text:
སྲོགས་ཆགས་ཀྱི་རིགས་དབྱེ་རིག་པ།
ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ།
ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་སྲོག་ཆགས་རིག་པ་དང་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་སྤྱིའི་འགྲོ་སྟངས་ཤེས་དགོས་པ་མ་ཟད་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་དབྱེ་རིག་པའི་འགྲོ་སྟངས་ཤེས་རྒྱུ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་རྨང་གཞིའི་ཤེས་བྱ་ཡིན།
བོད་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་དབྱེ་སྟངས་དང་། དེང་དུས་ཀྱི་སྐྱེས་དངོས་རིག་པ་དང་སྲོག་ཆགས་རིག་པ་ (zoology) སོགས་ཀྱི་རིགས་དང་སྡེ་ཚན་དགར་ཚུལ་མི་མཐུན། བོད་རང་གི་དམངས་ཁྲོད་དུ་ “གནམ་ལ་འཕུར་དགུ། ས་ལ་འཛུལ་དགུ། བར་ལ་འགྲིམ་དགུ།” ཟེར་བ་སོགས་བཤད་སྲོལ་མང་ལ། ས་བབས་ཀྱི་དབང་གིས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྡེ་དགར་ཚུལ་མི་མཐུན་ལ། དཔེར་ན། འབྲོག་ཁུལ་ནས་རྐྱང་ལ་རྐྱང་ཟེར་བ་མ་གཏོགས་མེད་ཀྱང་། ཡང་རོང་ཕྱོགས་ནས། ལ་ལས་རྟ་རྐྱང་དང་། བོང་རྐྱང་ཞེས་རིགས་གཉིས་དུ་བྱེད་བར་མ་ཟད། ཡང་ལ་ལས་དྲེལ་རྐྱང་[1]ཞེས་པའི་རིགས་ཤིག་ཀྱང་ལོགས་སུ་བཀར་འདུག
སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བཤད་ཚུལ་དང་། དེང་དུས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ། བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གི་བཤད་ཚུལ་དེ་གསུམ་མི་མཐུན་པ་དེ་ལ་ཁག་མེད་ཏེ། བོད་ལ་དེང་སང་གི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྲོག་ཆགས་རིག་པ། སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་ཟེར་བ་དང་། ལྷག་པར་ཏུ་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་མེད་པའི་ཁར། ད་ལྟའི་བར་དུ་བོད་ཀྱི་ཞིང་འབྲོག་མི་མང་ཕལ་ཆེ་བ་ཡིག་རྨོངས་བ་ཡིན་པ་དང་། སྔོན་གྱིས་ཤེས་ཡོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨན་གཞུང་ཙམ་མ་གཏོགས། སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོག་ཆགས་རིག་པའི་གཞུང་རྒྱ་ཆེར་དར་རྒྱས་མ་བཏང་བ་སོགས་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་བྱུང་མེད། ཡིན་ན་ཡང་། ད་ལྟ་ཡི་གེ་ཤེས་མཁན་ཇེ་མང་དང་། ཁོར་ཡུག་སོགས་ལ་དོ་སྣང་གི་རྦ་རླབས་ཤིག་འཕྱུར་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་ཡོང་རྒྱུ་སྟབས་བདེ་ཞིང་ལས་སླ།
ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ཁོངས་གི་ (taxonomy) སྐྱེ་ལྡན་རྣམ་དབྱེ་རིག་པ་འདི་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་རིགས་དབྱེ་སྐབས་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ཚན་རིག་པས་བཤད་པའི་(species) རིགས་ཟེར་བ་འདི་ལ་སྐྱེ་ཁམས་རིག་པའི་སྐབས་སུ་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཚུལ་དེ་རྩོད་གཞི་ཅན་ཡིན་ལ་ཚད་ཉིད་གསལ་བོར་འཇོག་ཐུབ་ཀྱིན་མེད། གང་ལྟར་ཡང་། རིགས་གཉིས་སྡེབ་ནས་ཕྲུ་གུ་སྐྱེས་བ་དང་ཕྲུག་གུ་དེས་རྒྱུད་སྤེལ་མ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། དེ་དུས་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་རབས་ཆད་པ་ཡིན། རབས་མ་ཆད་གོང་དུ་བསྡེབས་པའི་སྲོག་ལྡན་དེ་གཉིས་རིགས་ཁ་ཁ་ཡིན་པས་རབས་ཆད་ཀྱིན་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། གལ་ཏེ་རྒྱུད་སྤེལ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་རབས་ཆད་མེད་པར་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་འགྱུར་བར་རིགས་རྒྱུད་གཅིག་སྤེལ་གྱིན་ཡོད་པས་རིགས་གཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། རབས་ཆད་ཚུལ་འདི་ལ་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་དང་སྲོག་ཆགས་རིག་པ་གཉིས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་མཐུན་པ་ཡིན།
རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་རབས་ཆད་པའི་དཔེར་བརྗོད་ཞིག་བཞག་ན། རྟ་དང་བོང་བུ་གཉིས་རིགས་བསྡེབས་ནས་དྲེལ་སྐྱེས་ཀྱང་། དྲེལ་གྱིས་རྒྱུད་སྤེལ་མི་ཐུབ་པས་རབས་ཆད་འགྲོ་བ་ཡིན། གལ་ཏེ་དྲེལ་གྱིས་རྒྱུད་སྤེལ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་རྟ་བོང་གཉིས་རིགས་གཅིག་པ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན།
མི་ལ་དཔེར་བཞག་ན། མི་དཀར་པོ་དང་མི་ནག་པོ་གཉིས་ལུས་འབྲེལ་བྱུང་ན་རྒྱུད་སྤེལ་ཐུབ་པ་མ་ཟད་བུ་དང་ཚ་བོ་ཡང་ཚ་སོགས་རབས་མ་ཆད་པར་རྒྱུད་སྤེལ་ཐུབ་པ་ཡིན། དེ་ནི་མི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་གཉིས་ཆ་འགྲོ་བ་མིའི་ (species) རིགས་གཅིག་པ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ཡིན། གལ་ཏེ། བུ་དང་ཚ་བོའི་རྒྱུད་སྤེལ་མི་ཐུབ་པ་ན་མི་དཀར་པོ་དང་མི་ནག་པོ་གཉིས་རིགས་ཁ་ཁར་འཇོག་དགོས།
བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་རིགས་དབྱེ་རིག་པ་མ་དར་ན་ཡང་བོད་རང་ལ་རིགས་དབྱེ་རིག་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། སྨན་གཞུང་དུ་ “ཁུང་ན་གནས་པའི་སྡེ”། “རླན་ལ་གནས་པའི་སྡེ”། “གཅན་གཟན་སྡེ”།[2] རི་དྭགས་ཀྱི་སྡེ་སོགས་སྡེ་ཚན་མང་པོ་དགར་སྲོལ་ཡོད། ཡང་བོད་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་དུ་སྡེར་མོ་ཅན་གྱི་རིགས། འདབ་ཆགས་ཀྱི་རིགས་སོགས་ཡོད་ལ། སྐྱེས་སྒོ་ལ་ཡང་སྣ་བཞི་ཡོད་དེ། མངལ་སྐྱེས། སྒོང་སྐྱེས། རྫུས་སྐྱེས། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་བ་སོགས་དབྱེ་བ་དགར་སྟངས་ཡོད། འདི་དག་ནི་བོད་ཀྱི་སྲོགས་ཆགས་རིགས་དབྱེ་རིག་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཆོག
དེང་རབས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ཚན་རིག་པས་སྐྱེ་དངོས་རྣམ་དབྱེ་དེ་ལ་(life)སྲོག་ལྡན་ནས་བཟུང་(species) རིགས་བར་དུ་དབྱེ་བའམ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་དགུ་རུ་ཕྱེ་ཡོད།
༡། Life སྲོག་ལྡན།
སྲོག་ལྡན་ཡིན་ན་སྐྱེ་ལྡན་ཕྲ་ཕུང་། འབུ་ཕྲ། འཕོ་འགྱུར་ལྡན་པ། ཡ་ལན་སྤྲོད་ཤེས་པ། སྐྱེ་འཕེལ་ཅན་ཡིན། འདི་དག་གི་ནང་དུ་རྩི་ཤིང་དང་། རི་དྭགས། གཅན་གཟན་དང་མི་སོགས་སྲོག་ཆགས་སྐྱེ་འཆི་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་ཡོད།
༢། Domain ཁྱབ་ཁོངས།
ཁྱབ་ཁོངས་བཤད་སྐབས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ལས་གྲུབ་པའི་སྲོག་ལྡན་ཕུང་བོ་དང་། ལྟེ་ཉིང་མེད་པའི་ཕྲ་ཕུང་། ལྟེ་ཉིང་ལྡན་པའི་ཕུང་ཚོགས་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་སྣ་ཁ་གསུམ་ཡོད། འདིའི་ཁོངས་སུ་འབུ་སྲིན། ཉ་རིགས། དུད་འགྲོ། འདབ་ཆགས། མི། རྩི་ཤིང་སོགས་ཚུད་པ་ཡིན།
༣། Kingdom འགྲོ་བ།
ཨ་རིའི་སློབ་དེབ་ཁག་གི་ནང་དུ་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ལ་བརྩི་བ་དང་། དེ་དག་ནི་ནང་བསྟན་ལས་བཤད་པའི་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་དང་མི་འདྲ། དུད་འགྲོ། རྩི་ཤིང་། ཧམ་སྤུ། འབུ་ཕྲ། ཨར་ཀི་ཕྲ་སྲིན་བཅས་དྲུག་ཡོད། (Archaea) ཨར་ཀི་ཕྲ་སྲིན་ནི་ལྟེ་ཉིང་མེད་པའི་རིགས་ཡིན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ལས་གྲུབ་པའི་སྲོག་ལྡན་ཕུང་བོ་ཡང་འགྲོ་བའི་ནང་དུ་ཚུད་ཡོད། རྒྱ་གར་དང་དབྱིན་ཡུལ་ཚུད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ན་སྐྱེ་དངོས་རྣམ་དབྱེ་བཤད་སྐབས་ (Kingdom) འགྲོ་བ་རིགས་ལྔ་ལས་མེད།
༤། Phylum སྡེ་བ།
སྡེ་བ་ཞེས་པ་འདི་རྩི་ཤིང་དང་སེམས་ཅན་གང་ཡིན་གྱི་དབྱེ་བ་འབྱེད་སྐབས་སྡེ་བར་བགོ་བ་ཡིན། སྡེ་བ་བགོ་ཚུལ་ལ་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་ཡོད། འདིར་གཙོ་བོ་སྒལ་ཚིགས་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་སྡེ་བར་བགོ་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་། སྤྱིའི་ཆ་ནས་བཤད་ན་རྩི་ཤིང་ལ་སྡེ་བ་༡༤ ། དུད་འགྲོ་ལ་སྡེ་བ་༣༣། ཧམ་སྤུ་ལ་སྡེ་བ་༨ བཤད་ཅིང་། དེ་མིན་གྱི་སྡེ་ཆེན་སྡེ་ཆུང་མང་པོ་ཚན་རིག་པས་ཐག་མ་ཆོད་པ་ཤིན་ཏུ་མང་།
༥། Class ཚན་པ།
སྡེ་ཚན་དབྱེ་བ་འབྱེད་པའི་སྐབས་ཁྱབ་ཁོངས་དང་། འགྲོ་བ། སྡེ་བ། རིགས། རྒྱུད་སོགས་གཅིག་པ་ཡིན་མིན་ཚན་པ་དབྱེ་བ་ཡིན་ལ། དཔེར་ན། འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཚན་པ་འདིར་འདུས་ཤིང་། དུད་འགྲོའི་སྡེ་བ་༣༣ ལ་ཚན་ལ་༡༠༧ ཡོད།
༦། Order གོ་རིམ་མམ་གྲལ་རིམ།
སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གོ་རིམ་ལ་གཙོ་བོ་སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ཁྱད་ཆོས་གཞི་ལ་བཞག་ནས་གྲལ་རིམ་སྒྲིག་པ་ཡིན།
༧། Family ཁྱིམ་རྒྱུད།
སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོག་ཆགས་གང་ཞིག་སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་བསྡེབས་སྦྱོར་བྱུང་སྟེ་རྒྱུད་འཕར་མ་འམ་རྒྱུད་འོག་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་དེ་ནི་ཁྱིམ་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བརྩི་བ་ཡིན།
༨། Genus རྒྱུད།
སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་ལས་སྔོན་ཆད་སྲོག་ལྡན་ཡིན་པའི་འགྱུར་རྡོའི་རིགས་དང་། འཕེལ་འགྱུར་ཁྲོད་དུ་རྒྱུད་སྤེལ་བཞིན་པའི་རྒྱུད་དང་། ནད་དུག་གྱི་རྒྱུད་བཅས་རྒྱུད་གསུམ་ཡོད།
༩། Species རིགས།
སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོགས་ཆགས་ཤིག་གྲུབ་ཆ་དུ་མ་ལས་འདུས་བའི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཚོགས་པ་དེ་ཚོགས་པ་གཞན་ཞིག་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ན་རིགས་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ཡིན།
སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་རྣམ་དབྱེའི་གོ་རིམ་འདི་ལ་སྤྱི་ལོ་ ༡༧༣༥ ལོའི་བར་དུ་ཞིབ་ཆ་མེད་ཀྱང་ (Swedish) སི་ཝེ་དིན་གྱི་སྲོག་ཆགས་རིག་པ་བ་ (Car Linnaeus) ཁཱར་ལིན་ནུ་སི་ཟེར་བ་ཁོང་གི་ Systema Naturae ཟེར་བའི་དེབ་དེ་བྱུང་བ་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོག་ཆགས་ལ་དབྱེ་བ་འབྱེད་པའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་མགོ་བརྩམས་ཡོད་ལ།
དེ་ནས་བཟུང་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་བར་དུ་འགྲོ་བའི་ཁོངས་སུ་སྲོག་ཆགས་གང་དང་གང་གཏོགས་མིན་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འགྱུར་བ་ཐེངས་བདུན་ཐེབས་ཡོད། ང་ཚོའི་བོད་ལ་གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ་བྱུང་ནས་ལོ་༡༢༠༠ ཙམ་གྱི་གོང་ནས་བཟུང་གསོ་རིག་དར་རྒྱས་བྱུང་ནས་སྲོག་ཆགས་དང་སྐྱེ་དངོས་རྣམས་རིགས་དང་སྡེ་ཚན་དུ་དགར་བའི་རྣམ་དབྱེ་དར་ཡོད། ད་ལྟ་ལོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་ཕྱིན་ཅིང་འགྱུར་བ་ཐེབས་མེད།
དུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་དང་ཁོར་ཡུག་གི་འགྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱིམ་རྒྱུད་སོགས་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་ཐེབས་ཀྱིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོགས་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་འདི་ཡང་སྨན་གཞུང་གཅིག་པོ་མ་ཡིན་པར། ཡུལ་དང་དུས་ལ་བསྟུན་ནས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་དང་སྨན་གཞུང་གཉིས་རིག་པ་དང་མ་འགལ་བར་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ན་མ་གཏོགས། རྗེས་ཕྱོགས་སྐྱེ་དངོས་དེ་དག་དང་སྲོག་ཆགས་དེ་དག་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་དཀའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། དཔེར་ན། མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་དུ་འདབ་ཆགས་དང་རི་དྭགས་མང་པོ་ཞིག་གི་མིང་ཡོད་ཀྱང་། མང་པོ་ཞིག་ངོས་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡིན། དེ་ནི་མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་ལན་པ་མ་རེད། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་སློབ་སྦྱོང་མ་བྱས་བར་མ་ཟད་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་སྤེལ་མ་བྱས་པས་ལན་པ་རེད།
ཚན་རིག་པས་སྲོག་ཆགས་རེ་རེ་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་སྡེ་ཚན། རིགས་དང་རིགས་འཕར་མ་སོགས་དབྱེ་བ་འབྱེད་དུས། སྲོག་ཆགས་གང་ཞིག་རིགས་གང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་དགོས་ན། ཆ་རྐྱེན་ཅི་ཞིག་ཚང་དགོས་མིན་སོགས་གསལ་བོར་བཀོད་ཡོད་པས་ངོས་འཛིན་བྱེད་རྒྱུར་ལས་སླ་བོར་བཟོས་ཡོད།
དཔེར་ན། འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་འོ་མ་འཐུང་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྡེ་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ཀྱང་། རྩ་བའི་ཆ་ནས་དེ་ལ་ཚང་དགོས་པའི་ཁྱད་ཆོས་གསུམ་ཡོད། འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཤིག་ཡིན་ན། དང་པོ། འཚར་ལོངས་བྱུང་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་འོ་མ་བཏུང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ། གཉིས་ནས་པགས་པའི་སྟེང་དུ་སྤུ་སྐྱེས་བ། གསུམ་ནས་བར་རྣ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་བརྩི།
བར་རྣ་[3]ཞེས་བའི་ཐ་སྙད་འདི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ middle ear ཞེས་བ་དེ་བོད་སྐད་དུ་ཐད་སྒྱུར་བྱས་པ་ཨེ་ཡིན་སྙམ་ཞིང་། གང་ལྟར་ཡང་རྣའི་ཆ་ཤས་ལས་རྣ་པགས། རྣ་རྔ། རྣ་བུག་རྣམས་ལ་བར་རྣ་ཞེས་འབོད་པར་འདོད། སྤྱིར་ན་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཕལ་ཆེ་བའི་ཁྲག་དྲོན་མོ་ཡིན་ཞིང་། ལུས་དྲོད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཁོག་དྲོད་ཡིན། ཉི་མ་དང་མེ་དྲོད་སོགས་དྲོད་ཁུངས་གཞན་ལ་ཡང་བརྟེན་ཀྱིན་ཡོད།
ནུབ་ཕྱོགས་པས་སྐྱེ་དངོས་དང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་སོགས་གྲངས་ཀ་བརྩིས་ཡོད་ལ། དེང་སང་འཛམ་གླིང་འདིར་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་རིགས་ཅི་ཙམ་ཡོད་མེད་ལ་མཁས་པ་ཁག་གི་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་དེ། ལ་ལས་བཞི་སྟོང་ ༤༠༠༠ལྷག་དང་།[4] ཡང་ལ་ལས་ལྔ་སྟོང་ ༥༠༠༠ཙམ་ཡོད་ཟེར།[5] ཡིན་ན་ཡང་། ང་ཚོའི་བོད་མི་རྣམས་ལ་རི་དྭགས་བརྩིས་ནས་ཐོ་འགོད་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་མི་འདུག ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་པ་ཞིག་ཡིན་དེ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན།
བོད་སྤྱི་བཤད་ཞེས་བར་ “ བོད་ལྗོངས་སུ་མངལ་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ལ་རིགས་ ༡༤༢” [6] ཡོད་པར་བཤད་ཅིང་། མངལ་སྐྱེས་སྲོགས་ཆགས་ཕལ་ཆེ་བ་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཡིན་ལ། རིགས་༡༤༢ དེ་ཚང་མ་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་བོད་ལྗོངས་གཅིག་པོ་ན་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་རིགས་༡༤༢ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ལྗོངས་ན་མེད་པ་ཞིང་ཆེན་གཞན་གྱི་བོད་ཁུལ་ན་ཡོད་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་དེ་ལས་མང་པོ་ཡོད་པ་ཤུགས་ཀྱིས་ཤེས་ཐུབ།
འདི་ལྟར་ང་ཚོས་རི་དྭགས་དང་རང་བྱུང་གི་གནས་ཚུལ་རྣམས་གྲངས་ཀ་བརྩིས་ནས་ཟིན་ཐོ་འགོད་པ་དང་། ལུས་འཇལ་བ། སོ་བརྩི་བ། རྒྱ་མར་ཚད་པ་སོགས་གོམས་ནས་རྨང་གཞིའི་གནས་ཚུལ་བསྡུ་རུབ་བྱེད་ཐུབ་ན། རི་དྭགས་དང་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཇེ་མང་དང་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། རང་བྱུང་ཁམས་དང་རི་དྭགས་སོགས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་རྨང་གཞིའི་ཤེས་བྱ་དེ་དག་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ།། །།
[1] གཉན་པོ་གཡུ་རྩེ་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པའི་སྤྱར་ཤོག
[2] རྒྱུད་བཞི།
[3] གསོ་རིག་སྙིང་བསྡུས་སྐྱ་རེངས་གསར་བ།
[4] http://sciencewithkids.com/science-facts/facts-about-mammals.html
[5] http://eol.org/pages/1642/overview
[6] བོད་སྤྱི་བཤད།


c: text/html

text:
དྲ་ངོས་ཀྱི་ཁ་མཚར།༡
གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་གཉིས་འཁོན་གྱིན་ཡོད་ན། མང་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྩོད་ཀྱིན་པ་དེ་བུད་མེད་ཡིན། མི་དར་མ་གཉིས་འཁོན་གྱིན་ཡོད་ན། མང་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྩོད་ཀྱིན་པ་དེ་དབང་ཆ་རེད། ཕོ་མོ་གཉིས་སྡོད་ཤག་ནང་འཁོན་གྱིན་ཡོད་ན། མང་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྩོད་ཀྱིན་པ་དེ་ཁ་འོག་གི་དེ་རེད། སྨག་ནག་པའི་སྲང་ལམ་དུ་འཁོན་གྱིན་ཡོད་ན། མང་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྩོད་ཀྱིན་པ་དེ་སྨད་འཚོང་གི་རིན་པ་ཡིན། གལ་སྲིད་གཉེན་ཉེའི་འབྲེལ་བ་ཟབ་པའི་ཕོ་མོ་འགས་དུས་གཅིག་ཏུ་འཁོན་གྱིན་ཡོད་ན་ཁོ་ཚོས་རྩོད་ཀྱིན་པ་དེ་ཕ་མའི་ཤུལ་བཞག་རྒྱུ་ནོར་ཡིན་ཤག་རེད།
འཕྲུལ་གྱི་མེ་ལོང་ཡ། འཕྲུལ་གྱི་མེ་ལོང་། འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་མཛེས་སྤྲས་ཡོ་བྱད་ཆེས་ལེགས་ཤོས་དེ་གང་རེད་ཅེས་དྲིས་པར། འཕྲུལ་གྱི་མེ་ལོང་ན་རེ། photoshopརེད།
སྐྱེས་པ་ཚོས་བུད་མེད་མཛེས་མ་ཆུང་མར་ལེན་མི་ཕོད་པར་རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་དག་ཡོད་དེ། ༡ བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་རིན་ཐང་དམའ་བ། ༢ བདག་པོ་རྒྱག་པའི་རིན་ཧ་ཅང་མཐོ་བ། ༣ དུས་ཡུན་རིང་བོར་མི་འདང་བ། ༤ སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་བར་དངུལ་མང་པོ་མཁོ་བ། ༥ དཔལ་འབྱོར་གྱི་མ་རྩའི་གནད་དོན།
ཨ་རག་ཉུང་ཉུང་བཏུང་ན་ལྟོ་བར་ཕན། གང་སར་མགོ་སྐེ་བསྲིང་ན་ཉེས་པ་འཁོར། ཐ་མག་མང་པོ་འཐེན་ན་གློ་བར་གནོད། ཇ་ཡང་མང་པོ་བཏུང་ན་ལུས་དྲོད་ཉམས། གང་སར་སྨྲ་བ་ཉུང་ན་འགྲིག་ཡོད་པས། མི་ཞིག་བྱ་ན་གྲག་འགུལ་ཉུང་ན་མཛེས།
འཛམ་གླིང་ཟེར་བའི་འཛིན་གྲྭ་ཞིག་ཡོད། འཛིན་དཔོན་གྱི་མིང་ལ་ཨ་རུ་ཟེར། ཤེས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་དྲག་རྩལ་ལ་མཁས། འཁོན་རེས་ལ་དགའ་ཞིང་མ་རབས་ལ་སྡང་། འཛིན་དཔོན་ཆུང་ངུའི་མིང་ལ་ཨུ་རུ་སུ་ཟེར། གཏུམ་སྤྱོད་ཆེ་ཞིང་འཛིན་དཔོན་གྱི་གོ་ས་རྩོད་པར་དགའ། གཞོན་ནུ་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའི་མིང་ལ་ཀྲུང་གོ་ཟེར། ཡོད་ཚད་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་ཐག་གཅོད་པར་མཁས་ཤིང་བསམ་བློའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པར་མཁས། སློབ་སྦྱོང་གི་ཚབ་མིའི་མིང་ལ་འཇར་པན་ཟེར། འཛིན་དཔོན་གྱིས་བསྐོས་པ་ཡིན་ཞིང་སྒོར་མོ་མང་། ངལ་རྩོལ་གྱི་ཚབ་མིའི་མིང་ལ་འཇར་མན་ཟེར། བྱ་བ་གང་བསྒྲུབ་ཀྱང་ནན་ཏན་ཡིན་ཞིང་འགན་འཁུར། འཛིན་དཔོན་གྱི་ལག་རོགས་པའི་མིང་ལ་དབྱིན་ཇི་ཟེར། དུས་རྟག་པར་འཛིན་དཔོན་གྱི་རྐུབ་གཡོག་ཞབས་ཕྱིར་རྒྱུག སློབ་མ་པྲ་ཚགས་གཉིས་ཡོད་པ་ཡོད་པའི་མིང་ལ་དབྱི་རག་དང་འཇར་པན་ཟེར་ཞིང་། སྔ་མ་དེས་འཛིན་དཔོན་ལ་འཁོན་འཛིང་བྱ་བ་དང་། ཕྱི་མ་དེར་འཛིན་དཔོན་གྱིས་གང་ཡང་བྱ་མི་ནུས་སོ།།
དབུལ་བོས་ཕྱུག་པོའི་འཚོ་བ་བསྐྱལ་བར་འདོད་ཅིང་། ཕྱུག་པོས་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་ནད་མེད་ཚེ་རིང་གི་འཚོ་བ་བསྐྱལ་བར་འདོད། ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་ཅིང་ནད་མེད་ཚེ་རིང་བའི་མིས་རི་ཁྲོད་ཀྱི་དབུལ་བོའི་འཚོ་བ་བསྐྱལ་བར་འདོད་དོ།།
ཤེས་ཡོན་ལྡན་ཅིང་ཀུན་སྤྱོད་ལེགས་པའི་མི་ལ་རྟ་རུ་འབོད། ཀུན་སྤྱོད་ལེགས་ཀྱང་ཤེས་ཡོན་མེད་པའི་མི་ལ་ཟོག་ཏུ་འབོད། ཤེས་ཡོན་ཡོད་ཀྱང་ཀུན་སྤྱོད་མི་ལེགས་པའི་མི་ལ་ཁྱི་རུ་འབོད། ཤེས་ཡོད་མེད་ལ་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱང་མི་ལེགས་པའི་མི་ལ་ཕག་ཏུ་འབོད། དེ་བས་དེང་གི་མགོ་ཁྲིད་ཚད་ལྡན་ཞིག་ལ་ཆ་རྐྱེན་བཞི་འཛོམས་ཡོད་དེ། རྟ་ཞོན་པ་དང་། ཟོག་འདེད་པ། ཁྱིར་རྡུང་བ། ཕག་བདའ་བ་བཅས་སོ།།
སྐྱེ་བོ་ཁ་ཤས་སྤྱང་གྲུང་འཛོམས་པ་གནམ་གཤིས་དང་འདྲ་སྟེ། འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་བས་སོ།། སྐྱེ་བོ་ཁ་ཤས་བླུན་དྲགས་པ་གནམ་གཤིས་སྔོན་བརྡ་དང་འདྲ་སྟེ། གནམ་ངོ་འགྱུར་བའང་མཐོང་མེད་པས་སོ།།
སྡོད་ཤག་ཅིག་ཉོ་རྒྱུ་ནི་ཅི་འདྲའི་དཀའ་ཨང་། གལ་སྲིད་པེ་ཅིང་ནས་རྨིད་གྲུ་བཞི་མ་༦༠ཡོད་ཅིང་དམངས་སྒོར་ས་ཡ་གཅིག་དང་འབུམ་ལྔ་ཅན་གྱི་སྡོད་ཅག་ཅིག་ཉོ་པར་ཞིང་བས་མུའུ་གསུམ་ཅན་གྱི་ས་ཞིང་བཏབ་ཚེ་ལོ་ངོ་སྟོང་ལ་གདབ་དགོས་ཤིང་དེའི་རིང་ད་དུང་རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་གང་ཡང་ཡོད་མི་ཉན། བཟོ་བས་གཟའ་མཇུག་གི་ངལ་གསོ་མེད་པར་ལོ་བརྒྱ་ལ་ལས་ཀ་ལས་དགོས། གཞུང་ཞབས་པས་ཀྱང་ངལ་གསོ་མེད་པར་ལོ༣༥ལ་ལས་ཀ་ལས་དགོས། ཁུག་མ་འཕྲོག་མཁན་གྱི་ཇག་པ་ཆུང་ངུས་ཉེས་པ་ཐེངས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱར་བསག་དགོས་ཤིང་འཕྲོག་པ་ཚང་མ་འབྱོར་འབྲིང་བའི་དངུལ་ཁུག་ཡིན་དགོས། སྨད་འཚོང་མས་མགྲོན་པོ་ཐེངས་༧༥༠༠ལ་བསུ་དགོས་ཤིང་ཉིན་རེར་ཐེངས་གཉིས་རེ་བྱས་ན་ཁྱོན་ཉི་མ་༣༧༥༠ལ་བརྩོན་དགོས། སྨན་པས་སྨད་འཚོང་མ་ལྟར་བྱ་དགོས་སོ།།
ཕག་གི་རེ་བ་ཆེན་པོ་བཞི། ༡ རྩིག་པ་ཚང་མ་འཇིག་པ། ༢ ཤན་པ་ཚང་མ་འཆི་བ། ༣ གནམ་ནས་གསོ་ཆས་འབབ་པ། ༤ སྐྱེ་བོ་ཡོད་ཚད་མུའུ་ཟི་ལེམ་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ།
ངས་སྒོར་མོ་གསོ་སྒྱེ་གང་གིས་སློབ་ཆེན་བཏོན་པར། དཔེ་ཆ་གསོ་སྒྱེ་གང་རག་བྱུང་། ཡིན་ནའང་དཔེ་ཆ་དེ་དག་ཕྱིར་སྒོར་མོར་བརྗེས་པར་གསོ་སྒྱེ་གང་མི་འདུག
(སྐྱ་བོས་བསྒྲིགས་ཤིང་བསྒྱུར)
རྩོམ་ཁུངས། ངེད་དྲ་བ།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
སློབ་དེབ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་རྗེས་རབས་པ་ཞིག་སྐྱོང་བའི་རྟེན་དང་ཁྲིད་པའི་མིག་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་འདི་ལ་མཐོང་ཆེན་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ནི་དོན་གྱིས་མི་རིགས་ཤིག་དང་མི་རབས་ཤིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་མཐོང་ཆེན་བྱེད་པ་ནང་བཞིན་རེད། དེ་བས་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འདི་སློབ་མ་འགའ་དང་དགེ་རྒན་འགའ་ལ་ཐུག་པའི་གནད་དོན་ཞིག་མིན་པར་མི་རིགས་ཤིག་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། མི་རིགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལས་ཆེས་གལ་ཆེ་བ་ནི་སྐད་ཡིག་གི་ལས་དོན་ཡིན་པས་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་གི་བྱ་བ་ནི་དེའི་ནང་གི་ཡང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། སློབ་ཆུང་སློབ་མའི་སློབ་དེབ་ནི་སློབ་དེབ་ཀུན་ལས་ཀྱང་ཆེས་གཞི་མར་གྱུར་པས་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་ཁོ་ནར་བལྟས་ནས་སྡོད་འོས་པའི་བྱ་བ་ཞིག་མིན་པ་ཡང་ཀུན་གྱིས་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན།
དཔྱད་གཞིའི་དབང་གིས་བདག་གིས་སྔོན་ནས་ད་ལྟའི་བར་གྱི་སློབ་ཆུང་གི་བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་ཚང་མ་མ་མཐོང་ཡང་ད་ལྟ་སྤྱོད་བཞིན་པའི་སློབ་དེབ་འདིར་བལྟས་ན་བདག་སློབ་ཆུང་དུ་འགྲིམ་དུས་ཀྱི་སློབ་དེབ་ལ་བསྡུར་ན་ཡར་བསྐྱེད་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག དེ་ནི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དག་གིས་འབད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་དང་ཁས་ལེན་བྱ་དགོས། འོན་ཀྱང་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དག་གིས་མུ་མཐུད་དུ་འབད་དེ་འབྲས་བུ་གཡུར་དུ་ཟ་བ་ཞིག་ལོན་པའི་ཆེད་དུ། བདག་གིས་ད་ལྟ་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ཞིང་ལྗོངས་ལྔའི་སློབ་ཆུང་གི་སློབ་དེབ་དང་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱིས་བསྒྲིགས་པའི་སློབ་ཆུང་གི་སློབ་དེབ་དག་ལ་ཞིབ་ཏུ་བལྟས་ཤིང་། སློབ་ཆུང་གི་དགེ་རྒན་དང་སློབ་མ་སྐོར་ཞིག་གི་དགའ་ཕྱོགས་ལ་སློབ་དེབ་ དང་དགེ་སློབ་ཚོའི་བར་གནད་དོན་གང་ཞིག་བྱུང་བར་ཞིབ་འཇུག་བྱས།
ད་ལྟའི་སློབ་དེབ་དག་ནི་སློབ་ཚན་གང་མང་ཞིག་གཞན་ལས་བསྒྱུར་བས་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་བོད་རིགས་སློབ་མའི་གོ་དཀའ་ཞིང་། སེམས་པའི་འཁྱེར་སོ་དང་མི་མཐུན་པ། འགྲེལ་དཀའ་བ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མེད་པ་བཅས་ཀྱིས་སློབ་མ་ལ་ཕན་དེ་འདྲ་ཐོགས་ཀྱིན་མི་འདུག་པས་བསླབ་གཞི་བཅོས་བསྒྱུར་དང་ལེགས་སྒྲིག་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། དེ་བས་སློབ་དེབ་ལེགས་པོ་ཞིག་བསྒྲིག་པ་ལ་བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་། རྗོད་བྱེད་ཚིག སློབ་མར་འཚམ་མིན། སྦྱངས་པའི་ཕན་འབྲས་ཀྱི་ཆ་བཅས་ལས་ཞིབ་འཇུག་གནད་དུ་འབབ་པ་ཞིག་བྱ་དགོས་པས་བདག་གིས་རང་གི་བསམ་ཚུལ་འགའ་ཁྱེད་ཅག་གི་དཔྱད་གཞིར་ཨེ་ཕན་སྙམ་ནས་སྦ་གསང་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ།
དང་བོ། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་སློབ་དེབ་ཏུ་ཡོད་པའི་གནད་དོན་ལ་དཔྱད་པ།
ད་ལྟའི་སློབ་དེབ་ནི་ཆེད་ལས་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དག་གིས་ལོ་མང་བོའི་ཉམས་མྱོང་གི་སྟེང་རིམ་པ་སོ་སོའི་དགེ་རྒན་མང་བོའི་ཉམས་མྱོང་བླངས་ནས་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་བདག་ལྟ་བུས་ཟུར་བལྟས་ལེབ་མཐོང་གིས་སྐྱོན་ཆ་ཞིག་འཚོལ་བ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། འོན་ཀྱང་སློབ་ཆུང་དུ་རང་གི་སྐད་ཀྱི་གཞི་ཆགས་ཤིང་རིག་གནས་ཀྱི་ས་བོན་གདབ་དགོས། ལྷག་པར་དེང་གི་སློབ་དེབ་ཀྱི་སྐྱོན་ངེས་ཟིན་ན་མ་འོངས་པའི་སློབ་དེབ་ལ་དགེ་མཚན་འབྱུང་བས་སྐབས་འདིར་བཟང་ཆ་བཤད་པ་ལས་སྐྱོན་བཤད་ན་དགེ་མཚན་ཆེ། སློབ་དེབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཆ་ནི་རང་ངོས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆ་དང་སློབ་མ་དང་འཚམ་མིན་གྱི་སྐྱོན་ཆ་གཉིས་སུ་འདུས་པ་ལས་ད་ལྟའི་ཞིང་ལྗོངས་ལྔའི་སློབ་དེབ་འདིར་སྐྱོན་ཆ་འདི་གཉིས་ཀ་ཡོད།
1 འགྱུར་རྩོམ་མང་དྲགས་པ། གཞན་གྱིས་བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན་སློབ་ཆུང་གི་སློབ་དེབ་ཏུ་རྩོམ་ཡིག274ཡོད་པ་ལས91འགྱུར་མ་སྟེ་སློབ་དེབ་ཡོངས་ཀྱི་རྩོམ་ཡོངས་ཀྱི33.22%ཟིན་ཡོད་སྐད། བདག་གིས་ཞིང་ལྗོངས་ལྔའི་མཉམ་འབྲེལ་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་དེབ་བཅུ་གཉིས་པའི་བར་གྱི་སློབ་ཚན་ལ་བསྒྱུར་རྩོམ་གྱི་གྲངས་ཀ་སུམ་ཆའི་གཅིག་ཙམ་ཟིན་ཡོད་པ་མཐོང་བྱུང་དེ་ལས་མང་ཆེ་བ་ཞིག་རྒྱ་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་ན་ཡང་ཡོད་འདུག་པས་སློབ་ཚན་འདེམས་སྟངས་ལ་སྐྱོན་ཆ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ཤེས། (1)ཚིག་སྦྱོར་གྱི་ཐད་ནས་སྐྱོན་ཞུགས་པ། འགྱུར་རྩོམ་མང་དྲགས་པས་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་ཀུན་ལ་བག་ཆགས་ངན་པ་ཞིག་བྱུང་སྟེ་ར་མ་ལུག་གི་སྐད་ཆ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ད་ལྟའི་ང་ཚོའི་དུས་དེབ་ཀུན་ཏུ་ར་མ་ལུག་གི་སྐད་ཆ་མང་བ་འདི་སློབ་དེབ་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་ཅེས་སུ་ཞིག་གིས་བཤད་ཐུབ། དཔེར་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་སྐད་ཡིག་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་དེ་ཡང་ཐེངས་གསུམ་པའི་སྐད་ཡིག་འཚོགས་འདུ་ཟེར་དགོས་ཞེས་རྩོད་པ་བྱས་ཀྱང་མཐའ་མཇུག་ཐག་མ་ཆོད་པར་ཕྱི་གླིང་བ་བོད་ཡིག་སྦྱངས་པ་ཞིག་ལ་དྲིས་པས་ཁོས་སྒོར་ལྔ་ཟེར་བ་ལས་ལྔ་སྒོར་མི་ཟེར་ཞེས་གནད་དོན་དེ་ཐག་ཆོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། (2)དུས་ཚོད་ཆུད་ཟོས་སུ་གཏོང་བ། འགྱུར་ཡིག་གི་སློབ་ཚན་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་ཡིག་གི་སློབ་ཚན་དུ་ཡང་ཡོད་པར་བཤད་པས་བོད་རིགས་སློབ་མས་ཐེངས་གཉིས་ལ་སྦྱང་དགོས་པས་དུས་ཚོད་ཆུད་ཟོས་སུ་གཏོང་བ་ལས་མ་འདས། (3)སློབ་མ་ལ་སྦྱངས་འདོད་མེད་པ། སློབ་ཚན་གཅིག་རྒྱ་ཡིག་ལས་སྦྱངས་ནས་སླར་ཡང་བོད་ཡིག་ལས་སྦྱངས་ན་སློབ་མ་ཚོར་སྦྱོང་འདོད་མི་འབྱུང་སྟེ་བོད་འགྱུར་མ་ནི་མ་རྩོམ་རྒྱ་ཡིག་ལྟ་བུའི་ཉམས་གཏན་ནས་མེད་པ་མ་ཟད། སློབ་མ་མང་ཆེ་བས་རྒྱ་ཡིག་ལས་སྦྱངས་པས་སློབ་ཚན་འདི་རིགས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་གང་ལ་ཡང་སྤྲོ་བ་ཅི་ཡང་མི་འདུག་ཟེར། (4)ཁོ་བོས་བལྟས་ན་སློབ་ཆུང་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་སྦྱོང་བ་གཙོ་བས་ན་འདིའི་སྐབས་སུ་འགྱུར་རྩོམ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ན་ལེགས་སྙམ། ད་ལྟ་བོད་རིགས་བྱིས་པས་སྐད་ཆ་དང་ཡི་གེ་སྦྱོང་བར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་པས་ན་ཆུང་དུས་ནས་འགྱུར་རྩོམ་སྦྱོང་བ་འདིར་ཕན་པ་ལས་གནོད་པ་ཆེ་སྟེ་སློབ་ཆུང་སྐབས་རིག་གནས་གསར་བ་ནང་འདྲེན་ཟེར་བ་ནི་འབུལ་བ་ར་རིན་མེད་པར་རྡོ་རྗེ་རྟ་རིན་ཤོར་བའི་དཔེ་ལས་མི་འདུག
2 རང་གི་རིག་གནས་སྲོག་གིས་དབུལ་བ། ད་ལྟའི་སློབ་དེབ་འདི་དག་ནི་འགྱུར་རྩོམ་མང་ཆེ་ཞིང་ནང་དོན་སྒྲིག་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་སྒྲ་རིག་པའི་ཆ་ལ་གཞོལ་ཆེ་བ་ལས་མི་རིགས་རང་གི་དགེ་མཚན་ཆེ་བའི་བསམ་བློའི་རིགས་ཕལ་ཆེར་དཀོན་པོ་འདུག་པས་གསལ་བོར་བཤད་ན་ད་ལྟའི་སློབ་དེབ་འདི་རིགས་ནི་མི་རིགས་རང་གི་སྐད་ཀྱིས་མི་རིགས་གཞན་པའི་རིག་གནས་སྦྱོང་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་འདུག འདི་ནི་སློབ་ཆུང་ནས་སློབ་འབྲིང་གི་བར་དུ་ཁྱབ་ཡོད་པའི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། གནད་དོན་འདི་ལས་བལྟས་ན་བོད་རིགས་སློབ་མ་དང་ལྷག་པར་སློབ་ཆུང་སློབ་མས་སྦྱང་དཀའ་བ་དང་། བོད་རིགས་སློབ་མས་རང་གི་རིག་གནས་ལ་དགའ་བ་མི་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་འགྲོ་བ་མ་ཟད་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་གེགས་སུ་འགྱུར་ངེས།
3 སློབ་པའི་གོ་རིམ་དང་མི་མཐུན་པ། སློབ་ཆུང་གི་སློབ་དེབ་ནི་གཞན་པའི་སློབ་དེབ་དང་མི་འདྲ་བར་བྱིས་པ་དག་དང་འཚམ་དགོས། བྱིས་པ་དང་འཚམ་མིན་ཡང་བརྗོད་བྱའི་ཐད་ནས་བྱིས་པ་དང་མཐུན་མིན་ལ་བལྟ་དགོས་ལ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཆ་ནས་བྱིས་པ་དང་འཚམ་མིན་ལ་ལྟ་དགོས། དཔེར་ན་ལོ་རིམ་གཉིས་པའི་སྟོད་ཆ་ལས། ཀྲུང་གོའི་མི། །བརྩོན་འགྲུས་ཆེ། །ཡོན་ཏན་ལྡན། །གསར་བརྗེར་དགའ། །①②③ཞེས་པ་འདིའི་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་ལོ་རིམ་གཉིས་པའི་སློབ་མར་མཚོན་ན་གཏན་ནས་མི་འཚམ་ཞིང་འགྲེལ་དཀའ་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་རེད།
4 བོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཇི་བཞིན་ཤད་སྤྱད་མེད་པ། ཞིང་ལྗོངས་ལྔས་བསྒྲིགས་པའི་སློབ་ ཆུང་གི་སློབ་དེབ་འདིར་མིང་དང་ཚིག་ཐུང་དག་ལ་ཤད་ཅི་ཡང་སྤྱད་མེད་ཅིང་། དཔེར་ན་མདུན་ཤོག་གི་སྟེང་དུའང་ཆིག་ཤད་ཡོད་ཚད་རྩ་མེད་དུ་བཏང་འདུག་པ་འདིས་སློབ་དེབ་འདི་རིགས་བསྒྲིགས་པའི་རྩ་དོན་ནི་ཤད་འཇོག་མི་དགོས་པ་དེ་རེད། དེ་བས་ང་ཚོས་སློབ་དེབ་ཀྱི་ནང་དུ་ཤད་བཞག་པ་ཚད་ལྡན་ཡིན་མིན་གསལ་བོར་མཐོང་ཐུབ་པ་རེད། སློབ་དེབ་དག་ཁ་ཕྱེས་དུས་མིང་ཡོད་ཚད་ལ་ཤད་བཞག་མེད་ལ་ཚིག་ཐུང་དག་ལའང་ཤད་བཞག་མེད་པ་དེས་སློབ་མ་རྣམས་ཤད་འབྲི་བར་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཞིག་འབྱུང་ངེས། འདི་ལ་བལྟས་ན་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་རྩ་དོན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་མོད། རྩ་དོན་འདི་ནི་རྩ་བ་ནས་མགོ་རྟིང་ལོག་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ངོ་རྒོལ་བྱ་འོས་པ་ཞིག་རེད།
5 གཅིག་གྱུར་མེད་པ་དང་ཞུ་དག་མི་འདང་བའི་སྐྱོན། ད་ལྟའི་ཞིང་ལྗོངས་ལྔའི་སློབ་དེབ་ཏུ་ཤད་ཀྱི་སྤྱོད་སྟངས་གཅིག་གྱུར་མིན་ཞིང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་གཅིག་གྱུར་ཡོང་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཁར་ཡིག་ནོར་ཡང་རེ་གཉིས་མཐོང་། སྤྱིར་ན་དེབ་གཞན་ལ་ཡིག་ནོར་རེ་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་སྐྱོན་དེ་འདྲ་མེད་མོད། སློབ་དེབ་ཅིག་ན་ཡིག་ནོར་བྱུང་བ་ན་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་དེབ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཉམས་འགྲོ་བ་མཐོང་། དེ་བས་སློབ་དེབ་ཅིག་ཡིན་ན་ཡིག་ནོར་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་མི་འོས།
གཉིས་པ། མ་འོངས་པར་བོད་ཀྱི་སློབ་དེབ་བསྒྲིག་པ་ལ་དཔྱད་པ།
སློབ་ཆུང་གི་སློབ་དེབ་ཚད་ལྡན་ཞིག་བསྒྲིག་པ་ལ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་སྒྲིག་སྟངས་ཤིག་དགོས་ཤིང་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་སྒྲིག་སྟངས་ཤིག་མེད་ན་བརྗོད་བྱ་ལེགས་ཀྱང་ས་ཆོད་མེད་པར་འགྱུར་ངེས། དེ་ལས་ཐུགས་མཉམ་འཇོག་དགོས་པ་ནི་དང་བོ་གོ་རིམ་སློབ་པའི་རིམ་པ་དང་མཐུན་དགོས་ལ། བརྗོད་བྱ་རྗོད་ཚུལ་གོ་སླ་བ། ཉམས་མཚར་བ། མི་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་དང་མཐུན་པ། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པ་བཅས་གནད་དུ་གཟུང་འོས།
དང་བོ། བསླབ་པའི་རིམ་པ་དང་མཐུན་པའི་སློབ་དེབ་བསྒྲིག་དགོས།
(1) བྱིས་གཉོར་ཁང་གི་བྱིས་པའི་སློབ་དེབ་ཅིག་བསྒྲིག་དགོས།
ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་སྡེ་བ་སོ་སོ་ན་ཡང་བྱིས་གཉོར་ཁང་འཛུགས་བཞིན་ཡོད་པས་སློབ་དེབ་སྒྲིག་ཕྱོགས་ཐད་ནས་དེ་ལ་བསམ་གཞིག་གནང་དགོས། བདག་གིས་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ལྟར་ན་བོད་རིགས་སློབ་མ་བོད་ཡིག་ལ་དགའ་མི་དགའ་ནི་བྱིས་གཉོར་ཁང་ལ་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ། བྱིས་གཉོར་ཁང་ནས་རྒྱ་སྐད་དང་རྒྱ་ཡིག་ཁོ་ན་ལས་མ་སྦྱངས་ན་བྱིས་པར་བོད་ཡིག་གི་བག་ཆགས་དེ་རྒྱ་ཡིག་གི་བག་ཆགས་ལས་ཞན་པར་གྱུར་ནས་བོད་ཡིག་ལས་རྒྱ་ཡིག་ལ་དགའ་བ་ཤས་ཆེ་བ་རེད།
སྔོན་ཆད་བོད་རིགས་བྱིས་པ་ཕ་མས་གཉོར་ཞིང་རང་དང་འདྲ་བའི་བྱིས་པའི་ཁྲོད་ནས་བོད་སྐད་སྦྱོང་བཞིན་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་ཡིན་རུང་ད་ལྟ་ཆུང་དུས་ནས་བྱིས་གཉོར་ཁང་དུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བས་འདིས་གནས་ཚུལ་དེ་རྩ་བ་ནས་འགྱུར་ལྡོག་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པས། ང་ཚོས་ངེས་པར་བྱིས་གཉོར་ཁང་ནས་བོད་ཡིག་དང་བོད་སྐད་སྦྱོང་བའི་ལས་ལ་འཇུག་དགོས་པ་མ་ཟད། ཆུང་ངུ་ནས་ཀ་ཁ་ངོས་ཟིན་པ་དང་། བོད་སྐད་ངོས་ཟིན་པ། རང་ཉིད་བོད་ཡིན་པ་ངོས་ཟིན་པར་བྱ་བ་གལ་ཆེ་བས་བྱིས་གཉོར་ཁང་གི་སློབ་དེབ་ཅིག་བསྒྲིག་པ་ནི་དུས་རབས་ཀྱིས་སྐྱེལ་ཡོང་བའི་འགན་ཁུར་ཞིག་རེད།
(2) བརྗོད་བྱ་བསླབ་པའི་རིམ་པ་དང་མཐུན་དགོས་པ།
སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་བསླབ་པའི་རིམ་པ་འདི་ཡིས་ནི། །གང་ཞིག་འབད་པ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་། །ཤེས་རབ་མྱུར་ཏུ་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་བསླབ་པའི་རིམ་པ་ཞིག་དགོས་པ་རེད། སྤྱིའི་ཆ་ནས་བཤད་ན་དེང་གི་སློབ་དེབ་དག་གིས་སློབ་པའི་རིམ་པ་འདི་གནད་དུ་བཟུང་བ་ལེགས་ཀྱང་ད་དུང་མི་འདང་ས་ཤིན་ཏུ་མང་། འདི་ནི་ང་ཚོས་བསྒྲུབ་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་སློབ་དེབ་སྒྲིག་མཁན་དག་དང་སློབ་མའི་བར་རྒྱུས་ལོན་གསལ་བོ་ཞིག་འབྱུང་དཀའ་ཞིང་། ད་ལྟའི་དགེ་རྒན་དག་ཀྱང་ལོ་རིམ་གྱི་དགེ་རྒན་ལས་ལོ་རིམ་དང་བོ་ཁྲིད་ནས་རིམ་བཞིན་ལོ་རིམ་དྲུག་པའི་བར་དུ་ཁྲིད་པ་ཞིག་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་རེད། དེ་བས་བསླབ་པའི་གོ་ རིམ་འདི་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ན་ཡང་། སྤྱིའི་ཆ་ནས་འདི་ལྟར་བཤད་ཆོག་སྙམ། 1 བྱིས་གཉོར་ཁང་ནས་ཀ་ཁ་ནས་སྔོན་འཇུག་དང་རྗེས་འཇུག་བར། ད་དུང་སློབ་ ཚན་རེ་རེའི་རྗེས་སུ་དགེ་རྒན་གྱིས་བཤད་རྒྱུའི་གཏམ་རྒྱུད་ལེགས་པོ་རེ། 2ལོ་རིམ་དང་བོ་སྟོད་ཆ་ནས་འཕྲལ་ཀློག སྨད་ཆ་ནས་སྦྱོར་ཀློག ལོ་རིམ་གཉིས་པ་ནས་འབྲི་བ་དང་ཀློག་པ་ཟུང་འབྲེལ། 3 ལོ་རིམ་གསུམ་པ་ནས་དག་ཆ་ལ་སྦྱོང་བ་བཅས་སློབ་མའི་བསླབ་པའི་གོ་རིམ་ཞིག་དགོས།
(3)ཐ་སྙད་སྦྱོང་བ་ལ་བསྐྱར་བཟློས་མེད་པ་ཞིག་དགོས།
ད་ལྟའི་སློབ་དེབ་དག་ཏུ་སློབ་ཆུང་ནས་དག་ཡིག་ཡོད་ལ་སློབ་འབྲིང་ནས་ཀྱང་དག་ཡིག་ཡོད། འོན་ཀྱང་མང་ཆེ་བ་བསྐྱར་ཟློས་སུ་སོང་བས་སློབ་ཆུང་གི་དག་ཡིག་དང་སློབ་འབྲིང་གི་དག་ཡིག་གི་ཚད་གཉིས་མི་འདྲ་བ་དགོས་ལ། མཐོ་འབྲིང་གི་དག་ཡིག་དང་དམའ་འབྲིང་གི་དག་ཡིག་གི་ཚད་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་དགོས། སློབ་ཚན་འདེམས་སྟངས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བསམ་གཞིག་བཏང་ན་ལེགས།
(4)སློབ་མས་ལོ་རིམ་དང་བསྟུན་ནས་ཤེས་དགོས་པའི་ཚད་གཞི་ཞིག་དགོས། སློབ་ཆུང་གི་སྐབས་སུ་ལོ་རིམ་དང་བོས་ཐ་སྙད་གང་ཞིག་སྦྱོང་དགོས་པ་དང་གཉིས་པས་གང་ཞིག་སྦྱོང་བ་སོགས་སློབ་ཆུང་ནས་ཇི་འདྲ་ཞིག་སྦྱོང་དགོས་པ་ཚད་ཅིག་ཡོད་ན་སློབ་དེབ་སྒྲིག་པའི་སྤྱི་ཁོག་ངེས་ཐུབ་པ་ཡིན། དེ་མིན་དཀྱུ་ས་བོར་ནས་རྟ་རྒྱུགས་པ་བཞིན་དུ་སྒྲིག་མཁན་ལ་ངེས་གཏད་མེད་འགྲོ་ལ་དགེ་རྒན་གྱིས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་དམིགས་གཏད་བོར་ངེས།
(5) སློབ་ཆུང་དགེ་རྒན་གྱི་ཟུར་ལྟའི་དཔྱད་གཞི་བསྒྲིག་དགོས་པ།
བདག་གིས་སློབ་ཆུང་གི་དགེ་རྒན་དག་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཚེ་ཁོང་རྣམ་པར་དཀའ་ངལ་ཆེས་ཆེ་བ་ནི་སློབ་ཁྲིད་དཔྱད་གཞི་ཚད་ལྡན་ཞིག་མེད་པ་དེ་རེད། དེ་བས་སློབ་དེབ་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དག་ཐག་གཅོད་ཐུབ་ཀྱིན་མེད་པས་མི་བསྐྱུར་ག་མེད་བྱུང་འདུག ད་ལྟ་ཟུར་བལྟའི་དཔྱད་གཞི་རེ་འགའ་ཡོད་པ་ཡང་དར་ཤུད་སྟེགས་པ་ལྟ་བུ་རེད་ཟེར།
དེ་བས་དགེ་རྒན་གྱི་ཟུར་བལྟའི་དཔྱད་གཞི་ནི་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་སློབ་དེབ་ལས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཞིབ་ལ་དགེ་རྒན་གྱིས་སློབ་མར་ཁྲིད་པར་ཁ་ཕྱོགས་དགོས་པ་མ་ཟད་དགེ་རྒན་གྱི་སློབ་ཚན་དེའི་སྐོར་ཞིབ་ཏུ་སྦྱང་ས་ཞིག་ཡིན་དགོས། ལྷག་པར་ད་ལྟའི་དགེ་རྒན་སྐོར་ཞིག་གི་སློབ་དེབ་ཁྲིད་ཐུབ་ཀྱིན་མེད་པས་རབ་ཡིན་ན་དགེ་རྒན་གྱི་ཟུར་བལྟའི་དཔྱད་གཞི་དང་མཉམ་དུ་དེ་ཁྲིད་པའི་འོད་སྡེར་རེ་ཡང་ངེས་པར་མཁོ། བདག་གིས་དཔྱད་ནས་ཤེས་པ་ལྟར་ན་མཚོ་ལྷོའི་སློབ་དེབ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཟུར་བལྟའི་དཔྱད་གཞི་མེད་པས་དགེ་རྒན་ཚོར་དཀའ་ལས་ཆེས་ཆེ་བ་ཞིག་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པས་སློབ་མ་ཚོར་སློབ་དེབ་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ལོབས་པ་ལ་ཡང་བར་ཆད་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་མཐོང་།


text:
ཉེ་ཆར་ཁོ་བོས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རིག་མཛོད་ཁང་ནས་དབའ་བཞེད་སྐོར་ལ་ཞུ་དག་ཞིབ་མོའི་ལུགས་སུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཞུ་དག་བྱ་ཞོར་དུ་འོག་གི་ཞུས་ཟིན་འདི་ཉིད་བཀོད་པ་ཡིན།
སྤྱིར་དབའ་བཞེད་ཀྱི་སྐོར་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བགྱིས་ཤིང་སྤྱི་ལོ་2009ལོར་དཔར་བའི་《སྦ་བཞེད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》ཞེས་པའི་ནང་དུ་སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་རིགས་གཉིས་དང་། སྦ་བཞེད། དབའ་བཞེད་བཅས་གཞུང་བཞི་བཀོད་འདུག
ཡང་ལོངས་ཁང་ཕུན་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་རྩོམ་སྒྲིག་བགྱིས་ཤིང་བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་2010ལོར་དཔར་བའི་《དབའ་བཞེད་བཞུགས་སོ་》ཞེས་པའི་ནང་དུ་དབའ་བཞེད་དང་། སྦ་བཞེད། སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་དང་། རྦ་བཞེད་བཅས་གཞུང་བཞི་བཀོད་འདུག་ལ། ཕྱི་མ་འདི་ནི་སྦ་བཞེད་ཀྱི་ལྡེབ་ལྔ་དྲུག་གི་འཕྲོར་དབུས་པ་བློ་གསལ་གྱི་སློབ་མ་ཞིག་གི་བརྩམས་པར་སྙམ་པའི་རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་མགོ་མི་ཚང་བ་ཞིག་གཞུང་གཅིག་གི་ཚུལ་དུ་བཀོད་འདུག་པ་ནི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་ཞིབ་ཆ་མ་ཕྱེད་པ་ཞིག་ཏུ་འདུག །
དེ་ལྟར་དབའ་བཞེད་སྐོར་འདི་ལ་སྔོན་གྱི་དཔེ་བཤུ་བྱེད་མཁན་སོ་སོའི་དཔེ་རྒྱུན་ལས་དཔེ་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ཀྱང་རྩ་བའི་ཆ་ནས་རིགས་བསྡུ་བྱས་ན་གཞུང་གསུམ་དུ་ངེས་ཏེ། དེ་ནི་དབའ་བཞེད་དང་། སྦ་བཞེད། སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་གསུམ་ཡིན།
དབའ་བཞེད་དང་། སྦ་བཞེད། སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་འདི་གསུམ་པོ་ཡང་སྔ་མ་སྔ་མའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གྲུབ་པ་ཞིག་གི་ཚུལ་དུ་སྣང་བ་སྟེ། སྔ་མ་སྔ་མའི་ཚིག་དོན་ཕལ་མོ་ཆེ་བ་ཕྱི་མ་རུ་སྣང་ཞིང་། སྔ་མར་མི་གསལ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་ནང་དོན་ཕྱི་མ་རུ་འཁོད་པའི་ཚུལ་ནི་འོག་ཏུ་གསལ་བའོ། །
དབའ་བཞེད་ནི་སྦ་བཞེད་དང་། སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་གཉིས་དང་བསྡུར་ན་ཚིག་དོན་གང་ཐད་ནས་མདོར་བསྡུས་པ་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཏེ་དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་ཁུངས་བཙུན་པ་དང་ནོར་འཁྲུལ་ཉུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། གཞུང་ཕྱི་མ་གཉིས་ལ་གཏམ་རྒྱུད་མང་ཞིང་ནང་དོན་ཐད་ནོར་འཁྲུལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པའང་འོག་གི་གཤིབ་བསྡུར་ལས་ཤེས་ཐུབ།
ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་པ་ཚབ་པ་སངས་དབང་འདུས་ཀྱིས་དབའ་བཞེད་ཀྱི་ཤོག་ཛར་ཞིག་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་ནས་ཀྱང་བྱུང་བར་བཤད་པས། དེ་ལྟ་ན་དབའ་བཞེད་ཀྱི་ཐོག་མའི་གཞི་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ཞིག་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་དཔག་ཆོག་པ་ཞིག་རེད།
དབའ་བཞེད་འདི་སྦ་བཞེད་འབྲིང་བ་ཡིན་པ་དང་། སྦ་བཞེད་འདི་སྦ་བཞེད་ཆེ་བ་ཡིན་ཚུལ་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལས་གསལ་བས། དབའ་བཞེད་ལས་ཀྱང་ཚིག་དོན་བསྡུས་པ་ཞིག་ཡོད་སྣང་སྟེ་ད་བར་མཐོང་ལམ་དུ་མི་མངོན། གཅིག་བྱས་ན་བསམ་ཡས་ཀྱི་མནའ་གཙིགས་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བོད་ཡུལ་དུ་སྔ་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་བཀའ་མཆིད་ཀྱི་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་ཟླ་ལ་བཞག་གོ །ཞེས་པའི་བཀའ་མཆིད་དེ་ཡིན་སྲིད་པར་མ་ཟད། དབའ་བཞེད་ཀྱི་མིང་ངོ་མ་ཡང་གཞུང་དངོས་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བོད་ཁམས་སུ་ཇི་ལྟ་བྱུང་བའི་བཀའ་མཆིད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་འབྱུང་ལ། འདིས་ནི་གཞུང་འདི་ཡང་བཀའ་མཆིད་དངོས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དུ་ དུས་ཕྱིས་དབའ་ཡི་རུས་རྒྱུད་ལ་དགའ་བའི་མི་སྣ་ཞིག་གིས་དབའ་གསལ་སྣང་མི་སྣ་གཙོར་བོར་བྱས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་གསར་བསྣན་གྱིས་བྲིས་ཏེ། དབའ་བཞེད་ཅེས་མིང་གསར་དུ་བཏགས་པར་ཡང་ཚོད་དཔག་བྱ་ཆོག་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་།
ཡང་སྦ་བཞེད་ལ་གཙང་མ་དང་ལྷད་ཅན་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་སྦ་བཞེད་གཙང་མ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་དེ་ཙམ་མ་བསྲེས་པ་དང་། སྦ་བཞེད་ལྷད་ཅན་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པའི་འདོད་ཚུལ་བར་བར་དུ་བསྲེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྦ་བཞེད་ཀྱི་དཔེ་ཁ་ཅིག་ལས། ཏོན་ཙེན་གྱི་རྩོད་ཚུལ་ཐད་ནས། ཡང་ལུགས་གཅིག་ལ་ཞེས་དང་། ཕྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཁས་པ་རྣམས་ན་རེ། ཞེས་སོགས་ནི་སྦ་བཞེད་ཁུངས་དག་ལ་མེད་ཅིང་ལྷད་བཅུག་པར་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལས་འབྱུང་།
གང་ལྟར་སྦ་བཞེད་རྒྱས་པ་ནི་དབའ་བཞེད་ལ་གཏམ་རྒྱུད་དུ་མ་ཞིག་ཁ་སྣོན་བྱས་ཏེ་བརྩམས་པ་ཞིག་སྟེ། དཔེར་ན་ཁྲི་སྲོང་རྒྱ་བཟའ་ལས་འཁྲུང་ཚུལ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་དང་། མགོས་བློན་གྱིས་གཡོ་ཐབས་སྒོ་ནས་མ་ཞང་གསོན་པོར་དུར་ཁང་དུ་མནན་ཚུལ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད། མཆོད་རྟེན་དཀར་པོའི་ནང་རྫོངས་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་ལ་དམག་ཆེན་དྲངས་ཏེ་རིང་བསྲེལ་བླངས་ཚུལ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་སོགས་དབའ་བཞེད་ལ་མེད་ཅིང་སྦ་བཞེད་ན་ཡོད་པའོ། །
སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་ནི་སྦ་བཞེད་ཆེ་བ་དེ་ལ་མུ་ནེ་བཙན་པོ་ནས་ཇོ་བོ་རྗེའི་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞབས་སུ་བཏགས་ནས་བཀོད་པ་ཞིག་རེད།
དབའ་བཞེད་དང་། སྦ་བཞེད། སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་གསུམ་གར་ཡང་གཞུང་གཅིག་ལ་དཔེ་རྒྱུན་མང་དུ་འཕེལ་ཞིང་། དེ་དག་ལ་མཆན་ཡོད་མེད་དང་། མཆན་རྒྱས་བསྡུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཕྲན་བུ་རེ་ཡོད་སྣང་ལ། དེའི་དབང་གིས་དཔེ་ཕན་ཚུན་བསྡུར་ན་ཚིག་སྣ་ཅུང་ཟད་རེ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་བྱུང་སྣང་ཞིང་རྩ་བའི་གཞུང་གཅིག་ཡིན་པའང་གསལ་བོ་རེད་འདུག །
སྦ་བཞེད་ཀྱི་མཇུག་བྱང་ལས། བསམ་ཡས་བཞེངས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་འདི་ལས་ཞིབ་པ་མེད། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིག་ཚང་འདི་གསུམ་ནི་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་གཞི་རིན་ཐང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་མཐའ་དག་གིས་འདི་ཉིད་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་བསམ་ཡས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་གི་ཡོད་པ་རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་ལ་བལྟས་པས་ཤེས་ཤིང་། རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་ལས་ཀྱང་། རྒྱས་པར་འདོད་ན་བསམ་ཡས་ཀྱི་བཀའ་གཙིགས་ཆེན་མོ་ལ་གཟིགས་ཤིག །ཅེས་པའི་བཀའ་གཙིགས་ཆེན་མོ་ཡང་སྦ་བཞེད་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
འདིར་དབའ་བཞེད་དང་། སྦ་བཞེད་བར་ཁྱད་པར་གང་ཡོད་ངེས་པའི་དོན་དུ་གཞུང་གཉིས་གཤིབ་བསྡུར་གྱིས་གསལ་བར་འགོད་པར་བྱའོ། །
༡ དབའ་བཞེད་ལས། ཁྲི་སྲོང་རྒྱ་ཚ་ཡིན་ཚུལ་མི་འབྱུང་ཞིང་འཁྲུངས་ཡུམ་དང་འཁྲུངས་ལོ་ཡང་མི་གསལ། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་བ་དང་། དུས་མཚུངས་སུ་སྣ་ནམ་ཞང་གིས་ཆོས་འགོག་གི་ཁྲིམས་བུ་ཆུང་བཅས་ཤིང་ཐང་ལ་འབར་ལ་བཀྱོན་ཕབ་པ་དང་། གསལ་སྣང་གིས་མཁན་པོ་མང་ཡུལ་དུ་དྲངས་ནས་བླ་མར་བཀུར། ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་དབྱངས་སུ་བཏགས་པར་བཤད། སང་ཤི་རྒྱ་ཕྲུག་ཡིན་སྐོར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་མི་གསལ།
གོང་གི་དོན་ཚན་དེར་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་ཚང་དང་འགལ་བའི་ཚིག་དོན་གྱི་ཆ་གང་ཡང་མི་མངོན་ཞིང་། དགུང་ལོ་བཅུ་པར་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་བ་དེ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཚང་དང་མཐུན། སྐབས་དེར་ཞང་བློན་གྱིས་ཆོས་ལུགས་འགོག་པའི་ཁྲིམས་བཅས་པའང་བསམ་ཡས་ཀྱི་མནའ་གཙིགས་དང་མཐུན་ནོ། །
༢ སྦ་བཞེད་ལས། ཁྲི་སྲོང་རྒྱ་བཟའ་ལས་ཡོས་ཀྱི་ལོར་འཁྲུངས་ཚུལ་ཞིབ་པར་འབྱུང་ཞིང་། དགུང་ལོ་བཞི་པར་ཡབ་རྒྱལ་པོས་རྒྱ་གར་ནག་ཏུ་ཆོས་ཕྱིར་ཕོ་ཉ་བ་བཏང་བ་དང་། དུས་མཚུངས་སུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་གྲོངས། ཁྲི་སྲོང་རང་ལོ་བརྒྱད་པར་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་བ་དང་སྣ་ནམ་མང་ཞང་གིས་ཆོས་འགོག་གི་ཁྲིམས་བུ་ཆུང་བཅས་ཤིང་ཆོས་བློན་ལང་འབལ་གཉིས་ལ་བཀྱོན་ཕབ་པར་བཤད། གསལ་སྣང་གིས་མཁན་པོ་མང་ཡུལ་དུ་དྲངས་ནས་བླ་མར་བཀུར། ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་དབྱངས་སུ་བཏགས། མཁན་པོས་རྒྱ་རབས་དགུ་ལ་སྒུག་པ་དང་བོད་དུ་ཆོས་ཚུགས་པའི་ལུང་བསྟན་གནང་། རྒྱ་ཕྲུག་སང་ཤི་རྒྱ་ཡུལ་སོང་བར་ཡང་ཧྭ་ཤང་གིས་བཙན་པོ་སྐུ་གཤེགས་པ། བོད་ནི་མཁན་པོས་གདུལ་སྐལ་ཡིན་པ། གླེགས་བམ་གསུམ་བསྐུར་ནས་ཁྲི་སྲོང་ནར་སོན་ཚེ་འབུལ་ཚུལ། སང་ཤི་བོད་དུ་འཁོར་ནས་ཆོས་དཔེ་རྫ་ལ་སྦས་ཚུལ་སོགས་གསལ།
གོང་གི་དོན་ཚན་ནང་གི་ཁྲི་སྲོང་རྒྱ་ཚ་ཡིན་པ་དང་། འཁྲུངས་ལོ་ཡོས་ལོ་ཡིན་པ། དགུང་ལོ་བཞི་པར་ཡབ་བཙན་པོ་མེས་ཨག་ཚོམ་འདས་པ། ལོ་བརྒྱད་པར་སྲིད་བཟུང་བ། མ་ཞང་གིས་ཆོས་བློན་ལང་འབལ་གཉིས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་བཀྱོན་ཕབ་པ་བཅས་ནི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཚང་དང་ཞོལ་རྡོ་རིང་གཉིས་དང་དངོས་སུ་འགལ་བ་སྟེ། གཏེར་ཡིག་ལས། ཁྲི་སྲོང་མཆིམས་བཟའ་མང་མོ་རྒྱན་གྱི་སྲས་ཡིན་པ་དང་། འཁྲུངས་ལོ་རྟ་ལོ་ཡིན་པ། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་ཡབ་མེས་ཨག་ཚོམ་འདས་པ། ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་སྲིད་བཟུང་བ། ལང་འབལ་གཉིས་ཀྱིས་བློ་ལོག་གིས་ཡབ་མེས་ཨག་ཚོམ་བཀྲོང་པའི་དབང་གིས་བཀྱོན་ཕབ་ཚུལ་བཅས་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་འཐད་པའོ། །
༡ དབའ་བཞེད་ལས། ཅོག་རོ་སྐྱེས་བཟང་རྒྱལ་ཀོང་ཤི་བ་དང་། མ་ཞང་སྐུ་གླུད་ཚུལ་དུ་གསོན་པོར་དུར་ཁུང་དུ་བཅུག་པ་ལས། བརྒྱུད་རིམ་མི་གསལ། མ་ཞང་གསོན་དུར་དུ་བཅུག་རྗེས་མཁན་པོ་གདན་དང་པོ་དྲངས་ཤིང་ལོ་ཕྱེད་རིང་ཆོས་གསུངས་པ་དང་དེ་ནས་ལྟས་ངན་བྱུང་བར་བརྟེན་མཁན་པོ་ཕྱིར་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ཚུལ་དང་བཙན་པོས་ཐབས་ཀྱིས་མོལ་ནས་སླར་ཡང་སྤྱན་འདྲེན་པར་ཁ་མཆམས་ཚུལ་འཁོད།
ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལས་ཀྱང་། སྤྱི་ལོ་758ཁྱི་ཡི་ལོ་ལ་བློན་སྐྱེས་བཟང་རྒྱལ་ཀོང་བློན་ཆེའི་འོག་དཔོན་འཚལ་འཚལ་བ་ལས་གུམ། ཞེས་གསལ།
༢ སྦ་བཞེད་ལས། མ་ཞང་སྐུ་གླུད་དུ་གསོན་པོར་དུར་ཁུངས་སུ་བཅུག་པའི་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་རྒྱས་པར་གསལ། མ་ཞང་གསོན་དུར་དུ་བཅུག་རྗེས་མཁན་པོ་གདན་དང་པོ་དྲང་། ཟླ་བཞིའི་རིང་ཆོས་གསུངས་པ་དང་དེ་ནས་ལྟས་ངན་བྱུང་བར་བརྟེན་མཁན་པོ་ཕྱིར་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ཚུལ་དང་མཁན་པོས་སླད་ནས་སློབ་དཔོན་ཡང་གདན་དྲང་དགོས་པར་གསུངས་ཤིང་བཙན་པོས་ཀྱང་ཐབས་ཀྱིས་མོལ་ནས་སླར་ཡང་སྤྱན་འདྲེན་པར་ཁ་མཆམས། གསལ་སྣང་དང་སང་ཤི་གཉིས་རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕོ་ཉར་བཏང་ཚུལ་སོགས་སང་ཤི་རྒྱ་ཡུལ་སོང་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་འཁོད།
༡ དབའ་བཞེད་ལས། མཁན་པོ་སླར་ཡང་དྲངས་ཤིང་། མཁན་པོས་སློབ་དཔོན་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ལས་མཁན་དང་བཅས་བོད་དུ་བྱོན། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལྷ་རྟེན་ལ་ལྷ་ཕབ་ཏེ་ཡུལ་ལྷ་དམ་བཞག་གི་ཆོ་ག་ལན་གཅིག་བགྱིས་ཤིང་ལན་གཉིས་ལུས་པར་བཤད། ཡུན་མི་རིང་བར་རྒྱལ་བློན་ཚོའི་བློ་དོགས་དབང་གིས་སློབ་དཔོན་ཕྱིར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བ་ལས་རྒྱལ་བློན་རྣམས་ལ་ཆོས་གསུང་ཚུལ་མི་གསལ།
༢ སྦ་བཞེད་ལས། མཁན་པོ་སླར་ཡང་དྲངས་ཤིང་། མཁན་པོས་སློབ་དཔོན་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ལས་མཁན་དང་བཅས་བོད་དུ་བྱོན། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལྷ་རྟེན་ལ་ལྷ་ཕབ་ཏེ་ཡུལ་ལྷ་དམ་བཞག་གི་ཆོ་ག་ལན་གཉིས་བགྱིས་ཤིང་ལན་གཅིག་ལུས་པར་བཤད། ཡུན་མི་རིང་བར་རྒྱལ་བློན་ཚོའི་བློ་དོགས་དབང་གིས་སློབ་དཔོན་ཕྱིར་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བ་དང་བྱོན་ཁར་རྗེ་འབངས་ཉེར་གཅིག་ལ་མན་ངག་ལྟ་འཕྲེང་དང་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་དང་ཕུར་བུ་འབུམ་སྡེ་བཅས་གནང་བ་དང་དཔེ་མང་པོ་གཏེར་དུ་སྦས་རྗེས་སྲིན་ཡུལ་དུ་བྱོན་པར་གསལ།
༡ དབའ་བཞེད་ལས། ཕག་ལོར་བན་བོན་འགྲན་ནས་བོན་ཚར་བཅད་པ་དང་། བོན་ཤིད་དང་དམར་ཆོག་བསྣུབས་པར་གསལ།
༢ སྦ་བཞེད་ལས། ཕག་ལོར་བན་བོན་འགྲན་ནས་བོན་ཚར་བཅད་པ་དང་། བོན་ཤིད་དང་དམར་ཆོག་བསྣུབས་ཤིང་བོན་དཔེ་རྣམས་ཆུ་ལ་སྐུར་བ་དང་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཞབས་འོག་ཏུ་མནན་ཚུལ་གསལ།
༡ དབའ་བཞེད་ལས། ཡོས་ལོར་བསམ་ཡས་ཀྱི་ས་ཆོག་མཛད་རྗེས་ཐོག་མར་ཨརྱ་པ་ལོ་གླིང་བཞེང་བ་དང་། དེ་འཕྲལ་བསམ་ཡས་བཞེང་བར་གསུངས། ཨོ་ཏན་ཏ་པུ་རིའི་གཏམ་རྒྱུད་མི་གསལ།
༢ སྦ་བཞེད་ལས། ཡོས་ལོར་ཁྲི་སྲོང་རང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་ཡིན་ཞིང་འགོས་ཀྱི་གྲོས་ཐབས་ལྟར་བསམ་ཡས་བཞེང་པའི་མགོ་ཚུགས་པ་དང་། བོན་བློན་རྟ་ར་ཀླུ་གོང་བྱང་དུ་སྤྱུགས་ཚུལ་གསལ། བསམ་ཡས་ཀྱི་དཔེ་ཨོ་ཏན་ཏ་པུ་རིའི་གཏམ་རྒྱུད་འཁོད།
གོང་གི་དོན་ཚན་ནང་གི་ཁྲི་སྲོང་རང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་ཡོས་ལོར་བསམ་ཡས་བཞེང་མགོ་ཚུགས་པར་གསུངས་པ་བསམ་ཡས་ཀྱི་མནའ་གཙིགས་དང་འགལ་ཏེ། མནའ་གཙིགས་ལྟར་ན་ཁྲི་སྲོང་གི་རང་ལོ་ཉི་ཤུ་བ་ན་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་པ་སྐྱེས་ཏེ་ཆོས་འགོག་གི་ཁྲིམས་མེད་པར་བྱས། དེ་ལྟར་ན་བསམ་ཡས་བཞེངས་པའི་ལོ་ནི་ཁྲི་སྲོང་གི་རང་ལོ་ཧྲིལ་བོ་ཉེར་གཅིག་པའི་ཡོས་ཀྱི་ལོ་ཡིན་པ་འཁྲུལ་བ་མེད་ངེས།
༡ དབའ་བཞེད་ལས། བསམ་ཡས་བཞེངས་པ་དང་གླིང་གཞན་མཆོད་རྟེན་བཞི་བཞེང་ཚུལ་ཙམ་གསལ། དེའི་མཆན་དུ་ལུག་ལོ་ལ་གྲུབ་ནས་མཁན་པོས་རབ་གནས་ལན་གསུམ་བྱས་པར་བཤད།
༢ སྦ་བཞེད་ལས། བསམ་ཡས་ཀྱི་དབུ་རྩེ་རིམ་གསུམ་དང་། གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད། གནོད་སྦྱིན་བང་མཛོད་གཉིས། མཆོད་རྟེན་ལྔ། མགོན་ཁང་བཞི་དང་བཅས་པའི་ཕྱི་ནང་གི་བཀོད་པ་ཞིབ་ཏུ་གསལ་ལ། ལྕགས་རི་ཟུར་མར་མཆོད་རྟེན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྤྲས་པ། མཆོད་རྟེན་ནག་པོའི་ལག་དཔོན་ངན་ལམ་སྟག་ར་ཀླུ་གོང་གིས་བྱས་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་དཀར་པོའི་ནང་རྗོངས་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་དུ་དམག་ཆེན་དྲང་ཚུལ་དང་། བཞེང་སྐྲུན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ཡོས་ལོ་ནས་ཡོས་ལོའི་བར་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་། མཁན་པོས་རབ་གནས་དང་པོ་གསུམ་མཛད་ཚུལ་དང་དགའ་སྟོན་བྱས་ཚུལ་སྐོར་ཞིབ་མོ་དང་། སྤྱིར་རབ་གནས་ལན་བརྒྱད་བྱས་པར་གསལ།
༡ དབའ་བཞེད་ལས། གཙུག་ལག་ཁང་ནི་བརྩིགས་ཞལ་མ་སྲོས་པའི་བར་སྐབས་སུ་དབའ་གསས་སྣང་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་དབའ་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་སུ་བཏགས་པ་དང་། མཆིམས་ཤཀྱ་པྲ་བྷ། པ་གོར་བཻ་རོ་ཙ་ན། དབའ་རྨ་གཟིགས་ཀྱི་བུ། ཞང་ལྷ་བུ། སྣ་ནམ་བསེ་བཙན། ཤུད་པོ་ཁོང་སླེབ་དྲུག་གིས་ལོ་ཙ་ལོབ་པ་དང་། དྲུག་པོ་དེ་དང་དབའ་རྨ་གཟིགས་ཀྱི་བུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་དབའ་རདྣ་ཞེས་ཐོགས་པར་གསལ། དེའི་མཆན་དུ་སྐད་ལོབ་པ་དྲུག་པོ་སོགས་ཀྱིས་ཆོས་མང་དུ་བསྒྱུར་ཚུལ་བཤད།
༢ སྦ་བཞེད་ལས། བསམ་ཡས་བཞེང་གྲུབ་རྗེས་བདག་སྐྱོང་ཞན་པོར་གྱུར་པས་ནང་དུ་བྱི་བ་བརྒྱབ་པ་དང་། མཆོད་པ་ཆད་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལྷག་པས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་བདག་སྐྱོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡོས་ཀྱི་ལོར་ཡོད་སྨྲའི་དགེ་སློང་བཅུ་གཉིས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་མཆིམས་ལེགས་གཟིགས་དང་། བེ་རོ་ཙ་ན་སོགས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྐད་བསླབས། སྦ་ཁྲི་གཟིགས་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་སྦ་དཔལ་དབྱངས་བཏགས། བཙན་པོས་རདྣ་ཞེས་བསྔགས་ཏེ་རབ་བྱུང་ལ་སྔ་བ་ཡིན། དེ་ནས་གསལ་སྣང་སོགས་སད་མི་དྲུག་རབ་ཏུ་བྱུང་བཤད།
ཡང་སྦ་བཞེད་གཞན་ཞིག་ལས། ལུག་ལོའི་དཔྱིད་རའི་ཡར་ངོ་ལ་མཁན་པོས་ཡོད་སྨྲའི་དགེ་སློང་བཅུ་གཉིས་དང་བཅས་ཏེ་དབའ་རཏྣ། སྦ་གསལ་སྣང་། འབའ་སངས་ཤི། བཻ་རོ་ཙ་ན་སོགས་སད་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གསལ།
༡ དབའ་བཞེད་ལས། ལུག་ལོའི་དགུན་འབྲིང་ལ་བསམ་ཡས་ཀྱི་ཞལ་བསྲོ་ཆེན་མོ་མཛད་ཚེ་བཙུན་མོ་ཁྲི་རྒྱལ་སོགས་མི་བརྒྱ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཁན་པོ་དབའ་རཏྣས་མཛད། མནའ་གཙིགས་མཛད། བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་རྡོ་རིང་བསླངས། དགེ་འདུན་གྱི་འཚོ་བ་ཁབ་སོ་ཆེན་མོ་ལས་སྦྱར། གདུག་ཁྲིམས་མི་གཅོད་པ་སོགས་མཛད་པར་བཤད།
བསམ་ཡས་ཀྱི་མནའ་གཙིགས་ལས། ལུག་ལོ་དཔྱིད་རའི་ཚེས་བཅུ་བདུན་ལ་བསམ་ཡས་ཀྱི་རྟེན་བཙུགས་ཏེ་གཙིགས་ཡིག་བྲིས་པ་དང་། སྐབས་དེར་མཆིམས་ཞང་རྒྱལ་གཟིགས་ཤུ་ཐེང་བློན་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་གསལ་ལོ། །
ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལས་སྤྱི་ལོ་764ཤིང་འབྲུག་ཡར་སྔོན་ལ་དབའས་སྣང་བཞེར་ཟླ་བཙན་བློན་ཆེན་ཡིན་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་764ལོར་མགོས་ཁྲི་བཟང་ཡང་བློན་ཆེན་དུ་བསྐོས་པ། རྒྱལ་གཟིགས་ཤུ་ཐེང་ལ་གཡུ་ཡིག་གནང་ནས་གོ་གནས་བསྟོད་པ་བཅས་ཧ་ཅང་གསལ་ལ། སྐབས་དེ་ཡན་དུ་རྒྱལ་གཟིགས་ཤུ་ཐེང་བློན་ཆེན་ཡིན་པ་མི་གསལ་མོད། སྤྱི་ལོ་767མེ་ལུག་ལོར་རྒྱལ་གཟིགས་ཤུ་ཐེང་བློན་ཆེན་པོ་ཡིན་ན་འགལ་བ་མི་སྣང་ངོ་། །དེས་ན་གོང་གི་དབའ་བཞེད་དང་བསམ་ཡས་མནའ་གཙིགས་ནང་གི་ལུག་ལོ་དེ་སྤྱི་ལོ་767མེ་ལུག་ལོ་ཡིན། འོན་ཏེ་ལོ་དེར་དབའ་རཏྣས་བཙུན་མོ་ཁྲི་རྒྱལ་སོགས་ཀྱི་རབ་བྱུང་གི་མཁན་པོ་བྱས་པར་གསུངས་དེ་དོགས་གཞི་ཅན་དུ་འདུག་སྟེ། མཁན་པོ་ཞི་བ་འཚོ་བཞུགས་བཞིན་དབའ་ཡིས་མཁན་པོ་བྱེད་དོན་དེ་ཙམ་མེད་པ་དང་། དབའ་རང་ཉིད་ཀྱང་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བཅུ་འགོར་མེད་ངེས་པས་རབ་བྱུང་གི་མཁན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྫོགས་དཀའ་བའོ། །
༢ སྦ་བཞེད་ལས། ལུག་ལོའི་དགུན་འབྲིང་ལ་བསམ་ཡས་ཀྱི་ཞལ་བསྲོ་ཆེན་མོ་མཛད་ཚེ་བཙུན་མོ་ཁྲི་རྒྱལ་སོགས་མི་སུམ་བརྒྱ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཁན་པོ་དབའ་རཏྣས་མཛད། དབུ་རྩེའི་བྱ་འདབ་དང་མཆོད་རྟེན་བཞི་ལྕགས་ཐག་གིས་སྦྲེལ། མནའ་གཙིགས་མཛད། བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་རྡོ་རིང་བསླངས། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཆབ་འོག་ནས་བཏོན་ཏེ་འཚོ་བ་ཁབ་སོ་ཆེན་མོ་ལས་སྦྱར། གདུག་ཁྲིམས་མི་གཅོད་པ་སོགས་མཛད་པར་བཤད། ཡུམ་རྒྱས་པ་སོགས་རྒྱ་དཔེ་ཕལ་མོ་བསྒྱུར་བ་དང་། མི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་དང་ཡིག་ཚང་རྒྱས་པར་མཛད་ཚུལ་གསལ།
སྦ་བཞེད་གཞན་ཞིག་ལས། ཞལ་བསྲོ་ཆེན་མོ་མཛད་ཚེ་བཙུན་མོ་ཁྲི་རྒྱལ་སོགས་མི་སུམ་བརྒྱ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཁན་པོ་དབའ་རཏྣས་མཛད། ཅེས་པའི་དུས་དེ་ལུག་ལོ་ཡིན་པ་མི་གསལ། གལ་ཏེ་བཙུན་མོ་ཁྲི་རྒྱལ་སོགས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ལོ་འདི་བསམ་ཡས་རྟེན་འཛུགས་ཀྱི་མེ་ལུག་ལོ་མ་ཡིན་པར་མཁན་པོ་འདས་ཟིན་རྗེས་སམ། ཡང་ན་དབའ་ཡིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བཅུ་ལོན་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ན་དབའ་ཡིས་མཁན་པོ་བྱས་པ་དེ་ཡང་མི་འགྲིག་པ་མེད་དོ། །
༡ དབའ་བཞེད་ལས། སློབ་དཔོན་འདས་ཚུལ་མི་གསལ། ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་རིང་ལུགས་སུ་བསྐོས། དེར་ཞང་བློན་ཆེན་པོའི་གོང་གྲལ་ཕུལ། ཆོས་ཀྱི་མདུན་ས་ཡང་འདུན་ས་ཆུང་ངུའི་གོང་དུ་བཀུར། རིང་ལུགས་པ་དེས་གསོལ་བ་ལྟར་བཙན་པོས་དགེ་འདུན་པ་རེ་ལ་ཁྱིམ་བདུན་བདུན་ལྷ་རིས་སུ་བཅད་པར་ཡེ་ཤེས་དབང་པོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ཁྱིམ་༢༠༠དང་དགེ་འདུན་རེ་ལ་ཁྱིམ་གསུམ་རེས་ཆོག་པར་མཛད་དེ་ལྷ་རིས་ལོགས་སུ་བཅད། མྱང་བན་སོགས་མ་རངས་ནས་མི་སྙན་པར་བརྗོད་པར་བརྟེན་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་རི་ཁྲོད་ལ་བྱོན། དབའ་དཔལ་དབྱངས་རིང་ལུགས་སུ་བསྐོས། བར་སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་པོའི་གཅིག་ཅར་བའི་ལྟ་བ་ཆེར་དར་བས། རིམ་གྱིས་པ་མཁན་པོའི་རྗེས་འབྲང་བར་དུ་ལྟ་སྤྱོད་མི་མཐུན་པའི་རྩོད་པ་འཕེལ་ཚུལ་གསལ།
༢ སྦ་བཞེད་ལས། སློབ་དཔོན་བསམ་ཡས་ཀྱི་འོག་ཁང་དུ་རྟ་ཡི་འཕྲ་ཕོག་པས་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་ལ་ཞལ་ཆེམས་དང་བཅས་འདས། ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་རིང་ལུགས་སུ་བསྐོས་པ་སོགས་གོང་བཞིན། བར་སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་པོའི་གཅིག་ཅར་བའི་ལྟ་བ་ཆེར་དར་བས། རིམ་གྱིས་པ་མཁན་པོའི་རྗེས་འབྲང་བར་དུ་ལྟ་སྤྱོད་མི་མཐུན་པའི་རྩོད་པ་འཕེལ་ཚུལ་དང་། ཏོན་མིན་དང་རྩེ་མིན་གྱི་སྒྲ་བཤད་མ་དག་པ་སོགས་བྱུང་།
༡ དབའ་བཞེད་ལས། བཙན་པོས་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་བཀུག་ནས་ཐབས་དྲིས་པས། ཡེ་ཤེས་དབང་པོའི་མཁན་པོའི་ཞལ་ཆེམས་ལྟར་ཀ་ཤི་གདན་དྲངས་ནས་ཏོན་ཙེན་རྩོད་པའི་གྲྭ་བཤམ། ཀ་ཤི་དང་ཧྭ་ཤང་བར་བགྲོ་གླེང་གནང་རྗེས། སངས་ཤིས་གཉིས་ཀ་འགལ་མེད་ཀྱི་ཚུལ་སྨྲས། དབའ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིས་ཏོན་མིན་དགག་ནས་ཙེན་མིན་བསྒྲུབས། ཙེན་མིན་པ་ཤགས་ལས་རྒྱལ་བ་ལྟར་བཙན་པོས་ཏོན་མིན་བཀག ཆོས་བསྒྱུར། འཆད་ཉན་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་སྤེལ། ཡུལ་དང་ཡུལ་དུ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་བསྐོས། ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་འདས། བཙན་པོས་ཁོ་ཡང་ཚེ་རིང་དུ་མི་ཐུབ་གསུང་།
༢ སྦ་བཞེད་ལས། བཙན་པོས་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་བཀུག་ནས་ཐབས་དྲིས་པས། ཡེ་ཤེས་དབང་པོའི་མཁན་པོའི་ཞལ་ཆེམས་ལྟར་ཀ་ཤི་གདན་དྲངས་ནས་ཏོན་ཙེན་རྩོད་པའི་གྲྭ་བཤམ། ཀ་ཤི་དང་ཧྭ་ཤང་བར་བགྲོ་གླེང་གནང་རྗེས། དཔལ་དབྱངས་ཀྱིས་གཉིས་ཀ་འགལ་མེད་ཀྱི་ཚུལ་སྨྲས། དབའ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོས་ཏོན་མིན་དགག་ནས་ཙེན་མིན་བསྒྲུབས། ཙེན་མིན་པ་ཤགས་ལས་རྒྱལ་བ་ལྟར་བཙན་པོས་ཏོན་མིན་བཀག ཧྭ་ཤང་གིས་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་བཞེངས་ནས་སླར་རྒྱ་ཡུལ་དུ་གཤེགས། བཙན་པོའི་ངོར་ཀ་ཤིས་སྒོམ་རིམ་གསུམ་དང་སྣང་བ་བརྩམས། ཧྭ་ཤང་གི་དཀར་པོ་ཆིག་ཐུབ་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་ཡང་བཀོད། ཆོས་གྲྭ་བ་རྣམས་ལ་ཕོག་ཐོབ་ཆེར་བསྩལ། སློན་དཔོན་པདྨའི་ཆོས་འཕྲོ་གསབ་ཕྱིར་བཻ་རོ་ཙ་ན་རྒྱ་གར་དུ་པན་ཌི་ཏ་དྲང་དུ་བཏང་བས་གོ་མ་ཆོད། ཚ་རོང་དུ་སྤྱུགས། ཀ་ཤི་སྒྲ་སྒྱུར་གླིང་དུ་མུ་སྟེགས་པས་བཀྲོངས། ཙེན་མིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འཕྲོ་བསྒྱུར། འཆད་ཉན་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་སྤེལ། བཙན་པོས་ཡུལ་དང་ཡུལ་དུ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་བསྐོས། དཔལ་དབྱངས་དང་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་འདས། བཙན་པོས་ཁོ་ཡང་ཚེ་རིང་དུ་མི་ཐུབ་གསུང་། ཡེ་ཤེས་དབང་པོའི་བུ་མོས་བསྐུལ་བ་ལྟར་ཆོས་གྲྭ་ཞིག་དང་། མཆོད་རྟེན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཞེངས། སུམ་པ་ཆོས་ལ་གནག་པས་ཆེད་དུ་ཞང་བློན་ཁྲི་སུམ་སྤོགས་ཀྱིས་སུམ་པ་ཁྲི་སྡེ་བཞི་ཆོས་ལ་བཙུད། གླང་དཔལ་གྱི་སེང་གེ་སོགས་གླང་རིལ་ཆོས་ལ་བཙུད། གླང་དང་དབའ་གཉེན་དུ་འབྲེལ། ཅིག་ཆར་པའི་བན་དེ་ལང་ཀ་ཆོས་ཀྱི་རིང་ལུགས་པ་ཡིན་པ་དང་། བསམ་ཡས་ཀྱི་དུས་མཆོད་ཉམས་པར་གྱུར་པ། ཤནྟི་དང་དབའ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོའི་བུ་མོ་གཉིས་སོགས་ཀྱིས་གསོས། དབའ་བཟའ་འདས། ཁ་ཅིག་གི་འདོད་ཚུལ་བཙན་པོས་ཐུགས་ལས་ཆུང་ངུར་གཞོལ་བཞེད་ནས་པཎཌི་ཏ་སྤྱན་འདྲེན་དུ་བཏང་བས་བི་མ་ལ་བྱོན་པ་དང་། དེ་ལས་སློབ་དཔོན་པདྨ་སམ་བྷ་བའི་ཆོས་འཕྲོ་ཞུས། མུ་ནེ་བཙན་པོར་རྒྱལ་སྲིད་གཏད་དེ་ཟུང་མཁར་ལ་སྒོམ་དུ་གཤེགས་པ་ཡང་བཀོད་དོ། །
དེ་ཡན་གྱིས་དབའ་བཞེད་དང་སྦ་བཞེད་གཉིས་ལ་གཞུང་ཚན་བཅུ་རུ་ཕྱེ་སྟེ་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་པ་འདི་ཀས་གཞུང་གཉིས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཡོད་ལ། ཞར་ལ་ལོ་རྒྱུས་འཆད་པ་ལ་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དང་། བསམ་ཡས་མནའ་གཙིགས་ཟུང་དང་ཡང་འབྲེལ་ཡོད་ཐད་ནས་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་ཡོད། གཤིབ་བསྡུར་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གཞུང་གཉིས་བར་གྱི་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡིག་ཚང་གསར་རྙིང་། རིན་ཐང་ཆེ་ཆུང་། རྣམ་པར་དག་མིན་བཅས་ལེགས་པར་ངེས་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ། །
ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྤྱི་ལོ་742ཆུ་རྟ་ལོར་འཁྲུངས། སྤྱི་ལོ་755ཤིང་ལུག་ལོར་རང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་ཡབ་བཙན་པོ་གཤེགས་ཏེ་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་། སྤྱི་ལོ་761ལྕགས་གླང་ལོར་རང་ལོ་ཉི་ཤུ་བར་ཆོས་སྤེལ་རྒྱུའི་དགོངས་པ་སྐྱེས། སྤྱི་ལོ་762ལོར་མཁན་པོ་ཞི་བ་འཚོ་བོད་དུ་གདན་དྲངས། སྤྱི་ལོ་763ཆུ་ཡོས་ལོར་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་གདན་འཛོམ་གྱིས་བསམ་ཡས་རྨང་བཏིང་། སྤྱི་ལོ་767མེ་ལུག་ལོར་བསམ་ཡས་འབྱོངས་ཏེ་རྟེན་འཛུགས་རབ་གནས་མཛད། ལོ་ཚིགས་འདི་ནི་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དང་བསམ་ཡས་མནའ་གཙིགས་རྒྱའི་ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་བཅས་སུ་གཅིག་མཐུན་དུ་གསལ་བས་འཁྲུལ་བ་མེད་དོ། །
2019-6-25ཉིན་དག་པར་བཅོས་སོ། །
གསལ་འདེབས། རྩོམ་འདིའི་པར་དབང་ངེད་བཙན་པོ་ཚང་ལ་དབང་བས་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པར་གང་འདོད་དུ་བརྒྱུད་འགོད་བྱེད་མི་ཆོག
རྩོམ་ཁུངས། བཙན་པོ་ཚང་།
རྩོམ་འདིའི་སྦྲེལ་ཐག https://www.tsanpo.com/forum/30398.html


text:
Adobe Premiere Pro CC ནི་བརྙན་ཟློས་རྩོམ་སྒྲིག་མཉེན་ཆས་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་མཉེན་ཆས་འདིའི་ནང་དུ་ཧི་མ་ལ་ཡ་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་ལྡན་ཨང་སྒྲིག་ (Unicode) གི་བོད་ཡིག་གཏག་དུས་སུ་བརྩེགས་འདོགས་ཡག་པོར་འཆར་མི་ཐུབ་པའི་དཀའ་ངལ་ལ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད།
ཉེ་ཆར་གྲོགས་པོ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་མཉེན་ཆས་འདིའི་ནང་དུ་བོད་ཡིག་ཡག་པོར་འཆར་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཨེ་ཡོད་ཅེས་ཡང་ཡང་དྲིས་བྱུང་བས་བདག་གིས་མཉེན་ཆས་དེ་ཕབ་ལེན་བྱས་ནས་ཚོད་ལྟ་བྱས་པ་ཡིན། དུས་རྒྱུན་མཉེན་ཆས་འདི་སྤྱོད་ཐེངས་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བས་ཐོག་མར་མཉེན་ཆས་འདིའི་པར་གཞི་གསར་ཤོས་དེ་རག་དགོས་སྙམ་ནས་ང་རང་ཨོ་ཊོ་པེ་(Adobe) གཞུང་ཕྱོགས་དྲ་ཚིགས་ཀྱི་ཕབ་ལེན་དྲ་ངོས་སྟེང་( http://www.adobe.com/downloads.html )བསྐྱོད་པ་དང་། མིག་སྔའི་པར་གཞི་གསར་ཤོས་ནི་ Adobe Premiere Pro CC (2015) དེ་ཡིན་ལ་ཐེངས་འདིར་ཚོད་ལྟ་བྱེད་བཞིན་པའང་པར་གཞི་དེ་ཡིན་པས་པར་གཞི་གཞན་དག་གི་ཁྲོད་དུ་མི་འདྲ་ས་ཡོད་ནའང་ཐང་།
གནད་དོན་ནི་བོད་ཡིག་གི་བརྩེགས་འདོགས་ལ་སྐྱོན་ཤོར་བ་དེ་རེད། གནད་དོན་འདི་སེལ་དགོས་ན་གཤམ་གསལ་ལྟར།
མཉམ་འཇོག་ས། པར་གཞི་གསར་པའི་ནང་དུ་འདི་མིང་ལ་ 图形 བྲིས་འདུག་པས་དེ་དོན་ཐུགས་འཇགས་འཚལ།
དེ་ལྟར་གྲུབ་ཚར་རྗེས་སུ་བརྙན་ཡིག་ཁྲོད་དུ་བོད་ཡིག་གཏག་ནས་ཚོད་ལྟ་ཅིག་བྱོས་དང་།
གོང་གི་འགྲོ་ལུགས་དེ་ཐེངས་གཅིག་ལ་བསྒྲུབ་ན་རྗེས་མར་མཉེན་ཆས་དེའི་ཁ་ཕྱེས་ཚེ་རང་འགུལ་གྱིས་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་སྟབས། ཡང་བསྐྱར་བསྒྲུབ་མི་དགོས་སོ། ། གླིང་སྨྱོན་གྱིས་དཔེ་རིས་དང་སྦྱར་ནས་བྲིས།


text:
རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་དང་ཁོང་གི་བརྡ་དག་ལ་དཔྱད་པ།
གནད་བསྡུས། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ་རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་བསྡུས་སུ་བརྗོད་པ་བརྒྱུད་ནས་ཁོང་གིས་བརྩམས་པའི《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པའི》པར་གཞི་དང་། ནང་དོན། སྒྲིག་གཞི་བཅས་གསེད་བཀྲོལ་བྱས་ཏེ་མིང་བརྡ་ཞིབ་བརྗོད་རིག་པ་དང་ཡིག་ཚང་ཞིབ་བསྡུར་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་དེ《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པའི》རིན་ཐང་དང་། དག་ཡིག་ཞིབ་བརྗོད་ཀྱི་རྣམ་པ་གླེང་བརྗོད་བྱས་ཏེ། དག་ཡིག་འདི་ནི་སུམ་རྟགས་བརྩམས་གྲུབ་རྗེས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་སྐད་ཡིག་སྲོལ་གཏན་འབེབས་མཛད་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་ཡིན་པའི་དགོངས་ཚུལ་གླེང་འདུག
གནད་ཚིག རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ། རིན་ཐང་།
[ཀྲུང་གོའི་དཔེ་དེབ་དབྱེ་རྟགས།]H214 [ཡིག་ཚང་མཚོན་བྱང་།] A [རྩོམ་གྱི་གོ་རིམ་ཨང་སྒྲིག]1005-5746﹙2019﹚03-107-14
དང་པོ། རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཛད་རྣམ་མདོར་བསྡུས།
རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་མོ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ནི་བོད་རབ་བྱུང་དང་པོའི་ས་ཕག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1059ལོར་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཡར་འབྲོག་རྡོའི་མདོ་གླ་བོ་ཞེས་པའི་མཚོའི་བྱང་འགྲམ་སྒོག (དེང་གི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་གོང་དཀར་རྫོང་ཡར་འབྲོག་སྟོང་ར་ཤང་གདོར་དཀར་གྲོང་ཚོ) ཅེས་པར་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་དགེ་བཤེས་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ལ་སྲས་ལྔ་ཡོད་པའི་ནང་ཚན་བཞི་པ་སྟེ་ཡབ་ཆོས་སྐྱབས་དང་ཡུམ་དཔལ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་སྐུ་ན་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་དང་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྣམ་དཔྱོད་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ་འཚོ་གོས་ལ་སོགས་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཞན་པའི་དབང་གིས་སྐུ་ངལ་མང་དུ་བྱུང་། ལོ་བདུན་གྱི་བར་དུ་རང་གི་ཁུ་བོ་དང་ཀ་ཆུའི་སྦོ་ཆུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤེས་རབ་སོགས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཀློག་དང་། ཡི་གེ་དང་། སྐད་རིགས་དང་།འདུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་སྦྱངས། དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་སྐབས་རང་ཁྱིམ་ནས་གསང་ཕུར་བཞུགས་པའི་ཁུ་བོ་རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དྲུང་དུ་བྲོས། “བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་ན་བཟའ་ཧྲུལ་པོ་ལ་རྩྭ་དྲེས་མའི་སྐུ་ཆིངས་འཁོར་ཙམ་ཞིག་ལས་མེད། བྲོས་པའི་ལམ་བར་དུ་རྩམ་པ་ཆུ་འཐག་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་རྣམས་ལ་སློང་མོ་བྱས་པས་ཡོས་ཅུང་ཟད་བྱུང་བ་རྣམས་རུམ་དུ་བླུགས་ཏེ་གསང་ཕུའི་མདར་བྱོན་ཏེ་གནས་ཚང་མ་རྙེད་པར་ཁྱིམ་ཚང་དེའི་རྟ་རྭའི་ནང་དུ་གཟིམ་སྟེ་བཞུགས་སྐབས། ཁུ་བོ་རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟིམ་ལམ་དུ་ཁྱིམ་ཚང་དེའི་རྟ་རྭའི་ནང་དུ་སེང་གེ་གསེར་མདོག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པའི་མཚན་མ་བྱུང་སྟེ་བཙལ་བས། ཚ་བོ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཡིན་པ་ཤེས་ནས་མདུན་དུ་བོས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་གསུངས་པས་ཕྱག་འཚལ་ཚུལ་སློབས་དང་ཞུས་པ་བཞིན་བསླབས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཚེ། དྲེས་མའི་སྐུ་རགས་ཆད་ནས་ཡོས་རྣམས་འཐོར་ཏེ་དེའི་ཉེ་འཁོར་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་འཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་ཡོང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་གཟིགས། རིག་པ་བརྟག་ཕྱིར་ཞོ་ཕོར་པ་གང་ལ་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའི་ཕྱུར་ར་ཞིག་དྲངས་པས་མདུན་དུ་ཞོགས་གསུངས་ཏེ། གོས་ཀྱི་གོང་པ་ནས་ཁབ་སྦོམ་ཞིག་བཏོན་ཏེ་ཕོར་པའི་ཁ་མཐའ་ནས་དྲིལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་འགོས་པ་རྣམས་ཟོས་པས་ཕོར་པ་ཁ་དམའ་རུ་སོང་། རྐེད་པ་ནས་རྩིབས་མའི་ཐུར་མ་ཞིག་བཏོན་ཏེ་དཀྲུགས་དཀྲུགས་བྱས་ཏེ་ཅི་བདེར་གསོལ་བས། ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་དུ་མ་བོར་བར་རིགས་པ་བཟང་བར་ཁུ་བོ་ངོ་མཚར་སྐྱེས།”[1]ཁུ་བོ་རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་གཟུས་ཀྱི་སློབ་མ་སྤོས་ཆུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤེས་རབ་གཉིས་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཅེས་བཏགས། བློ་ལྡན་དང་ཤེས་རབ་གཅིག་པ་ལ་མིང་གཉིས་བརྩེགས་ནས་ཅི་བྱེད་ཞུས་པར་འོ་ན་བློ་ལྡན་བཟང་པོ་གྱིས་གསུངས། ཁོང་གི་བསྟན་བཅོས་མང་པོའི་མཛད་བྱང་ལ་བློ་ལྡན་བཟང་པོ་ཞེས་འཁོད་ཡོད། ཀློག་ཡིག་སྔར་ནས་མཁྱེན་པར་ཁུ་བོས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མཆན་ཅན་ཞིག་གཏད་ནས་དེ་རིང་ནགས་གསེབ་ཕ་གིར་བསྡད་ནས་འདི་བློར་ཟུངས་ཤིག་གསུངས་པས། དེའི་དགོང་མོར་ཡི་གེ་ཨ་མ་རྣམས་བཟུང་ཡོད་བུ་ཆུང་ཚོ་འཛིན་དགོས་ན་སང་ཉིན་གཟུང་ཆོག་ཅེས་གསུངས། ཉིན་ཞིག་ལ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་མཆན་ཅན་ཞིག་བློར་བཟུང་དུ་བཅུག་པས་མཆན་རྣམས་མ་གཏོགས་ཚང་མ་ཐུགས་ལ་ཟིན་པའི་རིག་སྟོབས་ལ་ཁུ་བོ་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཧ་ལས་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ངས་མི་ཡོང་བར་འདུག་གསུངས། མདོར་ན་དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་པར་ཁུ་བོ་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་གཟུས་ཀྱི་སློབ་མ་སྤོས་ཆུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤེས་རབ་སོགས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ལོ་ངོ་གཅིག་གི་རིང་ལ་སློབ་གཉེར་མཛད། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པར་ཁུ་བོས་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་གནང་བ་ལྟར་མངའ་རིས་སྟོད་ཀྱི་ལྷ་བླ་མ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱི་དབོན་པོ་མངའ་བདག་རྩེ་ལྡེས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་ཞིང་ཁོའི་སྲས་དབང་ལྡེས་ཡོན་བགྱིས་ཏེ་རྒྱ་གར་དང་ཁ་ཆེ་སོགས་སུ་སློབ་གཉེར་ལ་བརྫངས། མངའ་རིས་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བྱོན་པའི་ལམ་གྱི་འགྲོ་རོགས་སུ་“རྒྱ་གར་དུ་བཙན་ཁ་བོ་ཆེ་དང་། ཁྱུང་པོ་ཆོས་བརྩོན། རྭ་ལོ་རྡོ་རྗེ་གྲགས། གཉན་ལོ་དར་མ་གྲགས་སོགས་ལྷན་དུ་ཕེབས་སྐབས་མངའ་བདག་རྩེ་ལྡེས་དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་རྣམས་སྤྱན་དྲངས་ནས་མེ་ཕོ་འབྲུག་ལོའི་ཆོས་འཁོར་མཛད་པ་དང་སྐབས་ཁེལ། སྐུ་ན་གཞོན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྟད་མོ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་སར་བྱོན་པས། ཁུ་བོས་ཆོས་རྒྱགས་སུ་བསྐུར་བའི་གསེར་ཉུང་ཤས་ཤིག་ཡོད་པ་བོར་སྟོར་ཤོར་བར། མངའ་བདག་རྩེ་ལྡེས་གསེར་ཐུམ་པོ་ར་མཆིན་ཙམ་ཞིག་གནང་། སྲས་དབང་ཕྱུག་ལྡེས་རྔོག་གི་ཡོན་བདག་བྱེད་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས།”[2]ཞེས་དང་། “རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་སློབ་པར་ཕེབས་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་བཙན་ཁ་བོ་ཆེ་དང་། ཁྱུང་པོ་ཆོས་བརྩོན། རྭ་ལོ་ཙཱ་བ། གཉན་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་མཉམ་དུ་བྱུང་”[3]བས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དབུས་དང་ཁ་ཆེ་སོགས་སུ་སྦྱངས་པ་མཛད། གནས་དེ་དག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་“པཎྚི་ཏ་སཛྫན་དང་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པ། པ་ར་ཧེ་ཧ་དང་མཱ་ཧཱ་ཛ་ན་དང་སུ་མ་ཏི་ཀིརྟི་དང་། ཨ་ཏུ་ལྱ་བཛྲ་དང་བ་རེནྡྲ་རུ་ཙི། སྐལ་ལྡན་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པར་ལོ་བཅུ་བདུན་རིང་བསམ་སྦྱོར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟེན་ཏེ་མདོ་སྔགས་དང་སྒྲ་རིག་པ་དང་ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་རྒྱ་ཚད་བསྙུང་བས་ཆོས་རར་སྐུ་སྨད་ཤོང་བའི་དོང་བྲུས་ཏེ་ཆོས་གསན་པའི་བརྩོན་པ་བློ་ཡུལ་དུ་མི་ཤོང་བ་གནང་ནས་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་”[4]ཏེ་དགུང་ལོ་སོ་ལྔ་པ་རབ་བྱུང་དང་པོའི་ཆུ་སྤྲེལ་ཏེ་སྤྱི་ལོ1092ལོར་ཕྱིར་བོད་དུ་ཕེབས། རྒྱ་གར་དང་ཁ་ཆེ་སོགས་སུ་སློབ་གཉེར་མཛད་སྐབས་“ལམ་བར་དུ་རྒྱགས་ཆད་ནས་ཁ་ཆེ་ནས་གསེར་སློང་བའི་ཡི་གེ་མངའ་རིས་སུ་བཏང་བ་ལས། དབང་ལྡེས་གསེར་མང་པོ་ཡང་བསྐུར། ཚད་མ་རྒྱན་བསྒྱུར་ཅིག་བྱ་བའི་ཞུ་བ་བྱུང་བས། པཎྚི་ཏ་སྐལ་ལྡན་རྒྱལ་བོ་དང་རྔོག་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྒྱུར་”[5]བ་སོགས་བཀས་བསྐུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བཀའ་བསྟན་བསྒྱུར་བའི་དབུ་བརྩམས་སོ།།
བོད་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཐོག་མར་མངའ་རིས་སྟོད་དུ་མངའ་བདག་དབང་ལྡེ་དང་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག་བཙན་གྱིས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཏེ་ཚད་མ་དང་ཤེར་ཕྱིན་སོགས་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་བསྒྱུར། རིམ་བཞིན་ལྷ་ས་དང་། བསམ་ཡས། སྨྱུ་གུ་སྣ། གཉལ་སྒང་ཐོག གཙང་རྒྱང་མཁར་སོགས་སུ་འགྱུར་ཞུས་མང་དུ་མཛད། ཁོང་གིས་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གྲངས་ཚད་ནི་གྲོ་ལུང་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་འཇིག་རྟེན་མིག་གཅིག་ཏུ་“དམ་ཆོས་བསྒྱུར་ལ་མངའ་བརྙེས་པས། །རྒྱལ་ཡུམ་གཉིས་དང་བསྟན་བཅོས་གཞུང་། །འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ། །སྟོང་ཕྲག་བདུན་ནི་ལྷག་བཅས་བསྒྱུར།”[6]ཞེས་གསུངས་པ་ནང་བཞིན་རྔོག་ལོ་ཆེན་པོས་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་རྟོག་གེ་ཚད་མའི་གཞུང་དང་། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་གཞུང་། བསྟན་བཅོས་གཞན་དག གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་བཀའ་བསྟན་དུ་ཆོས་ཚན་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔ་བསྡུས་ཡོད། དེ་མིན་གཞུང་གི་ཚོགས་མང་པོ་ལ་དོན་བསྡུས་དང་འགྲེལ་པ་མཛད་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་ལ་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་འགྲེལ་དང་བཅས་པའི་དོན་བསྡུས་པ་དང་།རྩ་ཤེས་དོན་བསྡུས། སྤྱོད་འཇུག་དོན་བསྡུས། ཚད་མ་རྣམ་ངེས་ཀྱི་ཌིཀྐ་སོགས་ཆོས་ཚན་ཞེ་གསུམ་ཡོད་པ་གྲོ་ལུང་པའི་རྣམ་ཐར་དུ་འཁོད་ཡོད། གཞན་ད་དུང་སྤྲིང་ཡིག་བདུད་རྩིའི་ཐིག་ལེ་དང་། བསྟན་རིམ། བསླབ་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་པ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ། བཀའ་བསྟན་གྱི་དཀར་ཆག་སོགས་དུ་མ་ཞིག་མཛད་ཡོད། དེ་མིན་ཁོང་གིས་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་སྦྱར་བའི་གཞུང་རྣམས་ཞིབ་རྒྱས་སུ་《ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྐོར་གྱི་དཔྱད་གླེང》[7]དུ་བཀོད་ཡོད་པས་དེར་གཟིགས་ན་ཤེས་ཐུབ། ཁོང་གིས་བསྒྱུར་ཞུས་དང་གཞུང་དོན་འགྲེལ་པ་དོན་བསྡུས་སོགས་མཛད་པ་ལས་གཞན་གསང་ཕུ་ནེའུ་ཐོག་དང་རྭ་སྒྲེང་སོགས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འཁོར་མང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཆད་ཉན་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ཏེ་སྐལ་ལྡན་གྱི་བུ་སློབ་ཁྲི་ཕྲག་དྲུག་ལྷག་འདུས་པར་གྲགས། ཁོང་གིས་བསྐྱངས་པའི་སློབ་མ་ལྷ་སར་ཁྲི་དང་སུམ་སྟོང་བདུན་བརྒྱ། བསམ་ཡས་དང་སྒང་ཐོག་གཉིས་སུ་ཆིག་ཁྲི་སུམ་སྟོང་། གཙང་རྒྱང་མཁར་དུ་ཁྲི་གཉིས། ངམ་ལམ་དུ་དགེ་བཤེས་ཁྲི་གཅིག་དང་རྣལ་འབྱོར་ཕོ་མོ་ཉིས་ཁྲི་བཅས་ཁྲི་གསུམ་འཚོགས་སོ། ། དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་ཟུར་ཁྲིད་བྱེད་ཐུབ་པའི་སློབ་མ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་རྩ་ལྔ་བྱུང་ཡོད་པ་སོགས་གྲོ་ལུང་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་དང་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དུ་གསུངས་ཡོད། དེ་མིན་ཆོས་འཆད་པའི་འཁོར་གྱི་གྲངས་ཚད་ནི་རྣམ་ཐར་ལས་“ལྷ་ས་བསམ་ཡས་སྒང་ཐོག་དང་། །ལྷ་ཡངས་ད་ལྷམ་མྱུག་གུ་སྣར། །འཁོར་གྱི་གྲངས་ནི་རིམ་པ་བཞིན། །ཁྲི་དང་སུམ་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་དང་། །གཉིས་སུ་སྟོང་ཚོ་བཅུ་གསུམ་འཚོགས། །ཁྲི་ཚོ་གཉིས་དང་ཁྲི་ཚོ་གཅིག །རྣལ་འབྱོར་ཕོ་མོ་ཁྲི་ཚོ་གཉིས། །འཚོགས་སོ་ལུང་རིགས་སྨྲ་བ་ཡིན། །ཞར་ཆོས་སྟོང་དང་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་། །བརྒྱད་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་པ་ལ། །རྒྱན་དང་ཆོས་མཆོག་ལྔ་ཅུ་ལྔ། །རྣམ་ངེས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྔ། །ལུང་ཆོས་སྨྲ་བ་སྟོང་དང་ནི། །ལྔ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཡོད། །”[8]ཅེས་པ་ལྟར་སློབ་མ་སྐར་ཚོགས་ལྟ་བུ་འདུས་ཡོད། རྔོག་ལོའི་སློབ་མའི་ཁྲོད་དུ་ཐུགས་སྲས་ཐུ་བོ་བཞི་ཡོད་པ་ནི་ཞང་ཚེ་སྤོང་ཆོས་ཀྱི་བླ་མ་དང་།ཞང་གྲོ་ལུང་པ་བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། ཁྱུང་རིན་ཆེན་གྲགས། འབྲེ་ཤེས་རབ་འབར་བཅས་ཡིན་ཞིང་། གཞན་གངས་པ་ཤེའུ། གུང་བུ་རྭ་ཅན། ཤམ་པོ་མེ་དིག རྔོག་སྐྱ་བོ། དམར་སྒས་ལང་ལ་སོགས་ཀྱིས་ཁོང་ནས་བརྒྱུད་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་། བྱམས་ཆོས། དབུ་མ། ཚད་མ། མངོན་པ་བཅས་དར་སྤེལ་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པའི་རྔོག་ལོའི་བཤད་རྒྱུད་དུ་གྲགས་སོ། །
མཐར་དགུང་ལོ་ང་གཅིག་པ་ས་མོ་གླང་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1109ལོར་བསམ་ཡས་མ་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་ཆིབས་རྟ་ལས་ལྷུངས་ནས་དགོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས། ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོའི་མཛད་འཕྲིན་ནི་གྲོ་ལུང་པས་བཅུ་བདུན་ཕྲག་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་ཐོག་མར་རང་གི་ཁུ་བོའི་དྲུང་དུ་འབྲི་ཀློག་ལ་སོགས་སྦྱངས་ཏེ་དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་པར་ཁུ་བོ་རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དྲུང་དུ་བྲོས་ནས་སློབ་གཉེར་གནང་བ་ནི་བཅུ་བདུན་ཕྲག་དང་པོ་དང་། རྒྱ་གར་དང་ཁ་ཆེ་སོགས་སུ་དགེ་རྒན་གཙོ་བོ་དྲུག་སྟེ་པཎྚི་ཏ་སཛྫན་དང་། འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པ། པ་ར་ཧེ་ཧ། མཱ་ཧཱ་ཛ་ན། སུ་མ་ཏི་ཀིརྟི། སྐལ་ལྡན་རྒྱལ་བོ་བཅས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་བསམ་སྦྱོར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟེན་ཏེ་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་སྦྱང་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་མཛད། སླར་ཡང་བལ་པོར་ཕེབས་ཏེ་པཎྚི་ཏ་ཨ་ཏུ་ལ་བཛྲ་དང་བ་རེནྡྲ་རུ་ཙི་ལ་སོགས་པར་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་མང་པོ་གསན་ཏེ་གཞུང་ལ་ཐོས་བསམ་དང་བོད་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པ་ནི་བཅུ་བདུན་ཕྲག་གཉིས་པ། བོད་དུ་བྱོན་ནས་མངའ་རིས་དང་། ལྷ་ས། བསམ་ཡས། སྒང་ཐོག་ལ་སོགས་པའི་དབུས་གཙང་གི་གནས་སུ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་འབོར་ཆེན་བསྒྱུར་ཞུས་དང་བརྩམས་གནང་མཛད་པ་མ་ཟད། སློབ་ཚོགས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་བསྐྱངས་ཏེ་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་དུས་འདའ་བར་མཛད་དེ་མཐར་དགོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཛད་པ་ནི་བཅུ་བདུན་ཕྲག་གསུམ་པ་བཅས་ལོ་ངོ་བཅུ་བདུན་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཡོད་དོ། །
མདོར་ན། རྔོག་ལོ་ཆེན་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་ནང་བསྟན་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་རྨ་མེད་པ་བཞག་ཡོད་པ་ནི་ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་ལས་རྟོགས་ཐུབ། དེར་མ་ཟད་ཁོང་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་མ་ལག་གསར་འཛུགས་བྱེད་མཁན་ཐོག་མ་ལྟ་བུར་ཆགས་ཡོད་དེ། གཞུང་བསྒྱུར་ཞུས་དང་དེ་དག་ལ་དོན་བསྡུས་མཛད་པ་དང་། སློབ་གཉིར་སོགས་ལ་དགོངས་ནས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་དག་ཡིག་ཐོག་མ་སྟེ་དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་ཌིཀྐ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ལས་ཆུང་བ་ནི་བོད་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཌིཀྐ་ཐོག་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དང་། ཚད་མ་རྣམ་ངེས་ཀྱི་དཀའ་གནད་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་མཁས་པས་མཛད་པའི་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་ཐོག་མ་ཡིན་པ་སོགས་ཐོག་མ་རྣམ་གསུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲ་ཚད་ཕར་ཕྱིན་གྱི་གཞུང་ལུགས་མ་ལག་གསར་འཛུགས་བྱེད་མཁན་ཐོག་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ཁོང་གིས་“མཛད་པའི་རྣམ་བཤད་དང་དོན་བསྡུས་ཀྱི་རྩོམ་སྲོལ་གསར་པ་ནི་གཞུང་དོན་གོ་བ་ལེན་པའི་ཐབས་ལམ་གལ་པོ་ཆེར་གྱུར་བས་དེར་ཀུན་གྱིས་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལན་བརྒྱར་འཐོར། ལོ་ཆེན་གང་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ཁྲོད་ཀྱི་སྐྱེས་ཆེན་འགངས་ཆེའི་གྲས་ཤིག་རེད”[9]ཅེས་གསུངས་བས་ཀྱང་ཤེས་ནུས། ཁོང་ནི་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་ཀུན་ལ་ནང་བྱན་ཆུད་པའི་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་དུ་གྲགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཐུགས་རྒྱུད་ཤིན་ཏུ་ཞི་ཞིང་དུལ་ལ་ཁེངས་སྐྱུང་གི་སྤྱོད་པས་ཀུན་ནས་མཛེས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ལས། བཻ་རོ་ཙཱ་ན་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ། །སྐ་ཅོག་རྣམ་གཉིས་ཉི་ཟླ་ཟུང་དང་མཚུངས། །རིན་ཆེན་བཟང་པོ་ཐོ་རེངས་སྐར་ཆེན་འདྲ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ཙམ། །ཞེས་པ་སོགས་ལས་མཚོན་ནུས་སོ། །
གཉིས་པ། 《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པའི》སྐོར་གླེང་བ།
རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ》ནི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་གི་ནང་དུ་བྱུང་བའི་དག་ཡིག་ཅིག་ཡིན་པས་བོད་དུ་བྱུང་བའི་དག་ཡིག་ཆེས་སྔ་བ་ཡིན་ཞིང་། དཔེ་རྒྱུན་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཡིན་པས་སྔོན་མ་ཀུན་གྱིས་མིག་ལམ་དུ་བསྟར་རྒྱུ་ཅུང་དཀའ་བའི་སྣང་ཚུལ་དུ་འདུག དེ་ནི་བརྡ་དག་རྐྱང་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་སུམ་རྟགས་མཛད་པའི་རྗེས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་གལ་ཆེན་ཞིག་དང་ཕྱིས་འབྱུང་གི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་མང་དག་ཅིག་གིས་དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས་གཏུགས་སའི་ཚད་ལྡན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། འདིར་ཕྱོགས་གསུམ་ནས་དེའི་སྐོར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ།
གཅིག 《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པའི》པར་གཞིའི་སྐོར།
《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པའི》མིང་ཆ་ཚང་ལ་《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ》ཞེས་འབོད་ཅིང་། དག་ཡིག་འདི་ལ་མིག་སྔར་མཐོང་དུ་ཡོད་པའི་པར་གཞི་ལ་རིགས་གཉིས་ཡོད་དེ་ལག་བྲིས་དང་ལྕགས་པར་མའོ། །
ལག་བྲིས་མ་དེ་ནི་བོད་ལྗོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་དབུ་ཅན་གྱི་སྣ་ཐུང་ཅན་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་མ་ཡིག་གམ་བུ་ཡིག་གང་ཡིན་རྩད་གཅོད་བྱེད་ཐབས་མི་འདུག དེར་ལྡེབ་མ་དགུ་དང་ཤོག་གྲངས་བཙོ་བརྒྱད་ཡོད། ཤོག་ངོས་ཀྱི་ཉིན་སྲིབ་གཉིས་ལས་ཉིན་ལ་ཡིག་མགོ་སློང་བྱེད་ཀྱི་དབུ་ཁྱུད་བཀོད་ཡོད། ཉིན་ཤོག་དང་པོར་དབུ་ཁྱུད་མིག་གསུམ་མ་བཀོད་ཡོད་པ་ལས་གཞན་ཚང་མ་དབུ་ཁྱུད་མིག་གཉིས་ཅན་ཡིན། ལྡེབ་ངོས་སུ་ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་ཡོད་ཅིང་། དོན་ཚན་སོ་སོར་མི་འཁྲུལ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྲུལ་ཤད་ཀྱིས་བར་བཅད་དེ་དོན་རྣམས་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།
ལྕགས་པར་ལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་ལྷག་ཡོད་དེ། དེ་ལས་པར་དང་པོ་དེ་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་ནང་པར་དུ་བཏབ་པའི་ལྕགས་པར་མ་ཞིག་ཡོད་པར་བཤད་ཀྱང་ད་བར་ལག་སོན་མ་བྱུང་བས་བརྗོད་ཐབས་བྲལ། པར་གཉིས་པ་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ2006ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བཏབ་པའི་བཀའ་གདམས་པའི་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཁྲོད་བཞུགས། དེ་ནི་བོད་ལྗོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་ལག་བྲིས་མ་དེ་ཉིད་གཞིར་བཟུང་ནས་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག པར་གསུམ་པ་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་2009ལོར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བཏབ་པའི་རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་གསུང་ཆོས་སྐོར་དུ་བཞུགས། དེ་ནི་བོད་ལྗོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་ལག་བྲིས་མ་གཞིར་བཟུང་ནས་པར་དུ་བཏབ་ཅིང་ཁ་ཤས་བཟོ་བཅོས་བྱས་པར་སྣང་། པར་བཞི་པ་ནི་སྤྱི་ལོ་2009ལོར་ས་སྐྱའི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་སྐོར་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོར་བཀོད་ཡོད། གཞི་གང་ལ་བཟུང་ཡོད་པ་མི་གསལ་མོད་“དཔེ་འདིར་མ་དཔེ་གཅིག་ལས་མེད་པས་དོགས་པ་ཅུང་ཟད་འདུག་སྙམ་ཡང་བཅོས་ཐལ་མ་བྱས་པ་མ་དཔེ་ཇི་བཞིན་རང་སོར་བཞག་པར”[10]བཀོད་ཡོད་པས་མ་དཔེ་དེ་ཉིད་གང་ཡིན་གསལ་པོར་མི་སྣང་། འདིའི་རྩོམ་བྱང་དང་ཚིག་འགའ་ཤས་ཤིག་བོད་ལྗོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་བྲིས་མ་མི་འདྲ་བའི་པར་གཞན་ཞིག་ཨེ་ཡིན་སྙམ། པར་ལྔ་པ་ནི་སྤྱི་ལོ་2010ལོར་རྒྱ་གར་དུ་པར་དུ་བཏབ་པའི་གངས་ལྗོངས་བརྡ་དག་ཀུན་བཏུས་སུ་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་གཞི་གང་ལ་བཟུང་བའི་ཁུངས་སོགས་བརྗོད་མེད་མོད། བོད་ལྗོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ལག་བྲིས་མ་དང་གཅིག་མཐུན་དུ་སྣང་བ་ཞིག་ཡིན། པར་དྲུག་པ་ནི་སྤྱི་ལོ་2012ལོར་རྒྱ་གར་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་བརྡ་དག་སྙན་ངག་སོགས་ཐ་སྙད་རིག་གནས་ཀྱི་གཞུང་གཅེས་བསྡུས་སུ་བཀོད་ཡོད། དེར་རྩོམ་སྒྲིག་པས་ཅུང་བཟོ་བཅོས་བརྒྱབ་སྟེ་གཞུང་གི་བསྟན་བྱའི་ས་བཅད་ལྔ་པོ་དབྱེ་བ་སོ་སོར་བགར་ཏེ་དཀར་ཆག་བཟོས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཉིད་གང་ལ་གཞིར་བཟུང་བ་བཀོད་མེད་མོད་གཞུང་གི་ཚིག་དོན་སོགས་ལ་བལྟས་ན་བོད་ལྗོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ལག་བྲིས་ལྟར་པར་དུ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་སྙམ། པར་བདུན་པ་ནི་སྤྱི་ལོ་2014ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བཏབ་པའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་པོད་བཅུ་དགུ་པར་བཞུགས་ཡོད། འདི་ཉིད་ཀྱང་པར་མ་གང་ཞིག་ལ་གཞིར་བཟུང་བ་སོགས་བཀོད་མེད་མོད། ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་གྱིས་བལྟས་ན་ཕལ་ཆེར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བཏབ་ཡོད་པའི་རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་གསུང་ཆོས་སྐོར་ཞེས་པ་དེ་གཞིར་བཟུང་ཡོད་སྙམ། པར་བརྒྱད་པ་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་2000ལོར་མཚོ་སྔོན་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་སུ་པར་དུ་བཏབ་པའི་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་བཞུགས་སོ་ཞེས་པའི་དེབ་རྐྱང་དེ་ཉིད་ཡིན། དེའང་གཞིར་འཛིན་སའི་ཁུངས་སོགས་བརྗོད་མེད་ལ་ཕལ་ཆེར་བོད་ལྗོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ལག་བྲིས་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་ངེས་སོ། །
མདོར་ན་དག་ཡིག་འདིའི་ལྕགས་པར་གྱི་པར་གཞི་ལ་རྒྱལ་ནང་དུ་པར་དུ་བཏབ་པ་རིགས་དྲུག་ཙམ་དང་། རྒྱ་གར་དུ་པར་དུ་བཏབ་པ་རིགས་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་མ་ཡིག་ནི་བོད་ལྗོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ལག་བྲིས་དེ་ཉིད་ལས་མེད་པར་འདོད་ལ། ཡིན་ནའང་ས་སྐྱའི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་གིས་བསྒྲིགས་པ་དེ་ནི་པར་གཞི་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། དེ་བས་མིག་སྔར་གྱི་པར་གཞི་དག་ནི་ལག་བྲིས་མ་དེ་ལས་འདའ་མེད་པར་བལྟས་ན་དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་དག་ཡིག་དེ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིག་ཨེ་ཡིན་སྙམ་པའི་ངེས་པ་ཞིག་འདྲོངས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས། 《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པའི》གཞུང་དོན་ས་བཅད་ཀྱི་སྐོར།
《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ》ཞེས་པ་འདིའི་གཞུང་གི་གྲུབ་ཚུལ་ནི་མཆོད་བརྗོད་དང་། གཞུང་དངོས། མཇུག་བསྡུས་པ་བཅས་ཀྱིས་གྲུབ་ཡོད། གཞུང་དངོས་ལའང་ས་བཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཡོད། ས་བཅད་དང་པོ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་བརྗོད་བྱ་སྤྱིར་བསྟན་པ་སྟེ་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་དབྱངས་གསལ་དང་། མགོ་འདོགས། འཕུལ་རྟེན། སྟེང་འོག་དང་འཕུལ་རྟེན་གྱི་མུ་བཞི་བཅས་ཀྱི་གྲངས་ངེས་གཏན་འཁེལ་བགྱིས་ཡོད། ས་བཅད་གཉིས་པ་ནི་གྲངས་ངེས་དེ་དག་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ་དཔེར་བརྗོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞིབ་པར་བསྟན་ཡོད། ས་བཅད་གསུམ་པ་ནི་ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཡོད་ལ། དེ་དག་ནི་རྣམ་དབྱེ་དྲུག་པ་དང་། ལ་དོན་གྱི་རྣམ་དབྱེ། ལྷག་བཅས། རྒྱན་སྡུད། ཅིང་ཞིང་ཤིང་གསུམ། མིང་མཐའ་པ་བའི་འཇུག་ཚུལ། འབྱེད་སྡུད། རྫོགས་ཚིག ཤད་ཀྱི་སྦྱོར་ཚུལ་སོགས་དཔེ་དང་བཅས་ནས་བསྟན་ཡོད། ས་བཅད་བཞི་པ་ནི་འཕུལ་ཡིག་དང་མཐའ་རྟེན་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཡོད། དེ་ལའང་འཕུལ་ཡིག་སྤངས་པའི་མིང་27དང་། མཐའ་རྟེན་སྤངས་པའི་མིང་10དང་། མཐའ་རྟེན་གདམ་ང་ཅན་ཏེ་ལྷུག་པར་མི་ཐོབ་པ་དང་ཚིགས་བཤད་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཐོབ་པའི་མིང་8ལྷག ཕྱི་མའི་ཤུགས་ཀྱིས་དྲངས་པའི་མིང་5བསྡུས་ཏེ་དཔེ་དང་བཅས་ནས་བསྟན་འདུག ས་བཅད་ལྔ་པ་ནི་དམིགས་བསལ་སོ་སོར་དབྱེ་བ་མཛད་པ་དེ་སྒྲ་ཉེས་པའི་མིང་གི་ཁྱད་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་འདུག དེ་ལའང་སྒྲ་ཉེས་པའམ་སྒྲ་འདྲ་བའི་མིང་253ལྷག་ལ་བསྡུས་ཏེ་སོ་སོར་དབྱེ་ཡོད།
མདོར་ན་དག་ཡིག་འདིར་ཁྱོན་བསྡོམས་མིང་བརྡ་303ལྷག་བསྡུས་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད་སོགས་ཐོབ་ཐང་གི་རྣམ་གཞག་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བསྟན་ཡོད། དེ་མིན་སུམ་ཅུ་པའི་རྩ་བར་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པའི་ཚིག་ཕྲད་ཅིང་ཞིང་ཤིང་གསུམ་སོགས་ཀྱི་འཇུག་པ་བསྟན་ཡོད་པ་ནི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་ཡིན་པར་ངེས་སོ། །ད་ལྟའི་དུས་སུ་རྩོད་གཞིར་གྱུར་ཡོད་པའི་མིང་མཐའི་པ་བའི་འཇུག་ཚུལ་ནི་ཕྱེད་སྔ་མ་ཕྲད་རང་དབང་ཅན་དང་ཕྱེད་ཕྱི་མ་ཕྲད་གཞན་དབང་ཅན་ཡིན་པ་གསལ་བ་དང་། ད་དྲག་གི་སྦྱོར་ཚུལ་ནི་འབྱེད་སྡུད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྗེས་འཇུག་ར་ཡིག་གི་རྗེས་སུ་མ་གཏོགས་ཏམ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། རྫོགས་ཚིག་གི་སྐབས་སུ་རྗེས་འཇུག་ན་ར་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མ་གཏོགས་ཏོ་མི་ཐོབ། དེ་མིན་ཤད་ཀྱི་འཇོག་སྟངས་ལ་སོགས་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་འཁུམ་མོ། །གཞན་ད་དུང་དབྱངས་བཞི་ལ་“གུ་གུ་ཞབས་ཀྱུ་ན་རོ་འགྲེང་བུ་རྣམས་ནི་བུ་བཞི་སྟེ་”[11]ཞེས་པའི་མིང་འདོགས་མཛད་ཅིང་། སྐད་གསར་བཅད་ཀྱི་དབང་གིས་རྗེས་འཇུག་འ་ཡིག་དོར་བའི་མཐའ་ཆོད་ཀྱི་སྡོམ་ཚིག་ལྟ་བུ་སྟེ“རྐྱང་པ་འཕུལ་ལ་འ་མཐའ་དགོས། །བརྩེགས་པ་བུ་དྲུག་ཅན་ལ་སྤང་། །དེ་ཕྱིར་འ་ནི་མཐའ་རྟེན་ཕྱེད། །འི་དང་འང་སོགས་ཚེག་བར་མིན། །”[12]ཞེས་དང་། ཤད་ཀྱི་འཇོག་སྟངས་གཅིག་གྱུར་ཐད་ལའང་“དེ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ཉིས་ཤད་དང་། །ལེའུའི་མཚམས་སོགས་བཞི་ཤད་འཐོབ། །རྐྱང་ཤད་དང་ནི་ཚེག་ཤད་དག །ཐོབ་ཚུལ་སྐབས་དང་སྦྱར་ལ་དཔྱད། །ག་ཡི་རྗེས་སུ་ཆིག་ཤད་དང་། །ཤད་གང་ཕལ་ཆེར་ཕྱི་ཚེག་སྤང་། །”[13]ཞེས་པའི་བསྡོམས་མཛད་དེ་གཏན་ཆགས་ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་གཏན་ལ་འཁེལ་བ་སོགས་བསྟན་བཅོས་འདིར་བསྡུས་ཡོད་དོ།།
གསུམ། 《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པའི》རིན་ཐང་གི་སྐོར།
《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ》འདི་ལ་རིན་ཐང་མི་དམན་པ་དུ་མ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། དེར་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཚང་གི་རིན་ཐང་དང་། ཁ་བསྐངས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིན་ཐང་། གཏན་འབེབས་གཏན་ཆགས་ཀྱི་རིན་ཐང་། ཁུངས་འཚོལ་བརྩད་ཞིབ་ཀྱི་རིན་ཐང་བཅས་ལྡན།
1.ཚད་ལྡན་ཡིག་ཚང་གི་རིན་ཐང་།
དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་འདི་ནི་དུས་ཀྱི་ཆ་ནས་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་ནང་དུ་གྲུབ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་ཡིན་པས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་རིང་ཞིང་། སྐད་གསར་བཅད་རྗེས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་དག་ཡིག་གི་རྣམ་པ་ཐོག་མ་ལྟ་བུར་ཆགས་ཡོད། དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་སྔོན་གྱི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་རྣམ་པའི་འགྱུར་བ་སྟེ། མིང་བརྡའི་བཀོད་སྤྱོད་ཀྱི་འཁྲུལ་ཉེན་དང་། སུམ་རྟགས་ཐོབ་ཐང་གི་སྦྱོར་ཚུལ། མིང་མཐའ་པ་བའི་སྤྱོད་ཚུལ། ཤད་ཀྱི་འཇུག་ཚུལ་ལ་སོགས་པའི་གནད་རྣམས་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་མཐའ་ཆོད་ཀྱི་སྡོམ་ལྟ་བུར་བསྡུས་ཏེ་བཀོད་ཡོད། དེ་མིན་སྐད་ཡིག་གི་བྱུང་འཕེལ་གྱི་རིམ་པ་སོགས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བགྱིས་པ་ནི་འདི་ལས་སྔ་བ་མེད་པས་དག་ཡིག་འདི་ཉིད་ནི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་གྲགས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། བོད་སིལ་བུར་ཐོར་དུས་ཀྱི་ཚབ་མཚོན་དུ་རུང་ཞིང་ཕྱིས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་སྨྲ་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པའི་ཚད་ལྡན་དུ་འཁུམས་པས། ཡིག་ཚང་གི་རིན་ཐང་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། དེའི་སྐོར་རྗེ་འཇིགས་མེད་རིགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང་དུའང་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་ཀྱི་དག་ཡིག་ཆེས་སྔ་ཤོས་སུ་བགྲངས་ཡོད་པས་ཀྱང་ཤེས་ནུས་སོ།།
2.ཁ་བསྐངས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིན་ཐང་།
དག་ཡིག་འདི་ཉིད་དུ་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་ཚིག་སོགས་སུ་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པའི་རིགས་ཏེ། དབྱངས་བཞིའི་མིང་འདོགས་དང་། མགོ་འདོགས་ཡི་གེའི་གྲངས་ངེས། ཨི་ལྡན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་མ་འདུས་པའི་ཕྲད་གཞན་དབང་ཅན་གྱི་ཐོབ་ཐང་། རྗེས་འཇུག་ལཡིག་གི་འཇུག་ཚུལ། མིང་མཐའ་པ་བའི་སྦྱོར་ཚུལ་གྱི་ཕྱེད་སྔ་མ་གཞན་དབང་དང་ཕྱེད་ཕྱི་མ་རང་དབང་ཡིན་ཚུལ། ཚིག་ཕྲད་ཅིང་ཞིང་ཤིང་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་ཚུལ། ཆིག་ཤད་དང་ཉིས་ཤད། བཞི་ཤད། རྐང་པ་ཅན་གྱི་ག་མཐར་ཤད་འཇོག་སྟངས་སོགས་གཞུང་འདིར་ཐོག་མར་བསྟན་ཡོད་པས་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་དུང་དཀར་པ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་ནས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་“སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྩ་ཚིག་གི་ལྷན་ཐབས་དང་ཁ་སྐོང་”[14]ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད་པའང་མཁས་པའི་ལེགས་བཤད་འབའ་ཞིག་གོ ། དེ་བས་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་མེད་པ་ཁ་གསབ་དང་ཡོད་པ་ཇེ་རྒྱས་ཇེ་ལེགས་སུ་བཏང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོད་སྤྱོད་ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་བསྐྱོད་པའི་དན་རྟགས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན།
ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་བཤད་ན་དག་ཡིག་འདི་ནི་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་དག་ཆ་འབྱིན་པའི་གནད་རྣམས་བསྡུས་ཡོད་པའི་རྩོམ་སྲོལ་གསར་པ་ཞིག་ཡིན། དེའི་གོང་རོལ་དུ་འདི་ལྟ་བུའི་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་དོན་རྣམས་གཅིག་བསྡུས་སུ་བཀོད་པའི་དག་ཡིག་རྩོམ་སྲོལ་བྱུང་མེད་པ་དང་། སུམ་རྟགས་རྗེས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྒྱས་ཤོས་ཐོག་མའང་འདི་ཉིད་ཡིན། དེ་བས་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་ཆད་པ་ཁ་བསྐངས་དང་མེད་པ་ཁ་བསྐངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིན་ཐང་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པས་མཁས་དབང་གླང་རི་བ་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པས་ཀྱང་“འདི་ནི་དག་ཡིག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་རང་དུ་ངོས་འཛིན་དགོས་”[15]ཚུལ་གསུངས་ཡོད་པས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ་བོ། །
3.གཏན་འབེབས་གཏན་ཆགས་ཀྱི་རིན་ཐང་།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འཕེལ་རིམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟས་ཚེ་དག་ཡིག་འདི་ནི་མི་གླེང་ཐབས་མེད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀས་བཅད་ཀྱི་ནང་དོན་དང་རྣམ་པ་སོགས་ལས་མཐོང་མི་ཐུབ་པའི་དཀའ་བའི་དོགས་གཞི་མང་པོ་ཞིག་གཞུང་འདིར་གསེད་དཀྲོལ་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་ཚུལ་དུ་བསྡུས་ཡོད། དེར་མ་ཟད་སྐད་གསར་བཅད་གསུམ་པའི་སྐབས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ནང་དོན་དང་བཀའ་བསྟན་བསྒྱུར་ཞུས་ཀྱི་ཡིག་སྲོལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་གཞི་བཅོལ་ས་རུ་གྱུར་ཡོད་པའང་རྟོགས་ཐུབ། ཁོང་གིས་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་སྔོན་དུ་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་མང་པོར་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་མཛད་ཡོད་དེ། གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་པ་ནང་བཞིན་བོད་ཀྱི་དབྱངས་ཡིག་གི་དོད་རྟགས་བཞི་པོར་གི་གུ་དང་། ཞབས་ཀྱུ། འགྲེང་བུ།ན་རོ་ཞེས་པའི་མིང་འདོགས་མཛད་པ་དང་། སྒྲ་གདངས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་རྗེས་འཇུག་འ་ཡིག་ཟོར་ཡང་པའི་དོར་ཤུལ་གྱི་རྗེས་འཇུག་འ་དང་ཚིག་ཕྲད་འི་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་བྱེད་དུ་རྐྱང་པ་འཕུལ་ལ་འ་མཐའ་དགོས། །བརྩེགས་པ་བུ་དྲུག་ཅན་ལ་སྤང་། །དེ་ཕྱིར་འ་ནི་མཐའ་རྟེན་ཕྱེད། །འི་དང་འང་སོགས་ཚེག་བར་མིན། །ཞེས་པ་དང་། མིང་མཐའི་པ་བའི་འཇུག་ཚུལ་ལའང་ག་ད་བ་ས་ན་མ་ནི། །ཟག་པ་མེད་པའི་བྱ་བ་ནི། །ཐོབ་པ་ཉེས་པ་ལས་གྲོལ་ནས། །འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པར་གནས། །ང་ལར་ལ་འདོགས་ཅན་དང་། །རྐྱང་པའི་རྗེས་སུ་བ་ཕྱེད་ཝར། །འབོད་པ་རྣམས་ལ་བ་སྦྱར་ཞིང་། །གཞན་ལ་པ་ཉིད་སྦྱར་ཏེ་དཔེར། །ཞེས་དང་། སྲོག་རྐྱེན་ཡི་གེའི་ཐད་ལའང་དེ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ཉིས་ཤད་དང་། །ལེའུའི་མཚམས་སོགས་བཞི་ཤད་འཐོབ། །རྐྱང་ཤད་དང་ནི་ཚེག་ཤད་དག །ཐོབ་ཚུལ་སྐབས་དང་སྦྱར་ལ་དཔྱད། །ག་ཡི་རྗེས་སུ་ཆིག་ཤད་དང་། །ཤད་གང་ཕལ་ཆེར་ཕྱི་ཚེག་སྤང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔ་རབས་པའི་སྐད་ཡིག་འབྲི་སྲོལ་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་ངེས་པ་དག་གཅིག་གྱུར་ཚད་ལྡན་དུ་བཟོས་ཏེ་གཏན་འབེབས་མཛད་པ་མ་ཟད། མིང་བརྡའི་སྒྲིག་གཞིའི་གྲུབ་སྟངས་ལའང་རིགས་སློང་གི་ཚུལ་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འགྱུར་རོ་དང་། །གཞོན་ནུས་ཆུང་ངུ་ཉུང་ངུ་སོགས། །ཕྱི་མའི་ཚིག་གི་ཤུགས་དག་གིས། །ཅུང་ཟད་ཕན་པས་ངེས་པར་སྦྱོར་ཞེས་པའི་མིང་གི་གྲུབ་སྟངས་ཀྱི་གནད་གཙོ་བོ་ཞིག་ཀྱང་བསྟན་ཡོད། མདོར་ན་གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་པའི་གནས་རྣམས་གཏན་འབེབས་མཛད་པ་ནས་བཟུང་ཕྱི་རབས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཁོང་གི་ལུགས་དེ་ཉིད་གཏན་ཆགས་སུ་མཛད་དེ་བརྡ་སྤྲོད་དང་དག་ཡིག་གི་གཞུང་མང་དུ་བརྩམས་ཡོད་དོ། །
4.ཁུངས་འཚོལ་རྩད་ཞིབ་ཀྱི་རིན་ཐང་།
དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དང་། དག་ཡིག་གི་གཞུང་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དག་གིས་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ལུང་ཁུངས་སུ་བཅོལ་ཏེ་རྒྱས་སྤྲོས་ཅི་རིགས་མཛད་ཡོད། དོགས་གནས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཆོད་ཀྱི་སྡོམ་ཚིག་དག་དང་མིང་བརྡའི་བརྡ་དག་གི་དག་ཆའི་དཔེར་བརྗོད་ལ་ཁོང་གིས་བསྡུས་པ་དེ་ཉིད་ཇི་བཞིན་དུ་བཀོད་ཡོད་པའི་རིགས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མང་། བོད་ཕྱི་རབས་པའི་སྐད་ཡིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་དག་གིས་རྩད་འདེད་ཁུངས་འཚོལ་གྱི་རིགས་ལམ་སྤྱད་དེ་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་བགྱིས་པ་ཡིན་པས་གནད་དོན་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་ཐོག་མར་བྱུང་བའི་བསྟན་བཅོས་སམ་བརྗོད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་བརྩད་གཅོད་བྱས་ཏེ་ཁུངས་འཚོལ་གྱིན་ཡོད། དེ་བས་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ནང་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཐོག་མར་མཐའ་ཆོད་ཀྱི་སྡོམ་ཚིག་མཛད་ཡོད་པས་ཐོག་མ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཁུངས་ལུང་འདིར་གཏུགས་ཡོད་པས་ཁུངས་འཚོལ་བརྩད་ཞིབ་ཀྱི་རིན་ཐང་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཉིད་དུ་མཐོང་ངོ་། །
གསུམ་པ། 《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ》ལས་མངོན་པའི་དག་ཡིག་ཞིབ་བརྗོད་ཀྱི་རྣམ་པ།
བསྟན་བཅོས་འདིར་བསྡུས་པའི་དག་ཡིག་ཞིབ་བརྗོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་མིང་བརྡ་དག་ཕུད་གཅིག་གྱུར་བྱེད་པའི་《སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས》དང་《བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་མོའི》རྣམ་པ་དང་མི་མཚུངས་ལ། ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་དང་། ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ཀྱིས་སྐད་གསར་བཅད་དུ་བཅོས་པའི་《བརྡའ་དག་ལྡེ་མིག》གི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་ཡང་མི་མཐུན། བསྟན་བཅོས་འདིའི་སྒྲིག་སྟངས་ཀྱི་རྩོམ་སྲོལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་ལུགས་ལྟར་ཀླད་ཀྱི་དོད་དུ་མཆོད་བརྗོད་དང་རྩོམ་པར་དམ་བཅའ་བ། གཞུང་དངོས་ལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ། མཇུག་བསྡུ་བ་ལ་བསྐུལ་བ་དང་རྩོམ་མཁན་གྱི་མཚན་བཅས་ཕྱོགས་གསུམ་ཀ་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་སྤེལ་ཡོད། ཞིབ་བརྗོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེའང་ཕྱོགས་དུ་མ་ནས་བསྟན་ཡོད་དེ།
གཅིག ལུས་ཚིགས་བཅད་ལ་གཞོལ་ཏེ་སྡེབ་སྒྲིག་པའི་རྣམ་པ།
བསྟན་བཅོས་འདིའི་སྒྲིག་སྲོལ་ནི་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་མིང་བརྡའི་དག་ཕུད་ཀྱི་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱོར་རམ་སྐད་རྐྱང་གི་མིང་བརྡ་ལྷུག་པོའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པར་དོན་ཚན་སོ་སོའི་བཤད་བྱ་མ་གཏོགས་ཡོད་ཚད་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་བཅིངས་ཏེ་སྒྲིག་ཡོད། དཔེར་ན། “དེ་ལ་དང་པོ་ནི། ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་བུ་ནི་བཞི། །ཡ་བཏགས་བདུན་དང་ར་བཏགས་བཅུ། །དེ་བཞིན་འོག་ཏུ་ལ་བཏགས་དྲུག །ཝ་བཏགས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དང་། །”[16]ཞེས་དང་། “བས་ཕུལ་བཅད་པ་དུམ་བུར་རོ། །ར་རྦ་ས་སྦ་ལ་ཝ་རྣམས། །ཆུ་རྟགས་མི་མངོན་མགུལ་བའི་རྒྱན། །”[17]ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྩོམ་ལུས་ཡོད་ཚད་བདུན་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད།
གཉིས། བསྟན་བྱའི་གཞུང་དོན་གྱི་སྡོམ་སྔོན་དུ་བཀོད་པའི་རྣམ་པ།
བསྟན་བཅོས་གང་དང་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་བསྟན་བྱའི་གཞུང་དོན་གྱི་སྤྱི་ཁོག་ངེས་དགོས་པ་ནི་གཞུང་ལ་གོ་བ་ལོན་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། དག་ཡིག་འདིར་བསྟན་བྱའི་དོན་གྱི་སྡོམ་ཚིག་སྔོན་དུ་བཀོད་དེ་ད་གཟོད་དེ་དག་རེ་རེ་བཞིན་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་བཀྲལ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན། “དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་འདིའི་སྡོམ་ཚིག་ནི། སྤྱིར་བསྟན་གྲངས་ངེས་ཚིག་ཕྲད་དང་། །འཕུལ་དང་བརྟེན་པའི་སྤང་བླང་དང་། །དམིགས་བསལ་སོ་སོར་དབྱེ་བ་སྟེ། །རྣམ་པ་ལྔ་ཡིས་བསྡུས་པ་ཡིན། །”[18]ཞེས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དབུ་ལ་གཞུང་དོན་སྤྱི་ཁོག་གི་རྣམ་གྲངས་བཀོད་ཡོད་པས་གཞུང་དངོས་ཞིབ་པར་མ་བལྟས་ཀྱང་བསྟན་དོན་རགས་རིམ་ཞིག་ཡིད་ལ་ངེས་ཐུབ་པ་རེད། དེ་ནས་ད་གཟོད་རིམ་བཞིན་བཤད་བྱའི་གཞུང་གི་དོན་རྣམས་ས་བཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བསྟན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། གཞུང་དོན་གྱི་སྡོམ་སྔོན་དུ་བཀོད་པའི་རྣམ་པ་འདིར་བལྟས་ན་བོད་ཀྱི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་འཆད་པའི་རྣམ་གཞག་དག་ཏུའང་བསྟན་དོན་ངེས་པའི་ཆེད་དུ་སྤྱི་དོན་འགོད་པའི་ཐབས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའང་འདི་ལ་བལྟས་ཏེ་བརྗོད་པ་མིན་ནམ་སྙམ།
གསུམ། བསྟན་དོན་གྲངས་བཅད་དཔེར་བརྗོད་དང་བཅས་ཏེ་བཀོད་པ།
དག་ཡིག་འདི་རུ་ཡི་གེའི་མགོ་འདོགས་དང་ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་འཇུག་པ་སོགས་ལ་གྲངས་ངེས་ཀྱིས་མཐའ་སྡོམ་བཀོད་དེ་དེ་དག་ལ་དེར་མཐུན་གྱི་མིང་གི་གུང་བསྒྲིགས་ཏེ་དཔེར་བརྗོད་ཆ་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། “ཡ་བཏགས་བདུན་དང་ར་བཏགས་ནི། །བཅུ་ཉིད་བཤད་པ་དེ་དག་དཔེར། །ཀྱེ་མ་གྲོགས་ཁྱོད་ཆང་ལ་དགྱེས། །རྟོག་དཔྱོད་ཕྱོགས་བཅུར་བྱེད་ཅིང་མྱོང་། །བཀྲ་ཤིས་འཁྲིགས་པའི་གྲྭ་ས་འདིར། །དྲ་སྒོས་སྤྲས་པའི་འཕྲེད་སྒོ་ཅན། །ཕོ་བྲང་ནང་ནས་སྨྲ་མཁན་བྱ། །སྐེ་བ་བསྲིང་ནས་ཧྲིག་གེར་བལྟ།།”[19]ཞེས་དང་། “ག་ད་བ་མཐར་ཅེ་ན་དང་། །ས་མཐར་ཤེ་ན་སྦྱར་ཏེ་དཔེར། །སུ་འདུག་ཅེ་ན་བླ་མ་བཞུགས། །ཅི་འཆད་ཅེ་ན་གདམས་པ་སྟེ། །གང་ཟབ་ཅེ་ན་སྤྲོས་བྲལ་ཆོས། །སུས་ཐོས་ཤེ་ན་བདག་གིས་ཐོས། །”[20]ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་གང་དང་གང་ལ་གང་སྦྱོར་བ་དང་གང་འཐོབ་པ་བཅས་གྲངས་ངེས་པའི་་སྒོ་ནས་དཔེར་བརྗོད་མཛད་དེ་ཆ་ཚང་བར་བཀོད་ཡོད།
བཞི། སྒྲ་འདྲ་ཉེ་ཕྱོགས་མཚུངས་སུ་བསྡུས་ཏེ་དོན་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བཀོད་པ།
སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐད་བརྡའང་རིམ་བཞིན་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་སྟེ་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་གི་ཡས་མས་སུ་སྒྲ་གདངས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་སྟེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་གིས་ཡི་གེའི་སྒྲ་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་ཚེ་འཕུལ་རྟེན་དང་མགོ་འདོགས་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཟུར་ཉམས་དམས་སུ་ཕྱིན་པས་དེ་དག་གི་དོན་མི་ནོར་བའི་ཆེད་དུ་སྒྲ་འདྲ་བ་དང་ཉེ་བའི་མིང་བརྡ་སྐོར་ཞིག་ལྷན་དུ་བསྡུས་ནས་དེ་དག་གི་དོན་གྱིས་ཟུར་བརྒྱན་ནས་བཀོད་ཡོད།དཔེར་ན། “ར་རྐ་ད་དཀའ་སྐ་རྣམས། །ཆུ་ལམ་མི་ནུས་ལྕེ་ཡི་ཡུལ། །བ་འོག་བཀའ་ནི་རྒྱཁ་་བའི་གསུང་།།”[21]ཞེས་པ་དང་། “འོད་གསལ་བ་ནི་ག་གསལ་ཡིན། །སྐྱོན་བསལ་བ་ནི་བ་བསལ་ཏེ། །ག་གྲན་རན་པ་ལ་སོགས་ཏེ། །ད་དྲན་སྔར་བྱས་སེམས་ལ་ཤར། །བ་བྲན་ཞེས་བྱ་གཡོག་གི་མིང་། །”[22]ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་མིང་བརྡ་སྒྲ་འདྲ་བ་དག་མཉམ་དུ་བསྡུ་རུབ་སྒོས་དེ་དག་གི་དོན་ཅི་ཡིན་གསལ་བརྗོད་བྱས་ཏེ་བཀོད་ཡོད་པ་རེད།
ལྔ། སྐབས་དོན་མི་འཁྲུལ་བར་ཤད་ཀྱིས་རྒྱ་བཏབ་སྟེ་བཀོད་པ།
བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དག་རྩོམ་པའི་དུས་ན་རྒྱ་རིམ་པ་བདུན་དུ་ཕྱེ་ཏེ་སོ་སོའི་བྱེད་ནུས་ལྟར་བཀོད་ཡོད་པ་ནང་བཞིན། བསྟན་བཅོས་འདིར་ཡང་དོན་ཚན་སོ་སོ་མི་འཁྲུལ་མི་ནོར་བའི་ཆེད་དུ་དོན་ཚན་རྫོགས་མཚམས་སུ་བཞི་ཤད་དང་། དོན་ཆུང་དང་དཔེར་བརྗོད་ཁ་གསལ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཆིག་ཤད་དང་། ཉིས་ཤད་གང་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་སྦྲུལ་ཤད་ཀྱིས་བཅད་དེ་བཀོད་ཡོད་པས་བསྟན་བྱའི་དོན་རྣམས་མ་འདྲེས་པར་གསལ་ལྷང་ངེར་ངེས་ཐུབ། དཔེར་ན། “ཇི་ལྟར་ཐོབ་ཚུལ་རིམ་བཞིན་བཤད་པ་ནི། ད་བ་ས་ཀྱི་ག་ང་གི།”[23]ཞེས་དང་། “ཀ་དང་ག་དང་ང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ངེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་ཡི་གེ་སྔ་མའི་ཤུགས་ཀྱིས་རྗེས་འཇུག་ཏུ་ཚིག་འདི་དང་འདི་འཇུག་གོ །”[24]ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་མི་འཁྲུལ་བར་བལྟ་བདེ་བའི་སྒོ་ནས་བཀོད་ཡོད་དོ། །
མཇུག་བསྡུ་བ།
རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་མཆོག་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནང་བསྟན་དར་སྤེལ་དང་རིག་གནས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ཁྲོད་བཀའ་དྲིན་བླ་ལྷག་ཏུ་ཆེ་བའི་ལོ་པཎ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་དུ་འགྱུར་བའི་བཀའ་བསྟན་ཁྲོད་ཀྱི་གཞུང་བསྒྱུར་བ་མང་ཤོས་དང་མཁས་ཤོས་ཡིན་པ་ནི་དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་དུ་གསུངས་པ་ནང་བཞིན་རེད། ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་སྒྲ་ཚད་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཐོག་མ་དག་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལམ་ཆེན་ཁྲོད་སྣེ་ཁྲིད་མཁན་གཙོ་བོར་གྱུར་ཡོད། དེ་བས་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་ཀྱང་ཁོང་ནི་བཀའ་བསྟན་འགྱུར་ཐམས་ཅད་ཐུགས་ལ་མངའ་ཞེས་པའི་གདེང་འཇོག་ཚད་མཐོ་གནང་བའང་དོན་ལ་གནས་པ་ཞིག་རེད། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ》ནི་བོད་དུ་བྱུང་བའི་དག་ཡིག་ཆེས་སྔ་བའམ་ཐོག་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། སུམ་རྟགས་རྩ་བ་བརྩམས་རྗེས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ཐོག་མ་དེའང་ཆགས་ཡོད་སྙམ། གང་ལྟར་ཁོང་གི་དག་ཡིག་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་མགོ་འདོགས་འཕུལ་རྟེན་དང་། ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལ་སོགས་བཙན་པོའི་སྐབས་དང་དེའི་རྗེས་སུ་གཅིག་གྱུར་དང་ཚད་ལྡན་དུ་མ་སོན་པའི་སྔ་མའི་ལུགས་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡུས་སྒོས་དབྱེ་ཞིབ་དཔྱད་སྡོམ་མཛད་དེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཉིང་ཁུ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་སྦྱོར་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ཚད་ལྡན་དུ་བཟོས་པའི་དན་རྟགས་ཉིད་དུ་འཁུམས་སོ། །
མཆན་འགྲེལ།
[1] འབྲས་ལྷ་རམས་པ་ངག་དབང་དཔལ་བཟང་། རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས། [J] བོད་ལྗོངས་ནང་བསྟན། 2015ལོའི་དུས་དེབ་དང་པོ། ཤ29
[2]བཀའ་གདམས་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། [G]ཐེངས་དང་པོ། གློག་རྡུལ་སྣ་རིང་། ཤ81
[3]འབྲས་གཙང་བསྟན་འཛིན་ཐབས་མཁས། གངས་ལྗོངས་བརྡ་དག་ཀུན་བཏུས། [M] རྒྱ་གར་དུ་པར་དུ་བཏབ། 2010ལོར། ཤ10
[4]དུང་དཀར་པ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ། རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་མོ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་གླེང་པ། [J] མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་རིག་དེབ།2016ལོའི་དེབ་གསུམ་པ། ཤ45
[5]མཁས་བཙུན་བཟང་པོ། རྒྱ་བོད་མཁས་གྲུབ་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། [G] རྒྱ་གར་དུ་པར་དུ་བཏབ། 1973ལོ། ཤ128
[6]གྲོ་ལུང་པ། འཇིག་རྟེན་མིག་གཅིག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞུགས་སོ།། [M]བདེ་ཡངས་ཤར་གྱི་ཤིང་པར།ཤ11
[7]དགྲ་འདུལ། ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་མོ་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྐོར་ཀྱི་དཔྱད་གླེང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། [J] 2006ལོའི་དུས་དེབ་བཞི་པ། ཤ9
[8]གྲོ་ལུང་པ། འཇིག་རྟེན་མིག་གཅིག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞུགས་སོ།། [M] བདེ་ཡངས་ཤར་གྱི་ཤིང་པར། ཤ11
[9] དགྲ་འདུལ། ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་མོ་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྐོར་ཀྱི་དཔྱད་གླེང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། [J] 2006ལོའི་དུས་དེབ་བཞི་པ།
[10] བརྡ་སྤྲོད་སྐོར་གྱི་དཔེ་རྙིང་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོ་བཞུགས་སོ།། [G] ས་སྐྱའི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། 2009ལོ། ཤ24
[11]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།། [M] ལག་བྲིས་མ། ཤ1
[12]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།། [M] ལག་བྲིས་མ། ཤ3
[13]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།། [M] ལག་བྲིས་མ། ཤ5
[14]དུང་དཀར་པ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ། རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་མོ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་གླེང་བ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་རིག་དེབ། [J]2016ལོའི་དེབ་གསུམ་པ། ཤ48
[15]གླང་རི་བ་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ། བོད་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གསར་བསྒྲིགས་སྨྲ་སྒོའི་ལྡེ་མིག [M] ལྡི་ལིར་པར་དུ་བཏབ། 2010ལོ། ཤ32
[16]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།། [M] ལག་བྲིས་མ། ཤ1
[17]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།།[M] ལག་བྲིས་མ། ཤ11
[18]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།།[M] ལག་བྲིས་མ། ཤ1
[19]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།།[M] ལག་བྲིས་མ། ཤ2
[20]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།།[M] ལག་བྲིས་མ། ཤ7
[21]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།།[M] ལག་བྲིས་མ། ཤ11
[22]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།། [M] ལག་བྲིས་མ། ཤ13
[23]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།།[M] ལག་བྲིས་མ། ཤ13
[24]རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ།།[M] ལག་བྲིས་མ། ཤ3
རྩོམ་སྒྲིག་པ། ཆབ་འགག་ཇོ་རུ།


text:
ཉོན་མོངས།
ང་ཚོ་ཚང་མས་ཉོན་མོངས་མྱོང་གི་ཡོད་ཅིང་། ཉོན་མོངས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་བབས་གང་ཞིག་ང་ཚོས་རང་རྒྱུད་ལ་སྐྱེད་པའི་སྐབས་སུ། སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་བརླག་པ་དང་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པ་བཟོས་ཏེ། ང་རང་ཚོའི་རང་ཚུགས་ཤོར་འགྲོ་གི་ཡོད། ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་ནི། འདོད་རྔམ་དང་། འདོད་ཆགས་། སྡང་འཛིན། ཁོང་ཁྲོ། མིག་སེར། ཕྲག་དོག་སོགས་ཡིན། དེ་དག་གིས་སེམས་ཀྱི་སྐུལ་ཤུགས་ལ་རྐྱེན་སློང་པའམ་ལས་སྣ་ཚོགས་གསོག་ཅིང་། རྒྱུན་དུ་མི་དགེ་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་རྐྱེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྐུལ་ཤུགས་དེས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་འཇུག་པའམ། ཡང་ན་རང་ཉིད་ལ་གནོད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་འཇུག་གི་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ནི། ང་ཚོས་གཞན་ལ་དཀའ་ངལ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐྲུན་པ་དང་སོ་སོ་རང་ལའང་སྡུག་བསྔལ་བཟོ་གི་ཡོད་པ་ནི་བཤད་མི་དགོས་པ་རེད།
ཉོན་མོངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེ་དྲགས་རེད། རིག་གཞུང་སོ་སོའི་འཆར་སྒོའི་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་དེ་གའི་ནང་གི་མི་མང་ཆེ་བས་མྱོང་བཞིན་པའི་ཡོངས་གྲགས་སེམས་ཚོར་གྱི་སྡེ་ཚན་ཐད་སོ་སོའི་འདོད་མོས་ལྟར་དབྱེ་མཚམས་རེ་བཞག་ཡོད་ཅིང་། སྡེ་ཚན་སོ་སོར་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཏན་འབེབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་མིང་ཞིག་འདོགས་ཀྱི་ཡོད། རིག་གཞུང་སོ་སོས་ཡོངས་གྲགས་སེམས་ཚོར་གྱི་མྱོང་བའི་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་དང་། དེ་དག་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་གདམ་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲའི་ལམ་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཆཌ་ཡོང་གི་ཡོད།
རིག་གཞུང་མི་འདྲ་བས་གསལ་བཤད་བྱས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་རྣམས་སྤྱིར་བཏང་ནས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་ཁྱབ་པ་མེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཏོག་ཙམ་མི་འདྲ་བ་ཡོད། དཔེར་ན། ལེགས་སྦྱར་དང་བོད་སྐད་གཉིས་ལ་ཕྲག་དོག་གི་སྐད་དོད་སོ་སོར་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་མང་ཆེ་བར་སྐད་དོད་གཉིས་རེ་ཡོད། ཨིན་ཇིའི་སྐད་ཀྱི་ནང་ “ཇེ་ལ་སི་” (jealousy) ཟེར་བ་ཞིག་དང་། “ཨེན་ཝཱི་” (envy) ཟེར་བ་གཉིས་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཇར་མིན་སྐད་ཀྱི་ནང་ “Eifersucht” དང་ “Neid” ཟེར་བ་གཉིས་ཡོད། དབྱིན་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད་གཉིས་བར་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་ཇར་མིན་གྱི་ཐ་སྙད་དེ་གཉིས་བར་གྱི་ཁྱད་པར་དང་གཅིག་པ་གཅིག་རྐྱང་མ་ཡིན། ལེགས་སྦྱར་དང་བོད་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་སྐད་ཡིག་དེ་གཉིས་ཀ་དང་གཅིག་པ་བསྡད་ཀྱི་མེད། གལ་སྲིད་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཞིག་གིས་ང་ཚོའི་རིག་གཞུང་དང་སྐད་ཡིག་གི་ཐོག་ནས་བཏགས་པའི་སྤྱིར་སྡེ་ཚན་འདིའི་ནང་སེམས་ཚོར་གྱི་དཀའ་ངལ་མྱོང་བ་དང་། དེ་དག་ལས་ཐར་བའི་ཆེད་དུ་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་སྦྱོང་འདོད་ཡོད་ན། དེ་དག་ལ་ང་ཚོས་རྟོག་བཏགས་བྱས་ཡོད་དུས། ང་ཚོས་སོ་སོའི་སེམས་ཚོར་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས་ཉུང་དུ་གཏོང་དགོས་པ་ཆགས་སྲིད་ལ། ནང་ཆོས་ནང་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཁ་ཤས་དང་མཉམ་སྡེབ་བྱས་ནས་མེད་པ་བཟོ་ཐབས་བྱེད་དགོས།
སྐད་འདིར་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཕྲག་དོག་གམ་མིག་སེར་གྱི་དོན་དེ་དབྱིན་སྐད་ནང་གི་ “ཨེན་ཝཱི་” (envy) གྱི་འགྲེལ་བཤད་ལྟར་དོ་སྣང་སྤྲོད་དགོས། གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཐག་ཉེ་པོ་ཡོད། ང་ཚོས་ཕྲག་དོག་གི་སྐོར་ལ་ཟུར་དུ་བགྲོ་གླེང་བྱས་ཟིན་པ་རེད། བྱས་ཙང་། “ཉིན་རེའི་ནང་ཆོས་” ཞེས་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ “འབྲེལ་ལམ་གྱི་ནང་ཕྲག་དོག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཚུལ་” ཞེས་པར་གཟིགས་དགོས།
ཕྲག་དོག་ཟེར་ན་གང་རེད་དམ།
ནང་པའི་གཞུང་ནང་ཕྲག་དོག་ནི་སྡང་འཛིན་གྱི་ཆ་ཤས་སུ་སྡེ་ཚན་ཕྱེ་ཞིང་། ཕྲག་དོག་ནི་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད། ཡང་ན་གྲུབ་འབྲས་བྱུང་ཡོད་པ་སོགས་ལ་དམིགས་ནས་བཟོད་མི་ཐུབ་པའི་མྱོང་ཚོར་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད། དེ་ནི་རང་ཉིད་ལ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་དངོས་སམ། ཡང་ན་རང་ཉིད་ལ་ཐོབ་པའི་གུས་ཞབས་ལ་ཆགས་སེམས་ཆེ་དྲགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་པས། དེ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཚོར་ཞིག་རེད།
འདིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དོན་ནི། ང་ཚོས་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ཆ་ཤས་འགར་དམིགས་ནས་གཞན་ལ་རང་ལས་ལེགས་གྲུབ་ཚགས་ཚུད་པ་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོའི་སེམས་ནང་རྣམ་པ་དེ་ནི་མི་ཚེའི་ནང་གལ་ཆེ་ཤོས་སུ་བཟོས་ནས་དེའི་སྟེང་ལ་སོ་སོའི་རང་མཐོང་གི་འདུ་ཤེས་གཞི་རྟེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེས་ཤུགས་ལ་ “ང་” ཞེས་པ་དེར་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་སྔོན་ཚུད་ཀྱི་ལས་བྲེལ་དང་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་སྟོན་གྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོ་ཕྲག་དོག་ཅན་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་རང་གི་རྙེད་པའམ་རང་ལ་ཐོབ་པའི་གུས་ཞབས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རྦད་དེ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། ང་ཚོས་རང་ལ་ཡོད་པའི་དངུལ་གྱི་གྲངས་འབོར་རམ་སོ་སོ་རྫིག་པོ་དང་མཛེས་མ་ག་ཚོད་ཡོད་པ་དེ་ལ་འཛིན་པ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་རེད། སྡང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་གཞན་གྱི་ལམ་ལྷོང་དང་གྲུབ་འབྲས་ལ་ཕྲག་དོག་དབང་གིས་འདོད་ཆགས་ཤིག་སྐྱེས་ནས་འཁོན་འཛིན་གྱི་གྲུབ་ཆ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཁ་སྣོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་གཞན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་དང་དགའ་བ་སྒོམ་པའི་ལྡོག་ཕྱོགས་དེ་ཡིན་པ་རེད།
ཨིན་སྐད་ནང་གི་ཕྲག་དོག་གམ་མིག་སེར་ནི། ནམ་རྒྱུན་ང་ཚོའི་ཁེ་ཕན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་མི་ཞིག་གི་ཕྱོགས་སུ་སྡང་སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་ཡིན། ཁེ་ཕན་དེ་བདེན་པ་ཡིན་སྲིད་ལ་མིན་ཀྱང་སྲིད། ཡིན་ནའང་དེ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ནས་སོ་སོ་རང་གི་དོན་དང་། རང་ཉིད་ལ་གང་མེད་པའི་ཐོག་ལ་སྔོན་ཚུད་ཀྱི་ལས་བྲེལ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།
དེར་མ་ཟད། ནང་ཆོས་ནང་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པའི་ཕྲག་དོག་དེས་ཨིན་སྐད་ནང་གི་ “ཨེན་ཝཱི་” (envy) ཞེས་པའི་དོན་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་མ་གཏོགས་ཆ་ཚང་སྟོན་གྱི་མེད། ཨིན་སྐད་ནང་གི་མིག་སེར་རམ་ཕྲག་དོག་དེས་གོ་རྒྱུ་ཏོག་ཙམ་ཆེ་བ་ཡོད། དེས་ནང་ཆོས་ནས་གསུངས་པའི་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་དོན་སྣོན་གྱི་ཡོད། བརྣབ་སེམས་ནི་མི་གཞན་ལ་དག་པའི་རྒྱུ་དངོས་ལ་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་འདོད་པའི་བློ་ཞིག་ཡིན། བྱས་ཙང་། དབྱིན་ཇིའི་ནང་གི་མིག་སེར་རམ་ཕྲག་དོག་གི་དོན་ནི། གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཁེ་ཕན་ལ་དམིགས་ཏེ་གདུང་བའམ་སྡང་འཛིན་བྱས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱང་ཁེ་ཕན་དེ་དང་གཅིག་པ་ཞིག་འདོད་པའི་སེམས་བྱུང་ཞིག་ཡིན། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་མི་ཚེའི་ནང་གཞན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་བཟོད་མི་ཐུབ་པའི་སྟེང་ནང་ཆོས་ནས་གསུངས་པ་བཞིན་ང་ཚོས་དེའི་སྟེང་སྒྲོ་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཨིན་སྐད་ནང་གི་ཕྲག་དོག་དེས་གཞན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་དེ་དག་རང་ལ་བྱུང་ན་བསམ་པའི་འདོད་པ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོ་གནས་སྟངས་དེ་དག་ལ་སྐྱོ་པོ་དང་ལྡེང་མིན་གྱི་ཆ་ཡོད་པའམ། ཡང་ན་ང་ཚོ་དེ་ལས་ཚད་མང་བ་དང་འདང་ངེས་བཞིན་པ་ཞིག་སྔོན་ཚུད་ནས་ཡོད་སྲིད་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཕྲག་དོག་དང་བཅས་གང་ཡོད་པ་ལས་མང་བ་དགོས་འདོད་བྱས་ན། ང་ཚོའི་བརྣབ་སེམས་དེ་འདོད་རྔམ་ལ་འགྱུར་གྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་ཕྲག་དོག་དེས་གཞན་རྣམས་རྒྱུ་དངོས་ལོངས་སྤྱོད་གང་ཡོད་པ་དང་འབྲལ་འདོད་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དེ་དག་ལས་བྲལ་ནས་རང་ལ་འཐོབ་འདོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གནད་དོན་དེའི་ཐད་ད་དུང་སེམས་ཚོར་གྱི་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་གནག་སེམས་རེད།
དེ་ལྟར་ཨིན་སྐད་ལྟར། མིག་སེར་རམ་ཕྲག་དོག་དང་བརྣབ་སེམས་གཉིས་མཉམ་སྡེབ་ཀྱིས་འགྲན་སེམས་ཡོང་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཆོས་རྒྱམ་དྲུང་པ་རིན་པོ་ཆེས་ཕྲག་དོག་ནི་ཉོན་མོངས་གང་ཞིག་ང་ཚོ་འགྲན་སེམས་ཆེན་པོའི་ནང་འཁྲིད་པར་བྱེད་མཁན་དང་རྨོངས་ཞེན་གྱི་སྒོ་ནས་རང་ངམ་གཞན་ལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་གསུངས་ཡོད། དེ་ནི་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱི་ལས་ཤིག་སྟེ་ལས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཟེར་བ་དང་འབྲེལ་ནས་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། གཞན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་ཕྲག་དོག་བྱེད་པ་སོང་ཙང་། ཚོང་ལས་དང་རྩེད་རིགས་ནང་འགྲན་བསྡུར་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ལྟར། ང་ཚོས་རང་དང་གཞན་ལ་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱི་མནན་ནས་རང་གི་དབང་འོག་ཏུ་བསྡུ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་། ནང་ཆོས་ནང་ཕྲག་དོག་མཚོན་བྱེད་དུ་རྟ་ལ་དཔེ་བཞག་ཡོད། རྟ་རྒྱུག་འགྲན་བསྡུར་སྐབས་ཕྲག་དོག་ལ་བརྟེན་ནས་རྟ་དེས་རྟ་གཞན་དང་འགྲན་རྩོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། རྟ་གཞན་རྣམས་རང་ལས་མགྱོགས་པར་རྒྱུག་ན་དེ་ལ་བཟོད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
ཕྲག་དོག་དང་འགྲན་སེམས།
ནང་ཆོས་ནང་ཕྲག་དོག་དེ་འགྲན་སེམས་དང་ཧ་ཅང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་བདེན་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ཕྲག་དོག་གིས་འགྲན་སེམས་ཀྱི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ངེས་པ་མེད། མི་ཁ་ཤས་གཞན་ལ་ཕྲག་དོག་བྱེད་པ་ཡོང་སྲིད་ཀྱང་། རང་མཐོང་ཆུང་བའི་དབང་གིས་འགྲན་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་མེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་འགྲན་སེམས་ནང་ཕྲག་དོག་ཡོད་པའི་ངེས་པ་མེད། མི་འགའ་ཞིག་གིས་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་པའི་དམིགས་ཡུལ་རྩ་བ་ནས་མེད་པར་གཞན་དང་མཉམ་དུ་སྤྲོ་པོ་དང་སྣང་བ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་ཆེད་རྩེད་མོའི་རིགས་ལ་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ནང་ཆོས་ནས་ཕྲག་དོག་དང་འགྲན་སེམས་གཉིས་ཐ་དད་དུ་སྟོན་གྱི་ཡོད། དཔེར་ན། སྤྱོད་འཇུག་ནང་རྒྱལ་སྲས་ཆེན་པོ་ཞི་བ་ལྷས། རང་ལས་མཐོ་བ་ལ་ཕྲག་དོག་དང་། མཉམ་པ་ལ་འགྲན་སེམས། དམའ་བ་ལ་ང་རྒྱལ་བཅས་གསུངས་ཡོད། དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་སྐབས་དོན་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདྲ་མཉམ་དུ་བལྟ་བའི་བློ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ནས་གསུངས་ཡོད།
འདིར་ནང་ཆོས་ནས་གསུངས་པའི་དཀའ་ངལ་ནི། “ང་” དམིགས་བསལ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བསམ་པའི་ཚོར་སྣང་དེ་ཡིན། ཚོར་སྣང་དེའི་ནང་ཉོན་མོངས་གསུམ་ག་གཏོགས་ཡོད། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་ “ང་” ནི་དམིགས་བསལ་བྱེད་པར་འོས་བབ་ཚང་བ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་བསམས་ནས་མི་ཚེའི་ནང་མདུན་བསྐྱོད་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། གལ་སྲིད་མི་གཞན་ཞིག་ལམ་ལྷོང་དང་གྲུབ་འབྲས་བྱུང་ན། དེ་ལ་ཕྲག་དོག་དང་འགྲན་སེམས་སྐྱེ་གི་ཡོད། སོ་སོ་ལ་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་ལམ་ལྷོང་དང་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་ཡོད་ནའང་། ད་དུང་མི་གཞན་དེ་ལས་རྒྱལ་ཐབས་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་དགོས་ཀྱི་ཡོད། བྱས་ཙང་། འདིར་ཕྲག་དོག་ནི་ “ང་” ཞེས་པའི་ཚོར་བ་ཤུགས་དྲག་ཡོད་པ་དེ་དང་སོ་སོ་རང་ཉིད་གཅིག་པུའི་དོན་དུ་སྔོན་ཚུད་ཀྱི་ལས་བྲེལ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། ང་ཚོས་སོ་སོར་ལ་བསམ་བློ་བཏང་བ་ནང་བཞིན་གཞན་ལ་བསམ་བློ་མི་གཏོང་བར། སོ་སོ་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་ཡིན་བསམ་གྱི་ཡོད།
“ང་” དང་ “ཁྱོད་” ཅེས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་འཁྲུལ་སྣང་གི་གཞི་རྟེན་དེ་བཅོས་ཡག་གི་ཆེད་དུ་ནང་ཆོས་ནས་ཕྲག་དོག་དང་། འགྲན་སེམས། ང་རྒྱལ་སོཌ་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱས་པའི་དཀའ་ངལ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལ་གཉེན་པོ་བསྟན་ཡོད། ང་ཚོས་མི་ཚང་མ་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པ་ཤེས་ནས་བལྟ་དགོས། མི་ཚང་མར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་རྩ་བའི་ནུས་པ་གཅིག་མཚུངས་པ་ཡོད་ཅིང་། བདེ་བ་འདོད་པ་དང་ལམ་ལྷོང་ཡོང་བར་འདོད་པ། སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་དང་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བར་མི་འདོད་པའང་གཅིག་པ་ཡིན། མི་ཚང་མར་བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཐོབ་ཐང་དང་སྡུག་བསྔལ་འདོར་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་གཅིག་པ་ཡོད། དེའི་ཐོག་ “ང་” ཞེས་པ་དེ་ལ་དམིགས་བསལ་གང་ཡང་མེད། ནང་ཆོས་ནས་ད་དུང་མི་ཚང་མར་ཉེ་རིང་མེད་པར་བདེ་བ་འབྱུང་ན་བསམ་པའི་བྱམས་བརྩེ་སློབ་ཀྱི་ཡོད།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དང་བྱམས་བརྩེའི་ཐོག་ནས་ང་ཚོས་མི་ཚང་མ་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པ་བལྟ་ཚུལ་དེ་ཧ་གོ་བའི་སྐབས་སུ། གཞན་ལ་རང་ལས་ལྷག་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར། གཞན་དང་མཉམ་དུ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གྱི་གུ་ཡངས་པོའི་འབྲེལ་བ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་མི་ཚང་མར་བདེ་བ་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཁོང་ཚོའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་བྱེད་ཀྱི་རེད། སོ་སོ་དང་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་འགྲན་སེམས་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ང་ཚོས་གཞན་ལ་ཉེ་རིང་མེད་པར་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་རེད། རང་ཉིད་ལས་གྲུབ་འབྲས་དམན་པ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ང་རྒྱལ་ངང་སྡང་མིག་བལྟ་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ་རང་ངོས་ནས་དེར་རོགས་རམ་བྱེད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་རེད།
ཕྲག་དོག་དང་འགྲན་སེམས་ལ་རིག་གཞུང་གི་ཤུགས་རྐྱེན།
ནང་པའི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་ཐབས་ལམ་རྣམས་ཧ་ཅང་ཚད་མཐོ་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རང་ང་ཚོའི་རྒྱུད་ལ་ཤུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྲག་དོག་དང་འགྲན་སེམས་རྣམས་ཤུགས་ཆེ་རུ་དང་། སྟོབས་ཆེ་རུ། དེ་ག་ནང་བཞིན་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་རིག་གཞུང་བྱེ་བྲག་ཅིག་གི་རིན་ཐང་གི་ཤན་ཞུགས་སྐབས་དེ་དག་ལག་ལེན་དུ་འགེལ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡོད་པ་བསྟན་ཡོད། གང་ལྟར་ཡང། ཕྲུ་གུ་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་སོ་སོར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ན་དགའ་བ་དང་མ་ཐོབ་ན་མི་དགའ་བར་ངུ་གི་ཡོད་པ་ནི་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། དེའི་སྟེང་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རིག་གཞུང་མང་པོས་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མང་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལེགས་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་འོག་ཏུ་འཚོ་བའི་རྣམ་གཞག་རན་ཤོས་དེ་གནས་ཡོད་ཅིང་། དེས་འགྲན་བསྡུར་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། གཞི་རྩའི་མི་ཚེའི་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་ཏུ་སྐྲུན་གྱི་ཡོད། དེར་མ་ཟད། ནུབ་ཕྱོཌ་ཀྱི་རིག་གཞུང་གིས་ལམ་ལྷོང་དང་རྒྱལ་ཁའི་གལ་གནད་ལ་ཆགས་ཞེན་དང་བཅས་ཏེ་རྩེད་རིགས་འགྲན་སྡུར་དང་། འཛམ་གླིང་ནང་གི་གྱད་རྩལ་པ་ཡག་ཤོས་དང་མི་ཕྱུག་ཤོས་རྣམས་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་ལ་སྐུལ་མ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དེ་བཞིན་མང་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ལམ་ལུགས་དང་འོས་ཤོག་འཕེན་པའི་ནང་འགྲན་བསྡུར་ཡོང་བའི་སྐབས་སུ། ང་ཚོ་རང་ཉིད་འོས་མི་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། ལས་གནས་དེའི་ཆེད་རང་ཉིད་སོ་སོའི་ཁ་གཏད་དེ་ལས་འཇོན་ཐང་ཆེ་ལུགས་ཡོད་སྐོར་མི་མང་ཁྲོད་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོངས་གྲགས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་བཞིན། དྲིལ་བསྒྲགས་ཆེད་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཐ་ན་སོ་སོ་སྒེར་གྱི་མི་ཚེའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་ཁ་གཏད་འོས་མིའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་འཚོལ་ཐབས་སུ་འབད་རྩོལ་དྲག་པོ་བྱེད་ཅིང་། ཁ་གཏད་འོས་མི་རྣམས་ལ་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་འུད་གཏམ་སྒྲོག་པ་དང་། དེ་དག་ལ་མི་མང་གི་ཡིད་ཆེས་བརླག་ཐབས་ཆེད་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་པ། མི་མང་པོ་ཞིག་གི་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྲག་དོག་དང་འགྲན་སེམས་ལ་གཞིར་བྱས་པའི་སྤྱོད་ལམ་དེ་རིགས་བསྔགས་བརྗོད་འོས་པ་དང་དྲང་བདེན་ཞིག་ཡིན་པར་བལྟ་གི་ཡོད། འདིར་ནང་ཚོས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཨིན་སྐད་ནང་བསྒྱུར་སྐབས་ “jealousy” དང་ “envy” གཉིས་ཀྱི་སེམས་ཚོར་གྱི་ནུས་ཤུགས་གཅིག་པ་ཡིན་ཡང་། ཨིན་སྐད་ནང་གི་ “jealousy” དེ་ “envy” ལས་རན་པ་ཡོད།
ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་གཞན་ལ་མཐོང་ཆུང་བྱེད་མཁན་ལ་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་པ་དང་། གཞན་རྣམས་རང་ལས་ལེགས་པ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་དག་ནི་ངན་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་གཤིས་ཡིན་པར་བརྩི་གི་ཡོད། དོན་ངོ་མར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་རྩ་བ་དང་པོ་ནི། རང་གིས་རང་ལ་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་པ་དང་རང་ལས་དམའ་བར་ཁྱད་གསོད་ནམ་ཡང་མི་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། འོས་བསྡུའི་སྐབས་འོས་ཤོག་འཕེན་མཁན་ཚོ་ལ་ཚིག་རྩུབ་དེ་ལྟར་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་པ་ཡོང་གི་ཡོད། དེའི་ཀུན་སློང་གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཕ་རོལ་གྱི་མི་དེས་བཤད་པའི་གཏམ་གླེང་ལས་ཁེ་སང་ལེན་འདོད་དང་། བསྟོད་ར་འཐོབ་འདོད། བརྩེ་བ་འཐོབ་འདོད། གུས་བཀུར་འཐོབ་འདོད་སོགས་ཀྱི་འདོད་པ་དང་། ཁྱད་གསོད་བྱས་པའི་མི་དེའི་ཕྲག་དོག་ལ་ངེས་བཤད་བྱས་པ་དེ་ཡིན། ང་ཚོས་བདེན་རྫུན་གང་སྨྲས་ཀྱང་ཁྱད་པར་བཟོ་གི་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། རང་ཉིད་ལ་མཚོན་ན་ཡིན་ལུགས་ཚུལ་མཐུན་ངང་ “ང་ལ་ཡོན་ཏན་གང་ཡང་མེད། ངས་གང་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མེད་” ཅེས་བརྗོད་སྐབས། དེ་ནི་བསྔགས་བརྗོད་འོས་པར་ལྟ་གི་ཡོད། བྱས་ཙང་། འོས་ཤོག་ཆེད་དམངས་གཙོའི་འོས་བསྡུའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཕྱི་སྲོལ་ཡིན་ཅིང་། བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་ལག་བསྟར་བྱས་ན་དོན་དག་སྒྲུབ་རྒྱུ་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་རེད།
ངས་ལས་གནས་འདིའི་ལས་འགན་འཁུར་གྱི་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཙམ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྟགས་དྭོགས་གཞི་ཅན་ཞིག་དང་གཞན་ཕན་གྱི་བསམ་བློ་མེད་པའི་ཀུན་སློང་ཞིག་ཡིན་པར་བརྩི་གི་ཡོད། ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་བསྟུན་མཁས་ཀྱི་ནང་འགྲིག་ཡོང་སྲིད་པ་གཅིག་པུ་དེ་ནི། ཁ་གཏད་དང་འགྲན་བསྡུར། སྐྱོན་བརྗོད་སོགས་ཅི་ཡང་མ་བྱས་པར། འོས་མི་རང་གིས་གཏམ་བཤད་བྱ་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ་འོས་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཅིག་གིས་འོས་མི་དེའི་ཡོན་ཏན་དང་གྲུབ་འབྲས་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། འོན་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ཧ་ལམ་བྱས་ཐུབ་མེད་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ནས། དཔེར་ན། སྐུ་དྲག་རིགས་རྒྱུད་དང་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ལྟ་བུ་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་འོས་མི་རྣམས་ལ་འདོད་མོས་ཡོད་མེད་སྐད་ཆའང་མ་དྲིས་པར་འོས་མིར་བསྐོ་འཛུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གལ་ཏེ་ཁོང་ཚོས་ལས་གནས་དེར་ཞུགས་རྒྱུར་འདོད་མོས་མེད་ཅེས་བརྗོད་ན། དེ་ནི་ཡིན་ལུགས་ཚུན་མཐུན་དང་གཉེམ་ཆུང་གི་རྟགས་ཤིག་ཏུ་བརྩི་གི་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ལམ་སེང་ཁས་ལེན་བྱས་ན། དེས་དབང་ཆ་ལ་ང་རྒྱལ་དང་འདོད་རྔམ་ཡོད་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད། བསྐོ་བཞག་བྱས་ཟིན་པའི་གང་ཟག་ཅིག་གིས་ཁས་མི་ལེན་པ་བྱེད་མཁན་ནི་ཕལ་ཆེར་མི་སྲིད་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་དྲིལ་སྒྲོག་གི་ལས་འགུལ་མ་སྤེལ་བའི་སྒོ་ནས་འོས་འཕེན་བརྒྱུད་རིམ་མཇུག་རྫོགས་ཀྱི་ཡོད། མི་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱིར་བཏང་ནས་སུ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དེར་འོས་ཤོག་འཕེན་གྱི་ཡོད།
དེར་བརྟེན། རྒྱལ་ཁ་གཞན་ལ་སྤྲད་དེ་ཕམ་ཁ་རང་གིས་བླངས་ཏེ། གཞན་གྱི་རྒྱལ་ཁ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་བྱེད་པའི་ནང་པའི་ཐབས་ལམ་ནི། ནུབ་ཕྱོགས་པར་མཚོན་ན། ཐབས་ཤེས་རན་ཤོས་ཞིག་མ་ཡིན། ཁོང་ཚོ་ནི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དྲིལ་སྒྲོག་བྱེད་སྟངས་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤུགས་དྲག་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ནུབ་ཕྱོགས་པ་ལྟར། ཐོག་མར་ང་ཚོས་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་གི་རིན་ཐང་གི་ཁུངས་ཐུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་སླར་ཡང་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས་པ་དང་། རིན་ཐང་དེ་དག་ཁས་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྲག་དོག་དང་འགྲན་རྩོད་སོགས་ཆོས་ལ་གཞིར་བྱས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས། དེ་ཡང་རང་ཤུགས་ཀྱིས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དེ་དག་སེལ་ཐབས་མ་བྱས་གོང་དུ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས།
ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཐོག་ནས་རྩ་བ་ཚུགས་པའི་ཕྲག་དོག་དང་འགྲན་སེམས་ཀྱི་ལྟོས་གྲུབ་རྣམ་གཞག་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པར་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བའི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་ཁྲོམ་ར་ཡིན། རྒྱ་གར་ནང་རས་ཆའི་ཁྲོམ་ར་དང་། རྒྱན་ཆའི་ཚོང་ར། སྔོ་ཚོད་ཀྱི་ཁྲོམ་ར་སོགས་ཡོད། ཁྲོམ་ར་དེ་དག་ཚང་མ་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་བྱས་ནས་ཚོང་ཁང་དང་ཁྲོམ་སྟེགས་བཙུགས་ཏེ། ཧ་ལམ་ཚང་མས་དངོས་ཟོག་འདྲ་པོ་འདྲ་པོ་ཚོང་གི་ཡོད། ཚོང་པ་མང་ཆེ་བ་ཕན་ཚུན་གྲོགས་པོ་དང་འཆམ་པོ་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ནམ་རྒྱུན་ཚོང་ཁང་གི་ཕྱི་ལོགས་སུ་མཉམ་དུ་ཇ་འཐུང་ནས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། བྱས་ཙང། ཁོང་ཚོའི་བསམ་བློ་འཁྱེར་ཕྱོགས་དེ་ནི་ཚོང་ཟོག་བྲིན་རྒྱུག་དང་མི་རྒྱུག་དེ་སོ་སོའི་ལས་ལ་རག་ལུས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
འཁྲུལ་སྣང་གི་གཞི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྲག་དོག
ང་ཚོས་གོང་དུ་མཐོང་བ་ལྟར། ཕྲག་དོག་ནི་གནས་སྟངས་ཤིག་གི་ནང་མི་གཞན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་བཟོད་མི་ཐུབ་པའི་སྒོ་ནས། དཔེར་ན། གཞན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལྷོང་ལྟ་བུར་སྒྲོ་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལ་ཕྲག་དོག་སྐྱེས་ནས་གཞན་གྱི་ཚབ་ཏུ་རང་ཉིད་ལ་དེ་འདྲ་ལམ་ལྷོང་བྱུང་ཡོད་ན་ཅི་མ་རུང་བསམ་གྱི་ཡོད། མི་ཞིག་ལ་གཞན་ནས་བྱམས་པ་དང་གཅེས་སྐྱོང་ཤིག་ཐོབ་པའི་སྐབས་སུ། འདི་ལ་ཁྱད་པར་འགྲོ་གི་ཡོད། ང་ཚོས་ཀྱང་དེ་ག་ནང་བཞིན་བྱམས་པ་དང་གཅེས་སྐྱོང་དེ་གཞན་གྱི་ཚབ་ཏུ་རང་ཉིད་ལ་ཐོབ་ན་བསམ་གྱི་ཡོད།
འདི་ལྟ་བུའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཕྲག་དོག་ནི་འཁྲུལ་སྣང་གཉིས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་ཡང་རྨོངས་པ་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་མི་ཤེས་པ་ཙམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས། ང་ཚོའི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པའི་འཆར་སྣང་སྐྲུན་གྱི་ཡོད། འཁྲུལ་སྣང་གཉིས་ལས། དང་པོ་དེ་ནི། གཉིས་སྣང་ཅན་ཏེ། (༡) “ང་” ཞེས་པ་དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་འཐོབ་པ་དང་རྙེད་པའི་འོས་འབབ་ཡོད་དགོས་པའི་ཚུགས་ཐུབ་རྡོག་རྡོག་ལྟར་སྣང་ནའང་། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་ཡོང་གི་མེད། (༢) “ཁྱོད་” ཅེས་ཚུགས་ཐུབ་ཏུ་རྡོག་རྡོག་ཡོད་པར་བཟུང་སྟེ། གཅིག་འཐོབ་པའི་འོས་འབབ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཡིན། སྣང་མེད་དུ་ང་ཚོའི་བསམ་པར། འཛམ་གླིང་འདིས་རང་ལ་སྤྲོད་འཇལ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། དེ་མི་གཞན་ལ་ཐོབ་ན་དྲང་བདེན་མེད་པར་ཚོར་གྱི་ཡོད། ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་དང་ཕམ་མཁན་ཞེས་ཚུགས་ཐུབ་གནས་པའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་དང་། མི་རྣམས་བདེན་པར་གྲུབ་ཅིང་རྡོག་རྡོག་ཚུགས་ཐུབ་ཡོད་པར་སྣང་བའི་སྡེ་ཚན་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒམ་ཆུང་ནང་རྙེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་ཆ་བཞག་སྟེ། ང་ཚོས་རང་ཉིད་ཚུགས་ཐུབ་དང་རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཕམ་ཁ་བྱུང་མཁན་གྱི་སྡེ་ཚན་བཞག་པ་དང་། གཞན་རྣམས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་གྱི་ཚུགས་ཐུབ་རྟག་པར་གནས་པའི་སྡེ་ཚན་དེའི་ནང་འཇོག་གི་ཡོད། ང་ཚོས་རང་ཉིད་མ་གཏོགས་མི་གཞན་ཚང་མ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་གྱི་སྡེ་ཚན་ནང་དུའང་བཞག་སྲིད། ང་ཚོས་སྡང་འཛིན་སྐྱེ་བ་ཙམ་མ་ཟད། ནག་ཉེས་ཅན་ལྟ་བུའང་ཚོར་གྱི་ཡོད། དེས་སེམས་ནང་ “ང་ཐབས་སྐྱོ་བ་ལ་” ཞེས་གདུང་བའི་བསམ་བློ་ལ་འཛིན་པ་སྐྱེ་འཇུག་གི་ཡོད།
སྤྱོད་ལམ་གྱི་ལས་འབྲས་ཐད་མྱོང་བ་མེད་པའམ་རྨོངས་པ་དེ་ནམ་རྒྱུན་ཕྲག་དོག་དང་མཉམ་དུ་འགྲོགས་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། མི་ཞིག་གོ་གནས་སྤར་བའམ་དེ་ལ་གཞན་ཞིག་གིས་བྱམས་བརྩེ་སྤྲད་ན། དེ་ལྟར་ཐོབ་པར། གང་ཡང་བྱས་མེད་པའམ་འོས་འབབ་ཡོད་མེད་ཤེས་ཀྱི་མེད་ལ་ཁས་ལེན་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མེད། དེར་མ་ཟད། ང་ཚོས་དེའི་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཡང་མ་བསགས་པར་རང་ལ་ཐོབ་དགོས་པ་བསམ་གྱི་ཡོད། ཡང་མིན་ན། སོ་སོས་དཀའ་ལས་མང་པོ་བརྒྱབ་ཀྱང་དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་མེད་པར་ཚོར་གྱི་ཡོད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས། ང་ཚོའི་རྨོངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་མཚན་རྩ་བ་ནས་མེད་པར་རང་ངོར་སྣང་དུ་འཇུག་གི་ཡོད་པའམ། ཡང་ན་སོ་སོ་གཅིག་པུས་གང་བྱས་པ་ཙམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་རྣམས་དངོས་སུ་ཡོང་བར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
འཁྲུལ་སྣང་ལ་དཔྱད་ཞིབ།
ང་ཚོས་འཁྲུལ་སྣང་གཉིས་པོ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་དགོས། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནང་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་རྩ་བ་འཛིན་ས་ནི་འགྲན་རྩོད་རེད། ཅེས་རིག་གཞུང་གིས་ང་ཚོར་བསླབ་ཡོད། དེ་ཡང་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་པའི་སྐུལ་འདེད་དང་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ཡག་ཤོས་ལྟ་བུ་རེད། འོན་ཀྱང་ཐོག་མའི་བརྗོད་པ་ནི་བདེན་པ་མིན་ཀྱང་སྲིད། ཡིན་ནའང་གལ་སྲིད་ང་ཚོས་དེ་ཁས་ལེན་བྱས་ན། དེ་ནས་ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ནས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་དང་ཕམ་ཁ་འཁུར་མཁན་ཞེས་ལྟོས་མེད་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་ནང་རང་བཞིན་གྱིས་ཆ་བགོས་བྱས་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་སྲིད། དེའི་རྗེས་འབྲས་སུ་ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་འདི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་དང་ཕམ་ཁ་འཁུར་མཁན་ཞེས་བརྟན་ཚུགས་པའི་རྟོག་པའི་སྡེ་ཚན་ནང་ཡོད་པར་སེམས་ནང་ཤར་བ་དང་། དེ་ག་ནང་བཞིན་རྟོག་པའི་ཆ་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་རང་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་ལྟ་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཤད་མི་དགོས་པ་རེད།
མ་གཞི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་དང་། ཕམ་ཁ་འཁུར་མཁན། འགྲན་བསྡུར་བཅས་ནི་བྱ་དངོས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་འགྲེལ་བཤད་ཆེད་བེད་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཡོང་སྲིད་ཀྱང་། དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་མཐོང་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ང་ཚོས་ཤེས་དགོས་ཀྱི་ཡོད། རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་དང་ཕམ་ཁ་འཁུར་མཁན་ནི་བློས་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན། དེ་དག་ནི། དཔེར་ན། རྒྱུག་རྩལ་འགྲན་སྡུར་ཞིག་གི་སྐབས་ཨང་དང་པོ་སླེབས་པ་དང་། མི་གཞན་ཞིག་གོ་གནས་སྤོར་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ་རང་ཉིད་སྤར་བ། ཡང་ན་འཛད་སྤྱོད་པའམ་སློབ་མ་ཞིག་གཞན་ལ་ཤོར་བ་ལྟ་བུའི་བྱུང་རྐྱེན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་པར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྟབས་བདེའི་སེམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོའི་ “ཡག་པོ་” ཞེས་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་སྟངས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རྣམས་ “ཡག་པོ་” དང་ “ཡག་པོ་མིན་པ་” ཞེས་པའི་སྡེ་ཚན་ནང་ལས་སླ་པོར་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཐུབ།
དེ་ལྟ་བུའི་གཉིས་སྣང་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་སྡེ་ཚན་རྣམས་རྟོག་བཟོ་ཙམ་ཡིན་པ་ང་ཚོས་ཤེས་པའི་སྐབས་སུ། “ང་” དང་ “ཁྱོད་” ཅེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའམ་སྡེ་ཚན་རང་སྐྱ་བ་དེའི་ནང་བཅུག་ནས་སྒོ་རྒྱག་བཞག་པ་ཞིག་མེད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་གི་ཡོད། ང་ཚོ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕམ་མཁན་ཞིག་མིན་པ་དང་། རང་ཉིད་ཕམ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པར་བསམས་ནས། མཐར་ང་ཚོས་ “དོན་དམ་གྱི་ང་” དེ་ཕམ་ཁ་ཁྱེར་མཁན་ཡིན་པའི་བདེན་པ་དེ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་འདྲའི་ “ང་ཐབས་སྐྱོ་བ་ལ་” བསམ་པ་དང་། འཛད་སྤྱོད་པ་ཞིག་གཞན་ལ་ཤོར་བ་ལས་གཞན་པའི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ང་ཚོར་ཡོད་པས། དེ་དག་དོན་དམ་གྱི་ “ང་” ཡིན་པ་ལྟ་བུར་དེའི་སྟེང་དུ་ག་རེ་བྱས་ནས་གནས་ཀྱི་ཡོད་རེད།
དེར་མ་ཟད། ང་རང་ “ཐབས་སྐྱོ་བ་ལ།” ཞེས་དང་། “བྱིས་ཕྲུག་ཁྱོད་” ཅེས་བསམ་བློ་གཏོང་བའི་ང་ཚོའི་ཚད་བཀག་གི་བསམ་བློ་དང་སྔོན་ཚུད་ཀྱི་ལས་བྲེལ་རྐྱེན་པས་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད་པར་ལེགས་གྲུབ་དང་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བ། ཐོབ་པ་དང་ཤོར་བ་སོགས་འབྱུང་བ་འདྲ་པོ་ཡོད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་། ང་ཚོར་གང་བྱུང་བ་དེ་དྲང་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་བསམ་བློ་འཁོར་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། འཛམ་གླིང་ནང་གང་བྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་མ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། དེར་བརྟེན། རང་དང་གཞན་ལ་གང་བྱུང་བ་རྣམས་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། རྐྱེན་དེ་དག་ཚང་མ་འདིར་བརྗོད་རྒྱུ་དེ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན།
ང་ཚོས་འཁྲུལ་སྣང་དེ་གཉིས་ (རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་དང་ཤོར་མཁན། རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་མེད་པར་བྱུང་བའི་ཆོས།) དཔྱད་ཞིབ་བྱས་ནས་རྟོག་བཟོ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་སྐབས། དྲང་བདེན་མིན་པའི་ང་ཚོའི་ཚོར་སྣང་ཞི་ལྷོད་དུ་གཏོང་གི་ཡོད། རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྲག་དོག་གི་འོག་ཏུ་གང་གྲུབ་པ་དང་བྱུང་བ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཙམ་ཡོད། ང་ཚོའི་འཛད་སྤྱོད་པ་ཅིག་གཞན་ལ་ཤོར་བ་དང་ད་ལྟ་གཞན་ལ་དག་ཡོད། དེས་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་བསྒྲུབ་དགོ་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་འཇུག་གི་ཡོད། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་གཞན་ཞིག་ལ་གྲུབ་འབྲས་འཐོབ་ཀྱི་འདུག་བསམས་ནས་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོས་ཕལ་ཆེར་མི་དེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པའི་ཐད་ལ་བློ་བསྐྱེད་ཐོབ་པར་བྱེད་ཆོག །དེས་སོ་སོའི་ངོས་ནས་ཇི་ལྟར་གྲུབ་དགོས་མིན་བལྟ་ཞིབ་བྱེད་ཐུབ་པ་བཟོ་གི་ཡོད། ང་ཚོས་གཉིས་སྣང་དང་ཚུགས་ཐུབ་རྡོག་རྡོག་ཏུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ལ་ཡོངས་སུ་འགེབས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྲག་དོག་ཅན་དང་མིག་སེར་ཅན་ཆགས་ཀྱི་ཡོད།
ཕྱོགས་བསྡོམས།
དེ་འདྲ་སོང་ཙང་། ནང་པའི་ལུགས་ལྟར་ཕྲག་དོག་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་དང་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ལྟ་ཚུལ་ལྟར་གང་བྱས་ཀྱང་། ནང་ཆོས་ནས་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཕྲག་དོག་འདི་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཆེད་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཡོད། སྤྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་ག་ཚོད་ཅིག་ཕྲད་ཀྱང་། གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་རིག་གཞུང་གི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས། སྒོམ་ཉམས་ལེན་བྱས་པ་བརྒྱུད་ང་ཚོས་ཐབས་ལམ་འདྲ་མིན་སྦྱོང་བརྡར་བྱས་ན། ང་ཚོས་མྱོང་བཞིན་ཡོད་སྲིད་པའི་སེམས་ཚོར་གྱི་དཀའ་ཚེགས་རྣམས་ལ་འོས་འཚམ་གྱི་གཉེན་པོ་བསྟེན་ནས་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐུབ།།


text:
གསལ་བསྒྲགས།
[facetwp facet="keyword_filter"]
[facetwp facet="content_types"]
[facetwp facet="categories"]
[facetwp facet="tags"]
[facetwp sort="true"]
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༥ རེས་གཟའ་ལྷག་པ། ༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ནས་བཟུང་འཛིན་རིམ་བཅུ་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཡིག་རྒྱུགས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༥ ལོན་པ་དང་། བོད་ཡིག་སློབ་ཚན་ཐོག་ཉུང་མཐར་བརྒྱ་ཆ་ ༧༥ ལོན་པའི་བོད་རིགས་རྩེ་ཕུད་སློབ་མ་གྲངས་བཅུ་ལ་སྲིད་སྐྱོང་གཟེངས་བསྟོད་ཀྱི་ལག་འཁྱེར་དང་ལེགས་སྐྱེས་ཧིན་སྒོར་ ༢༥,༠༠༠།༠༠ གནང་རྒྱུ་ཡིན་པས། དེ་དོན་བརྒྱ་ཆ་སོན་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ནས་གཤམ་འཁོད་དགོས་ངེས་ཡིག་ཆ་ཁག་ལ་དག་མཆན་བཀོད་དེ་ཕྱི་ལོ་… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ རེས་གཟའ་མིག་དམར། ༄༅། །བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་སྲིད་ཁྱབ་ཁོངས་རྡ་ས་བྱམས་པ་གླིང་རྒས་གསོ་ཁང་དུ་གཉེར་པ་ ༡ ཆོད་གན་ངོ་བོའི་ཐོག་བསྐོ་གཞག་ཞུ་རྒྱུར་སོང་ཆ་རྐྱེན་དང་དགོས་མཁོའི་ཡིག་ཆ་ཁག་གཤམ་གསལ་ལྟར་ཚང་དགོས་རྒྱུ། ཆ་རྐྱེན་དང་དགོས་མཁོའི་ཡིག་ཆ། ༡། ནང་སྲིད་སྐོུ་དྲུང་ཆེ་མཆོག་གི་མཚན་ཐོག་རང་ཉིད་ལས་དོན་དེར་དོ་དབྱིངས་ཡོད་པའི་ཞུ་སྙན་འབུལ་དགོས་རྒྱུ། ༢། ཉུང་མཐའ་འཛིན་རིམ་བརྒྱད་པ་ཐོན་པའི་ལག་འཁྱེར་ཡོད་པ་དེ་དང་མཚུངས་པའི་ཤེས་ཚད་ལག་འཁྱེར་ཡོད་ན་འཐུས་རྒྱུ། འཛིན་རིམ་བཅུ་པ་དང་བཅུ་གཉིས་དེ་ལས་འགལ་བའི་ལག་འཁྱེར་ཡོད་པ་དང་དེ་མཚུངས་གཉེར་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་ཚེ་དམིགས་བསལ་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུ། ༣ བོད་དབྱིན་གཉིས་བྲིས་ཀློག་ཐུབ་པ་དང་ཧིན་དི་དང་དབྱིན་ཇི་གཉིས་ཀྱི་སྐད་རང་སྐྱ་འཕེར་བ་དགོས་རྒྱུ།… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༨ རེས་གཟའ་ལྷག་པ། ༄༅། །བོད་མིའི་དྭང་བླངས་འཕྲོད་བསྟེན་ཚོཌ་པའི་སྐོར་བསྐྱོད་ལས་གཞིའི་ཆེད་རྡ་སར་ཆོད་གན་སྨན་ཞབས་གཅིག་གི་ས་སྟོང་ཡོད་ན། རང་རེའི་སྤྱི་ཚོཌ་ཁྲོད་ཞུགས་འདོད་ཡོད་མཁན་རྣམས་ནས་འཚང་སྙན་ཕུལ་སྐབས་ཚང་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་གཤམ་གསལ། དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་གཞན། ༡། སྨན་ཞབས་ General Nursing or B.Sc. Nursing ཐོག་ལོ་གཉིས་ལས་མྱོང་ཅན། ༢།… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༨ རེས་གཟའ་ལྷག་པ། ༄༅། །ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་སློབ་ཏུ་དུས་ཡུན་རིང་ཐུང་འདྲ་མིན་ཐོག་ལས་བྱེད་འོས་སྦྱོང་དང་ཟབ་སྦྱོང་སྔ་རྗེས་ཕུལ་བའི་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་དུ་ཚུད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་དོན་དངོས་ཕན་ཐོགས་གང་ལེགས་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་ ༡༥ པའི་བཀའ་ཤག་གི་དགོངས་གཞི་དང་བསྟུན་ཏེ་ཨ་རི་ (USAID) ལས་གཞིའི་རོགས་སྐྱོར་འོག་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་ལས་བྱེད་ཀྱི་དམིགས་སྒོར་དུས་ཐུང་ཐེངས་བཞི་པའི་དུམ་བུ་གཉིས་པའི་འོས་སྦྱོང་དེ་ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་སློབ་ཏུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡ ནས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་ཟླ་གྲངས་… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༤ རེས་གཟའ་ལྷག་པ། ༄༅། །བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སྦེལ་ཀོབ་དང་། ཏི་ཛུ། ཨོ་ཌི་ཤ་བཅས་ཀྱི་ས་གནས་སུ་སོ་ནམ་སློབ་སྟོན་པའི་ས་མིག་གྲངས་ ༤ ཁ་སྐོང་ཆེད་ཆོད་གན་གྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་བསྐོ་གཞག་གནང་རྒྱུ་ལགས་ན་གཤམ་གསལ་གྱི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་རིགས་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་འཐུས། ཀ༽ དགོས་མཁོའི་ཆ་རྐྱེན། ༡། ཤེས་ཚད། ཉུང་མཐར་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཉིས་ཐོན་པའམ།… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༦ རེས་གཟའ་མིག་དམར། ༄༅། །འདི་གར་ཚོགས་དྲུང་ལས་ཁུངས་ནས་བཏང་གནས་ནང་འཁོད་དོན། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་བཞི་བཅུ་པ་ནང་གསལ་ལྟར་སྐབས་ ༡༦ པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་དགུ་པ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ རེས་གཟའ་མིག་དམར་ནས་ཟླ་ ༣ ཚེས་… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༡ རེས་གཟའ་ཕུར་བུ། ༄༅། །འདི་གར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་བཏང་གནས་ནང་འཁོད་དོན། བོད་སྨྱུག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཐོག་སྙན་ངག་འགྲན་བསྡུར་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་གྲུབ་འབྲས་གཤམ་གསལ། རྩོམ་ཡིག་དཔྱད་ཞིབ་པ། ༡༽ ན་ག་སངས་རྒྱས་བསྟན་དར་ལགས། ༼ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་རིག་གཞུང་ཉམས་ཞིབ་པ། ༽ ༢༽ བསྟན་འཛིན་བདེ་སྐྱིད་ལགས། ༼… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༨ རེས་གཟའ་ཟླ་བ། ༄༅། །བོད་མིའི་དྭང་བླངས་འཕྲོད་བསྟེན་ཚོགས་པའི་ལས་ཁུངས་སུ་རྩིས་པ་གཅིག་གི་ས་སྟོང་ཡོད་ན། རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་གོང་གསལ་ས་མིག་ཐོག་ཞུགས་འདོད་ཡོད་རིགས་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་སྐབས་ཚང་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་གཤམ་གསལ། དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་གཞན། ༡། ཉུང་མཐར་ B.Com ཐོན་པའི་ལག་འཁྱེར། ༢། དང་བླངས་དཔྱ་དངུལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༡ རེས་གཟའ་ཕུར་བུ། ༄༅། །ལྡི་ལི་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་དབུས་ཡིག་ཚང་དུ་སྤྱི་ཁྱབ་རྩིས་པ་ཛ་དྲག་དགོས་གལ་གྱིས་ལས་བྱེད་ངོ་མ་ཐོག་ས་མིག་སྟོང་པ་ཡོད་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་ཞུགས་བློ་ཡོད་རིགས་སོ་སོའི་ལག་འཁྱེར་ཡིག་ཆ་ཁག་དང་སྦྲགས་གཤམ་གསལ་ཁ་བྱང་ཐོག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༥ འགྱངས་མེད་སྙན་ཞུ་དང་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཞིག་ Curriculum Vitae སྦྲག་ཐོག་གམ་གློག་འཕྲིན་བརྒྱུད་ཡང་ན་ལྡི་ལི་ཤེས་དཔར་དབུས་ལས་ཁུངས་ལ་ཐད་ཀར་འབུལ་དགོས་རྒྱུ། སྙན་ཞུ་ནང་སོ་སོའི་ཁ་བྱང༌།… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༤ རེས་གཟའ་ཟླ་བ། ༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ལས་བྱེད་ས་མིག་སྟོང་པ་ཐོན་པར་ཁ་སྐོང་ཆེད་གསར་འདེམས་བསྐོ་གཞག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ན། གཤམ་གསལ་ས་མིག་སོ་སོའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་དོན་དམ་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ འདོད་ཡོད་རིགས་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་འཐུས། སྤྱིར་བཏང་ལས་བྱའི་སྡེ་ཚན་ཁོངས་ལས་ཁུངས་དོ་དམ་པ་ ༠༡ དང་གཞོན་དྲུང་ ༠༡ བཅས་བསྡོམས་ལས་བྱེད་གསར་བསྐོ་ ༠༢ བྱ་རྒྱུའི་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན། ཀ༽ ལས་ཁུངས་དོ་དོམ་པའི་ས་མིག་… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༥ རེས་གཟའ་མིག་དམར། ༄༅། །བོད་མིའི་དང་བླངས་འཕྲོད་བསྟེན་ཚོགས་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སྦིར་དང་མན་སྤར་ས་གནས་འཕྲོད་བསྟེན་སྨན་ཁང་དུ་ཆོད་གན་ཁྲག་ལུད་དང་གློག་པར་བརྟག་དཔྱད་མཁན་གཉིས་ཀྱི་ས་མིག་ཡོད་ན། རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་གོང་གསལ་ས་མིག་ཐོག་ཞུགས་འདོད་ཡོད་རིགས་ནས་གཤམ་གསལ་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཐོག་འཚང་སྙན་འབུལ་དགོས། དགོས་མཁོའི་ཆ་རྐྱེན་ཁག ༡། ཁྲག་ལུད་དང་གློག་པར་བརྟག་དཔྱད་མཁན་ (Lab Technician) སློབ་ཐོན་ལག་འཁྱེར་ངོ་བཤུས། ༢། དང་བླངས་དཔྱ་དངུལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༤ རེས་གཟའ་ཟླ་བ། ༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་དུ་ལས་བྱེད་ས་མིག་ཁ་སྐོང་ཆེད་གསར་འདེམས་བསྐོ་གཞག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ན། གཤམ་གསལ་ས་མིག་སོ་སོའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་དོན་དམ་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་ཞབས་འདེགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་རིགས་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་གནང་ཡོང་བ་ཞུ། ཀ༽ དྲུང་ལས་ས་མིག་ ༢ ཆེད་དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན་གཤམ་གསལ། ༡༽ ལས་འགན། ས་གནས་ཁྲིམས་ཞིབ་པ། … རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༤ རེས་གཟའ་མིག་དམར། ༄༅། །བོད་མིའི་དང་བླངས་འཕྲོད་བསྟེན་ཚོགས་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ལྡི་ལི་ས་གནས་འཕྲོད་བསྟེན་སྨན་ཁང་དུ་ཆོད་གན་སྨན་ཞབས་གཅིག་གི་ས་མིག་ཡོད་ན། རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་གོང་གསལ་ས་མིག་ཐོག་ཞུགས་འདོད་ཡོད་རི༊གས་ནས་གཤམ་གསལ་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཐོག་འཚང་སྙན་འབུལ་དགོས། དགོས་མཁོའི་ཆ་རྐྱེན་ཁག ༡། སྨན་ཞབས་ GNM/B.Sc སློབ་ཐོན་ལག་འཁྱེར་ངོ་བཤུས། ༢། དང་བླངས་དཔྱ་དངུལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༡ རེས་གཟའ་སྤེན་པ། ༄༅། །འདི་གར་དཔལ་འབྱོར་ལས་ཁུངས་ནས་བཏང་གནས་ནང་འཁོད་དོན། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དཔལ་འབྱོར་ལས་ཁུངས་སུ་དཔྱ་དེབ་འགེངས་ཤོག་དང་ཡིག་ཆ་ Scanned གནང་སྟེ་ཀམ་པུ་ཊར་གྲངས་མཛོད་ནང་འཇོག་ཆེད་ཉིན་གླའི་ལས་བྱེད་ ༡ བསྐོ་གཞག་གནང་འཆར་ཡིན་ན། གཤམ་གསལ་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བློ་ཡོད་རིགས་ནས་འཚང་སྙན་འབུལ་འཐུས། དགོས་ངེས་ཆ་རྐྱེན། ༡། ཉུང་མཐར་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཉིས་ཐོན་པའམ་དེ་དང་མཉམ་པའི་ཤེས་ཚད་ལག་འཁྱེར་ཚད་ལྡན་ཡོད་པ། ༢།… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།
-
གསལ་སྒྲགས།ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༩ རེས་གཟའ་ཟླ་བ། ༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་སྤྱི་མང་གཏུག་བཤེར་འགྲོ་ལུགས་རྩ་འཛིན་ཁྲིམས་ཡིག་བསྐྱར་བཅོས་ཐེངས་ ༥ པ་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་ནང་དོན་ཁག་ངོ་སྤྲོད་དང་། ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བ་རྣམས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁོངས་སྲི་ཞུ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུ་སྐུལ་སློང་དང་། སྤྱི་སྒེར་ཁ་མཆུ་ཞུ་གཏུག་ཐོག་ཁྲིམས་རྩོད་པའི་ལས་འགན་ལེན་མཁན་སྐྱེད་སྲིང་ཡོང་ཐབས་སུ། ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་ནས་ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་གཉེར་བ་དང་། ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་ཐོན་ཟིན་པ་མི་གྲངས་ ༢༥ ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་སྦྱོང་བརྡར་ཐེངས་དགུ་པ་འཚོགས་གཏན་འཁེལ་བ་ལྟར། སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ལས་རིམ་རགས་ཟིན་དང་། ཐོ་འགོད་ཞུ་སྒོའི་ཆ་རྐྱེན་ཁག་གཤམ་གསལ།… རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་རོགས་གནང་།