text:
གླེང་བ་པོ། མགར་ཚང་ཚེ་རྡོར།
གླེང་བྱའམ་ཐ་སྙད་གཙོ་བོ།
གནའ་བོའི་མགུར་གླུ། གནའ་བོའི་གྱང་གི་རིག་གནས། གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མའི་ལྷ་ཁང་། གནའ་བོའི་བྲོ་ཆེན། གནའ་བོའི་ཆས་གོས། གནའ་བོའི་རལ་པའི་ཞབས་བྲོ། གནའ་རབས་སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན་བཅས་སོ། །
གླེང་ཚུལ།
གོང་གི་རིག་གནས་ཀྱི་ཚན་པ་དེ་དག་འདུས་ཤིང་གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མའི་ལྷ་ཁང་གསར་དུ་བཞེངས་ཏེ་རི་བོ་ཆེའི་སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན་དབུ་བརྙེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གསལ་བོར་སྟོན་པའི་༼ རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་ཆེན་མོ་བཀྲ་ཤིས་དགེ་མཚན་འབུམ་གྱི་ཕོ་ཉ་ ༽ ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཅིག་གླེང་བར་བྱའོ། །
ཐོག་མའི་གཏམ།
དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་ཁ་ཕྱོགས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན་ན་ནོར་པེལ་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་ཐོབ་མྱོང་མཁན་གྱི་མཁས་དབང་དུ་མ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ ལོར་ཧྥ་རན་སི་རུ་མཉམ་འཛོམས་བྱས་ཤིང་འཛམ་གླིང་གི་གནས་བབས་དང་མ་འོངས་པའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གྲོས་མོལ་བྱས་པ་ན། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་འདི་ཡུན་རིང་འཚོ་གནས་ཡོང་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དགོས་ཚུལ་གྱི་གྲོས་ཐག་ཆོད་ཅིང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོ་ནས་འགོ་བཟུང་སྟེ་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཆོད་ལྟར་གཟུགས་འདས་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་བརྩམས་ཆོས་བསྡུ་རུབ་ཀྱི་ལས་འགུལ་གསར་པ་སྤེལ་ཏེ་འཛམ་གླིང་ཡོམ་ཡོམ་དུ་བསྒུལ་བར་བྱས་པ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱིས་ཀྱང་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་སྲིད་ཇུས་གསར་བའི་ཉི་གཞོན་མཁའ་ལ་འཕགས་ཏེ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་གནས་དང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འབྱུང་རྩར་གྱུར་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་མང་པོ་ཞིག་དབྱར་གྱི་ཆུ་གཏེར་ཇི་བཞིན་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། རང་རེས་ཀྱང་ཕ་ཡུལ་གྱི་ནུབ་ལ་ཉེ་བའི་རིག་གནས་དག་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པ་ནི་རང་རང་གི་ཕྲག་སྟེང་དུ་བབས་པའི་འོས་འགན་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས། ཡང་སྒོས་སུ་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་ན་འཚོ་གནས་བྱས་པའི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རིགས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རིག་གནས་དར་སྤེལ་དང་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པ་ལས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཞེས་སྣ་མང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་གཟི་བྱིན་གྱི་ཕུང་པོ་འོད་དུ་འབར་བའི་དངོས་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་དག་ནི། འཛམ་གླིང་རིག་གནས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་བྱམས་བརྩེ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་རིན་བྲལ་གྱི་ནོར་བུ་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད། དེར་བརྟེན་ཕ་ཡུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མའི་ལྷང་ཁང་ཆེན་མོ། གནའ་རབས་སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན། གནའ་བོའི་མགུར་གླུ། ཕ་ཡུལ་གྱི་གནའ་བོའི་མེས་པོ་དག་གི་ཆས་གོས། ཆེས་གདོད་མའི་དུས་ནས་བརྒྱུད་ཡོང་བའི་ཕལ་ཡུལ་གྱི་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་གྱང་གི་རིག་གནས། ཕ་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་གནའ་བོའི་བྲོ་ཆེན། སྔོན་དུས་སུ་ལོ་ངོ་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་གི་ཡུན་ལ་ཕ་ཡུལ་གྱི་དུས་ཆེན་ཁག་དང་ཁ་བྲལ་མ་མྱོང་བའི་རལ་པའི་ཞབས་བྲོ་སོགས་མདོར་ན་རྩ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རྩ་ཆེའི་རིག་གནས་འགའ་ཞིག་མི་རབས་རྗེས་མ་དག་ལ་ཤེས་སུ་འཇུག་ཕྱིར་ང་ཚོས་འདི་ནས་གོང་གི་རིག་གནས་དེ་དག་གསལ་བོར་སྟོན་ཐུབ་པའི་ཟློས་གར་འཁྲབ་ཚན་ཏེ། ༼ཆོས་སྐུ་ཨོ་རྒྱན་མགོན་པོས་གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མ་བཞེངས་ཤིང་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཚུལ་གྱི་རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་ཆེན་མོ་བཀྲ་ཤིས་དགེ་མཚན་འབུམ་གྱི་ཕོ་ཉ་༽ཞེས་པའི་ཟློས་གར་ནང་གི་ཚན་པ་ཁག་ཅུང་ཟད་གླེང་བའི་ལས་ལ་ཞུགས་པར་བྱའོ། །
༡ གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མའི་ལྷ་ཁང་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།
སྤྱིར་བཏང་དེང་སང་སྒེར་གཞུང་མང་པོ་ཞིག་གིས་དད་པ་དང་དགོས་དབང་ཅི་རིགས་ཀྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་མོ་འདིའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཟོ་བཀོད་ཤེས་ནས་ཧ་ཅང་མཐོང་ཆེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཕྱིར་འདིའི་གྲུབ་ཚུལ་རྒྱས་པར་གླེང་བའི་ངལ་བ་ལྷུར་ལེན་གྱིན་མེད་ལ། ངོ་མཚར་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་མོ་འདི་བདག་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་གླེང་བར་ཡང་རྔོ་མི་ཐོགས་སོ། །འོན་ཀྱང་སྐབས་བབས་ཀྱི་ས་དཔྱད་མ་སྟོང་ཙམ་དུ་ཅུང་ཟད་གླེང་བར་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་ལྟར་རྣམ་རྒྱལ་ཕོ་བྲང་མི་ཡུལ་དུ་འཕོས་པ་ལྟ་བུའི་མཛེས་བརྗིད་ཀྱི་ངོ་མཚར་འབུམ་གྱིས་ཕྱུག་ཅིང་། ནང་ལྟར་དཔལ་ལྡན་གསང་བ་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བཀོད་པ་རྫོགས་པར་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་མོ་འདིའི་འོག་ཁང་ཁྲ་བོ་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་དེའི་ཕྱི་རིམ་གྱང་ལས་གྲུབ་ཅིང་སླར་ཡང་ནང་དུ་རྩིགས་པ་རིམ་པ་གཅིག་ཡོད་པ། སྦོམ་ཐུང་ལ་མི་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་གཞུ་འདོམ་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བའི་ཀ་རིང་བརྒྱད་ཅུ་དང་། ཞུ་དང་སེང་ལག་ལྕམ་དང་གདུང་མ་དག་ཀྱང་སྲ་ཞིང་བརྟན་ལ་མཛེས་ཤིང་བཀྲ་བ། འོག་ཁང་གི་མཐོ་ཚད་ལ་ཁང་རྩེག་ལྔའི་མཐོ་ཚད་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གི་བཟོ་བཀོད་གཙོ་བོ་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་བཟོ་བཀོད་ལྟར་བྱས་པ་ཡིན་ཞིང་། བར་ཁང་དམར་པོ་གསུང་གི་རྟེན་རྩིགས་པ་ལས་གྲུབ་པ་དེའི་བཟོ་བཀོད་གནའ་བོའི་རྒྱ་ནག་གི་ལུགས་སུ་བྱས་པ། སྟེང་ཁང་དཀར་པོ་སྐུའི་རྟེན་སབ་མ་ཤིང་ལས་བྱས་པ་དེ་ཉིད་བཟོ་བཀོད་གནའ་བོའི་བལ་པོའི་ལུགས་སུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གནའ་བོའི་དུས་སུ་བཟོ་རྩལ་སྐོར་ནས་ཡ་གླིང་ན་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་བཟོ་རྩལ་གྱི་ཉིང་བཅུད་འདུས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་མོ་འདི་ཉིད་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་གྱི་མི་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་ལྷ་ཁང་འདི་མཇལ་མ་ཐག་ཏུ་མཐོ་ཞིང་ལྷུན་ཆགས་པའི་ཕྱིའི་མཛེས་བརྗིད་དང་ནང་གི་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་ལ་དཔང་མཐོ་བ་སོགས་ལ་ངོ་མཚར་མི་སྐྱེ་མཁན་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། དེ་ལྟ་བུའི་གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ནི་མདོ་སྟོད་དགོན་ཚང་རུ་བཞིའི་ཡ་རྒྱལ་དུ་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་མི་ཡུལ་དུ་བལྟམས་པ་ནས་བཟུང་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་དུ་མ་གཏོག་ཉམས་རྒུད་གཏན་ནས་འགྲོ་མ་མྱོང་ཞིང་། རིག་གསར་སྐབས་སུ་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་བ་དག་གི་ལག་རྗེས་བརྗེད་པར་དཀའ་བ་ཐལ་བའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་སླར་ཡང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་དུ་ཞིག་གསོ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་སྟེ་ད་ལྟ་སྙན་པ་བླ་ན་མཐོ་བའི་བོད་ཁུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད་པ་རེད།
༢ རི་བོ་ཆེའི་གནའ་བོའི་མགུར་གླུ།
སྤྱིར་བཏང་བོད་མི་རིགས་འདི་ཤེས་རིག་ཆེས་ཆེར་དར་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཡང་རྩེར་སོན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་གཤིས་རྩོམ་རིག་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མཚར་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལངས་པ་མང་དུ་ཡོད་མོད། མདོར་དྲིལ་ན་ངག་ཐོག་དང་ཡིག་ཐོག གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ་དུས་རིམ་གྱི་ཆ་ནས་རིགས་ཚན་གསུམ་དུ་བསྡུ་རུང་ཞིང་། དེ་ལས་ངག་ཐོག་གི་རྩོམ་རིག་ནི་དཔེར་ན་སྲིད་པ་ཆགས་གླུ་དང་། སྲིད་པའི་བ་ཆུང་བཤའ་གླུ། རྟ་གླུ། ལུག་གླུ། གླུ་དང་ཤགས། མཛའ་གཞས། མགུར་གླུ། བོན་སྒྲུང་ལྡེའུ་གསུམ། གཏམ་དཔེ། ཁ་དཔེ། གེ་སར་གྱི་སྒྲུང་སོགས་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་། དེ་དག་ཀྱང་བོད་རིགས་རང་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་རིང་འཚོ་བའི་ཕབ་རྟ་ལས་བྱུང་ཞིང་ངག་ནས་ངག་ཏུ་བརྒྱུད་ཡོང་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །དེ་ལས་སྐབས་སུ་བབས་པ་མགུར་གླུ་ལ་མཚོན་ན་རྩོམ་སྟངས་དང་དབྱངས་རྟ་ལ་གནའ་བོའི་བྲོ་བ་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པ་ཞིག་སྟེ། དེའང་བརྗོད་བྱ་ལ་མགུར་གླུ་ལེན་པ་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་གནས་ལུགས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཏམས་ཤིང་། ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་སྣང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ། བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་རྐྱེན་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ། དེ་ལ་བླངས་དོར་འཇུག་ལྡོག་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་མིན་སོགས་ཡིན་ལ། མགུར་གླུའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན་ན་གནའ་སྔ་མོའི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ལམ་ནས་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་དང་བགྲོ་གླེང་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་སྤྱིར་བཏང་གི་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ས་དཔེ་རྡོ་དཔེ་མང་པོ་ལེན་ཞིང་ཕན་ཚུན་གླུ་ངག་གི་དབྱངས་རྟ་མི་འདྲ་བ་དུ་མའི་ལམ་ནས་གྱེར་ཅིང་སོས་དལ་བག་ཕེབས་ཀྱིས་གླེང་མོལ་བྱེད་པའི་གོམ་སྲོལ་ཡོད་པ་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་པ་དག་ལས་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ་སྟེ། དཔེར་ན་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་དང་གནམ་རི་སྲོང་བཙན། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་བློན་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་གཏམ་གླེང་དག་དང་། མི་ལའི་མགུར་འབུམ། གེ་སར་གྱི་སྒྲུང་སོགས་ལས་གནའ་བོའི་དུས་སུ་བོད་མི་དག་གིས་ཕན་ཚུན་གླུ་ངག་གི་ལམ་ནས་གཏམ་དཔེ་ལེན་དཔེ་འཇོག་གིས་སྐད་ཆ་བཤད་རེས་བྱེད་ཚུལ་གསལ་བོར་རྟོགས་ཐུབ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་རིམ་གྱིས་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཏེ་ད་ལྟའི་དུས་སུ་གླུ་ངག་གི་ལམ་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་གོམ་སྲོལ་ཨ་མདོའི་ཕྱོགས་སུ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡོད་པ་མ་གཏོག་ཁམས་དབུས་གཉིས་སུ་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ང་ཚོའི་ཕ་ཡུལ་དུ་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་ཙམ་དུ་རྫི་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་གླུ་རིགས་དུ་མའི་ལམ་ནས་མཛའ་གྲོགས་བསྒྲིགས་པ་དང་། ཤགས་འགྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་གོམ་སྲོལ་ཅུང་ཟད་རེ་ཡོད་ནའང་ད་ལྟའི་དུས་སུ་དེ་འདྲའི་ལམ་སྲོལ་ཕལ་ཆེར་ཡོད་ཚོད་མི་འདུག དེ་ལྟ་བུའི་སྐབས་བབས་ཀྱི་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་དང་བསམ་ཚུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དག་ངག་གི་ལམ་ནས་གླུ་རུ་གྱེར་བ་དེ་ལ་སྤྱིར་བཏང་གི་གླུ་དང་མགུར་གླུ་ཞེས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་རིགས་པ་ལས། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་དང་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་ལྟ་བུའི་སྐྱེས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་གི་ཉམས་རྟོགས་དག་ངག་གི་ལམ་ནས་དབྱངས་རྟ་སྙན་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་གླུ་རུ་གྱེར་བ་ལ་མགུ་གླུ་ཟེར་ཞིང་། ང་ཚོའི་རི་བོ་ཆེའི་དགོན་པ་ཕྱག་འདེབས་པ་པོ་མགྲོ་མགོན་སངས་རྒྱས་དབོན་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ནའང་དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་ཕེབས་པ་ནས་མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩ་མདུད་ཡོངས་སུ་གྲོལ་ཏེ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་གླུ་མཛོད་རང་ཤུགས་སུ་རྡོལ་སོང་བ་ཡིན་ཚུལ་ཁོང་གི་གསུམ་འབུམ་ནང་གི་མགུར་གླུའི་སྡེ་ཚན་བཀྲ་ཤིས་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བའི་བུམ་བཟང་ནང་དུ་གསལ་བ་ལྟར་མགུ་གླུ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་འཐེན་པར་མཛད་པ་དག་ནི། ཕ་རྒན་མར་པ་ལོ་ཙྰ་དང་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་རྣམ་གཉིས་ནས་བརྒྱུད་པའི་གྲུབ་ཆེན་གོང་མ་དག་གི་དབྱངས་རྟའི་ཉམས་འགྱུར་ལྡན་ཅིང་། ནང་གི་བརྗོད་བྱ། ཚིག་སྦྱོར་གྱི་སྙན་ཆ་སོགས་གང་ལ་བསམ་ཡང་ངོ་མཚར་བའི་སྒྱུ་རྩལ་འབུམ་གྱིས་ཕྱུག་ཅིང་བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཚན་ཁ་མ་ཉམས་པ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཆེས་སྐྱེ་རུང་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་ལ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ན་ཟློས་གར་ནང་གི་མགུར་གླུའི་དབྱངས་རྟ་དང་ཚིག་སྦྱོར། ནང་དོན་སོགས་གང་གི་ཐད་ནས་ཡིན་ཡང་སྤྱིར་ན་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་མགུར་གླུའི་བྲོ་བ་ལྡན་པ་ཞིག་སྟེ། དེའང་མགུར་གླུའི་གླུ་ཚིག་དག་ཀྱང་རི་བོ་ཆེའི་དགོན་པ་ཐོག་མར་ཕྱག་འདེབས་པ་པོ་རྗེ་བཙུན་སངས་རྒྱས་དབོན་རིན་པོ་ཆེའི་མགུར་མཛོད་ལས་དྲངས་པ་ཡིན་ལ། མགུར་གྱི་དབྱངས་རྟ་ནི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་འདས་མཆོད་ཆེན་མོ་བཀའ་བརྒྱུད་མགུར་མཚོའི་ནང་གི་མགུར་གྱི་དབྱངས་རྟ་དང་། བདེ་མཆོག་གི་ཆོས་བྲོའི་ནང་གི་མགུར་གྱི་དབྱངས་རྟ་སྟེ་གནའ་བོ་ནས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འཐེན་བཞིན་པའི་མགུར་གྱི་དབྱངས་རྟ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་འཐེན་པ་ཡིན་ཕྱིར་མགུར་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་དང་རྗེ་བཙུན་སངས་རྒྱས་དབོན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་བཅུད་དང་མགུལ་གྱི་དཔལ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་མགུར་གླུ་ཁྱད་པར་ཅན། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕུགས་རྒྱང་རིང་ཞིང་གནའ་བོའི་བོད་གླུའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ལ་བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཚན་ཁ་མ་ཉམས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ཀྱང་གནོད་མི་ཐུབ་བོ། །
༣ རི་བོ་ཆེའི་གྱང་གི་རིག་གནས།
འཁྲབ་ཚན་དེའི་ནང་གི་གྱང་གི་རིག་གནས་ལ་མཚོན་ན་ཆེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་སྟེ། དེའང་རི་བོ་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མ་འདིའི་ནང་གི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་རྩ་ཆེན་ཡིན་པ་མ་ཟད་དེ་དག་བརྟན་པོར་འཛིན་མཁན་གྱི་ལྷ་ཁང་འདིའི་མཛེས་ཤིང་བརྗིད་ཆགས་པའི་འོག་ཁང་གྱང་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་གྱང་དེ་ནི་གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མ་མ་བཞེངས་པའི་གོང་རོལ་ནས་ས་ཆ་འདིའི་མི་རྣམས་ཀྱི་སྡོད་ཁང་ལས་བྱེད་ཀྱི་ལག་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད་པ་སྨོས་ག་ལ་དགོས། མདོར་ན་ཆེས་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་གྱང་གི་རིག་གནས་ལས་བརྒྱུད་ཡོང་བའི་ལག་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་རིང་ཞིང་། གྱང་རྡུང་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ནས་གྱང་གླུ་ཁོ་ན་ལ་མཚོན་ན་གླུ་ཚིག་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ལས་གྲུབ་ཅིང་གླུ་ཚིག་རེ་རེ་ལའང་གདངས་དབྱས་མི་འདྲ་བ་རེ་རེ་དང་། གདངས་དབྱངས་རེ་རེ་ལའང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འདེགས་འཇོག་འགྱུར་ཁུག་གི་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་རེ་རེ། དེ་རེ་རེ་ལའང་གནའ་བོའི་སེམས་ཁམས་དང་ཚོར་བ་མཚོན་པའི་ཁྱད་ཆོས་མི་འདྲ་བ་རེ་རེ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད། གར་སྟབས་ལ་མཚོན་ན་ཞི་བ་དང་དྲག་པོ་སོགས་གར་གྱི་ཉམས་དུ་མ་འདུས་ཤིང་ངལ་གསོ་བའི་སྐབས་ཀྱི་ཉམས་དང་། དྲག་ཏུ་འཁྲབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཉམས། རིམ་གྱིས་ཕྱོགས་བཞི་རུ་ཁ་གྱུ་སྟེ་ཤུགས་ཀྱིས་རྡུང་བའི་ཉམས། དེ་དག་ལའང་གཉིས་རྡུང་དང་སུམ་རྡུང་། བཞི་རྡུང་། བཞི་མ་བཞི་ལིང་སོགས་ཀྱི་ཉམས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་ཕྱིར་ངོམས་པ་མེད་པའི་ལྟད་མོ་དང་རྫོགས་མཐའ་མེད་པའི་སྙན་དབྱངས། རྩེད་དགའ་རྒྱས་པའི་ཚོར་འདུ། སྤྲོ་སེམས་འཁོར་བའི་འགུལ་སྐྱོད། ངལ་དུབ་བྲལ་བའི་ཁྱད་ཆོས། མགྱོགས་པོར་ཐོན་པའི་གྲུབ་འབྲས་སོགས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལངས་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་ཡོད་ལ། ལག་ཆའི་སྐོར་ནས་གྱང་རྡུང་སའི་གྱང་ཐོ་དང་། ས་ཁུར་སའི་སེལ་ཕོ། གྱང་རམ། འཇིང་ཕུར། འཇིང་ཐག གྱང་རྩིབ་སོགས་མདོར་ན་སྣ་མང་དང་སྟབས་བདེའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཡོ་བྱད་དུ་མ་འདུས་པའི་ངོ་མཚར་ཅན་གྱི་གནའ་བོའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན་གྱང་ས་བརྟག་ཐབས་དང་། གྱང་རམ་སྤར་ཐབས། གྱང་ས་ཁུར་ཐབས། གྱང་རྐས་ལས་ཐབས། གྱང་སའི་སྐམ་རློན། རྡེའུ་མང་ཉུང་། གྱང་དཔོན་གྱི་བཀོད་བསྒྲིགས་སོགས་གང་ལ་བསམ་ཡང་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཁུལ་གང་དུའང་རི་བོ་ཆེའི་གྱང་གི་རིག་གནས་ལྟ་བུའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དེང་སང་ཨར་འདམ་གྱི་མཁོ་སྤྱོད་འདི་སྲང་ལམ་དོག་པོའི་ཉོབས་ལུད་ལྟར་ཕྱོགས་ནས་ཕྱོགས་སུ་དར་ཞིང་མཆེད་དེ་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ལུས་ཁམས་ཀྱི་བདེ་ཐང་ལ་བསམ་བློ་གཏན་ནས་མི་བཏང་བར་མགྱོགས་ཚད་ཁོ་ན་ལ་མགོ་འཁོར་ཏེ་རང་གི་མེས་པོ་ནས་བརྒྱུད་ཡོང་བའི་རིན་བྲལ་གྱི་ནོར་བུ་འདི་ཉིད་གཏན་དུ་བརྗེད་ལ་ཉེ་བ་དྲན་གསོ་ཡོང་ཕྱིར་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཟི་བྱིན་འབར་བའི་གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མའི་ལྷ་ཁང་འདི་ཉིད་གནའ་མི་དག་གིས་འདི་ལྟར་བཞེངས་པ་རེད་ཅེས་མི་གཞན་དང་མི་རབས་རྗེས་མ་དག་ལ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་ཕྱིར་དང་། འཛམ་གླིང་གི་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་མི་དག་གིས་མི་ཡི་གཟུགས་པོ་ལ་འཕྲོད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཁང་པ་དེ་དབྱར་ཁ་བསིལ་ལ་དགུན་ཁ་དྲོ་བའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་གྱང་གི་ཁང་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་པར་ཞལ་མཐུན་ཏེ་གྱང་ཁང་ནང་དུ་སྡོད་རྒྱུ་ལ་རེ་སྨོན་འཆང་བཞིན་པ་དག་གི་དགོས་མཁོ་བཀངས་ཏེ་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རིག་གནས་སུ་གྱུར་ནས། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བདེ་ཐང་གི་འཚོ་གནས་ལ་ལེགས་སྐྱེས་གྱ་ནོམ་པ་འབུལ་ཕྱིར། ང་ཚོས་ཆེད་དུ་གྱང་གི་རིག་གནས་འདི་ཉིད་གནའ་བོའི་བྲོ་བ་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་ཡང་ཉམས་སུ་མ་བཅུག་པར་ཟློས་གར་གྱི་ལམ་ནས་དར་སྤེལ་དང་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ཡིན།
༤ རི་བོ་ཆེའི་གནའ་བོའི་བྲོ་ཆེན།
ཁམས་རི་བོ་ཆེའི་གནའ་བོའི་བྲོ་ཆེན་དག་ནི་སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན་དང་འབྲེལ་ཏེ་འཚར་ལོང་བྱུང་ཞིང་སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན་དང་འབྲེལ་ནས་ལང་ཚོའི་གསོན་ཤུགས་རྒྱས་པ་དང་། སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན་དང་འབྲེལ་ཏེ་མི་ཡུལ་འདིར་ཡུན་རིང་གནས་སྡོད་བྱས་པའི་རིག་རྩལ་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། བྲོ་ཆེན་འདིས་ས་གནས་འདིའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་མཚོན་ཏེ། དེ་ཡང་དབྱངས་ཀྱི་འདེགས་འཇོག་འགྱུར་ཁུག་དང་འགྲོགས་པའི་ས་གནས་འདིའི་སེམས་ཁམས་དང་། ས་གནས་འདིས་སྙན་འགྱུར་ལ་འཛིན་པའི་མཛེས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་མཚོན་པ་དང་། གནའ་བོའི་དུས་ཀྱི་གླུ་གར་སྒྱུ་རྩལ་ལ་དགའ་ཞིང་དུང་བའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གླུ་གར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉམས་འགྱུར་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་མཛེས་པར་རློམས་པའི་ལྟ་བ་སོགས་ས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་ནུས་ཤིང་། ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་གང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་བྲོ་ཆེན་གྱི་དབྱངས་རྟ་དང་གར་སྟབས་སོགས་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་རི་བོ་ཆེའི་བྲོ་ཆེན་ལྟ་བུའི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་བྲོ་བ་ལྡན་པའི་བྲོ་ཆེན་འདི་ལྟ་བུ་ཕལ་ཆེར་མཐོང་དཀོན་པའི་ཚོད་རེད། བྲོ་ཆེན་འདི་དག་ཀྱང་གླུ་ཚིག་དང་གདང་དབྱངས་སོགས་སྣ་མང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་སྟེ། དེའང་སྤྱིར་བཏང་བྲོ་སྣ་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་བྲོ་སྣ་རེ་རེ་ལའང་རྡོག་བྲོ་མི་འདྲ་བ་རེ་རེ་དང་། རྡོག་བྲོ་མི་འདྲ་བ་རེ་རེ་ལ་བྲོ་གླུ་མི་འདྲ་བ་རེ་རེ་ཡོད་པ། དེ་དག་གི་ཉམས་འགྱུར་ཡོད་ཚད་ལ་ལྷད་མ་འདྲེས་པའི་གནའ་བོའི་ཉམས་འགྱུར་གྱིས་ཕྱུག་ཅིང་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ལུས་སེམས་བག་ཕེབས་དང་སྤྲོ་དགས་ཁེངས་འགྲོ་བ་ཤ་སྟག་རེད།
༥ རི་བོ་ཆེའི་རལ་པའི་ཞབས་བྲོ།
གནའ་དུས་སུ་རི་བོ་ཆེ་རུ་གྲགས་ཆེ་བའི་དུས་ཆེན་གསུམ་ཡོད་པ་ནི་བོད་ཟླ་བཞི་པའི་ཚེས་གསུམ་གྱི་དཔྱིད་མཆོད་དུས་ཆེན་དང་། བོད་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱར་མཆོད་དུས་ཆེན། བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན་བཅས་རེད། དུས་ཆེན་དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་མེད་ཐབས་མེད་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉམས་འགྱུར་དང་དུས་ཆེན་དེ་དག་གི་སྐབས་མ་གཏོག་འཁྲབ་མི་ཆོག་པའི་འཁྲབ་ཚན་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མིང་ལ་སྟེང་ཆེན་ཨོ་ཧྲོ་རལ་པ་ཟེར། རལ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་ལོ་རྒྱུས་རིང་ཤོས་དང་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ནི་ཨོ་ཧྲོ་རལ་པ་དེ་ཉིད་རེད་ལ། དེ་ནི་ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན་གྱང་སྔོན་སྟག་གསར་ཐང་གི་ཨོ་ཧྲོ་ཚང་ཞེས་པའི་དུད་ཚང་དེའི་མི་རབས་མི་བརྒྱུད་དང་བཅས་པས་བརྒྱུད་འཛིན་བྱས་པ་ཞིག་རེད། ཁོང་ཚོའི་རལ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགོ་ཁུང་གྲུབ་ཆེན་མི་ལ་རས་པ་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་མ་ཟད་དུད་ཚང་དེའི་རུས་རྒྱུད་ཀྱང་མི་ལ་རས་པའི་རུས་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་ཡོད་པར་བཤད། རལ་པ་དེ་ནི་རི་བོ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྙིང་པ་དག་གི་ནང་དུ་སྔོན་མ་གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མ་གསར་དུ་བཞེངས་སྐབས་རལ་པ་འཁྲབ་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་ལྟར་རལ་པའི་ཞབས་བྲོ་དེ་ཉིད་རྒྱུན་འཁྱོང་གིས་འཁྲབ་ཏེ་ལོ་ངོ་བདུན་བརྒྱ་ཟིན་ལ་ཉེ་དུས་ད་དུང་རི་བོ་ཆེའི་དུས་ཆེན་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་མ་གཏོག་དམངས་ཁྲོད་དུ་གཏན་ནས་འཁྲབ་མི་ཆོག་པའི་རྒྱུན་འཁྱོང་བྱུང་བ་རེད། འོན་ཀྱང་རི་བོ་ཆེའི་དཀར་རྡོ་རལ་པ་ནི་ད་གཟོད་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གཉེན་སྟོན་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཁྲབ་ཆོག་པའི་རལ་པའི་ཞབས་བྲོ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར་མི་རྣམས་ཀྱིས་རལ་པའི་ཞབས་བྲོ་མི་འདྲ་བ་དེ་གཉིས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཚུལ་དང་དེ་གཉིས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་ཚུལ་གཏན་ནས་མི་འདྲ། དེ་ལྟ་བུའི་རི་བོ་ཆེའི་གནའ་བོའི་རལ་པའི་ཞབས་བྲོ་དེ་དག་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་སྒྱུ་རྩལ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཞབས་བྲོ་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནའང་། དེང་སང་མིང་གི་ལྷག་མར་གྱུར་ཏེ་ཉམས་པ་གསོ་བར་དཀའ་བའི་ཚད་ལ་ཐོན་ཡོད་པ་འདིའང་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ཕངས་དགོས་པ་ཞིག་ཅི་སྟེ་ན་མིན། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཀྱང་ཟློས་གར་འདིའི་ནང་ཆེད་དུ་རལ་པའི་ཞབས་བྲོ་འཁྲབ་སའི་ས་དཔྱད་ཅིག་ཡོད་པར་བྱས་ཏེ་དར་སྤེལ་གཏོང་བར་གོམ་པ་སྤོས་པ་ཡིན།
༦ རི་བོ་ཆེའི་གནའ་བོའི་ཆས་གོས།
སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉམས་འགྱུར་དང་འཚོ་བའི་མཁོ་ཆས་སོགས་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་མེས་པོ་གོང་མ་ཚོའི་བསམ་པའི་རིག་གནས་གྱ་ནོམ་པའི་རྒྱུ་ནོར་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཡོད་པ་སྨོས་མེད་རེད། དེས་ན་རི་བོ་ཆེའི་གནའ་བོའི་ཆས་གོས་དག་ནི་མཐོ་སྒང་གི་ས་ཆ་འདི་དང་འཚམ་ཞིང་གཟུགས་པོའི་བདེ་ཐང་ལ་འཕྲོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས། དེ་དག་ལས་དཔེར་ན་དཔོན་རིགས་རིམ་པ་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གྱོན་ཆོག་པའི་ཞྭ་ལྕགས་མདའ་མ་དང་། སྤྱིར་བཏང་གི་མི་མཐོ་དམན་སུས་ཀྱང་དཀྲི་ཆོག་པའི་ལྭ་ཐོད་དཀར་དམར་དང་ཕྱིང་ཞྭ། ཁམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བྱ་ལོ་བཏགས་ཏེ་མགོ་སླ་བ། ཁམས་པ་སྤྱིའི་ཕོ་གོས་མོ་གོས་དང་འབུ་རས་སྟོད་ཐུང་རྐང་སྣམ་སོགས་སྤྱིའི་ཆ་ནས་ཁམས་ཀྱི་གནའ་བོའི་ཆས་གོས་དང་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་མོད། བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ལྷམ་ཉྭ་ཁྲ་མ་འདི་རེད། ལྷམ་ཉྭ་ཁྲ་མ་ནི་རི་བོ་ཆེའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལྷམ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེའང་གནའ་བོའི་དུས་སུ་སྟོད་མངའ་རིས་ནས་སྨད་ཅོ་ནེའི་བར་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་ལྷམ་འདི་འདྲ་གྱོན་མཁན་རི་བོ་ཆེ་པ་མ་གཏོག་མེད་པར་གྲགས། ལྷམ་འདིའི་ཡུ་བ་ཁྲ་བོ་ཡིན་ཕྱིར་ཉྭ་ཁྲ་མ་ཞེས་བཏགས་པ་རེད་ལ། སྔོན་མ་མདོ་སྨད་ས་དབང་གིས་སྤོ་བོའི་དཔོན་པོ་སྐལ་རྣམ་ལ་དམག་འཐབ་བྱས་སྐབས་རི་བོ་ཆེ་པའི་དམག་མང་སོང་ནས་འཐབ་པ་རེད་ལ། དེ་དུས་རི་བོ་ཆེ་པའི་མི་ཚང་མས་ལྷམ་ཉྭ་ཁྲ་མ་གྱོན་ཡོད་ཕྱིར་དམག་སྒར་ལ་ཉྭ་ཁྲ་དམག་སྒར་དང་དམག་མི་ལ་ཉྭ་ཁྲ་དམག་མི་ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། སྐབས་དེ་དུས་དམག་དཔོན་དབྱི་རྒྱལ་རིན་ཆེན་གྱིས་མགོན་སྐྱོབ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉྭ་ཁྲ་དམག་སྒར་གྱི་དམག་ཤུགས་དང་དཔའ་རྟགས་ལ་ཚང་མས་མཐོང་ཆེན་བྱེད་དགོས་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་མདོར་ན་ལྷམ་ཉྭ་ཁྲ་མས་མཚོན་པའི་གནའ་བོའི་ཆས་གོས་དག་ཀྱང་ནུས་ཚོད་ཀྱི་ཉམས་གསོ་ཡོང་ཆེད་ཟློས་གར་འདིའི་ནང་ཆེད་དུ་གནའ་བོའི་ཆས་གོས་གྱོན་མཁན་གྱི་མི་སྣ་དུ་མ་ཡོད་པར་བྱས་པ་ཡིན།
༧ རི་བོ་ཆེའི་གནའ་རབས་སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན།
དེའང་རི་བོ་ཆེའི་ས་ཆ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་བར་གྱུར་པའི་གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མའི་དགོན་པ་ནི་ལོ་ངོ་བདུན་རྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པ་མ་ཟད། གཙུག་ལག་ཁྲ་འཁྱིལ་མ་འདི་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༢༡ ལོར་གསར་དུ་བཞེངས་ཤིང་ ༡༣༢༨ ལོར་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བའི་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་དུ་བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ནས་འགོ་བཟུང་སྟེ་གཟའ་འཁོར་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་སྣ་ཚོགས་འདུས་པའི་དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་གཏོང་སྲོལ་བྱུང་བ་དེ་རིག་གསར་གྱི་སྐབས་སུ་ལོ་ངོ་འགའ་ཞིག་མ་གཏོག་ད་ལྟའི་བར་ཉམས་རྒུད་གཏན་ནས་འགྲོ་མ་མྱོང་བ་རེད། འོན་ཀྱང་དུས་རབས་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་དུས་ཆེན་སྐབས་ཀྱི་རིག་རྩལ་དག་ལ་གནམ་ས་བླ་འོག་ལྟ་བུའི་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་དེང་རབས་རང་བཞིན་ཅན་དང་ས་ཆ་གཞན་པའི་རིག་རྩལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བྱུར་བུར་གཏམས་ཡོད་པ་འདི་རེད། དེའང་དཔེར་ན་སྐོར་བྲོའི་སྐོར་ནས་ནག་ཆུའི་སྐོར་བྲོ་དང་། སྐྱེ་དགུའི་སྐོར་བྲོ། སྨར་ཁམས་སྐོར་བྲོ་སྟེ་ཁམས་ཁུལ་ན་ཧ་ཅང་སྙན་གྲགས་དང་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་སྐོར་བྲོ་གསུམ་ཀ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉམས་འགྱུར་གྲྭ་མ་ཉམ་ཟུར་མ་ཆག་པར་སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན་སྐབས་སུ་གྲོང་ཚོ་ཁག་གིས་འཁྲབ་བཞིན་པ་འདི་ཧ་ཅང་དགའ་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། ང་ཚོ་རི་བོ་ཆེའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་བྲོ་ཆེན་དག་གི་རིན་ཐང་དང་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་མཁན་ཇེ་ཉུང་དུ་གྱུར་ཏེ་འཁྲབ་ཚན་ནང་དུ་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་ཉུང་དུ་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྣང་ཚུལ་འདི་དངོས་གནས་ཕངས་སེམས་སྐྱེས་དགོས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཅི་ལ་མིན། དེ་བཞིན་རྟ་རྒྱུག་རྒྱལ་འཇོག་གི་བྱེད་སྒོ་དར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ནའང་སྔོན་མ་རི་བོ་ཆེའི་དུས་ཆེན་གྱི་སྐབས་སུ་རྟ་ཐོག་མདའ་རྩལ་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་གོམས་སྲོལ་གྱ་ནོམ་པ་ཡོད་པ་དག་མིང་གི་ལྷག་མར་གྱུར་སོང་བ་འདིའང་ཡིད་ཕམ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་དང་དེས་མཚོན་པའི་རིག་རྩལ་ཁག་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་རང་བཞིན་ཅན་དང་ས་གནས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རིག་རྩལ་ཕལ་ཆེར་རྒྱུན་ཆད་ལ་ཉེ་བའི་ཉེན་ཁ་ཞིག་འཕྲད་ཡོད་པ་ནི་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་ཡིན་པ་དེས་ན་དུས་ཆེན་འདི་ཉིད་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་ཇི་བཞིན་ནང་གི་རིག་རྩལ་དག་ཀྱང་གནའ་བོའི་བྲོ་བ་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཆེན་པོས་ང་ཚོས་རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་འདི་ཉིད་ཆེད་དུ་སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན་སྐབས་སུ་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཟློས་གར་འདིའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོའང་གནའ་རབས་སྒྲུབ་མཆོད་དུས་ཆེན་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ཡིན་ནོ།།
༨ མཇུག་བསྡུ་བ།
བརྒྱ་བཤད་ཚིག་གི་རྩ་བ་མདོར་དྲིལ་ན། ང་ཚོས་གོང་གི་རིག་གནས་དེ་དག་གིས་མཚོན་ས་གནས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་རིག་གནས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་དམིགས་པའི་བློ་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་ས་གནས་འདིའི་རིག་གནས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཤེས་པར་བྱེད་རྒྱུ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དར་སྤེལ་གཏོང་བ། ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་ཐོག་ཏུའང་ས་གནས་འདིའི་རིན་བྲལ་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་དག་ཀྱང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཆེད་དུ་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་ཀྱི་ཐད་ལ་ལག་རྗེས་མི་དམན་པ་འཇོག་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་གནད་ཀྱི་དམ་པར་འཛིན་བཞིན་ཡོད། ད་དུང་ང་ཚོའི་ཕ་ཡུལ་རི་བོ་ཆེ་རུ་གཉེན་སྟོན་སྐོར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་འདི་དང་། འབྲོག་ལས་སྐོར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཞིང་ལས་སྐོར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། བྱིས་པའི་རྩེད་རིགས་སྐོར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། དར་མ་དང་རྒན་པ་དག་གི་རྩེད་རིགས་སྐོར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། གླུ་ལེན་རེས་དང་རྒྱན་པོ་འགྱེད་པ་དང་ཤག་འགྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། འཚོ་བའི་མཁོ་ཆས་དཔེར་ན་རྫ་བཟོ་དང་ཤིང་བཟོ། ཟོ་བྲིས། ཤོག་བུ་བཟོ་བ། མགར་དང་ལྷ་བྲིས། གྱོ་མོ་བཟོ་ཐབས། ཁང་པ་ལས་ཐབས་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཆོས་ལུགས་གཅིག་པུའི་ནང་དུའང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཁོ་ཆས་སྣ་ཚོགས་དང་། གཏོར་བཅའ་རྒྱན་བཟོ། དབྱངས་གདངས་རོལ་གསུམ། གར་ཐིག་རྡུལ་མཚོན་སོགས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་དང་འབྲེལ་ཞིང་རྒྱུ་མཚན་དང་གནས་ལུགས་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དུ་མ་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་གྲལ་དུ་ཡོད་པས་ན། ང་ཚོ་ཚང་མས་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ་གནའ་བོའི་བྲོ་བ་མ་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ། ང་ཚོའི་དུས་རབས་འདིའི་ནང་དུ་ས་ཆ་འདི་ན་འཚར་ལོང་བྱུང་བའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཕྲག་ཏུ་བབས་པའི་ལས་འགན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་ཚང་མས་ཤེས་པར་བྱའོ། །


c: text/html

text:
ལྷའི་འཐུང་ཆུ་གཙང་མའི་ལས་འཆར་ཐེངས་༡༡པ་ལག་བསྟར་བྱས་པ།
- Details
- དཔར་འགྲེམས་ཟླ་ཚེས།: Friday, 09 May 2014 10:10
ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་འཐུང་ཆུ་གཙང་བཟོའི་ལས་འཆར་འོག ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་གསར་འཛུགས་ཐེངས་༡༡པ་དེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༦ ཉིན་རྒྱ་གར་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེ་པོན་ཊ་སམ་བྷོ་ཊ་གཏན་སློབ་ཏུ་གསར་འཛུགས་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།
པོན་ཊ་སམ་བྷོ་ཊའི་གཏན་སློབ་ནི་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ལ་གཞི་རྩའི་བོད་མིའི་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཆེད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ལོར་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ཞིག་དང་། ཐོག་མའི་ཆར་སློབ་ཆུང་ཁོ་ན་དང་དེ་ནས་ལོ་ ༥ རྗེས་འབྲིང་རིམ་འཛིན་གྲྭ་དབར་ཡར་རྒྱས་བཏང་བ་ཞིག་རེད་འདུག
པོན་ཊ་སམ་བྷ་ཊའི་གཏན་སློབ་ནི་རྒྱ་གར་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེ་སེར་མུར་རྫོང་ (Sirmour District) ཁོངས་སུ་གནས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་སློབ་གྲྭའི་འཐུང་ཆུ་ནི་བ་ཚྭ་ཤུགས་ཆེ་ཡོད་པ་ཞིག་མ་ཟད། སློབ་གྲྭ་ཆགས་ཡུལ་ནི་ས་ཆ་ཐང་སྡེབ་དང་ཁ་དམའ་མོ་རེད་འདུག་ལ། ས་གནས་མི་མང་ཚོས་ཞིང་ལ་སྨན་རྫས་འདྲ་མིན་བཏབ་ཀྱི་ཡོད་པས་རྐྱེན་གྱིས་སློབ་གྲྭས་ས་འོག་ནས་འཐེན་པའི་འཐུང་ཆུར་ཤུགས་རྐྱེན་དང་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཆགས་འདུག
དེར་བརྟེན་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པས་སློབ་གྲྭ་དེའི་ནང་ཡོད་པའི་དགེ་ལས་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་འཐུང་ཆུའི་དཀའ་ངལ་དང་ཉེན་ཁ་སེལ་ཆེད། ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་ཤིག་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་དེས་སློབ་གྲྭ་དེའི་ནང་ཡོད་པའི་དགེ་ལས་ ༦༥ དང་། སློབ་མ་ ༣༥༤ ཙམ་གྱི་འཐུང་ཆུའི་བདེ་འཇགས་ཡོངས་སུ་འགན་ལེན་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད།
སློབ་གྲྭ་དེར་གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་དེ་ནི་རྒྱུ་སྤུས་གང་གི་ཐད་ནས་ས་གནས་དེ་གར་ཡོད་པའི་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་ནང་ནས་ཡག་ཤོས་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། འཕྲུལ་ཆས་དེས་ཆུ་ཚོད་རེར་ཆུ་ལི་ཊར་ ༡༠༠ ཙམ་མཁོ་འདོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པས་མ་ཚད། ཤོང་ཚད་ལི་ཊར་ ༥༠༠ ཅན་གྱི་ངར་ལྕགས་ལས་གྲུབ་པའི་ཆུ་སྣོད་རང་འགྲིག་ཡོད།
ང་ཚོས་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་འདིས་རྒྱུན་དུ་སློབ་གྲྭ་དེའི་འཐུང་ཆུ་དཀའ་ངལ་དང་། དམིགས་བསལ་ཆར་དུས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་བཙོག་ཆུའི་ན་ཚ་ལས་སོགས་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་རྒྱག་གིན་ཡོད།
ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པས་པོན་ཊ་གཏན་སློབ་ཀྱི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་ཚང་མའི་ཚབ་ཞུས་ནས་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་འདིའི་སྦྱིན་བདག་ཨ་རི་ནས་ཡིན་པའི་ཧེ་ཌེ་ནང་མི་ Heidi Kieselstein Family, U.S.A ཡོངས་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཁོང་ཚོས་སྦྱིན་བདག་གནང་བར་བརྟེན་ནས་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་ཙམ་མ་ཟད་ས་གནས་མི་མང་ལའང་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།
འདི་ནི་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོར་གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་ཐོག་མ་དང་། ད་དུང་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པས་འདི་ལོར་ཁྱོན་ཆུ་ཚགས་འཕྲུལ་ཆས་གྲངས་ ༥ ཙམ་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་རེད།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་ད་བར་འདས་པའི་ལོ་ངོ་༢༠ ཡི་རིང་ལ་སློབ་མ་༡༡,༤༢༢ ལ་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གྱི་འཛིན་གྲྭ་དང་། སློབ་མ་༢,༩༥༥ ལ་གློག་ཀླད་འཛིན་གྲྭ། ཕྱི་རྒྱལ་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་སློབ་མ་༡༢,༥༨༡ ལ་རིག་གཞུང་བརྗེ་ལེན་གྱི་གོ་སྐབས་བསྐྲུན་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབས་ཡོད་འདུག
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༡༡ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་དྷ་ས་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཁང་དུ། ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་༢༠ འཁོར་བའི་མཛད་སྒོ་འཚོགས་ཡོད་པ་དང་། མཛད་སྒོར་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཁན་པོ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཕེལ་དང་། དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་ངག་དབང་རབ་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱིས་དབུས་གཞུང་དང་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་། ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་ལས་ཟུར་དང་སློབ་ཟུར། གཞན་ཡང་དྷ་སའི་ཉེ་འཁོར་དུ་བཞུགས་པའི་བོད་མི་དང་ཕྱི་རྒྱལ་བ་བཅས་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་འཛོམས་འདུག
མཛད་སྒོའི་སྐབས་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ངག་དབང་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་ལོ་ངོ་༢༠ ཡི་ལས་བསྡོམས་སྙན་ཐོ་སྒྲོག་སྦྱང་བྱས་པ་ལྟར་ན། ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པས་ད་བར་འདས་པའི་ལོ་ངོ་༢༠ ཡི་རིང་ལ་སློབ་མ་༡༡,༤༢༢ ལ་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གྱི་འཛིན་གྲྭ་དང་། སློབ་མ་༢,༩༥༥ ལ་གློག་ཀླད་འཛིན་གྲྭ། ཕྱི་རྒྱལ་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་སློབ་མ་༡༢,༥༨༡ ལ་རིག་གཞུང་བརྗེ་ལེན་གྱི་གོ་སྐབས་ཕུལ་བ། དཔེ་མཛོད་དང་སློག་གྲྭ་ཁག་ལ་དཔེ་དེབ་ཁྲི་ཚོ་ཁ་ཤས་ཞལ་འདེབས་འབུལ་བས་མཚོན་པའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོའི་ལས་གཞི་འདྲ་མིན་དང་། ཁོར་ཡུག་གཙང་བཟོ། སློབ་གྲྭ་དང་སྨན་ཁང་ཁག་ལ་འཐུང་ཆུ་གཙང་བཟོའི་འཕྲུལ་ཆས་འབུལ་བ། གྱོན་གོས་བསྡུ་རུབ་བྱས་ནས་ཞལ་འདེབས་འབུལ་བ། འཕུར་མཉེ་དང་པར་ལེན་སྦྱོང་བརྡར། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ ནས་བཟུང་དྷ་ས་མེག་གྷན་དུ་དགོས་མཁོ་ཅན་གྱི་མི་གྲངས་༥༠ ནས་༦༠ ཙམ་ལ་ཉིན་ལྟར་གུང་ཚིགས་འབུལ་བ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་དང་། རིག་རྩལ་གོང་འཕེལ་གྱི་ལས་གཞི་སྣ་ཚོགས་བསྒྲུབ་དང་སྒྲུབ་མུས་ཡིན་འདུག
མཛད་སྒོའི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཁན་པོ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཕེལ་གྱིས་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཁང་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་ནས་ད་བར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱ་བཞག་སྣ་ཚོགས་པར་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབས་ཡོད་པར་ལེགས་གསོའི་བསྔགས་བརྗོད་དང་འབྲེལ། ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཁང་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་དང་བླངས་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་མཁན་དུ་ཡོང་བ་དེ་ནི་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་སྐོར་དང་། དེ་བཞིན་ཁོང་གིས་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་གཙང་བཟོའི་ལས་འགུལ་དང་འབྲེལ་ནས་གསུངས་དོན་དུ་“སྔ་མོ་བོད་ལ་ཡིན་ན་བླ་ཆེན་དང་དགོན་པ་ཁག་ལ་རི་བརྒྱ་དང་ཀླུང་བརྒྱ་ཞེས་པའི་གཏམ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་རྩི་ཤིང་དང་ཤིང་སྡོང་རིགས་འདྲ་མིན་གཅོད་པ་དང་། རིའི་སྒང་དུ་ཡོད་པའི་རི་དྭགས་སེམས་ཅན་འདྲ་མིན་གསོད་མ་ཆོག་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཚོ་དེང་་སང་གི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཆགས་བསྡད་འདུག དེར་བརྟེན་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་རིག་པ་ང་ཚོར་སྔ་མོ་ནས་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཁྱབ་སྤེལ་ཆེད་དགོངས་པ་ཤུགས་ཆེན་པོར་བཞེས་དགོས་འདུག དེ་ལྟར་བྱས་ན། རང་བཞིན་གྱིས་རང་ལས་གཞན་རྩ་ཆེ་བའི་སེམས་ཤིག་སྐྱེ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འཁྲུག་མ་ཐེབས་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་ཡང་སྲུང་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་ལ། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ལའང་ཕན་ཐོགས་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག”ཅེས་སོགས་གསུངས་སོང་།
གཞན་ཡང་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་༢༠ འཁོར་བར་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་བསྩལ་ཡོད་པའི་ནང་།“འདི་ལོར་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་ལོ་༢༠ འཁོར་བའི་དུས་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བས་ངོས་རང་དགའ་པོ་བྱུང་།”ཞེས་དང་།“དེང་སྐབས་ལྷ་ནི་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྒན་གཞོན་གཉིས་ཀར་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་འདུག ཚོགས་པ་འདི་ནི་འཆར་འགོད་ལེགས་ཤིང་ཚོགས་པའི་ལས་གཞི་ཁག་ལག་བསྟར་གང་ལེགས་དང་། སྣ་མང་ལས་གཞི་དེ་དག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་། སྐད་ཡིག་སོགས་སྲུང་སྐྱོབ་གོང་འཕེལ། སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོའི་ཐབས་ལམ་མཁོ་སྤྲོད། དེར་མ་ཟད་ཚོགས་པའི་རིག་གཞུང་བརྗེ་རེས་ཀྱི་ལས་གཞི་དང་། དྲྭ་ཚིགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་གནས། འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་ཕེབས་པའི་དྭང་བླངས་བ་རྣམས་ལ་ཞབས་ཞུའི་གོ་སྐབས་འབུལ་བ་དང་། དངོས་ཡོད་ཀྱི་རོགས་རམ་བྱེད་ཐུབ་པ་བརྒྱུད་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་བོད་མིའི་སྐོར་གོ་རྟོགས་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་གི་འདུག”ཅེས་སོགས་གསུངས་འདུག
ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་ཁང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༩༧ ལོར་ཐོག་མར་ཨ་རིའི་མངའ་སྡེ་ལུའུ་སི་ཡ་ན་རུ་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་ལུའུ་སུ་ཡ་ན་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཚོགས་པ་(Louisiana Himalaya Association)ཞེས་མིང་བཏགས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་༡༩༩༨ ལོར་བྱམས་པ་ཚེ་རིང་དང་ཨ་རི་བ་ནེལ་གྷུ་ཌུ་རེ་གཉིས་གཙོས་བོད་ནས་གསར་དུ་ཕེབས་མཁན་གཞོན་སྐྱེས་འགའ་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་རྒྱ་གར་དྷ་རམ་ས་ལར་གསར་འཛུགས་བྱས་ནས། ཕྱིས་སུ་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་གི་ཚོགས་མིང་བསྡུས་ཚིག་(LHA)ཞེས་པ་དེ་བོད་ཡིག་ནང་ལྷ་ཞེས་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱས་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཁྲིམས་མཐུན་དེབ་སྐྱེལ་ཐོག་ད་བར་ཤེསཡོན་སློབ་གསོས་མཚོནཔའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱ་བཞག་མང་པོའི་ཐོག་ཞབས་ཞུ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་མུས་ཡིན་པ་རེད།།
གསར་འགོད་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ།


text:
ཚན་རིག་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དང་འགྲོགས་ནས། རྩིས་འཕྲུལ་ལག་རྩལ་སྣ་ཚོགས་དང་དྲ་བའི་ལག་རྩལ་འཕེལ་རྒྱས་ཤིན་ཏུ་མགྱོགས་པོ་བྱུང་བ་དང་། རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ནི་མགྱོགས་ལ་གསར་རྐྱང་ཡིན་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ཏུ་སླེབས་ཡོད། རྩིས་འཕྲུལ་བྱེད་ནུས་རྒྱ་ཆུང་ཞིང་བོངས་ཚད་ཆེ་བ་ཞིག་ནས་བྱེད་ནུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་བོངས་ཚད་ཆུང་བ་དང་ཐོན་ཁུངས་དྲ་རྒྱ་ཅན་དུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད། རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་མ་འོངས་ལ་འགྱུར་བས་ཁེངས་ཡོད། གཤིས་ནུས་མངོན་གསལ་གྱིས་བཟང་དུ་གཏོང་བར་ཐེ་ཚོམ་མི་དགོས་ལ་གཤིས་ནུས་འཕེལ་རྒྱས་དེ་གྲུབ་པར་ཐབས་ལམ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད། ཡིན་ནའི་རྩིས་འཕྲུལ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་ལམ་བུ་ནི་གཤིས་ནུས་བཟང་དུ་གཏོང་བ་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན། རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་དེ་མི་གཤིས་དང་མཐུན་པ་བཟོ་དགོས་ཤིང་ད་དུང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་དོ་སྣང་བྱ་དགོས་པ་སོགས་ཡོད།
རྩིས་འཕྲུལ་བྱུང་བ་ནས་ད་བར་འཕྲུལ་ཆས་སྐད་བརྡ། བྱ་རིམ་སྐད་བརྡ། སྟབས་བདེའི་བཀོལ་སྤྱོད་རྒྱུད་ཁོངས་དང་Linux། Macos། BSD། Windowsསོགས་དེང་རབས་ཀྱི་བཀོལ་སྤྱོད་མ་ལག་རབས་བཞི་པ་སོགས་བརྒྱུད་ཡོད། འཁོར་བསྐྱོད་མྱུར་ཚད་ལས་ཀྱང་ཆེས་ཆེར་མགྱོགས་སུ་ཕྱིན་ཡོད། རབས་བཞི་པའི་རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་རྩིས་རྒྱག་མྱུར་ཚད་སྐར་ཆ་རེར་དུང་ཕྱུར་བཅུ་ཕྲག་ལ་སླེབས་ཐུབ། རྩིས་འཕྲུལ་ཀྱང་དང་ཐོག་དམག་དོན་དང་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཁོ་ནར་སྤྱོད་པ་ནས་ད་ལྟ་ཀུན་གྱིས་སྤྱོད་བཞིན་པ་ཞིག་ཏུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དང་། རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་གོ་ཆོད་ནུས་ཆེན་པོ་དེར་ཁྲོམ་རྭའི་དགོས་མཁོ་ཆེན་པོ་བྱུང་།མ་འོངས་པའི་རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་གཤིས་ནུས་ནི་ཕྲ་དབྱིབསཅན། དྲ་རྒྱ་ཅན། རིག་ལྡན་དང་གཏོས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་ངེས།
གཏོས་གཟུགས་ཅན།
གཟུགས་ཆེན་ཅན་ནི་རྩེ་གྲའི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་མཁོ་བ་དང་། མྱུར་ཚད་མགྱོགས་ཤིང་ཉར་གསོག་ཤོང་ཚད་ཆེ་ལ་བྱེད་ནུས་བཟང་བའི་ཁྱད་འཕགས་རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བསྟུན་པ་ཞིག་ཡིན། མི་རྣམས་ཀྱིས་རྩིས་འཕྲུལ་སྤྱོད་ཚད་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ་དམག་དོན་དང་ཚན་ཞིབ་སློབ་གསོའི་ཐད་རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་ཉར་གསོག་བར་སྟོང་དང་འགུལ་བསྐྱོད་མྱུར་ཚད་སོགས་ཀྱི་རེ་བ་ཇེ་མཐོ་ནས་ཇེ་མཐོ་འགྲོ་སྲིད། ད་དུང་ལས་རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་བྱད་ནུས་དེ་བས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་དུ་འགྲོ་ངེས།
ཕྲ་དབྱིབས་ཅན།
ཕྲ་དབྱིབས་དབུས་སྒྲིག་ཆས(CPU)ཐོན་པ་ན། རྩིས་འཕྲུལ་གྱིས་ཀྱང་ཕྲ་དབྱིབས་སྒྲིག་གཅོད་ཆས་སྤྱོད་མགོ་ཚུགས་ཤིང་རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་བོངས་ཚད་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ལ། མ་རྩ་ཡང་ཆུང་དུ་བཏང་ཡོད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་མཉེན་ཆས་ལས་རིགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དེས་རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་ནང་གྱི་བཀོལ་སྤྱོད་མ་ལག་སྟབས་ཇེ་བདེར་བཏང་བ་དང་། རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་ཕྱིའི་སྒྲིག་ཆས་ཀྱང་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ཡོད། རྩིས་འཁོར་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་རྩལ་ཇེ་བཟང་དུ་ཕྱིན་པ་དེས་ཕྲ་དབྱིབས་རྩིས་འཁོར་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱི་ལས་རིགས་མི་འདྲ་བ་དང་ཚན་པ་མི་འདྲ་བའི་ནང་མགྱོགས་པོར་ཐིམ་པར་བྱས་ལ། མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་སློབ་སྦྱོང་གི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཡོ་བྱད་དུ་གྱུར་བ་རེད། ལོ་བཞི་བཅུ་ལྷག་གི་ནང་རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་བོངས་ཚད་རིམ་བཞིན་ཆུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གདན་གཞག་གློག་ཀླད། ཟིན་བྲིས་གློག་ཀླད། ལག་ཐོགས་གློག་ཀླད་དང་སྙོམས་ལེབ་གློག་ཀླད་སོགས་ཀྱི་བོངས་ཚད་རིམ་བཞིན་ཕྲ་དབྱིབས་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ་མི་རྣམས་ལ་སྟབས་བདེ་བའི་ཞབས་ཞུ་བསྐྲུན་ཡོད། དེར་བརྟེན་མ་འོངས་པའི་རྩིས་འཁོར་ཕྲ་དབྱིབས་ཅན་དང་བོངས་ཚད་ཆུང་དུ་འགྲོ་ངེས་ཡིན།
དྲ་རྒྱ་ཅན།
སྦྲེལ་དྲས་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་ཁག་གི་རྩིས་འཕྲུལ་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་པས་དེ་ནས་སྦྲེལ་དྲའི་དུས་རབས་ལ་འཛུལ་བ་རེད། རྩིས་འཕྲུལ་དྲ་རྒྱ་ཅན་དུ་གྱུར་བ་དེས་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར། མི་རྣམས་ཀྱིས་འབྲེལ་དྲ་བརྒྱུད་ནས་གླེང་མོལ(OICQདང་པོད་ཕྲན་སོགས)བྱེད་པ་དང་། སློབ་གསོའི་ཐོན་ཁུངས་མཉམ་དུ་སྤྱོད་པ། ཆ་འཕྲིན་མཉམ་དུ་འཚོལ་བ(baidu,google)སོགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་སྐུད་མེད་དྲ་བ་ཐོན་པ་ཡིས་མི་རྣམས་ཀྱིས་དྲ་བ་སྤྱོད་པར་སྟབས་བདེ་བསྐྲུན་ཡོད་ལ། མ་འོངས་པའི་རྩིས་འཕྲུལ་ཡང་སྔར་བས་ཀྱང་དྲ་རྒྱ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་ངེས་རེད།
མིས་བཟོས་ཤེས་ནུས།
རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་མིས་བཟོས་ཤེས་ནུས་ཅན་ནི་མ་འོངས་པའི་རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་འགྲོ་ཕྱོགས་ཐག་ཆོད་རང་ཡིན། དེང་རབས་རྩིས་འཕྲུལ་ལ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་བྱེད་ནུས་དང་འགུལ་བསྐྱོད་མྱུར་ཚད་ཞིག་མཆིས། འོན་ཀྱང་མིའི་ཀླད་པ་དང་བསྡུར་ན་དེའི་ཤེས་ནུས་དང་གཏན་ཚིགས་ནུས་པའི་ཐོག་ལ་དེ་བས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་ངེས། མིའི་རིགས་ཀྱིས་རྩིས་འཕྲུལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་མིའི་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློ་བརྡར་གཅོད་ནུས་པ་ལེགས་པར་མཚོན་ཐུབ་མིན་དང་བསམ་བློ་བརྒྱུད་ནས་མིའི་རིགས་དང་གླེང་མོལ་བྱེད་པར་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་དེ། དེ་སྔོན་གྱི་སྒྲིག་ཨང་ལ་བརྟེན་ནས་རྩིས་འཁོར་འགུལ་བསྐྱོད་བྱེད་པའི་ཐབས་དེ་དོར་ནས་ཐད་ཀར་རྩིས་འཕྲུལ་་ལ་བཀའ་རྒྱ་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
སྨྱན་མང་ཅན།
སྲོལ་རྒྱུན་རྩིས་འཕྲུལ་གྱིས་ཆ་འཕྲིན་བཟོ་སྐྲུན་བྱེད་པ་གཙོ་བོ་ཡིག་རྟགས་དང་གྲངས་ཀར་བརྟེན་དགོས། ཡིན་ནའི་དོན་དངོས་ཐོག་མི་རྣམས་པར་རིས། ཡི་གེ། སྒྲ་དང་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་སྨྱན་མང་ལ་གོམས་ཆེ། སྨྱན་མང་ལག་རྩལ་གྱིས་པར་རིས། སྒྲ། བརྙན་ཟློས་དང་ཡི་གེ་ཕྱོགས་གཅིག་དུ་སྒྲིལ་ནས་བཟོ་བྱའི་ཆ་འཕྲིན་གྱི་ཡུལ་དང་ནང་དོན་དེ་བས་ཀྱང་མངོན་སུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་ཉེ་རུ་བཏང་ཡོད།


text:
དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ནི་རང་རྒྱལ་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཁྱད་ནོར་ཡིན། དགུན་དུས་འབུ་མེ་ལྕེབ་ཕྱེ་ལེབ་རིགས་ཀྱི་འབུ་ཕྲུག་ས་གཏིང་དུ་ཡོད་པས་ལུས་ལ་འབུ་ཕྲ་ཞུགས་ནས་བཅུད་འཇིབ་ཚར་བས་ཤི་བ་ཡིན། དབྱར་ཁར་མྱུ་གུ་གཅིག་པུར་འབུ་ཕྲའི་སྟེང་ནས་སྐྱེས་ཤིང་ས་ཁར་མངོན། ངོས་ནི་ཁམ་ནག་མདོག་དང་བཅག་ཤུལ་དཀར་བ། ངར་བའི་རྟིང་ནི་སའི་འོག་གི་འབུ་ཕྲའི་མགོ་དང་སྦྲེལ་ཡོད། འབུ་ཕྲའི་མདོག་ནི་སེར་ནག་དང་རིང་ལ་ཀ་ཟླུམ་དབྱིབས་སུ་མངོན། རིང་ཚད་ལི་སྨི3ནས5བར་དང་། དར་འབུ་དབྱིབས་དང་འདྲ།
དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ནི་བོད་རང་གི་ས་ཆ་མང་ཆེ་ཤོས་སུ་སྐྱེས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེ་དག་ལས་གཙོ་བོ་བོད་ལྗོངས་ནང་ཁུལ་གྱི་གདང་ལ་རི་རྒྱུད་དང་། ནུབ་རོང་ཁོངས་ཀྱི་འབྲི་རུ་དང་། སོག་རྫོང་། འདམ་གཞུང་། ལྷ་རི། སྟེང་ཆེན་སོགས་དང་། ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་བྲག་གཡབ། གོ་འཇོ། ཆབ་མདོ་བཅས་དང་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་གྱི་ལྷུན་རྩེ་དང་། རྒྱ་ཚ་སོགས་ས་ཁུལ་གྱི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི3900ནས5200བར་གྱི་ས་མཐོ་ས་དང་ལུང་ཁུག་ཏུ་སྐྱེས་ཀྱི་ཡོད། ཁྱབ་ཁོངས་ཡུན་ནན་དང་། སི་ཁྲོན། མཚོ་སྔོན། ཀན་སུའུ་སོགས་ཡིན། མཚོ་སྔོན་གྱི་ཕྱོགས་ནས་མགོ་ལོག་དང་ཡུལ་ཤུལ་ས་ཁུལ་ནས་ཐོན་པའི་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ཆེ་ཞིང་སྤུས་བཟང་བས་སྙན་གྲགས་རྒྱས་ཡོད། བོད་ལྗོངས་ཕྱོགས་ནས་ནག་ཆུའི་དབྱར་རྩྭ་མིང་ཆེ། ས་ངོས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་དང་ས་གཤིས། ནམ་ཟླ་སོགས་ཁོར་ཡུག་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་ཡུལ་ལུང་སོ་སོ་ནས་ཐོན་པའི་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུའི་སྤུས་ཀ་དང་ཆེ་ཆུང་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཡོད།
ཟླ4པ་ནས་ཟླ6བར་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་འཐུ་བ་དང་། འཐུས་རྗེས་ལེགས་པར་སྐམ་དགོས། བེད་སྤྱོད་སྐབས་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ཧྲིལ་བོ་སྨན་དུ་སྤྱོད་ཆོག དེ་མིན་ཁུ་བ་བསྐོལ་བའམ་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ཕྱེ་མར་བཏགས་ནས་འཐུང་ཡང་ཆོག གང་ལྟར་སྨན་རྫས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བཀོལ་རྒྱ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་སྨན་རྩྭ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན།
དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ནི་མཐོ་སྒང་གི་ཁྱད་ནོར་རྩྭ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། རིམ་འགོག་ནུས་པ་ཁྱད་དུ་འཕགས་ཅེས་ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་དང་ཡིད་ཆེས་ཐོབ་ཡོད། ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་རིང་ལ། དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུའི་རིན་གོང་ཇེ་མཐོར་སོང་ཡོད་པས། དབྱར་རྩྭའི་ཡོང་སྒོས་མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་ཇེ་བཟང་དུ་བཏང་ཡོད་ཅིང་། དབྱར་རྩྭ་བརྐོ་བ་ཡང་ལོ་གཅིག་གི་ནང་ནས་ཅུང་གལ་ཆེ་བའི་བྱ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། (ཚེ།)


text:
དང་པོ། གླེང་གཞི།
འཆམ་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་དགོན་སྡེའི་ནང་འཁྲབ་སྟོན་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་སྟེ། དེ་ནི་སྔར་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་སྐབས་སུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ནང་དོན་དང་མཐུན་པའི་སྐུའི་བཀོད་པ་སྣ་ཚོགས་སྐུ་བརྙན་དུ་བྱས་པ་དང་། རི་མོར་བྲིས་པ། ཞལ་འབག་ཏུ་བཞེངས་ནས་རིས་མེད་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲུབ་མཆོད་དུ་ཕྱག་བཞེས་མཛད་དེ། སྒྲུབ་མཆོད་དེ་དག་གི་སྐབས་དང་ཡང་ན་སྒྲུབ་མཆོད་དེ་དག་མཇུག་སྒྲིལ་བའི་མཚམས་སུ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་ཆས་སུ་ཞུགས་ནས་སྦྱིན་སྲེག་བླུགས་པ་དང་། ལྕགས་མཁར་སྲེག་པ། གཏོར་ཟོར་འཕེན་པ་བཅས་ཀྱི་སྐབས་སུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་འགྲོས་དང་བསྟུན་པའི་རྔ་རྡུང་། སྦུབ་དཀྲོལ། དུང་ཆེན་འབུད་པ་སོགས་རོལ་མོ་དཀྲོལ་ཐོག་འདོན་པའི་ཚིག་དང་རྟ་དབྱངས་འགལ་མེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་འཆམས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ལྟད་མོ་བ་རྣམས་ནས་བྱིན་རླབས་ཞུ་བའི་དམིགས་པ་བཅིངས་ལ། འཆམས་པ་པོས་ཀྱང་བྱིན་རླབས་སྩོལ་བའི་དམིགས་པ་འཆང་གི་ཡོད། (1)དེའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་འདི་བརྒྱུད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་དགྲ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱི་དགྲ་བསྒྲལ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གཏོར་ཟོར་འཕེན་པའི་སྐབས་ཀྱི་འདོན་པ་ལས། དེ་རིང་གི་གཏོར་འདི་ནམ་མཁའི་ལྷ་ལ་མི་འཕེན། ས་གཞིའི་ཀླུ་ལ་མི་འཕེན། ། བར་སྣང་གཉན་ལ་མི་འཕེན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་དགྲ། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱི་དགྲ་དེར་འཕེན་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ལས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ།
གཉིས་པ། འཆམ་གྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།
དེ་ཡང་རོང་བོ་བླ་མ་བསམ་གཏན་རིན་ཆེན་གྱིས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་རྟ་ལོར་རིག་པ་འབྱུང་བའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྟེ་བར་རོང་བོ་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་བའི་སྡེ་གསར་འདེབས་མཛད་རྗེས། ཁྲི་རབས་རིམ་བྱོན་གྱིས་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་པར་བརྟེན། དེའི་མཐའ་བསྐོར་དུ་སྒྲུབ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཅིང་བསྟན་པ་ཉིན་མོ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་གནས་སོ། ། སྒྲུབ་སྡེ་དང་དགོན་པ་འདི་དག་ལ་རང་རང་གི་འདོན་ཆོས་སྤྱོད་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཁ་ཚང་བ་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དུ་རོང་བོ་དགོན་དཔལ་ལྡན་ཆོས་འབྱོར་གླིང་དང་མ་མགོ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་། སྒོ་དམར་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་སོགས་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པར་ཧོར་ཟླ་དང་པོར་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་འཚོགས་དུས་འཆམ་རྒྱག་པའི་སྲོལ་ཡོད།
འཆམ་དེ་ཐོག་མར་བོད་དུ་དར་སྤེལ་མཛད་པ་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་པད་མ་འབྱུང་གནས་དང་མཁན་པོ་བོདྡྷི་ས་ཏྭ་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་རྣམ་གཉིས་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རབ་གནས་མཛད་སྐབས་རྒྱུད་དང་མཐུན་པའི་རྡོ་རྗེའི་གར་མཛད་པ་དང་། དེའི་རྗེས་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ། མངའ་རིས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བླ་མ་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་མཐོ་ལྡིངས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཤིག་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་མང་པོ་རྒྱ་གར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་རྗེས། ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་རྒྱུད་སྡེའི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་པའི་རྡོ་རྗེའི་གར་གྱི་རིགས་རྣམས་དར་སྤེལ་མཛད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ས་སྐྱ་དང་བཀའ་བརྒྱུད་རྙིང་མ་སོགས་ལ་རང་རང་གི་ཕྱག་བཞེས་སུ་ཡོད་པའི་གར་འཆམ་ཆ་ཚང་བར་དར་ཡོད། (2)དགེ་ལུགས་པའི་འཆམ་ནི་སྤྱི་ལོ1645ལོར་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན་ནས་ཐོག་མར་འཆམས་ཤིང་། དེའི་རྗེས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལའི་བདེ་གཡང་ཤར་ཐར་ཆེན(ཕོ་བྲང་དཀར་བོའི་ཐང་ཆེན)དུ་འཆམ་པ་ནས་བཟུང་བོད་གངས་ཅན་གྱི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཡོངས་ལ་ཆེས་ཆེར་དར་ཞིང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། (3)དེ་ཡང་རོང་བོ་དགོན་པའི་འཆམ་ནི་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ལྕགས་རྟ་ལ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་སླར་ཡང་སོག་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐབས་སུ། གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་རོང་ཆེན་ལྷ་རྗེའམ་ལྷ་རྗེ་བྲག་སྣ་བ་འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་དུ་ཕེབས་པར། བླ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས། ཁྱེད་རང་འདིར་མ་འདུག་པར་ཨ་མདོར་སོང་དང་ས་རྡོ་རྗེའི་དབྱིབས་དང་འདྲ་བའི་སྐེད་པར་ཁྱོད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་འཛིན་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ་གསུངས་ནས། ལྷ་རྗེའི་རེ་བ་ལྟར་ཡི་དམ་ཆོས་སྐྱོང་དབྱེར་མེད་པ་བསྟན་སྲུང་རྒྱ་མཚོའི་སྡེ་དཔོན་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཆེན་པོ་གུར་གྱི་མགོན་པོ་ཆོས་སྐྱོང་དུ་གནང་། (4)དེ་དང་མཉམ་དུ་ཆོས་སྐྱོང་ཆེན་པོ་འདིའི་བསྐང་གསོལ་དང་ཆོས་སྤྱོད་ལག་ལེན་རྣམས་མཉམ་དུ་གདན་འདྲེན་བྱས་ཡོད་པ་ནི་སྨྲ་མི་དགོས་པས་ང་ཚོས་འཆམ་འདི་ནི་སྐྱའི་འཆམ་རྒྱུན་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཆོག་ལ། འདི་གའི་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་ཡང་རོང་བོ་དགོན་པའི་འཆམ་ལ་གུར་འཆམ་ཞེས་པའི་ངག་རྒྱུན་ཡོད། དགོན་འདིའི་འཆམ་པ་ནི་གྲྭ་ཚང་ཐོས་བསམ་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་གི་གྲྭ་ཚང་ཐོས་བསམ་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་གི་གྲྭ་པ་ཡིན་ལ། གྲྭ་ཚང་འདི་ནི་ཆོས་བ་རིན་ཆེའི་ཐུགས་བཀོད་ལྟར་ཡབ་རྗེ་བླ་མ་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ་དགུང་ལོ་ཉེར་བཞི་བཞེས་པའི་སྐབས་རོང་བོའི་སྒྲུབ་གྲྭའི་ཆོས་འཁོར་གྱི་དུས་ཆེན་དང་བསྟུན་ནས། བློན་ཆོས་བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་དང་། གཡུ་རྔོག་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བློ་གསལ་ལྔ་ལ་ཐོག་མར་བརྩི་བཞག་གནང་སྟེ་གསར་དུ་བཙུགས་པ་ཡིན། རོང་བོ་དགོན་པར་མཚོན་ན་ལོ་གཅིག་གི་ནང་བཅུ་བའི་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་མཇུག་ནས་འཆམ་པའི་དགུན་འཆམ(ཧོར་ཟླ་10པའི་ཚེས་29)དང་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་འཆམ་(ཧོར་ཟླ་1པོའི་ཚེས་16)གཉིས་ཡོད།
གསུམ་པ། དགོན་པའི་ཆོས་སྐྱོང་དང་། སྲུང་མ་བཤད་པ།
ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་གི་ཆོས་སྐྱོང་དཔལ་ལྡན་གུ་གྱི་མགོན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་གྲྭ་ཚང་ཐོས་བསམ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་གི་བཀའ་སྲུང་ལྷ་མོ་དང་། རྒྱུད་གྲྭ་གསང་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་བང་མཚོད་ཀྱི་བཀའ་སྲུང་མགོན་པོ། དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་གསང་སྔགས་དར་རྒྱས་གླིང་གི་བཀའ་སྲུང་རྣམ་ཐོས་སྲས་བཅས་ཡིན་ཞིང་། ཆོས་སྐྱོང་དང་བཀའ་སྲུང་འདི་དག་གིས་རོང་བོ་དགོན་པའི་འཆམ་གྱི་ཁྲོད་གོ་གནས་གལ་ཆེན་བཟུང་ཡོད་པས་རེ་རེ་བརྗོད་ན།
1.གུར།
དཔལ་ལྡན་གུར་གྱི་མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་བླ་མ་གཉན་ལོ་ཙཱ་བ་དར་མ་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྒྱ་གར་དུ་བྱོན་ནས་བླ་མ་མང་པོར་བསྟེན་ཅིང་། བླ་མ་རྡོ་རྗེ་གདན་པར་ཆོས་མང་དུ་གསན་ནས་བོད་དུ་འབྱོར་མ་ཆེན་མོ་ཞིག་ལས་ཁྱད་པར་གྱི་མན་ངག་བཞི་དང་ཆོས་སྐྱོང་འདི་དངོས་སུ་གནང་། གཉན་ལོ་ཙཱ་བས་ཁོ་རང་གི་ཉེ་གནས་དར་མ་རྒྱལ་མཚན་ལ་མགོན་པོ་འདིའི་མན་ངག་རྣམས་རྫོགས་པར་གནང་། དེས་ས་ཆེན་ཀུན་དགའ་སྙིང་པོ་ལ་གནང་། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྲུང་མ་གཙོ་བོར་བཞུགས། (5)དེ་ནས་ལྕགས་རྟ་ལོར་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས་ལྷ་རྗེ་བྲག་སྣ་བར་གནང་སྟེ། རོང་བོ་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་གི་ཆོས་སྐྱོང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ལོ། ། དེ་ཡང་དཔལ་ལྡན་གུར་གྱི་མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཆེན་པོའི་ཆ་བྱད་ནི་སྐུ་མདོག་ནག་པོ་ཞག་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ། གཡས་གྲི་གུག་དང་གཡོན་ཐོད་པ་ཁྲག་གིས་བཀང་བ་ཐུགས་ཀར་སྟེང་འོག་ཏུ་འཛིན་པ། ཕྱག་གཉིས་ཆར་གྱི་དབུས་ན་རྣམ་འཕྲུལ་གྱི་གནྚི་བསྣམས་པ། སྤྱན་གསུམ་མཆེ་བ་གཙིགས་པ། དབུ་སྐྲ་སེར་པོ་གྱེན་དུ་བརྫེས་པ། མི་མགོ་སྐམ་པོ་ལྔའི་དབུ་རྒྱན་དང་། རློན་པ་ཁྲག་འཛགས་པ་ལྔ་བཅུའི་དོ་ཤལ་ཅན། རུས་པའི་རྒྱུད་དྲུག་དང་སྦྲུ་གྱིས་བརྒྱན་པ་དང་། སྟག་གི་པགས་པའི་ཤམ་ཐབས་ཅན། དར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཅོ་པན་དང་། མིའུ་ཐུང་གེལ་བའི་འདུག་སྟེགས་ཀྱིས་རོའི་སྟེང་ན་བཞུགས་པ། དེའི་གཡས་ན་བྱ་ནག གཡོན་ན་ཁྱི་ནག རྒྱབ་ན་ལྕགས་སྤྱང་། མདུན་ན་མི་ནག སྟེང་ན་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་སྤྱུལ་བའི་ཕོ་ཉ་འཕྲོ་བའོ། (6)
2.དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ།
ལྷ་མོ་འདི་ཉིད་ཨུ་རྒྱན་གྱི་གནས་ནས་པཎྚི་ཏ་གསང་པ་ཤེས་རབ་སྟེ། མཚན་གཞན་ལ་ཨཱཙརྱ་དམར་པོ་ཞེས་པས་སྤྱན་དྲངས། ཁོས་གནུབས་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་གནང་། དེ་གཉིས་ལ་ཞལ་པྲཛྙཱ་གུ་རུས་གསན། དེ་ནས་རིམ་པར་བརྒྱུད་དེ་འཇམ་དབྱངས་འཁོན་སྟོན་གྱིས་སྤྱན་དྲངས་ནས་བོ་དོང་ཨེའི་ཆོས་སྐྱོང་དུ་བསྐོས། དེ་ནས་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་བཟང་དཔལ་བ་ལ་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པས་གསན། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གསན། དེ་ཡང་དཔལ་ལྡན་དམག་ཟོར་རྒྱལ་མོའི་ཆ་བྱད་ནི། དྲེའུ་རྐྱང་སེར་ག་པ་སྲིན་པོའི་ཐོད་པོའི་སྒང་དང་པགས་པས་གཡོགས་ཤིང་། གོང་རྨེད་དང་སྲབ་མཐུར་གདུག་པའི་སྦྲལ་ལས་བྱས་པ། དེའི་སྟེང་དུ་དཔལ་ལྡན་དམག་ཟོར་གྱི་རྒྱལ་མོ་མཐིང་ནག་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ། ཕྱག་གཡས་རྡོ་རྗེས་མཚན་པའི་བེ་ཅོན་འཕྱར་ཞིང་། གཡོན་ཐུན་དང་ཁྲག་གི་བཀང་བའི་ནལ་ཐོད་ཐུགས་ཀར་འཛིནཔ། ཞལ་གདངས་ཤིང་མཆེ་བ་རྣོན་མོ་བཞི་གཙིགས་ནས་མི་རོ་རེངས་བོ་ཟ་ཞིང་སྤྱན་གསུམ་དམར་ལ་ཁྲོ་གཉེར་བསྡུས་ཤིང་། དབུ་སྐྲ་ཁམ་སེར་གྱེན་དུ་བརྫེས་ཤིང་སྨིན་མ་དང་སྨ་ར་འབར་བ། སྙན་གཡས་ལ་སེང་གེ་དང་། གཡོན་ལ་སྦྲུལ་གྱིས་བརྒྱན་པ། མི་མགོ་སྐམ་པོ་ལྔས་དབུ་བརྒྱན་ཅིང་། རློན་པ་ལྔ་བཅུའི་དོ་ཤལ་བྱས་པ། སྐུ་ལ་ཁྲག་གི་ཐིག་ལེ་དང་ཞག་གི་སོར་རིས། ཐལ་ཆེན་གྱི་ཚོམ་བུས་བྱུགས་ཤིང་། སྤྱི་བོར་ཟླ་བ་དང་། ལྟེ་བར་ཉེ་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འཆར་ཞིང་། དར་ནག་གི་ལྷབ་ལྷུབ་དང་། མི་ལྤགས་ཀྱི་གཡང་གཞི། རེ་བ་ནག་པོས་སྟོད་གཡོགས་ཤིང་། སྟག་གི་པགས་པ་རློན་པའི་ཤམ་ཐབས་ལ་སྦྲུལ་ཉིས་གཤིབས་ཀྱི་སྐ་རགས་བྱས་པ། སྒའི་སྔ་ཤ་ལ་ནད་རྐྱལ་དང་། ཚོན་གྱི་དྲུ་གུ་ཕྱི་ཤ་ལ་འཕྱང་ཞིང་། འཁྲམ་ཤིང་རྐེད་ལ་གཟེར་བ། བྱང་དམར་གྱི་ཁྲེས་པོ་དང་། ཤོ་རྡེའུ་དཀར་ནག་སྔ་ཤ་ལ་འཕྱར་ཞིང་། དབུ་ལ་རྨ་བྱའི་གདུགས་ཕུབ་པའོ། ། (7)
3.མགོན་པོ།
མགོན་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་མག་ངག་དཔལ་ལྡན་ཤ་ཝ་རི་དབང་ཕྱུག་དང་། གྲུབ་ཆེན་རཱ་ཧུ་ལ། ས་ར་ཧ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དངོས་དང་། ནི་གི་མ་སོགས་ལ་དོངས་སུ་གསན་ཏེ་བརྒྱུད་པ་མཁས་གྲུབ་ཁྱུང་བོས་གསན་ཏེ་དར་བ་ཡིན། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མགོན་པོའི་ཆ་བྱད་ནི། ཚོགས་ཀྱི་བདགཔོ་དཀར་པོ་གླང་བོ་ཆེའི་སྟེང་དུ་མྱུར་མཛད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མགོན་པོ་ནག་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་དྲུག་པ་སྤྱན་གསུམ་སྡང་མིག་གཟིགས་པ། ཞལ་གདངས་མཆེ་གཙིགས་ལྗགས་འདྲིལ་བ་དང་། སྨ་ར་དང་སྨིན་མ་དང་དབུ་སྐྲ་དམར་སེར་གྱེན་དུ་བརྫེས་པ། དཔྲལ་བར་སིནྡྷུ་རའི་ཐིག་ལེས་བྱུགས་པ། སྤྱི་བོར་མི་བསྐྱོད་རྒྱལ་པོས་རྡོ་རྗེ་གྲི་གུག་དང་། གཡོན་དང་པོས་ཐོད་པ་ཁྲག་གིས་བཀང་བ་ཐུགས་ཀར་སྟེང་འོག་ཏུ་འཛིན་པ། གཡས་གཉིས་པར་ཐོད་སྐམ་གྱི་ཕྲེང་བ་དང་། ཐ་མས་ཌ་མ་རུ་དྲག་ཏུ་འཁྲོལ་བ། གཡོན་གཉིས་པ་ན་མདུང་རྩེ་གསུམ་པ། ཐ་མ་ན་རྡོ་རྗེ་ཞགས་པ། བསྣམས་པ། ཞབས་གཉིས་སྲིད་གསུམ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྟབས་ཀྱིས་བགེགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མནན་པ། སྟག་ལྤགས་ཀྱི་ཤམ་ཐབས་ལ། དར་ལྗང་གུའི་སྐ་རགས་བཅིངས་པ། སྦྲུལ་སྔོན་མོའི་དབུ་སྐྲ་བཅིངས་ཤིང་། དམར་པོའི་སྙན་ཆ། ཁྲག་བོའི་དཔུང་རྒྱན། དཀར་པོའི་མགུན་རྒྱན། སེར་བོའི་ལག་གདུབ། ལྗང་གུའི་དོ་ཤལ། དཀར་པོའི་རྐང་གདུབ་དང་སྐ་རགས་ཅན། ཕྱག་ཞབས་ཐམས་ཅད་ལ་དྲིལ་བུ་གཡེར་ཁའི་ཕྲེང་བ་དང་། སྦོམ་ཐུང་ཡན་ལ་ག་ཧྲག་པ། མི་མགོ་སྐམ་པོ་ལྔའི་དབུ་རྒྱན་དང་རློན་པ་ལྔ་བཅུའི་དོ་ཤལ་བྱས་པ། རུས་པའི་རྒྱན་དྲུག་གིས་མཛེས་ཤིང་། མེ་དཔུང་འབར་བའི་དབུས་ན་བཞུགས་ཤིང་། ཙན་དན་གྱི་སྡོང་བོ་ལ་རྒྱབ་རྟེན་པའོ། ། (8)
4.རྣམ་ཐོས་སྲས།
རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་བཀའ་གཏན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་བྷ་ཝ་བྷ་དྲ་ལ་གནང་བའི་བརྒྱུད་པ་བེེ་རོ་ཙ་ན་རཀྵི་ཏ་དང་། སྟོད་ལུང་བེེ་རོས་ཞང་འཚལ་བ་ལ་གནང་ནས་བརྒྱུད་པ་ཡིན། རྒྱུད་ཆེན་སྡེ་བཞིའི་རིགས་ལས་རྣམ་ཐོས་སྲས་ཀྱི་ཆ་ལུགས་ནི་སྐུ་མདོག་སེར་བོ་ནོར་བུས། མཚན་པའི་བེ་ཅོན་དང་། གཏེར་གྱི་ནེའུ་ལེ་འཛིན་པ། སྐུ་ལུས་སྦོམ་ཞིང་བཞད་པ། གཡས་གཡོན་ན་གཏེར་གྱི་བུམ་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་ཆུ་བོ་འབབ་པ། དར་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་། དཔའ་ཞིང་བརྗིད་ལ་བཟོད་པར་དཀའ་བའི་གཟི་འོད་ཅན། སྤྱན་ཟླུམ་པོ་གདངས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཡ་ལད་གསོལ་བ། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ཅོད་པན་དང་བཅས་པའི་ཟེའུ་ཁ་ལ་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་ཆ་ལུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། (9)
བཞི་པ། འཆམ་གྱི་འབག་བཤད་པ།
སྤྱིར་འབག་ནི་འཇིམ་པའམ་ཤིང་ལས་བཟོས་པའི་གསང་སྔགས་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་དང་། གཞི་བདག། ཨ་ཙ་ར། དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོ། གནོད་སྦྱིན་དང་དྲི་ཟ། གཅན་གཟན་རི་དྭགས་ལ་སོགས་པའི་མགོ་བརྙན་ཏེ་འདྲ་འབག་ལ་གོ འཆམ་གྱི་འབག་ལ་མཚོན་ན། རྣམ་འགྱུར་དང་ཚོན་མདངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཕལ་ཆེར་ཁྲོ་བོ་དང་། ཞི་བ། ཞི་མ་ཁྲོ་བཅས་སྣ་གསུམ་ལ་འདུ། དེ་རེ་རེར་མཚོན་བྱ་གང་དེའི་འཕྲིན་ལས་དང་དུས་བབས་དང་མཚུངས་པར་འབག་གི་རྣམ་པ་དང་ཁ་དོག་ལས་མཚོན་བྱ་མི་འདྲ་བ་ཡོད། དཔེར་ན། རབ་དཀར་ཞི་བའི་མདངས་ཏེ་འབག་དཀར་པོ་དང་། དྲག་པོའི་མཚོན་བྱེད་ལ་འབག་སྔོ་ནག་ཆོས་རྒྱལ་ལྟ་བུ། ཞི་མ་ཁྲོ་མཚོན་པའི་རྟགས་སུ་སྣང་བ་རྣམ་ཐོས་སྲས་ལྟ་བུ་དང་། འབག་དམར་པོ་ནི་དབང་གི་མདངས་ཞེས་བྱ་ལ། འབག་ལྗང་ཁུ་ནི་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་མཚོན་བྱེད་ཡིན་པ་ཕལ་ཆེར་ལྷ་མོའི་ཕྱོགས་སུ་གོ་བ་མང་ངོ་། །
ལྔ་བ། འཆམ་གྱི་རོལ་དབྱངས་བཤད་པ།
འཆམ་གྱི་རོལ་དབྱངས་ལ་འབུད་པའི་རོལ་ཆས་དུང་ཆེན་དང་རྒྱ་གླིང་། རྐང་གླིང་། དུང་དཀར་བཅས་དང་། དཀྲོལ་བའི་རོལ་མོ་ཅང་ཏིའུ་དང་དྲིལ་བུ། སིལ་སྙན། སྦུབ། ཌ་མ་རུ། བརྡུང་བའི་རོལ་མོ་རྔ་བཅས་ཡོད། དེ་དག་ལས་ཀྱང་དུང་ཆེན་དང་རྔ། སྦུབ་གསུམ་གྱིས་འཆམ་གྱི་རོལ་མོའི་ཁྲོད་གོ་གནས་གལ་ཆེན་ཟིན་ཡོད།
1.དུང་ཆེན།
དུང་ཆེན་ནི་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེའི་རོལ་མོ་ལས་བྱིན་ཆགས་རྔམ་ཟིལ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་ལ། དེའི་སྒྲ་སྐད་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ལོག་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་དབུགས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་བརྩེགས་ཤིང་སྙིང་རྩ་འདར་བ་དང་། དད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་དང་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་ནུས་པའི་དགེ་མཚན་ལྡན་སྟབས། བོད་ཙམ་མ་ཟད་བོད་བརྒྱུད་ནས་བསྟན་དར་སའི་ས་ཆ་ཀུན་ལ་མ་ཁྱབ་པ་མེད་ཅིང་། དགོན་སྡེའི་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་ལས་སེར་སྦྲེང་། གར་འཆམ། ཆོ་ག་བཅས་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྔ་རོལ་རྒྱ་རྐང་སོགས་མཉམ་དུ་འབུད་གཏོང་བྱེད། མདོར་ན་དུང་ཆེན་ནི་ཞི་དྲག་གཉིས་ལས་གཙོ་བོ་དྲག་རོལ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡིན། དེའི་སྐད་སྣ་ལ་ཕྲ་སྦོམ་འབྲིང་གསུམ་སྟེ། ཕྲ་བ་ཏིར་དང་། སྦོམ་པ་འདོར། འབྲིང་བ་བརྒྱངས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་འདོར་ནི་རྔ་ལྤགས་སྟེང་སྲན་མ་གཏོར་་བ་ལྟར་དང་། བརྒྱངས་ནི་རྒོད་ཀྱིས་ནམ་འཕངས་གཅོད་པ་ལྟ་བུ། ཏིར་ནི་གླང་བོ་ཆེའི་ངུར་སྐད་དང་ཕྱོགས་མཐུན་པར་དགོས་ཞེས་གྲགས་ལ། གཞི་རྩའི་འབུད་སྟངས་ལ་ཡང་འདོར། བསུ་མ། བརྒྱངས། རྦད་བཅད། ཏིར་ཕབ། ཏིར་ཆེན། བརྒྱངས་ཕྲུག་གམ་འཛར་ཞེས་པ་སོགས་ཀྱང་ཡོད།
2.རྔ།
རྔ་བརྡུང་བར་ཡང་སྒྲའི་དབྱེ་བ་བདུན་ཡོད་དེ། ཕོ་སྒྲ་དྭངས་ཟིལ་ལྡན་པར་བརྡུང་། ། མོ་སྒྲ་སྙན་ཅིང་མཛེས་བར་བརྡུང་། ། ཕྱེད་མ་དྭངས་ཁྲོལ་ཆགས་པར་བརྡུང་། ཞི་ལ་སྦྲང་ཆར་སིལ་བུ་ལྟར། རྒྱས་ལ་རྫི་ཆར་གཡོས་པ་ལྟར། དབང་ལ་དྲག་ཆར་འབབ་པ་ལྟར། དྲག་ལ་ཐོག་སེར་འབྱིན་པ་ལྟར། ཞེས་པ་ཇི་བཞིན། རྔ་ཆེན་གྱི་སྒྲ་བསྐུལ་བའི་ཚེ་རྔ་ཆེན་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ཟུར་ནོན་ཙམ་ནོར་བུ་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་དུ། མཐོ་དམན་དང་འབུར་སྐྱོང་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ནས་སྙོམས་ཤིང་མཛེས་བར་བསྒྲིགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་འདུག་སྟངས་ལེགས་པ་ལས་འབྱུང་བས་དཀྱིལ་ཀྲུང་ལེགས་པར་བཅོས་ནས་སྒལ་ཚིགས་བསྲིངས་ཏེ་བཟུང་དགོས་ལ། སྒྲ་བསྐུལ་བའི་གནས་ནི་རྔ་ཡུ་ནས་ཡར་བཅད་པའི་མཁྱིད་གང་ཙམ་གྱིས་སར་བསྣུན་ལ། དེ་ཡང་ལག་པའི་སོར་མོ་དང་ཚིགས་ལ་འཕྲུལ་བཅོས་ནས་རྔ་ལྡིང་རང་ལྗིད་ཀྱིས་བསྐུལ་བར་བྱ་སྟེ། ལག་མགོ་གཡས་སྙིང་ག་ལ་མཐོ་གང་ཙམ་གྱིས་མི་རེག་པར་མཐོ་བར་བྱས་ལ། རན་པས་བསྐྱངས་པར་བྱ། སློབ་དཔོན་ཙན་ཏས། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཀློང་མི་དཀྲུགས། རི་རབ་གླིང་བཞིའི་མཐའ་མི་བསྐོར། ཞེས་པ་ལྟར་ཡུ་བའི་ཐད་ནས་སོར་དྲུག་བདུན་ཙམ་གཞལ་བའི་སར་བསྣུན་ན་རྔ་སྐད་ལེགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་དག་ལས་བཞི་དང་བསྟུན་ན། ཞི་བའི་ལས་དང་བསྟུན་པའི་ཚེ་རྔ་སྐད་དལ་ལ་ལྷོད་པ་ཞི་བའི་ཉམས་དང་ལྡན་པར་བྱ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པ་ལ་རྔ་སྐད་གསལ་ལ་འཁྲོལ་བ་སྒེག་པའི་ཉམས་དང་ལྡན་དགོས། དབང་ལ་རྔ་སྐད་སྙན་ལ་མཛེས་པ་ཆགས་པའི་ཉམས་ལྡན། དྲག་པོ་ལ་རྔ་སྐད་དྲག་ལ་མྱུར་བ་ཉམས་རྩུབ་ཅིང་ཁྲོ་བའི་ཉམས་ཀྱིས་བྱའོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྔ་ལྡིང་བསྣུན་མ་ཐག་རྔ་དང་འཕྲལ་བ་ཤིན་ཏུ་གཅེས། དེ་ལྟར་དམ་དུ་མི་བཟུང་ལྷོད་ཡངས་བྱ་བ་དང་། དབྱུག་པ་ལྟ་བུ་མི་འཕྱར་ཀ་བ་ལྟ་བུར་མི་བསྲིངས་པ་སོགས་སྨྱོན་སྤྱོད་དང་ཐོ་ཅོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ནས། རོལ་དཔོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་དང་། རྔ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་དེ་དང་བསྟུན་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ།
3.སྦུབ།
སྦུབ་དཀྲོལ་བ་ལ་ཡང་ལུས་ཀྱི་འདུག་སྟངས་དང་ལས་བཞི་དང་སྦྱར་བའི་ཉམས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འཁྲོལ་ལུགས་ཡོད་དེ། ལུང་ཐག་སྲིབ་མཛུབ་སོགས་ལ་བསྐོན་ནས། མཛུབ་མོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱི་ནས་དཀྲིས་ལ། ལག་པའི་མཐིལ་དུ་མཐེབ་སོར་རྣམས་འགྱེད་པ་ལྷོད་ཡངས་དང་བཅས་འཛིན་ལ། སྒྲ་བསྐུལ་བའི་ཚེ། དཔུང་པ་དང་ལག་ངར་ཚིག་མཚམས་ལྷོད་ལ། ལག་པའི་མཐིལ་ནས་འཕྲུལ་ཆགས་པ་དང་བཅས་སིལ་སྦུབ་རང་ལྗིད་ཁོ་ནས་སྒྲ་བསྐུལ་དགོས། དྲུག་པ། འཆམ་གྱི་སྟངས་སྟབས་བཤད་པ། འཆམ་ལ་གཡས་བརྐྱངས་དང་གཡོན་བསྐུམས། ས་ག ཟླུམ་པོ། རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ། དགའ་བ་འཁྱིལ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐང་སྟབས་དང་ལག་སྟབས། ལུས་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར། བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ། ངག་གི་གདངས་དབྱངས་སོགས་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་ལྷ་སྐུའི་རྣམ་འགྱུར་དང་སྟངས་སྟབས་སོགས་དང་བསྟུན་ནས་བྱེད་དགོས་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད། དེ་ཡང་《འཆམ་གྱི་བརྗེད་བྱང་》ལས། དང་པོ་ས་ཡི་ཆོ་ག་སྟེ། གཉིས་པ་ལ་ནི་སྟ་གོན་གནས། གསུམ་པ་འཇུག་པའི་ཆོ་ག་བྱ། ཞེས་རིམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ལས། དང་པོ་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོའི་ས་ཆོག་གི་སྐབས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱང་བ་ཡན་ཆད་རྫོགས་པར་བྱས་ལ། གཉིས་པ་སྟ་གོན་གྱི་སྐབས་སུ་ས་གཞི་བྱིན་གྱིས་རློབས་པ་དང་། གསུམ་པ་ཆས་སུ་འཇུག་པ་ནི། རང་ལུས་ལ་བར་ཆད་ཀྱི་བགེགས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཆོས་གོས་ལུས་ལ་བགོ་ཞིང་ཕྱག་མཚན་བཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་མགོན་ཁང་དུ་སོང་ནས་ཡོ་བྱད་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རློབས་པ་ནི། ཆོས་གོས་ལག་ཆ་རྣམས་རང་རང་གི་མདུན་དུ་བཀོད་དེ་སྐྱབས་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་བ་ཉིད་དུ་སྦྱང་། དེའི་ངང་ལས་སྐད་ཅིག་གིས་ལྷའི་ང་རྒྱལ་བཟུང་ལ། རང་སེམས་ལྷག་པ་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ལས་ཁྲག་འཐུང་འབར་བའི་གོས་རྒྱན་ལག་ཆ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོལ་བར་རང་སྣང་བར་བསམ་ལ། ཞྭ་གོས་སོགས་གཡས་ནས་རྔམས་ཤིང་གཡོན་ཕྱོགས་ནས་གྱོན། ཕྱག་མཚན་པད་སྐོར་གྱིས་བླངས་ཏེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ལེགས་པར་ཟིན་རྗེས་མནོལ་བསངས་ཀྱི་ཤུག་དུད་དང་བཅས་དགེ་བསྐོས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་སྙན་མོ་ཙི་ཡི་བསུ་བ་དང་དུང་ཆེན་དང་རྔ་སྦུབ་ཀྱི་ཆིངས་དང་བཅས་མགོན་ཁང་ལས་ཕྱིར་བུད་ནས་ཐོག་མར་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་འགྲོ་ལ། ཆོས་ཀུན་རང་རིག་རང་སྣང་གི་ཆོ་འཕྲུལ་དུ་གསལ་བ་རྟོགས་པ་ན་བསྟན་བྱའི་ཡུལ་དང་། སྟོན་མཁན་གྱི་གང་ཟག་གཉིས་སོ་སོར་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འདི་ན་སྣོད་མིན་སེམས་ཅན་གང་ཡང་མེད། ཅེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསང་སྒྲོགས་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་ནའང་། རྣལ་འབྱོར་བ་རྟོགས་པའི་གདེངས་མ་ཚུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདོད་ནས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་དག་པའི་འཁོར་ལོར་གྲུབ་པར་མོས་པས། སྣོན་བཅུད་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གསལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ལུས་འགྱུར་ལ་ཐུན་མོང་དུ་གཅེས་པའི་ཡན་ལག མགོ་བོ་ལ་བརྗིད་ཆགས་པ། རོ་སྟོད་ལ་སེང་ཆགས་པ། སྐེད་པ་ལ་འཁྲིལ་ཆགས་པ། སྒྱིད་པ་ལ་ལྡེམ་ཆགས་པ། བཞག་ཤ་ལ་ལྷོད་ཆགས་པ། རྣམ་འགྱུར་ལ་འགྱིང་ཆགས་པ། ཤ་འགྱུར་ལ་མེར་ཆགས་པ། སྤྱོད་པ་དལ་ཆགས་པ། ཕྱག་རྒྱ་གཡས་སུ་བཅས་པ་འགྲོལ་ན་གཡོན་དང་། གཡོན་དུ་བཅས་པ་འགྲོལ་ན་གཡས་སུ་དང་། དབུས་སུ་བཅའ་འགྲོལ་ཐད་ཀར་བལྟ་ཞིང་། འགྱིང་བ་སྟེ་བཅའ་བསྒྱུར་བཤིག་པ་ལ་མཁས་པ། གཞན་ཡང་ཕོད་ཁའི་ཐད་ཤ་བཅད། ལུས་ཀྱི་འཛུམ་བསྟན་པ་སྟེ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུར་དཔེ་བྱ་ཁྱུང་མཁའ་ལ་ལྡིང་བ་དང་། སེང་གེས་རལ་བ་སྤྲུགས་པ་དང་། རྒྱ་སྟག་ནགས་ཚལ་དུ་འགྱིངས་པ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས། ཕྱི་རོལ་ནས་སྤོས་བཏུལ་ཅིང་། རོལ་མོ་ཆིག་རྡེག་ཆེ་བ་དང་། ཆུང་གསུམ་རོལ་འཐབ་དང་བཅས་པ་སྤེལ་མར་རྡུང་བས་བསྐུལ་ཏེ། ནང་གི་འཆམ་པ་རྣམས་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྣ་དྲངས་རིམ་པ་མ་འཛིང་བར་བསྒྲིགས་ནས་རོལ་འགྲོས་ཀྱིས་དོན་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་བྲིས་ཡོད་པའི་ཚོགས་རར་སླེབས་པ་དང་སྐོར་ལམ་ལ་གྲལ་བསྟར་མཉམ་པས་འགྲོ་དགོས། དེ་ལྟར་འཆམ་སྐོར་ལྔ་དང་འཆམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ།
1.འཆམ་སྐོར་ལྔ་ནི།
1.མགོན་ཁང་འཆམ།
འདི་ནི་ཐོག་མའི་སྟ་གོན་གྱི་སྐབས་ཏེ། ཐོག་མར་འཆམ་པ་ཚང་མ་མགོན་ཁང་དུ་འཛོམས་ནས་སྤོས་དང་ཤུག་པ་བདུགས་ཏེ་རང་ལུས་གཙང་བར་བྱས་རྗེས་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མའི་མདུན་ནས་ལུས་ལ་འཆམ་ལྭ་གྱོན་ཞིང་། ཆོས་རྒྱལ་ཉིད་མགོན་ཁང་ནང་གི་ཆོས་སྐྱོང་རྣམས་ཀྱི་མདུན་ན་བཞག་ཡོད་པའི་ཁྲི་སྟེང་དུ་བཞུགས་ནས། ཨ་མཆོད་ཀྱི་འདོན་པའི་གི་རིམ་བཞིན་ཐོག་མར་འབག་གྱོན། དེ་ནས་དབུ་སྤྲུགས་སྤྲུགས་འགའ་བྱས་རྗེས་ཕྱག་ཏུ་ཐོད་གཡུག་དང་ཞགས་པ་འཛིན་ཅིང་། རྔ་སྦུབ་ཀྱི་སྒྲ་དང་བསྡེབས་ནས་བཞེངས་རྗེས་འཆམ་བསྐོར་རྒྱག་བཞིན་དགེ་བསྐོས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་འཆམ་པ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་བཤར་ནས་མགོན་ཁང་ལས་ཕྱིར་འབུད།
2.ཆོས་རྒྱལ་ས་ལངས།
དེ་ཡང་དུང་ཆེན་གྱི་སྒྲ་དམའ་མོ་ནས་ཇེ་མཐོ་ཇེ་མཐོར་བཏང་ནས་གླང་ཆེན་ངུར་སྐད་ཀྱི་ཉམས་དང་བཅས་དུང་ཆེན་གྱི་གདངས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་རིང་དུ་སོང་ཚེ་ད་གཟོད་ཆོས་རྒྱལ་གཅིག་པུ་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་ནས་ཕྱིར་བུད་དེ། འདུ་ཁང་གི་ཁྱམས་ར་ན་སྟག་གདན་ཞིག་བཏིངས་ཡོད་པ་དེའི་སྟེང་ནས་ཐོག་མར་འཆམ་པ་ཡིན། དེའི་མཚོན་དོན་ནི་ཆོས་རྒྱལ་ཁོང་ཉིད་ལྕགས་མཁར་སྒོ་མེད་རིམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅན་གྱི་ནང་ན་སྟག་གདན་སྟེང་དུ་བཞུགས་ཡོད་དུས་འབད་པ་བྱས་པས་ད་གཟོད་ལངས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཕེབས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་དགྲ། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱི་དགྲ་རྣམས་ཉིན་འདིར་བསྒྲལ་པ་མཚོན་པ་ཡིན།
3.གསེར་སྐྱེམས་འབུལ་པ།
འདིའི་སྐབས་འཆམ་པ་ཚང་མ་འཆམ་རར་བུད་ནས་འཆམ་པ་སྐོར་ཞིག་འཆམ་པའི་བར་ནས་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་སློབ་དཔོན་གྱི་འདོན་པ་དང་བསྡེབས་ནས་གསེར་སྐྱེམས་འབུལ་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ཚར་རྗེས། འཆམ་པ་རྣམས་མུ་མཐུད་ནས་འཆམ་གྱི་སྟངས་སྟབས་ལ་རོལ་བཞིན་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡིན།
4.གནོད་སྦྱིན་བཞི།
ཐེངས་འདིར་ཀེང་རུས་གཅིག་གིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་གནོད་སྦྱིན་བཞི་བོ་རིམ་བཞིན་བཤར་ནས་ཀེང་རུས་གཞན་གཅིག་གིས་རྗེས་མནན་ཏེ་རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་བསྡེབས་ནས་འཆམ་རར་བསྐོར་བ་གཅིག་བྱས་རྗེས་ཉ་བོ་སྟེང་ལ་རྔམས་པའི་སྟངས་སྟབས་དང་བཅས་ཏེ་འགྲོ།
5.བསྒྲལ་འཆམ།
སྐབས་འདིར་ཐོག་མར་འཆམ་པ་ཚང་མས་ཕྱག་མཚན་རལ་གྲི་འཆང་སྟེ་ཕྱིར་བུད་ནས་འཆམ་སྐོར་ཞིག་བརྒྱབ་རྗེས། ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ཕྱག་མཚན་དགུ་བོ་རེ་རེ་བཞིན་ཐོག་མར་ཞག་པ་འཕངས་ནས་བཟུང་བ་དང་། གཉིས་པར་ལྕགས་སྒྲོག་གིས་བཅིངས། གསུམ་པར་ཐོ་བ་བརྒྱབ་ནས་བསད་དེ་རིམ་བཞིན་དགྲ་སྟ། ཁ་གྲམ། རྩེ་གསུམ། དྲིལ་བུ། ཕུར་བུ། གྲི་གུག་བཅས་བཀོལ་ནས་བསྒྲལ་བྱའི་བགེགས་ཏེ་ཉ་བོ་ཐོག་ལ་བགྲད་ནས་མཐའ་མར་གྲི་གུག་གིས་ཉ་བོ་ཕྱེ་མར་འཐག སྐབས་འདིར་བྱ་རོག་གདོང་འོང་ནས་ཆོས་རྒྱལ་ལ་བསྐོར་བ་གཅིག་བྱས་རྗེས་ཉ་བོ་ནས་དུམ་བུ་ཞིག་ཁྱེར་ཏེ་མགོན་པོར་བསྐོར་བ་གསུམ་བྱས་ནས་མཆོད་པའི་ཚུལ་བྱེད། (དེའི་མཚོན་དོན་ནི་བྱ་རོག་ཉིད་མགོན་པོའི་ལྷ་བྱ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་མཆོད་པ་ཡིན་ཟེར་རོ།) འདིའི་རྗེས་ནས་གཏོར་མ་ཕྱིར་ཁྱེར་བ་ཡིན་ཏེ་འཆམ་པ་ཚང་མ་འཆམ་རར་ཐོན་རྗེས་རོལ་མོའི་ཆིག་རྡེག་དང་བསྡེབས་ནས་འཆམ་རྒྱག་པ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་དྲུག་ཅུ་བ་འདོན་བཞིན་མི་སྐྱ་གཉིས་ཀྱིས་ཁ་སྣ་ལག་རས་ནག་པོས་བཏུམས་ཏེ། རོལ་མོའི་ཆིག་རྡེག་དང་འཆམ་པའི་དགྲ་ཉམས་དང་བཅས་ཏེ་དགོན་པའི་ཕྱིར་བུད(སྐབས་འདིར་དེར་ཡོད་ཀྱི་མི་སྐྱ་རྣམས་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྟར་དུ་བསྒྲིགས་ནས་ལུས་པོ་བཏུད་དེ་གཏོར་སྒམ་རང་གི་ལུས་ཐོག་ནས་ཁྱེར་དུ་འཇུག གཏོར་སྒམ་ལུས་ཐོག་ནས་ཁྱེར་ཚེ་རང་ལུས་ཀྱི་ན་ཚ་དང་ལོ་གཅིག་གི་བགེགས་དང་བར་ཆད་ཡང་དེ་དང་མཉམ་དུ་ཁྱེར་བར་བསམ་ཡོད)ནས་གཏོར་རྒྱག་ཀླད་དུ་སོང་ནས་མོ་རྩིས་བྱས་པ་བཞིན་ལོ་དེའི་གཏོར་ལམ་གང་ན་ཡོད་ན་དེའི་ཕྱོགས་སུ་འཕེན་པ་ཡིན་ནོ། །
2.འཆམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི།
1.ཆོས་རྒྱལ། སྐུ་མདོག་སྔོ་ནག་མ་ཧེ་ཁྲོས་པའི་གདོང་ཅན། གཡས་ཐོད་གཡུག་དང་གཡོན་ཞགས་པ་འཛིན་པ།
2.ཙ་མུཎྡི། ཆོས་རྒྱལ་གྱི་ལྕམ་མོ། སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་ཕྱག་གཡས་རྩེ་གསུམ་དང་གཡོན་ཐོག་ཁྲག་འཛིན་པ།
3.གུར། སྐུ་མདོག་ནག་པོ་ཕྱག་གཡས་གྲི་གུག་དང་གཡོན་ཐོད་ཁྲག་འཛིན་པ།
4.མགོན་པོ། སྐུ་མདོག་ནག་པོ་ཕྱག་གཡས་གྲི་གུག་དང་གཡོན་ཐོག་ཁྲག་འཛིན་པ།
5.དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ། སྐུ་མདོག་མཐིང་ནག་ཕྱག་གཡས་ཐོད་གཡུག་དང་གཡོན་ཐོད་ཁྲག་འཛིན་པ།
6.དཔལ་མགོན། སྐུ་མདོག་ནག་པོ་སྐྲ་དང་སྨ་ར་དཀར་པོ་ཅན། ཕྱག་ཏུ་རལ་གྲི་བསྣམས་པ།
7.རྣམ་ཐོས་སྲས། སྐུ་མདོག་སེར་བོ་ཕྱག་ཏུ་བེ་ཅོན་བསྣམས་པ།
8.ཀྵེ་ཏྲ་པཱ་ལ། སྐུ་མདོག་མཐིང་ནག་ཕྱག་གཡས་གྲི་གུག་དང་གཡོན་ཐོག་ཁྲག་འཛིན་པ།
9.ཛི་ན་མི་ཏྲ། སྐུ་མདོག་དམར་ནག་ཕྱག་གཡས་ཌ་མ་རུ་དང་གཡོན་ཐོད་ཁྲག་འཛིན་པ།
10.དྲ་ཤི་ར་ཛ། སྐུ་མདོག་དམར་ནག་ཕྱག་གཡས་ཞགས་པ་དང་གཡོན་སྡིགས་མཛུབ།
11.བདུད་མགོན་ཏྲ་ཀྵད་ནག་པོ། ཕྱག་གཡས་མདུང་ཐུང་གཡོན་ཐོག་ཁྲག་འཛིན་པ་སྟེ། འདི་དག་མགོན་པོའི་འཁོར་གནོད་སྦྱིན་བཞི་ཡིན།
12.བྲན་བདུད་ནག་མོ། སྐུ་མདོག་ནག་པོ་ཨམ་གཙིགས་དམ་དུ་བསྡམས་ཤིང་ཕྱག་གཡས་རལ་གྲི་དང་གཡོན་ཐོད་ཁྲག་འཛིན་པ།
13.བྷ་ཏྲ། སྐུ་མདོག་ནག་པོ་ཕྱག་གཡས་རལ་གྲི་དང་གཡོན་ཐོད་ཁྲག་འཛིན་པ་སྟེ། གུར་གྱི་འཁོར་གཉིས་ཡིན།
14.ཆུ་སྲིན་གདོང་། ཕྱག་ཏུ་རལ་གྲི་བསྣམས་པ།
15.བྱ་རོག་གདོང་། ཕྱག་ཏུ་རལ་གྲི་བསྣམས་པ།
16.སེང་གེ་གདོང་། ཕྱག་ཏུ་རལ་གྲི་བསྣམས་པ།
17.ཤཱ། ཕྱག་ཏུ་རལ་གྲི་བསྣམས་པ།
18.ཀེང་རུས་གཉིས། ཕྱག་ཏུ་དབྱུག་ཐུང་བསྣམས་པ་སྟེ་འཆམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །
བདུན་པ། འཆམ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་ལས་འཕྲོས་པའི་དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་བཤད་པ། འཆམ་དེ་ཉིད་ཐོག་མར་བོད་དུ་དར་བའི་ཚེ་དགོན་པ་ཁོ་ནའི་ཁྲོད་ཆེས་གསང་སྟབས་སུ་འཁྲབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཞིག་ཡིན་ལ། ཆོ་ག་དེ་ཉིད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རབས་མང་པོ་བརྒྱུད་དེ་ད་ལྟའི་རྣམ་པ་འདི་བཞིན་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བ་དང་། གྲོང་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མིག་གི་ལྟད་མོར་མངོན་ཆོག་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། དུས་རབས་མི་འདྲ་བའི་ཁྲོད་ཆོ་ག་འདི་ཉིད་ལ་གོང་འཕེལ་ལམ་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་རེ་ངེས་པར་དུ་བྱུང་ཡོད་ལ། འགྱུར་བ་དེ་དག་གིས་རེབ་གོང་ས་ཁུལ་གྱི་དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བར་ཡང་ཤུགས་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཐེབས་ཡོད།
1.འཆམ་གྱི་འབག་ལས་འཕྲོས་པའི་རེབ་གོང་སྒྱུ་རྩལ།
ལྷ་རྗེ་བྲག་སྣ་བས་རེབ་གོང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྤེལ་སྐབས་རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་ནང་དུ་ལྷ་བཟོ་ཡོད་པར་མ་ཟད་ལྷ་སྐུ་དང་མཆོད་རྟེན་བཅས་ཀྱི་ཐིག་རྩའི་མ་ཕྱི་ཡང་རེབ་གོང་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་ཡོང་བ་དང་། སྐབས་དེའི་རེབ་གོང་གི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་རོང་ཆེན་མདོ་སྡེ་འབུམ་གྱི་ནང་སོ་ཕོ་བྲང་དུ་ལྡེབས་རིས་དང་ལྷ་སྐུལ་བཅས་བཞེངས་པ་དེ་ནི་རེབ་གོང་ས་ཁུལ་གྱི་ཆེས་སྔ་བའི་ནང་བསྟན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཡིན། དུས་དེ་སྐབས་ནས་འབག་གི་སྒྱུ་རྩལ་འདི་ཡང་ནང་བསྟན་སྒྱུ་རྩལ་དང་འདྲ་བར་དགོན་པ་དང་འཆམ་གྱི་ཁྲོད་བཀོལ་བར་མ་ཟད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོའི་ཁྲོད་རེབ་གོང་སྒྱུ་རྩལ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཏེ། ལྷ་སྐུ་དང་ལྡེབས་རིས་དང་མཚུངས་པར་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་དེ་ཞལ་འབག་རྣམས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཉམས་དང་། ཁྲོ་བའི་ཞལ་འབག་རྣམས་ཁྲོ་ཉམས་འཇིགས་རུང་གི་ཁྱད་ཆོས་བཅས་རྣམ་པ་ཚོན་མདངས་ཀྱི་དང་ལྷོད་རན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ལྡན། འདི་དག་ནི་རེབ་གོང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཡིན་ལ། སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་འདི་དག་ལ་བལྟས་ན་སྐབས་དེའི་དུས་ནས་རེབ་གོང་སྒྱུ་རྩལ་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང་། རེབ་གོང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལྷ་བཟོ་མཁས་པ་གང་མང་བྱུང་ནས་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་བཞེངས་བསྐྲུན་བྱེད་པར་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འབག་བཟོ་བའི་སྒྱུ་རྩལ་འདི་ཡང་དུས་རབས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ནས་ས་གནས་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད།
2.འཆམ་གྱི་སྟངས་སྟབས་ལས་འཕྲོས་པའི་རྣམ་ཐར་སྒྱུ་རྩལ།
ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གར་འཆམ་དང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྒྱུ་རྩལ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་། འཁྲབ་སྟོན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ། གླུ་དབྱངས་ཀྱི་འགྱུར་ཁུག རོལ་མོའི་ཆིངས་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་རང་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་མི་འདྲ་ས་མང་མོད། དུས་རབས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཁྲོད་ཕན་ཚུན་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་ཡོད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་སྟེ། རྣམ་ཐར་སྒྱུ་རྩལ་ཁྲོད་བཀོད་བཞིན་པའི་རོལ་ཆས་རྔ་དང་སྦུབ། རི་དྭགས་ཕོ་མོའི་འབག་དང་མི་སྣའི་སྟངས་སྟབས་ཁ་ཤས་བཅས་ལས་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ།
རེབ་གོང་དུ་མཚོན་ན། སྤྱི་ལོ༡༦༩༠ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ༡༧༢༠ལོའི་བར་རོང་བོ་དགོན་ནས་རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་འཁྲབ་པའི་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་བཟུང་། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་འཁྲབ་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་། འཁྲབ་སྲོལ། རྣམ་པ་སོགས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མ་ལག་རྒྱ་ཆེར་གྲུབ། སྐབས་དེར་རྣམ་ཐར་ཡང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་འཆམ་དང་འདྲ་བར་དགོན་པ་ཁོ་ན་ལས་དམངས་ཁྲོད་དུ་འཁྲབ་སྲོལ་མེད། རོང་བོ་དགོན་པའི་རྣམ་ཐར་འཁྲབ་མཁན་ནི་གྲྭ་ཚང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་གྲྭ་པ་ཡིན་ལ། འཆམ་རྒྱག་མཁན་ཡང་གྲྭ་ཚང་འདི་ཉིད་ཡིན་པས། རྣམ་ཐར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་དབྱངས་དང་མི་སྣ་བཞེངས་བསྐྲུན་གྱི་ཁྲོད་ནས་འཆམ་གྱི་སྣང་བརྙན་གསལ་བོར་མཐོང་ཐུབ།
སྤྱི་ལོ༡༩༧༨ལོར་ཆོས་ལུགས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཉམས་རྒུད་དུ་གྱུར་བ་རྣམས་སླར་གོས་བྱེད་པའི་འགོ་ཚུགས་པ་དང་བསྟུན། རེབ་གོང་གི་ལྕང་སྐྱ་དང་གླིང་རྒྱ་སོགས་ཡུལ་སྡེ་མང་པོས་ལས་ཞོར་རྣམ་ཐར་ཚོགས་པ་བཙུགས་ཤིང་། རྣམ་ཐར་གྱི་འཁྲབ་གཞུང་ཡང་《དྲི་མེད་ཀུན་ལྡན》《སྣང་ས་འོད་འབུམ》《པདྨ་འོད་འབར》《གཟུགས་ཀྱི་ཉི་མ》《སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ》སོགས་འཁྲབ་གཞུང་མང་པོ་འཁྲབ་པས། ས་ཁུལ་འདིར་རྣམ་ཐར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ། འོན་ཀྱང་། རེབ་གོང་གི་དམངས་ཁྲོད་རྣམ་ཐར་སྒྱུ་རྩལ་འདི་ཉིད་རོང་བོ་དགོན་པའི་སྔར་ཡོད་འཁྲབ་གཞུང་གི་རྣམ་པ་དེ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་དུ་བཤུས་པ་ཡིན་པར། དབྱངས་རྟ་དང་རོལ་མོ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་ཀྱང་གཏན་འཁེལ་རང་བཞིན་གང་ཡོད་སོར་འཇོག་མ་བྱས་པར་སྔར་ཡོད་རོང་བོ་དགོན་པའི་ཟློས་གར་འཁྲབ་གཞུང་དང་ཡོངས་སུ་གཅིག་པ་མིན་ལ། དབུས་གཙང་གི་ཨ་ཅེ་ལྷ་མོ་དང་ཡང་མི་འདྲ་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་གསར་བ་ཞིག་གྲུབ་ཡོད། རྣམ་པ་འདིས་རེབ་གོང་ཡུལ་གྱི་དམངས་ཁྲོད་རྣམ་ཐར་སྒྱུ་རྩལ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་གོམ་སྟབས་གསར་བ་ཞིག་སྤོས་ཡོད་དོ།།


text:
༄༅། །རྒྱལ་ཞེན་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་ན་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཞེན་པའམ་དགའ་བ་ལ་ཟེར། དེས་ན། ཞེན་ཡུལ་གྱི“རྒྱལ་ཁབ”ཅེས་པ་འདི་ལ་གོ་བ་འགའ་ཡོད་པ་ལས་རེ་གཉིས་ཙམ་ཞུས་ན།
༡. རྒྱལ་ཁབ་ཅེས་པ་དབྱིན་ཡིག་གི་སྐད་དོད་ནེ་ཤོན nation[]ནི་ལ་ཏིན་གྱི་ཡི་གེ་ན་ཤོ natio ཞེས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེའི་དབྱིན་ཡིག་གི་གོ་དོན་ནི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་། ལོ་རྒྱུས་བཅས་ལྡན་པའི་མིའི་རིགས་རྒྱུད་ཚོགས་པ་ཞིག་གམ་ཡང་ན་ཚོགས་སྡེ་ཞིག་ས་ཁུལ་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་གོ་བ་དང་། ཡང་ན་ཀིང་ཌོམ Kingdom[]སྟེ་རྒྱལ་པོའམ་རྒྱལ་མོ་གང་རུང་ཞིག་གིས་ཁྲིམས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་མངའ་ཁོངས་ལ་གོ་བ། ཡང་རྒྱལ་ཁབ་ཅེས་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་སྐད་དོད་གོ“国”[]ཞེས་པའི་ཚིག་ངོས་ཀྱི་བསྟན་དོན་ནི་ས་ཁོངས་ངེས་ཅན་ཞིག་དང་དེར་གནས་པའི་མི་དམངས་ཀྱི་བདག་དབང་བསྟན་ཡོད་ལ་དེ་ཡང་ལན་རེར་གནའ་བོའི་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་གསལ་བའི “རྒྱལ་དམངས”ལྟ་བུ་རྒྱལ་པོས་དབང་སྒྱུར་བའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཁར་ནང་དུ་གནས་པའི་མི་ཁོ་ནར་གོ་དུས་ཀྱང་ཡོད། དེས་ན། ཕྱི་སྐད་གོ“国”དང། “ནེ་ཤོན nation”སོགས་བོད་ཀྱི་སྐད་དོད“རྒྱལ་ཁབ”ཅེས་པ་འདི་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་དབང་བའི་མངའ་ཐང་ལ་གོ། ཡིན་ན་ཡང་གོ་བ་འདི་དག་གནའ་དུས་ཀྱི་གོ་བ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཚིག་རེ་རེའི་ནག་པོ་འབྲུ་འགྲེལ་ཡིན་དུས། དེང་སང་གི་གོ་བ་དང་ཅུང་མི་འདྲ་བ་ཡོད། ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་སྲིད་ལུགས་མི་འདྲ་བ་གསར་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་བས། “སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ”དང“མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ།” “མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ”སོགས་ནི་སྲིད་ལུགས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་ཁྱད་ཚིག་རེ་སྦྱར་བ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་པ་ནི་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། དེས་ན“རྒྱལ་ཁབ”ཅེས་པ་ཆབ་སྲིད་གཅིག་གིས་ཁྱབ་པའི་མིའི་ཚོགས་སྡེ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་ན། [Pdf]
རྒྱལ་ཞེན་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ། སྲིད་དོན།
༄༅། །རྒྱལ་ཞེན་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་ན་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཞེན་པའམ་དགའ་བ་ལ་ཟེར། དེས་ན། ཞེན་ཡུལ་གྱི“རྒྱལ་ཁབ”ཅེས་པ་འདི་ལ་གོ་བ་འགའ་ཡོད་པ་ལས་རེ་གཉིས་ཙམ་ཞུས་ན།


text:
ཟླ་11ཚེས་11ཉིན་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་དཔལ་འབྱོར་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་མི་སྣའི་དངོས་གཞི་མིན་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ཉེར་ལྔ་པ་ཝེ་ཐེ་ནམ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཤན་ཀང་དུ་འཚོགས་ཤིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཞི་ཅིན་ཕིང་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་དང་འབྲེལ་འགོ་བརྗོད་ལ《ལག་གདང་སྦྲེལ་ནས་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་མཉམ་ལས་གཉིས་ཁེའི་ལེའུ་གསར་པ་རྩོམ》ཞེས་འཁོད་པའི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ཡང་གནང་བ།
ཚེས་11ཉིན་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་དཔལ་འབྱོར་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་མི་སྣའི་དངོས་གཞི་མིན་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ཉེར་ལྔ་པ་ཝེ་ཐེ་ནམ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཤན་ཀང་དུ་འཚོགས་ཤིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཞི་ཅིན་ཕིང་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་དང་འབྲེལ་འགོ་བརྗོད་ལ《ལག་གདང་སྦྲེལ་ནས་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་མཉམ་ལས་གཉིས་ཁེའི་ལེའུ་གསར་པ་རྩོམ》ཞེས་འཁོད་པའི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ཡང་གནང་ནས་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་ཕྱོགས་ཁག་གིས་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་ངང་གསར་གཏོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་སྒོ་མོ་འབྱེད་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། བསྟུན་མཁས་རང་བཞིན་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལག་ལེན་ཧུར་ཐག་བསྟར་བ། རོགས་ཟླའི་འབྲེལ་བའི་ནང་དོན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ནས་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་རེས་སྐོར་གསར་པའི་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ལ་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས་ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས་བསྟན་དོན། ལོ་གསུམ་གོང་གི་དེ་རིང་། ང་ཚོས་པེ་ཅིང་དུ་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་མཉམ་ལས་ཀྱི་ཇུས་ཆེན་ལ་ཐུན་མོང་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པ་རེད། ལོ་གསུམ་རིང་། འཛམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་རིམ་གྱིས་སླར་གསོ་བྱུང་ནས་ཕྱོགས་ཁག་གི་ཡིད་ཆེས་ད་ལྟ་འཕེལ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་ལ་གཏིང་ཟབ་པའི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་ཞིག་འགྲོ་བཞིན་པ་མཐོང་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་ཕྱོགས་ཁག་གིས་བབ་བསྟུན་སྣེ་ཁྲིད་དང་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་རྒྱུར་གཞི་ཚུགས་ནས་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་རེས་སྐོར་གསར་པའི་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ལ་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས་པ་སྟེ།
གཅིག་ནས་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་ངང་གསར་གཏོད་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྒུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་གཏོད་དགོས་ཤིང་། ང་ཚོས་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་དང་ལམ་ལུགས་གསར་གཏོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་མཉམ་དུ་བསྐོར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་ཁྲོམ་ར་དང་ལག་རྩལ་ཞི་མཐུན་མཉམ་དར་ཡོང་བ་བྱས་ནས་ལག་རྩལ་གསར་པ་དང་། ལས་རྣམ་གསར་པ། རྣམ་པ་གསར་པ་བཅས་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འབྲས་བུ་ཐོན་པ་བྱས་ཏེ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གཏིང་ཤུགས་ཚད་གཞི་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདོན་དགོས་པ་དང་།
གཉིས་ནས་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་སྒོ་མོ་འབྱེད་རྒྱ་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བར་མཐོངས་གཏོད་དགོས་ཤིང་། ང་ཚོས་ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་མ་བརྗེད་པར་ཉོ་ཚོང་དང་མ་འཇོག་རང་དབང་ཅན་དང་སྟབས་བདེ་ཅན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏིང་ཟབ་གཏོང་བ་དང་། སྒོ་དབྱེ་རྣམ་པའི་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་པ། ཕྱོགས་མང་ཉོ་ཚོང་ལམ་སྲོལ་ལ་སྲུང་སྐྱོང་དང་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་བཅས་བྱས་ནས་དཔལ་འབྱོར་གོ་ལ་ཅན་བསྐྱར་དུ་དོ་སྙོམས་ཡོང་རྒྱུར་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས་པ།
གསུམ་ནས་བསྟུན་མཁས་རང་བཞིན་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལག་ལེན་ཧུར་ཐག་བསྟར་ནས་སྤྱི་དམངས་ལ་དེ་བས་མང་བའི་ཐོབ་ཚོར་ཡོད་པ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ང་ཚོས་བསྟུན་མཁས་རང་བཞིན་དེ་བས་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནས་བབ་ཐོག་བཞག་སྟེ། དྲང་གཞག་དང་ལས་ཆོད་དང་། མ་རྩ་དང་ངལ་རྩོལ། ལག་རྩལ་དང་ལས་ཞུགས་བཅས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱས་ནས། མི་དེ་བས་མང་བས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་པ།
བཞི་ནས་རོགས་ཟླའི་འབྲེལ་བའི་ནང་དོན་ཟམ་མི་ཆད་པར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་བཏང་ནས་གཉིས་ཁེ་གཉིས་ཕན་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ང་ཚོས་ལས་དབང་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་བཏང་སྟེ། སྲིད་ཇུས་མཐུན་སྦྱོར་སྦྲེལ་མཐུད་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས། མཚུངས་མིན་གྱི་མཉམ་མཐུན་འདུ་ཤེས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ནས། ལེགས་ཆ་གསབ་རེས་དང་། མཉམ་ལས་གཉིས་ཕན། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་དཔྱད་གཞིར་འཛིན་རེས་བཅས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཟླ་བ་གོང་མར། ཀྲུང་གུང་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ངང་འཚོགས་ནས། འབྱུང་འགྱུར་དུས་སྐབས་ཤིག་རིང་གི་གཞི་རྩའི་མཛད་ཇུས་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འཆར་གཞི་བཟོས་ཡོད། ང་ཚོས་མི་དམངས་ལྟེ་བར་བྱེད་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་བློ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། མིའི་ཕྱོགས་ཡོངས་འཕེལ་རྒྱས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཡར་རྒྱས་ཡོང་རྒྱུར་དེ་བས་ལེགས་པའི་སྒོ་ནས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། ང་ཚོས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྒྱུར་བཅོས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བ། གསར་གཏོད་རྣམ་པའི་རྒྱལ་ཁབ་མགྱོགས་མྱུར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཆགས་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ནས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་མ་ལག་སྐྲུན་དགོས། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྒུལ་ཤུགས་སྔར་བས་འདང་ངེས་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་ཐོབ་ཚོར་དེ་བས་ཆེ་བ། འཛམ་གླིང་དང་སྤེལ་རེས་དེ་བས་ཟབ་པའི་ཀྲུང་གོས་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་ཁུལ་དང་འཛམ་གླིང་ལ་གོ་སྐབས་སྔར་བས་མང་བ་བཏོད་ནས་དེ་བས་ཆེ་བའི་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་ངེས་ཡིན་པའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ཅེས་བསྟན་གནང་བ་རེད།


text:
བློ་མིག་དང་སྤེན་མིག་གི་བདེན་པ།
གྲུ་ཟུར་གྱི་ཨ་མཆོད།
ཚོགས་ཟུར་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱི་ལན་འདེབས་གསལ་བཤད་ལ་ཉན་རྗེས་ཀྱི་འཆར་སྣང་འགའ་།
དང་པོ། གསལ་བཤད་འདིའི་སྤྱིའི་སྣང་ཚུལ་འགའ་།
ཚོགས་ཟུར་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་ཟླ་༡༢་པའི་ཚེས་༥་ཉིན་དཔལ་ལྡན་བཀའ་ཤག་གིས་ཁོང་ལ་བཙུགས་པའི་སྐྱོན་འཛུགས་དོན་ཚན་བཅུ་ལ་ལན་འདེབས་གསལ་བཤད་རིང་པོ་ཆུ་ཚོད་གསུམ་ཅན་ཞིག་གནང་། མང་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་ལ་ཉན་རྗེས་“ཨོ་ཁོ་ལ་ཡང་བདེན་པ་འདྲ་ཞིག་ལབ་ཡ་འདུག་དའ”་ཞེས་དོན་དངོས་གནས་སུ་ནོར་བ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམས་སྐྱེས་མཁན་ཡང་བྱུང་འདུག འདི་ནི་ཁོང་གི་གཏམ་བཤད་ཀྱི་རྩལ་ལས་མང་ཚོགས་ཀྱི་བློ་ཁ་འགུགས་པའི་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཡིན་པས་ཁོང་གི་འཇོན་ཐང་ཞིག་རེད། གང་ལྟར་ངས་རྒྱུན་དུ་ཁོང་མི་དྲང་མོ་ཞིག་ཡིན་བསམ་མོད་དེ་དེ་འདྲ་རང་མིན་པ་ད་ལྟ་ཁོང་གི་གསལ་བཤད་འདི་ནས་གསལ་བོ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་སོང་། ཞིབ་པར་ཉན་སྐབས་ཁོང་གི་གསུང་གི་ནང་དུ་ནང་འགལ་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་།
༡༽ སྐར་མ་གཅིག་ཙམ་གྱི་ཡུན་ཚད་ལ་ཀློག་ཚར་བའི་བཀའ་ཤག་གི་དོན་ཚན་བཅུ་ཅན་གྱི་སྐྱོན་འཛུགས་དེ་ཚིག་བསྡུས་དང་། ཕྱོགས་སྡོམ་ཤ་སྟག་ཡིན་སྟབས་དེ་ལས་ཆུ་ཚོད་བཞི་བར་དུ་རྒྱས་བཤད་བྱས་པའི་ཚོགས་ཟུར་མཆོག་གིས་གསལ་བཤད་དེ་ཧོབ་དེ་བལྟས་ན་བདེན་ཁ་ཆེ་བ་འདྲ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་མཐོང་སྲིད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གནད་དོན་རྒྱས་བཤད་ཡོད་མེད་དང་གང་ཟག་གིས་ཚོར་བ་དང་འབྲེལ་ནས་དངོས་སུ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིན་པ་ཆོས་ཉིད་རེད། དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་ཁེ་ན་ཌ་ལ་གསལ་བཤད་གནང་བ་དེ་ལ་ཡང་སྐར་མ་༣༥་ཙམ་ལས་མེད་པས་ཚོགས་ཟུར་མཆོག་གི་གསལ་བཤད་སྐར་མ་༢༤༠་ཅན་དེ་ལ་འགྲན་མི་ཐུབ་པ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ངོ་ལ་ཨོ་བདེན་པ་འདྲ་འདུག་དའ་སྙམ་པ་ཞིག་འབྱུང་གི་ཡོད། གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་བློ་གཟུར་བོར་གནས་འདོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་སླར་ཡང་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་གི་གསལ་བཤད་དེ་ལ་གཅིག་གསན་དང་ཕན་ཐོགས་ཡོད། གལ་སྲིད་བཀའ་ཤག་གི་ངོས་ནས་ཚོགས་ཟུར་མཆོག་གི་གསལ་བཤད་ལ་དག་བཅོས་ཀྱི་གསལ་བཤད་ཆུ་ཚོད་༤་མམ་༥་ཅན་ཞིག་གསུང་ན་སླར་ཡང་བདེན་པ་ཡོངས་རྫོགས་བཀའ་ཤག་འདུག་ཨང་སྙམ་པ་ཞིག་འབྱུང་གི་རེད་སྙམ། འོན་ཀྱང་དེ་འདྲ་ནམ་ཡང་ཡོང་གི་མ་རེད་སྙམ།
༢༽ ཚོགས་ཟུར་མཆོག་གིས་གསུང་བཤད་ཀྱི་ནང་དུ་བཀའ་ཤག་གིས་ཁོང་ལ་“འཁོན་འཛིན་བྱས”་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཚིག་གི་ཟུར་ཕྲ་མོ་རེ་ནས་ཀྱང་མངོན་ཐབས་བྱེད་ཀྱིན་འདུག་ལ། ཁོང་གིས་གསུང་བཤད་རྣམས་“ཆ་མ་ཚང་བའམ་བདེན་པ་མེད་པ། འུར་གྱིས་བརྗོད་པ། ལོག་པར་འགྲེལ་བ”་བཅས་ཁོང་རང་གིས་ཀྱང་གནང་གི་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་གསལ་བོ་འདུག ལྷག་པར་དུ་བཀའ་ཤག་གི་གསུང་སྟངས་ལས་དོན་གཅོད་ཀྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱས་ཡོད་མདོག་བསྟན་སོང་ཞེས་ཁོང་དང་ཁོང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོས་གཅིག་མཚུངས་སུ་གླེང་གི་འདུག ངོ་མ་བསམ་ན་འདི་འདྲ་གླེང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡེ་ནས་མ་མཐོང་། གང་ལགས་ཤེ་ན་དོན་གཅོད་དམ་ལས་བྱེད་ཅིག་འཕོ་འགྱུར་གཏོང་བར་ལས་བྱེད་དེས་གོང་རིམ་གྱི་མིག་དང་བློ་ལ་མ་འཐད་པ་ཆེ་ཙམ་ཞིག་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པ་ལས། མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་ལྟ་བུ་ཞིག་ནོར་འཁྲུལ་ཚབ་ཆེན་ཞིག་མ་བྱས་པར་འཕོ་འགྱུར་གཏོང་མི་ཆོག་པའི་ཆ་རྐྱེན་དེ་འདྲ་གང་དུ་ཡང་མེད།
ཁོང་གི་གསལ་བཤད་ཀྱི་ནང་དོན་ཟླ་༨་ཚེས་༢༡་ནས་འགོ་བཙུགས་ཀྱི་ཡོད་གསུང་ནས་ནོར་འཁྲུལ་དང་པོ་བཀའ་ཤག་ནས་ཁོང་ལ་ཡིད་ཆེས་མི་བྱེད་པར་བྱས་པ་དེ་ནས་བྱུང་བ་སྟོན་ཐབས་གནང་ཡང་། བཀའ་ཤག་གི་ཡི་གེའི་ནང་དུ་ནང་དོན་དེའི་སྔོན་དུ་ཟླ་སྒྲོན་ལགས་ལ་ཁོག་པ་བརྒྱངས་བའི་སྐབས་ནས་འགོ་བཙུགས་འདུག་པས་ནོར་འཁྲུལ་དང་པོ་ཚོགས་ཟུར་གྱི་ངོས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་བསྟན་འདུག ཟླ་སྒྲོན་ལགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་དེས་དོན་དག་གཉིས་ལ་རྐྱེན་བྱས་འདུག་པ་ནི། བཀའ་ཤག་གི་ངོས་ནས་ཚོགས་ཟུར་ལགས་ལ་ཡིད་ཆེས་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་མིན་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་རུ་བཅུག་པ་དང་། ཚོགས་ཟུར་ལགས་ཀྱི་ཞལ་ནས་“ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་ཡིན་་་”་སོགས་གསུང་པ་དེ་བརྫུན་དུ་བཏང་བ་གཉིས་བྱས་འདུག
༣༽ བཀའ་ཤག་གི་གནང་ཕྱོགས་ཕྲན་ཚེགས་ཁག་ཅིག་ཚོགས་ཟུར་མཆོག་གི་ཐུགས་ལ་ཕོགས་པ་ཁོང་གིས་ཞལ་ནས་ལན་འགའ་ཞིག་ལ་ཐོན་སོང་། ༡། ཨ་རིའི་རོགས་དངུལ་གྱི་སྐོར་ལ་དོན་གཅོད་ཀྱི་ངོས་ནས་མཇུག་སྐྱོང་ཞུ་དགོས་པ་ཡོད་དམ་ཞུས་པའི་ལན་དུ་སྲིད་སྐྱོང་གིས་“མེད”་ཅེས་གསུང་པ་ཚོགས་ཟུར་གྱི་ཐུགས་ལ་བབ་མི་འདུག འདི་སུའི་ནོར་བ་རེད། (ལར་ནས་འདི་ལ་དོགས་གཞི་ཞིག་ཀྱང་འདུག) ༢། སླར་ཡང་རོགས་དངུལ་གྱི་སྐོར་ལ་“ཕྱག་ལས་གནང”་བཞིན་པའི་སྒང་ལ་བཀའ་ཤག་ནས་སྐལ་རྡོལ་ལགས་ཕྱག་རོགས་སུ་བཏང་བ་དེ་ཁོང་གི་ཐུགས་ལ་བབ་མི་འདུག འདི་སུའི་ནོར། ༣། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་དང་ཕྱག་རོགས་ཁེ་ན་ཌ་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཤིག་ལ་དོན་གཅོད་ལ་ལན་མ་ཕུལ་བ་ཁོང་གི་ཐུགས་ལ་བབ་མི་འདུག ༤། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ལ་མི་གཉིས་གསར་བ་བཅུག་པ་དེ་ཡང་ཁོང་གི་ཐུགས་ལ་བབ་མི་འདུག འདི་དག་སུའི་ནོར་བ་རེད། ༥། འདི་ལོ་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་༣་ལོ་སྔོན་མ་ལས་མང་བ་རག་པའི་སྐོར་ཁོང་ལ་མ་བཤད་པ་ཐུགས་ལ་ཕོག་འདུག ༦། དཔོན་རིགས་མཐོ་ཁག་ལ་མཇལ་ཕྲད་སྐབས་ཀུན་དགའ་བཀྲ་ཤིས་ནང་དུ་མ་ཁྲིད་པ་ཁོང་གི་ཐུགས་ལ་བབ་མི་འདུག
མདོར་ན་དངུལ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ཀ་ལ་དོན་གཅོད་ལ་ལག་པ་འཆང་བཅུག་གི་མི་འདུག་སྙམ་པའི་འཁུན་སེམས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཚོགས་ཟུར་མཆོག་གིས་འཆང་འདུག དེའི་ཕྱིར་བསམ་བློ་དེའི་རྗེས་འབྲེལ་གྱིས་ལས་ཁོང་གིས་དོན་སྒྲུབ་སྐབས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གྱི་རྣམ་འགྱུར་མངོན་ངེས་པར་དུ་ཡོད་ངེས། ལྷག་པར་དུ་བཀའ་ཤག་གིས་དོན་གཅོད་ཀྱིས་རོགས་དངུལ་འཚོལ་སྡུད་དེ་ཁོང་གི་ལས་ཀ་མིན་ཞེས་ཕར་གཡོལ་ཚུར་གཡོལ་བྱས་པར་གསུང་བ་ལ་རྒྱས་བཤད་དང་དཔང་རྟགས་བསྟན་མེད་ཅིང་། དེའི་ཐོག་ལ་ཚོགས་ཟུར་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཡང་གསུང་མེད། གང་ལྟར་འདིའི་ཐོག་ལ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཕྱག་ལས་གནང་མེད་པ་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ་པའམ་ཚོགས་ཟུར་ལགས་ཀྱིས་ལས་ཀ་ཏག་ཏག་བྱས་པ་ཡིན་གསུང་བའི་ནང་དུ་བདེན་པ་མིན་པའི་གནད་དོན་ཡོད་པ་གཏན་ཁེལ་རེད།
ལྷག་པར་དུ་ཁོང་ནི་བཀའ་ཤག་གིས་མངགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་བཞིན་དུ་ཁོང་གིས་“བཀའ་ཤག་གི་ཐུགས་རེ་གང་ཡིན་ཁོང་གིས་མཁྱེན་གྱི་མེད”་ཅེས་མངོན་སུམ་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་དངོས་སུ་གསུང་འདུག་པས་དེས་ན་ཁོང་ཨ་རི་ལ་སླེབས་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་སྔར་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོའི་སྐབས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་ཁྱེར་ནས་རང་སྣང་གང་དྲན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་ཡོད་པ་འམ་གནང་འདོད་པ་དེའང་གསལ་བོ་བྱུང་འདུག་སྙམ། དེ་ནི་ཁོང་གི་གོ་གནས་དེ་སྔར་བཞིན་སྲིད་སྐྱོང་དང་འདྲ་འདྲ་བྱེད་ཆོག་པའི་གནས་བབ་དེ་མིན་པ་ངོས་ལེན་མ་ཐུབ་པའམ་དེའི་བག་ཆག་ད་དུང་བསྡད་ཡོད་ས་རེད་སྙམ།
༤༽ ད་ལན་གྱི་ཁོང་གི་གསལ་བཤད་དེ་ཐོག་མར་བདེན་བདེན་འདྲ་ཞིག་སྣང་ན་ཡང་ཞིབ་ཏུ་བསམ་སྐབས་དྲང་པོ་གསུང་གི་མེད་པའི་རྟགས་མཚན་ཡང་ཡང་འབྱུང་གི་འདུག དེའི་དན་རྟགས་གསལ་བོ་གཅིག་ནི་ད་ལན་གྱི་བྱུང་རིམ་དེ་ཚོ་གསུང་སྐབས་མཆོངས་ནས་མཆོངས་ནས་གསུང་བ་མ་གཏོགས་ཆ་ཚང་བར་གསུང་གི་མེད་པ་དེ་རེད། དཔེར་ན་བཀའ་ཤག་གིས་གསལ་བཤད་སྔ་རྗེས་གནང་བའི་བར་དུ་ཁོང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོས་འུར་བརྒྱབས་ནས་གསལ་བཤད་དེ་ཚོ་མ་གནང་འཐུ་མེད་བཟོས་པ་དེ་ཚོའི་སྐོར་ཟུར་ཙམ་ཡང་གླེང་གི་མི་འདུག་པ་ལྟ་བུའོ་།
༥༽ ད་ལན་གྱི་གསལ་བཤད་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་མང་པོ་ཞིག་ལ་མང་ཚོགས་དང་མི་མང་གི་“ཁ་པར་རྒྱབ”་པའི་སྐོར་ལན་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་འདིས་ཁོང་གཞན་གྱིས་བཀོལ་ཇུས་འོག་ཏུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པའང་གསལ་བོ་འདུག མི་གཅིག་གིས་དོན་ཚན་བཅུ་དེ་ཀློག་མ་ཕོད་ཅེས་བཤད་ཡོད་འདུག་དེ་ཡང་གལ་ཆེན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་འདུག དེ་འདྲའི་མི་དེ་ནི་སྤེན་ཚེ་ཁོ་རང་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཞེན་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་དེས་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཡེ་ནས་མི་མཚོན། མ་ཟད་ཁོང་གིས་“མི་མང་གི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལས་འགུལ”་སྤེལ་བའི་སྐོར་ཡང་གསུང་སོང་། ད་ལན་གྱི་ས་གནས་གཉིས་སུ་བོད་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བ་ཁག་གཉིས་ཀ་བསྡོམས་ན་མི་གྲངས་བརྒྱ་ལྷག་ཅིག་ཡོད་ཅིང་། དེས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་འབུམ་གཅིག་ལྷག་ལ་རྩིས་བསྐོར་ན་བརྒྱ་ཆ་0.1་ལྷག་ཡིན་ཞིང་དེའི་ལྷག་མ་ངོ་རྒོལ་ནང་ཞུགས་མེད་མཁན་ནི་བོད་མི་བརྒྱ་ཆ་99.9་ཡིན། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལས་འགུལ་ཟེར་སྐབས་དམའ་མཐར་ཡང་བོད་མི་བརྒྱ་ཆ་༥༠་བརྒལ་དགོས། དེ་མ་བྱུང་རུང་༥༠་ལ་ཉེ་བ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་དགོས།
༦༽ དོན་གཅོད་ཀྱི་ངོས་ནས་བཀའ་ཤག་ལ་ཡིག་ལན་ཕུལ་བ་དེ་ཚོ་ཁ་གཏད་འདྲ་མཉམ་གཉིས་ཕན་ཚུན་གསལ་བཤད་གནང་རེས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་འདྲ་བོ་ཞིག་ལས་གཤམ་རིམ་ལས་བྱེད་ཅིག་གིས་གོང་རིམ་ལ་ཡི་གེ་འབུལ་གྱི་ཡོད་པ་འདྲ་བ་ཞིག་མི་འདུག ལར་ནས་སུ་གང་གིས་བཀའ་ཁྲོལ་མེད་པར་ནང་གནས་ཡི་གེ་དེ་ཚོ་འདི་ལྟར་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་པ་ནི་ངོ་མ་ཁོང་གི་སེམས་པའི་ནང་དུ་རང་གཞུང་ལ་རྩི་བཀུར་གང་ཡང་མེད་པ་འདྲ་པོ་འདུག འདིས་ནི་ཁོང་གི་མ་འོངས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འདུན་ལམ་ཡང་གནོད་པ་བྱས་མ་སོང་ངམ་སྙམ།
༧༽ བཀའ་ཤག་གི་ཐུགས་རེ་གང་ཡིན་མཁྱེན་གྱི་མེད་གསུང་པ་དང་། དུས་ནས་དུས་སུ་དབུས་ལ་གནས་ཚུལ་སྙན་གསན་ཞུ་དགོས་པ་མཁྱེན་གྱི་མེད་གསུང་པ། གཤམ་འོག་ལས་བྱེད་པས་མ་འོངས་པའི་འཆར་གཞི་གསལ་བསྒྲགས་བྱེད་མི་ཆོག་པ་མཁྱེན་གྱི་མེད་གསུང་བ་སོགས་ནི་ཡིད་ཆེས་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།
གཉིས་པ། དོན་ཚན་སོ་སོའི་གསལ་བཤད་དག་ལ་བདག་གི་འཆར་སྣང་།
གཅིག དོན་ཚན་གཉིས་པ་གནས་ཚུལ་སྙན་གསན་ཞུ་དགོས་པའི་ཡི་གེ་འདྲ་ཞིག་ད་ལོ་མ་གཏོགས་མེད་ཟེར་བ་ནི་ཡོང་མི་སྲིད་པ་རེད། དབུས་དང་ཡན་ལག་གི་འབྲེལ་བ་དེ་ས་གནས་ནས་དབུས་ལ་གནས་ཚུལ་སྙན་གསན་ཞུ་དགོས་པ་དང་དབུས་ཀྱི་ས་གནས་ལ་ལམ་སྟོན་ཡི་གེ་གཏོང་དགོས་པ་དེ་རེད། ཨ་རིའི་དོན་གཅོད་ལས་ཁུང་བཙུགས་ནས་ལོ་དེ་སྙེད་ཅིག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས་དབུས་སའི་འབྲེལ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཀྱང་ཚུགས་ཐུབ་མེད་པ་མི་སྲིད་པ་རེད་སྙམ། ལར་ནས་ངག་ཐོག་ནས་ཡོད་པ་ཁས་ལེན་གྱི་ཡོད་པའི་ཚོད་འདུག་ལ་དེ་ལྟར་དགོས་པ་ཁོ་རང་གིས་མཁྱེན་ངེས་རེད། གང་ལྟར་ལོ་འདིའི་ཟླ་བ་༤་ཚེས་༢༠་བར་དུ་ས་གནས་ནས་དབུས་ལ་གནས་ཚུལ་སྙན་གསན་ཞུ་དགོས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་མེད་གསུང་བ་ཞལ་རྫུན་རློན་པ་ཡིན་པ་གསལ་རྐྱང་རེད། ལམ་སྟོན་དེ་སྔ་མེད་པ་དང་ཡོད་ན་དྲན་གསོ་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་བབ་དེ་འདྲ་ཡེ་ནས་མིན། ད་དུང་དོན་གཅོག་མཆོག་གོང་རིམ་ལ་ཆོག་མཆན་ཞུས་ནས་ས་གནས་ཁག་༢༦་ཙམ་ལ་གཟིགས་སྐོར་ལ་ཕེབས་པར་གསུང་བ་དེ་དག་ཡོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རེ་རེ་བཞིན་སྙན་གསན་ཞུ་དགོས་པ་སྨྲོས་མེད་རེད། འདི་ནི་འཛིན་སྐྱོང་གི་གཞི་རྩའི་ཤེས་བྱ་ཞིག་རེད།
གལ་སྲིད་དེའི་སྔོན་ལ་དང་། དོན་གཅོད་གཞན་དུ་དེ་འདྲ་འབྱུང་གི་མེད་པའི་རླན་ཀ་བྱས་ཚེ་དེ་ནི་ངོ་མ་གཏི་ཐུག་གི་རྙོག་དྲ་ཞིག་ལས་གཞན་གང་ཡང་མ་རེད། གལ་སྲིད་དེའི་སྔོན་དང་དོན་གཅོད་གཞན་ནས་གནས་ཚུལ་གཏོང་སྲོལ་མེད་ན་དེ་ཡོང་པར་བཟོ་བ་ནི་ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་གཏོང་བའི་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་འདོད་པ་མེད་པ་ནི་ཡར་རྒྱས་གཏོང་འདོད་མེད་པ་རང་རེད།
གཉིས། དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་ཟླ་བ་༥་བའི་ནང་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་གལ་ཆེན་མི་སྣ་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་པར་ཕེབས་སྐབས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་“བྱང་ཨ་རིའི་སྤྱི་འཐུས་ལ་མ་གཏོགས་དོན་གཅོད་ལ་བརྡ་ལན་གནང་མ་སོང”་ཞེས་གསུང་གི་འདུག་ལ། ཕྱོགས་གཞན་ནས་དེའི་སྐོར་ཕྱི་ཟླ་༤་ཚེས་༡༢་ལ་བརྡ་ལན་གནང་སོང་ཞེས་དངོས་སུ་འགལ་བའི་བཀའ་མོལ་གསུང་འདུག དེར་མ་ཟད་ཕར་ཞལ་པར་འབུལ་སྐབས་གལ་ཆེན་མི་འདི་དང་འདི་ལ་དུས་ཚོད་བཟོས་ཤོག་གསུང་སོང་ཞེས་ཀྱང་གསུང་སོང་། དུས་ཚོད་བཟོ་མ་ཐུབ་པ་བཀའ་ཤག་གི་ངོས་ནས་འཐུས་ཤོར་ལ་བརྩི་འོས་ཀྱང་ཁོ་རང་གིས་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་པ་མ་ཐུབ་པར་ལྷོད་ཡངས་བཏང་བ་ཡིན་སྲིད་མོད་ཐབས་ཤེས་མ་ཐོན་པ་ལ་ཁག་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཆོག་སྙམ། དེ་ནས་སྤྱི་འཐུས་ལགས་ལ་བཀའ་མངགས་པ་དེ་ཕྱིས་སུ་ཐབས་ཟད་ནས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་གསལ་ཁ་འདོན་གནང་མ་སོང་བ་ནི་དྲང་གཏམ་མ་རེད།
གསུམ། ཨ་རིའི་རོགས་སྐྱོར་དེའི་ཆེད་དུ་མཇུག་སྐྱོང་གི་ལས་ཀ་དེ་ལས་གཡོལ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཅེས་བཀའ་ཤག་གིས་གསལ་བོར་གསུང་བ་དེ་བཀའ་བློན་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་མོས་ཀྱིས་གསུང་པ་ཡིན་སྟབས་གཞི་རྩ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཡེ་ནས་མི་སྲིད་པས་ཚོགས་ཟུར་མཆོག་གིས་དྲང་མོ་མ་གསུང་བ་གསལ་པོ་རེད། གང་ལཚོགས་ཟུར་ལགས་ཀྱིས་དེ་ཁས་ལེན་གནང་གི་མི་འདུག་པས་ང་ལ་དེ་གསལ་པོ་ཆགས་མ་སོང་། འོན་ཀྱང་མཐའ་མ་དོན་གཅོད་ཀྱི་ངོས་ནས་ཀྱང་དེའི་ཆེད་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་ཡོད་ས་རེད་སྙམ། ཡང་ཁོང་གིས་སྐལ་རྡོར་ལགས་ཕར་འབྱོར་བའི་ཉིན་མོ་དེར་གྲོས་ཚོགས་འོག་མས་རྒྱབ་གཉེར་འབྱོར་སོང་ཞེས་དོ་སྣང་ཞིབ་པར་བསམ་གཞིགས་མེད་མཁན་མི་ཞིག་ལ་སྐལ་རྡོར་ལགས་ཡོང་བ་དོན་མེད་དུ་མཐོང་ཐབས་ལྟ་བུར་གསུང་སོང་བ་དེ་ནི་མང་ཚོགས་མགོ་རྨོངས་ཐབས་འདྲ་ཞིག་ལ་རྩི་ཆོག རྒྱབ་གཉེར་ཡི་གེ་ཙམ་གྱིས་གང་ཡང་མི་ཕན་པ་གསལ་བོ་རེད། གང་ལྟར་མཐའ་མར་ཁོང་གིས་ཀྱང་སྐལ་རྡོར་ལགས་ཚུད་པའི་ཚང་མས་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གསུང་བར་བསྔགས་པ་ཞུ།
བཞི། དངུལ་ཁང་གི་སྐོར་ལ་གསུང་སྐབས་ཀྱང་གནས་ཚུལ་ཅི་མ་ཇི་བཞིན་ཏག་ཏག་ཅིག་གསུང་ཨེ་སོང་བསམ། རྒྱུ་མཚན་ནི་བཀའ་ཤག་གིས་དངུལ་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ལ་ཐུག་མི་འདུག་གསུང་ཡོད་ལ་ཁོང་ཐུག་ཡོད་གསུང་བས་སུ་བདེན་སུས་ཤེས། གོང་བཞིན་བཀའ་ཤག་ལ་མི་བདུན་ཡོད་པས་བདེན་པ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་ཤས་ཆེ་ཡང་ད་ལྟའི་ཆར་ང་ལ་གསལ་པོ་ཆགས་མ་སོང་། འོན་ཀྱང་ཚོད་དཔག་ཅིག་བྱས་ན་ཁོང་གིས་དངུལ་ཁང་འགན་འཛིན་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་འགན་འཛིན་ལས་རོགས་ལ་མ་གཏོགས་འགན་འཛིན་གཅོ་བོ་ལ་ཐུག་མེད་གསལ་བོ་ཆགས་སོང་། དེས་ན་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་དོན་གཅོད་རང་ཉིད་འགན་འཛིན་གཙོ་བོ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཐུག་པ་རེད། བཀའ་ཤག་གིས་གསུང་པ་དེ་འདི་ལ་གསུང་བ་ཡིན་ནམ། ཡང་འདིར་ཁོང་གིས་གསུང་སྟངས་གཅིག་ལ་དངུལ་དེ་སྔ་ཡང་བཏང་བསྡད་ཡོད་པ་དང་ཁྲལ་ཕོག་ལུགས་གཅིག་པ་ཡིན་མདོག་གསུང་བ་དེ་མང་ཚོགས་ལ་གཡོ་གཏམ་རེད། དངུལ་གཏོང་སྐབས་ཕོན་ཆེ་ཆུང་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་ཁྲལ་དགོས་པ་ལས་དངུལ་བཏང་ཚད་ལ་དེ་ལྟར་མེད་པ་དང་། ཁྲལ་ཕོག་མིན་དེ་ལོ་མཇུག་ལ་མ་གཏོགས་གསལ་བོ་ཡོང་གི་མེད་འགྲོ་སྟངས་རེད། བྱས་ཙང་ད་ལན་གྱི་དེ་ནམ་རྒྱུན་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་མདོག་གསུང་པ་དེ་བདེན་པ་མ་རེད།
འདིར་དོན་ཟུར་ལགས་ཀྱིས་དངུལ་ཁང་གིས་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་བཤད་མ་སོང་གསུང་ཡང་བདག་གིས་ཚོད་དཔག་བྱས་རྒྱུ་མཚན་ཡེ་ནས་མེད་པར་ཡོང་ཤེས་ཐབས་མེད། དེ་ནི་དོན་གཅོད་གསར་རྙིང་རྗེས་སྐབས་ས་ཡིག་གསར་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་པའི་དབང་གིས་ཆ་རྐྱེན་ཆུང་ཚགས་ཤིག་མ་ཚང་བའི་དབང་གིས་མིན་ནམ་སྙམ། གང་ལགས་ཤེ་ན་དོན་གཅོད་གསར་བ་དངོས་གྲུབ་ཚེ་རིང་ལགས་ལ་དངུལ་ཁང་གིས་“ཁྱོད་རང་ལ་ས་ཡིག་གསར་པ་ཡོད་སྟབས་ལས་ཁུང་ཨ་མས་ཞིབ་འཇུག་མགོ་ནས་བྱེད་དགོས་པས་སྔར་བཞིན་དཀའ་ངལ་ཕྲད་མི་སྲིད་པ་མ་རེད་ཅེས་ལབ་པ་དེ་ལས་བདག་ལ་བསམ་ཚུལ་དེ་བྱུང་། དེ་ནི་དང་པོ་རྩིས་སྤྲོད་ལེན་སྐབས་སུ་ཡིག་ཆ་ཆུང་ཚགས་རེ་མ་ཚང་འམ་ཡང་ན་དེའི་རྗེས་ནས་དོན་གཅོད་ཀྱི་ངོས་ནས་དངུལ་ཁང་ལ་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཞིག་བཟོ་མ་ཐུབ་པའི་སྐྱོན་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ།
ལྔ། “ས་ཡ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀའི་གནད་དོན་དེ་ངའི་ངོས་གནས་མང་ཚོགས་སྔོན་ལ་བསྒྲགས་མེད་པས་དེའི་འགན་བཀའ་ཤག་གིས་ཁུར་དགོས”་གསུང་པ་ཡང་ཧམ་བཤད་དུ་མཐོང་། གནས་ལུགས་ཚང་མ་ཧ་གོ་བཞིན་དུ་དེ་བསྔོག་པའི་ཀུན་སློང་ངན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་། དངུལ་ཚུར་སྤྲད་ཡོད་པ། མ་འོངས་པར་ཕར་ལྷོག་མི་དགོས་པ། གྲོས་ཚོགས་དང་འགན་ལྷན་ལས་བཀའ་ཁྲོལ་ཞུས་ཡོད་པ། སྲིད་སྐྱོང་སོགས་སུས་ཀྱང་ཟོས་མེད་པ་སོགས་ཤེས་བཞིན་དུ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེ་ཐོག་མ་ཁོང་གི་ཕྱོགས་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེ་ཡང་ཐེབས་རྩ་ཁང་ནས་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་༡་༥་གནང་འདུག་མོད་དོན་གཅོད་ཡིག་ཆ་ལ་མི་འདུག་ཅེས་ཧ་ལམ་བར་ནས་བརླགས་སོང་བ་འདྲ་བོ་ཞིག་མང་ཚོགས་ལ་གོ་བཅུག་པ་རེད། མཐར་བཀའ་མོལ་ཆུང་དུ་བཏང་ནས་“ངས་སྤྲོད་བསྡད་ཅིག་གསལ་མི་དགོས་སམ”་ཞེས་པ་དྲི་བ་གཅིག་བུ་བཏོན་པར་གསུང་ཡང་ཁུང་འཁྱོལ་བའི་གསུང་དུ་མི་སྣང་། དྲི་བ་འདོན་ཆོག་ལ་དྲི་བར་ཐ་མའི་ལན་ཡང་སྲིད་སྐྱོང་གི་ངོས་ནས་གསལ་བོར་བཏབ་ཟིན་འདུག དེས་མ་ཚིམས་པར་ད་དུང་རྩིས་ཞིབ་པ་ལ་བསྐྱར་དུ་རྩིས་ཁོང་ལ་བཅུག་དགོས་གསུང་པ་དེ་ངོ་མ་ཁོང་གི་ཀུན་སློང་གི་སྐྱོན་རེད། བློ་མ་བདེ་ན་བཀའ་ཤག་གིས་ཡིག་ཐོག་ནས་གནང་གི་རེད་ཅེས་ཀྱང་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་གསུང་སོང་། ལྷག་པར་དུ་རྩིས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་དེ་འདྲ་ཕྱི་བསྒྲགས་མེད་པར་ནང་འགྲིག་གི་ཐོག་ནས་བྱེད་སྟངས་དེ་འདྲ་ཡོད་པ་ཁོང་གིས་མི་མཁྱེན་པ་མི་སྲིད་པ་རེད་སྙམ། མཁྱེན་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་ཕྱིར་བསྒྲགས་གནང་བ་དེ་ངོ་མ་ཁོང་གི་ཀུན་སློང་ལ་དོགས་པ་ཟ་ཤོར་བ་འདྲ་ཞིག་འདུག ལྷག་པར་དུ་ཐེབས་རྩ་ཁང་གི་དྲ་རྒྱ་ལ་བཞག་པའི་ཡིག་ཐོག་ཏུ་དེ་འདྲ་ཞིག་གསལ་ཡོད་ན་ཡང་འབྲེལ་ཡོད་འགན་འཛིན་གྱིས་སྔ་ཕྱིར་དེ་བུ་ལོན་མིན་པར་གསལ་བཤད་གནང་ཡོད་པ་དེས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་འགྲིག་པ་རེད།
འདིར་ཡང་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་ལུགས་ལ་དོ་སྣང་མེད་པའི་མང་ཚོགས་ལ་དམིགས་ནས་འགྲེལ་ལོག་ཅིག་གསུང་གནང་གི་འདུག གོང་རིམ་གྱིས་ནོར་འཁྲུལ་བྱེད་གྱི་ཡོད་པར་རང་གིས་མཐོང་ན་འཚོགས་འདུར་གསུང་ཆོག་གི་རེད་ལ་གསུང་དགོས་པ་ཡང་རེད། དེ་མིན་ལས་ཀའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་དུ་གོང་རིམ་གྱི་བཀའ་ལ་ཅི་གསུང་དང་ལེན་ཞུ་དགོས་པ་ལས་ངས་དྲང་མོ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་ལབ་ས་རྩ་བ་ནས་མེད། གལ་སྲིད་ཚོགས་འདུའི་ནང་དུ་རང་གི་བསམ་འཆར་བཏོན་པ་དེས་ད་དུང་འདོད་པ་མ་ཚིམས་པ་དང་མུ་མཐུད་དེ་ནོར་འཁྲུལ་མཐོང་ན་རང་ཉིད་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ནས་དགོངས་པ་ཞུས་ནས་གཞུང་གི་ཕྱི་ལོགས་ནས་གཞུང་ལ་དག་ཐེར་ཞུ་དགོས་པ་ལས་ང་དྲང་མོ་ཡིན་ཞེས་གོང་རིམ་གྱི་བཀའ་ལ་གྱེན་ལྡོག་བྱེད་པ་ནི་ལམ་ལུགས་གང་དུ་ཡང་མེད་པ་ཞིག་རེད། འདས་པའི་དུས་སུ་དེ་འདྲ་བྱུང་མེད་པ་ཡང་མ་རེད། མ་གཞི་ཁོང་གིས་འདི་དག་མཁྱེན་མེད་པ་ཡེ་ནས་ཡིན་གྱི་མ་རེད་སྙམ།
ཡང་ཁོང་གིས་ཕྱོགས་སྡོམ་མ་དངུལ་ནང་དུ་བཀའ་ཁྲོལ་ཞུས་ཡོད་པ་ཁས་བླངས་ཀྱང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དངུལ་རྩིས་སྟངས་འཛིན་དོན་ཚན་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ལྔ་པའི་ནང་དུ་དངུལ་གསར་བ་དང་གཡར་བ་གང་ཡོད་སྤྱི་འཐུས་ལ་ཞུ་དགོས་པ་ཞུས་མེད་པས་ཁྲིམས་འགལ་ཆགས་ཡོད་པར་གསུང་འདུག་པ་ལས། དངུལ་འབོར་འདི་ཨ་རིའི་དོན་གཅོད་ཀྱི་སྐལ་བ་དེ་ཡིན་པས་གསར་བ་མིན་ལ་ཐེབས་རྩ་ཁང་གི་ངོས་གནང་སྦྱིན་ཡིན་པས་བུ་ལོན་ཡང་མིན་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་སྦས་སོང་། ཕྱོགས་སྡོམ་མ་དངུལ་ནང་དུ་བཀའ་ཁྲོལ་ཞུས་ཡོད་གསུང་པ་དང་སྤྱི་འཐུས་ལ་ཞུས་མེད་གསུང་བ་གཉིས་ནང་འགལ་མིན་ནམ་སྙམ། ལར་ནས་འདིའི་ཐོག་ལ་རྗེས་སུ་བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས་གང་རུང་གི་ངོས་ནས་གསལ་བཤད་ཡོང་མདོག་ཆེ།
ལྷག་པར་དུ་ཡིག་ཆ་དེ་བོད་སྒྱུར་བྱས་ནས་དེའི་ནང་དུ་བུ་ལོན་ཞེས་པའི་ཚིག་ཡོད་པ་དང་གཡར་མཁན་དང་སྐྱི་མཁན་གྱི་མིང་ཡོད་པ་སོགས་རྩལ་དུ་བཏོན་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་ལུགས་འདིས་ཀྱང་ཁོང་གིས་སྣེ་བཏོག་གི་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ཡོང་གི་འདུག གང་ལགས་ཤེ་ན་ཡིག་ཆ་དེ་འདྲ་མེད་ཟེར་གྱི་ཡོད་མ་རེད། དེ་ཤོག་ཐོག་གི་རི་མོ་གཞན་ལ་སྟོན་རྒྱུ་རེད་ནང་དོན་དེ་ལྟར་མིན་པ་ཡིག་ཐོག་ཚུན་ཆད་ལ་ཡོད་པར་གསལ་བོ་གསུང་སོང་བས་དེ་འདྲ་གསུང་བ་ཉན་མཁན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་གསལ་བོ་འདྲ་ཞིག་མཐོང་སོང་། དེར་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་ཐེབས་རྩ་ཁང་གི་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ལ་ཡོད་པའི་༢༠༡༦་ལོའི་ཡིག་ཆའི་ནང་དུ་“མ་འོངས་པར་འདི་རོགས་དངུལ་ལ་ཁ་སྒྱུར་རུང་བ་ཡིན”་ཞེས་༢༠༡༦་ལོ་ནས་གསལ་བོར་བཀོད་འགོ་ཚུགས་ཟིན་ཡོད་ན་ཡང་ཁོང་གིས་དེ་ཟུར་ཙམ་ཡང་གསུང་མ་སོང་།
འདིར་ང་རང་གི་འཆར་སྣང་ཞིག་བར་དུ་བཅུག་པ་ཡིན་ན་ཚོགས་ཟུར་ལགས་ཀྱིས་གནང་ལུགས་དེ་སྡུག་ན་བོད་གཞུང་ལ་བསམ་གནག་བྱས་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་འདུག་ལ། གལ་སྲིད་དེ་མིན་རུང་དགོས་དོན་ཡེ་ནས་མེད་པའི་དོན་མེད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་བཟོས་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་ཚོགས་ཟུར་ལགས་ཀྱིས་གསུང་པ་བཞིན་སྤྲོད་བསྡད་ཅིག་གསལ་བཞག་པ་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཆ་གཞན་ག་འདྲ་ཡོད་དམ་སྙམ། ནམ་ཞིག་ཐེབས་རྩ་ཁང་ནས་རྩིས་བསུབ་བཏང་བའི་ཉིན་མོ་ནས་རང་ངོས་ནས་ཀྱང་སྤྲོད་བསྡད་དེ་བསུབ་ཆོག་ཆོག་ཅིག་མིན་ནམ་སྙམ། ཡང་ན་ལོར་དེར་ས་ཡ་༡་༥་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཁྲལ་མང་པོ་ཞིག་སྤྲོད་དགོས་པར་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་སྲིད་དམ་ཡང་སྙམ། མ་གཞི་སྤྲོད་མི་དགོས་པར་སྤྲོད་བསྡད་ཅིའི་ཕྱིར་གསལ་དགོས་སམ་ཡང་སྙམ།
འདིར་ཆ་མི་མཚུངས་པ་གཅིག་ཡོད་པ་ནི་བཀའ་ཤག་གི་ཡི་གེར་དོན་གཅོད་ཀྱིས་བུ་ལོན་དེ་“རྩིས་ཞིབ་སྙན་ཐོར་འགོད་དགོས”་ཞེས་གསུང་ཡོད་པར་གསལ་བ་དང་། ཚོགས་ཟུར་ལགས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གསུང་མེད་ཅེས་ཁས་བླངས་མི་འདུག འདིར་གཅིག་བདེན་པ་མིན་དགོས་ཀྱང་སུ་བདེན་ངས་མི་ཤེས། འོན་ཀྱང་བདེན་པ་མིན་པའི་གསལ་ཁ་མ་ཐོན་བར་དུ་བདེན་ཁ་བཀའ་ཤག་འབུལ་དགོས་སྙམ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཚོགས་ཟུར་ལགས་ཀྱིས་གསུང་པ་ལྟར་དྲི་བ་དྲིས་པ་ཙམ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ལན་སྔར་ནས་བཏབ་ཟིན་ཞིང་། དེ་ཙམ་གྱིས་བཀའ་ཤག་གིས་བཀྱོན་ཡིག་གནང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་རེད་སྙམ།
དྲུག ནིའུ་ཡོག་ལ་དོན་གཅོད་ལས་བྱེད་གསར་བསྐོ་བྱེད་པའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་དེ་ཡང་བྱས་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་འདུག འདི་ལྟར་རང་འཚམས་ཀྱིས་བྱེད་པ་ནི་མི་འོས་པ་ཡིན་པ་མ་ཤེས་མདོག་མདོག་བྱེད་པ་ནི་རྦད་དེ་ཞལ་རྫུན་རེད། གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་གི་ནང་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་མྱོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་འདི་རིགས་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་རྒྱུན་ཤེས་ཤིག་རེད། ལྷག་པར་དུ་འཛིན་སྐྱོང་གིས་དགོངས་འཆར་དེ་ལ་ད་ལྟའི་ཆར་དགོངས་བཞེས་གནང་ཐབས་མི་འདུག་ཅེས་བཀའ་གསལ་བོར་བཏང་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་བཀའ་ལས་ལྡོག་ནས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེ་རྦད་དེ་ནོར་བ་གསལ་བོ་རེད། དེ་བཞིན་དོན་གཅོད་སྔོན་མའི་སྐབས་སུ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་ལ་འགྲུལ་མི་མཇལ་བར་ཡོང་མཁན་མང་པོ་མེད་སྟབས་ལས་ཀ་དེ་གནས་སྐབས་རིང་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ལ་ཡོད་མུས་སུ་ཟླ་བ་རེ་ཟུང་ཞིག་གི་ནང་དུ་བཀའ་ཤག་གིས་དེ་འདྲ་དགོས་གལ་ཅན་དུ་མི་གཟིགས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཁོང་གི་སྐད་ཆ་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་དོན་གཅོད་སྔོན་མའི་ཐག་གཅོད་དེ་ལྟར་མིན་པར་གསུང་བ་དམའ་མཐར་ཡང་གུས་ཞབས་མེད་པའི་བཀའ་མོལ་རེད།
བདུན། བླངས་དོར་བརྡ་སྟོན་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ཁོང་གིས་བཀའ་ཤག་གིས་གསར་གཏོད་རེད་ཅེས་ཁོང་གིས་རྩ་བ་ཉིད་ནས་ཤེས་ཀྱི་མེད་མདོག་སྟོན་གྱི་འདུག འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་ཐབས་ཡོད་མ་རེད། རྩ་ཁྲིམས་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚིག་རིས་ཇི་བཞིན་ཡོད་མེད་གང་ཡིན་རུང་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་ཀ་རྒྱུན་རིང་པོར་བྱས་མྱོང་མཁན་ཞིག་གིས་འདི་མ་མཁྱེན་པ་མི་སྲིད་པ་རེད། ལར་ནས་འདི་ལ་ཨིན་སྐད་དུ་Advisory Note ཞེས་འབོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་ཉེན་བརྡ་ཐ་མ་ཡིན་ན་དང་པོ་གཉིས་པ་ངེས་པར་དུ་ཡོད་དགོས་ག་ལ་ཡོད། འདིར་བགད་ཅིག་བསླངས་ན་ཉེན་བརྡ་ཐ་མ་མ་མཏོགས་མེད་པ་དེས་ཉེས་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་བསགས་ལོང་བྱུང་སོང་གསུང་གྲབས་ཡོད་དམ་ཞེས་ཞུ། ལྷག་པར་དུ་བྱ་སྤུ་གནོན་ཞེས་པའི་ཚིག་ཅིག་ཁྲིམས་ཡིག་གི་ནང་དུ་གསལ་མེད་ཅེས་གསུང་དགོས་དོན་མི་འདུག དེ་ལྟར་གསུང་པ་ནི་ངས་བྱ་སྤུ་གནོན་ཟེར་བ་རྩི་དགོས་དོན་མེད་ཅེས་གསུང་གྲབས་ཡོད་པ་འདྲ་ཞིག་འདུག གང་ལྟར་སྒྲིག་གཞི་གང་གི་ནང་དུ་ཡང་དེ་གསལ་མི་འདུག་པས་ཁུར་དགོས་དོན་མེད་མདོག་མདོག་གསུང་པ་དེ་ནི་ཁྱོད་རང་མི་རེད་མི་འདུག་གང་ལགས་ཤེ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་མིང་གི་ནང་དུ་མི་ཞེས་གསལ་མི་འདུག་ཅེས་གསུང་པ་འདྲ་བོར་མཐོང་། སྒྲིག་གཞི་ཐམས་ཅད་བྱ་སྤུ་གནོན་ཡག་པོ་ཡོང་བ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་ལས་དེ་ལས་ལོགས་སུ་བྱ་སྤུ་གནོན་ཞིག་མེད།
བརྒྱད། དྲུང་ཆེན་གནས་མཉམ་ཟླ་སྒྲོན་ལགས་ལ་ངན་བསླབ་མ་བརྒྱབས་པ་པའི་གསལ་ཆ་གང་ཡང་བཏོན་རྒྱུ་མེད་སྟབས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཁས་བླངས་པ་དང་། འདི་ནི་ཁོང་གིས་“འོས་བསྡུའི་འཁོན་འཛིན་གང་ཡང་མེད”་ཅེས་གསུང་བ་དང་། དོན་གཅོད་ལ་བསྐོས་ནས་བདུན་ཕྲག་འགའ་ཤས་ལས་འགྲོ་གི་མེད་པའི་སྐབས་ལ་བྱུང་བ་རེད། དོན་གཅོད་ལ་དངོས་སུ་ཐོན་ཁར་ཨ་རིའི་རོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་མཇུག་གནོན་བྱ་དགོས་པ་མེད་གསུང་བ་དེ་སྲིད་སྐྱོང་གིས་ཁོང་ལ་ཐོག་མ་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བཀོད་ཀྱང་། ལར་ནས་འདི་རྒྱུ་མཚན་ཏག་ཏག་ཡིན་གྱི་མ་རེད་ལ། གལ་སྲིད་ཡིན་ན་ཡང་ཡིད་ཆེས་རླགས་བཅུག་པའི་ལས་དེ་ཁོ་རང་གིས་དེའི་སྔོན་ནས་ཟླ་སྒྲོན་ལགས་ལ་ངན་བསླབ་བརྒྱབས་ནས་བྱས་ཟིན་འདུག
གཞན་ཡང་ཨ་རིའི་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་བཀའ་ཤག་ལ་སྐྱོན་བསྒྲགས་བྱས་སོང་ཟེར་བ་དེ་སྦུག་སྦུག་ཅིག་ལས་གསལ་བོ་མི་འདུག་ཅེས་ལན་བཏབ་མི་འདུག དེ་ནི་སྦུག་སྦུག་ཅིག་ཡེ་ནས་མིན་པར་ས་ཁུལ་གང་དུ་སྐད་ཆ་གང་བཤད་པ་དེ་དག་དྲ་ཐོག་ལ་མེད་ན་དྲ་ཐོག་ལ་བཞག ཡོད་ན་དེ་དག་གི་དྲ་སྣེ་ཚང་མ་དྲངས་ནས་ཁུངས་སྐྱེལ་ལས་སླ་བོར་བྱེད་ཆོག་ཆོག་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ལྟར་གནང་མ་སོང་། དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་དེ་ཡང་ཁས་བླངས་བ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། གལ་སྲིད་ངོ་མ་དེ་འདྲ་ཡིན་ན་འདི་ཡང་མ་འོས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། ཞིབ་ཏུ་བསམ་སྐབས་ད་ལན་གྱི་ངོ་རྒོལ་གྱི་ཟིང་ཆ་འདི་དག་ཁོང་གི་བྱ་བ་འདི་ལས་བྱུང་བ་མིན་ནམ་སྙམ། ལྷག་པར་དུ་ཉེ་ཆར་ཨ་རི་ལ་གསུང་བའི་ཁོང་གི་གསུང་དུམ་བུ་ཞིག་དྲ་ཐོག་ན་འགྲོ་བཞིན་འདུག་པ་དེས་བཀའ་ཤག་གིས་གསུང་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་དཔང་བྱས་པ་འདྲ་བོ་ཞིག་འདུག
གསུམ་པ། གསལ་བཤད་འདིའི་མཇུག་སྡོམ།
ད་ལན་གྱི་དོན་རྐྱེན་འདི་ལ་བལྟ་མཁན་གཉིས་ཡོད་པར་བསམ་ཆོག དེ་གཉིས་ནི་བློ་མིག་དང་སྤེན་མིག་གཉིས་རེད། དོན་ཚན་བཅུ་སོགས་ནི་བློ་མིག་ལས་མཐོང་བའི་བདེན་དོན་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཚེས་༥་ཉིན་གྱི་གསལ་བཤད་འདི་སྤེན་མིག་གིས་མཐོང་བའི་བདེན་དོན་དེ་རེད། མིག་འདི་གཉིས་ཀྱིས་རང་རང་གི་ཁྱབ་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་ཞིག་མཐོང་མི་ཐུབ་ཅིང་། ང་ཚོས་དེ་ལས་བརྒལ་ནས་བལྟ་ཐུབ་དགོས། འོ་ན་འགལ་བ་ལྟག་སྤྲོད་ཆགས་པའི་དོན་དག་དེ་ཚོ་ལ་བདེན་ཁ་གང་ལ་སྦྱིན་དགོས་སམ་ཞེ་ནཿ བདེན་པ་མིན་པའི་ར་འཕྲོད་གསལ་བོ་མེད་ན་བློ་མིག་ལ་བདེན་ཁ་ཙམ་སྦྱིན་དགོས་སྙམ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ནི་བློ་མིག་འདི་བློ་མིག་གཅིག་བུ་མ་ཡིན་པར་དེ་ལ་མི་དྲུག་གི་མིག་བསྣན་ནས་མཐོང་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པས་ནོར་བའི་ཆ་ཅུང་ཟད་ཉུང་ཤས་ཆེ་བ་དང་། བློ་མིག་འདི་དང་ལྷན་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་འབྲེལ་ཡོད་སྟབས་དེ་ལ་ཆ་འཇོག་ཙམ་བྱེད་འོས། འོན་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་དང་དཔང་རྟགས་ཡོད་ན་སྤེན་མིག་ལ་བདེན་ཁ་ལོས་སྦྱིན།
སྤྱིར་ན་ད་ལན་གྱི་ཟང་ཟིང་འདི་མདོག་ཉེས་པོ་ཞིག་དང་། གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་ན་ཉེན་ཁ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་ཚབ་ཆེན་པོ་ཞིག་མིན་པ་མ་ཟད། བཟང་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན་མང་གཙོ་ལག་སྟར་ཡག་པོ་ཞིག་གི་རྣམ་པ་ཡིན་ཆོག་པ་དང་། བཀའ་ཤག་གི་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན་འདི་ནི་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་སྲིད།
འོན་ཀྱང་བོད་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་འདི་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་དགོངས་ན་ནི་འདིའི་འབྱུང་རྐྱེན་གཙོ་བོ་རྩ་དོན་གླིང་གི་ཚོགས་མི་རེ་ཟུང་དང་ཚོགས་ཟུར་ཁོང་རང་ཡིན་པ་འདྲ་ཞིག་མཐོང་། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་གིས་“གལ་སྲིད་བཀའ་ཤག་གིས་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་གསལ་བོ་བཟོས་པའམ་ཡང་ན་ཚིག་སྒྲུབ་དང་པོ་མེད་པ་བྱས་ནས་ཉི་མ་འདི་ནས་ལས་འཚམས་འཇོག་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཤག་གིས་གསུང་ཡོད་ན་མང་ཚོགས་ནང་ལ་འཁྲུག་རྐྱེན་ཡོང་གི་མ་རེད”ཅེས་གསུང་བ་འདི་དོན་ལ་རྩ་བ་ནས་མི་གནས། ཁོང་གིས་གསུང་པ་ལྟར་རྒྱུ་མཚན་མ་བཀོད་པར་ཁོང་ལ་ལས་འཚམས་བཞག་བཅུག་ཡོད་ན་ཁོང་གིས་“ང་ལ་ལས་འཚམས་བཞག་གསུང་འདུག རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་བགྲངས་མི་འདུག”་ཅེས་མི་མང་ལ་སྒྲོག་ངེས་རེད། དེ་ནས་ཁ་སྔོན་མི་དེ་དག་གིས་ཟིང་སློང་བ་ངེས་གཏན་རེད།
ཁ་སང་ཟིང་ཆ་སློང་རྐྱེན་གཙོ་བོ་གཅིག་ཀྱང་ཁོང་རང་གི་གསུང་བཤད་དུམ་བུ་ཞིག་སྟེ་“ང་མི་གཅིག་རེད། སྤྱི་བ་གལ་ཆེ། ཕྱོགས་ཚང་མས་འཁྲུག་མ་ཐེབས་པ་བྱེད་རོགས”་ཅེས་ཤུགས་ལ་བཀའ་ཤག་གིས་ང་ལ་དྲང་པོ་བྱས་མ་སོང་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཅན་གྱི་གསུང་དུམ་བུ་དེ་ཚོ་ལ་ཐུག་ཡོད། གལ་སྲིད་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཁོང་གིས་གསུང་སྟངས་གཞན་པ་ཞིག་གསུང་ཡོད་ན་ད་ལན་གྱི་མི་དེ་དག་གི་ཟིང་ཆ་དེ་འདྲ་མ་ཡོང་བ་སྲིད་པ་ཞིག་རེད་སྙམ།
མཐའ་དོན་ད་ལན་གྱི་གསལ་བཤད་འདིས་ཁོང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་སྲིད་སྐྱོང་ལ་སྐྱོན་ཁོ་ན་དང་། ཚོགས་ཟུར་ལ་ཡོན་ཏན་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་མཐོང་འདོད་མེད་མཁན་དག་དང་། འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་ཆ་རྒྱུས་མེད་པའི་རིགས། དེ་བཞིན་དོ་སྣང་ཞིབ་ཚགས་མི་བྱེད་པའི་མང་ཚོགས་དཀྱུས་མ་ཁག་ཅིག་བཅས་ཀྱི་ངོར་བདེན་པ་འདྲ་བའི་མཐོང་བའི་ཚུལ་ཞིག་རྒྱུན་རིང་ཙམ་ལ་གནས་ཀྱི་རེད་སྙམ། འདི་ནི་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་མི་གྲངས་ཅུང་ཟད་ཇེ་མང་དུ་སོང་བ་དེས་ཀྱང་མཚོན་ཐུབ་པར་སྙམ། གང་ལགས་ཤེ་ན་གསལ་བཤད་འདི་གླེང་རྙོག་འདིར་འབྲེལ་བའི་གསུང་བཤད་ཐ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱས་བཤད་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ། ཤོག་ཐོག་ལ་མ་ཡིན་པར་མི་རང་གིས་ཚོར་བ་དང་འབྲེལ་ནས་ཐད་ཀར་བཤད་པ་ཡིན་སྟབས་ཤོག་ངོས་གཉིས་ལས་མེད་པའི་སྐྱོན་འཛུགས་དེ་ལས་ནུས་པ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། མ་ཟད་བཀའ་ཤག་གི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཚོགས་ཟུར་མཆོག་གི་གསུང་གི་ནང་ནས་ཆ་མ་ཚང་བ་དང་འགྲེལ་ལོག་ཏུ་གྱུར་བའི་རིགས་དེ་མུར་འཇོག་པ་ལས་དེ་དག་ལ་དག་བཅོས་སོགས་གནང་བར་ཕེབས་ཀྱི་མ་རེད། དེའི་ཕྱིར་ད་ལན་གྱི་ཚོགས་ཟུར་ལགས་ཀྱི་གསུང་དེ་ཐ་མའི་ཚིག་ལྟ་བུར་གྱུར་བའི་ཁེ་ཕན་ཞིག་འཐོབ་རྒྱུ་རེད་དོ།


text:
བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་ལ་གཞས་སྐོར་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
རྔ་བ་ཀུན་བཟང་།
A Brief Discussion on ‘la gzhas’ Appearing in the Tibetan literature
{ ནང་དོན་གནས་བསྡུས } འཛམ་གླིང་གི་རྩེ་མོ་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཆུ་བོའི་འགོ་ཁུངས་སུ་གནས་ཆགས་པའི་མཐོ་སྒང་གི་བོད་མི་རིགས་འདི་ནི། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་བ་ཆེས་སྔ་ཞིང་ཡ་ཐོག་ཤེས་རིག་གི་ལ་གཞས་སྒྱུ་རྩལ་བརྩེ་དུང་རྩོམ་རིག་དང་། གེ་སར་དཔའ་བོའི་གཏམ་རྒྱུད་སྒྲུང་གླུ་ཡི་བང་མཛོད་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་ལེགས་སྦྱར་རྩོམ་རིག་གི་སྒྲ་སྒྱུར་ཆེས་སྔ་བ་དང་། མགུར། གླུ། ལྡེའུ། ཆང་གཞས། ཤགས། ལྷ་མོ། བཤད་པ། འབེ་དཀར་སོགས་དམངས་ཁྲོད་སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཆེས་མང་བ། ལྷག་པར་དུ་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་འཚོ་བའི་གཏིང་ཟབ་ས་རུ་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་མོའི་མཛེས་པ་དང་། རྩོམ་རིག་གི་གཉུག་མའི་སྒྱུ་རྩལ་སེམས་ཁམས་གཉིས་གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་ཆགས་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་མངོན་གསལ་ཡོང་སླད་དུ་ཡིན་ལ།ངག་ཐོག་གི་དམངས་གླུ་དེ་དག་ནི་བོད་གདོང་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས། ལ་གཞས་དེ་ཀྱང་ཕོ་མོ་ཕན་ཚུལ་བར་ན་བརྩེ་དུང་གི་ས་བོན་འདེབས་སའི་ལུས་སེམས་ཀྱི་འཚོ་བ་མཚོན་པའི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་ངོ་མཚར་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།
{ གནད་ཚིག } ལ་གཞས་བྱུང་བ། བརྗོད་བྱ་དོན། རྗོད་བྱེད་ཚིག། རིགས་དགར་ཚུལ།
ས་བཅད་དང་པོ ༽ ལ་གཞས་ཀྱི་བྱུང་བ་ལ་དཔྱད་པ།
དེ་ཡང་ལ་གཞས་ནི་ཐོག་མར་སྐད་ཆའི་ངག་རྩལ་གྱི་ཆར་གཏོགས་པ་ནས། དེ་དང་མི་གཉིས་དབར་ལ་གསར་རྩོམ་གྱི་ཐུན་མིན་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཆགས་པ། འབྲེལ་ལམ་དེ་ཡང་སྒྱུ་རྩོམ་གྱི་ཚད་མཐོ་བའི་རྣམ་པར་འཕོ་འགྱུར་རིམ་པར་བྱུང་བ་ནས། མིའི་སེམས་ཁམས་ན་འཕྲོ་འདུ་བྱེད་པའི་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་གི་ཚོར་འདུ་ཤུགས་དྲག་ཏུ་གཡོ་བ་བརྒྱུད། སྒྱུ་རྩལ་དང་མཛེས་རྟོག་གི་གཏན་ཚིགས་རིམ་བཞིན་གོང་མཐོར་ཕྱིན་ཏེ། སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་རིག་གི་མ་ཡུམ་ལ་གཞས་སྙན་ཚིག་རིག་པ་འདི་ཡང་རྩོམ་རིག་གི་མ་ལག་ཆེས་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད། མ་ཟད། ལ་གཞས་ལ་དམིགས་གསལ་གྱི་དུས་རབས་དེ་དང་ཡུལ་དེ་ན་ཐོག་མ་བྱུང་འདུག་ཅེས་ཁ་གསལ་མེ་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་དམངས་གླུ་ལ་གཞི་མཚོན་ནས་བཤད་ན།  > ལས། “བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྔ་བ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་སྐུ་རིང་ལ། གཏམ་རྒྱུ་དང་། སྒྲུང་རྒྱུད། སྡེབ་སྤྱོར། བཀའི་ཀུགས། བྲོ་གར། གླུ་གཞས། ཤོད་རྩེད། རྩེད་འཇོ་སོགས་བྱུང་”[1]ཡིན་ཞེས་བཀོད་ཀྱང་། ཏུན་ཧོང་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ནང་གི་སྤུ་རྒྱལ་ཐོག་མ་གཉའ་ཡི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཡིག་ཆ་གཞན་ལ་རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་ཀྱི་གཞས་དང་གླུ་སོགས་ལ་ཁ་གསལ་མེད། རེད་དེ། ཡེ་གདོད་མའི་དུས་ནས་མི་མང་དཀྱུས་མའི་ཁྲོད་དུ་དམངས་རིགས་ཀྱི་གླུ་དང་གར་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་པ་ངས་བརྗོད་ཅི་ལ་དགོས།དེ་ཡང་དཔེར་ན། སྲིད་པའི་མི་ཆོས་བརྗོད་པའི་དམངས་གླུ[2]་དང་། དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་བརྗོད་པའི་མགུར་གླུ[3]། དཔའ་བོའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྒྲུང་གླུ། རང་བསྟོན་གཞན་སྨད་བརྗོད་པའི་གླུ་ཤགས[4]། ཁ་བརྡ་བསླབ་བྱ་བརྗོད་པའི་ཨ་རྩེད[5]། ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུང་བརྗོད་པའི་ལ་གཞས་ལ་སོགས་མི་རིགས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ན་ཆེས་སྔ་བའི་སྒྱུ་ཙལ་གྱི་རྣམ་པ་མཚོན་པའི་རིགས་དུ་མ་ཞིག་སྐད་ཆའི་སྒྱུ་རྩལ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ནས་བྱུང་ངོ་།
ས་བཅད་གཉིས་པ། ༽ ལ་གཞས་ཀྱི་གོ་དོན་ལ་དཔྱད་པ།
གླུ་གར་གྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་གྲགས་པའི་ལ་གཞས་ཞེས་པ་ནི་བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ལས་ཨ་མདོའི་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ཕོ་མོའི་མཛའ་བརྩེ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་གླུ་གཞས་ཤིག་ཡིན་ལ།མིང་གཞན་ལ་“ལ་ཡེ” “ལ་གླུ”།[6] “རི་གླུ”་ཡང་ཟེར། མིང་དེ་དག་བརྗོད་དོན་ཡང་རྩ་ཐང་ཡངས་མོའི་འབྲོག་ས་ན་ཕོ་མོ་རྣམས་རྟ་ནོར་ལུགས་གསུམ་འཚོས་དུས་རྫ་རི་དང་ལུང་རི་རྒྱུད་ནས་རི་ཕ་རོལ་ཚུལ་རི་བྱེད་བསྡད་ནས། རང་གི་སེམས་སོང་རོགས་ལོ་ལ་དགའ་བའི་ཉམས་མཚོན་པའི་གླུ་དབྱངས་ལེན་བཞིན་ཡོད་པས་ལ་གཞས་ཞེས་མིང་བྱུང་ཉམས་སོ།
ད་དུང་།  > ལྟར་ན། “ལ་གཞས་ནི་སྡེ་བའམ་ཁྱིམ་ཚང་རིང་དུ་གྱེས་པའི་རི་མགོ་དང་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་འཚོགས་སར་སྐད་ངག་འགྱུར་ཁུགས་ཀྱི་དབྱངས་ལ་དྲངས་ནས་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུང་བརྗོད་ལ་གོ”།[7]  > ལས་“ལ་གཞས་ནི་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་གི་ཕུ་ནུ་མིང་སྲིང་དང་ངོ་སྲུང་བའི་མི་རྣམས་མཉམ་དུ་འཛོམས་དུས་སུ་བླངས་མི་ཆོག་པ་དང་ངོ་མི་སྲུང་པའི་ཕོ་མོ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལ་དགའ་བས་དབང་གིས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བཤད་པའི་བཙོག་གཏམ་མང་པོ་རིམ་གྱིས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བ་བརྟེན་ནས་འདོད་པའི་བརྩེ་དུང་མཚོན་པའི་ལ་གཞས་བྱུང་བ་ཡིན།”[8] ལྷག་པར་ཏུ་ལ་གཞས་དེ་ཕོ་མོ་གཉིས་ཐོག་མར་ཐུག་དུས་སུ་རྩེ་འགོ་ལེན་པ་དང་།འགྲོགས་པ།བར་དུ་མཐུན་པའི་སྐོར།རྗེས་སུ་བྲལ་བའི་སྐོར།ཡང་ན་འགལ་བའི་སྐོར་སོགས་མི་མེད་ལུང་སྟོང་དང་སྡེ་བ་ཁྱིམ་ཚང་མེད་ས།རྫ་མགོ་རི་མགོ་དང་ལ་ལུང་དུ་བླངས་ན་སེམས་སྤྲོ་ཞིང་སྣང་བ་སྐྱིད་ལ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་ཕྱུག་པའི་རིགས་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
ས་བཅད་གསུམ་པ། ༽ ལ་གཞས་ཀྱི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཁྱད་ཆོས།
གོང་དུ་བརྗོད་པར་ལྟར། ལ་གཞས་ཀྱི་ནང་དོན་ནི་འདོད་པའི་བརྩེ་དུང་སྟོན་པ་གཙོ་ཆེ་ཡང་བརྗོད་བྱ་གཞན་འགའ་རེ་ཡང་འདུག།།དཔེར་ན། དམངས་ལ་བསླབ་བྱ་བརྗོད་པ་དང་།ན་མཉམ་ལ་ལས་འབྲས་བཤད་པ།གོང་འོག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་བསྟན་པ་སོགས་དུ་མ་ཞིག་འཛོམས་ཡོད།དེ་ཕྱིར་ལ་གཞས་ཀྱི་ནང་དོན་ཆ་ནས་གཙོ་ཆེ་ཆུང་དབང་ནས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད། མདོར་ན། ལ་གཞས་ནི་གཙོ་བོ་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུང་མཚོན་པའི་ཚིག་སོར་བཅུད་ལྡན་རྣམས་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གི་ཚུལ་དུ་དབྱངས་སུ་གྱེར་བའི་མཛའ་གཞས་ཀྱི་རིགས་ཤིག་ལ་གོ་དགོས་སོ།
༡༽ རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཁྱད་ཆོས།
ལ་གཞས་ནས་ཨ་མདོ་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བས་རྗོད་བྱེད་ཚིག་དུ་མ་ཞིག་ཨ་མདོའི་ཁ་སྐད་ནང་དུ་ཡོད་པ་དེའི་ལ་གཞས་ལ་ཆེས་དམིགས་བསལ་གྱི་ནུས་པ་དང་སྒྱུ་རྩལ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།ལྷག་པར་ཏུ་སུམ་རྟགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་ཕྲད་མང་ལ་དེ་དག་ཡང་ནོར་བ་དང་བཅོས་རུང་བ་ཞིག་མིན་དེ། གདོད་མིའི་མི་རིགས་ཀྱི་ངག་རྩལ་རང་བཞིན་གྱི་རིག་གནས་ནི་ཆེས་དཱངས་གཙང་ཞིག་དང་བཅོས་ལྷད་མེད་པའི་རིག་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ལ་མཐོང་ཆེན་དང་དཔྱད་གཞི་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་རྩིལ་དགོས་པས།གཤམ་ལ་རེ་འགའ་ཡི་དཔེ་བཀོད་ཡོད།
༤༽རྗོད་བྱེད་ཁྱད་ཚིག་གི་ཁྱད་ཆོས།
ཡེ་གདོད་མིའི་ངག་རྩོལ་ལ་གཞས་ཁྲོད་དུ་སྣང་བའི་ཁྱད་ཚིག་དག་ནི་བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་དང་རྩོམ་རིགས་ཀུན་གྱི་རྣམ་པ་མཛེས་པ་བསྟོན་བྱེད་ཀྱི་གཞི་མ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ལ། ཁྱད་ཚིག་དེ་དག་ལ་ཆེས་མཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ནུས་པ་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པས། དེང་རབས་སྙན་ངག་དང་རྩོམ་གང་གི་ཆ་ནས་ཕན་ཐོག་ཆེ་བའི་ཚིག་ཁྱད་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། དགུང་ཨ་སྔོན། སྤྲིན་དཀར་དམར། དགུང་ཉི་ཟླ། རྫ་ཁྲ་ཡག། རྩ་རྩི་ཏོག། རྫ་བྲེ་སེར། ཁྱིམ་གནས་ཁང་། ཡུལ་ཕྱོགས་བཞི། ཆང་བདུད་རྩི། རྐྱང་དར་མ། རྩལ་བང་ག། འབྲོང་བྲེ་སེར། སྟོད་རི་རྒྱལ། གླུ་གར་རྩེ། ལྷ་བླ་མ། གླུ་མཆོད་པ། དགྲ་བདུད་དཔུང་། ཟས་ཞིམ་པོ། མ་སྲུ་མོ། མགྲོན་བརྒྱ་སྟོང་། ཞིང་ཆུ་མ། ཤིང་ནགས་ཚལ། བྲག་ཟུར་གསུམ། འབངས་མི་སེར། མ་བུ་མོ། ས་དོག་མོ།སྨད་མཐའ་ཡས། ནགས་ཙན་དན། གཡང་འབྲི་མོ། མཛོ་ཁྱུང་དཀར། དར་དཀར་པོ། གོས་ལྗང་སྨུག ། ནགས་རྒྱ་རྫོང་། བྱ་ཐང་དཀར། ཁ་ཡ་ན་ཟླ། ནང་མེས་རྒྱལ། འབངས་མི་རིགས། སྟག་ཤ་ར། ལམ་སྐྱ་མོ། རོགས་ཆུང་ལོ། ས་སྡེ་ཆེན། འདང་རྒྱབས་ན། ལོབས་སོང་ན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་ཚིག་དག་ནི་ལ་གཞས་ཡི་ཆེས་མཐུན་མོ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་ཆགས་ཡོད་ལ། ཁྱད་ཚིག་དེ་དག་གི་ལ་གཞས་ལ་ནུས་པ་དམིགས་གསལ་ཞིག་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་སྐྲུན་ཐུབ་པ་བརྗོད་ཅི་ལ་དགོས།
ས་བཅད་ལྔ་པ། ༽ ལ་གཞས་ཡི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས།
༡༽ ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུང་མཚོན་པ།
སྤྱིར་ལ་གཞས་ལ་མཚོན་ན་ཆེན་པོ་རྣམས་བསྟོད་པ་དང་། དམན་པ་རྣམས་སྨད་པ། མཉམ་པ་རྣམས་འགྲན་ཚིག་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། བརྗོད་བྱའི་ཆ་ནས་གླུ་དང་། ཁེད། གཏམ་དཔེ། གནའ་གཏམ། བྱིས་གླུ། ཆང་གཞས་ཀུན་ལ་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བས་གཙོ་བོ་དྭངས་གཙང་ལྷད་མེད་ཀྱི་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུང་མཚོན་ནོ། བརྩེ་དུང་དེ་ཡང་། སྙན་མོ་ངག་གི་སྒྱུ་རྩལ་ལམ་ནས་ཕན་ཚུལ་ཁ་བརྡ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ‘‘མ་བུ་མོ་སྙིང་ལ་རྗེ་བོ། ། རྩེ་བཏང་ན་ན་ཟླའི་རྒྱན་རེད། ། བཅོས་བཏང་ན་དམར་ཆུང་སྲོག་རེད། ། རོགས་འདང་ཆེན་ཡིན་དོན་དེ་རེད། ། སྡེ་ཆེན་པོ་ནོར་བུའི་གདན་སྟེང་ནས། །རོགས་ཆུང་ལོ་བསམ་པའི་དོན་འགྲུབ་རེད། ། ཞག་ཉིན་མཚན་མེད་ལ་མི་ཐུག་ཀི། ། ཞག་ཉིན་མཚན་མེད་ལ་མ་ཐུག་ན། ། རོགས་དྲན་ནི་ཉི་མ་མི་ཆོད[9]་ཀི། །„ ཅེས་ལ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལང་ཚོའི་མེ་ཏོག་དགུང་ལ་དར་བའི་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་དག་གི་བཅོས་མིན་གྱི་བརྩེ་དུང་མཆོན་པ་བྱས་ཡོད།
༢༽ ཡུལ་ལྗོངས་དང་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ཤེས་ཚད་མཚོན།
དེང་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་རྣམ་པ་གཞན་པས། སྐབས་དེ་དུས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལྗོངས་དང་མི་མང་བར་ལུས་སྲོག་གི་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཡོད་ལ། ལ་གཞན་དེ་དག་ཁྲོད་དུ་ཡང་རི་མགོ་ནམ་ལ་གཟིག་པའི་རྗ་རི་དང་། དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ་འདྲ་བའི་གངས་རི། མཐའ་ཡས་མུན་མཐའ་མེད་པའི་མཚོ་དང་ཚེའུ། སྔོ་སེར་དཀར་དམར་འབྲེལ་བའི་རྩྭ་ཐང་དང་མེ་ཏོག ། སྙན་མོའི་ངག་དབྱངས་བཟང་བའི་བྱ་དང་བྱིའུ། མི་རིགས་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ལྡན་པའི་རྟ་ནོར་ལུག་སོགས་ཀྱི་དཔེར་རུ་བཀོད་པ་དེ། གཅིག་ནི་མཛེས་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་པ་དང་། གཉིས་ནི་སྔར་ནས་མི་རིགས་དེ་ལ་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ཤེས་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བ་ཡང་མངོན། དཔེར་ན། ‘‘དགུང་ཨ་སྔོན་དཀྱིལ་གི་ཉི་མ། ། ནངས་སྔ་མོ་ཚང་ནས་ཤར་དུས། ། དགུང་སྔོན་པོ་དཀྱིལ་གི་རྒྱལ་རེད། ། དགོས་ཕྱི་དྲོ་ནུབ་ནས་འགྱ་དུས། །
ས་མུན་ནག་འཐིབས་ཀི་གཞི་རེད།། མཛོ་ཁྱུང་དཀར་གསེར་ར་བརྗེ་དུས། ། མཛོ་མི་དྲན་ཟེར་ནོ་རྫུན་རེད། ། མཛོ་ཁ་མང་བཙོང་གི་དེ་རིང་། ། མཛོ་རིག་འདྲ་རིག་ན་དྲན་གི། ། སྒ་རིག་འདྲ་རིག་ན་སྨྲེང་གི། „ [10]
༣༽ མི་རིགས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་མཚོན་པ།
ཆེས་མཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླུ་གཞས་གང་ལ་ཁྱད་ཆོས་མང་ལ། ལ་གཞས་ལ་མཚོན་ན་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུང་ཙམ་མ་ཡིན་པར་དེ་དག་གི་མི་རིགས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་དང་མི་རིགས་ཀྱི་གཤིས་ཀ་བརྗོད་བཞིན་ཡོད་དེ། བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་དག་ནི་ལས་ལ་བཙོན་ཞིང་གཡོ་སྒྱུ་ཆུང་ ། གཞན་ལ་བརྩེ་ཞིང་དམངས་ལ་གུས་པ། གཞུང་རྒྱུད་མདའ་ལས་དྲང་བ། ངང་རྒྱུད་བལ་ལས་འཇམ་པ། སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་བློ་རྒྱལ་ཡངས་བ་སོགས་ཚིག་སྐམ་ཙམ་མིན་པར་གདོང་མའི་ལ་གཞས་ཁྲོད་ན་གསལ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན ‘‘ཕོ་ང་ཚོ་འཛམ་གླིང་ཉི་མ་བྱེད། ། མ་ཁྱོད་ཚོ་ཉི་མའི་དྲོད་ཁུལ་བྱོས། ། ནང་སྔ་སེ་ཉི་འོད་མཉམ་འཆར་བྱེད། ། དགོང་ཕྱི་དྲོ་ཉི་འོད་མཉམ་ནུབ་བྱེད། ། སྤྲིན་ནག་པོ་ནམ་ཡོང་མི་ཤེས་གི ”ཞེས་དེའི་ཕོ་མོ་ཕན་ཚུལ་བར་ན་ཡ་རབས་ཚུལ་ལྡན་གྱི་མཛའ་མཐུན་སྐྲུན་ཐབས་བྱེད་པ་དང་། ‘‘ རོགས་ཆུང་ལོ་དུང་གི་ལོ་སྒོ་ཅན། ། ཁྱོད་རིག་དུས་ཐུག་ན་ལོས་འདོད། ། ས་དེང་སང་བཟའ་བའི་[11]ཁྲིམས་འགོ་ན། ། ཚིག་སྙན་མོ་བཤད་ཀི་དབང་ཆུང་རེད། ། རོགས་ཡང་ཡང་ཐུག་རྒྱུ་དཀར་མོ་རེད” ཞེས་པ་བརྗོད་འདོད་ན་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་དག་གི་རང་གི་བཟའ་ཟླ་ལ་གུས་པ་དང་གཡོ་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་དེའི་ཁྲོད་ནས། དེང་རབས་ཕོ་མོ་དག་གི་ཁྲེལ་མེད་ལུགས་མེད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་ཨེ་མ་ངོ་མཚར་ཆེ་འོ།
ས་བཅད་དྲུག་པ། ལ་གཞས་་ཀྱི་རིགས་དགར་ཚུལ།
གོང་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་ལ་གཞས་ལ་དུས་དང་ཡུལ། མི། སྤྱི་ཚོགས། སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལ་གཞས་ལ་རིགས་མང་ཞིང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད། དེའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཆ་ནས་རིགས་མི་འདྲ་བ་བཅུ་གསུམ་ཙམ་ཞིག་དབྱེ་ཆོག་སྟེ། ༡རྩེ་མགོ་ལེག་པའི་ལ་གཞས་དང་། ༢ རོགས་འདེབས་པ། ༣རོགས་འགྲིགས་པ།
༤ཞེ་མཐུན་པ། ༥དམ་བཙའ་བ། ༦ཞེ་ཆགས་པ། ༧ རོགས་དྲན་པ། ༨ སེམས་སྨྲེ་བ། ༩ ཞེ་སྡུག་པ། ༡༠རོགས་འགལ་བ། ༡༡ ལབ་ལེན། ༡༢ཁ་འབྲལ་བ། ༡༣བདེ་མོ་འཇོག་པ་སོགས་ཚིག་བཅད་ལྷུན་སྤེལ་མའི་ལུག་ཀྱི་ཆ་ནས་བརྗོད་བྱ་རིགས་སྣ་འཛོམས་ཤིག་དབྱངས་རྟ་སྣ་ཚོགས་ཐོག་ནས་ཁེར་ལེན་དང་། མཉམ་ལེན། དྲི་བ་དྲི་ལན་གྱི་ལེན་པའང་ཡོད་པ། དེ་དག་ཁྲོད་ནས་གྲགས་ཆེ་བ་བཞི་ཙམ་ལ་དཔེར་བཀོད་ན།
༡༽ རོགས་དྲན་པའི་ལ་གཞས།
རོགས་དྲན་པའི་ལ་གཞས་ནི་ཕོ་མོ་ཕན་ཚུལ་གཅིག་སེམས་གཅིག་ལ་མཐུན་ཀྱང་།སྤྱི་ཚོགས་དང་།ཕ་མ་།གྲོགས་དང་གྲོགས་མོ་སོགས་ཀྱི་བཙན་དབང་ཁྲོད་ནས་ཁ་ཁར་བཏང་སོང་བ་འམ་ཡང་ན་ལས་དབང་གི་གཅིག་མཐུན་མེད་སོང་བའི་གདུང་དབྱངས་ཀྱི་གླུ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཕྱོགས་གཞན་ནས་སྔོན་ཕན་ཚུན་ཕོ་མོ་གཉིས་ངོ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ན། འགོགས་ཡ་བཙལ་ནས་མ་རེད་པའི་སྡུག་ཡུས་བ་རོད་པའི་ཚུལ་གིས་དྲན་པ་དང་། ངོ་ཤེས་གཉིས་ཡུན་རིང་མ་འཕྲད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཕ་རོལ་པོ་ཇི་ལྟར་དྲན་པའི་སེམས་ཚོར་བ་བརྗོད་ཚུལ། དགུང་ཉི་མ་འདྲ་བའི་རོགས་ལོ་ཁྱོད།། སྡེ་གཅིག་ན་ཡོད་དུས་དགའ་སྣང་མེད།། སྡེ་གཞན་ལ་མག་པོ་འགྲོ་སོང་ན།། སེམས་བསམ་པ་འཁོར་ས་ཁྱོད་ལས་མེད།། རོགས་འུ་གཉིས་ཨ་འགྲིག་ཆ་འགྲིག་རེད།། ཆ་འགྲིག་པའི་སེམས་པ་སྙི་མོ་གཉིས།། དུས་སྐད་ཅིག་ཙམ་ལ་མེད་སོང་ན།། དྲན་དྲགས་པའི་སེམས་པ་མི་བཟོད་ཀི།།[12] སྟག་ཤ་ར་དུང་གི་སོ་སྒོ་ཅན།། ཕར་སོང་ན་སྡེ་བའི་རྒྱན་རེད།། ཕྱིར་ཡོང་ན་སྡེ་ཆེན་དཀྱིལ་རེད།། ཁྱེད་ཡོད་ན་རྩེ་རའི་བཅུད་རེད།། ཁྱེད་མེད་ན་ཀ་ལང་ཐང་རེད།།[13]
༢། རོགས་འདེམས་པའི་ལ་གཞས།
དེ་ཡང་གདོད་མི་སྐབས་སུ་ཕོ་མོ་ཕན་ཚུལ་བར་ནས་ལ་གཞས་བཏང་བཞིན་རང་གི་ཚེ་གྲོགས་འདེམས་སྲོད་ཡོད་པས། རོགས་འདེབས་པའི་ལ་གཞས་དག་ནི་རང་གི་འདོད་པ་ལྡར་ཚེ་གྲོགས་འདེབས་པའི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་སྟེ། དཔེར་ན། “ཁྱེད་ཞང་བཟང་ཚ་མོ་ཡིན་ན། ། ཚིག་སྙན་མོའི་མགོ་རྐང་ངས་སྒྲིག། ། ཚིག་བཤད་ཀི་སྟབས་ཀ་འགྲིག་ན། ། འགྲོགས་རྔ་མ་ཡུན་གིས་ངས་སྐྱོང་། ། དངུལ་དཀར་པོའི་རྣ་ལོང་ ཁྱོད་བྱོན། ། གཡུང་བྱུ་རུའི་རྒྱན་ཆ་ངས་འདོགས། ། བཏགས་བཏང་གི་ཉི་མ་ཞིག་ལ། ཚེ་གཅིག་གི་རྩེ་རོགས་ཉན་དགོས། ། [14]རྒྱུ་ནོར་བུ་ཅན་གྱི་རོགས་མི་དགོས། །ཐོབ་གོ་ས་ཅན་གྱི་མིང་མི་དགོས། ། སེམས་བསམ་པ་མཐུན་པའི་མི་ཞིག་ལ། ། ཚེ་གཅིག་གི་རྩེ་གྲོགས་བྱེད་འདོད། །།” [15]
༣། ཞེ་མཐུན་པའི་ལ་གཞས།
དེ་ཡང་ཞེ་མཐུན་ལ་གཞས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་མཐུན་པའི་རོགས་ལོ་བར་ན་བཏང་སྲོད་ཡོད་པའི་གླུ་གཞས་ཆེས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ།གླུ་གཞས་དེའི་ནང་ལ་གཙོ་བོ་དཔེ་དོན་གཉིས་རེ་ཐོག་ནས་ཕན་ཚུལ་ཞེ་མཐུན་གྱི་རྣམ་པ་གསལ་པོ་བསྟན་བཞིན་ཡོད་དེ།དཔེར།“ཤིང་གསོམ་དཀར་ཉག་ཕྲན་མདའ་མོ་གཅིག།།བྱ་གླག་མོ་སྒྲོ་དཀར་འདབ་མོ་གཉིས།།སྐྱེས་ཡུལ་མི་གཅིག་ཁ་ཁ་རེད།།གཞུ་མཆོག་དཀར་སྟེང་ནས་མཐུན་པ་རེད།།དོན།སྡེ་ཆེན་གྲོང་གི་བྱི་མོ[16]གཅིག།།སྡེ་མཐའ་སྐོར་གི་བྱི་ལི་གཉིས།།སྐྱེས་ཡུལ་མི་གཅིག་ཁ་ཁ་རེད།།ཚིག་སྙན་མོ་སྟེང་ནས་མཐུན་པ་རེད།།།” [17]གོང་གི་དཔེ་དོན་གཉིས་ལ་དཔྱད་ན་ལ་གཞས་དེ་གླུ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྙན་ངག་གཞུང་ལུགས་ལྡར་དཔེ་རྒྱན་དང་གཟུགས་རྒྱན་སོགས་དུ་མ་ལྡན་པའི་རིག་གནས་ཆེས་མཐུན་མོ་མ་ཡིན་པར་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་པོ་རེད།
༤། བདེ་མོ་འཇོག་པའི་ལ་གཞས།
ཡུལ་རིང་ཐུང་དང་།སྡེ་གོང་འོག།ལམ་རིང་ཐུང་།རྗ་ཕར་ཚུལ་སོགས་ལ་རང་གི་མཛའ་བོ་དང་མཛའ་མོ་འགྲོ་སྐབས་སུ་བདེ་མོ་དང་སྨོན་འདུན་ཚུལ་དུ་ལ་གཞས་བཏང་བཞིན་སྙན་མོ་ངག་གི་བསུ་བཞིན་ཡོད་དོ།སྣང་ཚུལ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་གདོད་མོའི་དུས་ནས་དམངས་ཁྲོད་དུ་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཡིན་པ་འདྲ།དཔེར་ན།“སྟག་ཤ་ར་རང་ཡུལ་འགྲོ་དུས།། ངའི་སེམས་ནས་སོང་ན་འདོད་མེད།། རོགས་མ་འགྲོ་ཟེར་སྲོལ་མེད་ཀི།། རོགས་འུ་གཉིས་ཐུག་ཚེ་བདེ་མོ།།རོགས་ཆུང་ལོ་ཞེ་འདང་ཅན་པོ།། ནང་ན་ཟླའི་གྱབ་ནས་ཚེ་རིང་། ། ཡུལ་ཕ་མའི་རྩིབས་ནས་བཀྲ་ཤིས།། རོགས་ཐུག་ཀི་སྨོན་ལམ་ངས་འདེབས།།” [18]
མཐའ་མའི་དཔྱད་གཏམ།
གངས་ཅན་བོད་པ་ཚང་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་ཞིང་། གླུ་གར་རིག་གནས་ཀྱི་བང་མཛོད་ཀུན་ནས་གླེང་བའི་མི་རིགས་ཁྱད་འཕགས་པ་ཤིག་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་ཏུ་བོད་རིགས་དག་ནི་གླུ་གར་ཀྱི་འཚོ་བ་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་ཡར་སྔོན་ནས་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཡིན་དེ། ཏུན་ཧོང་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཁྲོད་དུ་རྒྱལ་བློན་བར་ན་སྙན་མོ་ངག་གི་མགུར་གླུ་ལེན་པ་དང་། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་མི་མང་དཀྱུས་མའི་འཚོ་བ་དང་འབྲེལ་ནས། ངལ་རྩོལ་གྱི་གླུ་དང་། གླུ་ཁ་འཚར། གླུ་ཤགས། ལ་གཞས། བྱིས་གླུ་སོགས་བྱུང་ཡོད། དེ་ཕྱིར་བོད་དབུས་ཁམས་གསུམ་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་གོམས་གཤིས་དང་འབྲེལ་ནས་བརྗོད་ན། ཁམས་ན་སྒོར་གཞས་དར་ཁྱབ་ཆེ་ཞིང་། དབུས་ན་གཞས་དང་ནང་མ་དར་ཁྱབ་ཆེ། ཨ་མདོ་ན་ལ་གཞས་དང་ཁེད་སོགས་བཏང་སྲོད་ཆེ་བ། དེ་བས་ཀྱང་། སྐབས་བབས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དང་འབྲེལ་ཏགས་ཙམ་བཤད་ན། ལ་གཞས་དེ་དག་གི་བརྗོད་བྱ་ལ་མཚོན་ནས་དཔྱད་ན་གོང་དུ་བཀོད་པ་བཞིན། མི་རིགས་དང་ས་ཁུལ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ། ལོ་རྒྱུས་དང་ཡུལ་སྲོད་གོམས་གཤིས། ཀུན་སྤྱོད་སོགས་ཀྱི་མཚོན་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཀུན་ལས་ཕྱུག་པའི་རིག་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ལ་ཆགས་འདུག་ལ། སྒྱུ་རྩལ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ནས་བཤད་ཀྱང་། ཚིག་སྤྱོར་ལེགས་ཤིང་བརྗོད་བྱ་བབས་ཆགས་པ་དང་། རྗ་རི་དང་ལུང་རིང་དཔེ་ལ་བཀོད་ནས་དཔེ་འཇོག་གི་ཐབས་ལ་དོན་སྣང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྡན་པ། མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྡན་པའི་རབ་བཏགས་མང་ཡང་ཟུར་ཟ་དང་ཚིག་རྩུབ་ཉུང་བ། མདོར་ན། རང་ཉིད་ནི་འབྲོག་མོ་ཆེས་དཀྱུས་མ ཞིག་ཡིན་པས་ >ཞེས་པ་འདི་ཡང་ཕྲན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་དང་བསམ་ཚུལ་གཞི་མ་བྱེད་ནས་དེ་རིང་གི་མི་རབས་གསར་པ་རྣམས་ལ་ཕུལ་བའི་རང་མི་རིགས་ཀྱི་དམངས་གླུ་ཁྲོད་དུ་སྣང་བའི་ལ་གཞས་ཀྱི་དྲོ་བ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ནོ།
ཟུར་ལྟའི་དཔྱད་གི་ཡིག་ཆ།
བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་སྤྱི་བཤད་བློ་གསལ་འདྲེན་པའི་སྐྱ་རེངས། རྩོམ་པ་པོ་པདྨ་དབང་རྒྱལ་དང་གཡང་མོ་སྐྱིད། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།༢༠༠༣་ལོའི་པར་གཞི།
ཨ་མདོ་ལ་གཞས་རྨ་ཀླུང་སྒེག་མོའི་རླབས་སྒྲ་ལས་དྲངས། རྩོམ་སྒྲིག་པ། བན་དེ་ཚེ་རིང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།༡༠༠༩ ལོའི་པར་གཞི།
ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྤྲང་རྩིའི་བཅུད། རྩོམ་པ་པོ། ཉང་་ཉི་མ་འོད་ཟེར། ༡༩༨༨ ལོའི་པར་གཞི།
རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས། ས་སྐྱ་བཀའ་འབུམ། ༼ཐ༽ རྩོམ་པ་པོ། ས་པཎ། ༢༠༠༣་ལོའི་པར་གཞི།
ཏུན་ཧོན་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བ། རྩོམ་སྒྲིག་པ། འབྲི་གུར་སྐྱབས་མགོན་ཆེ་ཚང་། ༢༠༠༥་ལོའི་པར་གཞི།
འཚོལ་ཞིབ་དང་མཐའ་དཔྱད། བོད་ལྗོངས་མི་དམངསདཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ༼ལྔ་པ༽ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༠༠༩ ལོའི་པར་གཞི།
བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག། ༼༧༽ དུས་དེབ་ཀ་པ།་ བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་སྒྱུ་རྩལ་ཁང་། ༡༨༨༧ ལོའི་པར་གཞི།
བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག། ༼༡-༢༠༽ དུས་དེབ། བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་སྒྱུ་རྩལ་ཁང་།
[1] ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྤྲང་རྩིའི་བཅུད། རྩོམ་པ་པོ། ཉང་་ཉི་མ་འོད་ཟེར། ཤོག་གྲངས། ༡༦༠། ཕྲིང། ༡།
[2] དམངས་གླུ་ནི་བོད་རིགས་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་ཐུན་མོང་བའི་ངག་ཐོག་ནས་གསར་རྩོམ་དང་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱས་ཚིགས་བཅད་བརྩམས་ཆོས་ཞིག་ལ་གོ། རིགས་ལ་དབྱེ་ན། ངལ་རྩོལ་གྱི་གླུ། གླུ་ཁ་མཚར། གླུ་ཤགས། ལ་གཞས། གཞས། བྱིས་གླུ་སོགས་མང་ངོ །
[3] ངང་བ་འདམ་ལ་ཆགས་ནས། ། རེ་ཞིག་སྡོད་དགོས་བསམས་ཀྱང༌། ། མཚོ་མོ་དར་ཁ་འགྲིགས་ནས། ། རང་སེམས་ཁོ་ཐག་ཆོད་སོང༌། །
[4] བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་ཞིག་སྟེ། ཚིག་གི་གཅོད་མཚམས་དང་། ངལ་གསོའི་སྡོད་མཚམས་སོགས་ནི། ཡིད་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ནས་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྱེར་བའི་བསམ་བའི་བརྩེ་དུང་དང་། ལྟ་བ་མ་ཚེན་ཐབས་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན། ནང་དོན་ནི་སྲིད་ཕྱོགས་དང་ཆོས་ཕྱོགས་སོགས་ཅི་རིགས་ཡོད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བཙན་པོ་ཚོའི་སྐུ་རིང་ལ་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོའི་བར་ལ་བཞེངས་པའི་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་མགུར་གླ་དང་། དུས་ཕྱིས་སུ་རྗེ་མི་ལ་རས་པ་དང་། རིག་འཛིན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་། ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུང་རང་གྲོལ་དང་། ལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ་སོགས་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་སྐྱེས་ཆེན་ཚོས་བཞེངས་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མགུར་སོགས་སོ། སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ལས་དྲངས།
[5]
[7] བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་སྤྱི་བཤད་བློ་གསལ་འདྲེན་པའི་སྐྱ་རེངས། རྩོམ་པ་པོ་པདྨ་དབང་རྒྱལ་དང་གཡང་མོ་སྐྱིད། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
[8] གླུ་དང་ལ་གཞས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཅུང་དཔྱད་པ་ལས་དྲངས། རྩོམ་པ་པོ། གཡང་། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དྲ་བ།
[9] མི་ཆོད་ཞེས་པ་ནི་དུས་ཚོད་མི་འགྲོ་བའམ་ཆོད་དཀའ་བའི་དོན་ལ་གོ།
[10] ཨ་མདོ་ལ་གཞས་རྨ་ཀླུང་སྒེག་མོའི་རླབས་སྒྲ་ལས་དྲངས། རྩོམ་སྒྲིག་པ། བན་དེ་ཚེ་རིང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
[11] བཟའ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱོ་ག་དང་སྐྱེད་མེད་གཉིས་ལ་གོ།
[12]རང་ཉིད་ཀྱི་བྲིས་པའི་དཔེ།
[13]ཨ་མདོ་ལ་གཞས་རྨ་ཀླུང་སྒེག་མོའི་རླབས་སྒྲ་ལས་དྲངས། རྩོམ་སྒྲིག་པ། བན་དེ་ཚེ་རིང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
[14]ཨ་མདོ་ལ་གཞས་རྨ་ཀླུང་སྒེག་མོའི་རླབས་སྒྲ་ལས་དྲངས། རྩོམ་སྒྲིག་པ། བན་དེ་ཚེ་རིང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
[15]རང་ཉིད་ཀྱི་བྲིས་པའི་དཔེ།
[16]བྱི་་མོ་མ་རེད་ཞི་ལི་རེད།
[17]བོད་ཀྱི་ལ་གཞས་ལས་དྲངས།རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཚེ་དཔལ་སྐྱབས་ཀྱིས་བསྒྲིག།
[18]ཨ་མདོ་ལ་གཞས་རྨ་ཀླུང་སྒེག་མོའི་རླབས་སྒྲ་ལས་དྲངས། རྩོམ་སྒྲིག་པ། བན་དེ་ཚེ་རིང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།