text:
ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་གྱི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།
- །
- ཕུར་བུ།, 01 ཟླ་བརྒྱད་པ། 2013 22:36
- ། ཁམས་པའི་གསར་འགྱུར་དྲ་བའི་ལེ་ཚན།
འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྐྱེ་འགྲོ་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་རྒྱུ་ ནི་གལ་ཆེ་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡི་གེར་བྲིས་ཏེ་ཕྱི་རབས་པར་ཤུལ་རྟེན་དུ་འཇོག་པ་དང་། དེ་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ལེན་པར་བསྐུལ་རྒྱུ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེ་མོད། ཡིན་ནའང་དུས་འཁྲུག་གི་བཙན་གནོད་དང་ཤེས་རིག་གི་དར་རྒུད།
ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་བག་སོགས་ཕྱི་རྐྱེན་ནང་རྐྱེན་གང་མང་གི་བརྡབ་གསིག་ཁྲོད་དུ་ འདས་བྱུང་རྗེན་པར་གསལ་བའི་ཡིག་ཚང་མང་པོ་རྩ་སྟོངས་དང་ཉམས་དམས་སུ་ ཕྱིན་ལ། འགའ་ཞིག་ལྷག་པ་ལའང་རྩོམ་པ་པོ་རང་རང་གི་རིག་གནས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་དང་བསམ་པའི་ ཤེས་རྒྱ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་སོགས་ལས་ཐ་ན་མིན་པ་ལ་ཡིན་པར་བྱས་པའི་ཨུ་ཚུགས་དང་བློ་ བཅོས། མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་བསྙད་པའི་བཙན་ཤེད་དང་སྒྲོ་འདོགས་སོགས་ཀྱི་ཆའང་སྐབས་ཀུན་ཏུ་ འཁྲིལ་བ་བཞིན་བོད་རྒྱལ་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་གྱི་སྐོར་ཡང་དྲ་བ་འདི་ ལས་མ་འདས་པར་སྙམ།
《རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ》ལས། དེར་སྲས་ཆེ་བ་གཙང་མ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་། དར་མ་ནི་སྡིག་ལ་དགའ་སྟེ་རྗེའི་འོས་མ་ཡིན། བར་བ་རལ་བ་ཅན་ལ་སྲིད་གཏད་དོ།། ཞེས་དང་།《ཆོས་འབྱུང་མཁས་དགའ》ལས། བ་ལང་གི་ཤ་ཚུགས་དང་འདྲ་ཞིང་། མཁྱེན་པ་ཆུང་ལ་རྒྱུད་གྱོ ང་བས་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་གླང་དར་མར་བཏགས། ཞེས་འབྱུང་ལ། ངག་རྒྱུན་དུ་ཡང་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མའི་མགོ་ན་རྭ་ཅོ་ཡོད་པ་དང་ལྕེ་ཡང་ནག་པོ་ཡིན་ པ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཚོགས་ཤིག་བཤད་པས། ཁྲི་དར་མ་ནི་གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོའི་སྤྲུལ་བར་གྱུར་ལ་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མས་ གཡོགས་པ། གཅེན་དུ་གྱུར་ཀྱང་སྡིག་ལ་དགའ་བས་སྲིད་ཀྱང་མ་ཐོབ་ལ། ཕྱིས་རང་གི་གཅུང་བོ་བསད་ནས་རྒྱལ་སྲིད་འཕྲོགས་ཤིང་ནང་བསྟན་བསྣུབས་མཁན་གྱི་ བདུད་རྒྱལ་དངོས་མ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད་ཡོད། དེས་ན་གཤམ་དུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་ཁག་དང་རྡོ་རིང་ཡི་གེ རྒྱའི་ཡིག་ཚང་སོགས་ལ་ཁུངས་བཅོལ་ཏེ་དེ་ལས་བརྩམས་པའི་གཏམ་བྱིས་པའི་རྩེད་མཚར་ ལྟ་བུ་ཞིག་གླེང་བར་བྱ་སྟེ།
དང་པོ། ཁྲི་དར་མ་མ་གཞིར་མི་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པར་དཔྱད་པ།
གཅིག མིང་ཐོགས་ཚུལ་དང་ཉེས་བཤད་གང་མང་ལ་དཔྱད་པ།
“བ་ལང་གི་ཤ་ཚུགས་དང་འདྲ་ཞིང་མཁྱེན་པ་ཆུང་ལ་རྒྱུད་གྱོ ང་བས་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་གླང་དར་མར་བཏགས”ཞེས་པ་མ་ངེས་ཏེ། གླང་ཞེས་བཏགས་པ་ཡོད་ཚད་སྨད་པའི་གནས་ཡིན་ན་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ལའང“གླང་མཇིང་ ཡོན”⑴ཞེས་ཀྱང་གྲགས་ལ། དར་མ་ཞེས་པའང་ངན་སྨྲས་ཤིག་མ་ཡིན་པར་ཆོས་ལ་གོ་ཚུལ་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་ རྙིང་དག་ཏུ་ད་ལྟ་ཡང་མཐོང་ཐུབ། དེ་བཞིན་བེའུ་ཞེས་གླང་དར་མར་འགྲེལ་བའི་ཁུངས་བཅོལ་སའི《འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད》ཀྱི་ ནང་གསལ་བའི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་བོ་དེ་ནི་བལ་བོའི་རྒྱལ་པོ་བཅུའི་མིང་ཡིན་པར་དགེ་ འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གསལ་བོར་གསུངས་འདུག་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ཤེས་འདོད་ན《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི》ནང་གི་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ཀྱི་ འགྲེལ་བར་གཟིགས་དང་གསལ། ཁྲི་དར་མ་ནི་གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོའི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་པ་དང་སྔོན་གླང་བོ་ཞིག་ གིས་ལོག་སྨོན་བཏབ་པ་ལས་ཉེས་པ་སོགས་བདུད་རྒྱལ་གྱི་དཔེ་ལྟ་ བུར་སོང་ཡོད་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་གཏེར་མར་གྲགས་པ་འགའ་ལས་ལུང་བསྟན་ཡིན་ཚུལ་དུ་ བྲིས་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་བཅོས་སྒྱུར་ཅུང་ཙམ་ཡང་བྱས་མེད་པར་སུ་ཞིག་གིས་ཡིད་རྟོན་བྱེད་ནུས་ཏེ། ཐ་ན་ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པས་བང་སོ་ཡང་མེད་པར་བརྗོད་མོད། ད་ལྟ་ཡང་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་མཆིས་པ་འདི་ཡིས་ཤེས། བཙན་པོ་གཉིས་ཀྱི་གཅེན་གཅུང་ཡང《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ》དང《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱས་ བསྡུས་གཉིས།《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད》སོགས་ཡིག་ཚང་རྙིང་བ་ དག་ཏུ་བཀོད་པ་ལྟར་ལྷ་སྲས་བགྲེས་པ་རལ་བ་ཅན་དང་། ཆུང་བ་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་ཡིན་པར་བྱས་ན་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་ སྲས་ཁྲིར་འགོད་ཀྱི་ལུགས་དང་མཐུན་ལ།《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང》དང《སྲིད་སྐྱོང་ཀུན་གསལ་ མེ་ལོང》སོགས་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་གི་གཅེན་གཅུང་ཐད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་ཡང་ཡོངས་སུ་མཐུན་ཏེ། དོན་གྱི་སྙིང་བོ་བསྡུས་ན། གོང་གསལ་གྱི་བཤད་ཡམས་དེ་དག་ཀྱང་སྤྱིར་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་འཇིག་ནས་ལོ་ངོ་ བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ལྷག་འདས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཁྲིམས་ལུགས་བག་ལ་ཞ་བའི་དུས་དང་། སྒོས་སུ་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་མགོ་ཚུགས་པ་ནས་བྲིས་པའི་ཆོས་འབྱུང་དག་ལས་ཁྱབ་ མགོ་བརྩམས་པས། དེར་ཡང་ཁུངས་ཐུབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་མ་མཆིས་སྙམ།
གཉིས། མི་གཤིས་དངོས་སོགས་ག་འདྲ་ཡིན་པར་དཔྱད་པ།
དེ་ཡང་ཁྲི་དར་མ་ཆུང་དུས་ནས་སྡིག་ལ་དགའ་བས་རྗེར་མ་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་གི《འུའི་དུམ་བརྟན་གྱི་བསྔོ་ཡིག》ལས། བཙན་པོ་འུའྀ་དུན་བརྟན་གྱྀ་ཞ་སྔ་ནས།།……དམ་པའྀ་ཆོས་བསྲུང་བ་དང་།། རྒྱལ་ཁམས་བྱྀན་ཆེན་པོའྀ་སྲྀད་བཅའ་བ་འྀ་དོན་དང་།། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའྀ་དབང་དང་མཐུ་སྟོབས་ཀྱྀས་དགྲར་གྱུར་པའྀ་སེམས་ཅན་གཞན། སྲོག་སྲྀད་ལ་ཕབ་པ་མན་ཅད། གནོད་པའྀ་ཕྱོགསུ་གྱུར་ཏེ།……ཚེའྀ་བར་ཆད་གྱྀ་བགེགས་དང་བྲལ་ཏེ། ཚེ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་སྨོན་ནོ།། གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་གསར་བརྩྀགས་ཤྀང་རྙང་བཅོས་པ་ཡང་ལྷ་དང་མྱྀའྀ་མཆོད་ པའྀ་རྟེན་ནམ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་དམ་པའྀ་ཆོས་མྱྀ་འཇྀག་ཅིང་གནས་པར་ གྱུར་ལ་འགྲོ་བ་མང་བོའྀ་བསོད་ནམས་ཀྱྀ་གཞྀར་གྱུར་ཅྀག……ཚེ་རབས་གྱྀ་དངོ་སྡིག་ གྀ་དྲ་མ་ནྀ་བྱང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་གྱྀ་ཚོགས་ནྀ་མྱུར་དུ་རྫོགས་ཤྀང་། ཕྱོགས་བརྒྱད་གྱྀ་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། བཀའ་འོག་ཏུ་འདུས་པ་དང་།ད་ལྟར་བཞུགས་པའྀ་སྐུ་འདྀ་ལ་ལྟས་ངན་པར་སྟོན་པ་དང་། བགེགས་དང་ཕས་གྱྀ་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་གྱྀས་མྱྀ་ཚུགས་ཤིང་སྐུ་ཚེ་གཡུང་དྲུང་དུ་ བཞུགས་པར་སྨོན་ནོ།། ཞེས་སོགས་བཀོད་པར་གཞིགས་ན་ཁོས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ ལ་བཀུར་བསྟི་དང་མོས་གུས་བྱས་ཡོད་ཅིང་ཡབ་དང་གཅེན་པོའི་ཕྱག་སྲོལ་ལུགས་བཞིན་ དུ་བསྐྱངས་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་ཆེད་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དང་མཆོད་ རྟེན་ཉམས་གསོ་བྱས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ ཆེར་བཏབ་པ་དང་། འབངས་དང་རྒྱལ་སྲིད། རྒྱལ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ནས་ཕྱོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་བཀའ་འོག་ཏུ་འདུས་ཏེ། སྔར་ལས་ལྷག་པའི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་འཛུགས་ཐུབ་པའི་སྨོན་ལམ་ཡང་རྒྱ་ ཆེར་བཏབ་ཡོད་པ་འདི་ལས་ཁོང་ནི་མ་གཞིར་བོད་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དོན་ཆེན་ ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་བཙན་པོ་བཟང་བོ་ཞིག་ཡིན་པའང་གསལ་བོར་རྟོགས་ཐུབ། གལ་ཏེ་སྡིག་ལ་དགའ་ཞིང་བསྟན་པ་ལ་སྡང་བའི་བདུད་རྒྱལ་ཞིག་ཡིན་ན། བློན་ངན་དབང་ཆེན་དག་གིས་བསྟན་པ་བསྣུབ་དགོས་ཚུལ་གྱི་གནས་ལུགས་མང་དུ་ཞུས་དུས་ ཡང“རེ་ཞིག་ང་ཡི་ཡབ་མེས་ཀྱི་ཐུགས་དམ་ཆོས་འཁོར་གསུམ་དང་མཐའ་འདུལ་ཡང་འདུལ་གྱི་ ལྷ་ཁང་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བཅད་དེ་འདག་ཞལ་གྱིས་ཤིག”⑵ཅེས་གསུངས་པའི་དགོས་པ་ཡང་མ་ མཆིས་སོ།།
ཡང“དེའི་ཚེ་བློན་འབངས་ཆོས་ལ་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་འདུས་ནས་ངུ་འབོད་དང་མྱ་ངན་བྱས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དགོངས་ལ་འདི་ལྟ་བུ་མཛད་པར་མི་རིགས། ཡབ་མེས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་དང་དཀོར་མཛོད་ཀྱི་སྒྲོམ་བུ། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་ཤིག་ཅེས་མགྲིན་ གཅིག་ཏུ་ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་བྱས། རྒྱལ་པོ་ནུབ་ཕྱོགས་གླ་བའི་ཚལ་ན་མིག་མང་རྩེ་ཞིང་ཡོད་པ་འབངས་རྣམས་ཀྱི་ངུ་ འབོད་ཐོས་པས་སེམས་མ་བདེ་སྟེ་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ཀློག་གིན་ཡོད”⑶ཅེས་པ་ ལྟར་ཁོང་ནི་དམངས་ཀྱི་རེ་འདུན་དང་ལེན་དང་ཡབ་མེས་དག་གི་མཛད་རྣམ་ལ་ཡི་རང་གོང་ བཀུར་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད།“ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེས་རྟ་བབས་ནས། པུས་མོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞུ་བཀངས་པས། བཙན་པོས་ཕྱག་བྱེད་པར་གོ་ནས་བཞེངས་འཚལ་ཟེར། ཕྱག་དང་པོ་བྱས”⑷ཞེས་པ་བཞིན་ཁོང་ནི་ངང་རྒྱུད་འཇམ་ཞིང་འབངས་ཀུན་བྱམས་པས་ སྐྱོང་བའི་བཙན་པོ་བཟང་བོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བ་དང་། སྡིག་ལ་དགའ་བ་ཞིག་ཡིན་ན། ཆོས་ལ་དགའ་བའི་བློན་འབངས་ཚོས་བཙན་པོ་རང་གིས་བསྒྲུབ་མི་འདོད་ཅིང་ལྡོག་ཕྱོགས་ སུ་གྱུར་པའི་ལས་ལ་བསྐུལ་དུས། དེ་ཚོར་སྤྱོ་སྡིགས་མནར་གཅོད་མི་གཏོང་རུང་སེམས་མི་བདེ་བ་འབྱུང་དགོས་དོན་མེད་ ལ། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་དགོས་པ་ལྷག་ཏུ་མ་མཆིས་ཤིང་། འབངས་མི་གང་རུང་གིས་རང་ལ་ཕྱག་འཚལ་དུས་མྱུར་དུ“བཞེངས་འཚལ”ཞེས་དེ་བས་ཀྱང་ཟེར་ མི་སྲིད་དེ། ཁོང་གི་ཐུགས་རྒྱུད་དྲང་ཞིང་བཟང་བས། ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་ཀྱང་བཙན་པོའི་ལུས་སྟེང་གི་ཞན་ཆ་དེ་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་ བཞེངས་འཚལ་ཞེས་གསུངས་པའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་སྙིང་དུ་ཕོག་པའི་མདའ་དེ་འདྲ་ འཕེན་ཐུབ་པར་སྙམ། །
གཉིས་པ། ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་དཔྱད་པ།
ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མང་དུ་བཤད་མོད། གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོའི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་པ། གླང་བོ་ཞིག་གིས་ལོག་སྨོན་བཏབ་པ་སོགས་ནི་ཆགས་སྡང་གི་གཏམ་དུ་འདུག་པ་ གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ལགས་ལ། གལ་ཏེ་བདེན་པར་འདུག་ནའང་སེམས་ཅན་སྤྱི་མཐུན་གྱི་སྣང་ངོར་འཕྲོད་དཀའ། ཡང་ལ་ལས་རྒྱལ་པོ་དར་མས་བོན་ཆོས་སྤེལ་ཕྱིར་ནང་ཆོས་བསྣུབས་པར་ཡང་བཤད་མོད། དེ་ནི་ནང་ཆོས་ལ་སྡང་བའི་བློན་པོ་སྐོར་ཞིག་གིས་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་བཀྲོངས་ ནས་ཁོང་སྲིད་ཁྲིར་འདོན་གསོལ་མཛད་པས་དེ་ལྟར་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ།“སྐུའི་སྔགས་ མཁན་དང་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་གཤེན་ལ་བཀྱོན་ཕབ”⑸ཅེས་པ་ལྟར་མེས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ གྱིས་བསྣུབས་ནས་སྔར་སྲོལ་མ་ཉམས་ཙམ་དུ་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་ལ་བོན་གཤེན་རེ་ གཉིས་ཙམ་ཡོད་པ་དེར་ཡང་ཁོས་ཉེས་ཁྲིམས་བཅད་པས་བཤད་རྒྱུན་དེའི་ཡང་དག་མིན་གྱི་ ཆ་ཡང་རང་གསལ་དུ་འགྲོ། དེ་བས་དུས་སྐབས་དེའི་དོན་དངོས་ལ་སྦྱར་ནས་དཔྱད་ན།
གཅིག སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ།
སྤྱིར་བཙན་པོ་རལ་བ་ཅན་གྱི་རིང་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཧ་ཅང་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་དུས་ སྐབས་ཤིག་ཡིན་ནའང་། སྐུ་ཚེ་སྨད་ལ་དམག་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བར་དེ་འདྲ་དོ་ཁུར་མ་མཛད་པར་ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་ དང་དམ་ཆོས་བསྒྱུར་སྤེལ། ཐལ་དྲགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་བྱེད་མི་སྣའི་སྤྱི་ཚོགས་གོ་གནས་མཐོར་འདེགས་བྱེད་ ཐབས་སོགས་ལ་འབད་པས་ཆག་འཇིག་གི་ས་བོན་ཡང་ཀུན་ནས་རྒྱས།
1. ཁོང་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མདུན་ས་ཆུང་བ་རབ་བྱུང་བར་ཕུལ་ལ།“རྗེའི་ལ་ཐོད་ཕུད་ཅིང་ རབ་ཏུ་བྱུང་པའི་གདན་དུ་འདིང་། རབ་ཏུ་བྱུང་མ་ཐག་གཅིག་གིའང་ཞབས་སྤྱི་བོར་ལེན། གོས་སེར་པོའི་ལྷན་པ་སྐྱེ་བོའི་ལུས་ལ་འདུག་པ་མཐོང་ཀྱང་དེ་ལ་རྒྱལ་པོ་ཕྱག་མཛད། ཞང་བློན་གང་གིས་རྟེན་ཕུལ་ནས། སྔུན་ཕྱག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཕུལ་ཀྱང་ཕྱག་ལན་མི་གནང་། བོད་ཡོངས་རྗེའི་གསང་བཅའ་བསྡུས་ཏེ། བླའི་དགེ་འདུན་ལ་འཚོ་བར་ཕུལ། རབ་བྱུང་རེ་རེ་ལ་ཡང་འབངས་ཁྱིམ་བདུན་བདུན་ལྷ་རིས་སུ་ཆད་ཕུལ་ནས་ཟས་དང་ན་བཟའ་ སྦྱོར། རབ་བྱུང་གི་གོས་ལྷན་པ་ཅན་གཟིགས་ན་དྲིས་ནས་དེའི་ལྷ་རིས་བཀའ་དྲག་ཏུ་གསོལ”⑹བར་ མ་ཟད། སྐྱ་བློན་དག་གིས་ཆོས་ལ་དེ་འདྲར་བཀུར་བསྟི་མི་ བྱེད་པར་ཞུས་ན་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ལྷག་ཏུ་བཀུར་གཟོ་ཚད་མེད་ཀྱིས་བཙུན་པ་ལ་མིག་ ཟུར་གྱིས་བལྟས་ན་མིག་འབྲུ་བ་དང་། མཛུབ་མོས་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ན་མཛུབ་མོ་གཅོད་པ། རང་ཅག་རྣམས་འདི་འདྲར་གུ་དོག་པ་དེས་ལན་ཞེས་པའི་བརྡར་རབ་བྱུང་བའི་སྟེང་མཆུ་ གཡོས་ན་དེའི་མཆུ་ཏོ་འབྲེག་པ་སོགས་བླ་མ་སེར་མོ་བླ་ལྷག་ཏུ་བཀུར་དགོས་པའི་ ལུགས་སྲོལ་ཞིག་ཆགས་པར་བྱས་པས། གྲྭ་བཙུན་དག་གི་དབང་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་ནས་ཆོས་བྱེད་སྐྱེས་བུ་གང་མང་ཞིག་ལ་ས་ ཞིང་དང་འབྲོག་ར། འབངས་མི་སོགས་མངའ་ཞིང་། ཐ་ན“ཐང་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་མངགས་པའི་ཕོ་ཉ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཡང་རབ་བྱུང་བཙུན་པ་ཡོད་པ”⑺ལྟ་ བུར་ཆོས་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་གང་ཐད་དུའང་གཞན་སུས་ཀྱང་དོ་ཟླ་བྲལ་བའི་ཚད་དུ་སླེབས་ པར་མ་ཟད། བྲན་ཀ་དཔལ་ཡོན་བཙན་པོ་གཉིས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་བློན་པོ་གཞན་དག་གིས་ཁོའི་བཀའ་ བཀོད་ཅི་བྱས་བཞིན་བསྒྲུབ་དགོས་པའང་བྱུང་བས་ཐད་ཀར་སྐྱ་བློན་དག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ གོ་གནས་དང་ཁེ་ཕན་ལ་གནོད་པ་ཐེབས། དེར་བརྟེན་རྒྱལ་བློན་བར་གྱི་འགལ་བ་དང་། སེར་སྐྱ་བློན་རིགས་བར་གྱི་འགལ་བ་སོགས་ཛ་དྲག་རྣོ་ངར་ཅན་དུ་ཕྱིན་ཅིང་། འབྲོ་ཁྲི་གསུམ་རྗེ་སྟག་སྣང་དང་བྲན་ཀ་དཔལ་ཡོན་ལ་བཀྱོན་ཕབ་ལ། བཙུན་མོ་ངང་ཚུལ་མ་རང་ ལྕེབས་བརྒྱབ་ནས་ལྟོའི་སྲས་ཀྱང་ཤི་མཐར་བཙན་པོ་རང་ཡང་ཞང་བློན་ནག་པོ་དག་གིས་ བཀྲོངས་སོ།།
2. ཡང་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་གྱི་དུས་སུ་ཆོས་བྱེད་མི་སྣའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་གནས་མཐོ་ དྲགས་པས། འབངས་མི་མང་ཤོས་ཤིག་གིས་ཆོས་ལ་དད་པས་མ་ཡིན་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟོ་གོས་དབང་ཐང་ དང་ལུས་སྲོག་ལ་འཚེ་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཆེད་རབ་ཏུ་བྱུང་བས། སུམ་གཉིས་ས་ལ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སྲུང་བའི་དམག་མི་ཇེ་ཉུང་ནས་ཇེ་ ཉུང་དུ་འགྲོ་མགོ་ཚུགས་ཤིང་། གྲངས་འབོར་དེ་ཙམ་མང་བའི་གྲྭ་བཙུན་དང་དེ་དག་ལ་དབང་བའི་ལྷ་འབངས་བཅས་པར་དམག་ ཁྲལ་སོགས་ཁྲལ་རིགས་གང་ཡང་བསྡུ་རྒྱུ་མེད་པས་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ལའང་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ ཅིང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བློན་རྣམས་ནང་དམེ་བྱས་པས་མཐའི་སོ་བློན་དག་ཀྱང་ལང་ཤོར་ལྟོས་ མེད་དུ་གྱུར། ཁྱད་པར་དུ་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་རིང་དབོན་ཞང་དབུ་སྙུང་རྡོ་རིང་བསླངས་ནས་བོད་རྒྱ་ གཉིས་ཚེ་ཚེ་རབས་རབས་སུ་ཞི་མཐུན་ཡོང་བར་མནའ་བསྐྱལ་དམ་བཅའ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱས་སྤྱི་ལོ830ལོ་ནས་བཟུང་རྨ་ཆུ་དང་ཙོང་ཆུའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཆ་དག་ཕྱིར་འཕྲོག་ རྩིས་བྱས་པར་མ་ཟད། ཐ་ན་ཐད་ཀར་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་སར་དམག་ལྷགས་ནས་སྔོན་གྱི་ངོ་ཚ་གཙང་སེལ་བྱ་ རྒྱུའི་གྲོས་བཤམས་ཤིང་། མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་དུ་བོད་འགོག་དམག་དོན་རྟེན་གཞི་མང་དུ་བཙུགས་པ་དང་། ཡུ་གུར་པ(ཧོར)ཡང་གྲོགས་སུ་བསྡེབས་པས་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ལ་རྒྱ་ཧོར་ སྟག་གཟིག་སོགས་ཕྱིའི་དམག་གི་འཇིགས་པའང་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། དེ་བས“དེ་ནས་བོད་འབངས་ཡོངས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ནི།། སྣུམ་ཟད་མར་མེ་ལྟ་བུར་ཡལ་ལ་ཐུག། རྗེ་ཡི་མངའ་ཐང་དགུན་ཁའི་ཆུ་བཞིན་བྲི།། ཚུལ་ཁྲིམས་སོག་རུལ་ཕོན་ཐག་བཞིན་དུ་ཞིག། ཆབ་སྲིད་ཕན་བདེ་ནམ་མཁའི་འཇའ་བཞིན་ཡལ།། ནག་ཕྱོགས་སྤྱོད་པ་དཔྱིད་ཀྱི་རླུང་བཞིན་ལངས།།”⑻སོ།།
གཉིས། ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་དགོངས་གཞི་དང་དགོས་པ།
སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ་དེ་འདྲའི་འོག་བོད་བཙན་པོའི་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས་པའི་དར་ མ་འུ་དུམ་བཙན་ལ་མཚོན་ན། འགལ་ཟླ་སྣ་ཚོགས་གཙང་སེལ་གྱིས་རླབས་ཆེན་གྱི་དགོངས་བཞེད་དེ་མངོན་འགྱུར་བྱ་ དགོས་པ་ལ་ཐོག་མར་བག་ཆགས་ཤིག་གམ་གོམས་རིམ་ཞིག་གིས་བསྐུལ་ཏེ་ཡབ་དང་གཅེན་པོའི་ ཕྱག་སྲོལ་བཞིན་དམ་ཆོས་ལ་བཀུར་བསྟི་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཙམ་མ་ཟད། འབྲི་ཡི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་སྤ་གྲོ་སྟག་ཕུག་གི་ལྷ་ཁང་སོགས་བཞེངས་ནས་ལོ་ངོ་ཧྲིལ་ བོ་གཉིས་རིང(སྤྱི་ལོ838 ནས840ལོའི་བར)སྲིད་བསྐྱངས་ནའང་བོད་དུ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་སད་དང་སེར་བ། ཐན་པ། མུ་གེ ནད་ཡམས་སོགས་རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་བསྟུད་མར་བྱུང་བས་རྒྱ་ཆེའི་རོང་འབྲོག་མང་ ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་ཤིང་། དེ་དང་བསྟུན་ཆོས་ལ་སྡང་བའི་བློན་པོ་ སྦས་ཅོག་ལེགས་སོགས་ཀྱིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཆོས་བྱས་པས་ལན་པ་ཡིན་ཚུལ་གྱི་གླེང་ བརྗོད་གང་སར་བསྒྲགས་ནས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་དད་འདོད་མོས་བཟློགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་མི་དགའ་བའི་བློན་པོ་དབས་རྒྱལ་ཏོ་རེ་སོགས་དབང་ཤུགས་ཆེ་དྲགས་པས། འགལ་བ་སྣ་ཚོགས་སྔར་ལས་རྙོག་འཛིང་ཅན་དུ་གྱུར་ལ། རྒྱའི་ཐང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གཡོ་སྒྱུའི་སྦྱོར་བ་བཤམས་པས་ཐུགས་སུ་གདོན་གསོལ་ ཏེ།“ཆོས་ཇི་ལྟར་བསྣུབས་ན། རྒྱ་ནག་པོས་བོད་ཀྱི་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཐུབ་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་རིག་པ་དང་རྒྱལ་པོའི་བསོད་ནམས་མ་ཐུབ་ནས། ལོ་གཅིག་ཏུ་གབ་རྩེ་ཐམས་ཅད་བཀྲམ། ཇུ་ཞག་བརྩིས་པས་ཐབས་རྙེད་དེ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་བཙུན་མོ། བློན་པོ་གསུམ་ལ་ལྟ་ལོག་དང་སྤྱད་ལོག་གྱིམ་ཤིང་བྱས་ཏེ། འདབ་ནོར་དང་དཔྱ་སྐྱེས་ཀྱི་ཐུམ་བུ་གསུམ་བྱས་ཏེ(བསྐུར་རོ)། ཁོང་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ཏུ་རེ་རེ་བཞག་སྐད་དོ།། དེར་གནམ་ཐེ་དཀར་པོ། བར་ཐེ་ཁྲ་བོ། ས་ཐེ་ནག་པོ་གསུམ་ཞུགས་ནས། དེར་ཐུགས་སུ་གདོན་གསོལ།”⑼དེའི་ཤེས་བྱེད་ལ་བསྟན་པ་སྣུབ་སྐབས་ཀྱང་ཐོག་མར“རྒྱ་ མོ་ཀོང་ཅོང་བྱ་བའི་གནོད་སྦྱིན་མོ་གཅིག་གིས། གནོད་སྦྱིན་གྱི་ལྷ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི(ནེ)ཟེར་བ་བཀྲ་མ་ཤིས་གཅིག་སྤྱན་དྲངས་ནས།”⑽ཞེས་ བསྟན་པ་སྣུབ་པའི་ཐོག་མར་རྒྱ་བཟས་སྤྱན་དྲངས་པའི་ཇོ་སྐུར་ངན་སྨྲས་དང་གནོད་པ་ བྱས་པ་མ་ཟད།《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ》ལས་ཀྱང“མོ་ས་སྤྱད་ལ་མཁས་པས་ས་སྤྱད་བྱས་ཏེ། ལྕགས་ཀ་རི་སེང་གེ་དཀར་མོ་གནམ་དུ་འཕྱོང(མཆོང་)བ་འདྲ་བ་ལ་སྒལ་ཚིག་ཉི་ཤུ་རྩ་ གཅིག་ལ་མཆོད་རྟེན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གི་མེ་རྩ(བཙའ)བཞག སྤྱི་བོར་མཆོད་རྟེན་ནག་པོ་ཁྲི་འཕང་དགུ་པས་མནན་ལྟག་ཁུང་དུ་ལྷ་ཁང་བྱས་ནས་ སྟོད་ལ་མནན། དེ་མ་མནན་ན་རྒྱ་གར་འབངས་དུ་འདུ་བ་ཡིན། དམར་ཕོ(པོ)རི་སྟག་བྱི(བྱེ)ཁུང་དུ་འཛུལ་བ་འདྲ་བའི་སྣ་ལ་ཤིང་སྣ་ལའི་ཕུར་པ་ བཏབ། དེ་མ་བཏབ་ན་རྒྱ་ནག་མངར་འདུས་པ་ཡིན། ཡར་ལུང་མེ་ སྣའི་གདོང་ལ་རི་འབྲས་ཀྱི་ལྗང་པ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་སྐད(སྐེད)པར་བཅད། དེ་མ་བཅད་ན་བོད་དུ་མུ་གེ་མི་འོང་བ་ཡིན། མྱང་རོ་ན་རི་སྟག་དང་སེང་གེ་འཐབ་པ་འདྲ་བ་ཡོད་དེའི་བར་བཅད། དེ་མ་བཅད་ན་བོད་ལ་དཔའ་འོ(བོ)རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འོང་བ་ཡིན། རི་སྟག་སེང་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་མ་བསྣོལ་བ་ཡོད་པ་དེ་བཅད་ནས། བར་དུ་རཏྣའི་མཆོད་རྟེན་གྱིས་མནན། དེ་མ་བཅད་ན་བཙན་པོ་འཕྲུལ་དང་བློན་པོ་རིག་པ་ཅན་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་འོང་བ་ཡིན། ……བོད་འབངས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཕྱུང་། བུད་མེད་དཀག་ནག(ནས)ཆོས་བྱེད་དོ་ཟེར་ནས་རབས་བཅད་ནས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཕ་མིང་ལ་གཏད་འདོད་པ་ཡིན།”⑾ཞེས་ནན་གྱིས་སྤྱོས་པས་མཚོན་ནོ།། མདོར་ན། བོད་ཀྱི་མི་འབོར་དང་ཆབ་སྲིད། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན་སོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སོར་ཆུད་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་ཆེད“རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་ལ་ ཤོར་དོགས་ནས་རྗེ་མིས་ཆོས་སྤངས”⑿ཏེ། རེ་ཞིག་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་མི་སྣུབ་ག་མེད་བྱུང་བ་ཡིན་སྙམ།
འོན་ཀྱང་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཞིག་ལ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བསྟན་པ་བསྣུབས་ནས་སྲིད་དོན་གྱི་དགོངས་བཞེད་བླ་མེད་དེ་གྲུབ་ རྗེས་ཡང་བསྐྱར་བསྟན་པ་གསོ་རྒྱུའི་ཐུགས་དགོངས་ཤིག་ཀྱང་ཡོད་སྙམ། དེའི་ཤེས་བྱེད་ལ་རང་རེའི་ཡིག་ཚང་ཚད་ལྡན་འགར་བཙན་པོས“ཡང་ན་ལོ་གསུམ་གྱིས་ གསོད་པ་སྔས། ཡང་ན་ལོ་གསུམ་གྱིས་གསོད་པ་འཕྱིས།”(ཆོས་འབྱུང་ལ་ལར་ད་དུང་སྔ་མིན་འཕྱི་མིན་ གྱི་ལས་འདི་སྡུག་པ་ལ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་)ཞེས་སྨྲེ་ངག་འདོན་བཞིན་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་ མདའ་ལ་འཇུས་ནས་གྲོངས་པར་བཤད་པ་ལྟར། དེ་ཡང་ལོ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་དགྲོང་ན་སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ལ་དག་ཐེར་བཅོས་ བསྒྱུར་གྱིས་ཆོས་ལུགས་སླར་གསོ་བྱས་ཆོག་མོད། སྡིག་པའི་ཕུང་བོ་རི་རབ་ཙམ་ལས་བྱས་འབྲས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྔ་མིན་འཕྱི་མིན་གྱི་ དུས་སྐབས་སུ་བཀྲོངས་པས། བོད་ཆེན་པོའི་བདེ་སྡུག་ལ་བསམ་པའི་ཕངས་སེམས་དང་ལས་ངན་ཚབས་ཆེན་བསགས་པའི་འགྱོ ད་གདུང་གཉིས་འདྲེས་ཀྱི་ངང་དེ་ལྟ་བུའི་སྨྲེ་ངག་འདོན་བཞིན་གྲོངས་པ་ལགས་ཏེ། དེ་ཡང་བོད་ལ་བོན་ཆོས་དར་ནས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་འདས་ཤིང་། དེ་བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་ལྟ་བུར་གྱུར་འདུག་ཀྱང་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ ལྡེ་བཙན་གྱི་རིང་ནས་རབ་བྱུང་བའི་ཐོག་མ་བྱུང་ཞིང་། ཆེས་ཆེར་དར་བའི་ནང་ཆོས་དེར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་དབང་མངའ་བའི་རྒྱལ་བློན་རིམ་ བྱུང་གི་དམིགས་ བསལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ནང་བསྟན་རང་ཉིད་ལ་མངའ་བའི་མིང་དོན་གཉིས་མཚུངས་ ཀྱི“དམ་པའི་ཆོས”ཀྱི་ཁྱད་ནུས་ལ་བརྟེན་ནས། མི་རབས་གསུམ་པ་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མའི་བར་གྱི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་དེ་ལྟ་བུའི་ནང་དེ་ འདྲར་དར་ཁྱབ་བྱུང་བས། སྲིད་དོན་གྱི་དགོངས་བཞེད་བླ་མེད་དེ་གྲུབ་རྗེས་བསྟན་པ་ཡང་བསྐྱར་གསོས་ན་གསོ་ ཐུབ་ངེས་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་ཉེ་བའི་དུས་ལའང་། 1958ལོའི“ཆོས་ལུགས་བཅོས་བསྒྱུར”ནས“རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ”བརྒྱུད་ པའི1979ལོའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་དུ་ནང་ཆོས་ལ་ཆག་འཇིག་ཇི་འདྲ་ ཐེབས་རུང་། སྤྱི་ལོ1979ལོར་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡང་ བསྐྱར་ཕྱེས་རྗེས་ཡང་དར་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་བཟང་བོ་འདི་འདྲ་ཆགས་ཡོད་པ་ལྟར་རོ།། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་ ཞིང་། ཡང་དག་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་ཁྲིམས་དེའི་ཁག་ཐེག་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་འོག་ཏུ་ད་ གཟོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་རིགས་སྣ་ཚོགས་གང་ཕན་གང་བཟང་གིས་བསྒྲུབ་ཆོག་པ་ལས། དེ་ལྟ་བུའི་སྲིད་ཁྲིམས་ཀྱི་འགན་ནུས་དང་བྲལ་ཚེ་ དམ་ཆོས་ལ་ཁྱད་ནུས་ཇི་འདྲ་ཡོད་རུང་ཡུན་རིང་དུ་དར་ཞིང་རྒྱས་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་ཁག་ པོ་ཡིན་པས། རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་ལ་ཤོར་དོགས་ནས་མགོ་ནག་བོད་པའི་གཏན་བདེའི་ཆེད་དུ་རེ་ཞིག་ཆོས་ སྤོང་གི་ལས་ལ་ཞུགས་པར་འདོད་དོ།། འོ་ན། བསྟན་པ་བསྣུབས་དུས་ཁྲི་དར་མས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་ནས་ལོ་གསུམ་སོང་བ་སོགས་གང་ གིས་ཤེས་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་དང་ཁྲི་དར་མ་ གཉིས་ཀྱི་འཁྲུངས་ལོའི་ཐད་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་ཇི་བཞིན་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཁྲི་ལ་ བཞུགས་པའི་ལོ་དང་སྐུ་གཤེགས་པའི་ལོ་ཚིགས་ཐད་ལའང་རང་རེའི་ཡིག་ཚང་ཀུན་གཅིག་ མཐུན་མིན་མོད། དབོན་ཞང་དབུ་སྙུང་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ལས། བོད་ཆེན་པོའི་ལོའི་མྱིང་ནྀ་སྐྱིད་རྟག་ལོ་བདུན།། རྒྱ་ཆེན་པོའི་ ལོའི་མྱིང་ནྀ།། ཅང་ཀེང་ལོ་དང་པོ་ལྕགས་མོ་གླང་གྀ་ལོའི་དགུན་སླ་ར་བ་ཚེས་བཅུ་ལ། ཞེས་བཀོད་ འདུག་པས། ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་སྐྱིད་རྟག་ལོ་བདུན་པ་ནི་སྤྱི་ལོ་821ལོ་ཡིན་ལ། སྐྱིད་རྟག་ལོ་དང་པོ འམ་ཁོང་ཁྲིར་བཞུགས་ཀྱི་ལོ་ནི་ཤིང་མོ་ལུག་སྤྱི་ལོ815ཡིན་པ་དོན་གྱིས་གྲུབ། ཡང《ཐང་ཡིག་རྙིང་མ》ལས། ཧོས་ཁྲང(会昌)ཁྲི་ལོ་གཉིས་པར་བཙན་པོ་གཤེགས། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་བློན་བཙན་བཞེར་སོགས་གོང་མར་སྙན་སེང་ཞུ་བར་སླེབས། གོང་མས(唐武宗李炎)ཅང་ཙོ་ཅན་གྱི་ ཐབས་ཡོད་པ་ལི་ཅིན(李璟)བྱ་བ་འདས་མཆོད་དུ་མངགས་ཞེས་སྤྱི་ལོ842བོད་ཆུ་ཕོ་ཁྱིའི་ ལོར་བཙན་པོ་གཤེགས་པ་ལས་བཙན་པོ་སུ་ཡིན་གྱི་གསལ་ཁ་མ་བཏོད་ཀྱང་།《ཐང་ཡིག་གསར་ མར》 དེའི་འཕྲོར་ཆི་ལི་ཧུའུ་བཙན་པོར་བསྐོས་པར་དཔགས་ན། སྤྱི་ལོ842ལོར་འདས་པའི་བཙན་པོ་དེ་དར་མ་ལས་འོས་མེད། དེའི་སྐོར་ཅུང་ཞིབ་ཚགས་ཆེ་བ་ལ་རྒྱའི་ཡིག་ཚང《སྲིད་སྐྱོང་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང》(资治通 鉴)ལས། ཁེ་ཁྲིན(开成)ལོ་གསུམ་པ(སྤྱི་ལོ838ས་ཕོ་རྟའི་ལོ)ལ་སྐྱིད་རྟག་བཙན་པོ་འདས། གཅུང་དར་མ་ཁྲིར་འཁོད། ཞེས་དང་། ཧོས་ཁྲང(会昌)ཁྲི་ལོ་གཉིས་པའི(སྤྱི་ལོ842བོད་ཆུ་ཕོ་ཁྱིའི་ལོར)ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ པར་བོད་ནས་བློན་བཙན་བཙན་བཞེར(论普热)མངགས་ནས་དར་མ་འདས་པའི་བརྡ་སྦྲན་ཞེས་འབྱུང་ བས། དོན་དུ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་སྤྱི་ལོ་838(བོད་ས་ཕོ་རྟའི) ལོར་གྲོངས་ཤིང་ལོ་དེར་ཁྲི་དར་མ་ཁྲིར་བཀོད། སྤྱི་ལོ842ལོར་དར་མ་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་བཀྲོངས་པ་བཅས་གསལ་བོར་ངེས་ཐུབ། དེ་ལ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་ཆོས་འབྱུང་དང་སྟག་ཚང་རྫོང་བའི་རྒྱ་བོད་ཡིག་ ཚང་སོགས་སུ་ཁྲི་དར་མས་ལོ་ངོ་གཉིས་རིང་རྒྱལ་པོ་ཚུལ་བཞིན་མཛད་ཅིང་ལོ་གསུམ་པ་ ནས་ཆོས་བསྣུབས་པར་བཤད་པ་ལ། བསྟན་བསྣུབས་ཀྱི་ལོ་དེ་ཡང་ལྕགས་མོ་བྱའི(སྤྱི་ལོ841)ལོ་ཡིན་པར་ཡིག་ཚང་ཀུན་ མཐུན་པས། འུ་དུམ་བཙན་ཁྲིར་བཞུགས་པ(སྤྱི་ལོ838)ནས་སྤྱི་ལོ840(བོད་ལྕགས་ཕོ་སྤྲེལ)ལོའི་ བར་ཏག་ཏག་ལོ་ངོ་ཧྲིལ་བོ་གཉིས་དང་། སྤྱི་ལོ841(བོད་ལྕགས་མོ་བྱའི)ལོའི་བར་ལོ་ངོ་ཧྲིལ་བོ་གསུམ་སོང་འདུག་པས“ཡང་ན་ ལོ་གསུམ་གྱིས་གསོད་པ་འཕྱིས”ཞེས་པ་དང་ཀུན་ནས་འགྲིག །
གསུམ་པ། ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་ཚད་དང་གང་བསྣུབས་པ། དེའི་ཉེས་སྐྱོན་ལ་དཔྱད་པ།
དེ་ཡང“སྔགས་ཀྱི་སྒྲུབ་གྲྭ་རྣམས་ནི་རི་སུལ་བྲག་ཕུག་སོགས་སུ་གནས་པའི་ ཕྱིར་དང་། གླང་དར་རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་སྔགས་པ་སུ་ལའང་སྐྱོན་གཏན་ནས་མ་བྱུང”⒀ཞེས་ དང་།“དཀོན་མཆོག་སྔགས་པའི་སྐུ་ལ་མི་བསྡོའོ་ཆོས་མཛོད་ཅིག”⒁ཅེས་པ་བཞིན“རྒྱལ་ ཁབ་དང་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་སྲ་བརྟན་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་ཆེད་དུ་རྩ་བ་ཆབ་སྲིད་ ལ་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་ཆོས་དང་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་ བཙུགས་ཤིང་། ཆོས་ལུགས་པའི་བྱེད་སྒོའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་པ་ལས། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྒྱུར་པའམ་བསྣུབས་པ་མིན”⒂ པར“རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཀུན་ཕབ། བཙུན་པའི་རྟགས་འབོར་དུ་མ་འདོད་པ་ཀུན་མདའ་གཞུ་རྔ་གཤང་བསྐུར་ནས་རྔོན་པ་ལ་ བཏང”⒃བ་སྟེ་བོད་ཀྱི་མི་འབོར་དང་དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན་སོགས་འཕེལ་བའི་རྒྱུར་བརྩམས་ནས་རེ་ཞིག་རབ་བྱུང་བ་ཕབ་ནས་འདུལ་བའི་ བསྟན་པ་བསྣུབས་པ་མ་གཏོགས། ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་སྒྲུབ་མཁན་ཏེ་སྔགས་པ་རྣམས་ལ་གནོད་ པ་མ་བཏང་བས་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ད་ལྟའི་བར་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཡིན་ནོ།། འོན་ཀྱང་མེས་ཀྱི་རིང་ནས་དགེ་འདུན་གྱི་འཚོ་བ་བླ་ནས་སྦྱོར་བའི་སྲོལ་ཞིག་ཆགས་ ཡོད་པས། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུར་གནས་བབ་དེ་འདྲར་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་དགོས་ཚེ་ཁྲིམས་ཆད་བཙན་པོ་ དབབ་རྒྱུ་ནི་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་དུ་གྱུར་མོད།“མི་ཉན་པ་རྣམས་བསད་དོ”⒄ཞེས་པ་ བཞིན་བློན་ངན་དག་གིས་གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་རབ་བྱུང་བ་མང་པོར་ཚད་མི་འདྲ་བའི་ སྡིག་ལས་མནར་གཅོད་བཟོད་དཀའ་བ་བཏང་ནས་ལ་ལ་ སྲོག་ཐོག་ཏུའང་བཏང་སྟེ། ཉེ་བའི་དུས་ཀྱང་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་རླུང་འཚུབ་ཁྲོད་དེ་འདྲའི་དོན་ རྐྱེན་མང་དུ་བྱུང་འདུག
དེས་ན། ཁྲི་དར་མ་མས་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་བསྣུབས་པར་ཉེས་སྐྱོན་ཅི་ཡང་མེད་དམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་དཔེ་ལ་ལ་ཆུར་བསྐྱུར། ལ་ལ་མེར་བསྲེགས། ལ་ལ་བྲག་ལ་སྦས་པ་མ་ཟད། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མ་བཤིག་ཅིང་མྱང་ཏིང་འཛིན་བཟང་པོ་སོགས་རབ་བྱུང་མཁས་དབང་མང་ པོའང་བཀྲོངས་པ་དང་། རྒྱ་གར་ནས་པཎྚིཏ་འབྱོན་པའི་སྒོ་ཡང་བཅད་ནས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པ་དེས་ནང་བསྟན་ཁོ་ ན་ཙམ་མིན་པར་སྒྲ་རིག་པ་དང་ཚད་མ་རིག་པ། བཟོ་རིག་པ། གསོ་བ་རིག་པ། སྐར་རྩིས་སོགས་རིག་གནས་སྤྱིའི་སྒྲིག་གཞི་ལའང་ཚད་མི་འདྲ་བའི་གཏོར་བརླག་ཐེབས་ ཤིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་དེང་སང་ཡང་ཚང་མས་བདུད་རྒྱལ་གྱི་དཔེ་རུ་འདྲེན་པའི་རྒྱུའང་ གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །
འོན་ཀྱང་མི་ལ་ལས་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་མོ་བརྒྱད་བརྩམས་ ཡོད་པ་ལས་སུམ་རྟགས་གཉིས་མ་གཏོགས་ད་ལྟ་མཇལ་དུ་མེད་པ་དང་དེ་དག་བར་གྱི་ཡན་ལག་ བྱེ་བྲག་ སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཀྱང་འབྱེད་དཀའ་བ། གནའ་རབས་ཡིག་ཚགས་མང་པོ་ལག་སོན་དཀའ་བ་སོགས་ ཀྱང་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མས་བསྟན་པ་སྣུབ་སྐབས་བརླགས་པར་བཤད་ཀྱང་། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དོགས་པ་ཟ་བའི་གནས་ཤིག་སྟེ། བསྟན་བསྣུབས་ཀྱི་དུས་ལ་ཆོས་དང་འདྲེས་པར་ཡིག་དངོས་གཞན་དག་ལའང་གནོད་པ་ཐེབས་ ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་མེད་བརླགས་སུ་བཏང་བ་ཡིག་ཚང་རྙིང་ བ་དག་ཏུ་མཐོང་དཀའ་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་དུས་དེར་རབ་བྱུང་བ་ཕབ་པ་ལས་ཁྱིམ་པ་བར་གནོད་པ་མ་བཏང་བས་དཀོན་མཆོག་ སྔགས་པའི་རྒྱུད་སྡེ་ལ་ཉམས་པ་མ་བྱུང་བ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་མང་པོའང་མི་མང་གིས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱིས་གནོད་པ་མ་ཐེབས་ཕྱིར། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་སོགས་དེ་དག་གི་བར་གསེང་ནས་ཉམས་ཟེར་ན་ ཆེས་ཡིད་རྟོན་དཀའ་ཞིང་། ལྷག་དོན་སྒྲའི་རྣམ་གཞག་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་རིག་གནས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་ཡིན་པས། ལོ་ངོ་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་སུམ་རྟགས་གཉིས་མ་གཏོགས་ཤུལ་མེད་དུ་བརླགས་ཟེར་ན་ཤིན་ ཏུ་དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་གོ། འོ་ན་གང་གིས་ཉམས་ཤེ་ན། ཕུ་ནུ་ནང་དམེ་དང་ཁེང་ལོག་གི་ཡུན་རིང་བའི་འཁྲུག་རྩོད་དང་བོད་ཀྱི་རིག་དངོས་ མི་གསུམ་ལ་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་པའི་སྟོད་སྨད་ཧོར་སོག་གི་བཙན་འཛུལ་ཁྲོད་ འབྱུང་བཞིའི་མལ་དུ་གཟིམས་ལ། ཡང་ལ་ལ་ཞིག་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་ལག་ཏུ་ཚུད་ནས་ང་ཚོའི་མཐོང་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་བ་ ཡིན་པར་སྙམ། །
བཞི་བ། ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་པ་དང་དེའི་ཉེས་སྐྱོན།
རྒྱལ་པོ་དར་མས་དེ་ལྟར་སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་མགོ་ཚུགས་པས་ལྷ་ ལུང་དཔལ་རྡོར(དེང་དུས་ཀྱི་བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་ལགས་ཀྱིས་ ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་ཉིད་བསམ་ཡས་དགོན་གྱི་མཁན་རབས་དགུ་བ་ཡིན་ཚུལ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ རྙིང་ལས་རྙེད་བྱུང་ཞེས་གསུངས་འདུག)གྱི་གཡོ་སྒྱུའི་ཕྱག་ལ་བརྟེན་པའི་མདའ་མོ་ གཅིག་གིས་མི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་སྟོངས་པ་རེད། འོ་ན། ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་རྒྱལ་པོ་བཀྲོངས་པ་དེར་སྐྱོན་ཡོན་ཅི་ཞིག་ མཆིས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བ་མཆོག་གིས“ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ སྟེང་ནས་བལྟས་ན། གླང་དར་མ་ནས་བཟུང་སྟེ་བོད་འདིའི་ནང་དུ་ཁ་བྲལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ལ་ ཡག་པོ་མ་བྱུང་།……ཁ་བྲལ་དུ་སོང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གོད་ཆག་དང་ཉམས་རྒུད་ དུ་འགྲོ་བ་ཡིན། མི་དམངས་ལའང་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངེས་ཡིན།”⒅ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དེར་ལྷ་ལུང་དཔལ་ རྡོར་སོགས་ཆོས་བྱེད་སྐྱེས་བུ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྙིང་ནད་སེལ་བ་ལ་ཕན་པ་ཅུང་ཞིག་མཆིས་ སྲིད་ མོད། བོད་ཆེན་པོའི་ལས་དབང་ལ་བསམ་དུས་དེར་སངས་དུ་མེད་པའི་སྐྱོ་གདུང་དང་སྡུག་བསྔལ་ ལས་ཅི་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཅུང་བརྗོད་ན།
གཅིག ཕུ་ནུ་ནང་དམེས་ཕྱོགས་གཉིས་དགྲ་རུ་འཐབ་ཅིང་ཡུལ་མཐའི་སོ་དམག་འཁྲུག་པས་བོད་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཉམས་པ།
བཙན་པོ་གྲོངས་པའི་ཕྱི་ལོར(སྤྱི་ལོ843བོད་ཆུ་མོ་ཕག)བཙུན་མོ་ཆེན་ཆུན་གཉིས་ལ་ སྲས་ཡུམ་བརྟན་དང་འོད་སྲུང་མཉམ་པོར་འཁྲུངས་ཤིང་ཁོང་གཉིས་ལྟོ་བོར་གྱི་སྲས་སུ་ གྱུར་རྐྱེན་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ནས་བཟུང་བཙུན་མོ་གཉིས་པོས་སོ་སོར་རང་རང་གི་བུར་ རྒྱལ་ས་འཛིན་དུ་འཇུག་འདོད་པས། བློན་འབངས་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གྱེས་ནས“དབུ་གཡོ་འཁྲུག་པ”ཞེས་པ་ ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ལ་རྒྱུན་མཐུན་པའི་མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་འཁྲུག་པ་དེ་འདྲ་བྱུང་ ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་ཡོ་ལང་དེ་བོད་རུ་ཆེན་སྡེ་དྲུག་གི་ཡུལ་ཕལ་མོ་ ཆེར་ཁྱབ་ནས་ཆེ་སྲིད་དང་ཆུང་སྲིད། མང་ ཚན་དང་ཉུང་ཚན། གསེར་བ་དང་གཡུ་བ། ཤ་ཟན་དང་རྩམ་ཟན་ཞེས་སྡེ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཆད་ནས་འཁྲུག་ཅིང་བརྩད། དེ་དང་མཚུངས་པར་ཡུལ་མཐའི་སོ་བློན་དག་ཀྱང་རྒྱལ་སྲས་སུ་ཞིག་སྲིད་ཁྲིར་དགོད་ རྒྱུར་མ་འཆམ་པར་ནང་དམེ་དྲག་པོ་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན། མདོ་སྨད་ཤར་མཐའི་ལུང་ ཤན(དེང་གི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་བོའུ་ཧྲན་རྒྱུད་དུ་མཆིས)ཕྱོགས་སུ་སོ་མཚམས་ སྲུང་བའི་བོད་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཆེན་མོ་ཞང་ཁོང་བཞེར་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲས་འོད་སྲུང་ སྲིད་ཁྲིར་དགོད་འདོད་ཀྱིས་དམག་དཔུང་མང་པོ་རང་ཁོངས་སུ་བཙན་སྒྲིལ་གྱིས་ཁྲི་ དམག་བཅུའི་དཔུང་ཆེན་ཁྲིད་ནས་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་མགོ་ཚུགས་པ་ལ། མདོ་སྨད་གྲོ་ཚང་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་བློན་ཆེན་ཞང་པེ་པེ་བྱ་བ་དང་འཕྲད་དེ་ ཕྱོགས་གཉིས་པོས་རྨ་ཆུ་དང་ཙོང་ཆུའི་རྒྱུད་དུ་ལོ་ངོ་ཉེར་ལྔའི་རིང་འཐབ་པས། མི་རོས་ལུང་བ་ཁེངས་ཤིང་ཁྲག་རྒྱུན་ཆུ་ལྟར་བཞུར་བའི་ཡ་ང་བའི་སྣང་ཚུལ་ཐོན་ཡོད་ པ་བཞིན་ཡུམ་བརྟན་འོད་སྲུང་གི་འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་མེ་ལྕེས་བོད་ཁམས་ཀུན་ནས་ འཁྲུགས་སོ།།
བོད་ནང་ཞིག་གི་ལོ་ཟླ་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ཀན་སུའུ་ཏུན་ཧོང་རྫོང་གི་ཡུལ་མི་ཀྲང་ དབྱི་ཁྲའོ(张义超)བྱ་བས་རྒྱ་རིགས་སོགས་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ ནས་བོད་ལ་ངོ་ལོག་གི་ ཟིང་འཁྲུག་བསླངས་པས། ས་དེའི་བོད་ཀྱི་སོ་བློན་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་བྲོས་བྱོལ་བྱ་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ཁོས་ཀྲུའུ་ཁག་བཅུ་གཅིག་གི་ས་རིས་ཁྱེར་ནས་ཐང་གོང་མར་བློ་དཀར་ཞུས་པ་དང་། འཇང་རིགས་ཀྱི་ཚོ་ཁག་མང་པོ་དང་། འ་ཞ། མི་ཉག་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་མགོ་ཐོན་པར་བྱས་པ་ལྟར་ཏེ། བོད་ལ་ངོ་ལོག་གི་ཟིང་འཁྲུག་ཀུན་ཏུ་བསླངས་པས་དེང་གི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཝེ་ ཡོན་དང་ལུང་ཞིས། ལིན་ཞཱའི་རྒྱུད་གཅིག་པུ་ནས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་སྦྲ་ཁྱིམ་ཆིག་ཁྲིས་ཐང་ལ་མགོ་བཏགས་པ་ ལྟ་བུ་སྟེ་བོད་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཕྱོགས་བཞི་ནས་ཆེས་ཆེར་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ།།
གཉིས། འབངས་གྱེན་ལོག་བྱུང་བས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རྨང་ནས་འཇིག་ཅིང་ས་ཆ་བཅད་བཟུང་གིས་གཅིག་འོག་གཅིག་ལ་མི་འདུ་བའི་གནས་བབ་ཆགས་པ།
རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཡུན་རིང་བའི་དམག་འཁྲུག་གི་དུས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ ཀྱིས་ཁྲལ་རིགས་སྣ་ཚོགས་འཇལ་དགོས་པར་མ་ཟད་དམག་ནང་དུའང་ཞུགས་དགོས་པས། ལྟོ་སྐྱ་གོས་ཧྲུལ་དང་རང་ལུས་རང་ལ་མི་དབང་བའི་འཚོ་བ་ཆེས་སྡུག་ཤོས་མི་སྐྱེལ་ ག་མེད་བྱུང་ཞིང་། རྒྱུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་ལོ869(བོད་ས་གླང)ལོར་དབའས་ཁོ་བཞེར་ལེགས་སྟེང་གིས་ མདོ་ཁམས་ནས་གྱེན་ལོག་བྱས་ལ། དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་འབངས་གྱེན་ལོག་གི་མེ་ལྕེ་དེ་བོད་ཁམས་ཡོངས་སུ་མཆེད་ མགོ་ཚུགས། ཐེངས་འདིའི་གྱེན་ལོག་གིས་ཞང་རྗེ་གསས་སྣེ་བཙན་སོགས་ས་གནས་སོ་སོའི་དཔོན་པོ་ བསད་པ་མ་ཟད། མངའ་བདག་དཔལ་འཁོར་བཙན་ཡང་བཀྲོངས་པ་ལྟ་བུར་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་དག་ལའང་འཚེ་ བས་འདུག་བཟོད་མེད་པར་ཡུལ་འཁྱམས་བྱེད་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ཐ་ན་སྤྱི་ལོ877(བོད་མེ་བྱ)ལོར་བཙན་པོའི་བང་སོ་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེ་བ་བྲུས་སྟེ། གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་སྒྲིག་འཛུགས་ལྡན་པའི་གྱེན་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་དེས་བཙན་པོ་གོང་མ་ རྣམས་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི་རྩ་གཏོར་དུ་བཏང་བ་དང་བསྟུན། གྱེན་ལོག་དཔུང་ཁག་སོ་སོས་ཀྱང་རང་སྲིད་བཟུང་ནས་ལུང་བ་རེ་ལ་རྒྱལ་པོ་རེ། རྒྱལ་པོ་རེ་ལ་སྐུ་མཁར་རེའི་གཅིག་འོག་གཅིག་ལ་མི་འདུ་བའི་གནས་བབ་ཆགས་ནས་ འཁྲུག་པས་ཆོས་ལྡན་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་སིལ་བུར་གྱུར་ཏོ། །
གསུམ། སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་ནུབ་ཅིང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་དཔལ་འབྱོར། མི་ འབོར་ལ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ།
དེ་ཡང“(མངའ་བདག་འོད་སྲུང་གི་དུས)དབུ་རུ་དང་གཡོ་རུ་འཁྲུག ཕྱིའི་སོ་ཁ་དུས་དེ་ནས་ནང་དུ་ཤོར། ནང་གི་མདུན་ས་ཞིག རྒྱལ་ཁྲིམས་གསེར་གྱི་གཉའ་ཤིང་འདྲ་བ་ནི་ཆག ཆོས་ཁྲིམས་དར་གྱི་མདུད་པ་འདྲ་བ་ནི་གྲོལ། འབངས་ཁྲིམས་སོག་མའི་ཕོན་ཐག་འདྲ་བ་ནི་ཆད། གནས་དགོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཟ་ཚུགས་ཆེ་ཚུགས་ཉམས། རང་ལུགས་ཀྱི་གནས་བརྟན་དང་ཆོས་ཀྱི་མདུན་ས་འཛིན་པ་རྣམས་ལྷོ་བལ་དུ་བྲོས།”⒆ཞེས་ དང་།“(འབངས་གྱེན་ལོག་གི་རྗེས)རང་སེམས་འདུལ་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་གསུངས་མོད།། དེང་དུས་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་དྲེགས་ཅིང་ཁེངས།། ཁྱིམ་པ་ཀུན་ལས་ལྷག་པར་ཆགས་སྡང་འཕེལ།། ཀྱེ་མ་འདི་ལྟའི་བསྐལ་བ་སྔོན་བྱུང་ངམ།། རྒྱལ་བོ་གླང་གིས་རབ་བྱུང་ཕབ་པ་སོགས།། བསྟན་ལ་གནོད་པར་ཀུན་གྱིས་ཤེས་མོད་ཀྱང་།། ཕྱི་དུས་མཛའ་བ་ལྟར་བཅོས་རབ་བྱུང་ཀུན།། ཐབས་བརྒྱས་འབེབས་འདི་དེ་འདྲར་གོ་བ་མེད།། རབ་བྱུང་མ་ལུས་རྟག་ཏུ་དམག་ལ་འདེད།། རྟོག་ཆེན་རྫོང་བསླུ་དུག་སྟེར་སོགས་གྱི་གླར།། སྡིག་ཅན་རྣམས་ལས་དགེ་འདུན་གནས་བརྟན་བསྐོ།། གསང་སྔགས་ཚིག་རེ་འཛིན་པ་ཡན་ཆད་ཀྱང་།། ངན་སྔགས་མཐུ་གཏད་སེར་གསུམ་བྱེད་ལ་འགོད།། འདི་འདྲའི་ངང་ཚུལ་གཞན་ཡང་བགྲང་མི་ལང་།། རྒྱལ་བོ་དར་མས་བསྟན་པ་ བསྣུབས་པ་དེས།། བྱེ་བའི་ཆ་ཡང་འདི་དག་ལ་མི་ཕོད།།”⒇ཅེས་སོགས་མང་དུ་འབྱུང་བ་ལྟར་རྒྱལ་སྲས་ཡུམ་ བརྟན་འོད་སྲུང་གཉིས་ཀྱི་འཁྲུག་རྩོད་དང་དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་འཁྲུག་ཟིང་སྡེ་གཟར་ གྱི་ཡོ་ལང་བོད་ཁམས་ཀུན་ཏུ་གཡོས་པས། གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་ཤིང་ རབ་བྱུང་གནས་བརྟན་འགའ་ལྷག་པ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་བྲོས་བྱོལ་མི་བྱ་ག་མེད་བྱུང་ནས་ སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་མིང་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་དམག་འཁྲུག་དེས་བསྐུལ་བའི་འབངས་གྱེན་ལོག་དང་ས་ཆ་བཅད་བཟུང་གི་སྲིད་ དབང་འཕྲོག་རྩོད་ཁྲོད། དམག་འཁྲུག་གི་དགོས་མཁོར་དམིགས་ནས་ཆོས་སྡེར་གྲགས་པ་མང་དུ་བཏབ་པ་སོགས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཐོས་པས་ སེམས་ཀྱིས་མི་བཟོད་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་ཐེབས་པར་མ་ཟད། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་དང་ར་ས་སོགས་པར་སྔ་ཕྱིར་གནོད་པ་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་ལ། བཙན་པོའི་བང་སོ་བྲུས་པ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་རྙིང་བ་མང་པོ་བཤིག་པ། མཁས་པ་གང་མང་བཀྲོངས་པ་ལྟ་བུར་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་མི་རབས་མང་པོས་ འཚོལ་སྡུད་དང་གསར་གཏོད། རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པའི་གནའ་རྟེན་དང་གསུང་རབ་སོགས་ཡིག་དངོས་ཕལ་ཆེར་ཤུལ་མེད་དུ་ བརླགས་པས། རིམ་གྱིས་བོད་མི་སྤྱིའི་སྐད་ལ་ཡང་ཡུལ་ལུང་གི་ སྐད་ཆའི་སེར་ཁ་ཤོར་འགོ་ཚུགས་ནས་དེང་གི་དུས་ལ་བོད་པས་བོད་པར་གོ་བརྡ་མི་ འཕྲོད་པའི་རྒྱུའང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འོད་སྟོང་ལྷམ་མེར་འཚེར་བའི་བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་རིག་གནས་དེ་ཧ་ཅང་ཉག་ཕྲ་བར་གྱུར་ ལ། མི་ཤི་ཁྱིམ་སྟོང་དང་ཞིང་ས་རྩྭ་ལྡུམ་གྱིས་ཁེངས་པའི་གྲང་ཤུར་ཤུར་གྱི་སྣང་ཚུལ་ ཀུན་དུ་ཁྱབ་ནས། བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལ་སྔར་མེད་ཀྱི་ཉམས་རྒུད་དང་བོད་ཀྱི་མི་འབོར་ཆེས་ཆེར་ཆག་ པ་སྟེ། ལུགས་བཟང་སྤྱོད་ལམ་རྩད་ནས་ཉམས་ཤིང་ཉེས་སྤྱོད་འཆལ་བ་སྤྲིན་ལྟར་འཐིབས་པས་བོད་ འབངས་ཡོངས་ཀྱི་སྐྱིད་པའི་གཡུང་དྲུང་རིང་དུ་ཟད་ཅིང་སྡུག་པའི་ངུ་ངག་རེས་ལ་ བབས་ནས་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱར་ཉེ་བའི་དུས་འཁྲུག་སྡེ་གཟར་གྱི་དམྱལ་ཁམས་ཆེན་མོར་ ལྷུང་བའོ།།
མདོར་ན། ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་ནི་མ་གཞིར་དམ་པའི་ཆོས་ལ་དགའ་ཞིང་ཡ་རབས་ཚུལ་ལྡན་གྱི་ རྒྱལ་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཕྱིས་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་བསྣུབས་པ་ཡང་རང་ཁོ་ནའི་སྐྱིད་འདོད་བདེ་འདོད་ཀྱི་ཆེད་ མིན་པར་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་ཞིང། སྒང་བ་བོད་པའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་དེ་ཡུན་ནས་ཡུན་དུ་རྒྱས་པའི་ཐོག་མའི་ རྒྱུར་བརྩམས་པ་ཡིན་པས། ཁོས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པ་དེར་འདག་ཏུ་མེད་པའི་ཉེས་སྐྱོན་ཡོད་ཀྱང་། གལ་འགངས་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་དེ་དག་ལ་སྡང་སེམས་ཀྱི་མདའ་མོ་གཅིག་གིས་རེ་གཞག་ཡོད་ ཚད་རླུང་ལ་བསྐུར་ནས་འཛམ་གླིང་ན་ཉི་ཟླ་བཞིན་དུ་གསལ་བའི་ཆོས་ལྡན་བོད་ཀྱི་ རྒྱལ་ཁམས་ཆེན་མོ་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཇི་འདྲའི་ཡིད་ཕངས་ པ་ཞིག་རེད་ཨང་།། །།


c: text/html

text:
ཨ་རིའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆོས་དད་རང་དབང་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དང་པོའི་ཐོག་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་གསུང་འཕྲིན་བསྩལ་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཚང་མར་གུས་བརྩི་བྱས་ཏེ་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་དགོས་པ་གལ་ཆེན་ཡིན་སྐོར་གསུངས་འདུག
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༢༤ ནས་ཉིན་ ༣ རིང་ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གོ་སྒྲིག་འོག ཨ་རིའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆོས་དད་རང་དབང་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དང་པོ་ཚོགས་ཡོད་པ་དང་། ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ ༨༠ ལྷག་ནས་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ ༤༠ ཙམ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་དང་སྐུ་ཚབ། གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་བཅས་ནས་མི་གྲངས་ ༤༠༠ ཙམ་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད་འདུག ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོའི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་དེ་མོ་རིན་པོ་ཆེ་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་ཕེབས་ཡོད་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་མགོ་ལོག་འཇིགས་མེད་ལགས་ནས་བོད་ནང་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་སོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་གཏམ་བཤད་གནང་ཡོད་པ་རེད། གཞན་ཡང་། ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཨ་རིའི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་དངོས་གྲུབ་ཚེ་རིང་མཆོག་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་གི་བུ་ཆུང་ཚེ་རིང་ལགས་རྣམ་གཉིས་ཀྱང་ཕེབས་ཡོད་འདུག
ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུ་ཐོག་ཏུ་རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་སྐོར་གླེང་སློང་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་དོན་སྐོར་ལ་དམིགས་བསལ་གླེང་སློང་གནང་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་དད་རང་དབང་གི་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་ས་མུལ་བྷི་རོང་བྷད་ཀུ་ (Samuel Brownback) ལགས་ནས་བོད་ནང་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་སྐོར་ལ་ཤུགས་ཆེན་གླེང་སློང་གནང་ཡོད་འདུག་ལ། ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་གཞོན་པས་ཆོས་དད་རང་དབང་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་སྟབས། རང་དབང་མེད་མཁན་ཚོར་རང་དབང་ཡོད་མཁན་ཚོས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་སྐོར་གསུངས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཨ་རིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ཆོས་དད་རང་དབང་སྐོར་གླེང་སློང་བྱས་ཏེ་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་གསུངས་འདུག
ཚོགས་འདུའི་ཐོག་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཆེད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཡོད་ཀྱང་། ལ་དྭགས་ཁུལ་གྱི་མཛད་འཆར་སྔོན་སོང་ལྟར་དངོས་སུ་ཕེབས་ཐུབ་མེད་པར་བརྟེན། སྐར་མ་༣ ཙམ་གྱི་བརྙན་ཐུང་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་བསྩལ་ཡོད་པ་དེ་ཁ་སང་ཕྱི་དྲོར་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ར་བའི་ནང་དུ་སྒྲོག་སྦྱངས་གནང་འདུག གསུང་འཕྲིན་ནང་དུ་ངོས་ཀྱིས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚོགས་འདུ་ནི་དུས་རབས་ ༢༡ ནང་ཧ་ཅང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དང་གལ་ཆེན་དུ་མཐོང་གི་འདུག ཆོས་དད་ནི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་རེད། ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཐེབས་ཆེད། ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་མཐུན་སྒྲིལ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་རེད། དེར་བརྟེན་ངོས་ཀྱིས་ཚོགས་འདུ་འདི་ཧ་ཅང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག
ངོས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཐུབ་པར་འབད་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ནང་ཆོས་གཞན་ལ་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་ཐབས་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཀྱི་མེད། ངོས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ནང་ཆོས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཡོངས་ལ་ཇི་ལྟར་ནང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་སྐྲུན་པར་བསམ་བློ་གཏོང་གིན་ཡོད། ངོས་ཀྱི་རེ་བར་ཆོས་ལུགས་ཚང་མས་འགྲོ་བ་མི་སྤྱིའི་བདེ་སྡུག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་འགྲོ་བ་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཆོས་ལུགས་གཅིག་གི་རྗེས་འབྲང་པར་མི་འགྱུར་ལ། མ་འོངས་པའི་དུས་རབས་འགའི་རྗེས་སུ་ཡང་ཆོས་ལུགས་ཚང་མ་གནས་ཐུབ་ཀྱི་རེད་ལ། འགྲོ་བ་མི་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་དགེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད།
ངོས་ཀྱིས་གསལ་པོ་བཟོ་འདོད་པ་ཞིག་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ལུགས་ལྟར་ན། ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་དོན་ནི་ཆོས་ལུགས་ཚང་མར་གུས་བརྩི་དགོས་པ་མ་ཟད། ཆོས་དད་མེད་མཁན་རྣམས་ལའང་གུས་བརྩི་ཡོད་དགོས་པ་དེ་རེད། འདི་ནི་དངོས་ཡོད་དང་མཐུན་པ་ཞིག་རེད། གོ་ལ་འདིའི་སྟེང་ཆོས་དད་མེད་མཁན་མི་གྲངས་དུང་ཕྱུར་གཅིག་ལྷག་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་བས་ཆོས་ལུགས་ཚང་མར་གུས་བརྩི་བྱས་ཏེ་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་དགོས་པ་གལ་ཆེན་ཏུ་མཐོང་གི་འདུག ཅེས་བླང་དོར་གྱི་བཀའ་སློབ་བསྩལ་འདུག
དེ་རིང་འདི་གའི་གསར་འགོད་པས་ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཐོག་གཏམ་བཤད་པ་མགོ་ལོག་འཇིགས་མེད་ལགས་སུ། ཚོགས་འདུའི་སྟེང་ཁོང་གིས་ག་རེའི་སྐོར་གཏམ་བཤད་གནང་ཡོད་དྲིས་པར་ཁོང་གིས། ངས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དད་རང་དབང་དང་འབྲེལ་བའི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་སྐོར་ལ་བཤད་པ་ཡིན། བོད་ནང་གི་གནས་རི་རྩ་ཆེན་དང་གལ་ཆེན་སྐོར་དང་དེ་མཚུངས་སུ་འཛམ་གླིང་གི་ཕྱོགས་སོ་སོའི་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་པ་སོགས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཏེ། མ་འོངས་པར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཚན་པས་ཆོས་དད་དང་འབྲེལ་བའི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཐད་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་སྐོར་འབོད་སྐུལ་ཞུས་པ་ཡིན། ཚོགས་ཆུང་ཚོགས་པའི་སྐབས་སུའང་ང་ལ་སྐར་མ་ལྔར་གཏམ་བཤད་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་སོང་བས། དུས་ཚོད་ཐུང་ཐུང་ནང་བོད་དོན་སྐོར་ལ་ངོ་སྤྲོད་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་སོང་། ཞེས་བརྗོད་བྱུང་།
ཡང་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་བོད་ནང་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་སྐོར་ལ་སྡོམ་ཚིག་འདྲ་བོ་ག་འདྲ་བཀོད་ཡོད་དྲིས་པར། རྒྱ་ནག་དང་ཝེ་ཐི་ནམ། ཨེ་རན་གསུམ་ནི་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་གནས་སྟངས་སྐྱོ་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་པ་ཐེར་འདོན་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ད་ཐེངས་ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་རྒྱ་ནག་གི་སྐོར་གླེང་སློང་བྱེད་སྐབས་དང་པོར་ཡུ་གུར་གྱི་ཆོས་དད་རང་དབང་སྐོར་དང་། རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་དཔོན་ཇོན་ཚའོ་ (John Cao) ཡི་སྐོར་ནས་མང་པོ་བཤད་དེ། ཚོགས་འདུའི་ཉིན་དང་པོར་རྒྱ་ནག་གི་སྐོར་ལ་ཐེངས་གཉིས་གླེང་སློང་བྱུང་ཡོད་སྟབས། ཨ་རིའི་གཞུང་ནས་དམིགས་བསལ་གྱིས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་གནས་སྟངས་ཐད་ནུས་པ་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་འདྲ་པོ་ཚོར་སོང་སྐོར་བརྗོད་བྱུང་།
དེ་རིང་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གཞོན་པ་(Mike Pence)མཆོག་དང་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་མཆོག་ནས་མགོ་ལོག་འཇིགས་མེད་ལགས་དང་ལྷན་དུ་སྐར་མ་ ༢ ཙམ་རིང་ཟུར་དུ་བོད་དོན་སྐོར་གླེང་སློང་གནང་བའི་ལས་རིམ་བཟོས་ཡོད་སྟབས། མགོ་ལོག་འཇིགས་མེད་ལགས་ནས་གླེང་མོལ་སྐབས་ཁོང་གིས་བོད་དོན་སྐོར་ནས་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་བརྒྱུད་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་གང་མགྱོགས་སེལ་ཐབས་དགོས་པ་དང་། ད་སྔ་བོད་དོན་ཐད་ཊོམ་ཕུ་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁ་གསལ་གཏིང་གསལ་གྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་མེད་སྟབས། སྲིད་གཞུང་གསར་པའི་ངོས་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་ཞུ་འཆར་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་བྱུང་།
གསར་འགོད་པ། ཀླུ་མགོན་ཐར།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
བྲུ་ཞུ་སྤ་རྨེའུ་སོགས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་དང་ཆེ་བ་སྐོར་ལ་དྲི་བ།
ལན་གནང་མཁན། ཞང་ཚུལ་མི་སོགས། དྲི་བ་གནང་མཁན། བཙན་པོ་ཚང་དང་། སྒོ། སྤེ་བོན་སོགས།
དྲི་བ། བོན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་རྒྱལ་པོ་ཆེ་དྲུག་ལས་བྲུ་དང་། ཞུ། སྤ། རྨེའུ། ཁྱུང་བཅས་སོ་སོ་ལ་རྒྱལ་བ་བྲུ་དང་། དབང་ལྡན་ཞུ། གྲུབ་ཐོབ་སྤ། མཁས་པ་རྨེའུ། དམ་པ་ཁྱུང་བཅས་འབོད་དགོས་དོན་གང་ཡིན་ནམ།
ལན། གདུང་རྒྱུད་ཆེ་དྲུག་ཏུ་གྲགས་པའི་བོན་གྱི་རུས་རིགས་གལ་ཆེན་གཤེན་དང་། བྲུ་དང་། སྤ་དང་། ཞུ་དང་། རྨེའུ་དང་། ཁྱུང་བཅས་ཀྱི་རྒྱུད་པ་དུས་སྔ་མོ་ནས་བོད་ལ་ཡོད་རུང་། ཁོང་རྣམས་རྒྱ་རིགས་གཤེན། རྒྱལ་བ་བྲུ་དང་། དབང་ལྡན་ཞུ། གྲུབ་ཐོབ་སྤ། མཁས་པ་རྨེའུ། དམ་པ་ཁྱུང་། ཟེར་བའི་ཐུན་མིན་ཆེ་མིང་རེ་འདོག་སྲོལ་བྱུང་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་མཛད་འཕྲིན་སྐྱོང་སྟངས་དང་རུས་རིགས་ཀྱི་ཆེ་བ་འདོན་ཐབས་ཅི་རིགས་ཐོག་ནས་དུས་ཕྱིས་བཏགས་པའི་མིང་ཞིག་ཡིན་པར་མངོན། འདི་རྣམས་ལ་མཚན་འདོག་ཕྱོགས་ནས་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་རེའི་ཆ་ནས་བཏགས་པ་ཞིག་ཡིན།
༡) རྒྱལ་རིགས་གཤེན་ཚང་ཟེར་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཏགས་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེ་ཆ་རེ་འགའ་ནས་རིགས་རྒྱལ་རིགས་དང་རུས་པ་དམུ་ཡིན་སྐོར་ཡང་བཤད་ཡོད་པ་དང་། གཤེན་རབ་མི་བོའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དུ་མི་རབས་བཅུ་དགུ་ཙམ་གྱི་རིང་མི་སྣ་གལ་ཆེན་རྐྱང་བ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་ཅིང་། རུས་རིགས་དེར་སྐྱེས་པའི་མི་རྣམས་མངའ་དབང་ཆེ་ཞིང་དབང་ཐང་ལྡན་པ་སོགས། མདོར་ན་རིགས་ཧ་ཅང་བཟང་ཞིང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་རེད།
༢) ཞུ་ཡི་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཞུ་ཡས་ལེགས་པོ་ནི་སྤྲུལ་སྐུ་གཤེན་གྱི་ཐུགས་སྲས་དམ་པ་དབང་ལུང་དངོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སློབ་མའི་ཐུ་བོ་ཡིན་སྟབས་དེའི་ཕྱིར་ན་དབང་ལྡན་ཞུ་ཞེས་བཏགས་པར་སྙམ། དེ་མིན་དབང་ལྡན་ཟེར་བའི་སྒྲ་བཤད་བརྒྱབ་པ་མཐོང་མྱོང་མེད།
༣) བྲུ་ནི་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བསྟན་པ་བཤད་སྒྲུབ་གཉིས་ཀྱི་སྡེ་ཆེན་མོར་ཐོས་བསམ་འཆད་ཉན་རྨ་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱོང་མཁན་ཡིན་སྟབས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་བ་བྲུ་ཞེས་བཏགས་པ་དང་། ཡང་ན་གདན་ས་གཅིག་ལ་རྒྱལ་བ་གཉིས་པའི་མཚན་སྨོས་ན་འགལ་བའི་མེད་པའི་མཁས་གྲུབ་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་བྱུང་བས་ན་རྒྱལ་བ་བྲུ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་ན་ཆོག
༤) སྤ་ནི་སྤ་སྟོན་དཔལ་མཆོག་བཟང་པོ་ནས་གསང་སྔགས་སྒོམ་སྒྲུབ་གཙོ་བོར་མཛད་ཅིང་ལྷ་ཞལ་མཇལ་ཞིང་གྲུབ་པའི་རྟགས་སྟོན་པའི་སྐྱེ་བུ་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱུང་བས་གྲུབ་ཐོབ་སྤ་ཟེར་བར་མངོན། སྤ་ཚང་གི་བླ་མ་ཕལ་ཆེར་གསང་སྔགས་སྒོམ་སྒྲུབ་གཙོ་བོ་མཛད་པ་ལས། བོན་གྱི་འདུས་སྡེ་གཞན་ལྟར་འཆད་རྩོད་ཤུགས་ཆེར་བྱེད་སྲོལ་མེད།
༥) རྨེའུ་ལ་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་ཀུན་ལ་འཆད་རྩོད་ཆེ་ཆེར་མཛད་པའི་མཁས་དབང་གསེར་རིའི་ཕྲེང་ལྟར་བྱོན་ཞིང་། ལྷག་ཏུ་མཁས་པ་དཔལ་ཆེན་པོས་གསར་གཏོད་ཀྱི་ལམ་ནས་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་ཀུན་ལ་འགྲེལ་དང་ཊིཀ་ཆེན་པོར་བཏབ་པས་རྨེའུ་མཁས་པ་དཔལ་ཆེན་ཞེས་མཚན་སྙན་གང་སར་ཁྱབ་པས་དེའི་ཆ་ནས་མཁས་པ་རྨེའུ་ཞེས་བཏགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ཆོག་ལ། རྨེའུ་གདུང་ལ་དམིགས་བསལ་མཁས་པ་མང་པོ་འབྱུང་བར་ངག་རྒྱུན་དུ་ཡང་བཤད་སྲོལ་མཆིས།
༦) དམ་པ་ཁྱུང་ཟེར་བ་དེ་གྲོལ་ཞིའི་ཆ་ནས་བཏགས་པ་ཞིག་ཨེ་ཡིན་ན་སྙམ། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་རིག་སྣང་འོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་མཆེད་པར་གྲགས། གདུང་རྒྱུད་རང་གི་སྤྲུལ་གཞི་དོན་དམ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་དམ་པ་ཁྱུང་ཟེར་བ་ཡིན་ན་ཆོག ཡང་ན་བཤད་སྲོལ་ཞིག་ལ་ཁྱུང་གི་རུས་རྒྱུད་ལ་དམིགས་བསལ་འགྲོ་འདྲེན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་། རུས་ཐོབ་ཙམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་ལྡན་ཡོད་ཚུལ་གླེང་སྲོལ་མཆིས།
_____ཞང་ཚུལ་མི་ནས།
ལན། སྤྱིར་བཏང་ངག་རྒྱུན་དུ། བྲུ་ཞུ་སྤ་རྨེའུ་གཤེན་དང་ལྔ། །ཀླད་ན་ལྡིང་བའི་ཁྱུང་དང་དྲུག ཟེར་སྣང་ལས། འདི་དག་ལ་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྡེ་དྲུག་ཟེར་སྲོལ་དེ་ཙམ་ཨེ་ཡོད་ན་སྙམ།
སྤྱིར་བོན་ཕྱོགས་སུ་གདུང་རྒྱུད་རྒྱལ་པོ་སྡེ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི། འོལ་གླིང་ན་བཞུགས་པའི་རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཁག་དྲུག་སྟེ། གཤེན་ལྷ་དམུ་ཡི་གདུང་རྒྱུད། གལ་ཆེན་ཤགས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད། གསས་ཆེན་ཧོས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད། གནམ་རྗེ་དཔོ་ཡི་གདུང་རྒྱུད། རྒོད་རྗེ་རྒྱ་ཡི་གདུང་རྒྱུད། མཁའ་འགྱིང་གཉན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་དང་དྲུག་ཅེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་ཡུལ་དུ་གདུང་རྒྱུད་གཉན་ཚ་སྤུན་དྲུག་བྱུང་བའི་སྐོར་མཁན་ཆེན་ཉི་མས། བོད་མི་བུ་གཉན་ཚ་སྤུན་དྲུག་བྱུང་སྟེ། སེང་ཁྱུང་དབྲ་དང་། དམུ་ཚ་སྒ་དང་། ཨ་བ་ལྡོང་དང་། ཨ་ལྕགས་འགྲུ་དང་། ལྷ་སྡེ་སྒོ་དང་། དབལ་གདའ་གཉིས་སོ། །ཞེས་སོགས་བཤད་སྲོལ་ཡོད་པ་ནི་ཞོར་འཕྲོས་ཡིན། གཤམ་ནས་དྲི་བ་དངོས་རྣམས་ལ་རང་ལུགས་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཁག་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ། དེ་དག་ལ་གང་གསལ་བ་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱིས་གོ་བ་ལོན་ཚོད་དུ་ལན་འབུལ་ཐབས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དམུ་རིགས་གཤེན།
དམུ་ནི། ཡབ་ཀྱི་རིགས་དམུ་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པས་ན་དམུ་རིགས་དང་། གཤེན་ནི། རུས་གཤེན་ཡིན་པ་བཅས་ཀྱིས་ངེས་སླ།
རྒྱལ་རིགས་བྲུ།
རྒྱལ་རིགས་ནི། བྲུ་ཡི་རྒྱུད་པ་བྲུ་ཤ་གནམ་གསས་ལ་ཐོ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་སད་ཝེར་གསལ་འབར་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་ཕུལ་བས་ཡུལ་སྡེ་ཀུན་གྱི་རྗེ་བོ་མཛད་དེ། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་མན་ཆད་ནས་བོད་ཡུལ་རུ་བཞི་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེ་ཐམས་ཅད་བྲུ་ཤའི་མངའ་རིས་སུ་འདུས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ནུས་སྟོབས་ཆེ་བ་རྒྱལ་གྱི་རིགས་དང་། བྲུ་ནི། གནམ་ནས་ས་ལ་བྲུལ་པས་བྲུ། ཞེས་བཏགས་པར་ཡོངས་གྲགས་ཡིན།
དབང་ལྡན་ཞུ།
དབང་ལྡན་ནི། ཞུ་ཡི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་ཁུངས་འགོ་གཤེན་ལྕགས་ཀྱི་བྱ་རུ་ཅན་ནི་སྤུ་ལྡེའུ་གུང་རྒྱལ་གྱིས་བོན་གཤེན་མང་པོ་གདན་དྲངས་ནས་ཡབ་ཀྱི་དོན་དུ་གྲི་འདུར་དང་འདྲེན་ཆོག་མང་པོ་བྱེད་སྐབས་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ་གཡས་ཀྱི་བོན་པོ་ཞེས་ཐོབ་དང་དབང་ཚད་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བཤད་སྟབས་དབང་དང་གོ་ས་ལྡན་པ་དང་། ཞུ་ནི། གཤེན་ལྕགས་ཀྱི་བྱ་རུ་ཅན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་རིམ་བྱོན་ཐམས་ཅད་གཙང་གི་ཡུལ་ཞུ་ཡི་བ་མོ་ཟེར་བར་བསྟན་པ་ཆགས་པས་ཞུ་ཚང་ཞེས་ཐོག་པར་ཡོངས་གྲགས་ཡིན།
གྲུབ་ཐོབ་སྤ།
གྲུབ་ཐོབ་ནི། སྤ་ཡི་གདུང་རྒྱུད་གྲོལ་ཁུངས་ཡབ་སངས་པོ་འབུམ་ཁྲི་དང་ཡུམ་ཆུ་ལྕམ་རྒྱལ་མོ་གཉིས་ཀྱི་གདུང་ལས་གྲོལ་བའི་སྐྱེས་བུ་སྤ་ལ་མཛེས་པ་ཁྲི་མོན་ལྕགས་ཀྱི་བྱ་རུ་ཅན་དེ་ལྷོ་གླིང་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དུ་བོན་གྱི་བསྟན་པ་སྤེལ་བར་དགོངས་ཏེ། ཞང་ཞུང་རྣམ་རྒྱལ་ལྷ་རྩེ་དང་ཏེ་སེ་གངས་ཀྱི་ཤེལ་ཕུག་སོགས་སུ་བྱོན་ནས་ལོ་གསུམ་ལ་སྒྲུབ་པ་མཛད་པས་ཡི་དམ་མགོན་པོ་རྣམ་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་དུ་གྱུར་ཏེ། སྐབས་དེར། ས་ལ་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོ་ཆེ། །གནམ་ལ་ལྷ་བུ་སྤ་བ་མཛེས། །ཞེས་གྲུབ་རྩལ་ཐོགས་མེད་དུ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་གྲུབ་ཐོབ་དང་། སྤ་ནི། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཕྱི་ཚུལ་ལ་འདྲ་ཆགས་པའམ་བྱིན་ཆགས་པ་སྟེ་སྤ་ལ་མཛེས་པ་ཞེས་པའི་བླ་དྭགས་སོ། །
མཁས་པ་རྨེའུ།
མཁས་པ་ནི། སྲིད་པ་ཡིག་ཚང་ཅན་གྱི་གདུང་ལས་ཆད་པའི་རྨེའུ་ངམ་ལེན་སྐྱོལ་པོ་བྱ་བས་དབལ་ཕུར་བསྒྲུབས་པས་ལྷ་ཞལ་གཟིགས། ཏི་སེ་གངས་ནས་ལྷ་རི་གྱང་ཐོའི་རྩེར་བྱོན་པས་མི་རྗེ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་མཆོད་གནས་སུ་བཀུར། ཞེས་པ་ལྟར་སྲིད་པ་ཡིག་ཚང་ཅན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་པས་ན་མཁས་པ་དང་། རྨེའུ་ནི། ཐོག་མའི་གདུང་རྒྱུད་གྲོལ་གཞི་བོད་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲིའི་མཆོད་གནས་རྨེའུ་ངམ་ལེན་སྐྱོལ་པོ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆ་ནས་ཡིན་པར་སྣང་། དེ་ལྟར་རྨེའུ་གདུང་རྒྱུད་ལ་མཁས་པ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་མང་དག་བྱུང་ཡོད་པའི་ནང་ནས་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་གཉིས་པར་གྲགས་པའི་རྨེའུ་སྟོན་ལྷ་རི་གཉན་པོ་དང་དམ་པ་རི་ཁྲོད་པ་གཉིས་ལ་རྨེའུ་སྟོན་སྒོམ་གཉིས་ཞེས་མཁས་པའི་གྲགས་པ་རྒྱས་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། དེ་བཞིན་ཕྱིས་བྱུང་གི་རྨེའུ་མཁས་པ་དཔལ་ཆེན་པོ་སོགས་ཀྱིས་ངེས་སླ།
དམ་པ་ཁྱུང་།
དམ་པ་ནི། ཁྱུང་འཕགས་ཁྲ་མོ་སོགས་ཁྱུང་དཀར་ནག་སེར་གསུམ་གྱི་གདུང་རྒྱུད་བླ་དཔོན་དེ་ཚོས་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་རབས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ནས་བླ་ཡི་མཆོད་གནས་དང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་སེང་ཁྲི་བཙན་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དབུ་བླ་མཛད་པ་དང་། གྲི་གུམ་གྱིས་བོན་བསྣུབས་པའི་རྗེས་སུ་སྲས་སྤུ་ལྡེ་གུང་རྒྱལ་གྱིས་མུ་ཁྱུང་དང་ལྷ་ཁྱུང་གཉིས་སོགས་བོན་གཤེན་མང་པོ་གདན་དྲངས་ཏེ་བླ་རུ་བཀུར་ནས་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། དེ་རྗེས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་ཞང་རྒྱལ་བགྲོངས་པའི་ཤུལ་དུ་རྒྱལ་ས་ཁྱུང་པོ་སྟག་སྒྲ་དོན་གཙུག་གིས་བཟུང་ནས་རྒྱལ་ཁྲིམས་དང་བོན་ཁྲིམས་གཉིས་ཀ་མཉམ་དུ་བསྐྱངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་།
དེ་རྗེས་རིམ་པར་ཁྱུང་སྟོང་རྒྱུང་རིང་མོས་བོན་སྲིད་སྐྱོང་སྐབས་སྡོང་རྒྱལ་དང་སྡོང་དམིགས་གཉིས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ཞང་ཞུང་འབངས་ཀྱི་གྱེན་ལོང་བྱུང་བས་སྟོང་རྒྱུང་རིང་མོས་གདན་ས་དོར་ནས་ཕྱིས་བྲོས་པའི་ལམ་དུ་གྲུབ་རྟགས་སུ། ཞབས་གཉིས་དང་སྦ་བེར་དང་གསུམ་ས་ལ་གར་རེག་སར་མེ་ཏོག་གསུམ་རེ་ལམ་ལམ་སྐྱེས། རྡོ་བྲག་ལ་གར་རེག་སར་རྗེས་ལམ་ལམ་བྱུང་བའི་རྟིང་ནས་ཞང་ཞུང་གི་དམག་མི་སོགས་ཀྱིས་དེད་པས་ཁོང་གིས་དེ་མཁྱེན་ནས། མདོ་ཁམས་ནས་རྨའི་བཀྲ་རིང་ལྷ་མཚོར་སླེབ་པའི་ཚེ་ཆུར་བརྫུས་པས་རྗེས་བོར་ཏེ་ཐར། ” དེར་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྟགས་མི་འདོད་ཀྱང་། རྟགས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་འདོད་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་བྱུང་ངོ་། །” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཁྱུང་རྒྱུད་ཀྱི་བླ་དཔོན་དེ་ཚོ་ཞང་བོད་རྒྱལ་རབས་དུ་མའི་ཁྱད་འཕགས་བླ་ཡི་མཆོད་གནས་དམ་པའམ་རྣལ་འབྱོར་སྐྱེས་བུ་སྟག་ཡིན་པས་དང་། ཁྱུང་ནི། ཐོག་མའི་གདུང་རྒྱུད་གྲོལ་གཞི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་རིག་སྣང་འོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྤྲུལ་པ་བྱ་ཁྱུང་ལས་གྲོལ་བས་ན་དེ་ལྟར་བཏགས་སོ།། །།
_____དགེ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རྒྱལ་སྲས་ནས།


text:
༄༅།། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་འཕྲོས་པའི་མགུར་མས་ཕྱིས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་སྐོར་གླེང་བ།
ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་མགུར་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་ཚུལ་དང་རིག་གནས་ལས་སྐྱེད་པའི་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་འདུ་ཤེས། འཇིག་རྟེན་གྱི་མི་ཆོས་ཀུན་སྤྱོད་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུའི་དཔྱད་ཡིག་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་སྙན་རྩོམ་གྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིན་ཐང་ཡང་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད། ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་མགུར་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཕྱིས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་སྒྲིག་གཞི་དང་། རྒྱན། ལུས་བཅས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་པ་དང་། ལྷག་དོན་དུ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་དམངས་གཞས་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་བྱུང་བ། དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་ཚེག་ཁྱིམ་དྲུག་མའི་དམངས་གཞས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་རྩོམ་རིག་གི་རྨང་གཞི་ཡང་ཏུན་ཧོང་མགུར་མའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་དམངས་གཞས་ཀྱང་ཏུན་ཧོང་མགུར་མའི་རྩོམ་ལུས་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་ལས་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ནུས། འོ་ན་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཆ་ནི་དུས་རབས་མང་པོ་ཞིག་ས་འོག་ཏུ་ལུས་སོང་བས་ཤུགས་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ཐེབས་སྲིད་སྙམ་པའི་བློ་གཉིས་སྐྱེད་སྲིད་ཀྱང་། དོན་དུ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཆར་དུས་སྐབས་དེའི་རྒྱལ་བློན་མི་དྲག་རྣམས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་མགུར་གྱི་མགུར་ཚིག་རྣམས་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དུས་སྐབས་དེར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་མཐོ་རྒྱལ་བློན་ནས་དམའ་འབངས་མི་སེར་བར་ཕན་ཚུན་གླུ་ལེན་རེས་བྱས་ཏེ་ནང་བསམ་པའི་བརྩེ་དུང་ཕྱིར་མཚོན་པ་ནི་རྒྱ་ཁྱབ་ཡིན་པས་གླུ་ལེན་རེས་བྱེད་པའི་རྒྱུན་དེ་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་དུ་མ་ཉམས་པར་རྒྱུན་འཛིན་གང་ལེགས་བྱུང་ཡོད་པ་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ཚིག་རྒྱག་སོགས་ལས་ཤེས་ནུས་པས་ཕྱིས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་མི་ཐེབས་ཅི་ལ་སྲིད། བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ཤུགས་རྐྱེན་མེད་དམ་སྙམ་ན། ཡོད་པ་བདེན་པས་གྲུབ་ཀྱང་རྩོམ་གྱི་རྣམ་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་བཞིན་མངོན་གསལ་དུ་མི་སྣང་། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་མཚམས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ན། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་ཡང་སྲིད་པ་བོན་གྱི་རིག་གནས་འདུ་ཤེས་ནས་ནང་བསྟན་རིག་གནས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བར་བརྒལ་དུས་མཚམས་ཤིག་ཡིན་པས་སོ། དེས་ན་རྩོམ་གྱི་རྣམ་པའི་ངོས་ནས་མདོ་ཙམ་གླེང་བར་བྱའོ།
དང་པོ། རྩོམ་གྱི་སྒྲིག་གཞིར་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན།
དེ་ཡང་རྩོམ་གྱི་སྒྲིག་གཞི་ནི་བརྩམས་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གི་ནང་དོན་གཅིག་ལ་གཅིག་འབྲེལ་གྱི་གོ་རིམ་ཞིག་ལ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ནི་བརྩམས་ཆོས་ཞིག་གི་རུས་སྒྲོམ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ནོ། ཏུན་ཧོང་མགུར་མས་ཕྱིས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་སྤྱིའི་སྒྲིག་གཞིར་ཤུགས་རྐྱེན་འདི་བཞིན་ཐེབས་ཞེས་བརྗོད་མི་ནུས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་སྒྲིག་གཞིར་ཤུགས་རྐྱེན་མི་ཉུང་ཙམ་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་དེ། ཁྲི་སྲོང་བཙན་གྱིས་བླངས་པའི་མགུར་ལས“ཀྱེ་རྗེ་འི་ནི་མཚན་བ་འདི། ཁྲི་འི་ནི་སྲོང་བཙན་ཞིག བློན་གྱི་ནི་མིང་བ་འདི། སྟོང་རྩན་ནི་ཡུལ་ཟུང་ཞིག ཆིབས་ཀྱི་མྱིང་བ་འདི། རྔུལ་བུ་ནི་གཙང་གཙང་རྟ། གཙང་གཙང་ནི་ཡང་ཡང་ལྟ།”ཞེས་རྗེའི་མཚན་ལ་ནི་ཁྲི་སྲོང་བཙན་དང་བློན་གྱི་མིང་ལ་ནི་སྟོང་བཙན་ཡུལ་ཟུང་། འོག་ཏུ་ཆིབས་པའི་རྟ་ལ་ནི་རྔུལ་བུ་གཙང་གཙང་ཞེས་མགུར་བཞེངས་བ་པོས་རང་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་དངོས་གཙིགས་ཆེ་བ་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་སྔོན་ལ་བྱས་པ་དང་། དེ་རྗེས་སྐབས་བབ་ཀྱི་བརྗོད་དོན་གླེང་བའི་རྩོམ་གྱི་སྒྲིག་གཞིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་དེ། 《མོན་གླིང་གཡུལ་འགྱེད》ལས”ས་འདི་ཡི་ས་ངོ་མ་ཤེས་ན། ཤར་མདོ་ཁམས་གླིང་གི་ས་ཆ་རེད། ང་འདྲ་ང་ངོ་མ་ཤེས་ན། གོང་མ་ལྷ་ཡི་གནས་མཆོག་ལ། ང་ལྷ་ཆེན་ཚངས་པ་དཀར་པོ་ཟེར། གླུ་འདི་གླུ་ངོ་མ་ཤེས་ན། ལྷ་གླུ་དཀར་པོའི་རྒྱང་བསྒྲགས་ཟེར”ལྟ་བུ་ནི་རང་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་དངོས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་སྔར་གྱི་རྩོམ་སྲོལ་རྒྱུན་འཛིན་ནམ་སྔ་མ་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ནུས། ཏུན་ཧོང་མགུར་མའི་སྤྱིའི་སྒྲིག་གཞིར་ཐོག་མར་བཙན་པོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མངའ་ཐང་དང་བཙན་པོའི་མཛད་འཕྲིན་ལ་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱིས་རྩོམ་པ་པོའི་རྩོམ་རིག་དང་དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་གཉིས་ཀར་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཐེབས་ཡོད་དེ། 《མི་ལ་རས་པའི་མགུར་འབུམ》ལས“རྗེ་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་འགྲོ་བའི་མགོན། ཆོས་བརྒྱད་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་ལྟར། བུ་རྒྱུད་བྱིན་གྱིས་རློབས་མཛད་པ། སྒྲ་སྒྱུར་མར་པའི་ཞབས་ལ་འདུད”ཅེས་མི་ལ་རས་པའི་མགུར་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་ཐོག་མར་རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མར་དད་པའི་གསོལ་འདེབས་བྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་དམངས་གཞས《གམ་པ་ལ་མོ》ཞེས་པའི་གཞས་ཚིག་ཏུ“ལ་དེ་གམ་པ་ལ་མོའི་ལ་རྩེ་རུ། རྔ་ཆེན་སྒལ་པར་འཁུར་བ་གསུམ་ཙམ་འདུག སྤྲིན་པ་དཀར་པོའི་སྤྲིན་ཕྱོགས་མ་ཤེས་ན། སེར་བ་རི་ལ་བཀག་ཡས་བཞག་རོགས་གནང་། ལ་དེ་གམ་པ་ལ་མོའི་ལ་དཀྱིལ་ན། འཐག་མཁན་ཐགས་ཁྲི་འཁུར་བ་གསུམ་ཙམ་འདུག སྣམ་བུའི་རྒྱུ་སྤུན་གཏོང་སྟངས་མ་ཤེས་ན། དར་དང་གོས་ཆེན་འཐག་ཡས་ཞོག་རོགས་གནང་། ལ་དེ་གམ་པ་ལ་མོའི་ལ་གཤམ་དུ། བཟོ་པ་ཐོ་བ་འཁུར་བ་གསུམ་ཙམ་འདུག ཁབ་ཀྱི་ཁབ་མིག་འདོན་སྟངས་མ་ཤེས་ན། ལྕགས་བཟོ་གཤོལ་ལྕགས་བཟོ་ཡས་ཞོག་རོགས་གནང”ཞེས་གམ་པ་ལ་མོའི་ལ་རྩེ་ནས་ལ་དཀྱིལ། ལ་གཤམ་བཅས་གོ་རིམ་མཐོ་བ་ནས་རིམ་བཞིན་དམའ་བའི་གནས་སྟངས་ལ་བཤད་པ་བྱེད་པའི་སྒོར་གཞས་ལྟ་བུ་ཡིན། དེས་ན་ཡུལ་གྱི་གནས་སྟངས་དང་བྱ་དངོས་ངོ་སྤྲོད་སོགས་བྱེད་སྐབས་གོ་རིམ་བཞིན་མཐོ་བ་ནས་དམའ་བ་བར་རིམ་བཞིན་བཤད་པ་རྒྱབ་པའི་རྩོམ་གྱི་སྒྲིག་གཞི་ནི་བོད་བཙན་པོའི་ཏུན་ཧོང་མགུར་མའི་རྩོམ་སྟངས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ནས་ད་ལྟ་བའི་བར་མ་ཉམས་པར་སྔར་གྱི་རྩོམ་རྒྱུན་ཕྱིས་རྒྱུན་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་གང་ཐུབ་བྱུང་ཡོད།
གཉིས་པ། རྩོམ་གྱི་ལུས་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན།
དེ་ཡང་རྩོམ་གྱི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩམས་ཆོས་གང་རུང་ཞིག་གིས་ནང་དོན་དང་རྣམ་པ་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་མནོ་བསམ་བྱ་དགོས་པས་དེར་དོན་ལུས་དང་ཚིག་ལུས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། དོན་ལུས་ནི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་དབྱེ་བས་བརྗོད་བྱའི་དོན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དབྱངས་སུ་གྱེར་བའི་གདངས་ཚིག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་པར་མགུར་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་དོན་ལུས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ལྷ་སྒྲུང་དང་ངག་རྒྱུན། མོ་ཚིག གཏམ་རྒྱུད། གཏམ་དཔེ། རྟོགས་བརྗོད་སོགས་དང་འདྲ་བར་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་རྩོམ་ལུས་ཤིག་ཡིན། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་རྒྱལ་བློན་མི་དྲག་ཕན་ཚུན་ལེན་རེས་བྱེད་པའི་མགུར་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཟིན་ཐོར་འཁོད་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དང་ཆོས་འབྱུང་སོགས་སུ་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་ཕན་ཚུན་གླུ་ལེན་རེས་བྱེད་པ་འཁོད་ཡོད་པ་སོགས་ལ་གཞིགས་ན་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་མགུར་ནི་དུས་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ནང་དར་ཁྱབ་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་མ་ཟད། ཕན་ཚུན་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་ལག་ཆ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། དེས་ཕྱིས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་རྩོམ་སྟངས་མ་ཉམས་པར་རྒྱུན་འཛིན་ལེགས་པར་བྱས་ཡོད་དེ། བོད་སིལ་བུའི་སྐབས་སུ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་རྫོགས་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་ཉམས་རྟོགས་ངག་ལ་གྱེར་བའི་མགུར་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞེངས་ཡོད་དེ། 《སྒྲ་བསྒྱུར་མར་པའི་མགུར》དང་། 《རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་མགུར་འབུམ》 《བཀའ་བརྒྱུད་གསེར་རེའི་ཕྲེང་བའི་མགུར་ཚོགས》སོགས་དང་དེའི་རྗེས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད《རྗེ་བཙུན་ཏ་ར་ན་ཐའི་ཞལ་གདམས་མགུར་མ》 《རྒྱལ་བ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པའི་མགུར་ཚོགས》 《རིག་འཛིན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་མགུར་གླུ》 རྒྱལ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི《བློ་སྦྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་གདམས་པ་དང་སྙན་མགུར་གྱི་རིམ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དོན་ལྡན་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས》 《ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་མགུར》 《བྱ་བཏང་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱི་མགུར་འབུམ》 རྗེ་འཇིགས་མེད་དབང་བོས་མཛད་པའི《ཞལ་གདམས་མགུར་མ》 གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེས་མཛད་པའི《ཕ་མའི་དྲིན་གཟོ་ཚུལ་དང་གཤིན་པོར་མ་ནི་བསྐུལ་བའི་མགུར་དབྱངས》སོགས་ཤིན་ཏུ་མང་བ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱུན་བསྐྱངས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན།
ཏུན་ཧོང་མགུར་མ་ཎི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བརྗོད་དོན་རྣམས་རྗོད་བྱེད་ཚིག་སྡུད་ཆེ་བའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ལམ་ནས་བརྩམས་པའི་གདངས་ཚིག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྙན་རྩོམ་ཞིག་ཡིན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་རྐང་པ་བཅད་ནས་དོན་མཚོན་པ་ཞིག་ལ་བརྗོད། ཡིན་ན་ཡང་རྐང་པ་མང་ཉུང་གི་ཚད་ཇི་ཙམ་ལ་ཚིགས་བཅད་གཅིག་ཅེས་ངོས་འཛིན་ཐད། ས་པཎ་ལྟར་ན“རྐང་བ་གཉིས་ནས་དྲུག་གི་བར། །ངག་དོན་འབྲེལ་ན་ཚིགས་བཅད་གཅིག”ཅེས་སྤྱིར་སྙན་ངག་མེ་ལོང་མ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་བོད་དུ་འཆད་ཉན་མ་དར་བའི་སྔོན་དུ་ཐོན་མོང་གི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ངོས་འཛིན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྐང་པ་བཞིའོ་ཞེས་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་རྩོམ་སྟངས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ལེན་བྱས་པའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་ལ་རྐང་པ་བཞི་ཚང་དགོས་པ་མ་ཟད། ཚིག་རྐང་སོ་སོའི་ཚེག་ཁྱིམ་གྱི་གྲངས་མང་ཉུང་གཅིག་མཚུངས། ཚེག་ཁྱིམ་སོ་སོའི་ཆ་ཡའི་སྡེབ་སྟངས་གཅིག་མཚུངས་བཅས་གཏན་ཆགས་ཀྱི་ངེས་སྲོལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། གལ་སྲིད་དེ་ལས་ལྡོག་ན་སྙན་ངག་གི་སྡེབ་སྦྱོར་ཉམས་པའི་སྐྱོན་དུ་བརྩི་བས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་གི་འཛེམ་བྱ་ཞིག་ཡིན། ཡིན་ན་ཡང་ཏུན་ཧོང་མགུར་མ་ནི་སྙན་ངག་མེ་ལོང་མའི་ལུགས་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གང་ཞིག་ལ་ཚིག་རྐང་དང་ཚེག་ཁྱིམ་གྱི་གྲངས་ཀྱི་མང་ཉུང་སྤྱིར་གཏན་ཆགས་བྱུང་མེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི་ས་པཎ་གྱིས“དབྱངས་དང་བཅས་པ་ཕལ་ཆེར་ནི། །ཡི་གེ་མཉམ་མམ་མི་མཉམ་རུང་། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྣམ་གཞག་འཇུག”ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་མགུར་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་རྣམས་དབྱངས་རྟར་བཀྱོན་ནས་ངག་ལས་གྱེར་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཚིག་གི་གཅོད་མཚམས་དང་རྐང་པ་མང་ཉུང་སོགས་དབྱངས་ཀྱི་གདེགས་འཇོག་དང་ཚིག་གི་ངལ་གསོའི་རྣམ་པར་བསྟུན་དགོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན། ལྷག་དོན་དུ་ཏུན་ཧོང་མགུར་མའི་ཚིག་རྐང་གཏན་ཆགས་ཀྱི་ངེས་སྲོལ་མེད་པ་དང་སྤྱིར་ཚིག་རྐང་གཅིག་ལ་སྤྱིར་ཚེག་ཁྱིམ་དྲུག་མའི་ལུས་སུ་གྲུབ་པའི་རྩོམ་སྟངས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་ལས་དམངས་གཞས་ཀྱི་རྩོམ་སྟངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་མི་དམན་པ་ཞིག་ཐེབས་ཡོད། དེ་ཡང་བརྗོད་དོན་ཚན་པ་ཞིག་ལ་ཚིག་རྐང་ངེས་མེད་ཀྱི་རྩོམ་སྲོལ་དེ། ཕྱིས་ཀྱི་མགུར་རྩོམ་དང་བོད་ཀྱི་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་རིག ། ཨ་མདོའི་ཁུལ་གྱི་ལ་གཞས་སོགས་ཀྱིས་རྒྱུན་ལེགས་པར་བསྐྱངས་ཡོད་དེ། 《མི་ལ་རས་པའི་མགུར་འབུམ》ལས་“རྫ་ད་ལྟ་ཡོད་པ་ད་ལྟ་མེད། དཔེ་འདིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་མཚོན། ཁྱད་པར་དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་མཚོན། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་མི་ང་ལ། ཡེངས་མེད་དུ་སྒྲུབ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བྱེད། ནོར་ཡོད་རྒུ་འདུས་པ་མཁོ་བའི་རྫ། དུས་ད་ལན་ཆག་པ་བླ་མར་བྱུང་། ཆོས་མི་རྟག་བཤད་པ་ངོ་མཚར་ཆེ”ཞེས་མི་ལ་རས་པ་བྲག་དཀར་རྟ་སོར་སྒྲུབ་ལ་ཆས་པའི་ལམ་བར་དུ་རྡོ་ལ་འདྲེད་ནས་འགྱེལ་བས་ཟྭ་འཚོད་པའི་རྫ་ཆགས་པས་ཆོས་མི་རྟག་པའི་དཔེ་གསོན་པ་ཞིག་བྱུང་བའི་དོན་དེ་ཚིག་རྐང་བརྒྱད་ཀྱི་མཚོན་པར་བྱས་པ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང《ཆོས་རྒྱལ་ནོར་བཟང་གི་རྣམ་ཐར》ལས“བྲག་སྟོད་འདི་ཚོ་ཐག་རྙི་ཁྲ་བོ་ཡིས་བསྐོར་ཡོད། ཐང་དཀར་རྒོད་པོ་ཁོ་ལ་འགྲོ་ས་ཨེ་འདུག་ལྟོས་ཤིག ། སྤང་སྟོད་འདི་ཚོ་ཤ་ཁྱི་དར་མ་ཡི་བསྐོར་ཡོད། ཤ་བ་རྨིག་ཆུང་ཁོ་ལ་བྲོས་ས་ཨེ་ཡོད་བལྟ་ཡོང་། ལྕང་གླིང་འདི་ཚོ་བྱ་ཁྲ་ཧོར་པ་ཡི་བསྐོར་ཡོད། བྱིའུ་འཇོལ་མོ་ཁོ་ལ་འགྲོ་ས་ཨེ་འདུག་བལྟ་ཡོང་། ཕོ་བྲང་འདི་ཚོ་བཙུན་མོ་ལྔ་བརྒྱ་ཡི་བསྐོར་ཡོད། ཡིད་འཕྲོག་ལྷ་མོ་ཁྱོད་ལ་བྲོས་ས་ཨེ་ཡོད་བལྟ་ཡོང”ཞེས་ནོར་བཟང་བྱང་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཡིད་འཕྲོག་ལྷ་མོར་བཙུན་མོ་ལྔ་བརྒྱའི་དམག་གིས་བསྐོར་བའི་གནས་ཚུལ་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་དཔེ་གསུམ་ཚིག་རྐང་དྲུག་དང་དོན་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཀྱིས་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་མཚོན་ཡོད། དེ་བཞིན་ཨ་མདོའི་ལ་གཞས་ལས“བྱ་ཁུ་བྱུག་སྙིང་ལ་རྗེ་བོ། ནགས་རྒྱ་རྫོང་བད་ཀྱིས་བཟུང་དུས། གསུང་སྙན་མོ་འབྱིན་དབང་མ་དགོས། ནགས་བརྒྱུད་ལེ་འཕུར་དབང་མེད་ནོ། བྱ་ཁྱོད་ཚོའི་སེམས་ན་ལོས་ཡོད”ཅེས་རྐྱེན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གི་རང་ནུས་ཡོད་ཚད་འདོན་སྤེལ་མི་ནུས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་རྣམས་དཔེ་བྱ་ཁུ་བྱུག་ལ་བཞག་ནས་ཚིག་རྐང་ལྔའི་ལམ་ནས་ལེགས་པར་མཚོན་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།
གསུམ་པ། རྩོམ་གྱི་རྒྱན་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན།
ཏུན་ཧོང་མགུར་མར་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མིན་གྱི་རྒྱན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ཕྱིས་ཀྱི་སྙན་རྩོམ་ཧྲིལ་པོའི་རྒྱན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། དེ་ཡང་དཔེ་རྒྱན་གཟུགས་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཏུན་ཧོང་མགུར་མའི་ཁྲོད་དུ་ཡོད་པ་གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་པས། དེ་དག་གིས་ཕྱིས་རྩོམ་རིག་ནང་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ལྷག་དོན་ས་སྐྱའི་དུས་སྐབས་སུ་སྙན་ངག་མེ་ལོང་མ་ཡོངས་སུ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་འཆད་ཉན་སྤེལ་བས། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཡོངས་སུ་རྐང་པ་བཙུགས་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡང་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་སྙན་རྩོམ་ཁྲོད་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་མེ་ལོང་མའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་རྒྱན། སྒྲ་རྒྱན། གབ་ཚིག་རྒྱན་སོགས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉམས་མི་དམན་པ་ཞིག་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད་པས་སོ།
གཞན་ཡང་ཏུན་ཧོང་མགུར་མའི་ཐུན་མིན་གྱི་ངང་ཚུལ་སྟོན་པའི་རྒྱན་དང་། བརྣན་པའི་ཕྲེང་བའི་དཔེ་རྒྱན། དྲི་བ་དྲི་ལན་གྱི་རྒྱན། འབོད་པ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱན་སོགས་རྒྱུན་འཛིན་དང་སྔར་བས་འཕེལ་རྒྱས་མི་དམན་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ལྷག་དོན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་དང་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་སོགས་སུ་མང་དུ་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བས་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ན། སྒྲུང་མཁན་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་ཕབ་པའི་གླིང་སྒྲུང《མོན་གླིང་གཡུལ་འགྱེད》ལས“ལྷ་ཆེན་ཚངས་པ་དཀར་པོ་དེ། དུང་གི་ཐོད་གཙུག་ཤིག་སེ་ཤིག དབུ་སྐྲ་འཇའ་འོད་ལྷམ་སེ་ལྷམ། ཤེལ་གྱི་ཁ་བལ་ཐ་ལ་ལ། མེ་ཏོག་ཆར་པ་སིལ་ལེ་ལེ། དྲི་ཞིམ་སྤོས་དཀར་ལྷང་སེ་ལྷང་། དབུ་ལ་དུང་རྨོག་དཀར་པོ་གསོལ། ཁྱུང་གི་སྤུ་སྒྲོ་ལྡེམ་སེ་ལྡེམ། སྐུ་ལུས་དུང་ཁྲབ་དཀར་པོ་གསོལ། དུང་གི་མདའ་ཕུབ་ཕུང་སེ་ཕུང་། མུ་ཏིག་འཕྱར་ལོ་ལྷེམ་སེ་ལྷེམ། མདའ་དོང་གཡས་ལ་གཟིག་ཤུབས་གཡོན། ཆིབས་སུ་ལྷ་རྟ་གྲོ་དཀར་བཅིབས། སྐར་ཚོགས་སྡེ་དཔུང་བཤར་ར་ར། དམག་དཔོན་རུ་མཚོན་འཁྱིལ་ལེ་ལེ། ཕྱག་གཡོན་ཤེལ་གྱི་རལ་གྲི་འཛིན”ཞེས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པའི་ཁྱད་ཆོས་སྟོན་པའི་ངང་ཚུལ་སྟོན་པའི་རྒྱན་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་གང་ལེགས་བྱུང་ཡོད། ཡང《རྗེ་ཞབས་དཀར་པའི་མགུར་འབུམ》ལས“ཤ་བ་སྨུག་པོའི་རྭ་དང་འབྲོང་གི་རྭ། རྭ་སྐྱེས་ས་མི་གཅིག་ཐ་དད་དེ། དེ་གཞུ་མཁན་དྲུང་དུ་རང་འདུས་ཚེ། ཚེ་གང་པོ་མཐུན་ཞིང་འགྲོག་པའི་རྟགས། བྱ་རྒོད་པོའི་སྒྲོ་དང་གླག་མོའི་སྒྲོ། སྒྲོ་སྐྱེས་ས་མི་གཅིག་ཐ་དད་དེ། དེ་མདའ་མཁན་དྲུང་དུ་རང་འདུས་ཚེ། ཚེ་གང་པོ་མཐུན་ཞིང་འགྲོག་པའི་རྟགས། ཡར་ལ་ཡི་མི་དང་ལུང་གི་མི། མི་སྐྱེས་ས་མི་གཅིག་ཐ་དད་དེ། དེ་དབེན་པའི་རི་ལ་རང་འདུས་ཚེ། ཚེ་གང་པོ་མཐུན་ཞིང་འགྲོག་པའི་རྟགས”ཞེས་དཔེ་ཅན་སེམས་དང་སེམས་མཐུན་ན་དགའ་བ་དང་བདེ་བའི་རྟགས་སུ་དཔེ་གསུམ་བསྟུད་མར་བཀོད་པ་ལྟ་བུ། ཡང《སྣང་ས་འོད་འབུམ་གྱི་རྣམ་ཐར》ལས“དུག་ཤིང་སྟག་མ་ཁ་དོག་མཚར་ན་ཡང་། མཆོད་གཤོམ་མཛེས་པའི་བུམ་རྒྱན་གང་ནས་ཡོང་། དོ་ལོ་སྔོན་མོ་ཁ་དོག་མཚར་ན་ཡང་། གྲུ་དམར་གཡུ་དང་མཐུན་སྡེབས་ཅི་ལ་ཡོང་། བྱེའུ་ལྕོག་མོ་གཤོག་འགྱུར་མཁས་ན་ཡང་། ཐང་དཀར་རྒོད་འདྲའི་ནམ་འཕང་ཆོད་དོགས་མེད། བུ་མོ་སྣང་ས་སྐྱེ་འབྲས་ལེགས་ན་ཡང་། མི་ཆེན་དཔོན་པོའི་བཙུན་མོ་གང་ནས་ཡོང”ཞེས་དཔེ་ཅན་བུ་མོ་སྣང་ས་མི་ཆེན་དཔོན་པོའི་བཙུན་མོར་མི་འོས་པར་དཔེ་གསུམ་བསྟུད་མར་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་དཔེ་ཅན་གཅིག་ལ་དཔེ་མང་པོ་བསྟུད་མར་བཀོད་པའི་བོད་པ་རང་གི་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་གྱི་ཁྲོད་དུ་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
མདོར་ན། ཏུན་ཧོང་མགུར་མའི་རྒྱན་གྱིས་ཕྱིས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་མི་དམན་པ་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་ལ་ཕྱིས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གིས་བོད་པ་རང་གི་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རྒྱན་སྦྱར་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་རྒྱུན་འཛིན་གང་ལེགས་ཐུབ་ཡོད།
(ལྷ་ས་དགེ་འོས་མཐོ་རིམ་ཆེད་ཚན་སློབ་གྲྭའི་རིག་འཛིན)


text:
ཟླ་7ཚེས་9ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་བྲག་གཡབ་རྫོང་དུ་དགོན་སྡེ་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་ལས་དོན་ལ་རྟོག་ཞིབ་གནང་ཞིང་། འདི་ནི་བྲག་གཡབ་རྫོང་དབྱེན་འདུམ་དགོན་དུ་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་དགོན་སྡེ་དོ་དམ་དང་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་མཁྱེན་རྟོགས་ཞིབ་ཕྲ་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་པ།
ཚེས་9ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་བྲག་གཡབ་རྫོང་དུ་དགོན་སྡེ་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་ལས་དོན་ལ་རྟོག་ཞིབ་གནང་བ་རེད། ཁོང་གིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུ་དང་ཀྲུང་དབྱང་གི་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དྲུག་པའི་ཐོག་གནང་བའི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། ཏང་གི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་གཞི་རྩའི་མཛད་ཕྱོགས་དང《ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་སྲོལ་ཡིག》ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ། རང་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྲུང་གོ་ཅན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ། ཏང་གིས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཏན་ཏིག་གཏོང་བ། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་ཁྲིམས་ལྟར་དོ་དམ་བྱེད་པ། ཁྲིད་སྟོན་ཐད་འབད་བརྩོན་ཧུར་ཐག་བཅས་བྱས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཨུ་དྲུང་ཆེ་ལིའུ་ཅང་རྟོག་ཞིབ་གནང་བར་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཡོད་པ་རེད།
བྲག་གཡབ་རྫོང་དབྱེན་འདུམ་དགོན་དུ་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཕེབས་ཞོར་དུ་ཞིབ་པར་གཟིགས་ནས་དགོན་སྡེ་དོ་དམ་དང་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་ལས་དོན་སྐོར་ལ་མཁྱེན་རྟོགས་ཞིབ་ཕྲ་གནང་བ་རེད། བྲག་གཡབ་རྫོང་གིས་དགོན་སྡེ་དོ་དམ་གསར་གཏོད་བྱས་ཏེ“1+N”ཡུག་ཁུལ་གྱི་དགོན་སྡེ་དོ་དམ་ལས་དོན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཁྱབ་གདལ་བཏང་བར་གྲུབ་འབྲས་བཟང་པོ་ཐོབ་པ་མཁྱེན་རྗེས། ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་དགོན་སྡེར་དོ་དམ་བྱ་རྒྱུ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་ནང་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ནས་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་དམ་ཟབ་ཀྱིས་བྱ་ཐབས་གསར་གཏོད་དང་། དམ་འཛིན་ཡག་པོ། དམ་འཛིན་ཏན་ཏིག་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཁོང་གིས་དགེ་འདུན་པ་ཚོར་ཆ་རྐྱེན་ལྡན་པའི་ས་ཆར“ལྗོན་ཤིང་མེད་པའི་དུད་ཚང”མི་ལྷག་པ་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཧུར་ཐག་ཞུགས་ཏེ་ཤིང་འཛུགས་ནགས་གསོ་དང་ཁོར་ཡུག་མཛེས་བཟོ་བྱས་ནས་ཐུན་མོང་ཐོག“འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་དག་ཞིང་མཐའ་མ”ལ་སྲུང་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པའི་ལྕག་སྐུལ་གནང་བ་རེད།
དེ་རྗེས་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་དགོན་སྡོད་མི་དམངས་ཉེན་རྟོག་པར་བྱམས་བརྩེའི་ངང་གཟིགས་པ་དང་། དྲ་མིག་ཅན་གྱི་དོ་དམ་དང་དམངས་ཕན་ཞབས་ཞུའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཟིགས་ཞིབ་གནང་བ་རེད། ཁོང་གིས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་འཚོ་བར་བཅངས་པའི་མི་དམངས་ཀྱི་རེ་འདོད་འབད་འཐབ་ཀྱི་དམིགས་ཚད་ལ་བརྩིས་ནས་ཞབས་ཞུ་དང་དོ་དམ་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པ་དང་དགེ་འདུན་པའི་དཀའ་གནད་སེལ་རོགས་ཏན་ཏིག་བྱས་ཏེ་ཁོང་ཚོས་སེམས་གཏིང་ནས་ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་གི་དྲོ་སྐྱིད་ཚོར་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསུངས།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེ་དང་དབྱེན་འདུམ་དགོན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་ཚོ་མཉམ་དུ་བཞུགས་ཏེ་གླེང་མོལ་གཏིང་ཟབ་གནང་ཞིང་། ཁོང་གིས་དབྱེན་འདུམ་དགོན་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་དགེ་འདུན་པ་ཚོའི་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པ་ལས། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་དང་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་དང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལས་རིགས་ལ་ཐུགས་ཁུར་དང་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་ལུགས་གང་ལེགས་མཚོན་ཡོད། ཚང་མས་ཏང་གི་བཀའ་དྲིན་བློ་ལ་བརྟན་པོར་ངེས་པ་དང“སྣང་ཆེན་བཞི་དང་དགའ་ཞེན་བཞི”དང“ཚད་གཞི་བཞིར་བརྩི་སྲུང་ཞུས་ནས་སྔོན་ཐོན་གྲྭ་བཙུན་བྱེད་པ”སོགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ལག་ལེན་བྱེད་སྒོར་ཧུར་ཐག་ཞུགས་ཏེ་རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་དང་ཐོས་བསམ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་ནས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་བར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསུངས།
གཅིག་ནས་ཆབ་སྲིད་ཐོག་བློས་འགེལ་ཆོག་པ་བྱེད་དགོས། རང་འགུལ་ངང་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མི་དམངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་གནས་བབ་ལ་གོང་བཀུར་ཞུས་ཏེ་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བསམ་བློའི་ཐོག་བློ་སེམས་གཅིག་མཐུན་དང་། དམིགས་ཚད་ཐོག་བློ་ཁ་གཅིག་མཐུན། བྱ་སྤྱོད་ཐོག་བསམ་སྦྱོར་གཅིག་མཐུན་བཅས་ཡོང་བར་བྱས་ནས་ཏཱ་ལ་སྐྱེ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དང་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱི་ལོག་སྤྱོད་ངོ་བོར་ངོས་འཛིན་གཏིང་ཟབ་དང་། ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ། མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་སོགས་ཡིན་མིན་ཆེན་པོའི་མདུན་དུ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་དང་། དར་ཆ་གསལ་སྟོན། བློ་ཐག་ཆོད་པོ་བཅས་བྱེད་དགོས།
གཉིས་ནས་ཆོས་ལུགས་ཐོག་ཡོན་ཚད་མཐོ་པོ་དགོས། ནང་བསྟན་གསུང་རབ་ལ་མུ་མཐུད་གཞོལ་ནས་ཡོན་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མཐོ་རུ་གཏོང་བ་དང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་ནས་གོ་བ་ལེན་པ་དང་རང་འགུལ་ངང་ཞབས་འདེགས་ཞུས་ནས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལས་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་། དུས་རབས་གོང་འཕེལ། མི་དམངས་བདེ་སྐྱིད་བཅས་ལ་ཕན་པའི་ནང་དོན་སྔོག་འདོན་དང་དར་སྤེལ་ཧུར་ཐག་བཏང་སྟེ་ཆོས་ཁྲིམས་བསྟན་དོན་ལ་དུས་རབས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་ཐོན་གྱི་རེ་བ་དང་འཚམ་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་པ་དང་། རྒྱ་ཆེའི་གྲྭ་བཙུན་གྱིས་རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་དང་། སྒྲིག་བཀུར་ཁྲིམས་སྲུང་། བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་བྱ་རྒྱུའི་སློབ་གསོ་གཏོང་བ། ཆོས་དད་མང་ཚོགས་ཀྱིས་བློ་གྲོས་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཐོན་སྐྱེད་འཕེལ་རྒྱས་དང་། ལས་བརྩོན་ཕྱུག་འགྱུར། འཚོ་བ་ལེགས་བཅོས་བཅས་ལ་འདོན་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་དགོས།
གསུམ་ནས་ཀུན་སྤྱོད་ཐད་ཀུན་གྱི་དད་མོས་ཐོབ་དགོས། འགོ་ཁྲིད་དེ་ཁྲིམས་སྦྱོང་དང་ཁྲིམས་སྲུང་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཆོག་འཁྲོལ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ་དང་། འདུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་འདུན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་དག་ཐེར་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་ཚུལ་ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་བ། ཞི་མཐུན་རྒྱུན་འཁྱོངས། སྒྲིག་ལམ་སྲུང་སྐྱོང་། རང་འགུལ་ངང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་ལག་ལེན་བསྟར་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བ་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་ལྟ་བ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟ་བ། རིག་གནས་ཀྱི་ལྟ་བ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་བཅས་བཙུགས་ནས་གོམས་སྲོལ་ཧུར་ཐག་སྒྱུར་བ་དང་རང་འགུལ་ངང་སྲོལ་གསར་དར་སྤེལ་གཏོང་དགོས།
བཞི་ནས་འགག་རྩའི་དུས་སུ་ནུས་པ་ཐོན་དགོས། ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་སོགས་འགག་རྩའི་དུས་སུ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཏང་དང་མི་དམངས་དང་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་མཉམ་དུ་ལངས་ནས་འགན་འཁུར་ཕོད་པ་དང་། དར་ཆ་གསལ་སྟོན། རེ་འབོད་རྒྱག་ཕོད་པ། ཕྱིར་འཐེན་གཏན་ནས་མི་བྱེད་པ་བཅས་བྱེད་དགོས། རིམ་ཁག་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་ལ་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ཏེ་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་ཤེས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་འཛིན་པ་དང་། བདེ་ཐང་ཡ་རབས་ཀྱི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པ། ཚེ་འདིའི་བདེ་སྐྱིད་འཚོ་བ་ཡག་པོ་སྐྱེལ་བའི་སློབ་གསོ་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་དགོས།
དགེ་འདུན་པ་ཚོས་ཏང་གི་བཀའ་དྲིན་བློ་ལ་བརྟན་པོར་ངེས་པ་དང་། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཏང་གི་བཀའ་ལ་ཉན་པ་དང་ཏང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ། དར་ཆ་གསལ་སྟོན་གྱིས་ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་བྱས་ཏེ་བོད་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་དང་ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་ལ་སྟོབས་ཤུགས་སྐྱེས་སུ་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཤད།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ད་དུང་དགོན་སྡོད་ལས་བྱེད་པར་བྱམས་བརྩེའི་ངང་གཟིགས་པ་མ་ཟད། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གི་ཚབ་ཞུས་ནས་ཁོང་ཚོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་པ་རེད། ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་དགོན་སྡོད་ལས་ཀའི་ལས་གནས་དམིགས་བསལ་ཆེ་བ་དང་འགན་འཁྲི་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བས། རྒྱ་ཆེའི་དགོན་སྡོད་ལས་བྱེད་པས“འདུ་ཤེས་བཞི”ཟབ་ཏུ་གཏོང་བ་དང“གདེང་ཚོད་བཞི”ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པ་དང་། སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་། དྲིལ་བསྒྲགས། ལག་བསྟར་བཅས་ནན་ཏན་དང་། ཀྲུང་དབྱང་གི་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དྲུག་པའི་དགོངས་དོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིའི་མཐའ་སྐྱོང་བོད་བརྟན་གྱི་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་དགོངས་པ་གལ་ཆེན་སློབ་སྦྱོང་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ་དར་ཆ་གསལ་སྟོན་ངང་ཁྲིམས་ལྟར་ཏང་གིས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལ་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་དོ་དམ་ཁྲོད་ཞབས་ཞུ་ཡོད་པར་བྱས་ཏེ་དགོན་སྡེ་དོ་དམ་གྱི་ཕུགས་ཕན་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་རྒྱུན་མཐུད་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། མི་དམངས་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་བློ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ངང་གྲྭ་བཙུན་དང་གྲོགས་པོ་སྒྲིག་པ་དང་གྲྭ་བཙུན་གྱི་དཀའ་གནད་དངོས་སེལ་རོགས་བྱས་ཐོག ཁོང་ཚོ་ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་གི་མཐའ་འཁོར་དུ་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་རླབས་ཆེན་བསྐྱར་དར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ཕུགས་འདུན་མཉམ་དུ་སྒྲུབ་ཆེད་མཉམ་ཤུགས་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་དགོས། ཉེན་ཁའི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཁྲལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་ཏན་ཏིག་བཏང་སྟེ་འགན་འཁྲི་འཁུར་ཕོད་པ་དང་། རང་འགུལ་ངང་བྱས་རྗེས་འཇོག་པ། གནད་དོན་འཕྲད་སྐབས་མགོ་མི་རྨོངས་པ། འགག་རྩའི་དུས་སུ་ནུས་པ་ཐོན་ཐུབ་པ་བཅས་བྱས་ནས་དགོན་སྡེ་ཞི་མཐུན་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་བར་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསུངས།
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་ལ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་ལག་བསྟར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་དགོན་སྡོད་ལས་བྱེད་པ་དང་དགོན་སྡོད་མི་དམངས་ཉེན་རྟོག་པར་ཐུགས་ཁུར་དང་གཟིགས་སྐྱོང་བྱེད་པ་དང་། དགོན་སྡེ་དོ་དམ་ཨུ་ལྷན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚན་ཁག་དང་ལས་བྱེད་པའི་དཔུང་ཁག་ལེགས་འདེམས་ཧྲག་སྒྲུག་བྱེད་པ། གཟིགས་སྐྱོང་སྲིད་ཇུས་ཁག་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེའི་དགོན་སྡོད་ལས་བྱེད་པ་དང་དགོན་སྡོད་མི་དམངས་ཉེན་རྟོག་པའི་ཧུར་སེམས་སྔར་བས་འཕེལ་བར་བྱེད་དགོས་པའི་བླང་བྱ་བཏོན་གནང་བ་རེད།


text:
རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ལྔ་པ་དབུ་འཛུགས།
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༢༣ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་དྷ་ས་རྒྱ་གར་ས་གནས་བདེ་དོན་གྱི་ཚོགས་ཁང་དུ། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༢༣ ནས་༢༥ བར་ཉིན་གསུམ་རིང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ལྔ་པ་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་འཚོག་སོང་ཞིང་། མཛད་སྒོའི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་ཧིན་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ཨཱ་ཇེས་སིན་དང་། དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་དུ་བོད་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་པ་ལྷ་བཟང་ཚེ་རིང་དང་། མཁས་དབང་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ། གཞན་ཡང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཁག་ཅིག་ཕེབས་འདུག་པ་མ་ཟད། ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ཚོགས་ཞུགས་པ་༡༦༠ ཡས་མས་འདུག
མཛད་སྒོའི་ཐོག་མར་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་པར་གྱི་མདུན་དུ་སྣང་གསལ་ཞལ་ཁ་ཕྱེས་རྗེས། རིམ་བཞིན་བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་གླུ་དང་། བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་རིག་གནས་ཀྱི་ཆེད་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་བློས་གཏོང་གནང་མཁན་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་དཔའ་བོ་རྣམས་ལ་གུས་འདུད་དང་མྱ་ངན་ངག་བཅད་སྐར་མ་གཅིག་རིང་གནང་སོང་ཞིང་། དེ་རྗེས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་བ་བོད་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་པ་བསྟན་འཛིན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་གྱི་བྱུང་རིམ་སོགས་ངོ་སྤྲོད་གནང་སྐབས། ཕྱི་ཟླ་༥ པའི་ཕྱི་ཚེས་༢༣ ཉིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་འཚོག་དགོས་དོན་ནི། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༡ ཟླ་བ་༥ ཚེས་༢༣ ཉིན་པེ་ཅིང་དུ་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་༡༧ ཟེར་བ་ཞིག་རྒྱ་དམར་གྱི་སྡིག་རའི་འོག་འཇོག་ནས་དེ་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པའི་བདེན་དཔང་སྟོན་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། དེར་བོད་པས་རྩ་བ་ཉིད་ནས་ཁས་ལེན་མེད་ཅིང་། ངོ་རྒོལ་ཤུགས་དྲག་དང་བསྟུན་ནས་ཉིན་མོ་དེར་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་འདི་འདྲ་ཞིག་འཚོགས་ནས་བསྐྱར་དུ་སེམས་ཤུགས་འཕར་མ་ཞིག་བསྐྱེད་དེ་རང་བཙན་གྱི་ཐོག་ལས་ཀ་བྱེད་རྒྱུའི་ཉིན་མོ་འགོ་འཛུག་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་ཕྱི་ཟླ་༥ པའི་ཚེས་༢༣ ཉིན་འཚོགས་པ་ཡིན་སྐོར་དང་། ད་ཐེངས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ཁྱོན་ཚོགས་བཅར་བ་༡༦༠ ཡས་མས་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ནས་མང་ཆེ་བ་མཐོ་རིམ་སློབ་མ་དང་། གཞོན་སྐྱེས་ཡིན་ཁར་སློབ་མ་ཁག་ཅིག་ཕུད་པའི་གཞན་ཚོགས་ཞུགས་པ་ཚང་མས་ལམ་གྲོན་སོགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོས་ནས་གཏོང་སྟེ་བཅར་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་སྐོར། ཚོགས་ཆེན་གྱི་འགྲོ་གྲོན་ནི་གོ་སྒྲིག་པ་སོ་སོས་གང་ཐུབ་ཞལ་འདེབས་ཕུལ་བའི་ཐོག འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་གནས་པའི་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་པ་དང་། དེ་དག་གི་གྲོགས་པོ་གྲོགས་མོ་སོགས་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་སོགས་གསུངས་སོང་བ་མ་ཟད། དབུ་མའི་ལམ་བརྒྱུད་ནས་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་རྩོད་མཁན་རྣམས་དང་“ལངས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མ་མཐུན་པ་ཏན་ཏན་ཡོད་ཀྱང་། འགལ་ཟླ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མེད། དེ་ངས་གསལ་པོ་བྱས་ནས་ཞུ་འདོད་བྱུང་། གང་ཡིན་ཟེར་ན། བར་སྐབས་ཤིག་ནས་མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་འགྲེལ་བརྗོད་ལོག་པ་བྱས་ནས། བར་ཐག་དང་དབྱེ་འབྱེད་བཟོ་མཁན་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་འདུག དེ་ཆབ་སྲིད་པ་དང་མི་གཞན་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་གནང་རོགས་གནང་། ང་རང་ཚོ་རང་བཙན་རྩོད་མཁན་ཡིན་ན་རེད། དབུ་མའི་ལམ་རྩོད་མཁན་ཡིན་ན་རེད། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གུས་བརྩི་དང་ཆེ་མཐོང་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། མཐའ་མ་དེར་ཕན་ཐོགས་ཡ་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དང་། བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་དོན་དག་ལ་ཕན་ཐོགས་རྒྱུ་རེད། དམིགས་ཡུལ་གཅིག་གི་དོན་དུ་རེད། དབུ་ཁྲིད་གཅིག་གི་འོག་ལ་ཡོད་རེད། དེར་བརྟེན་དེའི་དབར་ན་བར་ཐག་ཡོང་དགོས་པ་ཡོད་མ་རེད། ཡོང་དོན་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མེད་ཟེར་གསལ་པོ་བྱས་ནས་ཞུ་འདོད་བྱུང་།”ཞེས་སོགས་གསུངས་སོང་།
དེ་རྗེས་དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་བོད་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་པ་ལྷ་བཟང་ཚེ་རིང་གིས་“ང་ཚོ་བོད་མིའི་ངོས་ནས་རང་བཙན་རྩོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ། རང་བཙན་གྱི་འཐབ་རྩོད་དང་ཚོང་གཉིས་ནོར་རྒྱུ་མི་འདུག རང་བཙན་དེ་ང་ཚོས་བདེན་པ་རྩོད་ཀྱི་ཡོད་ཟེར་གྱི་ཡོད་རེད། བདེན་པ་དེ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་རྩོད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ཚོང་གི་དམིགས་ཡུལ་ཁེ་སང་རེད། ཁེ་སང་ཡོད་ན་ཚོང་རྒྱག ཁེ་སང་མེད་ན་ཚོ་བརྗེ་པོ་རྒྱག ཚོང་བརྗེ་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་མེད་ན་ཚོང་བཞག ཡིན་ན་ཡང་། དེ་མ་རེད།”ཅེས་དང་། “ང་ཚོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་དེང་སང་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཐོག་བཀའ་མོལ་གནང་དུས་དགྲ་བོ་རྒྱ་མིའི་དྲག་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་དང་། སྲིད་དོན་གྱི་ནུས་པ། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཡར་རྒྱས་དེ་ཚོའི་ཐོག་ལ་བཀའ་མོལ་གནང་གི་འདུག དེ་མ་རེད། ང་ཚོ་བོད་རང་བཙན་གྱི་འཐབ་རྩོད་དེ་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་ཡིན་སྟབས། བདེན་པ་དེ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་རྩོད་དགོས་ཀྱི་རེད། བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་ན་འགྲིག་གི་མི་འདུག དེ་ག་ནང་བཞིན་ང་ཚོ་ད་ལྟ་འདིར་ལམ་དབུ་མའི་ཐོག་ནས་བོད་གཞུང་གིས་རང་སྐྱོང་ཟེར་བ་ཞིག་རྩོད་ཡོང་གི་ཡོད་རེད། རང་བཙན་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནད་དོན་རེད། དེ་ཡིན་དུས་ང་ཚོ་བོད་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆའི་སྒང་ལ་གླེང་སློང་བྱེད་ཆོག་ཡ་དང་། བྱེད་ཐུབ་ཡ། བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། རང་སྐྱོང་ཟེར་ན་དེ་དགྲ་བོ་རྒྱ་མིས་བཤད་པ་བཞིན་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་རེད་ཨ། ང་ཚོ་བོད་དེ་རྒྱ་མིའི་ནང་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་མིན་པ། དེ་ཡིན་དུས་སྐབས་སུ་ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་ང་ཚོས་རང་བཙན་རྩོད་དགོས་རེད།”ཅེས་དང་། བོད་ནང་གི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་མངོན་འདོད་དེ་བོད་རང་བཙན་ཡིན་ཞིང་དེའི་ཆེད་དུ་བོད་ནང་ནས་ར་འཕྲོད་པར་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་མཁན་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ལྔ་བཅུ་ཡས་མས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ར་མ་འཕྲོད་པ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་སྲིད་སྐོར། ད་བར་དུ་ལམ་དབུ་མའི་ཆེད་དུ་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་མཁན་གཅིག་ཀྱང་བྱུང་མེད་སྐོར་གྱི་དོགས་འདྲི། གཞན་ཡང་། བོད་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དགོས་དོན་ནི། བོད་རང་བཙན་དེ་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་དང་། གཞིས་ལུས་མི་མང་གི་རེ་འདུན། རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་སྐོར་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ཞིབ་རྒྱས་གསུངས་སོང་།
དེ་རྗེས་བོད་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་པ་མཁས་དབང་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་“རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་པ་རྣམས་དེ་རིང་མཇལ་རྒྱུ་བྱུང་བར་དཔེ་མི་སྲིད་པའི་དགའ་པོ་བྱུང་”ཞེས་དང་། “དེ་རིང་བསྟན་འཛིན་བརྩོན་འགྲུས་ལགས་ཀྱི་ང་ལ་མཁས་དབང་དང་རྩོམ་པ་པོ་ཞེས་ངོ་སྤྲོད་ནང་གསུངས་སོང་། དེ་རིང་ང་མཁས་དབང་དང་རྩོམ་པ་པོའི་ཐོག་ནས་བཅར་མེད། དེ་རིང་ང་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རང་བཙན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ནས་བཅར་བ་ཡིན་” ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་དམག་དང་། དཔལ་འབྱོར། གདུག་རྩུབ་བཅས་ཀྱི་ནུས་པར་མི་ཕུ་ཤོར་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། དེར་འགོག་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་སྐོར་གྱི་དཔེ་མཚོན་དུ། ལོ་ཤས་སྔོན་དུ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་མཁན་རྙིང་པ་རྣམས་ལྷོ་ཨ་ཧྥི་རི་ཀར་འཛོམས་ནས་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་འཚོག་འཆར་གནར་བར་ཡུལ་དེའི་སྲིད་གཞུང་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་ནག་གི་རེ་སྐུལ་བཞིན་༧གོང་ས་མཆོག་ཕེབས་མི་ཐུབ་བཟོས་ཀྱང་། སྐབས་དེར་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རང་བཙན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་འཇིགས་མེད་ཨུ་རྒྱན་ལགས་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་འགུལ་ཞིག་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་ཚོགས་མི་ཚོས་དེར་བསམ་ཞིབ་མང་པོ་བྱས་མཐར། གཞས་པ་གཞས་མ་དང་། རྩེད་མོ་བ། སྲིད་དོན་པ་སོགས་འཛམ་གླིང་གི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་མང་པོའི་མིང་ཐོག་ནས་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་མཁན་རྙིང་པ་རྣམས་ལྷན་འཛོམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་དེ་ལྷོ་ཨ་ཧྥི་རི་ཀར་འཛོམས་ན་མི་འོས་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་། ༧གོང་ས་མཆོག་ལྷོ་ཨ་ཧྥི་རི་ཀར་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་རྒྱུར་བཀག་འགོག་བྱས་པར་བརྟེན། ཡུལ་དེར་ཚོགས་ཆེན་དེ་འཚོག་མི་རུང་བ་བརྗོད་ནས་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་མྱོང་མཁན་རྣམས་ལ་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་པ་བཞིན། མཐར་ཨི་ཊ་ལིའི་ནང་འཚོག་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་རྒྱལ་ཁ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་ཁོ་རང་ཚོས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་ཤིག་སྐབས་དེར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་དང་། དེ་དང་དེས་མཚོན་པའི་རྒྱ་ནག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཡང་དེར་འགོག་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་སྐོར་གསུངས་སོང་།
དེ་བཞིན་ཁོང་གིས་“ལས་ཀ་ཟེར་བ་དེ་བྱེད་ཡ་ཡོད་རེད། དེར་གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་ང་ཚོ་འདི་འདྲ་བྱས་ཏན་ཏན་འཛོམས་དགོས་རེད། ལོ་གཉིས་གསུམ་ནང་ང་རང་ཚོ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་འཛོམས་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་དགོས་རེད།”ཅེས་དང་། ལས་གཞི་སྤེལ་བར་གཏན་འཇགས་ཚོགས་པ་ཞིག་དགོས་གལ་ཆེ་སྐོར་དང་། དེའི་སྐོར་ད་ཐེངས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ནས་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས་སྐོར་སོགས་ཀྱང་གསུངས་སོང་།
གཞན་ཡང་མཛད་སྒོའི་ཐོག་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་ཧིན་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་ཨ་ཇེས་སིན་གྱིས་གསུང་བཤད་གནང་སོང་བ་མ་ཟད། བོད་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་པ་འདས་པོ་སྤྱི་ཟུར་ཀརྨ་ཆོས་འཕེལ་ལ་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོའི་གཟེངས་རྟགས་ཤིག་ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་བསྟན་འཛིན་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ་སོང་ལ། དེ་བཞིན་བོད་རང་བཙན་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག་དཔེ་དེབ་ཅིག་ཀྱང་དབུ་འབྱེད་བྱས་སོང་།
རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ཐོག་མའི་ཡོང་ཁུངས་ནི་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༢ ལོའི་ཟླ་༧ པའི་ཚེས་༢༧ ཉིན་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་བསྟི་གནས་གངས་ཅན་སྐྱིད་གཤོངས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ཚོགས་ཁང་དུ་འཚོགས་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་ཚོགས་ཞུགས་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་(དེང་སྐབས་གཤེགས་ཟིན)དང་། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་ཀརྨ་ཆོས་འཕེལ་(དེང་སྐབས་གཤེགས་ཟིན)གྱིས་དབུས་སྤྱི་འཐུས་ལས་ཐོག་བཅུ་དང་། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཝི་ཇེ་ཀ་རན་ཏི། བོད་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་པ་ལྷ་བཟང་ཚེ་རིང་དང་། འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ། ཤིང་བཟའ་རིན་པོ་ཆེ། རྒན་བསོད་ནམས་དབང་འདུས། བསྟན་འཛིན་བརྩོན་འགྲུས་སོགས་ཀྱིས་དབུས་དུས་རྒྱུན་རང་བཙན་དོན་གཉེར་མཁན་མི་གྲངས་ལྔ་བཅུ་མ་ཟིན་ཙམ་ཚོགས་ཞུགས་བྱས་ནས། བོད་ཀྱི་རང་དབང་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་དང་འབྲེལ་བའི་བགྲོ་གླེང་གནང་ཡོད་པ་རེད། (ཚོགས་འདུ་འདི་ལ་དང་པོ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་ཟེར་གྱི་མེད་ཀྱང་། ད་ལྟའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་གྱི་མགོ་ཁུངས་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད་པར་བརྟེན། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོར་ངོས་འཛིན་བྱས་འདུག)
རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པ་ནི་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ ལོའི་ཟླ་༥ ཚེས་༢༣ ནས་ཉིན་གཉིས་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་གསར་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་ཁང་དུ་འཚོགས། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་འདི་ཡང་བོད་མི་སྒེར་པ་ཁག་ཅིག་གིས་གོ་སྒྲིག་བྱས་ཤིང་སྐབས་དེར་ཚོགས་ཞུགས་པ་མི་གྲངས་༡༠༠ ཙམ་འཛོམས་ཡོད་པ་དང་། ཚོགས་ཆེན་ཐོག་བོད་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་དང་འབྲེལ་བའི་བརྗོད་གཞི་འདྲ་མིན་ཐོག་ནང་ཁུལ་བགྲོ་གླེང་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པ་དང་། བོད་མི་དང་རྒྱ་གར་བ་བཅས་འདུ་འཛོམས་ཐོག་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་དབང་ཁག་ཅིག་གིས་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་བཤད་ཀྱང་བྱས་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེར་དོན་ཚན་བཞི་ཅན་གྱི་བསྒྲགས་གཏམ་ཞིག་ཀྱང་སྤེལ་ཡོད་པ་རེད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གསུམ་པ་ནི། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༦ ཟླ་༧ ཚེས་༣ ནས་ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ཨ་རིའི་ནིའུ་ཡོག་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་རང་བཙན་དོན་གཉེར་བ་ཁག་ཅིག་གིས་གོ་སྒྲིག་འོག་འཚོགས་ཡོད་པ་དང་། ཚོགས་ཆེན་ཐོག་རང་བཙན་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་མི་གྲངས་༡༠༠ ལྷག་མཉམ་ཞུགས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་བོད་རང་བཙན་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་ཐོག་ནས་གོམ་པ་མདུན་བསྐྱོད་གནང་རྒྱུས་གཙོས་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་རྒྱུན་གནས་ཡོང་ཆེད་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་དྲུག་གཏན་འབེབས་དང་སྦྲགས། མ་འོངས་པར་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པའི་ལམ་ལུགས་གཏན་འབེབས་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན་ཡོད་པ་རེད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རང་བཙན་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཞི་པ་ནི། ཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་གཞོན་རབས་པ་བོད་རང་བཙན་སླར་གསོའི་ལངས་ཕྱོགས་འཛིན་མཁན་ཁག་ཅིག་གིས་གོ་སྒྲིག་འོག ཕྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལོའི་ཟླ་༨ ཚེས་༢༡ ཉིན་དབུ་འཛུགས་བྱས་ནས་ཕྱི་ཚེས་༢༣ བར་ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་པེ་རི་སིར་འཚོགས་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་དེར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཁག་ཅིག་དང་། སྤྱི་ཟུར་ཁག་ཅིག དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་གང་སར་བཞུགས་པའི་བོད་རང་བཙན་སླར་གསོ་དགོས་པའི་ལངས་ཕྱོགས་འཛིན་མཁན་བཅས་འཛོམས་ནས། ཚོགས་འདུའི་འཇུག་ཏུ་བསྒྲགས་གཏམ་དོན་ཚན་ལྔ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད་པ་རེད།།
གསར་འགོད་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ།


text:
རྒྱ་ཨ་རྒྱ།
—-རྒྱ་གར་དང་། ཨ་མེ་རི་ཀ རྒྱ་ནག་གི་ཟུར་གསུམ་འབྲེལ་བར་དཔྱད་པ།
རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་མོའུ་དྷི་ཡིས་རྒྱལ་ས་དྷེ་ལེའི་གྷན་དྷི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནམ་ཐང་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐུ་མགྲོན་ཨ་མེ་རི་ཀའི་སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མ་ལ“རི་དྭགས་ཟ་བའི་སྐེ་འཇུ”བྱས་ནས་ཕེབས་བསུ་བྱེད་དུས་སུ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཕ་རོལ་གྱི་པེ་ཅིང་གིས་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཤོས་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་ལ་གཟབ་ནན་གྱིས་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
ཨོ་བྷ་མས་ཉིང་རྡུལ་ནུས་ཤུགས་དང་ཉོ་ཚོང་སོགས་གྲོས་གཞི་གནམ་གྲུ་གང་ཁྱེར་ནས་གྲ་སྒྲིག་དང་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་ངང་རྒྱ་གར་གྱི་སྒོ་ཁའི་བུད་དེ། གོ་ཁའི་བསྡད་ནས། སྲིད་བློན་མོའུ་དྷི་དང་གདོང་དང་གདོང་ཐུག་ནས་ཁ་བརྡ་བྱེད་དུས་སུ། བརྗོད་གཞི་གཙོ་བོ་གཅིག་སྟེ___རྒྱ་ནག་མ་གཏོགས་མེད་པ་གཞི་ནས་ཤེས་ཡོད་ལ། བརྗོད་གཞི་དེའི་ཐད་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལྟ་བ་དང་ལངས་ཕྱོགས་མ་བགྲོས་རང་མཐུན་ཆགས་ཡོད་པས་ཐེངས་འདིའི་ཨོ་བྷ་མའི་འཚམས་གཟིགས་ལ་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་ཐོབ་རྒྱུར་མ་བསྒྲིགས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་སོང་།
རྒྱ་གར་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། འདས་པའི་ལོ་འགའི་རིང་། ཕོ་བྲང་དཀར་པོས་ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་བར་སྲ་བརྟན་དང་ཕྱི་ཐག་རིང་བའི་མཉམ་ལས་མཐུན་གྲོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བཙུགས་ནས། འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་ཀྱིན་པའི་རྒྱ་ནག་གི་སྟོབས་ཤུགས་དབྱེ་སེལ་ཐུབ་རྒྱུའི་ཐབས་ཇུས་འཐེན་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་བཤད་ན། རྒྱ་གར་གྱིས་རྒྱ་ནག་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡེ་ནས་མེད། རྒྱ་གར་ནག་བར་ཕན་ཚུན་དགྲ་འཛིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དུས་ཡུན་རིང་ཞིང་། གྲང་དམག་གི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ནག་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་དགྲ་ཡ་གཙོ་བོ་པཱ་ཀི་སི་ཐན་གྱི་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་གར་གྱིས ༧སྤྱི་ནོར༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་གཙོས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དང་། བོད་མི་འབུམ་གཅིག་ལྷག་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་གྱི་གནས་ཡུལ་ཕུལ་བ་མ་ཟད་མཐུན་རྐྱེན་ཡང་སྤྲད་དང་སྤྲོད་ཀྱིན་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། འདས་པའི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་རྒྱ་གར་གྱིས་རང་དབང་རང་བཙན། ཨ་རི་དང་འབྲེལ་བ་མི་འཛིན་པའི་ཐབས་ཇུས་ལ་བསྟུན་ནས་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་ནག་ལ་ཁ་གཏད་འཇལ་ཡོད།
རྩ་བའི་ཆ་ནས་རང་དབང་རང་བཙན། མནའ་འབྲེལ་མི་འཛིན་པ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་དེ་སྔའི་གཞི་རྩའི་ཕྱི་སྲིད་སྲིད་ཇུས་རེད།
ཡིན་ན་ཡང་། དཔལ་འབྱོར་དང་། དམག་དོན། ཆབ་སྲིད་བཅས་སུ་རྒྱ་ནག་དར་རྒྱས་འབུར་ཐོན་བྱུང་བའི་འགྲོས་དང་མཉམ་དུ། མོའུ་དྷི་ཡིས་རྒྱ་གར་དང་ཨ་རིའི་འབྲེལ་བར་བསྐྱར་ཞིབ་དང་གསར་སྒྱུར་བྱེད་འདོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་འདོད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་རྣམ་འགྱུར་བཏོན་ཡོད།
རྒྱ་གར་ཡང་ཨ་རི་ཇི་བཞིན་རྒྱ་ནག་ཐད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་དེ་ནེམ་ནུར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དབང་དུ་སོང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་། ད་ལྟ་ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གང་ན་ཡོད་པ་གསལ་བོར་རྟོགས་ཡོད་ལ། ཁེ་ཕན་དེ་དག་གི་ཐུན་མོང་རང་བཞིན་ལའང་ངེས་ཤེས་གསལ་བོ་རྙེད་ཡོད།
པེ་ཅིང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པ་ཚང་མར་ཐུན་མོང་གི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད། ཨོ་བྷ་མའི་ཐེངས་འདིའི་འཚམས་གཟིགས་ལ་རྒྱ་གར་གྲོགས་སུ་བཀུག་ནས་རྒྱ་ནག་བཀག་སྡོམ་བྱ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད། ཅེས་པ་དེ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། རྒྱ་གར་ལའང་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དང་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པས། རྒྱ་གར་གྱིས་ཨ་རིའི་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་དུ་ཉན་མི་སྲིད། དཔེར་ན་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ལ་གདོང་ལེན་ཐད་རྒྱ་གར་གྱིས་ཁས་ལེན་ཅི་ཡང་བྱས་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
ཐེངས་འདི་ནི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མའི་ཁོང་གི་སྲིད་སྐྱོང་དུས་ཡུན་ནང་རྒྱ་གར་གྱི་འཚམས་གཟིགས་གཉིས་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ཡིས་ཨ་མེ་རི་ཀའི་འཐབ་ཇུས་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྲོད་ཀྱི་རྒྱ་གར་གྱི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་མཚོན་ཡོད། དེ་བཞིན་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཞིག་རྒྱ་གར་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུས་བརྙེས་པའི་རྒྱལ་སྟོན་དུས་སྟོན་དུ་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལོ་རྒྱུས་སུ་ད་ཐེངས་ཐོག་མ་དེ་རེད།
ཐེངས་འདིའི་ཨོ་བྷ་མའི་རྒྱ་གར་གྱི་འཚམས་གཟིགས་ཐད་རྒྱ་ཨ་རྒྱས་གྲུབ་པའི་ཟུར་གསུམ་འབྲེལ་བ་དང་། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་གནད་དོན་ཐད་དབྱེ་ཞིབ་པ་མོད་པས་དཔྱད་བརྗོད་སྣ་ཚོགས་ཤིག་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སློབ་ཆེན་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བ་རིགས་པའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཧྲི་ཡིན་ཧོང་གིས། རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་སྲོལ་ལྟར་ན། ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་ཐེངས་འདིའི་ཨོ་བྷ་མའི་གཟིགས་སྐོར་དེ་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ངེས་ཡིན། དེ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀར་གལ་ཆེན་པོ་ཞེ་དྲག་རེད་ལ་དེར་ང་ཚོས་བསམ་ཤེས་ཀྱང་བྱེད་ཐུབ།
ཨ་རིར་མཚོན་ན། རྒྱ་གར་ནི་མི་མངོན་པའི་ཚོང་ར་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། འཐབ་ཇུས་ཀྱི་ཐད་ནས་རྒྱ་གར་ནི་རྒྱ་ནག་བཀག་སྡོམ་ལས་གཞིའི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་འཁྲབ་སྟོན་པ་དེ་ཡིན།
རྒྱ་གར་ལ་མཚོན་ན། བདེ་འཇགས་མཉམ་ལས་དང་མཐོ་རིམ་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་མཐོར་འདེགས་བྱེད་རྒྱུར་ཨ་རི་ལ་བསྟེན་རྒྱུ་དགོས་གལ་ཆེན་པོ་ཡོད།
དེ་འདྲ་ཡིན་མོད་ཀྱང་། རྒྱ་གར་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་མགྱོགས་མྱུར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་བྱེད་བསམ་ན། རྒྱ་ནག་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་མ་རྩ་མཁོ་སྤྲོད་མཁན་ཞིག་དང་ཉོ་ཚོང་མཐུན་གྲོགས་ཤིག་ཡིན་པས། རྒྱ་གར་གྱིས་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་ལས་བྱེད་རྒྱུའི་མི་མངོན་པའི་ནུས་པར་སྣང་ཆུང་བྱེད་མི་སྲིད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
རྒྱ་གར་ནག་གི་འབྲེལ་བ་ནི་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ནས་མཉམ་ལས་དང་། འཐབ་ཇུས་ཐད་ནས་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་མེད་པར་འགྲན་སེམས་བཟུང་ཡོད། རྒྱ་གར་ནག་གཉིས་ཀ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་ལ་། མཉམ་ལས་བྱེད་དགོས་ས་ཡང་མང་པོ་ཞིག་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། མཐའ་མཚམས་ཀྱི་གནད་དོན་དང་། བོད་དོན། དེ་བཞིན་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་བློ་སྤོབས་ཐད་ནས་གཞིགས་ན། ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོ་དང་། ལྷོ་རྒྱ་གར་རྒྱ་མཚོ། ལྷོ་ཨེ་ཞི་ཡ་བཅས་སུ་བསླངས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་རྫིག་རྫིག་བཙན་སྐུལ་གྱི་ཟང་ཟིང་དང་ངང་ཚུལ་ལ་རྒྱ་གར་གྱིས་གྲ་སྒྲིག་གང་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ངེས་ཡིན། འཐབ་ཇུས་ཀྱི་ཐད་ནས། ཨ་རི། དང་ཉི་ཧོང་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་བདེ་འཇགས་མཉམ་ལས་མཐུན་གྲོགས་གཙོ་བོ་རུ་གྱུར་ཡོད་ལ། རྒྱ་གར་གྱིས་ཀྱང་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་སྐུལ་འདེད་བྱས་དང་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་འདྲའི་དབང་གིས། རྒྱ་གར་ནག་བར་མཉམ་ལས་བྱེད་སྲིད་པ་ཅིག་ནི་དཔལ་འབྱོར་ཁོ་ན་ལས་མེད་ལ། འཐབ་ཇུས་ཐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི་གཙོ་ཆེ་བ་ཕན་ཚུན་འགྲན་སེམས་དང་དོགས་ཟོན་ཡིན།
དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཇལ་མོལ་སྐབས་དང་མཇུག་གི་གསར་འགོད་གསལ་འགོད་སྐབས། དངོས་སུ་རྒྱ་ནག་ཅེས་མིང་བཏོན་མེད་ཀྱང་། ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་གྱི་འབྲེལ་བའི་འཕེལ་རིམ་དེ་ཨེ་ཞི་ཡ་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་གནད་དོན་གྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཆེན་པོའི་ནང་ཚུད་ཡོད།
ཨ་རིའི་བྷི་རོའུ་ཁེན་སི་སློབ་གླིང༼The Brookings Institution༽གི་རྒྱ་གར་ཞིབ་འཇུག་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ལྕམ་ཊན་བེ མཱ་ཌན་ལགས་ཀྱིས། ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་ནག་གསུམ་པོའི་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡིན་ལ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་མུས་སུའང་ཡིན། ཡིན་ན་ཡང་། ཨི་ཞི་ཡ་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་ཁུལ་དུ་རྒྱ་ནག་གི་འཁྲབ་སྟངས་དེ་དགེ་ཕན་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་གྱིན་ཡོད་པས། དེའི་ཐད་ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་ཀར་གྲ་སྒྲིག་གམ་འཚམས་ཤིག་ཡོད་པ་དང། དེ་སྔོན་ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་ཀས་གནད་དོན་དེའི་རིགས་ཡོངས་ཁྱབ་ངང་གླེང་སློང་གནང་རྒྱུར་འཛེམ་དོགས་ཡོད། ཐེངས་འདིའི་འཚམས་གཟིགས་བརྒྱུད་ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་ཀས་རྒྱ་ནག་ལ་སྟོན་འདོད་ཡོད་པའི་བརྡ་ཞིག་ནི། ད་ལྟ་ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་ལ་འཛེམ་བག་མེད་པར་མཉམ་ལས་བྱེད་ཀྱིན་པ་དེ་ཡིན་སྟབས། འགྱུར་མཚམས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱ་འོས། ཞེས་བརྗོད་འདུག
རྒྱ་ནག་ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁང་གི་མགྲིན་ཚབ་མ་ལྕམ་ཧྭ་ཁྲོན་ཡིན་གྱིས“རྒྱ་ནག་བཀག་སྡོམ་གྱི་སྲིད་ཇུས་ནང་རྒྱ་གར་ལ་ཞུགས་འདོད་མེད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་ཡོད།” ཅེས་བཤད་ནས་རྒྱ་གར་ནག་གི་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཡོད་ཚུལ་སྟོན་ཐབས་བྱས་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་། དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་གསལ་བསྒྲགས་སྐབས། མོའུ་དྷི་ཡིས་ཨ་རིའི་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་གནད་དོན་ཐད་ཀྱི་བཤད་སྟངས་ཚིག་སྦྱོར་ལ་ངོས་ལེན་བྱས་ཏེ། དབུ་ཁྲིད་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོ་ཐོག་འགྲིམ་འགྲུལ་བདེ་འཇགས་དང་། ས་ཁུལ་ཧྲིལ་བོའི་མཁའ་སྐྱོད་རང་དབང་དང་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་ལ་ཁག་ཐེག ནང་སྒོས་སུ་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་འགྲིམ་འགྲུལ་བདེ་འཇགས་ཁག་ཐེག་བྱེད་རྒྱུར་ནན་བཤད་བྱས་པ་མ་ཟད། མཚོ་ཁོངས་འགལ་ཟླའི་སྐོར་དྲག་ཐབས་དང་ཡང་ན་དྲག་པོའི་འཇིགས་སྐུལ་རིགས་མ་བྱུང་སྔོན་འགོག་བྱེད་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་ཞུས་འདུག
ད་དུང་། མོའུ་དྷི་ཡིས ༢༠༠༨ ལོ་ནས་ཆད་པའི་ཨ་རི་དང་། རྒྱ་གར། ཉི་ཧོང་། ཨོ་སི་ཊི་རེ་ལེ་ཡའི་བདེ་འཇགས་མཉམ་ལས་འབྲེལ་བ་དེ་བསྐྱར་གསོ་བྱ་རྒྱུར་འབོད་སྐུལ་ཞུས་འདུག
སྲིད་བློན་མོའུ་དྷི་ཡིས་ཨེ་ཞི་ཡའི་ལས་དོན་ཁྲོད་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོ་བཏོན་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་བཟུང་ནས“ཤར་བསྐྱོད་སྲིད་ཇུས”ཞེས་པ་གཏན་འབེབས་གནང་ཡོད་པ་དང་། སྲིད་ཇུས་དེ་ཨོ་བྷ་མའི“ཨེ་ཞི་ཡར་བསྐྱར་ལོག”ཅེས་པའི་ཐབས་ཇུས་དང་མ་བསྒྲིགས་རང་འགྲིགས་ཆགས་ཡོད། ཨོ་བྷ་མ་དང་མཉམ་དུ་རྒྱ་གར་ལ་འཚམས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་མིང་མི་བཤད་པའི་དཔོན་རིགས་ཤིག་གིས། “མོའུ་དྷི་ཡི་ལྟ་བ་དང་ང་ཚོའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཧང་སངས་པའི་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་པས། རྒྱ་གར་གྱིས་རྒྱ་ནག་ཐད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་དང་ལངས་ཕྱོགས་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འགྱུར་བ་བཏང་འདུག” ཅེས་བརྗོད་འདུག
ཨ་མེ་རི་ཀའི་སྨྱན་བྱད་ཁག་གིས་ཨོ་བྷ་མ་རྒྱ་གར་ལ་འཚམས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་སྐོར་གསར་འགྱུར་གྱི་ཚུལ་དུ་སྤེལ་བ་ཙམ་ལས་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་དུས་ཚོད་མང་པོ་བཏང་མེད། ཡིན་ན་ཡང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་མོའུ་དྷི་ཡིས་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་ལ་མིག་གིས་དེད་ནས་རྣ་བས་གཏད་ནས་དབྱེ་ཞིབ་ནན་མོ་བྱས་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་ཞིན་ཧྭ་གསར་ལས་ཁང་གིས“ཨོ་བྷ་མའི་རྒྱ་གར་ནང་གི་འཚམས་གཟིགས་ལ་མཚོན་བྱེད་ཙམ་ལས་དོན་དངོས་ནང་དོན་ཆེར་མེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་འབྲེལ་བ་མེད་པ་དང་། མཚམས་ལ་ལར་དེ་གཉིས་ཀྱི་འགལ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ས་ཁམས་བར་ཐག་ནང་བཞིན་རིང་། དེའི་སྟབས་ཀྱིས། ཨོ་བྷ་མ་དང་མོའུ་དྷི་གཉིས་གྲོགས་པོར་གྱུར་དགོས་ན། ཉི་མ་གསུམ་གྱིས་མི་འདང་།” ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ༼གོ་ལའི་དུས་བབ༽ཀྱིས། “ཨ་རི་ཡིས་རྒྱ་གར་ལ་གཡོ་སྒྱུའི་རྒྱ་རྙི་ཞིག་བཙུགས་ཡོད། ‘རྒྱ་ནག་འབྲུག’དང‘རྒྱ་གར་གླང་ཆེན’གཉིས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དགྲ་ཡ་ཡིན་པའི་གཏན་འཇགས་བསམ་གཞིག་མ་དཔེ་དེ་ནི་ཞེ་ངན་ཁོག་བཅངས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་དགྲ་འཛིན་པས་བསམ་བཞིན་དུ་གསོ་སྐྱོང་དང་བཟོས་པ་རེད།” ཅེས་བཀོད་འདུག
རྒྱ་ནག་གི་གནད་དོན་ཐད། ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་ལ་ཐུན་མོང་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལྟ་བ་ཞིག་རིམ་གྱིས་ཆགས་བཞིན་ཡོད་ལ། ན་ནིང་བྱུང་བའི་དོན་རྐྱེན་འགས་འབྲེལ་བ་དེའི་གོམ་སྟབས་ཇེ་མགྱོགས་སུ་བཏང་བ་རེད།
རྒྱུ་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཞིག་ནི། རྒྱ་གར་གྱིས་འཐབ་ཇུས་ལྟག་ར་རུ་མཐོང་བའི་བྷང་ལ་དྷེ་ཞི་མཚོ་ཁུག་ཏུ་རྒྱ་ནག་གི་ཉིང་རྡུལ་ནུས་སྤྱོད་ཆུ་འོག་དམག་གྲུ་ཡིས་ཐེངས་མང་པོར་སྐོར་སྐྱོད་བྱས་པས། དེ་ཡིས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་སྲུང་སྡེ་ཚན་ལ་སེམས་ཁྲལ་ཆེན་པོ་བསླངས་པ་རེད།
གཉིས་པ་ནི། སྔ་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་དགུ་བར། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕེང་གིས་རྒྱ་གར་ནང་འཚམས་གཟིགས་སྐབས། རྒྱ་ནག་གི་མཐའ་སྲུང་དམག་གིས་ས་མཚམས་བརྒལ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་དོན་དངོས་བཏང་འཛིན་འོག་ཡོད་པའི་འཇའ་མོ་ཁཱ་ཞི་མར་དང་ལ་དྭགས་བཅས་སུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པས། དོན་རྐྱེན་དེས་སྲིད་བློན་མོའུ་དྷི་ཡི་སྐུ་རླུང་བསླངས་པ་མ་ཟད། ཡིད་ཐང་གཏིང་ནས་ཆད་ཡོད། གཅིག་བགྱིས་ན་མོའུ་དྷི་ཡིས་དང་ཐོག་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཞིག་འཛིན་རྒྱུའི་དགོངས་པ་བཞེས་ཡོད་ཀྱང་སྲིད།
“རྒྱ་ནག་པར་ཕར་གུས་བཀུར་ག་ཚོད་ཞུས་ན། བཟང་མདོག་ཡག་མདོག་ག་ཚོད་བསྟན་ན། ཁོང་ཚོས་ཁྱེད་ལ་དེ་ཚོད་ཀྱིས་མཐོང་ཆུང་དང་བརྙས་བཅོས་བྱེད་ངེས་པ་མོའུ་དྷི་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་ཡོད།” ཅེས་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་བློན་ཆེན་ཟུར་བ་དང་ཨ་རི་དོན་གཅོད་ཆེན་མོ་སྐུ་ཞབས་མཱན་ཞིན་གྷི་ལགས་ཀྱིས་བརྗོད་ཡོད་པ་དང་། ཡང་ཁོང་གིས“རྒྱ་གར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་དེ་སྔ་གལ་ཏེ་ཨ་རི་དང་འབྲེལ་བ་ཉེ་དྲགས་ན་རྒྱ་གར་ནག་གི་འབྲེལ་བར་དོ་ཕོག་ཡོང་བར་དོགས་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། རྒྱ་ནག་ལ་ཕར་ཆེ་མཐོང་ག་ཚོད་སྤྲད་ན་དེ་ཚོད་ཀྱིས་ཚུར་མཐོང་ཆུང་བྱེད་པས། ཨ་རི་དང་འབྲེལ་བ་འཛུགས་རྒྱུའི་གེགས་ཆ་ཁོ་ན་དེ་ད་ལྟ་མེད་པར་གྱུར་བ་རེད། ཨོ་བྷ་མའི་འཚམས་གཟིགས་ལས། སྲིད་བློན་མོའུ་དྷི་ཡིས་ཨ་རི་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་འཐབ་ཇུས་མཐུན་གྲོགས་ཡིན་པའི་མ་ཚད། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་འཐབ་ཇུས་མཉམ་ལས་མཁན་དང་པོ་དེའང་ཡིན་པ་སེམས་ཐག་བཅད་ཡོད། དེ་ནི་ཨ་རི་དང་རྒྱ་གར་གྱི་འབྲེལ་བ་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་མཚོན་རྟགས་གསལ་བོ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་བསྟན་ཡོད།” ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་འདུག
རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་ཇུས་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བྷ་རཱ་ཌི ཧེ་མཱ་ཆར་ལེ་སི རཱ་ནེ༼ Brad Hema Charles Rani ༽ཡིས་ལོ་སྔོན་མའི་ཕྱི་ཟླ ༡༡ པར་ཧྥོར་པེ་སི༼Forbes ༽དུས་དེབ་སྟེང་སྤེལ་བའི་ཁ་བྱང་ལ༼བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་ད་དུང་ཡང་རྒྱ་གར་ནག་གི་འབྲེལ་བའི་འགག་རྩ༽ཡིན་ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ནང་། “རྒྱ་གར་ནག་གཉིས་ཀས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་འགལ་ཟླའི་འགག་རྩ་ཡིན་པར་ནན་གྱིས་བརྗོད་གྱིན་ཡོད་ཞིང་། བོད་དོན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་གར་ནག་གཉིས་ཀའི་མངའ་ཁོངས་བདག་དབང་གི་རྩོད་པ་དང་། ས་མཚམས་གདོང་གཏུག ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཁོངས་གཏོགས་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཇེ་དྲག་དང་སེལ་མ་ནུས་པར་ལྷག་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་དང་། དེ་མིན་ཡང་ཁོང་གིས། བོད་དེ་རྒྱ་གར་ནག་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ཟམ་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཆོག་པས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ངེས་པར་དུ་བོད་དུ་ཆབ་སྲིད་ཞི་འགྲིག་གི་འཕེལ་རིམ་མགོ་བརྩོམ་དགོས”ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་རེད།
གང་ལྟར། རྒྱ་གར་ནག་བར་ཡིད་ཆེས་མེད་པའི་མཉམ་ལས་དང་། མཐུན་གྲོགས་མིན་པའི་ཉོ་ཚོང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་བཏང་སྙོམས་ཡོང་ཆེད་དབུ་ཁྲིད་ཕན་ཚུན་འཚམས་གཟིགས་སོགས་ལས་དོན་རིགས་ད་དུང་ཡང་མུ་མཐུད་ནས་ཡོང་སྲིད། ཡིན་ན་ཡང་། བོད་དོན་དང་ས་མཚམས་ཀྱིས་གཙོས་རྩ་བའི་འགལ་བ་མ་སེལ་གོང་། རྒྱ་གར་ནག་གི་འབྲེལ་བ་ཇེ་བཟང་དུ་འགྲོ་རྒྱུར་རྨང་གཞི་མེད།
རྒྱ་གར་ལ་མཚོན་ན། དེ་སྔ་བོད་དོན་ནི་ཉར་རྒྱུ་ཞིག་ལས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུ་ཞིག་མིན། སྐུ་ཞབས་མོའུ་དྷི་ཡི་སྤོབས་པ་དང་ཆབ་སྲིད་ཤེས་རབ་ལ་གཞིགས་ན། ད་ལྟ་རྒྱ་གར་གྱིས་བོད་དོན་དེ་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་ཁེ་ཕན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བཞག་ནས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྩིས་ཡོད་པས། ཐབས་ཇུས་དེ་བོད་དང་བོད་དོན་ལ་མཚོན་ན་བཟང་ངན་གང་ཡིན་ད་དུང་དཔྱད་བྱའི་གནས་ཡིན། རྟགས་མཚོན་མང་པོ་ལས་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་ནི། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་དེ་སྔའི་ལོ་མང་རིང་བཟུང་བའི་རྒྱ་ནག་ཐད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ཟིན་པས། བོད་དོན་ཐད་ཀྱི་སྲིས་ཇུས་ལའང་དེ་དང་འགྲོས་མཉམ་གྱིས་འགྱུར་བ་འོས་འཚམས་ཤིག་གཏོང་སྲིད་པར་ཚོད་དཔག་བྱས་ཆོག
ཕྱི་ཚེས ༥ ཉིན། ༧སྤྱི་ནོར༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག“ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཞོགས་ཇའི་གསོལ་འདེབས་ལྷན་ཚོགས”ཀྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཕེབས་གཏན་འཁེལ་ཡོད་པས། གསོལ་འདེབས་ལྷན་ཚོགས་དེར་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མ་དང་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པས་གཙོས་འཛམ་གླིང་གང་སའི་སྐུ་མགྲོན ༣༢༠༠ ལྷག་མཉམ་ཞུགས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི༧གོང་ས་མཆོག་དང་ཨ་རི་སྲིད་འཛིན་གཉིས་གར་སྟེགས་གཅིག་གི་སྟེང་ཡོངས་ཁྱབ་ངང་མཉམ་དུ་ཐོན་པ་རེད། དེ་ཡང་ཨོ་བྷ་མ་གཞུང་གིས་རྒྱ་ནག་ལ་གོ་རྒྱུ་ཞིག་སྤྲད་ཀྱིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཆོག་པར་སེམས།
རྒྱ་གར་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་དང་། ཨ་རིའི་རྣམ་འགྱུར་སོགས་བོད་དོན་ལ་མཚོན་ན་དགེ་མཚན་ཅན་གྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ན་མ་འགྲིག་པ་མེད་པར་སྙམ།
མདོར་ན། རྒྱ་ཨ་རྒྱ་ཟུར་གསུམ་གྱི་འབྲེལ་བའི་བར་ན་བོད་དོན་དེ་སྤོ་ལོ་ནང་བཞིན་ཕར་གཡུག་ཚུར་འཕྲོག་གི་རྩེད་ཆས་ལྟ་བུར་གྱུར་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་རེད། བྱི་ལ་གཡར་མས་ཙི་གུ་མི་འཛིན་པ་ང་ཚོར་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པས། ད་ནི་བོད་དོན་རང་སྟེང་ན་དོན་དག་སེལ་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཡོད་མེད་འཚོལ་རྒྱུ་ལས་གཞན་བརྟེན་གྱི་སེམས་པ་སྤང་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་ནང་གི་འགངས་ཆེན་རེད་བསམ་བྱུང་། ཡིན་ཡང་། གཞན་བརྟེན་སྤང་ཟེར་དུས་མཐུན་གྲོགས་དང་། རྒྱབ་སྐྱོར། རོགས་རམ་མི་དགོས་ཞུས་མེད།
རྒྱ་ཨ་རྒྱ།
རྒྱ་ཨ་རྒྱ།


text:
སྤྱིར་བོད་ཟས་གཙོ་བོ་རྩམ་པ་ནི་བཟའ་བཏུང་དུ་སྤྱད་དེ་ལྟོ་བ་འགྲང་བྱེད་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། དེར་མི་ལུས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁོ་བའི་སྤྲི་དཀར་རྫས་དང་། ཐན་ཆུའི་འདྲེས་སྦྱོར་དངོས་པོ། ཨན་གཞི་སྐྱུར་རིགས་སྣ་བཅུ་བདུན། དེ་བཞིན་ལྕགས་དང་ཀེ། ཞིན་སོགས་ཚད་ཉུང་མ་རྒྱུ་དང་།འཚོ་བཅུད་(Bl)སོགས་འདུས་པས། གཟུགས་གཞིའི་འབྱུང་ཁམས་གསོ་བ་དང་ནད་རིགས་ཀྱང་མང་པོ་ཞིག་སེལ་བའི་ཕན་ནུས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གོང་གི་བརྙན་དུ་གསལ་བ་ལྟར།
ཀྲུང་གོའི་བདེ་སྲུང་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཟས་རིགས་བདེ་འཇགས་ཨུ་ཡོན་ཚོགས་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་ལས་ར་སྤྲོད་བྱུང་བ་ལྟར་ན། ནས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྲན་ནད་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་དང་ཕྲ་ཕུང་ངན་པ་གཞན་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་རྫས་རྒྱུ་ཞིག་སྟེ་དམའ་འདུས་མངར་ཆ་ཞེས་པ་ཞིག་འདུས་ཡོད་པས། སྐྲན་ནད་སོགས་སྔོན་འགོག་ཡོང་བར་ཕན་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད།
གཞན་ཡང་གོང་གི་བརྙན་དུ་གསལ་བ་ལྟར། ནས་ཀྱི་ནང་དུ་བཟའ་བཅའི་ཚི་སྣ་ཞེས་པའི་རྫས་ཤིག་ཡོད་པ་དེས་ཕོ་བ་དང་རྒྱུ་མ་རུ་ཡོད་པའི་ནད་བསྐྱེད་རྫས་རྒྱུ་མེད་པར་གཏོང་ཞིང་། ཕོ་བ་དང་རྒྱུ་མའི་སྐྲན་ནད་སྔོན་འགོག་བྱེད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཁྲག་ཏུ་འདུས་པའི་མཁྲིས་རྒྱུ་གཤེར་རྩི་ཉུང་དུ་བཏང་ནས་སྙིང་ནད་སོགས་སྔོན་འགོག་ཡོང་བར་ཕན་པ་དང་། དེ་མིན་ནས་སུ་འདུས་པའི་རྫས་རྒྱུ་གཞན་མང་པོས་མིའི་ནད་འགོག་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་ཐུབ་པ་རེད། བོད་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དུ་ཆམ་ནད་ཕོག་ན་རྩམ་པ་ཟོ་ཞེས་ཆམ་པའི་ནད་སོགས་ཕོག་སྐབས་རྩམ་པ་བཟས་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་ཤོད་སྲོལ་ཡོད། དེ་བཞིན་ལོ་ལོན་རྒན་འཁོགས་སོགས་ལ་རླུང་ནད་བྱུང་ན་རྩམ་ཁུ་བསྐོལ་ཏེ་འཐུང་ན་ཕན་པ་དང༌། དེ་མིན་ཐག་རིང་དུ་སོང་སྟེ་ངལ་དུབ་ཀྱིས་རྐང་ལག་ན་བ་ཡིན་ན་རྩམ་བྱུགས་བརྒྱབ་པས་ཕན་པ་བཅས་དམངས་ཁྲོད་དུའང་རྩམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་བཅོས་བྱེད་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད།
གཞན་གསོ་རིག་སྨན་གཞུང་དུའང་ར་མཉེ་རྩ་བ་སྟོན་དུས་བརྐོས་པ་གཙང་སེལ་གྲིབ་སྐམ་བྱས་པའི་ཕྱེ་མ་རྩམ་པ་དང་བསྲེས་ནས་ཐུག་པ་དང༌། ཟན་ཆང་བསྐོལ་ཏེ་བསྟེན་པས་ཆུ་སེར་གྱི་ནད་དང་རྒས་ཀ་སྲ་བ་ལ་ཕན་ཚུལ་དང༌། དེ་མིན་གག་ལྷོག་གཟེར་གསུམ་སོགས་གཉན་ནད་རིགས་གློ་བུར་དུ་བྱུང་ན་གྲོ་ཕྱེ་དང༌། ནས་ཕྱེ། རྩམ་པ་སོགས་ཕན་ཚུལ། གཞན་སྙིང་ནད་དང་བུད་མེད་ཀྱི་ཆུ་སྐྲངས་ནད་སོགས་ལའང་རྩམ་པ་ཕན་པ་བཅས་བོད་ཟས་རྩམ་པས་བཅོས་ཐུབ་པའི་ནད་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་བཤད་འདུག་པས། འདིར་དཔེར་མཚོན་གྱི་ཚུལ་དུ་འགའ་ཞིག་ལས་བརྗོད་མེད་པས། ཞིབ་ཏུ་ཤེས་རྟོགས་འདོད་ན་འབྲེལ་ཡོད་སྨན་གཞུང་ཁག་ཏུ་གཟིགས་པར་འཚལ།