text:
[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།] རྩོམ་འདིར་རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བོད་ལ་བཞག་པའི་མཛད་རྗེས་མདོར་བསྡུས་གླེང་བའི་སྒོ་ནས། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྱུག་ཐོགས་པ་རང་ཉིད་རང་སའི་བོན་ཆོས་ཀྱི་གྲལ་མཐར་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཐད་ནས་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བོན་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ནས་དཔྱད་གླེང་བྱས་ཡོད༑
[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།] དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ། བོན། ཐོས་ཡངས།
དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་བཞི་པོ་འདི་ཁོ་བོ་རང་ལོ་དྲུག་བདུན་གྱི་སྐབས་དེ་ཤེད་ཅིག་ནས་རྣ་བའི་བུ་གར་ལྷུང་སྟེ་ལར་ནས་འབོར་མ་མྱོང་བ་འདྲ༑ དེའི་ཡར་སྔོན་ངེད་ཀྱི་ཕ་ཡུལ་དུ་ཆ་ཚང་བའི་སློབ་གྲྭ་ཚད་ལྡན་ཞིག་མེད་ཀྱང་སྐབས་དེ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་སློབ་ཆུང་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཚུགས་ཤིང་ཁོ་བོ་སོགས་ཀྱང་ཆེས་ཐོག་མའི་སློབ་གྲྭ་དེའི་སློབ་མར་གྱུར་སོང་༑ དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་སློབ་གླིང་དེ་ནི་ཆེས་ཐོག་མའི་ཤེས་རིག་གི་གུར་ཁང་དེའང་ཡིན་པར་བཤད་ཆོག་པས་ང་ཚོ་ལ་ཤེས་རིག་གི་ཐད་ནས་བྱ་མིག་ཡར་བལྟའི་དམིགས་འབེན་ལེན་ས་ཞིག་དེའི་དུས་སུ་མེད༑ ཡིན་ན་ཡང་སྐབས་དེར་ང་ཚོ་སློབ་མ་བརྒྱ་ཁ་ལྷག་ཅིག་ཡོད་པ་ལ་དགེ་རྒན་གསུམ་ཡོད་པས་ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་སྣ་དྲངས་ཏེ་ང་ཚོ་རིག་གནས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཁ་གསུམ་འགྲུས་གཅིག་ཏུ་བསླབ་ནས་བྱུང་བས། ད་སྔ་གོ་བ་དང་ཐོས་པ་ལར་ནས་མེད་པའི་རིག་ཚན་གསར་པ་དེ་དག་གིས་འུ་ཅག་ཕྲུ་གུ་ཚོ་སྤྲོ་སྣང་གསར་པ་ཞིག་བྱིན་པ་མ་ཟད་ཡུལ་མི་ཁྱིམ་བདག་དག་ཀྱང་ངོ་མཚར་དུ་བཅུགས་ཡོད༑
ཡིན་ན་ཡང་ཁོ་བོ་ནི་ཨ་སར་ཙམ་ལས་དགེ་རྒན་ཚོས་ཆེས་ཐོག་མར་བསླབ་པའི་ལེགས་བཤད་དེ། “ཉི་མ་རེ་ལ་ཚིག་རེ་ཟུང་། །གང་ཞིག་ཉིན་བརྒྱ་སོང་བ་ན། །ཚིག་བརྒྱ་མ་ལུས་ཁོག་ཏུ་ཆུད། །”པའི་བརྩོན་པ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་དང་རྟག་ཏུ་འགྲུས་ཐུབ་མཁན་ཞིག་མིན་པས། ཆེས་ཐོག་མའི་དུས་སུ་རིག་ཚན་གསར་པ་དེ་དག་ལ་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་འབར་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ལས་རིམ་གྱིས་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་སུན་སྣང་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ་རྟག་པར་རྣམ་གཡེང་དང་ལེ་ལོའི་ཁྱེར་ནས་སོང་༑ དེ་ལྟར་ན་ཡང་ནམ་རྒྱུན་རྟག་པར་སྒྲ་འཛིན་རྣ་བའི་དབང་པོར་ཐོས་ཡོང་བ་དང་གཟུགས་འཛིན་མིག་དབང་ལ་ཁ་ཡར་འཁོར་མར་འཁོར་གྱིས་ཤར་ཡོང་བ་ནི་ད་ལྟ་བསམ་ན་ཉེ་རབས་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་ཁྱུ་མཆོག་གཉིས་རེད་འདུག སྐབས་དེ་དུས་ཁོ་བོ་ནི་བྱིས་པ་སྣབས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པས་རང་གར་ཐལ་རླུང་གསེབ་ཏུ་ཉི་མ་ཅི་འཁྱོལ་ལ་གཡེང་བའི་མི་ཆུང་འཛོལ་རྙོག་ཅན་ཞིག་ཡིན༑ དེར་བརྟེན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་བའམ་མི་ཚེའི་བྱུང་རབས་དང་བརྩམས་ཆོས་གང་ཞིག་ང་ཅག་མ་འོངས་པ་དག་གི་བགོ་སྐལ་དུ་བཞག་ཡོད་མེད་སོགས་ཚོར་སྣང་ཅི་ཡང་མི་འདུག་ན་ཡང་། དགེ་འདུས་ཆོས་འཕེལ་དང་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཞེས་པའི་མཚན་འདི་གཉིས་ནི་རྟག་པར་གོ་ཞིང་ཐོས་ནས་རྣ་བར་འཇགས་ཏེ་ཡོད་པས། ང་དང་ང་ལྟ་བུའི་འཁོས་ཀ་ཆུང་བའི་བྱིས་པ་དག་གི་ཁ་ནས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཤར་ཤར་ཐོན་གྱི་ཡོད༑
དེ་འདྲའི་བག་ཆགས་མཐུག་པོ་ཞིག་བཞག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་སྐབས་དེར་ཏག་ཏག་ང་ཚོ་སློབ་མ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གང་ཡོད་པ་དག ཤེས་ཡོན་གྱི་སློབ་གསོའི་དམིགས་བུ་དེ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་དེ་གཉིས་ལ་བྱས་ཏེ་དགེན་ལགས་རྣམས་གསུམ་གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པས་ལོས་ཡིན༑ གང་ལྟར་འདིས་སྔར་གྲགས་མ་མྱོང་བའི་ལུང་ཁུག་ཅིག་གི་སློབ་གླིང་གསར་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཏུའང་སྐྱེས་བུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བུ་ཐེབས་ཡོད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་ལ། སྐབས་སུ་བབས་པའི་གླེང་བྱ་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྡེ་ལ་བཞག་པའི་བྱས་རྗེས་ཀྱང་མཚོན་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ།།
ད་ལྟ་འདི་ནས་ནན་ཏིག་གིས་ཕྱིར་དྲན་ཞིག་བགྱིས་ན་དྲན་པའི་སྦུབས་ན་གནས་པའི་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་གཅིག་རང་ཡོད་པ་ནི། “བདག་ནི་ལྷ་ཡུལ་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ས་ན་གནས་ཀྱང་། །ཕ་ཡུལ་དྲན་པའི་འདུན་པ་འགོག་ཐབས་རང་མི་འདུག །མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཕ་ཡུལ་རྩྭ་ཐང་དེ་དྲན་དུས། །བདག་གི་སེམས་འདི་རྟ་ཕོ་གཤོག་ཐོངས་དང་འདྲ་བྱུང་། །ཞོགས་པའི་ཉི་གཞོན་མཐོན་མཐིང་མཁའ་དབྱིངས་སུ་འཆར་དུས། །ཕྱོགས་བཞིའི་ལྷུན་པོ་གངས་དཀར་ཅོད་པན་གྱིས་མཛེས་ཤིང་། །ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ལྗོན་ཤིང་དོ་ཤལ་གྱིས་བརྒྱན་ནས། །འཕྱོར་སྒེག་ལང་ཚོ་ངོམ་པའི་ཕ་ཡུལ་དེ་དྲན་བྱུང་། །”ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད་པའི«རྩྭ་ཐང་དྲན་གླུ།»ཞེས་པ་དེ་རེད༑ ཡིན་ན་ཡང་སྐབས་དེར་ཁོ་བོས«རྩྭ་ཐང་དྲན་གླུ»དེ་ཡང་རོལ་མྱོང་ཅི་ཡང་མ་ཐུབ་པ་འདྲ་སྟེ། དེའི་དབྱངས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་ཚིག་གི་སྙན་བཅུད། དོན་གྱི་ཉིང་དོན། ཕགས་ཀྱི་གསང་བ་གང་ཡང་ཤེས་མྱོང་བའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་འབྱུང་གི་མི་འདུག ཡིན་ན་ཡང་ཡིད་ལ་གཅིག་རང་དྲན་ཐུབ་པ་ནི་སྐབས་དེར་དེ་ལ་ལད་མོ་བྱས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དྲན་པའི་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་རུ་བཅུག་པ་དེ་ཡིན་པ་འདྲ༑ དེ་ནི་དགེན་ལགས་རྣམ་པས་སྐབས་དེ་ཤེད་ནས་ནུབ་གླིང་གི་ཁྱེའུ་སློབ་གསོའི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་དེ་བྱིས་པ་ཚོ་ཆུང་དུས་ནས་རྩོམ་འབྲིའི་གོམས་གཤིས་འཇགས་པར་བྱེད་ཆེད་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཡང་། མ་གཞི་ནས་རྨང་གཞིའི་སློབ་གསོ་མེད་པའི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ནས་བྱིས་ཕྲུག་སྣ་སྒོའི་སྣབས་ལུད་མི་ཚོགས་པ་འགའ་ཡིས་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བ་ལ་བཞོར་བ་ནི་སྤྱིར་བཏང་རྨིན་ལམ་ཙམ་ཡིན་པར་འདུག ལྷག་ཏུ“ཨ་མ་མ་གཏོགས་ངོ་མི་ཤེས་ཤིང་། །སྒོ་ཐེམ་ཡན་གྱི་ལ་མི་ཕོག་པའི”དཔེ་ཡི་མཚན་གཞིར་གྱུར་བའི། ཕ་ཡུལ་དང་ཕ་མའི་གོ་འགྲམ་ནས་གོམ་པ་འཁྱལ་མ་འཁྱོལ་ཙམ་ལས་སྤོ་མ་མྱོང་བའི་བྱིས་ཕྲུག་འགས་ཕ་ཡུལ་དྲན་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ག་ལ་འབྲི་ཐུབ་སྟེ། མ་གཞི་ནས་ཁོ་ལ་དེ་ཡི་མྱོང་བ་མེད་པས་དེ་ལྟ་བུའི་བརྗོད་བྱ་ཅན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་ཟེར་ན་ནི་སྟོང་སེམས་ཉིད་དུ་ཟད་པ་ད་ལྟ་གཞི་ནས་ཤེས༑
དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཁོ་བོ་ནི་རིག་ཚན་གསར་པ་མི་འདྲ་བ་དང་སྐད་ཡིག་མི་འདྲ་སྣ་ཚོགས་བསླབ་ནས་གོམ་སྟབས་ཀྱིས་སྐྱོད་པའི་ལས་དབང་དེ་མེད་པ་འདྲ་བས། ལོ་ངོ་དུ་མ་ཞིག་དེ་ལྟར་གོམ་བགྲོད་ཀྱི་ངལ་བ་བརྟས་མོད་མཐར་ནི་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་མོས་སྟོང་ལོ་གཉིས་པའི་ལོ་རབས་དང་པོའི་དབུ་ཁྱུད་བྲིས་པ་ན། ཁོ་བོ་སླར་ཡང་གོམ་སྟབས་གསར་པ་ཞིག་རང་ཉིད་ཀྱི་མདུན་པ་དྲག་པོས་རྟ་ཕོའི་རྨིག་རྗེས་ལྟར་ལྟད་དེ་ལམ་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་མགོ་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་ནི་ཁོ་བོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལས་སྐལ་དུ་འཁུམས་པ་འདྲ་ལ་གནད་ཆེ་བའི་མི་ཚེའི་གདམས་ག་ལན་གཅིག་ཀྱང་ཡིན༑ དུས་དེ་ནས་བཟུང་ལེ་ལོ་དང་འཛོལ་རྙོག་གི་སེམས་འབྱུང་ནི་བཙན་གྱིས་མགོ་བོ་མནོན་ཏེ། ཤེས་རིག་གི་ཐང་ཆེན་རྟ་ཕོས་རྨིག་རྗེས་ལྟོད་ཀྱིན་གཤེགས་པའི་ཤེས་པ་ཕྲ་མོའི་ཟེར་ཤུགས་ཀྱང་རྟ་ཕོའི་ཟེལ་རྔོག་ལྟར་གཟེངས་ནས་བྱུང་༑ གང་ལྟར་ཁོ་བོ་ལམ་བུ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་ཁ་ལོ་ཤུགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་དེ་ཐང་ཆེན་སྒྱུ་མས་དེད་པས། ཕ་ཡུལ་དང་སེམས་ཀྱིས་མ་བསྐལ་ཡང་ཡུལ་གྱིས་བསྐལ་ནས་རྒྱང་དུ་བསྐྱེད་སྐབས་དངོས་སུ་ཕ་ཡུལ་དང་བྲལ་བའི་དྲན་གདུང་ཞིག་ངམ་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་སྐྱེས་བྱུང་༑ ད་གཟོད«རྩ་ཐང་དྲན་གླུའི»བརྗོད་སྙིང་རང་སྟོབས་ཀྱིས་གཏིང་ནས་དཔོག་པ་མ་ཟད་རྩོམ་པ་པོའི་སེམས་ཁམས་ཀྱང་བཀླགས་ཐུབ་པར་བྱུང་ངོ་།། དེ་བས་ཕ་ཡུལ་དྲན་པའི་རྩོམ་ཐུང་གིས་མི་ཚིམས་པར་རྩོམ་རིང་པོ་ཏི་ལོང་བ་ཞིག་ཀྱང་ཀློག་འདོད་དང་འབྲི་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་དྲག་ཏུ་འཕྱོར་རོ།།
“མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཕ་ཡུལ་རྩྭ་ཐང་དེ་དྲན་དུས། །བདག་གི་སེམས་འདི་རྟ་ཕོ་གཤོག་ཐོངས་དང་འདྲ་བྱུང་། །”ཞེས་པ་ལྟར་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་སྐབས་དེར་ཕ་ཡུལ་གྱི་ཕྱིའི་འཁོར་ཡུག་གི་མཛེས་པ་ཡིད་ཀྱི་མཚོ་མོར་དྲག་ཏུ་ལྡིང་སྟེ། དེ་མ་ཐག་ཕ་ཡུལ་དུ་སླེབས་ན་ཅི་མ་རུང་བར་སྙམ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་ན་ཡང་། སྐབས་དེར་ཁོང་བགྲང་བྱ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བརྩོན་པའི་རྟ་ཕོ་ལྕགས་ཀྱིས་གྲབ་སྟེ་ཤེས་བྱའི་ཐང་ཆེན་འདྲ་བའི་སློབ་གླིང་དུ་མ་ནས་ཐོས་པ་བསགས་ནས་འབྲས་བུ་སྨིན་ཏེ། ཀྲུང་དབྱངས་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་དགེ་རྒན་གྱི་བྱ་བ་གཉེར་བཞིན་པའི་སྐབས་ཡིན་པར་འདུག་པས་མི་རིགས་གཞན་དང་ས་ཕྱོགས་གཞན་གྱི་དཔལ་ཡོན་གྱི་མཛེས་པ་མང་དུ་མཐོང་ཡོད་ཕྱིར། སླར་རང་རིགས་དང་རང་ཡུལ་ལ་ཕྱིར་མིག་ཅིག་བལྟས་ཏེ་གཞན་གྱི་སྔོན་ཐོན་དང་རང་ཡུལ་གྱི་ཉམས་ཆུང་བག་འཁུམ་རྣམ་པ་མེ་ལོང་ཞིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་གཤིབ་ནས་གསལ་བར་མངོན་པ་ལྟར། དྲན་པའི་ངོས་སུ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟེར་བཏབ་པས། མྱུར་དུ་རང་ཡུལ་ལ་ལོག་སྟེ་གཞན་ཡུལ་གྱི་དཔལ་ཡོན་ལྟ་བུའི་མཛེས་པ་ཞིག་བསྐྲུན་འདོད་ཀྱིས། “བདག་ནི་ལྷ་ཡུལ་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ས་ན་གནས་ཀྱང་། །ཕ་ཡུལ་དྲན་པའི་འདུན་པ་འགོག་ཐབས་རང་མི་འདུག །མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཕ་ཡུལ་རྩྭ་ཐང་དེ་དྲན་དུས། །བདག་གི་སེམས་འདི་རྟ་ཕོ་གཤོག་ཐོངས་དང་འདྲ་བྱུང་། །”ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ལ་“དས་ནི་མི་སྡོད་རང་ཡུལ་ལ་ཆས་འགྲོ། །ཞིམ་མངར་ཅན་གྱི་ཆུ་མིག་དྭངས་མོ་དེ་དྲན་བྱུང་། །བང་རྩལ་སྐྱེད་དེ་མུ་མེད་རྩྭ་ཐང་ལ་ཆས་འགྲོ། །འཚོ་བཅུད་ལྡན་པའི་རམ་དཀར་རྩྭ་མཆོག་དེ་དྲན་བྱུང་། །”ཞེས་བོད་སྔ་རབས་མེས་པོ་ཚོས་ང་ཚོར་གཞན་ལ་མི་སྨོན་པའི་དཔལ་ཡོན་ཞིག་བསྐྲུན་འདུག་ཀྱང་། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་འདི་ལྟར་གཞན་རྗེས་སུ་ལུས་ཏེ་གོམ་པའི་འདེག་འཇོག་གང་ཡང་མ་ནུས་ན་མི་འགྲིག་པ་འདུག་ན། ས་ཆ་གང་དུ་གནས་ཀྱང་ཕ་ཡུལ་ལ་དུང་ཞེན་ཟབ་མོ་ཞིག་དང་བསམ་གཞིག་ཞིབ་མོ་རེ་དགོས་གལ་ཆེ་བ་བསྟན་ཆེད་ཁོང་གིས་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིང་ནས་ཕ་ཡུལ་དྲན་གླུ་དེ་ཉིད་གྱེར་བ་ཡིན་པར་འདོད༑ དེ་ནི་ཚིག་རྐང་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དུས་བཞི་ལ་སྦྱར་བའི་ཚིག་བཅད་དག་གིས་གསལ་བཤད་བག་ཙམ་ཞིག་ཀྱང་བྱེད་ལ། ཚུལ་དེ་དག་ཁོང་གི་འཕྲིན་ཡིག་དག་ལས་ཀྱང་ཅུང་ཤེས་ཐུབ་པ་མ་ཟད་རྗེས་སུ་ཁོང་ཉིད་དངོས་སུ་ཕ་ཡུལ་དུ་འབྱོར་ནས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་དེས་མངོན་གསལ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་དོ།།
དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་དེ་ལྟར་རང་རིགས་དང་རང་ཡུལ་ལ་ལྷག་ཏུ་དུང་བ་དང་སེམས་ཁྲལ་གྱིས་འགན་ཁུར་བའི་སེམས་འབྱུང་ཞིག་དྲག་ཏུ་འཕྱོས་ཏེ། པེ་ཅིང་ནས་རང་ཡུལ་དུ་ལོགས་ནས་བྱ་བ་གཉེར་ཞིང་ཆེས་ཐོག་མར“བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྒྲུང་ཐུང་ཐོག་མར”གྲགས་པའི«འབྲོང་སྟག་ཐང་།»བརྩམས་པ་རེད༑ ཁོང་གི་སྒྲུང་བརྩམས་དེའི་བརྗོད་བྱ་ནི་དམངས་ཁྲོད་ཁ་དཔེར། “ཁྱོད་བྲེ་སེར་འབྲོང་གི་གཉའ་ལོ་སྦོམ་ན། །ང་རྒྱ་སྟག་ངར་མའི་ཁ་ཆེ། །”ཞེས་པ་ལྟར། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བསམ་གཞིག་དང་བརྩི་འཇོག་མེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་བ་གཅིག་པུ་ངོམ་ཏེ་ཕན་ཚུན་དབར་མི་བདེ་བ་བཟོ་བའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་བརྙན་བླངས་པ་ལྟར་བཀོད་དེ་སུན་འབྱིན་བྱས་ཡོད་པ་རེད༑ དེ་ནི“ལྷ་ཡུལ་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ས”ཞིག་ནས་རང་ཡུལ་དུ་སླེབས་ཏེ་སྔར་གྱི་ལྟ་གོན་ལྟར་ཆེས་ཐོག་མར་བསྒྲགས་པའི་དུང་བརྡ་དེ་ཡིན་པ་བཤད་ཅི་དགོས༑ ད་དུང«སད་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་མེ་ཏོག»ལྟ་བུའི“མི་སེམས་སྒུལ་བའི་ཟློས་གར”དུ་མ་འཁྲབ་སྟེ་རང་རིགས་དང་རང་ཡུལ་ལ་བློ་འབྱེད་ཀྱི་མཐུ་རྩལ་བསྟན་ཞིང་། «ལོང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ»སོགས་ཁ་ནང་དུ་འཁོར་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲན་པ་གསོས་པ་དང་དུས་རབས་ཀྱི་ཅོང་བརྡ་བརྡུང་བ་སོགས་ཕ་སྐད་གཙང་མའི་ལམ་ནས་བྱ་བ་སྒྲུབ་ཡོད༑ དེ་དང་ཆབས་ཅིག་རང་ཉིད་ནས་འགོ་རྩོམ་ཚུལ་ཞིག་གིས«འབྲོང་སྟག་ཐང་།»ལྟ་བུ་དེང་རབས་ཀྱི་སྒྲུང་ཐུང་གི་སྲོལ་ཕྱེས་ཤིང«ལོང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ»ལྟ་བུ་སྙན་ངག་གསར་པ་འབྲི་བའི་གསར་གཏོད་ཀྱི་གོམ་པ་ཡང་རིམ་ཅས་སྤོས་སོང་༑ གཞན་གནའ་དེང་གི་ལམ་ཁ་མི་འདྲ་གཉིས་ལ་ལེགས་ཉེས་དང་བཟང་ངན་ནམ་ལམ་གང་ཞིག་བདེ་མིན་གྱི་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་ཏེ་ང་ཚོས་མ་འོངས་པར་ལམ་གང་ཞིག་ཏུ་སྒྱུ་བའི་བགྲོ་གླེང་བགྱིས་ཏེ། “རྟ་རྒྱུགས་ཞོར་མེ་ཏོག་ཐུ་ཞོར”གྱི་དཔེ་ལྟར«རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ»ལྟ་བུ་ལྷུག་རྩོམ་གསར་མའི་སྲོལ་ཡང་ཕྱེས་བྱུང་ངོ་།།
དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་དེ་ལྟར་མི་རིགས་ལ་སློབ་གསོའམ་བློ་འབྱེད་ཀྱི་ལས་འགུལ་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཕྱོགས་ལྟར་རྩོམ་རིག་གི་ལམ་ནས་སྤེལ་ཏེ། སྔར་མེད་གསར་སྐྲུན་གྱི་རྣམ་པས་རང་རིགས་ལ་རྩོམ་རིག་གསར་པའི་དབུ་ཁྱུད་ཀྱང་བྲིས་གནང་བ་མ་ཟད། “མི་རིགས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་དང་། བོད་རིགས་ཀྱི་མདུན་ལམ། མ་འོངས་པའི་རེ་བ་ནི་ཁྱོད་ཚོ་རང་ཡིན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་དར་རྒུད། བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་འཕེབ་གྲིབ་ནི་ཁྱོད་ཚོ་རང་ལ་རགས་ལས་པ་ཡིན།”ཞེས་དང་། “ཕ་མས་སྤྲད་པའི་མགོ་བོ་མཐོན་པོ་དེ། གཞན་གྱི་རྐང་འོག་ཏུ་མི་འཇོག་པ་དང་། ཁ་བ་ཅན་གྱི་ལ་རྒྱའི་དཔུང་པ་དེ། གཞན་གྱི་མགོ་ཐོག་ཏུ་བསྒྲེངས་ནུས་ན། རང་རིགས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་དང་། མེས་རྒྱལ་གྱི་ལ་རྒྱ་ཡང་ཡིན།”ཞེས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་དཔའ་བའི་ངར་ཆུ་བླུད་པའི་ཚིག་རྣོ་པོ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཀྱང་རིམ་པས་བསྒྲགས་པས། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གི་དཔྱོད་ཤེས་ཅན་གྱི་མི་བུ་དག་གིས་ཁོང་ཉིད་རྗེས་དྲན་གྱི་འདུ་ཚོགས་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་བརྩམས་ཆོས་རིམ་པས་སྤེལ་སྐབས། བོད་ཀྱི་བློ་གསལ་བའམ་བློ་གསར་པ་འགའ་ཡིས་ཁོང་ལ“ལ་རྒྱའི་དཔའ་དར་རིང་མོ”ཞེས་མཚན་གསོལ་ཏེ་རྗེས་དྲན་གྱི་བགྲོ་གླེང་གྲ་རྒྱས་འཚོགས་མྱོང་བ་རེད༑ ལྷག་པར“རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན”ནི་སྔར་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་བཙན་པོ་རྣམས་བཙན་པོའི་ཁྲིར་གསོལ་སྐབས་ངེས་པར་ཚང་དགོས་པའི་དོན་ཚན་སྣ་བདུན་ཡིན་པར་འདུག་པས། ཁོང་གིས«རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་ལ་སྦྱར་བའི་འབེལ་གཏམ།»ཞེས་པའི་སྙན་རྩོམ་ཞིག་བྲིས་ཤིང་། སྔར་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྐབས་སུ་སྲིད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཀློང་རུམ་ནས་ཕྱིར་མིག་བལྟས་ཏེ། “ཁྱོད་ནི་ས་སྐྱོང་རྒྱལ་པོ་ཡིན་བཞིན་དུ། །རྒྱལ་སྲིད་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྐྱོང་བར་མི་མོས་པར། །དོན་མེད་ལེ་ལོའི་དབང་དུ་འཁྱམས་པ་འདི། །རྒྱལ་སྲིད་གཞན་ལ་འཆོར་བའི་སྔ་ལྟས་ཡིན། །”ཅེས་འཇིག་རྟེན་སྲིད་སྒྲུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཐུགས་ཁུར་ཆེས་ཆེར་གནང་ནས་དམིགས་བསལ་སྐྱ་བོ་དག་ལ་འབོད་བརྡ་བསྟན་པ་ནི་བརྩིས་ཀྱིས་མི་ཟིན༑
འོན་ཀྱང་། ཁོང་གིས་དེ་ལྟར་རང་རིགས་ལ་ཕུག་མདུན་དང་རེ་བས་ཁེངས་ཏེ་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཤིང་སྔ་ཕྱིར་རྩོམ་འབྲི་སོགས་བྱ་བ་མང་དག་ཅིག་རང་ཉིད་ནས་འགོ་རྩོམ་ཏེ་ཆས་ན་ཡང་། ཁོང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་བློ་དང་མཐུན་པར་འབྲས་བུ་སྨིན་རྒྱུ་ལྟ་ཅི། དུས་སྐབས་དེ་ནི་ཏག་ཏག་ཁ་འདོན་མ་ཏྲི་ཚར་གཅིག་ཀྱང་བཟླས་མི་ཆོག་པའི་དུས་སྐབས“རིག་གསར་གྱི་རླུང་འཚུབ”ལྡང་མ་ཐག་ཡིན་པས། མི་རིགས་ནི་ཁོག་ཏུ་དྲན་མི་རུང་ཞིང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ངག་ལས་ཕྱུང་མི་ཆོག་པའི་དུག་རླུང་གི་སྣེ་ནས། དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་ལ་རྒྱའི་དཔའ་དར་ཕྱར་དེ་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་གདངས་དབྱངས་སྒྲ་བརྒྱ་བསྒྲོགས་ཀྱིན་ཕེབས་བྱུང་ན་ཡང་། གཞན་དག་ནི་དུག་རླུང་འཚུབ་མས་དད་དྲགས་པས་ཡིན་ནམ་གང་ལྟར་ལོ་ངོ་བཅུ་ཡི་གོད་ཆགས་རྗེས་ཀྱི་དུས་དེར་ཡང་ད་དུང་སྔར་གྱི་བག་ཆགས་མཐུག་པོས། ཁོང་ཉིད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་བདེན་པར་སེམས་མཁན་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་རབ་ཏུ་དབེན་ཁར། ཆེས་མཚར་བ་ཞིག་ལ་ངོས་ལྐོག་གཉིས་ཆ་ནས་ཁོང་ལ་རྒོལ་བ་ཛ་དྲག་བྱས་ནས་ཕམ་ཁ་ཁུར་སོང་༑ ཡིན་ན་ཡང་ད་དུང་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ། “འདི་ན་ཡང་དྲག་ཏུ་ལྡིང་བཞིན་པའི་སྙིང་གསོན་པོ་ཞིག”ཅེས། སྙན་ངག་གསར་མའི་ལུགས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་སྙན་ངག་ཅིག་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་འགའ་ལ་བྱིན་ཡོད་འདུག་མོད། “ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཕྱི་མ་དག་གིས། བོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གསར་གཏོད་དང་དེང་རབས་རིང་ལུགས་དང་ལེན་མ་བྱས་པའི་ཕམ་ཉེས་ལ་བློ་ཕམ་ཡིད་ཆད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་བསྟན་ཡོད”ཅེས་ཤཱཀྱ་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་བཤད་མྱོང་བ་ལྟར། ཁོང་གིས་སྔར་རང་རིགས་ལ་རེ་བའི་སྤོབས་པ་དག་ཀྱང་རིམ་པས་ཞུམ་ཏེ་ཡིད་ཆད་ཀྱི་ཕམ་ཁའི་རུམ་ན་ཡོད་པའང་ཁོང་གི་བརྩམས་སྒྲུང་ཆེས་མཐའ་མར་གྲགས་པའི་རྩོམ་འཕྲོ་ཅན། «ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན»ལ་བལྟས་ན། ང་ཚོར་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་ནང་གི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་དག་གིས་ར་སྤྲོད་གསལ་ཐག་བྱེད་ཀྱིན་འདུག དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཁོང་གི་ཅུང་པོ་དགུ་རོང་སྤུན་གྲོལ་གྱིས་བསྙད་པ་ལྟར་ན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་ཤེར་རྟོགས་རིག་པ་མཁན་ཝོའུ་སོ་དང་ཆ་འདྲ་ཞིང་། ཝོའུ་སོའི«འགྱོད་བཤགས་རེག་ཟིག»ལྟར་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི«ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན»ནི་ཁོང་གི་རང་རྣམ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད་པའང་བདེན་ཆེའོ།། ཝོའུ་སོའི«འགྱོད་བཤགས་རེག་ཟིག»ནི་སྤྱི་ལོ༡༩༨༤གཡས་གཡོན་ཞིག་ཏུ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཁོང་ནུབ་བྱང་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཤིག་ལག་ཏུ་བཟུང་ནས་ཡོང་ཡོད་པ་དང་། སྐུ་ཞབས་བྱང་སྐར་སོགས་ལ“དཔེ་ཆ་འདི་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། རྣམ་ཐར་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་ཐར་གཞན་གྱིས་བརྩམས་ཡོད་པ་མ་རེད”ཅེས་ངོ་སྤྲོད་བགྱིས་མྱོང་སྐད༑
“དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་མཚོན་ན་ཕྱི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཙོན་ཁང་དུ་བསྡད་མ་མྱོང་ནའང་། ཁོང་གི་ཁ་ཆེམས་དང་ལྷག་པར་དུ་རང་ཤི་རྒྱབ་པ་སོགས་ལ་བལྟས་ན། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ནང་སེམས་ཚེ་གང་བོར་བཙོན་ཁང་དུ་ཚུད་འདུག་པ་རེད”ཅེས་པ་ལྟར། ཁོང་གི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་དེ་ལྟར་ཡིད་ཆད་དང་རེ་ཟད་ཀྱིས་ཁེངས་ནས་ཡོད་པའི་ཁེར་རྐྱང་གི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་བེན་ཡོད་ན་ཡང་གཞན་གང་ཞིག་ཀྱང་མ་རྙེད་པར། མཐར་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དང་བདེན་པའི་དོན་དུ་རང་སྲོག་འབུལ་བའི་ལས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན༑ ཁོང་འདས་ཁར་ཁོང་གི་གྲོགས་མཆོག་ཟླ་བ་བློ་གྲོས་ལ་ཁ་ཆེམས་ཤིག་བཞག་ཡོད་པ་ལས“སེམས་པ་འདི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མནན་ཏེ་ལྗིད་ཏིག་ཏིག་གི་ངང་ཁྱེད་དང་གྱེས་ཕྱག་ཕུལ་བ་ནི། ཁོ་བོ་ལམ་འདི་འདྲ་ཞིག་བདམས་པའི་གཏམ་ངན་འདི་གོ་དུས་ཁྱེད་ཉིད་ཧ་ལས་ཤིང་ཧོང་སངས་བས་མི་ཚད། བདག་གི་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་ནའང་ཐང་མོད། གལ་སྲིད་ཁྱེད་ཀྱིས་སེམས་རྣལ་ལ་ཕབ་སྟེ་ཁོ་བོ་ཤི་རྐྱེན་འདིར་ཞིབ་འདང་རེ་བརྒྱབ་ཚེ། མཐའ་མཇུག་གི་གྱེས་ཕྱག་ཕུལ་དོན་ལའང་རྒྱུ་མཚན་ཡེ་ནས་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ངེས་ཤེས་འདྲོང་འོང་གི་རེད”ཅེས་དང་། “ངས་བསམ་གཞིག་ཞིབ་མོ་ཞིག་བཏང་བ་ན། རང་རིགས་འདི་སྔར་བཞིན་བླུན་རྨོངས་དང་རྗེས་ལུས་ཀྱི་ཀློང་དུ་འཁྱམས་ཤིང་། དེའི་དོན་དུ་ཁོ་བོས་རྩོམ་ཡིག་ཁ་གྲངས་ལོངས་པ་ཞིག་བྲིས་ཏེ་ཁོ་པ་ཚོ་གོ་རྟོགས་དེ་སད་ན་སྙམ་ཡང་། ཕམ་ཁ་ནི་རང་གིས་ཉོ་དགོས་བྱུང་རྐྱེན། ངས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཉམ་ཆུང་བའི་ཚེ་སྲོག་བློས་བཏང་སྟེ་དུང་བརྡ་གསལ་པོ་བསྒྲགས་པ་ཡིན།”ཅེས་ང་ཚོ་ལ་གྱེས་ཕྱག་བཞག་སྟེ་བཞུད་སོང་༑ དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲོན་མེ་འོད་གསལ་བ་ཞིག་བཟིམ་སོང་བ་དང་ཅིས་མི་མཚུངས༑
སྐབས་དེར་ཁོང་ཏག་ཏག་དགུང་ལོ་སོ་གཉིས་ཙམ་ལས་ཟིན་མེད་པས་དུས་ཡུན་ཉུང་ངུ་དེ་ཙམ་ལས་མ་བཞུགས་པ་དེ་ནི་ཁོང་གི་མི་ཚེའི་རིན་ཐང་གི་འོད་ཀྱང་ཐིག་པ་ཙམ་ལས་བསྐྱེད་མ་ཐུབ་པ་བཤད་ཆོག་གི་རེད་ལ། མི་རིགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཤེས་རིག་གི་ཐད་གྱོན་གུད་ཚབ་ཆེན་ཕོག་ཡོད་པའང་བསྙད་ན་འགྲིག་པ་འདྲའོ།། ཡིན་ན་ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ནས་བསམ་ན། སྤྱི་ལོ༡༩༩༡ལོའི་ཟླ༡༡པའི་ནང་དུ་རྒྱ་གར“རྡ་རམ་ས་ནས་འདོན་པའི«དམངས་གཙོའི་ཚགས་པར»སྟེང་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་ལགས་ཀྱིས«སྨྱུག་ཐོགས་དཔའ་བོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་དྲན་གསོ་ཞུ་བ»ཞེས་པའི་རྩོམ་སྤེལ་བའམ་ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་བྱེས་སྡོད་བོད་མི་ཤེས་ཡོན་ཅན་འགའ་ཡིས་རྗེས་དྲན་འཚོགས་པ་ནས། རིམ་གྱིས་སྤྱི་ལོ༡༩༩༢ལོར“བོད་མིང་ལ་བདེ་སྦྱིན་བཟང་མོར་འབོད་པའི་ཧྥ་རན་སིའི་མཁས་མ་ཧེས་རྡར”གྱིས«རང་སྲོག་བཏང་བའི་དེང་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་དང་རྩོམ་པ་པོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ།»ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཐེངས་དྲུག་པའི་སྟེང་བསྒྲགས་པ་དང་། སྟོང་ལོ་གཉིས་པ་དབུ་ཚུགས་པ་ནས་ཚ་ཚ་འུར་འུར་གྱི་ངང་བོད་དུའང་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་རྗེས་དྲན་བརྗོད་བྱ་སྣ་ཚོགས་དང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས། སྤྱི་སྒེར་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཆུང་རབ་འབྲིང་དང་ཁོར་ཡུག་སྣ་ཚོགས་ནས་ལོ་རེ་བཞིན་ཟབ་རྒྱས་དང་གཏིང་ཟབ་ཅིང་གཞི་བརྒྱ་ཇེ་ཆེར་ཡིན་པ་འདི་དང་། རྩོམ་ཡིག་རིང་ཐུང་རྒྱས་བསྡུས་ཅི་རིགས་སྤང་ལ་ཤ་མོ་བརྡོལ་བ་ལྟར་བྱུང་བ་མ་ཟད་ཞིབ་འཇུག་ཆེད་དེབ་ཀྱང་བཏུད་མར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ཁོང་གི་ཕམ་ཁ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་གམ། མཐར་རང་སྲོག་བཏང་བའི་བདེན་པའི་དུང་བརྡ་དེ་ཡི་སྨིན་འབྲས་ཉག་ཅིག་ཡིན་པ་རེད༑
དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་དེ་ལྟར་དུག་རླུང་འཚུབ་མ་ཞིག་ནས་རིགས་སད་དེ། མི་རིགས་ལ་དུང་བརྡ་ལན་མང་དང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་བསྟན་ནས་བྱུང་སྟེ། མཐར“ངས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཉམ་ཆུང་བའི་ཚེ་སྲོག་བློས་བཏང་སྟེ་དུང་བརྡ་གསལ་པོ་བསྒྲགས་པ་ཡིན།”ཞེས་ང་ཚོ་དང་གྱེས་བརྡ་སྤྲད་པའི་སྐབས་དེར་ཁོང་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ཙམ་ལས་མིན་ན་ཡང་། ཁོང་གིས་མི་ཡུལ་འདིར་རིགས་ཀྱི་རྗེས་རབས་པ་དག་ལ་གནང་བའི་བཞག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། རྩོམ་རིག་གི་ཐད་ནས་གསར་གཏོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཆེ་བའི་སྙན་ངག་དང་བརྩམས་སྒྲུང་། ལྷུག་རྩོམ་སོགས་ད་ལྟའི་སྐབས་འདིར་རྩོམ་རིག་མཁས་ཅན་དུ་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཁོང་གི་རྩོམ་དག་ལ་ལད་འབྲི་ལད་ཟློས་འབའ་ཞིག་བྱས་ཏེ་བྱིས་པ་གོམ་ཙེ་བསླབ་པ་ལྟར་ཡོང་ཡོད་པ་དང་། བསྒྱུར་རྩོམ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་ལོ་ཙཱའི་ལས་ཀ་སྤུས་དག་ཚུལ་ཉམས་མྱོང་ཅན་གྱི་དཔྱོད་ལྡན་དག་གིས་ཀྱང་མཆོད་བསྟོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་འབུལ་བཞིན་པ་འདི་ལགས་སོ།།
ཁོང་དགུང་ལོ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ན་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐད་ནས་ཀྱང་ཐོས་པ་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་བརྩམས་ཆོས་དག་ལ་བལྟས་ན་གསལ་བར་མཐོང་ཐུབ༑ ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་རྩོམ་དག་ལས་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་མཐར་ཕྱིན་དཔྱད་རྩོམ«མགུར་གླུའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཁྱད་ཆོས།»ཞེས་པར་བལྟས་ན། ཁོང་ལ་བོད་རང་ས་ནས་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་རྣམ་པས་བྱུང་བའི་རྩོམ་རིག་སོགས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་ངོས་འཛིན་ཟབ་མོ་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ་པ་མ་ཟད། «དེབ་ཐེར་དཔྱད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ལས་འཕྲོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་ཐོར་བུ།»ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ཡང་ལྷག་ཏུ་ཁོང་གི་ཐོས་པ་དེ་གུ་ཡངས་པོ་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་འདྲང་སླ༑ ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་འདི་གཞི་འཛིན་ས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི«དཔྱད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས།»བྱས་ཏེ་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་གཉིས་སམ་གསུམ་བགྱིས་ནས་བྲིས་པ་ཞིག་རེད༑ གལ་ཏེ་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་གཉིས་ཡིན་པར་བཤད་ན་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི«ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན།»ནི་གཅིག་ཡིན་ལ། གཞན་གཅིག་ནི་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་རྙིང«སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་།»ཡིན་པ་རེད༑ གསུམ་དུ་བཤད་ན་གཞན་གཅིག་ཤོས་ནི«ཏུན་ཧོང་ཤོག་དྲིལ།»ཡིན༑ ཡིག་ཆ་འདི་དག་སྐབས་དེར་རམ་དེའི་སྔོན་ལ་མཚོན་ན་མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་དཔྱད་གཞི་གཙོ་བོར་བྱས་མྱོང་བ་ལས་གཞན་ཕལ་ཆེར་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་མཁན་ཡང་ཡང་ཉུང་ཉུང་རེད༑ ཡིན་ན་ཡང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་དཔྱད་ཡིག་གཙོ་བོ་དེ་གསུམ་བདམས་བསེས་བྱས་པ་དེས་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱོད་པའི་བློ་མིག་ཤུགས་ཀྱིས་མངོན་ཐུབ་བོ།།
ལྷག་པར་སྐབས་དེའི་གཡས་གཡོན་དུ་བོན་ལ་སྡང་མིག་བསྒྲད་མཁན་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་བས་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱའི་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ན་བོན་སོགས་དང་ཁ་ལག་འདྲེ་མི་རུང་བའི་བསླབ་བྱ་འདོན་སྐོར་ཡིན་ལ། བོན་གྱི་ཡིག་ཆ་མེ་ལྷའི་ཞལ་དུ་མཆོད་པ་འབུལ་བ་ལ་ཡང་ཕངས་སེམས་ལར་ནས་མེད་པས་བོན་པོ་ཡིན་པའི་ངག་ཚིག་ཁ་ན་ཐོགས་མི་ཕོད་པའི་ངན་གོམས་ཀྱང་ལྷག་ནས་ཡོད་པ་རེད༑ ཡིན་ན་ཡང་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་འགའ་རེར་བལྟས་ན་བོད་ཅེས་པའི་མིང་ཁུངས་འཚོལ་སྐབས་དམ་པ་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་དོགས་གཞི་ཁ་ཤས་བཀོད་གནང་བ་དག་ལུང་དུ་དྲངས་ཏེ། བོན་ཞེས་པའི་བརྡ་ལས་འགྱུར་བར་བཤད་པ་ལ་མི་འཐད་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་ནས་དགེ་ཆོས་ཀྱི་རིགས་པ་འགའ་རེ་ཟུར་དུ་གཡོལ་དེ་མ་གླེང་བ་དང་། ཡང་བོད་ཅེས་པའི་མིང་ཁུངས་འཚོལ་བའི་རྩོམ་ཐུང་ལ་ལར་བོན་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལར་ནས་མ་གླེངས་པ་ལྟ་བུའི་སྣང་ཚུལ་འབྱུང་བ་སོགས། གང་ལྟར་ཁོང་གིས་རང་རེའི་གདོད་མའི་རིག་གནས་སམ་ཆོས་ལུགས་བོན་ལ་ལྟ་སྟངས་དེ་ཙམ་མི་ལེགས་པར། མཐོང་ཆུང་བར་བཟུང་ཡོད་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་ཁོ་བོར་སྐྱེས་མྱོང་ན་ཡང་། ཚོར་སྣང་ནི་ཚོར་སྣང་ཙམ་ཏེ་ཞིབ་ཀྱིས་བལྟས་ན་ཁོང་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བག་ཆགས་ངན་པའི་དྲི་མ་གོས་མེད་པ་འདྲ་བས། རིམ་གྱིས་བསམ་དུས་ཏག་ཏག་ཁོང་ནི་དཔྱོད་ཤེས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་སྟེང་དུ་ཤུགས་ཀྱིས་འཐེན་ནོ།།
རྒྱུ་མཚན་ནི་དེང་དུས་བརྡ་འཕྲིན་གློག་འཕྲུལ་ཅན་གྱི་དུས་རབས་སྟབས་བདེ་པོ་འདིའི་ནང་དུ་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནུས་ཤུགས་གང་དགུ་བགྱིས་ཏེ། རང་ཉིད་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགན་ཁུར་བའི་སྒོ་ནས་བོན་དཔེ་གཙིགས་ཆེ་བ་དེབ་ཕྲེང་དང་དེབ་ཕྲེང་བྱེད་ནས་དཔར་སྐྲུན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། རང་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་རྒྱུས་མངའ་ཆེ་བས་ཐེག་ཚོད་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ཕྲག་ཏུ་བཞེས་ཏེ་དཔྱད་རྩོམ་ཅི་རིགས་སྤེལ་གྱིན་ཡོད་ན་ཡང་། མཁན་པོ་དང་བླ་མ། དགེ་བཤེས། མཁས་པར་གྲགས་པ་མང་དག་ཅིག་གིས་ད་དུང་དེ་དག་ལ་ཟུར་མིག་ཙམ་མི་གཡར་བ་དང་། ཡང་ན་ཅུང་ཟད་རེ་མཐོང་ཡང་མ་མཐོང་ཁུལ་གྱིས་ཞན་ཆགས་འཁྲེགས་པོ་ཞིག་གིས་ཁས་མི་ལེན་པའི་སྣང་ཚུལ་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་ལགས་ཀྱང་། ཁོང་གིས་ནི་སྐབས་དེ་ཤེད་ཅིག་ནས་བོན་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་གསུམ་ལས་གཅིག་ནི་བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང«སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་།»འདི་བདམས་ཡོད་པ་རེད༑ ཁོང་གིས་སྐབས་རེར«སྲིད་བྱང་།»ཞེས་དཔེ་ཆའི་མཚན་ཕྱེད་ཙམ་དྲངས་པ་དང་མང་ཕལ་ཆེར«སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་།»ལས་ཞེས་དང་། «ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན།»ལས་ཞེས་ཡིག་ཆ་འདི་གཉིས་འདྲེན་འདྲེན་རེས་བྱས་ནས«དེབ་ཐེར་དཔྱད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ལས་འཕྲོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་ཐོར་བུ།»ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དེ་གྲུབ་ཡོད༑
གཞན་ཡང«བསྒྲགས་པ་རིན་ཆེན་གླིང་གྲགས»ཞེས་པ་བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་གཙིགས་ཆེ་བ་དེ་ཡང་སྐབས་དེར་ཁོང་གི་ལག་ཏུ་ཆུད་ཡོད་པར་འདུག་ལ་ལུང་ཡང་གང་འཚམས་དྲངས་ཡོད་པ་མ་ཟད། «ཞང་ཞུང་སྙན་རྒྱུད་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར»སོགས་བོན་དཔེ་གལ་ཆེན་དུ་མ་ཞིག་གཟིགས་ཞིབ་བྱས་འདུག་པ་ནི་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ལྟ་བའི་གུ་ཡངས་ཀྱི་བསམ་བློ་དེ་མཚོན་ཐུབ༑ ད་དུང«གཤེན་རབས་མཛོད།»ཅེས་པའི་བོན་དཔེ་ཞིག་ཡོད་ཚུལ་གསུང་འདུག་པ་ཁོ་བོས་དང་ཐོག«ལེགས་བཤད་མཛོད།»ཨེ་ཡིན་སྙམ་མོད། ལན་རེར«གཤེན་རབས་མཛོད་ལྔ་།»ཞེས་བྲིས་འདུག་པར་བསམ་ན་དེ་ཡང་ཡིན་པར་མི་འདུག་པས་འདི་ལྟ་བུའི་བོན་དཔེ་ཞིག་ད་སྔ་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལག་ཏུ་ཡང་མེད་པ་འདྲ་བས་ངོ་མཚར་ཆེ་བྱུང་༑ «གཤེན་རབས་མཛོད་ལྔ་།»ཞེས་པ་ཞིག་བོན་གྱི་བཀའ་དང་བཀའ་བརྟེན་དཀར་ཆག་ཁྲོད་དུ་ད་སྔ་མ་མཐོང་ལ་མཁས་པ་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ལུང་དྲངས་པ་ཡང་མ་རིག་བས། ཁོང་གིས་དཔེ་ཆ་གཞན་དང་མཚན་ནོར་བ་མིན་ནམ་སྙམ་ཏེ་དེ་ཡང་ནོར་དྭོགས་ཅན«གཤེན་རབས་མཛོད་ལྔ་།»ཞེས་པ་དང་ཕྱོགས་འདྲ་བའི་དཔེ་གཞུང་ཞིག་གྱི་ན་བ་ཁོ་བོའི་ཡིད་ལའང་དྲན་གྱི་མི་འདུག གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་དཔེ་གཞུང་ཞིག་ཡོད་ཕྱིན་དཔེ་གཞུང་དེ་ནི་གཙིགས་ཆེ་བར་མཐོང་སྟེ། ཁོང་གི་ཚིག་ཟུར་ལ་བལྟས་ན་དཔེ་གཞུང་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཆགས་རབས་ནས་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་འབྱུང་ཁུངས། བོན་གྱི་སྟོན་པའི་རྣམ་ཐར། བོན་གྱིས་དར་གུད་སོགས་ཆ་ཚང་མཁོད་ཡོད་པའི་དཔེ་རྙིང་ཆ་ཚང་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་འདུག་གོ། དེར་བརྟེན་དེ་ལྟ་བུའི་དཔེ་ཆ་གཙིགས་ཆེ་བ་དང་འཐུས་ཚང་བ་ཞིག་ཁོང་གིས་གཟིགས་མྱོང་བར་འདུག་པས་ལྷག་ཏུ་བོད་གནའ་བོའི་ཤེས་རིག་ལ་གོ་བ་ཟབ་མོ་དང་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་པར་བཤད་ཆོག་པ་ཡིན་ན། སྐབས་དེ་དུས་བོན་པོའི་ཤེས་ཡོན་པ་མིན་པའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་ཁྲོད་ན་བོན་དཔེ་གཙིགས་ཆེན་དེ་དག་མཇལ་མྱོང་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཡིན་ལ། མཇལ་པའི་ཀུན་སློང་རྣམ་དག་ཅན་ཡང་རབ་ཏུ་ཉུང་ངོ་ཞེས་བསྡོམ་ཚིག་བཀོད་ན་ཐལ་མི་ཆེ་བའོ།། དེ་བས་བོན་དཔེ་གཟིགས་བསམ་ན་ཡང་གཟིགས་རྒྱུ་རྙེད་དཀའ་བའི་གནས་སྟངས་སུ་ཡོད་པ་རེད༑
ཁོང་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་གཟིགས་ཡངས་ཤིག་ཡོད་པ་ལ་བརྟག་ན་ཀྲུང་དབྱངས་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་བཞུགས་སྐབས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་གི་དགེ་རྒན་དུ་བརྟེན་མྱོང་བ་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་པ་བཤད་ཅི་དགོས་སྙམ༑ རང་རེའི་ཉེ་རབས་ཀྱི་དུས་ལ་བསམ་ན་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་མཁས་པ་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་གུ་ཡངས་ཀྱི་བསམ་གཞིག་ཟབ་མོ་ཅན་ཕལ་ཆེར་མེད་ཚོད་ཡིན༑ གཞན་གཉའ་ཟླ་བ་བློ་གྲོས་སོགས་ཀྱང་ཁོང་གི་འཕྲིན་ཡིག་འགའ་རེར“མ་གཅིག་སྤུན་ལས་ལྷག་པའི་གྲོགས་མཆོག་ཟླ་བ་བློ་གྲོས”ཞེས་གསལ་བའང་འདུག་པས། འཕྲིན་ཡིག་དེ་དག་བལྟས་ན་ཁོང་གཉིས་དབར་དཔེ་ཆ་ངོ་སྤྲོད་དང་མཁོ་འདོན་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་མངོན་ཡོང་བས་བོན་ལ་གཟིགས་པ་ཡངས་བ་ཡང་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཨེ་ཡོད་སྙམ༑ དེ་ལྟར་ན་ཡང་གཅིག་ནས་བསམ་ན་མ་གཞི་གཉའ་ཟླ་བ་བློ་གྲོས་ལགས་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་རྩོམ་འབྲི་བ་ལ་ཡང་ཚིག་གི་སྡེབ་ལེགས་པ་སོགས། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལྕགས་ཀྱུར་ལེན་པའི་འགུག་ཤུགས་ཆེ་བ་ལ་ཁོ་བོ་ཡིད་སྨོན་མོད། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་དག་ལ་བལྟས་ན་བོན་གྱི་མཁས་པ་དང་གྲུབ་མཐའི་དཔེ་ཆ་དག་ཆེད་དུ་ལུང་མ་དྲངས་པའམ་དཔྱད་པ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་མ་གཏོགས། ཁོང་ལ་བོན་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁས་པའི་གསུང་རྩོམ་ལ་གཟིགས་པ་དོག་བའི་ཞན་ཆ་ཞིག་ཀྱང་གང་ཐད་ནས་ངམ་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་མངོན་རྒྱུ་ཡོད་པར་འདོད༑ སྤྱིར་ན་དཔྱོད་ཤེས་ཅན་དག་ནི་གཞན་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་དེ་ཙམ་མི་རེ་བས་རང་ཉིད་ལ་རང་སྟོབས་ཤིག་ངེས་པར་འདོན་པས། དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཁོང་ཉིད་ཀྱང་མ་གཞི་ནས་རྨོངས་སད་ཀྱི་ན་བུན་ཡོངས་སུ་བསལ་ཟིན་པའི་ངེས་དོན་གྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་འདུག་པ་དེས། ཤེས་བྱའི་མུ་ཡངས་ལ་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་འཕྲུལ་འཁོར་གར་དུ་རྩེན་པར་གཞན་ལ་དེ་ཙམ་བརྟེན་མི་དགོས་པར་བསྙད་ཀྱང་ཅི་ཡང་མི་སྟོ་བར་འདོད་དོ།།
དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་དཀྱེལ་ཡངས་པའི་བསམ་གཞིག་རྣོ་མོ་ཞིག་གིས་མི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་ལ་བཞག་པའི་བག་ཆགས་ངན་རུལ་ཐམས་ཅད་དུམ་བུར་བཅད་དེ། ཤེས་བྱའི་ཐང་ཆེན་ཁོད་སྙོམས་ཀྱིས་གཟིགས་པའི་མཁྱེན་པ་ཡངས་པས་དེ་ལྟར་གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་ཤེས་རིག་དང་འཚོ་གནས་ཀྱི་གསང་འཚོལ་བ་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་དཔེ་རྙིང་གལ་ཆེ་བ་དུ་མ་གཟིགས་པ་མ་ཟད། གནའ་བོའི་དུས་དང་དེའི་རྗེས་སམ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་ཏེ། སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་གྱི་སྐོར་ལ་ཡང་དོ་སྣང་བྱུང་སྟེ་དཔྱད་ཞིབ་གསར་གཏོད་ཀྱི་རྣམ་པ་བགྱིས་ཡོད༑ ཁོང་གིས་སྒྲུང་དང་ལྡེའུ་དང་བོན་གསུམ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་དུས་རིམ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་རིམ་ཅས་ཀྱིས་བྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་ཐོག་མར་གདོད་མའི་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཞིག་གི་ཁོ་ལག་རྒྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་འདོན་པའི་ཆེད་དུ། མི་མང་མང་གིས་གོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཤེས་བྱ་སྒྲུང་ཞེས་པ་དེ་གསར་དུ་བཟོས་ཤིང་། དེ་མུན་དུས་ཡུན་ངེས་ཅན་སོང་བ་ན་མི་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཇེ་རྣོར་བྱུང་བས་སྒྲུང་ནི་མི་རེ་འགས་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར། མང་མང་གིས་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་པར་གྱུར་བ་ན་གསར་གཏོད་ཀྱི་སེམས་ཁམས་རྟ་ཕོ་གཤོག་ཐོགས་དང་འདྲ་བའི་ཤེས་རབ་ཅན་དག་གིས་སླར་ཡང་ལྡེའུ་ཞེས་པའི་ཤེས་བྱ་དེ་ཉིད་གསར་དུ་བསྐྲུན་ཞིང་། དུས་མཚམས་ངེས་ཅན་ཞིག་ན་ལྡེའུ་རིག་པ་དེ་ཡང་སྔོན་མ་སྒྲུང་ལྟར་གྱུར་ཏེ་མི་རྣམས་བློ་རིག་འགྲན་རྩོད་དང་ཞུན་བརྡར་གྱི་སྣང་ཚུལ་དེའི་ཁྲོད་ནས་བོན་ཞེས་པ་མཇུག་མཐར་གསར་དུ་བཟོས་ཏེ་བྱུང་ཚུལ་གསུང་ཡོད་པ་རེད༑
ཁོང་གིས་སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་འདི་མི་རྣམས་ཀྱི་བློ་རིག་འཕེལ་རིམ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་མམ་དུས་རིམ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་བྱུང་བར་བཤད་པ་དེ་ནི་བདེན་པའི་ཤས་ཆེ་བར་སྣང་མོད། དེ་གསུམ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ལུགས་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་ལ་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ནས་བོད་རིག་པའི་ཚ་རླབས་དྲག་ཏུ་འཕྱོ་བའི་དུས་སྐབས་འདིར་ད་དུང་ཁས་ལེན་རིགས་པ་ཞིག་མིན་པར་སེམས༑ རྒྱུ་མཚན་ནི“དེའི་སྔོན་ཆབ་སྲིད་སྒྲུང་ལྡེའི་བོན་གསུམ་གྱིས་བསྐྱངས”ཞེས་བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དག་ལས་བྱུང་བ་ལྟར། དེང་དུས་ཀྱང་བོད་རིག་པ་བ་དག་གིས་དེ་དག་ནི་གདོད་མིའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་སམ་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་གསུམ་ཡིན་པར་བསྙད་པ་ལས། ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡིན་པར་སུ་ཡིས་ཀྱང་མི་སྨྲ་ལ་སྨྲས་ཀྱང་བདེན་སྣང་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།། ཡིན་ན་ཡང་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཁོང་གི་དུས་སྐབས་དེར་མཚོན་ན་དེའི་ཐད་ནས་དོགས་སློང་ཙམ་ཡང་འབྱུང་གི་མེད་དེ། འདི་ལྟ་བུའི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལ་སྟབས་བདེའི་སྒོ་ནས་སྨོད་འབོར་བ་ལས་ཞིབ་དཔྱོད་ཀྱི་འགན་འཁྲི་སུ་ཡིས་ཀྱང་འདེགས་མྱོང་མེད་ན། ཁོང་གིས་སྐབས་དེར་འདི་ལྟ་བུའི་འགྲེལ་བཤད་ནུས་པ་ཡང་ངོ་མཚར་དང་ཡི་རངས་ཀྱི་གནས་འབའ་ཞིག་ཏུ་འཁུམས་སོ།།
སྔར་ཁོང«བོད་གདོང་དམར་ཅན་གྱི་རྨོ་བོ་སྲིན་མོ་ཡིན་ནམ།»ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་པའི་དཔང་པོ་པང་དུ་བསྣམས་ནས་སྟོབས་ལྡན་ཞུ་བའི་བོད་མི་ཡོན་ཏན་པ་ཞིག་ལ་བོད་ཀྱི་མི་རྒྱུད་ཆེད་དུ་དགག་ཡིག་ཅིག་བྲིས་མྱོང་བ་ལྟར། ཁོང་ནི་རིགས་ཞེན་གྱི་དཔའ་དར་རིང་མོ་དེ་ཡིན་པས་ལ་རྒྱའི་སྤོབས་པ་མཐོ་པོས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྟག་གཟིག་གམ་དབྱི་ལང་ནས་ཡིན་ཅེས་པ་ལ། མི་འཐད་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་དེ་བོད་རང་ས་ནས་འཁྲུངས་པ་དང་སྤོ་བོའི་ཡུལ་ནས་ཡིན་ཚུལ་སོགས་ཀྱང་གསུང་ཡོད་པ་རེད༑ ཁོང་གིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་མཚན་ལ“གཤེན་རབས་ཀྱི་མི་བོ་ཆེ”ཞེས་གཤེན་རབ་ཀྱི་རབ་ལ་ཡང་འཇུག་ཡོད་པར་བྱས་ཏེ་གཤེན་ནི་གདུང་ངམ་རུས་ཀྱི་མིང་ལགས་ན། གཤེན་གྱི་གདུང་རབས་ལས་འཁྲུངས་བའི་མི་བོ་ཆེ་ཞེས་འགྲེལ་འདང་ཡོད་པར་འདུག་མོད་དེ་ནི་ཅུང་མི་འགྲིག་བར་སྙམ་མོད། དེའི་ཐད་བཤད་བྱ་མང་བས་ཁོ་བོས་འདིའི་སྐོར་དཔྱད་རྩོམ་གཞན་ཞིག་འབྲི་བཞིན་ཡོད་ན་དེར་གསལ་བཤད་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།
ང་ཚོ་ཆོས་ལུགས་པ་ཚོས་ནམ་རྒྱུན་དག་སྣང་གི་ངོས་ནས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་ཞིག་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྣང་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་བཤད་ན། དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱོན་ཀུན་ཟད་ཅིག་ལར་ནས་གཞི་མ་གྲུབ་པས་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་མཚོན་ན་ཡང་དེ་ལྟར་ལགས་ན་ཁོང་ལ་སྐྱོན་དང་འཁྲུལ་བའི་ཆ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་གཏན་ཁེར་རེད༑ དེར་བརྟེན་ཁོང་གིས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་སྐབས་ཀྱང་གོང་དང་མཚུངས་པར་བོན་དཔེ་དག་ལས་སྤུང་ཡིག་ནས་སྨར་སྦྲག་ཏུ་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཞང་བོད་ལོ་ཙཱ་བ་དག་གིས་བཙན་པོ་མུ་ཁྲིའི་སྐབས་སུ་ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་བྱ་བ་མང་དག་གཉེར་བ་ལ། “དེ་ཡང་སྟག་གཟིག་སྤུངས་ཡིག་བྱ་བ་ཞང་ཞུང་ཡིག་རྒན་དུ་བསྒྱུར། དེ་སྨར་བྲག་ཏུ་འགྱུར། དེ་རིམ་གྱིས་དབུ་ཅན་དང་འབྲུ་མར་འགྱུར་སོགས་ཟེར་ཡང་། སྐབས་འདིར་བོན་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ནི། བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེར་བསྒྱུར་བ་གོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གདོད་མའི་སྒྲུང་དང་ལྡེའུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་བྱུང་བའི་ཆོས་ལུགས་དེ་བོད་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་བའི་དོན་ཡིན་ཞིང”ཞེས་ཀྱང་གསུང་མྱོང་བ་རེད༑ དོན་དུ་འདི་ནི་འགྲེལ་སྟངས་མི་མཐུན་པ་ཞིག་གམ་དོན་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པ་ང་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་ནན་གཏན་བྱས་པས་ར་འཕྲོད་ཐུབ༑
མདོར་ན་ད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རིན་ཐང་ལ་ལོ་རེར་མཐོང་ཇེ་ཆེར་གྱུར་ཏེ་རྗེས་དྲན་གྱི་འདུ་ཚོགས་བསྡུ་བ་དང་གླེང་བརྗོད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་བ་སོགས་ནི་བགྲས་ཡས་མོད། རང་རང་སོ་སོའི་ངོས་ནས་བྱེ་བྲག་གནད་རེ་རེ་ནས་བབ་སྟེ་གླེང་བརྗོད་མི་བྱེད་པར་སྤྱི་བམ་ཙམ་མམ། ཕལ་ཆེ་བ་གཞན་རྗེས་བསྙེགས་ཏེ་གཏམ་རྫིག་པོ་ཤོད་པ་ལ་ངལ་བ་བརྟས་པ་ཙམ་ལས་ངེས་ཤེས་ཡང་དག་ཅིག་རྙེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བའི་གནས་ཚུལ་དུ་ཡོད༑ ལྷག་ཏུ་བོན་ཕྱོགས་ནས་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་གླེང་བརྗོད་མྱོང་མཁན་གང་ཡང་བྱུང་མེད༑ ཡིན་ན་ཡང་དེ་ནི་བོན་པོ་དག་གིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དོ་སྣང་གང་ཡང་མ་བྱས་པའི་རྟགས་མ་ཡིན་ཏེ༑ བོན་གྱི་སློབ་གཉེར་བ་དང་མཁས་པ་དག་གིས་ནམ་རྒྱུན་ཁོང་ལ་ཤིན་ཏུ་ནས་དགའ་བོ་དང་གུས་བཀུར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད༑ གང་ཞེ་ན་འདིར་དཔེ་མཚོན་གཅིག་གིས་བཤད་ན་ན་ནིང་སྤྱི་ལོ༢༠༡༥ལོའི་ང་ཚོའི་གཡུང་དྲུང་བོན་བཤད་སྒྲུབ་སློབ་གླིང་གི་དབྱར་སྐྱིད་ཀྱི་སྐབས་སུ། ཉིན་ལྔའི་རིང་སྤྲོ་སྐྱིད་ལ་རོལ་བ་དང་ཉིན་མཐའ་མར་འཛིན་གྲྭ་སོ་སོ་ནས་སྙན་ངག་གྱེར་འདོན་བྱས་ཏེ་སྙན་ངག་གྱེར་འདོན་འགྲན་བསྡུར་ཞིག་བྱ་སྐབས། ངེད་ཀྱི་འཛིན་གྲྭས་ཨང་དང་པོ་བླངས་པ་ཡིན༑ དེ་ནི་སྤྱིར་ན་གྱེར་མཁན་གྱི་འཇོན་ཐང་སྟེང་ནས་བླངས་ཡོད་པ་ཁོ་བོས་སེམས་ཀྱི་ཡོད་དེ། སྐབས་དེར་ང་ཚོའི་འཛིན་གྲྭས་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙན་ངག«འདི་ན་ཡང་དྲག་ཏུ་ལྡིང་བཞིན་པའི་སྙིང་གསོན་པོ་ཞིག»ཅེས་པའི་སྙན་ངག་དེ་གྱེར་བས། དཔྱད་འདེམ་པ་དགེ་བཤེས་དག་གིས་སྙན་ངག་དེ་ལ་མ་གཞི་ནས་རིན་ཐང་ཆེ་ཚུལ་སོགས་གསུང་བཤད་མང་པོ་གནང་སོང་བ་དེས་སྙན་ངག་ལ་བལྟས་ཏེ་སྐར་མ་གང་འཚམས་བྱིན་ཡོད་པའང་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱུང་༑ གཞན་ནམ་རྒྱུན་གླུ་གཞས་ལ་མི་དགྱེས་པའི་དགེ་བཤེས་སྐད་གྲགས་ཅན་དག་གིས་བདུད་པེའི་བླངས་པའི“སྲིད་པའི་འབྱོར་བ་ལ”དགའ་པོ་ཞེ་དྲག་གནང་བའང་དེས་ཀྱང་ར་སྤྲོད་བྱེད་དོ།།
དེས་ན་སྤྱི་ལོ༢༠༡༠དང༢༠༡༡ལོའི་རང་གྲོལ་སྣང་ཚུལ་དུ་གསལ་བ་ལྟར་ན། བོད་ཀྱི་སྐྱེས་མ་ཁ་ཅིག་གིས་སྤྱི་ཡོངས་ནས་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་གདེང་འཇོག་ཚད་མཐོར་གནང་སྟེ། “ཡིན་ནའང་། ཁོང་གིས་ཨ་རག་འཐུང་ནས་བཟའ་ཟླར་བཅར་རྡུང་བྱས་པ་དེ་ནི། བུད་མེད་ཅིག་གི་ངོས་ནས་དང་ལེན་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།”ཅེས་དང་ལ་ལས་དེ་ལ་གུ་ཡངས་བྱེད་ཐབས་མེད་པ་དང་ལ་ལས་དེ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་སེམས་པ་སྡུག་གིས་ཁྱབ་པས་ཨ་རག་བཏུང་བ་སོགས་བྱས་པ་ལགས་ན། བཟོད་སྒོམ་བྱས་ཀྱང་ཆོག་ཚུལ་སོགས་གང་ལྟར་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་འགའ་ཡིས་གླེང་བརྗོད་བྱས་པ་ནི། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གླེང་བརྗོད་དམ་རྗེས་དྲན་བྱེད་སྟངས་འོས་འཚམས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་ཁོ་བོས་འདོད་པས་རབ་ཏུ་མད༑ དེ་ལྟར་རྗེས་དྲན་གྱི་གཏམ་གླེང་སྤེལ་སྟངས་དེ་དག་དོན་དང་མཐུན་པ་དང་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སེམས་ནས་ཁོ་བོ་བོན་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་ཀྱང་བོན་པོའི་ལས་དབང་དང་འབྲེལ་ཏེ་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བག་ཙམ་གླེང་བ་ཡིན་ནོ།།
དཔྱད་ཡིག་ཁུངས།
(༡) «དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ།» པོད་དྲུག་ཅན། ༡༩༩༧ལོའི་ཟླ༡༢པར་པར་ཐེངས་དང་པོ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
(༢) «རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག» ཤཱཀྱ་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས། དགུ་རོང་སྤུན་གྲོལ་གྱིས་བསྒྱུར། ༢༠༡༡ལོའི་ཟླ༡༡པར་པར་ཐེངས་དང་པོ་ཅང་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
(༣) «དཔའ་དར་རིང་མོ་འདི་ཁྱོད་ལ་འཐེན།» ཞོགས་དུང་། བྱང་སྐར། ཉི་གཞོན། མེ་ལྕེ། ༢༠༡༠ལོའི་ཟླ༡པོར་པར་ཐེངས་གཉིས་པ་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
གསལ་འདེབས། རྩོམ་འདིའི་པར་དབང་ངེད་བཙན་པོ་ཚང་ལ་དབང་བས་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པར་གང་འདོད་དུ་བརྒྱུད་འགོད་བྱེད་མི་ཆོག
རྩོམ་ཁུངས། བཙན་པོ་ཚང་།
རྩོམ་འདིའི་སྦྲེལ་ཐག http://www.tsanpo.com/forum/25394.html


c: text/html

text:
དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་ཁོང་གི་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།
རྒྱ་གྲོལ།
དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བའི》བསྡུས་མིང་ངམ་ཡོངས་གྲགས་སུ《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས》ཞེས་འབོད་ཅིང་འདིའི་ནང་དུ་ཐ་སྙད་ཉིས་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ལྷག་བསྡུས་ཡོད། འདི་ནི་སོག་པོའི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས(1898--1972)1946ལོར་བརྩམས་ཤིང་། 1949ལོར་ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱིས་སྦྱིན་བདག་གནང་སྟེ་ཤིང་པར་བརྐོས། ཤིང་པར་འདི་ནི་དེབ་གཟུགས་སུ་བསྐྲུན་པའི་བོད་ཀྱི་ཤིང་དཔར་ཐོག་མ་ཡིན་པར་མངོན་པས་བོད་ཀྱི་དཔར་གཞིའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་ཀྱང་ཆེས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། 1959ལོར་བློ་བཟང་ཆོས་འཕགས་དང་ཀྲང་ཁེ་ཅང་གཉིས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་ཡོད་ཚད་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན།
སྔོན་ཆད་དག་ཡིག་འདི་ལུག་གཅིག་བྱིན་ན་ཡང་ཉོ་མི་ཐུབ་ཟེར་ལ། དགེ་རྒན་ཚོས་ཁ་བརྡ་ལས་ལ་ལས་རྟ་གཅིག་བྱིན་ནས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཉོས་པ་ཡང་ཡོད་སྐད། རྗེས་སུ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་ཐེངས་གཉིས་ལ་དཔར་བས་ལག་ཏུ་ཡོང་དཀའ་ན་ཡང་། རྟ་དང་ལུག་བྱིན་ནས་ཉོ་དགོས་པའི་ཚོད་གཏན་ནས་མི་འདུག རྗེས་སུ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ནི་བདག་དང་བདག་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྙན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་དང་གནའ་བོའི་དཔེ་ཆ་ཀློག་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཡོ་བྱད་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཏེ་དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས་ལས་མངོན་བརྗོད་དང་། བརྡ་རྙིང་འཚོལ་མི་ཐུབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན།
《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》བྱུང་བས་ད་གཟོད་མི་རྣམས《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས》དང་ཁ་ཐག་ཇེ་རིང་དུ་གྱུར། ཡིན་ན་ཡང《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས》ཟེར་བའི་དག་ཡིག་དེ་ངས་གཏན་ནས་བརྗེད་མ་མྱོང་ལ། དེའི་བཀའ་དྲིན་ཡང་ནམ་ཡང་རྗེད་ཐབས་མེད། ད་ལྟ་རྒྱ་གར་ན་ཡོད་པའི་ན་གཞོན་ཕྱོགས་ལྷུང་ཅན་འགའ་རེས《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས་པ་མིན་པར་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ཡིན་པར་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་གཡམ་ལ་རྒྱུགས་ཏེ་ད་ལྟ་བོད་ནང་དུ་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་མང་། དེ་བས་ངས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་། ཁོང་གི་བརྩམས་པའི་བརྡ་དག་མིང་མཛོད་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་འདོད་པ་ཡིན།
གཅིག དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་མི་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་ལ་དཔྱད་པ།
ད་ལྟ་ང་ཚོའི་མཐོང་ལམ་དུ་མངོན་པའི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ཧོར་ཁང་ལགས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་རྒྱས་བསྡུས་ཐུང་ངུ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ལས་མེད། དེ་གཉིས་ཀྱང་མི་གཅིག་གིས་བྲིས་པ་དང་མི་མཚུངས་པར་མི་མཐུན་པ་ཕྲན་ཙམ་ཡོད་མོད་ང་ཚོས་སྤྱིའི་འགྲོ་སྟངས་བཞིན་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྗེས་མ་དེ་ཚད་ལྡན་དུ་བཟུང་ན་ལེགས།
ཁོང་ནི་ས་ཁྱི་སྤྱི་ལོ1898ལོར་སུའུ་ལེན་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་སི་སྦིར་ཡ(སྦོ་རས་ཐུ)ཞེས་པའི་ས་ཆར་སོག་རིགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་འཁྲུངས། ཁོང་གི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལ་བུ་གསུམ་དང་། བུ་མོ་གཅིག་བཅས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ཁོང་ནི་བུ་རྒན་པ་རྣམ་སྲས་ཀྱི་འོག་མ་སྟེ། ལོ་བདུན་བརྒྱད་ཙམ་ལ་དེ་གའི་མཚོ་ཁ་གླིང་ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་པར་ཞུགས།
དེར་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་དང་ཆོས་སྤྱོད་ཁག་ཐུགས་འཛིན་གནང་ཞིང་། སོག་པོའི་སྐད་ཡིག་དང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཀྱང་སློབ་སྦྱོང་གནང་། ཆུར་རྐྱལ་བ་དང་། སྦེ་ག ཤེད་ཤུགས་རྩེར་སོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། བོད་དུ་ཕེབས་རྗེས་རྡོ་ཆེན་འདེགས་པ་གནང་བ་དང་། དབྱར་ཁ་སྐྱིད་ཆུ་རྒྱས་སྐབས་ཆུར་རྐྱལ་བ་སོགས་སྐབས་དེར་སེ་ར་དགོན་ནང་དུ་སྐད་གྲགས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཙམ་ལ་ཕྱག་རོགས་ཁ་ཤས་བཅས་གསང་སྟབས་ཀྱིས་བྲོས་ཏེ་ཏཱ་ཁུ་རལ་དང་། ལན་ཀྲུའུ། ཟི་ལིང་སྐུ་འབུམ་སོགས་བརྒྱུད་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་སར་འབྱོར་ནས་སེར་བྱེས་བསམ་བློ་ཁང་ཚན་དུ་ཞུགས།
དགེ་བཤེས་མཆོག་གདན་སར་སློབ་གཉེར་མཛད་དེ་རིམ་བཞིན་རྫོགས་པས་ཏེ་གཙང་རལ་ལགས་སྟོད་པ་དང་། ཤིང་བཟོ་ཆེན་མོ་བ་འཆི་མེད་སྟོབས་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི་བུ་སོགས་ལ་དཔེ་ཆ་འཁྲིད་གནང་བ་དང་། དེ་དག་ལ་དཔེ་མཚམས་སུ་བཞུགས་པ་སོགས་ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་སྦྱིན་བདག་རེ་ཟུང་ལ་འཚོ་བ་རྟེན་དགོས་བྱུང་།
ཆུ་བྱ་སྤྱི་ལོ1933ཙམ་ལ་རྒྱ་གར་ནས་པཎྜིཏ་ར་ཧུ་ལ་ལྷ་སར་འབྱོར་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་དང་། དགེ་བཤེས་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་མཆོག་གཉིས་རྒྱ་གར་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་འདུག་ཀྱང་སྐབས་དེར་དགེ་བཤེས་ཉིད་མ་ཕེབས་མོད། ལོ་གཅིག་གཉིས་སོང་མཚམས་རྒྱ་གར་དུ་གནས་མཇལ་དུ་ཕེབས་པར་པཎྜིཏ་ར་ཧུ་ལས་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་གང་ལེགས་ཞུས་ཤིང་། ཝ་ར་ན་སིར་ཕེབས་སྐབས་དགེ་བཤེས་མཆོག་བསྙུན་གཞི་ལྕི་ཙམ་བྱུང་ནས་སྨན་ཁང་དུ་ཡུན་རིང་བཞུགས། ཁམས་དྭངས་ནས་གནས་མཇལ་འཕྲོ་རྣམས་ལ་ཕེབས་ཏེ་ཀ་ལོན་སྦུག་ཏུ་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་དཔར་སྐྲུན་བྱེད་མཁན་སྦ་བུ་མཐར་ཕྱིན་ལ་པར་ཞུ་དག་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་མོད། སླར་ཡང་ཕྱག་བསྙུན་ཏེ་ཕྱིར་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་རྒྱུད་སྨད་མཁན་ཟུར་སོག་པོ་མགོན་དཀར་སྐྱབས་དང་། སོག་པོ་དགེ་བཤེས་བསྟན་དར་ལགས་སོགས་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ནས་གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་སྦྱངས། མེ་བྱི་སྤྱི་ལོ1936ཙམ་ལ་ཨ་རིའི་མི་སྦ་ནར་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་སྐད་སྒྱུར་དུ་སྦ་བུ་མཐར་ཕྱིན་ཁྲིད་ནས་ལྷ་སར་འབྱོར་ཞིང་། ཚ་རོང་དུ་བསྡད་ནས་བོད་དབུས་དང་། ཁམས་སྡེ་དགེ་སོགས་ས་གནས་གང་ས་ནས་བཀའ་བསྟན་སོགས་དཔེ་ཆ་མང་བོ་འཚོལ་བསྡུ་དང་། དཔར་འདེབས་ཀྱིས་ཨ་རིར་འཁྱེར་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་སྐབས་དགེ་བཤེས་མཆོག་སྦ་བུ་མཐར་ཕྱིན་དང་སྔར་ནས་ཞལ་འདྲིས་ཡོད་སྟབས་དཀར་ཆག་ཕྱོགས་སྒྲིག་གི་རོགས་རམ་མཛད།
ཁོང་གི་མཛད་སྤྱོད་ནི་རང་བཞིན་དྲང་ཞིང་གང་བསམ་དྲང་བོར་གསུང་ཞིང་སློབ་གཉེར་ལ་བརྩོན་འགྲུས་གནང་ནས་ཆོས་རྫུའི་རིགས་གཏན་ནས་མི་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ཞལ་འདོན་གནང་བ་སོགས་མིས་མཐོང་སར་ཆོས་གཟུགས་མཛད་མཁན་ཞིག་མིན་ཀྱང་གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པར་དད་པ་ཆེན་པོ་མཛད་ནས་ཇོ་ཁང་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་དང་། ཞབས་བསྐོར་དུ་ཡང་ཡང་ཕེབས།
དེ་ནས་ཁོང་གིས་གདན་སར་མུ་མཐུད་སློབ་གཉེར་གནང་ནས་སེར་བྱེས་མཁན་པོས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་གཏོང་བའི་མིང་རྟགས་བསྩལ་ཏེ་ལོ་འཁོར་ཆོས་ར་འགྲིམས་མུར་སྐུ་རླུང་གི་སྙུན་གཞི་ཕོག་སྟེ་ལྷ་རམས་ལོ་འཁོར་ཀྱང་ལོ་གཅིག་སོང་རྗེས་ཁོང་གི་སྙུན་གཞི་དྭངས་ནས་སྤྱི་ལོ1940ལྕགས་འབྲུག་ལོར་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་ལ་ཆོག་མཆན་ཞུས་ནས་ལྕགས་སྦྲུལ(སྤྱི་ལོ1941)ལ་ལྷ་རམས་འཕར་མ་གཏོང་བ་གནང་། བོད་མེ་ཕག1946ལོར་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་དང་། སྲིད་སྐྱོང་ཟུར་པ་རྭ་སྒྲེང་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་འགལ་བ་ཇེ་ཆེར་སོང་ནས་སེར་བྱེས་མཁན་པོ་དགེ་བཤེས་བསྟན་དར་ལགས་ཀྱང་གྲྭ་ཚང་ནང་ཁུལ་དུ་ཟིང་ཆའི་དབང་གིས་རྐྱེན་འདས་སུ་སོང་བར་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོས། མཁན་པོ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཀྲོངས་པའི་དགོན་པར་བསྡད་མ་བསྡད་ཁྱད་པར་མི་འདུག་གསུངས་ནས་དགོན་པར་མ་བཞུགས་ཤིང་། 1948ལོར་ལྷ་ས་ནས་དགེ་བཤེས་མཆོག་གིས་ཧོར་ཁང་ལ་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ་དེའི་ནང་ཁོང་རང་ཉིད་སྡོམ་པ་ཉམས་སོང་བས་ལྷ་སའི་ཁྱེད་ཚོའི་གཟིམ་ཤག་ནང་ནས་ཟུར་དུ་ཁང་བ་གཅིག་ཀྱང་གཡར་དགོས་ཞེས་འཁོད་པ་འབྱོར་བྱུང་།①
བོད་ས་གླང་སྤྱི་ལོ1946ལོར་ལྷ་སར་རྒྱ་མི་ཕྱིར་འབུད་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་བཟོ་སྐབས་དགེ་བཤེས་མཆོག་ལའང་འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་དང་། སྐབས་དེའི་ལྷ་སྡོད་གོ་མིན་ཏང་དོན་བྱེད་ཁྲུའི་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་རྒྱལ་རོང་བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་གཉིས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཟད། དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལ་དམར་བོའི་ལྟ་བ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་སོགས་ཉེས་མིང་སྣ་ཚོགས་བཏགས་ཏེ་ཕྱིར་འབུད་གཏོང་ཉེ་དུས་ཧོར་ཁང་སྤུན་ཉེ་ངོ་ཤེས་སོགས་ཀྱིས་ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་བྱས་ནས་ཕྱིར་འབུད་ཁོངས་སུ་ཕེབས་མ་དགོས་ཙམ་བྱུང་འདུག
ལྕགས་ཡོས་སྤྱི་ལོ1951ལོར་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་སྟེ་ལྷ་སར་རྩོམ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གསར་འཛུགས་མཛད་པར་དགེ་བཤེས་མཆོག་ཀྱང་རྩོམ་ཞུར་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལྟར་དུས་དེ་ནས《བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར》ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་། དེའི་དུས་ཁོང་ལ་སྐུ་ཟླ་དང་། བུ་ཕྲུག་གསུམ②བཅས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཐུགས་འཁུར་གནང་རྒྱུ་སོགས་སྐུ་ངལ་ཆེ་ཙམ་ཡོད། རྗེས་སུ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ནས་ཁྱེད་རང་དགུང་ལོ་བདུན་ཅུར་ཉེ་བས་ཕྱག་ལས་ལ་ཕེབས་མ་ཐུབ་པའི་སྐབས་གཟིམ་ཁང་ལ་ངལ་གསོ་བསྐྱོན་ན་འགྲིག་ཅེས་གསུངས་ཀྱང་། ཁོང་གིས་ང་མི་གྲལ་ནས་འབུད་རྩིས་བྱེད་ཀྱིན་འདུག་གསུངས་ཏེ་ལས་ཁུངས་ལ་ཆད་མེད་ཕེབས་ནས་མུ་མཐུད་ཕྱག་ལས་ཧུར་བརྩོན་གནང་བ་མ་ཟད། དུས་མཚུངས་ཁོང་ལའང་གསར་བརྗེར་ངོ་རྒོལ་པ་དང་། སུའུ་བཟོ་བཙན་དབང་རིང་ལུགས་པའི་གསང་ཉུལ་ཟེར་བ་སོགས་མ་ཉེས་ཁ་གཡོག་གིས་ཡུན་རིང་བོར་དགག་པ་དང་། འཐབ་རྩོད། ཟུར་བཀག་བཅས་དཀའ་སྡུག་ཆེན་པོ་མྱོང་དགོས་བྱུང་།
བོད་ཆུ་བྱི་སྤྱི་ལོ1972ལོ་སྟེ་དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔར་སྐུ་གཤེགས། གཤེགས་རྗེས་བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་འཁུར་བ་དམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཞུགས་སར་ཕེབས་ཏེ་ཁོང་གི་ནང་མི་བུ་ཕྲུག་ཚོར་སེམས་གསོ་དང་སྦྲགས་དགའ་ཉེ་གྲོང་བ་ཚང་འཛོམས་སར་ནག་ཉེས་གང་ཡང་མི་འདུག་ཅེས་གསུངས་ཏེ་དཀར་འདོན་བྱས་ཤིང་། རྗེས་སུ་མྱ་ངན་ཚོགས་འདུའང་འཚོགས་པ་རེད③ཅེས་གསལ་ཞིང་ད་དུང“རྒྱ་བོད་སློབ་བུ་རྣམས་ལ་མཁོ་བའི་སློབ་དེབ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བརྩམས་དང་རྩོམ་བཞིན་བདའ④”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་ཁོང་གིས་སློབ་དེབ་མང་བོ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད་པར་ངེས་མོད། ད་ལྟ་ང་ཚོས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》ཁོ་ནའོ།།
ཁོང་ནི་བོད་ན་མིང་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་སོག་པོ་དགེ་བཤེས་ཤིག་རེད། གལ་ཏེ་ཁོང་བོད་ཅིག་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ད་ལྟའི་ན་གཞོན་དག་གིས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལྟ་བུའི་གདེང་འཇོག་བྱ་ངེས་ཡིན། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་སོག་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་དོ་སྣང་བྱ་མཁན་དེ་འདྲ་མེད། ཐ་ན་ཁོང་ལ་རྗེས་དྲན་བྱ་མཁན་ཡང་ཧོར་ཁང་ཕ་བུ་གཉིས་མ་གཏོགས་ད་སྔ་མཐོང་མ་བྱུང་། དེ་ཡང་ཁོང་ལ་ཆོས་ནོར་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རེད། དང་བོ་ཆོས་མེད་པ་ནི“ཁོང་ཆོས་ལ་མི་དགའ་མཁན་ཞིག་དང་དམར་བོའི་ལྟ་བ་འཁྱེར་མཁན་ཞིག་རེད། ཁོས་མེ་མདའ་ལ་མཛུབ་མོ་བཙུགས་ནས་སྐྱབས་གནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཞེས་མང་བོ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་དེ། དངོས་གནས་སྐྱབས་འདི་རེད། འདི་ཨམ་ཕྲག་ནང་དུ་བཅུག་ནས་ཕྱིན་ན་ལ་འཕྲང་ཆུ་གསུམ་ག་ལ་བར་ཐུག་ན་སྐྱབས་ཐག་ཆོད་འདིས་སྐྱབས་ཀྱི་རེད་ཟེར་མཁན་གྱི་དགེ་བཤེས་ཤིག་ཡོད་པ་རེད⑤ ”རྗེས་སུ་ཐེག་ཆེན་ཁས་ལེན་དེ་འདྲ་བྱེད་ཀྱིན་མེད་པས་ཁོང་ལ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ཞེས་བཏགས་པ་དེས་ཀྱང་གསལ་བོར་ཤེས་པ་རེད། །ལྷག་པར་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས། “བོད་ལ་སྔོན་མ་གསང་སྔགས་ཁས་མི་ལེན་མཁན་བྱུང་བ་ལོ་རྒྱུས་ནང་བྲིས་མེད། རྗེས་སུ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ཁས་ལེན་གྱི་མེད་པར་གསང་སྔགས་ཀྱི་ལྷ་ཡང་མུ་སྟེགས་པའི་ལྷ་ཡིན་པ་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཡང་མུ་སྟེགས་པའི་ཆོས་ལས་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་ཆོས་མིན་པར་འདོད་པ་ཡིན⑥”གསུངས་པས་དེ་ནི་དགུང་ལོ་མཐོན་པོའི་དུས་སུ་དམ་ཚིག་ཉམས་ནས་ཆུང་མ་ལེན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད་སྙམ།
ཡིན་ན་ཡང་། ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱིས“ཁོང་གིས་མདོ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་གསང་སྔགས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་མ་མཛད་པར་གསང་སྔགས་ནི་མདོ་ཕྱོགས་མ་ཉམས་པའི་ཐབས་ཤེས་ཙམ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་དང་། སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་སོགས་ལྷའི་ཕྱག་ཞབས་ཀྱི་གྲངས་དང་སྦྱར་ནས་ཚིག་དོན་བརྟན་པོ་གནས་ཐབས་མཛད་པ་ཡིན་འདྲ། སྔགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབང་བསྐུར་བ་དང་། གཏོར་ཟོར་འཕེན་པ། སྦྱིན་སྲེག ལྷ་ཀླུ་གཞི་བདག་ལ་བརྔན་པ། མོ་རྒྱག་པ། པྲ་ཕབ་པ། ལྷ་ཕབ་པ། བསང་གཏོང་བ་སོགས་ལ་འཕྱ་དམོད་མཛད་ཅིང་། ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཚེ་དབང་ཙམ་ཡང་མི་ཞུ། གཞན་གྱིས་དབང་བསྐུར་བ་སོགས་ལའང་ཟུར་ཟ་གནང་བ་བླ་མ་ཚོས་ཀྱང་གསན་ཡོད། དཔེར་ན། དགོན་གསར་རྩེ་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱུན་དུ་དབང་ལུང་སོགས་མང་བོ་གནང་གི་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གིས་བཀའ་ཆོས་མ་ཚུགས་གོང་དུ“ད་ཡང་དེ་རིང་འདིར་ང་ཚོས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་བླ་མས་དངུལ་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀ་དེ་བྱེད་དགོས་རེད” ཅེས་སྐུ་རྩེད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གསུང་གི་ཡོད་འདུག⑦” ཞེས་གསུངས་པས་ན་ཁོང་གི་ལོ་ན་གཞོན་དུས་ཆོས་ཁས་ལེན་མི་ལེན་གྱི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་སྣ་ཚོགས་བཤད་ཅིང་རིམ་བཞིན་ཐེག་ཆེན་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་གསང་སྔགས་ཁས་མི་ལེན་པའི་ལྟ་བ་བཟུང་མྱོང་ན་ཡང་རྗེས་སུ་སྔགས་ལ་སྦྱངས་པས་དེ་སྔའི་ལྟ་བ་དེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་ཧོར་ཁང་ལ་སྐད་ཆ་དེ་འདྲ་གསུངས་པ་ཞིག་ཏུ་མངོན།
ཁོང་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ག་འདྲ་ཡོད་མེད་སྐོར་ནི་ཧོར་ཁང་གིས། “ཁོང་ལ་ཁག་གཅིག་གིས་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་དུ་བརྗོད། དགེ་བཤེས་མཆོག་རྒྱ་གར་སོགས་ཡུལ་གྲུ་རྒྱ་ཆེ་སར་ཕེབས་མྱོང་བ་དང་། ཐོག་མར་ཕ་ཡུལ་ནས་ཕེབས་དུས་སུའུ་ལེན་ལ་གསར་བརྗེ་བྱས་ཚར་བས་ཁོང་ལ་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་སྟབས་བཤད་སྒྲ་དགའ་ལྡན་དཔལ་འབྱོར་ལགས་སུ་སྤྱི་ལོ1942ལོ་ཙཱམ་ལའང་ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་འདིར་འགྱུར་བ་ཡོང་གི་རེད། བླ་བྲང་དང་། དགོན་པ། སྐུ་དྲག་སོགས་ཀྱིས་ཕ་གཞིས་དང་། མི་སེར་ཉར་ནས་སྡོད་ཐབས་མེད། སོ་སོའི་འཇོན་ཐང་ལ་གཞིགས་པའི་ལས་ཀ་ཡོང་བ་དང་། ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་གི་རེད་གསུངས་འདུག ད་དུང་མི་དམངས་ཡར་ལངས་ན་མང་ཉུང་ཐུག་པས་གནས་ཐབས་མེད་ཅེས་གསུངས་འདུག དགེ་བཤེས་མཆོག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཆོས་ངོ་མ་བྱེད་དགོས་ན་ཁག་པོ་རེད་ཅེས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གསུང་གི་ཡོད⑧”ཡིན་ན་ཡང་ཁོང་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཞེས་སྐད་གྲགས་ཆོད་པ་རེད། ཁོང་སྐྱ་སེར་བབས་པ་ནས་ཆེས་ཐབས་སྡུག་གི་འཚོ་བ་རོལ་ཏེ། དེའི་དུས་ཁོང་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་ཧོར་ཁང་མ་གཏོགས་མེད་པའི་བཟོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་བས་ཁོང་ལ་ཆོས་ནོར་གཉིས་ཀ་མེད་པ་ཆགས་པས་ན་སྡིག་སྨྲེ་འདི་ལྟ་བུ་མི་འདོན་ག་མེད་བྱུང་།
ཁོང་ནི་བསམ་བློ་གསར་བ་དང་རིགས་ལམ་གསར་བ་ལ་དགའ་བ་ཞིག་སྟེ་ཐེག་ཆེན་དང་གསང་སྔགས་ཁས་མ་བླངས་པ་དང་དམར་བོའི་ལྟ་བ་ལ་ཤུགས་ཆེན་སྤྲོ། དེ་ནི་ཁོང་གིས་ཐེག་ཆེན་དང་གསང་སྔགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐའ་མ་ཆོད་པའི་རྟགས་ཤིག་ཡིན་ན་ཡང་། བསམ་བློ་གསར་བ་དང་ལེན་གྱི་ཆ་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལས་ཀྱང་བརྒལ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་མཚན་སྙན་ནི་འཛིན་གྲྭ་གཏུགས་དང་སྙན་ངག་རི་མོ་བཅས་ལས་རྒྱས་ཤིང་། རྗེས་སུ་དེབ་དཀར་དང་གསེར་གྱི་ཐང་མ་ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་རྒྱན་ལས་རྒྱས། དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་མཚན་སྙན་ནི་ཁོང་ནི་རིགས་ལམ་ལ་མཁས་པའི་ཆ་ནས་རྒྱས་ཤིང་ལྷག་པར་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་མི་བྱེད་ག་མེད་ཆགས་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ཁོང་གིས་ངག་ནས་བཤད་པ་ལས་དེའི་སྐོར་གྱི་དཔེ་ཆ་ཅི་ཡང་བྲིས་མེད་པ་དེ་ནི་ཁོང་གི་ལྟ་བ་དེ་འདྲ་བརྟན་ཆགས་ཤིག་མིན་པ་མཚོན་པ་རེད། རྗེས་སུ་ཁོང་གི་སྙན་གྲགས་དག་ཡིག《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས》ལས་རྒྱས་པ་སྟེ་གལ་ཏེ《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས》བརྩམས་པ་མིན་ན་ཁོང་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་བརྗེད་ངེས་རེད།
དེ་ལས་བལྟས་ན་ཁོང་ནི་ཅོ་ནེ་མཆེད་པ་ཨ་ལགས་ཀྱིས།“མིང་འདོགས་ལ་དགེ་བཤེས་བྱེ་བྲག་པ་ཟེར། རྗེས་མ་དགེ་བཤེས་གཏོང་དུས་ཀྱག་ཀྱག་བྱས་ཏེ་སྨད་ནས་རྩིས་པའི་ཨང་དང་བོ་ཟེར་གྱི་འདུག ཁོང་གིས་སེ་ར་ལ་དམ་བཅའ་བཞག་པའི་སྐབས་དུ་ཧོར་ཁང་སྲས་སྐུ་ཞབས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་རེད། དེ་དུས་ཁོང་གིས་དགེ་བཤེས་གཞན་དག་ཚོ་ལ་དེ་རིང་སྦྱིན་བདག་ཕེབས་ནས་གཏོང་སྒོ་གཏོང་གི་རེད། ང་དམ་བཅར་སྡོད་སྐབས་ཚ་ཞེ་དྲག་མ་རྒྱབ་རོགས་ཟེར་བ་རེད། བྱས་ནའི་དགེ་བཤེས་ཚོས་ཀྱག་ཀྱག་སྦྱིན་བདག་ཡོད་ས་ལ་ཚ་མང་བོ་བརྒྱབ་པ་རེད། དེ་འདྲའི་འདོད་གཏམ་ཡོད་མཁན་ཞིག་རེད⑨”གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གཏན་ནས་ཡོད་ཚུལ་མི་འདུག་པས་སྐད་ཆ་དེ་མི་ཁོང་ལ་མི་དགའ་བའི་ཆགས་སྡང་གི་སྐད་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་བོར་མཚོན་འདུག
གཉིས་པ། དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་སྐོར།
དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་ཚིག་མཛོད་དེ་ནམ་ཞིག་ནས་རྩོམ་པའི་དབུ་བཙུགས་པ་ཤེས་མི་ཐུབ་ན་ཡང་མི་ལོ་བཅུ་གསུམ་ཟད་པར་གསུང་བ་ལ་བལྟས་ན་མ་མཐའ་ཡང་ལོ་བཅུ་གསུམ་འགོར་བ་ཤེས་ཐུབ་ལ། ཧོར་ཁང་གིས“ང་རང་དང་མཇལ་བའི་སྐབས་ནས་ཀྱང་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་གནང་རྩིས་ཀྱིས་ཚིག་རྣམས་གསོག་བསྡུ་གནང་གི་འདུག”ཞེས་གསུངས་ཤིང་ཧོར་ཁང་བྱམས་པ་བསྟན་དར་གྱིས་ཁོང་གཉིས་འཕྲད་པའི་དུས་ནི1936ཙམ་ཡིན་ཟེར་ཞིང་སྐབས་དེར་ཚིག་མཛོད་སྒྲིག་བཞིན་པའི་དུས་རེད། ཧོར་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ1946ལོར་ཚིག་མཛོད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བཤད་ཅིང། 1949ཤིང་པར་དུ་བསྐྲུན་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ། དེ་བས་ན་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་དེ་རྩོམ་པའི་དབུ་ཚུགས་པ་ནི་སྤྱི་ལོ1934ལ་འཁེལ་ཡོད།
དེའི་སྐོར་ཧོར་ཁང་གིས་གསལ་བོར་གསུངས་ཡོད་དེ། “《དགེ་བཤེས་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་བརྩམས་པའི་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་དེ་དགེ་བཤེས་མཆོག་ཐོག་མར་ང་རང་དང་མཇལ་བའི་སྐབས་ནས་ཀྱང་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་གནང་རྩིས་ཀྱིས་ཚིག་རྣམས་གསོག་བསྡུ་གནང་གི་འདུག འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སློབ་གཉེར་གནང་རྒྱུ་དང་། གཉིས་ནས་མཐུན་རྐྱེན་གྱིས་དབུལ་བ་མ་ཟད་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་རིང་སྔར་ཕྱོགས་སྒྲིག་གནང་བ་དེ་ཚོ་ཡང་ཐེངས་གཅིག་འཐོར་གྱར་དུ་སོང་བ་བཅས་ཀྱིས་ལུས་འདུག⑩”དེ་བས་རྒྱ་གར་ནས་བྷ་བུ་མཐར་ཕྱིན་གྱིས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཚིག་མཛོད་བསྒྲིག་པར་གདན་ཞུ་གནང་བ་ཡང་ཁོང་གི་ཚིག་མཛོད་ཅིག་སྒྲིག་བཞིན་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ངེས་ཤིང་ཁོང་གིས་སྒྲིག་བཞིན་པ་དེ་བྷ་བུ་མཐར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་དེ་མ་གདན་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡང“དེ་ཚོ་ཡང་ཐེངས་གཅིག་འཐོར་གྱར་དུ་སོང”བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་འདྲ། འོན་ཀྱང་། ཧོར་ཁང་གིས“ང་རང་གིས་སླར་ཡང་ཚིག་མཛོད་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཀུན་ལ་སྐོམ་པ་ཆུ་འདོད་ལྟར་ཡོད་པས་ནན་ཆེར་གསོལ་བ་བཏབ་པར་ཁོང་གིས་གསུང་དོན། ཚིག་མཛོད་བཟོ་བར་ང་ལ་གདེང་ཚོད་ཆེན་པོ་གཅིག་ནི་སོག་བོད་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཚིག་མཛོད་ཆེན་པོ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་གསུངས་པ་དང་། ད་དུང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་དཔེ་ཆ་གཞུང་པོད་ལྔ་དང་། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་ཚང་མར་རྟོག་ཞིབ་ཞུས་དག་ཀྱང་མཛད་དེ་ཕྱོགས་སྒྲིག་གིས་བོད་མེ་ཁྱི་སྤྱི་ལོ1946ལོར་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་ཤིང་དཔར་དུ་བརྐོས།⑴ ”ཞེས་གསལ་བོར་གསུངས་འདུག་པ་དེ་ནི་ཆེས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད་སྙམ།
ཧོར་ཁང་བྱམས་པ་བསྟན་དར་གྱིས1949ལོར་ཤིང་པར་ལེགས་པར་གྲུབ་པར་བཤད་ཅིང་། སྐབས་དེར་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་སྐྱ་སར་བབས་ཤིང་། “1951ལོ་ནས་དགེ་བཤེས་མཆོག་ཉིན་ལྟར་བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ལས་ཁུངས་ལ་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་ཀྱི་འདུག ཞོར་དུ་མུ་མཐུད་ནས་ཤིང་པར་གྱི་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ་པར་འདེབས་དང་བོད་ཤོག་གི་དེབ་བཟོས་ནས་ཚོང་བ་གནང་བཞིན་འདུག ཁོ་བོ་ཡང་དགེ་བཤེས་མཆོག་གིས་པར་འདེབས་གནང་སར་ལྟད་མོ་བལྟ་བར་འགྲོ་གིན་ཡོད། ཁོང་གིས་པར་འདེབས་གནང་རྗེས་ཧོར་ཁང་གི་ཐོག་ལྕོག་ནུབ་ཀྱི་སྟེང་ལ་བཀྲམ་ནས་སྣག་ཚ་སྐམ་པ་གནང་གི་ཡོད⑵”ཅེས་གསུངས།
ཁོང་གིས་རྣམ་ཀུན་ང་བོད་ཡིག་ལས་སོག་ཡིག་ལེགས་པ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་གསུངས། ལྷག་པར་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གིས་ཚིག་མཛོད་དེ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་དུ་དཔར་སྐྲུན་གནང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་ད་ལྟ་རང་ཅག་ཀུན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ཞིང་འཛམ་གླིང་གང་སར་ཁྱབ་ཡོད། ”ད་དུང་ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེའི་མཇུག་ཏུ་ལས་ཁུངས་དང་ཁྱིམ་གྱི་མཛད་བྲེལ་ལ་མ་བལྟོས་པར་སྔར་གྱི་ཚིག་མཛོད་དེར་ཁ་གསབ་ཚིག་མཛོད་ཅིག་གསར་སྒྲིག་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་བྲེལ་བརྩོན་ཆེན་པོས་མིང་ཚིག་འཚོལ་བསྡུ་དང་། གསོག་འཇོག ཞིབ་འཇུག་བཅས་མཛད་ནས་རྒྱུ་ཆ་གང་འཚམས་ཤིག་གྲ་སྒྲིག་གནང་ཟིན་ཡོད་རུང་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་ནང་ཁུལ་ཟིང་ཆའི་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་ནང་མི་བུ་ཕྲུག་ཚོས་འཇིགས་སྣང་མ་བཟོད་པར་ཡིག་ཆ་དེ་རྣམས་མེར་བསྲེག་གཏོང་དགོས་བྱུང་འདུག
གསུམ་པ། དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ།
འདིར་ཆེད་དུ་བཤད་དགོས་པ་ཞིག་ནི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་དེ་སྟེ། དེ་ཤེས་ན་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བའི་སྐོར་ལ་ངེས་ཤེས་ཡོང་བར་ཕན་པ་ཡོད་པ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་མི་མང་བོ་ཞིག་གིས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་སྐོར་ལྒིང་ཡོད་ཅིང་དེ་ལས་སྣང་རའི་དགེ་འདུན་བཟོད་པས“དེའི་རྗེས་ཧོར་ཁང་གི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དག་ཡིག་རྩོམ་མཁན་དེ་ངའི་ནང་ལ་སླེབས་སོང་། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་ཁོང་གཉིས་ཧ་ཅང་དགའ་ས་རེད⑶”ཞེས་གསུངས་ཡོད།
དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་ཀླུ་འབུམ་ཁང་ཚན་གྱི་ཡིན་ཞིང་། དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་སེ་ར་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་གི་རེད། ཁོང་གཉིས་གྲོགས་པོར་གྱུར་པའི་དུས་ནི་ར་ཧུ་ལ་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་ཁོང་གཉིས་ཕྱག་རོགས་སུ་གདན་དྲངས་པ་ནས་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་བོས“རྒྱ་གར་ནས་པཎྜིཏ་ར་ཧུ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་བསམ་ཞིབ་གནང་བའི་ཆེད་བོད་ལ་ཐེངས་གཅིག་ཕེབས་བའི་སྐབས་ཁོང་ཆུ་སྲིན་ཤར་ལ་བཞུགས་ཡོད་པ་རེད། དེ་དུས་སོག་པོ་ཆོས་གྲགས་དང་ཁོང་གཉིས་གྲོགས་པོ་ཆགས་པ་རེད⑷”གསུངས། ཁོང་གཉིས་གྲོགས་པོར་ཆགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དགའ་ཕྱོགས་འདྲ་ཞིང་ལྟ་བ་མཐུན་ཕྱོགས་ཆེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རེད།
ལ་ལས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དགེ་ཆོས་ཀྱི་སློབ་མ་ཡིན་པར་བཤད་ཀྱང་དེ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཁོ་ན་སྟེ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་དགེ་ཆོས་གཉིས་བསམ་བློ་མཐུན་པའི་གྲོགས་པོ་རྙིང་བ་ཡིན་པས་རྒྱུན་ཏུ་འབྲེལ་འདྲིས་ཆེ། རྒྱུན་ཏུ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སར་ཕེབས་ནས་བགྲོ་ལྒིང་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་དེ། དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་བོས“ང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྐུ་མདུན་ལ་བཅར་བའི་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་ཁོང་གཉིས་དབུ་མའི་སྐོར་ལ་བཀའ་མོལ་ཞིག་གནང་གི་འདུག⑸”ཅེས་གསུངས་ཡོད་ལ། རཀ་རས་ཀྱང། “ཉིན་ཅིག་ཧོར་ཁང་གཅེན་པོ་ཡིན་ནམ། ཧོར་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་སོག་པོ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཤག་ཏུ་ཕེབས་ནས། དགེ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་འདུག་ཟེར་བས⑹”དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སར་རྒྱུན་ཏུ་ཕེབས་པ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལ་མི་དགའ་བའི་ཅོ་ནེ་མཆེད་པ་ཨ་ལགས་ཀྱི་གསུང་ན་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
དེ་བཞིན“ཧོར་ཁང་དང་རཀ་ར་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཐོག་མའི་དུས་སུ་ངོ་སྤྲོད་གནང་མཁན་ཡང་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་རེད⑺”དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་རང་གི་སློབ་མ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ཡང་གསལ་ཏེ། དེས་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་དེ་མཚོན་ཡོད།
དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་བཙོན་དུ་བཟུང་རྗེས་ཁོང་གི་སློབ་མ་དང་གྲོགས་པོ་སྐོར་ཞིག་གིས་རང་རང་ལ་ཆག་སྒོ་འདྲ་ཡོང་སྙམ་ནས་དོགས་ཟོན་བྱས་ཏེ་རྒྱང་བཀྱེད་མོད། དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ནི་དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་བོས། “ང་ཚོ་ཆག་སྒོ་འདྲ་འཁྲི་མི་འོང་ངམ་བསམ་ནས་ཟོན་བྱས་ཏེ་བཅར་ཐུབ་མ་སོང་། དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་མཚམས་མཚམས་ལ་ཕེབས་ཀྱི་རེད⑻”གསུངས་ཡོད།
ལྷག་པར་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་དེབ་ཐེར་དཀར་བོ་དེ་ཧོར་ཁང་གིས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ནས་པར་དུ་སྐྲུན་དུས་དེའི་འགན་ཡོད་ཚད་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་འཁུར་ཡོད་དེ། “བར་ཆད་ཀྱི་དེབ་དཀར་རྩོམ་འཕྲོ་ཅན་དུ་ལུས་པ་དེ་པར་བསྐྲུན་ཐད་མེ་མོ་ཕག(1947)ལོ་ང་རང་མདོ་སྨད་དུ་བསྐྱོད་དགོས་ཀྱིས་སྡོད་ལོང་མ་བྱུང་བའི་བར་དེར་ཁོ་བོས་ཆེད་མངགས་ཞུས་པ་བཞིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་འགན་བཞེས་གནང་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན།⑼”
ལྷག་པར“དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་བཙོན་ཁང་ནས་གློད་པ་ཁག་ཁུར་གནང་མི་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད་པ་ལས་གཅིག་ཀྱང་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཡིན⑽”ཞེས་ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱིས་གསུངས་ཡོད།
བཞི་བ། དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》དགེ་ཆོས་ཀྱིས་བརྩམས་པར་འདོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་དཔྱད་པ།
དེ་ཡང་ཨ་མདོ་བའི་ཕྱོགས་ཞེན་ཅན་གྱི་ན་གཞོན་སྐོར་ཞིག་གིས《སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས》དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། 《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་ནི་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་སྡེ་ནས་བྱུང་བའི་ངོ་ཚ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། ལྷག་པར་ང་ཚོ་དབུས་གཙང་བ་དང་སོག་པོ་མཁས་པ་དག་ལ་ཁ་སྐྱེངས་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཨ་མདོ་བ་ཡིན་པས་ཨ་མདོའི་ཕྱོགས་ཞེན་ཆེ་བ་དང་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་སོག་པོ་ཡིན་པས་ན་གཞོན་དེ་དག་བོད་དང་ཨ་མདོར་ཞེན་ཆེ་ཁུལ་གྱིས་རང་མཚང་རང་གིས་བྲུས་ཏེ་དགའ་ཀྲོག་ཀྲོག་བྱེད་པ་དེ་རེད།
ད་དུང་རེ་འགའ་ཞིག་དེ་བས་ཀྱང་ཐལ་ནས《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས》དང《ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང》ཡང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཞེས་ཁོང་འཛུམ་དབང་མེད་དུ་འཆོར་བའི་སྐད་ཆ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཐོས་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། དེ་དག་ནི་རྣམ་དཔྱོད་བྲལ་བའི་ན་གཞོན་བླུན་པོ་གཡམ་ལ་རྒྱུགས་པའི་ངག་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ཏིལ་འབྲས་ཙམ་ཡང་མེད་ན་ཡང་། ཆུ་སྣ་གར་ཁྲིད་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཏུ་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།
1 དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་མིང་མཛོད་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དག་གིས་གཞི་གཟུང་ས་གཅིག་ནི་དག་ཡིག་དེའི་སྔོན་འགྲོ་དང་མཇུག་གི་ཚིགས་བཅད། སྲིད་པའི་ཐ་སྙད་ལམ་ནས་སྲིད་པའི་འགྲོར། །སྲིད་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཁྲིད་མཛད་པ། །སྲིད་གསུམ་འགྲོ་བའི་ས་མཁན་ཆོས་ཀྱི་རྗེ། །སྲིད་ཞིའི་རྣམ་འདྲེན་རྡོ་རྗེ་གདན་པར་འདུད། །རྒྱ་ཆེན་རྒྱལ་ཁམས་ཀུན་གྱི་རིག་པའི་དབྱིག ། མི་འཇིག་ དུས་བཞིའི་མཐར་ཡང་བསྲུང་བའི་སླད། །གངས་རིས་བསྐོར་བའི་མཛོད་དུ་ལེགས་བསྡུས་པའི། །སྔོན་བྱོན་ལོ་པཎ་དེ་དག་ཕྱག་གི་ཡུལ། །ཞེས་དང། རིགས་མཐུན་མི་ཡི་འགྲོ་བའི་སེམས་ཀྱི་འོད། །ཕན་ཚུན་འཕྲོ་བའི་རྒྱུན་ལམ་ཉག་གཅིག་དེ། །ལུས་ངག་རྣམ་རིག་སྲད་བུར་ཟུང་འབྲེལ་བའི། །ཐ་སྙད་གློག་གི་སྐུད་པ་འདི་མཐོང་ནས། །གཡར་བོའི་ཕ་ཡུལ་གངས་ཅན་བོད་ལྗོངས་སུ། །རྒྱུན་རིང་གནས་བའི་མགྲོན་ལ་རྒྱུས་ཆེ་བས། །གནའ་བོའི་བརྡ་དང་ཕྱིས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀུན། །ཐོར་བུ་སྡེབ་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བྲི་བར་བྱ། །ཞེས་པའི་ཚིགས་བཅད་འདི་དག་གི་རྩོམ་སྟངས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རྩོམ་སྟངས་དང་མཚུངས་པས་ཡིན་ཟེར།
དེ་ནི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མ་ཤེས་པ་སྟེ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་རྩོམ་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཤེས་པར་དེ་ལྟར་ཁ་ཚོན་གཅོད་པ་ནི་གཡག་ཞར་གྱིས་རྩྭ་ཟོས་པ་ལས་མ་འདས་པས་སོ། །གོང་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱང་རིག་པ་གསར་བ་དང་རྩོམ་སྟངས་གསར་བ་ལ་དགྱེས་པས་དཔེ་གསར་བ་དེ་ལྟར་བཀོལ་མི་བཀོལ་ལ་སོམ་ཉི་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་མ་རེད། གཙོ་བོ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལགས་ཀྱིས་རྩོམ་སྟངས་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་ལ་དཔྱད་དགོས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་སྟེ་ད་ལྟ་ང་ཚོའི་མཐོང་ ལམ་དུ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལགས་ཀྱིས་སྙན་རྩོམ་མེད་པས་དེ་ནི་དཔྱོད་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཧོར་ཁང་གིས་བྲིས་པའི་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་དེར། “ཉ་གང་ཟླ་བ་ཤར་བར་སུ་ཞིག་སྨད། །ཟས་གཙང་སྲས་ཀྱི་ཞབས་ལ་སུ་མི་འདུད། །འབྲུག་སྒྲ་སྒྲོག་པས་རྨ་བྱ་ཅིས་མི་དགའ། །དམ་ཆོས་བདུད་རྩིས་བདག་ཡིད་ཅིས་མི་འཚེངས། །”ཞེས་དང་།“ལྡེམ་ལྡེམ་གཡོ་བའི་པད་མོ་ལ། །ཡང་ཡང་འཁོར་བའི་བུང་བ་བཞིན། །བརྗིད་བརྗིད་ཡངས་པའི་གན་དྷོ་ལར། །ཡང་ཡང་གུས་པས་བསྐྱོད་པར་བྱེད། །⑾”ཅེས་པའི་སྙན་རྩོམ་ཞིག་བཀོད་འདུག དེ་ལ་བལྟས་ན་ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་གཤིས་འདྲ་བ་མཐོང་བས་གོང་དུ་བཤད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་ནི་དགོས་མེད་ཀྱི་ལྟར་སྣང་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། དེ་ལྟར་དགེ་བཤེས་ལགས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྩོམ་གཤིས་ལྡན་པ་ཆེས་གསལ་ཞིང་། ཚིགས་བཅད་འདི་གཉིས་ལས་གཞན་པ་དག་དགེ་བཤེས་ལགས་ཀྱི་ཡིན་ན་དེ་དག་གི་བར་ན་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་མེད་པས་རང་གིས་བཀོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་རང་གིས་བཤིག་པ་ཉིད་དོ། །
2 ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་ཚིག་མཛོད་འདིའི་ནང་དུ། པ་ནི་ཆུ་ཡི་མིང་རྒྱ་གར་སྐད་ཡིན། ཞེས་པ་འདི་རྒྱ་གར་སྐད་ལ་མཁས་པའི་དགེ་ཆོས་དང་བྷ་བུ་མཐར་ཕྱིན་ལྟ་བུ་ལས་མི་ཤེས་པ་དང་། རྒྱ་ཤུག་ཆི་ག་བ་ཞེས་པ་ཤིང་ཏོག་ཤུག་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་པའང་སྣང་ཞེས་པ་དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསེར་གྱི་ཐང་མར་ཤུག་ཐོག་ལ་མི་འདོད་པ་དང་མཐུན་ལ་ཀརྐཊ་སྡིག་སྲིན་ཞེས་པ་ཡང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་གསར་རྙེད་ཅིག་ཡིན་སྔོན་གྱི་རྩིས་གཞུང་དུ་མ་ན་སྦལ་བར་བཤད་འདུག་པ་བཅས་ལས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་འབྲས་སྤུངས་ནས་རྙེད་པའི་བློ་བསྐྱེད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་གསལ་བོར་རྟོགས་ཟེར་བ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་མ་ངེས་པ་སྟེ་ཚིག་མཛོད་ནི་གཞན་གྱི་ལེགས་ཆ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱ་དགོས་པ་སྨོས་མ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཚིག་མཛོད་དེ་ལས་འགྲེལ་གང་བྱུང་ཐམས་ཅད་རྩོམ་པ་བོའི་གསར་དུ་ཤེས་དགོས་པའི་ངེས་པ་ག་ལ་ཡོད། དེ་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་གསར་དུ་ཤེས་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དེ་དགེ་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་མང་བོ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བཀླགས་ཡོད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མི་དགོས་པ་ཞིག་རེད།
ཡང་ལ་ལས། ཚིག་མཛོད་འདིར་ཨ་མདོ་ཁ་སྐད་གང་མང་ཞིག་འདུག་ཅིང་སོག་པོ་དགེ་བཤེས་ཁོང་ཨ་མདོར་བཞུགས་མྱོང་མེད་པས་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ཡིན་པ་གསལ་ཟེར་ཀྱང་འོ་ན་དགེ་ཆོས་སོག་ཡུལ་དུ་མ་བཞུགས་པས་སོག་སྐད་མི་མཁྱེན་པས་འདིར་སོག་པོའི་ཐ་སྙད་འགྲེལ་ལེགས་པོ་གཞན་ན་མེད་པ་གང་མང་ཞིག་ཡོད་ལ་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་ལམ།
3 མ་བཅོལ་ལྒིགས་བམ་བྲི་བའི་བྲེལ་ཟིང་གིས། མི་ལོ་བཅུ་གསུམ་དལ་གྱིས་ཟད་པ་ལས་ཞེས་པས་འདི་དག་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ་ཟེར། མི་ལོ་བཅུ་གསུམ་ཟད་ན་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ཡིན་དགོས་པ་ནི་ངེས་པར་དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་ཡིན་པས་དགག་པ་གཏོང་དགོས་དོན་ཅི་ཡང་མི་འདུག
4 ཚིག་མཛོད་དེ་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ཡིན་ཟེར་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་གཞི་གཟུང་ས་གཞན་ཞིག་ནི་དེའི་ནང་དུ་ཨ་མདོའི་ཁ་སྐད་གང་མང་ཞིག་ཡོད་པས་ཡིན་ཟེར་མོད། དེ་ནི་ཚིག་མཛོད་སྒྲིག་སྟངས་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཅི་ཡང་མེད་པས་མགོ་བོ་མགལ་མེ་བཞིན་འཁོར་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ཚིག་མཛོད་ཅིག་ཡིན་ན་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་སྐད་ལ་རྒྱུས་ཡོད་མེད་ལ་མ་བལྟས་པར་དཔེ་ཆ་མང་བོ་ལས་ཐ་སྙད་གང་མང་ཞིག་གསག་དགོས་ལ་ཡང་གཅིག་བཤད་ན་སྔོན་གྱི་སྤྱི་སྐད་ལ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཡུལ་སྐད་ལས་ལེགས་པོ་འཚམ་པོ་ཞིག་གིས་ཁ་སྐོང་བ་ན་ཤིན་ཏུ་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་ངེས་པར་དགོས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
5 ལ་ལས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མ་གཏོགས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་དེ་འདྲ་རྩོམ་མི་ཐུབ་ཟེར་བའང་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལ་རྒྱུས་མེད་པའི་གཏམ་མོ། །གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་རྒྱ་སྐད་དང་དབྱིན་སྐད་ཤེས་མིན་མ་ཤེས་ཀྱང་སོག་ཡིག་དང་སོག་སྐད་ཤེས་པས་སོག་པོའི་ཐ་སྐད་ཀྱི་སྒྲིག་སྟངས་ཤེས་ཤིང་། ད་དུང་རྒྱ་གར་སོགས་ལ་ཡང་སོང་མྱོང་བས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལ་དེ་འདྲ་རྩོམ་པའི་ནུས་པ་མེད་སྙམ་པ་ནི་རང་ལ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཐད་ལ་དཔྱོད་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།
ལྷག་པར་དེབ་འདིའི་སྒྲིག་སྟངས་ནི་སྔོན་ཆད་བོད་ལ་མེད་ཅེས་ཐན་སྐད་སྒྲོག་པ་ནི་བོད་ཀྱི་བརྡ་དག་གི་ཚུལ་ལ་འདྲིས་ཆ་ཞན་པའི་རྟགས་ལས་གཞན་དུ་མེད་དེ། ཨ་ལག་ཤ་ངག་དབང་བསྟན་དར(1759_ )གྱི་གངས་ཅན་བརྡའ་གསར་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བརྡའ་ཡིག་བློ་གསལ་མགྲིན་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ། ⑿དེ་ཡང་ཀ་ཕྲེང་ལྟར་བསྒྲིགས་ཡོད་པ་དང་། མཁས་པའི་དབང་བོ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གི་དག་ཡིག་ཐོན་མིའི་དགོངས་རྒྱན་ཡང“རབ་རྒྱལ་ལྕགས་འབྲུག་ལོ(1940)ནས་མགོ་བརྩམས། ལོ་དྲུག་གི་རིང་ཁོམ་ལོང་ནམ་ཡོད་ལ་བརྩོན་པ་མ་བཏང་བར་བྲིས་པ། ཤིང་བྱ་ལོའི(1945)སྣོན་ཟླ་བའི་དཀར་ཕྱོགས་རྫོགས་པ་གསུམ་པ⒀”ལ་གྲུབ་ཅིང་། དེའི་སྒྲིག་སྟངས་ཀྱང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་སྒྲིག་སྟངས་དང་མཐུན་པས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་སྒྲིག་སྟངས་བོད་ན་མེད་ཅིང་དགེ་ཆོས་ཁོ་ན་ལས་མ་གཏོགས་འབྱུང་མི་ཐུབ་པར་སྨྲ་བ་ནི་རང་གི་སྣང་བ་གསོ་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག་ལས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཞིག་གི་ངག་ལས་འདོན་འོས་པའི་སྐད་ཆ་ཞིག་མིན་ཏེ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་སོ། །ཀཱ་ལི་ཕྲེང་བསྒྲིགས་ཀྱི་དག་ཡིག་ཐམས་ཅད་ཀ་ཕྲེང་ལྟར་བསྒྲིགས་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས་དེ་ནི་རང་ཉིད་མཐོང་རྒྱ་མེད་པའི་སྐྱོན་ལས་གཞན་མིན་ནོ། །
6 ཡང་ལ་ལས“དགེ་ཆོས་ཀྱིས་སྐྱིད་ལ་སྡུག་པའི་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་འདིར། །ཤི་ཡང་ཕྱི་མིག་ལྟ་བའི་རེ་བ་ཡིས། །”ཞེས་པའི་ཚིག་རྐང་འདི་གཉིས་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་གཞས་སུ་གཏོང་བར་བཤད་པས་དགེ་ཆོས་ཡིན་ཟེར་ཞིང་དེ་ཁུངས་ནི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གྲོགས་པོ་ཅོ་ནེ་བ་ཨ་ལགས་འཇམ་དབྱངས་ཀྱིས། སྐྱིད་ལ་སྡུག་པའི་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་འདིར། །ཤི་ཡང་ཕྱི་མིག་ལྟ་བའི་རེ་བ་ཡིས། །ཟེར་བ་དེ་འདྲ་བོ་ཁོང་རང་གི་གླུ་བཏང་ཡག་གི་རྩོམ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་དང་། གཞོན་དུས་དགའ་བའི་ཆུང་མ་ངས་མ་བླངས། །རྒས་དུས་དགོས་པའི་ནོར་རྫས་ངས་མ་བསགས། །སྤྲང་བོའི་མི་ཚེ་ལྕགས་སྨྱུག་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །རྫོགས་པ་འདི་ནི་བདག་གི་སྣང་བ་སྐྱོ། །དེ་འདྲ་བོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་གླུའི་གྲས་ལ་བཏང་གི་རེད། སྐྱིད་ལ་སྡུག་པའི་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ཟེར་བ་དེ་ཧོར་ཁང་དགེ་བཤེས་ཁོང་རང་གི་རྩོམ་ཟེར་ནས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད་ནས་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་དེ་ཡིན⒁ཞེས་ཟེར་མོད། དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་ཁོང་གིས་སྐབས་དེར་དངོས་སུ་མཐོང་བ་བཤད་པ་མ་ཡིན་པར་དག་ཡིག་དེ་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་འདོད་པའི་ཚིག་ཅིག་ཡིན་ཀྱང་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མ་ངེས་པ་ཞིག་རེད།
བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེའི་གསུང་ན་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་བོ་དང་མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ཚིག་རེ་གཉིས་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱས་ནས་བཀོད་པ་ཡང་ཡོད་ལ་ལྷག་པར་སློབ་གཉེར་བསླབ་བྱ་ན་མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེ་དང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ། ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་བོ་སོགས་ཀྱི་ཚིག་སྣ་མང་བོ་བསྡུས་ཡོད་ལ། གཞན་ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་དང་། རྒྱལ་བོ་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་སྔོན་གྱི་ཚིག་འགྲོས་ཇི་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ་བཀོད་པ་མང་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གསུང་ན་ཡང་། སྔོན་གྱི་ཚིག་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱས་ནས་བཀོད་པ་མང་དེ་དཔེར་ན།“ཁ་རྒྱ་དང་ནི་རྒན་གྱའི་བར་ཡང་རིང་། །དབུས་དང་ཨ་མདོའི་ལམ་ནི་ཤིན་ཏུ་རིང་། །མ་ག་དྷཱ་དང་བོད་ནི་ཆེས་ཆེར་རིང་། །ལེགས་སྦྱར་དངོས་དང་སུམ་རྐང་དེ་བས་རིང་། །ཞེས་པ་འདི་ནི་མདོ་ལས། ནམ་མཁའ་དང་ནི་ས་གཞིའི་བར་ཡང་རིང་། །རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཚུར་རོལ་མཐའ་ཡང་རིང་། །ཤར་དང་ནུབ་ཀྱི་བར་ཐག་ཆེས་ཆེར་རིང་། །ཕལ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་དེ་བས་རིང་། །⒂”ཞེས་པ་འདིར་ལད་འབྲི་བྱས་པ་དང་། ཡང་དགེ་ཆོས་ཀྱི།“ན་ཆུང་བུ་མོས་སྐྱེས་པ་འདོད་པ་ནི། །སྐོམ་པ་ཆུ་ལ་འཕྲད་པའི་དོ་ཟླ་མིན། །ཆགས་ལྡན་སྙིང་ལ་སྐྱེས་བུ་དྲན་པ་ནི། །ལྟོགས་པ་ཟས་ལ་རྔམ་པའི་དོ་ཟླ་མིན། །ཕ་མ་བཙན་པོས་དེ་ལ་གེགས་བྱས་པ། །ཁྲི་མོན་དོང་དུ་བཅུག་པའི་དོ་ཟླ་མིན། །ཆོས་སྒོ་བཙན་པོས་དེ་ལ་ཁྲིམས་བྱས་པ། །བཙོན་པ་ཚེ་སྒོ་འཁུར་བའི་དོ་ཟླ་མིན། །”ཞེས་པ། བཀའ་ཐང་གི་ཚིག་སྟེ། “བུད་མེད་སྙིང་དུ་སྐྱེས་པ་ཞུགས་པ་ནི། །ནད་དུ་སྙིང་རླུང་ཞུགས་པའི་དོ་ཟླ་མིན། །སྐྱེས་པའི་སྙིང་དུ་བུད་མེད་ཞུགས་པ་ནི། །སྨྱོ་འདྲེ་རྒྱལ་འགོང་ཕལ་གྱི་དོ་ཟླ་མིན། །བཟའ་མི་སྙོམས་ཆུང་ཁྱིམ་ཐབ་བྱེད་པ་ནི། །ཆོམ་རྐུན་ཨ་ར་ཕལ་གྱི་དོ་ཟླ་མིན། །⒃”ཞེས་པའི་ཚིག་སྣ་བཅོས་པ་སོགས་ཡོད་པས་སོ། །གཞན་ཡང་ས་སྐྱའི་ལེགས་བཤད་དང་རྒྱལ་བོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་སྔོན་གྱི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་མང་བོའི་ཚིག་སྣ་བསྡུས་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་རྩོམ་པ་བོ་ཡང་སྔོན་གྱི་དེ་དག་ཡིན་པར་འདོད་དགོས་སོ། །
7 ཡང་ཅོ་ནེ་མཆེད་པ་ཨ་ལགས་ཀྱིས“མཐར་ཕྱིན་བྷ་བུ …… ཁོང་གིས་གསུང་ཡག་ལ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ཀྱིས་ངའི་བརྩམས་པའི་ཚིག་མཛོད་དེ་འཁྱེར་ནས་ང་ལ་རྩ་བ་ནས་རེག་མ་སོང་གསུང་གི་འདུག⒄”ཞེས་ཁོང་གཉིས་ཀའི་སྒྲིག་བཞིན་པ་དག་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་འཁྱེར་ནས་རྩ་མེད་དུ་བུད་སོང་བར་གླེང། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་བདེན་མིན་གང་ལྟར་རྗེས་སུ་ཀིརྟི་ཚང་གིས་རྙེད་ནས་དཔེ་མཛོད་ཁང་ལ་ཕུལ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་པས་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་འཁྱེར་ནས་རྩ་མེད་དུ་བཏང་མེད་ལ་རྐུན་མིང་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལ་འགེལ་དོན་ཡང་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །
8 ཡང་ལ་ལས་ཧོར་ཁང་གིས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་བརྩམས་པར་བཤད་པ་ནི་ཧོར་ཁང་སོག་པོའི་རྒྱུད་ཡིན་པས་སོག་པོའི་ཕྱོགས་ཞེན་བཟུང་བ་ཡིན་ཟེར་ཀྱང་དེ་ནི་གཞན་ལ་ཆེད་དུ་དམའ་ཕབ་པའི་ཚིག་ཅིག་སྟེ་མདོར་ན་གཞན་དག་ཀྱང་རང་གི་མི་གཤིས་ཀྱི་ཚད་དུ་བཟུང་བ་འདྲ་བས་དེ་འདྲའི་ཐ་ཤལ་གྱི་གཏམ་བློ་ལྡན་དག་གི་དབུས་སུ་འདོན་འོས་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་ནོ། །ང་ཚོ་སུ་ཡང་ཧོར་ཁང་ལ་གསལ་ཆ་ཅི་ཡང་མེད་པས་སྐད་ཆ་དེ་འདྲ་བཤད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་གཏན་ནས་མེད་པས་ཧོར་ཁང་མི་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་གསལ་ཐག་ཆོད་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་དཀའ་ཡང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་རང་གི་སློབ་མ་རྣམས་ལས་བློ་གཏད་ས་ཉག་གཅིག་ཡིན་པ་ཁོང་གིས་རང་གི་གསུང་རྩོམ་དག་ཁོང་ལ་བཅོལ་བས་ཤེས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་ཞིག་ལ་བཅོལ་ས་མ་རྙེད་པ་ནི་ཁོང་གི་སློབ་མའི་ཁྲོད་དུ་ཁོང་འདྲ་བའི་མི་གཤིས་ལེགས་པོ་ཞིག་མེད་པ་གསལ་བོར་མཚོན་པ་མ་ཡིན་ནམ།
ལྷག་པར་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ལས་དེབ་ཐེར་དཀར་བོ་ཤིང་པར་དུ་སྐྲུན་མཁན་ཡང་ཧོར་ཁང་ཡིན་ལ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ཀུན་ཉར་ཚགས་བྱེད་མཁན་ཡང་ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་ཡིན་པས་དེ་ནི་དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསུང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་དགེ་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་རྐུ་མཁན་གྱི་གྲས་སུ་གཏོགས་པ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན། བདག་གིས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན་ཁོང་ནི་རང་གི་ཁེ་ཕན་གྱི་ཆེད་དུ་མི་རིགས་ལ་གནོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་མཁན་ཞིག་མིན་ལ་དགེ་རྒན་གྱི་ཕྱག་རྩོམ་བརྐུས་ནས་གཞན་ལ་སྟེར་མཁན་ཞིག་དེ་བས་ཀྱང་ག་ལ་ཡིན།
ལྔ་བ། 《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》དགེ་ཆོས་ཀྱི་མ་ཡིན་པའི་སྐོར་བཤད་པ།
ན་གཞོན་ཕྱོགས་རིས་ཅན་དག་གིས《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ཡིན་ཟེར་བ་ནི་བོད་ཀྱི་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་བ་ཡིན་ལ། 《སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས》དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་ནི་ཨ་མདོ་བའི་ཕྱོགས་རིས་སུ་སོང་བའོ། །ལྷག་པར་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་མིན་ཟེར་བ་འདི་སོག་པོའི་མཁས་པས་བོད་ལ་བཞག་པའི་བྱས་རྗེས་བསུབ་འདོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ནི་རིག་གཞུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་བྱུང་བའི་ནད་ངན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་སྒྲུབ་བྱེད་རྣམ་དག་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་དེ་དག་གིས་བཀོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལྟར་སྣང་ཡིན་པ་མ་ཟད་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འདི་ལྟར།
1 《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཡིན་ཟེར་བ་དག་གི་གཞི་གཟུང་ས་གཙོ་བོ་ནི་ཅོ་ནེ་མཆེད་པ་ཨ་ལགས་འཇམ་དཔལ་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པ་ལས། “དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཁ་སྐོང་གི་མཇུག་སྐྱེལ་བྱེད་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལ་བཅོལ་ཡོད་པ་འདྲ། ཁོང་གི་ལྕགས་སྨྱུག་འཁྱེར་ཡོང་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྐུ་མདུན་ལ་བཅར་གྱི་འདུག དེ་དུས་འདིའི་བར་དུ་འདི་བཅུག་ཤོག་གསུངས་ནས་བཀའ་གནང་བ་དེ་འདྲ་ངས་ཐེངས་ཁ་ཤས་ལ་མཐོང་མྱོང⒅”ཟེར་བ་དེ་རེད།
འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་དེ་ལས་གསལ་བོར་མཐོང་བ་ནི་བཅོལ་བ་འདྲ། ཞེས་རང་ལ་ངེས་གཏད་མེད་པའི་ཚིག་བཤད་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གི་གསུང་ལ་བལྟས་ན་ཁོང་ནི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལ་མི་དགའ་མཁན་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གི་གསུང་གི་ཞར་ལ། དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་ཅིག་འབྲི་བཞིན་ཡོད་པ་གསལ་བོར་བཤད་ཡོད་ལ། འབྲི་མཁན་ཡང་ཁོང་ཡིན་པ་ལས་དགེ་ཆོས་མིན་པ་དང་དགེ་ཆོས་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་བཞིན་པ་དེ་རེད། དེ་ལས་བལྟས་ན། འདིའི་བར་ལ་འདི་ཆུགས་ཟེར་སྲོལ་ལ་དེ་ནི་ཁོང་ལ་བློ་དྲིས་པ་ཞིག་ལས་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་བྲིས་པ་མིན་པ་གསལ་བོ་རེད། གལ་ཏེ་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ཡིན་ན་ཁོང་གི་འབྲི་ངེས་པ་ལས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལ་འདིའི་བར་དུ་འདི་ཆུགས་ཟེར་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཁོང་གི་སློབ་བུ་དག་ལ་ལས་བཅོལ་བ་ལས། དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ལྟ་བུ་ལ་ལས་བཅོལ་དོན་གཏན་ནས་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ཚིག་མཛོད་ཅིག་གྲུབ་ཡོད་མེད་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།
མང་ཆེ་བས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་དག་ཡིག་ཅིག་བརྩམས་ཟེར་བཞིན་ཡོད་མོད། དོན་ངོ་མར་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་དག་ཡིག་ཅིག་བརྩམས་ཡོད་པ་ནི་ད་སྔ་གཞི་འཛིན་ས་མེད། ད་སྔའི་གཞི་གཟུང་ས་གཅིག་ནི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་བྷ་བུ་མཐར་ཕྱིན་གཉིས་ཀྱིས་ཚིག་མཛོད་ཅིག་བསྒྲིགས་པའི་གཏམ་དེ་རེད། དེ་ཡང་ཐོག་མར་མགོ་འཛིན་མཁན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཀྱང་། དེ་ལེགས་པར་གྲུབ་ཡོད་མེད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། “ཀ་བློན་སྦུག་གི་མཐར་ཕྱིན་དཔར་ཁང་ནས་ལྷག་བསྡད་པའི་ཚིག་མཛོད་མཇུག་མ་འཁྱོལ་བའི་རྩོམ་འཕྲོ་ཅན་གྱི་པར་བརྒྱབས་འདུག ང་ཕྱི་ལོ1980ལོར་དེར་འགྲོ་བའི་སྐབས་མཐར་ཕྱིན་བྷ་བུ་ལགས་ཀྱི་པར་ཁང་ནས་ཅ་ཆའི་བར་བརྒྱབས་གྲུབ་འདུག ཚིག་མཛོད་འདིའི་མགོ་དང་བོ་ཚུགས་དུས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་སོགས་ཡོད་ས་རེད⒆”ཅེས་གསལ། དེ་ནི་མང་བོ་ཞིག་གིས་བསམ་པའི་དགེ་ཆོས་ཀྱི་དག་ཡིག་ཡིན་མོད། དེའི་ནང་དུ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱང་ཡོད་དེ། “སྐབས་དེ་དུས་ཀ་བློན་སྦུག་ཏུའང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཚིག་མཛོད་གསར་བ་ཞིག་བསྒྲིགས་འདུག་པ་དེའང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་དང་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་སོགས་མི་མང་བོ་ཞིག་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་ཡོད་ཚོས་འདུག ཚིག་མཛོད་འདིའི་མ་དཔེ་དང་པོའི་ལག་བྲིས་མ་ངོ་མ་དེའང་ངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཕུལ་ཡོད⒇” འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་དངོས་སུ་གཤིབ་བསྡུར་བྱེད་ཆོག་པ་ལ“ཚིག་མཛོད་འདིའི་སྒྲིག་སྟངས་དེ་གནའ་སྔ་མོའི་དག་ཡིག་སྒྲིག་སྟངས་དང་མི་འདྲ་བར་དེང་དུས་ཀྱི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་དག་ཡིག་དང་པེ་ཅིང་ནས་ཐོན་པའི་དང་བོའི་ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་གཞི་རྩ་ཀ་ལོན་སྦུག་ནས་བསྒྲིགས་པ་དེ་རྩ་བ་བྱས་པ་ཡིན་སྲིདⅠ”ཞེས་ནེམ་ནུར་གྱི་ཚིག་གསུངས་པ་དེས་ཤེས་པ་ནི་སྒྲིག་སྟངས་ཙམ་ལས་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་པ་ལས་ངེས་ཤེས་ཤིག་བྱུང་མེད་པ་དེ་གསལ་བོར་ཤེས།
གོང་གི་དེ་དག་ལས་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི་ཁོང་རྣམ་པས་བསྒྲིགས་པའི་ཚིག་མཛོད་དེ་ཆའི་བར་དུ་མ་གཏོགས་མེད་པ་དང་། མགོ་ཚུགས་དུས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཡོད་པ་ལས་རྗེས་ཀྱི་ལས་ཀ་མུ་མཐུད་དུ་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་གསལ་བོར་རེད། ཀུན་གྱི་གཞི་གཟུང་ས་དག་ཡིག་དེ་ཡིན་མོད། དོན་ངོ་མར་དག་ཡིག་དེ་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ་ཡི་མ་དཔེ་ཡིན་མིན་དེ་དཔེ་ཆ་གཉིས་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་པས་ཐག་ཆོད་ན་ཡང་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་དེའི་ཆ་རྐྱེན་བདག་ཅག་ལ་མི་འཛོམས། ཡིན་ན་ཡང་དཔེ་ཆ་དེ་དངོས་སུ་མཐོང་བའི་ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་བརྩམས་པའི《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》དང་གཅིག་མིན་མཐའ་ཆོད་པ་ཞིག་བྱུང་མེད་པ་དེས་ཀྱང་དེ་གཉིས་དཔེ་ཆ་གཅིག་མ་ཡིན་པར་གསལ་བོ་མཚོན་པ་རེད།
2 ཡང་ལ་ལས་དག་ཡིག་འདི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཁ་སྐོང་མ་མཛད་པ་ཡིན་ནམ་ཟེར་ཡང་དེ་ནི་གནས་ཚུལ་ལ་རྒྱུས་ལོན་མ་བྱུང་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག་ལས་མ་འདས་ཏེ། ཁོང་གིས་དག་ཡིག་དེ་ལ་ཁ་སྐོང་འདོད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བརྩམས་པ་གོང་དུ་ཡང་བཤད་ཅིང་ལྷག་པར་ཧོར་ཁང་བྱམས་པ་བསྟན་དར་ལགས་ཀྱིས་དེའི་སྐོར་གསལ་བོར་གསུངས་ཡོད། “དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་མཆོག་ནས་བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེ་ཚགས་པར་ཁང་ལ་ཕྱག་ལས་གནང་སྐབས་ཚིག་དེ་ལ་ཁ་སྐོང་གནང་འདོད་ཀྱིས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་ཀྱི་ཞོར་དུ་མིང་ཚིག་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བསྡུ་རུབ་གནང་བ་ཁོ་བོས་ཀྱང་དངོས་སུ་མཐོང་མྱོང་། མིང་ཚིག་གི་ཤོག་ལྷེ་ཆུང་ཆུང་མང་བོ་ཞིག་གི་སྟེང་ལ་བསྒྲིགས་འདུག་ལ། དེང་སང་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཁར་ཊི་དེ་འདྲ་ཆིག་ཁྲི་ལྷག་མེད་དམ་སྙམ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཁོང་གི་སྐུ་ཟླ་མེ་ཏོག་ལགས་ཀྱིས་དགེ་བཤེས་མཆོག་གི་དཔེ་དེབ་དང་ཡིག་རིགས་གང་མང་ཞིག་མེར་བསྲེགས་བཏང་བའི་ཁྲོད་དུ་དགེ་བཤེས་མཆོག་གིས་རང་གི་ཚིག་མཛོད་ལ་གསར་སྣོན་གནང་འཆར་གྱི་མིང་ཚིག་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད། ཉིན་ཞིག་ཁོང་གིས་ཁོ་བོའི་ཕ་དམ་པར་ངའི་དཔེ་ཆ་དང་དག་ཡིག་ཁ་སྐོང་བཟོ་རྒྱུའི་ཤོག་ལྷེ་རྣམས་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ལོང་མེད་པར་མེ་ཏོག་ལགས་ཀྱིས་མེ་བསྲེགས་སོང་། ཁོ་རང་ཚོ་ལྐུགས་པ་ཡིན་ཙང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་མེད་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ལོང་མེད་པར་མེ་བསྲེགས་བཏང་སོང་། ཕངས་པ་ལ། ཟེརⅡ” ཞེས་གསུངས་འདུག་དེ་ལས་གསལ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཅིག་གང་དུ་འཚོལ་ལམ།
3 ཡང་དེབ་འདི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ནི་གལ་ཏེ་ཁོང་དང་ཧོར་ཁང་གཉིས་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྩོམ་རྐུ་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ཧོར་ཁང་གི་ཕྱག་ཏུ་ཡོད་པའི་གསུང་གང་མང་ཞིག་བརྐུ་ཆོག་ཆོག་ཡིན་མོད། དེ་ལྟར་མ་བྱས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན། ང་ཚོས《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》ལ་བལྟས་ན་དེའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ཚིག་སྦྱོར་དང་མི་མཐུན་པ་དང་གཅིག མགོ་མཇུག་ཏུ་ལུང་འདྲེན་མང་བོ་སྤུངས་ཡོད་པ་དང་གཉིས། སོག་པོའི་བརྡ་ཆད་དང་འགྲེལ་བ་གཞན་དང་མི་མཚུངས་པར་ཞིབ་ཅིང་གནད་དུ་བབས་པ་བྱས་ཡོད་པ་དང་གསུམ། མང་བོ་ཞིག་བཏང་སྙོམས་བྱས་ཡོད་པ་དང་ལྔ། ཐ་སྙད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་མང་ཆེ་བ་མི་རིགས་ གཞན་པའི་བོད་ཡིག་སྦྱོང་བའི་བཟོ་ཡོད་པ་དང་དྲུག དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསུང་དུ་གསལ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་མང་བོ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་གསལ་བ་དང་འདིར་བཀོད་མེད་པ་དང་བདུན། སྒྱོ་བ་ལ་སྣོད་ཆེན་པོ་དང་སྒྱེ་མོ་ལ་སྒྱེའུ་ཆུང་སོགས་བོད་ཀྱི་བྱིས་པས་ཀྱང་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་སྐོར་ཞིག་ལ་འགྲེལ་ལོག་བརྒྱབས་ཡོད་པ་དང་བརྒྱད། བོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དུ་བོད་ཆེན་པོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དགེ་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འགྲེལ་སྐོར་ཞིག་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་མ་ཡིན་པ་གསལ་བོ་མཚོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ།
4 ལྷག་པར་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ་འདི་དགེ་ཆོས་ཀྱི་མ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཆེས་རྣོན་པོ་ཞིག་ནི་ལོ་ཚིགས་ཡིན་ཏེ་ལོ་ཚིགས་ཀྱི་གཟེར་བཏབ་ན་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་སྒུལ་མི་ནུས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་ང་ཚོས་ཤིང་པར་བརྩམས་པའི་དུས་ལས་གསལ་བོར་ཤེས་ཏེ“བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མཛོད་དེ་ཧོར་ཁང་གཟིམ་ཤག་གིས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ནས1949ལོར་པར་དུ་བརྐོས་གྲུབ། ཕལ་ཆེར་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་དེབ་ཐེར་དཀར་བོ་ཡང་ལོ་དེ་ནང་པར་དུ་བརྐོ་བའི་སྦྱིན་བདག་ཁོ་བོའི་ཕ་དམ་པས་གནང་ན་ཡང་། པར་ཡིག་ལ་ཞུས་དག་གཏོང་མཁན་དང་པར་བརྐོའི་ལས་འདོམས་གནང་མཁན་ཚང་མ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་རང་རེདⅢ”དེབ་འདི་ཤིང་པར་དུ་རྐོ་བའི་ལོ་ནི1946ལོ་སྟེ་ལོ་དེར་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་སྐུ་བཞུགས་པའི་དུས་རེད། སྐབས་དེར་དགེ་ཆོས་ད་དུང་བཙོན་དུ་ཡང་བཟུང་མེད་པས་དགེ་ཆོས་སྐུ་བཞུགས་ཤིང་གདུལ་བྱ་འཕེལ་བའི་སྐབས་དེར་སུ་ཞིག་གི་མངོན་སུམ་དུ་སྨྱོན་པའི་ཟློས་གར་འཁྲབ་བམ། ད་དུང་ཁོང་གཤེགས་པའི་དུས་ནི1951ཡིན་པས་ཁོང་དངོས་སུ་བཞུགས་བཞིན་དུ་གསུང་བརྐུས་ནས་སྤྱན་ལམ་དུ་སྟོན་པའི་རྐུ་མ་དེ་ནི་ལྷ་རམས་དམ་བཅའ་བཞག་ཅིང་གནའ་དེང་རིག་གནས་ལ་མཁྱེན་རྒྱ་ཡངས་པའི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་ན་རང་ཉིད་ཁ་སྐྱེངས་དགོས་པ་ཞིག་མ་རེད་དམ།
ལྷག་པར་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་དགེ་ཆོས1948ལོར་བོད་དུ་ཕེབས་པ་ཡིན་ནⅣདེའི་སྔོན་གྱི་ལོ་གསུམ་པར་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ་གྲུབ་ནས་ཤིང་པར་དུ་བརྐོས་པ་ལགས་ཤིང་དགེ་ཆོས་བོད་དུ་ཕེབས་དུས་རང་གི་ཚིག་མཛོད་གཞན་གྱིས་མིང་བརྒྱབས་པ་ལ་ཧོར་ཁང་གིས་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་ལམ། གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་གདེང་ཐོབ་ཅིང་གང་ལ་ཡང་མི་འཇིགས་པའི་དགེ་ཆོས་ལ་དེའི་སྐོར་ལབ་ལྒིང་གང་ཡང་མེད་པ་ཡང་ཧ་མི་ལས་སམ། ལྷག་པར་ཅོ་ནེ་བ་ཨ་ལགས་འཇམ་དབྱངས་ཀྱིས། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཚིག་མཛོད་དེའི་ཁ་སྐོང་མཇུག་སྐྱེལ་བྱེད་ཡག་དེ་ཁོང་ལ་མངགས་ཡོད་པ་འདྲ། ཁོང་གིས་ལྕགས་སྙུག་འཁྱེར་ཡོང་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྐུ་མདུན་ལ་བཅར་གྱི་འདུག དེ་དུས་འདིའི་བར་དུ་འདི་བཅུག་ཤོག་ཅེས་གསུངས་ནས་བཀའ་གནང་བ་དེ་འདྲ་ཁ་ཤས་མཐོང་བྱུང་ཞེས་པ་བརྫུན་གཏམ་དུ་སོང་འདུག་པ་མིན་ནམ། གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ1947Vལོར་བོད་དུ་ཕེབས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཡང་སྐབས་དེར་ཚིག་མཛོད་དེ་གྲུབ་འདུག་པས་མཇུག་སྐྱེལ་བར་བཅོལ་དགོས་དོན་གང་ཡིན་ནམ། དེ་བས་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ཡིན་ཟེར་བ་ནི་མཐའ་འཁྱོལ་ཐབས་མེད་པའི་བརྫུན་གཏམ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་འདིས་ཀུན་གྱིས་ཤེས་འོས་སོ། །
ཡང་ལ་ལས་ཚིག་མཛོད་འདི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ན་དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བྱེད་དུ། 1རྒྱུན་མཁོའི་མིང་ཚིག་གི་གྲངས་སུ་མིང་གཅིག་དོན་མང་དུ་འཇུག་པའི་སྐབས་མང་ཡང་། འདིར་འགྲེལ་བཤད་དང་དཔེ་བརྗོད་དེ་ཙམ་མ་འཛོམས་པ་དང་མཆན་འགྲེལ་ལ་ལར་ཞིབ་ཆ་མ་ཐོན་པ་མ་ཟད་རྩ་ཆད་དུ་སོང་བའང་འདུག 2 སྔ་ཕྱིའི་བསྒྲིགས་རིམ་ད་དུང་ཚགས་སུ་མ་ཚུད་པ་དང་། འགྲེལ་བཤད་སྔ་ཕྱི་མི་མཐུན་པའང་གང་མང་འདུག་སོགས་བཀོད་ནས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ན་རྩོམ་པ་བོ་རང་ལ་གནད་དོན་དེ་ཐག་གཅོད་དུ་བཅུག་ན་ལེགས་མོད་ཁོ་རང་རྩོམ་པ་བོ་དངོས་མིན་པས་དོགས་གནད་དེ་དག་རང་སོར་བཞག་ནས་དཔར་དུ་བཏབ་ཅེས་བཤད་པ་ནི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དོན་ཞིག་ལས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས་པ་མིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བརྗོད་པའི་གཏམ་དུ། “དག་ཡིག་འདིའི་གོང་གསལ་གྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་བཅོས་དགོས་བྱུང་ན་དུས་ཚོད་རིང་བོ་ཞིག་འགོར་འགྲོ་བར་དོགས་ནས་གཟིགས་མཁོའི་ཆེད་དུ་ད་ལྟའི་མ་ཕྱི་འདི་རང་ཉིད་པར་དུ་བཏབ་པའོ། །Ⅵ”ཞེས་གསལ་བོར་གསུངས་ཤིང་། ལྷག་པར་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གཟའ་རོ་ཞིག་ཡིན་ན་མ་གཏོགས་རྩོམ་པ་བོ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ད་དུང་མདུན་ཤོག་ཏུ《དགེ་བཤེས་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་བརྩམས་པའི་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》ག་ལ་འགོད་དེ། དགོད་བྲོ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་འདྲ་ཁ་ལ་མི་འདོན་པར་ཞུ།
མཇུག་གི་གཏམ།
བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས་པ་མིན་པར་འདོད་པའི་ཞེ་འདོད་དུ་ཡོད་པ་ནི་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་སོག་པོ་ཡིན་པས་ཁས་བླངས་མི་འདོད་པ་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ནི་རིག་གཞུང་གི་ཁྲོད་དུ་གཟུ་བོ་མ་ཡིན་ཞིང་བདེན་པ་ལ་གཡོལ་བའི་ཕྱོགས་རིས་ཁ་སྐྱེངས་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། བདག་གིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ལྟར་ན་སོག་པོའི་དགེ་བཤེས་བོད་ཡིག་གི་གསུང་འབུམ་ལྡན་པ་རྒྱལ་བ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་གཙོ་བྱས་ཏེ། དཔལ་ལྡན་ཆོས་རྗེ་དང་ཆ་ཧར་དགེ་བཤེས། བསྟན་དར་ལྷ་རམས་པ། ཨ་ཁུ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ཧལ་ཤ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ། གསེར་ཏོག་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ། ད་ལྟའི་དགེ་བཤེས་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ། སྨད་སོག་བསོད་ནམས་སོགས་བགྲང་ལས་འདས་པ་ཡོད་པས་དེ་དག་མང་བོ་ཞིག་གི་མི་ཚེ་བོད་དུ་སྐྱེལ་ཅིང་མི་ཚེ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བཏང་ཡོད་པ་རེད།
བོད་རིགས་མཁས་པ་སོག་པོའི་རིག་གནས་ལ་བྱས་རྗེས་ཆེ་བ་མ་ཟད། སོག་པོ་དགེ་བཤེས་མང་བོ་ཞིག་སོག་པོ་རང་གི་རིག་གནས་ལ་བྱས་རྗེས་དེ་ཙམ་མི་ཆེ་ཡང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་བྱས་རྗེས་ཆེ་བ་དེ་ཁས་མི་ལེན་ག་མེད་རེད། དེ་བས་བོད་དང་སོག་པོ་དགེ་སློབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ཐད་ནས་བཤད་ན་བོད་སློབ་དཔོན་ཡིན་ལ་སོག་པོ་སློབ་མ་བཟང་བོ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད་པས་འབྲེལ་བ་དམ་འཛིན་བྱེད་པ་ལས་ཕན་ཚུན་ལ་གནོད་པའི་སྐད་ཆ་དང་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་ན་ལེགས་སོ། །དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་པ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་བྱས་རྗེས་ཆེ་བ་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕགས་དང་ཨ་ལགས་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་ལྟ་བུ་རེ་འགའ་ཡོད་ཅིང་དེ་དག་ཀྱང་། ཨ་ལགས་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་གསུངས་པⅦབཞིན་རུས་རྒྱུད་མི་རིགས་གཞན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱང་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན་བོད་ཡིན་པས་མིག་སེར་དང་ཕྲག་དོག་བྱ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་རིག་གཞུང་གི་ཕྱོགས་ལྷུང་འདི་རིགས་ནི་མི་རིགས་ལ་ཕན་པ་ལས་གནོད་པ་ཆེ་བས་ན་ན་གཞོན་ཞིབ་འཇུག་པ་དག་གིས་གཟུ་བོའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་བདེན་ཐུབ་བཤད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེའོ། །
མཆན།
①ཧོར་ཁང་གིས་དེའི་ལན་དུ་ངས་ད་ལམ་ཕྱག་བྲིས་ཕེབས་གསལ་དགེ་བཤེས་མཆོག་བསླབ་སྡོམ་ཉམས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་བློ་ཕམ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་ལྷ་རབ་གང་ཉིད་སྡོམ་པ་བསྐྱར་གསོ་མཛད་དེ་སྔར་བཞིན་བཞུགས་ཐུབ་པར་སྙིང་ནས་གསོལ་བ་འདེབས་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན་དུ་ཁྱེད་རང་ཚོ་སྐུ་དྲག་ཟེར་མཁན་དེ་དེ་འདྲ་རང་རེད། བླ་མ་ཆེན་པོ་དང་། གྲུབ་ཆེན། སྔགས་པ་རྒྱུད་འཛིན་བཅས་མི་དྲག་ཚོས་བུད་མེད་བསྟེན་ན་དེ་ལ་གསང་ཡུམ་དང་། མཁའ་འགྲོ། བདག་མོ་སོགས་མིང་སྙན་པོ་མང་པོ་འདོགས་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། ང་ཚོ་གྲྭ་བ་དབུལ་ཕོངས་ཀྱིས་བུད་མེད་བསྟེན་ན་གྲྭ་ལོག་དང་། འབར་ཁོག ཕ་རྒན་སོགས་མིང་ངན་ག་རེ་འདོགས་དགོས་བསམ་པ་བྱེད་མཁན་ཞིག་རེད་ཅེས་བཀའ་བསྐྱོན་ཚད་མེད་གནང་བས་བཀའ་ལན་དུ་དགོངས་པ་དྭངས་པ་ཞུ་རྒྱུ་ལས་བྱ་ཐབས་བྲལ། ཞེས་གསུངས་འདུག
②ཁོང་གི་སྐུ་ཟླའི་མིང་ལ་ཨ་ལྕག་མེ་ཏོག་ཟེར་ཞིང་། ཁོང་གཉིས་ལ་བུ་གཉིས་དང་བུ་མོ་གཅིག་སྐྱེས། བུའི་མིང་ལ་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་དང་གཅིག་ལ་དབང་འདུད་ཞེས་བཏགས་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་མཇུག་ཙམ་ལ་གཉིས་ ཀས་ཆང་འཐུང་དྲགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྔ་ཕྱིར་ཚེ་ལས་འདས། 1966ཡས་མས་ཙམ་ལ་བུ་མོ་ཞིག་སྐྱེས་པའི་མིང་ལ་སྤེན་པ་མཚམས་གཅོད་ཟེར་བ་དེ་ད་ལྟ་བསྡད་ཡོད་ཟེར།
③《ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱི་གསུང་འབུམ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ 617སྟེང་བཀོད་པའི《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས》ཞེས་པའི་གནད་བསྡུས་ན་བཀོད།
④དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས།《དགེ་བཤེས་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་བརྩམས་པའི་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ 14
⑤ཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་བོའི་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་ལན》འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ 259
⑥དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། 《གྲུབ་མཐའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ511
⑦《ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱི་གསུང་འབུམ།《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ 622
⑧ 《ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱི་གསུང་འབུམ།《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ 623
⑨ཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན།《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《ཅོ་ནེ་མཆེད་པ་ཨ་ལགས་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་ལན》འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ259
⑩《ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱི་གསུང་འབུམ》《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ624
⑴《ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱི་གསུང་འབུམ》《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ624
⑵ཧོར་ཁང་བྱམས་པ་བསྟན་དར།《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་ཁོང་གི་ཚིག་མཛོད་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》《ལ་རྩེ》 2005ལོའི་དེབ། PDFཔར་གཞི། ཤ 22
⑶ཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《སྣང་རའི་དགེ་འདུན་བཟོད་པའི་དྲིས་ལན》 འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ73
⑷ཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་བོའི་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་ལན》 འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ69
⑸ཀི་རྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་བོའི་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་ལན》 འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ73
⑹ནུབ་བྱང་གི་2003ལོའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དངོས་གཞི་འཛིན་གྲྭས་བསྒྲིགས་པ། 《མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》《མཁས་པའི་དབང་བོ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས》 ཤ 49
⑺ཧོར་ཁང་བྱམས་པ་བསྟན་དར།《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་ཁོང་གི་ཚིག་མཛོད་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》《ལ་རྩེ》 2005ལོའི་དེབ། PDFཔར་གཞི། ཤ 22
⑻ཀི་རྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་བོའི་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་ལན》 འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ74
⑼《ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱི་གསུང་འབུམ》《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ551
⑽ཧོར་ཁང་བྱམས་པ་བསྟན་དར།《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་ཁོང་གི་ཚིག་མཛོད་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》《ལ་རྩེ》 2005ལོའི་དེབ། PDFཔར་གཞི། ཤ 22
⑾《ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱི་གསུང་འབུམ》《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ622
⑿《བསྟན་དར་ལྷ་རམས་པའི་གསུང་འབུམ》བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། ཤ 622
⒀《ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གསུང་འབུམ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པོད་ལྔ་བ། ཤ 368
⒁ཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་བོའི་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་ལན》འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ261
⒂རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་བློ་བཟང་གྲགས་པ། 《བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ 193
⒃གཏེར་ཆེན་ཨུ་རྒྱན་གླིང་བས་གཏེར་ནས་བཏོན།《པད་མ་བཀའ་ཐང》 སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། ཤ316
⒄ཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《ཅོ་ནེ་མཆེད་པ་ཨ་ལགས་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་ལན》འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ261
⒅ཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན།《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《ཅོ་ནེ་མཆེད་པ་ཨ་ལགས་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་ལན》འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ 259
⒆ཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《མདོ་སྨད་པ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་འབྲེལ་བའི་དྲིས་ལན་བཅུ་གསུམ་པ》འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ328
⒇ཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《མདོ་སྨད་པ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་འབྲེལ་བའི་དྲིས་ལན་བཅུ་གསུམ་པ》 འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ328
Ⅰཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》《མདོ་སྨད་པ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་འབྲེལ་བའི་དྲིས་ལན་བཅུ་གསུམ་པ》འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ 328
Ⅱཧོར་ཁང་བྱམས་པ་བསྟན་དར།《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་ཁོང་གི་ཚིག་མཛོད་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》《ལ་རྩེ》 2005ལོའི་དེབ། PDFཔར་གཞི། ཤ 23--24
Ⅲཧོར་ཁང་བྱམས་པ་བསྟན་དར།《དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་དང་ཁོང་གི་ཚིག་མཛོད་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》《ལ་རྩེ》 2005ལོའི་དེབ། PDFཔར་གཞི། ཤ 22
Ⅳཧོར་གཙང་འཇིགས་མེད། 《དྲང་བདེན་གྱིས་བསླུས་བའི་སློང་མོ་བ》པར་སྐྲུན་བྱེད་མཁན་མི་གསལ། ཤ 57
Ⅴཀིརྟི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན།《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ》འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། ཤ37གསར་འགྱུར་མེ་ལོང་། བོད་རབ་ལོ་925ལྕགས་ཡོས་ཟླ10ཚེས2 ཕྱི་ལོ1951ལོའི་གསར་ཤོག་ཨང9ནང་། ཕྱི་ལོ1947ལོར་ལྷོ་འབྲུག་བརྒྱུད་བོད་དུ་ཕེབས། ལོ་དེ་གའི་ནང་བོད་གཞུང་ནས་དོན་གནས་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་དོ་དམ་བཙོན་འཇུག་གནང་ཞེས་འཁོད་འདུག ཀིརྟི་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་དགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་དེའང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དགོངས་པ་རྫོགས་རྗེས་ནས་མ་གཏོགས་དཔར་འགྲེམ་བྱས་མེད་ཚོད་རེད་ཟེར་བ་ཡང་ལོ་ཚིགས་དང་འགལ་བའི་གསུང་རེད།
Ⅵདགེ་བཤེས་ཆོས་གྲགས།《དགེ་བཤེས་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་བརྩམས་པའི་བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤ 3
Ⅶ 《ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་འཇིགས་མེད་རིག་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་གསུང་འབུམ།》པོད་དང་བོ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།ཤ 42《རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི》ལས། བདག་གི་མེས་པོ་གོང་མ་རྣམས་ནི་མི་རིགས་གཞན་གྱི་རྩི་མ་འདྲེས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་རིགས་ཡིན་ཞིང་། བདག་གི་ཕ་ནས་བཟུང་མི་རིགས་འདྲེས་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཟད། ང་རང་ནི་སྐད་ཡིག་གོམས་སྲོལ་གནས་ཡུལ་བཞིའི་སྒོ་ནས་རིགས་འབྱེད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་བོད་ཀྱི་རིགས་སུ་གཏོགས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
རྒྱ་གར་གྱི་མེས་པོ་དམ་པ་གྷན་དྷི་མཆོག་གི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོའི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་འབུལ་གཏན་འཁེལ་བ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་འདུག
རྒྱ་གར་གྱི་ཧིན་རྡུ་(The Hindu) གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀེ་ར་ལ་མངའ་སྡེའི་ཐི་རོཝ་ནཱན་ཐཱ་པོ་རཱམ(Thiruvananthapuram) གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་གི་ཐོག རྒྱ་གར་གྱི་མེས་པ་དམ་པ་གྷན་དྷི་མཆོག་གི་གོ་ལའི་ཐེབས་རྩ་ཁང་(The Gandhi Global Foundation)གི་འགན་འཛིན་ཝེ་རྗེ་ཡཱན(S. Vijayan)ལགས་ཀྱིས། འདི་ལོའི་(Gandhidarsan) གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་གཞུང་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཡོད་པ་དང་། ༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡོང་སླད་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལྟ་སྤྱོད་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་མཛད་འཁུར་བླ་མེད་བཞེས་པར་ཆེད་བསྟོད་དུ་འདི་ལོའི་གྷན་དྷི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་གཏན་འཁེལ་ཡོད་འདུག
གྷན་དྷིའི་གཟེངས་རྟགས་ནི་ལོ་ལྟར་རྒྱ་གར་ནང་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཐད་བྱས་རྗེས་ཅན་དང་ཆབ་སྲིད་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་བ། ཚོང་པ། འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་དོན་ཐད་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཚོར་འབུལ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ད་ལོའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་གཟེངས་རྟགས་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་དཔོན་(Sri Sri Ravi Shankar)ལགས་དང་། རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་མཁས་མྱོང་ཅན་དཔལ་འབྱོར་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཨ་རན་རྗེ་ཊི་ལེ་(Arun Jaitley)ལགས་ལ་ཆབ་སྲིད་མཁས་པའི་གཟེངས་རྟགས། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀེ་ར་ལའི་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་པེ་ནཱ་རཱ་ཡཱ་ཝེ་རྗེ་ཡཱན(Pinarayi Vijayan) ལགས་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུའི་ཐད་ནས་བློན་ཆེན་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས། ་ཁེ་ལས་པ་ཡོ་ཧྥི་ཨ་ལེ་(Yusuf Ali)ལགས་དང་ཤི་ཊེ(Shetty)ལགས། གྷོ་ཝན་དྷན་(Govindan)ལགས་བཅས་ལ་ཚོང་ལས་གཟེངས་ཐོན་གྱི་གཟེངས་རྟགས། གཞན་ཡང་། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀེ་ར་ལའི་སྔོ་སྨན་མཁས་པ་ལྕམ་སྐུ་ཧེ་ལིར་(Healer Lakshmikutty)ལགས་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་དོན་ཐོག་ཕྱག་ལས་རླབས་ཆེན་གནང་བའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་གཏན་འཁེལ་ཡོད་པ་དང་། གཟེངས་རྟགས་དང་མཉམ་དུ་བྱ་དགའ་ཧིན་སྒོར་འབུམ་ ༣ རེ་དང་གྷན་དྷི་མཆོག་གི་རྡོ་བརྐོས་སྐུ་བརྙན་རེ་གནང་གི་ཡོད་འདུག
ད་ལོའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་ས་གནས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ནང་འཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་འདུ་དང་པོ་ལོ་རྗེས་མའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཀེ་ར་ལ་མངའ་སྡེའི་ཐི་རོཝ་ནཱན་ཐཱ་པོ་རཱམ་གྲོང་ཁྱེར་ནང་འཚོགས་རྒྱུ་དང་། གཉིས་པ་དེ་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཀཱ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་མངའ་སྡེའི་བྷེང་ལོར་གྲོང་ཁྱེར་ནང་དང་། གསུམ་པ་དེ་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༤ ཉིན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་ནང་འཚོགས་གཏན་འཁེལ་ཡོད་འདུག
གྷན་དྷིའི་གཟེངས་རྟགས་ནི་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཤིག་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། གཟེངས་རྟགས་དེ་ཕྱི་ལོ་༡༩༩༨ ལོ་ནས་དངོས་སུ་འབུལ་མགོ་ཚུགས་པ་ནས་ད་བར་ཐེངས་ ༢༠ ལ་སྤྲད་ཡོད་འདུག གཟེངས་རྟགས་དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་མེས་པོ་དམ་པ་གྷན་དྷི་མཆོག་གི་མིའི་རིགས་ལ་གནང་བའི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་མཁན་ཚོར་ཆེ་མཐོང་དང་གཟེངས་བསྟོད་དུ་འབུལ་གྱི་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག


text:
ཟླ་7ཚེས་30ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་གཉིས་ལྡན་གྱི་ལག་ཐོགས་ཁ་པར་ཞལ་འདེབས་རྒྱག་པའི་དྲ་རྒྱའི་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་སྤྱི་ཕན་བྱེད་སྒོའི་ཡོངས་བསྒྲགས་ཚོགས་འདུ་དང་དྲ་རྒྱའི་དབུལ་སྐྱོར་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ཚོགས་འདུ་ལྷ་སར་འཚོགས་པ་རེད། ཚོགས་འདུའི་ཐོག་མི་དམངས་དྲ་བས་རང་བརྟེན་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་བྱས་པའི“བོད་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན་ཤར་གཏོང”བཀོལ་སྤྱོད་ལས་སྟེགས་དངོས་སུ་སྤྱོད་འགོ་ཚུགས་པ་རེད།
ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ཀྲུང་དབྱང་དྲ་འཕྲིན་གཞུང་དོན་ཁང་གིས་བོད་འདི་ཉིད་དྲ་རྒྱའི་དབུལ་སྐྱོར་བྱ་སྤྱོད་འཆར་གཞིའི་ཚོད་ལྟའི་ཞིང་ཆེན་བདུན་གྱི་གྲས་སུ་བཅུག་པ་རེད། 2016ལོ་ནས་བཟུང་། ཀྲུང་དབྱང་དྲ་འཕྲིན་གཞུང་དོན་ཁང་གིས་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་མང་ཚོགས་དབུལ་པོར་རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྒུལ་བདེའི་དྲ་སྦྲེལ་ཆ་འཕྲིན་ཞབས་འདེགས་ཞུས་པ་དང་འབྲེལ། དྲ་རྒྱའི་ཁེ་ལས་སྣེ་ཁྲིད་དང་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ནས་བོད་ལྗོངས་སུ་རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་གཉིས་ལྡན་གྱི་ལག་ཐོགས་ཁ་པར་གྱི་དྲ་རྒྱའི་དབུལ་སྐྱོར་རྣམས་གྲངས་ལ་སྒོར་ཁྲི་2900ཞལ་འདེབས་བརྒྱབ་པ་དང་སྦྲགས། རང་རྒྱལ་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་གཉིས་ལྡན་གྱི་ལག་ཐོགས་ཁ་པར་ཁྲི་2ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་དང་ཁྱབ་གདལ་བཏང་ཡོད་པ་རེད།
ཀྲུང་གོ་དྲ་སྦྲེལ་འཕེལ་རྒྱས་ཐེབས་རྩ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འཛིན་འགོ་འཛིན་མཱ་ལིས་ད་ཐེངས་སྤྱི་ཕན་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བོད་ཀྱི་ཞིང་འབྲོག་པ་མང་ཚོགས་ལ་དྲ་སྦྲེལ་གྱི་ལག་ཆ་འདི་དངོས་ཡོད་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བའི་ཁྲོད་སྤྱོད་རོགས་བྱས་ནས་བོད་ལྗོངས་ས་ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན་ཅན་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་བཏང་སྟེ་གནད་སྨིན་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་སྨིན་དབུལ་སྒྲོལ་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། གོམ་སྟབས་རྗེས་མར། ཐེབས་རྩ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ལས་སྟེགས་ཀྱི་ལེགས་ཆར་མུ་མཐུད་བརྟེན་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིགས་ཁག་དང་མཉམ་ལས། དྲ་རྒྱའི་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་ཆེད་དོན་ཐེབས་རྩའི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བཅས་བྱས་ནས་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་གྱི་དམག་འཐབ་ནང་ཞུགས་པ་དང་དུས་མཚུངས་དྲ་རྒྱའི་སྤྱི་ཕན་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་ཡག་པོ་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་རེད།
ཚེས་30ཉིན། པེ་ཅིང་མི་དམངས་དྲ་ཐོག་དྲ་རྒྱ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སིས་རང་བརྟེན་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་བྱས་པའི“བོད་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན་ཤར་གཏོང”APPདངོས་སུ་སྤྱོད་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། མ་ལག་དེར་གྲངས་གཞི་ཆེན་པོ་དང་མི་ཐབས་རིག་ནུས་སོགས་སྔོན་ཐོན་གྱི་ལག་རྩལ་འདུས་པ་དང་། སྲིད་དོན་ཆ་འཕྲིན་ཅན་གྱི་ལས་སྟེགས་དང་། དྲ་ཐོག་ཀུན་སྤྱོད་འཕྲལ་སྒྲུབ་བཀོད་འདོམས་མ་ལག མི་ཐབས་རིག་སྟོབས་ལས་སྟེགས་བཅས་གསར་སྤེལ་བྱས་ཡོད་ལ། རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་གཉིས་ལྡན་གྱི་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་སྤྱད་ཡོད་པས། བཀོལ་སྤྱོད་བདེ་བ་དང་རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་གཉིས་སྦྲེལ་མཐུད་དམ་ཟབ་དང་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་སྤེལ་ཐུབ་ནས་སྤྱོད་མཁན་མི་འདྲ་བའི་དབར་དང་། སྡེ་ཚན་དབར། ས་ཁོངས་དབར་མགྱོགས་མྱུར་འབྲེལ་གཏུག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། “བོད་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན་ཤར་གཏོང”གཞི་གཅིག་ཅན་གྱི་མཉམ་སྒྲུབ་ལས་སྟེགས་ལ་བརྟེན་ནས་བཀོད་སྤྱོད་གཞན་དང་སྦྲེལ་མཐུད་ཐུབ་པ་དང་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་བཀོལ་སྤྱོད་ཁ་སྣོན་ཐུབ་པས། བོད་རིགས་དང་རྒྱ་རིགས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེའི་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བ་དང་། “བོད་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན་ཤར་གཏོང་+དྲ་རྒྱའི་དབུལ་སྐྱོར”མངོན་འགྱུར་ཐུབ་ནས། ས་ཁུལ་དབུལ་པོ་དང་མང་ཚོགས་དབུལ་པོ་འབྱོར་འབྲིང་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་ཆེད་སྟབས་བདེ་ཆེན་པོ་བསྐྲུན་ཡོད་པ་རེད།


text:
ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་དབྱེ་བྱས་ནས་ལོ40འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བ། དུས་རབས་གསར་པའི་བོད་ཀྱི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཚོའི་ཐོབ་སྣང་དང་བདེ་སྐྱིད་ཚོར་སྣང་གང་ལེགས་མངོན་པ་བྱེད་ཆེད། སྤྱི་ཟླ9བའི་ཚེས26ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དྲིལ་བསྒྲགས་པུའུ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིག་གནས་ཐིང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལུས་རྩལ་ཅུས་བཅས་ཀྱིས་གཙོ་གཉེར་བྱས་པ་དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མང་ཚོགས་སྒྱུ་རྩལ་ཁང་གིས་གཉེར་འགན་འཁུར་བའི“མཛེས་པའི་བོད་ལྗོངས། གཅེས་པའི་ཕ་ཡུལ”ཞེས་བརྗོད་དོན་དུ་བྱས་པའི་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཐང་ཆེན་ཞབས་བྲོའི་འགྲན་བསྡུར་ལྷ་སར་བྱས་པ་རེད།
ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། ད་ཐེངས་ཀྱི་འགྲན་བསྡུར་ཁྲོད་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར། ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར། ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར། ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར། ནག་ཆུ་གྲོང་ཁྱེར་བཅས་ཀྱི་འཐུས་མིའི་རུ་ཁག6ཞུགས་ཡོད། །


text:
ཏང་གི་མི་རིགས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ནང་དོན་གཙོ་བོ།
སྤེལ་དུས། 2016-10-29
མི་རིགས་གནད་དོན་ནི་མར་ཁེ་སི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་ནང་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། མི་རིགས་ལས་དོན་ནི་ཏང་གི་ལས་དོན་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། རང་རེའི་ཏང་གིས་ཀྲུང་གོའི་གསར་བརྗེ་དང་། འཛུགས་སྐྲུན། བསྒྱུར་བཅོས་བཅས་ལ་དབུ་ཁྲིད་གནང་བའི་ལོ་རྒྱུས་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་རིགས་པ་དེ་ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་གནད་དོན་གྱི་དུས་རབས་ཁྱད་ཆོས་དང་ཞིབ་ཕྲའི་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་མི་རིགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ཡང་དག་ལམ་བུ་ཞིག་གཏོད་ཡོད་པས། མི་རིགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་དང་། མི་རིགས་ལས་དོན་ལེགས་པོ་སྒྲུབ་པའི་གཞི་རྩའི་རིགས་གཞུང་དང་སྲིད་ཇུས་ཤིག་གྲུབ་ཡོད་དེ། གཙོ་བོ་གཤམ་གསལ་གྱི་ནང་དོན་ཁག་ཚུལ་ཡོད།
﹙1﹚མི་རིགས་ནི་ལགོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ངེས་ཅན་ཞིག་ནང་གྲུབ་པའི་གཏན་འཇགས་ཀྱི་མི་ཚོགས་ལ་ཟེར་བ་དང་། སྤྱིར་ནས་བཤད་ན། མི་རིགས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ཁྲོད་དང་། ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་ཐབས། སྐད་རིགས། རིག་གནས། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། དེ་བཞིན་བསམ་པའི་ངོས་བའཛིན་སོགས་ཀྱི་ཐད་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་དང་། མི་རིགས་འགའ་ཞིག་གི་འབྱུང་རིམ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ཐོན་ཡོད།
﹙2﹚མི་རིགས་ཤིག་བྱུང་བ་དང་། འཕེལ་རྒྱས། འཇིག་པ་བཅས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལག་རིམ་རིང་མོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། མིའི་རིགས་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། མི་རིགས་ཤིག་འཇིག་སྟོང་དུ་འགྲོ་བ་ནི་གྲལ་རིམ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་འཇིག་སྟོང་སུ་འགྲོ་བ་ལས་དུས་ཡུན་རིང་བ་ཡོད།
﹙3﹚སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དུས་སྐབས་ནི་མི་རིགས་ཁག་ཐུན་མོང་ཐོག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། མི་རིགས་ཕན་ཚུན་དབར་གྱི་ཐུན་མོང་ཆ་ཡང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་། མི་རིགས་བར་གྱི་ཁྱད་པར། མི་རིགས་ཁག་གི་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གིནས་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་ཀྱི་ཧེ་བག་ནི་ཡུན་རིང་གནས་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།
﹙4﹚མི་རིགས་གནད་དོན་ནང་མི་རིགས་རང་ངོས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཚུད་ཡོད་ལ། མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་དང་། མི་རིགས་དང་གྲལ་རིམ། རྒྱལ་ཁབ་བཅས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡང་ཚུད་ཡོད། དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་སྟེང་། མི་རིགས་གནད་དོན་ལ་ཡོངས་ཁྱབ་རང་བཞིན་དང་། ཡུན་རིང་རང་བཞིན། རྙོག་འཛིང་རང་བཞིན། རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན། གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་བཅས།
﹙5﹚ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལམ་བུ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་གཞི་རྩའི་ལམ་བུ་ཞིག་ཡིན། རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་གནད་དོན་ནི། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་བསྐྱར་དར་རླབས་པོ་ཆེ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཐུན་མོང་བྱ་གཞག་ཁྲོད་རིམ་བཞིན་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ།
﹙6﹚རང་རྒྱལ་ནི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་ཐོག་གསར་སྐྲུན་བྱས་པའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་མི་རིགས་མང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་སྒྲིལ་ནི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་མཐོ་ཤོས་ཡིན་པས། མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་ནས་རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དར་སྤེལ་བཏང་སྟེ། རང་འགུལ་ངང་མེས་རྒྱལ་གྱི་བདེ་འཇགས་དང་། སྙན་གྲགས། ཁེ་ཕན་བཅས་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་དགོས། རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་གནང་དོན་ནི་རང་རྒྱལ་ནང་ཁོངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཡིན་པས། ཕྱི་ཕྱོགས་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་མི་རིགས་གནད་དོན་ལ་ཁ་གཡར་ནས་རང་རྒྱལ་དུ་སིམ་འཛུལ་དང་། གཏོར་བརླག རྩ་སློག་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བར་ངོ་རྒོལ་བྱ་དགོས།
﹙7﹚མི་རིགས་ཁག་མི་འབོར་མང་ཉུང་དང་། ལོ་རྒྱུས་རིང་ཐུང་། འཕེལ་རྒྱས་ཆུ་ཚད་མཐོ་དམའ་བཅས་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཚང་མ་འདྲ་མཉམ་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་གོ་སྐབས་དང་ཆ་རྐྱེན་ལེགས་པོ་དེ་བས་མང་བ་བསྐྲུན་ཏེ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་གི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་དང་ཁེ་ཕན་འགན་སྲུང་བྱས་ཡོད་པས། མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས་རྩ་ཁྲིམས་དང་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཟིལ་ཤུགས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་འོས་འགན་འཁུར་དགོས།
﹙8﹚མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ནི་རང་རེའི་ཏང་གི་རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་གཞི་རྩའི་སྲིད་ཇུས་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་གཞི་རྩའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཤིག སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་ཀྱི་དམངས་གཙོ་དང་། འཕེལ་རྒྱས། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་གལ་ཆེའི་ནང་དོན་ཞིག་ཡིན་པས།ངེས་པར་དུ་ཡུན་རིང་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཇུས་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས།མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་བཅའ་ཁྲིམས་ནི་མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་འགན་སྲུང་ཡིན་པས། ངེས་པར་དུ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་དོན་འཁྱོལ་ལག་བསྟར་བྱ་དགོས།
﹙9﹚འདྲ་མཉམ་དང་། མཐུན་སྒྲིལ། རོགས་རེས། འཆམ་མཐུན་གཅས་ནི་རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་མི་རིགས་འབྲེལ་བའི་ངོ་བོའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་རིགས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྒྱ་རིགས་དང་ཁ་བྲལ་བསམ་མེད་པ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་ཁྲ་བྲལ་ཐབས་མེད་པས། མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་བརྩི་འཇོག་དང་། སློབ་སྦྱོང་། མཉམ་ལས། རོགས་རམ་བཅས་བྱས་ཏེ།
རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་རང་རྒྱལ་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ཆེན་མོ་སྲ་བརྟན་དང་གོང་འཕེལ་བཏང་ནས། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཆམ་མཐུན་སྤྱི་ཆོགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་དགོས།
﹙10﹚མི་རིགས་ཁག་མཉམ་དུ་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་ཀྱིས་ཐུན་མོང་ཐོག་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་ནི་དེང་སྐབས་མི་རིགས་ལས་དོན་གྱི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ཡིན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་ནི། དེང་སྐབས་མི་རིགས་ལས་དོན་གྱི་གལ་ཆེའི་ལས་འགན་ཞིག་དང་། མི་རིགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་གཞི་རྩའི་ཐམས་ལམ་ཞིག་ཡིན། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་གོང་འཕེལ་ལྟ་བ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་མགྱོགས་གྱུར་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་རོགས་རམ་ཤུགིས་ཆེན་བྱ་དགོས།
﹙11﹚རིག་གནས་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་གལ་ཆེའི་མཚོན་རྟགས་ཡིན་ལ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་བརྩི་འཇོག་དང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། གྲང་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དང་། གོང་སྤེལ། གསར་གཏོད་བཅས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར། དེ་བཞིན་མི་རིགས་ཁག་དབར་རིག་གནས་སྤེལ་རེས་ཤུགས་ཆེར་གཏོང་བར་སྐུལ་མ་བཏང་གི་ཡོད། སློབ་གསོ་དང་། ཚན་རྩལ། རིག་གནས། འཕྲོད་བསྟེན། ལུས་རྩལ་བཅས་ཀྱི་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་ཤུགས་ཆེན་བཏང་ནས། རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་ཀུན་སྤྱོད་བྱང་ཚད། ཚན་རིག་དང་རིག་གནས་བྱང་ཚད། བདེ་ཐང་བྱང་ཚད་བཅས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གོང་མཐོར་གཏོང་དགོས།
﹙12﹚གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་གསོ་སྐྱོང་དང་བསྐོ་འཐེན་བྱེད་པ་ནི་མི་རིགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་དང་། མི་རིགས་ལས་དོན་ལེགས་པོ་སྒྲུབ་པའི་འགག་རྩ་ཡིན་པ་མ་ཟད།
ཡུན་རིང་དང་གཞི་རྩར་དོ་དམ་བྱེད་པའི་དོན་ཆེན་ཡིན་སྟབས། ཧུར་བརྩོན་ངང་སྤྱོད་ཡོན་གཉིས་ལྡན་གྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་དཔུང་ཁག་གཅིག་འཛུགས་སྐྱོང་བྱ་དགོས། མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣའི་ཐོན་ཁུངས་སྔོག་འདོན་བྱ་རྒྱུ་ནི་འཐབ་ཇུས་རང་བཞིན་གྱི་ལས་འགན་ཞིག་ཡིན་པས། མི་རིགས་ས་ཁུལ་དེང་རབས་ཅད་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་མཁོ་བའི་རིགས་ཁག་གི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་ཤུགས་ཆེན་བྱ་དགོས།
ཏང་གི་མི་རིགས་གཞུང་ལུགས་དང་སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་གཅིག་ནས་རང་རྒྱལ་མི་རིགས་ཁག་ཐུན་མང་ཐོག་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་བུར་བསྐྱོད་པའི་གཞི་རྩའི་དོན་དངོས་ལ་བསམ་གཞིགས་གང་ལེགས་བྱས་ཡོད་ལ། གཉིས་ནས་མི་རིགས་ཁག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཆུ་ཚད་དང་རིག་གནས། ཡུལ་སྲོལ་བཅས་ཀྱི་སྣ་མང་རང་བཞིན་དང་ཁྱད་པར་རང་བཞིན་གྱི་གཞི་རྩའི་དོན་དངོས་ལ་བསམ་གཞིགས་གང་ལེགས་བྱས་ཡོད་པ་དང་། གཅིག་ནས་རང་རྒྱལ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་མི་རིགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཕྱོགས་བསྡོམས་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཡོད་ལ། གཉིས་ནས་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གཅིག་གི་མི་རིགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཀྱི་བསླབ་བྱ་མི་ལོང་ལྟ་བུར་འཛིན་ཡོད། གཅིག་ནས་གཞི་རྩའི་རྩ་དོན་དང་གཞི་རྩའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བརྟན་ལྷིང་རང་བཞིན་དང་། རྒྱུན་གཏན་རང་བཞིན། རྒྱུན་མཐུད་རང་བཞིན་སྲུང་འཛིན་བྱས་ཡོད་ལ། གཉིས་ནས་ལས་ཀའི་ལྟེ་བ་སྤོ་སྒྱུར་དང་ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བསྟུན་ནས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་དང་། གསར་སྒྱུར། འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ཡོད། ཏང་གི་མི་རིགས་གཞུང་ལུགས་དང་སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་མི་རིགས་དང་མི་རིགས་གནད་དོན་གྱི་ཚན་རིག་གི་ནང་དོན་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་མི་རིགས་འབྲེལ་བའི་རང་གཤིས་ཁྱད་ཆོས། དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་གནད་དོན་གྱི་གཞི་རྩའི་ཆོས་ཉིད་བཅས་དང་། དེ་བཞིན་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ལམ་ལུགས་དང་། གཞི་རྩའི་རྩ་དོན། རྩ་བའི་ཐབས་ལམ་དང་རྩ་བའི་ཁག་ཐེག་བཅས་གསལ་འགྲེལ་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཅུང་ཆ་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་གང་ཞིག་ལ་མི་རིགས་གནད་དོན་ཟེར་བ་དང་། མི་རིགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་གང་འདྲ་བྱེད་དགོས་མིན་གྱི་རང་རྒྱལ་མི་རིགས་ལས་དོན་གྱི་ཆེས་གཞི་རྩ་དང་གཙོ་བོའི་གནད་དོན་ལ་ལན་འདེབས་ཡོད། ཏང་གི་མི་རིགས་གཞུང་ལུགས་དང་སྲིད་ཇུས་ནི་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་བསམ་བློ་དང་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིགས་གཞུང་མ་ལག་གི་གལ་ཆེའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་དང་། མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་མི་རིགས་གཞུང་ལུགས་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་བཏང་བའི་འཕེལ་རྒྱས་གྲུབ་འབྲས། རང་རེའི་ཏང་གི་བསམ་པའི་རྒྱུ་ནོར་གལ་ཆེན་བཅས་ཡིན་ལ། ང་ཚོས་མི་རིགས་ལས་དོན་ལེགས་པོ་སྒྲུབ་པའི་གཞི་འཛིན་ས་ཡང་ཡིན། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་མར་ཐོན་གྱི་བྱ་གཞག་ལ་སྐྲུན་འདེད་གཏོང་བའི་རླབས་ཆེའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། ངེས་པར་དུ་ཏང་གི་མི་རིགས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཁྲིད་སྟོན་གྱི་བབ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱ་དགོས་པ་ལས། གཡོ་འགུལ་རྩ་བ་ནས་ཐེབས་མི་རུང་།


text:
རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་གི་ནང་དགེ་རྒན་གྱིས་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་བགོད་རྩིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དགེ་རྒན་དེས། གལ་ཏེ་གྲངས་འབོར་ཞིག་དེ་དང་མཚུངས་པའི་གྲངས་འབོར་ཞིག་གིས་བགོས་ན། བགོས་ཐོབ་ནི་ག་དུས་ཡིན་ནའང་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོང་གི་རེད། དཔེར་ན། འདིར་བུ་བཞི་དང་ཤིང་ཏོག་ཨམྲ་བཞི་ཡོད་པ་དང༌། གལ་ཏེ་བུ་དེ་དག་ལ་ཤིང་ཏོག་ཨམྲ་གཅིག་མཚུངས་སུ་བགོས་པར་ཆ་བཞག་ན། བུ་རེ་ལ་ཤིང་ཏོག་ཨམྲ་གཅིག་རེ་ཐོབ་ཀྱི་རེད། ཅེས་གསུངས། གློ་བུར་དུ་སྐམ་ལ་སྤྱང་གྲུང་གི་མིག་འོད་འཕྲོ་བའི་བུ་ཞིག་ཡར་ལངས་ཏེ། རྒན་ལགས། གལ་ཏེ་ཤིང་ཏོག་ཨམྲ་ཀླད་ཀོར་དང་བུ་ཀླད་གོར་ཡོད་པར་ཆ་བཞག་ན། བུ་རེ་ལ་ཤིང་ཏོག་ཨམྲ་གཅིག་རེ་ཐོབ་ཀྱི་རེད་དམ། ཞེས་དྲིས།
བུ་དེའི་མིང་ལ་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་ཟེར་ཞིང༌། ཁོང་ནི་རླབས་ཆེན་གྱི་རྩིས་རིག་མཁས་པ་ཞིག་ཏུ་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། ཁོང་ནི་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཨི་རོ་ཌེ་ཞེས་པའི་གྲོང་བརྡལ་དུ་ཕྱི་ལོ་༡༨༨༧ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་འཁྲུངས་པ་རེད། ཁོང་གི་ཁྱིམ་ཚང་གི་འཚོ་བ་སྐྱོ་བོ་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་གི་ཕ་ཤྲི་ནི་ཝཱ་སཱ། ཨ་ཡན་གྷར་ནི་ས་གནས་ཁྲིམས་ཁང་གི་གལ་གནད་གང་ཡང་མེད་པའི་ལས་བྱེད་དམའ་གྲས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ཁོང་གི་གླ་ཆ་ཉུང་ངུ་དེར་བརྟེན་ནས་ནང་མིའི་འཚོ་བ་འཁྱོལ་ཐབས་མེད་པར་བརྟེན། རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་གྱི་ཨ་མས་ལྷར་མཆོད་བསྟོད་འབུལ་མཁན་གྱི་མགུར་གླུའི་རུ་ཁག་ཅིག་ཏུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཏེ། ཟླ་རེར་ཧིན་སྒོར་ ༥ ནས་ ༡༠ བར་གསོག་གི་ཡོད། དེས་ཕན་ཕྲན་བུ་ཐོགས་པ་ལས་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། ཕ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཟས་རིགས་གང་བྱུང་ཕྲུ་གུ་ཚོར་གནང་བ་དང་འབྲེལ་རང་ཉིད་གྲོད་ཁོག་ལྟོགས་པར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བཞུགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད། སྐབས་རེ་གྲོང་པ་ཁྱིམ་མཚེས་ཚོས་ཁོང་ཚོར་འབྲས་ཀྱི་རོགས་རམ་དང༌། ཕྲུ་གུ་ཚོར་ལྟོ་ཐེངས་རེ་ཟུང་གི་སྦྱིན་པ་གཏོང་གི་ཡོད།
རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་ལོ་བདུན་ལ་སླེབས་སྐབས་དམའ་རིམ་སློབ་གྲྭར་བཏང་བ་དང༌། རྩིས་རིག་ནི་ཁོང་གི་སློབ་ཚན་ཆེས་དགའ་ཤོས་དེ་རེད། ཁོང་གིས་གྲངས་འབོར་བསྡོམས་ཐོབ་འཚོལ་ཚད་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བ་དེས། དགེ་རྒན་དང་འཛིན་གྲོགས་ཚོར་ཡ་མཚན་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་རེད། ༡༨༩༧ ལོར་ཁོང་གིས་ལོ་བཞིའི་ཡུན་ཅན་གྱི་དམའ་རིམ་སློབ་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱས་ཡོད་ཐོག མཐའ་མའི་སློབ་ཐོན་ཡིག་རྒྱུགས་སྐབས། རང་ཉིད་གནས་ཡུལ་གྱི་རྫོང་སྡེའི་ནང་ནས་ཨང་ཀི་དང་པོ་བླངས་པ་རེད། ལོ་རྗེས་མ་དེར་ཁོང་གིས་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭར་སློབ་ཞུགས་བྱས་པ་དང༌། དམའ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ཡིག་ཚད་ནང་ཨང་དང་པོ་བླངས་སྟབས་ཁོང་ལ་སློབ་ཡོན་ཡང་རག་ཡོད། སློབ་ཡོན་གྱི་གོ་དོན་ནི་སྐབས་དེར་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭའི་སློབ་སྦྱོང་མཇུག་སྐྱེལ་བྱེད་ཆེད་ཁོང་གིས་ཟུར་འཁྲིད་ཀྱི་རིན་འབབ་ཕྱེད་ཀ་མ་གཏོགས་སྤྲོད་མི་དགོས་པའི་དོན་རེད།
རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་ནི་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་སློབ་ཕྲུག་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་སློབ་ཕྲུག་གཞན་ཚོས་ཡིག་རྒྱུགས་འཕྲོད་པའི་ཆེད་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་གྱིས་རང་གི་ཤེས་བྱ་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱོང་གི་ཡོད། ཁོང་ནི་རང་གི་དགའ་ཤོས་ཀྱི་སློབ་ཚན་ཨང་རྩིས་སྦྱོང་བར་སྤྲོ་སྣང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང༌། རིང་པོར་མ་སོང་བར་ཁོང་གིས་སློབ་གྲྭའི་དཔེ་མཛོད་ནང་ཡོད་པའི་ཨང་རྩིས་དང་འབྲེལ་བའི་དེབ་རིགས་ཚང་མ་སྦྱངས་ཟིན་པར་མ་ཟད། རང་གི་ཁྱིམ་མཚེས་ཀྱི་རོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོ་སློབ་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ནས་ཨང་རྩིས་ཀྱི་དེབ་གཡར་ཏེ་སྦྱོང་གི་ཡོད། ཁོང་གིས་རང་གི་འཛིན་གྲོགས་ཚོ་དང༌། འཛིན་གྲྭ་གོང་མའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་ཨང་རྩིས་སློབ་སྦྱོང་གི་ཐད་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
སློབ་གྲྭའི་ནང་ལོ་ལྟར་ཁོང་ལ་ཡིག་རྒྱུགས་གྲུབ་འབྲས་ཡག་པོ་དང༌། བྱ་དགའ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད། ༡༩༠༣ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡༢ པར་ཁོང་གིས་ མ་ཌ་རཱ་སེ་མངའ་སྡེའི་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭའི་མཐར་ཕྱིན་ཡིག་རྒྱུགས་སྐབས་ཨང་སྡེ་དང་པོ་བླངས་པ་རེད།
རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་ད་ཆ་ལོ་ངོ་ ༡༦ ལ་སོན་ཞིང༌། ཀུམ་བཱ་ཀོ་ནམ་(Kumbakonam)ཞེས་པའི་གཞུང་གི་མཐོ་སློབ་ཏུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱས། འབྲིང་རིམ་སློབ་ཐོན་གྱི་ཡིག་རྒྱུགས་གྲུབ་འབྲས་ཡག་པོ་ཐོབ་སྟབས། ཁོང་ལ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་ཡོན་ཡང་ཐོབ་ཡོད། སློབ་ཡོན་ནི་གསོལ་རས་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ལྡང་ངེས་མེད་རུང༌། ཁོང་གི་ནང་མིའི་འཚོ་འཁོས་ཞན་སྟབས་ཁོང་ལ་རོགས་པ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། སྐབས་དེ་དུས་ཁོང་གི་ཨང་རྩིས་ལ་སྔར་ལྷག་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པ་དང༌། རྩིས་རིག་གི་དཀའ་གནད་མང་པོ་ཞིག་འཛམ་གླིང་གི་རྩིས་རིག་མཁས་པ་ཚོས་གཙང་སེལ་བྱས་ཟིན་པ་ཧ་མ་གོ་བར་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྩིས་བརྒྱབ་ཏེ་དཀའ་གནད་བཀྲོལ་བ་རེད།
ཨང་རྩིས་སློབ་སྦྱོང་གི་ཐད་དུ་ཁོང་གི་དཀའ་ལས་ཆེན་པོ་རྒྱག་གི་ཡོད་སྟབས། ཁོང་གི་གཟུགས་པོའི་འཕྲོད་བསྟེན་ཉམས་རྒུད་འགྲོ་འགོ་ཚུགས། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཁོང་གིས་ཨང་རྩིས་སློབ་ཚན་མ་གཏོགས་དེ་མིན་རང་གི་མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་ཚན་གཞན་རྣམས་ལ་སྣང་མེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འཛིན་རིམ་གོང་མར་མུ་མཐུད་དེ་འགྲོ་བར་སློབ་ཚན་ཚང་མའི་ཡིག་རྒྱུགས་འཕྲོད་དགོས་སྟབས། ཁོང་གི་བྱེད་སྟངས་དེ་ནི་ཡག་པོ་མ་རེད། དེའི་མཇུག་འབྲས་སུ་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་ཏེ། སྤྱང་གྲུང་དོད་ཤོས་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་དེ་ཡིག་རྒྱུགས་མ་འཕྲོད་པར་ལུས་པ་རེད། གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་བྱུང་བ་ནི་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སློབ་དུས་གཅིག་གི་ཡིག་རྒྱུགས་མ་འཕྲོད་པ་ཞིག་གིས་སློབ་ཡོན་ཞུ་ཆོག་གི་མེད་སྟབས། ཁོང་ལ་སློབ་ཡོན་གནང་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱས།
དགེ་རྒན་ཞིག་གིས་སློབ་གྲྭ་བསྒྱུར་ཏེ་མཱ་ཌ་རཱ་སེར་སོང་ནས་པན་ཆཱ་ཡ་ཧྥ་ཡི་མཐོ་སློབ་ཏུ་ཞུགས་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་བྱས་པ་ལྟར། ཁོང་གིས་མཐོ་སློབ་དེར་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཏེ་གཏན་འཇགས་སློབ་ཕྲུག་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཆེད་རང་གི་སློབ་གཞིའི་སློབ་ཚན་ཚང་མར་དོ་སྣང་བྱས།
དེ་སྔོན་ཐོབ་མུས་ཡིན་པའི་སློབ་ཡོན་དེ་གནང་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱས་སྟབས། སློབ་ཡོན་དང་ཟས་སོང་གི་འགྲོ་སོང་གཏོང་རྒྱུ་ནི་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད། དེར་བརྟེན་ཁོང་གིས་གཅིག་ནས་སློབ་ཕྲུག་གཞན་ལ་ཟུར་ཁྲིད་བྱེད་རྒྱུའི་འགོ་བཙུགས་པ་དང༌། གཉིས་ནས་ཉིན་རེའི་ཟས་རྣམས་མི་ཉམས་ཐག་རྣམས་སྐྱོད་སའི་ལམ་འགྲམ་གྱི་ཟ་ཁང་ཆུང་ངུ་ནས་བཟས་པ་རེད། དེ་ལྟར་དཀའ་ངལ་ཆེ་བ་དང་ཟས་བཅུད་ཀྱིས་མ་ལྡང་སྟབས་མཐའ་མ་ཁོང་ནད་ཀྱིས་མནར་ནས་ ཕ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོ་བཅོལ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཚམས་མི་འཇོག་ཀ་མེད་བྱུང་བ་རེད།
ཁོང་ནི་ཨང་རྩིས་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་མཚན་སྙན་ཉེ་འཁོར་དུ་ཁྱབ་ཡོད་པར་བརྟེན། ནད་གཞི་དྲག་རྗེས་མི་ཚོས་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་རང་གི་ཕྲུ་གུའི་ཟུར་ཁྲིད་དགེ་རྒན་དུ་གདན་ཞུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། སྐབས་དེར་ཟུར་ཁྲིད་བྱས་གླ་ནི་ཟླ་རེར་ཧིན་སྒོར་ ༦ ནས་ ༧ བར་མ་གཏོགས་ཐོབ་ཀྱི་མེད་པས་འཚོ་བའི་དཀའ་ངལ་སྔར་བཞིན་ཡོད།
ད་ཆ་ཁོང་ལོ་ ༢༢ ལ་སོན་ན་ཡང༌། འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ད་དུང་རག་མེད་པ་དང༌། ཉིན་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཤེས་དཀའ་བའི་རྩིས་ཕྲེང་ཟང་ཟིང་མང་པོ་ཞིག་འབྲི་བ་ལས་དེ་མིན་གྱི་ལས་དོན་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཁོང་གི་བྱེད་སྟངས་དེར་ཕ་མ་གཉིས་ལ་སེམས་ཁྲལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟབས། རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་དང་མིང་ལ་ཇཱ་ནཱ་ཀི་ཞེས་པའི་བུ་མོ་ལོ་ ༨ ལ་སོན་པ་ཞིག་མཉམ་དུ་ཆང་ས་རྒྱག་བཅུག་པ་རེད། གནས་ཚུལ་འདི་གོ་དུས་ཁྱེད་རང་ད་ལྟ་ཡ་མཚན་སྐྱེ་ངེས་ཡིན་ཀྱང༌། ཕྲུ་གུ་ཆུང་དུས་ནས་ཆང་ས་རྒྱག་པའི་ལམ་སྲོལ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན་པའི་དུས་སྐབས་དེར་གནས་ཚུལ་འདི་ནི་ཡ་མཚན་སྐྱེ་དགོས་པ་གང་ཡང་མ་རེད།
དེ་ལྟར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༡ བར་ནི་ཁོང་གི་མི་ཚེའི་ནང་དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་རེད། ཁོང་གིས་རང་དང་ནང་མིའི་ལྟོ་གོས་འཚོལ་དགོས་པ་ཙམ་མ་ཟད། ཟླ་བ་རེར་རང་གི་དགའ་མོས་ཆེ་བའི་རྩིས་རིག་ཉམས་ཞིབ་ཆེད། ཨང་རྩིས་བརྩི་སའི་ཤོག་བུ་ ༢༠༠༠ ཙམ་ཐབས་ཤེས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཁོང་གིས་སྲང་ལམ་དང་གད་རྙིགས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་ཤོག་བུ་སྒྲུག་གི་ཡོད་པ་དང༌། གཞན་གྱིས་སྣག་ཚ་སྔོན་པོས་ཡི་གེ་བྲིས་ནས་བསྐྱུར་བའི་ཤོག་བུ་རྣམས་ཁོང་གིས་ཡར་བསྒྲུགས་ཏེ། དེའི་ཐོག་ཏུ་སྣག་ཚ་དམར་པོས་ཨང་རྩིས་འབྲི་ཡི་ཡོད།
གནའ་བོའི་གཏམ་དཔེར། གསེར་ས་འོག་ལ་ཡོད་ནའང༌། འོད་ནམ་མཁར་ཁྱབ་ཅེས་པའི་དཔེ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༢ ལོར་ཁོང་ལ་རླུང་རྟ་ཆེན་པོ་ཞིག་རྒྱུག་པ་རེད། དེ་ཡང་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཡུལ་མ་ཌ་ར་སེའི་པོར་ཊི་དགེ་རྩ་ (PORT TRUST) ཞེས་པའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་རྩིས་ཁང་ནང་ཟླ་རེར་གླ་ཆ་ཧིན་སྒོར་ ༣༠ ཐོག་ཁོང་ལ་ལས་གནས་ཤིག་ཐོབ་ཅིང༌། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ལས་ཁུངས་དེའི་དོ་དམ་པ་སྐུ་ཞབས་ ཨེ་སེ། ནཱ་རཱ་ཡཱ་ནཱ་ ལ་ཡར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་རྩིས་རིག་གཏེར་མཛོད་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེའི་ལས་རོགས་ཀྱང་ཡིན་པ་དང༌། ཁོང་གིས་རང་གི་གཤམ་འོག་ཏུ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་ལ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཤེས་ཡོན་ཡོད་པ་ཐུགས་སྣང་བྱུང་སྟེ། ཚོགས་པ་དེའི་ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ཧྥ་རན་སི་སེ་ སེ་ཕི་རིན་ལ་ངོ་སྤྲོད་གནང་བ་རེད།
དེ་འདྲའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་གྱིས་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཁམ་བྷ་རའི་ཇི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་རྩིས་རིག་མཁས་དབང་གསུམ་ལ་རྩིས་རིག་གི་ངེས་སྲོལ་བྲིས་ཏེ་བཏང་། དེའི་ནང་ནས་མཁས་དབང་ ཇི་ ཨེ་ཆུ་ ཧར་ཌི་ཞེས་པས་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་ལ་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པ་ངོས་ཟིན།
དེར་བརྟེན་མཁས་དབང་དེ་དང༌། དེའི་ཕྱག་རོགས་ཚོས་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་གོང་གསལ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་བསུ་རྒྱུའི་འགྲོ་ལུགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཁག་གཉེར་བ་བརྒྱུད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོའི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་དབྱིན་ཡུལ་དུ་གྲུ་གཟིངས་ལ་ཞུགས་ནས་བསྐྱོད།
ཁོང་གི་གང་ཅིའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་དབྱིན་ཡུལ་དུ་ཡང་དཀའ་ངལ་མེད་པ་ཞིག་མ་རེད། དེ་ཡང་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་གནམ་གཤིས་ཤིན་ཏུ་གྲང་མོ་དེ་རྒྱ་གར་ཚ་བའི་ལུང་པ་ནས་ཕེབས་པའི་ཁོང་གིས་བཟོད་པར་དཀའ་ལ། བྲམ་ཟེའི་ལམ་ལུགས་ལ་ཞེན་ཆགས་ཆེ་བའི་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་གིས་དམར་ཟས་རྩ་བ་ནས་བཟའ་མྱོང་མེད་པས། རང་གི་ཟས་རིགས་ཚང་མ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཡོས་སྦྱོར་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་གྱིས་དེ་དག་བཟོད་སྲན་བྱས་ཏེ་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ལས་དོན་མཇུག་སྐྱོང་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང༌། དབྱིན་ཡུལ་དུ་སྡོད་རིང་རང་དང་བློ་མཐུན་པ་ཡོད་པར་མ་ཟད། མཁས་དབང་ཧར་ཌི་སོགས་ཀྱི་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ་སོགས་གུ་ཡངས་དང་མཛའ་བརྩེའི་ཁོར་ཡུག་བཟང་པོས་ཁོང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བཟང་པོ་བྱུང་ཡོད།
༡༩༡༨ ལོའི་ཟླ་ ༢ པར་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་རཱོ་ཡལ་ཚོགས་པའི་(Royal Society)དམིགས་བསལ་སློབ་གཉེར་བར་བདམས་པ་རེད། དེ་ནི་རྒྱ་གར་བ་ཞིག་ལ་དེ་འདྲའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ་ཐེངས་གཉིས་པ་དེ་རེད། ལོ་དེའི་ཟླ་༡༠ ནང་ཁོང་ཀེམ་བྷ་རའི་ཇི་གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་གི་ཊི་རི་ནི་ཋི་མཐོ་སློབ་(Trinity College, Cambridge)ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཉམས་ཞིབ་པར་འདེམས་ཐོན་བྱུང༌། དེ་ནི་རྒྱ་གར་བ་ཞིག་ལ་ཐེངས་དང་པོར་ཐོབ་པ་ཞིག་རེད། དབྱིན་ཡུལ་དུ་བཞུགས་རིང་ལོན་ཊོན་རྩིས་རིག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཆེད་དེབ་ནང་། highly composite number སྐོར་ལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རྩོམ་ཡིག་ཤོག་ངོས་ ༥༠ སྐོར་ཡོད་པ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད།
འོན་ཀྱང་སྟབས་མི་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཁོང་གིས་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་བཞིན་པའི་མུར་ནད་ཀྱིས་མནར་བ་དང༌། ནད་ངོ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནད་གཞི་ནི། སྐབས་དེར་བཅོས་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་ཊི་བི་འམ་གློ་གཅོང་དུ་གྲགས་པ་དེ་ཕོགས་ཡོད་པ་ཤེས་པ་རེད། དེར་བརྟེན། ཁོང་གི་གྲོགས་པོ་ཚོས་ཁོང་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་སློག་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༩ ལོའི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག་པ་རེད།
རྒྱ་གར་དུ་ལོག་རྗེས་ཁོང་གི་གནས་སྟངས་ནི་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་ཡང༌། ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་ཇཱ་ནཱ་ཀིས་ནད་གཡོག་དང་ཞབས་ཕྱི་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པོ་ཞུས། ཁོང་གི་གཟུགས་པོ་ཤ་སྐམ་པགས་སྐམ་ཆགས་ནས་ད་ཆ་ཀེང་རུས་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད་ཐོག ལུས་པོའི་ཆ་ཤས་ཁ་ཤས་སུ་གཟུག་གཟེར་དྲག་པོ་ལངས་ཀྱི་ཡོད། གཟུག་གཟེར་དྲག་པོ་རྣམས་མ་ཚོར་བའི་ཆེད་དུ་ཁོང་གིས་ཨང་རྩིས་ཀྱི་རྩིས་གཞི་རྙོག་ཁྲ་ཚ་པོ་དེ་འདྲའི་ཐོག་བསམ་གཞིགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་འཆི་ཁའི་ཉིན་མཐའ་མ་དེར་རང་གི་བཟའ་ཟླར་དབྱིན་ཡུལ་དུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཁ་ལག་བཟོ་སྐབས་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་དགོད་བྲོ་པོ་དེ་འདྲ་གསུངས་ནས་བཞུགས་པ་རེད།
འཛམ་གླིང་གིས་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་གྱི་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ངོས་འཛིན་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཙམ་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༠ ལོའི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་སྐུ་གཤེགས་པ་རེད། ཁོང་གཤེགས་རྗེས་མ་ཌ་ར་སེ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གིས་ཁོང་གི་མཚན་ཐོག་ཏུ་ཞབས་སྟེགས་གཅིག་བསྒྲོན་པ་དང༌། ཁོང་ལ་དྲན་གསོ་ཞུ་ཆེད་ཕྱི་ལོ་༡༩༥༠ ལོའི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་ཨང་རྩིས་དང་ཚན་རིག་སློབ་གཉེར་ཁང་ཞེས་པ་ཞིག་མ་ཌ་ར་སེའི་ནང་ཐོག་མར་བཙུགས་པ་རེད།
རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་འཁྲུངས་སའི་མངའ་སྡེ་ཏ་མིལ་གྱིས་ཁོང་གི་འཁྲུངས་ཚེས་དེ། མངའ་སྡེའི་ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་གྱི་ཉིན་མོར་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོའི་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་གྱི་འཁྲུངས་ཚེས་ཉིན་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཁོང་གི་སྐུ་པར་འཁོད་པའི་སྦྲགས་རྟགས་ཤིག་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་། དེ་བཞིན་ཨང་རྩིས་མཁས་པ་གསར་དུ་བྱོན་པ་ཚོར་ཡང་རཱ་མཱ་ནུ་ཇན་མཚན་འཁོད་གཟེངས་བསྟོད་གནང་བ། དེ་བཞིན་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་གསལ་བའི་འཁྲབ་གཞུང་དང་གློག་བརྙན། དཔེ་དེབ་སོགས་མང་པོ་ཐོན་ཡོད།
ཁོང་གིས་རྩིས་རིག་གོང་འཕེལ་གྱི་ཐད་དུ་བཞག་པའི་ལེགས་སྐྱེས་རྣམས། གཅིག་ནས་ཕྲན་རང་ཨང་རྩིས་ཡག་པོ་མི་ཤེས་པ་དང་། གཉིས་ནས་རྩིས་རིག་གི་ཚད་མཐོའི་རྣམ་གཞག་མཚོན་ཐུབ་པའི་ཐ་སྙད་བོད་ཡིག་ནང་ཡག་པོ་བཟོ་ཐུབ་མེད་པར་བརྟེན། འདིར་གླེང་མ་ཐུབ་པར་བློ་ཕམ་ཆེ།། །།