text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་ཆོས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ།
པོའོ་ལན་ཌི། བྷོག། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༣ ཉིན།
དམ་ཆོས་ནི་མི་ཚེའི་ནང་གི་དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཆེད་དུ་ཡིན།
དེ་རིང་དགོང་དྲོ་ངས་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་འདོད་བྱུང། ༼དྷར་མ་༽ དམ་ཆོས་ཀྱི་དོན་ནི་སྔོན་འགོག་ཐབས་ལམ་ཞིག་ལ་གོ། དེ་ནི་ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་ལ་གཟུར་ཆེད་དུ་བྱེད་པའི་གནས་ཤིག་ཡིན། ང་ཚོས་སོ་སོ་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ནང་ཞུགས་རྒྱུར་ཐོག་མར་བྱེད་དགོས་པ་ནི་ང་ཚོར་མི་ཚེའི་ནང་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་གྱི་རིགས་སྣ་ཚོགས་པ་དག་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དེའི་རྗེས་སུ་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ནི་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་དེ་དག་སེལ་རོགས་བྱེད་ཆེད་དུ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས་པ་དེ་ཡིན།
དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ནི་སྐྱིད་པོ་ཚོར་ཡས་ཙམ་ཞིག་གམ་དབྱིངས་ལས་ (hobby) ཡག་པོ་ཞིག་འོང་བའམ། ཡང་ན་དཔེ་གསར་བྱེད་རྒྱུའམ་དེ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་མིན། དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ནི་ང་ཚོ་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཆེད་དུ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན། དེའི་དོན་ནི། དོན་དངོས་དང་མཐུན་པའི་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་ང་ཚོས་དེ་སྐྱིད་ཉམས་ཅན་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་འོང་རྒྱུ་མེད་པ་ཤེས་དགོས། ང་ཚོས་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་གི་མི་ལེགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ང་ཚོས་མྱོང་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་ལ་བརྟག་དཔྱད་དང་དངོས་སུ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་ཤིང་། དེ་དག་ལ་ཟུར་དུ་མ་བྲོས་པར་དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ་ད་ལྟ་ང་ཚོ་དེ་དག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐབས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་སེམས་པའི་བསམ་ཕྱོགས་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས།
ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་ནི་རྣམ་པ་མང་པོར་མངོན་ཐུབ། དེ་དག་ཕལ་མོ་ཆེར་ང་ཚོ་ཚང་མས་གོམས་འདྲིས་ཡོད། ང་ཚོར་ཉེན་སྲུང་མེད་པ་སྟེ། གཞན་དང་ང་ཚོའི་འབྲེལ་ལམ་ནང་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་ཡོད། ང་ཚོར་གཞན་ལས་དབེན་པའི་སེམས་ཚོར་སླེབས། ང་ཚོར་སོ་སོའི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་སྣང་ལ་དཀའ་ངལ་ཡོད། དེ་དག་ནི་ང་ཚོར་རྒྱུན་གཏན་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོར་སོ་སོའི་ནང་མི་དང་ཕ་མ་གཉིས་ན་བ་དང་རྒས་པའི་སྐབས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོར་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ནད་ན་ཚ་དང་རྒས་པའི་སྐབས་སུ་གདོང་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་དང། གལ་ཏེ་ང་ཚོ་ལོ་ན་གཞོན་པའི་མི་ཞིག་ཡིན་ཚེ། ང་ཚོར་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་ཅི་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་དང་། འཚོ་ཐབས་ཇི་ལྟར་བསྟེན་དགོས་པ། ཕྱོགས་གང་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་སོགས་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་ཐབས་ལམ་འཚོལ་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཡོད། ང་ཚོས་དེ་འདྲ་བའི་གནས་ཚུལ་ཡོངས་ལ་ལྟ་དགོས་པ་ཡིན།
རྨོངས་པ།
ནང་ཆོས་ནང་གནད་དོན་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་ནི། ང་ཚོ་ཚང་མས་མྱོང་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་དག་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དེ་དག་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ལས་བྱུང་བ་རྩ་བ་ནས་མིན། དཀའ་ངལ་དེ་དག་གི་འབྱུང་རྩ་ང་ཚོ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ཡོད། དེ་ནི་སེམས་ནང་གི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་གང་ཟག་ཕལ་མོ་ཆེས་ལས་སླ་པོའི་ཐོག་ནས་ཁས་ལེན་བྱེད་དཀའ་བ་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ང་ཚོ་མང་ཆེ་བས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་དེ་གང་ཟག་གཞན་ནམ་ཕྱིའི་གནས་སྟངས་ལ་ཁག་དཀྲི་འདོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད། ང་སྐྱིད་པོ་མེད་པ་དེ་ཁྱེད་རང་གིས་བྱས་པ་རེད། ཁྱེད་རང་གིས་ང་ལ་ཁ་པར་བཏང་མ་སོང། ཁྱེད་རང་གིས་ང་ལ་ཁ་ཡ་བྱས་མ་བྱུང། ཁྱེད་རང་ང་ལ་བརྩེ་བ་མི་འདུག དེ་དག་ཚང་མ་ཁྱེད་རང་གི་ནོར་འཁྲུལ་རེད། ཅེས་ང་ཚོའི་སེམས་ལ་འཆར་གྱི་ཡོད། ཡང་ན། ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཕ་མར་ཁག་དཀྲི་འདོགས་པ་ནི། ང་ཚོ་ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་སུ་སོ་སོའི་ཕ་མས་གང་ཞིག་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པའི་ཐོག་ལའོ། ཡང་ན། ང་ཚོས་དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས་སམ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས། ཡང་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་སོགས་པའི་ཐོག་ལ་ཁག་དཀྲི་འདོགས་པ་ཡིན། ད་ལྟའི་དུས་སུ་ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་མྱོང་བའི་ནང་གནས་དོན་དེ་དག་གིས་ལས་འགུལ་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པ་སྨོས་མེད་དུ་སོང། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དེ་ཁས་མི་ལེན་པ་མིན། འོན་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་སྟེ། དེ་ལས་གཏིང་རིང་བའི་ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་ང་ཚོའི་ནང་དུ་ཡོད། དེ་ནི་ང་ཚོའི་བསམ་ཕྱོགས་ཡིན་ཞིང། ཁྱད་པར་དུ་ང་ཚོའི་རྨོངས་པ་ཡིན་ནོ། །
གལ་ཏེ་ང་ཚོར་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་དུ་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་འབྲེལ་བའི་ནང་པའི་ལྟ་བ་གསལ་པོར་འགྲེལ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཅིག་འཚོལ་འདོད་ཡོད་ན། བདག་གིས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་རེད་ཅེས་བརྗོད་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་པའི་སྐབས། ང་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བལྟས་ཏེ་འབྱུང་རྩ་འཚོལ་བ་དང། དེ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པའི་རྗེས་ནང་སེམས་ནས་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་གཏོང་ཐབས་བྱེད་དགོས། ནང་སེམས་ལ་བརྟག་པ་དང་དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་འཚོལ་བའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་དུས་ང་རང་མི་ངན་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ངས་འགྱུར་ལྡོག་བཏང་ནས་མི་བཟང་པོ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་པའི་ཀུན་སྤྱོད་ལེགས་ཉེས་འབྱེད་པའི་ཐོག་གཞི་རྩ་བྱས་མེད། ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཀུན་སྤྱོད་ལེགས་ཉེས་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་མེད། ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་སེམས་ནང་ཙམ་ནས་གར་ཡོད་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་དགོས། གང་ལ་ཞེ་ན། ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པས་དེ་དག་སེལ་འདོད་ཡོད་པ་དང། དེ་དག་གི་འབྱུང་རྩ་གཙོ་བོ་ནི་ང་ཚོའི་སོ་སོའི་བསམ་ཕྱོགས་ཡིན་པ་རེད། ཁྱད་པར་དུ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་རྩ་ནི་སོ་སོའི་རྨོངས་པ་ཡིན་པར་གསུངས། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་བྱེད་དགོས་པ་ནི་གང་ཞིག་འབྱུང་བཞིན་པར་ང་ཚོར་རྨོངས་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་དང་གོ་རྟོགས་མི་ནོར་བ་ཞིག་འབྱུང་ནས་དེ་ཇི་ལྟར་བཅོས་ཐུབ་ཚུལ་གསར་དུ་རྙེད་པ་བྱེད་དགོས་དེ་ཡིན།
ང་ཚོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྨོངས་པ་དེ་ཅི་ཞིག་ལ་སྐྱེ་གི་ཡོད་དམ། དེ་ནི་གནས་སྟངས་ཁ་ཤས་ཤིག་ལ་སྐྱེ་གི་ཡོད་པ་རེད། གཅིག་ནི་བྱ་སྤྱོད་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་རེད། ང་ཚོའི་བསམ་བློར་གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ལམ་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ཚེ་མཇུག་འབྲས་གང་ཡང་མི་འོང་བར་སེམས། དཔེར་ན། ང་ཚོའི་སེམས་ལ། ང་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པ་དང་། ངས་ཁྱེད་ལ་ཁ་ཡ་མི་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཚེ། དེ་ལ་དགེ་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད། ཅེས་བསམ་བློ་འཁོར་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་ནོར་བ་རེད། དེ་ནི་རྨོངས་པ་རེད། ཡང་ན་ང་ཚོའི་སེམས་ལ་ང་ཚོས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པའམ་སྤྱོད་ཚུལ་ཇི་ལྟར་འཁྱེར་བ་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་དང་འབྱུང་སྲིད་པར་དཀའ་བའི་མཇུག་འབྲས་ངེས་ཅན་ཞིག་འོང་གི་ཡོད་པའི་བསམ་བློ་འཁོར་གྱི་ཡོད། དཔེར་ན། ངས་ཁྱེད་རང་ལ་ཡག་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་དེའི་དོད་དུ་ཁྱེད་རང་གིས་ང་ལ་བརྩེ་བ་སྤྲོད་ངེས། ངས་ཁྱེད་རང་ལ་ལག་རྟགས་ཡག་པོ་ཞིག་ཉོས་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན་ད་ལྟ་ཁྱེད་རང་གིས་ང་ལ་བརྩེ་བ་མི་སྤྲོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་བསམ་བློ་དང་ལྷན་དུ་ང་ཚོར་སོ་སོའི་ལས་དང་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་མི་སྲིད་པའི་མཇུག་འབྲས་ཤིག་འོང་བའི་སྣང་བ་འཆར་གྱི་ཡོད་པའམ། དེ་དག་གི་མཇུག་འབྲས་འོང་སྲིད་པ་ལས་ལྷག་པའི་མཇུག་འབྲས་ཞིག་འོང་རྒྱུར་སེམས་བཞིན་དུ་ང་ཚོས་དེ་དག་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་གི་ཡོད། ད་དུང་ང་ཚོའི་སེམས་ལ་བྱ་དངོས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་རིགས་གཅིག་ཁོ་ན་འོང་སྲིད་པའི་བསམ་བློ་འཁོར་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་དོན་དངོས་སུ་དེ་དག་དེའི་ཕྱོགས་འགལ་ཏག་ཏག་འོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། ང་ཚོར་སྐྱིད་པོ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པས་ང་ཚོའི་སེམས་ལ་སྐྱིད་པོ་འོང་བའི་ཐབས་ལམ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་ར་བཟི་ནས་སྡོད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་བསམ་བློ་འཁོར་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེས་བདེ་བ་འོང་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་བས་མང་བ་སྐྲུན་གྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །
ང་ཚོ་རྨོངས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི་ང་ཚོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་། གཞན་ཇི་ལྟར་གནས་པ། འཛམ་གླིང་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་ཡིན། དཔེར་ན། ང་ཚོ་ལོ་ན་རྒ་བ་དང་ན་བའི་སྐབས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དང་སྐྱིད་པོ་འོང་གི་མེད། འོན་ཀྱང་མིའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ང་ཚོས་རེ་བ་གཞན་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ། ང་ཚོ་ལོ་ན་གཞོན་པའི་དུས་མ་ཤི་ཚེ་མིའི་རིགས་ནི་ན་བ་དང་ལོ་ན་རྒ་ཡི་ཡོད། དེ་ནི་ཧང་སངས་ཧོན་ཐོར་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་མིན། མེ་ལོང་ནང་ནས་སོ་སོའི་མགོ་ལ་སྐྲ་དཀར་མཐོང་འགོ་ཚུགས་པའི་སྐབས་ང་ཚོ་སྐྱིད་པོ་མེད་པ་དང་དེ་ལ་ཧང་སངས་སངས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། འདི་ནི་དོན་དངོས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་མིན་པ་དང་འཛམ་གླིང་ཇི་ལྟར་གནས་ཡོད་པ་དང་ང་ཚོ་ཇི་ལྟར་གནས་ཡོད་པའི་ཚུལ་ལ་རྨོངས་པའོ། །
ང་ཚོར་ལོ་ན་རྒ་བཞིན་པར་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། དེ་ལ་རྨོངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ང་ཚོས་དོན་དངོས་ཁས་ལེན་མི་ཐུབ་པར་ཉོན་མོངས་པའི་གཞན་དབང་དུ་འགྱུར་ནས་ངན་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་གྱི་ཡོད། དཔེར་ན། གཞོན་སོ་དོད་པོ་དང་ཡིད་འཕྲོག་པོ་འོང་བའི་ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་བྱེད་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བདེ་འཇགས་འོང་བར་ང་ཚོས་རེ་བ་བྱེད་པའི་བྱ་དངོས་རྣམས་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་འདུན་པ་ཤུགས་དྲག་དང་བཅས་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གཞན་གྱི་དོ་སྣང་དང་བརྩེ་བ། དམིགས་བསལ་དུ་ང་ཚོས་ཡིད་འཕྲོག་པོ་མཐོང་བའི་ལོ་གཞོན་རྣམས་ཀྱི་དོ་སྣང་དང་བརྩེ་བ་འཐོབ་ཐབས་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། ནད་རྟགས་ (syndrome) དེ་དག་གི་རྒྱབ་ཏུ་རང་ཉིད་འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་གལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་མི་སྣ་ཞིག་སྟེ། རང་ཉིད་སའི་གོ་ལའི་ལྟེ་བ་ཡིན་པའི་རྨོངས་པ་ཞིག་རྒྱུན་དུ་གནས་ཡོད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་ཚང་མས་རང་ཉིད་ལ་དོ་སྣང་སྤྲོད་དགོས་པ་དང། རང་ཉིད་ཕྱི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་གང་འདྲ་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཚང་མས་རང་ཉིད་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པོ་མཐོང་བ་དང་དགའ་པོ་བྱེད་དགོས་པར་སེམས་ཀྱི་ཡོད། གལ་ཏེ་གཞན་ཞིག་གིས་རང་ཉིད་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པོ་མི་མཐོང་བ་དང་དགའ་པོ་མ་བྱས་ཚེ། དེས་ང་ཚོ་སེམས་མི་སྐྱིད་པ་བཟོ་གི་ཡོད། གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་རང་ཉིད་ལ་སྣང་མེད་བཏང་བ་སྟེ། ང་ཚོར་གཞན་གྱིས་སོ་སོ་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པོ་མཐོང་འདོད་ཡོད་པའི་སྐབས་ཕྱིའི་རྣམ་འགྱུར་ཐོག་ནས་མིན་ནའང་བྱེད་སྟངས་གཞན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ཁོང་ཚོས་སོ་སོར་དོ་སྣང་མ་སྤྲད་ཚེ། དེས་ང་ཚོར་དེ་བས་སེམས་མི་སྐྱིད་པ་བཟོ་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི་ལྟ་བུར་མི་ཚང་མས་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་མེད་ན་རང་ཉིད་ལ་མི་ཚང་མས་དགའ་པོ་བྱེད་རྒྱུའི་རེ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། བྱེད་མི་ཉན་པའོ། །
མི་ཚང་མས་སོ་སོར་དགའ་པོ་བྱེད་རྒྱུའི་ང་ཚོའི་རེ་འདོད་དེ་ནི་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པའི་རེ་བ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་དོན་དངོས་མིན། དེ་ནི་གཞན་གྱིས་ངེས་པར་དུ་རང་ཉིད་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པོ་དང་སོ་སོར་དོ་སྣང་སྤྲོད་དགོས་པའི་རྨོངས་པ་དང་། འཐོབ་རེ། འདོད་ཆགས་བཅས་གཞི་རྩར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། དེའི་འོག་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་གནས་ཡོད། ང་ཚོའི་སེམས་ལ་སོ་སོ་གལ་ཆེ་ཤོས་དང་བརྩེ་ཤོས་ཏེ། ཚང་མས་དགའ་པོ་བྱེད་དགོས་པའི་བསམ་བློ་འཁོར་གྱི་ཡོད་པས་གལ་ཏེ་ཁོའམ་མོས་རང་ཉིད་ལ་དགའ་པོ་མ་བྱས་ཚེ་མི་དེ་ལ་སྐྱོན་ཞིག་ཡོད་པར་སེམས། ཡང་ན་དེ་ལས་ཐབས་སྡུག་པ་ཞིག་ནི། མི་གཞན་དེས་རང་ཉིད་ལ་མི་དགའ་བ་བྱེད་པའི་སྐྱོན་ཞིག་སོ་སོར་ཡོད་པའི་དོགས་པ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པར་བརྟེན་ང་ཚོར་མི་སྐྱིད་པ་དང་ནག་ཉེས་ཚོར་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་བྱིས་བློའི་རང་བཞིན་ནོ། །
གནད་དོན་གཙོ་བོ་ནི་ང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་བརྟག་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགོས་དོན་ཡིན། གནས་སྟངས་ཅི་ཞིག་འཕྲད་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་ཡོད་ནའང་འདྲ། བདེ་འཇགས་མེད་པ་ཚོར་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་ཡང་ང་ཚོས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཁ་ནང་དུ་ཕྱོགས་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས། རང་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་དེ་དག་གི་རྒྱབ་ཏུ་རྨོངས་པ་གང་དུ་ཡོད་མེད་འཚོལ་དགོས། དེ་ལྟ་ནའང། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པའི་སོ་སོའི་འབྲེལ་ལམ་ལ་བརྟག་བཞིན་པའི་སྐབས་རྨོངས་པ་ཡོད་པ་དེ་ང་ཚོ་གཅིག་པུ་མིན་པ་ཡང་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན། མི་གཞན་ལའང་རྨོངས་པ་དེ་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད། གྲུབ་དོན་ནི། གང་ཟག་གཞན་དེས་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་ཤིང། རང་ཉིད་ཀྱིས་གང་བྱེད་བཞིན་པ་ཐམས་ཅད་འགྲིག་པ་དང་ཡང་དག་པ་ཡིན་པས་གཞན་དེས་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་ཞེས་ང་ཚོས་བརྗོད་མི་ཉན། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ང་ཚོས་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པ་དེ་རང་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད། གང་ལ་ཞེ་ན། དེ་འདྲ་བཤད་ན་རང་ཉིད་བློས་གཏོང་གིས་གཞན་ལས་བསྟུན་མཁས་བྱས་ལྟ་བུར་འགྱུར་གྱི་ཡོད། སྤྱིར་གང་ཟག་གཞན་དེ་ཉན་འཇོག་བྱེད་མཁན་ཞིག་དགོས་པ་སྨོས་མེད་དུ་སོང་ནའང། ང་ཚོས་གུ་ཡངས་པོའི་ཐོག་ནས་གང་ཟག་གཞན་དང་ལྷན་དུ་གྲོས་མོལ་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་ཕྱོགས་གཉི་ག་རྨོངས་ཡོད་པ་དེ་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། ང་ཚོ་ཕྱོགས་གཉི་གར་འབྲེལ་ལམ་ནང་ཅི་ཞིག་འབྱུང་བཞིན་པར་གཉི་གས་གོ་བ་ཇི་ལྟར་ལེན་པའི་ཐད་ལ་དཀའ་ངལ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོ་ཕྱོགས་གཉི་གའི་རྨོངས་པ་སེལ་དགོས། དེ་ནི་དོན་དངོས་དང་མཐུན་ཤོས་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན།
དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་སྔོན་དུ་དེའི་དོན་རྟོགས་པ།
ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་ལ་རིགས་འདྲ་མིན་མང་པོ་ཡོད། སྒྱུ་མ་སྟོན་སྟངས་སྦྱོང་བ་བཞིན་ཆོས་བྱེད་ཚུལ་ལ་ལམ་སྟོན་འཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆ་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མིན། ཉམས་ལེན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནའང་དེས་ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཇི་ལྟར་འོང་ཚུལ་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་དགོས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། ང་ཚོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་དུས་དང་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཚུལ་ཙམ་མ་ཟད། ད་དུང་དེའི་རྒྱབ་ཀྱི་ཚོད་དཔག་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན། འདིའི་དོན་ནི་ཉམས་ལེན་ཚད་མཐོ་པོ་ནས་འགོ་འཛུགས་མི་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། ང་ཚོས་གནས་རིམ་དང་པོ་ནས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་རྨང་གཞི་འདིང་བས་དམ་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་པའི་གོ་རིམ་ཇི་ལྟར་བསྒྲིགས་ཡོད་པ་ལས་ཉམས་ལེན་ཅི་ཡང་རུང་བར་གང་ཞིག་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་སོ། །
གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་ལ་སྨན་སྤྲད་ན་དེ་གཏོང་དགོས་པ་ཙམ་ལས་དེས་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུལ་མ་དྲིས་ཞེས་བརྗོད་པའི་གསུང་ཆོས་ང་ཚོས་ཀློག་གི་ཡོད་པ་ནི་བདེན་པ་ཡིན། དེ་ནི་བསླབ་བྱའི་ཆ་ཤས་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་ནའང། ང་ཚོས་དེའི་མཐར་ལྷུང་བའི་ཉེས་དམིགས་རྣམས་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་དགོས། མཐའ་ནི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་ཙམ་དང་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ཐབས་བྱེད་པ་ཙམ་ལས་ང་ཚོས་ཅི་ཞིག་སྦྱངས་པ་རྣམས་ནམ་ཡང་ཉམས་ལེན་གྱི་ཐོག་ཏུ་མི་འགེལ་བ་དེ་ཡིན། ང་ཚོར་མཐའ་སྤོང་འདོད་ཡོད། དེ་ལྟ་ནའང། མཐའ་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པས་ང་ཚོས་དེ་གཅིག་ཤོས་དང་མཚུངས་པར་སྤོང་དགོས། ང་ཚོས་ཉམས་ལེན་ཞིག་དང་འབྲེལ་བའི་དམ་ཆོས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་ཁ་ཤས་ཐོས་པའི་དུས་རྨོངས་དད་དང་འབྲེལ་ནས་སོ་སོས་ཅི་ཞིག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའམ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཤེས་རྟོགས་གང་ཡང་མེད་པར་དེ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། མཐར་ལྷུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་དཀའ་ངལ་གཙོ་བོ་ནི་ཉིན་རིའི་འཚོ་བའི་ནང་ཉམས་ལེན་ཇི་ལྟར་འགེལ་དགོས་པ་ང་ཚོས་ནམ་ཡང་དངོས་སུ་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་དེ་ཡིན། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཉམས་ལེན་གང་ཡང་རུང་བའི་རྒྱབ་ཀྱི་གནད་དོན་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་སྟེ། དེའི་བྱེད་ལས་ཀྱི་ཚུལ་དང་དེའི་དགོས་དོན་གང་ཡིན་ཤེས་ཚེ། དེས་ན་ང་ཚོར་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་ཉམས་ལེན་ཇི་ལྟར་འགེལ་དགོས་མིན་སློབ་མཁན་གྱི་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་མི་དགོས། ང་ཚོར་ཤེས་རྟོགས་ཡོད་པས་ང་ཚོ་སོ་སོས་ཉམས་ལེན་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །
ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་སེལ་བའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་དུས་སོ་སོ་སྒེར་གྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་བའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་པ་ཙམ་མིན་པར་ད་དུང་ང་ཚོར་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་དེ་སེལ་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་བཞིན་ཡོད། ལེ་ལོ་དང་རང་གཅེས་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་སམ། ལས་འབྲེལ་ཆེ་བའི་དབང་གིས་རང་ཉིད་ལ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཡོད་ཅེས་ཟེར་བའམ། ཡང་ན། ངས་ཁྱེད་རང་གི་དཀའ་ངལ་གང་ཡིན་ཤེས་ཀྱི་མེད་པས་རོགས་རམ་ཅི་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་ཤེས་ཀྱི་མིན་འདུག་ཅེས་ཟེར། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་རྒྱུར་འཕྲད་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་དག་ཚང་མ་རྨོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། དཔེར་ན། རང་ཉིད་དཀོན་མཆོག་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་དགོས་པ་གཅིག་པུ་ནི་གཞན་དེའི་དཀའ་ངལ་ཡོངས་རྫོགས་སེལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞིང་། གལ་ཏེ་དེས་གཞན་དེའི་དཀའ་ངལ་ཚང་མ་མི་སེལ་ཚེ། གཞན་དེར་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་ཡོད། གཞན་དེས་དེ་ཡག་པོ་བྱས་མེད་པས་གཞན་དེའི་ནག་ཉེས་ཡིན་ཞེས་སེམས་པའི་རྨོངས་པ་ཞིག་གམ། ཡང་ན། རང་ཉིད་ཀྱི་ནག་ཉེས་ཡིན། གང་ལ་ཞེ་ན། རང་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དེའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐུབ་ངེས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱས་མེད། དེར་བརྟེན་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགྲིག་མེད་སེམས་པའི་རྨོངས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། འདིར་ཡང་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་རྨོངས་པ་ཡིན།
དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ།
གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ནི་དབང་རྩ་འཁྲུག་པ་ (neurotic) ལྟ་བུ་མིན་པར་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ཐུབ་པ་དགོས་ཤིང་། ང་ཚོར་ད་དུང་དམ་ཆོས་ཀྱིས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་དགོས་པ་ཡིན། ང་ཚོས་རྨང་གཞིའི་ནང་པའི་ཐབས་ལམ་དེས་སོ་སོའི་རྨོངས་པ་སེལ་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཆེས་ངེས་པར་དུ་བསླེབ་པ་དགོས། ཆོས་གང་ཞིག་ལ་གཉེན་པོ་བརྟེན་པར་བྱེད་པ་ལ་ང་ཚོས་དེ་གང་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་སྤོང་དགོས། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་རྨོངས་པ་ཡོངས་རྫོགས་སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་ནས་སྤོང་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཆེས་གཏིང་ཚུགས་པ་དང་བརྟན་པོ་ཞིག་བསླེབ་དཀའ་བ་སྨོས་མེད་དང་། མ་ཟད་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཞིག་བསླེབ་པར་དཀའ། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་ང་ཚོས་དངོས་སུ་མ་ཤེས་པའི་སྐབས་སུ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་བསླེབ་རྒྱུ་དམིགས་བསལ་གྱི་དཀའ་བའོ། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་འཐོབ་སྲིད་པའམ་མི་སྲིད་པའི་ཆ་འཇོག་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་སམ། གལ་ཏེ་ང་ཚོར་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྲིད་པའི་བློ་མི་ཤར་ཚེ། ཆོས་དེ་ཡོད་པའི་བློ་ཙམ་ཡང་ང་ཚོར་མེད་པར་དེ་འཐོབ་རྒྱུར་དམིགས་པ་ནི་ཚུལ་འཆོས་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་དེ་ང་ཚོས་རྩེ་བཞིན་པའི་སྨྱོན་པའི་རྩེད་མོ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞིང། ང་ཚོའི་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་དེ་བཞིན་ངོ་མ་ཆགས་ཀྱི་མེད།
ང་ཚོར་དངོས་སུ་ཡིད་ཆེས་བསླེབ་པ་དགོས་པ་དང། དེ་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཤེས་རྟོགས། དེ་བཞིན་བསམ་བློ་གཏིང་རིང་པོ་དང་སྒོམ་གྲུབ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་དགོས་པ་ཡིན། ང་ཚོར་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྲིད་པ་ཙམ་མ་ཟད། ད་དུང་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་འཐོབ་སྲིད་པའི་ཡིད་ཆེས་ངེས་པར་དུ་བསླེབ་དགོས། དེ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི་ཁོང་གཅིག་པུར་སྲིད་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་རང་ཉིད་ཀྱིས་བརྙེས་ཐུབ་སྲིད་པ་དང། གང་ཟག་ཚང་མས་ཀྱང་བརྙེས་ཐུབ་སྲིད་པ་ཡིན། ང་ཚོས་སོ་སོའི་རྨོངས་པ་སེལ་རྒྱུར་ཅི་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་རྟོགས་དགོས། ང་ཚོ་དེ་ལས་དངོས་སུ་ཅི་ཞིག་གིས་སེལ་བར་བྱེད་དམ། ང་ཚོའི་རྨོངས་པ་དངོས་སུ་འཇོམས་བྱེད་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོགས་པ་ཡིན་པ་དང། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཡང་དག་པའི་རྟོགས་པས་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པ་དང་འཇོམས་པར་བྱས་ཏེ་དེ་སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཚུལ་རྣམས་རྟོགས་དགོས། དེ་དག་ཚང་མའི་མཇུག་འབྲས་སུ། ང་ཚོས་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་གི་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་བྱེད་ལས་ངོ་མ་སྟེ། དེས་ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་ནང་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་དང་། རྨོངས་པ། དཀའ་སྡུག་རྣམས་ལ་དུས་ནས་དུས་སུ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དག་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །
དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ལ་ཁ་ནང་ལྟས་ཀྱི་དཔྱད་པ་ངེས་པར་དགོས།
མི་ཚེའི་དུས་ཚོད་ཡོལ་ཏེ། དབེན་པའི་སྒོམ་ཁང་ཡག་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བའམ། མ་ཟད་སོ་སོའི་ཉལ་ཁང་གི་ནང་དུ་སྡོད་པ་དང་། སྒོམ་གདན་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་བསྡད་ནས་སོ་སོའི་མི་ཚེར་གདོང་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་གཡོལ་བ་ཙམ་ནི་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ག་ལ་ཡིན། གཞན་ ༼དཀའ་ངལ་༽ ལས་གཡོལ་རྒྱུ་ནི་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་དམིགས་ཡུལ་མིན། ང་ཚོས་གནས་དབེན་པ་ཞིག་ལ་སྒོམ་གྲུབ་བྱེད་པར་འགྲོ་དུས་མི་ཚེའི་ནང་གི་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་དགོས་པའི་རིག་རྩལ་གསོག་པའི་དོན་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་མི་ཚེ་ཡིན་པ་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩེད་འགྲན་ནང་རྟགས་མ་འཐོབ་ཆེད་དུ་སྒོམ་གདན་སྟེང་དུ་སྒོམ་བརྒྱབ་ནས་སྡོད་པའི་དམིགས་གཏད་མིན། ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ནི་མི་ཚེའི་ནང་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དེ་ཡིན།
མ་ཟད་ཆོས་ཉམས་ལེན་ནི་ཁ་ནང་ལྟས་ཀྱི་དཔྱད་པ་ཡིན (introspective) ། དེ་དང་ལྷན་དུ་ང་ཚོས་སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང། ཀུན་སློང། བསམ་ཕྱོགས། རྒྱ་ཡན་དུ་ཤོར་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་བྱ་ར་བྱ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་དམིགས་བསལ་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་རིགས་རྣམས་ལ་བྱ་ར་བྱེད་དགོས། ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་སྐབས་དེས་རང་ངམ་གཞན་མི་སྐྱིད་པ་ཚོར་དུ་འཇུག་གི་ཡོད། ང་ཚོའི་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་བརླག་ནས་སྟངས་འཛིན་མི་ཐུབ་པར་འགྱུར། འདི་ནི་ཕན་ཐོགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་འགྲེལ་པ་ཞིག་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ཤེས་པས་ང་ཚོར་སོ་སོ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐབས་ཤེས་རྟོགས་འོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོ་མི་སྐྱིད་པ་ཚོར་ན་ང་ཚོས་སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་ནང་གནོད་པ་ཅན་ཞིག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ། དེ་འདྲའི་སྐབས་སུ་ང་ཚོས་སེམས་ནང་ཅི་ཞིག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་གཉེན་པོ་བསྟེན་ནས་བཅོས་དགོས་པ་ཡིན།
དེ་ལ་ངེས་པར་དུ་དགོས་པ་ནི་ང་ཚོའི་ནང་དུ་ཅི་ཞིག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་ཚོར་བ་ཤིན་ཏུ་རྣོན་པོར་འགྱུར་བ་དེ་ཡིན་པ་དང། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དེ་གནོད་པ་ཅན་དུ་མཐོང་ཚེ། སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བའི་དོན་དུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱེད་པར་ང་ཚོས་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ལམ་ནས་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ཚེ་དེས་རང་གཞན་གཉི་གར་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་ངེས་པའི་ཤེས་རྟོགས་ངེས་པར་དུ་དགོས་པ་ཡིན། ང་ཚོར་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་དགོས་ཀྱི་མེད་དེ། འདང་ངེས་བཞིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང། གལ་ཏེ་ང་ཚོར་མི་སྐྱིད་པ་ཡོད་ན། ང་ཚོས་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཐུབ་བམ།
འཁྱུག་བདེ།
ཆོས་ཉམས་ལེན་ལ་ད་དུང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གམ་གཉིས་ཙམ་མིན་པར་འདྲ་མིན་མང་པོར་གོམས་འདྲིས་ངེས་པར་དུ་དགོས། ང་ཚོའི་མི་ཚེ་ནི་རྙོག་འཛིང་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་གཉེན་པོ་གཅིག་གིས་རྟག་ཏུ་དོན་འགྲུབ་མི་ཐུབ། ཉམས་ལེན་ཁྱད་པར་བ་གཅིག་གིས་གནས་སྟངས་རེ་རེ་བར་ཕན་ནུས་ཆེ་ཤོས་འོང་མི་ཐུབ། ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་དངོས་སུ་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པར་འཁྱུག་བདེ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་དང་ཐབས་ལམ་འདྲ་མིན་ངེས་པར་དུ་དགོས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་འདི་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་ཚེ། དེ་ནས་ང་ཚོས་དེ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། གལ་ཏེ་དེ་ཡང་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་ཚེ། ང་ཚོས་འདི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་འཁྱུག་བདེ་དང་ཐབས་ལམ་དགོས་སོ། །
བདག་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་གསེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱུན་དུ་གསུང་གསལ་ལ། ཁྱེད་རང་མི་ཚེའི་ནང་གང་ཞིག་བྱེད་རྒྱུའི་འབད་རྩོལ་བསྟེན་བཞིན་པའི་སྐབས་རྟག་ཏུ་འདམ་ཀ་ཅན་གྱི་འཆར་གཞི་གཉིས་གསུམ་དགོས། དེས་ན་འཆར་གཞི་དང་པོ་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་ཚེ། ཁྱེད་རང་གིས་དེ་བློས་གཏོང་མི་བྱེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁྱེད་རང་ལ་རྒྱབ་རྟེན་གྱི་འཆར་གཞི་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ཡོད་པས་ཡིན་ཞེས་གསུངས། མཐའ་མར་དེའི་ནང་ནས་གཅིག་ལམ་ལྷོང་འོང་བ་ཡིན། དེ་ནི་ངས་ཕན་ཐོགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་བསླབ་བྱ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་སོང། ཆོས་ཀྱི་བྱ་བའི་སྐབས་སུའང་གནས་སྟངས་གཅིག་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་གནས་སྟངས་ཁྱད་པར་བ་ཁ་ཤས་ཀྱི་འོག་ཐབས་ལམ་དང་པོ་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་ཚེ། ང་ཚོར་རྟག་ཏུ་རྒྱབ་རྟེན་འཆར་གཞི་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་ཆོས་གཞན་གྱི་སྟེང་དུ་རིགས་འགྲེ་ཐུབ། དེ་དག་ནི་སློབ་སྦྱོང་སྟེ། ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་དང་སྒོམ་གྲུབ་སྦྱོང་བ་གཞི་རྩར་བྱས་པ་གསལ་པོ་ཡིན། དེ་ནི་ང་ཚོས་ལུས་སྦྱོང་བྱེད་པ་ལྟར་གྲ་སྒྲིག་གི་ཚུལ་དུ་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཐབས་ལམ་དེ་དག་ལ་གོམས་པ་ཡོང་བའི་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན་དེ་དག་དགོས་མཁོའི་སྐབས་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་དངོས་སུ་ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ། ཆོས་ཉམས་ལེན་དེ་བཞིན་དབྱིངས་ལས་ (hobby) ཤིག་ཏུ་མི་བལྟ་བར་དུས་རྟག་ཏུ་བྱེད་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་ཡོད་པའི་གནས་ཤིག་ཏུ་བལྟ་བ་ངེས་པར་དུ་དགོས།
མཐའ་རྣམས་སྤོང་བ།
ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་ལག་བསྟར་བྱེད། ང་ཚོས་དེ་སོ་སོའི་ཕ་མ་དང། སོ་སོའི་བུ་ཕྲུག་དེ་བཞིན་ལས་ཀའི་སྐབས་ཀྱི་མི་རྣམས་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་དུས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཡིན། དེ་འདྲ་བྱེད་པའི་ནང་ང་ཚོས་མཐའ་སྣ་ཚོགས་སྤོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་འདི་ཏོག་ཙམ་ཞིག་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་རེད། ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་གྱི་ཁག་དཀྲི་གཞན་གྱི་ཐོག་ཏུ་འགེལ་བའམ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་ཡོངས་རྫོགས་འགེལ་བའི་མཐའ་སྤོང་དགོས་པ་ཡིན། ཕྱོགས་གཉི་གས་རྐྱེན་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་གང་ཟག་གཞན་དེར་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐབས་བྱེད་ཐུབ། འོན་ཀྱང་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ལས་སླ་ཤོས་ཡིན།
དེས་ན་རང་ཉིད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དེ་དམིགས་གཏད་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་ང་ཚོས་རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་བསམ་བློར་གཡེང་བའི་མཐའ་སྤོང་ཐབས་བྱེད་དགོས། རང་ཁོ་ནར་གཡེང་བ་དང་ལྷན་དུ་ང་ཚོས་རྟག་ཏུ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་ལྟ་བ་དང་གཞན་སུ་གང་ལའང་དོ་སྣང་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། འདིས་ང་ཚོ་སའི་གོ་ལའི་བསྟི་གནས་ཡིན་པ་དང་ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་རྣམས་འཛམ་གླིང་ནང་གལ་འགངས་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་ཚོར་སྣང་ལ་ཁ་སྣོན་བྱེད་ངེས། གཞན་སུ་གང་གི་དཀའ་ངལ་གལ་ཆེན་པོ་མིན་པར་མངོན།
མཐའ་གཞན་ཞིག་ནི་ང་ཚོ་ཚང་མ་སྡུག་ཅག་གམ་ང་ཚོ་ཚང་པོ་ཡག་པོ་ཡིན་པར་སེམས་པ་དེ་ཡིན། ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་གྱི་ཕྱོགས་ཏེ། བཅོས་དགོས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་དངོས་བདེན་ཡིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་སོ་སོའི་བཟང་ཕྱོགས་ཏེ། ལེགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་དགོས་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོས་དེ་དག་ཡར་རྒྱས་གོང་ནས་གོང་དུ་གཏོང་ཐུབ། ང་ཚོ་ནུབ་ཕྱོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་རང་མཐོང་དམའ་པོ་ (low self-esteem) ཡོད་པ་རེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་དང་རྨོངས་པར་བློ་རྩེ་གཏད་དྲགས་ན་དེས་ལས་སླ་པོའི་ཐོག་ནས་རང་མཐོང་དམའ་པོ་དེར་ཁ་སྣོན་བྱེད་ངེས། དེ་ནི་དམིགས་དོན་རྩ་བ་ནས་མིན་ནོ། །
སོ་སོའི་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ལ་བྱ་ར་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་ལེགས་པ་རྣམས་དྲན་པའི་ཐོག་ནས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པར་བྱེད་དགོས། གང་ཟག་སེམས་ངན་ཤོས་ཚོ་ལའང་ལས་བཟང་གི་ཉམས་མྱོང་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་ཡིན། ཁོང་ཚོར་སོ་སོའི་པང་དུ་ཁྱི་ཕྲུག་གམ་ཞིམ་ཕྲུག་ཅིག་བཟུང་མྱོང་བ་དང། དེ་ལ་བརྩེ་སེམས་ཕྲན་བུ་ཡོད། ཧ་ལམ་གང་ཟག་ཚང་མར་མ་མཐར་ཡང་མྱོང་བ་དེ་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་བརྩེ་སེམས་དེ་འདྲ་བ་ཞིག་བྱེད་ནུས་པ་ངོ་འཛིན་བྱེད་པ་དང། དེ་འདྲའི་ལམ་ནས་ང་ཚོས་སོ་སོའི་བཟང་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བ་ཡིན། ཆོས་ཉམས་ལེན་ནི་སོ་སོའི་ངན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་བཅོས་ཐབས་བྱེད་པ་ཙམ་མིན་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པར་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་སོ་སོའི་བཟང་ཕྱོགས་རྣམས་ལའང་ཁ་སྣོན་བྱེད་རྒྱུར་འབད་དགོས།
དེ་ལྟར་བྱེད་བཞིན་དུ་སོ་སོའི་སྐྱོན་ཆར་བྱ་ར་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་ཆོས་བཟང་བ་རྣམས་ལ་བྱ་ར་བྱེད་པའི་དབར་ལ་ཆ་སྙོམས་པོ་ཞིག་རྒྱུན་གནས་འོང་བའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་པའི་ནང་ང་ཚོས་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་གཞན་ཞིག་སྤོང་དགོས། མཐའ་གཅིག་ནི། རང་ཉིད་སྡུག་ཅག་ཡིན་པ་དང། རང་གིས་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་ཉམས་ལེན་བྱེད་བཞིན་མེད་པར་བརྟེན་རང་ཉིད་དེ་ལས་སྡུག་ཏུ་སོང་འདུག་སྙམ་པའི་ནག་ཉེས་ (guilt) དེ་ཡིན། བྱེད་དགོས། ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་སོ་སོའི་ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་ལྟ་ཕྱོགས་ལས་ངེས་པར་དུ་སྤོང་དགོས། དེ་ནི་བྱེད་དགོས། ཞེས་པའི་དོན་ནམ་ཡང་མིན། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སོ་སོར་འཕྲད་པའི་དཀའ་ངལ་སེལ་འདོད་དང་མ་འོངས་པའི་ནང་དེ་ལས་ལྷག་པར་གཟུར་འདོད་ཡོད་ཚེ། བསམ་ཕྱོགས་སྟབས་བདེ་ཤོས་ནི། གལ་ཏེ་རང་ཉིད་ལ་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་སེལ་འདོད་ཡོད་ན་ཉམས་ལེན་འདིས་དེ་བཅོས་ངེས་སྙམ་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེས་ན། ང་ཚོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའམ་མི་བྱེད་པ་ནི་ང་ཚོའི་འདོད་མོས་ཡིན། སུ་གང་གིས་ཀྱང་ཁྱེད་རང་དེ་བྱེད་དགོས་པ་དང། ཁྱེད་རང་གིས་མ་བྱས་ཚེ་ཁྱེད་རང་སྡུག་ཅག་རེད་ཅེས་ཟེར་མཁན་མེད།
འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་མཐའ་གཞན་ཏེ། ང་ཚོའི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་སྟེ། སོ་སོའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལ་ལྟོས་དང་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་རེད་ཅེས་ཟེར་བའི་མཐའ་དེ་ཡང་སྤོང་དགོས། དེ་ནི་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་མཐའ་ཞིག་ཡིན། གང་ལ་ཞེ་ན། དེས་སོ་སོར་འགྱུར་བ་གཏོང་མི་དགོས་པའི་བསམ་ཕྱོགས་འདྲེན་པ་སྟེ། ང་ཚོས་སོ་སོའི་ངན་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་རྣམས་འགོག་པའམ་སྤོང་མི་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ང་ཚོ་ཡང་དག་ཡིན་བཞིན་པའི་ཕྱིར། ང་ཚོས་མཐའ་གཉིས་པོ་སྟེ། སོ་སོ་སྡུག་ཅག་ཏུ་ཚོར་བའམ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཚོར་བ་གཉིས་སྤོང་དགོས། གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་ང་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་འགན་འཁུར་ལེན་དགོས། དེ་ནི་སོ་སོའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་དམ་ཆོས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལྡེ་མིག་གཙོ་བོ་ཡིན། སོ་སོའི་མི་ཚེའི་རིན་ཐང་གི་དོན་དུ་གང་ཞིག་བྱེད་རྒྱུར་ང་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཆེད་དུ་འགན་འཁུར་ལེན་གྱི་ཡོད། །
སེམས་སྐུལ།
སོ་སོ་རང་ཉིད་བཅོས་པའི་སྐབས་ང་ཚོས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་སེམས་སྐུལ་འཐོབ་ཐུབ་པ་མ་ཟད་སོ་སོ་དང་ལྷན་དུ་ཉམས་ལེན་བྱེད་བཞིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མི་གཞན་ཚོ་ལས་སེམས་སྐུལ་འཐོབ་ཐུབ་པ་ཡིན། དེ་ལྟ་ནའང། གང་ཟག་ཕལ་མོ་ཆེར་མཚོན་ན། དགེ་རྒན་རྣམ་པ་ཚོ་ལས་དུས་རབས་མང་པོའི་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བར་སྣང་ལ་འཕུར་ཐུབ་པའི་ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་སྒྲུང་བརྗོད་པ་ནི་སེམས་སྐུལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་བརྟན་པོ་ཞིག་མ་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བ་ནི་འབྲེལ་དཀའ་བ་ཞིག་དང་ཁོང་ཚོས་སྒྱུ་མའི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་ང་ཚོ་འདྲེན་པར་འགྱུར། ལེགས་ཤོས་ནི་ང་ཚོར་དངོས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་འཚོ་བཞིན་བཞུགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་དེ་ཡིན། དེ་འདྲའི་འབྲེལ་བ་དེ་ཆུང་ཆུང་ཡིན་ནའང་ཁྱད་པར་མེད།
སངས་རྒྱས་སམ་ཚད་ལྡན་གྱི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ང་ཚོར་སེམས་འགུལ་ཐེབས་སུ་འཇུག་ཐབས་གནང་གི་མེད་ལ། དེ་བས་བློ་སྟོབས་སྤེལ་ཐབས་གནང་གི་མེད། དེའི་དཔེ་ནི་ཁོང་རྣམས་ཉི་མ་ལྟ་བུའོ། ཉི་མས་མི་རྣམས་ལ་ཚ་དྲོད་སྦྱིན་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཉི་མ་གང་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་ལ་དྲོད་སྟེར་གྱི་ཡོད། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་དུ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ། བྱ་དངོས་ལ་གདོང་ལེན་གནང་ཚུལ་སོགས་ལས་ང་ཚོར་ངམ་ངམ་ཤུགས་ཤུགས་ཀྱིས་སམ་རང་བཞིན་གྱི་ཐོག་ནས་བློ་སྟོབས་སྦྱིན་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་སྒྱུ་མའི་མིག་འཁྲུལ་མིན། བློ་སྟོབས་སྤེལ་ཆེ་ཤོས་ནི་དོན་དངོས་དང་མཐུན་པ་དང་དམའ་ས་བཟུང་བའི་གནས་དེ་ཡིན།
ང་ལ་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་དྲན་གྱི་འདུག ཁོང་ལོ་མང་པོའི་སྔོན་ནས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རེད། ཁོང་རྙིང་མ་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ང་རང་གི་བཤེས་གཉེན་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ལ་དབུགས་འཚང་གི་ན་ཚ་ཚབས་ཆེན་ཞིག་ཡོད། ང་ལའང་དབུགས་འཚང་གི་ནད་ཡོད་པར་བརྟེན་དབུགས་འབྱིན་རྔུབ་ཀྱི་དཀའ་ངལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་ངས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། དབུགས་འབྱིན་རྔུབ་རྒྱུན་གཏན་ལྟར་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་སྐབས་གསུང་ཆོས་གནང་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོད། གང་ལ་ཞེ་ན། ཁ་རླུང་འདང་ངེས་ཤིག་རྔུབ་རྒྱུར་སོ་སོའི་ནུས་ཤུགས་ཡོངས་རྫོགས་ནང་དུ་སྒྲིལ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། གནས་སྟངས་དེའི་ནང་སོ་སོའི་ནུས་ཤུགས་ཕྱི་ལ་གཏོང་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟ་ནའང། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་དབུགས་འཚང་གི་ནད་ཚབས་ཆེན་ཡོད་ནའང་ད་དུང་སྡིངས་ཆའི་སྒང་ལ་ཕེབས་ནས་གསུང་ཆོས་གནང་བ་ངས་མཐོང་སོང། ཁོང་ལ་དབུགས་འཚང་གི་ནད་ཀྱིས་ཕྲན་བུ་ཙམ་ཡང་མི་གནོད་པར་ཁོང་གིས་གསུང་ཆོས་ལེགས་པོ་ཞིག་གནང་བཞིན་དུ་ནད་དེ་ལ་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད་ནས་གདོང་ལེན་གནང་གི་འདུག དེ་ནི་ཡིད་ཆེས་དཀའ་བ་ལྟ་བུའི་བློ་སྟོབས་སྤྱིན་པ་སྟེ། དམའ་ས་བཟུང་ཞིང་སྒྱུ་མའི་འཁྲུལ་སྣང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་དོན་དངོས་ཀྱི་མི་ཚེའི་གནས་སྟངས་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པས་བློ་སྟོབས་སྦྱིན་ནུས་ཤིག་རེད།
ང་ཚོས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་བརྒྱུད་ནས་འགྲོ་བ་དང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བཞིན་དུ་ང་ཚོར་ད་དུང་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལས་སེམས་སྐུལ་འཐོབ་ཐུབ། དེ་ཡང་སེམས་སྐུལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོར་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་ལས་སེམས་སྐུལ་འབྱུང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་ང་ཚོས་ཡིད་གཟབ་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་སེམས་ཚོར་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཐོག་ནས་དེ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཡར་རྒྱས་འགའ་ཞིག་བཏང་བའི་ཚེ། བློ་ཁ་ཕྱོགས་སྟངས་དེ་ཁེངས་དྲེགས་དང་སྤོབས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་དོན་ཅི་ཞིག་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་ཡིད་གཟབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་དགོས་ཀྱི་ཡོད།
ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་ཡར་རྒྱས།
ཐོག་མར་ང་ཚོས་ཡར་རྒྱས་ནི་ཐིག་གཞུང་ཞིག་ནམ་ཡང་མིན་པ་སྟེ། དེ་ཡར་དང་མར་གཉི་གར་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན། འདི་ནི་འཁོར་བའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པ་དང། དེ་ནི་སྐྱེ་གནས་མཐོ་དམན་གྱི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་བཞིན་པ་ཙམ་མིན། མཐོ་བ་དང་དམའ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བར་ཡང་འབྲེལ་སྦྱོར་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟ་ང་སྐྱིད་པོ་འདུག་ཟེར་བ་དང། ད་ལྟ་ང་སྐྱིད་པ་མིན་འདུག་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། ང་ཚོའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བཟང་ངན་ཅི་རིགས་སུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད། སྐབས་རེ་རང་ཉིད་ཉམས་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་ཚོར་བ་དང་སྐབས་རེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་བཞིན་མེད་པ་ལྟ་བུར་ཚོར་གྱི་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་དུས་རྟག་ཏུ་ཡར་དང་མར་ཅི་རིགས་སུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པས་ཡ་མཚན་སྐྱེ་མི་དགོས། དོན་ལ་ང་ཚོ་འཁོར་བ་ལས་འགྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པར་མ་འགྱུར་བར་དུ་མུ་མཐུད་ནས་དེ་ལྟ་བུར་འགྲོ་བར་ངེས། ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་གནས་དེ་ལ་མ་སོན་པའི་བར་དུ་འཁོར་བ་ནི་མུ་མཐུད་ནས་ཡག་སྡུག་ཅི་རིགས་སུ་འཁོར་ནས་འགྲོ་བར་ངེས། དེར་བརྟེན་དུས་ཚོད་རིང་པོ་ཞིག་གི་ནང་ཉམས་ལེན་བྱེད་བཞིན་བསྡད་པའི་རྗེས་གློ་བུར་དུ་ང་ཚོ་སྒེར་གྱི་ཕོ་མོའི་བརྩེ་བའི་འབྲེལ་ལམ་ཞིག་གི་དཀའ་ངལ་ནང་ལྷུང་བའི་སྐབས་སེམས་ཤུགས་ཆགས་མི་ཉན། ཏན་ཏན་ང་ཚོར་དེ་འདྲ་བྱུང་བར་སེམས་ཚོར་ཆེན་པོས་མི་སྐྱིད་པ་ཡོང་ངེས། དེས་ང་ཚོ་ཉམས་ལེན་པ་ཐབས་ཆག་ཅིག་ཡིན་པ་སྟོན་གྱི་མེད། དེ་ནི་རང་བཞིན་ཙམ་ཡིན་པ་སྟེ། ང་ཚོའི་འཁོར་བའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་སྟོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད།
དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ནང་རྒྱུན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་ལམ་ཡ་མཚན་ཅན་འབྱུང་གི་མེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོར་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་འདོད་ཡོད་ཚེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རིགས་ལ་རེ་བ་བྱེད་མི་ཉན་ཞིང་། དམིགས་བསལ་གྱི་སོ་སོའི་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ནང་དེ་འོང་རྒྱུའི་རེ་བ་དེ་བས་བྱེད་མི་ཉན་ནོ། ང་ཚོས་དོན་དངོས་དང་མཐུན་པའི་ཐོག་ནས་ཡར་རྒྱས་ལ་ཚད་ཇི་ལྟར་འཇལ་དགོས་སམ། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་དུས་ཡུན་ལོ་གཅིག་གམ་གཉིས་ཙམ་ལ་བལྟ་མི་ཉན་པར་གསུང་གི་ཡོད། ཉམས་ལེན་བྱས་པའི་དུས་ཡུན་ལོ་ལྔའམ་བཅུ་ལ་བལྟས་ནས། རང་ཉིད་ལོ་ལྔའམ་བཅུའི་སྔོན་ལས་ལྷག་པའི་མི་སེམས་ལྷོད་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་མེད་ལ་བརྟག་པ་དང། རང་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བས་དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་གནས་སྟངས་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མེད་དང་སེམས་མི་འཁྲུག་པའམ་དེ་དག་གི་གཞན་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མེད་ལ་བརྟག་དགོས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཐུབ་ཚེ། ང་ཚོས་ཡར་རྒྱས་ཕྲན་བུ་བཏང་ཡོད་པས་དེ་ནི་བློ་སྟོབས་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཚོར་ད་དུང་དཀའ་ངལ་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེས་གདོང་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་ནུས་ཤུགས་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། གནས་ཚུལ་སྡུག་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་སྐབས་སུ་ང་ཚོར་གནས་སྟངས་དཀའ་ངལ་ཅན་ནང་སེམས་མི་སྐྱིད་པ་ཤུགས་ཆེ་འོང་གི་མེད། ང་ཚོས་དེ་ལས་མྱུར་དུ་འགྲོལ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
ང་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་སེམས་སྐུལ་གྱི་འབྱུང་རྩར་ཤོད་པའི་སྐབས་གནད་དོན་སྙིང་པོ་ནི་སེམས་སྐུལ་འདིས་ང་ཚོར་ལམ་ལ་མུ་མཐུད་ནས་འཇུག་རྒྱུའི་ནུས་ཤུགས་སྦྱིན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ང་ཚོར་སོ་སོ་ཁ་ཕྱོགས་མི་ནོར་བའི་ནང་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའི་ངེས་པ་རྙེད་ཡོད་པ་དང། གལ་ཏེ་ང་ཚོར་ཁ་ཕྱོགས་མི་ནོར་བར་འགྲོ་བའི་དགོས་དོན་གང་ཡིན་གྱི་དོན་དངོས་དང་མཐུན་པའི་ལྟ་བ་ཞིག་ཡོད་ཚེ། ང་ཚོ་ཁ་ཕྱོགས་མི་ནོར་བར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ལ་གཞི་ནས་ངེས་པ་རྙེད་ཐུབ། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སྤྱིར་བཏང་གི་ཁ་ཕྱོགས་དེའི་ནང་བསྐྱོད་པའི་སྐབས་ང་ཚོ་མུ་མཐུད་ནས་ཡག་སྡུག་ཅི་རིགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བར་ངེས།
འདི་དག་ནི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་དུ་ཆོས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཚུལ་གྱི་སྤྱིར་བཏང་བསམ་ཚུལ་ཁ་ཤས་ཡིན། ང་རང་གི་ངོས་ནས་དེ་དག་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ།། །།
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (35%)


c: text/html

text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པའི་མཛད་རྣམ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ཟླ་ ༢ །
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ཟླ་ ༤ བསྐྱར་བཅོས་བྱས།
ངོ་སྤྲོད།
སྲོལ་རྒྱུན་དུ་སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པ་ (Shakyamuni) གཞན་ཡང་གོའུ་ཏ་མ་ (Gautama) ཞེས་བྱ་ཞིང་། རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་ཡི་ཤུ་མ་ཤི་ཀའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་ལོ་ ༥༦༦ ནས་ ༤༨༥ མཚམས་སུ་བྱོན། ནང་པའི་ཆོས་འབྱུང་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་སྐོར་ཧ་ཅང་མང་། ཞིབ་ཕྲ་རྒྱས་པ་རིམ་པས་འབྱུང་། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་གཞུང་དང་པོ་དེ་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་རབས་གསུམ་གྱི་ཕྱིས་སུ་བྱུང་སྟབས། འདིའི་ནང་གང་བཀོད་པའི་ཞིབ་ཕྲ་རྣམས་ཁུངས་ལྡན་ཡིན་པ་ཏག་ཏག་ཅིག་ངེས་ཤེས་རྙེད་པ་དཀའ། དེར་མ་ཟད་འདིར་རྒྱས་བཤད་བྱས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཁུངས་ལྡན་ཡིན་མིན་ཁ་མཚོན་བཅད་དེ་ཤོད་རྒྱུ་ཁག་པོར་སྣང་། རྒྱས་བཤད་མང་པོ་ཞིག་ཡིག་ཐོག་ནས་བརྒྱུད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་མང་པོ་ཞིག་ངག་རྒྱུན་ཐོག་ནས་ཡོང་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཉིད་གཙོས་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་གྲགས་པའི་ནང་པའི་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཙམ་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཟིན་ཐོ་ཉར་ཚགས་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་མེད། ལྷག་དོན་མཁས་གྲུབ་དེ་དག་གི་རྣམ་ཐར་རྣམས་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུ་ནི་དོ་དབྱིངས་ཅན་དུ་གྱུར་ཞིང་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཐོབ་སླད་སེམས་ཤུགས་སྤེལ་ཆེད་ཡིན། དེར་བརྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ལས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ཕྱིར། དེའི་ཐོག་ནས་ཤེས་དགོས་པ་དང་ང་ཚོས་དེ་ལས་གང་སྦྱངས་པ་རྣམས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས།
འབྱུང་ཁུངས།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ཁག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ནང་། གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ (Theravada) གཞུང་ནང་མདོ་སྡེ་འབྲིང་བུ་ (Majjhima Nikaya) ལ་སོགས་པ་པཱ་ལི་ (Pali) གཞུང་དང་། ཐེག་དམན་ (Hinayana) སྡེ་ཚན་སྣ་ཚོགས་ནས་རབ་བྱུང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འབྲེལ་བའི་འདུལ་བའི་གཞུང་སོགས་གཏོགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་གཞུང་དེ་དག་རེ་རེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ལས་སྟོན་གྱི་མེད།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་དེ་དང་པོ་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་ཡེ་ཤུ་མི་ཤི་ཀའི་དུས་རབས་ཀྱི་སྔོན་དུས་རབས་གཉིས་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་དངོས་པོ་ཆེན་པོ་ (Mahavastu) ཞེས་བྱ་བ་ ཐེག་དམན་གྱི་ཕལ་ཆེན་སྡེ་པའི་ (Mahasanghika) སློབ་དཔོན་ཞིག་གིས་མཛད། གཞུང་དེ་དག་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ (Tripitaka) གྱི་ནང་མེད་པ། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་གི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཞེས་པ་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་ཡོད། དེ་མིན་གྱི་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བརྩམས་པའི་རྣམ་ཐར་གཅིག་ནི་ཐེག་དམན་གྱི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ (Sarvastivada) ་གཞུང་རྒྱ་ཆེན་རོལ་པའི་མདོ་ (Lalitavistara Sutra) ཡིན། ཕྱིས་སུ་མདོ་དེའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་དོད་ནི་ཐེག་དམན་མདོ་དེ་གཡར་ནས་སྔར་ལས་རྒྱས་སུ་བཏང་ཡོད། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པ་ག་དུས་སངས་རྒྱས་སྐོར་དང་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ (Siddhartha) ཀྱི་རྣམ་པར་རོལ་ཚུལ་བཀོད་ཡོད། སྔར་གྱི་གཞུང་དེའི་ནང་གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐར་ལམ་སྟོན་པའི་ཆེད་སངས་རྒྱས་པ་ཙམ་ལས་བཀོད་མེད།
མཐར་རྣམ་ཐར་དེ་དག་ལས་འགའ་ཞིག་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ནང་བཅུག དེ་དག་ལས་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གཞུང་ནི་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ (Ashvaghosha) ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྙན་ངག་ཆེན་པོ་ (Buddhacarita) ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཅིང་དུས་རབས་དང་པོའི་ནང་བྲིས། དཔེ་གཟུགས་གཞན་ཡང་ཕྱིས་སུ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ནང་གསལ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་ (Cakrasamvara) ལྟ་བུ། དེའི་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མདོ་སྡེའི་ཁོངས་གཏོགས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེའི་ (Prajnaparamita Sutra) ་གདམས་པ་གནང་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ (Vajradhara) གི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་ནས་སྔགས་གཞུང་རྣམས་གསུངས།
འགྲེལ་པ་དེ་དག་ཀུན་ལ་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པས་ང་ཚོར་བློ་སྟོབས་སྤེལ་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ལོངས་སྐུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟོན་མཁན་གྱི་གཞུང་རྣམས་ལ་བལྟ་དགོས།
སྐྱེ་བ་དང་། སྐུ་ཚེའི་སྟོད། ངེས་འབྱུང་།
སྔ་མོའི་གཞུང་ཁག་ལ་གཞིགས་ན། སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་ཤཱ་ཀྱ་ (Shakya) རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ སེར་སྐྱའི་གནས་ (Kapilavastu) སུ་འབྱོར་བ་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་ཞིག་གི་ནང་རྒྱལ་པོའི་རིགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། དེང་སང་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་སུ་ཡིན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་རྒྱལ་པོའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ནང་སྐུ་འཁྲུངས་པར་བརྗོད་པ་མེད། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཅེས་མཚན་གསོལ། ཁོང་གི་ཡབ་ཀྱི་མཚན་ལ་ཟས་གཙང་མ་ (Shuddhodana) ཞེས་བྱ། དུས་ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ནང་། ཁོང་གི་ཡུམ་གྱི་མཚན་ལ་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མ་ (Maya-devi) ཞེས་མངོན་ཞིང་། མ་ཟད་ཡུམ་གྱི་མངལ་དུ་གླང་པོ་ཆེ་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་ཞིག་ཞུགས་པའི་རྨི་ལམ་བཏང་ཞིང་། དྲང་སྲོང་ (Asita) ཨ་སི་ཏ་ཕྲུ་གུ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོའམ་དྲང་སྲོང་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པར་ངེས་ཞེས་ལུང་བསྟན། དེ་བཞིན་གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་གནས་ལས་མི་རིང་བའི་བར་གནས་ལུམ་བའི་ཚལ་ (Lumbini Grove) ལ་སྐུ་འཁྲུངས་མ་ཐག་གོམ་པབདུན་སྤོས་ནས། ང་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་རུ་བྱོན་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་ སྐུ་འཁྲུངས་པའི་སྐབས་ཡུམ་འདས།
སྐུ་གཞོན་ནུ་ཞིག་ཏུ། མི་ཚེ་སྐྱིད་པོར་བསྐྱལ། འཁྲུངས་ས་སྐྱོན་ནས་བུ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ (Rahula) བཙས། ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ནང་ཁོང་གི་ཟླ་མོའི་མཚན་ལ་གྲགས་འཛིན་མ་ (Yashodhara) ཞེས་ཐོན། འོན་ཀྱང་དགུང་ལོ་ཉེར་དགུར་ཕེབས་སྐབས་རང་གི་ཁྱིམ་དང་རྒྱལ་སྲིད་དོར་ནས་བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཏུ་གནས་བསྒྲིམས།
སངས་རྒྱས་གང་དུ་བཞུགས་སའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དུས་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་གང་གི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཆགས་པའི་སླད་དུ་ཁོང་གིས་རང་གི་སྐུ་ཟླ་དང་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཁེར་རྐྱང་དུ་བཞག་ནས་ཞལ་གྱེས་གནང་བ་མ་ཡིན། ཁོང་ཚོ་ནི་གང་གི་འབྱོར་བདག་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་མིས་ལྟ་རྟོག་གནང་བར་སོམ་ཉི་བྲལ། གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ནི་དམག་དཔོན་གྱི་རིགས་རྒྱུད་དུ་གྲགས་པས་ནམ་ཞིག་ཁོང་གིས་ཁྱིམ་བཞག་སྟེ་དམག་ལ་ཞུགས་རྒྱུར་ཐེ་ཚེམ་མེད། དེའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་དམག་ལ་ཞུགས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་འགན་ཡིན། གནའ་བོ་རྒྱ་གར་ནང་དམག་མི་རྣམས་ཀྱིས་གཡུལ་སར་རང་གི་ནང་མི་འཁྲིད་སྲོལ་མེད།
མ་གཞི་དམག་འཁྲུག་ཕྱི་ཡི་དགྲ་བོའི་ཁ་གཏད་དུ་རྒྱག་ཀྱང་དམག་ངོ་མ་དེ་ང་ཚོའི་ནང་གི་དགྲ་ལ་རྒྱག་དགོས་པས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་དམག་དེ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་གི་མི་ཚེ་གང་པོ་དམིགས་ཡུལ་འདི་རིགས་ལ་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་འབད་རྒྱུ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་གི་ལས་འགན་ཡིན་པ་སྟོན་ཕྱིར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ཕེབས། འོན་ཀྱང་དེང་སང་ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་ནང་། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་སོ་སོའི་གཉེན་ཉེ་དོར་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ནང་གི་དགྲ་བོར་དམག་འཐབ་བྱས་ན། གཉེན་ཉེ་དེ་དག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་ཡོད་མེད་ཏན་ཏན་བཟོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེའི་དོན་ནི་ང་ཚོའི་གཉེན་ཉེ་དང་ཕྲུ་གུར་དགོས་མཁོ་སྐྲུན་དགོས་པ་མ་ཟད་ང་ཚོའི་ཕ་མ་ལའང་ལྟ་དགོས། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཚང་བཞག་ནས་འགྲོ་མེད་གང་ལྟར་ཡང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བར་ཆགས་ནས་མ་བསྡད་པར་སྡུག་བསྔལ་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐབས་ལ་འབད་དགོས་པ་ནི་ནང་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་གི་ལས་འགན་ཡིན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པ་ལྟར་དགོས།
སྔུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ། ན་བ། འཆི་བ། ཡང་སྲིད། སེམས་རྡུགས། མ་རིག་བཅས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་འདོད། ཕྱིས་སུ་གཞུང་དེ་ཡང་ཤིང་རྟ་འདྲེན་མཁན་ཆནྣ་ (Channa) འདུན་པ་བཟང་སྐྱོང་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ལས་གསལ་ཞིང་། ཤིང་རྟ་འདྲེན་མཁན་དེས་སངས་རྒྱས་ཤིང་རྟའི་ཐོག་བཞུགས་སུ་གསོལ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས། སྐབས་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ན་བ་དང་། རྒ་བ། འཆི་བ། དགེ་སྦྱོང་བཅས་གཟིགས་པ་ན། ཤིང་རྟ་མཁན་དེས་དེ་དག་གི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཞུས་པས་་ེ་དག་གི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཞུས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་ཚང་མ་མནར་བཞིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་གཟིགས་ནས་དེ་ལས་ཐར་བའི་ལམ་སྲིད་པར་དགོངས།
ཆོས་ཀྱི་དཀའ་བ་དཔྱད་པའི་སྐབས་ཤིང་རྟ་མཁན་གྱིས་རོགས་རམ་བྱེད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་འདི་ནི་བྷ་ག་ཝད་གཱི་ཏ་ (Bhagavadgita) ་སྒྲུང་ནང་གི་སྲིད་གྲུབ་ (Arjuna) ལ་ཤིང་རྟ་མཁན་འདོམ་པ་ནག་པོས་ (Krishna) དམག་མི་ཞིག་ཏུ་རང་གི་སྤུན་མཆེད་ཀྱི་ཁ་གཏད་དུ་དམག་བརྒྱབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ་བཞིན་དེ་གཉིས་འདྲ་པོར་མངོན། ནང་པ་དང་ཧིན་དྷུ་གཉིས་ཀའི་ནང་ངོ་ཐོག་ཏུ་ང་ཚོས་བདེན་དོན་འཚོལ་བའི་ལས་འགན་ལས་གཡོལ་ཏེ་མི་ཚེ་ལྷོད་པོའི་ངང་སྐྱིད་པོར་མ་བསྡད་པར་དེ་ལས་བརྒལ་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོར་གསུངས་པ་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་། དེ་གཉིས་སོ་སོའི་ཐད་ཤིང་རྟས་གཅིག་བྱས་ན་ཐར་པར་བགྲོད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟ་མཚོན་པ་དང་ཤིང་རྟ་མཁན་གྱི་ངག་གིས་ཤིང་རྟ་འབུད་མཁན་གྱི་ཤུགས་མཚོན་ཞིང་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྐུལ་འདེད་མཚོན།
སློབ་སྦྱོང་དང་བྱང་ཆུབ།
ཚངས་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ དང་གཟུགས་མེད་སྙོམས་འཇུག་སྦྱོང་བའི་ཐབས་སུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཉིས་བསྟེན། མ་གཞི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་རགས་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་ཕལ་པ་ཙམ་ཐོབ་པའི་ཡང་དག་པའི་བསམ་གཏན་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐུགས་ཚིམས་པར་མ་མཛད། དེས་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བ་ཙམ་སྦྱིན་པ་ལས་གཏན་གྱི་བདེ་བ་མི་ཐོབ་ཅིང་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་མི་ཐུབ་པར་ཁོང་གིས་དེ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ། དེ་རྗེས་ཆོས་གྲོགས་ལྔ་དང་ལྷན་དུ་བྱ་བྲལ་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དཀའ་ ཐུབ་སྤྱད། དེས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་རྒྱུན་རྩ་བ་ནས་གཅོད་མི་ཐུབ་པ་གཟིགས། ཕྱིས་སུ་ནེེ་རན་ཛ་ནའི་ཆུ་ཀླུང་ (Nairanjana River) གི་དྲུང་དུ་ལོ་དྲུག་ ཟས་སྤོང་སྤྱད་ཅིང་། ལེགས་སྐྱེས་མས་ (Sujata) སངས་རྒྱས་ལ་འོ་མ་ཕོར་པ་གང་ཕུལ།
ང་ཚོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་དེས་དུག་རྫས་ལ་སོགས་པའི་བཅོས་མའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞི་ལྷོད་དུ་གནས་པར་ཡིད་ཚིམས་ནས་སྡོད་རྒྱུ་མེད་པར་བསྟན། སེམས་གཡེངས་ནས་སྡོད་པའམ་སོ་སོས་སོ་སོ་ལ་སྡུག་སྦྱོང་གཏོང་བ་ཡང་ན་ཉེས་ཆད་འགེལ་བ་སོགས་ནི་ཐབས་གཞན་མ་ཡིན། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་ལ་བགྲོད་དགོས་པ་ལས་དེ་ལྟའི་དམིགས་ཡུལ་གྲུབ་པར་གེགས་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་མགོ་འཁོར་ནས་སྡོད་རྒྱུ་མེད།
དཀའ་ ཐུབ་མཚམས་འཇོག་གནང་རྗེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འཇིགས་པ་ལས་ཐར་ཆེད་ནགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྒོམ་ལ་གཞོལ། རང་གཅེས་འཛིན་དང་ བདག་འཛིན་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་འཇིགས་པ་དེས་འཕྲལ་གྱི་བདེ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བས་སྤོང་དགོས་པ་ཡིན། དེས་ན་བློ་སྦྱོང་མཚོན་ཆ་འཁོར་ལོའི་ནང་དུས་རབས་བཅུ་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་རཀྴི་ཏས་ (Dharmarakshita) བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་གྱིས་བསླད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ། གཏི་མུག་རྣམས་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་པ་དང་། རང་གཅེས་འཛིན་དང་བདག་འཛིན་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་དུག་ཤིང་གི་ཁྲོད་དུ་འཁྱམས་པའི་རྨ་བྱ་ཞིག་གི་དཔེ་མཚོན་བསྟན།
ཡུན་རིང་སྒོམ་བརྒྱབ་ནས་དཀའ་བ་སྤྱད་རྗེས། དགུང་གྲངས་སོ་ལྔར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱས། ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདུད་ (Mara) ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བས་བཅོམ་ནས་མཐར་བྱང་ཆུབ་ཤིང་ (bodhi tree) དྲུང་དུ་སངས་རྒྱས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་གསལ་ཞིང་དེང་སང་རྡོ་རྗེ་གདན་ (Bodh Gaya) ཞེས་བྱ། སྐབས་དེར་བདུད་ཀྱིས་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དང་ཆགས་ཅན་གྱི་བུད་མེད་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དུ་མར་སྤྲུལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒོམ་ལ་བར་ཆད་གཏོང་བར་བརྩམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནོད་པ་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་ཡང་མི་ཚུགས།
སྔོན་གྱི་གཞུང་ནང་། སངས་རྒྱས་འདས་པའི་རང་གི་མི་ཚེའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད། བདེན་པ་བཞི་བཅས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་ནས་སངས་རྒྱས་པར་གསུངས། ཕྱིས་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་ནང་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་པར་གསུངས།
དགེ་འདུན་གྱི་སྡེར་ཆོས་བསྟན་པ་དང་གསར་འཛུགས་ཞུས་པ།
ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་རྗེས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཞན་ལ་རང་གིས་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་ཐུགས་དོགས་གནང་། ཁོང་གིས་དགོངས་པར་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་རྟོགས་ཐུབ་ཨེ་ཡོང་་དགོངས། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་ལྷ་ཚངས་པ་ (Brahma) དང་དབང་པོས་ (Indra) སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་སྟོན་རོགས་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ། ཚངས་པའི་གཞུང་ལ་གཞིགས་ན་ཕྱིས་སུ་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་དར་བ་དང་། ཚངས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་དང་དབང་པོ་ནི་དཀོན་ཅོག་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ནང་། དབང་པོས་སངས་རྒྱས་ལ་ཞུས་དོན། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་མ་བསྟན་ན་འཛམ་གླིང་ནང་སྡུག་བསྔལ་ཟད་མཐའ་མེད་པ་མྱོང་རྒྱུ་རེད་འདུག་ཅེས་ཞུས་པ་དང་། མ་མཐར་མི་ཉུང་ཤས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་ངེས་ཡིན་ཅེས་གསོལ་བ་བཏབ།
འདིའི་ཞིབ་ཕྲ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཁུངས་བཙུན་པར་སྟོན་པའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཤས་ཆེ་ཞིང་། དེས་སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཐབས་ལམ་ལས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་དཀོན་མཆོག་མཐོ་ཤོས་དེས་ཀྱང་འཛམ་གླིང་ནང་སྡུག་བསྔལ་རྩ་མེད་དུ་བཟོ་ཆེད་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་གསུངས་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཁོང་ཚོ་རང་ཉིད་ལའང་མི་ཚང་མ་སྡུག་བསྔལ་གྲོལ་ཏེ་ཐར་པའི་ས་ལ་འཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ཡང་དག་པ་གང་ཡང་མེད། དེར་བརྟེན་ངེད་གང་ཟག་ཕལ་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་དེ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་སྨྲོས་ཅི་དགོས། གཞན་ཡང་ནང་པའི་སྣང་བརྙན་ཁྲོད། ཚངས་པ་ནི་ཁེངས་དྲེགས་ཀྱི་དཔེར་བཀོད། ཚངས་པས་རང་ཉིད་སྤྱི་གཙོ་བོ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པོ་ཡིན་ཅིང་། རྣམ་འགྱུར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་མཁན་གྱི་བདག་ཏུ་འདོད། དེ་ལྟའི་ཡིད་ཆེས་ལོག་པས་སུན་སྣང་དང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྲུན་གྱི་ཡོད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་བདེན་འཐོབ་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྩ་བ་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་ཚུལ་གྱི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
ཚངས་པ་དང་དབང་པོའི་རེ་བ་ཐུགས་བཞེས་གནང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་ (Sarnath, སཱ་ར་ནཱ་ཐ) རི་དྭགས་ཀྱི་གནས་ (Mrgadava, Deer Park) སུ་ཕེབས་ཏེ། འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོར་བདེན་བཞི་ལས་བརྩམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར། ནང་པའི་སྣང་བརྙན་ནང་། ཤ་བས་ཞི་བ་མཚོན་པ་དང་དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་སྟེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བར་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པ་དང་དཀའ་ཐུབ་ལ་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་བྱེད་ཚུལ་ཞིག་བསྟན།
མི་རིང་བར་ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་ (Varanasi) ་ཉེ་འགྲམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཚངས་སྤྱོད་ལ་གནས་ནས་དགེ་སྦྱོང་གི་རྟེན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་རྩེན། ཁོང་ཚོའི་ཡབ་ཡུམ་རྣམས་ཀྱང་མི་སྐྱའི་རྟེན་ལ་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཏེ་ཚང་མར་འཚོ་རྟེན་བསོད་སྙོམས་ཕུལ། སྐབས་ཤིག་ཁོང་ཚོའི་ཁྲོད་ནས་གཅིག་མཁས་པར་གྱུར་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོ་པ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛངས། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གདུལ་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས་ག་ལེར་གནས་སོ་སོར་གཞིས་ཆགས་ནས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཚུགས།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དེ་རྣམས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གཞིར་བཟུང་བཀོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དགེ་འདུན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་གནའ་བོའི་སྐབས་དེའི་དུས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ན། ཁོང་ཚོས་འོས་མི་རྣམས་སྡེ་ཚན་ནང་ཞུགས་རྒྱུ་མོས་མཐུན་བྱེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་དབང་ཚད་ཐད་ཐེ་བྱུས་མི་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་རྒྱས་བཅད་འགའ་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནག་ཉེས་ཅན་ལ་སྣང་བ་སྩལ་མེད། དཔེར་ན། དམག་མི་དང་བྲན་གཡོག་ནས་མ་ཐར་བའི་བྲན་གཡོག དེ་བཞིན་མཛེ་ནད་ལྟ་བུའི་ནད་ཡམས་ཡོད་པ་རྣམས་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེར་ཞུགས་ཆོག་གི་མེད། དེར་མ་ཟད་ལོ་ན་ཉི་ཤུར་སོན་མེད་ཚེ་སུ་གཅིག་ཀྱང་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་མི་ཆོག དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སུ་གཅིག་ལའང་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོ་བའི་ཆེད་དུ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དང་ནང་ཆོས་ལ་གུས་བརྩི་ཡོང་སླད་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་མོས་གུས་སྲ་བརྟན་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དེས་ང་ཚོར་ཡུལ་སྲོལ་གོམ་གཤིས་ལ་གུས་བཀུར་དང་བྱ་སྤྱོད་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྤེལ་དགོས་པར་བསླབ་བྱ་གནང་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ནང་ནང་ཆོས་ལ་མཐོང་སྣང་ཡག་པོ་ཡོང་བ་དང་གུས་བཀུར་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད།
མི་རིང་བར་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཆགས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཡུལ་མ་ག་དྷར་ (Magadha) ཕྱིར་ཕེབས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་ (Bimbisara) རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ (Rajagrha) ཏུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པས། རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་དང་སློབ་མར་གྱུར། དེ་བཞིན་མཛའ་གྲོགས་ཤཱ་རིའི་བུ་ (Shariputra) དང་མོའུ་དགལ་གྱི་བུ་ (Maudgalyayana) གཉིས་གསུང་ཆོས་ལ་བཅར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་གདུལ་བྱར་གྱུར།
སངས་རྒྱས་ནས་ལོ་ངོ་གཅིག་གི་ནང་། གྲོང་ཁྱེར་ སེར་སྐྱའི་གནས་གང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། དེར་ཁོང་གི་བུ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཆོས་སུ་ཞུགས། སངས་རྒྱས་ཕྱེད་སྐུ་མཆེད་དགའ་བོ་ (Nanda) ནི་སྔ་ས་ནས་ཁྱིམ་བཞག་སྟེ་ཆོས་སྒོར་ཞུགས། ཡབ་ཟས་གཙང་མའི་ཐུགས་ལ་ཁྱིམ་གྱི་རྒྱུད་པ་ཆད་པར་དོགས་ནས་ཐུགས་འཁྲལ་ཚད་མེད་བྱུང་སྟབས། མ་འོངས་པར་བུ་གཞན་རྣམས་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་འདོད་ན་ངེས་པར་དུ་ཕ་མའི་ཆོག་མཆན་དགོས་ཞེས་སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ། དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞལ་བཞེས་གནང་། རྣམ་ཐར་འདིའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་རང་གི་ཡབ་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་གནང་བའི་དོན་མ་ཡིན་པར། ང་ཚོའི་ཁྱིམ་ཚང་ནང་དང་རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་གུས་པ་མེད་པ་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན།
ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཁ་ཅིག་ལ་གཞིགས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལྷ་གནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་གཤེགས་ཏེ་གང་གི་ནང་མི་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་ཡུམ་ལ་ཆོས་གསུངས་བའི་སྐོར་ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་ཕྲ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དེས་ནི་ཡུམ་གྱི་དཀའ་དྲིན་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་དང་དྲིན་ལན་མཇལ་དགོས་པའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་སྟོན་གྱི་ཡོད།
དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱུད་པ་འཕེལ་རྒྱས།
གནའ་བོའི་ནང་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་པ་རྣམས་ཧ་ཅང་ཆུང་ཆུང་ཡིན་ཅིང་སྡེ་པ་རེར་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལས་མེད། སྡེ་པ་སོ་སོ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཡིན་ཅིང་བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་སའི་ཡུལ་ཡང་སོ་སོར་ཡོད། དགོན་པ་སོ་སོའི་ལས་དོན་དང་ཐག་གཅོད་རྣམས་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་གེགས་སེལ་ཕྱིར་རང་རང་གི་ཁོངས་མི་འདུས་པའི་ངོ་ཚབ་ཀྱིས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས། གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དབང་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཅིག་འགྱུར་ཐག་གཅོད་བྱེད་པོ་ཞིག་ཏུ་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱ་དགོས་ཞེས་བཀའ་བསྩལ། ཐ་ན་དགོས་དབང་ཡོད་ན་དགོན་པའི་ཁྲིམས་ཀྱང་འགྱུར་ལྡོག་བཏང་ཆོག་ཅིང་། དེའང་དགེ་འདུན་ཐུན་མོང་གི་དགོངས་གཞིའི་ཐོག་ལ་གཞི་འཛིན་དགོས་ཞེས་བཀའ་གནང་།
རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་སངས་རྒྱས་ལ་དཔེར་ན། གཅེར་བུ་བ་ (Jain) ལྟར་ཟླ་རེར་གསོ་སྦྱོང་འཚོགས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་སྡེ་ཞིག་རང་ལུགས་བསྟེན་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་ཕུལ། ལུགས་སྲོལ་དེ་ལ་གཞིགས་ན། དགེ་འདུན་གྱི་སྡེའི་ཁོངས་གཏོགས་རྣམས་ཟླ་རེ་དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་ལྷན་འཛོམས་གནང་ཐོག་ཆོས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་གནང་གི་ཡོད། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་བཞེས་མཛད་པས། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྐབས་དེར་ལུགས་སྲོལ་དེ་ཕྱག་བཞེས་གནང་གི་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད། གཅེར་བུ་པའི་རྗེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེའི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་དང་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་དཔེའི་ཐོག་ནས་བསྩལ། གཅེར་བུ་པའི་སྲོལ་གཏོད་མཁན་དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ (Mahavira) སངས་རྒྱས་ལས་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀའི་སྔོན་དུ་བྱོན།
ཤཱ་རིའི་བུས་མི་རིང་བར་དགེ་འདུན་པའི་ཆེད་གདུལ་བའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཤིག་མཛད་རོགས་ཞེས་སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གླེང་གཞི་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་མ་བྱུང་བར་སྒུག་དགོས་ཞེས་ཐུགས་ཐག་བཅད་པ་དང་། དེ་ནས་དཀའ་ངལ་ལམ་ཉེས་པ་དེ་བསྐྱར་དུ་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་གདུལ་ཁྲིམས་ཤིག་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་གསུངས། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་གནོད་འཚེ་ཆེ་བའི་བྱ་སྤྱོད་དང་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ལས་གཉིས་ཀ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་མཛད། དེས་ན་གདུལ་ཁྲིམས་ནི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་དང་དམིགས་ཡུལ་དང་བཅས་གཙོ་བོ་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཡོལ་ཕྱིར་དང་ནག་ཉེས་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་མཛད།
དེ་ལྟའི་གདུལ་ཁྲིམས་ཐོག་གཞི་བཞག་ནས་དུས་མཚམས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་འདུས་ཚོགས་སུ་ཁ་འདོན་ནམ་ཆོ་གའི་ཕྱག་སྲོལ་བཏད་དེ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བར་བྱེད། ཉེས་པའམ་ལྟུང་བ་ནང་ནས་ཚབས་ཆེ་ཤོས་ནི་དགོན་པ་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་པ་ཡིན། དེ་མིན་སྡོམ་ཁྲིམས་ལས་འགལ་ཉེན་ཆེ། དུས་ཕྱིས་སུ་འདུས་ཚོགས་དེ་ཟླ་རེར་ཐེངས་རེ་འཚོགས་ཀྱི་ཡོད། རྗེས་སུ་ཟླ་རེ་གསོ་སྦྱོང་ཚུགས་རྒྱུའི་སོལ་གཏོད།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྲོལ་གཞན་གཅིག་ནི་ཆར་དུས་སུ་ཟླ་གསུམ་རིང་གི་དབྱར་གནས་ཡིན། དེའི་རིང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞུགས་གནས་གཅིག་ལ་བཞུགས་ཏེ་འགྲུལ་བཞུད་རྩ་བ་ནས་གནང་གི་མེད། དམིགས་ཡུལ་ནི་སྐབས་དེར་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ལོ་ཏོག་དང་ལྗང་པས་ཁེངས་པས་དེ་དག་ལ་གནོད་སྐྱོན་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཅིང་། དབྱར་གནས་འཚོགས་སའི་གནས་སྲ་བརྟན་ཐུབ། དེ་བཞིན་དབྱར་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་སྲོལ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ནས་ཁྱིམ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་བརྡབ་གསིག་མི་ཡོང་བ་དང་མི་མང་གི་ཡིད་ཆེས་འཐོབ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད། དབྱར་གནས་ནི་དངོས་ཡོད་དང་མཐུན་པོ་ཡོད་སྟབས་ཚོགས་གནས་བརྟན་པོར་བྱས།
དབྱར་གནས་ཐེངས་གཉིས་པ་དེ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀོ་ས་ལའི་ (Kosala) རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་གཉན་ཡོད་ (Shravasti) ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆར་དུས་ཐེངས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་རིང་རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་ (Jetavana Grove) དུ་བསྙེན་མཚམས་ལ་བཞུགས། དེར་ཚོར་དཔོན་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ (Anathapindada) གྱིས་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དགོན་པ་ཞིག་བཞེངས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་ (Prasenajit) གྱིས་དགེ་འདུན་འདུས་ཚོགས་ལ་སྦྱིན་བདག་མཛད། དེ་དག་ལས་ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་ཆེ་ཤོས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྐབས་དེའི་ཕྱི་རོལ་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཆེ་ཁག་དྲུག་གི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ཕམ་པར་བྱས།
དེང་གི་ཆར་ང་ཚོ་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་མི་ཐུབ། ཡིན་ནའང་། དོན་དངོས་སུ་རང་གི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་ཆེད་ཚད་མའི་ཐོག་ནས་མ་ཡིན་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེ་བའི་ནུས་པ་བེད་སྤྱོད་པར་མི་རྣམས་རྒྱུད་མ་དག་པས། ལེགས་ཤོས་ནི་ང་ཚོའི་གོ་རྟོགས་དང་མཐུན་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེས་ན་དབྱིན་སྐད་ནང་“ ཁ་བཤད་པ་ལས་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་དོན་ཆེ་སྒྲུབ་”ཅེས་པའི་ཤོད་སྲོལ་གཅིག་ཡོད།
དགེ་འདུན་མའི་རྒྱུད་པ་གཏོད་པ།
ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ནང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲུ་མོ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ཆེན་མོས་ (Mahaprajapati) ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡངས་པ་ཅན་ (Vaishali) དུ་དགེ་འདུན་མའི་སྡེ་གསར་ཏུ་བཙུགས། དང་པོ་དེ་ལྟའི་སྡེ་འཛུགས་རྒྱུར་ཐུགས་མི་བདེ་བར་གྱུར། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་དགེ་འདུན་པ་ལས་དགེ་འདུན་མར་སྡོམ་ཁྲིམས་གྲངས་མང་བ་བཟོས་ན་འགྲིགས་པར་དགོངས་ནས་ཕྱག་ལེན་བསྟར། དེ་ལྟ་མཛད་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བུད་མེད་རྣམས་སྐྱེས་པ་ལས་སྒྲིག་ལམ་ངན་པ་དང་སྡོམ་ཁྲིམས་མང་བ་བཅས་ཏེ་འདུལ་དགོས་པའི་ཚུལ་ཅི་ཡང་སྟོན་གྱི་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པར་བུད་མེད་ལ་སྡོམ་ཁྲིམས་དམ་པོ་གནང་བས་གང་གི་བསྟན་པར་མཚན་ངན་དང་གེགས་བར་ཆད་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་དང་། དེས་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ནས་གུས་བརྩི་མེད་པ་མི་ཡོང་བ་དང་བཙུན་མའི་སྡེར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐད་ལ་བསླབ་ཁྲིམས་མང་བ་དགོས་པར་གཟིགས།
མདོར་བསྡུས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསླབ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་གནང་བར་ཐུགས་མཉེས་པོ་མི་གནང་བ་དང་། དགོས་མཁོ་མེད་རིགས་ཀྱི་འདུལ་ཁྲིམས་ཆུང་བ་འགའ་ཤས་མེད་པ་བཟོས་གནང་ཏེ་ཁྲིམས་ཆལ་གྱི་རིགས་བྱུང་ཚེ་དེ་མཚུངས་ཆོས་ཁྲིམས་ཤིག་མཛད་པར་ཐུགས་འདོད་མངའ། ཁོང་གི་འཆར་གཞིས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་འགུལ་ཤུགས་སྟོན་ཅིང་། དོན་དམ་བདེན་པ་དང་ད་དུང་ཡུལ་སྲོལ་འགྲོ་ལུགས་ལ་བསྟུན་ནས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ཆ་ལ་གུས་བརྩི་དགོས་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད། དོན་དམ་བདེན་པའི་ཐོག་ནས་དགེ་འདུན་མའི་རྒྱུད་པ་སྤེལ་བར་དཀའ་ངལ་ཅི་ཡང་མེད། འོན་ཀྱང་མི་བྱིངས་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་ལྟ་ཕྱོགས་མི་མཛེས་མི་ཡོང་བའི་སླད། བཙུན་མ་རྣམས་ལ་བསླབ་ཁྲིམས་མང་བ་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས། དོན་དམ་པའི་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གང་བཤད་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད། འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཟེར་དུས། མི་མང་གི་གུས་བརྩི་དང་ཡིད་ཆེས་ལ་ཆ་འཇོག་དགོས་པ་ནང་པའི་ཆོས་ནང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། དེས་ན་དེང་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བཙུན་མའམ་བུད་མེད་རྣམས་ལ་སྤྱིར་བཏང་ངམ་གྲངས་ཉུང་བར་ནང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱིས་ཕྱོགས་ལྷུང་བྱས་ན། གུས་ཞབས་མེད་པ་ཆགས་ངེས་ཡིན་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་དུས་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་དེ་དག་ལ་བསྐྱར་བཅོས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
མཐར་བཟོད་སྲན་དང་སྙིང་རྗེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཡིན། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སློབ་མ་གསར་པ་སུ་ཡིན་རུང་དེ་ལ་སྔོན་མ་རང་གི་ཆོས་རྒྱུད་གང་ཡིན་ཀྱང་དེ་ལ་གུས་བརྩི་དགོས་སྐོར་བཀའ་སྩལ། ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་ནང་། མི་རྣམས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་དོ་འཁུར་བྱེད་དགོས་པར་གསུངས། དཔེར་ན། གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་ཞིག་ནད་ཀྱིས་མནར་བ་ན། དགེ་འདུན་གཞན་གྱིས་ཁོང་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཚང་མ་ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་གཅིག་གི་ཁོངས་མི་ཡིན། འདི་ནི་སྐྱ་སེར་དབྱེར་མེད་པར་ཚང་མར་གལ་ཆེ་བའི་བྱེད་སྒོ་ཞིག་ཡིན།
སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསླབ་བྱའི་ཚུལ།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་གི་སྐུ་ཚེའི་བླ་ན་མེད་པའི་དཔེ་དང་གདམས་ངག་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ལམ་སྟོན་གནང་གི་ཡོད། ཕྱིས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐབས་གཉིས་ཏེ། སྡེ་ཚན་ནམ་གང་ཟག་སྒེར་པར་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་གཞིགས་ནས། སྡེ་ཚན་རྣམས་ལ་བཀའ་ཡི་ཐོག་ནས་ཆོས་བསྟན་ཅིང་། རྒྱུན་དུ་དོན་ཚན་གཅིག་ལ་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསྐྱར་ཟློས་གནང་སྟེ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་གང་གསུངས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་ཕན་རླབས་ཆེ། འོན་ཀྱང་ཁོང་དང་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཞལ་ལག་ལ་གདན་དྲངས་ནས་དེ་རྗེས་གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པར་གསུང་ཆོས་གནང་སྐབས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོས་གསུང་གི་ཡོད། ཁོང་གིས་ཉན་པ་པོའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་ཁ་གཏད་མ་བཅག་པར་ཁོང་ཚོར་སོ་སོའི་ལང་ཕྱོགས་རེ་འཛིན་དུ་བཅུག་ནས་སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་གསལ་པོ་ཡོང་བར་རོགས་མགོན་གནང་གི་ཡོད། དེ་ལྟར་མི་རྣམས་ལ་སོ་སོའི་ལངས་ཕྱོགས་གོང་མཐོར་གཏོང་བཅུག་ནས་མཐར་རིམ་པས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་གོ་རྟོགས་ཡོང་གི་ཡོད། དཔེ་གཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྲམ་ཟེའི་ཁོངས་མི་ཡིན་པའི་དྲང་སྲོང་ཞིག་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རིགས་རུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མི་ཡོང་བར་སོ་སོའི་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གོང་དུ་སྤེལ་བ་ལས་ཡོང་གི་ཡོད་ཅེས་བཀའ་བསྩལ།
དཔེ་མཚོན་གཞན་ཞིག་ནི་ཨ་མ་ཞིག་གིས་རང་གི་བུ་ཤི་བའི་ཕུང་པོ་ཁྱེར་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་བུ་དེ་སླར་གསོནཔར་གསོལ་བ་བཏབ་པར་བསྩལ་བའི་བཀའ་དེ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཁོ་མོར་འཆི་བ་ནམ་ཡང་བྱུང་མྱོང་མེད་པའི་ཁྱིམ་ཞིག་ནས་ཡུངས་དཀར་གྱི་ས་བོན་ཞིག་འཁྱེར་ཤོག་དེ་ནས་ངས་ག་རེ་བྱེད་ཐུབ་མིན་ལྟ་ཆོག་ཅེས་བཀའ་གནང་། དེར་བརྟེན་ཁོ་མོས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་བརྒྱུད་ཚང་མར་ཕྱིན་ཀྱང་འཆི་བ་མ་བྱུང་བའི་ཁྱིམ་གཅིག་ཀྱང་མ་རྙེད། རིམ་གྱིས་ཁོ་མོས་མི་ཚང་མ་ནམ་ཞིག་འཆི་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་ཐུབ་ཅིང་། སེམས་ཅུང་ཞི་བའི་ངང་རང་གི་བུའི་ཕུང་པོ་མེར་བསྲེགས།
མི་སྒེར་གྱི་དཀའ་ངལ་ལ་རོགས་པར་བྱེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་དང་། སེམས་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེ། ཕན་ནུས་ཆེ་ཤོས་ནི་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ཐད་རོགས་རམ་བྱེད་དགོས། འོན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འདོད་པའི་མི་སྡེར། ང་ཚོས་འགྲེལ་བཤད་གསལ་པོ་རྒྱག་དགོས།
སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་རྣམས་ལ་ངན་བྱུས།
སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཁར་ལོ་བདུན་གྱི་སྔོན། ཕྲག་དོག་ཅན་གྱི་སྤུན་ཕྲུག་ལྷས་བྱིན་ (Devadatta) གྱིས་ཆོས་རྒྱུད་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ཆགས་ཆེད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་གནས་འཕྲོག་རྒྱུའི་ངན་བྱུས་བཤམས། དེ་ག་ནང་བཞིན་སྲས་མ་སྐྱེས་དགྲས་ (Ajatashatru) རང་གི་ཕ་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་གོ་གནས་འཕྲོག་སྟེ་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་པོ་བྱེད་འདོད་ཀྱིས་ངན་བྱུས་བཏིངས། དེར་བརྟེན་ཁོ་གཉིས་ཀྱིས་ངན་བྱུས་མཉམ་དུ་བཤམས་ནས། སྲས་མ་སྐྱེས་དགྲས་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་གསོད་རྩིས་བྱས་པས། དེའི་ཉེར་ལེན་དུ་རྒྱལ་པོས་རང་གི་བུ་ལ་རོགས་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་སྲིད་བཏང་། མ་སྐྱེས་དགྲར་ལེགས་སྒྲུབ་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་མཐོང་འཕྲལ། ལྷས་བྱིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་དགྲར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་དགོས་པའི་རེ་ངན་བཅངས། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནོད་འཚེ་བྱ་རྒྱུའི་ངན་བྱུས་ཚང་མར་ལམ་ལྷོང་ཅི་ཡང་མ་བྱུང་།
ལྷས་བྱིན་གྱིས་དེ་ནས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ལས་རྩ་ཆེ་བ་ཡོད་སྐོར་བཤད་དེ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་སླུ་བྲིད་བྱེད་ཐབས་བྱས་པ་དང་། དེར་བརྟེན་ཁོ་པས་སྒྲིག་ཁྲིམས་དམ་བསྒྲགས་གཏན་འབེབས་བྱས། དུས་རབས་བཞི་པའི་ནང་གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ (Buddhaghosa) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་དག་ལམ་ (Visuddhimagga) ལ་གཞིགས་ན། ལྷས་བྱིན་གྱིས་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ་བཏོན་པའི་བསམ་འཆར་ཁག་ནི།
- གོས་ཧྲུལ་གྱིས་ལྷན་པ་བརྒྱབ་པའི་གོས་གྱོན་པ།
- གོས་གསུམ་ཁོ་ན་གྱོན་པ།
- བསོད་སྙོམས་ལ་ཕྱིན་ནས་ཞལ་ལག་ཆེད་གདན་དྲངས་ན་འགྲོ་མི་ཉན་པ།
- བསོད་སྙོམས་ལ་འགྲོ་སྐབས་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ཀྱང་མི་དོར་བ།
- འདུག་གནས་གཅིག་ལ་ཟས་བཟའ་བ།
- རང་གི་བསོད་སྙོམས་འབའ་ཞིག་བཟའ་བ།
- ཟས་རིགས་གཞན་མི་སྤྱོད་པ།
- ནགས་ཀྱི་ཁྲོད་ཁོ་ནར་སྡོད་པ།
- ཤིང་གི་འོག་འདུག་པ།
- ཕྱིར་སྡོད་པ་ལས་ཁང་པའི་ནང་སྡོད་མི་ཉན་པ།
- མང་ཆེ་བ་དུར་ཁྲོད་དུ་སྡོད་དགོས་པ།
- ས་ཆ་གཅིག་ནས་གཅིག་བརྒྱུད་གནས་གང་རྙེད་ཀྱང་དེ་ལ་འདོད་པ་ཚིམ་དགོས་པ།
- འདུག་ནས་གཉིད་ཁུག་པ་ལས་ཉལ་མི་ཉན་པ།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲིམས་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་འདོད་ན། འགྲིགས་ཀྱི་རེད། འོན་ཀྱང་སུ་གཅིག་ལའང་དེ་ལྟར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཙན་ཤེད་བྱེད་མཁན་མེད། དགེ་འདུན་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྗེས་སུ་ཕྱིན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྡེ་ནས་ཐོན་པ་དང་ཁོང་ཚོའི་སོ་སོའི་རྒྱུད་པ་སྤེལ།
གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ཆོས་རྒྱུད་ནང་། ལྷས་བྱིན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བསླབ་ཁྲིམས་འཕར་མ་རྣམས་ལ་སྦྱངས་པའི་ཡན་ལག་ (dhutanga) བཅུ་གསུམ་ཞེས་ཟེར། དཔེར་ན། ནགས་ཁྲོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ནི་དེང་སང་ཡང་ཐེ་ལན་ཌིའི་ནང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་ཉམས་ལེན་དེ་ལས་བཏུས་པར་སེམས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་འོད་བསྲུང་ཆེན་པོ་ (Mahakashyapa) ནི་ཁྲིམས་དེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་མཚན་གནས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། ཁྲིམས་དེའི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ད་དུང་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་ནང་གི་གནས་ངེས་མེད་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་དེ་ཚོས་ཀྱང་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་ཚོའི་ཉམས་ལེན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཀྱི་བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ཡིན།
ཐེག་ཆེན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ནང་དུ་དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ (dhutaguna) བཅུ་གཉིས་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད། དེའི་ནང་བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཁྱིམ་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་འགྲོ་དགོས་ཞེས་པ་མེད་པ་བཟོས་ནས། ཕྱག་དར་གྱི་སྣོད་ནང་དུ་ཡོད་པའི་གོས་གྱོན་དགོས་ཞེས་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་གྲངས་བརྩི་བ། བསོད་སྙོམས་འབའ་ཞིག་ལ་སྟེན་དགོས་པ་བསྣན། སྒྲིག་ལམ་གཙོ་ཆེ་བ་ཕྱིས་སུ་ཐེག་ཆེན་དང་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་གཉིས་ཀའི་ནང་རྒྱ་གར་སྲོལ་རྒྱུན་ཁྲོད་ཀྱི་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་ (mahasiddha) རྣམས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གནང་གི་ཡོད།
ནང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་སྲ་བརྟན་ཡོད་པ་ཞིག་ནས་ཁ་གྱེས་ཏེ་རྒྱུད་པ་གཞན་ཞིག་ཆགས་པའི་རྗེས། དཔེར་ན། དེང་སང་ཆོས་ཚོགས་ཟེར་བ་བཙུགས་ཡོད་ཀྱང་དཀའ་ངལ་མ་ཡིན། དེ་ལྟར་བྱེད་པས་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་པ་གསར་པ་ཤིག་ཚུགས་ན་ཟུར་གྱེས་གཏོང་བ་མ་ཡིན། དགེ་འདུན་དབྱེན་འབྱེད་ནི་མཚམས་མེད་ལྔའི་ནང་ནས་གཅིག་ཡིན། དེ་ལྟར་ལྷས་བྱིན་གྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་དང་མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་བསགས་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཁོ་པས་ཆོས་ལུགས་ཁ་ཐོར་བཏང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་གནོད་འཚེ་བཏང་བ་དང་སྐྱོན་འཛུགས་དྲག་པོ་བྱས་ཡོད། འགྲེལ་བ་འགའ་ཞིག་ལ་གཟིགས་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་དེ་དུས་རབས་ཁ་ཤས་རིང་གནས་འདུག །
ཆོས་ལུགས་ཟུར་གྱེས་ཀྱི་འགྲེལ་པར་གཟིགས་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དེ་ལ་བཟོད་སྲན་གནང་བ་ལས་དད་པའི་རྗེས་འབྲངས་པ་ཡིན་པ་སྟོན་གྱི་མེད། གལ་ཏེ་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་ཁྲིམས་ནན་པོ་ཞིག་དགོས་འདོད་བྱས་ཚེ་གང་ཞིག་གཏན་ལ་ཕབ་ཀྱང་འགྲིགས་པ་ཞིག་དང་། གལ་སྲིད་ཁོང་ཚོས་དགོས་འདོད་མེད་ཚེ། དེ་ཡང་འགྲིགས་ཀྱི་རེད་ཅེས་གསུངས་ཀྱི་ཡོད། ནང་ཆོས་བྱེད་དགོས་ཞེས་སུ་གཅིག་ལའང་བཙན་བཀའ་གཏོང་གི་མེད། ཐ་ན་དགེ་འདུན་ཕོ་མོ་སུ་ཡིན་རུང་ཆོས་རྒྱུད་དེ་ལས་ཟུར་དུ་དོན་གྱི་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་དགའ་པོའི་ངང་སྣང་བ་མཛད་ཀྱི་ཡོད། གང་ལྟར་གནོད་ཚབས་ཆེ་ཤོས་ནི་ནང་པའི་སྡེ་པ་ཁ་ཐོར་གཏོང་བ་དང་ལྷག་པར་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཁ་ཐོར་བཏང་ནས། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གནོད་སྐྱོན་དང་མི་འདོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། ཐ་ན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་འཐབ་རེས་བྱེད་པའི་སྡེ་ཚན་དེ་དག་མཉམ་རུབ་བྱེད་པ་དང་གཞན་སྡེར་གནོད་འཚེ་བྱེད་པ་ནི་མཐར་གནོད་སྐྱོན་ཆེ། གང་ལྟར་ཡང་གལ་སྲིད་སྡེ་པ་གཅིག་གིས་གནོད་ཚབས་ཆེ་བ་དང་གནོད་སྐྱོན་ཆེ་བའི་སྒྲིག་ལམ་ནང་འཇུག་ན། སྙིང་རྗེས་མི་རྣམས་ལ་ཉེན་ཁ་དེ་ལས་ཟློག་དགོས་པའི་སྐུལ་ཅག་བྱེད། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་རྒྱུའི་སྐུལ་སློང་དེ་ཁོང་ཁྲོ་དང་། ཞེ་སྡང་། ཡང་ན་འཁོན་འཛིན་གྱིས་མ་བསླད་པ་བྱེད་དགོས།
སངས་རྒྱས་མྱང་ངན་ལས་འདས་པ།
མ་གཞི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱས་ཟིན་པས། རང་དབང་མེད་པར་འཆི་བའི་རྒྱུན་ལས་ཐར་ནའང་། དགུང་གྲངས་ ༨༡ ལ་སྐུ་ལུས་དང་བྲལ་ནས་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་སྟོན་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་གཟིགས་ནས་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས། དེའི་སྔོན་དུ་གང་གི་སྐུ་འཁོར་ཀུན་དགའ་བོར་ (Ananda) དྲི་བ་འདྲི་བའི་གོ་སྐབས་གནང་། འོན་ཀྱང་ཀུན་དགའ་བོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་མཁྱེན། དེས་འདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་རོགས་ཞེས་གསོལ་བཏབ་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་སྣང་། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་མ་བཏབ་པའམ་དོ་དབྱིངས་མེད་ན། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སླད་དུ་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་བ་ཡོང་བར་དགོངས་ནས་གཤེགས། སྟོན་པ་དང་བསྟན་པ་གནས་མི་གནས་ནི་སློབ་མ་རང་ལ་རག་ལས་ཡོད།
ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་ (Kushinagara, གནས་རྩྭ་མཆོག) ནང་ཙུནྡའི་ (Chunda) ཁྱིམ་དུ་ཁྱིམ་བདག་དེ་དང་རྗེས་འཇུག་དགེ་འདུན་ཁག་ཅིག་གིས་ཕུལ་བའི་ཟས་བཞེས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ནད་ཀྱིས་མནར་བའི་ཚུལ་མཛད། བཞུགས་འཁྲིའི་སྟེང་བཞུགས་ནས་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ། ཁྱེད་ཚོར་དྲི་བ་དང་དོགས་འཆར་འདྲ་ཡོད་ན་དྲིས་ཤོག་ཅེས་དང་། གང་གིས་གསུངས་པའི་ཆོས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡིད་རྟོན་དགོས་ཞེས་བཀའ་གནང་། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་སོ་སོས་སོ་སོའི་གནད་དོན་གང་ཡོད་གསལ་འདོན་དགོས་པ་དང་། ལན་ཚང་མ་འདི་ཡིན་ཞེས་ངེས་བརྟན་མེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན།
ཙུནྡ་རྦད་དེ་མགོ་རྨོངས་ནས་ཁོ་པས་སངས་རྒྱས་ལ་མི་རུང་བ་བྱས་སོང་བསམ་ནསའགྱོད། འོན་ཀྱང་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཁར་ཞལ་ཟས་ཕུལ་ནས་དགེ་བ་བསགས་ཡོད་ཅེས་ཀུན་དགའ་བོས་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་བཏང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མེར་བསྲེགས་ནས་སྐུ་ལུས་ཀྱི་ཐལ་བ་རྣམས་མཆོད་རྟེན་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞིང་ལྷག་པར་ནང་པའི་གནས་ཆེན་བཞི་སྟེ།
- ལུམ་བི་ནི་ (Lumbini) དང་།
- སངས་རྒྱས་སའི་གནས་རྡོ་རྗེ་གདན།
- ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ (Sarnath, སཱ་ར་ནཱ་ཐ་) །
- ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་བཅས་སུ་བཞུགས།
མཇུག་སྡོམ།
ནང་པའི་ཆོས་རྒྱུད་འདྲ་མིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྣ་ཚོགས་གསུང་སྲོལ་ཡོད། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་ལ་ཆོས་ལུགས་སོ་སོའི་གོ་བ་ལེན་ཕྱོགས་དང་གང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་མཛད་པ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་དང་བསྟུན་ནས་གསུངས་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
- ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་གཅིག་པུའི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་ཞིང་། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་འཐོབ་ཆེད་སྐུ་ལས་སྐྱོན་པ་བཞིན། ང་ཚོས་ཀྱང་འབད་བརྩོན་སྟེན་དགོས་ཚུལ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
- སྤྱིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་འགྱུར་ནང་། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ནི་སྐལ་པ་མང་པོའི་་སྔོན་ནས་སངས་རྒྱས་ཟིན་པ་སྟོན། དེ་ཡང་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་འབད་བརྩོན་ངང་གིས་བསྟེན་དགོས་ཚུལ་གསུང་།
- གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་བླ་མེད་རྒྱུད་ (anuttarayoga tantra) ཀྱི་ནང་། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་གསུངས་པ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པར་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་གསུངས། དེས་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ནི་དབུ་མའི་ (Madhyamaka) སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཐོག་གཞི་བཞག་ཡོད་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།
དེས་ན། ང་ཚོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ཀྱི་རིགས་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་དང་རིམ་པ་འདྲ་མིན་ཐོག་སེམས་ཤུགས་འཕེལ་ཆེད་ཕན་ཐོགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་བསླབ་བྱ་ལེན་ཐུབ།། །།
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (35%)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
༢༠༡༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༥ རེས་གཟའ་མིག་དམར།
༄༅། །རྒྱ་གར་ཨུ་ཏར་པར་ཌེ་ཤིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཨེ་ལ་ཧཱ་བྷ་ཌིར་ལོ་ངོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་སུ་ཐེངས་རེ་འཚོགས་རྒྱུའི་ཧིན་དུའི་སྡིག་ཁྲུས་ཀྱི་དུས་ཆེན་མ་ཧཱ་ཀུམ་བྷ་མེ་ལ་ཞེས་ (Maha Kumbh Mela) པའི་མཛད་སྒོ་ཚོགས་སྐབས་དང་སྟབས་བསྟུན། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཚོགས་པས་ (Himalayan Committee for Action on Tibet) བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད།
དེ་ཡང་སྐབས་དེར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་སྙིང་རྗེ་གལ་ཆེ་ཚུལ་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་བའི་དུམ་བུ་ཞིག (Compassion As the Pillar Of World Peace) ཤེས་རབ་བཟང་པོ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཧིན་སྐད་ཐོག་ཕབ་བསྒྱུར་ཞུས་པ་དེ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཚོགས་པས་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་དང་གནའ་སྔ་མོ་ནས་བླ་སློབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་རྣམས་ལ་རྒྱ་མི་དམར་པོས་བཙན་བཟུང་བྱས་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང། ཁོར་ཡུག་སོགས་ལ་གཏོར་བཤིག་ཚད་མེད་བཏང་དང་གཏོང་མུས་ཡིན་པ་མ་ཟད། མཐའ་ན། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་འཆི་གསོན་གྱི་གནས་སུ་གྱར་དགོས་བཟོས་པར་བརྟེན། བོད་མི་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བས་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་ནས་བོད་མིའི་ཐོག་འཛིན་བཞིན་པའི་དམ་བསྒྲགས་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཞི་རྒོལ་ཆེད་རང་ལུས་མེར་སྲེག་བཏང་སྟེ། ༸རྒྱལ་བ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་བོད་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུ་དགོས། བོད་ལ་རང་དབང་དགོས། ཞེས་སོགས་ཀྱི་འབོད་ཚིག་བསྒྲགས་ཡོད་སྐོར་སོགས་འཁོད་པའི་ཡིག་བྱང་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་སྟེ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྤེལ་ཡོད་པ་བཅས། །


text:
དྲ་ཤོག་དེའི་ནང་གི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་ལ་ཁ་ཕོད་པ། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་མཆོངས། ཁ་ལོ་བ་གཙོ་བོར་རྒྱུགས།
དེང་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་ནང་ཆོས་ཀྱི་རེ་སྐུལ།
སིངྒ་པུར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༠ ཉིན།
Berzin, Alexander and Chodron, Thubten.
Glimpse of Reality.
Singapore: Amitabha Buddhist Centre, 1999
ལས་ཟུར་འདོན་ཞུས་ཏེ་བསྐྱར་ཞིབ་གནང་བ།
དྲི་བ། འདི་ལོ་ཁྱེད་རང་རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ནང་གསུང་ཆོས་གནང་བར་ཕེབས་ཡོད། ལུང་པ་གསར་པ་ཁག་གི་ནང་ནང་ཆོས་ཇི་ལྟར་དར་ཁྱབ་འགྲོ་བཞིན་པའི་ཐད་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་གཟིགས་ཚུལ་གསུང་རོགས་གནང་།
ལན། ད་ལྟའི་ཆར་ནང་ཆོས་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་ཧ་ཅང་མྱུར་པོ་དར་ཁྱབ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། བྱང་ཨ་རི་དང་། ལྷོ་ཨ་རི། ལྷོ་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ་སོགས་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ལུང་པོ་མང་པོའི་ནང་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཡོད། ང་ཚོས་ཡུ་རོབ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་པའི་ལུང་པ་གཅིག་པུའི་ནང་མ་ཡིན་པར། ད་དུང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་གྱུར་བའི་ལུང་པའི་ནང་དུའང་ནང་ཆོས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དཔེར་ན། པོའོ་ལན་ཌིའི་ནང་ནང་པ་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་ཙམ་ཡོད།
ནང་ཆོས་ལ་དེང་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་ཡིད་འཕྲོག་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད། གང་ལགས་ཞུས་ན། དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་ཅིང་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ནས། རང་གིས་གསེར་ཉོ་བའི་སྐབས་བརྟག་པ་བཞིན། ངས་གང་བཤད་པ་རྣམས་ལ་དད་པའི་དབང་གིས་ཡིད་ཆེས་མ་བྱས་པར། བརྟག་དཔྱད་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། དེང་དུས་མི་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལྟའི་ཕྱོགས་རིས་མེད་པའི་ཐབས་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དཔེར་ན། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་གཙོས་པའི་ནང་པའི་མཁས་དབང་དང་ཚན་རིག་པའི་དབར་བགྲོ་གླེང་མང་པོ་གནང་བཞིན་པ་རེད།མཉམ་དུ་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་གོ་བསྡུར་དང་ཞིབ་འཇུག་གནང་གི་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དཀའ་ངལ་ཚང་མ་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བཀའ་སྩལ། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སོ་སོ་སུ་ཡིན་མིན་དང་། འཛམ་གླིང་། ང་ཚོ་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་གཤིས་ལུགས་རྟོགས་ཐུབ་ན་ ང་ཚོས་མགོ་རྨོངས་ནས་དཀའ་ངལ་བཟོ་ངེས་མ་ཡིན། བདེན་དོན་ལ་དཔྱད་པ་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་ནང་ཆོས་ནང་ཧ་ཅང་གུ་ཡངས་པའི་དཔྱོད་ཚུལ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཞལ་ནས། གལ་ཏེ་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གམ་གང་གི་བསྟན་པའི་ཆོས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ཡང་ན་རྨོངས་དད་སོགས་ཡིན་ཚུལ་ཁུངས་སྐྱེལ་ར་སྤྲོད་ཐུབ་ན། དེ་ནང་ཆོས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕྱིར་འདོན་གྱི་ཡིན་ཞེས་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོས་གསུངས་ཡོད། ཐབས་ལམ་དེ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དབང་རབ་ཏུ་ཕྲོག །
འདས་པའི་མཁས་དབང་རྣམས་ནང་ཆོས་གང་དུ་དར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་གའི་ནང་གི་གོམས་གཤིས་ལ་བསྟུན་གནང་ཡོད་པ་བཞིན་དེང་སྐབས་ལུང་པ་མི་འདྲ་བའི་ནང་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱིས་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི་རང་བཞིན་ཙམ་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་ནང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་པར་དོ་ནན་བྱེད་ཅིང་། འོན་ཀྱང་སྐབས་དོན་དེའི་ནང་། གནདོ་དོན་དང་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བར་རིག་གཞུང་གི་རང་གཤིས་ཤུགས་ཆེ་བ་དེར་གཞི་བཞག་ནས་ནན་ཏན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད།
དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མི་འདྲ་བར་བསྟུན་ནས་གསུངས་ཡོད། མི་ཚང་མའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་གཅིག་པ་མ་ཡིན། དཔེར་ན་ཁ་ལག་གཅིག་ལ་ཆ་ཞོག་དང་། གལ་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་གི་ནང་ཟས་རིགས་གཅིག་རང་ལས་མེད་ན། མི་ཚང་མའི་ཡིད་འཕྲོག་གི་མེད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་གལ་སྲིད་བྲོ་བ་མི་འདྲ་བའི་ཟས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ན། ཚང་མར་བློ་དང་འཚམ་པའི་གདམ་ཀ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད་པ་ནང་བཞིན་རེད། དེར་བརྟེན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁམས་དང་མོས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་རང་དང་འཚམ་པའི་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་ཡོད། ནང་ཆོས་ཀྱི་མཐའ་མའི་དམིགས་ཡུན་ནི་ང་ཚོ་ཚང་མའི་བཅད་མཚམས་དང་དཀའ་ངལ་སེལ་བ་དང་སོ་སོའི་ནུས་པ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་སླད་ཡིན། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་སེམས་ཅན་ཚང་མར་ཕན་འདོགས་ཐུབ་པའི་རིམ་པ་ཞིག་ཏུ་ང་ཚོས་སོ་སོ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐུབ།
དཔེར་ན། སུད་སི་དང་ཨ་རི་ལྟ་བུ་སེམས་ཁམས་རིག་པར་དོ་ནན་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུང་པ་ཁ་ཤས་ནང་། དགེ་རྒན་ཚོས་རྒྱུན་དུ་ནང་ཆོས་ནི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེ་མིན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དཔེར་ན། ལྷོ་ཡུ ་རོབ་ཀྱི་ས་ཁུལ་དང་ལ་ཊིན་ཨ་རིའི་ས་ཁུལ་མང་པོ་ལྟ་བུའི་ནང་མི་རྣམས་ཀྱིས་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཤིང་། དགེ་རྒན་གྱིས་ནང་ཆོས་ནི་དད་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་འབའ་ཞིག་ཐོག་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མི་རྣམས་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་ཆ་ཤས་ངག་ནས་དཔེ་ཆ་འདོན་རྒྱུར་དགའ་མོས་ཆེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་བྱང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ལུང་པའི་ནང་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་འདོན་ལ་དགའ་པོ་དེ་ཙམ་མེད། དེ་གར་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཐོག་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་ཐབས་ལམ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ཤར་ཡུ་རོབ་ནང་གི་མི་མང་པོ་ཞིག་ཐབས་རྡུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཁྲོད་ཡོད་ཅིང་། རང་གི་མི་ཚེ་ཆུད་ཟོས་སུ་གཏོང་གི་ཡོད་སྟབས་ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་ལམ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གང་ལྟར་རང་གི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་སྟེན་གྱི་ཡོད་རུང་མེད་རུང་། ཁྱད་པར་མེད་པར་ལྟར་མངོན། ཁོང་ཚོས་གྲུབ་འབྲས་མེད་པར་མཐོང་ཞིང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་ལས་ཀ་བྱེད་ལུགས་སློབ་སྟོན་བྱས་ཏེ། དོན་ཡོད་པར་བྱས་ནས་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔེར་ན་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་སྟོང་གཅིག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་ལེན་ནང་འཇུག་པར་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་དགའ་སྤྲོ་དང་བརྩོན་སེམས་གོང་སྤེལ་གཏོང་གི་ཡོད།
དེ་ལྟར་ནང་ཆོས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་དང་སེམས་ཁམས་དང་མཉམ་དུ་འགྲོག་འདྲིས་ཡོང་ཞིང་། ཆབས་ཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཆེ་ཁག་རྣམས་གཅེས་སྲུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྩ་བའི་ནང་ཆོས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པར་དམིགས་ཡུལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅད་མཚམས་ཐ་དག་བསལ་ནས་སོ་སོའི་འཇོན་ཐང་ངོས་འཛིན་ཐུབ་སླད་ཡིན། ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཁམས་དང་། རྣམ་དཔྱོད། རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ། དད་པ་རྐྱང་པ་བཅས་གང་གི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་སྲོལ་གྱི་རིག་གཞུང་ལ་རག་ལས་ཡོད།
དྲི་བ། སྤྱིར་ནང་ཆོས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་ཡུལ་དུས་དང་འཚམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོང་གི་ཡོད་དམ།
ལན། ནང་ཆོས་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ཐབས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་ཡུལ་ལ་འཇུག་རྒྱུ་གཙིགས་སུ་བཟུང་ནས་ཡུལ་དུས་དང་འཚམ་པ་ཡོང་གི་ཡོད། ནང་ཆོས་ཀྱིས་མི་ཚེའི་ནང་གི་མྱོང་ཚོར་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ལ་བཟང་ཕྱོགས་ནས་ཡ་ལན་བྱེད་ཕྱོགས་འགྲེལ་བཤད་གསལ་པོ་རྒྱག་གི་ཡོད། དེས་ན་ནང་ཆོས་ཀྱིས་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་རྨོངས་པའི་ངང་དད་པ་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པར། རང་གིས་བསམ་བློ་བཏང་། དོན་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱས་གཞི་ནས་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་སྐོར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། འདི་ནི་ཚན་རིག་གིས་ང་ཚོར་ཞིབ་འཇུག་གཅིག་གི་མཇུག་འབྲས་ལ་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་དེ་གསལ་པོ་བཟོས་ནས། དེ་རྗེས་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད། དེང་དུས་ཀྱི་མིས་བརྟག་དཔྱད་མ་བྱས་པར་དངོས་ཟོག་ཉོ་བར་དགའ་པོ་མེད། ཁོང་ཚོས་མོ་ཊ་ཉོ་དུས་ལེགས་ཉེས་ཚོད་ལྟ་བྱེད་ངེས་ཡིན། དེ་ག་ནང་བཞིན་ཆོས་ལུགས་བརྗེ་འགྱུར་མ་བྱས་གོང་ཆོས་ལུགས་དེ་རང་ལ་དངོས་གནས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་ནང་ཆོས་ལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ནང་ཆོས་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་དཔྱད་པ་བྱ་རྒྱུར་གུ་ཡངས་ཤིང་རིག་པས་བརྡར་ཤ་གཅོད་པར་གཙོ་འདོན་གནང་གི་ཡོད།
དཀར་ཆག་གཅིག་པའི་དྲ་ཤོག
ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཞན་ཕན་བྱེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་རོགས།
ང་ཚོའི་ལས་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས།
དྲ་ལྗོངས་འདི་ནི་ཆ་ཚང་ཞལ་འདེབས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། འདིའི་རྒྱུན་སྐྱོང་གི་ལས་གཞི་དང་གྲ་གྲིག་གི་རྒྱུ་ཆ་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ ལྷག་ཙམ་དང་ཕབ་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞིར་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོར་དྭང་བླངས་ཞབས་ཞུ་བ་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ཞིག་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཕོགས་ཡོད་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༡༥ ཡོད། ང་ཚོའི་ལོ་རེའི་འགྲོ་གྲོན་ཡུ་རོ་ ༡༠༠༠༠༠ དང་ཨ་སྒོར་ ༡༥༠༠༠༠ ཡོང་ཐབས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ།
ང་ཚོའི་དྲ་ལྗོངས་འདི་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་རིན་མེད་ཐོག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་སླད།
ད་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་རྙོབ་ཐུབ། (35%)