text:
༄༅།། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱས་སྟེང་གི་བེ་རི་དང་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།
རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ།
དེ་ཡང་ཁམས་བི་རིའམ་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ནི་སྔོན་དུས་བར་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་ཉི་ཚེ་བའི་ས་སྐྱོང་ངམ་རྒྱལ་པོ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ནི་ས་སྐྱོང་གཞན་དག་རྣམས་ལས་སྐད་གྲགས་ཅུང་ཟད་ཆེ་བར་མ་ཟད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་མི་འདྲ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་དང་བྱས་པ་འདྲ་མིན་འཇོག་མྱོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྟབས། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་དང་སྒོས་སུ་ས་སྐྱ་བའི་སྐབས་ནས་བཟུང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དང་འབྲེལ་ཡོད་བླ་དཔོན་དག་གི་རྣམ་ཐར་བཅས་སུ། བེ་རིའི་སྐོར་གྱི་བྱུང་བ་མང་ཉུང་ཅི་རིགས་ཤིག་བཀོད་པའི་ཡིག་ཆ་རྒྱུན་པར་མཐོང་རྒྱུ་མང་བ་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་ལགས་མོད། འོན་ཀྱང་ད་སྔ་བར་བོད་རྒྱའི་མཁས་པ་ཚང་མས་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཚད་ལྡན་དུ་འདོད་པ་དཔེར་ན་རྒྱ་ཡིག་གི་《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་》ཞེས་པར་གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་སྐབས། “ཡང་ཁམས་སུ་བེ་རི་ཐུའུ་སི་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེས་བོན་ལ་དད་ནས་དགེ་ལུགས་པ་དང་ནང་བསྟན་སྤྱི་ལ་དགྲར་བཟུང་ནས་བོད་དུ་བསྐྱོད་པའི་གྲ་སྒྲིག་བྱས་”①ཞེས་དང་། ཡང་རྒྱ་ཡིག་གི་《ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རྣམ་ཐར་》ཞེས་པའི་ནང་“1639ལོར་གུ་ཤྲི་ཧན་གྱིས་ཡང་དམག་ཁྲིད་དེ་ཁམས་ཀྱི་དཀར་མཛེས་རྒྱུད་ལ་ཕར་རྒོལ་བྱས་ཏེ་བེ་རིའི་ཐུ་སི་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་ཚར་གཅོད་བྱས་ཐོག །དེང་སང་གི་སྡེ་དགེ་དང་། དཀར་མཛེས། ལྡན་ཁོག །དཔལ་ཡུལ། སེ་ཤུལ་སོགས་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་བཟུང་སྟེ་རང་གི་མངའ་འོག་གི་མི་བཏང་ནས་ཡུལ་དེར་དབང་སྒྱུར་དང་ལོ་ལྟར་གྱི་དཔྱ་ཁྲལ་བསྡུ་ལེན་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་རེད།”②ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ་》ཞེས་པའི་ནང་ཡང་“སྤྱི་ལོ་1639བོད་ས་ཡོས་ལོར་གོ་ཤྲི་ཁང་གིས་དཔུང་ཆེན་མཚོ་སྔོན་ནས་བཏེགས་ཏེ་བར་ཁམས་སུ་ཡོད་པའི་གཙང་པ་སྡེ་པའི་མཐུན་ཕྱོགས་བེ་རི་ཚོ་པའི་ཐོག་ཏུ་དཔུང་འཇུག་གནང་སྟེ་ལོ་གཅིག་ཙམ་རིང་གཡུལ་འགྱེད་པ་བརྒྱུད་སྡེ་དགེ་དང་། དཀར་མཛེས། རྨར་ཁམས། ལྡན་ཁོག །པད་ཡུལ། སེ་ཤུལ་སོགས་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་བླངས་ཏེ་བེ་རི་འགོ་པ་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་ཚར་བཅད།”③ ཅེས་གོང་གི་རྗེས་འབྲངས་ཀྱིས་བཀོད་པ་གསལ་ཏེ། དབུས་གཙང་གི་མཁས་པ་ཚོ་ཁམས་ཕྱོགས་ལ་ཆ་རྒྱུས་མེད་སྟབས། དཔལ་ཡུལ་ལ་པད་ཡུལ་དང་སེར་ཤུལ་ལ་སེ་ཤུལ་ཞེས་འབྲི་ནོར་བྱས་འདུག་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་མིན་《སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་》སུའང་རྩོམ་པ་པོས་དང་པོ་དཀར་མཛེས་ཏྲེ་བོ་བྱས་པ་འཁྲུལ་འདུག་ཚུལ་བཀོད་རྗེས། ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གྱི་གསུང་ལ་བརྟེན་ནས་བེ་རིའི་ཡུལ་ལྡན་ཁོག་ཏུ་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག་གིས་བསྒྲུབས་འདུག་པ་ལྟ་བུ་སོགས་མང་ལ། གང་ལྟར་བོད་རྒྱའི་མཁས་པ་མང་ཆེ་བས་གོང་དུ་བཀོད་པའི་ལུང་བཞིན་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་ཀྱིས་གཅིག་ན་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ཟེར་བ་དེ་དེང་སང་གི་ཁམས་དཀར་མཛེས་རྫོང་གི་ཏྲེ་བོའི་བེ་རི་གཅིག་པུ་ཡིན་ཤག་ཤག་བྱས་པ་དང་། གཉིས་ན་དེའི་རྒྱལ་པོའི་མིང་ནི་བེ་རི་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དོགས་སློང་ཙམ་ཡང་མ་གནང་ཁར་ལོ་རྒྱུས་གཞན་དག་ལ་དོ་སྣང་གཏན་ནས་གནང་མི་འདུག་པ་དང་། གསུམ་ན་བེ་རུ་རྒྱལ་པོ་ལ་ད་དུང་ཐུའུ་སིའི་ཐོབ་གོ་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག་གིས་བཀོད་པ་བཅས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། དེ་ལ་ཁོ་བོས་ཀྱང་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་སྔོན་དུ་《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བའི་གཏམ་》①ཞེས་པའི་དེབ་ཀྱི་པར་གཞི་དང་པོའི་ནང་བེ་རིའི་སྐོར་འབྲི་ཁུལ་བྱས་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་མ་ཤེས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་ཅེས་པའི་དཔེ་བཞིན། ཁོ་བོས་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ཡོད་སའི་ཡུལ་གྲུ་ར་མགོ་ལུག་སྦྱར་ལྟ་བུས་འབྲི་ནོར་ཤོར་ཡོད་པ་ཕྱིས་སུ་མཁས་དབང་དམ་པའི་ཚད་མའི་གསུང་②གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས། ཞིབ་འཇུག་བྱས་འབྲས་ནོར་བཅོས་དང་བཅས་གོང་གི་དཔེ་དེབ་པར་གཞི་གཉིས་པའི་③ནང་གསལ་འདེབས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་ཡོད་ནའང་། དེ་ལ་བསྡུས་པ་ཙམ་ལས་ཞིབ་རྒྱས་ཤིག་ས་བཅད་ཀྱི་དབང་གིས་འགོད་པར་མི་འོས་པས་ན། ལོ་གཉིས་སྔོན་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཐོག་ལ་དཔྱད་རྩོམ་གྱི་ནང་དོན་གནད་བསྡུས་འབྲི་སྐབས། ཁོ་བོས་ཡང་བསྐྱར་བེ་རིའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནད་དུ་ཕིགས་པ་ཞིག་བྱ་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྩོམ་ཡིག་འདི་འབྲི་རྒྱུ་བྱས་ཤིང་། དེ་ལྟར་དཔེ་ཆ་མང་པོ་བཙལ་ཀློག་དང་བསྟུན་ཆེད་དུ་བེ་རིའི་ཡུལ་སྡེ་ངོ་མ་ཡོད་ས་བར་ཁམས་ཏེ་དེང་སང་གི་ཆབ་མདོ་རྫོང་བེ་རི་ཤང་གི་འབྲོག་སྡེ་ཁྲོད་དུ་རྟོག་ཞིབ་དང་ཞིབ་འཇུག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་དཔྱད་རྩོམ་འབྲི་མགོ་བརྩམས། དེའི་དུས་སུ་སྐལ་བ་ལེགས་པོ་ཞིག་ནི་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་བོད་སྨན་ཁང་གི་གྲོགས་མཆོག་དམ་པ་ལྷ་རྗེ་བུ་དེས་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་རོགས་རམ་གནང་སྟེ་དེ་གའི་ཡུལ་མི་དང་ལྷན་དུ་བེ་རིའི་སྡེ་ནང་དུ་སོང་ནས་ངོ་འདྲི་དང་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པར་མ་ཟད། དེ་གའི་བེ་རི་ལྷ་བརྒྱ་གྲྭ་ཚང་དང་ལྷ་རྗེ་བཀྲ་ཡོན་ཕ་བུ་བཅས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་དགའ་པོ་ཆེན་པོ་གནང་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས། ཁོ་བོས་བར་ཁམས་བེ་རི་ཞེས་པ་དེའི་ས་ངོ་མི་ངོ་དང་ཡུལ་ངོ་སྡེ་ངོ་ཟིན་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་རྙེད་དཀའ་བ་ཐོབ་སོང་། དེ་ནས་ཡང་བསྐྱར་གོ་སྐབས་ཡག་ཤོས་ཤིག་ནི་ད་ལོའི་ཟླ་ལྔ་པར་ཁོ་བོའི་གྲོགས་མཆོག་དམ་པ་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ལགས་དང་སླར་ཡང་མཇལ་འཛོམས་བྱུང་བར་མ་ཟད། ཁོང་གིས་ཆབ་མདོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྲིས་པའི་《ཆབ་མདོའི་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》①ཞེས་པའི་དེབ་གསར་པ་ཞིག་གནང་སོང་བའི་ནང་། བེ་རིའི་སྐོར་གྱི་ལེ་ཚན་རྒྱས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ལག་སོན་བྱུང་བའི་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་བསྐྱངས་ཁར། ད་དུང་འཇར་མན་གྱི་མཁས་དབང་ཕེ་ཁར་ཧྲི་ཝེ་རྒར་ལགས་ཀྱིས་བེ་རིའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བགྱིས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཀྱང་ཕྲན་ལ་བསྐུར་གནང་བྱུང་བས། ཁོ་བོས་དེ་དག་མཇལ་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་བཅས་ཀྱིས་ད་ལན་དཔྱད་རྩོམ་འདི་འབྲི་བ་ལ་རྒོད་ཕྲུག་ལ་གཤོག་པ་ཐོགས་པ་ལྟར་དང་། སྒོས་སུ་ཤེས་རབ་ལགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ཏུ་ཁོ་བོས་མཇལ་མ་ཐུབ་པའི་དཔེ་རྙིང་མང་པོ་ཞིག་ལུང་དྲངས་འདུག་པས། དེའི་ནང་དོན་མང་པོ་ཞིག་ནི་ཁོ་བོའི་ལུང་འདྲེན་གྱི་རྒྱབ་རྩ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་འཆད་འགྱུར་དང་བཅས་སྔོན་འགྲོའི་ཚུལ་དུ་གླེང་སློང་ཙམ་ལགས། དེ་ལ་དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་བེ་རི་དང་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་སྐོར་གཙོ་བོ་གཤམ་གསལ་དོན་ཚན་འགའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པར་འདོད་དེ།
དང་པོ། བེ་རིའི་མིང་ཐོབ་དང་རིགས་རུས་ཀྱི་སྐོར་བཤད་པ།
དེ་ཡང་བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་བི་རིའམ་བེ་རི་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། སྒོས་སུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རྣམས་སུ་རིགས་རུས་ལ་བེ་རི་བྱས་པ་དང་། ཡུལ་མིང་ལ་བེ་རི་བྱས་པ། སྡེ་ཚོ་ལ་བེ་རི་བྱས་པ། རྗེ་དཔོན་ལ་བེ་རི་བྱས་པ་དང་གང་ཟག་ལ་བེ་རི་བྱས་པ་སོགས་ཅི་རིགས་ཤིག་ཡོད་པའི་དབང་གིས། ང་ཚོས་བེ་རི་ཞེས་གླེང་སྐབས་མིང་ཐོབ་དང་གོ་དོན་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་མཐོང་འདུག་པ་ཡིན། དེས་ན་འདིར་ཐོག་མར་བར་ཁམས་བི་རིའམ་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་སྐོར་མ་གླེང་སྔོན་ལ་བེ་རི་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་དང་བྱུང་ཁུངས་རིགས་རུས་སྐོར་ཅུང་ཟད་གླེང་ན།
དང་པོ་བི་རིའམ་བེ་རི་ཞེས་མིང་ཡི་གེ་རེས་མོས་སུ་བྲིས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་དང་ཐོག་བོད་ཀྱི་རིགས་རུས་ཤིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་རྩ་བའི་རུས་ཆེན་བཞིར་གྲགས་པའི་ནང་ནས་ལྡོང་གི་ནང་གསེས་ཆེ་བཙུན་སྤེལ་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད་དེ། 《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་》རུ། “ད་ཕོ་བོ་ལྡོང་ལ་མཆེ་དྲུག་ཡོད། །སྟོད་ན་སྤ་ཚབ་འབྲིང་ཡས་གཉིས། །བར་ན་རོ་འཛེ་རག་ཤི་གཉིས། །སྨད་ན་མི་ཉག་གྱི་ཐན་གཉིས། །ཆེ་དྲུག་མཚན་ན་བཙུན་དྲུག་དེ། །བི་རི་འ་མདོ་དང་གླིང་པ་གཉིས། །རོ་འཛེ་ལ་ཕུ་པ་དང་མདའ་པ་གཉིས། །གྱི་ཐན་ལ་རྒྱས་བསྡུས་ཆེ་ཆུང་གཉིས། །དེ་ཆེ་བཙུན་སྤེལ་མ་བཅུ་གཉིས་ཡིན། །”①ཞེས་དང་། ཡང་སྒོས་བར་ཁམས་གྱི་བེ་རི་འདི་ཡང་ལྡོང་གི་བྱེ་བྲག་གཅིག་ཏུ་མངོན་ཏེ། 《རུས་ཡིག་སྣ་ཚོགས་པད་མ་དཀར་པོའི་སྐྱེད་ཚལ་》ཞེས་པར།“སྔོན་ཁམས་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བར་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེའི་གདུང་རིགས་ནི། ལྷ་ལྡོང་དཀར་པོའི་རྒྱུད་པ་དངོས་དེ་ཡིན་ལ། བར་སྐབས་སུ་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་བློན་ནས་བླ་མ་དང་དགོན་པ་སྤྱི་བ་ཁྱད་པར་དུ་དགེ་ལུགས་པ་ལ་གནོད་ཚབས་ཆེ་བས། དགེ་ལུགས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོ་སོག་པོ་ཨུ་ལོད་རྒྱལ་པོ་གོ་ཤྲིར་ཧན་དཔུང་བཅས་ཀྱིས་བཅོམ་ནས། རྒྱལ་ས་འཁོར་བཅས་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ཞིང་གཏོར་བ་ཡིན་ལ།”② ཞེས་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟར་རོ། །ཡང་བེ་རི་ཞེས་པའི་རིགས་རུས་འདི་མདོ་སྨད་དང་བར་ཁམས་དབུས་གཙང་སོགས་སུ་ཁྱབ་པའི་དབང་གིས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་བེ་རི་ཞེས་མིང་རུས་ལས་ཡུལ་མིང་དུ་ཐོགས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་། དཔེར་ན་མདོ་སྨད་དུ་བེ་རི་ཡུལ་མིང་ལ་བྱས་པ《ཉང་ཆོས་འབྱུང་》དུ། “བཙུན་པ་གསུམ་པོས་གོས་རེ་བས་དྲིལ་ནས་སྤྲང་ཆས་སུ་ཞུགས་ནས་བྲོས་ཏེ། ཆོས་འདུལ་བ་དྲེའུ་ཁལ་གཅིག་བཀའ་ནས་མངའ་རིས་སྟོད་ལ་ལམ་བྱུང་། རྒྱལ་ཁྲིམས་མི་གཅིག་པའི་ས་ཆ་ནས་བསྟན་པ་དར་བར་བྱ་བསམས་ནས། གང་དུ་ཡང་མ་ནུས་ནས། ཉིན་མོ་གབ་ཅིང་ནུབ་མོ་བྱོན། དགེ་བསྙེན་ཤེས་རབ་གོ་ཆ་བ་བ་གཅིག་ལ་མིང་ཤཱཀྱ་ཤེས་རབ་ཏུ་བཏགས། དེ་གཡོག་ལ་ཁྲིད་ནས་མདོ་སྨད་ལྷོ་ངོས་བེ་རིའི་ས་ཆ། དེའུ་ཚ་ཚོ་ནས་ལམ་བྱས། རྨ་ལུང་རྡོ་རྗེ་བྲག་ར་ཨ་ཆུང་གནམ་གྱི་ཡང་རྫོང་གཙུག་ལག་ཁང་རྒྱ་ཕིབས་ཡོད་པ་དང་དན་ཏིག་ཤེལ་གྱི་ཡང་དགོན་དུ་བྱོན་ནས།”① ཞེས་མདོ་སྨད་ལྷོ་ངོས་བེ་རིའི་ས་ཆ་ལས་དེའུ་ཚ་ཚོའམ་ཚྭ་མཚོ་ཞེས་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་ལ། ཡང་དེ་《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་》དུ། “ཁྱད་པར་བོད་དུ་གླང་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་དུས་སུ་དཔལ་ཆེན་ཆུ་བོ་རིའི་སྒོམ་གྲྭ་ནས། གཡོར་སྟོད་ཀྱི་དམར་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ། དྲད་ཆུང་མདོའི་གཡོ་དགེ་འབྱུང་། རྒྱ་རབ་པའི་གཙང་རབ་གསལ་གསུམ་གྱིས་འདུལ་བ་དྲེའུ་ཁལ་ཞིག་བཀའ་ཏེ་མངའ་རིས་སྟོད་དུ་བྲོས། གར་ལོག་ནས་ལམ་ཐོན། ཧོར་ཡུལ་ལ་བྱས། མདོ་སྨད་ལྷོ་ངོས་ཀྱི་བེ་རིའི་ཚྭ་མཚོ་ནས་ཚུར་བྱོན་ཏེ་རྨ་ལུང་རྡོ་རྗེ་བྲག་ར། ཨན་ཆུང་གནམ་རྫོང་། དན་ཏིག་ཤེལ་གྱི་ཡང་དགོན་སོགས་ན་སྒོམ་ཞིང་ཡོད་པ་རྨ་ཆུ་ཁའི་ཕྱུགས་རྫིས་མཐོང་སྟེ།”②ཞེས་ཐད་ཀར་མིང་བསྡུས་ཏེ་བེ་རིའི་ཚྭ་མཚོ་ཞེས་བཀོད་འདུག་མོད། གང་ལྟར་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་དབུས་གཙང་མཁས་པ་མི་གསུམ་ཕེབས་ལམ་མདོ་སྨད་ན་བེ་རི་ས་ཆ་ཞེས་པའི་ཡུལ་མིང་ཡོད་པ་གསལ་པོར་བཀོད་པ་ལྟར་དང་། ཡང་ཏཱ་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་《བཀའ་ཆེམས་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་》བྱ་བར། “ལྷ་ཤངས་པ། འུ་ཡུག །བི་རི་གསར་རྙིང་། སྦྲ་མོ་ཆེ་དང་བཅས་པ་”③ཞེས་དང་། ཡང“ལྷ་ཤངས། འུ་ཡུག །བྱང་ བི་རི་གསར་རྙིང་། སྦྲ་མོ་ཆེ་དང་བཅས....”①ཞེས་ཕག་གྲུའི་དཔོན་དབོན་བར་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་འབངས་སུ་གཅོད་སྐབས་བི་རིའམ་བེ་རི་གསར་རྙིང་དང་བྱང་བེ་རི་ཞེས་པའི་ཡུལ་མིང་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟ་བུས་དེ་ཕྱོགས་སུའང་བེ་རི་ཡུལ་མིང་ལ་བྱས་པ་ཡོད་ལ། ཡང་《ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན་》ཞེས་པའི་དེབ་ནང་སྟེང་ཆེན་ཁོངས་སུ་ད་ལྟའི་བར་དུ་བེ་རི་ཞེས་པའི་ཡུལ་མིང་ཡོད་ཚུལ་དེ་ཉིད་ལས། “སྟེང་ཆེན་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཆུས་ཁག་བརྒྱད་ཀྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཤང་ཁག །གཏམ་སྟོད་ཤང་ཁོངས་སུ་གཏམ་སྟོད་ཤང་དང་སྲིབ་རོང་ཤང་། བེ་རི་ཤང་། ནུ་ཁུག་ཤང་དང་དབྱིངས་གཤིས་ཤང་བཅས་ཤང་ལྔ་”②ཞེས་བར་ཁམས་སུའང་ཡུལ་མིང་བེ་རི་བྱས་པ་ཡོད་ལ། དེ་ལྟ་བུ་བོད་ཡུལ་གང་སར་བེ་རི་ཞེས་པའི་མིང་མང་དུ་ཡོད་ཚོད་འདུག་ལ་རྒྱས་པ་རྗེས་སུ་དཔྱད་འོས་ཀྱི་གནས་དང་། ཡང་བེ་རི་ཞེས་པའི་མིང་འདི་སྡེ་ཚོ་ལ་བྱས་པ་ནི་འཆད་འགྱུར་བར་ཁམས་བེ་རི་དང་། དེ་ལས་གྱེས་པར་བཤད་པ་སྨད་ཁམས་ཏྲེ་བོའམ་མ་ཟུར་བེ་རི་དང་སྟོད་ཨ་གྲག་བེ་རི་ཞེས་གྲགས་པའི་མི་སྡེ་དང་ཚོ་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་མ་ཟད་མདོ་སྨད་དུ་བེ་རི་ཁྲི་སྐོར་གསུམ་དང་བེ་རི་རྒྱ་གླིང་དང་ཙོང་ཀའི་བེ་རི་ཞེས་པའི་མིང་རྙིང་པ་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལྟར་དང་། དེ་བཞིན་རྗེ་དཔོན་ལ་བྱས་པ་ནི་འཆད་འགྱུར་བར་ཁམས་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དང་། སྨད་ཁམས་ཏྲེ་བོའི་བེ་རི་དཔོན་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཡང་སྐབས་འགར་བེ་རི་ཞེས་པ་གང་ཟག་སྤྱིའི་མིང་དུ་བྱས་པའང་ཡོད་དེ། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་《དབུ་ནག་མིའུ་འདྲ་ཆགས་》ཞེས་པར། “སྐྱ་བཀྲ་སྒང་ལ་བཅུད་བཞི་ཡོད། སྐྱང་དང་འུ་སི་མི་སུ་གསུམ། ཙོང་ཁ་བཟུང་བའི་བེ་རི་བཞི། སྐྱ་བཀྲ་སྒང་གི་བཅུད་བཞི་ཡིན།”① ཞེས་དང་། ཡང་“ད་བོད་མིན་རྣམས་ཀྱིས་སོ་ས་བགོས་པ། བེ་རི་མདོ་རི་སློག་ཀྱ་གསུམ། དབང་ཁ་ཀ་བཟུང་བའི་མི་གསུམ་ཡིན། ཟི་ན་ཟི་འདུ་མར་ཝེར་གསུམ། ཐབས་ཀྱིས་ཆེ་བའི་མི་གསུམ་ཡིན། བེ་རི་རོང་པོ་ཁྱུང་པོ་གསུམ། གྲགས་པ་ཅན་གྱི་མི་གསུམ་ཡིན། ”②ཞེས་སོགས་བེ་རིའི་མིང་ཐོབ་པ་གང་མང་ཞིག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལྟར་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་པར་རིགས་པའི་གནས་ཤིན་ཏུ་མང་བ་ཤེས་དགོས། གཉིས་པ། བེ་རིའི་མི་སྡེ་དང་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར་བཤད་པ།
དེ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་བེ་རི་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་པའི་མི་སྡེ་དང་ཡུལ་གྲུ་བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་ཡོད་འདུག་ལ། སྒོས་སུ་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་དང་ཆོས་འབྱུང་རྣམ་ཐར་རྣམས་ལ་གཞིགས་ན། བེ་རི་ནི་ཐོག་མར་མདོ་སྨད་རྨ་ཆུའི་རྒྱུད་དང་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་དུ་ཡོད་ཚོད་འདུག་སྟེ། གོང་དུ་ལུང་དྲངས་པའི་《མིའུ་འདྲ་ཆགས་》སུ་བེ་རི་མདོ་རི་སློག་ཀྱ་གསུམ། དབང་ཁ་ཀ་③བཟུང་བའི་མི་གསུམ་ཡིན། ཞེས་དང་ཡང་སྐྱ་དང་འུ་སི་འུ་མི་གསུམ། ཙོང་ཀ་བཟུང་བའི་བེ་རི་བཞི་ཞེས་བེ་རི་ནི་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་གྲུ་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་མི་སྡེ་དང་པོ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། དེ་མ་ཟད་《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》དུའང་།“ཨ་མདོ་བ་ཕུར་ཚ་ནང་སོ། ཧོར་སེར་གྱི་རི་ཐང་གཉིས། བེ་རིའི་སེང་གེ་མི་ལོག་གི་ཡོན་མཆོད་སོགས།”①ཞེས་དང་། ཡང་“བེ་རིའི་ཁྲི་དཔོན་ཁག་གསུམ། སེང་གེ་མི་ལོག་གི་ཕུར་བ་ཐར་སོགས་ཀྱིས་..”②ཞེས་མདོ་སྨད་ན་བེ་རིའི་མི་སྡེ་ཡོད་པར་མ་ཟད་མིང་ལའང་སེང་གེ་མི་ལོག་ཅེས་པ་དང་། དེ་ལས་ཆེ་བ་བེ་རི་ཁྲི་དཔོན་ཁག་གསུམ་ཞེས་ཁྲི་དཔོན་གྱི་མིང་འཛིན་པའི་མི་སྡེ་ཁག་གསུམ་ཙམ་ཡོད་པར་བཤད་འདུག །ཡང་《ཀརྨ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་ཐར་》དུའང་ཁོང་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་སྐབས་ལམ་བར་དུ་བེ་རི་རྒྱ་གླིང་ཞེས་པའི་མི་སྡེས་གདན་དྲངས་ཚུལ་སོགས་གསལ་པོར་བཀོད་འདུག་པ་ནི།“དེ་ནས་ཡུལ་སྐྱོང་ཁྲི་སྐོར་དང་བེ་རིའི་རྒྱ་གླིང་གིས་གདན་དྲངས་ཏེ། དེ་རུ་③མདོ་དང་། སོ་འཇམ་ཁ་གསུམ་དང་ཁྲི་ཁར་བྱོན་”④ཅེས་དང་། ཡང་“དེ་ནས་དབང་རྒྱལ་དབེན་ཤྲིས་⑤དམག་ཁྲི་ཕྲག་ཙམ་ཁྱེར་ནས། ཡུལ་སྐྱོང་ཁྲི་སྐོར་དང་བེ་རི་རྒྱ་གླིང་འདེབས་སུ་བྱུང་བ་ལ། ཞལ་ནས་བཟློག་གོ།”⑥ཞེས་དང་། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》དུ། “དེ་ནས་སྙེ་བོ། པོ་བོ་རྣམས་བརྒྱུད་མདོ་ཁམས་ཀྱི་ལྷོ་ངོས་ནས་ལྷོ་ལུང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད། འདན་མ། གླིང་། བེ་རི་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་རྨ་ཆུའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་སོ་སོས་སྤྱན་དྲངས་ཤིང་།”⑦ཞེས་ བེ་རི་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་རྨ་ཆུའི་རྒྱུད་ཅེས་ཡུལ་འདིར་བེ་རི་ཡུལ་སྐྱོང་ཁྲི་སྐོར་དང་བེ་རི་རྒྱལ་གླིང་ཞེས་པའི་མི་སྡེ་མི་ཆུང་བ་ཧོར་དམག་ཁྲི་ཕྲག་ཙམ་གྱིས་བཅོམ་ཉེ་ཡོད་པ་བཟློག་ཚུལ་བཅས་གསལ་བོར་བཀོད་འདུག །ཡང་མདོ་སྨད་དུ་བེ་རི་བྱ་བ་ཡོད་ཚུལ་དེ་ལས་གསལ་བ་ནི་ཁམས་སྤྲུལ་བཞི་པའི་《རང་རྣམ་》དུ། “ཆེ་རྒྱུད་ལྡོང་ལ་ཡོད། མང་སྣ་དབྲ་ལ་ཡོད། དཔའ་རྩལ་འདྲུ་ལ་ཡོད་པར་གྲགས་པའི་ནང་ནས་བདག་གི་རུས་ནི་ཆེ་རྒྱུད་སྨུག་པོ་ལྡོང་། རིགས་ནི་མདོ་ཁམས་བྱང་འབྲོག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་རིགས་དྲག་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་ཡང་རྨ་ཡུལ་གྱི་ས་ཡི་ཆ། བེ་རི་དམར་①དུ་གྲགས་པར་སྡོད་གནས་ཆགས་པས་བེ་རི་དང་།”② ཞེས་མདོ་སྨད་རྨ་ཡུལ་དུ་བེ་རི་དམར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྲུའམ་དཔོན་ཁག་སྒེར་བཙན་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་ལྟ་བུ་ཡོད་ཚུལ་སོགས་གསལ་པོར་བཀོད་འདུག་མོད། འོན་ཀྱང་ཡ་མཚན་དགོས་པ་ཞིག་ནི་དེང་སང་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་དང་རྨ་ཡུལ་དུ་བེ་རི་ཁྲི་དཔོན་ཁག་གསུམ་དང་རྒྱལ་ཕྲན་མ་ཟད། བེ་རིའི་མིང་ཐོབ་པའི་མི་སྡེ་དང་ཡུལ་མིང་ས་མིང་གྲགས་ཆེ་བ་ཞིག་ཀྱང་མི་འདུག །འདིའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང་ཁོ་བོར་མཚོན་ན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང་བློས་འཁེལ་བའི་རྒྱུ་ཆ་ད་སྔ་མ་རྙེད་པས་རེ་ཞིག་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པ་ལས་འོས་མ་ཡོད་ལ། ཡང་བླ་མ་འགའ་རེའི་རྣམ་ཐར་སོགས་ལ་དཔྱད་ དེ་ཚོད་དཔག་ཙམ་བརྗོད་ན། བེ་རིའི་མི་སྡེ་རྣམས་ཐོག་མར་མདོ་སྨད་དུ་ཡོད་པ་ཕྱིས་སུ་ཧོར་སྡེ་རྣམས་སྔ་གཞུག་ཏུ་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་འཁྱམས་ནས་ཡོང་བས་བེ་རི་ལྟ་བུའི་འབྲོག་པ་རྣམས་དེ་དག་དང་འཐབ་ཀྱང་མ་ཐུབ་ནས་མཐར་སྟོད་ཕྱོགས་སུ་རིམ་གྱིས་མཆེད་སོང་བ་ཨེ་ཡིན་སྙམ། གང་ཞེ་ན། ཁམས་སྤྲུལ་བཞི་པའི་རང་རྣམ་དུ་གོང་གི་ལུང་ཚིག་གི་མཇུག་ཏུ། “དཔའ་རྒོད་ཆེ་བས་དམག་གི་ལས་ཀ་མང་པོ་བྱས་ཏེ་ཧོར་གླིང་ཁྱུང་པོ་གསེར་ཚ་སོགས་མང་པོ་དང་འཁྲུག་ཀྱང་ཀུན་ལས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་དང་། ལྷ་ཆོས་བཞེངས་པའི་བཀྲ་ཤིས་དགེ་མཚན་དུ་མ་བྱུང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་གྱིས་དགེ་རྒྱལ་དུ་བཏགས་པས་ལྡོང་བེ་རི་ཉ་མཚོ་དགེ་རྒྱལ་དུ་གྲགས།”① ཞེས་དང་། ཡང་། “དེ་སྐབས་སོག་པོའི་རྒྱལ་ཕྲན་ཨར་ས་ལང་གི་དམག་རྟ་ཁྲ་ཅན་དང་ཐུག་ནས་ཉིན་གསུམ་དུ་འཐབ་པས་ནུ་བོ་ཐུབ་པ་འབུམ་གྱིས་གཙོར་བྱས་དཔོན་གཡོག་བཅུ་གཅིག་བསད། སོག་དམག་ནས་བ་ཁེན་ཨེར་ཁེ་ཐའི་ཇི་དང་ཨོར་སྡེང་བ་ཐུར་ཁོ་ཤོས་ཆེ་དང་། གསོལ་དཔོན་ཤི་དར་ཇིའི་སང་གསུམ་གྱིས་གཙོར་བྱས་པའི་དྲུག་ཅུ་ཙམ་བསད་པས་དམག་གིས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ནས་སོག་དམག་ཕར་ལོག །དེ་ནས་ད་ལྟའི་སྡོད་གནས་ལྷོ་ཟླ་ངང་མའི་ཆུ་རྒྱུད་བཟུང་ཞིང་ཡུལ་འདིར་ལྷ་ཐོག་དང་ཚང་གསར་སོགས་མང་པོས་ས་བཟུང་ནས་དེ་དག་ཡུལ་གཞན་དུ་འཁྱར་བའི་མཐར་ལྷ་འདྲེའི་འཕྲུལ་བུར་གྲགས་པར་ལྡོང་བེ་རི་ཉ་མཚོ་དགེ་རྒྱལ་གྱིས་བཟུང་བས། གཏེར་མ་འགའ་ཞིག་ལས། ས་དགུ་ཤོར་གྱི་རྟིང་མ་ལྷ་འདྲེས་བཟུང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཐོག་ཏུ་ཁེལ་བར་གྲགས།”② ཞེས་ལྡོང་བེ་རི་ཉ་མཚོ་དགེ་རྒྱལ་དུ་གྲགས་པའི་མི་སྡེ་འདིས་སོག་རྟ་ཁྲ་ཅན་དང་འཐབ་སྟེ་རེ་ཞིག་རྒྱལ་ཡང་མཐར་ཡུལ་འཁྱར་ནས་ད་ལྟའི་སྡོད་གནས་དེང་སང་གི་ཟླ་ཆུའི་རྒྱུད་དེ་བར་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་འདིར་ཆགས་ཚུལ་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་ལ། དེས་ན་སྐབས་བབ་ཆབ་མདོའི་བེ་རི་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་ཡང་མེས་རྣམས་ཀྱང་གོང་གི་བེ་རི་དང་མཉམ་དུ་མདོ་སྨད་ཡུལ་གང་ཞིག་ནས་ཕྱོགས་འདིར་མཆེད་ཡོང་བ་ཡང་ཡིན་སྲིད་དེ། གང་ཞེ་ན། 《ལྷ་ཐོག་རྒྱལ་རབས་》ཞེས་པའི་དཔེ་རྙིང་དེར། “དཔལ་རྩལ་སྟོབས་ཀྱིས་ཆེ་བ་དེ་སེ་ར་བུ་སྐྱིད་དང་། རེའུ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ་གླེང་ཆོག་པ་བྱུང་ནས་འབྲི་རྫ་སྒང་འདི་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐབས་ཤིག་ན་སྟོབས་ཆེན་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ཆོས་འབུམ་གྱིས་འགོ་འཚོས་ནས། བེ་རི་མི་བརྒྱ་རྟ་བརྒྱས་གནམ་གྱི་སྐར་མ་འབྲུ་དྲུག་མིན་པ་ཁ་ལ་བཏབ་ཀྱང་། ལྷ་ཐོག་གི་སྡེ་ཡུལ་གཡས་སུ་བཞག་ནས་མཐུན་འཇུག་བསྒྲུབ་ཕྱིར་བེར་ལྷ་གཉིས་པོ་ཉེ་བྱས།”① ཞེས་དང་། ཡང་། 《སྟག་ལུང་ཆོས་འབྱུང་ཁ་སྐོང་》དུའང་། “ལྷག་པར་མདོ་ཁམས་འདིར་ཡང་གློ་བུར་བསོད་ནམས་སྟོབས་ཤུགས་དྲག་ལ་མྱུར་བའི་བེ་རི་བུ་རྒྱལ་དོན་ཡོད་ཅེས་སྐབས་ཐོག་སྟོབས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྒྱུར་བའི་དབང་དང་།”② ཞེས་ཆབ་མདོའི་བེ་རི་ནི་གློ་བུར་སྐབས་ཤིག་ལ་རྒྱལ་པོ་ཆོས་འབུམ་བྱ་བས་རང་གི་མི་སྡེའི་མགོ་འཚོས་ཐོག །དམག་དཔོན་བློན་པོ་མི་བརྒྱ་རྟ་བརྒྱར་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒང་དྲུག་གི་ས་ཆ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་བརླག་གིས་བདག་ཏུ་བཟུང་ཡང་། བེ་རི་དང་འདབས་འབྲེལ་བའི་ལྷ་ཐོག་རྒྱལ་པོ་ནི་དེ་དང་ཉེ་འབྲེལ་བྱས་ཡོད་སྟབས་ལོགས་སུ་བཞག་པ་ཙམ་ལས་དབང་འོག་ཏུ་མ་བསྡུས་ཚུལ་བཀོད་ཡོད། ལུང་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱི་བརྗོད་སྟངས་ལ་བརྟགས་ན་སྐབས་ཤིག་ན་ཞེས་པ་དང་གློ་བུར་ཞེས་པ་ནི་བར་སྐབས་ཤིག་ཏུ་གློ་བུར་རམ་སྔོན་མེད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ཤུགས་སུ་བསྟན་ཅིང་། ཡང་སྟོབས་ཆེན་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ཆོས་འབུམ་གྱིས་མགོ་འཚོས་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བེ་རིའི་མི་སྡེ་ཁ་འཐོར་དུ་ཡོད་པའམ་ཡང་ན་སྟོབས་ཤུགས་དེ་འདྲ་མེད་པ་རྒྱལ་པོ་འདིས་རང་གི་མི་སྡེའི་མགོ་འཚོས་ནས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོར་ཆགས་པར་མ་ཟད། ཉེ་འཁོར་གྱི་མི་སྡེ་གཞན་དག་རྣམས་ཀྱང་བཙན་དྲག་གིས་བཅོམ་པ་དང་རིམ་གྱིས་ཡུལ་གྲུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དཔེར་ན་གནམ་གྱི་སྐར་མ་འབྲུ་དྲུག་མིན་པའི་ས་ཐམས་ཅད་དེ་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་ཚང་མ་དབང་འོག་ཏུ་བསྡུས་ཚུལ་བཅས་བཀོད་འདུག་པ་འདི་ཡིན།
ཡང་གོང་སྨྲས་བཞིན་བེ་རིའམ་བེ་རི་ཁྲི་སྐོར་གསུམ་ཟེར་བ་རྣམས་ཐོག་མར་ཕལ་ཆེར་མདོ་སྨད་ཡུལ་དུ་ཡོད་ཚོད་འདུག་ལ། དེས་ན་ས་པཎ་སྨད་ཕེབས་ཀྱི་སྐབས། “ངས་བི་རི་ཁྲིད་ནས་ངོ་བལྟས། འདིར་ཤིན་ཏུ་ངོ་བལྟ་ལེགས་པས། སྟོད་མངའ་རིས། དབུས་གཙང་བ་རྣམས་ངོ་བལྟས། བི་རི་ཐ་ཐད་ཚོ་ཡང་ངོ་བལྟ་བར་ཡོད་བྱས་པས། ད་བར་ལ་དམག་མ་སོང་བ་དེས་ཕན་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོད་ཀྱི་མི་རྣམས་དེ་ཚོ་མི་ཤེས་ཏེ་མཆིས།”① ཞེས་པའི་བི་རིའམ་བེ་རི་དེ་ཡང་སྔར་ཁོ་བོས་དེང་སང་གི་ཆབ་མདོའི་བི་རི་འདི་ཡིན་ཤག་བྱས་པར་མ་ཟད། དེ་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནད་དུ་ཕིགས་པ་བྱ་འདོད་ཀྱིས་ཆེད་དུ་ཁམས་སུ་བསྐྱོད་ནས་ཞིབ་འཇུག་དང་འབྲེལ་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་ཚང་མང་པོ་ཞིག་ཀློག་སྐབས། ཡང་ཁོ་བོའི་སྔར་གྱི་དམ་བཅའ་དེའང་བྱེ་མའི་འཆང་བུར་འགྱུར་ཉེ་ཡོད་པ་ཚོར། གང་ཞེ་ན། ས་པཎ་གྱིས་ཁྲིད་པའི་བི་རིའམ་བེ་རི་དེ་ནི་དེང་སང་གི་ཆབ་མདོའི་བེ་རིའི་སྡེ་འདི་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་ཐབས་མེད་བྱུང་། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཆབ་མདོའི་བེ་རི་འདི་གཙོ་བོ་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ཆོས་ འབུམ་བྱ་བ་ནས་མི་སྡེ་མགོ་འཚོས་ཏེ་བེ་རི་མི་བརྒྱ་རྟ་བརྒྱ་①ཟེར་བའི་དམག་དཔོན་བཙན་དྲག་ཅན་དག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་བར་དུ་མི་རབས་གསུམ་ཙམ་ལ་བར་ཁམས་སུ་དབང་སྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་སྔོན་དུ་བེ་རི་འདི་ལ་བཤད་རྒྱུན་ཙམ་ལས་②ལོ་རྒྱུས་གང་ཡང་བཙལ་རྒྱུ་མི་རྙེད། དཔེར་ན། ལྷ་ཐོག་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་སྔོན་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ནས་བར་ཁམས་ཕྱོགས་འདིར་ཡོད་ཚུལ་ཁོང་ཚོའི་《ལྷ་ཐོག་རྒྱལ་རབས་》སོགས་③སུ་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟར་དང་། དེ་ལས་བེ་རི་ལ་མཚོན་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ལོ་རྒྱུས་རིང་མོ་གླེང་རྒྱུ་མི་འདུག་ལ། ཡིག་རིས་སུ་བཀོད་པའང་མི་མཐོང་བར་འདུག །
འོན་ཀྱང་ས་པཎ་གྱིས་ཁྲིད་པའི་བེ་རི་མདོ་སྨད་དུ་ཡོད་པ་བྱས་ན་ཡང་དཀའ་ངལ་ཞིག་ཕྲད་པ་ནི་གོང་དུ་སོང་བའི་བེ་རི་ཁྲི་སྐོར་དང་བེ་རི་རྒྱ་གླིང་། བེ་རི་དམར། ཙོང་ཀའི་བེ་རི་ལྟ་བུའི་མིང་ཙམ་ལས་ད་ལྟ་དེའི་རྒྱུད་པ་དང་ཡང་ན་སྡེ་ཚོ་ས་ཆ་འདི་ཡིན་ཟེར་བའི་ཡུལ་སྡེ་ཞིག་མཛུབ་མོ་འཛུགས་རྒྱུ་མེད་སྟབས། དེ་ལའང་ འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཁག་པོ་བྱུང་འདུག་ན། ཁོ་བོས་མུ་མཐུད་ནས་རྒྱུ་ཆ་བཙལ་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་བགྱི་བ་མ་གཏོགས་ད་ལྟ་འདི་ཡིན་འདི་མིན་ཞེས་ཁ་ཚོན་གཅོད་མི་ནུས་པས་རེ་ཞིག་བེ་རི་སྔོན་མའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཙམ་ཞིག་དྲན་སློང་གི་ཚུལ་དུ་ཞུས་པ་ལགས།
གསུམ་པ། གཙང་སྲིད་སྐབས་ཀྱི་བར་ཁམས་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་སྐོར་བཤད་པ།
དེ་ཡང་ང་ཚོས་དུས་རྒྱུན་པར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རྣམས་སུ་བེ་རིའམ་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་མིང་མཐོང་དུས་རྟག་པར་གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་སྐབས་ཀྱི་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་ཅེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་མིང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ་རྗོད་བཞིན་ཡོད་ལ། དེའང་གཙོ་བོ་བར་ཁམས་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དང་སྒོས་སུ་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་ནི་དུས་སྐབས་དེ་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱིའི་ཐད་ལ་བྱས་པ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འཇོག་མྱོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཆོས་ཕྱོགས་སུ་བན་བོན་གྲུབ་མཐའི་ལ་རྒྱ་དང་རྒྱལ་པོ་རང་གི་བྱས་ཉེས་བཅས་ལ་བརྟེན་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཆབ་མདོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བཤད་པ་ལྟར། བཟང་གྲགས་ངན་གྲགས་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་རུང་གང་ལྟར་མིང་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྙོན་དུ་མེད་ལ། དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨྲས་པ་བཞིན་བར་ཁམས་བེ་རི་རྒྱལ་པོའམ་བེ་རི་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་ཡང་མེས་ནི་སྟོབས་ཆེན་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ཆོས་འབུམ་བྱ་བ་ཡིན་དགོས་འདུག །ཁོ་པས་རང་སྡེའི་མགོ་འཚོས་ནས་འོག་གི་དཔོན་བློན་ནམ་དམག་དཔོན་བེ་རི་མི་བརྒྱ་རྟ་བརྒྱར་གྲགས་པའི་བཙན་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་“གནམ་གྱི་སྐར་མ་འབྲུ་དྲུག་མིན་པ་ཁ་ལ་བཏབ་སྟེ་ཐོག་མར་ཉེ་འཁོར་ལྷ་ཐོག་མིན་པ་སྨར་ཁམས་སྒང་དང་ཚ་བ་སྒང་སོགས་རང་གི་དབང་འོག་ཏུ་བཅུག་ཅིང་། དེའི་འོག་ཏུ་བེ་རི་དཔོན་ཀླུ་བཙན་དང་ཨ་འཕན་རྒྱལ་བ་བ་བྱུང་ནས། ལྡན་ཆོས་འཁོར་སོགས་སུ་བཀུར་སྟི་བགྱིས། ཕྱི་མའི་བུ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་བྱ་བས་ཆོས་འཁོར་དགོན་དུ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པ་སོགས་བྱས་ཀྱང་། རྗེས་སུ་བེ་རིའི་དཔོན་རྒན་དེ་སྣང་ཞིག་བོན་པོ་བྱ་བའི་བོན་པོ་ཞིག་གིས་བསླུས་ཏེ་ལོག་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས། ཆོས་མིན་བྱ་བ་མང་པོ་བྱས་”①ཤིང་། སྒོས་སུ་རྒྱལ་བུའི་རིང་“བེ་རི་རྒྱལ་བུ་དོན་ཡོད་ཅེས་སྐབས་ཐོག་སྟོབས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་དབང་དང་། ལངྒའི་རྒྱལ་པོའི་དཔའ་ངར་ལ་འགྲན་པ་དེས་ལས་དབང་ཚན་ཤུགས་ཆེན་པོས་སྨར་ཁམས་ལྗང་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཁམས་ཡན་ལ་རིམ་པར་དབང་བསྒྱུར་ཞིང་། འཇང་སོག་པོ་སོགས་ལའང་དམག་འཁྱེར་སོགས་ཁམས་ཕྱོགས་འདིར་གླང་ཆེན་སྨྱོན་པའམ་སེང་གེ་སྲབ་མེད་འཕྱོ་བ་ལྟ་བུའི་ཆུ་དྲུག་སྒང་ལྔར་འཁོད་པའི་ལུས་ཅན་མཐའ་དག་བུ་རྒྱལ་གྱི་ཁྲིམས་ལས་ནམ་ཡང་འདའ་བར་མི་སྤྱོད་ཅིང་། དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་གྱི་རྒྱ་པ་སོགས་ཚོང་རིགས་ཕྱོགས་འགྲོས་རྣམས་ཀྱང་སྨར་ཁམས་བརྒྱུད་འགྲོ་བ་གཤིན་རྗེའི་གྲོང་ཁྱེར་བགྲོད་པ་ལྟ་བུའི་བག་ཟོན་དགོས་པའི་སྐབས་”②བྱུང་བ་དང་། དེའི་དུས་སུ་བེ་རིའི་མངའ་ཁོངས་ནི་《རག་ར་ཆོས་འབྱུང་》ལས། “གཙང་རྒྱལ་རྣམས་དང་དུས་མཚུངས་སུ་ཁམས་ལ་བེ་རི་ཤེད་རྒྱས་དོན་ཡོད་རྒྱལ་དུས་སྟོད་དགེ་རྒྱས་རྫ་དཀར་ནག་ནས་སྨད་མེ་ཉག་ལ་ཐུག་པའི་བར་ལ་མདོ་ཁམས་སུམ་ཉིས་དབང་དུ་བསྡུས་པས་དྲག་བཙན་ཕལ་ཆེར་ཀྱང་འདི་པའི་དབང་ཡིན་པ་ཤས་ཆེ་ལ། གོང་ས་ལྔ་པ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཙམ་བཞེངས་སྐབས་སོག་པོ་གཞུང་དྲུག་ནང་ཞིག་བྱུང་དུས། དེ་ནས་བྲོས་པ་རྣམས་ཁལ་ཁའི་ཁྲོད་སོང་བ་སྡེ་ཕན་ཚུན་རྩོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆོག་ཐུ་དཔུང་བཅས་སྤྱུགས་པས་མཚོ་ཁར་འོངས་ནས། ཐུ་མེད་དཔོན་བློན་གྱི་ལས་སྐལ་རྫོགས་པ་དང་བཅས་བྱ་རྡོ་ལམ་ཕྲད་ལྟ་བུས་མིང་གི་ལྷག་མར་བཏང་སྟེ་མཚོ་ཁའི་འབངས་རྣམས་ཀར་སོག་རྟ་ཁྲ་ཅན་གྱིས་བདག་བྱས། རེ་ཞིག་མངའ་ཐང་ཆེ་བར་བྱུང་། ཤིང་ཕག་ལོར་བོད་དུའང་གཡུལ་བཤམས་ཤིང་དགེ་བསྟན་ལ་ཉམས་ཆག་འབྱུང་ཉེ་ལ་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་དབང་སྡུད་སོགས་རིམ་གྲོ་མཛད་དེ་བཟློག་སྟེ་ཚབས་སུ་མ་གྱུར། མར་ལམ་ཁམས་ནས་འཕྲོག་བཅོམ་བྱེད་བཞིན་ཕྱིན་པས་རྟ་ཁྲ་ཅན་ཟེར་བ་དེ་དུས་ཡིན། དེ་སྐབས་བེ་རི་ཡང་དགྲ་རྐང་ཧྲག་པས་འཇོམས་མ་ནུས་པར་ཆོག་ཐུའི་བུ་ཨར་ས་ལང་དམག་དཔོན་དུ་ཡོད་པ་དཔོན་བློན་ནང་ཞིག་གིས་གསོད་རེས་བྱས།”① ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་བེ་རྒྱལ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་བོད་ཡུལ་དབུས་གཙང་དང་མདོ་ཁམས་མ་ཟད། ཐ་ན་ཀླ་ཀློའི་དཔུང་ཚོགས་སོག་པོ་རྟ་ཁྲ་ཅན་ཟེར་བ་དང་འཇང་ས་དམ་རྒྱལ་པོ་སོགས་ལའང་དགྲར་ལང་ཐུབ་མཁན་དང་དབང་འོག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བཙན་དྲག་གིས་ཕལ་ཆེར་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཡོད་འདུག ། དེ་ལྟར་བོད་ན་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ནི་དེང་སང་ཆབ་མདོའི་ཁོངས་ཀྱི་སྨར་ཁམས་སྒང་གི་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་མི་ཐོག་གསུམ་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བེ་རི་དོན་ཡོད་རྒྱལ་བྱ་བའི་སྐབས་བེ་རིའི་མངའ་ཐང་དང་སྟོབས་ཤུགས་དར་བའི་རྩེར་སོན་པའི་དུས་ཡིན་པར་མ་ཟད། བེ་རྒྱལ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་བྱས་པས་བོད་སྤྱིའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་དོན་རྐྱེན་མང་པོ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་བེ་རྒྱལ་འདི་པ་དེ་ལས་ཀྱང་སྐད་གྲགས་ཡོད་ཅིང་། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་བཤད་རྐྱུན་བཟང་ངན་གཉིས་ཀ་ཡང་བོད་ཡུལ་དང་སྒོས་སུ་བར་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་མང་པོ་གོ་རྒྱུ་ཡོད་ལ། ཡང་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཁ་ཚང་དང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་དང་བཅས་པ་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་བྲིས་ན་པོད་རྒན་ཞིག་ཀྱང་ལོང་སྲིད་ཀྱང་། འོན་ཏེ་ཁོ་བོས་སྐབས་དོན་བེ་རི་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གཙོས་པའི་བྱུང་བ་གཙོ་ཆེ་བ་འགའ་བརྗོད་པ་མ་གཏོགས་ལོ་རྒྱུས་ཁ་ཚང་འབྲི་བའི་འགན་ནུས་གང་ཡང་མེད་སྟབས་དེའི་སྐོར་རྗེས་འཇུག་བློ་གསལ་རྣམས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་དུ་འཇོག་པ་ལས་འོས་མེད། དེ་ལྟར་བེ་རི་དང་ཆབ་མདོ། བེ་རི་དང་རི་བོ་ཆེ། བེ་རི་དང་བྲག་གཡབ། བེ་རི་དང་སྒ་སྟོད། བེ་རི་དང་ནང་ཆེན། བེ་རི་དང་འབའ་པ། བེ་རི་དང་འཇང་སོགས་ཉེ་འབྲེལ་ཚོ་པ་དང་མི་སྡེ་ཕན་ཚུན་འཁྲུག་ཚུལ་སྐོར་སོགས་ཆབ་མདོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《ཆབ་མདོའི་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》དང་ཕྱི་གླིང་གི་མཁས་པ་ཕེ་ཐར་ཧྲི་ཝེ་རྒར་(PETER SCHWIEGER)ནས་བྲིས་པའི་《བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་ཐར་ལ་དཔྱད་པ་》(Towards a Biography of Don-yod rdo-rje, King of Bi-ri)ཞེས་པའི་ནང་ཅུང་རྒྱས་པར་བཀོད་ཡོད་པས། འདིར་ཁོ་བོས་ཀྱང་བསྐྱར་བཟློས་ཀྱི་ངལ་བ་མི་བགྱི་ལ། གཤམ་དུ་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གཙོས་པའི་བྱུང་བ་གཙོ་ཆེ་བ་འགལངོ་སྤྲོད་ཙམ་འགོད་རྒྱུ།
(གཅིག) རྒྱལ་རྒྱུད་དང་གནས་ཡུལ།
དེ་ཡང་གོང་དུ་སོང་བ་བཞིན་བེ་རིའི་གདུད་རྒྱུད་ནི་ལྡོང་བེ་རི་ཡིན་འདུག་ལ། ཡང་ལྷ་ལྡོང་དཀར་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་ཚུལ་ཡང་ཡོད་མོད། གང་ལྟར་བེ་རིའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ནི་བེ་རི་ཆོས་འབུམ་བྱ་བ་ནས་བགྲང་དགོས་པར་བསམས་ཤིང་། དེའི་སྔོན་དུ་ཕག་གྲུའི་སྐབས་སུ་བེ་རི་རྩ་འབུམ་ཟེར་བ་ཡོད་སྐད་དེ། ཡིག་ཆ་ཁུངས་ཐུབ་ལས་མ་མཐོང་བྱས་ཡིད་རྟོན་པར་དཀའ་སྙམ། དེས་ན་བེ་རི་ཆོས་འབུམ་ལ་བུ་གཉིས་ལས་ཆེ་བ་བེ་རི་ཀླུ་བཙན་དང་ཆུང་བ་བེ་རི་ཨ་འཕན་རྒྱལ་བྱ་བ་ཡིན་ཚོད་འདུག །ཨ་འཕན་རྒྱལ་གྱི་བུ་བེ་རི་དོན་ཡོད་རྒྱལ་ཡིན་ཚུལ་གོང་དུ་ཞུ་ཆེན་གྱི་གསུང་ལུང་དྲངས་པ་ལས་ཕྱི་མའི་བུ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་པས་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་ལ། དེ་མ་ཟད་《ཞལ་སྔ་ཆོས་འབྱུང་》དུའང་འཕགས་པ་ལྷ་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་གྱི་རྣམ་ཐར་བརྗོད་སྐབས། “བེ་རི་རྒྱལ་པོས་ཚ་བ་སྟོད་སྐུ་ལྷ་ངང་ཡག་གི་འདབ་ཞོལ་དུ་གདན་དྲངས། རྒྱལ་པོ། རྒྱལ་མོ། སྲས་དོན་ཡོད་རྒྱལ།”① ཞེས་གསལ་པོར་བཀོད་ལ། འདིའི་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་ནི་བེ་རི་ཨ་འཕན་རྒྱལ་ལ་གོ་དགོས་པར་བསམས། དེ་མིན་དོན་ཡོད་རྒྱལ་ལ་ད་དུང་སྲིང་མོ་བེར་བཟའ་ལྷ་མཚོ་ཟེར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་འདུག་ལ། ཐོག་མར་རི་བོ་ཆེའི་དཔོན་ཚང་ཁྲོ་བོ་རྒྱལ་མཚན་ལ་གནས་སོང་བ་ཕྱིས་དཔོན་འདས་པས་བེར་བཟའ་ལྷ་མཚོ་གཞན་དང་འདུ་མ་འདོད་ནས་ཉེ་ལོག་པ་ལ་བརྟེན་རི་བེའི་བར་འཁྲུག་པའང་བྱུང་འདུག།དེའི་སྐོར་《སྟག་ལུང་ཆོས་འབྱུང་ཁ་སྐོང་》དུ་“(རི་བོ་ཆེ་) སྡེ་འདིའི་བསོད་ནམས་དམར་ཕྱོགས་ལ་མྱུར་བའི་ཟླ་བའམ་སྣུམ་ཟད་ཀྱི་མར་མེ་ལྟར་གྱུར་པའི་མཐུས་དཔོན་ཚང་ཁྲོ་བོ་རྒྱ་ལ་མཚན་གཤེགས་པའི་ལྕམ་བེར་མོ་ཡུག་ཏུ་ལུས་པ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་དང་འདོད་མ་གཅིག་པའི་ངན་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་རང་ཡུལ་དུ་བྱེར་བ། བུ་རྒྱལ་གྱི་ཞེ་ལ་གནག་པའི་རི་ཆེའི་ཇ་པ་བསྒག་ལེན་བྱས་པ།་་་‘..ཆུ་བ་ཟླ་བ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་དྲུག་ལ་བེ་རིའི་དཔུང་ཆེན་ལྷགས་ཏེ་མཁར་འབེལ་མདོའི་དུས་འགྱུར་དེ་བྱུང་ཞིང་།”② ཞེས་བཀོད་པ་ལྟར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་བྱུང་མྱོང་འདུག །བེ་རྒྱལ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་ལ་ད་དུང་སྲས་སྟོབས་རྒྱལ་ལམ་གཡུང་དྲུང་སྟོབས་རྒྱལ་བྱ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་འདུག་ལ། སྲས་མོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིས་སུ་ཚ་བ་སྒང་གི་ཤར་རྩ་ཚང་དང་གཉེན་བསྡེབས་ནས་མི་རབས་དུ་མར་བེ་རིའི་དཔོན་དུ་བསྐོས་པར་བཤད་མོད། ཡིག་ཚང་ཁུངས་ཐུབ་མ་མཐོང་བས་ངག་རྒྱུན་ལྟར་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནས་བེ་རི་མི་སྡེ་ཆབ་མདོའི་འདུ་ར་བླ་ལྔའི་ཁོངས་སུ་བཅུག་སྟེ་རྫོང་དཔོན་བྱ་བ་མངགས་པར་བཤད་འདུག །“བེ་རི་རྫོང་དཔོན་ནི་ལོ་གྲངས་རྒྱས་བཅད་ཆབ་མདོ་ཚང་གིས་བསྐོ་གཏོང་བྱེད་དགོས་པ་དང་། དེ་དང་ཤར་རྩ་ཚང་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་བེ་རིའི་སྡེ་འགོ་འཚོས་ཤིང་། དེ་ནས་བཟུང་བེ་རིའི་དཔོན་ལ་རྒྱལ་པོའི་མིང་མེད་པར་ཤར་རྫོང་གཉིས་ཞེས་འབོད་སྲོལ་དར། དོན་ལ་མི་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་རིང་ཤར་རྫོང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་བེ་རིའི་སྲིད་དབང་འཛིན་སྐྱོང་གནང་འདུག་”①པ་ཡིན་ཟེར།
ཡང་འདིར་རྫོང་དཔོན་ཟེར་དུས་ང་ཚོའི་ཡིད་ལ་མཁར་རྫོང་ཡོད་སའི་དཔོན་པོ་ཞིག་ལ་གོ་འདུག་མོད། བེ་རིའི་རྫོང་དཔོན་ཟེར་བ་ནི་ཁོ་བོ་དེར་བཅར་སྐབས་བཙལ་འདྲི་བྱས་འབྲས་སུ། ཆབ་མདོ་ཚང་གིས་མངགས་པའི་དཔོན་རིགས་རྫོང་དཔོན་གྱི་མིང་ཐོབ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཙམ་ལས་དོན་དུ་ཤར་རྩ་ཚང་དང་བེ་རི་ལྷ་བརྒྱ་གྲྭ་ཚང་རྫོང་དཔོན་བཅས་འབྲོག་པའི་རུ་ཁྲོད་དུ་སྦྲ་རྒན་རེ་ཕུབ་ནས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་མཁར་དང་ཕོ་བྲང་ཟེར་རྒྱུ་མེད་ལ། སྔར་དེ་དག་གི་སྦྲ་ཤུལ་འདི་ཡིན་ཞེས་ད་ལྟའི་བེ་རི་ལྷ་བརྒྱ་གྲྭ་ཚང་གི་འཁྲིས་སུ་སྟོན་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལྟར་དང་། དེ་མིན་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་སྐབས་ཀྱང་རྒྱལ་ས་དང་ཕོ་བྲང་ཟེར་རྒྱུ་མེད་འདུག །བུ་ཚང་གི་སྦྲ་རྒན་ཟེར་བ་རྒྱལ་པོའི་སྡོད་གནས་ཀྱང་སྦྲ་ནག་ཡིན་འདུག་པར་བཤད། དེས་ན་བེ་རི་དོན་ཡོད་རྒྱལ་སྐབས་ཀྱི་སྦྲ་ཤུལ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་དེ་ཕྱོགས་སུ་ངོ་འདྲིར་ཕྱིན་སྐབས་ཡུལ་མི་ཚོས་རྔམ་རིང་སུམ་མདོ་ཟེར་ས་ཡིན་པ་ད་ལྟ་གོ་འཇོའི་འབྲོག་པ་དང་བེ་རིའི་བར་མཚམས་རྔམ་རིང་གཞུང་ནས་འབབ་པའི་རྔམ་ཆུ་དང་ཆུ་གཉིས་མདོ་ནས་འབབ་པའི་རེ་ཆུ་འདྲེས་མདོ་དེ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། ཁོ་བོ་དག་དེ་གར་ བལྟར་ཕྱིན་མྱོང་ལ་ད་ལྟ་སྦྲ་ཤུལ་ཡིན་ཟེར་སར་མཆོད་རྟེན་ཞིག་བརྒྱབ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་གཞན་འབྲོག་པའི་རུ་བ་ལས་ཅི་ཡང་མི་འདུག་ལ། དེའི་རྒྱབ་རི་དེ་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་བླ་རི་ཡིན་པས་སྔོན་དུས་རི་སྟེང་དུ་བོན་པོའི་དགོན་པ་རྒྱལ་ཆེན་ཕོ་བྲང་ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ཟེར་ཞེས་དེ་གའི་མི་རྣམས་སྨྲའོ །
དེ་ཡང་ཡིག་ཚང་རྣམས་ལ་བལྟས་ན་ར་འཕྲོད་ཐུབ་སྟེ། 《མཁས་གྲུབ་ཆགས་མེད་པའི་རང་རྣམ་》ལས། “བསམ་འགྲུབ་རྒྱལ་མོ་ཁྲི་སྐོར་གྱི། །སྡེ་རྣམས་འཐོར་བའི་རྩིག་ར་དང་། །བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་ཐབ་ཀ་མཐོང་། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅིང་། །སྙིང་པོ་མེད་པའི་ངོ་སྤྲོད་བྱུང་། །སྐྱོ་བ་སྐྱེས་པའི་མགུར་ཡང་བྱས། །ཕྱིར་ལམ་རྔམ་ཆེན་གཞུང་དུ་ཞག །རྨི་ལམ་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ལ། །བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྒྱལ། །ཁོ་བོའི་དྲུང་དུ་བྱུང་ནས་ནི། །བྲག་འདིར་བསེན་མཁར་བསྟོད་རོགས་ཟེར། །དེ་བྱས་ཁོ་བོའི་བླ་དེ་ནི། །བྲག་དཀར་དེ་ལ་འཁོར་རམ་སྙམ། །”ཞེས་དང་། ཡང་། “དེ་ནས་འཛི་རྒྱལ་སྒ་བྲོ་ཞེས། །བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་བླ་རི་ནི། །མཐོང་བའི་ས་རུ་སླེབས་པ་དང་། །གནམ་རྩུབ་གློ་བུར་སེར་ཕྲན་བྱུང་། །བན་བོན་ལྷ་རུ་ཡིན་པར་གོ། དེ་ནས་བྲག་དཀར་མདོ་རུ་སླེབས། །”① ཞེས་སྔར་གྱི་ས་མིང་རྔམ་ཆེན་གཞུང་དང་། འཛི་རྒྱལ་སྒ་བྲོ། བྲག་དཀར་མདོ་སོགས་ད་ལྟའང་སྟོན་རྒྱུ་ཡོད་པས་བར་ཁམས་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་གནས་ཡུལ་ནི་སྨར་ཁམས་སྒང་རིང་མོའི་དབུས་རྔམ་ཆེན་གཞུང་གི་ཕྱོགས་འདི་ཡིན་པ་བསྙོན་དུ་མེད་ལ། དེ་མིན་སྔར་ཁོ་བོ་སོགས་ཀྱིས་ཆབ་མདོའི་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དང་ཏྲེ་བོའི་བེ་རི་དཔོན་གཉིས་ནོར་སོང་བ་ལ། ཆབ་མདོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་གསུམ་ལན་མང་དུ་འཕངས་འདུག་པ་རྟགས་གྲུབ་པས་དེའི་སྐོར་ཁོ་བོས་གོང་དུ་ཞུས་ཟིན་པ་བཞིན་སྔར་ནས་ནོར་བཅོས་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར་འདིར་དེ་ཙམ་ལས་རྒྱས་པར་གླེང་དགོས་མི་འདུག་གོ།
(གཉིས།) ཆོས་དད་དང་གྲུབ་མཐའ།
དེ་ཡང་བེ་རིའི་མི་སྡེ་དང་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་ཆོས་དད་དང་གྲུབ་མཐའི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་རེད་བསམས་ན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་མང་པོའི་ནང་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་ལམ་ཡང་ན་བེ་རི་དཔོན་རྒན་གང་ཞིག་གི་སྐབས་ནས་བོན་པོའི་བླ་མ་སྣང་ཞིག་བོན་པོ་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་བསླུས་ཏེ་བོན་ཆོས་ལ་དད་པ་བྱས་པར་མ་ཟད། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་གཞན་དག་ཐམས་ཅད་བསྒྱུར་བཀོད་བྱས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་བྲིས་འདུག་པ་མང་སྟེ། 《ཞལ་སྔ་ཆོས་འབྱུང་》དུ། “བེ་རི་རྒྱལ་པོས་ཚ་བ་སྟོད་སྐུ་ལྷ་ངང་ཡག་གི་འདབ་ཞོལ་དུ་གདན་དྲངས། རྒྱལ་པོ། རྒྱལ་མོ། སྲས་དོན་ཡོད་རྒྱལ། ཆོས་སྒར་བ། རྒྱལ་རིགས་དཔོན་རིགས་སོ་སོ་དང་། སྡེ་ཤོག་སོ་སོ་ནས་ཉིན་རེ་བཞིན་བརྒྱ་འབུལ་འགྲན་ནས་ཕུལ།”① ཅེས་བཀོད་པ་དེར་《རག་ར་ཆོས་འབྱུང་》དུ། “ཕ་དུས་སུ་འཕགས་པ་ལྷ་ཞལ་སྔ་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་ལ་ཚ་བ་སྒང་སྐུ་ལྷའི་ཞོལ་དུ་འབུལ་ཆེན་ཕུལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཞལ་སྔ་ཆོས་འབྱུང་དུ་ཡོད་པ་ལྟར་སྔར་དུས་སྦྱིན་བདག་རྙིང་ཁུངས་ཡིན་ཀྱང་།”② ཞེས་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་ཕ་དུས་ཟེར་བ་གོང་གི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་ཕལ་ཆེར་ཨ་འཕན་རྒྱལ་ལ་གོ་དགོས། དེའི་དུས་སུ་ཆབ་མདོའི་འཕགས་པ་ལྷ་ལ་འབུལ་ཆེན་ཕུལ་བར་མ་ཟད། ད་དུང་སྦྱིན་བདག་རྙིང་ཁུངས་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལྟར་མང་ཆེ་བས་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་རིང་གློ་བུར་དུ་བློ་ལོག་པ་ལྟ་བུར་གོ་འདུག་མོད། འོན་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ན་བེ་རིའི་མི་སྡེ་དང་རྒྱལ་པོའི་སྔར་གྱི་དད་མོས་གཙོ་བོ་བོན་ཆོས་ཡིན་པར་འདུག་སྟེ། གང་ཞེ་ན། ཁམས་སྤྲུལ་ལྔ་པའི་གསུང་ལས་བེ་རིའི་སྣོད་བཅུད་ལ་བསྔགས་བརྗོད་གནང་བའི་ཚིགས་བཅད་དུ། “སྲིད་ན་མཆིས་པའི་ལེགས་བྱས་ཀུན། །གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་འདིར། །ལྷ་ཡི་སྐྱོང་བ་ཡེ་གཤེན་གྱི། །འཕྲུལ་བདག་མི་བོ་དབལ་ཅན་མཐུས། །དབང་བྱས་བེ་རི་ཞེས་གྲགས་པའི །མིང་གི་སྙན་པ་སྔོན་བྱུང་ཞིག །བྱེད་པོས་བཏགས་པ་ཇི་བཞིན་དུ། །ད་ལྟའང་ཁྱབ་པར་གྲགས་པ་འདི། །”① ཞེས་བེ་རིའི་ཡུལ་ལྗོངས་འདི་ནི་ལྷ་སྐྱོང་ཡེ་གཤེན་གྱི་འཕྲུལ་བདག་མི་བོ་དབལ་ཅན་གྱི་མཐུས་དབང་བྱས་པའི་ཡུལ་མིང་སྔོན་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་གྲགས་པར་བཤད་པས་མཚོན། དེས་བེ་རིའི་ཡུལ་དུ་སྔོན་དུས་ནས་བོན་དར་བར་ཡོད་ཚུལ་ཤེས། དེ་མིན་《སྒོ་སྟོན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱི་རྣམ་ཐར་》ལས་ཀྱང་།“སྐམ་རྒྱལ་མཚན་གསུམ་གྱི་སྐུ་ཐོག་ལ། །ཁམས་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་མངའ་རིས་སུ། །བོན་གཡུང་དྲུང་གི་བསྟན་པ་མེ་ལྟར་འབར། །”②ཞེས་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་ཕ་མེས་ཡང་མེས་ནས་བར་ཁམས་བེ་རིའི་ཡུལ་འདིར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་མེ་ལྟར་འབར་བར་བཤད་ལ། དེ་ལས་སྐམ་ཁྲོ་བོ་རྒྱལ་མཚན་བྱ་བ་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་རིང་རང་གི་བུའི་བླ་མར་གྱུར་ཚུལ་ཡང་རྣམ་ཐར་དེ་ཉིད་ལས། དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་ཚེ་སྨད་ལ། མདོ་ཁམས་ཁུལ་དུ་བོན་གྱི་བླ་ཆེན་ཞིག་པོ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པའི་ནང་གི་སྣང་ཞིག་བླ་མ་རྒྱ་ལ་བ་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་དབུ་ལ་ཤ་ཡི་གཙུག་ཏོར་འབུར་བ། གྲུབ་རྟགས་དང་མངོན་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་དེ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱིས་གདན་དྲངས་ནས་ཀེ་སྟོད་རྒྱ་ཆེན་ཕོ་བྲང་གི་དབུ་རྩེར་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏེ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་རང་གི་དབུ་བླར་བསྟེན། སྔར་གྱི་དབུ་བླ་སྐམ་ཞིག་ལྷ་བླ་ཁྲོ་བོ་རྒྱལ་མཚན་ནི་སྲས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱི་དབུ་བླ་བྱས་ལུགས་བཤད་ ཅིང་། བེ་རི་རྒྱལ་ཐོག་མང་པོའི་རིང་གི་དབུ་བླ་ལ་སྐམ་ཞིག་ཁོ་ན་བསྟེན་གྱི་ཡོད་པ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་དུས་སྐམ་ཞིག་གི་གྲལ་གྱི་གོང་ན་སྣང་ཞིག་བཞག་པ་དེར་བོན་པོ་ནང་ཚག་འདོད་མ་གཅིག་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་ཀྱང་རྣམ་ཐར་དེའི་ཁོག་ན་གནས་འདུག་ཅེས་ཆབ་མདོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་ཐར་ངོ་མར་བརྟག་དཔྱད་བྱས་རྗེས་སྔར་གྱི་དབུ་བླ་དང་རྒྱལ་ཐོག་མང་པོའི་རིང་བོན་པོ་སྐམ་ཞིག་ལ་བརྟེན་པ་ལས་སྐབས་དེར་གཅིག་པོ་དང་བེ་རྒྱལ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གཅིག་པུས་བོན་སྣང་ཞིག་ལ་དད་ཀྱིན་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་ལ། ཡང་། 《ཁམས་འབྲུག་རྣམ་ཐར་》ལས། “འདིའི་སྐབས་ཚོར་བེ་རི་འདི་ལ་མ་བཅོས་པའི་ཉམས་ཆེ།...དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡིག་དྲུག་འདྲ་ཡང་འདྲེན་སྲོལ་དེ་ཙམ་མེད་རིགས་སུ་འདུག་པས། ཕྲེང་བ་ཡོད་མཁན་ཀྱང་ཆེར་མི་འདུག། གཤེན་པོ་ལ་རྫོངས་འདེབས་སྲོལ་ཚད་མི་འདུག་ཀྱང་། ཤ་ཁྲག་གཙོར་འདོན་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་ལས་སྡིག་ལ་འཛེམ་སྲོལ་ཡང་མི་འདུག”① ཅེས་བེ་རིའི་མི་སྡེ་དང་རྗེ་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རིམ་གྲོ་འགའ་རེ་སྒྲུབ་པ་མ་གཏོགས་དགེ་ཕྱོགས་ལ་སྒྲུབ་པ་ཆུང་ཞིང་སྡིག་ལས་ལ་མི་འཛེམ་ཞེས་བོད་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་བོན་གྱི་ལུགས་ཁོ་ན་གཙོ་བོར་བསྟེན་པ་མ་གཏོགས། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྡིག་སྤང་དགེ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་དུ་མ་བླངས་པ་མངོན་འདུག །དེའི་སྟབས་ཀྱིས་བེ་རྒྱལ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་སྐབས་དམག་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་རྗེས་རང་གི་ཕ་མེས་ཡང་མེས་ཀྱི་ཆོས་དད་བྱེད་ས་བོན་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་འངོད་པར་མ་ཟད། དེའི་དུས་སུ་སྣང་ཞིག་བོན་པོ་བྱ་བའི་མངོན་ཤེས་དང་གྲུབ་རྟགས་རང་གི་སྔར་གྱི་བླ་མ་ལས་ཀྱང་ཆེ་བ་དང་ཕྲད་པས་རྐྱེན་བྱས། བོན་ཁོ་ན་ལས་གྲུབ་མཐའ་གཞན་པ་སྤེལ་མ་བཅུག་ནས་ས་དགེ་ཀར་རྙིང་དང་འཁོན་དུ་སོང་བ་རེད་སྙམ།
(གསུམ།) བྱས་ཉེས་དང་བཅོམ་བརླག
དེ་ལྟར་བེ་རྒྱལ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་དང་འབྲེལ་ལམ་བཙུགས་ཏེ། དགེ་ལུགས་པས་གཙོས་པའི་ནང་བསྟན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་ལ་བརྙས་བཅོས་དང་བསྒྱུར་བཀོད་བྱས་ནས་ནང་བསྟན་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་དང་འཁོན་དུ་གྱུར་པ་བསྙོན་མེད་ཡིན་ཏེ། 《ཆབ་མདོ་བྱམས་པ་གླིང་གི་གདན་རབས་》སུ། “དེ་སྔ་བེ་རི་ཐུ་སིའམ་བེ་རི་རྒྱལ་པོར་གྲགས་པའི་ཕ་དུས་སུ། 《ཞལ་སྔ་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་》ལ། ཚ་བ་སྒང་གི་སྐུ་ལྷའི་ཞོལ་དུ་འབུལ་ཆེན་ཕུལ་ཞིང་ཆོས་ཞུས་པ་དང་། འཕགས་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་ཉིད་ཡབ་སྲས་རྣམས་གཙུག་ན་བཀུར་བའི་སྦྱིན་བདག་རྙིང་ཁུངས་ཡིན་ཀྱང་རྗེ་འདིས་གདན་སའི་འཛིན་སྐྱོང་གནང་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་བུ་དོན་ཡོད་ཟེར་བའི་དུས་སུ་སྟོབས་ཤུགས་ཇེ་རྒྱས་ཀྱིས་ཆུ་སྤྲེལ་ལོ་ནས་རིམ་བཞིན་བར་ཁམས་གསུམ་གཉིས་ལྷག་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཞིང་། སྡེ་དགོན་ཀུན་ལ་ཁྲལ་རིགས་འཕར་ལྕིའི་རྩུབ་སྤྱོད་ཀྱིས་མནར་ཐོག །སྣང་ཞིག་བོན་པོ་ཁོ་རང་གི་བླ་མཆོད་དུ་བཀུར་བའི་བྱེད་ལས་ཀྱིས་མདོ་ཁམས་ཀྱི་ས་དགེ་ཀར་རྙིང་གི་དགོན་པ་རྣམས་རིམ་པར་བོན་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པ་རྣམས་རྩ་བརླག་བཏང་ཐོག །རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་བླ་ཆེན་མང་པོར་འོ་བརྒྱལ་གཏད་པ་བཅས་བསོད་ནམས་ཟད་ཁ་བསམ་ངན་གྱི་དཔེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་སྤྱི་དགྲར་ལངས་པ་ན། ཆབ་མདོ་བྱམས་པ་གླིང་ཡང་བོན་དུ་བསྒྱུར་ཉེའི་སྐབས་སུ་རྗེ་འདིས་ཐབས་མཁས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་སྲོག་རྩ་ནས་བཟུང་བས་བོན་དུ་བསྒྱུར་མ་བཏུབ་ཀྱང་རེ་ཞིག་བཤད་སྒྲུབ་འཆད་ཉན་སོགས་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་བར།”①ཞེས་དང་། ཡང་། 《ཁམས་འབྲུག་རྣམ་ཐར་》ལས་ཀྱང་། བེ་རིའི་དཔོན་བློན་བསམ་འགྲུབ་ཀྱི་བུ་བསོད་ལུ་ཟེར་བ་ཞིག་གི་ནད་གཞིའི་དོན་དུ་རྗེ་འདི་གདན་དྲངས་ཚུལ་དང་ཞལ་ཏ་གནང་ཚུལ་གསུང་སྐབས། “སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོས་ཞུ་བར་ད་རུང་ནད་འདི་ལ་བསྲུང་རིམ་རྒྱུ་གཏོར་བྱས་ནས་ཇི་ལྟར་འགབ་ཞུ་ཞིག་འདུག་པར། རྗེའི་བཀའ་ལས། ད་ལོ་འོ་སྐོལ་གྱི་རྐྱེན་འདི་རྒྱ་ཆེ་གཏིང་ཐུག་པ་ཞིག་ཡོད་རིགས་སུ་འདུག་རྒྱུ་གཏོར་སྤངས་དག་བྱས་ཀྱང་རྒྱུ་གྲོན་ཆེ་བ་ལས་ཕན་ཐོགས་པ་རང་ཞིག་མི་འོང་བ་འདྲ་གསུངས་ཀྱང་། སྦྱིན་བདག་གིས་རྒྱུ་གཏོར་གྱི་མི་ཆོག་ཀྱང་འདི་ལ་ཕན་པའི་ཐབས་ཤིག་འདུག་ཚེ་སྒྲུབ་པས། ད་དུང་བཀའ་གསལ་གནང་དགོས་ཞེས་ནན་ཆེ་བར་མཛད་པས། འཕྲལ་དུ་ལྷའི་འཁུ་ལྡོག་ལ་བཤགས་བསྐང་རྟེན་འབུལ་སོགས་ཞུ་སྦྱོར་ངེད་རང་གིས་བྱས་པས་ཆོག་ཀྱང་། ཕུགས་ཡབ་ཀྱི་རིང་ནས་ལྷ་སྡེ་མང་པོ་དང་འགྲས་ཆེ་བར་བྱུང་འདུག་པ་དང་། རྟག་ཏུའང་ཁྱེད་རང་དཔོན་གཡོག་གིས་ས་ཀར་རྙིང་གསུམ། ཞྭ་དམར་སེར་གྱི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པའི་ལྷ་སྡེ་མང་པོ་དང་འགྲས་བཙལ་ཞིང་། གྲུབ་མཐའི་བསྒྱུར་བཀོད་མང་པོ་མཛད་སོང་བས།”② ཞེས་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་པ་བཞིན་བེ་རྒྱལ་རང་གི་བྱས་ཉེས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲང་པོའི་དབྱུག་པ་རང་མགོ་ཟེར་བའི་དཔེ་བཞིན་དགེ་ལུགས་པས་གཙོས་པའི་བླ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་སོག་དམག་ལ་བརྟེན་ནས་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་བཅོམ་བརླག་བྱས་པ་ཡིན་འདུག །ཚུལ་དེ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་》སུ། “དེ་ཡང་བར་ཁམས་བེ་རི་དོན་ཡོད་ཀྱིས། ཀུན་མཁྱེན་བུ་རམ་ཤིང་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་མཐའ་དག་ལ་ཉེ་བར་འཚེ་ཞིང་། བོན་ཁོ་ན་སྤེལ་བ་ལ་བརྟེན། ས་ཡོས་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པའི་ནང་དུ་བེ་རིའི་ཐོག་ཏུ་དཔུང་ཚོགས་རྣམས་བཏེག །མངའ་འབངས་ཕལ་ཆེར་བླངས། ལྕགས་འབྲུག་ཟླ་བ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཉེར་ལྔ་ལ། བེ་རི་དཔོན་པོ་སོགས་མཐའ་བཙན་པོར་བྲོས་པ་རྣམས་ཀྱང་། གང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལྕགས་ཀྱུ་རྣོན་པོས། ཁབ་ལེན་རྡོ་བ་དང་ལྕགས་ཕྱེའི་སྣང་ཚུལ་ལྟར་ཁྲིམས་ཀྱི་དོ་ར་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བཅུག”① ཅེས་བཀོད་པ་ལྟར། བེ་རྒྱལ་གྱི་བྱས་ཉེས་གཙོ་བོ་ནི། སྐབས་དེར་བོད་ནང་དུ་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བའི་ནང་བསྟན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་མང་པོ་བོན་དུ་བསྒྱུར་ནས་ཁོ་པ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་སྤྱིའི་དགྲ་བོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་མ་ཟད་བེ་རྒྱལ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་རང་ཉིད་སྟོབས་ཤུགས་དང་བཙན་དྲག་ཆེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒང་དྲུག་གི་མི་སྡེ་རྣམས་དང་འགྲས་ཆེར་གྱུར་པས་མི་ཚད། རྒྱ་བོད་བར་གྱི་འགྲོ་འོང་གསེར་ཟམ་བཅད་པ་སོགས་ཀྱང་རང་ཉིད་བཅོམ་བརླག་འགྲོ་བའི་རྐྱེན་དུ་མཐོང་། གང་ཞེ་ན། 《སུམ་པའི་རང་རྣམ་》དུ། “ཤིང་ཁྱི་ནས་ཆ་ཧར་ཧན་དང་ཆོག་ཐུ་རྒྱལ་པོ་དང་ཐུབ་ཆེན་བསྟན་པར་ཆུང་བའི་སྐལ་བ་མི་ལྡན་པར་དུ་རུཥྐའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཁམས་བེ་རི་དོན་ཡོད་རྒྱལ་པོ་གསུམ་གྱིས་དབུས་གཙང་དུ་འགྲོ་བའི་མགྲོན་པོའི་གསེར་ཟམ་བཅད། རྒྱལ་པོ་དེ་གསུམ་གཙང་རྒྱལ་དང་བཞིའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ལོག་པ་འགྲུབ་ནས་བེ་རི་མིན་པ་ཕལ་ཆེར་མཐུན་ཏེ་བགྲོས་ཕུགས་སུ་རང་རང་གི་ས་དང་ལྷ་སའང་བདག་བྱས་ཏེ་ས་སྐྱ་བ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག །དགེ་ལུགས་པ་རྨེག་མེད་བགྱིས་ཏེ་ཀར་འབྲུག་བཏེག་པའི་གཤོམ་ར་བཏང་བ་ཡིན།”① ཞེས་དང་། ཡང་འོན་ཀྱང་ཞེས་གུ་ཤྲི་ཧན་གྱིས་ཁམས་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་བཅོམ་ཚུལ་བཀོད་ཡོད། “ལྕགས་འབྲུག་ལ་ཁམས་སུ་བྱོན་ནས་རྒྱལ་བསྟན་སྤྱིའི་དགྲ་བོ་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་བཅོམ་སྟེ་བོད་ཁམས་གཞུང་གི་སྒང་དྲུག་དབང་དུ་བསྡུས་ནས།”②ཞེས་གསལ་པོར་གསུངས་པ་བཞིན་གོང་གི་ལུང་ཚིག་གཉིས་ལས་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་བྱས་ཉེས་དང་མཐའ་འབྲས་བཅོམ་བརླག་བྱས་ཚུལ་མ་ཟད་ལོ་དུས་དང་བཅས་པ་ཞིབ་པར་བཀོད་ཡོད་པ་བཅས་ནི་སྐབས་ཐོག་དེའི་མི་སྣས་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མ་ཡིན་སྟབས་ཡིད་ཆེས་འོས་པར་འདུག་སྙམ་མོ།། །།
* རྩོམ་ཡིག་འདི་2006ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་དཔྱད་གླེང་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པ་འཇར་མན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྷོན་དུ་འཚོགས་པའི་ཐོག་སྒྲོག་སྦྱང་ཞུས་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་ལོ་ངོ་དྲུག་རིང་ཡིག་ཚང་ཁ་སྣོན་གྱིས་བཟོ་བཅོས་བགྱིས་ནས་2012ལོར་《ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་》ཅེས་པའི་དུས་དེབ་ཨང་གཉིས་པའི་ཐོག་བཀོད་ཡོད།
① རྒྱ་ཡིག་གི་《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་》 (藏族简史)བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་1986ལོར་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་190པར་གསལ། ② 《ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རྣམ་ཐར་》རྒྱ་འགྱུར་མ་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་1984ལོར་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་70པར་གསལ།
③ 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ་》བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་1989ལོར་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་563པར་གསལ།
① 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བའི་གཏམ་》ཞེས་པ་1995ལོར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་པར་གཞི་དང་པོའི་ཤོག་ངོས་311པར་གསལ། ② 2000ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་སྐབས་དགུ་པའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་སུ་མཁས་དབང་ཇོ་སྲས་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ལགས་ནས་ནོར་ཡོད་ཚུལ་དང་དཔེ་ལྟ་གང་དགོས་གསུངས་པ་བཞིན་དག་བཅོས་བྱས་པ་ཡིན།
③ 2004ལོར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་པར་གཞི་གཉིས་པའི་ཤོག་ངོས་317པར་གསལ་འདེབས་དང་བཅས་བཀོད་ཡོད།
① ཆབ་མདོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྩམས་ཤིང་འཕགས་ཡུལ་ཆབ་མདོ་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་ཞེས་པས་2006ལོར་པར་དུ་བཏབ་པའི་དེབ་ལ་གོ་དགོས།
① སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོས་བརྩམས་པའི་《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་》ཞེས་པ་1985ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་13པར་གསལ།
② གྱི་ལུང་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཐུགས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《མགོ་ལོག་རུས་མཛོད་》ཅེས་པ་1992ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་92པར་གསལ།
① ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་མཛད་པའི་《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་》ཅེས་པ་1988ལོར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་441ནས་442པར་གསལ།
② བྲག་དགོན་པ་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པའི་《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་》ཞེས་པ་1982ལོར་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་17པར་གསལ།
③ཏཱ་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་《རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་རྒྱས་པ་》ཞེས་པ་1986ལོར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་243པར་གསལ།
① ཏཱ་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་《རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་རྒྱས་པ་》ཞེས་པ་1986ལོར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་319པར་གསལ།
② གཡང་དགེས་བརྩམས་པའི་《ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན་》ཞེས་པ་2005ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་187པར་གསལ།
①② བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་འཇར་པན་མི་རིགས་བཤམས་སྟོན་ཁང་གིས་དཔེ་ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་པར་བཏབ་པའི་དེབ་གྲངས་ཨང་32པའི་ཤོག་ངོས་114པར་གསལ།
③ འདིའི་བུ་ཡིག་ཏུ་ཙོང་ཀ་ཞེས་བཀོད་ཀྱང་བོད་ཡིག་དབུ་མེད་པར་སློག་བརྒྱབ་ཡོད་པའི་མ་ཡིག་ན་“ཙོང་ཀ་”མིན་པར་“དབང་ཁ་ཀ་བཟུང་བའི་”ཞེས་གསལ་པོར་བཀོད་འདུག་པས།དེ་ལྟར་བྲིས་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་མ་ཡིག་གསུམ་ཙམ་བསྡུར་བ་ཡིན་ཟེར་བས་གང་འགྲིག་བརྟག་པར་འཚལ།
①② དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་བརྩམས་པའི《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》1986ལོར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་1059པར་གསལ།
③ གསར་དུ་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་དེབ་ཏུ་འདི་ལྟར་བཀོད་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་བོད་ཀྱི་དག་ཡིག་སྦྱོར་སྟངས་དང་མི་མཐུན་པས་གོ་རྒྱུ་མེད་པས་སྒྲིག་ནོར་རེད་བསམས་ཀྱང་མ་ཡིག་ངོ་མ་མཇལ་མི་ཐུབ་པས་དཔྱད་དཀའ།
④⑥ ཀརྨ་ཚེ་དབང་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་《ཀརྨ་ཀམ་ཚང་གི་བརྒྱུད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་》ཞེས་པ་1998ལོར་ཡུན་ནན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་431པར་གསལ།
⑤ དབང་རྒྱལ་དབེན་ཤྲི་ཞེས་པ་མཁས་དབང་ཁྲིན་ཆིན་དབྱིན་ལགས་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་འབྲས་སུ་ཡོན་ཧྲི་(院士)ཨེ་ཡིན་ཟེར།
⑦དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་བརྩམས་པའི་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》1986ལོར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་l121པར་གསལ།
① བེ་རི་དམར་ཞེས་པ་ཁོ་བོའི་སློབ་གྲོགས་དམ་པ་འཇུ་སྐལ་བཟང་ལགས་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་འབྲས་སུ། བེ་རི་དམར་ཡི་གེ་འབྲི་སྲོལ་མི་གཅིག་པ་དེ་དོན་དུ་དེང་སང་གི་མགོ་ལོག་པད་མ་རྫོང་གི་ཕྱོགས་སྨར་ཆུའི་རྒྱུད་ལ་སྨར་ཞེས་འབྲི་བར་མ་ཟད། མགོ་ལོག་གི་མིང་མ་བྱུང་སྔོན་ལ་དེང་སང་གི་མགོ་ལོག་ས་ཆ་འདི་ལ་བེ་རི་དང་གླིང་གི་ས་ཆ་ཡིན་ཚོད་འདུག། གང་ཞེ་ན། 《གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་》ནང་ལྡོང་བེ་རི་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་དང་བེ་རི་དུག་མཚོ་ཟེར་བའི་མི་མིང་ས་མིང་མགོ་ལོག་ས་ཆར་ཡོད་མོད། ད་སྔ་རྒྱུ་ཆ་དཀོན་པས་ཕྱིས་ཕན་ཚུན་རོགས་རམ་བགྱིས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་དགོས་ཞེས་གསུངས་སོ། །
② 《ཆབ་མདོ་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་457གསལ།
① ② 《ཆབ་མདོ་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་457ནས་458པར་གསལ།
① ② 《ཆབ་མདོ་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་411པ་དང་412པར་གསལ།
① ས་སྐྱ་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་《ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་རིན་ཆེན་བང་མཛོད་》ཅེས་པ་1986ལོར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་137པར་གསལ།
① ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་དུ་བེ་རི་མི་བརྒྱ་རྟ་བརྒྱ་ཞེས་གླེང་དུས་ཇག་དམག་གི་རང་བཞིན་ཅན་བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་ནས་ཕྱིས་གྲུ་གུའི་སྒང་དུ་བླ་མའི་གྲུབ་རྟགས་ཀྱིས་གཡང་ལ་མཆོངས་ཟེར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་མཚར་པོ་ཞིག་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་ལ། དོན་དུ་མི་བརྒྱ་རྟ་བརྒྱ་ནི་བེ་རི་ཆོས་འབུམ་སྐབས་ནས་བྱུང་བའི་དམག་དཔོན་ནམ་དཔོན་བློན་གྱི་མིང་ཨེ་ཡིན་བསམས་ལ། ཕྱིས་སུ་བེ་རི་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་ཇག་དམག་ཏུ་སོང་ནས་ཐམས་ཅད་འཇིགས་ས་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་མིན་ནམ་སྙམ། ② ཁོ་བོ་བེ་རིའི་ཁྲོད་དུ་ངོ་འདྲིར་སོང་སྐབས་ཡུལ་མི་ཚོས། བེ་རི་ནི་བསྐལ་པ་ཡ་ཐོག་ནས་ཡོད་པ་རེད། སྟོད་ཨ་གྲག་བེ་རི། སྨད་མ་ཟུར་བེ་རི། བར་ཆབ་མདོའི་བེ་རི། ཞེས་ཨང་དང་པོ་ཆབ་མདོའི་བེ་རི་རེད། སྔར་ནས་བོན་པོ་རེད། ཅེས་བཤད་རྒྱུན་ཙམ་མ་གཏོགས་ཡིག་རིགས་འདྲ་རྙེད་མ་སོང་།
③ རྒྱ་ཡིག་ས་གི་《ཆབ་མདོའི་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་》ཞེས་པའི་དེབ་ཏུ་བོད་ཡིག་ནས་དོན་སྒྱུར་གྱིས་བཀོད་འདུག་པར་གསལ།
①② 《ཆབ་མདོ་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་461པ་དང་412པར་གསལ།
① 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁག་ལྔ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་279ནས་281བར་གསལ།
① ཤཱཀྱ་ལྷ་དབང་གིས་མཛད་པའི་《ཞལ་སྔ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འབྱུང་》ཞེས་པ་2001ལོར་བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་18lཔར་གསལ།
② 《ཆབ་མདོ་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་420པར་གསལ།
① 《ཆབ་མདོ་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་464པར་གསལ།
① 《ཆབ་མདོ་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་444པར་གསལ།
① ཤཱཀྱ་ལྷ་དབང་གིས་མཛད་པའི་《ཞལ་སྔ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འབྱུང་》ཞེས་པ་2001ལོར་བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་18Iཔར་གསལ།
② 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལྔ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་180པར་གསལ།
① ② 《ཆབ་མདོ་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་456པ་དང་437པར་གསལ།
① 《ཆབ་མདོ་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་417པ་དང་418པར་གསལ།
① རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《ཆབ་མདོ་བྱམས་པ་གླིང་གི་གདན་རབས་》ཆབ་མདོ་པར་འདེབས་བཟོ་གྲྭས་པར་བཏབ་པའི་ཤོག་ངོས་278པ་ནས་279བར་གསལ།
② 《ཆབ་མདོ་ཡིག་ཚང་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་467པར་གསལ།
① རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོའི་《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་》ཞེས་པ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་དེབ་ཀྱི་ཤོག་ངོས་193པར་གསལ།
①② 《པཎྜི་ཏ་སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རང་རྣམ་》ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཤོག་ངོས་63པར་གསལ།


c: text/html

text:
གཡུང་དྲུང་བོན།
ནང་དོན།
- ༡ བོན་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གོ་དོན་ངོ་སྤྲོད།
- ༡.༡ དང་པོ། བོན་གྱི་གོ་དོན་སྐོར།
- ༡.༢ གཉིས་པ། འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྐོར།
- ༡.༢.༡ ༡ ངག་དོན་འཕྲུལ་ངག་སོགས་ཀྱི་གོ་དོན་ནི།
- ༡.༢.༢ ༢ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གོ་དོན་མཚན་ཉིད་དངོས་ནི།
- ༡.༢.༣ ༣ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་དོན་ནི།
- ༡.༢.༤ ༤ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒྲ་དོན་ལ་གོང་དུ་གཟེར་མིག་ལས།
བོན་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གོ་དོན་ངོ་སྤྲོད།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཆེས་གནའ་བོའི་དུས་ནས་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་དང༌། གཡུང་དྲུང་བོན་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་དག་གོ་དོན་ཟབ་ལ་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མིང་ཚིག་བྱུང་རིམ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ངེས་ཀྱང༌། དེང་གི་ཆར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཤེས་ལྡན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་ཐ་སྙད་འདི་རིགས་ལ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་དང༌། འགྲེལ་བཤད་གནང་སྟངས་ཐད་གཞུང་དོན་དང་མ་མཐུན་པའི་རང་བློར་གང་ཤར་གྱི་བཤད་པ་འགའ་ཞིག་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་ཆེ་དོན་ཆུང་འཛིན་གྱི་བལྟ་ཚུལ་དེ་བློས་འགན་བཟོད་ཐབས་བྲལ་བར་བརྟེན་འབྲེལ་ཡོད་བོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེའི་འབྲུ་དོན་དང་མཐུན་པའི་ངོ་སྤྲོད་ཞིག་དགོས་པ་ངེས་ཅན་དུ་མཐོང༌། ལྷག་ཏུ་དཔྱོད་ལྡན་སུ་ཞིག་གིས་ཐ་སྙད་འདི་དག་གདེང་འཇོག་མཛད་པའི་དབང་དུ་གཏོང་ན་འབྲེལ་ཡོད་གཞུང་ལུགས་ཁག་ནང་གསལ་བའི་བོན་གྱི་གོ་དོན་དེ་དག་གཙིགས་སུ་མི་འཛིན་ཐབས་མེད་ཡིན་ལ། ད་ལམ་སྐབས་འདིར་བོན་གཞུང་ཁག་ལས་གསལ་བའི་དེའི་འབྲུ་དོན་འགའ་ཞིག་རྒྱུས་ཡོད་ལམ་སྟོན་ཕྲན་བུར་ཡོང་ཆེད་ཡིག་མིག་མཛུབ་འཛུགས་དང་འབྲེལ་བའི་གོ་དོན་ཆེ་ལོང་ཙམ་ཞིག་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ན་ལེགས་སྙམ།
དང་པོ། བོན་གྱི་གོ་དོན་སྐོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
བོན་གྱི་གོ་དོན་སྐོར་ལ་དེང་སྐབས་ཕྱི་ནང་གི་མི་སྣ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་དོན་དངོས་དེའི་གོ་དོན་ལ་བློ་ཁ་མ་ཕྱོགས་ཀྱང་འོལ་ཚོལ་ཙམ་གྱིས་ངོས་འཛིན་འདྲ་མིན་གནང་སྟེ། བོན་ཅེས་པ་ནི་བོད་སྐད་ཀྱི་བརྡ་ཤིན་ཏུ་རྙིང་པ་ཞིག་སྟེ་དེང་དུས་ཀྱི་སྐད་ལུགས་སུ་བྱས་ན་བཟླ་ཞེས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་ཅིང༌།བོན་པ་འམ་བཟླ་བ་ནི་སྔགས་ལ་སོགས་པ་བཟླ་བའི་གོ་དོན་བསྟན་ནུས་པའི་བྱེད་ཚིག་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་གནའ་དུས་སྔགས་བཟླ་བའམ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོ་ག་དང་རིམ་གྲོ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་ལས་དེ་ལ་བོན་ཅེས་དང༌། དེ་དག་བྱེད་མཁན་ལ་བོན་པོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བྱུང་ཡོད་པར་མངོན། ཅེས་དང༌། བོན་ཅེས་པ་འདི་བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཅི་ཞིག་ཀྱང་མེད་པ་མ་ཟད།གྱེར་ཞེས་པའང་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཡིན་པ་དང༌། བོན་གྱི་གོ་དོན་དང་གཅིག་པ་ཡིན་ལུགས་འདི་ཚོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཀྱང་མེད་མོད། གྱེར་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ནི་ཞང་བོད་ཐུན་མོང་གི་བརྡ་རྙིང་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ནས་བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་མང་དག་ཞིག་ཏུ་ཆོ་གའི་སྐོར་སོགས་གྱེར་བ་སྟེ་ཀློག་པའམ་འདོན་པའི་དོན་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད་པ་དེ་རེད། ཅེས་གསུངས་པས་མ་ཚད་དེ་ཡི་རྗེས་འཛིན་པ་མང་དག་ཞིག་གིས་སྤྲེའུས་མི་ཡི་ལད་མོ་བྱེད་ཅེས་པའི་དཔེ་ལྟར། གོང་ལྟར་མུ་མཐུད་སྐྱར་བཟློས་སུ་བྱས་ཡོད་པས་བོན་གྱི་གོ་དོན་རྣལ་མ་དེ་བརླག་ནས་ཁ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་འགྲོ་བར་མཐོང༌། ལྗགས་རྩོམ་ཁག་ནང་བོན་གྱི་གོ་དོན་རྣལ་མ་དེ་སྔགས་བཟླ་བའམ་འདོན་པའི་དོན་ཙམ་དང༌། བོན་གྱི་སྐད་དོད་ཞང་སྐད་གྱེར་ཞེས་པ་དེའང་ཆོ་གའི་གྱེར་དབྱངས་ངག་གི་བྱེད་ལས་ཙམ་ལ་ངོས་འཛིན་པ་དེ་དག་སྒྲ་འཇུག་ཚུལ་དང་དོན་ཁྱབ་ཚུལ་ལུང་རིགས་གང་གི་སྒོ་ནས་དཔྱད་ན་གོ་བ་ཐ་ཤལ་བ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །
སྤྱིར་བོན་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ཤེས་བྱ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ན། མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གང་ཞིག་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་གང་ཡང་རུང་བའི་སྟེང་དུ་མཚོན་བྱེད་ངག་གི་བརྡས་བཏགས་པའི་མིང་ལ། ཞང་ཞུང་སྨར་གྱི་སྐད་དུ་གྱེར་དང༌། སྤུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བོན་ཞེས་གདོད་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དུས་ནས་ད་བར་དུས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཐ་སྙད་དེ་སྔར་བྱུང་ད་གནས་སུ་ཡོད་པ་འདི་རེད།
དེས་ན་བོན་ཅེས་པའི་བརྡ་འདི་མཚོན་བྱེད་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཤེས་བྱ་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་ཡང༌། ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཤེས་བྱ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་སྟེ་བདལ་འབུམ་ལས་བོན་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཚང་བས་འཁོར་འདས་ཀྱི་བོན་རྣམས་ལ་བོན་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་གསུངས་ལ། འདུལ་བ་ཡོངས་རྫོགས་ལས་བོན་པ་གང་ལྟར་བོན་སྡེ་འབྱུང༌། །འགྲོ་བ་གང་གིས་ཅི་ལྟར་གོ། བོན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་མཚན་བཏགས་པ། །དབྱིངས་ཉིད་ཡང་དག་དོན་ལ་ཡེ་ཤེས་བོན། །བོན་ཉིད་ཁྱབ་བདལ་ཆེན་པོ་ཞེས། །མ་རིག་པ་ལ་གསལ་དང་བོན། །མུན་ནག་སྒྲོན་མེ་སངས་པ་ལྟར། །མ་འགག་གསལ་རྟོགས་བོན་ཞེས་བྱ། །རྨོངས་རིག་འོན་ལོང་འགག་པ་ལ། །དྲན་གསལ་གསང་མཐོང་ལྟ་བུར་བོན། །དབྱིངས་ཉིད་སྟོང་པ་ཡང་དག་པས། །བོན་ཞེས་སྤྱིའི་མཚན་དུ་བཏགས་ཞེས་གསུངས། འདི་དག་གི་དགོངས་དོན་དང་བསྟུན་ནས་སྔོན་བྱོན་བོན་གྱི་མཁས་གྲུབ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང༌། བོན་གྱི་གོ་དོན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བཞེད་པ་དེ་ཉིད་ངེས་ལ། བོན་ཅེས་པ་སྤྱི་ལྡོག་གི་ཐ་སྙད་དེ་ཚིག་དོན་ཕལ་མོ་ཆེའི་དབུ་གཞུང་མཇུག་སོགས་ཅི་རིགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོང་ཞིང༌། དེ་ཡང་ཚིག་འགྱུར་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཏ་ཟིག་བོན་གྱི་སྐད་ལ་ཧོས་དང༌། ཞང་ཞུང་སྨར་སྐད་ལ་གྱེར། སྤུར་རྒྱལ་བོད་སྐད་ལ་བོན་ཅེས་པ་ནི་སྒྲ་འགྱུར་ཡིན་ལ། དོན་འགྱུར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྤྱིར་ཧོས་ཞེས་པ་ནི་ཡི་སྲིད་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གསང་མཚན་ཡིན་པར་གྲགས་ལ། ཁྱད་པར་དུ། ཧོས་སྒོ་ཞེས་པ་བོན་སྒོ་དང༌། ཧོས་ཡུལ་ཞེས་པ་བོན་ཡུལ་ཏེ་ཧོས་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་ཡུལ་ཧོས་མོ་གླིང་དྲུག་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཧོས་རྒྱལ་ནི་བོན་རྒྱལ་ཏེ་ཧོས་རྒྱལ་པོ་དང་བ་ཡིད་རིང་ཞེས་པ་ལྟ་བུར་གཟེར་མིག་ལས་རྒྱལ་པོ་ཧོས་རིགས་ཡིན་པས་ཧོས། ཞེས་གསུངས། གཞན་ཡང་སྟོན་པའི་ཕྱག་མཚན་དང༌། བླ་གུར། རྟེན་རྫས་རྣམས་ལའང༌། ཧོས་རུ་དང༌། ཧོས་གུར། ཧོས་ཆ་ཞེས་སོགས་དེ་ཡི་སྒྲ་འཇུག་ཡུལ་འགའ་ཞིག་མཆིས་སོ། །
གྱེར་ཞེས་པ་ནི་བོན་དང༌། བོན་ཉིད། གཤེན་སོགས་ལ་འཇུག་ཅིང༌། བོན་ནི་གཙོ་བོར་དོན་བསྟན་པ་དང༌། ཐོས་པ། ངག་གི་གྱེར་སྒོ་སོགས་སྐབས་ཐོབ་ཅི་རིགས་སུ་འཇུག་ཚུལ་འཆད་འགྱུར་དུ་རིམ་པས་འགོད་ལ། བོན་སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ་དང༌། ཐེག་པ་རིམ་དགུ། བོན་སྒོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་བཅས་ལ་ཧོས་གྱེར་བོན་གསུམ་གྱི་སྒྲ་འཇུག་པའི་ཚུལ། མདོ་འདུས་ལས། ཝེར་གྱེར་སད་དོ་ཨ་བོ་ཉ། །རྒྱལ་བོན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཉིད། །གྱེར་ཆེན་སྒོ་བཞི་མཛོད་དང་ལྔ། །ཧོས་སྒོ་ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ །ཝེར་གྱེར་སྟོན་པས་བསྒྲགས་པ་སྟེ། །ཆབ་དཀར་གྱེར་སྒོ་གྱེར་མན་ཏྲ། །འགུ་ཡ་ས་མ་ཡ་དང་བཅས། །གཏོ་དཔྱད་ཏི་ཀ་གྱེར་དང་བཅས། །དཔོན་གསས་གྱེར་སྒོ་གྱེར་ཏེ་སང༌། །འདུལ་བ་མན་ངག་ལུང་དང་བཅས། །འཕན་ཡུལ་གྱེར་སྒོ་གྱེར་ནི་ཧྲང༌། །རྒྱས་པ་མདོ་འབུམ་སྡེ་དང་བཅས། །གཙང་མ་མཐེ་ཐོག་གྱེར་དྲུང་ཧྲང༌། །ཨ་ཏི་གྱེར་ཞི་བདེ་རོ་སྤུངས། །ཞེས་དང༌། ཨ་བོ་ལུང་གི་གྱེར་སྒོ་བཞི། །ཐོ་ཐེག་ནང་གི་མཛོད་ཡིན་ཏེ། །སྒོ་བཞི་བསྟན་པ་མདོ་རུ་བསྡུས། །ཧོས་སྒོ་ཐག་པ་རིམ་པ་དགུ །གྱེར་ཆེན་སྒོ་བཞི་མཛོད་དང་ལྔ། །ཧོས་སྒོ་ཐག་པ་རིམ་པ་དགུར་དབྱེ། །ཧོས་སྒོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནི། །མདོ་འབུམ་རྒྱུད་མཛོད།།སྡེ་བཞི་ལས། ཉིས་ཁྲི་བཞི་སྟོང་བཞིར་དབྱེའོ། །ཞེས་གསལ་བ་དང༌། འདུལ་བ་སྤྱིར་ལྟོས་འགོག་པ་ཕྱོགས་སྡོམ་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཉོན་མོངས་བཅུའི་བྱེ་བྲག་དོན་གསུམ་བོན། དཔེ་མཚོན་རྟགས་འབེབས་དོན་རིག་བོན། །དྲང་སྲོང་མ་རབ་རྐ་འོག་སྡེ་གསུམ་ཧོས། །བསྟན་པ་ཡུན་རིང་གནས་བྱེད་སྨོན་དོན་བོན། །ཅེས་པ་འདེ་དག་གིས་ཧོས་གྱེར་བོན་བཅས་ཀྱི་འཇུག་ཚུལ་མཚོན་ཐུབ་པ་ཡིན་ལ། བོན་གྱི་གོ་དོན་འཇུག་ཚུལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་ནང་ནས་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཞིག་ནི་དོན་གང་ཞིག་བསྟན་པའི་དོན་ཅན་ལ་འཇུག་ཚུལ། འདུལ་བ་རྒྱུད་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ཕལ་ཆེན་སྡོམ་བྱེད་དམ་པའི་རྒྱུད་ལས། གང་ཟག་མིའི་སྐད་དུ་བོན་པ་ནི། །ཞེས་པ་ནས་རང་རང་སྒྲ་སྐད་དག་ཏུ་བོན། །ཅེས་དང༌། བོན་ནི། མ་རིག་པ་ལ་དོན་བསྟན་བོན། །དཔེས་མཚོན་དོན་ལ་ཐེག་པའི་བོན། བདེན་གཉིས་དོར་མཉམ་སྟོན་པའི་བོན། །ཕྲ་རགས་དགེ་སྡིག་གོ་འབྱེད་བོན། ཚད་མའི་དོན་འབྲེལ་མི་འགལ་བོན། །ཞེས་དང༌། དེ་ལ་ཆགས་པ་བྲལ་བ་འདུལ་བ་བོན། །བདག་གཞན་ཐམས་ཅད་འདུལ་བ་བཞིན་དུ་བོན། ཅེས་དང་། སྟོན་པས་ཕྱི་རབས་དོན་དུ་བོན། །འགྲོ་ཀུན་བོན་ལ་ཞུགས་ཕྱིར་བོན། །ཅེས་གསལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དབྱིངས་དག་གི་རྒྱུད་ལས། དུས་གསུམ་གཤེན་རབ་ཀུན་ལ་བོན། །དཔོན་གསས་མན་ངག་རྒྱུད་དུ་བོན། །འདི་ལ་སྤྱི་དོན་གསུམ་གྱི་བོན། །དེ་ལའང་ཀླད་ལ་གཉིས་སུ་བོན། །ངོ་བོ་དང་ངེས་ཚིག་ལ་སོགས་འོག་ཏུ་བོན། །འདི་ཡན་ཆད་མཚན་གྱི་དཔེ་དོན་བོན་པའོ། །ཞེས་དང༌། རྩ་བ་བཞི་ལས་གྱེས་པའི་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཕོ་ལ་བོན། །རྩ་བ་བརྒྱད་ལས་གྱེས་པ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་མོ་ལ་བོན། །ཅེས་སོགས་དང༌། འདུལ་བ་དུས་ཆེན་དུས་བཙན་སྡོམ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ལས། །འགྲོ་བའི་ལམ་ཐད་བློ་ལ་ཐེག་དགུ་བོན་པ་ཡིན། །ཉོན་མོངས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་བྱང་ཐད་བོན་པ་ཡིན།ཅེས་དང་།འདུལ་བ་དགེ་འབྱུང་འཇུག་དོན་ལྔ་རུ་བོན།ཅེས་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་བོན་ནི་དོན་གང་ཞིག་བསྟན་པའི་དོན་ལ་འཇུག་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་གསལ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། །གཤེན་མཁས་གྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་ལེགས་སྦྱར་བཀླག་ཐབས་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ལས། །འོན་ཀྱང་སྔགས་རྣམས་བོན་པའི་ཚུལ། །བླ་མའི་ཞལ་ནས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། བོན་གྱི་གོ་དོན་དེ་བཟླ་བའམ་འདོན་པའི་དོན་ལ་འཇུག་མོད། འདི་འདྲའི་གོ་དོན་ལྡན་པའི་གཞུང་ཚིག སྤྱིར་བོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེ་གོ་ལའི་ཁྱོན་ལ། མཐོང་རྒྱ་ཆུང་བའི་རྐང་དྲུག་བུང་བ་བདག་གི་འདབ་མས་གཞལ་མིན་ཀྱང༌། ད་བར་ཁོ་བོས་བོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ངོགས་སུ་འགྲིམས་པས་བོན་དེ་བཟླ་བའམ་འདོན་པའི་དོན་ལ་འཇུག་ཚུལ་རེ་ཙམ་མ་གཏོགས་མཐོང་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང༌།དེང་གི་ཕྱི་ནས་མཁས་པ་མང་དག་ཅིག་གིས་བོན་གྱི་གོ་དོན་གཤའ་མ་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་ཆེན་མོའི་ཚལ་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་ཤེས་རབ་རྒད་པོ་སྣང་མེད་དུ་བཞག་སྟེ། སྔར་མེད་གསར་དུ་གྲགས་པའི་བོན་གྱི་གོ་དོན་མགྲིན་བཟང་དབྱངས་ལྡན་མ་ཞིག་མགྲོན་དུ་བསུས་པ་དེ་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞེས་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་ཐལ་ལོ། །ཚད་མའི་གཞལ་བྱར་གྱུར་པའི་ཤེས་བྱ་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་བོན་གྱི་གོ་དོན་ཁྱབ་ཐུབ་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་དེ་དོན་ལ་གནས། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་ཚུལ་དེ་གཞུང་ལུགས་ལ་སྦྱངས་པ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོར་འཆར་དཀའ་བ་ཅུང་ཡོད་ཀྱང༌། དོན་དངོས་ཤེས་བྱ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་རང་མཚན་དང་སྤྱི་མཚན་གང་རུང་མ་ཁྱབ་པ་མེད་སྟབས་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་རང་མཚན་གྱི་བོན་རྣམས་དང་། དོན་བྱེད་མི་ནུས་བའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་བའི་སྤྱི་མཚན་གྱི་བོན་རྣམས་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྡན་དགོས་པས། སྤྱི་ལྡོག་ནས་བོན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་དང༌། རང་ལྡོག་ནས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་སྟེ་གཟུགས་སུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ནས། བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་བར་དུ་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལྡན་པས་ན་མཚོན་བྱ་བོན་ལ། གོ་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའམ་ལྡན་པ་ཞེས་གཙོ་བོར་སྤྱིའི་སྒོས་ནས་བཞེད་པ་དེ་སྒྲ་དོན་གཉིས་ལས་དོན་ཁྱབ་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའོ། །
བོན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། བོན་གྱི་སྤྱན་ལྡན་ཆེན་པོ་འགྲོ་མགོན་བློ་གྲོས་དང༌། རྒྱལ་བ་མཉམ་མེད་པ། མཁན་ཆེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན། སྤ་སྟོན་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོ། ཀུན་མཁྱེན་འཇའ་ལུས་པ་སོགས་སྔོན་བྱོན་མཁས་གྲུབ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་བོན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་ཡུལ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་དུ་བཞེད་པའི་དང་པོ་ཤེས་བྱ་ལ་བོན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་སྟེ། ཁམས་བརྒྱད་ལས། བོན་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདུས་སོ། །ཞེས་དང༌། གཉིས་པ་འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་ལ་འཇུག་སྟེ། སྡུད་པ་ལས། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་བའི་བོན། ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ལ་འཇུག་སྟེ། བདལ་འབུམ་ལས། མིག་དང་གཟུགས་དང་ཞེས་པ་ནས་ཡིད་དང་བོན། ཞེས་པའོ། །བཞི་པ་བསོད་ནམས་ལའང་འཇུག་པ་སྟེ། ཡང་རྩེ་ལས། སྤྱོད་པས་སྒྲ་ཐོས་པར་དཀའ་བའི་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་ལ་སྤྱོད། ཅེས་སོ། །ལྔ་པ་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། གནས་ལུགས་དོན་གྱི་བོན། ཅེས་སོ། དྲུག་པ་ལམ་ལ་འཇུག་སྟེ། མདོ་ལས་ལམ་གྱི་བོན་ཅེས་སོ། །བདུན་པ་གསུང་རབ་ལ་འཇུག་སྟེ། མདོ་ལས། བོན་སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ་འཆད་ཅིང་སྟོན། ཅེས་སོ། །བརྒྱད་པ་ཐེག་པ་ལ་འཇུག་སྟེ་འབུམ་ལས། ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་གཡུང་དྲུང་གི་བོན། ཞེས་བཞེད་པ་དེ་དག་མཚན་གཞི་རགས་པའི་དབང་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ་སྤྱིར་བོན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་ཡུལ་དེ་ཙམ་དུ་ག་ལ་ངེས་ནུས། དེས་ན་སྤྱིར་བོན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་གོ་དོན་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང༌། གཏིང་ཟབ་པ། དོན་བསྟན་ཚུལ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་པ་ལ། སྔགས་བཟླ་བའི་དོན་དང༌། ཆོ་གའི་གྱེར་དབྱངས་ཙམ་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་ནོངས་ཏེ་སྒྲ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། བོན་ཐམས་ཅད་ལ་སྔགས་བཟླ་བའི་དོན་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་དབེན་ལ། དོན་ཁྱབ་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དེ་བས་ག་ལ་ཁྱབ་ཐུབ། བོན་གྱི་གོ་དོན་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཚེ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་ཁག་ལ་གཞི་རྩ་འཛིན་དགོས་པ་དེ་བསྙོན་དུ་མེད། ཡིག་རྙིང་ཁག་ནང་བོན་གྱི་གོ་དོན་བཟླ་བའི་དོན་ལ་བཤད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ལ། བོན་ཞེས་བཟླ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྲིད་པ་ཙམ་ཡིན། དོན་དངོས་བོན་གྱི་གོ་དོན་རྣལ་མ་དེ་གསུང་རབ་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་ཁག་གི་ཚལ་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་ཡོད་པས། སྐབས་འདིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་བཞིན་ལུང་འདྲེན་མི་ཐུབ་ཀྱང༌། དགོས་པའི་དབང་གིས་འབྲུ་དོན་གསལ་རྟོགས་ཡོང་ཆེད་ལུང་འགའ་ཞིག་མཚམས་སྦྱོར་ཞུས་ན་སྙམ། གཞུང་ལུགས་ཁག་ནང་བོན་གྱི་གོ་དོན་གཙོ་བོར་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་བོན་དང༌། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་བོན་གཉིས་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་བོན་ནི་རྟོགས་བྱ་དོན་དམ་གནས་ལུགས་ལ་གོ་སྟེ། མདོ་གཟེར་མིག་ལས། བོན་ཞེས་བྱ་བ་དབྱིངས་ཉིད་བདལ་པའི་ཀློང༌། ཞེས་དང༌། མཛོད་ལས། བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་བརྡ་འཇལ་བ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །ལས་ཉོན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པའི་དོན་ལའང་གོ་སྟེ། མདོ་ལས། བོན་ནི་མི་གཡོ་སྐྱོབ་པའི་སྒྲ། །ཞེས་དང་། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁམས་སྡུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། བོན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་མི་གཡོ་ཞིང་གདུལ་བྱ་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་སྐྱོབ་པས་ན་བོན། ཞེས་གསུངས་པ་དང་མཁན་ཆེན་ཉི་མའི་ཕར་ཕྱིན་རྣམ་བཤད་ལས། སྐྱེ་འགག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་སྟོན་ཞིང་གདུལ་བྱ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ན་བོན།ཞེས་སོགས་གསུངས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། བོན་ནི་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པའི་ས་བོན་ལྟ་བུར་བྱེད་པས་ན་བོན་ཅེས་བྱ་སྟེ། མདོ་ཕྲན་ལས། ས་བོན་བཟང་བསྐྱེད་བོན་ལ་ཕྱག་མཚལ་ལོ། །ཞེས་དང༌། ཀུན་མཁྱེན་ཤར་རྫ་པའི་སྡེ་སྣོད་མཛོད་ལས། དེའང་གྱེར་གྱི་སྒྲ་ལས་དྲངས་ན་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཇུག་པའི་རྩ་བའི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ན་བོན། ཅེས་གསལ་བ་དང༌། རྗོད་བྱེད་ཚིག་དང་ངག་གི་བྱེད་ལས་སྒོ་ནས་རྣ་བས་ཐོས་པའམ་གོ་བ་དང་གསན་པ་ལྟ་བུ་ལ་བོན་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདུལ་བ་རྒྱུད་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ཕལ་ཆེན་སྡོམ་བྱེད་དམ་པའི་རྒྱུད་ལས། འདི་སྐད་བོན་པའི་བསྐལ་དུས་ན། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ། འདི་སྐད་ཐོས་པའི་བསྐལ་དུས་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུར་གོ་སླ་ལ། གཞན་ཡང༌། དུང་ཕོར་མ་ལས། སྙན་དུ་བོན་པས་བོན་ཞེས་བྱ། ཞེས་པ་དང་། དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་ལས། བོན་ནི་སྙན་དུ་བོན་པས་བོན། ཅེས་དང༌། ཞང་ཞུང་སྙན་བརྒྱུད་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་ལས། སྟོན་པས་གསུངས་པ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་སྙན་དུ་བོན་པས་བོན་ཅེས་དང༌། མདོ་གཟེར་མིག་ལས། དེ་སུའི་ཐུགས་སུ་གསོལ་ཅིང་སྙན་དུ་བོན་ན། ཞེས་པ་དང༌། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས། སྤུར་རྒྱལ་སྟག་གུའི་སྙན་དུ་བོན། །ཅེས་སོགས་ཀྱིས་གསལ་པོར་མཚོན་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ། །
སྐད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཆོ་གའི་གདངས་དབྱངས་གྱེར་བ་ལ་བོན་ཅེས་འཇུག་པའི་སྐབས་བྱུང་ཡོད་དེ། ཐབས་ཤེས་སྲས་སྤྲུལ་གྱི་མདོ་ལས། ཆབ་ནག་སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་གྱེར་བ་ལ་སྡུད་པའོ། །ཞེས་དང་། བོན་ཐེག་པ་རིམ་དགུའི་ནང་ཚན་སྣང་གཤེན་ཐེག་པའི་བོན་སྒོར། བདག་གཞན་ནད་སེལ་རྐྱེན་བཟློག་གི་ཆེད་དུ་ལྷ་ལ་གཞེན་འདེབས་འབོད་སྐབས་གྱེར་སྒོ་བཞི་ལས་སྐད་གཅོང་དགུ་དྲངས་ཏེ། སེལ་སྒོ་ལ་སྟག་རྟ་ཁྱི་གསུམ་གྱི་སྐད་འགྱུར་དང༌། སྲིད་སྒོ་ལ་ཁྱུང་དང་ནེ་ཙོའི་སྐད་འགྱུར། གླུད་སྒོ་ལ་སེང་གེ་དང་ཅོ་གའི་སྐད་འགྱུར། གཏོ་སྒོ་ལ་གཡུ་འབྲུག་དང་ཁུ་བྱུག་གི་སྐད་འགྱུར་བཅས་གྱེར་སྒོ་བཞི་ལས་སྐད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་དགུའི་སྒོ་ནས་གྱེར་བས་ན་སྔ་དུས་སྣང་གཤེན་གྱི་བོན་སྒོ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱེར་སྒོ་བཞི་དང་སྐད་གཅོང་དགུས་མཚོན་གྱེར་ཅས་འཇུག་པའི་སྐབས་མང་ལ། བོན་གྱི་སྒྲ་དོན་བཤད་པ་ཡང་འདིའི་སྐབས་སུ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི། བཤད་མཛོད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལས། སྣང་གཤེན་བོན་གྱི་ངེས་ཚིག་ནི། །བདག་གཞན་བོན་པས་བོན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསལ་པོར་བསྟན་ལ། གཞན་ཡང་གནའ་བོའི་བརྡ་རྙིང་ཁག་ནང༌། ལན་བོན། ཞེས་པ་ལྟ་བུར་ལན་སྤྲད་པའམ་རྒྱབ་པའི་དོན་ལ་གོ་བ་སོགས། གང་ལྟར་བོན། ཞེས་པའི་གོ་དོན་དེ། གནས་ལུགས་བོན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། མི་གཡོ་སྐྱོབ་པའི་སྒྲ། ཐར་པའི་ས་བོན་ལྟ་བུ། གོ་བའམ་ཐོས་པའི་དོན། དོན་བསྟན་པ་དང་འབོད་པའི་དོན། ངག་གི་གྱེར་བ་སོགས་སྒྲ་དོན་བསྟན་ཚུལ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་པས་ན་བོན་བྱེ་བྲག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་གོ་དོན་གཅིག་ལ་ངེས་བ་མེད་དོ། །
གྱེར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ཞང་བོད་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་ཀྱང་གོ་དོན་མི་མཚུངས་ཏེ་བོད་སྐད་གྱེར་ནི་ངག་གི་བྱེད་ལས་ཤིག་ཏུ་ངེས་ལ། ཞང་ཞུང་སྐད་དུ། གྱེར་ཞེས་པ་དེ་སྤྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་འཛིན་པའི་ཆ་ནས་བོན་ལ་གོ་བ་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་བྱ་གནས་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དོན་དམ་པ་བོན་ཉིད་ལ་གོ་བ་དང༌། རྟོགས་མཁན་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་དགོངས་དཔྱོད་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཤེན་ལ་འཇུག་པས་ན་གྱེར་ཞེས་གྲགས་ཏེ། ཞང་སྐད་དུ། དྲུང་མུ་གྱེར་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་དང༌། གྱེར་ཞི་གུང་ནི་བོན་གྱི་མཛོད། གྱེར་གྱི་མུ་ཡེ་ནི་བོན་གྱི་མཁའ་དབྱིངས། གྱེར་ཅི་ནི་བོན་ཅན། གྱེར་ཙེ་ནི་བོན་ལོག་ཞེས་སོགས་གྱེར་ནི་བོན་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པས་སོམ་ཉི་མི་དགོས་ལ། བོན་ཉིད་ལ་གྱེར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞང་ཞུང་སྒྲ་སྡེབ་སྣང་གསལ་སྒྲོན་མེ་ལས། ཐ་ཚན་གྱེར་རོ་མུ་ཡེ་ཁིར། བོད་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་བོན་ཉིད་མཁའ་དབྱིངས་གསལ། །ཞེས་དང༌། ཀུ་ཤུ་ཙི་སིང་གྱེར་མུ་ཡེ། །ཞེས་པ། ཀུན་གཞི་མ་གཡོས་བོན་ཉིད་དབྱིངས། །ཞེས་དང༌། ང་དྲུག་གྱེར་ཞི་དུ་ཕུང་ནི། །ཞེས་པ། ལྔ་བ་བོན་ཉིད་སྤྲིན་ཚོགས་ས།ཞེས་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་ཐུབ་པ་ཡིན། གཤེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུགས་ལས།སད་ལ་གྱེར་རོ་སྤུངས་ཀྱིན་ནི། །ཝེར་གྱེར་སྨར་ལ་གུ་དུན་ཧྲུན། །ཞེས་པ། བོད་སྐད་ལ། །སྟོན་པ་ལྷ་ཡི་གཤེན་པོ་སྟེ། གཤེན་རྒྱལ་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་པ་དང་། བླ་ཆེན་དྲན་པའི་མཛོད་སྒྲ་འབྲེལ་ལས། ཞང་ཆུང་སྐད་དུ། གྱེར་རོ་སྤུངས་ནི་ཏི་ག་ཧྲུན་ཞི། ཞེས་པ་བོད་སྐད་ལ་གཤེན་རབ་སྟོན་པའི་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསལ་ལ། གཞན་ཡང༌། གྱེར་སྤུངས་ནི་གཤེན་སྟོན་ནམ་བོན་སྟོན། སད་གྱེར་སྤུངས་སོ་ནི་ལྷ་གཤེན་སྟོན་པ། ཤེལ་གྱེར་ནི་སྒྲུབ་གཤེན་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་གྱེར་ནི་གཤེན་ལ་འཇུག་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་གསལ།
དེས་ན་གྱེར། ཞེས་པ་དེ་ཞང་བོད་གཉིས་ཀའི་སྐད་ལ་བྱུང་བས་དེ་གཉིས་ཚིག་གི་སྒྲ་ཙམ་འདྲ་ནའང་གོ་དོན་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་རྩེ་རྒྱལ་ལས། སྒྲ་མཐུན་དོན་འཕགས་ཁྱད་པར་ཆེ། །ཞེས་པའི་ལུང་དོན་དེ་གནད་འདི་ལྟ་བུ་ལ་དགོངས་ཤིང༌། དཔེར་མཚོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནའང༌། སྤུངས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ། ཞང་བོད་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་ཀྱང་དོན་སོ་སོར་ཡོད་དེ། བོད་སྐད་ལ་སྤུངས་ཞེས་པ་ནི་དུ་མ་འདུས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། ཞང་སྐད་དུ། སྤུངས་ནི་སྟོན་པ་ལ་གོ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གོང་གི་གཤེན་གྱི་གོ་དོན་ནི་སྤྱིར་རིག་པའི་སྒོར་ཞུགས་ཤིང་ཡོན་ཏན་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གཙུག་ཏུ་བཀུར་འོས་པ་ལ་གཤེན་པོ་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་བོན་ཉིད་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་དགོངས་དཔྱོད་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གཤེན་ནམ་གཤེན་རབ་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་ལས། གཤེན་ནི་བོན་ཉིད་དབྱིངས་སུ་སེམས་ཉིད་བདལ་བས་གཤེན། །རབ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྤྲུལ་ནས་བྱོན་པས་རབ། ཞེས་དང༌། མཁས་བཞིའི་མཛོད་འགྲེལ་ལས། གཤེན་ནི་བོན་ཉིད་མ་གཡོས་པའི་དབྱིངས་ནས། སེམས་ཉིད་མ་བཅོས་པ་གཤེགས་བཞུགས་མི་མངའ་བས་གཤེན་ནོ། །རབ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ལ་ཐབས་མཁས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རབ་ཏུ་གྱུར་པས་རབ་བོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཤེན་རབ་ལ་དབྱེ་ན། ཡེ་སངས་རྒྱས་པའི་གཤེན་རབ་དང༌། ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་གཤེན་རབ། གང་ཟག་རྒྱུ་ཡི་གཤེན་རབས་སོགས་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌།བསྡུས་ན་རྒྱུའི་གཤེན་རབས་དང་འབྲས་བུའི་གཤེན་རབ་གཉིས་སུ་ངེས་ལ་ལམ་ཞུགས་གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྒྱུའི་གཤེན་རབས་དང༌། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལྟ་བུ་འབྲས་བུའི་གཤེན་རབ་བམ་ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་གཤེན་རབ་ཡིན་ལ། བོན་གྱི་མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཁག་ནང་རྒྱུའི་གཤེན་རབ་དང༌། འབྲས་བུའི་གཤེན་རབ་གཉིས་ལ་ས་མཐའ་ཡོད་མེད་ཁྱད་པར་བཞེད་དེ་རྒྱུའི་གཤེད་རབས་ལ་ས་མཐའ་ཅན་དང༌། གཅིག་ཤོས་ལ་མེད་པར་བཞེད་པའི་ཞིབ་ཆ་དེ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་སྙམ་མོ། །
གཉིས་པ། འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྐོར།[རྩོམ་སྒྲིག]
དེ་ལ་འདིར་ངག་དོན་དང༌། གོ་དོན། བསྟན་དོན། སྒྲ་དོན་དང་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་སྒོ་ནས་འཆད་དོ། །
༡ ངག་དོན་འཕྲུལ་ངག་སོགས་ཀྱི་གོ་དོན་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
ཁམས་བརྒྱད་ལས། འཕྲུལ་གྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུས། མན་ངག་གི་དོན་བསྟན་པ། ཁམས་བརྒྱད་གཏན་ལ་ཕབས་པ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་མཚོན་བོན་གྱི་སྡེ་སྣོད་ཁག་ལས། འཕྲུན་ངག་བདེན་པའི་བོན་ཞེས་བྱུང་བས་རྗོད་བྱེད་འཕྲུལ་ངག་དང༌།བརྗོད་བྱ་བདེན་པ། དེ་གཉིས་འབྲེལ་བའི་བསྟན་དོན་གཡང་དྲུང་གི་བོན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ། འཕྲུལ་ངག་ཅེས་པ་དཔེ་དོན་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་མཚན་དུ་གསོལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་མཛོད་ཀྱི་ཐ་རམ་འབྱེད་པ་ལྟར། འཕྲུལ་གྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུའམ་བཞི་བཅུ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཚིག་གིས་བརྡ་སྤྲོད་ཅིང་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེ་ནས་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ལམ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པས་ན་འཕྲུལ་ངག་སྟེ། དེའང་བརྡ་ལས་གོ་བར་བྱ་བའི་དོན་ནི་བརྗོད་བྱ་དང༌། དོན་དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་བརྡ་ནི་རྗོད་བྱེད་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་གསུམ་འདུས་པའི་བརྡ་ཐབས་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱ་འཁོར་འདས་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་མཚོན་པ་སྟེ། ཡི་གེ་ལས་མིང་དང༌། མིང་ལས་ཚིག་དང༌། ཚིག་ལས་དོན་སོ་སོར་མཚོན་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་བརྗོད་འཇུག་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དོན་གྱི་ངེས་པ་སྟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འཕྲུལ་དང་འདྲ་བའི་ངག་སྟེ་བར་གྱི་དྲུག་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའོ། །དེས་ན་འཕྲུལ་ངག་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོར་རྗོད་བྱེད་ལུང་གི་བོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྨོས་པའོ། །
གཉིས་པ། བདེན་པ་ཞེས་པ་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་མཚན་དུ་གསོལ་བ་སྟེ།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱིར་བློས་རིག་པར་བྱ་བའམ་ཚད་མས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིན་ལུགས་ལྡན་པའི་ཆ་ནས་བདེན་པ་ཞེས་བཞེད་ལ་སྐབས་འདིར་རྣམ་པར་དག་པའམ་བསླུ་བ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ།གནས་ལུགས་དོན་དམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བོན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་ན་བདེན་པ་དང༌། སྣང་ལུགས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བོན་ཅན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མི་བསླུ་བའི་ཕྱིར་ན་བདེན་པ་ཞེས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ ། དེ་ཡང་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བསྡུ་བའི་ཚེ། བདེན་པ་གཉིས་ལ། མཚན་མར་མ་གྲུབ་པའི་ཡིན་ལུགས་དང་ལྡན་པ་ནི་དོན་དམ་དང༌། མཚན་མར་སྣང་བའི་ཡིན་ལུགས་དངལྡན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལས་དོན་དམ་བདེན་པར་འཇོག་ཚུལ་ཡང༌། རྟོགས་བྱའི་དོན་གྱི་དམ་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་བདེན་དོན་མཐར་ཐུག་ཡིན་པས་ན་བདེན་པ་སྟེ་གཞི་མཐུན་གྱི་ཚིག་སྡུད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་འཇོག་ཚུལ་ཡང་སྤྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ན་བརྟག་ན་དབེན་པའི་དོན་ཡིན་ཀྱང༌། འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་ངོས་ན་བཞག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ན་དེའི་ངོར་བདེན་པར་སྣང་བས་བདེན་པ་ཞེས་འཇོག་པས་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པ་དང་བདེན་པ་ཡིན་པ་མི་འགལ་སྐབས་འདིར་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོར་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྨོས་པའོ། །
གསུམ་པ། གཡུང་དྲུང་བོན་ཞེས་པ་དཔེ་དོན་གཉིས་ཀའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚན་དུ་གསོལ་པ་སྟེ།[རྩོམ་སྒྲིག]
མདོ་གཟེར་མིག་ལས།གཡུང་ཞེས་བྱ་བ་དོན་ལས་མི་ཡེངས་པ༌། དྲུང་ཞེས་བྱ་བ་རྟགས་ལས་མི་འགྱུར་བ་། །བོན་ཞེས་བྱ་བ་དབྱིངས་ཉིད་བདལ་པའི་ཀློང༌། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྤྱིར་མི་གཡོ་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ལ་གཡུང་དྲུང་ཞེས་པའི་བརྡས་བརྗོད་ལ་སྤྲོས་མཐའ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་གཡུང་དྲུང་གི་དབྱིངས་དགུ་ལ་སོགས་རྣམ་བཞག་མང་ཡང༌། མདོར་ན་ཤེས་བྱ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བོན་ཐམས་ཅད་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མི་གཡོ་བ་དང༌། རྣམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་འགག་མེད་ཀྱི་རྟགས་ལས་མི་འདའ་བ་སྟེ་གཉིས་ཀ་གང་ལྟར་ཡང་དེ་ལས་གཞན་དུ་བཅོས་སུ་མེད་པས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེའང་ངོ་བོ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་གནས་ལུགས་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན་པས། འཁོར་འདས་ལམ་གསུམ་གང་གི་སྐབས་སུའང་གཡོ་བ་མེད་ལ་དེ་ཉིད་བོན་ཉིད་མཐར་ཐུག་ཡིན་པས་བདེན་པ་གཉིས་ལས་དོན་དམ་དང༌། དེ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུའང་ཡིན་པས་བདེན་པ་བཞི་ལས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་འགག་མེད་ཀྱི་རྟགས་ནི་སྣང་ལུགས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པས་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་ཚུལ་ལས་ནམ་ཡང་འདའ་མི་སྲིད་ལ། དེའང་གཡུང་དྲུང་གི་ཟུར་དང་བོ་ངོ་བོ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་སྒྲས་སྤྱིར་ངེས་དོན་གྱི་བོན་སྤྱི་དང༌། ནང་གསེས་མདོ་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་བོན་སྡེ་རྣམས་དང༌། ཟུར་གཉིས་པ་རྣམ་པ་འགག་མེད་ཀྱི་སྒྲས་སྤྱིར་དྲང་དོན་གྱི་བོན་སྤྱི་དང་ནང་གསེས་ཕྱྭ་སྣང་འཕྲུལ་སྲིད་ཀྱི་བོན་སྡེ་རྣམས་སྟོན་པ་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བོན་གང་རུང་ཡིན་ན་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་ཡིན་པ་མི་འགལ་བས་ན་རྒྱུའི་བོན་སྡེ་རྣམས་ལ་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་ཞེས་པའི་བརྡས་བརྗོད་མི་རུང་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོགས་ཁེགས་སོ། །
༢ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གོ་དོན་མཚན་ཉིད་དངོས་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱད་ཅིང་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་དཀར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་སྔོན་བྱོན་གྱི་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་སྐབས་འདིའི་བོན་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་འགག་གཉིས་སུ་མེད་པའམ་བདེན་གཉིས་དོ་མཉམ་གྱི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་འཇིགས་པ་ཀུན་ལས་སྐྱོབ་པས་ན་བོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས། སྐྱེ་འགག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་སྟོན་ཞིང་གདུལ་བྱ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ན་བོན། ཞེས་བཞེད་ལ། མདོ་ལས་ཀྱང༌། བོན་ནི་མི་གཡོ་སྐྱོབ་པའི་སྒྲ། །ཞེས་གསུངས། །སྐྱོབ་ཚུལ་ལ་ཅུང་ཟད་ཕྱེ་ན། བསྐྱབ་བྱ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གཉིས། གནས་སྐབས་ལའང་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས། མཐར་ཐུག་ལ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། སྐྱོབ་བྱེད་ལ་གནས་སྐབས་ཚེ་འདིར་སྐྱོབ་བྱེད་གཙོ་བོར་རྒྱུའི་བོན་སྐོར་དང༌། ཕྱི་མར་སྐྱོབ་བྱེད་གཙོ་བོར་བསྙེན་གནས་སོགས་དགེ་སྡིག་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བོན་སྐོར་དང༌། མཐར་ཐུག་ཐར་ལམ་གྱི་དབང་དུ་ཐེག་དམན་གྱི་སྐོར་དང༌། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དབང་དུ་ཐེག་ཆེན་མདོ་སྔགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་སྐྱོབ་བྱེད་དུ་གྱུར་བའོ། །དེའང་བོན་གྱི་སྒྲ་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྐྱབ་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་བོན་གྱིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གཡུང་དྲུང་བོན་ལ༌། སྤྱིར་འཇིག་རྟེན་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐེག་པ་གཉིས། བྱེ་བྲག་ཏུ་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་གྱི་ཐེག་པ་གསུམ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་མེད་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་སྟེགས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་རིང་ལུགས་འདི་གང་ཟག་གི་ལག་ལེན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཐོག་མར་བརྒྱུད་པའི་ཁུངས་ནས་རྒྱུ་འབྲས་སམ་མདོ་སྔགས་འགལ་མེད་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ཇི་སྐད་དུ། བསྟན་པ་ཡོངས་རྫོགས་སྔ་འགྱུར་རྒྱལ་པའི་བསྟན། །མདོ་སྔགས་ཟུང་འབྲེལ་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པའི་སྲོལ། །གྲུབ་མཐའི་རྒྱལ་པོ་སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན། །རིང་མོའི་དུས་ནས་གངས་ཅན་དཔལ་དུ་ཤར། །ཞེས་ར་ས་གཡང་དྲུང་རོལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་བར་བཤད་ཅེས་རང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་སྤྱན་དཀྱུས་ཡངས་པའི་མཁས་གྲུབ་དབྲ་སྟོན་སྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བཞེད་དོ། །
༣ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་དོན་ནི།[རྩོམ་སྒྲིག]
སྤྱིར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། སྡུག་བསྔལ་བྲལ་འདོད་དང༌། བདེ་བ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཚང་མའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་དུ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུར་ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས་སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་བསྟན་ལ། ཁྱད་པར་དུ་གདུལ་བྱ་རིགས་ཅན་གསུམ་གྱིས་དབང་བོ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བཀའ་རབ་འབྱམས་ཐེག་པ་བོན་གྱི་རྒྱ་མཚོའི་འདུས་དོན་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་བྱུང་སྟེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་གདུལ་བྱ་དབང་རྣོན་མང་བའི་དུས་སུ་རྫོགས་ཆེན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བསྟན་པ་བྱུང༌། གདུལ་བྱ་དབང་འབྲིང་མང་བའི་དུས་སུ་གསང་སྔགས་ཕྱི་ནང་གི་བསྟན་པ་བྱུང༌། གདུལ་བྱ་དབང་རྟུལ་ཤས་ཆེ་བའི་དུས་སུ་མདོ་ལམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བསྟན་པ་ཤས་ཆེ་བར་བྱུང་བ་སྟེ་གདུལ་བྱ་སོ་སོའི་ཁམས་དབང་དང་འབྲེལ་བའི་འདུལ་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་པའང་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་གཅིག་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བསྟན་པ་གསུམ་དུ་བྱུང་བ་དང༌། ནང་དགེ་གསེས་སུ་སྟོན་པའི་ཞལ་ན། ཕྱི་ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ ནང་སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ། གསང་བ་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་བཅས་གཙོ་ཆེའི་དབང་དུ་བསྟན་ལ། འཕྲལ་ཡུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གནས་སྐབས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བོན་དང༌། ཕྱི་མ་ཐར་ལམ་གྱི་བོན། མཐར་ཐུག་སྔགས་སེམས་བླ་མེད་ཀྱི་བོན་རྣམས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཐར་བརྒྱན་ཏེ་བསྟན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
༤ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒྲ་དོན་ལ་གོང་དུ་གཟེར་མིག་ལས།[རྩོམ་སྒྲིག]
གཡུང་ཞེས་བྱ་བ་དོན་ལ་མི་ཡེངས་པ། དྲུང་ཞེས་བྱ་བ་རྟགས་ལས་མི་འགྱུར་བ། །ཞེས་གཡུང་ནི་མི་གཡོ་མི་འགྱུར་བའི་དོན་བསྟན་ལ། ཀུན་མཁྱེན་མཁས་པ་མི་བཞིའི་མཛོད་འགྲེལ་ལས། དུས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ལྡོག་མེད་པས་གཡུང་དྲུང་ངོ་། །འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་རྣམ་པ་པ་གང་ཡང་མེད་པས་གཡུང་དྲུང༌། འགྱུར་བ་ཡེ་ནས་མེད་པས་གཡུང་དྲུང༌། མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བས་གཡུང་དྲུང༌། ཞེས་དང༌། གཞན་ཡང༌། གཡུང་ནི་མ་གཡོས་པ། དྲུང་ནི་མ་བཅོས་པ། གཡུང་ནི་མ་སྐྱེས་པ། དྲུང་ནི་མ་འགག་པ། གཡུང་ནི་མི་འབྱུང་བ། དྲུང་ནི་མ་འགག་པ། གཡུང་ནི་སྟོང་བ། དྲུང་ནི་མི་དམིགས་པ། གཡུང་ནི་དབྱིངས། དྲུང་ནི་སེམས། གཡུང་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ། དྲུང་ནི་འབྲལ་དུ་མེད་པ། གཡུང་ནི་ཁྱབ་པ་མ་གཡོས་པ། དྲུང་ནི་གསལ་ལ་མ་འགག་པ། གཡུང་ནི་ངང་ལ་མ་གཡོས་པ། དྲུང་ནི་ཁ་གཏིང་མེད་པ། ཁ་གཏིང་མེད་པས་གཡུང༌། དབུས་མཐའ་མེད་པས་དྲུང༌། ཞེས་སོགས་གཡུང་དྲུང་གི་སྒྲ་དོན་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ། མཁའ་དང་ཀློང༌། སེམས་དང་དབྱིངས། ཡོད་མེད་གཉིས། སྣང་བ་དང་སྟོང་པ། རྟག་པ་དང་ཆད་པ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་སོགས་སྒྲ་དོན་འཇུག་ཚུལ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་པར་མངོན་ལ། མདོར་ན་མཁན་ཆེན་ཉི་མས་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་དོན་ལས་མི་གཡོ་བས་གཡུང༌། འགག་མེད་ཀྱི་རྟགས་ལས་མི་འགྱུར་བས་དྲུང༌། ཞེས་བཞེད་ལ། ཀུན་མཁྱེན་ཤར་རྫ་པས། དོན་དམ་པར་བོན་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་དེ་ལས་མི་གཡོ་བས་གཡུང༌། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བོན་ཅན་འགག་པ་མེད་པ་སྒྲ་ཚིག་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཤར་བས་དྲུང༌། ཞེས་པ་སོགས་གཙོ་བོར་སྐྱེ་འགག་གཉིས་མེད་ཀྱི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། ། བོན་གྱི་གོ་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྤྱིར་གཡུང་དྲུང་ཙམ་ནི་བན་བོན་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་ཀྱང་བོན་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བརྡ་རྟགས། གཡུང་དྲུང་ཆག་ཤིང་བྱེད་པས་དེའི་དཔེ་རིས་ཀྱི་དབྱིབས་འདི་ལྟར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྟོན་པའི་ཆག་ཤིང་གཏེར་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་བེེཌཱུརྱ་སྔོན་པོ་ལས་གྲུབ་པ་དེའི་དཔེ་དབྱིབས་འདི་བཞིན་ཡོད་པའི་གནད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཤད་ལ། ཆག་ཤིང་གི་སྒྲ་བཤད་ནི། མདོ་ལས། ལོག་ལྟའི་གཉའ་བ་གཅོག་པས་ཆག །ཐར་ལམ་དྲང་པོར་བཀྲི་བས་ཤིང༌། ཞེས་གསུངས། ཆག་ཤིང་གི་སྣ་གཉིས་ལ་གཡུང་དྲུང་རེ་དང༌། བར་གྱི་ལྕུམ་བཞོགས་དང་ལྡན་པ་དགོས་ཤིང༌། དེ་ལ་སྤྱིར་འདུལ་བ་མདོ་ཡི་སྡེ་དང་། ཟབ་དཀར་སྔགས་ཀྱི་སྡེ། ཡེ་གྲོལ་བླ་མེད་སེམས་ཀྱི་བོན་དང་གསུམ་གཡུང་དྲུང་བོན་ལ་ལྡན་པ་མཚོན། སྒོས་སུ་གང་ཟག་གང་གིས་ཆག་ཤིང་འདི་འཆང་བ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་ཉམས་ལེན་ཚང་ལ་མི་འགལ་བ་དང་མ་འདྲེས་པར་མཚོན་ནོ། །མཚོན་ཚུལ་ཡང་ཡོད་དེ།གཡུང་དྲུང་གཉིས་ཀྱིས་མདོ་སྔགས་གཉིས་མཚོན་ལ། ལྕུམ་བཞོགས་ཀྱིས་གནས་ལུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་ལ་བཟླ་བ་མཚོན་པས་སོ། ། དེས་ན་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་གདུལ་བྱ་སོ་སོའི་མོས་པ་དང་མཐུན་པར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒོ་མོ་ཐེག་པའི་སྒོ་ནས་མཐའ་ཡས་ཀྱང་ཉམས་སུ་ལེན་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་མདོར་བསྡུ་ན། སྤང་ལམ་མདོ་དང༌། བསྒྱུར་ལམ་སྔགས། གྲོལ་ལམ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་གསུམ་དུ་འདུ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། སེམས་ཅན་བློ་ཡི་བྱེ་བྲག་ལས། །བོན་ཀྱང་བྱེ་བྲག་སོ་སོ་སྟེ། །དབང་པོ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་ལ། །སྤང་བསྒྱུར་གྲོལ་བ་གསུམ་དུ་བསྟན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། །ལུང་གི་བོན་ཐོས་བསམ་དང༌། རྟོགས་པའི་བོན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་གཉིས་སུ་ངེས་ཏེ། མདོ་ལས། ཤེས་རབ་རྒྱུད་གྲོལ་ཐར་པའི་དོན་རྟོགས་ནས། །འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་འདོད་ནས། །གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒོ་མོ་གང་ལ་ཡང༌། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་རྒྱུད་ལ་འབྱོངས་པ་གཅེས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་འཇུག་བྱ་མདོ་སྔགས་རྫོགས་ཆེན་གསུམ་ལ། འཇུག་ཚུལ་འཆད་ཉན་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལག་ལེན་དུ་འདེབས་པ་ནི་ཞང་བོད་གཉིས་སུ་རྒྱལ་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བའི་གཞུང་ལམ་འདི་ཉིད་བསྔགས་འོས་ཀྱི་དཔལ་དུ་ཆེའོ། ། ཐ་ཚན་མུ་ཙུག་སྨར་རོ།།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
(内容摘要)行六度与报众生恩都为主题的这篇论文的主旨是:以道德与训诫相结合来引人向善,并由佛陀,诸班智达及大成就者宣讲与著书立宗而形成的佛典及其注疏,包括道次第与法次第为代表的佛教教理虽甚深广博,但究竟核心要义亦可为报答诸有情众生之恩.可如今有许多僧徒的个人不法行为影响佛教,这容易使人误解佛教,因此分辨法与不法势在必行.提升佛教对生命及个人权利给予高度尊重的同时,也应提升相应的义务:即每个人要追求知识,修善行德,尊重善知识,博学古今学问,从而营造言行合一,友善宽容,勤劳勇为的社会气氛,以此既能兴盛佛法,也能使众生得益.
སེམས་ལྡན་ཀུན་ལ་མ་བཅོས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་གི་ཚོར་བ་སྐྱེན་པོ་ཞིག་ལྡན་ཕྱིར། དམའ་རིམ་སྲོག་ཆགས་དག་གིས་རང་རང་རིགས་རྒྱུད་སྲུང་སྐྱོབ་དང་རྒྱུད་སྤེལ་ཐུབ་ཡོད་ལ། མཐོ་རིམ་སྲོག་ཆགས་དག་གིས་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་པོར་རྒྱུས་ལོན་དང་འཇིགས་སྐྲག་སྣ་ཚོགས་ལ་འགོག་རྒོལ་མཐར་ཕྱིན་བྱས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། བློ་རིག་ལ་ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་འགོག་སྲུང་མ་ལག་སྣ་མང་ཞིག་གསར་གཏོད་དང་། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཆེན་པོའི་གསང་བ་དག་སྔོག་འདོན་དང་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་ཐུབ་པར་གྱུར་ཡོད།
དེ་དང་མཉམ་དུ་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་གི་ཚོར་ཤེས་ལ་ཚོད་འཛིན་མ་ཐུབ་པར་རང་ཁེ་གཙོར་འདོན་གྱི་ཧམ་སེམས་ངན་ལང་ལ་ཤོར་ཏེ། དྲང་བདེན་མ་ཡིན་པའི་སྒྲིག་གཞི་དང་། ལུགས་སྲོལ། གཞུང་ལུགས་མང་དག་ཅིག་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་པས་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་བར་དང་། མི་རིགས། ས་ཁུལ། ཡུལ་ལུང་། ཁྱིམ་ཚང་བཅས་ཀྱི་བར་གཉིས་མེད་གཉིས་རླག་དང་། གཉིས་སྡུག་གཉིས་གྱོང་གི་རྩོད་རྙོག་ཟམ་མི་ཆད་པ་བཟོས་ཡོད། ད་ལྟ་ཚན་རྩལ་དང་། དཔལ་འབྱོར། ཁྲིམས་ལུགས་སོགས་ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད་རུང་རྩོད་རྙོག་འདིའི་རིགས་གཙང་སེལ་བྱེད་ཐབས་དཀའ། འོན་ཏེ་གནས་ལུགས་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་ནང་བསྟན་རིགས་གཞུང་གིས་ནུས་པ་ཐོན་སྲིད་དེ། ཆོས་ལུགས་རང་ངོས་ནས་འདི་ཆོག་དང་ཡང་ན་འདི་མི་ཆོག་གིས་ཚད་བཀག་དང་ས་མཚམས་མེད་པར། དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་འོས་མིན་དང་རུང་མིན་གྱི་དཔྱད་འཇོག་ལམ་ནས་གནས་ལུགས་ངོ་འཕྲོད་ངེས་བྱས་ཏེ། ཤེས་ལྡན་ཀུན་ལ་གདམ་ག་ཡོད་པའི་གུ་ཡངས་དཀྱེལ་ཆེའི་ལམ་ཆེན་ཞིག་བསྟན་ཡོད་པས་སོ། །
མིའི་རིགས་ལ་གནས་ལུགས་དང་མཐུན་མིན་གྱི་བློ་སྒོ་འབྱེད་རོགས་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། མཇུག་མཐར་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་མིན་རང་རང་ལ་བློ་ཐག་བཅད་དུ་བཅུག་ན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་གཤིས་ཀ་དང་ཧ་ཅང་འཕྲོད་ཅིང་། རང་འགུལ་གྱིས་་ཐག་གཅོད་བྱས་པའི་བྱ་བ་ལ་དགའ་གཅེས་དང་། བརྩི་སྲུང་། ནན་ཏན། མཐའ་འཁྱོལ་བཅས་ཡོང་བ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་ཡིན་ཡང་། ཆོག་མི་ཆོག་གི་བཀའ་ཁྲིམས་འོག་ནས་དགའ་གཅེས་དང་། བརྩི་སྲུང་། ནན་ཏན། མཐའ་འཁྱོལ་བཅས་དེ་ཙམ་ཡོང་དཀའ་བས་ཁྱད་པར་མཆིས།
ནང་བསྟན་ཆོས་གཞུང་འདིར་ཆེ་བ་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་ནས་ཆུང་བ་རྡུལ་ཕྲན་འཕོ་འགྱུར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་བཀོད་པ་ནས་ན་རག་དམྱལ་བའི་བདེ་སྡུག དཀར་ནག་ལས་ཀྱི་འཕེན་རྫོགས་སོགས་ཤེས་བྱའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཡོངས་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་དགོས་པས་བརྗོད་གཞིའི་གཞི་རྒྱ་ཧ་ཅང་ཆེ་རུང་། གནད་ཀྱི་རྩ་འགང་ཐོག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན། སེམས་ཅན་གཞན་འཕྲལ་ཕུགས་ཀུན་ཏུ་བདེ་འཚམས་ཡོང་ཆེད་སེམས་ཅན་གྱི་བདེ་སྡུག་སྙིང་ལ་བཅངས་ནས་བྱ་བ་གང་ཞིག་བསྒྲུབ་རུང་དངོས་ཤུགས་ཅི་རིགས་ནས་ཉམ་ཐག་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཞོལ་ཅི་ཐུབ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ལས་འདའ་ས་མེད་ལ། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཁོང་ཐུགས་དགྱེས་པའི་ཐབས་ལམ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་མེད་པར་བསྟན་ཡོད།
དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་དོན་སེམས་ཅན་གྱི་དྲིན་བཟོ་བ་འདིའི་ནང་མ་འདུས་པ་མེད་པའི་གནད་འདི་དམ་་དུ་བཟུང་ནས་ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་པོས་རེ་སྨོན་ཆེ་བའི་སྤྱི་ཕན་རོགས་རམ་དང་། ཡ་རབས་སྤྱོད་གཙང་། དྲང་བདེན་ཚིག་བཙུན། འཆམ་མཐུན་བརྟན་ལྷིང་། ཡར་རྒྱས་ཚད་རྒལ། གསར་གཏོད་སྔོན་ཐོན་བཅས་དང་། ནང་བསྟན་ཆོས་གཞུང་དུ་གསལ་བའི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཉམས་ལེན་གཉིས་ཕན་ཚུན་མཚུངས་སྡུར་གྱིས་ནང་བསྟན་རང་ངོས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཕན་པ་ཅི་ཙམ་ཡོད་མེད་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དྲིན་གང་འདྲ་བཟོ་མིན་བཅས་ལ་དཔྱད་པ་འདི་ཞུ་འདོད་སྐྱེས།
སྤྱི་ཕན་རོགས་རམ་ཡང་དག་ཅིག་ཡོང་བར་སྦྱིན་
པའི་ཉམས་ལེན་ལ་རག་ལས།
ཀ ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའི་ཉམས་ལེན།
བཀྲེས་སྐོམ་གྱིས་མནར་བའི་བྱ་ཁྱི་ལ་ཟས་ལྷག་ཕོར་གང་སྦྱིན་པ། རླངས་འཁོར་ཐོག་འགྲོ་སྐབས་རང་གི་རྐུབ་སྟེགས་ལ་རྒན་གོག་གཞན་བཞུགས་སུ་བཅུག་པ། ཉམ་ཆུང་གི་རྒྱབ་ཏུ་ལངས་ཏེ་དྲང་པོས་གཞུང་སྲོང་བ་ཡན་ཆད། ཤེས་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའི་ཉམས་ལེན་དང་སྤྱི་ཕན་རོགས་རམགྱི་བྱ་བའི་གཞི་རྩ་དང་རིས་མེད་སེམས་ཅན་ལ་དྲིན་བཟོ་བའི་རྨང་གཞི་ཡིན།
ཁ ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ཉམས་ལེན།
ལྷད་མེད་སེམས་པ་ཆོས་ལ་དཀར་ཞིང་འདི་ཕྱིའི་རེ་བ་མཆོག་གསུམ་ལ་བཅོལ་མཁན་གྱི་དད་ལྡན་པའི་མདུན་དུ་སླེབས་ཚེ། བློ་གཏད་སར་སྙིང་མ་ཕུག་པར་དམངས་གཙོའི་འགྲོ་སྟངས་རང་གི་ཐོག་ནས་ལམ་རིམ་དང་བློ་སྦྱོང་གི་གོ་རིམ་བཞིན། གདུལ་བྱ་རང་རང་གི་བློ་དང་འཚམ་ཞིང་མྱོང་ཐོག་ལ་འབེབས་ཐུབ་ཚོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་གཙང་མ་ཞིག་མས་རིམ་ནས་སྤེལ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ཉམས་ལེན་ཡིན་ལ་ནང་ཆོས་ཐོག་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དྲིན་ལན་དུ་མི་མང་ལ་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་བའི་མ་མཐའི་ཚད་གཞི་ཡིན།
ནང་བསྟན་རང་ངོས་ནས་གནས་ལུགས་དང་བདེན་དོན་གཙིགས་ཆེན་ཅི་ཙམ་གནང་རུང་། འཆད་ཁྲིད་པས་བསྟུན་མཁས་ཁོག་ཡངས་མ་ཐུབ་ཚེ་ཆོས་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་དག་ཆོས་རང་སྟེང་དུ་ལྷུང་ནས་ཉ་ཉུང་མཉམ་བསྲེས་ཤོར་ཉེན་ཆེ་བར་སྣང་སྟེ། ཇོ་བོ་རྗེ་བོད་དུ་ཐོག་མར་ཕེབས་སྐབས་ཆོས་རྒྱལ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱིས་ཕུལ་བའི་རེ་ཞུ་འདིས་དྲན་བསྐུལ་ཞིག་བྱས་ན། 《ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར》ལས། ད་ཇོ་བོ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ཁྱོད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་གདུལ་བྱ་དམུ་རྒོད་ཅན་འདི་རྣམས་ལ་ཆོས་ཟབ་ཟབ་མོ་དང་། མཚར་མཚར་པོ་མི་འཚལ་གྱི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་བསྐྱང་བར་ཞུ། ལྷག་པར་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཧྲིལ་གྱིས་དྲིལ་བ་ཉམས་སུ་བླང་བདེ་བ་བོད་སྤྱི་ལ་ཕན་པའི་ཆོས་ཤིག་ཐུགས་རྗེས་འཛིན་པ་ཞུ། ཞེས་གསུངས། བཀའ་མོལ་འདི་ཡིད་ལ་འཆར་ཐེངས་རེར་བསམ་གཞིག་ནན་ཏན་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། ལྷ་བླ་མ་ཁུ་དབོནགཉིས་པོས་ཇོ་བོ་རྗེ་བོད་དུ་གདན་འདྲེན་ཆེད་སྐུ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་གནང་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་། མཇལ་འཕྲད་ཐོག་མར་གནང་སྐབས་རེ་སྐུལ་འདི་ལྟར་བྱེད་དོན་ཡང་། སྐབས་དེར་གསེར་གྱི་ཆེད་དུ་ཆོས་ཁ་ལ་འཁྱེར་མཁན་རྒྱ་གར་གྱི་ཨཱ་ཙརྱ་མང་པོ་ཞིག་བོད་དུ་སླེབས་པ་དང་། ཡང་སྦྱོར་སྒྲོལ་བྱེད་མཁན་ཡིན་ཟེར་བ་སོགས་འདྲ་མིན་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་པའི་གཡོ་འོག་ཏུ་བོད་རྣམས་མགོ་རྨོངས་པར་གྱུར་ནས་དཀའ་རྙོག་མང་པོ་ཞིག་བཟོས་ཡོད་པས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཆོས་རང་སྟེང་གི་ཉེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཆོས་འཆད་ཁྲིད་པས་བཟོས་པའི་དཀའ་རྙོག་ཤ་སྟག་རེད།
དེང་སང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་ཆོས་ཀྱི་བཟང་ཆ་ཁ་ལ་ཁྱེར་ཏེ་ཆོས་ཚོང་རྒྱག་མཁན་ཧ་ཅང་མང་ལ། དེ་དག་གིས་བསགས་པའི་ཉེས་པ་ཀུན་ནང་ཆོས་རང་སྟེང་གི་ཉེས་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་མཁན་མང་ནས་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱ་མི་འགས་རྒྱལ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་ཟེར་བ་སོགས་སྤྲུལ་སྐུའི་མིང་བསླུ་ཉོ་བྱས་ཏེ་དད་ལྡན་རྣམས་ལ་མགོ་སྐོར་བཏང་ནས་བསྟན་པ་ལ་རྨ་འབྱིན་པ་སོགས་ཆོས་ཁྲིམས་དང་རྒྱལ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀ་དང་འགལ་བའི་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ། སེར་མོ་བ་འགས་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་མདུན་དུ་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་སློབ་གསོ་གཏོང་བ། ཁྱིམ་པ་ནང་ཁུལ་ནས་ཀྱང་གྲུབ་མཐའ་ཕན་ཚུན་རྩོད་པ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ནས་རྒྱུ་ཟས་འབྲེལ་བ་བཅད་པ་དང་། དེའི་དོན་དུ་རང་རིགས་དང་གཉེན་ཉེའི་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཡང་ཇི་མི་སྙམ་པར་བཅད་དེ་མཐར་གསོད་རེས་བྱེད་པ། མངོན་ཤེས་ཡོད་ཁུལ། གྲུབ་ཐོབ་ཡིན་ཁུལ། ལུང་བསྟན་རྒྱག་ཁུལ། མོ་རྩིས་ཤེས་ཁུལ་སོགས་ཐབས་ཤེས་འདྲ་མིན་མང་པོས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲག་དང་རྔུལ་ཆུ་ཚོད་མེད་དུ་འཇིབ་པ། དགོན་པ་འགས་གཡོ་སྒྱུ་འཁྲབ་སྟེ་ཉིན་འབུ་ཟེར་བའི་དབྱར་རྩ་དགུན་འབུ་སློང་སྟངས་སྔར་མེད་གསར་གཏོད་བྱེད་པ། གྲྭ་རྫུན་འགས་དགོན་པའི་འདྲ་པར་ཐོག་ཏུ་ཐེལ་ཙེ་རྫུན་མ་བརྒྱབ་སྟེ་ཐག་རིང་དགོན་པ་ག་གེ་མོ་ཞིག་ཉམས་གསོ་བྱེད་དགོས་པའི་སློང་མོ་གནང་རོགས་ཞེས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གསང་ལམ་ཁག་ཏུ་སློང་མོ་བ་རྫུན་མས་གང་བ། སློང་མོ་བ་རྫུན་མ་དེ་དག་གིས་ཉིན་མོ་གཟན་ཤམ་གྱོན་ཏེ་སློང་མོ་བྱས་པའི་སྒོར་གྱིས་མཚན་མོ་ནང་མ་ཁང་དང་སྨད་འཚོང་ཁང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་སོགས་གྲྭ་བཙུན་དང་དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་མིང་ཆད་ངན་པ་བཟོ་བ། ད་དུང་འདིའི་རིགས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་མང་པོ་ཡོད་པ་དག་ནི། ནང་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་དྲིན་བཟོ་བའི་ངོ་བོ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་ཤོས་དང་ནང་བསྟན་རྨང་ནས་བསྣུབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཅིག་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། 《འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ》ལས། འོད་སྲུང་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། རི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་ཤི་བའི་ཤ་ལ་གཅན་གཟན་ནམ་བྱ་གང་གིས་ཀྱང་ཟ་བར་མི་ནུས་ཀྱི་སེང་གེའི་རོ་དེ་ཉིད་ལས་སྲིན་བུ་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་རི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེའི་ཤ་ལ་ཟའོ། །འོད་སྲུང་དེ་བཞིན་དུ་ངའི་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ལ་མི་བླུན་པོ་བརྐམ་པ། ཆགས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ། ངེས་པར་མི་སེམས་པ། ལྷོད་པ། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ། གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ངའི་བསྟན་པ་ནུབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ལྟར་འགྱུར་ཉེན་ཆེ་བས། བསྟན་ལ་བློ་སེམས་དཀར་བའི་བླ་སྤྲུལ་དང་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཁག ལྷག་ཏུ་དོན་འདིའི་རིགས་ལ་བསྐོས་པའི་མི་དང་བཙུགས་པའི་ཤིང་སྟེ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་འདི་དག་ལ་ཚོད་འཛིན་ཞིག་མ་བྱས་ཐབས་མེད་དུ་གྱུར་འདུག་སྙམ།
དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ལ་སྐྱོན་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། བླ་མའི་མདུན་ནས་གསུང་ཆོས་ཞུ་རྒྱུ་དགའ་བ་ལས་གསུང་ཆོས་ལ་ཡིད་ཕབ་སྟེ་ཉན་པ་དང་། ཟིན་བྲིས་འདེབས་པ། བཀའ་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་སོགས་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་རྨིས་མྱོང་མེད་པ་འདྲ་ལ། དད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བླ་མ་དང་དབང་གནང་སའི་གཏོར་མ་སོགས་ལ་མགོ་བོ་གཏུག་ཐུབ་ན་ཆོག་པར་སེམས་བཞིན་པ་འདི་རེད། མ་འོངས་པར་འདི་ལ་བཟང་འགྱུར་ཞིག་མ་ཐེབས་ཚེ་སྔར་ལས་ཀྱང་ནང་ཆོས་དང་མི་གཤིས་གཉིས་བར་ཐག་ཇེ་རིང་དུ་སོང་སྟེ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་ཤོར་ངེས།
ད་ནི་འཕྲོས་པ་དོར་ནས་དཀྱུས་ལ་འཇུག་ན། རྒྱ་གར་ནས་ཇོ་བོ་རྗེ་གདན་འདྲེན་ཆེད་ལྷ་བླ་མ་ཁུ་དབོན་གཉིས་ཀྱིས་ཐབས་ཤེས་ཡོད་དགུ་རྩལ་སྤྲུལ་གནང་བ་མ་ཟད། ལྷ་བླ་མ་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྲོག་ཀྱང་གར་ལོག་རྒྱལ་པོའི་ལག་ཏུ་ཕངས་མེད་བཏང་བ་སོགས་ངལ་བ་མང་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་མཐར་ཇོ་བོ་བོད་དུ་ཕེབས་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་། དེ་སྐབས་ཆོས་རྒྱལ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱིས་རེ་ཞུ་འདི་ཕུལ་བས་ཁོང་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་ཏེ་བསྟན་་བཅོས་ ཆེན་པོ《བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མ》བརྩམས་པ་དང་། གཞུང་རང་གི་དབུ་ན་ སློབ་མ་བཟང་པོ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱིས་བསྐུལ་གྱུར་པས། །བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ། །ཞེས་བསྟོད་བསྔགས་དང་བཅས་བོད་དུ་ཆོས་འཆད་ཁྲིད་པས་བཟོས་པའི་དཀའ་རྙོག་དེ་དག་གཙང་སེལ་ཐུབ་པ་གནང་ཡོད་ལ། ཁོང་གིས་གསང་སྔགས་དང་གྲུབ་རྟགས་རིགས་སོགས་འུར་ཆེ་བའི་མཛད་པ་དེ་ཙམ་མ་སྤེལ་བར་འདུལ་བའི་ཀུན་སྤྱོད་གཙང་མ་གཞིར་གཟུང་། སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ལམ་རིམ་ནས་དབུ་གཙུགས་ཏེ་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་གདུལ་བྱའི་ཐུན་མོང་ལ་ཕན་པའི་ལམ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གཞི་རྐང་ལེགས་པར་བཙུགས་པས་བཀའ་གདམ་རྣམ་ཐར་གཙང་མ་ཞེས་གཞན་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་མཚན་སྙན་རྒྱས། ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་མཛད་རྗེས་ལ་མཇལ་ན་ཡང་རྟོགས་པ་ལ་མཐོ་སྙེག་མེད་པར་མི་ཚེ་སྐྱབས་འགྲོ་དང་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་ཁོ་ན་ལ་བློ་སྦྱོང་མཁན་ལས། ཆོས་འཇིག་རྟེན་བསྲེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་འདི་སྣང་ལ་ཤོར་བའི་དྲི་ཙམ་ཡང་མེད་པ། དང་བ་འདྲེན་པ་ཤ་སྟག་བཞུགས་སྟབས་བོད་དུ་ཆོས་པས་བཟོས་པའི་ཉེས་སྐྱོན་འགོག་པ་ལ་གཞན་གྱིས་ཚབ་བྱེད་དུ་མེད་པའི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད། མདོར་ན་བོད་དུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་གཞན་རྣམ་པས་གདུལ་བྱ་དབང་པོ་རབ་དང་འབྲིང་རྣམས་ལ་ཕན་ཆེན་པོ་བྱུང་རུང་གདུལ་བྱ་ཐུན་མོང་ལ་བཀའ་གདམ་ནང་བཞིན་བྱུང་མེད་པར་སྙམ། དེར་ཕྱིར་ཆོས་སྨྲ་བ་པོས་ཉེས་སྐྱོན་རྣམས་ཆོས་རང་སྟེང་དུ་མ་གོས་པར་ཆོས་དང་དད་ལྡན་པའི་སེམས་ཁམས་གཉིས་དུས་དང་འཚམ་པར་སྙོམ་སྒྲིག་ཐུབ་པར་བྱ་ཆེད། ཁོང་རྣམ་པ་མིག་དཔེར་བཟུང་སྟེ་རེ་ཞུ་འདི་ལ་ཡང་བསྐྱར་སློབ་སྦྱོང་དང་དཔྱད་གཞི་བྱེད་པའི་དགོས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་སླེབས་འདུག་སྙམ།
དེང་གི་དུས་འདིར་སྔར་དང་མི་འདྲ་བར་གདུལ་བྱའི་བློའི་འཆར་སྒོ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་བློ་སྣ་འགྱུར་སླ་མོ་ཆགས་ཡོད་སྟབས། ནང་བསྟན་འཆད་ཁྲིད་པས་དེ་བས་ཀྱང་གཟབ་ནན་གོ་བདེས། སྐྱེས་བུ་ཆུང་འབྲིང་གི་རིམ་པ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་བློ་ཚོད་དང་བསྟུན་ཏེ་ངང་རྒྱུད་རིང་པོས་ཕ་མས་བྱིས་པ་སྐྱོང་བ་ལྟར་གནང་ཚེ། དད་ལྡན་པའི་སེམས་སུ་ཉར་རྒྱུའི་གཏན་ཚིགས་དང་མི་ཕྱེད་དད་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྲུན་ཐུབ་ལ། ལོ་གཞོན་ཁྲོད་བྱུང་རྒྱལ་དང་ཚོད་དཔག་ཙམ་གྱིས་ནང་ཆོས་ལ་སྐུར་འདེབས་དང་ཁྱད་གསོད་ཀྱི་ལྟ་ངན་མཆེད་བཞིན་པ་དག་རང་ཞིར་འགྲོ་བར་ནུས་པ་འདོན་ཐུབ། མང་ཚོགས་ཁྲོད་ཡོངས་ཁྱབ་ངང་ནང་བསྟན་གྱི་རྒྱུན་ཤེས་དང་རྨང་གཞིའི་ཤེས་བྱ་ཆགས་ཏེ། ལས་འབྲས་སྲུང་ཞིང་དགེ་བཅུ་ལ་བརྩོན་པའི་མི་སྤུས་ཚད་ལྡན་ཁྱབ་གདལ་དང་། རང་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་པའི་གཞི་རྩའི་གནད་དོན་སྟེ་རིགས་རུས་ཀྱི་གསེར་སྐུད་དམ་དུ་གཏོང་བའི་ཐབས་མཆོག་བླ་ན་མེད་པ་བཅས་ཀྱང་ཡིན། སྟོན་པ་རང་ཉིད་ནས་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་བློ་དང་འཚམ་ཆེད་ཐོག་མར་བདེན་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བ་མ་ཟད། མདོ་སྔགས་ལམ་རིམ་དག་ལས་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་བློ་ཚོད་དང་མཐུན་པར་བསྟན་དགོས་པ་ནན་གྱིས་བསྒྲུབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ།
དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་ཕན་ཆེད་ཁོ་ནའི་བཤད་ཁྲིད་ཅིག་ཡིན་མི་དགོས་ཏེ། མི་རིགས་རང་གི་སྐད་ཡིག་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་གླེང་བ། བསླབ་བྱ་རྒྱག་པ། རེ་བ་བཏོན་པ། དངོས་སུ་སྐད་ཡིག་འཆད་ཁྲིད་སོགས་ཀྱིས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བ། སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཕན་པའི་རིག་གནས་སྣ་མང་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་པ། རིག་གནས་མཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ། བཟོ་དང་གསོ་བ་སོགས་ལག་རྩལ་འདྲ་མིན་གང་བཟང་སློབ་པ། རང་གིས་ཤེས་པའི་ལག་རྩལ་གྱིས་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་སྐྲུན་པ། མི་གཞི་ཀུན་སྤྱོད་བསྟན་པའི་དེང་རབས་ཀྱི་སློབ་གསོ་སོགས་ཧུར་ཐག་ངང་ཁྱབ་སྤེལ་དང་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ཉམས་ལེན་ཡིན་ཏེ། 《བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ》ལས། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི། དམ་པའི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་དང་། བཟོ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སློབ་པ་རིགས་པར་སྟོན་པ་དང་བསླབ་པའི་གཞི་འཛིན་དུ་འཇུག་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ཡོད་པས་སོ། །
ག མི་འཇིགས་སྐྱབས་སྦྱིན་གྱི་ཉམས་ལེན།
མཐོ་རིམ་དང་དམའ་རིམ་སྲོག་ཆགས་ཀུན་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་གི་སེམས་འགྱུ་ཅན་ཤ་སྟག་ཡིན་ལ། རང་རང་གི་ངོས་ནས་ཚེ་སྲོག་གི་ངོ་བོ་དང་། ཚེ་སྲོག་གི་རིན་ཐང་། ཚེ་སྲོག་གི་འདང་རྩིས་ཆེ་ཆུང་སོགས་མཉམ་མཉམ་ཡིན་པས། ཐ་ན་འབུ་གྲོག་མ་གཅིག་མ་གཏོགས་ཚེ་སྲོག་གི་འཇིགས་པ་ལས་བསྐྱབས་མ་ཐུབ་རུང་། ཚེ་སྲོག་སྐྱོབ་པ་ནི་མི་འཇིགས་སྐྱབས་སྦྱིན་གྱི་ཉམས་ལེན་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དྲིན་བཟོ་སྟངས་ཆེས་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། རང་གི་ལུས་ལ་དཔེ་ལོངས་ལ། །གཞན་ལ་གནོད་པ་མ་བྱེད་ཅིག ། ཅེས་པ་ལྟར་མི་ཕྱུགས་བར་གནས་བབས་དང་གོ་ས་བརྗེ་རེས་ཀྱི་བསམ་གཞིག་བྱས་ཚེ་དུད་འགྲོ་ཡང་ང་ཚོ་ནང་བཞིན་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་གིས་མནར་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། སོ་སོའི་ཚེ་སྲོག་ལ་འཕྲད་པའི་འཇིགས་སྐྲག་ནི་བཟོད་པར་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ཚོར་ཐུབ།
ནང་བསྟན་དུ་གཞན་གྱི་ཚེ་སྲོག་འཕྲོག་པ་ནི་རང་ཉིད་ཚེ་ཐག་ཐུང་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་། གཞན་གྱི་ཚེ་སྲོག་སྐྱོབ་པ་ནི་རང་གི་ཚེ་ཐག་རིང་དུ་གཏོང་བའི་ཐབས་མཆོག་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད་དེ། 《བདེན་པ་པོའི་ལེའུ》ལས། རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ནི་སྲོག་གཅོད་མ་མཛད་ཅིག ། སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་སྲོག་ནི་རབ་ཏུ་འཕངས། །དེ་བས་ཡུན་རིང་ཚེ་སྲུང་སུ་འདོད་པས། །ཡིད་ཀྱི་དགུ་ལའང་སྲོག་གཅོད་མི་བསམ་མོ། །ཞེས་གསུངས། མདོ་འདིའི་དོན་ནི། རྒྱལ་པོ་ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་སྐབས་སྲོག་ཁྲིམས་གཅོད་པའི་མཛད་པ་གཏན་ནས་གནང་མི་རུང་སྟེ། སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་རང་རང་གི་ཚེ་སྲོག་ནི་ཆེས་སྙིང་དུ་སྡུག་ཤོས་དང་དམར་ཐང་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པས་སོ། །དེས་ན་ཡུན་རིང་མི་འཆི་བའི་ཕྱིར་དུ་རང་རང་གི་ཚེ་བསྲུང་བ་དང་ཚེ་བསྲིང་པར་འདོད་པ་སུ་ཞིག་ཡོད་ན། སེམས་ཅན་གཞན་སྲོག་གཅོད་འདོད་ཀྱི་བློ་ངན་ཡིད་ཀྱི་དགུ་ལ་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ནི། རང་གི་ཚེ་ཐག་རིང་དུ་བསྲིང་བའི་ཐབས་མཆོག་ཡིན་ཞེས་པའོ། །
དགྲ་གཉེན་བར་མ་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཚེ་སྲོག་མ་བསྐྱབ་ན་ཆོག་པའི་མི་ཕྱུགས་སུ་ཡང་མེད་མོད། གང་ཞིག་དང་པོ་བསྐྱབ་དགོས་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། བ་གླང་ཞིག་དང་། སྐྱེ་བོ་རང་ག་བ་ཞིག རང་གི་མ་ཡུམ། མཁས་བཙུན་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་བཅས་མི་བཞི་ལ་སྲོག་གི་འཇིགས་པ་མཉམ་དུ་འཕྲད་ན། མཁས་པ་དེ་དང་པོ་དང་། དེ་ནས་དྲིན་ཆེན་མ། དེ་ནས་རིན་བཞིན་བསྐྱབ་དགོས། ཐོག་མར་མཁས་པ་སྔོན་ལ་བསྐྱབ་དགོས་པ་ཡང་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཟ་དང་ཟུར་ནས་མངོན་ཡོད་དེ། 《སྐྱེས་རབས》ལས། གང་ཞིག་ཐོས་པས་ཡིད་ནི་དད་གྱུར་ནས། །ལེགས་པར་དགའ་ལ་བརྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཤེས་རབ་སྐྱེ་ཞིང་གཏི་མུག་མེད་པར་འགྱུར། །རང་གི་ཤས་ཀྱང་དེ་ནི་ཉོ་བའི་རིགས། །ཐོས་པ་གཏི་མུག་མུན་སེལ་སྒྲོན་མེ་ཡིན། །རྐུན་པོ་ལ་སོགས་མི་འཁྱེར་ནོར་གྱི་མཆོག ། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་དགྲ་འཇོམས་མཚོན་ཆ་ཡིན། །ཐབས་ཚུལ་མན་ངག་སྟོན་པས་གྲོགས་ཀྱི་མཆོག ། ཕོངས་པར་གྱུར་ཀྱང་མི་འགྱུར་འཛའ་བོ་ཡིན། །གནོད་པ་མེད་པ་མྱ་ངན་ནད་ཀྱི་སྨན། །ཉེས་པ་ཆེན་པོའི་དཔུང་འཇོམས་དཔུང་གི་མཆོག ། གྲགས་དང་དཔལ་དང་གཏེར་གྱི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན། །ཡ་རབས་རྣམས་དང་ཕྲད་ན་སྐྱེས་ཀྱི་མཆོག ། ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་མཁས་པ་མགུ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་དང་། 《ཐོས་པའི་ཚོམས》ལས་ཀྱང་། ཐོས་པས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས། །ཐོས་པས་སྡིག་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཐོས་པས་དོན་མེད་སྤོང་བར་བྱེད། །ཐོས་པས་མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ། །ཅེས་པ་ལྟར་སྟོན་པས་སྐུ་ཚེ་སྔོན་མར་ཚིགས་བཅད་རེ་རེའི་ཕྱིར་དུ་སྲོག་ལ་ཐུག་པའི་དཀའ་བ་སྤྱད་ཚུལ《མཛད་བརྒྱ》དང《མདོ་མཛངས་བླུན》སོགས་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཤིང་ཐོས་པ་དང་ཐོས་པ་ཅན་ལ་དད་གུས་དང་བརྩི་མཐོང་ཚད་མཐོན་པོ་གནང་ཡོད། གཞུང་དེ་དག་ལ་གཟིགས་ན་གོང་དུ། རང་གི་ཤས་ཀྱང་དེ་ནི་ཉོ་བའི་རིགས། །ཞེས་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གསུང་ཚིག་འདི་དག་ལག་ལེན་ཁྲོད་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཡིན་པར་ཤེས་ཐུབ།
མདོར་ན་ལེགས་གསུང་དེ་དག་ལས་སྦྲང་རྩི་བཞིན་སྙིང་པོ་ལོན་དགོས་པ་ནི། འདྲ་མཉམ་ཐོག་ནས་ཚེ་སྲོག་གཙོས་རང་རང་ལ་དབང་བའི་སྒེར་གྱི་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་པར་བསྟན་ཡོད་ལ། དེ་ཉིད་མཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་གཏོང་དགོས་ན། བློ་ཁ་སྤྱི་དོན་དང་རྒྱང་རིང་ལ་ཕྱོགས་ཏེ་མི་རིགས་སོ་སོ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཐུན་མོང་ནས་ཤེས་ཡོན་ལ་དང་དོད་དང་བདག་གཅེས། ཤེས་ཡོན་ཅན་ལ་གུས་བརྩི་དང་གཙིགས་འཛིན་གྱིས་རྣ་བ་གླན་ཅིང་ཡིད་གཏོད་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་གླེང་ཡོད་ལ། སྤྱི་སྒེར་ཀུན་གྱི་མདུན་ལམ་ཇེ་ལེགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་ལམ་འདི་ལས་ལྷག་མེད་པར་བསྟན་ཡོད།
ཡ་རབས་སྤྱོད་གཙང་། དྲང་བདེན་ཚིག་བཙུན། འཆམ་མཐུན་བརྟན་ལྷིང་བཅས་ནི་མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་༨༡གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ལ་རག་ལས།
མི་དགེ་བཅུ་ནི་དེང་སང་གི་བྱ་ངན་སྤྱོད་ངན་ཡོད་ཚད་ཀྱི་སྤྱི་སྡོམ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་ན་ཆོག་པ་དང་། དེ་ལས་ལྡོག་པའམ་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་པའི་དམ་བཅའ་དང་བཅས་པ་ནི་མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཡིན་པས་དེང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱིས་ཡིད་སྨོན་བྱེད་སའི་སྤྱོད་གཙང་གི་རྨང་གཞི་ཡིན་པར་བཤད་ཆོག་པ་ཡིན། འོ་ན་མི་དགེ་བཅུ་པོ་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན།
ཀ ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་གསུམ།
གཞན་གྱི་ཚེ་སྲོག་འཕྲོག་པའི་སྲོག་གཅོད་དང་། གཞན་གྱི་རྒྱུ་ནོར་བཙན་འཕྲོག་གི་མ་བྱིན་ལེན། གཞན་ལ་བཙན་གཡེམ་མམ་ལོག་གཡེམ་བཅས་ཡིན། དེ་གསུམ་སྤང་པས་སྤྱོད་པ་གཙང་མ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཡོང་ཐུབ་པས། གཅིག་གཅིག་བྱས་ན་དངུལ་ཆད། གཉིས་གཉིས་བྱས་ན་བཙོན་ཁང་ཞེས་འཇིགས་སྐུལ་བྱེད་མི་དགོས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན།
ཁ ངག་གི་མི་དགེ་བ་བཞི།
མགོ་སྐོར་གཡོ་རྒྱུའི་རྫུན། མཐུན་པ་མི་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྲ་མ། གཞན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་འཇོམས་པའི་ཚིག་རྩུབ། རང་གཞན་གྱི་དུས་ཚོད་བརླག་པའི་ངག་འཆལ་བཅས་ཡིན། དེ་བཞི་སྤང་པས་ཡོངས་ཁྱབ་ངང་ཡ་རབས་སྤྱོད་གཙང་དང་དྲང་བདེན་ཚིག་བཙུན་ཡོང་བར་སྨྲོས་མ་དགོས།
ག ཡིད་ཀྱི་མི་དགེ་བ་གསུམ།
གོ་སྐབས་བསྒུག་ཏེ་གནོད་པ་སྐྱེལ་འདོད་ཀྱི་གནག་སེམས། འཕྲལ་འཕྲལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་འདོད་ཀྱི་གནོད་སེམས། གནོད་པ་བྱེད་འོས་པ་དང་བྱས་ན་འགྲིག་པར་སེམས་པའི་ལོག་ལྟ བཅས་ཡིན། དེ་གསུམ་སྤང་པས་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཁ་ཞེ་མཐུན་པའི་གྲོགས་ཀྱི་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་རུ་སོང་ནས་འཆམ་མཐུན་བརྟན་ལྷིང་ངང་གིས་ཡོང་ཐུབ།
དེས་ན་མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་གི་བཀའ་ཁྲིམས་འདི་ལ་ཁྲིམས་ཞེས་པ་ཙམ་ལས། དོན་ལ་བྱ་བ་དེའི་རིགས་བྱེད་ན་འོས་འཚམ་ཡིན་མིན་སྟོན་པའི་བསླབ་བྱ་དང་ལེགས་བཤད་ཅིག་ཡིན་པས། ཁྲིམས་གཞན་དག་དང་མི་འདྲ་བར་མི་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ལ་ཟུག་ཐུབ་པ་དང་། རང་འགུལ་ངང་དང་ལེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ལྡན་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་པོ་ཡ་རབས་སྤྱོད་གཙང་བསྒྱུར་བའི་རྨང་གཞིའི་སྡོམ་འཆིང་ལྟ་བུ་ཡིན།
འོན་ཏེ་དད་ལྡན་པའི་ཁྲོད་དུ་སྤྱོད་གཙང་འདི་དག་ཡོངས་ཁྱབ་སོང་མེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རང་སྟེང་ནས་མང་ཚོགས་དང་ཉེ་བར་བཅར་ཏེ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གྱིས་མ་འདང་བའི་ཉེས་པ་རེད་སྙམ།
ཞི་བདེ་མཉམ་གནས་ནི། བཟོད་པའི་ཉམས་ལེན་ལ་རག་ལས།
ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་གྲོགས་པོའི་བར་ཞི་བདེ་མཉམ་གནས་དང་། མཛའ་བརྩེ་མཐའ་འཁྱོལ་ཡོང་བར་ཕན་ཚུན་བཟོད་སྒོམ་ཁོག་ཡངས་ལ་རག་ལས། ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཞི་བདེ་མཉམ་གནས་དགོས་ན། ཕན་ཚུན་བཟོད་སྒོམ་ཁོག་ཡངས་གལ་ཆེ། དེ་བཞིན་གྲོང་ཚོ་ཞིག་དང་ཡུལ་ལུང་ཞིག མི་རིགས་ཤིག་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་དང་། མཐུན་སྒྲིལ་སྟོབས་ལྡན་ཡོང་བར་ཕན་ཚུན་བཟོད་སྒོམ་ཁོག་ཡངས་གལ་ཆེ། དེ་བཞིན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་བར་ཞི་བདེ་འཆམ་མཐུན་ཡོང་བར་ཕན་ཚུན་བཟོད་སྒོམ་ཁོག་ཡངས་ལས་ལྷག་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་གཏན་ནས་མེད། བཟོད་སྒོམ་བྱ་ཡུལ་ཅི་འདྲའི་གདུག་རྩུབ་ཅན་ཞིག་ཡིན་རུང་། ཁོ་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཁམས་ས་རྡོ་ལས་གྲུབ་པ་མིན་སྟབས་མྱུར་དུ་སེམས་འགུལ་ཐེབས་སུ་འཇུག་ནུས་ཏེ། “འཇམ་བཤད་བློ་འགུགས་བྱས་ན་དགྲ་ཡང་ཁུག”ཅེས་པ་ལྟར་རོ། །
བཟོད་སྒོམ་དང་དཀྱེལ་ཡངས་མི་ཤེས་པར་ཁོང་ཁྲོས་མི་ཚེ་བསྐྱལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཞིག་ལ་ཆ་མཚོན་ན་གྲུབ་འབྲས་དང་བདེ་སྐྱིད་ཟེར་བ་དེ་དག་ཡོང་མི་ཤེས་ཏེ། བདེ་སྐྱིད་ནི་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ཡིན་ལ་སེམས་པ་ཁོང་ཁྲོས་གང་ན། ཁོར་ཡུག་ཀུན་ཚེར་མའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བ་མ་གཏོགས། རང་ཉིད་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོད་པ་དང་རང་ཉིད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་གནས་པ་གཏན་ནས་ཚོར་མི་ཐུབ། གལ་ཏེ་སྟོབས་འབྱོར་དབང་གྲགས་ཀུན་འཛོམས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། བཟོད་བསྲན་དང་སྤྲོ་སྣང་གི་རང་གཤིས་མེད་ཚེ་ཉེ་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་མི་ཚོགས་དག་ལ་གྲང་ཤུམ་ཤུམ་གྱི་ཚོར་བ་ཞིག་སྟེར་ངེས་ལ། རང་ཉིད་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ནས་ཟུར་ལོགས་ཤིག་ན་ཁེར་སྡོད་བྱས་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་སླེབས་ངེས།
དེ་ཕྱིར《སྐྱེས་རབས》ལས། ཁྲོ་བའི་མེ་ཡིས་བཞིན་མདོག་ཉམས་གྱུར་ན། །རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་ཡང་བཟང་པོར་ཡོང་མི་སྣང༌། །མལ་སྟན་བཟང་པོ་དག་ལ་ཉལ་གྱུར་ཀྱང༌། །ཁྲོ་བའི་ཟུག་རྔུས་སེམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགྱུར། ། ཞེས་དང་། 《སྤྱོད་འཇུག》ལས་ཀྱང་། ཞེ་སྡང་ཟུག་རྔུའི་སེམས་འཆང་ན། །ཡིད་ནི་ཞི་བ་ཉམས་མི་མྱོང་། །དགའ་དང་བདེ་བའང་མི་འཐོབ་ལ། །གཉིད་མི་འོང་ཞིང་བརྟན་མེད་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནས། མདོར་ན་ཁྲོ་བ་བདེར་གནས་པ། །དེ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ལྟར་ཁོང་ཁྲོ་ནི་སུ་ཞིག་གི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ནའང་སྡུག་བསྔལ་བ་མ་གཏོགས་བདེ་བར་གནས་པའི་སྐབས་མེད་པས། མི་བུ་རང་སྟེང་ནས་དབུ་བཙུགས་ཏེ་དོན་གནད་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་གཟབ་ནན་དང་བཟོད་སྒོམ་གྱི་གཤིས་བཟང་འཛུགས་སྤེལ་བརྒྱུད། ཁོག་ཡངས་དང་སྤྲོ་སྣང་གིས་ཉེ་འཁོར་ཀུན་དགའ་བདེའི་དཔལ་ལ་རོལ་ཐུབ་པའི་མིག་དཔེ་འདོན་དགོས།
ཡར་རྒྱས་ཚད་རྒལ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ལ་རག་ལས།
དུས་རབས་འདི་ལ་མཚོན་ན་མིའི་འཇིག་རྟེན་ནང་སྒྲུབ་མི་ཚར་བའི་ལས་གཞི་ཆེན་པོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན། བྱིས་པ་ནུ་ཞོ་དང་མ་བྲལ་གོང་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་འགྲན་རྩོད་ཁྲོད་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཡོད། ས་སྒང་འདིར་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས་བཟུང་མི་གྲལ་དུ་ཆུད་མི་ཆུད་དང་། མཁས་པའི་གྲལ་དུ་ཆུད་མི་ཆུད། སྔོན་ཐོན་པའི་གྲལ་དུ་ཆུད་མི་ཆུད་ཀྱི་ཚངས་ཐིག་ཉིན་རེ་བཞིན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་འདེབས་བཞིན་མཆིས། ལྷག་ཏུ་དེང་སང་བརྩོན་འགྲུས་ཉིན་གཅིག་མ་བྱས་ན། དུས་རབས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ལུས་པ་ལྟ་བུའི་ཕམ་ཁ་མྱོང་བཞིན་པ་ཡིན། དེ་ཕྱིར《དབུ་མ་འཇུག་པ》ལས། ཡོན་ཏན་མ་ལུས་བརྩོན་འགྲུས་རྗེས་འགྲོ་ཞིང་། ། ཞེས་གསུངས་ཡོད། དེང་གི་མི་རྣམས་ཀྱིས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་མི་འབད་པའི་སྐྱེ་བོ་ཞིག་མཐོང་བ་ནི། དུས་རབས་འདི་ལ་མཚོན་ན་ཆེས་འཇིགས་རུང་གི་སྲོག་ཆགས་ཤིག་མཐོང་བའི་ཚོར་བ་སྟེར།
འཇིག་རྟེན་འདིར་ངོམ་དུ་རུང་བའི་མི་བཟོས་དངོས་པོ་ཡོད་ཚད་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཤེད་ཡ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་མིག་ཡ་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཡིན་པ་ཤེས་གསལ་ལྟར་ནང་བསྟན་ལས་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ལྟ་ཚུལ་འདི་ལྟར་བཟུང་ཡོད་དེ། 《ལྷག་བསམ་བསྐུལ་བ》ལས། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་བཟོ་གང་ཅི་ཡོད་དང༌། །འཇིག་རྟེན་འདས་བཟོ་གང་དག་ཅི་ཡོད་པ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ལ་རྙེད་པར་མི་དཀའ་ན། །མཁས་པ་སུ་དག་བརྩོན་འགྲུས་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱོ། ། ཞེས་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཀུན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན། རྙེད་པར་དཀའ་བ་དང་ཐོབ་པར་དཀའ་བ་དག་ཀྱང་དཀའ་ཚེགས་ཅི་ཡང་མེད་པར་འཐོབ་ནུས་པར་བསྟན་ཡོད་ལ། མཁས་པ་སུ་ལ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་མ་གཏོགས་མི་དགའ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྦྱིན་མི་སྲིད་ཅེས་བསྟན་ཡོད། 《ཕར་ཕྱིན་བསྡུས་པ》ལས་ཀྱང་། ཡོངས་སུ་སྐྱོ་མེད་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་ལྡན་ན། །མི་འཐོབ་མི་འགྲུབ་རྣམ་པ་འགའ་ཡང་མེད། །[20] ཅེས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཆེ་ཆུང་གང་ཡིན་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་ན་མི་འགྲུབ་བྱ་བ་མེད་ཚུལ་ནན་བཤད་བྱས་ཡོད།
གལ་ཏེ་བརྩོན་འགྲུས་མ་བྱས་ཚེ་ཕམ་ཁ་ཅི་ཞིག་འབྱུང་ཞེ་ན། 《མདོ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག》ལས། ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱི་གཞི་གཅིག་ནི། །ལེ་ལོ་ཡིན་ཏེ་གང་ལ་ཡོད། །གང་ལ་ལེ་ལོ་གཅིག་ཡོད་པ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀུན་མེད་པ་ཡིན། ། ཞེས་དང་། 《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད》ལས་ཀྱང་། ཕན་དང་མི་ཕན་མི་དཔྱོད་ཅིང་། །བློ་དང་ཐོས་པ་མི་བསྒྲུབ་པར། །ལྟོ་འགྲངས་འབའ་ཞིག་དོན་གཉེར་བ། །སྤུ་མེད་པ་ཡི་ཕག་པ་ཡིན། །བླུན་པོའི་དབུས་ན་དགའ་ཞིང་བརྩེ། །མཁས་པའི་མདུན་ན་ཞུམ་ཞིང་འཛུར། །ནོག་དང་ལྐོག་ཤལ་མེད་ན་ཡང་། །ཡ་སོ་ཅན་གྱི་བ་ལང་ཡིན། །གང་ན་བཟའ་བཏུང་ཡོད་དེར་རྒྱུག ། དགོས་པའི་བྱ་བ་བཅོལ་ཡང་འབྲོས། །གཏམ་དང་བཞད་གད་ཤེས་ན་ཡང་། །མཇུག་མ་མེད་པའི་ཁྱི་རྒན་ཡིན། ཞེས་སྔོན་གྱི་ཡབ་མེས་རྣམ་པས་ཚེ་འདིའི་བྱ་གཞག་ཙམ་ལ་ཡང་མི་བརྩོན་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་ནི། ནོག་དང་ལྐོག་ཤལ་ཡོད་མེད་ཙམ་མ་གཏོགས་དུད་འགྲོ་མཚན་ཉིད་ལས་མིའི་མཚན་ཉིད་ཚང་མེད་པར་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད། དེས་ན་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཕེབས་སྐབས་ལེ་ལོ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་དག་སྤུ་མེད་ཅན་གྱི་ཕག་པ་ཡིན་ན། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་ལ་སླེབས་ཀྱང་ལེ་ལོས་དུས་འདའ་བའི་རང་རིགས་མང་ནས་ཉུང་དུ་མ་སོང་བ་ནི་ཅི་འདྲའི་བཤད་མི་ནུས་པ་ཞིག་རེད།
བློ་རྩ་བརྟན་པོས་བྱ་གཞག་སྒྲུབ་པར་བསམ་གཏན་གྱི་ཉམས་ལེན་ལ་རག་ལས། བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ནི་སྤྱིའི་ཆ་ནས་སེམས་ནང་དུ་འཇོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ངོས་འཛིན་པས་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཇི་བཞིན་འབྱོར་དཀའ་མོད། འོན་ཏེ《ལམ་རིམ་འབྲིང་པོ》ལས། འདི་ལ་ཞི་ལྷག་དངོས་དང་རྗེས་མཐུན་པ་གཉིས་མ་བྱས་ན། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཞི་ལྷག་དངོས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འོང་བའི་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་པ་ལྟར་རྗེས་མཐུན་པ་ཙམ་ནི་དགོས་ངེས་སུ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ཕྱག་མཆོད་སོགས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ཞིག་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་ན་ཕྱག་མཆོད་མང་ཉུང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པར། ཕྱག་མཆོད་བྱེད་བཞིན་པའི་ཚེ་དགེ་བའི་བསམ་པ་བརྟན་པོ་དང་དགེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པས་བསྒྲུབས་ན་ད་གཟོད་གཞི་ནས་ཕྱག་མཆོད་དངོས་གནས་པ་ཞིག་འགྱུར་ཐུབ་པ་ཡིན་གྱི། ཅི་བསམ་འདི་དྲན་མེད་པའི་ཕྱག་མཆོད་གྲངས་གསོག་བྱས་ཀྱང་ཚད་ལྡན་ཞིག་མི་ཡོང་སྟེ། 《སྤྱོད་འཇུག》ལས། བཟླས་བརྗོད་དང་ནི་དཀའ་ཐུབ་སོགས། །ཡུན་རིང་དུས་སུ་སྤྱད་བྱས་ཀྱང་། །སེམས་གཞན་གཡེངས་བས་བྱས་པ་ནི། །དེ་ཉིད་རིག་པས་དོན་མེད་གསུངས། །ཞེས་དང་། 《བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ》ལས། སེམས་གཞན་དུ་གཡེངས་བའི་བཟླས་བརྗོད་སོགས་ཀྱང་དོན་མེད་པར་གསུངས་ཤིངཞེས་དང་ལམ་རིམ་འབྲིང་པོ་སོགས་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཡོད།
དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བྱ་བ་ཚད་ལྡན་ཞིག་བསྒྲུབ་ན་བསམ་པ་བརྟན་པོ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་གཉིས་མེད་ཐབས་མེད་དེ། དེང་སང་ནི་དངོས་པོ་གང་དེའི་སྤུས་ཚད་དང་སྤྱོད་སྒོ་ཆེ་ཆུང་ལ་དོ་སྣང་ཆེ་ཤོས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། སྤྱོད་སྒོ་ཆེ་བའི་དངོས་པོ་ཚད་ལྡན་ཞིག་བཟོ་སྐྲུན་བྱེད་པར་བསམ་གཞིག་ནན་མོས་བློས་བླངས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱས་རྗེས། བློས་བླངས་དེ་ཉིད་ལག་ལེན་ཁྲོད་དུ་བསྐྱར་བཅོས་ཡང་བཅོས་གྲངས་མེད་བྱས་མཐར་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ང་ཚོས་ཀྱང་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཤེས་བྱ་འདིའི་རིགས་ལ་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་རེ་བླངས་ཏེ། ཆེ་ཆུང་དང་མང་ཉུང་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བྱ་བ་ཚད་ལྡན་རེ་མཐའ་འཁྱོལ་བྱེད་ཐུབ་ན་གཞི་ནས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་པའི་བྱ་བ་ཞིག་བྱས་པ་རེད་སྙམ།
གསར་གཏོད་དང་སྔོན་ཐོན་ཡོད་ཚད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ལ་རག་ལས།
མིའི་རིགས་ཞེས་གཟེངས་སུ་མཐོ་བ་དང་། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་ཞེས་སྨོན་པ་འཆོར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མཐར་ཐུག་ནི། ཚོད་བགམ་དང་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་འདི་ཉིད་ཡོད་པས་ཡིན། དེ་ཕྱིར《ལམ་རིམ་ཆེན་མོ》ལས། མདོར་ན་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ལས་འབྱུང་བ་ནི། ཞེས་པ་ནས། འཇིག་རྟེན་དག་ན་རྒྱུ་རྩལ་གཏེར་མཆོག་དང༌། །གཙུག་ལག་མིག་འདྲ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང༌། །ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་བྱེད་བློ་དང་སྔགས་ལ་སོགས། །རྣམ་བཀོད་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་དང༌། །རྣམ་གྲངས་རྣམ་མང་རྣམ་ཐར་སྒོ་དག་དང༌། །འཇིག་རྟེན་ཕན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དང་དེས། །རྒྱལ་སྲས་མཐུ་ཆེན་རྣམ་པར་སྟོན་བྱེད་པ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་མཐུ་ལས་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་ཕན་ནུས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཡོད།
བློ་ངོར་ཤོང་བར་དཀའ་བའི་དེང་གི་ཚན་རྩལ་ཡང་དོན་དམ་དུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་ཚོད་བགམ་དང་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཟམ་མ་ཆད་པར་བྱས་པའི་ཐོག ཕུལ་བྱུང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྟོགས་སད་པ་མང་པོ་འཁྲུངས་པ་གཉིས་ཟུང་སྡེབ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། 《དཔལ་ལྡན་དཔའ་བོས། 》བརྩོན་འགྲུས་གཅིག་པུ་བྱས་པ་ངལ་བའི་མཐའ། །ཤེས་རབ་གྲོགས་ཀྱིས་བསྐྱངས་ན་དོན་ཆེན་འགྲུབ། ། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །
འོ་ན་ནང་བསྟན་ལས་གསར་གཏོད་དང་སྔོན་ཐོན་དགོས་པ་མང་དག་གསུངས་ཡོད་ན། ནང་བསྟན་པའི་ཁྲོད་དུ་གསར་གཏོད་མཁན་དང་། སྔོན་ཐོན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། གསར་གཏོད་པ་མེད་པའང་མིན་ཏེ། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དབུ་མ་རྩ་ཤེ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དབུ་མའི་སྲོལ་གཏོད་པ་ནས། འཕགས་པ་ཐོག་མེད་ཀྱིས་ས་སྡེ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བའི་སྲོལ་གཏོད། ཕྱོགས་གླང་གིས་ཚད་མ་ཀུན་བཏུས་མཛད་དེ་ཚད་མའི་སྲོལ་གཏོད་གནང་། བོད་དུ་ཡང་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བ་དང་དབུ་མ་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྩ་འགང་ཕྲ་ས་ནས་གསལ་ཁ་མང་པོ་བཏོད་པས་རྐྱེན་གྱིས། གངས་ཅན་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ཙོང་ཁ་པ། ། ཞེས་བཀུར་བཟོས་ཆེ་བ་སོགས་དོན་དངོས་ཡིན་མོད། ནང་བསྟན་གྱི་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་། ཚན་རིག་པས་རྙེད་པའི་གྲུབ་འབྲས་འདིའི་རིགས་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་མ་བྱུང་བས་སྟོང་ཆ་ཤོར་བ་ཡང་དོན་དངོས་ཡིན།
འོན་ཏེ་ནང་བསྟན་རང་ངོས་ནས་འདིའི་རིགས་ལ་འབད་བརྩོན་མི་ཆོག་པར་ལྟ་བའི་ཀླད་རྙིང་མཁྲེགས་བཟུང་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ན་བཙུན་པ་རབ་བྱུང་གི་སྡེས་ཀྱང་ཚན་རྩལ་ལ་འབད་དེ་གྲུབ་འབྲས་ལེན་དགོས་པར་དོན་གྱིས་བསྟན་ཡོད་དེ། 《བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ》ལས། བསྟན་པ་ལ་མི་མོས་པ་རྣམས་ཚར་བཅད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང༌། མོས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བཟོ་དང་གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། རང་ཉིད་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་རིག་པ་ཚོལ་བ་ནི་དགོས་པ་བྱེ་བྲག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ་འཚོལ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པའོ། ། ཞེས་གསུངས། དེས་ན་མོས་པ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བཟོ་དང་གསོ་བ་ལ་བསླབ་དགོས་པར་དངོས་སུ་བསྟན་ཡོད་པས། མོས་པ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་དེང་གི་ཚན་རྩལ་ལ་བསླབ་དགོས་པ་ཡང་ཤེས་ཐུབ་པས་སོ། །
དེས་ན་ཚན་རྩལ་གྱི་ལམ་ནས་སྟབས་བདེ་ཞིང་སྤྱོད་སྒོ་ཆེ་བའི་འཕྲུལ་ཆས་སྣ་ཚོགས་གསར་གཏོད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་དགེ་ཕན་བླ་ན་མེད་པ་བསྐྲུན་པས། འཕྲུལ་ཆས་འདི་དག་མེད་སོང་ན་སུ་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་གནས་མི་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་ཡིད་ཁམས་ཡོངས་སུ་འགུགས་བཞིན་ཡོད། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རིག་ལམ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གསུང་ཚུལ་ལྟར་ན། མཐོ་སངས་རྒྱས་ནས་དམའ་མནར་མེད་ཡན་གྱི་ཕྱི་སྣོད་ཆགས་དབྱིབས། ནང་བཅུད་ཀྱི་ཚེ་རབས་ཀུན་འཐད་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པས་གཏན་ལ་དབབ་ཐུབ་ཅེས་གསུངས། འོན་ཏེ་རྒྱ་གར་ནག་བར་ཁ་པར་བརྒྱུད་ནས་མཉམ་དུ་ཡོད་པ་བཞིན་ཁ་བརྡ་བྱེད་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན། རླངས་འཁོར་ཞེས་འབོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ཐོག་མའི་རླངས་འཁོར་གང་འདྲ་བཟོས་མིན། དགུ་ཚིགས་སྐྱ་མོ་རེ་རེའི་ནང་ཉི་མའམ་སྐར་མ་ག་ཚོད་ཡོད་མེད། བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་མཐོ་སྒང་ཞེས་འབོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མཐར་ཐུག་གང་འདྲ་ཡིན་མིན་སོགས། འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱུན་ཤེས་སུ་གྱུར་ཟིན་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཤེས་ན་གཞན་གྱིས་མཐོང་ཆུང་ཉོ་བྱེད་ཙམ་ལས་ཡོང་དཀའ་བས། དུས་རབས་ཀྱི་ནང་པས་དུས་རབས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་འགྲོ་སྟངས་ཅིས་ཀྱང་བསླབ་དགོས་པ་འདུག་སྙམ།
མདོར་ན། ནང་བསྟན་རང་གི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལེགས་ཉེས་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་སྲོག་ཤིང་བྱས། གཏན་ཚིག་རིགས་པའི་རྨང་བཏིངས་ནས་བཞེངས་བསྐྲུན་བྱས་ཡོད་པས། གཏན་ཚིག་རིག་པའི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པར་སྨྲས་ཀྱང་མི་ཆོག་པ་མེད། ནང་བསྟན་ལས་ལྟ་གྲུབ་གང་ཞིག་རིག་པ་དང་འགལ་བར་གྱུར་ན་འདོར་ལེན་བྱེད་ཆོག་པའི་དབང་ཚད་ཀྱང་གདུལ་བྱ་དག་ལ་གནང་ཡོད་དེ། 《དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོ》ལས། མཐར་གཏུགས་ན་དྲི་མ་མེད་པའི་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེ་དགོས་ཏེ། རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་གྲུབ་མཐའ་ཁས་ལེན་ན་སྨྲ་བ་པོ་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང༌། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེས་དང་། 《དཔལ་སྟོབས་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ》ལས། དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན། །སྒྲ་ནི་ཇི་བཞིན་ཇི་བཞིན་མིན། །དགོངས་པ་དང་ནི་དགོངས་པ་མིན། །བསྲེགས་བཅད་བདར་བའི་གསེར་བཞིན་དུ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ང་ཡི་བཀའ། །བླང་བར་བྱ་ཡི་མོས་པ་འམ། །གཞན་གྱིས་མཁས་པ་འཇུག་མི་བྱ། ། ཞེས་བཀའ་ཡིས་དབང་ཚད་གནང་སྟངས་འདི་ལས་གོ་ཐུབ་པ་ནི། འཐད་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་དུས་རབས་ཀྱི་ཚད་བཀག་ཐེབས་པའི་ཡུལ་སྲོལ་དག་ལ་འདོར་ལེན་བྱེད་ཆོག་པ་དེའོ། །


text:
བོད་སྤོས་ནི“གངས་ལྗོངས་ནོར་བུ་གསུམ”དུ་འབོད་པའི་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཁྲོད་ཀྱི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཆ་ཤས་ཤིག་རེད། ཉེ་ཆར། གསར་འགོད་པས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྤུས་ཚད་ལག་རྩལ་ལྟ་སྐུལ་ཅུས་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་གསལ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྤུས་ཚད་ལག་རྩལ་ལྟ་སྐུལ་ཅུས་ཀྱིས་སྒྲིག་འཛུགས་དང་གྲོས་གཞི་བཏོན་པ་དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནང་ཁུལ་གྱི་བོད་སྤོས་སྣེ་འདྲེན་གྱི་ཁེ་ལས་གཙོ་ཁྲིད་དང་། ལྗོངས་ཕྱི་ནང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་དང་མཉམ་གཅིག་ཏུ་འཆར་ཟིན་འབྲི་བར་ཞུགས་པའི《བོད་སྤོས》ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འོས་སྦྱོར་རང་བཞིན་གྱི་ཚད་གཞིར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་སྟེ་ལས་གཞི་བཙུགས། ཚད་གཞི་དེ་ནི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རང་བརྟེན་གྱིས་གྲོས་འདོན་དང་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་འཆར་ཟིན་བྲིས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཡིན་ཞིང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཐོན་ལས་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལོ་རྒྱུས་སུ་སྐུལ་འདེད་བྱས་པར་རྡོ་རིང་ལྟ་བུའི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་དོན་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞིའི་གཏན་བཟོས་ཚོང་རའི་སྐད་ཆ་བཤད་དབང་མཐོར་འདེགས་སུ་གཏོང་བར་ཕན་ནུས་ལྡན།
ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་། ཚོང་རའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བསྟུན་ནས་བོད་སྤོས་དེ་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཐོན་ལས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཞིང་། ཐོན་སྐྱེད་ནས་ཕྱིར་འཚོང་བར་གཞི་ཁྱོན་ངེས་ཅན་ཞིག་གྲུབ་ཡོད། རགས་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན། 2014 ལོར་བོད་སྤོས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་རིན་ཐང་གི་བསྡོམས་འབོར་དེ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1 ལས་བརྒལ་ཞིང་། ཨེ་ཤ་ཡའི་ཤར་ལྷོ་དང་ཡོ་རོབ་དང་ཨ་རི་སོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཐོན་རྫས་ཕྱིར་འཚོང་བྱས། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་གྱི་སྤོས་དང་། བལ་བོའི་སྤོས་དང་བོད་སྤོས་དབར་གྱི་འདྲ་མཚུངས་རང་བཞིན་གྱིས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་བོད་སྤོས་ཀྱི་ཚོང་རའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོས་ཡོད། དེར་བརྟེན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་དེ་ལག་རྩལ་གྱི་འདེགས་སྐྱོར་གྱིས་ས་ཁོངས་ཕྱིའི་ཁྲོམ་རར་གསར་གཏོད་གནང་རྒྱུ་ནི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་སུ་གྱུར་ཡོད། ཚད་གཞི་འདི་ཞིབ་འཇུག་དང་གསར་བཟོ་བྱ་རྒྱུ་དང་། ལྷག་པར་དུ་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་བོད་སྤོས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་དོན་སྤྱི་དང་། བརྡ་ཆད་མཚན་ཉིད། རྒྱུ་ཆའི་རེ་བ། ཁྱད་རྟགས་ཀྱི་ཚད་གཞི། བོད་སྤོས་ཚོང་རའི་སྒྲིག་སྲོལ་གྱི་ཚད་ལྡན། བོད་སྤོས་ཐོན་ལས་ཀྱི་སྤུས་རྟགས་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་ཤུགས་མཐོར་འདེགས་དང་། བོད་སྤོས་ཐོན་ལས་ཀྱི་ཚོང་རའི་མཚན་སྙན་འགན་སྲུང་བྱ་བའི་སྐོར་ལ་དོན་སྙན་གལ་ཆེན་ལྡན།
རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་གཏན་བཟོས་ཐོན་ལས་ལམ་ལུགས་ཀྱི་གནད་རྩོད་ལེན་བྱེད་པར་ཕན་པ།
ཐོན་ལས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་ནི་སྤུས་རྟགས་ཡིན་ཞིང་། སྤུས་རྟགས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་ནི་རྒྱུ་སྤུས་ཡིན་ལ། རྒྱུ་སྤུས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ནི་ཚད་གཞི་ཡིན། མིག་སྔར། བོད་ལྗོངས་དང་ཐ་ན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བོད་སྤོས་ཐོན་ལས་ལ་ད་དུངའཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཞིག་ཆགས་མེད་པར་ཐོག་མའི་དུས་སྐབས་ཀྱི“གང་སར་རྡུང་བའི”རིམ་མེད་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་གནས་ཤིང་། ས་གནས་དང་། ཁེ་ལས། མཐུན་ཚོགས་རང་སོ་སོར་གནས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྣམ་པ་དང་རང་ངོས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་ལས་སྣོན་བྱས་པ་དང་། དེས་ལས་སྣོན་གྱི་ཕན་ནུས་དམའ་བ་དང་། ཐོན་རྫས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་མི་མཐོ་བ། ཚན་རྩལ་འདུས་ཚད་དང་ཐོན་རྫས་ཟུར་སྣོན་གྱི་རིན་ཐང་དམའ་རུ་སོང་སྟེ་ཚོང་རའི་ཐོག་ཏུ་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་མེད་པར་གྱུར། ཚད་གཞི་འདི་ཞིབ་བཟོ་བྱས་པ་དེས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་གི་བོད་སྤོས་ལས་རིགས་གསར་བཟོ་དང་། ཐོན་སྐྱེད། ཞིབ་དཔྱད་ཚད་ལེན། ཕྱིར་འཚོང་བྱེད་པར་ལག་རྩལ་ཐད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་གཞི་འཛིན་ས་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་ཅིང་། ཐོན་སྐྱེད་གཉེར་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་ལ་རིག་གནས་ཀྱི་རིན་ཐང་དང་ལག་རྩལ་གྱི་ཚད་གཞི་ངེས་ཅན་ཞིག་དང་མཐུན་པའི་བོད་སྤོས་ཐོན་རྫས་མཁོ་འདོན་བྱ་བར་སྣེ་ཁྲིད་བྱས། གཞན་ཡང་། བོད་སྤོས་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ཁུངས་ལུགས་མཐུན་ངང་གསར་སྤེལ་དང་ཡུལ་སྐོར་ཁྲོམ་ར་ཚད་ལྡན་དུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ལག་རྩལ་གྱི་འགན་ལེན་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད།
རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་གཏན་བཟོ་བྱས་པ་དེས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་བྱ་བའི་ངོ་བོའི་ཐད་ཀྱི་མཆོང་སྐྱོད་ཡོང་བར་ཕན་ནུས་ལྡན།
བོད་སྤོས་རྒྱལ་ཁབ་ཚད་གཞིའི་ཞིབ་བཟོ་བྱས་པ་དེས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་བྱ་བར་སྐུལ་འདེད་བྱ་བར་སྣེ་ཁྲིད་དང་སྔོན་ཁྲིད་ཀྱི་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ལྡན་ཞིང་། དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་བ་བསྟུན་ནས། བོད་ལྗོངས་ས་ཁུལ་གྱི་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་དགོས་མཁོའང་ཉིན་རེ་ལས་ཉིན་རེར་འབུར་ཐོན་དུ་སོང་མོད། ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་རྨང་གཞི་ཞན་པ་དང་། ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཟབ་པོ་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིག་སྔར་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ས་ཁོངས་སུ་ད་དུང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་གཙོ་ཁྲིད་ཀྱིས་གཏན་འཁེལ་བྱས་མེད། ཚད་གཞི་འདི་ཞིབ་བཟོ་བྱས་པ་དེས་བོད་ལྗོངས་ས་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་ཞིབ་བཟོ་བྱེད་པའི་ཐོལ་བརྒལ་མངོན་འགྱུར་ཡོང་ཞིང་། འབྲེལ་ཡོད་ལས་རིགས་ཀྱི་ཚད་གཞི་སྔར་བས་འཚོལ་ཞིབ་དང་སྐུལ་འདེད་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་ལག་ལེན་གྱི་ཉམས་མྱོང་མཁོ་འདོན་བྱས་པ་རེད།
གྲོང་ཁྱེར་སྤུས་ཚད་ལག་རྩལ་ལྟ་སྐུལ་ཅུས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་འགན་འཁུར་བས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། 2016 ལོར། ལྷ་སའི་དག་གཙང་ལྷད་མེད་ཐོན་ལས་ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་ཚད་གཞིའི་མ་ལག་དང་དེ་བཞིན《བོད་སྤོས་ཀྱི་མ་བཅོས་རྒྱུ་ཆ་བཀོལ་བའི་ཚད་གཞི》དང་། 《བོད་སྤོས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་བཟོ་རྩལ་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ》《བོད་སྤོས་ཀྱི་ཐུམ་སྒྲིལ་ཇུས་བཀོད་ཀྱི་སྤྱི་སྲོལ》བཅས་ཚོགས་པའི་ཚད་གཞི་རྣམ་གྲངས་གསུམ་གྱི་གསར་བཟོ་དང་ཁྱབ་བསྒྲགས་ལག་བསྟར་བྱས་ཤིང་། 2017ལོའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤུས་ཚད་ལག་རྩལ་ལྟ་སྐུལ་ཅུས་ཀྱིས་ཧྥུའུ་ཅན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཡུང་ཁྲུན་རྫོང་དང་། ཀོང་ཏུང་ཞིང་ཆེན་ཅང་མོན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཀྲུང་གོའི་འབར་སྤོས་ཐོན་ལས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཡུལ་དངོས་རྟོག་ཞིབ་གནང་བ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཡང་བའི་བཟོ་ལས་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཡང་བའི་བཟོ་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་མཁོ་སྣ་འདུས་སྤུས་ཚད་ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར་ཚད་ལེན་ལྟེ་གནས་དང་། ཀྲུང་གོའི་རྒྱུན་མཁོ་སྣ་འདུས་བཟོ་ལས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་སྤོས་ལས་ཡན་ལག་ཚོགས་པས་ལྷ་སའི་བོད་སྤོས་ཐོན་ལས་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི《ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་བོད་སྤོས་ཐོན་ལས་སྤུས་ཚད་གནས་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་ཞིབ་སྙན་ཞུ》སོགས་དུས་འགོའི་ཞིབ་འཇུག་ལས་དོན་སྤེལ་ཏེ། 《བོད་སྤོས》ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚད་གཞིའི་ཞིབ་འཇུག་གསར་བཟོ་བྱ་བར་ལག་རྩལ་གྱི་རྨང་གཞི་གལ་ཆེན་བཏིང་བ་རེད། “ལས་གཞི་བཙུགས་རྗེས། ངེད་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ལོ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀའི་དུས་ཚོད་སྤྱད་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཚད་གཞི་ཨུ་ལྷན་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཡང་བའི་བཟོ་ལས་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་སོགས་ལས་ཁུངས་དང་ལྗོངས་ཕྱི་ནང་གི་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་དང་། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། ལས་རིགས་མཐུན་ཚོགས། སྣེ་འདྲེན་ཁེ་ལས་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་གཅིག་གྱུར་གྱི་གསར་བཟོ་ཇུས་གཞི་ལྟར་ཡུལ་དངོས་སུ་རྟོག་ཞིབ་དང་། ཚད་ལྡན་གྱི་སྒྲོམ་གཞི་དང་དེ་བཞིན་ལག་རྩལ་གྱི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཏེ། བོད་སྤོས་ཐོན་རྫས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་ལག་རྩལ་གྱི་དཔྱད་གྲངས་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་ཀ་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན། ཚན་རིག་གི་གཞི་གྲངས་རབ་དང་རིམ་པ་འཐོབ་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག རང་རྒྱལ་གྱི་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་ད་ལྟ་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ལག་རྩལ་ལེགས་སུ་བཏང་ནས་མཇུག་མཐར《བོད་སྤོས》ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འོས་སྦྱོར་རང་བཞིན་གྱི་ཚད་གཞི་བཟོ་འགོད་ལེགས་འགྲུབ་བྱ་བར་མ་ཟད། ལས་གཞི་མཇུག་འགྲིལ་ནས་གསལ་འབྱེད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན”ཞེས་འགན་འཁུར་མི་སྣས་བཤད།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། (པདྨ་མཚོ།)