text:
ICAPITALA 16
Mube Abakosele mu Kupempela Kwa Cine
Findo Baibolo isambisha pa lwa kupyungisha ifibumbwabumbwa
Kani abaKlistu balakubona shani ukusefyako amaolide amapempelo?
Kani mungabuulishisha shani ifi mucetekelemo kuli bambi ukwakubula ukubasomesha?
1, 2. Mba nicisa icakwipusha mwelelwe ukulangulukapo panuma ya kufumamo mu kupempela kwa bufi, kabili nindo ukulanguluke’fyo kucindamine?
MUCALAKANYE lukoso ukweba ati mwaishiba ati umuntu umbi abikamo umuti uwingamwipayeni umo umu mutapa amenda. Kani findo mungacita? Ukwakubula ne kukanika, penka’po mungafwaya kumbi ukwa kutapa amenda aali bwino. Pano panuma ya kucite’fyo, mungalanguluka ati, ‘Kani lomba uyo-muti wankowesha?’
2 Ukupalako kuli fyefyo, efi cili na pa kupempela kwa bufi. Baibolo ilasambisha ati ukupempela ukwa kube’fyo kulikowelele ku fisambisho ne fyakucitacita. (2 AbaKolinto 6:17) Uyu e mulandu cicindamine ukweba ati mufumemo muli “Babiloni umukulu,” ubuteko bwa calo ubwa kupempela kwa bufi. (Ukufisulula 18:2, 4) Mba mulingacite’fi? Kani mulicitile’fyo, mwane ninshi mwatotwa. Pano kuli ificililepo na pa kufumamo neli ukuleka lukoso ukupempela mu kupempela kwa bufi. Panuma ya fyefyo, mulyelelwe ukulanguluka pali cici icakwipusha: ‘Kani muliko tumbi utushelemo muli nebo?’ Boneniko fimo fimo ifyakubwenako.
IFIBUMBWABUMBWA NE KUTONDA IMIPASHI YA BAFWILE
3. (a) Kani findo Baibolo ilabilapo pa lwa kupyungisha ifibumbwabumbwa, kabili nindo cingabela icikateshe ku bantu bambi ukusumina ifi baLesa bafibona? (b) Kani findo mwelelwe ukucita kuli fyefyo fyonse lukoso ifi mukwete ifipaleneko ku kupempela kwa bufi?
3 Bambi abantu balikwete ifibumbwabumbwa neli ifintu fimbi ifi balamine mu maŋanda abo pa myaka iingi. Kani na mwebo mulikwete ifyo-fintu mu ŋanda mwenu? Kani mulikwete, cipale mungalanguluka ati taciwemepo ukutembela kuli baLesa ukwakubula ifyo-fintu. Pambi mungomfwa ati tekuti mufilekepo fimbi ifi fintu. Pano baLesa e batubuula ifi twelelwe ukubapempela, kabili Baibolo ilasambisha ati tabafwayapo fwebo ukupyungisha ifibumbwabumbwa. (Pendeni Ifyakufuma 20:4, 5; Amasamo 115:4-8; Yisaya 42:8; 1 Yoane 5:21) Popele apo mungakosa mu kupempela kwa cine kani mwafyonala fyonse lukoso ifintu fyefyo mukwete ifipaleneko ku kupempela kwa bufi. Icinenene, mulyelelwe ukufibona koti ni fyefyo baYehova bafibona—ati ‘fipakabi.’—Ndutelonomi 27:15.
4. (a) Kani tuliishi shani ati ukutonda imipashi ya bafwile kwa lukoso? (b) Mba nindo baYehova babakaniishe abantu babo ukucita ifintu fimbi ifingalangisha ati balicetekele mu mipashi?
4 Ukutonda imipashi ya bafwile nako kulifulile makosa mu kupempela kwa bufi ukwingi. Ili tabangasambilila icine ca mu Baibolo, bambi abantu balicetekele ati abafwile baliishi ifilukucitika mu mekalo amipashi uko uku bali ne kweba ati bangabofwako neli ati bangasomesha abalabi. Cipale mwalukupyungisha makosa ukutekenesha imipashi ya fikolwe fyenu ififwile. Pano koti ni fyefyo mwasambilile mu Capitala 6 ica lilino ibuuku, abafwile tabapitilishapo ukulukuli ne mweo ku mupunda uuli onse. Fyopele’fyo, ukwesha ukwambala ne bafwile kwa lukoso. Amashiwi aali onse aomfwika koti alukufuma kuli woyo umukwababo umufwile muli bucine alafuma ku fibanda. Pakuti pali fyefyo, baYehova baalibakenye abaIsilaeli ukwesha ukulabila ne bafwile neli ukucite’fintu fimbi ifingalangisha ati balicetekele mu mipashi.—Pendeni Ndutelonomi 18:10-12.
5. Mba nifindo mungacita kani mwalukupyungisha ifibumbwabumbwa neli mwalukutonda imipashi ya bafwile mu kupempela kwenu ukwa kale?
5 Kani mu kupempela kwenu ukwa kale mwalukupyungisha ifibumbwabumbwa neli mwalukutonda imipashi ya bafwile, mba nifindo mungacita? Mulukupenda ne kwalakanyapo pa mashiwi amu Baibolo aalangisha ifi baLesa bafibona ifi ifintu. Mulukutembela kuli baYehova inshiku shonse ne kubabuula ati mulukufwaisha ukuba abakosele mu kupempela kwa cine, kabili mubalombe ati bamofweniko ukulukulanguluka koti ni fyefyo bo balanguluka.—Yisaya 55:9.
ABAKLISTU BA KUTANGA TABALUKUSEFYAPO ICILISHIMISHI
6, 7. (a) Kani abantu balalabila ati Icilishimishi kwanuke’ndo, kabili kani abasambile ba kutanga aba baYesu balukusefyako? (b) Kani mu mpindi ya basambile ba kutanga aba baYesu nibani abaishibikilwe ati e balukusefya utusuba twa kufyalwa?
6 Ukupempela kwa muntu kungakowela ku kupempela kwa bufi ukulosha ku maolide yayo abantu batemenwe. Ku cakubwenako, langulukeni pa Cilishimishi. Abantu balalabila ati Icilishimishi cipale kwanuka ukufyalwa kwa baYesu Klistu, kabili apepi ne kupempela konse ukulitota ati kwa buKlistu kulasefya Icilishimishi. Nangabe’fyo, takulipo bumboni ubulangisha ati abasambile ba kutanga aba baYesu balukusefyako olide iya kube’fyo. Ibuuku lya Sacred Origins of Profound Things lilalabila ati: “Ili papitile imyaka 200 ukufuma apo baKlistu bafyalilwe, tapalipo uwaishi, kabili banini lukoso abantu abalukufwaya ukwishiba akasuba baYesu bafyelwe.”
7 Nangaba ati abasambile ba baYesu nga baishibile akasuba baYesu bafyelwe, ngatabasefeshepo akasuba ako. Mba nindo? Nipakuti, koti ni fyefyo ibuuku lya The World Book Encyclopedia lilabila, abaKlistu ba kutanga “balukubona ukusefya ukufyalwa kwa muntu ati mekalilo abantu abatabalukupempelapo baLesa bacine.” Ukusefya akasuba ka kufyalwa ukushimbwilwe lukoso mu Baibolo kwa bekalicishi bobilo abatabalukupempelapo baYehova. (Ifyakutaŋga 40:20; Mako 6:21) Nakabili ukusefya utusuba twa kufyalwa kwalukucitwa ku kulemya tulesa twa bufi. Ku cakubwenako, pa May 24 abaLoma balukusefya akasuba ka kufyalwa akakwe Diana lesa umwanakashi. Pa kasuba akalukukonkapo, balukusefya akasuba ka kufyalwa akakwe Apollo, lesa wabo uwa kasuba. Pakuti pali fyefyo, ukusefya utusuba twa kufyalwa kwalishibikilwe ati kwa babo abatabalukupempelapo baLesa, takwalipo kwa baKlistu.
8. Buulishisheni ifi ukucetekela mu mipashi kubambakene ne kusefya utusuba twa kufyalwa.
8 Kuli na umbi umulandu uwalengele ati abaKlistu ba kutanga belukusefyako akasuba baYesu bafyalilwepo. Abasambile babo cipale baaliishibile ati ukusefya utusuba twa kufyalwa kwali kwa bantu abacetekele mu mipashi. Ku cakubwenako, abengi abaGiliki ne baLoma aba ku mpindi sha kale balicetekele ati umupashi walukusangwapo pa kufyalwa kwa muntunshi onse ne kumulama uyo muntu mu mekalo akwe onse. Ibuuku lya The Lore of Birthdays lilalabila ati: “Uyu umupashi walukumfwana mu nshila ya mfiso na kalesa aka pa kasuba ako umuntu afyalilwepo.” BaYehova iciine tekuti basangalalepo ne kusefya ukuli konse ukungalenga ukufyalwa kwa baYesu ukukumyako ku kucetekela mu mipashi. (Yisaya 65:11, 12) Pano lomba nindo abantu abengi basefesha Icilishimishi?
ICITATI CA CILISHIMISHI
9. Kani abantu balisalile shani December 25 ati e kasuba ka kusefya ukufyalwa kwa baYesu?
9 Panuma ya myanda ya myaka iingi ukufuma apo baYesu baikeleko pa calo, abantu balitatikile ukwanuka ukufyalwa kwabo pa December 25. Pano ako takaalipo e kasuba baYesu bafyelwe. * Pano lomba nindo abantu basaliile December 25? Mukupita kwa mpindi abantu bambi abalukulabila ati baKlistu cipale “balukufwaya ati ako akasuba kalingane ne kasuba abaLoma balukusefya ‘ukufyalwa kwa kasuba aka makosa.’” (The New Encyclopaedia Britannica) Mu mpindi ya mwela ili akasuba kalukumfwika akacifwe, abena fyalo balukucita ifya mekalilo akupupa pakweba ati akasuba akakubapeela iceselela ne kutuba kabwele uku kaile ukutali. December 25 e kasuba balangulukile ati eli akasuba kalukutatika ukubwela. Pakweba ati baalulule abena fyalo, intangishi sha mapempelo shalisumiine uku ukusefya kabili kashesha ukulenga uku ukusefya ukuboneka ati kwa “buKlistu.” *
10. Mu mpindi sha kale, nindo bambi tabalukusefeshako Icilishimishi?
10 Ukutatika lukoso ne kale abantu baliishi ati abaalukusefya Icilishimishi ni babo abantu abatabalukupempelapo baLesa bacine. Pakuti Icilishimishi tacilabiilwepo mu malembo, mu England na mu fyalo fimbi ifyalukukomekwa na baAmelika balikenye ukusefya Icilishimishi mu myaka ya ba 1600. Ukubulo’kuya ku ncito pa kasuba ka Cilishimishi wali mulandu uukulu. Nangabe’fyo, palipitile lukoso impindi ice ne mekalilo akale baliabweseshe, na fimbi fyalilundilwepo. Icilishimishi nakabili calibele ni olide iikulu, kabili efi cili na bubuno bukumo mu fyalo ifingi. Pakuti Icilishimishi califumine mu kupempela kwa bufi, nangabe’fyo, abo abalukufwaya ukusangalasha baLesa tabasefyapo Icilishimishi neli ni olide iili yonse iifumine ku batabalukupempelapo baLesa bacine. *
KANI ICITATI CA MAOLIDE MULI BUCINE ECI TUNGASAKAMANA?
11. Mba nindo bambi abantu basefesha amaolide, pano cindo twelelwe ukubikako akalango?
11 Abantu bambi balasumina ati amaolide aali koti Cilishimishi alifumine ku bena fyalo, pano nangabe’fyo balalanguluka ati tacibipilepo ukuasefya. Nacine, abantu abengi tabalangulukapo pa kupempela kwa bufi ili balukusefya amaolide. Ishi impindi nakabili shilapeele’cisoolo ishuko lya kuba pamo. Kani na mwebo efi mulanguluka? Kani e fyopele’fyo, cipale kutemwe’cisoolo, takulipo kutemwa ukupempela kwa bufi, e kulenga ati ciboneke icikateshe ukuba abakosele mu kupempela kwa cine. Mwishibe ukweba ati baYehova, abo abatatikile icisoolo, balukufwaya mwebo ukuba na bucibusa ubuweme ne bakwabenu. (AbaEfesa 3:14, 15) Pano mungakosha bucibusa bwa kube’fyo mu nshila ishi baLesa basuminishe. Ukulabila pali ceco twelelwe ukubikako akalango, intangishi Paulu yalilembele ati: “Mulukufiesya ifyakutemwesya baSikulu.”—AbaEfesa 5:10.
12. Peleni icakupalanya icilukulangisha umulandu tatwelelwepo ukucitako amekalilo ne fyakusefyako amaolide ififumine mu fiko.
12 Cipale mungalanguluka ati icitati ca maolide tacikumisheko ku filenga abantu ukusefya amaolide buno bukumo. Kani icitati ca maolide muli bucine eci tungasakamana? Inya! Ku cakubwenako: Mucalakanye ati mwabona switi ili mu fiko. Kani mungaitoola iyo switi ne kulya? Icinenene tekuti mucite’fyo! Iyo switi ya fiko. Koti ni switi iyo, amaolide angaboneka aaweme, pano baliatoolele mu fiko. Pakuti tukose mu kupempela kwa cine, tulyelelwe ukubone’fintu koti ni fyefyo uwakushimika Yisaya alukufibona, woyo uwabuulile abapempeshi bacine ati: “Tekukuma-ko kucibipile neli cimo.”—Yisaya 52:11.
MUCENJELE PAKWEBA ATI BAMBI BEFIITWA
13. Mba nifisa ifyakukatasha fingabako kani mwakaana ukusefyako amaolide?
13 Pambi kungaba ifyakukatasha kani mwakaana ukusefyako amaolide. Ku cakubwenako, abamupyunga nabo bangepusha umulandu tamucitilako ifintu fimo fimo ifya maolide ificitwa apa mupyunga. Mba nifindo mungacita kani baalimutambikileni impese pa Cilishimishi? Kani cingaba icibipile ukuipoka? Mba kani abalume neli abakashi benu tabacetekelepo mu fintu ifi mucetekelemo? Mba nifindo mungacita pakweba ati abana benu bebona ati balukupuswako pakuti pa kubulo’kusefyako amaolide?
14, 15. Mba nifindo mungacita kani umuntu amusekeleni ukupyungisha ishina lya olide yeyo balukusefya neli kani alukufwaya ukumupeleni impese?
14 Mulyelelwe ukucenjela pakweba ati mwishibe ifyakucita ili kwabe’fyakusefya. Kani umuntu amusekeleni ukupyungisha ishina lya olide yeyo balukusefya, mungamutoota lukoso uwamusekeleni. Pano kani ni woyo mubonana impindi ne mpindi neli mulapyunga naye, cipale mungamubuulako ifyebo na fimbi ifingi. Muli fyonse lukoso, mulyelelwe ukucenjela. Baibolo ilafunda ati: “Ukwambala kwenu ŋgakukalukuli neluse insiku syonse ukulunjilwe nemucele, ati mukesibe umwakwasucila bonse umo umo.” (AbaKolosai 4:6) Mucenjele pakweba ati mwisaalula abantu bambi. Pa mupunda wa fyefyo, babuuleni mu mutimanteka apa mwimakene. Babuulishisheni apaswetele ati tamulukukanapo ukupeela impese ne kubungana pamo sombi mulafwaya ukucite’fyo fintu pa mpindi imbi.
15 Mba kani umbi alukufwaya ukumupeleni impese? Mungabona umulandu alukumupeleleni. Uulukumupeleni angalabila ati: “Ndiishi ati mwebo tamusefyapo olide. Nangabe’fyo, ndukufwaya ati mupoke’ci.” Cipale mungalabila ati ukupoke’mpese pali woyo umulandu tafilingenepo ne kusefyako olide. Pano kani uulukumupeleni teshipo ifi mucetekelemo, mungamubuulako ukweba ati tamusefyapo olide. Ici cingofwako ukubuulishisha umulandu mwapokela impese sombi tamupelapo neli imo pali kako kasuba. Ku kabeya kambi, tamulipo akalango mu kupoke’mpese iyapeelwa ukulangisha apaswetele ati tamukoselepo muli fyefyo mucetekelemo neli ati mungafikaana ifimucetekelemo pakuti mupoke lukoso impese.
KANI MUNGACITA SHANI KU BAKWABENU?
16. Kani mungalangisha shani ukucenjela mu fintu ifikumineko amaolide?
16 Mba kani abakwabenu tabacetekelepo ifi mwebo mucetekele? Nakabili, mulyelelwe ukucenjela. Tapalipo umulandu wa kupikisha pa mekalilo onse neli pa kusefya konse uku abakwabenu basalululapo ukucita. Pa mupunda wa fyefyo, lemyeni amakosa abo aakucita ifi balukufwaya, koti ni fyopele’fyo na mwebo mulukufwaya ati balemye ukulanguluka kwenu. (Pendeni Matayo 7:12) Mwicitapo fyonse’fyo ifingalenga mwaboneka koti mulasefyako olide na mwebo. Nangabe’fyo, mube ne milangwe iiweme ukulosha ku fintu ifitafikumineko ku kusefya ukwine. Muli bucine, mulyelelwe ukucite’fintu mu nshila iyakweba ati mwashala na cimanga umuweme.—Pendeni 1 Timote 1:18, 19.
17. Kani mungofwa shani abana benu ukubulo’kumfwa ati balukupuswako pakuti balukubona bambi abalukusefya amaolide?
17 Kani findo mungacita pakweba ati abana benu bebona koti balukupuswako pakuti pa kubulo’kusefyako amaolide? Ilingi cilyeyamine pa fintu mucita impindi shimbi mu mwaka. Bambi abafyashi balapaatulapo impindi sha kupeela impese ku bana babo. Impese imo iiweme iyi mungapeela abana benu ni mpindi yenu ne kubalangisha ubutemwe.
MULUKUCITA IFYA MU KUPEMPELA KWA CINE
18. Kani ukusangwako ku kubungana kwa buKlistu kungamofweniko shani ukuba abakosele mu kupempela kwa cine?
18 Pakweba ati musangalashe baLesa, mulyelelwe ukukaana ukupempela kwa bufi kabili mube abakosele mu kupempela kwa cine. Kani findo ifi mungacita pakweba ati mube abakosele mu kupempela kwa cine? Baibolo ilalabila ati: “Ŋgatulaŋgulukansyanye, ati tubusye ubutemwe nemilimo iweme; ŋgatubulo’kuleko’kubuŋgana, koti nifyefyo ifi bacita bambi, sombi ŋgatulukucenjesyansyanya; ukwakucila kabili pakubona ati akasuba kalukupalamina.” (AbaEbeya 10:24, 25) Ukubungana kwa buKlistu ni mpindi ya kusangalasha iya kweba ati mwebo mungapempela baLesa mu nshila iyi basuminishe. (Amasamo 22:22; 122:1) Pa kubungana ukwa kube’fyo, palaba ‘ukusangalala mu kucetekela’ pa baKlistu ababucetekelo.—AbaLoma 1:12.
19. Mba nindo cicindamine ati mulukubuulako abantu bambi ifintu ifi musambilile mu Baibolo?
19 Naimbi inshila iingamofweniko ukuba abakosele mu kupempela kwa cine kubuulako abantu bambi ifintu ifi musambilile mu Baibolo na Bamboni sha baYehova. Abantu abengi iciine ‘balukushishimuka ne kulila’ pakuti pali bumbifi ubulukucitwa mu calo buno bukumo. (Esiceli 9:4) Cipale mulishiko bamo bamo abantu abalukushishimuka ne kulila. Cingaba iciweme kani mwababuulako palwa kucetekela kwenu ukwa mu Baibolo ukwa kuntangiile. Ili mulukubungana pamo ne baKlistu bacine ne kubuulako bambi icine icakuti ubune ica mu Baibolo ici musambilile, mukasangana ukweba ati ukufwaisha kwenu konse ukwa kucita amekalilo amu kupempela kwa bufi ukwashelemo mu mutima wenu kukaya ili kushimangana. Mucetekele ukweba ati mukasangalala ukwakuti kabili mukapokelela amashuko aengi kani mwaba abakosele mu kupempela kwa cine.—Malaci 3:10.
^ par. 9 Ukusefya Saturnalia nako kwalikweteko akabeya mu kusala December 25. Ukusefya ukwalukulemya lesa wa bulimi uwa baLoma kwalukucitwa pa December 17-24. Ukulya, ukulitemwesha, ne kupeela impese kwalukucitwa pa kusefya kwa Saturnalia.
^ par. 10 Mungasangana ifyebo na fimbi pa mabula 222-223 ifilukulabila pali fyefyo abaKlistu belelwe ukubona amaolide ambi aeshibikilwe.


c: text/html

text:
Pali Citatu, January 17
Tapaali nangu umo uwaishibe ukulanda iciYuda, kano mu lulimi lwa bantu bambi.—Nehe. 13:24.
Te kuti tube abakosa mu fya kwa Lesa nga ca kuti tatuleumfwikisha ifyo Icebo ca kwa Lesa cilelanda pa mulandu wa kuti tulebomfya ululimi lumbi. Nehemia alisakamene sana ilyo aishibe ukuti abana ba baYuda ababwelele ukufuma ku Babiloni tabaishibe ukulanda iciHebere. Apo tabaishibe ukulanda ulu lulimi ulo abantu ba kwa Lesa balelanda, tabali no kwishibikwa ukuti bantu ba kwa Lesa pantu tabaleumfwa umwalolele ifyaba mu Cebo ca kwa Lesa. (Nehe. 8:2, 8) Abafyashi bamo ababombela mu filonganino umo balanda ululimi lumbi basanga ukuti abana babo balaleka ukubika amano ku cine. Mulandu nshi? Nga tulebelenga ifyebo mu lulimi lumbi, ifyo tubelenga tafitufika pa mutima nga fintu cingaba nga twafibelenga mu lulimi lwesu. Na kuba, nga tulefilwa ukulanshanya bwino na bantu mu lulimi lumbi kuti twalaumfwa ububi kabili kuti twalafilwa ukubomba bwino imilimo ya kwa Lesa. Kanshi ilyo tulebombela Yehova mu cilonganino umo balanda ululimi lumbi, tulingile no kubika amano kuli bucibusa bwesu na Yehova.—Mat. 4:4. w16.10 2:4-6
Pali Cine, January 18
Icitetekelo . . . e bushininkisho bwa kuti ifintu nangu tafilamoneka, fya cine cine.—Heb. 11:1.
Icitetekelo calicindama sana, lelo te bantu bonse abacikwata. (2 Tes. 3:2) Lelo Yehova ‘alipeela’ bakapepa bakwe bonse icitetekelo. (Rom. 12:3; Gal. 5:22) Kanshi bonse abakwata icitetekelo balingile ukulatasha sana. Yesu Kristu atile Wishi wa ku muulu alakulila abantu kuli ena ukupitila mu Mwana wakwe. (Yoh. 6:44, 65) Nga twatetekela Yesu, imembu shesu kuti shaelelwa. Ici cilalenga twaba ifibusa fya kwa Yehova umuyayaya. (Rom. 6:23) Yehova alitulanga sana icikuuku! Apo tuli babembu, twalingile fye ukupingulwa ukufwa. (Amalu. 103:10) Lelo Yehova alimwene ukutila kuti twacita ifisuma. Pa mulandu wa cikuuku cakwe, alilenga twaumfwa imbila nsuma. E ico tulacita ifilanga ukuti twalitetekela Yesu pantu tulafwaya ukwikala umuyayaya.—1 Yoh. 4:9, 10. w16.10 4:1, 2
Pali Cisano, January 19
[Paulo alekoselesha] nga nshi abasambi.—Imil. 20:2.
Mu makalata ayo Paulo alembele, alitashishe sana Abena Kristu banankwe. Bamo pali aba alibombele nabo muli bumishonari pa myaka iingi kabili alishibe ne filubo fyabo, lelo alilandile ifisuma pali bena. Ku ca kumwenako, Paulo aleita Timote ati “umwana wandi uwatemwikwa kabili uwa cishinka muli Shikulu,” no kuti e wali no kusakamana bwino Abena Kristu. (1 Kor. 4:17; Fil. 2:19, 20) Muli kalata iyo umutumwa Paulo alembeele Abena Korinti, alandile pali Tito ati “tubomba nankwe kabili tuba nankwe mu kumubombela.” (2 Kor. 8:23) Ukwabula no kutwishika, Timote na Tito balitemenwe ilyo baishibe ukuti Paulo alebatasha! Paulo na Barnaba baliipeeleshe ukubwelela uko babacushishe sana. Ku ca kumwenako, balibwekelemo ku Lustra uko babacushishe sana pa kuti bayekoselesha abasambi abapya ukutwalilila ukuba ne citetekelo. (Imil. 14:19-22) Mu Efese, ibumba lya bantu lyalimiine Paulo lelo ilyo icimfulunganya capwile, alikoseleshe abasambi abali kulya ku cifulo.—Imil. 20:1. w16.11 1:10, 11

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SWE INA KLISTU NU MULIMO WITU Novemba 2017
Mungaomvya Mazwi Yaa
Mazwi aakuomvya pa kupeela antu Lupungu! alino nu kusambilizya antu icumi pi Zina lyakwe Leza. Mungaomvya vilangililo pakuti muipekanyizizye amazwi aakuomvya mweineco.
IVYUMA IVYAYA UMWI ZWI LYAKWE LEZA
“Londini Yeova “Pakuti Muye nu Umi”
Cikapiliula cani ukulonda Yeova? I vyani vino tungasambilila uku Ina Izlaeli afizilwe ukulonda Yeova?
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Vyakucita Pakuti Mwaomba Ningo Umulimo Wa Kusimikila—Kuswilila Kuli Yano Mwasimikile
Mungacita uli pakuti mwaswilila kuli yano mwasimikile? Mwaitemelwa ukuswililako, mwamanya cino mwaswilililako, nupya mwalondesya ukutandika ukusambilila nayo.
IVYUMA IVYAYA UMWI ZWI LYAKWE LEZA
Mwasambilila Kuli Vino Mwaluvyanya
Ilyasi lyakwe Yona likalangilila ukuti Yeova asita ukututaila nanti icakuti twaluvyanya. Lelo cino akalonda, u kuti twasambilila kuli vino twaluvvyanya nu kusenuka.
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Vino tungasambilila umwi buku lyakwe Yona
Ukwelenganya pali vino Yona wacisile kungatwazwa kukanauvwa uyi, kulalola ningo antu aaya mu cifulo citu ica kusimikilamo, na vino tungakomeleziwa ndi tukupepa kuli Leza.
IVYUMA IVYAYA UMWI ZWI LYAKWE LEZA
I Vyani Vino Yeova Akalonda Twacita?
U kulemana ci ukwaya pa mipepele itu alino na vino tukalola aina na ya nkazi?
IVYUMA IVYAYA UMWI ZWI LYAKWE LEZA
Twalililini Ukuya Acincile Muli Ukapepa
Calolekanga kwati umusumba wa Yuda utali nu kononwa na Aina Babiloni. Nomba, usowelo wali nu kufikiliziwa, na Habakuku walondekwanga ukutwalilila ukuya umucincile muli vyakwe Leza nu kumanya ukuti uononesi wali nu kwiza nanti ciye uli.
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Mwatwalilila Ukukomeleka Muli Ukapepa Lino Ivintu Vyasenuka
Ndi cakuti ivintu vino vyasenuka vikuloleka ukuti vingapumvyanya ukapepa witu na ucuza witu na Yeova i cani cingatwazwa ukuti tutwalilile ukuya acincile muli vyakwe Leza?


text:
ILYASI 36
Akana Ka Ng’ombe Kakwe Goldi
IYE kalanda we! Uzye i vyani vino antu yakucita paa? Yakupepa akana ka ng’ombe! U mulandu ci uno yakucitila vii?
Lino Mose waile alengela uku mwamba, antu yaatandike ukulanda yakuti: ‘Tutamanyile ivyati-vicitikila Mose. Fwandi lekini tuipangile leza uwakuti atutungulule ukufuma umu mpanga ii.’
Nga alino Aloni umwina wakwe Mose aiza alanda ati: ‘Icisuma, mpeelini amasikiyo yakwe goldi yano muzwite.’ Lino antu yaacisile vivyo, Aloni wasungulwile amasikiyo kwene yaayo nu kupangilamo akana ka ng’ombe. Nupya antu yalanzile yati: ‘Wii, ali Leza witu, uwatufumizye umu Eguputo!’ Lyene aina Izlaeli yaatandike ukuzevya nu kupepa akana ka ng’ombe.
Lino Yeova waweni vii, wasosile cuze. Lyene waneenyile Mose ati: ‘Pitisya tentemuka umwamba. Vino antu yakucita vitaziifile foo. Yati-ilila amasunde yano nayapiile, lyene iyatandika ukupepa akana ka ng’ombe.’
Mose watentemwike umwamba zuwa-zuwa. Lyene lino wafisile apiipi, vino waweni vitaaziifile. Antu iimbanga nu kucina ala yakuzinguluka akana ka ng’ombe! Mose wasosile sana icakuti wasumvile na mawe yaili apaapatane apaalemvilwe amasunde, na mawe yaayo yaatamoosile iyaya sile utuvungwa. Nga alino atoola akana ka ng’ombe nu kukasungulula. Lyene akasyuta kasanguka usu.
Cino antu yaacisile citaaziifile foo. Acino, Mose waneenyile aonsi yamwi ukutoola impanga. Mose walanzile ati: ‘Antu yonsi aipe aapefile akana ka ng’ombe yumoolwe. Lyene aonsi yaayo aali ni mpanga yumoozile antu 3,000! Cii, cikutulangilila ukuti tufwile ukucenjela sana ukuti twapepa sile Yeova, aasi tu leza twaufi foo, uzye asi avivyo?
Kufuma 32:1-35.


text:
ISAMBILILO 7
Ifyakusambisha Umwana Wenu
‘Lomba amashiwi, andukukufunda akasuba kano, akalukuli pa mutima wobe; ukalukwasambisha ne munkosha ku bana bobe.’—Ndutelonomi 6:6, 7
Ili baYehova balengele babikileko icisoolo, balipeele abafyashi umulimo wakuceba pa bana. (AbaKolosai 3:20) Mulimo wenu mwe bafyashi ukusambisha umwana wenu ukutemwa ba Yehova ne kumukusha ukuba umuntu ucetekelwe. (2 Timote 1:5; 3:15) Kabili mulyelelwe ukwishiba ifili mu mitima ya bana benu. Tanje cine, icakubwenako cenu cicindeme makosa. Mungafunda bwino umwana wenu amashiwi abaYehova kani mwebo mwatanga ukuabika mu mutima wenu.—Amasamo 40:8.
1 LEKENI CILUKUPUBA KU BANA BENU UKWAMBAALA NA MWEBO
IFI BAIBOLO ILABILA: “Abantu bonse ngabekale bakwangufyo’kumfwa, bakukokolo’kulabila.” (Jakobo 1:19) Mulukufwaya abana benu ati balukuba abakakulukile ukumubuuleniko fyonse lukoso. Balyelelwe ukwishiba ati muli abalyanshikile ukukutika kuli bo impindi shonse bafwaya ukulabila. Beni ababutende kulibo pakweba ati cilukubapubila ukulabila ifili ku mutima kuli mwebo. (Jakobo:18) Kani balimwishini ati mulasasuka neli ati mulasololola bwangu pa fintu, muli bucine tekuti babepo abakakulukile ukulabila na mwebo. Batekanishisheni abana benu, ne kubabuulishisha mu mpindi ne mpindi ati muli batemenwe.—Matayo 3:17; 1 AbaKolinto 8:1.
IFI MUNGACITA:
Mulukulitemenwa ukukutika kani pali ifi balukufwaya ukumubuuleni
Impindi ishingi mulukwambaalako ne bana benu, tekulukwambaala lukoso nabo ili kwaba amakatasho
2 ESHENI UKUMFWISHA IFIBALUKULABILAPO
IFI BAIBOLO ILABILA: “Uyo ukutika ishiwi eukabona ifiweme.” (Ifisimpi 16:20) Shimbi’mpindi, mulyelelwe ukwalakanya pa calenga umwana wenu ukulabila ifyebo fimo pakuti mwishibe ifi umwana wenu alukumfwa muli bucine. Abanice abengi balalabila mu nshila iipuseneko na fyefyo ifintu fili neli ukulabila mu nshila tabacelelwapo ukweba ati balabile. ‘Uyo uwasuka ili taangomfwa, kutumpa ne nsoni kuli ye.’ (Ifisimpi18:13) Mwilukufitwapo bwangu.—Ifisimpi 19:11.
IFI MUNGACITA:
Mulikutule mwebene ukubula ukubacicila neli ukubapaatila, nangaba ati balabile ifili shani
Anukeni ifi na mwebo mwalukumfwa ili mwali abasankwa neli bamoye ne kwanuka ifimwalukubona ati ficindeme
3 LEKENI ABANA BABONE ATI MULIKATENE
IFI BAIBOLO ILABILA: “We mwana wanji umfwa ubusambishi bwa bawiso; tekulileke’funde lya banoko.” (Ifisimpi 1:8) BaYehova balipeele abafyashi bonse bobilo amakosa akuceba pa bana. Mulyelelwe ukusambisha bana benu ukumupeeleni umucinshi ne kumumfwileni. (AbaEfesa 6:1-3) Abana baleshiba kani abafyashi ‘tabekatenepo bwino ne mutima umo, ne kulanguluka kumo.’ (1 AbaKolinto 1:) Kani mwe bafyashi mulukupikishanya, mwilukupikishanya ninshi ne bana balukumfwako cingalengesha abana ukubulo kumupeeleni umucinshi woyo belelwe ukumupeeleni.
IFI MUNGACITA:
Ambaaleni ne kusuminanshanya ifi mwakulukufunda abana benu
Kani mulikwete ilangulushi ilipusene pa kusambisha abana, esheni ukubona inshila abenakwenu balukubwenamo ifintu
4 ANSHIKILENI LIMO IFYAKUCITA
IFI BAIBOLO ILABILA: “Sambisha umwana ati ende pa nshila iyelelwe.” (Ifisimpi 22:6) Ubusambishi ubuweme ubwakusambisha abana benu tabukesapo lukoso koti meno amukanwa. Mulyelelwe ukwanshika bwino ifingapyunga, ukucitefyo kulisankenemo ne kulunjika abana benu. (Ifisimpi 127:4; Ifisimpi 29:17) Ukulunjika takulukwalulapo ati ku mupama, sombi kofwa umwana wenu ukumfwisha umulandu amafunde abeleleko. (Ifisimpi 28:7) Nakabili, sambisheni abana benu ukutemwa Amashiwi abaYehova ne kulukwalakanya pa mafunde abo. (Amasamo 1:2) Ukucite’fyo kukabalengesha ukuba na cimanga umuweme uwa makosa akwalakanya bwino pa fintu.—AbaEbeya 5:14.
IFI MUNGACITA:
Shininkisheni ukweba ati abana benu balabona baLesa ati muntu uwa cinenene ubangacetekela
Bofweniko ukwishiba ne kubula ukucita imibelo iibipile koti ni yeyo iisangwa pa Intaneti, pa TV na pa mafoni. Bafundileni limo ifi bangakaana kani pali ulukufwaya ukucita nabo ubucencemeshi


text:
Icisimicisyo 27: Imfumu Iibipile Yateka Ijipiti
ABA balalume bali apa balukupatikisya abantu ukupyunga. Lolesya uyu mwalalume alukupama umo pali baba abalukupyunga ku cembya! Aba balukupyunga ba mu lupwa lwakwe Yakobi, kabili balabeta ati abaIsilaeli. Ne balalume abalukubapatikisya ukupyunga baletwa ati abaIjipiti. AbaIsilaeli baba pano basya ba baIjipiti. Calicitikile syani ici?
Pa myaka iingi ulupwa lwakwe Yakobi ulukulu lwalikele mu butende mu Ijipiti. Josefi, uwali umucindeme mu calo ca Ijipiti ukukonka pali Falo imfumu, alukubasunga. Pano Josefi alifwile, Falo umbi, uutatemenwepo abaIsilaeli, e wabele imfumu ya Ijipiti.
Iyi imfumu iibipile eyacitile abaIsilaeli ubusya. Yalibikile abakubasopa abakubule’nkumbu kabili ababipile’mitima. Balukupatikisya abaIsilaeli ukupyunga makosa pa kwibaka imisi yakwe Falo. Pano nangabe’fyo abaIsilaeli balukuya lukoso ili bafunuka. Panuma yakupite’mpindi abaIjipiti balyumfwilo’mwenso wakweba’ti abaIsilaeli bakafunuka ne kuba abakosele.
Kani ungesiba ici Falo acitile? Kalabila ku fimbela ifyalukupaapisya abana ba baIsilaeli ati: ‘Kani umwana umwalalume afyalwa kamumwipaya.’ Pano ifi fimbela fyali fiweme imitima, pakuti tafyalukwipayapo abana.
Eli Falo apele ili funde ku bantu bonse: ‘Buleni umwana onse umwalalume uwa baIsilaeli ne kumwipaya. Sombi abanakasi bonse mukabaleke ne mweo.’ Kani talyali lifunde ilikatesye ilyo? Pano ngatubone kamo pa twano’twalalume ifi kapulukile.
Ifyakufuma 1:6-22.
Ifyakwipusya
- Mu cikope, umwalalume ali ne cembya ninani, kabili ninani alukupama?
- Ili Josefi afwile, cindo cacitikile ku baIsilaeli?
- Mba nindo abaIjipiti balukutinina abaIsilaeli?
- Nicisa cakukomeka Falo apeele ifimbela fya baIsilaeli?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Ifyakufuma 1:6-22.
BaYehoba balitatikile syani ukufisyapo ukulaya kwabo kuli Ablaamu? (Fum. 1:7; Taŋ. 12:2; Cit. 7:17)
Ifimbela fya baEbeya fyalilangile syani ati filicindikilo’mweo? (Fum. 1:17; Taŋ. 9:6)
Findo ifimbela fyapelwe pa kuba na bucine kuli baYehoba? (Fum. 1:20, 21; Ifisi. 19:17)
Kani Satana alifwaile syani ukufulunganya ukufwaya kwa baYehoba ukwa kuleta ulubuto lwakwe Ablaamu? (Fum. 1:22; Mat. 2:16)


text:
Lelo Na Bubine Yesu Wādi na Kilungi kya Muswelo’ka?
I kutupu muntu nansha umo udi na foto ya Yesu. Kāshilepo kyelekejo kyandi nansha monima. Inoko, basendwe bāshilwile kumufwatula ke mu bula bwa myaka tutwa na tutwa.
Na bubine, bano basendwe kebādipo bayukile senene mwine mwādi mwikadile mpala ya Yesu. Bibidiji bivule, nkulupilo ya bipwilo, ne boba batala mingilo ya busendwe, divule bo abo basoñanyanga basendwe mwa kufwatwila Yesu mungya mobasakila. Nansha nankyo, bifwatulo byabo bidi na lupusa pa bantu, enka ne kunyengakanya mumweno wabo padi Yesu ne pa bufundiji bwandi.
Basendwe bamo bafwatulanga Yesu bu muntu muzoze na nywene milampe ne myevu mityetye nansha kumumwekeja bu mufītwe. Mu bifwatulo bikwabo bamwekejanga Yesu bu kipangwa kya ku mushipiditu na kakijokoloja ka kitōkeji ku mutwe, nansha mwitolwele na bantu. Le na bubine bino bifwatulo bilombolanga senene mwādi mwikadile Yesu? Le tukajingulula namani mwine mwaādi wikadile? Muswelo umo bidi ubwanya kwitukwasha tujingulule padi mwine mwaādi wikadile i kubandaula byobya binena Bible. Kadi bibwanya kwitukwasha twikale na mumweno muyampe padi.
“WAUNONGOLWEDILE UMBIDI”
Padi bino byo binenwa byānenene Yesu mu milombelo kumeso kwa kubatyijibwa. (Bahebelu 10:5; Mateo 3:13-17) Le uno umbidi wādi wa muswelo’ka? Kintu kya myaka 30 kunyuma, mwikeulu Ngabudyele wāsapwidile Madia amba: “Usa kwimita dīmi kadi ukabutula mwana mwana-mulume, . . . Mwanā Leza.” (Luka 1:31, 35) Yesu wādi muntu mubwaninine’nka na mwādi mwikadile Adama paāpangilwe. (Luka 3:38; 1 Kodinda 15:45) Yesu wādi na bupunga buyampe kadi umweka bu wādi mwiifwane na inandi Muyuda, Madia.
Yesu wādi na myevu mungya kibidiji kya Bayuda kishile na kya bene Loma. Ino myevu kyādi kilomboji kya bulēme, kadi keyādipo milampe bininge nansha misalakane. Ne kutatana kwine mpika Yesu wādi ulongolola senene myevu ne nywene yandi. Enka bene Nazila kete bo kebādipo batendeja nywene yabo, pamo bwa Samishoni.—Umbadilo 6:5; Batyibi 13:5.
Kumeso kwa kubwanya myaka 30, Yesu wāingile ne bu sendwe wa mbao, kadi kādipo wingidija bingidilwa biyampe bidi’ko dyalelo. (Mako 6:3) Nanshi, bimweka’mba kādipo muzoze. Ku ngalwilo kwa mwingilo wandi, aye bunka bwandi, “wapangila panja pa tempelo boba bonso badi na mikōko ne bañombe, kadi wamwanga ne bityele bya bashintula lupeto ne kukuvumika mameza abo.” (Yoano 2:14-17) Kulonga kino kwādi kulomba bukankamane ne bukomo. Yesu wāingidije umbidi wāmulongolwedile Leza mwanda wa kuvuya mwingilo waāmupele. Wānenene amba: “Mfwaninwe kusapula myanda miyampe ya Bulopwe bwa Leza ne mu bibundi bikwabo namo, mwanda kino’ki e kyonatumīnwe.” (Luka 4:43) Bine byādi bilomba bukomo ne bukankamane pa kwenda mu Paleshitina monso lwa nshi mwanda wa kusapula uno musapu.
“IYAI KONDI, . . . NAMI NKEMUTŪJA”
Yesu byaādi na nsangaji ne na mwikadilo muyampe na bantu, nanshi luno lwito ye luno lwākokele bininge boba bādi “baputuma na mingilo ne balēmenenwe.” (Mateo 11:28-30) Nsangaji yandi ne kanye byākomeneje mvubu ya mulao wandi wa kutūja boba bonso bādi na mutyima wa kuteja bufundiji bwandi. Enka ne bankasampe bene bādi basangela kufwena Yesu, o mwanda Bible unena’mba: “Wasela bana mu maboko.”—Mako 10:13-16.
Nansha Yesu byaāmweshibwe malwa bininge kumeso kwa kwipaibwa, ino aye’ko wādi muntu ulumbwa. Kimfwa, wākweshe ku masobo a butundaile a mu Kena na kwalamuna mema ke vinyu miyampe bininge. (Yoano 2:1-11) Kadi difuku dikwabo wāfundije bufundiji kebukedibwapo nansha dimo.—Mateo 9:9-13; Yoano 12:1-8.
Ino kya mvubu nakampata, musapu wa Yesu wākweshe bantu bekale na lukulupilo lwa būmi bwa nyeke. (Yoano 11:25, 26; 17:3) Bana ba bwanga 70 pobāmusapwidile myanda yobēmwenine mu busapudi, penepo Yesu “wasangala bininge” ne kunena’mba: “Sangalai mwanda majina enu i malembwe mūlu.”—Luka 10:20, 21.
“NANSHI BANWE KEMWAKIKALAI NANKYO”
Bendeji ba bipwilo ba mu mafuku a Yesu bādi bakimba miswelo ya kwimwekeja ku bantu ne kukomeneja lupusa lwabo. (Umbadilo 15:38-40; Mateo 23:5-7) Yesu wādi mwishile nabo, aye wāfundije batumibwa bandi baleke ‘kutādila’ bakwabo. (Luka 22:25, 26) Na bubine, Yesu webādyumwine amba: “Dyumukai basonekeji basakanga kunangakana mu minkukumba, basakanga kwimunwa mu mansoko.”—Mako 12:38.
Kadi kitatyi kyēsobakenye Yesu mu kibumbo, bakomenwe kumujiula. (Yoano 7:10, 11) Nansha ke paādi na batumibwa bandi ba kikōkeji 11, kekwādipo wādi ubwanya kumujiula. Yudasa wāmwabile na kumufifya, ne kino kyādi “kiyukeno kyobeivwanikile” kala, mwanda wa kuyukanya Yesu ku kibumbo kya bantu ba kumwipaya.—Mako 14:44, 45.
Nansha myanda mivule byokeiyukanikilepo, inoko na bubine Yesu kādipo na mobamufwatwilanga pa bifwatulo. Kya mvubu nakampata kupita mwine mwādi mwikadile kilungi kyandi, i motumumwena dyalelo.
“KUBASHALA KAKITATYI KATYETYE’TU INO NTANDA KEIKAMONEPO AMI MONKA”
Yesu wāipailwe ne kujīkwa enka mu difuku dyaānenene bino binenwa’bi. (Yoano 14:19) Wāpēne būmi bwandi bu “kinkūlwa kya kukūla bavule bene.” (Mateo 20:28) Mu difuku dya busatu Leza wāmusangwile na ngitu ya “mushipiditu” ne “kumumwekeja” ku bandi bana ba bwanga bamo. (1 Petelo 3:18; Bilongwa 10:40) Penepa le Yesu wādi na kilungi kya muswelo’ka paāmwekēle bandi bana ba bwanga? Bimweka bu kilungi kyandi kyāshintyile, mwanda enka ne bandi bana ba bwanga bākomenwe kumujingulula kiponka na ponka. Madia mwine Makadala wālangile amba i mudimi; bana ba bwanga babidi nabo bādi benda ku Emese bālanga’mba i mweni.—Luka 24:13-18; Yoano 20:1, 14, 15.
Le tufwaninwe kumona namani Yesu dyalelo? Myaka 60 Yesu pa kupwa kufwa, Yoano, mutumibwa waādi usenswe bininge wāmwene Yesu mu bimonwa. Yoano kāmwenepo umbidi mufwe mupopwe ku musalaba. Inoko, wāmwene “Mulopwe wa balopwe ne Mfumwandya bamfumu,” Mulopwe wa Bulopwe bwa Leza, mwine usa kunekenya balwana na Leza panopano ponka, bandemona ne bantu bene, ne kuletela muzo wa muntu madyese a nyeke ne nyeke.—Kusokwelwa 19:16; 21:3, 4.


text:
Myaka Katwa ya Buludiki bwa Bulopwe!
“Leza wa ndoe . . . emulongolwele bintu byonso biyampe mwa kulongela kiswa-mutyima kyandi.”—BAHEBELU 13:20, 21.
ÑIMBO: 136, 14
1. Lelo Yesu wādi umwene namani mwingilo wa busapudi? Shintulula.
YESU wādi usenswe kwisambila pa Bulopwe bwa Leza. Nansha ke kitatyi kyādi pano panshi, wēsambile bininge pa Bulopwe kupita’ko myanda mikwabo. Wātelele Bulopwe misunsa 100 ne kupita mu mwingilo wandi wa busapudi. Yesu wādi umwene Bulopwe bu kintu kya mvubu mpata kwadi.—Tanga Mateo 12:34.
2. Lelo i bantu banga bāivwene musoñanya udi mu Mateo 28:19, 20, ne mwanda waka tubanena namino?
2 Yesu’tu ukitamba tamba mu kusangulwa’ye, wētene na kibumbo kya bantu 500 ne kupita bādi bakukekala bana ba bwanga. (1 Kodinda 15:6) Padi mu kino kitatyi Yesu yemweēbasoñenye kusapula ku “mizo yonso.” Uno mwingilo wādi mukomo. * (Tala kunshi kwa dyani.) Wēbasapwidile’mba uno mwingilo wa busapudi ukasapulwa kufika’nka “ne ku mvuyo ya ino ngikadilo ya bintu.” Ufikidijanga buno bupolofeto dyalelo, kitatyi kyosapula myanda miyampe.—Mateo 28:19, 20.
3. Lelo i bintu’ka bisatu byotwasapwile nabyo myanda miyampe?
3 Yesu pa kupwa kuleta musoñanya wa kusapula, wānenene amba: “Ami ngidi nenu.” (Mateo 28:20) Kupwa Yesu wālaya balondi bandi amba ukaludika mwingilo wa busapudi ne kadi ukebakwasha basapule pano pa ntanda ponsololo. Yehova nandi ketwelelepo. I mwitupe “bintu byonso biyampe” bya kusapula nabyo. (Bahebelu 13:20, 21) Mu kino kishinte tusa kubandaula’mo bintu bisatu bya kamweno: (1) bingidilwa byotudi nabyo, (2) manwa otwaingidije, ne (3) bufundiji botwafundijibwe. Dibajinji tubandaulei’ko bingidilwa bimo byotwaingidije mu myaka 100 ipityile’i.
BINGIDILWA BYASAPWILE NA BENGIDI BA LEZA
4. Lelo bingidilwa bivule bishileshile byetukweshe namani mu busapudi?
4 Yesu wādingakenye musapu wa Bulopwe na nkunwa mikunwe mu nshi mishileshile. (Mateo 13:18, 19) Kidimye pa kutyimpula nshi utyimpulanga’yo na bingidilwa bishileshile. Mu muswelo umo onka, Mulopwe wetu i mwitupe bingidilwa bya kukwasha nabyo bantu betabije musapu wetu. Bingidilwa bimo byaingidijibwe’tu mu kakitatyi katyetye, ino bikwabo bingidijibwanga ne ditema kūlu dino’di. Inoko bino bingidilwa byonso byalumbulwile manwa etu mu busapudi.
5. Lelo kalata ka musapu kadi kalata’ka ne kadi kengidijibwa namani?
5 Mu 1933, basapudi bashilwile kusapula na kalata ka musapu, kino kingidilwa kyakweshe bantu bavule bashilule kusapula. Kadi kalata katyetye kasonekwe’po musapu mwīpi kadi upēla wa mu Bible. Kyaba kimo kalata kapya kadi na musapu mupya. Tutu Erlenmeyer wasapwile musunsa mubajinji na kano kalata paadi na myaka dikumi. Unena amba: “Kadi na ntwelelo inena’mba, ‘Lelo ubwanya kutanga kano kalata?’ Mwinē njibo pa kupwa kutanga kalata, twamupa mabuku ebiya twaenda.”
6. Lelo kalata ka musapu kakweshe namani?
6 Kalata ka musapu kakweshe basapudi mu miswelo mishileshile. Kimfwa basapudi bamo badi na bumvu, inoko na bubine badi basaka kusapula, kebadipo bayukile bya kunena. Basapudi bakwabo kebadipo na bumvu. Badi basapwila mwinē njibo bintu bimo byobadi bayukile mu ma minite matyetye’tu, inoko badi banena nyeke pakubulwa manwa. Kalata ka musapu kakweshe basapudi bonso bapāne musapu mupotoloke kadi upēla.
7. Lelo i makambakano’ka adi’ko pa kusapula na kalata ka musapu?
7 Kwadi kadi makambakano makwabo. Kaka Grace Estep unena amba: “Kyaba kimo badi betwipangula amba, ‘Bine, le ako kene kanena bika? Le ke mubwanya’po kunsapwila mwine mokanenena?’” Kadi benē njibo bamo badi bapela kwikatanga. Bakwabo badi’tu bekatala kupwa batwela mu njibo bashita ne ku kibelo. Bantu bamo kebadipo basenswe musapu wetu o mwanda badi bekasana tubipindi tubipindi. Nansha byokwadi ano makambakano, kalata ka musapu kakweshe basapudi basapwile bakwabo ne kuyukana’bo bu basapudi ba Bulopwe.
8. Lelo fono ya ku makasa yadi ingidijibwa namani? (Tala kifwatulo ku ngalwilo.)
8 Kingidilwa kikwabo kyaingidijibwe pa kupwa kwa 1930 yadi i fono ya ku makasa. Batumoni bamo badi beita bu Alone mwanda ano mashini adi esamba pa kyaba kyabo. (Tanga Divilu 4:14-16.) Shi mwinē njibo waitabija kwiilonda, musapudi wadi umwelela’mo dishikulu dīpi dya Bible ne kumushila mabuku. Mu kino kitatyi bisaka byadi bibungila pamo mwanda wa kulonda dishikulu! Mu 1934, Sosiete ya Watch Tower yashilwile kulonga mafono a ku makasa mwanda wa kusapula nao. Na bubine banabetu bakwete mashikulu meshileshile 92.
9. Lelo fono ya ku makasa yakweshe namani?
9 Hillary Goslin paalondele dishikulu dimo dya mu ano mashikulu, nandi waingidije fono mu yenga umo mwanda wa kusapula musapu wa mu Bible ku bakwabo. Byafula kwepi? bantu bavule basangedile bubinebine ne kufika ku kubatyijibwa. Na bya dyese, banababo babidi na Tutu Goslin bana-bakaji bakafunda Masomo a Ngileade kupwa baikala bamishonele. Pamo bwa kalata ka musapu, fono ya ku makasa yakweshe basapudi bavule bashilule kusapula. Mwenda mafuku, Mulopwe wafundije bantu bandi kupityila ku Masomo a Mwingilo wa Kiteokratike bekale bafundiji bafike’po.
KWINGIDIJA MANWA O-ONSO MWA KUTENGELA MITYIMA YA BANTU
10, 11. Lelo majulunale ne maladiyo asapwilwe nao namani myanda miyampe, ne mwanda waka ano manwa adi mayampe?
10 Bantu ba Leza baingidije manwa meshileshile pa kutenga mityima ya bantu bavule mu mwingilo wa busapudi mu buludiki bwa Mulopwe wetu. Ano manwa adi a mvubu mpata kupityidila kitatyi bengidi kyobakidi batyetye. (Tanga Mateo 9:37.) Kimfwa, majulunale asapwilwe nao myanda miyampe mu bula bwa myaka mivule. Yenga ne yenga Tutu Russell wadi utuma mwisambo wa mu Bible ku masosiete mapya. Kadi, watumine dishikulu dyandi ku majulunale a mu Kanada, mu Bulaya ne mu Etats-Unis. Mu 1913, mashikulu a Tutu Russell alupwilwe mu majulunale 2 000 kadi atangilwe na bantu 15 000 000!
11 Maladiyo nao adi engidijibwa mwanda wa kusapula myanda miyampe. Tutu Rutherford wanene dishikulu dyandi dibajinji ku ladiyo mu mafuku 16 Kweji 4, 1922 kadi dyalondelwe na bantu kintu kya 50 000. Ebiya netu twashilula kwingidija ladiyo yetu itwa bu WBBR, ne mpangiko imbajinji yashilwile mu mafuku 24 Kweji 2, 1924. Mu difuku 1 Kweji 12, 1924 Watch Tower wanene amba: “Tukulupile amba ladiyo i mitumbe mu bintu bya busunga kadi i muswelo muyampe wa kuzambalaja nao musapu wa bubinebine wadi kewamwekele kashā.” Pamo bwa majulunale, ladiyo yetukweshe tutenge mityima ya bantu bavule badi mu myaba idi’mo basapudi babala banga.
12. (a) Lelo i misapwilo’ka ya mu bīkwe i kusangeja bininge? (b) Lelo i bika biketukwasha tuleke kwikala na moyo wa kusapula mu bīkwe?
12 Busapudi bwa mu bīkwe i manwa mayampe engidijibwa pa kutenga mityima ya bantu dyalelo. Bukomo buvule bwalongelwe mwanda wa kutenga mityima ya bantu badi mu bishīko bya myotoka, mu mangala a kudiye, ne pobashianga myotoka, mu biwanza bitumbe, ne mu mansoko. Lelo buno busapudi bwa mu bīkwe bukukwatyijanga moyo? Shi i amo, lomba bukwashi ne kulonda madingi a Tutu Manera mutadi wendakana panena amba: “Tumonanga manwa o-onso mapya a mu mwingilo bu muswelo mukwabo wa kwingidila Yehova, bu muswelo mukwabo wa kulombola lulamato kwadi, bu muswelo mukwabo wa kutompa bululame bwetu, kadi twikalanga na kipyupyu kya kumwingidila na mutyima tō mu muswelo o-onso wasaka.” Potuleka kwikala na moyo ne kusapula na manwa mapya mu busapudi tukomejanga kikulupiji kyetu mudi Yehova ne kwikala basapudi ba bwino.—Tanga 2 Kodinda 12:9, 10.
13. Lelo kwingidija diteba dyetu dya Entelenete mu busapudi i manwa mayampe namani, ne i myanda’ka yowimwenine mu kwidingidija?
13 Basapudi bavule basangelanga kulombola bantu diteba dyetu dya jw.org, pene pobakokeja kutanga ne kutentula mabuku esambila pa Bible mu ndimi 700 ne musubu. Difuku ne difuku bantu mudiyo 1 ne kupita batwelanga pa diteba dyetu dya Entelenete. Pa kala maladiyo adi atenga mityima ya bantu badi mu myaba mitolwele na myanda miyampe. Dyalelo diteba dyetu dya Entelenete i dimo dyonka.
KUFUNDIJA BENGIDI MWA KUSAPWILA MYANDA MIYAMPE
14. Lelo basapudi badi basakilwa bufundiji’ka, ne i masomo’ka ebakweshe bekale bafundiji bayampe?
14 Bingidilwa ne manwa otwabandaula byadi bintu bilumbuluke. Inoko, basapudi ba mu ino myaka badi basakilwa kufundijibwa mwa kusapwila. Kimfwa, kitatyi kimo mwinē njibo kadipo usangela byaadi wivwana ku fono. Pa kwabo mwinē njibo wadi usangela ne kusaka kwifundila’ko bivule. Basapudi badi bafwaninwe kuyuka mwa kunekenyenya lwana na bunwa ne kwikala bafundiji balumbuluke. Ne kutatana kwine mpika, Tutu Knorr waludikilwe na mushipiditu ujila wa Leza wamona amba i kya kamweno basapudi bafundijibwe mwa kusapwila. O mwanda mu 1943, bipwilo byashilwile kufunda Masomo a Mwingilo wa Kiteokratike. Ano masomo i makwashe basapudi bonso bekale bafundiji bayampe.
15. (a) Lelo i bika byatene batutu bamo pobadi balonga mashikulu ku Masomo a Mwingilo wa Kiteokratike? (b) Le mulao wa Yehova udi mu Ñimbo 32:8, ukukankamikanga namani?
15 Batutu bavule kebadipo bebidile kwisamba kumeso a bantu bavule. Tutu Ramu uvuluka dishikulu dyandi dibajinji dyaalongele mu 1944. Dishikulu dyadi disambila pa ngikadila ya Doeke. Unena amba: “Manwi ami adi atetema, makasa ami nao adi azakala, meno ami atetema.” Ubweja’ko amba: “Uno’u owadi musunsa wami umbajinji kulonga dishikulu ku lukala, inoko nadi musele mutyima kūlu.” Nansha nabya kekyadipo kipēla, bana nabo badi banena mashikulu ku Masomo a Mwingilo wa Kiteokratike. Tutu Manera uvuluka byafikile nkasampe umo paadi ulonga dishikulu dyandi dibajinji amba: “Wadi na moyo kitatyi kyaadi unena dishikulu, washilula kwityukimwina. Inoko wadi musumininwe kulonga’dyo, wetyikwidile kufika ne byaavuile dishikulu.” Pa kwabo kuletangapo malondololo ku kupwila mwanda wa bumvu nansha kulanga’mba kubwanya’byopo. Shi i amo, lomba Yehova a kukwashe uleke kwikala na moyo. Ukakukwasha pamo bwa mwaakwashishe befundi babajinji ba ku Masomo a Mwingilo wa Kiteokratike.—Tanga Ñimbo 32:8.
16. Lelo Masomo a Ngileade adi na kitungo’ka? (a) mu mafuku a kunyuma ne (b) tamba mu mwaka wa 2011?
16 Kadi bulongolodi bwa Leza buletanga bufundiji kupityila ku Masomo a Ngileade. Kitungo kimo kya ano masomo i kya kukwasha befundi bekale na mēlu a kusapula myanda miyampe. Masomo a Ngileade ashilwile mu 1943, tamba penepa, kekufundijibwe bantu 8 500 ne kutumwa’bo mu matanda 170. Tamba mu 2011, ku ano masomo kekwitwanga enka bapania ba pa bula, batadi bendakana, ba mu kisaka kya Betele, nansha bamishonele badi mu mwaba kebafundile Masomo a Ngileade.
17. Lelo bufundiji bwa ku Ngileade bukwashanga namani?
17 Lelo Masomo a Ngileade i makwashe namani? Bine i makwashe. Tala byalongekele mu Jampani. Mu Kweji 8, 1949, mwadi basapudi kubwipi kwa dikumi ne musubu. Inoko ku mfulo kwa uno mwaka, bamishonele 13 bashilwile kusapula na basapudi ba mwine’mwa. Dyalelo mu Jampani mudi kintu kya basapudi 216 000 kadi basapudi bavule i bapania!
18. Lelo i masomo’ka makwabo adi’ko?
18 Tudi kadi na masomo mavule, kimfwa Masomo a Bakulumpe, Masomo a Bapania, Masomo a Basapudi ba Bulopwe, Masomo a Batadi ba Bipindi ne Babo Bakaji ne Masomo a ba mu Komite wa Musambo ne Babo Bakaji. Ano masomo i makwashe batutu ne bakaka baningishe lwitabijo lwabo. I kimweke patōka amba Yesu wendelelanga na kufundija bantu bavule.
19. Lelo Tutu Russell wanene bika pa mwingilo wa busapudi ne kino i kifikidile namani?
19 Bulopwe bwa Leza buludikanga pano kepadi kintu kya myaka 100 ne musubu. Mu kino kitatyi, Yesu Kidishitu Mulopwe wetu, uludikanga mwingilo wa busapudi. Ku meso kwa 1916, Tutu Russell wadi ukulupile amba kusapula myanda miyampe kukasambakana pano pa ntanda ponso. Wanena amba: “Mwingilo utandabukanga bukidibukidi, kadi ukendelela kutandabuka, mwanda kudi mwingilo wa ntanda yonso wa kuvuija mu mwingilo wa busapudi bwa ‘evanjile ya bulopwe’” (Lwitabijo lwa mu Kweji wa Busatu, na Macmillan, paje 69) Bine, uno mwingilo uvuikanga dyalelo! Bine, tufwijanga’ko Yehova Leza wa ndoe, pa kwitupa bintu byonso byotusakilwa mwanda wa kulonga kiswa-mutyima kyandi!
^ mus. 2 Bimweka bu bantu bavule mu kino kibumbo bāikele ke bene Kidishitu. Mwanda waka tubanena namino? Mwanda mutumibwa Polo wēbetyile bu “banabetu 500.” Kadi wābwaja’ko amba: “Bavule umbukata mwabo bakidi netu, nansha bamobamo byokebalāle kala mu tulo twa lufu.” O mwanda bimweka amba Polo ne bene Kidishitu bakwabo bāyukile bantu bavule bātelekele musoñanya wa Yesu wa kusapula.


text:
Nimulandu Cini Nkamukute Kusekelela Isita?
Bantu banji mbyobakute kuyeya
Bubepeshi: Bakamboni ba Yehova nkabakute kusekelela Isita (kupundushiwa kwa Yesu) pamulandu wakwamba eti ntebo Bakilisitu.
Cancine-ncine: Tukute kushoma eti Yesu Kilisitu e Shikutupulusha, kayi tukute kusebensa cangofu kwamba eti ‘tukonkenga mwalapita.’
Bubepeshi: Nkamukute kushoma eti Yesu walapundushiwa kufuma kulufu.
Cancine-ncine: Tukute kushoma eti Yesu walapundushiwa; tucinshi eti nimakani asuniki maningi kwamba eti tube Bakilisitu kayi tukute nekwambilako bantu bambi shamakani aya.
Bubepeshi: Nacikaba eti bana benu bakute kupitwa cindi ca kusekelela kupundushiwa kwa Yesu, amwe nkamukute kubashako nemano.
Cancine-ncine: Tubasuni bana betu—tukute kulibenga kwamba eti tubayishe kayi nekubanyamfwa kwamba eti kabali bakondwa.
Nimulandu cini Bakamboni ba Yehova nkabakute kusekelela kupundushiwa kwa Yesu?
Kusekelela kupundushiwa kwa Yesu nkakukute kufumina mu Baibolo.
Yesu walaamba eti twanukenga lufu lwakendi, liyawa kwamba eti twanukenga kupundushiwa kwakendi. Tukute kwanuka busuba ubu caka ne caka kwelana ne kalenda yamu Baibolo.
—Luka 22: 19, 20.
Tukute kushoma eti kutatika kwa miteto ya kupundushiwa kwa Yesu, kukute kufumina kumiteto yakeendi yalushalo, ici cikute kupa eti miteto iyi kaimucima Lesa.
Lesa usuni eti tumupenga bulemu pakumupempela, emuladu wakendi ukute kucimwa nebantu bakute kukonka miteto iyi njatasuminishi.
—Ekisodo 20:5; 1 Mafumu 18:21
Tukute kushoma eti kutamantamo lubasu kwetu mukusekelela kupundushiwa kwa Yesu kukute kufuma mu Baibolo, yalo ikute kutwambila eti katusebenseshanga “mano akute kunyamfwa ne kuyeya cena” mucindi cakukonka mbyobakute kuyeya bantu. (Miyambo 3:21; Mateyu 15:3) Nacikaba eti tukute kubaambila bantu mbyotukute kushoma mumakani a kupundushiwa kwa Yesu, tukute kubaleka kwamba eti balisalile byakwinsa.


text:
Nicani Cisuniki eti Kamuli Mwakondwa Mubanga?
Sena mwayeyenga eti ni . . .
kusunana?
mali?
bintu bimbi owa?
NCOIKUTE KWAMBA BAIBOLO
“Bakondwa nibantu bakute kunyumfwa liswi lya Lesa nekulisebensesha!”—Luka 11:28, New World Translation.
PINDU NJOMWELA KUCANA MWASHOMA MASWI AYA
Kuba nebantu bamusuni cancine-ncine.—Aefeso 5:28, 29.
Kuba nebulemu bwancine-ncine.—Aefeso 5:33.
Kuba nebwikalo bwaina.—Maliko 10:6-9.
SENA CANCINE-NCINE INGA TUSHOMA NCOIKUTE KWAMBA BAIBOLO?
Ee, pamulandu wabintu ibi bibili:
Lesa e Shikuyambisha cikwati. Baibolo ikute kwamba eti “mabanja onse” alatambula “lina” kufuma kuli Yehova Lesa. (Aefeso 3:14, 15) Ici cilaambanga eti, Yehova ewalabika bubambo bwabanja. Nimulandu cini ici cilayandikinga?
Bonani mukoshano uyu: Ito kuli cakulya caina ncomusuni maningi kayi musuni eti mwinshibe ncebakute kuciteleka, nibani mbomwela kwipusha? Mwela kwipusha uyo laciteleke.
Kwamba eti twinshibe cilayandikinga mubanja eti katuli twakondwa, twela kulanga kuli Yehova, Shikuyambisha bubambo bwabanja.—Genesis 2:18-24.
Lesa ukute kumushako mano. Mabanja ela kusenga lunyamfwilisho kuli Yehova ndwakute kupa kupitila mu Liswi lyakendi. Nimulandu cini kwinsa ico? ‘Pakwinga ukute kwashako mano.’ (1 Petulo 5:6, 7) Yehova ukute kumushako mano maningi—kayi mbyakute kwamba bikute kunyamfwa maningi.—Miyambo 3:5, 6; Yesaya 48:17, 18.
MWIPUSHO ULAYANDIKINGA KUYEYAPO
Inga mwinsa aconi kwamba eti mube mulume, mukashi, na mushali waina?
Baibolo ikute kukumbula mwipusho uyu pa AEFESO 5:1, 2 ne pa AKOLOSE 3:18-21.


text:
Kani Muliishi?
Kani filya Baibolo ibuulishisha ati icalo ca Ishilaeli cali liyamba ilikulu fya cine?
BAIBOLO ilabuulishisha ati imbi imipunda iyali mu Calo Calailwe yali mayamba kabili mwali ifiti ‘ifingi.’ (1 Imfumu 10:27; Josyua 17:15, 18) Nangabe’fyo, bambi balakanika kani icalo ca Ishilaeli efi cali ifyo, pakuti mu mipunda iingi mu calo ca Ishilaeli tamulipo ifiti shino nshiku.
Ibuuku ililabila pa mekalilo abaIshilaeli aba kale lilabuulishisha ati “mu calo ca Ishilaeli, mwali amayamba aakulu ukucila na fyefyo cili buno bukumo.” Mu mipunda iingi iya mapili mwali ifiti fya maolife (Pinus halepensis), ifiti fya myeloni (Quercus calliprinos), ne milemu (Pistacia palaestina). Pakati ka mapili na ku mpelo ya Cishiba Icikulu (Mediterranean), pali umukolo wa Shefila. Muli wuyu umukolo mwali ifiti fya mikuyu ifingi.
Ibuuku ililabila pa fiti ifilabilwepo mu Baibolo lilabuulishisha ati buno bukumo, mu mipunda imbi mu calo ca Ishilaeli tamulipo ifiti. Findo ifilengeshe? Ibuuku lilabuulishisha ati ifiti fyalukuya ili fishila panini panini. Lilalabila ati: “Abantunshi baalukuteme’fiti pakweba ati bakusheko umwakulima ne mwakwembelele’nama. Eli cimbi icilengeshe ca kweba ati baalukuteme’fiti fya kwibakila ne fya nkuni.”


text:
September 19-25
AMASAMO 135-141
Ulwimbo 59 ne Tembelo
Amashiwi akutatikilapo (3 min. neli ukucepako)
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
‘Tulilengelwe mu Nshila Iilibelele’: (10 min.)
Amasa. 139:14—Ukwalakanya pa milimo ya baYawe kulatukosha kabili kulatulengesha ukubatoota (w07-CW 6/15 21 amapal. 1-4)
Amasa. 139:15, 16—Ifitulengelwe filabuulishisha amakosa ne mano abaYawe (w07-CW 6/15 22-23 amapal. 7-11)
Amasa. 139:17, 18—Abantunshi balilibelele mulifyefyo balakanya na fyefyo bapyungisha umulaka (w07-CW 6/15 23 mapal.12-13; w06-CW 9/1 16 pal. 8)
-
Ukufwaya-fwaya mu Malembo: (8 min.)
Amasa. 136:15—Findo ili lembo lingatusambisha pa lyashi ililembelwe mwi buuku lya Ifyakufuma? (it-E-1 783 pal. 5)
Amasa. 141:5—Cindo ici Dafidi aishibile? (w15-CW 4/15 31 pal. 1)
Kani findo ukupenda Baibolo ukwa uno mulungu kwansambisha pali baYawe
Ni fisa fyebo ukufuma mu kupenda Baibolo ukwa uno mulungu ningapyungisha mu mulimo wa kutulisha?
-
Ukupenda Baibolo: (4 min. neli ukucepako) Amasa. 139:1-24
UKUSAMBILILA IFYA KUTULISHA
Ukutulisha: (2 min. neli ukucepako) wp16.09 16
Ukubwelelako: (4 min. neli ukucepako) wp16.09 16—Mubuuleniko ati akese akasangweko mu kubungana.
Isambililo lya Baibolo: (6 min. neli ukucepako) fg isambililo 8 pal. 8—Ofweniko umusambile pakweba ati alukupyungisha ifi alukusambilila mu mweo wakwe.
AMEKALILO ABUKLISTU
Ulwimbo 57
“Ili Mulukutangilila Isambililo Lya Baibolo Mwilukucitapo Ifi”: (15 min.) Panuma ya kwambaala ilyashi, tambisheni ne kwambaala vidyo ya tubeya tubili, iilukulangisha inshila ii tayelelwepo ne yelelwe pa kutangilila isambililo lya Baibolo ukupyungisha ibuuku lya Ifi Baibolo Isambisha ibuula 29, palakalafu 7. Abakutulisha balyelelwe ukulukulondamo ukupyungisha ama buuku abo. Anusheniko abapeelwa ifyakulangilila ati ukupyungisha iyi inshila kukalukubofwako ukukonsha utubeya twabo ukushako ne mpindi ye lyashi lyabo.
Ukusambilila Baibolo Ukwa mwi Kelesha: (30 min.) kr-CW Inkalata Ukufuma kwi Bumba Ilitangilila na Icap. 1 amapal. 1-10
Ukupituluka mu fya Sambililwa ne Fikasambililwapo Umulungu Wakonkapo (3 min.)
Ulwimbo 30 ne Tembelo


text:
Icisimicisyo 85: Yesu Afyalwa Mu Cibaya
KANI walwisibo’lu lucece? Inya, ni Yesu. Eli afyalwa lukoso mu cibaya. Icibaya nimulya inama silaminwa. Maliya alukulalika Yesu mu ciliilo ca ŋombe, icili mupunda umu babika ifyakulya fya ŋombe ne nama simbi ati silye. Pano nindo iyi Maliya na Josefi babelele muno pamo ne nama? Uyu taulipo mupunda wa kufyalilwamo ulucece, tali e fyenka?
Taulipo, koku . Pano uyu e mulandu babelele muno: Kateka wa Loma, Kaisa Ogusito, alipangile ifunde lya kweba’ti umuntu onse alyelelwe ukubwelela ku musi uko afyalilwe pakweba’ti isina lyakwe lingalembwa mwi buku. Josefi alifyalilwe muno mu Betelemi. Pano ili ye na Maliya bafikile, tabasangilepo umupunda konse lukoso. Namulifyefyo balisile muno mu kuba pamo ne nama. Kabili pa kasuba kenka aka Maliya alifyele Yesu! Pano, koti nifyefyo wabona, Yesu ali lukoso bwino.
Kani wababona abembesi abalukwisa mu kubona Yesu? Baali mu mpanga ubusiku balukwembela imbelele, kabili ukutuba ukukulu kwalisanikile ukubasinguluka. Yali ni nkalamba! Abembesi balitiinine ukwakuti. Pano inkalamba kailabila ati: ‘Mwitiina! Ndimukwatileni icebo iciweme. Lelo mu Betelemi, baKlistu baSikulu bacifyalwa. Bakapulusya abantu! Mwakubasanga balipambilwe mu ngubo kabili balilele mu ciliilo ca ŋombe.’ Lomba kwalipulilile ukwisa inkalamba isingi kabili syalitatikile ne kubacindika baLesa. Popele penka’po aba abembesi balyendesye ukuya mu kubona Yesu, lomba pano bamusangana.
Kani waisiba umulandu Yesu acindamine? Kani ulisi uo ali muli bucine? Anuka ukweba’ti mu cisimicisyo ca kutanga ica lilino ibuku twalilabilepo pa Mwana wa baLesa uwa kutanga. Uyu Mwana alipyungile pamo na baYehoba pa kulenga amaulu ne calo ca pansi kabili na fyonse fintu lukoso. Uyu e Yesu!
Nacine, baYehoba balituntulwile umweo wa Mwana wabo mwiulu ne kuubika mu kapafu kakwe Maliya. Penka’po ulucece lwalitatikile ukukula mu kapafu kakwe koti nifyefyo tumbi utucece tukula mu mapafu abanyinabo. Pano ulu lucece lwali Mwana wa baLesa. Mukupelako Yesu alifyelwe muno mu cibaya mu Betelemi. Tali pano wabona umulandu inkalamba syasangalele ukwakuti icakweba’ti syalibulileko ne bantu ati Yesu afyalwa?
Luku 2:1-20.
Ifyakwipusya
- Kani ulucece ululi mu cikope ninani, kabili nipi Maliya alukululalika?
- Mba nindo Yesu afyalilwe mu cibaya ca ŋombe?
- Mu cikope, mba nibani balya abalalume abalukwingila mu cibaya, kabili findo inkalamba yababulile?
- Mba nindo Yesu apusanineko ku bantu bambi?
- Mba nindo Yesu angetilwa ati Umwana wa baLesa?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Luku 2:1-20.
Kani nikesa kabeya Kaisa Ogusito akweteko mu kufikilisiwapo ukwa kusimika pa kufyalwa kwakwe Yesu? (Luku 2:1-4; Mika 5:2)
Kani umuntu angabapo syani pali babo abetwa ati ‘abantunsi abo batemenwe’? (Luku 2:14; Mat. 16:24; Yoa. 17:3; Cit. 3:19; Ebeya. 11:6)
Filya balya abembesi abaJudiya abalicefesye basangalele pa kufyalwa kwa Uwakupulusya, mba nindo abapyungisi ba baLesa muli bulelo belelwe ukuba abasangalele ukwakuti? (Luku 2:10, 11; Efes. 3:8, 9; Fisu. 11:15; 14:6)


text:
ICAPITALA 9
Kani Tulukwikala mu ‘Nshiku sha Kupelako’?
Findo filukucitika mu nshiku shesu ifishimikilwe mu Baibolo?
Mba Amashiwi abaLesa alalabila ati abantu bakaba shani mu ‘nshiku sha kupelako’?
Mba nifindo ifiweme ifilukucitika mu ‘nshiku sha kupelako’ ifi Baibolo yashimikile?
1. Kani nikwisa tungasambilila pa lwa mpindi ya kuntangiile?
MBA mulingatambepo ilyashi pa TV kabili ne kukankamana ati, ‘Kani cino icalo cilukulola pi?’ Ifintu ifyakutinisha filukucitika mu kupwalamukila lukoso icakweba ati takulipo umuntunshi uungeshiba ubwa mailo ifi bukaca. (Jakobo 4:14) Nangabe’fyo, baYehova baliishi ifikacitika kuntangiile. (Yisaya 46:10) Akale sana Amashiwi abo, Baibolo, aalilabilepo tepafibipile fyenka lukoso, sombi na pa fiweme ifikalukucitika kuntangiile.
2, 3. Mba cisa cakwipusha abasambile baipwishe baYesu, kabili balyasukile shani?
2 BaYesu Klistu baalilabilepo pa Bufumu bwa baLesa, ubukashilisha bumbifi kabili ne kwalula icalo ukuba paladaiso. (Luku 4:43) Abantu baalukufwaya ukwishiba ili Ubufumu bukesa. Muli bucine, abasambile ba baYesu balibepwishe ati: “Mbakesa-kesibilo kakaba-po akakwisa kwenu, nekakusila kwampindi?” (Matayo 24:3) Pa kwasuka baYesu balibabuulile ati ni baYehova Lesa lukoso e beshi ako kasuba ne mpindi ili ubu bwikashi bukashila. (Matayo 24:36) Pano baYesu baalishimikile ifyali ne kulukucitika pa calo ili Ubufumu bwaba apepi ne kuletela abantu ubutende ne kulamwa. Ifi baYesu bashimikile filukucitka!
3 Ili tatungalanguluka pa fyakushinina fya kweba ati tulukwikala mu ‘kushila kwa mpindi,’ lekeni tulabileko panini pa nkondo yeyo umuntunshi neli umo taabwenepo. Yali mwiulu umutamubonekapo, kabili ifyakufumamo na fwebo filatwambukila.
INKONDO MWIULU
4, 5. (a) Cindo cacitikile kwiulu ili baYesu baikalikilwe pa Bufumu? (b) Koti ni fifilya ifilembelwe pa Ukufisulula 12:12, cindo cali ne kufumamo muli ilye’nkondo iyali kwiulu?
4 Icapitala cafumako ica muli lilino ibuuku calibuulishishe ati baYesu Klistu baalibele Imfumu mwiulu mu mwaka wa 1914. (Pendeni Danyeli 7:13, 14) Lwenka lulya bapeelwe amakosa akuteka, baYesu balicitilepo icintu cimo. Baibolo ilalabila ati: “Palibele neŋkondo kwiulu: Mikayeli [ishina limbi ilya baYesu] neŋkalamba syakwe syalilwile iŋkondo nakoŋgamato [Satana Umusenseshi]; nakoŋgamato naye neŋkalamba syakwe syalilwile.” * Satana ne nkalamba shakwe imbifi, ifibanda, balilushile inkondo kabili balibapoosele panshi pa calo ukufuma kwiulu. Abana ba baLesa ababucetekelo aba mupashi baalisangalele pa kubona Satana ne fibanda babapoosa panshi. Abantunshi, nangabe’fyo, tabasangalelepo koti ni nkalamba. Baibolo ilashimika ati: “Isyamo lili kucalo capansi . . . pakuti umusensesi aliselucile kuli mwebo, ali nebukali ubukulu, pakuti aliisi ati ndi nempindi ice lukoso.”—Ukufisulula 12:7, 9, 12.
5 Boneni pano icali ne kufumamo muli yeyo inkondo iyali kwiulu. Mu bukali bwakwe, Satana aali ne kuleta amakatasho pali bonse lukoso abali pa calo. Koti ni fyefyo mwakubona, tulukwikala muli yeyo impindi ya makatasho. Pano, iyo mpindi ikaba lukoso iipi—ni ‘mpindi ice lukoso.’ Na Satana umwine aliishi ati impindi ya makatasho ipi. Baibolo ilalabila pali yenke’yi impindi ati ‘inshiku sha kupelako.’ (2 Timote 3:1) Ukwishiba ukweba ati baLesa bukumo lukoso bakafumyapo Umusenseshi uufulunganya icalo, kulasangalasha! Ngatulabile pali fyefyo Baibolo yashimikile ifilukucitika pali ino mpindi. Ifi filatubuulishisha ati tulukwikala mu nshiku sha kupelako kabili Ubufumu bwa baLesa bukumo bukaleta amashuko amuyayaya kuli babo abatemenwe baYehova. Ica kutanga, ngatulanguluke pa fintu fine ifili mu twishibilo baYesu balabile ati eto tukeshibilako impindi tulukwikalamo.
IFIKULU IFILUKUCITIKA MU NSHIKU SHA KUPELAKO
6, 7. Mba mashiwi baYesu balabile pa nkondo ne nsala sha tuwumbo alukucitika shani koti kulaya kwabo?
6 “Umukoka umbi wabantu ukabucila umukoka ubyakwe; nebufumu bumbi bukabucila ubufumu ububyakwe.” (Matayo 24:7) Amamilyoni aengi aabantu balibepeye mu nkondo pa myaka 100 iipitilepo. Umuntu wa ku Britain uulemba ifyacitikile akale alilembele ati: “Mu myaka ya ba 1900 emo abantu baipaiwe makosa ukucile’mpindi imbi mu lyashi lya kale. . . . Myaka ya nkondo ishitashishilapo, ni mu mpindi ne mpindi lukoso ili takwalukubapo inkondo.” Ibumba ilibona pa filukucitika mu calo kalilabilapo ati: “Abantu abaalukupenshiwa ne kwipaiwa mu nkondo pa [myaka 100] iipitilepo ingengilamo litatu muli babo abafwile mu nkondo sha mu mwanda wa myaka uwa kutatikilapo ukufika ku mwaka wa 1899.” Abantu ukucila pa mamilyoni 100 baalifwile ukutatika lukoso mu 1914. Nangaba ati tuliishi ukubombomana ukubapo ili twalufya umukwabesu umo mu nkondo, tekuti twalakanyepo ne kwalakanya pa kubombomana ne kusomenwa ukubapo ili amamilyoni bafwilwa ili kwaba inkondo.
7 “Pakaba insala syakawumbo.” (Matayo 24:7) Abafwaya-fwaya pa filukucitika baalilabile ati ifyakulya fyafulilako makosa pa myaka 30 iipitilepo. Nangabe’fyo, ukubulisha kwa fyakulya kulipitilile nipakuti abantu abengi tabakwetepo indalama sha kushitamo ifyakulya kabili tabakwetepo neli ni mpanga apakulima ifyakulya. Mu fyalo ifingi, abantu balapenga ne nsala sha tuwumbo. Kabili abengi pali babo balafwa ku nsala iyakubula ukushila. Ibumba Ililolesha pa myeo ya bantu mu calo conse lyalilabile ati, abana abakucila pali 5,000,000 balafwa umwaka ne mwaka, pali babo abengi icilenga bulwele bwa nsala.
8, 9. Cindo citulangisha ati ukushimika kwa baYesu pa lwa fitulika ne myalo kulifishiwepo?
8 “Fikaba-po nefitulika ifikulu.” (Luku 21:11) Koti kulabila kwe bumba lya basayansi ilya U.S. Geological Survey, ukutatika lukoso mu 1914 cila mwaka ifitulika ukufika kuli 17 filesa ne makosa icakweba ati filatobala ifyakwibaka kabili ne kulepula umushili. Kabili cila mwaka kulaba ifitulika ifiisa ne makosa kabili filonala ifyakwibaka. Ilyashi na limbi lilalabila ati: “Ifitulika filipeye abantu abakuti ubwingi mu myaka 100 kabili ukuya pantangile mu fyakupangapanga kulicefesheko lukoso panini impendwa ya baabo abafwa.
9 ‘Ikabapo ne myalo.’ (Luku 21:11) Nangaba ne kuya pantangile ukwa kupange’miyanda, amalwashi akale ne abukumo alukwipaya abantunshi. Ilyashi limo lilalabila ati kuli amalwashi 20 aeshibikilwe bwino aali koti ni TB, malelya (ubulwele bwa mpepo), na kolela—filiseekele ino myaka, kabili ne malwashi ambi aalukwisa alukukatasha makosa ukupola nangaba ati mwapyungisha umuyanda. Fya cine, kuli amalwashi na ambi apepi na 30. Ambi pali aya ne muyanda taungaboneka kabili alepaya.
IFI ABANTU BALI MU NSHIKU SHA KUPELAKO
10. Nifisa ifishimikilwe pali 2 Timote 3:1-5 ifi mubona mu bantu muli bulelo?
10 Baibolo tailabilepo lukoso pali fyefyo fikalukuli pa calo, sombi ilishimikile ne kweba ati mu nshiku sha kupelako imibelo ya bantu ikaaluka mu bwikashi bwa bantunshi. Intangishi Paulu alibuulishishe ifi abantu bakalukuli. Pali 2 Timote 3:1-5, tulapendapo ati: “Pansiku syakupela-ko pakesa impindi syabukali.” Paulu alilabilepo ati abantu bakalukuli
bakulitemwa
bakutemwa indalama
bakupulaisya ababafyele
babipile
bakubule’mitima inacile iyakutemwa koti kwisibila kwabantunsi
bakubulo’kuteke’mitima
bakali
bakutemwo’tuseko ukucila napakutemwa baLesa
bakwikala nemekalilo akupala baLesa, sombi balukukana’makosa akuko
11. Kani Amasamo 92:7 alabuulishisha ati findo fikacitika ku mbifi?
11 Kani abantu uku mwikalila bali koti ni fyopele’fyo? Tekuti mukanike ne kukanika ati efi bali. Konse lukoso kuli abantu abali ne mibelo iibipile. Ici cilukutubuula ati baLesa balukucitapo cimo bwenka buno bukumo, pakuti Baibolo ilalabila ati: “Pakumena imbifi koti cani, napakusaŋgalala bonse abo abalukucito’kusendama; nipakuti bakonalwa lukoso insiku pee.”—Amasamo 92:7.
IFIWEME IFILUKUCITIKA!
12, 13. Kani ‘ukwishiba kwa cine’ kwafula shani mu ‘mpindi ya kupelako’?
12 Inshiku sha kupelako muli bucine shiliswilemo ne makatasho, koti ni fyenka filya Baibolo yashimikile. Muli cenka cino icalo, nangabe’fyo, muli ifiweme ifilukucitika kuli babo abapempela baYehova.
13 ‘Ukwisiba kwa cine nako ne kufula,’ e fishimika Baibolo mwi buuku lya kwe Danyeli. Pano niisa mpindi kukafula? ‘Ku mpindi ya kupelako.’ (Danyeli 12:4) Tanje cine ukutatika mu 1914, baYehova balyofweleshe baabo abafwaya ukubapyungila ukwishiba Baibolo. Baliishi ifi Baibolo isambisha pe shina lya baLesa ne kufwaya kwabo, impese ya mulubulo wa baYesu Klistu, ifi abafwile bali, ne fya pa kubushiwa. Kabili, abapempela baYehova balisambilile ifyakwikala mu mekalo mu nshila iingabasangalasha ne kulemya baLesa. Kabili balyumfwishishe fyefyo Ubufumu bwa baLesa bukacita nefi bukalungike’fintu pa calo. Kani baishiba ifi-fintu, findo bacitapo? Ico icakwipusha catuleta pano ku kushimika na kumbi ukulukufishiwapo koti kulaya muli shishino inshiku sha kupelako.
14. Kani ukutulisha icebo iciweme ica Bufumu kulifikilepi pali lelo, kabili mba nibani batulisha?
14 “Icebo ici Iciweme icaBufumu cikatulika monse mucalo capansi,” efi baYesu Klistu balabiile mu kushimika kwabo ukwa pa lwa ‘kushila kwa mpindi.’ (Pendeni Matayo 24:3, 14) Mu calo conse, icebo iciweme ica Bufumu—icilabila pali fyefyo Ubufumu buli, ifi bukacita, kabili nefi tungaba ne mashuko abubo Ubufumu—cilukutulishiwa mu fyalo ukucila 230 kabili na mu milaka ukucila 400. Amamilyoni ya Mboni sha baYehova mu munkonsha balukutulisha icebo iciweme ica Bufumu. Balifumine “kumisyobo yonse nakubena bonse nakumikoka yonse nakumilaka yonse.” (Ukufisulula 7:9) Bamboni balasambisha abantu abengi abafwaya ukwishiba ifi Baibolo muli bucine isambisha pa maŋanda pabo apakubula ne kulipilisha. Uku kufishiwapo ukuweme ukwa fyakushimika, tanje na fifilya baYesu bashimikile ati abaKlistu bacine ‘bakafitilwa ku bantu bonse’!—Luku 21:17.
CINDO MWEBO MUKACITAPO?
15. (a) Kani mulukusumina ati tulukwikala mu nshiku sha kupelako, kabili mba nindo mwaasukile’fyo? (b) “Ukusila” kulaalule’ndo kuli babo abacicila baYehova na kuli babo abomfwila ukuteka kwa Bufumu bwa baLesa?
15 Pakuti ifyakushimika ifingi ifili mu Baibolo filukufishiwapo muli shishino nshiku, kani tamulukusumina ati tulukwikala mu nshiku sha kupelako? Panuma icebo iciweme catulishiwa koti kufwaya kwa baYehova, eli kukesa “ukusila.” (Matayo 24:14) “Ukusila” kulukwalula ati ni mpindi yeyo baLesa bakashilisha bumbifi pa calo. BaYehova bakapyungisha baYesu ne nkalamba ukonala bonse ababacicila ku mushikila. (2 AbaTesalonike 1:6-9) Satana ne fibanda fyakwe tabakatumpaika libili imishobo ya bantu. Panuma ya fyefyo, Ubufumu bwa baLesa bukaleta amashuko aakuti ubwingi kuli babo bonse abomfwila ukuteka ukulungeme.—Ukufisulula 20:1-3; 21:3-5.
16. Kani nicisa cintu icamano mwelelwe ukupyunga?
16 Pakuti ukushila kwa bwikashi bwakwe Satana kuli apepi, tulyelelwe ukulipusha fwenka fwebene ati, ‘Mba cindo njelelwe ukulukupyunga?’ Ciweme ukupitilisha ukulukusambilila ifyebo na fimbi pali baYehova kabili na pali fyefyo ifi bafwaya kuli fwebo. (Yoane 17:3) Bikeniko umunkonsha ku kusambilila Baibolo. Mulukwesha lyonse ukuba na babo abafwaya ukulukucita ukufwaya kwa baYehova. (Pendeni AbaEbeya 10:24, 25) Ishibeni ifingi pali fyefyo baYehova banshikiile abantu pa calo ponse, kabili esheni ukwalula imibelo yenu pakuti mukasangalale kabili na baLesa bakatemiwe muli mwebo.—Jakobo 4:8.
17. Mba nindo ili ukonalwa kwa mbifi kukesa kukakankamikila abantu abengi?
17 BaYesu balishimikile ukweba ati abantu abengi tabakabikako akalango ku twishibilo utwa kulanga ukweba ati tulukwikala mu nshiku sha kupelako. Ukonalwa kwa mbifi kukapwalamucilwa lukoso. Koti ni shilumfundi (kabwalala) mu mpindi ya bushiku, efi ne bantu abengi bakakankamana ili akasuba ka baShikulu kakesa. (Pendeni 1 AbaTesalonike 5:2) BaYesu balicenjeshe ati: “Koti nifyefyo ifi fyali insiku syakwe Noa, fyopele’fyo efikaba nekwisa kwaMwana waMuntunsi. Pakuti koti nipansiku isyo, lomba tabuŋgesa ubulobe, balukulya nekunwa, nekuupa nekuufya abana babo, ukufika nakukasuba ako ainjile Noa mubwato; nabo tabaisibile, ili tabuŋgesa ubulobe, nekubatwala bonse; fyopele’fyo efikaba nekwisa kwaMwana waMuntunsi.”—Matayo 24:37-39.
18. Nikwisa kucenjesha baYesu bapeele uku twelelwe ukubikako akalango?
18 Pakuti pali fyefyo, baYesu balibuulile abalukubakutika ati: “Sombi mulukucenjela imitima yenu iŋgesa-kwisula bupumpunta nekupendwa nekulukulikutula ifyamweo uno, lomba nekasuba ako nekupulililo’kwisa pali mwebo koti cakwikasya. Pakuti fyopele’fyo kakesa pali babo bonse abalukwikala pacalo conse icapansi. Sombi mulukupembelela impindi yonse, ili mulomba, ati mukelelwe ukupuluka kuli fyefyo fyonse ifikesa, nekwiminina [ukwa kusuminwa] pamenso aMwana waMuntunsi.” (Luku 21:34-36) Cintu iciweme ukubikako akalango ku mashiwi baYesu balabile. Mba nindo? Nipakuti baabo abashukishiwa na baYehova Lesa ne ‘Mwana wa Muntunshi,’ baYesu Klistu, balikwete ubucetekelo bwa kupuluka ukushila kwa bwikashi bwakwe Satana kabili ne kwikala umuyayaya mu calo ca bukumo icili lukoso apepi!—Yoane 3:16; 2 Petilo 3:13.
^ par. 4 Boneni ifyebo na fimbi pa mabula 218-219 ifilukubuulishisha ati Mikayeli lishina na limbi ilya baYesu Klistu.


text:
Mba Nindo Mwitilwa Ati Bamboni sha BaYawe?
Koti ni fyefyo Baibolo ilabila, baYawe e shina lya baLesa. (Ifyakufuma 6:3; Amasamo 83:18) Imboni muntu uutulisha pa mashiwi yeyo eshi ati ni bucine.
Penka, ishina lyesu ilya kweba’ti Bamboni sha baYawe lilabuulishisha umulimo tukwete koti baKlistu uwa kutulisha bucine pali baYawe, Abalengeshi ba fintu fyonse. (Ukufisulula 4:11) Tulacitila bumboni ku bantu ukupitila mu kwikala amekalilo aaweme ne kubabuulako pa mashiwi abaLesa Baibolo.—Yisaya 43:10-12; 1 Petilo 2:12


text:
SHAPITA 9
Watamina mu Nazala
MATEO 13:55, 56 MAKO 6:3
KISAKA KYA YOSEFA NE MADIA KIBABAILA’KO
YESU WEFUNDE KAJI KA MAKASA
Yesu watamina mu kibundi kya Nazala, kakibundi katyetye, ka kubulwa kutumba. Kadi kungala, mu ngulu ya ku Ngadilea, kushika kwa dijiba dikatampe diyukene bu Dijiba dya Ngadilea.
Padi Yesu wadi na myaka ibidi pamuselēle ba Madia ne Yosefa ku Edipito. Bimweka’mba mu kino kitatyi aye ye wandi mwana umo kete mu kisaka. Inoko, mwenda mafuku, banababo bakwabo ababutulwa—ba Yakoba, Yosefa, Shimona, ne Yuda. Ba Yosefa ne Madia ababutwila’ko ne bana bana-bakaji, banababo na Yesu. Bine, pano Yesu kadi na bankasandi bana-balume ne bana-bakaji basamba.
Ino, Yesu udi ne babutule bakwabo. Tuyukile kala Edisabeta ne wandi mwana Yoano. Ushikatanga dya kunshi mu Yudea, ku makilometele mavule. Salome ushikatanga kubwipi mu Ngadilea, mobimwekela i mwanabo na Madia, nanshi Yesu umwita bu mama. Mulumya Salome i Zebede. Babo bana babidi, ba Yakoba ne Yoano, bamweka bu ye banababo na Yesu babajinji ba kwa mwanabo na inandi. Ketuyukilepo shi Yesu upityijanga ne kitatyi kivule na bano bankasampe paenda utama, inoko mwenda mafuku abaikala ke balunda, ne kwingila bu batumibwa babidi ba Yesu.
Yosefa ufwaninwe kwingila bininge pa kukwatakanya kisaka kyenda kibaila’ko. I sendwe wa mbao. Yosefa watamija Yesu enka bwa wandi mwana wa kwibutwila, o mwanda Yesu witwanga bu “mwanā sendwe wa mbao.” (Mateo 13:55) Yosefa wafundija Yesu ekale bu sendwe wa mbao, kadi webiyuka biyampe. Mwanda mwenda mafuku bantu badi kebete Yesu bu “sendwe wa mbao.”—Mako 6:3.
Kisaka kya Yosefa kitele mutyima bininge ku kutōta Yehova. Ba Yosefa ne Madia byobalamine Bijila bya Leza, abape babo bana bulombodi bwa ku mushipiditu ‘pa kushikata mwabo mu njibo, pobenda mwishinda, ne pobalāla, ne pobabūka pene.’ (Kupituluka 6:6-9) Mu Nazala mudi shinankonka. Tukulupile amba Yosefa wendanga’ko kyaba ne kyaba na kyandi kisaka kukatōta. Mwenda mafuku byayukene amba Yesu wadi wendanga ku shinankonka “mungya kibidiji kyandi mu difuku dya Sabato.” (Luka 4:16) Kadi kino kisaka kisangelanga kwenda kitatyi ne kitatyi ku tempelo ya Yehova mu Yelusalema.


text:
Mungapitilisha Ukuba Abalicefeshe ili Mulukweshiwa
‘Mulukwenda mu kulicefya na baLesa benu.’—MIKA 6:8.
INYIMBO: 48, 95
1-3. Findo uwakushimika uwafumine ku Juda afililwe ukucita, kabili findo fyafuminemo? (Boneni icikope icili peulu.)
PA MPINDI imo ili Jeloboami alukwikalika abaIshilaeli, baYawe baalitumine uwakushimika umo ukufuma ku Juda ukwisa mu kutulisha icebo ca kusololola kuli ilya imfumu ya baIshilaeli iyafutukiile baLesa. Ulya uwakushimika uwali uulicefeshe alifishishe icebo baLesa bamutumiine, kabili baYawe baalimulamine ku bukali bwakwe Jeloboami.—1 Imf. 13:1-10.
2 Ili ulya uwakushimika alukubwelelamo ku ng’anda, baalimulondele ku mwalalume umo umucekulu uwafumine ku Beteli. Ulya umwalalume alilabiile ati aali wakushimika wa baYawe. Alitumpaikile uwakushimika umwanice pa kumulengesha ukubulo’kulonda ifi baYawe bamubuulile ati ‘tekuti ulyepo ifyakulya neli kunwapo amenda mu Ishilaeli, neli kwaluka mu kuya pa nshila iyo waishile.’ Ici calisoomeshe baYawe. Panuma, ili aalukubwelela ku ng’anda, inkalamu yalishile ku wakushimika wa baYawe pa musebo ne kumwipaya.—1 Imf. 13:11-24.
3 Nindo yalengeshe uwakushimika uwali uulicefeshe pa kutanga ukucita ifyakulitoota pa kulonda ulya umucekulu wa kutumpaika? Baibolo tailabilapo. Pano cipale alilubileko ati aalyelelwe ‘ukulukwenda mu kulicefya na baLesa.’ (Pendeni Mika 6:8) Mu Baibolo, ukwenda na baYawe kulalosha ku kubacetekela, ukulangisha ati e belelwe ukwikalika, ne kulonda ukutangilila kwabo. Umuntu uulicefeshe alanuka lyonse ati angambaala na baWishi ba butemwe, abakwatishe amakosa, kabili fyopele’fyo efi acita. Uwakushimika nga aalipwishe baYawe ukubuulishisha nakabili ifi aelelwe ukucita, pano Amalembo taalabilapo ati aalicitile ifyakube’fyo. Shimbi impindi, na fwebo tulapengela ukusalululapo pa fintu ifikateshe, kabili cingaba icikateshe ukwishiba ifi twelelwe ukucita. Ukulangisha ukulicefya pa kulomba baYawe ukututangilila kungatofwako ukubulo’kucita ifyakubifya ifikulu.
4. Findo twakwambaalapo muli cicino iciputusha?
4 Mu ciputusha cafumako twalisambilile umulandu ukulicefya kucindamine na fyefyo tungakulangisha. Pano findo fingalengesha caba icikateshe ukuba abalicefeshe? Kabili findo tungacita pa kuba na yiyi imibelo, pakweba’ti tulukuli abalicefeshe na lyelyo tulukweshiwa? Pa kwasuka ifi ifyakwipusha, twakwambaala pa fintu fitatu ifingalengesha caba icikateshe kuli fwebo ukuba abalicefeshe, kabili twakusambilila ifi tungalangisha amano ili tulukupita mu fyakube’fyo.—Ifisi. 11:2.
ILI IFINTU FYAALUKA MU MWEO WESU
5, 6. Kani Balesilaye aalilangishe shani ukulicefya?
5 Ifintu mu mweo wesu kani fyaaluka cingaba icikateshe kuli fwebo ukuba abalicefeshe. Ili Dafidi abuulile Balesilaye uwali ne myaka 80 ukulukwikala nakwe ku cipango, ukwakubula ne kukanika Balesilaye alyumfwile bwino. Ukusumina ifi Dafidi amubuulile kwalukwalula ati aali ne kupitilisha ukulukuli pamo ne mfumu lyonse. Pano, Balesilaye aalikeene. Nindo akaniine? Pakuti aali mucekulu, alibuulile Dafidi ati taalukufwayapo ukube’cipinto ku mfumu. Popele, Balesilaye alilabiile ati Cimikamu, uwali cipale umwana wakwe, angapyunga uyu umulimo.—2 Sam. 19:31-37.
6 Ukulicefya kwalyofweleko Balesilaye ukusalululapo ukucite’fyelelwe. Ukulibona ati taalipo uwelelwe ukupyunga ulya umulimo talipo e kwamulengeshe ukukaana ukucita ifi Dafidi amubuulile. Kabili ici akaniine talipo ati aalukufwaya lukoso ukuleka ukupyunga imilimo iili yonse ne kuya mu kutuusha. Pano, aalibwene ifi ifintu mu mweo wakwe fyaalukile ne kubona ifi tekuti akonshepo ukucita. Taalukufwayapo ukucite’fi tekuti akonshepo. (Pendeni AbaGalatya 6:4, 5.) Kani tulukufwaisha makosa ukupeelwa ubukulu neli ukwishibikwa ku bantu bambi, tungatatika ukulitoota, ukucimfyanya ne bantu bambi, na mu kupelako tunganshiwe’nsoni. (Galatya 5:26) Nangabe’fyo, ukulicefya kulofwako bonse ukubika makosa akalango kuli fyefyo bangakonsha ukucita pakweba’ti balemye baLesa ne kofwako bambi.—1 Koli. 10:31.
7, 8. Kani ukulicefya kungatofwako shani ukubulo’kulicetekela makosa?
7 Kani tulipeelwe imilimo iingi, ninshi tulipeelwe ne bukulu. Ici cilalengesha caba icikateshe ukulicefya. Ili Neyamiya aumfwile ifi abantu baalukupenga ku Jelusalemi, aalikombetele baYawe mwi tembelo. (Neya. 1:4, 11) BaYawe balyasukile itembelo ili Imfumu Alitacisyasiti yabuulile Neyamiya ukuba umwikalikishi. Pano, nangaba’ti Neyamiya aalipeelwe ubukulu kabili aalikwete ifingi, taalukweyaminapo pa bwishibilo bwakwe neli amakosa akwe. Lyonse alukwenda na baLesa. Aalipitilishe ukulukufwaya ukutangilila kwa baYawe ukupitila mu kupenda Ifunde lya baLesa. (Neya. 8:1, 8, 9) Neyamiya taalukulangishapo ubukulu bwakwe ku bantu bambi; sombi, aalukubapyungila ukwakubula ukupokapo ifili fyonse kuli bo.—Neya. 5:14-19.
8 Ifi Neyamiya apyungile filatusambisha ati ukulicefya kungatofwako ukubulo’kulicetekela ili twapokelela umulimo umbi neli ili twapeelelwapo imilimo na imbi. Umukulu wa mwi kelesha kani alicetekela, angatatika ukupyungila pa fintu fya mwi kelesha ukwakubulo’kutembela kuli baYawe. Bambi bangatanga ukusalululapo ukucita fimo eli panuma balomba baYawe ukushukisha ifi basalululapo ukucita. Pano, kani uko kulicefya? Umuntu uulicefeshe lyonse alanuka ati alyelelwe ukweyamina pali baYawe kabili aleshiba ne mulimo akwete mu kwanshika kwa baLesa. Nangaba na fyefyo tucenjelemo, tulyelelwe ukucenjela pakweba’ti tatutatikile ukulicetekela makosa ili twaba ne bukatasho. (Pendeni Ifisimpi 3:5, 6.) Pakuti fwense tuli ba mu ng’anda ya baLesa, tulyelelwe ukutontomeka pa kukonsha umulimo tupeelwe mu cisoolo cesu na mwi kelesha pa mupunda wa kufwaisha imilimo ya peulu.—1 Tim. 3:15.
ILI BAMBI BALUKULABILA IFIBIPILE PALI FWEBO NELI ILI BALUKUTUTOTAISHA
9, 10. Kani ukulicefya kungatofwako shani ili bambi balukulabila ifibipile pali fwebo?
9 Cingakatasha ukubulo’kufiitwa ili bambi balukulabila ifibipile pali fwebo. Impindi ishingi Ana aalukulila pakuti pali fyefyo Penina, umukashi mubyakwe alukumutongaala. Ana baalimutemenwe ku mulume wakwe, pano Ana aali ni ng’umba. Panuma, ili aalukutembela pe sema, Eli Umupapatilishi Umukulu, ukwakubulo’kwishiba aalilabiile ati Ana aalipendelwe. Mungalakanya lukoso ifi Ana aumfwile! Pano, nangaba na fifi, Ana aalilangishe ukulicefya pa kulilama ne kwasuka Eli mu mucinshi. Itembelo lyakwe iliweme lililembelwe mu Baibolo. Ili itembelo lilabuulishisha ukucetekela kwakwe, ifi alemeshe baYawe, na fyefyo aalukubatoota.—1 Sam. 1:5-7, 12-16; 2:1-10.
10 Nakabili ukulicefya kungatofwako ‘ukukomeka ukubifya ku fiweme.’ (Loma 12:21) Abantu mu calo cakwe Satana bali ne musalululo, kabili tulyelelwe ukupyungisha pakweba’ti tatutatikile ukucite’fibipile pakuti pali fyefyo imbifi shilukucita. (Amasa. 37:1) Ukusoomenwa kulacilapo kani abaKlistu bapusana. Umuntu uulicefeshe alatenteka baYesu. Baibolo ilalabila ati: “Pa kutukwa tababweseshe amatuka . . . sombi baliliposele kuli babo abasolololo’kulungeme.” (1 Pet. 2:23) BaYesu baalishibile ati baYawe e belelwe ukusololola. (Loma 12:9) AbaKlistu nabo balibabuulile ukuba abalicefeshe ne ‘kubula ukubwesesho’kubifya pakuti pa kubifya.’—1 Pet. 3:8, 9.
11, 12. (a) Kani ukulicefya kungatofwako shani ili bambi balukututotaisha? (b) Kani ukulicefya kungatofwako shani ukusalulula bwino ifyakufwala ne fya kulama bwino umubili wesu, eli ne kulukucita ifyelelwe?
11 Bambi kani balukututotaisha cingakatasha ukulicefya. Langulukeni pali fyefyo Esita acitile ili ifintu fyaalukile. Aali uwa bulombe ukwakuti kabili baalimuwemye pa mwaka uubulubulu pakweba’ti alukuboneka bwino. Lyonse aalukuba pamo na bamoye abaalukufwaya ukuupwa ku mfumu ababunganikilwe ukufuma mu fyalo ifilekenelekene ifyalukwikalikwa ne baPasai. Pano, Esita aalipitilishe ukuba ne mucinshi kabili umutekenye. Tatatikilepo ukulitoota na panuma imfumu yamusalulwile ukuba umukashi waiyo.—Esita 2:9, 12, 15, 17.
12 Ukulicefya kulatofwako ukufwala ifyakufwala fya mucinshi ne kulama bwino umubili wesu. Tulanuka ati abantu tabatutemwapo pakuti pa kuba abakulitoota neli pa kucita ifyakubalengesha ukubika akalango kuli fwebo, sombi balatutemwa kani tuli ne mupashi “utekenye uwa butende.” (Pendeni 1 Petilo 3:3, 4; Jele. 9:23, 24) Ifya kulitoota ifili mu mitima yesu fikalangishiwa muli fyefyo tucita. Ku cakubwenako, tungalangisha ati tulalitoota kani tulukulangisha kuli bambi ati tulapyunga umulimo uulibelele ukucila bambi, tuliishi ifyebo fimo ifya mfiso, neli ati tulishibene ne bakwabesu abatangilila mu kwanshika kwa baLesa. Neli tungabuulishisha ifintu mu nshila ya kweba’ti caboneka ati ni fwebo twalengeshe umulimo umo mu kwanshika ukukonshiwa. Nakabili ukulosha kuli cici, baYesu bali cakubwenako iciweme. Ifingi ifi baalukulabila fyaalukufuma mu Malembo AciEbeya. Baalukulabila muli yeyo inshila pakweba’ti abantu beshibe ati ifi baalukulabila fyaalukufuma kuli baYawe talipo fya mwi langulushi lyabo abene.—Yoa. 8:28.
ILI TULI NE MAKATASHO
13, 14. Kani ukulicefya kungatofwako shani ukusalululapo bwino ifyakucita?
13 Ukulicefya kulakatasha kani bambi batubuula ifyakucita. Ili Paulu aalukwikala mu Kaisalia, uwakushimika Agabo aalimubuulile ati kani akaye ku Jelusalemi, baali ne kumwikata. Cipale ne kumwipaya lukoso. AbaKlistu babyakwe baalitatikile ukumukanya Paulu ukuya pakuti baali ne mwenso. Nangabe’fyo, Paulu taatekeneshiwe kuli fyefyo baalukulabila. Taalicetekelepo makosa kabili taalipo ne mwenso. Aalicetekele muli baYawe kabili aalukufwaisha ukupyunga umulimo wakwe, nangaba ne mupunda aelelwe ukuyako. Ili abaKlistu babyakwe baumfwile ifi, baalilicefeshe ne kuleka ukukanya Paulu ukuya ku Jelusalemi.—Ifyacit. 21:10-14.
14 Ukulicefya kungatofwako ukusalululapo bwino ifyakucita nangaba’ti tatwishibilepo ifikafumamo mu kucite’fyo. Ku cakubwenako, kani twatatika umulimo wa mpindi shonse, findo fikatucitikila kani twalwala? Findo tukacita kani abafyashi besu abacekulu balukupengela ukubofwako? Kani tukalilama shani ili tukacekula? Tapalipo amatembelo neli ifyebo mungafwaya-fwaya ifingaasuka bwino ifi ifyakwipusha. (Uwaku. 8:16, 17) Pano ukucetekela muli baYawe kukatofwako ukusumina fyefyo ifintu fili kuli fwebo ne kucitako lukoso ifi tungakonsha. Panuma ya kufwaya-fwailapo ifyebo, ukwipusha bambi, ukutembela kuli baYawe ati batutangilile, tulyelelwe ukucite’fintu ukwelelwa na fyefyo umupashi wa baLesa ulukututangilila. (Pendeni Uwakutulisya 11:4-6.) BaYawe bangashukisha ukusalululapo kwesu, neli bangatutangilila ku kucita ifintu fimbi.—Ifisi. 16:3, 9.
IFINGAMOFWENIKO UKUBA ABALICEFESHE
15. Kani ukwalakanya pali baYawe kungatofwako shani ukuba abalicefeshe?
15 Twabona ati mu kuba abalicefeshe mulafuma ifiweme, pano findo fingatofwako ukukushako iyi imibelo? Nga tulabile pa fintu 4 ifingatofwako. Ica kutanga, ukwalakanya pa mibelo ya baYawe ne bukulu bwabo kungatofwako ukuba abalicefeshe ne kulukubatonda. (Yisa. 8:13) Mulukwanuka ati tatulukwendapo ne muntu neli inkalamba, sombi tulukwenda na baLesa aba Makosa onse. Ukulukukwanuke’fyo, kukatofwako ‘ukulicefya mu minwe ya baLesa iya makosa.’—1 Pet. 5:6.
16. Kani ukwalakanya pa butemwe bwa baYawe kungatofwako shani ukuba abalicefeshe?
16 Ica bubili, ukwalakanya pa butemwe bwa baYawe kungatofwako ukuba abalicefeshe. Intangishi Paulu yalilembele ati baYawe ‘baalipeele ubuleme ubwa kucila ubwingi’ ku filewa fya mubili ifiboneka ati taficindemepo. (1 Koli. 12:23, 24) Mu kupalako, baYawe balibikile akalango kuli fwebo fwense nangaba ne makosa tukwete. Tabatupalanyapo ku bantu bambi kabili tabalekapo ukutulangisha ubutemwe kani twabifya. Pakuti baYawe balitutemenwe, tulalyumfwa abalaminwe ili tuli mu kwanshika kwabo.
17. Kani ukubonamo ifiweme mu bantu bambi kungatofwako shani?
17 Ica butatu, tukalukutoota makosa pa mulimo tupyunga mu kwanshika kwa baYawe, kani tulukutenteka baLesa pa kulukubonamo ifiweme mu bantu bambi. Pa mupunda wa kufwaya ukulilangisha ati tuliishi ifingi, impindi ishingi tukalukwipushako bambi ukutupandako amano eli ne kulicefya pa kulonda ifi balukulabila. (Ifisi. 13:10) Tukalukusembela pamo nabo ili bapeelwa imilimo na imbi. Kabili tukalukulemya baYawe ili tulukubona ifi balukushukisha ‘ubukwasu bwa mu calo conse.’—1 Pet. 5:9.
18. Kani tungasambisha shani cimanga wesu ukulukubona ifintu mu nshila iyelelwe?
18 Ica kulenga 4, tukalukubona ifintu koti ni fyefyo baYawe bafibona kani twapyungisha ukufunda kwa mu Baibolo pa kusambisha cimanga wesu. Ukulukubona ifintu koti ni fyefyo baYawe bafibona kungatofwako ukulukusololola bwino pa fintu. Ukulisambisha lyonse, ukutembela, ne kupyungisha ifi tulukusambilila, kungatofwako ukusambisha bwino cimanga. (1 Tim. 1:5) Tungasambilila ukubika ukufwaya kwa bambi pantangiile. Kani twacite’fyo, baYawe balitulaile ati bakashilisha ukutusambisha, e kweba’ti bakatofwako ukuba abalicefeshe ne kukwata imibelo imbi iiweme.—1 Pet. 5:10.
19. Findo fingatofwako ukupitilisha ukuba abalicefeshe?
19 Ifyakulitoota ifi uwakushimika wa ku Juda aacitile fyalimulengeshe ukulufya bucibusa aakwete na baLesa eli na mu kupelako aalifwile. Nangabe’fyo, tungakonsha ukuba abalicefeshe na lyelyo tulukweshiwa. Abantu ba bucetekelo aba kale ne ba ino mpindi balilangishe ati tungakonsha ukucite’fyo. Kani twapitilisha ukulukwenda na baYawe, tukalukuya ili tukushishako imibelo yesu iya kulicefya. (Ifisi. 8:13) Nangaba ne mulimo tulukupyunga mu kwanshika kwa baLesa pali ino mpindi, ukwenda na baYawe e shuko ili tekuti tupalanyepo ku cili conse. Mulukutoota pali lili ishuko mukwete, kabili pitilisheni ukupyungisha pakweba’ti mukende mu kulicefya na baYawe umuyayaya.


text:
IFYEBO NA FIMBI
Bucine Pali BaWishi, Umwana, ne Mupashi Uuswetelele
ABANTU abasumiine mu cisambisho ca Buntu bwa Patatu ubwa BuLesa balalabila ati baLesa balimo abantu batatu—baWishi, Umwana, ne Mupashi Uswetelele. Balalabila ati bonse batatu balilingene, bamakosa, kabili tabakwetepo icitati. Namulifyefyo, koti kusambisha kwa Buntu bwa Patatu ubwa BuLesa, baWishi ni baLesa, Umwana ni baLesa, ne Mupashi Uswetelele ni baLesa, pano kuli lukoso baLesa bamo.
Abengi abasumiine ati baLesa balimo patatu balafilwa ukubuulishisha bwino ici icisambisho. Nangabe’fyo, balalabila ati efi Baibolo isambisha. Cicindeme ukwishiba ati mu Baibolo tamulipo amashiwi aalabila ati baLesa balimo patatu. Mba pano ilangulushi lya kweba ati baLesa balimo patatu, lilasangwamo mu Baibolo? Pa kwasuka ici icakwipusha, nga tubone ilembo ili bapyungisha abofwako ukutwala pantangile icisambisho ca Buntu bwa Patatu ubwa BuLesa.
‘ISHIWI E BALESA’
Yoane 1:1 alalabila ati: “Pakutaŋga lukoso epo lyali iSiwi; ilyo-Siwi lyali nabaLesa; iSiwi lyopele ebaLesa.” Muli cenke’ci icapitala, intangishi Yoane yalabila ati “iSiwi” ni baYesu. (Yoane 1:14) Nangabe’fyo, pakuti Ishiwi liletwa ati e baLesa, abantu bambi balalabila ati Umwana na baWishi bonse bali muli baLesa bamo.
Ishibeni ati ici iciputusha ca Baibolo pa kutanga calilembelwe mu ciGiliki. Panuma, abakwalula Baibolo balyalwile ifyebo ifyali mu ciGiliki mu milaka imbi. Nangabe’fyo, abengi abakwalula Baibolo, tabaalwile fyenke’fi ati ‘Ishiwi e baLesa.’ Mba nindo? Koti ni fyefyo baishibile mu mulaka wa ciGiliki mopele umo Baibolo yalembeelwe, abo abakwalula Baibolo balibwene ati amashiwi akweba ati ‘Ishiwi e baLesa’ alyelelwe ukualabila mu kupusanako. Baliyalabile ati shani? Boneni ifyakubwenako fimbi: “Logos [Ishiwi] lyali lya buLesa.” (A New Translation of the Bible) “Ishiwi lyali ni lesa.” (The New Testament in an Improved Version) “Ishiwi lyali na baLesa kabili lyali koti ni bo.” (The Translator’s New Testament) Koti kwalula kwa aya amaBaibolo, Ishiwi talipo ni baLesa abene. Lomba, pakuti Ishiwi lilicililepo pa bulengeshi bonse ubwa baYehova, liletwa ati “lesa.” Pali lili ilembo “lesa” alalulwa ati “uwa makosa.”
ISHIBENI IFYEBO NA FIMBI
Abantu abengi tabeshipo iciGiliki ici Baibolo yalembelwemo. Popele mungeshiba shani mucinenene ifi intangishi Yoane yaalwile? Langulukeni pali cici icakupalanya: Umusambishi abuulishisha icisambisho ku basambile bakwe. Panuma, abasambile bapusana umu baumfwila ukubuulishisha kwa ceco icisambisho. Kani abasambile bangacita shani pakweba ati beshibe ifi umusambishi acisambisha? Bangepusho’musambishi ukubuulishisha na fimbi ifyebo. Ukwakubula ne kukanika, ukusambilila fyefyo ifyebo na fimbi kungabofwako ukumfwisha icisambisho. Koti ni fyefyo, pa kumfwisha ifi Yoane 1:1 yalula, mungabona ifyebo na fimbi ifilabila pali baYesu mwi buuku lyakwe Yoane. Ukusambilila na fimbi pali cici icisambisho kungamofweniko ukwishiba ifya cine.
Ku cakubwenako, boneni ifi Yoane apitilisha ukulemba mu capitala 1, apakupenda pa 18 ati: “Tapali-po umuntu neli umo uwababwene-po baLesa [Bamakosa onse] neli limo.” Pano, abantunshi balibabwenepo baYesu, Umwana, nipakuti Yoane alalabila ati: ‘Ishiwi [baYesu] lyalibele munefu, ne kulukwikele pakati pali fwebo, na fwebo twalibubwene ubuleme bwa lilyo.’ (Yoane 1:14) Lomba pano, Umwana angaba shani uubambakene pamo na baLesa Bamakosa onse? Nakabili, Yoane alalabila ati Ishiwi ‘lyali na baLesa.’ Mbo muntu angaba shani ne muntu umbi pa mpindi intu imo aba e ulya enka umuntu? Ukulundapo, koti ni fyefyo ifilembelwe pali Yoane 17:3, baYesu balalangisha bwino ifi bo bapuseneko kuli baWishibo aba kwiulu. Baleeta baWishibo ati “mwebaLesa bacine.” Kabili ku kushila kwe buuku, Yoane kaalabila pa twishibilo twa pali baYesu ati: “Utu tulilembelwe ati mucetekele ati baYesu nibaKlistu, Abana babaLesa.” (Yaone 20:31) Boneni ati baYesu tabetilwepo ati baLesa, sombi ati, Abana ba baLesa. Ifi ifyebo na fimbi ifipeelwe mwi buuku lyakwe Yoane filalangisha fyefyo tungomfwisha amashiwi aali pali Yoane 1:1. BaYesu, Ishiwi, ni “lesa” nipakuti balikwete umupunda uucilile, pano tabalipo koti ni baLesa Bamakosa onse.
BWENESHENI BUCINE BWA FYEBO
Langulukeni nakabili pa cakupalanya ca musambishi ne basambile. Alakanyeni ati bambi abasambile bacikanika, nangaba ati bacikutika ku musambishi ili acibuulishisha ifyebo na fimbi. Kani bakucita shani? Bangepusha umusambishi umbi ati abuulishishe ifyebo na fimbi pali cenke’co icisambisho. Umusambishi wa bubili kani abuulishisha koti musambishi wa kutanga, abasambile abengi bangaleka ukukanika. Koti ni fyefyo, na mwebo kani tamwishibilepo bwino ifi umulembeshi wa Baibolo Yoane mucinenene alukwalula pali baYesu na baLesa Bamakosa onse, mungabona ifyebo ifyalabile abalembeshi bambi aba Baibolo. Ku cakubwenako, langulukeni ifyalembele Matayo. Ukulabila pa kushila kwa bubuno ubwikashi, alilembele ifyalabile baYesu ati: “Sombi ifyakasuba ako nempindi iyo tabalukwisiba-po abantu bonse neli umo, neli niŋkalamba syaKwiulu, neli Mwana, sombi nibaWisi beŋka.” (Matayo 24:36) Kani amashiwi aya alashinina shani ati baYesu tabalipo ni baLesa Bamakosa onse?
BaYesu balalabila ati baWishibo baliishi ifingi ukucila Umwana. Lomba, kani baYesu balibambakene pamo na baLesa Bamakosa onse bangeshiba fyopele’fyo ifiishi baWishibo. Popele, Umwana na baWishi tekuti balinganepo. Pano, bambi bangalabila ati: ‘BaYesu baalukuba mu mupashi na mu buntunshi. Pali lili ilembo baalukulabila mu buntunshi.’ Kani cali koti ni fyefyo, mba pano pa mupashi uswetelele? Kani umupashi ulibambakene pamo na baLesa bantu bamo ati e baWishi, mba nindo baYesu tabalabilile ati umupashi uliishi ifi beshi baWishi?
Ili mukapitilisha ukusambilila Baibolo, mukeshiba amalembo na ambi aalabila pali cici icisambisho. Alabwenesha bucine pali baWishi, Umwana, ne mupashi uswetelele.—Amasamo 90:2; Ifyacitilwe 7:55; AbaKolosai 1:15.


text:
AKATAMBO KA WAKULAMA October 2015 | Ni Bwisa Bune Ubuli mu Kutembela?
Umbi umulembeshi alilabiile ati itembelo lili lukoso koti “cintu icitulengesha ukumfwako bwino.” Kani fya cine ifyo?
COVER SUBJECT
Cindo Cilengesha Abantu Ukutembela?
Cipale cingamukankamikeni kani mwaishiba ifi abantu balomba kuli baLesa.
COVER SUBJECT
Kani Kuli Abomfwa Amatembelo?
Pakweba ati itembelo lyasukwe, tulyelelwe ukucite’fintu fibili ificindeme makosa.
COVER SUBJECT
Mba Nindo BaLesa Bafwaila ati Tulukutembela Kuli Bo?
Tulabwenamo makosa mu kutembela.
COVER SUBJECT
Ukutembela—Ni Bwisa Bune Ubulimo?
Findo mungabwenako kani mulukutembela inshiku shonse?
‘Mulukubacito’mucinshi aba Kube’fyo’
Kani ni bani abofwako mu makomiti ye Bumba Ilitangilila? Ni isa milimo bapyunga?
LIFE STORY
Kuweme Kuli Nebo Ukupalamina Kuli BaLesa
Ili ba Sarah Maiga bali ne myaka 9 balilekele ukukula mwi fumbi, pano tabalekelepo ukukula mu fya fya baLesa.
Kani Mulakubona Ukuboko kwa BaLesa mu Mweo Wenu?
Kani Baibolo yalabila pa “kuboko” kwa baLesa, ninshi findo ilukulabilapo?
“Mukukushe Ukucetekela Kwesu”
Kani tungakusha ukucetekela kwesu ku makosa esu fwebene?
Bikeni Makosa Akalango ku Kupyungila BaYawe
Ifi Akatambo ka Wakulama kalabiile apepi ne myaka 60 iipitilepo filikonshiwe.
Mulukwalakanya pa fya BaLesa
Kani mungapitilisha ukuba abakosele mu fya baLesa nangaba ati tamukwetepo Baibolo?
Ifyasuko ku Fyakwipusha fya mu Baibolo
Ni bani bangashilisha ukupenga?


text:
IVYACITIIKE MPITI
“Yatwalilile Ukuombesya nu Kulanga Sana Ukutemwa”
KWATANDIKE ukukaya sana uwanda kwene uwa pali Cisano akatondo umu Sepetemba umwaka wakwe 1922 lino antu 8,000 ingile umu cikuulwa ca ukongano. Ceyamani wamanyisizye yonsi ukuti apa nsita kwene iiya icindame, umuntu ali wensi wali u mutungwa ukufuma, nomba wensi uwafuma ataali nu kuzumiliziwa ukwingila nupya.
Kwali ukwimba inyimbo pa kutandika ukongano, lyene pa cisila umwina Joseph F. Rutherford waile apa pulatifomu. Aingi umwi umba yatamanyile ivyali nu kucitika. Antu yamwi imilile sile ala ikukaya. Kalanda wayanenyile ukuti ikale nu kukutika kuli vino vikulandwa. Uzye kwali umwi uwaweni icisalu cino yapomvile ningo icali mupela lino ilyasi lyatandike?
Umwina Rutherford walanzile ilyasi ilyali nu mutwe wakuti “Uwene wa mwi yulu watiupalama.” Api awala lyonga na citika, wavwanzile ni izwi lya maka pali vino ya kasema aliko mpiti yamanyisyanga antu ukwaula intete pa kwiza kwa Wene. Lino ilyasi lyafisile apakasi, uzizye ati, “Uzye mwazumila ukuti Kateeka wa lulumbi watandika ukuteeka?” Aali umwi umba yapunzile yati: “Ee!”
Umwina Rutherford walanzile ati: “Fwandi twalililini ukuombesya, mwe yana yakwe Leza wa papela pela!” Watwalilile ukuvwanga ni zwi lya maka ati “Lolini, Umwene akuteeka! Mwemwe yaomvi yakwe. Fwandi, manyisyini, manyisyini, manyisyini.”
Apa nsita kwene iiya, icisalu icali papela catandike ukupomboloka, ipalolekela na mazwi alemvilwepo akuti: “Manyisyini Umwene nu Wene Wakwe.”
Umwina Ray Bopp walanzile ukuti: “Antu yazanzile cuze.” Nkazi Anna Gardner walondolwile vino “incesi zyatentanga ala antu yakutoota.” Umwina Fred Twarosh walanzile ati: “Yonsi aali umwi umba yakatwike kwati u muntu wenga.” Umwina Evangelos Scouffas walanzile ukuti, “Cali kwati amaka yamwi yatukatusya swensi apa vilimba, nupya twimiliile nu kutandika ukuponya aminsozi.”
Aingi aali pa ukongano uwa ala yatandika mpiti ukusimikila antu api landwe lisuma ilya Wene. Lelo, pa nsita iiya yuvwile kwati yapeelwa amaka na yauze akuomba umulimo. Nkazi Ethel Bennecoff walanzile ukuti Asambi ya Baibo “yatwalilile ukuombesya nu kulanga sana ukutemwa.” Nkazi Odessa Tuck, wino pa nsita iiya wali ni myaka 18, wafumile pa ukongano uu ala akulondesya ukuomba ukulingana ni cuzyo cakuti “Aweni amaya?” Walanzile ati: “Ntamanyile umulimo kwene uwo, nanti ukwakuya, nanti ivya kuomba umulimo kwene uu. Icintu conga sile cino namanyile i cakuti nalondanga ukukolanya Ezaya uwalanzile ati: ‘Mukwai namayako! Ntumini nene!’” (Eza. 6:8) Umwina Ralph Leffler walanzile ukuti: “Uwanda kwene uwa uiyele alino umulimo uukaombwa umu nsi yonsi ndakai uwa kusimikila antu pa Wene watandike.”
Fwandi acino tutanga tuzunguke ukuti ukongano uwacitike umu 1922 umu musumba wa Cedar Point, umu citungu ca Ohio, wamanyikwa sana uku yantu yakwe Yeova na ndakai kwene! Umwina George Gangas walanzile ati, “Ukongano uwa wankomelizye ukutwalilila ukuzanwa pa maukongano yonsi.” Umwina wiya wiusyanga ukuti atatazile apuswe uku ukongano nanti onga. Nkazi Julia Wilcox walemvile ukuti: “Ntanga ndondolole uluzango luno nkakwata lyonsi lino nawelenga umu mpapulo pa ukongano uwaliko uku Cedar Point umu 1922. Lyonsi nkalonda ukulanda inti, ‘Nkukutaizya, Yeova, pali vino wanzumilizye ukuzanwako.’”
Ukwaula nu kutwisika, sweingi ndakai tukayuvwa wakwe vino nkazi wii wayuvwile lino twiusya ukongano uwatufisile sana pa mwenzo nu kutulenga ukutwalilila ukuya acincile nu kutemwa sana Leza witu uwakulisya nu Mwene wino wasoonta. Lino tukwiusya ivya musango uu, naswe kwene tukalondesya ukulanda ituti, “Nkukutaizya, Yeova, pali vino wanzumilizye ukuzanwako.”