text:
IFYEBO NA FIMBI
Ukwishiba Icine Pali Tata, Umwana, no Mupashi wa Mushilo
KWALIBA abasumina isambilisho lya kuti muli Lesa umo mwaba abene batatu, na ba ni Tata, Umwana, no Mupashi wa Mushilo. Batila aba bonse batatu balilingana, ba maka yonse, kabili tabakwata intendekelo. Ukulingana ne li sambilisho Tata ni Lesa, Umwana ni Lesa, no Mupashi wa Mushilo ni Lesa, nomba Lesa ena umo fye.
Abengi abasumina ukuti muli Lesa umo mwaba abene batatu tabalondolola bwino ili sambilisho. Nangu ni fyo, batila e fyo Baibolo isambilisha. Mufwile ukwishiba ukuti mu Baibolo tamwaba amashiwi ya kuti “Muli Lesa umo mwaba abene batatu.” Nomba, bushe mu Baibolo mwaliba amashiwi yalanga ukuti Muli Lesa umo mwaba abene batatu? Pa kwasuka ici cipusho, natubebete ilembo ilyo batila e lilanga ukuti muli Lesa umo mwaba abene batatu.
“CEBO ALI NI LESA”
Pali Yohane 1:1 patila: “Mu kutendeka mwali Cebo, kabili Cebo ali pamo na Lesa, kabili Cebo ali ni Lesa.” (Baibolo wa Cibemba uwa mu 1956) Pa numa, umutumwa Yohane alanga bwino bwino mu cipandwa cimo cine ukuti “Cebo” ni Yesu. (Yohane 1:14) Lelo, ifi Cebo aitwa ati Lesa, bamo batila, ninshi Umwana na Tata bafwile ukuba muli Lesa umo wine.
Nomba, mufwile ukwishiba ukuti pa kubala ici cikomo calembelwe mu ciGriki. Pa numa, bakapilibula ba Baibolo bapilibwile ici cikomo ukufuma mu ciGriki ukutwala mu ndimi shimbi. Lelo, bakapilibula ba Baibolo bambi tabapilibula ati “Cebo ali ni Lesa.” Mulandu nshi? Apo balishibe iciGriki Baibolo yalembelwemo, balya bakapilibula batile amashiwi ya kuti “Cebo ali ni Lesa” yafwile ukupilibulwa fimbi. Yafwile ukupilibulwa shani? Moneni ifyo bamo bamo bapilibula ili lembo: “Umwabelele fye Lesa na Lishiwi e fyo ali.” (Bible wa Mushilo uwa mu 1983) “Cebo ali ni lesa.”(The New Testament in an Improved Version) “Cebo ali pamo na Lesa kabili ali nga wena.” (The Translator’s New Testament) Ukulingana na ya maBaibolo, Cebo te Lesa umwine.* Lelo ico Cebo bamwitila ati “lesa,” ni co e wakulisha pa fibumbwa fya kwa Yehova fyonse. Pano ishiwi lya kuti “lesa” lyalola mu kuti “uwa maka sana.”
ISHIBILENIPO NA FIMBI
Abengi tabaishiba iciGriki Baibolo yalembelwemo. E ico kuti mwaishiba shani umo Yohane aloseshe? Natulangilile: Tutile kafundisha alondolwela abana be sukulu icisambilisho cimo. Pa numa ya kubalondolwela, abana be sukulu bapusana mu kumfwa. Bushe abana be sukulu kuti bacita shani pa kuti beshibe bwino bwino ifyacilanda kafundisha? Kuti baipusha kafundisha pa kuti abebe na fimbi. Te ca kutwishika ukuti nga abeba ifishinka na fimbi kuti baumfwikisha uyu mulandu. E fyo cifwile ukuba na pa kwishiba bwino bwino umwalola ilembo lya kwa Yohane 1:1. Mufwile ukumona mwi buuku lya kwa Yohane pa kuti mwishibilepo na fimbi pali Yesu. Ukusambilila na fimbi pali uyu mulandu kukamwafwa ukwishiba icishinka.
Ku ca kumwenako, moneni fimbi ifyo Yohane alemba mu cipandwa 1, icikomo 18. Atila: “Takwaba umuntu nangu umo uwatala amona Lesa [Wa maka yonse].” Nomba Yesu ena, Umwana, abantu balimumonapo, pantu Yohane atila: “Cebo aishilebo buntunse, no kwikala muli ifwe (kabili twaloleshe ubukata).” (Yohane 1:14) Nomba bushe Umwana kuti aba shani Lesa Wa maka yonse? Yohane na kabili atila Cebo ali “pamo na Lesa.” Lelo, bushe umuntu uuli pamo no muntu umbi kuti aba shani uyo wine muntu? Cimbi na co, nga filya pali Yohane 17:3 palanda, Yesu umwine alilanga bwino bwino ukuti alipusana na Wishi. Eta Wishi ati ‘Lesa wa cine eka.’ Kabili ku mpela ye buuku alembele, Yohane asupula uyu mulandu ati: “Ifi fyalembelwa ukuti mutetekele ukuti Yesu ni Kristu Umwana wa kwa Lesa.” (Yohane 20:31) Moneni ukuti, Yesu aitwa ukuti, Umwana wa kwa Lesa, te Lesa iyo. Ifi fyebo fisangwa mwi buuku lya kwa Yohane na fyo filanga umwalola ilembo lya kwa Yohane 1:1. Yesu, Cebo, ni “lesa,” ne co ni mu kuti akwata icifulo ca pa muulu lelo talingana na Lesa Wa maka yonse.
SHININKISHENI UKUTI FYA CINE
Tontonkanyeni na kabili pa cilangililo ca kwa kafundisha na bana be sukulu. Elenganyeni ukuti pali bamo abacili baletwishika, na lintu kafundisha abalondolwela na fimbi. Cinshi bengacita? Kuti baya kuli kafundisha umbi ukuti na o abalondolwele pali ilyo isambililo. Nga ca kutila kafundisha umbi na o alanda filya fine uwa pa kubala alandile, abana be sukulu abengi kuti bashininwa. Na imwe nga tamwishibe bwino bwino umo Yohane, kalemba wa Baibolo aloseshe ilyo alandile pa fyo Yesu aba kuli Lesa Wa maka yonse, kuti mwamona ifyalanda kalemba wa Baibolo umbi. Ku ca kumwenako, natumone ifyo Mateo asosele. Wena alembele ifyo Yesu asosele pa lwa mpela ya buno bwikashi. Atile: “Ulwa bushiku bulya ne nshita takuli uwaishiba, nangu ni bamalaika ba mu muulu nangu Mwana, kano fye Tata.” (Mateo 24:36) Bushe aya mashiwi yalanga shani ukuti Yesu te Lesa Wa maka yonse?
Yesu atile Wishi alishiba ifintu ifingi ukucila ifyaishiba Umwana. Lelo, nga ca kutila Yesu na o ni Lesa Wa maka yonse, ninshi kuti aishiba fyonse ifyo Wishi aishiba. E ico kanshi, Umwana na Wishi te kuti balingane. Na lyo line bamo kuti basosa ukuti: ‘Yesu mupashi lelo inshita imo aali muntunse. Ilyo alelanda aya mashiwi aali umuntunse.’ Nangu ni fyo, kwaba no mupashi wa kwa Lesa. Nga ca kutila umupashi na o waba muli Lesa umo wine nga filya fyaba Tata, cinshi Yesu ashasosele ukuti walishiba fyonse ifyaishiba Tata?
Nga mwatwalilila ukusambilila Baibolo, mukeshiba ifingi ifyo Baibolo ilanda pali uyu mulandu. Ilatweba icine pali Tata, Umwana, no Mupashi wa mushilo.—Amalumbo 90:2; Imilimo 7:55; Abena Kolose 1:15.
* Nga mulefwaya ukwishiba amafunde yakonkwa mu lulimi lwa ciGriki na yo bakonkele pali Yohane 1:1, moneni broshuwa wa Bushe Ulingile Ukusumina Muli Bulesa Butatu? amabula 26-9, iyasabankanishiwa ne Nte sha kwa Yehova.


c: text/html

text:
Ino Bbaibbele Lyaamba Nzi Kujatikizya Nguzu Zyakulisalila? Sena Leza Nguweendelezya?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Leza wakatupa nguzu zyakulisalila muciindi cakuti walo kasalila limwi zyintu zyeelede kutucitikila naa kulekela zyintu kuti kazilicitikila. Amulange-lange ncoliyiisya Bbaibbele.
Leza wakalenga bantu mucinkozya cakwe. (Matalikilo 1:26) Mukwiimpana abanyama, balo bacita zyintu kweelana aziyanza nzyobakalengwa anzizyo, swebo twakakozya Mulengi wesu mukuba abube mbuli luyando abululami. Alimwi mbubwenya mbuli Mulengi wesu, tulijisi nguzu zyakulisalila.
Kanji-kanji, tulakonzya kucita zyintu munzila iikonzya kupa kuti zikatweendele kabotu zyintu kumbele. Bbaibbele litukulwaizya ‘Kusala buumi . . . kwiinda mukuswiilila jwi lya Leza,’ nkokuti kusala kutobela milawo yakwe. (Deuteronomo 30:19, 20) Mulawo ooyu nowatali kugwasya alimwi buya nowali walunya, ikuti notwatalijisi nguzu zyakulisalila. Muciindi cakutusungilizya kucita zyintu nzyaamba, Leza ulatukombelezya caluyando kuti: “Nicakabota niwakaswiilila milazyo yangu! Lino luumuno lwako nilwakaba mbuli mulonga.”—Isaya 48:18.
Kuzwidilila kwesu naa kwaalilwa kwesu tiikwakabikkilwa limwi. Kuti katuyanda kuzwidilila mucintu cimwi, tweelede kubeleka canguzu. Bbaibbele lyaamba kuti: “Kufumbwa milimo njaajana maanza aako, kocita canguzu.” (Mukambausi 9:10) Alimwi lyaamba kuti: “Makanze aabasungu alaleta zilyo zinji.”—Tusimpi 21:5.
Nguzu zyakulisalila ncipego cilibedelede cizwa kuli Leza, akaambo kakuti citupa kumuyanda ‘amoyo wesu woonse’—nkaambo tulayanda kucita oobo.—Matayo 22:37.
Sena Leza teendelezyi zyintu zyoonse?
Bbaibbele lilayiisya kuti Leza ngu Singuzuzyoonse, alimwi kunyina uukonzya kumwiinda nguzu. (Jobu 37:23; Isaya 40:26) Nokuba boobo, tabelesyi nguzu zyakwe kweendelezya zyintu zyoonse. Mucikozyanyo, Bbaibbele lyaamba kuti Leza ‘wakalyaanga’ kujatikizya Babuloni wansiku, sinkondonyina wabantu bakwe. (Isaya 42:14) Mbubwenya buyo, calino ubalekede buyo aabo babelesya nguzu zyabo zyakulisalila kucisa bamwi. Pele Leza takabaleki buyo mane kukabe kutamani.—Intembauzyo 37:10, 11.
Amwiiye Zinji
MIBUZYO YAMU BBAIBBELE YAINGULWA
Sena Buzuba Mbotuyoofwa Bwakabikkilwa Limwi?
Nkaambo nzi Bbaibbele ncolyaamba kuti kuli “ciindi cakufwa”?
NGAZI YAMULINDIZI
Leza Ulilibambilide Kumugwasya
Ino mbuti kuti mulamusyoma Leza kakuli tamulimvwi kuba amfwaafwi anguwe?
MIBUZYO YAMU BBAIBBELE YAINGULWA
Sena Diabolosi Inga Wabeendelezya Bantu?
Ino Diabolosi ubeendelezya buti bantu alimwi mbuti mbomukonzya kweeleba bucenjezu bwakwe?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Amalumbo 104:1-35
104 We mweo wandi,+ cindika Yehova.Mwe Yehova Lesa wandi, muli bakulu icine cine.+Ubucindami na bukatebebe e fyo mwafwala,+2 Mwafimbana ulubuuto kwati ca kufwala,+Mwayansa imyulu kwati litenti,+3 Mwe bakuula imiputule yenu iya pa muulu mu menshi+ ukubomfya imilando,Mwe balenga amakumbi ukuba iceleta lyenu,+Mwe bendela pa mapindo ya mwela,+4 Mulenga bamalaika benu ukuba aba maka,*+Na babomfi benu ukuba umulilo uoca.+5 Mwashimpile isonde pa cifulo ca liko icapampamikwa;+Talyakatelentenshiwe umuyayaya, umuyayaya.+6 Mwafimbile isonde ku menshi ayengi nge ca kufwala.+Amenshi yaiminine pa muulu wa mpili.+7 Ilyo mwakalipe yalifulumwike;+Kwi shiwi lya kubulukuta kwenu yalibutawike—8 Impili shalimine,+Impanga iyabatama yaile pa nshi—Mu ncende mwafipekanishishe.9 Mwabikile no mupaka, umo amenshi yafwile ukupeleela,+Pa kuti tayeswile pano isonde na kabili,+10 Mutuma utumfukumfuku twa menshi ukuya mu mipokapoka;+Na to tupita pa kati ka mpili.11 Tatuleka ukupeela amenshi ya tuko ku nama sha mu mpanga shonse;+Bacolwa+ lyonse bapwishisha icilaka ku menshi ya tuko.12 Pa muulu wa tuko e paikala ifipupuka mu muulu;+Mu kati ka misambo yafunda e mo fililila.+13 Mutapilisha impili ku menshi ya mu miputule yenu iya pa muulu.+Ififuma mu milimo yenu e fyo isonde liikuta.+14 Mulenga umulemfwe wa nama ukumena,+E lyo ne fimenwa fya kuti abantu balebomfya,+Mulenga ne fya kulya ukufuma mu mushili,+15 No mwangashi uulenga umutima wa muntunse umwina kufwa ukusekelela,+Ku kulenga icinso ukubeeka ku mafuta,+No kulenga kube ifya kulya ifiikusha umutima wa muntunse umwina kufwa.+16 Imiti ya kwa Yehova yaikuta,Imikedari ya mu Lebanone iyo alimbile,+17 Umo ifyuni fipanga ifisansala.+Lelo kabaso, mu miti ya mikupri e mwaba ing’anda yakwe.+18 Na mu mpili ishitali+ e mwikala ifibushi mabwe;+E lyo mu fimabwe e mwaba icubo ca bapati.+19 Mwalenga umweshi ukuba ica kwishibilako inshita;+Akasuba na ko kalishiba bwino uko kawila.+20 Ni mwe mulenga imfifi, ukuti kube ubushiku;+E mo inama mpanga shonse isha mu mutengo shenda.21 Imisepela ya nkalamo ilebulumina ica kutakaanya+No kufwaya ifya kulya fya iko kuli Lesa.+22 Ilyo akasuba katula+—shilabelamaNo kusendama umo shifisama.23 Umuntunse aya ku mulimo+No kubomba umulimo wakwe mpaka icungulo.+24 Imilimo yenu, mwe Yehova, ingi icine cine!+Mu mano yenu e mo yonse mwaibombeele.+Pano isonde ponse paba ifyo mwapanga.+25 Na muli uyu bemba umukulu kabili uwapabuka,+Mwaba ifyenda ifishingapendwa,+Mwaba ifya mweo, ifinono ne fikalamba.+26 E mupita amato;+Ing’wena+ na yo, mwaipangile ukuti ileangalamo.+27 Fyonse ifi—ni mwe filolela+Ukuti mufipeele ifya kulya fya fiko mu nshita ya fiko.+28 Ifyo mufipeela e fyo fitoola+—Ilyo mwafumbatula iminwe yenu—filalya ifisuma no kwikuta.+29 Nga mwafisa icinso cenu, filasakamikwa.+Nga mwafumyapo umupashi wa fiko, filafwa,+Fyabwelela na ku lukungu.+30 Nga mwatuma umupashi wenu, filapangwa;+Musangula no mushili ukuba cipya cipya.31 Ubukata bwa kwa Yehova bwa muyayaya.+Yehova akasekelela mu milimo yakwe.+32 Alolesha pe sonde, na lyo lyatutuma;+Akumya impili, na sho shafutumuna icushi.+33 Nkembila Yehova inshita yonse iya mweo wandi;+Nkalalumbanya Lesa wandi pa filimba ilyo ndipo.+34 Lekeni ifyo ntontonkanya pali ena fibe ifya kumusekesha.+Na ine, nkasekelela muli Yehova.+35 Ababembu bonse bakafumishiwa pe sonde;+Na babifi, tabakabepo na kabili.+Cindika Yehova, we mweo wandi. Lumbanyeni Jah!+


text:
Amazwi ya kutampilapo
Leza waya wa muvyazi umonsi uwatemwa ana yakwe. 1 Petulo 5:6, 7
Leza a kaumba witu, kapya akatusakamala. Leza akasambilizya antu yonsi ivya kuya ni nsansa, wakwe vino muvyazi uwa mano akasambilizya ana yakwe yano watemwa.
Leza akatusokolwela ivya cumi ivikatuzanzya nu kutupeela utailo.
Nga mukuvwila Leza, alamutungulula nu kumucingilila kapya alamwazwa kucimvya intazi.
Nomba kwayako na vyuze vino alamucitila—mulikala amanda pe!
Leza akatuneena ati: ‘Izini kunondi, nguvwini, pa kuti muye nu umi.’ Ezaya 55:3
Sambililini na Vyunze
ILYASI LISUMA LINO LEZA AKUTUNEENA!
Uzye Leza Wakwata Izina?
Leza wakwata mazina ya mucinzi aingi, wakwe Uwa Maka Yonsi, Kaumba, na Umwene. Lelo izina lyako Leza lyaomviwa muli Baibo maila apipi na 7,000.
ILYASI LISUMA LINO LEZA AKUTUNEENA!
Uzye Leza wa Cumi A Weni?
Uzye Leza wakwata izina, alino uzye akatusakamala?


text:
“Maana Obe Atotwe!”
DAVIDA mwina Isalela ye waambile byambo biji peulu bya kutakaika mwanamukazhi wamutundaijile. Uno mwanamukazhi wajinga Abigaila. Ki ka kyalengejile Davida kumutakaika, kabiji twakonsha kufunjilako ka?
Davida wamonañene na uno mwanamukazhi muka kusongolwa kimye kyo anyemenenga Mfumu Saulo. Abigaila wajinga muka Nabala, mwanamulume wajinga na matanga akatampe a mikooko waikalanga mu kibunji kya mitumba ku kabeta ka ku bulenge bwa Yuda. Davida ne banabalume bo ajinga nabo bajingatu ‘nobe nsakwa yazhokolokele’ bakafunga ba kwa Nabala ne matanga abo. Palutwe kacheche, Davida watumine bantu banji kwi Nabala kuya na kulomba ‘byonse byo akonsheshe kwibapa,’ ko kuba’mba bya kuja. (1 Sam. 25:8, 15, 16) Inge twalanguluka pa mwingilo waingijile Davida ne bantu banji wa kuzhikijila matanga a kwa Nabala ne bakafunga banji, twakonsha kumona kuba’mba byo alombele kechi byavujile ne.
Bino Nabala wamwesheshe bumbulwamaana bwanji monka mwayila jizhina janji jilumbulula’mba “Wabula Maana” nangwa’mba “Wakosama.” Wakumbwile na bukaji ne mwenga kukana byalombele Davida. Onkao mambo, Davida wafuukwilepo kuya na kukambula Nabala na mambo kwamba byatama ne kumutana byo alombele. Nabala ne ba mu kisemi kyanji bafwainwe kumona bya malwa na mambo a kukosama kwanji.—1 Sam. 25:2-13, 21, 22.
Abigaila byo ayukile bintu byatama byafwainwe kufuma mu kintu kyafuukwilepo Davida kuba, waubilepo kimo. Wasashijile Davida na mushingi kuba’mba abule kuba kintu kyafwainwe konauna bulunda bwanji na Yehoba. Kabiji wapele Davida ne bantu banji kajo kavula. Davida naye waswile kuba’mba Yehoba wamutumine kuba’mba amukanye kulenga mambo akatampe kwi Lesa. Davida waambijile Abigaila amba: “Maana obe atotwe! Ubilwe bibusa na mambo a kunkanya lelo jino kwikala na mambo a mashi.” —1 Sam. 25:18, 19, 23-35.
Twamona kuba’mba kechi twafwainwa kwikala babula kusanta pa byawama byo betubila byonka byajinga Nabala ne. Kabiji inge twamona’mba bakwetu babena kukeba kuba kyatama, twafwainwa kumonapo jishinda ja kwibakwashishamo. Twakonsha kwamba byonka byaambile nyimbi wa masalamo byo alombele kwi Lesa amba: “Mfunjishai milangwe ne maana.”—Sala. 119:66.
Bakwetu bakonsha kumona maana ne milangwe mu byo tuba. Umvwe betubuula nangwa ne, bino bakonsha kumvwa bulongo byonka byaumvwine Davida waambile’mba: “Maana obe atotwe!”


text:
ICIPANDWA 9
Bushe Tuleikala mu “Nshiku sha Kulekelesha”?
Finshi filecitika muno nshiku ifyasobelwe mu Baibolo?
Bushe Icebo ca kwa Lesa catile abantu bakaba shani mu “nshiku sha kulekelesha”?
Fintu nshi ifisuma ifyo Baibolo yasobela ukuti fikacitika mu “nshiku sha kulekelesha”?
BUSHE mwalibala amukutika ku lyashi pa mulabasa no kupapa ukuti ‘Bushe ni kwi icalo cilelola?’ Ifya bulanda ifingi filecitika mu kupulikisha fye kabili ukwabula ukwenekelwa ica kuti takuli umuntunse wingeshiba ifyo ubwa mailo bukaba. (Yakobo 4:14) Lelo, Yehova alishiba ifikacitika ku ntanshi. (Esaya 46:10) Kale sana Icebo cakwe, Baibolo casobele ifibi ifilecitika mu nshiku shesu e lyo ne fisuma ifikacitika ku ntanshi.
2 Yesu Kristu alandile pa Bufumu bwa kwa Lesa, ubukapwisha ububifi no kulenga isonde ukuba paradaise. (Luka 4:43) Abantu baalefwaya ukwishiba ilyo ubo Bufumu bukesa. Na kuba, abasambi ba kwa Yesu bamwipwishe ati: “Ni lilali ifi fintu fikabako, kabili cinshi cikaba icishibilo ca kubapo kwenu ne ca mpela ya bwikashi?” (Mateo 24:3) Pa kwasuka Yesu abebele ati ni Yehova Lesa fye e waishiba ilyo ubu bwikashi bukapwa. (Mateo 24:36) Lelo, Yesu alisobele ifyali no kucitika pano isonde ilyo Ubufumu bwaba mupepi no kuletela abantu umutende wa cine no mutelelwe. Ifyo Yesu asobele nomba filecitika!
3 Ilyo tushilamona ubushininkisho bwa kuti tuleikala mu “nshiku sha kulekesha isha bwikashi buno,” natulandeko panono pa nkondo iyo umuntunse nangu umo ashamwene. Yali mu muulu umushimoneka, kabili ifyafuminemo fyalitukuma.
UBULWI MU MUULU
4Icipande cifumineko muli cino citabo, calondolwele ukuti Yesu Kristu asontelwe pa Bufumu mu muulu mu 1914. (Daniele 7:13, 14) Ilyo fye apeelwe amaka ya kuteka, Yesu alicitilepo cimo. Baibolo itila: “Kwabuukile inkondo mu muulu: Mikaele [ishina limbi ilya kwa Yesu] na bamalaika bakwe balwile ne cing’wena [Satana Kaseebanya], ne cing’wena na bamalaika ba ciko fyalilwile.”* Satana na bamalaika bakwe ababifi, ifibanda, balicimfiwe kabili balibatamfishe mu muulu no kwisa pano isonde. Abana ba kwa Lesa aba ku mupashi kabili aba cishinka, balisekelele ukuti Satana ne fibanda fyakwe balibatamfishe. Lelo, abantu bena tabasekelele. Ukucila, Baibolo yasobele aiti: “Kalanda kwi sonde…pantu Kaseebanya naikila pali imwe, ali ne cipyu cikalamba, pa kwishiba ukuti ali ne nshita inono fye.”—Ukusokolola 12:7, 9, 12.
5 Moneni icali no kufuma mu nkondo yali ku muulu. Satana ali no kuleta akalanda, nelyo ubwafya pali bonse ababa pano calo ku mulandu wa cipyu. Nge fyo mwalamona, tuleikala muli iyo nshita ya kalanda. Lelo, iyo nshita tayakalepe, ni “nshita fye inono.” Na Satana wine alishibe co. Baibolo ita iyi nshita ukuti “inshiku sha kulekesha.” (2 Timote 3:1) Mwandini ukwishiba ukuti mu kwangufyanya Lesa akapoka Satana Kaseebanya amaka akwata pano isonde, kulasansamusha! Natulande pali fimo ifyasobelwe muli Baibolo ifilecitika pali nomba. Ifi filangilila ukuti tuleikala mu nshiku sha kulekelesha no kuti Ubufumu bwa kwa Lesa nomba line bwalaleta amapaalo ya muyayaya ku batemwa Yehova. Intanshi natumone ifintu fine ifyaba mu cishibilo Yesu atile e co tukeshibilako inshita tuleikalamo.
IFIKALAMBA IFICITIKA MU NSHIKU SHA KULEKELESHA
6“Uluko lukemino luko no bufumu bukemino bufumu.” (Mateo 24:7) Abantu abengi balipaiwa mu nkondo shacitika muli ba1900. Umwina Britain, uulemba imilandu yacitika kale alembele ati: “Mu myaka ya ba1900 e mo abantu baipaiwe sana…. Yali myaka ya nkondo sha mutatakuya, limo limo fye kushaleba inkondo.” Lipoti ya ba Worldwatch Institute yatile: “Abacenenwe no kwipaiwa mu nkondo mu myaka ya ba1900 balifulile nga nshi ukucila abasanshilwe mu nkondo mu myaka ya kubalilapo 100 ukufika mu 1899.” Abantu ukucila pali 100 milioni balifwa mu nkondo ukutula 1914. Nangu ca kutila twalishiba ubulanda bubapo ilyo uo twatemwa umo afwa, teti twelenganye no kwelenganya ubulanda no bukali buba na bantu amamilioni ayengi abafwilwa ilyo kwaba inkondo.
7“Kukabe fipowe.” (Mateo 24:7) Abafwailisha pa fipowe batila, ifya kulya fyalifula sana mu myaka 30 iyapita. Na lyo line, ukukanakwata ifya kulya kuletwalilila pantu abantu abengi tabakwata indalama sha kushita ifya kulya nelyo impanga ya kulimamo. Iminshipendwa baba ne nsala ya mutatakuya. Akabungwe ka World Health Organization katila, pa bana ukucila 5 milioni abafwa cila mwaka, paba abengi sana abafwa ku bulwele bwa nsala.
8“Kukabe finkukuma fikalamba.” (Luka 21:11) Ukulingana na kabungwe ka U.S. Geological Survey, ukutula mu 1990, cila mwaka ifinkukuma 17 filesa na maka ica kutila fyaonaula ifikuulwa no kulepula umushili. Kabili cila mwaka kulaba ifinkukuma fya maka sana ica kuti filonawila umuku wa limo ifikuulwa. Lipoti umbi atile: “Ifinkukuma fyalipaya abantu iminshipendwa mu myaka 100 iyapita kabili ubuyantanshi mu fya kupangapanga bwacefyako fye panono impendwa ya bafwa.”
9“Mukabe fikuko.” (Luka 21:11) Te mulandu no buyantanshi mu kupanga imiti, abantu balakota no kulwala. Lipoti imo yatile amalwele ayaishibikwa sana, pamo nga TB, malaria (ubulwele bwa mpepo), na kolera, yaliseeka sana muli ino myaka, kabili amalwele yambi yaleyafishako fye ukuundapa ukubomfyo muti. Na kuba, kwalisa amalwele ayapya mupepi na 30. Yamo no muti taulasangwa kabili yalepaya.
IFYO ABANTU BAABA MU NSHIKU SHA KULEKELESHA
10 Baibolo tayalanda fye pa fyo ifintu fikaba pa calo, lelo yalisobele no kuti mu nshiku sha kulekelesha imibele ya bantu ikaaluka. Umutumwa Paulo alondolwele ifyo abantu bakaba. Pali 2 Timote 3:1-5, patila: “Mu nshiku sha kulekelesha mukesaba inshita shaibela ishayafya.” Fimo ifyo Paulo asosele fya kuti abantu bakaba
- abaitemwa
- abatemwe ndalama
- abashumfwila abafyashi babo
- abashaba na bucishinka
- abashaba na citemwishi
- abashailama
- abakali
- abatemwo kwangala ukucisho kutemwa Lesa
- abamoneka kwati baliipeelesha kuli bukapepa lelo abakaana amaka ya buko
11 Bushe abantu uko mwikalila e fyo baba ifi? Kwena e fyo baba. Abantu bakwata mibele yabipa baba fye mpanga yonse. Ici cilanga ukuti Lesa mu kwangufyanya alacitapo cimo, pantu Baibolo itila: “Nangu ababifi bamena nge cani, no kubalula incitatubi shonse, e kuleka bakafitwe pe na pe.”—Amalumbo 92:7.
IFISUMA IFYA KULACITIKA
12 Inshiku sha kulekelesha shaisulamo akalanda icine cine, nga filya fine Baibolo yasobele. Lelo, muli cino calo ca macushi, mwaliba ifisuma fimo ificitika mu bantu ba kwa Yehova.
13 “Ukwishiba kukafula,” e fyasobele Baibolo mwi buuku lya kwa Daniele. Bushe kukafula lilali? Mu “nshita ya ku mpela.” (Daniele 12:4) Maka maka ukutendeka mu 1914, Yehova alyafwa abafwaya ukumubombela ukwishiba Baibolo. Balishiba ifyo Baibolo isambilisha pe shina lya kwa Lesa no bufwayo bwakwe, pe lambo lya cilubula ilya kwa Yesu Kristu, pa fyaba abafwa, e lyo na pa kubuuka. Na kabili, bakapepa ba kwa Yehova balishiba imikalile ingabaletela insansa kabili iingalenga Lesa ukulumbanishiwa. E lyo balishiba bwino bwino ifyo Ubufumu bwa kwa Lesa bukacita ne fyo bukawamye fintu pano isonde. Bacita shani nga baishibe fi fintu? Ici cipusho catuleta ku kusesema na kumbi ukulefikilishiwa muno nshiku.
14 “Imbila nsuma iyi ya bufumu ikashimikilwa pano isonde ponse,” e fyo Yesu Kristu asosele mu busesemo bwakwe pa lwa “mpela ya bwikashi.” (Mateo 24:3, 14) Isonde lyonse, imbila nsuma iya Bufumu, iilanda pa fyo Ubufumu bwaba, ifyo bukacita, ne fyo twingapokelela amapaalo ya buko, ilebilwa mu fyalo ukucila 230 na mu ndimi ukucila 400. Inte sha kwa Yehova abengi balebila imbila nsuma iya Bufumu. Baafuma “mu nko shonse ne mitundu na bantu na bantu ne ndimi.” (Ukusokolola 7:9) Inte sha kwa Yehova batungulula amasambililo ya Baibolo ku bantu abengi nga nshi abafwaya ukwishiba ifyo Baibolo isambilisha. Mwandini uku kufikilishiwa kwawamisha ukwa busesemo, maka maka apo Yesu asobele ukuti Abena Kristu, ‘bakaba abapatwa ku bantu bonse’!—Luka 21:17.
CINSHI MUKACITA?
15 Apo ukusesema ukwingi ukwaba mu Baibolo kulefikilishiwa pali lelo, bushe tamulesumina ukuti tuleikala mu nshiku sha kulekelesha? Imbila nsuma nga yabilwa ukulingana ne fyo Yehova afwaya, “impela” yena ikesa. (Mateo 24:14) “Impela” ni nshita ilyo Lesa akafumyapo ububifi pe sonde. Yehova akabomfya Yesu na bamalaika bakwe aba maka ku konaula bonse abakaanya ifyo Afwaya. (2 Abena Tesalonika 1:6-9) Satana ne fibanda fyakwe tabakalufye inko na kabili. Pa numa ya ico, Ubufumu bwa kwa Lesa bukaleta amapaalo pali bonse abomfwila ukuteka kwakwe ukwalungama.—Ukusokolola 20:1-3; 21:3-5.
16 Apo impela ya bwikashi bwa kwa Satana ili mupepi, tufwile ukuipusha atuti, ‘Cinshi mfwile ukulacita?’ Kuti cawama ukutwalilila ukusambilila na fimbi pali Yehova na pa fyo afwaya. (Yohane 17:3) Bikeni umutima ku kusambilila Baibolo. Muleba lyonse na bafwaya ukucita ico Yehova afwaya. (AbaHebere 10:24, 25) Ishibeni ifingi sana ifyo Yehova Lesa afwaya abantu isonde lyonse ukwishiba, kabili aluleni imikalile yenu iwame pa kuti musenaminwe na Lesa.—Yakobo 4:8.
17 Yesu asobele ati abengi tabakabike amano ku fishibilo fya kuti tuli mu nshiku sha kulekelesha. Ukonaulwa kwa babifi kukapulikisha fye ukwabula no kwenekelwa. Abengi bakasunguka nga filya abantu basunguka umupuupu nga aisa ubushiku. (1 Abena Tesalonika 5:2) Yesu asokele ati: “Filya fine inshiku sha kwa Noa shali, e fyo no kubapo kwa Mwana wa muntu kukaba. Pantu filya bali mu nshiku shilya ilyo ilyeshi lishilaisa, balelya no kunwa, baleupa no kuupwa, mpaka no bushiku ubo Noa aingile mu cibwato; kabili tabaishibe nakalya mpaka ilyeshi lyaishile no kubasenda bonse, e fyo no kubapo kwa Mwana wa muntu kukaba.”—Mateo 24:37-39.
18 E ico, Yesu aebele abalekutika kuli wena ati: “Muyangwe mwe bene epali imitima yenu yafinininwa ku buliili no kukolwakolwa na masakamika ya mikalile, no bushiku bulya bwaisa pali imwe no kupumikisha kwati citeyo. Pantu bukesa pali bonse abaikala pano isonde ponse. E ico, mulelola, inshita yonse ukulapaapaata pa kuti mukapusuke kuli fyonse ifikacitika, no kwiminina ku cinso ca Mwana wa muntu.” (Luka 21:34-36) Cisuma ukupoosa amano ku mashiwi yasosele Yesu. Mulandu nshi? Pantu abo Yehova Lesa no “Mwana wa muntu,” Yesu Kristu basenamina, balikwata isubilo lya kupusuka impela ya bwikashi bwa kwa Satana no kwikala umuyayaya mwi sonde lipya ilili mupepi!—Yohane 3:16; 2 Petro 3:13.
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA
- Inshiku sha kulekelesha shaishibikilwa ku nkondo, ifipowe, ifinkukuma, ne fikuko.—Mateo 24:7; Luka 21:11.
- Mu nshiku sha kulekelesha, abengi baliitemwa, balitemwe ndalama, no kwangala lelo tabatemwa Lesa.—2 Timote 3:1-5.
- Muli shino nshiku sha kulekelesha, imbila nsuma iya Bufumu ilebilwa isonde lyonse.—Mateo 24:14.
* Nga mulefwaya ifyebo ifilanga ukuti Mikaele lishina na limbi ilya kwa Yesu Kristu, moneni Ifyebo na Fimbi.
Amepusho
1. Ni kwi twingasambilila pa lwa nshita ya ku ntanshi?
2, 3. Cipusho nshi abasambi baipwishe Yesu, kabili abaswike shani?
4, 5. (a) Cinshi cacitike mu muulu ilyo Yesu abikilwe fye pa Bufumu? (b) Ukulingana na Ukusokolola 12:12, cinshi cali no kufuma mu nkondo yali mu muulu?
6, 7. Bushe ifyasosele Yesu pa nkondo ne fipowe filefikilishiwa shani pali lelo?
8, 9. Cinshi cilanga ukuti ukusesema kwa kwa Yesu pa lwa finkukuma ne fikuko kwalifikilishiwa?
10. Finshi fyasobelwe pali 2 Timote 3:1-5 ifyo mumona mu bantu pali lelo?
11. Bushe Amalumbo 92:7 yalondolola shani ifikacitika ku babifi?
12, 13. Bushe “ukwishiba” kwafula shani muli ino “nshita ya ku mpela?”
14. Bushe ukubila imbila nsuma ya Bufumu kwafika pi pali lelo, kabili ni bani babilisha?
15. (a) Bushe mulesumina ukuti tuli mu nshita ya ku mpela, kabili cinshi mwasosela ifyo? (b) Ilyo “impela” ikesa, cikaba shani ku bakaanya Yehova, kabili ku banakila ku kuteka kwa Bufumu bwa kwa Lesa cikaba shani?
16. Cinshi mufwile ukucita?
17. Cinshi ubonaushi bwa babifi bukeshila ilyo abengi bashile-enekela bwene?
18. Finshi Yesu asokele ifyo tufwile ukubikako amano?
Ishibilenipo na Fimbi
Lombeni Ukuti Mulesambilila Baibolo Apa Fye
Mulandu Nshi Mulingile Ukusambilila Baibolo?
Mu Baibolo mwaliba ifyasuko ku mepusho yacindama ayo abantu abengi pano calo bakwata. Bushe na imwe kuti mwatemwa ukusanga amasuko ku mepusho mwakwata?


text:
Ivyakukonka pa Kuwomvya Webusayiti Yitu
Ndanji Mukwai!
Cino wapekanizizya yo-o e webusayiti, akumyavwa ukumanya ivivule pa kwe Leza, pe Baibolo, na pa Nte zya kwe Yehova. Mungatamba, ukuwazya, nu kukopolola vyonsinye vino mukulonda. Tukalonda na wanji ukuti wayitopwa ivyewo vino vikazanwa pa webusayiti yitu, lelo twazina, kusi ukusenda ivili vyonsinye vino vili pa webusayiti yitu nu kuvitwala ku mawebusayiti yanji nanti ku maprogramu yanji aya pa makompyuta. Nga mukulonda na wanji ukumanya vino musambilizile, mungawanena ukuya pa webusayiti yitu ukulingana na vino vili mu Masundo yano yali pisika.
Insambu zyakukopolola
Ivimanyilo
Amasundo ni Nsambu pa Vyakuwomvya Webusayiti
Icipya Cino Cikalanda pa vya Cipatala
Ukupula mu Masundo
Nga Cakuti Vimwi Vyacinja
Amasundo ni Cipya Kuno Yakawomba
Amasundo nga Yaleka Ukuwomba
Ukuzumilizyanya
Insambu zyakukopolola
© 2015 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. All rights reserved.
Wa Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”) awano wapanga yo-o e webusayiti. Acino vyonsinye vino vikuzanwapo avya kwa Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, suka vye pano cilanjilizilwe.
Ivimanyilo
JW, JW.ORG, JW BROADCASTING, nga nu JEHOVAH’S WITNESSES – BROADCASTING avimanyilo vya Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
Adobe, Adobe logo, Acrobat, nu Acrobat logo avilembo vya Adobe Systems Incorporated. Ivilembo vyakuti iTunes nu iPod avya kwa Apple Inc. Ivimanyilo vinji vino vyamanyikwa mwi sundo avya kwe wawonye wano wakaviwomvya.
Amasundo ni Nsambu pa Vyakuwomvya Yo-o e Webusayiti
Ya-a Amasundo ayano yandi yatungulula vino mufwile ukuwomvya yo-o e webusayiti. Acino pakuwomvya yo-o e webusayiti, muzipizile ukuzumila ukuti mwandi mwakonka ya-a Amasundo yonsinye. Lelo ndi mwazana kuno camiwomela ukukonka ya-a Amasundo yonsinye nanti kuli yamwi yano mukulola ukuti mutanga mukonke, mukwai twazina mutatalika ukuwomvya yo-o e webusayiti.
Uzye mungacita wuli pakuti mwawomvya icete yo-o webusayiti? Konkani amasundo yano walanzile pi sika:
Mungatamba, ukukopolola, nu kupulinta ivikope vya kwa Watch Tower, amabuku, indwimbo, amasinapu, amazwi, nanti amavidyo ukufuma pe yo-o e webusayiti pakuti mwaviwomvya vye pa lwinu asa vyakuwomvya mukupanjila indalama.
Mungatumila wanji (ama link) nanti vino vingawatungulula zuwa pe yo-o webusayiti pakuti wakopolole amabuku, amavidyo, nanti amaprogramu yakwivwa.
Lelo mutazipizile:
Ukutuma vyonsinye vino vikazanwa pe yo-o e webusayiti, ivikope ivili vyonsinye, amabuku, indwimbo, amavidyo nanti amalyasi nu kuvitwala pa intaneti (nanti pa mawebusayiti yanji, pano wakatumizyanya ivintu, amavidyo nanti pa vyakulanzyanizizyapo ivili vyonsinye vino vikazanwa pa intaneti).
Ukusalanganya ivikope, amabuku, ivimanyilo, indwimbo, amasinapu, amazwi, nanti amavidyo ukufuma pe yo-o e webusayiti ukuwomvya e programu iyili yonsinye iya pa kompyuta (co-o cisanzizyemo ukusenda vyo-o ivintu nu kuvisunga mwe vya kompyuta ivikulu (server) pakuti mwaviwomvya pa maprogramu ya pa kompyuta).
Ukupanga, ukukopolola, ukusalanganya nanti ukusenda ivikope ivili vyonsinye, amabuku, ivimanyilo, indwimbo, amasinapu, amazwi, amavidyo vino mukuzana pe yo-o e webusayiti pakuti mwapanjilapo indalama (nanti cingatenga musakuzanilamo profiti).
Ukupanga inzila izili zyonsinye zino mungawomvya pakuti mwatuma amaprogramu yapa kompyuta, iviwombelo, na vinji vino twapanjila vye ukusenda, ukukopolola, ukufumya, nu kusenda ivyewo, HTML, ivikope nanti amazwi (Co-o citasanzizyemo ukusalanganya amaprogramu yapa kompyuta yano wasikazya aya kuwomvya pakukopolola amabuku (ku cakulolelako, ama EPUB, PDF, MP3, AAC, MOBI, nu MP4) ukufuma pe yo-o e webusayiti.)
Ukuwomvya uwuwi e webusayiti nanti vino vikazanwapo ukupitila mukwinjila mwe webusayiti nanti mwe network ukuwomvya inzila yinji impusaneko nayino wazumilizya.
Ukuwomvya yo-o e webusayiti mu nzila yino yingalenga yononeke nanti yileke ukuwomba icete, nanti mu nzila mbipe, iyakucila mwi sundo, muwucenjezi, nanti mukuwa na melenganyo mawipe ayakuyiwomvya munzila zinji izya wucintivwa zino yitapanjilwamo.
Ukuwomvya yo-o e webusayiti nanti ivikope, amabuku, ivimanyilo, indwimbo, amazwi, na mavidyo ukuviwomvya mu nzila iyili yonsinye iyakupanjilapo indalama.
Icipya Cino Cikalanda pa vya Cipatala
Ivyewo vino vikazanwa mwe co-o icipya (“Icipya Cino Cikalanda pa vya Cipatala”) vitawelako mukutunena imilembo yino tufwile ukuwomvya nanti imisango ya mipozezye yino tungasoola. Icipya Cino Cikalanda pa vya Cipatala cisiwomelezya ukuwomvya imipimilwe iyili yonsinye, wa dokota, imilembo, inzila zya kupozezyamo nga na vinji vino vikawa mwe co-o icipya.
Acino ngamukulonda ukumanya vino imilembo yimwi yikawomba nanti nga muli ni ciwuzyo icili consinye pa mipozezye yimwi muzipizile ukuya kwa dokota wano wangamyavwa.
Pe co-o icipya wakawikapo vye ivyewo vino wasinincizizye ukuti avyacisinka swinya vikawomba. Lelo KUSI nanti cimwinye cino cifwile ukulenga musuwile ukuti vyo-o ivyewo vingawomba nakwe mwemwenye. Acino pasi nanti wumwinye wino azipizile ukwelenganya ukuti ivyewo vino vyawa mu Cipya Cino Cikalanda pa vya Cipatala avya wufi nanti asa vizima kwe wino akuviwazya. Yo-o e webusayiti yisakupa uwusinincizyo wakuti mufwile ukusuwila sana ivyewo vino mungazana mu Cipya Cino Cikalanda pa vya Cipatala, nu kuti vingawomba impindi iyili yonsinye. Pasi na wino muzipizile ukupa umulandu nga cakuti pali vimwi vino walanzile mwe co-o icipya vino vitanga viwombe. Swinya vyonsinye vino vingafumamo nga mwasolapo ukukonka vino walanzile mwe co-o Icipya pasi na wino mungapa umulandu. Mutazipizile ukupa umulandu wano wapanga yo-o e webusayiti ndi kwacitika cimwi (vingasanzyamo ukuluza ivintu, ukonona indalama, limwi monona ivyewo ukusanzyako nu kuluza indalama mwe businesi winu, ukuyicisa nanti pamwi mwafumamo ni mfwa) pa mulandu wakukonka nanti ukuvilwa ukukonka vino walanda mwe co-o icipya, nanti wungawa amulandu uweneco weneco wuno mungawapelelapo umulandu, cino mufwile ukumanya acakuti yo-o e webusayiti itakwatapo amaka pa kwe vyovyo.
Ukupula mu Masundo
Nga cakuti mwapula mwe ya-a Amasundo munzila iyili yonsinye wa Watchtower wangasolapo ukucita icili consinye ukulingana na vino mwaluvyanya, co-o cingasanzyamo ukumiyalila pakuti mutakwiza pe yo-o e webusayiti, ukwiyala ama IP address ya ma kompyuta yinu pakuti yatakwiza pa webusayiti, nu kunena vye wano wakamipa e nertwork ya makompyuta ukumiyalila inzila yakwinjila pe webusayiti nanti vye ukumitwala ku koti.
Nga Cakuti Vimwi Vyacinja
Wa Watchtower wangapituluka nu kucinjamo vimwi mwe ya-a Amasundo. Ya-a Amasundo nga wayapituluka, yakatalika ukuwomba ukufuma uwandanye wuno wayawika pa webusayiti. Acino mwalolapo lyonsinye pe yo-o e webusayiti pakuti mwamanya zuwa vino wacinjizye.
Amasundo ni Cipya Kuno Yakawomba
Ya-a Amasundo yakatungululwa ukulingana na masundo ya Wuteko wa New York mu U.S.A. swinya yakawomba ukulingana na vino yazipizile ukuwomba. Acino nga kwawa imilandu iyili yonsinye pa mulandu na ya-a Amasundo, yo-o imilandu waliyitwala ku koti yino yikatungululwa na masundo ya Wuteko wa New York mu U.S.A.
Amasundo nga Yaleka Ukuwomba
Nga cakuti e koti yalanda ukuti ya-a Amasundo yaleka ukuwomba nu kuti yatazipile nu kuwako, vinji vino vyasyala vino tulanzilepo vyeni vilitwalilila ukuwomba wulyanye. Acino nga cakuti ya-a Amasundo yaleka ukuwomba, wa Watchtower wasikwatapo amaka swinya mutanga muwape umulandu.
Ukuzumilizyanya
Ya-a Amasundo pa vyakuwomvya e webusayiti yitu akuli ukuzumilizyanya pakasi kinu nawa Watchtower swinya yacindime nkaninye.


text:
Isambililo 15
Mba Nindo Mwelelwe Ukupitilisha?
1. Kani ukupitilisha ukusambilila Baibolo kungamofweniko shani?
Ukwakubula ne kukanika, ukusambilila Baibolo kwakosha ubutemwe bwenu ubwa kuli baYehova. Tulyelelwe ukupyungisha pakuti pa kulenga ubu ubutemwe ukukoselako. (1 Petilo 2:2) Ubucetekelo bwenu ubwa kuba ne mweo wa kulukuyayaya bulyeyamine pali mwebo kani mwapitilisha ukupalamina kuli baLesa pa kusambilila Amashiwi abo.—Pendeni Yoane 17:3; Juda 21.
Ili mulukukula pa kwishiba baLesa, ubucetekelo bwenu bukakoselako. Ubucetekelo bukamofwelesheniko ukusangalasha baLesa. (AbaEbeya 11:1, 6) Kukamulengesheni ukulapila ne kwalulako fimbi ifikamulengeni ukushuka mu mweo wenu.—Pendeni Ifyacitilwe 3:19.
2. Kani ukwishiba kwenu ukwa pali baLesa koti kwalenga shani bambi ukushukilamo?
Mu cifyalilwa lukoso, mukafwaya ukubuulako bambi ifi mwasambilila—fwense tulasangalala ukubuulako bambi icebo iciweme. Ili mwapitilisha ukusambilila Baibolo, mukasambilila ifya kupyungisha Baibolo pa kubuulishisha ubucetekelo bwenu muli baYehova na pa cebo iciweme.—Pendeni AbaLoma 10:13-15.
Abantu abengi balatatikila pa kubuulako ababyabo ne bakwababo icebo iciweme. Mulyelelwe ukucenjela pa kubashimikila. Ukucila ukubabuula ukweba ati ukupempela kwabo kwa bufi, babuulishisheni ukulaya kwa baLesa. Kabili mulukwanuka ukweba ati abantu impindi ishingi balasangalala pakuti pa mibelo yenu ukwakucila na pali fyefyo mulukubabuulako.—Pendeni 2 Timote 2:24, 25.
3. Kani ni kwisa kusangalala mungaba nako pa kuba icibusa na baLesa?
Ukusambilila Amashiwi abaLesa kukamofweniko ukwishiba ifya baLesa. Mukupita kwa mpindi, mukaba icibusa icilibelele ica baYehova. Kabili mukalukuli bantu ba mu cisoolo cabo.—Pendeni 2 AbaKolinto 6:18.
4. Kani mungapitilisha shani ukwishiba ifya baLesa?
Koti mwaishiba ifya baLesa pa kupitilisha ukusambilila Amashiwi abo. (AbaEbeya 5:13, 14) Buuleniko umo pali Bamboni sha BaYehova pakuti atatike ukusambilila Baibolo na mwebo ukupyungisha ibuuku lya Kani Findo Baibolo Muli Bucine Isambisha? Kani mwapitilisha ukusambilila ifingi pali baLesa, eli ifintu fikalukuwaminako mu mweo wenu.—Pendeni Amasamo 1:1-3; 73:27, 28.
Icebo iciweme cilafuma kuli baYehova, baLesa bakusangalala. Koti mwapalamina makosa kuli bo kani mwapalamina ku bantu babo. (AbaEbeya 10:24, 25) Pa kupitilisha ne makosa enu ukusangalasha baYehova, ninshi mukaba ne mweo wa cinenene—umweo wa muyayaya. Ukupalamina kuli baLesa muli bucine e nshila mungasalululapo.—Pendeni 1 Timote 1:11; 6:19.
Sambilileni na Fimbi
MEETINGS
Findo Ificitwamo mu Mulenda wa Bufumu?
Libweneni mwebene ificitwamo mu Mulenda wa Bufumu.
Lombeni Ukumusambisheni Baibolo Apalukoso
Nindo Twelelwe Ukusambilila Baibolo?
Baibolo ilukofwako abantu abengi ukushinguluka icalo ukusangana ifyasuko ku fyakwipusha ifikateshe mu bwikashi bwabo. Kani mulukufwaya ukuba pa bantu Baibolo ilukofwako?
Kani Findo Baibolo Muli Bucine Isambisha?
Palamineni Kuli BaLesa mwi Tembelo
Kani baLesa balomfwa amatembelo enu? Pakwasuka icakwipusha, mulyelelwe ukumfwisha fyefyo Baibolo isambilisha pe tembelo.


text:
Bushe Ishina lya kwa Lesa ni Yesu?
Icasuko ca mu Baibolo
Yesu aleyita ati, “
Umwana wa kwa Lesa.” (Yohane 10:36; 11:4) Yesu talandilepo ati ali ni Lesa Wa Maka Yonse.
E lyo kabili Yesu alepepa kuli Lesa. (Mateo 26:39) Na kuba ilyo alesambilisha abasambi bakwe ifya kupepa, Yesu atile: “
Shifwe wa mu muulu, ishina lyenu libe ilya mushilo.”—Mateo 6:9.
Yesu alengele abantu baishiba ishina lya kwa Lesa ilyo alandile ifyali mu Malembo ya kale aayatila: “
Umfweni, mwe bana ba kwa Israele, Yehova Lesa wesu ni Yehova umo.”—Marko 12:29; Amalango 6:4.
Ishibilenipo na Fimbi
IMBILA NSUMA UKUFUMA KULI LESA!
Bushe Lesa Alikwata Ishina?
Lesa alikwata amalumbo ayengi pamo nga Uwa Maka Yonse, Kabumba, na Shikulu. Lelo Lesa alikwata ishina ilyo balemba imiku 7,000 mu Baibolo.


text:
Ifi Bloshuwa iyi Ingamofweniko
Iyi bloshuwa ikamofweniko ukusangana ukusangalala ili mulukusambilila Amashiwi abaLesa, Baibolo. Amalembo pa mpelo ya mapalakalafu alukubuulishisha apa mungasangana ifyasuko ku fyakwipusha ifili mu filembo ififiitile.
Ili mulukupenda Amalembo, langulukeni ifi angasuka ifi ifyakwipusha. Bamboni sha BaYehova abali bonse bakasangalala ukumofweniko ukumfwisha Amalembo.—Pendeni Luku 24:32, 45.
Ishibeni ati: Amabuuku onse lukoso aashimbulwa muli iino bloshuwa alitulishiwe na Bamboni sha BaYehova.
Sambilileni na Fimbi
Lombeni Ukumusambisheni Baibolo Apalukoso
Kani Tulasambilila Shani Baibolo ne Bantu?
Ukushinguluka icalo conse Bamboni sha BaYawe balishibikiilwe kuli fyefyo basambisha Baibolo apakubula ukulipilapo neli kamo. Boneni ifi bacita.


text:
Bushe Mwasumina Ukuti Imipepele Yenu Fye E ya Cine?
Umuntu onse uwacindika ukupepa afwile ukushininkisha ukuti imipepele asala e yo Lesa na Yesu bapokelela. Nga taipokelelwa na Lesa, ninshi tafwile ukuba muli iyo mipepele.
Yesu Kristu tatile kwaba imipepele iingi iyaba kwati misebo iitungulula abantu ku mweo wa muyayaya. Lelo atile: “Impongolo iyacepa, no musebo uwaya ku bumi walicepa nga nshi kabili banono abausanga.” (Mateo 7:14) Inte sha kwa Yehova basumina ukuti balisanga uyu umusebo. Pantu nga te ifyo, nga balifwaya imipepele imbi.
Ishibilenipo na Fimbi
IMBILA NSUMA UKUFUMA KULI LESA!
Ni Mbila Nsuma Nshi Iyakuma Amacalici?
Bushe kukabako inshita ilyo abantu bonse bakalapepa fye Lesa uwa cine?


text:
Icisimicisyo 12: Abantu Baibaka Iŋanda Iitali Makosa
IMYAKA iingi yapitapo. Abana bakwe Noa bafyala abana abengi. Ne bana nabo bakula ne kufyala abana abengi makosa. Impindi lukoso iinini abantu pa calo bafula.
Pali baba abantu paali ne cinsikululwa cakwe Noa isina lya cico ni Nimilodi. Aali muntu umubipile uwalukwipaya inama ne bantu. Umwine enka alilibikilepo pa bufumu ku kulukuteka pa bantu bonse. Nimilodi tabamutemenwepo baLesa.
Abantu bonse pali ilya mpindi baali ba mulaka umo. Nimilodi alukufwaya ati ababike pamo pakuti alukubateka. Pano kani ungesiba ifi acitile? Alibulile abantu ukweba’ti bebake umusi ne ŋande’itali mulya mwenka. Bona aba abalukupange’ncelwa.
BaYehoba Lesa tabasangalelepo muli kuku ukwibaka. BaLesa balukufwaya abantu ukupalangana ne kwikala pa calo ponse. Pano abantu balilabile ati: ‘Twendeni! Ngatulibacile umusi ne ŋanda iitali makosa, iyakuficilila lukoso kwiulu. Popele eli tukesibikwa makosa!’ Abantu balukufwaya ukulilemya, tabalukufwayapo ukulemya baLesa.
BaLesa kababakanya abantu ukwibaka iŋanda iitali. Mba kani ungesiba ifi bacitile? Mu mupunda wa kulabila umulaka umo, balibalengele ukutatika ukulabila imilaka iipusenepusene. Abalukwibaka kabaleka ukumfwa ifi ababyabo balukulabila. Ecalengele umusi wabo ukwitwa ati Babeli, neli Babiloni, icalula ukweba’ti “Icimfulunganya.”
Abantu kabatatika ne kupalangana ukufuma ku Babeli. Amabumba abantu aalukulabila umulaka umo balile mu kwikala ku mipunda simbi isya calo.
Ifyakutaŋga 10:1, 8-10; 11:1-9.
Ifyakwipusya
- Mba Nimilodi aali ninani, kani baLesa balyumfwile syani pali ye?
- Mu cikope, mba nindo abantu baalukupangila incelwa?
- Mba nindo baYehoba tabasangalalilepo mu kwibaka?
- Kani baLesa balicitile’ndo pa kukanya ukwibaka iŋande’itali?
- Uyu umusi balukuwita syani, kabili mbe sine’lyo lilaalule’ndo?
- Nicindo cacitikile ku bantu ili baLesa bafulungenye imilaka?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni ifyakutaŋga 10:1, 8-10.
Imibelo yakwe Nimilodi yali syani, kabili fwebo tungacenjesiwa syani? (Ifisi. 3:31)
- Pendeni Ifyakutaŋga 11:1-9.
Mba cindo baalukufwaila ukwibaka iŋanda iitali, kabili mba nindo bafililwe ukuisilisisya? (Taŋ. 11:4; Ifisi. 16:18; Yoa. 5:44)


text:
-
-
-
8 E ico ilyo bafumine mu nshiishi, balifulumwike pantu baletutuma fye, nacibapesha amano. Kabili tabaebeleko nangu umo icintu nelyo cimo, pantu bali no mwenso.+
UKUSONDWELELA UKWIPI
Muli bamanyuskripti bamo aba ku kulekelesha na mu maBaibolo yamo mwaba ukusondwelela ukwipi pa numa ya Marko 16:8 ukwakonkapo:
Lelo fyonse ifyo abebele, bashimike patali patali ku bali na Petro. Kabili pa numa ya ifi fintu, Yesu umwine atumine abasambi ukuyabila imbila ya mushilo kabili iye pusukilo ilya muyayaya, ukufuma ku kabanga ukufika ku masamba.
-
-
-
-
9 kabili babwelele ukufuma ku nshiishi no kushimika fyonse ifi ku basambi ikumi na umo (11) na kuli bonse abashala.+
-


text:
Tubena kwi Mwita Kwiya na Kufwakasha Betele wa United States
“Kechi tukalubamo bintu byo twamwene pa Betele ne.” Abino byo byaambile balume ne bakazhi bekala ku jikuji ja Vanuatu panyuma ya kufwakasha pa Betele wa mu United States wa Bakamonyi ba kwa Yehoba. Bantu bavula kukila pa 70,000 beya na kufwakasha nabo byo byo baamba.
Nanchi mwafwakeshapo kala Betele wa mu United States nyi? Umvwe mukyangye, tubena kwimutundaika kuba bino.
Ñanyi bintu byo mukamona umvwe mwaiya na kufwakasha?
Ofweshi Mukatampe wa Ntanda Yonse, mu Brooklyn, New York. Byo byo mukafwakashanga, mukamona jino jibumba byo jakwatankana kwingila mwingilo wa kusapwila mambo awama ntanda yonse. Kabiji mu katamba ne mavidyo abiji. Imo iji na mutwe wa kuba’mba: “Bantu Batelwa pa Jizhina ja Yehoba,” yaamba pa mwapita bwikalo bwa bantu Yehoba kufumatu mu myaka kitota kitanshi kufikatu ne mu ano moba. Ikwabo, iji na mutwe wa kuba’mba, “Baibolo ne Jizhina ja Lesa,” mu uno vidyo muji ma Baibolo avula o batuntulula muji jizhina ja Lesa.
Masukulu a Kufunda pe Lesa, ku Patterson, mu New York.
Ipuzhai kuba’mba muyuke masukulu ekela kuno, nabiji Sukulu wa Gileada ne ne Sukulu wa Baji mu Kavoto ka Musampi ne Bakazhi Babo. Kabiji mukamona bipikichala ne mavidyo alumbulula byo bengila pa ano maofweshi, kubikapotu ne Depatimenti itala bya Kulenga Bipikichala, Depatimenti ya Mavidyo, Depatimenti ya bya Mambo, ne Depatimenti Itala pa Mwingilo wa Kusapwila.
Kulenga Mabuku ne Kwiasampanya, ku Wallkill, mu New York. Bakemupishañanya ne kwimumwesha byo balenga ma Baibolo ne mabuku alumbulula Baibolo, byo bealonga ne kwiatwala mu bipwilo mu United States, mu Caribbean ne mu byalotu bikwabo mwaya ntanda.
Kitaya kimye kya baya byepi pa kufwakasha?
Kufwakasha pa musampi wa mu Brooklyn kwa jiolatu jimo, ku Patterson nobe maola abiji ne ku Wallkill jiola jimo ne kichika.
Bañanyi bapishañanya bantu beya na kufwakasha?
Bonka bengijila pa Betele mu madipatimenti apusana pusana. Banemeka bingi uno mwingilo wa kutundaika mwingilo wa kufunjisha mwaya ntanda yonse. Byonka byo kyajinga mu May mu 2014, kwajinga bantu kukila pa 5,000 baishilenga na kwingila pa betele, kabiji kukila pa 3,600, bebafunjishe bya kupishamo bantu beya na kufwakasha pa betele. Bapishañanyamo mu milaka 40.
Bapana mali anga pa kupishañanya bantu?
Kechi balipilisha ne.
Nanchi Bakamonyi ba kwa Yehoba bobonkatu bafwainwa kuya na kufwakasha nyi?
Ine mwane. Bavula beya na kufwakasha kechi Bakamonyi ne. Bonsetu Bakamonyi ne babula Bakamonyi popo bomvwisha Bakamonyi ba kwa Yehoba byo bakwatankana ne byo bengila mwingila wabo mwaya ntanda yonse.
Mwanamukazhi Mozilemu wa ku India wayile na kufwakasha ku Patterson. Panyuma ya kupwisha ku mupishamo, waambile’mba: “Nakonsha kutemwa bingi kwikala pa ino mpunzha. Nasanta bingi pa kumpa mushingi.”
Baana nabo bafwainwa kwiya na kufwakasha?
Nabo bafwainwa! Kuno kufwakasha kukwasha bingi baana babacheche. Ba John , bayile na kufwakashila musampi wa mu United States banembele’mba: “Baana kechi balubamo ne, kabiji kimye kyonse bambapo bingi. Saka bakyangye kwibapishañanyamo, kechi bayukile byo kilumbulula kwingijila pa Betele ne, pano luno kwingijila pa Betele ke kikonkwanyi kyo bebikila.”
Nanchi baswisha kufwakesha misampi ikwabo ya Bakamonyi ba kwa Yehoba ya mu byalo bikwabo nyi?
Ee mwane. Monse mwaya ntanda bo bino. Pa kuba’mba mutane kwa kuya, yai pa yenka uno keyala wetu pa Ofweshi ne Kimye kya Kufwakasha. Tubena kwimwita kwiya na kufwekasha pa maofweshi a misampi a Bakamonyi ba kwa Yehoba.
Fundai ne Bikwabo
BAÑANYI BABENA KUBA KYASWA MUCHIMA WA YEHOBA LELO JINO?
Ñanyi Mingilo iji pa Ofweshi wa Musampi wa Bakamonyi ba kwa Yehoba?
Tutambwila benyi beya na kufwakasha pa maofweshi etu a musampi ne kwibapishañanya kuba’mba bamone byo twingila. Tubena kwimwita kuba’mba mukeye na kufwakasha!


text:
MAKANI AAYEEME AMUTWE UULI ACIVWUMBYO | NKAAMBO NZI NCOTWEELEDE KUSYOMEKA?
Sena Kusyomeka Takucigwasyi?
Ba Hitoshi bakali kubeleka muofesi iilanganya maakkaunti mukkampani imwi yaku Japan iijanina bantu milimo. Ciindi nobakali kulanga-langa maakkaunti amupati wamulimo, mupati wamulimo wakaambila ba Hitoshi kuti bakeelede kulemba lipooti yakubeja. Ba Hitoshi bakapandulula kuti manjezeezya aabo taakonzyi kubazumizya kucita boobo. Akaambo kaceeci, bapati bamulimo bakakonga ba Hitoshi kuti balabatanda mulimo, mpoonya mukuya kwaciindi bakatandwa mulimo.
Mumyezi yakatobela, ba Hitoshi bakalibilika kapati kuti naa bakali kuyoojana mulimo uumbi. Mucikozyanyo, ciindi nobakali kubuzyigwa-buzyigwa kujatikizya mulimo, ba Hitoshi bakaamba kuti tabakonzyi kucita cintu cakutasyomeka amulimo. Basikubabuzya-buzya bakaamba kuti, “Tandinamvwide muntu uuyeeya boobo!” Bamukwasyi waba Hitoshi alimwi abalongwe bakabakulwaizya kuti bazumanane amakanze aabo aakusyomeka, pele balo bakatalikide kudooneka. Mucikozyanyo, ba Hitoshi bakaamba kuti, “Ndakali kulibilika kuti naa kusyomeka kwangu kwakaliluzi.”
Icakacitikila ba Hitoshi cituyeezya kuti tabali bantu boonse bakubikkila maano kusyomeka. Alimwi buya, bamwi balakonzya kukubona kuti takuyandiki, ikapati mumakani aamakwebo. Mukaintu umwi uubeleka ku South Africa, wakaamba kuti, “Ndizingulukidwe aabantu batasyomeki, alimwi zimwi ziindi cilakatazya kusyomeka.”
Nzila imwi yakutasyomeka iidumide kapati mazuba aano, nkubeja. Myaka iili mbwiibede yainda, buvwuntauzi ibwakacitwa abasyaazibwene baku University of Massachusetts Amherst, bazina lya Robert S. Feldman, bwakatondezya kuti 60 pesenti yabantu bapati balabeja nociba ciindi comwe buyo mumubandi wamaminiti aali kkumi. Ba Feldman bakaamba kuti, “Oobu bwakali buvwuntauzi bugambya kapati. Tiitwakali kuyeeyela kuti kubeja inga kakuvwulide boobu.” Cilagambya kubona kuti bantu banji balanyema kuti muntu wabacenga, nokuba boobo bantu babeja mbanji kapati.
Nkaambo nzi kubeja, kubba, alimwi anzila zimwi zyakutasyomeka ncozivwulide boobu mazuba aano? Ino mbuti kutasyomeka mbokubajatikizya banamaleya? Kuyungizya waawo, mbuti mbotukonzya kutantamuka micito yakutasyomeka iili boobu?


text:
CHIIYO 9
Jeremiya Taakaleka Pe Kwaambuula Atalaa Jehova
Cimwi ciindi bantu balakonzya kutusampula naa kutunyemena ciindi notwambuula ambabo atalaa Jehova. Eezyo zilakonzya kutupa kuyanda kuleka kwaambuula atalaa Jehova. Kuli mpuwakali walimvwa mbuboobo na?— IBbaibbele litwaambila atalaa mwaalumi wakali kuyanda Jehova pesi wakali wayanda kuleka kwaambula atalaa nguwe. Izina lyakwe wakali Jeremiya. Atwiiye zyiingi atalaa nguwe.
Ciindi Jeremiya naakali mulombe, Jehova wakamwaambila kuti acenjezye bantu kuti baleke kucita zintu zibi. Eeci cakali ciyumu kuli Jeremiya alimwi wakali kuyoowa. Wakaambila Jehova kuti: ‘Nsizi pe kuti ndiyootyeni kulimbabo. Ndicili mwanikenike.’ Pesi Jehova wakamusandula kati: ‘Utayoowi pe. Ndiyookugwasya.’
Nkinkaako Jeremiya wakatalika kucenjezya bantu kuti bakali kuyoosubulwa ikuti baleka kucinca nzila zyabo zibi. Ubonaanga bantu bakacita mbuli mbwaakabaambila na Jeremiya?— Teenzibakacita pe. Bakamusampula naa kumunyemena, alimwi bamwi bakali kuyanda kumujaya! Ubonaanga Jeremiya wakamvwa biyeni?— Wakayoowa alimwi wakati: ‘Nsicikoyoowambuula lubo atalaa Jehova.’ Pesi wakaleka na?— Taakaleka pe. Wakali kuyandisya Jehova zyakuti taakaleka pe kwaambuula atalaa nguwe. Jehova wakakwabilila Jeremiya akaambo kakuti taakaleka kwaambula atalaa nguwe.
Mucikozyanyo, muli cimwi ciindi, bamwi baalumi babi bakawaalila Jeremiya mudindi lyakalaa matope. Taakalikwe cakulya naa maanzi aakunywa. Baalumi aabo bakali kuyanda kuti Jeremiya afwide mumo. Nikuba boobo, kwiinda mulugwasyo lwaJehova, Jeremiya wakafutuka!
Wiiyaanzi kuzwa kucikozyanyo caJeremiya?— Nikuba kuti cimwi ciindi wakali kuyoowa, taakaleka pe kwaambuula atalaa Jehova. Cimwi ciindi nowambuula atalaa Jehova, bamwi bantu balakonzya kukusampula naa kukunyemena. Ulakonzya kubaa nsoni naa kuyoowa. Pesi utaleki kwaambuula atalaa Jehova. Unookugwasya mbuli mbwaakagwasya Jeremiya.
MUBALE MUBBAIBBELE LYANU
Jeremiya 1:4-8; 20:7-9; 26:8-19, 24; 38:6-13


text:
CHIIYO 1
Makani Mabotu Niinzi?
1. Makani azwaa kuli Leza niinzi?
Leza uyanda kuti bantu babotelwe mubuumi munyika. Wakalenga nyika azyoonse zilimulinjiyo akaambo kakuti ulabayanda bantu. Lino-lino uyoobweza ntaamu kuti bantu babe abuumi bwakunembo bulikabotu mumasena oonse. Uyoogwisya zintu zyeeta mapenzi mubantu.
Takwe mfulumende yazwidilila kumanisya kulwana, malwazi naa lufu. Pesi, kuli makani mabotu. Lino-lino, Leza uzoogwisya mfulumende zyabantu zyoonse akubika yakwe. Aabo bayooyendelezegwa amfulumende eeyo bayoobotelwa muluumuno akubaa mibili itakwe malwazi.
2. Nkamboonzi makani mabotu ncayandikana cakufwambana?
Mapenzi azoomana aawo Leza nayoonyonyoona basizibi munyika. (Zefaniya 2:3) Eezi ziyoocitika lili? IJwi lyaLeza lyakaambilizya zintu zilikucitika zilikuyosya kubantu mazubaano. Zilikucitika lino zitondezya kuti cabaa fwiifwi cindi cakuti Leza abweze ntaamu.
3. Tweelede kucitaanzi?
Tweelede kwiiya atalaa Leza kazizwa muJwi lyakwe, Bbaibbele. Lili mbuli lugwalo luzwa kuli ndeende siluyando kaluza kulindiswe. Litubuzya mbotukonzya kujana buumi bulikabotu lino akupona buumi butamani, mubuumi bulikunembo anyika. Masimpe bamwi balakonzya kutabotelwa kuti ulikujana lugwasyo lwakuti umvwisisye zyambwaa Bbaibbele. Pesi, coolwe cabuumi bulikabotu bwakunembo taceelede kukusweekela.
Yiiya Zyiingi
Kumbila Ciiyo caBbaibbele caMahala
Nkamboonzi Nitweelede Kwiiya Bbayibbele?
Munyika yoonse, bantu biingi.baliikuzijana muBbaibbele nsandulo zyamibuzyo iikatazya loko mubuumi. Ulayanda na kuti ayebo ube umwi wabaabo?


text:
ISAMBILILO 10
Yesu Aali Uwa Cumfwila
Bushe cilakwangukila ukumfwila abafyashi bobe?— Inshita shimo cilafya. Bushe walishiba ukuti Yesu aleumfwila Yehova na bafyashi bakwe?— Nga wakonka ifyo Yesu alecita, kuti na iwe walaumfwila abafyashi bobe nangu ca kuti calyafya. Leka tusambilile na fimbi pali Yesu.
Ilyo Yesu ashilaisa pano calo, aleikala na Wishi, Yehova, ku muulu. Lelo alikwete abafyashi na pano calo. Amashina yabo bali ni Yosefe na Maria. Bushe walishiba ifyo Yesu aishilefyalwa pano calo?—
Yehova afumishe ubumi bwa kwa Yesu ku muulu no kububika mwi fumo lya kwa Maria pa kutila Yesu afyalwe no kwikala pano calo. Ici cali cipesha amano! Yesu alekula mwi fumo lya kwa Maria nga filya fine ciba ku bana bambi. Ilyo papitile imyeshi 9, Yesu alifyelwe. Ifi e fyo cali pa kuti Yosefe na Maria babe abafyashi ba kwa Yesu.
Ilyo Yesu ali fye ne myaka 12, alicitile icintu icalangile ukuti alitemenwe sana Wishi, Yehova. Ici cacitike lintu Yesu no lupwa lwakwe baile ku Yerusalemu ku Ca Kucilila. Ilyo balebwelela ku ng’anda, Yosefe na Maria tabaishibe ukwali Yesu. Bushe nawishiba ukwali Yesu?—
Mulandu nshi Yesu ailiile kwi tempele?
Ilyo line Yosefe na Maria balibwelelemo ku Yerusalemu ku kufwaya Yesu. Balisakamikwe sana pantu tabamusangile. Ilyo papitile inshiku shitatu, bamusangile mwi tempele. Bushe nawishiba ico Yesu abelele mwi tempele?— Pantu kwi tempele e ko ali no kusambilila pali Wishi, Yehova. Alitemenwe Yehova kabili alefwaya ukusambilila ifyo Yehova afwaya. Ilyo akulile, Yesu aleumfwila Yehova nangu ca kuti limo caleyafya kabili alecula pa kucita ifi. Inga Yosefe na Maria, bushe nabo alebomfwila?— Baibolo ilanda ukuti alebomfwila.
Finshi wingasambilila kuli Yesu?— Ulingile ukulaumfwila abafyashi nangu ca kuti limo cilafya. Bushe na iwe wakulaumfwila abafyashi bobe?—


text:
ABACAICE BEPUSHA UKUTI
Finshi Mfwile Ukwishiba pa Fyangalo fya pa Kompyuta?
Amepusho pa fyangalo fya pa kompyuta
Mu United States, umo utwampani utupanga ifyangalo fya pa kopyunta tupanga indalama ishingi sana . . .
Bushe abantu abateya ifyangalo fya pa kompyuta ba myaka inga?
18
30
-
Bushe baume banga kabili banakashi banga abateya ifi fyangalo?
Abaume balicilako pali hafu; Abanakashi baba mupepi na hafu
Abaume banono sana; abanakashi bengi sana
-
Pa mabumba yabili ayali pe samba, ni bani bateya sana ifyangalo fya pa kompyuta?
Abanakashi aba myaka 18 no kucilapo
Abaume aba myaka 17 no kucepako
-
Ifyasuko (nga fintu bafwailishe mu 2013):
B. 30.
A. Pa bantu bonse abatamba, mupepi na hafu banakashi.
A. Abanakashi abali ne myaka 18 no kuya pa muulu abateya ifyangalo fya pa kompyuta balifulapo ukucila abalumendo abali ne myaka 17 no kucepako.
Ifi ifipendo kuti fyamwafwa ukwishiba abateya sana ifyangalo fya pa kompyuta. Lelo tafitulanga ififumamo nga fibi nelyo fisuma.
Ubusuma bwabamo
Pali ifi ifyo bambi balandapo pa fyangalo, ni fili kwi ulemona ukuti fya cine?
“Filalenga uleumfwana no lupwa lobe e lyo ne fibusa.”
—Irene.
“Filalenga walabako ku mafya.”
—Annette.
“Filalenga walatontonkanya bwangu.”
—Christopher.
“Filalenga waishiba ifya kupwisha amafya.”
—Amy.
“Filalenga walatontonkanya sana, walapekanya bwino ifya kucita pa fintu.”
—Anthony.
“Ifyangalo fimo filalenga mulecitila pamo ifintu ne fibusa.”
—Thomas.
“Ifyangalo fimo filalenga uletukusha umubili pa kuti waba uwakosa.”
—Jael.
Bushe ulesumina ukuti fimo pali ifi nelyo fyonse fye fya cine? Ifyangalo fya pa vidio kuti fyakwafwa mu kutontonkanya na muli fimbi fye. Nangu ca kuti ifyangalo fimo fya kuleseshamo fye icitendwe e lyo fimo nga fintu Annette alandile, “filalenga walabako ku mafya,” te lyonse ifyo fyangalo fibipa.
● Baibolo itila kwaliba “inshita ku mulandu onse mwi samba lya muulu,” pamo ne nshita ya kwangala.
Ububi bwabamo
Bushe ifyangalo fya pa kompyuta filakonawila inshita?
“Nga natendeka ukuteya ifyangalo, ndafilwa ukuleka. Njikalila fye ukuyeba ati, ‘Kanteyeko fye panono na kabili!’ Nsanga fye ukuti ama-awala yaleya fye mpaka napoosa inshita iikalamba sana pa kompyuta!”
—Annette.
“Ifyangalo fya pa vidio filasendela sana inshita. Nga watampa ukuteya kuti wapoosa ama-awala ayengi no kumona kwati nga wawina imiku 5 ninshi wacitapo icintu icacindama, nangu ca kutila ninshi tapali ifyo wacita.”
—Serena.
Icishinka ca kuti: Nga waonaula indalama, inshita imbi kuti washikwata, lelo nga waonaule inshita, ninshi calaala capwa yaya. Kanshi kuti twatila inshita yalicindamapo pa ndalama. E ico wilaonaula inshita!
● Baibolo itila: “Mule-enda mano mano . . . , mulebomfya bwino inshita yonse iyo mwashukila.”—Abena Kolose 4:5.
Bushe ifyangalo fya pa kompyuta filaalula ukutontonkanya kwenu?
“Mu fyangalo fya pa kompyuta mulaba ulukaakala ulwa kuti uwacita ulo ulukaakala, kuti bamukaaka nelyo ukumwipailapo.”
—Seth.
“Mu fyangalo ifingi muba ukufwaya ukucimfya abalwani. Ilingi line pa kucita ifi kuba ukwipaya abalwani bulukubuluku.”
—Annette.
“Limo takuba no kubika amano ku fyo ulelanda nga muleteya ifyangalo. Kulaba ukulanda amashiwi yabipa pamo nga ‘Ufwile ukufwa,’ nelyo ‘Nalakwipaya!’”
—Nathan.
Icishinka ca kuti: Taufwile ukulateya ifyangalo umwaba ifyo Lesa apaata, pamo nga ulukaakala, ubulalelale e lyo ne fya mipashi.
● Baibolo tailanda fye ukuti Yehova alipaata uucita ulukaakala, lelo itila “onse uwatemwa ubunkalwe alimupata.” (Amalumbo 11:5) Nangu ca kuti ifyangalo fya pa kompyuta tafilanga ifyo uufiteya akaba, ukufiteya kuti kwalanga ifyo aaba.
Ifyo ufwile ukutontonkanyapo: Icitabo ca Getting to Calm citila, “ukuteya ifyangalo fya pa kompyuta ifya lukaakala kuti fyalenga umuntu ukuba ne mibele yabipa sana ukucila ukutamba TV, pantu abaice tabatamba fye umuntu alecita ulukaakala, lelo abaice bene e bacita ulo lukaakala mu fyangalo. Apo ifyangalo kuti fyasambilisha umuntu ukucita ifintu fimo, kanshi e fisambilisha abafiteya ukucita ulukaakala.”
Ifyo ciba
Abacaice abengi tabapoosa inshita iikalamba ku kuteya ifyangalo fya pa kompyuta. Umfweni ifyo abacaice babili balandile.
“Naleteya sana ifyangalo fya pa vidio mpaka ubushiku sana. Naleyeba ati: ‘Nangu nalaala fye ama-awala 5 cili fye bwino. Kanteyeko fye panono.’ Lelo nomba nalisambilila ukukanapoosa inshita iikalamba ku fyangalo ya pa vidio. Apo ndomfwa bwino ukuteya ifi fyangalo, ndateyako mu nshita mu nshita. Lelo muli fyonse ifyo tulecita, tatufwile ukucisha mu cipimo.”
—Joseph.
“Nalicefyako inshita iyo mpoosa ku kuteya ifyangalo, e ico ndakwata inshita ya kucita ifintu fimbi! Ndabombesha umulimo wa kushimikila kabili ndaafwa abantu abengi mu cilonganino e lyo nalisambilila no kulisha inyimbo pali piano. Ifya kucita fyena fingi sana!”
—David.
● Baibolo itila abaume na banakashi abatemwa Lesa balingile ukuba “abatekanya.” (1 Timote 3:2, 11) Balateya ifyangalo, lelo balishiba ukuti tabafwile ukupoosapo inshita iikalamba, kanshi tabatwalilila fye ukuteya.—Abena Efese 5:10.
Icishinka ca kuti: Ukuteya ifyangalo fya pa kompyuta takwabipa, kulila fye takulekusendela sana inshita. Kanshi wilapoosa inshita iikalamba ku fyangalo pantu kuti waleka ukubika amano ku fyacindama sana. E ico mu nshita ya kufwaisha fye ukulateya ifyangalo no kucimfya, bushe te kuti ciwame walabomfya iyo inshita ku kucita ifyacindama sana mu bumi bobe pa kuti walasekesha Lesa?


text:
2017 Programu ya Kulongana kwa Citungu
Programu ya Kulongana kwa Citungu Ukwa mu 2017
Moneni ifyo twakulasambilila cila bushiku pali uku kulongana kwa citungu ifikatwafwa ukulacita ifyo Lesa afwaya no kulashipikisha amafya.
Ubushiku bwa Kubalilapo
Finshi fingafwa Abena Kristu ukuba ne mibele iingabafwa ukulashipikisha amafya?
Ubushiku Bwalenga Shibili
Bushe Lesa wa Maka Yonse alenga twalashipikisha shani kabili atukoselesha shani?
Ubushiku Bwalenga Shitatu
Yesu atile: “Uwashipikisha ukufika na ku mpela, e ukapusuka.” Finshi mufwile ukulacita pa kuti mulekonka ifyo Yesu alandile?
Ifyebo fya Balesangwako
Nga mulefwaya kuti mwasangwako ku kumana tukakwata pali kuno kulongana. Nga mulefwaya ukwishibililapo ifingi pa mulimo wa bukapyunga moneni apa, ulubatisho, ukusangwilako, first aid, ifileluba, ukwakwikala, umulimo wa kuitemenwa.
Ishibilenipo na Fimbi
NI BANI BACITA UKUFWAYA KWA KWA YEHOVA MUNO NSHIKU?
Mulandu Nshi Twila ku Kulongana Kukalamba?
Cila mwaka tulakwata ukulongana kukalamba kutatu. Bushe kuti mwanonkelamo shani?


text:
Mānga ya 95: Muswelo Ufundija Yesu
DIFUKU dimo Yesu walombola muntu umo amba ufwaninwe kuswa mukwabo. Uno muntu waipangula Yesu amba: ‘Le mukwetu i ani?’ Bine, Yesu uyukile bilanga uno muntu. Uno muntu ulanga’mba, enka bantu ba ku musaka wabo ne kipwilo kyabo bo bakwabo. Tutalei byamunena Yesu.
Kitatyi kimo, Yesu wadi ufundija na mānga. Ye mwalongela pano. Wasekununa mānga ya Muyuda ne Mwine Samadia. Ketudi bafunde’mba Bayuda bavule kebasenswepo Bene Samadia. Ivwana mānga ya Yesu:
Difuku dimo Muyuda wādi wenda ku Yediko mu dishinda dya ngulu. Ino bangivi bāmukwata. Bāmwiba lupeto lwandi ne kumukupila kubwipi bamwipaye.
Kupwa, kitobo umo Muyuda wāiya mwishinda. Wāmona muntu mukupilwe’wa. Molangila, wālongele kika? Wāsasukila kufula kwa dishinda kaenda. Kupwa kwāiya muntu mukwabo, mwine Leza wa bine. Wādi Mwine Levi. Lelo wāimene? Mhm, nandi kāimenepo kukwasha muntu mukupilwe’wa. Tala kitobo ne Mwine Levi boba benda mu dishinda.
Ino tala udi na muntu mukupilwe’u. I Mwine Samadia. Wakwasha Muyuda. Wamwela lawa pa bilonda. Kupwa wakatūla uno Muyuda kwa kwitūkijija ne kundapibwa.
Aye upwa ino mānga, Yesu wanena muntu wamwipangulanga’wa amba: ‘Pa bano basatu, mulunda wa binebine wa uno muntu obākupile, lelo i ani? Lelo i kitobo’ni, i Mwine Levi’ni, nansha i Mwine Samadia?’
Muntu’wa walondolola’mba: ‘I Mwine Samadia. Aye wālongēle uno muntu biyampe.’
Yesu wanena’mba: ‘Ubanena biyampe. Nanshi kalonge muswelo umo onka ku bakwabo.’
Le kusenswepo muswelo wādi ufundija Yesu? Tukokeja kwifunda bintu bivulevule bya kamweno shi tuteja binena Yesu mu Bible, mwene i amo?
Luka 10:25-37.
Bipangujo
- Muntu umo waipangula Yesu kipangujo’ka ne mwanda waka?
- Yesu ufundijanga kitatyi kimo na bika, ne i bika byoketudi kala bafunde pa Bayuda ne Bene Samadia?
- Mu mānga yanena Yesu, i bika byatana Muyuda wadi wenda mu dishinda dya ku Yediko?
- I bika byalonga kitobo umo Muyuda ne Mwine Levi pa kupityila mu dishinda’dya?
- I ani ukwasha Muyuda mukupilwe pa kifwatulo’pa?
- Yesu wavuya namani mānga, i kipangujo’ka kyaipangula, ne mwana-mulume’wa walondolola namani?
Bipangujo bikwabo
- Tanga Luka 10:25-37.
Yesu wākweshe namani mwana-mulume mwipāne mu bijila alanguluke pa kyaba kya kumulondolola’tu ponka na ponka? (Luka 10:26; Mat. 16:13-16)
Yesu wāingidije namani byelekejo mwanda wa kufundula mfwatakani mu bemvwaniki bandi? (Luka 10:36, 37; 18:9-14; Tet. 1:9)


text:
KYAMBA KYA USOPA Na. 4 2017 | Baibolo Waambapo Amba ka pa Bumi ne Lufu?
MWALANGULUKAPO’MBA KA?
Nanchi Lesa wakebelenga’mba tufwenga nyi? Baibolo waamba’mba: ‘[Lesa] ukashimuna mipolo yonse ku meso abo, ne lufu, kechi lukekalako jibiji ne.’—Lumwekesho 21:4.
Kino Kyamba kya Usopa kyalumbulula byaamba Baibolo pa bumi ne lufu.
COVER SUBJECT
Bwipuzho Bwakatazha Bantu
Byo kiji kuba’mba bilanguluka bantu pa lufu byapusana pusana, nanchi kujipo kotwakonsha kutaana byambo bya kine byaamba pa lufu nyi?
COVER SUBJECT
Byaambapo Baibolo pa Bumi ne Lufu
Nanchi kujipo binungwa bya mubiji bimo bitwajijila kwikala na bumi inge muntu wafwa nyi? Nanchi bantu baji na mweo ubula kufwa nyi? Bafu baji pi?
Inge Mutemwe Wetu Ukolwa Kikola Kibula Kubukwa
Ba mu kisemi bafwainwa kutekenesha byepi mulongo wabo uji na kikola kibula kupwa? Balama balwazhi bakonsha kuba byepi pa kuba’mba babulenga kumvwa ku muchima kutama kimye kyo babena kubezha mulongo wabo?
Mabaibolo a mu Kihebelu Anembele Elias Hutter
Elias Hutter, wajingako mu kitota kya bu 16, wanembele Mabaibolo a mu Kihebelu abiji. Mambo ka ano Mabaibolo abiji kyo awamijile.
Mulaye Wawama Wafuma ku ka Kyambo Kacheche ka mu Kihebelu
Yesu walumbulwilenga ka byo ambile pa ka kyambo kacheche ka mu Mizhilo tukafika?
Nanchi Paladisa—Kine Wajingako nyi, Inyi Jishimikilatu?
Kufumatu ne kala, bantu bakeba kuyuka inge kine kwajinga paladisa pano pa ntanda. Nanchi ino Paladisa ikekalako nyi?
Nanchi Baibolo Waamba’mba Ka?
Kafwako muntu ubuula kupitamo mu bijikila ne. Nanchi bijikila byakonsha kupwa nyi?


text:
Kuti Naishiba Shani Icilonganino ca Mapepo ica Cine?
Icasuko ca mu Baibolo
Baibolo ilatwafwa ukwishiba ubupusano bwaba pa kupepa kwa cine no kwa bufi. Itila: “Mukabeshibila ku fisabo fyabo. Bushe abantu kuti basaba imyangashi ku myunga nelyo amakunyu kuli bacilasa?” (Mateo 7:16) Filya fine mwingeshiba ubupusano bwaba pa muti wa myangashi no muti wa myunga ilyo mwamona fisabo fitweleko, e fyo mwingeshiba no bupusano bwaba pa kupepa kwa cine no kwa bufi nga mwamona ifyo bacita. Fimo pa fyo mwingeshibilako ni ifi.
Ifyo ababa mu kupepa kwa cine basambilisha fifuma muli Baibolo, te mano ya bantunse iyo. (Yohane 4:24; 17:17) Fimo ifyo basambilisha fintu Baibolo yalanda pa mweo na pa kwikala umuyayaya muli paradaise pano calo. (Amalumbo 37:29; Esaya 35:5, 6; Esekiele 18:4) Na kabili tabatiina ukulanda pa fya bufi ifyo abantu basambilisha mu mipepele yabo.—Mateo 15:9; 23:27, 28.
Ababa mu kupepa kwa cine balafwa abantu ukwishiba Lesa ne shina lyakwe ilya kuti Yehova. (Amalumbo 83:18; Esaya 42:8; Yohane 17:3, 6) Tabasambilisha ukuti abantu te kuti beshibe Lesa, lelo basambilisha ukuti Lesa afwaya baba ifibusa fyakwe.—Yakobo 4:8.
Ababa mu kupepa kwa cine basambilisha ukuti Lesa akatupusushisha muli Yesu Kristu. (Imilimo 4:10, 12) Ababa mu kupepa kwa cine balakonka ifyo Yesu alandile kabili balamupashanya.—Yohane 13:15; 15:14.
Ababa mu kupepa kwa cine baishiba ukuti Ubufumu bwa kwa Lesa e bwingapwisha fye amafya ya bantunse. Na kabili balebako bambi pali ubu Ubufumu.—Mateo 10:7; 24:14.
Ababa mu kupepa kwa cine balitemwana. (Yohane 13:35) Ifyo basambilisha filalenga abantu ukucindikana nangu ca kuti baba intambi, indimi, inkanda, ne nkulilo ishapusanapusana. (Imilimo 10:34, 35) Apo balitemwana, tabalwako inkondo.—Mika 4:3; 1 Yohane 3:11, 12.
Ababa mu kupepa kwa cine tabakwata bashimapepo abo bafolesha, kabili tabapeela amalumbo ya bushimapepo ku uuli onse.—Mateo 23:8-12; 1 Petro 5:2, 3.
Ababa mu kupepa kwa cine tabaitumpa mu fikansa fya calo. (Yohane 17:16; 18:36) Na lyo line, ababamo balicindika aba mu buteko nga fintu Baibolo ilanda. Itila: “Peeleni ifya kwa Kaisare kuli Kaisare [aba mu buteko], ne fya kwa Lesa kuli Lesa.”—Marko 12:17; Abena Roma 13:1, 2.
Ababa mu kupepa kwa cine balacita ifyo basambilila lyonse, tabaficita fye ilyo bali pa mapepo. Balakonka ifyo Baibolo ilanda muli fyonse ifyo balecita. (Abena Efese 5:3-5; 1 Yohane 3:18) Ilyo balecita ifi, tababa no bulanda, lelo balaba ne nsansa pantu bapepa “Lesa wa nsansa.”—1 Timote 1:11.
Ababa mu kupepa kwa cine tabafula sana. (Mateo 7:13, 14) Ababa mu kupepa kwa cine balabasuula ku bantu, balabapumya, kabili balabacusha pali filya bomfwila Lesa.—Mateo 5:10-12.
Ifyo ng’umfwa te fingalenga naishiba nampo ukupepa nasalapo kwa cine nelyo kwa bufi
Ifyo tumfwa te fingalenga twaishiba nampo ukupepa twasala kwa cine nelyo iyo. Baibolo yalisobele ukuti kukaba inshita ilyo abantu “bakailonganikila bakasambilisha [bashimapepo] aba kubeba ifyo abene balefwaya ukumfwa.” (2 Timote 4:3) Lelo Baibolo yena itweba ukuti tulingile ukuba mu “mipepele iyasanguluka kabili iishakowela mu menso ya kwa Lesa wesu kabili Shifwe,” nangu ca kuti abengi tabatemwa iyo mipepele.—Yakobo 1:27; Yohane 15:18, 19.


text:
Lelo Musūlanga Boba Batamba mu Kyenu Kipwilo?
Shi Kamoni wa Yehova mubatyijibwe waleka’byo kusapula padi’nka ne kupwila kwine, ketumusūlangapo. Inoko, tukamukimbanga ne kumukwasha engile monka mingilo ya Leza.
Ketupañangapo bukidibukidi muntu walonga bubi bukatampe. Inoko, shi Kamoni wa Yehova mubatyijibwe walonga bilongwa bijilula misoñanya ya mu Bible kadi wapele kwisāsa, upañwanga nansha kusūlwa. Bible unena patōkelela amba: “
Fundulai muntu umbi umbukata mwenu.”—1 Kodinda 5:13.
Penepa le bikalanga namani shi muntu wapangwa, inoko wandi mukaji ne bandi bana bakidi Batumoni ba Yehova? Kipwano kyabo kya myanda ya Leza kipwanga, inoko kipwano kyabo kya mu kisaka kyashala. Busongi bwabo kebupwilepo nansha ke kisanso kyabo kya mu kisaka kine, kadi bakendelela kwikwasha mu mingilo ya kisaka.
Bapangwe babwanya kutanwa ku twaji twa kipwilo. Kadi shi basakile babwanya ne kupebwa madingi a mu Bible na bakulumpe ba kipwilo. Mwanda mwine i kukwasha muntu upangilwe ekale monka Kamoni wa Yehova. Shi muntu mupangwe waleka mwiendelejo mubi ino washilula kwiendeja mungya misoñanya ya Leza ya mu Bible, ujokejibwanga monka mu kipwilo.


text:
Mānga ya 28: Mwapandila Mosesa Mwana wa Lukeke
TALA uno mwana wa lukeke udila koku ukwete uno nsongwakaji ku munwe. I Mosesa. Le uyukile uno nsongwakaji mupopoke i ani? I mwanā Felo, mulopwe wa Edipito.
Inandya Mosesa wāfile wandi mwana kufika’nka ne byaābwenye myeji isatu, mwanda kāsakilepo epaibwe na Bene Edipito. Ino wādi uyukile’mba Mosesa ukokeja kusokolwa, penepo wālonga namino mwanda wa kumupandija.
Wāyete kitenge wēkishinga bunange kutyina’mba mema akatwela’mo. Kupwa wābika’mo Mosesa, wākatūla kine kitenge’kya mu mabungu ku lubungo lwa Munonga wa Nile. Kaka wa Mosesa, Midiamu, wānenwe kwimana kubwipi amone kikamufikila.
Ponka’po, mwanā Felo mwana-mukaji wāiya koya ku Munonga wa Nile. Amba atale, wāmona kisaku mu mabungu. Wāita mwingidi wandi umo mwana-mukaji kāmunena’mba: ‘Ndetele kisaku’kya.’ Mwanā mulopwe pa kupūtula’mo, wāmona mwana muyampe! I Mosesa wādi udila, penepa mwanā mulopwe wāmukwatyilwa lusa. Kāsakilepo bamwipaye.
Kupwa Midiamu wāiya. Ukokeja kumumona pa kifwatulo. Midiamu wāipangula mwanā Felo amba: ‘Lelo ñende nkete mwana-mukaji Mwine Isalela wa kukwamushisha uno mwana?’
Nandi wāmulondolola’mba: ‘Enda.’
Penepa Midiamu wānyema lubilo kuketa inandi. Inandya Mosesa pa kufika, mwanā mulopwe wāmunena’mba: ‘Sela mwana ukañamushishe’ye, nami nkakufuta.’
Penepa inandya Mosesa wākalela wandi mwana wa aye mwine. Kupwa Mosesa wātama, inandi wākamutūla kwa mwanā Felo wāmuyete bu wandi mwana. Uno ye muswelo wātamīne Mosesa mu njibo ya Felo.
Divilu 2:1-10.
Bipangujo
- Mwana wa lukeke udi pa kifwatulo i ani, ne ukwete munwe wa ani?
- Inandya Mosesa wālongele bika mwanda wa kumupandija?
- Le mwana-mukaji mwanuke udi pa kifwatulo i ani, ne wādi ulonga bika?
- Mwanā Felo mwana-mukaji pa kumona mwana wa lukeke, Midiamu wāmunene bika?
- Mwanā mulopwe wānene inandya Mosesa bika?
Kipangujo kikwabo
- Tanga Divilu 2:1-10.
Inandya Mosesa wāmwene mukenga’ka wa kufundija Mosesa pa bwanuke, ne bambutwile bakokeja kuboila’ko ñeni’ka dyalelo? (Div. 2:9, 10; Kup. 6:6-9; Nk. 22:6; Ef. 6:4; 2 Tem. 3:15)


text:
Ciiyo 2
Inga Lesa Niyani?
1. Nimulandu cini twelela kupaila Lesa?
Lesa wancine-ncine ni Mulengi wabintu byonse. Liyawa matatikilo kayi liyawa mapwililisho. (Masalimo 90:2) Makani aina ali mu Baibolo afumina kuli endiye. (1 Timoteyo 1:11) Pakwinga Lesa walatupa buyumi, twelela kumupaila enka owa.—Belengani Chivumbulutso 4:11.
2. Inga Lesa ukute kuboneka aconi?
Kuliyawa muntu walamubonapo Lesa mulandu wakwamba eti ni Mushimu. Ici cilaambanga eti ukute buyumi bwapelu bwashiyana nebuyumi bwabantu bapacishi capanshi. (Yohane 1:18; 4:24) Nacikaba ico, inga twinshiba mikalilo yakendi kufumina kubintu mbyalalenga. Mucikoshano, bisepo byashiyana-shiyana kayi nemaluba bikute kutwambila shalusuno lwakendi kayi nemano ngakute. Kukonempa kwacishi kukute kutwambila shangofu shakendi.—Belengani Aroma 1:20.
Kayi ninga twinshiba ncabele Lesa kupitila mukubelenga Baibolo. Mucikoshano, ikute kutwambila ncasuni Lesa kayi nencatasuni, ncakute kwendelesha bantu, kayi nencakute kwinsa mubwikalo bwashiyana-shiyana.—Belengani Masalimo 103:7-10.
3. Sena Lesa ukute lina?
Yesu walaamba eti: “Ta amwe muli kwilu, lina lyenu liswepeshewe.” (Mateyo 6:9) Nacikaba eti Lesa ukute maina manji abulemu, ukute lina limo owa. Mucishobo cili conse, likute kukwiwa munshila shashiyana-shiyana. Mu Cisoli, ni “Yehova.”—Belengani Masalimo 83:18.
Muma Baibolo manji, lina lya Lesa balifunyamo. Bakute kusebensesha maina abulemu mbuli Mwami ne Lesa. Koma mpoyalalembwa Baibolo, lina lya Lesa lyalikubamo tunkanda twashika pepi ne 7,000. Yesu walalinshibisha lina lya Lesa kubantu mpwali kubayisha sha Lesa.—Belengani Yohane 17:26.
4. Sena Yehova ukute kutushako mano?
Sena mapensho ali pacishi capanshi alaleshenga eti Yehova ni Lesa utatushiko mano? Bantu nabamo bakute kwamba eti ukute kutupensha kwamba eti atwelekeshe, koma ubu nibubepeshi.—Belengani Yakobo 1:13.
Lesa walabapa bulemu bantu mpwalabapa colwe cakulisalila byakwinsa. Tukute kulumba kucolwe ici cakulisalila kwamba eti katumusebensela. (Yoswa 24:15) Koma bantu banji bakute kusala kwinshila banabo bintu byaipa, emulandu wakendi mapensho ncafulila. Yehova nkakute kukondwa kubona bantu kabapenga cisa.—Belengani Genesis 6:5, 6.
Yehova e Lesa ukute kutushako mano. Layandanga eti katukondwa nebuyumi. Lino-lino nakafunyepo mapensho onse nebantu bakute kupensha banabo. Koma cindi cino, Lesa lasuminishinga kupenga pamulandu wamakani naamo. Nitukaayiye makani aya mu Ciiyo 8.—Belengani 2 Petulo 2:9; 3:7, 13.
5. Inga twinsa aconi kwamba eti tube pacibusa ne Lesa?
Yehova latukuunga kwamba eti tube pacibusa nendiye kupitila mukubandika nendi mupempelo. Ukute kutushako mano twense umo neumo. (Masalimo 65:2; 145:18) Ukute kuyandishisha kutulekelela. Ukute kukubona kwelekesha kwetu kwamba eti tumukondweleshe, nacikaba eti tukute kwalilwa cindi nacimo. Ici cilaambanga eti nabi nkatwalulama, inga tuba banendi Lesa.—Belengani Masalimo 103:12-14; Yakobo 4:8.
Pakwinga Yehova walatupa buyumi, twelela kumusuna kupita muntu uliyense. (Maliko 12:30) Mwaleshanga ncomumusuni Lesa kupitila mukwiya shakendi nekwinsa ncalayandanga, bucibusa bwenu nibukayume.—Belengani 1 Timoteyo 2:4; 1 Yohane 5:3.


text:
ICAKWIPUSHA 7
Ningacita Shani Kani Balukumpagilisha Ukucita Ubucencemeshi?
FINDO MWEBO MUNGACITA?
Alakanyeni pali cici: Papita imyenshi ibili ukufuma apa Helen atatikile ukwishibana na Mike, pano alukumfwa koti kale amwishibile. Balatumishanya ama meseji lyonse, balalabila impindi iitali pa foni, balitatikile ne kwishiba ifi umubyakwe alukufwaya ukulabila! Pano Mike alukufwaya ificilile pa kwambaala.
Pa myenshi ibili iyapitapo, Mike na Helen baalukwikatana lukoso pa kwenda ne kufyontana panini. Helen talukufwayapo ukucita ificilile pali fyefyo. Pano talukufwayapo bucibusa bwakwe na Mike ukushila. Tapapo umuntu umbi uumulengesha ukumfwa ati wakuti ubulombe kabili umucindeme. Alukulilabisha ati, ‘Ukucila pali fyefyo, Mike na nebo tulitemwanshenye . . . ’
Kani muli bakulu abalukufwaya ukutatika ukwishibana ne muntu kabili mulukupita muli fyefyo Helen alukupitamo, findo mungacita mukukonkapo?
TANGENI UKWALAKANYAPO!
Kani mwakana ukumfwila amafunde acifyalilwa, aali koti lifunde lya makosa aatinta, mukapenga. Efi cili na kuli baabo abakaana ukumfwila amafunde aalungeme, aali koti ni lili ililabila ati: “Muleke ubucencemeshi.”—1 AbaTesalonike 4:3.
Findo fingafumamo mu kubula ukumfwila ili ifunde? Baibolo ilalabila ati: “Uyo uucito’bucencemeshi alabifisha umubili wakwe umwine.” (1 AbaKolinto 6:18) Tungeshiba shani bucine bwa aya amashiwi?
Abafwailisha pa fintu balisangile ati abanice abengi abacitilepo ubucencemeshi balapita muli cimo pali fifi ifyakonkapo neli ukucilapo.
UKUBOMBOMANA. Abanice abengi abacitilepo ubucencemeshi baalilabiile panuma ati kanshi nga tabacitilepo.
UKUBULA UKUCETEKELANA. Panuma ya kucita ubucencemeshi, balatatika ukulanguluka ati, ‘kani ni bani bambi acitilepo nabo ubucencemeshi?’
UKUTEMWANSHANYA KULASHILA. Muli bucine, bamoye abengi balafwaisha ukuba ne muntu uungabalama, ukucila ukuba ne muntu uungabashukila. Abasankwa abengi tabatemwapo bamoye abasumina fyonse lukoso ifi balukubabuula ukucita.
Icebo icikulu: Kani mwacita ubucencemeshi, ninshi mulukulipufya mwebene pa kulufya icintu icicindeme. (AbaLoma 1:24) Umubili wenu ulicindeme makosa kabili tawelelwepo ukupufiwa!
Langisheni ati mulikwete amakosa akukaana ukucita “ubucencemeshi.” (1 AbaTesalonike 4:3) Panuma, ili mukoopa neli ukuupwa, eli mukalitemwasha ukulalana kwa mu cupo na ba mukakwenu. Kabili tamukalukubombomanapo, ukubamba mu mutima, ne kuba ne malangulushi ambi aafuma mu kucita ubucencemeshi.—Ifisimpi 7:22, 23; 1 AbaKolinto 7:3.
MULUKULANGULUKAPO SHANI?
Kani umuntu uumutemenweni angafwaya ukucite’fintu ifingamuleteleni ubukatasho ne kubombomana?
Kani umuntu uumubikileniko akalango angalengesha bucibusa bwenu na baYawe ukonaalwa?—AbaEbeya 13:4.


text:
ICAKWIPUSHA 5
Nga Pano Kani Balukuncita Ulutambe ku Sukuulu?
FINDO MWEBO MUNGACITA?
Alakanyeni pali cici: Thomas talukufwayapo ukuya ku sukuulu lelo. Neli ni mailo. Alukufwaya ukuleka. Ni pakuti papita imyenshi itatu pano ukufuma ili ababyakwe asambilila nabo babepele ubufi ububipile pali ye. Kabili balitatikile ukumwita amashina ambi lukoso. Impindi shimbi bambi balapunka ku mabuuku akwe ne kubepo’bufi ati tacishibapo, neli umuntu umo pe bumba angamucebula kunuma kabili ili Thomas aloleshako asangana bonse baalilinganya. Kabili mailo ifintu fyalibipiileko ili Thomas apokelele e-mail umwali ulutambe lwakutinisha . . .
Kani nimwe mwali Thomas, mungacita shani?
TANGENI UKWALAKANYAPO!
Talipo ati tamukwetepo amakosa! Muli bucine, mungacimfya uwa lutambe ukwakubula ukulwa nakwe. Mungashilisha shani?
MWIKALIPAPO. Baibolo ilalabila ati: “Akangulungulu kalashimbula ukukalipa kwa kako konse; sombi uwa mano alakukaanya ne kukulengo’kutuntumana.” (Ifisimpi 29:11) Kani mwaesha ukwikala celele—kukubona kwabo—abalutambe bangaleka ukumubikeniko akalango.
MWILUKUBWELESHAMO. Baibolo ilalabila ati: “Tekubabwesesha ifibipile abantu bonse neli umo.” (AbaLoma 12:17) Ukubabweleshamo kungalengesha lukoso ifintu ukubipilako.
MWILUKUBAPO NE BAMILANGWE IIBIPILE. Baibolo ilalabila ti: “Umuntu uucenjele alabubona bumbifi ne kufisama.” (Ifisimpi 22:3) Esheni ne makosa enu onse ukubula ukuba pamo ne bantu abangamulengesheni ukuba mubukatasho, kabili mwilukucitapo ifintu ifingalengesha ukumuciteni ulutambe.
ESHENI UKUCITA IFI TABALUKUCETEKELA KULI MWEBO. Baibolo ilalabila ati: “Ukwasuka ukunakile kulaalulula ubukali.” (Ifisimpi 15:1) Mungesha ukusekako. Ku cakubwenako, kani uwalutambe amubuuleni ati, muliniishe, cipale mungasuka ati “nkabweshako bukumo!”
FUMENIPO. Nora uuli ne myaka 19 alabila ati “Ukwikala celele kulalangisha ati ulikulile mu kalango kabili ati uli ne makosa pa wa lutambe. “Kulalangisha ati uli ne mibelo ya kulikalika—imibelo yeyo uwa lutambe takwetepo.”—2 Timote 2:24.
PYUNGILENI PA KULICETEKELA. Abalutambe impindi ishingi baleshiba abo aba tabalicetekelepo kabili aba tekuti balipokololepo. Mu kupusanako, aba lutambe abengi balaleka ukucita ulutambe kani babona ati mulikwete umwakupelela.
BUULENIKO BAMBI. Uwalipo umusambishi alabila ati: “Ndukukoselesha bonse abo balukucita ulutambe ukubuulako abangabofwako. Enshila lukoso iiweme ukucita, kabili cingaciicila uuli onse ku balutambe.”


text:
Ukubombomana Pakuti pa Cisoolo
Ba Janet baalilabiile ati: “Ili batata bafwile, abalume banji balimbuulile ati balukufwayo’kuupa umwanakashi umbi. Tapapitilepo ne mpindi, baalilongele ifyakufwala fyabo ne kunsha ne bana besu babili.” Nangaba’ti ba Janet balisangene incito, indalama balukufola shali ishinini. Kabili amakatasho baapitilemo alicilile na pa kubulo’kukwate’ndalama. Baalilabiile ati: “Nalukubombomana makosa kani nalanguluka pa milimo yonse yeyo pano naelelwe ukupyunga nenka. Nalukumfwo’bubi kani nabona ati ndukufilwa ukupeela abana banji ifi balukupengela koti ni fyefyo abafyashi bambi baalukucita. Na bubuno bukumo, ncilanguluka pali fyefyo abantu balanguluka pali nebo ne bana banji. Kani balalanguluka ati nalipyungishe apapelele amakosa anji pakweba ati ndame icupo canji?”
Itembelo lilofwako ba Janet ukulama amalangulushi abo ne kukosha bucibusa bwabo na baLesa. Baalilabiile ati: “Ndabombomana makosa mu mpindi ya bushiku, ili takuupo abali bonse abalukupange’congo. Ndalaala lukoso kani natembela ne kupenda Baibolo. Amashiwi amu Baibolo ao ntemenwe makosa ni yayo aalembelwe pa AbaFilipoi 4:6, 7 aakweba’ti: ‘Tekubamba mu mitima neli fya cintu cimo; sombi mu fintu fyonse ku kutembela ne kukombetela ne kutota pamo, nga kukeshibwe kuli baLesa ukulomba kwenu. Popele ubutende bwa baLesa, ubukango’kwishibwa konse, bukalame’mitima yenu ne malangulushi enu.’ Inshiku shonse nalukutembela kuli baYawe kabili nalukumfwo’butende bwaisa pali nebo.”
Ili baYesu baalukulabila Ilyashi lyabo ilya pa Lupili, baalilabiile amashiwi aangatofwako ukucefyako ukubombomana konse lukoso. Kabalabila amashiwi akusangalasha aakweba ati: “BaWishinwe baliishi ifyo ifi mulukupengela, ili tamungabalomba.” (Matayo 6:8) Kanshi tulyelelwe ukubalomba. Itembelo elitofwako ‘ukupalamina kuli baLesa.’ Findo fikafumamo? BaLesa ‘bakapalamina kuli mwebo.’—Jakobo 4:8.
Muli bucine, itembelo lilatofwako makosa ukucefyako ukubombomana. Nakabili, baYawe, ‘abomfwa ukutembela’ balabofwako bonse abapemamo muli bo. (Amasamo 65:2) E mulandu baYesu bafundile abasambile babo “ukulukutembela impindi yonse ne kubulo’kutembuka.” (Luku 18:1) Tulyelelwe ukulomba baLesa ati balukututangilila ne kutofwako. Kabili tulyelelwe ukucetekela ati bakatulambula pa kubacetekela. Tatwelelwepo ukukanika ukofwako kwabo. Kani ‘tulukutembela ukwakubulo’kuleka,’ ninshi tulukulangisha ati tulibacetekele makosa baYawe.—1 AbaTesalonike 5:17.
IFI UKUBA NE KUCETEKELA KWALULA
Pano, kani ukuba ne kucetekela kulaalule’ndo? Ica kutanga, tulyelelwe ‘ukwishiba’ baLesa. (Yoane 17:3) Tulacite’fyo kani twatanga ukwishiba ukulanguluka kwa baLesa ukubuulishishiwe mu Baibolo. Ifi tusambilila mu Baibolo fya kweba ati baLesa balitwishi fwebo umo umo kabili balafwaya ukutofwako. Pano, ukuba ne kucetekela kulicilile na pa kwishiba lukoso baLesa. Kulisankenemo ne kuba na bucibusa ubukosele na bo. Fyenka filya papite’mpindi pakweba’ti tupange bucibusa ne muntu mubyesu, pa kukwata bucibusa na baLesa napo palapite’mpindi. Ukucetekela kwesu kulapitilisha ‘ukukula’ ili tulukusambilila pali baLesa, ili ‘tulukucita ifyakubatemwesha,’ na lyelyo tulukubona ifi balukutofwako. (2 AbaKolinto 10:15; Yoane 8:29) Ukucetekela kwa kube’fyo e kofwako ba Janet ukucefyako ukubombomana.
Ba Janet baalilabiile ati: “Ukubona ifi baYawe baalukungofwako mu fintu fyonse, kulikoseshe ukucetekela kwanji. Bambi abantu balukutupensha kabili twalukubona ati uku ukukatasha tekuti tukushilishepo. Pano kani natembela, baYawe baalukutofwako ukupyungishe’nshila shesho nshinalukulangulapo ne kulanguluka. Lyonse kani nabatoota, ndanuke’fintu ifingi ifi bangofweleko. Lyonse balukutofwako pa mpindi yenka ilya twalukupengela ukofwewa. Nakabili, balimpeele ifibusa ifiweme ifya mwi kelesha lya buKlistu ifili ne kucetekela ukukosele. Ifi ifibusa filangofwako makosa kabili fyakubwenako ifiweme ku bana banji.” *
“Pano ndiishi umulandu baYawe balabiliile pali Malaci 2:16 ati ‘ndukufitilwa ukulekana.’ Ukukusha ku mubyobe wa mu cupo cili pa fintu ifisoomesha makosa. Nangaba’ti imyaka ilipitilepo ukufuma apo abalume banji batushiliile, shimbi impindi ndalyumfwa uwa lukoso kabili ndaba ne citendwe. Lyonse ili naumfwe’fi, ndesha ukucite’fintu ifyakofwako umuntu uuli onse, kabili ukucite’fi kulangofwako na nebo.” Ukulondo’kufunda kwa mu Baibolo ukwa kubulo’kulitalamusha ku bantu bambi kulyofweleko ba Janet ukucefyako ukubombomana. *—Ifisimpi 18:1.
BaLesa “Ni bawishibo [kuli baabo] abatabakwete bawishibo, basololweshi ba bamukamfwilwe.”—Amasamo 68:5.
Ba Janet baalilabiile ati: “Ukusangalala kwanji kulafuma mu kwishiba ati baLesa ‘ni bawishibo [kuli baabo] abatabakwete bawishibo, basololweshi ba bamukamfwilwe.’ Ndiishi ati tabakatushapo koti ni fyefyo abalume banji bacitile.” (Amasamo 68:5) Ba Janet baliishi ati baYawe tabatweshapo “ku kubifya.” Sombi, balapeela amano ne ‘bukulu ubucilile ubwa makosa’ pa kutofwako ukucefyako ukubombomana.—2 AbaKolinto 4:7; Jakobo 1:5, 13.
Pano findo tungacita kani tulabombomana pakuti pa fibipile ifingatucitikila?


text:
Ukwalula Ukulungeme Ukwa Mashiwi AbaLesa
“Ishiwi lya baLesa lili ne mweo.”—ABAEBEYA 4:12.
INYIMBO: 37, 116
1. (a) Kani ni wisa mulimo baYawe baapeele Adama? (b) Kani abantu ba baLesa balipyungishe shani impese ya mulaka babapeele?
UMULAKA ni mpese ukufuma kuli baYawe. Mwi bala lya Edeni, baLesa balipeele Adama umulimo wa wakupeela amashina ku finama fyonse. Adama alipeele ifinama fyonse amashina ayelelwe. (Ifyakutanga 2:19, 20) Ukufume’lyo, abantu ba baLesa balipyungishe iyi impese ku kulemya baYawe ne kubuulako bambi pali Bo. Nakabili, balipyungishe iyi impese pa kwalula Baibolo pakweba’ti abantu basambilile pali baYawe.
2. (a) Kani ni fisa fitatu ifi abaali muli Komiti ya New World Bible Translation balondele? (b) Findo twakwambaalapo muli cicino iciputusha?
2 Kuli amaBaibolo aakuti ubwingi aalwilwe, pano ambi alungeme ukucila ambi. Pa kweba’ti balungike pa kwalula Baibolo, Komiti ya New World Bible Translation yalilondele ifintu fitatu: (1) Ukucindike’shina lya baLesa ne kulipyungisha koti ni fyefyo lyalukupyungishiwa pa fyalembelwepo Baibolo mu kutanga. (Pendeni Matayo 6:9.) (2) Ukwalule’shiwi limo limo apa caelelwa. Kani fyakatasha, balukwalula ukwelelwa ne filukulabilwapo. (3) Ukupyungisha amashiwi aapubilo’kupenda ne kumfwa. * (Pendeni Neyamiya 8:8, 12.) Ne balukwalula Baibolo ya New World Translation mu milaka imbi ukucila pali 130 balilondele ifi ifintu fitatu. Muli cicino iciputusha, twakwambaala pali fyefyo balondele ifi fitatu ili baalukupituluka muli Baibolo ya New World Translation iya mu 2013 na fyefyo ilukwalulwa mu milaka imbi.
BAIBOLO IICINDIKA ISHINA LYA BALESA
3, 4. (a) Kani ni kwisa tungasangana ifilembo fya Tetragrammaton? (b) Findo abalukwalula amaBaibolo aengi bacitile kwi shina lya baLesa?
3 Ishina lya baLesa lilalembwa ukupyungisha ifilembo fine ifi beta ati Tetragrammaton. Tulasangana ifilembo fya Tetragrammaton pa fyalembelwepo Baibolo akale mu ciEbeya ifili koti fyakupeta ifi basangile mu Cishiba Icifwile neli Icishiba ca Mucele. Nakabili, tungasangana ifi ifilembo na mu maBaibolo ya Septuagint aaciGiliki. Aya amaBaibolo yalipangilwe cipale imyaka 200 ili baYesu tabangafyalwa. Nakabili, eko yali na lyelyo papitile imyaka 100 ukufuma ili baYesu bafyelwe. Abantu abakuti ubwingi balasangalala ukubona ifi ishina lya baLesa lyapyungishiwe makosa pa fyalembelwepo Baibolo akale.
4 Ukwakubula ne kukanika, twabona ukweba’ti ishina lya baLesa lilyelelwe ukuba muli Baibolo. Nangabe’fyo, mu maBaibolo aengi tamulipo ishina lya baLesa. Ku cakubwenako, panuma ya imyaka ibili ukufuma apa Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya aya ciGriki aya Bwina Kristu yafumine, Baibolo iipitulukilwemo iya American Standard Version yalifumine. Muli yiyi Baibolo iyafumine mu 1952 tamwalipo mwali ishina lya baLesa nangaba’ti muyafumine mu 1901 emo lyali. Nindo? Abalukwalula iyi Baibolo balilabiile ati “tacalipo icicindeme” ukupyungisha ishina lya baLesa. AmaBaibolo aengi, aamu mulaka wa Cisungu ne milaka imbi alikweto’bukatasho buntu bumo.
5. Mba nindo cicindamine ukupyungisha ishina lya baLesa mu Baibolo?
5 Kani cicindeme ku bakwalula ukubika ishina lya baLesa muli Baibolo neli koku? Cicindeme mwane. BaYawe abene ba Baibolo, balafwaya abantu ukwishibe’shina lyabo. Uwakwalula umuweme alyelelwe ukwishiba ifi abene be buuku balukufwaya, kabili alyelelwe ukwalula koti ni fyenka filya ifili mwi buuku. Amalembo aengi alalangisha ati ishina lya baLesa licindeme makosa kabili lilyelelwe ukulemiwa. (Ifyakufuma 3:15; Amasamo 83:18; 148:13; Yisaya 42:8; 43:10; Yoane 17:6, 26; Ifyacitilwe 15:14) Nakabili, baYawe balibuulile abalukulemba Baibolo ukupyungisha makosa ishina lyabo pa fyalembelwepo Baibolo akale.(Pendeni Esiceli 38:23.) Popele, kani abalukwalula Baibolo bafumyamo ishina lya baLesa, ninshi tabacindikilepo baYawe.
6. Nindo babikelemo ishina lya baLesa apali 6 muli Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya iyafumine mu 2013?
6 Pali bubuno bukumo, cilibwenekele apatubile ati tulyelelwe ukupyungisha ishina lya baLesa. Popele, Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya iyafumine mu 2013 muli ishina lya baLesa imiku 7,216. Ici cilukwalula ati muli yiyi Baibolo balibikilemo ishina lya baLesa na pambi apali 6. Apali 5 balibikilepo ishina lya baLesa ni pakuti lyalisangilwe mu fyakupeta fya mu Cishiba Icifwile ifi basangene bukumo. * Apali 5 ni pali 1 Samweli 2:25; 6:3; 10:26; 23:14, 16. Apakulenga 6 ni pa Abasololwesi 19:18, balibikilepo ishina lya baLesa panuma ya kusalaala bwino pa fyalembelwepo Baibolo akale.
7, 8. Kani ishina lya baLesa lilaalule’ndo?
7 AbaKlistu bacine balabona ati cicindeme ukumfwisha umulolele ishina lya baLesa. Ishina lyabo lilaalula ati “Balafilenga Ukuba.” * Akale, amabuuku esu alukubuulishisha ishina lya baLesa ukupyungisha Ifyakufuma 3:14, apalabila ati “Ndi Babo Aba Ndi.” Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya iyafumine mu 1984 yalibuulishishe ati baYawe balaba fyefyo balukufwaya pa kukonsho’kufwaya kwabo. * Nangabe’fyo, Baibolo iyafumine mu 2013 yalibuulishishe’ti: “Nangaba ati ishina lya baLesa lingaalula ifi, tacilukwalulapo ati baLesa balaba lukoso ifi balukufwaya pa kukonsho’kufwaya kwabo. Ili ishina lilisankenemo na fyefyo balengo’kucitika ukulosha ku bulengeshi bwabo eli ne kukonsho’kufwaya kwabo.”
8 BaYawe balalengesha ubulengeshi bwabo ukuba ifi balukufwaya. Ku cakubwenako, baLesa balilengele Noa ukuba wakwibaka, Basaleli ukuba mfundi wa milimo, Gidyoni ukuba umushilikani, na Paulu ukuba mishonali. Icine, ifi ishina lya baLesa lyaalula ficindeme makosa ku bapyungishi babo. Ici calilengeshe Komiti ya New World Bible Translation ukubikamo ishina lya baLesa muli Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya.
9. Kani cindo cilengeshe ukwalwila Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya mu milaka imbi?
9 Mu maBaibolo aengi tamulipo ishina lya baLesa. Pa mupunda wa kupyungisha ishina lya baLesa, balapyungisha ishina lya buleme ilya kweba ati “baShikulu” neli ishina lya kalesa bapempela. Ici cili pa fyalengeshe Ibumba Ilitangilila ukubona ati kanshi cicindeme ku bantu aba mikoka iilekenelekene ukukwata Baibolo iicindika ishina lya baLesa. (Pendeni Malaci 3:16.) Pali ino mpindi, tulacindika ishina lya baLesa ukupitila mukulibika mu Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya iyalwilwe mu milaka ukucila pali 130.
BAIBOLO IILUNGEME KABILI IIPUBILE UKUMFWA
10, 11. Kani makatasho akuba shani aaliko ili balukukwalula Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya mu milaka imbi?
10 Kwali amakatasho aengi ili balukwalula Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya mu milaka imbi. Ku cakubwenako, Baibolo ya Cisungu yalipyungishe’shiwi lya ciEbeya ilya kweba’ti “Sheoli” pa Uwakutulisya 9:10 eli ne malembo ambi. Ili ishiwi emo lyali na mu maBaibolo ambi aamu Cisungu. Pano ili ishiwi talyapyungishiwepo mu milaka imbi ni pakuti abantu abengi abalabile’yi imilaka tabeshipo ili ishiwi lya ciEbeya. Nakabili, ili ishiwi talyalipo mu madikishonali abo, kabili bambi balukulanguluka ati Sheoli lishina lya mupunda umo. Pakuti pali fyefyo, abalukwalula Baibolo balibasuminishe ukwalula ishiwi lya mu ciEbeya ilya “Sheoli” ne shiwi lya ciGiliki ilya kweba’ti “Hadeshi” ati “Imanda.” Uku kwalula ukulungeme kabili ukupubilo’kumfwa.
11 Ishiwi lya ciEbeya ne lya ciGiliki ilyaalula “umweo” nalyo likateshe ukwalula mu milaka imbi. Mu milake’yi, ishiwi ilyaalula “umweo” lilalosha ku mupashi neli ku cintu icifumamo kani umuntu afwa. Pa kuciicila ifi, abakwalula balibasuminishe ukwalule’li ishiwi ukwelelwa ne filukulabilwapo. Ifi ili ishiwi lyaalula filibuulishishiwe mu fyebo na fimbi ifya muli Baibolo ya New World Translation of the Holy Scriptures—With References. Mu maBaibolo balukwalula muli yiyi imilaka, ifyebo ifyalukubuulishisha amashiwi amu ciEbeya ne amu ciGiliki baalifibikile muli tumashiwi twa panshi pakweba’ti Baibolo ingaba iipubile ukupenda ne kumfwa.
12. Findo fimbi ifi baalwilemo muli Baibolo iyafumine mu 2013?
12 Ifyakwipusha ifyalukufuma ku bakwaalula fyalilangishe amakatasho na ambi ao abantu bakwata. Popele, mu September 2007, Ibumba Ilitangilila lyalisuminishe ukupitulukamo muli Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya iya mu mulaka wa Cisungu. Ili abakwabesu ba muli Komiti ya New World Translation baalukupituluka muli Baibolo balipitulukile na mu fyakwipusha ifyakuti ubwingi ifyafumine ku balukwalula Baibolo. Apali amashiwi a Cisungu aakale balibikilepo aabukumo. Ici calilengeshe iyi Baibolo ukuba iipubilo’kupenda ne kumfwa. Nakabili, ifi balukwalula fyali ifilungeme. Imilaka imbi iyaalwilepo iyi Baibolo yalyofwelesheko ukwishiba amashiwi aakupyungisha mu mulaka wa Cisungu.—Ifisimpi 27:17.
UKULANGISHA UKUTOOTA UKUKULU
13. Kani abengi balalyumfwa shani pali Baibolo iyafumine mu 2013?
13 Kani abengi balalyumfwa shani pali Baibolo ya Cisungu iya Amalembo ya Calo Cipya? Amaofeshi aakulu aaba Bamboni sha BaYawe aya ku Brooklyn, mu New York alipokelele inkalata ishakuti ubwingi ukufuma ku bakwabesu ne nkashi. Abengi balomfwa koti ni fyefyo umukwabesu umwanakashi aumfwile, uwalembele ati: “Baibolo ili koti citundu umuli amabwe aamakwebo apatali. Ukupenda amashiwi abaYawe ukupyungisha Baibolo iyafumine mu 2013, tungakupalanya ku kusalaala bwino ibwe lya makwebo apatali limo limo, ukubona utubeya tonse utwa lili ibwe iliweme, ilitubile bwino kabili iliboneka bwino. Amalembo aabuulishishiwe bwino mu mashiwi aapubile ukumfwa alindengeshe ukwishiba bwino baYawe. Cilaba koti baYawe balimfukatile eli balukumpendela amashiwi abo aweme ukwakuti.”
14, 15. Kani abengi balalyumfwa shani pali Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya iyalwilwe mu mulaka wabo?
14 Ne bantu abalabila imilaka imbi balatoota pakuti pali fyefyo iyi Baibolo yalwilwe. Umucekulu uwa ku Sofia, mu Bulgaria, uwapokelele Baibolo mu mulaka wa ciBulgaria alilabiile ati: “Ndipendele Baibolo pa myaka iyakuti ubwingi. Pano nshinapendelepo Baibolo iipubile ukumfwa kabili iifika pa mutima koti ni yiyi.” Nakabili, umukwabesu umwanakashi uwa ku Albania alilembele ati: “Mame’fi cumfwanika bwino ukupende’yi Baibolo mu ciAlbania! Lishuko ilyakuti ubukulu ifi baYawe balabila na fwebo mu mulaka wesu!”
15 Mu fyalo ifyakuti ubwingi, amaBaibolo yakateshe ukushita eli kabili cikateshe ukuasangana. Ukupokelela iyi Baibolo lishuko ukwakuti! Lipoti ukufuma ku Rwanda yalilabiile ati: “Pa myaka iyakuti ubwingi, abantu baabo abakwabesu balukusambisha Baibolo tabalukukulapo mu fya baLesa ni pakuti taabakwetepo Baibolo. Tabakwetepo indalama sha kushita amaBaibolo aalwilwe ne bamapempelo ba mu calo cabo. Nakabili, shimbi impindi tabalukumfwishapo ifi balukupenda kabili ici calukubalengesha ukubulo’kukula mu fya baLesa.” Ili baalwile Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya mu mulaka wabo, icisoolo cimo umwali abana 4, balilabiile ati: “Tulukutoota makosa baYawe ne mupyungishi uucetekelwe kabili uwa mano pa kutupeelako iyi Baibolo. Tatwakwetepo indalama shakushitile’cisoolo conse amaBaibolo. Pano pali bubuno bukumo bonse mu cisoolo tulikwete amaBaibolo esu umo umo. Pa kulangisho’kutoota kuli baYawe, inshiku na nshiku tulapenda iyi Baibolo koti cisoolo.”
16, 17. (a) Findo ifi baYawe bafwaya ukulosha ku bantu babo? (b) Findo twelelwe ukufwaisho’kucita?
16 Baibolo ya Amalembo ya Calo Cipya iipitulukilwemo ikaalulwa mu milaka na imbi. Satana alesha ne makosa onse ukuciicila uyu umulimo. Pano tuliishi ukweba’ti baYawe balafwaya abantu bonse ukulukukutika ili balukulabila kuli bo mu mulaka uupubiile ukumfwa. (Pendeni Yisaya 30:21.) Bukumo lukoso, “icalo ca panshi cikesula ukubeshiba baYawe, koti ni fyefyo ifi amenda aputa [esula] pa cishiba.”—Yisaya 11:9.
17 Popele, nga tulukupyungisha bwino impese shonse ishifumine kuli baYawe, ukubikako na yiyi Baibolo iicindika ishina lyabo. Inshiku na nshiku, mulukuleka baYawe ukulabila kuli mwebo ukupyungisha Amashiwi abo. Balomfwa amatembelo esu. Ukucite’fi kukatofwako ukwishiba bwino baYawe, kabili tukabatemwisha makosa.—Yoane 17:3.
^ par. 2 Boneni iciputusha icili ne mutwi wa kweba ati: “Cinshi Cingamwafwa Ukusala Baibolo Iyo Bapilibula Bwino?” mu Akatambo ka Wakulama aka May 1, 2008 aka Cibemba.
^ par. 6 Ukufuma apa basangile ifyakupeta mu Cishiba Icifwile palipitile imyaka 1,000 pakweba ati basangane Amalembo AciEbeya Aalembele AbaMasola.
^ par. 7 Amabuuku ambi alalabila ati uku ukubuulishisha kwa cine, pano talipo ni bonse abasambilila pa fya mu Baibolo abasuminisheko.
^ par. 7 Boneni Baibolo ya New World Translation of the Holy Scriptures—With References, Appendix 1A, pa mutwi wa kweba ati “The Divine Name in the Hebrew Scriptures,” ibuula 1561.