text:
བཀུར་འོས་པའི་རྒྱལ་བོ་དང༌། སྲིད་འཛིན། སྐུ་འགྲོན་ཕོ་མོ་ལྷན་རྒྱས་རྣམ་པར།
ཨ་རིའི་ནང་ཤ་མདངས་ནག་པོ་ཡིན་པའི་མི་གྲངས་ས་ཡ་ཉེར་གཉིས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་གྱི་འཐབ་རྩོད་བྱས་ཏེ། དྲང་བདེན་མ་ཡིན་པའི་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་པའི་ཡུན་རིང་གི་མཚན་མོ་མཇུག་སྒྲིལ་རྒྱུར་འཐབ་རྩོད་བྱེད་བཞིན་པའི་་སྐབས་འདིར་ངས་ནོར་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་དང་ལེན་བྱེད་ཀི་ཡོད། ངས་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་བརྩོན་ལེན་ལས་འགུལ་གྱི་ཚབ་བྱས་ནས་གཟེངས་རྟགས་འདི་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ལས་འགུལ་འདི་ནི་བློ་ཐག་ཆོད་པོ་དང༌། ཉེན་ཁར་འཛེམས་ཟོན་མེད་པར་རང་དབང་དང་དྲང་བདེན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་བཞིན་ཡོད།
ཁ་སང་ཨ་ལ་པ་མ Alabama མངའ་སྡེའི་བིར་མན་ཧམ་ Birmingham གྲོང་ཁྱེར་ནང་ང་ཚོའི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་སྤུན་ཟླའི་འདུ་ཤེས་ཆེད་སྐད་འབོད་བྱེད་སྐབས། ཉེན་རྟོགས་མི་སྣས་ཁོང་ཚོའི་སྟེང་ལ་སྦུབས་གུ་ལས་ཆུ་གཏོར་བ་དང༌། ངར་སྐད་སྒྲོག་བཞིན་པའི་ཁྱི་བཏང་ནས་ལན་འདེབས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཐ་ན་སྲོག་སྐྱོན་བྱུང་ཡོད་པ་ངའི་སེམས་སུ་ལྷང་ངེར་དྲན་ཡོད༌། ཁ་སང་ཧྥེ་ལེ་རྡ་ཧྥེ་ཡ་དང༌།Philadelphia མི་སི་སི་པི་ Mississippi ནང་དུ་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སྲ་བརྟན་གཏོང་ཆེད་ངོ་རྒོལ་བྱེད་སྐབས་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་དང༌། དམར་གསོད་བཏང་ཡོད་པ་ངའི་སེམས་སུ་ལྷང་ངེར་དྲན་ཡོད། ངའི་མི་མང་རྣམས་དངུལ་ཕོངས་དང་ནུས་མེད་བཟོས་ནས་ཕྱེ་མར་འཐག་ཡོད་པའི་སྡུལ་བསྔལ་དང༌། དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྐས་ཐེམ་དམའ་ཤོས་དེར་བཏགས་ཡོད་པ་ངའི་སེམས་སུ་ལྷང་ངེར་དྲན་ཡོད། དེར་བརྟེན། ངས་ངེས་པར་དུ་དྲི་བ་འདྲི་དགོས་པ་ཞིག་ལ༌། རེ་མེད་ཡིད་ཐང་ཆད་ལ་ཉེ་བ་དང༌། རྡོ་ལྟར་མཁྲེགས་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཁྲོད་ནོར་སྦེལ་ཞི་བདེ་གཟེངས་རྟགས་ཀྱི་སྙིང་བོ་ཞི་བདེ་དང་སྤུན་ཟླའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཐོབ་མེད་ནའང། ག་རེ་དོན་དུ་ང་ཚོར་གཟེངས་རྟགས་འདི་ཕུལ་བ་ཡིན་ནམ།
ངས་བསམ་བློ་རྣལ་ལ་ཞིག་བཏང་རྗེས། གཟེངས་རྟགས་འདི་ནི། ང་ཚོའི་དུས་སྐབས་འདིར་གཉའ་གནོན་དང༌། དྲག་སྤྱོད་བེད་སྤྱོད་མ་བཏང་པར་གཉའ་གནོན་དང་དྲག་སྤྱོད་ལས་བརྒལ་བར་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། ཆབ་སྲིད་དང་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་འགག་རྩའི་དྲི་བ་ལ། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལན་འདེབས་བྱེད་དགོས་པའི་གོ་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་ལས་འགུལ་གྱི་ཚབ་བྱས་ནས་ང་ལ་གཟེངས་རྟགས་འདི་ཐོབ་པ་རེད། དཔལ་ཡོན་དང་དྲག་སྤྱོད་ནི་ལྡོག་ཟླའི་བསམ་བློ་ཞིག་ཡིན། ཨ་རིའི་ནང་གི་ཤ་མདངས་ནག་པོའི་མི་རྣམས་རྒྱ་གར་མི་མང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། འཚེ་མེད་ཞི་བ་ནི་ནུས་མཐུ་མེད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལྡན་པས་སྤྱི་ཚོགས་འཕོ་འགྱུར་གཏོང་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་སྟོན་བྱེད་དགོས། སྔ་རྗེས་ཙམ་མ་གཏོགས་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་གི་མི་ཚང་མས་ཞི་བདེའི་ངང་མཉམ་དུ་འཚོ་གནས་བྱེད་ཐུབ་པའི་གནས་ལུགས་ངེས་རྙེད་བྱུང་ནས་འབྱུང་འགྱུར་མྱ་ངན་གྱི་སྐྱོ་གླུ་ལེན་བཞིན་པ་ལས་བརྒལ་ཏེ། ཕན་ཚུན་སྤུན་ཟླའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཞིག་གསར་སྐྲུན་བྱེད་ཐུབ་ངེས་རེད། དོན་དག་འདི་ལེགས་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས་ཚེ། སྐྱེས་བོ་ཡོངས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་དཀའ་སྡུག་སེལ་ཐབས་སུ༌། དགྲ་ཤ་ལེན་པ་དང༌། བཙན་འཛུལ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དགོས། བརྩེ་བ་ནི་དོན་དག་ལེགས་སྒྲུབ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གྱི་རྨང་གཞི་ཡིན། ནོར་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འདིས་ང་རང་གཅིག་པོ་གཟི་བརྗིད་སྤྲད་པ་མ་ཡིན་པར། འདིའི་ནང་དུ་གཟི་བརྗིད་གང་མང་ཞིག་འདུས་ཡོད་པ་ངས་སྙིང་ཁོངས་རུས་པའི་སྟེང་ནས་གསལ་བོར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད།
ང་རང་གནམ་གྲུའི་ནང་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་ཐེངས་རེར། གནམ་གྲུའི་ཁ་ལོ་བ་དང་ས་ཐོག་ཏུ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚང་མས་འགྲུལ་བཞུད་འདི་ལེགས་སྒྲུབ་ཡོང་བར་འབད་བརྩོན་གནང་ཡོད་པ་ངའི་སེམས་སུ་ལྷང་ངེར་དྲན་གྱི་ཡོད། གཟེངས་རྟགས་འདིས་ང་ཚོའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་མཁའ་དབྱིངས་སུ་འཕུར་དུས་རང་ཉིད་བློས་བཏང་ངང་སྟངས་འཛིན་བྱེད་སའི་རྐུབ་སྟེགས་སྟེང་བསྡད་ཡོད་པའི་ཁ་ལོ་བ་རྣམས་ལ་གཟི་བརྗིད་སྤྲད་ཡོད་ལ༌། ལྷོ་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀའི་ནང་གི་དབུ་ཁྲིད་ཨ་སྦར་ཐེ། ལུ་ཐུལ་ནེས Albert Luthuli ཡིས་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་མང་གི་འཐབ་རྩོད་དེ། ད་དུང་ཡང་ཆེས་སྡུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་མི་ཆོས་རིང་ལུགས་ལས་བརྒལ་བའི་གནས་་སྟངས་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པར་བསྐྱར་དུ་གཟི་བརྗིད་སྤྲད་ཡོད་པ་རེད། གཟེངས་རྟགས་འདིས་ས་སྟེང་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་གཟི་བརྗིད་སྤྲད་ཡོད་ལ། ཁོང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་མཁེ་ཕན་བློས་བཏང་གིས་ངལ་རྩོལ་བྱས་མེད་ན། རང་དབང་ངང་མཁའ་ལ་བསྐྱོད་པའི་གནམ་གྲུ་འདི་ས་ཐོག་ནས་ཡར་འཕུར་ག་ལ་ཐུབ། མི་དེ་དག་
གི་མིང་གསར་ཤོག་གི་འགོ་བརྗོད་དང༌། མི་སྣ་གལ་ཆེན་གྱི་ཐོ་གཞུང་ནང་སླེབས་མི་ཐུབ་ནའང་དཀའ་སྡུག་གི་ལོ་ཟླ་མང་བོ་བརྒྱུད་ནས་དྲང་བདེན་གྱི་འོད་སྟོང་མཉམ་དུ་འདུས་པའི་དུས་སྐབས་འདིར། སྐྱེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དྲང་བདེན་གྱི་ཆེད་དུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འདོད་ཡོད་པ་འདིས། མ་འོངས་པར་སྐྱེས་ཕོ་མོ་ཚང་མ་བསྡད་སའི་ས་གཞི་ལེགས་ཤིང༌། མི་གཤིས་ཡག་པོ། སྔར་ལས་དཔལ་ཡོན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ནས་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་གོ་དོན་འདི་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱེད་ངེས་ཡིན།
གཟེངས་རྟགས་འདིའི་བདག་པོ་ངོ་མ་རྣམས་སྟེ། ཡིད་ཆེས་ནི་མཛེས་ཉམས་ལྡན་པ་དང༌། མཛེས་ཉམས་ནི་ཡིད་ཆེས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་མཐོང་བའི་སྐྱེས་བོ་རྣམས་ཏེ། ཁོང་ཚོས་མིག་ནང་དུ་མཛེས་ཉམས་ནི་ཕན་ཚུན་སྤུན་ཟླར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཞི་བདེ་ཡིན་ལ༌། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་དང༌། གསེར་དངུལ་ལས་ཀྱང་རྩ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བརྩི་བའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ནས། ངས་ཤུལ་རྫས་རྩ་ཆེན་འདིའི་གཉེར་བའི་ཚུལ་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ངས་འདི་ལྟར་བཤད་ཚེ་ཨ་ཧྥུ་རེ་རྡུ་ ནོར་སྦེལ་ Alfred Noble ཡིས་གོ་དོན་ཆ་ཚང་མཁྱེན་ཐུབ་ངེས་རེད་སྙམ།ཀྱག་ཀྱོག་གི་ལམ་ཕྲན་ཞིག་གིས་ཨ་ལ་པ་མའི་Alabama མངའ་སྡེའི་མོན་སྒོ་མེ་རས Montgomery གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་ཨོ་སི་ལོ་ Oslo ལ་སླེབས་ནས་དྲང་བདེན་ལ་བདེན་དཔང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལམ་འདིའི་སྟེང་ཤ་མདངས་ནག་པོ་ཡིན་པའི་མི་ས་ཡ་མང་པོ་འགྲུལ་བཞུད་བྱས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་འཕགས་རང་བཞིན་རྙེད་ཐུབ་ངེས་ཡིན་ལ༌། ལམ་འདིས་ཨ་རི་བ་ཚང་མའི་རེ་བ་དང༌། ཡར་རྒྱས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་ནས་སྤྱི་འབངས་ཀྱི་ཐོབ་ཐོབ་ཀྱི་ཁྲིམས་གཞི་གསར་བ་ཞིག་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པའི་དྲང་བདེན་གྱི་ལམ་ཆེན་ནང་སྣེ་ཁྲིད་ངེས་ཡིན་ལ། ཤ་མདངས་ནག་པོ་ཡིན་པའི་མི་དང་ཤ་མདངས་དཀར་པོ་ཡིན་པའི་མི་རྣམས་མནའ་མཐུན་གྱི་གྲངས་ཚད་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས། ཐུན་མོང་གི་དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་པར་ཡིད་ཆེས་ངེས་རྙེད་བྱུང༌།
ངས་ཨ་རི་ལ་ཉམས་མེད་ཡིད་ཆེས་དང༌། མ་འོངས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་མདུན་ལམ་ལ་བློ་སྟོབས་ཆེན་པོའི་ཡིད་ཆེས་དང་མཉམ་དུ་དེ་རིང་ག
ཟེངས་རྟགས་འདི་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མིའི་རང་གཤིས་ནི་ནུས་མེད་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་པའི་བསམ་ཚུལ་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་པར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད༌། སྐྱེས་བོ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཚེ་ནི་་ཆུའི་རླབས་རྒྱུན་དང་ཟེགས་མ་ཁོ་ནའི་ནང་་འཁོར་ནས་བསྡོད་ངེས་རེད་སྙམ་པའི་བསམ་ཚུལ་དེ་ངས་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་པར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འགྲོ་བ་མི་ཚང་མ་སྐར་མ་མེད་པའི་མཚན་ནག་གིས་བཅིངས་པའི་རིགས་རྒྱུད་དབྱེ་འབྱེད་དང༌། དམག་འཐབ་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁྲོད་ནས་ཞི་བདེ་དང་ཕན་ཚུན་བར་སྤུན་ཟླའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་པའི་སྐྱ་རེངས་ཤར་མི་སྲིད་སྙམ་པའི་བསམ་ཚུལ་ངས་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་པར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དེ་རིང་འབར་རྫས་གད་པའི་ཐལ་རྡུལ་དང༌། མེ་མདའི་སྐད་སྒྲ་གང་སར་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད་ནའང༌། འོད་སྟོང་འཕྲོ་བའི་སང་ཉིན་ཤར་ཡོང་བ་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད༌། ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཁྲག་ཐིགས་འཛགས་བཞིན་པའི་སྲང་ལམ་དུ་དྲང་བདེན་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་ནས་གན་རྐྱལ་དུ་འགྱེལ་ཡོད་ནའང༌། ངོ་ཚ་ཁ་སྐྱེངས་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་འདི་ལས་ཡར་ལངས་ཡོང་བ་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད། སྐྱེས་བོ་ཡོངས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་ལ་ཉིར་རེར་ཟས་ཐེངས་གསུམ་རེར་དགོས་པ་དང༌། བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་སྤེལ་ཆེད་ཤེས་ཡོན་དང་རིག་གཞུང་དགོས་པ། བློ་སྤོབས་རྒྱས་ཆེད་ཁྱད་འཕགས་རང་བཞིན་དང༌། འདྲ་མཉམ། རང་དབང་དགོས་པ་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད།
རང་གཅེས་འཛིན་བྱེད་མཁན་རྣམས་མར་འགྱེལ་ནས༌། གཞན་གཅེས་འཛིན་བྱེད་མཁན་རྣམས་ཡར་ལངས་ཡོང་ངེས་ཡིན་པ་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད༌། ཉིན་ཞིག་སྐྱེས་བོ་ཡོངས་ཀྱིས་ལྷ་ཡི་མདུན་དུ་གུས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་དམག་འཐབ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ནས། འཚེ་མེད་ཞི་བས་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་ཐུབ་པ་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ཉིན་ཞིག་སེང་གེ་དང་ལུ་གུ་མཉམ་གནས་བྱེད་པ་དང༌། འགྲོ་བ་མི་ཚང་མ་འབྲས་ལྡན་ཤིང་གི་འོག་ཏུ་ཞེད་སྣང་དང༌། འཇིགས་སྣང་གང་ཡང་མེད་པར་མཉམ་གནས་བྱེད་ཐུབ་པར་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཆེན་པོ་ཡོད༌།
ཡིད་ཆེས་འདིས་ང་ཚོའི་མིག་མདུན་དུ་ཡོད་པའི་ངེས་མེད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་སྤོབས་པ་སྤྲོད་ངེས་ཡིན། ཡིད་ཆེས་འདིས་དཀའ་ངལ་གྱིས་ཐང་ཆད་ཡོད་པའི་རྐང་བ་གཉིས་ལ་རང་དབང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་རྒྱུར་ནུས་པ་གསར་བ་ཞིག་སྤྲོད་ངེས་ཡིན། ཉིན་མོའི་དུས་སུ་སྤྲིན་ནག་ལང་ལོང་དུ་མཁྲིགས་ཤིང༌། མཚན་མོ་མུན་ནག་གྱིས་ཁེངས་པའི་དུས་ཤིག་ཡིན་ནའང༌། ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱས་ནས་དཔལ་ཡོན་ལྡན་པའི་དུས་རབས་གསར་བ་ཞིག་སྐྲུན་ཆེད་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་འགོ་ཚུགས་ཡོད་པ་གསལ་བོར་ཤེས་ཀྱི་ཡོད།
དེ་རིང་མི་ཆོས་རིང་ལུགས་ཀྱིས་སེམས་ཤུགས་སྤར་བ་དང༌། རང་ཉིད་བློས་གཏོང་ཐུབ་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་བློ་གཏད་བྱས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ཨོསི་ལོར་ Oslo ཡོང་བ་ཡིན། ངས་ནོར་སྤེལ་ཞི་བདེ་གཟེངས་རྟགས་འདི་ཞི་བདེ་དང༌། ཕན་ཚུན་བར་སྤུན་ཟླའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་རྒྱུར་དགའ་བའི་འགྲོ་བ་མི་ཚང་མའི་ཚབ་བྱས་ནས་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
བསྒྱུར་མཁན་གྱི་གསལ་བཤད།
སློབ་དཔོན་མར་ཏིན་ལུ་ཐར་ཁིན་ (Martin Luther King, JR) ལ་ནོར་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་སྐབས་ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་ལྔ་ཡིན། གང་ཟག་སྒེར་བ་གཅིག་ལ་ནོར་བེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་ལོ་ན་ཆུང་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་རེད། ཁོང་ལ་གཟེངས་རྟགས་འདི་ཐོབ་ནས་ལོ་༢༥་རྗེས་གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གཟེངས་རྟགས་འདི་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད།


c: text/html

text:
ལས་ཀྱི་འཛོམས་པ། (༤ )
ཏིན་ཡི་ཧྥུ་དང་ལི་ཅང་ལིན་གཉིས་ཀྱིས་བརྩམས
ལོ་མ་རྒྱལ་གྱིས་རྒྱ་ཡིག་ལས་བསྒྱུར།
རྒྱ་རིགས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་དང་བོད་དོན་ཉམས་ཞིབ་པ་སྐུ་ཞབས་ཏིན་ཡི་ཧྥུ་དང་ལྕམ་ལི་ཅང་ལིན་གཉིས་ཀྱིས་༧གོང་ས་མཆོག་གི་ཚན་རིག་ལྟ་བ་དང་སེམས་དང་སྲོག་གི་བགྲོ་གླེང་རིམ་པའི་སྐོར་ལ་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་རྣམ་པའི་ཉམས་ཞིབ་གནང་བའི་དཔེ་དེབ་ >ཞེས་པའི་དེབ་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོ་ ཞེས་པ་ ༢༠༡༧།༥།༢༥ ཉིནདྲ་ལམ་དུ་སྤེལ་ཡོད་པ་བོད་སྒྱུར་བྱས་ཡོད།
དངོས་པོ་སྟུག་པོ་དང་། དངོས་པོ་ཕྲ་མོ།
ཀ: ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་གླེང་ཡོད་དམ།
ཁ: ལྕམ་རེ་ནེ-ཝེ་པེར(Renee Weber)གྱིས་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ལ་འདི་ལྟར་དྲི་བ་བཀོད། “དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་སྤྱི་ལ་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ནང་དུ་འགྱུར་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐེབས། དཔེར་ན། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་དངོས་པའི་ཕྲ་སྟུག་གི་ལྟ་ཚུལ་གླེང་བ་ལྟ་བུ་རེད། དེ་ན། དེང་གི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང་ནང་པའི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཐད་ནས། དངོས་པའི་མཚན་ཉིད་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་ན་ག་འདྲ་འདུག”
ཀ: ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་དྲི་བ་དེར་ལན་ཇི་ལྟར་བཏབས་ཡོད་དམ།
ཁ: ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་གསུངས་རྒྱུར། ང་ཚོའི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་མིག་ཤེས་དང་ལུས་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བའི་དངོས་པོ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ནི། དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་ཆ་ཤས་མང་པོ་ཞིག་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ཞིང་། སྟོང་པའི་ཆ་དེ་རུ་ཧ་ཅང་ཆུང་བའི་རྡུལ་ཕྲན་ཁ་ཤས་རྒྱུ་སྐར་དང་འདྲ་བར་འཁོར་སྐྱོད་བྱེད། ནུས་ཤུགས་ཆེ་བའི་རྡུལ་ཕྲན་ཁ་ཤས་ནི་ལྟོས་ཚོད་དུ་མཁྲེགས་པོར་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འཛུལ་གྱི་ཡོད། རྡུལ་ཕྲན་དེ་དག་ནི་ང་ཚོས་བསམ་པ་ལས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཕྲ་མོ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། ལྟོས་གྲུབ་དང་ཁོམ་ཊོན་རྣམ་གཞག་གི་ཞིབ་འཇུག་ལ་བརྟེན་ནས། དངོས་པོ་ནི་ངེས་པར་དུ་གནས་(Field)ཤིག་ཏུ་གོ་བ་ལེན་དགོས་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲན་ནི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཏུ་གོ་བ་ལེན་དགོས་པར་བརྗོད། “གནས”ནི་གང་སར་ཡོད་པ་དང་། དེས་ཁོམ་ཊོན་རྣམ་གཞག་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་བསྟུན་གྱི་ཡོད། ང་རང་གིས་བསམ་ན། ཆོས་ཉིད་དེ་དག་ནི་ད་དུང་ཡང་དངོས་ཁམས་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཏིང་ཟབ་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པར་འདོད། ཡིན་ན་ཡང་། ད་ལྟ་ང་ཚོས་སྡོམ་ཚིག་ཁ་ཤས་ཤིག་བཞག་ཐུབ་ཡོད། དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས་སྡོམ་ཚིག་གཅིག་ནི། གནས་ནི་རླབས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་ཞིག་གིས་གྲུབ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། རླབས་ཀྱི་རྣམ་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཧ་ཅང་ཆུང་བའི་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་ནུས་ཚད་ཅིག་ཡོད། རླབས་ཀྱི་རྣམ་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཧ་ཅང་ཆུང་བའི་ནུས་པ་ཞིག་ཡོད། དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཆུང་བའི་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་། བར་སྣང་གི་རླབས་ཀྱི་གྲངས་ཀ་ནི་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་ཧ་ཅང་ཆུང་བའི་ནུས་པ་དེ་དག་ལྷན་དུ་འདྲེས་ཚེ། ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད། གལ་ཏེ། རླབས་ནི་ང་ཚོས་བསམ་པ་ལྟར་ཆུང་དུ་གྱུར་ཚེ། སྤྱིའི་ནུས་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོར་གྱུར་འགྲོ དོན་དངོས་སུ། རླབས་ནི་ཚད་བཀག་ཅན་གྱི་བར་སྣང་ཞིག་ཏུ་བཀག་པ་ཡིན་ན། བར་སྣང་དེ་ནས་ང་ཚོའི་རྣམ་གཞག་རྣམས་འཆོལ་བར་གྱུར་ཚེ། ཚད་བཀག་གི་བར་སྣང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཏུ་འདུས་པའི་ནུས་ཤུགས་དེ་ནི། ང་ཚོས་ཤེས་ཟིན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ཀྱིས་ལྷོད་པའི་ནུས་ཤུགས་ལས་ཀྱང་ཆེ། འདིས་ཅི་ཞིག་གསལ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ང་ཚོས་ཤེས་ཟིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི། སྟོང་པའི་བར་སྣང་དུ་ཡོད་པའི་རླབས་རིས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བཤད་ན། དངོས་པོ་ནི་སྟུག་པོ་ཞིག་རེད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། དངོས་པོ་ནི་སྟུག་པོ་ཞིག་མ་རེད། དངོས་པོ་ནི་འགུལ་སྐྱོད་ཅིག་རེད། ཧ་ཅང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་འགུལ་སྐྱོད་ཅིག་རེད།
ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་མུ་མཐུད་ནས་གསུང་རྒྱུར། དེང་གི་གནམ་དཔྱད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ནི། འབར་གས་ཆེན་མོ་ཡིན་པ་དང་། སྐབས་དེར། ཡོད་ཚད་གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་གནས་ཡོད་པ་དང་། འབར་གས་ཆེན་མོ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་། ཕྱིར་མཆེད་པར་འདོད་ཀྱི་ཡོད། ལྟ་ཕྱོགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ནས་བལྟས་ན། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཧྲིལ་བོ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། དེ་ལས་གཏིང་ཟབ་པའི་སྒོ་ནས་བལྟས་པ་ཡིན་ན། འཇིག་རྟེན་ནི་སྔར་བཞིན་རླབས་རིས་ཤིག་རེད། ང་ཚོས་དངོས་པོ་ལ་ཞིབ་ཚགས་པོའི་སྒོ་ནས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ན། དངོས་པོའི་ཆེས་ཕྲ་མོའི་རང་བཞིན་དེ་མཐོང་ཡོང་། དངོས་པོ་ནི། འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ཞིག་མ་རེད། ང་རང་གིས་བལྟས་པ་ཡིན་ན། དངོས་ལུགས་སྡོམ་ཚིག་གིས་ང་ཚོར་ཕལ་ཆེར་འདི་ལྟར་རྗོད་ཀྱི་ཡོད་དེ། རང་བྱུང་ཁམས་ནི་ཕྲ་ཞིང་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་རེད། དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་ཚེ་སྲོག་དང་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་ནོ།།
ཀ: དེ་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་བསམ་ཡས་ལས་འདས་པའི་གསར་རྙེད་ཅིག་ཡིན་ལ། དེང་རབས་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཆེས་རྟོགས་དཀའ་བའི་གནད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན། དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱིར་བཏང་གི་མི་རྣམས་ལ་གསར་རྙེད་དེ་དག་འགྲེལ་རྗོད་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་དཀའ། རྒྱུ་མཚན་ནི། དངོས་ལུགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་དེ་དག་ནི་དངོས་ཁམས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་གསར་རྙེད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་རེད། སྤྱིར་བཏང་གི་མི་ཞིག་ལ་དེ་འདྲའི་གྲངས་སམ་ཨང་རྩིས་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་མེད། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་ནི། དེང་གི་ཚན་རིག་གི་ཁྱབ་ཁུངས་ནས། ལྟོས་གྲུབ་རྣམ་གཞག་དང་ཁོམ་ཊོན་ཤུགས་རིག་གཉིས་ཀྱི་ཐད་ལ། འགྲེལ་རྗོད་བྱེད་མཁན་ཆེས་ཡག་ཤོས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། འོ་ན། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱི་འགྲེལ་རྗོད་དེར་གོ་བ་ལེན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་དམ།
ཁ: བགྲོ་གླེང་འདི་མ་ཚོགས་པའི་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་དུ། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་དངོས་པོ་དང་། བར་སྣང་དུས་ཀྱི་ཐད་ནས། ལྟོས་གྲུབ་སྨྲ་བ་དང་ཁོམ་ཊོན་ཤུགས་རིག་གིས་གསར་རྙེད་ཅི་ཞིག་བྱས་ཡོད་པ་རྣམས་བཤད་ཡོད།
ཀ: ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱི་འགྲེལ་རྗོད་དེ་ལ་གདེངས་འཇོག་ཇི་ལྟར་བྱས་ཡོད་དམ།
ཁ: ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ནང་པའི་གཞུང་གི་ལྟ་ཚུལ་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་སོང་། ཁོང་གིས་ནང་པའི་གཞུང་དུ་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རིགས་གཉིས་ཕྱེས་ཡོད་པར་བརྗོད། རྡུལ་ཕྲན་ཆེས་ཕྲ་ཤོས་དེ་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི། རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ཡིན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་དུས་ཀུན་དུ་གནས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་ནང་པས་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྲོད་ནས་ཤེས་བྱ་གསར་བ་སྦྱངས་དགོས་པར་གསུངས། སྐབས་དེར། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་ཁོང་ལ་འདི་ལྟར་དྲིས། ཁྱེད་ཀྱིས་དུས་ཀྱི་ཐད་ལ་ལྟ་ཚུལ་ཅི་ཞིག་འཛིན་གྱི་ཡོད་དམ། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ན་རེ། གལ་སྲིད། སྤྱིར་བཏང་གི་དུས་ཚོད་དེ་བཤད་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་རང་རྐྱ་བ་ཞིག་ཏུ་འདོད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། དུས་ཚོད་ལ་ཞིབ་ཚགས་པའི་སྒོ་ནས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ན། དེ་ནི་འགྲེལ་རྗོད་བྱེད་ཁག་པོ་ཞིག་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི། དུས་ཚོད་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ལ་བརྟེན་ཞིང་། རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡིན།
ལྕམ་རེ་ནེ-ཝེ་པེར་གྱིས་འདྲི་རྒྱུར། དེ་ན་འབར་གས་ཆེན་མོ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། འཇིག་རྟེན་འདི་ཧ་ཅང་ཆུང་བའི་བར་སྣང་དུས་ལས་བྱུང་མགོ་ཚུགས་པ་ཞིག་རེད། འོ་ན། བོད་པའི་གནམ་དཔྱད་རིག་པའི་ཁྲོད་ན་དེ་ལྟ་བུའི་འགྲེལ་བརྗོད་ཡོད་དམ།
ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གསུངས་རྒྱུར། ནང་པ་ལྟར་ན། འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་བསྐལ་བ་ཞིག་དང་། དེ་ནས་མུ་མཐུད་ནས་གནས་པའི་རིམ་པ་ཞིག དེ་ནས་རིམ་གྱིས་འཇིག་པའི་རིམ་པ་ཞིག མཐའ་མར་དུས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་སྟོང་འགྲོ་བའི་རིམ་པ་བཅས་བཤད། ནང་པས་འཇིག་རྟེན་ནི་ཆགས་གནས་འཇིག་སྟོང་གི་རིམ་པ་འདི་རེ་མོས་སུ་འཁོར་བར་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པར་འདོད་ཀྱི་ཡོད།
ཀ: ཆགས། གནས། འཇིག སྟོང་བཞིའི་ལྟ་ཚུལ་འདི་ནི། ནང་པའི་འཇིག་རྟེན་ནི་སྐྱེ་འཇིག་གི་ངང་ནས་གྲུབ་པར་འདོད་པའི་ལྟ་བའི་རྨང་གཞི་དེ་ཡིན། ནང་པས་དུས་ནི་འཁོར་གྱི་ཡོད་པ་ལས། དྲང་ཐད་རང་བཞིན་ཞིག་མིན་པར་འདོད། དེར་བརྟེན། ནང་པས་དུས་ཀྱི་ཐོག་མ་མི་གླེང་། ད་དུང་། ནང་པས་སྣང་ཚུལ་གང་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་། དེ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡོད་པར་མ་ཟད། འགྱུར་བའི་ངང་དུ་ཡོད་པར་ཡང་འདོད། དམིགས་སུ་བཀར་བའི་དངོས་པོ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ལ། ཐོག་མ་དང་མཐའ་མ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་བྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད། ནང་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གླེང་གི་ཡོད་ཅིང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད། རྒྱུ་འབྲས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དངོས་གང་ཡང་མེད།
ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་བརྗོད་པའི་དེང་གི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ཁྲོད་ཀྱི“སྟོང་པ”དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བརྗོད་པའི་ནང་པའི་གཞུང་གི“སྟོང་པ”གཉིས་ནི། རྒྱབ་ལྗོངས་མི་འདྲ་བའི་བསམ་གཞིགས་བྱེད་སྟངས་ཤིག་ལས་བྱུང་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་སྤྱི་ཞིག་ཡིན་པ་མངོན་གསལ་ཡིན་ན་ཡང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་དེ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་གོ་བ་ལེན་པའི་ཆེས་རྨང་གཞིར་གྱུར་བའི་དོན་སྤྱི་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད། དོན་སྤྱི་འདི་གཉིས་ལ་ངོ་མཚར་བའི་འདྲ་མཚུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞིག་ལྡན། དེ་ནི་ཧ་ཅང་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་རེད།
ལྟོས་གྲུབ་སྨྲ་བ་དང་ཁོམ་ཊོན་རྣམ་གཞག་གི་དངོས་ཁམས་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཆ་མཚོན་ན། རྣམ་པ་གསར་བའི་བར་སྣང་དུས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཐད་ནས། མི་དཀྱིལ་མ་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་གླེང་མོལ་བྱེད་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཞིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོ་ཚོར་གནའ་བོའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ནང་པའི་གཞུང་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་པའི་འདུན་པ་ཡོད། ཐེངས་འདིའི་བགྲོ་གླེང་ནི། ཚན་རིག་གི་སྤྱི་སྲོལ་དམ་པའི་བགྲོ་གླེང་གི་སྐབས་ཤིག་མིན་ཞིང་། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པའི་ནང་པའི་བར་སྣང་དུས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་དེ་ལ་བྲོ་བ་ཞིག་རྙེད་ཡོད་ངེས།
ཁ: རེད། ང་ཚོས་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་གི་ཟོན་ཐོ་ལས་ཅི་ཞིག་ཤེས་ཀྱི་འདུག་གམ་ཞེ་ན། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་བསམ་པར། རང་བྱུང་ཁམས་ནི་དེ་འདྲའི་ཕྲ་ཞིང་རྙོག་འཛིང་ལྡན་པ། ད་དུང་རྟོགས་མེད་པའི་དངོས་པོ་མང་པོ་ཡོད་པ། དེ་དག་ལ་འགྲེལ་རྗོད་བྱེད་ཐབས་ཀྱང་མེད་པ། སྤྱིར་བཏང་གི་མི་ཞིག་གི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ད་དུང་ཤེས་པའི་སྐོར་ལ་ཡང་བགྲོ་གླེང་གནང་སོང་། དེ་ཡང་། ཤེས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་པ་ནི་གང་ནས་བྱུང་ངམ། གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་དམ། གནད་དོན་འདི་དག་གི་ཐད་ལ་བགྲོ་གླེང་གནང་སོང་། ནང་པས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཁས་ལེན་གྱི་ཡོད་སྟབས། ཤེས་པའི་ཐད་ལ། རིག་གནས་གཞན་དང་། དེང་གི་ཚན་རིག་གི་བཤད་ཚུལ་དང་མི་འདྲ་བའི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད།
ཀ: ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་ལ་ཤེས་པའི་ཐད་ནས་ལྟ་ཚུལ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ།
ཁ: ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་ནི་བསམ་གཞིགས་ཀྱི་ངང་དུ་གནས། ཁོ་རང་གིས་ནང་པའི་ཤེས་པར་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་དང་། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ལྟ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐད་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་གི་འདུག ནང་པའི་གཞུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ལ་ཡང་བསམ་བློ་གཏོིང་གི་འདུག དེ་ནི་ནང་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ངོས་འཛིན་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད།
ནང་པའི་གཞུང་གི་ལས་ཀྱི་དོན་སྤྱི་དང་། ཡང་ན། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་ཐད་ལ། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གསུང་དོན། ལས་ནི་རྙོག་འཛིང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་གི་ཡོད། ལས་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནུས་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་། ལས་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནུས་སྟོབས་ཆུང་། མཚམས་རེར། རྒྱུ་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས། འབྲས་བུ་ཅི་འབྱུང་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཐུབ། ཡིན་ན་ཡང་། ལས་གཞན་གྱི་མཐུ་ནུས་ལ་བརྟེན་ནས། འབྲས་བུ་གཞན་ཡང་འབྱུང་གི་ཡོད། གལ་ཏེ། ལས་གཞན་གྱི་ནུས་པ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་སྐབས་དེར། སྔོན་དུ་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དེར་ཡང་འགྱུར་བ་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན། ནང་པའི་གཞུང་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི། འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞིག་དང་། སྟེས་དབང་གི་རང་བཞིན་ཞིག་མིན། ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ཀུན་སློང་ལ་རག་ལས། མཐའ་མར། ལས་ནི་མི་རང་ཉིད་སོ་སོའི་ལག་པར་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན།
ཀ: དེ་འདྲའི་བགྲོ་གླེང་ལ་དུས་ཚོད་མང་པོ་དགོས་པ་དང་། བློ་རྩེ་གཅིག་སྒྲིམ་བྱེད་དགོས་པར་མ་ཟད། སེམས་ངལ་ཡང་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱི་རེད།
ཁ: དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་ངེས་པ་ཡང་མི་འདུག ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་ནི། ཕན་ཚུན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་མོས་མཐུན་བྱས་རྗེས། གཞི་ནས་རྗོད་གཞི་རྗེས་མའི་སྟེང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་མ་རེད། དེ་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཆ་མཚོན་ན། བག་ཕེབས་དང་རྩེ་དགའ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཡིན་པས། ཁོང་ལ་གཟབ་ནན་གྱི་བསམ་གཞིགས་བྱེད་པ་དང་ལྷན་དུ། ཡིད་སེམས་སྒུལ་བའི་བཞད་མོ་བཞད་པའི་ནུས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། དེ་ནི་ཤེས་རིག་ལ་དུངས་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་རེད། སློབ་གཉེར་གྱི་རྒྱུད་རིམ་ནི་བདེ་སྐྱིད་འཚོལ་བའི་གོ་རིམ་ཞིག་ཏུ་ལྟ་བཞིན་ཡོད། ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བགྲོ་གླེང་བྱས་རྗེས། འཕྲལ་དུ་སྡོམ་ཚིག་གམ་ཤེས་བྱ་གསར་པ་ཞིག་ལ་རེ་སྙེག་མི་བྱེད་ཅིང་། མི་གཞན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས། དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཐད་ཀྱི་རང་ཉིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་གཏིང་ཇེ་ཟབ་དུ་གཏོང་གི་ཡོད།
ཀ: སྟོང་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྤྱི་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གསུངས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྣམ་གཉིས་ལ་གཅིག་མཐུན་གྱི་ལྟ་སྟངས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ། ཡིན་ན་ཡང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གི་ཕྱོགས་ནས། ནང་པའི་བཤད་ཚུལ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་དེ་ལ་གོ་བ་ལེན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་དམ།
ཁ: མ་རེད། གཏན་ནས་མ་རེད། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་ལམ་སང་ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི། རྟེན་འབྲེལ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དང་། ཡང་ན། ལས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཏུ་གོ་བ་ལེན་ཆོག་པར་འདོད། ནང་པས་བྱ་དངོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་གནས་ཡོད་པ་དང་། མི་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་ཀུན་སློང་དང་སྤྱོད་པས་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པ་དང་། མི་མང་པོ་དེས་ཀྱང་མི་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་ཤིང་། ལས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཏུ་སྨིན་ཡོང་བར་འདོད། འཇིག་རྟེན་ཡང་དེ་འདྲའི་འབྲེལ་བ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་གྲུབ་ཡོད། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་རྗོད་དོན། དེང་གི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ཁྲོད་དུ་ཡང་། དེ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་རྡུལ་ཕྲན་ནི་ཕན་ཚུན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་གྲུབ་ཡོད་པ་དང་། དེང་གི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅི་ཡིན་མིན་ཐད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ནི། འཇིག་རྟེན་ནི་རྡུལ་ཕྲན་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲེལ་བར་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པར་འདོད་པ་དེ་ཡིན།
ཀ: ནང་ཆོས་དང་བསྡུར་ན། དེང་གི་དངོས་ཁམས་རིག་པར་ལྐོག་གྱུར་མ་ཡིན་པའི་ཆ་མང་། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་རྗོད་བྱས་སོང་ངམ།
ཁ: ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་དེང་གི་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་འབྲས་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པ་དང་སྦྲགས། དངོས་ཁམས་རིག་པས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པའི་གནད་དོན་རྣམས་ཀྱང་བརྗོད། ཚན་རིག་གི་ཡར་རྒྱས་གླེང་ཞོར་དུ། སྦ་གསང་མེད་པར་མིག་སྔར་གྱི་ཚན་རིག་ཁ་ཕྱོགས་གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་ཐུབ་མིན་གྱི་སྐོར་ཡང་བརྗོད། ད་དུང་། ཁོ་རང་གིས་ཚན་རིག་གི་ཚད་བཀག་རང་བཞིན་དང་དཀའ་རྙོག་རྣམས་ཀྱང་བརྗོད་སོང་། སྤྱིར། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ཆེད་ལས་པའི་ཁྲོད་དུ། ཤེས་ཟིན་པའི་ཚན་རིག་གི་ཁྱབ་ཁུངས་དང་། མ་ཤེས་པའི་ཚན་རིག་གི་ཁྱབ་ཁུངས། ཞེས་རིགས་མ་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད། སྔ་མ་ཡིས་ཐུན་མོང་གིས་ངོས་ལེན་ཐོབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་དེ་གཙིགས་ཆེན་དུ་བཟུང་སྟེ། ཚན་རིག་གི་སྡོམ་ཚིག་ཁོ་ན་གླེང་། ཡིན་ན་ཡང་། འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་མི་ཐུབ་པའི་སྣང་ཚུལ་ལ་གཡོལ་བ་དང་། ཚན་རིག་གི་འགྲེལ་མི་ཐུབ་པའི་གནད་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཐད་ལ་བསམ་བློ་མི་གཏོང་། ཡང་ན། མ་འོངས་པར་སེལ་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་གི་ཚུལ་དུ་འཇོག ཕྱི་མ་ཡིས་ཚན་རིག་གིས་འགྲེལ་དཀའ་བའི་སྣང་ཚུལ་རྣམས་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོར་བྱེད་པ་དང་། ཚན་རིག་གིས་སེལ་མི་ཐུབ་པའི་གནད་དོན་རྣམས་ཁོལ་དུ་བྱུང་སྟེ། ད་ལྟའི་བར་དུ་ང་ཚོས་ད་དུང་དེའི་ལན་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། མུ་མཐུད་ནས་གནད་དོན་དེའི་ཐད་ལ་བསམ་བློ་འདྲ་མིན་གཏོང་གི་ཡོད། དངོས་ཁམས་སྨྲ་བ་ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསམ་བློ་གཏོང་བ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཡིན་པར་འདོད།
ཀ: ཐེངས་འདིའི་བགྲོ་གླེང་དུ་དེ་འདྲའི་དཔེ་མཚོན་འདུག་གམ།
ཁ: འདུག ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས་དེང་གི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཅིག་གྱུར་བའི་གནས་སྨྲ་བ(unified field theory )འི་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་བྱས། དེ་ནི་ཨན་སི་ཐན་གྱི་ཚེ་སྨད་ཀྱི་ལས་ཀ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ཤེས་ཟིན་པའི་གནས་བཞི་ནི། གློག་ཁབ་ལེན་གྱི་གནས། ཉིང་རྡུལ་ཁྲོད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོའི་གནས་དང་། ཉིང་རྡུལ་ཁྲོད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ཆུང་བའི་གནས། འཐེན་ཤུགས་ཀྱི་གནས་བཅས་ཡིན། གནས་དེ་དག་གཅིག་གྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཡང་ན། དེ་ལ་གནས་གཅིག་གི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་བཞི་ཡང་ཟེར། ཁོ་ཚོས་ཅི་ཞིག་འདོད་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། གནས་དེ་བཞི་ནི་མ་གཞི་ནས་གཅིག་ཡིན་ཞིང་། དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་ཕན་ཚུན་དོ་མ་མཉམ་པའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་འོག་ནས། གནས་བཞིར་གྱེས་པར་འདོད། ད་དུང་ལྟ་ཚུལ་གཅིག་ནི། འཇིག་རྟེན་ནི་དུས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ད་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་། མུ་མཐུད་ནས་རྒྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཇེ་ཆུང་དུ་གྱུར་ཏེ། མཇུག་མཐར་ཡལ་ཞིང་སྟོང་འགྲོ་བར་འདོད། དེ་ནས། ཡོད་ཚད་བསྐྱར་དུ་འགོ་ཚུགས་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། གནད་དོན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། དུས་བྱུང་མ་ཐག་ཅི་ཞིག་འབྱུང་གི་ཡོད་དམ། དངོས་ཁམས་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བཤད་དེ། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོས་འདི་ཡོད་ཚད་བསྐྲུན་པ་ཡིན། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གྱིས། དངོས་ཁམས་རིག་པ་མཚམས་འདི་ནས་མི་སྡོད་རང་སྡོད་རེད། དྲི་བ་དེ་ནི་ཚན་རིག་པས་ལན་འདེབས་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་བརྗོད།
ཀ: ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་དྲི་བ་བཏོན་སོང་ངམ།
ཁ: ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཀྱང་ལན་རྒྱག་མི་ཐུབ་པའི་དྲི་བ་ཁ་ཤས་བཏོན་སོང་། ཁོང་གིས་རྡོ་དང་མེ་ཏོག སེམས་ལྡན་སྲོག་ཆགས་བཅས་དངོས་པོ་རིགས་གསུམ་གླེང་སྟེ། དངོས་པ་ཕྲ་མོའི་སྟེང་ནས། དངོས་པོ་དེ་གསུམ་ཆ་རྡུལ་ཕྲན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། མེ་ཏོག་ལྟ་བུའི་དངོས་ལ་ལ་ནི་དུས་ནམ་ཞིག་ཏུ་ཚེ་སྲོག་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་གནས་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ནས། ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་གྱི་ཡོད། གལ་སྲིད། རྡོ་ནས་མེ་ཏོག་དང་། མེ་ཏོག་ནས་སེམས་ལྡན་སྲོག་ཆགས་ལ་འགྱུར་གྱི་ཡོད་ན། འགྱུར་དགོས་པའི་རྐྱེན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ།
ཀ: ང་ཚོས་སྔོན་ཆད་སློབ་ཆེན་ནས་སྦྱངས་པའི་དངོས་གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་འདིའི་ཐད་ལ་འདི་ལྟར་འགྲེལ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོའི་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ནི་དངོས་པོ་ཡིན། དངོས་པོ་ནི་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད། དངོས་པོའི་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི། དམའ་རིམ་ནས་མཐོ་རིམ་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ཆེས་དམའ་བའི་རིམ་པ་ནི། འཕྲུལ་ཆས་རང་བཞིན་གྱི་འགུལ་སྐྱོད་ཡིན། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་དངོས་ལུགས་འགུལ་སྐྱོད་དུ་འཕེལ་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ནས་རྫས་འགྱུར་འགུལ་སྐྱོད་དུ་འཕེལ་ཞིང་། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཚེ་སྲོག་གྲུབ་སྟེ། སྐྱེ་དངོས་འགུལ་སྐྱོད་གྲུབ་ཀྱི་ཡོད། མཇུག་མཐར་མི་གྲུབ་ཀྱི་ཡོད། ཡང་ན། ཆེས་མཐོ་རིམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འགུལ་སྐྱོད་འབྱུང་གི་ཡོད།
ཁ: འོན་ཀྱང་། ལན་འདི་གོང་གི་དྲི་བ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྲོ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། སྟབས་བདེ་བའི་བཤད་སྟངས་འདིས་ཡོད་ཚད་ལ་ཕལ་ཆེར་འགྲེལ་རྗོད་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་འདྲ་མོད། དོན་དངོས་སུ། ང་ཚོས་ཤེས་མེད་པའི་དྲི་བ་དེ་སེལ་ཐུབ་མེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གསུངས་དོན། ཤེས་པའི་ཐད་ལ་གོ་རྟོགས་ཡག་པོ་ཞིག་མེད་ན། དངོས་པོའི་ཐད་ལ་གོ་རྟོགས་ཡག་པོ་ཞིག་མི་འབྱུང་། ཁྱོད་ཀྱིས་དེང་གི་དངོས་ཁམས་རིག་པས་དངོས་པོར་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ཤེས་ཤིང་། དེས་ཤེས་པའི་སྐོར་ལ་འགྲེལ་རྗོད་བྱེད་པར་གྲོགས་བྱེད་སྲིད། ཡིན་ན་ཡང་། ནང་པས་འཇིག་རྟེན་ལ་རིགས་གཉིས་ཡོད་པར་འདོད། རིགས་གཅིག་ནི་དངོས་པོ་དང་། རིགས་གཅིག་ནི་ཤེས་པ་ཡིན། ཚད་གཞི་ངེས་ཅན་ཞིག་ནས། ཤེས་པ་ནི་དངོས་པོར་བརྟེན་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་ཡིན་ན་ཡང་། དངོས་པོའི་འགྱུར་ལྡོག་ཀྱང་ཤེས་པར་བརྟེན་དགོས།
ཀ: ཤེས་པའི་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་དེ་ནི། ཚན་རིག་གི་ཁྱབ་ཁུངས་ལས་བརྒལ་བཞིན་ཡོད་དམ།
ཁ: སྤྱིར་བཏང་གི་ཚན་རིག་པ་ཚོར་ཆ་མཚོན་ན། རེད། དེ་ནི་ཚན་རིག་གི་ཁྱབ་ཁུངས་ལས་བརྒལ་བཞིན་ཡོད། དངོས་ཁམས་རིག་པས་ཤེས་པའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་མི་བྱེད། ཡིན་ན་ཡང་། ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་ལ་ཆ་མཚོན་ན། དེ་ནི་ཁོ་རང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ལྷན་དུ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡིན། མཇུག་མཐར། ཤེས་པ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་ནི། དངོས་ཡོད་རང་བཞིན་ལ་གོ་བ་ལེན་སའི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པ་ཁོ་རྣམ་གཉིས་མོས་མཐུན་བྱུང་། ད་ལྟ་ཡིན་ན། དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང་། དབང་རྩའི་ཚན་རིག་ཅེས་སྡེ་ཚན་ཁ་ཁར་ཕྱེས་ཏེ། སོ་སོ་ཕྱོགས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། ཤེས་པ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་ནི་གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།
ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཕྱིས་སུ་ཕྱིར་དྲན་བྱེད་ཞོར་འདི་ལྟར་གསུངས་སོང་། ཁོ་རང་དང་ཏ་ཝེ་ཊི-བྷོམ་གཉིས་བགྲོ་གླེང་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས། ནང་པའི་གཞུང་དུ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་ཐབས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྡན་པའི་བསམ་བློའི་འགྲོ་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པའི་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་རྙེད་པར་མ་ཟད། དེ་ནི་དེང་གི་ཚན་རིག་པའི་བྱེད་ཐབས་དང་འདྲ་ཞིང་། ནང་པའི་གཞུང་གི་ཤེས་བྱ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཆ་རྣམས་ནི་དུས་ཚོད་ལས་ཡོལ་བ་ཞིག་མིན་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱང་སྐྱེས་བྱུང་།
སྒྱུར་བ་པོའི་གསལ་བཤད།
ཨ་རིར་གནས་སྡོད་ལི་ཅང་ལིན་དང་ཏིན་ཡི་ཧྥུ་གཉིས་ནི་རྒྱ་རིགས་དམངས་གཙོ་དོན་ཉེར་བ་དང་རྩོམ་པ་པོ། བོད་དོན་ཉམས་ཞིབ་པ་བཅས་ཡིན་ལ། ལི་ཅང་ལིན་གྱིས་ ༢༠༠༤ ལོ་ནས་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཤིང་། རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་སོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིར་ཞིབ་འཇུག་དང་བཅར་འདྲི་བྱས་ཏེ། ༢༠༡༠ ལོར་ > ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་དཔར་འགྲེམ་ཞུས་ཡོད། ཏིན་ཡི་ཧྥུ་ཡིས་ཀྱང་བོད་དོན་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་དང་གཏམ་བཤད་མང་པོ་སྤེལ་ཡོད།།
དུམ་ཚན་རྗེས་མ། ༼ བསམ་གཞིག་གི་ཚོད་ལྟ་དང་། ཚན་རིག་གི་ཐབས་ལམ། ༽
ཚན་པ་གསུམ་པ། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་དེང་གི་ཚན་རིག་པའི་བགྲོ་གླེང་། (༣)
ཚན་པ་གཉིས་པ། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་དེང་གི་ཚན་རིག་པའི་བགྲོ་གླེང་། (༢)
ཚན་པ་དང་པོ། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་དེང་གི་ཚན་རིག་པའི་བགྲོ་གླེང་། (༡)
མ་རྩོམ་གྱི་འབྲེལ་ཐག http://www.chinesepen.org/blog/archives/69031

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ཁྲི་ཆེན་གཟི་འབར་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་སྟེང་།།
སྲོང་པོར་འགྱིང་བའི་ལུགས་གཉིས་དབང་བསྒྱུར་བདག །
ལྡེ་ཡི་མཚན་ཅན་བཙན་པོའི་ཟིལ་མ་བཟོད།།
བཙན་དྲགས་གནམ་གྱི་སྲས་ཀྱང་བྲོས་ཞེས་གྲགས། །
དེ་ཡང་སྔོན་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རིམ་པར་བྱོན་པའི་ནང་རྒྱལ་སྲིད་ཐབས་ཀྱིས་སྐྱོང་བའི་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཁམས་ཡར་རྒྱས་གོང་དུ་སྤེལ་བར་མཛད་རྗེས་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་རྒྱལ་པོ་མཁས་ཤིང་མཛངས་པ། མཐུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ། འཕྲིན་ལས་རླབས་ཆེ་བ། ཁ་བའི་ལྗོངས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་མངའ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གྱུར་པ་བཅས་ཀྱིས་གངས་ལྗོངས་སྐྱེ་བོ་ཚང་མས་“ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་”ཞེས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ལ། དེ་ཡི་ནང་ཚན་བོད་བཙན་པོའི་གདུང་རབས་སོ་དགུ་པ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་འདི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྲོང་བཙན་ལས་མི་དམན་པའི་གྲགས་སྙན་དང་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་མངའ་བའི་བོད་རྗེ་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། བོད་དང་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་རྒྱལ་པོ་འདིའི་བྱུང་བ་བཀོད་པའི་ཡི་གེ་མང་དུ་མཆིས་པ་ནི་འོས་ཤིང་རིགས་པའི་གནས་ཤིག་ཏུ་འཁུམས། འོན་ཀྱང་བཙན་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུམ་སུ་ཡིན་གྱི་ཐད་ལ་རང་རེའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དང་། ལྷག་པར་སྔོན་མའི་ཆོས་འབྱུང་མང་ཆེ་བར་གནས་ཚུལ་དངོས་དང་མི་མཐུན་པའི་ལུགས་ཁོ་ན་བཞེད་པས། ད་བར་དུ་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རང་གཞན་ཕྱི་ནང་ཀུན་ལ་ཞལ་གཅིག་མཐུན་དུ་གྲགས་པའི་འདོད་ལུགས་ཚད་མ་ཞིག་མེད་པར་བརྟེན། འདིར་ཕྲན་གྱིས་ཉེ་ཡོད་ལག་ཏུ་སོན་ཚད་ཀྱི་བོད་རང་གི་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དང་གཏེར་ཡིག་①རྣམས་གཞིར་བཟུང་ཐོག །ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁུངས་བཙུན་གཞན་དང་རྒྱའི་ཡི་གེ་སོགས་གང་བདེན་དག་གིས་ཟུར་བརྒྱན་ཏེ། གྲགས་པའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བར་བཙན་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུམ་དངོས་མཐར་ཐུག་གང་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་ཇི་བཞིན་རང་བློས་ཅི་ནུས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པར་འདོད།
དེ་ཡང་དོན་འདིའི་ཐད་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་《སྦ་བཞེད་》གཙོ་བོར་བྱས་པའི་དེབ་ཐེར་དང་ཆོས་འབྱུང་ཕལ་མོ་ཆེར། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ནི་རྒྱ་མོ་བཟའ་གྱིམ་ཤིང་(ཅིན་ཁྲིན་)ཀོང་ཇོ་ལ་བལྟམས་པར་སྲས་འཁྲུངས་མ་ཐག་བཙུན་མོ་ཆེན་མ་སྣ་ནམ་བཟས་མོ་ལས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བསྙད་བཏགས་ཏེ་ཕྲོགས་སོང་བ་སོགས་ཀྱི་ཟེར་སྒྲོས་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་རྒྱས་པར་གླེངས་པས། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་བགྲེས་རབས་མང་ཆེ་བ་ཡང་ད་བར་དུ་བཞེད་ཚུལ་དེ་ལ་ཞེན་ཏེ་འཐད་ལྡན་དུ་འཛིན་པར་སྣང་མོད། འོན་ཀྱང་དོན་དངོས་ཐོག་བཙུན་མོ་སྣ་ནམ་བཟས་གཞན་བུ་འཕྲོག་པ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན། རང་བུ་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་སྨྱུ་གུའི་འཕྲུལ་རྩལ་གྱིས་ཕྲོགས་སོང་བར་མངོན་ཏེ། སྲས་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུམ་དངོས་ནི་སྣ་ནམ་བཟའ་ཉིད་ཡིན་པ་གསལ་བར་མ་ཟད། དེ་ལྟར་ཡིན་ལུགས་ཀྱང་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་དུ་སྐད་གྲགས་དང་གཙིགས་སུ་འཛིན་པའི་ལི་ཡུལ་དང་བྱང་མཐའི་ཏུན་ཧོང་ཞེས་པའི་ཡུལ་གྱི་བྲག་ཕུག་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡི་གེའི་ཤོག་དྲིལ་དུ་མངོན་སུམ་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཁ་ཤས་ད་དུང་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་མཐུག་པས་བཤད་ཡམ་དེ་གཏོང་མི་བྲ་བར་ཡི་གེ་དེའི་རིགས་ལ་དོ་སྣང་མི་མཛད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཡ་མཚན་པའི་གནས་ལགས། སྤྱིར་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་དབང་པོ་《དེབ་དཀར་》མཁན་པོའི་ཞལ་ནས། དེ་རྣམས་ནི་“ཚིག་སྣ་བསྡུས་དྲགས་པས། གཏམ་རྒྱུད་མཚར་ལ་རིང་བ་དགོས་མཁན་ཚོ་ལ། ཚིམ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བསྐྱེད་མོད་ཀྱི། རྒྱལ་རབས་དངོས་ལ་དཔྱད་ན་གནད་དོན་ཆེ་ལ་གཞི་རྩ་བརྟན་པ་གསེར་གྱི་ས་གཞི་དང་མཚུངས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་པོའི་དུས་ཀྱི་བོད་མི་རང་གིས་བྲིས་ཏེ། བཅོས་བསྒྱུར་མཁན་གྱི་སྨྱུ་གུའི་རྩེ་མོས་མ་རེག་པར། ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉེ་བའི་ཡུན་ལ་རྡོ་དང་བྱེ་མའི་འོག་ཏུ་གཟིམས་པའི་ཡིག་རྙིང་རྒན་པ་ཀུན་ལ་ངོམ་དུ་རི་བ་དེ་འདྲར་མ་ཟད།” ཅེས་དང་། ཡང་“རྒྱལ་ཁབ་དུ་མར་ཁྱེར་ཏེ་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱོད་པའི་མཁས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ། །”① ཞེས་མཁྱེན་དཔྱོད་རྩལ་གྱིས་བསྔགས་བརྗོད་དུ་གསུངས་པ་འདི་བཞིན་ངེས་པར་ལགས་ཤིང་། དེ་རྣམས་ལོ་རྒྱུས་དང་དུས་འཁྲུག་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཁ་འཐོར་དང་ཉམ་དམས་སུ་སོང་བས། ལོ་རྒྱུས་ཧྲིལ་པོ་མཐོང་མི་ཐུབ་པར་ཤིན་ཏུ་ཕངས་དགོས་པ་མ་གཏོགས་དེ་ལ་མཐོང་ཆུང་སྤུ་ཙམ་ཡང་བྱ་མི་འོས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བོད་རང་གི་བཙན་པོའི་ཡིག་ཚང་དང་། ཡང་ན་སྐབས་དེའི་ཡིག་ཆ་ཁོ་ན་ལས་ཆད་པའམ་བྲིས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཐོག །ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ཡས་མས་རིང་ས་འོག་ཏུ་གཏེར་གྱི་ཚུལ་དུ་གནས་ཏེ་ཕྱི་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་བཟོ་བཅོས་ཀྱི་ལྷད་མ་འདྲེས་ཤིང་། བྱུང་བ་དངོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡལ་བར་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཇི་བཞིན་མཚོན་ནུས་པ་འདི་ནི་གཙིགས་ཆེ་ཞིང་ཡིད་རྟོན་རུང་བའི་གནས་སུ་སེམས།
ང་ཚོས་སྐབས་འདིར་བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་རྣམས་དང་། ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་། རྡོ་རིང་ཡི་གེ། རྒྱའི་ཡིག་ཚང་བཅས་ཀྱི་འདོད་ལུགས་སོ་སོར་དཔྱད་དེ་ལེགས་པར་བསྡུར་ན་གང་བདེན་གང་རྫུན་གྱི་ཕུ་ཐག་ངེས་པར་ཆོད་ནུས་ཏེ། བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་《སྦ་བཞེད་》དང་ཆོས་འབྱུང་མང་ཆེ་བ་ཞིག་གི་ནང་དུ་རྒྱ་མོ་བཟའ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བསུ་བའི་ཚུལ་དང་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་འདི་ལྟར་གྲགས་ཏེ། བཙན་པོ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་(མེས་ཨག་ཚོམ་)དང་བཙུན་མོ་འཇང་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་བྱ་བ་གཉིས་ལ་སྲས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལྷའི་དབོན་པོ་ལྟ་བུ་ཞིག་འཁྲུངས་པ་ལ་མཚན་ཡང་འཇང་ཚ་ལྷ་དབོན་ཞེས་གསོལ་ཅིང་། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་བུ་ནར་སོན་ནས་ཁབ་ཏུ་རན་པ་ན་བོད་ཀྱི་མི་རྣམས་སྤྲེའུ་དང་བྲག་སྲིན་གྱི་རྒྱུད་པ་ཡིན་པས་སྲས་ཀྱི་བཙུན་མོར་མི་འོས། དེ་ཡང་མེས་སྲོང་བཙན་ལྟར་རྒྱ་ནག་ནས་སྲས་མོ་ཀོང་ཇོ་ཞིག་སློང་བར་རྗེ་བློན་ཀུན་ཞལ་འཆམས་ནས། རྒྱ་རྗེ་ལི་ཁྲི་བཞེར་བྱ་བའི་སྲས་མོ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་སློང་བའི་ཕོ་ཉ་ལ་གཉགས་ཁྲི་བཟང་ཡང་སྟོན་སོགས་འཁོར་སུམ་ཅུ་དང་བཅས་པ་གཉེ་བོར་བཏང་སྟེ་བསླངས་པས། རྒྱ་རྗེས་ཀྱང་གནང་སྟེ་ཀོང་ཇོ་བོད་ལ་བསུ་བའི་ལམ་སྐེད་དུ། རྒྱལ་བུ་ཤུལ་ནས་མཚན་མོར་རྟ་བཅགས་ནས་གྲོངས་པས་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་འབྱོར་བ་ན་སྲས་མི་བཞུགས་པར། དེ་ནས་ཡབ་རྒྱལ་པོ་དང་འདུས་པ་ལས་ཕྱིས་སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་འཁྲུངས་ཤིང་། དེ་འཁྲུངས་མ་ཐག་བཙུན་མོ་ཆེན་མ་སྣ་ནམ་བཟས་བཙན་ཐབས་ཀྱིས་འཕྲོག་སོང་བ་ལ། སླད་རྒྱལ་བུ་དགུང་ལོ་གཅིག་ལ་སོན་པའི་ཚེ་ཞབས་འཛུགས་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་ཐོག་སྲས་ལ་ཞང་ཕྱོགས་ངོས་འཛིན་དུ་བཅུག་པས། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ང་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་རྒྱ་ཚ་ལགས། །སྣ་ནམ་ཞང་གི་ཅི་བགྱི་འཚལ། །ཞེས་སྨྲས་ནས་རྒྱ་ཞང་ངོས་བཟུང་ཞིང་མཚན་ཡང་རང་གིས་བཏགས་སོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་མཚར་ལ་རིང་བ་ཞིག་བསྒྲིགས་པ་དེར་ཁུངས་བཅོལ་ཏེ་རྒྱལ་བུའི་ཡུམ་རྒྱ་བཟའ་ཡིན་ལུགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་གཙིགས་སུ་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཚོའི་ནང་ཀོང་ཇོ་བསུ་བའི་ལོ་ཚིགས་དང་སྲས་འཁྲུངས་ལོ་བཅས་གསལ་པོ་འཁོད་མེད་ཐོག་ནང་འགལ་དང་མི་མཐུན་པ་འགའ་རེ་སྣང་ཡང་། བཞེད་ཕྱོགས་གཅིག་མཐུན་ཞིག་ནི་རྒྱ་བཟའ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་སྲས་འཇང་ཚ་ལྷ་དབོན་ལ་བླངས་པ་རྒྱལ་བུ་འདས་པས་ཡབ་ཀྱི་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ནས། ཕྱིས་སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་འཁྲུངས་པ་བཙུན་མོ་སྣ་ནམ་བཟས་འཕྲོག་པར་འདོད་པ་དེ་ཡིན། རང་རེའི་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བཤད་རྒྱུན་དེ་ལྟར་ཁྱབ་ཆེ་བར་གྲགས་མོད། བརྗོད་ཚུལ་འདི་ལ་བདེན་དོན་མཐའ་མ་འཁྱོངས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆེ་བར་སྣང་སྟེ། ཐོག་མར་ཀོང་ཇོ་བོད་ལ་བསུ་བའི་དགོས་པ་ཡང་《སྦ་བཞེད་》ལྟར་བོད་མི་རྣམས་སྤྲེའུ་དང་བྲག་སྲིན་གྱི་རྒྱུད་པ་ཡིན་པས་སྲས་ཀྱི་བཙུན་མོར་མི་འོས་པར་དགོངས་པ་ག་ལ་ཡིན། སྐབས་དེའི་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་མཛའ་མཐུན་དང་དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་བར་གྱི་དགོས་མཁོ་སོགས་ལ་རག་ལས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་ང་ཚོ་རིགས་ཀྱི་ཆོ་འབྲང་དམན་པར་དོགས་པས་ཡིན་པ་ག་ལ་སྲིད། དེར་མ་ཟད་ཀོང་ཇོ་ནི་སྲས་ལྷ་དབོན་ལ་བླངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པར་ངེས་ཏེ། ཚུལ་འདི་《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་》ཞེས་པའི་《དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་》བྱ་བར་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། “ཁྱྀ་ལོ་ལ་བབ་སྟེ།་་་་་་ཞང་བཙན་ཏོ་རེ་ལྷས:བྱྀན་ལས:སྩོགས་པས། གཉེ་བོ་བགྱྀསྟེ། བཙན་མོ་ཀྀམ:ཤང་ཁོང་ཅོ:ར་སའྀ་ཤ་ཙལ་དུ་གཤེགས། དགུན་བཙན་པོ་སྟངས:དཔྱལ།། བྲག་མར་ན་བཞུགས: ”①ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱའི་དེབ་ཐེར་《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་》ཞེས་པའི་ནང་དུའང་འཁོད་ཡོད་དེ། 《ཐང་ཡིག་རྙིང་མ་གཡུ་འབྲུག་བཞད་སྒྲ་》བྱ་བར། “ཅིང་ལུང་གི་ཁྲི་ལོ་གསུམ་པའི་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པར། བྷོད་ནས་བློན་ཆེན་ཞང་བཙན་ཏོ་རེ་སོགས་ཀོང་ཇོ་བསུ་བར་མངགས།”ཞེས་དང་། འདི་གཉིས་ལས་ལྷག་པའི་དཔང་རྟགས་ཁུངས་བཙུན་ཞིང་ཁ་གསལ་བ་ཞིག་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་(རལ་པ་ཅན་)གྱི་རིང་ལ་རྒྱ་བོད་མཇལ་དུམ་གྱི་རྡོ་རིང་བཙུགས་པ་ད་ལྟ་ལྷ་སའི་“དབོན་ཞང་རྡོ་རིང་”དུ་གྲགས་པའི་ཤར་ངོས་ཀྱི་ཡི་གེར། “ཕྱིས་འཕྲུལ་གྱྀ་ལྷ་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྩན་དང་རྒྱ་རྗེ་སམ་ལང་①ཁའེ་འགྭན་ཤེང་བྲུན་ཤྀན་བྲུ་ཧྭང་ཏེ་②གཉིས། །ཆབ་སྲིད་གཅྀག་ཏུ་མོལ་ཏེ། །གཉིན་བསྩེགས་ནས། །ཀེང་ལུང་གྀ་ལོ་ལ་ཀྀམ་ཤྀང་ཀོང་ཅོ། །བཙན་པོའྀ་ཁབ་དུ་བླངས་ནས། །དབོན་ཞང་དུ་འགྱུར་ཏེ་དགྱེས་པ་ལས་.. ”ཞེས་གསལ་པོར་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་ནུས་པ་ནི། གཅིག་ན་ཏུན་ཧོང་ཡི་གེར་བཙན་པོ་བྱ་བ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་ཉིད་དང་། “སྟངས་དཔྱལ་”ཞེས་པ་ཁྱོ་ཤུག་གི་ཞེ་སའི་བརྡ་རྙིང་ཡིན་ལ། རྡོ་རིང་དུའང་མཚན་དངོས་སུ་བྱུང་རྗེས་“བཙན་པོའི་ཁབ་དུ་བླངས་ནས་”ཞེས་གསལ་པོར་བཀོད་པ་བཅས་ཀྱིས་བཙན་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པ་མངོན་སུམ་ཚད་མས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྲས་ལ་བླངས་པར་འདོད་པ་དེ་བཤད་ཡམ་ཁུངས་མེད་ཀྱི་རྟོག་བཟོ་ཡིན་པ་རང་ཤུགས་སུ་ཕྱུངས་སོ། །
གཉིས་སུ་འདིར་ཀོང་ཇོ་བསུ་བའི་ལོ་ཚིགས་ཀྱང་ཞར་ལ་ནོར་འཁྲུལ་མེད་པ་གསལ་པོར་བསྟན་པ་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡི་གེའི་“ཁྱི་ལོ་”ཞེས་པ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་710དང་། རྡོ་རིང་གི་“ཀེང་ལུང་”བྱ་བ་ནི་རྒྱའི་ལོ་རྟགས་ཅིན་ལུང་ཞེས་པའི་ཁྲི་ལོ་བཞི་པ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་710ཡིན་ལ། ཐང་ཡིག་གཉིས་གྱི་ནང་ཅིན་ལུང་ཁྲི་ལོ་གསུམ་པ་ཞེས་འཁོད་པ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་709ལ་འཁེལ་བ་ནི་རིམ་བཞིན་སྔ་ལོར་རྒྱ་ནས་ཐོན་པ་དང་ཕྱི་ལོར་བོད་ལ་འབྱོར་བ་ན། དེས་ཡུལ་སོ་སོ་ནས་ཐོན་འབྱོར་གྱི་ལོ་ཚིགས་གསལ་པོར་བཀོད་པ་མཚོན་ནུས་པ་ལགས་པས་ཀོང་ཇོ་ཁྱིའི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་710ལ་བོད་དུ་བསུས་པར་མངོན། དེས་ན་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་ནི་ཏུན་ཧོང་གི་ཡི་གེར་“འབྲུགྀ་ལོ་ལ:བབ་སྟེ། དཔྱྀད་ཕོ་བྲང་ཙལདུ:རྒྱལ:གཙུག་རུ་བལྟམ[ས]”ཞེས་རྒྱལ་པོ་འབྲུག་གི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་704ལ་འཁྲུངས་པར་བཤད་ཅིང་། སྐབས་དེར་ཡབ་ཁྲི་འདུས་སྲོང་གྲོངས་རྗེས་རྒྱལ་བུ་སྐུ་ན་ཕྲ་ཕྱིར་ཨ་ཕྱི་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་དང་བློན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པ་ཡང་ཏུན་ཧོང་ཡི་གེར་ཐེངས་འགའ་བྱུང་ཞིང་། 《ཐང་ཡིག་རྙིང་མ་གཡུ་འབྲུག་བཞད་སྒྲ་》བྱ་བར་ཡང་སྐབས་འདི་ལ་“སྲས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་ས་བརྩད། ཡུན་རིང་འདས་རྗེས་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲི་འདུས་སྲོང་གི་སྲས་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་བཙན་པོར་བསྐོས། དེ་དུས་ཁོ་ལོ་བདུན་ཡིན།”ཞེས་དང་། ཡང་“བཙན་པོའི་གྱོས་མོས་བློན་ཆེན་སྟོང་བཞེར་བྱ་བ་མངགས་ཏེ་སྐྱེས་ཕུལ་ཞིང་། མོའི་ཚ་བོ་ལ་གཉེན་བསླངས།” ཞེས་གསལ་བ་རྣམས་ཀྱང་གོ་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཏམ་ཡིན་ནོ། །《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》སོགས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་ལྕགས་འབྲུག་ལ་འཁྲུངས་པར་བཤད་པ་མི་འགྲིག་སྟེ། ཤིང་ཕོ་འབྲུག་ལ་ཡིན་ན་གོང་འོག་གི་ལོ་ཚིགས་དང་མཐུན་ཞིང་། ཁྱིའི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་710ལ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བཙུན་མོར་ལེན་དུས་སྲས་ཕར་ཞོག་རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་དགུང་ལོ་བདུན་མ་གཏོགས་ཟིན་མེད་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའོ །དེ་ལྟར་བཙན་པོ་འབྲུག་གི་ལོར་འཁྲུངས་ནས་དགུང་ལོ་བདུན་བཞེས་པའི་ཚེ་ཀོང་ཇོ་བཙུན་མོར་བསུས་ཤིང་། དགུང་ལོ་དགུའི་སྟེང་ཨ་ཕྱི་ཁྲི་མ་ལོད་འདས་པས་བཙན་པོའི་མཚན་བརྗེས་ནས་ཆབ་སྲིད་ལ་མངའ་མཛད་པ་སོགས་ཀྱང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཆར་འཁོད་པ་ལྟར་ལགས་སོ། །གཞན་ཡང་བཙན་པོ་འདི་ལ་སྲས་ལྷ་དབོན་བྱ་བ་ཞིག་འདུག་པར་ངེས་ཤིང་། ནམ་འཁྲུངས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་མི་གསལ་ཡང་རྒྱལ་པོ་དགུང་ལོ་སོ་དྲུག་བཞེས་སྐབས་སྲས་ལྷ་དབོན་དང་བཙུན་མོ་ཀོང་ཇོ་གཉིས་འདས་ཚུལ་ཏུན་ཧོང་ཡི་གེར་“ཡོས:བུའྀ་ལོ་ལ། བཙན་པོ:དབྱརད་ཆབ་སྲྀད་ལ:བེག་དུ་གཤེགསྟེ། སྲས་ལྷས:བོན:དྲོན་ན་བཞུགས། བཞུགས་པ་ལས:ནོངས། བཙན་པོ:ཡབ:དགུན་བོད་ཡུལ:དུ་སླར་གཤེགས། བཙན་མོ:ཀྀམ་ཤིང:ཁོང་ཅོ་ནོངས་པར་ལོ་ཆིག་”ཅེས་འཁོད་ཡོད་པ་འདིར་ལྷ་དབོན་དང་གོང་ཇོ་གཉིས་མཉམ་དུ་ཡོས་བུ་ལོ་སྟེ། སྤྱི་ལོ་739ལ་འདས་པར་བཤད་ཅིང་། ཡང་《ཐང་ཡིག་》གསར་རྙིང་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཁེ་ཡོན་གྱི་ཁྲི་ལོ་ཉེར་དགུ་པ་སྟེ། སྤྱི་ལོ་741ལ་ཅིན་ཁྲིན་ཀོང་ཇོ་གཤེགས་ནས་འདས་མཆོད་དུ་སོང་བར་འཁོད་པ་ནི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཆར་“སྦྲུལ་གྱི་ལོ་ལ་་་་་་སྲས་ལྷས:བོན་དང་། བཙན་མོ:ཁོང་ཅོ་གཉྀས་ཀྱྀ་མདད:བཏང། བར:ལོ་གཅྀག་”ཅེས་འབྱུང་བའི་སྦྲུལ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་741ལ་འདས་མཆོད་བཏང་བའི་ལོ་འདི་རང་ལ་བབས་ཤིང་། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་བཙུན་མོ་གང་ཡིན་རུང་ཆབ་སྲིད་ལ་རག་ལས་པའི་གྲས་རྣམས་འདས་ནས་ལོ་གཉིས་གསུམ་རིང་གསང་བ་བྱ་བའི་སྲོལ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱལ་རབས་ཕལ་ཆེར་ལ་འབྱུང་བ་ལྟར་ལགས་པས། རྒྱལ་པོ་དགུང་ལོ་སོ་དྲུག་པ་ཡོས་བུ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་739ལ་བཙུན་མོ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་འདས་སོང་བ་འདི་ཡང་ལོ་ཚིགས་ཁུངས་དག་ཅིག་ཡིན་ནོ །
དེ་ལྟར་འདིར་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བསུ་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་གཏན་ལ་ཕབ་རྗེས། བཙན་པོའི་སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ནམ་འཁྲུངས་གྱི་སྐོར་བརྗོད་པ་ལ། རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཕལ་ཆེ་བས་ལོ་རེས་རྟ་ལ་བཞེད་ཅིང་《སྦ་བཞེད་》དུ་ཡོས་ལོ་དང་དེབ་ཐེར་གཞན་ཁ་ཤས་སུ་དབང་ཐང་མི་མཐུན་པ་འགའ་རེ་བྱུང་བ་སོགས་ལ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོས་དགག་སྒྲུབ་མཛད་དེ། སྲས་འཁྲུངས་ལོ་སྣ་ཚོགས་བྱ་བ་ཆུ་རྟ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་742ལ་བཞེད་པ་ནི་ཡང་དག་དཔྱོད་ལྡན་མཁས་པའི་གསུང་འབའ་ཞིག་ཏུ་ངེས་ཏེ། ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་ལས་ཀྱང་“རྟའི་ལོ་ལ། བཙན་པོ:ཕོ་བྲང་དབྱརད་མཚར་བུ་སྣ་ན་བཞུགས། བཙན་པོ:སྲོང་ལྡེ་བརྩན་བྲག་མར:དུལབལྟམ། ཡུམ:མང་མོ་རྗེ་ནོངས་ཕར:ལོ་གཆྀག།”ཅེས་དང་། ཡང་ཡིག་ཆ་དེ་ཉིད་ཀྱི་《རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་》ཞེས་པ་ལས། “ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྩན་དང་། སྣ་ནམ་ཟའ་མང་མོ་རྗེ་བཞྀ་སྟེང་དུ་བཤོས་པ་འི་སྲས། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བརྩན།”ཞེས་འབྱུང་བ་བཅས་ཀྱི་ཚིག་སྣ་ཐུང་ཐུང་འདི་ཙམ་གྱིས་བཙན་པོའི་སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུངས་ལོ་དང་། འཁྲུངས་ས། འཁྲུངས་ཡུམ་བཅས་རིམ་བཞིན་གསལ་པོར་འཁོད་ཡོད་པ་སྟེ། སྲས་འཁྲུངས་ལོ་སྣ་ཚོགས་ཆུ་རྟ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་742དང་། འཁྲུངས་སའམ་འཁྲུངས་པའི་གནས་ཕོ་བྲང་བྲག་དམར། འཁྲུངས་ཡུམ་སྣ་ནམ་བཟའ་མང་མོ་རྗེའི་སྲས་སུ་བལྟམས་ནས། ལོ་དེར་ཡུམ་མང་མོ་རྗེ་འདས་སོང་བ་འདི་ནི། ལོ་རྒྱུས་དུང་གི་ཟླ་བའི་རང་བཞིན་སྒྲ་གཅན་ནག་པོའི་དྲི་མས་མ་སྦགས་ཤིང་། ཕྱོགས་ལྷུང་བཅོས་མའི་རི་བོང་གཟུགས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་བསླད་པར་བྱུང་བ་དངོས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལགས་སོ། །
དེ་ནས་བཙན་པོའི་སྲས་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་བཞེས་པ་ན་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་བློན་འབལ་ལྡོང་ཚབ་དང་ལང་མྱེས་གཟིགས་གཉིས་ཀྱིས་བཀྲོངས་པ་①ལ་ཕྱི་ལོར་སྲས་དགུང་ལོ་བཅུ་བཞིའི་ཐོག་ཕ་གསོད་ཀྱི་ལག་དམར་དག་དམག་མིས་ཆམ་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཏུན་ཧོང་ཡི་གེར། “(ལུག་གི་ལོ་ལ་) ཡབ་ཀྱི་ཁོར་ཕ་②དག་དམག་མྱིས་ཕབ།”ཅེས་འཁོད་པ་འདི་དང་། དེ་ནས་རྒྱལ་བུ་དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔའི་སྟེང་ཁྲི་བཙན་པོའི་མཚན་གསོལ་ནས་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་ལ་མངའ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་དུ་“(སྤྲེ)འུ་ལོ་(ལ་།བབསྟེ། དབྱརད:བཙན:ཕོ་ཟུང་ཀར་ན་བཞུགས། བཙན་པོ་མཙན་(མཚན)ཁྲོ་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དུ་འོནད། ཆབ་སྲིད་ཕྱག་ཏུ་བཞེས། འབངས་མཐའ་བཞི་ལ་བཀའ་ཤོ[ག]་ཅེན་ཕོ་ཕྱུང་།” ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་བཞིན་ལགས་ཤིང་། དེ་ལྟར་རྒྱལ་བུ་ཆུ་ རྟ་ལ་འཁྲུངས་ནས་ཤིང་རྟ་ལ་ཡབ་གྲོངས་པའི་བར་དུ་ལོ་ཧྲིལ་པོ་བཅུ་གསུམ་སོང་བས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་བཙན་པོ་འདི་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ན་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ཡང་འདི་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ཕྱིར་ལོ་མཐུན་པར་སྣང་ངོ་། །དེས་ན་ཀོང་ཇོ་ཡོས་ལོར་འདས་ནས་རྒྱལ་བུ་ཆུ་རྟ་ལ་འཁྲུངས་པའི་བར་དུ་ཕལ་ཆེར་ལོ་བཞི་ཙམ་སོང་བས་ཡུམ་འདས་ནས་ལོ་འགའ་ན་སྲས་བལྟམས་པ་དེ་འདྲ་སུས་ཀྱང་ཁས་ལེན་དུ་མི་རུང་ན། ལུང་དང་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་རྒྱུ་མཚན་མང་དུ་འགོད་མི་དགོས་པར་ལོ་ཚིགས་ལ་བསྟུན་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་རྒྱལ་བུ་ཀོང་ཇོར་འཁྲུངས་པ་མ་ཡིན་པ་ར་འཕྲོད་ནུས་པར་མ་ཟད། རྒྱལ་བུ་དགུང་ལོ་གཅིག་གི་སྟེང་མཚན་ཡང་རང་གིས་བཏགས་ཤིང་ཞང་པོ་ངོས་ཟིན་ནས་ཡུམ་ངོས་བཟུང་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་ངག་སྒྲོས་ཁུངས་མི་ཐུབ་པ་རྟོག་བཟོར་དགའ་བ་དག་གི་དམ་བཅའ་དེ་མ་བཤིག་རང་ཞིག་ཏུ་སོང་ངོ་། །
ལར་ནས་གཏམ་རྒྱུད་དེ་ཐོག་མར་《སྦ་བཞེད་》ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ནང་དུ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་བཀོད་པ་སོགས་ཅུང་ཞིབ་ལ་རྒྱུ་ཆ་ཡང་སྔ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་རང་རེའི་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་མང་པོས་དེ་འཐད་ལྡན་དུ་འདྲེན་པར་མཛད་ནའང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོས་མཛད་པའི་དེབ་ཐེར་དུ། “མཁས་པ་ཕལ་ཆེར་གྱིས་སྦ་བཞེད་ལ་ཁུངས་སུ་མཛད་ཀྱང་། ལྷད་མ་ཞུགས་པའི་ཁུངས་ཐུབ་པ་ཞིག་དཀའ་བར་སྣང་ངོ་། །”ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་ཐུགས་མད་པར་མཆིས་ཤིང་། དེབ་ཐེར་དེའི་ས་བོན་སྔ་བས་ལེགས་ཆ་མང་ནའང་ཕྱིས་བཟོ་བཅོས་མཁན་པོའི་ལྷད་མངོན་སུམ་དུ་ཞུགས་པ་མཐོFང་བས་དོན་འདིའི་ཐད་ཡིད་རྟོན་རུང་བའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །
དེང་སང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་འགའ་རེས་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་བར་གྱི་མཛའ་མཐུན་མཚོན་པའི་རྟགས་མཚན་གསེར་ཟམ་ལྟ་བུའི་“དབོན་ཞང་”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ལ་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་རྒྱ་བཟར་འཁྲུངས་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཞེད་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ཀྱི་ཁུངས་བཙལ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ། སྤྱིར་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གོ་རིམ་ནང་དུ་རིམ་གྱིས་ཆགས་པ་མ་གཏོགས་དབོན་ཞང་བྱ་བའི་མིང་ཙམ་ལ་རག་ལས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ཞིང་། སྒོས་སུ་ཐ་སྙད་འདི་ཡང་རྒྱ་མོ་བཟའ་ལ་སྲས་རྒྱའི་ཚ་བོ་ཞིག་འཁྲུངས་པས་ཐོགས་དགོས་པའི་ངེས་པ་ག་ལ་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་དབོན་ཞང་བྱ་བ་ཡང་ཞང་པོའི་ཆ་ནས་བཏགས་པ་ལ་དབོན་ཞེས་མིང་འཇུག་པས་ན་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་གྱིས་རྒྱ་བཟའ་སྔ་མ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པ་ནས་བཟུང་ཐ་སྙད་འདི་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ལྟར་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་གྱི་དུས་ལ་རྒྱ་རྗེར་འཕྲིན་བསྐུར་བའི་ནང་དུའང་“ངེད་དབོན་”དང་“དབོན་ཞང་”ཞེས་པའི་ཚིག་མང་དུ་འབྱུང་བ་རྒྱའི་ཡིག་ཆར་གསལ་ཞིང་། དེར་མ་ཟད་ཕྱིས་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་གོང་དུ་དྲངས་པའི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེར་ཡང་“དབོན་ཞང་དུ་འགྱུར་ཏེ་”ཞེས་གསལ་ཞིང་། སྐབས་དེར་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་ལའང་ཕྱིས་“དབོན་ཞང་རྡོ་རིང་”ཞེས་འབོད་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱིས་དབོན་ཞང་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་རྒྱ་དང་ཐོག་མར་གཉེན་གྱི་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་མི་རབས་རྗེས་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་བཀོལ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་འདི་མཁྱེན་པར་འཚལ་ལོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་འབྱུང་ཁ་ཤས་སུ་“འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་སྤྲུལ་པ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་བདག་པོ་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དེས། བཞུགས་ས་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ན་བཞུགས་ཀྱང་ཞལ་བོད་དུ་བསྟན་ནས་ཐུགས་ཀྱིས་བོད་ཁ་བ་ཅན་རྣམས་འདུལ་བར་དགོངས་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱལ་པོ་དབང་ཆེན་པོ་ཅིག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས་མངའ་འོག་ཏུ་སྡུད་པར་དགོངས་ཏེ།” ཞེས་སོགས་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིས་བོད་ཁམས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ་པའི་ཚུལ་ནི། བཙན་པོ་ཡབ་ཡུམ་འདུས་པའི་དུས་སུ་ཡུམ་རྒྱ་བཟའི་རྨི་ལམ་དུ་འོད་ཉི་མ་ཤར་བ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་མངལ་དུ་འོད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་ཞིག་ཞུགས་པ་རྨིས་པས་ཕྱིས་སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་འཁྲུངས་པ་སོགས་རྒྱལ་པོ་འདི་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ངོ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དེས་ཞིང་ཁམས་དེ་ནས་འོངས་པའི་རྒྱ་བཟའི་ཁམས་ལ་བལྟམས་པར་ངེས་པ་བཅས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་མཆིས་སྲིད་ནའང་། འདི་ལྟ་བུ་ནི་གཅིག་ཏུ་ན་གསང་བ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་རྣམ་ཐར་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་རྒྱལ་པོའི་ཆེ་བ་བརྗོད་པའི་ལྷ་སྒྲུང་གི་རྣམ་པ་འཆར་ཡན་གྱི་བསམ་བརྗོད་ལས་མ་འདས་པས། འཇིག་རྟེན་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་ལྷག་པར་དེང་དུས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་སྐྱེ་བོ་དག་གི་བློ་ངོར་བདེན་པའི་དོན་སྙིང་ཡེ་ནས་གྲུབ་མི་སྲིད་པས་དེ་ལྟར་སྒྲོག་པའི་འོས་མེད་དོ །
སྤྱིར་རྒྱ་རིགས་ལ་མཚོན་ན་ཁོང་ཚོ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དར་སྔ་ལ་ལྷག་ཏུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་འགོད་པའི་སྲོལ་སྔ་མོ་ནས་ཡོད་པ། དཔེར་ན། རང་རེའི་བོད་དང་ཐོག་མར་འབྲེལ་གཏུག་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་ཕོ་ཉ་འགྲོ་འོང་ཚུན་ཆད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བཀོད་པའི་ཡི་གེ་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་། འོན་ཀྱང་དེ་ཚོའི་ནང་བོད་ལ་བཙན་པོ་རྒྱ་རང་གི་ཚ་བོ་ཞིག་འཁྲུངས་ཡོད་པའི་ཚུལ་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་བས། གལ་སྲིད་རྒྱའི་ཚ་བོ་དེ་འདྲ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་འདི་འདྲའི་དོན་ཆེན་ཞིག་མ་ཤེས་པར་ལུས་སྲིད་དམ། ཡོད་བཞིན་དུ་རང་དགར་མ་བྲིས་པ་ཞིག་དེ་བས་ཅི་ལ་ཡིན་སྲིད།
མདོར་ན་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་སྙིང་ཐིག་ནི་རྒྱལ་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཡབ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་ཤིང་ཕོ་འབྲུག་གི་ལོར་(སྤྱི་ལོ་704)སྐུ་འཁྲུངས་ནས་དགུང་ལོ་བདུན་སོན་པའི་ཚེ་ན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལ་བསྟུན་ནས་ཨ་ཕྱི་ཁྲི་མ་ལོད་དང་བློན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནས་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བཙུན་མོར་བསུས་ཤིང་། གཞན་ཡང་བཙན་པོས་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་བཙུན་མོ་སྣ་ནམ་བཟའ་དང་འཇང་མོ་བཟའ་བཅས་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཐོག་རྒྱལ་པོ་དགུང་ལོ་སོ་དྲུག་པ་ཡོས་ལོར་(སྤྱི་ལོ་739)ཀོང་ཇོ་སྐུ་འདས་ལ། དེའི་བར་དུ་འཇང་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་ལ་སྲས་ལྷ་དབོན་བྱ་བ་འཁྲུངས་པ་དེ་ཡང་ཀོང་ཇོ་དང་མཉམ་དུ་ལོ་དེ་རང་ལ་འདས་སོང་བ་དང་། དེ་ནས་ལོ་བཞི་སོང་བ་རྒྱལ་པོ་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་སྟེང་སྟེ་ཆུ་ཕོ་རྟའི་ལོར་(སྤྱི་ལོ742)བཙུན་མོ་སྣ་ནམ་བཟའ་ལ་སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐུ་བལྟམས་ཤིང་། ལོ་དེ་ལ་ཡུམ་མང་མོ་རྗེ་འདས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་སྲས་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ན་ཡབ་རྒྱལ་པོ་བློན་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བཀྲོངས་པས་རྒྱལ་བུ་སྲིད་ལ་དབང་བསྐུར་ཏེ་དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔའི་སྟེང་ཁྲི་བཙན་པོའི་མཚན་གསོལ་ནས་སྐུ་ངོ་མས་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་ཤིང་། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ས་མོ་ཕག་གི་ལོར་(སྤྱི་ལོ་759)མལ་གྲོ་ཟུར་ཕུད་ཚལ་གྱི་ཕོ་བྲང་དུ་བན་བོན་གཉིས་འགྲན་རྩོད་བྱས་པར་བོན་རྣམས་ཕམ་པས་ཕྱིན་ཆད་བན་མ་གཏོགས་བོན་བྱེད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་བཅས་ཤིང་། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པ་ཆུ་ཕོ་སྟག་གི་ལོར་(སྤྱི་ལོ་762)བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྨང་བཏིང་ནས་ལོ་ལྔ་ན་གྲུབ་ཅིང་།① དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་པ་ཆུ་མོ་ཡོས་ཀྱི་ལོར་(སྤྱི་ལོ་763)བློན་ཆེན་པོ་ཞང་མཆིམས་རྒྱལ་གཟིགས་དང་ངན་ལམ་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་གོང་གཉིས་ཀྱིས་བོད་དམག་འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་བཏེགས་ཏེ་ཐང་གི་རྒྱལ་ས་ཁྲང་ཨན་བཅོམ་སྟེ་ཉིན་བཅོ་ལྔ་བཟུང་བ་དང་། དགུང་ལོ་ཉིར་དྲུག་པ་མེ་མོ་ལུག་གི་ལོར་(སྤྱི་ལོ་767)བོད་དུ་ཐོག་མར་རབ་བྱུང་གི་སྡེ་སད་མི་བདུན་བྱུང་བ་བཅས་ཀྱིས་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་དང་དམག་དོན་ལ་སོགས་པའི་འཕྲིན་ལས་མཐའ་དག་སྔར་ལས་ལྷག་པ་ཡར་ཟླའི་དཔལ་ལ་འགྲན་པ་བཞིན་དུ་སྐྱོང་བར་མཛད་དེ། ཁ་བའི་ལྗོངས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོ་མཐའ་དག་བདེ་དགའི་དཔལ་ལ་འགོད་པར་བརྩམས་པ་ནི། སྐབས་དེའི་བྱུང་བ་དངོས་མ་རྒྱ་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་ལ་གྲགས་ཆེ་བ་ཤ་སྟག་ལགས་ན་དེ་མིན་དོན་དངོས་གནས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྟོག་བཟོའི་བརྗོད་ཚུལ་རྣམས་བདེན་པར་མཐོང་དཀའོ། །
རྩོམ་ཡིག་འདི་1985ལོར་《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་》ཅེས་པའི་དུས་དེབ་ཨང་དང་པོའི་ཐོག་རིག་གྲོལ་གྱི་མིང་ཐོག་ནས་བཏོན་ཡོད།
①《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་》ཞེས་བྱ་བར་གོའོ །
① དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་》ཞེས་བྱ་བར་གསལ།
①《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་26པར་གསལ།
① རྒྱ་སྐད་དུ་བུ་གསུམ་པ་ཟེར་བའི་དོན་ཏེ་ཐང་ཞོན་ཙུང་ལ་གོ།
② རྒྱ་རྗེ་ཐང་ཞོན་ཙུང་གི་ཁྲི་ལོ་དང་ཆོ་ལོའི་མིང་ཡིན།
① ཚུལ་འདི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་བཙུགས་པའི་ལྷ་སའི་རྩེ་ཞོལ་རྡོ་རིང་ངོས་ན་གསལ།
② ལག་དམར་གྱི་དོན་ཡིན།
① འདི་བཞེངས་ལོ་ལ་བཤད་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་ཡོད།


text:
ཐའེ་ཝན་གྱི་ཆོས་ཞུ་བར་དབུ་མ་འཇུག་པའི་གསུང་ཆོས་དབུ་འཛུགས་མཛད་སོང་།
ང་རང་ཚོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ནང་པ་ཡིན་ཟེར་གྱི་ཡོད་རེད་དེ་འགྲོ་སྟངས་འདྲ་པོ་གང་མ་ཤེས་པ་བྱས་ནས། ཆོས་བྱེད་སྟངས་དེ་རྨོངས་དད་འདྲ་པོ་ཆགས་གྲབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཅེས་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་སོང་།
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༣ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་དྷ་ས་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ཐའེ་ཝན་གྱི་དད་ལྡན་ཆོས་ཞུ་བ་གཙོས་པའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་ལ་ཉིན་བཞིའི་རིང་གི་གསུང་ཆོས་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་མཛད་པའི་དབུ་མ་འཇུག་པ་དབུ་འཛུགས་གནང་སོང་། ད་ཐེངས་ཀྱི་གསུང་ཆོས་འདིའི་ནང་ཐའེ་ཝན་གྱི་ཆོས་ཞུ་བ་༡༡༠༠ དང་། རྒྱ་གར་གཙོས་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་༦༩ ནས་བཅར་བའི་ཆོས་ཞུ་བ་དང་བོད་མི་མང་ཚོགས་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་༦༠༠༠ ལྷག་འཛོམས་འདུག ཐོག་མར་གསུང་ཆོས་དངོས་སུ་དབུ་འཛུགས་མ་གནང་གོང་། འཆར་ཅན་ལྟར་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་ཆོས་སུ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་གནང་སྐབས་“ངོས་ཀྱིས་ནམ་རྒྱུན་ནང་ཆོས་མ་བཤད་གོང་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་རང་ཚོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ནང་པ་ཡིན་ཟེར་གྱི་ཡོད་རེད་དེ་འགྲོ་སྟངས་འདྲ་པོ་གང་མ་ཤེས་པ་བྱས་ནས། ཆོས་བྱེད་སྟངས་དེ་རྨོངས་དད་འདྲ་པོ་ཆགས་གྲབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག ལམ་དང་ལུགས་སྲོལ་གྱི་བཟོ་འདྲ་བྱས་ནས་ཕྱིན་པ་མ་གཏོགས། ཆོས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས། རྒྱུ་མཚན་མཐོང་། ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པ་ཟེར་བ་དེ་དེ་ཙམ་མི་འདུག དེ་དགོས་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་འདུག”ཅེས་གསུངས་སོང་།
དེ་བཞིན་ཁོང་གིས་“ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བསྟི་གནས་ཁག་གིས་ནུས་པ་ཞེ་དྲག་མ་ཐོན་ནས་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་པའི་ཁ་ཐུག་ལ་ཆོས་ཕྱོགས་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་བཟོ་འདྲ་ཆགས། དེ་འདྲ་ཞིག་གི་སྒང་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ག་འདྲ་འདྲ་པོ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད་ཟེར་ན། དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་རྐྱང་རྐྱང་གི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བསྡད་པ་ཞིག གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཤེས་ཡོན་གྱི་འགྲོ་སྟངས་དེ་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་ཆགས་ནས་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་སྒང་ལ་ཕྱིན་འདུག དེ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུར་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁོ་རང་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་རྐྱང་རྐྱང་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་བསྡད་པ་ལྟ་བུ། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་ཡོན་དང་གོམས་གཤིས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྐྱང་རྐྱང་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཆགས་འདུག དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་རྐྱང་རྐྱང་ཕྱིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དེའི་ནང་ལ། ཕྱི་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ན་དེ་གཅིག་པུས་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེ་རེད་ཀྱང་རེད། སྔོན་ལ་ལུས་ཚོར་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བ་དང་། ལུས་ཚོར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡོང་བ་བྱེད་པ་དེ་འོས་པ་ཞིག་རེད། ལུས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་དེ་དུད་འགྲོ་ཡིན་ན་ཡང་ལམ་སང་ཤེས་ཀྱི་རེད།སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་འདྲ་མི་འདྲ་དེ་དུད་འགྲོ་ལ་དེ་ཙམ་ཡོང་རྒྱུ་ཡོད་མ་རེད། དེར་བརྟེན་ང་རང་ཚོ་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་རྐྱང་རྐྱང་གི་ཐོག་ནས་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་གི་རེད་བསམ་པ་ཞིག་དང་། དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་སྙམ་པའི་བསམ་བློ་ཞིག་འཁོར་བསྡད་པ་རེད། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་རྐྱང་རྐྱང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བདེ་སྐྱིད། དཔེར་ན། མིག་གི་ཤེས་པས་གཟུགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་མཐོང་ན་སེམས་ལ་དགའ་སྣང་ཡོང་བ། རོལ་མོ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་སྙན་པ་ཞིག་ཐོས་ན་སེམས་ལ་དགའ་སྣང་ཡོང་བ། དེ་བཞིན་དྲི་རོ་རེག་བྱ། རེག་བྱ་ལ་ཡང་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རེག་བྱ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཚང་མ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་རྐྱང་རྐྱང་དང་འབྲེལ་བ་འདུག སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་བ་ཡིན་ན་རེད། ཡང་ན་ང་རང་ཚོའི་དངོས་ཡོད་ཉམས་མྱོང་གི་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་ཞིག་གཏོང་བ་ཡིན་ན། སེམས་མ་སྐྱིད་པ་གང་འཚམ་ཡོད་ཚེ་མིག་གིས་གཟུགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལྟད་མོ་ཆེན་པོ་འདྲ་པོ་ཞིག་ལ་བལྟས་ན་སེམས་དེ་ཙམ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་རྒྱུ་མི་འདུག རོལ་མོ་འདྲ་པོ་སྙན་པོ་ཞིག་ཐོས་ན་ཡང་སེམས་བག་ཕེབས་པོ་དང་ཡིད་ཀྱི་བདེ་བ་ཡོང་རྒྱུ་དེ་ཙམ་མི་འདུག་ཨ།”ཞེས་སོགས་སེམས་ཁམས་ཀྱི་སྐོར་དང་། རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་དང་གྲུབ་མཐའ་ཆེ་ཁག་ཚང་མ་བདེ་བ་སྒྲུབ་ཆེད་ཡིན་སྐོར་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ཟབ་རྒྱས་གནང་སོང་།།
གསར་འགོད་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ།


text:
ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གསུམ་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོའི་ཡིག་ཆ།(དོན་བཞི་བ)
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་བྱ་བའི་སྙན་ཞུ།
——2018ལོའི་ཟླ1པའི་ཚེས28ཉིན་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གསུམ་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོའི་སྟེང།
ད་ལྟ་ངས་ཞིང་ཆེན་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཚབ་བྱས་ཏེ་གྲོས་ཚོགས་ལ་སྙན་ཞུ་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན་པས་གྲོས་ཞིབ་གནང་རོགས་ཞུ་བ་དང། ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་དང་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཟུར་ཞུགས་མཛད་པའི་བློ་མཐུན་རྣམ་པས་ཀྱང་དགོངས་འཆར་གནང་བར་ཞུ།
ལོ་ལྔའི་རིང་གི་བྱ་བ་གཙོ་བོའི་སྐོར།
2013ལོའི་ཚུན་གྱི་ལོ་ལྔ་ནི། རང་རེའི་ཞིང་ཆེན་འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་ཀྱི་སྤྱིར་བཏང་མིན་པའི་ལོ་ལྔ་ཡིན་ལ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལས་དོན་འཕེལ་རྒྱས་ཆེས་མགྱོགས་པ་དང་གནས་ཚུལ་ཆེས་བཟང་བ། གྲུབ་འབྲས་ཆེས་མངོན་གསལ་ཐོན་པའི་ལོ་ལྔ་ཡང་ཡིན། ལོ་ལྔའི་རིང་ལ་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་ཡང་དག་པའི་མགོ་ཁྲིད་དང། ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་དང་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཁྲིམས་བཞིན་ལྟ་སྐུལ། ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་དང་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སོགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོའི་འོག ཞིང་ཆེན་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་དུས་རབས་གསར་བའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པས་མཛུབ་སྟོན་བྱས་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཤིང། “ཏན་ཏན་ཏིག་ཏིག་བཞིའི”བླང་བྱ་གལ་ཆེན་དམ་དུ་དམིགས་ལ། “བསྒྱུར་བ་བཞི”བརྩོན་པས་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་ཁྲིམས་འཛིན་འདྲི་གཅོད་འགན་ནུས་ནུས་ལྡན་ངང་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བརྟན་འཇགས་ལ་སྲུང་སྐྱོང་དང། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དྲང་སྙོམས་དྲང་བདེན་ལ་སྐུལ་འདེད། མི་དམངས་ཀྱི་འདུག་བདེ་ལས་སྤྲོ་འགན་སྲུང་བཅས་ལ་ཅི་ནུས་ཀྱིས་བྱས་རྗེས་བཞག་ཡོད། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་གྱོད་གཞི317162ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་དང་དུ་བླངས་ཤིང། གྱོད་གཞི308998ཐག་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང། སྔོན་མའི་ལོ་ལྔ་དང་བསྡུར་ན་སོ་སོ་ནས77.43%དང74.55%འཕར་ཡོད་ལ། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་འཕར་ཚད11.56%ལ་བསླེབས་ཡོད། 2017ལོར་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་གྱོད་གཞི86793ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་དང་དུ་བླངས་ཤིང། གྱོད་གཞི78505ཐག་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང། 2012ལོ་དང་བསྡུར་ན་སོ་སོ་ནས107.24%དང95.48%འཕར་ཡོད།
གཅིག ཁྲིམས་ལྟར་འགན་འཁྲི་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་བཅོས་བསྒྱུར་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྟན་འཇགས་ལ་ནུས་ལྡན་གྱི་ཁྲིམས་འཛིན་འགན་སྲུང་མཁོ་སྤྲོད་བྱས།
འདྲི་གཅོད་འགན་ནུས་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ཤིང་བདེ་འཇགས་ཀྱི་མཚོ་སྔོན་དང་ཁྲིམས་སྐྱོང་གི་མཚོ་སྔོན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་ཧུར་བརྩོན་གྱིས་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱོན་ཡོངས་ལས་དོན་ལ་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབས་པའི་སྟེང་བྱེད་སྒོ་གསར་བ་སྤེལ་ཡོད།རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལྟ་བ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་ལྟར་ཉེས་ཅན་ལ་ཉེས་ཆད་དང་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་འགན་སྲུང་བྱས་པ། འདྲི་གཅོད་ཐེངས་དང་པོའི་ཉེས་དོན21055ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང། སྔོན་མའི་ལོ་ལྔ་དང་བསྡུར་ན37.68%འཕར་བ་དང། ཉེས་ཅན23155ལ་ཁྲིམས་ཆད་བཅད་ཡོད། ཉེས་དོན་ཉེས་བསགས་ཚབས་ཆེན་ལ་རྡུང་རྡེག་དྲག་པོ་བཏང་བ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་པ་བཏང་བ་དང། རང་སྲེག་བྱེད་པར་ངན་སྐུལ་དང་མགོ་སྐོར་གཏོང་བ། རྩ་འཛུགས་བྱས་པ་བཅས་ཀྱི་ཉེས་ཅན་ལ་རྡུང་རྡེག་དྲག་པོ་བཏང་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱས། མི་བསད་པ་དང་གནོད་འཚེ་གཏོང་བ། སྤྱི་དམངས་ཀྱི་གསོག་དངུལ་ཁྲིམས་འགལ་གྱིས་བསྡུས་པ། གློག་འཕྲིན་བེད་སྤྱད་དེ་མགོ་སྐོར་གཡོ་ལེན་བྱས་པ་སོགས་མང་ཚོགས་ཉེ་འགྲམ་དུ་འབྱུང་སླ་ཞིང་ཐོན་མང་བའི་ཉེས་བསགས་གྱོད་གཞི11737དང་མི17998ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ། མི2463ལ་ལོ་ལྔ་ཡན་གྱི་དུས་བཀག་བཙོན་འཇུག་དང་ཚེ་བཙོན། སྲོག་ཁྲིམས་བཅད་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་དང། ཉེས་ཅན་ སྤྱིའི་མི་གྲངས་ཀྱི10.81%ཟིན་ཡོད། ལྐོག་ཟ་རྔན་ལེན་ཉེས་བསགས་ལ་ཁྲིམས་ལྟར་ཁྲིམས་ཆད་བཅད་པ། ལྐོག་ཟ་རྔན་ལེན་གྱོད་གཞི559དང་མི844ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང། དེ་ལས་སྔར་ཐིན་རིམ་པ་ཡན་གྱི་ལས་བྱེད་པ5དང། རྫོང་རིམ་པ་ཡན་གྱི་ལས་བྱེད་པ20ཡོད། ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་དམིགས་འཛུགས་བྱས་པ་ལྟར། ཟི་ལིང་འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཞིན་ཅང་ཡུ་གུར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སྔར་གྱི་ཀྲུའུ་རིན་གཞོན་པ་ལི་ཀྲིས་ལྐོག་རྔན་བླངས་པའི་གྱོད་གཞི་ཁྲིམས་ལྟར་ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ། ས་ཞིང་བསྡུ་ལེན་གྱི་གསབ་དངུལ་དང་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆའི་ཁ་གསབ་ལྐོག་ཟ་བྱས་པ་སོགས་མང་ཚོགས་ཉེ་འགྲམ་དུ་བྱུང་བའི་རུལ་སུངས་གྱོད་གཞི་ཁྲིམས་ལྟར་འདྲི་གཅོད་བྱས། མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་འགན་སྲུང་བྱེད་པར་ཤུགས་བསྣན་པ། ཉེས་ཆད་ཁྲིམས་བཀོད་དང་དོགས་ཡོད་ཉེས་པ་མེད་པར་བརྩི་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་རྩ་དོན་དང་དམ་ལྷོད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཉེས་དོན་སྲིད་ཇུས་དོན་འཁྱོལ་ནན་མོ་བྱས་ཤིང། ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བདེན་དཔང་གཟབ་ནན་གྱིས་བསལ་ནས།གྱོད་ཡའི་ཞུ་གཏུག་ཁེ་དབང་སོ་སོ་ཁྲིམས་ལྟར་འགན་སྲུང་བྱས། མི7269ལ་ཕྱིར་འགྱངས་པའི་ཁྲིམས་ཆད་བཅད་པ་དང། མི317ལ་ཉེས་དོན་གྱི་ཁྲིམས་ཆད་མེད་པར་བྱས། གྱོད་ཡ64ལ་བཅའ་ཁྲིམས་ལྟར་ཉེས་མེད་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། ལོ་ན་མ་སོན་པའི་མིའི་འདྲི་གཅོད་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ། ལོ་ན་མ་སོན་པའི་མིའི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས།
ཉེས་ཆད་ལག་བསྟར་ནན་མོ་བྱས་པ། ཉེས་ཆད་ཇེ་ཡང་དང་དངོས་མིན་བཙོན་གྲོལ་བཏང་བའི་ཆ་འཕྲིན་ཅན་གྱི་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་ལས་སྟེགས་བཙུགས་ནས་གྲུབ་པར་བྱས་ཤིང། གྱོད་གཞི་མཐའ་དག་ཡོངས་བསྒྲགས་སུ་འདྲི་གཅོད་བྱས་ནས། “དབང་ཅན”དང“རྒྱུ་ཅན”ལ་ཁྲིམས་འགལ་ལུགས་འགལ་གྱིས་ཉེས་ཆད་ཇེ་ཡང་བཏང་བ་དང་དངོས་མིན་བཙོན་གྲོལ་གཏོང་བ། བཙོན་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་དག་དངོས་སུ་ཐག་གཅོད་བྱས། མཚོ་བྱང་ཁུལ་འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་མིན་ཡོན་བཙོན་ཁང་གིས་ཉེས་ཆད་ཇེ་ཡང་དུ་གཏོང་བར་ཞུས་པའི་གྱོད་གཞིར་དམིགས་ནས་རྒྱང་བསྟེན་འདྲི་གཅོད་བྱས་ཏེ་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་ཀྱི་མ་གནས་གྲོན་ཆུང་བྱས་པ་དང་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་ཀྱི་ལས་ཆོད་མཐོར་འདེགས་སུ་བཏང། སྤྱི་ཚོགས་བདེ་འཇགས་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་ལ་ཞུགས་པར་ཧུར་གྱིས་བརྩོན་པ། འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་དང་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ནས་ནག་རྡུང་ངན་སེལ་དང་དུག་འགོག་རྒྱན་འགོག འཆལ་ལོག་རྡུང་རྡེག་སོགས་ཀྱི་ཆེད་གཉེར་འཐབ་རྩོད་བྱས་ནས་བདེ་འཇགས་མཚོ་སྔོན་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང།འཕེལ་རྒྱས་འདུ་ཤེས་གསར་བ་ནན་ཏན་གྱིས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས། དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབས་པ་དང་འགན་སྲུང་བྱས་པ། འདྲི་གཅོད་ཐེངས་དང་པོའི་དམངས་དོན་དང་ཚོང་དོན་གྱོད་གཞི177561ལ་ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང། སྔོན་གྱི་ལོ་ལྔ་དང་བསྡུར་ན81.79%འཕར་ཡོད་ལ། དམིགས་བྱའི་དངུལ་གྲངས་སྒོར་དུང་ཕྱུར998.88ལ་བསླེབས་ཡོད། རྒྱུ་ནོར་བདག་དབང་ཁྲིམས་ལྟར་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་པ། དཔལ་འབྱོར་རྩོད་གཞི་དང་ཉེས་དོན་ཉེས་བསགས་ནན་ཏན་གྱིས་དབྱེ་བ་ཕྱེས་ཤིང། བཙན་ཤེད་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱོད་རྒྱུ་གཟབ་ནན་བྱས་ནས་ཚོང་རའི་གཙོ་གཞིར་བདེ་འཇགས་ཀྱི་མ་རྩ་གཏོང་འཇོག་དང་ལས་ལམ་གསར་འབྱེད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་བསྐྲུན།
དམངས་དོན་ཁེ་དབང་འགན་སྲུང་བྱས་པ། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་བུ་ལོན་གཏོང་ལེན་དང་ལུས་ཁམས་གནོད་འཚེ། སྨན་བཅོས། འགྲིམ་འགྲུལ་ཆག་སྒོའི་གནོད་སྐྱེལ་རྩོད་གླེང་སོགས་ཀྱི་གྱོད་གཞི23245ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཏེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལུས་སྲོག་བདེ་ཐང་གི་དབང་ཆ་དང་རྒྱུ་ནོར་དབང་ཆ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས། ངལ་རྩོལ་རྩོད་གླེང་གི་གྱོད་གཞི5039ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཏེ་ངལ་རྩོལ་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱས། གཉེན་སྒྲིག་དང་ཤུལ་འཛིན་སོགས་ཀྱི་གྱོད་གཞི61135ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཏེ་ཁྱིམ་ཚང་གི་འགྲིག་མཐུན་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱས། 2017ལོར་ཟི་ལིང་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་དམག་མིར་འབྲེལ་བའི་གྱོད་གཞི24ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ནས་རྒྱལ་སྲུང་ཁེ་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་དང། དམག་མི་དང་དམག་མིའི་ཁྱིམ་མིའི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་པ་དང། དམག་དཔུང་དང་དྲག་ཆས་ཉེན་རྟོག་དམག་དཔུང་གིས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དོད་ལེན་ཞབས་ཕྱི་སྒྲུབ་མཚམས་འཇོག་པར་ཁྲིམས་འཛིན་འགན་སྲུང་མཁོ་སྤྲོད་བྱས།ཚོང་རའི་སྒྲིག་ལམ་ཚད་ལྡན་དུ་བཏང་བ། ཚོང་དོན་རྩོད་གླེང་གི་གྱོད་གཞི57317ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཏེ་ཁ་བཤད་དོན་གནས་ཀྱི་སྤྱོད་བཟང་དར་སྤེལ་བཏང། འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གྲྭའི་ཨར་ལས་རྩོད་གླེང་གི་གྱོད་གཞི4840ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཏེ་ཨར་ལས་ཚོང་རའི་སྒྲིག་ལམ་སྲུང་སྐྱོང་བྱས། ས་ཁང་བདག་ཁོངས་གསར་སྤེལ་རྩོད་གླེང་གི་གྱོད་གཞི4806ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཏེ་ཁང་བ་ཉོ་མཁན་གྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་འགན་སྲུང་བྱས། ཁེ་ལས་ཀྱི་མ་རྩ་བརྡིབས་པ་དང་ཟླ་སྒྲིལ། རྐང་དབང་གཞན་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་གྱོད་གཞི816ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཏེ་མཁོ་འདོན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་རང་བཞིན་གྱི་བཅོས་བསྒྱུར་བདེ་བླག་ངང་སྤེལ་བར་འགན་སྲུང་བྱས།
ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབས་པ། ཁོར་ཡུག་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་གྱོད་གཞི3065ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ། སྲིད་འཛིན་མངའ་ཁོངས་ལས་བརྒལ་ནས་ཁོར་ཡུག་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་གྱོད་གཞི་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་བདག་སྐྱོང་བྱས་པ་དང“འདྲི་གསུམ་གཅིག་སྒྲིལ”བྱེད་སྟངས་ལག་བསྟར་བྱས་ཤིང།ཡུའུ་ཧྲུའུ་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་དུ་གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཡུལ་ཁྲིམས་ར་བཙུགས་པ་དང།ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་བྱེད་ཐབས་བེད་སྤྱད་ནས“ཀྲུང་ཧྭའི་ཆུ་མཛོད”སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་པས་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་དང་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུ། ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གི་ཁས་ལེན་གང་ལེགས་ཐོབ། ཡུའུ་ཧྲུའུ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཁྲིམས་ལྟར་ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་བའི་གཙོད་དང་གླ་སོགས་རྩ་ཆེན་དཀོན་རིགས་དང་ཚར་ལ་ཉེ་བའི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་རྔོན་གསོད་བྱས་པའི་གྱོད་གཞི་དེ་འབྲི་ཆུའི་བཞུར་རྒྱུན་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཐོན་ཁུངས་སྐོར་གྱི་འདྲི་གཅོད་དཔེ་མཚོན་གྱོད་དཔེ་ཆེན་པོ་བཅུའི་གྲས་སུ་བདམས་ཐོན་བྱུང། གསར་གཏོད་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བར་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབས་པ། ཤེས་ཡོན་ཐོན་དབང་གྱོད་གཞི390ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ། ཤེས་ཡོན་ཐོན་དབང་གྱོད་གཞི་གཅིག་བསྡུས་བདག་སྐྱོང་དང“འདྲི་གསུམ་གཅིག་སྒྲིལ”གྱི་བྱེད་སྟངས་ལག་བསྟར་བྱས་ཤིང། ལག་རྩལ་ཞིབ་བཤེར་དཔོན་པོའི་ལག་ལུགས་བཙུགས་ནས་དམངས་ཀྱིས་བྱ་གཞག་སྐྲུན་པ་དང་ཀུན་གྱིས་གསར་གཏོད་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང།སྲིད་འཛིན་རྩོད་གླེང་འོས་འཚམ་གྱིས་འདུམ་འགྲིག་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། འདྲི་གཅོད་ཐེངས་དང་པོའི་སྲིད་འཛིན་གྱོད་གཞི2283ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཞིང། སྔོན་གྱི་ལོ་ལྔའི་ལྡབ2ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐྱིན་ཚབ་འཇལ་བའི་གྱོད་ཞི55ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཞིང་ལོ་གོང་མའི་དུས་མཉམ་དང་བསྡུར་ན96.43%འཕར་ཡོད་པ་དང།སྐྱིན་ཚབ་འཇལ་བར་གཏན་འཁེལ་བྱས་པའི་དངུལ་གྲངས་སྒོར་ཁྲི་ཚོ1824.29ལ་བསླེབས་ཤིང། སྔོན་གྱི་ལོ་ལྔའི་ལྡབ9ཡིན། ཁྲིམས་ལྟར་ཞིབ་གཅོད་ནན་མོ་བྱས་པ། ས་ཆ་བསྡུ་སྤྱོད་དང་བཤིག་སྤོ་སོགས་ཐོན་ཁུངས་རིགས་དང་གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་སྐྲུན་རིགས་ཀྱི་གྱོད་གཞི764ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང33.46%ཟིན་ཡོད། སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གཏུག་བཤེར་ཕམ་པའི་གྱོད་གཞི476ཁྲིམས་ཆད་བཅད་ཅིང། གཏུག་བཤེར་ཕམ་ཚད20.84%ཡིན་པ་དང། ལོ་གོང་མའི་དུས་མཉམ་དང་བསྡུར་ན4.78%འཕར་ཡོད། གཏུག་བཤེར་མ་ཡིན་པའི་སྲིད་འཛིན་ལག་བསྟར་གྱོད་གཞི782ཞིབ་བཤེར་བྱས་པ་དང། ལོ་གོང་མའི་དུས་མཉམ་དང་བསྡུར་ན82.28%འཕར་ཡོད།
འདྲི་གཅོད་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་བ། སྲིད་འཛིན་གྱོད་གཞི་ས་གནས་གཞན་ནས་བདག་སྐྱོང་དང་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་པར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་གཏུག་བཤེར“བྱེད་པོ་གཙོ་ཕལ”གྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱས། སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་འཁུར་པ་ཁྲིམས་རར་ཞུགས་ནས་གཏུག་ལན་འདེབས་པའི་ལམ་ལུགས་དངོས་འབེབས་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་ཁྲིམས་རར་ཞུགས་ནས་གཏུག་ལན་འདེབས་པའི་ཚད་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་མཐོར་བཏང། འདྲི་གཅོད་འགན་ནུས་རྒྱ་བསྐྱེད་པ། བསྟུད་མར་ལོ9རུ་སྲིད་འཛིན་གྱོད་གཞི་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པའི་སྐོར་གྱི་སྙན་ཞུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཤིང། དཔེར་མཚོན་གྱོད་དཔེ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང། ཁྲིམས་འཛིན་སྐོར་གྱི་གྲོས་གཞི་བཏོན་ནས་སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཁྲིམས་འཛིན་བྱ་སྤྱོད་ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་བར་སྐུལ་འདེད་བྱས།
གཉིས། འགག་སྒྲོལ་དཀའ་སེལ་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་ཡིད་རྟོན་མ་ལག་གི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་ཆེན་གྱི་འདེགས་སྐྱོར་འདོན་སྤྲོད་བྱས།ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས“ལོ་གཉིས་དང་གསུམ་གྱི་དུས་ཚོད་བེད་སྤྱད་དེ་ལག་བསྟར་བྱེད་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཕལ་ཆེར་ཐག་གཅོད་པའི”ཐབས་ཇུས་དང་བཀོད་སྒྲིག་རྦད་ཆོད་ཀྱིས་དོན་འཁྱོལ་མཐར་ཕྱིན་བྱས་པ་དང། སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོའི་འོག་ལག་བསྟར་བྱེད་དཀའ་བར་གཞིགས་ཏེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཐབ་བརྡ་བཏང་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པར་སྔར་ན་མེད་པའི་ཡར་རྒྱས་ཐོབ། གྱོད་གཞི59653ལག་བསྟར་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང། དམིགས་བྱའི་དངུལ་གྲངས་སྒོར་དུང་ཕྱུར228.24ལ་བསླེབས་པ་དང།སྔོན་མའི་ལོ་ལྔ་བ་དང་བསྡུར་ན་སོ་སོ་ནས94.79%དང411.17%འཕར་ཡོད། ལག་བསྟར་དམིགས་སར་འབྱོར་ཚད61.2%ཡིན་པ་དང། ལོ་གོང་མའི་དུས་མཉམ་དང་བསྡུར་ན་བརྒྱ་ཆའི་ཚེག8.11འཕར་ཡོད།
ལག་བསྟར་བྱེད་དཀའ་བར་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཆགས་པར་བྱས་པ།ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་གཙིགས་འཛིན་ཆེན་པོའི་འོག་ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས《མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལག་བསྟར་བྱ་བར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཤུགས་སྣོན་པའི་སྐོར་གྱི་གཏན་འབེབས》གྲོས་ཞིབ་བྱས་ཏེ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་བ་དང། ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁྲིམས་ལྟར་ཞིང་ཆེན་སྐྱོང་བའི་མགོ་ཁྲིད་ཚན་ཆུང་གཞུང་ལས་ཁང་གིས《མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལག་བསྟར་བྱ་བར་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་བསམ་འཆར》དངོས་སུ་བཏོན་པ། ཞིང་ཆེན་སྲིད་ཁྲིམས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ལག་བསྟར་བྱེད་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཕལ་ཆེར་ཐག་གཅོད་པའི་མགོ་ཁྲིད་ཚན་ཆུང་བཙུགས་ནས། ལག་བསྟར་བྱེད་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཕལ་ཆེར་ཐག་གཅོད་པའི་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཆགས་པར་བྱས་ཤིང། ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཁས་ལེན་གང་ལེགས་ཐོབ་ཡོད།
ཡིད་ཆེས་ཤོར་བའི་ལག་བསྟར་བྱ་ཡུལ་ལ་མཉམ་འབྲེལ་ཆད་གཅོད་བྱས་པ། འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་དང་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས་ཉེས་ཆད་བརྗེད་ཐོ་བཀོད་ཅིང། ཞིང་ཆེན་སྤྱི་པའི་ཡིད་རྟོན་ཆ་འཕྲིན་མཉམ་སྤྱོད་བརྗེ་རེས་ལས་སྟེགས་ལ་བརྟེན་ནས་མཉམ་འབྲེལ་ཡིད་རྟོན་ཆད་གཅོད་ཁྱབ་ཁོངས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་དང། རིམ་པ་མང་པོ་ནས་ཡིད་ཆེས་ཤོར་བར་ཆད་པ་གཅོད་པའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། འཚོ་བའི་འཛད་སྤྱོད་དང་དངུལ་རྩའི་བུ་ལོན་གཏོང་ལེན། ལས་གནས་གཙོ་བོ་བཞེས་པ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཚོད་འཛིན་བྱས་ཏེ། ཡིད་ཆེས་ཤོར་བའི་ལག་བསྟར་བྱ་ཡུལ་ལ“ཁ་དན་ཚིག་ཏུ་ཐེངས་གཅིག་མ་གནས་ན། ག་ས་གང་དུ་ཚོད་འཛིན་ཐེབས”སུ་བཅུགསྨྱན་བྱད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཆེས་ཤོར་བའི་ལག་བསྟར་བྱ་ཡུལ་གྱི་མི12621སྤྱི་བསྒྲགས་བྱས། 2017ལོ་ཁོ་ནར་ཡིད་ཆེས་ཤོར་བའི་ལག་བསྟར་བྱ་ཡུལ་གྱི་མི850ལ་འོས་འགན་འཁུར་དུ་བཅུག་པ་དང། དམིགས་བྱའི་དངུལ་གྲངས་སྒོར་ཁྲི་ཚོ9956.08ལ་བསླེབས་ཡོད།
བཙན་ཤེད་ཀྱི་ལག་བསྟར་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་བ། དམངས་འཚོའི་ལག་བསྟར་གྱོད་གཞི་དང“མཐོ་སྒང་གི་འདོད་བློ”འགག་སྒྲོལ་ལག་བསྟར་སོགས་ཀྱི་ཆེད་གཉེར་བྱ་འགུལ་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་གཙང་སེལ་བྱས་ནས་གྱོད་གཞི13933ལག་བསྟར་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང། ལག་བསྟར་གྱོད་གཞི་ཡོད་ཚད་ཀྱི84.01%ཟིན་ཡོད། སྒོ་བརྒྱབ་པ་དང་བཀག་ཉར་བྱེད་པ། བསྡམས་འཇོག རྩིས་ཁོངས་བསྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་བེད་སྤྱད་པའི་གྱོད་གཞི(ཐེངས)53433ཡོད་པ་དང། མི1847ལ་བཀག་ཉར་དང་དངུལ་ཆད་བཅད། ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་གཏན་ནས་ལག་བསྟར་མི་བྱེད་པའི་ལག་བསྟར་བྱ་ཡུལ་གྱི་མི1428ལ་ཁྲིམས་འཛིན་བཀག་ཉར་བྱས་པ་དང། ལག་བསྟར་བྱ་ཡུལ་གྱི་
མི1048ཀྱིས་ཁྲིམས་བཀོད་འོས་འགན་ལག་བསྟར་བྱས་པ། གྱོད་གཞི6212ལག་བསྟར་མཇུག་བསྒྲིལ། མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་གྱོད་གཞིས་ལག་ཏུ་བསྟར་བར་རྒྱུ་ནོར་སྟེར་རྒྱུ་ཡོད་པའི་གྱོད་གཞིའི85%ཡན་ཟིན་པའི་བྱ་བའི་དམིགས་འབེན་ཟླ་གསུམ་གྱི་སྔོན་དུ་མངོན་འགྱུར་བྱས།
ལག་བསྟར་བྱེད་ཐབས་གསར་གཏོད་བྱས་པ། དྲ་རྒྱའི་ཞིབ་བཤེར་ཚོད་འཛིན་མ་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་དངུལ་ཁང་དུ་དངུལ་ཐོ་བཀོད་པའི་ཆ་འཕྲིན་ཁྲི་ཚོ107.7འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པ་དང། དྲ་སྟེང་ནས་གསོག་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར5.3བཀག་འཇོག་བྱས། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་ཁྲིམས་ཁང་གོང་འོག་གཅིག་སྒྲིལ་དང། ཕྱི་ནང་མཉམ་སྒྲུབ། ཚད་ལྡན་ནུས་མཐོ། ཚོར་སྣང་བདེ་མྱུར་བཅས་ཀྱི་ལག་བསྟར་བཀོད་འདོམས་མ་ལག་བཙུགས་ཤིང་གྲུབ་པར་བྱས། “དྭངས་གསལ་ཅན་དང།ལས་ཕྱོད་མཐོ་བ། བར་དངུལ་ཐིག་ཡིན་པའི”དྲ་རྒྱའི་ཁྲིམས་འཛིན་ཕམ་ཚོང་རྒྱག་པར་ཤུགས་ཆེན་པོས་སྐུལ་འདེད་བཏང། 2017ལོར་དྲ་རྒྱའི་ཁྲིམས་འཛིན་ཕམ་ཚོང་རྒྱག་པའི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ནས་དམིགས་བྱའི་དངོས་པོ359ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དང། དངོས་པོ49ཚོང་འགྲིག་ཅིང། ཚོང་འགྲིག་པའི་དངུལ་གྲངས་སྒོར་ཁྲི་ཚོ5419.65ལ་བསླེབས་པ་དང། རིན་གོང་འཕར་ཚད18.02%ལ་བསླེབས། དོ་བདག་པར་བར་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་ཚོ193.93གྲོན་ཆུང་བྱས་ནས། རྒྱུ་ནོར་ལག་དངུལ་བསྒྱུར་ཚད་ཇེ་མཐོར་བཏང་བ་དང། དོ་བདག་པའི་ཁེ་ཕན་ཆེས་ཆེ་རུ་འགྱུར་བའི་དམིགས་འབེན་མངོན་འགྱུར་བྱུང།
གསུམ། སྔོན་དུ་ཚོད་ལྟ་དང་སྔོན་དུ་ལག་ལེན་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་འཛིན་སྒྲིག་སྲོལ་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་མངོན་གསལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་བྱུང།
རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཁག་དང་པོའི་ཁྲིམས་འཛིན་སྒྲིག་སྲོལ་བཅོས་བསྒྱུར་ཚོད་ལྟའི་སྡེ་ཚན་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བཤད་ན། བཅོས་བསྒྱུར་དོན་ཚན་སོ་སོ་ཤུགས་ཆེན་པོས་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ། “རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མཚོན་རྟགས”ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་དེ་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བ་དང་ཕན་འབྲས་ཐོན་པ་དང།ཕྱོགས་བསྡུས་ཆ་འགྲིག་གི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་བ་དུས་མཉམ་དུ་སྤེལ་ཏེ། ཁྲིམས་འཛིན་སྒྲིག་སྲོལ་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་འགག་སྒྲོལ་ས་གསར་བ་བྱུང་ཡོད།མི་སྣའི་རིགས་འབྱེད་དོ་དམ་མ་ལག་ཐོག་མར་གྲུབ་པ། གྲངས་བཅད་བསྡོམས་གྲངས་ཡང་དག་པར་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་དང། གྲངས་བཅད་ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་འདེམ་གསེས་ཚད་གཞི་དང་གོ་རིམ་གཟབ་ནན་བྱས་ཤིང། གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་ནུས་དང་གྲུབ་འབྲས་དཔྱད་ཞིབ་གསལ་བོར་བྱས་ནས། སྐད་གཉིས་ཁྲིམས་དཔོན་བཅད་གྲངས་སུ་ཚུད་པར་སྔོན་ནས་ཁག་ཐེག་བྱས། སྔ་གཞུག་ཏུ་ཁག་གསུམ་བགོས་ནས་ཁྲིམས་དཔོན1309ལས་གྲངས་བཅད་ཁྲིམས་དཔོན1110འདེམ་གསེས་བྱས་པ་དང། སྒྲིག་ཁོངས་བསྡོམས་གྲངས་ཀྱི34.6%ཟིན་ཡོད། འདྲི་གཅོད་རམ་འདེགས་མི་སྣ་བདམས་སྦྱོར་བྱ་བ་འགྲུབ་པར་བྱས་ཤིང། གདམ་ཞུས་དབང་བསྐུར་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཐོ་འགོད་པའི་དོ་དམ་སྒྲིག་སྲོལ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ཏེ་ཁྲིམས་ཁང་གི་བྱ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་འཚམ་པའི་མི་སྣའི་རིགས་འབྱེད་དོ་དམ་མ་ལག་ཕལ་ཆེར་གྲུབ་པ་དང། འདྲི་གཅོད་ཀྱི་འཐབ་ཕྱོགས་དང་པོར་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་མི་སྣའི་བསྡུར་ཚད85%ཡན་ལ་བསླེབས་ཡོད།
ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་འགན་ཁུར་ལམ་ལུགས་ནུས་ལྡན་ངང་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ། མཉམ་གྲོས་ཁྲིམས་ར་དང་ཁྲིམས་དཔོན་གྱིས་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་པའི་གཙོ་གཞིའི་གོ་གནས་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཏེ།འདྲི་ཞིབ་པས་ཁྲིམས་གཅོད་བྱེད་པ་དང། ཁྲིམས་གཅོད་པས་འགན་འཁུར་བ། ཁྲིམས་དཔོན་གྱིས་གྱོད་གཞིའི་སྤུས་ཚད་ནམ་འཚོའི་བར་དུ་འགན་འཁུར་དུ་བཅུག ཁྲིམས་དཔོན་ཆད་གཅོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་བཙུགས་པ་དང། ཁྲིམས་དཔོན་དང་འདྲི་གཅོད་རམ་འདེགས་མི་སྣའི་དབང་ཆའི་ཞིབ་ཐོ་གཏན་འབེབས་བྱས་ནས། གྱོད་དོན་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་འགན་འཁྲི་རྩད་གཅོད་བྱེད་པར་ཤུགས་སྣོན་བྱས། འདྲི་གཅོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་འཐབ་ཕྱོགས་དང་པོའི་ཕུལ་བྱུང་ཁྲིམས་དཔོན2བསྡུ་ལེན་བྱས་ནས་འདྲི་གཅོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དུ་ཞུགས་སུ་བཅུག ཡོན་ཀྲང་དང་ཐིན་ཀྲང་གིས་གྱོད་དོན་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཡོན་ཀྲང་དང་ཐིན་ཀྲང་གིས་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་གྱོད་དོན་ཞིབ་གཅོད་བྱས་པའི་ཚད་དེ་སོ་སོ་ནས་ཁྲིམས་དཔོན་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་གྱོད་དོན་ཞིབ་གཅོད་བྱས་པའི་ཚད་ཀྱི34%དང94.68%ལ་བསླེབས་ཡོད། མཚོ་ཤར་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་གྲངས་འཛིན་ཁྲིམས་ཁང་མ་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོན་ཀྲང་དང་ཐིན་ཀྲང་གིས་གྱོད་དོན་ཞིབ་གཅོད་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་འཐེབ་གཅིག་གིས་འཚོལ་ལེན་བྱས་པ་དང། འགུལ་རྣམ་ལྟ་རྟོག་ཚོད་འཛིན་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་ཁང་གི་མགོ་ཁྲིད་པས་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་མི་བྱེད་པ་དང།“མིང་བཀལ་ཏེ་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་པའི”གནས་ཚུལ་འབྱུང་བར་ཕལ་ཆེར་གཏན་འགོག་བྱས།
ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་ལས་རིགས་འགན་སྲུང་བསྟུད་མར་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་བ། བཅད་གྲངས་སུ་ཚུད་པའི་ཁྲིམས་དཔོན་ཀྱི་ཁེར་རྐྱང་གོ་གནས་རིམ་སྒྲིག་གི་རིགས་འགྲེ་བཅོས་སྒྱུར་བྱ་བ་འགྲུབ་པར་བྱས་ཏེ། ཁེར་རྐྱང་གོ་གནས་རིམ་སྒྲིག་གི་ཟླ་ཕོགས་ཁ་བཤད་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དང། ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་གོ་གནས་དུས་ལྟར་སྤར་བ་དང་ལེགས་བདམས་འདེམས་སྤར་གྱི་རྐྱེན་སྲོལ་གཏན་འབེབས་བྱས། རྣམ་པ་གསར་བའི་བྱས་འབྲས་དཔྱད་ཞིབ་དང་བྱ་དགའ་བགོ་བཤའ་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ཏེ་ཁྲིམས་དཔོན་དང་འདྲི་གཅོད་རམ་འདེགས་མི་སྣའི་བྱ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་ཚན་རིག་ལྟར་དཔྱད་འཇོག་བྱས། མགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པས་ཁྲིམས་འཛིན་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱས་ཤིང་གྱོད་དོན་ཞིབ་གཅོད་ནང་ཐེ་ཇུས་བྱས་པའི་ཟིན་ཐོ་བརྡ་ཁྱབ་གཏོང་བའི་རྐྱེན་སྲོལ་དང། ཁྲིམས་ཁང་ནང་ཁུལ་གྱི་མི་སྣས་གྱོད་དོན་འདྲི་རྟོག་བྱས་པའི་ཟིན་ཐོ་དང་འགན་འཁྲི་རྩད་གཅོད་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ནས་གྱོད་དོན་ཞིབ་གཅོད་ལ་འགལ་རྐྱེན་བཟོ་བར་སྔོན་འགོག་བྱས། ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་ཁེ་དབང་འགན་སྲུང་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་བཙུགས་ནས་ཁྲིམས་དཔོན་དང་དེའི་གཉེན་ཉེའི་མི་ལུས་དང་རྒྱུ་ནོར་གཉིས་ཀའི་བདེ་འཇགས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས།
ཞིང་ཆེན་རིམ་པས་མི་རྒྱུ་དངོས་གསུམ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་དོ་དམ་བྱེད་པའི་དམིགས་འབེན་ཕལ་ཆེར་མངོན་འགྱུར་བྱས་པ། འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་དང་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཞིང་ཆེན་མན་ཆད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་མགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པའི་དོ་དམ་བྱེད་ཐབས་སྔོན་ནས་དངོས་སུ་བཏོན་ཞིང།ཁྲིམས་ཁང་གི་སྒྲིག་ཁོངས་ཞིང་ཆེན་རིམ་པས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་དོ་དམ་བྱས་པ་དང། ཁྲིམས་ཁང་གི་མི་སྣ་ཁེར་རྐྱང་བསྡུ་ལེན་བྱེད་པའི་རྐྱེན་སྲོལ་བཙུགས་ལ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གི་གྲོན་དངུལ་དང་གཏན་འཇགས་རྒྱུ་ནོར། མི་སྣའི་ཟླ་ཕོགས་ཡོད་ཚད་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ནོར་སྲིད་སྔོན་རྩིས་ནང་དུ་བཀོད་དེ་ཁྲིམས་འཛིན་དྲང་གཞག་བྱེད་པའི་དོ་དམ་སྒྲིག་སྲོལ་གསར་བ་ཕལ་ཆེར་གྲུབ་པར་སྔར་ལས་ཕན་ཐོགས་ཡོད།
ཕྱོགས་བསྡུས་ཆ་འགྲིག་གི་བཅོས་བསྒྱུར་དུས་མཉམ་དུ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། གྱོད་དོན་ཐོ་འགོད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་ལེགས་འགྲུབ་བྱས་ཏེ་ཡུལ་དངོས་ནས་གྱོད་ཐོ་འགོད་ཚད100%ལ་བསླེབས་ཡོད། རྒྱུན་ལྡན་ཉེས་དོན་གྱོད་གཞིའི་གཞི་རྩའི་བདེན་དཔང་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་པར་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཏེ་འདྲི་གཅོད་ལྟེ་བ་ཡིན་པའི་ཉེས་དོན་ཞུ་གཏུག་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བ་དང་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང། ཁྱིམ་དོན་འདྲི་གཅོད་བྱེད་ཐབས་དང་བྱ་བའི་རྐྱེན་སྲོལ་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་སྐུལ་སློང་བྱས་ནས་གཉེན་སྒྲིག་ཁྱིམ་ཚང་གི་འབྲེལ་བ་བརྟན་འཇགས་སུ་བཏང། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཁྱིམ་དོན་འདུམ་འགྲིག་དང་སེམས་ཁམས་ཁྲིད་སྟོན་རྐྱེན་སྲོལ་ནང་དུ་དྲངས་ཏེ་ཕན་འབྲས་བཟང་པོ་ཐོབ། རྣམ་མང་ཅན་གྱི་རྩོད་གཞི་ཐག་གཅོད་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་བ་དང། འདུམ་འགྲིག་དང་ཞུ་གཏུག་ཕྱིར་འཐེན་པའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་འདྲི་གཅོད་དང་པོའི་དམངས་དོན་གྱོད་གཞི143720ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང80.94%ཟིན་ཡོད། གྱོང་ཆུང་མྱུར་གཅོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་ནས་སྟབས་བདེའི་དམངས་དོན་དང་ཚོང་དོན་སྐོར་གྱི་གྱོད་གཞི1109མགྱོགས་མྱུར་གྱིས་ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཡོད། ཉེས་དོན་གྱོད་གཞི་ཆུང་བ་མགྱོགས་མྱུར་གྱིས་ཐག་བཅད་དེ་གྱོད་གཞི1222ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང། ཆ་སྙོམས་ཀྱི་འདྲི་ཞིབ་དུས་བཅད་ཉིན8.1ཡིན་ཞིང། གོང་གཏུག་གི་གྱོད་གཞིས0.28%ལས་ཟིན་གྱི་མེད།
བཞི། འཛུགས་སྐྲུན་དང་བཀོལ་སྤྱོད་གཉིས་ཀ་གལ་ཆེན་འཛིན་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཆ་འཕྲིན་ཅན་ལ་མཆོང་སྐྱོད་ལྟ་བུའི་འཕེལ་རྒྱས་དམིགས་འབེན་མངོན་འགྱུར་བྱས།དེང་རབས་གྱི་ཚན་རྩལ་ལ་རང་འགུལ་གྱིས་འཐམས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཆ་འཕྲིན་ཅན་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་དེ་མེད་པ་ནས་ཡོད་པ་དང། ཉམ་ཆུང་ནས་སྟོབས་ཅན་དུ་མཆོང་སྐྱོད་ལྟ་བུའི་འཕེལ་རྒྱས་དམིགས་འབེན་མངོན་འགྱུར་བྱས་ཤིང། ཤེས་རབ་ཁྲིམས་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་གྲུབ་འབྲས་གསར་བ་བླངས་ཡོད།
ཁྲིམས་ཁང་བྱ་བ་དྲ་རྒྱ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ། “ཐུར་སྲང་ལས་གྲྭ”ལག་བསྟར་བྱས་ཤིང། “མཛོད་གཅིག་དང་ལྟེ་གནས་གཉིས། ལས་སྟེགས་གསུམ”དང་མཚོ་སྔོན་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཆེད་ཡོད་སྤྲིན་རྩིས་ལས་སྟེགས་བཙུགས་ནས། ཁྲིམས་ཁང་ཆེད་གཉེར་དྲ་བ་དང། སྤོ་སྒུལ་ཆེད་གཉེར་དྲ་བ།ཕྱི་ཕྱོགས་ཆེད་གཉེར་དྲ་བ། མཉམ་འབྲེལ་དྲ་བ། གསང་འབྲེལ་ནང་ཁུལ་དྲ་བ་སོགས་ཀུན་ལ་བརྒྱུད་སྦྲེལ་བྱས་པ་དང་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ། དྲ་ཐོག་ནས་གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་དང་གཞུང་ལས་གཉེར་བའི་དམིགས་འབེན་མངོན་འགྱུར་བྱས་པ་དང། སྤྱི་ཚོགས་སྤྱི་དམངས་ལ་དུས་ཚོད24ནང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་དྲ་ཐོག་ནས་ཞུ་གཏུག་བྱེད་པའི་ཞབས་ཕྱི་མཁོ་སྤྲོད་བྱས། དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་འཐུས་མི་དང་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལ་སྟབས་བདེ་བའི་ཁ་པར་སྤྱོད་སྣེ་གྱི་འབྲེལ་མཐུད་ལས་སྟེགས་མཁོ་སྤྲོད་བྱས། ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་གློག་རྡུལ་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་པོའི་ཆེད་གཉེར་དྲ་བའི་ཞིབ་གཟིགས་དང། ཁྲིམས་འཛིན་སྡོམ་རྩིས་ཟླ་སྒྲིལ། ཀྲུང་གོའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་བཀོལ་སྤྱོད་གྲངས་འཛིན་དྲ་བའི་ཞབས་ཕྱི་ལས་སྟེགས། འདྲི་གཅོད་ལས་རིམ་གྱི་ཆ་འཕྲིན་མངོན་གསལ་དུ་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་བྱེད་པའི་ལས་སྟེགས་བཅས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ཚོད་ལྟའི་ལས་འགན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བྱས།
འདྲི་གཅོད་ལག་བསྟར་རིག་ནུས་ཅན་དུ་སྒྱུར་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་འདྲི་གཅོད་ལག་བསྟར་གྱོད་གཞི་དང། ཁྲིམས་འཛིན་མི་དོན་དོ་དམ། ཁྲིམས་འཛིན་སྲིད་འཛིན་ལས་སྒོའི་གཞི་གྲངས་བཅས་འདུས་པའི་ཁྲིམས་འཛིན་འདྲི་གཅོད་ཐོན་ཁུངས་མཛོད་བཙུགས་ཤིང་གྲུབ་སྟེ། བྱ་བ་སོ་སོར་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་གཞི་གྲངས་ཆེན་མོའི་རྒྱབ་སྐྱོར་མཁོ་སྤྲོད་བྱས། ཚན་རྩལ་ཁྲིམས་ར318བཙུགས་ཤིང་གྲུབ་པ་དང། གློག་རྡུལ་ཡིག་ཁུག་གཏིང་ཟབ་མོའི་བཀོལ་སྤྱོད་དང། ཁྲིམས་རའི་འདྲི་གཅོད་ཀྱི་སྐད་ཆའི་རིག་ནུས་ངོས་འཛིན། ཁྲིམས་རའི་འདྲི་གཅོད་ཀྱི་ཚད་ལྡན་རིག་ནུས་སྐོར་ཞིབ་སོགས་ཀྱི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། མིས་བཟོས་རིག་ནུས་བེད་སྤྱད་དེ་ཁྲིམས་དཔོན་གྱིས་གྱོད་གཞི་ཁྲིམས་ཆད་གཅོད་པར་རམ་འདེགས་བྱས།གཞི་གྲངས་མཉམ་སྤྱོད་བརྗེ་རེས་དང་ལས་སྒོའི་མཐུན་སྡེབ་ལས་སྟེགས་བཙུགས་ཤིང་གྲུབ་ནས། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་འདྲི་གཅོད་གནས་བབ་ལ་དུས་ཐོག་ནས་དབྱེ་ཞིབ་བྱས།ཁྲིམས་འཛིན་འཁོར་རྒྱུག་ཀུན་གསལ་ཅན་དུ་སྒྱུར་བའི་དམིགས་འབེན་མངོན་འགྱུར་བྱས་པ། འདྲི་གཅོད་ལས་རིམ་དང། ཁྲིམས་རའི་འདྲི་གཅོད་བྱེད་སྒོ། ཁྲིམས་གཅོད་ཡིག་ཆ། ལག་བསྟར་ཆ་འཕྲིན་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་བསྒྲགས་ལས་སྟེགས་ཆེན་པོ་བཞི་བཙུགས་ཤིང་གྲུབ་སྟེ། སྤྱི་བསྒྲགས་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་དང་དུས་ཐོག་ཡིན་ཚད་བཅས་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་སྔོན་གྲས་སུ་བསླེབས་ཡོད། ཆ་འཕྲིན་ཅན་གྱི་བྱེད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་དོ་བདག་པར་གྱོད་གཞིའི་ལས་རིམ་ཆ་འཕྲིན་ཚན་པ་ཁྲི་ཚོ321ལྷག་དང།སྤྱི་བསྒྲགས་གྱོད་གཞི་ཁྲི་ཚོ21.4ལྷག ཐད་གཏོང་ཁྲིམས་རའི་འདྲི་གཅོད་ཐེངས་གྲངས12395། སྤྱི་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ཁྲིམས་གཅོད་ཡིག་ཆ་ཁྲི་ཚོ16.5བཅས་འགྲེམ་གཏོང་བྱས། ཞིང་ཆེན་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས2015ལོར་གསར་འགྱུར་ཁྱབ་སྒྲོག་ཚོགས་འདུའི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ནས་བཟུང། གསར་འགྱུར་ཁྱབ་སྒྲོག་ཚོགས་འདུ་ཐེངས38བསྡུས་ཡོད། མཚོ་སྔོན་ཁྲིམས་ཁང་གི་དྲ་ཚིགས་རགས་ལྟ་བྱེད་ཚད་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ཁྲོད་སྔོན་གྲས་སུ་བསླེབས་ཡོད་པ་དང་མ་ཡིག་བཏང་ཚད་ཨང3པར་གནས་ཡོད། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ཚང་མ“མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར”དང“དེ་རིང་གི་གསར་འགྱུར་གལ་ཆེན”།ཁྱུང་ཆེན་དྲ་བའི“དཔྱད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ཕྲན་བུ”ཞེས་པ་སོགས་ཀྱི་སྤོར་སྒུལ་གསར་འགྱུར་སྤྱོད་སྣེར་སྒྲིག་འཇུག་བྱས་ཡོད།
ལྔ། རྩ་བ་དང་རྨང་གཞི་ཇེ་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་ཁང་གི་གཞི་རིམ་རྨང་གཞིའི་བྱ་བར་ཤུགས་སྣོན་བྱས།
གཞི་རིམ་གྱི་རྨང་གཞིའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ལྟ་སྐུལ་མཛུབ་སྟོན་བྱེད་ཤུགས་དང་དངོས་ཟོག་དམག་ཆས་གཏོང་འཇོག་ཇེ་ཆེར་བཏང་ཐོག་ཁྲིམས་འཛིན་འདྲི་གཅོད་བྱ་བའི་རྩ་བ་བརྟན་པོར་བཏང་ནས་མི་དམངས་ཀྱི་དོན་དུ་ཁྲིམས་འཛིན་བྱེད་པར་གྲུབ་འབྲས་གསར་བ་བླངས།
གཞི་རིམ་གྱི་རྨང་གཞི་ཇེ་བརྟན་དུ་བཏང་བ། གཞི་རིམ་གྱི་མི་སྣའི་སྒྲིག་ཁོངས་དང། ཁྲིམས་རའི་བཀོད་སྒྲིག གྲོན་དངུལ་འགན་སྲུང། འགན་རིམ་ཐོབ་ཐང་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་མཐུན་སྦྱོར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་མི་སྣ389བདམ་གསེས་སྐོང་འཐེན་དང་བསྡུ་ལེན་བྱས་ནས་གཞི་རིམ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང། ལོ་ལྔའི་རིང་ལ། གཞི་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱས་པའི་གྲངས་ཀ་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གི་གྱོད་གཞིའི་སྤྱི་འབོར་གྱི81.61%ཟིན་ཡོད་ལ། སྔོན་གྱི་ལོ་ལྔ་དང་བསྡུར་ན་བརྒྱ་ཆའི་ཚེག2.41འཕར་ཡོད། དེ་ལས་མི་དམངས་ཁྲིམས་ར88ཀྱིས་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱས་པའི་གྲངས་འབོར་དེ་ལོ་གོང་མའི་དུས་མཉམ་དང་བསྡུར་ན77.64%འཕར་ཡོད་པ་དང། གཞི་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་གི་གྱོད་གཞིའི་གྲངས་འབོར་གྱི23.69%ཟིན་ཡོད་ལ། དམངས་དོན་དང་ཚོང་དོན་སྐོར་གྱི་རྙོག་འཛིང་མིན་པའི་གྱོད་གཞི་མང་ཆེ་བ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱིམ་སྒོ་ནས་ཐག་གཅོད་ཐུབ་པར་བྱུང། མི་དམངས་འདྲི་གཅོད་ལས་རོགས་པ་འདྲི་གཅོད་ལ་ཞུགས་པའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མི་དམངས་འདྲི་གཅོད་ལས་རོགས་པ882གཞི་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་གི་འདྲི་གཅོད་ཐེངས་དང་པོའི་སྤྱིར་བཏང་གོ་རིམ་གྱི་གྱོད་གཞི30543གྱི་འདྲི་གཅོད་ལ་ཞུགས་པ་དང། འདྲི་གཅོད་ལ་ཞུགས་ཚད62.28%བསླེབས་ཡོད།
“ཁྲིམས་ར་གཉིས”ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར16.05བཏང་སྟེ་འདྲི་གཅོད་ཁྲིམས་ར44དང་མི་དམངས་ཁྲིམས་ར82གསར་སྐྲུན་དང་ཞིག་གསོ་བྱས་པ་དང། འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ46.5ཡོད། མི་དམངས་ཁྲིམས་ར64དང་དེར་གནས་ཡོད་པའི་ཁྲིམས་ཁང་གི་དྲ་ལམ་མཉམ་སྦྲེལ་དམིགས་འབེན་མངོན་འགྱུར་བྱས་ཤིང། མི་དམངས་ཁྲིམས་རའི་གློག་རྡུལ་གྱི་མིང་འགོད་ཐེའུ་རྒྱག་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་གྲུབ་པར་བྱས། དམག་ཆས་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར5.05བཏང་སྟེ་ལས་སྒོའི་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་ལ་སྤྱོད་པའི་རླངས་འཁོར་དང་སྐོར་སྐྱོད་འདྲི་གཅོད་ཆེད་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་གསར་བཅོས་དང་སྒྲིག་སྦྱོར་བྱས་པ་མ་ཟད། ཁྲིམས་རའི་སྒྲིག་ཆས་དང། གཞུང་ལས་དང་གྱོད་དོན་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་པའི་སྒྲིག་ཆས། བདེ་སྲུང་སྒྲིག་ཆས་སོགས་ལ་ཁ་གསབ་དང་གསར་བཅོས་བྱས།
འདྲི་གཅོད་དོ་དམ་བྱེད་པར་ཤུགས་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་བྱས་པ། ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་འགན་ཁུར་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པའི་དུས་མཚུངས་སུ་ཁྲིམས་འཛིན་དབང་ཆ་འཁོར་སྐྱོད་གོ་རིམ་ལ་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་བྱེད་པར་ཤུགས་བསྣན་དང། ལམ་ལུགས་དང་བྱེད་ཐབས30ལྷག་དངོས་སུ་བཏོན་ཏེ་དབང་ཆ་གློད་རྗེས་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་གནད་དོན་དངོས་སུ་ཐག་གཅོད་བྱས། དུས་ཚིགས་རེར་འདྲི་གཅོད་དང་ལག་བསྟར་བྱ་བའི་འཁོར་སྐྱོད་གནས་ཚུལ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་དཔྱད་གཅོད་བྱས་ཏེ་སྦྲེལ་ཚིགས་ཚོད་འཛིན་དང་འགུལ་རྣམ་ལྟ་སྐུལ་བྱས། འདྲི་གཅོད་ལས་སྒོའི་ཆེད་མཁས་པ་དང། ཁྲིམས་ཁང་གི་རིག་ནུས་མཛོད་ཀྱི་ཆེད་མཁས་པ། མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་བཅས་ཀྱིས་ཁྲིམས་རའི་འདྲི་གཅོད5000ལྷག་དང། ཁྲིམས་གཅོད་ཡིག་ཆ3100བཅས་ལ་ཞིབ་དཔྱད་བྱེད་པར་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཏེ། འདྲི་གཅོད་ཀྱི་སྤུས་ཚད་དང་ལས་ཕྱོད་མཐོར་འདེགས་སུ་གཏོང་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང།
ཁྲིམས་འཛིན་གྱིས་དམངས་ལ་སྟབས་བདེ་བཟོ་བའི་བྱེད་ཐབས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ། ཞུ་གཏུག་ཞབས་ཕྱིའི་ཚོམས་ཆེན་དང། ཞུ་གཏུག་ཞབས་ཕྱིའི་དྲ་བ། 12368ཞུ་གཏུག་ཞབས་ཕྱིའི་འབྲེལ་ལམ་བཅས“ཕྱོགས་གསུམ་གཞི་གཅིག”གི་ཞུ་གཏུག་ཞབས་ཕྱིའི་ལྟེ་གནས་མགྱོགས་མྱུར་གྱིས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཏེ། དྲ་ཐོག་ནས་གྱོད་ཐོ་བཀོད་པ་དང། སྐྱེལ་སྤྲོད་བྱས་པ། ཁྲིམས་ར་འཚོགས་ནས་ཞིབ་གཅོད་བྱས་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཞིང། དྲ་ཐོག་ནས་གྱོད་གཞི་འཕེལ་རིམ་གྱི་ཆ་འཕྲིན་བསྐུར་ཡོད། རྨ་ལྷོ་ཁུལ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་མངའ་ཁོངས་སུ་སྐོར་སྐྱོད་འདྲི་གཅོད་བྱེད་ས41བཙུགས་ཏེ་ཁྲིམས་འཛིན་གྱིས་དམངས་ལ་སྟབས་བདེ་བཟོ་བ་དང་ཕན་འདོགས་པའི“མཐའ་མའི་གནད་འགག”ལས་བསྒྲལ་ཡོད། མཚོ་ནུབ་ཁུལ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཞུ་གཏུག་མཛུབ་སྟོན་དང། ཁྲིམས་རའི་བྱེད་སྒོ་སོགས་ཀྱི་ལྷུ་ཚིགས་སོ་སོར་སྐད་གཉིས་ཞུ་གཏུག་ཞབས་ཕྱི་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་ཏེ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་མང་ཚོགས་ཀྱི་དགའ་བསུ་ཐོབ་ཡོད།
དཔལ་འབྱོར་ཐད་ལ་དཀའ་ཁག་ངོ་མ་ཡོད་པའི་དོ་བདག་པས་ཉུང་དུ་སྤྲོད་པ་དང་སྤྲོད་རྒྱུ་ཕྱིར་འགྱངས་པ། སྤྲོད་མི་དགོས་པའི་ཞུ་གཏུག་གི་འགྲོ་སོང་སྒོར་ཁྲི་ཚོ3227.18ལ་བསླེབས་ཤིང། འཚོ་བར་དཀའ་ཁག་ཡོད་པའི་དོ་བདག་པར་རོགས་སྐྱོབ་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་ཚོ2182.06འགྲེམ་གཏོང་བྱས། དྲ་ཐོག་བརྙན་ཟློས་བེད་སྤྱད་དེ་འདྲི་གཏུག་དང་ལེན་བྱེད་པར་སྐུལ་སྤེལ་བཏང་ཞིང། ཁྲིམས་རྩོད་པས་ཞུ་གཏུག་ལ་འབྲེལ་བའི་ཡིག་སྐུར་ངོ་གཏུག་གི་གྱོད་གཞི་ལས་ཚབ་བྱས་པ་དང་འདུམ་འགྲིག་ལ་ཞུགས་པར་སྐུལ་མ་བཏང་བ་དང།རྫུན་བཟོའི་ཞུ་གཏུག་ལ་ཁྲིམས་ལྟར་ཆད་གཅོད་བྱས་ནས་ཞུ་གཏུག་ལ་འབྲེལ་བའི་ཡིག་སྐུར་ངོ་གཏུག་ནུས་ལྡན་གྱིས་འདུམ་འགྲིག་བྱས། བསྡོམས་པས་པེ་ཅིན་ལ་གཏུགས་པའི་ཞུ་གཏུག་ལ་འབྲེལ་བའི་ཡིག་སྐུར་ངོ་གཏུག་གི་གྱོད་གཞི196ཞིབ་གཅོད་བྱས་པ་དང། སྔོན་མའི་ལོ་ལྔ་དང་བསྡུར་ན43.4%མར་འབབ་པ། ཞུ་གཏུག་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་སྐུར་ངོ་གཏུག་གྱོད་གཞི721ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱས་པ་དང། ལོ་གོང་མའི་དུས་མཉམ་དང་བསྡུར་ན36.5%མར་འབབ་ཡོད།
དྲུག གཟབ་ནན་ཏན་ཏིག་གིས་དོ་དམ་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་ཁང་ལས་བྱེད་པའི་དཔུང་སྡེའི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱུ་སྤུས་མངོན་གསལ་གྱིས་མཐོར་འདེགས་སུ་བཏང།
ཏང་ནན་སྐྱོང་དང་ཁྲིམས་ཁང་ནན་སྐྱོང་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཤིང། ཏང་དོ་དམ་དང་ཏང་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་གཙོ་གཞིའི་འགན་འཁྲི་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས་བློ་དཀར་བ་དང་སྤྱོད་པ་གཙང་མ། འགན་འཁྲི་འཁུར་ཕོད་པའི་ཁྲིམས་ཁང་གི་དཔུང་སྡེ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་དང། དཔུང་སྡེའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རྣམ་པ་གསར་བ་མངོན།བསམ་བློ་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་བསྣན་པ། ཕུགས་འདུན་དང་ཡིད་ཆེས་ནམ་ཡང་བརྟན་པོ་བཅངས་པ་དེ་ལས་འགན་གཙོ་བོར་བཟུང་ཞིང། རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་ལ་དམ་དུ་བཟུང་སྟེ། ལྟེ་གནས་ཚན་ཆུང་སློབ་སྦྱོང་གི་རྒྱས་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས66བསྡུས།ཏང་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བར་གཟབ་ནན་བྱས་ནས་དམངས་གཙོའི་འཚོ་བའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས5བསྡུས། དམངས་གཙོ་གཅིག་བསྡུས་ལམ་ལུགས་མཐར་ཕྱིན་བྱས་ཏེ་ཏང་ཙུའུ་ཐུན་མོང་གིས་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་གལ་ཆེན་དང། གྲངས་མང་མ་དངུལ་བཀོལ་སྤྱོད། ལས་བྱེད་པ་བདམས་ནས་བསྐོ་གཞག་བྱེད་པ་སོགས་གཏན་འཁེལ་བྱས། འབྲིང་རིམ་དང་གཞི་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་མགོ་ཁྲིད་ཚན་ཁག་གི་སྐབས་བརྗེའི་བྱ་བ་ལེགས་སྒྲུབ་བྱེད་པར་རོགས་བྱས་ནས་མགོ་ཁྲིད་ཚན་ཆུང་ལེགས་འདེམ་ཧྲག་སྒྲུག་བྱས། གཞི་རིམ་གྱི་ཏང་རྩ་འཛུགས་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ཐོག་འཐབ་འཛིང་བཙན་རྫོང་གི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས། ཏང་གི་མང་ཚོགས་ལམ་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ལག་ལེན་བྱེད་སྒོ་དང། “ནན་གསུམ་རྣལ་གསུམ”གྱི་ཆེད་དོན་སློབ་གསོ་ཏན་ཏིག་གིས་སྤེལ་ནས། “གཉིས་སློབ་གཅིག་བྱེད”ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོ་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་དང་ལམ་ལུགས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང། རྒྱུན་འཁྱོངས་ལྷོད་མེད་ཀྱིས་ལས་ཀའི་སྤྱོད་ཚུལ་ལེགས་སྒྱུར་བྱས།
ལས་བྱེད་པའི་དཔུང་སྡེའི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱུ་སྤུས་མཐོར་འདེགས་སུ་བཏང་བ། ལས་སྒོའི་གསོ་སྦྱོང་སྐབས82སྤེལ་བ་དང། གསོ་སྦྱོང་ལ་ཞུགས་པའི་མི(ཐེངས)ཁྲི་ཚོ1.4ལ་བསླེབས་པ། འཇམ་ཁྲིད་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ལས་འགན་འགྲུབ་པའི་སྐབས299དང་མི(ཐེངས)1021ལ་བསླེབས་པས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་དཔོན་ཉུང་མཐར་ཡང་རེས་སྐོར་སྦྱོང་བརྡར་ལ་ཞུགས་ཐུབ་པ་ཐེངས་གཉིས་ཡོད།ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ནས《མཚོ་སྔོན་ཁྲིམས་ཁང་གི་རྒྱ་བོད་སྐད་གཉིས་འདྲི་གཅོད་འཇོན་མི་གསོ་སྦྱོང་དང་གསོ་སྐྱོང་བྱ་བར་ཤུགས་སྣོན་བྱེད་པའི་སྐོར་གྱི་ལག་བསྟར་བསམ་འཆར》གཏན་འབེབས་བྱས་ཤིང། བསྟུད་མར་ལོ9ལ་རྒྱ་བོད་སྐད་གཉིས་ཁྲིམས་དཔོན་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་པ་དང། མི(ཐེངས)488ཀྱིས་གསོ་སྦྱོང་དང་ལེན་བྱས་ཏེ། བོད་ཁུལ་གྱི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་དུ་ཉུང་མཐར་ཡང་སྐད་གཉིས་ཤེས་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་འཇོན་མི2ཡོད་པའི་དམིགས་འབེན་ཕལ་ཆེར་མངོན་འགྱུར་བྱས། ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་མངག་བཅོལ་ལྟར་ཞིང་ཆེན་ཕྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་ལ་གསོ་སྦྱོང་བྱས་པའི་རྒྱ་བོད་སྐད་གཉིས་ཁྲིམས་དཔོན་མི(ཐེངས)67ཡོད་པས་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཤན་སྟོབས་སྔར་ལས་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད། ཞིང་ཆེན་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་སྣོན་གསབ་དག་བཅོས་བྱས་པའི《རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཁྲིམས་རིག་ཚིག་མཛོད》དང་རྩོམ་སྒྲིག་རྩ་འཛུགས་བྱས་པའི《རྒྱ་བོད་སྐད་གཉིས་གནད་བསྡུས་སྤྱོད་ཆེའི་ཞུ་གཏུག་ཚིག་མཛོད》གཉིས་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་སྐད་གཉིས་བཅའ་ཁྲིམས་རིག་གནས་དཔེ་སྐྲུན་ལས་གྲྭར་བཞག་ཡོད། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཐུན་མོང94དང་མི་སྒེར115ལ་ཞིང་ཆེན་དང་པུའུ་རིམ་པའི་གཟེངས་བསྟོད་ཐོབ་ཅིང། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ལ་སྣང་བརྙན་བཟང་པོ་ཞིག་བཞེངས།
ཁྲིམས་ཁང་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ལས་ཀའི་འགན་ཁུར་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ། “གདེང་ཚོད་བཞི”བརྟན་པོར་བཅངས་ཏེ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི“དབང་གསུམ་དབྱེ་བཀོད”དང“ཁྲིམས་འཛིན་ཁེར་རྐྱང”སོགས་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་བསམ་བློའི་ཤན་ཤུགས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཀག་འགོག་བྱས། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཀྲོའུ་ཡུང་ཁང་ལ་འབྲེལ་བའི་ཤོག་བུ་དང་གློག་རྡུལ་རྣམ་པའི་ཡིག་ཆ་དང་ཚགས་པར། དཔེ་དེབ་སོགས209རྩད་གཅོད་མཐར་ཕྱིན་དང་གཙང་བཤེར་བྱས་ནས་དུག་རྒྱུན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གཙང་སེལ་བྱས། ཁྲིམས་ཁང་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ལས་ཀའི་འགན་ཁུར་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་གནས་ཚུལ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པར་ཤུགས་སྣོན་བྱས་ཏེ་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་བྱ་བའི་མགོ་ཁྲིད་དབང་ཆ་དང། དོ་དམ་དབང་ཆ། སྐད་ཆའི་བཤད་དབང་དམ་པོར་བཟུང་ནས་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་ལྟ་བ་སོ་སོར་མངོན་གསལ་གྱིས་ངོ་རྒོལ་དང་བཀག་འགོག་བྱས།
སྒྲིག་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་དང་འགན་འཁྲི་རྩད་གཅོད་ལ་ལྟ་སྐུལ་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་བ། “འགན་འཁྲི་གཉིས”ནན་ཏན་གྱིས་ལག་ལེན་བྱས་ཤིང། སྲིད་དོན་གཙང་སྐྱོང་ཐད་ཀྱི་གླེང་མོལ་དང་བྱ་བ་སྐོང་འདྲི་རིམ་པ་རེ་རེ་བཞིན་སྤེལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཏང་ནན་སྐྱོང་བྱེད་པ་དེ་གཞི་རིམ་ལ་བསྲིངས་བར་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྐུལ་འདེད་བཏང། ཞིང་ཆེན་སྐོར་གཟིགས་ཚན་ཆུང་གིས་ཞིང་ཆེན་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་མགོ་ཁྲིད་ཚན་ཁག་དང་ཏང་ཙུའུ་ཁོངས་མིར་དུས་ཡུན་ཟླ་གསུམ་ཡིན་པའི་ཆེད་དོན་ཆབ་སྲིད་སྐོར་གཟིགས་གྱི་བྱ་བ་སྤེལ་བར་ཧུར་ཐག་གིས་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ཤིང། ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཆེད་དོན་ཁྲིམས་འཛིན་སྐོར་ཞིབ་དང་ལེན་བྱས། འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་བརྒྱད་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་སྐོར་ཞིབ་བྱས་ཏེ་ཀུན་ལ་ཁེབས་པར་བྱས། ཁྲིམས་འགལ་སྒྲིག་འགལ་གྱི་ལས་བྱེད་པ་དང་ཉེན་རྟོག་པ36ལ་ཞིབ་གཅོད་ནན་མོ་བྱས།
འཐུས་མི་རྣམ་པ། ལོ་ལྔའི་རིང་ལ། ང་ཚོས་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལྟ་སྐུལ་རང་འགུལ་གྱིས་དང་ལེན་བྱས་ཤིང། སྲིད་གྲོས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་ལྟ་སྐུལ་ནན་ཏན་ངང་དང་ལེན་བྱས་པ་དང།ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལྟ་སྐུལ་ཁྲིམས་ལྟར་དང་ལེན་བྱས་ལ། སྤྱི་ཚོགས་དང་གླེང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་དང་ལེན་བྱས་པ་མ་ཟད། དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་འཐུས་མི་དང་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་རྣམ་པའི་བསམ་འཆར་ལ་ཉན་པའི་མི(ཐེངས)11983ལ་བསླེབས་ཤིང། འཐུས་མིས་བསམ་འཆར་བཏོན་པ་དང་མཐོང་ཆེན་བྱས་པའི་གྱོད་གཞི111བསྒྲུབས་ལན་བཏབ་པ་དང།སྲིད་གྲོས་ཀྱིས་བཏོན་པའི་གྲོས་གཞི68བསྒྲུབས་ལ། རྒོལ་གཏུག་གྱོད་གཞི132ཁྲིམས་ལྟར་ཞིབ་གཅོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ཡོད། དམངས་ཀྱི་དོན་དུ་ཁྲིམས་འཛིན་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཧུར་བརྩོན་གྱིས་ལག་བསྟར་བྱས་ཤིང། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐུགས་ཁུར་ལ་འབད་པས་ཨ་ལན་བཏབ་པ། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཉིན་རེ་བཞིན་འཕར་བའི་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་དགོས་མཁོ་རིམ་བཞིན་བསྐངས་ནས། མཉམ་གཅིག་ཏུ་ཁྲིམས་འཛིན་དྲང་བདེན་ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱས།
ལོ་ལྔའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱི་མིག་བལྟས་ན། མཚོ་སྔོན་ཁྲིམས་ཁང་གི་བྱ་བ་ལེགས་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས་ན།ངེས་པར་དུ་ཏང་གི་མགོ་ཁྲིད་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལྟ་སྐུལ་རང་འགུལ་གྱིས་དང་ལེན་བྱས་ནས་ཁྲིམས་ཁང་བྱ་བའི་ཡང་དག་པའི་ཆབ་སྲིད་ཁ་ཕྱོགས་ཁག་ཐེག་བྱ་དགོས་པ་དང་གཅིག ངེས་པར་དུ་ཁྲིམས་ལྟར་ཁེར་རྐྱང་དང་དྲང་བདེན་གྱིས་འདྲི་གཅོད་དབང་ཆ་སྤྱོད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་བཅའ་ཁྲིམས་ནུས་ལྡན་གྱིས་ལག་བསྟར་བྱེད་པར་ཁག་ཐེག་བྱ་དགོས་པ་དང་གཉིས། ངེས་པར་དུ་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་བཅོས་བསྒྱུར་ཟབ་སྤེལ་བྱས་ཏེ་མི་དམངས་ཁྲིམས་འཛིན་ལས་དོན་ཚན་རིག་ལྟར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་ཁག་ཐེག་བྱ་དགོས་པ་དང་གསུམ། ངེས་པར་དུ་ཁྲིམས་ཁང་གི་བྱ་བ་དང་ཆ་འཕྲིན་ཅན་གཉིས་མཉམ་འདྲེས་ཟབ་མོ་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་འདྲི་གཅོད་མ་ལག་དང་འདྲི་གཅོད་ནུས་པ་དེང་རབས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བར་ཁག་ཐེག་བྱ་དགོས་པ་དང་བཞི། ངེས་པར་དུ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཏང་ནན་སྐྱོང་དང་ཁྲིམས་ཁང་ནན་སྐྱོང་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་དཔུང་སྡེའི་བསམ་བློ་རྣམ་དག་དང་སྤྱོད་པ་གཙང་མ། འགན་འཁྲི་ཁུར་ཕོད་པར་ཁག་ཐེག་བྱ་དགོས་པ་དང་ལྔ་བཅས་ང་ཚོས་ངོས་འཛིན་ཟབ་མོ་བྱས།
འཐུས་མི་རྣམ་པ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གི་བྱ་བར་འཕེལ་རྒྱས་གསར་བ་ཡོད་པ་དང། གྲུབ་འབྲས་གསར་བ་བླངས་པ། འགྱུར་ལྡོག་གསར་བ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་ཐུབ་པ་ནི། ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་མགོ་ཁྲིད་བརྟན་པོ་དང། ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་དང་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཁྲིམས་བཞིན་ལྟ་སྐུལ། ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་དང་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ།དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་འཐུས་མི་དང་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན། ལས་རིགས་ཁག་གི་མི་སྣའི་ཐུགས་ཁུར་དང་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པ་བཅས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས། ངས་འདི་ནས་ཞིང་ཆེན་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཚབ་བྱས་ཏེ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བ་ཡིན།ང་ཚོས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་གསལ་བོ་བྱས་པ་སྟེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གི་བྱ་བར་ད་དུང་གནད་དོན་དང་དཀའ་ལས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། ཁྲིམས་འཛིན་ནུས་པ་དེ་གནས་ཚུལ་གྱི་དགོས་མཁོ་དང་ཡོངས་སུ་མི་འཚམ་པ་དང། གྱོད་གཞི་ཁ་ཤས་ཁྲིམས་གཅོད་ཀྱི་སྤུས་ཚད་དང་ནུས་པ་མི་མཐོ་ཞིང། ཁྲིམས་གཅོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་གཅིག་གྱུར་མིན་པ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཡོད་པ་དང་གཅིག ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་དང་ལེན་བྱས་པའི་གྲངས་འབོར་བསྟུད་མར་འཕར་ཞིང། རྣམ་པ་གསར་བའི་གྱོད་གཞི་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བ་དང། གྱོད་དོན་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་པའི་གནོན་ཤུགས་དང་དཀའ་ཚད་ཇེ་ཆེ་ནས་ཇེ་ཆེར་གྱུར་བས་ཁྲིམས་དཔོན་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་ལ་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་དང་གཉིས། ཁྲིམས་ཁང་ཉུང་ཤས་ཤིག་གི་བྱ་བ་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་ཁྲིམས་འཛིན་བྱ་སྤྱོད་དྲང་མོ་མིན་ཞིང། ལས་རིགས་སྤྱོད་ལམ་ཚུལ་ལྡན་མིན་པ། ཐ་ན་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་ལམ་ལས་ཀྱང་བརྒལ་འདུག་པ་དང་གསུམ། ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་བཅོས་བསྒྱུར་ཟབ་སྤེལ་བྱེད་པའི་ཁྲོད་ཆ་འགྲིག་བྱེད་ཐབས་དུས་ལྟར་དུ་མི་འདོན་ཞིང། མ་ལག་རང་བཞིན་བཙན་པོ་མིན་པ་དང་བཞི། ཁྲིམས་ཁང་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཁོངས་མི་བསྡུ་བར་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཞིང། ལས་མི་འཛིན་རྒྱུ་དེ་ལས་ཀྱང་དཀའ་བས་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་སྐད་གཉིས་འདྲི་གཅོད་འཇོན་མི་མི་འདང་བ་དང། སྐད་གཉིས་ཀྱིས་འདྲི་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ད་དུང་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་དང་ལྔ། དོ་བདག་པ་འགའ་ཞིག་གིས་དྲ་རྒྱར་བརྟེན་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་གྱོད་གཞི་འདྲི་གཅོད་བྱེད་པར་འཛེམ་བག་མེད་པར་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་ཅིང། ཐ་ན་ཁྲིམས་དཔོན་ལ་སྐུར་འདེབས་དང་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་བ་དང་དྲུག་སོགས་སོ།། གནད་དོན་འདི་དག་ལ་ང་ཚོས་སྔར་ལས་ཆེ་བའི་ཆོད་སེམས་དང་ཡིད་ཆེས་ལ་བརྟེན་ནས་ནུས་ལྡན་གྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་དེ་ཐག་གཅོད་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།
ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་བྱ་བའི་བཀོད་སྒྲིག
2018ལོ་ནི་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་བའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་སྒྲོག་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་པར་མགོ་རྩོམ་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན་ལ། བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ནས་ལོ་འཁོར40ལོན་པའི་ལོ་གཅིག་དང། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་བསྐྲུན་པར་རྒྱལ་ཁ་ཕུ་ཐག་ཆོད་པ་ལེན་པ་དང། “ལོ་ལྔའི་འཆར་འགོད་བཅུ་གསུམ་པ”ལག་བསྟར་བྱེད་པར་གོང་མཐུད་འོག་འདྲེན་བྱེད་པའི་གནད་འགག་གི་ལོ་གཅིག་ཀྱང་ཡིན། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་བའི་དགོངས་དོན་གཏིང་ཟབ་མོས་སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་སྒྲོག་མཐར་ཕྱིན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་དུས་སྐབས་གཅིག་གི་ཆབ་སྲིད་ལས་འགན་ཨང་དང་པོར་བཞག་སྟེ། ཞི་ཅིན་ཕེང་དུས་རབས་གསར་བའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པས་མཛུབ་ཁྲིད་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་ཅིང། “འབད་བརྩོན་གྱིས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་གྱོད་གཞི་རེ་རེའི་ཁྲོད་དྲང་སྙོམས་དྲང་བདེན་ཡིན་པ་ཚོར་དུ་འཇུག་པའི”དམིགས་འབེན་ལ་དམ་དུ་དམིགས་ནས། དམངས་ཀྱི་དོན་དུ་ཁྲིམས་འཛིན་དང་ཁྲིམས་འཛིན་དྲང་གཞག་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་དུས་རབས་གསར་བའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལས་དོན་ལ་འཕེལ་རྒྱས་གསར་བ་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ།
གཅིག ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་བའི་དགོངས་དོན་གཏིང་ཟབ་མོས་སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་སྒྲོག་མཐར་ཕྱིན་བྱས་ཏེ་དུས་རབས་གསར་བའི་ཁྲིམས་ཁང་བྱ་བའི་རྣམ་པ་གསར་བ་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྣེ་སྟོན་བྱ་རྒྱུ། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་བའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་སྒྲོག་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་པ་ནན་ཏན་གྱིས་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཏེ། བསླབས་ནས་ཤེས་པ་དང་ཤེས་ནས་བྱང་ཆུད་པ། བྱང་ཆུད་ནས་ལག་ལེན་དུ་བཏབ་པར་ཁག་ཐེག་བྱེད་པ་དང། ཞི་ཅིན་ཕིང་དུས་རབས་གསར་བའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་དེ་རང་འགུལ་གྱིས་ཁྲིམས་ཁང་བྱ་བའི་བསམ་བློའི་དར་ཆ་དང་ལག་ལེན་གྱི་ཕྱོགས་སྟོན། གཞི་རྩའི་རྩ་དོན་དུ་བྱས་ནས་ཁྲིམས་ཁང་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སོ་སོར་མཐར་ཕྱིན་བྱ་རྒྱུ། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་བའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་སྒྲོག་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་པ་དང། “གཉིས་སློབ་གཅིག་བྱེད”ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོའི་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་དང་ལམ་ལུགས་ཅན་དུ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། “ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་མ་བརྗེད་པ་དང་འགན་འཁྲི་ཡིད་ལ་དམ་པོར་བཅངས་པའི”གཙོ་གཞིའི་སློབ་གསོ་དང་ལས་ཀ་སོ་སོ་དམ་དུ་སྦྲེལ་ནས། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་དུ་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་འཁྲུལ་མེད་ངང་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་པར་ཁག་ཐེག་བྱ་རྒྱུ།
གཉིས། འདྲི་གཅོད་འགན་ནུས་ཀྱི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ཏེ་དུས་རབས་གསར་བའི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་རྒྱུན་མཐུད་སྐྱོན་བྲལ་ངང་སྤེལ་བར་ཁྲིམས་འཛིན་འགན་སྲུང་མཁོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ། ཉེས་དོན་འདྲི་གཅོད་འགན་ནུས་ཀྱི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་པའི་ནག་ཉེས་བཟོས་པར་ཁྲིམས་ལྟར་ཉེས་ཆད་གཅོད་ཅིང། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་དང་རྒྱུ་ནོར་གྱི་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་པའི་ནག་ཉེས་བཟོས་པར་ཁྲིམས་ལྟར་ཉེས་ཆད་གཅོད་པ་དང། གོ་གནས་ཀྱི་ནག་ཉེས་བཟོས་པར་ཁྲིམས་ལྟར་ཉེས་ཆད་གཅོད་པ། ནག་ཚོགས་སྤྱོད་ངན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཁྲིམས་ལྟར་རྡུང་རྡེག་དྲག་པོ་བྱེད་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བརྟན་འཇགས་ཤུགས་ཆེན་པོས་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་བྱ་རྒྱུ། ངོམ་ཆུང་དང་གཟབ་ནན། ལྷག་བསམ། དྲང་བདེན་བཅས་ཀྱི་ཁྲིམས་འཛིན་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོར་ཚུགས་པར་བྱས་ཏེ་ཐོན་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང། གན་རྒྱའི་རང་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོང། ཉོ་འཚོང་བདེ་འཇགས་འགན་སྲུང།དྲང་སྙོམས་འགྲན་རྩོད་ལ་སྐུལ་འདེད་བཅས་གཏོང་བ་དང། དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་རང་འགུལ་གྱིས་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབ་རྒྱུ། དམངས་འཚོའི་གྱོད་གཞི་ལ་འདྲི་གཅོད་འོས་འཚམ་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་འཛིན་རོགས་སྐྱོབ་བྱ་བར་ཤུགས་སྣོན་བྱེད་པ་དང། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་མི་ལུས་དབང་ཆ་དང་རྒྱུ་ནོར་དབང་ཆ། མི་གཞིའི་དབང་ཆ་དངོས་སུ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་དང། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་སྣང་དང། ཐོབ་སྣང། སྐྱིད་སྣང་ཇེ་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ།
གསུམ། ལག་བསྟར་བྱེད་དཀའ་བའི་བྱ་བ་ཕལ་ཆེར་ཐག་བཅད་པར་ཤུགས་ཆེན་པོས་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་དུས་རབས་གསར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡིད་རྟོན་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྟོབས་ཅན་གྱི་འདེགས་སྐྱོར་མཁོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ། སྔར་བས་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་བཅངས་ནས་བྱ་བའི་འགན་འཁྲིའི་བསམ་པ་དང་ལས་འགན་གྱི་བསམ་པ་མཐོར་འདེགས་སུ་གཏོང་ཞིང། སྒྲིག་སྲོལ་རྐྱེན་སྲོལ་གྱི་བཅོས་བསྒྱུར་གཏིང་ཟབ་མོས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང། ལག་བསྟར་བྱེད་དཀའ་བ་ཕལ་ཆེར་ཐག་གཅོད་པའི་དམག་འཐབ་དྲག་པོ་འདི་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་བྱ་རྒྱུ། ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁང་གིས་ཆེད་དོན་སྐོར་ཞིབ་ལག་བསྟར་ཁྲོད་མཐོང་བའི་གནད་དོན་ལ་གཞིགས་ནས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་པ་དང། ཁ་གཏད་རང་བཞིན་གྱི་ཐབས་ཇུས་གཏན་འབེབས་བྱེད་ལ། གནད་དོན་རེ་རེ་བཞིན་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཅིང་ཐབས་ཇུས་རེ་རེ་བཞིན་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས་བྱ་བའི་ཞན་ཆ་ཤུགས་ཆེན་པོས་ཁ་གསབ་བྱ་རྒྱུ། ལག་བསྟར་བྱ་བའི་བཙན་ཤེད་རང་བཞིན་སྔར་བས་འབུར་དུ་ཐོན་པར་བྱེད་ཅིང།ལག་བསྟར་བྱ་བའི་ཚད་ལྡན་ཅན་དང་ཆ་འཕྲིན་ཅན་གྱི་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་གཏོང་བ་དང། ལག་བསྟར་བྱ་བའི་སྤུས་ཚད་དང་ལས་ཕྱོད་རིམ་བཞིན་ཇེ་མཐོར་གཏོང་ལ། “མཐོ་སྒང་གི་འདོད་བློ”ལག་བསྟར་འགག་སྒྲོལ་ཆེད་དོན་བྱེད་སྒོའི་གྲུབ་འབྲས་མུ་མཐུད་དུ་སྲ་བརྟན་དང་རྒྱ་བསྐྱེད་གཏོང་བ་མ་ཟད། ལག་བསྟར་བྱ་བའི་བྱེད་ཐབས་ཐབས་ལམ་རིམ་བཞིན་གསར་གཏོད་བྱེད་པ་དང། ལག་བསྟར་དམིགས་སའི་འབྱོར་ཚད་མཐོར་འདེགས་སུ་གཏོང་ལ། དོ་བདག་པའི་ཞུ་གཏུག་ལ་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པའི་ཁེ་དབང་ལ་དུས་ལྟར་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་དང། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཡིད་ཚིམ་ཚད་རིམ་བཞིན་ཇེ་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་སོ།།
བཞི། ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་བཅོས་བསྒྱུར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཟབ་སྤེལ་བྱས་ཏེ་འདྲི་གཅོད་སྤུས་ཚད་དང་ལས་ཕྱོད། ཁྲིམས་འཛིན་ཐད་ཀུན་གྱི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཚད་མུ་མཐུད་དུ་མཐོར་འདེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ།ཏང་གིས་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་གཅིག་བསྡུས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་མགོ་ཁྲིད་བྱེད་པ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང། “འཛེར་མ་འདེབས་པའི”སྙིང་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་མཐའ་འཁྱོལ་བར་བྱ་རྒྱུ། ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་འགན་ཁུར་ལམ་ལུགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དངོས་འབེབས་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ལེགས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ། 《ཁྲིམས་དཔོན་དང་ཞིབ་དཔྱོད་དཔོན་པོའི་དངོས་གཞི་ཅན་དང་ཆེད་ལས་ཅན། ལས་རིགས་ཅན་བཅས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་བསྣན་ནས་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་འགན་ཁུར་ལམ་ལུགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དངོས་འབེབས་བྱེད་པའི་སྐོར་གྱི་བསམ་འཆར》ནན་ཏན་གྱིས་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་བྱས་ཏེ། གྲངས་བཅད་དོ་དམ་ལམ་ལུགས་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང། གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་དཔུང་སྡེ་གསར་བ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པ། ནང་འཛུགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་རྐྱེན་སྲོལ་གསར་བ་འཛུགས་པ། བྱས་འབྲས་དང་ལས་ཕྱོད་དཔྱད་ཞིབ་ལམ་ལུགས་མགྱོགས་མྱུར་གྱིས་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་ལྷུ་ཚིགས་སྟེང་ལ་འབད་འབུངས་བྱ་རྒྱུ།
ཕྱོགས་བསྡུས་ཆ་འགྲིག་གི་བཅོས་བསྒྱུར་ལེགས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ། “གྱོད་གཞི་མང་ཞིང་ལས་ཀ་སྒྲུབ་མཁན་ཉུང་བའི”འགལ་བ་མེད་པར་བཟོ་བ་དང་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་པའི་སྤུས་ཚད་ཇེ་མཐོར་གཏོང་བར་དམ་དུ་དམིགས་ཤིང། རྣམ་མང་གི་འདུམ་འགྲིག་དང་གཏུག་བཤེར་འདུམ་འགྲིག་སྦྲེལ་མཐུད་བྱེད་པའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ། འགལ་བ་དང་རྩོད་གཞི་གང་མང་ཞིག་གཏུག་བཤེར་མིན་པའི་བྱེད་ཐབས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་པར་ཁྲིད་སྟོན་བྱ་རྒྱུ། དམངས་དོན་གཏུག་བཤེར་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་འབད་པས་སྤེལ་ཞིང། ཉེས་དོན་གཏུག་བཤེར་ལམ་ལུགས་བཅོས་བསྒྱུར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཟབ་སྤེལ་བྱེད་པ་དང། ཁྲིམས་འཛིན་རམ་འདེགས་ལས་དོན་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་དུ་སྒྱུར་བར་མགྱོགས་མྱུར་གྱིས་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། སྔར་བས་དྲང་གཞག་ཡིན་པ་དང། སྔར་བས་ནུས་ཆེན་ཐོན་པ། སྔར་བས་དབང་གྲགས་ལྡན་པ་བྱ་དགོས།
ལྔ། ཤེས་རིག་གི་ཁྲིམས་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་ཤུགས་ཆེན་པོས་ཇེ་མགྱོགས་སུ་བཏང་ནས་དུས་རབས་གསར་བར་ཁྲིམས་ཁང་གི་བྱ་བ་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཆུ་ཚད་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མཐོར་འདེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ།
གཞི་གྲངས་ཆེན་མོ་དང་མིས་བཟོས་རིག་ནུས་བརྩོན་པས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ནས་དཀའ་གནད་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་མ་ཟད། དེང་རབས་ཚན་རྩལ་བེད་སྤྱད་དེ་སྔར་ལས་བཟང་བར་ཁྲིམས་དཔོན་གྱིས་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་པར་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབ་པ་དང། ཁྲིམས་འཛིན་དོ་དམ་ལ་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབ་པ།མི་དམངས་མང་ཚོགས་ལ་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབ་རྒྱུ། བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཟིན་པའི་བཀོལ་སྤྱོད་མ་ལག་མཉེན་ཆས་རིགས9དང་རྣམ་པ37གྱི་བཀོལ་སྤྱོད་ལས་ཕྱོད་མཐོར་འདེགས་སུ་གཏོང་ཞིང། གློག་རྡུལ་ཡིག་ཁུག་གྱོད་གཞི་དང་མཉམ་འགྲོས་ཀྱིས་གྲུབ་ཅིང་གཏིང་ཟབ་མོས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པར་ཤུགས་ཆེན་པོས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང། གློག་རྡུལ་གཏུག་བཤེར་ལ་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་བར་ཧུར་གྱིས་བརྩོན་ནས། ཁྲིམས་རའི་འདྲི་གཅོད་ཀྱི་སྐད་གདངས་ངོས་འཛིན་དང། རྒྱ་བོད་སྐད་གཉིས་མ་ལག ཡིག་རིགས་རིག་ནུས་ནོར་བཅོས། ཁྲིམས་རའི་འདྲི་གཅོད་རང་འགུལ་སྐོར་ཞིབ་སོགས་ཀྱི་རིག་ནུས་བཀོལ་སྤྱོད་སྔར་བས་ཇེ་ཆེར་གཏོང་བ་དང། གཏུག་བཤེར་ཞབས་ཕྱི་ཚོམས་ཆེན་དང། ཆ་འཕྲིན་དོ་དམ་ལྟེ་གནས། ལག་བསྟར་བཀོད་འདོམས་ལྟེ་གནས། ཚན་རྩལ་ཁྲིམས་ར། གྲངས་འཛིན་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཁང་སོགས་ཁྲིམས་འཛིན་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་སའི་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ཆ་འཕྲིན་ཅན་གྱི་ཆུ་ཚད་མཐོར་འདེགས་སུ་བཏང་སྟེ། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཉིན་རེ་བཞིན་འཕར་བའི་རྣམ་མང་ཁྲིམས་འཛིན་དགོས་མཁོ་བསྐང་རྒྱུ།
དྲུག དུས་རབས་གསར་བའི་ཏང་གི་འཛུགས་སྐྲུན་བླང་བྱ་གསར་བ་མཐར་ཕྱིན་བྱས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་བརྟན་ཞིང་འཇོན་ཐང་ལྡན་པའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་དཔུང་སྡེ་ཞིག་གསོ་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ། ཆབ་སྲིད་འཛུགས་སྐྲུན་ཨང་དང་པོར་འཇོག་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ནས་དངོས་གཞི་ཅན་དང་ཆེད་ལས་ཅན།ལས་རིགས་ཅན་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ལྷོད་མེད་ཀྱིས་ཤུགས་སྣོན་བྱ་རྒྱུ། ཆབ་སྲིད་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱེད་ཅིང་ཏང་གཤིས་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང། ཕུགས་བསམ་དང་ཡིད་ཆེས་ཇེ་བརྟན་དུ་བཏང་ནས་དཔུང་སྡེའི་གཞུང་དྲང་བློས་ཐུག་ལ་ཁག་ཐེག་བྱ་རྒྱུ། ལས་སྒོའི་གསོ་སྦྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་པ་དང། ཆེད་ལས་སྙིང་སྟོབས་དང་ཆེད་ལས་བྱང་ཚད།ཆེད་ལས་ནུས་པ་བཅས་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱས་ནས་དུས་རབས་གསར་བའི་ཁྲིམས་འཛིན་བྱ་བའི་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ། ཁྲིམས་འཛིན་བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་ཁྱད་ཆོས་གཞིར་བཟུང་ནས་སྲིད་གཙང་ཐད་ཉེན་ཁ་སྔོན་འགོག་ཚོད་འཛིན་རྐྱེན་སྲོལ་བཙུགས་ཐོག་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང། ཁྲིམས་འཛིན་དབང་ཆ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་གཟེབ་མ་ཚགས་དམ་པོར་བསླ་རྒྱུ། ཀྲུང་དབྱང་གི་གཏན་འབེབས་དོན་ཚན་བརྒྱད་དང་དེའི་ལག་བསྟར་སྒྲིག་སྲོལ་ཞིབ་ཕྲ། ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུ་དང་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གིས་ཀྲུང་དབྱང་གི་གཏན་འབེབས་དོན་ཚན་བརྒྱད་དོན་འཁྱོལ་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་པའི་བྱ་ཐབས་འགའ་ནན་ཏན་གྱིས་དོན་འཁྱོལ་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་པ་དང། ཁྲིམས་འགལ་སྒྲིག་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་རྩད་ཞིབ་ཐག་གཅོད་ནན་མོ་བྱས་ནས་ཁྲིམས་འཛིན་དྲང་གཞག་དང་ནུས་ཆེ་སྤྱོད་གཙང་ཡིན་པར་ཁག་ཐེག་བྱ་རྒྱུ།
འཐུས་མི་རྣམ་པ། ང་ཚོས་ཞི་ཅིན་ཕིང་དུས་རབས་གསར་བའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པས་སྤྱི་ཁྱབ་བཀོད་འདོམས་བྱས་ཐོག ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་མགོ་ཁྲིད་དང་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་མཛུབ་སྟོན་དང། ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་དང་དེའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ལྟ་སྐུལ། ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་དང་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་མི་བརྗེད་པར་འགན་འཁྲི་ཡིད་ལ་བརྟན་པོར་འཛིན་པ་དང།འགག་སྒྲོལ་དཀའ་སེལ་དང་འགན་འཁྲི་གཙང་སྒྲུབ་བྱས་ནས“མཉམ་འགྲོས་གཅིག་དང་སྔར་བས་བཞིའི”དམིགས་འབེན་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པར་ནུས་ལྡན་གྱི་ཁྲིམས་འཛིན་འགན་སྲུང་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་པ་དང། སྔར་བས་འབྱོར་ཕྱུག་དཔལ་ཡོན་འཆམ་མཐུན་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་མཚོ་སྔོན་གསར་བ་བསྐྲུན་པར་འབད་འབུངས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།།


text:
གསར་འགྱུར་འགོ་བརྗོད། ◆ ས་ག་ཟླ་བར་དམིགས་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁྱིམ་བདག་ལ་བསྒྲགས་པའི་ཡི་གེ་ཟེར་བའི་སྦྱར་ཡིག་བཀྲམས་ནས་བོད་མིའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་དམ་བསྒྲགས་བྱེད་བཞིན་པ། ◆ རྒྱལ་སྤྱིའི་མིག་ལམ་ནས་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཀུན་གཟིགས་པན་ཆེན་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་ཅེས་པའི་བརྙན་འཐུང་ཞིག་འདོན་སྤེལ་གནང་བ། ◆ སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་དབུ་འཛིན་སྐྱབས་རྗེ་ཀཿཐོག་དགེ་རྩེ་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་ཐོག་ཉིན་གྲངས་གསུམ་གྱི་མ་ཧཱ་གུ་རུའི་འབུམ་ཚོགས་ཐེངས་ལྔ་པ་མཇུག་སྒྲིལ་བ། ◆ རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་གྲངས་ ༢༤༢ ཙམ་གྱི་དང་བླངས་ད...
གསར་འགྱུར་འགོ་བརྗོད། ◆ སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཇོ་ལུགས་སྤྱན་རས་གཟིགས་མ་ནེ་ཡིག་དྲུག་གི་རྗེས་གནང་བཀའ་དྲིན་སྩལ་གནང་བ། ◆ དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་ཇར་མན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཞོན་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ། ◆ བྱང་ཨ་རིའི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་མཆོག་གིས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཆུ་མཛོད་བོད་མཐོ་སྒང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་འཇིག་པའི་ཉེན་ཁ་ཞེས་འཁོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྐོར་གྱི་རྒྱ་ཡིག་གི་འཕྲུལ་དེབ་ E-Book དབུ་འབྱེད་གནང་བ། ◆ ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲི་ཞུ་བར་ཕེབས་བསུའི་སྣེ་ལེ...
གསར་འགྱུར་འགོ་བརྗོད། ◆ སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ། ◆ བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོས་བློས་གཏོང་གནང་བ་དེ་ང་ཚོས་ནམ་ཡང་བརྗེད་རྒྱུ་མེད་ཅེས་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་ཇར་མ་ནིར་གནས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ལ་གསུངས་པ། ◆ དཔལ་ལྡན་ཚོགས་གཞོན་མཆོག་དང་སྤྱི་འཐུས་ཁག་གཅིག་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་ཕེབས་གནང་གཏན་འཁེལ་བ།
གསར་འགྱུར་འགོ་བརྗོད། ◆ སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་མ་ལི་ཤི་ཡའི་སྲིད་བལོན་གསར་པར་འཚམས་འདྲི་མཛད་གནང་བ། ◆ དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་ཧེ་སན་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ Norbert kartmarnn མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་དང་ཇར་མན་གཞུང་ཡོངས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་མཛད་སྒོའི་ཐོག་གསུང་བཤད་གནང་བ། ◆ རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་རྣམས་ནས་ཀུན་གཟིགས་པན་ཆེན་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་གང་དུ་ཡོད་མེད་ལན་འདེབས་བྱེད་མ་ཐུབ་པ། ◆ དཔལ་ལྡན་ཚོགས་གཞོན་མཆོག་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༡༢ དབུ་འབྱེ...
གསར་འགྱུར་འགོ་བརྗོད། ◆ སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཡུ་རོབ་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་རྒྱ་ཆེ་མཛད་གནང་བ། ◆ བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་བཀའ་ཤག་ཚོགས་ཁང་དུ་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་བསྐོང་ཚོགས་གནང་བ། ◆ ལྔ་དང་ལྔ་བཅུའི་གཞོན་སྐྱེས་ཚོགས་འདུར་འཛུལ་བཞུགས་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་བ། ◆ སེ་ལ་ཀུལ་བོད་ཁྱིམ་ལས་རིགས་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་(SPA)ཚན་པས་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་པ།
གསར་འགྱུར་འགོ་བརྗོད། ◆ ས་སྐྱ༧གོང་མ་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་བྱང་ཨ་རིའི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་དུ་གདན་ཞུ་གནང་བ། ◆ དཔལ་ལྡན་ཚོགས་གཞོན་མཆོག་གིས་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཞིག་དང་། བོད་དང་རྒྱ་གར་དབར་རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་ལམ་ཞེས་པའི་བགྲོ་གླེང་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་གི་ཐོག་མཉམ་ཞུགས་གནང་བ། ◆ ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཁང་དུ་འཚམས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པ། ◆ སེར་བྱེས་མཁས་སྙན་གྲྭ་ཚང་གི་དགེ་འདུན་པས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་འཆམ་མཐུན་ཡོང་ཆེད་ཉི་ཧོང་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་འགྲེམས་སྟོན་གནང་བ། ...
གསར་འགྱུར་འགོ་བརྗོད། ◆ ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཁག་གཅིག་བཞུགས་སྒར་རྡ་རམ་ས་ལར་འཚམས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པ། ◆ དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་དང་ཇར་མ་ནིར་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་ཕེབས་གནང་གཏན་འཁེལ་བ། ◆ མན་ཌི་ས་གནས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་ ༩ པའི་ལས་ཁུར་དམ་འབུལ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ། ◆ བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་སྒྱུ་སྩལ་མ་དངུལ་གྱི་གསལ་བསྒྲགས་དང་འབྲེལ་བའི་གསལ་བཤད། ◆ ནང་སྲིད་དྲུང་ཆེ་འཆི་མེད་རིག་འཛན་ལགས་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་གཞུང་འབྲེལ་འཚམས་གཟིགས་གནང་བ།
གསར་འགྱུར་འགོ་བརྗོད། ◆ དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་དབུ་འཁྲིད་པའི་བཀའ་ཤག་སྐབས་ ༡༥ བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ། ◆ འཕགས་བོད་འབྲེལ་མཐུད་ཚོགས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པ།


text:
Adobe Premiere Pro CC ནི་བརྙན་ཟློས་རྩོམ་སྒྲིག་མཉེན་ཆས་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་མཉེན་ཆས་འདིའི་ནང་དུ་ཧི་མ་ལ་ཡ་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་ལྡན་ཨང་སྒྲིག་ (Unicode) གི་བོད་ཡིག་གཏག་དུས་སུ་བརྩེགས་འདོགས་ཡག་པོར་འཆར་མི་ཐུབ་པའི་དཀའ་ངལ་ལ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད།
ཉེ་ཆར་གྲོགས་པོ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་མཉེན་ཆས་འདིའི་ནང་དུ་བོད་ཡིག་ཡག་པོར་འཆར་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཨེ་ཡོད་ཅེས་ཡང་ཡང་དྲིས་བྱུང་བས་བདག་གིས་མཉེན་ཆས་དེ་ཕབ་ལེན་བྱས་ནས་ཚོད་ལྟ་བྱས་པ་ཡིན། དུས་རྒྱུན་མཉེན་ཆས་འདི་སྤྱོད་ཐེངས་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བས་ཐོག་མར་མཉེན་ཆས་འདིའི་པར་གཞི་གསར་ཤོས་དེ་རག་དགོས་སྙམ་ནས་ང་རང་ཨོ་ཊོ་པེ་(Adobe) གཞུང་ཕྱོགས་དྲ་ཚིགས་ཀྱི་ཕབ་ལེན་དྲ་ངོས་སྟེང་( http://www.adobe.com/downloads.html )བསྐྱོད་པ་དང་། མིག་སྔའི་པར་གཞི་གསར་ཤོས་ནི་ Adobe Premiere Pro CC (2015) དེ་ཡིན་ལ་ཐེངས་འདིར་ཚོད་ལྟ་བྱེད་བཞིན་པའང་པར་གཞི་དེ་ཡིན་པས་པར་གཞི་གཞན་དག་གི་ཁྲོད་དུ་མི་འདྲ་ས་ཡོད་ནའང་ཐང་།
གནད་དོན་ནི་བོད་ཡིག་གི་བརྩེགས་འདོགས་ལ་སྐྱོན་ཤོར་བ་དེ་རེད། གནད་དོན་འདི་སེལ་དགོས་ན་གཤམ་གསལ་ལྟར།
དེ་ལྟར་གྲུབ་ཚར་རྗེས་སུ་བརྙན་ཡིག་ཁྲོད་དུ་བོད་ཡིག་གཏག་ནས་ཚོད་ལྟ་ཅིག་བྱོས་དང་།
གོང་གི་འགྲོ་ལུགས་དེ་ཐེངས་གཅིག་ལ་བསྒྲུབ་ན་རྗེས་མར་མཉེན་ཆས་དེའི་ཁ་ཕྱེས་ཚེ་རང་འགུལ་གྱིས་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་སྟབས། ཡང་བསྐྱར་བསྒྲུབ་མི་དགོས་སོ། ། གླིང་སྨྱོན་གྱིས་དཔེ་རིས་དང་སྦྱར་ནས་བྲིས།


text:
ཉེ་ཆར་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་ལས་མཚོན་པ་ལྟར་ན། སའི་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་འོད་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་ཇེ་སྡུག་ཏུ་གྱུར་དང་འགྱུར་བཞིན་ཡོད། 2012ལོ་ནས2016ལོའི་ཟླ10པའི་བར་གྱི་འཁོར་སྐར་ལྟ་ཞིབ་ཚད་ལེན་གྱི་གྲངས་ཀ་ལས་མཚོན་པ་ལྟར་ན། མིའི་ཐབས་ཀྱིས་འོད་འགྱེད་པའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལོ་རེར2.2%ལྟར་འཕར་བཞིན་འདུག
ད་ལྟ། LEDའོད་ཁུངས་བཀོལ་ཚད་འཕར་བཞིན་ཡོད། LEDའོད་ཁུངས་ཀྱི་ལས་ཆོད་དེ་འོད་ཁུངས་རྙིང་པ(གློག་ཞུའི་ཤེལ་ཏོག་རྙིང་པའི་དམར་མདོག་དང་ལི་མདོག སེར་མདོག)ལས་མཐོ་བ་དང་། རྒྱུན་འཁྱོངས་དུས་ཚོད་ཀྱང་ཇེ་རིང་ཡིན་པས། གྲོང་ཁྱེར་དང་ཁྱིམ་ཚང་མང་པོས་འོད་ཁུངས་འདི་བཀོལ་ཏེ། འགྲོ་སྒོ་ཉུང་འཕྲི་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས། རྒྱལ་སྤྱིའི་བར་སྣང་ས་ཚིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འདྲ་པར་ལས་མཚོན་པ་ལྟར་ན། གྲོང་ཁྱེར་སྔོན་ཆད་ཀྱི་སེར་པོ་ནས་སྔོན་པོར་གྱུར་ཡོད། དུས་མཚུངས་སུ་གྲོང་ཁྱེར་ཇེ་ཆེར་འཕར་བ་དང་བསྟུན། འོད་གསལ་འཕྲོ་རྒྱ་སྔར་ལས་ཐག་རིང་དུ་སོང་ཡོད། ཡིན་ཡང་ཞིབ་འཇུག་མི་སྣར་སེམས་ཁུར་ཡོད་པ་ཞིག་ནི། ལས་ཆོད་མཐོ་པའིLEDའོད་ཁུངས་བཀོལ་ཚད་ཇེ་ཆེར་འཕར་བཞིན་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་འོད་ཁུངས་རྙིང་པའི་འཕར་ཚད་ཀྱང་ཧ་ཅང་མགྱོགས་པས། LEDའོད་ཁུངས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ཉམས་ཞན་དུ་གཏོང་ཉེན་ཡོད།
འོད་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་སྟེ་མཁའ་དབུགས་སྦགས་བཙོག་ལས་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་མེད་མོད་ཀྱང་། བདེ་ཐང་ལ་གནོད་པ་ཡོད། དུས་ཚོད་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་པས་བསྟན་དོན། མིའི་བཟོས་འོད་དང་སྒོས་སུ་མིས་བཟོས་འོད་སྔོན་པོས་མི་ཉལ་ཁར་གཉིད་ལས་སློང་སླ་བས། དགོང་མོར་འོད་བཀོལ་བ་མང་ན། སྐྲན་ནད་དང་ཚོ་འབུད་པའི་ཉེན་ཁ་ཡོད། །
རྩོམ་སྒྲིག་པ། མཁའ་མཚོ་སྐྱིད།