text:
༢༠༡༦ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༧ རེས་གཟའ་ལྷག་པ།
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༦ ཉིན་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། དེ་སྔ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་མཁན་ཞིག་གི་སྐུ་ཕུང་རླངས་འཁོར་ནང་་བཅུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱ་གཞུང་གིས་མི་བསད་པའི་ནག་ཉེས་བཙུགས་ནས་ལོ་གསུམ་གྱི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པའི་སྒྲོལ་མ་མཚོ་དང་དཀོན་མཆོག་བློ་གྲོས་གཉིས་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༤ཉིན་ཁྲིམས་ཐག་དུས་ཡུན་ཚང་ནས་གློད་གྲོལ་བཏང་འདུག
འདིའང་ད་ལྟ་ཨོ་སི་ཀྲོ་ལེ་ཡར་བཞུགས་པའི་སྒྲོལ་མ་མཚོའི་ཕུ་བོ་རྨེའུ་དཀོན་རྒྱམ་ལགས་ཀྱིས་འདི་ག་ལྟེ་གནས་ཁང་དུ་གཏོང་འབྱོར་ལྟར་ན། དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༤ ཉིན་གྱི་མཚན་མོའི་ཆུ་ཚོད་༩ཡས་མས་སུ་རྔ་བ་རྫོང་རྨེའུ་རུ་མའི་རུ་ཆེན་གསུམ་པའི་དགེ་རིག་ཚང་གི་སྒྲོལ་མ་མཚོར་རྒྱ་གཞུང་གིས་ལོ་ངོ་གསུམ་ལ་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པའི་བཙོན་དུས་ཚང་ནས་རང་ཁྱིམ་དུ་བསྐྱལ་འདུག སྐབས་དེར་སྒྲོལ་མ་མཚོ་ལ་གཉེན་ཉེ་དང་ཡུལ་མི། བོད་མི་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་གིས་ཁ་བཏགས་གཡོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་བྱས་འདུག
ཡང་རྨེའུ་དཀོན་རྒྱམ་གྱིས་” དཀོན་མཆོག་བློ་གྲོས་ཀྱང་ཉིན་མ་དེ་ག་རང་ལ་གློད་འདུག་ལ། ཕལ་ཆེར་སྒྲོལ་མ་མཚོ་དངོས་སུ་མ་གློད་གྲོལ་གྱི་ཆུ་ཚོད་ཁ་ཤས་ཤིག་གི་སྔོན་དེར་ཡིན་འདུག”ཅེས་བཤད་བྱུང་།
འདི་ག་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་དེ་སྔ་གནས་ཚུལ་འདོན་པ་ལྟར་ན། རྒྱ་གཞུང་གིས་མི་གསོད་ཉེས་མིང་འོག་ལོ་༣ ཀྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་ཅིང་ད་ལྟ་དགུང་ལོ་༣༠ བོད་རིགས་བུད་མེད་སྒྲོལ་མ་མཚོ་ནི། རྔ་བ་རྫོང་རྨེའུ་རུ་མའི་རུ་ཆེན་གསུམ་པའི་དགེ་རིག་ཚང་གི་ཡིན་པ་དང་། ༢༠༡༣ཟླ་༡༢ཚེས་༣ཉིན་རྨེའུ་རུ་མའི་བོད་མི་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་ལགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱི་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་འདས་གྲོངས་སྐབས། ཁོ་མོས་ཁོང་གི་སྐུ་ཕུང་རླངས་འཁོར་ནང་འཇོག་རོགས་བྱས་པར་བརྟེན་ནས། རྒྱ་གཞུང་གིས་མི་གསོད་ཀྱི་ཉེས་མིང་བཀལ་ཏེ་འཇུ་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱས་འདུག་དང། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣ ཉིན་གྱི་བོད་ནང་གི་ཆུ་ཚོད་ ༩ དང་ཕྱེད་ཀའི་ཐོག རྔ་བ་རྫོང་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ཟེར་བས་ཁྲིམས་ར་འཚོགས་ཏེ་མི་བསད་ཀྱི་ཉེས་འཛུགས་འོག་སྒྲོལ་མ་མཚོར་ལོ་ ༣ ཡི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ནས་། རྒྱ་ནག་དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་གྱི་བོད་ས་བཅད་བགོས་ལྟར་ན། སི་ཁྲོན་མེ་ཡན་བཙོན་ཁང་ནང་དུ་བཅུག་ཡོད་འདུག
གནས་ཚུལ་མཁོ་སྒྲུབ་པས་བཤད་གསལ་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༡༢ ནང་ལ་ཁྲིམས་ཁང་ནས་ཡི་གེ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཁྱིམ་བདག་ཚོར་འབྱོར་ནས་སྒྲོལ་མ་མཚོར་ཛ་དྲག་གི་གཤག་བཅོས་གཏོང་དགོས་སྐོར་བྲིས་ཤིང་ཁྱིམ་བདག་ཚོའི་མིང་རྟགས་འགོད་ཚུལ་བཙན་བཀའ་གཏོང་སྐབས། ཁྱིམ་བདག་ཚོས་ཁྲིམས་ཁང་ལ་ཁ་པར་བཏང་སྟེ་སྒྲོལ་མ་མཚོ་ལ་དངོས་སུ་ཐུག་བཅུག་ན་སྒྲོལ་མ་མཚོའི་གནས་བབ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བས། དངོས་སུ་ཐུག་འཇུག་པའི་རེ་འདུན་བཏོན་ཀྱང་ཐུག་བཅུག་མི་འདུག སྐབས་དེའི་གཡས་གཡོན་ཞིག་ལ། སྒྲོལ་མ་མཚོས་ཁྲིམས་ཁང་བརྒྱུད་ཁྱིམ་བདག་ཚོར་སྐར་མ་ལྔའི་རིང་ཁ་པར་བཏང་སྟེ་”བཙོན་སྲུང་བ་ཚོས་ང་ལ་ན་ཚ་ཞིག་ཡོད་པས་བཙན་གྱིས་གཤག་བཅོས་གཏོང་དགོས་པའི་བཙན་སྐུལ་ཡང་ཡང་བྱས་རུང་། ངའི་ངོས་ནས་ཁས་ལེན་རྩ་བ་ནས་བྱས་མེད། ཁྱོད་ཚོས་ཀྱང་ཁས་ལེན་རྩ་བ་ནས་མ་བྱེད་”ཅེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག
གློད་གྲོལ་བྱུང་བའི་སྒྲོལ་མ་མཚོའི་ད་ལྟའི་གཟུགས་གཞིའི་གནས་སྟངས་ཐད་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྒྲུབ་པས་གསུང་གསལ་ལྟར་ན། ཁོང་མོའི་མགོ་ཡུ་འཁོར་བ། གཉིད་མི་ཡོང་བ། གཟུགས་པོ་སྐྱོ་བོ་ཆགས་པ་མ་ཟད། དེ་སྔ་རྩེ་དགོད་ལ་དགའ་བའི་ཁོང་མོའི་གཤིས་ཀ་འགྱུར་ནས་སྙིང་ཁམས་མི་བདེ་བའང་ཆགས་འདུག་ཐོག ཁོང་མོས་”བཙོན་ཁང་གིས་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་མནར་སྤྱོད་དང་སྡུག་སྦྱོང་གིས་ང་སྨྱོན་གྲབས་བྱས་སོང་་”ཅེས་བཤད་འདུག ཁོང་མོའི་ད་ལྟའི་འཕྲོད་བསྟེན་ཐད་ལ་ནང་མི་ངོས་ནས་སེམས་ཁྲལ་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་འདུག
སྒྲོལ་མ་མཚོ་ནི། རྔ་བ་རྫོང་རྨེའུ་རུ་མའི་དགེ་ཚང་གི་ཡིན་ཞིང་། ཕ་དགེ་རིག་དང་མ་དོན་ཁོ་གཉིས་ཡིན་འདུག ཁོང་མོ་ལ་ལོ་ ༡༤ ཅན་གྱི་བུ་མོ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྒྲོལ་མ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་འདུག
འདི་ག་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་དེ་སྔ་གནས་ཚུལ་བཏོན་པའི་ནང་དུ། རྒྱ་གཞུང་གིས་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་ལགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་བ་དེར་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་རྨེའུ་རུ་མའི་ཡུལ་མི་ ༢༠ ལྷག་འཇུ་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། མི་ཁག་ཅིག་ཉིན་བཅུ་གྲངས་འགའ་ཤས་རིང་བཀག་ཉར་གཅར་རྡུང་བྱས་མཐར་རིམ་པར་གློད་ཡོད་ཀྱང་། དེའི་ཁྲོད་ནས་སྒྲོལ་མ་མཚོ་དང་དཀོན་མཆོག་བློ་གྲོས། དགེ་འདུན་འཕེལ་རྒྱས། གྲྭ་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། གྲྭ་བསྟན་པ་བཅས་མི་ ༡༠ ལ་ནག་ཉེས་ལྕི་མོ་བཀལ་ཏེ་ཟླ་༡༡་བཀག་ཉར་བྱས་མཐར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣ ཉིན་གྱི་བོད་ནང་གི་ཆུ་ཚོད་ ༩ དང་ཕྱེད་ཀའི་ཐོག རྔ་བ་རྫོང་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ཟེར་བས་ཁྲིམས་ར་འཚོགས་ཏེ་མི་བསད་ཀྱི་ཉེས་འཛུགས་འོག སྒྲོལ་མ་མཚོར་ལོ་ ༣ དང་། དཀོན་མཆོག་བློ་གྲོས་ལ་ལོ་ ༣ ། དགེ་འདུན་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ལོ་ ༢ བཅས་ཀྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་བཅད་ཡོད་འདུག་པ་བཞིན། དངོས་སུ་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པའི་དགེ་འདུན་འཕེལ་རྒྱས་གློད་གྲོལ་བྱུང་ཡོད་མེད་གསལ་བོ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་མེད།
དཀོན་མཆོག་བློ་གྲོས་ནི་རྔ་བ་རྫོང་རྨེའུ་རུ་མ་ཡུལ་ཚོའི་རུ་ཆེན་གཉིས་པའི་གོ་ཚེ་གི་ཡིན་པ་དང་། དགེ་འདུན་འཕེལ་རྒྱས་ནི་རྔ་བ་རྫོང་རྨེའུ་རུ་མ་ཡུལ་ཚོའི་རུ་ཆེན་བཞི་བའི་མར་ལི་ཚང་གི་རེད་འདུག


c: text/html

text:
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོའི་མཛད་འཆར།
༄༅།།གཤམ་གསལ་རྣམས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་རྒྱ་གར་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་མཛད་འཆར་ཡིན། འདིའི་ཁོངས་མཛད་རིམ་མང་ཆེ་བར་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་པར་ཆོས་ཞུའི་ལག་ཁྱེར་ཀྲི་ཀ་སི་(Tickets)དགོས་ཀྱི་ཡོད། ལག་ཁྱེར་དང་འབྲེལ་བའི་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་མཛད་རིམ་གོ་སྒྲིག་ཞུ་མཁན་ཚོགས་སྒེར་སོ་སོར་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཞུ་དགོས། སྤྱིར་བཏང་རྒྱ་གར་ནང་གི་མཛད་རིམ་རྣམས་མང་ཆེ་བ་རིན་མེད་ཡིན་ལ། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་འཚོགས་རྒྱུའི་མཛད་རིམ་རྣམས་མང་ཆེ་བར་ཆོས་ཞུའི་ལག་ཁྱེར་ཉོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཐུགས་སྣང་གནང་དགོས་པར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རྣམ་ཀུན་ནས་བཀའ་སློབ་དང་གསུང་ཆོས་སོགས་ལ་སྐུ་ཡོན་བཞེས་ཀྱི་མེད། གཤམ་གྱི་ཚེས་གྲངས་དག་དགོས་མཁོར་གཞིགས་ཏེ་འགྱུར་བ་ཐེབས་སྲིད།
༢༠༡༧
[ དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་ ༣༤ པ། ] ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༤ བར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བཀའ་ཤག་གིས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་རྒྱུ་དང་། དེ་ཡང་ཚེས་ ༢ ནས་ ༤ བར་༸གོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་འོག་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་མཁན་བླ་གྲྭ་སོགས་ཀྱིས་ས་ཆོག་དང་རྡུལ་མཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་བཞེངས་སོགས་གནང་རྒྱུ། ཚེས་ ༥ ནས་ ༨ ཉིན་བཅས་ཉིན་གྲངས་ལྔའི་རིང་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་ཆོས་ལ་རྒྱལ་སྲས་ཞི་བ་ལྷས་མཛད་པའི་སྤྱོད་འཇུག་ཆེན་མོ་དང་། སློབ་དཔོན་ཀཱ་མ་ལ་ཤི་ལས་མཛད་པའི་སྒོམ་རིམ་བར་བའི་གསུང་ཆོས་སྩལ་རྒྱུ། ཚེས་ ༩ ཉིན་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གིས་དུས་འཁོར་གྱི་མཆོད་གར་དང། ཚེས་ ༡༠ ནས་ ༡༣ བར་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྱི་དབང་གི་སྟ་གོན་དང་། དབང་དངོས་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞུགས་པ་ནས་གོང་མ་གོང་ཆེན་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་བདག་པོ་ཆེན་པོའི་དབང་བཅས་གོ་རིམ་བཞིན་བཀའ་དྲིན་སྩལ་རྒྱུ། ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཚེ་དབང་དང་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ།
[ཟུར་ཞུ།] དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྐབས་གསུང་ཆོས་རྣམས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ཁག་ནང་ཉན་འདོད་ཡོད་མཁན་རྣམས་ནས་རྡོར་གདན་དུ་ཨེཕ་ཨེམ་རླུང་འཕྲིན་( FMRadio)རག་དཀའ་བར་བརྟེན་རང་རང་སོ་སོས་མཉམ་དུ་བསྣམས་ཐབས་ཡོད་པ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས།།
ཟླ་ ༢ པ།
ཚེས་ ༥ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཝེ་ཌི་ཡ་ལོ་ཀེ་ (Vidyaloke) ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་ཊོ་ཀ་ཊོ་ར་ཚོགས་ཁང་དུ་ (Talkatora) རྒྱ་གར་གྱི་ཤེས་རབ་དང་ཞབས་རྗེས་ (Reviving Indian Wisdom in Contemporary India) ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་མི་མང་ལ་གསུང་བཤད་སྩལ་རྒྱུ། དྲ་བྱང་། www.vidyaloke.in
ཟླ་ ༣ པ།
ཚེས་ ༡༢ ཉིན་གྱི་ཞོགས་པ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བཞུགས་སྒར་རྡ་རམ་ས་ལའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སྐྱེས་རབས་གསུང་ཆོས་སྩལ་རྒྱུ།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པའི་མཛད་རྣམ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ཟླ་ ༢ །
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ཟླ་ ༤ བསྐྱར་བཅོས་བྱས།
ངོ་སྤྲོད།
སྲོལ་རྒྱུན་དུ་སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པ་ (Shakyamuni) གཞན་ཡང་གོའུ་ཏ་མ་ (Gautama) ཞེས་བྱ་ཞིང་། རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་ཡི་ཤུ་མ་ཤི་ཀའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་ལོ་ ༥༦༦ ནས་ ༤༨༥ མཚམས་སུ་བྱོན། ནང་པའི་ཆོས་འབྱུང་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་སྐོར་ཧ་ཅང་མང་། ཞིབ་ཕྲ་རྒྱས་པ་རིམ་པས་འབྱུང་། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་གཞུང་དང་པོ་དེ་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་རབས་གསུམ་གྱི་ཕྱིས་སུ་བྱུང་སྟབས། འདིའི་ནང་གང་བཀོད་པའི་ཞིབ་ཕྲ་རྣམས་ཁུངས་ལྡན་ཡིན་པ་ཏག་ཏག་ཅིག་ངེས་ཤེས་རྙེད་པ་དཀའ། དེར་མ་ཟད་འདིར་རྒྱས་བཤད་བྱས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཁུངས་ལྡན་ཡིན་མིན་ཁ་མཚོན་བཅད་དེ་ཤོད་རྒྱུ་ཁག་པོར་སྣང་། རྒྱས་བཤད་མང་པོ་ཞིག་ཡིག་ཐོག་ནས་བརྒྱུད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་མང་པོ་ཞིག་ངག་རྒྱུན་ཐོག་ནས་ཡོང་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཉིད་གཙོས་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་གྲགས་པའི་ནང་པའི་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཙམ་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཟིན་ཐོ་ཉར་ཚགས་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་མེད། ལྷག་དོན་མཁས་གྲུབ་དེ་དག་གི་རྣམ་ཐར་རྣམས་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུ་ནི་དོ་དབྱིངས་ཅན་དུ་གྱུར་ཞིང་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཐོབ་སླད་སེམས་ཤུགས་སྤེལ་ཆེད་ཡིན། དེར་བརྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ལས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ཕྱིར། དེའི་ཐོག་ནས་ཤེས་དགོས་པ་དང་ང་ཚོས་དེ་ལས་གང་སྦྱངས་པ་རྣམས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས།
འབྱུང་ཁུངས།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ཁག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ནང་། གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ (Theravada) གཞུང་ནང་མདོ་སྡེ་འབྲིང་བུ་ (Majjhima Nikaya) ལ་སོགས་པ་པཱ་ལི་ (Pali) གཞུང་དང་། ཐེག་དམན་ (Hinayana) སྡེ་ཚན་སྣ་ཚོགས་ནས་རབ་བྱུང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འབྲེལ་བའི་འདུལ་བའི་གཞུང་སོགས་གཏོགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་གཞུང་དེ་དག་རེ་རེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ལས་སྟོན་གྱི་མེད།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་དེ་དང་པོ་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་ཡེ་ཤུ་མི་ཤི་ཀའི་དུས་རབས་ཀྱི་སྔོན་དུས་རབས་གཉིས་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་དངོས་པོ་ཆེན་པོ་ (Mahavastu) ཞེས་བྱ་བ་ ཐེག་དམན་གྱི་ཕལ་ཆེན་སྡེ་པའི་ (Mahasanghika) སློབ་དཔོན་ཞིག་གིས་མཛད། གཞུང་དེ་དག་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ (Tripitaka) གྱི་ནང་མེད་པ། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་གི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཞེས་པ་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་ཡོད། དེ་མིན་གྱི་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བརྩམས་པའི་རྣམ་ཐར་གཅིག་ནི་ཐེག་དམན་གྱི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ (Sarvastivada) ་གཞུང་རྒྱ་ཆེན་རོལ་པའི་མདོ་ (Lalitavistara Sutra) ཡིན། ཕྱིས་སུ་མདོ་དེའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་དོད་ནི་ཐེག་དམན་མདོ་དེ་གཡར་ནས་སྔར་ལས་རྒྱས་སུ་བཏང་ཡོད། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པ་ག་དུས་སངས་རྒྱས་སྐོར་དང་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ (Siddhartha) ཀྱི་རྣམ་པར་རོལ་ཚུལ་བཀོད་ཡོད། སྔར་གྱི་གཞུང་དེའི་ནང་གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐར་ལམ་སྟོན་པའི་ཆེད་སངས་རྒྱས་པ་ཙམ་ལས་བཀོད་མེད།
མཐར་རྣམ་ཐར་དེ་དག་ལས་འགའ་ཞིག་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ནང་བཅུག དེ་དག་ལས་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གཞུང་ནི་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ (Ashvaghosha) ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྙན་ངག་ཆེན་པོ་ (Buddhacarita) ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཅིང་དུས་རབས་དང་པོའི་ནང་བྲིས། དཔེ་གཟུགས་གཞན་ཡང་ཕྱིས་སུ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ནང་གསལ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་ (Cakrasamvara) ལྟ་བུ། དེའི་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མདོ་སྡེའི་ཁོངས་གཏོགས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེའི་ (Prajnaparamita Sutra) ་གདམས་པ་གནང་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ (Vajradhara) གི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་ནས་སྔགས་གཞུང་རྣམས་གསུངས།
འགྲེལ་པ་དེ་དག་ཀུན་ལ་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པས་ང་ཚོར་བློ་སྟོབས་སྤེལ་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ལོངས་སྐུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟོན་མཁན་གྱི་གཞུང་རྣམས་ལ་བལྟ་དགོས།
སྐྱེ་བ་དང་། སྐུ་ཚེའི་སྟོད། ངེས་འབྱུང་།
སྔ་མོའི་གཞུང་ཁག་ལ་གཞིགས་ན། སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་ཤཱ་ཀྱ་ (Shakya) རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ སེར་སྐྱའི་གནས་ (Kapilavastu) སུ་འབྱོར་བ་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་ཞིག་གི་ནང་རྒྱལ་པོའི་རིགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། དེང་སང་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་སུ་ཡིན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་རྒྱལ་པོའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ནང་སྐུ་འཁྲུངས་པར་བརྗོད་པ་མེད། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཅེས་མཚན་གསོལ། ཁོང་གི་ཡབ་ཀྱི་མཚན་ལ་ཟས་གཙང་མ་ (Shuddhodana) ཞེས་བྱ། དུས་ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ནང་། ཁོང་གི་ཡུམ་གྱི་མཚན་ལ་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མ་ (Maya-devi) ཞེས་མངོན་ཞིང་། མ་ཟད་ཡུམ་གྱི་མངལ་དུ་གླང་པོ་ཆེ་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་ཞིག་ཞུགས་པའི་རྨི་ལམ་བཏང་ཞིང་། དྲང་སྲོང་ (Asita) ཨ་སི་ཏ་ཕྲུ་གུ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོའམ་དྲང་སྲོང་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པར་ངེས་ཞེས་ལུང་བསྟན། དེ་བཞིན་གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་གནས་ལས་མི་རིང་བའི་བར་གནས་ལུམ་བའི་ཚལ་ (Lumbini Grove) ལ་སྐུ་འཁྲུངས་མ་ཐག་གོམ་པབདུན་སྤོས་ནས། ང་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་རུ་བྱོན་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་ སྐུ་འཁྲུངས་པའི་སྐབས་ཡུམ་འདས།
སྐུ་གཞོན་ནུ་ཞིག་ཏུ། མི་ཚེ་སྐྱིད་པོར་བསྐྱལ། འཁྲུངས་ས་སྐྱོན་ནས་བུ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ (Rahula) བཙས། ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ནང་ཁོང་གི་ཟླ་མོའི་མཚན་ལ་གྲགས་འཛིན་མ་ (Yashodhara) ཞེས་ཐོན། འོན་ཀྱང་དགུང་ལོ་ཉེར་དགུར་ཕེབས་སྐབས་རང་གི་ཁྱིམ་དང་རྒྱལ་སྲིད་དོར་ནས་བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཏུ་གནས་བསྒྲིམས།
སངས་རྒྱས་གང་དུ་བཞུགས་སའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དུས་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་གང་གི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཆགས་པའི་སླད་དུ་ཁོང་གིས་རང་གི་སྐུ་ཟླ་དང་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཁེར་རྐྱང་དུ་བཞག་ནས་ཞལ་གྱེས་གནང་བ་མ་ཡིན། ཁོང་ཚོ་ནི་གང་གི་འབྱོར་བདག་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་མིས་ལྟ་རྟོག་གནང་བར་སོམ་ཉི་བྲལ། གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ནི་དམག་དཔོན་གྱི་རིགས་རྒྱུད་དུ་གྲགས་པས་ནམ་ཞིག་ཁོང་གིས་ཁྱིམ་བཞག་སྟེ་དམག་ལ་ཞུགས་རྒྱུར་ཐེ་ཚེམ་མེད། དེའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་དམག་ལ་ཞུགས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་འགན་ཡིན། གནའ་བོ་རྒྱ་གར་ནང་དམག་མི་རྣམས་ཀྱིས་གཡུལ་སར་རང་གི་ནང་མི་འཁྲིད་སྲོལ་མེད།
མ་གཞི་དམག་འཁྲུག་ཕྱི་ཡི་དགྲ་བོའི་ཁ་གཏད་དུ་རྒྱག་ཀྱང་དམག་ངོ་མ་དེ་ང་ཚོའི་ནང་གི་དགྲ་ལ་རྒྱག་དགོས་པས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་དམག་དེ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་གི་མི་ཚེ་གང་པོ་དམིགས་ཡུལ་འདི་རིགས་ལ་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་འབད་རྒྱུ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་གི་ལས་འགན་ཡིན་པ་སྟོན་ཕྱིར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ཕེབས། འོན་ཀྱང་དེང་སང་ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་ནང་། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་སོ་སོའི་གཉེན་ཉེ་དོར་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ནང་གི་དགྲ་བོར་དམག་འཐབ་བྱས་ན། གཉེན་ཉེ་དེ་དག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་ཡོད་མེད་ཏན་ཏན་བཟོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེའི་དོན་ནི་ང་ཚོའི་གཉེན་ཉེ་དང་ཕྲུ་གུར་དགོས་མཁོ་སྐྲུན་དགོས་པ་མ་ཟད་ང་ཚོའི་ཕ་མ་ལའང་ལྟ་དགོས། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་བཞག་ནས་འགྲོ་མེད་གང་ལྟར་ཡང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བར་ཆགས་ནས་མ་བསྡད་པར་སྡུག་བསྔལ་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐབས་ལ་འབད་དགོས་པ་ནི་ནང་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་གི་ལས་འགན་ཡིན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པ་ལྟར་དགོས།
སྔུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ། ན་བ། འཆི་བ། ཡང་སྲིད། སེམས་རྡུགས། མ་རིག་བཅས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་འདོད། ཕྱིས་སུ་གཞུང་དེ་ཡང་ཤིང་རྟ་འདྲེན་མཁན་ཆནྣ་ (Channa) འདུན་པ་བཟང་སྐྱོང་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ལས་གསལ་ཞིང་། ཤིང་རྟ་འདྲེན་མཁན་དེས་སངས་རྒྱས་ཤིང་རྟའི་ཐོག་བཞུགས་སུ་གསོལ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས། སྐབས་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ན་བ་དང་། རྒ་བ། འཆི་བ། དགེ་སྦྱོང་བཅས་གཟིགས་པ་ན། ཤིང་རྟ་མཁན་དེས་དེ་དག་གི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཞུས་པས་་ེ་དག་གི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཞུས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་ཚང་མ་མནར་བཞིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་གཟིགས་ནས་དེ་ལས་ཐར་བའི་ལམ་སྲིད་པར་དགོངས།
ཆོས་ཀྱི་དཀའ་བ་དཔྱད་པའི་སྐབས་ཤིང་རྟ་མཁན་གྱིས་རོགས་རམ་བྱེད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་འདི་ནི་བྷ་ག་ཝད་གཱི་ཏ་ (Bhagavadgita) ་སྒྲུང་ནང་གི་སྲིད་གྲུབ་ (Arjuna) ལ་ཤིང་རྟ་མཁན་འདོམ་པ་ནག་པོས་ (Krishna) དམག་མི་ཞིག་ཏུ་རང་གི་སྤུན་མཆེད་ཀྱི་ཁ་གཏད་དུ་དམག་བརྒྱབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ་བཞིན་དེ་གཉིས་འདྲ་པོར་མངོན། ནང་པ་དང་ཧིན་དྷུ་གཉིས་ཀའི་ནང་ངོ་ཐོག་ཏུ་ང་ཚོས་བདེན་དོན་འཚོལ་བའི་ལས་འགན་ལས་གཡོལ་ཏེ་མི་ཚེ་ལྷོད་པོའི་ངང་སྐྱིད་པོར་མ་བསྡད་པར་དེ་ལས་བརྒལ་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོར་གསུངས་པ་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་། དེ་གཉིས་སོ་སོའི་ཐད་ཤིང་རྟས་གཅིག་བྱས་ན་ཐར་པར་བགྲོད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟ་མཚོན་པ་དང་ཤིང་རྟ་མཁན་གྱི་ངག་གིས་ཤིང་རྟ་འབུད་མཁན་གྱི་ཤུགས་མཚོན་ཞིང་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྐུལ་འདེད་མཚོན།
སློབ་སྦྱོང་དང་བྱང་ཆུབ།
ཚངས་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ དང་གཟུགས་མེད་སྙོམས་འཇུག་སྦྱོང་བའི་ཐབས་སུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཉིས་བསྟེན། མ་གཞི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་རགས་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་ཕལ་པ་ཙམ་ཐོབ་པའི་ཡང་དག་པའི་བསམ་གཏན་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐུགས་ཚིམས་པར་མ་མཛད། དེས་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བ་ཙམ་སྦྱིན་པ་ལས་གཏན་གྱི་བདེ་བ་མི་ཐོབ་ཅིང་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་མི་ཐུབ་པར་ཁོང་གིས་དེ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ། དེ་རྗེས་ཆོས་གྲོགས་ལྔ་དང་ལྷན་དུ་བྱ་བྲལ་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དཀའ་ ཐུབ་སྤྱད། དེས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་རྒྱུན་རྩ་བ་ནས་གཅོད་མི་ཐུབ་པ་གཟིགས། ཕྱིས་སུ་ནེེ་རན་ཛ་ནའི་ཆུ་ཀླུང་ (Nairanjana River) གི་དྲུང་དུ་ལོ་དྲུག་ ཟས་སྤོང་སྤྱད་ཅིང་། ལེགས་སྐྱེས་མས་ (Sujata) སངས་རྒྱས་ལ་འོ་མ་ཕོར་པ་གང་ཕུལ།
ང་ཚོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་དེས་དུག་རྫས་ལ་སོགས་པའི་བཅོས་མའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞི་ལྷོད་དུ་གནས་པར་ཡིད་ཚིམས་ནས་སྡོད་རྒྱུ་མེད་པར་བསྟན། སེམས་གཡེངས་ནས་སྡོད་པའམ་སོ་སོས་སོ་སོ་ལ་སྡུག་སྦྱོང་གཏོང་བ་ཡང་ན་ཉེས་ཆད་འགེལ་བ་སོགས་ནི་ཐབས་གཞན་མ་ཡིན། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་ལ་བགྲོད་དགོས་པ་ལས་དེ་ལྟའི་དམིགས་ཡུལ་གྲུབ་པར་གེགས་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་མགོ་འཁོར་ནས་སྡོད་རྒྱུ་མེད།
དཀའ་ ཐུབ་མཚམས་འཇོག་གནང་རྗེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འཇིགས་པ་ལས་ཐར་ཆེད་ནགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྒོམ་ལ་གཞོལ། རང་གཅེས་འཛིན་དང་ བདག་འཛིན་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་འཇིགས་པ་དེས་འཕྲལ་གྱི་བདེ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བས་སྤོང་དགོས་པ་ཡིན། དེས་ན་བློ་སྦྱོང་མཚོན་ཆ་འཁོར་ལོའི་ནང་དུས་རབས་བཅུ་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་རཀྴི་ཏས་ (Dharmarakshita) བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་གྱིས་བསླད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ། གཏི་མུག་རྣམས་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་པ་དང་། རང་གཅེས་འཛིན་དང་བདག་འཛིན་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་དུག་ཤིང་གི་ཁྲོད་དུ་འཁྱམས་པའི་རྨ་བྱ་ཞིག་གི་དཔེ་མཚོན་བསྟན།
ཡུན་རིང་སྒོམ་བརྒྱབ་ནས་དཀའ་བ་སྤྱད་རྗེས། དགུང་གྲངས་སོ་ལྔར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱས། ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདུད་ (Mara) ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བས་བཅོམ་ནས་མཐར་བྱང་ཆུབ་ཤིང་ (bodhi tree) དྲུང་དུ་སངས་རྒྱས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་གསལ་ཞིང་དེང་སང་རྡོ་རྗེ་གདན་ (Bodh Gaya) ཞེས་བྱ། སྐབས་དེར་བདུད་ཀྱིས་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དང་ཆགས་ཅན་གྱི་བུད་མེད་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དུ་མར་སྤྲུལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒོམ་ལ་བར་ཆད་གཏོང་བར་བརྩམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནོད་པ་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་ཡང་མི་ཚུགས།
སྔོན་གྱི་གཞུང་ནང་། སངས་རྒྱས་འདས་པའི་རང་གི་མི་ཚེའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད། བདེན་པ་བཞི་བཅས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་ནས་སངས་རྒྱས་པར་གསུངས། ཕྱིས་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་ནང་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་པར་གསུངས།
དགེ་འདུན་གྱི་སྡེར་ཆོས་བསྟན་པ་དང་གསར་འཛུགས་ཞུས་པ།
ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་རྗེས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཞན་ལ་རང་གིས་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་ཐུགས་དོགས་གནང་། ཁོང་གིས་དགོངས་པར་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་རྟོགས་ཐུབ་ཨེ་ཡོང་་དགོངས། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་ལྷ་ཚངས་པ་ (Brahma) དང་དབང་པོས་ (Indra) སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་སྟོན་རོགས་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ། ཚངས་པའི་གཞུང་ལ་གཞིགས་ན་ཕྱིས་སུ་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་དར་བ་དང་། ཚངས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་དང་དབང་པོ་ནི་དཀོན་ཅོག་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ནང་། དབང་པོས་སངས་རྒྱས་ལ་ཞུས་དོན། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་མ་བསྟན་ན་འཛམ་གླིང་ནང་སྡུག་བསྔལ་ཟད་མཐའ་མེད་པ་མྱོང་རྒྱུ་རེད་འདུག་ཅེས་ཞུས་པ་དང་། མ་མཐར་མི་ཉུང་ཤས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་ངེས་ཡིན་ཅེས་གསོལ་བ་བཏབ།
འདིའི་ཞིབ་ཕྲ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཁུངས་བཙུན་པར་སྟོན་པའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཤས་ཆེ་ཞིང་། དེས་སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཐབས་ལམ་ལས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་དཀོན་མཆོག་མཐོ་ཤོས་དེས་ཀྱང་འཛམ་གླིང་ནང་སྡུག་བསྔལ་རྩ་མེད་དུ་བཟོ་ཆེད་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་གསུངས་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཁོང་ཚོ་རང་ཉིད་ལའང་མི་ཚང་མ་སྡུག་བསྔལ་གྲོལ་ཏེ་ཐར་པའི་ས་ལ་འཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ཡང་དག་པ་གང་ཡང་མེད། དེར་བརྟེན་ངེད་གང་ཟག་ཕལ་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་དེ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་སྨྲོས་ཅི་དགོས། གཞན་ཡང་ནང་པའི་སྣང་བརྙན་ཁྲོད། ཚངས་པ་ནི་ཁེངས་དྲེགས་ཀྱི་དཔེར་བཀོད། ཚངས་པས་རང་ཉིད་སྤྱི་གཙོ་བོ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པོ་ཡིན་ཅིང་། རྣམ་འགྱུར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་མཁན་གྱི་བདག་ཏུ་འདོད། དེ་ལྟའི་ཡིད་ཆེས་ལོག་པས་སུན་སྣང་དང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྲུན་གྱི་ཡོད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་བདེན་འཐོབ་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྩ་བ་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་ཚུལ་གྱི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
ཚངས་པ་དང་དབང་པོའི་རེ་བ་ཐུགས་བཞེས་གནང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་ (Sarnath, སཱ་ར་ནཱ་ཐ) རི་དྭགས་ཀྱི་གནས་ (Mrgadava, Deer Park) སུ་ཕེབས་ཏེ། འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོར་བདེན་བཞི་ལས་བརྩམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར། ནང་པའི་སྣང་བརྙན་ནང་། ཤ་བས་ཞི་བ་མཚོན་པ་དང་དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་སྟེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བར་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པ་དང་དཀའ་ཐུབ་ལ་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་བྱེད་ཚུལ་ཞིག་བསྟན།
མི་རིང་བར་ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་ (Varanasi) ་ཉེ་འགྲམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཚངས་སྤྱོད་ལ་གནས་ནས་དགེ་སྦྱོང་གི་རྟེན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་རྩེན། ཁོང་ཚོའི་ཡབ་ཡུམ་རྣམས་ཀྱང་མི་སྐྱའི་རྟེན་ལ་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཏེ་ཚང་མར་འཚོ་རྟེན་བསོད་སྙོམས་ཕུལ། སྐབས་ཤིག་ཁོང་ཚོའི་ཁྲོད་ནས་གཅིག་མཁས་པར་གྱུར་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོ་པ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛངས། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གདུལ་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས་ག་ལེར་གནས་སོ་སོར་གཞིས་ཆགས་ནས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཚུགས།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དེ་རྣམས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གཞིར་བཟུང་བཀོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དགེ་འདུན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་གནའ་བོའི་སྐབས་དེའི་དུས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ན། ཁོང་ཚོས་འོས་མི་རྣམས་སྡེ་ཚན་ནང་ཞུགས་རྒྱུ་མོས་མཐུན་བྱེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་དབང་ཚད་ཐད་ཐེ་བྱུས་མི་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་རྒྱས་བཅད་འགའ་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནག་ཉེས་ཅན་ལ་སྣང་བ་སྩལ་མེད། དཔེར་ན། དམག་མི་དང་བྲན་གཡོག་ནས་མ་ཐར་བའི་བྲན་གཡོག དེ་བཞིན་མཛེ་ནད་ལྟ་བུའི་ནད་ཡམས་ཡོད་པ་རྣམས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེར་ཞུགས་ཆོག་གི་མེད། དེར་མ་ཟད་ལོ་ན་ཉི་ཤུར་སོན་མེད་ཚེ་སུ་གཅིག་ཀྱང་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་མི་ཆོག དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སུ་གཅིག་ལའང་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོ་བའི་ཆེད་དུ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དང་ནང་ཆོས་ལ་གུས་བརྩི་ཡོང་སླད་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་མོས་གུས་སྲ་བརྟན་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དེས་ང་ཚོར་ཡུལ་སྲོལ་གོམ་གཤིས་ལ་གུས་བཀུར་དང་བྱ་སྤྱོད་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྤེལ་དགོས་པར་བསླབ་བྱ་གནང་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ནང་ནང་ཆོས་ལ་མཐོང་སྣང་ཡག་པོ་ཡོང་བ་དང་གུས་བཀུར་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད།
མི་རིང་བར་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཆགས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཡུལ་མ་ག་དྷར་ (Magadha) ཕྱིར་ཕེབས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་ (Bimbisara) རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ (Rajagrha) ཏུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པས། རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་དང་སློབ་མར་གྱུར། དེ་བཞིན་མཛའ་གྲོགས་ཤཱ་རིའི་བུ་ (Shariputra) དང་མོའུ་དགལ་གྱི་བུ་ (Maudgalyayana) གཉིས་གསུང་ཆོས་ལ་བཅར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་གདུལ་བྱར་གྱུར།
སངས་རྒྱས་ནས་ལོ་ངོ་གཅིག་གི་ནང་། གྲོང་ཁྱེར་ སེར་སྐྱའི་གནས་གང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། དེར་ཁོང་གི་བུ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཆོས་སུ་ཞུགས། སངས་རྒྱས་ཕྱེད་སྐུ་མཆེད་དགའ་བོ་ (Nanda) ནི་སྔ་ས་ནས་ཁྱིམ་བཞག་སྟེ་ཆོས་སྒོར་ཞུགས། ཡབ་ཟས་གཙང་མའི་ཐུགས་ལ་ཁྱིམ་གྱི་རྒྱུད་པ་ཆད་པར་དོགས་ནས་ཐུགས་འཁྲལ་ཚད་མེད་བྱུང་སྟབས། མ་འོངས་པར་བུ་གཞན་རྣམས་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་འདོད་ན་ངེས་པར་དུ་ཕ་མའི་ཆོག་མཆན་དགོས་ཞེས་སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ། དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞལ་བཞེས་གནང་། རྣམ་ཐར་འདིའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་རང་གི་ཡབ་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་གནང་བའི་དོན་མ་ཡིན་པར། ང་ཚོའི་ཁྱིམ་ཚང་ནང་དང་རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་གུས་པ་མེད་པ་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན།
ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཁ་ཅིག་ལ་གཞིགས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལྷ་གནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་གཤེགས་ཏེ་གང་གི་ནང་མི་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་ཡུམ་ལ་ཆོས་གསུངས་བའི་སྐོར་ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་ཕྲ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དེས་ནི་ཡུམ་གྱི་དཀའ་དྲིན་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་དང་དྲིན་ལན་མཇལ་དགོས་པའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་སྟོན་གྱི་ཡོད།
དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱུད་པ་འཕེལ་རྒྱས།
གནའ་བོའི་ནང་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་པ་རྣམས་ཧ་ཅང་ཆུང་ཆུང་ཡིན་ཅིང་སྡེ་པ་རེར་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལས་མེད། སྡེ་པ་སོ་སོ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཡིན་ཅིང་བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་སའི་ཡུལ་ཡང་སོ་སོར་ཡོད། དགོན་པ་སོ་སོའི་ལས་དོན་དང་ཐག་གཅོད་རྣམས་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་གེགས་སེལ་ཕྱིར་རང་རང་གི་ཁོངས་མི་འདུས་པའི་ངོ་ཚབ་ཀྱིས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས། གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དབང་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཅིག་འགྱུར་ཐག་གཅོད་བྱེད་པོ་ཞིག་ཏུ་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱ་དགོས་ཞེས་བཀའ་བསྩལ། ཐ་ན་དགོས་དབང་ཡོད་ན་དགོན་པའི་ཁྲིམས་ཀྱང་འགྱུར་ལྡོག་བཏང་ཆོག་ཅིང་། དེའང་དགེ་འདུན་ཐུན་མོང་གི་དགོངས་གཞིའི་ཐོག་ལ་གཞི་འཛིན་དགོས་ཞེས་བཀའ་གནང་།
རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་སངས་རྒྱས་ལ་དཔེར་ན། གཅེར་བུ་བ་ (Jain) ལྟར་ཟླ་རེར་གསོ་སྦྱོང་འཚོགས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་སྡེ་ཞིག་རང་ལུགས་བསྟེན་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་ཕུལ། ལུགས་སྲོལ་དེ་ལ་གཞིགས་ན། དགེ་འདུན་གྱི་སྡེའི་ཁོངས་གཏོགས་རྣམས་ཟླ་རེ་དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་ལྷན་འཛོམས་གནང་ཐོག་ཆོས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་གནང་གི་ཡོད། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་བཞེས་མཛད་པས། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྐབས་དེར་ལུགས་སྲོལ་དེ་ཕྱག་བཞེས་གནང་གི་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད། གཅེར་བུ་པའི་རྗེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེའི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་དང་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་དཔེའི་ཐོག་ནས་བསྩལ། གཅེར་བུ་པའི་སྲོལ་གཏོད་མཁན་དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ (Mahavira) སངས་རྒྱས་ལས་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀའི་སྔོན་དུ་བྱོན།
ཤཱ་རིའི་བུས་མི་རིང་བར་དགེ་འདུན་པའི་ཆེད་གདུལ་བའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཤིག་མཛད་རོགས་ཞེས་སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གླེང་གཞི་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་མ་བྱུང་བར་སྒུག་དགོས་ཞེས་ཐུགས་ཐག་བཅད་པ་དང་། དེ་ནས་དཀའ་ངལ་ལམ་ཉེས་པ་དེ་བསྐྱར་དུ་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་གདུལ་ཁྲིམས་ཤིག་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་གསུངས། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་གནོད་འཚེ་ཆེ་བའི་བྱ་སྤྱོད་དང་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ལས་གཉིས་ཀ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་མཛད། དེས་ན་གདུལ་ཁྲིམས་ནི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་དང་དམིགས་ཡུལ་དང་བཅས་གཙོ་བོ་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཡོལ་ཕྱིར་དང་ནག་ཉེས་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་མཛད།
དེ་ལྟའི་གདུལ་ཁྲིམས་ཐོག་གཞི་བཞག་ནས་དུས་མཚམས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་འདུས་ཚོགས་སུ་ཁ་འདོན་ནམ་ཆོ་གའི་ཕྱག་སྲོལ་བཏད་དེ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བར་བྱེད། ཉེས་པའམ་ལྟུང་བ་ནང་ནས་ཚབས་ཆེ་ཤོས་ནི་དགོན་པ་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་པ་ཡིན། དེ་མིན་སྡོམ་ཁྲིམས་ལས་འགལ་ཉེན་ཆེ། དུས་ཕྱིས་སུ་འདུས་ཚོགས་དེ་ཟླ་རེར་ཐེངས་རེ་འཚོགས་ཀྱི་ཡོད། རྗེས་སུ་ཟླ་རེ་གསོ་སྦྱོང་ཚུགས་རྒྱུའི་སོལ་གཏོད།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྲོལ་གཞན་གཅིག་ནི་ཆར་དུས་སུ་ཟླ་གསུམ་རིང་གི་དབྱར་གནས་ཡིན། དེའི་རིང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞུགས་གནས་གཅིག་ལ་བཞུགས་ཏེ་འགྲུལ་བཞུད་རྩ་བ་ནས་གནང་གི་མེད། དམིགས་ཡུལ་ནི་སྐབས་དེར་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ལོ་ཏོག་དང་ལྗང་པས་ཁེངས་པས་དེ་དག་ལ་གནོད་སྐྱོན་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཅིང་། དབྱར་གནས་འཚོགས་སའི་གནས་སྲ་བརྟན་ཐུབ། དེ་བཞིན་དབྱར་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་སྲོལ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ནས་ཁྱིམ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་བརྡབ་གསིག་མི་ཡོང་བ་དང་མི་མང་གི་ཡིད་ཆེས་འཐོབ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད། དབྱར་གནས་ནི་དངོས་ཡོད་དང་མཐུན་པོ་ཡོད་སྟབས་ཚོགས་གནས་བརྟན་པོར་བྱས།
དབྱར་གནས་ཐེངས་གཉིས་པ་དེ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀོ་ས་ལའི་ (Kosala) རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་གཉན་ཡོད་ (Shravasti) ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆར་དུས་ཐེངས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་རིང་རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་ (Jetavana Grove) དུ་བསྙེན་མཚམས་ལ་བཞུགས། དེར་ཚོར་དཔོན་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ (Anathapindada) གྱིས་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དགོན་པ་ཞིག་བཞེངས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་ (Prasenajit) གྱིས་དགེ་འདུན་འདུས་ཚོགས་ལ་སྦྱིན་བདག་མཛད། དེ་དག་ལས་ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་ཆེ་ཤོས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྐབས་དེའི་ཕྱི་རོལ་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཆེ་ཁག་དྲུག་གི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ཕམ་པར་བྱས།
དེང་གི་ཆར་ང་ཚོ་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་མི་ཐུབ། ཡིན་ནའང་། དོན་དངོས་སུ་རང་གི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་ཆེད་ཚད་མའི་ཐོག་ནས་མ་ཡིན་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེ་བའི་ནུས་པ་བེད་སྤྱོད་པར་མི་རྣམས་རྒྱུད་མ་དག་པས། ལེགས་ཤོས་ནི་ང་ཚོའི་གོ་རྟོགས་དང་མཐུན་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེས་ན་དབྱིན་སྐད་ནང་“ ཁ་བཤད་པ་ལས་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་དོན་ཆེ་སྒྲུབ་”ཅེས་པའི་ཤོད་སྲོལ་གཅིག་ཡོད།
དགེ་འདུན་མའི་རྒྱུད་པ་གཏོད་པ།
ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ནང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲུ་མོ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ཆེན་མོས་ (Mahaprajapati) ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡངས་པ་ཅན་ (Vaishali) དུ་དགེ་འདུན་མའི་སྡེ་གསར་ཏུ་བཙུགས། དང་པོ་དེ་ལྟའི་སྡེ་འཛུགས་རྒྱུར་ཐུགས་མི་བདེ་བར་གྱུར། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་དགེ་འདུན་པ་ལས་དགེ་འདུན་མར་སྡོམ་ཁྲིམས་གྲངས་མང་བ་བཟོས་ན་འགྲིགས་པར་དགོངས་ནས་ཕྱག་ལེན་བསྟར། དེ་ལྟ་མཛད་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བུད་མེད་རྣམས་སྐྱེས་པ་ལས་སྒྲིག་ལམ་ངན་པ་དང་སྡོམ་ཁྲིམས་མང་བ་བཅས་ཏེ་འདུལ་དགོས་པའི་ཚུལ་ཅི་ཡང་སྟོན་གྱི་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པར་བུད་མེད་ལ་སྡོམ་ཁྲིམས་དམ་པོ་གནང་བས་གང་གི་བསྟན་པར་མཚན་ངན་དང་གེགས་བར་ཆད་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་དང་། དེས་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ནས་གུས་བརྩི་མེད་པ་མི་ཡོང་བ་དང་བཙུན་མའི་སྡེར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐད་ལ་བསླབ་ཁྲིམས་མང་བ་དགོས་པར་གཟིགས།
མདོར་བསྡུས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསླབ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་གནང་བར་ཐུགས་མཉེས་པོ་མི་གནང་བ་དང་། དགོས་མཁོ་མེད་རིགས་ཀྱི་འདུལ་ཁྲིམས་ཆུང་བ་འགའ་ཤས་མེད་པ་བཟོས་གནང་ཏེ་ཁྲིམས་ཆལ་གྱི་རིགས་བྱུང་ཚེ་དེ་མཚུངས་ཆོས་ཁྲིམས་ཤིག་མཛད་པར་ཐུགས་འདོད་མངའ། ཁོང་གི་འཆར་གཞིས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་འགུལ་ཤུགས་སྟོན་ཅིང་། དོན་དམ་བདེན་པ་དང་ད་དུང་ཡུལ་སྲོལ་འགྲོ་ལུགས་ལ་བསྟུན་ནས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ཆ་ལ་གུས་བརྩི་དགོས་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད། དོན་དམ་བདེན་པའི་ཐོག་ནས་དགེ་འདུན་མའི་རྒྱུད་པ་སྤེལ་བར་དཀའ་ངལ་ཅི་ཡང་མེད། འོན་ཀྱང་མི་བྱིངས་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་ལྟ་ཕྱོགས་མི་མཛེས་མི་ཡོང་བའི་སླད། བཙུན་མ་རྣམས་ལ་བསླབ་ཁྲིམས་མང་བ་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས། དོན་དམ་པའི་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གང་བཤད་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད། འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཟེར་དུས། མི་མང་གི་གུས་བརྩི་དང་ཡིད་ཆེས་ལ་ཆ་འཇོག་དགོས་པ་ནང་པའི་ཆོས་ནང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། དེས་ན་དེང་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བཙུན་མའམ་བུད་མེད་རྣམས་ལ་སྤྱིར་བཏང་ངམ་གྲངས་ཉུང་བར་ནང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱིས་ཕྱོགས་ལྷུང་བྱས་ན། གུས་ཞབས་མེད་པ་ཆགས་ངེས་ཡིན་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་དུས་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་དེ་དག་ལ་བསྐྱར་བཅོས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
མཐར་བཟོད་སྲན་དང་སྙིང་རྗེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཡིན། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སློབ་མ་གསར་པ་སུ་ཡིན་རུང་དེ་ལ་སྔོན་མ་རང་གི་ཆོས་རྒྱུད་གང་ཡིན་ཀྱང་དེ་ལ་གུས་བརྩི་དགོས་སྐོར་བཀའ་སྩལ། ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་ནང་། མི་རྣམས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་དོ་འཁུར་བྱེད་དགོས་པར་གསུངས། དཔེར་ན། གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་ཞིག་ནད་ཀྱིས་མནར་བ་ན། དགེ་འདུན་གཞན་གྱིས་ཁོང་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཚང་མ་ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་གཅིག་གི་ཁོངས་མི་ཡིན། འདི་ནི་སྐྱ་སེར་དབྱེར་མེད་པར་ཚང་མར་གལ་ཆེ་བའི་བྱེད་སྒོ་ཞིག་ཡིན།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསླབ་བྱའི་ཚུལ།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་གི་སྐུ་ཚེའི་བླ་ན་མེད་པའི་དཔེ་དང་གདམས་ངག་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ལམ་སྟོན་གནང་གི་ཡོད། ཕྱིས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐབས་གཉིས་ཏེ། སྡེ་ཚན་ནམ་གང་ཟག་སྒེར་པར་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་གཞིགས་ནས། སྡེ་ཚན་རྣམས་ལ་བཀའ་ཡི་ཐོག་ནས་ཆོས་བསྟན་ཅིང་། རྒྱུན་དུ་དོན་ཚན་གཅིག་ལ་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསྐྱར་ཟློས་གནང་སྟེ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་གང་གསུངས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་ཕན་རླབས་ཆེ། འོན་ཀྱང་ཁོང་དང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཞལ་ལག་ལ་གདན་དྲངས་ནས་དེ་རྗེས་གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པར་གསུང་ཆོས་གནང་སྐབས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོས་གསུང་གི་ཡོད། ཁོང་གིས་ཉན་པ་པོའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་ཁ་གཏད་མ་བཅག་པར་ཁོང་ཚོར་སོ་སོའི་ལང་ཕྱོགས་རེ་འཛིན་དུ་བཅུག་ནས་སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་གསལ་པོ་ཡོང་བར་རོགས་མགོན་གནང་གི་ཡོད། དེ་ལྟར་མི་རྣམས་ལ་སོ་སོའི་ལངས་ཕྱོགས་གོང་མཐོར་གཏོང་བཅུག་ནས་མཐར་རིམ་པས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་གོ་རྟོགས་ཡོང་གི་ཡོད། དཔེ་གཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྲམ་ཟེའི་ཁོངས་མི་ཡིན་པའི་དྲང་སྲོང་ཞིག་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རིགས་རུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མི་ཡོང་བར་སོ་སོའི་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གོང་དུ་སྤེལ་བ་ལས་ཡོང་གི་ཡོད་ཅེས་བཀའ་བསྩལ།
དཔེ་མཚོན་གཞན་ཞིག་ནི་ཨ་མ་ཞིག་གིས་རང་གི་བུ་ཤི་བའི་ཕུང་པོ་ཁྱེར་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་བུ་དེ་སླར་གསོནཔར་གསོལ་བ་བཏབ་པར་བསྩལ་བའི་བཀའ་དེ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོ་མོར་འཆི་བ་ནམ་ཡང་བྱུང་མྱོང་མེད་པའི་ཁྱིམ་ཞིག་ནས་ཡུངས་དཀར་གྱི་ས་བོན་ཞིག་འཁྱེར་ཤོག་དེ་ནས་ངས་ག་རེ་བྱེད་ཐུབ་མིན་ལྟ་ཆོག་ཅེས་བཀའ་གནང་། དེར་བརྟེན་ཁོ་མོས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་བརྒྱུད་ཚང་མར་ཕྱིན་ཀྱང་འཆི་བ་མ་བྱུང་བའི་ཁྱིམ་གཅིག་ཀྱང་མ་རྙེད། རིམ་གྱིས་ཁོ་མོས་མི་ཚང་མ་ནམ་ཞིག་འཆི་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་ཐུབ་ཅིང་། སེམས་ཅུང་ཞི་བའི་ངང་རང་གི་བུའི་ཕུང་པོ་མེར་བསྲེགས།
མི་སྒེར་གྱི་དཀའ་ངལ་ལ་རོགས་པར་བྱེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་དང་། སེམས་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེ། ཕན་ནུས་ཆེ་ཤོས་ནི་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ཐད་རོགས་རམ་བྱེད་དགོས། འོན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འདོད་པའི་མི་སྡེར། ང་ཚོས་འགྲེལ་བཤད་གསལ་པོ་རྒྱག་དགོས།
སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་རྣམས་ལ་ངན་བྱུས།
སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཁར་ལོ་བདུན་གྱི་སྔོན། ཕྲག་དོག་ཅན་གྱི་སྤུན་ཕྲུག་ལྷས་བྱིན་ (Devadatta) གྱིས་ཆོས་རྒྱུད་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ཆགས་ཆེད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་གནས་འཕྲོག་རྒྱུའི་ངན་བྱུས་བཤམས། དེ་ག་ནང་བཞིན་སྲས་མ་སྐྱེས་དགྲས་ (Ajatashatru) རང་གི་ཕ་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་གོ་གནས་འཕྲོག་སྟེ་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་པོ་བྱེད་འདོད་ཀྱིས་ངན་བྱུས་བཏིངས། དེར་བརྟེན་ཁོ་གཉིས་ཀྱིས་ངན་བྱུས་མཉམ་དུ་བཤམས་ནས། སྲས་མ་སྐྱེས་དགྲས་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་གསོད་རྩིས་བྱས་པས། དེའི་ཉེར་ལེན་དུ་རྒྱལ་པོས་རང་གི་བུ་ལ་རོགས་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་སྲིད་བཏང་། མ་སྐྱེས་དགྲར་ལེགས་སྒྲུབ་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་མཐོང་འཕྲལ། ལྷས་བྱིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་དགྲར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་དགོས་པའི་རེ་ངན་བཅངས། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནོད་འཚེ་བྱ་རྒྱུའི་ངན་བྱུས་ཚང་མར་ལམ་ལྷོང་ཅི་ཡང་མ་བྱུང་།
ལྷས་བྱིན་གྱིས་དེ་ནས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ལས་རྩ་ཆེ་བ་ཡོད་སྐོར་བཤད་དེ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་སླུ་བྲིད་བྱེད་ཐབས་བྱས་པ་དང་། དེར་བརྟེན་ཁོ་པས་སྒྲིག་ཁྲིམས་དམ་བསྒྲགས་གཏན་འབེབས་བྱས། དུས་རབས་བཞི་པའི་ནང་གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ (Buddhaghosa) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་དག་ལམ་ (Visuddhimagga) ལ་གཞིགས་ན། ལྷས་བྱིན་གྱིས་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ་བཏོན་པའི་བསམ་འཆར་ཁག་ནི།
- གོས་ཧྲུལ་གྱིས་ལྷན་པ་བརྒྱབ་པའི་གོས་གྱོན་པ།
- གོས་གསུམ་ཁོ་ན་གྱོན་པ།
- བསོད་སྙོམས་ལ་ཕྱིན་ནས་ཞལ་ལག་ཆེད་གདན་དྲངས་ན་འགྲོ་མི་ཉན་པ།
- བསོད་སྙོམས་ལ་འགྲོ་སྐབས་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ཀྱང་མི་དོར་བ།
- འདུག་གནས་གཅིག་ལ་ཟས་བཟའ་བ།
- རང་གི་བསོད་སྙོམས་འབའ་ཞིག་བཟའ་བ།
- ཟས་རིགས་གཞན་མི་སྤྱོད་པ།
- ནགས་ཀྱི་ཁྲོད་ཁོ་ནར་སྡོད་པ།
- ཤིང་གི་འོག་འདུག་པ།
- ཕྱིར་སྡོད་པ་ལས་ཁང་པའི་ནང་སྡོད་མི་ཉན་པ།
- མང་ཆེ་བ་དུར་ཁྲོད་དུ་སྡོད་དགོས་པ།
- ས་ཆ་གཅིག་ནས་གཅིག་བརྒྱུད་གནས་གང་རྙེད་ཀྱང་དེ་ལ་འདོད་པ་ཚིམ་དགོས་པ།
- འདུག་ནས་གཉིད་ཁུག་པ་ལས་ཉལ་མི་ཉན་པ།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲིམས་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་འདོད་ན། འགྲིགས་ཀྱི་རེད། འོན་ཀྱང་སུ་གཅིག་ལའང་དེ་ལྟར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཙན་ཤེད་བྱེད་མཁན་མེད། དགེ་འདུན་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྗེས་སུ་ཕྱིན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྡེ་ནས་ཐོན་པ་དང་ཁོང་ཚོའི་སོ་སོའི་རྒྱུད་པ་སྤེལ།
གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ཆོས་རྒྱུད་ནང་། ལྷས་བྱིན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བསླབ་ཁྲིམས་འཕར་མ་རྣམས་ལ་སྦྱངས་པའི་ཡན་ལག་ (dhutanga) བཅུ་གསུམ་ཞེས་ཟེར། དཔེར་ན། ནགས་ཁྲོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ནི་དེང་སང་ཡང་ཐེ་ལན་ཌིའི་ནང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་ཉམས་ལེན་དེ་ལས་བཏུས་པར་སེམས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་འོད་བསྲུང་ཆེན་པོ་ (Mahakashyapa) ནི་ཁྲིམས་དེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་མཚན་གནས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། ཁྲིམས་དེའི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ད་དུང་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་ནང་གི་གནས་ངེས་མེད་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་དེ་ཚོས་ཀྱང་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་ཚོའི་ཉམས་ལེན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཀྱི་བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ཡིན།
ཐེག་ཆེན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ནང་དུ་དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ (dhutaguna) བཅུ་གཉིས་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད། དེའི་ནང་བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཁྱིམ་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་འགྲོ་དགོས་ཞེས་པ་མེད་པ་བཟོས་ནས། ཕྱག་དར་གྱི་སྣོད་ནང་དུ་ཡོད་པའི་གོས་གྱོན་དགོས་ཞེས་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་གྲངས་བརྩི་བ། བསོད་སྙོམས་འབའ་ཞིག་ལ་སྟེན་དགོས་པ་བསྣན། སྒྲིག་ལམ་གཙོ་ཆེ་བ་ཕྱིས་སུ་ཐེག་ཆེན་དང་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་གཉིས་ཀའི་ནང་རྒྱ་གར་སྲོལ་རྒྱུན་ཁྲོད་ཀྱི་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་ (mahasiddha) རྣམས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གནང་གི་ཡོད།
ནང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་སྲ་བརྟན་ཡོད་པ་ཞིག་ནས་ཁ་གྱེས་ཏེ་རྒྱུད་པ་གཞན་ཞིག་ཆགས་པའི་རྗེས། དཔེར་ན། དེང་སང་ཆོས་ཚོགས་ཟེར་བ་བཙུགས་ཡོད་ཀྱང་དཀའ་ངལ་མ་ཡིན། དེ་ལྟར་བྱེད་པས་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་པ་གསར་པ་ཤིག་ཚུགས་ན་ཟུར་གྱེས་གཏོང་བ་མ་ཡིན། དགེ་འདུན་དབྱེན་འབྱེད་ནི་མཚམས་མེད་ལྔའི་ནང་ནས་གཅིག་ཡིན། དེ་ལྟར་ལྷས་བྱིན་གྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་དང་མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་བསགས་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཁོ་པས་ཆོས་ལུགས་ཁ་ཐོར་བཏང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་གནོད་འཚེ་བཏང་བ་དང་སྐྱོན་འཛུགས་དྲག་པོ་བྱས་ཡོད། འགྲེལ་བ་འགའ་ཞིག་ལ་གཟིགས་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་དེ་དུས་རབས་ཁ་ཤས་རིང་གནས་འདུག །
ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་ཀྱི་འགྲེལ་པར་གཟིགས་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དེ་ལ་བཟོད་སྲན་གནང་བ་ལས་དད་པའི་རྗེས་འབྲངས་པ་ཡིན་པ་སྟོན་གྱི་མེད། གལ་ཏེ་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་ཁྲིམས་ནན་པོ་ཞིག་དགོས་འདོད་བྱས་ཚེ་གང་ཞིག་གཏན་ལ་ཕབ་ཀྱང་འགྲིགས་པ་ཞིག་དང་། གལ་སྲིད་ཁོང་ཚོས་དགོས་འདོད་མེད་ཚེ། དེ་ཡང་འགྲིགས་ཀྱི་རེད་ཅེས་གསུངས་ཀྱི་ཡོད། ནང་ཆོས་བྱེད་དགོས་ཞེས་སུ་གཅིག་ལའང་བཙན་བཀའ་གཏོང་གི་མེད། ཐ་ན་དགེ་འདུན་ཕོ་མོ་སུ་ཡིན་རུང་ཆོས་རྒྱུད་དེ་ལས་ཟུར་དུ་དོན་གྱི་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་དགའ་པོའི་ངང་སྣང་བ་མཛད་ཀྱི་ཡོད། གང་ལྟར་གནོད་ཚབས་ཆེ་ཤོས་ནི་ནང་པའི་སྡེ་པ་ཁ་ཐོར་གཏོང་བ་དང་ལྷག་པར་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཁ་ཐོར་བཏང་ནས། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གནོད་སྐྱོན་དང་མི་འདོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། ཐ་ན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་འཐབ་རེས་བྱེད་པའི་སྡེ་ཚན་དེ་དག་མཉམ་རུབ་བྱེད་པ་དང་གཞན་སྡེར་གནོད་འཚེ་བྱེད་པ་ནི་མཐར་གནོད་སྐྱོན་ཆེ། གང་ལྟར་ཡང་གལ་སྲིད་སྡེ་པ་གཅིག་གིས་གནོད་ཚབས་ཆེ་བ་དང་གནོད་སྐྱོན་ཆེ་བའི་སྒྲིག་ལམ་ནང་འཇུག་ན། སྙིང་རྗེས་མི་རྣམས་ལ་ཉེན་ཁ་དེ་ལས་ཟློག་དགོས་པའི་སྐུལ་ཅག་བྱེད། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་རྒྱུའི་སྐུལ་སློང་དེ་ཁོང་ཁྲོ་དང་། ཞེ་སྡང་། ཡང་ན་འཁོན་འཛིན་གྱིས་མ་བསླད་པ་བྱེད་དགོས།
སངས་རྒྱས་མྱང་ངན་ལས་འདས་པ།
མ་གཞི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱས་ཟིན་པས། རང་དབང་མེད་པར་འཆི་བའི་རྒྱུན་ལས་ཐར་ནའང་། དགུང་གྲངས་ ༨༡ ལ་སྐུ་ལུས་དང་བྲལ་ནས་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་སྟོན་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་གཟིགས་ནས་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས། དེའི་སྔོན་དུ་གང་གི་སྐུ་འཁོར་ཀུན་དགའ་བོར་ (Ananda) དྲི་བ་འདྲི་བའི་གོ་སྐབས་གནང་། འོན་ཀྱང་ཀུན་དགའ་བོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་མཁྱེན། དེས་འདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་རོགས་ཞེས་གསོལ་བཏབ་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་སྣང་། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་མ་བཏབ་པའམ་དོ་དབྱིངས་མེད་ན། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སླད་དུ་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་བ་ཡོང་བར་དགོངས་ནས་གཤེགས། སྟོན་པ་དང་བསྟན་པ་གནས་མི་གནས་ནི་སློབ་མ་རང་ལ་རག་ལས་ཡོད།
ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་ (Kushinagara, གནས་རྩྭ་མཆོག) ནང་ཙུནྡའི་ (Chunda) ཁྱིམ་དུ་ཁྱིམ་བདག་དེ་དང་རྗེས་འཇུག་དགེ་འདུན་ཁག་ཅིག་གིས་ཕུལ་བའི་ཟས་བཞེས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ནད་ཀྱིས་མནར་བའི་ཚུལ་མཛད། བཞུགས་འཁྲིའི་སྟེང་བཞུགས་ནས་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ། ཁྱེད་ཚོར་དྲི་བ་དང་དོགས་འཆར་འདྲ་ཡོད་ན་དྲིས་ཤོག་ཅེས་དང་། གང་གིས་གསུངས་པའི་ཆོས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡིད་རྟོན་དགོས་ཞེས་བཀའ་གནང་། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་སོ་སོས་སོ་སོའི་གནད་དོན་གང་ཡོད་གསལ་འདོན་དགོས་པ་དང་། ལན་ཚང་མ་འདི་ཡིན་ཞེས་ངེས་བརྟན་མེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན།
ཙུནྡ་རྦད་དེ་མགོ་རྨོངས་ནས་ཁོ་པས་སངས་རྒྱས་ལ་མི་རུང་བ་བྱས་སོང་བསམ་ནསའགྱོད། འོན་ཀྱང་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཁར་ཞལ་ཟས་ཕུལ་ནས་དགེ་བ་བསགས་ཡོད་ཅེས་ཀུན་དགའ་བོས་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་བཏང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མེར་བསྲེགས་ནས་སྐུ་ལུས་ཀྱི་ཐལ་བ་རྣམས་མཆོད་རྟེན་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞིང་ལྷག་པར་ནང་པའི་གནས་ཆེན་བཞི་སྟེ།
- ལུམ་བི་ནི་ (Lumbini) དང་།
- སངས་རྒྱས་སའི་གནས་རྡོ་རྗེ་གདན།
- ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ (Sarnath, སཱ་ར་ནཱ་ཐ་) །
- ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་བཅས་སུ་བཞུགས།
མཇུག་སྡོམ།
ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་འདྲ་མིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྣ་ཚོགས་གསུང་སྲོལ་ཡོད། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་ལ་ཆོས་ལུགས་སོ་སོའི་གོ་བ་ལེན་ཕྱོགས་དང་གང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་མཛད་པ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་དང་བསྟུན་ནས་གསུངས་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
- ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་གཅིག་པུའི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་ཞིང་། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་འཐོབ་ཆེད་སྐུ་ལས་སྐྱོན་པ་བཞིན། ང་ཚོས་ཀྱང་འབད་བརྩོན་སྟེན་དགོས་ཚུལ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
- སྤྱིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་འགྱུར་ནང་། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ནི་སྐལ་པ་མང་པོའི་་སྔོན་ནས་སངས་རྒྱས་ཟིན་པ་སྟོན། དེ་ཡང་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་འབད་བརྩོན་ངང་གིས་བསྟེན་དགོས་ཚུལ་གསུང་།
- གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་བླ་མེད་རྒྱུད་ (anuttarayoga tantra) ཀྱི་ནང་། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་གསུངས་པ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པར་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་གསུངས། དེས་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ནི་དབུ་མའི་ (Madhyamaka) སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཐོག་གཞི་བཞག་ཡོད་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
དེས་ན། ང་ཚོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ཀྱི་རིགས་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་དང་རིམ་པ་འདྲ་མིན་ཐོག་སེམས་ཤུགས་འཕེལ་ཆེད་ཕན་ཐོགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་བསླབ་བྱ་ལེན་ཐུབ།། །།
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (40%)


text:
དེང་སྐབས་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་ཞེས་པའི་དྲ་རྒྱ་འདིའི་གསར་འགྱུར་དག་ཏུ་གོང་ས་མཆོག་ལ་ཞེ་ས་སྦྱོར་བ་ཧ་ཅང་མང་བ་འདི་ག་རེ་ཡིན་ནམ། གཅིག་བྱས་ན་འདི་ཨེ་རླུང་ཚང་གིས་རྒྱ་དཔོན་ཚོའི་སྐོར་འགོད་དུས་ཕེབས་དང་གསུང་ཞེས་པའི་ཞེ་ས་འདི་ག་དུས་ཡིན་ན་ཡང་སྦྱོར་གིན་ཡོད་པ་དེར་ཁ་གཏག་བཅག་པ་ཞིག་མིན་འགྲོ
གསར་འགྱུར་ཆ་ཚང་གཤམ་དུ་དྲངས་ཡོད།
༢༠༠༥ ལོར། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཨ་རིར་མཚམས་འདྲི་གནང་བར་ཕེབས་སྐབས།དབྱི་ལི་ནུ་དབྱི་ཁུལ་གྱི་ སྤྱི་གྲོས་པ་ཨོ་པ་མ་དང་མཇལ་འཛོམས་ཐེངས་གཅིག་གནང་མྱོང་བ་རེད།
ཨ་རིའི་ཕེང་པོ་གསར་འགྱུར་ཁང་ནས་སྤྱི་ཟླ༩པའི་ཚེས༡༧ཉིན་གསར་འགྱུར་སྤེལ་གསལ། ཨ་རིའི་ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་མཐོ་རིམ་བློ་འདྲི་ས་ཝ་ཚའེ་ལི·ཅ་ ལེ་ཐེས་གོང་ཚེས་ཉིན་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ཨ་རིའི་སྤྱི་ཁྱབ་སྲིད་འཛིན་ཨོ་པ་མས་སྤྱི་ཟླ༡༡པའི་ནང་ཀྲུང་གོར་འཚམས་འདྲི་ ཞུས་ཟིན་གྲུབ་རྗེས། ཁོང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད་ཟེར།
ཝ་ཚའེ་ལི·ཅ་ ལེ་ཐེས་གསུང་དོན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྤྱི་ཟླ༡༠པའི་ནང་ཝ་ཧྲིང་ཐོན་ལ་འཚམས་འདྲི་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུ་ཡིན་ ཡང་། དེའི་རིང་ཨ་རིའི་སྤྱི་ཁྱབ་སྲིད་འཛིན་ཨོ་པ་མ་ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཇལ་འཛོམས་ གནང་རྒྱུ་མིན་པ་གསལ་བོར་བསྒྲགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཨོ་པ་མས་ཀྲུང་གོར་འཚམས་འདྲི་ཞུས་ཟིན་གྲུབ་ནས་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་འབྱོར་ བྱུང་རྗེས། ཝ་ཧྲིང་ཐོན་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད་ཟེར།
མི་རིང་བའི་གོང་དུ། ཝ་ཚའེ་ལི·ཅ་ལེ་ཐེ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྣམ་གཉིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བཞུགས་གནས་རྒྱ་གར་གྱི་རྡ་ལན་ས་ལར་མཇལ་འཛོམས་གནང་བ་དང་། སྐབས་དེ་དུས་ཝ་ཚའེ་ལི·ཅ་ ལེ་ཐེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཨོ་པ་མ་སྲིད་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ གནས་ཚུལ་ཐད་འཛིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་སྟབས་བདེ་ཞིག་གསུངས་གནང་བ་རེད།
ཝ་ཚའེ་ལི·ཅ་ ལེ་ཐེས་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་གནང་བའི་ནང་བསྟན་པར། ཁོང་གིས་གཙོ་བོ་སྤྱི་ཁྱབ་སྲིད་འཛིན་ཨོ་པ་མས་མངགས་བཅོལ་གནང་བ་ལྟར། ཨ་རིའི་སྲིད་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མི་དམངས་ ཀྱི་ཁེ་དབང་ཐད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། ཨོ་པ་མས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བོད་ལྗོངས་རང་སྐྱོང་ཡོང་བའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་གནད་དོན་ ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུའི་ཐད་ཕྱག་ལས་བསྐྱངས་མཛད་པར་བསྔགས་བརྗོད་གནང་གིན་ཡོད་ ལུགས་གསུང་གནང་བ་རེད། གཞན་ཡང་གསལ་བསྒྲགས་གནང་སྐབས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཀྱང་ཨོ་པ་མས་ཨ་རིའི་སྤྱི་ཁྱབ་སྲིད་འཛིན་གྱི་འགན་བཞེས་གནང་རིང་ དུ་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཡོང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདུན་ཡང་བཅོལ་གནང་བ་རེད།
ཀྲུང་ གོའི་ཕྱི་འབྲེལ་པུའུའི་མགྲིན་ཚབ་པ་ཅང་ཡུས་ནས་སྤྱི་ཚེས༡༥ཉིན་ཕྱི་འབྲེལ་ པུའུའི་རྒྱུན་སྲོལ་གསར་འགྱུར་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གསུངས་དོན“ང་ ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་མིང་དང་ཐོབ་ཐང་ཇི་འདྲ་ཞིག་སྤྱད་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གང་འདྲ་ཞིག་ཏུ་ ཀྲུང་གོ་ཁ་བྲལ་གཏོང་བའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བར་ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་རྒྱུ་ ཡིན་ལ། རྒྱལ་ཁབ་གང་འདྲ་ཞིག་གི་དཔོན་རིགས་མི་སྣས་རྣམ་པ་གང་རུང་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ཏཱ་ ལའི་བླ་མ་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་པར་ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྱོགས་གཏོགས་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཁ་གཡར་ནས་ ཀྲུང་གོའི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱས་པར་ཡང་ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་རྒྱུ་ ཡིན། ཨ་རིའི་སྲིད་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཀྲུང་གོའི་སྲིད་གཞུང་གིས་དེའི་ཐད་ལ་ལངས་ཕྱོགས་ ཇི་འདྲ་འཛིན་མིན་ཧ་ཅང་ཤེས་གསལ་རེད”ཅེས་ཀྲུང་གོའི་སྲིད་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་སྟོན་གནང་བ་རེད།
ད་ལོའི་སྤྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ནང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཐའེ་ཝན་ལ་འཚམས་འདྲི་གནང་བར་ཕེབས་པར་ཀྲུང་གོའི་སྲིད་གཞུང་གིས“ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ”དང་། ཐའེ་ཝན་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བྱ་འགུལ་དེ་འདྲ་སྤེལ་བ་དེས། མཚོ་འགག་གཡས་གཡོན་གཉིས་པོའི་འབྲེལ་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པ་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད།


text:
མི་སི་ཁ་ཁྲི།
མི་སི་ཁ་ཁྲི་(مسقط)ནི་ཨོ་མན་ཡི་རྒྱལ་ས་རེད།
ནང་དོན།
མིང་འབྱུང་ཚུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ས་ཁམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ཡང་རང་རེའི་མཁས་དབང་སྔ་མ་དག་གིས་བོད་ཡུལ་འདི་ཐོག་མར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་རིམ་གྱིས་མཚོ་བྲི་ནས་སྐམ་ས་བྱུང་ཚུལ་གསུངས་པ་བཞིན་ཚན་རིག་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡུལ་འདི་ཐོག་མར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་གནམ་གཤིས་ནི་དྲོད་གཤེར་གཉིས་ལྡན་གྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ལོ་ཧྲིལ་པོའི་ཚ་གྲང་ཆ་སྙོམས་བྱས་ན10℃ཡས་མས་ཡིན་པ་ལ། ལོ་གྲངས་དུང་ཕྱུར་མང་པོའི་རིང་ས་ཐམས་ཅད་འཕུར་ཞིང་བརྡབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་བཞིན་གྱེན་དུ་འཕར་ཏེ། དེང་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་བྱུང་བར་དགོངས་པ་གཅིག་མཐུན་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་གིན་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེའི་ཡུལ་གྲུ་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ནག་དང་། ལྷོར་རྒྱ་གར། ནུབ་ཏུ་པ་ཀི་སི་ཐན། བྱང་ཕྱོགས་ལི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ས་མཚམས་དང་འབྲེལ་ཞིང་། ས་ཁད་ཀྱང་ཤར་ལྷོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་དམའ་ལ། ནུབ་བྱང་གཉིས་སུ་མཐོ་སྟེ། དཔེར་ན། མངའ་རིས་དང་། ནག་ཆུ། རྨ་སྟོད། ཆུ་དམར་ལེབ་བཅས་ལ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་མུས4500རུ་སླེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། རྫ་ཡུལ་སོགས་རོང་ཁུལ་དམའ་ཤོས་རྣམས་སུ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་མུས1400ཙམ་ལས་མེད། ཆ་སྙོམས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་དེ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མུས2800ཡན་དུ་སླེབས་ཀྱིན་ཡོད་ལ། ས་ཁད་མཐོ་ཞིང་གྲང་ངར་ཆེ་བ། མཁའ་དབུགས་སྲབ་པའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ཀྱང་། དོན་དུ་ས་ཁམས་དྭངས་ལ་མཁའ་དབུགས་གཙང་བའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། རིམས་ནད་སོགས་མི་ཡི་ཚེ་སྲོག་ལ་གནོད་པའི་ནད་རིགས་དག་ས་ཆ་གཞན་ལས་ཉུང་བར་མ་ཟད། གཏེར་ཁ་དང་། ནགས་ཚལ། སྨན་རིགས། རི་དྭགས། གཅན་གཟན། བྱ་རིགས་སོགས་དངོས་མང་སྣ་འཛོམས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན། རི་ཐམས་ཅད་མཐོ་ཞིང་གཟར་བ་སྟེ། དཔེར་ན། རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་མུས8848ཡན་ལ་སླེབས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཚད་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་རི་བོ་སྟེ། རི་བོ་ཇོ་མོ་གླང་མ་ཉིད་ཡུལ་འདིའི་གཙུག་རྒྱན་ལྟར་གནས་ཤིང་། གཞན་ཡང་དེ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་གངས་དཀར་ཏི་སེ། གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷ། རྨ་ཆེན་སྦོམ་ར། རོང་བཙན་ཁ་བ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རི་ཆེན་པོ་དུ་མ་དང་ལྡན་ལ། ཆུ་ཐམས་ཅད་དྭངས་ཤིང་བསིལ་བ་སྟེ། མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ་དང་། གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ། ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོ། ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོ་ལ་སོགས་པ་ལྡེམ་ལྡེམ་དུ་འཁྱིལ་བའི་མཚོ་དང་། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ། རྨ་འབྲི་རྫ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ལྷང་ལྷུང་དྲག་ཏུ་འབབ་ཅིང་ཉ་སྲམ་སོགས་ཆུར་གནས་སྲོག་ཆགས་རིགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་གནས་པའི་དྭངས་བསིལ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ཡང་ཧ་ཅང་མང་། ཡུལ་འདིའི་ས་ཐམས་ཅད་གཏེར་གྱིས་གང་བ་སྟེ། གཟི་དང་། ཁྲ་མན། ཁྱུང་སྐྱུགས། ནལ་ལ་སོགས་པ་མི་བཞུ་བའི་ཁམས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གསེར་དང་། དངུལ། ཟངས། ལྕགས་ལ་སོགས་པ་བཞུ་བའི་ཁམས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་དང་། ཁབ་ལེན་དང་། གསེར་རྡོ། དངུལ་རྡོ། ལྕགས་རྡོ་ལ་སོགས་པ་བཞུ་བའི་ཁམས་ཀྱི་རྡོ་རིགས་དང་། སྦལ་རྒྱབ་དང་། གངས་ཐིགས། རྡོ་སོལ། ཡུགས། ལྷང་ཚེར། མཐིང་རྒྱུས་ལ་སོགས་མི་བཞུ་བའི་ཁམས་ཀྱི་རྡོ་རིགས་སོགས་གཏེར་ཁའི་རིགས་ཆེ་ཕྲ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ན་ཐོན་གྱིན་ཡོད། གཞན་ཡང་གཙང་པོའི་ཤར་ཕྱོགས་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་མང་ཆེ་བ་ཚ་རོང་ཞིང་པའི་ས་ཁུལ་ཏེ། ཙན་དན་དང་སྤོས་དཀར། ཨ་གར། ཐང་ཤིང་། ཤུག་པ། སྨྱུག་མ་ལ་སོགས་པའི་ནགས་ཀླུང་རབ་ཏུ་རྒྱས་པ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་སྟག་དང་། གཟིག དོམ། དྲེད་ལ་སོགས་པ་གཅན་གཟན་གྱི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་དང་། རྒྱ་དང་། གཙོད། གླ་བ་ལ་སོགས་པའི་རི་དྭགས་ཀྱི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མས་གང་བ་མ་ཟད། ནེ་ཙོ་དང་། རྨ་བྱ། འཇོལ་མོ་ལ་སོགས་སྐད་སྙན་སྣ་ཚོགས་སྒྲོག་པའི་བྱ་རིགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མའང་མང་དུ་གནས་ལ། ཛ་སུག་ཀོ་གསུམ། ཅུ་གུམ་ལི་གསུམ། ཨ་བ་སྐྱུ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རོང་ཁུལ་དུ་སྐྱེས་པའི་རྩི་སྨན། ཐང་སྨན། ཤིང་སྨན། སྔོ་སྨན་ལ་སོགས་པ་སྨན་གྱི་རིགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་། ཀུ་ཤུ་དང་། རྒུན་འབྲུམ། ངང་ལག ཚ་ལུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཤིང་ཐོག་དང་སྔོ་ཚལ་གྱི་རིགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོན་པའི་ཁུངས་ཀྱང་ཡོད། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཞིང་ལས་ལ་བྱེད་ཅིང་འབྲས་དང་། གྲོ། ནས། བྲ་བོ། སོ་བ། སྲན་མ། མ་རྨོས་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་འབྲུ་རིགས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་། དུས་བཞིའི་གནམ་གཤིས་ཀྱང་ཚ་གྲང་ཅུང་ཟད་སྙོམས་པོ་ཡིན་ཏེ། ལྷོ་བྲག་དང་། མཚོ་སྣ། སྨིན་གླིང་། མེ་ཏོག རྫ་ཡུལ། ཆུ་ཆེན། རྨུ་གླིང་སོགས་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་རེད། ཡུལ་འདི་དག་གསོ་རིག་གཞུང་དུ་རླན་ཅན་སྣུམ་པ་བད་ཀན་གྱི་ཡུལ་ཞེས་པ་དེ་ཤས་ཆེ་བ་ཙམ་ཡིན། གཙང་པོའི་ནུབ་ཕྱོགས་དང་བྱང་ཕྱོགས་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེ་མཐའ་ཡས་པའི་རྩྭ་ཐང་ཡིན་ལ། རྫ་རི་དང་གངས་རི་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཏུ་རྩྭ་ཆུ་མོད་ལ་སྨན་རིགས་མང་བ་སྟེ། གཟའ་དུག་ནག་པོ་དང་། ཧོང་ལེན། བོང་དཀར། སྲོ་ལོ། གཡའ་ཀྱི་མ། གང་ག་ཆུང་། བྱ་རྒོད་སུག་པ། དཔའ་བོ་དཀར་སེར། སྤང་རྒྱན་མེ་ཏོག ཨུད་པལ། ལུག་མིག ཚེར་སྔོན། སྟག་ཤ ཨུག་ཆོས། ལུག་རུ། ཀྱི་ལྕེ། ཤང་དྲིལ། མེ་ཏོག་སེར་ཆེན་ལ་སོགས་པ་རྩི་སྨན་དང་། སྔོ་སྨན་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་སྐྱེ་པ་དང་། སུ་རུ་དང་། སྤེན་མ་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་ཕྲན་ཡང་སྐྱེ། སྤྱང་ཀི་དང་། འཕར་བ། བྱང་དྲེད་ལ་སོགས་གཅན་གཟན་གྱི་རིགས་དང་། རྐྱང་དང་། འབྲོང་། ཤ་བ། གཙོད། དགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རི་དྭགས་ཀྱི་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་གང་དགར་རྒྱུ། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཕྱུགས་ལས་ཡིན་ཞིང་། སྒོ་ཕྱུགས་ནི་རྟ་དང་། ནོར། ལུག་རྣམས་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ནོར་ལའང་འབྲི་དང་། གཡག མཛོ། མཛོ་མོ་ཞེས་པའི་དབྱེ་བ་ཡོད། དགྲ་རྐུན་གཅན་གཟན་སོགས་འགོག་བྱེད་ཀྱི་ཁྱི་གསོ་བའི་སྲོལ་ཡོད་ལ་ཁྱི་ཆེན་པོ་ཡིན་ན་རིན་ཐང་ཆེན་པོར་བརྩི། དབྱར་གྱི་དུས་སུ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་བཀྲ་བའི་སྤང་ལྗོངས་ལྷ་ཡུལ་ལྟར་མཛེས་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཅིང་། སྟོན་གྱི་དུས་སུ་རྩི་ཤིང་རྣམས་བསྐམས་ཏེ་རི་ཀླུང་ཐམས་ཅད་གསེར་མདོག་ཏུ་ཆགས་པ། དགུན་གྱི་དུས་སུ་གྲང་ལྷགས་ཆེ་བས་ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་དར་གྱི་སྦུབས་སུ་འཐུམས་པ། རི་ཀླུང་ཐམས་ཅད་ཁ་བའི་རྡུལ་གྱིས་ཁེངས་ཏེ་དཀར་སང་སང་དུ་འགྱུར་བ། དཔྱིད་ཀྱི་རྩྭ་ལོ་ཪྙིང་པ་ཟད་ཅིང་གསར་པ་མ་སྐྱེས་པར་རི་ཐང་ཐམས་ཅད་ནག་པོར་ཆགས་པ་བཅས་དུས་བཞིའི་རྣམ་འགྱུར་ཧ་ཅང་གསལ་བ་སྟེ། དགེ་སྐྱིད་དང་། སྒེར་རྩེ། ནག་ཆུ། ཆུ་དམར་ལེབ། མཚོ་སྔོན་པོའི་ཉིན་སྲིབ། རྨ་སྟོད། མགོ་ལོག གསེར་ཐར་སོགས་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་རེད། ཡུལ་འདི་དག་གསོ་རིག་གཞུང་དུ་ངད་ཅན་གྲང་བ་རླུང་གི་ཡུལ་ཞེས་པ་དེ་ཤས་ཆེ་བ་ཙམ་ཡིན། ལྷོ་བྱང་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་དྲང་པོར་ཤར་མཐའ་ནས་ནུབ་མཐའི་བར་གྱི་ཡུལ་གྲུ་དེ་དག་ཕལ་ཆེར་རོང་མ་འབྲོག་གི་ས་ཁུལ་ཏེ། ཞིང་ལས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ཅུང་ཟད་དར་ལ། ཕྱུགས་ལས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་དར་བ། རོང་འབྲོག་གཉིས་ཀའི་ས་ཆ་ཡོད་པ་སྟེ། རུ་ཐོག རྩ་མདའ། ཆབ་མདོ། སྡེ་དགེ མི་ཉག རྒྱལ་རོང་། བསང་ཁོག ཆབ་ཆ་སོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་རྣམས་ཡིན་ལ། ཡུལ་འདི་དག་གསོ་རིག་གཞུང་དུ་བསྟན་པའི་སྐམ་ས་ཚ་གདུང་ཆེ་བ་མཁྲིས་པའི་ཡུལ་ཞེས་པ་དེ་ཤས་ཆེ་བ་ཙམ་ཡིན། དེང་དུས་ས་གཤིས་རིག་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་ན། བོད་ཀྱི་ཡུལ་དབུས་ལྷ་ས་ནི་ཤར་ཐིག91དང་བྱང་ཐིག30ཡི་འཕྲད་མཚམས་སུ་གནས་ཡོད་ཅིང་། ཤར་ནུབ་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་དེ་ཤར་ཐིག78དང105ཡི་བར་དུ་གནས་པ་དང་། ལྷོ་བྱང་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་དེ་བྱང་ཐིག26ནས39བར་གནས་ཡོད། །
ཁྱུང་རྩེ་བཀྲ་ཤིས། 2012ལོའི་ཟླ 08ཚེས 10ཉིན་དང་། ཁམས་པའི་གསར་འགྱུར་དྲ་བའི་ལེ་ཚན།
དཔལ་འབྱོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
མི་འབོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
པར་རིས་བར་འཁྱམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
-
མི་སི་ཁ་ཁྲི།.png


text:
Watch Kunleng TV LIVE! (Windows)
ཐེངས་འདིའི་ལས་རིམ་ལ་བཀའ་ཟུར་རྗེ་བཙུན་པདྨ་མཆོག་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་པའི་བརྙན་འཕྲིན་ཚན་པ་ཞིག་དང་། འདས་པའི་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀ་ལྷག་ལ་ཊི་སི་ཝི་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེས་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་བོད་ཕྲུག་ཁྲི་ཚོ་མང་པོར་སློབ་སྦྱོང་སོགས་ཀྱི་གོ་སྐབས་བསྐྲུན་པ་སོགས་ལ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དེ་རིང་གི་བགྲོ་གླེང་ལས་རིམ་ལ་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཊོན་ནས་ཊི་སི་ཝིའི་སློབ་ཕྲུག་ཟུར་པ་ལྷུན་གྲུབ་རྗེ་རྗེ་ལགས་དང་ བོད་ནས་ཕེབས་པའི་ཊི་སི་ཝིའི་སློབ་ཕྲུག་ཟུར་པ་ཚེ་རིང་སྐྱིད།ལགས་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ཀུན་གླེང་ནི་འཁོར་སྐར་བརྒྱུད་ནས་བལྟ་ཐུབ་པ་དང་ རླུང་འཕྲིན་ཐོག་ཏུ་ཉན་ ཐུབ་པ་མ་ཟད། ད་དུང་དྲ་རྒྱ་བརྒྱུད་ནས་ཀྱང་དུས་ཐོག་ཏུ་བལྟ་ཉན་བྱེད་ཐུབ་པ་དང༌། བདུན་ཕྲག་རེའི་གཟའ་ལྷག་པ་དང་གཟའ་པ་སངས་ནམ་ཡིན་ལ་འཛམ་གླིང་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཆུ་ ཚོད་༡༤་ནས་༡༥་བར་རམ། ཡང་ན་ལྷ་སའི་དགོང་མོའི་ཆུ་ཚོད་༡༠་ནས་༡༡་བར་དུ་ཀུན་གླེང་ལ་བལྟ་ཉན་ཐུབ་ཅིང༌། བོད་དང་རྒྱ་ནག་ནས་ཁ་པར་ཨང་གྲངས་༡༠༨༨༨༨་མནན་ཚེ། ཨེ་ཊི་ཨེན་ཊི་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཞིག་ཐོས། དེའི་རྗེས་སུ་ཁ་པར་ཨང་གྲངས་༨༦༦ ༨༣༧ ༥༡༥༩ མནན་ན་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་རིན་པ་སྤྲོད་མི་དགོས་པའི་ཁ་པར་དེ་ང་ཚོར་འཕྲོད། ཨ་རི་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་༡ ༢༠༢ ༦༡༩ ༣༧༧༤ མནན་ནས་ཁ་པར་འབྲེལ་མཐུད་པར་རིན་པ་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་སྤྲོད་དུ་འཇུག་ དགོས་ཞེས་མངགས་བཀོད་བྱེད་ན་ཁ་པར་གྱི་རིན་པ་ང་ཚོས་སྤྲོད་ངེས་ཡིན། ཡང་ན་སྔོན་ནས་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་མིང་དང་ཁ་པར་ཨང་གྲངས་ང་ཚོར་བསྐུར་ཚེ། ང་ཚོས་ཀུན་གླེང་གི་བགྲོ་གླེང་སྐབས་སུ་སྐུ་ཉིད་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཆོག་པ་དང༌། གལ་ཏེ་སྐུ་ཉིད་ཀུན་གླེང་ལ་དངོས་སུ་མཉམ་ཞུགས་མི་ཐུབ་ཀྱང་ང་ཚོར་ tibetantv@voanews.com བརྒྱུད་ནས་ཨི་མེལ་གཏོང་བའམ། ཡང་ན་ཧཕེཀ་སི་ཨང་གྲངས་༡ ༢༠༢ ༣༨༢ ༥༥༩༦ བརྒྱུད་ནས་དྲི་བ་བསྐུར་གནང་ཡོད་པ་ཞུ།


text:
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས།
བོད་ལྗོངས་ནི་ཀྲུང་གིའི་ལྷོ་ནུབ་མཐའ་མཚམས་ཏེ་མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་ལྷོ་ནུབ་ཁུལ་དུ་གནས་ཡོད། ས་རྒྱར་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པས་ས་ཁྱོན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱད་ཆའི་གཅིག་ཙམ་ཟིན་ཞིང་། ཞིང་ཆེན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཁག་གི་ནང་ནས་ས་རྒྱ་ཨང་གཉིས་པར་སླེབས་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཀྱི་ས་རྒྱར་མཚོན་ན་ཀྲེ་ཅང་ཞིང་ཆེན་བཅུ་གཅིག་གམ། ཡང་ན་ཐེ་ཝན་ཞིང་ཆེན་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་གྱི་ས་རྒྱ་དང་མཚུངས། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་བཞི་སྟོང་ཡན་ཟིན་པས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ས་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་དང་ས་ཁ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ས་མཐོའི་ཁུལ་ཡིན་པས་ན་འཛམ་གླིང་ཐོག་ས་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་དང་ས་ཁ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ས་མཐོའི་ཁུལ་ཡིན་པས་ན་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ་ཞེས་པའི་གྲགས་པ་འཛིན།
བོད་ལྗོངས་འདི་བཞིན་རི་ཀླུང་ལྟ་ན་སྡུག་ལ་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་གནའ་ཤུལ་གྲགས་ཅན་མང་བ་སོགས་མཛེས་ཆོས་དུ་མའི་ཕྱུག་པའི་ཡུལ་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ཇི་སྐད་དུ་མཛེས་པའི་བོད་ལྗོངས། སྐྱིད་པའི་ཕ་ཡུལ་ཞེས་པའི་གཞས་ཚིག་དོན་ལ་གནས།
ནང་དོན།
- ༡ བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་
- ༢ ལོ་རྒྱུས།
- ༣ ས་ཁམས།
- ༤ བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ།
- ༥ རིག་གནས་དང་སློབ་གསོ་།
- ༦ ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ།
- ༧ བུད་མེད་ཀྱི་གནས་བབ་
- ༨ འགྲིམ་འགྲུལ་།
- ༩ མི་འབོར།
- ༡༠ གནམ་གཤིས་
- ༡༡ མཚོ་དང་མཚེའུ་།
- ༡༢ སྐྱེས་ཁམས་འཛུགས་སྐྱོང་།
- ༡༣ དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།
- ༡༤ ད་དུང་གཟིགས།
- ༡༥ ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་《 Tibet Autonomous Region 》《 [ 西藏自治区] 》ནི་ཀྲུང་གོའི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ཁུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། འཕྲེད་ཐིག་བྱང་མ་ 26°50’ ནས་ 36°53′ བར་དང་། ཤར་ཀྱི་གཞུང་ཐིག་ 78°25′ ནས་ 99°06′ བར་དུ་གནས་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་ངོས་སྙོམས་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ་གཅིག་དང་འབུམ་གཉིས་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དེས་ཀྲུང་གོའི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་བརྒྱད་ཆ་གཅིག་ཟིན་གྱི་ཡོད་། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བྱང་ངོས་ནི་ཤིན་ཅང་དང་མཚོ་སྔོན་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ཤར་ཕྱོགས་སི་ཁྲོན་དང་། ཡུན་ནན་ལ་འབྲེལ་ཡོད་ཅིང་། ལྷོ་ནུབ་གཉིས་འབར་མ་དང་། རྒྱ་གར་། འབྲས་ལྗོངས་། འབྲུག་ཡུལ་། བལ་ཡུལ་། ཀ་ཤི་སྨིར་།མོན་། ལ་དྭགས་སོགས་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་མཚམས་ས་ཐིག་གི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ་4000 ཙམ་ལ་ཉེ་བས་ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒོ་མོ་འབྱེད་རྒྱུར་ཆ་རྐྱེན་བཟང་པོ་ཡོད།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ལྷོ་ཁ་དང་། ཉིང་ཁྲི་། མངའ་རིས་། གཞིས་ཀ་རྩེ་། ནག་ཆུ་། ཆབ་མདོ་བཅས་ས་ཁུལ་དྲུག་དང་། ལྷ་ས་  དང་། གཞིས་ཀ་རྩེ་།  བཅས་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་དང་རྫོང་71བཅས་ཡོད་། གཙོ་བོའི་གྲོང་བརྡལ་ཁོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་པ་གཞིས་ཀ་རྩེ་ཕུད་། རྩེད་ཐང་དང་། ཆབ་མདོ་། སེང་གེ་ཁ་འབབ་། བརྒྱད་གཅིག་། ནག་ཆུ་། རྒྱལ་རྩེ་། འགྲམ་སོགས་པའི་གྲོང་བརྡལ་ཡང་ཡོད་།
ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ས་ཁམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་ལྗོངས་འདི་ནི་རི་རབ་ཀྱི་འཕྲེང་བས་མུ་འཁྱུད་དུ་བསྐོར་ཞིང་། དྲག་ཏུ་རྒྱུག་པའི་ཆུ་ཀླུང་བགྲང་གིས་མི་ལངས་པ་ལྷུང་ལྷུང་དུ་འབབ་པ། སྣ་ཚོགས་མཚེའུ་གཡུ་ཡི་གཅལ་དུ་བཀྲམ་པ། མཐའ་ཡས་ནགས་ཀླུང་སྟུག་པོ་ནམ་མཁའི་ཁྱོན་དང་མཉམ་པ་སོགས་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་ཞིང་རང་བྱུང་གི་མཛེས་ཆོས་དུ་མས་ཕྱུག་པ། གཞན་ཡང་དབྱིབས་ཆགས་ཚུལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་དེ་དག་ལས་མི་ལོ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་གི་བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་ཆགས་འཇིག་གི་འགྱུར་བ་ཇི་བྱུང་གསལ་ཐུབ་ལ། བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་རང་བྱུང་ཆ་རྐྱེན་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་དང་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱང་མཚོན་ཐུབ།
ས་གཤིས་ལས་དོན་པས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པར་གཞིགས་ན། བོད་ལྗོངས་ཀྱིས་མཚོན་མཚོ་བོད་ས་མཐོ་ནི་ཆེས་གནའ་བོའི་དུས་མཐའ་ཡང་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོའི་ནང་ས་ཤུན་གྱི་འགུལ་སྐྱོད་ལ་བསྟུན་ནས་བོད་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་གདང་ལའི་རྒྱུད་དེ་སྐམ་གཤེར་རེ་མོས་ཀྱི་ཆགས་འཇིག་རིམ་པ་བརྒྱུད་མཐར་ས་ཆ་དེ་ཁུལ་ཐོག་མར་སྐམ་སར་གྱུར། དེ་རྗེས་གདང་ལའི་ལྷོ་རྒྱུད་དང་དེ་ནས་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་རིམ་བཞིན་སྐམ་པར་གྱུར། མཐར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་ཁུལ་གྱི་ས་ཆ་རྣམས་ཀྱང་སྐམ་དུ་ཐོན། དེ་ཁུལ་སྐམ་སར་འགྱུར་ཕྱི་ཤོས་ཡིན་སྟབས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དེ་འཛམ་གླིང་ཐོག་ས་ཁ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་ལ་ན་སོ་ཆུང་ཤོས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་ཅིག་ཀྱང་རེད།
ད་ལྗོངས་ས་མཐོ་འདི་ས་གཤིས་ཀྱི་དུས་རབས་མི་འདྲ་བའི་ནང་རིམ་བཞིན་སྐམ་སར་འགྱུར་སྐབས་དེང་གི་ས་ཁ་མཐོ་པོ་འདི་ཙམ་མེད་པ་སྟེ། གནའ་སྔ་མོ་མི་ལོ་བྱེ་བ་མང་པོའི་རིང་ཁུལ་འདི་ཕལ་ཆེར་ས་ཁ་དམའ་བའི་སྐམ་ས་ཞིག་རང་དུ་མཆིས་ཤིང་། དེ་ནས་མི་ལོ་ས་ཡ་འགའི་སྔ་རོལ་ཏུ་གནའ་བོའི་དུས་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་ལྷོ་རྒྱུད་རྣམས་དང་ཨེ་ཤི་ཡ་གླིང་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་﹙ཧིན་པ་སྐམ་ས་ཆེན་པོ ﹚གཉིས་ཀ་སའི་གོ་ལའི་དུམ་བུ་ལྷོ་མའི་ཁོངས་ཀྱི་ལྒང་ཝ་ན་ཞེས་པའི་གནའ་བོའི་སྐམ་སར་གཏོགས། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་བྱང་རྒྱུད་རྣམས་རང་རྒྱལ་སོགས་ཡོ་རོབ་དང་ཨེ་ཤི་ཡ་ཁུལ་དུ་གཏོགས་པའི་ས་ཁུལ་འགའ་ཤས་དང་འདྲ་བར་ས་ཤུན་གྱི་ཆ་ཤས་གཞན་ཞིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་དང་ཨེ་ཤི་ཡ་གླིང་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་གཉིས་ལྒང་ཝ་ན་ཞེས་པའི་གནའ་བོའི་སྐམ་ས་ལས་བྲལ་རྗེས་རིམ་བཞིན་ལྷོ་ནས་བྱང་དུ་འཕོས་ཤིང་། དེ་ལྟར་མི་ལོ་ཁྲི་ཕྲག་དུ་མ་སོང་བའི་རྗེས་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་དུམ་བུ་དང་རྡུང་ག་ཐུག ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་རྒྱུད་དེ་ཕལ་ཆེར་རྡུང་ག་ཐུག་མཚམས་སུ་ཁེལ། ས་ཁམས་རིག་པ་མཁས་ཅན་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་བོད་ལྗོངས་འདི་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེར་གྱུར་དགོས་དོན་ཡང་གོང་སྨྲས་སྐམ་ས་དུམ་བུ་དབུས་སུ་འབུར་བའི་ངོས་འཛིན་བྱེད།
ས་དབྱིབས་ཁག་བཞི་།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་ལྗོངས་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་། ཁུ་ནུ་རི་བོ། གདང་ལ་སོགས་རི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞིང་། ཞིབ་པར་དབྱེ་ན་ས་ཁུལ་ཁག་བཞི་ཡོད།
གཅིག བོད་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་ས་མཐོ། དེ་ནི་ཁུ་ནུ་རི་བོ་དང་། གདང་ལ། གངས་ཏེ་སི་སོགས་རི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷའི་བར་དུ་གནས་ཡོད། ཁུལ་དེ་ནི་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བོད་ཀྱི་བྱང་ཐང་ས་ཁུལ་ཡིན། ཁུལ་དེའི་དཀྱུས་ལ་སྤྱི་ལེ་ཉིས་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་དང་། ཞེང་དུ་སྤྱི་ལེ་བདུན་རྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ས་ཁྱོན་གྱི་གསུམ་ཆའི་གཉིས་ཙམ་ཟིན། ཁུལ་དེའི་རྒྱུད་དུ་ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་བཞི་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཡན་ཟིན། བྱང་ཐང་ཁུལ་དུ་མཐོ་ཚད་སྤྱི་ཁྲེ་བརྒྱ་ནས་བཞི་བརྒྱ་བར་ཟིན་པའི་དེའུ་འབུར་ཆེ་ཆུང་མང་པོ་ཡོད་ལ་དེ་དག་གི་འདབས་རོལ་ཏུ་སྤང་གཤོངས་གཡུ་ཡི་གཞོང་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཤིང་ལ་ལར་ལོ་མང་རིང་གི་ཆར་ཆུ་གསོག་ནས་མཚེའུ་ཆུང་ཆུང་འདྲ་ཡང་མང་པོ་ཡོད། བྱང་ཐང་ནི་བོད་ཀྱི་འབྲོག་ལས་ས་ཁུལ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པས་ས་རྒྱ་ཤིན་ཏུ་ཡངས།
གཉིས། བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་རོང་ས། དེ་ནི་གངས་ཏེ་སི་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་ཤིང་། དེ་ཡང་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་དང་དེའི་ཆུ་ལག་རྒྱུག་ཡུལ་གྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཡིན། དེ་ཁུལ་གྱི་ཆུ་བོའི་གཞུང་དུ་ལུང་གཞུང་མང་པོ་ཡོད་པ་དཔེར་ན། སྐྱིད་ཆུའི་ལུང་གཞུང་དང་། མྱང་ཆུའི་ལུང་གཞུང་། ཉང་ཆུའི་ལུང་གཞུང་སོགས་ཡོད། ལུང་གཞུང་དེ་ཚོའི་ཞེང་ཚད་སྤྱི་ལེ་ལྔ་ནས་བརྒྱད་བར་དང་རིང་ཚད་སྤྱི་ལེ་བདུན་ཅུ་ནས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཟིན། ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཡས་མས་སུ་གནས། ཁུལ་དེའི་རྒྱུད་དུ་བདེ་གཤོངས་སྙོམས་ལ་ས་རྒྱུ་གཤིན་པ། ཆུ་ཕྲན་ཀུན་ནས་བཞུར་ཞིང་རྩི་ཤིང་ལོ་ཏོག་རྒྱས་པ། ཐོན་ཁུངས་འཛོམས་ལ་ཡུལ་ལྗོངས་མཛེས་པ་སོགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ལྡན་པ་དེ་རྒྱུད་ནི་བོད་ཀྱི་རོང་ས་ཡིན།
གསུམ། བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་ཆེན་གྲོག་རོང་ཁུལ། དེ་ནི་ནག་ཆུའི་ཤར་རྒྱུད་ནས་བརྩིས་རི་ཆེན་གྲོག་རོང་དུ་མ་རིམ་བཞིན་ཤར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འཁོར་ནས་ཆགས་ཤིང་། བོད་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ཀྱི་ཕྲེད་རྒྱུག་རི་རྒྱུད་དང་གཙང་ཆེན་གསུམ་རྒྱུག་ཡུལ་གྱི་ས་ཁུལ་དེ་དག་ཡིན། ཁུལ་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བབ་ནི་བྱང་མཐོ་ཞིང་ལྷོ་དམའ་བ། བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་ལྔ་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཡས་མས་སུ་ཟིན་ཞིང་རི་རྩེ་གཟར་གཟུགས་ཆུང་བ། ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་བཞི་སྟོང་ཡས་མས་ཟིན་ལ་རི་བོ་གཡང་གཟར་ཆེ་བ། རི་རྩེ་ནས་གྲོག་མོའི་རོང་བར་གཟར་རྟིང་སྤྱི་ཁྲེ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པ་བཅས་དང་། རི་རྩེར་སྲིད་པའི་གངས་ཀྱིས་བཀབ་ཅིང་རི་སྐེད་ནགས་ཀྱིས་བཏུམས་པ། རི་འདབས་སུ་དུས་བཞི་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཞིང་ཐང་སོགས་ལྷོ་ཕྱོགས་རོང་སའི་རྨད་བྱུང་གི་མཛེས་ཆོས་དག་ཡོངས་སུ་འདུས་པས་ཤིན་ཏུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པར་སྣང་།
བཞི་པ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་ཁུལ། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་གནས་ཤིང་། དེ་ཡང་རང་རྒྱལ་དང་རྒྱ་གར། བལ་པོ། འབྲུག་པ། འབྲས་ལྗོངས་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་འབྲེལ་དུ་གནས་པའི་ས་ཁུལ་དེ་དག་ཡིན། དེ་ཁུལ་ནི་གཞུང་དུ་བརྒྱུགས་པའི་རི་རྒྱུད་འགའ་ཞིག་གིས་བསྐོར་ཞིང་དེའི་དཀྱུས་ལ་སྤྱི་ལེ་ཉིས་སྟོང་ཡས་མས་ཟིན་གཤིས་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་རི་རྒྱུད་མཐོ་ཤོས་དེ་ཡིན། རི་ཁུལ་དེའི་ནུབ་རྒྱུད་ས་ཆ་རྣམས་ཅུང་ཁ་མཐོ་ལ་སྐམ་ཤས་ཆེ་ཞིང་གྲང་ངར་ཆེ་བ། ཤར་རྒྱུད་རྣམས་གནམ་གཤིས་དྲོ་ལ་ཆར་ཆུ་བཟང་བ། ནགས་ཚལ་སྟུག་པ། སྐྱེ་དངོས་འཛོམས་པ་སོགས་བརྗིད་ཆགས་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པར་སྣང་།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནི་ས་ཁུལ་དྲུག་དང་། ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གཅིག་ལ་དབྱེ་ཡོད་།
ལྷ་ས་  དང་། གཞིས་ཀ་རྩེ་།  བཅས་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་དང་རྫོང་71བཅས་ཡོད་། གཙོ་བོའི་གྲོང་བརྡལ་ཁོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་པ་གཞིས་ཀ་རྩེ་ཕུད་། རྩེད་ཐང་དང་། ཆབ་མདོ་། སེང་གེ་ཁ་འབབ་། བརྒྱད་གཅིག་། ནག་ཆུ་། རྒྱལ་རྩེ་། འགྲམ་སོགས་པའི་གྲོང་བརྡལ་ཡང་ཡོད་།
རིག་གནས་དང་སློབ་གསོ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཕྱོགས་གང་སར་བཀོལ་སྤྱོད་ཐུབ་ཡོད།རླུང་འཕྲིན་དང་བརྙན་འཕྲིན་ཉིན་རེར་བོད་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྒྲོག་སྦྱང་བྱེད་ཚད་ཆུ་ཚོད20ལྷག་ཙམ་ཟིན་པ་དང་། སྤྱི་ལོ1989ལོ་ནས་བཟུང་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་ཆ 400 ལྷག་ཙམ་ཟིན་པ་དང་། སློབ་གསོའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་རྒྱུ་གཙོ་བོ་བྱེད་པའི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཁྱབ་གདལ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཟིན་པ་རེད། མི་རིགས་སློབ་གསོ་ཚ་ཚ་འུར་འུར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ད་བར་བོད་ལྗོངས་སུ་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་མ་ཁྲི 2 ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་།འབྲིང་རིམ་ཆེད་ལས་ཀྱི་སློབ་ཐོན་སློབ་མ་ཁྲི 2.3 ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་།བོད་རིགས་ཀྱི་འབུམ་རམས་པ་དང་།རབ་འབྱམས་པ་ཁག་གཅིག་ཡོད་པ་མ་ཟད།བོད་རིག་གི་ཚན་རིག་མཁས་ཅན་དང་། བཟོ་སྐྲུན་མཁས་པ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ། སྨན་པ་གྲགས་ཅན། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་པ་སོགས་ཆེད་ལས་ཤེས་ལྡན་མི་ཁག་གཅིག་ཡོད།
བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཉིན་རེ་བཞིན་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བ་དང་།བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་དགེ་མཚན་སླར་ཡང་མངོན་པ།བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དེ་རླབས་ཆེ་བའི་རིག་ཚན་གྱི་མ་ལག་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཟིན་པ་རེད།ཀྲུང་གོར་ད་ལྟ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚན་པ50ལྷག་ཡོད་པ་དང་།རིག་གཅིག་མཁས་པ1000 ལྷག་ཙམ་ཡོད།བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་ཚན་པ 20 ལྷག་ཙམ་ལ་འཕེལ་རྒྱས་སོང་ཡོད་པ་དང་།རྫོང 60 ལྷག་ཙམ་གྱི་སྨན་ཁང་དུ་བོད་སྨན་སྡེ་ཁག་ཡོད།བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་བོད་སྨན་གྱི་ལས་བྱེད་མི་སྣ 2000 ལྷག་ཙམ་ཡོད།
ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ།[རྩོམ་སྒྲིག]
གཙོ་གནད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཁག་ཁ་ཤས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིག་དངོས་གཙོ་གནད་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་ཡུལ་གྱི་ཚན་པའི་ཁོངས་སུ་བཞག་ཡོད་པ་དང་།པོ་ཏ་ལ་སོགས་རིག་དངོས་གཙོ་གནད་ལ་ཞིག་གསོ་གང་ལེགས་བྱུང་ཡོད།བོད་ལྗོངས་སུ་ད་ལྟ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་གནས 1700 ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་།དགོན་སྡེར་བཞུགས་མཁན་གྲྭ་བཙུན་ཁྲི 46 ཡོད་པ་དང་།ཁ་ཆེ་ལྷ་ཁང་ 4 ཡོད་ཅིང་།ཡི་ཤུའི་ཆོས་དད་པ 3000ཡོད་པ།གནམ་བདག་ཆོས་ཁང 7 ཡོད་ཅིང་།དད་པ་བྱེད་མཁན་མི་ 700 ལྷག་ཙམ་ཡོད་ལ།ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་འདྲ་མིན་དང་སྲོལ་རྒྱུན་འདྲ་མིན།གསར་དར་དུས་ཆེན་འདུ་ཚོགས་བཅས་དུས་བཀག་ལྟར་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།
བུད་མེད་ཀྱི་གནས་བབ་[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བུད་མེད་ནི་ལས་རིགས་ཁག་གི་གཙོ་ཤུགས་དམག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་།གནས་བབ་ཀྱང་མངོན་གསལ་དོད་པོས་མཐོ་རུ་སོང་ཡོད།བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ནང་བོད་རིགས་བུད་མེད་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་པས་གཞུང་ཞབས་པ་མི་གྲངས་ཡོངས་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆ37.99ཟིན་གྱི་ཡོད།ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་འདྲ་མིན་གྱི་བོད་རིགས་བུད་མེད་ཀྱིས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ43.77ཟིན་གྱི་ཡོད།བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་མིའི་ཚན་རྩལ་ལས་བྱེད་མི་སྣས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ42.58ཟིན་གྱི་ཡོད།
འགྲིམ་འགྲུལ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
གཞུང་ལམ་འགྲིམ་འགྲུལ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྐམ་ཐོག་ནས་བོད་ལ་འགྲོ་བསྐྱོད་དང་ཕྱིར་ལོག་ཆོག་པའི་གཙོ་བོའི་གཞུང་ལམ་ནི་མཚོ་བོད་དང་། ཁྲོན་བོད་། ཏེན་བོད་། ཤིན་བོད་། ཀྲུང་བལ་མཛའ་མཐུན་གཞུང་ལམ་བཅས་ཡིན་།
མཚོ་བོད་གཞུང་ལམ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཁྲོན་བོད་གཞུང་ལམ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཏེན་བོད་གཞུང་ལམ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཤིན་བོད་གཞུང་ལམ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཀྲུང་བལ་མཛའ་མཐུན་གཞུང་ལམ་[རྩོམ་སྒྲིག]
མྱུར་འགྲོད་གཞུང་ལམ་[རྩོམ་སྒྲིག]
ལྷ་ས་ནས་གོང་དཀར་གནམ་གྲུ་ཐང་བར་གྱི་ཆེད་སྤྱོད་གཞུང་ལམ་གྱི་རིང་ཚད་ཡོངས་ལ་སྤྱི་ལེ་ 37.9 ཡོད་པ་དང་།ལམ་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་འཁོར་ལམ་བཞི་ཡོད་པ། མྱུར་ཚད་ཆུ་ཚོད་རེར་སྤྱི་ལེ་༨༠རྒྱུག་ཐུབ་པའི་ཇུས་འགོད་བྱས་ཡོད། གཞུང་ལམ་གྱི་འགོ་འཛུགས་ས་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྣེའུ་ཁུལ་གསར་གྱི་དུས་རབས་ལམ་ཆེན་ཡིན་པ་དང་སྣེའུ་གསར་སྤེལ་ཁུལ་དང་ཚལ་སྣེ་ཤང་བརྒྱུད་མཐར་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ཟམ་ཆེན་གྱི་ལྷོ་འགོར་འབྱོར་གྱི་ཡོད། ལམ་ཐིག་དེ་སྤྱིར་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ལྷོ་ངོས་བརྒྱུད་ནས་ཇུས་འགོད་བྱས་ཡོད་པ་དེ་ནུབ་ནས་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡིན།
ལྕགས་ལམ་འགྲིམ་འགྲུལ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་གྱི་ཟི་ལིང་ནས་ན་གོར་མོ་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་གཉིས་པའི་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ཝ་འཇོག་ཕུག་ལམ་དང་ཆུ་ལེན་སྲང་ལམ་གྱི་ཟམ་ཆེན་ལས་གཞན། ལྕགས་ལམ་ཧྲིལ་བོ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་སྟེ་མེ་འཁོར་གཏོང་འགོ་ཚུགས་པས། ཟི་ལིང་ནས་ན་གོར་མོ་བར་མེ་འཁོར་སྐྱོད་པའི་དུས་ཡུན་དེ་དུས་ཚོད་བཅུ་གསུམ་ཡས་མས་ནས་དུས་ཚོད་བརྒྱད་ཡས་མས་སུ་ཇེ་ཐུང་ལ་སོང་བ་དང་། ཟི་ལིང་ནས་ལྷ་སའི་བར་དུས་ཚོད་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་སུ་ཇེ་ཐུང་ལ་སོང་།
2007 ལོའི་ཟླ 9 བའི་ཚེས 9 ཉིན་ལས་འགོ་བརྩམས་པའི་ཟི་ལིང་ནས་ན་གོར་མོ་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་གཉིས་པ་དེ་སྔོན་ཆད་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། ཟི་ལིང་དངོས་རྫས་སྐྱེལ་ལེན་ས་ཚིགས་ནས་ན་གོར་མོ་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་གཉིས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གློག་ཤུགས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དང་། བཟོ་སྐྲུན་དེའི་ཐད་ལ་འགྲོ་སོང་སྒོར་མོ་དུང་ཕྱུར་བརྒྱ་དང་དྲུག་ལྷག་བཏང་
ལྷ་ས་ནས་གཞིས་རྩེ་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་དང་མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་སྦྲེལ་མཐུད་ཐུབ་ཡོད་པ་དང་། དེས་ལྷ་ས་ནས་གཞིས་རྩེ་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་དངོས་སུ་མེ་འཁོར་འཁོར་བསྐྱོད་བྱེད་ཆོག་པའི་ཆ་རྐྱེན་འཛོམས་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཐོག་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་མཐོ་ཤོས་ཡིན་པའི་མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་གྱི་སྣུར་སྲིང་ལམ་ཐིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་ལྷ་ས་ནས་གཞི་རྩེ་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་གྱི་སྤྱིའི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ་ 253 ཡོད་པ་ད་ལོའི་ལོ་མཇུག་ལ་ལྕགས་ལམ་འདིང་ཚར་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད
།མེ་འཁོར་ལ་བསྡད་དེ་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་རང་བྱུང་བཀོད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གནས་སྐོར་པ་ཉིན་བཞིན་ཇེ་མང་ཡིན་པར་དམིགས་ཏེ། མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་ཀུང་ཟིས་ 2013 ཟླ་ལྔ་བའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ནས་བཟུང་ཟི་ལིང་ནས་ལྷ་སའི་བར་གྱི་གཏོང་ཐེངསK9811གནས་སྐོར་པའི་མེ་འཁོར་གཏོང་མགོ་བརྩམས་།
གྲོང་བརྡལ་འགྲིམ་འགྲུལ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྤྱི་སྦྱོད་རླངས་འཁོར་ 232ཙམ་ 2010 ཟླ་ 12 པའི་ཚེས་ 19 ཉིན་ནས་དངོས་སུ་སྤྱོད་འགོ་བརྩམས་པ་རེད། ཀྲུང་པ་རླངས་འཁོར་ཁྲོམ་ར་ནས་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་བ་དང་། སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་གསར་བ་སྤྱོད་འགོ་བརྩམས་པ་ནི་ 2010 ལོའི་དམངས་འཚོའི་ལས་དོན་གྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་ལ། 2010 ལོའི་ཟླ་ 3 པ་ནས་འགོ་བརྩམས་པ་རེད། མིག་སྔར་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཀྲུང་པ་རླངས་འཁོར་ 579 ཚང་མ་ཁྲོམ་ར་ནས་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་བ་དང་། སྲིད་གཞུང་གིས་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་གསར་པ 232 གསར་དུ་ཉོས་ཏེ་ཚང་མ་སྤྱོད་འགོ་བརྩམས་པ་རེད། ད་ལྟ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་སྡོད་གནས་ཐང་ཆེན་བཞི་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་སྤྱོད་སྡོད་ཚིགས་ 259 ཡོད། གསར་དུ་བསྡུས་པའི་རླངས་འཁོར་ཁ་ལོ་བ་དང་རླངས་འཁོར་ཞབས་ཞུ་བ་ 800 ལྷག་གིས་གསོ་སྐྱོང་སྦྱོང་བརྡར་ཡང་བྱས་ཚར་ཡོད་པ་རེད།
མི་འབོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་ལྗོངས་ནི་མི་འདུས་ཚད་ཆུང་ཤོས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཆ་སྙོམས་སྤྱི་ལེ་ངོས་སྙོམས་གྲུ་བཞི་མ་རེའི་ཐོག་ཏུ་མི་གཉིས་ཡང་ཟིན་གྱི་མེད་། བོད་ལྗོངས་སུ་བོད་རིགས་ཀྱིས་ 96.4% དང་། རྒྱ་རིགས་ཀྱིས་ 2.8% མོན་པ་རིགས་དང་། ལྷོ་པ་རིགས་། ཧུའེ་རིགས་ འཇང་རིགས་སོགས་པའི་མི་རིགས་ཀྱིས་ 0.8% བཅས་ཟིན་གྱི་ཡོད་།
གནམ་གཤིས་[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ས་བབ་དང་བར་སྣང་རླུང་གི་རྒྱུ་བ། གཞན་ཡང་གནམ་གཤིས་བཅས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་འདིར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ནམ་ཟླ་དཔོག་པར་དཀའ་བ་ཞིག་ཡོད། སྤྱིར་ན་བོད་ཀྱི་ནུབ་བྱང་གཉིས་གནམ་གཤིས་གྲང་ལ་སྐམ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཤར་ལྷོ་གཉིས་གནམ་གཤིས་དྲོ་ལ་གཤེར་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་། དེ་ཡང་ཤར་ལྷོ་ནས་ནུབ་བྱང་བར་ཚ་བའི་ཁུལ་དང་། ཅུང་ཚ་བའི་ཁུལ། དྲོ་ཁུལ། གྲང་བའི་ས་ཁུལ། གྲང་ངར་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་བཅས་དང་། གནམ་གཤིས་གཤེར་བ་དང་། ཅུང་གཤེར་བ། སྐམ་ཤས་ཅུང་ཡོད་པ། སྐམ་ཤས་ཆེ་བ་བཅས་གོ་རིམ་ལྟར་གནས་ཡོད། བརྗོད་མ་ཐག་པའི་ས་གནས་དང་གནམ་གཤིས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དེ་ས་ངོས་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་ནི་གོང་གསལ་སྔ་རྟིང་ལྟར་ནགས་ཚལ་དང་། རི་མ་ནགས། རྩྭ་ཐང་། ཐང་རྒོད་སོགས་ཡིན། བོད་འདིའི་ས་དབྱིབས་ཆགས་ཚུལ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་གཤིས་སྤྱིར་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ནམ་ཟླའི་འཕེལ་ཕྱོགས་ལ་ཆོས་ཉིད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་སྒོས་སུ་གྲོང་ཚོ་ཡས་མས་དབར་ལ་ཡང་དྲོ་གྲང་གོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་དང་ཉིན་གཅིག་དུས་བཞིའི་འགྱུར་བ་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་ས་གནས་སོ་སོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ནམ་ཟླར་ཁྱད་པར་ཆེ། བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་ནམ་ཟླ་དམིགས་བསལ་ཡིན་དོན་ནི་ཉི་མ་ཚ་ལ་ཕོག་ཡུན་རིང་བ། གནམ་གཤིས་གྲང་ལ་ཉིན་མཚན་དབར་གྱི་དྲོ་གྲང་ཏེ་ཧེ་བག་ཆེ་བ། ནམ་ཟླ་སྐམ་གཤེར་དབྱེ་བ་གསལ་བ། མཚན་ཆར་མང་བ། དགུན་དཔྱིད་གཉིས་ལ་སྐམ་ཤས་ཆེ་ཞིང་ལྷགས་པ་ཚ་བ། རླུང་གནོན་ཆུང་ལ་གསོ་རླུང་ལྡེང་པོ་མེད་པ་བཅས་ཀྱིས་རེད།
མཚོ་དང་མཚེའུ་།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོད་ལྗོངས་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གྱི་མཚོ་དང་མཚེའུ་མང་ཤོས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཡོངས་ཀྱི་མཚོ་དང་མཚོའུའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཉིས་ཁྲི་སུམ་སྟོང་བརྒྱད་ཡོད་པས་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མཚོ་དང་མཚོའུའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་༣༠%ཙམ་ཟིན། བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པར་གཞིགས་ན་བོད་ཡོངས་ལ་མཚོ་དང་མཚོའུ་ཆེ་ཆུང་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་ཁོངས་ནས་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་སྟོང་ཁ་བརྒལ་བའི་མཚོ་ཆེན་གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ་དང་། སེར་གླིང་མཚོ། བཀྲ་རི་གནམ་མཚོ་བཅས་གསུམ་དང་། རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ལྔ་ནས་བཅུ་བར་ཟིན་པའི་མཚོ་ཁག་སུམ་བརྒྱ་ཉེར་གཅིག་བཅས་ཡོད།
བོད་ཀྱི་མཚོ་ལ་ཡང་ནང་འབབ་དང་ཕྱི་འབབ་ཁག་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ལས་ཕལ་ཆེ་བ་ནང་འབབ་རང་དུ་མཆིས་ཤིང་། དེ་དག་ནི་བོད་ཀྱི་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ནས་བཞུར་བའི་ནང་འབབ་ཆུ་བོ་རྒྱུག་ཁུལ་གྱིས་གཙོ་བོ་བྱས་པའི་ས་ཁུལ་དུ་གྲམ་ཡོད། ཆུ་བོ་དེ་རྣམས་རི་རབ་དང་ས་ཤུན་གྱི་ཆགས་འཇིག་རིམ་པ་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ་དང་། སེར་གླིང་མཚོ། བཀྲ་རི་གནམ་མཚོ་སོགས་མཚོ་ཆེན་གསུམ་ཕུད་ད་དུང་སྐ་རིང་མཚོ་དང་། སྟག་རྩེ་མཚོ། ངང་རྩི་མཚོ། འུར་དུ་མཚོ་སོགས་ཀྱང་ཡོད། གཞན་ཡང་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་གྲི་གུ་མཚོ་དང་། ཕུ་མ་གཡུ་མཚོ། ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོ། མདོ་ཆེན་མཚོ། པད་ཁུད་མཚོ། མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ། ལ་ལྔ་མཚོ་སོགས་ཡོད།
ཕྱི་འབབ་མཚོ་ནི་རི་རུད་བྱུང་ནས་གཙང་ཆུ་བཀག་སྟེ་མཚོར་གྲུབ་པ་ཁག་གཅིག་དང་གཞན་ཡང་གངས་རི་བཞུར་རྒྱུན་ལས་གྲུབ་པའི་མཚོ་བཅས་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་སྔ་མ་དེ་རིགས་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་ཀྱི་ཤར་ལྷོ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཕར་ལུང་གཙང་པོའི་སྟོད་རྒྱུད་དཔའ་ཤོད་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ར་འོག་མཚོ་དང་། ཡིད་འོང་གཙང་པོའི་སྨད་རྒྱུད། སྤོ་བོ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཡིད་འོང་མཚོ་སོགས་དང་། ཕྱི་མ་དེ་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་ཤར་ལྷོའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྲིད་པའི་གངས་རི་ཆགས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་བྲག་གསུམ་མཚོ་དང་། སྟེང་ཆེན་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་སྤུས་ཐོང་མཚོ་ཆུང་སོགས་ཡོད། བོད་ཀྱི་མཚོ་དང་མཚོའུ་རྣམས་ལ་ལོ་རྒྱུས་རིང་པོ་ཡོད་ལ་ཆགས་འཇིག་ཀྱང་རིམ་པ་བྱུང་ཞིང་། སྤྱིར་ན་རིམ་བཞིན་ཆུང་དུ་འགྲོ་བ་རེད། ལྷག་དོན་བོད་བྱང་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་སྐམ་ཤས་ཆེ་བས་དེ་ཁུལ་གྱི་ནང་འབབ་མཚོ་རྣམས་བྲི་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད་ལ་མཚོ་དང་མཚོའུ་ཕལ་མོ་ཆེ་བ་ཚྭ་ཅན་དུ་གྱུར་དོན་ཡང་དེར་ཐུག་གོ །
བོད་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་མཚོ་ཆེན་དང་པོ་གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ། བོད་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚོ་ཆེན་གྲགས་ཆེན་ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོ་གཉིས་རགས་ཙམ་གླེང་ན།
བྱང་གི་གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ་ནི་འདམ་གཞུང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཤིང་མཚོ་ངོས་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་བཞི་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་བཅོ་བརྒྱད་ཟིན། མཚོ་ཆེན་འདིའི་དཀྱུས་སུ་སྤྱི་ལེ་བདུན་ཅུ་དང་ཞེང་དུ་སྤྱི་ལེ་སུམ་ཅུ་ཡོད། མཚོ་ཧྲིལ་པོའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཟིན་གཤིས་དེ་ནི་རང་རྒྱལ་དུ་མཚོ་སྔོན་པོ་ཕུད་ཚྭ་ལྡན་མཚོ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོའི་དཀྱིལ་དུ་གླིང་ཕྲན་ཁག་གསུམ་ཡོད་ལ་ད་དུང་རྡོ་ཐལ་བྲག་ལས་གྲུབ་པའི་གླིང་ཕྲན་འདྲ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་རྡོ་ཡི་ཀ་བ་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྡོ་ཟམ། བྲག་ཕུག་ལ་སོགས་པའི་ས་དབྱིབས་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞིང་རང་བྱུང་གི་མཛེས་ཆོས་དུ་མ་དང་ལྡན། གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ་འདི་ཉིད་བསྐལ་པའི་དུས་རིམ་གསུམ་པའི་ནང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བོ་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་སྐབས་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ད་ཕན་མི་ལོ་ཁྲི་ཚོ་གཅིག་ཙམ་རིང་བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་གནམ་གཤིས་སྐམ་ཤས་ཇེ་ཆེར་སོང་སྟབས་མཚོ་འདི་ཆག་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། དེང་སྐབས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་གནའ་བོའི་ཆུ་རིས་ཁག་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་ཆུ་རིས་མཐོ་ཤོས་དེ་ད་ལྟའི་མཚོ་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་བརྒྱད་ཅུས་མཐོ་བ་ཡོད། མཚོ་དབུས་ཀྱི་གླིང་ཕྲན་ཐོག་ལོ་ལྟར་དཔྱིད་མཇུག་དང་དབྱར་སྟོད་གཉིས་ལ་ས་ཕྱོགས་གཞན་ནས་འཕུར་འོང་པའི་བྱ་རིགས་ཀྱིས་གླིང་ཕྲན་ཁེབས་པས་སྒོ་ང་ཡང་གང་འདོད་ལྟར་བསྒྲུག་རྒྱུ་ཡོད། ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཚོ་འགྲམ་གྱི་སྤང་ལྗོངས་ཐོག་སྤྲ་བ་དང་སྲོ་དྲེག་སོགས་རྩྭ་སྣ་མང་པོ་སྐྱེས་ཤིང་། དེ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་རྩྭ་ཆུ་འཛོམས་པའི་འབྲོག་ཐང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡིན་པས་ལོ་ཧྲིལ་པོར་སེམས་ཅན་རྩྭ་ཁར་རྒྱག་ཆོག གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོའི་རྒྱུད་དུ་འབྲོང་དང་། གནའ་བ། རི་བོང་སོགས་རི་དྭགས་གཅན་གཟན་གྱི་རྒྱུ་བ་རྟག་ཏུ་མཆིས། མཚོ་འདི་ཅུང་ཚྭ་ཁུ་བ་དང་མཚོ་ནང་དུ་ཉ་རིགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པས་ལོ་ལྟར་དཔྱིད་ཀ་ཤར་དུས་ཉ་མོ་འཛིན་པའི་དུས་ཚོད་ལེགས་ཤོས་ཡིན།
ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོ། མཚོ་ཆེན་འདི་ནི་སྣ་དཀར་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་སུ་གནས་ཤིང་། མཚོ་ངོས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་བཞི་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་དང་མཚོ་ངོས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་དྲུག་བརྒྱ་སུམ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། མཚོ་འདིའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་རིང་ཚད་སྤྱི་ལེ་གཏིང་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་མཚོའི་གཏིང་ཚད་སྤྱི་ཁྲེ་སུམ་ཅུ་ནས་བཞི་བཅུ་བར་ཟིན་ཞིང་། མཚོའི་ཤར་རྒྱུད་དང་མཚོ་དབུས་ཀྱི་གཏིང་ཚད་རིང་ཤོས་ལ་སྤྱི་ཁྲེ་དྲུག་ཅུར་ཉེ་བ་ཡོད། མཚོ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་གཡུ་མཚོ་ གྲགས་ཅན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དུ་གཏོགས་﹙གཡུ་མཚོ་བཞི་ནི་ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོ་དང་། ཕུ་མ་གཡུ་མཚོ། མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ། དྭངས་ར་གཡུ་མཚོ་བཅས་སོ།﹚ཤིང་། དེ་ནི་ཆར་ཆུ་དང་། གངས་ཆུ། འཁྱག་རླུང་བཅས་ཀྱིས་ཁ་གསབ་བྱུང་བའི་མཚོ་ཞིག་ཡིན་ལ་འདི་ཡང་བོད་ལྗོངས་ས་མཐོའི་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་བརྒྱུད་པའི་རིམ་ནས་ཀོང་རོང་དུ་གྱུར་པར་ངེས། མཚོ་དང་ཐོག་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱི་འབབ་མཚོ་མོ་ཞིག་ཡིན་རུང་མི་ལོ་ས་ཡ་གཅིག་གི་སྔ་རོལ་དུ་རི་རུད་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ནས་ཡུལ་དཔལ་དིའི་ནུབ་རྒྱུད་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུའི་མཚམས་ཀྱི་ཉེ་འདབས་སུ་རྨ་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་ལུང་གཞུང་འགག་སྟབས་མཚོ་འདི་ནང་འབབ་མཚོར་གྱུར། མཚོ་ནང་དུ་སྲོག་ཆགས་ཆུང་རིགས་མང་པོ་ཡོད་པས་ཉ་རིགས་འཚོ་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད། འབྲེལ་ཡོད་ཙན་པས་ཚོད་དཔག་བྱས་པར་གཞིགས་ན་མཚོ་འདིའི་ནང་ཉ་རིགས་རྒྱ་མ་དུང་ཕྱུར་དྲུག་བར་ཡོད་ཚོད་ལ་བརྟེན་བོད་ཀྱི་ཉ་མཛོད་དུ་གྲགས། གཞན་ཡང་མཚོ་ཐོག་ཏུ་བྱ་ངུར་པ་དང་ཆུ་སྐྱར་སོགས་བྱ་རིགས་ཀྱང་མང་པོ་གནས་ཡོད། མཚོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྩྭ་ཆུ་འཛོམས་པའི་རྩྭ་ཐང་མུའུ་བྱེ་བ་གཅིག་ཙམ་ཡོད་པས་བོད་ཀྱི་འབྲོག་ཐང་ཆེ་གྲས་ཤིག་ཡིན།
སྐྱེས་ཁམས་འཛུགས་སྐྱོང་།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྐྱེས་ཁམས་འཛུགས་སྐྱོང་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་གྲུབ་འབྲས་རླབས་བུ་ཆེ་ཐོབ་ཡོད།བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གཞུས་གིས་སྐྱེས་ཁམས་འཛུགས་སྐྱོང་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་འབད་འབུངས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད།བོད་ལྗོངས་ཀྱི་སྐྱེས་ཁམས་འཛུགས་སྐྱོང་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུར་གྲུབ་འབྲས་རླབས་པོ་ཆེ་ཐོབ་ཡོད།གཙང་པོ་གཅིག་དང་ཆུ་བོ་གཉིས་ཏེ﹙ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་དང་།ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུ།མྱང་ཆུ་།﹚རྒྱུག་ཡུལ་དབུས་ཁུལ་དུ་ཞིང་ལས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱི་གསར་སྤེལ་དང་མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་སོགས་སྐྱེས་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལེགས་བཅོས་བྱེད་རྒྱུ་གཙོ་གནད་དུ་བཟུང་བའི་ལས་གྲྭའི་རྣམ་གྲངས་ཁག་གཅིག་གསར་འཛུགས་བྱས་ཡོད།


text:
Subtitles and Transcript
Translated by
danzhjia bo
Reviewed by subtitle bod
0:11 སྔོན་ཆད་ངསTEDལ་ལྟ་མཁན་རྣམས་ནི་ མི་ལ་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་འཇོག་ཅིང་། བློ་རིག་བཀྲ་བ། འདང་རྒྱག་ཤེས་པ། གྲུང་པོ། འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་ཡོད་ཅིང་གསར་གཏོད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཕྱུག་པ་སྐོར་ཞིག་ཡིན་བསམ་ཡོད་ལ། དེ་ཡིན་ཀྱང་ཡིན་ངེས་མོད། ཡིན་ཡང་། ངས་བསམ་ན་ ཁྱེད་ཅག་ཁྲོད་ཀྱི་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ དོན་ངོ་མར་ལྷམ་ཐིག་སྒྲོག་སྟངས་ནོར་ཡོད་པ་རེད།
0:29 (དགོད་སྒྲ)
0:31 དེ་ཅུང་དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ང་ཡིས་ཧ་གོ བལྟས་ཚོད་ཀྱིས་དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། ངོ་མ། ངའི་འཚོ་བའི་ནང་དུའང་རྟག་པར་ནོར་འཁྲུལ་འདི་བཟོ་ཞིང་། ལོ་གསུམ་གྱི་སྔོན་བར་ལ་དེ་འདྲ་བྱས་ཡོང་པ་ཡིན། སྐབས་དེར། ངས་རང་ཉིད་ལ་ ལྷམ་གོང་ཆེན་ཞིག་ཉོས་པ་དང་། ཡིན་ཡང་ལྷམ་དེའི་ལྷམ་ཐིག་ཉི་ལོང་རྟགས་ཅན་རེད། ངས་ཇི་ལྟར་སྒྲོག་དགོས་པ་མ་ཤེས་པས། ལྷམ་ཁྱེར་ནས་ཚོང་ཁང་གི་བདག་པོ་ལ། “ང་ལྷམ་ཆ་འདིར་དགའ་པོ་འདུག ཡིན་ཡང་ལྷམ་ཐིག་ལ་སུན་པོ་འདུག”ཅེས་ལབ་ཡིན། ཚོང་བདག་གིས་ལྟ་ཙམ་བྱས་ཏེ། “ཨོ། ཁྱོད་ཀྱི་ལྷམ་ཐིག་མདུད་སྟངས་ནོར་བ་རེད”ཟེར། སྐབས་དེ་དུས་གཟོད། ངའི་སེམས་ལ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལོན་པའི་མི་ཞིག་ འཇོན་ཤོས་ཀྱི་ལག་རྩལ་དེ་ ལྷམ་ཐིག་སྒྲོག་སྟངས་ལས་བརྒལ་བ་ཞིག་སྙམ། ཡིན་ཡང་། དོན་དངོས་འདི་འདྲ་ཞིག་མ་རེད། ངས་གསལ་བཤད་ཅིག་བྱ།
1:10 ལྷམ་ཐིག་སྒྲོག་སྟངས་འདི་ མི་མང་ཆེ་བའི་སྒྲོག་སྟངས་རེད། འདིའི་སྟེང་ནས....ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཏོག་ཙམ་སྒུག ད་དུང་ཚར་ཡོད་པ་མ་རེད་དཱ། འདི་ཡི་སྟེང་དུ་ སྒྲོག་སྟངས་འདི་ལ་དམ་མི་དམ་གཉིས་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་སྔོན་ཆད་བསླབས་པ་དེ་དམ་པོ་མིན་པ་ད་རེད། ངས་ཁྱེད་ཅག་ལ་སྟོན། གལ་སྲིད་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ལྷམ་ཐིག་གི་གཤམ་ནས་ཕར་ཚུར་ལ་འཐེན་པ་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་མཐོང་པ་ནང་བཞིན་ རང་བཞིན་གྱིས་མདའ་རིང་གི་ཚུགས་ཀར་འགྱུར་གྱི་འདུག་ལ། འདི་སྒྲོག་སྟངས་མི་དམ་པ་དེ་རེད།
1:41 ཡིན་ཡང་སེམས་ཁྲལ་མ་བྱེད་ཨཱ། འུ་ཅག་གིས་ཡང་བསྐྱར་ཅིག་བྱེད། སྔོན་མ་ནང་བཞིན་ལག་གཡས་འོག་ནས་ཡོང་སྟེ་ དཀྲིས་བརྒྱབ་ནས་མདུད་པ་ཡིན་ན། འདི་ནི་སྒྲོག་སྟངས་དམ་པོ་དེའི་རིགས་ཡིན། གལ་སྲིད་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་འཐེན་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་མཐོང་ཐུབ་པ་ལྟར། འཕྲེད་ཀྱི་མདའ་རིང་གི་ཚུགས་ཀ་མི་འགྱུར་བར་འདུག་ཐུབ། སྒྲོག་སྟངས་དམ་པོ་འདི་རེད། འདི་རང་གར་ལྷོད་ཀྱི་མ་རེད་ལ། ཁྱེད་ལ་རྙོག་དྲ་ཡང་ཉུང་དུ་འགྲོ་ངེས། དེར་མ་ཟད། བལྟས་ན་མིག་ལ་མཛེས་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད།
2:08 ངས་ད་དུང་ཐེངས་ཤིག་སྟོན། (ཐལ་མོ་རྡེབ་སྒྲ) རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་མགོ་བརྩམས་རྗེས། ལྡོག་ཕྱོགས་ནས་དཀྲིས་ཤིག་རྒྱག་དགོས། འདི་ཕྲུ་གུ་ཚོར་མཚོན་ན་ཅུང་དཀའ་ནའང་ཐང་མོད། ཡིན་ཡང་ཁྱེད་ཅག་གིས་འདི་ལྟར་སྒྲོག་ཐུབ་པར་ཡིད་ཆེས་ཡོད། འདི་ལྟར་མདུད་རྗེས། ད་ཚར་པ་རེད། ལྷམ་ཐིག་དམ་པོར་སྒྲོག་ཐབས་རེད།
2:30 ད་ནི་དེ་རིང་གི་བརྗོད་བྱར་ཁ་འཕྲོད་ཆེད། ངས་ཁྱེད་ཅག་གིས་ཤེས་པའི་་ཤེས་བྱ་ཕྲན་ཚེགས་རེ་བཤད་འདོད་དེ། མི་ཚེའི་གོ་རིམ་གང་ཞིག་ལས་ རང་གི་དགེ་མཚན་ཆུང་ཆུང་རེས་ཀྱང་ ཡུལ་གཞན་ཞིག་ཏུ་ཁྱེད་ལ་བློ་ཡུལ་འདས་པའི་འབྲས་བཟང་སྟེར་སྲིད།
2:44 “རིག་པ་ནངས་པར་འཆི་ཡང་བསླབ”
2:46 (ཐལ་མོ་རྡེབ་སྒྲ)


text:
མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་གསར་པ་མཆོག་ལ་འབོད་སྐུལ།
ཡོང་ཁུངས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དྲ་རྒྱ
འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་གསར་པ་མཆོག་ལ་འབོད་སྐུལ་ཞུ་སྙན་ཕུལ་བ།
༄༅། །བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་གསར་པ་སྐུ་ཞབས་ཨེན་ཊོ་ནིའོ་གུ་ཅེ་ར་སི་ Antonio Guterres མཆོག་གི་མཚན་ཐོག་ལ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་དེ་དག་ལག་བསྟར་རྒྱུན་སྐྱོང་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་སྙན་ཞིག་ཕུལ་འདུག་པ་དེའི་ནང་འཁོད་དོན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འདས་པའི་མི་ལོ་ ༦༦ རིང་བོད་ས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ནས་བོད་དེ་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་སོགས་ནས་བཅིང་བཀྲོལ་བཏང་ཚུལ་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ལས་གཞི་ཧ་ཅང་བཏང་ཡོད་སྐོར་སོགས་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། དོན་དངོས་ནི་བོད་ནང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེ་འོག་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་མུ་མཐུད་གནས་བཞིན་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་བོད་མི་ ༡༤༥ རང་ལུས་མེར་སྲེག་བཏང་བ་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་ལ་ངོ་རྒོལ་རྔམ་སྟོན་གནང་བ་དང་སྦྲགས། བོད་ལ་རང་དབང་དགོས་པ་དང་། ༸གོང་ས་མཆོག་བོད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་སོགས་འདོན་བཞིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་སྐུ་ཉིད་མཆོག་གི་ལས་ཡུན་རིང་བོད་རྒྱ་གྲོས་མོལ་བསྐྱར་གསོ་ཐོག་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གསལ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཅེས་འཁོད་འདུག
སྤྱིར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་བོད་དོན་ཐོག་སྔ་རྗེས་གྲོས་ཆོད་རིམ་པ་གསུམ་བཞག་ཡོད། དང་པོ་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་གྲོས་ཆོད་ཨང་ ༡༥༣ (XIV) བཞག་པ་དང་། དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༡ ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་གྲོས་ཆོད་ཨང་ ༡༧༢༣ (XVI) མཐའ་མ་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་གྲོས་ཆོད་ཨང་ ༢༠༧༩ (XX) བཞག་འདུག །