text:
གཙོ་ངོས།>>
ཞིབ་འཇུག>>སྐད་ཡིག
གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་བ་༠༤ཚེས་༡༨ཉིན།
༄༅།། ནི་ཡིག་གི་སྐོར་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས།
[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།] ནི་ཡིག་གི་འབྱུང་ཁུངས་དང་འཇུག་ཡུལ་གཙོབོར་བཟུང་ནས་བྲིས་པ་ཡིན། དེ་ལས་འཇུག་ཡུལ་ལ་ཡང་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་ཚིག་གིས་ཟིན་པ་དང་། སྔོན་བྱོན་མཁས་པས་ཁ་སྐོང་མཛད་པའི་སྐོར། ཁོ་བོས་ཁ་སྐོང་བྱས་པའི་སྐོར་རྣམས་ས་བཅད་ཀྱིས་གུང་བསྒྲིགས་ནས་གསལ་ཁ་ཅན་ཞིག་བྲིས་ཡོད།
[གནད་འགག་མིང་བརྡ།] ནི་ཡིག འཇུག་ཡུལ། ཁ་སྐོང་།
གླེང་གཞི།
དེ་ཡང་ནི་ཡིག་ཅེས་པ་ནི་《སུམ་ཅུ་པ་》ལས་བྱུང་བའི་ཕྲད་རང་དབང་ཅན་ནི་སྒྲ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་གུག་གུ་སྔ་ལོག་ཅན་ནི་དང་། གུག་གུ་ཕྱི་ལོག་ཅན་ནྀ་གཉིས་ཡོད་གཤིས། ས་སྐྱའི་བླ་མ་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས་མཛད་པའི་《བྱིས་པ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པ་》ལས།“སེང་གེ་ལྟ་བུའི་ཨ་ཞེས་བྱ། །ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་ཡན་ལག་ཕྱིར། །ཡན་ལག་གི་ནི་ཨ་ཞེས་མ །སེང་གེ་འདྲ་དང་བརྒྱ་བྱིན་མིག །གླང་སྣ་འོད་མ་འགྲེང་འདྲ་དང་། །ཐང་གུག་དཔེ་ལྔས་བསྟན་པས་ན།།སྟོང་ཆེན་ཡི་གེ་ལྔ་ཡིན་ནོ།།”ཞེས་གསུངས་པའི་ནང་དོན་ལས།“བརྒྱ་བྱིན་མིག་”ཅེས་པས་གུག་གུ་སྔ་ལོག་ཅན་དང་གུག་གུ་ཕྱི་ལོག་ཅན་གཉིས་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སྤྱན་གཉིས་ཡོད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་དེའི་གཟུགས་དབྱིབས་རྣམ་གསལ་དཔེའི་ལམ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།
དང་པོ། ནི་ཡིག་གི་འབྱུང་ཁུངས།
ཐོན་མི་སེ་སྙ་ཊས་མཛད་པའི་《སུམ་ཅུ་པ་》ཡི་རྩ་བའི་གཞུང་ལས། “གང་མིང་མཐའ་དང་མཐུན་པ་ཡི།།བཞི་པ་ལ་ནི་ཨི་སྦྱར་བ།།”ཞེས་གསུངས། དེའི་ནང་དོན་ནི་བརྗོད་པ་འདོད་པའི་བྱ་དངོས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གཞི་བཟུང་སྟེ། ཡི་གེ་དུ་མ་འདུས་པ་ལས་མིང་དང་། མིང་དུ་མ་འདུས་པ་ལས་ཚིག ཚིག་དུ་མ་འདུས་པ་ལས་དོན་སྟོན་པའི་མཇུག་མཐའ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཚུལ་དུ་མཐུན་པ་སྤུན་གྲོགས་ཀྱི་ཕྲད་སྦྱོར་དུ་རུང་བ་དང་། རྗེས་འཇུག་གི་ཡི་གེ་བཅུ་ལས་བཞི་པ་ན་ཡིག་ལ་དབྱངས་ཡིག་བཞི་ལས་དང་པོ་གུག་གུ་སྦྱར་བས་ནི་ཞེས་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཕྲད་རང་དབང་ཅན་གྱི་ནི་སྒྲ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ནོ།།
གཉིས་པ། ནི་ཡིག་གི་འཇུག་ཡུལ།
གཅིག 《སུམ་ཅུ་པ》ཡི་རྩ་བའི་གཞུང་དོན།
དེ་ཡང་“དགར་དང་བརྣན་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུམ། །”ཞེས་གསུངས། དེའི་ནང་དོན་ནི་ལོགས་སུ་དགར་བ་སྟེ། མཆོག་ཏུ་དགར་པ་དང་། དམན་པའི་དགར་པ། ཐ་དད་ཙམ་དུ་དགར་པ། རིགས་མཐུན་པའི་དགར་པ། རིགས་མི་མཐུན་པའི་དགར་པ་བཅས་དང་། དེ་དག་གི་དཔེར་བརྗོད་ནི་རིམ་བཞིན་འདི་ལྟར་ཏེ། “མཆོག་དགར་ལ། བསམ་འཕེལ་དབང་རྒྱལ་ནི་ནོར་བུ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གོ་ཞེས་དང་། དམན་དགར་ལ། རྟ་དང་བོང་བུ་གཉིས་ལས་ནི་བོང་བུ་དམན་ནོ་ཞེས་དང་། ཐ་དད་ཙམ་དུ་དགར་ལ། བུམ་པ་ནི་ཀ་བ་ལས་གཞན་ཞེས་དང་། རིགས་མཐུན་དགར་བ་ལ། རྟ་མཆོག་ནི་རྟ་གཞན་ལས་འགྲོས་མགྱོགས་སོ་ཞེས་དང་། རིགས་མི་མཐུན་དགར་པ་ལ། རྟ་ནི་བ་ལང་ལས་འགྲོས་མགྱོགས།”① ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། བརྣན་པའི་སྒྲ་སྟེ། གཏན་འབེབས་ངེས་བཟུང་ངམ་དམིགས་འཛུགས་དང་། ནན་ཏན་ཆེད་བཟུང་ངམ་གལ་འཛུགས་སོགས་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ།《གསེར་ཏོག་སུམ་རྟགས་》ལས།“བརྣན་པའི་དཔེར་བརྗོད་ནི། ཁྱོད་ནི་བླ་མ་ཁྱོད་ནི་ཡི་དམ་ཁྱོད་ནི་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་ཡིན།”②ཞེས་དང་། ཡང་དབྱངས་ཅན་ངག་དབང་གིས་མཛད་པའི་《སུམ་རྟགས་བཤད་སྦྱར་ལེགས་བཤད་གཅེས་བསྡུས་》ལས་“དགར་དང་བསྣན་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར།།”③ཞེས་གསུངས། དེའི་ནང་དོན་ནི་《སུམ་ཅུ་པ་》ཡི་རྩ་བའི་གཞུང་གི་བརྣན་དང་བསྣན་གཉིས་བརྗེས་པའི་ཚུལ་དུ་སོང་ཡང་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་བཤད་ན་ར་མགོ་དང་ས་མགོ་གཉིས་བརྗེས་པ་ཙམ་དང་། དོན་གྱི་ཆ་ནས་བལྟས་ན་དབྱེབ་ཆེར་མ་མཆིས་སྙམ། དཔེར་ན།《སུམ་རྟགས་བཤད་སྦྱར་ལེགས་བཤད་གཅེས་བསྡུས་》ལས།“བསྣན་པ་ནི། ཆོས་སྒོར་ནི་ཞུགས། སྡོམ་པ་ནི་བླངས། ཉེས་པ་ནི་མ་གོས། ཞེས་དང་། དཔུང་ནི་ཧྲག གོ་ཆ་ནི་འཛོམས། དཔལ་རྩལ་ནི་ཆེ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།”ཞེས་དང་། མིང་གང་གི་ནི་བར་མཐའ་ན། བཞི་པ་ཉིད་ལ་ཨི་སྦྱར་བ། དགར་བསྣན་གཉིས་དང་ཚིག་སྐོང་ཡིན།”ཞེས་གསུངས་སོ།།
གཉིས། སྔོན་བྱོན་མཁས་པས་ཁ་སྐོང་གི་སྐོར།
དེ་ཡང་སྔོན་བྱོནེ་མཁས་པས་《སུམ་ཅུ་པ》ཡི་རྩ་བའི་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་དགར་བ་དང་བརྣན་པ་གཉིས་ལས་འདས་པའི་ནི་སྒྲ་འཇུག་ཡུལ་མང་པོ་ཞིག་དངོས་ཡོད་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ནས་བྱུང་པ་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡོམས་མཛད་ཅིང་མཁས་པ་སོ་སོས་མཛད་པའི་སུམ་རྟགས་མཆན་འགྲེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་ནང་དུ་གསལ་པས་རྒྱས་སྤྲོས་མ་བྱས། འདི་ནས་དཔེ་མཚོན་ཙམ་དུ་གསེར་ཏོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོའི་བཞེད་དགོངས་ལྟར་བཀོད་ན་འདི་ལྟར་ཏེ།
1.ངེས་བཟུང་ལ་འཇུག་པ།
དེ་ཡང་ངེས་པར་བཟུང་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་བརྗོད་དོན་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་ངེས་གཏན་རྙེད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། 《ངོ་མཚར་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་》ལས། “ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྲོག་དང་བསྡོས་ཏེ་བསྲུང་བར་བགྱིའོ།”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
2.ཚིགས་བཅད་ཁ་སྐོང་ལ་འཇུག་པ།
དེ་ཡང་བརྗོད་བྱའི་དོན་གཞན་ལོགས་སུ་སྟོན་རྒྱུ་མེད་པ་དང་ཚིག་རྐང་དོ་མཉམ་པའི་ཆེད་དུ་ཚེག་བར་གྱི་ས་ཁོངས་ཙམ་ཞིག་འཛིན་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་ཁ་སྐོང་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་འཇུག་པ་ལ་གོ་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན། “བྲན་གྱི་ནྀ་སྐལ་པོག་པ། །གུ་གེ་ནྀ་རྐང་པྲན་ཞིག །འཁོལ་དུ་ནྀ་མ་ཐོ་འམ།།གུ་གེ་ནྀ་བདྲིས་ཤིང་སྡང་།།” ① ཞེས་དང་། ཚིག་རྐང་གཅིག་གི་ནང་དུ་མཐེང་འགྲོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ནི་“གནམ་གྱྀ་ནྀདབུས།།ས་འྀ་ནྀ་དཀྱིལ།།གླིང་གི་ནི་སྙིང་པོ།།གངས་ཀྱི་ནྀ་ར་བ།།ཆུ་བོ་ཀུན་གྱི་ནི་མགོ་གོ།།”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་འཆད་ན། ཡང་དག་པའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ཁ་སྐོང་ནི་ཕྲད་ཉིས་བརྩེགས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། གོང་གསལ་གྱི་“དལདུ་ནི་མཆིས། ཡུལ་གྱི་ནྀ་སྐལ་པོག་པ། ཤ་དང་ནྀ་རྐྱང་མཆིས་སྟེ། འཚོ་རུ་ནྀ་མ་ཐོ་འམ།།”ཞེས་པ་སོགས་ལས།“དུ་ནི་དང་། གྱི་ནྀ། ཀྱི་ནྀ། གི་ནི། དང་ནྀ། རུ་ནྀ། འྀ་ནྀ་”ཞེས་པས་མཚོན་ནོ། །
3.ཚིག་ཐུན་གསལ་བྱེད་ལ་འཇུག་པ།
དེ་ཡང་ཚིག་རྒྱན་གསལ་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་ཁྱད་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། “ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་སྐུ་ནི་མཛེས། བཞི་ལྷག་དྲུག་ཅུའི་དབྱངས་ལྡན་གྱི་གསུང་ནི་སྙན། མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་ལྡན་ཐུགས་ནི་གསལ།”①ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། བཙན་པོ་རྗེ་འབངས་ཀྱི་《མགུར་》ལས། “ལ་བོང་ནི་རྗེ་དང་སྐོལ། ཇེ་ཉེ་ནྀ་ཇེ་ཉེ་ཕོ། ལྷ་ཉེ་ནི་གུང་དང་ཉེ། །ཇེ་བརྟན་ནྀ་ཇེ་བརྟན་ན། །ཤམ་པོ་ནི་གཉན་ལ་བརྟན། །......”ཞེས་དང་། ཡང་། བཙན་མ་སད་མར་ཀར་གྱི་《མགུར་》ལས།‘རིང་གི་ནྀ་གོད་ལན་དང་།།ས་འྀ་ནྀ་ཤེལ་མྱྀག་གཉིས།།ག་མྱྀ་ནྀ་གྱྀ་གྀ་ལྟ།།ཇེ་ཉེ་ནྀ་ཇེ་ཉེ་ན།།ཡར་པ་ནྀ་དགུང་དང་ཉེ། །དགུང་སྐར་ནྀ་སི་ལྀ་ལྀ། །ཇེ་ཉེ་ནྀ་ཇེ་ཉེ་ན། །གླ་སྐར་ནྀ་བྲག་དང་ཉེ། །བྲག་དཀར་ནྀ་སི་ལྀ་ལྀ། །སྔུར་བ་ནྀ་ཆབ་དང་ཉེ། ཁྱུར་སྲམ་ནྀ་པྱོ་ལ་ལའ།།ཉེན་ཀར་ནྀ་དོག་དང་ཉེ།།འབྲས་དྲུག་ནྀ་སི་ལྀ་ལི།།མལ་ཏྲོ་ནྀ་ཀླུམ་དང་ཉེ། །སྐྱི་བསེར་ནྀ་སྤུ་རུ་རུ།།ཇེ་ཉེ་ནྀ་ཇེ་ཉེ་ན།།ར་ཉེ་ནྀ་ཤུག་པ་ཐུ །......” ཞེས་དང་། ཁྲི་འདུས་སྲོང་གི་《མགུར་》ལས།“མ་མཐོ་ནྀ་མ་དམའ་སྟེ།།ཁྲ་འྀ་ནྀ་གཟན་དུ་གྱུརད། །...གང་ཆེ་ནྀ་གང་ཆུང་བ།། འགྲེང་བརྒྱའ་ནྀ་ཀུན་ཀྱང་འཚལ། །......”ཞེས་དང་། དེ་ཉིད་ལས། ‘གང་རྀང་ནྀ་གང་ཐུང་བ། །ཐང་ལྷ་ནྀ་ཡ་བཞུར་མཁྱེན། །......”ཞེས་དང་། དེ་ཉིད་ལས། “གང་འཕན་ནྀ་གག་རགས་པ། །གཉི་ཟླ་ནྀ་ཡ་བིས་གཟིགས།།......”ཞེས་སོ།།
གོང་གསལ་གྱི་དཔེར་བརྗོད་རྣམས་ལས་“ཉེ་དང་ཉེ། བརྟན་དང་བརྟན། སི་ལྀ་ལྀ། པྱོ་ལ་ལའ། སྤུ་རུ་རུ། མཐོ་དང་དམའ། ཆེ་དང་ཆུང་། རིང་དང་ཐུང་། འཕན་དང་རགས་”སོགས་ནི་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་པའམ་རྒྱན་ཚིག་ཤ་སྟག་ཡིན་ཞིང་། དེའི་བར་དུ་ནི་ཡིག་བྱུང་ཚེ་སྨོས་མེད་ཀྱི་ཚིག་རྒྱན་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཕྲད་ཡིན་པར་ང་ཚོས་ལས་སླ་བོས་རྟོགས་ཐུབ་པ་རེད།
4. གོ་རིམ་བཟློག་པ་ལ་འཇུག་པ།
དེ་ཡང་མིང་གོང་འོག་གཉིས་ནི་ལྡོག་ཟླའི་ཚུལ་དུབཀོད་ཅིང་། དེའི་བར་དུ་ནི་ཡིག་གི་ཕྲད་བཅུག་པ་དང་། ཚིག་གི་འཇོག་མཚམས་སུ་དགག་སྒྲ་མིན་དང་། ངེས་ཚིག་ཡིན་གཉིས་སྔོན་རྗེས་རེས་བསྐོར་ནས་བཀོད་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། “བཏང་སྙོམས་ནི་བདེ་སྡུག་མིན། བདེ་སྡུག་མིན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡིན།”② ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
5.གཏན་ཚིགས་འདྲེན་པ་ལ་འཇུག་པ།
དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། “ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འཇིག་པ་ནི། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱོར་རོ།”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
6.ངེས་ཚིག་འདྲེན་པ་ལ་འཇུག་པ།
དེ་ཡང་དོན་གལ་བོ་ཆེ་ཞིག་དམིགས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། “དགེ་ཚུལ་སློང་རྣམས་ཀྱི་གསོ་སྦྱོང་ནི། དགེ་བ་གསོ་ཞིང་སྡིག་པ་སྦྱོང་བའོ།”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
7.དབྱེ་བ་འདྲེན་པ་ལ་འཇུག་པ།
དེ་ཡང་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན།“སྒྲིབ་པ་གཉིས་ནི། ཉོན་སྒྲིབ་དང་ཤེས་སྒྲིབ་བོ”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
8.རྒྱས་བཤད་འདྲེན་པ་ལ་འཇུག་པ།
དེ་ཡང་གྲངས་འདྲེན་ཆེན་པོ་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན།“དགེ་སློང་གི་བསླབ་བྱའི་སྡོམ་ལྟུང་སྡེ་ལྔ་ནི། ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་རྒྱས་པར་ཤེས་དགོས་གོ”①ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
9.རྒྱན་སྡུག་ལ་འཇུག་པ།
དེ་ཡང་རྒྱན་སྡུད་ཀྱི་སྒྲ་ཀྱང་ཡང་འང་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་《རྟོགས་བརྗོད་》ལས།“དཔྱའ་སྒྱུ་ནྀ་བསྐྱུངས། སྟོན་དཔྱིད་ནྀ་བསྐྱལ། འདོད་པ་ནྀ་བྱིན། གནོད་པ་ནྀ་པྱེ...... ”②ཞེས་པ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་དཔྱ་ཁྲལ་ཡང་ཉུང་དུ་བཏང་། སྟོན་དཔྱིད་ཀྱང་བསྐྱལ་བར་ནུས། འདོད་པའང་སྟེར། གནོད་པའང་བསལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
གསུམ། ཁོ་བོས་ཁ་སྐོང་གི་སྐོར།
དེ་ཡང་ཁོ་བོས་ཁ་སྐོང་གི་སྐོར་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཡིག་རྙིང་དང་དབོན་ཞང་རྡོ་རིང་གཙོས་རྡོ་རིང་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི་ཡིག་མང་པོ་ཞིག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ནས་བཀོལ་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་གི་འཇུག་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་ཚིགས་བཅད་ཡིན་ལ། ཚིགས་བཅད་སོ་སོའི་ནང་གི་ནི་ཡིག་ལ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་སྔོན་གྱི་སུམ་ཅུ་པའི་རྩ་འགྲེལ་རྣམས་སུ་མཆིས་པའི་ལ་དོན་དང་། འབྲེལ་སྒྲ། བྱེད་སྒྲ་སོགས་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་ཤིག་ཡོད་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་མཛུབ་མོས་རི་སྟོན་གྱི་ཚུལ་དུ་འཆད་པར་བྱ་བ་ཡིན།
1.ལ་དོན་ལ་འཇུག་པ།
(1)རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པ་ལས་སུ་བྱ་བ། དེ་ཡང་“བྱ་བའི་ཡུལ་ཞིག་གཞི་བཟུང་ནས།།དེ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་ཞིག །གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་རྣམ་དབྱེ་ནི། །གཉིས་པ་ལས་སུ་བྱ་བ་ཡིན། །①ཞེས་གསུངས་པར་ལྟར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ལ་དོན་གྱི་ཕྲད་ཅིག་བྱུང་ན་ལས་སུ་བྱ་བ་གསལ་པོ་ཞིག་སྟོན་ཐུབ་པ་ཡིན། དཔེར་ན། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་《རྟོགས་བརྗོད་》ལས།“འཛངས་པ་ནྀ་བསྟོད།།དཔའ་བོ་ནྀ་བཀུམ།།.......”ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དོན་ནི་མཛངས་པ་ལ་བསྟོད་བསྔགས་དང་། དཔའ་བོ་ནྀ་བཀུར་བསྟི་བྱེད་ཅེས་པའོ། །
(2)ཚེ་སྐབས། དེ་ཡང་“འདས་དང་མ་འོངས་ད་ལྟ་བའི། །བྱ་བ་བྱས་དང་བྱེད་འགྱུར་དང་།།བྱེད་པའི་དུས་ཚིགས་སྟོན་པ་ལ།།དུས་དང་ཚེ་སྐབས་ཞེས་པར་བརྗོད།།” ②ཅེས་གསུངས་པར་ལྟར་དུས་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟ་གང་རུང་ཞིག་སྟོན་པར་ལ་དོན་གྱི་ཕྲད་ཅིག་ཚིག་རྐང་གི་བར་དུ་བཅུག་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། “ན་ནྀང་ནི་གཞེ་ནྀང་སྔ།།ཏྀ་སེ་ནི་གངས་དྲུང་ནས......”ཞེས་དང་།“སྔ་ན་ནྀ་འཕན་པ་ལ། །ད་ཙམ་ནྀ་སྤྱན་ཡང་ཡས། །......”ཞེས་དང་། “རྗེ་འྀས་ནི་བཀའ་སྩལ་ན།།གཞའ་མ་ནྀ་ཡུན་ཀྱི་སྲིང་།།......”ཞེས་དང་། བཙན་མོ་སད་མར་ཀར་གྱི་《མགུར་》ལས།“སང་པྱི་ནི་གནངས་སླད་ན།།སྲམ་གྱིས་ནྀ་འཚལ་ཏ་རེ།།......”ཞེས་དང་། བློན་པོ་མགར་གྱི་《མགུར་》ལས།“སང་པྱི་ནི་གནངས་སླད་ན།།ནམ་ནམ་ནྀ་ཞ་ཞ་རུ།། ......”ཞེས་དང་། ཁྲི་འདུས་སྲོང་གི་《མགུར་》ལས། “ཀྱེ་གནའྀ་ནི་ཐོག་མ་རུ། །གཞེ་འི་ནྀ་དང་པོ་ལ། །......”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གོང་གསལ་གྱི་ནི་ཡིག་རྣམས་ཀྱིས་ལ་དོན་གྱི་དོད་དུ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ནི་ཡིག་གིས་ཚེ་སྐབས་སྟོན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །
(3)བདུན་པ་གནས་གཞི “བརྟེན་བྱའི་ཆོས་ཤིག་རྟེན་གཞི་ལ། །གནས་པ་དང་ནི་ཡོད་པ་སོགས།།གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་རྣམ་དབྱེ་ལ།།བདུན་པ་གནས་གཞི་ཞེས་པར་བརྗོད།”ཅེས་གསུངས་པར་ལྟར་རྟེན་གཞི་དང་བརྟེན་བྱའི་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ལ་དོན་གྱི་ཕྲད་ཅིག་སྦྱར་ནས་རྣམ་དབྱེ་བདུན་པའི་གནས་གཞི་སྟོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན།“མོན་ཀ་འྀ་ནི་སྟག་ཆིག་པ། སྟག་བཀུམ་ནི་ཟུ་ཙེས་བཀུམ།།......”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། དེའི་དོན་ནི་མོན་ཀའི་ཡུལ་ལ་སྟག་ཅིག་ཡོད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། །
(4)འབྲེལ་སྒྲ་ལ་འཇུག་པ། དེ་ཡང་“ཁྱད་ཆོས་གང་དག་ཁྱད་གཞི་དང་། །ཆ་ཤས་རྣམས་ནི་ཆ་ཅན་སོགས།། གང་དང་འབྲེལ་བར་སྟོན་པའམ།།གང་གི་ཡིན་པར་སྟོན་པའོ།།”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གཙོ་བོ་ཁྱད་གཞི་དང་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་པར་མཚོན་པ་པྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་《ཏུང་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་》ལས། “ཆབ་ཆབ་ནྀ་ཕ་རོལ་ན།།ཡར་ཆབ་ནྀ་ཕ་རོལ་ན།......”ཞེས་དང་།“རྩང་བྲང་ནྀ་ཡ་སྟོད་ཀྱི།། ཐང་པྲོམ་ནྀ་རྒོད་ལྡིང་བའ།།......”ཞེས་དང་།“ཤི་དང་ནྀ་རྐྱང་བྱེར་བའ། ཤམ་པོ་ནྀ་སྩ་ལ་བྱེར།......”ཞེས་དང་།“མ་པང་ནྀ་མཚོ་འགྲམ་ནས།།ངང་དང་ནོ་ངུར་བྱེར་བ། །......”ཞེས་དང་། “ངང་ངུར་ནྀ་ཚས་མ་ངན། །ངང་ངུར་ནྀ་ཚས་ངན་ན། །......”ཞེས་དང་།“དབུ་པྱིང་ནྀ་གྲོ་བོ་ལ། །ཐ་མ་ནི་གཡགྀས་བསྐོརད།།......”ཞེས་དང་།“ཐང་ལ་ནྀ་རྩེ་བཆད་ཆིང་།། ཤམ་པོ་ནི་རྨེད་དུའ་བསྣན།།......”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། གོང་གི་ནི་ཡིག་རྣམས་ཀྱིས་འབྲེལ་སྒྲའི་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཆབ་ཆབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཞེས་དང་། ཡར་ཆབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།།
(5)བྱེད་སྒྲ་ལ་འཇུག་པ། དེ་ཡང་“བྱེད་པ་པོ་ཞིག་ཉེར་བཟུང་ནས། །དེ་ཡིས་བྱ་བ་བྱས་པ་ཞིག།དངོས་སམ་ཤུགས་ལ་སྟོན་པས་ན།།འབྲེལ་བའི་དོན་དང་ཁྱད་པར་ཆེ།།” ཞེས་གསུངས་པར་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་གིས་བྱ་བ་ཞིག་བྱེད་པར་སྟོན་པའི་བྱེད་སྒྲའི་ཕྲད་ཅིག་བྱེད་པོ་དང་བྱ་བའི་བར་དུ་བཅུག་ནས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། 《ཏུང་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་》ལས།“རྗེ་བདེན་ནི་བཀོལ་དུ་དགའ། སྒ་བདེན་གྱིས་ནི་བསྟད་དུ་དགའ།......”ཞེས་དང་།“ཡབ་འབངས་ནྀ་འཁུས།། ཡུམ་འབངས་ནྀ་ལོག།།......”ཞེས་དང་། ཁྲི་འདུས་སྲོང་གི་《མགུར་》ལས། “བྱ་པུ་ནྀ་ལུངས་ཆུང་ན། །འབངས་ཤྀག་ནྀ་རྗེ་རུ་རེ། །མགར་བུ་ནྀ་རྗེ་རུ་རེ། །......”ཞེས་དང་།《གྲུབ་ཐོབ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིའི་གསོལ་འདེབས་》ལས། “གཞན་ཡང་གསང་སྔགས་ལམ་བརྟེན་པའི།།མཁའ་སྤྱོད་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་།།དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ།།བདག་ནི་གུས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། གོང་གི་ནི་ཡིག་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་སྒྲའི་ཕྲད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། རྗེ་བདེན་གྱིས་བཀོལ་ན་དགའ་ཞེས་དང་། ཡབ་འབངས་ཀྱིས་འཁུས། ཡུམ་འབངས་ཀྱིས་ངོ་ལོག་ཅེས་དང་། བདག་གིས་གུས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།
མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ།
འདི་ནས་བཤད་པའི་ནི་ཡིག་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་སུམ་རྟགས་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་ནི་སྒྲ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་མོད། འདི་ནས་སྐབས་སུ་བབས་པ་ནི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་སྐོར་དང་། ལྷ་སའི་རྡོ་རིང་གཙོས་རྡོ་རིང་གི་སྐོར། ལི་ཡུལ་གྱི་བྱང་བུ་སོགསས་གཞིར་བཟུང་ནས་ནི་ཡིག་གི་འཇུག་ཡུལ་ལ་དཔྱད་པརབརྒྱུད་ཅིང་། དེ་སྔའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་གི་ནང་དུམ་ཐེབས་པའི་འཇུག་ཡུལ་འགའ་ཞིག་གསར་དུ་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། ལོ་མང་གི་སློབ་ཁྲིད་ཁྲོད་ནས་བྱུང་བའི་ཉམས་མྱོང་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཙམ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་སྔ་ན་མེད་ལྟ་བ་གསར་པ་རྐྱང་རྐྱང་མ་ཡིན་པ་ནི་སོ་སོའི་འཁུམས་པར་མཛོད་དོ།།
① དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་མཛད་པའི་《བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས》ཀྱི་ལྕགས་པར་གྱི་ཤོག་ངོས་61-60ན་གསལ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་1979ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།
② གསེར་ཏོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《བོད་ཀྱི་བརྡའ་སྤྲོད་པ་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་མཆན་འགྲེལ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག》གི་ལྕགས་པར་གྱི་ཤོག་ངོས་86ན་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་1957ལོར་པེ་ཅིང་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན།
③ དབྱངས་ཅན་ངག་དབང་གིས་མཛད་པའི་ 《སུམ་རྟགས་བཤད་སྦྱར་ལེགས་བཤད་གཅེས་བསྡུས》སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་1989ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།
① དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་》ཡི་ལྕགས་པར་གྱི་ཤོག་ངོས་58ན་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1992ལོར་པེ་ཅིན་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན།
②དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་》ཡི་ལྕགས་པར་གྱི་ཤོག་ངོས་68ན་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1992ལོར་པེ་ཅིན་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན།
① གསེར་ཏོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཚོས་མཛད་པའི་ 《བོད་ཀྱི་བརྡའ་སྤྲོད་པ་སུམ་ཅུ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་མཆན་འགྲེལ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག》གི་ལྕགས་པར་གྱི་ཤོག་ངོས་86ན་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1957ལོར་པེ་ཅིན་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན།
②གསེར་ཏོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཚོས་མཛད་པའི་ 《བོད་ཀྱི་བརྡའ་སྤྲོད་པ་སུམ་ཅུ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་མཆན་འགྲེལ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག》གི་ལྕགས་པར་གྱི་ཤོག་ངོས་86ན་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1957ལོར་པེ་ཅིན་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན།
① གསེར་ཏོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《བོད་ཀྱི་བརྡའ་སྤྲོད་པ་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་མཆན་འགྲེལ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག》གི་ལྕགས་པར་གྱི་ཤོག་ངོས་86ན་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་1957ལོར་པེ་ཅིང་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན།
②དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་》ཡི་ལྕགས་པར་གྱི་ཤོག་ངོས་60ན་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1992ལོར་པེ་ཅིན་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན།
①གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་དོན་མདོར་བསྡུས་》ཀྱི་ལྕགས་པར་གྱི་ཤོག་ངོས་6ན་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1955ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།
②གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་དོན་མདོར་བསྡུས་》ཀྱི་ལྕགས་པར་གྱི་ཤོག་ངོས་6ན་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1955ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།
རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད།
གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། (1955- ) སྐྱེས་ཡུལ་ཁམས་སྟོད་ཁྲི་འདུ། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཡིན།
དྲ་ཚིགས་འདིའི་པར་དབང་གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བར་དབང་བས་ཕན་ཚུན་ལ་དབང་བཅོལ་མ་བྱས་གོང་རང་དགར་མི་སྤྱོད་པར་མཁྱེན།
དྲ་ཚིགས་དཔང་རྟགས།蜀ICP备14009601号-1


c: text/html

text:
ད་སྐབས་རྩིས་འཁོར་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱ་ཡིག་དང་ཡང་ན་དབྱིན་ཡིག་ཅུང་མ་ཤེས་ཚེ་བེད་སྤྱོད་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཚོར་བ་ཞིག་བོད་མི་རྣམས་ལ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་སྟེར་ངེས་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་མ་ཤེས་ཚེ་རང་ཉིད་ལྐུག་པ་ཞིག་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ཅི་ཙམ་ཤེས་ཀྱང་སྐད་ཡིག་གཞན་ཞིག་མ་ཤེས་ཚེ་ལྐུག་པར་རྩི་བའི་འདུ་ཤེས་འདིས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་ལའང་ཆད་གསོད་དང་། ཡང་ན་རིན་ཐང་མེད་པར་བརྩི་བཞིན་པ་ནི་གླེན་རྟགས་ཁོ་ན་རེད། སྤྱིར་ན་ང་ཚོ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་ཀྱང་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་མོད། དེ་ནི་ད་ལྟ་ཧི་གཟུགས་དང་སྨོན་ལམ་ལྟ་བུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཨང་རྟགས་Unicode འདི་བཟོས་པ་ནས་བཟུང་ང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་ལ་རྩིས་འཁོར་ནང་རམ་འདེགས་མི་དམན་པ་བྱས་ཡོད། ད་ལྟ་ཁྱོད་ཀྱི་རྩིས་འཁོར་ནང་གི་དྲ་རྒྱ་དང་འཕྲིན་གཏོང་སོགས་གང་མང་ལ་བོད་ཡིག་སྤྱོད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ད་དུང་སྐར་ཁུང་དང་སྒམ་འདྲ་པར་དང་ཡིག་རིགས་གང་ལའང་དཀའ་ངལ་མེད་པར་བོད་ཡིག་གི་སྒོ་ནས་མིང་འབྲི་ཐུབ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཡིག་གི་སྒོ་ནས་བེད་སྤྱོད་མི་དམན་པ་གཏོང་ཐུབ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་ཁབ་མང་བོ་ཞིག་གིས་རང་གི་སྐད་ཡིག་དེ་སྒེའུ་Windows་ནང་སྒྲིག་ཐུབ་མེད་ཀྱང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཨང་རྟགས་ནང་ཚུད་པ་ནས་བཟུང་། སྤྱོད་ སྒོ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པ་ནི་ང་ཚོ་བོད་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་ སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དུའང་ཡོད་པ་འདིས་ང་ཚོ་ལ་ཤེས་བྱ་གསར་བ་ཞིག་དང་བློ་ སྤོབས་གསར་བ་ཞིག་གི་བློ་སྒོ་ཕྱེས་ཡོད། གཤམ་ནས་ངས་རེ་རེ་བཞིན་ངོ་སྤྱོད་ཐུང་ཐུང་ཞིག་བྱེད།
རྩིས་འཁོར་ངོས་སུ་བོད་ཡིག་སྒྲིག་སྟངས།
སྤྱིར་ན་ཧི་གཟིགས་ཡང་སྒེའུ་ཁུང་ངོས་སུ་སྒྲིག་ཐུབ་ཀྱང་། འདིར་སྨོན་ལམ་བོད་ཡིག་ལ་དེ་ལས་ཀྱང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་སྨོན་ལམ་བོད་ཡིག་འདི་ཉིད་སྒེའུ་ཁུང་ངོས་སུ་བཞག་ཚེ་ཆེ་ཆུང་ཡིག་རིགས་གཞན་དང་རན་པ་མ་ཟད་མིག་ལ་ཧ་ཅང་བདེ་ཞིང་མཛེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད།
ཐོག་མའི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་འདྲ་པར་འདི་དག་གོ་རིམ་ལྟར་མ་ནོར་བར་སྒྲིག་རྒྱུ་དེ་ཡིན། སྒེའུ་ཁུང་གསར་བ་ Windows vista དང་འཚམས་པར་སྒྲིག་ཡོད་ཀྱང་ Windows Xp དང་ Windows 7 རྒྱ་ཡིག་གི་སྒེའུ་ཁུང་སོགས་གང་ཡིན་ན་ཡང་སྒྲིག་སྟངས་གཅིག་དང་གཅིག་ཡིན་ན་ཡང་། ཡི་གེ་འདི་དག་ངོས་འཛིན་བྱས་ཟིན་ན་དཀའ་ཁག་དེ་ཙམ་མེད་པས་དགོངས་འཇགས་ཡོད་པར་ཞུ།།
ཐོག་མར་ཁྱོད་ཀྱིས་Windows Color and Appearance འདིའི་སྒོ་ཕྱེ་ནས་པར་གཉིས་པའི་སྟེང་གི་ Open classic appearance properties for more color options ཞེས་པ་འདིར་ནོན། སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་པར་གཞི་འདི་ལྟར་གོ་རིམ་མ་འཆུགས་པར་རིམ་པ་བཞིན་སྒྲིག་དང་། ཁྱོད་ཀྱི་སྐར་ཁུང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བོད་ཡིག་གི་མིང་འདོག་བྱེད་ཐུབ་ཡོད། སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོག་མར་ Item: ཟེར་བ་འདིར་ Icon དང་འོག་གི་ Font: ཞེས་པ་འདིར་ Monlam Uni Sans Serif གཉིས་ཐོག་མར་འདམས་དགོས་པ་དང་། ཐད་ཀྱི་ Size: ཟེར་བ་འདིར་ཨང་གྲངས་ 10 དང་ཡང་ན་ 9 ཡང་ན་ 8 གང་རུང་འདེམས་རོགས་ཞུ། འདི་དག་ཐོག་མར་འདམས་རྗེས་འོག་མ་དག་རིམ་བཞིན་འདམས་དགོས་ཡོད།
དེ་ནས་ Item: ཟེར་བ་འདིར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འདི་དག Active Title Bar དང་ Desktop དང་ Icon འདི་ཐོག་མར་འདམས་ཟིན་པས་མ་འདམས་ཀྱང་ཆོག Inactive Window Border དང་ Menu དང་ Message Box དང་ Palette Title སོགས་ཡོངས་རྫོགས་འདམས་ཚར་རྗེས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ok དང་Apply དེ་ནས་ok སོགས་ཁོ་རང་གི་གོ་རིམ་ལྟར་བྱེད་དགོས། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་བོད་ཡིག་སྒེའུ་ཁུང་དང་ངོ་གདོང་སོགས་སུ་འཇོག་ཐུབ་ཡོད་པས་ དགོངས་འཇགས་ཡོད་པར་ཞུ།། །།
གཤམ་གྱི་འདི་དག་ནི་སྒེའུ་ཁུང་Windows XPཡི་སྒྲིག་སྟངས་ཡིན་པའི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ལས་མེད་དོ།།

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ལྟ་གྲངས།
ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་རིང་། བོད་ཡུལ་གྱི་རི་ཆུ་ནགས་གསུམ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཀུན་ལ་འཇིག་ཉེན་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ། དེ་འབྲེལ་གྱི་འབོད་སྐུལ་དང་དཔེ་དེབ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཐོན་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ལས《ཨབ་ར་ཚེ་རིང་གི་གཏམ་རྒྱུད》ནི་འཛམ་གླིང་ན་མིང་དུ་གྲགས་པའི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་པ་དང་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་བ་ཇོ་རྗི་ཞ་ལི་ལགས་ཀྱིས་བོད་ཁམས་ཀྱི་ལོ་ཆུང་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་བྲིས་པའི་བྱིས་སྒྲུང་དེབ་ཆུང་ཞིག་རེད། དེབ་དེར་བྱིས་སྒྲུང་གི་རྣམ་པ་དང་བྱིས་པའི་བློ་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་མཁས་དབང་གང་དེས་ལོ་མང་གི་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་འབྲས་སུ། ཨབ་ར་ནི་རྩྭ་ས་ཇེ་སྡུག་ལ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མིན་པར། རྩྭ་ས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་བའི་སར་ད་གཟོད་ཨབ་ར་ཇེ་མང་ལ་འགྲོ་ངེས་བའི་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་འདུག
དེབ་དེའི་མགོ་འདི་ལྟར་བརྩམས་ཡོད་དེ། “དུས་ཡུན་རིང་བོའི་ནང་། ཨབ་ར་དང་དེ་བཞིན་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་རི་དྭགས་གཙོད་དང་། བྱ་ཁྭ་ཏ། རི་བོང་། ད་དུང་སྤྱང་ཀི་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་དུ་གནས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལས་གཞན། ཁོ་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་འཚོ་བ་བསྐྱལ་མཁན་ལ་ད་དུང་བོད་ཀྱི་འབྲོག་པ་དང་འབྲོག་པའི་སྒོ་ཕྱུགས་རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་སོགས་ཡོད། སྐྱེ་འགྲོ་འདི་ཀུན་གྱི་རྟེན་གཞི་ཉག་གཅིག་པུ་ནི་རྩྭ་ཐང་ཡིན་ཅིང་། འདི་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་མ་ལག་ཁྲོད་མེད་ཐབས་མེད་པ་རྐྱང་རྐྱང་རེད།”ཅེས་པའོ། །ཡིན་ནའང་། དུས་ཡུན་རིང་བའི་བོད་པའི་ཕྱུགས་སྐྱོང་གི་ཉམས་མྱོང་ལྟར་ན། ཨབ་རའམ་ཨ་བྲ་ནི་རྩྭ་སར་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་བའི་གདོན་གྱི་དྭངས་མར་བརྩིས་ཡོད་པ་དང་། དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས་ཁྲོད་ཀྱི་ཨབ་རའི་འགྲེལ་ལའང་། “རྩྭ་སར་གནོད་པའི་བྱི་བ་རིགས་ཤིག་སྟེ། ཚིག་བསྡུས་ན་བྲ་ཟེར་”ཞེས་བཀོད་འདུག དེ་བཞིན་བོད་པའི་འདས་སོང་གི་ཐུན་མོང་གི་དྲན་པའི་གཏེར་བུམ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་གེ་སར་སྒྲུང་ལས་ཀྱང་། ད་ལྟ་ལྷག་ཡོད་པའི་བོད་ཁམས་ཀྱི་ཨབ་ར་འདི་དག་ནི་ཇོ་རུ་ཨབ་གསོད་ཀྱིས་རྨ་སྨད་ན་ཨབ་ར་བདའ་སྐབས་སུ་སྟབས་མ་ལེགས་པར་གཅིག་ཤོར་སོང་བ་དེའི་རྒྱུད་པ་ཡིན་ཚུལ་ཕངས་སེམས་ཚད་མེད་ཀྱི་ཚིག་ཉམས་དང་བཅས་བསྟན་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
བོད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ངོས་འཛིན་དང་ཇོར་ཇེ་ཞ་ལུའི་ལོ་མང་གི་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་འབྲས་གཉིས་ཆ་ཁ་ཡ་སྡེབ་ལྟར་སོང་འདུག་པས། གཤམ་ནས་དེབ་དེ་ལས་བསྟན་པའི་ངོས་འཛིན་གསར་བ་ཁག་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་རིམ་པར་དགོད་རྒྱུ།
༡། ཨབ་ར་ནི་གཙང་སྦྲར་དགའ་བའི་སྲོག་ཆགས་རིགས་ཤིག་ཡིན་པས་རྟུག་པ་ཡོད་ཚད་གནས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་ནས་འཇོག་ཅིང་། དུས་དང་དུས་མིན་དུ་ཁུང་སྒོར་ཕུད་ཡོང་བ་ནི་རྩྭ་སའི་ལུད་རྫས་བཟང་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ས་ཁུང་བརྐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་རྡོའི་ཁྲོད་ཀྱང་གཏེར་སྣ་མང་པོ་ཡོད་པས། ཨབ་ཁུང་གི་ཉེ་འགྲམ་ཀུན་ས་གཞན་དང་བསྡུར་ན་རྩྭ་སྐྱེས་སྟོབས་ཆེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་ཡིན།
༢། རྩྭ་ཆུ་འཛོམས་ཤིང་རྩྭ་རྐང་མཐོ་སར་ཨབ་ར་ཉུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཕྱུགས་ཟོག་གི་རྨིག་པས་ཡང་ཡང་བསྣད་པའི་རྩྭ་ཐང་དུ་ཨབ་རས་ཁུང་རྐོ་བདེ་བ་དང་། རྩྭ་རྐང་མཐོན་པོ་དག་གིས་ཨབ་རའི་མཐོང་ལམ་བསྒྲིབས་ཏེ་དགྲ་བོར་དོགས་ཟོན་དཀའ་བའི་དབང་གིས་ཕྱུགས་ཟོག་ཚད་ལས་བརྒལ་ཏེ་སའི་བཅུད་ཤོར་བའི་ས་ཆར་ད་གཟོད་ཨབ་ར་མང་པོ་འཕེལ་ཐུབ་པ་རེད།
༣། ཅུང་རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན། ཨབ་རའི་ཁུང་བུ་ནི་ཨབ་ར་གཅིག་པུའི་སྡོད་ས་མིན་པར། ད་དུང་སྦྲང་མ་དང་སྡོམ། བྱེའུ་སོགས་ཀྱི་ཁང་ཁྱིམ་དྲོན་མོའང་རེད། མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུའི་བྱང་འབྲོག་གི་ལམ་ཡིག་ལས་ཀྱང་“ཨབ་རས་གང་དུ་ས་ཟིན་པ་དེ་དག་ཏུ་“ཨ་རྟ་ད་ཡུ"ཞེས་བྱ་བའི་བྱེའུ་ཁ་དོག་སྐྱ་བོ། མཆུ་ཏོ་ནག་པོ། རྐང་ལག་སྐྱ་ནག ཆེ་ཆུང་གི་ཚད་ནི་ཁ་ན་རི་ཡ་ཆེ་ཚད་ལས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཆེ་བ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཁ་འཐོར་དུ་ཨབ་ར་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་གནས་ཤིང་། དེ་དག་ཀྱང་ཨབ་ར་དང་འདྲ་བ་སའི་ཁུང་བུར་གནས་འཆའ་བ་དང་། སྒོ་ངའང་ས་ཁུང་གི་སྦུག་ཏུ་བཞག་ཅིང་། ནམ་རྒྱུན་བྱེའུ་དེ་དག་ས་ཁུང་ནས་ཕྱི་ལོགས་སུ་འཐོན་པའི་ཚེ། དེ་མ་ཐག་ཨབ་ར་དག་གི་རྒྱབ་ཏུ་ཞོན་ཏེ་འགྲོ་གི་འདུག་ཅིང་། ནམ་ཨབ་ར་སོ་སོའི་ཨར་ཁུང་དུ་སླར་ལོག་པའི་ཚེ་བྱིའུ་རྣམས་དབང་མེད་དུ་ས་ཁར་འགྱེལ་བ་ཧ་ཅང་དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ངོ། །འབྲོག་མི་དག་གིས“ཨ་རྟ་ག་ཡུ་དག་གིས་ཨབ་ར་རྣམས་ཆུ་བོ་དང་རི་བོའི་ཕར་ཚུར་རྣམས་སུ་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད”ཅེས་བཤད་སྲོལ་འདུག་ནའང་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མངོན་སུམ་མིག་མཐོང་ཐུབ་པ་ནི་གང་ཡང་མ་བྱུང་ངོ་། །” ཞེས་གསུང་ཡོད་པ་དང་། གཞན་ཡུལ་བྱིའུ་སྐྱ་རིལ་ཡང་ཨབ་ཁུང་ནང་སྡོད་པ་ཀུན་གྱིས་མཐོང་མྱོང་ངེས།
༤། ཨབ་རའི་ཁ་ཟས་གཙོ་བོ་ནི་རྩྭའི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་ཀྱང་དུག་རྩྭ་ལྡུམ་བུའི་རིགས་མང་པོ་ཟ་བཞིན་ཡོད་པས། རྩྭ་ཐང་དུ་ལྡུམ་རིགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་ཚོད་འཛིན་ངེས་ཅན་ཐུབ་ཡོད།
༥། སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་གི་ཤེས་བྱ་ལྟར་ན། སྲོག་ཆགས་ཆུང་བ་དག་རིམ་བཞིན་དེ་ལས་ཅུང་ཆེ་བ་དག་གི་ཁ་ཟས་སུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པས། དེའི་ནང་གི་རིགས་གཅིག་མེད་པར་ཆགས་ན། སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་སྤྱི་ལ་གཏོར་བརླག་ཐེབས་ངེས། དཔེར་ན། ཨབ་ར་ནི་ཝ་དང་ཁྲའི་ཁ་ཟས་གཙོ་བོ་ཡིན་རྐྱེན། མིའི་རིགས་ཀྱིས་བཙན་དུག་ལ་བརྟེན་ནས་ཨབ་ར་ཚར་བཅད་པ་ཡིན་ན། ཝ་དང་ཁྲའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་རྟེན་ཆད་འགྲོ་ཞིང་། དེ་མཐུན་གྱིས་སྤྱང་ཀི་དང་བྱ་གླག་ཀྱང་ལྟོགས་གྲིར་འགྲོ་ཉེན་ཆེ་བས། ད་གཟོད་གླག་གིས་ལུ་གུ་ཁུར་བ་དང་སྤྱང་ཀིས་ལུག་གསོད་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བ་རེད།
༦། ཨབ་རས་རི་ངོས་གཟར་མོ་དང་ལུང་ཁུག་སོགས་སུ་ཁུང་མང་པོ་བརྟོལ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ས་གྱོང་བོར་མི་འགྲོ་བར་སོབ་འགྱིག་ནང་བཞིན་སོབ་ནས་ཡོད་ཅིང་། ཆར་ཞོད་ཆེན་པོ་བབས་ནའང་ས་གཞི་སྙི་མོར་སིམ་འགྲོ་བས། སའི་ཁ་རིམ་གྱི་ས་ནག་བཅུད་ཅན་དེ་སྲུང་འཛིན་བྱེད་པར་ཕན་པ་ཆེན་པོ་ཡོད། ཨབ་ར་མེད་པའི་ས་རྒོད་དག་ནི་ཕྱུགས་ཟོག་གི་རྨིག་རྫིས་འོག་གྱོང་བོར་ཕྱིན་ཡོད་པས། ཆར་བ་འབབ་དུས་ས་ཆུ་སྲུང་འཛིན་བྱེད་མི་ཐུབ་པས་ཤ་འོད་བརྡོལ་བ་སོགས་ཀྱང་འབྱུང་ངེས་པའོ།།
དེབ་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་ཇོར་ཇེ་ཞ་ལི(George Beals Schaller)ལགས་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༣ལོར་འཇར་མན་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ཨ་རིའི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་རང་བྱུང་སྐྱེ་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་པ་དང་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད། ད་སྐབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བྱུང་སྐྱེ་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པའི་གཙོ་འགན་གཞོན་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གི་ཞབས་རྗེས་ཡ་གླིང་དང་ཧྥེ་གླིང་། མེ་གླིང་ལྷོ་མ་སོགས་སུ་ཁྱབ་ཡོད་ཅིང་། བོད་ཁུལ་གྱི་གཡག་རྔའི་དོམ་ཁྲ་དང་བྱང་ཐང་གི་རི་དྭགས་གཙོད། གསའ་སོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐད་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་རྩེ་གྲས་སུ་སླེབས་ཡོད། དེ་བས་ཁོང་གིས་ཉེ་ཆར་བྲིས་གནང་པའི་ཚན་རྩལ་ཤེས་བྱ་ཁྱབ་སྤེལ་རང་བཞིན་གྱི་བྱིས་སྒྲུང《ཨབ་ར་ཚེ་རིང་གི་གཏམ་རྒྱུད》ཅེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཀློག་རིན་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེབ་འདིའི་རྒྱ་འགྱུར་མ་དང་བོད་འགྱུར་མ་གཉིས་ཆ་ད་ལྟ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་འདུག་ནའང་། བོད་འགྱུར་མའི་གློག་རྡུལ་པར་མ་དྲ་ངོས་སུ་ཕབ་ལེན་ཆོག་ཅིང་། དེབ་གཟུགས་སུ་སྒེར་གྱི་ནང་ཁུལ་དུ་བཀྲམ་པ་ཙམ་ལས་རྒྱ་ཆེར་ཁྱབ་ཐུབ་མི་འདུག་གོ །
དཔྱད་གཏམ།
གཡག (not verified)
2014-05-06 10:44
ཁྲོམ། (not verified)
2014-06-13 10:27
ཚན་རིག་དང་ཉམས་མྱོང་།
ངོ་མ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ང་ཚོ་བོད་པར་ཨབ་གསོད་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བའི་རྐྱེན་ག་འདྲ་ཞིག་ལ་ཐུག་ཡོད་དམ། གོང་ནས་བཤད་པ་ལྟར་མཉམ་སྤྱོད་བྱས་ཆོག་པའི་འབྲེལ་ལམ་རེ་ཁ་སྣོན་ཐུབ་ན་བཟང་སྙམ།
མིང་མི་གསལ་བ། (not verified)
2014-07-17 19:04
དེབ་དེ་བརྒྱུད་སྐུར་བྱས་ན་བཟང
དེབ་དེ་བརྒྱུད་སྐུར་བྱས་ན་བཟང་གི


text:
བོད་རྒྱལ་བརྒྱད་པ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་གླེང་བ།
[ཟླ་ཚེས། 2016-05-05 11:34:19][རྩོམ་པ་པོ། མཁན་ཚེ་རིང་ནོར་བུ།][རྩོམ་ཁུངས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན།][ཀློག་གྲངས། ]
རྩོམ་པ་པོ་མཁན་པོ་ཚེ་རིང་ནོར་བུ།
ཐོག་མར་གྲི་གུམ་ལ་སྲས་ཅི་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། འབངས་ལོ་ངམ་གྱིས་རྒྱལ་ས་ལོ་ག་དུས་བཟུང་བ་དང་། གྲི་རྒྱལ་ལོ་ངམ་གྱི་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་སྐུ་བཀྲོངས་པའི་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་ཡིན་པའི་སྐོར་སོགས་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་ན། དེའང་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་དཔེ་གཞུང་བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་ལས། སྲས་སྤུ་དེ་དང་ཉ་ཁྲི་གཉིས་དྭགས་རྐོང་གཉིས་སུ་སྤྱུགས། བློན་པོ་དྲག་པ་བསད། ཞན་པ་སྤྱུགས། བཙུན་མོ་ལུག་རྫ་(རྫི)ལ་བཅུག སྲས་མོ་ལྷ་ལྕམ་ཁབས(ཁབ་ཏུ)བླངས་ནས། རྒྱལ་ས་ལོ་བཅུ་གསུམ་ཁམས་བཟུང་ངོ་། ལྷོ་ཕྲག་གི་ལོ་ངམ་རྟ་རྫི་འཕྲིན་རྫོང་ཞེས་པ་སོགས་སུ་དཔྱད་ན། སྐབས་དེར་སྲས་གཉིས་དྭགས་པོ་དང་རྐོང་པོའི་ཡུལ་དུ་སྤྱུགས་པ་དང་། བཙུན་མོ་བྲན་དུ་བཀོལ་ཏེ་རྟ་རྫིར་བཅུག བཙན་པོའི་སྒོ་ནས་སྲས་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། བློན་པོ་དྲག་པ་ཐམས་ཅད་བསད། ཞན་པ་ཐམས་ཅད་ས་མཐར་སྤྱུགས་པ་སོགས་འཐབ་རྩོད་ཛ་དྲག་ཅན་ཞིག་བྱུང་མྱ༠ང་བར་སྨོས་མ་དགོས། གྲི་རྒྱལ་ལོ་ངམ་ཞེས་པ་དེ་ནི་ལྷོ་བྲག་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། རྒྱལ་ཕྲན་ནང་ནས་ཀྱང་སྟོབས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པའང་རྟོགས་ཐུབ། དེའང་བོན་ཀྱི་བསྟན་འབྱུང་ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། ལྷོ་བྲག་གི་ལོ་ངམ་ན་རེ། ཁྱོད་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིན། བདག་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་བ་ཡིན། རྒྱལ་འབངས་འཁྲུགས་པ་ག་ལ་འོས། རྗེའི་འཐབ་ཟླ་བདག་གིས་མི་འོང་བས་བཀའ་དེ་མི་གསུང་བར་ཞུ་བྱས་ཀྱང་མ་གསན་ཏེ། ཁྱོད་རང་དམག་གྱིས་ལ་ཤོག མི་འོང་ན་བདག་གིས་དམག་བྱ་ཁྱོད་འཁོར་བཅས་མྱུར་དུ་བརླགས་པར་གསུངས། ཞེས་པ་ལྟར་འབངས་ལོ་ངམ་ཞེས་པ་དེའང་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་ལས་ལྷོ་བྲག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་ཡིན་པར་མ་ཟད་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་བློན་པོ་ཡིན་པའང་གསལ་བོ་བསྟན་ཡོད། སྐབས་དེར་གྲི་གུམ་བཙན་པོས་བཙན་དབང་སྒོས་ཁོ་ལ་འཐབ་ཏུ་བཅུག་པས། ཁོ་ཐབས་ཟད་དེ་གཡོ་ཐབས་སྒོས་རྒྱལ་པོར་འཐབ་པས་རྒྱལ་པོ་བཀྲོང་བར་ངེས། འོན་ཀྱང་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་བཀྲོངས་པའི་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་པ་ལས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ལར། བློན་པོ་ལོ་ངམ་རྟ་རྫི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལོ་ངམ་རྟ་རྫི་ནི་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་བློན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཀྱང་ཅུང་ཟད་མི་འགྲིག་སྙམ་པའི་དོགས་པ་ཡོད། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྔ་ཕྱི་གང་གི་སྐབས་སུའང་རྟ་རྫི་ཡིན་ན་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཡིན་པས་གནད་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་ནས་མ་བྱུང་ཞིང་། མཁས་པ་སུས་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་རྟ་རྫི་ཞེས་པའི་བློན་པོའི་གོ་གནས་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཚིག་ཀྱང་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དུ་མི་བསམ་ཏེ། སྤྱིར་ལོ་ངམ་ལ་རྟ་རྫིའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་བློན་པོའི་གོ་གནས་སུ་རྟ་རྫི་ཡོད་པ་དང་། རྟ་རྫི་ཡིན་ན་བློན་པོ་ཡིན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་ཀྱང་མ་རེད། ལོ་ངམ་ཞེས་པ་ནི་ལྷོ་བྲག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། གྲི་གུམ་གྱི་བློན་པོ་ཡིན་པར་གསལ་བོར་བསྟན་ཡོད་པར་གོང་ཞུས་ལྟར་ལགས། འོ་ན་ལོ་ངམ་ལ་རྟ་རྫི་ཞེས་འབོད་དོན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡ་མཚན་རྒྱུ་ཅང་མེད་དེ། དཔེར་ན་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བློན་པོ་མགར་སྟོང་བཙན་ནམ་མགར་དམ་པ་ཞེས་བློན་ཆེན་ཁོང་ལ་མགར་གྱི་ཐ་སྙད་ཡོད་ཀྱང་མགར་བ་ཡིན་མི་དགོས་ཏེ། རུས་བརྒྱུད་མགར་ལས་བྱུང་བའི་དེ་སྐད་གྲགས་པས་སོ། །
དེ་བཞིན་ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། ཤར་རྒྱ་ཕག་ཚང་གི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་སྐབས། ཚང་པ་ཕ་བུ་གཉིས་ཡོད། ཕས་བུ་ལ་ཤི་ཁར་ཁ་ཆེམས་སུ། ང་ཤི་ན་རུས་པ་ཕག་ཚང་དུ་བླུགས་ན་མི་བརྒྱུད་འཕེལ་ཞིང་རྒྱལ་སྲིད་རྒྱས་ཞེས་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱས་པས་རྒྱལ་རབས་བྱུང་བ་ལ་ཤར་རྒྱ་ཕག་ཚང་གི་རྒྱལ་རབས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་བློན་པོ་ལ་རྟ་རྫིའི་མཚན་སྦྱར་མི་ཆོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་དུ་མེད་དེ། དཔེར་ན། དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་པོ་ལ་གླང་དར་མ་ཞེས་འབོད་ཀྱང་མགོ་ལ་གླང་ར་སྐྱེ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡང་མེད། དེའང་རྒྱལ་ཕྲན་ནམ་བློན་པོ་ཞིག་མིན་ན་རྒྱལ་པོའི་ངོ་ཡ་ཡང་བྱེད་མི་ཕོད་པ་དང་། གལ་ཏེ་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཀྲོངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་། ད་དུང་མུ་མཐུད་དུ། བློན་པོ་དྲག་པ་ཐམས་ཅད་བསད། ཞན་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱུགས། བཙུན་མོ་ལ་རྟ་རྫི་བཅོལ། སྲས་ས་མཐར་སྤྱུགས། སྲས་མོ་ཁབ་ཏུ་འཕྲོག རྒྱལ་ས་ལོ་བཅུ་གསུམ་བཟུང་བ་སོགས་ནི་བློན་པོའམ་རྒྱལ་ཕྲན་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དངོས་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་བློན་པོའམ་རྒྱལ་ཕྲན་ཞིག་མིན་ན་དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་བསད་ནས་ད་དུང་མུ་མཐུད་དུ་དབང་བསྒྱུར་ཐུབ་མ་རེད། དེས་ན་བོད་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲིའི་སྐབས་ནས་བོད་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ཆབ་སྲིད་མ་ལུས་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཟིན་ཀྱང་། རྒྱལ་ཕྲན་འགའ་རེས་ད་དུང་མངོན་ལྐོག་གཉིས་སྒོ་ནས་བོད་བཙན་པོའི་སྲིད་དབང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་མ་སྦས་རང་བྱུང་དུ་རྡོལ་ཡོད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་སྲས་གཉིས་དྭགས་རྐོང་ཡུལ་དུ་སྤྱུགས་ཅེས་པར་དཔྱད་ན་དྭགས་པོ་དང་རྐོང་པོ་སོགས་རྒྱལ་ཕྲན་འགའ་རེ་སྐབས་དེར་ད་དུང་བོད་བཙན་པོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་དམ་མེད་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས། འོན་ཀྱང་ཏུན་ཧོང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་ལས། སྲས་གཉིས་ཀྱང་བྱ་ཁྲི་དང་ཉ་ཁྲིར་བཏགས་ཏེ་རྐོང་ཡུལ་དུ་སྤྱུགས་ཏེ་བགྱིའོ། །ཞེས་གཉིས་ཀ་རྐོང་ཡུལ་དུ་ཕུད་པར་བཤད་པ་དང་། ཡང་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་ལེའུ་ལྔ་པ་རིགས་བརྒྱུད་བཤད་པའི་སྐབས། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་ལ་སྲས་ཕུ་བོ་གསུམ། ཁོ་རང་གྲོངས་ནས་སྐྱེས་པའི་བླའུ(ལྕམ)ཅིག་དང་བཞི་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནི། སྲས་གསུམ་ནི་ཤ་ཁྲི། ཉ་ཁྲི། བྱ་ཁྲི་གསུམ་ཡིན་པ་ལ་ཁོ་གསུམ་ག་སྤྱུགས་པ་ནི། ཕུ་བོ་ཤ་ཁྲི་རྐོང་ཡུལ་དུ་སྤྱུགས། དེ(འོག)འབྲིང་པོ་ཉ་ཀྲི་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སྤྱུགས། དེའང(འོག)ཐ་ཆུང་བྱ་ཁྲི་གཙང་གི་ཡུལ་དུ་སྤྱུགས་ནས། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུང(གུམ)བཙན་པོས་སྲས་གསུམ་སྤྱུགས་ནས། ཁམས་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་བག་མར་བླངས་ཏེ། ཕོ་བོ་གསུམ་གྱི་ཨ་མས་རྒྱལ་པོའི་རྟ་རྫི་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པའི་ན། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་དེ་བློན་པོ་དམག་མི་མ་སངས་འབངས་ལོ་ངམ་དང་བཅས་པས་ཁ་ཆེ་ཡུལ་དུ་དམག་རྒྱབ་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ། ཁ་ཆེ་རྒྱལ་པོ་དང་དམག་གཡུལ་སྤྲད་པས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དམག་གཡུལ་རྒྱལ་ནས་ཚུར་ལ་ལོག་ནས་ཡོང་ཀྱིན་ཡོད་པའི་ཁར་ཚུར་ལ། རྒྱལ་པོ་བློན་འབངས་དང་མ་སངས་ལི(ལོ)ངམ་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མདའི་ཕོག་རྩལ་འགྲན་གྱིན་ཡོད་པས། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་མདའ་ནི་ཕ་བོང་ལ་སྒྲ་རིབ་བེ་ཐིམ། མ་སངས་ཀྱི་མདའ་ནི་ཕ་བོང་ལ་འདེམ་ཚུགས་ཙམ་འདུག་པའི་དུས་ན། ཁ་ཆེ་མི་བཙོན་ལ་ཁྲིད་པ་རྣམས་ན་རེ། ཞེས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་མ་སངས་རྣམས་ཀྱིས་གཞུ་སྒོམ་ཙམ། མདའ་ཕྱམ་རྩེ་ཙམ་འཕེན་པ་བྱུང་། ཞེས་པ་སོགས་ནས། ལི་ངམ་དང་བློན་པོ་མ་འཆམ་བའི་དུས། རྒྱལ་པོ་དང་མ་སངས་ཀྱི་བར་དུ་མདའ་སྒྲོ་རེབ་བེ་བ་དེ་རྒྱལ་པོའི་ཡིན་པ་ལས་མ་སངས་ཀྱི་མདའ་ཡིན་ཟེར་གྱིན་འདུག རྒྱལ་པོས་མ་སངས་ཡིན་པ་ལ་ཆད་པ་ཆོད་དང་ཟེར་བའི་ཕྲ་མ་བྱུང་། དེར་མ་སངས་ཀྱིས་ཐོས་ནས་ང་ལ་རྒྱལ་པོས་ཆད་པ་གཅོད་ན། རྒྱལ་པོ་གྲོངས་པའི་དུས་རོ་མི་ཡོང་ཟེར་བ་དེ་བདེན་ནམ་མི་བདེན་ལྟ་བའི་ཆེད་དང་། རྒྱལ་པོ་གྲིར་བཀུམ་པའི་ཆེད་དུ་མ་སངས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ། རྒྱལ་པོའི་སྤྱི་བོ་ན་ལྷའི་སྨུ(དམུ)ཐག་ཡོད་པ་བཅད་དེ་གྲོང་བའི་དུས་ན་རོ་ཡང་བྱུང་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་མདའ་གྲིར་བཀུམ་པའི་ཐབས་མཁས་པ་ཅིག་བྱེད་དགོས་སྙམ་ནས། ཞེས་པ་ལྟར་སྲས་གསུམ་ཡུལ་ཁམས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་སྤྱུགས་པའང་རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དེ་རྐྱེན་ཡང་བུ་སྤུན་གསུམ་རྒྱལ་སྲིད་ལ་མ་འཆམ་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་ཞིག་གི་སྲས་མོ་ཞིག་བག་མར་ལེན་པའི་ཆེད་དུའང་ཡིན་པར་བསྟན་པར་གསལ་བ་ལྟར། རྒྱལ་བློན་འཐབ་རྩོད་དང་། སྲས་གསུམ་འཐབ་རྩོད་དང་། བཙུན་མོ་བར་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཆོས་སྲིད་འཐབ་རྩོད་སོགས་དཔེར་ན། ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་སོགས་ལས། ཡུལ་འདིར་ཁྱོད་ཀྱི་བོན་སྲིད་དང་ང་ཡི་རྒྱལ་སྲིད་གཉིས་མི་ཤོང་བར་འདྲ་ཞེས་དང་། ཡང་དེར། འབངས་ལོ་ངམ་ལ་འཕྲིན་རྫོང་ནས་ང་དང་མཉམ་པའི་བོན་པོ་ནི་ས་མཐར་སྤྱུགས། ད་ང་ལ་འཐབ་འོས་པའི་སྟོབས་འབྱོར་ལྡན་པ་ཁྱོད་གཅིག་པུ་ཙམ་ལགས་སོ། །ཞེས་པས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ་མོད། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུང(གུམ)གྱི་བཙུན་མོ་དེ་ལ་ལུས་པོ་སྦྲུམ་མ་ཅིག་ཀྱང་ཡོད་དེ། སྲས་གསུམ་སྤྱུགས་ཏེ་སྲས་མོ་བག་མར་བླངས་བའི་ལན་ཞེས་ཟེར། ལོ་ངམ་དང་གྲི་གུམ་རྒྱལ་བློན་ཡིན་པ་དང་བུ་མོ་ཞིག་ལི་ངམ་གྱི་བག་མར་བཟུང་བ་ནི་འདི་ལས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །
ཡང་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་ཞེས་པ་ལས། གྲི་གུམ་བཙན་པོ་བཀྲོངས་ཤིང་། རེ་ཞིག་འདི་བས་རྒྱལ་ས་བཟུང་ནས་གྲི་གུམ་གྱི་སྲས་གསུམ་ཀོང་ཡུལ་དུ་ཕུད་པར་བཤད་པ་ནི་གཞན་དང་ཕལ་ཆེར་མཐུན། བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་དང་ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་སོགས་ལས་ནི། སྲས་གཉིས་སྲས་མོ་དང་གསུམ་ཡོད་པར་བཤད། སྲས་གཉིས་དྭགས་རྐོང་ཡུལ་དུ་སྤྱུགས། སྲས་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། ཞེས་པ་ལ། གོང་དུ་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་ལྟར་ན། ཁོ་རང་གྲོངས་ནས་སྐྱེས་པའི་བླའུ(ལྕམ)ཞིག་དང་བཞི་ཡོད། ཅེས་རྒྱལ་པོ་གྲོངས་རྗེས་སྐྱེ་བའི་བུ་མོ་ཞིག་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དང་། གངས་ལྗོངས་ལོ་རྒྱུས་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་ལས། སྲས་གསུམ་རྐོང་ཡུལ་དུ་སྤྱུགས། ལྷ་གཅིག་ཆུང་མར་བཟུང་། ཞེས་པ་ལ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན། གྲི་གུམ་འདས་ནས་ལོ་བཅུ་གསུམ་ལོ་ངམ་གྱིས་རྒྱལ་ས་བཟུང་ཞེས་བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་དང་ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་གཉིས་ལས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད། རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་ལས་ལོ་བཅུ་གཅིག་སྐྱོང་བར་བཤད། ཀ་ཁོལ་མ་ལས་སྲས་མོ་ཡབ་འདས་དུས་མའི་སྦྲུམ་དུ་ཡོད་པར་བཤད་པ་རྣམས་སུ་ཞིབ་ཏུ་ནས་བརྟགས་ན་སྲས་མོ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་ཀ་ཁོལ་མ་ལས། གྲི་གུམ་གྱི་བཙུན་མོ་ཆུང་བ་ཞིག་ཡོད་དམ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་དགོས། དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་སོགས་ལས་བྱ་ཁྲི་ཚུར་དྲངས་ནས་རྒྱལ་པོ་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་བུ་ཚབ་ལ་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་ཞེས་པར་བཏགས་པ་ལས། ཉ་ཁྲིའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་མི་འདུག དེབ་ཐེར་དམར་པོ་དང་། ཡར་ལུང་ཇོ་བོ་ཆོས་འབྱུང་དང་རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་རྣམས་མཐུན་པར། གཅེན་ཤ་ཁྲི་དང་། གཅུང་ཉ་ཁྲི་གཉིས་གདན་མ་དྲངས་ཏེ། ཀོང་པོ་དང་། ཉང་པོའི་རྒྱལ་པོར་མཛད་དུ་བཅུག་པར་བཤད་ཡོད་པ་ད་ལྟའང་དེའི་གདུང་བརྒྱུད་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཕུ་བོ་བྲག་ཐོག་རྗེ་མཛད་པའི་འབྲིང་པོ་བྱ་ཁྲི་གདན་དྲངས་ནས་རྒྱལ་སར་བཅུག་ཏེ། སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་དུ་མཚན་གསོལ། ཞེས་གསལ་བོ་བསྟན་ཡོད། གསལ་མེ་དང་། གངས་ལྗོངས་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཇོ་བོ་ཆོས་འབྱུང་སོགས་ལས་སྤུ་བོ་ཡུལ་ནས་བྱ་ཁྲི་གདན་དྲངས་ཚུལ་བཤད་པ་ལྟར་ན་སྤུ་བོ་ཡུལ་ནས་སྤུ་དེ་གདན་དྲངས་ཞེས་མ་བསྒྲིག་རང་འགྲིག་ཏུ་སོང་བ་དང་། ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། རྒྱལ་ས་འདི་ཀུན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་ཡིན། གཅེན་པོ་སྤུ་ལྡེའུ་གུང་རྒྱལ་བྱ་བ་ད་ལྟ་ཀོང་ཡུལ་དུ་བྲོས་ནས་ཡོད། ཅེས་ཡར་ལྷ་ཤམ་པོའི་བུ་ཡིན་ཟེར་བའི་རུས་ལས་སྐྱེས་ཞེས་པ་ཉིད་རྒྱལ་པོ་གྲོངས་པའི་དུས་ཀྱི་མངལ་དུ་ཡོད་པའི་སྲས་དེ་ཡིན་ནམ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །གསལ་མེ། ཇོ་བོ་ཆོས་འབྱུང་། ཚལ་བའི་དེབ་དམར་གསུམ་ཀ་ལས། སྲས་རྒྱལ་བུ་གསུམ་པོས་ཡབ་མེས་ཀྱི་བཀོར་མཛོད་ནས། ཅེའུ་གླང་རུ་དཀར་ཞེས་བྱ་བའི་གླང་འཕུར་ཤེས་ལ་ཞོན་ནས་ཀོང་པོ་ཡུལ་དུ་བྲོས། ཞེས་པ་ལྟར་གསུམ་ཀ་ཀོང་པོ་ཡུལ་དུ་བྲོས་ནས་ལོ་བཅུ་གསུམ་རིང་ལ་དྭགས་རྐོང་ལ་སོགས་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་སུ་རིམ་གྱིས་ཕྱིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཙན་པོའི་སྲས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གོང་བཀུར་ཟོལ་མེད་བྱས་པའི་མཐར་ཡང་། ཀོང་དང་ཉང་གི་རྒྱལ་པོར་བཀུར་བ་ཡིན་པར་གསལ་བོ་རྟོགས་ཐུབ། རྒྱལ་པོ་ཐང་ཡིག་ལས། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྲས་གསུམ་ནི། བྱ་ཁྲི་དང་ཉ་ཁྲི་ཤ་ཁྲི་རྣམ་པ་གསུམ། རྒྱལ་པོ་བྱ་ཁྲི་ཀོང་པོ་ཡུལ་དུ་གཤེགས། རྒྱལ་པོ་ཉ་ཁྲི་རྐོང་པོའི་ཡུལ་དུ་གཤེགས། རྒྱལ་པོ་ཤ་ཁྲི་སྤོ་བོའི་ཡུལ་དུ་གཤེགས། ཡབ་གཅིག་གཤེགས་ནས་རྒྱལ་སྲས་གདན་དྲངས་པ། སྤོ་བོ་ཡུལ་ནས་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་བྱོན། ཞེས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་དེ་རིགས་ལ་བརྟེན་སྤུ་ལྡེ་རྒྱལ་ས་ཐོབ་པ་ལའང་རོགས་རམ་ཐོབ་ཡོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཕྲན་ཐམས་ཅད་བོད་འོག་ཏུ་སླར་ཡང་འདུས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྲ་བརྟན་ཡར་རྒྱས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་རོགས་རམ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པའི་བཀའ་དྲིན་ལས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྲས་ས་མཐར་སྤྱུགས་པ་ལའང་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་ལས་ནི། རྒྱལ་པོ་རང་གིས་ཡུལ་ཕུད་པར་བཤད་པ་དང་། བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་དང་ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་སོགས་ལས་ལོ་ངམ་གྱིས་སྤྱུགས་པར་བཤད། ཇོ་བོ་ཆོས་འབྱུང་སོགས་ལས། ཅེའུ་གླང་རུ་དཀར་ཞེས་པའི་གླང་འཕུར་ཤེས་ལ་ཞོན་ནས་བྲོས་པར་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་༡༩༨༩ལོའི་དུས་དེབ་གསུམ་པའི་ནང་། ཆབ་འགག་རྟ་མགྲིན་ལགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་བློན་རུས་ལས་སྐྱེས་ཀྱི་རིགས་རུས་དང་མཛད་རྗེས་ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་པ་ལས། ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དང་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་སུ་རྒྱལ་ཕྲན་མྱང་རོ་ཤམ་པོའི་རྒྱལ་ལོ་ངམ་རྟ་རྫིས་རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་བཀྲོངས་ནས་བཙུན་མོ་ཀླུ་བཙན་བཟའ་བྲན་དུ་བཀོལ་སྐབས་རྟ་འཚོར་ཕྱིན་ཏེ་རྨི་ལམ་དུ་ཞེས་པ་ལྟར་བཙུན་མོའི་མཚན་ལ་ཀླུ་བཙན་བཟའ་ཞེས་གསལ་བོར་འཁོད་ཡོད་པར་བསྟན། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་བློན་འཁྲུགས་རྐྱེན་ཀྱང་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བོན་བསྣུབས་པའི་ལ་ཡོགས་ཡིན་ཟེར། བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་ལས། མདའ་རྩལ་འགྲན་པས་རྐྱེན་བྱས་ཟེར། དེའང་ཏུན་ཧོང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་དང་། ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་བརྐོས་པའི་ཀོང་པོ་དེ་མོའི་རྡོ་རྐོས་ཡི་གེ་གཉིས་ལས་ཉ་ཁྲི་དང་ཤ་ཁྲི་གཉིས་ལས་བཀོད་མེད་པ་དང་། ཀ་ཁོལ་མ་ལས་སྲས་ཕོ་གསུམ་དང་། ཡབ་བཀྲོངས་སྐབས་མའི་མངལ་དུ་ཡོད་པའི་བུ་མོ་ཞིག་དང་བཞི་ཡོད་ཅེས་པར་དཔྱད་ན། གྲི་གུམ་ལ་སྲས་མོ་གཅིག་ལས་མེད་པ་ནི་དཔེ་ཆ་ཀུན་མཐུན་ཡིན་པར་མ་ཟད་སྲས་མོ་ཞིག་ལོ་ངམ་གྱི་བཙུན་མོར་བཟུང་བ་ཡང་ཀུན་མཐུན་རེད། བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་ལས་ཀྱང་འདི་བཞིན་གསུངས་སོ། །དེ་ན་མངལ་དུ་ཡོད་པའི་བུ་མོ་དེ་བཙུན་མོ་བཟུང་ཐབས་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ། ཕྲན་རང་གི་དཔྱད་ན། སྐབས་དེར་བཙུན་མོ་དང་། རྒྱལ་པོ་བློན་པོ་དང་། ཆོས་ལུགས་པ་སོགས་ཀྱི་གྲལ་རིམ་འཐབ་རྩོད་མགོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་དུས་ཤིག་ཡིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ། ཁྱད་པར་དུ་བཙན་པོ་དང་ལྷོ་བྲག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་འཐབ་རྩོད་ཛ་དྲག་ནང་བཙན་པོ་གྲི་གུམ་ཕམས་ཏེ་སྲས་གསུམ་ས་མཐར་བྲོས་པ་སོགས་གསལ་རྒྱས་བསྟན་ཡོད། དེའང་སྐབས་དེར་ལོ་ངམ་གྱི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་བས་དྭགས་རྐོང་ལ་སོགས་རྒྱལ་ཕྲན་ཕལ་ཆེར་ཁོའི་དབང་དུ་མ་འདུས་པས་ན། སྲས་གཉིས་ཀྱང་དྭགས་རྐོང་ཡུལ་དུ་བྲོས་པ་དང་། ལོ་ངམ་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་མི་བརྟན་པའི་རྩ་བའང་རྒྱལ་ཕྲན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བཙན་པོའི་སྐུ་སྲས་རྣམས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པར་བརྟེན། གྱེན་ལོག་དང་ནང་འཁྲུགས་བྱུང་བའི་མཐར་སྤུ་ལྡེ་རང་གི་བོད་སྤྱིའི་བཙན་པོའི་སྲིད་སྟེགས་ལ་བཞུགས་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། གཅེན་ཤ་ཁྲི་དང་། གཅུང་ཉ་ཁྲི་གཉིས་རྐོང་པོ་དང་ཉང་གི་རྗེ་བཀུར་བས་ཀྱང་གསལ་བོ་རྟོགས་ཐུབ། དེ་བཞིན་དུ་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་ལས། སྲས་ཕོ་གསུམ། སྲས་མོ་གཅིག་དང་བཞི་ཡོད་པར་བཤད་པར་མ་ཟད། ཡབ་གྲོང་བའི་རྗེས་སུ་སྲས་ཞིག་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དང་། ཡང་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་ལས། སྲས་གསུམ་སྤྱུགས་ནས་སྲས་མོ་བག་མར་བླང་བས་རྐྱེན། སྲས་མོ་ཞིག་བག་མར་བཟུང་བ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་མཐུན། དེས་ན་སྲས་མོ་གཅིག་ལས་མེད་པའང་གཅིག་ཏུ་མཐུན། བཙན་པོ་གྲོང་རྗེས་ཀྱི་སྲས་སྐྱེས་པ་དེ་བུ་མོ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཡང་ལོ་ངམ་གྱི་བཙུན་མོར་འོས་པའི་ཐབས་མེད། ཕྲན་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ལ་བཙན་པོ་བཀྲོངས་དུས་སྦྲུམ་དུ་ཡོད་པའི་སྲས་དེ་རུས་ལས་སྐྱེས་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་ནམ་སྙམ། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཆོས་འབྱུང་ལས། དེ་ཆེར་སྐྱེས་ནས་མ་ལ་ང་ཡི་ཕ་སུ་ཡིན་ཟེར་ནས(བས)། ཁྱོད་ཀྱི་ཕ་ལོ་ངམ་གྱིས་གུམ་ནས་བསད་དོ་བྱས་པས། ཞེས་དང་། དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་ལས། ང་ནི་ཡར་ལྷ་ཤམ་པོ་ཡིན། ཁྱོད་ང་ཡི་བུ་ཡིན། ཕ་གྲི་རུམ(གུམ)བཙན་པོ་བྱ་བ་ཡོད་པ་ནི་ལོ་ངམ་ཀྱིས་བསད་ནས་རྒྱལ་ས་ཁོའི་ཐོབ་པ་ཡིན་ཟེར་རོ། །ཞེས་པ་ལྟར་ལེགས་བཤད་མཛོད་ལས་ཀྱང་མཐུན་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ན་ཆབ་འགག་རྟ་མགྲིན་ལགས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ་དུ། དེའང་བློན་པོ་རུས་ལས་སྐྱེས་ནར་སོན་རྗེས་རྒྱལ་པོ་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྱི་གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་དཔུང་རོགས་དང་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ལག་རོགས་སུ་གྱུར་ཅིང་། བོད་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བ་དང་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྟངས་ལེགས་བསྒྱུར་བྱས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་པོ་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ཕྱག་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་མཛད་པས། ཕྱིས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡར་ལྷ་ཤམ་པོའི་བུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན། ཞེས་པའི་གཏམ་དེ་ཚད་མར་སྣང་ངོ་། །དེའང་བློན་རུ་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་ཡར་ལྷ་ཤམ་པོའི་བུ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། གྲི་གུམ་གྱི་སྲས་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། རུས་བཀྲག་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་གི་སྲས་ཡིན་པར་བཤད་པ་སོགས་བཤད་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་གསུམ་ཙམ་སྣང་མོད། འོན་ཀྱང་གཞན་པ་གཉིས་ཁ་གཡར་བའམ་སྒྲུང་གཏམ་དུ་བསྒྱུར་བ་ཙམ་ལས་དོན་དངོས་གནས་གྲི་གུམ་གྱི་སྲས་ཡིན་པར་སེམས། བོན་ལུགས་ཡ་ངལ་གཤེན་གྱི་གདུང་རབས་ལས། དུས་དེ་ཙམ་ན་གྲི་གུམ་སྐབས་རྗེ་ཡི་སྐུ་གཤེན་ཡ་ངལ་གསས་སྐྱབས་དང་། ཐང་ནག་བོན་པོ། ཚེ་མི་དམུ་རྒྱལ། བཙོ་གྱིམ་བུ་ལན་ཚ་བཞིས་མཛད། སྐུ་གཤེན་ཡ་ངལ་དེ་ཐུགས་ཆད་ནས། གནས་འདིར་བཞུགས་པའི་ས་མ་དགེ་ནས། རྗེ་སྤུ་ལྡེ་དང་མཉམ་དུ་རྐོང་ཡུལ་དུ་གཤེགས། བོན་རི་ལ་དགོན་པ་བཏབ་ནས་བཞུགས་པས། ཡང་དགོན་བྱ་བ་ད་ལྟའང་ཡོད། ཅེས་པའོ། །དེས་ན་བློ་རུ་ལས་སྐྱེས་ནི་བློན་འཛངས་མི་བདུན་གྱི་ཐོག་མ་ཡིན། ཁོང་གིས་མཛད་རྗེས་ཅུང་ཟད་གླེང་ན། ཁོང་གི་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་སྐྱོང་གི་ལག་རོགས་བྱས་ཏེ། ལོ་ངམ་འཁོར་བཅས་ཆམ་ལ་ཕབས་ཏེ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ལོ་ངམ་གྱི་ལག་ནས་ཚུལ་བླངས་ཏེ་སྤུ་ལྡེའུ་ལག་ཏུ་བཞག་པ་དང་། ཇོ་བོ་ཆོས་འབྱུང་སོགས་ལས། བློན་མཛངས་པ་དེ་གཉིས(ལྷ་བུ་མགོ་དཀར་དང་རུས་ལས་སྐྱེས་གཉིས་ལ་ཟེར)ཀྱི་རིང་ལ། འབྲོང་ཐུལ་དུ་བསྡེབས། ཆུ་ཡུར་བུར་བཅུག སྤང་ཞིང་དུ་རྨོས། སོལ་བས་རྡོ་བཞུ། དངུལ་ཟངས་ལྕགས་གསུམ་བཏོན། ཆུ་ལ་ཟམ་པ་བཙུག་ཞེས་པ་སོགས་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་རིག་གནས་སོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་བྱས་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག་ཡོད། བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་ངམ་གྱིས་གྲི་གུམ་བཀྲོངས་རྐྱེན་ཀྱང་གྲི་གུམ་གྱིས་བོན་བསྣུབས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདྲ་ཞིག་ངོས་འཛིན་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་དྲི་རྒྱལ་ལོ་ངམ་གྱིས་གྲི་གུམ་བཀྲོངས་པའི་རྗེས་སུ་བོན་བསྟན་སླར་གསོ་སོགས་ཀྱི་མཛད་རྗེས་གང་ཡང་མེད་པས་ན་བོན་བསྣུབས་པ་ལས་བྱུང་བར་མིན་པར་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ། ། །།
2015ལོའི་གཡུང་དྲུང་བོན་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་གླེང་ལོ་དེབ་མུ་ཁྲི་བཙན་པོ་སྤྱི་དེབ་དགུ་བ་ལས་བཤུས།


text:
འདི་ནི་ནོར་སྲིད་ཐིང་གི་ཐིང་ཀྲང་ལང་ཧྥུའུ་ཁོན་ཡིན་པ།
2018ལོའི་ཟླ་1ཚེས་23ཉིན་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་གཉིས་གཟབ་རྒྱས་ངང་འཚོགས་ཤིང་། འགོ་འཛུགས་ས་གསར་པ་དང་རྒྱང་སྐྱོད་ཀྱི་ལམ་བུ་གསར་པའི་ཐོག་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ནོར་སྲིད་ལས་དོན་ཐད་གོམ་སྟབས་རྗེས་མར་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་རང་ལྗོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱི་ཡོངས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་དགོས་པ་དང་། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་བསྐྲུན་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཕུ་ཐག་གཅོད་པར་འཚམ་པའི་ལས་དོན་ཇི་ལྟར་སྤེལ་དགོས་སམ། གསར་འགོད་པས་དེའི་ཐད་ལ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་དང་ལྗོངས་ནོར་སྲིད་ཐིང་གི་ཐིང་ཀྲང་ལང་ཧྥུའུ་ཁོན་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་པ་ཡིན།
“འདི་ལོར་ང་ཚོས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་གཉིས་ཀྱི་བླང་བྱ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཡག་པོ་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་གཞི་རིམ་དང་། ས་ཁུལ་དབུལ་པོ། མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ། དམངས་འཚོའི་ཁྱབ་ཁོངས་བཅས་ལ་གཙོ་གནད་ཐོག་མ་དངུལ་གཏོང་བ། དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ནོར་སྲིད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱེད་པ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་གི་སྒྱུར་བཅོས་གལ་ཆེན་དང་། སྲིད་ཇུས་གལ་ཆེན། རྣམ་གྲངས་གལ་ཆེན་བཅས་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་སྔོན་ལ་འགན་ལེན་བྱེད་པ། བྱ་ཐབས་མང་པོར་བརྟེན་ནས་ནོར་སྲིད་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་ལས་ཆོད་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་རང་ལྗོངས་ཀྱི་མང་ཚོགས་ཁྲི་ཚོ་སུམ་བརྒྱས་འབྱོར་འབྲིང་འཚོ་བ་སྐྱེལ་ཆེད་ལམ་བཟོ་ཟམ་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན”ཞེས་ལང་ཧྥུའུ་ཁོན་གྱིས་བཤད་པ་དང་། དེའང་གཙོ་གནད་ཐོག་གཤམ་གསལ་གྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ལ་དབྱེ་བ་སྟེ།
—— དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏིང་ཟབ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། དབུལ་སྐྱོར་གྱི་གཏོང་ཆའི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། དབུལ་སྐྱོར་ལ་གཏོང་ཆ་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་བ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་117བསྡུ་སྒྲིལ་བཅས་བྱས་ནས་ལོ་འདིའི་ནང་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་གྱི་ལས་འགན་ཁག་གི་དམིགས་ཚད་ལེགས་གྲུབ་ཡོང་བའི་འགན་ལེན་བྱ་རྒྱུ།
—— སྤྱི་ཚོགས་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། སློབ་གསོ་སྔོན་ལ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་གཅིག་གྱུར་དང་གྲོང་གསེབ་ལ་སྣང་ཆེན་བྱེད་པའི་འོས་འགན་སློབ་གསོའི་འགྲོ་གྲོན་འགན་ལེན་ལམ་སྲོལ་སྲ་བརྟན་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། ས་ཁུལ་དབུལ་པོའི་ཉམས་ཞན་སློབ་གྲྭའི་སློབ་གཉེར་ཆ་རྐྱེན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལེགས་སུ་གཏོང་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ནས་སློབ་གསོའི་བྱ་གཞག་ལ་འགྲོ་གྲོན་སྒོར་དུང་ཕྱུར་171.75བཏང་སྟེ་20%འཕར་བ་བྱ་རྒྱུ། སྨན་བཅོས་འགན་ལེན་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ་གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་འཕྲོད་བསྟེན་དོ་སྙོམས་ཅན་ལ་འགྱུར་བའི་དམིགས་ཚད་གཞིར་བཟུང་། སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ལམ་སྲོལ་སྒྱུར་བཅོས་མུ་མཐུད་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ། སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་37.71བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ནས་21.67%འཕར་བ་བྱ་རྒྱུ། ཚན་རྩལ་དང་རིག་གནས་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་མུ་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ།
—— མཐའ་མཚམས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་80བསྡུ་སྒྲིལ་བྱས་ཏེ་མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་དང་། མཐའ་མཚམས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་སྔར་བས་ལེགས་སུ་བཏང་སྟེ་མཐའ་དར་དམངས་ཕྱུག་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དང་མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་གྱི་སྤོ་སྒྱུར་གཏོང་སྤྲོད་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ།
—— སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོར་བཙུགས་ཏེ་སྣོད་བཅུད་བདེ་འཇགས་སྲུང་ཡོལ་འཛུགས་སྐུན་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་པ་དང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་66.02བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏེ17.6%འཕར་བ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་རེད།


text:
སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཐུགས་བརྟག་དང་འབྲེལ་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གསོལ་མཚམས་ཇི་ལྟར་བཅད་ཚུལ།
༡༩༧༨ ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ནང་གསལ།
ཛེ་སྨད་རིན་པོ་ཆེའི་ཕ་རྒོད་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་དང་འབྲེལ་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བྱུང་ནས་གང་ལྟར་དཀྲོགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཡོང་གྲབས་བྱེད་པའི་སྐབས་རེད། ངའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་ད་ལྟ་བར་དུ་ཞེ་ས་མ་ཞུས་ན་གནས་ཆུང་ཞལ་བཀག་སྟེ་བཞག་པ་ཡིན། ད་ཆ་གནས་ཆུང་ཞལ་བཀག་སྟེ་བཞག་ན་ང་མ་དྲང་པ་རེད་བསམ་ནས་ཉིན་མ་གཅིག་གཟིམ་ཆུང་སྤྱན་འདྲེན་སྐབས་ལ་ངས་གསལ་པོ་བྱས་ཏེ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་ཡིན། སྔོན་མ་ལོ་བརྒྱད་དགུའི་གོང་ལ་གནས་ཆུང་ནས་ཨ་སྲས་འཁྱམས་པོ་བསྟེན་ན་འགྲིགས་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་གསུང་བྱུང༌། དེ་དུས་ངས་ཟོལ་མེད་ཀྱིས་ཁྱེད་རང་ཞལ་ཁ་བཞུགས་ན་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན། ཆོས་སྐྱོང་ནས་ཀྱང་ད་ལྟ་བར་དུ་འཇམ་ཐིང་ངེར་བཞུགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ཆ་ཕར་ཕྱོགས་ནས་རྐང་བརྐྱངས་ལག་བརྐྱངས་གང་བྱུང་མང་བྱུང་བཤད་ཆོག་གི་ཡོད་པ་རེད། ངས་ཚུར་ཕྱོགས་འདིར་གནས་ཆུང་ཞལ་བཀག་སྟེ་བཞག་ན་ང་མ་དྲང་པ་རེད། ཁྲིམས་ལུགས་ལྟར་བྱས་ནའང་ཕར་ཕྱོགས་དེ་ནས་གང་ཡང་བཤད་ཆོག་པ་དང༌། ཚུར་ཕྱོགས་ནས་བཤད་མི་ཆོག་པར་བཀག་ན་དྲང་པོ་མིན། ད་ཆ་གནས་ཆུང་གི་ངོས་ནས་ག་རེ་གསུང་རྒྱུ་ཡོད་ནའང་གསུང་ཤོག དེ་ལ་ངས་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞུས་པ་ཡིན། གཞི་ནས་ཆོས་སྐྱོང་གིས་ལྷོད་ལྷོད་བྱས་ནས་རྒྱལ་ཆེན་ཤུགས་ལྡན་གྱི་སྔ་ཕྱིའི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་ཞིག་གསུངས་པའི་རྡོ་དོན། རྒྱལ་ཆེན་ཤུགས་ལྡན་འདི་བསྟེན་ན་ཕན་ལས་གནོད་པ་ཆེ་བ་ཡིན། དེང་སང་རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་མཁན་ཚོར་མི་ཁ་དང༌། ནང་བཀྲ་མི་ཤིས་པ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་མེད། ཐ་མ་གྲ་མ་འགྲིགས་གང་འདྲ་ཞིག་དོན་གྱི་ཡོད་མེད་ཞིབ་བརྟགས་གནང་ན་མཐོང་ཐོས་སུ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། ཡང་ན། རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་མཁན་དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དངོས་གནས་རྟོགས་པ་མཐོན་པོར་སླེབས་པ་ཞིག་ནས་ཤིན་ཏུ་གསང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟེན་པ་ཡིན་ན་ལས་ད་ལྟའི་བྱེད་སྟངས་འདི་འདྲ་བྱས་ན་ཁེ་ལས་ཉེན་ཆེ་བ་དང༌། དགེ་ལས་སྐྱོན་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེས་དང༌། ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་ཆེན་ཤུགས་ལྡན་བསྟེན་ན་འདོད་ཁམས་བདག་མོ་ལ་ཕོག་ཐུག་འཁོན་དོགས་ཡོང་གི་ཡོད་ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། གནས་ཚུལ་དེ་ལྟར་བྱུང་ནས་རྒྱལ་ཆེན་གྱི་གནས་ཚུལ་དེ་རྣམས་ངས་ཤེས་པ་རེད། གནས་ཆུང་དང་རྒྱལ་ཆེན་མཐུན་དང་མི་མཐུན་གླེང་གཞི་ཡོད་ཀྱང༌། ལྷ་མོ་དང་འཁོན་གྱི་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་འདི་ད་རེས་དང་པོ་རེད། ལྷ་མོ་འཁོན་གྱི་ཡོད་ན་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་འགངས་ཆེན་པོ་དང༌། གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ཐུག་གི་ཡོད་དུས་ངའི་ངོས་ནས་ཏན་ཏན་ཞིག་བྱས་ན་ཡག་པོ་འདུག་བསམ་བྱུང༌། དེའི་སྐབས་ཡོས་ལོའི་ཟླ་བ་ ༦/༧ ཙམ་ཡིན། ངས་འཕྲིན་བཅོལ་འདོན་རྒྱུ་དེ་འཆར་ཅན་ལྟར་འདོན་གྱི་ཡོད།
དེ་རྗེས་དགུན་མཚམས་འབྲུག་གི་ལོ་གསར་དང་ཐག་ཉེ་པོར་སླེབས། ལོ་གསར་སྐབས་ལ་འཆར་ཅན་བསྐང་གསོ་རྒྱས་པ་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་ཡིན་དུས་ད་ཆ་བསྐང་གསོ་འདོན་དང་མི་འདོན་བརྟག་དཔྱད་ཏན་ཏན་ཞིག་བྱས་ན་བསམ་བྱུང༌། སྐབས་དེར་ཉེ་ཆར་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་སྤྱན་རས་གཟིགས་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོའི་བཀའ་དབང་ཞུས་ནས་ཡོད་པས། སྤྱན་རས་གཟིགས་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོའི་སྒེར་སྔགས་དང༌། རྐང་ཡིག་དྲུག་བསགས་ནས་མཚམས་ཤིག་ལ་བསྡད་ཡོད། སྐབས་དེར་གྲྭ་ཚང་མཁན་པོ་ཝཱ་ཎར་ཚེམས་བཟོ་རུ་ཕེབས་ནས་བཞུགས་མེད། ཁོང་ཡར་ཕེབས་པ་དང་ལྷ་མོའི་གཟབ་གསོལ་ཞིག་ཚོགས་ཏེ་ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་རྒྱུ་དང༌།ཟན་བརྟག་གི་ཐོག་ནས་གང་ཕེབས་བྱུང་ནའང་དེ་དོན་སྤང་བླང་བྱེད་དགོས་བསམ་ནས་བློ་བསྒྲིལ་ས་དེ་ཟན་བརྟག་ཐོག་ལ་བསྒྲིལ་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་བྱས་པ་ཡིན། ཡོས་ལོའི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༥།༡༦ ཙམ་ལ་སྐུ་ཞབས་མཁན་པོ་ཡར་ཕེབས་བྱུང༌། ཚེས་ ༡༨།༡༩ ཙམ་ལ་ང་དང༌། སྐུ་ཞབས་མཁན་པོ། གྲྭ་ཚང་གི་ཆོག་གྲྭ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་བཅས་ནས་ལྷ་མོའི་བསྐང་གསོ་ཞིག་བཏོན། དེའི་ཉིན་མོ་འབྲུག་སྐད་རྒྱག་པ་སོགས་གནམ་གཤིས་འཚུབ་པོ་ཞིག་བྱུང༌། དེ་ནས་ཟན་བརྟག་མ་བསྒྲིལ་གོང་ལ་མངའ་གསོལ་ཞིག་བཏོན། རྣལ་འབྱོར་སྲུང་མའི་གཙོ་བོར་མངའ་གསོལ་གྱི། །ཞེས་པའི་སྐབས་གློག་ཞུ་ཤི་སོང༌།རྡ་རམ་ས་ལ་གློག་བརྟན་པོ་རང་མེད་པ་འཆར་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལ་གཅིག་བྱས་ན་རྣམ་རྟོག་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡང་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད་བསམ་བྱུང༌། གཅིག་བྱས་ན་གལ་སྲིད་མཚན་མ་འདྲ་ཡིན་པ་ཡིན་ན། དེ་ལོས་བདེན་བསམ་བྱུང༌། གང་གིས་ཟེར་ན། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་ྋརྒྱལ་མཆོག་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་ནས་བཟུང་ཏེ་དངོས་གནས་གཅིག་ཆོག་ཀུན་འདུས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱོང་ཞིག་ཡོད་བཞིན་དུ་དེས་མ་ཆོག་པར་ངས་རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་གྱི་ཡོད་སྟབས། རྣལ་འབྱོར་སྲུང་མའི་གཙོ་བོར་མངའ་གསོལ་གྱི། །ཞེས་པ་དེ་ཚིག་སྐམ་པོ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། དོན་དག་ངོ་མའི་ཐོག་ལ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོང་དུས། དེའི་མཚན་མ་ཡིན་ན་ནི་ལོས་བདེན་བསམ་པ་རང་དྲན་བྱུང༌།
དེ་ནས་དངོས་གཞི་ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་སྐབས་དོན་གསུམ་བྱུང་ཡོད།
དང་པོར། རྒྱལ་ཆེན་ད་མུས་བཞིན་བསྟེན་ན་བཟང་ཟེར་བ་གཅིག་ཡོད།དེ་ཕེབས་ན་རྒྱལ་ཆེན་གྱི་ཉིན་རེ་ཉིན་རེའི་འཕྲིན་བཅོལ་དང་། ལོ་རེའི་བསྐང་གསོ་འདོན་རྒྱུ་དེ་ཚོ་བསྒྱུར་བཅོས་འགྲོ་མ་དགོས་པ་བྱ་རྩིས་ཡིན།
གཉིས་པར། རྒྱལ་ཆེན་ཤིན་ཏུ་གསང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟེན་ན་བཟང་ཟེར་བ་གཅིག་ཡོད། དེ་ཕེབས་ན་གྲྭ་ཚང་མཉམ་དུ་བསྐང་གསོ་འདོན་མ་དགོས་པར་ང་རང་གཅིག་པུས་བསྐང་གསོ་བཏོན་བསམ་པ་དྲན་བྱུང༌།འཕྲིན་བཅོལ་ང་རང་རྟག་པར་འདོན་མུས་ལྟར་བཏོན་ན་བསམ་པ་བྱུང༌།
གསུམ་པར། རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱས་ན་བཟང་ཟེར་བ་གཅིག་ཡོད། དེ་ཕེབས་ན་འཕྲིན་བཅོལ་དང༌། བསྐང་གསོ་འདོན་མ་དགོས་པར་མཚམས་འཇོག་བྱེད་རྒྱུ་འཆར་རྩིས་བཀོད་ནས།ང་ཚོ་ཚང་མས་རེ་རེ་ནས་བྷྱོཿ་བདུན་མ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་རེ་བགྲངས། མངའ་གསོལ་ཞིག་བཏོན། གལ་ཆེན་པོར་རྩིས་ཏེ་སྨོན་འདུན་ཤུགས་དྲག་དང་བཅས་ཏེ་ཟན་བརྟག་དོན་གསུམ་པོ་དེ་བསྒྲིལ་བ་ཡིན།
བབས་ཐོན་ཡོང་བ་ལ་རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་ཅེས་པ་བབས་ཐོན་བྱུང༌། དེ་ཉིན་གྲྭ་ཚང་གི་མཁན་པོ་གསར་པ་སུ་བསྐོ་ཡང་མིང་དོན་འགའ་ཤས་ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་ཏེ་སྐུ་ཞབས་མཁན་པོ་ཐོན་པ་རེད། ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་ཚར་བའི་རྗེས་ལ་ང་རང་གི་ངོས་ནས་སྤང་བླང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ཐག་ཆོད་པ་བྱུང་སྟེ་ཞེ་བློ་བདེ་སོང༌། དེ་བཞིན་གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་གིས་དེ་གོང་ནས་གསུངས་པ་དེ་ཚོ་དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཀྱི་བདེན་པ་ར་འཕྲོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བྱུང་བས་ན་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ནས་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་པ་དང༌།ཡ་མཚན་སྐྱེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བྱུང༌།
དེ་ནས་ང་རང་སྒེར་ངོས་ནས་རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་སྤང་བླང་མིག་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུ་བྱུང་སོང་སྟེ། གྲྭ་ཚང་གྲྭ་པ་མཉམ་དུ་ལོ་གསོལ་འདོན་རྒྱུ་དེ་གྲྭ་ཚང་གི་གྲྭ་པའི་མིག་གི་མཐོང་སར་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་དགོས་པ་དང༌། དེ་བསྒྱུར་བཅོས་འགྲོ་དུས་འགྲེལ་བཤད་ཞིག་མ་རྒྱབ་ནའང་མི་འགྲིགས་མཁན། འགྲེལ་བཤད་རྒྱབ་པ་ལ་ཡང་ཕྲན་བུ་ལབ་མ་ནུས་མཁན་ལྟ་བུར་གང་འདྲ་ཞིག་དགའ་བ་ཡོད་དམ་བསམ་བྱུང༌། ང་རང་གི་ངོས་ནས་སྤང་བླང་བྱེད་ཕྱོགས་དེ་ཆུ་ཐག་ཆོད་པོ་བྱུང་སོང་ཡང༌། མི་ལ་བཤད་དང་མ་བཤད་ཆུ་ཐག་མ་ཆོད་པ་ཡིན་སྟབས། ཤོ་མོ་ཞིག་བརྒྱབ་པ་ཡིན། ཤོ་མོ་རྒྱབ་པའི་སྐབས་ལ། རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་སྟངས་ཟན་བརྟག་ནང་ཇི་ལྟར་ཕེབས་པ་བཞིན་མི་ལ་མ་ལབ་པར་གསང་བ་བྱས་ནས་ཁ་རོགས་བསྡད་པ་ལེགས་དང༌། མི་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱབ་ན་ལེགས་ཞེས་མོ་རྒྱབ་པར། མི་ལ་ལབ་ན་ལེགས་པ་བབས་སོང༌། དེ་བབས་པས་ན་དེ་ཉིན་གྲྭ་ཚང་མཁན་པོ་འདི་གའི་ཡིག་ཚང་དུ་སྐད་བཏང་སྟེ་ཁ་སང་ང་ཚོས་ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་བ་དེ་དག་གནད་སྨིན་ལོས་གང་འདྲ་བྱུང་སོང་ངམ་ཞེས་དྲིས་པར། མཁན་པོས་སྤྱིར་བཏང་ནི་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་གནང་བ་དེ་ལ་གནད་སྨིན་དང་མ་སྨིན་ཞུ་རྒྱུ་གང་ནས་ཡོང༌། གནད་སྨིན་པ་ཞིག་མ་གཏོགས་ཡོང་ཡག་མེད་པ་རེད། ལྷག་པར་ད་རེས་ཟན་བརྟག་གནང་བའི་སྐབས་ལ་བྷྱོ་ར་མོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་བགྲངས། ཐུགས་སྨོན་མཚམས་སྦྱོར་ཤུགས་དྲག་གནང་ནས་ཟན་བརྟག་གནང་བ་དེ་ལ་བསླུ་བ་གཏན་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག གལ་སྲིད་བསླུ་བ་མེད་ན། དེའི་དོན་དག་འདི་འདྲ་རེད་ཅེས་དོན་དག་སྔ་ཕྱིའི་ཡོང་རྐྱེན་རྣམས་ཆ་ཚང་ཞིག་བཤད་པ་ཡིན།
སྐུ་ཞབས་ང་གཉིས་རྒྱ་མིའི་བརྗོད་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་བློ་མཐུན་པ་རེད། ཁོང་སྤོབས་པ་མཐོ་པོ། ང་རྒྱལ་ཚ་སི་སི། མགོ་མཁྲེགས་པོ། དགེ་ལུགས་ལ་ཞེན་ཁོག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ནའང་དཔལ་ཆེན་ཕུར་པར་དད་མོས་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད། རྡོ་དོན་ངའི་སྲིད་བྱུས་ག་རེ་ཡོད་པ་དེར་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་རྒྱག་གཅིག་མཆོངས་གཅིག་ངོ་ལྐོག་གཡོ་ཟོལ་མེད་པ་བྱས་ནས་འགྲོ་མཁན་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་ཁོང་གཤེགས་པའི་རྗེས་ལའང་ངའི་སེམས་ནང་མི་དེ་སྙིང་རྗེ་བསམ་ནས་ཕངས་ཀྱི་ཡོད། རྒྱལ་ཆེན་ཤུགས་ལྡན་གྱི་སྐོར་ལ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཁ་སང་བར་དུ་ག་རེ་བྱུང་བ་དེ་རྣམས་ངས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དུས་རྒྱག་གཅིག་མཆོངས་གཅིག་རེད། དེ་ལ་རྣམ་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་བྱེད་དོན་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མེད་ལ། ཡིན་དང་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བྱུང༌།
དེ་ནས་ངས་ད་ཆ་ལོ་གསོལ་གྱི་རྒྱལ་ཆེན་བསྐང་གསོ་འདོན་མ་དགོས་པ་ཡིན་ཞེས་མངགས། དེ་ནས་གྲྭ་ཚང་དུ་ནམ་རྒྱུན་འཕྲིན་བཅོལ་འདོན་པའི་སྐབས་ལ་རྒྱལ་ཆེན་གྱི་འཕྲིན་བཅོལ་སྐབས་རེ་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་དང༌། ལྷག་པར་གཟིམ་ཆུང་དུ་དགོང་དྲོའི་སྲོད་གསོལ་ལ་བར་སྐབས་ནས་རྒྱལ་ཆེན་འཕྲིན་བཅོལ་ཡང་འཆར་ཅན་བྱས་ནས་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་རྐྱེན་ཞིག་མ་འཕྲད་པར་དུ་ལམ་སེང་རྒྱས་བསྡུས་བྱེད་སྟབས་མི་བདེ་བས་དུས་སྐབས་ཤིག་འཕྲད་རྒྱུར་དེ་མཚམས་ལབ་ཞེས་སྐུ་ཞབས་མཁན་པོ་ང་གཉིས་གོ་བསྡུར་དེ་ལྟར་བྱས། ཁོང་རང་རྒྱལ་ཆེན་སྲོག་གཏད་ཞུས་ཏེ་བསྟེན་མཁན་སོང་དེ་ལ་བཀག་འགོག་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། བསྟེན་ཆོག་གི་རེད། ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོ་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད། ཅེས་ངས་སྐུ་ཞབས་མཁན་པོ་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱབ་སྟེ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌། རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་ན་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ལྔ་དང༌། ལྷ་མོར་ཕོག་ཐུག་ཆེན་པོ་འགྲོ་གི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་གསལ་པོ་བྱུང་བ་རེད། ཡིན་ཀྱང་དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་གཅིག་ལ་བསྟོད།གཅིག་ལ་སྨད་དེ་སྐུར་བ་འདེབས་དགོས་དོན་གང་ཡང་མེད། ང་ཚོ་བཏང་སྙོམས་སུ་བསྡད་ན་འགྲིགས། ཁྱེད་རང་རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་རྒྱུ་དེ་ཡང་མུ་མཐུད་བསྟེན་ན་མ་འགྲིགས་པ་གང་ཡང་མེད། ཅེས་ལབ་པ་ཡིན།
དེ་ནས་ལོ་གསར་ཚེས་གསུམ་ཉིན་ངས་མཆོད་གཡོག་ལ་ད་རེས་དེ་སྔ་བོད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ལྷ་མོ་རྐྱང་རྐྱང་བཏོན་ཏེ་འགྲིགས་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་མངགས། རྒྱལ་ཆེན་ཞེས་དམིགས་སུ་བསལ་བའི་སྐད་ཅ་གང་ཡང་མ་དགོས་པ་བྱས། སྐབས་རེ་ལྷ་མོའི་ཐོག་ང་ཚོས་མགོན་ཆོས་བེཀ་ཙེ་སོགས་ཀྱང་བཏོན་པ་རེད། སྐབས་དེར་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་མ་བརྗོད་པར།བོད་ལ་སྔོན་མ་གང་བཏོན་པ་བཞིན་འདོན་གྱི་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། དེ་དུས་རྣམ་གྲྭ་ཁྱེད་རང་ཚོས་གནད་དོན་གང་ཡང་གོ་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད། དེ་ནས ༡༩༧༦ འབྲུག་ལོའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན་གནས་ཆུང་གི་ལུང་ལ། དམར་ནག་གཉིས་ལ་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱིས་འཕྲིན་ལས་གཉེར་དུ་གཏད་པའི་དགྲ་ལྷར་མིང་བཏགས་ཏེ་ཡོད་པ་ལ། འདྲེ་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པ་ལ་གླུད་ནུབ་སྒོར་གཏོང་བའི་དཔེ་དོན་ལྟར་མ་སོང་བ་དགོས་པའི་ལུང་དེ་སྐྱོན་སོང༌། ལུང་དེའི་དགོངས་དོན་དེ་མིང་རྒྱབ་འཁུར་གྱི་ལྷ་མོ་དང་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ལྔ་ལ་རྩེ་གཅིག་ངོ་ཐོན་མེད་པ་དང༌། ལྷ་གསར་མི་གསར་གསོལ་མཆོད་བྱས་པ་འགྲིགས་ཀྱི་མེད་པའི་དགོངས་པ་ཡིན་པ་དེ་ངས་གསལ་པོ་ཤེས་བྱུང༌། དེར་བརྟེན་དེའི་ཉིན་མོ་བཀའ་ཤག་སྤྱན་འདྲེན་སར་འཆར་ཅན་ཡོད་པ་ནས་སྤྱན་འདྲེན་གྲུབ་པ་དང་ཡར་ཕེབས་ཤོག་ཅེས་སྐད་བཏང་སྟེ། ད་གིན་ཆོས་སྐྱོང་གི་ལུང་སྐྱོན་པའི་དགོངས་དོན་འདི་འདྲ་རེད་ཅེས་ཞིབ་གླེང་བྱས་ཏེ། ཐོག་མར་རྒྱལ་ཆེན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོང་སྟངས། བར་དུ་རྒྱལ་ཆེན་འཕྲིན་བཅོལ་བཏོན་སྟངས། གནས་ཆུང་གིས་ཐོག་མར་ལུང་སྐྱོན་པའི་སྐབས་ལ་ངས་ཞལ་རོག་བཞུགས་ཞེས་ཞུས་སྟངས། དེ་རྗེས་དེབ་སེར་པོ་ཐོན་པའི་སྐབས་ལ་ཁྲིམས་ས་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་དྲང་ཐིག་ལ་གནས་དགོས་པ་ཡིན་དུས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་པའི་ཐོག་ནས་གནས་ཆུང་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་སྟངས། གནས་ཆུང་གི་ལུང་སྐྱོན་སྟངས། ད་དུང་གལ་ཆེ་ཡང་ནན་གྱིས་ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་སྟངས་སོགས་ཆ་ཚང་བཀའ་བློན་ཚོར་ཞུས། ད་ཆ་བོད་གཞུང་གི་གཞུང་ཞབས་ཤིག་གིས་བོད་གཞུང་དང༌། ངེད་དང་འབྲེལ་བའི་ཆ་ནས་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ལྔ་དང༌། ལྷ་མོ་ལས་རྒྱལ་ཆེན་ལ་གསོལ་མཆོད་བྱེད་རྒྱུ་འགྲིག་གི་མ་རེད། ཡང༌། སོ་སོ་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་དད་རང་མོས་རེད། དེ་སོ་སོའི་འདོད་མོས་ལྟར་བྱས་ན་འགྲིགས། བོད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་ཆེན་ལ་འཕྲིན་ལས་གཉེར་གཏོད་བྱས་ན་མི་འགྲིགས། དེ་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་རེད་ཅེས་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཞུས་པ་ཡིན།
དེ་ནས་སྐུ་ཞབས་མཁན་པོར་གྲྭ་ཚང་དབུ་ཆོས་བརྒྱུད་ནས་ད་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་གྲྭ་ཚང་ལ་རྒྱལ་ཆེན་གྱི་འཕྲིན་བཅོལ་འདོན་མི་དགོས་པ་དང༌། ལོ་རེའི་བསྐང་གསོ་རྒྱས་པ་ཡང་འདོན་མི་དགོས་ཞེས་མངགས་ཏེ་དམ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཡིན། ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་བཅུ་ལ་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང༌། ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་བཅུ་གཉིས་ཡིན་པ་ཡོད།ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་ཡར་ཕེབས་ཏེ་མཇལ་བར་དེའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཆ་ཚང་ཞུས་པ་ཡིན། ཚེས་ ༡༣ ཉིན་༸སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་མའེ་སོར་ནས་ཡར་ཕེབས་ཏེ་མཇལ་བྱུང༌། གནས་ཚུལ་སྔ་རྗེས་ཐམས་ཅད་གཅིག་དང་གཉིས་ཀྱིས་གསལ་པོ་ཞུས་པ་ཡིན། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཟན་བརྟག་དང༌། གནས་ཆུང་ནས་དེ་འདྲ་ཕེབས་ཡོད་ན་དངོས་འབྲེལ་རེད། བསླུ་བ་ཡོད་པ་མ་རེད། གནས་ཆུང་ལ་ཆ་བཞག་ན་འགག་དོག་སར་སླེབས་དུས་བསླུ་བ་མེད་པའི་ལུང་ཨང་གི་དང་པོ་གང་འདྲ་གནང་གི་ཡོད་མེད་ཤེས་གསལ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཟན་བརྟག་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་ལྷ་མོ་གསུང་བྱོན་མའི་སྐུ་ཐང་ལ་ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་བ་རེད། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ཐེངས་གཅིག་གཤེགས་ཚར་རྗེས་སྡེ་སྲིད་ནས་གསང་སྒོ་ལོ་ག་ཚོད་དགོས་མིན་སོགས་སྡུག་སྐད་ཞུ་འབོད་ཤུགས་དྲག་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་ལྗགས་དབུགས་ཆད་ཚར་བ་དེ་ཡང་སྐྱར་ཚུར་གསོས་ནས། གལ་ཆུང་བ་དེ་ཚོ་ཁྱེད་རང་གིས་བློ་ཐག་གཅོད། གལ་ཆེ་བ་དེ་ཚོ་ྋརྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་ལྷ་མོ་གསུང་བྱོན་མའི་སྐུ་ཐང་མདུན་དུ་ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད། དེ་ལ་བསླུ་བ་མི་ཡོང་ཞེས་གསུངས་པའི་སྐུ་ཐང་འདི་རེད། འདི་ལ་ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་ནས་ད་ལྟ་ཕན་ལ་བསླུ་བ་གང་ཡང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། བསླུ་བ་མེད་ཐག་ཆོད་རང་རེད། དངོས་གནས་དྲང་གནས་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་ཐག་ཆོད་ཡིན་པ་རེད་ཅེས་དང༌། འོན་ཀྱང་ད་ལྟ་ལྷ་མོ་དང་རྒྱལ་ཆེན་ཤུགས་ལྡན་གཉིས་མ་འཆམས་པ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཕལ་ཆེར་བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་ཡིན་པ་ལས། སྤྱིར་བཏང་ལྷ་མོ་དང་ཤུགས་ལྡན་གཉིས་མ་འགྲིགས་པ་རྩ་བ་ནས་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད་ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཡིད་ཆེས་གནང་གི་མི་འདུག གཞུང་གི་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཏན་ཏན་ཡིན་གྱི་རེད། ྋརྒྱལ་བ་ལྔ་པའི་སྐབས་ལ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་ཙང་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ཡིན་གྱི་རེད་ཅེས་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གོ་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་བསྐྱོན་གྱི་འདུག གང་ལྟར་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེར་ཆ་ཚང་ཞུས་པ་ཡིན་ལ། ང་རང་ཡང་ཧ་ཅང་བློ་བདེ་པོ་བྱུང༌།
དེ་ནས་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་འདི་གར་སྐུ་ཐང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་རྒྱལ་ཆེན་བསྟེན་གསོལ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ལ་གནང་ན་ཡག་པོ་མ་རེད་དམ་གསུང་གི་འདུག རྒྱལ་ཆེན་སྐུ་ཐང་ཡོད་པ་དེ་དྲན་ཡང་མ་བྱུང༌། ད་ལྟ་བར་དུ་བརྗེད་པ་རེད། དེ་ལམ་སེང་གཞན་དག་ལ་སྤྲོད་དགོས་ཨེ་ཡོད། འདི་གར་སྐུ་ཐང་གཞན་དག་བྱིངས་ཆེ་དེ་ཚོ་མཉམ་དུ་བཞག་ན་འགྲིགས་ཀྱི་མིན་འགྲོ། ངེས་མེད་ངས་ཉར་མ་ཆོག་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་ན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེར་འབུལ་གྱི་ཡིན། དེ་ཡང་ཉར་ཆོག་དང་མི་ཆོག་ཡང་ན་ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་ནས་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ཡིན། ཡང་ན། གནས་ཆུང་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་གི་ཡིན་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན། ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ལོ་གསར་པའི་གཟིམ་ཆུང་སྤྱན་འདྲེན་འཁེལ་བ་དེའི་སར་ངས་དོགས་གཅོད་ཞུས་པ་ཡིན། བར་ལམ་ཆོས་སྐྱོང་གིས་གསུངས་པ་དང༌། ཟན་བརྟག་བསྒྲིལ་བ་དེ་གཉིས་རྩེ་མཐུན་བབས་ནས་བློ་བདེ་པོ་ཡག་པོ་བྱུང༌།ངའི་ངོས་ནས་སྤང་བླང་འདི་ལྟར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།ད་ཆ་འདི་གར་རྒྱལ་ཆེན་གྱི་སྐུ་ཐང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ངས་ཉར་ན་འགྲིགས་ཀྱི་ཡོད་ན་ནི་ཉར་གྱི་ཡིན། དེ་མིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེར་འབུལ་གྱི་ཡིན་པས་གང་དགའ་ཞེས་ཞུས་པར། ཆོས་སྐྱོང་གིས་དྲག་ཤུལ་དང་བཅས་སློབ་དཔོན་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་ད་ལྟ་རང་དོར་དགོས་གསུང་བྱུང༌། སྤྱན་འདྲེན་གྲུབ་མ་ཐག་ཏུ་ལམ་སེང་མཆོད་གཡོག་ལགས་སྐུ་ཐང་དེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེར་འབུལ་དུ་བཏང་བ་ཡིན། དེ་འདྲ་བྱས་ནས་གཙང་མ་བཟོས་པ་ཡིན།


text:
ཟླ8པའི་ཚེས16ཉིན། རྒྱལ་ཡོངས་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་སྒྲིག་གཅོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་སྐབས་དང་པོ་མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློབ་ཆེན་དུ་བསྡུས་ཤིང་། ཐེངས་འདིའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ནི་མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློབ་ཆེན་གྱིས་གཙོ་སྒྲུབ་དང་། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་དང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་སྒྲིག་གཅོད་རོགས་མཐུན་གསར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས། མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློབ་ཆེན་རྩིས་འཁོར་སློབ་གླིང་དང་མཚོ་སྔོན་པཎྜི་ཏ་ཆ་འཕྲིན་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་ཟི་བཅས་ཀྱིས་འགན་སྒྲུབ་གནང་།
པེ་ཅིང་སློབ་ཆེན་ཆ་འཕྲིན་ཚན་རྩལ་སློབ་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཡུའུ་ཧྲིའུ་ཝུན་དང་། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཀྲུའུ་ཞོས་ཧྥུན། ཆིན་ཧྭ་སློབ་ཆེན་རྩིས་འཁོར་ཚན་རྩལ་སློབ་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་སུན་མའོ་སུང་། རྒྱལ་ཁབ་སྐད་བརྡའི་ཐོན་ཁུངས་ལྟ་ཞིབ་དང་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་བརྡའི་ལྟེ་གནས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་གཞོན་པའམ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཀྲོའོ་ཤའོ་པིན། བོད་ལྗོངས་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཉི་མ་བཀྲ་ཤིས། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་འཕྲུལ་ཆས་ཡིག་སྒྱུར་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་འགོ་གཙོ་ལུའུ་ཡཱ་ཅུན། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཡིག་གསུང་དཔེ་གྲངས་འཛིན་ཅན་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་རྡོ་ལྷ་སོགས་མིང་དུ་གྲགས་པའི་ཆེད་མཁས་པ་དག་ཐེངས་འདིའི་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཞུགས་ཤིང་། མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློབ་ཆེན་རྩིས་འཁོར་སློབ་གླིང་གི་གླིང་གཙོ་གཞོན་པ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་གྱིས་གྲོས་ཚོགས་ལ་མདོ་འཛིན་མཛད་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་གཙོ་གཞོན་པའམ་རྩིས་འཁོར་སློབ་གླིང་གི་གླིང་གཙོ་ཀྲོའོ་ཧེ་ཞིན་གྱིས་ཤིས་ཚིག་ཕུལ། དེ་མིན་མཚོ་སྔོན་པོ་དྲ་བ་དང་ཡོངས་འཛིན་བོད་ཡིག་འཚོལ་བཤེར་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གཞིའི་འགན་ཁུར་བ་དང་། བློ་བཟང་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་ཟི། པཎྜི་ཏ་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་ཟི། སློབ་ཆེན་སོ་སོའི་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ཅན་ཆེད་ལས་ཀྱི་དགེ་རྒན་དང་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ། འབུམ་རམས་པ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ལས་ཁུངས་སོ་སོའི་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ཅན་བྱ་བའི་ཆེད་ལས་མི་སྣ་སོགས་གདན་དྲངས་པ་ལྟར་ཡུལ་དངོས་སུ་ཆེད་མཁས་པའི་འཆད་ཁྲིད་དང་གཏམ་བཤད་སོགས་ལ་གསན་པ་མ་ཟད། ཆེད་མཁས་པ་རྣམས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱས།
བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་འདི་དུས་ཡུན་ཉིན2ལ་སྤེལ་ཞིང་། ཚེས17ཉིན་ནི་ཆེད་མཁས་པ་ཆེད་ཞུས་སྒོས་འཆད་ཁྲིད་གནང་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཡུའུ་ཧྲི་ཝུན་དང་། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་སུན་མའོ་སུང་། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཀྲོའོ་ཤའོ་པིན། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཉི་མ་བཀྲ་ཤིས། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་རྡོ་ལྷ། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ལུའུ་ཡཱ་ཅུན། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་སོགས་སོ་སོས་རང་སྟེང་གི་ཞིབ་འཇུག་ཁྱབ་ཁོངས་བརྒྱུད་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ཅན་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ད་ཡོད་གནས་སྟངས་དང་མ་འོངས་འཕེལ་ཁ། དེ་མིན་དེར་གནས་པའི་གནད་དོན་དང་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐབས་སོགས་དབྱེ་ཞིབ་དང་ཞིབ་བརྗོད་གནང་བ་རེད།
ཚེས18ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་ཆེད་དོན་སྙན་ཞུ་སྤེལ་ཞིང་། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་མཚོ་སྔོན་པོ་དྲ་བའི་འཐུས་ཚབ་དང་། བློ་བཟང་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་ཟིའི་འགོ་གཙོ་བློ་བཟང་། མཚོ་སྔོན་པཎྜི་ཏ་ཆ་འཕྲིན་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་ཟིའི་འཐུས་ཚབ་བཅས་སོ་སོས་ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་ནང་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ཅན་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་བསྒྲུབས་པའི་བྱ་བ་མཚམས་སྦྱོར་གནང་ཞིང་། སྒོས་སུ་ཉེ་དུས་སྔོག་འདོན་བྱེད་བཞིན་པའི་བོད་ཡིག་འཚོལ་བཤེར་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གཞི་དང་དེའི་དོན་སྙིང་དང་འཕེལ་ཚད། ཁེ་ལས་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་བསྐྱོད་གནས་བབ་དང་ཐོན་རྫས། ཕན་འབྲས། མ་འོངས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འཆར་འགོད་སོགས་རེ་རེ་མཚམས་སྦྱོར་གནང་སྟེ་ཚོགས་ཞུགས་ཆེད་མཁས་པ་དང་ཤེས་ཡོན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟིགས་རྟོགས་དང་ཁས་ལེན་ཐོབ་པ་རེད།
མཇུག་མཐར། ཆེད་མཁས་པ་སོ་སོ་དང་ཚོགས་ཞུགས་འཐུས་ཚབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་འགུལ་སྒོས་མ་འོངས་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་སྒྲིག་གཅོད་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁ་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་དང་ཁྱབ་ཁོངས། བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་སྒྲིག་གཅོད་མྱུར་མཁོ་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ལག་རྩལ་དཀའ་གནད་དང་ཚན་རིག་གནད་དོན། བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་སྒྲིག་གཅོད་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་ཁེ་ལས་མཉམ་འབྲེལ་སོགས་གནད་དོན་ཕྱོགས་གསུམ་གྱི་ཐད་ནས་བགྲོ་གླེང་གནང་སྟེ། བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་སྒྲིག་གཅོད་གོ་རིམ་ལྡན་ཞིང་ཚད་ལྡན་དང་མྱུར་འཕེལ་ཐད་བསམ་ཚུལ་དང་འདོད་བློ་བརྗོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་སྒྲིག་གཅོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་སྐབས་གཉིས་པ་ཀན་སུའུ་ལན་གྲུ་རུ་བསྡུ་རྒྱུ་དང་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་འཕྲུལ་ཆས་ཡིག་སྒྱུར་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་གཙོ་སྒྲུབ་བྱེད་པར་ཐོག་མའི་གྲོས་ཐག་བཅད་ལ། ཚེས18ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོར་གཙོ་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཚོགས་ཞུགས་མི་སྣ་ཡོངས་གདན་ཞུ་སྒོས་རྒྱལ་ཁབAAAAརིམ་པའི་ཡུལ་སྐོར་མཛེས་ལྗོངས་ཀྲུང་གོའི(མཚོ་སྔོན)བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་རིག་གནས་རྟེན་མཛོད་ཁང་དང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་ཆེན་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་སྐུ་འབུམ་དགོན་ལ་གཟིགས་ཞིབ་བྱས།
འཕྲིན་འདི་མཚོ་སྔོན་པོ་དྲ་བ་ལས་བཏུས་པ་དང་། རྩོམ་འབྲི་བ་ལྷ་མོ་ཚེ་སྐྱིད། པར་ལེན་མཁན་ལྷ་སྐྱིད་སྒྲོལ་མ་ཡིན།


text:
དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་དཔའ་རིས་སངས་རྒྱས་ལགས་དང་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་བཞུད་ལམ།
སྤེལ་དུས 2018-05-11
ཡོང་ཁུངས། ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ།
རྩོམ་པ་པོ། རྡོ་རྗེས་བསྒྲིགས།
ཁོང་ནི་1931ལོར་མདོ་སྨད་དཔའ་རིས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་། 1951ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སློབ་གཉེར་དུ་ཕྱིན་ནས་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་སྦྱང་འབྲས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བླངས། 1954ལོར་སློབ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་གནས་དེར་ལས་གནས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན།1955ལོར་ཀན་ལྷོ་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་འཛུགས་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་ལས་དོན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། བསླབ་དེབ་སྒྲིག་ཚན་གྱི་འགན་ཁུར་དང་དུ་བླངས་ཤིང་། བྲེལ་ཚེགས་ཆེ་བའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཞོར་དུ་སློབ་གྲྭའི་བོད་ཡིག་བསླབ་དེབ་དྲུག་དང་། གཞན་སློབ་ཆུང་གི་བསླབ་དེབ་བཅུ་ཐམ་པ་བསྒྲིགས། 1978ལོར་ཁོང་ཉིད་སླར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་གདན་དྲངས་ཏེ། སྔ་ཕྱིར་བོད་ཡིག་སྡེ་ཚན་གྱི་དགེ་རྒན་དང་ཞུབ་འཇུག་སློབ་མའི་མཛུབ་སྟོན་པའི་འགན་བཞེས་པ་སོགས་རྟག་ཏུ་ཆེ་གྲག་སྙན་གསུམ་གྱི་བགྱི་བ་བོར་ཏེ། མཁས་པའི་བྱ་བ་རྣམ་གསུམ་མི་ཚེའི་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་ཕན་ངེས་སུ་གྱུར་བའི་ལྗགས་རྩོམ་རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་སོགས་ཀྱི་བསླབ་གཞིར་གྱུར་བའི《བརྡ་སྤྲོད་གསལ་བྱེད་ངག་སྒྲོན་》དང《སྡེབ་སྦྱོར་རིག་པའི་སྲོལ་འབྱེད།》《བོད་ཡིག་འབྲི་ཚུལ་མཐོང་བ་ཀུན་སྨོན།》《དག་ཡིག་རིག་པའི་གབ་པ་མངོན་ཕྱུང་། 》《དཔེ་ཆོས་རྣ་བའི་བདུ་རྩི། 》《དཔེ་ཆོས་ཚིག་མཛོད།》སོགས་ཡོད་པ་རེད།
དཔྱད་རྩོམ་གྱི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་དང་ཡི་གེ་ནི་རིག་གནས་ཀྱི་གཏེར་མཛོད་ཆེ་ཤོས་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། བྱ་བའི་མིང་གི་རིགས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ངེས་སྲོལ་རྣམ་པར་བཤད་པ། བོད་ཡིག་གི་བྱུང་རབས་དང་རྩོད་གཞིའི་མཐའ་དཔྱད་པ། བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་པའི་ཁོག་འབུབས། ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་གི་བསླབ་དེབ། མངོན་བརྗོད་ཀྱི་བྱུང་རབས་དང་ཕན་ཡོན། ངག་གི་སྒྱུ་རྩལ་བང་མཛོད་གེ་སར་སྒྲུང་ཟུར་ཙམ་གླེང་བ། བོད་འགྱུར་དུ་བྱ་བའི་མིང་གི་སྦྱོར་བ་ཉོག་ཚུལ་དག་པར་བྱ་བར་རེམ་རེམ་ཞེས་པ་སོགས། དེ་བཞིན་བསྒྱུར་རྩོམ་ལ《ཚན་རིག་རྒྱུན་ཤེས་མ།》 གཞན་《དཔལ་རིའི་རབ་གསལ་གྱི་གསུང་འབུམ་》དང་།《བླ་མ་དཀར་པོའི་རྣམ་ཐར།》 གླིང་སྒྲུང《ལྷ་གླིང་།》སོགས་ཞུས་དག་གུང་བསྒྲིགས་གནང་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ1984ལོ་དང1986ལོ་ལ་སྔ་རྗེས་སུ་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་པར་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན་པའི་གླིང་རྗེ་གེ་སར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་མོའི་རྣམ་ཐར་བསྟོད་སྒྲུང《གྲུ་གུ་གོ་རྫོང་།》མི་འདྲ་བ་དུ་མའི་ནང་ནས་རྙིང་ཤོས་དང་ལེགས་ཤོས། དེབ་ཆེན་སྟོད་སྨད་བཞིས་གྲུབ་པ་ཁྱོན་ཤོག་ངོས(1799)ཅན་དེ་དག་སྒྲིག་ལེགས་བཅོས་གནང་བ་ནི། དཔའ་བོ་གླིང་གི་རྣམ་སྒྲུང་སྲུང་སྐྱོབ་ལེགས་སྐྲུན་གྱི་མིག་དཔེ་ལྟ་བུ་བཟོས་འདུག་པ་སོགས་བྱས་རྗེས་དང་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་མི་ཚེ་ཡོངས་སུ་འཁྱོངས་བཞིན་ད་ལྟ་ཡང་སྐུ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་པ་ལགས་སོ། །


text:
གནའ་རབས་རིག་གནས་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བང་མཛོད་ཆེན་པོ་ཏུན་ཧོང་(ཁྱེེེཏྡ)ཞེས་ད་ལྟ་ཀུན་ལ་རླུང་ལྟར་གྲགས་བཞིན་པ་དེ་ནི་རང་ཅག་གི་ཁྲིད་བྱའི་གཞུང་འདིར་ལི་ཡུལ་གྱི་བར་མཐའ་ཞེས་པ་ལས་ས་གནས་གསལ་བོ་ཞིག་གསུངས་མེད་ཀྱང་། དེ་ནི་དེང་སྐབས་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནུབ་མཐའི་རྫོང་ཞིག་སྟེ། ལན་གྲུ་ནས་ལེ་བར་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་ཡོད། གནས་དེ་ནི་སྤྱིར་མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་ཞིག་ཡིན་ཡང་། སྔོན་རྒྱ་ནག་དང་ཕྱི་གླིང་བ། བོད་དང་ལི་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་བར་དར་གོས་ཀྱིས་གཙོས་ཚོང་རྫས་འདྲེན་ལམ་དང་། ནུབ་མཐའི་འགག་སྒོ་ཞིག་ཡིན་པས་ཟ་འོག་དར་ལམ་ཡང་ཟེར་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཤུལ་
ལམ་རིང་མོའི་ཁྲོད་གནས་འདིར་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་མང་བོའི་ཚོང་བ་དང་། ཆོས་ལུགས་པ། ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་པ། དགེ་འདུན་པ་སོགས་མང་དུ་འཛོམས་ཏེ། བསམ་བློ་དང་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་བྱས་མྱོང་ལ་དམག་འཁྲུག་གི་འཁོར་ལོའང་བསྐོར་མྱོང་།
ད་ལྟའི་ཏུན་ཧོང་རྫོང་གི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ལེ་བར་ཉེར་ལྔ་ཙམ་གྱི་སར་མོ་ཀོ་ཁུས་(ལྱེགཱྀམྤ)སྟེ་རྡོ་ཁང་གཏེར་མཛོད་དམ་སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་བྲག་ཕུག་ཅེས་ཀྲུང་གོའི་བྲག་ཕུག་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་འཛམ་གླིང་ན་སྐད་གྲགས་རྒྱས་པ་ཞིག་ཡོད། བྲག་ཕུག་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༣༦༦ ལོར་རྒྱའི་བཙུན་པ་ཡོ་ཙུན་ཞེས་པ་ཞིག་གིས་གནས་འདི་ནས་སྒོམ་བརྒྱབ་ཚེ་སངས་རྒྱས་སྟོང་གིས་ཞལ་གཟིགས་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་མཚོན་ཆེད་བྲག་ཕུག་ཅིག་བསྐོས། དེ་ནས་ཧྥ་ལེང་སོགས་རྣལ་འབྱོར་བ་རིམ་བྱོན་གྱིས་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བྲག་ཕུག་ཆིག་སྟོང་ལྷག་ཅིག་བརྐོས་པར་མ་ཟད་ལྡེབས་བྲིས་དང་སྐུ་བརྙན་སོགས་ཀྱང་གྲངས་ཀྱིས་མི་ཟིན་པ་ཞིག་བཞེངས་བསྐྲུན་བྱས། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བྲིས་པའི་གནའ་རབས་ཀྱི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བང་མཛོད་ཏུན་ཧོང་ཞེས་པར། རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན། སྤྱི་ལོ་ ༧༨-༨༤༨ ལོའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་གྱི་རིང་ལ་བོད་དམག་གིས་ཏུན་ཧོང་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་། དེའི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་མང་བོའི་རིང་ལའང་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་དང་མཚེར་འཛིན་གྱི་ཚོ་བ་ཁག་ཅིག་འདི་གར་སྡོད་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་མྱོང་། ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ལོ་ངོ་དུ་མར་གནས་འདིར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་མྱོང་བས། བོད་མི་དག་གིས་ཀྱང་བྲག་ཕུག་སུམ་ཅུ་ལྷག་བརྐོས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་དང་ལྡེབས་བྲིས་སོགས་དངོས་རྫས་བགྲང་གིས་མི་ལོངས་པ་ཞིག་གནས་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དན་རྟགས་སུ་བཞག
སྤྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་ཡས་མས་ཤིག་ལ་ཏུན་ཧོང་གི་ས་ཆ་འདི་མི་ཉག་གིས་དབང་དུ་བསྡུས་ཤིང་དེ་ཡང་བོད་དང་འབྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་སྟེ་སྐབས་འགར་རྒྱལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་པ་དང་སྐབས་འགར་བོད་ཀྱིས་ཐད་ཀར་དུ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པས་སོ།། མི་ཉག་གིས་དབང་བསྒྱུར་ཚེ་གནས་འདིའི་གྲྭ་བ་ཚོས་དཔེ་རྙིང་དང་། ཐང་ག འདྲ་སྐུ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་ཤོག་དྲིལ་སོགས་གྲངས་མཐའ་མེད་པ་ཞིག་གཏེར་དུ་སྦས་ཏེ་གཞན་དུ་འཁྱམས་པས་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ལ་ཉེ་བའི་རིང་བྲག་ཕུག་དེའི་གསང་བ་རྙེད་མཁན་སུ་ཡང་མ་བྱུང་།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༠ ལོའི་ཟླ་ལྔ་བའི་ཚེས་ཉེར་དྲུག་ཉིན་ཏུན་ཧོང་དུ་སྡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་བཙུན་པ་ཝང་ཡོན་ལུའུ་ཞེས་པས་བྲག་ཕུག་ཅིག་གི་གསང་བ་བརྟོལ། བྲག་ཕུག་དེའི་མིང་ལ་ད་ལྟ་གཏེར་མའི་ཕུག་པ་ཟེར། བྲག་ཕུག་དེར་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས། སྒྱུ་རྩལ། ལོ་རྒྱུས་སོགས་རྒྱ་གར་དང་། བོད། རྒྱ། གྲུ་གུ། ལི་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་ཡིག་རིགས་མི་འདྲ་བ་ཁག་བརྒྱད་ཀྱིས་བྲིས་པའི་དཔེ་ཆ་པོད་ཁྲི་ཕྲག་མང་བོ་ཞིག་ཡོད་ལ། ཆེས་མང་ཤོས་ནི་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་ཡི་གེས་བྲིས་པའི་དཔེ་ཆ་ཡིན། གནས་ཚུལ་དེ་བཙུན་པ་ཝང་ཡོན་ལུའུ་ཡིས་མན་ཇུ་སྲིད་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཀྱང་དོ་སྣང་མ་བྱས་པར་སླར་ཡང་བྲག་ཕུག་གི་སྒོ་དམ་པོར་རྒྱག་ཏུ་བཅུག སྤྱི་ལོ་༡༩༠༧ལོར་དབྱིན་ཇི་བ་སི་ཐན་དབྱིན་ཞེས་པས་བཙུན་པ་ཝང་ཡོན་ལུའུ་ལ་དངུལ་སྒོར་ལྔ་བརྒྱ་སྤྲད་དེ། བྲག་ཕུག་ནང་གི་དཔེ་རྙིང་བྲིས་མ་སྒམ་ཉེར་བཞི་དང་། དཔེ་རིས་སྒམ་ལྔ་སོགས་བསྡོམས་པས་རིག་གནས་དངོས་རྫས་སྟོང་དགུ་ལྷག་ཁྱེར། དེའི་ཕྱི་ལོར་ཧྥ་རན་སིའི་མི་པོ་ཞེས་ཧི་ཞེས་པས་ཀྱང་དཔེ་རྙིང་བྲིས་མ་སྟོང་དྲུག་སོགས་ཁྱེར། ༡༩༠༩ ལོ་ནས་མན་ཇུ་སྲིད་གཞུང་གིས་དངོས་རྫས་ལྷག་མ་རྣམས་པེ་ཅིན་ལ་བསྐྱེལ་དུ་བཅུག་མོད། ལམ་བར་ནས་རྐུ་འཁྱེར་སོགས་གང་འདོད་བྱས་པས་ད་ལྟ་པེ་ཅིན་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་དཔེ་རྙིང་བྲིས་མ་མགོ་རྔ་ཚང་མི་ཚང་ཡོངས་རྫོགས་བསྡོམས་ན་བརྒྱད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཙམ་མ་གཏོགས་མེད་པར་བཤད།
དེ་ལྟར་ཏུན་ཧོང་གི་རིག་གནས་དངོས་རྫས་རྣམས་གང་འདོད་དུ་ཁྱེར་བས་ད་ལྟ་དབྱིན་ཇི་དང་ཧྥ་རན་སི། འཇར་པན། ཨ་རི། ཨུ་རུ་སི། རྒྱ་གར་སོགས་སུ་ཁྱབ་ནས་ཡོད་པ་ལས། དབྱིན་ཇིའི་ལོན་ཏུན་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་ཧྥ་རན་སིའི་པ་ལིས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གཉིས་ཀར་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་རྙིང་བྲིས་མ་ཤོག་དྲིལ་ལྔ་སྟོང་ཙམ་དང་། གཞན་འཇར་པན་དང་ཨུ་རུ་སུ། རྒྱ་གར་གྱི་དོན་གཅོད་དཔེ་མཛོད་ཁང་སོགས་སུའང་ཤིན་ཏུ་མང་བར་བཤད།
ཀྲུང་གོ་གསར་བ་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་དང་དེའི་དངོས་རྫས་རྣམས་ལའང་སྲུང་སྐྱོབ་ཡག་པོ་བྱས་པས་ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་སྐོར་ལྟེ་གནས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་དེ། བྲག་ཕུག་ ༤༩༢ ཙམ་གྱི་ནང་ལྡེབས་བྲིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ཙམ་དང་ལྷ་སྐུ་ཉིས་སྟོང་ཙམ་མིག་གི་དགའ་སྟོན་དུ་སྨིན་རྒྱུ་ཡོད་སྐད་འདུག ཏུན་ཧོང་རྫོང་གི་རིག་གནས་དངོས་རྫས་བཤམས་སྟོན་ཁང་དུ་བོད་ཡིག་གིས་བྲིས་པའི་ཚེ་མདོ་ཁ་འཐོར་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་དང་བརྒྱད་སྟོང་བ་བྲིས་མ་ཚར་གཉིས་སོགས་བཞུགས། དེ་ནི་ཆེད་མཁས་པ་ཚོས་ཁྲི་རལ་དུས་ཀྱི་སྐད་གསར་བཅད་མ་བྱས་པའི་ཡར་སྔོན་གྱི་ཡིན་པར་ཐག་བཅད་འདུག
དབྱིན་ཇི་དང་ཧྥ་རན་སིའི་དགེ་རྒན་གཉིས་དང་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དོན་གྲུབ་ཟེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཏུན་ཧོང་གི་བོད་ཡིག་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཞེས་པ་ཞིག་ཐེངས་དང་བོར་པར་དུ་བཏབ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ཡས་མས་སུ་པེ་ཅིན་ལ་ཁྱེར་ཡོང་བར་བཤད་ཀྱང་། བོད་མིའི་ནང་ནས་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལ་ཐེངས་དང་བོར་ཞིབ་འཇུག་དང་གོ་བདེར་གཏོང་བ་བོ་སོགས་ནི་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།། ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ནི་དེབ་དཀར་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉེ་བའི་ཡུན་ལ་རྡོ་དང་བྱེ་མའི་འོག་ཏུ་གཟིམས་པའི་ཡིག་རྙིང་རྒན་པོ་ཀུན་ལ་ངོམ་རིན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་མོད། ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ཏུ་བཀོད་ཚད་དག་པའི་ངེས་པའང་མེད་དེ། ལོ་རྒྱུས་ལ་ངེས་ཆ་མེད་ཅིང་གཞུང་ལུགས་ལ་ནང་བྱན་མ་ཆུད་པའི་བོད་མི་མཁས་པར་རློམ་པ་རེས་བྲིས་པའང་ཡོད་སྲིད་ལ། དེབ་དཀར་དུ་བཀོད་པའི་ཤོག་དྲིལ་ཚན་པ་གསུམ་པོ་ལས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ་པ་ལྟར་མི་རིགས་གཞན་དང་གཞན་གྱི་མིས་བྲིས་པའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་མང་དུ་ཡོད་པས། སྣོད་དང་ལག་པ་ཆ་ཡོད་ཀྱིས་བྲིས་པ་མ་ཡིན་པར་འོལ་ཚོད་དང་ངག་སྒྲོས་དབང་བཙན་པར་བྱས་པའང་མེད་པ་མ་ཡིན་ན། ང་ཚོས་བློ་གྲོས་ཞིབ་མོས་བླང་དོར་དང་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པ་ནི་གནད་ཀྱི་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། མཁས་དབང་དམུ་དགེ་རིན་པོ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་ལས། ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་དང་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང་ངེས་པར་འཁོད་དགོས་རྒྱུར་ཟུར་ཙམ་ཡང་གསལ་མེད། ཅེས་ཟེར། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གང་ཡོད་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་ཡོད་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་པར་མ་ཟད། ཡོད་ཀྱང་ཁྱེད་ཅག་གིས་མཐོང་བའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གང་ཡོད་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ནང་དུ་ཡོད་པའི་ངེས་པ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡོད་ཀྱང་ད་ལྟ་ལག་ཏུ་འབྱོར་བའི་ངེས་པ་ཡང་མེད་པར་མ་ཟད། འབྱུང་བཞིའི་ཆུད་ཟོས་སུ་བཏང་བའང་མང་དུ་ཡོད་སྲིདདོ།། དེས་ན་དེ་ལྟར་སྨྲས་པ་ནི་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་རོ།། མདོར་ན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་ཡོད་པས་ཡོད་གོ་མི་ཆོད་ལ། མི་རིགས་གཞན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་མེད་པས་མེད་གོ་ཆོད་ཅེས་མ་སྨྲ་ཞིག་ཅེས་ཐལ་མོ་སྦྱོར་ནས་གསོལ་ལོ།། ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཧ་ཅང་བདེན་པའི་གསུང་དུ་འདུག་གོ་སྙམ།


text:
ཨམ་སྐད་ཁྲོད་ཀྱི་བརྡ་ཆད་ཁག་ཅིག་ལ་དཔྱད་པ།
[གནད་བཏུས]
ཟི་ལིང་། ཀུན་ཁྱབ་ཀླུ་བྱམས། ཐུན་རིན་རྫོང་ཆུ་ཁོག་སློབ་ཁུལ་ཀོའུ་སྡེ་ཆ་ཚང་སློབ་གྲྭ། ཆོས་འཚོ་སྐྱིད།
ཨམ་སྐད་ཁྲོད། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་ཡི་གེ་འབྲི་སྲོལ་བྱུང་མེད་པའི་བརྡ་ཆད་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས། ཆེས་རྒྱུན་མཐོང་ངམ་རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་འགའ་ཁོལ་དུ་ཕྱུངས་ནས། དེ་དག་ལ་སྒྲ་དོན་དང་མཐུན་པར་ཡི་གེ་དག་མོ་ཇི་ལྟར་འབྲི་བར་ལུང་རིགས་དཔེ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཡོད།
[གནད་ཚིག]
དཀར་ཡོལ། སྐད་དྲིགས། ཁ་གོང་ལ་རྒྱ། ཁོ་སོད།
དེ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཨམ་སྐད་ཁྲོད་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་འབྲི་སྲོལ་བྱུང་མེད་པའམ་འབྲིར་མི་བཏུབ་པའི་བརྡ་ཆད་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་ངག་ཐོག་ཏུ་ལུས་ཡོད་པ་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་ལགས། དེའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ཨམ་སྐད་ཁྲོད་ཀྱི་ཡི་གེར་དགོད་ཁག་པའི་བརྡ་ཆད་རིགས་འཚོལ་སྡུད་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་འདུན་སྐྱེས་པར་མ་ཟད། ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད། གསང་གནད་དགྲོལ་དཀའ་བའི་བརྡ་ཆད་དེ་དག་ལ་སྒྲ་དོན་དང་མཐུན་པར་ཡི་གེ་དག་མོ་ཇི་ལྟར་འཚོལ་བར། སྒྲ་ལ་བརྟག་པ་དང་། དོན་ལ་དཔྱོད་པ། བརྡ་སྤྲོད་ལུགས་དང་མི་འགལ་བ་བཅས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་རྩ་དོན་གསུམ་རྙེད་ཐུབ་པ་བྱུང་བས། འདིར་རྒྱུན་མཐོང་ངམ་རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་འགའ་ཁོལ་དུ་ཕྱུངས་ནས་དེ་དག་ལ་རྩ་དོན་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་འགྲོལ་ལུགས་སྐོར་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ལ་ས་ཕག་འཕངས་ནས་གཡང་ཊི་འདྲེན་པའི་ཚུལ་དུ་དབུལ་བར་བྱ།
༡. དཀར་ཡོལ།
དཀར་ཡོལ། རྡོ་དཀར་གོང་ལས་བྱས་པའི་ཡོལ་གོའམ་བཏུང་ཕོར་གྱི་མིང་ལ་འཇུག་ཚུལ་བོད་ཀྱི་དག་ཡིག་རྣམས་སུ་འབྱུང་སྟེ། 《དག་ཡིག་ཐོན་མིའི་དགོངས་རྒྱན》གྱི་སྨད་ཆར། དཀར་གོང་ནི། རྡོ་མཁར་གོང་ངམ་ཨ་དཀར་ཏེ་རྡོ་ཐལ་གྱི་རྒྱུའོ། ། འདི་ཚ་ལ་དང་སྦྱར་ནས་ཡོལ་གོ་བྱས་པ་ལ་དཀར་ཡོལ་ཞེས་དྲི་མེད་ཤེལ་ཕྲེང་དུ་འབྱུང་།① ཞེས་བཀྲལ་ཡོད།《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》རུ། དཀར་ཡོལ། ཇ་དཀར་དང་ཞལ་དཀར་ལྟ་བུ།②ཞེས་བཀྲལ་ཡོད།《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས》 (དག་བཅོས་མ)སུ། དཀར་ཡོལ། A རྡོ་དཀར་གོང་གིས་བཟོས་པའི་ཡོལ་གོའམ་སྣོད་ཀྱི་མིང་། B དཀར་ཡོལ་དང་རྒྱུ་འདྲ་བའི་སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་མིང་སྟེ། དཀར་ཡོལ་སྡེར་མ། དཀར་ཡོལ་བུམ་པ་ལྟ་བུ། མིང་བསྡུས་ན་དཀར་ཞེས་འབྲི་སྟེ། དཀར་ཡོལ་སྡེར་མ་ལ་དཀར་སྡེར་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། ③ཞེས་བཀྲལ་ཡོད། 《གསོ་བ་རིག་པའི་ཚིག་མཛོད་གཡུ་ཐོག་དགོངས་རྒྱན》དུ། དཀར་ཡོལ། རྡོ་དཀར་གོང་དང་ཚ་ལ་གཉིས་སྦྱར་ནས་བཅོས་པའི་བཏུང་སྣོད་ཡོལ་གོའི་མིང་སྟེ། དེའུ་དམར་དགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་གསོ་རིག་སྐོར་གྱི་མིང་ཚིག་ཉེར་མཁོའི་དོན་གསལ་ལས། དཀར་གོང་ཚ་ལ་སྦྱར་བ་ཡི། །བཅོས་པའི་བཏུང་སྣོད་ཡོལ་གོ་ལ། །སྒྲ་བསྡུས་དཀར་ཡོལ་ཞེས་སུ་བཤད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། ། ④ཞེས་བཀྲལ་ཡོད། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》རུ། དཀར་ཡོལ། དཀར་པོའི་ཡོལ་གོ དཀར་ཡོལ་ཆ་གཅིག དཀར་ཡོལ་རྙིང་མ།﹝དཀར་ཡོལ་ཡུ་རིང﹞སྔར་བོད་ཀྱི་བླ་དཔོན་སོགས་ལ་ཇ་སོགས་འདྲེན་སྣོད་ཀྱི་དཀར་ཡོལ་ཡུ་བ་རིང་པོ་ཞིག⑤ཅེས་བཀྲལ་ཡོད། 《ཚིག་མཛོད་བརྡ་དག་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང》དུ། དཀར་ཡོལ། བཟའ་བཏུང་གི་སྣོད་ཇ་དཀར། ཕོ་དཀར། མོ་དཀར་སོགས་སྣོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་དེའི་རྒྱུ་ལའང་ཟེར་བ། དཔེར་ན། དཀར་ཡོལ་གྱི་མི་ལྟ་བུ།⑥ཞེས་བཀྲལ་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱིས་དཀར་ཡོལ་ཞེས་པའི་མིང་དེ་བོད་སྤྱི་སྐད་ཀྱི་བརྡ་ཆད་ཅིག་ཡིན་པ་རྟོགས་ནུས། ཡིན་ནའང་ཨ་མདོའི་ཡུལ་བྱིངས་ཀྱིས་ནམ་རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དཀར་ཡོལ་གྱི་མིང་ལ་དཀར་ཡོལ་ཞེས་པའི་སྒྲ་མི་ཐོན་པར། ཡུལ་གྲུ་འགའི་སྐད་དུ།“ཀར་འོའུ”ཞེས་དང་། ཡུལ་གྲུ་འགའི་སྐད་དུ། “ཀར་རོའུ”ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན། དཔེར་ན། ཆང་དཀར་ཡོལ(ཀར་འོའུ། ཀར་རོའུ)ནང་ན་ལྟེམ་ལྟེམ་ལྟེམ། ཇ་དཀར་ཡོལ(ཀར་འོའུ། ཀར་རོའུ)གང་འབྱངས་ཟེར་གྱིན་ཡོད་པས། ཨ་མདོ་པ་རྣམས་ཀྱི་ངག་ལས་ཐོན་པའི“ཀར་འོའུ”དང“ཀར་རོའུ”ཞེས་པར་སྒྲ་དོན་དང་མཐུན་པར་ཡི་གེ་དག་མོ་ཇི་ལྟར་འབྲི་བའམ། དེ་གཉིས་དཀར་ཡོལ་ཞེས་པའི་བརྡ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་ཐད་ལ་ད་ལྟའི་བར་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཉམས་ཞིབ་མ་གནང་བར་སྟོང་ཆར་ལུས་ཡོད། དེས་ན་ཁོ་བོའི་འདོད་ཚུལ་ལྟར་ན། 1.ཨ་མདོའི་ཡུལ་གྲུ་འགའི་སྐད་དུ། དཀར་ཡོལ་ལ“ཀར་འོའུ”ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན་ཚུལ་ནི། ཡིག་རྙིང་བཞིན་དུ་སྡེ་ཚན་གཅིག་ནང་གསེས་ཀྱི་མིང་གཞི་འ་ཡ་གཉིས་གཅིག་ཚབ་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་བས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ངོ་འོག་ལ་ངོ་ཡོག ལ་འོག་ལ་ལ་ཡོག འོབས་ལ་ཡོབས། འོང་ལ་ཡོང་། འུ་བུ་ཅག་ལ་ཡུ་བུ་ཅག ལྗོན་ཤིང་ཡོ་འབོག་ལ་འོ་འབོག རྣ་བ་འོན་ལ་རྣ་བ་ཡོན། རྟའི་ཡོབ་ཆེན་ལ་རྟའི་འོབ་ཆེན་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་དང། མཚོ་སྔོན་ཡུལ་ཤུལ་གྱི་སྐད་དུ། དེང་དུས་ཀྱང་གང་ན་ཡོད་ཅེས་པར་གང་ན་འོད་ཅེས་ཟེར་བ་ཐོས། དེ་ལྟར་ཡོལ་གྱི་ཚབ་ལ་འོལ་བྲིས་པས་དཀར་འོལ་དུ་གྲུབ་ཅིང། ཨམ་སྐད་དུ། འོལ་ལ་འོའུ་སྒྲ་ལྟ་བུའི་གདངས་ཐོན་ཏེ། བྱ་འོལ་བ་ལ་བྱ་འོའུ་སེར་བའམ་འོའུ་སེ་ར་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། བོད་པ་ཚོའི་སྐེར་འདོགས་པའི་གའུ་ཞེས་པ་ལ་ག་འུའམ་ག་བུའུ་ཞེས་པའི་གདངས་འདྲ་ཞིག་ཐོན་ཕྱིར། དཀར་འོལ་ལ་ངག་ཏུ་བརྗོད་བདེ་ཕྱིར་སྔོན་འཇུག་ད་མེད་པའི་ཚུལ་དུ“ཀར་འོའུ”དང“ཀར་བོའུ”ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན་པ་རེད། 2. ཡུལ་གྲུ་འགའི་སྐད་དུ། དཀར་ཡོལ་ལ“ཀར་རོའུ”ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན་ཚུལ་ནི། ཡོལ་གྱི་མིང་གཞི་ཡ་ཡིག་བོར་ནས་དབྱངས་ན་རོའི་རོ་སྒྲ་མིང་གཞི་དང་དབྱངས་གཉིས་ཀ་བྱས་ཤིང་། དེར་རྗེས་འཇུག་ལ་སྦྱར་བས་རོལ་ཡིག་བྱུང་བ་རེད། དེ་ལྟར་ཨམ་སྐད་དུ། རོལ་ལ་རོའུ་སྒྲ་ལྟ་བུ་ཐོན་ཏེ། ཤིང་གཤོལ་གྱིས་ཞིང་ངོས་སུ་ཆར་ཆུའི་བཞུར་ལམ་བཏོད་པ་ལ་ཆུ་རོལ་འཐེན་ཞེས་པར་ཆུ་རོའུ་འཐེན་ཟེར་ཞིང་། ལོ་གཅིག་ལ་སྔོ་ཏོག་མ་བཏབ་པར་མལ་གསོ་རུ་བཅུག་པའི་ཞིང་གི་མིང་ལ་སློག་རོལ་ཏུ་བཞག་ཅེས་པར་ལོག་རོའུ་ལ་བཞག་ཟེར་བ། སྐུ་ཕྱོགས་ཨ་རོལ་ཚང་ལ་སྐུ་ཕྱོགས་ཨ་རོའུ་ཚང་ཟེར་བ་ལྟ་བུས་མཚོན། མིང་གཞི་བོར་ནས་དབྱངས་ཀྱི་ང་རོའི་སྒྲ་མིང་གཞིར་སོང་བ། དཔེར་ན། 《ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་རིགས་པའི་བློ་གྲོས་མཆོག་གི་གསུང་འབུམ》པོད6པའི་ལྡེབ337པར།…འོ་ན་ལ་རང་གིས་གཞན་པ་ཚོར། །སེམས་དཀར་བ་ཁ་བའི་རི་བརྩིགས་ཀྱང་། །སྡེ་བ་རོས་དོན་དེ་མི་ཤེས་པས། །སེམས་དགའ་མགུ་སྐྱེ་བ་ག་ན་ཡོད། །⑦ ཅེས་གསུངས་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་སྡེ་བ་རོས་ཞེས་པའི་རོ་ནི། ཡིག་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་དང་ཚང་མ། རྣམས་དང་རིགས་ཞེས་པའི་དོན་གྱི་ཚོ་ཞེས་པའི་མིང་གཞི་ཚ་ཡིག་བོར་རྗེས་དབྱངས་ན་རོའི་རོ་སྒྲ་མིང་གཞི་བྱས་ཤིང་དེ་ལ་དབྱངས་ན་རོ་སྦྱར་ནས་གྲུབ་པ་ཞིག་སྟེ། འགྲུལ་བ་ཚོ་ཐོན་དེངས་ཞེས་པ་ལ་འགྲུལ་བ་རོ་ཐོན་དེངས། མི་ཚོ་བུད་ཐལ་ཞེས་པ་ལ་མྱི་རོ་བུད་ཐལ་ཟེར་བ་དང་ཆོས་མཚུངས། དེར་མ་ཟད། ཨ་མདོའི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་གི་སྐད་དུ། མཆོད་མེའི་སྡོང་སྤོས་ལ་སྡོང་རོས་ཞེས་དང་། ལྟོ་བ་ལྦོས་པ་ལ་ལྟོ་བ་རོས། ཕྲ་བའི་ལྡོག་ཟླ་སྟེ་སྦོམ་པོ་ལ་རོམ་པོ་ཟེར་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་གི་མགོ་ཅན་དང་མིང་གཞི་གཉིས་བོར་ཏེ་དབྱངས་ན་རོའི་རོ་སྒྲ་མིང་གཞི་དང་དབྱངས་གཉིས་ཆོད་དུ་སོང་བས་རོས་དང་རོམ་སྒྲ་སོགས་བྱུང་བ་རེད།《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཡིག་ཤོག་དྲིལ》གྱི་ལྡེབ70པར། བློན་གཡར་སྒྲ་ཞེས་པར་བློན་གཡྲ་སྒྲ་ཞེས་དང་། ལྡེབ71པར། རིང་ལུགས་ཀྱི་གཡར་སྔར་ཞེས་པ་ལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་གཡྲ་སྔར།…⑧ཞེས་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། 《བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས》ཀྱི་ལྡེབ149པར། བློན་སྟག་བཞེར་ཞེས་པ་ལ་བློན་སྟག་བཞྲེ་ཞེས་དང་། ཁྲིས་བཞེར་ཞེས་པ་ལ་ཁྲིས་བཞྲེ།…⑨ཞེས་སོགས་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་མིང་གཞི་ར་དང་ར་བཏགས། དབྱངས་བཞི་བ་ན་རོ་གསུམ་ལ་གཅིག་ཚབ་གཅིག་ཏུ་བྱ་རུང་བའི་འབྲེལ་བ་དམིགས་བསལ་ཅན་རེ་ཡོད་པ་གསལ་བཤད་བྱས་འདུག དེ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་དཔེ་གཞན་ཡང་། བྱེད་ལ་ཡེད་ཅེས་དང་། བྱས་ལ་ཡས། སྦྲ་ལ་ར། སྦྲིད་ལ་བརིད། བྲོ་བ་མྱངས་ལ་རོ་མྱངས། རྨོན་དོར་གྱི་གཉའ་སྦྲེལ་བ་ལ་གཉའ་རེལ། ཞིང་གི་སྲོལ་ལ་རོལ། སྦྲུལ་ལ་རུལ། བླ་བྲང་ལ་བླ་རང་། དྲི་ལ་རི་སྒྲ་ཐོན་པ་སོགས་ཀྱང་མིང་གཞི་སོགས་བོར་ནས་ཡ་བཏགས་དང་ར་བཏགས་ཀྱི་ང་རོའི་སྒྲ་མིང་གཞིར་བྱས་པ་ལ་རྗེས་འཇུག་དང་དབྱངས་སོགས་སྦྱར་བས་གཟོད་ཡིག་གཟུགས་དེ་དང་སྒྲ་དེ་དག་ཐོན་པ་ལྟ་བུའོ། །
༢. སྐད་དྲིགས།
སྐད་དྲིགས།(ཡུལ་སྐད)སྐད་རིགས་ཞེས་པའི་འབྲི་ཚུལ་གཞན་ཏེ། འགྲོ་བ་མིས་འཆད་པའི་སྐད་ཀྱི་རིགས་ཏེ་སྐད་ཆའི་སྦྱོར་ལུགས་སོགས་ཀྱི་ཁུངས་མི་གཅིག་པའི་དོན། ངེད་གཉིས་ཀྱི་སྐད་དྲིགས་མི་གཅིག་པས་ཕན་ཚུན་བར་དུ་བརྡ་མི་འཕྲོད་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། ཨམ་སྐད་དུ། སྐད་རིགས་ལ་སྐད་དྲིགས་ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན་སྟངས་ནི། མིང་གཞི་ར་དང་ད་གཉིས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཁག་ཅིག་སྐབས་འགར་ཕན་ཚུན་བརྗེ་སྤོར་ཚུལ་དུ་སྒྲ་ཐོན་ཏེ། 1.མིང་གཞི་ར་ཡིག་ཅན་ཁག་ཅིག་ལ་རྗེས་འཇུག་གི་དབང་གིས་གཞི་གདངས“དྲ”སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཐོན་ཚུལ།﹝རེ﹞རྒྱན་ཚིག་གི་མཐར་སྦྱོར་སྐབས། ཡག་རེ་ལྟོས། ཆུང་རེ་ལྟོས། ཟབ་རེ་ལྟོས་སོགས་རྗེས་འཇུག་ཕལ་ཆེར་གྱི་རྗེས་སུ་རེ་སྒྲ་ཐོན་ཡང་། རྗེས་འཇུག་དའི་རྗེས་སུ“དྲེར”དང་། རྗེས་འཇུག་ནའི་རྗེས་སུ“འདྲེར”ཞེས་པའི་སྒྲ་ཐོན། བཟའ་ཚང་སྐྱིད་རེ་ལྟོས་ཞེས་པར་བཟའ་ཚང་སྐྱིད་དྲེར་ལྟོས། བྱིས་པ་འདི་རྒོད་རེ་ལྟོས་ཞེས་པར་བྱིས་པ་འདི་རྒོད་དྲེར་ལྟོས། ས་འདི་བརླན་རེ་ལྟོས་ཞེས་པར་ས་འདི་བརླན་འདྲེར་ལྟོས། མཚམས་ལན་རེ་ཞེས་པ་ལ“མཚམས་ལན་འདྲེར”ཟེར་བ་སོགས་ལྟ་བུ།﹝རེས﹞ལས་ཚིག་གི་མཐར་སྦྱོར་སྐབས་རྗེས་འཇུག་གི་དབང་གིས་སྐབས་འགར་གཞི་གདངས“དྲེས”སྒྲ་ཐོན། ཕ་མ་ལ་ཚིག་རྩོད་བྱས་པའི་དོན་གྱི་བཤད་རེས་བྱས་ལ་བཤད་དྲེས་བྱས། རྩོད་རེས་བྱས་ལ་རྩོད་དྲེས་བྱས། འདྲུད་རེས་བྱས་ལ་འདྲུད་དྲེས་བྱས། རྩོམ་རེས་བྱས་ལ་རྩོམ་འདྲེས་བྱས། འགམ་རེས་བྱས་ལ་འགམ་འདྲེས་བྱས། བསྡུར་རེས་བྱས་ལ་བསྡུར་དྲེས་བྱས། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་སྟེར་རེས་བྱས་ལ་སྟེར་དྲེས་བྱས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ།﹝རུང﹞ལས་ཚིག་གི་མཐར་སྦྱོར་དུས་སྐབས་འགར“དྲུང”སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཐོན། ཐང་ལ་བསྡད་མ་ཐག་པའི་དོན་གྱི་ཐང་ལ་བསྡད་རུང་ཡིན་ཞེས་པར་ཐང་ལ་བསྡད་དྲུང་ཡིན། གཉིད་མ་ཐག་པའི་དོན་གྱི་གཉིད་རུང་ཡིན་ཞེས་པར་གཉིད་དྲུང་ཡིན། གློག་བརྙན་བསྟན་མ་ཐག་པའི་དོན་གྱི་གློག་བརྙན་བསྟན་རུང་ཡིན་ཞེས་པར་གློག་བརྙན་བསྟན་འདྲུང་ཡིན། དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་མ་ཐག་པའི་དོན་གྱི་དགེ་རྒན་ལ་བསྟེན་རུང་ཡིན་ཞེས་པར་དགེ་རྒན་ལ་བསྟེན་འདྲུང་ཡིན། འགྲོ་འདོད་རུང་འགྲོ་དབང་མེད་ཅེས་པར་འགྲོ་འདོད་དྲུང་འགྲོ་དབང་མེད། དབང་ཆ་ཡོད་རུང་བཀོལ་ས་མེད་ཅེས་པར་དབང་ཆ་ཡོད་དྲུང་བཀོལ་ས་མེད། གློག་བརྙན་བསྟན་རུང་ལྟ་མཁན་མེད་ཅེས་པར་གློག་བརྙན་བསྟན་འདྲུང་ལྟ་མཁན་མེད། གྱང་ལ་ཁེན་རུང་འགྲོ་མི་ཐུབ་ཅེས་པ་ལ་གྱང་ལ་ཁེན་འདྲུང་འགྲོ་མི་ཐུབ་ཅེས་དྲུང་དང་འདྲུང་སྒྲ་ཐོན་པ་ལྟ་བུ། 2.མིང་གཞི་ད་ཡིག་ཅན་ཁག་ཅིག་ལ་སྐབས་འགར་རྗེས་འཇུག་གི་དབང་གིས་གཞི་གདངས“ར”སྒྲ་སོགས་ཐོན་ཏེ། གྲངས་ཀྱི་བཅུ་དྲུག་ལ་བཅུ་རུག་ཅེས་དང་། ཕྱི་དྲོ་ལ་ཕྱི་རོ། གློ་བ་འདྲིངས་ལ་གློ་བ་རིངས། ཤོག་དྲིལ་ལ་ཤོག་རིལ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་ལ་ཚེ་ཏན་ཞབས་རུང་། སྒོག་དྲི་བྲོ་ལ་སྒོག་རི་བྲོ། སྔར་བྱས་ཀྱི་དྲིན་ཡང་ཡང་གླེང་བའི་དོན་གྱི་ཁ་དྲིན་བརྩིས་ལ་ཁ་རིན་བརྩིས། ཐབ་ཁུང་ནང་གི་མེ་རོ་ཕྱིར་འདྲུ་བྱེད་ཀྱི་མེ་འདྲུ་ལ་མྱེ་རུ། ཕུ་དུང་ལ་ཕུ་རུང། ད་དུང་ལ་ད་རུང་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། རེབ་གོང་དང་གཅན་ཚ་སོགས་ཀྱི་སྐད་དུ། དུ་འཕྲོའམ་དུས་འཕྲོ་ཞེས་པ་ལ་དྲུས་འཕྲོའམ་ཐུ་འཕྲོ་དང་ཐྲུས་འཕྲོ་ཟེར་ཞིང་། ཐྲུས་འཔྲོ་ཡང་ཟེར། གཞན་ཡང་། ཁུ་ཚུར་གྱིས་རྒྱག་དུས་ལ་ཁུ་ཚུར་གྱིས་རྒྱག་རུས། ཚེ་དུས་བྱས་ནས་ལོ་འཁོར་གཅིག་ལོན་པའི་དུས་དྲན་ལ་དུས་རན། ཡོང་དུས་ཐད་ཚོ་ལ་ཡོང་རུས་ཐད་ཚོ། འགེབ་དུས་ལ་འགེབ་རུས། བཞའ་དུས་ལ་བཞའ་རུས། ཉོ་དུས་ལ་ཉོ་རུས། དགོས་དུས་རྡོ་རྗེ་མི་དགོས་དུས་གདོན་རྫས་ཟེར་བ་ལ་དགོ་རུས་རྡོ་རྗེ་མི་དགོ་རུས་གདོན་རྫས། འགྲོ་དུས་འདུག་དུས་ལ་འགྲོ་རུས་འདུག་རུས། སྐྱ་མི་རྐང་ཐང་ལ་རེ་དུས་དང་། རྐང་ཐང་སྐྱ་མི་ལ་རེ་དུས་ཞེས་པར་སྐྱ་མི་རྐང་ཐང་ལ་རེ་རུས་དང། རྐང་ཐང་སྐྱ་མི་ལ་རེ་རུས། དེ་དུས་ཐད་ཚོ་ལ་དེ་རུས་ཐད་ཚོ། རྒྱགས་དུས་ལྟོགས་དུས་གཉིས་ཀ་ཡོད་ཅེས་པར་རྒྱགས་རུས་ལྟོགས་རུས་གཉིས་ཀ་ཡོད་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། དེ་ལྟར་རིགས་དང་དྲིགས་གཉིས་བར་གྱི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་འགྱུར་ཚུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དམ་གསང་གནད་དེ་ཤེས་ཚེ། སྒྲ་དོན་དང་མཐུན་པར་ཡི་གེ་དག་མོ་གང་འབྲི་བར་ཡང་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་གདེངས་ཚོད་རྙེད་ཐུབ་པ་གདོན་མི་ཟའོ། །
༣. ཁ་གོང་ལ་རྒྱ།
ཁ་གོང་ལ་རྒྱ། མིའི་སེམས་ན་བག་ལ་ཞ་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་པའི་རང་གི་མཚན་སྙན་སྲུང་འཛིན་བྱེད་པའི་སེམས་ཁམས་ཤིག་གི་མིང་སྟེ། ཨམ་སྐད་དུ།“ཁོག་ཝོང་ལ་རྒྱ”ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན། ང་ཚོའི་སྡེ་བའི་ཁ་གོང་ལ་རྒྱ་འཆོར་དུ་འཇུག་མི་ཉན། བུ་ཁ་གོང་གིས་འཆི་སྲིད་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། 《མགོ་ལོག་རུས་མཛོད་རྒྱས་པ》ཡི་ལྡེབ139པར།…ཕྱིའི་ཁ་གོང་དང་། ནང་གི་ལ་རྒྱ།…ཞེས་དང་། ཕྱིའི་ཁ་གོང་ཞེས་པ་ནི། གཞན་སྡེས་འོས་མིན་གྱིས་ས་འཕྲོག་དང་སྡེ་འཕྲོག མི་བསད་རུ་བརྒྱབ། དཔོན་ལ་བརྙས་བཅོས་སོགས་ཀྱི་བསམ་ངན་སྦྱོར་རྩུབ་ཅན་ལ་ཡ་ང་མེད་པའི་ཁ་གོང་འཚོས་ནས་རྒོལ་ལན་སྤྲོད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ཕ་ཇུས་བསྟན་པའི་ལ་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི། དཔོན་དང་རུ་སྡེ་སྤྱིའི་དོན་དུ་ནང་ཁུལ་གྱི་འགལ་བ་གང་ཡོད་ལ་མི་རྩོད་པར། རྡོ་པོ་ཐོ་གཅིག་ལ་རྡོག་པ་གཏད། མདུང་ཡུ་རིང་གཅིག་ལ་མཆིལ་མ་འདེབས་ཟེར་བ་བཞིན་རང་སྡེའི་ཁ་གོང་ལ་རྒྱ་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུུ་དེ་ཡིན།⑩ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ། ཁ་གོང་ལ“ཁོག་གོང”ཞེས་ཁོག་སྒྲ་ཐོན་སྟངས་ནི། མིང་ཆ་སྔ་མའི་ཁ་ལ་རྗེས་འཇུག་མེད་ཚེ། མིང་ཆ་ཕྱི་མའི་མིང་གཞི་ག་དེ་མིང་ཆ་སྔ་མར་རྗེས་འཇུག་གི་ཚུལ་དུ་སྒྲ་ཐོན་ཅིང་། མིང་ཆ་ཕྱི་མའི་དབྱངས་ན་རོ་ཡང་མིང་ཆ་སྔ་མ་ཁ་ཡིག་སྟེང་ཡར་འཕོས་པས་ཡིན། དཔེར་ན། ལྭ་བའི་རྒྱ་འཁོབས་ལ་རྒྱོ་འཁོབས་ཞེས་དང་། གསལ་བོ་དག་པོ་ལ་གསལ་བོ་དོག་གོ དམ་པོ་ལ་དོམ་པོ། སྔགས་བཟླ་གིན་ཟླ་གིན་ལ་སྔགས་བཟླི་གིན་བཟླི་གིན། མང་པོའི་ནང་ནས་བཟང་ངན་བསལ་འདུག་བྱས་པ་ལ་བསུལ་འདུག་བྱས་ཟེར་བའི་སྒྲ་ཐོན་པ་རྣམས་དང་ཆོས་མཚུངས། གོང་ལ“ཝོང”སྒྲ་ཐོན་ཚུལ་ནི། ཨམ་སྐད་ཁྲོད། ག་ཟླུམ་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་ཁག་ཅིག་ལ་སྐབས་འགར“ཝ”སྒྲ་ལྟ་བུ་ཐོན་ཏེ། ལྗོན་ཤིང་མ་གལ་ལ་མ་ཝ་ཞེས་དང་། ཡུལ་སྲུང་ནས་ཡུལ་གོ་ཆོད་མ་ཆོད་ལ་ཡུལ་ཝོ་ཆོད་མ་ཆོད། བུ་མོ་གནས་ཡུལ་ནས་ཆགས་མ་ཆགས་པའི་དོན་ལ་གནས་གོང་ཆོད་མ་ཆོད་ཟེར་བར་གནས་ཝོང་ཆོད་མ་ཆོད། དངོས་གོང་ལ་དངོས་ཝོང། ལུག་གོང་ལ་ལུག་ཝོང་། ཤ་གོང་ལ་ཤ་ཝོང་། རྟར་ཞོན་པའི་དོན་གྱི་རྟ་གོང་ལ་བུད་ཟེར་བར་རྟ་ཝོང་ལ་བུད་ཅེས་པའི་གདངས་ཐོན་པ་ལྟ་བུས་མཚོན། ། དེང་སང﹝ཁོག་དཔུང་ལ་རྒྱ﹞ཞེས་འབྲི་རྒྱུགས་ཆེ་ཡང་། སྒྲ་དོན་གཉིས་ཆར་ནས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ཚེ། དེ་ནི་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་སོང་བར་འཁུམས་སོ། །
༤. ཁོ་སོད།
ཁོ་སོད། ཡིད་ཚིམས་པའམ་མགུ་གང་བའི་དོན། དགེ་རྒན་གྱི་གསུང་བཤད་ལ་ཉན་ན་ཁོ་སོད་ནི(པ)ཟིག(ཞིག)རེད། འདང་དགོང་ཁོ་སོད་རེག་བར་དུ་ཤ་ཟོས། ཁོ་སོད་རེག་བར་དུ་ཆང་འཐུངས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། སི་ཁྲོན་ཁྱུང་མཆུ་རྫོང་གི་སྐད་དུ། ཧེབ་སོད་ཟེར་ཏེ་འདོད་པ་ཚིམས་པའི་དོན། འདི་ལ﹝མཁོ་སོད﹞ཅེས་འདོད་མཁན་སྣང་ཡང་མ་དག་པར་སེམས་ཏེ། ཁོ་ཐག་ཆོད་མ་ཆོད་དང་། ཡིད་ཆད་པའི་དོན་ལ་ཁོ་ཆད་ཟེར་བའི་སྟེང་ནས་བརྟག་ཀྱང་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་ནུས་སོ། །
༥. འགྱལ།
འགྱལ།(བྱེད་མེད་ལས་ཚིག)Aཉི་མ་ནུབ་རིའི་ཕག་ལ་ཡིབ་པའམ་ཡལ་བའི་དོན། ཨམ་སྐད་དུ། ཉི་མ“འགྱའ”ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན། ཉི་མ་ནུབ་རིའི་ཕག་ལ་འགྱལ་ཐལ། ངེད་ཚང་ཉི་མ་ཚང་འགྱལ་ཡིན་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། འགྱལ་ཅེས་པ་འགྱེལ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འགྱེལ་ནི་དྲང་མོར་བསླངས་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཐང་ལ་ལོག་པའི་དོན་ཡིན་པས། ཉི་མ་འགྱལ་ཞེས་པ་དེ་ཡང་དོན་གྱིས་ཉི་མ་ནུབ་རིའི་ཕག་ལ་འགྱེལ་བའི་ཚུལ་དུ་ཕར་ལོག་པ་དང་ཆོས་མཚུངས་པའི་རྣམ་པས་ཐོགས་པ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་མིང་བརྡ་གྲུབ་པའི་ཁྲོད། དབྱངས་བོར་ཡང་དོན་མི་བོར་བའི་མིང་མཆིས་པ། དཔེར་ན། གྱོལ་ལས་གྱལ་བྱུང་སྟེ། འཐེང་འགྲོས་སུ་འགྲོ་མཁན་ལ་གྱོལ་བོ་ཟེར་ཞིང་། དེའི་ཚུལ་ལྟར་འགྲོ་བའི་བུས་པ་ལ་གྱལ་གྱལ་དུ་འགྲོ་ཟེར། འགྱལ་ལས་ཡལ་བྱུང་སྟེ། འགྱལ་གྱི་མིང་གཞི་ག་བོར་ནས་འདོགས་ཅན་ཡ་དང་རྗེས་འཇུག་ལ་གཉིས་ཀྱི་གདངས་ལས་མ་ཐོན་པས་ཡིན། མཛེས་ཉམས་ཤོར་བའི་དོན་ལ། མེ་ཏོག་ཡལ་སོང་། ཡག་ཡལ་སོང་ཟེར། བཏུལ་ལས་བཏལ་བྱུང་སྟེ། མེ་བསད་པ་དང་སྣུམ་སྒྲོན་བཟུམ་པའི་དོན་ལ་མེ་བཏལ་དང་སྣུམ་སྒྲོན་བཏལ་ཟེར། བརྟོལ་ལས་བརྟལ་བྱུང་སྟེ། ཕྱི་ནས་ནང་ངམ་ཚུ་རོལ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་བུ་ག་ལྟ་བུ་བརྟོལ་བ་དང། ཕན་ཚུན་བར་ལ་བློ་གཏད་པའམ་ཡིད་རྟོན་པ་སོགས་ཀྱི་དོན་མཚོན་བྱེད་ལ། ཆར་ཆུས་ལྭ་བ་བརླན་ནས་ནང་དུ་བརྟལ། བཙག་བསེར་བུས་ནང་ལ་བརྟལ་ཡོང་། ཁྱོས་ཁོ་ལ་གསང་གཏམ་ཡོད་ཚད་བཤད་ནས་ཁོག་བརྟལ་མི་ཉན་ཟེར་བ་ལྟ་བུས་མཚོན། Bདུས་གཟུར་བའམ་ཡོལ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། ལོ་གསར་འགྱལ་རྗེས་མ་གཏོགས་ང་མི་ཁོམ། དོམ་སྟེར་བའི་ཉི་མ་འགྱལ་སོང་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། Cརྙིང་བའམ་རྒས་པའི་དོན་ཏེ། མེ་ཏོག་འགྱལ་སོང། ཡག་འགྱལ་སོང་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། Dམྱུར་བའམ་མགྱོགས་པའི་དོན་ཏེ། རྟ་གོམ་པ་ཅན་པོར་བཞོན་ཚེ་འགྱལ་འགྲོ་གིན། ཁོ་འདི་ནས་གན་ཞིག་ལ་འགྱལ་ཐལ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། Eཚེ་ལས་འདས་པའམ་ཤི་སོང་ཞེས་པའི་དོན་གྱི་ཞེ་ཚིག་གམ་གབ་མིང་ལ་འཇུག་སྟེ། མི་དེ་ན་ནིང་འགྱལ་སོང་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །
༦. དེངས།
དེངས། 1.བགྲོད་པའམ་སོང་བའི་དོན་ཏེ། 《བོད་གངས་ཅན་གྱི་སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ལེ་ཚན་འགའ་ཕྱོགས་བསྡུས》ཀྱི་ལྡེབ64པར། མི་དང་མི་མིན་རང་རང་གནས་སུ་དེངས། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ།《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས》(དག་བཅོས་མ)སུ། འདོང།(བྱེད་མེད་ལས་ཚིག་ད་ལྟ་བ)བགྲོད་པའམ་འགྲོ་བའི་བརྡ་རྙིང་སྟེ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་འདོང་བར་བྱེད་ལྟ་བུ།﹝དོང﹞ནི་མ་འོངས་པ་དང་འདས་པ་སྟེ། གནས་སུ་དོང་བར་བྱ། གནས་སུ་དོང་ངོ་ལྟ་བུ། ﹝དེངས﹞ནི་སྐུལ་ཚིག་སྟེ། རང་རང་སོ་སོའི་གནས་སུ་དེངས་ཤིག་ལྟ་བུ། ཞེས་བཀྲལ་ཡོད། 2. འདས་ཚིག་གི་མཐར་དེངས་སྦྱར་ཚེ། ལས་དེ་ཟིན་པའམ་གྲུབ་པའི་དོན་སྟོན་གྲོགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། སྐབས་ཐོབ་ཀྱིས་སོང་ཞེས་པའི་འཇུག་ནུས་དང་མཚུངས། མེ་ཏོག་གད་དེངས་ཟིག བྱ་བ་བསྒྲུབས་དེངས་ཟིག བླ་མ་ཕེབས་དེངས་ཐལ། ལས་ཀ་ལས་དེངས་ཟིག སྒོར་མོ་བྱིན་དེངས་ཟིག ལྭ་བ་ཉོས་དེངས་ཟིག ཡི་གེ་བྲིས་དེངས་ཟིག མེ་མདའ་བརྒྱབ་དེངས་ཟིག སྤྱང་ཁི་བསད་དེངས་ཟིག བལ་བྲེགས་དེངས་ཟིག གྱང་ལ་བུ་ག་བརྟོལ་བའི་དོན་ལ་གྱང་དཔྲལ་དེངས་ཟིག ཟ་མ་ཟོས་དེངས་ཟིག ཇ་འཐུངས་དེངས་ཟིག དཔེ་ཆ་བརྩམས་དེངས་ཟིག རྒྱུ་སྤྲད(སྤད)དེངས་ཟིག ངས་གོ་དེངས་ཁུལ(ཁའམ་ཁོ་སྒྲ་ཐོན)མི་བཅའ། ཁོས་གོ་ཐེངས་གུལ(ཁུལ་གྱི་ཚབ་ཏུ་གུལ་སྦྱར་བས་གའམ་གོ་སྒྲ་ཐོན)བཅོས་ཡས། སྒོའི་ཕག་ལ་བཞའ་དེངས་ཟིག་ཟེར་བ་སོགས་མང་དུ་མཆིས་པ་ལྟ་བུ། དེངས་དང་སོང་གཉིས་དོན་གཅིག་ཀྱང་སྦྱོར་ཚུལ་ཐད། དེངས་ནི་བྱ་བྱེད་ཐ་དད་མིན་གཉིས་ཀར་འཇུག་ལ། སོང་ནི་བྱ་བྱེད་ཐ་མི་དད་པ་ཁོ་ནར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་མཆིས་ཏེ། ཕོར་བ་བཅགས་དེངས་ཟིག་ཅེས་དང་། ཕོར་བ་ཆག་སོང་ཟིག་ཅེས་པ་ལས་ཕོར་བ་བཅགས་སོང་ཟིག་མི་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། དེ་བཞིན་དུ། ཁོ་བུད་སོང་ཟིག ཡར་སོང་ཟིག མེད་སོང་ཟིག ཤི་སོང་ཟིག བྲོས་སོང་ཟིག གྲི་ཟད་སོང་ཟིག ལྷམ་ཆད་སོང་ཟིག ཡུ་བ་ཆག་སོང་ཟིག བྱ་འཕུར་སོང་ཟིག་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ། བུད་དེངས་ཟིག ཡར་དེངས་ཟིག་ཅེས་བརྗོད་མི་བདེ་མོད། ཤ་ཚོས་སོང་ཟིག སྒོར་མོ་འཕྲོད་སོང་ཟིག ཐུག་པ་ཁོལ་སོང་ཟིག་སོགས་དམིགས་བསལ་གྱི་སྐབས་འགའ་རེའི་ནང་། ཤ་ཚོས་དེངས་ཟིག སྒོར་མོ་འཕྲོད་དེངས་ཟིག ཐུག་པ་ཁོལ་དེངས་ཟིག་བཅས་སྦྱོར་རུང་བ་ལྟ་བུའང་མཆིས། ཡང་དེངས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཐལ་ཚིག་སྦྱར་ནས་འཆད་ཚུལ་ཡོད་པ། ཁོ་བྲོས་དེངས་ཐལ་ར་ཁ་ཕྱིར་འཁོར་མེད་ཀིན། ཁོས་བསྡིགས་དེངས་ཐལ་ར་ཉན་རྒྱུའོ་སྐྲག་ནི་ཞིག་རེད། ཁོས་ཤ་ཟོས་དེངས་ཐལ་ར་བལྟ་རྒྱུའོ་སྐྲག་ནི་ཞིག་རེད་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། དྲི་བ་བྱེད་པའི་དུས་སུའང་། སྨན་འཐུང་དེངས་ནས(ནམ)། ཟ་མ་ཟོས་དེངས་ང་། ཁྱོད་བུད་སོང་ནས(ནམ)ཟེར་བ་ལྟ་བུ་མང་དུ་མཆིས། མཚོ་སྔོན་གྱི་བ་ཡན་ཕྱོགས་ཀྱིས། དེངས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་བཞག་ཅེས་སྦྱར་ནས་འཆད་སྲོལ་མཆིས་ཏེ། ཟོག་བཏང་བཞག རྐུན་མ་བྲོས་བཞག་སོགས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། བོད་ཀྱི་དམངས་གླུར་ཡང་། དགྲ་འཆི་བདག་མདུན་ལ་མ་ཐོན་ན།།གསུང་མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་མི་འདོན་གིན།།དགྲ་མི་རྟག་འཆི་བ་ཐོན་དེངས་ན།།ཆོས་འདོན་འདོད་ཡོད་ཀྱང་འདོན་ཁོམ་མེད།།ཟེར་བ་ལྟ་བུ། དེངས་ཀྱི་དོད་དུ་བཏང་ངམ་དང་ཞེས་བྲིས་པ་སྣང་སྟེ། མཁས་པའི་གསུང་དུ།…ཤོ་ཕོབ(ཐང་ཆད་ནས་དབུགས་འཚང་བའི་སྒྲ)ང་ཚོ་སྐྲག་བཏང་ཟིག །བུ་ཚ་དེ་རིང་རི་ཁ་ནས། །ཇག་པ་རྒྱུགས་ནས་བསད་ཙིག་འདོད། །…ཅེས་དང་།…ཡོད་ཚེ་འདི་བཞིན་བརླག་བཏང་ངེ་། །མེད་དུས་ཅི་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། །…ཤབ་གཟན་ཚེ་བླུ་ཚོན་པོ་ག །དཔྱིད་ཁ་ཤི་ན་རྗིད་པ་ཡིན། །གན་ཚོ་ག་ཡིས་བརླག་བཏང་ན། །འདང་རྒྱག་ཅང་ར་ཨེ་ཡོད་གི །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ།《བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཨ་མདོའི་ཁ་སྐད་ཚིག་མཛོད》དུ། དང་། 加在动词过去时后表动作已完成.ངས་ཡི་གེ་བྲིས་དང་། 我写完了字.ཁོས(ཁི་གས)ཡི་གེ་བྲིས་དང་ཟིག他写完了字. ཞེས་བཀྲལ་ཡོད། ཚིག་སྦྱོར་དེ་འདྲར་བཏང་དང་དང་གཉིས་བཀོལ་ན་ནི་སྒྲ་མཐུན་ཙམ་ལས་དོན་འབྱོར་བྱུང་མེད་དེ། བཏང་ནི། སྦྱིན་པ་བཏང་། ཕོ་ཉ་བཏང་། ཁ་པར་བཏང། སྨན་བཏང། ཚེ་ཐར་བཏང་སོགས་ཀྱི་བྱེད་འབྲེལ་ལས་ཚིག་འདས་པ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པར་གཏང་དང་། ད་ལྟ་བར་གཏོང། སྐུལ་ཚིག་ལ་ཐོངས་འབྲི། སྤྱིར་བཏང་དུ་བཏང་ཡིག་དེ་སྦྱིན་པ་བཏང། ཕོ་ཉ་བཏང་། ཁ་པར་བཏང། སྨན་བཏང། ཚེ་ཐར་བཏང། སྐྱག་པ་བཏང་སོགས་དངོས་མིང་གི་མཐར་སྦྱོར་ཤས་ཆེ་མོད། འོན་ཏེ་ཁྲོགས་སེ་བཏང། སྐག་སེ་བཏང་། སྤད་སེ་བཏང་སོགས་བྱེད་སྟངས་སྟོན་པའི་ཚིག་གི་རྗེས་སུའང་སྦྱོར་སྲོལ་ཡོད། ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན། ཕྱུགས་ཟོག་སྒོར་ཕུད་པའི་དོན་གྱི་ཟོག་བཏང་དེངས་ཐལ་ཞེས་པར་ཟོག་བཏང་བཏང་ཐལ། བཙོན་མ་བཙོན་ཁང་ལས་ཕྱིར་ཀློད་གྲོལ་བཏང་བའི་དོན་ལ་བཙོན་མ་བཏང་བཏང་ཟིག རྟ་ལུད(རྟི་ལུད)བཏང་དེངས་ཐལ་ཞེས་པར་རྟ་ལུད(རྟི་ལུད)བཏང་བཏང་ཐལ། དེ་བཞིན་དུ། ཁྲོག་སེ་བཏང་བཏང་། སྦྱིན་པ་བཏང་བཏང། ཕོ་ཉ་བཏང་བཏང་། ཁ་པར་བཏང་བཏང། སྨན་བཏང་བཏང་། ཚེ་ཐར་བཏང་བཏང་། སྒོ་ང་བཏང་བཏང། སྐྱག་པ་བཏང་བཏང་སོགས་ལ་བཏང་ཉིས་རྩེག་སྦྱར་ན་སྒྲ་མཐུན་ཙམ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་ཡིག་འབྲུ་རེ་རེ་ནས་བསྙེགས་ཚེ་བཏང་ཕྱི་མ་ལ་ཇི་ལྟར་བཀྲོལ་དགོས་ལུགས་དཀའ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་འདུག ཨམ་སྐད་དུ། ཤ་ཚོས་དེངས་ཐལ་ལ་ཤ་ཚོས་ཐེངས་ཐལ་ཞེས་ཟེར་ཆོག་པས། ཐེངས་ཀྱི་སྒྲ་དེ་བཏང་ཡིག་ལ་ཐོན་ཐབས་མེད་པའི་སྟེང་ནས་ཀྱང་ངེས་པ་རྙེད་ནུས། དང་སྒྲ་འཇུག་ཚུལ་ནི། ཚིག་ཕྲད་སྟོན་པའི་གཞུང་དག་ཏུ། དང་ནི་སྡུད་དང་འབྱེད་པ་དང་། །རྒྱུ་མཚན་ཚེ་སྐབས་གདམ་ངག་ལྔའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཉིད་ལ་བརྟག་ཀྱང་འདིར་བསྟན་གྱི་དེངས་ཀྱི་འཇུག་ཚུལ་དང་ཁད་ཐག་རིང་བ་ཤེས་ཐུབ་ཕྱིར། ﹝བཏང﹞དང﹝དང﹞﹝དེངས﹞གསུམ་གྱི་གོ་དོན་དང་སྦྱོར་ཚུལ་ལ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་ལྟར་མ་འདྲེས་པ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེའོ། །
༧. ནེའུ་ཐི།
ནེའུ་ཐི། སྦྲུམ་མའི་གདོང་ལ་ནག་ཤད་ཀྱི་རིས་བབས་པའི་མིང་། ནེའུ་ནི་བུས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པས་མངལ་དུ་དེ་ཉིད་སྦྲུམ་ཡོད་པའི་མཚན་མ་ལྟ་བུར་གོ་དགོས། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་དུ། དེའི་མིང་ལ“དྲེག་པ”ཞེས་འབྱུང་ཟེར། 《རྒྱ་བོད་དབྱིན་གསུམ་ཤན་སྦྱར་དེང་རབས་གསོ་རིག་མིང་མཛོད》དུ།妊娠斑:མངལ་ཆགས་ཁྲ་ཐིག ཅེས་འབྱུང་།《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས》(པར་རྙིང)སུ། ནེའུ་ནི། བྱིས་པའི་དུས་ཀྱི་ལོ་ཚད་ཀྱི་མིང་སྟེ། བུས་པའི་སྐྲ་ལ་ནེའུ་སྐྲ་ཞེས་དང་། བྱིས་པའི་དུས་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ལ་ནེའུ་ལྡངས། བྱིས་པ་ན་མཉམ་ལ་ནེའུ་ཟླ་ཟེར་བ་སོགས་ལྟ་བུ། ཞེས་བཀྲལ་ཡོད། མཚོ་སྔོན་མགོ་ལོག་གི་སྐད་དུ། ནེའུ་མཐུར་ཞེས་མཐུར་གྱི་གདངས་དག་པར་ཐོན་པས། དེ་ལྟར་ན་སྦྲུམ་མའི་གདོང་ལ་མཐུར་བསྐོན་པ་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་སུ་རིས་བབས་པའི་དོན་ཡིན་ནམ་དཔྱད་གཞིའོ། །མགོ་ལོག་གི་རྨ་སྟོད་རྫོང་དང་། སི་ཁྲོན་གྱི་རྔ་པ་རྫོང་གིས། གདོང་དྲེག་གམ་གདོང་རེག་ཟེར་ཞིང་། ཀན་ལྷོའི་རྨ་ཆུ་རྫོང་གིས། བང་རེག(དྲེག)ཟེར། དཔའ་རིས་རྫོང་གིས། ནག་རེག(དྲེག)ཟེར། ཀན་ལྷོའི་ཀླུ་ཆུ་རྫོང་གིས། སྨེ་བཅར་རམ་སྨེ་འཆར་ཟེར། དར་རྩེ་མདོ་ཡིས། ནག་ཐི་ཟེར། བོད་ལྗོངས་གཙང་གི་ཕྱོགས་ནས་ཤ་ཀེབས་སམ་ཤ་ཁེབས་ཟེར་ཏེ། ཤ་ཁེབས་ནག་པོས་དཀྲིས་པའི་བརྩེ་ལྡན་གྱི་བདག་མོ་ཞེས་ཡིག་མཛོད་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཟེར། མངའ་རིས་མཚོ་ཆེན་རྫོང་དང་། དགེ་རྒྱས་རྫོང་གི་སྐད་དུ། བུ་ཁེབས་ཟེར་བ་སོགས་སྣ་ཚོགས་མཆིས། དེང་སྐབས﹝མནོལ་ཐུ﹞ཞེས་འབྲི་བཞིན་པ་ནི་འོལ་ཚོད་དུ་བྲིས་པར་སེམས།
༨. མྱེ་ངན།
མྱེ་ངན། ཤི་སྡུག་གམ་ཤི་ཆད་བྱུང་ཚེ། ནང་མི་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་ཞུ་རུ་སོང་བའི་དོན། ཨམ་སྐད་དུ། “མྱི་ངན”ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན། ང་ཁོ་ཚང་ལ་མྱེ(མྱི)ངན་ལ་སོང་བ་ཡིན་ཟེར་བ་ལྟ་བུ།《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཡིག་ཤོག་དྲིལ》གྱི་ལྡེབ146པར།…ལྷ་འྀ་བུ་རྣམས་བ(ཕ)དྲན་ཏེ་ངུ་ཞེས་གསོལ་ན། ལྷ་འྀ་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་མྱེས་གནའ་ཤི་བ་འྀ་མྱེ(མྱི)ངན།…ཞེས་དང་། ལྡེབ161པར།…བདག་ནྀ་བྲོ་འཚལ་བ་འྀ་མྱེ་ངན་གྱིས་གདུངས་པས་མ་མཐོང་ན།… ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ། ཨམ་སྐད་ཁྲོད། དབྱངས་བཞི་ལས་དང་པོ་དང་གསུམ་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བརྗེ་སྤོར་ཚུལ་དུ་སྒྲ་ཐོན་པ་མཆིས་ཏེ། ངེད་ཚོ་ལ་ངིད་ཆོ། ཁྱེད་ཚོ་ལ་ཁྱིད་ཆོ། ཟོག་གིས་བཏང་བའི་ལྕི་བ་ལ་ལྕེ། སྲོག་ཆགས་འཕྱི་བ་ལ་ཕྱེ། སྟ་རེ་ལ་སྟ་རི། གོ་རེ་ལ་གོ་རི་ཟེར་ཞིང་། 《བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས》ཀྱི་ལྡེབ104པར། དྀ་རིང་ནྀ་སང་ལྟ་ན། ཤམ་པོ་ནྀ་གཉན་གྱྀ་རྩ། །…ཞེས་དང་། ལྡེབ105པར། དྀ་རིང་ནྀ་སང་ལྟ་ན། །དང་ཀོ་ནི་ལྷ་འི་མཚོའ། །… ཞེས་དེ་རིང་ལ་དི་རིང་ཞེས་བྲིས་ཡོད་ཕྱིར། ཨ་མདོའི་ཡུལ་གྲུ་འགའི་སྐད་དུ། དེང་སང་ད་དུང་དེ་རེད་དང་དེ་མ་རེད་ཅེས་པར་དི་རེད་དང་དི་མ་རེད་ཟེར་ལ། མཁས་པའི་གསུང་དུའང་དེ་རིང་དང་སང་ཉིན་བསྡུས་པའི་དོན་ལ་དེང་སང་དང་དིང་སང་གཉིས་ཀ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ནུས། འོ་ན་ཨམ་སྐད་ཁྲོད་མྱི་ངིན་གྱི་གདངས་འདྲ་ཞིག་ཐོན་པས་དེ་ཇི་ལྟར་ཐོན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མིང་གི་སྔ་ཆ་ཕྱི་ཆ་གང་རུང་ལ་དབྱངས་མེད་ཚེ་ཡོད་པ་དེས་མེད་པ་ལ་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཤན་སྐྱེད་ཚུལ། དཔེར་ན། བཟང་སྤྱོད་ལ་བཟོང་སྤྱོད་ཅེས་དང་། ཁ་གོང་ལ་རྒྱ་ལ་ཁོག་གོང་ལ་རྒྱ། སྲ་མོ་དམ་པོ་ལ་སྲ་མོ་དོམ་པོ། བཟླ་གིན་བཟླ་གིན་ལ་བཟླི་གིན་བཟླི་གིན་ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན་པ་བཞིན་དུ། མྱི་ངན་གྱི་མིང་ཆ་སྔ་མའི་དབྱངས་དེ་རང་གི་མིང་ཆ་ཕྱི་མའི་མགོར་འཕོས་ཏེ་ངག་ལས་ངིན་གྱི་གདངས་ཐོན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་ཁ་སང་དེ་རིང་གི་མྱ་ངན་ཞེས་པའི་བརྡ་ཆད་དེ་ཡང་དོན་གྱིས་མྱེ་ངན་ཞེས་པའི་བརྡ་རྙིང་གི་དབྱངས་ཉམས་པ་ལས་བྱུང་བར་སྙམ། ཀན་ལྷོའི་རྨ་ཆུ་རྫོང་གི་ཉི་མ་ཡུལ་ཚོ་སོགས་ཀྱི་སྐད་དུ། མྱིག་སྔུན་དུ་སོང་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཐོན་ཟེར། དེང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ཅིག་ཏུ“མྱི་སྔུན་དུ་འགྲོ”ཞེས་འབྲི་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། བོད་རང་ལ་སྔ་མོ་ནས་ཡོད་པའི་མིང་བརྡ་བསྐྱུར་ནས་རང་བཟོར་བྱས་པ་ཞིག་ཏུ་ཟད། གཅིག་བྱས་ན། མྱིག་སྔུན་དུ་སོང་ངམ་མྱི་སྔུན་དུ་འགྲོ་ཞེས་པ་དེས་མིས་མཐོང་སར་རམ་ཉེ་གམ་དུ་བཅར་བའི་དོན་ལས་མྱེ་ངན་ཞུ་རུ་སོང་བའི་དོན་ཞིག་སྟོན་མི་ནུས་ཤིང་། གཉིས་བྱས་ན། མིས་མཐོང་སར་བཅར་བ་དེ་མྱེ་ངན་ཞུ་རུ་སོང་བའི་དོན་དུ་འགྱུར་དགོས་ཚེ། ཁད་ཐག་རིང་སར་ཡོད་པའི་བུ་བུ་མོ་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་དུ་ཕ་མ་སོགས་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་ཕ་མ་སོགས་ཀྱི་དྲུང་དུ་སོང་བའམ་མཐོང་སར་སོང་བ་ཡིན་པས་ན། དེའང་མྱི་སྔུན་དུ་སོང་ཞེས་མྱེ་ངན་ཞུ་རུ་སོང་བའི་དོན་ལ་འགྱུར་དགོས་པའི་སྐྱོན་འབབ་པར་སེམས་སོ། །
༩. སྦྲིད་ལེར་ཞོན།
སྦྲིད་ལེར་ཞོན།(ཡིག་སྐད)རྟ་སོགས་ལ་སྒ་སྟན་མ་བཏིང་པར་རྒྱབ་རྗེན་སྟེང་ཞོན་པའི་དོན། རྟར་སྦྲིད་ལེར་ཞོན་ཡུན་རིང་ན་ཨོང་ཤུ་འབུད་སླ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། སི་ཁྲོན་གྱི་རྔ་བ་རྫོང་དང་། མཛོད་དགེ་རྫོང་གི་སྐད་དུ། རྟ་བིད་ལེར་ཞོན། རྟ་བིད་ལེ་མར་ཞོན་ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན། དེ་ནི་སྦྲིད་ཀྱི་མགོ་འདོགས་གཉིས་བོར་ནས་མིང་གཞི་བ་ལ་གི་གུ་དང་རྗེས་འཇུག་གཉིས་སྦྱར་བས་ཡིན། ཀན་ལྷོའི་རྨ་ཆུ་རྫོང་དང་། མཚོ་སྔོན་མགོ་ལོག་གི་སྐད་དུའང་། བིད(བིས་སྒྲ་ལྟ་བུ་ཐོན)ལེར་བཞོན་ཟེར། དེ་ཡང་སྒྲ་ཟུར་ཅུང་ཉམས་པ་ཙམ་ལས་གྲུབ་ཚུལ་གོང་དང་མཚུངས། སི་ཁྲོན་གྱི་ཁྱུང་མཆུ་རྫོང་དང་། རྨ་ལྷོའི་སོག་རྫོང་གི་སྐད་དུ། རིད་ལེར་ཞོན་ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན། དེ་ནི་སྦྲིད་ཀྱི་མགོ་མིང་གཉིས་བོར་ནས་འདོགས་ཅན་ར་བཏགས་ཀྱི་ང་རོ་མིང་གཞིར་བྱས་ཏེ་གི་གུ་དང་རྗེས་འཇུག་སྦྱར་བས་རིད་བྱུང་བ་ཡིན། རེབ་གོང་སོགས་ཀྱི་སྐད་དུ། བཟིད་ལེར་ཞོན་ཟེར་ཞིང། དཔའ་རིས་རྫོང་གི་སྐད་དུ། བཟིས་ལ་བཞོན་ཞེས་པའི་གདངས་ཐོན། རྟ་ལ་སྒ་བསྟད་ཡོད་ན་རྟ་སྒ་མ་དང་། མེད་ན་བཟིས་མ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། དེ་ནི་སྦྲིད་ཀྱི་ར་བཏགས་བོར་ཤུལ་དུ་སྦིད་བྱུང་བས་བཟིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། སྦ་ཡིག་ཁག་ཅིག་ལ་སྐབས་འགར་བཟའ་སྒྲ་ཐོན་པ། དཔེར་ན། སྦལ་བ་ལ་བཟལ་བ་ཞེས་དང་། ཆང་གི་སྦང་མ་ལ་བཟང་མ། ལྷད་ཞུགས་པའམ་ལྷད་བརྒྱབ་པའི་དོན་གྱི་སྦགས་ལ་བཟགས། ལག་པའི་སྦར་བ་ལ་ལག་པའི་བཟར་ར། ཡི་གེ་སྦྱོར་བར་ཀློག་ཅེས་པ་ལ་བཟོར་བར་ཀློག་ཅེས་པའང་སྦྱོར་གྱི་ཡ་བཏགས་བོར་ཤུལ་གྱི་སྦོར་ལ་བཟོར་སྒྲ་ཐོན་པ་ལས་སྦྱོར་ལ་བཟོར་སྒྲ་ཐོན་པ་མིན། དེ་དང་མཚུངས་པར་ཡུལ་ཤུལ་ནང་ཆེན་རྫོང་གི་སྐད་དུ། སྦྲ་ལ་བཟའ་ཟེར་བའང་སྦྲ་ཡིག་གི་ར་བཏགས་བོར་ནས་སྦ་རུ་གྱུར་རྗེས་ད་གཟོད་སྦ་ལ་བཟའ་སྒྲ་ཐོན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་། ཀན་ལྷོའི་དཔའ་རིས་རྫོང་གི་ཡུལ་དུ། དང་པོར་ཀློག་སློབ་དུས་ནས་བཟུང་ས་བ་བཏགས་བཟའ་ཞེས་སློབ་ཟེར་བས་དཔྱད་གཞིར་དྲངས་པའོ། །
དངོས་པོ་མིང་གཉིས་བྱུང་སྟེ་ཡུན་འགོར་ཡང་། །
ཡི་གེར་དབབ་ཚུལ་མ་ཤེས་ད་བར་ལུས། །
ཕྲ་ཞིབ་རིག་པའི་དཔྱད་པ་རྣོན་པོ་ཡིས། །
གབ་པ་མངོན་ཕྱུང་བྱས་ཚུལ་འདི་ཀོ་རྨད། །
①《དག་ཡིག་ཐོན་མིའི་དགོངས་རྒྱན》[M]. མཚོ་སྔོན་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1955ལོ།
② དགེ་བཤེས་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ། 《བརྡ་དག་མིང་ཚིག་གསལ་བ》[M].མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1957ལོ།
③ 《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས》(པར་རྙིང)[M].མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1979ལོ།(པར་གསར)2014ལོ།
④ 《གསོ་བ་རིག་པའི་ཚིག་མཛོད་གཡུ་ཐོག་དགོངས་རྒྱན》[M]. མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1983ལོ།
⑤ 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》[M].མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985ལོ།
⑥ 《ཚིག་མཛོད་བརྡ་དག་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང》[M]. བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1980ལོ།
⑦ 《ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་རིགས་པའི་བློ་གྲོས་མཆོག་གི་གསུང་འབུམ》པོད6པ།[M]. མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ།
⑧ 《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཡིག་ཤོག་དྲིལ》[M].མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1983ལོ།
⑨ 《བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས》[M].མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1983ལོ།
⑩ 《མགོ་ལོག་རུས་མཛོད་རྒྱས་པ》[M].ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2011ལོ།
《བོད་གངས་ཅན་གྱི་སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ལེ་ཚན་འགའ་ཕྱོགས་བསྡུས་བཞུགས་སོ》[M].མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ།
《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས》(པར་རྙིང)[M].མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1979ལོ།(པར་གསར)2014ལོ།
《བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཨ་མདོའི་ཁ་སྐད་ཚིག་མཛོད》[M].ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1993ལོ།
《རྒྱ་བོད་དབྱིན་གསུམ་ཤན་སྦྱར་དེང་རབས་གསོ་རིག་མིང་མཛོད》[M]. མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2011ལོ།
《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས》(པར་རྙིང)[M].མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1979ལོ།(པར་གསར)2014ལོ།
《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཡིག་ཤོག་དྲིལ》[M].མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1983ལོ།
《བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས》[M].མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1983ལོ།