text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
སྙིང་རྗེ་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན།
དབྱིན་ཡུལ། ནོ་ཊིང་ཧེམ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༥ ཉིན།
ཨེ་ལེག་ཛན་ཌར། བྷར་ཛིན་གྱིས་ཕབ་སྒྱུར་དང་ཕྱོགས་སྒྲིག་རོབ་ཙམ་ཞུས།
སྦྲགས་ཤད་གུག་ཁ་གང་མའི་ནང་དུ་གསལ་བཤད་བསྟན་ཡོད།
མི་ཚེའི་དགོས་དོན་ནི་བདེ་སྐྱིད་འཚོལ་ཕྱིར་ཡིན།
ང་ཚོ་འདིར་འཚོ་གནས་བྱེད་པ་དང་འཚོ་གནས་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། ཐ་ན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པར་ཡང་འཚོ་གནས་བྱ་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། གལ་སྲིད་དེ་དག་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཞིག་བཏང་པ་ན། རྫས་ འགྱུར་གྱི་ འགྱུར་ལྡོག་གི་རིམ་པའི་ཐོག་ནས། ཁོང་ཚོས་འཚོ་གནས་བྱ་ཕྱིར་སླར་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྲོག་ཆགས་འབུ་སྲིན་དང་སེམས་ཅན་ཆུང་ཤོས་སྦུབ་གཅིག་དུམ་སྐྱེས་ (amoebas) ཚུད་ང་ཚོ་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་སེམས་ཅན་དུ་བརྩི་གི་ཡོད། [སེམས་ཅན་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། འཚོ་གནས་ཐུབ་ཕྱིར་ང་ཚོར་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཆ་ལག་མང་བ་ལྡན།]
ང་དང་ཚན་རིག་པ་ལྷན་དུ་བགྲོ་གླེང་བྱུང་བ་ལ་གཞིགས་ན། སོ་སོ་རང་གི་འདོད་པའམ་འདུན་པའི་དབང་གིས་དངོས་རྣམས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། སེམས་ཅན་ཞེས་པའི་གོ་དོན་ནི་རིག་ཚོར་གྱི་རིམ་པའི་ཐོག་ནས་རིག་ཚོར་ཅན་ནམ་མི་ཡིན་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད། མ་གཞི་བྱས་ན་རྣམ་ཤེས་སམ་རིག་ཚོར་ཅན་ཞེས་པ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། རྒྱུན་དུ་དེའི་དོན་ནི་སེམས་ཀྱི་གསལ་ཆ་དོད་ཤོས་ཀྱི་ཆ་དེ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ང་ཚོར་དྲན་ཤེས་མེད་པའམ་ཕྱེད་བག་ལ་ཉལ་བའི་སྐབས་རྣམ་ཤེས་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ནམ། འབུ་སྲིན་རྣམས་ལ་རྣམ་ཤེས་ཡོད་དམ། གཅིག་བྱས་ན་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་འཛིན་རྟོག་གི་ནུས་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་ལེགས།
གང་ལྟར་ཡང་། ང་ཚོས་འདིར་འཛིན་རྟོག་གི་ནུས་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དོན་ངོ་མ་དེ་ནི་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་མྱོང་བའི་ནུས་པ་ཞིག་ལ་ཟེར། ངོ་མ་བྱས་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནི་ང་ཚོས་བརྟག་དཔྱད་གཏིང་ཟབ་པོ་བྱེད་དགོས། དཔེར་ན། སེམས་ཅན་ཚང་མར་འཚོ་སྡོད་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། འཚོ་གནས་བྱེད་པ་ཟེར་དུས་བདེ་བར་དོན་གཉེར་གྱི་འདོད་པ་ཡོད་པའམ་ལྡན་ཅིང་། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཚོ་གནས་ལ་འབད་ཀྱིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ནི་ལེགས་པ་ཞིག་སྟེ་བདེ་བ་འཐོབ་འདོད་ཀྱི་རེ་བ་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་མི་ཚེའི་དགོས་དོན་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཡིན་པར་ངས་རྟག་ཏུ་མཇུག་སྡོམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རེ་བ་ཞིག་དང་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ། ང་ཚོའི་གཟུགས་པོའི་གནས་སྟངས་ཀྱང་ལེགས་པོ་ཆགས། དེས་ན། རེ་བ་དང་བདེ་སྐྱིད་ནི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཅིང་། འཕྲོད་བསྟེན་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཡག་པོ་ཞིག་ལ་རག་ལུས་ཡོད།
ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། ཁོང་ཁྲོ་ནི་བརྟན་ཆ་མེད་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་གི་ཐོག་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ང་ཚོར་འཇིགས་སྣང་སྟེར། ང་ཚོར་གནས་ཚུལ་ཡག་པོ་ཕྲད་པ་ན་བདེ་མོ་ཚོར་ཞིང་། གང་ཞིག་གིས་ང་ཚོར་འཇིགས་སྣང་བསྐུལ་ཚེ། བརྟན་ཆ་མེད་པར་ཚོར་ཏེ་ཁོང་ཁྲོ་སློང་བར་བྱེད། ཁོང་ཁྲོ་ནི་ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཅི་ཞིག་བྱས་ཀྱང་དེ་ལས་འགོག་སྲུང་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཁྲོས་[མི་བདེ་བའི་ཚོར་བྱིན་ཏེ་མཐར་]ང་ཚོའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་གནོད་ཚབས་ཆེ།
ཆགས་ཞེན་ནི་འཚོ་གནས་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཅིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་ཐ་ན་རྩེ་ཤིང་ཞིག་ལ་རྣམ་ཤེས་མེད་ཀྱང་། ད་དུང་རྫས་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པ་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གིས་རང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཚར་ལོངས་བྱེད་པར་རོགས་རམ་བྱེད། ང་ཚོའི་གཟུགས་པོ་ནི། ཕྱིིའི་ལུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཅིག་པ་ཡིན། འོན་ཏང་མི་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ང་ཚོའི་གཟུགས་པོར་ཡང་མྱོང་ཚོར་གྱི་ཐོག་ནས་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཞིག་ལྡན་ནས། མི་གང་ཞིག་ལ་ཆགས་པའམ་སོ་སོའི་བདེ་སྐྱིད་ལ་ཆགས་ཞེན་ཡོང་གི་ཡོད། ཕྱོགས་དེ་མིན་ནས། ཁོང་ཁྲོའི་གནོད་སྐྱོན་གྱིས། བདེ་སྐྱིད་ཚུད་དངོས་པོ་རྣམས་ནས་རིང་དུ་འབུད་ཅིང་། ཕྱིའི་ལུས་ཀྱི་ཐོག་ལ། དགའ་བས་བདེ་སྐྱིད་སྐྲུན་པས་གཟུགས་པོར་ཕན་ཐོགས་ཆེ། ཆབས་ཅིག་ཁོང་ཁྲོས་མི་བདེ་བའི་རྐྱེན་བྱེད་ཅིང་གནོད་ཚབས་ཆེ། དེར་བརྟེན། [འཚོ་གནས་ལ་འབུང་བའི་ལྟ་ཚུལ་ཐོག་ནས་]མི་ཚེའི་དགོས་དོན་ནི་མི་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་རེར་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན།
ངས་བརྗོད་བཞིན་པ་དེ་ནི་མིའི་གཞི་རྩའི་རིམ་པ་ཡིན་པ་ལས། ངས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རིམ་པ་སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་པའི་སྐོར་ཤོད་ཀྱི་མེད། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ལ། ཨ་ཅང་ཅང་མི་ཚེའི་དགོས་དོན་ཐད་འགྲེལ་བརྗོད་འདྲ་མིན་ཡོད། རིམ་པ་གཉིས་པ་དེ་ནི་དོན་དངོས་སུ་རྙོག་འཛིངས་ཆེ། དེར་བརྟེན། མིའི་གཞི་རྩའི་རིམ་པའི་ཐོག་ལ་གོ་བསྡུར་བྱས་ན་ལེགས།
བདེ་སྐྱིད་ཅེས་པ་གང་རེད།
ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་དམིགས་ཡུལ་དང་དགོས་དོན་ནི་བདེ་སྐྱིད་སོང་ཙང་། བདེ་སྐྱེད་ཅེས་པ་གང་རེད། སྐབས་རེ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་འདོད་པ་ཚིམས་པའི་ཚོར་སྣང་གཏིང་ཟབ་པ་སྦྱིན་གྱི་ཡོད། [རྩེད་འགྲན་པ་ཞིག་སྦྱོང་བརྡར་རྗེས་དཀའ་ལས་ཆེན་པོ་ཁག་པ་ལྟར།] དེར་བརྟེན་བདེ་སྐྱིད་ཅེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཞེ་ནས་འདོད་པ་ཚིམས་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་ཡིན། དེས་ན་ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་དམིགས་ཡུལ་ལམ་དགོས་དོན་སྙིང་པོ་ནི་ཡིད་ཚིམ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
བདེ་སྐྱིད་དང་། ཡིད་སྐྱོའམ་སྡུག་བསྔལ་གང་ལྟར་ཡང་དེ་དག་ལ་རིམ་པ་གཉིས་ཡོད། ཚོར་བའི་རིམ་པ་དང་སེམས་ཀྱི་རིམ་པ། ཚོར་བའི་རིམ་པ་ནི་ནུ་གསོ་སེམས་ཅན་དང་སྦྲང་བུ་ལྟ་བུའི་འབུ་སྲིན་ཆུང་རིགས་དང་གཅིག་པ་ཡིན། གནམ་གཤིས་གྲང་བའི་ས་ཁུལ་ཞིག་གི་ནང་། ཉི་མ་ཤར་བའི་ཚེ། སྦྲང་བུས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཅིང་དགའ་པོའི་ངང་གཡས་གཡོན་དུ་འཕུར་ལྡིང་བྱེད། ཁང་པ་གྲང་མོ་ཞིག་གི་ནང་། ཉོབ་སྣང་དང་། ཡིད་སྐྱོ་བའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན། འོན་ཀྱང་གལ་སྲིད་རྙོག་འཛིངས་ཆེ་བའི་ཀླད་པ་ཞིག་ཡོད་ན། ཐ་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད། དེར་མ་ཟད་རྙོག་འཛིངས་ཆེ་བའི་ང་ཚོའི་ཀླད་པ་ནི་བཀོད་པ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོར་བློ་གྲོས་ཀྱང་ལྡན།
ཕྱིའི་འཇིགས་སྣང་གི་ཚོར་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་གནད་དོན་ལ་བསམ་ཞིབ་བྱས་ན། ཁོང་ཚོས་མི་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཞིག་དང་བདེ་པོ། གྲོགས་བཟང་། གླ་ཕོགས། སྙན་གྲགས་བཅས་ཡོད། འོན་ཀྱང་དཔེར་ན། འབྱོར་ལྡན་དུང་ཕྱུར་བདག་པོ་འགས་སོ་སོ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་ཆ་ཤས་གལ་འགངས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད་པ་ང་ཚོས་དོ་སྣང་ཡོང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་མི་རིགས་ནི་སྐྱིད་པོ་མེད་པའི་མི་ཞིག་ཡིན། སྐབས་རེ་ངོས་དང་མི་ཕྱུག་བདག་དང་དབང་ཤུགས་ཅན་འགའ་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་སྐབས། ཁོང་ཚོས་དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་གཏིང་ན་དཀའ་རྙོག་གིས་ཁེངས་པ་དང་ཁེར་རྐྱང་གི་ཚོར་ཤུགས་ཆེ་བ། གནོན་ཤུགས་ཆེ་བ། སེམས་འཁྲལ་ཆེ་བ་བཅས་འདུག དེར་བརྟེན་སེམས་པའི་རིམ་པའི་ཐོག་ལ་ཁོང་ཚོར་སྡུག་བསྔལ་ཡོད།
ང་ཚོར་ད་དུང་ངོ་མཚར་ཅན་གྱི་བློ་གྲོས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་ནང་སེམས་ཀྱི་རིམ་པའི་མྱོང་བ་ནི་ཕྱི་ལུས་ཀྱི་རིམ་པ་ལས་ཤུགས་ཆེ་བ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་དུའམ་གནོན་པར་ནུས། དཔེ་ཆུང་ཙག་ཅིག་ནི། སྐབས་ཤིག་ལ་ངོས་ལ་ནད་གཞི་ཚབས་ཆེན་ཞིག་ཕོག་བྱུང་། དེ་ནི་ངོས་ཀྱི་རྒྱུ་མའི་ནང་ན་ཟུག་ཆེན་པོ་འདུག སྐབས་དེར་ངོས་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་སྐྱོ་ཤོས་བྷི་ཧར་ (Bihar) ནང་ཡོད་ཅིང་། རྡོ་རྗེ་གདན་དང་ནཱལནྡ་ (Nalanda) བརྒྱུད་ཕྱིན་པ་ཡིན། དེར་ངོས་ནས་ཕྲུ་གུ་ཉམ་ཐག་མང་པོ་ཡོད་པ་མཐོང་བྱུང་། ཁོང་ཚོས་བ་ཕྱུགས་ཀྱི་ལྕི་བ་སྒྲུག་ནས་སྡོད་པ་དང་། སློབ་སྦྱོང་གི་མཐུན་རྐྱེན་མེད་སྟབས་ངོས་ལ་སེམས་སྡུག་ཆེན་པོ་བྱུང་། དེ་རྗེས་མངའ་སྡེའི་རྒྱལ་ས་པཊ་ནའི་ (Patna) ཉེ་འགྲམ་དུ་སླེབས་སྐབས་ངོས་ཀྱི་ལུས་ལ་ན་ཟུག་ཆེན་པོ་དང་རྔུལ་ཆུ་མང་པོ་ཤོར་སོང་། ཆབས་ཅིག་ངོས་ནས་གོས་དཀར་པོ་ཧ་ཅང་བཙོག་པ་གྱོན་པའི་རྒས་པོ་ནད་པ་ཞིག་མཐོང་བྱུང་། ཁོང་ལ་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཁ་ཡ་བྱེད་མཁན་མི་འདུག དེ་ནི་དངོས་གནས་ཡིད་སྐྱོ་དགོས་པ་ཞིག་སྣང་། དེའི་མཚན་མོ་ངོས་ཀྱི་འགྲུལ་ཁང་ནང་མ་གཞི་ངོས་ཀྱི་ལུས་པོའི་ན་ཟུག་ཧ་ཅང་ཆེ་ནའང་སེམས་ནང་རྒས་པོ་དེ་དང་ཕྲུ་གུ་དེ་དག་འཁོར་ནས། བསམ་བློ་དེས་ངོས་ཀྱི་ན་ཟུག་ཆུང་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་།
ཨོ་ལིམ་པིག་རྩེད་འགྲན་པ་རྣམས་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་པའི་དཔེ་མཚོན་ལ་གཞིགས་ན། ཁོང་ཚོས་ཤུགས་དྲག་ཆེ་བའི་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་ཅིང་། ལུས་ལ་ན་ཟུག་དང་མི་བདེ་བ་གང་བྱུང་ཀྱང་གང་ཡང་མེད། ཁོང་ཚོའི་སེམས་ནང་སྐྱིད་པའི་ཚོར་སྣང་ཅིག་ཡོང་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན། ནང་སེམས་ཀྱི་རིམ་པ་དེ་ཕྱི་ལུས་པོའི་རིམ་པ་དེ་ལས་གལ་ཆེ་བ་ཡོད། དེས་ན། མི་ཚེའི་གལ་ཆེ་བ་དེ་ག་རེ་ཡིན་ཞེ་ན་བདེ་སྐྱིད་དང་ཡིད་ཚིམས་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྒྱུ།
ད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་དག་རེད་དམ། ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་ལུས་འདིའི་གྲུབ་ཆ་རྣམས་ཞི་འཇམ་གྱི་སེམས་དང་མཉམ་དུ་ལེགས་པར་གནས་པ་ལས། བསུན་གཙེར་ཅན་གྱི་སེམས་དང་གནས་ཀྱི་མེད། དེར་བརྟེན་ཞི་འཇམ་གྱི་སེམས་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ང་ཚོའི་ཕྱི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་ལྟར་ཡང་། གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་ཞི་འཇམ་གྱི་སེམས་ཆགས་ཡོད། དེས་ན་ང་ཚོས་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་སེམས་ཇི་ལྟར་སྐྲུན་ཐུབ་བམ།
ད་དཀའ་ངལ་ཚང་མ་སེལ་བ་ནི་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། སེམས་ཐིབ་ཏུ་བཅུག་པ་དང་དཀའ་ངལ་རྣམས་གཏིང་བརྗེད་དུ་གཏོང་བ་ལའང་ལམ་ལྷོང་ཡོང་མི་ཐུབ། ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་གསལ་པོ་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ། ཐབས་ཤེས་བྱ་དགོས། འོན་ཀྱང་དུས་མཚུངས་ང་ཚོས་སེམས་ལྷོད་པོར་ཉར་ཐུབ་པ་ན་དོན་དངོས་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་སྟོན་ཐུབ་ནས་དེ་དག་ལ་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ནས་ཡ་ལན་བྱེད་ཐུབ།
ཞི་བྱེད་ཀྱི་སྨན་སྟེན་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཐད་ངོས་ལ་ཉམས་མྱོང་མེད། ཞི་བྱེད་སྤྱོད་པའི་ཚེ་མི་རྣམས་ཀྱི་བློ་གྲོས་རྣོ་པོའམ་རྟུལ་པོ་ཡོད་མེད་ངོས་ནས་ཤེས་ཀྱི་མེད། ངོས་ཀྱིས་སྐད་ཆ་འདྲི་དགོས་པ་ཆགས་ཡོད། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ངོས་མ་སུ་རི་ (Mussoorie) ལ་ཡོད་པའི་སྐབས། ངོས་ཀྱི་ཨ་མ་ལགས་སམ་ཕལ་ཆེར་མི་གཞན་ཞིག་ལ་བསུན་གཙིར་དང་སེམས་ནང་དངངས་སྐྲག་བྱུང་སྟེ་གཉིད་ཐེབས་ཀྱང་བཅག སྨན་པས་སྨན་གང་རུང་བཟས་ན་འགྲིགས། འོན་ཀྱང་དེས་སེམས་ཐིབ་པ་ལྟ་བུ་བཟོ་ངེས་ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་སོང་། སྐབས་དེར་ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་དེ་ཡག་པོ་མི་འདུག་བསམས་བྱུང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རང་ལ་སེམས་ཞི་ལྷོད་འོང་ཀྱང་གཞན་ཞིག་ནས་སེམས་ཉོབ་པར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡག་པོ་མ་རེད། དེར་བརྟེན་ངོས་ནས་ལམ་གཞན་ཞིག་འདམ་ག་བྱས་པ་ཡིན། ཡིད་ལ་བསུན་གཙིར་མེད་པར་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བྱེད་ལས་ཧུར་པོ་དང་དོ་སྣང་ཅན། གྲུང་པོ་ཞིག་བདམས་པ་ཡིན། སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེར་བསུན་གཙིར་མེད་པ་ནི་ལེགས་ཤོས་ཡིན།
དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་བརྩེ་བ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ང་ཚོའི་སེམས་ཇི་ཙམ་གྱི་སྙིང་རྗེས་བརླན་པ་དེ་ཚོད་ཀྱིས་ཀླད་པས་བྱ་བ་ལེགས་པ་བྱེད། གལ་སྲིད་སེམས་ནང་ཞེད་སྣང་དང་ཁོང་ཁྲོ་འཕེལ་བ་ན། ག་རེ་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་ན། ཀླད་པས་བྱ་བ་སྐྱོ་བ་བྱེད། སྐབས་ཤིག་ངོས་ལ་ལོ་ན་བརྒྱ་བཅུ་ལྷག་ཏུ་སོན་པའི་ཚན་རིག་པ་ཞིག་ཐུག་བྱུང་། ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ངོས་ལ་སྤྲད་བྱུང་། ཕལ་ཆེར་དེབ་དེའི་མིང་ལ་ང་ཚོ་ཁོང་ཁྲོའི་བཙོན་པ་ཡིན་ཞེས་པ་འདྲ་པོ་ཡོད། ཁོང་གི་ཉམས་མྱོང་ཐད་གོ་བསྡུར་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཁོང་གིས། ང་ཚོས་ཡུལ་གང་ཞིག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་ལང་སྐབས། ཡུལ་དེ་ཧ་ཅང་མི་མཛེས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་མི་ལེགས་པའི་ཆ་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་ཙམ་ང་ཚོའི་སེམས་ཀྱིས་བཏགས་བཞག་པ་རེད། དེ་ནི་ཁོང་སྒེར་གྱི་ཉམས་མྱོང་ཡིན་ཅེས་གསུངས།
ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་གཅིག་མཚུངས་གསུང་གི་ཡོད། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་བློ་མངོན་དུ་འགྱུར་སྐབས། ང་ཚོས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མཐོང་མི་ཐུབ། ང་ཚོས་གནད་དོན་ཅིག་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་པ་དང་སེམས་ཁོང་ཁྲོའི་དབང་དུ་གྱུར་ཚེ། ང་ཚོས་ཐག་གཅོད་ནོར་བ་ཞིག་བཟོ་ཉེན་ཤིན་ཏུ་ཆེ། མི་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཐག་གཅོད་ནོར་བ་བྱེད་འདོད་མེད། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་ལེགས་ཉེས་བླང་དོར་འབྱེད་པ་དང་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱེད་པའི་ང་ཚོའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་ཀླད་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་གིས་བྱ་བ་ཏག་ཏག་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཐ་ན་རླབས་ཆེན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་ཡང་མྱོང་བ་དེ་འདྲ་ཡོད།
དེར་བརྟེན་སྙིང་རྗེ་དང་བརྩེ་བས་ཀླད་པས་བྱ་བ་ཚགས་ཚུགས་པོ་བྱེད་པར་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཞར་བྱུང་དུ་ང་ཚོའི་སེམས་ནང་སྟོབས་ཤུགས་སྦྱིན་ཅིང་། རང་གིས་རང་ལ་གདེང་ཚོད་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་དེ་ལས་ཞེད་སྣང་ཟློག་པར་བྱེད། དེ་ལས་ང་ཚོའི་སེམས་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་ཐུབ། རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་ན། སྙིང་རྗེ་ལ་བྱེད་ལས་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། ཀླད་པས་བྱ་བ་ཡག་པོ་བྱེད་པར་སྐུལ་བ་དང་ནང་གི་སྙིང་སྟོབས་སྦྱིན། དེ་དག་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། ངོས་ཀྱིས་དེ་འདྲ་བསམ་གྱི་འདུག
མཐུན་རྐྱེན་གཞན་ཀྱང་བདེ་སྐྱིད་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་བརྗོད་མི་དགོས། མི་ཚང་མ་དངུལ་ལ་དགའ་པོ་ཡོད། དཔེར་ན། གལ་ཏེ་ང་ཚོར་དངུལ་ཡོད་ན། ང་ཚོས་མཐུན་རྐྱེན་སྣེ་ཁ་འཛོམས་པོ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ། སྤྱིར་བཏང་ང་ཚོས་དེ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད། ངོས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་རེད་བསམ་གྱི་མི་འདུག ཕྱི་དངོས་པོའི་བདེ་བ་དེ་ལུས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ལས་ཡོང་ཐུབ། འོན་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ནི་སེམས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོང་དགོས། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཚོང་ཁང་གཅིག་ནང་ཕྱིན་ཏེ་ཚོང་པར་ང་ཚོར་བདེ་སྐྱིད་ཉོ་དགོས་ཞེས་དངུལ་སྤྲད་ཀྱང་། ཚོང་རྒྱུ་མེད་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། སྐབས་དེར་ཚོང་པ་མང་པོ་ཞིག་མི་དེ་སྨྱོ་བ་མིན་ནམ་ཞེས་བསམ་པ་དང་ང་ཚོར་བགད་མོ་ཤོར་གྱི་ཡོད། སྨན་ཁབ་དང་སྨན་གང་ཞིག་གིས་གནས་སྐབས་ཙམ་བདེ་བའམ་སེམས་ལྷོད་པོར་བཟོ་ཐུབ་ནའང་། རྟག་ཐུབ་འཕེར་བ་མེད། སེམས་ཁམས་རིག་པའི་དཔེ་མཚོན་དེ་ལས་བགྲོ་གླེང་དང་རྒྱུ་མཚན་འགོད་པ་བརྒྱུད་ང་ཚོས་མྱོང་ཚོར་ལ་ཐབས་ཤེས་བྱེད་དགོས་པ་ང་ཚོས་མཐོང་ཐུབ། དེ་ལྟ་ན། ང་ཚོས་སེམས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཞིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། དེའི་ཕྱིར་ངོས་ནས་ག་དུས་གཏམ་བཤད་བྱས་ཀྱང། དེང་དུས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཐོག་ཧ་ཅང་རིག་པ་སྒྲིམ་གྱི་འདུག་ཅེས་ཤོས་ཀྱི་ཡོད། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་རིམ་པ་དེ་གཅིག་པུའི་ཐོག་དོ་སྣང་བྱས་ན། མི་འགྲིགས། དོན་དམ་པའི་བདེ་སྐྱིད་དང་ཡིད་ཚིམས་ངེས་པར་དུ་སེམས་ནང་ནས་ཡོང་དགོས།
དེའི་ཕྱིར་གཞི་རྩའི་གྲུབ་ཆ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་བརྩེ་བ་ཡིན་ཅིང་། དེ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་གྲུབ་སྟངས་ཆ་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། བྱིས་པ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ནི་མཐའ་ཅིག་ཏུ་བརྩེ་བར་བརྟེན་ནས་ཡོད། གལ་སྲིད་དེར་བརྩེ་བ་ཡོད་ན། ང་ཚོས་བརྟན་ལྷིང་གི་ཚོར་བ་མྱོང་ཐུབ། དེ་མེད་ན་ང་ཚོས་དངངས་འཚབ་དང་བརྟན་ཆ་མེད་པ་ཚོར་གྱི་ཡོད། ང་ཚོ་སོ་སོའི་ཨ་མ་དང་ཁ་བྲལ་སྐབས། ང་ཚོས་ངུ་བ་དང་། ཨ་མའི་དཔང་དུ་ཡོད་ཚེ་ང་ཚོས་བདེ་བ་ཚོར་ཞིང་ཁུ་སིམ་པར་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། བྱིས་པ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་དེ་ནི་ལུས་པོའི་གྲུབ་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། དཔེར་ན་ངོས་ཀྱི་དགེ་རྒན་སྐྱེ་དངོས་ཚན་རིག་པ་ཞིག་ལ་དཔེ་མཚོན་ན། ཁོང་ནི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆར་འགོག་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་ང་ཚོ་བཙས་པ་རྗེས་གཟའ་འཁོར་ཁ་ཤས་རིང་ཨ་མའི་ལུས་ཀྱི་རེག་ཐུག་ནི་བྱིས་པའི་ཀླད་པ་དང་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཐད་དམིགས་བསལ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་གསུངས། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ནང་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་ཚོར་བ་སླེབས་པས། ཀླད་པ་ཚུད་ལུས་ཀྱི་འཚར་ལོངས་ཏག་ཏག་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
དེར་བརྟེན་སྙིང་རྗེ་དང་བརྩེ་བའི་ས་བོན་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤོད་སྟངས་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ལུས་པོའི་གྲུབ་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། ང་ཚོ་ཚང་མ་ཨ་མའི་མངལ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་མའི་བྱམས་སྐྱོང་དང་བརྩེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་གནས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱུན་སྲོལ་ཁྲོད། ང་ཚོས་སྐྱེ་བ་ནི་དག་ཞིང་ནང་མེ་ཏོག་པདྨ་ལས་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་ཡག་པོ་ཡིན་ཀྱང་གཅིག་བྱས་ན་མི་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྣམས་ལས་མེ་ཏོག་ལ་བརྩེ་བ་ཆེ་བ་ཡོད་སྲིད། བྱས་ཙང་མའི་མངལ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ལེགས་པ་ཡིན། གང་ལགས་ཤེ་ན་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་དང་ཐོག་ནས་རྒྱུད་ལ་རང་ཆས་སུ་གྲུབ་ཡོད། དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།། །།
དཀར་ཆག་གཅིག་པའི་དྲ་ཤོག
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (35%)


c: text/html

text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
ནང་ཆོས་ཆོས་ལུགས་གཙོ་བོའི་རྣམ་བཞག།
ཨི་ཇིབ། ཁའེ་རོ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༡༡ །
ཐོག་མར་
Berzin, Alexander. Buddhism and Its Impact on Asia.
Asian Monographs, no. 8.
Cairo: Cairo University, Center for Asian Studies, June 1996
ཞེས་པའི་ཆ་ཤས་སུ་པར་འགྲེམས་ཞུས།
ང་ཚོས་དེང་སྐབས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ནང་བསྟན་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེ་ཁག་རྣམས་ཀྱི་མཚོན་དོན་གནས་བརྟན་སྨྲ་བ་དང་ བོད་དང་རྒྱ་ནག་བཅས་སུ་དར་བའི་ནང་པའི་ཆོ་ལུགས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོསམི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་བལྟས་ན།
གནས་བརྟན་སྨྲ་བ་།
གནས་བརྟན་སྨྲ་བས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཐོག་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་ཅིང་། དེའང་དབུགས་གཏོང་ལེན་དང་། སྡོད་པའི་སྐབས་གཟུགས་པོའི་ནང་གི་མྱོང་ཚོར། གོམ་པ་ཧ་ཅང་དལ་པོ་བརྒྱབ་ནས་འགྲོ་བའི་ཚེ་གཡོ་འགུལ་དང་སྐུལ་སློང་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ལ་བློ་བསྒྲིམས་ནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གཡོ་འགུལ་དེ་དག་གི་ཐོག་ལ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམས་པ་དང་མཉམ་དུ། མྱོང་སྟོབས་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་མངོན་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་དེ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པར་བེད་སྤྱོད་བཏང་ན། སུ་གཅིག་ལའང་ལྟོས་པ་མེད་པར་རང་དབང་དུ་གནས་ཤིང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་རྟག་པའི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་ཐུབ། ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན། དེ་ལྟར་རང་གཅེས་འཛིན་དང་དེས་དྲངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པར་བྱེད། གནས་བརྟན་སྨྲ་བས་ད་དུང་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་ཐོག་ལ་སྒོམ་རྒྱག་སྟངས་སློབ་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དེ་ཉིད་ཀྱི་རིང་ཐའི་ལན་ཌིའི་ནང་འགོ་བཙུགས་ཏེ། ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་ནང་ཆོས་ (Engaged Buddhism) ཞེས་པར་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཡོད། ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་ལས་གཞིའི་ཁྲོད་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཁོར་ཡུག་ཐད་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེར་མ་ཟད་གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནང་པའི་གསུང་རབ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དང་ངག་ནས་འདོན་ཞིང་། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་ཀྱང་གནང་གི་ཡོད། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉིན་ལྟར་ངག་གདམས་ནས་ལྷུང་གཟེད་བསྣམས་ཏེ་བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་པ་དང་། ཁྱིམ་པ་ཚོས་ཁོང་རྣམས་ལ་ཞལ་ལག་ཕུལ་ནས་སྦྱིན་པའི་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ཤར་ཨེ་ཤི་ཡའི་ཐེག་ཆེན།
རྒྱ་ནག་ནས་དར་བའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་རྒྱུད་ལ་སྡེ་ཚན་གཙོ་བོ་གཉིས་ལས། དག་ཞིང་(pure land)དང་ཉི་ཧོང་ནང་ལ་ཛེན་(Zen)ཞེས་པའི་ཆོས་རྒྱུད་གཉིས་ཡིན། དག་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཆོས་ལུགས་དེས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་མཐུན་རྐྱེན་ཚང་བའི་ལྷ་ཡུལ་གྱི་རིགས་ཤིག་སྟེ་དག་ཞིང་སྐྱེ་བའི་ཐབས་སུ། སངས་རྒྱས་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་མཚན་ངག་ནས་འདོན་པར་གཙོ་འདོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཛེན་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་སེམས་རྣམ་རྟོག་ལས་ཞི་བའི་ཕྱིར་དམ་བསྒྲགས་ཆེན་པོས་སྒོམ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། དེ་ལས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཅན་ཞིག་དང་ཤེས་རབ་རྒྱུད་ལ་མངའ་ཞིང་འོད་འཕྲོ་བར་བྱེད། ཆོས་ལུགས་དེ་གཉིས་ཀའི་ནང་བཙུན་པ་དང་བཙུན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀོང་ཙེ་(Confucius)གྱི་རིག་གཞུང་ཉར་ཚགས་བྱས་ཏེ་གསུང་རབ་ངག་ནས་འདོན་ཅིང་། ཁྱིམ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དམིགས་བསལ་འདས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་གནང་གི་ཡོད།
བོད་རྒྱུད་ཐེག་ཆེན།
བོད་རྒྱུད་ནང་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལུགས་འདི་བཞིན་དབུས་ཨེ་ཤི་ཡའི་མགོ་ནས་མཇུག་བར་ཁྱབ་པ་དང་། སྒོམ་སྦྱོང་ནན་པོ་གནང་བ་དང་སྦྲགས་བློ་རིག་དང་རྟགས་རིག་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས་པ་བརྒྱུད་དམིགས་བསལ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་མྱོང་ཚོར་ཐོག་སློབ་སྦྱོང་གནང་གི་ཡོད། དེ་ནི་དྲན་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་ལུས་ཀྱི་ནུས་པ་ཕྲ་མོ་རྣམས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་འགྱུར་ཐབས་བྱེད་པ་སྟེ། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ཉམས་ལེན་དང་མཉམ་དུ་སྡེབ་ནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེའི་ཐོག་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འབུངས་ཏེ་བྱེད་པ་དང་། དེའི་སྟེང་ནས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་བྱེ་བྲག་ཅིག་གི་རྣམ་པར་གྱུར་སོང་སྙམ་པའི་མོས་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མ་གཞི་རྣམ་པ་དེ་འདྲ་ལ་སྐབས་རེ་ཡི་དམ་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། གོ་དོན་ནམ་བྱེད་ལས་ཀྱི་ཆ་ནས་དཀོན་མཆོག་དང་འདྲ་གི་མེད། ནང་ཆོས་ནི་ལྷ་མང་བསྟེན་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རེ་རེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་རེ་མཚོན། དཔེར་ན། ཤེས་རབ་བམ་སྙིང་རྗེ་ལྟ་བུ། རང་ཉིད་སྐུ་གང་ཞིག་གི་རྣམ་པར་དམིགས་རྣམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། འབྲེལ་ཡོད་གཟུངས་སྔགས་འདོན་པས་ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པ་དང་མི་དགེ་བའི་རང་ལྟ་ལས་རྒྱལ་བ་དང་། སྐུ་དེའི་ཆ་ཤས་སུ་འགྱུར་ཡོན་ཏན་རྣམས་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བར་རོགས་རམ་བྱེད། དེ་ལྟའི་ཉམས་ལེན་ནི་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བས་ཚད་ལྡན་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཞིག་གི་ལམ་སྟོན་དགོས།
བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་ཁྲོད་ད་དུང་ཞལ་འདོན་དང་ཆོ་གའི་བྱེད་སྒོ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱུན་དུ་དེ་དག་མི་དགེ་བའི་ཤུགས་དང་ལྷ་འདྲེའི་གེགས་བར་སེལ་བྱེད་ཡིན། དེ་ལྟའི་ཆོ་ག་ཁག་སྒྲུབ་པའི་སྐབས། དཀའ་ཚེགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཕྱིར་ནུས་པ་དང་གདེང་ཚོད་འཐོབ་པར། སྒོམ་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་དུ་རང་ཉིད་ཧ་ཅང་དྲག་ཤུལ་ལྡན་པ་དང་ཁྲོ་བོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་དམིགས་རྣམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་བརྩེ་བ་དང་སྙིང་རྗེ་རྒྱུད་སྦྱོང་ཆེད་སྒོམ་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐབས་ཚུལ་ཐོག་ལ་ཟབ་ནན་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (35%)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
བློ་སེང་གི་བརྩམས་ཆོས་ལ་དཔྱད་པ།
སྐུ་ཞབས་བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱི་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ་དཔྱད་པ།
བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་བརྩམས།
ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བོད་སྒྱུར་བྱས།
དང་པོ། སྔོན་གླེང་།
སྐུ་ཞབས་བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱིས་ཉེ་ཆར་ཧ་ཝར་ཌི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་སློབ་མའི་ཚགས་ཤོག་སྟེང་དུ་བརྗོད་དོན། “ད་ལྟ་ང་སུ་ཡིན་ནམ། ད་བར་བདག་ནི་རིག་གནས་པ་ཞིག་དང༌། བོད་དོན་ལས་འགུལ་བ། ཕྱི་སྲིད་ལས་དོན་པ་ཞིག་ཆགས་པ་འདི་གཙོ་བོ་ཧ་ཝར་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བཀའ་དྲིན་རེད། བདག་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མིའི་ཁྲོད་ཞུགས་པར་དོ་སྣང་སླེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཀྱང་། ཧ་ཝར་ཌི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མཚན་གནས་ཕྱག་ཁྱེར་དང་གོ་གནས་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་པ་འདྲ་བོ་འདུག” ཅེས་བཀོད། (བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་དང་། ཧ་ཝར་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་གཉིས་ཀྱི་མིང་བྱང་དེ་ཏོག་ཙམ་རིང་དྲགས་སྟབས། འོག་ནས་བསྡུས་མིང་གིས་འབོད་རྒྱུ་ཡིན) བློ་སེང་གིས་ལས་འགུལ་ཁྲོད་རང་ཉིད་ཀྱི་གནས་བབ་དེ་ནི་ཁྲིམས་མཐུན་ཚད་ལྡན་གྱི་མཁས་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་ནན་བཤད་བྱས་ཤིང་། རླུང་འཕྲིན་ཁང་དག་གིས་ཁོང་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པ་དེ་དག་དང་། ཉེ་ཆར་ནེའུ་ཡོག་གི་བགྲོ་གླེང་ཞིག་ཏུ་ཁོང་ལ་རང་ཉིད་མཁས་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོ་སྤྲོད་བྱ་ཡུལ་གྱི་སྡིངས་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་བསྐྲུན་པ་སོགས་ཀྱིས། བློ་སེང་ལ་ཉམས་མྱོང་དང་གོ་རྟོགས་མེད་ཅེས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་དག་ལ་ལན་འདེབས་བྱེད་པའི་རམ་འདེགས་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།
བློ་སེང་ལགས་ཀྱི་གནས་བབ་དེ་མཁྱེན་རྟོགས་ཡོང་བར་བྱེད་པ་ལ། སྔོན་ལ་ཁོང་མཁས་པ་ཡིན་མིན་དེ་ངེས་པར་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས། ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་ད་ལྟ་བར་དུ་བོད་མི་འོས་ལྡུག་མཁན་དག་གི་ཁྲོད་དུ་བློ་སེང་ལགས་གྱི་མཁས་པའི་གནས་བབ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཆགས་འདུག བཀའ་ཁྲིའི་འོས་ཞུགས་པ་གཞན་གཉིས་ལ་མཚོན་ན། འདས་པའི་དུས་ཚོད་ནང་ལས་དོན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བསྒྲུབས་ཡོད་སྟབས། མི་མང་གི་ཁྲོད་དུ་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་འཇལ་བ་ལ་ཐོག་མར་ཁོ་བོའི་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་བརྩམས་ཆོས་དག་ལ་ངེས་པར་དུ་གཟབ་ནན་གྱིས་ལྟ་དགོས། དེར་བརྟེན། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་རྩོམ་སྒྲིག་པས་བོད་མི་འོས་ཤོག་ལྡུག་མཁན་ཚོས་བློ་སེང་ལགས་ཤེས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་བྱ་གཞག་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབ་ཡོད་པ་དག་ཡག་པོ་མཁྱེན་རྟོགས་ཡོང་བའི་རོགས་རམ་གྱི་ཆེད་དུ་དེ་སྔ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ་དཔྱད་པ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བཏང་ཡོད།
ཐོག་མར་ང་ཚོས་བློ་སེང་གི་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་རྩོམ་ཡིག་སྤྱི་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་ཡོད། དེ་ནས་ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་བྱེ་བྲག་པ་རེ་རེ་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་པ་བཅས་ཁག་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད། མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་ན། བློ་སེང་ལགས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པའི་སློབ་དཔོན་ S.J.D. གྱི་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་མཁས་པའི་ངང་ཚུལ་ཐོག་ནས་རྩོམ་ཡིག་གསུམ་དཔར་སྐྲུན་གནང་འདུག རྩོམ་ཡིག་གཅིག་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔེ་དེབ་གྲས་སུ་དཔར་སྐྲུན་བྱ་ཐུབ་མི་འདུག་ཅིང་། རྩོམ་ཡིག་གསུམ་ལས་གཅིག་གི་བརྗོད་གཞི་ནི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཞིང༌། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་ལ་བདེན་པ་ཁུངས་སྐྱེལ་ཡང་བྱས་འདུག་མོད། འོན་ཀྱང༌དེ་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ངོས་འཛིན་ལྡན་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གམ་ཡང་ན་མཁས་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་གསུང་ཚིག་དེ་ཙམ་མི་སྣང༌། རྩོམ་ཡིག་གཅིག་གི་ནང་དུ་རྩོམ་པོ་ཁོང་གིས་མང་གཙོ་ལ་དོ་འཁུར་དང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་བོད་ལ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཐོབ་ཐབས་ཀྱི་སྐོར་བཀོད་འདུག
གཉིས་པ། བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་སྤྱི་ལ་དཔྱད་པ།
ང་ཚོས་གང་ཡོང་ཡོང་གིས་གོ་བདེ་བའི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་ཁོང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་བྲིས་བའི་རྩོམ་ཡིག་ཚང་མ་འདི་ལ་བསྟན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཚགས་ཤོག་ཁག་ཏུ་བཀོད་ཡོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཁག་འདིར་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་མེད། དེར་བརྟེན། ང་ཚོས་ཐོག་མར་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཡུལ་དེ་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་མཁས་པ་ཚོ་དང་ཁྲིམས་རྩོད་པ་དག་གིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱིན་པའི་དྲ་གནས་བེ་སུ་དྲུ་ལོ་ Westlaw ནང་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པ་ཡིན། འདིའི་ནང་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཁས་དབང་ཚོས་བརྩམས་པའི་དཔེ་དེབ་ཚད་ལྡན་གྱི་ལས་གཞིའི་རེའུ་མིག་ ༤༠༠༠༠ དང༌། ཨ་རའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཁག་གི་ཚད་ལྡན་མཁས་པ་ཚོའི་བརྩམས་ཆོས་དག་འཚོལ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ང་ཚོའི་ལག་ཏུ་བེ་སུ་དྲུ་ལོ་ Westlaw ནས་བློ་སེང་གི་བརྩམས་ཆོས་གཅིག་ཀྱང་རག་མ་སོང་། དེ་ནས་ང་ཚོས་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་ལས་གཞི་ཆེ་རུ་བཏང་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་འཚོལ་ཞིབ་དྲ་གནས་མཉམ་འབྲེལ་ Social Science Research Network ཞེས་པའི་ནང་བཙལ་ཡང་། འདིའི་ནང་དུ་ཡང་བློ་སེང་གི་རྩོམ་ཡིག་གཅིག་ཀྱང་ལག་སོན་མ་བྱུང་། མཐར་ང་ཚོས་གྷོ་གྷིལ་སི་ཁོ་ལར་ Google Scholar ནང་དུ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་སྐབས་གཤམ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་འདི་གཉིས་རྙེད་བྱུང༌། རྩོམ་ཡིག་གཅིག་ནི་དེབ་ཅིག་གི་ནང་གི་ལེ་ཚན་གཅིག་རེད་འདུག གང་ལྟར་རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོར་སློབ་དཔོན་གྱི་སློབ་མཐར་མ་ཕྱིན་གོང་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་རེད་འདུག
༡༼ མང་གཙོའི་ཉིན་དེབ། བོད་བཙན་བྱོལ་གྱི་འགྲིམ་འགྲིལ། ༽ ༢༠༠༣ ལོར་དཔར་སྐྲུན་བྱས། ཉིན་དེབ་འདི་མཐོ་སློབ་ཅིག་གི་ངོས་ནས་བདག་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པས་ National Endowment for Democracy བོད་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པ་ལྟ་བུའི་ཚོགས་པ་ཁག་ལ་རོགས་དངུལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའི་འོག་ནས་དཔར་བ་ཞིག་རེད་འདུག རྒྱུ་མཚན་འདིའི་དབང་གིས་གཅིག་བྱས་ན་ཤེས་རིག་འཚོལ་ཞིབ་ academic search.ཀྱི་ནང་དུ་ཉིན་དེབ་དེ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཡང་སྲིད།
༢ རབ་བྱེད་ཅིག་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར། ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདིའི་རྒྱ་མཚོའི་མངའ་ཁུལ་ Pacific Rim,གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངེས་གཏན་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། འདི་ནི་ཇེ་སྒྲས་མོན་དྲི་དགུ་མི་རིས་ by J.D. Montgomery ལགས་ཀྱིས་ ༢༠༠༡ ལོར་བརྩམས། ང་ཚོའི་ལག་ཏུ་དེབ་འདིའི་མ་དཔེ་གཅིག་ཀྱང་ལག་སོན་མ་བྱུང༌།
༣ ༼འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ནང་ཆོས། རིག་གཞུང་གི་ལྟ་གྲུབ། སྒེར་ཀྱི་ལྟ་ལུགས་དང་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ལུགས ༽ ༡༩༩༦ ལོར་བྲིས། རྩོམ་ཡིག་འདི་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་ཡོད་མོད། གང་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་གསལ་ཁ་མི་འདུག མཐར་ང་ཚོས་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས་ autobiographical blurbs ལ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པས་ཕ་ཡུལ་དྲ་གནས་ནང་དུ་གཙུག་ལག་སློབ་རིག་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ non-academic articles རྩོམ་ཡིག་གསུམ་རྙེད་བྱུང༌། འདི་དག་ཚང་མ་ ༢༠༠༤ ལོར་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་བྲིས་འདུག རྩོམ་ཡིག་འདི་དག་ཀྱང་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔེ་དེབ་ཁག་ཏུ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་མི་འདུག འོན་ཀྱང་ལྷོ་ཀོར་ཡའི་སློབ་མའི་གསར་དེབ South Korean journal དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའི་ནང་དཔར་སྐྲུན་ཁང་གཉིས་ཀྱིས་དཔར་མགོ་བཙུགས་འདུག
༡ ༼ རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ནང་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུའི་རིང་གི་བཙན་འཛུལ་ལམ་བཅིངས་གྲོལ༽རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ ༢༠༠༤ ལོར་ཧ་ཝར་ཨེ་ཤེ་ཡའི་དུས་དེབ་ནང་དུ་བཀོད་འདུག སློབ་མིའི་དུས་དེབ་འདི་ནི་ཧ་ཝར་ཨེ་ཤེ་ཡ་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་གཉེར་བཞིན་ཡོད་པ་དང་འདིའི་ནང་དུ་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་དག་བཀོད་ཀྱིན་འདུག
༢ ༼རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་བོད་ཀྱི་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས། རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་དང་མཉམ་འབྲེལ་བར་གྱི་ཁྱད་མཚར་གྱི་འབྲེལ་བ༽ རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ ༢༠༠༦ ལོར་ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡའི་སློབ་མཐར་མ་ཕྱིན་པའི་སློབ་མིའི་ཚོགས་པས་གཉེར་གྱིན་ཡོད་པའི་དུས་དེབ་ནང་བཀོད་འདུག
༣ ༼ ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་བོད་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང༌། བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཞིག་གི་ལྟ་ཚུལ༽ རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ཤར་ཨེ་ཤེ་ཡའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཞེས་བའི་ནང་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བཀོད། དུས་དེབ་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་མགོ་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པ་དང་ལྷོ་ཀོ་ཡའི་ཡིས་ཇང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩ་ཁྲིམས་ལྟེ་གནས་ཁང་ Yijun Institute of International Law ཞེས་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ཞིག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ མགོ་འཛུགས་གནང་འདུག
བློ་སེང་དང་ཁོང་གི་ཧ་ཝར་ཁྲིམས་ལུགས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སློབ་སྟོན་པ་སློབ་དཔོན་བིས་ལི་ཡམ་ཨ་ཧྤོར་དྲི་ William Alford ལགས་གཉིས་བར་ཞིབ་བསྡུར་ཞིག་བྱས་ན། སློབ་དཔོན་བིས་ལི་ཡམ་ཨ་ཧྤོར་དྲི་ William Alford ལགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོ་ནས་ད་བར་རྩོམ་ཡིག་གམ་ཡང་ན་རབ་བྱེད་བཅུ་དང་དཔེ་དེབ་གསུམ་བྲིས་གནང་འདུག་པ་མ་ཟད། ད་དུང་སློབ་ཁྲིད་དང་ཤར་ཕྱོགས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལས་གཞིའི་འགན་འཛིན་གཞོན་པའི་ལས་གནས་དང༌། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ལས་གཞིའི་ཚོགས་གཙོའི་ལས་གནས་འཁུར་གྱིན་ཡོད། ང་ཚོས་འདི་ནས་ཁོང་དང་འབྲེལ་བའི་སྐབས་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་གླེང་པ་ལས་བློ་སེང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཀྱིན་མེད།
སྤྱིར་མཁས་དབང་ཚོའི་ཡོན་ཚད་ཀྱི་གནས་བབ་དཔག་པ་ལ་དཔར་སྐྲུན་ཁག་ནི་ཁོའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་རྨང་གཞི་ཡིན་སྲིད་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོའི་མཁྱེན་ཡོན་རྟོགས་པ་ལ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པ་གཅིག་པོ་མ་ཡིན་པར་སློབ་ཁྲིད་དང་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སོགས་སུ་ལམ་སྟོན་དང༌། འཛིན་སྐྱོང༌། གཏམ་བཤད། བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་གོ་སྒྲིག་སོགས་ཡོད། བློ་སེང་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་ངེས་པར་དུ་གཏམ་བཤད་དང་ཚོགས་འདུ་སོགས་གོ་སྒྲིག་གནང་ཏེ་དུས་ཚོད་བཏང་ཡོད་ངེས། ལས་གཞི་འདི་དག་ནི་ངེས་པར་དུ་ང་ཚོས་ཁོང་གི་དཀའ་སྤྱད་དེ་དག་ལོ་ངོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་སྔོན་བཏོན་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཁག་གསུམ་ལ་དཔྱད་སྐབས་བརྩི་དགོས་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
གསུམ་པ། བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱིས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་བྱེ་བྲག་པ་རེ་རེ་ལ་ཕྱི་མིག་ལྟ་བ།
༡ (བོད། རྒྱ་ནག་གི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས༌། རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་དང་མཉམ་འབྲེལ་བར་གྱི་ཁྱད་མཚར་གྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར) ༢༠༠༦ ལོར་དཔར། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔྱད་ཞིབ་ལེགས་པོ་བྱས་ཡོད། ཁོང་གིས་གལ་ཆེའི་ངང་ནས་རྒྱ་ནག་གིས་བཏོན་པའི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ལོའི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་ལྟ་ཀློག་ཞིབ་མོ་ཞིག་བྱས་ཡོད་ལ། འདི་ལྟར་སྡོམ་ཚིག་ཅིག་བཀོད་འདུག “ནམ་ཞིག་རྩོད་གཞི་ཞིག་གིས་ཆིག་སྒྲིལ་དང་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གཉིས་གང་རུང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་ལེགས་ཆ་དེ་གསལ་ཁ་འབྱེད་དུས་ཆིག་སྒྲིལ་གྱིས་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་དུང་སྒྲ་སྒྲོག་པར་བྱེད” ཁོང་གི་སྡོམ་ཚིག་འདིའི་ནང་དོན་ནི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནི་ཀྲུང་དབྱུང་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་ཕྱོགས་ཡོད་པ་ལས་བོད་རིགས་ལྟ་བུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་ཕྱོགས་མེད་ཅེས་བའི་གོ་དོན་རེད།
ཁོང་གིས་རྒྱལ་ནང་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཐོག་ལ་བརྗོད་པའི་དཔེ་མཚོན་ལེགས་ཤོས་ནི་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གང་ཞིག་ལེགས་བཅོས་གཏོང་བ་ཡིན་ན་ངེས་པར་དུ་ཀྲུང་དབྱུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་དགོས་པ་དང་ཆོག་མཆན་ཐོབ་དགོས། ཡིན་ན་ཡང་ཞིང་ཆེན་ཞིག་གིས་རྩ་ཁྲིམས་ལ་ལེགས་བཅོས་གཏོང་སྐབས་ཀྲུང་དབྱུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས་ལེགས་བཅོས་གཏོང་ཆོག་ཅེས་བརྗོད་འདུག ད་དུང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སུ་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྲིམས་བཟོ་བ་དང་གཞུང་ཞབས་ག་ཚོད་ཡོད་མེད་ཐད་ཞིབ་འཇུག་བྱས་འདུག་པ་དང་མང་ཆེ་ཤོས་བོད་རིགས་མིན་པའི་ཁྲིམས་བཟོ་བ་དང་གཞུང་ཞབས་རེད་ཅེས་མཐའ་སྡོམ་བྱས་འདུག།
འོན་ཀྱང༌། རྩོམ་ཡིག་ནང་ལ་མ་འདང་བའི་ཆ་ཁ་ཤས་ཤིག་ལྷག་འདུག དཔེར་ན། ཁོང་གིས་དབྱིན་ཡིག་ནང་བསྒྱུར་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ནང་ས་ཁུལ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་དེ་ཁོ་ན་ཀློག་ཏེ་རྩོམ་ཡིག་གི་བརྗོད་གཞིའི་གཞི་རྩར་བཟུང་འདུག ཁོང་གིས་ངེས་པར་དུ་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཇི་ལྟར་ལག་ལེན་བསྟར་ཀྱིན་ཡོད་མེད་ཞིབ་པར་དཔྱད་དེ་རྒྱ་ནག་རང་དང་གྲོས་བསྡུར་རམ་བགྲོ་གླེང་བྱ་དགོས། ལག་ལེན་འདི་དག་ནི་ཅིས་ཀྱང་འདིར་མཁོ་བ་ཞིག་རེད། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་མ་དཔེ་ལ་བལྟ་དུས་གོམས་པ་དང་པོ་ནི་ལེགས་པོ་འདུག་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་འདོད་པ་ཁེངས་པ་ཞིག་མི་འདུག དེར་བརྟེན་རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ཨ་རི་བ་མིན་པ་ཞིག་གིས་ཨ་རའི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཅོས་དང་པོའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གི་གསལ་ཁ་དང་ཆ་རྐྱེན་དག་ཀློག་ཐུབ་ཀྱང༌། ཤོག་སྟེང་དུ་མ་གཤམས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ལེགས་བཅོས་དང་བོའི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྣམ་དབྱེ་དང་དོན་འགྲེལ་གྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཆ་ཚང་ཞིག་རྟོགས་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སུ་གྱར་བའི་ཉེན་ཁ་དང་འདྲ་མཚུངས་སུ་གྱུར་ཡོད།
གང་ལྟར་ཡང༌། ཁོང་གིས་ངེས་པར་དུ་རྩོད་གཞི་དག་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་ལ་རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་བགྲོ་གླེང་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། འདིའི་ནང་དུ་ཤེས་ཡོན་པ་དག་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཐོག་ལ་འཛིན་པའི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་དག་ཚུད་ཡོད། དོན་དངོས་ཐོག་སེང་གེ་ཡི་རྩོམ་ཡིག་དེ་ཙམ་གྱིས་ཚད་ལྡན་ཞིག་གྱུར་མི་འདུག ཚད་ལྡན་གྱི་མཁས་པ་ཚོས་སྟབས་བདེ་ངང་རྩོད་གཞི་མི་གླེང་བར་བརྗོད་གཞི་གཞན་ཞིག་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་ཏེ་མཁས་དབང་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་རིག་པའི་ཐོག་ནས་བགྲོ་གླེང་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
མཐའ་དོན་བློ་སེང་ལགས་ཀྱིས་ཤོག་གྲངས་བཞི་ཅན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་གི་ནང་དུ་ཚང་མ་ཁ་གསལ་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་ང་ཚོས་བསམ་ཤེས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་ངོ་ཚབ་ཅན་གྱི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཁུལ་དུ་བོད་མི་ལས་བྱེད་པའི་བརྒྱ་ཆའི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། གནད་འགག་ནི་བོད་མི་ལས་བྱེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ལས་བྱེད་དུ་བཀོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་ཁོང་ཚོ་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གྱི་ཆེད་དུ་རྩ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་པའི་རང་དབང་དང་དབང་ཚད་ཅི་ཙམ་ཡོད་མེད་དེ་ཡིན། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་དམར་ཕྱོགས་སྲིད་གཞུང་ནང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་དེ་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་གཞུང་དང་ལག་སྦྲེལ་བྱེད་མཁན་རྐྱང་རྐྱང་རེད། དཔེར་ན་རག་བསྡུས་དང་ལེགས་མཆོག། པདྨ་འཕྲིན་ལས་ལྟ་བུ་རེད། སྤྱིར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་བཟོ་བ་ཚོ་ལ་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་སྐབས་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་ཙམ་གྱིས་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་ཆོག་པའི་དབང་ཚད་སྤྲད་ཡོད་ཀྱང་བོད་མི་ཚོས་རང་མོས་ཐོག་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་མཁན་མ་འདེམས་པར་དུ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་འགྱུར་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།
༢ (བོད་ནང་གི་རྒྱ་ནག ལོ་ངོ་ ༤༠ ཙམ་གྱི་བཙན་འཛུལ་ལམ་བཅིངས་གྲོལ) ༢༠༠༤ ལོར་བརྩམས། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ་ཁོང་གིས་རྩོད་གཞི་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བརྗོད་དེ་བོད་མི་ཚོའི་ལས་འགུལ་དག་བོད་དོན་ཐོག་ཡིན་པ་ཁ་གསལ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བྲིས་འདུག ང་ཚོས་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་བརྗོད་གཞི་ཕལ་མོ་ཆེ་ལ་མོས་མཐུན་གཙང་མ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། རྩོམ་ཡིག་འདི་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་ཁ་གསལ་བ་དང་བོད་མི་ཚོ་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོས་སྔོན་ནས་བརྗོད་ཟིན་པ་དག་ཧ་ཅང་ལེགས་པོ་བྲིས་འདུག
རྩོམ་ཡིག་དེ་གནད་བསྡུས་འདི་ལྟར་བྲིས་འདུག ངས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་བདེན་པ་ཁུངས་སྐྱེལ་ཐོག་དོ་འཁུར་བྱ་རྒྱུ་དང་བོད་མི་ཚོས་ཇི་ལྟར་ཁོང་ཚོ་རྒྱ་མི་དང་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་སྟོན་བྱ་རྒྱུ། ངས་ད་དུང་བོད་མི་ཚོ་དང་རྒྱ་མི་ཚོ་ལ་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གིས་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ་བོད་ནང་དུ་ཆོས་དང༌ཤེས་ཡོན། དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་བཏང་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་པའི་འཁྱོག་བཤད་བྱས་པ་གསལ་པོ་བཟོ་རྒྱུ།
རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ཚད་ལྡན་མཁས་བའི་རྩོམ་ཡིག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཐབས་བྲལ་འདུག རྒྱུ་མཚན་ནི་མཁས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནི་འདི་ལས་ནང་དོན་ཟབ་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་མོད་རྩོམ་འདི་ནི་གཞི་རྩའི་ཞུ་རྩོད་བདེན་བདར་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ལས་མ་འདས། ཞུ་རྩོད་བདེན་བདར་ནི་རིན་ཐང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་བརྗོད་མི་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། ཞུ་རྩོད་བདེན་བདར་དང་མཁས་པའི་བྲིས་རྩོམ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་སྟེ། གཅིག་ནི་སེམས་ཚོར་དྲག་པོ་དང་རང་སྣང་དག་པ་ཞིག་ཡིན། གཞན་དེ་ནི་སེམས་ཚོར་དྲག་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་རྩོད་གཞི་ཞིག་བཟོས་ཡོད།
འོན་ཀྱང་འདི་ནི་དྲི་བ་འདྲི་དགོས་པ་ཞིག་ཏུ་ཡང་གྱུར་ཡོད། ཁོང་གིས་བྲིས་དོན་བོད་དང་རྒྱ་ནག་མཉམ་གནས་ཀྱི་མཐུན་གཤིབ་དེ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་སྒྲིག་གི་དུས་ནས་མགོ་བཙུགས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པའི་མཐུན་གཤིབ་དེ་གློ་བུར་དུ་དྲན་གསོ་བཏང་བའི་སེམས་ཚོར་དྲག་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག ཁོང་གིས་ད་དུང༌། བོད་མི་ཚོས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་རྒྱ་བཟའ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དེས་བོད་མིའི་སེམས་ལ་རྒྱ་མི་ལ་སྡང་སེམས་མེད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད།
ང་ཚོའི་མཐོང་སྣང་ལ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོའི་འདྲ་སྐུ་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་པ་འདི་ནི་རྩོད་རྙོག་ཅན་གྱི་མཚོན་རྟགས་ཞིག་རེད་འདུག ཐང་གོང་མ་ཐེའི་ཙོང་གིས་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱི་དམག་སྟོབས་ཆེ་བའི་དབང་གིས་འདོད་པ་མེད་བཞིན་དུ་རྒྱ་བཟའ་བོད་དུ་བག་མར་བཏང་བ་ལས་བོད་རྒྱ་མཛའ་མཐུན་གྱི་འདུན་པ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་གནས་ལ་སྟེར་བ་ཞིག་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱི་རྗེས་འཇུག་ཚོས་རྒྱ་དམག་དང་ཡང་ཡང་འཐབ་འཁྲུག་བྱས་ཡོད་པས་བོད་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་མཛའ་འབྲེལ་དེ་དུས་ཚོད་ཐུང་ཐུང་ཞིག་ལས་གནས་ཐུབ་མེད།
ང་ཚོས་ཕྱག་འཚལ་བའི་རྩོད་གཞིའི་རྩོམ་ཡིག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་གི་མེད། གཅིག་བྱས་ན་ཁོང་གིས་རྩོད་གཞིའི་དམིགས་ས་ནི་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་ནི་རང་དོན་དོར་བའི་བྱམས་ལྡན་གྱི་ཧན་སྲས་མོ་གཟི་བརྗིད་ཅན་ཞིག་དང༌། ཁོ་མོས་ཀླ་ཀློ་ཅན་གྱི་བོད་དེ་ཞི་དུལ་ཅན་གྱི་མི་རིགས་ཞིག་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་རྒྱ་ནག་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་ཁྲིད་པ་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ཀློག་པ་པོ་ཚོ་ལ་དམིགས་ཏེ་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་སྲིད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་ཀླ་ཀློ་དང་ཞི་དུལ་གཉིས་སོ་སོར་གྱེས་ཏེ་ཉོ་བ་ཞིག་མ་རེད་དམ་ཞེས་དོགས་ཟོན་གྱིས་དྲི་བ་འདི་འདོན་གྱི་ཡོད། གཅིག་བྱས་ན་དང་ཐོག་འདི་ནི་བློ་ལྡན་གྱི་བྲིས་རྩོམ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཀྱང༌། མགོ་རྙོག་ཅན་གྱི་རྒྱ་མི་ཚོས་འདིའི་རྗེས་སུ་ཅི་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་མཐོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་མིའི་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་དམ་བཅའ་དང་ཐོབ་ཐང་གི་ངོ་བོ་གཞིར་བཟུང་སྟེ། བོད་རྒྱ་ཞི་འགྲིག་གི་འཐབ་རྩོད་བྱ་དགོས། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱ་ནག་ནི་སྟོབས་ཤུགས་དང་ཡིད་ཆེས་ལ་བཀུར་མཁན་ཞིག་ལས་ནུས་མེད་དང་ངོ་དགའ་སྤྲེལ་ལད་ཚ་པོ་ལ་བཀུར་མཁན་ཞིག་མ་ཡིན།
༣ (བོད། བཙན་བྱོལ་གྱི་འགྲིམ་འགྲུལ) སྤྱིར་བྲིས་རྩོམ་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོར་བློ་སེང་སློབ་མ་ཡིན་སྐབས་སུ་བྲིས་པ་ཞིག་རེད་འདུག འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་འདི་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་ཅིག་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས་ནང་འདིའི་སྐོར་བརྗོད་འདུག རྩོམ་ཐུང་འདི་ནི་མཁས་པ་ཚོའི་རྩོམ་ཡིག་དང་མི་འདྲ་བར་འདིའི་ནང་དུ་ཤེས་ཡོན་ལྡན་པའི་བསམ་བློ་གསར་བ་དང་ཁྲིམས་ཀྱི་ཤེས་བྱ། མང་གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་ཙམ་ཞིག་མེད་པ་དང་གནད་དོན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་སྟེང་ལ་རྟོགས་ཞིབ་གནང་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་བྲིས་འདུག
ཁོང་གིསྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལ་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་བའི་སྐོར་ལ་དོ་འཁུར་དང་ཞོར་དུ་ཐེ་ཝན་གྱི་རྩོད་རྙོག་ཁག་ཀྱང་གླེང་འདུག ད་དུང་བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས་གཉིས་ཤོག་ཁག་ཕྱོགས་འཐེན་གྱིས་རྐང་རྩེ་སྤོ་ལོ་རི་ཁག་ལྟ་བུ་ཞིག་བསྐྲུན་ཞེས་སྐྱོན་བརྗོད་དང༌། གོང་ས་མཆོག་ལ་མི་སྙན་པའི་འཆལ་གཏམ་བསྒྲགས་པའི་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཇི་ལྟར་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དོན་དུ་ཐུགས་འཁུར་ཆེན་པོ་བཞེས་ཏེ་གྲོས་ཚོགས་རྩ་གྲོལ་བཏང་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ལོར་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་འོས་ཤོག་བླུགས་པའི་ལམ་སྲོལ་གསར་བཏོད་གནང་ཚུལ་བཅས་ཀྱང་འབྲེལ་བརྗོད་གནང་འདུག
ཁོང་གིས་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་མཇུག་འདི་ལྟར་བསྡུས་འདུག “ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་ནས་དབུ་ཁྲིད་བདམས་པ་དེ་ནི་ཏ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་རྗེ་མའི་ཆོས་ཀྱི་ལས་དོན་གནང་སྐབས། བོད་མི་ཚོ་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་སློབ་སྟོན་དང་ཕན་ཐོག་ཡོད་སྲིད་ཅེས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གནས་བབ་ལ་འདི་ལྟར་བལྟ་བ་ནི་ཁོང་གི་ལས་གནས་དེ་རྩ་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་མི་གཅིག་དབང་བསྒྱུར་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མཚུངས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་པ་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་བས་སྲིད་གཞུང་གི་དབུ་ཁྲིད་གནང་བ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་བསམ་གྱི་ཡོད” ཅེས་ཁོང་གིས་བརྗོད་འདོད་ཡོད་པ་ནི་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་མཇུག་བསྡོམས་ལས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།
ཁོང་གིས་ད་དུང་བོད་ཀྱི་སྐུ་དྲག་དང་དགོན་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ལ་ཁྱད་མཚར་ཅན་གྱི་འགྲེལ་བརྗོད་ཁ་ཤས་ཤིག་གནང་འདུག དཔེར་ན། “བོད་སྲིད་གཞུང་གི་ཆེས་གྲངས་འབོར་ཆེ་བའི་གཞུང་ཞབས་པ་དག་མི་སེར་དཀྱུས་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྒྱའི་ནང་ནས་གཅིག་ཙམ་མ་གཏོགས་སྔར་གྱི་སྐུ་དྲག་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་རྐྱང་ཡིན” ཅེས་བརྗོད་འདུག ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་མི་དམངས་དང་སྐུ་དྲག་རིགས་འགལ་ཟླར་མཐོང་དགོས་དོན་ནི་ང་ཚོས་རྟོགས་ཐུབ་མ་སོང༌། ང་ཚོས་ཤེས་གསལ་ལ་ཁོང་གི་དྲི་བ་ཞིག་འདིར་བཀོད་ན། བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་རྙིང་ཞེན་ཅན་ཚོས་ཆོས་ལུགས་མེད་པའི་མང་གཙོ་ལ་ངོས་ལེན་བྱེད་སྲིད་དམ་ཟེར་བ་འདི་རེད། འདི་ནི་དྲི་བ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ང་ཚོས་ཤེས་འདོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ཁོང་ཁ་སྔོན་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཕྱིན་སྐབས་གོང་གི་དྲི་བ་ལ་ལན་ཞིག་རག་ཡོད་མེད་དེ་རེད།
ད་དུང་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་བརྗོད་ན། ཁོང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་ཡར་སྔོན་གྱི་བོད་དེ་ཞིང་བྲན་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་བོད་ཀྱི་གྲྭ་བ་ཚོ་དང་མི་ཆེན་ཚོས་དེང་རབས་ཅན་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྣམ་པ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པ་དེ་ལ་ང་ཚོས་མོས་མཐུན་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཞིང་བྲན་རིང་ལུགས་ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་འདི་ནི་དུས་རབས་དཀྱིལ་མ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༦༠༠ ནས་ ༡༤༥༠ ཡུ་རབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ནང་ཡོད་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐ་སྙད་ཅིག་རེད། ༡༩༥༩ ལོའི་ཡར་སྔོན་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཆ་མང་པོ་ཡོད། ང་ཚོས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་ཡར་སྔོན་གྱི་བོད་ནི་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་རེད་ཟེར་བའི་འགྲེལ་བརྗོད་དེ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མོས་མཐུན་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཁོང་གིས་ངེས་པར་དུ་མཁྱེན་དགོས་པ་ཞིག་ལ་རང་ཉིད་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ངོ་མ་ཞིག་ཡིན་པ་སྟོན་པ་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱི་མིང་ཚིག་དེ་དག་ནེ་ཙོ་ལྟ་བའི་ཀླད་ཟློས་བྱེད་མི་དགོས། མཐའ་མ་དེ་ལ། ང་ཚོས་དཔག་ཚོད་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ་ཁོང་གིས་བླ་མ་ཞེས་བའི་འགྲེལ་བརྗོད་ ༡༥ དེ་དག་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞེས་པ་ཞུ་དག་སྐབས་ནོར་འཁྲུལ་ཤོར་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
༤ (ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་བོད། བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཞིག་གི་ལྟ་ཚུལ། ༢༠༠༨ལོར་དཔར) སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཤོག་སྣེ་གསུམ་ཅན་གྱི་བྲིས་རྩོམ་འདི་ལས་ཏོག་ཙམ་ཞིག་མ་གཏོགས་བརྗོད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག འོན་ཀྱང་གསལ་བོ་ཞིག་རྟོགས་ཐུབ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་བདག་དབང་ཀྲུང་ཧཱ་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་རྩོད་ཀྱིན་འདུག ཡིན་ན་ཡང་ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་མང་དག་ཅིག་ལག་སོན་མ་བྱུང༌།
བཞི་བ། མཇུག་བསྡོམས།
སེང་གེ་ལོ་ངོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་གོང་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་གསུམ་པོར་དཔྱད་ན་ཁོང་ཚད་ལྡན་གྱི་མཁས་དབང་ཞིག་ལ་ད་དུང་གྱུར་མི་འདུག་ལ། གང་ལྟར་ད་དུང་ཡང་ངེས་པར་དུ་རྩོམ་ཚད་ལྡན་རིང་པོ་ཁུངས་ལུང་ལྡན་པ་མཁས་པའི་ཁྱད་ཆོས་མཚུངས་ཞིང་ཆ་ཚང་བའི་རྩོམ་འབྲི་གནང་སྟེ་ཚད་ལྡན་གྱི་དུས་དེབ་ཁག་ཏུ་བཀོད་དགོས་ཀྱི་འདུག འདི་ནི་ཁོང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ཁོང་གིས་ད་བར་བྲིས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ལ་དཔྱད་པ་ཕྲན་ཙམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།
ཁོང་གིས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་རྩོམ་ཡིག་དག་གི་ནང་དོན་ལ་གཞིགས་ན་མང་གཙོ་ལ་དོ་འཁུར་དང་བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་དེ་སེལ་ཐབས་ལ་འབད་ཀྱིན་འདུག་པས་ངེས་པར་དུ་དགའ་བསུ་ཞུ་འོས་བ་ཞིག་རེད། ང་ཚོའི་མཐོང་སྣང་ལ་ཁོང་གི་གནས་སྟངས་ཁ་ཤས་ཤིག་ནི་ད་དུང་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཡིན་པར་སྣང༌། ང་ཚོས་འདིར་ཁོང་གིས་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཐོག་ལ་དམིགས་སུ་འགྲེལ་བ་དག་ཚང་མ་གླེང་དགོས་བ་མ་མཆིས། ཁོང་གིས་རང་མོས་ངང་ནས་བོད་ཀྱིས་གདོང་ལེན་བྱེད་བཞིན་པའི་གནད་གལ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཁག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་བཞིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ང་ཚོའི་རེ་བ་ལ་མ་འོངས་པར་བོད་མི་དེ་ལས་མང་བ་ཞིག་གིས་འདི་ལྟ་བུའི་བགྲོ་གླེང་གནང་བའི་རེ་བ་དང༌། བགྲོ་གླེང་འདི་ལྟ་བུས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་བབ་ལ་གོ་རྟོགས་དང་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཐོག་ཤེས་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་ཐུབ།
འདི་དག་ནི་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་བསམ་ཚུལ་ཡིན། ང་ཚོ་ཚང་མ་ཁྲིམས་རྩོད་པ་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན་པ་དང་ཚད་ལྡན་མཁས་པ་ཚོ་ལ་རིན་ཐང་འཇལ་བའི་ཉམས་མྱོང་མི་དམན་པ་ཞིག་ལྡན་ཡོད། ང་ཚོས་དགོངས་ཚུལ་གཞན་པ་ཡོད་ན་དགའ་བསུ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ལ། གལ་སྲིད་ད་དུང་མཁས་དབང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱི་ཐུགས་དགོངས་ལ་ང་ཚོས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་དང་། མ་དག་པ་བརྗོད་ཡོད་པར་དགོངས་ན་ང་ཚོས་གུས་པའི་ངང་ནས་ཁོང་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་དུ་ཕེབས་པའི་སྣེ་ལེན་ཞུ་བཞིན་ཡོད།།