text:
Archive for August, 2008
ཉི་མ་འདི་ཚོ།
ཉི་མ་ལྔའི་རིང་མི་དང་ཐུག་ཕྲད་མེད་ལ་གློག་ཀླད་དང་ཁ་པར་ལ་ལག་པ་མ་འཆང་བར་ནང་ལ་འཛུལ་ནས་སེམས་པ་ལྷོད་ལྷོད་བྱས་ཏེ་བསྡད་པས་དངོས་གནས་འཇིག་རྟེན་གཞན་ཞིག་ཏུ་བསླེབས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་། ཡིན་ན་ཡང་། ད་ལྟ་གཞི་ནས་གློག་ཀླད་ཀྱི་སྒོ་ཕྱེ་དུས། དྲ་གྲོགས་ཚོ་དང་ཁ་བརྡ་གཉིས་ཀ་མཉམ་དུ་དགའ་རབ་ཅིག་ཇེ་བཙན་དུ་སོང་འདུག
དེ་ནས་དུས་བབ་ལ་ཅིག་བལྟས་པ་ན། ཉིན་འགའི་སྔོན་གོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མ་བདེ་བར་སྨན་ཁང་དུ་ཕེབས་ཚུལ་འདུག་པས། རང་དབང་མེད་པར་ཁོང་འདར་ཞིག་ཤོར། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་སྐུ་ཚེ་བརྟན་པར་སྨོན།
དེ་ནས་རྒྱ་མི་ཞིག་གིས་བྲིས་པའི་གོང་ས་ཏྰ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སྙན་དྲུང་དུ་ཞེས་པ་དེ་ཀློག་ཞོར་དང་ངུ་ཞོར་བྱས། གལ་སྲིད་རྒྱ་རྒན་འདི་ཚོ་རྩོམ་ཡིག་འདི་འབྲི་མཁན་ལྟ་བུ་རེ་ཡིན་ན་བོད་ལ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་སང་ཉིན་རང་འཐོབ་རྒྱུ་ངེས་ཅན་རེད། ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱ་མི་འདི་ཚོ་ཀྲུའུ་རིའུ་ལྟ་བུའི་བོད་མིའི་སེམས་ཁོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཚོར་ཐུབ་མཁན་ཞིག་མིན་པ་རེད། གལ་སྲིད་རྒྱ་མི་མང་པོ་ཞིག་ཀྲུའུ་རིའུ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་ལས་སུ་ཞིག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་འཚོ་གནས་བློས་བཏང་སྟེ་སྤུན་ཟླ་མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་གོ་ཤེས་མེད་པའི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་ལ་བརྗོད་ཀྱི་རེད། འདི་ལ་ངོ་མ་ཀློག་རིན་འདུག
རྒྱ་མོ་སི་ཕི་རིན་ཞེས་པ་ཞིག་གིས་ས་གནས་འདིའི་བོད་པ་ཚོ་དང་རྒྱ་རྒན་འགའ་མཉམ་དུ་བསྡུས་ནས་བོད་རྒྱའི་གྲོས་མོལ་ཞིག་བྱེད་རྩིས་འདུག་པས། རྒྱ་རྒན་དེ་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་ཡང་གོང་གི་ཀྲུའུ་རིའུ་ལྟ་བུ་རེ་ཡོད་ན་མ་མཐའ་ཡང་ཕན་ཚུན་གོ་བརྡ་འཕྲོད་ཙམ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད།
གཞན་རྒྱ་ནག་ཏུ་འགས་གཏོར་དང་བོད་དུ་ས་ཡོམ་བརྒྱབ་པ་འདི་དག་ཀྱང་ཉིན་འགར་གྲགས་མེད་ཚོར་མེད་དུ་བསྡད་པའི་ང་ལ་མཚོན་ན་གསར་འགྱུར་རེད། འདི་ལོར་ས་འོག་ས་སྟེང་གང་ས་ནས་ཅིག་མ་གཏོར་ན་འདུག་ཐུབ་ཀྱིན་མེད་པ་འདྲ། སྙིང་རྗེ། སེམས་ཅན་ཉེས་མེད་མང་པོ་ཞིག་དོན་མེད་ས་ནས་གཅེས་པའི་ཚེ་སྲོག་དང་བྲལ་འགྲོ་གིན་འདུག
ཨོ། ཤག་མཚེས་སེམས་བཟང་དེས་ཕིས་ཙ་སྡེར་མ་གང་ཁྱེར་ནས་བསླེབས་བྱུང་བས་སང་ཉིན་མཇལ་ཡ། ཕིས་ཙ་ལ་བོད་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་འབོད། ངས་བག་ཚལ་ཞེས་བོད་སྐད་ཡིན་པ་ལ་དབྱིན་སྐད་དང་ཡང་སྒྲ་ཉེ་བ་ཞིག་བཏགས་པ་ཡིན།
སྐྱིད་པོ་ཡོད་མེད་བཤད་ན།
སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས།
དེ་རིང་རང་རེའིཁ་བརྡ་གླེང་སྟེགས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་བོད་མིའི་དད་མོས་མངོན་འདོད་དང་འགལ་བའི་གཏམ་བཤད་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱི་རིགས་ལྟ་བུ་སྤེལ་ན་ཀློག་མཁན་མང་པོའི་སེམས་ཁམས་ལ་ཕོག་ཐུག་འགྲོ་བས་བསུབ་གང་ཐུབ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་དང་ད་དུང་གཏམ་བཤད་གང་དང་གང་རིགས་བསུབ་དགོས་ཚུལ་ཤོད་དགོས་ཞེས་སྤེལ་འདུག རང་གི་སྤྱི་ཚོགས་འདིའི་ཕན་བདེའི་བཙས་སུ་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་མཆིས་ཀྱང་དེ་དང་དེ་ནིརྗེས་སུ་ཡི་རང་གི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ལགས་སྟབས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཞུ་བ་ལགས།
ང་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་དྲྭ་སྟེགས་འདིར་བཀླགས་ན་ཆེས་མི་སྐྱིད་པ་ཞིག་ནི་མི་ལ་ལས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དང་བ་སྟོན་མི་འདོད་པ་ཞིག་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་མངོན་ལྐོག་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་ཤུགས་ལྡན་ཚོགས་མི་དང་རྒྱ་དམར་གྱི་གསང་ལས་པ་སོགས་ཀྱི་བསྙོན་འཛུགས་ཀྱིས་རབ་ན་བོད་མིའི་གྲལ་ནས་ཕུད་ཐབས་དང་དེ་མ་བྱུང་ན་ཡང་ཁ་བརྡ་གླེང་སྟེགས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕུད་ཐབས་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་རེད། བསམ་བློ་ལེགས་པོ་ཞིག་བཏང་ན་ཤུགས་ལྡན་ཚོགས་མི་དང་རྒྱ་དམར་གྱི་གསང་ལས་པ་ཡིན་པའི་དཔང་རྟགས་ཁུང་འཁྱོལ་ཞིག་མེད་ན་དེ་ལྟར་གླེང་རྒྱུ་ནི་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མིན། གལ་ཏེ་རྩེད་མོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཟེར་ཡང་རྩེད་མོ་ལ་ཡང་མཚམས་དང་ཚད་ཅིག་ལོས་ཡོད། རྒྱ་དམར་གྱི་གསང་ལས་པ་དང་ཤུགས་ལྡན་ཚོགས་པ་གཉིས་ནི་རང་རེའི་སེམས་ནང་ན་ཆེས་མི་སྡུག་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་ཡིན་སྟབས་ཁྱེད་ལ་མི་ཞིག་གིས་་དེ་ལྟར་བསྙོན་འཛུགས་བྱེད་ན་དེ་ཁྱེད་རང་གི་སེམས་ལ་གནོད་དམ་མི་གནོད། (more…)
སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་གསལ་བཤད།
སྤྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་༢༩ཉིན་སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གིས་གསར་འགོད་གསལ་བཤད་ཤིག་སྤེལ་འདུག འདིའི་ནང་། གོང་ས་མཆོག་མོམ་སྦི་ཡི་སྨན་ཁང་ཞིག་ལ་བརྟག་དཔྱད་གནང་བར་ཕེབས། སྨན་པས་བརྗོད་དོན་ལ། སྐུ་ཐང་ཆད་པ་ལས་དེ་མིན་གྱི་ནད་ཅི་ཡང་མིན་འདུག་ཅེས་གསལ་བཤད་བྱས་འདུག ༧གོང་ས་༧མཆོག་སང་ཉིན་ཚེས་༣༠ཉིན་བོད་མི་ཀུན་དང་མཉམ་དུ་ཆུ་ཚོད་༡༢རིང་སྙུང་གནས་ལ་ཞུགས་ནས་བོད་མིའི་ཆེད་སྨོན་ལམ་དང་བསྔོ་བ་གནང་རྒྱུ་རེད་འདུག གསལ་བཤད་ཞིབ་ཕྲ་དབྱིན་ཡིག་ནང་འཁོད་པ་འདི་གཤམ་ལ་བཀོད་ཡོད།
(more…)
ཁ་བརྡའི་གསལ་བཤད།
དེ་རིང་མཆན་གཅིག་ཏུ། “ཁྱེད་ཅག་གི་དྲ་ཐོག་ཏུ་སྨྱོས་གཏམ་རེ་གཉིས་འབྱུང་བཞིན་ལ། ༧ གོང་ས་མཆོག་ལ་ཟུར་ཟའི་འཆལ་ཚིག་འགའ་ཡང་ཐོན་བཞིན་པ་འདིར་དགའ་རྒྱུ་ཞིག་གཏན་ནས་མེད་ཀི། དམངས་གཙོ་ཟེར་ན། དེར་ཡང་མཚམས་ཚིགས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ལོས་དགོས། གཞན་དུ་ན། འཇིག་རྟེན་འདིར་འགལ་སྤྱོད་ཅན་གྱིས་ཁེངས་ན་ཅི་བྱ།” ཞེས་བཀོད་འདུག ༧གོང་ས་མཆོག་ནི་བོད་མིའི་བླ་མ་དང་རྒྱལ་པོ་རེད། བོད་མི་ཚོས་ཁོང་ལ་བཅངས་པའི་བརྩེ་དུང་དང་གུས་ཞབས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་རེད། ཁ་བརྡ་ཡང་བོད་མིའི་ཁ་བརྡ་ཞིག་ཡིན། དེ་བས། ཁ་བརྡ་ཡིས་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་མཚན་སྨད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཚིག་མཚོན་འཕེན་རིགས་ལ་དགའ་བསུ་མི་ཞུ་ལ། ཐ་ན་དགོས་གལ་དང་ཚིག་མཚོན་གྱི་ཚབས་ཆེ་ཆུང་ལ་དཔག་ནས་ཚིག་མཚོན་དེ་ཚོ་གསུབ་ཀྱིན་ཡོད། ཟུར་ཟ་འདི་དང་ཚིག་མཚོན་འདི་ནི་འགོད་མི་འོས་ཞེས་ཀློག་མཁན་གྱིས་གསལ་འདོན་བྱས་ཚེ། ཀློག་མཁན་དང་བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་ལ་གུས་ཞབས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཚིག་མཚོན་དེ་རིགས་གསུབ་ངེས་ཡིན།
བརྟག་དཔྱད་བྱས་ན་འབྲས་བུ་འདུག
གུས་པར་ལོ་འགའ་ཤས་རིང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མི་འདང་བའི་ཆ་གང་ཡིན་པ་དེར་བརྟག་དཔྱད་བྱ་རྒྱུར་གོམས་གཤིས་ཤིག་སླེབས། སྤྱི་ཚོགས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་གཞན་རྣམས་དང་བསྡུར་ན། མི་གཅིག་པ་དང་མི་འདང་བ་མང་པོ་ཡོད་མོད། ཡིན་ནའི་གཙོ་བོ་གཅིག་ནི་ངེད་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པའི་གོམས་གཤིས་དེ་ཤིན་དུ་ཞན་པ་རེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་གཅིག་ནི་ལེ་ལོ་ཁོ་ན་རེད།
བརྟག་དཔྱད་བྱ་བའི་གོམས་གཤིས་དེ་ཕ་མ་ལ་ཡང་མིན་འདུག ཕྲུ་གུ་ལ་ཡང་མིན་འདུག དེ་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་ཁྱོན་ལ་ཡང་ཤིན་དུ་ཉུང་།
དེར་བརྟེན་གཞན་གྱི་རྗེས་བྲངས་འགྲོ་རྒྱུར་དགའ་ལ། རྣམ་རྟོག་དང་དངོས་ཡོད་གཉིས་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་ནས་དགོས་མེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྣོན་མ་མང་པོ་ཞིག་བཟོ་བཞིན་འདུག དཔེར་ན་ཕྲུ་གུ་ཞིག་ནང་ལ་ལོག་ནས། ཕ་མར་རྒན་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཨ་རིར་འགྲོ་མཁན་རེད་ལབ་སོང་ཟེར་། ཨ་མས་ལམ་གསེང་ཁ་པར་བཏང་ནས་ཁྱིམ་མཚེས་ལ། ཤེས་རབ། ཁྱེད་ཤེས་སོང་ངས། སློབ་གྲྭའི་རྒན་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཨ་རིར་འགྲོ་མཁན་རེད་འདུག་ཟེར། སང་ཉིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཨ་མ་རྒན་མོ་དེས་རོགས་པ་ཚོར། རྒན་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཨ་རིར་མགྱོགས་པོ་འགྲོ་མཁན་རེདའདུག་ཟེར། གང་ལྟར་སྐད་ཆ་འདི་ལྟར་ཁྱབ་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་མཁན་མེད།
དེབ་ཐེར་ནག་པོ།-གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་མེད་པར་བཟོ་བ། ཆ་དང་པོ།
http://www.jamyangnorbu.com/
འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་བརྩམས།
དགེ་འདུན་རབ་གསལ་གྱིས་བསྒྱུར།
ཨོ་སི་ཀར་ ཝེལ་ཌེ་(Oscar Wilde) ཡིས་ “ང་ཚོས་རྒྱལ་རབས་ལ་འགན་འཁྲི་གཅིག་འཁྱེར་དགོས་པ་ནི་དེ་བསྐྱར་འབྲི་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད།”ཅེས་གསུངས་པའི་སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་ཧྥ་རན་སིའི་མིའི་བཤད་སྲོལ་དུ་ཡོད་པ་ལྟར་ épater les bourgeois ཅེས་པ་འདི་བརྒྱུད་བཤད་བྱེད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྲིད། ཝེལ་ཌེ་ནི་འགན་ལེན་དང་བློ་གདེང་གི་དུས་ཏེ་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་ཕྱེད་ཕྱི་མའི་ནང་འཚོ་གནས་བྱས་ཡོད། དེང་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་མཁན་དཔེར་ན་འཇར་མན་གྱི་དངོས་ཡོད་རིང་ལུགས་པ་ ལིའུ་པོལ་ཌི་ བོན་ ཪཱན་ཀེ་ (Leopold Von Ranke) ཡིས་ཁོང་ཚོའི་ལས་ཀ་ལ་བརྟེན་ནས་ “དངོས་འབྲེལ་ཇི་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་”དེ་སྟོན་ཐུབ་ཀྱིན་རེད་བསམས་ཡོད་པ་རེད་ལ། དབྱིན་ཇིའི་ཁེ་ཐོ་ལིག་གི་རྒྱལ་རབས་མཁན་ ལོར་ཌི་ ཨེག་ཤོན་ (Lord Acton) གྱིས་ “ཡང་དག་པའི་རྒྱལ་རབས་”དེ་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ཉི་མ་གཅིག་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་ཡིད་ཆེས་བྱས་པ་རེད།
ད་ཆ་རྒྱལ་རབས་པ་ཚོ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གིས་ཧ་ཅང་བློ་གདེང་ཞན་པའི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་གི་མཐའ་སྐོར་ལ་སླེབས་ཡོད་དེ། ཁཱེམ་བྷི་རེ་ཇི་ཡི་ ཨི་ ཨེ་ཆི་ ཁཱར་ (E. H. Carr) གྱིས་བཤད་པ་ལྟར། “རྒྱལ་རབས་ནི་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་རེད་”ལ། དགོས་དབང་ལ་བསྟུན་པའི་དུས་སྐབས་ཅན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བསྐྱར་འབྲི་དང་བསྐྱར་བཅོས་ཤིག་རེད། རྒྱལ་རབས་བསྐྱར་བཅོས་རིང་ལུགས་ནི། གསར་དུ་རྙེད་པ་དང་བདེན་པ་མང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ། ཡང་ན་ཕྱོགས་ལྷུང་ཉུང་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོ་སྣོན་པ་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་འཛིན་པ་དང་ཆབས་གཅིག ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་པ་དེ་ཚོ་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་ནས་འདས་པ་ལ་གོ་བ་ཡག་ག་ཞིག་སླེབས་པའི་འབད་བརྩོན་ཞིག་རེད། ཡང་ད་དུང་གུས་ཞབས་ཉུང་ང་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དེ། ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཐ་ན་རྗུན་བཟོ་བྱས་པ་རེད་བརྗོད་སྲིད་ལ། དེ་འདྲའི་བསྐྱར་བཅོས་རིང་ལུགས་པ་ལ་ “ཞི་འགྲིག་རིང་ལུགས་པ་”ཟེར་ཞིང་། ཚིག་དེ་ཐོག་མར་ཧྥ་རན་སིའི་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་ཐོག་ལ་མཁས་པ་ (Le Syndrome De Vichy, སོགས་) ཧེན་རཱེ་ རཱོའུ་སཱོ་ (Henry Rousso) ཡིས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཤིང་། དེས་རྒྱལ་རབས་བསྐྱར་འབྲི་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་དེ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཕྱོགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་དོན་དེ་ཚོ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་དང་། ཐལ་ཆེར་བརྗོད་པ་དང་ཆབས་གཅིག་གལ་ཆེའི་བདེན་དོན་མང་པོ་སྣང་མེད་དུ་འཇོག་པའམ་ཡང་ན་ཁས་མི་ལེན་པ། ཇེ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད།
དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ མེལ་ཝན་ གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱི་ ༡༩༡༣ ནས་ ༡༩༥༡ བར་གྱི་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྒྱལ་རབས། བླ་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཤི་བ། ཞེས་པ་དེ་ ༡༩༨༩ ལོའི་ཐོན་སྐབས། བོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནང་གི་མང་པོ་ཞིག་ཡར་ལངས་དགོས་པ་དང་དོ་སྣང་སྤྲོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དེབ་དེས་བཞག་པའི་བསམ་ཚུལ་ནོར་ས་མེད་པ་ཞིག་སྟེ་ཐ་ན་ཐོག་མར་ཤོག་ངོས་དག་བམ་ཀློག་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་། འདི་ན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐོར་ལ་ཡང་བསྐྱར་གནད་ཆེ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་འདུག་ཅེས་པ་དེ་རེད། བསམ་ཚུལ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ཐོན་རིམ་ནང་གི་ཅུང་རིང་བའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་སྟོང་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་པ་རེད། དོན་དངོས་ལ། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཐད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་ཏེ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ཐོན་པ་ནས་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འདས་ཟིན་པ་དང་། ཧཱུ་ རི་ཆར་ཌི་སཱོན་ (Hugh Richardson) གྱི་འདོད་རྔམ་ཆུང་མོད་བེད་སྤྱོད་ཆེ་བའི་ བོད་དང་དེའི་རྒྱལ་རབས་ ཅེས་པ་ཐོན་པ་ནས་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ཕྱིན་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོ་ལ་ ཧཱུ་ རི་ཆར་ཌི་སཱོན་དང་སི་ནེལ་གྷ་རོབ་ (Snellgrove) ཀྱི་ ༼འགྲན་ཟླ་ད་དུང་མེད་པ་ལྟར་༽བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ ཅེས་པ་དེ་ ༡༩༦༨ ལོར་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད་ལ། བོད་ཀྱི་སྔ་མོའི་རྒྱལ་རབས་ཐད་ཀྱི་རྩོམ་དང་ཆེད་རྩོམ་ཐར་ཐོར་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ཤིག་མེད་པ་རེད།
(more…)
མགོ་ལོག་སྨིན་ཐང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡ་ང་བའི་གནས་ཚུལ།
བོད་འབྱོར་གནས་ཚུལ།
བོད་མདོ་སྨད་མགོ་ལོག་ཨ་སྐྱོངས་ཁང་སར་སྨིན་ཐང་ཡུལ་ཚོ་༼ཤང་།༽ལ་མཚོན་ན། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༨ལོར་མགོ་ལོག་ཁ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་དང་པོ། ཁྲ་ཤུལ་བསོ་མོ་དང་། ཕ་ཚེ་ཐར་གཉིས་གྱིས་དམག་དཔོན་མཛད་དེ་རྒྱ་དམག་ལ་འཐབ་འཛིང་བྱས་ནས་རྒྱ་དམག་གསུམ་བསད་ཅིང་། རྫོང་མདའ་ཆེ་བ་ཞིག་དང་མེ་མདའ་གསུམ་བླང་བ་རེད། ཐེངས་གཉིས་པ་སྐོང་གསེར་ནས་དམག་དཔོན་ཧོར་ཤེར་བཟང་དང་། མགོ་ལོག་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས། ཐང་བ་བསོ་པོ་སོགས་ཀྱིས་གཅེས་སྲོག་བཏང་ཞིང་ཁང་སར་དམག་མང་ཡོངས་ཀྱིས། རྒྱ་དམག་སུམ་རྒྱ་ཙམ་དམར་གསོད་བྱས་པའི་མཐར་མང་སྣེ་ཉུང་གིས་མ་བརྟེན་པར་རྒྱ་དམག་གིས་བོད་མི་༨༠ ཙམ་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་ནང་ནང་ཕར་ཆེར་མུ་གེས་ཤི ཁྲ་བསོ་དང་ཕ་ཚེ་སོགས་མི་བཅུ་མ་གཏོགས་རང་ཡུལ་ལ་མ་ཐོན། ཕྱི་ལོ་༡༩༦༨ལོར་དོམ་ཙ་བླ་མ་རྡོར་ལོ་དང་། ཁྲོ་ཤུལ་བློ་རྣམ། ཁྲ་ཤུལ་བསོ་མོ། ཕ་ཚེ་ཐར་སོགས་གྱིས་བོད་མིའི་བདེ་སྡུག་གི་ཆེད་དུ་གཅེས་སྲོག་བཏང་། ཤུལ་དུ་ལྷག་པ་གཙང་སྐོར་གྲུབ་ཆེན་ཨོ་རྒྱན་རིག་འཛིན། སྤྲུལ་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་གཉིས་ཚེ་བཙོན་བྱས། ཧོར་བསམ་རྒྱམ་དང་། མགོ་ཚེ་མ་གཉིས་ལ་ལོ་ ༡༥ ཁྲིམས་ཐག་བཅད། གཞན་ཡང་ཁྲིམས་པ་ལྔ་དྲུག་ཙམ་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་༣པའི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན་བོད་ལྗོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཞི་བའི་ཡར་ལང་བྱས། ཚེས་ ༡༦ ཉིན་རྔ་བ་རྫོང་ནས་ཡར་ལང་བྱས་ཤིང་མི་ ༢༠ ལྷག་དམར་གསོད་བྱས། མི་མང་པོ་ཁྲིམས་ཁང་དུ་བཅུག་ནས་རྡུང་རྡེག་དྲག་པོ་བྱས་ཏེ་བསད་པ་ཡང་བཅུ་ཕྲག་ཙམ་ཡོད་ཟེར། དེ་མིན་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་ཡང་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་མིང་ད་དུང་གསལ་བོར་ཤེས་མེད། ཚེས་ ༡༧ ཉིན་གྱི་ཆུ་ཚོད་དྲུག་གི་སྟེང་མགོ་ལོག་གཅིག་སྒྲིལ་རྫོང་གི་སོག་རུའི་ཨ་ཏི་གཟའ་ཟླ་མགོ་གཙོ་བྱས་ཏེ། སྨིན་ཐང་ཁྲ་ཤུལ་ཆོས་མཛོད། ཁྲ་ཤུལ་དོན་ཡོད། ཁྲ་ཤུལ་དཔལ་འབྱོར། ལམ་སྐོར་ཕུར་ཐར། མགོ་ལོག་ལེ་ཚོགས། དགེས་སྐོར་བློ་བཟང་། འདོད་ལྷ། ཝ་འགྲོ་འདུལ། གླིང་ཆོས་གྲགས། གླིང་བློ་བཟང༌། གླིང་འཇམ་དབྱངས། ཆོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་སོགས་མི་གསུམ། ཁང་སར་རིག་འཛིན། དྲག་རས། གླུ་བ་རྟ་མགྲིན་ཕ་བུ་སོགས་ཀྱིས་ཡར་ལང་བྱས་ནས་ཉེན་རྟོགས་པའི་རླངས་འཁོར་གཉིས་བཅག་ཅིང་། ལམ་གྱི་བཞི་མདོའི་ཉེན་རྟོགས་པའི་ཁང་ཆུང་མེར་བསྲེགས་བཏང་། དེའི་ཕྱི་དྲོ་ཚོད་བདུན་པའི་སྟེང་སྨིན་ཐང་ཡུལ་ཚོའི་༼ཤང་།༽ན་གཞོན་འགས་མགོ་འཛིན་བྱས་ནས། ཧི་ར་ཤེས་རབ་དང་། ཁྲ་ལིའི་གཡང་སྒྲུབ། ལམ་སྐོར་བློ་གྲོས། ཕ་བསྟན་འཛིན་མགོན་པོ། མགོ་ལོག་སྒྲོན་ཚེ། ཁྲ་ཤུལ་བདེ་ལེགས། འཇུ་སྐུ་གསུམ། དམེ་སྐྱ་པེ། ཁྲ་ཤུལ་བག་རྩེ། ཆོས་སྐོར་མགོན་པོ་སྐྱབས། ཁྲ་ལུའི་གསེར་ཐུབ། ལམ་སྐོར་སྐལ་ལྡན། ཁྲ་ལུའི་ཡར་འཕེལ། ཁྲ་ལུའི་འགྲོ་དོན། ཁྲ་ལུའི་བློ་བཟང༌། ཆོས་སྐོར་བློ་བསམ། ཨེ་འུ་པད་མགོན། ཨེ་འུ་རས་ཆུང༌། ལམ་གོང་ཡོང་འགྲུབ། ཤ་བསམ་འགྲུབ། མཆུག་ཨོ་རྒྱན་དང་དབང་སྟོབ། མཆུག་ཡོང་འདུས་སྐྱབས། ཨ་རིག་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེ། ཧི་ར་འཛམ་གླིང་དང་ལྷས་གསར། དམེ་མགོན་ནེ། དགོ་ནང་ཟླ་བ། སྒོ་ནང་རྡོར་པེ། ལམ་གོང་ཐེག་མཆོག བུར་བཟའ་མུ་ནུ། ཆོས་སྐོར་རྒྱ་མཚོ། ཤ་ཚོས་རས། གླིང་ཀུར་པེ། ཧི་ར་དོན་སྟོབ། གཡག་གཡུལ་རྒྱལ། རྔ་བ་ཨ་གར། རྔ་བ་གཏེར་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་ནས་ཡུལ་ཚོའི་ཉེན་རྟོགས་ཁང་བ་མེ་ལ་བསྲེག་ཅིང་། རྒྱའི་དར་དམར་མར་ཕབ་ནས་ཁྲ་ལིའི་གཡང་སྒྲུབ་ཀྱིས་བོད་གྱི་རྒྱལ་དར་ཡར་བསྒྲེངས། (more…)
བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ།
ཀླུ་འབུམ་བཀྲིས།
ཉེ་བའི་ནང་བོད་ནང་ཟིན་བྲིས་བོར་སོང་བ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད་མི་བུ་རང་ཉིད་བོར་སོང་བ་ཡང་མི་ཉུང་བ་ཡོད་པ་ངོ་མ་གྱོང་ཁུལ་ཆེན་པོ་རེད་ཟེར། བོད་ནས་གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་བཤད་རྒྱུར། ད་ལྟ་དགོན་པོ་སོ་སོ་ནས་གྲྭ་མང་པོ་བོར་ནས་ཟླ་རེ་གཉིས་ནང་ད་དུང་གར་སོང་མི་གོ་གི ཉེ་ལམ་མདོ་སྨད་སྐུ་འབུམ་དགོན་པའི་གྲྭ་བ་ཁྲི་སྐལ་བཟང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དཀོན་མཆོག་བསམ་གཏན་(མི་ཁོམ་པའི་རྒྱལ་སྲས་)མདོ་སྨད་དཀའ་སྦྱིན(སྦྱིན་པ་རྒྱ་མཚོ)བློ་བཟང་ཚེ་རིང་སོགས་མི་བཞི་སྤྱི་ཟླ་༤པའི་༡༦ནས་༥བའི་༡༥བར་ཟླ་གཅིག་གི་རིང་ལ་གར་སོང་མ་ཤེས་ཟིག རྗེས་སུ་དགོན་པའི་གྲྭ་བ་དག་གིས་དགོན་བདག་སོགས་ལ་རེ་བ་ཡང་ཡང་ཞུས་ཏེ་ཁོ་ཚོས་གོང་རིམ་ལ་ཞུ་བ་ཡང་ཡང་ཞུས་མཐར་ཟླ་༥བའི་༡༥ཉིན་གང་ཡིན་མ་ཤེས་བར་གློད་གྲོལ་བཏང་ཡོད་ནའང་ ཡིད་སྐྱོ་བ་ཞིག་ལ་ཁོ་ཚོས་མི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་དག་གཞུང་བཞེས་གནང་བ་མ་ཟད་གྲྭ་རྐྱང་གི་ཆ་རྐྱེན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཁྲི་སྐལ་བརྩོན་གྱི་གདན་འོག་ནས་དམངས་སྒོར་སྟོང་དྲུག་ལྷག་གི་ནང་ནས་སྒོར་༢༨༠༠དང་སྒོར་ཁུག་ཏུ་སྒོར་བདུན་བརྒྱ་ཡས་མས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་སྒོར་༢༡༠མ་གཏོགས་ཕྱིར་སྤྲད་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་བཤད་བྱུང་།
སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་ལམ་ལུགས་ནས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་བར།
སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་ལམ་ལུགས་ནས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་བར། -བཅིངས་གྲོལ་གྱི་ཆེད་རྟོག་འཆར་གྱི་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག །
From Dictatorship to Democracy: A Conceptual Framework for Liberation
ཨེལབྷཊ་ཨེནཊིན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་མཁས་དབང་ཇཱིན་ཤཱརྤ་ཡིས་བརྩམས།
པདྨ་ཚེ་དབང་ཤཱསྟྲིས་གངས་ལྗོངས་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར།
” …ངས་མང་ཚོགས་ལ་སྲོག་སྐྱོན་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉུང་བའི་ཐོག་ནས་སྲིད་དབང་ སྒེར་འཛིན་ལམ་ལུགས་དེ་ལམ་ལྷོངས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་འཐོར་ཞིག་གཏོང་བར་ཆེས་ནུས་པ་ལྡན་པའི་ཐབས་ལམ་གྱི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་ཞིབ་ཚགས་གཏོང་རྒྱུའི་འབད་རྩོལ་བྱས་པ་ཡིན། འདིར་ངས་ལོ་མང་རིང་ལ་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་ལམ་ལུགས་དང་། འགོག་རྒོལ་ལས་འགུལ། གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ། སྲིད་དོན་གྱི་ལྟ་བ། སྲིད་གཞུང་གི་ལམ་ལུགས། དམིགས་སུ་བཀར་ཏེ་དངོས་དོན་གྱི་འཚེ་བ་སྤངས་པའི་འཐབ་རྩོད་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པའི་ཉམས་མྱོང་ལ་གཞི་བཞག་ཡོད། དེབ་འདི་དེའི་འབྲས་བུ་རེད།…”
གཤམ་གསལ་འབྲེལ་ཐག་ལ་བསྣུན་ནས་དེབ་ཐེར་འདི་ཆ་ཚང་ཀློག་རོགས།
dictatorship_to_democracy-final
ང་ད་དུང་མྱི་གསོན་པོ་ཡིན།
གཡུ་ཚང་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ། ཨ་རི།
མཁྱེན་ལྡན་དྲ་གྲོགས་རྣམ་པ་ལགས།
ཐེངས་འདིར་ཡང་ངས་ཐོག་མར་མ་བསམ་ས་ནས་ཁ་བརྡ་ལ་དགོངས་སེལ་ཞུ་དགོས་བྱུང་སོང་། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒད་པོ་ངས་འཆི་ཁར་ཁ་ཆེམས་ལྟ་བུའི་ཁ་བརྡ་ཐུང་ཐུང་ཞིག་བྱས་པའི་རྗེས་ནས་ཁ་བརྡ་དྲ་ཐོག་ཏུ་ཉོག་བཤད་བྱེད་མཁན་ཆར་ཤུལ་གྱི་ཤ་མོ་བཞིན་བརྡོལ་ནས་དྲ་ངོས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལ་བརྡབ་གསིག་ཚོད་མེད་འཐེབས་སོང་པས་ཡིན། ངོ་མ་བཤད་ན་ངས་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་གམ། དྲན་ཕྱོགས་ཤིག་གམ། རྨོངས་འཆར་ཞིག་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་དང་དྲང་པོ་དྲང་བཞག་གིས་རང་ཉིད་ལྟར་འཆི་ལ་ཉེ་བའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་བསམ་ནས་འདིར་ཀུན་པོའི་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་བ་ཡིན་ཏེ། དྲ་གྲོགས་འགས་བོད་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་གཱན་དྷི། འབར་མའི་ཨན་སང་སོ་སྐྱིད། ཨ་ཧྥུ་རི་ཁའི་ནེལ་སོན་མན་ད་ལཱ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་མི་འདྲ་བས། བོད་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་ཁོང་བོད་མི་དམངས་དང་མཉམ་དུ་ཕེབས་ནས་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པ་ཡོང་ཐབས་མེད་པའི་སྐོར་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་བརྗོད་པ་མ་གཏོགས། གཞན་མང་པོ་ཞིག་གིས་སུ་ཞིག་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་ཡིན་པ་དང་། སུ་ཞིག་གི་མིང་ཚིག་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་མིང་ཚིག་ཡིན་པ། སུ་ཞིག་སོ་བ་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱི་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་རྐྱང་གླེང་ནས། ང་ཚོར་སྔར་ནས་ཡོད་པའི་མྱི་མ་ཤི་གོང་ལ་མིག་རིལ་འབྲུ་བའི་ངན་རྟགས་ད་དུང་ཡང་ཐོན་ཡོང་པས། ྐློག་པ་པོ་ཡོངས་དང་ཁ་བརྡའི་བདག་པོ་ཚོར་ཉོབ་སྣང་ཚད་མེད་སྐྱེས་ཡོད་ངེས་རེད་ལ། ཁོང་ཚོའི་ངན་རྟགས་འདི་ལས་ང་ཚོས་སྔར་བོད་མི་བསམ་མེད་དག་གིས་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ། ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ་བཅས་ལ་མ་ཉེས་ཁག་གཡོགས་བྱས་པའི་རླུང་ནག་འཚུབ་མའི་འཁོར་སྟངས་དེ་གསལ་ལྷང་ངེར་མཐོང་ཐུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། (more…)
བཤད་འདོད་པའི་སྐད་ཆ་འདི་ཡིན།༼སློབ་བུ་ཆོས་འབྱོར་ལ་བྲིས་པ།༽
ལྷ་ལུང་རྒྱལ།
རིགས་ཚུལ་གློག་གི་འདྲིས་མཐུན་སློབ་གྲོགས་ཚོ་བསྐྱུར་ཅིང༌།།
ཤེས་བྱའི་འོ་མ་འཐུང་མཚམས་ཕོར་ཁ་རུ་བཞག་ལ།།
རབ་མཛེས་སློབ་གྲྭའི་མཛའ་གཅུགས་ཡིད་མཐུན་མར་བྲལ་ནས།།
མི་གཅིག་གླིང་ལ་རི་ཆུས་བསྐལ་བ་འདི་ཅིས་ལན།།
འདུ་འབྲལ་སྒྱུ་མའི་རོལ་སྒེག་འཇའ་འོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ།།
སྐྱོ་དགས་འཐམ་འཁྱུད་རེ་བའི་འབྲས་བུ་དེ་དབེན་ཡང༌།།
མི་སྐྱིད་དངན་པའི་རླུང་བུ་བྱང་ཁོག་ཏུ་ལྡིང་བ།།
ཕྱི་དབུགས་ལ་འདྲེས་གོ་ལར་འཁོར་བསྐྱོད་ཅིག་བྱས་སོང༌།། (more…)
ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་འདབས་ནས།
ལྷ་ལུང་རྒྱལ།
རིའི་བར་སྐེད་ལོང་ལོང་སྨུག་སྤྲིན་གྱིས་བཟུང་ཞིང༌།།
ཆར་སིམ་བུའི་དངོས་གྲུབ་ཉི་འོད་ཀྱིས་ལྕིབས་པ།།
འོད་འཚེར་རེར་འཇོ་བའི་ཕྱི་དྲོ་ཡི་དུས་ཤིག།
སེམས་རྒྱག་ཕྱོགས་ཤིག་གིས་ཞེ་མཐུན་ཁྱོད་དྲན་འོང༌།།
བྱ་རྒོད་པོའི་གཤོག་པས་འཁྱོག་ཐབས་རང་མེད་ལ།།
ཆུ་གཙང་པོ་རླབས་ཀྱིས་འཁྱེར་ཐབས་ཀྱང་དབེན་པ།།
ལུས་ནམ་མཁའ་དྲན་གདུང་སྤྲིན་ནག་གིས་གཡོགས་ཏེ།།
ས་འདི་ནས་ཉི་མ་འཁྱོལ་ཐབས་ཅིག་མི་འདུག།
ཕྱིའི་འབྱོར་བ་གདོན་གྱི་བསླུ་བྲིད་ཀྱིས་ཡིན་ནམ།།
དུས་འགྱུར་ལྡོག་མི་ཡི་ཁ་དོག་ཀྱང་བསྒྱུར་རམ།།
ཕྱི་ཐག་རིང་མཛའ་གཅུགས་མེ་ཏོག་དང་འཇའ་སྤྲིན།།
མིག་ལོངས་སྤྱོད་མ་ཐོབ་སེམས་པ་དེ་ལྟོགས་ཡོད།། (more…)
དུད་ནག་ལྟ་བུའི་བོད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་འདི་ཚོ།
བྲག་སྣ་བ།
དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་དུས་མགོ་ནས་བཟུང་བོད་འདིར་ཡང་སྤྲུལ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་གསར་པ་ཞིག་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། གོམས་སྲོལ་འདི་རིམ་པས་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་དམ་པའི་རིག་གནས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། ད་བར་བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཐད་ཀྱི་གོ་གནས་འགངས་ཆེན་ཤིག་ཟིན་ཡོད་པ་དང༌། བོད་མི་ཚོའི་ངོས་ནས་ཁོང་ཚོ་ནི་སངས་རྒྱས་བྱང་འཕགས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གི་སྤྲུལ་བ་ཤ་སྟག་སྟེ། འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་སྤྱི་དང་ལྷག་དོན་བོད་མིའི་བདེ་སྡུག་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མི་ཡི་ཤ་ཚུགས་སུ་བྱོན་པ་ཁོ་ནར་སྙམ་གྱི་ཡོད་ཕྱིན། བླ་མ་ཚོ་ནི་བོད་སྤྱི་ཚོགས་འདིའི་དབང་སྒྱུར་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་གོང་བུ་ཆེས་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་སྟེ། བོད་མི་རིགས་འདིའི་བླའམ་སྲོག་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་གྱུར་ཡོད་པ་ནི་འགྲེལ་བརྗོད་ཞུ་ཐུབ་པ་ཞིག་མིན།
རྒྱུ་མཚན་དེས་མི་རིགས་འདིས་གནའ་ནས་ད་བར་ཟས་ཀྱི་ཞིམ་ས་དང༌། གོས་ཀྱི་ཡག་སས་མཚོན་རང་ལ་དབང་བའི་མཆོག་དང་ཕུལ་གྱི་གྱ་ནོམ་དངོས་པོ་མཐའ་དག་བླ་མར་ཕུལ་ཡོད་པ་དང༌། བླ་མ་ཚོ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་མགོན་སྐྱབས་དཔུང་གཉེན་དམ་པ་སྟེ། ཁོང་ཚོའི་སྤྱན་གྱིས་མི་མཐོང་བ་དང༌། ཐུགས་ཀྱིས་མི་མཁྱེན་ྭཔ། སྙིང་རྗེས་མི་སྐྱོབ་པའི་ཉམས་ཐག་སེམས་ཅན་ཞིག་འཇིག་རྟེན་འདིར་མེད་པར་སྙམ་སྟེ། སྐྱིད་སྡུག་གི་དུས་ནམ་ཡང་བླ་མར་རེ་ཞིང་གསོལ་བ་འདེབས་རྒྱུ་ནི་དབུགས་ཀྱི་འབྱིན་རྔུབ་དང་གཏན་ཏུ་ཁ་བྲལ་མྱོང་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན།
ཡིན་ནའང༌། ཡིད་སྐྱོ་བ་ཞིག་ལ། འདས་ཟིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགག་འཕྲང་རེ་ནས། མི་རིགས་འདི་ཆེས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཛ་དྲག ཆེས་ཉམས་ཐག་དང་ཉེན་ཁར་ལྷུང་ཐེངས་རེར། རྒྱལ་བ་པཎ་ཆེན་ལྟ་བུ་རེ་འགའ་མ་གཏོགས་པའི་བོད་ཀྱི་བླ་མ་གཞན་དག་ཚོས་མི་རིགས་འདིས་ཁོ་ཚོར་བཅངས་པའི་ཡིད་ཆེས་བློས་གཏོད་ལ་དཔག་པའི་རིན་འབབ་ཅིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་སྤྲོད་ཐུབ་མེད་པར་མ་ཟད། ད་དུང་སྐབས་འགར་བོད་མི་རིགས་འདི་སྣང་བ་ལས་མུན་པར་འཕེན་པའི་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་ཡང་ཞུས་མྱོང་ཡོད། (more…)
བོད་རྒྱའི་བར་གྱི་བོད་དོན།
གཤམ་ལ་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་བོད་དང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་རྣམ་འགྱུར་ཅི་ཞིག་བཟུང་ཡོད་པའི་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ཅིག་ཟུར་འདོན་ཞུས་ཡོད། འདི་ལྟར་བོད་དོན་གླེང་སྟངས་ཐད། ཁྱེད་རང་ལ་བསམ་ཚུལ་ཅི་ཡོད་དམ། མང་པོའི་བསམ་ཚུལ་སྤེལ་སླད་འདིར་དོན་གནད་ཁག་ཟུར་འདོན་ལས། ཡིག་ཆ་ཆ་ཚང་ཟུར་འདོན་ཞུས་མེད།
༼༡༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་གྱི་༼བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར༽་གྱི་དཔྱད་གཏམ་ནང༌།
¿ཐེངས་འདིར་ལྷ་སར་བྱུང་བའི་རྡུང་བཅོག་འཕྲོག་སྲེག་གི་ཚབས་ཆེའི་དོན་རྐྱེན་དང༌། སྐྱི་གཡའ་བའི་དྲག་སྤྱོད་དེ་དག་གིས་དོན་མེད་དུ་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཚབས་ཆེན་མྱོང་དུ་བཅུག་པ་ཡོད་པ་དེས། ཏཱ་ལའི་ནི་ཁོ་རང་གིས་སྒྲོག་པ་ནང་བཞིན་གྱི་ནང་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་པ་ར་འཕྲོད་ཡོད། ཁོ་ནི་མིའི་གདོང་ལ་གཅན་གཟན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་ཞིང༌། ཆོས་གོས་གྱོན་པའི་འཕར་སྤྱང་ཞིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཐལ་ཆ་གང་ཡང་མེད། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ནའང༌། ཏཱ་ལའི་ནང་བཞིན་ཁ་འཇམ་ཁོག་རྩུབ་ཀྱི་ནང་པའི་ཞབས་འདྲེན་པ་དང༌། མིའི་གདོང་ལ་གཅན་གཟན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་དྲག་སྤྱོད་པ་སྨྱོ་རྩུབ་ཅན་འདི་བཟོད་བསྲན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ཏཱ་ལའི་ལྟ་བུ་མེས་རྒྱལ་དང་མི་དམངས་ལའང་རྒྱབ་གཏོད་བྱེད་ཕོད་མཁན་མིཞིག་ལ། ད་དུང་མིའི་ཐ་སྙད་སྦྱོར་རུང་ངམ། གྲྭ་པཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ཏཱ་ལའི་ཡིས་རྫུན་ཤོད་པ་མ་ཟད། ཐེངས་འདི་ཚབས་ཆེའི་རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་གི་དོན་རྐྱེན་བཀོད་བྱུས་དང་སྟངས་འཛིན་བྱས་ཏེ། ཁོ་པའི་སྤྱོད་ངན་དེ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཧང་སངས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། གདོན་འདྲེ་ལའང་དེ་ལས་ལྷག་ཅི་ཡོད། གལ་སྲིད་སྟོན་པས་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་མཁྱེན་ན། ཁོང་ཡང་ངེས་པར་དུ་ཞལ་སྐྱེངས་པོ་ཡོང་གི་རེད། དེ་ནི་གཏན་འཁེལ་བ་ཞིག་རེད།¿ཅེས་བཀོད་འདུག (more…)
བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་དང་སེམས་ཀྱི་དྲན་ཕྱོགས།
བཙུན་ཐར་ཚེ་རིང༌།
ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཙོས་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་གཞན་ཡུལ་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་འབྱོར་ཞིང༌། གཞིས་བྱེས་གཉིས་སུ་གྱུར་ནས་དུས་རབས་ཕྱེད་ལྷག་ཕྱིན་པའི་དུས་སྐབས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ཉིས་སྟོང་བརྒྱད་ཀྱི་དེ་རིང༌། ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་མཆོད་མཇལ་འདུ་འཛོམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་མདོ་སྨད་རེབ་གོང་བ་སྐྱ་སེར་མི་མང་གིས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་བདེན་དོན་ཆེད་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་ཤུགས་ཆེ་བྱས་པ་ལ་རྐྱེན་བྱས། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་གནས་དྲུག་ཅུ་རེ་དགུ་ནས་རང་འགུལ་གྱིས་ཡར་ལངས་ཏེ་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ནས་ཟླ་གཉིས་ལྷག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ལ། ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་སྐབས་ཆོས་བྱེད་སེར་མོ་བ་གཙོས་སློབ་གྲྭ་དང༌། ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས། ས་གནས་ལས་བྱེད་སོགས་ལས་རིགས་མི་འདྲ་བའི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་གང་མང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པ་ན་མང་ཆེ་ཤོས་གཞོན་སྐྱེས་མི་རབས་རེད། (more…)
རྨས་སྐྱོན་ཐེབས་པའི་མི་རིགས་ཤིག་གི་ཚེ་སྲོག་སྐྱོབས་པའི་མཐའ་མའི་དམག་འཐབ།
སྐུ་ཞབས་ལུང་རིགས་རྒྱལ་གྱི་གཅིག་གྱུར་ཆེན་པོ་གཉིས་ཞེས་པའི་ཆེད་རྩོམ་བཀླགས་པའི་རྗེས་འབྲེལ་དུ།
ཨ་འབྲུག་དཀོན་མཆོག
༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་འོག་ནས་བྱུང་བ་དང་འདི་ཉིད་ཐག་གཅོད་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་དགོས་པ་དེ་དུས་རབས་སྔོན་མའི་དུས་དཀྱིལ་ནས་དཔྱོད་དཔག་གིས་ལམ་སྟོན་དང་འཆར་སྣང་གི་དགོངས་ཚུལ་བཏོན་ཡོད་ལ། རྒྱང་བཀྱེད་ནས་བལྟས་ན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་དུས་རབས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་དགོངས་པ་བཞེས་ཕྱོགས་དང་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་རང་སྟེང་ནས་བཤད་ན་དེའི་ཆེ་བ་རྒྱས་བཤད་བྱེད་རྒྱུ་ལས་ཀྱང༌། དེ་ཉིད་འགལ་ཟླ་འདུམ་འགྲིག་གི་ལམ་ནས་སེལ་ཐུབ་པའི་ལག་ལེན་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ཐོག་མའི་ཡིད་ཆེས་དེ་མངོན་གྱུར་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་པ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགལ་རྩོད་སེལ་ཕྱོགས་ཀྱི་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྤྱིར་བཏང་གི་དགོངས་པ་ལས་བྱུང་ཡང་ཆེད་དམིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་དེ་ཉིད་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྲིད་བྱུས་འདི་༸གོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་ཙམ་ལས་བོད་གཞུང་གི་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་ཏུ་མ་གྱུར་བའི་ཡར་སྔོན་དེར་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ནི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཆེད་ཡིན་ཞེས་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་དེ་བོད་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཆེད་ཅེས་པར་ངོས་འཛིན་གནང་མྱོང་ཡོད། ཉེ་བའི་ཆར་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་མིའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཆེད་ཅེས་པའི་ཚིག་འདི་བེད་སྤྱོད་གནང་གི་འདུག་ཅིང༌། དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབས་རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་ལ་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་མངགས་ནན་པོ་བྱས་པའི་སྙིང་དོན་ཡང་བོད་མིའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་ཐབས་ཤེས་ག་རེ་ཡིན་ནའང་བྱེད་དགོས་ཞེས་པ་དེ་རེད། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཆེད་ཅེས་པ་ནས་འགོ་བརྩམས་ཏེ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་དང་ཇུས་གཞི་གསལ་འདོན་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་དཔེ་མཚོན་དུ་བཞག་ནས་ད་ལྟ་བོད་མིའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཆེད་དུ་ཐབས་ཤེས་ག་རེ་ཡིན་ནའང་བྱེད་དགོས་ཞེས་པ་དེ་ཁོང་གི་དགོངས་པ་དང་ཐབས་ཇུས་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འགྱུར་ལྡོག་ཅིག་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། བདེ་སྐྱིད་བསྒྲུབ་ཆེད་དང་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཆེད་དུ་ཞེས་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡང་ངས་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཡིན་ནའང་བོད་མི་རིགས་འདི་གསོན་གནས་ཡོང་བ་ལ་ཕན་པའི་ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་གོ་སྐབས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཁོང་གིས་ག་རེ་ཡིན་ནའང་གནང་གི་རེད། ཁོང་ནི་ཐབས་ཤེས་དང་གདམ་ག་གཅིག་གིས་ནུས་པ་མ་ཐོན་པ་མངོན་གསལ་དུ་གྱུར་རུང་རང་ཉིད་ཀྱི་ལ་རྒྱ་སྲུང་སྐྱོབས་ཀྱི་ཆེད་དུ་གདམ་ག་གསར་བ་དང་ལེན་བྱེད་མི་ནུས་མཁན་དེ་འདྲ་གཏན་ནས་མ་རེད། དེང་སང་གི་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ལ་བསམ་ན་ང་ཚོས་ལ་རྒྱ་ལས་ཀྱང་དོན་དངོས་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱེད་དགོས་པ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དོན་དམ་པའི་ང་ཚོ་ལ་ལ་རྒྱ་ཞིག་ཡོད་ན་ང་ཚོའི་གཞན་དང་གཞན་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་རང་དང་རང་རིགས་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་གོ་སྐབས་དང་ཐབས་ལམ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་རན་རེད། (more…)
གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་དང་སྣང་བ་སྐྱིད་པོ།
ཨ་འབྲུག་དཀོན་མཆོག
རྡ་རམ་ས་ལ་འདི་ས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་རྗེས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དང་འདྲ་བོ་འདུག གང་ཡིན་ཟེར་ན་འདི་ནས་དངོས་པོ་སྣ་མང་མཉམ་བསྲེས་དང་སྙིགས་རོའི་རྣམ་པའི་འོག་ནས་ཕྱི་རུ་མངོན་ཡོང་གི་འདུག དེ་སྔོན་རྒྱ་གར་འགྲུམ་འགྲིལ་ལས་རིགས་པ་ཞིག་གི་རྡ་རམ་ས་ལ་ནི་འཛམ་གླིང་རིག་གནས་ཀྱི་བསྣོལ་མཚམས་ཤིག་རེད་ཅེས་ཚད་མཐོ་བོའི་གདེང་འཇོག་བྱས་འདུག་མོད།དེ་ལ་ཡང་ངོས་གཞན་ཞིག་གི་གནས་ལུགས་ཡོད་རྒྱུ་རེད།འོན་ཀྱང་ཚད་རིམ་གཞན་ཞིག་གིས་བཤད་ན་རྡ་རམ་ས་ལའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་རིག་གནས་བསམ་བློའི་སྟེང་གི་སྣ་མང་འབྲེལ་གཏུགས་དེ་མ་ཡིན་པར།བསམ་གཞིགས་ཀྱི་སྣ་འདྲེན་མེད་པའི་གང་བྱུང་གི་བྱ་སྤྱོད་དེ་ཡིན་པ་དང༌།ལྷག་པར་དུ་བོད་པ་མང་པོ་ཞིག་ནི་དེ་ལྟར་རེད།ངའི་མཐོང་སྣང་ལ་གནས་འདི་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་ཉི་མ་འཁྱོལ་གྱི་མེད་པ་འདྲ།ཉིན་ལྟར་ང་ཡར་འགྲོ་མར་འགྲོ་བྱེད་སའི་ལམ་བར་དུ་ཕར་མ་བལྟས་ཀྱང་མཐོང་ཡོང་བའི་དཔུང་ཁག་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི་ཀེ་རུམ་རྩེ་མཁན་གྱི་དཔུང་ཁག་དང༌།ཏཱ་སེ་རྩེ་མཁན་གྱི་དཔུང་ཁག་གཉིས་ཡིན།ཆེད་དུ་མ་ཉན་རུང་ཐོས་ཡོང་བ་ནི་ཧབ་ཆ་དང་འགྲོགས་པའི་མནའ་ཚིག་ཆེན་པོ་དག་ཡིན།ཁོང་ཚོའི་རྩེད་གདན་གྱི་ཟུར་སོ་སོ་ན་ཧིིན་སྒོར་བརྒྱ་ཤོག་དང་ལྔ་བཅུ་ཤོག་འགའ་རེ་བརྩེགས་ཡོད་ཅིང༌།ཉེ་འཁྲིས་ཀྱི་ཕོ་གསར་སྐྲ་རིང་ཞིག་གིས་་“མ་ཎི་དུང་དེ་རིང་ཡིན་ན་པཱ་མགོ་པཱ་རྐྱང་ལ་བུད་མ་བུ་ཐལ་ན་”ཞེས་ངོམས་སོའི་རྣམ་པས་བཤད་ཀྱི་འདུག ང་ཁང་པ་ཞིག་འཚོལ་ཆེད་ཟློས་གར་ཉེ་འཁྲིས་ཀྱི་གཞུང་ལམ་དུ་འགྲོ་སྐབས་ཆུ་ཤོག་ཀྱིས་ཆར་ཁེབས་བརྒྱབ་ཏེ་རྒན་པོ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཤཱོ་རྩེད་རྒྱག་བཞིན་འདུག་ལ།ད་དུང་ལག་ཏུ་འཕྲེང་བ་འདྲེན་བཞིན་པའི་རྒད་པོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རུབ་རུབ་བྱས་ཏེ་མཐའ་ནས་བལྟས་འདུག གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཉེ་འཁྲིས་ཀྱི་ཇ་ཁང་དག་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་པ་ཚོས་ཇ་འཐུང་ཞོར་དུའང་གསར་ཤོག་དང་དཔེ་ཀློག་བྱེད་ཀྱི་འདུག་མོད།བོད་མི་ཚོས་ཇ་དང་ཧབ་ཆ་མཉམ་འགྲོགས་ཀྱི་སྤྲོ་སྐྱིད་ལ་རོལ་གྱི་འདུག་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མདུན་ཐང་ན་ལཱ་སྒྲོན་གྱི་འོད་སྣང་དང་མཉམ་དུ་ཧ་ཅང་སེམས་བསྐྱེད་ཆེན་པོའི་ནང་དོན་ཡོད་པའི་དབྱངས་རྟ་མང་པོ་གྱེར་བཞིན་འདུག་ལ།བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་གནས་ཛ་དྲག་ལ་སླེབ་ཡོད་ཅེས་པའི་གཏམ་བཤད་ཀྱང་རྒྱུན་སྲོལ་ལྟར་བྱེད་ཀྱི་འདུག་འོན་ཀྱང་བལྟས་ཚོད་ལ་རྡ་སའི་གནས་སྟངས་ཀྱང་ཧ་ཛ་དྲག་ལ་བསླེབས་ཡོད་མེད་གང་ལྟར་ཡང་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཉམས་དམས་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཏོགས་སུ་བསྡུར་གཤིབས་བྱེད་སྐབས་འདི་ཡང་ཛ་དྲག་གི་ཁོངས་སུ་འགྲོ་ངེས་པ་ཞིག་མ་རེད་དམ།བོད་མི་ཚོ་གནས་སྟངས་སྐྱོ་བོ་ཞིག་གི་སྐབས་སུའང་སྤྲོ་སྣང་མ་བརླག་པར་གནས་པ་དེ་བོད་མིའི་དཔལ་ཡོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གནང་མཁན་ཡོད་པ་དེ་ངས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་མོད།རྒྱུན་གཏན་སློབ་སྦྱོང་གི་གཤིས་ཀ་མེད་པ་དང༌།འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་དང་ཧུར་བརྩོན་གྱི་གནས་སྟངས་གཉིས་ལ་ཧེ་བག་ཆེ་བ་དེ་མ་མཐའ་ཡང་དཔལ་ཡོན་ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་མ་རེད།དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་ལ་ཉིན་རྒྱུན་རྩེད་མོར་ཞུགས་པའི་གསར་བུ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཐ་ན་རང་གི་གདོང་ཡང་བཀྲུས་མི་འདུག གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཡིན་པའི་སྐབས་སུའང་ང་ཚོ་དངོས་གནས་སྣང་བ་སྐྱིད་པོ་ཡིན་པ་འདྲ། (more…)
༄༅།། ༢༠༠༨ལོའི་རྒྱ་ནག་དང་ཨེ་ཤ་ཡ་མང་གཙོར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ལ་ཞུགས་པའི་མྱོང་ཚོར།
མང་ར་བ་གདུགས་དཀར་འབུམ།
རྒྱ་ནག་དང་ཨེ་ཤ་ཡ་མང་གཙོར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ནི། རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྡོག་མེད་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱ་ནག་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་རང་དབང་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌། མང་གཙོ་བཅས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཁྱབ་བརྡལ་དུ་གཏོང་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་མོལ་གནང་སའི་གླེང་སྟེགས་ཞིག་རེད། ༢༠༠༨ལོའི་རྒྱ་ནག་དང་ཨེ་ཤ་ཡ་མང་གཙོར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་དེ། ཕྱི་ལུགས ༢༠༠༨ ལོའི་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་ ༤ དང་ ༥ ཉིན་གཉིས་རིང་ཉི་ཧོང་གི་རྒྱལ་ས་Tokyo-ནང་སྐོང་ཚོགས་གནང་སོང་བ་དང༌། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་ལ་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ ༢༠ ལྷག་གི་ཚོགས་བཅར་བ་མི་གྲངས་ ༣༠༠ ཉེ་བ་ཚོགས་ཞུགས་ཀྱིས། ཉིན་གཉིས་རིང་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་རྒྱ་ནག་དང་ཨེ་ཤ་ཡ་མང་གཙོར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ ༢༠༠༨ ལོའི་པེ་ཅིང་ཨོ་ལིམ་པིག་རྩེད་འགྲན་མཇུག་གྲུབ་རྗེས་རྒྱ་ནག་དང་ཨེ་ཤ་ཡ་མང་གཙོ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ཐད་ནུས་པ་ཅི་ལྟར་འདོན་རྒྱུའི་ཐད་ལ་བགྲོ་གླེང་ཟབ་མོ་གནང་སོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཚོགས་ཆེན་ཁག་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་ཡང་གནང་སོང༌།
གཅིག ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་ཀྱིས་འབྲེལ་ཡོད་ཚོགས་ཆེན་སྔ་མ་ཁག་ལ་གཟིགས་ཚུལ།
རྒྱ་ནག་དང་ཨེ་ཤ་ཡ་མང་གཙོར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གྲོས་མོལ་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་མ་དེ། རྒྱ་ནག་མང་གཙོ་ཡར་ཐོན་ཚོགས་པ་དང༌། རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་པ། ཐེ་ཝན་མང་གཙོ་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པ། ཡོ་རོབ་བྷར་ལེན་ཉམས་ཞིབ་ཚོགས་པ་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་གཙོ་སྐྱོང་འོག ཕྱི་ལུགས་ ༢༠༠༦ ལོའི་ཟླ་ ༥ པའི་ནང་འཇར་མན་གྱི་རྒྱལ་ས་ Berlin དུ་བསྐོངས་ཚོགས་ཀྱིས། ཐེངས་དེའི་ཚོགས་ཆེན་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་གཅིག་བསྡུ་དབང་བསྒྱུར་སྲིད་དབང་གིས་ཨེ་ཤ་ཡ་དང་དེ་ལས་ཀྱང་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་ས་ཁུལ་འདྲ་མིན་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་བདེ་འཇགས་ལ་ཉེན་ཁ་ཐོན་བཞིན་པ་གསལ་རྟོགས་བྱུང་སྟེ། སྐབས་དེས་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་རྒྱ་ནག་དང་ཨེ་ཤ་ཡ་མང་གཙོར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ལས་འགུལ་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་གཙོ་ལས་འགུལ་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས། ནུབ་ཕྱོགས་མང་གཙོ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཁུལ་གྱི་གཅིག་བསྡུ་དབང་བསྒྱུར་སྲིད་དབང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་གི་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་ཅན་ཚོའི་བར་མཉམ་འབྲེལ་གནང་རྒྱུའི་ཐད་ནུས་པ་གཙོར་འདོན་གནང་རྒྱུ་དམིགས་སུ་བཟུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། གཞན་ཚོགས་ཆེན་དེ་བསྐངས་པ་བརྒྱུད་ད་དུང་ཉི་ཧོང་གི་ཨེ་ཤ་ཡ་དང་རྒྱ་ནག་མང་གཙོར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་དང༌། (more…)
ཡང་སྐྱར་དམར་གསོད།
ཕ་ཡུལ་དྲ་གནས་ཐོག་བཀོད་པ་ལྟར་ན། གཟའ་འཁོར་འདིའི་ནང་བོད་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་ཉེན་རྟོག་དམག་དཔུང་གིས་བོད་མིའི་འདུ་ཚོགས་ནང་མེ་མདའ་རྒྱབ་ནས་ཕལ་ཆེར་མི་བརྒྱ་དང་བཞིབཅུ་༡༤༠ བསད་འདུག་ཅེས་ཏྰ་ལའི་བླ་མས་ཕྷི་རན་ཆི་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ལ་གསུངས་འདུག
ཁོང་གིས་ལི་མོང་དྷི་ལ་ཡང་་གསུངས་པར།། ཁམས་ཕྱོགས་སུ་ བརྒྱད་པའི་ཚེས་༨གཟའ་ཟླ་བ་ཉིན་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་གིས་བོད་མིའི་འདུ་ཚོགས་ནང་མེ་མདའ་རྒྱབ་འདུག གནས་ཚུལ་འབྱོར་བ་ལྟར་ན། མི་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་བསད་འདུག ཡིན་ན་ཡང་གྲངས་ཀ་དེ་ད་རུང་གསལ་པོ་བཟོ་དགོས་ཡོད་ཅེས་གསུངས།
ཁོང་ནས་མུ་མཐུད་དུ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ ད་ལོ་ཟླ་གསུམ་པ་ནས་བཟུང་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་དྲག་གནོན་བྱས་པ་རེད། ་་་ཡིས་ཆེས་འཕེར་བའི་མིས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། ལྷ་ས་གཅིག་པོར་མི་བཞི་བརྒྱ་༤༠༠ བསད་འདུག་་ ཅེས་དང།
་་ ལག་ཆ་མེད་པར་ངོ་རྒོལ་བྱས་ནའང་ཁོང་ཚོ་མདེའུས་བསད་པ་རེད། ཁོང་ཚོའི་ཕུང་པོ་ནང་མིར་རྩིས་སྤྲོད་རྩ་ནས་བྱས་མེད་་ཅེས་ཕྷ་རན་སིར་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་ལྟ་སྐོར་བྱེད་བཞིན་པའི་བོད་མིའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱིས་གསུངས། ཞེས་བཀོད་འདུག
“


c: text/html

text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
སྙིང་རྗེ་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན།
དབྱིན་ཡུལ། ནོ་ཊིང་ཧེམ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༥ ཉིན།
ཨེ་ལེག་ཛན་ཌར། བྷར་ཛིན་གྱིས་ཕབ་སྒྱུར་དང་ཕྱོགས་སྒྲིག་རོབ་ཙམ་ཞུས།
སྦྲགས་ཤད་གུག་ཁ་གང་མའི་ནང་དུ་གསལ་བཤད་བསྟན་ཡོད།
མི་ཚེའི་དགོས་དོན་ནི་བདེ་སྐྱིད་འཚོལ་ཕྱིར་ཡིན།
ང་ཚོ་འདིར་འཚོ་གནས་བྱེད་པ་དང་འཚོ་གནས་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། ཐ་ན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པར་ཡང་འཚོ་གནས་བྱ་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། གལ་སྲིད་དེ་དག་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཞིག་བཏང་པ་ན། རྫས་ འགྱུར་གྱི་ འགྱུར་ལྡོག་གི་རིམ་པའི་ཐོག་ནས། ཁོང་ཚོས་འཚོ་གནས་བྱ་ཕྱིར་སླར་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྲོག་ཆགས་འབུ་སྲིན་དང་སེམས་ཅན་ཆུང་ཤོས་སྦུབ་གཅིག་དུམ་སྐྱེས་ (amoebas) ཚུད་ང་ཚོ་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་སེམས་ཅན་དུ་བརྩི་གི་ཡོད། [སེམས་ཅན་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། འཚོ་གནས་ཐུབ་ཕྱིར་ང་ཚོར་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཆ་ལག་མང་བ་ལྡན།]
ང་དང་ཚན་རིག་པ་ལྷན་དུ་བགྲོ་གླེང་བྱུང་བ་ལ་གཞིགས་ན། སོ་སོ་རང་གི་འདོད་པའམ་འདུན་པའི་དབང་གིས་དངོས་རྣམས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། སེམས་ཅན་ཞེས་པའི་གོ་དོན་ནི་རིག་ཚོར་གྱི་རིམ་པའི་ཐོག་ནས་རིག་ཚོར་ཅན་ནམ་མི་ཡིན་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད། མ་གཞི་བྱས་ན་རྣམ་ཤེས་སམ་རིག་ཚོར་ཅན་ཞེས་པ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། རྒྱུན་དུ་དེའི་དོན་ནི་སེམས་ཀྱི་གསལ་ཆ་དོད་ཤོས་ཀྱི་ཆ་དེ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ང་ཚོར་དྲན་ཤེས་མེད་པའམ་ཕྱེད་བག་ལ་ཉལ་བའི་སྐབས་རྣམ་ཤེས་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ནམ། འབུ་སྲིན་རྣམས་ལ་རྣམ་ཤེས་ཡོད་དམ། གཅིག་བྱས་ན་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་འཛིན་རྟོག་གི་ནུས་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་ལེགས།
གང་ལྟར་ཡང་། ང་ཚོས་འདིར་འཛིན་རྟོག་གི་ནུས་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དོན་ངོ་མ་དེ་ནི་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་མྱོང་བའི་ནུས་པ་ཞིག་ལ་ཟེར། ངོ་མ་བྱས་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནི་ང་ཚོས་བརྟག་དཔྱད་གཏིང་ཟབ་པོ་བྱེད་དགོས། དཔེར་ན། སེམས་ཅན་ཚང་མར་འཚོ་སྡོད་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། འཚོ་གནས་བྱེད་པ་ཟེར་དུས་བདེ་བར་དོན་གཉེར་གྱི་འདོད་པ་ཡོད་པའམ་ལྡན་ཅིང་། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཚོ་གནས་ལ་འབད་ཀྱིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ནི་ལེགས་པ་ཞིག་སྟེ་བདེ་བ་འཐོབ་འདོད་ཀྱི་རེ་བ་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་མི་ཚེའི་དགོས་དོན་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཡིན་པར་ངས་རྟག་ཏུ་མཇུག་སྡོམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རེ་བ་ཞིག་དང་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ། ང་ཚོའི་གཟུགས་པོའི་གནས་སྟངས་ཀྱང་ལེགས་པོ་ཆགས། དེས་ན། རེ་བ་དང་བདེ་སྐྱིད་ནི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཅིང་། འཕྲོད་བསྟེན་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཡག་པོ་ཞིག་ལ་རག་ལུས་ཡོད།
ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། ཁོང་ཁྲོ་ནི་བརྟན་ཆ་མེད་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་གི་ཐོག་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ང་ཚོར་འཇིགས་སྣང་སྟེར། ང་ཚོར་གནས་ཚུལ་ཡག་པོ་ཕྲད་པ་ན་བདེ་མོ་ཚོར་ཞིང་། གང་ཞིག་གིས་ང་ཚོར་འཇིགས་སྣང་བསྐུལ་ཚེ། བརྟན་ཆ་མེད་པར་ཚོར་ཏེ་ཁོང་ཁྲོ་སློང་བར་བྱེད། ཁོང་ཁྲོ་ནི་ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཅི་ཞིག་བྱས་ཀྱང་དེ་ལས་འགོག་སྲུང་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཁྲོས་[མི་བདེ་བའི་ཚོར་བྱིན་ཏེ་མཐར་]ང་ཚོའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་གནོད་ཚབས་ཆེ།
ཆགས་ཞེན་ནི་འཚོ་གནས་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཅིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་ཐ་ན་རྩེ་ཤིང་ཞིག་ལ་རྣམ་ཤེས་མེད་ཀྱང་། ད་དུང་རྫས་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པ་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གིས་རང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཚར་ལོངས་བྱེད་པར་རོགས་རམ་བྱེད། ང་ཚོའི་གཟུགས་པོ་ནི། ཕྱིིའི་ལུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཅིག་པ་ཡིན། འོན་ཏང་མི་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ང་ཚོའི་གཟུགས་པོར་ཡང་མྱོང་ཚོར་གྱི་ཐོག་ནས་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཞིག་ལྡན་ནས། མི་གང་ཞིག་ལ་ཆགས་པའམ་སོ་སོའི་བདེ་སྐྱིད་ལ་ཆགས་ཞེན་ཡོང་གི་ཡོད། ཕྱོགས་དེ་མིན་ནས། ཁོང་ཁྲོའི་གནོད་སྐྱོན་གྱིས། བདེ་སྐྱིད་ཚུད་དངོས་པོ་རྣམས་ནས་རིང་དུ་འབུད་ཅིང་། ཕྱིའི་ལུས་ཀྱི་ཐོག་ལ། དགའ་བས་བདེ་སྐྱིད་སྐྲུན་པས་གཟུགས་པོར་ཕན་ཐོགས་ཆེ། ཆབས་ཅིག་ཁོང་ཁྲོས་མི་བདེ་བའི་རྐྱེན་བྱེད་ཅིང་གནོད་ཚབས་ཆེ། དེར་བརྟེན། [འཚོ་གནས་ལ་འབུང་བའི་ལྟ་ཚུལ་ཐོག་ནས་]མི་ཚེའི་དགོས་དོན་ནི་མི་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་རེར་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན།
ངས་བརྗོད་བཞིན་པ་དེ་ནི་མིའི་གཞི་རྩའི་རིམ་པ་ཡིན་པ་ལས། ངས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རིམ་པ་སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་པའི་སྐོར་ཤོད་ཀྱི་མེད། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ལ། ཨ་ཅང་ཅང་མི་ཚེའི་དགོས་དོན་ཐད་འགྲེལ་བརྗོད་འདྲ་མིན་ཡོད། རིམ་པ་གཉིས་པ་དེ་ནི་དོན་དངོས་སུ་རྙོག་འཛིངས་ཆེ། དེར་བརྟེན། མིའི་གཞི་རྩའི་རིམ་པའི་ཐོག་ལ་གོ་བསྡུར་བྱས་ན་ལེགས།
བདེ་སྐྱིད་ཅེས་པ་གང་རེད།
ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་དམིགས་ཡུལ་དང་དགོས་དོན་ནི་བདེ་སྐྱིད་སོང་ཙང་། བདེ་སྐྱེད་ཅེས་པ་གང་རེད། སྐབས་རེ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་འདོད་པ་ཚིམས་པའི་ཚོར་སྣང་གཏིང་ཟབ་པ་སྦྱིན་གྱི་ཡོད། [རྩེད་འགྲན་པ་ཞིག་སྦྱོང་བརྡར་རྗེས་དཀའ་ལས་ཆེན་པོ་ཁག་པ་ལྟར།] དེར་བརྟེན་བདེ་སྐྱིད་ཅེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཞེ་ནས་འདོད་པ་ཚིམས་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་ཡིན། དེས་ན་ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་དམིགས་ཡུལ་ལམ་དགོས་དོན་སྙིང་པོ་ནི་ཡིད་ཚིམ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
བདེ་སྐྱིད་དང་། ཡིད་སྐྱོའམ་སྡུག་བསྔལ་གང་ལྟར་ཡང་དེ་དག་ལ་རིམ་པ་གཉིས་ཡོད། ཚོར་བའི་རིམ་པ་དང་སེམས་ཀྱི་རིམ་པ། ཚོར་བའི་རིམ་པ་ནི་ནུ་གསོ་སེམས་ཅན་དང་སྦྲང་བུ་ལྟ་བུའི་འབུ་སྲིན་ཆུང་རིགས་དང་གཅིག་པ་ཡིན། གནམ་གཤིས་གྲང་བའི་ས་ཁུལ་ཞིག་གི་ནང་། ཉི་མ་ཤར་བའི་ཚེ། སྦྲང་བུས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཅིང་དགའ་པོའི་ངང་གཡས་གཡོན་དུ་འཕུར་ལྡིང་བྱེད། ཁང་པ་གྲང་མོ་ཞིག་གི་ནང་། ཉོབ་སྣང་དང་། ཡིད་སྐྱོ་བའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན། འོན་ཀྱང་གལ་སྲིད་རྙོག་འཛིངས་ཆེ་བའི་ཀླད་པ་ཞིག་ཡོད་ན། ཐ་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད། དེར་མ་ཟད་རྙོག་འཛིངས་ཆེ་བའི་ང་ཚོའི་ཀླད་པ་ནི་བཀོད་པ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོར་བློ་གྲོས་ཀྱང་ལྡན།
ཕྱིའི་འཇིགས་སྣང་གི་ཚོར་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་གནད་དོན་ལ་བསམ་ཞིབ་བྱས་ན། ཁོང་ཚོས་མི་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཞིག་དང་བདེ་པོ། གྲོགས་བཟང་། གླ་ཕོགས། སྙན་གྲགས་བཅས་ཡོད། འོན་ཀྱང་དཔེར་ན། འབྱོར་ལྡན་དུང་ཕྱུར་བདག་པོ་འགས་སོ་སོ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་ཆ་ཤས་གལ་འགངས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད་པ་ང་ཚོས་དོ་སྣང་ཡོང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་མི་རིགས་ནི་སྐྱིད་པོ་མེད་པའི་མི་ཞིག་ཡིན། སྐབས་རེ་ངོས་དང་མི་ཕྱུག་བདག་དང་དབང་ཤུགས་ཅན་འགའ་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་སྐབས། ཁོང་ཚོས་དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་གཏིང་ན་དཀའ་རྙོག་གིས་ཁེངས་པ་དང་ཁེར་རྐྱང་གི་ཚོར་ཤུགས་ཆེ་བ། གནོན་ཤུགས་ཆེ་བ། སེམས་འཁྲལ་ཆེ་བ་བཅས་འདུག དེར་བརྟེན་སེམས་པའི་རིམ་པའི་ཐོག་ལ་ཁོང་ཚོར་སྡུག་བསྔལ་ཡོད།
ང་ཚོར་ད་དུང་ངོ་མཚར་ཅན་གྱི་བློ་གྲོས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་ནང་སེམས་ཀྱི་རིམ་པའི་མྱོང་བ་ནི་ཕྱི་ལུས་ཀྱི་རིམ་པ་ལས་ཤུགས་ཆེ་བ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་དུའམ་གནོན་པར་ནུས། དཔེ་ཆུང་ཙག་ཅིག་ནི། སྐབས་ཤིག་ལ་ངོས་ལ་ནད་གཞི་ཚབས་ཆེན་ཞིག་ཕོག་བྱུང་། དེ་ནི་ངོས་ཀྱི་རྒྱུ་མའི་ནང་ན་ཟུག་ཆེན་པོ་འདུག སྐབས་དེར་ངོས་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་སྐྱོ་ཤོས་བྷི་ཧར་ (Bihar) ནང་ཡོད་ཅིང་། རྡོ་རྗེ་གདན་དང་ནཱལནྡ་ (Nalanda) བརྒྱུད་ཕྱིན་པ་ཡིན། དེར་ངོས་ནས་ཕྲུ་གུ་ཉམ་ཐག་མང་པོ་ཡོད་པ་མཐོང་བྱུང་། ཁོང་ཚོས་བ་ཕྱུགས་ཀྱི་ལྕི་བ་སྒྲུག་ནས་སྡོད་པ་དང་། སློབ་སྦྱོང་གི་མཐུན་རྐྱེན་མེད་སྟབས་ངོས་ལ་སེམས་སྡུག་ཆེན་པོ་བྱུང་། དེ་རྗེས་མངའ་སྡེའི་རྒྱལ་ས་པཊ་ནའི་ (Patna) ཉེ་འགྲམ་དུ་སླེབས་སྐབས་ངོས་ཀྱི་ལུས་ལ་ན་ཟུག་ཆེན་པོ་དང་རྔུལ་ཆུ་མང་པོ་ཤོར་སོང་། ཆབས་ཅིག་ངོས་ནས་གོས་དཀར་པོ་ཧ་ཅང་བཙོག་པ་གྱོན་པའི་རྒས་པོ་ནད་པ་ཞིག་མཐོང་བྱུང་། ཁོང་ལ་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཁ་ཡ་བྱེད་མཁན་མི་འདུག དེ་ནི་དངོས་གནས་ཡིད་སྐྱོ་དགོས་པ་ཞིག་སྣང་། དེའི་མཚན་མོ་ངོས་ཀྱི་འགྲུལ་ཁང་ནང་མ་གཞི་ངོས་ཀྱི་ལུས་པོའི་ན་ཟུག་ཧ་ཅང་ཆེ་ནའང་སེམས་ནང་རྒས་པོ་དེ་དང་ཕྲུ་གུ་དེ་དག་འཁོར་ནས། བསམ་བློ་དེས་ངོས་ཀྱི་ན་ཟུག་ཆུང་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་།
ཨོ་ལིམ་པིག་རྩེད་འགྲན་པ་རྣམས་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་པའི་དཔེ་མཚོན་ལ་གཞིགས་ན། ཁོང་ཚོས་ཤུགས་དྲག་ཆེ་བའི་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་ཅིང་། ལུས་ལ་ན་ཟུག་དང་མི་བདེ་བ་གང་བྱུང་ཀྱང་གང་ཡང་མེད། ཁོང་ཚོའི་སེམས་ནང་སྐྱིད་པའི་ཚོར་སྣང་ཅིག་ཡོང་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན། ནང་སེམས་ཀྱི་རིམ་པ་དེ་ཕྱི་ལུས་པོའི་རིམ་པ་དེ་ལས་གལ་ཆེ་བ་ཡོད། དེས་ན། མི་ཚེའི་གལ་ཆེ་བ་དེ་ག་རེ་ཡིན་ཞེ་ན་བདེ་སྐྱིད་དང་ཡིད་ཚིམས་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྒྱུ།
ད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་དག་རེད་དམ། ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་ལུས་འདིའི་གྲུབ་ཆ་རྣམས་ཞི་འཇམ་གྱི་སེམས་དང་མཉམ་དུ་ལེགས་པར་གནས་པ་ལས། བསུན་གཙེར་ཅན་གྱི་སེམས་དང་གནས་ཀྱི་མེད། དེར་བརྟེན་ཞི་འཇམ་གྱི་སེམས་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ང་ཚོའི་ཕྱི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་ལྟར་ཡང་། གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་ཞི་འཇམ་གྱི་སེམས་ཆགས་ཡོད། དེས་ན་ང་ཚོས་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་སེམས་ཇི་ལྟར་སྐྲུན་ཐུབ་བམ།
ད་དཀའ་ངལ་ཚང་མ་སེལ་བ་ནི་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། སེམས་ཐིབ་ཏུ་བཅུག་པ་དང་དཀའ་ངལ་རྣམས་གཏིང་བརྗེད་དུ་གཏོང་བ་ལའང་ལམ་ལྷོང་ཡོང་མི་ཐུབ། ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་གསལ་པོ་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ། ཐབས་ཤེས་བྱ་དགོས། འོན་ཀྱང་དུས་མཚུངས་ང་ཚོས་སེམས་ལྷོད་པོར་ཉར་ཐུབ་པ་ན་དོན་དངོས་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་སྟོན་ཐུབ་ནས་དེ་དག་ལ་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ནས་ཡ་ལན་བྱེད་ཐུབ།
ཞི་བྱེད་ཀྱི་སྨན་སྟེན་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཐད་ངོས་ལ་ཉམས་མྱོང་མེད། ཞི་བྱེད་སྤྱོད་པའི་ཚེ་མི་རྣམས་ཀྱི་བློ་གྲོས་རྣོ་པོའམ་རྟུལ་པོ་ཡོད་མེད་ངོས་ནས་ཤེས་ཀྱི་མེད། ངོས་ཀྱིས་སྐད་ཆ་འདྲི་དགོས་པ་ཆགས་ཡོད། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ངོས་མ་སུ་རི་ (Mussoorie) ལ་ཡོད་པའི་སྐབས། ངོས་ཀྱི་ཨ་མ་ལགས་སམ་ཕལ་ཆེར་མི་གཞན་ཞིག་ལ་བསུན་གཙིར་དང་སེམས་ནང་དངངས་སྐྲག་བྱུང་སྟེ་གཉིད་ཐེབས་ཀྱང་བཅག སྨན་པས་སྨན་གང་རུང་བཟས་ན་འགྲིགས། འོན་ཀྱང་དེས་སེམས་ཐིབ་པ་ལྟ་བུ་བཟོ་ངེས་ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་སོང་། སྐབས་དེར་ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་དེ་ཡག་པོ་མི་འདུག་བསམས་བྱུང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རང་ལ་སེམས་ཞི་ལྷོད་འོང་ཀྱང་གཞན་ཞིག་ནས་སེམས་ཉོབ་པར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡག་པོ་མ་རེད། དེར་བརྟེན་ངོས་ནས་ལམ་གཞན་ཞིག་འདམ་ག་བྱས་པ་ཡིན། ཡིད་ལ་བསུན་གཙིར་མེད་པར་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བྱེད་ལས་ཧུར་པོ་དང་དོ་སྣང་ཅན། གྲུང་པོ་ཞིག་བདམས་པ་ཡིན། སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེར་བསུན་གཙིར་མེད་པ་ནི་ལེགས་ཤོས་ཡིན།
དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་བརྩེ་བ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ང་ཚོའི་སེམས་ཇི་ཙམ་གྱི་སྙིང་རྗེས་བརླན་པ་དེ་ཚོད་ཀྱིས་ཀླད་པས་བྱ་བ་ལེགས་པ་བྱེད། གལ་སྲིད་སེམས་ནང་ཞེད་སྣང་དང་ཁོང་ཁྲོ་འཕེལ་བ་ན། ག་རེ་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་ན། ཀླད་པས་བྱ་བ་སྐྱོ་བ་བྱེད། སྐབས་ཤིག་ངོས་ལ་ལོ་ན་བརྒྱ་བཅུ་ལྷག་ཏུ་སོན་པའི་ཚན་རིག་པ་ཞིག་ཐུག་བྱུང་། ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ངོས་ལ་སྤྲད་བྱུང་། ཕལ་ཆེར་དེབ་དེའི་མིང་ལ་ང་ཚོ་ཁོང་ཁྲོའི་བཙོན་པ་ཡིན་ཞེས་པ་འདྲ་པོ་ཡོད། ཁོང་གི་ཉམས་མྱོང་ཐད་གོ་བསྡུར་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཁོང་གིས། ང་ཚོས་ཡུལ་གང་ཞིག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་ལང་སྐབས། ཡུལ་དེ་ཧ་ཅང་མི་མཛེས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་མི་ལེགས་པའི་ཆ་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་ཙམ་ང་ཚོའི་སེམས་ཀྱིས་བཏགས་བཞག་པ་རེད། དེ་ནི་ཁོང་སྒེར་གྱི་ཉམས་མྱོང་ཡིན་ཅེས་གསུངས།
ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་གཅིག་མཚུངས་གསུང་གི་ཡོད། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་བློ་མངོན་དུ་འགྱུར་སྐབས། ང་ཚོས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མཐོང་མི་ཐུབ། ང་ཚོས་གནད་དོན་ཅིག་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་པ་དང་སེམས་ཁོང་ཁྲོའི་དབང་དུ་གྱུར་ཚེ། ང་ཚོས་ཐག་གཅོད་ནོར་བ་ཞིག་བཟོ་ཉེན་ཤིན་ཏུ་ཆེ། མི་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཐག་གཅོད་ནོར་བ་བྱེད་འདོད་མེད། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་ལེགས་ཉེས་བླང་དོར་འབྱེད་པ་དང་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱེད་པའི་ང་ཚོའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་ཀླད་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་གིས་བྱ་བ་ཏག་ཏག་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཐ་ན་རླབས་ཆེན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་ཡང་མྱོང་བ་དེ་འདྲ་ཡོད།
དེར་བརྟེན་སྙིང་རྗེ་དང་བརྩེ་བས་ཀླད་པས་བྱ་བ་ཚགས་ཚུགས་པོ་བྱེད་པར་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཞར་བྱུང་དུ་ང་ཚོའི་སེམས་ནང་སྟོབས་ཤུགས་སྦྱིན་ཅིང་། རང་གིས་རང་ལ་གདེང་ཚོད་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་དེ་ལས་ཞེད་སྣང་ཟློག་པར་བྱེད། དེ་ལས་ང་ཚོའི་སེམས་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་ཐུབ། རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་ན། སྙིང་རྗེ་ལ་བྱེད་ལས་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། ཀླད་པས་བྱ་བ་ཡག་པོ་བྱེད་པར་སྐུལ་བ་དང་ནང་གི་སྙིང་སྟོབས་སྦྱིན། དེ་དག་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། ངོས་ཀྱིས་དེ་འདྲ་བསམ་གྱི་འདུག
མཐུན་རྐྱེན་གཞན་ཀྱང་བདེ་སྐྱིད་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་བརྗོད་མི་དགོས། མི་ཚང་མ་དངུལ་ལ་དགའ་པོ་ཡོད། དཔེར་ན། གལ་ཏེ་ང་ཚོར་དངུལ་ཡོད་ན། ང་ཚོས་མཐུན་རྐྱེན་སྣེ་ཁ་འཛོམས་པོ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ། སྤྱིར་བཏང་ང་ཚོས་དེ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད། ངོས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་རེད་བསམ་གྱི་མི་འདུག ཕྱི་དངོས་པོའི་བདེ་བ་དེ་ལུས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ལས་ཡོང་ཐུབ། འོན་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ནི་སེམས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོང་དགོས། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཚོང་ཁང་གཅིག་ནང་ཕྱིན་ཏེ་ཚོང་པར་ང་ཚོར་བདེ་སྐྱིད་ཉོ་དགོས་ཞེས་དངུལ་སྤྲད་ཀྱང་། ཚོང་རྒྱུ་མེད་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། སྐབས་དེར་ཚོང་པ་མང་པོ་ཞིག་མི་དེ་སྨྱོ་བ་མིན་ནམ་ཞེས་བསམ་པ་དང་ང་ཚོར་བགད་མོ་ཤོར་གྱི་ཡོད། སྨན་ཁབ་དང་སྨན་གང་ཞིག་གིས་གནས་སྐབས་ཙམ་བདེ་བའམ་སེམས་ལྷོད་པོར་བཟོ་ཐུབ་ནའང་། རྟག་ཐུབ་འཕེར་བ་མེད། སེམས་ཁམས་རིག་པའི་དཔེ་མཚོན་དེ་ལས་བགྲོ་གླེང་དང་རྒྱུ་མཚན་འགོད་པ་བརྒྱུད་ང་ཚོས་མྱོང་ཚོར་ལ་ཐབས་ཤེས་བྱེད་དགོས་པ་ང་ཚོས་མཐོང་ཐུབ། དེ་ལྟ་ན། ང་ཚོས་སེམས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཞིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། དེའི་ཕྱིར་ངོས་ནས་ག་དུས་གཏམ་བཤད་བྱས་ཀྱང། དེང་དུས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཐོག་ཧ་ཅང་རིག་པ་སྒྲིམ་གྱི་འདུག་ཅེས་ཤོས་ཀྱི་ཡོད། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་རིམ་པ་དེ་གཅིག་པུའི་ཐོག་དོ་སྣང་བྱས་ན། མི་འགྲིགས། དོན་དམ་པའི་བདེ་སྐྱིད་དང་ཡིད་ཚིམས་ངེས་པར་དུ་སེམས་ནང་ནས་ཡོང་དགོས།
དེའི་ཕྱིར་གཞི་རྩའི་གྲུབ་ཆ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་བརྩེ་བ་ཡིན་ཅིང་། དེ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་གྲུབ་སྟངས་ཆ་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། བྱིས་པ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ནི་མཐའ་ཅིག་ཏུ་བརྩེ་བར་བརྟེན་ནས་ཡོད། གལ་སྲིད་དེར་བརྩེ་བ་ཡོད་ན། ང་ཚོས་བརྟན་ལྷིང་གི་ཚོར་བ་མྱོང་ཐུབ། དེ་མེད་ན་ང་ཚོས་དངངས་འཚབ་དང་བརྟན་ཆ་མེད་པ་ཚོར་གྱི་ཡོད། ང་ཚོ་སོ་སོའི་ཨ་མ་དང་ཁ་བྲལ་སྐབས། ང་ཚོས་ངུ་བ་དང་། ཨ་མའི་དཔང་དུ་ཡོད་ཚེ་ང་ཚོས་བདེ་བ་ཚོར་ཞིང་ཁུ་སིམ་པར་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། བྱིས་པ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་དེ་ནི་ལུས་པོའི་གྲུབ་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། དཔེར་ན་ངོས་ཀྱི་དགེ་རྒན་སྐྱེ་དངོས་ཚན་རིག་པ་ཞིག་ལ་དཔེ་མཚོན་ན། ཁོང་ནི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆར་འགོག་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་ང་ཚོ་བཙས་པ་རྗེས་གཟའ་འཁོར་ཁ་ཤས་རིང་ཨ་མའི་ལུས་ཀྱི་རེག་ཐུག་ནི་བྱིས་པའི་ཀླད་པ་དང་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཐད་དམིགས་བསལ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་གསུངས། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ནང་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་ཚོར་བ་སླེབས་པས། ཀླད་པ་ཚུད་ལུས་ཀྱི་འཚར་ལོངས་ཏག་ཏག་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
དེར་བརྟེན་སྙིང་རྗེ་དང་བརྩེ་བའི་ས་བོན་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤོད་སྟངས་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ལུས་པོའི་གྲུབ་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། ང་ཚོ་ཚང་མ་ཨ་མའི་མངལ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་མའི་བྱམས་སྐྱོང་དང་བརྩེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་གནས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱུན་སྲོལ་ཁྲོད། ང་ཚོས་སྐྱེ་བ་ནི་དག་ཞིང་ནང་མེ་ཏོག་པདྨ་ལས་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་ཡག་པོ་ཡིན་ཀྱང་གཅིག་བྱས་ན་མི་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྣམས་ལས་མེ་ཏོག་ལ་བརྩེ་བ་ཆེ་བ་ཡོད་སྲིད། བྱས་ཙང་མའི་མངལ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ལེགས་པ་ཡིན། གང་ལགས་ཤེ་ན་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་དང་ཐོག་ནས་རྒྱུད་ལ་རང་ཆས་སུ་གྲུབ་ཡོད། དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།། །།
དཀར་ཆག་གཅིག་པའི་དྲ་ཤོག
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (40%)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་རབས།
ཀྲུང་གོའི་དཔལ་ཡོན་འདི་ནི་རྨ་ཆུ་གཙང་པོ་དང་འབྲི་ཆུ་གཙང་པོའི་ཉེ་འདབས་ཀྱི་གཤོངས་ས་ཁུལ་ནས་བྱུང། མ་ཟད་འབྲི་ཆུ་གཙང་པོ་ནི་ཀྲུང་གོའི་དཔལ་ཡོན་དར་བའི་སྲོག་རྩ་ཡང་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་དཔལ་ཡོན་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་སྔ་བའི་དཔལ་ཡོན་ཞིག་ཡིན། ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་ལྔ་སྟོང་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། སྤྱིར་གནའ་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཆེན་མོ་དང་སྨྱུག་ཤིང་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་གཞིགས་ན་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་མ་བྱུང་གོང་ཤའ་རྒྱལ་རབས་བྱུང་ཚུལ་གསལ་ཡང། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ (c. 1700–1046 BC) ནི་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་ཤོས་དེ་ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་དང་ རྩོམ་རིག་ ལྟ་གྲུབ་སོགས་མང་དག་ཞིག་ལྷག་པར་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་(1045–256 BC) སྐབས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང།
ཆིན་རྒྱལ་རབས་ 221 BC སྐབས་གོང་མ་དང་པོ་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་རྣམས་གཅིག་འགྱུར་མཛད་སྟེ་རྒྱ་ནག་ནི་གོང་མ་རིམ་བྱོན་གི་དབང་བསྒྱུར། རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་མཐའ་མ་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ནི་ 1912 ལོར་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དུ་འགྱུར། 1949ལོར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་བཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས།
རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རབས་ནི་ཆབ་སྲིད་གཅིག་འགྱུར་དང་སིལ་མ་འཐོར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་རིམ་གྲངས་མང་ཞིག་མ་ཟད། ཉེ་འཁོར་གྱི་རིགས་གཞན་ཚོས་དབང་སྒྱུར་བྱས་སྟེ་འཕེལ་རིམ་འམ་ཉམས་རྒུད་གང་མང་བྱུང། མ་ཟད་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་དང། ཨེ་ཤི་ཡའི་གླིང་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་རྣམས་དང་ཕྱིར་བསྐྱོད་འགྲོ་འོང་འབྲེལ་ལམ་གང་བྱུང་གི་ཐོག། མ་ཟད་རིག་གཞུང་མཉམ་སྲེས་ཤུགས་འོག་དེང་དུས་རྒྱ་ནག་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་ཞིག་ཏུ་འགྱུར།
ནང་དོན།
- ༡ རྒྱ་ནག་གི་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས།
- ༢ རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དུས་རབས།
- ༣ དུས་རབས་བར་མའི་རྒྱ་ནག།
- ༤ དེང་རབས་སྔ་མ།
- ༥ དེང་དུས་རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས།
རྒྱ་ནག་གི་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཤའ་རྒྱལ་རབས། (c. 2100 – c. 1600 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
ཤའ་རྒྱལ་རབས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་ཐོག་མ་འདི་ཡིན། སྤྱིར་ཤའ་རྒྱལ་རབས་འདི་དངོས་ཡོད་བྱུང་ཡོད་མིན་ཐད་ལྟ་ཚུལ་གང་མང་ཡོད་ཀྱང། གནའ་དངོས་ཤུལ་རྫས་དཔྱད་རིག་པ།འགའ་གཞིར་བཟུང་དངོས་དཔང་ཐུབ་ཡོད། སི་མ་ཆན་གི་བཙམས་པའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་ཆེན་མོ་གཞིར་ན་ཤའ་རྒྱལ་རབས་ནི་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ 2200 ཙམ་བྱུང་ཚུལ་བཤད་ཡོད། གནའ་དངོས་ཤུལ་རྫས་དཔྱད་རིག་པ་འགས་ཧའ་ནན་ཞིང་ཆེན་དུ་དབུས་སུ་ཡོད་པའི་ཨིེརལི་ཏོའོ་ནས་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཡོད། ཟངས་ཀྱི་གཏེར་རྡོ་བཞུ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཡོ་ཆས་སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 2000 བྱས་པ་ཞིག་བཙལ་རྙེད་ཐུབ་ཡོད།
གནའ་བོའི་གཏམ་རྒྱུད་གཞིར་ན་ཤའ་རྒྱལ་རབས་འདི་ སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 1600 ཙམ་ལ་མིང་ཏེའོ་དམག་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་པས་མཇུག་སྒྲིལ།
ཧྲང་རྒྱལ་རབས། (c. 1700–1046 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 1600 ནས་ 1046 ཙམ་བར་ཀྱི་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ནི་ཚན་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུམ་བུ་གོང་མ་ནི་དེང་དུས་ཀྱི་ ཨར་ལི་སྒང་དང་ ཀྲང་ཀྲའུ་ ཧྲང་ཁྲང་སོགས་སུ་ཆགས་ཚུལ་བཙལ་རྙེད་ཐུབ་པ་དང། དུམ་འཚམ་གཉིས་པ་ནི་ ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཕྱི་མ་འམ་ཡིན་རྒྱལ་རབས་ཞིས་འབོད་པ་དང། དེང་དུས་ཀྱི་ཧའ་ནན་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་ཨན་ཡང་ས་ཁུལ་དུ་ཡིན། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་དགུ་འབྱུང་བའི་ཐ་མ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་༡༢༠༠ཙམ་ནས་ཡིན་པའི་ རུས་པ་དང་སྲོག་ཆགས་སྐོགས་ཤུན སྟེང་བྲིས་པའི་རྒྱ་ཡིག་འབྲི་གཟུགས་ཞིག་ཀྱང་ ཨན་ཡང་ནས་བཙལ་རྙེད་འབྱུང།
ཧྲང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཐང་ཧྲང་ནས་བཙིས་པའི་ཀྲུའུ་ཧྲང་རྒྱལ་པོའི་བར་ཁྱོན་རྒྱལ་པོ་ 31 བྱུང། དུས་རབས་དེ་སྐབས་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་གནམ་ལྷ་དང་ གཤིས་ལྷ་ དེ་མིན་ ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔོན་ས་ལྷ་སོགས་ལྷ་འདྲ་མིན་ལ་དད་མོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མ་ཟད་དུས་རབས་དེ་སྐབས་ཀྱི་མི་རྣམས་ནས་རང་ཉིད་མེས་པོ་དམ་པ་དང་ ཕ་མེས་ ཡང་མེས་རྣམས་འདས་གྲོངས་རྗེས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་འགྲོ་བའི་ཡོད་ཆེས་བྱེད། ཁྱིམ་ཚང་ཕལ་མོ་ཆེས་རང་ཉིད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད།
རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་ཆེན་མོར་གཞིགས་ན་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་རྒྱལ་ས་ཐེངས་དྲུག་ཙམ་གནས་སྤོས་བྱས། སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་ལོ་ངོ་ 1350 སྐབས་ཆེས་མཐའ་མཇུག་ཀྱི་གནས་སྤོས་ནི་ཡིན་ས་ཁུལ་དུ་བྱས་ཏེ་ཡིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་འགོ་བཙམས། དུས་རབས་དེ་ནི་འསྐལ་ལྡན་དུས་རབས་ཞིས་ཀྱང་བརྗོད། དེ་མིན་ཧྲང་དུས་རབས་ཕྱི་མ་ཡང་འབོད།
དུས་རབས་རྗེས་མའི་ནང་བྱུང་བའི་རྒྱའི་རྒྱལ་རབས་མཁས་ཅན་མཁས་ཅིག་སྣང་ཚུལ་ལ། རྒྱལ་རབས་གཅིག་འཇུག་སྒྲིལ་རྗེས་གཞན་ཞིག་འགོ་འཙུགས་ཏེ་གཅིག་མཇུག་གཅིག་མཐུད་པར་བརྗོད་ཀྱང། དོན་དངོས་ཀྱི་གནའ་བོའི་རྒྱ་ནག་ཆབ་སྲིད་ནི་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་ཞིག་སྟེ། མཁས་དབང་མང་པོ་ཞིག་གི་དགོངས་ཚུལ་ལ་ཤའ་རྒྱལ་རབས་དང། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་གཉིས་ཕལ་ཆེར་དུས་གཅིག་ལ་མཉམ་གནས་ཡོད། མ་ཟད་ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྔ་མ་དང་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་གཉིས་མཉམ་གནས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ།
ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས། (1046–256 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས།: ཤི་ཨན་དང། ལོའོ་ཡང།
ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས་ནི་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རབས་ཐོག་དུས་ཡུན་རིང་ཤོས་ཡི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཞིག་ཡིན། དུས་ཡུན་ལོ་ངོི་༡༣༠༠ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས་ནི་རྨ་ཆུ་གཙང་པོའི་གཤོངས་སུ་སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་དུས་རངས་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་འཚམ་སུ་འགོ་ཚུགས། ཕྱིར་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་བརྩན་འཟུང་བྱས། ཧྲང་རྒྱལ་རབས་དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཕྱེད་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུངསམནས་འགོ་ཚུགས། ཀྲུའུ་རིགས་རྒྱུད་ནི་ཐོག་མར་ཧྲང་མངའ་ཁུལ་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང། ཧྲང་རྒྱལརབས་སྐབས་ཀྲུའུ་ཚོ་པའི་འགོ་ཁྲིད་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་མཐའ་སྲུང་དཔོན་དུ་བསྐོ་བཞག་མཛད། དམུ་ཝི་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ཀྲུའུ་ཚོ་པའི་གཙོ་བོ་ཝུའུ་རྒྱ་པོ་དང་ཁོང་གི་སྤུན་མཆེད་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཕམ་ཉེས་གཏང།
དེ་སྐབས་ཀྲུའུ་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་ཁམས་ཐམས་ཅད་གཅིག་སྒྲིལ་ཡོང་ཆེད་གནམ་འོག་གྱི་འཚོ་འཛིན་ཅེས་པའི་ལྟ་ཚུལ་གསར་པ་ཞིག་གཏོད། ལྟ་ཚུལ་དེས་ཕྱིས་སུ་འབྱུང་བའི་རྒྱལ་རབས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་སུས་བྱེད་དགོས་མིན་གནམ་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་པ་ལྟར་བརྗོད། མ་ཟད་རང་བྱུང་ཀྱི་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ཚེ་གནམ་འོག་གི་འཚོ་འཛིན་ཅེས་པའི་གོང་མིང་ཤོར་འགྲོ་བའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་གོང་མ་ཚང་ནས་སྔོན་མ་དེ་གནས་དབྱུང་གཏོང་ནས། ཁྱིམ་རྒྱུད་གསར་པ་ཞིག་གི་གནམ་འོག་གྱི་འཚོ་འཛིན་ཅེས་པའི་གོང་མིང་འཛིན་ཀྱི་ཡོད།
ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་ས། རྨ་ཆུ་གཙང་པོའི་ཡན་ལག་ཝེ་ཆུ་འགྲམ་དུ་གནས་པའི། དེང་དུས་ཤི་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོས་བྱས། འོན་ཀྱང་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པས་འབྲི་ཆུ་གཙང་པོའི་གཤོངས་སུ་རྒྱ་སྐྱེད་བྱུང། དེ་ནི་ཐེངས་དང་པོའི་བྱང་ཕྱོགས་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོས་བྱས་པའི་མི་འབོར་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཞིག་ཡིན།
དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་རྒྱལ་རབས། (722–476 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས།: ཡན་རྒྱལ་ཕྲན། པེ་ཅེང་; ཆིན་རྒྱལ་ཕྲན་། ཤིའི་་ཨན་
སྤྱི་ལོའི་གོང་ཀྱི་དུས་རབས་༨ པའི་ནང། དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་ཕྱོགས་འགོས་སུ་ཕྱིན། མིང་དེ་ལྟར་དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་ཞེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་གི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་འཐོབ། དུས་རབས་དེ་སྐབས་དེ་སྔོན་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་གི་མངའ་ཁོངས་འོག་གནས་པའི་ས་ཁུལ་ཁག་གི་དཔོན་དམག་རྣམས་དབང་ཆར་དག་སྐྱེལ་བྱེད་པ་དང། གོང་མར་གྱེན་ལོག་བྱེད་འགོ་བཙུགས། སྐབས་འདིར་ཆིན་ལན་སོགས་པའི་བྱང་ཤར་གྱི་རུ་ཚོགས་ནས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་རུ་བཏང། དེའི་རྐྱེན་པས་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལོའོ་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་སྤོས།
ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སྐབས་གཉིས་པ་༼ཤར་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་༽ དུས་འགོ་བཙུགས། དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་རྒྱལ་རབས་ཡང་ཀྲུའུ་དབུས་མའི་རྒྱལ་རབས་ཉམས་མས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མར་འགྱུར་བའི་དུས་རབས་མཚོན། ས་ཁུལ་སོ་སོའི་དབང་ཤུགས་ཆེ་བའི་མི་སྣ་ཁག་གི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཐང་ཟིན་པ་དང་ མིང་ཙམ་དུ་ཀྲུའུ་རྒྱལ་པོའི་ཆབ་འབང་དུ་གནས། མ་ཟད་ས་ཁུལ་ཁ་ཅིག་གི་འགོ་པ་ཚོས་རང་ཉིད་ལ་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་གོང་མིང་ཡང་གསོལ། དེ་སྐབས་རྒྱ་ནག་ནི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བརྒྱ་ཙམ་གི་འདུས་པ་ཞིག་དུ་འགྱུར། རྒྱལ་ཕྲན་ཁ་ཅིག་ནི་གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་ཆེ་ཆུང་ཙམ་ལས་མེད།
དུས་རབས་དེ་སྐབས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཕེལ་གྲིབ་ཤུགས་ཆེ་བས་ Confucianism དང་ Taoism, Legalism Mohism ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་ཕུལ་བྱུང་ལྟ་གྲུབ་ཁག་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་སློབ་གཉེར་མེ་ཏོག་ཡང་བཞད།
སྡང་ཟུག་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་དུས་རབས་། (476–221 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་འབབ་ལྷག་པར་སྲ་བརྟན་ཕྱིན་རྗེས། སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་དུས་རབས་ ༥ འི་མཇུག་ཙམ་དུ་རྒྱལ་ཕྲན་བདུན་གནས་ཐུབ་ཡོད། རྒྱལ་ཕྲན་དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དམག་འཐབ་ཀྱི་དུས་ཡུན་དེར་སྡང་ཟུག་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཕྲན་དུས་རབས་ཟེར། སྤྱིར་མིང་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཀྲུའུ་རྒྱལ་པོ་མུ་འཐུད་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་ ༢༥༦ བར་གནས་ཡོད་ཀྱང་དོན་ཐོག་གི་བདག་དབང་ཆུང་ངུ་ཙམ་ལས་མེད།
དམག་འཁྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་ཁྱིམ་མཚེས་མངའ་ཁུལ་ནི། དེང་སྐབས་ཀྱི་སི་ཁྲོན་དང་ལེའོ་ནིང་སོགས་རྣམས་ས་ཁུལ་འཛིན་སྐྱོང་གསར་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་དང་ཞིང་ཆེན་ལམ་ལུགས་(郡縣/郡县)འོག་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་ཟིན། དེ་འདྲ་བའི་ལམ་ལུགས་ནི་དཔྱིད་དུས་དང་སྟོན་དུས་ལོ་རྒྱས་རྒྱལ་རབས་ནས་བཟུང་འགོ་བཙུགས་ཡོད། མ་ཟད་དེ་ཆ་ཤས་ཙམ་དེང་དུས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་དང་རྫོང་(省縣/省县).ལམ་ལུགས་ཐོག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
དུས་རབས་དེ་སྐབས་ཀྱི་མཐའ་མའི་རྒྱ་སྐྱེད་ནི་ཆིན་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིང་ཀྲང་ཀྱི་སྐུ་དུས་སུ་བྱུང། སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་༢༡༤ ཙམ་ལ་ཁོང་གི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་མང་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་རྣམས་ཆིག་སྒྲིལ་མཛད། ཀྲེ་ཅང་དང་ ཕུའུ་ཅན་ གོང་ཏུང་ གོང་ཤི་སོགས་ལ་མུ་མཐུད་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ། རང་ཉིད་གོང་མ་དང་པོ་ཆིང་ཧྲི་ཧོང་དུ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད།
རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དུས་རབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཆིན་རྒྱལ་རབས། (221–206 BC)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས་: ཤན་ཡང།
རྒྱལ་རབས་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ནས་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མཇུག་མ་སྒྲིལ་བར་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དུས་རབས་ཞེས་དགོངས་པ་གཅིག་མཐུན་ཡིན། སྤྱིར་ཆིན་གོམ་མ་དང་པོའི་གོང་བུ་གཅིག་སྦྲེལ་གྱི་དུས་ཡུན་ནི་ལོ་ངོ་༡༢ ཙམ་ལས་གནས་མེད་ཀྱང། ཁོང་གི་རྒྱ་རིགས་གནས་ཡུལ་ཁག་ཚང་མ་ཁྲིམས་ལུགས་ལྡན་པའི་སྲིད་གཞུང་ཤན་ཡང་དུ་བྱས་ནས་མཉམ་གནས་ཐུབ་པ་མཛད་ཡོད།
ཧན་རྒྱལ་རབས། (202 BC–AD 220)[རྩོམ་སྒྲིག]
ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས།
གླེའུ་གོང་བུ་ཞེས་རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་སྐབས་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ཐོན་པོ་རང་མ་བྱུང་བ་ལས། དོན་དུ་ལིའུ་ཀོང་ཨུ་ཞེས་པ་སྟེ། ལིའུ་ནི་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་རུས་མིང་ཡིན་པ་དང། ཀོང་ཨུ་ནི་གོང་མ་ཀོང་ཨུ་རྟི་ཞེས་ཏུང་ཧན་(ཧན་ཤར་མ་)རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་དང་པོའི་མིང་ཡིན་ཅིང་། མིང་ངོ་མ་ལ་ལིའུ་ཤིའུ་ཟེར། སྤྱི་ལོ་༢༥ནས་༥༧བར་ལོ་༣༣རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་། ཝང་མང་གིས་བཙུགས་པའི་སྲིད་གཞུང་གསར་པ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཆེད་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ནང་ཞུགས་ནས་དེའི་འགོ་ཁྲིད་བྱད་ཏེ་སླར་ཡང་རྒྱལ་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་བྱས་པའི་བྱ་བཞག་ནང་བྱས་རྗེས་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་ཡིན་ལ་། ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་ནས་བྱུང་ཞིང་། སྐབས་དེར་ཆེ་བཙན་ས་བདག་གྲལ་རིམ་གྱི་ཚབ་བྱས་ནས་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་གཅིག་གྱུར་རྒྱལ་ཁབ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་སླར་གསོ་བྱ་རྒྱུའི་འདོད་ཚུལ་འཛིན་མཁན་ཡིན།
ཁོ་པས་གྱེན་ལངས་ཞིང་པའི་དམག་དཔུང་གི་འགོ་ཁྲིད་བྱས་རྗེས་དམག་དཔུང་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་རང་བཞིན་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པ་དང། ས་གནས་གང་དུ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཀྱང་དེར་གནའ་རབས་ཀྱི་ཤུལ་བཞག་དངོས་པོ་ལ་གཏོར་བཤིག་མི་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་གང་ཐུབ་ཡོད་པའི་མི་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་བཟུང་བས། ཁོ་པའི་ཆབ་སྲིད་དང་དམག་དོན་ཐོག་གི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཐུབ་པའི་འགན་སྲུང་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་དམག་དཔུང་ནང་ཁུལ་ཁ་བྲལ་དང་སྒྲིག་ཁྲིམས་མེད་པའི་གནས་བབ་བེད་སྤྱད་ནས་རིམ་བཞིན་དྲག་གནོན་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་མཐར།
སྤྱི་ལོ་༢༥ལོར་རང་ཉིད་གོང་མ་བྱས་ཤིང། ཧན་རྒྱལ་རབས་སླར་ཡང་བསྐྱར་གསོ་བྱས། རྒྱལ་ས་ནི་ལོའོ་དབྱང་(དེང་སང་ཧོ་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལོའོ་དབྱང་)ཡིན། ཧན་ཤར་མའི་རྒྱལ་རབས་དེར་སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་བཅུ་བཞི་བྱུང་སྟེ། ༡.ཧན་ཀོང་ཨུ་རྟི་ལིའུ་ཤིའུ། ༢.ཧན་མིན་རྟི་ལིའུ་ཀྲོང། ༣.ཧན་ཀྲང་རྟི་ལིའུ་རྡ། ༤.ཧན་ཧའོ་རྟི་ལིའུ་ཀྲའོ་ ༥.ཧྲན་ཧྲང་རྟི་ལིའུ་ལོང། ༦.ཧན་ཨན་རྟི་ལིའུ་ཧུ། ༧.ཧན་ཧྲའོ་རྟི་ལིའུ་པེའན། ༨.ཧན་ཧྲུན་རྟི་ལིའུ་སྦའོ། ༩.ཧན་ཁྲུང་རྟི་ལིའུ་པིང། ༡༠.ཧན་ཀྲི་རྟི་ལིའུ་ཙུའན། ༡༡.ཧན་ཧུའན་རྟི་ལིའུ་ཀྲི། ༡༢.ཧན་ལིང་རྟི་ལིའུ་ཧོའང། ༡༣.ཧན་ཧྲའོ་རྟི་ལིའུ་པིའན། ༡༤.ཧན་ཤན་རྟི་ལིའུ་ཞིའེ་བཅས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་༢༥ནས་༢༢༠བར་ལོ་གྲངས་༡༩༥རིང་སྲིད་དབང་བཟུང།
ཏུང་ཧན་(ཧན་ཤར་མ་)རྒྱལ་རབས་འདི་ལ་དུས་སྐབས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ཞིང། དུས་སྐབས་དང་པོ་ནི་གོང་མ་དང་པོ་ཧན་ཀོང་ཨུ་རྟི་ནས་ཧན་ཀྲང་རྟི་ནས་ཧན་ཀྲང་རྟི་མ་འདས་བར་གྱི་ལོ་༦༤བར་ཡིན། དུས་སྐབས་དེ་ནི་ཏུང་ཧན་རྒྱལ་རབས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན་པ་དང། ཧན་ཀོང་ཨུ་རྟིས་དེ་སྔོན་བྲན་གཡོག་བདག་པོས་བྲན་གཡོག་འཚོང་བ་དང་གསོད་པ་སོགས་གང་འདོད་དུ་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་ལུགས་གསར་པ་བཟོས་པ་དང། འཚོ་ཐབས་བྲལ་བའི་དབུལ་ཕོངས་རྣམས་ལ་ལོ་གསུམ་རེའི་མཚམས་སུ་སྐྱོབ་གསོའི་འབྲུ་རིགས་ཐེངས་རེ་སྤྲོད་པ་སོགས་བྱས་ཏེ་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་སླར་ཡང་མུ་མཐུད་ནས་མི་འབྱུང་བའི་བྱ་ཐབས་འགའ་ཞིག་བཟུང་བར་བརྟེན་གནས་སྐབས་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་གྱེན་ལངས་འཇགས་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་ཡོད་
གོང་མ་ཧན་ཀྲང་རྟི་འདས་རྗེས་སྤྱི་ལོ་༡༡༩ལོར་ཧན་ཧྲོའོ་རྟིས་སྲིད་དབང་བཟུང་ནས་ཧན་ལིང་རྟི་མ་འདས་བར་གྱི་ལོ་གྲངས་༡༠༡ཙམ་གྱི་རིང་ནི་ཏུང་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་དབང་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་ཡིན་ཞིང། དེའི་རིང་ལ་གོང་མ་མང་ཆེ་བ་སྲིད་དབང་བཟུང་སྐབས་ལོ་ཆུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་གོང་མ་སྔོན་མའི་བཙུན་མོ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་དབང་ལག་ཏུ་བཟུང་སྟེ། ཁོ་པ་ཚོའི་རིགས་རྒྱུད་རྣམས་ལ་དཔོན་པོའི་གོ་གནས་སྤྲོད་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་བརྒྱུད་དེ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེ་བརྒྱུད་དབང་འཛིན་ཕྱོགས་ཁག་འགོ་བཙུགས་ཤིང། གཞན་ཡང་ཉེ་བརྒྱུད་མིན་པའི་བློན་པོ་དང། ཉུག་རུམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་ཆ་ལག་དུ་བཟུང་ནས་ཏུང་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་དབང་དེ་མིང་ཡོད་དོན་མེད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད། གོང་མ་ཧན་ཤན་རྟི་ཡི་ཁྲུའུ་ཕིང་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་ནས་ཅིན་ནུམ་མའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་དབང་དེ་མིང་ཡོད་མེད་ཅིག་གྱུར་པ་རེད།
གོང་མ་ཧན་ཤན་རྟི་ཡི་ཁྲུའུཕིང་ཁྲི་ལོདང་པོ་ནས་ཅིན་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་དང་པོ་ཅིན་ཨུ་རྟི་ཡི་ཐའི་ཁང་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་(སྤྱི་ལོ་༡༩༠ནས་༢༠༨)བར་གྱི་ལོ་གྲངས་༩༡གི་རིང་ནི་ཏུང་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཁ་འཐོར་དང་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན་ཞིང། དུས་སྐབས་དེ་ལ་གོང་མ་ཧན་ཤན་རྟི་ཡི་ཁྲུའུ་ཕིང་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་ནས་ཅན་ཨན་ཁྲི་ལོ་བཅུ་དགུ་ནི་དུས་སྐབས་སྔོན་མ་དང། དེ་ནས་ཅིན་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་དང་ཅིན་ཨུ་རྟི་ཡི་ཐའི་ཁང་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་(སྤྱི་ལོ་༢༠༨ནས་༢༨༠)བར་གྱི་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་གསུམ་ནི་དུས་སྐབས་རྗེས་མ་ཡིན། དུས་སྐབས་སྔོན་མའི་བཅུ་དགུའི་རིང་ཏུང་ཀྲུའོ་ཕྱོགས་ཁག་གིས་ལོའོ་དབྱང་ས་གནས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ནུབ་རྒྱུད་ས་ཁུལ་བཟུང་ཞིང། ཡོན་ཧྲའོ་ཕྱོགས་གཏོགས་དང་བཅས་པས་ལོའོ་དབྱང་གི་ཤར་རྒྱུད་ས་ཁུལ་བཟུང། དེ་མིན་ས་གནས་ཚང་མར་ཆེ་བཙན་ས་བདག་ཕྱོགས་ཁག་གྲངས་ལས་འདསམཔ་བྱུང་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གཅིག་འོག་ཏུ་གཅིག་མ་འདུས་པའི་དམག་འཁྲུག་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བྱས་པའི་ནང་ཁོ་པ་ཚོ་ནང་ཁུལ་གསོད་རེས་དང། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་རྣམས་དམག་འཁྲུག་ནང་བསད་པ་དང་། ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་པ། ཡུལ་གྱར་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་ཚབས་ཆེན་གྱི་ནང་དུ་ལྷུང་ཞིང། གཅིག་གྱུར་ཐོག་བདེ་འཇགས་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་མཐོ་རུ་སོང་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད།
ཧན་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཤིན་རྒྱལ་རབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཧན་ཤར་མའི་རྒྱལརབས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཝའི་དང་ཇིན་དུས་རབས།(AD 265–420)[རྩོམ་སྒྲིག]
ཝུའུ་ཧུའུ་དུས་རབས། (AD 304–439)[རྩོམ་སྒྲིག]
བྱང་ཕྱོགས་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས། (AD 420–589)[རྩོམ་སྒྲིག]
དུས་རབས་བར་མའི་རྒྱ་ནག།[རྩོམ་སྒྲིག]
སུའི་རྒྱལརབས། (AD 589–618)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས་ ཏའ་ཤིང་; རྒྱལ་ས་གཉིས་པ་: ཏུང་དུའུ་ སུའི་རྒྱལ་རབས་ནི་སྤྱི་ལོ་ 589 ལོར་ བྱང་ཕྱོགས་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཆེན་པོ་དང། ཅང་ནན་ས་ཁུལ་གི་དཔལ་འབྱོར་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བས། སླར་ཡང་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་བར་སྲིད་དབང་ཁ་ཐོར་འགྱུར་བ་རྣམས་གཅིག་འགྱུར་མཛད་ཐུབ། དབུས་སྲིད་གཞུང་དུ་ཁག་གསུམ་སྡེ་དྲུག་ལམ་ལུགས་བཙུགས། ས་གནས་སོ་སོར་ཀྲོའུ་དང་ཅུན་ རྫོང་བཅས་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་མཛད། ལྷོ་བྱང་གི་དཔལ་འབྱོར་བརྗེ་རེས་དང་ སུའི་རྒྱལ་རབས་གི་རྒྱལ་ཡོངས་དབང་སྒྱུར་སྲ་བརྟན་གཏོང་ཆེད་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཡུས་ཧན་ནས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྲུའུ་ཅུན་བར་མི་བཟོས་གཙང་པོ་སྐྲུན། དངུལ་སྲང་གི་ལམ་ལུགས་འཐུས་ཚང་བྱས། རྒྱ་ནག་ལྕགས་རི་རིང་པོ་ཡང་རྒྱ་བསྐྱེད་མཛད། ནང་ཆོས་ནི་གཞུང་འབྲེལ་གི་ཆོས་ལུགས་སུ་ངོས་འཛིན་གནང། གང་ལྟར་རྗེས་གི་རྒྱལ་རབས་ ཐང་གོང་མའི་སྐབས་གི་སྲིད་དབང་ཐད་ཕན་ཐོགས་ཤུགས་ཆེ་བྱུང། འོན་ཀྱང་དམག་འཁྲུག་དང་ཞིང་བའི་འོས་ལངས་ བ་ཀང་དམག་ སོགས་རྒྱ་རྐྱེན་མང་དག་ཞིག་རྐྱེན་སྲིད་དབང་ཁ་འཐོར།
ཐང་རྒྱལ་རབས། (AD 618–907)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས། :ཁྲང་ཨན་ དང་ ལོའོ་ཡང་ ཐང་རྒྱལ་རབས་ནི་གོང་མ་ཀའོ་ཛུ་ནས་སྤྱི་ལོ་༦༡༨ལོའི་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་༡༨ཉིན་འགོ་ཚུགས། སྐབས་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དཔལ་ཡོན་དུས་རབས་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་སྒྱུ་རྩལ་དང། རྩོམ་ཡིག། སྙན་ངག། བཟོ་རྩལ་སོགས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་ཞིག་ཕྱིན་ཡོད། ནང་ཆོས་ནི་སྐབས་དེའི་མེ་སེར་དཀྱུས་མའི་ནང་ཤས་ཆེ་བའི་དད་མོས་ཆོས་ལུགས་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད། རྒྱལ་ས་ཁྲང་ཨན། དེང་དུས་ཀྱི་ཤིའ་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་ནི་སྐབས་དེའི་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་ཞིག་ཡིན
རྒྱལ་རབས་ ༥ དང་ རྒྱལ་ཁམས་ ༡༠ (AD 907–960)[རྩོམ་སྒྲིག]
སུང་དང། ལེའོ། ཇིན་ ཤའ་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས། (AD 960–1234)[རྩོམ་སྒྲིག]
སུང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་: ཀའི་ཕང་ དང་ ལི་ཨན་
ལེའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ ;ཧྲང་ཇིན་དང་ ནན་ཅིང་ ཐོག་མོག།
ཇིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས།; ཧྲང་ཇིན་དང་ ཀྲུང་དུ་ ཀའི་ཕང་
ཤའ་ནུབ་མའི་རྒྱལ་ས; ཡིན་ཁྲུན་
ཡོན་རྒྱལ་རབས། (AD 1271–1368)[རྩོམ་སྒྲིག]
ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ། ཆབ་སྲིད་ངན་རུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། རང་བྱུང་ཐན་སྐྱོན་ཡང་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བྱུང་། བཀྲེས་ལྟོགས་ཀྱིས་མནར་བའི་ཞིང་པ་ཚོས་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་ངོ་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་སྤེལ། ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་འོས་ལངས་དམག་དཔུང་ལ་མགོ་ཁྲོད་བྱས་ནས། དབྱིན་ཐེན(应天)བཟུང་བ་དང་། སྟོབས་ཤུགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་ཕྱིན། 1368 ལོའི་མགོར། ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་དབྱིན་ཐེན་རྒྱལ་ས་བྱས་ཏེ་མིང་ནན་ཅིན་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་། རང་གོང་མར་བསྡད་ནས། མིང་རྒྱལ་རབས་བཙུགས། ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་ནི་མིང་ཐའེ་ཙུའུ་བྱ་བ་དེ་ཡིན། ལོ་དེའི་སྟོད་ཀར། མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དམག་དཔུང་གིས་རྒྱལ་ས་བཟུང་། ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་མཇུག་རྫོགས།
དེང་རབས་སྔ་མ།[རྩོམ་སྒྲིག]
མིང་རྒྱལ་རབས། (AD 1368–1644)[རྩོམ་སྒྲིག]
1368 ལོའི་མགོར། ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་དབྱིན་ཐེན་རྒྱལ་ས་བྱས་ཏེ་མིང་ནན་ཅིན་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་། རང་གོང་མར་བསྡད་ནས། མིང་རྒྱལ་རབས་བཙུགས། མིང་ཐའེ་ཙུའུ་ཡིས་སྲིད་ཁྲི་བཟུང་རྗེས། སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་བཅོས་སྒྱུར་བྱས་ནས། རྒྱལ་པོའི་དབང་ཆར་ཤུགས་བསྣན། ས་གནས་སུ་ཞིང་ཆེན་མེད་པར་བཟོས། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐད་གཏོགས་ཟི་གསུམ་བཙུགས་ཏེ། དམངས་སྲིད་དང་། ཉེས་ཁྲིམས། དམག་སྲིད་བཅས་ལ་དོ་དམ་བྱས། ཀྲུང་དབྱང་དུ་ཕྱིང་སང་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་མེད་པར་བཟོས་པ་དང་། བཀའ་སྲིད་སྒྲོག་སྤེལ་ཁག་དོར་ཏེ། བློན་སྡེ དང་། དུད་ཁྱིམ་སྡེ། གུས་ལུགས་སྡེ། དམག་སྡེ། ཁྲིམས་སྡེ། བཟོ་སྡེ བཅས་སྡེ་ཁག་དྲུག་གིས་གོང་མའི་སྲིད་དོན་ཁག་བགོས་བདག་གཉེར་བྱས། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་དམག་སྲིད་དབང་ཆ་ཆེན་པོ་ཚང་མ་གོང་མའི་ལག་ཏུ་གཅིག་སྡུད་བྱས།
དབང་སྒྱུར་སྲ་བརྟན་དུ་གཏོང་ཆེད། མིང་ཐའེ་ཙུའུ་ཡིས་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་རྣམས་ལ་ས་གནས་ཁག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་རྒྱལ་པོའི་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཏེ། དམག་དོན་གྱི་དབང་ཆ་ཆེན་པོ་སྤྲད། མིང་ཐའེ་ཙུའུ་འདས་རྗེས། རྒྱལ་གཞིས་འཛིན་པའི་གོང་མ་ཅན་ཝུན་ཏི་བྱ་བས་རྒྱལ་ཕྲན་རྒྱལ་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྱུར་བ་དེས། རང་ཉིད་ལ་ཉེན་ཁ་གྲུབ་པ་རྟོགས་ནས།བཀའ་ཕབ་སྟེ་རྒྱལ་ཕྲན་མེད་པར་གཏོང་བ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར། པེ་ཕིང་གི་ཡན་ཝང་ཀྲུའུ་ཏི་བྱ་བས“བྱུར་ཆགས་ཞི་འཇགས”སུ་གཏོང་བའི་དར་ཆ་བསྒྲེངས་ནས། དམག་བསླངས་ཏེ་ཅན་ཝུན་ཏི་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས། ལོ་རྒྱུས་སུ་དེར“ཅིན་ནན་གཡུལ་འགྱེད”ཟེར།
མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་དཀྱིལ་དུ་མཚོ་སྲུང་ལྷོད་པར་གྱུར་པས། ཤར་ལྷོའི་མཚོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཚོང་པ་གཡོ་ཁྲམ་ཅན་གྱིས་འཇའ་ཇག་ཁྲིད་དེ་མཚོ་རྒྱུད་དུ་ཡོང་ནས། མཉམ་འཕྲོག་མཉམ་བགོ་བྱེད་པ་རེད། ཁོ་ཚོས་གང་སར་སྲེག་གསོད་བཅོམ་གསུམ་བྱས་པ་དེས། མི་སེར་གྱི་ཚེ་སྲོག་དང་རྒྱུ་ནོར་ལ་གནོད་པ་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་པས། མིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ལོ་ན་གཞོན་པའི་དམག་དཔོན་ཆི་ཅི་ཀོང་བྱ་བ་ཀྲེ་ཅང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚོ་རྒྱུད་དུ་འཇའ་ཇག་འགོག་པར་མངགས། ཆི་ཅི་ཀོང་གིས་བཙུགས་པའི་འཇའ་འགོག་དམག་དཔུང་དེ། སྦྱོང་བརྡར་ ནན་མོ་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས། སྒྲིག་ལམ་དམ་ཞིང་དཔའ་ངར་ཆེ་ལ་དམག་ཇུས་ལ་མཁས་པས། མི་རྣམས་ཀྱིས་“ཆི་ཀྱྰ་དམག”ཟེར། ཆི་ཅི་ཀོང་གིས་ཆི་ཀྱྰ་དམག་ཁྲིད་ནས་ཐའེ་ཀྲོའུ་ས་ཆར་བསྐྱོད། མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོའི་འོག་ཏུ། དམག་འཁྲུག་ཐེངས་དགུ་ལ་བརྒྱབ་ནས་ཐེངས་དགུ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ། ཀྲེ་ཅང་དུ་གནས་པའི་འཇའ་ཇག་མྱུར་དུ་བཏུལ།
ཆིང་རྒྱལ་རབས། (AD 1644–1911)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱལ་ས་: ཧྲན་ཡང་དང་པེ་ཅེང།
ཆིང་རྒྱལ་རབས་ནི་གོང་མའི་རྒྱལ་རབས་མཐའ་མ་དེ་ཡིན་པ་དང་ མན་ཇུ་རིགས་ཀྱིས་འཛིན་སྐྱོང་བྱས། དེ་ནི་རྒྱ་རིགས་མ་ཡིན་པས་རིགས་ཀྱི་དུས་རབས་གཉིས་པ་དེ་ཡིན། མན་ཇུ་བ་རྣམས་ལ་དེ་སྔོན་ཇུར་ཆེན་ཞེས་འབོད་པ་དང་ མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་བྱང་ཤར་མཚམས་རྒྱ་ནག་ལྕགས་རི་རིང་པོའི་ཕྱི་ངོས་སུ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་༡༩ མགོ་སྟོད་ནས་བཟུང་མན་ཇུ་རྒྱལ་རབས་ཉམས་མགོ་ཚུགས་ཤིང༌། དེ་ཡང་དཔོན་རིགས་ཁྲོད་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཚབས་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་སྒྲོག་མཁན་པེ་ལེན་ཅའོ་དང་ཐེན་ལི་ཅའོ་སོགས་ཆོས་ལུགས་ཁ་ལ་འཁྱེར་བའི་ཞིང་པའི་གྱེན་ལངས་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྔ་རྗེས་སུ་ལངས་པ་མ་ཟད། དབྱིན་ཇི་དང་ཧོ་ལནཌ། པོར་ཅི་གྷལ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ལ་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་ཚོང་འབྲེལ་བྱེད་དགོས་པའི་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་དབྱིན་ཇིའི་ཚོང་པ་ཚོས་སྤྱི་ལོ་༡༧༨༧ ལོ་ནས་ཚོང་ཟོག་གཞན་དང་མཉམ་དུ་རྒྱ་ནག་ནང་ཉལ་ཐ་འདྲེན་ཚོང་ཤུགས་ཆེར་བྱས་པས། རྒྱ་ནག་ལ་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་ཕོག མན་ཇུ་གཞུང་གིས་སྤྱི་ལོ་༡༨སྤྱི་ལོ་༡༥ ལོར་ཉལ་ཐ་འགོག་སྡོམ་གྱི་ཁྲིམས་ཡིག་བཟོས་ཏེ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གྲུ་གཟིངས་ལ་སྔོག་བཤེར་བྱེད་དུ་བཅུག་ཀྱང༌། ཉལ་ཐའི་ཚོང་ལམ་གཅོད་མ་ཐུབ། སྤྱི་ལོ་༡༨༣༩ ལོར་མན་ཇུ་གཞུང་གིས་བཏང་བའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས་ཀོང་ཀྲོའུ་རུ་དབྱིན་ཇིའི་ཚོང་པའི་ལག་ནས་བཙན་འཕྲོག་བྱས་པའི་ཉལ་ཐ་རྒྱ་མ་ཁྲི་༢༣༧ ལྷག་སྡེབ་གཅིག་ལ་མེར་བསྲེགས་པས། ལོ་ཕྱི་མར་དབྱིན་གཞུང་གིས་དགྲ་སྐྱིན་ལེན་རྒྱུའི་དམག་འཐབ་བསླངས། ཉལ་ཐའི་དམག་འཁྲུག་དེ་ལོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་ལ་རྒྱུན་མཐུད་པ་དང༌། སྤྱི་ལོ་༡༨༤སྤྱི་ལོ་༡ ལོར་དབྱིན་ཇིའི་དམག་དཔུང་རྒྱ་ནག་གི་གྲོང་ཁྱེར་ནན་ཅིན་དུ་སླེབས་ཏེ། ཧོང་ཀོང་བཅད་བཟུང་དང༌། ཧྲང་ཧེ་དང་ཀོང་ཀྲོའུ་སོགས་སུ་ཚོང་འབྲེལ་འགག་སྒོ་གསར་འབྱེད་དང༌། གུན་གསབ་ཀྱི་ཆད་དངུལ་འབོར་ཆེན་སྤྲོད་དགོས་པའི་" ནན་ཅིན་ཆིངས་ཡིག་" བཞག དེར་མཐུད། ཨ་རི། ཧཕ་རན་སི། ར་ཤི་ཡ། ཇ་པན་བཅས་ནས་སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་ལ་བཙན་འཛུལ་གྱིས། རྒྱ་ནག་དེ་" ཕྱེད་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་དང་ཕྱེད་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་" གྱི་ཡུལ་ལུང་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར།
སྤྱི་ལོ་༡༨༥༡ ནས་སྤྱི་ལོ་༡༨༦༤ བར། རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་དུ་མན་ཇུ་གོང་མར་ངོ་ལོག་གི་དྲག་ཟིང་རྒྱུན་མཐུད་བྱུང་བ་དང༌། ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་ཧོང་ཞིའུ་ཆོན་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་གྱེན་ལོག་གིས། ནན་ཅིན་རྒྱལ་ས་བྱས་པའི་རྒྱ་ནག་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་སྐོར་ཞིག་ཏུ་ཞི་བདེ་གནམ་རྒྱལ་ཟེར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཧཕུ་ཅན་སོགས་སུ་མན་ཇུར་ངོ་རྒོལ་དང༌། མཱིང་རྒྱལ་རབས་བསྐྱར་གསོའི་ལས་འགུལ་རྩོམ་མཁན་" ཐེན་ཏི་ཧོས། " ཨན་ཧོས་དང་ཧོ་ནན་སོགས་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་བརྒྱད་ཙམ་ནས་མི་འབོར་འབུམ་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པའི་" ཉན་ཅུན་" གྱི་ངོ་ལོག་དང༌། སྤྱི་ལོ་༡༨༦༢ ནས་༡༨༧༣ བར། ཧྲའན་ཞི་དང༌། ཀན་སུའུ། ཉིན་ཞ། ཟི་ལིང་བཅས་སྐོར་ཁག་བཞིའི་ཧོས་རིགས་ཀྱི་དྲག་པོའི་གྱེན་ལོག ཧྲང་ཧེ་རུ་" ཏ་མིན་གོ་" འཛུགས་མཁན་" ཞའོ་ཏའོ་ཧོས་" སོགས་ཀྱིས་མན་ཇུ་གཞུང་ལ་སུན་གཙེར་དྲག་རྒོལ་མཚམས་མ་ཆད་པར་སྤེལ་ཡོད། སྤྱི་ལོ་༡༨༩༤ ལོར་ཉི་ཧོང་དང་མན་ཇུའི་དབར་ཀོ་རི་ཡ་ཕྱེད་གླིང་གི་བདག་ཐོབ་རྩོད་ཆེད་" ལྕགས་ཕག་ལོའི་གསར་བརྗེ་" ལངས་ཏེ། ཐའེ་ཝན་དང་ཉེ་སྐོར་གླིང་ཕྲན་ཤོར་བ་མ་ཟད། ཉི་ཧོང་ལ་དངུལ་སྲང་དུང་ཕྱུར་༢་༣ ལྷག་གི་གུན་གསབ་སྤྲོད་དགོས་པའི་ཆིངས་ཡིག་བཞག
སྤྱི་ལོ་༡༨༩༩ ལོར། རྒྱ་ནག་ཧྲན་ཏུང་དང་ཧོ་པེ་སོགས་སུ་ཐོག་མར་མན་ཇུར་ངོ་རྒོལ་དང༌། མཱིང་རྒྱལ་རབས་བསྐྱར་གསོའི་འབོད་ཚིག་སྒྲོག་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་" དབྱི་ཧོ་ཐོན་" ཟེར་བ་ཞིག་རིམ་གྱིས་མན་ཇུར་རོགས་འདེགས་དང༌། ཕྱི་གླིང་བ་རྩ་གཏོར་གྱི་དགོས་འདུན་འདོན་མཁན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་རྙིང་བར་ཞེན་ཁོག་འཆང་བའི་སྟོབས་ཤུགས་རྙིང་བའི་སྐུལ་སློང་འོག པེ་ཅིང་དུ་བཅའ་སྡོད་ཕྱི་རྒྱལ་གཞུང་ཚབ་ཁག་ལ་བསྐོར་རྒོལ་བྱསཔ་དང༌། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཕྱི་རྒྱལ་བ་༢༤༠ དང༌། རྒྱ་རིགས་ཡེ་ཤུའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཁྲི་གཉིས་ལྷག་བསད་པ་མ་ཟད། ཆོས་ཚོགས་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་པའི་རྒྱ་རིགས་དཀྱུས་མ་དེ་ལས་མང་བ་ཞིག་དམར་བསད་དང༌། ས་གནས་ཁག་གི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་མེར་བསྲེགས། ཕྱི་རྒྱལ་ཀྱི་དངོས་ཟོག་དང་ལྟ་གྲུབ་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འགོག་རྒོལ་གྱི་དོན་རྐྱེན་བསླངས། ནུབ་ཕྱོགས་པས་དོན་རྐྱེན་འདིར་(Boxer Rebellion) ཟེར་གྱི་ཡོད།
ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་དེའི་ཐད། རྒྱལ་མོ་ཚི་ཞི་ཡིས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་ཕྱི་འབྲེལ་མི་སྣས་གནད་དོན་ཞི་འཇགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབྲེལ་གཏུགས་ལ་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་བརྡ་ལན་སྤྲད་མེད་པར་མ་ཟད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༠ ལོའི་ཟླ་༡ ནང་" དབྱི་ཧོ་ཐོན་" ལ་གཞུང་འབྲེལ་རྒྱབ་རོགས་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་སྟེ། ས་གནས་འགའ་ཤས་སུ་ཚོགས་པ་དེར་དམག་ཕོགས་རྒྱགས་སྤྲོད་དང༌། གཞུང་གི་དམག་དཔུང་སྐོར་ཞིག་དེའི་ནང་འཛུལ་དུ་བཅུག་པས། དྲག་ཟིང་གི་གཞི་རྒྱ་སྔར་བས་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཏེ། པེ་ཅིན་དུ་ས་ཁག་སོ་སོ་ནས་ཡོང་བའི་ཚོགས་པ་དེའི་མི་སྣ་འབུམ་གཅིག་ལྷག་འཛོམས། ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མོལ་ལ་ཕན་འབྲས་མ་ཐོན་པ་དང༌། དྲག་ཟིང་གི་རྣམ་པ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་ཐུར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན། ཉི་ཧོང་དང་ཨུ་རུ་སི། དབྱིན་ལནྜ། ཧྥ་རན་སི། འཇར་མན། ཨ་རི། དབྱི་ཊ་ལི། རྒྱལ་པོ་གཅིག་གི་དབང་བསྒྱུར་འོག་ཡོད་པའི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ་དང་ཧང་གྷ་རི་མནའ་འབྲེལ་(Austro-Hungarian Empire) བཅས་རྒྱལ་ཁབ་བརྒྱད་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་པའི་དམག་དཔུང་གིས་གཞུང་ཚབ་ཁང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་དཔུང་འཇུག་བྱས་ཤིང༌།
ཟླ་༦ ཚེས་༢༡ ཉིན། མན་ཇུ་གཞུང་གིས་ཀྱང་དམག་འཐབ་ཀྱི་ཁྱབ་བསྒྲགས་དང་མཉམ་དུ། ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཕོ་གསོད་མཁན་ལ་དངུལ་སྲང་ལྔ་བཅུ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བ་མོ་གསོད་མཁན་ལ་དངུལ་སྲང་བཞི་བཅུ། ཕྱི་རྒྱལ་བའི་ཕྲུ་གུ་གསོད་མཁན་ལ་དངུལ་སྲང་སུམ་ཅུ་གཟིགས་གསོལ་སྤྲོད་རྒྱུའི་ཐ་ཚིག་བཀྲམ། མཉམ་འབྲེལ་དམག་གིས་ཟླ་༧ ཚེས་༡༤ ཉིན་ཐེན་ཅིན་བཟུང་བ་དང༌། ཟླ་༨ ཚེས་༡༦ ཉིན་པེ་ཅིན་བཟུང༌། རྒྱལ་མོ་ཚི་ཞི་དང་ཕོ་བྲང་གི་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ཞི་ཨན་དུ་བྲོས། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༡ ལོའི་ཟླ་༩ ཚེས་༧ ཉིན། བཙན་ཤེད་ཀྱིས་མན་ཇུ་གཞུང་གིས་དངུལ་སྲང་དུང་ཕྱུར་༤་༥ གུན་གསབ་སྤྲོད་དགོས་པའི་" ལྕགས་གླང་ཆིངས་ཡིག་" བཞག་ལོ་དེ་ནས་བཟུང༌། སུན་ཀྲུང་ཧྲན་གྱིས་མགོ་འཁྲིད་པའི་གསར་བརྗེ་ཚོགས་པས་གོ་མིང་ཏང༌།གྱེན་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་དུ་སྤེལ་བ་དང༌། གྱེན་ལངས་ཕམ་ཉེས་ཐེངས་བཅུ་བྱུང་བའི་རྗེས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༡༢ ཟླ་༡ ནང༌། ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དངོས་སུ་བཙུགས།
དེང་དུས་རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཞིབ་ཕྲའི་གནད་དོན་ རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཟིགས་རོགས།
རྒྱལ་རབས་མཁན་ཚང་མས་ཁས་ལེན་པ་ཞིག་ལ། ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཉམས་རྒྱུད་དེས་རྒྱ་ནག་ཀྱི་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་དབྱེ་འཚམ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཉམས་རྒྱུད་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་གོང་གི་ལོ་ངོ་ ༡༣༠ རིང་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཡོད། ཀོ་ལོམ་པི་ཡའི་དེང་དུས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཁེའ་ཐ་ཤོའོ་པས་ཁུངས་སྐྱེལ་ར་སྤྲོད་བྱེད་པར་གཞིགས་ན། སྤྱི་ལོ་1780 ལོའིདབྱེ་འཚམ་ནི་དེང་རབས་རྒྱ་ནག་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འགོ་འཙུགས་ས་ཞིག་ཡིན། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་དང་ཉི་ཤུའི་ནང་རྒྱ་ནག་ཆབ་སྲིད་གཡང་གཟར་ཉམས་རྒུད་དེ་ཡོང་རྐྱེན་ཕྱོགས་སྡོམས་ཞིག་ཏུ་ཡིན་པ་ཚོར་ཐུབ།
གོ་མིན་རྒྱལ་ཁབ།་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། (1912–1949)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས།
རྒྱལ་ས་ : ནན་ཅིང་དང། པེ་ཅེང། ཁྲུང་ཆིན་ དེ་མིན་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ཀྱི་ཡུན་ཐུང་རྒྱལ་ས་ཁག་ཅིག། 1949རྗེས་སུ་ ཐའི་པའི་
མཁས་དབང་སུན་ཏུང་ཧྲན་གྱི་གསར་བརྗེ་བསམ་བློས་གཡོ་འགུལ་བློ་སྤོབས་སྤེལ་བར་བརྟེན། སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ་དང་ གཞོན་སྐྱེས་ལས་མི། དམག་ཞབས་མི་སྣ་སོགས་ཀྱི་མན་ཇུ་གོང་མ་ཚང་ཀྱི་ཞུམ་པའི་གནས་སྟངས་དང་ཞེ་སུན་འོག་ཆིང་སྲིད་གཞུང་འགོ་བརྟིང་སློག་ཏེ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས། 1911 ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན་ཝུའུ་ཧན་དུ་དྲག་དམག་གྱེན་ལངས་གསར་བརྗེ་འམ་ཝུའུ་ཁྲང་གྱེན་ལངས་དེ་བྱུང། 1912 ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ཚེས་12ཉིན་ནན་ཅིང་དུ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཕྲལ་སེལ་སྲིད་གཞུང་བཙུགས།
སྲིད་འཛིན་དང་པོར་སུན་ཏུང་ཧྲན་བསྐོ་བཞག་མཛད། འོན་ཀྱང་མན་ཇུ་གོང་མ་མཐའ་མ་དེ་གནས་དབྱུང་གཏོང་ཆེད་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་ཡི་གེ་གཞིར་གཟུང། ཆབ་སྲིད་འགན་དབང་རྣམས་དམག་དོན་དཀོད་འདོམས་པ་དང་དེ་སྔོན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་བློན་ཡོན་ཤི་ཁའི་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱེད་དགོས་བྱུང། ཐག་གཅོད་དེར་སུན་ཏུང་ཧྲན་ཁོང་རྗེས་སུ་བློ་ཕམ་ཤུགས་ཆེ་སྐྱེས། རྗེས་ཀྱི་ལོ་ཤས་ནང་ཡོན་ཤི་ཁས་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོས་ཚོགས་སྣུབ་སྟེ་གོང་མའི་ལམ་ལུགས་བསྐྱར་གསོའི་ཐབས་ཤེས་སྣེ་མང་སྤྱད། 1915ལོའི་ཕྱིས་སུ་ཁོང་རང་ཉིད་གོང་མ་ཡིན་སྐོར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། སྐབས་དེའི་ཡོན་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཕུགས་འདུན་དེར་རང་ཉིད་ཀྱི་གཤམ་འོག་མི་སྣས་ངོ་ལོག་ཤུགས་ཆེར་བྱས་རྐྱེན། 1916ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ནང་གནས་དབྱུང་བཏང། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ནང་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན།
1916 ལོའི་ཡོན་ཤི་ཁའི་གློ་བུར་འདས་གྲོངས་དེས་རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་གི་བསྟི་གནས་སྟོང་ཆར་ལུས། སྤྱིར་གོ་མིན་སྲིད་གཞུང་ཀྱི་བདག་དབང་མུ་མཐུད་གནས་ཀྱང་བརྟན་ལྷིངས་ཞིག་ནམ་ཡང་མེད། དེས་དམག་ཀྱི་རྗེ་བོའི་དུས་རབས་བསྐྱར་བསུས་བྱས། སྐབས་དེར་རྒྱལ་ཁམས་ཡོང་རྫོགས་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་དམག་དཔུང་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་མི་སྣས་འཐབ་རྩོད་འོག་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཡོད།
འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པོའི་མཇུག་འབྲས་དུ་བཞག་པའི་ཝར་སི་ལི་ཆིང་ཡིག་ནང་དོན་དུ་དེ་སྔ་འཇར་མན་གཞུང་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་ཧྲན་ཏུང་གི་ཁེ་ཕན་ཁག་ཉི་ཧོང་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་པས། པེ་ཅིང་དུ་སློབ་མ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མན་ཇུ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་མཚོན་པའི་ཁྲོམ་སྐོར་སྐད་འབོད་དང༌། ལས་ཀ་དང་སློབ་ཁྲིད་མཚམས་འཇོག་སོགས་" བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ལ་ངོ་རྒོལ་" བྱེད་པའི་" ལྔ་བཞི་ལས་འགུལ་" གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་རྒྱ་ནག་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་འཕེལ་བྱུང་སྟེ། ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་དཀའ་ཉེན་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་ལ་བསམ་གཞིགས་བགྲོ་གླེང་རྒྱ་ཆེར་བྱས། རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་ཝར་སི་ལི་ཆིངས་ཡིག་ལ་མིང་རྟགས་འགོད་མེད། དེས་རྐྱེན་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་དེར་ལྷག་བསམ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོབ། ལྔ་བཞི་ལས་འགུལ་གིས་བསྐུལ་རྐྱེན་བྱེད་པའི་རིག་གནས་ལས་འགུལ་གསར་པ་དེ་ 1920s དང་ 1930s ཙམ་གྱི་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ནང་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་རྒྱས།
ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་དཀའ་ཉེན་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་ལ་བསམ་གཞིགས་བགྲོ་གླེང་རྒྱ་ཆེར་བྱས། ཁྲིན་ཏུའུ་ཞིའུ་དང་ལི་ཏ་ཀྲའོ་སོགས་མཁས་པ་སྐོར་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་རྗེས་ལུས་དང་དབུལ་ཕོངས་ལས་སྐྱོབ་བྱེད་ནི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང༌། ས་གནས་སོ་སོར་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཚོགས་ཆུང་ཡང་མང་དུ་དར། 1920ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པར་ཝེ་ཅིང་སེ་ཅེ་སོགས་ཀྲུང་གོར་ཡོང་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ཡན་ལག་ཅིག་འཛུགས་རྩིས་བྱས། 1921ལོའི་ཟླ་བ3པར་ཁྲེན་ཏུའུ་ཞིའུ་དང་ལི་ཏ་ཀྲའོ། ཚའེ་ཧོ་སེན་སོགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་གཏུགས་བྱུང་བ་དང་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་སྲིད་དབང་འཛུགས་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་བརྟན་པོ་བཞག 1921ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཉིན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ས་ཆ་ཁག་ནས་ཡོང་བའི་ཚོགས་མི་བཅུ་གསུམ་ཧྲང་ཧའེ་པོ་ཝུན་གྱི་སྐྱེས་མའི་སློབ་གྲྭའི་ཉལ་ཁང་དུ་ཐོག་དང་པོར་འདུ་འཛོམས་བྱས་ཤིང་། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཞེས་པ་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཤུགས་བརྟན་པོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གླུ་གཞས་གཏོང་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་དབུ་བརྙེས།
1925 ལོའི་དཔྱིད་ཀར། སུང་ཀྲུང་ཧྲན་པེ་ཅིན་དུ་འདས། 1926 ལོར། གོ་མིན་ཏང་ནང་ཁུལ་དུ་ཆབ་སྲིད་ལངས་ཕྱོགས་ཐད་རྩོད་གླེང་གིས་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་གྱེས་པ་དང༌། ཅང་ཅེ་ཧྲི་ཡིས་གོ་མིན་ཏང་གི་དམག་སྤྱིའི་གོ་གནས་བཟུང་སྟེ། འབྲི་ཆུ་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་དམག་ཤེད་ཅན་འདུལ་འཇོམས་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་བསླངས་པས་སྒེར་གྱི་གྲགས་པ་རྒྱས། གོ་མིན་ཏང་གི་ནང་ཁུལ་དུ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ལྐོག་ཇུས་གཤོམ་གྱི་ཡོད་ལུགས་ཀྱི་རྩོད་གླེང་བྱུང་བ་དང༌། དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་ཧུའུ་ནན་སོགས་སུ་ས་ཞིང་བཅོས་བསྒྱུར་གྱིས་ཞིང་བདག་ལ་འཐབ་རྩོད་དང་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་དོན་རྐྱེན་བསླངས་པར།གོ་མིན་ཏང་གི་ས་གནས་ལས་བྱེད་ཚོས་བཟོད་སྒོམ་བྱེད་ཐབས་མེད་སྟབས། དམར་ཤོག་ཚོགས་མི་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཆིག་སྟོང་ཙམ་བསད། 1927 ལོར་ཧྲང་ཧེ་དང་ཝུའུ་ཧན་སོགས་ནས་ཀྱང་དམར་ཤོག་ཚོགས་མི་གཙང་སེལ་གྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བས ། གོ་གུང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་རྨང་གཞི་ཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང༌།
1934 ལོའི་ཟླ་ 10 ནས་བཟུང༌། དམར་དམག་རྣམས་" ལེ་དབར་ཉིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གི་རྒྱང་བསྐྱོད་" བྱེད་མགོ་ཚུགས། 1935 ལོའི་ཙུན་དབྱི་ཚོགས་འདུའི་སྟེང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་དམར་ཤོག་གི་དབང་ཆ་ཐོབ། དམར་དམག་རྣམས་ཅང་ཞི་དང་ཀོས་ཀྲོའུ། སི་ཁྲོན། མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་ས་ཐོག་ཏུ་སླེབས་ཏེ་འཕྲོག་བཅོམ་གྱི་སྤྱོད་ངན་ཚབས་ཆེ་བརྩམས་ཡོད་ཚུལ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཨ་རིའི་གསར་འགོད་པ་སི་ནོ་ལ་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད། ཀན་སུའུ། ཧྲའན་ཞི་བཅས་བརྒྱུད་དེ། མཐར་ཧྲའན་ཞི་བྱང་རྒྱུད་དུ་ལིའུ་ཀྲི་ཏན་གྱི་དམག་དཔུང་དང་བསྡོངས་ཏེ། ཧྲའན་ཀན་ཉིན་རྟེན་གཞི་བཙུགས་པ་དང༌། རྒྱང་བསྐྱོད་ཀྱི་མཐའ་འབྲས་སུ་དམར་དམག་བརྒྱད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ནས་ཁྲི་གཅིག་ཡས་མས་ལས་ལྷག་མེད། དེ་ལྟར་གོ་གུང་མཉམ་འབྲེལ་ཐེངས་དང་པོ་ནི་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་རྦད་དེ་ཕམ་ཉེས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་མཇུག་བསྒྲིལ། རི་འགོག་དམག་འཁྲུག་དང་གོ་གུང་མཉམ་འབྲེལ་གཉིས་པ། སྤྱི་ལོ་ 1931 ཟླ་ 9 ནང༌། ཉི་ཧོང་རྒྱ་ནག་གིས་ཉི་ཧོང་ལ་རི་པིན་ཟེར།གིས་རྒྱ་ནག་ཤར་བྱང་གི་ས་ཆ་བཙན་བཟུང་བྱས། 1936 ལོ་མཇུག་ཏུ། གོ་གུང་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ཉི་ཧོང་འགོག་རྒྱུར་གྲོས་མཐུན་བྱུང༌། སྤྱི་ལོ་1937 ཟླ་ 7 ཚེས་ 7 ཉིན། ཉི་ཧོང་དང་རྒྱ་ནག་དབར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དམག་འཐབ་མགོ་ཚུགས། གོ་གུང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལས་རིམ་ཐོག་མར། ཡན་ཨན་དུ་ཡོད་པའི་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་སྲིད་གཞུང་དེ་གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་གི་ཐད་གཏོགས་ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང༌། དམར་དམག་ཁྲི་བརྒྱད་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་གོ་མིན་ཏང་གི་དམག་སྡེ་ཨང་བརྒྱད་པར་པ་ལུའུ་ཅུན།མིང་བསྒྱུར་བྱས། རྒྱང་བསྐྱོད་རྗེས་རང་སར་འཇབ་དམག་རྒྱག་མཁན་གྱི་འཇབ་དམག་རུ་ཁག་བརྒྱད་སྟོང་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་དག་" གོ་མིན་གསར་བརྗེ་དམག་དཔུང་སྐམ་དམག་གསར་བཙུགས་ཅུན་ཤོག་བཞི་བ་" ཞིན་སི་ཅུན།ཞེས་པར་བཅོས་སྒྲིག་བྱས།
སྤྱི་ལོ་ 1945 ཟླ་ 8 ཚེས་ 6 ཉིན། ཨ་རིས་ཉི་ཧོང་གི་ཧི་རོ་ཤི་མར་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་མ་རྡུལ་འབར་མདེལ།དང་པོ་གཡུག་སྟེ། ཉི་ཧོང་ཕམ་ཉེས་སུ་འགྲོ་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བ་དང༌། ཚེས་༨ ཉིན་སུའུ་ལན་གྱིས་ཀྱང་ཉི་ཧོང་ལ་དམག་འཁྲུག་གི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཤིང༌། རྒྱ་ནག་གི་ཤར་བྱང་ས་ཐོག་ཏུ་སླེབས། ཚེས་ 15 ཉིན་ཉི་ཧོང་གིས་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་མགོ་བཏགས་ཞུས། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་མཇུག་བསྒྲིལ། གོ་མིན་ཏང་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཚུད་དེ། ཉི་ཧོང་གི་ལག་ནས་ཐའེ་ཝན་གྱི་བདག་དབང་རྩིས་ལེན་བྱས།
1946 ལོའི་ཟླ་ 6 ནང༌། གོ་མིན་ཏང་གིས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་རྟེན་གཞིར་གློ་བུར་དུ་འཇབ་རྒོལ་བྱས་ཤིང༌། ཕྱོགས་གཉིས་ནས་དོན་རྐྱེན་སློང་མཁན་སུ་ཡིན་ཁག་དཀྲི་བྱེད་ཞོར་དུ་གོ་གུང་གཉིས་ནང་འཁྲུག་གི་མགོ་ཚུགས། ཨ་རིས་གོ་མིན་ཏང་ལ་དམག་དོན་གྱི་རོགས་རམ་མཚམས་འཇོག་བྱས་པས། གོ་མིན་ཏང་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་ཐུར་ལམ་དུ་དེད། ལོ་མཇུག་ཏུ་གོ་མིན་ཏང་གིས་མགོ་འཁྲིད་པའི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཁག་ཅིག་གིས་ཁྲིམས་བཟོའི་ཚོགས་ཆེན་བསྐངས་ཏེ། རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་དང༌། སྲིད་འཛིན་འོས་འདེམས་བྱས་པར། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱས་པས། གོ་གུང་གཉིས་རྦད་དེ་དགྲ་ཟླར་གྱུར། རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ནང་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་པས་དངུལ་ལོར་འགྲེམས་ཐལ་ཤོར་བ་དང༌། དཔལ་འབྱོར་དང་དངུལ་ལོར་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་རྨང་ནས་འཇིག་ལ་ཉེ་བའི་གནས་སྟངས་ལ་གཞིགས་ཏེ། སྤྱི་ལོ་ 1947 ཟླ་ 7 ནས་བཟུང༌། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་སློབ་མའི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་ལས་འགུལ་ལ་སྐུལ་སློང་དང༌། མི་སེམས་འགུག་ཐབས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས། སོ་མྱུལ་འབོར་ཆེན་བཏང་ནས་དམག་དོན་གསང་གནས་ལོན་ཐབས། གྲོང་གསེབ་ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་བསྐོར་བསྐྱིལ་སོགས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་སྤྱད་དེ་གོ་མིན་ཏང་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཕར་རྒོལ་བྱེད་མགོ་བརྩམས།
1948 ལའི་ཟླ་ 10 ཚེས་ 10 ཉིན། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་མིང་ཐོག་ནས། " ཅང་ཅེ་ཧྲི་ཕམ་པར་རྒྱོབས། རྒྱལ་ཡོངས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་" ཞེས་སོགས་ཀྱི་འབོད་ཚིག་བསྒྲགས། ཅང་མ་འགོར་བར། བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་རྒྱལ་ཕམ་ཐག་གཅོད་ཀྱི་གཡུལ་བཤམས། སྤྱི་ལོ་ 1948 ལོ་ནས་འགོ་འཙུགས་ཏེ་ པེ་ཅིང་དང་ཐེན་ཅིན་སོགས་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁུལ་རྒྱ་ཆེན་ཞིག་བཅད་བཟུང་བྱས། " ཕིན་ཅིན་གཡུལ་འགྱེད་" དང་ " ཧའེ་ཧེ་གཡུལ་འཁྲུག་" སོགས་ཅང་སུའུ་དང་ཨན་ཧོས་བྱང་རྒྱུད་དམག་འཐབ་ཆེ་ཁག་འདི་གསུམ་བརྒྱུད། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་འབྲི་ཆུའི་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱ་ནག་གི་ས་སྡེ་ཕལ་མོ་ཆེ་བདག་ཏུ་བཟུང༌། གོ་མིན་ཏང་གི་དམག་དཔུང་རི་ལུག་པ་ལྟར་ཕམ།
1949 ལོའི་ཟླ་དང་པོར། ཅང་ཅེ་ཧྲི་སྲིད་ཁྲི་ལས་བབས། ལི་ཙུང་རིན་གྱིས་སྲིད་འཛིན་ལས་ཚབ་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས། འབྲི་ཆུའི་ལྷོ་བྱང་གི་ས་ཁོངས་བགོ་བཤའ་བརྒྱབ་སྟེ་འཛིན་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་གྲོས་མགོ་བཏོན་པར་གུང་ཁྲན་གིས་ཁས་མ་བླངས་པ་དང༌། ཟླ་ 4 ནང༌། མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་འབྲི་ཆུ་བརྒལ་ཏེ་དཔུང་བཏེག ཚེས་ 23 ཉིན་ནན་ཅིན་བླངས། གོ་མིན་ཏང་གིས་རྒྱ་ནག་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་དུས་རབས་དེ་མཇུག་བསྒྲིལ། །
རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ། (1949–ད་ལྟ་བར་)[རྩོམ་སྒྲིག]
རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས།
མི་སེར་ནང་འཁྲུག་གི་འཐབ་རྒོལ་གཙོ་བོ་དེ་ 1949 ལོར་འཇུག་སྒྲིལ་བ་དང། གོ་མིན་སྲིད་གཞུང་ཡང་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་མོ་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས། རྟེན་གཞི་ཐེ་ཝན་ལ་སྤོས་ཏེ་ཉེ་འཁོར་གྱི་གླིང་ཕྲན་ཁག་ལ་རྒྱུན་སྲིང་འཛིན་སྐྱོང་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏང་ཤོག་ཚོགས་པས་མུ་འཐུད་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་མོར་དབང་སྒྱུར་མཛད། 1949 ཟླ་བ་བཅུ་བའི་ཚེས་གཅིག་ཉིན་གནམ་བདེ་སྒོ་མོའི་ཐང་ཆེན་དུ་ མའོ་ཀྲུ་ཞིས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པའི་གསལ་བསྒྲགས་མཛད། ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་འམ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནི་དོན་གཅིག་ཡིན།
ཀྲུང་གོ་གསར་པ་ནི་ལས་འགུལ་དང་ལོ་ལྔ་ཚན་གྱི་འཆར་གཞི་ལྟར་གྲུབ་འབྲས་གང་ཙམ་འཐོབ། མདུན་སྐྱོད་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་ལས་འགུལ་དེས་རྐྱེན་པས་ཧ་ལམ་མི་འབོར་ས་ཡ་ 45 ཙམ་སྲོག་ཤོར། 1966 ལོར་ མའོ་རྩེ་ཏུང་དང་ཤོག་ཁས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་འགོ་བཙུགས། དེ་མུ་མཐུད་ལོ་བཅུ་ཙམ་རྗེས་མའོ་མ་ཤི་བར་གནས། དམར་ཤོག་ཚགས་པའི་ནང་ཁུལ་གྱི་སྲིད་དབང་འཐབ་རྩོད་དང་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ། རྒྱ་ནག་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གནོན་ཤུགས་ཡོང་བར་དྭོགས་སྟེ་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ནི་ཀུན་སློང་བྱས། རྒྱ་ནག་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གསར་བརྗེའི་གྱེན་ལངས་གལ་ཆེ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར།
1972 ལོར་ཨུ་རུ་སུ་དང་རྒྱ་ནག་ཁ་གྱེས་པའི་ཛ་དྲག་དུས་སྐབས་འདིར། ཨ་རི་གཉམ་དུ་འབྲེལ་ལམ་བཟང་ཏུ་གཏོང་ཆེད་མའོ་དང་ཀྲའུ་ཨན་ལིས་རྒྱལ་ས་པེ་ཅེང་དུ་རི་ཅར་ནི་སོན་དང་བཇལ་འཕྲད་གནང། དེ་ལོར་རང་དུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་དུ་མིན་གྭོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྐུབ་སྟེགས་ཚབ་ཏུ་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ཆོགས་ཞུགས་མི་སྣ་དང། མ་ཟད་སྡེ་སྲུང་ལྷན་ཁང་གི་གཏན་འཇགས་ཚོགས་མིར་འགྱུར།
1976 ལོར་མའོ་རྩེ་ཏུང་གྲོངས་རྗེས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་དབང་ཆ་བགོ་འགྲེམས་ལ་མཚམས་ཚིགས་གསལ་བོ་མེད་པའི་དབང་གིས། ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་དབང་རྩོད་ཀྱི་ཚ་ངར་འཕྱུར་ཏེ། སྲིད་དབང་གི་འཐབ་ཙོད་མཇུག་འཐུད། " མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" འཛིན་བཟུང་དང༌། ཏིན་ཞའོ་ཕིན་ཐེངས་གསུམ་པར་སྲིད་དབང་འཐབ་རྩོད་དུ་ཞུགས་པས། རྒྱ་ནག་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་གསར་པ་ཞིག་ཕྱེས། ཧྭ་ཡིས་ཕྱོགས་སྔར་ལངས་པའི་" མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" གཞོམ་ཆེད། ལག་གང་སྔ་བརྩད་དེ། སྐབས་དེར་དམག་གི་དབང་ཆ་ལག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཅིན་དབྱིང་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས། ལོ་དེའི་ཟླ་༡༠ ཚེས་༦ ཉིན་ཅང་ཆིན་སོགས་ཚོགས་འདུར་འབོད་འགུག་གིས། དབུས་སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེའི་འགོ་བ་ཝང་ཏུང་ཞིན་ལ་སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེ་༨༣༤༡ བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ། " མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" དང་ཕྱོགས་གཏོགས་རྣམས་འཕྲལ་མར་འཛིན་བཟུང་གིས་ཟུར་བཀར་ཞིབ་བཤེར་བྱས། ཚེས་༡༨ ཉིན་ཧྭ་གོ་ཧྥིན་གྱིས་དབུས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་" མི་བཞི་ཤོག་ཁག་" ཕམ་པར་བརྒྱབ་པའི་བརྡ་ཁྱབ་བཏང༌། ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་༨ པར་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་གཅིག་སྟེང༌། " རིག་གནས་གསར་བརྗེ་" དངོས་སུ་མཇུག་བསྒྲིལ་བའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས།
ཏིན་ཞའོ་ཕིན་ནི་ལོའི་བར་རྒྱ་ནག་གི་དབུ་ཁྲིད་


text:
ཤར་པའི་སྐད།
ཤར་པའི་སྐད་ (शेर्पा भाषा, Sherpa Language), [[༡]][[༢]] ནི་གཙོ་བོ་བལ་ཡུལ་དང་། གཞན་ཡང་། འབྲུག་ཡུལ། རྒྱ་གར། བོད་ཡུལ་བཅས་སུ་སྤྱོད་པའི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཡིན། སྐད་ཡིག་འདི་ཁམས་པའི་མི་རིགས་ལས་གྱེས་པའི་ཤར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་སྐད་ཡིན། ཁ་སྐད་ཀྱི་འགྲོས་ལ་མི་འདྲ་བ་མཆིས་ཀྱང་། ཡིག་སྐད་ལ་བརྒྱ་ཆའི་དགུ་བཅུ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བོད་སྐད་དང་མཐུན་ཞིང་། བརྒྱ་ཆ་བཅུ་གདོད་མའི་བརྡ་རྙིང་པའི་ཐ་སྙད་སོར་བཞག་གིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད། དེ་བཞིན་ཀློག་སྟངས་ཀྱི་འགྲོས་ཀྱང་དེང་སང་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བོད་སྐད་དང་ཅུང་མི་འདྲ་སྟེ། ཐ་སྙད་མང་པོ་ཞིག་ཀློག་སྐབས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་བཞིན་དབྱངས་གསལ་མིང་གཞི་དང་བཅས་པའི་སྒྲ་གདངས་ཁམས་གཙང་དུ་ཀློག་པ་ཧ་ཅང་མང་།


text:
བོད་ཀྱི་གླུ་བ་ཡག་དུང་།
ཤིང་རྟ།
རང་མི་རིགས་ལ་དུང་བ་ཟབ་པའི་གྲགས་ཅན་གྱི་གླུ་བ་ཡག་དུང་གི་ངོ་སྤྲོད་ངས་བྱ། སྙན་འཇེབས་འགྱུར་ཁུག་སྟོང་ལྡན་གྱི་གླུ་དབྱངས་རེ་རེས་ཚོར་འདུའི་རྦ་རླབས་ཀུན་ནས་སྐྱོམས་པར་བྱེད་པའི་མཐོ་སྒང་གླུ་བའི་རྗེ་བོ་ཡག་དུང་མཆོག་གི་ངོ་སྤྲོད་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག་ཁ་ཤས་དྲ་བ་ཁག་ཏུ་མཐོང་ཡང་ཁུངས་འཁྱོལ་པོ་རང་བྲིས་པ་ཞིག་དེ་སྔོན་མ་མཐོང་།
བོད་ཀྱི་གླུ་བ་ཡག་དུང་ངམ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་གི་མིང་འབྲི་སྟངས་ཐད་ལ། བསམས་ནའང་མིང་དག་པོ་ཞིག་འབྲི་ཤེས་མི་འདུག་ཅེས་སྨྲ་བར་སྤོབས། དཔེར་ན། ཡ་ཏུང་དང་། ཡར་དུང་། ཡ་དུང་། གཡའ་དྭངས་སོགས་འབྲི་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་མཐོང་ཡང་། དེ་དག་ནོར་བར་སེམས།
གླུ་པ་ཁོའི་མིང་ངོ་མ་ནི་(ཡག་དུང་)ཞེས་འབྲི་དགོས། དེ་ལྟར་ཡིན་པར་གང་གིས་ཤེས་ཞེ་ན། ངས་མ་ཎི་དང་ལྷན་དུ་ཤེས་པའི་གླུ་ཚིག་ཅིག་ཡོད་པ་ནི། ངའི་ཕ་ཡུལ་སྡེ་དགེའི་ལྕང་ར་རེད།། ཤིང་རྒྱ་ལྕང་རིག་སོང་ཕ་ཡུལ་དྲན།། ཞེས་པ་འདི་ཡིན་ཞིང་། སྡེ་དགེ་ལྕང་ར་ནི་གླུ་པ་འདིའི་སྐྱེས་ཡུལ་ངོ་མ་རེད། དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕ་མས་བྱིས་པར་གཅེས་མྱིང་འདོགས་ལུགས་ཆ་རྒྱུས་ཕལ་ཆེར་ང་ལ་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་བོད་པས་མིང་འདོགས་ལུགས་ལ་འདོད་རྒྱལ་དང་རྗེས་སྒྲུབ་ཅེས་གཉིས་སུ་གྲགས་པ་ལས། ཕ་མས་བྱིས་པར་གཅེས་མིང་འདོགས་སྐབས་རྗེས་སྒྲུབ་ཀྱི་མིང་ཁོ་ན་ངེས།
རྗེས་སྒྲུབ་ཀྱི་མིང་ནི་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་དུ་ཡོད་པས། ཡག་དུང་ཞེས་པར་འགྲེལ་བཤད་ངེས་པར་དུ་ཡོད། ཡག་༽ནི་བཟང་བ་དང་མཛེས་པའི་དོན་ཡིན་ཞིང་། དུང་༽ནི་འདྲ་བར་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་ཤ་མདོག་དཀར་བའི་དོན་ཡིན་ངེས། དེ་དང་འདྲ་བར་དེ་ཕྱོགས་སུ་གཅེས་མིང་འདོགས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་མང་། དཔེར་ན། ཕོའི་མིང་ལ། ཡག་དཀར། ཡག་དགའ། ཡག་རིལ། ཡག་ཕྱུག་སོགས་དང་། མོའི་མིང་ལ། ཡག་ལྷ། ཡག་སྐྱིད། ཡག་འཛོམས། ཡག་མཚོ། ཡག་མཛེས་སོགས་འདོགས་ལུགས་མང་། དུང་༽འདི་མགོར་ཡོད་པའི་མིང་ཡང་དུ་མ་ཡོད། དུང་མཚོ། དུང་ཡག དུང་སྐྱིད། དུང་མཛེས་སོགས་གོང་འོག་གི་བུ་དང་བུ་མོའི་མིང་འདི་ཚོར་དཔགས་ན་༼ཡག་དུང་༽ནི་གླུ་པ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་གི་བྱིས་དུས་ཀྱི་གཅེས་མིང་ཡིན་པར་འཁྲུལ་མེད་དུ་ཤེས་ནུས།
གླུ་དབྱངས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འགྱུར་ཁུག་རེ་རེས་ཡིད་འགུག་གི་ནུས་པ་ཅི་ཡང་ལྡན་པའི་གླུ་བ་ཁོང་ནི། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༣ ལོར་ཁམས་སྡེ་དགེ་ལྕང་ར་ཞེས་པའི་གྲོང་གསེབ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་རུ་སྐྱེས་ཤིང་ལོ་ན་ཆུང་དུས་ནས་གླུ་གཞས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གྲུབ་ཆ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་མངའ་བ་མ་ཟད་མཚར་སྡུག་དཔལ་གྱིས་ཕྱུག་པའི་ལང་ཚོའི་འཇོ་སྒེག་ཀྱང་ལྡན་ཞེས་ཐོས། གླུ་པ་འདིའི་བླ་མས་གནང་བའི་མིང་ལ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་ཟེར་ཞིང་ཕ་མས་བཏགས་པའི་གཅེས་མིང་ནི་ཡག་དུང་ཡིན་ངེས།
ལོ་ན་༡༢ སྟེང་དུ་ཕ་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་རྗེས། ཨ་མ་དང་སྲིང་མོ་གཉིས་དང་ལྷན་དུ་འཚོ་བ་རོལ་དགོས་བྱུང༌། ཁྱིམ་ཚང་གི་འཚོ་བའི་དཀའ་ངལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་སློབ་ཆུང་ལོ་རིམ་གསུམ་པ་བཏོན་རྗེས་སློབ་གྲྭ་འགྲོ་འཚམས་འཇོག་དགོས་བྱུང༌། རང་ལོ་༡༦སྟེང་དམག་ནང་དུ་ཞུགས། དམག་ནང་ཞུགས་པའི་རིང་ཁོང་གིས་མི་རིགས་གཞན་གྱི་གླུ་གཞས་དང་བྲོ་གར་ལ་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པས་ཉ་གསེར་མིག་ཅན་ཆུ་བོ་དང་འཕྲད་པ་ནང་བཞིན་རང་དགའ་རང་འདོད་ཀྱིས་གླུ་གཞས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ལེན་པའི་ལད་མོ་དང་འཚོལ་ཉུལ་བྱས།
ཁོང་གི་སྐད་གསང་མཐོ་དམའ་སྦོམ་ཕྲ་གང་ལའང་འགག་ཐོགས་མེད་པའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ངག་གི་རྩལ་དང་གླུ་ལེན་པར་དགའ་ཞིང་བྲོ་འཁྲབ་པར་མོས་པའི་གཤིས་ཁ་བཟང་པོ་ལ་ཀུན་གྱིས་དགའ་བསུ་ཆེན་པོར་བྱས། ལོ་གཉིས་སོང་རྗེས་ཡང་བསྐྱར་དམག་གྲལ་ནས་ཕྱིར་བུད་དེ་ ཁོང་མ་བུ་གསུམ་གྱི་འཚོ་བརྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་འདྲུད་འཁོར་(tractor)གྱི་ཁ་ལོ་བ་བྱས་ནས་ལོ་མང་པོར་ངལ་རྩོལ་རྒྱག་མྱོང་ཞིང་། གླུ་པ་ཁོང་ནི་ཨ་མ་དང་སྲིང་མོ་ལ་བྱམས་སྐྱོང་མཛད་པའི་སྐྱེས་པ་ཡ་རབས་ཤིག་ཡིན་སྐད་ཐོས།
མཐོན་མཐིང་གཡུ་ལྟར་སྔོ་བའི་ནེའུ་གསིང་དང་ལྕང་ལོ་བསིལ་རླུང་གིས་དལ་གྱིས་གཡོ་བའི་འོག་ནས། གླུ་པ་འདིས་ཁུ་བྱུག་གི་གསུང་སྐད་དང་བསྡོངས་ཏེ་བོད་ཀྱི་གླུ་གཞས་དག་སྙན་མོ་ངག་ལ་གྱེར་སྐབས། གླུ་པ་ཁོང་དང་ན་མཉམ་པའི་གཞོན་ནུ་མ་དག་ལྷད་མེད་བརྩེ་དུང་གི་རྦ་རླབས་དྲག་ཏུ་འཕྱོ་བ་མ་ཟད་སྙིང་གི་དུང་བ་ཡོད་ཚད་དབྱངས་སུ་གྱེར་འདོད་ཡོད་མཁན་རེ་གཉིས་མིན་སྐད་ཐོས། སྒེག་པའི་གར་སྟབས་ཅི་ཡང་སྒྱུར་བའི་སྨིན་ལེགས་མ་དེ་དག་གིས་བརྩེ་སེམས་གསང་བ་མཚོན་པའི་ཟུར་མིག་གི་མདའ་མོ། བཞིན་རས་ཟླ་བའི་མདངས་ལྡན་གྱི་གླུ་པ་ཁོང་ལ་འཕངས་པ་ཉུང་ཉུང་ག་ལ་ཡིན། འོན་ཏང་སྙིང་གཏམ་དར་དིར་སྒྲོགས་པར་འདོད་པའི་གཞོན་ནུ་མ་ཡོད་ཚད་གླུ་བ་ཁོང་གི་བརྩེ་གྲོགས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མེད་པས། བྲལ་གདུང་དང་སྐྱོ་སྣང་གི་ཀློང་དུ་ཁེར་རྐྱང་གི་ཚོར་སྣང་ཅན་སྨིན་ལེགས་མ་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་སྐད་ཐོས།
གླུ་པ་འདི་ན་སོན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཁོང་གི་གླུ་གཞས་ལ་ཕྱི་ནང་མི་རིགས་ཀུན་གྱིས་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱིས་བསྟོད་བསྔགས་ཐོབ་པ་དང་རང་ཉིད་ནས་ཀྱང་གླུ་དབྱངས་ལ་དགའ་ཞེན་ཆེ་བས་གླུ་དང་རོལ་ཆ་པི་ཝང་རྒྱུད་དྲུག་མ་སོགས་གང་མང་ཞིག་ལ་རང་སྦྱོང་བྱས་གླུ་དབྱངས་སྒྱུ་རྩལ་པ་ཞིག་བྱ་རྒྱུའི་རེ་འདུན་ཡོད་ཀྱང་། རེ་འདོན་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་བསམ་དོན་མི་འགྲུབ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་ཆ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་འཛོམས་དགོས་པས་ཁོང་གིས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་དེ་རླངས་འཁོར་ཆེ་བ་ཞིག་ཉོས་ཏེ་ཞོར་དུ་ཤིང་ཆ་འདྲེན་བའི་ལས་ལ་ཞུགས།
སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ནི་ཁོ་རང་དར་མདོ་བརྒྱུད་དེ་རྒྱ་ཡུལ་ཁྲི་འདུ་རུ་འགྲོ་སྐབས། དཀར་མཛེས་ཁུལ་གླུ་གར་ཚོགས་པའི་གྲོགས་པོ་ཞིག་གི་སར་པི་ཝང་དཀྲོལ་ཏེ་གླུ་ཞིག་བླངས་པས་ལྷན་དུ་ཞུགས་པའི་གྲོགས་པོ་རྣམས་ཧ་ལས་དགོས་པར་གྱུར་པ་མ་ཚད་སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་གླུ་གར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་དཔོན་གྱི་ཡིད་སེམས་རབ་ཏུ་འཕྲོག་པས་གྲོགས་པོ་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྐྱེས་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་རྟིང་སྐུལ་དང་རོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོ་རང་དཀར་མཛེས་ཁུལ་མང་ཚོགས་སྒྱུ་རྩལ་ཁང་དུ་ལས་དོན་གཉེར་བའི་གོ་སྐབས་རྙེད་པ་རེད།
དེ་ནས་བཟུང་རྒྱ་བོད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་གི་ནང་མ་གླུ་ཁང་སོགས་སུ་བོད་རྒྱ་སྐད་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླུ་གཞས་གཏོང་མགོ་བརྩམས། རིམ་བཞིན་ཁྲི་འདུ་གྲོང་ཁྱེར་ཁུལ་དུ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་དགའ་མོས་བྱེད་སའི་བོད་ཀྱི་གླུ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༢ ལོར་《གངས་ཕྲུག་གི་སེམས་པ་》ཞེས་པའི་ཆེད་སྒྲིག་སྒྲ་ཐག་ཐོག་མ་དེ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ཤིང༌། ལོ་ཕྱེད་ཀའི་ནང་སྒྲ་ཐག་ཁྲི་ ༦༠ ལྷག་འགྲེམས་རྒྱུག་ཐུབ་པ་བྱུང༌། དེ་དང་བསྟུན་ནས་ཁོང་གི་མཚན་སྙན་ཀྱང་བོད་ཁམས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ། ((གཞན་རྩོམ་གཡར་))
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ལོའི་སྟོན་ཀར་ལྷོ་ནུབ་མཁའ་འགྲུལ་གཞུང་གཉེར་ཁང་གིས་ཆེད་དུ་ ་བརྙན་འཕྲིན་གླུ་དབྱངས་མཁའ་ལྡིང་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ ལ་འཁོར་བའི་སེམས་པ་ཞེས་པ་ལྷ་སར་བརྙན་ཕེབས་བྱེད་དུ་འོང་སྟེ་བོད་ཁུལ་གྱི་གླུ་བ་བཞི་བཙལ་ཡང༌། གླུ་ཚིག་རྩོམ་པ་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཟླ་བ་དང་དབྱངས་རྩོམ་པ་པོ་སྨིན་གླིང་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱི་ཐུགས་བློ་མ་ཁེངས་པར་བརྟེན། གླུ་པ་ཡག་དུང་གདན་ཞུ་བྱས་ཏེ་《མཁའ་ལྡིང་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་》ཞེས་པ་སྒྲ་ལེན་བརྙན་ཕབ་བྱས། དེའི་ཕྱི་ལོར་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བརྙན་འཕྲིན་གླུ་གཞས་འགྲན་སྡུར་སྟེང་གླུ་གཞས་དེར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གླུ་དབྱངས་འགྲན་བསྡུར་ཐོག་ཆེས་དགའ་བསུ་ཐོབ་པའི་ཀྲུང་གོའི་གླུ་དབྱངས་ཞེས་པར་འདེམས་ཐོན་བྱས་པ་མ་ཟད་གསེར་གྱི་རྟགས་མའི་བྱ་དགའ་ཡང་ཐོབ།
དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་མཚན་སྙན་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་གྲགས་ཤིང༌། ཁོང་ནི་བོད་མི་དག་གིས་ཆེས་དགའ་མོས་བྱེད་སའི་གླུ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། གཞས་པ་གྲགས་ཅན་ཡག་དུང་ཁོང་གིས་རྒྱ་སྐད་ཐོག་བཏང་བའི་གླུ་གཞས་ཡོངས་རྫོགས་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུང་སྐོར་འགའ་ཤས་མ་གཏོགས། བོད་ཀྱི་ས་ཆ་དང་། རིག་གཞུང་། མི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་གོམས་གཤིས། ལོ་རྒྱུས། ལ་རྒྱ་བཅས་ཡིན་པ་ལས་རྒྱ་གུང་ཁྲན་ལ་བསྟོད་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད།
གླུ་པ་འདིས་བོད་ཀྱི་ཕོ་རྒོད་ཚོའི་དཔའ་མཛངས་དང་། སྐྱེས་མ་ཚོའི་བརྩེ་དུང་དང་མཛེས་མཛངས་སོགས་བརྗོད་ཚིག་ཅན་གྱི་གླུ་གཞས་སྔ་ཕྱི་དུ་མ་བཏང་པས། རྒྱ་མི་རིགས་ཚོའི་བོད་མི་རིགས་ལ་མཐོང་ཆུང་དང་བརྙས་བཅོས་བྱ་འོས་པ་ཞིག་རེད་མི་འདུག་སྙམ་པའི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད། བོད་སྐད་ཤེས་བཞིན་དུ་རྒྱ་གཞས་བཏང་བ་ལ་དགོས་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་དག་གིས་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ཏུ་རྩོམ་ཡིག་འགྲེམ་སྤེལ་གྱིས་དོན་ཕན་ཡང་དེ་བཞིན་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན། སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་རྒྱ་རིགས་གཞས་མ་ཧང་ཧེང་ཟེར་བ་གྱེན་འཕུར་གནམ་གྲུ་ནས་རྩེ་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལའི་ཐོག་ཏུ་བབས་ཏེ་འཁྲབ་སྟོན་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་འཇོག་སྐབས། བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་འོད་ཟེར་གྱིས་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་དྲ་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པས་དེ་ལ་ལྟ་ཀློག་བྱ་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་སྟེ། གཞས་མ་ཧང་ཧེང་གི་ལས་འཆར་ཡོངས་རྫོགས་མཚམས་འཇོག་བྱ་དགོས་བྱུང་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཡིག་བྲིས་པ་དང་རྒྱ་གཞས་བཏང་བ་ཙམ་གྱིས་བོད་ལ་ཤ་ཞེན་མེད་པ་རེད་སྙམ་པ་ནི་བློ་ཆུང་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་རྙེད་ཐུབ།
གླུ་པ་འདིས་རྒྱ་སྐད་ཐོག་ཏུ་བླངས་ཤིང་མི་རྣམས་ཀྱི་དགའ་སྐྱོའི་སེམས་ཁམས་ལ་ཤིན་ཏུ་རན་པའི་གླུ་གཞས་དཔེར་ན།  >དང་།  >  >  >  >  >  >  >  >  >  >  >  >  > སོགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ལ་ཡིད་སེམས་འགུག་པའི་གླུ་དབྱངས་དུ་མ་ཡིས་བོད་ཀྱི་གླུ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཐད་ལ་སུས་ཀྱང་འགྲན་དུ་མི་བཟོད་པའི་བྱས་རྗེས་བཞག་ཡོད་པས་ཀུན་གྱི་གླུ་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་སྤྲད་པའང་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་རེད།
རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་དང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པ་ཚུད་པའི་གླུ་པ་འགྲན་བསྡུར་གྱི་བྱ་དགའ་ཧ་རིགས་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ཐོབ་མྱོང་ལ་གླུ་ལེན་ཙམ་དུ་མ་ཟད་པར་པི་ཝང་རྒྱུད་དྲུག་མ་དང་བོད་ཀྱི་པི་ཝང་། ས་ཁི་སེ། རྔ་གཅོང་སོགས་རོལ་ཆས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབུད་རྡུང་དཀྲོལ་བའི་རིག་རྩལ་ལ་རང་སྟོབས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
བོད་སྐད་ཐོག་ཏུ་བླངས་པའི་གླུ་གཞས་ཁག་ནི།  >དང་།  >  >  >  >  >སོགས་གླུ་དབྱངས་སྐོར་ཞིག་གིས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླའི་ཡིད་ཀྱི་བརྟན་པ་དབང་མེད་དུ་འཕྲོག་ཡོད། ཁོང་གི་དགོངས་པ་ལྟར་ན་བོད་ཀྱི་གླུ་དབྱངས་དང་རོལ་མོའང་དུས་རབས་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གར་སྟེགས་སུ་གོམ་ཁ་བསྒྱུར་དགོས་པས་སྔར་ཡོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་མ་ཚིམ་པར་བོད་ཀྱི་རོལ་མོའི་མཐུན་ཚོགས་ཤིག་ཀྱང་བཙུགས་ཏེ་གསར་སྐྱེས་ཀྱི་གླུ་བ་དང་གླུ་མ་གང་མང་ཞིག་གསོ་སྐྱོང་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་ལགས། (གཞན་རྩོམ་གཡར)  །
(རྒྱ་ཆེ་བའི་དྲ་གྲོགས་རྣམ་པ་ལགས། འདིར་གླུ་བ་ཡག་དུང་གི་ངོ་སྤྲོད་འབྲི་དགོས་དོན་ནི། བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གནའ་བོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གླུ་གཞས་དག་ནི། སེམས་ཁམས་ཀྱི་སྨན་རེད་འདུག་ཅེས་རྒྱ་ཡི་མཁས་པ་དང་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་ཡང་གླེང་བཞིན་འདུག་པས། དེ་ལྟར་ཡིན་ན། བོད་ཀྱི་གླུ་པ་གླུ་མ་དག་ནི་འགྲོ་བ་མི་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་སྨན་པ་ཞིག་ལོས་ཡིན། གསར་དུ་དབྱངས་རྩོམ་པ་པོ་དག་གིས་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གླུ་གཞས་དག་ལ་ལྷད་བཙུད་དེ་ར་མགོར་ལུག་སྦྱར་བྱས་པ་དག་ནི་སྨན་གྱི་ནང་དུ་དུག་བསྲེས་པ་དང་མཚུངས་པས་དེའི་ཐོག་ཏུ་ཡིད་གཟབ་གནང་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་སྙིང་ནས་ཞུ་འདོད་བྱུང་། ལྷག་པར་དུ་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་བོད་ཀྱི་དམངས་གཞས་དང་དམངས་གླུའི་དབྱངས་འགུགས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ནམ་མཁའི་འཇའ་ཚོན་བཞིན་གཏན་མེད་དུ་ཡར་བཞིན་པ་འདི་ནི། འགྲོ་བ་མི་རིགས་སྤྱི་ལ་གསོ་ཐབས་མེད་པའི་གྱོང་རྒུད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་འདིའི་ཐད་ལ་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་ལྷག་བསམ་ཅན་དག་གིས་དྲན་སྐུལ་བྱ་འོས།
ནུབ་ལ་ཉེ་བའི་བོད་ཀྱི་དམངས་གླུ་དང་དམངས་གཞས་དག་གླུ་པ་ཡག་དུང་སོགས་གྲགས་ཅན་གྱི་གླུ་པ་གླུ་མ་དག་གི་སྙན་མོ་ངག་གི་འགྱུར་ཁུག་ལས་ནམ་ཐོན་གྱི་རེ་སྒུག་ཤིན་ཏུ་ཆེ། ཀ་ཡེ། གླུ་པ་ཡག་དུང་ལགས། ཁྱེད་ཀྱིས་སྙན་མོ་ངག་ལ་གྱེར་མྱོང་བའི་ >ཞེས་པའི་གླུ་དབྱངས་དེ་ནི་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་སྣང་བ་འདྲེན་བྱེད་ཅིག་ཡིན་པས། དེ་ནི་མི་མངོན་པའི་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་ཟིན་པས་སླར་ཡང་སྙན་པོ་ངག་ལ་ལན་གཅིག་གྱེར་ན་མི་ལེགས་སམ།


text:
ལོ་རྒྱུས།
ལོ་རྒྱུས་ནི་གནས་ཚུལ་བྱུང་རབས་ལ་གོ་དགོས་པས་དེ་ནི་འདས་ཟིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་བྱེད་ཡིན། དེ་ལ་ཡི་གེར་བྲིས་པ་དང་། ངོས་ལ་བརྐོས་པ། སྒྲ་རུ་ཕབ་པ། རིས་སུ་བཀོད་ པ་སོགས་མཚོན་བྱེད་སྣ་ཚོགས་ཡོད་མོད། མཚོན་བྱེད་གཙོ་བོ་ནི་གོམས་པའི་དབང་གིས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ལ་ཟེར།
ནང་དོན།
གསལ་བཤད།[རྩོམ་སྒྲིག]
ལོ་རྒྱུས་མཚོན་བྱེད།[རྩོམ་སྒྲིག]
·བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་གྲགས་ཅན།
༡ མ་ཎི་བཀའ་འབུམ། ༢ བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ། ༣ བེེ་རོའི་འའདྲ་འབག ༤ ཉང་གི་ཆོས་འབྱུང་། ༥ མཁས་པ་ལྡེའུའི་ཆོས་འབྱུང་། ༦ དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། ༧ ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་། ༨ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། ༩ བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་། ༡༠ དེབ་ཐེར་དམར་པོ། ༡༡ རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་། ༡༢ དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས། ༡༣ དེབ་ཐེར་སེར་པོ། ༡༤ དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། ༡༥ བདུད་འཇོམས་ཆོས་འབྱུང་། ༡༦ བདུད་འཇོམས་རྒྱལ་རབས། ༡༧ སྦ་བཞེད། ༡༨ པདྨ་བཀའ་ཐང་།


text:
དབང་ཆེན་རྡོ་རྗེའི་བརྩམས་ཆོས《ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་མོ་ཡིག་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ》།
ཉེ་སྔོན། དབང་ཆེན་རྡོ་རྗེའི་བརྩམས་ཆོས《ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་མོ་ཡིག་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ》ཞེས་པའི་དཔེ་ཆ་གསར་པ་འདི་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་བསྐྲུན་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་པ་དང་། འདིའི་ནང་ཏུན་ཧོང་མོ་ཡིག་གི་རིག་གནས་ཆ་ཇེ་ཚང་དང་རྣམ་པ་ཕུན་ཚོགས་སུ་བཏང་ཡོད།
ཏུན་ཧོང་མོ་ཡིག་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ཆབ་དཔལ་རིག་གསུམ་མཚོན་པའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། དེ་བས་དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ལེའུ་དང་པོ་ནི། ཏུན་ཧོང་མོ་ཡིག་གི་ཤོག་དྲིལ་ངོ་སྤྲོད་དང་མོ་ཆས་མཚམས་སྦྱོར། ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་ཚུལ་གཙོ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ཡོད། ལེའུ་གཉིས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་མོའི་རིག་གནས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་འཕེལ་རིམ་སོགས་སྤྱི་བཤད་བྱས་ཏེ། ཏུན་ཧོང་མོ་ཡིག་གི་སོག་པའི་མོ་དང་བྱ་རོག་གི་སྐད་ལ་བརྟག་པའི་མོ། ཤོ་མོ། དོང་ཙེའི་མོ། ནང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མོ་སོགས་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་པ་བཏང་ཡོད། ལེའུ་གསུམ་པར་ཏུང་ཧོང་མོ་ཡིག་གི་རིན་ཐང་དང་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་པ་དང་། ཏུན་ཧོང་མོ་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་གཞན་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་རྣམས་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་བརྗོད་པས། དཔྱད་རྩོམ་ཡོངས་ལེའུ་གསུམ་གྱིས་གྲུབ་པར་བྱས་ཏེ་ཏུན་ཧོང་མོ་ཡིག་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡུས་དང་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད།
བོད་གནའ་བོའི་མོའི་རིག་གནས་ནི་དགོངས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ལ་རྣམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་རིག་པའི་ཉིང་བཅུད་རྡོག་པོ་ཡང་ཡིན། དེ་བས་གནའ་བོའི་ཤེས་རིག་གི་རུམ་ཁོང་དྲོན་མོའི་དབུས་ན། དེ་སྔའི་མིའི་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་དང་ཆོས་ལུགས་དད་མོས། སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ། སྐད་དང་རིག་གནས་སོགས་ཉར་ཡོད་ཕྱིན། དེ་དག་རྣམས་ཞིབ་ཆའི་ངང་ཞིབ་འཇུག་དང་དཔྱད་པ་གཏོང་པར་ཤིན་ཏུ་ནས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བས། ཏུན་ཧོང་མོ་ཡིག་གི་ཤེས་རིག་གཏོས་ཆེན་པོ་འདིའི་སྙིང་བོ་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་གཏོང་པར་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ཐོན་ཡོད།
རྩོམ་པ་པོའི་འབྲེལ་གཏུག་ཁ་པར། 15297140002


text:
གངས་རིན་པོ་ཆེ།
གངས་རིན་པོ་ཆེ།
གངས་ཏི་སེའམ་གངས་རིན་པོ་ཆེ་ནི་བོད་ལྗོངས་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་གི་བྱང་རྒྱུད་དུ་ལྷུན་ཆགས་སུ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་མཚོ་ ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་༦༦༥༦ཡོད་པ་རེད། གནས་འདིར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་སྔོན་ནས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་དང་། ཕྱི་རོལ་རིག་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་ངོས་ འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཡོད། དེ་ཡང་གནས་འདི་ ཉིད་ཏི་སེར་ངོས་འཛིན་ཚུལ་ནི་མདོ་སྡེ་ཕལ་མོ་ཆེ་དང་ དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པའི་མདོ་སོགས་ནས་ཏི་སེའི་རི་བོ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔའི་དབྱིབས་ཅན་ནམ་འཕང་དང་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད་པ་སོགས་གསུངས་འདུག དེ་ལྟ་བུའི་ གངས་རི་གང་ན་ཡོད་སྙམ་ན། ཆོས་མངོན་པར་མཛོད་ ལས་འདི་ནས་བྱང་དུ་རི་ནག་དགུ་འདས་པ་ན་དེ་ནི་གངས་རིའོ།། ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དོན་མཛོད་འགྲེལ་ ལས་འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ན་རི་ནག་པོ་དགུ་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ན་གངས་རི་ཡོད་དོ།། གངས་རི་དེའི་ཕ་རོལ་རི་ བོ་སྤུས་ངན་ལྡན་པའི་ཚུར་རོལ་ན་མཚོ་མ་དྲོས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལས་ཆུ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ་གངྒ་དང་སིནྡྷུ། སི་ཏྰ། པཀྵུ་ བཅས་འབབ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།པདྨའི་ལུང་བསྟན་བཀའ་རྒྱ་མ་ལས་གངས་ཏི་སེ་ཤེལ་གྱི་ མཆོད་རྟེན་འདྲ་བའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཟངས་ལུང་ཡོད་ཅེས་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། བློན་པོ་བཀའ་ཐང་ལས་རྡོ་རྗེ་ གདན་ནས་བྱང་ཕྱོགས་བཅལ་བ་ན། རི་ནག་དགུ་འདས ་ཕ་རོལ་གངས་ཏི་སེ།། ཞེས་པ་དང་། དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ མངའ་རིས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བཙུན་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱིས་གདན་དྲངས་སྐབས་ཏི་སེའི་མདུན་བར་ཁའི་ཐང་དུ་ཕེབས་ ཚེ། ཇོ་བོ་རྗེའི་ཞལ་ནས། ཏི་སེའི་གངས་ནས་གནས་ བརྟན་རྣམས་གདུགས་ཚོད་ཀྱི་གནྜི་རྡུང་བྱུང་། རང་རེ་ཡང་གུང་གི་དྲོ་གྱིས་ཤིག་གསུངས་པ་སོགས་རྒྱ་བོད་པཎ་གྲུབ་སུས་ཀྱང་ཏི་སེ་ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་རི་འདི་ ལ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན། གནས་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་ནས་ འབྲི་གུང་སྐྱོབ་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན་ནས་རྗེ་དཀོན་མཆོག་ཕན་བདེ་ཉི་མའི་བར་གངས་ཏི་སེའི་རིག་པ་འཛིན་མཁན་རྡོར་འཛིན་དང་འབྲི་གུང་པའི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་མ་ཆད་པ་བྱུང་། ཁྱད་ པར་དུ་མཉམ་མེད་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྒྲུབ་གནས་སུ་གྱུར་རྗེས། རྗེ་མར་པ་ལུང་བསྟན་ལྟར་མི་ལ་རས་ པ་གནས་འདིར་སྒྲུབ་པ་ཡུན་རིང་མཛད། དེ་བཞིན་དུ་ འབྲི་གུང་སྤྱན་སྔ་ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་དང་། གྲུབ་ ཐོབ་སེང་གེ་ཡེ་ཤེས། རྒོད་ཚང་པ། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ ཆོས་རྒྱན། ཞབས་དཀར་པ་སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོས་ ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་མྱོང་། གངས་ཏི་སེའི་སྟེང་གི་ཨ་ཕུག་ཏུ་གྲགས་པ་ནི་རྗེ་མི་ལས་བྲུས་ཤིང་ཨ་ཡིག་བཀོད་པ་བཤད་ལ། ཏི་སེའི་མདུན་ གྱི་ལ་སྔགས་ཞེས་བྱ་བའི་མཚོ་ཆེན་པོ་མི་ལྤགས་ཀྱི་གཡང་གཞིའི་རྣམ་པ་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། སྲིན་ ཡུལ་ལངྒ་པུ་རི་ན།། དུག་མཚོན་ནག་པོ་མེ་རེ་རེ།། ཞེས་ གསུངས་པ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་མགོན་པོ་བེང་ཆེན་ལྕམ་དྲལ་གྱི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པར་གསུངས། ཏི་སེའི་ཕྱོགས་བཞི་ན་ཡོད་ པའི་ཞབས་རྗེས་བཞི་ནི་མགོན་པོ་བེང་གིས་གངས་ཏི་སེ་འདི་ཀླུ་ཡུལ་དུ་གདན་འདྲེན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཏི་སེའི་རྐེད་པ་ལ་ཐག་པ་བརྒྱབ་ནས་འཁུར་བར་བརྩམས་པ་ན། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ ཡུལ་ནས་སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་ངང་བའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ འཕུར་ནས་ཕེབས་ཏེ་ཕྱོགས་བཞིར་ཞབས་རྗེས་རེ་བཀོད་པས་གདན་འདྲེན་མ་ནུས་པར་ལུས་པས། ད་ལྟའང་དེ་ བཞི་ལ་ཏི་སེ་མི་འགྱུར་བའི་གཟེར་བཞི་ཞེས་གྲགས་སོ།།
མཚོན་རྟགས།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།[རྩོམ་སྒྲིག]
1990ལོའི་བོད་ལྗོངས་ནང་བསྟན་དུས་དེབ་ཐེངས་དང་པོར་གསལ་།


text:
བཀྲས་མཐོང་གི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ལ་དབྱེ་ཞིབ།
བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་བསྐྱར་ཞིབ་དྲ་བ།
རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ་གླེང་འདིའི་ཁྲོད་ང་ཚོས་བཀྲས་མཐོང་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་གསུངས་པའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཆ་གཙོ་བོ་དག་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཡོད། དེ་ནི་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་མ་འོངས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས། འོས་འདེམས་བྱེད་མཁན་མི་དམངས་ཚོ་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད། འདི་ནི་གོང་དང་མཚུངས་པའི་གནད་དོན་ཐད་བློ་བཟང་སེང་གེ་ཀྱིས་གསུངས་པའི་སྲིད་ཇུས་དང་དབྱེ་བསྡུར་འཚམ་པོ་ཡོང་ཆེད་ཡིན་ལ། དགོངས་ཚུལ་མི་མཐུན་པའི་ཆ་རྣམས་ལ་གསལ་ཁ་ཡོང་ཆེད་ང་ཚོས་ཁོང་རྣམ་པར་བཀའ་འདྲི་བྱས་ཡོད། གཤམ་ཏུ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར། བཀྲས་མཐོང་གིས་གསུངས་པའི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་གསུངས་པ་དེར་ཞིབ་གསལ་གྱི་ཆ་ནས་མི་འདང་བའི་ཞན་ཆ་ཅུང་ཡོད་པར་མཐོང་།
རང་ཐག་རང་གཅོད་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ནང་དོན་སྙིང་བསྡུས།
རང་ཐག་རང་གཅོད་ནི་མཉམ་སྦྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་འཁོད་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་རྩ་འཛིན་སྒྲིག་གཞི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་(རྒྱ་ནག་གིས་མོས་མཐུན་བྱས་ཡོད)ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་གྲོས་མཐུན་བྱུང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་གྱི་ཆིངས་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་དངོས་སུ་ལག་ལེན་ལ་འཁེལ་བ་བྱ་རྒྱུའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཡིན། རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཐག་གཅོད་༡༥༡༤ཡི་སྐབས་”དེ་ནི་མི་ཚང་མར་གཅིག་མཚུངས་སུ་ཡོད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་སྟེ། འདི་ལ་གཞིགས་ཏེ་མི་ཚང་མས་རང་དབང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་དོན་གནས་བབ་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཆོག་ལ། རང་ཉིད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་། སྤྱི་ཚོགས། ལེགས་བྱང་སོགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་འབད་འབུངས་བྱ་ཆོག”ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད།
དེ་ལ་ཆེད་དུ་དྲི་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་དམིགས་འབེན་ཏུ་བཟུང་བའི་”མི་དམངས”སུ་ཡིན་ནམ་ཞེས་པ་དེ་རེད། སྐབས་འདིར་ང་ཚོར་བློ་བདེ་བག་ཕེབས་ཀྱིས་ཁ་གཡར་ས་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཐག་གཅོད་༡༧༢༣སྐབས་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་”བོད་མི་དམངས”་ནི་”རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང”་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ས་དེ་ཡིན་སྐོར་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་བ་དེ་ཡིན།
རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཐག་གཅོད་༡༥༤༡སྐབས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་དུ་རང་བཙན་གྱི་ངོ་བོར་བསྐྱོད་ཆོག་ལ། རང་དབང་ལྡན་པའི་ཚོགས་སྡེའི་ངོ་བོར་བསྒྱུར་ཆོག་པའམ། ཡང་ན་མངའ་སྡེའམ་སྲིད་གཞུང་གཞན་(རང་སྐྱོང་ཚུད་པའི)དང་ཟླ་སྦྲེལ་བྱ་ཆོག་པའི་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད། རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་འདི་ལག་ལེན་ཏུ་འགེལ་བར་སྔར་ཡོད་སྲིད་གཞུང་ཁག་གིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ཐོབ་ཐང་དང་གཅིག་སྡུད་ས་ཁོངས་སོགས་ཀྱི་བར་འགལ་ཟླ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་གསལ་བོ་རེད། བློ་མི་བདེ་བའི་རྩོད་ཉོག་འདིའི་ཐད་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཐག་གཅོད་༢༦༢༥སྐབས་”མི་དམངས་ཀྱི་རང་ཐག་རང་གཅོད་དང་འདྲ་མཉམ་ཐོབ་ཐང་གི་རྩ་འཛིན་སྒྲིག་གཞི་དེ་མི་དམངས་ཀྱིས་བསྲུང་བརྩི་བྱས་ཏེ་”རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱིས་སྲིད་གཞུང་ཁག་གི་གཅིག་སྡུད་ས་ཁོངས་ལ་ཕོག་ཐུག་མི་གཏོང་ཚུལ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད།
དེའི་སྙིང་དོན་ནི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་བདག་དབང་ངམ་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཐོབ་པའི་མི་དམངས་ཚོར་ཁ་བྲལ་གྱི་ཐོབ་ཐང་མེད་པ་དེ་རེད། (དེ་ནི་”རྒྱ་ནག་གི་ཨོ་བྷ་མ”ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་གནས་སྟངས་ཤིག་སྟེ་བོད་མི་ཚོར་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན།)
དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བཤད་ན། ད་སྐབས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་མི་ཚོར་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་བཞིན་སྲིད་གཞུང་གིས་མི་དམངས་ཚོར་བདག་དབང་སྤྲོད་པའི་འགན་ལེན་མ་བྱས་ཚེ། ཁ་བྲལ་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་སྲིད་པ་ཞིག་གམ(མ་མཐར་ཡང་ཁ་བྲལ་ལ་དགག་བྱ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན)། འདི་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གིས་བརྩད་ཞིབ་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་ཁ་མེད་པའི་སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཀོ་སོ་ཝོའི་གདམས་ཀའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ལ་གཡོལ་ཐབས་བྱས་ཡོད་ནའང། ཁ་ན་ཌའི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༨ལོའི་ཁུ་བྷེག(Quebec)གི་ཁ་བྲལ་གྱི་གྱོད་དོན་ཐད་བཏོན་པའི་དགོངས་ཚུལ་ཡིན་པ་རེད། -ཐག་གཅོད་ཀྱིས་བཤད་ཐུབ་པ་ཞིག་ནི་ཁྲིམས་གཞི་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དེ་འདྲ་མེད་ནའང་། རང་བཙན་གཙང་མ་ལས་གདམས་ཀ་གཞན་མེད་པར་གྱུར་ཚེ་ལམ་བུ་དེ་འདེམས་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། གང་ལྟར་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཆུང་ཤོས་ཀྱི་ཚད་ནས་བལྟས་ཀྱང་མི་དམངས་ལ་རང་སྐྱོང་ལྟ་བུའི་ཐག་གཅོད་ཀྱི་འདེམས་ཀའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།
བཀྲས་མཐོང་གིས་རང་ཐག་རང་གཅོད་སྐོར་ལ་གསུངས་པའི་གཏམ་བཤད་དེ་ནི་ཁྲིམས་སྲོལ་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་མོད་དེ་ཙམ་གྱིས་གསལ་ཁ་མེད་པ་ཞིག་རེེད། བཀྲས་མཐོང་ལགས་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་བསྐྱར་ཞིབ་སྡེ་ཚན་གྱིས་ཀློག་པ་པོ་ཚོའི་དྲི་བ་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ལན་འདེབས་གནང་མཁན་གྱི་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་པས། ང་ཚོས་འདིར་ཀློག་མཁན་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཁོང་གིས་ངང་རྒྱུད་རིང་པོ་དང་། ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ། འོས་འདེམས་བྱེད་མཁན་མི་དམངས་ཚོར་བརྩི་འཇོག་སོགས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཀུན་ལ་གསལ་བཤད་ཞིབ་རྒྱས་གནང་ཐབས་གང་དགེ་བྱས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ། ཁོང་གིས་ལན་འདེབས་གནང་བ་ཁག་གི་ནང་ནས་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་གནས་བབ་དང་འབྲེལ་བའི་སྲིད་ཇུས་ཐད་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བ་གཤམ་གསལ། “རྒྱ་གཞུང་གིས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་དགོངས་དོན་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ལ་མོས་མཐུན་མ་བྱས་པས། བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་མཚམས་ཆད་པ་རེད།” དེར་བརྟེན་ང་ཚོ་དྲང་བདེན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཞུགས་རྒྱུར་དཀའ་སྤྱད་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ། གཟབ་ནན་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་གདམས་ཀ་དག་ལ་ཆ་འཇོག་བྱ་དགོས་པ་དང་། གདམས་ཀ་གསར་པའི་རིགས་ཡོང་བར་ཡང་ཆ་འཇོག་བྱ་དགོས། “ངས་བསམ་པར་རྒྱ་གཞུང་གིས་དབུ་མའི་ལམ་ལ་ངོས་ལེན་མ་བྱས་པས། ང་ཚོས་ཀྱང་སྔར་གྱི་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་གནས་བབ་དེ་འདོར་མི་ཆོག་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་རྒྱུ་མ་རེད་སྙམ། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོ་འགྱུར་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མ་འོངས་པའི་གྲོས་མོལ་རིགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་སྒེར་གྱི་གནས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བོད་མི་དམངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩིས་མེད་གཏོང་ཆོག་པའི་དབང་ཆ་མེད་པའིརྒྱུ་མཚན་གཞིར་བཟུང་སྟེ། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སེལ་བའི་ཐབས་ལམ་འཚོལ་དགོས། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན་ང་ཚོ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་མ་འོངས་པ་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་མི་དམངས་ཤིག་ཡིན་པ་ལྟར་རེད། འདི་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། དེ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཡིན་པ་མཉམ་སྦྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མས་ངོས་ལེན་གྱིས་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་ནང་འཁོད་ཡོད་པས། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་འདིའི་ཐད་དམིགས་བསལ་གང་ཡང་མེད།”
བཀྲས་མཐོང་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན་བོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་སྔར་བཞིན་བསྟུན་ཐབས་གང་ཡོང་བྱ་རྒྱུ་དེར་གྲུབ་འབྲས་མེད་པ་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད། འདིའི་ཐད་ནས་ང་ཚོས་བསྐྱར་ཏུ་གསལ་ཁ་ཕྱེས་པ་ཞིག་མཐོང་ཐུབ། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་དགའ་ཕྱོགས་རང་ཐག་རང་གཅོད་སྐོར་གླེང་མོལ་བྱེད་དུས། ཁོང་གི་དགའ་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཐད་ལ་ཅུང་ཙམ་གསལ་ཁ་མེད་པའི་ཆ་འདུག གོང་དུ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པ་ལྟར། རང་ཐག་རང་གཅོད་ནི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ལས་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་མ་རེད། དེའི་དོན་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་དམངས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ལ་འཚམ་པའི་མ་འོངས་པའི་དམིགས་ཡུལ་འཚོལ་བ་ལས་དེ་ནི་གདམས་ཀའི་དམིགས་ཡུལ་མ་རེད། གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་བཀྲས་མཐོང་གིས་ཁོང་གིས་བོད་མི་དམངས་རང་ངོས་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་གསུང་བ་དེ་རེད། བློ་བཟང་སེངྒེས་རང་བཙན་དང་དབུ་མའི་ལམ་གཉིས་སོ་སོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་བར་”ཆིག་སྒྲིལ”དགོས་སྐོར་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བཤད་པ་བཞིན། རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་རྩ་འཛིན་འདིས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་ཡོང་བའི་བྱེད་ཐབས་ཤིག་མཚོན་ཐུབ། དཀའ་ངལ་ནི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་མངའ་འོག་གི་མི་དམངས་ཚོར་”ཁྱེད་ཚོས་ཐག་གཅོད་བྱོས”ཞེས་བཤད་རྐྱང་བྱེད་ཐབས་མེད་པ་དེ་རེད། དེ་ལས་འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་བསམ་ཚུལསྣ་ཚོགས་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་དགོས་པ་དང་། མི་དམངས་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕུགས་བསམ་མངོན་པར་བྱ་དགོས། བཀྲས་མཐོང་སྒེར་གྱི་ཐེངས་འདིའི་བཀའ་ཁྲིའི་འགྲན་སྡུར་ནང་གི་རང་ཉིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་མཚོན་པའི་འབོད་ཚིག་ནི་”ཉམས་མྱོང་། ལྷགས་བསམ། ཕུགས་འདུན།”བཅས་རེད། ང་ཚོས་གཤམ་ཏུ་ཕུགས་འདུན་སྐོར་ལ་ལྟ་ཆོག།
བཀྲས་མཐོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་གནས་བབ་འགྲེལ་བརྗོད་ཀྱིས། མང་མོས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་དེ་བོད་འདི་རང་བཙན་གཙང་མའི་ངོ་བོར་ཐག་གཅོད་བྱའམ་ཡང་ན་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་ངོ་བོར་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་གནས་བྱ་དགོས་མིན་གང་ལེགས་ལྟ་ཆོག གལ་ཏེ་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་གདམས་ཀ་དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་འདེམས་པ་ཡིན་ན། བོད་མི་དམངས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་མོས་ལྟར་འོས་ཤོག་འཕེན་ནམ་ཡང་ན་༸གོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་། དད་གུས། ཆ་འཇོག་བཅས་བྱས་ཏེ་ཁོང་གི་དགོངས་ཚུལ་དང་ལེན་བྱ་ངེས། བཀྲས་མཐོང་གིས་རང་ཉིད་དགའ་མོས་བྱེད་སའི་མཇུག་འབྲས་ཞིབ་བརྗོད་བྱས་མེད་པའི་ཁར། ཁོང་གིས་གྲུབ་འབྲས་ལེན་པར་སྤྱོད་པའི་ཐབས་ལམ་སྐོར་ལའང་གསལ་ཁ་དེ་ཙམ་བཟོས་མེད། ཁོང་གིས་”ཕྱོགས་ཚང་མ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་འམ། ཡང་ན་ད་ལྟ་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ་སྤྱིའི་ཐད་ནས་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། དེ་མིན་ད་དུང་བྱ་འགུལ་གསར་པ་དང་ཇུས་གཞི་གསར་པའི་རིགས་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་སོགས་’གང་ཡོང་ཅི་ཡོང’་བྱ་ཆོག འདས་མ་ཐག་པའི་ལོ་ངོ་ཁ་ཤས་རིང་ང་ཚོས་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟུན་ཐབས་ཅི་དགེ་བྱས་པ་རེད། ངའི་བསམ་པར་ང་ཚོས་བྱ་གཞག་འདི་རྒྱུན་འཁྱོང་བྱེད་པ་དང་ལྷན་ཏུ་རང་རེའི་འཐབ་རྩོད་དང་ནུས་ཤུགས་གོང་མཐོར་ཡོང་བ་བྱ་ཆོག་ལ། ང་ཚོས་ཚམ་ཚོམ་ཅི་ཡང་མེད་པར་དྲང་བདེན་རྩོད་པར་ངེས་པར་ཏུ་ཧུར་བརྩོན་བྱེད་དགོས།”གསུངས།
བཀྲས་མཐོང་གིས་དོན་དངོས་སུ་བྱ་གཞག་ཅི་ཞིག་ལག་ལེན་ཏུ་བསྟར་འདོད་ཡོད་མེད་ཐད་ང་ཚོའི་ཡིད་ངོར་རབ་རིབ་ཅིག་ལས་མངོན་རྒྱུ་མེད་པར་གྱུར། ཁོང་གིས་བཤད་པ་དེ་གུ་ཡངས་པོ་ཡོད་པ་གང་ཞིག་གསལ་ཁ་དེ་ཙམ་མེད་པ་ཞིག་རེད། སུའི་ངོས་ནས་ཀྱང་”དྲང་བདེན་ཆེད་ཧུར་བརྩོན་བྱེད་པར”བཀག་འགོག་བྱ་མི་སྲིད། དཀའ་གནད་ཅིག་ཡོད་པ་ནི། ལག་ལེན་གྱི་ཁྲོད་དུ་དེ་ལ་དགེ་མཚན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ། ཐབས་ལམ་གཞན་དག་འཐེན་ཞོར་ཏུ་གྲོས་མོལ་ཡོང་བར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པའི་རྒྱུན་མུ་མཐུད་སྐྱོང་ཐབས་བྱས་ན་དེའི་རྣམ་པ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནམ། བློ་མི་ཚིམས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་འདིའི་ཐད་ཁོང་གིས་གསལ་བོ་གསུངས་མེད་པ་དེ་རེད། པར་སྒྲོམ་ཞིག་གི་ནང་དུ་པར་མ་བཅུག་ཚེ་དེ་སྟོང་བ་ཡིན་པ་བཞིན། རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་དུ་གྲུབ་འབྲས་འཐོབ་པའི་འཆར་གཞི་མེད་ཚེ་དེ་སྟོང་པ་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་གཅིག་པུས་རྒྱ་ནག་ལ་ཁ་གཏད་བཅག་སྟེ་རྒྱལ་ཁ་ལེན་མི་ཐུབ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་གྱིས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་ཁྲིམས་མཐུན་ཡིན་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་ཐུབ། ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཡོང་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། འོན་ཀྱང་དོན་དངོས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་ཁྲིམས་མཐུན་ཡིན་པ་དེ་གྲུབ་འབྲས་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ནི་བོད་མི་དམངས་ལ་རག་ལས་ཡོད།
འཆར་གཞི་ཞིག་གི་འགོ་བརྩམས་པ་ཡིན་ནམ།
གཤམ་ཏུ་འཁོད་པ་ནི་བཀྲས་མཐོང་གི་འཆར་གཞི་དང་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་པའི་གསུངས་བཤད་ཅིག་རེད།
“དང་པོ། དོན་དངོས་སུ་ཕུགས་རྒྱང་རིང་བའི་གནད་དོན་སེལ་རྒྱུ་དེ་ནི། རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་ཡུལ་ལ་བཙན་འཛུལ་དང་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་དངོས་ཤིག་ཡིན་པ་ར་འཕྲོད་ནས། ལོ་ངོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་སྲིད་ཇུས་ངན་པ་དེའི་རིགས་ནི་རྒྱ་བོད་གཉིས་ལ་མི་ཕན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ད་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རེ་འདོད་དང་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་བསྐྱར་བཟོ་བྱ་རྒྱུ་སྙིང་བོར་འཛིན་རྒྱུ་དེ་ཡིན། གཉིས་པ། ནང་གི་དཀའ་ངལ་དང་ཕྱིའི་གནས་སྟངས་སོགས་གང་རུང་གི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་འདི་རྒྱུན་གནས་ཡོང་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པའི་སྐབས་སུ། ཕྱི་ནང་གི་གནད་དོན་འདི་རིགས་གང་ཡིན་ཡང་། གཙོ་བོ་རང་དབང་ཐོབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་བོད་མི་དམངས་རང་གི་འབད་བརྩོན་ལ་ཐུག་ཡོད།” ང་ཚོས་ཐོག་མའི་རྩ་འཛིན་ལ་ངོས་ལེན་བྱ་ཐབས་མེད། ཁ་ཤས་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཞི་ཅིན་ཕིནXi Jinpingགྱིས་གནད་དོན་འདི་རྟོགས་ནས་བོད་ལ་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་བསྐྱར་བཅོས་བྱ་ངེས་སྙམ་པའི་རེ་བ་ཡག་ཕྱོགས་ནས་རྒྱག་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་ཉེན་ཁ་བརྒྱུད་རྒྱུར་འཛེམ་དོགས་ཆེ་བ་དང་། སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་དམག་དཔུང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བ། མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་སྲིད་གཞུང་གི་ལམ་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་སེམས་སུ་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་དོགས་གཞི་སྐྱེ་འཇུག་གི་ཡོད།
རྩ་འཛིན་གཉིས་བ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་བློ་མགུ་ནུས་པ་ཞིག་རེད།ཁོང་གི་གཏམ་བཤད་ལ་གལ་གནད་གྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་ཞིབ་ཅིག་བཏང་བ་ཡིན་ན།དམག་དཔུང་གི་སྟོབས་ཤུགས་དེ་ནི་དབང་ཡོད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ལྟ་ཕྱོགས་ལ་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་ཀྱི་ཡོད་པར་མངོན་ཐུབ།རང་ཉིད་ཀྱི་ཁ་གཏད་ལ་བདེན་པར་ཡིད་ཆེས་སུ་འཇུག་པའམ་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་འདུན་པ་དག་བསྒྲུབ་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཞི་དྲག་གཉིས་ལ་འཇུག་པར་མ་ཟད། རང་ཉིད་ཁ་གཏད་ཀྱི་གོ་གནས་དང་། ཁེ་ཕན། དཀའ་སྡུག ཡང་ན་གྱོང་གུད་ཁ་གསབ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཁོང་ཚོར་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་འཇུག་རྒྱུ་དེ་རེད། ང་ཚོའི་རེ་བ་ལ་བཀྲས་མཐོང་གིས་བོད་འདི་རྒྱ་ནག་གི་དབང་བསྒྱུར་འོག་ལས་བསྒྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་བྱུས་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་ཁ་གསལ་གནང་བའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གཏམ་བཤད་འདི་ནི་ཡིད་མགུ་ཐེབས་པ་ཞིག་ཡིན་མོད་ཡང་སྙིང་ཁ་གསལ་མི་འདུག གལ་སྲིད་གཏམ་བཤད་འདི་ཁ་གསལ་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་ན་ད་གཟོད་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་འདྲ་བརྙན་གྱི་པར་སྒྲོམ་ཆ་ཚང་ཞིག་བཞེངས་ཐུབ་བོ།