c: text/html

text:
ཁ་དོག་དམར་སྨུག་གོས་སུ་བྱས་པའི་རྫ་རི་སྨུག་པོའི་ངོ་སོ་བསྟོད། ། དྲི་བྲལ་དར་དཀར་ཕྱི་རུ་འཕྱངས་པའི་གངས་རི་དཀར་པོའི་ངོ་སོ་བསྟོད། ། སྟུག་ཅིང་ཚང་ཚང་ད… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
དེང་གི་དམར་སེར་སྔོ་ལྗང་དང་ཁྲ་ཁྲ་རིལ་རིལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་སློབ་ཆེན་པ་ཤིན་ཏུ་མང་། འོན་ཀྱང་སློབ་ཆེན་པའི་སྡེ་འདི་ན་ངོ་མ་དོན་གྱིས་སློབ་ཆེན་པའི་མཚ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
ས་ལ་གཙུག་བརྒྱད་ལྡན་ས་མི་ལ་ཤེས་རིག་ལྡན་པའི་ཕ་ཡུལ་ན། དེ་རིང་ཁ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་བབས་འདུག དཀར་དུང་དུང་གི་ལམ་ཕྲན་དང་། གྲང་ཤུར་ཤུར་གྱི་སེར་བུ་དེས། ཞོག… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
ཀྱེ། འཛུམ་མདངས་དང་འགྲོགས་ཏེ་གྲྭ་བ་ཞིག་གི་རང་གཟུགས་གྲུབ་པ་ནས་བཟུང་། ངའི་ནག་སྣུམ་གྱི་སྐྲ་ལོ་རིང་མོ། ངའི་མི་ཚེ་འདི་དང་རིང་དུ་གྱེས་སོང་། གངས་རིའ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
ལྷད་མེད་པའི་འཛུམ་མདངས་དེ་དག་གི་མཐོང་ལམ་ན འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གོམ་འགྲོས་ཤིག་དང་ཡ་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ཡང་ན ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ལ་ཁད་ཀྱིས་རུམ་པའི་དབྱར་གཞུང་དེ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
——- ཁ་བཏགས་དཀར་པོའི་སྔོན་འགྲོའི་ཚུལ་དུ་ཕུལ། ངས་གནའ་བོའི་ངག་རྒྱུན་ཞིག་གི་ཞབས་རྗེས་འཚོལ་བར་བརྩམ་པའི་དུས་དེ་ནས་བཟུང་། ངས་རང་ཉིད་ཀྱི… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
རྣམ་ཤེས་སྐྱ་བོ། རྨི་ལམ་དུ་འཁོར་པའི་མཛེས་སྡུག་གི་དགའ་ལོའི་བཞིན་རས། རང་ཉིད་ཀྱི་དམར་ཆུང་སེམས་པས། ཕ་རོལ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་རྒྱང་ཕུད་བཏང་ཐུབ་སོང་རུང་། … ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
སྨུག་པོ་གདོང་གི་ཆ་ལུགས་བཞིན་ན་མངོན་པའི། ། གངས་ཅན་བོད་པའི་གཤིས་ཀ་ལུས་ན་གྲུབ་པའི། ། རྣམ་དག་གྲྭ་བའི་ཀུན་སྤྱོད་རྒྱུད་ན་བལྟམས་པའི། ། ང་ཡི་སྙིང་གྲ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
རླུང་བུ་འགམ་བཞིན་ངུ་མ་དགོད་ཀྱི་སྒྲ་ཞིག་འབྱིན།། རྣ་བ་བླགས་ནས་ཤི་མ་གསོན་གྱི་དབུགས་ཤིག་འབྱིན།། ཆར་རླུང་ཁྲོད་ནས་གྲངས་མ་འདར་གྱི་བྲོ་ཞིག་འཁྲབ།། ཉི… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
༡ཚོར་བའི་སྣེ་མོ། སྨྲ་ལྕེ་ནི་ནམ་ཡིན་ཡང་གབ་སྦས་སུ་ཡོད་མོད རང་ཉིད་ཀྱི་འདུན་པ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་མིག་ལམ་ཏུ་མངོན ལག་ཟུང་གིས་གཟེབ་ཏུ་བཅུག་པའི་བྱིའུ་དེ་… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
ངས་རང་གི་འགྲམ་པ་ལག་པས་སྐྱོར་ཏེ། གནས་ས་གཉིས་ཀྱི་བར་མཚམས་ཞིག་ནས། ས་དོག་མོས་ཅི་ཞིག་གསུངས་པ་དང་ནམ་སྔོན་པོས་ཅི་ཞིག་སྒྲོགས་པར་ཉན་ནས་བསྡད་ཡོད། གློ་… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
____སྙན་ངག་པ་ཡི་དམ་ཚེ་རིང་རྗེས་སུ་དྲན་པ། གན་གྱི་ཕ་རོལ་གངས་སེང་དཀར་མོ་རྒྱལ་ས་ཡིན་པ་བརྗེད་མི་ཉན། ། དེ་ཡི་ཚུར་རོལ་རྒྱ་སྟག་ངར་མའི་གཞིས་ཁྱིམ་ཡིན་… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
ལྷབ་ལྷུབ་འབབ་པའི་ཁ་བའི་ཟེགས་མ་འདི་ལ་ལར་རེར་སྡིགས་མོད་ཀྱི་མདའ་མོ་ཤག་ཤག་འཇོ་ལ་ལར་རེར་བསྟོད་ཚིག་གི་ཁ་གཡང་ལྷུག་ལྷུག་སྒྲོགས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གི་… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
དང་པོ ཚེ་སྲོག ཚེ་སྲོག འབུ་གྲོག་མ། ཨེ་ཡིན་སྙམ་པའི་ཚོར་བ་ལྗི་མོ་ཞིག ངའི་བྲང་ཁོག་གི་རྩྭ་ཐང་བརྒྱུད་ནས་བུད་སོང་ ཚོར་བ་དང་འདུ་བྲལ་རྒོད་པའི་ཧི་མ་ལ་… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
ཅོ་ནེ་ནས་ལམ་ལ་ཆས། དགའ་བཀྲ་ཤིས་རྡོ་རྗེ། མེས་པོའི་རལ་གྲི་ས་ལ་ལྷུང་རྗེས། ཁྲག་གི་ལོ་ཟླ་མཁའ་ལ་འཆོར་རྗེས། མིག་ཟུང་གི་འོད་སྣང་གང་ལ་ཕྱོགས་ཡོད། རེ་བའ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
གསེར་ལྗོངས། ཁྲོ་བོའི་ལག་ཟུང་ཐོད་དུ་གཡུགས་པའི་གཡུ་རལ་གྱི་ཉག་མ་རེ་རེ། ། དྲན་མའི་མེ་ལོང་སྟེང་དུ་ཟུག་པའི་འོབ་ཚོད་ཀྱི་ལག་དམར་རེ་རེ། ། འཕྱོ་བཞིན་འ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
གངས་སིལ་ནས་གངས་ཆུ་བཞིན་མཆེད་ཡོང་ལ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་མེད་པའི་སློང་མོ་བ། ཁྱེད་ཀྱི་རྒྱབ་རོལ་ན་ལག་ཟུང་ཁྲི། མིག་ཟུང་ཁྲི། ངས་ནམ་ཡང་ཁྱེད་ཉིད་བཀུ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
ཞོགས་པའི་མཚམས་སྤྲིན་ཆུ་མོའི་ནང་དུ་ནུབས། ། ལྷུན་པོའི་བཞིན་ལ་སྐྱོ་བའི་མདངས་ཤིག་མངོན། ། རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་ཤི་མ་གསོན་གྱི་ངང་། ། མི་རྟག་འཇིག་རྟེན་ཁ… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
གནམ་སྔོན་པོའི་ཁ་དོག་དྭངས་ས། ། ས་དོག་མོའི་ཁ་ཞེང་ཆེ་ས། ། གངས་ལྷུན་པོའི་རྩེ་མོ་མཐོ་ས། ། བྲག་དམར་ཡག་རྔམ་བརྗིད་ལྡན་ས། ། སྤང་རི་བོའི་ཉམས་མདངས་མཛེས… ཞིབ་ཏུ་ཀློག →
© 2019 བཙན་པོ་དྲ་བ། — WordPress སྤྱད་ནས་བཟོས། — 青ICP备17000686号
དཔེ་སྒྲོམ་རྩོམ་པ་པོ། Anders Noren — ཀླད། ↑

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་རིགས་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་བསྟན་ཡོད། བདག་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་སྟེ་བྱེད་པའི་རྩོལ་བ་ལ། དུས་གསུམ་སྐུལ་ཚིག་དང་བཅས་པའི་རྣམ་བཞག་ཡོད། དཔེར་ན། ཁྱབ་གདལ་དུ་བཏང་བའི་བཀྲམ་པ་ལ། དགྲམ་བྱ་འགྲེམ་བྱེད་ཁྲོམས་ཤིག་བཀྲམ། ལྟ་བུ་དང་། གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་སྟེ་ལས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ལ། དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་མེད། ཁྱབ་གདལ་དུ་ཁེབས་པའི་ཁྲེམས་པ་ལ། ཁྲེམས་པ་ཞེས་པའི་བརྡ་ཙམ་ལས་ལྡོག་པ་གཞན་མེད། བདག་གཞན་དང་མ་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་སྟེ་ངང་གིས་བྱུང་བ་ལ། དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་ཉུང་ཞིང་། གང་ཟག་ལ་འཇུག་རུང་བ་མ་གཏོགས་སྐུལ་ཚིག་མེད། ཁྱབ་གདལ་དུ་གྱུར་པའི་འགྲམས་པ་ལ། དགྲམ་བྱ་འགྲམ་བྱེད་འགྲམས་ཟིན། ལྟ་བུ་སྐུལ་ཚིག་མེད། མི་ལ་འཇུག་རུང་བ། བབ་བྱ་འབབ་བྱེད་བོབ་ཅིག་བབས། ལྟ་བུར་སྐུལ་ཚིག་ཡོད་པའོ། །
《བོད་ཡིག་ཀུན་ཁྱབ་མིང་མཛོད་ཀྱི་སྒྲིག་ཚུལ་དང་ཁྱད་ཆོས》ལས་བཏུས།
རིན་པོ་ཆེ་དེ་བསྲེགས་བཅད་བརྡར་བ་གནད་དུ་དེ་འདྲ་མ་ཐིངས་པས། མིང་དང་འགྲེལ་ལས། མིང་གཅིག་ལ་ཡིག་གཟུགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་རེ་དང་། མཐའ་ན་གསུམ་རེ་ཡང་བྲིས་སྣང་། རགས་བརྩིས་ལྟར་ན། ཉིས་བརྒྱ་ཉེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས། གདམ་ང་དང་། སྡེབ་སྦྱོར་དུ་ཧ་ལམ་བཞི་ཆ་གཅིག་འགྲིག་པར་སྣང་ཡང་། སྒྲའི་ཞིབ་ཆ་མི་གཅིག་པའི་དབྱེ་བ་མ་ཕྱེས་པར་ཉ་ཉུང་མཉམ་བསྲེས་སུ་གྱུར་པའི་མ་དག་པ་བཞི་ཆ་གསུམ་སྣང་། དེ་རྣམས་ལས་ཉེར་མཁོ་ཆེ་ཞིང་། བྲི་ལ་ནོར་སླ་བའི་ཐ་སྙད་སྐོར་ཞིག་དག་པ་སྔ་མ་དང་། མ་དག་པ་ཕྱི་མར་བཀོད་ཅིང་། ནོར་སོ་གཙོ་བོ་བརྒྱད་དུ་དྲིལ་ནས་དཔེ་དྲངས་ན།
མིང་གཞི་ནོར་བ།
མིང་གཞིའི་སྒྲ་དེ་གནས་གང་ལས་འབྱུང་ཞིང་།བྱེད་པ་གང་གིས་བསྐྱེད་པ། རྩོལ་བ་དྲག་ཞན་བར་མ་ཅི་འདྲ་ཡིན་པ་མ་བརྟགས་པར། སྒྲ་སྤྱི་འདྲ་བ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས། དེ་དག་གི་ཞིབ་ཆ་མི་གཅིག་སའི་དབྱེ་བ་མ་ཕྱེས་པར། དག་མ་དག་གཉིས་གསུམ་རེ་བྲིས་བྱུང་བ་རེད། དཔེར་ན། ཁང་བའི་ལྕམ་ཤིང་ལ་ཕྱམ་དང་། ཁྱམ་གཉིས་བྲིས་པ། སྔ་མ་འགྲིག་ལ་ཕྱི་མ་འཕྱུགས་སྣང་། འདི་གཉིས་ཀའི་སྒྲ་སྤྱི་མཆུ་བཙུམས་པ་འདྲ་སྟེ། རྗེས་འཇུག་མ་ཡིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞིབ་ཆ་མི་གཅིག་སྟེ། སྔ་མ་མཆུ་དང་། ཕྱི་མ་མགྲིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ། མཐའ་ཡས་པ་ལ་འབྱམས་ཀླས་པ་དང་འཇམ་ཀླས་པ། དུས་རེ་ཞིག་བཟའ་བཏུང་མི་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དཀའ་ཐུབ་ལ་བསྙུང་གནས་དང་སྨྱུང་གནས་དང་བསྙེན་གནས། སྤྱང་བོ་ལ་གྲུང་བོ་དང་དྲུང་བོ། ལམ་རྒྱགས་ལ་བྲོ་དང་དྲོ། བཟོ་བྱེད་མཐུ་ལྡན་ལ་འཕྲུལ་འཁོར་དང་འཁྲུལ་འཁོར། འགལ་བ་འདུམ་པར་བྱེད་པ་ལ་སྡུམ་པ་དང་ཟླུམ་པ། ནོར་བ་ལ་འཕྱུགས་པ་དང་འཆུགས་པ། དབང་འབྱོར་བ་ལ་ཀློང་དུ་གྱུར་པ་དང་རློང་དུ་གྱུར་པ། ཡི་གེ་འབྲི་བྱེད་ལ་སྨྱུ་གུ་དང་སྙུ་གུ་ལྟ་བུ་སོགས་ལས་སྔ་མ་དག་པ་དང་། ཕྱི་མ་མ་དག་པའོ། །
མགོ་ཅན་དང་མགོ་ཅན་ཡིན་མིན་ནོར་བ།
མགོ་ཅན་གསུམ་ལས། ར་མགོ་ལྕེ་རྩེ་འདར་བ་དང་། ། ལ་མགོ་ལྕེ་སླད་རྒྱ་ཡངས་བསྐྱེད། ། ས་མགོ་སོ་ཡི་བར་ནས་དབྱུང་། །ཞེས་པའི་གནད་མ་ཟིན་པ་དང་། མགོ་ཅན་གྱི་སྒྲ་ལྕི་བ་དང་།མགོ་མེད་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་བའི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེས་པར། དག་མ་དག་གཉིས་བྲིས་བྱུང་བ་རེད། དཔེར་ན། སྨྲ་བ་ལ་སྨེད་པ་དང་རྨེད་པ་གཉིས་བྲིས་སྣང་། སྔ་མ་འགྲིག་ལ་ཕྱི་མ་མི་འགྲིག་སྟེ། སྒྲ་སོ་སྲུབས་ལས་རླུང་ཕུད་པ་དང་། ལྕེ་རྩེ་འདར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱད་མ་ཕྱེས་པའི་ལན་ཡིན། ལས་རོགས་ལ་ལག་པོད་དང་ལག་སྤོད་གཉིས་བྲིས་པ་ལས། སྔ་མ་འགྲིག་ལ་ཕྱི་མ་མི་འགྲིག་སྟེ། པོད་སྒྲ་དྲག་པ་ཙམ་ལས་ལྕི་ཆ་མེད་པ་དང་། སྤོད་སྒྲ་ལྕི་ཞིང་དྲག་པའི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེས་པའི་ལན་ཡིན། དེ་བཞིན། སྟ་གོན་ལ་ལག་སྡོག་དང་ལག་རྡོག དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་ལེབ་མོ་ལ་ཀོར་ཀོར་དང་སྐོར་སྐོར། འོད་འཁྱིམས་ལ་འོད་ཀོར་དང་འོད་སྐོར། སྤྲང་པོ་ལ་མུ་ཏོ་བ་དང་མུ་ལྟོ་བ། ཕྲུ་སློག་པ་ལ་རྨོ་རྨོད་པ་དང་རྨོ་མོད་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱི་སྔ་མ་དག་པ་དང་། ཕྱི་མ་མ་དག་པའོ། །
སྔོན་འཇུག་ད་དང་མགོ་འཇོག་ནོར་བ།
སྔོན་འཇུག་ད་ལྕེ་རྩེའི་བྱེད་པས་བསྐྱེད་ཅིང་། མིང་གཞི་དང་སྦྱར་ནས་མྱུར་དུ་ཀློག་ཚེ།རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལས་ལྕེ་རྩེ་ཅུང་ཟད་འདར་བར་གྱུར་པས། ར་མགོའི་སྒྲ་དང་ཆེས་མཚུངས་པའི་དབང་གིས། སྒྲ་འདི་གཉིས་ཕན་ཚུན་ནོར་སླ་ཞིང་། ལ་མགོ་དང་ས་མགོ་ཡང་སྒྲ་ལྕེ་རྩེ་དང་། ལྕེ་རྩེ་དང་ཉེ་བའི་ཆ་དང་ལྡན་པས་ན། སྔོན་འཇུག་ད་དང་ནོར་སླ། དེའི་ཕྱིར་འདི་རིགས་ལས་གདམ་ང་ཅན་དུ་འཁྲུལ་བ་མང་ངོ་། ། དགའ་དྲགས་པ་ལ་དགོད་པ་དང་རྒོད་པ་གང་རུང་བྲིས་པ། སྔ་མའི་དས་འཕུལ་དང་།ཕྱི་མའི་ར་མགོའི་གྲགས་ཚུལ་འདྲ་བར་གྱུར་ནས་གདམ་ངའི་ཚུལ་དུ་གྱུར་ཀྱང་། གདམ་ང་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་ལས། དགོད་ནི་ད་ལྟ་བ་དང་སྐུལ་ཚིག་ཡིན་པ་དང་།མ་འོངས་པ་ལ་དགད་དང་། འདས་པ་ལ་བགད་ཡིན་པ་ལས། ར་མགོ་མེད་པས་གསལ། དེ་བཞིན། བཟའ་ཟླའི་ལྕམ་སྲིང་ལ་སྙིད་མོ་དང་གཉིད་མོ།བོངས་དང་ལྗིད་ཆེ་བ་ལ་རྡོས་བཅས་དང་གདོས་བཅས། རིག་པ་གསལ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་དམུན་པ་དང་རྨུན་པ་དང་སྨུན་པ། རིགས་ངན་ལ་དམེ་ཤ་ཅན་དང་རྨེ་ཤ་ཅན་དང་སྨེ་ཤ་ཅན། ནམ་མཁར་འགྲོ་བའི་ཕྱག་ཐག་ལ་རྨུ་ཐག་དང་དམུ་ཐག གལ་བོ་ཆེ་ལ་གཙིགས་ཆེ་བ་དང་རྩིགས་ཆེ་བ། མ་བསྲེགས་ཐལ་བ་ལ་ཕ་བ་ལྒོ་ལྒོ་དང་ཕ་བ་དགོ་དགོ་དང་ཕ་བ་རྒོ་རྒོ། ར་མ་འདྲ་བའི་རི་དྭགས་ཤིག་ལ་རྒོ་བ་དང་དགོ་བ། ཟས་སོགས་བལྡད་པ་ལ་དམུར་བ་དང་རྨུར་བ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱི་སྔ་མ་དག་ལ་ཕྱི་མ་མ་དག་པའོ། །
སྔོན་འཇུག་ཡོད་མེད་ནོར་བ།
བས་འཕུལ་སོ་མཆུ་རེག་པ་ལས། ། གས་འཕུལ་གྲེ་བའི་ཕུགས་ནས་དབྱུང་། ། དས་འཕུལ་ལྕེ་རྩེ་སློད་པ་ལས། ། བ་ཕྱེ་མ་བཙུམས་གཉིས་ཀ་སྣ། ། འཕུལ་ཟུར་ཆག་ན་འཕུལ་མེད་འདྲའོ། ། བྲི་བྱའི་མིང་དེར་འཕུལ་སྒྲ་ཡོད་མེད་དང་། ཡོད་ན་གང་ཡིན་པ་མ་བརྟགས་ན། ནོར་འཁྲུལ་འབྱུང་སླ། དཔེར་ན། ཉམ་ཐག་པ་ལ་ཀོས་ཐག་པ་དང་། དཀོས་ཐག་པ་གཉིས་བྲིས་སྣང་། བརྗོད་ངག་ཏུ་ཀོས་ཞེས་སྒྲ་དྲག་པ་ཙམ་ལས། ཐོག་མར་ལྕེ་རྩེ་སློད་པའི་སྒྲ་ཟུར་འབྱུང་རྒྱུ་མེད་པས་གསལ། དེ་བཞིན། དཔེ་ཆ་མང་པོའི་མཚན་བྱང་ཅིག་ཅར་འཁོད་པའི་མིང་ལ་དཀར་ཆག་དང་ཀར་ཆག ལོག་བཤད་ལྟ་བུ་ལ་ཀྱོག་བཤད་དང་བཀྱོག་བཤད། སླད་མར་ལ་རྗེས་སོར་དང་རྗེས་གསོར། མིའི་གཟུགས་ལྟ་བུར་བཀོད་པའི་སྲུང་བྱེད་ལ་ཐོ་ཡོར་དང་མཐོ་ཡོར།དཔྱིད་ཀྱི་ཕོ་ཉ་ལ་ཁུ་བྱུག་དང་ཁུ་དབྱུག བྲེལ་བ་མེད་པ་ལ་སོས་དལ་དང་སོས་གདལ། ལུགས་རྙིང་གི་ཚེས་པ་སུམ་ཅུ་ལ་ནམ་གང་དང་གནམ་གང་། ཉན་རྣ་ལ་འོན་སངས་དང་འོན་གསེང་། བཟོད་པའམ་བསམ་པ་ལ་བརྣགས་པ་དང་མནགས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱི་ཕྱི་མ་ནོར་རོ། །
《དཔའ་རིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ》ལས་བདམས།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། མཁའ་མཚོ་སྐྱིད།


text:
—ནར་སོན་པའི་བུ་ཕྲུག་ཚོར་ཕ་མ་བདག་སྐྱོང་བྱེད་པའི་འོས་འགན་ཡོད།
1999ལོའི་ཀྲུང་དབྱང་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་ལོ་སར་དགོང་ཚོགས་ཐོག ཚའེ་གོ་ཆིང་དང་། ཁྲེན་ཧུང་། ཅང་ཐའོ། ཀྲང་མའེ་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་བླངས་པའི་གླུ་གཞས་ཁྱིམ་དུ་ཡང་ཡང་ལོག་དང་ཞེས་པ་དེས་ཉན་མཁན་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོའི་ཡིད་དབང་ཅིག་ཅར་དུ་འཕྲོག གླུ་གཞས་ལས་ཀྲུང་ཧྭའི་བུ་ཕྲུག་དག་གིས་རང་ཁྱིམ་དྲོན་མོར་བཅངས་པའི་བརྩེ་དུང་དང་། བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་དྲིན་ཆེན་ཡབ་ཡུམ་ལ་བརྗོད་འདོད་པའི་སྙིང་གཏམ་མཚོན་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ན་གཞོན་ཚོས་ལས་བྲེལ་ཇི་ལྟར་ཆེ་རུང་ཁྱིམ་གཞིས་དྲོན་མོའི་རེ་སྒུག་ངེས་པར་དུ་སེམས་ཁོངས་སུ་འཆང་དགོས་པ་དང་བསྟུན་ནས་རྒན་རྒོན་ལ་གཟིགས་སྐྱོང་བྱེད་དུ་འགྲོ་དགོས་ཚུལ་གླེང་ཡོད། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་འདས་ཟིན་པའི་དེང་གི་ཆར། ཁྱིམ་དུ་ཡང་ཡང་ལོག་དང་ཞེས་པའི་གླུ་གཞས་འདིས་གཉེན་ཉེ་དུ་བར་གྱི་བརྩེ་སེམས་ཀྱི་འབོད་བརྡ་རྐྱང་རྐྱང་ཞིག་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། 2012ལོའི་ཟླ11པའི་ཚེས28ཉིན། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ལྷན་གྱིས 《རྒན་རྒོན་གྱི་ཁེ་དབང་འགན་སྲུང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས》 ཞེས་པར་གྲོས་ཞིབ་བྱས་ཏེ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་བ་རེད། བཅའ་ཁྲིམས་གསར་བ་འདིའི་ནང་དུ་ལུགས་རྙིང་གི་ཟླ་དགུ་བའི་ཚེས་དགུ་ཉིན “རྒན་རྒོན་དུས་ཆེན”དུ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དང་། ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་བཟའ་མི་ཚོས་རྒན་རྒོན་དག་གི་བསམ་པའི་དགོས་མཁོར་སེམས་ཁུར་དང་། རྒན་རྒོན་ཚོའི་ལུས་སེམས་བདེ་ཐང་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ་ལས་སྣང་མེད་དུ་འཛིན་མི་རུང་ལ། རྒན་རྒོན་ཚོ་དང་ཁ་གྱེས་ནས་སྡོད་པའི་ཁྱིམ་མིས་དུས་རྒྱུན་རྒན་རྒོན་ལ་ཡང་ཡང་གཟིགས་སྐྱོང་དང་འཚམས་འདྲི་བྱེད་པར་སྐྱོད་དགོས་ཚུལ་བཏོན་ཡོད། དེར་སྨྱན་སྦྱོར་ལས་དེ་ནི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཁྱེད་ཉིད་ལ་ཁྱིམ་དུ་ཡང་ཡང་ལོག་དང་ཞེས་པའི་བླང་བྱ་བཏོན་པས། གལ་སྲིད་ཁོམ་ལོང་ཡོད་ཀྱང་ཁྱིམ་དུ་ཕ་མར་གཟིགས་སྐྱོང་བྱེད་པར་མ་ཕྱིན་ཚེ་ཁྲིམས་དང་འགལ་བར་རྩི་རྒྱུ་ཡིན་པ་གསལ་རྟོགས་ཡོང་བར་བྱེད་པ་རེད།
བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་འདི་དག་སྐོར་ལ། མི་ལ་ལས་དོགས་འདྲི་བྱས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཕ་མར་གཟིགས་སྐྱོང་བྱེད་པར་ཡོང་མིན་ནི་བུ་ཕྲུག་གིས་ཕ་མར་བཀུར་བསྟི་བྱེད་འདོད་ཡོད་མེད་ལ་རག་ལས་ཤིང་། ཀུན་སྤྱོད་ཐད་ཀྱི་གནད་དོན་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས། བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བུ་ཕྲུག་ལ་བཙན་ཤེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཁྱིམ་དུ་ལོག་ནས་ཕ་མར་གཟིགས་སྐྱོང་བྱེད་དུ་བཅུག་ན་མི་འོས་པའི་འདོད་ཚུལ་འཛིན་པ་རེད། འོ་ན། བཅའ་ཁྲིམས་ལ་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་འདྲ་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་ཡོད་དམ།
བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཀུན་སྤྱོད་གཉིས་ནི་ཕྱིའི་སྤྱོད་པ་ཚོད་འཛིན་དང་ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་བྱེད་ཡིན་ཡང་། དེ་གཉིས་ལ་རྩ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། བཅའ་ཁྲིམས་ནི་གཙོ་བོ་བཙན་ཤེད་རང་བཞིན་དང་། ཀུན་སྤྱོད་ནི་གཙོ་བོ་རང་གཅུན་རང་བཞིན་དུ་གཏོགས་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་དེ་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏན་ཁེལ་བྱས་པའི་ཚད་གཞི་ཁ་ཤས་ནི་ཀུན་སྤྱོད་ཚད་གཞི་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ལ་དཔེར་ན། ཕ་མས་ནར་མ་སོན་པའི་བྱིས་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པ་དང་། ནར་སོན་པའི་བུ་ཕྲུག་ཚོས་ཕ་མ་ལྟ་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་རེད། རང་རྒྱལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང《གཉེན་སྒྲིག་སྐོར་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས》གཉིས་ཀའི་ནང་དུ། ཕ་མར་ནར་མ་སོན་པའི་བུ་ཕྲུག་གསོ་སྐྱོང་དང་སློབ་གསོ་གཏོང་བའི་འོས་འགན་ཡོད་པ་དང་། ནར་སོན་པའི་བུ་ཕྲུག་ཚོར་ཕ་མར་ལྟ་སྐྱོང་དང་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པའི་འོས་འགན་ཡོད་པའི་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། བུ་ཕྲུག་གི་གསོ་སྐྱོང་འོས་འགན་ལ་དངོས་པོའི་ཐད་ཀྱི་རོགས་སྐྱོར་ཙམ་མ་ཟད་ཕ་མའི་བསམ་པའི་ཞབས་ཏོག་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ཡང་འདུས་ཡོད། “ཁྱིམ་དུ་ཡང་ཡང་ལོག་དང”ཞེས་པ་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་འཇུག་དོན་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རྒན་རྒོན་ཚོར་གཟིགས་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་དོ་སྣང་ཡོང་བར་འབོད་སྐུལ་གཏོང་ཆེད་ཡིན།
བཅའ་ཁྲིམས་གསར་བ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ཉིན་ཐོག་མར། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བསམ་པའི་ཞབས་ཏོག་ཐད་ཀྱི་གྱོད་དོན་ཐོག་མ་དེ་ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ནས་ཁྲིམས་བཅད་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། ཁྲིམས་དཔོན་གྱིས་མ་ཆེ་གེ་མོས་རང་གི་ཨ་མ་ཁྲུའུ་ཆེ་གེ་མོ་ལ་ཚད་ངེས་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་ཁ་གསབ་སྟེར་བ་ལས། ཁྲིམས་བཅད་ལ་ནུས་པ་ཐོན་པའི་ཉིན་དེ་ནས་བཟུང་། ཟླ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ཆེས་ཉུང་ན་ཡང་ཐེངས་གཅིག་ལ་ཁྲུའུ་ཆེ་གེ་མོ་ལྟ་རུ་འགྲོ་དགོས་པ་དང་། གལ་ཏེ་བུ་ཕྲུག་གིས་ལྟ་སྐྱོང་གི་འོས་འགན་ལག་བསྟར་མ་བྱས་ན། ཁེ་དབང་འཛིན་མཁན་གྱིས་བཙན་ཤེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་པར་རེ་ཞུ་བྱས་ཆོག་ལ། ལག་བསྟར་གྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་གནས་ཚུལ་གྱི་ཚབས་ཆེ་ཆུང་ལ་བལྟས་ནས་དངུལ་ཆད་གཅོད་པའམ་བཀག་ཉར་བཅས་བྱེད་པ་ཡིན།
“ཁྱིམ་དུ་ཡང་ཡང་ལོག་དང”ཞེས་པ《རྒན་རྒོན་གྱི་ཁེ་དབང་འགན་སྲུང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས》སུ་བཅུག་ནས་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱས་ཟིན་པ་རེད། འདི་ནི་བཅའ་ཁྲིམས་གྱི་ཡར་ཐོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་གཤིས་རང་བཞིན་མཚོན་ཡོད་ཅིང་། ཀྲུང་གོའི་གཉེན་ཇེ་དུའི་མཛའ་བརྩེར་མཐོང་ཆེན་བྱེད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་བཟང་པོ་དང་། རྒན་རྒོན་ཚོས་བུ་ཕྲུག་ཡུལ་ལ་ལོག་པར་རེ་བའི་བསམ་འདུན་དྲག་པོ་དང་མཐུན་པ་རེད། དེ་ན་ཁྱེད་ཉིད་དུས་ཡུན་ག་ཙམ་ཅིག་ལ་ཕ་མར་ཐུག་མེད། རེམ་པར་ཡུལ་ལ་ལོག་དང་། བཟའ་མི་དང་མཉམ་དུ་སྡོད་པའི་བདེ་སྐྱིད་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རོགས།


text:
ལི་གྲ་ཏའ་.ཕེར་དམན་ནི་(RichardFcynam ༡༩༡༨ལོ་ཟླ་༥ཚེས་༡༡-༡༩༨༨ལོ་ཟླ་༢ཚེས་༡༥)ཨ་མེ་རི་ཁའི་གྲགས་ཅན་གྱི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་ཅན་ཞིག་ཡིན།༡༩༦༥ལོར་ནོར་པེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་བྱ་དགའ་ཐོབ། ཁོས་ཕེར་དམན་རི་མོ་དང་ཕེར་དམན་ལམ་སྲོལ་དེ་བཞིན་ཡང་བསྐྱར་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་རྩི་འཕྲུལ་ཐབས་ལམ་བཅས་གསར་འདོན་བྱས་ཡོད་ཅིང་དེ་དག་ནི་ཚལ་རྡུལ་གློག་རྡུལ་ཤུགས་རིག་དང་གཞི་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ལག་ཆ་ཡིན། ཕེར་མན་གྱིས་ད་དུང་ཧུའུ་དམས་བྱ་བའི་གླུ་གར་འཁྲབ་རྩལ་ཞིག་ཀྱང་གསར་རྙེད་གནང་ཡོད་ལ། ཁོ་རྟག་ཏུ་ཧུའུ་དམས་གྱི་འབྱུང་གནས་ཐུའུ་བ་ལ་ཕེབས་འདོད་ཡོད་རུང་ཕྱིས་ཐུགས་འདུན་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་མེད།
ཕེར་དམན་གྱིས་ལོ་རབས་༤༠རིང་ལ་ཆ་བསགས་ལམ་བུའི་ཐོག་ནས་ཚལ་རྡུལ་འགུལ་ཚད་མཚོན་པའི་ཐབས་ལམ་ལ་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་༡༩༤༨ལོར་ཚལ་རྡུལ་གློག་རྡུལ་ཤུགས་རིག་གྱི་རིག་གཞུང་རྣམ་པ་གསར་པ་དང་རྩིས་འཕྲུལ་ཐབས་ལམ་དེ་བཞིན་ཡང་བསྐྱར་ཚད་ལྡན་ཅན་ཐབས་ལམ་ཡང་འཁོ་འདོན་བྱས་ཤིང་དེ་དག་ལས་ཚལ་རྡུལ་གློག་རྡུལ་ཤུགས་རིག་གྱི་ཐོར་འགྲོའི་དཀའ་ཁག་ལ་སྔོན་འགོག་བྱས་ཡོད་།ཚལ་རྡུལ་ཁོངས་ཀྱི་“ཕེར་དམན་འགུལ་ཚད་”དང་“ཕེར་དམན་འཁྱབ་སྤེལ་” “ཕེར་དམན་སྒྲིག་སྲོལ་”ལ་སོགས་པ་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་རུས་མིང་ནས་མིང་གསོལ་རེད།
ཕེར་དམན་རེའུ་མིག་ནི་ཕེར་དམན་གྱིས་་ལོ་རབས་༤༠དུས་མཇུག་ལ་གསར་དུ་འདོན་པ་དང་། དེ་བརྟེན་ནས་ར་བ་དང་ར་བ་ཕན་ཚུན་གྱི་ནུས་པར་ཞིབ་གླེང་བྱེད་ཐུབ་ཅིང་ཞིབ་ཚགས་པའི་སྒོ་ནས་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་ངོ་བོ་གསལ་འདོན་བྱས་ཡོད། ཕེར་དམན་རེའུ་མིག་ཆེས་སྔ་མོ་ནས་ཡོངས་ཁྱབ་དུ་བེད་སྤྱད་ཅིང་ད་བར་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་གློག་ཁབ་ལེན་གྱི་ནུས་པ་མཚོན་ཐབས་གཙོ་བོ་ཡིན། ཕེར་དམན་རེའུ་མིག་གྱིས་དངོས་ཁམས་བརྒྱུད་རིམ་གོ་དོན་ཅན་དང་གྲངས་རེག་ཅན་གྱི་ཐག་གཅོད་ཐབས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ཡོད། ཕེར་དམན་གྱིས་རྟག་ཏུ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མིན་གྱི་ཐབས་ལམ་ནས་དངོས་ཁམས་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་གནང་བཞིན་ཡོད། ༡༩༦༨ལོར་ཕར་དམན་གྱིས་གློག་རྡུལ་གཏིང་ཚད་ལྡེམ་ཤུགས་མིན་པའི་ཚོད་ལྟ་དང་པཱོ་ཡོལ་གན་གྱི་རྟགས་ཚད་ལ་བརྟེན་ནས་ནུས་མཐོའི་ལྗིད་རྒྱུའི(强子)དཔེ་རིས་གསར་འདོན་བྱས། དཔེ་རིས་འདི་རིགས་ཀྱི་མཐོ་རྒྱུ་ནི་གཞི་རྡུལ་མང་པོས་གྲུབ་ཅིང་གཞི་རྡུལ་འདི་རིགས་ལ་ཆ་ཤས་རྡུལ་ཟེར། དཔེ་རིས་འདིས་ཁ་གསལ་གོ་བདེའི་ཐོག་ནས་ཡང་རྒྱུ(轻子)ཡིས་སྙིང་རྡུལ་གྱི་གཏིང་ཚད་ལྡེམ་ཤུགས་མིན་པའི་ཐོར་འཕྲོ་དང་གློག་རྡུལ་རྩ་ནུབ་འཐོར་འཕྲོ་སོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་ཞིབ་བརྗོད་བྱས་ཡོད། ཚལ་རྡུལ་གློག་རྡུལ་ཤུགས་རིག་ཐད་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་གྲུབ་འབྲས་ཕུད། ཕར་མན་གྱིས་ད་དུང་གཤེར་གཟུགས་རྒྱུག་གཟུགས་སྣང་ཚུལ་གྱི་གྲངས་རིག་རིག་གཞུང་ཡང་གསར་སྐྲུན་གནང་ཡོད།
ལི་གྲ་ཏའ་.ཕེར་དམན་ནི་(RichardFcynam ༡༩༡༨ལོ་ཟླ་༥ཚེས་༡༡-༡༩༨༨ལོ་ཟླ་༢ཚེས་༡༥)ཨ་མེ་རི་ཁའི་གྲགས་ཅན་གྱི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་ཅན་ཞིག་ཡིན།༡༩༦༥ལོར་ནོར་པེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་བྱ་དགའ་ཐོབ། ཁོས་ཕེར་དམན་རི་མོ་དང་ཕེར་དམན་ལམ་སྲོལ་དེ་བཞིན་ཡང་བསྐྱར་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་རྩི་འཕྲུལ་ཐབས་ལམ་བཅས་གསར་འདོན་བྱས་ཡོད་ཅིང་དེ་དག་ནི་ཚལ་རྡུལ་གློག་རྡུལ་ཤུགས་རིག་དང་གཞི་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ལག་ཆ་ཡིན། ཕེར་མན་གྱིས་ད་དུང་ཧུའུ་དམས་བྱ་བའི་གླུ་གར་འཁྲབ་རྩལ་ཞིག་ཀྱང་གསར་རྙེད་གནང་ཡོད་ལ། ཁོ་རྟག་ཏུ་ཧུའུ་དམས་གྱི་འབྱུང་གནས་ཐུའུ་བ་ལ་ཕེབས་འདོད་ཡོད་རུང་ཕྱིས་ཐུགས་འདུན་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་མེད།


text:
རྩོམ་པ་པོ།   དུས་ཚོད།   2018-05-09   རྩོམ་ཁུངས།    ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ།
གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་དང་གོམས་འདྲིས། རིག་གནས། དཔལ་འབྱོར། སྒྱུ་རྩལ། དམག་དོན། ཆབ་སྲིད་སོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་བང་མཛོད་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་གི་དཔའ་བོའི་སྙན་རྩོམ་ཁྲོད་ཀྱི་ཆེས་རིང་ཤོས་ཀྱང་རེད། དེ་ལ་ཁྱོན་བསྡོམས་སྒྲུང་དེབ་པོད་༡༢༠ལྷག་ཡོད་པ་དང་ཡིག་གྲངས་ཁྲི་༣༠༠༠ལས་བརྒལ་འདུག ངོ་མཚར་བའི་དཔའ་བོའི་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་འདི་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགསས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་གཞིར་བྱས་པ་དང་བོད་མིའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་སྨོས་མ་དགོས་ཤིང་། དུས་ཡུན་གྱི་འཕེལ་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་ཉེ་ཁོར་གྱི་སོག་པོ་དང་ཧོར། ནཱ་ཞིས། ཡུས་ཀུའུ་སོགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུའང་ཁྱབ་བརྡལ་བྱུང་ཡོད་ལ། དབྱིན་ཇི་དང་ཧྥ་རན་སི། འཇར་མན། ཨུ་རུ་སུ། འཇར་པན། རྒྱ་གར་སོགས་ཀྱི་ཡིག་རིགས་སུ་བསྒྱུར་ཡོད་པར་བཤད། དེང་གི་དུས་སུ་དཔའ་བོའི་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་འདི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་རྣམ་བཞག་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཏེ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱིན་མཆིས་ལ། འཛམ་གླིང་གི་སྣ་མང་རིག་གནས་ཀྱི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་མཛེས་སྡུག་དཔལ་གྱིས་སྙེམས་པའི་མེ་ཏོག་ཅིག་དང་མཚུངས་པར་ཀུན་གྱིས་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་ཡུལ་དུ་གྱུར་འདུག
བོད་མི་དམངས་ལ་མཚོན་ན། སྒྲུང་བཤད་པ་དང་ཟློས་གར་འཁྲབ་པ། སྐུ་འདྲ་དང་ཐང་ག་བཞེངས་པ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔའ་བོའི་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་འདི་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱེད་ཀྱིན་མཆིས། དེ་ལས་ཐང་ག་བཞེངས་པའི་སྐོར་ནས་བརྗོད་ན། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཐང་གའི་ཐད་འབྲི་ལུགས་མང་པོ་བགྲང་རྒྱུ་མེད་པར་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཉིད་རྟ་རྐྱང་ངེར་བཅིབས་ཤིང་ཕྱག་གཡས་པས་ལྕག་ཚན་དཔྱར་བ་དང་ཕྱག་གཡོན་པས་མདུང་དར་འཛིན་པའི་སྟངས་སྟབས་འདི་ཁོ་ནར་ངེས། ཡིན་ཡང་དུས་རབས་གསར་པའི་ནང་ནུབ་ལུགས་ཀྱི་རི་མོ་འབྲི་སྟངས་བོད་དུ་དར་བ་ནས་བཟུང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་རི་མོ་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་མང་དུ་བྱུང་ཡོད། ཕལ་ཆེར་སྤྱི་ལོ་༡༩༧༥ལོར་ནང་ལོགས་ཀྱི་རི་མོ་བ་གྲགས་ཅན་ཀྲུའུ་ནེ་ཀྲིན་ལགས་ཀྱིས་《ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད》དཔེ་དེབ་ལ་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་བར་བཅུག་རི་མོ་བྲིས་པ་དང་། རི་མོ་བ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་གེ་སར་མི་ཡུལ་དུ་བྱོན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཁྱད་མཚར་ཅན་ཞིག་བྲིས་པ། ཉི་མ་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་འབྲུག་མོས་ཁྲུང་ཁྲུང་ལ་འཕྲིན་ཡིག་བསྐུར་བའི་བརྩམས་ཆོས་ཁྱད་མཚར་ཅན་ཞིག་བྲིས་པ་སོགས་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་བརྩམས་ཆོས་མང་དུ་བྱུང་། འདི་དག་གིས་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་དེ་ཉིད་དུས་རབས་གསར་པའི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྟེགས་བུར་ལྷགས་པ་མཚོན་ཞིང་། རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་ནི་གེ་སར་སྒྲུང་གི་མཚོན་སྟངས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པའང་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་འདུག
སྤྱི་ལོ་༡༩༨༠ལོར་《གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དང་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ》ཞེས་པའི་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་གསར་དུ་བྱུང་། བརྩམས་ཆོས་དེའི་ཆེ་ཆུང་ལ་(105cm×75cm)ཡོད། བརྩམས་ཆོས་དེ་ནི་རི་མོ་པ་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་གསར་དུ་བཞེངས་པ་ཞིག་རེད། རི་མོ་པ་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༡ལོར་མདོ་སྨད་གཅན་ཚ་རུ་སྐྱེས་ཤིང་ལོ་དགུའི་སྟེང་ནས་ཐང་ག་སྦྱངས་ཏེ་ནར་སོན། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༤ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་དུ་ནུབ་ལུགས་རི་མོའི་འཛིན་གྲྭ་ཐོག་མ་ཚུགས་པར་དངོས་སུ་ཞུགས་ཤིང་ཀྲུང་གོའི་རི་མོ་བ་གྲགས་ཅན་ཀྲུའུ་ནའེ་ཀྲིན(朱乃正)དང་། ཙིན་ཏོ་ཙོང(曾多宗)། ལིས་ཀོ(李果) ཀྲུའུ་ཁྲིན་ལིན(朱成林)། ཀྲའོ་ཅིས་ཀོང་(赵继功)སོགས་དགེ་རྒན་ལ་ལེགས་པར་བསྟེན། རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་ཆུང་བའི་དུས་སུ་ཐང་ག་སྦྱངས་མྱོང་ཡང་ནུབ་ལུགས་རི་མོར་ཐོག་མར་འཇུག་པ་ཡིན་པས་རི་མོའི་ཐབས་རྩལ་དང་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཐད་ནས་ཐོད་བརྒལ་ཆེན་པོ་ཞིག་བགྱིད་དགོས་པ་སྨོས་མ་དགོས། གནའ་སྲོལ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་འགལ་འདུའི་བར་ནས་ཁོས་རི་མོ་ལ་རང་ངོས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་གསར་པ་ཞིག་སྐྱེས། དེར་བརྟེན་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐང་གའི་འབྲི་ལུགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ལ་ཐབས་རྩལ་དང་བསམ་བློ་གསར་བ་ནང་འདྲེན་བྱས་རྗེས་《གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དང་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ》ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆོས་དེ་ཉིད་གསར་དུ་བཞེངས་པ་རེད། རི་མོ་དེ་མཚོ་སྔོན་གྱི་དམངས་སྲོལ་བོད་ཡིག་དུས་དེབ《མཚོ་སྔོན་མང་ཚོགས་སྒྱུ་རྩལ》(1988ལོ)གྱི་རྒྱབ་ཤའི་ངོས་སུ་བཀོད་ཅིང་། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་མཚོ་སྔོན་གྱི་བོད་ཡིག་རྩོམ་རིག་དུས་དེབ《སྦྲང་ཆར》གྱི་བར་བཅུག་ཏུ་ལི་ཐོ་དང་བསྡེབས་ནས་བཀྲམས་པར་ཀུན་གྱིས་གདེངས་འཇོག་ཐོབ།
རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་ཕྱིར་དྲན་བྱེད་རྒྱུར། སྟོན་ཁ་ཞིག་ལ་ཁོ་མགོ་ལོག་རྨ་སྟོད་རྫོང་གི་མཛོ་རྒན་རྭ་བར་གྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཏུ་བླ་མ་ཐང་རེ་ཞེས་པར་མཇལ། བླ་མའི་མཆོད་ཁང་གི་དབུས་སུ་ཁོའི་བརྩམས་ཆོས《གླིང་གེ་སར་དང་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུ》བཞག་སྟེ་མཆོད་པ་བཤམས་འདུག ཁོས་དེ་མཐོང་ནས། "རི་མོ་འདི་བདག་གིས་བཞེངས་པ་ཡིན"ཞེས་སྨྲས་པར། བླ་མས་ཡིད་མ་ཆེས་པར་ཧ་དགོད་ཅིག་བྱས་ཏེ། "འདི་ནི་ཁྱོད་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་བཞེངས་ཐུབ་ཀི་མ་རེད"ཟེར། རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས། "འོ་ན་སུ་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་བཞེངས་ཐུབ་ཀི་རེད"ཅེས་པར། བླ་མས། "ཁམས་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ལྷ་རིས་པ་བཟང་པོ་ཞིག་གིས་བཞེངས་པ་རེད"ཅེས་ལན་བཏབ། སྐད་ཆ་དེས་རེ་ཞིག་ལ་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་ཧ་ལས་སུ་བཅུག་མོད། འོན་ཀྱང་ཁོའི་སེམས་སུ། "ང་མི་སྐྱ་ཞིག་ཡིན་པས་བླ་མས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག ཡིན་ཡང་། ཁོང་གིས་ངའི་བརྩམས་ཆོས་མཆོད་ཁང་གི་དབུས་སུ་བཤམས་པར་མ་ཟད། ད་དུང་ཁམས་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ལྷ་རིས་པ་བཟང་པོ་ཞིག་གིས་བཞེངས་ཞེས་བརྗོད་པར་བལྟས་ན། རྙིང་མའི་ཁུངས་གཏུག་ས་ཁམས་རྫོགས་ཆེན་ཡིན་ལ། ཁམས་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་བཟོ་མཁས་ཅན་མང་པོའང་ཡོད་པས། ཐང་ཀ་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་མཐོང་ཚེ། ཁམས་རྫོགས་ཆེན་གྱི་རེད་ཟེར་ནས་གདེངས་འཇོག་ཐོབ་ཀྱིན་འདུག འདི་ནི་བདག་གི་སྒྱུ་རྩལ་གསར་རྩོམ་གྱི་ལུགས་འདིར་བོད་མིས་ཁས་ལེན་དང་གདེངས་འཇོག་ཐོབ་པ་མིན་ནམ། བོད་མིས་ཁས་ལེན་ཐོབ་ཚེ་བོད་རང་གི་རིག་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན།"སྙམ་ནས་སེམས་པ་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང་།
རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་འདིས་དཔའ་བོའི་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་འདི་ཉིད་དེང་རབས་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཁས་ལེན་ཐོབ་པ་མཚོན་ཡོད། གེ་སར་གྱི་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་གསར་རྩོམ་པ་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་ཆུང་བའི་དུས་ནས་འབད་བརྩོན་བསྐྱེད་པའི་བོད་ཀྱི་སྨན་གསར་ཐང་ག་བཞེངས་ལུགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྒང་ལ་དེང་རབས་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་གསར་དུ་བསྣན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེས་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་སྲོལ་ལུགས་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་སྒོས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའང་མཚོན་ཡོད། དུས་སྐབས་དེར་དཔའ་བོའི་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་ནས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་མགོ་བརྩམས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་མྱུར་སྐྱོབ་ལས་ཁུངས་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་ཤིང་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཁུངས་དེའི་འགན་འཛིན་ལ་བསྐོས། རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་གནའ་བོའི་དུས་ནས་བཟུང་ཐང་ཀའི་ལག་རྩལ་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་རེབ་གོང་གི་སྡེ་བ་སོ་སོར་ཕྱིན་ནས། སེང་གེ་གཞོང་ཡ་མགོའི་ཤ་བོ་ཚེ་རིང་དང་། སེང་གེ་གཞོང་མ་མགོའི་རྒྱ་མཚོ་སོགས་གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་མྱུར་སྐྱོབ་ལས་ཁུངས་སུ་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ལྷ་བཟོ་མི་སྣ་དགུ་བསྡུས་ནས་གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་དེ་ཉིད་དར་སྤེལ་བྱེད་མགོ་བརྩམས། ཡིན་ཡང་། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྷ་བྲིས་ལ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ཐང་ག་སྣ་གཅིག་མ་གཏོགས་མེད་པ་བཞིན་ལྷ་བཟོ་ཚང་མས་ཐང་ག་སྣ་གཅིག་པུ་དེ་བཞེངས་ཤིང་"དགེ་རྒན་གྱིས་འབྲི་སྟངས་འདི་མ་གཏོགས་གཞན་མ་བསླབ"ཟེར། ལྷ་བཟོ་ཚོར་ཁ་དཔེ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། "སྲོག་ལྡན་ནང་ནས་རྟ་དང་གླང་བོ་དཀའ། སྲོག་མེད་ནང་ནས་མེ་རི་པ་ཏྲ་དཀའ"ཟེར་ཞིང་། རྟ་དང་གླང་བོ་ཆེར་བསྐྱར་འབྲིའི་ཐིག་རྩ་མེད་པས་འབྲི་དཀའ་བ་དང་། གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་ནི་རྟ་ཡི་གཟུགས་རིས་དང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ལྷ་བཟོ་པར་མཚོན་ན་དཀའ་གནད་ངེས་ཅན་མཆིས་པ་སྨོས་ཅི། དེར་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས། "གེ་སར་ལྷ་བྲིས་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཐང་ག་འདི་གཅིག་པུ་ལས་མེད་ན་ག་ལ་འགྲིག གེ་སར་ལ་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས། ཁོང་གི་བཟོ་ལྟ་དང་རྣམ་འགྱུར་སྣ་མ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྲི་རིགས་ཤིང་། རྟ་ཡི་སྟངས་སྟབས་ཀྱང་བགྲང་ལས་འདས། བོད་ཀྱི་ལྷ་བྲིས་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་དེ་དག་གི་ཉམས་འགྱུར་སྟོན་མ་ཐུབ་ཚེ། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་ལ་ཤུལ་གཅིག་ཏུ་རྐང་པ་རྡུང་ནས་བསྡད་པ་ལས་མདུན་བསྐྱོད་ཕྲན་ཙམ་ཡང་མ་བྱས་པ་མིན་ནམ"ཞེས་སྨྲས།
སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ཐང་ག་བཞེངས་ལུགས་དེ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་དད་རྟེན་ཡིན་ལ། དད་རྟེན་དུ་ཐང་ག་དེ་ཉིད་ཁོ་ནས་འཐུས་ཀྱང་། རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཆ་ནས་བལྟས་ན་མཛད་པ་དང་འཕྲིན་ལས་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གེ་སར་ལ་འབྲི་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། གེ་སར་སྒྲུང་གིས་བོད་གནའ་རབས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་མིའི་འཚོ་བ། བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་མཚོན་པས། རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོའི་སེམས་སུ་གེ་སར་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་སྟོང་ཆ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་། ཁོའི་ཡིད་ངོར་གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གཏོང་བའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་ཞིག་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་བཀོད། དེ་ནས་བཟུང་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་གེ་སར་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་ཁོ་ནར་ཞིབ་འཇུག་དང་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་བྱ་བཞག་གི་མགོ་བརྩམས།
རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་གེ་སར་གྱི་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་སྣ་གཅིག་འབྲི་དུས་ཀྱང་སྒྲུང་དཔེ་ལ་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་བལྟས་ནས། དཔའ་རྟུལ་སོ་སོའི་རང་གཤིས་དང་། འཆིབ་རྟ། ཆ་ལུགས། འཁོར་གསུམ་སོགས་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པར་མ་ཟད། དཔའ་རྟུལ་སོ་སོའི་འཐབ་ཡ་སུ་དང་གང་ཡིན་པའང་ངོས་འཛིན་གསལ་བོར་བྱས་ལ། སྐྱ་རིས་མང་པོ་བཏབ་སྟེ་རི་མོའི་སྒྲོམ་གཞིའམ་ཇུས་འགོད་གཏན་ལ་འབེབ། སྤྱི་ལོ1998ལོར་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་གཞི་ནས་གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ཅིག་གསར་གཏོད་བྱས་པ་སྟེ། 《ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད》 《རྟ་རྒྱུགས་དཔྱིད་ཀྱི་ཉི་མ》 《ཤན་འདན་སྟག་སེང་ཁ་སྤྲོད》 《གེ་སར་གཡང་འབོད》 《བདུད་འདུལ》 《དམྱལ་གླིང་མུན་པ་རང་གསལ》 《འཁྲུངས་གླིང་མེ་ཏོག་ར་བ》 《འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང》 (ཚང་མའི་ཆེ་ཆུང་གི་ཚད95cm×75cm) 《霍岭大战》,《赛马成王》,《辛丹虎狮对峙》,《格萨尔祈福颂》,《降魔篇》,《阴界霞光》,《岭域诞辰》,《世界公嗓》བཅས་རི་མོ་བརྒྱད་གསར་དུ་བྲིས་ཤིང་། ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་གེ་སར་ཞིབ་འཇུག་གཞུང་ལས་ཁང་གིས་ཉར་ཚགས་གནང་ལ། གེ་སར་སྒྲུང་དེབ་ཀྱི་བར་བཅུག་རི་མོར་བཀོད། བརྩམས་ཆོས་དེ་དག་ལ་བོད་ཀྱི་ལྷ་བྲིས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོར་ཐོན་ཡོད་པ་ནི། སྨན་གསར་ལྟར་ཚོན་ཁ་ཞིང་བཀྲག་མདངས་ཆེ་བ། གེ་སར་རྒྱལ་པོ་གཙོ་སྐུར་བཞེངས་པ་དང་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་སྒྲུང་གི་བརྗོད་དོན་བཀོད་པ། ནམ་མཁར་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་དང་ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་བཅས་བོད་ཀྱི་ཐང་གའི་ལུགས་ལས་མ་འདའ་བ་ཞིག་བྱུང་། རི་མོ་འདིར་ཀུན་གྱིས་གདེངས་འཇོག་ཆེན་པོ་ཐོབ་ནའང་། འབྲི་ལུགས་འདིས་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོའི་བློ་ཁ་ཡེ་ནས་མ་ཚིམས་པར་མུ་མཐུད་དུ་ལོ་ངོ་མང་པོར་བསམ་བློ་བཏང་མཐར། ཁོའི་སེམས་སུ། "གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་ནི་ཐང་ག་འབྲི་ལུགས་ལས་བརྒལ་བའི་རི་མོ་རང་སྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་མོད། འོན་ཀྱང་ནུབ་གླིང་གི་རི་མོའི་འབྲི་ལུགས་ལྟར་བྲིས་ཚེ་རི་མོའི་གཞུང་ལུགས་དང་མཐུན་ཡང་། གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་ལ་བོད་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་མེད་པ་ཆགས་འགྲོ"སྙམ།
ཉིན་ཞིག་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོའི་བློ་ངོར་ངེས་ཤེས་གསར་པ་ཞིག་རྙེད་བྱུང་། ཁོས་ཚོད་ལྟའི་ཚུལ་དུ་གླིང་གི་དཔའ་རྟུལ་ལས་སྒ་སྡེ་ཆོས་སྐྱོང་བེར་ནག་དེ་ཉིད་ཞྭ་སྨྱུག་རི་མོ་ལྟར་ནག་རིས་སུ་བྲིས། དེ་ལས་ཁོར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཚོར་བ་ཞིག་ཐོལ་གྱིས་སྐྱེས་པ་ནི། "གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་ནི་ཐང་གའི་ལུགས་ལྟར་ཚོན་གྱི་བཀྲག་མདངས་གཙོ་བོར་འཛིན་དགོས་པ་ཞིག་ཡེ་ནས་མིན་པར། གེ་སར་གྱི་རྔམ་བརྗིད་ལྡན་པའི་དཔའ་ཉམས་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཚོར་བ་བརྒྱུད་ནས་ད་གཟོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་བོད་མིའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་འབུར་དུ་ཐོན་པ་བྱེད་ཐུབ་ཚེ། དེ་ནི་གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གསོན་ཤུགས་འབྱུང་བའི་ཆུ་མགོ་ལྟ་བུ་རེད"སྙམ་བྱུང་།
བསམ་ཚུལ་དེས་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོའི་བློ་སྒོ་ཐོལ་གྱིས་ཕྱེས་ཤིང་། འཕྲལ་མ་མྱུར་དུ་《གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དང་ཡང་རྟུལ་དམ་པའི་མི་བདུན》ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆོས་གསར་པ་ཞིག་བྲིས་ཤིང་། དེ་ནི་ཁྱོན་བསྡོམས་རི་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། 《གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ》 《རྒྱ་ཚ་ཞལ་དཀར》 《འདན་མ་བྱང་ཁྲ》 《སྒ་སྡེ་ཆོས་སྐྱོང་བེར་ནག》 《སེང་སྟག་ཨ་དོམ》 《དར་འཕེན་དུག་གི་སྡོང་བོ》 《ཉ་ཚ་ཨ་བརྟན》 《ཨ་ནུ་གཟིག་འཕེན》《岭•格萨尔王》,《嘉察•夏嘎尔》,《丹玛香查》,《嘎德•确琼巴纳》,《桑德阿东》,《达尔潘》,《纳查•阿旦》,《阿努•色潘》 (ཚང་མའི་ཆེ་ཆུང་གི་ཚད95cm×75cm) བཅས་ཡིན་ལ། བརྩམས་ཆོས་འདི་དག་གིས་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོའི་གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་ལ་བགྲོད་ལམ་གསར་པ་ཞིག་ཕྱེས། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི། ཚོན་སྣ་མང་པོའི་བཀྲག་མདངས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཁ་དོག་དམར་ནག་ཁོ་ན་བེད་སྤྱད། ཁ་དོག་དམར་ནག་ནི་དྲག་པོའི་ཁ་དོག་ཡིན། ཁ་དོག་འདི་མཐོང་མ་ཐག་མི་ཀུན་ལ་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲན་པ་གསོ་ཞིང་། བོད་བཙན་པོའི་དུས་རབས་ཀྱི་གཡུལ་འཁྲུག་གི་ཡ་ངའི་གནས་ཚུལ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལྟར་འགྱུར་ལ། གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དང་དཔའ་རྟུལ་རེ་རེའི་ལུས་སྟེང་གི་རྔམ་བརྗིད་ལས་གཡུལ་ངོའི་རྒྱལ་ཁ་དང་གཟི་བརྗིད་ལ་རབ་ཏུ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་ཤིག་ཀྱང་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་ཐུབ་པར་མ་ཟད། ཚོས་མདོག་དང་མི་སྣའི་ཉམས་འགྱུར་སྦྲག་ཚེ་དམག་འཁྲུག་གི་ཁྲོད་ནས་བདེན་པ་གང་ཞིག་འཚོལ་བཞིན་པའི་གནའ་མིའི་བསམ་བློ་ཞིག་ཀྱང་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར། བརྩམས་ཆོས་འདིས་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོའི་གེ་སར་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིན་ཐང་བསྐྲུན་ཞིང་། བོད་ཀྱི་ལྷ་རིས་པ་གྲགས་ཅན་རྒན་བརྟན་པ་རབ་བརྟན་གཅན་ཚྭ་རྫོང་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཤིག་ལ་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོར་འཕྲད་ཅིང་བརྩམས་ཆོས་འདི་དག་ལ་བལྟས་ནས། "བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ལུང་པའི་ཕུགས་སུ་ཡོད་ཟེར་བ་ཅིས་མ་བདེན། རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་ནི་ལུང་པའི་ཕུགས་ཀྱི་རི་མོ་མཁས་ཅན་ཞིག་རེད"ཅེས་གདེངས་འཇོག་ཆེན་པོ་དང་བཅས་བསྔགས་བརྗོད་གནང་།
སྤྱི་ལོ2013ལོར་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་མུ་མཐུད་དུ་《གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དང་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུ་གཡུལ་དུ་ཆས་པ》《格萨尔王与三十大将》( 120cm×600cm)ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་གསར་བཞེངས་བྱས། རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་འདི་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོས་ལོ་མང་པོར་གེ་སར་གྱི་སྒྲུང་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་དེའི་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་ལ་བསམ་གཞིགས་ཡང་ཡང་བཏང་ནས་བྱུང་བའི་ཇུས་འགོད་ཅིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བོད་ལུགས་ཀྱི་ཐང་གའི་ཁྱད་ཆོས་གཞིར་བཟུང་ནས་རྡོ་ཚོན་དང་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཚོན་(矿物与植物原料 )། གསེར་བྲིས་དང་དངུལ་བྲིས་སོགས་བེད་སྤྱད་མཐར་དེང་རབས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཚོན་ཐབས་བསྡུ་ལེན་བྱས། བརྩམས་ཆོས་འདི་རུ་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དང་ཁོང་གི་དམག་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡོངས། འབྲུག་མོ་དང་མེ་བཟའ་འབུམ་སྐྱིད། ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་སོགས་མི་སྣ་གཙོ་བོ་དག་ལས་གཞན་ད་དུང་མི་སྣ་ཕལ་བ་དང་འཆིབ་རྟ་ཁྱོན་བསྡོམས་༡༠༨ལྷག་གསར་བཞེངས་བྱས་ཡོད་ཅིང་། དཔལ་རྟུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བདེའི་དོན་དུ་དམག་འཁྲུག་བརྒྱབ་པས་བཞིན་རས་སུ་བྱམས་བརྩེའི་མདངས་མངོན་ལ། རུ་དམག་གི་ཁྲབ་དང་མཚོན་ཆ་རྣམས་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ས་མཐོའི་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་དང་སྐྱེས་དངོས་ཞིབ་འབྲི་བྱས་ཡོད། རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་འདི་ལས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་། སྲོལ་རྒྱུན། དམག་དོན། གནའ་དཔྱོད། ལོ་རྒྱུས། ས་བབ་སོགས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་མཚོན་ཞིང་། གེ་སར་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་སྔ་ན་མེད་པའི་དཀྱོགས་མཚམས་གསར་པ་ཞིག་བསྐྲུན་པ་དང་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གནའ་སྲོལ་རིང་ལུགས་(古典主义)ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཀུན་ནས་སྤུད་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཀྱང་གསར་དུ་བྱུང་།
གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རླབས་ཆེ་བའི་དཔའ་བོའི་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་ཞིག་ཡིན་ལ། རང་རེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་ཁྲོད་འོད་དུ་འཚེར་བའི་རིན་པོ་ཆེ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པར་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་གི་ལྷ་སྒྲུང་གྲགས་ཅན་གླེང་དུས་གེ་སར་སྒྲུང་ནི་ངེས་པར་གླེང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་གེ་སར་སྒྲུང་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ལས་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཛེས་པ་དང་རིན་ཐང་ལ་ཧ་ཅང་དོ་སྣང་དང་མཐོང་ཆེན་བྱེད་ཅིང་། དེས་མིའི་རིགས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡང་ཡང་ཐོན་པར་བྱེད་པའང་མངོན་སུམ་གྱི་གནས་ཤིག་གོ །
རྩོམ་སྒྲིག་པ། ཚེ་པེ། གཡུ་འཛོམས།


text:
བོད་དུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རབ་བྱུང་ཐོག་མར་འཛུགས་སྐབས་སྡོམ་པ་གནང་མཁན་ཡིན་པས་མཁན་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་མངའ་བས་བོ་དྷི་སྭ་ཏྭ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཞུ་སྲོལ་ཡོད། མཚན་དངོས་ནི་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ཤནྟ་རཀྵི་ཏ་སྟེ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་ཞི་བ་འཚོ་ཟེར། མཚན་གཞན་རྣམ་སྣང་མཛད་དུ་ཡང་གྲགས། དམ་པ་འདི་ནི་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་བམ་གྷ་ལའམ(现为孟加拉国)ཟ་ཧོར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་གཙུག་ལག་འཛིན་ལ་སྲས་ལྕམ་སྲིང་གསུམ(ཆེ་བ་དྷརྨ་རྭ་ཛ། འབྲིང་བ་མཁན་ཆེན་འདི་ཉིད། ཆུང་བ་ལྷ་ལྕམ་མནྡྷ་ར་བ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་གཟུངས་མར་གྱུར་པ་དེ་ཡིན།)ཡོད་པའི་འབྲིང་པོ་ཡིན། མཁན་པོ་འདི་ཉིད་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་དུས་སྐབས་སྐོར། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་མང་པོར་དགུང་ལོ་དགུ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་བཞུགས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱིས་སྲིད་དབང་སྐྱོང་སྐབས་མཁན་ཆེན་འདིས《མདོ་སྡེ་དཔང་སྐོང་ཕག་རྒྱ》སོགས་བསྣམས་ནས་བོད་དུ་ཕེབས་པ་སྐབས་འདིའི་མཚན་ལི་ཐེ་སི་སྟེ་བློ་སེམས་འཚོ་ཟེར་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་སྐབས་གཞི་ནས་བོད་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་བྱོན་པ། མཁན་ཆེན་འདི་སྐུ་ཚེ་ཡང་ཧ་ཅང་རིང་པོ་བཞུགས་པར་བརྟེན་སྐུ་ཚེ་སྟོད་དང་། བར། སྨད་བཅས་ཀྱི་སློབ་མ་མང་པོ་ཡོད་ཅེས་གསུང་སྲོལ་འདུག ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་མཛད་པའི《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང》ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པའི་ཐད་འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྱོན་པའི་ཨ་ཙརྱ་བོ་བྷི་སྭ་ཏྭ་ནི་རྒྱལ་པོ་གོ་པཱ་ལ་ནས་རྒྱལ་པོ་རྡརྨ་པཱ་ལའི་བར་དུ་ངེས་པར་བཞུགས་པར་མངོན་ལ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་ཆེ་བར་བྱས་པ་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དགུ་མཁན་པོ་འདིའི་སྐུ་ཚེའི་རིང་ལ་འདས་ཟེར་བར་སྣང་བས་དེ་ལྟར་ན། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཞབས་ཟིན་པ་ཙམ་དུ་བྱེད་དགོས་ཏེ་ཇི་བཞིན་ཡིན་པར་དཀའོ་ཞེས་གསལ་བ་དེ་རང་གཞིར་བཟུང་ན། རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཽ་པཱ་ལས་སྲིད་དབང་བཟུང་བའི་དུས་ནི་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང》དུ་གསུངས་པའི་པཱ་ལའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་གྲངས་གཞིར་བཟུང་ན་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི(685ནས720)བར་ཡིན་ཅིང་། དེ་ནས་བརྩིས་པའི་རྒྱལ་རབས་བཞི་པ་རྒྱལ་པོ་དྷརྨ་པཱ་ལས་སྲིད་དབང་བཟུང་བའི་དུས་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི(790)ནས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དགུ་པའི(853)བར་ཡིན་ཅིང་། དེ་ལ་ལོ་གྲངས་བརྒྱ་དང་ལྔ་ཡོད་པས་སྐུ་ཚེ་རིང་པོ་དེ་ཙམ་ཞིག་བཞུགས་ངེས་ཅན་རེད། 1988ལོར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི《བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ལེགས་བཤད་སྐལ་བ་བཟང་པོའི་མགྲིན་རྒྱན》ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས123ནས124བར། བོན་བསྣུབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྐོར་བཤད་སྐབས། མཁན་པོ་འདི་སྨོན་ལམ་ལོག་པའི་མི་ཞིག་སྤུན་མཆེད་གཉིས་བཟའ་ཚང་བྱས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ནལ་ཕྲུག་ཡིན་པ་དང་། བོན་པོས་ཆོ་ག་བྱས་ནས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་ཕུད་པར་བརྟེན་འཁོན་འཛིན་བཅངས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་སློབ་གཉེར་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ་པཎྜི་ཏར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ནས་བོད་དུ་འོང་ནས་བོན་བསྣུབས་པ་ཡིན་ཚུལ་སོགས་འཁོད་འདུག་པ་དེ་ནི་བོན་རྣམས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་ཧ་ཅང་མི་དགའ་བའི་གསུང་རྗེན་པར་ཕེབས་པ་ཞིག་ཡིན་ངེས་པས་ལན་འདེབས་ཞུ་བའི་དགོས་པ་མ་མཆིས། མཁན་པོ་འདི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་བོད་དུ་གདན་དྲངས་པའི་ལོ་ནི་རྒྱལ་པོ་དེ་ཆུ་རྟ(742)ལོར་འཁྲུངས་པའི་དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་པ་ལྕགས་གླང(761)ལོར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མཛད་པའི་ཁྲིམས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་རྗེས་སུ་གདན་དྲངས་པ་ཡིན། མཁན་པོ་འདི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་བོད་དུ་ཐེངས་གཉིས་གདན་དྲངས་པའི་ཐེངས་དང་པོ་འདིར་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་ལས་མ་བཞུགས་ཤིང་། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ས་འདུལ་དང་རྨང་བཏིང་ཙམ་ལས་མཛད་ལོང་མ་བྱུང་བར་བོད་ནས་བལ་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་དགོས་བྱུང་། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་དང་མཉམ་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ས་འདུལ་དང་། རྩིག་རྨང་འདིང་བ། གཙུག་ལག་ཁང་དངོས་སུ་བཞེངས་ནས་རབ་གནས་མཛད་པ། དེ་རྗེས་སད་མི་དྲུག་གམ་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་བཙུགས་པ་བཅས་མཛད། མཐར་རྟས་ཕྲ་བ་བརྒྱབ(རྡོག་རྒྱག་བཞུས)ནས་སྐུ་འདས་པ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གོ་རིམ་རྣམས་ཡིག་ཆ་མང་ཆེ་བའི་ནང་གསལ་བས་འདིར་ཡིག་ཚོགས་ཆུང་ཁྱད་མ་བྲིས་ཤིང་། གོང་གསལ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་སྐོར་བཞེད་པ་འདྲ་མིན་མང་བས་དེ་སྐོར་གྱི་དཔྱད་གཏམ་ཟུར་དུ་བཀོད་ཡོད་པས་དེར་གཟིགས་པར་ཞུ།།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། རིག་འཛིན།
རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཁུར་བ། རིག་འཛིན།


text:
དཔལ་ལྡན་ཉི་མ། འདབ་པ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ། 2019-05-05
ནང་དོན་གནད་བསྡུས། མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཀ་བ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ། དད་པ་དང་དཔལ་འབྱོར། ཆབ་སྲིད། ཁྲིམས་ལུགས་བཅས་ཡིན། དད་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གི་སྲོག་ཤིང་གཞིར་གདན་ལྟར་གྲུབ་པར། དད་པས་སྤྱི་ཚོགས་དེ་གའི་ཆོས་ལུགས་སྒྲིག་གཞི་དང་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་གཞི། དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་གཞི། ཁྲིམས་ལུགས་སྒྲིག་སྲོལ་གྱི་ཆགས་ཚུལ་ལ་ཐད་ཀར་ནུས་ཤུགས་ཐེབས་ཡོད་པའོ།། འདིར་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཀ་ཆེན་སོ་སོའི་ངོ་བོ་དང་གོ་གནས། ནུས་པ་སོགས་ཞིབ་མོས་ངང་བརྗོད་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བར་དཔྱད་པ་ཅུང་ཙམ་བྱས་ཡོད།
ཐ་སྙད་གཙོ་བོ། སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ། དད་པ། དཔལ་འབྱོར། ཆབ་སྲིད། ཁྲིམས་ལུགས། འབྲེལ་བ།
རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད། དཔལ་ལྡན་ཉི་མ། སི་ཁྲོན་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་སློབ་གསོ་ཚན་རིག་སློབ་གླིང་གི་གླིང་གཙོ། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་དང་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། ཞིབ་འཇུག་གི་ཁ་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་སློབ་གསོ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་མི་རིགས་སློབ་གསོ་ཡིན། འདབ་པ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ། སི་ཁྲོན་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་སློབ་གསོ་ཚན་རིག་སློབ་གླིང་གི་འབུམ་རམས་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན། ཞིབ་འཇུག་གི་ཁ་ཕྱོགས་མི་རིགས་སློབ་གསོ་དང་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ཡིན།
“སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ(Sociology) ཞེས་པ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་ཆ་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རིག་པའོ།།”གཞན་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ། དཔལ་འབྱོར་རིག་པ། དངོས་ཁམས་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་རིག་ཚན་དང་བསྡུར་ན་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་རིག་ཚན་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་།“ཧྥ་རན་སེའི་སྤྱི་ཚོགས་བསམ་བློ་བ་ཁང་སྡེས(孔德Auguste Comte,1798-1857)1838ལོར་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་གསར་ཏུ་གཏོད་པ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ལྟ་ཞིབ་འབྲི་བརྗོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་ཞིག་སྤྱོད་དེ་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་གསར་བྱུང་གི་རིགས་གཞུང་རིག་ཚན་ཞིག་ཏུ་གྱུར།”དེ་ནས་བཟུང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་རིམ་བཞིན་དུ་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་རབ་རིམ་དུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པ་ལ། མདོར་བསྡུས་ན་ཉེ་རབས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་མཁས་ཆེན་མི་བུ་གསུམ་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ལས་མ་འདུས་པ་ཞིག་མེད་ཅེས་བརྗོད་ནའང་ཐལ་མི་ཆེ་བ་སྙམ། དེ་དག་གིས་རང་ངོས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་རིམ་འབྱེད་ཀྱི་རིགས་གཞུང(社会分层理论)སྤེལ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མཉམ་མི་ཡོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་གླེང་པ་ལས། མར་ཁེ་སིས(马克思)དངོས་གཙོ་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་གཞིར་བཟུང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་རྒྱུ་ནོར་དཔལ་འབྱོར་ལ་ཁོངས་གཏུགས་ཤིང་། འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱིས་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་དེ་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་མེད་བརླག་ཏུ་གཏོང་དུས་སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མཉམ་ཡོང་བར་ཡིད་ཆེས་ཏེ། འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགག་པ་རྒྱག་པར་མ་ཟད། འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱིས་གསར་བརྗེ་བྱེད་དེ་རྒྱལ་ཁ་བརྩོན་ལེན་གནང་བར་སྐུལ་མ་གཏོང་བས། རིག་གཞུང་ཉམས་ཞིབ་པས་མར་ཁེ་སིའི་རིགས་གཞུང་དེ་དགག་རྒྱག་རིང་ལུགས(批评主义)ཀྱི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པའོ།། ཝེ་པོ(韦伯)འཚོ་བཞེས་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་ནི་མར་ཁེ་སི་ལས་ཅུང་འཕྱིས་པར། ཁོང་གིས་མར་ཁེ་སིའི་རིགས་གཞུང་ཆ་ཚང་དང་དུ་བླངས་མེད། དེ་ལས་འོས་འཚམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཁ་ཤས་དང་ལེན་བྱས་རུང་སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མཉམ་མི་ཡོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ལངས་ཕྱོགས་སྦེད་དེ་ཁ་ཁ་རུ་གྱུར་འདུག ཝེ་པོས་མི་སྒེར་གྱི་རང་ངོས་ཀྱི་འདོད་བློ་དེ་སྤྱི་ཚོགས་རིམ་འབྱེད་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་བྱེད་སའི་གཞིར་བཟུང་ཞིང་། “ཟབ་ནན་གྱིས་མི་སྒེར་སོ་སོ་བའི་བློ་རིག་ཏུ་འཇུག་པ་ལ་བརྒྱུད་ནས། སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱི་འགུལ་བསྐྱོད་བྱེད་པའི་ཀུན་སློང་དེ་ལ་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ”ཞེས་གསུངས། འདིས་མི་ཆོས་རིང་ལུགས(人文主义)ཀྱི་རིགས་གཞུང་དུ་ཕྱོགས་པའི་རྩ་བའི་ཁྱད་ཆོས་བཏོན་ཡོད། ཝེ་པོས་རིན་ཐང་བར་གནས(价值中立)ཀྱི་ལྟ་སྟངས་བཟུང་ནས་མར་ཁེ་སིས་དཔལ་འབྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་གྲལ་རིམ་བགོས་པའི་རིགས་གཞུང་ལྟ་བ་དེ་ལ་ཁས་བླངས་རུང་།“སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མཉམ་མི་ཡོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་དཔལ་འབྱོར་ཁོ་ན་ཙམ་མིན་པར། དགོས་མཁོའི་ཐད་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མི་བུ་སོ་སོའི་འདུ་ཤེས་དང་འདོད་བློར་བརྟེན་ནས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་ཡོད།”མར་ཁེ་སིས་མིའི་རིགས་གྲལ་རིམ་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་སླེབས་དུས་འཛམ་གླིང་ཐམས་ཅད་སྤྱི་ཚོགས་རྫོགས་ལྡན་ཅན་དུ་གྱུར་བའི་ཐོན་སྐྱེད་ཆེན་པོའི་དུས་རིམ་ཞིག་སླེབས་པས། རྒྱལ་ཁབ་དང་སྲིད་ཏང་། རྒྱུ་ནོར་ཐད་ཀྱི་བང་རིམ(等级)མེད་པར་ཆགས་འགྲོ་བར་འདོད། ཝེ་པོས་དེ་བཞིན་དུ་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གྲལ་རིམ་མེད་པར་ཆགས་འགྲོ་བར་འདོད་ཀྱང་། མི་དང་མི་བར་གྱི་བང་རིམ་དེ་ནམ་ཡང་ཡོད་སྲིད་པར་འདོད་དེ།“སྤྱི་ཚོགས་དེ་ཅི་འདྲ་འདྲར་གུ་ཡངས་པ་དང་སྟབས་བདེ་རུང་། དེ་འདྲ་འདྲར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་གནས་སྒྲིག་ལམ་དེར་སྒྲིག་རིམ་ལྟར་གྱི་བང་རིམ་རིགས་ཤིག་གནས་ངེས་པར། བང་རིམ་འདིའི་ནང་དུ་རིགས་ཚོགས(群体)སོ་སོར་དེ་ཉིད་དང་འཚམས་པའི་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གནས་ཡུལ་ཞིག་ཡོད།”དེར་བརྟེན་གྲལ་རིམ་མེད་པར་བྱ་ཆོག་རུང་། བང་རིམ་ནི་དུས་གཏན་དུ་གནས་པར་འདོད། མར་ཁེ་སི་དང་ཝེ་པོ་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་བསྡུར་ན་ཐུའུ་འར་གན(涂尔干)གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིམ་འབྱེད་རིགས་གཞུང་ཐད་ཀར་བརྗོད་མེད་པར། ཁོང་གི་བསམ་བློ་རྒྱུད་འཛིན་པ་ཕཱ་སེན་སི(帕森斯Talcott Parsons,1902-1979)ལ་སོགས་པས་དར་སྤེལ་བཏང་སྟེ། རྩོལ་ནུས་རིང་ལུགས(功能主义)ཀྱི་རིམ་འབྱེད་རིགས་གཞུང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རིམ་འབྱེད་ཀྱི་རིགས་གཞུང་སྒོ་འབྱེད་པ་ཡིན། ཐུའུ་འར་གན་གྱི་རིག་གཞུང་དུ་འདྲ་མཉམ་མིན་པ་ཞེས་པའི་གོ་དོན་དེ་གསལ་པོ་བཏོན་ཡོད། ཁོང་ནི་དངོས་དཔང་རིང་ལུགས(实证主义)ཀྱི་རིགས་གཞུང་གི་མཚོན་བྱེད་མི་སྣ་ཡིན་པས་སྤྱི་ཚོགས་སྤྱིའི་གྲུབ་ཚུལ་ལ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་ཡོད་དེ། དངོས་དཔང་རིང་ལུགས་པར་མཚོན་ན་སྤྱི་ཚོགས་རིམ་འབྱེད་ནི་རང་རྐྱ་བའི་གནད་དོན་ཞིག་མིན་པར། སྤྱི་ཚོགས་སྤྱིའི་གྲུབ་ཚུལ་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་ཡོད། ཐུའུ་འར་གན་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལས་བགོས་(社会分工)ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བཟུང་སྟེ་སྤྱི་ཚོགས་རིམ་འབྱེད་གནད་དོན་ལ་ལྟ་ཞིབ་གནང་ཡོད། ཁོང་གི་བཞེད་པ་ལྟར་ན། སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པས་ཐད་ཀ་ནས་རིམ་འབྱེད་གནས་ཚུལ་དེ་གཏན་འབེབས་བྱེད་པ་ཡིན་པས། སྤྱི་ཚོགས་ལས་བགོས་དེ་ཇི་ལྟར་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་ན། མི་དང་མིའི་བར་དེ་བཞིན་དུ་ལས་སླ་མོས་འདྲ་མཉམ་ངང་འགན་ཆིངས་བཞག་ནས་འདྲ་མཉམ་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར་འགྲོ་བ་དེས་དངོས་དཔང་རིང་ལུགས་ཀྱི་མིག་རྒྱང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བང་རིམ་དེ་མེད་པ་གྱུར་པ་ལ་སེལ་བའི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་ཞིག་བཏོན་སོང་། མདོར་ན་གོང་དུ་བརྗོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་སྨྲ་བའི་སྐྱེས་ཆེན་དག་གི་རིག་གཞུང་ལས་རྟོགས་པ་ག་འདྲ་ཞིག་སྐྱེས་ཡོད་ཅེ་ན། སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་མི་དང་མིའི་བར་བང་རིམ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པས། སོ་སོས་རང་ངོས་སུ་གནད་དོན་དེ་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཚུལ་གྱི་ལྟ་དགོངས་ཟབ་མོ་བཏོན་པ་ལ། མར་ཁེ་སིས་སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མཉམ་ཡོང་དགོས་ན་གྲལ་རིམ་མེད་པར་བཟོས་དགོས་པར་འདོད། ཝེ་པོས་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་བང་རིམ་དེ་ནམ་ཡང་གནས་སྲིད་པ་ལ། གལ་སྲིད་དེའི་ཕྱོགས་སུ་བརྩོན་པ་བྱ་དགོས་ན། མི་སྒེར་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་འདོད་བློར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་པར་འདོད། ཐུའུ་འར་གན་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལས་བགོས་སྤུས་དག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཀྱི་བང་རིམ་དེ་སེལ་ཐུབ་པར་འདོད་དོ།། ཁོང་རྣམ་པས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་གནད་དོན་སེལ་ཐབས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱས་པ་ལས། མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་གང་རུང་འདུས་པ་དང་། དེའི་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་གནད་དོན་སེལ་ཚུལ་གྱི་གླེང་མོལ་རྒྱས་པ་བྱེད་མེད་པར་འདོད།
དེས་ན་སྐབས་སུ་བབ་པར། རང་རེའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ(Social structure社会结构)གྱི་ཀ་ཆེན་བཞི་དང་དེ་དག་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡིན་ལགས། མི་རིགས་སུ་ཞིག ས་ཆ་གང་དེ་ལ་འཚོ་བཞེས་བྱེད་རུང་། སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་པའི་དབང་དུ་གཏོང་ན། དེར་གྲུབ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་ངེས། སྤྱི་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་ངེས་གཏན་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་གྱིས་གྲུབ་པའི་མི་ཕན་ཚུན་བར་དུ་གཅིག་རོགས་གཅིག་བརྟེན་སྟེ་མི་འབོར་ཆེན་འདུ་འཛོམས་ཀྱི་ཚོགས་སྤྱི(集合) ཞིག་ཡིན། ཚོགས་སྤྱི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ལས་སླ་མོ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། དཔེར་ན། མེ་འཁོར་ས་ཚུགས་ཀྱི་མི་ཚོགས་དེར་ཚོགས་སྤྱི་ཟེར་མི་རུང་། རླངས་འཁོར་ས་ཚུགས་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་མི་ཚོགས་དང་གནམ་གྲུ་འབབ་ཚུགས་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་མི་ཚོགས་དེ་དག་ལའང་ཚོགས་སྤྱི་ཟེར་མི་རུང་། ངེས་གཏན་གྱི་འཚོ་བཞེས་འབྲེལ་བ་ཆགས་པའི་མི་འབོར་འདུ་འཛོམས་ལ་གཟོད་ནས་ཚོགས་སྤྱི་ཞེས་འབོད་ཆོག དེས་ན་འཚོ་བཞེས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ནང་དུ་འབྲེལ་བ་གནས་ཡོད་པར། འདྲ་མཉམ་དང་བང་རིམ་གནས་ཡོད་པས། དེ་ལུགས་སུ་རིགས་དབྱིབས་མི་འདྲ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་པའོ། ། འདྲ་མཉམ་དང་བང་རིམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སམ་འདྲ་མཉམ་དང་བང་རིམ་གྱི་ཚོགས་སྤྱི་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་། དེ་ཉིད་ནི་འཚོ་བཞེས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག མི་ཚོགས་ནང་ཁུལ་གྱི་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་རབ་ཕན་ཚུན་བར་དུ་ཕན་ནུས་ཐེབས་པའི་མཇུག་འབྲས་སོ།།
མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིས་འཚོ་བཞེས་ཀྱི་དོན་དུ་མི་དང་མི། ཁྱིམ་ཚང་དང་ཁྱིམ་ཚང། རིགས་ཚོགས་དང་རིགས་ཚོགས་ཕན་ཚུན་བར་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཚོགས་སྤྱི་ཞིག་རེད་འདུག ཚོགས་སྤྱི་དེར་ཐུན་མོང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་རིན་ཐང་ལྡན་པར། སྐབས་བསྟུན་གྱི་ཁོར་ཡུག་དགོས་མཁོ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་ཚོགས(有机的群体)ཤིག་ཡིན། གང་ལྟར་ཚོགས་སྤྱི་དེའི་ནང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིགས་སུ་རྣམ་པ་འདྲ་མཉམ་དང་། ཡང་ན་བང་རིམ་ཅན་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། དེ་ལ་དེ་ལུགས་སུ་རྩ་བའི་ཀ་བ་ཆེན་པོ་བཞིས་སྤྱི་ཚོགས་དེ་ཡར་འདེགས་ནས་གྲུབ་ཡོད།
དང་པོ། སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཀ་བ་དད་པ་གླེང་བ།
དད་པའི་ཀ་བ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་གང་རུང་ཞིག་གྲུབ་པའི་སྲོག་ཤིང་གི་ཀ་ཆེན་དུ་གྱུར་ཡོད་ལ། ཀ་བ་འདིས་འགྲོ་བ་མི་ཅི་ཕྱིར་ཏུ་སྐྱེ་དགོས་པ་དང་འཆི་དགོས་པ་ལ་བསམ་གཞིག་གནང་བ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བ་སྤྱོད་པ་དང་འབྲེལ་འདྲིས་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ། རང་བྱུང་ཁམས་དང་འབྲེལ་བ་ཇི་ལྟར་ཚུགས་པ། མ་འོངས་པའི་རྗེས་རབས་ཇི་ལྟར་སྐྱོང་པ། རྒན་གོག་དང་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་མི་ནུས་མེད་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ་སྐྱོང་གནང་བ་དང་བཅས་པའི་རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་ལ་མཛུབ་ཁྲིད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ནི་ཚེ་སྲོག་ལ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་དང་དད་པ་མི་འདྲ་བ་ལས་བྱུང་། དད་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་བྱུང་ཁམས་དང་མི། མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་བར་གྱི་འབྲེལ་འདྲིས་བརྗེ་རེས་ཁྲོད་དུ་བྱུང་བར། འབྲེལ་འདྲིས་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་དུ་གསོག་འཇོག་བྱས་པའི་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་པོའི་ནང་མིའི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་གོ་གནས་ལ་གོ་བ་ལེན་ཚུལ་དེའོ།། དེས་མི་ཅི་ཕྱིར་ཏུ་སྐྱེ་འཆི་བྱེད་དགོས་པར་ཐད་ཀས་གདོང་གཏད་ནས་ལན་འདེབས་པ་ཡིན་པས། དད་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གི་སྲོག་ཤིང་ཡིན་པར་བརྗོད། དད་པ་ལ་ཞབས་ཞུ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་ཚོགས་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་རྩ་འཛུགས་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་དེ་ཆེད་དུ་དད་པ་ལ་ཞབས་ཞུ་གནང་བ་རེད། རྩ་འཛུགས་ལས་ཁུངས་དེ་ལ་ཆོས་ལུགས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ཆོས་ལུགས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཤིག་ཡིན་པས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཁུངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། དད་པ་ནི་སེམས་ཁམས་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པས་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཁུངས་སུ་གཏོགས་པས། དད་པ་ནི་མིའི་སེམས་ཁམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་སོགས་ལ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་དེ་ལ་ཟེར། དེས་ན། དད་པ་དང་ཆོས་ལུགས་ནི་ཐ་དད་དུ་གནས་ཡོད་པས་དད་པ་དེ་ཆོས་ལུགས་སུ་འཁྲུལ་མི་རུང་ལ་ཆོས་ལུགས་དེ་ཡང་དད་པ་ལས་ལོགས་སུ་བཀར་ཡོད་པ། ཆོས་ལུགས་ནི་དད་པ་ལ་ཞབས་ཞུ་བྱེད་པའི་རྩ་འཛུགས་ལས་ཁུངས་ཡིན་པས། དེས་དད་པར་ཞབས་ཞུ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་གནས་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་མཁན་ལ་ཆོས་ལུགས་མི་སྣའམ་ཆོས་གཉེར་མི་སྣ་ཞེས་བརྗོད་པ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ཏུ་དད་པ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཞབས་ཞུ་བརྒྱུད་དེ་གནས་ཐུབ་པ་དང་བློ་ཡིད་ཚིམ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཕ་ཁྱིམ་དྲོན་མོ་ལ་སླེབས་པ་ཇི་བཞིན་དུ་གནས་བཅོལ་ཐུབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། དད་པ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ཚོད་འཛིན་འོག་ཏུ་མ་འོངས་རྗེས་རབས་པའི་དད་པ་ཡང་སྔ་རབས་པའི་དད་པ་ལྟར་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་དུ་གནས་སྲིད། ཡང་ན་ཆོས་ལུགས་རྩ་འཛུགས་ལ་ཞབས་ཞུ་གནང་བའི་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་ཡི་རེ་འདུན་ལྟར་དུ་བློ་ཁར་བསྒྱུར་སྲིད། དེ་བས་ཆོས་ལུགས་ལ་ཆེད་ལས་ཀྱི་མི་དང་གཏན་ཁེལ་གྱི་ས་གནས། གཏན་ཁེལ་གྱི་དུས་ཚོད་དང་འཛེམ་པ་སོགས་ཡོད། དེ་དག་གནས་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་གཉིས་ལས་མ་མཆིས་ཏེ། ཡང་ན་དད་པ་ལ་ཞབས་ཞུ་གནང་བ་དང་། ཡང་ན་དད་པ་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའོ།། ཅི་ཕྱིར་དུ་དད་པ་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཆོས་ལུགས་རྩ་འཛུགས་དེ་མི་བུ་ཚོགས་པ་ཞིག་གིས་འཁོར་སྐྱོད་བྱེད་དུ་བཅུག་དགོས་པ་ཡིན་པས། མི་བུ་ཚོགས་པ་དེ་དག་གིས་རང་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་ལ་དམིགས་ནས་དད་པ་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་ཁ་ཁ་ཞིག་རྒྱག་སྲིད། འགྲེལ་བརྗོད་ཁ་ཁ་དེ་ནི་ཁོང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་རེ་འདུན་ལྟར་དུ་ཇུས་འགོད་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སེམས་པའི་ཕུགས་སུ་གནས་པའི་བག་ཆགས་དབང་གིས་སོ།།
དད་པ་ལ་མི་ཆོས་དང་ལྷ་ཆོས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་སྟེ། ལྷ་ཆོས་ཀྱི་དད་པ་ནི་ཚེ་སྲོག་དེ་ཕུང་པོ་ཙམ་མ་ཚད། རྣམ་ཤེས་ཡོད་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་། རྣམ་ཤེས་ནི་ཚེ་སྲོག་གི་འབྱུང་ཁུངས་དང་། ལུས་ཕུང་ནི་ཚེ་སྲོག་གི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཏུ་འཛིན་པའོ།། ལྷ་ཆོས་དད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་སྲོག་གི་ཕྱོགས་དུས(时空)ལ་བསམ་གཞིག་བྱེད་དུས་ཕུང་པོའི་ཚད་ཙམ་ལས་བརྒལ་པར་གྱུར། དེ་བས། ཕྱོགས་རེ་འགའ་ནས་བཤད་ན། དེ་ལས་ཐོན་པའི་རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་དང་དགོས་མཁོ། བརྩེ་དུང་བཅས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ཙམ་ལས་བརྒལ་ཡོད་པར། ཚད་བརྒལ་འདི་ལ་ལེགས་ཆ་ཡོད་ལ་ཉེས་ཆ་ཡང་ཡོད་དེ། ལེགས་ཆ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་སྤྱོད་པའི་ཕྱོགས་དུས་ལ་གོ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལེན་ཐུབ་པར། བྱ་བ་སྒྲུབ་རྒྱུ་ཡི་དམིགས་ཡུལ་ཡང་མིག་སྔ་ཙམ་མིན་པར་མ་འོངས་པ་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ཐུབ་པའོ།། དེའི་ཉེས་ཆ་ནི་སྐབས་རེར་ད་སྐབས་ཀྱི་ལུས་ཕུང་ལ་ལྟ་སྐྱོང་ཡག་པོ་མི་བྱེད་པ། མདོར་ན་ནི་ད་སྐབས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་མེད་པས། ཆོས་ལུགས་རྩ་འཛུགས་མང་པོ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དང་། དབྱི་སི་ལན་གྱི་ཆོས་ལུགས། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་སོགས་ལ་ཆེད་དུ་ད་སྐབས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ལ་ཐུགས་འཁུར་གཅེས་སྐྱོང་དང་གྲོན་ཆུང་འཕྲོ་བརླག་མི་གཏོང་པའི་བཀའ་ལུང་ཡོད་པའོ།། མི་ཆོས་སམ་མི་ཆོས་ཀྱི་དད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཚེ་སྲོག་གི་ཕྱོགས་དུས་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་ཐུབ་པའི་དངོས་ཡོད་འཇིག་རྟེན་དང་དངོས་ཡོད་སྤྱི་ཚོགས་ལས་བརྒལ་མེད་པ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་མི་ཆོས་དད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ལས་སྒྲུབ་དང་འབད་བརྩོན་མཐའ་དག་ནི་སྐབས་བབ་ཀྱི་ཚོར་བ་ལ་དོ་ཁུར་དང་བརྩི་མཐོང་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཉེས་ཆ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ལས་བརྒལ་བའི་མ་འོངས་པ་ལ་ཐུགས་འཁུར་ཉུང་བ། དོན་དངོས་སུ་དད་པ་ལ་ཞབས་ཞུ་བྱེད་བཞིན་པའི་རྩ་འཛུགས་ལས་ཁུངས་ཀྱང་ཆོས་ལུགས་རེད། ཡིན་ན་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་ལྡན་དུ་ཆོས་ལུགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྙིང་སྟེ་བཀའ་ལུང་དང་འཛེམ་པའམ་འདུལ་ཁྲིམས་སོགས་སྣང་མེད་དུ་གཏོང་བ། དེས་ན་མི་ཆོས་དད་པའི་རྩ་འཛུགས་ལས་ཁུངས་དེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆོས་ལུགས་སུ་བརྗོད་དུ་མེད་ཀྱང་། དོན་དངོས་སུ་དེ་ནི་ཁེ་ཕན་གྱི་ཚོགས་སྤྱི་མི་འདྲ་བ་སྟེ། སྐབས་བབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཚོགས་སྤྱིའམ་ལུས་ཕུང་རེག་བྱའི་ཁེ་ཕན་ཚོགས་སྤྱི་མི་འདྲ་བ་ལས་གྲུབ་པའི་རྩ་འཛུགས་དེ་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་ཤིང་། ཐུན་མོང་གི་ཁེ་ཕན་དེ་ལ་ཞབས་ཞུ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཆོས་གཉེར་མི་སྣ་རྣམས་ལའང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མེད་ནའང་། དོན་དུ་ཁོང་ཚོས་མི་ཆོས་དད་པའི་ཆེད་དུ་ཞབས་ཞུ་དང་འཚོ་གནས་བྱེད་བཞིན་པ་ལགས་སོ།།
མདོར་ན་ཆོས་ལུགས་རྩ་འཛུགས་ནི་གོང་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར། ཚད་ལྡན་འགྱུར་བ་དང་དད་པའི་ཆེད་དུ། དད་ལྡན་མི་སྣ་ལ་གཏན་ཁེལ་གྱི་ས་གནས་དང་། རིགས་གཞུང་རྒྱབ་བརྟེན་ནམ་དད་པའི་ལུང་དང་རིག་པ། སེམས་ཁམས་ཕྱིར་མངོན་པ་དང་སེམས་གསོ་ཐེབས་ཐུབ་པ་བཅས་མཁོ་འདོན་བྱེད་པར་མ་ཟད། དགོས་གལ་ཆེ་བའི་དོན་གནད་ཞིག་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་གི་ཡོང་ལུགས་ཡོང་ཁུངས་ལ་བརྟག་ཞིབ་བྱེད་པ་དེའོ།། གལ་སྲིད་རྩ་འཛུགས་འདི་ཉིད་ཀྱི་རིགས་གཞུང་བོར་སོང་ན། གཏིང་ཟབ་ཟབ་ངང་ཚེ་སྲོག་ལ་ལོན་པའི་གོ་བ་དང་ངོས་འཛིན་དེ་ཉིད་ཀྱང་བོར་སོང་བ་ཡིན། དེ་བས་འོག་ཏུ་བརྗོད་པའི་རྩ་འཛུགས་ལས་ཁུངས་མཐའ་དག་ལ་མི་འདང་ས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐེབས་ངེས། རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། སྤྱི་ཚོགས་སུ་གནས་པའི་མི་སུ་དང་གང་ཡིན་ཡང་མི་དེའི་བྱ་སྤྱོད་དང་མི་དེའི་སེམས་རྒྱ། མི་དེའི་གཤིས་ཀ། བརྩེ་དུང་། བདེ་སྡུག་མཐའ་དག་མི་དེའི་དད་པ་ལ་རག་ལས་པས་སོ།། དེར་བརྟེན་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་མཁས་པ་རྩེ་གྲས་གང་མང་ཞིག་གིས་ཚེ་སྲོག་ཅེས་པ་དང་། སྐྱེ་འཆིའི་བརྒྱུད་རིམ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ། མི་དང་མིའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཚེ་སྲོག་འཛིན་སྟངས་སོགས་ལ་རྩད་གཅོད་པ་དང་ཐུགས་ཁུར་གནང་བཞིན་ཡོད། དོན་དམ་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་གི་མཁས་པ་འདི་རིགས་ལ་རྩེར་སོན་པའི་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་ལོས་ཆོག
གཉིས་པ། སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཀ་བ་དཔལ་འབྱོར་གླེང་བ།
དཔལ་འབྱོར་ ཞེས་པའི་གོ་དོན་དེ་ཡོངས་གྲགས་སུ་རྒྱུ་ནོར་རིན་ཐང་གསར་སྐྲུན་དང་། བརྒྱུད་འགྱུར། མངོན་དུ་འགྱུར་ཚུལ་སྟེ། མིའི་རིགས་ཀྱི་དངོས་པོ་རིག་གནས་དང་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་ལ་མཁོ་འདོན་བྱེད་པའི་བྱེད་སྒོ་ཞིག་ལ་དཔལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ། དེའི་སྐོར་ལ་རང་རེས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ཞེ་ན། དཔལ་འབྱོར་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གིས་ཐོན་ཁུངས་ཇི་ལྟར་གསར་དུ་རྙེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྔོག་ཏུ་འདོན་པ། ཇི་ལྟར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ། ཇི་ལྟར་ཕྱིར་ལེན་པ་བཅས་རབ་དང་རིམ་པའི་རྒྱུ་ནོར་སྐོར་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཐ་སྙད་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་ཞིང་།དཔལ་འབྱོར་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་མི་བུ་ཀུན་གྱི་བཟའ་བཏུང་དང་། འགྲོ་འདུག་སྐྱོད་གསུམ་གྱི་འཚོ་གནས་ཀྱི་རྩ་བའི་གནད་དོན་ཞིག་ཏུ་མཆིས། དེ་བས་དངོས་ཡོད་ཕུང་པོའི་འཚོ་བཞེས་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་རུ་ཚུགས་ཡོད་པ་ལ། འདིར་བརྗོད་བཞིན་པའི་འཚོ་བཞེས་དེ་ནི། དངོས་ཡོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོད་པས་ན་གཟོད་ནས་བསམ་བློ་ཞེས་པ་དེ་གཞི་གྲུབ། ཕུང་པོ་ཡོད་པས་བསམ་བློས་ཀྱང་འགུལ་སྐྱོད་ཐུབ་པ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དེ་མེད་སོང་དུས། བསམ་བློ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་སོང་བ་ཡིན། དོན་གནད་འདི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་དེ། སྤྱི་ཚོགས་གནས་ཐུབ་མིན་གྱི་སྲོག་རྩ་ཡིན་པས་སོ། ། དངོས་ཡོད་ཕུང་པོ་འཚོ་བཞེས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་ལ། དོན་དངོས་སུ་གནའ་རབས་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དོན་ནི་ཐོན་ཁུངས་གྲོན་ཆུང་ལ་གོ་བ་བླངས་བཞིན་ཡོད་པར། ཁོ་བོས་ཀྱང་དཔལ་འབྱོར་ཅེས་པའི་གོ་དོན་ནི་ཐོན་ཁུངས་ཆེས་ཉུང་ཤོས་སྤྱོད་དེ་དགོས་མཁོ་དང་རྐམ་ཆགས་ཆེན་པོ་ཁ་བསྐངས་བར་འདོད། འོ་ན་དཔལ་འབྱོར་འདིས་ཁ་གཏད་ས་ནི་ཐོན་ལས(产业) ཡིན། ཐོན་ལས་ལ་རིགས་ཆེན་པོ་བཞི་དབྱེ་སྟེ། ཚོང་ལས་དང་རིག་གནས་ཐོན་ལས། དངུལ་རྩ་ཐོན་ལས། གློག་རྡུལ་ཚོང་དོན་ཐོན་ལས་བཅས་སོ།། ཐོན་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་ན་ལས་རིགས(行业)ཡིན། ལས་རིགས་དེ་བསྐྱར་ཏུ་དབྱེ་ན་ཁེ་ལས(企业)ཡིན། དེ་བས་དོན་དངོས་སུ་བདག་ཅག་གིས་འཛུགས་པའི་དཔལ་འབྱོར་བྱ་སྤྱོད་དེ་ནི་ཁེ་ལས་ཡིན་མོད། ཡིན་ནའང་ཁེ་ལས་དང་ཁེ་ལས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་དྲང་བདེན་དང་ཕན་ཚུན་འགྲོ་འོང་། ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེས་སོགས་མཐུན་སྦྱོར་བྱེད་དུས་དེར་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཡོད་པར་ངེས། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་དག་དང་། མིའི་རྐམ་ཆགས་དང་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། ཡང་ན་རྒྱུན་བསྲིང་ཐུབ་པའི་གནད་དོན་བཅས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ནི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་ཡིན་པས། འདི་ནི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཀ་ཆེན་གཉིས་པ་དེ་གྱུར་ཡོད། དེས་ན་ངེད་ཅག་གིས་དཔལ་འབྱོར་ལས་དོན་ལ་འཁྱོངས་རུང་གནས་ཚུལ་ཞིག་གསལ་པོ་རྟོགས་དགོས་པ་སྟེ། དཔལ་འབྱོར་སྒྲུབ་མཁན་ཡང་མི་བུ་ཞིག་ཡིན་པས། སུ་ཞིག་གི་ཁེ་ལས་དང་ལས་རིགས། ཐོན་ལས་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་། རིགས་མི་འདྲ་བའི་མི་རྣམས་ཀྱི་དད་པ་ཡིས་དཔལ་འབྱོར་ལས་བླངས་བའི་གོ་བ་དེ་མི་འདྲ་བ། ལྷག་པར་དུ་ཕུང་པོའི་དགོས་མཁོ་དང་། དངོས་ཡོད་ཚེ་སྲོག་ལ་ངེས་པར་དུ་ཚང་དགོས་པའི་དགོས་མཁོ་དེ་བསྐངས་ཚར་བའི་རྗེས་སུ། དཔེར་ན། རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློ་དགོས་མཁོ་ཡང་དེའི་ནང་དུ་འདུས་ཡོད་པས། རང་ཉིད་ཀྱི་ཧམ་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་བྱེད་ནས་ཚོད་འཛིན་པ་ལ། དད་པས་ཏན་ཏན་ནུས་པ་ཐོན་བཞིན་ཡོད་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ཐད་ཀར་བདག་ཅག་གིས་རྒྱུ་ནོར་ལ་བླངས་པའི་གོ་བ་དང་རྒྱུ་ནོར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཚུལ་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་ལ། དོན་དམ་པ་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཅེས་པའི་གོ་དོན་དང་། བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་མིའི་དཔལ་འབྱོར་བྱ་སྤྱོད་གཏན་འཁེལ་པ་ལགས། དཔལ་འབྱོར་ནི་ཚོད་འཛིན་མེད་པར་ཅི་མོས་གང་མོས་ངང་ཐོན་ཁུངས་སྔོག་འདོན་དང་བེད་སྤྱོད། འཕྲོག་བརླག་གཏོང་བ་སྟེ། མིའི་འདོད་པ་དང་ཧམ་སེམས་ཇེ་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་སྒུལ་ཤུགས་དེ་ཡིན་མི་རུང་། གཙོ་བོར་དཔལ་འབྱོར་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་མི་དེ་གས་བཅིངས་པའི་དད་པ་ལ་རག་ལས་ཤིང་། མི་ག་གེ་མོ་དང་མི་རིགས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་དང་སྤྱོད་ལུགས་སྤྱོད་ཚུལ་དེ་གཟོད་ནས་བྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན། ཝེ་པོས་གསུངས་པ་ནང་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་གསར་པ(新教)ལ་དད་པ་མི་རྣམས་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་ལས་བླངས་པའི་གོ་བ་དང་སྤྱོད་ཚུལ་དེ་དག་ཀྭ་ཝུན་ཝེའི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐས་加尔文教派)(John Calvin约翰དཔལ་འབྱོར་ལ་འགྲེལ་བཤད་གནང་སྟེ་ལྟ་དགོངས་དེ་ལས་བྱུང་པ་ལ། མི་དང་མི་རིགས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་གི་དཔལ་འབྱོར་བྱ་སྤྱོད་དེ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དག་གི་དད་པ་ལས་བྱུང་ངོ་།།
གསུམ་པ། སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཀ་བ་ཆབ་སྲིད་གླེང་བ།
མི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོན་ལས་ལ་ཞུགས་པ་དང་། སོ་སོས་ལས་རིགས་སོ་སོ་སྤེལ་ནས། སྤྱི་པའི་བྱ་གཞག(公共事业)ཆགས་ཤིང་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་ཞིག་མཁོ་བ། དཔེར་ན། རིན་གོང་གི་མཐུན་སྦྱོར་དང་ཁྲོམ་ར་འཛུགས་སྐྲུན་བཅས། དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་ཐད་ནས་བཤད་ན་འདི་དག་ནི་སྤྱི་པའི་བྱ་གཞག་ཡིན་པ་ལགས། དེ་མི་ཚད་བདེ་འཇགས་དང་རྒན་གོག་གསོ་སྙོར། ནད་གསོ་སྨན་བཅོས། བྱིས་པ་ལྟ་སྐྱོང་། ད་རུང་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་མཐུན་སྦྱོར་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནད་དོན་བཅས། དཔེར་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ལམ་ཞིག་ལས་པ། ཁོང་གིས་ཀྱང་ལམ་ཞིག་ལས་པ། དེས་ན་ཇི་ལྟར་བྱེད་ནས་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ནོར་དེ་ཐུན་མོང་གིས་བེད་སྤྱོད་དགོས་པ་ལ། ཚང་མས་ཐུན་མོང་ངང་སྒོར་མོ་རེ་ཞིག་ཡར་སྤྲོད་ནས་ཐུན་མོང་གི་འགྲོ་སོང་གཏོང་བ་དེ། དོན་དམ་པ་ནི་ཁྲལ་བསྡུས་པ་ལགས། འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱེད་ནས་ཁྲལ་དངུལ་འདི་དག་རྣམ་པ་དག་པའི་ངང་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་ལ་ཆབ་སྲིད་ཅེས་པའོ།། ཆབ་སྲིད་ནི་ཐུན་མོང་གི་ལས་དོན་ནམ་ཚང་མས་ཇི་ལྟར་བྱེད་ནས་ཐུན་མོང་གི་ལས་དོན་ཡག་པོ་ངང་བསྒྲུབ་དགོས་པ་སྟེ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་ལ་ཞུགས་མཁན་གྱི་མི་བུ་ཀུན་གྱིས་ཚང་མར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་ལས་དོན་འདི་དག་ཇི་ལྟར་བྱེད་ནས་ཡང་དག་པའི་ངང་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆབ་སྲིད་ཅེས་པའི་གོ་དོན་ཡིན། ཀྲུང་ཧྭ་རྒྱལ་དམངས་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་དང་པོ་སུན་ཀྲུང་ཧྲན་གྱིས། “政ཞེས་པ་ནི་མི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་ཡིན། 治ཞེས་པ་ནི་དོ་དམ་ཡིན། མི་ཚོགས་ལ་དོ་དམ་བྱེད་པའི་ལས་དོན་དེ་ལ་ཆབ་སྲིད་ཟེར”ཞེས་གསུངས། དོན་དམ་དུ་ཆབ་སྲིད་ནི་ལྐོག་གཡོ་ངན་ཇུས་དང་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་མེད་པའི་མགོ་སྐོར་གཡོ་རྫུན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་མིན་ན་ཡང་། མི་ཐམས་ཅད་ཆབ་སྲིད་ལ་སྐྲག་པ། རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྤྱི་པའི་ལས་དོན (公共事务)དེ་ཐག་གཅོད་བྱེད་དུས་སྤྱི་པའི་ཁེ་ཕན་དང་འབྲེལ་ཡོད་དེ། དེ་བས་སྤྱི་པའི་ལས་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་བུ་དེ་དག་གིས་སྤྱི་པའི་ཁེ་ཕན་གྱི་ཚབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། མི་བུ་དེ་དག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་རེ་འདུན་དེ་སྤྱི་པའི་ལས་དོན་ཐོག་ཏུ་བཙན་ཏུ་འགེལ་བ་སྟེ། སྤྱི་པའི་ལས་དོན་ལ་ཞུགས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་རེ་འདུན་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་དམིགས། དེར་བརྟེན་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཏུ་ཆེས་དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ནི་དབང་ཆ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་དབང་ཆའི་གནད་དོན་ཡིན་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་དབང་ཆ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལག་ཆ་རུ་བསྒྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་འདི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆེས་ཆེ་བའི་གནད་དོན་དེ་ཡིན་ནོ།། དེས་ན་མི་ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་ཇི་ལྟར་བྱེད་ནས་སྤྱི་པའི་ལས་དོན་ཡང་དག་པ་ཡོང་བར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་མཆིས། མི་དེ་དག་ལ་ཆབ་སྲིད་གཞུང་ལུགས་པ་ཞེས་བྱ། ཆབ་སྲིད་རིག་པའང་དེ་ནས་བྱུང་པ་ལགས་སོ།། དངོས་གནས་བཤད་ན་ཆབ་སྲིད་རིག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པར་སྨྲས་ཀྱང་ཆོག གང་ལྟར་སྤྱི་པའི་ལས་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཚུལ་ལ་ཆབ་སྲིད་རིག་པ་ཁོ་ན་ཙམ་མ་ཡིན་པར། མི་གང་མང་ཞིག་གིས་དེར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་མཆིས། དེ་ལས་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་གང་མང་ཞིག་གསར་ཏུ་ཐོན་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་དྲང་བདེན་དང་འདྲ་མཉམ། བང་རིམ་གྱི་རིགས་གཞུང་གསར་ཏུ་བརྡོལ་བ། དེ་མི་ཚད་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་གཞི་གསར་འཛུགས་ཀྱི་རིགས་གཞུང་དེ་ལུགས་སུ་མྱུག་མགོ་འབུས་ནས་འབྲས་བུ་སྨིན་བཞིན་པའོ།། གོ་རྟོགས་མི་འདྲ་བ་དང་རིགས་གཞུང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་གཞི་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཆགས་སུ་འཇུག་སྲིད་པ་སྟེ། ཁོང་ཚོར་བང་རིམ་ཅན་དང་འདྲ་མཉམ་ཅན། ད་རུང་འདྲ་མཉམ་དང་བང་རིམ་གྱི་བར་མཚམས་སུ་གནས་ཡོད་པའི་ཆབ་སྲིད་རིགས་དབྱིབས་སྣ་མ་སྣ་ཚོགས་ལྡན་པ། ཆབ་སྲིད་ལ་ཆེས་འཇིགས་སྐྲག་སྐྱེད་དགོས་ས་ནི་དབང་ཆ་སྒེར་དབང་ཅན་དུ་བསྒྱུར་པ་དང་། སྤྱི་པའི་དབང་ཆ་སྒེར་དབང་ཅན་དུ་བསྒྱུར་ནས་འཛིན་པ། སྤྱི་པའི་བདེ་འཇགས་ལས་ཁུངས་མི་སྒེར་ལ་དབང་བ། དེ་བས་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་བདེ་འཇགས་ལས་ཁུངས་དང་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་དོ་མཉམ་ལེགས་པོ་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ལྟར་དུ་ཆགས་ཡོད་པར། དཔེར་ན། ཨ་རི་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན་སྲིད་འཛིན་ལ་དམག་གཏོང་རྒྱུའི་དབང་ཆ་མེད་པ། གལ་སྲིད་དམག་གཏོང་དགོས་ན་ལས་ཁུངས་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཆོག་མཆིན་ཐོབ་དགོས་པ་ལ། ལྷག་པར་དུ་གྲོས་ཁང་གོང་མ་དང་གྲོས་ཚོགས་འོག་མ་གཉིས་ཀྱི་ཆོག་མཆིན་ཐོབ་དགོས་པ། འདི་ནི་ཆབ་སྲིད་དངོས་དེ་ཡིན་ནོ།། དེས་ན་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་གཞིས་ཁ་གཏད་ས་ནི་སྲིད་གཞུང་ངམ། ཆབ་སྲིད་སྐོར་གྱི་ལས་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་མཁན་ལ་སྲིད་གཞུང་ཟེར། རེད་དེ་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་གཞིའི་རྨང་གཞི་ཡང་ཡེ་ནས་དད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པས། ཚེ་སྲོག་ལ་གོ་རྟོགས་རིགས་ག་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཞིག་བྱུང་བ། དེ་བཞིན་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་བ་རིགས་ག་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ན་དེ་ལུགས་སུ་སྲིད་གཞུང་གི་སྒྲིག་གཞི་ཡང་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བས། མི་ག་གེ་མོ་དང་མི་རིགས། རྒྱལ་ཁབ་སུ་གང་ཞིག་གི་སྲིད་གཞུང་གི་སྒྲིག་གཞི་དང་ཆགས་ཚུལ་དེ་མཐར་གཏུགས་ན་དེ་དག་གིས་ཚེ་སྲོག་ལ་གོ་བ་ལེན་བཞིན་པའི་མི་བུ་ཀུན་གྱི་དད་པ་དེ་ཉིད་ལ་རག་ལས་སོ།།
བཞི་པ། སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཀ་བ་ཁྲིམས་ལུགས་གླེང་བ།
ཁྲིམས་ལུགས་ནི་ཁྲིམས་གཞུང་དང་བཅའ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀྱི་དོན། དེ་གཉིས་སོ་སོས་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་སྒྲུབ་ཆོག་པ་དང་། སྒྲུབ་མི་ཆོག་པའི་ལས་དོན་བཀོད་པ་ལགས། རྒྱལ་ཁབ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ལག་ཆ་རུ་བརྩིས། རང་རེའི་འདོད་པ་ལྟར་ན། ཁྲིམས་ལུགས་ནི་མི་དང་མི་བར། མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་བར། མི་དང་སྤྱི་ཚོགས་བར་དང་མི་དང་རང་ཉིད་བར་ཏུ་བཞག་པའི་ཡིག་ཐོག་གི་སྒྲིག་སྲོལ་ཞིག དེ་ཉིད་ཡོང་སའི་ཁུངས་མི་ཆོས(伦理)དང་ཀུན་སྤྱོད(道德)ལས་བྱུང་བ། མི་ཆོས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མི་གཤིས་དམ་པ་ཞིག་སྐྱོང་བའི་ལྟ་བ་དང་ཚད་གཞིའི་རིགས་ཤིག དེའང་གཙོ་བོ་དད་པ་ལས་བྱུང་བ། ཀུན་སྤྱོད་ནི་གོ་བ་ལོན་ཟིན་བའི་གོ་རིམ་ཅན་གྱི་མི་ཆོས་ཤིག མི་ཆོས་ནི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་རྨང་གཞི་དེ་ཉིད་བོ། དེ་ནི་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཚེ་སྲོག་གོ་རྟོགས་ཀྱི་གཞིར་གདན་ཐོག་ཏུ་འཛུགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བའི་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་དད་པའི་ཞིང་ས་གཤིན་པོ་ལས་སྨིན་པའི་མི་ཚེའི་གོ་རྟོགས་དང་ལྟ་ཚུལ་ཞིག གོ་རྟོགས་འདི་ཉིད་གཞིར་གདན་དུ་འདིང་ནས་མི་གཞན་དང་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་མོར་ཕོག་ཐུག་གཏོང་མི་རུང་བའི་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་དེ་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་ཞེས་པ། དེ་མ་ཚད་ཁྲིམས་ལུགས་དེ་མར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་ཅིང་བརྗོད་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་སུ་འཚོ་བ་བྱེད་པའི་མི་ཡོད་དོ་ཅོག་གིས་ལུགས་སྲོལ་འདི་དང་བསྟུན་ནས་ལས་ཀ་སྒྲུབ་པ་དང་ཟས་བཟའ་བ། ཐ་ན་བསམ་བློ་ཡང་དེ་ལུགས་སུ་གཏོང་དགོས་པར་མཆིས་སོ།། དེར་བརྟེན། མི་རིགས་ཤིག་ལ་ཤེས་ཡོན་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་ཇི་ལྟར་བྱེད་ནས་མི་བུ་ཀུན་གྱི་ཐུན་མོང་དུ་ཁས་བླངས་བའི་དྲང་བདེན་དང་འདྲ་མཉམ་གཞིར་བཞག་སྟེ། ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཚན་པ་དབྱེ་བ་དང་གཏན་འབེབས་གནང་བ་བཅས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་ལགས་པ། འདི་ཉིད་ཀྱང་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁྲོད་དུ་དོན་གནད་གལ་ཆེན་ཞིག་ལོས་ཡིན། དོན་དམ་པ་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་ཚན་པ་ཡོད་ཚད་ཀྱི་རྒྱབ་ལོགས་སུ་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་གནས་ཡོད་པ། དེ་ནི་ཁྲིམས་གཞི་རྒྱབ་རྟེན(法律依据)ནམ་རིན་ཐང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། ཐད་ཀར་དད་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས། སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་དེའི་མིའི་རིགས་ཀྱི་དད་པ་ཡི་རྩ་བའི་ནང་དོན་དེ་མཚོན་ནུས་པ་དང་། དེའང་ཚེ་སྲོག་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ངང་ཚུལ་ཡིན། དེས་ན་ཚེ་སྲོག་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ངང་ཚུལ་དེ་ནི་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་སྟེ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོ་ཁྲོད་དུ་མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་བར་རིམ་བཞིན་གསོག་ནས་ཆགས་པའི་འཚོ་བཞེས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་དེ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆབས་ཅིག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མིའི་རིགས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་འཚོ་བཞེས་ཁྲོད་དུ་ཉམས་མྱོང་གྱ་ནོམ་པ་ཞིག་མཁོ་འདོན་བྱེད་སྲིད་ཀྱང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཚད་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྤྱི་ཚོགས་གང་ཞིག་གིས་མ་འོངས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་འཚོ་བཞེས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ག་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་ལའང་བསམ་གཞིག་དགོས་པས་སོ།། དེས་ན་ཁྲིམས་ལུགས་ནི་ཁྲིམས་གཞིའ་རྒྱབ་རྟེན་ལུགས་སྲོལ་དེ་ལས་བྱུང་བ། ལུགས་སྲོལ་དེ་ནི་མི་ག་གེ་མོ་དང་མི་རིགས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་ཀྱིས་ཚེ་སྲོག་ལས་ལོན་པའི་གོ་རྟོགས་དང་ཉམས་རྟོགས་ལས་བྱུང་བ་དང་། མཐར་གཏུགས་ན་དེ་དག་གི་དད་པ་ལ་རག་ལས་སོ།།
མདོར་ན་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་དུ་དད་པ་དང་དཔལ་འབྱོར། ཆབ་སྲིད། ཁྲིམས་ལུགས་བཅས་བཞི་པོ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་རྐྱེན་གྱི་ཀ་ཆེན་བཞི་རུ་གྱུར་ཡོད་པས། འདི་དག་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་། སོ་སོས་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གཞིར་ཚུགས་པའི་ཡུལ་དང་གོ་གནས་དག་གསལ་པོས་རྟོགས་དགོས་པ། དེས་ན་ག་འདྲ་ཞིག་ལ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ལྡན་པ་ཞེ་ན། ཚན་རིག་ཅེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཚན་རིག་ནི་གོང་གི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཀ་ཆེན་ནམ་ལས་ཁུངས་སོ་སོ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་རིགས་ཤིག་གམ། ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་འཚོལ་ཞིབ་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་རིགས་ཤིག་གོ ཚན་རིག་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་དཔྱད་ཤེས་ཞེས་པའི་བྱ་སྤྱོད་དེ་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་བློ་སྦྱོང་དང་། དོགས་སློང་སེལ་ནུས་པའི་ཐབས་ཤེས་རིག་པའི་དགོངས་པ། དེ་མི་ཚད་ད་རུང་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བའི་བྱ་སྤྱོད་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྤྱི་འགྲོས་བཅས་ལྡན་པའོ།། ཚན་རིག་རང་ངོས་སུ་ཐོན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་འབྲས་ཡིན་ཞིང་། གྲུབ་འབྲས་འདི་དག་ཏུ་དངོས་པོའི་གྲུབ་འབྲས་ཡོད་ལ། དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད། ཆོས་ལུགས། ཁྲིམས་ལུགས་བཅས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱང་ཡོད། མདོར་ན་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་འབྲས་ལ་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཆོག་སྟེ། དཔེར་ན། འཕྲུལ་ཆས་དང་འགྲིམ་འགྲུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་ལག་ཆ། འཚོ་བའི་རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་། མི་ཕན་ཚུན་དང་སྲོག་ཆགས་དག་དམར་གསོད་གཏོང་རེས་བྱེད་པའི་གོ་མཚོན་སྣ་ཚོགས། ད་རུང་གོང་གི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཀ་ཆེན་སོ་སོ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བྱེད་ནས་ཐག་གཅོད་ལེགས་པོས་བྱེད་པ་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཅེས་པའོ།། ཚན་རིག་ཉམས་ཞིབ་ལས་ཐོན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཤེས་བྱ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཤེས་བྱ་འདི་ཉིད་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་བདེ་སྡུག་གིས་བླང་དོར་འབྱེད་མེད། དེར་བརྟེན་ཚན་རིག་གི་འབྲས་བུ་དེ་དུས་མི་འདྲ་བར་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དུས་ནུས་མཐུ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཐོན་པ་ལ། ཚན་རིག་ནི་ལག་ཆ་ཞིག་དང་མིའི་རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་བཟང་ན་མིའི་རིགས་ལ་མཚོན་ན་བྱས་རྗེས་ཤིག་ཡིན། བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་མ་བཟང་ན་མིའི་རིགས་ལ་མཚོན་ན་ཆག་སྒོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེས་ན་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཀ་ཆེན་བཞི་པོ་གང་རུང་ཞིག་མཐར་གཏུགས་ན་དེ་དག་གི་རྩ་བའི་འདུ་ཤེས་དད་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། དད་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གི་སྲོག་ཤིང་གཞིར་གདན་དུ་གྲུབ་པ་ལ། དད་པས་རིམ་བཞིན་དུ་སྤྱི་ཚོགས་དེ་གའི་ཆོས་ལུགས་སྒྲིག་གཞི་དང་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་གཞི། དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་གཞི། ཁྲིམས་ལུགས་སྒྲིག་སྲོལ་གྱི་ཆགས་ཚུལ་ལ་ཐད་ཀར་ནུས་ཤུགས་ཐེབས་པས། བདག་ཅག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་དང་། ཡང་ན་སྤྱི་ཚོགས་རང་ངོས་སུ་དཔྱིས་ཕྱིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་ནན་མོ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ན་སྤྱི་ཚོགས་སྤྱི་དམངས་དེ་གའི་དད་པར་གཞིར་བཟུང་ནས་བློས་དཔྱད་པ་གནང་བ་དེ་དོན་དུ་མ་ནོར་བའོ།།
ཟུར་ལྟའི་ཡིག་ཆ།
1. 麦休尼斯著,风笑天译,《社会学》[M],中国人民大学出版社,2017年9月,第14版.J(美)约翰
2. 韦伯》[M],四川人民出版社,1987年6月,第1版.(英)弗兰克帕金著, 刘东,谢维和译,《马克斯
3. (澳)Malcolm Waters 著,杨善华等译,《现代社会学理论》[M],华夏出版社,2000年4月,第1版.
4. 谢泉峰著,《马克思,韦伯,涂尔干社会分层理论比较》[D],武汉大学,2005年5月.
5. 吉登斯著,郭忠华,潘华凌译,《资本主义与现代社会理论--对马克思,涂尔干和韦伯著作的分析》[M],上海译文出版社,2013年4月.(英)安东尼
6. (美)林百克著,徐植仁译,《总统宣言》[M],红旗出版社,2012年5月.
དོ་སྣང་ཆེ་བའི་རྩོམ།
རྩོམ་གསར། 10


text:
ཞེས་སྐྱིད་འཛོམས་དོ་དམ་ཨུ་ཡོན་ལྷ་ཁང་ནས།
སྐྱིད་འཛོམས་དགོན་པའི་རྟེན་བཞེངས་སྐོར།
གཤེན་རབ་ཀྱི་བཀའ་འོག་ཏུ་གྱུར་བའི་བསྟན་སྲུང་“བྲག་བཙན་ཨ་བསྭེ”གྱིས་བོན་བསྟན་སྐྱོང་བ་ཞལ་གྱི་བཞེས་པའི་འཕྲིན་ལས་ཐོགས་མེད་བསྒྲུབས། ཁྱད་པར་ཏུ་མདོ་སྨད་ཤར་ཡུལ་སྐྱིད་འཛོམས་དགོན་པའི་སྒེར་སྲུང་བསྟེན་པས། ཤེས་རབ་གོང་འཕེལ་གྱི་གསུང་འོག་ནས་སྦྱིན་བདག་རྗེ་འཕེན་འཐག་གཞིས་ཀུན་རིགས་སྐྱབས་ཀྱིས་བྲག་བཙན་ཨ་བསྭེའི་སྐུ་བརྙེན་ཟངས་གསེར་ལས་གྲུབ་པ་མཐོ་ཚད་སྨིས་བཞི་དང་སྐར་མ་དོ་ཅན་ཞིག་རྟེན་བཞེངས་གནངས། སྐུ་གཟུགས་ལྷ་ས་ནས་བརྡུང་བ་དང་། རྡུང་བའི་ཐད་ནས་༢༠༡༨་༡་ནང་ཤེས་རབ་གོང་འཕེལ་ལྷ་ས་ན་བསྡད་པའི་ཆབ་མདོ་མགར་བ་ཨ་ལོག་རྩ་ཕེབས་ནས་སྐུ་བརྙན་བརྡུང་རྒྱུ་འཆར་འགོད་མཛད། དེ་དང་མཉམ་དུ་སྨན་རི་མཁན་རབས་སོ་གསུམ་པའི་སྐུ་གདུང་ཡང་ཤེས་རབ་གོང་འཕེལ་གྱི་གསུང་འོག་ནས་མཐའ་བར་རུའི་བུ་གྲུབ་ལྡན་དབང་མཆོག་གིས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ནས་སྐུ་གདུང་ཟངས་གསེར་ལས་གྲུབ་པའི་མཐོ་ཚད་སྨིས་གསུམ་དང་སྐར་མ་དོ་ཅན་ཞིག་རྟེན་བཞེངས་མཛད། གྲུབ་ལྡན་དབང་མཆོག་ལ་ཤེས་རབ་གོང་འཕེལ་གྱིས་ནམ་ཡང་ཕྱྭ་གཤེན་ཐེག་པའི་ཁུངས་སུ་གཏོགས་པའི་མོ་ཡིས་རོགས་སྐྱོང་བླ་མེད་བྱས་སྟབས། སྦྱིན་བདག་ཁོང་གིས་“ཁྱེད་ང་ལ་དུས་རྒྱུན་བཀའ་དྲིན་མཛད་ཡོད་པས། ངས་ཁྱེད་ལ་རོགས་སྐྱོང་གང་ཐུབ་བྱ་འོང་”བརྫས། དེས་ཤེས་རབ་གོང་འཕེལ་གྱིས་ང་ལ་རེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། སྨན་རི་མཁན་རབས་སོ་གསུམ་པའི་སྐུ་གདུང་ཞིག་བཞེང་དགོས། དེ་ཁྱེད་དང་མི་འགས་བཞེངས་རོགས་གསུངས། རྗེས་མ་ཤེས་རབ་གོང་འཕེལ་ལྷ་སར་ཕེབས་དུས་སྦྱིན་བདག་ཁོང་གིས་“སྐུ་གདུང་དེ་ང་གཅིག་བུ་བཞེངས”བརྫས་ནས་ཁས་བླངས། ༢༠༡༩་༤་པའི་ནང་ཤེས་རབ་གོང་འཕེལ་ལྷ་སར་ཡང་བསྐྱར་ཕེབས་ནས་སྐུ་གདུང་དང་སྲུང་མའི་སྐུ་བརྙན་ཐད་ལྟ་ཞིབ་མཛད་རྗེས། སྲུང་མའི་སྐུ་བརྙན་གྱི་ཕྱག་མཚན་བཟོ་བཅོས་བྱས་ཡོད་འདུག ༢༠༡༩་༥་ནང་ཤེས་རབ་གོང་འཕེལ་ལྷ་སར་ཕེབས་ནས་སྐུ་གདུང་དང་སྐུ་བརྙན་གཉིས་ཨ་མདོ་ཤར་ཁོག་ལ་གདན་དྲངས། ཟླ་༥་ཚེས་༡༦་ཉིན་གཙོ་ཚང་རྒུ་ནས་སྐྱིད་འཛོམས་དགོན་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུ་སྐབས། སྣང་ཞིག་དགོན་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཤེས་རབ་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང་ཤེས་རབ་གོང་འཕེལ་གཉིས་གཙོ་བོ་བྱས་ནས་གྲྭ་བ་འགའ་དང་། སྐྱིད་འཛོམས་དགོན་པའི་ལྷ་སྡེ་ཡིས་དགའ་བྲོད་དད་གུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དགོན་པའི་སྒྲུབ་ཁང་ནང་གདན་དྲངས། དེ་ནས་བླ་གྲྭ་ཚོ་བསྐང་གསོལ་གསུངས། སྤྲུལ་སྐུ་ཤེས་རབ་འོད་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རྗེས་བཞག་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གསུང་བཤད་དང་། ཤེས་རབ་གོང་འཕེལ་ཀྱིས་སྐུ་གདུང་དང་སྐུ་བརྙན་གཉིས་ཀྱི་ཐད་ནས་གསུང་བཤད་དང་། མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་སློབ་བཟོ་རྒྱས་གནང་བ་མཛད། བཀྲ་ཤིས་ཤོག།


text:
པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་གིས་ཀྲུའུ་ཞི་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་མཇལ་ཞུ་གནང་པ། པར་གྱི་ཡོང་ཁུངས། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གསར་འགྱུར་དྲ་བ།
རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ།
པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་ནི་1938ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཞུན་ཧྭ་རྫོང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་། སྐྱ་མིང་ལ་མགོན་པོ་ཚེ་བརྟན་ཟེར། དགུང་ལོ་གསུམ་གྱི་སྟེང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་། 1949ལོའི་ཟླ་6པའི་ཚེས་3ཉིན། གོ་མིན་སྲིད་གཞུང་གིས་གསེར་བུམ་དཀྲུག་མི་དགོས་པར་ཆོག་མཆན་གནང་བ་མ་ཟད། ཟླ་8པའི་ཚེས་10ཉིན། མི་སྣ་ཆེད་དུ་མངགས་ཏེ་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དུ་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་བའི་མཛད་སྒོ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་། 1989ལོའི་ཟླ་1པོའི་ཚེས་28ཉིན། དམ་པ་ཁོང་གིས་ཕྱག་ལས་ཀྱི་སྐུ་ངལ་ཚད་མེད་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་མཐར་གཞིས་ཀ་རྩེར་གཟུགས་སྐུའི་བཀོད་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཁྱེན་རྒྱ་ཡངས་ཤིང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་ལ། ལྷག་པར་དུ་བོད་ལྗོངས་ཁ་བྲལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་ཁྲོད་དུས་ཡུན་རིང་པོར་འགྱུར་བ་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དར་ཆ་མཐོན་པོ་བསྒྲེངས་པའི་ལངས་ཕྱོགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་སྲུང་སྐྱོང་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་སྲ་བརྟན་གཏོང་བར་མཛད་རྗེས་བསུབ་ཏུ་མེད་པ་བཞག བློ་མཐུན་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་ཁོང་ནི་“རང་རེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་པ་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་”ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་མྱོང་། ད་ལོ་ནི་དམ་པ་ཁོང་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ངོ་30འཁོར་བའི་ལོ་ཡིན་ལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བས་ཆེད་རྩོམ་ལེ་ཚན་བཀོད་སྒྲིག་བགྱིས་ནས། རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་། ཀྲོའུ་ཨེན་ལའེ་སོགས་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་གསར་བརྗེ་པ་རྒན་རབས་རྣམས་དབར་གྱི་འཕྲིན་ཡིག་དང་གློག་འཕྲིན་གྱིས་འབྲེལ་འདྲིས་གནང་པར་ཕྱིར་དྲན་བྱས་ཏེ། ནམ་ཡང་ནུབ་མི་སྲིད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ལ་བསྐྱར་མྱོང་བྱེད་པ་དང་། རླབས་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་པ། རྒྱལ་སྲིད་ལས་དོན་སྒྲུབ་མཁན་གྲགས་ཅན། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་ཀྱི་གྲོགས་པོ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཕུལ་བྱུང་དབུ་འཛིན་པར་ཁོང་ལ་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་རྗེས་དྲན་ཞུ་བ་ལགས།
1949ལོར། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་འགོ་ཁྲིད་གནང་པའི་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་འཁྲུག་ལ་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་གྲབས་ཡོད་པའི་སྔ་ནུབ་ཏུ། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཟིན་པ་དང་། ལན་ཀྲོའུ་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་པའི་སྔོན་ཙམ་ལ། མའོ་ཀྲུའུ་ཞིས་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་དཔུང་འཇུག་བྱེད་ཀྱིན་པའི་ཕེང་ཏེ་ཧོའེ་སོགས་བློ་མཐུན་ལ་གློག་འཕྲིན་བཏང་ནས“པཎ་ཆེན་དང་དེ་བཞིན་ཀན་སུའུ་མཚོ་སྔོན་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་སྲུང་སྐྱོང་དང་བརྩི་འཇོག་ལ་དོ་སྣང་གང་ལེགས་གནང་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་དགོས”པའི་བཀའ་གསུང་བསྩལ་པ་དང་། ཟི་ལིང་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་རྗེས་སུ། ནུབ་བྱང་ཅུས་དང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཨུ་ལྷན་གྱིས་མི་སྣ་ཆེད་དུ་མངགས་ནས་སྐུ་འབུམ་དུ་ཡོད་པའི་པཎ་ཆེན་མཆོག་གི་སྐུ་འཁོར་དང་འབྲེལ་གཏུག་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཁོང་ཚོར་ཏང་གི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་དང་ཆོས་ལུགས་སྲིད་ཇུས་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་ཞིང་། པཎ་ཆེན་མཆོག་གི་སྐུ་འཁོར་དཔོན་རིགས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་འདྲིས་དངོས་བརྒྱུད་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྲིད་ཇུས་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པ་དང་དུས་མཚུངས་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་པའི་གནས་བབ་ཧ་ཅང་བཟང་པོའང་མཐོང་བྱུང་པས་ན། ཤིང་སྡེར་བཞུགས་པའི་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་རེད།
1949ལོའི་ཟླ་10པའི་ཚེས་1ཉིན། ཀྲུའུ་ཞི་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དངོས་སུ་དབུ་བརྙེས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་པ། པར་གྱི་ཡོང་ཁུངས། མི་དམངས་དྲ་བ།
1949ལོའི་ཟླ་10པའི་ཚེས་1ཉིན། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་གིས་མཚོ་སྔོན་ནས་ཀྲུའུ་ཞི་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་སྤྱི་ཀྲུའུ་ཏེ་གཉིས་ལ་གློག་འཕྲིན་བཏང་པ་དང་། གློག་འཕྲིན་དུ“པེ་ཅིང་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་མའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་སྤྱི་ཀྲུའུ་ཏེར་ཞུ་རྒྱུར། ཁྱེད་ཀྱི་མཁས་མཛངས་གཉིས་ལྡན་གྱི་རྣམ་དཔྱོད་ལ་བརྟེན་པས་རྒྱལ་སྐྱོབ་དམངས་སྐྱོབ་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་དར་ཞིང་། དྲང་བདེན་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པར་རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་སྤྲོ་བ་འབུམ་གྱིས་མྱོས་ཡོད་པ་རེད། པཎ་ཆེན་ངེད་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་སེམས་ཀྱིས་ཚོར་ནས་དེ་ཉིད་ངོས་ལེན་གོང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་རིང་། བོད་ལྗོངས་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་བདག་དབང་ཆ་ཚང་ཡོང་ཆེད་ཡུལ་ལུང་སོ་སོར་བསྐྱོད་པ་ཡིན་ཡང་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་ཐོབ་མ་སོང་པས་ཕངས་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཆེ། ད་ལྟ་ངེད་ཀྱིས་མཚོ་སྔོན་ནས་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་རྒྱུའི་བཀར་སྒུག་ཡོད། ཁྱེད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་འོག་ནུབ་བྱང་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ་པ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་ཟིན་པས། སེམས་པ་སྤྲོ་བས་བརྟས་ཤིང་སྐུལ་ལྕག་ཆེན་པོ་ཐེབས་སོང་། ཕྱིན་ཆད་མི་དམངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ལ་རེ་བ་བྱེད་ཅིང་རྒྱལ་ཁབ་དར་སྤེལ་ཐུབ་ལ་རེ་བ་ལྡན་པ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་ཉིན་དེར་ཡང་རེ་སྒུག་བྱས་ཡོད། ངེད་ནས་བོད་ཡོངས་ཀྱི་མི་དམངས་གི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ཁྱེད་ལ་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་གོང་བཀུར་ཞུ་བ་ཡིན”ཞེས་བཀོད་འདུག
དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་གིས་བྱེས་འཐབ་དམག་སྡེ་དང་པོའི་དམག་སྤྱི་ཕེང་ཏེ་ཧོའེ་ལ“དྲང་བདེན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་བརྟེན་བོད་ལ་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ལ་ངོ་ལོག་བྱེད་མཁན་ཚང་མ་གཙང་དག་བཟོས་ནས་བོད་མི་དམངས་སྐྱོབ་རྒྱུའི”རེ་ཞུ་བཏོན་པ་རེད།
རྟེན་འབྲེལ་གློག་འཕྲིན་དེ་ནི་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པས་ཐེངས་དང་པོར་ཡོངས་གྲགས་ཐོག་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་ཕྱོགས་གཉིས་བཏོན་པ་དེ་ཕུད་ད་དུང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་དང་བདག་དབང་ཆ་ཚང་ལ་བརྩི་བཀུར་གནང་རྒྱུའི་ཆབ་སྲིད་ཐད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་དང་། ཁ་བྲལ་སྟོབས་ཤུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་དང“བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་པའི་བཀར་སྒུག་པའི”ཐུགས་འདུན་ཡང་བསྟན་ཡོད་པས། ཀྲུང་གོ་གསར་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་དངོས་སུ་ཁས་ལེན་རྒྱུར་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པའི་ཐད་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་ལྡན་ཡོད།
1951ལོའི་ཟླ་4པའི་ཚེས་27ཉིན། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་པེ་ཅིང་དུ་ཞབས་སོར་ཐོག་མར་འཁོད་པ་དང་། ཙུང་ལི་ཀྲི་ཨན་ལི་དང་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་སྤྱི་ཀྲུའུ་ཏེ་སོགས་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་པ་འབབ་ཚིགས་སུ་བཅར་ནས་ཕེབས་བསུ་གནང་པ་རེད།
མའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་སྤྱི་ཀྲུའུ་ཏེས་ཟླ་11པའི་ཚེས་23ཉིན་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པར་འཕྲིན་ལན་བཏང་ནས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་གི་རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལ་བསྟོད་བསྔགས་གནང་པ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དང་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་བོད་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་འདུན་སྐོང་ཐུབ་ངེས་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པ་རེད། འཕྲིན་ཡིག་ཏུ“ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་གཅིག་ཉིན་གྱི་གློག་འཕྲིན་བཀླགས་ནས་བློ་སེམས་ཤིན་ཏུ་བདེ་བོ་བྱུང་ཡོད་ལ། བོད་མི་དམངས་ཀྱིས་མེས་རྒྱལ་ལ་དགའ་ཞེན་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བཙན་འཛུལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ། གོ་མིན་ཏང་ལོག་སྤྱོད་སྲིད་གཞུང་སྲིད་ཇུས་ལ་ཡི་རང་མེད་པར། སྟོབས་འབྱོར་གཅིག་གྱུར་གྱི་མི་རིགས་ཁག་འདྲ་མཉམ་ལས་བྱེད་པའི་ཀྲུང་གོ་གསར་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོའི་ནང་བྱེ་བྲག་ཅིག་བྱེད་འདོད་ཡོད་པས་ན། ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དང་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་བོད་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་འདུན་སྐོང་ཐུབ་ངེས་ཡིན་ལ། ཁྱེད་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་མི་སྣ་དག་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་འབད་བརྩོན་བཅས་བྱས་ནས། བོད་ཀྱི་བཅིངས་འགྲོལ་དང་རྒྱ་བོད་མི་དམངས་ཀྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ཆེད་དུ་ནུས་པ་འདོན་རྒྱུའི་རེ་བ་ཞུས་པ་ཡིན”ཞེས་བྲིས་འདུག
སྤྱི་ཁྱབ་དམག་སྤྱི་གཞོན་པ་ཕེང་ཏེ་ཧོའེ་ཡང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་གློག་འཕྲིནབཏང་ནས། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་དང་པཎ་ཆེན་ནང་མ་སྒང་གི་དཔོན་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་ལྷག་བསམ་ལ་གདེངས་འཇོག་ཚད་མེད་གནང་པ་དང་འབྲེལ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་ལ་བྱམས་བརྩེའི་འཚམས་འདྲི་གནང་བ་རེད།
གློག་འཕྲིན་འདིར་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་མཉེས་ཡོད་དེ། ཁོང་གིས་གློག་འཕྲིན་ལས“ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གིས་ངེད་པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏེ་ནི་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་གོ་གནས་དངོས་སུ་ཁས་ལེན་བྱས་པར”དགོངས་འདུག་པ་དང། “ འཕྲིན་ལན་ཉིན་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ལ་ནར་འགྱངས་བཏང་པ་དེས་ཀྱང་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གིས་འཕྲིན་ལན་འདིས་ཐོན་པའི་ནུས་པ་དང་དོན་སྙིང་ཐད་ཐུགས་བསམ་ནན་མོ་བཏང་པ”གསལ་པོར་མཚོན་ཐུབ། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་ཁོང་གིས་ཀྱང་འཕྲིན་ལན་དུ“རྒྱལ་གཅེས” དང“ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བཙན་འཛུལ་ལ་ངོ་རྒོལ།” བོད་ལྗོངས་འདི་ཉིད“ ཀྲུང་གོ་གསར་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོའི་ནང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ”བཅས་ནན་གྱིས་བསྟན་པ་དང་། ཁོང་ལ“ བོད་ཀྱི་བཅིངས་འགྲོལ་དང་རྒྱ་བོད་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འབད་བརྩོན་བྱེད་རྒྱུའི”བླང་བྱ་བཏོན་པ་ནི་ཁོང་ལ“ཡིད་ཆེས་དང་གཅེས་སྐྱོང་། སྐུལ་ལྕག་གནང་པ་ཡིན་པར”མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།
(དཔྱད་གཞིའི་་ཡིག་ཆ་ཁག་ཅིག་ནི་གློག་འཕྲིན་གྱི་མ་ཡིག་ཡིག་ཚགས་དང་།《བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཚགས་བདམས་བསྒྲིགས》《མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྒྲིགས》《པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏེ་ནིས་དམག་སྤྱི་ཕེང་ཏེ་ཧོའེ་ལ་བོད་ལ་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་དང་བོད་མི་སྐྱོབ་པའི་རེ་ཞུའི་གློག་འཕྲིན་བཅས་ལ་ཟུར་ལྟ་བྱས་པའོ།)


text:
མཚོ་སྔོན་གསར་འགྱུར་དྲ་བའམ་མཚོ་སྔོན་གསར་འགྱུར་དྲ་བའི་མཁོ་སྤྲོད་སྟེགས་བུའི་འཕྲིན་ལྟར་ན། ཟླ4ཚེས27ཉིན། ཞིང་ཆེན་མི་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་ཐིན་གྱིས་ཞིང་ཆེན་སློབ་གསོ་ཐིན་དང་ཞིང་ཆེན་སྤྱིའི་བཟོ་ཚོགས། ཞིང་ཆེན་བཟོ་ཚོང་མཉམ་འབྲེལ། ཞིང་ཆེན་གུང་གཞོན་ཏང་ཨུ་བཅས་ལ་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས2019ལོའི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི“དམངས་གཉེར་ཁེ་ལས་ཀྱིས་ལས་བསྡུ་དང་མཐོ་རིམ་མཐར་ཕྱིན་སློབ་མའི་ལས་ཞུགས་ཚོང་གཏམ་གྲོས་ཚོགས”ཏེ། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ཆེད་དོན་ལས་བསྡུའི་གྲོས་ཚོགས་དེ་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཞིན་ཉིན་ཐང་ཆེན་དུ་སྤེལ་པ་རེད།
ཐེངས་འདིའི་བྱ་འགུལ་ལ་ཞིང་ཆེན་ཕྱི་ནང་གི་ཁེ་ལས་ལས་ཁུངས་མི་འདྲ་པ400ལྷག་ཟབ་ཞུགས་བྱས་ཤིང་། རང་ཞིང་གི་དམངས་གཉེར་ཁེ་ལས་ཀྱི་རྐང་འཛིན་ཆེ་གྲས་དང་ལས་བཟོ་པ་འབོར་ཆེན་དགོས་པའི་ནུས་ཁུངས་གསར་པའི་ཁེ་ལས། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཁེ་ལས། ཁེ་ལས་ཆུང་འབྲིང་བཅས་ཀྱིས་ལས་རྐང་མི་འདྲ་པ9620འདོན་སྤྲོད་བྱས་ཤིང་། ཕལ་ཆེར་མི་གྲངས་ཁྲི་གཅིག་ལ་ཉེ་བ་ལྷག་ཐེངས་འདིའི་ལས་བསྡུའི་གྲོས་ཚོགས་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཉིན་དེར་མི་གྲངས2276གི་ལས་ཞུགས་འདོད་མོས་མངོན་འགྱུར་བྱུང་པ་མ་ཟད། གྲོས་མཐུན་གན་རྒྱ་ཡང་བཞག་ཟིན།
2019ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི“དམངས་གཉེར་ཁེ་ལས་ལས་བསྡུའི”རིམ་བསྟར་བྱ་འགུལ་དེ་ནི“ལས་ཞུགས་རོགས་སྒྲུབ་བྱ་འགུལ”གྱི་རྗེས་མཐུད་ཡིན་ལ། “དཔྱིད་རླུང་བྱ་འགུལ”གྱི་ཆེད་དོན་བྱ་འགུལ་དེའི་རྗེས་ནས་རང་ཞིང་གིས་སྤེལ་བའི་དམངས་ཕན་དང་ཁེ་ལས་ལ་ཕན་པའི་བྱེད་ཐབས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ཐེངས་འདིའི་བྱ་འགུལ་གྱིས“ལས་ཞུགས་སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་དམངས་དང་ཁེ་ལས་ལ་ཕན་ཁེ་བསྐྲུན་པ། ལས་ཞུགས་ཞབས་ཞུའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་པ”བརྗོད་དོན་དུ་བཟུང་ཡོད། འདི་ནི་རང་ཞིང་གིས་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་སྤེལ་མྱོང་བའི“དམངས་གཉེར་ཁེ་ལས་ལས་བསྡུའི”རིམ་བསྟར་བྱ་འགུལ་ཐེངས14པ་ཡིན་ཞིང་། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ལས་ཞུགས་ལས་སྒྱུར་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་པ་དང་། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ལས་ཞུགས་བརྟན་འཇགས་ནས་རྒྱ་སྐྱེད་ཀྱིས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།
ཐེངས་འདིའི་བྱ་འགུལ་གྱིས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ལ་རོགས་སྒྲུབ་བྱེད་པའི་ཁེ་ལས་མི་འདྲ་བ6གདན་འདྲེན་ཞུས་སྟེ། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱིལས་རྐང་གསར་པ58ལ་ལས་ཞུགས་ལས་བསྡུའི་བྱ་འགུལ་སྤེལ་ནས། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་མི་སྣའི་ལས་ཞུགས་རོགས་སྒྲུབ་ནུས་ཚད་ཆེས་ཆེར་བཏང་། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཤར་ནུབ་དབུལ་སྐྱོར་གྲོས་མཐུན་དང་མི་གྲངས་ཁ་གཏད་རོགས་སྐྱོར་སྒྲིག་གཞི་ལྟར། ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནན་ཅིན་དང་ཝུའུ་དབྱིས་སོགས་ཀྱི་ལས་ཞུགས་གསར་འཛུགས་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ། ཞིང་ཆེན་གཞན་པའི་ཁེ་ལས37ལྷག་ལས་ལས་རྐང་མི་འདྲ་པ3390ལས་བསྡུ་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཡང་འདོན་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། ལས་བསྡུའི་ཡུལ་དངོས་སུ་ལས་བསྡུའི་འཐུས་ཚབ་ཞབས་ཞུ་སྤེལ་ནས། རང་ཞིང་གི་ལས་རིགས་ལས་བསྡུ་མི་འདྲ་བ་སོ་སོའི་ཁ་ཕྱོགས་དེ་ཞིང་ཆེན་ནང་ཁུལ་ནས་རིམ་བཞིན་ཞིང་ཆེན་གཞན་ལ་ཁ་ཕྱོགས་འགོ་ཚུགས་པ་རེད།
ཐེངས་འདིའི་ལས་བསྡུའི་གྲོས་ཚོགས་ལ་ཟབ་ཞུགས་བྱས་པའི་ཁེ་ལས་དང་ལས་རྐང་ལ་བལྟས་འོངས་ན། ཞིང་ཕྱུགས་དང་གཏེར་ཁུངས། ནུས་ཁུངས་གསར་པ། ཉོ་འཚོང་། སྨན་རྫས། ཁང་སའི་ཐོན་ལས། དངོས་ཟོང་། སློབ་གསོ། ITསོགས་ལས་རིགས་མི་འདྲ་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ལ། རིགས་མི་འདྲ་པ་སོ་སོས་ལས་བསྡུ་མཁན་ལ་འཕྲུལ་ཆས་དང་ཚོང་གཉེར། ལག་རྩལ། ཁེ་ལས་ཆེ་འབྲིང་རིམ་པའི་བདག་དོམ། ནོར་དོན། བརྙན་གཟུགས་གསར་བཟོ། གློག་རྡུལ་ཚོང་དོན་སོགས་ཀྱི་ལས་རྐང་མི་འདྲ་པ་མང་པོ་ཞིག་བདམ་གསེས་བྱེད་དུ་བཅུག་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་མེན་ཙེ་ལུང་གཡང་འགག་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཆུ་བེད་གསོ་སྤེལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་ཟིའི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣས་བཤད་རྒྱུར། ང་ཚོའི་ཁེ་ལས་ཀྱིས་སྐྱེ་དངོས་ལག་རྩལ་ཆེད་ལས་ཀྱི་ལས་རྐང་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང་། འབྲེལ་ཡོད་ཆེད་ལས་ཀྱི་སློབ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སློབ་མ་ང་ཚོའི་ཀུང་ཟི་ལ་ཟབ་ཞུགས་བྱེད་པར་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཟེར།
ལྷ་དཔལ་སྐྱབས་ཀྱིས་བསྒྱུར།


text:
བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་བརྗོད་གཞི་གཙོ་བོ་ཤེས་ཡོན་གནས་བབ་སྐོར་ཡིན་པ།
“བོད་ཡིག་འབྲི་སྐབས་ནོར་ཆོག་གི་མེད་པ་འདྲ་བོར་བརྩིས་ན། བོད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་འགོག་རྐྱེན་འགྲོ་ཡི་འདུག་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་འགན་འཛིན་ཚེ་རིང་བསམ་གྲུབ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་སོང།
ཟླ་འདིའི་ཚེས་༢༣ ཉིན་དྷ་སའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་སློབ་ཁང་དུ་“རང་ངོ་རང་ཤེས་དང་། རང་འགན་རང་ཁུར་”ཞེས་པའི་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་༡༠ དེ་འཚོག་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཚོགས་འདུ་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོའི་ཐོག་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཤེས་ཡོོན་འགན་འཛིན་ཚེ་རིང་བསམ་གྲུབ་དང། དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་བོད་ཀྱི་ཐེབས་རྩའི་ཇུས་སྟོན་པ་ཚེ་དབང་རིན་འཛིན། ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་སློབ་ཁང་གི་སློབ་སྤྱི་འཇམ་དཔལ་གྲགས་པ། དགེ་ལས་སློབ་མ། ས་གནས་ཁག་ནས་སླེབས་པའི་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་མ་བཅས་མཉམ་ཞུགས་བྱས་སོང།
ཚོགས་ཆེན་དེའི་ཐོག་ས་གནས་ཁག་༡༣༢ ཙམ་གྱི་སློབ་མར་མགྲོན་ཤོག་བཏང་ཡོད་འདུག་ཀྱང། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་གནས་ཁ་ཤས་ལ་ཡིག་ཚད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས་བྱུང་དང་། ད་ལྟ་དངོས་སུ་ཚོགས་བཅར་བ་རྒྱ་གར་མཐོ་སློབ་ཁག་དང་བོད་ཀྱི་མཐོ་སློབ་ཁག་གི་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་མ་དང་། དེ་བཞིན་དགོན་སྡེ་ཁག་ནས་སློབ་མ་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་༤༠ ཙམ་ཡོད་པ་དང་། མི་གྲངས་༢༥ རྒྱ་གར་ཧ་རི་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་རྙོག་གྲའི་རྐྱེན་གྱིས་ལམ་བར་དུ་འགག་ཡོད་ནའང་། དེ་རིང་ཉིན་རྒྱབ་ལ་སླེབས་རྒྱུ་ཡིན་པས། ཁྱོན་ཚོགས་བཅར་བ་མི་གྲངས་༦༥ ཙམ་ཡོད་འདུག
སྐབས་༡༠ པའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གོ་སྒྲིག་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ལྡན་གྱིས། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་བརྗོད་གཞི་གཙོ་བོ་གྲོས་མང་བྱས་རྗེས་‘བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་གནས་བབ་གང་ལེགས་ཡོང་སླད། མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་འགན་འཁུར་དང་དེའི་སྣེ་འཁྲིད་ཀྱི་བསམ་བློའི་ཁ་ཕྱོགས་’ཞེས་པ་གཏན་འབེབས་བྱས་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་སོང་།
དེ་རྗེས་དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་བོད་ཀྱི་ཐེབས་རྩའི་ཇུས་སྟོན་པ་དང་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་གཙོ་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་གྱིས། ཚོགས་ཆེན་སྐབས་དང་པོ་དེ་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༦ ལོར་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་མེང་ལོར་དུ་ཚོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང། སྐབས་དེར་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་རང་ངོ་རང་ཤེས་དང་རང་འགན་རང་འཁུར་གྱི་ཐོག་ནས། དེང་དུས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཤེས་ཡོན་ཆ་མཉམ་ཐོག བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་གསལ་ཚེ་བོད་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུ། བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་རིང་བཙན་བྱོལ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་ཆེད་ཡིན་སྐོར་སོགས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་སོང།
ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་སློབ་ཁང་གི་སློབ་སྤྱི་དགེ་བཤེས་འཇམ་དཔལ་གྲགས་པས། བཙན་བྱོལ་ནང་གི་མཐོ་རིམ་སློབ་མ་རྣམས་ལ་དེང་དུས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཚད་མི་མཉམ་པས། དེ་གཉིས་མཉམ་པ་བྱེད་དགོས་པ། ཤེས་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་ལྟོ་གོས་གཅིག་པུ་མིན་པས། ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོར་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་འཛིན་དགོས་པ་དང། དེ་བཞིན་བསམ་བློ་སྡུག་ས་ནས་གཏང་ན་བཙན་བྱོལ་བའི་དུས་ཚོད་དེ་དུས་ཚོད་སྡུག་ཤོས་དེ་ཡིན་ཡང། བློ་སྟོབས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏང་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་མ་ཞུམ་པར་འཇོན་ཐང་སྟོན་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་ཡག་ཤོས་དེ་ཡིན་སྐོར་སོགས་གཏམ་བཤད་གནང་སོང།
མཐའ་མར་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་འགན་འཛིན་ཚེ་རིང་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་ཆེད་དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་བོད་ཁྱིམ། སམ་བྷོ་ཊ་སོགས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་མང་པོ་གཏོང་གི་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དེ་བེད་སྤྱོད་མང་པོ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་ཡིན་པས། དྲ་ཐོག་ཏུ་བེད་སྤྱོད་བྱ་ཐུབ་ན་ཐོག་མར་ཡིག་ནོར་ཡོང་སྲིད་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཡི་རེད་པས། “བོད་ཡིག་འབྲི་སྐབས་ནོར་ཆོག་གི་མེད་པ་འདྲ་བོར་བརྩིས་ན། བོད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་འགོག་རྐྱེན་འགྲོ་ཡི་འདུག་བསམས་ཀྱི་འདུག་”ཅེས་དང། མཐོ་རིམ་སློབ་མས་སློབ་ཕྲུག་ཆུང་བར་མིག་དཔེ་དང། རིག་གཞུང་ནང་འདྲེན་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ཞབས་ཞུ་བྱེད་དགོས་སྐོར་གསུངས་སོང།
ཚོགས་ཆེན་དེ་དང་འབྲེལ་ནས་བོད་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་གི་རྩོམ་ཡིག་འགྲན་སྡུར་བྱས་འདུག་པས། བོད་ཡིག་རྩོམ་ཡིག་ལ་འགྲན་ཞུགས་པ་༦༥ དང་དབྱིན་ཡིག་ལ་༧ ལས་བྱུང་མེད་པ་དང། འགྲན་སྡུར་གྱི་རྩེ་ཕུད་པ་རྣམས་ལ་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་དང་དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་གཉིས་ཀྱིས་བྱ་དགའ་བརྩལ་སོང།
ཚོགས་ཆེན་དེ་ཉིན་བདུན་རིང་འཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་དེའི་རིང་བརྗོད་གཞི་གཙོ་བོར་དམིགས་ཏེ་གཞན་ཡང་བརྗོད་གཞི་མང་པོའི་ཐོག་གྲོས་གླེང་བྱ་རྒྱུ་དང། གྲོས་ཆོད་བཞག་ནས་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ཁག་ལ་ཕུལ་རྒྱུ་དང་མཐོ་རིམ་སློབ་མའི་ཞིབ་འཇུག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་ཁག་གི་ལན་འདེབས་གང་བྱུང་སྐོར་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག
ཚོགས་བཅར་བའི་ཁྲོད་རྒྱ་གར་བྷ་རོ་ཊར་སྲིད་དོན་ཚན་རིག་གི་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པའི་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པའི་བུ་མོ་ཉི་མ་གཡང་འཛོམས་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པས། ཁོང་གིས་“འདི་གར་ས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ནས་བོད་རིགས་མཐོ་རིམ་སློབ་མ་མང་པོ་འཛོམས་ཏེ། ཤེས་ཡོན་ཐོག་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དང་ལྟ་བ་འཁྱེར་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་སོང་བས། སྡིངས་ཆ་དེ་ཡག་པོར་མཐོང་ནས་ང་རང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པ་ཡིན་”ཞེས་དང། ཚོགས་ཆེན་གྱི་བརྗོད་གཞི་དེ་ཤེས་ཡོན་འབྲེལ་བས་ཤིན་ཏུ་ཡག་པོ་མཐོང་བ། དེ་བཞིན་མཐོ་སློབ་ཀྱི་གུང་སེང་སྐབས་ཁོང་དང་རོགས་པ་རྣམས་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ། ཤེས་ཡོན་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་དང་མཐོ་སློབ་ལ་སློབ་འཇུག་བྱེད་སྟངས་སྐོར་གོ་རྟོགས་སྤེལ་བར་འགྲོ་འཆར་ཡོད་སྐོར་དང། མ་འོངས་པར་རང་ཉིད་འབུམ་རམས་པའི་སློབ་གཉེར་གྲུབ་རྗེས། དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལྷན་ཁང་ཁག་གི་བཀའ་བློན་བྱེད་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་སོང།།
གསར་འགོད་པ་སྐལ་བཟང་དོན་གྲུབ།


text:
༄༅། །དེ་རིང་ ༢༠༠༩ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཙན་གནོན་དབང་བསྒྱུར་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཧྲིལ་པོ་འཁོར་བའི་གལ་ཆེའི་དུས་ཚིགས་འདིའི་ཐོག བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གིས་བོད་མི་རིགས་དང་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་ལུས་སྲོག་དོར་བའི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་སྔ་ལོ་གསུམ་དུས་ནས་བཟུང་ད་བར་ཆོལ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཞི་རྒོལ་གྱི་ནང་ལུས་སྲོག་ཤོར་བ་རྣམས་ལ་རྗེས་དྲན་དང་། ད་ལྟ་བཙན་འོག་ཏུ་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ལ་སེམས་ཚོར་དྲག་པོས་འཚམས་འདྲི་བཅས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ནས་བཟུང་ད་བར་འདས་པའི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་ཕྱི་མིག་ཅིག་བལྟས་ན་བློ་ཡུལ་དུ་མི་ཤོང་བའི་འགྱུར་ལྡོག་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ལོར་རྒྱ་དམག་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་ངོ་ལོག་གཉའ་གནོན་དང་། དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར། གྲལ་རིམ་འཐབ་རྩོད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ། མི་དམངས་སྤྱི་ཁང་། དམག་ཁྲིམས་བསྡམས་པ། རྨང་གཞིའི་འཛུགས་སྐྲུན། ནུབ་ཕྱོགས་འཐོན་འབྱེད་སོགས་རྣམ་པ་དང་མིང་འདོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དོན་དུ་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་གཙང་སེལ་བྱས་ཏེ་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡུལ་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ཕུགས་དམིགས་ལྡན་པའི་སྲིད་བྱུས་འོག་བོད་མིས་ལུས་སེམས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་མནར་གཅོད་ཇི་མྱོང་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལངས་ཤིང་། བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཡིད་ལམ་དུ་གསལ་བས་བསྐྱར་ཟློས་མ་དགོས།
དྲག་གནོན་མནར་གཅོད་དང་མགོ་སྐོར་སླུ་བྲིད། ༧ླད་པ་བཀྲུས་པའི་སློབ་གསོ་དྲིལ་བསྒྲགས་སོགས་ཐབས་བརྒྱ་བྱུས་སྟོང་ཇི་འདྲ་ཞིག་བྱས་རུང་། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་དང་སྙིང་སྟོབས་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་བཏང་མ་ཐུབ་པར་ཆོས་དད་དང་། རིགས་ཞེན། ཁྱད་པར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ལྡོག་ཏུ་མེད་པའི་དད་འདུན་བཅས་མི་རབས་གསུམ་གྱི་དུས་ཡུན་རིང་བརྟན་གནས་ཐུབ་པ་དང་། དེ་ཡང་སེམས་སྦག་ཏུ་ཡོད་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ལུས་སྲོག་གི་ཉེན་ཁ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ལུས་ངག་གི་རྣམ་རིག་ཏུ་གསལ་སྟོན་བྱས་པའི་ལས་འགུལ་སྔ་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ནས་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བྱུང་དང་ཡོང་བཞིན་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་དོ་སྣང་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་སྔར་ལྷག་ཐོབ་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་འདིས་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་གསར་པ་ཞིག་བསྐྲུན་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་དབང་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆེས་མུན་ནག་དང་ཆེས་རྗེས་ལུས་སུ་གནས་པའི་བོད་རིགས་རྣམས་བཅིངས་བཀྲོལ་བཏང་བ་དང་། དེང་རབས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྐྲུན་ཚུལ། ཁ་བྲལ་བ་ཉུང་ཤས་ཤིག་ལས་བོད་མི་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གཞུང་དང་དམར་ཤོག་ལ་དགའ་མོས་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་ཚུལ་སོགས་ཧམ་རྫུན་གྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་དག་ལ་ལན་འདེབས་དེ་ལྷག་མེད་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པས། གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་བསམ་སྤྱོད་ལ་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་དང་། འབྱུང་འགྱུར་ཡང་འགྱུར་མེད་སྙིང་སྟོབས་རྒྱུན་གནས་ཡོང་བའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་མི་འབུམ་ལ་ཉེ་བ་གཞན་ཡུལ་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་གྱར་སྐབས་ས་བབ་གནམ་གཤིས་དང་། སྐད་ཡིག འཚོ་བའི་མདུན་ལམ་བཅས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཚབས་ཆེ་བྱུང་སྟེ། ཡར་བལྟས་གནམ་དང་མར་བལྟས་ས་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་གྲོགས་མེད་གཅིག་པུའི་ངང་ཚུལ་དུ་གྱུར་ཀྱང་། རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་གནས་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་ནང་གཞིས་ཆགས་དང་། ཆོས་སྡེ། སློབ་གྲྭ་སོགས་རིམ་ཚུགས་ཀྱིས་ད་ཆ་རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནང་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་བསྡོམས་གྲངས་ ༤༩ གདན་ས་ཆེན་པོ་ཁག་གིས་མཚོན་དགོན་པ་དང་བཤད་གྲྭ་བཙུན་དགོན་སྔགས་གྲྭ་བཅས་གྲངས་ ༢༢༣ གནའ་དེང་གི་ཤེས་ཡོན་གཉིས་འཛོམས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་གྲངས་ ༧༧ འཕྲོད་བསྟེན་སྨན་ཁང་ ༥༤ རྒས་གསོ་ཁང་ ༡༤ བཅས་སོ་སོའི་འཚོ་བའི་མདུན་ལམ་དང་མངོན་འདོད་གང་ཡིན་བསྒྲུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་འཛོམས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཤར་ནུབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་སྐུ་ཚབ་དོན་ཁང་གྲངས་ ༡༡ བཅས་ཡོད་ཅིང་། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དུ་ཁ་ཐོར་གནས་འཁོད་བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱང་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་སོགས་སྒྲིག་འཛུགས་ཚགས་ཚུད་ཡོད་ཁར་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཐོག་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན། འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཁྱབ་བརྡལ་ཤུགས་ཆེ་ཕྱིན་ཏེ་ད་ཆ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་བྱ་ཡུལ་ཧ་ཅང་གྲངས་མང་ཡོད་པར་བརྟེན་སྐྱེ་འགྲོ་མང་པོར་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་ཕན་བདེ་རླབས་ཆེན་བསྐྲུན་ཐུབ་པའི་ཁར། བོད་དང་བོད་མིར་བརྩེ་གདུང་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་དང་། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། དེའི་དབང་གིས་མང་གཙོའི་གཞུང་ཁག་གིས་ཀྱང་མང་ཚོགས་ཀྱི་མངོན་འདོད་ལྟར་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་བྱས་ཐབས་མེད་གྱུར་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ད་ཆ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བོད་དོན་གྱི་གོ་རྟོགས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚད་གཞི་མཐོ་པོར་སླེབས་ཡོད། འདི་དག་བོད་མིའི་འབད་རྩོལ་རྐྱང་པས་འགྲུབ་ཐབས་མེད་རུང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཐུགས་རྗེ་དང་བཀའ་དྲིན་ཉག་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་འདིས་བོད་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་དབར་གདུལ་བྱ་འདུལ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཇི་ཙམ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པ་མཚོན་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་འདིར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཡུལ་དུས་དང་འཚམས་པའི་སྐུའི་བཀོད་པས་འཛམ་གླིང་སྐྱེ་རྒུ་ཡོངས་ཀྱི་ཡིད་དབང་མེད་དུ་འཕྲོག་པའི་མཛད་འཕྲིན་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ལྟ་བ་རྟེན་འབྱུང་དང་སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མེད་པའི་གདམས་ངག་ཀུན་ཁྱབ་འགན་ཁུར་གྱི་ལམ་བཟང་འགྲོ་བ་ཡོངས་ལ་ལྷུག་པོར་འདོམས་པའི་མཛད་བཟང་ལ་བརྟེན་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱིས་མཚོན་ཡུལ་གྲུ་དུ་མའི་གཞུང་དང་། གྲོས་ཚོགས། གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་ཁག གྲོང་སྡེ་ལས་ཁུངས་ཁག གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་སོགས་སྤྱི་སྒེར་ཡོངས་ཀྱིས་ཆེས་མཐོའི་བྱ་དགའ་གཟེངས་བསྟོད་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཞིག་འབུལ་བཞེས་མཛད་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་ཕན་བདེ་དང་། ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་ཕན་རླབས་ཆེན་པོ་བྱུང་དང་ཡོང་བཞིན་པ་རྣམས་སྐབས་འདིར་རྗེས་དྲན་ཞུ་འོས་པ་ཡིན། ལྷག་པར་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་དུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ་དང་། བོད་མིའི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ་ནི་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་མཛད་རྗེས་འབུར་དུ་དོད་པ་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། དེའི་དབང་གིས་འཛམ་གླིང་འདིར་ཆེ་བཙན་དུ་རློམ་པའི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཀྱང་བོད་དོན་སྣང་མེད་དུ་འཇོག་ཐབས་མ་བྱུང་བ་དང་། འཛམ་གླིང་ཆེ་རྒུ་ཡོངས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་བྱས་མཐུ་མེད་བྱུང་ཡོད། ད་ཆ་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་ཡང་དག་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་དུ་ཚུད་ཟིན་པར་བརྟེན་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འགོ་ཁྲིད་རིམ་པས་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བརྒྱུད་དེ་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་བོད་མིའི་འཐབ་རྩོད་རྒྱུན་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་གཞི་རྩ་བརྟན་པོ་བསྐྲུན་ཟིན་ཅིང་། བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་དཔལ་འབྱོར་ཡོང་ཁུངས་ཀྱང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དྭང་བླང་དཔྱ་ཁྲལ་དང་། གཏན་འཇགས་མ་དངུལ་ཐེབས་རྩ་བཅས་རྒྱུན་དུ་གཞན་བརྟེན་མ་དགོས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་ཙམ་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་རིགས་ན་གཞོན་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོར་དེང་རབས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཤེས་ཡོན་གཉིས་འཛོམས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་སྟེ་ད་ཆ་ཡུལ་གྲུ་མང་པོར་སློབ་དཔོན་དང་། འཕྲུལ་ལས་པ། འཛུགས་སྐྲུན་པ། འཛིན་སྐྱོང།བ། ཚོང་ལས་པ། སྨན་པ། སྨན་ཞབས་སོགས་ཁྱད་ལས་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་ཐོན་ཡོད་པ་མ་ཟད། འབྱུང་འགྱུར་ཡང་མུ་མཐུད་འཐོན་རྒྱུར་འབད་རྩོལ་སྔར་ལྷག་ཤུགས་སྐྱེད་བྱེད་བཞིན་པར་བརྟེན། ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་དང་། འབྱུང་འགྱུར་བོད་གསར་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་གཉིས་ཀའི་ཆེད་མིའི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་བསྐྲུན་གནང་མཛད་ཡོད། གཞན་ཡང་མགོན་པོ་མཆོག་གིས་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་གྲགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁམས་མོས་དང་འཚམས་པའི་ལམ་སྟོན་རྒྱུན་མར་མཛད་པའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་ནང་ཆོས་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག་དབར་བློ་བསྐྱེད་སྤེལ་རེས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གཉིས་གཅིག་ཕན་གཅིག་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བའི་གཞི་རྩ་ཞིག་བསྐྲུན་གནང་མཛད་པ་དང་། ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། ཐུན་མིན་ལེགས་བྱང་། དེའི་གཞི་རྩ་སྐད་ཡིག་དང་བཅས་པ་ལ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་ཉེན་ཁར་བརྩིས་ཏེ་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་འབད་རྩོལ་ཐབས་བརྒྱ་བྱུས་སྟོང་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཙམ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་དང་སྐད་ཡིག་དར་ཁྱབ་དང་ཡར་རྒྱས་རླབས་ཆེན་ཕྱིན་པ་སོགས་གོང་ཞུས་ཀྱི་ངོ་མཚར་དངོས་བྱུང་འདི་དག་ཐམས་ཅད་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་གྱི་འཕྲིན་ལས་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་མགོན་པོ་གང་གི་བཀྲིན་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་བར་དུ་གཞལ་བའི་གོ་སྐབས་ག་ལ་མཆིས། འོན་ཀྱང་བོད་མིའི་ཞི་བའི་གྱེན་ལངས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ལྔ་བཅུ་འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་འདིའི་གོ་སྐབས་བཟུང་ནས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་གུས་ཕྱག་དང་བཅས་ཐུགས་རྗེ་དང་བཀྲིན་བླ་མེད་དུ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། མཁའ་ཁྱབ་སྐྱེ་འགྲོའི་མགོན་དཔུང་དམ་པར་༸ཞབས་པད་སྲིད་མཐར་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་ཀྱང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་རབས་འདིར་མགོན་པོ་གང་གི་འཕྲིན་ལས་ལས་གྲུབ་པའི་སྲི་ཞུ་བ་བཀའ་དགོངས་དང་མཐུན་པའི་ཞབས་འདེགས་ངལ་བ་ཁྱད་བསད་ཀྱིས་ཞུ་མཁན་རྣམས་ལའང་རྗེས་དྲན་དང་ལེགས་སོ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། མགོན་པོ་གང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་འདི་དག་མདོ་ཙམ་རྗེས་དྲན་ཞུས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་༸གོང་ས་མཆོག་ནི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་དང་། མགྲིན་ཚབ་མཚོན་ངེས་ཀྱི་འདྲེན་པ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་པའི་ར་སྤྲོད་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོར་བསྐྱར་ནན་གྱིས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མི་སྤྱོད་ལྟར་ན་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་སུས་མཚོན་མིན་མང་ཚོགས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པ་ལས་བཙན་དབང་གིས་བཀོད་བསྒྲིགས་བྱེད་ཐབས་མེད། བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་ངོ་ཚབ་མཚོན་ངེས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་སུ་ཡིན་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་ལ་འཇིགས་ཞུམ་མེད་པར་རང་དབང་གིས་་བརྗོད་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ན་ས་རིས་ཐང་གསལ་ཡོང་རྒྱུ་གདོན་མི་ཟ་ཞིང་། རང་དབང་མེད་བཞིན་དུའང་སྔ་ལོ་ཕྱི་ཟླ་གསུམ་པ་ནས་ད་བར་བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་གནས་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ལུགས་གསལ་སྟོན་བྱས་ཟིན་ཡང་། རྒྱ་གཞུང་གི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་མ་མཐོང་མ་ཐོས་པ་ལྟ་བུའི་རི་བོང་རྡོ་བརྫུས་དང་ ། ལྐུགས་པའི་ཨུ་ཚུགས་དེས་མང་ཚོགས་མགོ་སྐོར་གཏོང་མི་ཐུབ།
འདས་པའི་ལོ་ཤས་ནང་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་གཞི་མེད་ཀྱི་མཚན་སྨོད་དང་། རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་ཀྱི་སློབ་གསོ། རྡུང་རྡེག་ཚ་ནན་སོགས་དྲག་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་མི་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་གྲྭ་བཙུན་ལ་བསུན་གཙེར་ཅི་ཆེ་བཟོ་བཞིན་ཁར། འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ཞིང་བྲན་ཁྲི་ཚོ་བརྒྱ་བཅིངས་བཀྲོལ་ཐོབ་པའི་ཉིན་མོར་བསྲུང་བརྩི་བྱ་རྒྱུ་སོགས་བོད་མིའི་སེམས་ལ་གནོད་གཞིའི་རྨ་ཐོག་ཚྭ་འདེབས་ལྟ་བུའི་ལས་དོན་མང་པོ་ཞིག་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་ཚོ་ནི་རང་དོན་འབའ་ཞིག་གཉེར་བའི་མི་རེ་ཟུང་གི་ཁེ་ཕན་ཆེད་བོད་དུ་བརྟན་ལྷིང་མི་ཡོང་བ་དང་། ངོ་རྒོལ་ཟིང་འཁྲུག་སློང་ཐབས་སུ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཟུར་བལྟས་ལེབ་མཐོང་རེད། མང་ཚོགས་བཟོད་བསྲན་མ་ཐུབ་པར་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་བྱུང་ན་ཚད་མེད་དྲག་གནོན་གྱི་ཁག་དཀྲི་བྱ་ཡུལ་ཞིག་ཡོང་རེ་བྱས་པ་མཐོང་ཐུབ། དངོས་དོན་དུ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་དཀྱིལ་སྟོད་བར་བོད་དང་རྒྱ་ནག་གི་ཞིང་པ་རྣམས་ཀྱི་དབར་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་མེད་ཁར། བོད་རིགས་ཞིང་པ་རྣམས་རང་དབང་ཆེ་ཞིང་འཚོ་ཐབས་བཟང་བ་ཡོད། ཆ་རྒྱུས་མེད་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་ཚོགས་ལ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་སྐོར་དུས་རབས་བར་མའི་རྒྱ་ནག་དང་ནུབ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་ཞིང་བྲན་དང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་རིང་ལུགས་ཀྱི་གནས་བབ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ཚུལ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་པ་ནི་ཧམ་རྫུན་ཆེན་པོ་རེད། བཟོ་ཞིང་འབྲོག་གསུམ་གྱི་འཚོ་ཐབས་བསྟེན་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཁྲལ་དང་འུ་ལག་ཙམ་ལས་འོས་འཚམས་མིན་པའི་བཙན་གནོན་ཅི་ཡང་མེད་པ་མ་ཟད། མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པའི་འཚོ་ཐབས་ཡོད་པ་དང་། ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་ཞིང་པ་རྣམས་ནི་གཞུང་སྒེར་ཆོས་གསུམ་གང་རུང་དུ་གཏོགས་པ་དང་། དེ་དག་གིས་སོ་སོའི་ཞིང་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་སྲུང་སྐྱོབ་གང་ལེགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། བོད་སྲིད་པ་ཆགས་པ་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ བར་བོད་ཀྱི་ཞིང་པ་རྣམས་རང་དབང་བྲལ་ཞིང་འཇིགས་དངངས་ཀྱི་འོག་གནས་དགོས་པའི་དུས་སྐབས་བྱུང་མེད་ལ། འཚོ་བས་ཕོངས་པའི་མུ་གེའང་བྱུང་རབས་མེད། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་འདས་པའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་གྱི་ནང་སྲོག་ཉེན་ལ་མ་འཛེམས་པར་བཙན་བྱོལ་ཡོང་མཁན་མང་ཤོས་ཞིང་འབྲོག་དང་བཟོ་ཚོང་ལས་མི་དཀྱུས་མའི་གྲས་ནས་ཡིན་པ་ལས། མངའ་བདག་གྲལ་རིམ་ཟེར་བ་ནས་ཡོང་མཁན་དཀོན། སྔ་ལོ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པའི་ཞི་རྒོལ་གྱི་ནང་ཞུགས་མཁན་ཡང་ཞིང་འབྲོག་གི་མི་མང་དཀྱུས་མ་ལས་མངའ་བདག་གྲལ་རིམ་གྱི་རྒྱུད་པ་ཧ་ལམ་མཐོང་རྒྱུ་མེད། གལ་སྲིད་བོད་ཀྱི་ཞིང་བྲན་རྣམས་བཅིངས་བཀྲོལ་ཐོབ་སྟེ་དགའ་བདེའི་འཚོ་བར་རོལ་བཞིན་པ་དང་། དེའི་དུས་ཚིགས་རྗེས་དྲན་བྱ་འོས་པ་ཞིག་ཡོད་ན་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་མཁན་དང་། གྱེན་ལངས་བྱེད་མཁན་ཚོའི་ནང་ཞིང་འབྲོག་གི་མི་མང་ཡོང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ལོང་བས་བལྟས་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་གྱི་དཔེ་ལྟར་རེད། ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ལ་ཕན་བདེ་སྱིན་ནུས་དེ་དག་རྒྱུན་འཛིན་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་པ་མ་གཏོགས། སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཡོད་དོ་ཅོག་ཡག་པོ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད་ལ། དུས་དང་མི་འཚམས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་རྙིང་པ་རྣམས་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་རྒྱུ་ཕར་ཞོག བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མཐོང་ཐོས་མེད་པར་གྱུར་ནས་ལོ་གྲངས་མང་པོ་འདས་ཟིན། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་འཁྱོགས་བཤད་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་བཙོན་ཁང་དང་ཁྲིམས་ཆས་སོགས་ཀྱི་འདྲ་དཔར་འགྲེམས་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། དངོས་དོན་དུ་ཁྱེད་ཚོས་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་རྒྱུའི་ལྷ་སའི་སྣང་ཤར་བཙོན་ཁང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་བཙོན་པ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ལས་ཤོང་ཡུལ་མེད་ཅིང་། ༡༩༥༩ གོང་བོད་ས་ཡོངས་ཀྱི་བཙོན་པ་ཁྱོན་བསྡོམས་ཀྱང་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་བྱུང་རབས་དཀོན། བཅིངས་བཀྲོལ་ཐོབ་ཟིན་རྗེས་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བཙོན་ཁང་གིས་ཁྱབ་པ་དང་། ལྷ་ས་རྐྱང་པའི་བཙོན་ཁང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་བཙོན་པའི་གྲངས་འབོར་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ཀྱིས་ཤེས་གསལ་དེ་དག་ལ་གཞིགས་ན་ཆེས་མུན་ནག་དང་ཆེས་གདུག་རྩབ་ཀྱི་དུས་རབས་ནམ་ཡིན་དངོས་གསལ་དོད་པོ་རེད། རྫུན་གཅིག་ཐེངས་བརྒྱ་བཤད་ན་བདེན་པར་འགྱུར་འགྲོ་བའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་གནས་འཕྲིན་གྱི་གསར་བརྗེ་བྱུང་ཟིན་པའི་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་གནས་མི་ཐུབ།
༧སྤྱི་ནོར་གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ཟབ་ཡངས་དཀྱེལ་ཆེའི་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བདུན་ཅུའི་འགོ་སྟོད་ཙམ་ནས་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཕྱག་བཞེས་སུ་བསྟར་ཏེ་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་ཁ་བྲལ་མ་དགོས་པར་བོད་མིའི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་བཙལ་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ལ་སྐབས་དེའི་སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མས་བསམ་ཞིབ་གྲོས་མོལ་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལོར་སྐུ་གཤེགས་ཏིང་ཞེའོ་ཕིང་གིས་བོད་རང་བཙན་མ་རྩོད་ན་གནས་ཚུལ་གཞན་ཡོངས་རྫོགས་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་ཐག་གཅོད་ཆོག་པའི་གྲོས་འགོ་བཏོན་སྐབས་རང་ཕྱོགས་ནས་ལན་འདེབས་གནང་ཆོག་ཡོད་པ་བཞིན་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་ལམ་གྱི་སྒོ་ཕྱེ་བ་ནས་བཟུང་འབྲེལ་མོལ་ དང་ལྟ་སྐོར་ལན་མང་བྱས་ཀྱང་དོན་དམ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་མ་ཐོན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ལོར་ལོ་བརྒྱད་ལྷག་བར་མཚམས་ཆད་པའི་འབྲེལ་མོལ་བསྐྱར་མཐུད་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་བརྒྱུད་ལམ་གཅིག་དང་གྲོས་གཞི་གཅིག་གི་སྲིད་བྱུས་བཟུང་ནས་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་བརྒྱད་དང་། ནང་ལུགས་ཀྱི་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་གཅིག་བཅས་བྱས་ཡོད། འབྲེལ་མོལ་དེ་དག་གིས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་སེལ་རྒྱུ་དང་བསམ་ཚུལ་གོ་རྟོགས་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱུང་བ་མ་ཟད། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་དགོངས་གཞི་ཇི་ཡིན་འགྲེལ་བརྗོད་གསལ་ནན་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་། རྒྱ་གཞུང་གི་བསམ་ཚུལ་དང་དཀའ་ངལ་རིགས་ཤེས་ཚོར་བྱུང་བ་གཞིར་བཟུང་སི་ཏྲས་སི་སྦག་གི་གསུང་བཤད་དུ་གསལ་བའི་དགོས་འདུན་རེ་ཟུང་ད་དུང་གུ་བཤངས་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྙིང་དོན་གཞིར་བཟུང་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་བསམ་འཆར་ཡིག་ཆ་གསར་པ་ཞིག་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་བདུན་པའི་སྐབས་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དགོས་འདུན་བཏོན་པ་གཞིར་བཟུང་ ༢༠༠༨ ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་བརྒྱད་པའི་སྐབས་རྒྱ་གཞུང་ལ་སྤྲད་ཟིན་པ་ད་ཆ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཡོངས་གྲགས་བྱས་ཡོད། ཡིག་ཆ་དེ་ནི་བོད་ཕྱོགས་ནས་བསམ་ཞིབ་གུ་བཤངས་ཆ་ཚང་ཟིན་པའི་མཐའ་མའི་དགོས་འདུན་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ནང་གསལ་བའི་དགོས་འདུན་ཁག་ནས་ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་གུ་བཤངས་བྱེད་ཐབས་མེད་ལ་བྱེད་དགོས་ཀྱང་མེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། དེའི་དོན་ཚན་ཁག་ནི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་རྩ་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པའི་རྩ་ཁྲིམས་དང་། མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཚན་ཁག་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ནག་པོ་འབྲུ་བཤེར་གྱིས་བཀོད་པ་ཞིག་ལས་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་སྙིང་ལས་བརྒལ་བའི་དགོས་འདུན་ཚིག་གཅིག་མེད། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་རྩ་ཁྲིམས་དང་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་བསྲུང་བརྩི་མ་བྱེད་པར་ཁྲིམས་མེད་ལུང་མེད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་བཟུང་ན་བྱེད་ཐབས་བྲལ་ཡང་། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ད་ལྟའི་གཞུང་དེ་རྩ་ཁྲིམས་དང་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་ངེས་པར་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་སྤྲད་པའི་ཡིག་ཆ་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་དང་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ལམ་ནས་ལན་འདེབས་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པར། དེ་ནི་ཕྱེད་རང་བཙན་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རང་བཙན། ཡང་ན་མངོན་པར་མི་གསལ་བའི་རང་བཙན་གྱི་དགོས་འདུན་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པ་ནི་འདྲེ་ཤར་སྒོ་ལ་གླུད་ནུབ་སྒོའི་དཔེ་ལྟར་ཟེར་རྒྱུས་ཕོངས་པ་ཙམ་ལས་ཤེས་པ་རྣལ་དུ་གནས་པའི་གཏམ་ཞིག་མིན་པ་སུས་ཀྱང་རྟོགས་ཐུབ།
སྔ་ལོ་བོད་དུ་དུས་འགྱུར་རླབས་ཆེ་བྱུང་བ་དང་། བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་མོལ་གྱི་ལས་རིམ་ལ་དོན་དམ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་མ་བྱུང་སྟབས། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་དང་ཐབས་ལམ་ཇི་དགེའི་སྐོར་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་གཞིར་བཟུང་མང་ཚོགས་ལ་བསྐྱར་དུ་གོ་བསྡུར་གནང་ཆེད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ ༥༩ པའི་འོག་སྔ་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ནང་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་བསྡུ་བསྐོང་མཛད་པ་ལྟར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་མཚོན་ངེས་ཀྱི་ཚོགས་འཐུས་ ༦༠༠ ཙམ་ཆེད་འཛོམས་ཀྱིས་ཉིན་དྲུག་རིང་བགྲོ་གླེང་གྲོས་མོལ་མཐིལ་ཕྱིན་གནང་བ་དང་། གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་ནས་ཀྱང་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་བརྒྱུད་དགོངས་འཆར་གང་ཐུབ་བསྡུ་རུབ་བྱས་ཤིང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འདུས་སྡོད་ཁག་ནས་ཀྱང་དགོངས་འཆར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བྱུང་བ་བཅས་མང་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་འཆར་ཁག་ཕྱོགས་བསྡོམས་སྐབས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་ཅུ་ལས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་མོས་མཐུན་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། དེ་མཚུངས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཁག་ནས་ཀྱང་མང་མོས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱུང་བ་བཅས་ད་ཆ་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་གདེང་སྤོབས་ཆེན་པོས་རྒྱུན་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་མང་ཚོགས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་གསལ་པོ་ཐོབ་ཡོད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་གཞུང་ལ་སྤྲད་ཟིན་པའི་བསམ་འཆར་ཡིག་ཆའི་ཐོག་མུ་མཐུད་འབྲེལ་མོལ་དང་ཞི་མོལ་བྱ་རྒྱུར་གྲ་སྒྲིག་ཡིན། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བརྡ་ལན་ནམ་བྱུང་མཚམས་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་བསམ་འཆར་ཡིག་ཆའི་ཐོག་གསལ་བཤད་བྱ་དགོས་བྱས་ཏེ་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབ་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་འབད་རྩོལ་དང་འབྲེལ་མོལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། འབྲེལ་མོལ་མུ་མཐུད་ཡོང་མིན་ནི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱེད་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་རག་ལུས་པ་ལས་ང་ཚོར་འགན་འཁྲི་ཅི་ཡང་མེད། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གི་མི་མང་རྣམས་རྒྱ་གཞུང་གི་ལོག་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལ་དབུ་མི་འཁོར་བར་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གསལ་རྟོགས་ཡོང་ཆེད་མང་ཚོགས་ལ་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུའི་ལས་རིམ་སྔར་ཡོད་གོང་མཐོར་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན།
འདས་པའི་ཟླ་ཤས་ནང་བོད་ས་ཡོངས་སུ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་བཙན་གནོན་གྱི་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་གཞིགས་ན་བོད་མིར་བཟོད་དཀའི་དཀའ་ངལ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་རྒོལ་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡོང་སྲིད་པར་བློ་དྭོགས་སེམས་འཚབ་ཀྱིས་བཀའ་ཤག་གིས་ཉེ་སྔོན་ ༢༠༠༩ ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༩ དང་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༡ སོ་སོར་རྒྱལ་སྤྱི་དང་། རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ། གཞིས་བྱེས་བོད་རིགས་བཅས་ལ་ཞི་འཇམ་བརྟན་ལྷིང་གནས་ཐབས་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་སྔ་རྗེས་ཞུས་པ་མ་ཟད། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཀྱང་བོད་ས་གླང་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ཀྱི་ཉིན་གཞིས་བྱེས་བོད་མིར་བསྩལ་བའི་གསུང་འཕྲིན་དུའང་གསལ་བ་བཞིན། བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་བཟོད་བསྲན་ཆེན་པོས་ཞི་འཇམ་བརྟན་ལྷིང་གནས་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བསྐྱར་ནན་དང་། རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོར་ཡང་བོད་མིར་དོན་མེད་བསུན་གཙེར་མནར་གཅོད་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ནན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་ཚོགས་ལའང་བོད་ནང་ཡོད་པའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་ཐུགས་སྣང་གིས་རྒྱ་མིའི་དབང་འཛིན་པ་ཚོར་གོ་བསྐོན་གྲོས་འདེབས་གཟབ་ནན་གནང་བའི་རེ་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
༸གོང་ས་མཆོག་གིས་རེ་བ་བཟང་ས་དང་གྲ་སྒྲིག་སྡུག་ས་ནས་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་ལྟར་འདས་པའི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་སྐྱིད་སྡུག་ལས་ཉམས་མྱོང་བླངས་ཏེ་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་ཆོད་སེམས་བརྟན་པོས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་འབད་རྩོལ་དང་སྒྲུབ་པ་མུ་མཐུད་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་དམིགས་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་གོ་སྒྲིག་ཀྱང་གནང་དགོས།
གོ་སྐབས་འདི་བཟུང་སྟེ་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གིས་མཚོན་པའི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གཞུང་མང་རྣམས་ལ་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་གྱིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། མཐའ་དོན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་བཞེད་དགོངས་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་ཏེ་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ལ་རོལ་བའིི་སྨོན་འདུན་བཅས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གིས་ ༢༠༠༩ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ལ།། །།


text:
Terdzo-NYA-010-5
སྐུ་གསུམ་རིགས་འདུས་དཔེའུ་རིས་
revealed by བྱང་བདག་བཀྲ་ཤིས་སྟོབས་རྒྱལ་ (Jangdak Tashi Topgyal)
in cycle མ་ཧཱ་གུ་རུ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་སྐུ་གསུམ་རིགས་འདུས་ (Ma hA gu ru mtsho skyes rdo rje sku gsum rigs 'dus)
Volume 8 (ཉ) / Pages 331 / Folios to
Tibetan Text
༈ སྐུ་གསུམ་རིགས་འདུས་དཔེའུ་རིས། ཉི་ཟླའི་གའུ་འདི་ལ་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་ཚ་རྫས་གྲང་རྫས་སོགས་ངེས་པར་འདེབས་དགོས་ལགས། ༈ སློབ་མ་ལ་བསྐུར་ཚེ་སློབ་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་མར་མེ་བཤམ། ༈ བུམ་རྫས་ཉེར་ལྔ་སོགས་དྲི་བཟང་། ཆུ་ཁྱེའུ་ཕ་མ་ཉེ་འབྲེལ་འཛོམ་ཞིང་མིང་བཀྲ་ལེགས་པ་ཞིག་གིས་ཆུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་ཆུ་གཙང་བླངས་ནས་སུམ་གཉིས་ཁེངསཔར་བྱ། གཟུངས་རྡོར་གྱིས་བརྒྱན། ཞི་རྒྱན་དཀྱིལ་དུ་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་སྐུས་མཚན་པ་དེ་མིན་རྒྱས་བསྡུས་གང་བདེ་། ཚེ་འབྲང་ལ་ཙཀ་ལི་འཛུག་དགོས་ལགས། ཚེ་འགུགས་སྐབས་སུ་ཚེ་འབྲང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱག་གིས་འཛིན་དུས་བུམ་པར་ཁ་རྒྱན་བཞག་དགོས་ལགས། སློབ་མ་ལ་བསྐུར་ཚེ་སློབ་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་མར་མེ་བཤམ།