c: text/html

text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
བོད་པའི་ངག་རྒྱུན་དང་གསུར་རབ་ཀྱི་ལེགས་སྐྱེས་ལ་བརྟེན་ནས་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་
ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་སྲིད་སྐོར།
(ཡིག་ཆ་ཆ་ཚང་།)
རྒྱ་གར། ལྡི་ལི། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ཟླ་ ༡༢།
ངོ་སྤྲོད།
དེ་རིང་ང་ཚོ་ཚོགས་ཆེན་འདིར་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གིས་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ཐད་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་ཕྱོགས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་སྲིད་པའི་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་ཆེད་དུ་འཛོམས་པ་རེད། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནི་ཨ་ཅང་ཅང་ནང་ཆོས་དང་། བོན་ཆོས། གསོ་བ་རིག་པ། ལོ་ཐོ་བཟོ་རིག སྐར་རྩིས། སྒྱུ་རྩལ། ཁང་བཟོ་བཀོད་རིག རོལ་དབྱངས། གླུ་གར། སྐད་ཡིག རྩོམ་རིག་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་འདུས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཤིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་ཚང་མ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཚུགས་ཐུབ་ཏུ་གྲུབ་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ཅིང་། ཚང་མ་རིག་གཞུང་དར་ཁྱབ་གཞན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཁུངས་གཏུགས་ནས་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་ཡོད། བོད་ནི་ཞང་ཞུང་དང་། རྒྱ་གར། རྒྱ་ནག གྷི་རིག པར་ཤི་ཡ། ལི་ཡུལ་(Khotan) ། ཏུར་ཀི་སི་ཐན་བཅས་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཐུག་སའི་ལམ་གྱི་བཞི་མདོ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད། བོད་རིགས་ཚོས་སྤྱི་སྒེར་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་དེ་དག་ལ་གནོད་ཚབས་ཆེ་བའི་ལས་རིགས་ཅི་ཡང་བརྩམས་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བོད་རིགས་ཚོས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་རིག་རྒྱུ་ཆ་ཚང་མར་དོ་གལ་ཆེན་པོས་བརྩི་འཇོག་བྱས་ཤིང་ཁོང་ཚོ་རང་གི་འགྲོ་ལུགས་ཐོག་ནས་ལྟ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་ལེགས་བཅོས་དང་མཉམ་སྡེབ་གནང་སྟེ་ཁོང་ཚོའི་ཐུན་མིན་གྱི་ལམ་ལུགས་གོང་མཐོར་བཏང་ཡོད།
དེར་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནི་རིག་གཞུང་དར་ཁྱབ་གཞན་ལ་མ་བརྟེན་པར་རང་སྐྱ་ཐུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཁེར་རྐྱང་དུ་ཉེ་འཁོར་དུ་གནས་པའི་མི་རིགས་གཞན་དང་འབྲེལ་ལམ་མེད་པར་གཡོ་མེད་ཁེ་གཙང་དུ་གནས་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་ནི་རིག་གཞུང་དར་ཁྱབ་གཞན་མང་པོ་དང་ལྷན་དུ་འབྲེལ་གཏུགས་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་དར་ཁྱབ་སོང་ནས། གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་གོང་འཕེལ་ཐད་ལོ་ལྟར་ལེགས་སྐྱེས་རླབས་པོ་ཆེ་འབུལ་གྱིན་ཡོད། ང་ཚོས་དེང་དུས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནང་ཁུལ་དབར་གྱི་སྣང་ཚུལ་འདིར་བརྟག་དཔྱད་མ་བྱས་སྔོན། ང་ཚོས་དང་པོ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་དགོས།
ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་ཞིབ།
འདས་པའི་དུས་རབས་དེ་དག་ནང་། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནི་དར་གོས་ལམ་(Silk Route)བརྒྱུད་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཏཱ་རིམ་ལུང་གཞོང་(Tarim Basin)གི་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཀན་སུའུ་སྐམ་རྒྱུད་སྲང་ལམ་(Gansu Corridor)ཁྲོད་དར་ཁྱབ་བྱུང་བ་དང་། ཕྱིས་སུ་སོག་པོ་དང་། ཤར་ཏུར་ཀི་སི་ཐན་ནང་གི་ཇུན་གར་རི་ཡ་(Dzungaria)། ད་ཆ་ཀ་ཛག་སེ་ཐན་(Kazakhstan)དང་ཀིར་གྷི་ཟི་སི་ཐན་(Kyrgyzstan)ཞེས་པའི་ཡུལ། རྒྱ་ནག་བྱང་ཕྱོགས། མན་ཇུ་རི་ཡ་(Manchuria) ། སྦུ་རས་ཐུ་(Buryat)དང་ཁལ་མུག (Kalmyk) ཐུ་ཝ་(Tuva)་བཅས་ཨུ་རུ་སུའི་ས་ཁོངས། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཧི་མ་ལཱ་ཡའི་མངའ་ཁུལ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ས་ཁུལ། དེང་སང་པ་ཀི་སི་ཐན་གི་བྱང་ཕྱོགས་ནས་བྱང་འབར་མའི་བར་བཅས་སུ་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་། དེའི་ཉེར་འབྲས་སུ། དུས་སྐབས་བར་མའི་རིང་ཡོ་རོབ་ཏུ་རོ་མན་རིག་གཞུང་དང་ལ་ཊིན་གྱི་བྱས་རྗེས་དང་འདྲ་བར། ཁྱད་རྣམ་དུ་མ་ལྡན་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་སྐད་ཡིག་གིས་དབུས་ཨེ་ཤི་ཡཱ་དང་ཧི་མ་ལཱ་ཡའི་ས་ཁུལ་ནང་གོང་བུ་གཅིག་སྒྲིལ་ཡོང་བར་ལེགས་སྐྱེས་རླབས་ཆེན་ཕུལ་ཡོད།
དཔེར་ན། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་དཀྱིལ་ནས་དུས་རབས་དགུ་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་གླང་དར་མས་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་བའི་བར། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཡོད། དཔེར་ན། ཏཱ་རིམ་ལུང་གཞོང་དང་ཀན་སུའུ་སྐམ་རྒྱུད་སྲང་ལམ་བརྒྱུད་ཀྱི་དར་གོས་ལམ་ཁྲོད་ཀྱི་མངའ་སྡེ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་ནག་གི་ས་མཚམས་ས་ཁུལ་དང་ལ་དྭགས་ནས་བརྩིས་པའི་ཧི་མ་ལཱ་ཡའི་ས་ཁུལ་དང་། འབྲུག་ཡུལ། དེང་སང་ཡུན་ནན་དང་བྱང་འབར་མའི་ས་ཁུལ་ལྟ་བུ། མ་གཞི་ས་ཁུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་དག་མི་རིགས་དང་། རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཅན་གྱི་མི་རིགས་འདྲ་མིན་དང་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འོང་བྱེད་མཁན་ཐག་རིང་ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་ཡིན་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་ནི་ཡུལ་ལུང་དེ་དག་ནང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གོ་རྟོགས་སྤེལ་བའི་བརྒྱུད་ལམ་ཞིག་ཏུ་ལག་བསྟར་བྱས་ཡོད།
དེར་མ་ཟད་གླང་དར་མ་བཀྲོངས་པ་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་སིལ་བུར་ཐོར་བའི་རྗེས། དར་གོས་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཆུང་དུ་མ་ཆགས་ནས། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ནང་པའི་རིག་གཞུང་ནི་དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་ས་ཁུལ་དེ་དག་ནང་གོང་བུ་གཅིག་འགྱུར་ཡོང་བའི་རྒྱུད་ལམ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱས། དཔེར་ན། མ་མཐར་དུས་རབས་བཅུ་པའི་འགོ་སྟོད་བར། མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་བའི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཡིན་པའི་སྐབས་ནས་བཟུང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་ཀན་སུའུ་སྐམ་རྒྱུད་སྲང་ལམ་དང་དར་གོས་ལམ་གྱི་ས་ཁུལ་བཅས་ལི་ཡུལ་ (Khotan)བར་གྱི་ས་གནས་ཁག་ཏུ་ཚོང་འབྲེལ་དང་ཕྱི་འབྲེལ་སླད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྐད་ཡིག་ཏུ་གྱུར། གཞན་ཡང་དམིགས་བསལ་ཡུ་གུར་(Uighur)ནང་དུས་རབས་བཅུ་པའི་དུས་དཀྱིལ་དང་མི་ཉག་(Tangut)ནང་དུས་རབས་བཅིུག་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་། ས་ཁུལ་དེ་དག་ནང་གི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནང་པའི་བསྟན་བཅོས་ཁག་བོད་སྐད་ནས་ས་གནས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་ནང་ཕབ་སྒྱུར་ཞུས། ཁོ་ཆོ་ཡུ་གུར་(Qocho Uighurs)ཤར་ཏུ་ཀི་སི་ཐན་ནང་གནས་པ་དང་མི་ཉག་ལྷོ་ཀན་སུའུ་དང་དེང་སང་ཉིང་ཤའི་ཟེར་ཞིང་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གནས། མི་ཉག་གིས་ཐ་ན་ཁོ་རང་ཚོའི་རྙོག་ཟིང་ཆེ་འདྲ་གཟུགས་ཡི་གེའི་རྣམ་གཞག་ཆེད་བོད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་ཚོར་རང་གི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་རོགས་སྐྱོར་སླད་བོད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཐ་ན་ཕྱིས་སུ་ཀློག་ཐབས་བདེ་པོ་ཡོང་ཆེད་རྒྱ་ནག་གི་བསྟན་བཅོས་ཁག་ཅིག་ཀྱང་བོད་ཡིག་ནང་ཕབ་སྒྱུར་བྱས་ཡོད།
དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་དཀྱིལ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ནང་ཆོས་སོག་པོའི་མངའ་ཁུལ་དུ་དར་ཁྱབ་འགོ་ཚུགས་རྗེས་སོག་པོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་མང་པོས་སླར་ཡང་དར་ཁྱབ་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད།
དཔེར་ན། དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་འགོ་བཙུགས་ཏེ།
ནུབ་སོག་པོའི་ཡུལ་གྱི་ཇུན་གར་(Dzungar)སྡེ་པས་གུར་གྱི་དགོན་པ་བཞེངས་པ་དང་།
ཕྱིས་སུ་ཤར་ཀ་ཟག་སི་ཐན་དང་ཀིར་གྷི་ཟི་སི་ཐན་ནང་རྡོ་བརྩིགས་ཀྱི་དགོན་པ་བཞེངས་ཤིང་ཚང་མས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་འགོ་སྟོད་དུ་ནུབ་སོག་ཡུལ་གྱི་ཁལ་མུག་སྡེ་པ་ཨུ་རུ་སུའི་ས་ཁུལ་ཝོལ་གྷའི་(Volga)ནང་གནས་སྤོས་བྱས་པ་དང་སྦྲགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ནང་ཆོས་སྤེལ།
དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དུས་དཀྱིལ་ནས་འགོ་ཚུགས་ཏེ།
དབུས་སོག་པོའི་ཡུལ་གྱིས་སེའེ་སྦི་རི་ཡའི་(Siberia)ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྦུ་རས་ཐུ་(Buryat)སོག་ཁུལ་ནང་དང་།
ཐུ་ཝའི་(Tuva)ཏུར་ཀིའི་མི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་བོད་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་དར་སྤེལ་བཏང་།
གཞན་ཡང་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་རྗེས་ལྷོ་སེའི་སྦི་རི་ཡའི་ནང་དུའང་སྤེལ་ཡོད།
དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་འགོ་སྟོད་དུ་མཁས་དབང་རྣམས་ཀྱིས་བོད་སྐད་ནས་ནང་པའི་བཀའ་བསྟན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་སོག་སྐད་དུ་བསྒྱུར། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་འགོ་སྟོད་ཙམ་ནས་སོག་པོའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་འགྱུར་ཆ་ཚང་ཕབ་སྒྱུར་ཟིན་པ་དང་། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་བསྟན་འགྱུར་ཆ་ཚང་སོག་སྐད་དུ་བསྒྱུར། དུས་རབས་བཅོ་བདུན་པའི་སྟོད་ཆར་ནང་པའི་གཞུང་ཆེན་འགའ་བོད་སྐད་ནས་ཨོ་རོད་(Oirat)ནང་བསྒྱུར་བ་དང་། ཇུན་གར་དང་ཕྱིས་སུ་ཁལ་མུག་གི་གཞུང་སོགས་ནུབ་སོག་ཡུལ་གྱི་ཚད་ལྡན་སྐད་ཡིག་ཀྱང་སྐད་ཡིག་དེའི་ནང་བསྒྱུར། སོག་སྐད་དང་ཨོ་རོད་སྐད་ཡིག་ནང་བཀའ་བསྟན་དེ་དག་བསྒྱུར་ནའང་། སོག་པོའི་མཁན་དབང་མང་པོས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་དང་འགྲེལ་པ་རྩོམ་པའི་སྐབས་བོད་ཡིག་ནང་འབྲི་གི་ཡོད། སྐབས་དེ་དུས་དགོན་པའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་བྱེད་དུས་སོག་སྐད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་མི་རིང་བར་སོག་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་ཐོག་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ན་གང་ཅིར་སྟབས་བདེ་བ་དང་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ཚུལ་རྟོགས།
དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ་(Kublai Khan)ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ། སོག་པོས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ནང་ཆོས་བྱང་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་དུ་དར་སྤེལ་བཏང་། དུས་དེ་ནས་བཟུང་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་པའི་འགོ་སྟོད་དུ་མན་ཇུའི་ཆིང་གོང་མའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཉམས་རྒུད་མ་སོང་བར། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ནི་ཧ་ལམ་རྒྱ་ནག་གོང་མ་ཚང་མའི་སྐབས་ཀྱི་ཡོངས་གྲགས་ཆོས་སུ་གྱུར། མ་གཞི་མན་ཇུའི་བཀའ་འགྱུར་རྣམས་དོན་དངོས་སུ་རྒྱ་སྐད་ནས་མན་ཇུའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་མ་གཏོགས་བོད་སྐད་ནས་བསྒྱུར་མེད། འོན་ཀྱང་མན་ཇུ་བས་བཀའ་བསྟན་གྱི་ནང་བོད་སྐད་དུ་བཀའ་འགྱུར་ཞེས་པ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད་པ་ཙམ་མ་ཟད་ད་དུང་གཞུང་དེ་དག་ནང་བོད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཡོད། ཇི་ཧོལ་(Jehol)ནང་ཁོང་ཚོའི་དབྱར་ཁའི་གནས་ས་སྟེ་ད་ཆ་ལྷོ་མན་ཇུའི་ནང་གི་ཆེང་སྡེ་(Chengde)ཞེས་པའི་ནང་། མན་ཇུ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་ན་ཕོ་བྲང་པོ་ཏཱ་ལ་དང་། ནོར་བུ་གླིང་ཁ། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་དགོན། བསམ་ཡས་དགོན་པ་སོགས་ཀྱི་འདྲ་ཡ་བཞེངས་ཡོད། དེའང་རྒྱལ་ཁམས་དེའི་འོག་བོད་དང་། སོག་པོ། མན་ཇུ། རྒྱ་རིགས་བཅས་ཀྱི་དབར་མཐུན་སྒྲིལ་གོང་བུ་གཅིག་སྒྲིལ་ཡོང་བའི་སྟོབས་ཤུགས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཐབས་བྱས་ཡོད། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་བཀླགས་ཐབས་བདེ་བའི་ཕྱིར་མན་ཇུ་བ་ཚོས་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་གཞུང་རྣམས་མན་ཇུའི་སྐད་དུ་ཕབ་ཏེ་པར་འགྲེམས་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ལེགས་སྦྱར་དང་། བོད་སྐད། མན་ཇུ། སོག་ཡིག རྒྱ་ཡིག་བཅས་ཤན་སྦྱར་གྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་གཅིག་བསྒྲིགས་ཡོད། དེ་དག་གིས་མན་ཇུ་ནང་པ་ཚོས་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་བོད་པའི་གཞུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པའི་དཔང་རྟགས་ཤིག་སྟོན་གྱི་ཡོད།
དེས་ན། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནི་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དར་ཁྱབ་བྱུང་སའི་ས་ཁུལ་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་བྱེད་པ་དང་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་སྐད་ཡིག་གཙོ་བོ་ཆགས་པ་དང་། དམིགས་བསལ་སོག་པོ་དང་ཧི་མ་ལཱ་ཡའི་ས་ཁུལ་མང་པོའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཙོས་པའི་རིག་གཞུང་ནི་གཙོ་བོའི་སྐད་ཡིག་ཏུ་གྱུར། མདོར་ན། དབུས་ཨེ་ཤི་ཡཱ་དང་ཧི་མ་ལཱ་ཡའི་མི་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་བོད་རིགས་ནང་པའི་མཁས་དབང་རྣམས་ལ་རེ་བ་བཅོལ་ནས་ཡོད། དེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་གིས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་ནས་ས་ཁུལ་དེ་དག་ནང་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་གོང་སྤེལ་གཏོང་བར་ཕན་རླབས་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་བྱུང་ཡོད།
ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་སུ་སྤྱིར་བཏང་གི་ཡར་རྒྱས།
དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་དུས་དཀྱིལ་ནས་བཟུང་། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་ཁྱད་ནོར་མང་པོ་ཞིག་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཁྱབ་པ་དང་། ད་ལྟའི་ཆར་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའི་འགོ་སྟོད་འདིར་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཆོག དེ་ནི་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་བའི་ཡར་རྒྱས་རླབས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། དེ་དག་ཡོང་རྐྱེན་ཞིག་ནི་ རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ནང་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་ཏུ་འབྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དར་རྒྱས་བྱུང་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ ལོར་ཧར་ཝར་ཌི་(Harvard)གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་ངས་བོད་ཡིག་ཐོག་མར་སྦྱོང་འགོ་བཙུགས་པའི་སྐབས། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཐོག་དཔེ་གཞུང་སོགས་ཡིག་ཆ་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་འདུག སྐབས་དེར་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཨེ་ཝན་སེ་ ཝེན་ཛེ་(Evans Wentz)ལགས་དང་། ཨེ་ལེག་ཛན་ཌེ་ར་ ཌེ་ཝི་ཌེ་ ནིལ།(Alexandra David Neel) བླ་མ་གྷོ་ཝིཎ་དཱ་(Lama Govinda)བཅས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ལ་བརྟེན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀློག་དེབ་གཅིག་པུ་ཡོད་པ་ནི་དུས་རབས་དགུ་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ་དུ་ཡི་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་མཁན་ཡེ་ཤེ་ཀ་(Jaeschke)གིས་བྲིས་པ་དེ་ཡིན། དེ་ནི་ལ་ཌིན་(Latin)བརྡ་སྤྲོད་དང་བསྟུན་ནས་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། ངའི་དགེ་རྒན་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ནཱ་གཱ་ཐོ་མི་(Nagatomi)ལགས་ནི་ཉི་ཧོང་ནས་ཡིན་ཞིང་། སྐད་ཡིག་དེ་ཀློག་ཀྱང་ཤེས་ཀྱི་མེད། དེར་བརྟེན་ཁོང་གིས་ང་ཚོར་ཉི་ཧོང་གི་བརྡ་སྤྲོད་དང་བསྟུན་ནས་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་ཕན་མེད་རྙིང་རུལ་གྱི་རིག་གཞུང་ཞིག་ཏུ་ཨི་ཨི་ཇིབ་འམ་(Egypt) མེ་སོ་ཕོ་ཊཱ་མི་ཡའི་(Mesopotamia)སྐད་ཡིག་དང་མཚུངས་པར་བརྩི་གི་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དེ་གང་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་མེད་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་དང་རྣམ་གཞག་ཙམ་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཡོ
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལོར་ཧྥུལ་བེ་རེ་ཌའི་(Fulbright)ལས་གཞིའི་ཐོག་ནས་ང་རང་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་དུ་བསྐྱོད་པའི་སྐབས། བོད་ཡིག་ཀློག་སྟངས་ཤེས་པའི་སླད། སྐད་རིགས་དཔྱད་ཞིབ་པ་ཞིག་དང་འདྲ་བར། ང་རང་ལ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་སྒྲོམ་གཞི་དང་ཀློག་ཐབས་ཀྱི་ཐད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་བྱུང་། འོན་ཀྱང་ངས་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དང་མྱོང་བའི་ནོར་མཛོད་ཀྱི་ཁྱབ་ཚད་སྐོར་ཅི་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མེད། ཚང་མ་ཆ་རྒྱུས་མེད། ངས་རང་ཉིད་ཀྱི་འབུམ་རམས་པ་(Ph.D)རྩོམ་ཤོག་ཆེད། དགེ་བཤེས་ངག་དབང་དར་རྒྱས་ལགས་ཀྱི་དྲུང་ནས་སློབ་སྦྱོང་ཞིབ་ཚགས་བྱས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་གྱི་ངག་རྒྱུན་སློབ་ཁྲིད་ཉན་པའི་སྐབས། རྗེས་སུ་གང་བྱེད་དགོས་མིན་ཡང་མི་ཤེས། ང་རང་བོད་པའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་ལུང་ཞུ་བར་ཕྱིན་ཡང་དེར་གསུང་སྒྱུར་ཡང་མི་འདུག དེར་བརྟེན་གང་གསུངས་པ་ཅི་ཡང་གོ་གི་མི་འདུག དེ་ནི་ཆ་རྒྱུས་མེད་པའི་ཡ་ཡུད་ཅིག་རེད་འདུག
ད་ཆ་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུ་ལྷག་གི་རྗེས་སུ། གནས་སྟངས་ནི་རྦད་དེ་ཐ་དད་ཡིན། བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་དང་གསུང་ཆོས། དེ་ག་ནང་བཞིན་བོན་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་མང་དག་ཅིག་ནུབ་ཕྱོགས་དང་དེང་དུས་ཨེ་ཤི་ཡའི་སྐད་ཡིག་ནང་ཕབ་སྒྱུར་ཞུས་པ་ཧ་ཅང་འབེལ་པོ་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་བླ་སྤྲུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཚོགས་མང་པོ་བཙུགས་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ནང་སློབ་སྦྱོང་དང་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་གྱི་སློབ་ཕྲུག་ཉིན་རེ་ལས་མ་བསྡད་པར་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་མཐོང་ཆོས་སུ་ཡོད། ཡིག་སྒྱུར་ཞུས་པའི་དཔེ་དེབ་ཧ་ཅང་འབེལ་པོ་ཡོད་ནའང་། ཆོས་ཚོགས་དེ་དག་ནང་གི་སློབ་གཉེར་བ་ཚོས་བོད་སྐད་ནང་དཔེ་ཆ་ཁ་འདོན་དང་གཞུང་ཐོས་བསམ་གནང་གི་ཡོད། དེའང་རང་རང་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་ནང་སྒྲ་སྒྱུར་བྱས་ཏེ་ཀློག་འདོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཨེ་ཤི་ཡ་དང་ཧི་མ་ལཱ་ཡའི་ས་ཁུལ་ཁག་ནང་དེང་དུས་སྔོན་གྱི་གནད་དོན་དང་དེ་དག་ས་ཁུལ་མང་པོའི་ནང་ད་ཆའང་མུ་མཐུད་གནས་བཞིན་པ་ལྟར། འདིས་ནང་ཆོས་དང་བོན་གྱི་ཉམས་ལེན་པ་ཚོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཆོས་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཡོང་བར་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་ཚོ་ཚང་མས་བོད་སྐད་ནང་གཅིག་མཚུངས་ཐོག་ཉམས་ལེན་གཅིག་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པའི་ཉམས་ལེན་པ་དང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔེ་ཆ་སྒྲ་སྡུད་ཡོ་བྱད་འདྲ་མིན་ཐོག་ནས་བོད་ཡིག་སྦྱངས་བརྩོན་བྱས་ཡོད། ནམ་ཞིག་ཁོང་ཚོས་བོད་སྐད་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། མང་པོ་ཞིག་གིས་སོ་སོའི་མ་སྐད་ཐོག་ནས་ནང་ཆོས་དང་བོན་ཆོས་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཅིང་། དཔེར་ན། སོག་པོ་དང་། ཐུ་ཝ། ཧི་མ་ལཱ་ཡའི་མི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྦྱང་བཙོན་བྱས་པ་ལྟར་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་སློབ་གཉེར་ཇེ་མང་འགྲོ་བཞིན་པ་བཅས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་དང་བཙུན་དགོན་ནང་བསླབ་པ་སློབ་གཉེར་གནང་གི་ཡོད། དེ་དག་ཁོངས་ནས་མང་པོ་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་གནང་ཞིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ལྷག་པར་དུ་ནང་ཆོས་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གཏོང་གི་ཡོད།
གཞན་ཡང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་གཞན་ཡང་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ཁྱབ་གདལ་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་སྔོན་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་དང་། དགོན་སྡེའི་ཁང་བཀོད་བཟོ་རིག ཆོ་གའི་རོལ་མོ་དང་གར། སྐར་རྩིས། ལོ་ཐོ་བཟོ་ཐབས་བཅས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་བོན་ཆོས་གང་དུ་དར་བའི་ས་ཁུལ་ཚང་མར་དེ་དག་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད། སྐབས་རེ་སོག་ཡུལ་སྦུ་རས་ཐུ་ཐུ་ཝ་བཅས་ནང་སྨན་པ་ཚོས་བོད་ཀྱི་སྨན་གཞུང་ནང་གསལ་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ཇི་བཞིན་མ་འབྱོར་བའི་སྐབས་རང་ཡུལ་ས་གནས་སུ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ཆས་ཁ་སྐོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་གནད་དོན་གཞན་གྱི་ཐད་ས་གནས་སྨན་པ་ཚོས་རང་ཡུལ་དུ་དར་བའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བོད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་ཁ་སྐོང་གནང་ཡོད། དཔེར་ན། སོག་པོའི་གསོ་རིག་གི་ཕུར་མཉེ་གཏོང་སྟངས་ལྟ་བུ། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ནང་བོད་ཀྱི་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་ཡོང་བའི་ནད་པར་སྨན་བཅོས་བྱེད་པ་དང་། དེ་ག་ནང་བཞིན་དཔེར་ན་བོད་ལུགས་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཐོག་ཁྲག་ཤེད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ལྟ་བུས་ཁ་སྣོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་པའི་སྨན་པ་མང་པོ་རྒྱ་ནག་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲད་པ་ཙམ་མ་ཟད་བོད་ལུགས་ཀྱི་སོག་པོ་དང་སྦུ་རས་ཐུའི་སྨན་པས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་སྐམ་ཁབ་དང་། མེ་བཙའ། མེ་བུམ་ཀྱི་བཅོས་ཐབས་དང་སྦྲགས་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་པའི་སྨན་པ་མང་པོ་རྒྱུན་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་པ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁུལ་འདྲ་མིན་ནང་བོད་ལུགས་སྨན་ཁང་གསར་འཛུགས་བྱས་ཡོད། དེར་མ་ཟད་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྨན་པ་ཚོས་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་སྨན་ཁང་ཁག་ནང་བོད་སྨན་གྱི་ཕན་ནུས་ཐད་ཞིབ་འཇུག་གོ་སྒྲིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་དང་ཁང་བཀོད་བཟོ་རིག་ཀྱང་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་ནང་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད་ཅིང་། འཛམ་གླིང་ནང་གི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་མང་པོའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་རྐོས་རིས་སྣ་ཚོགས་མིག་སྔར་འགྲེམས་སྟོན་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་དང་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གཞིས་སྒར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སོ་སོའི་ནང་བོད་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་སོགས་མང་པོ་གསར་བཞེངས་གནང་ཡོད། རྒྱ་གར་ནང་གི་བོད་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་ནང་དགེ་འདུན་པ་ཁག་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེང་པར་གཏོང་བ་དང་དགེ་འདུན་པ་དང་བཙུན་མ་ཚོས་ཆོ་གའི་ཞལ་འདོན་དང་གར་སོགས་འཁྲབ་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་དེ་དག་གི་སྒྲ་འཇུག་དང་བརྙན་འཕྲིན་སོགས་ཧ་ཅང་འབེལ་པོ་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་འཁྲབ་སྟོན་གནང་བར་ཐེངས་མང་བསྐྱོད་ཅིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་རྣམས་སྒོ་ཀུན་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་བོད་ཀྱི་ཁང་པ་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ཡར་རྒྱས་འབུར་དུ་ཐོན་པ་སོང་ཡོད། དེ་ལྟར་ཐབས་ལམ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནི་ད་ལྟའི་ཆར་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཁུལ་མང་ཆེ་བའི་ནང་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད།
བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གིས་ཐབས་ལམ་གཞན་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཕྱུག་ཏུ་བཏང་ཡོད་ཅིང་། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་དང་གོ་རྟོགས་གོང་སྤེལ་སླད་བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་ཚོ་དང་གོ་བསྡུར་གནང་བ་དང་། ཆོས་ལུགས་ནང་ཁུལ་དུ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་བཞིན་མཆིས། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཁས་དབང་རྣམས་ཀྱིས་ནང་པའི་གཞུང་ནང་གི་ཤེས་བྱ་གཏིང་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་ཚན་རིག་པ་དང་། སེམས་ཁམས་རིག་པ་སྨྲ་བ། ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ། ཚོང་པ། ཆབ་སྲིད་པ་བཅས་ལ་སྤེལ་གྱི་ཡོད། སེམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་། སྒོམ། འཕྲོད་བསྟེན་དང་དེ་བཞིན་བཟང་སྤྱོད་དང་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་རིག་པ། ཡུན་གནས་ཐུབ་པའི་གོང་མཐོར་བཅས་ཀྱི་དབར་འབྲེལ་བའི་ཐོག་དམིགས་བསལ་དོ་དབྱིངས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་དཔེ་མཚོན་གཅིག་ནི། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་ངང་གཞི་རྩའི་མིའི་རིན་ཐང་དང་། ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་བཟང་སྤྱོད། ཆོས་ལུགས་ནང་ཁུལ་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་བཅས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བར་སྐུ་ལས་ཚད་མེད་སྐྱོན་གནང་མཛད་པ་དེ་ཡིན།
བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་དཔེ་གཞུང་གི་ཁྱད་ནོར་རྣམས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོར་གཅེས་སྲུང་སྐོར།
བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གིས་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ཐད་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་མིན་དེའི་ཁྱད་ནོར་རྣམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མིན་ལ་རག་ལས་ཡོད། དང་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྣམ་པ་ལྷད་མེད་དུ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དང་།གཉིས་པ་ནི་རིག་གཞུང་གཞན་དང་འབྲེལ་གཏུགས་བྱེད་པའི་སྐབས་དེའི་ཁྱད་ཆོས་འགའ་ཞིག་གི་འཕེལ་རིམ་ལ་ཐུག་ཡོད། བརྗོད་གཞི་གཉིས་པས་བོད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྲུང་བྱེད་པའི་རྒྱུད་རིམ་སྟོན་གྱི་ཡོད། བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་ཡིག་ཐོག་གི་གཅེས་ནོར་ཐད་ངའི་དཔྱད་གཏམ་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནང་བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་ཡིག་ཐོག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་རྣམས་སྲུང་སྐྱོབ་སླད་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བཏང་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་བང་མཛོད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཙམ་ཞིག་ད་ཐེངས་ཀྱི་ཡོ་རོབ་དང་ཨེ་ཤི་ཡའི་སྐད་ཡིག་ནང་ཕབ་སྒྱུར་ཞུས་ཡོད། ལས་གཞི་དེ་ཆ་ཚང་ལེགས་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུ་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན། ད་ལྟ་བར་དུ་གང་བསྒྱུར་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་མིག་སྔར་སེམས་དང་ཕྱིའི་འཇིག་རྟེན་དབར་གྱི་རྣམ་གཞག་ཐོག་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་ཤེས་བྱ་མཁོ་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ད་ལྟ་བར་དུ་བསམ་ཞིབ་བྱེད་མྱོང་མེད་པའི་ཡུལ་ཏེ། སྙིང་རྗེ་དང་། དྲན་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བཅས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་ལུས་དང་ནང་སེམས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བརྟག་དཔྱད་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། ནང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་དང་འཆམ་མཐུན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་གོང་སྤེལ་གཏོང་སླད་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་བའི་གཞུང་མང་པོ་ཞིག་ད་དུང་ཡིག་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུ་ལྷག་ཡོད།
བཟོ་ལས་འཕྲུལ་རིག་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད་ནའང་། གཞུང་དེ་དག་ཆ་ཚང་ཡིག་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུའི་ལས་གཞི་ལེགས་སྒྲུབ་ཡོང་བར་དོན་དངོས་ཐོག་དུས་རབས་ཁ་ཤས་བགོར་ངེས་ཡིན། དེར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་ཡིག་ཐོག་གི་ཁྱད་ནོར་རྣམས་འབྱུང་འགྱུར་མི་རབས་རྣམས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་ལས་གཞི་དེ་མཇུག་སྐྱོང་བྱེད་པར་དེའི་ཐོག་མའི་སྐད་ཡིག་ནང་ལྷད་མེད་དུ་གཅེས་ཉར་དགོས། ཐ་ན་སྐད་ཡིག་གཞན་ནང་ཡིག་སྒྱུར་ཟིན་པའི་དུམ་བུ་རྣམས་ད་དུང་བཅོས་སྒྲིག་དང་ཞུ་དག་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེར་མ་ཟད་ཐོག་མའི་སྐད་ཡིག་གི་རྒྱུ་ཆས་མ་འོངས་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་རྨང་གཞི་ལེགས་པོ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ།
དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པ་དང་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ནང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་བརྡ་ཆད་མང་པོ་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར། བོད་གཅིག་པུས་རིག་གཞུང་ཕྱུག་པོ་འདིའི་ཆ་ཤས་ཤིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་འདིའི་ནང་ཨུ་རུ་སུ་དང་། སོག་པོ། རྒྱ་ནག་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བཅས་ཀྱི་ནང་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་གི་བཙན་གནོན་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཐད་བྱུས་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོ་ི﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽ི་མཉམ་འཐུས་ལས་ཁང་གི་ད། རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་ན། ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་གཉིས་ཀར་འཛམ་གླིང་འདི་ཡར་རྒྱས་དང་ཕྱུག་པོ་ཡོང་ཆེད་བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་རྩ་ཆེའི་གཞུང་ལྷག་མ་རྣམས་གང་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་བདག་གཅེས་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།
ད་བར་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་གང་བརྩམས་པའི་ལས་གཞི་ཐམས་ཅད་ངས་འདིར་ཞུ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་དེའི་ཕྱིར་ཕུལ་བྱུང་གི་ཚོགས་པ་དང་ལས་གཞི་ཁག་ཅིག་ངས་ཞུ་འདོད་བྱུང་། ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལས་གཞིའི་ཐོག་ནས་ངག་རྒྱུན་གྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༦ ལོར་དབུ་འཛུགས་གནང་ཡོད། དེའི་ནང་བླ་མ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཆོས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་དུ་མ་སྒྲ་འཇུག་དང་བརྙན་འཕྲིན་བསྡུ་འཇུག་སོགས་ལ་བཞུགས་ཡོད། ཁྱད་པར་དུ་དེའི་ནང་སྒྲུང་དང་། གཏམ་དཔེ། བོད་རིགས་ཀྱི་མི་ཚེའི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མའི་འགྲེལ་བརྗོད་སོགས་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད། གཞན་ཡང་ལས་གཞིའི་ཁྲོད་ད་དུང་བཅར་འདྲི་དེ་དག་ཡིག་ཐོག་ཏུ་དབབ་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་ད་ལྟ་བར་དབྱིན་སྐད་ནང་ཕབ་སྒྱུར་དང་བཅས་པོད་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ལེགས་སྒྲུབ་ཟིན་ཡོ་ི﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽ི་མཉམ་འཐུས་ལས་ཁང་གི་་ི﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽ི་མཉམ་འཐུས་ལས་ཁང་གི་ད།
དེ་བཞིན་སྒྲ་འཇུག་དང་། བརྙན་འཕྲིན། ཌི་བི་ཌི།(DVD)བཅས་ཀྱི་ནང་ཨོ་རིའེན་ཌེ་(Orient)ཐེབས་རྩ་དང་མེ་རི་ཌིའེན་(Meridian)ཐེབས་རྩ་ཚུད་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུད་ཚང་མའི་བླ་ཆེན་ཁག་གི་གསུང་ཆོས་ཁག་ཉར་ཚགས་ཆེད་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལས་གཞི་གཉེར་བཞིན་ཡོད། སྒྲིག་འཛུགས་གཉིས་ཀས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་མཉམ་འཐུས་ལས་ཁང་ཞེས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་འོག་ལས་དོན་དེ་དག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད། དེར་མ་ཟད་ཉེ་ཆར་ཧོབ་ཀིན་སེས་(Hopkins)བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཉར་ཚགས་ཀྱི་བང་མཛོད་ཅིག་གསར་འཛུགས་ཞུས་འདུག། གཞན་ཡང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སའི་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་སློབ་ཁྲིད་གནང་མཁན་གྱི་བླ་མ་དང་། དགེ་བཤེས། མཁན་པོ་བཅས་ཀྱི་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་མང་ཆེ་བའི་ནང་བླ་མ་དང་དགེ་རྒན་གྱིས་གནང་བའི་གསུང་བཤད་དང་སློབ་ཁྲིད་སོགས་སྒྲ་སྡུད་འཁོར་ལོ་དང་། བརྙན་འཕྲིན། ཌི་བི་ཌེ་སོགས་ཀྱི་ནང་བཅུག་སྟེ་ཉར་ཚགས་གནང་བ་ཧ་ཅང་ཕོན་ཆེན་པོ་ཡོད།
སྒྲིག་འཛུགས་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་ཀྱི་གསུང་རབ་རྣམས་གཅེས་སྲུང་ཆེད་ལས་གཞི་ཤུགས་ཆེ་སྤེལ་བ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ལོར་འགོ་བཙུགས་ནས་ལྡི་ལིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཀྱིས་བོད་པའི་ཆོས་རྒྱུད་ཚང་མའི་དཔེ་གཞུང་མང་པོ་ཞིག་ཕྲ་གཟུགས་སྤྱིན་ཤོག་དང་འཚག་སེལ་འཁྲུལ་འཁོར། བསྐྱར་སྐྲུན་སོགས་གནང་སྟེ་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ཡོད། ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡའི་དགོས་མཁོའི་ལས་གཞི་མཉམ་སྦྲེལ་ཚོགས་པ་སྟེ་རྒྱུན་ཡོངས་གྲགས་སུ་པི་ཨལ་ ༤༨༠ ལས་གཞི་(PL-480 program)ཟེར་ཞིང་། ཚོགས་པ་དེས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དེ་དག་གི་འདྲ་བཤུས་མང་པོ་ཨ་རིའི་ནང་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན། ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ཇིན་ སི་མི་ཐཱ་(Gene Smith)ལགས་ཀྱིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཞིབ་འཇུག་བསྟི་གནས་ཁང་དང་མཉམ་རུབ་ཐོག་ལས་གཞི་དེ་མུ་མཐུད་སྤེལ་བཞིན། བསྟི་གནས་ཁང་འདིའི་ནང་ད་ཆ་འཛམ་གླིང་ནང་བོད་པའི་དཔེ་ཆ་འཚག་སེལ་བྱས་ནས་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་པ་མང་ཤོས་འདིར་བཞུགས་ཡོད་པ་དང་། དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ནས་ལྟ་ཀློག་དང་པར་བཤུས་བྱ་རྒྱུ་འབེལ་པོ་བཟོ་ཐབས་གནང་གི་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ལོར་འགོ་བཙུགས་ནས། བལ་ཡུལ་དང་ཇར་མན་(German)དཔེ་དེབ་བྲིས་མ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་གཞིས་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐ་མན་ཌུའི་ནང་གི་རྒྱལ་ཡོངས་བཤད་མཛོད་ཁང་ནང་བཞུགས་པའི་ལེགས་སྦྱར་དང་བོད་པའི་དཔེ་གཞུང་རྣམས་ཕྲ་གཟུགས་སྤྱིན་ཤོག་ནང་བཅུག་པ་དང་ད་ལྟའི་ཆར་དཀར་ཆག་བཟོ་སྒྲིག་གནང་གི་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་མཉམ་འཐུས་ལས་ཁང་ (Tibetan Knowledge Consortium) རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་དཔེ་ཆ་མང་དག་ཅིག་ཨུ་ལཱན་བཱ་ཐར་(Ulaan Baatar)དང་སན་ཌེ་ པེ་ཊར་སེ་བྷག་(St.Petersburg)གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་དེ་མིན་ས་ཁུལ་གཞན་དུ་དཀར་ཆག་བཟོ་སྒྲིག་གནང་བཞིན་པ་ཡིན། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྡེ་སྣོད་ཁག་གི་དཀར་ཆག་གི་ལས་གཞི་ཁྲོད་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་གྱི་གཞུང་རྒྱས་པ་རྣམས་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་པའི་གནས་བསྡུས་དཔྱད་གཞི་རྣམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད་དབྱིན་ཇིའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཏུན་ཧོང(Dunhuang)་ལས་གཞིས་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་གསུར་རབ་དང་སྒྱུ་རྩལ་དངོས་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ནུབ་བྱང་རྒྱ་ནག་གི་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ནང་ནས་རྙེད་སོན་བྱུང་བ་རྣམས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། ཉར་ཚགས། འཚག་སེལ།(scanning) དཀར་ཆག་སྒྲིག་རྒྱུ་དང་ཌི་ཅི་ཊེའེ་ཛེ་(digitize)བྱས་ཏེ་སྟབས་བདེ་བཅས་བཟོ་རྒྱུར་ལམ་སྟོན་བྱེད་མུས་སུ་ཡོད།
དཔེ་གཞུང་རྣམས་ལ་སློབ་གཉེར་ཆེད་འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་འཁོར་(search engines)བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཕྱོགས་སྟབས་བདེ་རུ་གཏོང་བར། ཨེ་ཤི་ཡའི་ཚད་ལྡན་འཇུག་སྒྲིག་ལས་གཞིས་(Asian Classics Input Project)བོད་པའི་དཔེ་གཞུང་ཁག་ཝེ་ལིའི་ཡིག་གཟུགས་(Wylie transcription)ནང་ཌི་ཅི་ཊེའེ་ཛེ་(digitize)བྱས་ཡོད། ནི་ཐར་ཐཱ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཡིག་ཆ་འཇུག་སྒྲིག་ལྟེ་གནས་ཁང་(Nithartha International Document Input Center)གིས་སམ་བྷོ་ཌའི་ཡིག་གཟུགས་བེད་སྤྱད་དེ་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ཐད་དེ་དང་འདྲ་བའི་ལས་གཞི་ཞིག་གཉེར་བཞིན་ཡོད། དེ་བཞིན་ཌི་ཅི་ཌེའེ་ཛེ་ཤོན་(digitization)དང་། རྩོམ་སྒྲིག འཚོལ་ཞིབ་འཕྲུལ་འཁོར་བེད་སྤྱོད་བཅས་ལ་མཐུན་སྦྱོར་ཆེད། ལྦེར་ཇི་ནི་ཡའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས་བོད་པའི་གཅིག་གྱུར་ཡིག་གཟུགས་(Tibetan Unicode)གསར་གཏོད་བྱས་ཏེ་ ད་བར་རྣམ་གྲངས་༡༧ཙམ་འདུག། Trace Foundation ཚོགས་པའི་མཐུན་འགྱུར་འོག་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་གཅིག་སྒྱུར་ཡོང་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཡང་བསྐྲུན་གནང་ཡོད།
ད་དུང་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ནས་ཐད་ཀར་ཡིག་སྒྱུར་བྱེད་པའི་ལག་ཆ་དང་། བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཀུན་ཁྱབ་ཚིག་མཛོད་ཅིག བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཀུན་ཁྱབ་ཚིག་མཛོད་ཅིག བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་ཅིག བོད་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ས་ཆའི་ཚིག་མཛོད་ཅིག་བཅས་ཐེ་བའི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཐད་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་ཆེད་མཐུན་སྦྱོང་བྱེད་པའི་དཔྱད་གཞི་མང་དག་ཅིག་བོད་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་དཔེ་མཛོད་ཀྱིས་མཁོ་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། ཕྱོགས་མཚུངས་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སློབ་གཉེར་བསྟི་གནས་ཁང་གིས་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་(Wikipedia) ཀྱི་རྣམ་པར་དྲ་རྒྱའི་ནང་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་ཅིག་དང་རིག་པ་བཤད་སྒྲར་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་གི་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་ཁྱབ་ཚིག་མཛོད་དེ་རིག་པ་བཤད་སྒྲའི་ཝེ་ཁེ་(Wiki)ཞེས་པ་ཅིག་ཡོད། སྒྲིག་འཛུགས་དེ་དག་གི་མཉམ་རུབ་དང་ལས་གཞི་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་ཡིག་ཐོག་གི་རིག་གཞུང་རྣམས་གོ་ལ་ཡོངས་ལ་གོ་རྟོགས་སྤེལ་སླད་བོད་སྐད་ནང་ལེགས་པར་གཅེས་སྐྱོང་བྱས་དང་བྱེད་མུས་སུ་ཡོད།
བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་དཔེ་གཞུང་གི་ཁྱད་ནོར་རྣམས་ཡིག་སྒྱུར་ཐོག་ནས་གཅེས་སྲུང་སྐོར།
དེང་དུས་ཡོ་རོབ་ཀྱི་སྐད་དང་ཨེ་ཤི་ཡཱའི་སྐད་དུ་བོད་ཀྱི་དཔེ་གཞུང་དང་ངག་རྒྱུན་གྱི་གསུང་ཆོས་རྣམས་ཡིག་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་དང་གང་ཟག་སྒེར་པ་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཡོད། དེ་དག་གི་ཁོངས་ནས་དབྱིན་ཡིག་ནང་དཔེ་གཞུང་དེ་དག་ཕབ་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་གཙོ་གྲས་ཁག་ནི། རྡ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་། པདྨ་ཀ་ར་ཡིག་སྒྱུར་སྡེ་ཚན། ནི་ཐར་ཐཱ་(Nithartha)བསྟི་གནས། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སློབ་གཉེར་ཁང་། ན་ལན་ཌ་ཡིག་སྒྱུར་ཚོགས་པ། དྷརྨ་ཅཀྲ་་(Dharmachakra)ཡིག་སྒྱུར་ཚན་པ། མར་པ་ཡིག་སྒྱུར་བསྟི་གནས་ཁང་། བོད་ཀྱི་སྔ་རབས་བསྟན་བཅོས་བསྟི་གནས་ཁང་། (Institute of Tibetan Classics)བཅས་ཡིན། བོན་དང་བོད་ཀྱི་བླ་མ། དགེ་བཤེས། མཁན་པོ་བཅས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་འདྲ་མིན་རང་རང་སོ་སོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གསུང་བཤད་ཕབ་སྒྱུར་དང་པར་སྐྲུན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཡོད། དེ་ག་ནང་བཞིན་དབྱིན་སྐད་དང་ཡོ་རོབ་ཀྱི་སྐད་རིགས་གཞན་ནང་གསུང་བཤད་གནང་བ་རྣམས་རྒྱུན་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་དགེ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་པར་སྐྲུན་སོགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། པར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པ་ཧ་ལམ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ལྷག་ཡོད། བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་བོན་ཆོས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཧ་ཅང་མྱུར་པོ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དང་མཉམ་དུ་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་ནང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཐད་མི་རྣམས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ཉིན་རེ་ལས་མ་བསྡད་པར་གོང་མཐོར་འགྲོ་བཞིན་མཆིས།
ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིའི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་དཔེ་གཞུང་གི་ཁྱད་ནོར་རྣམས་གཅེས་སྲུང་བྱེད་པའི་དམིགས་བསལ་འབུར་དུ་ཐོན་པ་ཞིག་ཉེ་ཆར་ཐོན་ཡོད་དེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༩ པའི་ནང་། ཨ་རིའི་ནང་བུལ་ཌར་ ཁོ་ལོ་རཱ་ཌོའི་(Boulder Colorado)ནང་བེ་རོ་ཙཱ་ནས་(Berotsana)སྣེ་ཁྲིད་དེ་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ལྷན་འཛོམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་སྐོང་ཚོགས་གནང་། སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རྒན་གཞོན་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་འཛོམས་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་ཡ་གྱལ་ནང་བསྟན་འདི་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་ཕྱོགས་ཐད་ཁོང་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྦྲེལ་མཐུད་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་གོ་བསྡུར་ལྷུག་པོ་གནང་ཞིང་། དེ་ནི་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་རང་རང་གི་ལས་གཞི་དང་ལས་དོན་ཐད་ཕན་ཚུན་གོ་རྟོགས་དང་བསམ་འཆར་སྤེལ་རེས་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཧ་ཅང་སྨིན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ཟླ་ ༣ པའི་ནང་རྒྱ་གར་ནང་འབིར་ས་གནས་ཀྱི་ཤ་བའི་ཚལ་(Deer Park)ཤེས་ཡོན་བསྟི་གནས་ཁང་དུ་མཁྱེན་བརྩེ་རྨང་གཞིའི་ཡིག་སྒྱུར་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་བསྒྱུར་ཞེས་པའི་ཚོགས་པ་ནས་ཚོགས་འདུའི་གོ་སྒྲིག་གནང་། སྐབས་དེར་ནང་པའི་ཡི་གེའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་ལས་གཞི་གསར་འཛུགས་ཞུ་ཆེད་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་བཞིའི་བླ་མ་ཆེ་བ་རྣམས་དང་མཉམ་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རྒན་པ་ལྔ་བཅུ་འཛོམས། ཆབས་ཅིག་རྫོང་གསར་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲལ་སེལ་གྱི་དབུ་འཛིན་གནང་། ཚོགས་བཅར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་རྣམས་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་བཀོལ་དུ་རུང་བའི་སྐད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་རྒྱུའི་ལོ་བརྒྱའི་དམིགས་ཡུལ་འཆར་བཀོད་བྱས། ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་བཀོལ་རུང་གི་དོན་ཡང་དཔེ་གཞུང་རྣམས་ཡོ་རོབ་དང་ཨེ་ཤི་ཡའི་སྐད་ལ་སོགས་དེང་དུས་ཀྱི་སྐད་རིགས་ཆེ་ཁག་ནང་ཕབ་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་གྱི་པོད་རྣམས་དང་བོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཚང་མ་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་ནང་གྲགས་ཆེ་བའི་སྐད་རིགས་ནང་ཕབ་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་བཟུང་བ་དང་། བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར། བོད་འགྲེལ་བཅས་ཀྱི་དཔེ་ཚད་ཞིག་ཡིག་སྒྱུར་དང་པར་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུ་དང་ཕུགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ལེགས་སྒྲུབ་ཆེད་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཐུན་རྐྱེན་དང་རྨང་གཞི་བཀོད་སྒྲིག་གསར་འཛུགས་བཅས་བྱ་རྒྱུའི་ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་བསྒྲིགས།
ཚོགས་ཆེན་འདིའི་འཇུག་ཏུ་༸གོང་ས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ཞལ་མཇལ་བཅར་སྐབས་ ༸གོང་ས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་ལས་གཞི་དེར་རྒྱབ་སྐྱོང་གནང་བ་མ་ཟད་ ཁོང་གིས་པཱ་ལི་དང་རྒྱ་ནག་གི་ནང་པའི་སྡེ་སྣོད་ནང་བཞུགས་པའི་གཞུང་མང་པོ་ཞིག་བོད་སྐད་ནང་མེད་པ་དང་བོད་སྐད་ནང་བཞུགས་པའི་གཞུང་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་སྐད་སོགས་ནང་མེད་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་དག་གི་བརྗོད་བྱ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཏོགས་ཆེད་དེང་དུས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཙམ་མིན་པར་བོད་ཡིག་དང་། པ་ལཱི། རྒྱ་སྐད་བཅས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ནང་ཕབ་སྒྱུར་དགོས་སྐོར་དགོངས་ཚུལ་གསུངས་སོང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ད་དུང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་མི་རིགས་མང་པོས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཅིང་བོད་སྐད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་གཞུང་ཁག་ལྟ་ཀློག་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། བོད་ཀྱི་ནང་པའི་བརྡ་ཆད་ཁག་དུས་རབས་ཁ་ཤས་སྔོན་ནས་གཏན་འབེབས་ཟིན་ཙང་ས་ཁུལ་དེ་དག་གི་ཡུལ་སྐད་དུ་སྒྱུར་ཐུབ་ཐབས་མེད། གལ་སྲིད་དེ་དག་དབྱིན་སྐད་ནང་འབེལ་པོ་ཡོད་ཚེ། མི་རིགས་དེ་དག་གི་ཁྲོད་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་མི་ཉམས་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་ཡིན་ཞེས་བཀའ་བསྩལ་སོང་།
མདོར་ན། ནང་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་ཆ་ཚང་འཛམ་གླིང་གི་སྐད་རིགས་ཆེ་ཁག་ནང་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་བང་མཛོད་འཕེལ་རྒྱས་འོང་བ་དང་གོ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞབས་འདེགས་རླབས་ཆེ་སྒྲུབ་ཐུབ།
ཡིག་སྒྱུར་གྱི་བྱ་གཞག་ཁྲོད་ནས་བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་དཔེ་གཞུང་རྣམས་འཕེལ་འགྱུར་ཇི་བྱུང་། བྷར་ཛིན་(Berzin Archives)བཤད་མཛོད།
རྒྱབ་ལྗོངས།
འཛམ་གླིང་ནང་གི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་ནས་ཡིན་པའི་བོད་རིགས་མ་ཡིན་པའི་མཁས་དབང་དང་ཉམས་ལེན་པ་མང་པོས་ད་ཆ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དང་བོན་ཆོས་སློབ་ཁྲིད་གནང་གི་ཡོད། བོད་རིགས་མཁས་པ་ཚོ་དང་འདྲ་བར། ཁོང་ཚོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རང་རང་གི་གཏམ་བཤད་དང་རྩོམ་བྲིས་རྣམས་པར་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང་ཌི་ཇི་ཊལ་(digital)ནང་འཇུག་གི་ཡོད། ཁོང་ཚོས་ད་དུང་དེ་དག་དེང་དུས་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཉན་ཆས་དང་། གློག་བརྙན། ཌི་བི་ཌི་(DVD)བཅས་ཀྱི་དབྱིབས་སུ་བཟོ་གི་ཡོད་ཅིང་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ནས་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། མ་གཞི་མཁས་དབང་འགའ་ཞིག་གིས་ནང་ཆོས་དང་བོན་ཆོས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྣམ་པར་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་། མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་བསྐྱར་བཅོས་བྱས་ཏེ་སོ་སོའི་ཁོར་ཡུག་དང་དུས་དང་འཚམས་པར་བྱས། ངས་དྲ་ཐོག་ཏུ་ལས་དོན་དེ་རིགས་ཐད་འབད་བརྩོན་བསྟེན་ནས་ཐོན་པའི་གྲུབ་འབྲས་རྣམས་བྷར་ཛིན་བཤད་མཛོད་ནང་བཞུགས་ཡོད་པས་དྲ་ཚིག་ཁ་བྱང་འདིར་གཟིགས་ན་ཆོག www.berzinarchives.com.
ངས་དུས་ཚོས་ལྷག་འཕྲོས་འདིར་བཤད་མཛོད་ཌ་རྒྱའི་ལས་གཞིའི་སྐོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལོར་ཐོག་མར་ང་རང་ཧྥུལ་བེ་རེ་ཌའི་(Fulbright)ལས་གཞིའི་ཐོག་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་ནས་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན། དེ་ནི་ཧར་ཝར་ཌི་(Harvard)གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཆེས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཚན་དང་། ལེགས་སྦྱར་དང་རྒྱ་གར་རིག་གནས་སྡེ་ཚན་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་མཁས་དབང་གི་གོ་གནས་ཆེད་འབུམ་རམས་པའི་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཕྱི་ལོ་༡༩༧༢ ལོར་འབུམ་རམས་པའི་ལག་འཁྱེར་(PhD)ཐོབ་པའི་རྗེས། སླར་རྒྱ་གར་ནང་མུ་མཐུད་བསྡད་དེ་ཁྱོན་བསྡོམས་མི་ལོ་ ༢༩ རྒྱ་གར་ནང་བསྡད་པ་ཡིན། དེ་གར་གཙོ་བོ་༸སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་། སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེ། དགེ་བཤེས་ངག་དབང་དར་རྒྱས་བཅས་དང་དེ་མིན་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཁས་དབང་མང་པོའི་དྲུང་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཀྱི་སྐལ་བཟང་ཐོབ་བྱུང་། ཆབས་ཅིག་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ངས་སེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་སྒྱུར་ཞུས་པ་དང་བོད་ཡིག་དང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནང་དཔེ་ཆ་མང་པོ་ཞིག་དབྱིན་སྐད་དུ་ཕབ་སྒྱུར་ཞུས་པ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་ནང་པའི་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་གང་ཙམ་བྱས་རྗེས་ང་རང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཇར་མན་རྒྱལ་ས་སྦེར་ལིན་(Berlin)དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་ང་རང་ལ་དཔར་སྐྲུན་མ་ཟིན་པའི་དཔེ་ཆ་ཤོག་གྲགས་ ༣༠༠༠༠ ཙམ་ཡོད། དཔེ་དེབ་མང་པོ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་དེ་དག་གི་ཁྱབ་ཚད་རྒྱུས་མངའ་བྱུང་རྗེས། དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ནས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་མིག་སྔར་ལྟ་ཀློག་ཐུབ་པ་བཟོ་རྒྱུ་ནི་ཐབས་ལམ་ལེགས་ཤོས་སུ་མཐོང་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན།
བསམ་བློ་དེ་ལྟར་འཁོར་ནས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར་ངས་བྷར་ཛིན་བཤད་མཛོད་ཅེས་པའི་དྲ་རྒྱ་དེ་གསར་འཛུགས་ཞུས་ཏེ། དྲ་ཚིག་ཐོག་ནས་མི་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་ཀློག་དང་། ཉན་པ། ཕབ་བཤུས་སོགས་རིན་མེད་དུ་བྱེད་ཐུབ་པར་འཆར་གཞི་ཟབ་ནན་བཏིངས་པ་ཡིན། དེ་མིན་དྲ་རྒྱ་འདིའི་ནང་དཔལ་འབྱོར་ཁེ་ལས་དང་འབྲེལ་བའི་རིགས་རྩ་བ་ནས་མེད། དྲ་རྒྱ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་དོན་ནི་རང་གི་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་ནས་སྦྱངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ཐོག་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དང་། དེ་བཞིན་རང་ཉིད་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་རྒྱུད་རིམ་དེའི་རིང་ཐོབ་པའི་གོ་རྟོགས་ལ་བརྟེན་རང་གི་འགྲེལ་པ་རྣམས་མིག་སྔར་སྤྱན་འབུལ་ཞུ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཡིན། ལས་གཞི་དེར་༸སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་། གླིང་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ། སེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆ་ཚང་གནང་བྱུང་། དྲ་རྒྱའི་ནང་རང་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གསུང་བཤད་ཁག་དང་ང་རང་གིས་ཡིག་སྒྱུར་བྱས་པ་དང་ཡང་ན་ཟིན་བྲིས་བརྒྱབ་པ་དེ་བཞིན་དཔེ་གཞུང་ཡིག་སྒྱུར་བྱས་པ། རང་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་རིགས་དང་དཔེ་དེབ་བརྩམས་པ། གཏམ་བཤད་བྱས་པ་སོགས་བཅུག་ཡོད། ད་ཆ་དྲ་རྒྱ་འདི་གསར་འཛུགས་ཞུས་ནས་ལོ་ངོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྗེས། དྲ་རྒྱ་འདིའི་ཆེད་གླ་ཡོད་དང་གླ་མེད་བསྡོམས་ལས་བྱེད་གྲངས་བདུན་བཅུ་ལྷག་ཡོད་ཅིང་། དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ཐད་ཀར་ལྟ་ཀློག་ཐུབ་པའི་དབྱིན་ཇིའི་ནང་རྩོམ་བྲིས་ཁག་ ༦༤༠ ལྷག་དང་ཉན་བྱེད་(audio files)གྲངས་ ༤༦༠ ལྷག་བཞུགས་ཡོད། འདིས་བྷར་ཛིན་བཤད་མཛོད་ནང་པར་སྐྲུན་མ་བྱས་པའི་རྩོམ་བྲིས་ཁག་བརྒྱ་ཆ་ ༣༠ ཙམ་ཡོད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད། སྔོན་ཆད་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནང་དྲ་རྒྱ་འདིར་ལྟ་ཀློག་སོགས་བྱེད་མཁན་མི་འབུམ་༦ བྱུང་བ་དང་ཉེ་བའི་ཆར་ཉིན་འཆར་ཅན་མི་གྲངས་ ༢༠༠༠ ལྷག་གི་དྲ་རྒྱ་འདི་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ནང་དོན་དང་ཁྱད་ཆོས།
དྲ་རྒྱའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་བརྗོད་བྱ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐད་ལ་དོ་ནན་བྱས་ཡོད། དེ་དག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསང་སྔགས་བར་གྱི་ནང་པའི་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་ཅིང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་རྒྱུད་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྣམ་གཞག་དང་ཉམས་ལེན་རྣམས་འདུས་ཡོད་པ་དང་སྦྲགས་དུས་འཁོར་དང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་དམིགས་བསལ་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཡོད། དེ་བཞིན་དྲ་རྒྱའི་ནང་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་དང་སྐར་རྩིས། བོན་དང་། ནང་པ། བོད། དབུས་ཨེ་ཤིའི་ཡའི་ལོ་རྒྱུས་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བཀོད་ཡོད། འདིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཅིག་ནི་ནང་ཆོས་དང་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་དབར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་འབྲེལ་ལམ་ཐད་ཚན་པ་ཞིབ་ཕྲ་ཞིག་ཟུར་བཀོལ་བྱས་ཡོད།
བོད་པའི་ཁྱད་ནོར་གྱི་བསླབ་བྱ་འདི་དག་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ཐད་ཤུགས་རྐྱེན་གཏིང་ཟབ་པོ་སྦྱིན་པར། དེ་དག་རྒྱ་གང་ཆེ་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་བ་དང་སྟབས་བདེ་པོ་བཟོ་རྒྱུ་ཙམ་མིན་པར། དེང་དུས་ཀྱི་མིའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་འཚམས་པའི་ཐོག་ནས་གོ་རྟོགས་ཐུབ་སླད་སྟབས་བདེ་པོ་བཟོ་དགོས། འཕྲུལ་ལས་བཟོ་རིག་ལ་བརྟེན་ནས་དགོས་ངེས་ཀྱི་ལག་ཆ་མང་པོ་ཞིག་མཁོ་སྐྲུན་བྱས་ཤིང་བྷར་ཛིན་དྲ་རྒྱའི་བཤད་མཛོད་ནང་དེ་དག་སྡེབ་ནས་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་ཕྱིར་ང་ཚོས་འབད་བརྩོན་བསྟེན་ཡོད།
དཔེར་ན། འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་དྲ་ཚིག་དེ་ལག་ཐོག་ཁ་པར་ཐོག་ནས་ལྟ་ཀློག་ཐུབ་ཅིང་། ཕབ་བཤུས་ཀྱང་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། གང་ཟག་སྒེར་གྱི་རྩོམ་བྲིས་ཁག་ཅིག་པར་བཤུས་སམ་པི་ཌི་ཨེཧྥ་(pdf) གྱི་ནང་ཕབ་ལེན་ཐུབ། དེར་མ་ཟད་རྣ་བ་དང་མིག་གིས་མཐོང་མི་ཐུབ་པའི་མི་རྣམས་ལ་ལས་སླ་པོར་ཉན་བསམ་ཐུབ་པའི་སླད་ང་ཚོའི་གནད་ཡོད་རུ་ཁག་གིས་རྩོམ་བྲིས་རྣམས་ཉན་བསམ་ཆེད་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་རྣ་བས་ཐོས་མི་ཐུབ་པ་རྣམས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་ནས་ལྟ་ཀློག་ཆེད་མཁོ་ཆས་མཐུན་འགྱུར་སྐྲུན་པར་འབད་བརྩོན་སྟེན་བཞིན་མཆིས། དེ་བཞིན་དབྱིན་སྐད་ནི་རང་གི་མ་སྐད་མ་ཡིན་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོ་རྟོགས་མ་ནོར་བ་ལོན་ཆེད། སྒྲ་འདོན་འཕྲུལ་འཁོར་ཞིག་བཙུགས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་དུས་གཅིག་ཏུ་གསུང་བཤད་ཁག་ལ་ཉན་བསམ་བྱེད་པ་དང་ཀློག་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད།
དྲ་རྒྱའི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཤེས་ཡོན་གྱི་དམིགས་ཡུལ་ཆེད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཐབས་བདེ་རུ་གཏོང་བའི་ཐོག་ལ། ང་ཚོས་ནང་དོན་རྣམས་དཀའ་ཚེགས་ཆེ་ལོས་ཀྱི་གོ་རིམ་བསྒྲིགས་ཡོད། ད་དུང་ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུད་བཞི་དང་བོན་ཡང་ན་ཐེག་ཆེན་དང་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ནང་གི་བརྗོད་གཞི་བྱེ་བྲག་པར་དེ་དག་སོ་སོས་ལྟ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བཟུང་མིན་ཐད་དཔྱད་བསྡུར་ཞིབ་འཇུག་ཁག་ཕུལ་ཡོད། དེར་མ་ཟད་སློབ་གཉེར་ཆེད་ང་ཚོས་བོད་ཡིག་དང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ནང་ཆོས་བརྡ་ཆད་ཁག་གི་སྐད་དོད་བཅུག་ཡོད་པའི་ཁར། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཁོ་ནའི་མིང་ཚིག་རེའུ་མིག་ཙམ་མིན་པར། ད་དུང་རེའུ་མིག་སོ་སོ་གང་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་རྣམས་མཉམ་སྦྲེལ་བྱས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་ཀློག་བྱེད་པའི་སྐབས། རྩོམ་ཡིག་ནང་གི་བརྡ་ཆད་སོ་སོའི་གོ་དོན་རྣམས་གསལ་པོར་ཐོན་ཡོང་གི་ཡོད།
ད་ལྟ་རང་འཇེ་ཧྥེ་རི་ཧོབ་ཀིན་སེ་མཆོག་(Jeffrey Hopkins)ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་གནང་བཞིན་པའི་དབྱིན་སྐད་ཐོག་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་སྒྱུར་ཁག་ང་ཚོས་མཁོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་ཚིག་སྦྱོར་ཁོངས་སུ་བཅུགས་འཐུས་ཀྱི་ཆོག་མཆན་སྩལ་བྱུང་བས་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་དོན་གསལ་པོ་ཡོང་ཆེད་ཐུགས་ཕན་གསོས་ངེས་ཡོང་རྒྱུ།
ང་ཚོས་དྲ་མཛོད་ནང་གི་རྩོམ་བྲིས་ལ་ལྟ་ཀློག་ཆེད་ཐབས་ཚུལ་ཧ་ཅང་མང་པོ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ཆབས་ཅིག་གནད་དོན་ཁག་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱས་པོ་དང་གསལ་བཤད་ཁ་སྣོན་བྱས་པ་བཀོད་པའི་རྩོམ་བྲིས་གཞན་ལའང་ལྟ་ཀློག་ཆེད་མཉམ་དུ་ཁ་བྱང་གཞན་ཁག་ཀྱང་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད། དེའི་སྟེང་རྩོམ་བྲིས་རེ་རེའི་མཇུག་ཏུ་དྲ་རྒྱའི་ནང་དོན་དང་གཅིག་མཚུངས་ཐོག་རྩོམ་བྲིས་ཀྱི་རྒྱབ་གཉེར་ངོ་སྤྲོད་ཀྱང་མཁོ་འདོན་ཞུས་ཡོད།
དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་མིན་པའི་སྡེ་ཚན།
རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་ཁག་བདུན་བཅུ་ལྷག་གི་ནང་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནང་གཏམ་བཤད་བྱས་པ་བརྒྱུད་ངས་ཤེས་གསལ་ལ་ཚང་མས་དབྱིན་ཇི་ཀློག་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག ཁོང་ཚོས་ཀློག་ཐུབ་ནའང་། རང་རང་སོ་སོའི་མ་སྐད་ནང་ནང་ཆོས་འཆད་ཉན་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་མང་ཆེ་བར་གོ་རྟོགས་གསལ་བ་དང་དོ་སྣང་ཆེ་བ་ཡོང་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན་རང་ངོས་ནས་ཀྱང་སོ་སོའི་དྲ་རྒྱའི་ནང་གང་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ནང་དེང་དུས་ཀྱི་སྐད་རིགས་ཆེ་ཁག་ཕབ་སྒྱུར་ཞུ་རྒྱུ་དང་སྐད་ཡིག་གི་སྡེ་ཚན་ཟུར་དུ་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན། ད་ལྟའི་ཆར་དྲ་ཐོག་ཏུ་སྐད་ཡིག་དྲུག་ཙམ་གྱི་ཚན་པ་ཡོད། དབྱིན་ཇིའི་ཐོག་ཇར་མན་དང་། ཨུ་རུ་སུ། སི་པན། པོ་ཅུ་གྷལ། པོའོ་ལན་ཌི་བཅས་ཀྱི་སྐད་དུ་དབྱིན་ཇིའི་ནང་ཡིག་སྒྱུར་བྱས་པའི་རྩོམ་བྲིས་མང་པོ་དང་དབྱིན་ཇིའི་ནང་སྒྲ་འཇུག་ཉན་བྱེད་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་བྱས་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད། དཔེར་ན། ཇར་མན་སྡེ་ཚན་ནང་རྩོམ་བྲིས་ཁག་ ༣༥༠ ལྷག་དང་ཨུ་རུ་སུའི་སྐད་ནང་རྩོམ་བྲིས་ཁག་ ༢༠༠ ལྷག་ཡོད། དེར་མ་ཟད་ང་ཚོས་ཧུར་སྐྱེད་ཆེན་པོས་ཧྥ་རན་སི་སྐད་ཡིག་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ཡིག་ཚན་པ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་ཧིན་དྷི་སྐད་དུ་ཕབ་སྒྱུར་འགོ་བཙུགས་ཟིན། མ་གཞི་ང་ཚོས་རྩོམ་བྲིས་རྣམས་ཨི་ཊ་ལི་དང་། སོག་པོ། ཝི་ཏི་ནམ་བཅས་ཀྱི་སྐད་དུ་ཡིག་སྒྱུར་བྱེད་འགོ་བཙུགས་ཟིན་ནའང་། སྐད་ཡིག་དེ་དག་ཐོག་གི་ལས་གཞི་རེ་ཞིག་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་བྱུང་། མ་འོངས་པར་མུ་མཐུད་ལས་གཞི་དེ་དག་སྤེལ་རྒྱུའི་རེ་བ་བཅངས་ཡོད།
བྷར་ཛིན་བཤད་མཛོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དྲ་རྒྱའི་ལས་གཞི།
གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་དང་མཛའ་མཐུན་གོང་མཐོར་ཡོང་བའི་གནད་འགག་གཙོ་བོ་གཅིག་ནི་༸སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཐད་ལ་དོ་ནན་གནང་གི་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ཐབས་ལམ་དེའི་ཆེད་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གཅིག་ནི་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་དང་མཐུན་འབྲེལ་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེར་བརྟེན་༸གོང་ས་མཆོག་གི་ལམ་སྟོན་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས། ང་ཚོས་བྷར་ཛིན་གྱི་ནང་ཆོས་དང་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དྲ་རྒྱའི་ལས་གཞི་འདི་ལྷུར་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དམིགས་ཡུལ་ནི་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་ཁོ་རང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ཆོས་ལུགས་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་འབེལ་པོ་མཁོ་འདོན་བྱ་ཕྱིར་ཡིན་པ་ལས་ཆོས་ལུགས་བརྗེ་སྒྱུར་བྱེད་པའི་གོ་བརྡ་ནམ་ཡང་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། སྐད་ཡིག་སྣ་ཚོགས་འདུས་པའི་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ཁ་ཆེའི་སྐད་རིགས་ཆེ་ཁག་གི་ནང་གནས་ཚུལ་མཁོ་འདོན་བྱས་པས་ཁ་ཆེའི་མི་འབོར་རྣམས་ལ་གུས་བརྩི་སྟོན་པ་ཙམ་མིན་པར་ད་དུང་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཁ་ཆེ་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱིས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱ་རྒྱུའི་རྒྱུད་རིམ་གྱི་དགོས་ངེས་ཐབས་ཚུལ་ཡང་སྟོན་གྱི་ཡོད།
ལས་གཞི་འདིའི་ནང་ནང་ཆོས་དང་ཁ་ཆེའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཚན་པ་ཐེ་བའི་སྟེང་ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་བླང་དོར་ཐད་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་མི་མང་ལ་བསྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་རྣམས་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ཡིག་སྒྱུར། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྐར་རྩིས་བཅས་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག གཞན་ཡང་གཞི་རྩའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་རྩ་དོན་རྣམས་གཏོགས་ཡོད། ལས་གཞི་འདིར་གོ་རིམ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་དང་པོ་ནི། ཨ་རབ་ (Arabic)དང་ཨུར་ཏུའི་(Urdu)སྐད་དུ་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་དང་། ལས་གཞི་དེ་གཉིས་ནི་ལྡི་ལིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཇཱ་མི་ཡ་ མི་ལི་ཡ་ ཨེ་ས་ལམ་མི་ཡ (Jamia Millia Islamia) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་། ལ་ཧོར་(Lahore)དུ་ཡོད་པའི་པ་ཀི་སི་ཐན་ཨིག་བལ་ཤེས་ཡོན་བསྟི་གནས་ཁང་།(Iqbal Academy Pakistan) ཨི་སཱ་ལ་མཱ་བཱ་དྷའི་(Islamabad)ནང་གི་ཁ་ཆེའི་ཉམས་ཞིབ་ཤེས་ཡོན་བསྟི་གནས་ཁང་།(Islamic Research Institute)བཅས་དང་མཉམ་རུབ་ཐོག་ལས་དོན་གཉེར་བཞིན་ཡོད། རིམ་པ་གཉིས་པར་པེར་ཤི་ཡ་(Persian)དང་། ཏུར་ཀི།(Turkish) ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་(Indonesian)སྐད་རིགས་ཐོག་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་བཞིན་ཡོད།
ནང་ཆོས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག ལྟར་སྣང་དང་མཚན་ཉིད་པ།
བྷར་ཛིན་དྲ་རྒྱའི་བཤད་མཛོད་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་ལས་གཞི་དེ་རིགས་མང་པོ་ཡོད་པ་ལས་བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་དཔེ་གཞུང་གི་ཁྱད་ནོར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུར་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་མཁན་གཅིག་པུ་དེ་མ་ཡིན་ཅིང་། དེང་དུས་ཀྱི་བརྒྱུད་ལམ་དང་སློབ་ཁྲིད་ཐབས་ལམ་སོགས་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་ལས་ཁྱད་ནོར་ཕྱུག་པོ་འདི་བེད་སྤྱོད་སྟབས་བདེ་རུ་གཏོང་མཁན་གྱི་ལས་གཞི་འདི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན། འདི་ནི་ཁྱད་ནོར་དེའི་ལག་བསྟར་དང་འགྱུར་ལྡོག་མིག་སྔར་འདོན་པའི་ལམ་ཞིག་སྟེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒེར་གྱི་ཡར་རྒྱས་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐུབ་ཅིང་། དེ་ལས་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་མཛའ་མཐུན་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐུབ།
འོན་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་དེའི་དེང་རབས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་དང་ལྷག་པར་དུ་དེང་དུས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་དམིགས་པ་དང་གསལ་འདོན་བྱེད་སྐབས། གལ་ཆེའི་ཁྱད་པར་ཞིག་ངེས་པར་དུ་འབྱེད་དགོས། ཁྱད་པར་དེ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱ་ཕྱིར། ངས་ཁོ་ཁ་ཁོ་ལཱ་ལྟར་སྣང་(Coca-Cola lite)དང་ཁོ་ཁ་ཁོ་ལཱ་མཚན་ཉིད་པ་(the real-thing Coca-Cola)དཔེ་རུ་བླངས་ནས། ནང་ཆོས་ལྟར་སྣང་(Dharma-lite)དང་ནང་ཆོས་མཚན་ཉིད་པ་(the real-thing Dharma)ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་དག་གསར་བཟོ་བྱས་ཡོད། ནང་ཆོས་ལྟར་སྣང་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཚེ་འདི་སྣང་གི་འདོད་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་ནང་ཆོས་ཀྱི་གནད་འགྲེལ་བར་བྱ་ཞིང་། ནང་ཆོས་མཚན་ཉིད་པ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་མི་ཚེ་ལེགས་སུ་གཏོང་ཐབས་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཐར་ནས་མཐར་ཐུག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་ཆེད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་ལམ་སྟོན་པའི་ཆོས་ཤིག་ལ་ཟེར། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་གཉིས་མི་འཁྲུགས་པ་བྱ་རྒྱུ་གནད་ཆེ། དེ་མིན་ནང་ཆོས་ནི་བསམ་བློ་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཞན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ངེས་ཡིན། དོན་དངོས་སུ་ནང་ཆོས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ལ། ནང་ཆོས་ནི་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་ཡིན།
ཚེ་འདིར་ཕན་འདོགས་ཆེད་ནང་ཆོས་ལྟར་སྣང་དེ་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་རིགས་ཤིག་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་རྣམས་ལ་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་མེད། མདོར་ན། དེ་ལྟའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཁྱད་ནོར་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་རྣམས་ཕན་ཐོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། འོན་ཀྱང་ནང་ཆོས་ལྟར་སྣང་དེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་སྐབས། ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ་དེ་ཚེ་འདི་གཅིག་པུའི་ཆེད་དུ་ཉམས་ལེན་བྱས་ཚེ། ནང་ཆོས་མཚན་ཉིད་པ་དེ་མ་ཡིན། འོན་ཏེ་གལ་སྲིད་ནང་ཆོས་མཚན་ཉིད་པར་འཇུག་པའི་ཐབས་སུ་ཉམས་ལེན་བྱས་ཚེ། ནང་ཆོས་ལྟར་སྣང་དེ་སྟབས་བདེ་པོར་ལམ་རིམ་གྱི་གནད་དུ་བསྡུ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད་ཅིང་། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ཆེད་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་སྐུལ་སློང་གོང་མཐོར་གཏོང་བའི་གཞི་རྟེན་བྱེད་ཐུབ། གང་ལྟར་ཡང་ནང་ཆོས་མཚན་ཉིད་པ་དེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་པར་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིར་གོ་བ་གཏིང་ཕྱིན་པ་ལོན་པ་དང་ཡིད་ཆེས་དགོས་པ་ཡིན་སྟབས། དེང་དུས་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་བརྗོད་གང་ཡིན་རུང་དེའི་སྟེང་གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ཐོག་མ་དང་མཐའ་མ་མེད་པའི་ཐད་ནང་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཞིབ་ཚགས་པོ་རྒྱག་དགོས་པ་ཡིན།
བྷར་ཛིན་གྱི་དྲ་རྒྱའི་བཤད་མཛོད་ནང་། ནང་ཆོས་ལྟར་སྣང་དང་མཚན་ཉིད་པའི་ཁྱད་པར་ཐོག་ངས་འགྲེལ་བརྗོད་གསལ་པོ་བྱ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བསྟེན་ཡོད། དྲ་རྒྱའི་ནང་ངས་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་པའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་དེང་དུས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་མང་པོ་ཞིག་བཅུག་ཡོད། དེ་དག་གིས་ཚོར་བ་ཞན་པ་དང་། ཚོར་བ་སྐྱེན་པོ། བརྟན་ཆ་མེད་པ། ནོངས་འགྱོད། རང་གིས་རང་ལ་བརྩི་མཐོང་དམན་པ། རིག་འཚོ་མ་ཟིན་པ་སོགས་སེལ་ཆེད་སྲོལ་རྒྱུན་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་དང་སྒོམ་ཐབས་ཐོག་དོ་ནན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་གར་དང་བོད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་རྣམས་ཀྱིས་གླེང་གཞི་དེ་དག་སེལ་གྱི་མེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ལེགས་སྦྱར་དང་བོད་ཡིག་ནང་རྟགས་མཚན་དེ་དག་གི་སྐད་དོད་ཏག་ཏག་མེད། དེ་ལྟར་ནའང་ནང་པའི་གཞུང་ནང་དེ་དག་ཐེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་པའི་ཐར་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་འདུས་ཡོད། འོན་ཏེ་དེ་ལྟའི་ཐབས་ལམ་མཚན་ཉིད་པ་རྣམས་ནང་ཆོས་ལྟར་སྣང་གི་ཉམས་ལེན་ནང་དུའང་ཚེ་འདིའི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་དུ་གཏོང་ཆེད་ལག་བསྟར་བྱེད་ཐུབ། ཐབས་ལམ་དེ་དག་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་དེང་དུས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་མི་བདེ་བ་རྣམས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱ་རྒྱུ་དང་ཤུགས་ཆུང་དུ་གཏོང་བ་རྣམས་ནང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྤྱོད་ཚུལ་ནང་རན་པོ་ཞིག་བཟོ་དགོས། དེ་ལྟར་ཐུབ་ན། ཐབས་ལམ་རྣམས་ལས་སླ་པོར་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ལས་གཞིའི་ནང་བསྡུ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད།
འདི་ནི་ངས་རང་གི་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་འཆར་བཀོད་དང་སྤྱན་འབུལ་ཞུས་པའི་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ལས་གཞི་ཆེ་ཁག་གཉིས་ཀྱི་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན། གཉིས་པོ་ནི་ཆ་སྙོམས་པའི་ཚོར་ཤུགས་གོང་མཐོར་གཏོང་བ་དང་། རང་གི་མི་ཚེ་རང་ཚུགས་བརྟན་བཟོ་ཆེད་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་ཡིན། དེ་དག་ནང་ངས་ད་དུང་གང་ཟག་སྒེར་དང་ཚོགས་པའི་གསོ་དཔྱད་ཐད་ནུབ་ཕྱོགས་རང་གི་ཐབས་ལམ་དང་མཉམ་དུ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྒོམ་ཐབས་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། དཔེར་ན། དམིགས་རྣམ་སྒོམ་པ་ལྟ་བུ། དེས་ན། སྡེ་ཚན་གྱི་ཚོགས་ཐུན་ཞིག་གི་ནང་མི་རྣམས་སྒོར་སྒོར་བྱས་བསྡད་དེ་དགེ་བའི་སེམས་གོང་མཐོར་གཏོང་བའི་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྐབས། ཚང་མས་བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པའི་ཚུལ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། སྒོར་སྒོར་བྱས་བསྡད་ཚེ་ཚང་མས་ཕན་ཚུན་མཐོང་ཐུབ་ནས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་དོ་སྣང་སྤྲོད་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད། དེ་ནས་ཚང་མར་རེ་རེ་བྱས་བལྟས་ཏེ། བདེ་བ་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཤེས་ཐབས་བྱེད་དགོས། དེ་རྗེས་མི་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟ་རེས་བྱས་ཏེ། རང་གི་ཁ་གཏད་དུ་བསྡད་པའི་མི་དེས་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་ཚུལ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས། དེ་ནས་རང་ཉིད་གཅིག་པུ་མེ་ལོང་གི་མདུན་དུ་བསྡད་དེ་སོ་སོས་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པའི་ཚུལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས། དེ་རྗེས་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་འགོ་ནས་མཇུག་བར་གྱི་འདྲ་པར་ལ་བལྟས་ནས་རང་གི་མི་ཚེའི་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་རང་གིས་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པའི་ཚུལ་ངོས་འཛིན་བྱ་ཐབས་བྱེད་དགོས། འོན་ཏེ་སྦྱོང་བརྡར་དེ་དག་གི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ངས་དོ་སྣང་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕལ་ཆེར་སོ་སོ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའམ་ནང་ཆོས་གཤའ་མའི་ཆ་ཤས་སུ་ནང་ཆོས་ལྟར་སྣང་གི་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཤས་ཆེ། དེ་ལྟ་བུའི་ལས་འཆར་དང་ཁྱད་ཆོས་མཉམ་དུ། བོད་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་རྣམས་འཛམ་གླིང་ནང་སྤེལ་ཕྱོགས་གོང་མཐོར་སླད་དེང་དུས་ཀྱི་འཕྲུལ་རིག་གི་གནས་ཚུལ་གསར་ཤོས་རྣམས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་བྷར་ཛིན་བཤད་མཛོད་ནི་སྲོལ་འབྱེད་བྱེད་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
མཇུག་གི་གཏམ།
མདོར་ན། ང་ཚོས་མཐོང་བ་བཞིན། དབུས་ཨེ་ཤི་ཡའི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་གོང་འཕེལ་ཡོང་སླད་བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་དཔེ་རྒྱུན་གྱི་ཁྱད་ནོར་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ལེགས་སྐྱེས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཕུལ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་གང་ཟག་དང་ཚོགས་པ་མང་པོས་ཁྱད་ནོར་དེ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུར་འབད་པ་དང་ཡར་རྒྱས་ཤུགས་ཆེ་བཏང་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དོན་ནི་དཔེར་ན། འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ངམ་དཔེ་མཛོད་ནང་ཉར་ཚགས་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ནས་ཚང་མས་ལྟ་ཀློག་བྱེད་ཅིང་སྐད་ཡིག་གི་མ་ཕྱི་དེ་གའི་ནང་བདག་གཅེས་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་ཟེར་གྱི་མེད། འདས་པའི་དུས་རབས་དེ་དག་ནང་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་འཕེལ་འགྱུར་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ལྟར། འཕེལ་འགྱུར་གྱི་རྒྱུད་རིམ་དེ་དང་འཚར་ལོངས་རྣམས་མུ་མཐུད་དགོས། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕྱུག་པའི་རིག་གཞུང་དེ་འཚོ་གནས་ཆེད་དགོས་མཁོ་ཆེ་བ་ཙམ་མིན་པར་ད་དུང་གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ཐད་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན།
གོ་ལ་གཅིག་འགྱུར་དང་གནས་ཚུལ་སྤེལ་རེས་བྱེད་པ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་ཁྱད་ནོར་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་ཡོངས་སུ་ལེགས་སྐྱེས་རླབས་ཆེན་འབུལ་ཐུབ། རིག་གཞུང་ཚང་མར་གོ་ལ་འདིའི་སྟེང་ཐུན་མིན་གྱི་རང་རང་སོ་སོའི་མི་རྒྱུད་དཔྱད་རིག་གི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བ་མི་རིགས་དུ་མ་ཞེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལེགས་པོ་འདི་ལྡན་ཡོད། འོན་ཏེ་བོད་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་ལ་དེ་དག་ལྷག་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད། ནང་པ་དང་བོན་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱིས་རང་རེའི་ཤེས་བྱའི་བང་མཛོད་ཕྱུག་ཏུ་གཏོང་བའི་ཐབས་ཤེས་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་ཞིང་། རིག་གཞུང་གཞན་དང་འབྲེལ་ལམ་གོང་འཕེལ་སོང་བར་བརྟེན་ཚན་རིག་དང་། གསོ་བ་རིག་པ། སེམས་ཁམས་རིག་པ་བཅས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་གི་ཡོད། ༸སྤྱི་ནོར་གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ལམ་སྟོན་དང་། སྐུལ་ལྕག སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་གནང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས། བོད་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་གྱིས་གོ་ལའི་ཧྲིལ་པོའི་གོ་རྟོགས་ཐད་གལ་ཆེའི་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ་ཡོད། ང་ཚོའི་མཉམ་རུབ་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུར་འགྱུར་ཡང་མུ་མཐུད་ཞབས་འདེགས་ལྷག་པར་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད།
ཐུགས་རྗེ་ཆེ།
དཀར་ཆག་གཅིག་པའི་དྲ་ཤོག
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (40%)
ཤོག་ངོས་བརྗོད་བྱ།
- ངོ་སྤྲོད།
- ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་ཞིབ།
- ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་སུ་སྤྱིར་བཏང་གི་ཡར་རྒྱས།
- བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་དཔེ་གཞུང་གི་ཁྱད་ནོར་རྣམས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོར་གཅེས་སྲུང་སྐོར།
- བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་དཔེ་གཞུང་གི་ཁྱད་ནོར་རྣམས་ཡིག་སྒྱུར་ཐོག་ནས་གཅེས་སྲུང་སྐོར།
- ཡིག་སྒྱུར་གྱི་བྱ་གཞག་ཁྲོད་ནས་བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དང་དཔེ་གཞུང་རྣམས་འཕེལ་འགྱུར་ཇི་བྱུང་། བྷར་ཛིན་(Berzin Archives)བཤད་མཛོད།
- མཇུག་གི་གཏམ།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
དེང་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་ནང་ཆོས་ཀྱི་རེ་སྐུལ།
སིངྒ་པུར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༠ ཉིན།
Berzin, Alexander and Chodron, Thubten.
Glimpse of Reality.
Singapore: Amitabha Buddhist Centre, 1999
ལས་ཟུར་འདོན་ཞུས་ཏེ་བསྐྱར་ཞིབ་གནང་བ།
དྲི་བ། འདི་ལོ་ཁྱེད་རང་རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ནང་གསུང་ཆོས་གནང་བར་ཕེབས་ཡོད། ལུང་པ་གསར་པ་ཁག་གི་ནང་ནང་ཆོས་ཇི་ལྟར་དར་ཁྱབ་འགྲོ་བཞིན་པའི་ཐད་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་གཟིགས་ཚུལ་གསུང་རོགས་གནང་།
ལན། ད་ལྟའི་ཆར་ནང་ཆོས་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་ཧ་ཅང་མྱུར་པོ་དར་ཁྱབ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། བྱང་ཨ་རི་དང་། ལྷོ་ཨ་རི། ལྷོ་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ་སོགས་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ལུང་པོ་མང་པོའི་ནང་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཡོད། ང་ཚོས་ཡུ་རོབ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་པའི་ལུང་པ་གཅིག་པུའི་ནང་མ་ཡིན་པར། ད་དུང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་གྱུར་བའི་ལུང་པའི་ནང་དུའང་ནང་ཆོས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དཔེར་ན། པོའོ་ལན་ཌིའི་ནང་ནང་པ་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་ཙམ་ཡོད།
ནང་ཆོས་ལ་དེང་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་ཡིད་འཕྲོག་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད། གང་ལགས་ཞུས་ན། དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་ཅིང་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ནས། རང་གིས་གསེར་ཉོ་བའི་སྐབས་བརྟག་པ་བཞིན། ངས་གང་བཤད་པ་རྣམས་ལ་དད་པའི་དབང་གིས་ཡིད་ཆེས་མ་བྱས་པར། བརྟག་དཔྱད་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། དེང་དུས་མི་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལྟའི་ཕྱོགས་རིས་མེད་པའི་ཐབས་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དཔེར་ན། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་གཙོས་པའི་ནང་པའི་མཁས་དབང་དང་ཚན་རིག་པའི་དབར་བགྲོ་གླེང་མང་པོ་གནང་བཞིན་པ་རེད།མཉམ་དུ་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་གོ་བསྡུར་དང་ཞིབ་འཇུག་གནང་གི་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དཀའ་ངལ་ཚང་མ་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བཀའ་སྩལ། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སོ་སོ་སུ་ཡིན་མིན་དང་། འཛམ་གླིང་། ང་ཚོ་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་གཤིས་ལུགས་རྟོགས་ཐུབ་ན་ ང་ཚོས་མགོ་རྨོངས་ནས་དཀའ་ངལ་བཟོ་ངེས་མ་ཡིན། བདེན་དོན་ལ་དཔྱད་པ་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་ནང་ཆོས་ནང་ཧ་ཅང་གུ་ཡངས་པའི་དཔྱོད་ཚུལ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཞལ་ནས། གལ་ཏེ་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གམ་གང་གི་བསྟན་པའི་ཆོས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ཡང་ན་རྨོངས་དད་སོགས་ཡིན་ཚུལ་ཁུངས་སྐྱེལ་ར་སྤྲོད་ཐུབ་ན། དེ་ནང་ཆོས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕྱིར་འདོན་གྱི་ཡིན་ཞེས་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོས་གསུངས་ཡོད། ཐབས་ལམ་དེ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དབང་རབ་ཏུ་ཕྲོག །
འདས་པའི་མཁས་དབང་རྣམས་ནང་ཆོས་གང་དུ་དར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་གའི་ནང་གི་གོམས་གཤིས་ལ་བསྟུན་གནང་ཡོད་པ་བཞིན་དེང་སྐབས་ལུང་པ་མི་འདྲ་བའི་ནང་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱིས་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི་རང་བཞིན་ཙམ་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་ནང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་པར་དོ་ནན་བྱེད་ཅིང་། འོན་ཀྱང་སྐབས་དོན་དེའི་ནང་། གནདོ་དོན་དང་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བར་རིག་གཞུང་གི་རང་གཤིས་ཤུགས་ཆེ་བ་དེར་གཞི་བཞག་ནས་ནན་ཏན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད།
དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མི་འདྲ་བར་བསྟུན་ནས་གསུངས་ཡོད། མི་ཚང་མའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་གཅིག་པ་མ་ཡིན། དཔེར་ན་ཁ་ལག་གཅིག་ལ་ཆ་ཞོག་དང་། གལ་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་གི་ནང་ཟས་རིགས་གཅིག་རང་ལས་མེད་ན། མི་ཚང་མའི་ཡིད་འཕྲོག་གི་མེད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་གལ་སྲིད་བྲོ་བ་མི་འདྲ་བའི་ཟས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ན། ཚང་མར་བློ་དང་འཚམ་པའི་གདམ་ཀ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད་པ་ནང་བཞིན་རེད། དེར་བརྟེན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁམས་དང་མོས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་རང་དང་འཚམ་པའི་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་ཡོད། ནང་ཆོས་ཀྱི་མཐའ་མའི་དམིགས་ཡུན་ནི་ང་ཚོ་ཚང་མའི་བཅད་མཚམས་དང་དཀའ་ངལ་སེལ་བ་དང་སོ་སོའི་ནུས་པ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་སླད་ཡིན། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་སེམས་ཅན་ཚང་མར་ཕན་འདོགས་ཐུབ་པའི་རིམ་པ་ཞིག་ཏུ་ང་ཚོས་སོ་སོ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐུབ།
དཔེར་ན། སུད་སི་དང་ཨ་རི་ལྟ་བུ་སེམས་ཁམས་རིག་པར་དོ་ནན་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུང་པ་ཁ་ཤས་ནང་། དགེ་རྒན་ཚོས་རྒྱུན་དུ་ནང་ཆོས་ནི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེ་མིན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དཔེར་ན། ལྷོ་ཡུ ་རོབ་ཀྱི་ས་ཁུལ་དང་ལ་ཊིན་ཨ་རིའི་ས་ཁུལ་མང་པོ་ལྟ་བུའི་ནང་མི་རྣམས་ཀྱིས་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཤིང་། དགེ་རྒན་གྱིས་ནང་ཆོས་ནི་དད་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་འབའ་ཞིག་ཐོག་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མི་རྣམས་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་ཆ་ཤས་ངག་ནས་དཔེ་ཆ་འདོན་རྒྱུར་དགའ་མོས་ཆེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་བྱང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ལུང་པའི་ནང་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་འདོན་ལ་དགའ་པོ་དེ་ཙམ་མེད། དེ་གར་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཐོག་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་ཐབས་ལམ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ཤར་ཡུ་རོབ་ནང་གི་མི་མང་པོ་ཞིག་ཐབས་རྡུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཁྲོད་ཡོད་ཅིང་། རང་གི་མི་ཚེ་ཆུད་ཟོས་སུ་གཏོང་གི་ཡོད་སྟབས་ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་ལམ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གང་ལྟར་རང་གི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་སྟེན་གྱི་ཡོད་རུང་མེད་རུང་། ཁྱད་པར་མེད་པར་ལྟར་མངོན། ཁོང་ཚོས་གྲུབ་འབྲས་མེད་པར་མཐོང་ཞིང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་ལས་ཀ་བྱེད་ལུགས་སློབ་སྟོན་བྱས་ཏེ། དོན་ཡོད་པར་བྱས་ནས་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔེར་ན་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་སྟོང་གཅིག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་ལེན་ནང་འཇུག་པར་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་དགའ་སྤྲོ་དང་བརྩོན་སེམས་གོང་སྤེལ་གཏོང་གི་ཡོད།
དེ་ལྟར་ནང་ཆོས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་དང་སེམས་ཁམས་དང་མཉམ་དུ་འགྲོག་འདྲིས་ཡོང་ཞིང་། ཆབས་ཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཆེ་ཁག་རྣམས་གཅེས་སྲུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྩ་བའི་ནང་ཆོས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པར་དམིགས་ཡུལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅད་མཚམས་ཐ་དག་བསལ་ནས་སོ་སོའི་འཇོན་ཐང་ངོས་འཛིན་ཐུབ་སླད་ཡིན། ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཁམས་དང་། རྣམ་དཔྱོད། རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ། དད་པ་རྐྱང་པ་བཅས་གང་གི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་སྲོལ་གྱི་རིག་གཞུང་ལ་རག་ལས་ཡོད།
དྲི་བ། སྤྱིར་ནང་ཆོས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་ཡུལ་དུས་དང་འཚམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོང་གི་ཡོད་དམ།
ལན། ནང་ཆོས་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ཐབས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་ཡུལ་ལ་འཇུག་རྒྱུ་གཙིགས་སུ་བཟུང་ནས་ཡུལ་དུས་དང་འཚམ་པ་ཡོང་གི་ཡོད། ནང་ཆོས་ཀྱིས་མི་ཚེའི་ནང་གི་མྱོང་ཚོར་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ལ་བཟང་ཕྱོགས་ནས་ཡ་ལན་བྱེད་ཕྱོགས་འགྲེལ་བཤད་གསལ་པོ་རྒྱག་གི་ཡོད། དེས་ན་ནང་ཆོས་ཀྱིས་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་རྨོངས་པའི་ངང་དད་པ་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པར། རང་གིས་བསམ་བློ་བཏང་། དོན་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱས་གཞི་ནས་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་སྐོར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། འདི་ནི་ཚན་རིག་གིས་ང་ཚོར་ཞིབ་འཇུག་གཅིག་གི་མཇུག་འབྲས་ལ་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་དེ་གསལ་པོ་བཟོས་ནས། དེ་རྗེས་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད། དེང་དུས་ཀྱི་མིས་བརྟག་དཔྱད་མ་བྱས་པར་དངོས་ཟོག་ཉོ་བར་དགའ་པོ་མེད། ཁོང་ཚོས་མོ་ཊ་ཉོ་དུས་ལེགས་ཉེས་ཚོད་ལྟ་བྱེད་ངེས་ཡིན། དེ་ག་ནང་བཞིན་ཆོས་ལུགས་བརྗེ་འགྱུར་མ་བྱས་གོང་ཆོས་ལུགས་དེ་རང་ལ་དངོས་གནས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་ནང་ཆོས་ལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ནང་ཆོས་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་དཔྱད་པ་བྱ་རྒྱུར་གུ་ཡངས་ཤིང་རིག་པས་བརྡར་ཤ་གཅོད་པར་གཙོ་འདོན་གནང་གི་ཡོད།
དཀར་ཆག་གཅིག་པའི་དྲ་ཤོག
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (40%)


text:
བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མིའི་ལས་འགུལ་གྱི་འགྲོ་གྲོན་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་དགོས།
བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་སྤེལ། (The Editors of Tibetan Political Review)
ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར།
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་༡༡པའི་ཚེས་༢༢ཉིན་གྱི་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་(The New York Times)ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་དཔྱད་གཏམ་ལ་གཞིགས་ན་ཨ་རིའི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་སྲིད་འཛིན་གྱི་འོས་གཞིའི་ལས་འགུལ་འགྲོ་གྲོན་གྱི་སྒྲིག་གཞིའི་རྩིས་ཁྲ་ལྷོད་དུ་བཏང་བ་དང་། དེ་ནས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཨ་རིའི་བར་མའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་གསང་བའི་ཞལ་འདེབས་འབུལ་མཁན་ཚོས་ཉུང་མཐའ་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་༡༣༩་ཙམ་གྱི་འགྲོ་སོང་བཏང་ཡོད་པ་བཀོད་འདུག ད་དུང་དུས་བབ་ནང་བརྗོད་དོན། གསང་བའི་ཞལ་འདེབས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ནི། འོས་མི་སུ་ཞིག་ལ་དངུལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དང། དེས་ང་ཉིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གང་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་རེད་དམ་ཞེས་ཅེས་བཀོད་འདུག ང་ཚོའི་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་དངུལ་འབོར་ཆེན་པོ་འགྲོ་སོང་བཏང་གི་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་དེའི་དཔལ་འབྱོར་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བོད་མི་འོས་འཕེན་མཁན་ཚོས་གང་ཡས་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་རེད།
འདས་པའི་ནང་བོད་མི་འོས་མིར་བཞུགས་མཁན་ཚོས་དེ་ཙམ་གྱིས་འོས་གཞིའི་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེན་སྤེལ་མྱོང་མེད་ཙང་གནས་ཚུལ་འདི་དེ་ཙམ་གྱིས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་མེད། ཡིན་ན་ཡང་། ང་ཚོས་མཐོང་གསལ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ལོའི་འོས་བསྡུ་ནི་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ཆེས་འགྲན་བསྡུར་ཆེ་བའི་འོས་བསྡུ་ཡིན་པ་དང་། བཀའ་བློན་ཁྲི་བའི་འོས་མི་ཚོས་རྒྱ་གར་དང་། ཡོ་རོབ། བྱང་ཨ་མི་རི་ཁ་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ་རྡ་རམ་ས་དང་གཞིས་ཆགས་ཁག་ཏུ་ལས་འགུལ་དང་འབྲེལ་བའི་འདྲ་པར་དང་། གསལ་བསྒྲགས། དེ་བཞིན་གསར་འགྱུར་རྒྱུད་ལམ་ནང་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱིས་ཁེངས་ཡོད། ད་དུང་འོས་མིའི་ངོ་ཚབ་དང་། རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོས་ཁོང་ཚོའི་དྲ་རྒྱ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་སོང་ཆེན་པོ་བཏང་གི་ཡོད་པར་བརྟེན་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་བ་ཞིག་སླེབས་ཡོང་བ་ནི། ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་གྱི་ཁྲོད་དུ་གླླ་ཆ་དང་ཡང་ན་རྔན་པ་སྤྲད་ཡོད་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡོད་དམ་མེད། ཅེས་བ་འདི་རེད།
སྤྱིར་འགྲན་བསྡུར་འདི་འདྲ་བ་ནི་མང་གཙོའི་ལེགས་ཆ་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ལས་འགུལ་འདི་དག་ལ་དངུལ་གྱི་འགྲོ་སོང་ཆེ་སྟབས་འགྲོ་གྲོན་གྱི་དངུལ་གང་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་དམ། གཅིག་བྱས་ན་འགྲོ་གྲོན་དེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་འོས་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་དངུལ་ཁུག་ནས་གཏོང་གི་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། དངུལ་འབོར་གང་ཙམ་ཞིག་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་ལས་ཡོོང་གི་ཡོད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་མི་དགོས་བ་ཞིག་རེད། ཡིན་ཡང་དྲི་བ་ཞིག་ལ། དངུལ་འབོར་དེ་དག་སུ་ཞིག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང་ཕྱིར་དངུལ་སྤྲོད་མཁན་རང་ཉིད་ལ་ཅི་ཞིག་འཐོབ་འདོད་པའི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་ཆེད་དུ་རེད་དམ།
དེར་རྟེན་ང་ཚོས་བཀའ་ཁྲིའི་འོས་མི་དང་སྤྱི་འཐུས་འོས་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་ངོས་ནས་དྭང་བླངས་ངང་ལས་འགུལ་གྱི་རོགས་དངུལ་དེ་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་སྦ་གསང་མེད་པར་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གནང་བའི་རེ་བསྐུལ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། འོས་མི་རྣམས་ནས་དངུལ་གང་ནས་བྱུང་མིན་ངེས་པར་དུ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས། གཅིག་བྱས་ན་ཞལ་འདེབས་ཆུང་ཆུང་དེ་དག་བརྩི་རིན་མེད་པར་འགྱུར་སྲིད། འོན་ཀྱང་ངེས་པར་དུ་གལ་ཆེན་པོའི་ངང་རོགས་དངུལ་འཕུལ་མཁན་དང་། ཞལ་འདེབས་འཕུལ་མཁན་གྱི་མིང་ཐོ་ཁ་གསལ་གཏོན་དགོས། དབུས་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ལས་བྱེད་གཅིག་གིས་ངེས་པར་དུ་གནད་དོན་འདི་ལ་ཞིབ་གཤེར་བྱེད་པའི་ཆོག་མཆན་གནང་དགོས།
འོས་མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བསམ་ཚུལ་འདིར་དགག་ཆ་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན་འོས་མི་སུ་ཞིག་གིས་སོ་སོའི་འགྲོ་གྲོན་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བྱེད་ན་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྡིངས་ཆའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་རྒྱུ་དང་། འོས་འཕེན་མཁན་ཚོས་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ངེས་རེད། འབོད་བསྐུལ་གཞན་ཞིག་ནི་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་པ་ཚོས་གང་མགྱོགས་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་དང་གྲོས་བསྡུར་གནང་སྟེ་ད་ལྟའི་འོས་བསྡུའི་ལས་འགུལ་གྱི་འགྲོ་གྲོན་སྦ་གསང་མེད་པ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུར་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས་པ་གལ་ཆེར་མངོན།
ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ནང་། ཆབ་སྲིད་པ་ལ་མཐུན་འགྱུར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཁྲིམས་མཐུན་དང་མཐུན་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་སྲིད། འོན་ཀྱང་མི་མང་གིས་དངོས་སུ་ཆབ་སྲིད་པའི་རྒྱབ་ནས་ཐག་པ་སུས་འཐེན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་མཐོང་བའི་གོ་སྐབས་དགོས། ཞེས་བཀོད་འདུག


text:
༢༠༡༦ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡ རེས་གཟའ་ཕུར་བུ།
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ནོར་ཝེ་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཡང་ཉེ་ཆར་སྤྱི་ཚོགས་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་གནས་ཚུལ་ཐོན་པར་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་བོད་མི་ཞིག་གིས་བོད་ནས་འབྱོར་བའི་བརྙན་ཐུང་གཅིག་འདོན་སྤེལ་གནང་བ་དང་སྦྲགས། བོད་ནང་གི་ད་ལྟའི་ཡིད་སྐྱོ་བའི་གནས་སྟངས་ཇི་འདྲ་ཡོད་མེད་དང་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མིའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་རྣམས་རིམ་བཞིན་རྩ་མེད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་གནང་འདུག ད་དུང་བོད་མི་དེས་བརྙན་ཐུང་གཟིགས་མཁན་ཚོས་སྨོན་ལམ་གང་མང་གསོག་སྒྲུབ་དང་བརྙན་ཐུང་དེ་སྤྱི་ཚོགས་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་བརྒྱུད་བསྒྲགས་རྒྱ་གང་ཆེ་གནང་དགོས་པར་འབོད་སྐུལ་ཞུས་འདུག
བརྙན་ཐུང་དེའི་ནང་དུ་བཙུན་མ་རྣམས་ལ་རྒྱ་གཞུང་གི་དམག་ཆས་གྱོན་བཅུག་པ་དང་ཁོང་རྣམས་ལ་བོད་སྐད་ཐོག་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཨ་མ་གཅིག་གི་ཕྲུ་གུ་ཡིན་ཅེས་པའི་གླུ་གཞས་བཏང་བཅུག་པ་མངོན་རྒྱུ་འདུག་པ་དང་འདི་བཞིན་བཙུན་མ་ཚོར་རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྤྲོད་པའི་བརྒྱུད་དམག་གི་སྦྱོང་བརྡར་གནང་བཅུག་ཡོད་འདུག འདི་ག་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གིས་བརྙན་ཐུང་དེ་ས་གནས་གང་ནས་བརྙན་ལེན་པ་དང་དུས་ཚོད་སོགས་གང་ཡིན་ཞིབ་རྟོག་བྱས་ཀྱང་ད་ལྟའི་ཆར་ཤེས་རྟོགས་གང་ཡང་བྱུང་མ་སོང་།
ཡང་དེའི་བར་ན་ཁ་ཉིན་ཕྱི་ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ཨ་རིའི་ NewYorkTimes གསར་ཁང་གི་དྲ་གནས་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིང་ནང་དུ་བཅའ་བཞུགས་གསར་ཁང་དེའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ EdwardWong ལགས་ཀྱིས་ད པྱད་རྩོམ་ཞིག་འདོན་སྤེལ་གནང་འདུག་པ་དང། སྐུ་ཞབས་ EdwardWong ལགས་ཀྱིས་འདི་ལོ་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༠ ནས་བླ་རུང་སྒར་དུ་རྒྱ་གཞུང་གིས་གྲྭ་ཤག་གཏོར་བཤིག་གི་ལས་དོན་མགོ་བཙུགས་དང་འབྲེལ། ཁུལ་དེེའི་གཡས་ཡོན་དུ་ཉེན་རྟོག་པའི་དགག་སྒོ་བཟོས་སྟེ་ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་སུ་ཞིག་ནང་དུ་གཏང་གི་མེད་པ་ལྟར། ཉེ་ཆར་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༨ ཉིན་ཁོང་དང་ཁོང་གི་ཕྱག་རོགས་ཞིག་ཉེན་རྟོག་མི་སྣ་མེད་པ་དང་བསྟུན་དགག་སྒོ་བརྒྱུད་ནས་བླ་རུང་སྒར་དུ་ཆེད་ཕེབས་གནང་འདུག ཁོང་གཉིས་ནས་བླ་རུང་སྒར་དུ་རྒྱ་གཞུང་གིས་གྲྭ་ཤག་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བཞིན་པ་དང། དགོན་པའི་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ཀྱིས་གཏོར་བཤིགས་ཟིན་པའི་རང་ཉིད་ཀྱི་དངོས་ཆས་རྣམས་འཁྱེར་ནས་ས་གནས་གཞན་དུ་བསྐྱོད་སྒྲིག་གནང་བཞིན་པ་སོགས་ཀྱི་འདྲ་པར་དང་བརྙན་པར་ཁག་ཅིlarung-1-300×225ག་བླངས་པ་མ་ཟད། ཁུལ་དེར་ཡོད་པའི་མི་སྣ་ཁག་ཅིག་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་ཐོབ་འདུག
འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༦ པའི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་དྲ་གནས་ཐོག་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བར་ལྟ་ན། ས་གནས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ HuaKe ཟེར་བ་ཞིག་གིས་རྒྱ་གཞུང་གིས་མི་འབོར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་བླ་རུང་སྒར་དུ་མེ་སྐྱོན་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་མི་ཡོང་སླད་ལམ་ཁ་བཟོ་བསྐྲུན་སོགས་ཆ་རྐྱེན་ཡར་རྒྱས་གཏང་འཆར་གྱི་ལས་གཞིས་སྤེལ་བཞིན་པ་ལས། གྲྭ་ཤག་གཏོར་བཤིག་གཏོང་རྩིས་མེད་ལུགས་བརྗོད་ཡོད། NewYork གསར་ཤོག་ཐོག་ལ་ཕྱི་ཟླ་ ༧ པའི་ཟླ་མཇུག་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་གྲྭ་ཤག་གཏོར་བཤིག་དང་གྲྭ་བཙུན་ཕྱིར་ཕུད་གཏོང་མགོ་བཙུགས་དོན་ལྟར། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ པའི་བར་གྲྭ་བཙུན་ ༡༠༠༠ ཙམ་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་ཟིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། བླ་རུང་སྒར་ནས་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་བའི་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ལ་༼བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གསོའི་སྒོ་ནས་རང་ཡུལ་མངགས་པའི་ཇོ་སེར་རྣམས་ཀྱི་དམ་བཅའ་ཡི་གེ་༽ ཞེས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ལ་འཁོད་པའི་དམ་བཅའ་བའི་ཡི་གེ་ཞིག་སྟེང་དུ་སླར་བླ་རུང་སྒར་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང་རྒྱུ་མིན་ཅེས་པའི་མཚན་རྟགས་བཀོད་བཅུག་ཡོད་པ་རེད།
དེ་བཞིན་བླ་རུང་སྒར་དུ་གནས་བསྡོད་བྱེད་མཁན་གྲྭ་བཙུན་ཁག་ཅིག་གིས་རང་གི་གྲྭ་ཤག་གཏོར་བཤིག་གཏང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཐད་ལ་སེམས་འཚབ་ཆེན་པོ་གནང་བཞིན་འདུག
རྩ་བའི་ བླ་རུང་སྒར་ནས་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་བའི་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ལ་༼བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གསོའི་སྒོ་ནས་རང་ཡུལ་མངགས་པའི་ཇོ་སེར་རྣམས་ཀྱི་དམ་བཅའ་ཡི་གེ་༽ ཞེས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ལ་འཁོད་པའི་དམ་བཅའ་བའི་ཡི་གེ་ཞིག་སྟེང་དུ་སླར་བླ་རུང་སྒར་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང་རྒྱུ་མིན་ཅེས་པའི་མཚན་རྟགས་བཀོད་བཅུག་ཡོད་པ་དང་། དམ་བཅའ་བའི་ཡི་གེ་དེའི་ནང་འཁོད་དོན། གསེར་རྟ་རྫོང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་སྒྲིག་བཅོས་ལས་དོན་གྱི་བླང་བྱ་ལྟར། ང་རང་བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་དང་ཁ་བྲལ་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་སླེབས་རྗེས། སྔར་ལྟར་རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་དང། སྡོམ་སྲུང་། ཁྲིམས་བརྩི་བྱེད་པ་མ་ཟད། ཕྱིར་བླ་རུང་སྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་དུ་འོང་ནས་བསྟན་འདོད་མི་བྱེད་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་འདུག
ཁོང་རྣམས་རང་སོ་སོའི་ཕ་ཡུལ་དུ་འབྱོར་སྐབས་སུའང་རྒྱ་གཞུང་ཉེན་རྟོག་པས་བཀག་ཉར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྤྲོད་པ་དེར་དང་ལེན་མ་བྱེད་ཚེ་ལོ་ ༥ བར་གྱི་བཙོན་འཇུག་གི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་རྒྱུའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད་པ་རེད།


text:
མང་གཙོའི་དུས་ཆེན་གསུང་འཕྲིན།
བཙན་བྱོལ་བོོད་མིའི་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་༥༦འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད།
དེ་རིང་ཕྱི་ལོ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ཉིན་མོ་འདི་ནི་བོད་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་དབུ་བརྙེས་ནས་མི་ལོ་ ༥༦ …..རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ ༥༥ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད།
༄༅། །དེ་རིང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༩ པའི་ཚེས་ ༢ ཉིན་མོ་འདི་ནི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ …..རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
མང་གཙོའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༥༤ པའི་མཛད་སྒོའི་སྟེང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད།
༄༅། །དེ་རིང་ནི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིིའི་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་ ༥༤ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ཉིན་མོ་ཡིན་པས། ཕྲན་ནས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་དང་། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ལྷ་སྐལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་མིའི་གཟུགས་སུ་བྱོན་པ་ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ། འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན། …..རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་ ༥༣ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད།
༄༅། །དེ་རིང་ནི་བོད་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་འཁྲིད་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བོད་འདི་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་བསྐྱོད་དགོས་པའི་དགོངས་བཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་དོན་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ཉིན་བཙན་བྱོལ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཐད་ཀར་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འཐུས་མི་རྣམས་ཀྱིས་དམ་འབུལ་དང་འབྲེལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་དངོས་སུ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་ད་བར་མི་ལོ་ …..རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་ ༥༢ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད།
༄༅། །དེ་རིང་ནི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ ༥༢ ཧྲིལ་པོ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་ཉིན་མོ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན། འཛམ་གླིང་གོ་ལ་ཆེན་པོ་འདིའི་ནང་མི་རིགས་དང་། ཡུལ་གོམས། གཤིས་ལུགས། ལོ་རྒྱུས། …..རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
མང་གཙོའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༥༡ པའི་མཛད་སྒོའི་སྟེང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད།
དེ་རིང་ང་ཚོས་མང་གཙོའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༥༡ པའི་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འཚོགས་བཞིན་པ་འདི་ནི། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་ལོ་ངོ་ ༥༠ ཧྲིལ་པོ་འཁོར་བའི་གཞུང་འབྲེལ་དུས་དྲན་ལོ་འཁོར་མོ་གཅིག་སྲུང་བརྩི་ཞུས་པའི་མཇུག་བསྡོམས་ཀྱི་ཉིན་མོ་འཁེལ་ཡོད་པ་དང་། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཆབ་སྲིད་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་སྐུ་དབང་ཡོངས་རྫོགས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་རྩིས་སྤྲོད་མཛད་རྗེས་ཀྱི་མང་གཙོའི་དུས་དྲན་ཐེངས་དང་པོ་དེ་ཡིན་པས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་སྙིང་དམིགས་བསལ་ལྡན་པའི་མཛད་སྒོ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། …..རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
༄༅།།བོད་ལྗོངས་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་༥༠ཧྲིལ་པོ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད།
༄༅། །དེ་རིང་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སྦེལ་ཀོབ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ འདིར་བོད་ལྗོངས་མང་གཙོའི་ལམ་བཟང་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་ ༥༠ འཁོར་བའི་དུས་ཆེན་སྲུང་བརྩིའི་མཛད་སྒོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀྲིན་ བསྐྱངས་པའི་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་སྤྱི་ ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་ …..རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།


text:
གུར་ཀུམ།
ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]
གུར་གུམ་འབྱུང་ཁུངས་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཡོད་པ་ནི་ཤེལ་ཕྲེང་ལས། སྔོན་རྒྱ་མཚོ་བསྲུབས་པའི་ཚེ། བདུད་རྩིའི་བུམ་པའི་ཁ་རྒྱན་དུ་ལྷའི་མེ་ཏོག་སུ་གནྷ་ཀུ་སུ་མ་བྱུང་བ་དང་། བདུད་རྩིའི་ཟེག་[ཟེགས]མ་ས་ལ་འཐོར་བ་ལས། ཀེ་ས་ར་པིརྒོ་ལི་འཁྲུངས་པ་འདི་དག་རྒྱུ་འདྲ་བ་ལས་ཆེས་སྔོན་དུ་བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲིའི་དུས། རྒྱལ་པོ་ལག་བསྐྱང་གིས་སངས་རྒྱས་འཁོར་བ་འཇིག་སྤྱན་དྲངས་པའི་ཚེ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་གུར་ཀུམ་གྱི་ཆར་ཕབ་པས་སྟོན་པའི་སྐུ་ལ་མཚན་དཔེའི་ཆ་ཤས་ཆེས་གསལ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་རྗེས་བསྐལ་པ་ཉིས་ལྡན་ཚེ་ལོ་དྲུག་ཁྲིའི་དུས། རྒྱལ་པོ་ལྷས་བསྟན་གྱི་རིང་ལ་སངས་རྒྱས་གསེར་ཐུབ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་སྐུ་འཁྲུངས་ཚེ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་གུར་ཀུམ་གྱི་ཆུས་ཁྲུས་གསོལ་བ་དང་སྐྱེམས་སུ་ཕུལ་བས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གུར་ཀུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྔགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང་བཅས་གསོ་དཔྱད་འབུམ་པའི་ཚ་སེལ་གྱི་རྩ་བར་བཞག་ནས། མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པ་ལ་གནང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚངས་པས་སྨན་སྦྱོར་སྟོང་དང་རྩ་གཉིས་ཉམས་སུ་བཞེས་པ་དང་། དེ་རྗེས་བསྐལ་པ་སུམ་ལྡན་ཚེ་ལོ་བཞི་ཁྲིའི་དུས། རྒྱལ་བོ་ཀྲྀ་ཀཱིའི་རིང་ལ་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུངས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པའི་ཚེ། སྐུ་འཁྲུངས་མ་ཐག་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་གུར་ཀུམ་གྱིས་ཆུས་ཁྲུས་གསོལ་བ་དང་། སྐྱེམས་སུ་ཕུལ་བས་སྐུ་མཚན་དཔེ་འབར་བ་དང་། གསུངས་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་དུ་སྨིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་་དེ་ལ་མངོན་པར་བེསྟོད་པས། དེའི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པ་པདྨའི་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ལྷ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པས། ལྷ་རྣམས་ཀྱི། བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུས་ཆོས་བཟངས་[བཟང]ལྟའི་འདུན་སར་གུར་ཀུམ་གྱི་སྐྱེད་ཚལ་ཡོད་པ་ནས་ས་བོན་བླངས་ཏེ་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱི་རི་ལ་བཏབ་བོ། དེ་རྗེས་སྨན་གྱི་ལྷ་མོ་ཡིད་འཕྲོག་མས་སྨན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་འདེབས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལྷའི་སྨན་པ་ཐ་སྐར་སྐྱེས་ཀྱི་བུ་ཐང་གྲོ་དང་དཔལ་གྲོ་གཉིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་། ཚངས་པའི་ལུང་གིས་བསྐུལ་ནས་རི་དྲག་ཤུལ་ཅན་ལས་ས་བོན་བླངས་ཏེ་རི་བོ་བྱ་རྐང་དུ་བཏབ་བོ། དེ་ནས་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ཆུས་གང་སྟེ་རི་རྣམས་ཀྱི་སྟོད་ལས་ཆེར་མི་མངོན་པའི་དུས་དེའི་རི་ཕུག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉི་མ་གུང་པ་བྱ་བ་ཞིག་ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་པར། ཀླུའི་དབང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་དད་ཅིང་ཆོས་ཞུ་བའི་ཚེ། དགྲ་བཅོས་པས་ཀླུ་རྣམས་ལ། དཀོན་མཆོག་མཆོད་པ་དང་། འགྲོ་བའི་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གུར་ཀུམ་འདེབས་པའི་ས་རྒྱ་ཞིག་བསླང་ན། དེ་ལ་ཀླུ་རྣམས་དགྱེས་པས་གནང་བ་དང་། དེའི་ས་མངོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚོ་ཕྲི་བ་དང་སྨིན་པའི་གྲོགས་གསོལ་ཏོ། ། ཞེས་བཀའ་སྩལ་[བསྩལ]པས། གསོལ་བ། ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གོས་ཀྱིས་གང་ཁིབས་པའི་ས་རྒྱོ་འབུལ་བ་དང་བཅས་ཕྲིན་ལས་བསྒྲུབ་བོ།། དགྲ་བཅོམ་པས་ངའི་ཆོས་གོས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་གནང་བས་ས་ཆུ་ལ་འགེབ་པར་མི་བཏུབ་བོ་གསུངས་པས།འོ་ན་མཁའ་ལ་བཏེག་པའི་གྲིབ་མ་ལ་ཚོད་གྱིས་ཤིག དགྲ་བཅོམ་པ་ནང་པར་ནམ་མཁའ་ལ་རྫ་འཕྲུལ་གྱིསེ་འཕུར་ཏེ་ཉི་མ་འཆར་བའི་རིའི་གསང་ཧེ་ལ་ཆོས་གོས་འཕྱར་བས་དེའི་ཡུལ་ལྗོངས་ཕལ་ཆེར་གྲིབ་མས་ནོན་ཏོ། ། དེར་ཀླུས་ས་ཕུལ་བཞིན་མཚོ་ཕྲིས་པས།དགྲ་བཅོམ་པས་རི་བྱ་རྐང་ཅན་ནས་ས་བོན་བླངས་ཏེ་བཏབ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལས་བཏབ་པ་དང་། ཀླུས་གྲོགས་བགྱིས་པས་སྐྱེས་པ་དང་། ཡུལ་དེར་མི་ཡང་རིམ་པས་ཆགས་པར་གྱུར་ཏོ། དེ་བཞིན་དུ་པཎ་ཆེན་ནཱ་རོ་པས་ཀྱང་རི་བོ་བྱ་རྐང་ནས་ས་བོན་བླངས་ཏེ་པུཥྤ་ཧ་རིར་བཏབ་པ་དང་དེ་ལས་འཕྲོས་པ་མ་ལ་ཡང་སོགས་སུ་ཡང་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་དེ་དང་ནུས་པ་ཕྱོགས་མཐུན་པ་ཙམ་ལྡུམ་རར་[རྭར]བཏབ་བ་ལེ་བརྒན་མ་ནི་རྒྱ་གར་ཡུལ་ཕལ་ཆེར་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་བརྒྱུན་[རྒྱུན]བལ་ཡུལ་དུའང་དེ་ལས་དམན་ཙམ་རྟག་པར་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་ལས་དམན་པ་ཙམ་བོད་ཀྱི་ལྡུམ་རར་[རྭར]ཡང་སྐྱེས་བ་ན་དེ་རྣམ་ནི་ཁུངས་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་སོ།།
པར་རིས་བར་འཁྱམས།[རྩོམ་སྒྲིག]
བྱིའུ་ཆུང
--w.m
ནམ་མཁའ་རྨས་མ་ཞིག་གི་ཁ་གཞང་དུ སྐར་མའི་མིག་མཐའ་བཀྲུ་བའི་བྱིའུ་ཆུང་ཞིག་ཅི་ལྟར་འཕུར་ཀྱང གཙང་བོ་དང་རྒྱ་མཚོ་བརྒལ་རྗེས རི་རབ་དང་ནམ་མཁའ་བརྒལ་དགོས
ངལ་བར་གྱུར་ན་ཕྱིར་བདག་གི་ལྗོན་རྩེ་རུ་ལོག་ཤོག མཚོ་གཏིང་དུ་ཟུག་པའི་བདག་གི་ལྗོན་རྩེ་རུ་བྱི་རུའི་མེ་ཏོག་སྐྱེས་ཡོད སྐྱོ་བར་གྱུར་ན་བདག་གི་རྨི་ལམ་དུ་ལོག་ཤོག རྨི་ལམ་དུ་ཁྱེད་ཉིད་སྐུང་སའི་ཡལ་ག་ཞིག་བརྩེངས་ཡོད དུབ་ན་གཉིད་དུ་ཡུར་ཆོག གྲང་ན་ཚང་དུ་ཡིབ་ཆོག
འཕུར་ཤིག ཤེད་ཀྱིས་འཕུར་ཤིག ཡུན་རིང་སོང་ཚེ་མུན་པ་དང་དུ་སྤྲིན་བརྒལ་དགོས ད་དུང་སོང་ཚེ་བར་དོ་དང་དམྱལ་བ་བརྒལ་དགོས
འཇིགས་དངངས་བྱུང་ན་ཕྱིར་ལམ་དུ་དལ་མོར་ལོག་ཤོག མགོ་བོ་མ་ཡུར་བར་ལོག་དང བདག་གིས་ཁྱེད་ལ་སྙིང་གིས་ས་ཁྲ་ཞིག་བྲིས་ཡོད ད་དུང ལོ་ཟླའི་ངོ་བོ་མེད་པའི་དབྱར་ཁ་ཞིག་ཀྱང་སྟེར་ཆོག
འཕུར་ཤིག འཕུར་ཤིག
༢༠༡༢ ༩ ༩ ཉིན་ལན་གྲུ་ནས།


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
ཁྱེད་རང་གིས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཁས་ལེན་གྱི་ཡོད་དམ།
སིངྒ་པུར་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༠ ཉིན།
Berzin, Alexander and Chodron, Thubten.
Glimpse of Reality.
Singapore: Amitabha Buddhist Centre, 1999
ལས་ཟུར་འདོན་ཞུས་ཏེ་བསྐྱར་ཞིབ་ཞུས་པ།
དྲི་བ། ཁྱེད་རང་གིས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཁས་ལེན་གྱི་ཡོད་དམ།
ལན། ངས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཁས་ལེན་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་རང་གནད་དོན་དེའི་ཐོག་སླེབས་རྒྱུར་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་འགོར་སོང། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཁས་ལེན་རྒྱུ་དེ་གློ་བུར་དུ་ཡོང་གི་མེད། མི་ཁ་ཤས་ནི་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་སུ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཁས་ལེན་མཁན་གྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཤིག་ནས་ཕལ་ཆེར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། གནད་དོན་དེ་ནི་ཨེ་ཤ་ཡའི་ལུང་པ་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་གྲུ་དེ་དག་ནང་གི་མི་རྣམས་ལ་བྱིས་པའི་དུས་ནས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་སྐོར་ལ་གོ་ཐོས་འབྱུང་གི་ཡོད་པས་ཁས་ལེན་དེ་ཡང་རང་ཤུགས་སུ་ཡོང་གི་ཡོད། དེ་ལྟ་ནའང། ང་ཚོ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་རིག་གཞུང་ནང་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་མི་རྣམས་ལ་གནད་དོན་དེ་ཐོག་མར་ཁྱད་མཚར་ཞིག་ཏུ་སྣང། ང་ཚོར་སྤྱིར་བཏང་ཆ་ནས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིར་ངེས་ཤེས་ཤིག་གློ་བུར་དུ་རྒྱབ་ལྗོངས་སུ་འཇའ་ཚོན་ཤར་བ་དང་རོལ་དབྱངས་སྒྲོག་པ་དང། “དཀོན་མཆོག་མཁྱེན། ད་ངས་ཡིད་ཆེས་སོང།” ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་ཐོག་ནས་སླེབས་མི་ཐུབ།
མི་ཕལ་མོ་ཆེར་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་ལྟ་བར་གོམས་འདྲིས་བསྟེན་རྒྱུར་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་འགོར་གྱི་ཡོད། ངས་དེར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཞིག་འཐོབ་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་རིམ་པ་སྣ་ཚོགས་བརྒྱུད་ནས་ཕྱིན་པ་ཡིན། ཐོག་མར་ངས། “ ང་རང་གིས་དོན་དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཤེས་རྟོགས་མ་བྱུང།” ཞེས་བསམས་པའི་བསལ་བློ་སྒོ་འབྱེད་དགོས། ང་ཚོས་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རྟོགས་མེད་པ་དེ་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས། གང་ལ་ཞེ་ན། སྐབས་རེ་ང་ཚོས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་ཐད་གནོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་འཕེན་ཐུབ་སྲིད་ཀྱང་། ང་ཚོས་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པའི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་ཉིད་ལ་དོན་དངོས་ཐོག་ནང་ཆོས་ནས་ཀྱང་ཁས་ལེན་བྱེད་མི་སྲིད། མི་འགའ་རེས། “ངས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་མེད། གང་ལ་ཞེ་ན། ལུས་པོ་གཅིག་ནས་གཞན་དུ་འཕུར་མཁན་གྱི་གཤོག་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་རྣམ་ཤེས་སམ་བདག་ཅིག་་ཡོད་པ་ངས་སེམས་ཀྱི་མི་འདུག”། ། ། ། ། །ཅེས་བསམ་སྲིད། ང་ཚོས་ཀྱང་གཤོག་ཟུང་ཡོད་པའི་རྣམ་ཤེས་སམ་བདག་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་དེར་ནང་པས་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ངས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཁས་བླངས་ཡོད་མེད་ཐག་གཅོད་བྱེད་པར་རང་ཉིད་ནས་ནང་ཆོས་ལས་གསུངས་པའི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་གོ་དོན་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་དགོས་པ་དང་། གོ་དོན་དེ་ནི་རྟོགས་སླ་པོ་ཞིག་མིན། ངས་གོང་དུ་རླུང་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོའི་སྐོར་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པ་ལས་ཁྱེད་རང་གིས་མཐོང་བ་བཞིན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མགོ་རྙོག་པོ་ཞིག་དང་། བག་ཆགས་༼རླུང་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་༽དེ་རྣམས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་དུ་འགྲོ།
ངས་ཐེ་ཚོམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པར་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན། ངེས་མེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ང་ཚོས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པར་ཆ་བཞག དེ་ནས་དེ་འདྲའི་ལམ་ནས་ང་ཚོའི་གནས་པར་དཔྱད་ནས་མཇུག་ཏུ་ཅི་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་དམ། ང་ཚོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉམས་ལེན་ཡོངས་རྫོགས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ལ། ང་ཚོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ང་ཚོའི་མ་བྱེད་མྱོང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པ་དང་དེས་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་དང་འབྲེལ་བ་འགའ་ཡོད་པ་ཚོར་ཐུབ།
དེས་ངའི་མི་ཚེའི་ནང་བྱུང་བའི་བྱ་དངོས་རྣམས་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་འགྲེལ་བརྗོད་ཀྱང་ཐུབ། ང་ལྟ་བུའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ནས་ཡིན་པའི་མི་ཞིག་ལ་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་རྒྱུར་དོ་དབྱིངས་སླེབས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། ང་རང་རྒྱ་གར་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་དང་བོད་པ་དང་ལྷན་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུར་དོ་དབྱིངས་སླེབས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། ངའི་ཁྱིམ་ཚང་གྱི་དགའ་མོས་དང་ང་རང་འཚར་ལོངས་བྱུང་སའི་ཁོར་ཡུག་ལ་གཞིགས་ན། དེ་དག་ལ་ང་རང་དོ་དབྱིངས་སླེབས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད། གང་ལྟར་ཡང། ངས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་བཏང་བའི་དུས་དེར་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་འདུག ང་ལ་ཏན་ཏན་རྒྱ་གར་དང། རྒྱ་ནག བོད་གསུམ་དང་ལྷན་དུ་ངའི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་འདྲ་མིན་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། དེས་ང་རང་རྒྱལ་ཁབ་དེ་གསུམ་དང་དེ་དག་གི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་ལ་དགའ་མོས་སླེབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེ་མིན་ངས་ལན་འདེབས་གང་ཡང་མ་རྙེད་པའི་དྲི་བ་མང་པོ་ཞིག་ལ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིས་ལེན་འདེབས་བྱས་སོང།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དང་ལས་འབྲས་མེད་ཚེ་ངའི་མི་ཚེའི་ནང་གང་ཞིག་བྱུང་ཀྱང་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིས་ང་ལ་རྒྱུན་དུ་བྱུང་བའི་འཆར་ཅན་གྱི་རྨི་ལམ་ལའང་འགྲེལ་བརྗོད་ཐུབ། ལམ་དེའི་ཐོག་ནས་ངས་དལ་བུའི་ངང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིར་གོམས་འདྲིས་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན།
འདས་པའི་ལོ་བཅུ་དགུའི་རིང་ངས་རྒྱ་གར་ནང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་མྱོང་བ་དང་དེའི་སྐབས་སུ་བཞུགས་པའི་སློབ་དཔོན་ཤིན་ཏུ་བགྲེས་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་དང་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཐོབ་མྱོང་། དེ་དག་ལས་མང་པོ་ཞིག་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་ཟིན་པ་དང་ཕྱིར་ལོག་ཀྱང་ཕེབས་ཡོད་པས་ད་ལྟ་ཁོང་རྣམས་བྱིས་པ་ཆུང་ཆུང་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྐྱར་དུ་ངས་མཇལ་གྱི་ཡོད། ངས་ཁོང་རྣམས་སྐུ་ཐོག་གཉིས་ཀྱི་ནང་སྐུ་ངོ་ཚོར་བྱུང།
ནང་པའི་ཐར་ལམ་གྱི་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བར་དབང་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད། རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་མི་དགོས་ལ། ཐར་པ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་ཡིན་མི་དགོས། དེ་ལྟ་ནའང། རང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞིག་ཡིན་དགོས། ཁྱེད་རང་ལ་ད་དུང་སྔགས་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཉམས་རྟོགས་རང་རྒྱུད་ལ་མངའ་དགོས་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ལུས་པོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་རྒྱུའི་འདུན་པ་ཤུགས་དྲག་དགོས་པ་ཡིན། འཆི་བ་དང་། བར་དོ། སྐྱེ་བར་འཕོ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་དང་དམིགས་རྣམ་ངེས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཡོད།
གལ་ཏེ་རིམ་པ་དེར་དབང་སྒྱུར་ཐུབ་ཚེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་དག་ལ་དབང་སྒྱུར་ཐུབ། བོད་པའི་ནང་གནས་རིམ་དེར་སོན་པའི་གང་ཟག་ཆིག་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ཚོ་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་རྗེས་བསྐྱར་དུ་རྙེད་སོན་ཡོང་གི་ཡོད། བོད་པའི་ལམ་ལུགས་ནང་ཁོང་ཚོར་སྤྲུལ་སྐུ་ཟེར། སྤྲུལ་སྐུ་ནི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཞིག་ཡིན་ལ། རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་སྙན་གསོལ་བའི་གང་ཟག་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་ལྟ་ནའང། རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ནི་སྤྲུལ་སྐུའམ་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཁོ་ནར་སྤྱོད་པ་མིན། མཚན་དེ་དགོན་པའི་མཁན་པོའམ་མཁན་ཟུར་རྣམས་ལའང་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད། རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་གསོལ་བའི་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཅོག་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཡིན་པའི་ཁྱབ་པ་མེད།
ད་དུང་ངས་བླ་མ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་བོད་པའི་ཆོས་ལུགས་གཅིག་ནས་གཞན་དུ་སྤྱོད་ཚུལ་ཐ་དད་ཡོད་པའི་ཚུལ་རྣམས་བརྗོད་རྒྱུ་ཡིན། ལུགས་འགའ་ཞིག་ནང་བླ་མ་ཞེས་པ་དེ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་སྟེ། དཔེར་ན། ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་ནང་འབུམ་རམས་པའི་ཤེས་ཚད་དང་མཉམ་པའི་དགེ་བཤེས་སམ་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཅིག་ལ་གོ་བ་ཡིན། ལུགས་འགའ་ཞིག་ཏུ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་གང་ཟག་ལ་གོ དེ་འདྲ་བའི་གང་ཟག་དེས་ལོ་གསུམ་གྱི་བསྙེན་མཚམས་ཤིག་བསྡད་པ་དང་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་སྣ་ཚོགས་སྦྱངས། དེ་ནས་ཕོ་མོ་གང་ཡང་རུང་བའི་གང་ཟག་དེས་གྲོང་གསེབ་དུ་བསྐྱོད་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དུ་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བླ་མའི་མཚན་གནས་ལ་གོ་དོན་འདྲ་མིན་ཡོད་ཆོག
བླ་མའི་ཡང་སྲིད་དམ་སྤྲུལ་སྐུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའང་ཆིག་སྟོང་མ་ཟིན་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་རྣམ་པ་ཚོ་སོ་སོས་བསྟན་པའི་རྟགས་དང་མཚན་སྣ་ཚོགས་པ་ཙམ་མ་ཟད་དེ་མིན་གྱི་ལྷ་དང་སྲུང་མའི་ལུང་བསྟན་ནམ་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཁྱད་པར་བ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་རྟགས་ཆོད། བླ་མ་སྐུ་གོང་མའི་ཞབས་ཕྱི་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འཚོལ་གྱི་ཡོད། ཁོང་ཚོས་སྐུ་ཐོག་གོང་མའི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་གྱི་ཡོ་བྱད་དང་ཅ་དངོས་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་དེ་དག་དང་འདྲ་བའི་ཅ་དངོས་ཀྱི་རིགས་མཉམ་འཁྱེར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡང་སྲིད་དུ་དོགས་གཞི་ཡོད་པའི་བྱིས་པ་དེས་ཅ་དངོས་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས་སྐུ་ཐོག་གོང་མའི་དངོས་རྫས་རྣམས་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ། དཔེར་ན། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་ཁོང་ལ་མཇལ་ཁ་ཞུ་མཁན་ངོས་འཛིན་ཞུ་གི་ཡོད། ཁོང་གིས་ཁོང་ཚོའི་མཚན་ནས་སྨོས་པ་དང་དབུས་སྐད་ཐོག་ནས་བཀའ་མོལ་གནང་གི་ཡོད་ལ། སྐད་རིགས་དེ་ནི་ཁོང་འཁྲུངས་སའི་ཕ་སྐད་མ་ཡིན།
ངའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་སྐུ་ཐོག་རྗེས་མར་མཇལ་ཐུབ་པ་དེས་ང་ལ་སེམས་འགུལ་གང་ཙམ་ཐེབས་ཀྱི་འདུག སེམས་འགུལ་ཆེ་ཤོས་ཐེབས་པའི་དཔེ་མཚོན་ནི་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ཡོངས་འཛིན་འགྲེས་པ་༧སྐྱབས་རྗེ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཡིན། ཁོང་རི་བོ་དགེ་ལྡན་པའི་བླ་མ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། ཁོང་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ཁོང་གི་ལྗགས་དབུགས་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་སྨན་བཅོས་ཐབས་ལམ་ཡོད་དོ་ཅོག་ཏུ་སྐུ་སྲོག་བྲལ་བར་ཆ་འཛིན་བྱས་ནའང་། བདུན་ཕྲག་གཉིས་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་རིང་ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས། དེ་ལྟ་ནའང་། ཁོང་གི་རྣམ་ཤེས་ཕྲ་མོ་ད་དུང་ཡང་སྐུ་ལུས་ནང་བཞུགས་ཡོད་པ་སྟེ། ཁོང་གི་ཡིད་ཤེས་ཕྲ་མོ་འཇོག་སྒོམ་ནང་དུ་ཐིམ་ཡོད་ལ་ཐུགས་ཀའི་གཡས་གཡོན་རྣམས་སུ་ད་དུང་ཡང་དྲོད་ཕྲན་བུ་གནས་པ་དང། སྐུ་ཕུང་ལ་དྲི་མ་མེད་པར་སྒོམ་གྱི་སྟངས་ཀའི་ཚུལ་བཞུགས། ཁོང་ཐུགས་དམ་ལས་གྲོལ་རྗེས་དབུ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོར་ནས་ཤངས་ལས་ཁྲག་ཐོན། དེའི་སྐབས་ཁོང་གི་རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་བ་རེད།
ང་གནས་སྡོད་བྱེད་སའི་དྷ་རམ་ས་ལའི་ནང་དུ་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བ་ལོ་གཅིག་གི་ནང་ཐེངས་གཉིས་ནས་བཞིའི་བར་འབྱུང་གི་ཡོད། དེ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུར་མི་ཞིག་གིས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཚད་མཐོན་པོར་སོན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ནའང་དེ་ནི་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན།།
༧སྐྱབས་རྗེ་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་ནི་ཁོང་གུང་ལོ་གཅིག་དང་ཟླ་བ་དགུ་ལ་སླེབས་པའི་སྐབས་སུ་ངོས་འཛིན་ཞུས་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་བྱིས་པ་རྣམས་ལོ་ན་ཧ་ཅང་ཆུང་ངུའི་སྐབས་སུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་གི་མེད། གང་ལ་ཞེ་ན། ཁོང་ཚོའི་ལོ་ན་ཆེ་རུ་སོང་བ་སྟེ། ལོ་གསུམ་མམ་བཞིར་སོན་པའི་སྐབས་སྐད་ཆ་ཤོད་ཐུབ་པས་སོ་སོའི་ངོས་ནས་རྟགས་མཚན་འགའ་ཞིག་སྟོན་ཐུབ། དེ་ནས་བྱིས་པ་དེ་སོ་སོའི་སྔོན་གྱི་བླ་བྲང་དུ་གདན་དྲངས་པ་དང། ཕེབས་བསུའི་མཛད་སྒོ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། སྐྱེ་བོ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཞིག་གིས་གསང་ལམ་དུ་སེར་སྦྲེངས་སམ་བང་སྒྲིག་གི་ཡོད་པ་དང། ང་ལའང་དེའི་ཁོངས་སུ་བཞུགས་རྒྱུའི་སྐལ་བཟང་ཐོབ་མྱོང། སྐྱེ་བོ་དེ་དག་གྱོན་གོས་ཟབ་མཆོར་གྱིས་བཀླུབས་པ་དང་གཞས་གཏོང་བཞིན་ཡོད། དེ་ནི་དེ་འདྲའི་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བའི་དུས་བཟང་ཞིག་རེད་ཨང།
དྲི་བ། བྱིས་པ་ཇི་ལྟར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ།
ལན། ལྷ་སྲུང་དང་སྐུ་རྟེན་དེ་བཞིན་སྐུ་ཐོག་གོང་མའི་དངོས་རྫས་སྣ་ཚོགས་དབྱེ་འབྱེད་ཐུབ་མིན་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་ངོས་འཛིན་ཞུ་གི་ཡོད། ད་དུང་བྱིས་པ་དེས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་འགའ་བསྟན་གྱི་ཡོད་པ་ནི། དཔེར་ན། ཁོང་གི་སྐུ་ཐོག་གོང་མས་རྟག་ཏུ་ཕྲེང་བ་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་གཟུང་གི་ཡོད་པ་ཡིན་ན་བྱིས་པ་དེས་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་སོགས་ཡིན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བ་སྔོན་མའི་ནང་མི་ཡང་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
གང་ལྟར་ཡང། ང་ལ་ཡིད་ཆེས་སྟེར་ཆེ་ཤོས་ནི་མཛད་སྒོའི་སྐབས་ཀྱི་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་བྱིས་པ་དེའི་སྤྱོད་ཚུལ་དེ་རེད་འདུག བྱིས་པ་དེ་གཟིམ་ཁང་དུ་གདན་དྲངས་ནས་སྒོ་འགྲམ་དུ་བཞུགས་ཁྲི་བརྒྱབ་སྟེ་ཀ་ཕིབས་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་མདུན་དུ་མི་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་འཛོམས་པའི་དབུས་སུ་བཞུགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ལོ་ན་གཉིས་གསུམ་ལ་སོན་པའི་བྱིས་པ་ཕལ་ཆེ་བ་གནས་སྟངས་དེ་འདྲའི་སྐབས་སུ་སྐྲག་སྣང་སྐྱེས་ངེས་ཡིན། བྱིས་པ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་སྐྲག་སྣང་སྐྱེ་གི་མི་འདུག འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣས་བྱིས་པ་དེ་བཞུགས་ཁྲིའི་ཐོག་འཇོག་གི་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་ཆ་ནས་བྱིས་པ་ཕལ་མོ་ཆེས་དེའི་ཐོག་ནས་མར་འབབ་དོད་བྱེད་པ་དང་གལ་སྲིད་ཁོང་རང་གི་འདོད་མོས་ལྟར་མ་བྱུང་ཚེ་ངུ་ངེས་ཡིན། བྱིས་པ་དེར་མི་རྣམས་ཀྱིས་བརྟན་བཞུགས་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀའི་རིང་ཁོང་དཀྱིལ་ཀྲུང་དུ་བཞུགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད།མཛད་རིམ་དེའི་ནང་གང་དང་གང་བྱེད་བཞིན་པ་དག་ལ་བྱིས་པ་དེས་དོ་དབྱིངས་ཡོངས་རྫོགས་གཏད་པ་དང་། མི་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཡོད་པ་དེས་ཁོང་རང་ལ་སུན་གཙེར་ནམ་ཡང་ཡོང་གི་མེད།
བརྟན་བཞུགས་འབུལ་བ་དང་སྐུ་ཚེ་ཡུན་དུ་གནས་པའི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ནི་མཛད་སྒོའི་ཆ་ཤས་སུ་གྲུབ། མི་རྣམས་ཀྱིས་རུ་བསྟར་བསྒྲིགས་ནས་སོ་སོའི་ལག་ཏུ་འབུལ་བ་སྟེ། སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་དང་། བཀའ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གླེགས་བམ། གདུང་རྟེན་གྱི་མཆོད་རྟེན། གྲྭ་ཆས། དེ་བཞིན་གྱི་འབུལ་བ་གཞན་མང་པོ་འཁྱེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། མི་ཞིག་གིས་ཁོང་རང་ལ་འབུལ་བ་ཕུལ་བའི་སྐབས་ཁོང་གིས་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་བཞེས་པ་དང་དེ་ནས་ཁོང་རང་གི་སྐུ་འགྲམ་གྱི་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་མི་དེ་ལ་སྤྲོད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་གིས་འབུལ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་འཕྱུག་པ་མེད་པའི་ཐོག་ནས་བཞེས་ཀྱི་འདུག དེ་ནི་དཔེ་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་རེད་འདུག ལོ་གཅིག་དང་ཟླ་བ་དགུ་ལ་སོན་པའི་བྱིས་པ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟར་བྱེད་ཚུལ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སློབ་དགོས་སམ། ཤིན་ཏུ་དཀའོ། །
མཛད་སྒོ་མཇུག་སྒྲིལ་རྗེས་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་གི་ཕྱག་དབང་ཞུ་རྒྱུར་རུ་བསྟར་བསྒྲིགས། མི་ཞིག་གིས་བྱིས་པ་དེ་འཁྱེར་འདུག་པས་ཁོང་གིས་ཕྱག་དབང་གནང་སའི་གནས་མ་ནོར་བར་གནང་སོང། ཐུགས་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བ་དང་། དོ་དབྱིངས་དང་ཐང་ཆད་སྣང་མེད་པར་བྱིས་པ་ཁོང་གིས་མི་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ཙམ་ལ་ཕྱག་དབང་གནང་སོང། དེའི་རྗེས་སུ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དབུ་བཞུགས་གྱིས་ཁོང་དང་ལྷན་དུ་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་གནང་བ་དང་ཁོང་རྣམ་གཉིས་གང་ཙམ་ཞིག་ལྷན་དུ་བཞུགས། ༸གོང་ས་མཆོག་དང་ཞལ་གྱེས་ཞུས་པའི་སྐབས་ཁོ་ནར་བྱིས་པ་དེས་ངུ་བ་དང་རྙོག་དྲ་ཕྲན་བུ་བཤད་སོང། བྱིས་པ་དེས་ཁོང་དང་ཞལ་གྱེས་ཞུ་འདོད་གནང་གི་མི་འདུག
དོན་དུ་བྱིས་པ་དེས་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་མ་ཞུས་པའི་སྔོན་ནས་ཕྱག་དབང་གནང་གྱིན་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གི་མ་ཡུམ་ཁོང་སྐུ་བལྟམས་མ་ཐག་འདས་གྲོངས་གྱུར་པས་ཁོང་དང་ཁོང་གི་གཅེན་པོ་གཉི་ག་དྭ་ཕྲུག་གསོ་སྐྱོང་ཁང་ཞིག་ཏུ་ཡོད། ཁོང་གི་ཡབ་ནི་ཧ་ཅང་དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པས་ཕྲུ་གུ་གཉིས་དྭ་ཕྲུག་ཁང་དུ་མི་སྐྱེལ་ཀ་མེད་དུ་གྱུར། ཁོང་གིས་དེར་ཡོད་མི་རྣམས་ལ་རྒྱུན་དུ་ཕྱག་དབང་གནང་བཞིན་བཞུགས། རང་ལོ་གསུམ་བཞི་ལ་སོན་པའི་ཁོང་གི་གཅེན་པོས་མི་རྣམས་ལ། “ངའི་གཅུང་པོ་ཧ་ཅང་རྩ་ཆེན་པོ་རེད། ཁོ་བླ་མ་རེད། ཁོ་རིན་པོ་ཆེ་རེད། ཁོ་ལ་སྡུག་ཅག་མ་བྱེད། ཁོ་ལ་ཡག་པོ་བྱོས།” ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
གླིང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཐོག་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གསུམ་གྱི་ཡོངས་འཛིན་གནང་མྱོང་ཡོད། གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཐོག་གཅིག་གིས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཡོངས་འཛིན་དང་། དེའི་སྐུ་ཐོག་རྗེས་མ་དེས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡོངས་འཛིན། དེའི་རྗེས་མས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཡོངས་འཛིན་གནང་བ་རེད། ཏན་ཏན་མི་ཚོས་ཡང་སྲིད་འདིས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཕྲེང་རྗེས་མའི་ཡོངས་འཛིན་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དེ་འདྲ་བའི་དཔེ་མཚོན་འདི་དག་དངོས་སུ་མཐོང་བ་འདིས་ང་རང་ལ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་སེམས་འགུལ་ངེས་ཤེས་ཚད་མེད་བྱུང། དེར་བརྟེན། བསམ་བློ་གཏོང་བ་དང་། གནས་ཚུལ་ཉན་པ། དེ་འདྲ་བའི་གནས་ཚུལ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་བྱུང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་བཞིན་མི་ཞིག་ལ་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཡོད་པའི་ཐད་ཡིད་ཆེས་ཇི་མང་དུ་སྟེར་ངེས། ད་ལྟ་ཁྱེད་རང་གིས་ང་ལ། “ཁྱེད་རང་གིས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཁས་ལེན་ཀྱི་ཡོད་དམ།” ཞེས་དྲིས་ཚེ་ངས། “ ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།” ཅེས་ལན་འདེབས་བྱེད།
དྲི་བ། བླ་མ་ཡང་སྲིད་རྣམས་བོད་པ་ཁོ་ནའི་དབུས་ནས་རྙེད་སོན་འབྱུང་གི་ཡོད་དམ།
ལན། ཡོད་མ་རེད། ཡང་སྲིད་བདུན་མ་ཟིན་ཙམ་ཞིག་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཡོད། དེའི་དབུས་ནས་བླ་མ་འོད་ཟེར་རམ། བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་ནི་སེ་པཱན་གྱི་བྱིས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། བླ་མ་འོད་ཟེར་མཇལ་བ་དེས་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་མཇལ་མྱོང་མཁན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིར་ངེས་ཤེས་འདྲེན་གྱི་ཡོད།
དཀར་ཆག་གཅིག་པའི་དྲ་ཤོག
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (40%)


text:
ལེའུ་བདུན་པ། བཙན་གནོན་དང༌། བློ་ཕམ།
༄༅། །ཕྲན་རང་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཁར། སྐྱེས་ཡུལ་གྲོང་གསེབ་སྟག་འཚེར་དུ་ཡང་བསྐྱར་འགྲོ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང༌། ངལ་དུབ་ཅན་གྱི་ལམ་འགྲུལ་དེའི་ནང་སྟག་འཚེར་དུ་བསྐྱོད་པའི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་དེར་དགའ་སྤྲོ་དང༌། སྙོམ་ཆུང་གི་ཁྱིམ་ཚང་དུ་སྐྱེས་པ་དེར་རང་བཞིན་དགའ་སྒོམ་དྲིན་དྲན་བྱེད་འོས་པ་ཡིན། རང་ལོ་བཞི་སོན་དུས་བཞག་པའི་ས་ཆ་དེ་ཡིད་ལ་ལྷང་ལྷང་དྲན་སྐབས་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང་ཡང༌། མི་སུ་ཞིག་ལ་གླེང་མོལ་བྱས་སྐབས་ཁོང་ཚོའི་ད་ལྟའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྟངས་དེ་གློ་བུར་དྲན་གསོས་ཀྱིན་འདུག ་མི་དེ་ཚོར་སྐྱིད་པོ་ཡོད་མེད་དྲིས་པར། གུང་བྲན་ཏང་དང༌། རླབས་ཆེན་གཙོ་འཛིན་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་འགོ་འཁྲིད་འོག་ཤིན་ཏུ་སྐྱིད་ཅིང༌། འཚོ་བ་བཟང་པོ་ཡོད་ཅེས་ཟེར་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་མིག་མཆི་མའི་རྒྱུན་གྱིས་གང་སོང་བས་ཁོ་བོ་ཡང་རང་དབང་སྤུ་རྩེ་ཙམ་བྲལ་བའི་བརྗོད་ཚུལ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་བརྗོད་མ་ནུས་པ་མཐོང་སྟེ་ཡིད་སྐྱོ་བ་དང་དངངས་སྐྲག་ཏུ་གྱུར།
འོན་ཀྱང༌། དེ་ཁུལ་དགོན་པ་ཞིག་ནང་བླ་མ་འགའ་ཤས་དང་འཕྲོས་མོལ་ལྷོད་པོ་བྱུང༌། ཁོང་ཚོས་གླེང་མོལ་བྱེད་རྒྱུར་བློས་འགེལ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཅིང༌། ཁོང་ཚོ་སེམས་འཁུར་ཆེན་པོ་འདུག ་རྒྱ་མིས་ཁུལ་དེར་ཞིང་ལས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལས་འགོ་བཙུགས་ཟིན་འདུག་ན་ཡང༌། སོ་ནམ་པ་ཚོས་དེ་ལ་བློ་བབས་གཏན་ནས་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག ་རྒྱ་མིའི་འཆར་དོན་རྣམས་སྒྲུབ་ཆེད་སོ་ནམ་པ་ཚོར་བཙན་གནོན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་བླ་དཔོན་ཚོས་དེ་སྐབས་ནས་ཤེས་ཀྱི་འདུག གྲྭ་རིགས་མིན་པའི་མི་མང་གི་འགོ་བྱེད་འགའ་ཤས་དང་ཡང་གླེང་མོལ་བྱུང་བར་ཁོང་ཚོས་གུང་བྲན་གྱི་བཅོས་བསྒྱུར་གཞན་དག་སྐོར་ཡང་བརྗོད་དེ། ད་ཆ་འགལ་བ་ཇེ་ཆེ་དང༌། བཙན་ཤུགས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་ཚུལ་ཟེར། སྐབས་དེར་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཚོ་དང་ཐུགས་འཕྲད་སྐབས་བཅོས་བསྒྱུར་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་ན་ཡང༌། རྒྱ་ནག་ཏུ་ཇི་བྱས་ལྟར་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་མེད་ཅིང༌། དེ་ཡང་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་མིན་པར་དལ་བུས་རིམ་བཞིན་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། ས་གནས་དེ་གའི་གནས་ཚུལ་དང༌། མི་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་གཤིས་ལུགས་ལ་ཡང་གོ་བསྟུན་བྱེད་དགོས་བརྗོད་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། པི་ཅིང་ནས་ཐག་རིང་གི་ས་གནས་དེར་ཡོད་པའི་རྒྱ་དམར་དེ་ཚོ་སྤྱོད་གཤིས་ངན་ཞིང༌། སེམས་འཁུར་ཆུང་བར་བརྟེན་ཕྲན་བློ་ཕམ་གྱི་གནས་སུ་གྱར། ཁོང་ཚོ་ནི་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་ལ་བརྩི་འཇོག་མེད་པ་ཤ་སྟག་རེད། ད་དུང་རྒྱ་དཔོན་གཅིག་ནས་བརྗོད་གསལ། མི་མང་གི་འདོད་བབས་ཡོད་མེད་གང་ལྟར་ཡང༌། བཅོ་བསྒྱུར་ལག་ལེན་བྱེད་ཆེད་རྫོང་ཁུལ་འདིར་དམག་མི་མང་དུ་གཏོང་གི་ཡོད་ཚུལ་ཟེར་འདུག ས་ཁུལ་དེར་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོར་མ་འོངས་པར་སྡུག་བསྔལ་མུན་ནག་ཅན་ཡོང་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་པོ་འདུག
ཁོང་ཚོའི་སྤྱོད་གཤིས་ནི་བོད་མི་རང་དུ་བསྡད་འདུག ། ཁུལ་དེར་ཉིན་གཉིས་གསུམ་ཞིག་རིང་རྒྱ་མིའི་སྣེ་ལེན་ཁང་དང༌། དགོན་ཁག་ཚོར་ཕན་ཚུན་བསྐྱོད་སྡོད་སྐབས་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལས་མི་ཉུང་བ་མཇལ་ཁ་ཞུ་ཆེད་དུ་སླེབས་བྱུང༌།
ང་པི་ཅིང་དུ་སྡོད་རིང་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ས་གནས་ཁག་གི་འཐུས་མི་མང་པོ་ཡོང་སྟེ་ཕྲན་ཕྱིར་ལོག་སྐབས་ལམ་ཞོར་ཁམས་ཕྱོགས་དགོན་ཡུལ་མང་པོར་བསྐྱོད་འཁོད་ཡོང་བ་ནན་ཏན་བསྐུལ་བ་ལྟར་བྱེད་འཆར་ཡང༌། ས་འགུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་སྔོན་ཡོད་འཁོར་ལམ་སྐྱོན་ཤོར་ཡུན་འགོར་བྱུང་སྟབས་ཁོང་ཚོའི་འདོད་མོས་ཀྱི་ས་གནས་ཚོར་འགྲོ་ཁོམ་མ་བྱུང༌། མོ་ཌོར་བགྲོད་ལམ་ཡོད་པའི་དགོན་ཁག་ཚོར་ངོ་བསྐྱོད་བྱས་ཤིང༌། དེ་མིན་དགོན་ཁག་ཚོར་ངོ་ཚབ་ཏུ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ། སྨིན་གླིང་གཅུང་སྤྲུལ་སྐུ་བཅས་བླ་མ་ཆེ་ཁག་གསུམ་ཕེབས་དགོས་ཞུས་དོན་བཞིན་ངོ་ཕེབས་བསྐྱངས་ཤིང༌། ཀརྨ་པ་ནི། གོང་འཁོད་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ངའི་སྐྱེ་ཡུལ་གྲོང་གསེབ་ཁུལ་དགོན་གནས་ཕྱག་འདེབས་གནང་མཁན་དེའི་ཡང་སྤྲུལ་རེད།
ཁུལ་དེའི་ས་མཚམས་ཉེ་སྐོར་ས་ཕྱོགས་གང་སར་མི་ཚང་མ་སེམས་སྡུག་གི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་ཞིང༌། བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་མིར་ཞེན་ལོག་གི་བསམ་བློ་སྐྱེ་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་འདུག རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་གནས་ཚུལ་མ་རྟོགས་པ་དང༌། འཇིགས་སྣང་དབང་གིས་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་བཙན་གནོན་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན་རྒྱ་རིགས་ཚོར་བྱ་སྤྱོད་བྱམས་ཡངས་གང་ཆེ་ཡོང་བའི་འབོད་བསྐུལ་གང་ཐུབ་བྱས་པ་ཡིན་ཞིང༌། བོད་མི་ཚོར་ཡང་མཛའ་མཐུན་ཞི་འཇམ་གྱི་ངང་ནས་དཀའ་ངལ་སེལ་བ་དང༌། རྒྱ་རིགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལེགས་ཆ་རྣམས་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་ཚོགས་འཛོམས་སར་སློབ་སྟོན་གསེལ་དཀྲོལ་བྱས། དེས་དྲག་ཚུལ་ཞི་འཇམ་དུ་འགྱུར་བའི་རེ་བ་བྱུང༌། ལོ་དུས་དེ་ཚོའི་ནང་རྒྱ་དམར་དང་བོད་མིའི་དབར་འཁོན་འགྲས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཇེ་ཐུར་སོང་སྟེ་ངའི་རེ་བ་འབྲས་མེད་དུ་གྱུར་པ་རེད།
དེ་ནས་འབྲི་ཆུ་བརྒལ་ཏེ་རྒྱ་མིས་ཐོག་མར་བཙན་འཛུལ་བྱེད་ས་ཆབ་མདོའི་ས་ཁུལ་དུ་འབྱོར་ཞིང༌། སྡེ་དགེ་འབྲི་ཆུ་ནི ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༢ ཚུན་གྱི་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་ས་མཚམས་རེད། ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་སྡོད་ས་དེར་ཉིན་ཤས་དང༌། ཉིན་ཤས་ཆབ་མདོ་དགོན་དུ་བསྡད་པ་ཡིན། ས་གནས་འདི་རྒྱ་མིས་བཅིངས་བཀྲོལ་ལྷན་ཚོགས་འཛུགས་ཡུལ་དང༌། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཡུལ་དེ་ཡིན། ལྷན་ཚོགས་དེར་འཐུས་མི་བོད་མི་འགའ་ཤས་འདུག་ཀྱང༌། རྩ་བའི་དབང་ཆ་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་བཟུང་འདུག ས་གནས་དེའི་ཁྲིམས་གཅོད་ནི་རྒྱ་མིའི་དམག་ཁུལ་ཁང་ནས་བྱེད་པ་རེད། ཁུལ་འདིར་ཡང་བོད་མི་ཚོ་རྒྱ་མིར་མི་འདོད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཆུ་འཁོལ་བཞིན་འདུག་ཅིང༌། བོད་མི་འགའ་ཞིག་གིས་སོ་ནམ་པའི་ས་ཞིང་རྒྱ་མིས་འཕྲོགས་པ་དང༌། ཁས་ལེན་ལ་སོར་གནས་མེད་པ་སོགས་རྒྱ་མིས་བཙན་གནོན་དང༌། མི་དྲང་བ་བྱས་ཚུལ་ཕྲན་ལ་བརྗོད་ཀྱི་འདུག འདིར་ཡང་དྲག་ཟིང་ལངས་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་འདུག ས་ཁུལ་འདི་ཚོར་ཁམས་རིགས་ཚོ་གནས་སྡོད་བྱེད་པ་རེད། ཕྲན་ནས་གོང་བརྗོད་ལྟར་ཁམས་རིགས་ཚོས་རང་གི་དངོས་པོའི་ནང་ནས་དགའ་གཅེས་ཆེ་ཤོས་བྱེད་ས་ནི་མེ་མདའ་ཡིན་ཞིང༌། རྒྱ་མིས་གོ་ལག་ཇི་ཡོད་བསྡུ་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཁོང་ཚོས་གོ་ཐོས་བྱུང་སྟེ། ཁོང་ཚོའི་ལག་ཆ་སུ་ལ་ཡང་སྤྲོད་འདོད་མེད་པ་ཀུན་ཤེས་མ་ཟད། གོ་ལག་མ་སྤྲད་གོང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་རེད།
ཁུལ་འདིར་བོད་མི་ཁྲི་ཚོ་མང་པོ་མཇལ་ཕྱག་ཏུ་འབྱོར་ཞིང༌། ཚོགས་པར་ཆོས་འབྲེལ་གྱི་མཇུག་ཏུ་ཁྱེད་ཚོ་རང་ཡུལ་གྱི་དོན་དུ་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་དགའ་བོ་བྱུང་ཞེས་དང༌། དེ་སྔ་བོད་དབུས་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པ་དོན་མ་གོ་རེ་ཟུང་གིས་ལས་དོན་བྱེད་སྟངས་ཐོག་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་ཡོད་ཅིང༌། དེས་ཀྱང་གང་ཅིའི་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་གྱུར་ཡོད་སྲིད་ཀྱང༌། ད་ཆ་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ཆིག་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་བཙུགས་རྗེས་ས་ཁུལ་འདི་དག་ཡང་བསྐྱར་ང་ཚོའི་ཡུལ་གྱི་ཆ་ཤས་སུ་འགྱུར་གྱི་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན།
ངས་ས་མཚམས་བརྒྱུད་ལམ་ཞུགས་སྐབས་བློ་ཕམ་དུ་གནས་པ་དང༌། རེ་བའི་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བའི་མཐོང་སྣང་གཉིས་བྱུང་བ་དེས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཡང་དྲན་གསོ་བྱུང༌། དང་པོ་ནི། རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གྱི་དགོན་པ་ཚོའི་གནས་ཚུལ་དེ་རེད། རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་དང༌། དགོན་ཁག་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཡོད་པ་ཚོ་ཡང་བདག་གཅེས་མེད་པར་ཁང་སྟོང་གོག་པོ་ཞིག་ཏུ་བཞག་པ་དང༌། དེ་ཚོའི་ནང་དགེ་འདུན་ཉུང་ཤས་ཡོད་པ་ཚོ་ནི་བགྲེས་སོང་ཤ་སྟག་རེད། ད་དུང་ཁོང་ཚོར་དྭོགས་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས་མཆོད་འབུལ་བྱེད་མཁན་ཡང་རེ་ཟུང་ལས་ཡོང་ནུས་ཀྱི་མི་འདུག ཁོང་ཚོར་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གང་ཡང་མི་འདུག་ཀྱང༌། ནང་སོག་ཁུལ་ད་དུང་བླ་མ་མཁས་པ་ཡོད་ཚུལ་ཟེར་གྱི་འདུག ཕྲན་པི་ཅིང་དུ་སྡོད་སྐབས་ནང་སོག་གི་མི་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་མཇལ་ཕྱག་ཏུ་སླེབས་བྱུང་ཡང༌། མི་གཞོན་ཚོ་དགོན་པར་ཞུགས་རྒྱུར་འགོག་རྐྱེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག་ཅིང༌། ཆོས་ལུགས་ཚོགས་ཁག་ནང་གུང་བྲན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་ཤུགས་ཆེ་བྱས་ཏེ་ཁོང་ཚོ་ཡང་སྲིད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོར་ཆོས་དད་རང་དབང་ཡོད་ལུགས་ཟེར་ཡང༌། རྗེས་སུ་ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྩ་འཛུགས་པའི་འཆར་གཞི་གང་ཡང་མེད་པ་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ། ཁོང་ཚོ་ལྟོགས་སྦྱོང་སྡུག་ཤིར་བཏང་སྟེ་དགོན་གནས་སྟོངས་རྐྱེན་བཟོ་རྒྱུ་རེད།
རྒྱ་མིའི་ལག་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་དགོན་ཁག་དང༌། གྲྭ་པ་ཚོར་ཡང་གནས་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཐོག་ཏུ་འབབ་ཉེར་ཡོད་པ་མཐོང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་མཐོང་སྣང་གཞན་ཞིག་ལ་དེ་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡང་ཕྲན་བུ་བྱུང༌། བོད་མི་རྒན་གཞོན་སུ་ཡིན་ཡང་རང་གཤིས་འགྱུར་མེད་བརྟན་པོ་ཡོད་སྟབས་རྒྱ་མིའི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་དེ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟབས་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མིན་པའི་རྟགས་མཚན་གསལ་པོ་བྱུང༌། དཔེར་ན། པི་ཅིང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭར་སོག་པོ་དང༌། ཤར་ཏུར་ཀི་སི་ཏན། ཀོ་རི་ཡ་སོགས་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་དང་མཉམ་དུ་བོད་ཕྲུག་མང་པོ་སློབ་སྦྱོང་དུ་འཁྲིད་བསྐྱོད་ཐོག ཁོང་ཚོ་རང་གི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གི་བསམ་ཚུལ་དང་ངང་གིས་ཁ་ཕྲལ་ཏེ་རྒྱ་མིས་གཅིག་དབང་འཛིན་པའི་བསམ་བློ་གསར་པ་དེ་དག་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བའི་མཛུབ་སྟོན་སློབ་སྦྱོང་ལ་ནུས་ཤུགས་གང་ཡོད་བཏོན་འདུག་ཀྱང༌། བོད་ཕྲུག་ཚོའི་བསམ་བློར་དམར་པོའི་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་མཐོང་སྟེ་དགའ་པོ་བྱུང༌། རང་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་གཤིས་ལུགས་རྣམས་རྩ་ཆེར་བཟུང་ཁར། རང་ཡུལ་གྱི་བརྩེ་ཞེན་ཡང་ཇེ་མཐོ་ཇེ་མཐོར་སོང་སྟེ། མཐར་རྒྱ་དམར་ཡང་འུ་ཐུག་གིས་ཤུགས་ཆེའི་ངན་གཡོའི་སློབ་གསོ་བར་མཚམས་བཞག་པ་དང༌། འཚོ་བའང་བཀྲེན་དུ་བཏང་སྟེ་རྗེས་སུ་ཁོང་ཚོ་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག་ནས། འགའ་ཤས་ལྷ་སར་རྒྱ་མིའི་བཙན་གནོན་ལ་ངོ་རྒོལ་སྐབས་རང་སྲོག་དོར་བ་དང༌། རང་ལོ་ཉི་ཤུ་སྐོར་གྱི་གཞོན་ནུ་བློ་གསར་སྙིང་སྟོབས་ཅན་འགའ་ཤས་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡང་འབྱོར་ཡོད། རྒྱ་དམར་ནས་པི་ཅིང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་ནང་བོད་ཕྲུག་གི་ཀླད་པ་བསྒྱུར་བརྗེས་གཏོང་དཀའི་གནས་སུ་གྱར་མཚམས་སླར་ཡང་ཞན་ཡང་ས་གནས་སོགས་སུ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སློབ་གསོའི་ཐབས་བཙན་དང་འབྲེལ་སློབ་གྲྭ་གཞན་དག་འགའ་ཤས་བཙུགས་ཏེ་འབད་རྩོལ་ཡོད་དགུ་བྱས་ཀྱང་གྲུབ་འབྲས་འདོད་ཁེངས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་ཕྲུག་ཚོས་དངོས་གཙོར་སྨྲ་བ་དེར་ཡིད་ཆེས་མ་བྱས་པར་རང་ཉིད་བོད་མི་ཡིན་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དེར་སྙིང་ནས་གཅེས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་འདུག སོག་པོ་དང༌། ཤར་ཏུར་ཀི་སི་ཐན་གྱི་ཕྲུག་གུ་ཚོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་གཤིས་ལུགས་གཅེས་སྲུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད། བཅོས་པར་དཀའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཚད་མ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་རྗེས་མ་ཚོའི་ནང་རྒྱ་མིས་བོད་ཕྲུག་སྐྱེས་ནས་བདུན་ཕྲག་འགའ་ཤས་ལས་མ་སོང་བ་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཁྲིད་དེ་བོད་མི་གུང་བྲན་ཞིག་ཡོང་བའི་རེ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་དམར་གྱིས་ཐབས་ཤེས་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཁུངས་ལྡན་གྱི་གངས་ཅན་པ་དག་རྩ་མེད་ནམ་ཡང་བཟོ་མི་ཐུབ་པའི་བློ་སྤོབས་སྐྱེས་བཞིན་ཡོད།
རྒྱ་ནག་ནས་བོད་བར་དམག་ལམ་གསར་པ་བཟོས་པ་དེའི་ལམ་འགྲུལ་ལ་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་འདུག་སྟེ། ཆར་ཆུ་རྒྱས་ཆེ་བ་དང༌། ལམ་དུ་ས་རུད་དང༌། རྦབ་རྡོ་ཡང་ཡང་འདྲིལ་ཡོང་གི་འདུག ་ནུབ་ཅིག་དྲག་ཆར་བབས་ཆེ་ཞིང་མུན་པ་ནག་པའི་ཁར། ཟམ་པ་ཞིག་ཆུས་འཁྱེར་ཏེ་འགྲུལ་རོགས་ཚོ་རང་སར་འགག་སྡོད་བྱེད་སྐབས་རིའི་ལོགས་ནས་བྲག་རྡོ་ཆེན་པོ་རྦབ་འདྲིལ་ཡོང་བ་དེ་ད་དུང་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག ་སྐབས་དེར་རྒྱ་རིགས་ཚོ་ནི་སྐད་ཅོར་གྱིས་འཚབ་འཚུབ་ཏུ་ཕར་ཚུར་རྒྱུགས་ཀྱི་འདུག བོད་མི་རྣམས་ནི་འཇིབས་འཁོར་རས་ཐོག་ཅན་ནང་ཁ་འདོན་འཕྲིན་བཅོལ་འདྲ་བྱས་ཏེ་བསྡད་པ་ཡིན། དེ་ཉིན་ཡང་བསྐྱར་ང་ཚོ་ཉེན་ཁ་དེ་བས་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ནས་ཐར་ཙམ་བྱུང༌། དེ་ནི་ཟམ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་སྐྱོན་ཤོར་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་འབྱོར་སྐབས། ཟམ་པ་དེ་ལ་རྒྱ་མིས་བཟོ་བཅོས་བྱེད་བཞིན་འདུག་ཅིང༌། ང་ཚོ་མི་ཧྲེང་རྣམས་སྔོན་དུ་རྐང་བགྲོད་བྱས་རྗེས་མོ་ཌོར་དང༌། དངོས་ཆས་འོར་ན་ལེགས་ཚུལ་སློབ་སྟོན་བྱས་བྱུང་སྟབས་ང་ཚོས་དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ་འཇིབས་དང༌། མོ་ཌོར་ཆེ་བ་ཡོང་སར་བལྟ་བཞིན་བསྡད་པར། ཁ་ཤས་ཚུར་བགྲོད་ཐུབ་སོང༌། འཇིབས་གཅིག་ཟམ་ཐོག་ཏུ་བགྲོད་མུས་སུ་ཚག་སྒྲ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་ཟམ་པའི་རྐེད་པ་ཆག་སྟེ་ཆུར་ལྷུངས་སོང༌། འཇིབས་དེའི་ཁ་ལོ་པས་དངངས་འཚབ་ཀྱིས་རྒྱབ་བཤིགས་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་སྐྱོབ་སྲུང་ཐུབ་སོང་ཡང༌། འཇིབས་དང༌། འཁོར་ལོ་ཆེ་བ་ངོ་གྲངས་ཕྱེད་ལྷག་ཙམ་ནང་གྱོན་མལ་ཉེར་མཁོ་ཚོ་དང་བཅས་ཆུ་ཕར་ཕྱོགས་སུ་ལུས་པ་རེད། ཚུར་ཕྱོགས་སུ་ཐོན་པའི་མོ་ཌོར་ཚོའི་ནང་འཚང་འཛུལ་གྱིས་རྒྱ་མིའི་མགྲོན་ཁང་ཞིག་ཏུ་གྲང་ཞིང་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ནང་དེ་ནུབ་བསྡད་པ་ཡིན།
མཐར་ཕྲན་རང་གནས་ལྷ་སར་འབྱོར་ཞིང༌། ནོར་གླིང་དུ་ཡང་བསྐྱར་ཕྱིར་ལོག་འབྱོར་པར་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ལྕགས་རིའི་ཕྱི་ལོགས་ཉེ་སྐོར་དུ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ཚོས་ད་དུང་ང་ཚོར་འཇིགས་སྣང་བསྐུལ་ཏེ་བསྡད་འདུག་ཀྱང༌། ནང་དུ་དབེན་ཞིང༌། ཉམས་དགའ་བས་ཆོས་སྤྱོད་རྣམས་སྔར་བཞིན་མུ་མཐུད་བྱེད་པར་དཀྲོག་རྐྱེན་བཟོ་མཁན་མ་མཆིས།
ངའི་བཀའ་བློན་ཚོས་རྒྱ་མིར་མཛའ་མཐུན་གྱི་འབྲེལ་བ་སྔར་བཞིན་བྱེད་པ་དང༌། ལྷ་སའི་མི་མང་གིས་རྒྱ་མིར་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་ཚུལ་ཡང་ཕྲན་བུ་དྲག་ཏུ་ཕྱིན་འདུག་ཅིང༌། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡང་ཞི་འཇམ་དུ་གནས་འདུག ཤར་ཕྱོགས་ས་མཚམས་ཉེ་སྐོར་དུ་བསྒྱུར་བཅོས་ཚབས་ཆེན་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཁོང་ཚོས་གསལ་རྗེན་ཤེས་མེད་པ་དང༌། ཕྲན་ནས་མཐོང་བའི་གནས་ཚུལ་སྡུག་པོ་ཞེན་ལོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་བོད་དབུས་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་དུ་སྐབས་དེར་ལག་ལེན་ཆ་ཚང་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེར་བརྟེན་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ནས་གནས་ཚུལ་སྡུག་ཤོས་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཡོད་དུ་རེ་བར་མཐོང་བྱུང༌།
རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་དམག་དཔོན་དྲིན་ཡི་བོད་དུ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་མཁན་ཚོགས་པའི་འགོ་འཁྲིད་དུ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་ནི་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་ཞིག་སྟེ། ཁོང་ལྷ་སར་ཕེབས་འབྱོར་ཉིན་སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་སྡིང་དུ་ཕྲན་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་རྒྱ་མི་ཚོའི་འདོད་པར་ཡོད་ཀྱང༌། ངའི་བཀའ་བློན་ཚོའི་འདོད་བབས་མ་བྱུང་ཞིང༌། འོན་ཀྱང་གནས་ཚུལ་འདིར་ངའི་གོ་བབས་ལ་བལྟ་བའི་དུས་སྐབས་མིན་པར། ངས་སྣེ་ལེན་བྱས་པར་དམག་དཔོན་དྲིན་ཡི་དགའ་བོ་ཡོང་བ་དང༌། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་འགོ་འཛུགས་ལེགས་པོ་ཡོང་བར་ཕན་ཁྱད་བྱུང་ན་འགལ་བ་མི་འདུག་སྙམ་སྟེ་ཕེབས་བསུར་ཕྱིན་པ་ཡིན།
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། ༡༩༥༦ ཟླ་བ་བཞི་པ་ནང་ཡིན་པ་དེའི་ནང་ཕྲན་ཡང་ཡོད། བོད་ནང་ཞི་བའི་བསྒྱུར་བཅོས་དུས་བསྟུན་གྱིས་ཡོང་བའི་རེ་ཡུལ་མཐའ་མ་ནི་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་དེ་རེད། རེ་བ་དེ་དག་རེ་སྟོང་འཆང་བ་ཙམ་རང་མིན་པའི་བསམ་པ་བྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་རྩ་ཁྲིམས་དང༌། འཆར་དོན་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་དུ་མི་འཐད་པ་ཆེར་མི་འདུག་པའི་ཐོག ང་ཚོས་སྒྲུབ་ཐབས་མེད་པའི་དམར་པོའི་ལུགས་སྲོལ་ཐལ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་བྲིས་མི་འདུག གཞན་ཡང་འཐུས་མིའི་ཁོངས་བོད་མི་འབོར་ཆེ་བ་ཡོད་སྟབས་གཞུང་དེའི་ཆགས་སྟངས་ནི་ང་ཚོའི་སྔོན་གྱི་གཞུང་དང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ནུས་ཤུགས་ཅན་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་འདུག བྱེད་ཐབས་འདིས་བོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་ཚོས་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པའི་ས་ནས་ལས་དོན་བྱེད་སྟངས་སློབ་སྦྱོང་ལེན་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡོང་གི་རེད་སྙམ་བྱུང༌། ཁོང་ཚོ་དམར་པོའི་ལུགས་སྲོལ་ཡིན་ཀྱང༌། སྒྲིག་འཛུགས་བྱེད་སྟངས་སོགས་འགའ་ཞིག་ང་ཚོ་ལས་ལེགས་པ་ཡོད།
དེ་ལྟར་ན་ཡང༌། མགྱོགས་མྱུར་རྒྱ་མིའི་སྲིད་དོན་ཚོགས་འདུའི་ནང་བྱུང་བའི་མཐོང་ཚུལ་སྡུག་པོ་དེ་གྲས་ཡང་བསྐྱར་ལག་ལེན་བྱས་ཏེ་རེ་བ་དེ་དག་དེ་འཕྲལ་ཤུལ་མེད་དུ་གྱུར། ངས་དོན་གནད་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ལ་བསམ་བློ་བཏང་མི་འདུག འཐུས་མི་ཉི་ཤུ་བོད་མི་ཡིན་ན་ཡང༌། དེ་རྣམས་ཆབ་མདོ་བཅིངས་བཀྲོལ་ལྷན་ཚོགས་དང༌། བཀྲས་ལྷུན་ནང་སྒང་ལྷན་ཚོགས་ཁོངས་ནས་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་རྒྱ་མིས་བརྒྱུད་བསྐུལ་བཙན་འདེད་འོག་རྒྱ་མིས་ཇི་བརྗོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་རེད། འོན་ཀྱང་ཆབ་མདོའི་འཐུས་མི་འགའ་ཤས་ནང་སྒང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་དེ་ཚོ་ལས་བྱེད་སྟངས་ཕྲན་བུ་དྲག་གི་རེད། རྒྱ་རིགས་འཐུས་མི་ལྔའི་ཐོག བོད་མི་ཉི་ཤུ་ཐམ་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བ་དེས་ལྷན་ཚོགས་དེར་བོད་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཡིན་པའི་མཐོང་སྣང་ཙམ་ལས། དོན་གྱི་དབང་ནུས་ཚང་མ་རྒྱ་མིས་བཟུང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། གཞི་རྩའི་སྲིད་བྱུས་ཚང་མ་རྒྱ་དམར་བོད་ལས་དོན་ལྷན་ཚོགས་ཁང་དུ་གྲགས་པ་ནས་བཀོད་བྱུས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། ཚོགས་པ་དེར་བོད་མི་ཡོད་པ་མ་རེད། དོན་གནད་ཆུང་ངུའི་རིགས་ལ་ང་ཚོས་གྲོས་བསྡུར་བསྒྱུར་བཅོས་འདྲ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱང༌། དོན་གལ་ཆེན་པོའི་རིགས་ལ་གང་ཡང་བྱེད་མི་ཐུབ། སྐབས་རེ་ཁོང་ཚོས་བཀོད་བྱུས་བྱེད་སྟངས་ཚོ་མཐོང་དུས་བགད་མོ་ཤོར་རྒྱུ་རེད། གོང་གསལ་ཚོགས་པ་ནས་ཐག་གཅོད་ཟིན་པའི་དོན་གནད་ཅིག་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་སུ་གོ་བསྡུར་གྱི་ཚུལ་ཙམ་བྱས་ཏེ་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས་ཤིང༌། ཚོགས་འདུ་དེ་ཚོར་ཕལ་ཆེ་བར་ཁ་སྐྱེངས་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། ཕྲན་ལ་བོད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་འདོན་པའི་ཆེད་དུ་གཙོ་འཛིན་གྱི་མིང་ཞིག་བཏགས་ཡོད་ཀྱང༌། ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཞིག་རེད།
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་དེས་ལས་ཁུངས་ཁག་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་འཚབ་འཚུབ་ཀྱི་ལས་འགོ་བཙུགས་འཕྲལ་མི་མང་ནས་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ་རྒྱ་མིས་སྔོན་བྱས་ལས་ཀར་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་དེ་ཇེ་གསལ་དུ་ཕྱིན་ཞིང༌། འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་རང་རེད། ངན་གཡོའི་ཐབས་བརྒྱ་བྱུས་སྟོང་གི་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་གསར་པ་དེར་རྒྱབ་ལྟོས་བྱེད་ཆེད་ལྷ་སར་མི་མང་གི་ཚོགས་འདུ་ཚོགསཏེ། ཁོང་ཚོའི་གྲོས་ཆོད་ཡི་གེ་རྒྱ་མིའི་འགོ་བྱེད་ཚོར་སྤྲད་པ་དེའི་ནང༌། བོད་ནང་སྔར་ནས་རང་གི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟེན་མི་དམངས་ཀྱི་བློ་དང་མི་འཚམས་པའི་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་དགོས་གནད་མེད་པས་ཕྱིར་བསྡུ་བྱེད་འོས་ལུགས་མཐུན་གྱིས་བརྗོད་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་མིས་དེ་ལ་ལུགས་མཐུན་ལན་འདེབས་མི་བྱེད་པ་སྨོས་ཅི། བཀའ་བློན་རྣམས་འབོད་འགུགས་བྱས་ཤིང༌། དེས་ཀྱང་མ་ཆོག་པར་མི་མང་ཚོགས་འདུ་མེད་པ་བཟོ་དགོས་ཕྲན་སར་བརྗོད་བྱུང༌། བོད་གཞུང་ནས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་རྩ་ཚིག་གསར་པ་ཞིག་བཟོས་པ་ལ་ཕྲན་ནས་ལག་རྟགས་མི་འགོད་ཐབས་མེད་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟར་མི་མང་ཚོགས་འདུ་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟོར་བཤིག་བཏང་ན་ཡང༌། མི་མང་གི་བསམ་བློ་གཏོར་བཤིག་མི་ཐུབ་པ་ཀུན་གསལ་ཐོག ཁོང་ཚོས་བྱེད་ཐབས་གཞན་ཞིག་ཐོག་འགྲོ་རྒྱུ་གདོན་མི་ཟ་བ་རེད། གནས་ཚུལ་དེ་དག་ ༡༩༥༩ ལོའི་སྨོན་ལམ་སྐབས་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། མི་མང་ཕལ་པ་ཚོས་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་དེ་ཇེ་ཆེར་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་འཕེལ་ཏེ། ཁོང་ཚོའི་སྲིད་དོན་འགོ་འཁྲིད་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པའི་མི་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཚོ་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པ་མིན་སྟབས་གོ་མིང་སོགས་གང་ཡང་མེད་པའི་མི་ཕལ་པ་ཤ་སྟག་རེད། ཁོང་ཚོ་སྲིད་དོན་འགོ་འཁྲིད་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་པ་འདི་དག་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྲིད་དོན་ཤོག་ཁའི་གནས་ཚུལ་དང་ཐ་དད་རེད། ཁོང་ཚོས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དོན་རྒྱ་མི་གུང་བྲན་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ལྟ་བའི་ཐོག་ནས་མ་ཡིན་པར། འཛམ་གླིང་དུ་ཡོད་པའི་སྲིད་དོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ཡང་མེད། ཁོང་ཚོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་དཀའ་སྦྱོང་བཙན་གནོན་གྱི་འོག་ཏུ་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་རང་དབང་མི་ལྡན་པའི་མིའི་ནང་ནས་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་རང་འདོད་ཀྱི་སྨྲ་བརྗོད་བྱེད་ཐུབ་མཁན་གྲས་ཡིན་པར་བརྟེན་ཁོང་ཚོ་ནུས་ཤུགས་ལྡན་པའི་གནས་སྟངས་སུ་གྱུར་པ་རེད།
མི་དེ་ཚོས་ལྷ་སའི་མི་མང་གི་འགོ་འཁྲིད་བྱས་ཏེ། གསལ་པོར་བརྗོད་ན་སྐྱེ་བོ་ཕལ་མོ་ཆེའི་གཤིས་ལུགས་ལྟར་ཁོང་ཚོ་དང་མི་མང་བཅས་པར་ཁོང་ཁྲོའི་རང་གཤིས་འགོག་མེད་ཕར་རྒོལ་བྱེད་འདོད་སྐྱེས་ཤིང༌། དེ་སྐོར་བཀའ་ཤག་ནས་ངའི་མཐོང་ཚུལ་ལྟར་རྒྱ་མིའི་དྲག་ཤུགས་ལ་ཕར་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུར་དོན་འབྲས་མེད་པ་མཐོང་སྟེ་སྐབས་རེ་མི་མང་ཚོ་དང་རྩོད་གླེང་བྱེད་དགོས་པའང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་རྩ་བ་རང་གི་བསྟན་སྲིད་ལ་ཤ་ཞེན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། དངོས་དོན་དུ་དོན་མེད་རང་ཤི་རྒྱག་མཁན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད་སྟབས་དེ་ལ་བཀའ་ཤག་ནས་འགོག་ཐབས་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཁོང་ཚོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཐོང་སྣང་དུ་བཀའ་ཤག་ནས་བཙན་འཛུལ་མཁན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བློ་བསྟུན་བྱེད་དྲགས་པ་ལྟ་བུ་མཐོང་གི་ཡོད་པ་རེད། མི་མང་ཚོའི་དོན་དུ་ཐེངས་གཅིག་ངས་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་དྲག་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་ཚུལ་དེ་དག་ནོར་འཁྲུལ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཁོང་ཚོ་འདོད་བབས་བྱུང་མེད་ཤག་ཀྱང༌། དུས་མཐའ་སྡུག་པོ་འདི་འདྲ་མ་བྱུང་བར་ཁོང་ཚོས་ཕྲན་ལ་གུས་བརྩི་ཆེན་པོའི་ངང་བསྡད་པ་རེད། དེ་རྣམས་ཕྲན་རང་ངོས་ཀྱི་གཤིས་ཡོན་ལ་རང་བསྟོད་བྱས་པ་མིན་ཅིང༌། ཕྲན་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ངོས་བཟུང་གིས་ཁོང་ཚོས་གུས་བརྩི་དེ་ལྟར་བོད་མི་ཚང་མས་བྱེད་ལུགས་ལྟར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཁོང་ཚོས་འཐབ་འཛིངས་བྱེད་པའི་དགོས་དོན་ཡང་གཅིག་ཕྲན་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་རེད།
ཁོ་བོ་རང་གི་ཕྱོགས་ནས། ཁོང་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་རྒྱབ་འགལ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཡང་བསྔགས་འོས་སུ་མཐོང་སྟེ། ཚོང་ར་དུས་སྐབས་སྡུག་པོ་འདི་ལྟར་བྱུང་དུས་གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་དངོས་སུ་ཐོན་པ་དེར་དགའ་པོ་བྱུང༌། འགོ་འཁྲིད་དེ་གྲས་ང་ཚོར་དུས་རྟག་ཏུ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།
འགོ་འཁྲིད་དེ་ཚོའི་བྱེད་ཚུལ་དེས་སྨོན་ལམ་གྱི་དུས་སྐབས་དེ་རྣམ་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཡ་མཚན་ཞིག་བྱུང་བ་དང༌། སྨོན་ལམ་སྐབས་སྲིད་དོན་གྱི་འབོད་སྒྲ་སྒྲོག་ཐེངས་དང་པོ་བྱུང་ཞིང༌། གནས་ཚུལ་དེ་ལྷ་ཁུལ་མི་ཚང་མས་མི་ཤེས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར། གྲྭ་པ་འདུས་ཚོགས་ཆེ་བའི་སྨོན་ལམ་སྔར་རྒྱུན་བཞིན་ཚོགས་སྐབས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཁུལ་གང་སར་སྦྱར་ཡིག་མང་པོ་ཐོན་པ་དང༌། ཡི་གེ་དེ་ཚོའི་ནང༌། རྒྱ་མི་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་དགོས། བོད་ནི་བོད་མིའི་ཡིན། ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། དེས་རྒྱ་མིའི་འགོ་བྱེད་ཚོར་འཆར་ཅན་གྱི་ཚིག་ཟ་སྐྱེ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་རིགས་ནམ་བྱུང་སྐབས་བཀའ་ཤག་སྐད་འབོད་ཀྱིས་ཁ་གཡོག་རྣམས་བཀའ་ཤག་ཏུ་འགེལ་གྱི་ཡོད། སྐབས་དེར་རྒྱ་མིས་མི་མང་འགོ་འཁྲིད་གཙོ་བོ་གསུམ་གྱི་མིང་འབོད་བྱས་ཏེ་དེ་གསུམ་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་འཛུགས་རྒྱུར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་དང༌། སྦྱར་ཡིག་འགྲེམས་མཁན་བཅས་ཀྱི་ནང་ཡོད་སྟབས་བཀའ་ཤག་ནས་ཁོང་གསུམ་འཛིན་བཟུང་བྱ་དགོས་བརྗོད་ཅིང༌། ཁོང་ཚོས་ང་ཚོའི་ཁྲིམས་འགལ་གང་ཡང་བྱས་མེད་ཀྱང༌། བོད་མིས་འཛིན་བཟུང་མ་བྱས་ན་རྒྱ་མིས་འཛིན་བཟུང་ཁྲིམས་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་སྟབས་ཁོང་ཚོའི་དཀའ་སྡུག་ཆེ་ཤོས་དེ་ལས་སྐྱོབ་ཆེད་རང་ཕྱོགས་ནས་བཟང་བཙོན་དུ་བཙོན་འཇུག་བྱ་དགོས་བྱུང་ཞིང༌། གཅིག་བཙོན་ཁང་ནང་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར། གཞན་དག་གཉིས་ཚུལ་མཐུན་བྱེད་རྒྱུའི་འགན་ལེན་གདན་ས་གསུམ་གྱིས་བྱས་ཏེ་རང་མིན་གུ་ཡངས་བཏང་་ཞིང༌། གཅིག་ནི་དེང་སང་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་མུས་ དུས་སྐབས་དེའི་ཚེ་རྒྱ་མིའི་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ནང་གནས་ཚུལ་ཇེ་སྡུག་ཇེ་ཞན་དུ་གྱུར་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཅི་རིགས་དེ་ཕྱོགས་ནས་གསར་འགྱུར་ནམ་འབྱོར་སྐབས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ལྷ་སར་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་གྱི་དུས་ཆེན་སྐབས་ལི་ཐང་དུ་དྲག་པོའི་འཐབ་འཛིངས་བྱུང་འདུག འོན་ཀྱང་འབྲི་ཆུ་ནུབ་བརྒྱུད་ཁོངས་ལྷིངས་འཇགས་གནས་མུར། གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཁང་རྟེན་འབྲེལ་ཟིན་འཕྲལ་ཆབ་མདོར་ཆབ་མདའི་དམག་དཔོན་དེས་བོད་ཀྱི་མི་དྲག་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ཞིག་ཚོགས་འདུར་འབོད་འགུགས་ཀྱིས་བརྗོད་གསལ། ད་ལྟ་བོད་དུ་གུང་བྲན་གྱི་བཅོས་བསྒྱུར་དུས་སྐབས་སུ་མ་བབས་པས་རིམ་བཞིན་བྱ་དགོས་ཤིང༌། བོད་མི་མང་གི་བློ་མོས་མ་བྱུང་བར་བྱེད་མི་རུང་ཞེས་ཕྲན་ནས་བརྗོད་ལུགས་དང༌། པཎ་ཆེན་བླ་མས་བཅོས་བསྒྱུར་འཕྲལ་དུ་བྱེད་དགོས་གསུང་ཚུལ་ཁོང་ཚོར་བརྗོད་ཅིང༌། ཚོགས་འདུ་དེས་དེ་གཉིས་ལ་གོ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་དུ་ལག་ལེན་ཇི་བྱེད་འདེམས་ཀ་བྱེད་དགོས་པ་རེད།
ཉིན་མང་གོ་བསྡུར་བྱས་རྗེས་མི་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ནས་ཕྲན་དང༌། བོད་མི་བྱིངས་ཀྱིས་བཅོས་བསྒྱུར་ནམ་བྱས་མཚམས་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། བཞི་བཅུ་སྐོར་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་འཕྲལ་དུ་དགོས་ཚུལ་བརྗོད་ཅིང༌། བཅོས་བསྒྱུར་དལ་བུས་བྱེད་དང༌། འཕྲལ་དུ་བྱེད་ཀྱི་འདེམས་ཀ་ལས་སྤྲད་མེད་ཀྱང༌། མི་ཉིས་བརྒྱ་སོར་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་ནམ་ཡང་མ་དགོས་ཞེས་བརྗོད་པ་རེད། དམག་དཔོན་དེས་ཁོང་ཚོ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་དང༌། བཅོས་བསྒྱུར་དུས་བབས་སུ་བྱེད་རྒྱུ་བརྗོད་དེ་ཁོང་ཚོར་པར་དེབ། སྣག་སྨྱུག ཤོག་བུ། ཁྲུས་ཆས་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་རྟགས་རེ་ཕུལ་ཏེ་ཚོགས་འདུ་གྲོལ་འདུག
ཟླ་གཅིག་ཙམ་གྱི་རྗེས། འཛོ་མདའ་རྫོང་དུ་དེ་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་འགོ་བྱེད་ཚོ་འབོད་འགུགས་བྱས་ཏེ། ཁོང་ཚོ་རྒྱ་མིའི་དམག་མིས་བསྐོར་བསྲུངས་ཀྱིས་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་འཕྲལ་དུ་འགོ་འཛུགས་དགོས་རྒྱུར་མོས་མཐུན་དགོས་རྒྱུ་བརྗོད་འདུག་པ་དེ་ལ་བོད་མི་ཚོས། འབྲི་ཆུ་ཤར་བརྒྱུད་དུ་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་གྱིས་དཀའ་སྡུག་ཇི་བྱུང་དངོས་མཐོང་བྱུང་སྟབས་ང་ཚོར་དེ་འདྲའི་བཅོས་བསྒྱུར་ནམ་ཡང་མ་དགོས་ཞེས་དང་ལེན་མ་བྱས་སྟབས་རྒྱ་མིས་མཐའ་ནན་གྱིས་བདུན་གཉིས་ཙམ་རིང་དམག་སྒར་དེ་ནང་བཀག་ཅིང༌། དེ་མཚམས་སུ་བོད་མི་འགོ་བྱེད་ཚོས་ངག་ཐོག་ནས་ཁས་ལེན་མི་བྱ་མཐུ་མེད་དུ་གྱུར་ཏེ་ཁས་ལེན་བྱས་པར་བརྟེན་རྒྱ་མིས་ཁོང་ཚོར་བརྗོད་གསལ་ད་ཆ་ཁྱོད་ཚོ་རང་རང་ས་གནས་སོ་སོར་བཅོས་བསྒྱུར་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་པར་གཏོང་རྒྱུ་ཡང༌། སྔ་འཕྲོས་ཁྱོད་རང་ཚོས་དེ་སོར་སློབ་སྦྱོང་ཕྲན་བུ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་འདུག
ཁོང་ཚོས་བཅོས་བསྒྱུར་ཁས་ལེན་བྱས་སྟབས་རྒྱ་མིའི་དམག་མི་བསྐོར་སྲུང་པ་ཚོ་ཕྲན་བུ་ལྷིང་འཇགས་བྱུང་ཞིང༌། སློབ་སྦྱོང་འགོ་འཛུགས་ཀྱི་སྔ་ནུབ་བོད་མི་འགོ་བྱེད་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་དམག་སྒར་ནང་ནས་བྲོས་བསྐྱོད་རི་འཛེགས་བྱས་པ་རེད།
བློ་སྣ་ཐུང་ཐུང་གི་རྩུབ་སྤྱོད་མི་འདོད་དབང་མེད་དུ་བྱས་མཚམས་ས་གནས་ཀྱི་འགོ་བྱེད་དེ་ཚོ་རྒྱ་མིས་འཇབ་དམག་གི་གྲལ་དུ་བཅུག་ཅིང༌། ཁྲིམས་འགལ་བྱེད་མཁན་ཚོ་རང་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ན་འཛིན་བཟུང་བྱེད་རྒྱུ་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ཁོང་ཚོས་ཀྱང་ཤེས། རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་སྦྱོར་ཡོད་པ་དེ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་འདུག རང་ཉིད་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་ལག་ནི་རྒྱ་མིའི་ས་ནས་འཕྲོག་བཅོམ་ཇི་ཐུབ་ལ་རག་ལུས་པར་བརྟེན་རང་འདོད་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་དྲག་པོའི་འཐབ་འཛིངས་བྱེད་དགོས་བྱུང༌། བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁམས་རིགས་མང་ཆེ་བ་བཟོད་སྲན་ཆེ་ཞིང༌། སེམས་ཐག་ཆོད་པོའི་ཐོག གངས་བྲག་དང༌། ནགས་ཚལ་གྱིས་ཁེངས་པའི་རི་བརྒྱུད་ཚོའི་གནས་ལུགས་ཀྱང་གསལ་ཤེས་ཡོད་སྟབས། འཇབ་དམག་གི་ལས་ཀར་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ། ༡༩༥༦ གི་ལོ་སྟོད་ནས་བཟུང༌། ཁོང་ཚོས་རྒྱ་མིའི་འགྲུལ་ལམ་དང༌། བབས་ཚིགས་ཁག་ལ་རྒོལ་བཅོམ་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གོ་ཐོས་བྱུང༌།
ཁོ་བོའི་མཐོང་སྣང་ལ་ཁོང་ཚོ་ནི་འུ་ཐུག་བཟོད་བྲལ་གྱི་གནས་ཚུལ་འོག ་ཕུ་ཐག་རིང་པོའི་གནད་དོན་ལ་བསམ་བློ་ཆེར་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཅིང༌། ཕན་ཚུན་དབར་ཤར་བགྲོད་མི་ཐུབ་པའི་རི་བརྒྱུད་དེ་ཚོའི་ནང་ཁོང་ཚོ་ལོ་མང་སྡོད་ཐུབ་རེ་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱ་མིས་ཁོང་ཚོ་འདོན་མི་ཐུབ་ལ་ཁོང་ཚོས་ཀྱང་རྒྱ་དམག་བསྟོར་བཅོམ་ཐུབ་པ་དཀའ། འོན་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་ཡུན་རིང་གནས་ན་ངལ་སྡུག་མྱོང་མཁན་ནི་བོད་མི་ཚོ་དང༌། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་རྒན་བྱིས་དང༌། བུད་མེད་རྣམས་རེད།
གང་ཅིའི་གནས་སྟངས་ལོ་ཤས་གོང་ལས་ཆེས་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དེར་ཕྲན་ནི་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་བྱུང་ཞིང༌། མི་དགའ་མི་འདོད་པའི་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པ་དེ་དག་སྲིད་ཚབ་ཟུང་དགོངས་ཞུ་བྱེད་བཅུག་པ་ནས་མཚམས་ཆོད་ཟིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དེའི་ཚུལ་ལྷག་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡང་བསྐྱར་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། དེ་བར་རྙོག་གླེང་རྣམས་ཞི་བའི་ལམ་ནས་འགྲིགས་པའི་འབད་བརྩོན་ཇི་བྱས་ལ་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་མ་བྱུང་ཞིང༌། མིང་ཙམ་གྱི་རང་སྐྱོང་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་དེ་ཡང་དབང་གཞུ་མངོན་པར་བཀྲ་བ་ཞིག་དང་མཚུངས་ཤིང༌། ཤར་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་ཀླ་ཀློའི་སྤྱོད་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཟིན་པ་དང༌། བོད་དབུས་ཁུལ་དུ་ཡང་ཕལ་ཆེ་བ་དྲག་པོའི་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུར་སེམས་ཐག་གཅོད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། ཕྲན་རང་ཉིད་ནི་དྲག་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུར་འདོད་པ་མེད་པ་དང༌། དེས་ཕུགས་ཕན་མི་ཐུབ་ཀྱང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་འགོ་འཁྲིད་འོག་བོད་དུ་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་རིང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བར་སྤྱད་པ་དེ་དག་ད་ཆ་འཕོ་འགྱུར་ཡོང་ཉེན་ཆེ་བས། མི་མང་གིས་དྲག་རྒོལ་བྱེད་པ་དེར་ངས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་འགོག་ཐབས་བཀོད་འཁྲིད་བྱས་དང་བྱེད་མུས་དེ་ལྟར་ཡང༌། རྒྱ་མིས་ཁོ་བོའི་སྲིད་དོན་བཀོད་འཁྲིད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ཆུང་དུ་གཏོང་ཐབས་ངོ་ལོག་གཉིས་ནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌།དུས་མཚུངས་པས། མི་མང་གིས་དྲག་རྒོལ་བྱེད་པར་འགོག་རྐྱེན་ཇི་ཙམ་བྱས་པ་དེས་མི་མང་གིས་ཕྲན་ལ་གུས་བརྩི་བྱེད་པ་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུའི་རྒྱ་མིའི་ལས་དོན་གྱི་གྲོགས་ཕན་དུ་འགྲོ་བའང་ཡོང་ཉེན་ཡོད། འོན་ཏེ། མི་མང་ནས་ཕྲན་ལ་སྲིད་ཀྱི་འགྲོ་འཁྲིད་དུ་གུས་བརྩི་མེད་ན་ཡང༌། གལ་ཆེའི་ཆོས་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་ཡིན་པའི་དད་གུས་ནི་བརླག་ཐབས་མེད། སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་མི་གཞན་ལ་ཚབ་བསྐོས་པའམ། སྲིད་དོན་བཞག་རུང་འགྲིགས་ཀྱང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆོས་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་བྱེད་པ་དེ་ཞོག་རྒྱུའི་མནོ་བསམ་འཁོར་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།
དེར་བརྟེན་བོད་བསྟན་འགྲོའི་ཁེ་ཕན་ཆེ་ཤོས་ཤིག་འབྱུང་བ་དང༌། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བཀོད་འཁྲིད་གནས་སྟངས་ལ་སྐྱོན་གནོད་མི་འབྱུང་ཆེད་སྲིད་དོན་གྱི་ནང་ནས་ཐོན་ན་སྙམ་པ་བྱུང་ཡང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བསམ་ན། གལ་ཏེ་སྲིད་དོན་ནས་ཐོན་པ་ཡིན་ན་སྐབས་དེར་ཚ་གས་སུ་འགྲོ་རྒྱུ་གདོན་མི་ཟ་བས། དེ་ལ་ནི་འདོད་པ་མི་འདུག དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་བོད་དུ་སྡོད་རིང་སྲིད་དོན་ནང་ནས་ཐར་ཐབས་མ་བྱུང༌། དེ་ལྟའི་བློ་སེམས་བག་ཕེབས་མེད་པའི་དུས་སྐབས་སྡུག་ཤོས་ཤིག་གི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་ནས་གདན་ཞུའི་མགྲོན་འབོད་ཅིག་འབྱོར་བྱུང༌།། །།