ནས་གླིང་དཀར་གྲལ་མཐར་སྙིགས་པའི་འགོག་མོའི་ཇོ་རུ་ཡིས་གླིང་དཀར་གསེར་ཁྲིར་དབང་བསྒྱུར་མཛད་དེ་མཐའ་ཡི་བདུད་སྲིན་དབང་དུ་བསྡུ་བའི་སྲིད་དབང་གི་རྩིག་རྨང་གཞི་ནས་འདིང་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།
དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་རིང་གི་ཉམས་དམན་པའི་རིགས་རུས་ཐོབ་ཐང་དང་། ཡ་ང་བའི་འཚོ་བའི་གནས་བབ། སྐྱི་གཡའ་བའི་ལས་ཀྱི་བར་ཆད། དེ་བཞིན་ཡིད་སྨོན་པའི་དཀའ་སྡུག་གི་མཐའ་འབྲས་འདི་ནི་“གེ་སར་”ཞེས་པའི་མིང་མཚན་འདི་གྲུབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྱུང་རྐྱེན་ནམ་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། འགོག་མོའི་ཇོ་རུ་དེ་ཆུང་ཨ་མའི་པང་ལས་འཁྲུངས་པའི་ཉིན་དེ་ནས་བཟུང་གཉེན་ཉེ་དང་འདྲེ་སྲིན་མ་རུངས་བ་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་སྡང་སེམས་བར་ཆད་མཐའ་དག་གྲོགས་མེད་རང་རྐྱ་འཕེར་པོས་ཐད་དུ་བཟློག་ནས་སྲིད་པའི་ཁྱོན་ན་སྙན་པའི་གྲགས་པ་རབ་ཏུ་འཚེར་བའི་གླིང་དཀར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་ཏུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བས་ན་“གེ་སར་”ཞེས་རྗེས་གྲུབ་ཀྱི་མིང་འདི་ཐོགས་པ་ཡིན་ནོ། །
མཆན་འགྲེལ།
(1)(2)«གདོད་མའི་འདུ་ཤེས་»རྒྱ་ཡིག་ཤོག་གྲངས་༡༢.༧༩ལས་བསྒྱུར།
(3)སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན་པའི་«འཁྲུངས་གླིང་མེ་ཏོག་ར་བ་»ཤོག་གྲངས་༧༩
(4)མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན་པའི་སྒྲུང་མཁན་གྲགས་པའི་«འཁྲུངས་གླིང་»ཤོག་གྲངས་༣༢
(5)(7)བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན་པའི་«སེང་ཆེན་ནོར་བུ་དགྲ་འདུལ་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་སྒྲ་འཛིན་བཅུད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་»ཤོག་གྲངས་༡༥.༡༩༢
(6)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན་པའི་སྒྲུང་མཁན་བསམ་གྲུབ་ཀྱི་«འཁྲུངས་གླིང་»ཤོག་གྲངས་༢༩༩


text:
༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་འབྲུ་དོན་བཞིན། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ ཟླ་༩ ཚེས་༦ ཉིན་བཀའ་ཤག་གིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་དང་འཛིན་སྐྱོང་སྒྲིག་གཞི་གཏན་འབེབས་དང་འབྲེལ། ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་གསར་བསྐོ་དང་། ༢༠༡༡ ཟླ་༧ པ་ནས་བཟུང༌གནས་སྐབས་རིང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སྡེ་ཚན་ཞིག་གི་ངོ་བོར་གསར་འཛུགས་གནང་ཞིང༌། མ་འོངས་པར་ཆ་རྐྱེན་འཛོམས་རིམ་བཞིན་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་དབང་བྱུས་འོག་ཡོད་པའི་རང་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་གྱི་ངོ་བོར་ཟུར་དབྱེ་གནང་འཆར་ཐག་གཅོད་མཛད་པ་བཞིན་ཞུ་བཞིན་ཡོད།
ཤེས་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་ནི།
- བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གཞི་རིམ་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དང༌། ཡར་རྒྱས་ཚགས་ཚུད་ཡོང་ཐབས་སླད་བཀའ་ཤག་དང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་སུ་གྲོས་འདོན། འཆར་འབུལ།
- བཀའ་ཤག་དང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་སྲིད་བྱུས་ལམ་སྟོན་བཞིན་བཙན་བྱོལ་ནང་བོད་མིའི་རིག་གཞུང་རྒྱུན་འཛིན་དང༌། ཤེས་རིག་དར་སྤེལ། སློབ་སྦྱོང་དང་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྤུས་ཚད་ཡར་རྒྱས། བསླབ་གཞི་གཏན་འབེབས། སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྱུར། གཞོགས་འདེགས་རྒྱུ་ཆ་མཁོ་འདོན། དགེ་རྒན་གསོ་སྐྱོང༌། ལས་དོན་རྟོག་ཞིབ། རྒྱུགས་ཞིབ་ཐབས་ལམ་གསར་གཏོད་བཅས་ཡོང་ཐབས་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་འགན་ཁུར།
- བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ཤེས་ཡོན་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་དོན་ཐོག་སློབ་སྟོན་ཚོགས་ཆུང་དང་ལས་དོན་ཚོགས་ཆུང་གང་དགོས་སྐབས་འཕྲལ་ཟུར་འཛུགས་ཀྱིས་ལས་གཞི་ཞིབ་འཇུག་དང༌། གསར་གཏོད། བསྐྱར་ཞིབ། བཏང་འཛིན་བཅས་བྱ་རྒྱུ།
- བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་གཞུང་འབྲེལ་ངོས་འཛིན་དང༌། ལག་འཁྱེར་ཚད་འཛིན། ཤེས་ཡོན་རྟོག་ཞིབ། སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བཅས་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་དོན་བཀོད་སྒྲིག་དང་བཏང་འཛིན་བྱ་རྒྱུ།
- བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་དང་ཚགས་ཚུད་ཡོང་ཐབས་སླད་ཕྱི་ནང་ཤེས་ཡོན་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་འབྲེལ་སྐྱོང་དང༌། ཁྱད་པར་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་ཚད་ལྡན་ཡོང་ཐབས་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་དོན་སོགས།
- གཞི་རིམ་གོང་འོག་བར་གསུམ་གྱི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌། བསྐྱར་ཞིབ། བོད་སྒྱུར། བསླབ་གཞིའི་རྩ་འཛིན་བཟོ་འགོད། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྤེལ་དང་འབྲེལ་བའི་གཞོགས་འདེགས་རྒྱུ་ཆ་རྩོམ་སྒྲིག་དང་མཁོ་འདོན་བཅས་ཀྱི་ལས་དོན།
(18760)


text:
དེ་རིང་ཉིན་ཟས་ཚར་བའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཕྱེད་ཀའི་ནང་དུ་དཔེ་དེབ་འདིའི་མཐའ་མའི་ཤོག་ངོས་སུ་ཐོན། ང་རང་ཡང་དཔེ་དེབ་ནང་གི་དགའ་སྐྱོའི་སྣང་བ་ལས་བྲལ་མོད… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
གཏམ་རྒྱུད་གཅིག་གིས་མི་སེམས་འགུལ་ཡང་སྲིད། རུ་མང་ཀླུ་མཁར་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་རྩོམ་དེབ་( འཚོ་བའི་རྩུབ་ཤ་འཇམ་ཤ)འདི་ནི་ངས་འགྲུལ་བཞུད་ཀྱི་ལམ་དུ་བ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
རུ་མང་ཀླུ་མཁར་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་རྩོམ་དེབ་(འཚོ་བའི་རྩུབ་ཤ་འཇམ་ཤ)འདི་ནི་ངས་འགྲུལ་བཞུད་ཀྱི་ལམ་དུ་བཀླགས། མི་ཞིག་གིས་དཔེ་དེབ་ཀློག་པ་ཙམ་ནི་གང་ཡ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
ཚན་རྡོར། _ངའི་ཕུ་བོའི་སྐད་འཕྲིན་དུ་བྲིས་པའི་ཚིག་ཕྱེད་ཅིག་ཡིན། ད་ལྟ་ནི་མི་མང་པོ་ཞིག་འཕྲུལ་སྣང་དང་དངོས་བྱུང་གིས་བསྒྲུབས་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་ཞིག་ཏུ་… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
© 2018 བཙན་པོ་དྲ་བ། — Powered by WordPress — 青ICP备17000686号
Theme by Anders Noren — ཀླད། ↑


text:
ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་
ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་ནི་འཕན་པོ་དཔལ་གླིང་ཤང་ཁ་སྐོར་གྲོང་ཚོའི་མདའ་བཟོ་ཚང་ཞེས་སེ་ར་ཕུར་ལྕོག་བླ་བྲང་གི་མི་སེར་ཞིག་གི་ཁྱིམ་ནས་ཡིན་ཞིང་། ཁྱིམ་ཚང་ཁྲལ་བུན་ཆེ་བས་ཁོང་དང་གཅུང་པོ་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་གཉིས་ལྷ་སའི་བྱང་ཕྱོགས་དོག་བདེ་ལྷོ་མོས་གཞིས(དེ་སྔ་ཕུར་ལྕོག་བླ་བྲང་གི་གཞིས་ཀ་ཡིན)སུ་ལུག་རྫི་ར་སྡོད་སྐབས་སྤྱང་ཀིས་ར་ལུག་བསད་རྐྱེན་བྲོས་བྱོལ་གྱིས་ལྷ་སའི་ནུབ་ཏུ་ཡོད་པའི་མཁར་ནག་གླིང་ཁར་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་རྔ་མོང་བདག་སྐྱོང་འགོ་པ་ཞིག་གི་སར་བསྡད་པ་བརྒྱུད་དེའི་ངོ་ཤེས་རྩེ་དྲུང་རྩེ་གཉེར་ཚང་བ་ཞིག་གི་གཡོག་པོར་སྡོད་སྐབས་བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་འབྲུག(༡༩༠༤)ལོར་དབྱིན་ཇིས་བོད་དུ་བཙན་བཛུལ་བྱེད་དུས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་རྒྱ་སོག་ཡུལ་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་རྩེ་དྲུང་དེ་ཆིབས་ཞབས་སུ་བསྐྱོད་ནས་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་གཡོག་ཏུ་ཡོད་པ་དེའི་གྲུང་ཤ་དོད་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཉེས་པོ་བྱུང་ནས་ཆིབས་ཞབས་སུ་ཚུད། ལྕགས་ཁྱི་(༡༩༡༠)ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་པའི་ཆིབས་ཞབས་སུ་བསྐྱོད་དེ་ལྕགས་ཟམ་གྲུ་ཁར་ལུའུ་ཅུན་དམག་གི་རྗེས་འདེད་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱས་ནས་རྒྱབ་སྲུང་ཞུས་རྗེས་རྒྱ་གར་དུ་བསྐྱོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གཟིགས་སྐྱོང་ཆེན་པོ་གནང་སྟབས་སྤྱན་བསལ་གནམ་གང་ལགས་ཞེས་མིང་གྲགས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་རིང་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལས་འགན་གཙོ་བོ་བཀའ་བློན་ཚ་རོང་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོར་བཀའ་མངགས་གནང་བ་བཞིན་བཀའ་བློན་ཚ་རོང་པས་བོད་ས་གནས་སྲིང་གཞུང་དང་ལུའུ་ཅུན་བར་ཞི་མཐུན་ཡོང་ཐབས་གནང་བ་དེ་མི་ཉུང་ཤས་ཀྱི་བློར་མ་བབས་རྐྱེན་གླེང་ཕྱོགས་སྣ་ཚོགས་བཟོས་མཐར་བཀའ་བློན་ཚ་རོང་པ་དང་དེའི་བུ་བཀའ་མགྲོན་གཉིས་དམར་གསོད་གཏང་སྟབས་ཚ་རོང་ཁྱིམ་ཚང་དུ་བུ་མོ་བཞི་དང་མནའ་མ་མ་གཏོགས་མེད་སྟབས་ཆུ་བྱི(༡༩༡༢)ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕྱིར་ཕེབས་རྗེས་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་ཚ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞུས་ངོ་བཞིན་སྤྱན་བསལ་གནམ་གང་སྒེར་ཚ་རོང་པའི་མག་པར་བཏང་ནས་ཤོད་དྲུང་ཞུས་པ་དང་། དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་དང་བོད་དམག་གི་སྤྱི་ཁྱབ་མདའ་དཔོན(དམག་སྤྱི)བྱས་ཏེ་དམག་ཁྲིམས་དམ་འདོམས་ཚ་ནན་ཐལ་དྲགས་པ་དང་། དམག་ཁྲིམས་ཐད་བཀའ་ཤག་གི་བཀའ་སྒུག་མི་དགོས་པའི་སྐོར་སོགས་ལ་དམག་དཔོན་ཁག་ནས་གན་རྒྱ་བཞག་པ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་དམག་སྤྱི་ཕྱིར་འཐེན་དང་། དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་ཡང་གནས་དབྱུང་གིས་ཛ་སག་དུ་བཞག་མཐར་བོད་ཀྱི་གསེར་ཊམ་དང་། བོད་དངུལ་སྣ་ཚོགས། བལ་འཁེལ་འཐག་བཟོ་གྲྭ་སོགས་ཀྱི་འགན་འཁུར་བྱས་ཐོག་ཀརྨ་ཤར་གླིང་ཁ་ནས་ནོར་བུ་གླིང་ཁ་བར་གྱི་ཆུ་ཡུར་དང་། ལྕགས་པོ་རིའི་ལྷོ་ངོས་སུ་སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཤིང་གི་དམིགས་སྒོ་ལྕང་ཤིང་གསར་འཛུགས། སྟོད་ལུང་ཁྲི་ཟམ་ལ་ཨར་འདམ་ཟམ་པ་གསར་བཟོ། ཆུ་ཤུལ་རྫོང་ཁོངས་གནམ་གྱི་འཕྲེང་ལམ་གཏོར་ནས་ལམ་ཆེན་བཟོ་བ་སོགས་བྱས་པ་མ་ཟད། ར་མ་སྒང་གི་རི་ཟུར་ནས་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུར་ཟམ་པ་འཛུགས་རྩིས་བྱས་ཀྱང་དོན་དེ་མ་འགྲུབ། ཚོང་གཉེར་ཤུགས་ཆེ་བྱས་ནས་རང་ཁྱིམ་འབྱོར་པ་ཆེ་གྲས་སུ་གྱུར་པ་མ་ཟད། ཁོང་ནི་བློ་རིག་གསལ་ལ་བློ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པས་ཁྱིམ་ཚང་གི་བྱེད་སྒོ་དང། ཁང་པའི་བཟོ་བཀོད་སོགས་ཀྱང་ཞིང་བྲན་བདག་པོ་གཞན་ལས་ཕྱི་ལུགས་སམ་སྔོན་ཐོན་གྱི་རྣམ་པ་ཆེ་ཙམ་ཡོད། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་བྱ(༡༩༦༩)ལོར་འདས།
ཞར་བྱུང་[རྩོམ་སྒྲིག]
ལུགས་རྙིང་བོད་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གི་དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་བཀའ་བློན་ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་ལམ་སྤྱན་བསལ་གནམ་གང་ལགས་སུ་འབོད་པ་ཁོང་ནི། སྤྱི་ལོ་༡༨༨༨ལོར་འཕན་ཡུལ་དཀར་མོ་ལྗོངས་ཀྱི་སའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་དཔལ་འབྱོར་གླིང་ཤང་ཁ་སྐོར་གྲོང་ཚོའི་མདའ་བཟོ་ཚང་ཞེས་པ་སེ་ར་ཕུར་ལྕོག་བླ་བྲང་གི་མི་སེར་དཀྱུས་མ་ཞིག་གི་ཁྱིམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་ཆུང་དུས་ཀྱི་མཚན་ལ་གནམ་གང་ཞེས་འབོད། ཆུང་དུས་སུ་ཕུར་ལྕོག་བླ་བྲང་གི་གཞིས་ཀ་ཞིག་གི་ལུག་རྫིར་བསྡད་མྱོང་བ་དང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༤ལོར་དབྱིན་ཇིས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པས་༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་སོར་པོར་ཉེན་གཡོལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཚ་རོང་ཁོང་གི་ཆིབས་གཡོག་ཏུ་ཁྲིད། དེ་ནས་ཨུ་རུ་སུ་སོགས་སྟོབས་ཆེའི་རྒྱལ་ཁབ་རེ་འགར་དཔུང་རོགས་ཀྱི་ཐུགས་རེ་བཅངས་ཀྱང་སྟོང་ཟད་དུ་སོང་བས་སླར་བོད་ཡུལ་དུ་ལོག དེ་ལྟ་བུའི་དཀའ་ཁག་དུ་མ་འཕྲད་རྗེས་ཁོང་གི་ཐུགས་སུ་སྟོབས་ཆེ་བའི་དམག་དཔུང་ཞིག་ཡོད་ན་གཞི་ནས་རང་ཉིད་བདེ་འཇགས་ངང་འཚོ་གནས་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བའི་ངེས་ཤེས་དྲག་པོ་རྙེད་དེ་ཚ་རོང་སོགས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་ས་ནས་དམག་རྩལ་སྦྱོང་བའི་དྭངས་ཁ་སྦྱིན་ཤིང་། ཚ་རོང་མ་གཞི་ནས་བློ་རིག་བཀྲ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ཁར་ལོ་ན་ཆུང་ཡང་༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཕྱག་རོགས་བྱས་ཏེ་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་སོགས་སུ་འགྲོ་མྱོང་བ་དང་མི་རིགས་མང་པོ་མཐོང་མྱོང་བས་ལྟ་རྒྱ་དང་མཐོང་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་ཏུ་སྡོད་སྐབས་ཨུ་རུ་སུའི་དམག་སྒར་ཞིག་ཏུ་དམག་རྩལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མྱོང་ཡོད། ལྕགས་ཟམ་གྲུ་ཁར་ལུའུ་ཅན་དམག་དཔུང་ལ་འགོག་རྒོལ་འཐབ་འཛིང་གིས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་མཆོག་བདེ་སྲུང་གིས་རྒྱ་གར་དུ་བསྐྱོད་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་ཁོང་ལ་གཟིགས་སྐྱོང་དེ་བས་ཆེན་པོ་གནང་སྟེ་སྤྱན་གསལ་གནམ་གང་ཞེས་མིང་དུ་གྲགས། རང་ཉིད་ལ་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ངང་ཞབས་ཏྟོག་བསྒྲུབས་ཤིིང་རང་ཉིད་དགྲ་བོ་མང་པོའི་བཀག་འགོག་ལས་བསྒྲལ་རོགས་མཛད་པས་རྒྱལ་དབང་ཁོང་ལ་ཐུགས་མཉེས་ཐག་ཆོད་དེ་མཚན་ཡང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་ཞེས་གསོལ། རྒྱལ་དབང་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་ཡུན་དུ་བཀའ་བློན་ཚ་རོང་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོས་བོད་ཀྱི་སྲིད་ཀྱི་འགན་བཞེས་ཏེ་ཡོད་མོད། ཚ་རོང་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོས་བོད་སྲིད་གཞུང་དང་ལུའུ་ཅན་བར་ཞི་མཐུན་ཡོང་ཐབས་བྱས་པར་མི་འགའ་ཤས་ཤིག་མ་འཐད་པར་གླེང་ཕྱོགས་བཟོས་ཏེ། བཀའ་བློན་ཚ་རོང་པ་དང་ཁོང་གི་སྲས་བཀའ་མགྲོན་གཉིས་དམར་གསོད་བཏང་སྟེ་ཚ་རོང་པའི་ཁྱིམ་ཚང་དུ་བུ་མོ་བཞི་དང་མནའ་མ་ལས་མ་ལྷག སྤྱི་ལོ་༡༩༡༢ལོར་རྒྱལ་དབང་མཆོག་ཕྱིར་ལྷ་སར་ཕེབས་རྗེས་གཟིམ་དཔོན་ཚ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་ཞུས་ངོ་བཞིན་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་ལམ་སྤྱན་གསལ་གནམ་གང་ཚ་རོང་པའི་ཁྱིམ་དུ་མག་པར་བཏང་སྟེ་ཤོད་དྲུང་ཞུས། སྤྱི་ལོ་༡༩༡༣ལོར་ཚ་རོང་ལ་བོད་བཀའ་ཤག་དམག་སྤྱི་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་སྤྱིའི་འགན་བཞེས་སུ་བཅུག
དེ་སྔོན་བོད་དམག་རྣམས་ནི་ཞིང་ལས་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲལ་ནས་དམག་ཁྲལ་བསྡུས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་ལས་ཆེད་ལས་ཀྱི་དམག་མི་མེད་པས་རྒྱལ་དབང་ཁོང་དང་ཚ་རོང་ནས་དབུས་གཙང་ས་ཁུལ་ནས་བོད་དམག་མི་གྲངས་༤༠༠༠བསྡུ་རུབ་བྱས། སྤྱི་ལོ་༡༩༡༥ ལོར་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་ཞིང་། བཀའ་བློན་ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་ཞེས་ཀུན་ལ་གྲགས། ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་བོད་ཀྱི་དམག་དཔོན་བྱས་རྗེས་ཁོང་གིས་གཅིག་ནས་རང་ཉིད་མངའ་འོག་གི་དམག་མི་རྣམས་ལ་སྒྲིག་འཛུགས་ནན་པོ་བྱེད་པ་དང་། དམག་སྦྱོང་ནན་པོ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཟད་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་བོད་དམག་རྣམས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་དམག་དཔུང་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་རེ་བ་བཅངས། ཚ་རོང་གིས་སྔ་རྗེས་སུ་དབྱིན་གཞུང་ནས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་མེ་མདའ་དང་འབར་རྫས་སོགས་ཉོ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཀྱང་ཕྱི་རྐྱེན་དང་ནང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་དག་ལམ་དུ་མ་ལྷོངས། སྤྱི་ལོ་༡༩༢༠ལོར་ཚ་རོང་གིས་བོད་དམག་གི་མི་གྲངས་ལྡབ་གསུམ་སྤར་རྒྱུའི་བསམ་འཆར་བཏོན་པ་ལྟར་བོད་དམག་༡༥༠༠༠གསར་དུ་སྣོན་པ་དང་དམག་མི་དེ་དག་གི་ཟས་གོས་དང་ཡོ་ཆས་ཡོད་ཚད་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་ནས་འདོན་དགོས་པས་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནོན་ཤུགས་མི་ཆུང་བ་ཐེབས། བོད་དམག་ལྡབ་གསུམ་སྤར་བ་དེས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་གྱི་གཙོས་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་སེར་མོ་བ་དང་། བཀའ་ཤག་ནང་ཁུལ་གྱི་དཔོན་ཆེན་ཁག་བཅས་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་དྲག་པོ་བྱུང་བ་དང་། སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་གྱི་གཙོས་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་སེར་མོ་བ་དང་བཀའ་ཤག་ནང་ཁུལ་གྱི་དཔོན་ཆེན་ཁག་གགི་སེམས་སུ་ཚ་རོང་ནི་བོད་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་དང་། བོད་དམག་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་སྤྱི། ཤོག་བུ་བཟོ་གྲྭ་སོགས་ཀྱི་མགོ་གཙོ་ཡིན་ཁར་རྒྱལ་དབང་ཁོང་གི་སྤྱན་གསལ་ཡང་ཡིན་པའི་དམིགས་བསལ་གནས་བབ་དང་ལྷག་པར་དུ་བོད་དམག་གི་གནས་བབ་ཇེ་མཐོར་འགྲོ་ཞིང་བླ་གྲྭ་དང་དཔོན་རིགས་ཁག་གི་གཟི་ཉམས་ཇེ་ཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་གཞིགས་ཏེ། ཕྱིས་སུ་ཚ་རོང་མངའ་འོག་གི་དམག་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་བཀའ་ཤག་དང་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་བླ་གྲྭ་ཚོའི་གནས་བབ་འཕྲོག་འོངས་སྙམ་པའི་དོགས་པའམ་ཡང་ན་བཀའ་ཤག་གི་སྲིད་དབང་འཕྲོག་འོངས་སྙམ་པའི་དོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིད་ལ་ཤར། དེ་ལྟར་ལོ་ཤས་འདས་པ་ན་བོད་དམག་དང་དགོན་སྡེ་ད་དུང་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་སོགས་ཀྱི་དབར་གྱི་འགལ་བ་དེ་དེ་བས་རྣོ་ངར་ཅན་དུ་འགྱུར་འགོ་ཚུགས། བོད་དམག་རྣམས་ཀྱིས་མགོ་སྐྲ་གཅོད་པ་དང་ཕྱུ་པ་མི་གྱོན་པ་སོགས་དབྱིན་ཇི་དང་ཨུ་རུ་སུ་རྒྱ་ནག་སོགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་དམག་མིའི་ཆས་གོས་གྱོན་པ་དང་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོ་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་ལུས་རྩལ་རྩེ་བ། བླ་གྲྭ་དང་དཔོན་རིགས་ལ་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་དད་གུས་མི་བྱེད་པ་སོགས་བྱུང་བས། བོད་ཀྱི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཡོངས་ཀྱིས་དགག་པ་ནན་པོ་བྱས། ལྷག་པར་དུ་ཨ་ར་དཀར་པོས་གཙོས་པའི་མི་དྲག་མང་པོས་ཚ་རོང་མེད་པར་བཟོ་བའི་དབྱེན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྒྱ་ཆེར་རྩོམ་འགོ་ཚུགས། ཁོ་ཚོས་རྒྱལ་དབང་དང་ཚ་་རོང་གི་བར་སེལ་འཇུག་དཀྲུག་ཤིང་གི་ཞུ་ལོག་སྣ་ཚོགས་བཟོས་ཤིང་། ཐོག་མར་རྒྱལ་དབང་ཁོང་གིས་ཁོ་ཚོའི་དབྱེན་སྦྱོར་ལ་མི་གསན་མོད་ཕྱིས་སུ་ཨ་ར་དཀར་པོས་གཙོས་པའི་མི་དྲག་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་ལས་ངན་ཡོད་དང་ཚ་རོང་དང་འབྲེལ་ཨེ་ཐུབ་ལྟ་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༤ལོར་བོད་དམག་དང་བོད་དུ་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་གར་ཉེན་རྟོག་པ་གཉིས་ཟིང་འཁྲུག་ལངས་པའི་ཁྲོད་བོད་དམག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཉེན་རྟོག་པ་གཅིག་བསད་པ་དེས་ཚ་རོང་ཁོང་ཁྲོ་ཚད་མེད་ལངས་ཏེ་ཉེན་རྟོག་པ་གསོད་མཁན་གྱི་དམག་མི་དག་གི་རྐང་པ་པུས་མོའི་མཚམས་ནས་བྲེགས་པ་དང་དེའི་ངན་རོགས་ཀྱི་རྣ་བ་བྲེགས་པས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ལབ་གླེང་སྣ་ཚོགས་བྱུང་། ཁོང་གིས་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ནི་དམག་མི་རྣམས་ལ་རང་སྣང་གང་ཤར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་མེད་པ་བཟོ་བྱེད་དམ་ཡང་ན་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་འཆམ་མཐུན་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ངེས་ཀྱང་། ཨ་ར་དཀར་པོའི་ངོས་ནས་བརྗོད་ན་ད་གཟོད་ཚ་རོང་ལ་རྒོལ་ལན་སྤྲོད་པའི་དུས་ལེགས་པོ་ཞིག་ཤར་སོང་སྙམ། ཨ་ར་དཀར་པོས་ཚ་རོང་གིས་རྒྱལ་དབང་ལ་སྙན་གསེང་མ་ཞུས་པར་རང་གར་ཁྲིམས་བུ་ཆུང་སྤྱད་པ་དེས་རྒྱལ་དབང་མིག་ནང་དུ་མ་བཞག་ཚུལ་དང་ཚ་རོང་གིས་གཙོས་པའི་བོད་དམག་བསྟན་པའི་དགྲ་ལ་ལངས་ཚུལ། དེ་བཞིན་ཚ་རོང་གིས་དབྱིན་གཞུང་ལ་ངོ་དགའ་བྱེད་ཚུལ་སོགས་མངོན་ལྐོག་སྣ་ཚོགས་བརྒྱུད་དེ་རྒྱལ་དབང་གི་སྙན་དུ་གསོལ་གང་ཐུབ་བྱས། དེ་ལྟར་རྒྱལ་དབང་ཁོང་གི་ཐུགས་དགོངས་སུའང་བོད་དམག་རྣམས་ཀྱིས་ཚ་རོང་མགོ་རྩེར་བཀུར་བ་དང་། བོད་དམག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱང་བོད་ནང་ཁུལ་གྱི་ཚོགས་པ་ཁག་ལས་དམིགས་བསལ་དུ་ཐོན་ཡོད་པ་གཟིགས་རྗེས། ཁོང་རང་ཉིད་ལའང་འཇིགས་དངངས་དང་དོགས་པ་ཅུང་ཟད་བྱུང་ནས་མཐར་ཚ་རོང་མེད་པར་བཟོ་རྒྱུའི་སེམས་ཐག་བཅད། མཐར་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༤ལོའི་ལོ་སྨད་དུ་ཚ་རོང་རྒྱ་གར་དུ་སོང་བའི་སྐབས་དང་བསྟུན་ཏེ་ཚ་རོང་དང་ཉེ་བའི་དམག་དཔོན་དང་མི་དྲག་མང་པོ་གནས་དབྱུང་བཏང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༢༥ཚ་རོང་ལོར་བོད་ཡུལ་དུ་འཁོར་རྗེས་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མ་བཤད་པར་ཁོང་དམག་དཔོན་ལས་གནས་དབྱུང་བཏང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༠ལོར་ཚ་རོང་གིས་བཀའ་བློན་ལས་དགོངས་ཞུ་བྱས། ཨ་རིའི་བོད་རིག་པ་མེ་ཁེར་སི་ཏན་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚ་རོང་དམག་སྤྱི་ལས་གནས་དབྱུང་བཏང་བ་ནི་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་བོད་དམག་རྣམས་སླར་ཡང་སྣུམ་ཟད་ཀྱི་མར་མེ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཞེས་གསུངས་འདུག
ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཁ་ཕྱོགས་བསྒྱུར་བ་ཕུད། ཚན་རིག་དང་བོད་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་སླད་སྔ་རྗེས་སུ་ཡིག་བཏགས་འཕྲུལ་འཁོར་དང་མེ་མདའ། འབར་རྫས། གློག་ཆས་སོགས་ནང་འདྲེན་དང་དར་སྤེལ་བྱེད་པའི་དགོངས་པ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡང་དོན་དངོས་སུ་མ་གྱུར། ཕྱིས་སུ་དམག་དཔོན་དང་བཀའ་བློན་གྱི་འགན་བཞག་རྗེས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་གསེར་ཊམ་དང་དངུལ་སྣ་ཚོགས། བལ་འཁེལ་འཐག་ལས་བཟོ་གྲྭ་བཅས་ཀྱི་འགན་བཞེས་མཐར་སྤྱི་ལོ་༡༩༦༩ལོར་དགོང་པ་རྫོགས། གཞན་ཁོང་གི་བུ་རྒན་པ་ཚ་རོང་བདུད་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡབ་ཆེན་ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་གྱི་མི་ཚེ་ལོ་རྒྱུས་དང་། དེ་སྔའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་གྱི་དེབ་གཉིས་བརྩམས་ཡོད་པར་གྲགས་པས་གཟིགས་པར་མཛོད། །
གསལ་འདེབས། བོད་ཀྱི་དམག་སྤྱི་ཆེ་བ་ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབ་ཛ་དྲག་ཅན་རྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ཏག་ཏག་ལ་འཁེལ་ཡོད་ཅིང་། དམག་སྤྱི་ཚ་རོང་ཁོང་ནི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབ་ཛ་དྲག་ཅན་དེའི་ནང་གི་གལ་འགངས་ཆེན་པའི་མི་སྣ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་སྟབས། དུས་རབས༢༠པའི་སྟོད་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་དགོས་ན། ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་མ་ཤེས་ཐབས་མེད་ལྟ་བུར་ཆགས་ཡོད། དེ་བས་དམག་སྤྱི་ཚ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་གཟིགས་འདོད་ན། ཚ་རོང་དབྱངས་ཅན་སྒྲོལ་དཀར་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད་པའི《བོད་ཀྱི་དམག་སྤྱི་ཆེ་བ་ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས》ཞེས་པ་ནི་རྒྱུས་ཤོས་དང་ཁུངས་བཙུན་ཤོས་ཡིན། དེབ་འདི་ཚ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་རྐྱང་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བོད་སྤྱི་པའི་ལས་ཀྱི་དབང་ཐང་གི་དར་རྒུད་གསལ་བོར་མཐོང་ཐུབ་པས་ན། དེབ་འདིར་ལན་གཅིག་གཟིགས་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ལགས།


text: ཡུན་རིང་སྨན་བཅོས་རོགས་སྐྱོར་གྱི་ལམ་སྲོལ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཏེ་སྙེ་མོ་རྫོང་གི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་ནུས་ཆེ་རུ་གཏོང་ཆེད། ཉེ་ཆར“ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པར་ཕྱག་རྟགས་འབུལ། 528བརྩེ་སེམས་ཐེབས་རྩའི”བདེ་ཐང་དབུལ་སྐྱོར་བྱ་སྤྱོད་བོད་ལྗོངས་སྙེ་མོ་རྫོང་དུ་སྤེལ་བའི་བྱེད་སྒོ་སྙེ་མོ་རྫོང་མི་དམངས་སྨན་ཁང་དུ་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། ད་རེས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་སྨན་བཅོས་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་གྱི་དང་བླངས་པ་35བཞུགས་ཏེ་འོས་འགན་སྐོར་བསྐྱོད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་དང་། བརྩེ་སེམས་མཚོན་པའི་ཞལ་འདེབས་འབུལ་བ། སྨན་བཅོས་རོགས་སྐྱོབ་བྱེད་པ། བདེ་ཐང་སློབ་གསོ་གཏོང་བ། བརྟག་ཞིབ་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་པ། ཐུམ་འབུའི་ནད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་སོགས་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོའི་སྤྱི་ཕན་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཞིང་། འདི་ནི་སྨན་བཅོས་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་གྱིས་སྙེ་མོ་རྫོང་བྲག་སྐོར་ཤང་བོང་ཁང་གྲོང་ཚོའི་གྲོང་མིར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་བཞིན་པ།


text:
(དུམ་ཚན་གཉིས་པ།)
ཁུ་ཧྲོ་ཧྲི་ལིས་བརྩམས།
ལྷ་མོ་མཚོས་བོད་སྒྱུར་བྱས།
བདག་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་ཆགས་པ།
བདག་གི་ཕ་མ་གཉིས་བཟའ་འཐོར་བྱས་པ་དེས། བདག་གི་ཨ་མའི་སེམས་ནང་དཀའ་ངལ་མང་པོ་འཕྲད། དེའི་སྟེང་ལ་ཨ་མའི་ཨ་ཕ་འདས། ཨ་མ་ནི་མི་ཚེའི་འདིའི་ནང་སྡུག་གི་རྒྱ་མཚོ་ཟབ་ཤོས་དེར་ལྷུང་བ་དང་འདྲ། མོ་ཧ་ལམ་ཤང་ལེན་སོ་(རྒྱའི་རྩོམ་པ་པོ་ལོའུ་ཞུན་གྱི་སྨོན་འདུན་ཞེས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་ནང་གི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། ཁོ་མོའི་ཁྱོ་ག་འདས་ཏེ་གཡུག་ས་མ་ཆགས་པ་དང་བྱིས་པ་སྤྱང་གིས་ཟོས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མོ་རང་བཀྲ་མ་ཤིས་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཁོ་མོ་ཡང་གུ་དོགས་དང་རྨོངས་དད་ཀྱི་མནར་བས་སྡུག་མྱངས་པ་ཞིག་རེད། སྒྱུར་པ་པོའི་མཆན) དང་འདྲ་བར། ཉིན་ལྟར་ངུས་པ་དང་། མི་སུ་མཐོང་བ་དང་དེ་ལ་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་ནས་མཚམས་མི་འཇོག ལམ་སང་ཁོ་མོའི་གཟུགས་གཞི་སྐྱོ་བོ་ཆགས། སྐེད་པའི་སྒལ་ཚིགས་ལ་ཆུ་འབུར་ཐོན་པ་དང་། ཡར་ལངས་ཀྱང་མི་ཐུབ་པ་ཆགས་པས་ཤག་བཅོས་བྱས་ཏེ། སྒོར་ཁྲི་བཅུ་གྲངས་ཤིག་བཏང་བས་དཔལ་འབྱོར་སྟེང་ལ་གནོན་ཤུགས་ཆེན་པོ་སྤྲད། ༢༠༠༤ལོའི་དགུན་ཁར། བཤག་བཅོས་གྲུབ་རྗེས། ཨ་མ་གྲོང་གསེབ་ལ་ལུས་ཕུང་གསོ་བར་ཕྱིན། རྨོ་རྨོ་ཀྱང་མོ་ལ་བྱམས་སྐྱོང་གནང་།
དུས་དེ་ནས་བཟུང་ཨ་མ་ལགས་ནི་ཡུ་གུ་བའི་བུད་མེད་རྣལ་མ་ཞིག་ལ་འགྱུར། ཁོ་མོའི་མི་རབས་ཀྱི་མི་ཚང་མ་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། བཟའ་བཏུང་ལས་གཞན་ཁ་ཆེ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཏོག་ཙམ་ཡང་མེད། ཨ་མས་ཞེད་སྣང་ཆེ་བ་མང་པོ་མཐོང་། ཁོ་མོའི་ལུས་སྟོབས་ཅུང་སོས་པ་དང་མཉམ་ཏུ། རྨོ་ལགས་ཀྱིས་ཁོ་མོ་ཆོས་དཔོན་ཞིག་གི་སར་བློ་སྦྱོང་བྱེད་དུ་མངགས། དེའི་སྐབས་སུ་གཙོར་ཆེ་བ་ནི་ཁོ་མོའི་འཚོ་འདོད་ཀྱི་བློ་དེ་སླར་ཡང་བསྐྲུན་དགོས་པ་དེ་རེད།
ཤིན་ཅང་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ལ་བསམ་ཤེས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། ཆོས་ལུགས་ངོ་མ་ཚིག་འགྲེལ་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཆོས་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་རེད། འདིའི་ནང་ན་ཧ་ལམ་སྲིད་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་ལས་བོར་བརླག་ཕྱིན་པ་འདྲ། སྲིད་གཞུང་གིས་ཆོས་ལུགས་ཡོངས་སྟེངས་འཛིན་བྱེད་འདོད་པས་ཁ་ཆེ་ལྷ་ཁང་གི་ཆོས་དཔོན་མང་ཆེ་བ་ནི་ཆབ་སྲིད་པ་མཁྲེགས་པོར་གྱུར་ཡོད། ཤིན་ཅང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁ་ཆེའི་ལྷ་ཁང་ཁ་ཤས་ཤིག་གི་ནང་དུ་ད་དུང་ཡང་རྒྱལ་དར་འགྲེང་དགོས་པ་དང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ། འཆར་ལྡན་བུ་སྐྱེས་སོགས་བཤད་དགོས་པ་རེད། འདི་ལྟར་གདན་དོན་བྱུང་བ་དེ་མི་མང་སྲིད་གཞུང་གིས་མངགས་པའི་ཆོས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་བརླག་པ་རེད། མུ་མཐུད་འདི་ལྟར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། ཡུ་གུར་ལ་དཀའ་ངལ་མང་པོ་འཕྲད་སྲིད་པ་དང་སེམས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཆགས་ངེས། རང་འགུལ་གྱི་ངོས་ནས་ཆོས་ལུགས་རམ་འདེགས་འཚོལ་དུས་ཅི་ཞིག་བྱ་དགོས་སམ། ཆོས་ལུགས་གྱི་མི་སྣ་བཟོ་གྲྭ་ཡོད་པ་རེད།
བདག་གི་ཡུམ་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པས་ཆོས་དཔོན་ཡག་པོ་ཞིག་ལ་འཕྲད། ཆོས་དཔོན་འདི་ཚང་གི་མི་རབས་གོང་མ་དག་ཡང་ཆོས་ལུགས་ཆེད་མཁས་པ་རེད་ལ། རང་ལ་སློབ་གསོ་མཐོ་བོ་རེག་པ་མ་ཟད། ཕྱི་རྒྱལ་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་དུ་ཕྱིན། མ་ཡུམ་གྱི་བསམ་བློ་རིམ་པས་འགྱུར་འགོ་བརྩམས། དཔེར་ན་`བཟོད་བསྲན་ནི་ཐབས་མཆོག་དང་མི་ཚེའི་སྙིང་བོ་ནི་བདེན་པ་ཡིན་ན་` འཚོ་བ་རྡུང་ལེན་བྱ་རྒྱུ་སོགས་བློ་སྦྱང་བ་རེད། མོས་ཀོ་རན་ཀློག་རྒྱུ་དང་ཕྱག་དང་མཆོད་འབུལ་བྱེད་སྟངས་སྦྱངས། དེའི་སྐབས་སུ་བདག་གིས་འདིའི་སྐོར་ཤེས་ཀྱི་མེད་ལ། ཁོ་མོ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ཕྱིར་ལོག་པའི་རྗེས་སུ། བདག་རྟག་པར་ཡུམ་གྱི་སར་སོང་བ་དང་ཉིན་ཁ་ཤས་དེར་བསྡད་པ་ཡིན། དེའི་སྐབས་སུ་ཕུ་བོ་སློབ་ཆེན་འགྲིམ་བཞིན་ཡོད། བདག་གློ་བུར་དུ་མ་ཡུམ་ནི་འགྱུར་ཚར་བ་ཚོར། ཁོ་མོས་ཨ་ཕ་ལ་བཟོད་བསྲན་དང་གུ་ཡངས་གནང་རྒྱུ་འགོ་བརྩམས་འདུག འཚོ་བའི་རྣམ་པ་ཡང་སྤྲོ་སྣང་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག ཨ་ཕ་ནི་སྔར་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཞེད་སྣང་དང་འཇིགས་སྣང་ཅི་ཡང་མེད་པ་རེད། རང་ཉིད་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད། རང་གིས་བདམས་པའི་ལས་ཀར་གདོང་ལེན་བྱེད་བཞིན་འདུག མ་ཡུམ་ཉམས་ཐག་གི་ཁྲོད་ནས་ཡར་ལངས་རྒྱབ་པ་དང་བློ་སྤོབས་དང་དཔའ་ངར་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་འདུག
མོས་བདག་ཀྱང་མོ་བཞིན་དད་མོས་བྱེད་དགོས་པར་གཏན་ནས་བཙན་ཚུགས་མི་བྱེད། བདག་མཐོ་འབྲིང་གཉིས་པའི་ལོའི་ཁ་ཆེའི་ས་ག་ཟླ་བ་ལ། གེར་ཏེ་འར་མཚན་མོ་(འདི་ནི་ཁ་ཆེའི་ཟླ་བ་དགུ་བའི་ནང་སྤེལ་བཞིན་པའི་ཆོ་ག་ཆེས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། མཚན་མོ་འདིར་ཁ་ཆེ་ཚོས་མཚན་ཕུད་ནས་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་དང་མཆོད་འབུལ་བྱེད་པ་རེད། འདི་ལ་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་མཚན་མོ་ཀྱང་ཟེར།སྒྱུར་པ་པོའི་མཆན།)་དེ་བདག་ལ་མཚོན་ན་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན། ང་ཚོའི་ཆོས་ལུགས་ལྟར་ན། ཁ་ཆེ་གཙང་མ་ཞིག་ཡིན་ན་གེར་ཏེ་འར་མཚན་ལ་མཆོད་འབུལ་དང་། སྨོན་ལམ་འདེབས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ། དེའི་སྐབས་སུ་ཁྱད་མཚར་བ་ཞིག་ལ། བདག་གིས་ཡུམ་ལ་ངས་ཀྱང་ཁྱེད་དང་མཉམ་དུ་ཕྱག་འཚལ་སྟངས་སྦྱངས་ན་མི་ལེགས་སམ་ཟེར་བར། ཁོ་མོ་དགའ་ཐག་ཆོད་པ་དང་དེ་ནི་བདག་གིས་ཐེངས་དང་པོ་རང་འགུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་མཆོད་འབུལ་བྱས་པ་དེ་ཡིན། རང་འགུལ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བ་དང་བཙན་ཐབས་ཀྱིས་མི་ལ་ངོ་ལོག་གི་ཚོར་བ་སྟེར་གྱིན་འདུག
ཞག་གཅིག་གི་སྨོན་ལམ། འཁྲུས་བྱས་པ། ཕྱག་འཚལ་རྗེས། བདག་ལ་གློ་བུར་དུ་སེམས་སུ་ཧ་ཅང་བདེ་སྣང་གི་ཚོར་བ་ཞིག་བྱུང་། ཞོགས་པར་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་བའི་སྐབས་སུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རླབས་ཆེ་བའི་དམིགས་བསལ་གྱི་བྱ་བཞག་ཅིག་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཚོར་བ་སྦྱིན།
ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭའི་ཉེ་སར་ཁ་ཆེ་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཡོད། བདག་དང་གྲོགས་པོ་གཉིས་དེར་མཉམ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། ང་ཚོ་མཐོ་སློབ་ཡིན་པའི་སྐབས་སུ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་ས་ཁུང་དུ་འཛུལ་དགོས་པ་ཡིན། གལ་སྲིད་སློབ་གྲྭས་ཤེས་ཚེ། སློབ་གསོ་སྡེ་ནས་རྙོག་གྲ་བཟོ་ངེས་དང་། ཆད་པ་ནན་མོ་དང་ཡང་ན་སློབ་གྲྭ་ནས་ཕྱིར་འབུད་ཀྱང་བྱ་སྲིད། (ཀྲུང་གོས་གཏན་འབེབས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་ན་གསལ་བོར་བཀོད་ཡོད་པ་དེ་ནི་རང་ལོ་༡༨ མན་གྱི་མི་སུ་ལྷ་ཁང་ལ་འགྲོ་བར་བཀག་སྡོམ། དེ་ནི་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་བསམ་བློའི་སྙིང་སྟོབས་གཞིར་བཞག་བྱས་པ་ཡིན། ༡༩༩༠ ལོ་ནས། ཤིན་ཅང་གི་ས་ཁུལ་མང་ཆེ་བར་ཁྲིམས་འདི་གཏན་འབེབས་དང་ལག་བསྟར་བྱས། ན་སོ་མ་དར་བ་དག་ཆོས་ཁང་ལ་འགྲོ་བ་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ལ་ཞུགས་པར་བཀག་སྡོམ། སློབ་གྲྭའི་ནང་། མ་ཁེ་སེའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་མེད་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སློབ་གསོ་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་ལ་གཏིང་ཚུགས་པའི་འཛམ་གླིང་ལ་ལྟ་སྟངས་དང་། མི་ཚེའི་ལྟ་སྟངས་དང་རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་གཙོར་འཛིན་གྱིས་སློབ་གསོ་སྦྱོང་བརྡར་དང་སྣེ་འཁྲིད་བྱ་དགོས་ཞེས་གཏན་འབེབས་བྱས། རྩོམ་སྒྲིག་པའི་མཆན)
སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དག་གིས་རྟག་པར་ང་ཚོ་ལ་ཆོས་ལུགས་ནི་རྨོངས་དད་ཡིན་པར་བསླབ་བྱ་སྤྲོད་པ་དང་། ཧ་ལམ་འདི་ནི་སློབ་གྲྭའི་ལུགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ཆགས་ཡོད་ལ། ང་ཚོ་ལ་རླབས་ཆེ་བའི་ཚན་རིག་པ་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་རྒྱུན་འཛིན་མཁན་མཁོ་བ་རེད་ཟེར། ཡིན་ཡང་ཆོས་དཔོན་གྱིས་ང་ཚོ་ལ་ཅི་ཞིག་གསུངས་པ་རེད་དམ། “བདུད་ནི་ཤེས་རབ་མེད་པའི་མི་བརྒྱ་ལྷག་ལ་ཡང་མི་ཞེད་ལ། བདུད་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གཅིག་ལ་ཞེད་པ་རེད་ཟེར།” “ཁྱེད་ཚོས་ངེས་པར་སློབ་གཉེར་གནངས་དགོས། ཤེས་རབ་འཚོལ་དགོས། སྟོན་པའི་གསུང་ཀོ་རན་ཡིན་ན་ཡང་འདྲ། ཚན་རིག་ཡིན་ཡང་འདྲ་ཚང་མ་སྦྱོང་བ་བྱེད་དགོས་”ཟེར། ཁོང་གིས་ད་དུང་དཔེར་མཚོན་དང་བཅས་ཏེ་གསུངས་རྒྱུར། ཁྱེད་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་ཞིག་གིས་ལག་ལ་གྲི་བཟུང་ནས་ཁྲོམ་ནས་མི་ལ་གཞུ་བ་མཐོང་མི་ཐུབ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་སྲང་ལམ་ནས་གཅིན་སྐྱག་གཏོང་བ་ཡང་མཐོང་མི་སྲིད་ཟེར། བདག་གི་བསམ་པར། འེ། ཆོས་དཔོན་གྱིས་ང་ཚོ་ལ་སློབ་གཉེར་ཡག་པོ་བྱ་དགོས་པ་དང་། བྱ་ངན་མི་སྤེལ་བར་སྐུལ་བཞིན་འདུག འདི་ནི་རྨོངས་དད་ཞིག་ལ་བརྩིས་ན་འོས་སམ་སྙམ། དེའི་སྟེང་ལ་མ་ཡུམ་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་ལས་ཆོས་ལུགས་ནི་བདག་གི་སེམས་སུ་གོ་གནས་ཧ་ཅང་མཐོན་པོར་ཕྱིན་སོང་།
ཡིན་ཡང་། ཤིན་ཅང་ལ་མི་མང་པོས་མི་ཚེའི་ལྟ་སྟངས་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་ལས་ལྟ་བ་དང་། མི་གཞན་ལ་འདི་དང་དེ་མ་བྱེད། དེ་ཡང་མ་བྱེད་ཟེར་བ་དང་མི་ལ་བདེ་སྣང་མེད་པར་བཟོ་བཞིན་ཡོད། ཆོས་དཔོན་ལ་ཤས་ཀྱི་ཐ་ན་བརྙན་འཕྲིན་ཀྱང་བདུད་ལ་བརྩི། ཆོས་དཔོན་ལ་ཤས་ཀྱིས་གསུང་རབ་ཀོ་རན་བློ་འཛིན་བྱས་ཀྱང་། ཡིན་ཡང་། ཁོ་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་ནན་མོ་བྱས་མི་འདུག གལ་སྲིད་ཁོ་ཚོའི་གསུང་རབ་ནང་གི་ཚིག་ཁ་ཤས་དྲིས་ཚེ་ཁོ་ཚོས་ལན་འདེབས་མི་ནུས། འདི་ལ་མཇུག་འབྲས་གཉིས་འོང་བཞིན་འདུག་ལ། གཅིག་ནི་དེས་མི་ལ་ཆོས་ལུགས་དང་ཡོངས་སུ་ཁ་འབྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཡང་ན་དེས་མི་ལ་གུ་དོགས་དང་གཡོ་སྒྱུ་བྱེད་དུ་འཇུག་པས་འཇུག་སྡོམ་བསླབ་པར་འགྱུར་ངེས།
ཤིན་ཅང་ནང་། ཚང་མས་ཆོས་ལུགས་གླེང་བ་དང་ཁ་ཅིག་ལ་ཆོས་ལུགས་ནི་རྒྱུན་འཛིན་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་དགོས་པ་ལས་དེང་རབས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་འབྲེལ་མི་ཆོག་པར་བསམ་གྱི་འདུག གལ་སྲིད་ཆོས་དཔོན་ཚོ་ལ་འདི་ལྟར་དྲིས་ཚེ། ཅིའི་ཕྱིར་སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད་དམ་ཟེར། རྒྱུ་མཚན་ཁོ་ཚོ་རང་ཉིད་ནས་ཁ་ཆེའི་སྐོར་ལ་གོ་རྟོགས་ཧ་ཅང་ཞན། ཁོ་ཚོས་ཀོ་རན་གྱི་གསུང་རབ་ནང་ན་འདི་ལྟར་གསུངས་ཡོད་པ་རེད་ཁོ་ན་ཟེར་བ་དང་འདི་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དྲིས་ཡོད་པ་མ་རེད་ཟེར། གལ་སྲིད་ཁྱེད་ཀྱིས་ད་དུང་དྲི་བ་མང་པོ་དྲིས་ཚེ། ཁོས་ལམ་སང་ཁྱེད་ལ་ཞ་མོ་གཡོགས་པ་དང་། སྐྱོན་བརྗོད་བྱ་ངེས། ཆོས་དཔོན་འདི་ཚོ་ལ་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། རང་དབང་གི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་དང་ཉམས་ཐག་པ་མང་པོས་འདིར་ངོ་ལོག་བྱ་མི་ཐུབ་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་རྒྱུ་ཁོ་ན་རེད། འདིའི་སྐབས་སུ་ཆོས་དཔོན་རང་འདོད་ཆེ་བ་ཞིག་དང་འཕྲད་ཚེ་ཁོས་ལས་སླ་བོ་ངང་ནས་མི་ཁྱུ་གཅིག་འཁྲིད་ནས་ཁོ་སླེབས་འདོད་པའི་དམུགས་ཡུལ་དེར་འཁྲིད་ངེས། འདི་ཡང་ཤིན་ཅང་ལ་གནད་དོན་མང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན། བདག་གིས་ཤེས་རྟོགས་ལྟར་ན། ཕྱོགས་གཅིན་ནས་ཤིན་ཅང་ནང་སྲོལ་རྒྱུན་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་མོད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆོས་ལུགས་དོ་དམ་དང་རྡུང་རྡེག་ཚ་ནན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེའི་སྟངས་ཀྱིས་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་པོའི་རུལ་སུངས་དང་། བྱ་བཞག་ཁྲོད་ཀྱི་རྒྱ་རིགས་ཕོན་ཆེན་གྱིས་རྒྱུ་རྐྱེན་འདྲ་མིན་དང་བསྟུན་ནས། སྲིད་གཞུང་གི་བཀོད་སྒྲིག་མེད་པའི་ཆོས་དཔོན་མང་པོ་ལ་མི་རིགས་འཐེན་འཁྱེར་དང་ཁ་ཆེའི་བསམ་བློའི་ཕྱོགས་ལྷུང་གི་ཕྱོགས་སུ་འཁྲིད་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་བདག་གིས་བཤད་པའི་ཚད་བརྒལ་བསམ་བློ་དེ་ནི། གཙོ་བོར་ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་ལ་གོ་རྟོགས་གུ་དོགས་པ་དང་གོ་ནོར་ཐེབས་པ་དེ་རེད། འདི་ནི་བསམ་བློའི་འཇིག་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་སྤྱི་བཏང་བ་ཞིག་མ་རེད།
དྭངས་གཙང་གི་ཆོས་པ་ཞིག་གིས་ཇི་ལྟར་ཁྲོ་སེམས་མངོན་ནམ།
སྔོན་ཆད་ཤིན་ཅང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པའི་འོག། ཆོས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཆོས་ལུགས་ལ་གོ་བ་བླངས་པའི་ཚད་དེ་ག་འདྲ་ཞིག་ལ་སླེབས་ཡོད་དམ། ཕྱིས་སུ་བདག་ཧ་ཅང་དགོད་བྲོ་བའི་དོན་རྐྱེན་ཞིག་དང་འཕྲད། སློབ་ཆེན་ལོ་རིམ་བཞི་བའི་གསབ་སྦྱོང་ཞིག་གི་སྐབས་སུ། ཐེངས་ཤིག་ལ་བདག་དང་གྲོགས་པོ་གཉིས་དྲ་ཁང་ལ་རྩེ་བར་ཕྱིན། ཏོའུ་ཆོད་ཀྱི་ཉེ་འགྲམ་ན་ཡུ་གུར་བའི་མི་ཞིག་གིས་དྲ་ཁང་ཡག་པོ་ཞིག་སྒོ་ཕྱེས་འདུག་ལ། ཆ་རྐྱེན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག གློག་ཀླད་ཏོག་ཙམ་བཀོལ་བ་དང་བདག་གཅིན་པ་གཏོང་དུ་སོང་བ་ཡིན། ལས་བྱེད་དེས་བདག་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ཤིག་མཛུབ་གུས་བསྟན་སོང་། བདག་ཀྱང་དེའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། འོན་ཏེ་དེ་དུས་གློག་འོད་ཏོག་ཙམ་ལས་མེད་པས་ནག་ཤོས་ཆེ། བདག་མུ་མཐུད་སོང་བ་དང་སྒོ་ནང་དུ་འཛུལ་བའི་སྐབས་སེམས་ཆུང་མ་བྱས་པར་རྐང་པ་དངོས་པོ་ཞིག་ལ་ཐོག ལྟོས་ཡོང་དུས་བརླག་འདུག། མི་ཞིག་གིས་གདན་བཏང་སྟེ་ཕྱག་འཚལ་བཞིན་འདུག སྒོའི་ནང་ན་ཡུ་གུར་བའི་ཕོ་གསར་ཞིག་གིས་ཕྱག་འཚལ་གྱིན་འདུག།
མི་ངན་གྱིས་ཆོས་བྱེད་ལ་གཏོར་བརླག་བྱེད་པ་དང་དེ་ནི་མི་གཞན་གྱི་ “ནག་ཉེས་”ཡིན་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། བདག་གི་དགོངས་དག་གི་ཚིག་གཅིག་བཤད་དབང་མེད་པར། ཕོ་གསར་ཞིག་མཆོངས་ཡོང་ནས་བདག་གི་གདོང་པར་བཞུས་པ་དང་བདག་ས་ལ་འགྱེལ། ངས་སྐད་ཆ་བཤད་དབང་མེད་པར། ཁོ་གཟུགས་མཐོ་ལ་སྟོབས་ཆེ། དྲག་རྩལ་མངོན་པ་ནང་བཞིན་བདག་གི་མིག། སྣ་ཁ་གང་སར་རྡུང་ནས་ཕྱིར་འབུད་བཏང་། ད་དུང་བདག་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་ཀླད་པ་ན་སྐྱོན་ཡོད་དམ། བདག་གིས་འདི་ན་ཕྱག་འཚལ་བཞིན་ཡོད་པ་མ་རེད་དམ་ཞེས་སྡུག་དམོད་བྱས།
བདག་འཁྲུས་ཁང་དུ་ཕྱིན་ནས་མེ་ལོང་ལ་ལྟ་དུས། བདག་གི་ཁ་སྐྲང་བ་དང་སྣ་ཁྲག་བཞུར་གྱིན་འདུག མིག་ཡང་སྔོ་ནག་ཏུ་གྱུར་འདུག བདག་གིས་གདོང་པ་བཀྲུས་རྗེས་ཁ་ཚུར་འཁོར་ནས་ཁོ་བཙལ་ནས་གནས་ལུགས་བཤད་དགོས་བསམ་མོད། ཁོ་དང་སྤྱིན་བདག་གཉིས་ཀྱིས་བདག་ལམ་སང་ཕྱི་ལ་ཕུད་སོང་། བདག་ལ་གནས་ལུགས་བཤད་པའི་གོ་སྐབས་སྤྲད་མ་སོང་། བདག་གིས་ཐད་ཀར་དྲ་ཁང་གི་ཕྱི་ནས་ཨ་ཁུ་ལ་ཁ་པར་བཏང་བ་དང་། ཨ་ཁུ་ནི་ས་གནས་ཀྱི་ཉེན་རྟོག་པའི་དཔོན་པོ་ཡིན། བདག་གིས་ཨ་ཁུ་ལ་བདག་ལ་མིས་རྡུང་བ་དང་། ཁོ་ཚོས་ད་དུང་བདག་ལ་གནས་ལུགས་བཤད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྤྲོད་ཀྱི་མི་འདུག ཁྱེད་ཀྱིས་བདག་ལ་རོགས་བྱས་ཏེ་དོན་རྐྱེན་ཐག་གཅོད་རོགས་ཤེས་བཤད་པ་ཡིན།
ཨ་ཁུས་དེ་མུར་ཉེན་རྟོགས་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་དང་ཉེན་རྟོགས་པ་གཉིས་འཁྲིད་ནས་སླེབས་སོང་། ཨ་ཁུས་ཕོ་གསར་དེ་དམ་པོར་བཟུང་ནས་འོངས་པ་དང་། འཇིགས་སྣང་གི་ཚུལ་གྱིས་ “མི་ལ་རྡུང་ཕོད་དམ། ཁྱེད་རང་ཚོ་འདི་ན་ཁྲིམས་ཟེར་བ་ཚིག་ཡོད་ས་མ་རེད། ས་ཆ་འདི་ག་རེ་རེད། དྲ་ཁང་། རྩེ་མོ་རྩེད་ས་སོགས་ནས་ཕྱག་འཚལ་ན་འགྲིག་གམ། ཁྱེད་ཚོའི་བྱེད་ལས་དད་པ་ལོག་སྤྱོད་རེད། ཤེས་སོང་ངམ་” ཟེར་བར་སྤྱིན་བདག་དང་ཕོ་གསར་དེ་གཉིས་ཞེད་ཐག་ཆོད་སོང་། ནག་ཉེས་འདི་སྤྱད་ནས་ཁོ་ཚོའི་དྲ་ཁང་ཡང་མེད་པར་བཟོས་ཆོག་པ་རེད།
ཨ་ཁུས་བདག་ལ་ཁུ་སུམ་སུམ་ངང་ཁྱེད་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་ཅི་ལྟར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་སོང་། ཁོས་ཁྱེད་ཀྱིས་ཕོ་གསར་འདི་ལ་རྡུངས། དེ་ནས་ཁོ་ཉེན་རྟོགས་པས་བཟུང་ནས་ཉེན་རྟོགས་ཁང་ནས་ཉིན་༡༠ ལ་བཀག་ཆོག་ཟེར། བདག་གིས་དེ་འདྲ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མི་དགོས། ཨ་ཁུ། ཁྱེད་རང་གོ་ནོར་ཐེབས་པ་རེད། བདག་གིས་ཁོ་ཚོར་བདག་གི་གནས་ལུགས་བཤད་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་མོད། ཁོ་ཚོས་བདག་ལ་གོ་སྐབས་མ་སྤྲད་པ་རེད་ཟེར་བ་ཡིན།
བདག་གིས་ཕོ་གསར་དེ་འཁྲིས་ཀྱི་ཁང་པ་ཞིག་གི་ནང་ལ་འཁྲིད་ནས། བདག་གིས་ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱག་འཚལ་བར་བར་ཆད་བྱས་པར་བདག་འགྲིག་མ་སོང་། དེར་དགོངས་འགལ་མེད་པར་ཞུ། ཡིན་ཡང་ཁྱེད་རང་བདག་གི་སྟེང་ལ་འདི་འདྲའི་ཧོལ་རྒྱུག་བྱ་མི་དགོས་སྙམ། བདག་ཅག་གི་ཆོས་ལུགས་ནི་བྱམས་པ་དང་བཟོད་བསྲན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན། དྲག་སྤྱོད་ནི་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེས་ཁོ་ལ་ཉིན་ཕྱེད་རིང་ཁ་བརྡ་བྱས་མོད། ཁོ་ད་དུང་ཧ་ཅང་ཞེད་སྣང་སྐྱེས་བཞིན་འདུག འདི་ལྟ་བུའི་མི། ལྟོས་ཚོད་དུ་ཆོས་དད་ཆེ་ལ་ནན་ཏན་ངང་ཕྱག་འཚལ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ལ་གོ་བ་ཏོག་ཙམ་ཡང་རྙེད་མི་འདུག བདག་གིས་ཉིན་ཕྱེད་རིང་བཤད་པ་དང་ཁོས་ཤེས་ལ་མ་ཤེས་པའི་ཚུལ་ལྟར་མགོ་བོ་ལྡེམ་སོང་།
བདག་གིས་ཨ་ཁུ་དང་ཉེན་རྟོགས་ཚོ་ཕྱིར་ལོག་ཏུ་བཅུག་པ་ཡིན་ལ། ཚོགས་གཙོ་དེས་ཨ་ཁུ་ལ་རྩེད་མོའི་ཚུལ་དུ་ང་ཚོ་སྐད་བཏང་ནས་བྱ་རྒྱུ་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག་ཟེར། ཁྱེད་ཀྱི་ཚ་བོ་ཁོ་ནི་ “སྐྱེས་ཆེན་” ངོ་མ་ཞིག་རེད་ཟེར། རྗེས་སུ་དྲ་ལམ་དེའི་སྤྱིན་བདག་གིས་ཨ་ཁུ་ལ་ཁ་པར་བཏང་ནས། ཁོ་རང་གི་ཕོ་གསར་དེས་མི་ལ་རྡུང་བ་དེར་ཐག་གཅོད་ནན་མོ་བྱ་དགོས་པ་དང་ཁོས་ཀྱང་བཟོད་དཀའ་བར་འདུག་ཟེར་སོང་།
ཤིན་ཅང་དུ། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་སྟོན་པའི་གསུང་དཔེའི་གོ་དོན་ནི་ད་དུང་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་མཚམས་ན་བསྡད་ཡོད་པ་དང་། དེའི་སྟེང་ལ་གལ་སྲིད་ཀླད་པ་དྲང་མོ་མི་ཧོལ་རྒྱུག་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཚེ་ལས་སླ་བོར་མི་ལ་གསེག་འདྲི་ངེས། བྱ་བ་གནད་འགག་སྒྲུབ་དགོས་པ་དང་གནས་ལུགས་གཏིང་ཟབ་མོ་གཏོང་བ་ལ། ཁོ་ཚོ་ལ་ཧ་ལམ་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ལུགས་ལ་ནན་ཏན་ངང་སློབ་གཉེར་བྱ་བའི་ལམ་ཁ་མི་འདུག་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཡང་མི་མཐུན་པར་འདུག
སྤྱི་ཡུ་གུ་བའི་མི་རིགས་ཀྱིས་ཐོ་འར་ཅུར་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་ཆེས་ཐོག་མར་ཞིང་ལས་རིག་གནས་དང་གྲོང་ཁྱེར་རིག་གནས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཐོ་འར་ཅུར་གྱི་རིག་གནས་གཞན་དང་བསྡུར་ན། ང་ཚོ་ནི་ཆེས་ཞི་འཇམ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཆོག། མ་ཟད་སྔོན་ཐོན་རིག་གནས་དང་བྱ་དངོས་གསར་པ་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱས་ཡོད། ང་ཚོ་ནམ་ཡང་དེ་དག་དང་ལེན་བྱེད་པར་སྤྲོ་སྣང་ཡོད། དེ་དང་འབྲེལ་ནས་ཆོས་ལུགས་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་འགྱུར་བ་དགོས་པ་རེད། ང་ཚོས་སྔ་གཞུག་ཏུ་ཤ་མན་ཆོས་ལུགས། ནང་ཆོས་དང་ཁ་ཆེའི་ཆོས་སོགས་ཐོབ་པར་བྱས་པ་རེད། ང་ཚོ་ནི་ལྟ་བ་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་མིན།
དེར་མ་ཟད་ཡུ་གུར་མི་རིགས་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ལ་བསྒྱུར་བའི་སྐབས་སུ་རང་གི་རིག་གཞུང་མང་པོ་ཉེར་ཚགས་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད། དཔེར་ན་ང་ཚོ་ལ་མེ་ཤུ་ལ་ཕོ་(Meshrep) ཡོད་ལ། དེ་ནི་ཕོ་མོ་གཉིས་ཀ་མཉམ་ཞུགས་བྱ་ཆོག་པའི་གཞས་དང་ཞབས་བྲོའི་འདུ་འཛོམས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ནང་དུ་ད་དུང་སྙན་ཚིག རོལ་རྩེད། སློབ་གསོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད། འདི་ནི་ཡུ་གུ་བའི་རིག་གནས་ལྷད་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། ཨ་རབ་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད། ང་ཚོ་ལ་ཨ་རབ་ནང་བཞིན་རིག་གནས་གཅིག་པ་མེད་ལ། དེ་ལས་བཟློག་ཏེ། ང་ཚོས་ཁ་ཆེའི་རིག་གནས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱས་རྗེས་བཞག་ཡོད། ཐ་ན། སློབ་གྲྭའི་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པའི་ཁ་ཆེའི་ཀྲོ་མ་ལྷ་ཁང་ནི་བདག་མཐོ་སློབ་ཡིན་པའི་སྐབས་སུ་བདག་གིས་རང་འགུལ་ངང་སློབ་གཉེར་བྱ་སའི་འཛིན་ཁང་ཞིག་ཡིན། ཕྱིས་སུ་བདག་གིས་ཆོས་དཔོན་དེ་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཡག་པོ་ཡིན་པར་ཤེས། ཁོས་ཏེ་ཧྥེ་ལེ (Tehranདབྱི་ལང་གི་རྒྱལ་ས་དང་དབྱི་ལང་ནང་ཆེས་ཆེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཅིག་ཡིན།སྒྱུར་པ་པོའི་མཆན།) ནས་ཆོས་ལུགས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས་ཏེ་ཚུར་ལོག་པ་རེད། ཁོས་ང་ཚོ་ལ་རྒན་རབས་བརྩི་བཀུར་དང་། སྲོག་མི་གཅོད་པ་ལ་སོགས་སློབ་འཁྲིད་གནང་སོང་། བདག་ལས་དེ་ནས་བདེན་པའི་སྟོབས་སྐྱེས་པ་དང་བྱམས་པ་དང་སེམས་བཟང་གི་བྱ་བ་སྒྲུབ་རྒྱུ་དང་སྤྱིན་པ་གཏོང་རྒྱུ་སོགས་བསླབ་པ་ཡིན། ལོ་གཉིས་རིང་ལ། ལྷ་ཁང་དེའི་ནང་ལ་མི་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་དུ་ཕྱིན། ལྷ་ཁང་ནང་ལ་མིས་ཁེངས་པ་མ་ཟད་ཕྱིའི་ཁྲོམ་ལམ་དུ་ཡང་མིས་ཁེངས། མི་ཇེ་མང་ལ་ཕྱིན་པ་དེས་སྲིད་གཞུང་དངངས་སྐྲག་སྐྱེས་སུ་བཅུག བདག་མཐོ་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་ལ་ཉེ་དུས། སྲིད་གཞུང་གིས་ཆོས་དཔོན་དེར་གནད་དོན་ཡོད་པར་ཁ་གཡར་ནས་ཁོ་ལ་ཆོས་གསུང་དུ་བཅུག་མ་སོང་།
ཆོས་དཔོན་དེ་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ། སྲིད་གཞུང་གི་བཀའ་ལྟར་སྲིད་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་ལ་སྣེ་འཁྲིད་སོགས་དྲིལ་བསྒྲགས་མ་བྱས་པར། ཁོས་རང་དབང་ངང་རང་གི་སྟོན་པའི་གསུང་དཔེ་ལ་ངེས་ཤེས་རྙེད་པ་ལྟར་ཆོས་གསུངས་པས་ལན་ནམ། བདག་གིས་ངེས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ། ཁོས་རྩ་བ་ཉིད་ནས་སྲིད་གཞུང་ལ་ངོ་ལོག་བྱེད་རྒྱུའི་སྐད་ཆ་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་གསུངས་མ་སོང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐད་ཆ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མི་འདུག ཁོས་ཀུན་སྤྱོད་དང་བདེན་པའི་ལམ་ཁོ་ན་གསུང་བཞིན་འདུག་ལ། ཁོང་གིས་མིའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་མི་ཚེའི་ལམ་སྟོན་གསུང་བཞིན་འདུག
བདག་གསར་དུ་བསྐོས་པའི་ཆོས་དཔོན་དེའི་གསུང་ལ་ཉན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། ཁོ་ལ་དམིགས་བསལ་ཅི་ཡང་མི་འདུག ཧ་ལམ་གསུང་རབ་ཀློག་པ་དང་དུས་ཚོད་ཐོན་པ་དང་བྲེལ་མྱུལ་ངང་ཚོགས་གྲོལ་རྒྱུ་དེ་རེད། བདག་གིས་བསམ་པ་ལ། བྱེད་སྟངས་འདིས་མི་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྤྲོད་བཞིན་འདུག་སྙམ། དེ་ནི་ “རང་དང་རིགས་མི་མཐུན་པར། སེམས་པ་གཅིག་ལ་མི་མཐུན་”ཟེར་བ་དེ་རེད། ཡུ་གུར་བའི་དཔོན་པོ། ཡང་ན་ཤེས་ཡོན་པ། ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་སུ་ཡིན་ཡང་ཡུ་གུར་བའི་མི་རིགས་ཀྱི་སེམས་པ་ཡོད་བསྡད་པ་དེ་ཚོ་ལ། སྲིད་གཞུང་གིས་ཧ་ལམ་ཁ་འདྲ་མིན་གཡར་ནས་ཁོ་ཕྱིར་འབུད་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་དཔེ་མཚོན་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། བདག་གི་ཕ་རྒན་ནི་གཞུང་ཞབས་རེད་ལ། བློ་གཅིག་སེམས་གཅིག་གིས་བྱ་བ་སྒྲུབ། ཡིན་ཡང་། གང་ལྟར་ཀྱང་ཚོགས་པའི་ནང་དུ་ཡིད་ཆེས་སླེབས་ཐུབ་ཀྱིན་མི་འདུག ཡིད་རྟོན་གྱི་གནད་དོན་ནི་ཆེས་མཐའ་མའི་ཆགས་ས་ཞིག་རེད་འདུག
གལ་སྲིད་གཞུང་ཞབས་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཚད་མཐོའི་རྡུང་རྡེག་བྱ་དགོས་ལ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་རྒྱུན་ལྡན་ལ་ཡང་མུ་མཐུད་རྡུང་རྡེག་བྱ་དགོས། བདག་གི་སེམས་སུ་འགལ་ཟླ་ལ་རྡུང་རྡེག་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ཚོར་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཇེ་ཆེར་འགྱུར། རྡུང་རྡེག་འདིས་ཐ་ན་ཆེས་སྲོལ་རྒྱུན་འཇིག་རྟེན་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁ་ཆེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆགས་འཇིག་གི་སར་སྐྱེལ་འདུག དཔེར་ན་`གོས་ནག་`གི་རྣམ་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་སྤྱིར་ཁ་ཆེའི་བུད་མེད་ཚོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གྱོན་གོས་ཤིག་རེད། སྤྱི་ཚོགས་ཉམས་ཐག་པར་གྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་བསྟུན་ནས་`གོས་ནག་`གིས་རྣམ་འགྱུར་ལས་དད་འདུན་མཚོན་འོང་བ་རེད།
ད་ལྟ་མི་ཚང་མའི་སེམས་སུ། མི་རིགས་གནད་དོན་ཡོད་པ་རེད་ཟེར། བདག་གི་ཚོར་སྣང་ལ་དེ་ནི་གློག་ཀླད་དང་འདྲ། དེའི་ངོ་བོ་བརླག་པ་དང་ཁྱེད་ཀྱིས་དེའི་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་མི་ཐུབ་ལ། དེ་ནི་ནམ་ཡིན་ཡང་ཁའ་(ཁ པར་སོགས་ཀྱི་བྱང་བུའི་དོན་) ལྟ་བུ་རེད། ཁའ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་དེར་འགྲོ་ཐབས་མེད། འདི་ནི་མི་ལ་ཆེས་སུན་སྣང་སྟེར་བའི་དོན་ཅིག་རེད།
མུ་འགོད།


text:
མངའ་རིས་འཚོ་བྱེད་ཆོས་སྐྱོང་དཔལ་བཟང་།
- བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས།
མངའ་རིས་འཚོ་བྱེད་ཆོས་སྐྱོང་དཔལ་བཟང་ནི་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་ཕག་(སྤྱི་ལོ་1479)ལོ་ལ་འཁྲུངས། ཡབ་ཡུམ་གྱི་མཚན་སོགས་འཁོད་པའི་རྣམ་ཐར་མ་མཐོང་། འོན་ཀྱང་ནོར་བུ་གླིང་ཁའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཆོས་སྐྱོང་དཔལ་བཟང་གིས་མཛད་པའི་《གསོ་བ་རིག་པའི་ཆོས་འབྱུང་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན་》ཞེས་བྱ་བ་བྲིས་མ་ཞིག་མཇལ་བ་དེའི་འགོ་བརྗོད་ལ། ཀུན་མཁྱེན་རྒྱལ་བའི་མཁའ་ལས་ལེགས་བབས་ཤིང་། །སྡུད་བྱེད་གངས་རིའི་མགུལ་ནས་ལེགས་བལྟམས་པའི། །རྒྱ་བོད་མཁས་པའི་ལེགས་བཤད་ཀུན་འདུས་ཚལ། །གསོ་རིག་མ་དྲོས་རྒྱ་མཚོ་བརྒལ་བར་འདོད། །བདག་ལྟས་གཏིང་མཐའ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཀྱང་། །ངོ་མཚར་དོན་གྱི་རིན་ཆེན་ཅིས་མི་གཉེར། །རྙེད་ཀྱང་བྱི་དོར་ལེགས་པར་མ་བྱས་ན། །ཡིད་ཆེས་རྒྱལ་མཚན་རྩེ་ལ་སུ་ཞིག་འཛིན། །འཛིན་པ་མེད་ན་རེ་འདོད་མི་སྐོང་ཞིང་། །བདག་བློའི་དབུལ་བ་སེལ་བར་མི་ནུས་པས། །འགྲོ་བའི་རེ་འདོད་ཡིད་བཞིན་སྐོང་བ་དང་། །རང་གི་ཡིད་ཀྱི་དབུལ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར། །གསོ་རིག་རིན་ཆེན་མཛོད་ཀྱི་སྒོ་དབྱེའོ། །ཞེས་འདུག་པས་གསོ་དཔྱད་སྨན་གྱི་རིག་པར་མཁྱེན་རླབས་གཞན་འགྲན་བྲལ་བ་ཞིག་དོན་གྱིས་གྲུབ་པར་ངེས།
སྤྱིར་ན་《གསོ་བ་རིག་པའི་ཁོག་འབུགས་བདུད་རྩི་ཆུ་རྒྱུན་》འདིར་ཐོག་མར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་དང་། དེ་ནས་གསོ་བ་རིག་པ་དར་ཚུལ་སོགས་ཡོད་ཅིང་། ཁྱད་པར་གསོ་བ་རིག་པ་བྱུང་ཚུལ་སྐབས། བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་བྱུང་ཚུལ་སྐོར་ལ་གསལ་བཤད་ཞིབ་རྒྱས་སུ་མཛད་དེ་བཀའ་དང་པོ་བདེན་བཞིའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་སྐབས་སུ་འདུལ་བ་སྨན་གྱི་གཞི་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། བར་པ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་སྐབས་སུ་《གཅེར་མཐོང་རིག་པའི་རྒྱུད།》ཤོ་ལོ་ཀ་འབུམ་ཕྲག་ཅིག་གསུངས། མཐའ་མ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྐབས་《གསེར་འོད་དམ་པ་ནད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ལེའུ།》ལ་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས། ཆོས་འཁོར་ཅིག་ཅར་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྐུའི་བཀོད་པ་ཐ་དད་པ་དང། གསུང་གི་བཀོད་པ་མཐའ་ཡས་པས་འདུལ་བར་གླེང་གཞིའི་ཚུལ་གྱིས་གསུངས། མདོ་སྡེ་རྣམས་སུ་གཏམ་རྒྱུད་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གསུངས། གཞན་ཡང་གསང་སྔགས་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་སུ་གསང་སྔགས་དང་། རིག་སྔགས། གཟུགས་སྔགས་རྣམས་ཀྱིས་རིམས་ནད་ལ་སོགས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། སྨན་དང་རྫས་ཀྱི་བཅུད་ལེན་ཚེའི་རིག་འཛིན་སྒྲུབ་པ། ད་དུང་སྔགས་དང་རྫས་ལ་བརྟེན་ནས་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་མང་དུ་གསུངས་སོ།།
ཡང་གསུངས་པར་སྐབས་འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་《གསོ་དཔྱད་འབུམ་པ།》དང་《ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང་།》 《རྒྱུད་བཞི།》དང་《རིགས་ལྔ་མཐོང་གྲོལ།》 སོགས་བཀའ་ཡིན་ཞེས་ཟེར། དེ་མི་འཐད་དེ་གསོ་དཔྱད་འབུམ་པ་དང་། གཅེར་མཐོང་རིག་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཡིན་པ་དང་སྔོན་མ་གཞུང་ཚད་ལ་བཏགས་པ་དང་། ཕྱི་མ་དོན་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་ཐ་དད་དུ་འཆད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཁྲུལ། དེང་སང་འབུམ་པར་གྲགས་པ་བོད་དུ་ཡོད་པ་འདི་ནི་བོད་སྔ་རབས་ཁ་ཅིག་གིས་བརྩམས་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་པ་སོགས་དཔྱད་བཟོད་ཀྱི་དགག་སྒྲུབ་མང་དག་མཛད་འདུག་པར་མ་ཟད་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་རྒྱུད་བཅོས་མ་དུ་མ་བྱུང་བར་མངོན་ཤེས་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དང་། དེ་འཕྲོས་སུ་《རྒྱུད་བཞི།》འདི་ཡང་དགོས་པའི་དབང་གིས་ཁ་འཕངས་པ་ཡིན་ཏེ་དོན་ལ་གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོས་མཛད་པ་ཡིན་མོད། དེང་སང་ས་སྐྱ་སྨ་གྲོང་པ། དྭགས་པོ་པཎྜིཏ། གོང་སྨན་བསོད་ནམས་བཀྲ་ཤིས་སོགས་མཁས་པ་རྣམས་བསྟན་བཅོས་ཡིན་པར་མཐུན་མོད། བླུན་པོ་གྲགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཕལ་ཆེར་བཀའ་ཡིན་ཟེར་བ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡང་མེད་པས་སྒྲུབ་བྱེད་ཆུང་ཡང་། བྲང་ཏི་དཔལ་ལྡན་འཚོ་བྱེད་དང་། བདག་ཆེན་རྣམ་རྒྱལ་གྲགས་བཟང་པ་གཉིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་མི་རིགས་མོད་དེ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། དེ་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་རྒྱས་པ་ནི་ཁོ་བོས་བྱས་པའི་《རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་བཤད་དྲང་ངེས་རྣམ་འབྱེད་གང་གཱའི་ཆུ་རྒྱུན།》དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་《རྒྱུད་བཞི།》བསྟན་བཅོས་སུ་བཞེད་མཁན་གྲས་ཡིན།
བསྟན་བཅོས་བྱུང་ཚུལ་ལའང་ལུགས་སྡེ་བདུན་དུ་གསུངས་པ་ལྟར། དེ་ལ་ལུགས་བདུན་ནི་རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་ལུགས། བསྐལ་བཟང་ལྷའི་ལུགས། རིགས་འཛིན་དྲང་སྲོང་གི་ལུགས། བློ་ལྡན་འཕགས་པའི་ལུགས། མཁས་ལྡན་མངའ་རིས་ཀྱི་ལུགས། རྒྱ་ནག་ཧྭ་ཤང་གི་ལུགས། རིགས་ལྡན་བོད་ཀྱི་ལུགས་བཅས་ཡོད་ཚུལ། ལྷག་པར་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་དུས་སུ་སད་མི་མི་བདུན་གྱིས་གསོ་དཔྱད་མང་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་བརྩམས་པ་དང་། སྨན་པ་ཆེན་པོ་བདུན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་བྱུང་བས་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་བོད་འདིར་མཁས་པ་མང་དུ་བྱུང་ཞིང་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་མང་དུ་མཛད་མོད། ཐམས་ཅད་འབྲི་བར་ག་ལ་ནུས། གཙོ་ཆེར་བར་མཁས་པ་མི་དགུར་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་ཚུལ་སྐོར་གསུངས་ཏེ་སྟོད་ན་བི་བྱི་དང་། ཆེར་རྗེ་འུག་པ་གསུམ། བར་ན་གཡུ་ཐོག བྲང་ཏི། མི་ཉག་གསུམ། སྨད་ན་སོག་པོ། གཉའ། མཐའ་བཞི་བཅས་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་ས་གནས་གང་ཡིན་གཞན་ལས་ཁ་གསལ་བ་ཞིག་འདུག་པས་ཁུངས་དང་རྒྱུ་མཚན་ཆེ་བ་ངེས་པར་ཡོད་དེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་མངའ་རིས་འཚོ་བྱེད་ཆོས་སྐྱོང་དཔལ་བཟང་ཁོང་རང་ཆེར་རྗེ་ཞང་སྟོན་ཞིག་པོའི་མི་རྒྱུད་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཞང་སྟོན་ཞིག་པོ་ལ་སློབ་མ་ཆེ་བར་གྲགས་པ་གསུམ་བྱུང་སྟེ་གཙང་སྟོད་དར་མ་མགོན་པོ། མི་ཆེན་པ་རིན་རྒྱལ། ཁྲི་སོ་ལྷ་རྗེ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཡིན་ཞིང་། འདི་གསུམ་སློབ་གཉེར་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཡུལ་ལ་འགྲོ་བར་ཞུས་པས། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས་བརྟག་པ་གཅིག་བྱ་བས་ལུང་པའི་ཕུ་ནས་མེ་ཏོག་རེ་འཐུས་ཤོག་གསུངས། དར་མགོན་གྱིས་མེ་ཏོག་དམར་ལ་གསལ་བ་ཡུ་བ་ཐུང་བ་གཅིག་ཕུལ་བས་ཁྱེད་ཀྱི་གྲགས་པ་མེ་མཆེད་པ་འདྲ་བ་ཡོང་། སྨན་རྒྱུད་ཐུང་ངུ་གཅིག་འོང་། རིན་རྒྱལ་གྱིས་མེ་ཏོག་སེར་པོ་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་གཅིག་ཕུལ་བས། ཁྱེད་ཀྱི་མི་རྒྱུད་ནམ་གཞུག་སེར་མོར་འགྱུར་བ་གཅིག་ཡོང་གསུངས། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་མེ་ཏོག་དཀར་པོ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཡུ་བ་རིང་བ་གཅིག་ཕུལ་བས་ཁྱེད་ཀྱི་མི་རྒྱུད་མི་སྐྱ་ཤས་ཆེ་ཞིང་སྨན་རྒྱུད་ཆུ་བོའི་གཞུང་ལྟར་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་གཅིག་འོང་གསུངས། དེ་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ལྟར་བྱུང་སྟེ་གཙང་སྟོད་དར་མགོན་གྱིས་གློ་བོའི་བསམ་རྫོང་དུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་འཆད་ཉན་བཙུགས། 《རྒྱུད་ཆུང་ཉི་མའི་འོད་ཟེར།》 《བཀའ་ཚོམ་གེགས་སེལ་གནམ་ལྕགས་འཁོར་ལོ།》 《ཟིན་ཏིག་བསམ་འཕེལ་ནོར་བུ།》ལ་སོགས་བརྩམས། དེའི་སྲས་མཁས་པ་བཟང་འོད་དང་། ཉི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་བྱུང་། དེའི་སྲས་ཆོས་སྐྱོང་ཐང་པོ་བྱ་བ་བྱུང་། དེ་མན་སྨན་རྒྱུད་ནི་ཆད་ལ། མིའི་རྒྱུད་གཅིག་གཉིས་ཙམ་ད་ལྟ་ཡང་ཡོད་དོ།།
རིན་རྒྱལ་གྱི་རྒྱུད་ནི་སེར་མོར་གྱུར་ཏེ་བསམ་རྫོང་གི་བླ་རྒྱུད་བཟུང་ཞིང་དེང་སང་ཡང་བླ་མ་གྲགས་རྒྱལ་བ་ཡོད་དོ།། ཕྱག་རྡོར་ནི་ཁོ་བོའི་ཡབ་མེས་ཏེ་དེང་སང་གི་བར་མི་རྒྱུད་དང་། སྨན་རྒྱུད་མང་དུ་འཕེལ་ཏེ་ཁྲི་སོ་ལྷ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་། ཁྲི་རྒྱལ་བསོད་ནམས་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་གདུང་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱིས་བླ་སྨན་རིམ་པར་མཛད་ཅིང་། དགེ་སྦྱོང་ཨ་མ་དཔལ་དང་ཆོས་རྒྱལ་མ་མགོན་བཟང་པོ་ལ་སོགས་རྣམས་ཀྱི་བླ་སྨན་དང་སློབ་དཔོན་གཞི་མཐུན་པ་མཛད་དེ་གཞན་ཕན་དང་འཕྲིན་ལས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གནང་རིགས་ཀྱི་སྨན་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་འདུག་པས་ཧ་ཅང་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར།
སྤྱིར་ན་《རྒྱུད་བཞི།》བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་གང་ཡིན་སྐོར་ལ་སྔོན་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འདི་ཡིན་ཞེས་ཁ་ཚོན་གཅོད་པ་དཀའ་རུང་གསོ་དཔྱད་བསྟན་པར་བྱི་དོར་གནང་བའི་ལྷག་བསམ་བཟང་པོར་དེང་གི་དུས་སུའང་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་པ་བྱེད་རྒྱུར་ཕན་པ་ཧ་ཅང་ཆེ་བས་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་བསམ་བཞིན་དད་པའི་སྤུ་ལོང་མི་གཡོ་བ་ཅི་ལ་སྲིད། དེའི་ཕྱིར་ན་ཉིད་ཀྱི་གསུང་ལས་ཀྱང་། དེ་ལྟར་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་ཡི་རྣམ་བཤད་དང་། །གསོ་རིག་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི། །བྱུང་ཚུལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་རབ་བྱེད་འདི། །བསྟན་དང་འགྲོ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་བློས། །རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ཚུལ་བཞིན་སྨྲས་པ་ཡིན། །འདི་སྦྱར་དགེ་བ་ཉིན་མོར་བྱེད་པ་དེས། །ལོག་སྨྲ་མུན་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཕྱིར་བསལ་ཏེ། །བློ་གསལ་བློ་ཡི་པདྨ་རྒྱས་པ་དང་། །བླང་དོར་རྟོགས་པའི་སྣང་བས་ཁྱབ་པར་བསྔོ། །འགལ་དང་མ་འབྲེལ་ལ་སོགས་ཉེས་པའི་ཚོགས། །མཆིས་ན་གངས་ཅན་མཁས་པའི་ཚོགས་ལ་བཤགས། །ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་རོ།།
-འདི་ནི་མཁས་དབང་བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་དཔེ་དེབ་《གངས་ལྗོངས་གསོ་རིག་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》ནས་ཟུར་འདོན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།
མཐའ་མའི་འདོན་ཐེངས་།: 01.02.2017 ཉིན། 2:35 PM<< སྔ་མ།


text:
ལ་དྭགས་སླེ་རུ་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་༸གོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་སྲུང་བརྩི་ཞུས་པ་དང་། མཛད་སྒོའི་ཐོག་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་དང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཕེལ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་རི་རྫོང་སྲས་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་སྐྱ་སེར་མི་མང་ཕེབས་ཡོད་པ་རེད།
༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གཞོན་སྐྱེས་ཚོ་དང་འབྲེལ་ནས་བཀའ་སློབ་གནང་དོན། “འདས་པ་ལས་ང་ཚོས་བསླབ་བྱ་ལེན་རྒྱུ་ཞིག་མ་གཏོགས་དེར་འགྱུར་བཅོས་གཏོང་ཐབས་གང་ཡང་མེད། འོན་ཀྱང་མ་འོངས་པ་དེ་འབྱུང་འགྱུར་རེད། མ་འོངས་པའི་དུས་དེ་ད་ལྟ་བར་ལྟོས་ནས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཁྱེད་ཚོ་གཞོན་སྐྱེས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་མ་འོངས་པའི་དུས་ཚོད་གང་འདྲ་ཡོང་མིན་གཙོ་བོ་ཁྱེད་ཚོར་རག་ལུས་ཡོད། རྒས་པོ་ཚོས་སྨོན་ལམ་རྒྱག་རྒྱུ་མ་གཏོགས་དེ་ཙམ་བྱ་རྒྱུ་མེད། ཁྱེད་ཚོ་གཞོན་སྐྱེས་ཚོ་ད་ལྟ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་རེད། མ་འོངས་པར་མིའི་རང་བཞིན་ལྷན་སྐྱེས་བསམ་པ་བཟང་པོ་ཞིག་དང་། ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཀླད་པ་དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ཐུབ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུ་རེད། གང་ལྟར་རེ་བ་ཡོད། དེ་འདྲའི་རེ་བ་ཞིག་བསྒྲུབ་ཡག་ལ་ང་ཚོས་འབད་བརྩོན་བྱ་དགོས། འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ལྷོ་བྱང་། ཆོས་ལུགས་དང་མི་རིགས། སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་པར་ཚང་མ་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་དང་བདེ་བ་འདོད་པ་གཅིག་མཚུངས་རེད། དེར་བརྟེན་ཁྱེད་རང་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་མ་འོངས་པའི་སོན་རྩ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཆགས་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་སློབ་གནང་།
༧གོང་ས་མཆོག་གིས་སྐྱ་སེར་ཕོ་མོ་ཚོར་བཀའ་སློབ་གནང་དོན། “སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་མང་པོ་ཞིག་འདིར་འདུས་འདུག ཁྱེད་ཚོར་ཞུ་རྒྱུ་ལ་དེ་རིང་འདིར་ངོས་ཀྱི་སྐྱེས་སྐར་གྱི་དུས་དྲན་ཐོག་ལ་ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མ་དགའ་པོ་བྱས་ནས་ཡོང་བ་རེད། ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན། དེ་རིང་འདི་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཡུལ་པའི་ཡུལ་གཞས། དེ་བཞིན་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་ལ་ཡོང་མཁན་ཚོས་གཞས་སྣ་འཁྲབ་ནས་བྱུང་སོང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན། གསུང་བཤད་གནང་མཁན་ཚང་མས་ངོས་ལ་འཚམས་འདྲི་གནང་བ་དང་ཆབས་གཅིག་བསྟོད་བསྔགས་ཆེན་པོ་གནང་བྱུང་། ངོས་རང་ངོས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་སྐབས་སྙན་ངག་གི་འུད། ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད། གཞི་རྩ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཆེན་པོ་བཟོ་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད། སྙན་ངག་གི་འུད་ལྟ་བུར་གོ་གྲབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག གང་ལྟར་ཡང་ཁྱེད་ཚོས་དངོས་གནས་དགའ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་ནས་ངོས་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་བསྟོད་བསྔགས་གནང་བ་རེད་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་བཀའ་སློབ་གནང་།
༧གོང་ས་མཆོག་གིས་མུ་མཐུད་བཀའ་སློབ་གནང་དོན། “དེ་རིང་འདིར་དམིགས་བསལ་ཞིག་ལ་ཚན་རིག་ཀུན་གཏུས་སྔ་མོ་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཉི་ཤུའི་མཚམས་ནས་ང་ཚོས་བསམ་བློ་བཏང་། གྲ་སྒྲིག་བྱས་པ་རེད། བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་ནང་ནས་བརྗོད་བྱ་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་གཅིག ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག དེ་ནས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་བཅས་གསུམ་དུ་དབྱེ། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དེ་ནང་པ་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མེད། སེམས་ཁམས་རིག་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་ཚན་རིག་སྐོར། དེ་ནས་གཞི་བདེན་པ་གཉིས་ཟེར་བའི་སྣང་གནས་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོད་པ་འདི་དེང་སྐབས་ Quantum physics ཚད་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་སྟངས་གཅིག་མཚུངས་སུ་སླེབ་བཞིན་ཡོད། བསྡུར་བ་ཡིན་ན་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་ཚོས་ལོ་ཉི་སྟོང་གོང་ནས་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་བཀའ་སློབ་བསྩལ་ཡོད་པ་རེད།།
གསར་འགོད་པ་ཆོས་ཉིད་འོད་ཟེར།


text:
རྣོ་སྦྲེང་། དྲ་སྦྲེལ་གྱི་དུས་རབས་ནི། སྟབས་ལེགས་ན་ཕག་ལ་ཡང་གཤོག་པ་ཐོགས་ཏེ་བར་སྣང་ལ་འཕུར་ཐུབ་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་ཀུན་གྱིས་བཤད་ལ། དངོས་གནས་ཕག་གཤོག་ཐོགས་དང་གླང་ཁྲི་འདུག ཝ་གོས་གྱོན་གྱིས་རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཡང་གོས་སྣུམ་གྱིས་ཟས་པ་བཞིན་བཀང་ཡོད། དེ་ལ་ཐབས་ཅི་ཡོད། ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་བོའི་ངོ་གདོང་རེད་པས། སྐད་ཆ་རེ་གཉིས་ཀྱིས་མི་འདོད་ཚུལ་བཤད་པ་དང་སྡིགས་དམོད་བོར་བ་ཙམ་གྱིས་ཁད་ཀྱིས་གཞོམས་འགྲོ་བ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན། ཁོ་བོས་སྔོན་ཆད་ཅིག་ལ་བཤད་མྱོང་བ་བཞིན། དྲ་སྦྲེལ་གྱི་དུས་རབས་འདི་ནི། “དོན”འུར་གྱིས་མི་སྤེལ་བར་“འུར”འུར་གྱིས་སྤེལ་བའི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། ཁ་གཡང་དང་ལག་ལེན་གཉིས་ལས་ཁ་གཡང་འགངས་སུ་བརྩི་བའི་དུས་རབས་ཤིག་རེད།
རྣོ་སྦྲེང་། ་ “ཐག་་་ཐག་་་་ཐག་་་་་་”
“ལྷ་མོ་ཡག སྒོ་ཕྱེ་རོགས།” “ཐག་་་ཐག་་་་ཐག་་་་་་”
“ལྷ་མོ་ཡག སྒོ་ཕྱེ་རོགས།” གསར་བུ་ཞིག་ཁོ་མོའི་སྒེའུ་ཁུང་འགྲམ་ནས་ནག་སྒོང་ངེར་འགྲེང་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས། ཁོ་མོས་ཅི་ཡང་མ་སྨྲས། གསར་བུ་དེར་སྡུག་ལ་སུན་པ་མེད་པར་ཡང་བསྐྱར་སྒེའུ་ཁུང་རྡུང་ཞོར་དུ་”ལྷ་མོ་ཡག སྒོ་ཕྱེ་རོགས་”ཞེས་སྨྲས། “སུ་ཡིན། ” “་ང་རང་ད་ཅི་ཉིན་གུང་ཁྱེད་ཀྱི་སྐྲ་བཞར་ཁང་ལ་ཡོང་བ་ཡིན།
ཁྱེད་ཀྱིས་སྒོ་ཕྱེ་དང་སུ་ཡིན་ཤེས་སོང་བ་མིན་ནམ།”
རྣོ་སྦྲེང་། བཤད་རྒྱུན་ལ། ཁ་སང་དེ་རིང་གི་དུས་སྐབས་འདིར་སྨྱན་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་མེ་མདའ་ལས་རབ་ཏུ་འཕགས་ཡོད་ཟེར། བདེན་པ་འདྲ་སྟེ། དཀར་ནག་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སོ་མཚམས་ནས་མེ་མདའ་ལ་མི་སྐྲག་པའི་དཔོན་རིགས་མང་པོ་ཡང་སྨྱན་བྱེད་ལ་སྐྲག་ཅིང་འདར་བར་བྱེད།
རྣོ་སྦྲེང་། མདང་ནུབ་སྔ་ཉལ་བྱས་པས་ནམ་སྟོད་ལ་གཉིད་ལས་སད་ཅིང་། རྣམ་རིག་ཤིན་ཏུ་གསལ། གློག་བརྙན་ལ་བལྟ་མི་འདོད་ཅིང་། དྲ་ཐོག་གི་གསར་འགྱུར་དང་རྩོམ་ཡིག་ཀྱང་ཀློག་འདོད་བྲལ།
རྣོ་སྦྲེང་། མདུན་རིའི་སྒང་ནས་བལྟས་ཚེ། རི་བོ་གླང་ཆེན་དང་འདྲ་བ་ཞིག་གི་འདབས་རོལ་ན་ཆགས་ཡོད་པའི་སྟག་ལུང་དགོན་པ་ནི། ཅི་འདྲའི་གནས་ཁམས་ཆེན་ཞིག་ལོས་ཡིན་སྙམ་པའི་ཚོར་བ་སྟེར།


text:
ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་མཉམ་སྡེབ་སློབ་སྦྱོང་ཐེངས་གཉིས་པའི་ཐོག
ཤིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་པེ་ཅིང་ནས་ཟླ་12ཚེས་9ཉིན་གློག་འཕྲིན་འབྱོར་གསལ། ཟླ་12ཚེས་8ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོ་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོའི་འཐབ་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་མཉམ་སྡེབ་སློབ་སྦྱོང་ཐེངས་གཉིས་པ་བྱས་པ་རེད། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སློབ་སྦྱོང་གཙོ་སྐྱོང་གནང་སྐབས་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་ཉིན་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དུས་འདིར་ང་ཚོས་དུས་གནས་རྟོག་དཔྱོད་དང་། ཐབས་ཇུས་ཞིབ་འགོད། དེང་བརྒལ་བཀོད་སྒྲིག རང་འགུལ་བརྩོན་ལེན་བཅས་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་དང་། འཕེལ་ཕྱོགས། དེ་བཞིན་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་བཅས་ཤེས་རྟོགས་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཐོབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་དང་ལྷག་པའི་གནད་དོན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོའི་འཐབ་ཇུས་ལག་བསྟར་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། གྲངས་འཛིན་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་མགྱོགས་མྱུར་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ། གྲངས་གཞིའི་ཐོན་ཁུངས་བསྡུ་སྒྲིལ་དང་སྒོ་དབྱེ་མཉམ་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། གྲངས་གཞིའི་བདེ་འཇགས་འགན་ལེན་བྱེད་པ། གྲངས་འཛིན་ཀྲུང་གོ་འཛུགས་སྐྲུན་མགྱོགས་པོ་བྱེད་པ་བཅས་བྱས་ནས་རང་རྒྱལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བ་ལེགས་སུ་འགྲོ་རྒྱུར་ཞབས་འདེགས་ཡག་པོ་ཞུ་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
པེ་ཅིང་རང་བྱུང་དང་བཟོ་སྐྲུན་རིག་པའི་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་སྤྱི་གཞོན་པ་ཀྲུང་གོ་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཡོན་ཧྲེ་མའེ་ཧུང་གིས་གནད་དོན་དེར་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་པ་དང་འབྲེལ་བསམ་འཆར་དང་གྲོས་འགོ་ཡང་བཏོན་པ་རེད།
ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་བློ་མཐུན་ཚོས་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་པ་ནན་ཏན་ངང་གསན་པ་དང་འབྲེལ་གྲོས་བསྡུར་ཡང་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སློབ་སྦྱོང་གཙོ་སྐྱོང་གནང་སྐབས་གསུང་བཤད་གནང་ཞིང་། ཁོང་གིས་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་ནི་ཆ་འཕྲིན་ཅན་དུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དུས་མཚམས་གསར་པ་ཞིག་ཡིན། ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་དང་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་འཚོ་བ་སྣོལ་འབྲེལ་དང་མཉམ་འདྲེས་བྱུང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་དྲ་སྦྲེལ་ཁྱབ་གདལ་མགྱོགས་པོ་བྱུང་ནས་སའི་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོར་གློ་བུར་དུ་མང་དུ་སོང་བ་དང་འཕོན་ཆེན་དང་མཉམ་སྡུད་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པ་ལས་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་། རྒྱལ་ཁབ་དོ་དམ། མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བ་བཅས་ཚང་མར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་དཔལ་འབྱོར་གྲངས་འཛིན་ཅན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་དེ་གསར་གཏོད་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བ་བྱེད་པའི་སྒུལ་ནུས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ་མདུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་དང་། གྲངས་གཞི་སྒོ་དབྱེ་མཉམ་སྤྱོད། གསང་དོན་གྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་། ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་སོགས་ཐད་སྔ་བལྟས་ཕྱི་བསམ་རང་བཞིན་གྱི་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་ཅེས་བསྟན་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོའི་ལག་རྩལ་ཐོན་ལས་གསར་གཏོད་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། རང་རྒྱལ་གྱི་དྲ་ཐོག་ཉོ་སྒྲུབ་དང་། སྒུལ་བདེ་གཏོང་སྤྲོད། མཉམ་སྤྱོད་དཔལ་འབྱོར་སོགས་གྲངས་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལས་རྣམ་གསར་པ་དང་དཔེ་དབྱིབས་་གསར་པ་དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་བཞིན་གོང་འཕེལ་བྱུང་ནས་འཛམ་གླིང་གི་མདུན་གྲལ་དུ་སླེབས་ཡོད། ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་གི་ཚན་རྩལ་མདུན་གྲལ་ལ་དམ་པོར་དམིགས་པའི་ཁར་ལེགས་ལྡན་ཐོན་ཁུངས་གཅིག་སྡུད་ཀྱིས་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོའི་སྲོག་ཤིང་ལག་རྩལ་ཚད་བརྒལ་ཡོང་བ་བྱས་ནས་རང་བརྟེན་དང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་ཐུབ་པའི་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོའི་ཐོན་ལས་ཀྱི་སྦྲེལ་ཐག་དང་། རིན་ཐང་གི་སྦྲེལ་ཐག སྣོད་བཅུད་མ་ལག་བཅས་མགྱོགས་ནས་མྱུར་དུ་འཛུགས་དགོས། ཆེས་མྱུར་དང་། སྒུལ་བདེ། བདེ་འཇགས། ཡོངས་ཁྱབ་བཅས་ཀྱི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཆ་འཕྲིན་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་མགྱོགས་པོ་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་དོན་གྲངས་གཞིའི་ཐོན་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲངས་གཞིའི་ཐོན་ཁུངས་སྤྱི་འདོམས་འཆར་འགོད་བྱེད་པ། རྨང་གཞིའི་ཆ་འཕྲིན་ཐོན་ཁུངས་དང་གལ་ཆེའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན་ཐོན་ཁུངས་འཛུགས་སྐྲུན་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ནས་དངོས་པོ་ཡོད་ཚད་གཅིག་སྦྲེལ་དང་། མི་འཕྲུལ་སྣོལ་རེས། གནམ་ས་གཞི་གཅིག་བཅས་ཀྱི་དྲ་རྒྱའི་བར་མཐོངས་ཤིག་ཆགས་པར་བྱེད་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་འགག་རྩའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་གྲངས་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་གཏོད་བྱེད་དགོས། དེང་རབས་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་མ་ལག་འཛུགས་པར་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་འཕེལ་རྒྱས་དང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུ་དང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད། ང་ཚོས་མཁོ་སྤྲོད་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆའི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྱུར་བཅོས་དེ་ལམ་ཕྱོགས་གཙོ་བོར་བརྩི་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་གྲངས་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་མགྱོགས་པོ་བཏང་ནས་དངོས་ཚན་དཔལ་འབྱོར་དང་གྲངས་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་མཉམ་འདྲེས་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་པ་དང་། དྲ་སྦྲེལ་དང་། གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ། མིས་བཟོས་རིག་ནུས་བཅས་དངོས་ཚན་དཔལ་འབྱོར་དང་མཉམ་འདྲེས་ཟབ་མོ་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། ཆ་འཕྲིན་ཅན་དང་བཟོ་ལས་ཅན་མཉམ་འདྲེས་གཏིང་ཟབ་ཡོང་བར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཆེན་པོ་དེ་མུ་མཐུད་ཡག་པོ་བསྒྲུབ་དགོས། བཟོ་སྐྲུན་ལས་རིགས་དེ་གྲངས་འཛིན་ཅན་དང་། དྲ་རྒྱ་ཅན། རིག་ནུས་ཅན་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། བཟོ་ལས་དྲ་སྦྲེལ་གསར་གཏོད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། བཟོ་ལས་དྲ་སྦྲེལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་དང་གྲངས་གཞིའི་ཐོན་ཁུངས་དོ་དམ་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། གྲངས་གཞིའི་རྨང་གཞིའི་ཐོན་ཁུངས་ནུས་པ་དང་གསར་གཏོད་སྒུལ་བྱེད་འཕྲུལ་འཁོར་གྱི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱེད་པ་བཅས་བྱས་ནས་གསར་གཏོད་ཀྱིས་སྣེ་འདྲེན་དང་འདེགས་སྐྱོར་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་གྲངས་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་ཞིག་མགྱོགས་ནས་མྱུར་དུ་ཆགས་པ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བསྟན་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་བཅོས་སྐྱོང་གི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་དགོས། གྲངས་གཞི་ཆེ་མོར་བརྟེན་ནས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ངང་ཐབས་ཇུས་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུ་དང་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུར་རམ་འདེགས་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ་སྲིད་གཞུང་དོ་དམ་དང་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་གི་རྣམ་པ་གསར་གཏོད་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་སྲིད་གཞུང་གི་ཐབས་ཇུས་ཚན་རིག་ཅན་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་གནད་སྨིན་ཅན། སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་ནུས་ཆེ་ཅན་བཅས་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། དྲ་ཐོག་སྲིད་དོན་ཁྱབ་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ་དང་རིག་ལྡན་གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་སོགས་དམ་འཛིན་བྱ་གཞིར་བྱས་ཏེ་གྲངས་གཞི་གཅིག་སྡུད་དང་མཉམ་སྤྱོད་གཉིས་ཐབས་ལམ་དུ་བཟུང་ནས་ལག་རྩལ་མཉམ་འདྲེས་དང་། ལས་སྒོ་མཉམ་འདྲེས། གྲངས་གཞི་མཉམ་འདྲེས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། ཆ་འཕྲིན་གྱི་བཀག་རྒྱ་གཏོར་བ། རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པ་དང་། སྤྱི་འདོམས་བེད་སྤྱོད། གཅིག་གྱུར་གཅིག་མཐུད་བཅས་ཀྱི་གྲངས་གཞི་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་སྟེགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་པ་བྱེད་པ། རྒྱལ་ཡོངས་ཆ་འཕྲིན་ཐོན་ཁུངས་མཉམ་སྤྱོད་མ་ལག་སྐྲུན་པ་བཅས་བྱས་ནས་རིམ་པ་བརྒལ་བ་དང་། ས་ཁོངས་བརྒལ་བ། ཁོངས་གཏོགས་བརྒལ་བ། སྡེ་ཚན་བརྒལ་བ། ལས་སྒོ་བརྒལ་བ་བཅས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དོ་དམ་དང་ཞབས་ཞུ་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ནས་དམངས་འཚོ་འགན་ལེན་ལ་སྐུལ་འདེད་དང་ལེགས་སུའང་གཏོང་དགོས། གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་དེ་དམངས་འཚོ་འགན་ལེན་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་བའི་ཐད་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་ཡོད། མི་དམངས་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་བསམ་བློ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ“དྲ་སྦྲེལ+སློབ་གསོ”“དྲ་སྦྲེལ+སྨན་བཅོས”དང“དྲ་སྦྲེལ+རིག་གནས”སོགས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་མི་སེར་ཚོ་གང་སར་སྐྱོད་མི་དགོས་པ་དང་གྲངས་གཞི་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་བྱས་ཏེ་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་ཆ་སྙོམས་ཅན་དང་། ཀུན་ཕན་ཅན། སྟབས་བདེ་ཅན་བཅས་སུ་གྱུར་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མཐོ་རུ་གཏོང་དགོས། གནད་དོན་ཕྱོགས་སྟོན་དུ་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་དམངས་འཚོའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་འགལ་ཟླ་དང་གནད་དོན་ལ་དམ་འཛིན་བྱས་ནས་དམངས་འཚོ་ཞབས་ཞུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། དམངས་འཚོའི་ཞན་ཆ་གསབ་པ། སློབ་གསོ་དང་། ལས་ཞུགས། སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་། གསོ་རིག་འཕྲོད་བསྟེན། སྡོད་ཁང་། འགྲིམ་འགྲུལ་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་ཁྱབ་གདལ་དང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་རིགས་མི་འདྲ་བའི་དམངས་ཕན་གཉེར་སྤྱོད་གསར་སྤེལ་གཏིང་ཟབ་བྱེད་དགོས། གནད་སྨིན་དབུལ་སྐྱོར་དང་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་དམག་འཐབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པ་དང་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་ལེགས་སུ་མགྱོགས་མྱུར་གཏོང་ཆེད་འདེགས་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བསྟན་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲངས་གཞིའི་བདེ་འཇགས་འགན་ལེན་ཏན་ཏིག་བྱེད་དགོས། འགག་རྩའི་ཆ་འཕྲིན་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགག་རྩའི་གྲངས་གཞིའི་ཐོན་ཁུངས་སྲུང་སྐྱོང་གི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་དང་གྲངས་གཞིའི་བདེ་འཇགས་སྔོན་བརྡ་དང་ཁུངས་གཏུག་ཕུགས་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། སྲིད་ཇུས་དང་། ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ། ཁྲིམས་ལུགས་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་འདོམས་མཐུན་སྦྱོར་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་ཁྲིམས་སྲོལ་ལམ་ལུགས་འཛུགས་མགྱོགས་སུ་གཏོང་དགོས། གྲངས་གཞིའི་ཐོན་ཁུངས་དབང་ཆ་གཏན་འཁེལ་དང་། སྒོ་དབྱེ། འཁོར་རྒྱུག ཉོ་ཚོང་བཅས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ཏེ་གྲངས་གཞིའི་ཐོན་དབང་སྲུང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས། ལག་རྩལ་ཆེད་ཁེ་དང་། གྲངས་འཛིན་པར་དབང་། གྲངས་འཛིན་ནང་དོན་གྱི་ཐོན་རྫས་དང་དེ་བཞིན་མི་སྒེར་གྱི་གསང་དོན་སོགས་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བརྟན་ལྷིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་བཅས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲངས་གཞི་བཅོས་སྐྱོང་སྲིད་ཇུས་གསོག་འཇོག་དང་བཅོས་སྐྱོང་ལམ་སྲོལ་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་ཀྲུང་གོའི་ཇུས་གཞི་འདོན་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།