text: 1 Mu ntendekelo mwajinga Mambo,+ ne oo Mambo ajinga na Lesa+ kabiji ao Mambo ajinga lesa.+2 Uno wajinga na Lesa mu ntendekelo.3 Bintu byonse byalengelwe kupichila mwi aye,+ kabiji kafwako kintu nangwa kimo kyalengelwe kwa kubula aye ne.Kintu kyaiya kwikalako4 kupichila mwi aye ke bumi, ne abwa bumi bwajinga kyeya kya bantu.+5 Kabiji kino kyeya kibena kusamina mu mfishi,+ bino mfishi kechi ikishinda ne.6 Kwaishile muntu ye batumine kwikala wa kwimenako Lesa; jizhina janji wajinga Yoano.+7 Uno muntu waishile kwikala kamonyi, pa kuba’mba ashimune pa mambo a kyeya+ amba bantu bonse betabile kupichila mwi aye.8 Aye kechi ye wajinga kyeya ne,+ bino waishile na kushimuna pa mambo a kyeya.9 Kyeya kya kine kisamina muntu yense, kyajinga pepi kwiya pano pa ntanda.+10 Wajinga pano pa ntanda,+ ne pano pa ntanda palengelwe kupichila mwi aye,+ bino ba pano pa ntanda kechi bamuyukile ne.11 Waishile mu muzhi wanji, bino bantu banji kechi bamutambwijile ne.12 Nangwa byonkabyo, bonse bamutambwijile wibapele luusa lwa kwikala baana ba Lesa,+ mambo baitabijile mu jizhina janji.+13 Kabiji bano kechi basemekelwe ku mubiji ne mashi ne, kabiji kechi basemekelwe na mambo a kukeba kwa bansemi ba balume ne, bino basemekelwe kwi Lesa.+14 Byonkabyo, Mambo aikele ke muntu+ ne kwikala ne atweba, kabiji twamwene ne lukumo lwanji, lukumo lutambulatu mwana yenkawa umo+ kufuma kwi shanji; kabiji wayujile bibusa* bya Lesa ne bukine.15 (Yoano washimwine pe aye, ne kubijika’mba: “Uno ye yewa ye naambilepo namba, ‘Awa ubena kundondela watangilako kala kulutwe yami, mambo wajingako amiwa saka nkyangye kwikalako.’”)+16 Mambo atweba bonse witubijile lusa lukatampe lwavula.17 Na mambo a kuba Mizhilo yapainwe kupichila mwi Mosesa,+ luno lusa lukatampe+ ne bukine byaishile kupichila mwi Yesu Kilishitu.+18 Kafwako muntu wamonapo kala Lesa ne;+ kanatu yenkawa mwana umotu+ uji nobe Lesa waikala kwipi* na Shanji,+ ye wamulumbulula.+19 Abino byo byashimwine Yoano kimye Bayudea kyo batumine bañanga ne bena Levi kufuma ku Yelusalema na kumushikisha’mba: “Nanchi yobe ñanyi?”+20 Aye waswile kwibakumbula kechi wakaine ne, waambile’mba: “Kechi yami Kilishitu ne.”21 Abo bamushikishe’mba: “Nanchi wi ñanyi? Nanchi yobe Elaija nyi?”+ Aye waambile’mba: “Kechi yami iye ne.” “Nanchi yobe ngauzhi nyi?”+ Aye wakumbwile’mba: “Ine!”22 Onkao mambo, abo bamushikishe’mba: “Nanchi yobe ñanyi? Tubuule pa kuba’mba tuye na kwibabuula aba baji kwitutuma. Nanchi witela obe mwine amba wi ñanyi?”23 Aye wakumbwile’mba: “Amiwa yami jiwi ja yewa ubena kubijika mungye amba, ‘Ololai jishinda ja Yehoba,’*+ byonka byaambile ngauzhi Isaya.”+24 Bano bo batumine bafumine ku Bafaliseo.25 Onkao mambo, abo bamushikishe’mba: “Pano mambo ka o ubatizhizha umvwe kechi wi Kilishitu nangwa Elaija nangwa Ngauzhi ne?”26 Yoano wibakumbwile’mba: “Amiwa mbatizha mu mema. Mukachi kenu mwaimana muntu ye mwabula kuyuka,27 yenka ubena kundondela kabiji kechi nakonsha kukasulula ntambo ya pa nkwabilo yanji ne.”+28 Bino bintu byamwekejile ku Betani bushiya bwa Yodano, Yoano ko abatizhenga.+29 Juba jalondejilepo, wamwene Yesu saka eya ko aji, ne kwamba’mba: “Talai, Mwana Mukooko+ wa Lesa ufumyapo bundengamambo+ bwa ba pano pa ntanda!+30 Uno ye yewa ye naambilepo namba: ‘Awa ubena kundondela watangilako kala kulutwe yami, mambo aye wajinga mutanshi amiwa saka nkyangye kwikalako.’+31 Ne amiwa kechi namuyukile ne, bino ene mambo o naishijile na kubatizha mu mema ajinga a kuba’mba, aye asoloke ku bena Isalela.”+32 Kabiji Yoano washimwine’mba: “Namwene mupashi saka ekila nobe nkunda kufuma mwiulu, kabiji waikele pe aye.+33 Ne amiwa kechi namuyukile ne, bino Awa yenka wantumine na kubatizha mu mema, wañambijile’mba: ‘Yenka ye ukamona saka bamwikijila ku mupashi ne kwikala pe aye,+ uno ye ukabatizhanga na mupashi wazhila.’+34 Ne amiwa namumwene, kabiji nashimwine ne kushimuna namba uno ye Mwana Lesa.”+35 Kabiji juba jalondejilepo Yoano waimene na baana banji ba bwanga babiji,36 byo amwene Yesu saka apita, waambile’mba: “Talai, Mwana Mukooko+ wa Lesa!”37 Kabiji baana ba bwanga babiji byo baumvwine waamba bino, bamulondejile Yesu.38 Yesu byo aalulukile wamwene saka bamulondela ne kwibashikisha’mba: “Nanchi mubena kukeba ka?” Ne abo bamushikishe’mba: “Labi, (kulumbulula’mba, “Mufunjishi”) mwikala kwepi?”39 Aye wibakumbwile’mba: “Twayai mukamone ko ngikala.” Byonkabyo, bayile na kumona ko aikelenga, kabiji baikele nanji joja juba; kyajinga nobe pa jiola* ja bujikumi.40 Kabiji Andeleo+ bankasa ne kolo na Shimona Petelo, wajinga pa boba babiji baumvwine Yoano byo aambile ne kulondela Yesu.41 Patanshi wataaine Shimona mulongo wanji ne kumwambila’mba: “Twataana Mesiasa”+ (kulumbulula’mba, “Kilishitu”),42 kabiji wamutwajile kwi Yesu. Yesu byo amutajile, wamwambijile’mba: “Obewa yobe Shimona+ mwana wa kwa Yoano; usakutelwanga’mba Kefasa” (jatuntululwa’mba, “Petelo”).+43 Juba jalondejilepo wakebele kuya ku Ngalilea. Kepo Yesu ataaine Filipa+ ne kumwambila’mba: “Ndondelenga.”44 Filipa wafumine ku Beteseda, mu muzhi mwaikalanga Andeleo ne Petelo.45 Filipa wataaine Natanela+ ne kumwambila’mba: “Twataana yewa ye baambilepo kwi Mosesa mu Mizhilo ne mu byanembele Bangauzhi amba: Yesu, mwana wa kwa Yosefwa,+ wa ku Nazala.”46 Bino Natanela wamushikishe’mba: “Nanchi mu Nazala mwakonsha kufuma muntu wawama nyi?” Filipa wamukumbwile’mba: “Twaya, ukamone.”47 Yesu wamumwene Natanela saka eya ko aji ne kwamba pe aye amba: “Talai, mwina Isalela wa kine wabula bujimbijimbi.”+48 Natanela wamushikishe’mba: “Mwangyuka byepi?” Yesu wamukumbwile’mba: “Filipa saka akyangye kukwita, byo wakijinga munshi ya kichi kya mukuyu, naji kukumona.”49 Natanela waambile’mba: “Labi, anweba mwi Mwana Lesa, mwi Mfumu wa bena Isalela.”+50 Yesu wamushikishe’mba: “Nanchi wangitabila na mambo a kukubuula’mba naji kukumona munshi ya kichi kya mukuyu nyi? Ukamona bintu byakila pa bino.”51 Wamwambijile jibiji amba: “Kinetu nemwambila namba, mukamona jiulu saka jashinkuka ne bamalaika ba Lesa saka bakanjila ne kwikila ku Mwana muntu.”+


c: text/html

text:
666 Yalumbulula Ka?
Baibolo wakumbula
Buku wapelako mu Baibolo waamba’mba, nambala ya 666 ya lukinyama wajinga na mitwe itanu na ibiji ne nsengo jikumi watuntukilenga kufuma mu kalunga ka mema. (Lumwekesho 13:
Ino nambala byo yalumbulula. Mazhina atumba Lesa aji na byo alumbulula. Lesa watumbile Abulama jizhina jilumbulula’mba Nsemi ye banemeka. Kabiji jizhina ja Abalahama jo amutumbile kimye kyo a mulayile’mba ‘ukamupa bushanja mikoka yavula,’ jilumbulula Shanja bantu bavula. (Ntendekelo 17:5) Byobyo kiji ne kayukilo ka 666 kalumbulula biji lukinyama.
Nambala ya 666 yalumbulula bumbulwakulumbuluka. Mu Baibolo nambala imenako kayukilo. Nambala 7 ilumbulula kukwana. Byo kiji kuba’mba ku 6 kushala kamo pa kuba’mba 7 ikwane, yakonsha kulumbulula kintu kyabula kukwana nangwa kyabula kufikilamo kwi Lesa, kabiji imenako balwanyi ba Lesa.
Beyambapo jisatu. Mu Baibolo kyambo pa kuba’mba kyumvwanyike kimye kimo bakonsha kwikitongola jisatu. (Lumwekesho 4:8; 8:13) Onkao mambo nambala ya 666 imwesha’mba Lesa umona bukalama bwa bantu kuba’mba kechi bwakonsha nangwatu pacheche kuleta mutende ne. Buno bukalama bwakankalwa kuleta mutende ne luzhikijilo. Bufumu bwa Lesa bo bonkatu bwakonsha kuleta mutende ne luzhikijilo.
Kayukilo ka lukinyama
Baibolo waamba’mba bantu batambula “kayukilo ka yewa lukinyama” mambo balondela “saka bakumya” ne kumupopwela. (Lumwekesho 13:
Kayukilo ka lukinyama bekanemba byepi pa bilungi bya bantu? (Lumwekesho 13:16) Lesa wakambizhe bena Isalela kuba’mba: “mukebikashile pa maboko enu ke kayukilo, kabiji nobe tumaponda pa bilungi byenu.” (Mpitulukilo ya mu mizhilo 11:18) Kino kechi kilumbulula’mba bebinembele pa bilungi byabo ne, bino kilumbulula kuba’mba mambo a Lesa ebatangijilanga mu byonse byo baubanga. Byobyo kiji ne kayukilo ka 666, kechi kunemba pa bilungi ne, bino kalumbulula kulondela bya bumulwila ntanda. Aba bonse baji na kano kayukilo ka lukinyama ke balwanyi na Lesa.
^ par. 8 Monai ne ano mabuku Nationalism in a Global Era, jipa 134 ne Nationalism and the Mind: Essays on Modern Culture, jipa 94.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cinshi Mushisefeshako Isita?
Ifyo abengi batontonkanya
Ubufi: Umulandu Inte sha kwa Yehova bashisefeshako Isita ni co te Bena Kristu.
Icishinka: Twalisumina ukuti Yesu Kristu Mupusushi wesu, kabili tulesha na maka ‘
ukukonka sana mu ntampulo shakwe.’
Ubufi: Tamwasumina ukuti Yesu balimubuushishe ku bafwa.
Icishinka: Twalisumina ukuti Yesu alibuukile ku bafwa; ukubuuka kwakwe kwaba pa fyo twasuminamo kabili e co tulandapo sana ilyo tuleshimikila.
Ubufi: Tamusakamana ukuti abana benu balaipusula ifi bashisefyako Isita.
Icishinka: Twalitemwa sana abana besu, tule-esha na maka ukubasambilisha no kubafwa pa kuti baleba ne nsansa.
Cinshi Inte sha kwa Yehova bashisefeshako Isita?
Baibolo tayalandapo pa kusefya Isita.
Yesu atwebele ukulaibukisha imfwa yakwe, te kubuuka kwakwe iyo. Cila mwaka, tulebukisha imfwa ya kwa Yesu pa bushiku afwililepo ukulingana no kupenda inshita ukwa mu Baibolo.
—Luka 22: 19, 20.
Twasumina ukuti ifyo bacita pa kusefya Isita, fyafuma ku ntambi isho balekonka pa mitebeto balesefya kale pa kuti babe no bufyashi, kanshi Lesa tafwaya abantu bakwe ukulasefya Isita. Lesa afwaya ukuti e o “
tulepepa fye eka,” kabili alakalipa nga tulecita ifyo ashifwaya.
—Ukufuma 20:5; 1 Ishamfumu 18:21.
Twasumina ukuti ukukanasefyako Isita kulomfwana ne fyo Baibolo yalanda. Itweba ukulabomfya “
amano yene yene no kulingulula” ukucila ukulakonka fye intambi sha bantu. (Amapinda 3:21; Mateo 15:3) Nangu ca kuti tulebako abantu ifyo twasuminamo pali Isita nga batwipusha, tulacindika ifyo abantu abene basalapo ukucita.
Ishibilenipo na Fimbi
AMASUKO KU MEPUSHO YA MU BAIBOLO
Finshi Baibolo Yalanda Pali Isita?
Moneni ukwafumine ifintu 5 ifyo bacita pa kusefya Isita.
IMBILA NSUMA UKUFUMA KULI LESA!
Kuti Mwaishiba Shani Ukupepa kwa Cine?
Bushe kwaba fye imipepele ya cine imo fye? Moneni ifintu 5 ifishibisha bakapepa ba cine.


text:
“Dilaayi na abadidi”
“Ekankamisheneeyi ku muntu na muntu, nwikwasheene.”—1 BEENA-TESALONIKA 5:11.
NGONO: 121, 75
1, 2. Bwakinyi bi na muulo kwisambila pabitale kipaso kya kusamba bantu be na kinyongwa? (Tala kifwatulo ki ku mbangilo.)
SUSI bambile’shi: “Takudi kipwa kishima kasha mwan’etu mulume afwa, kadi mpa na binobino tukwete nka kupusha kinyongwa ki bukopo.” Kunyima kwa mukashi’aye kufwa lufu lwa kibatu, mukwetu bambile’shi, “napushishe kinyongwa kyanshii na mushindo wa kulungula muntu.” Mbya malwa mwanda bantu bebungi bakwete kupeta ino myanda ya kinyongwa. Mu kakongye ka bena Kidishitu lelo uno, bakwetu bebungi tababadi abakulupila’shi bakwabo babadi bafule be kufwa kumpala kwa Armagedone nya. Pangi we mufwishe muntu odi mufule, sunga’shi ouku muntu e na kinyongwa. Su mbyabya, we kwiyipusha’shi: ‘Bantu be na kinyongwa be kusambibwa naminyi?’
2 Bangi bantu abakula’shi kinyongwa akipwiyaa mu kukila kwa mafuku. Bino abikitshikaa kwi bantu boso su? Ungi mukashi kilele bambile’shi, “Ne musangane’shi bibuwa kwamba’shi myanda ayikitshi muntu munda mwa mafuku ngi ilombene kumukwasha bwadya kukambila kinyongwa.” Abitungu kusuula elonda bwa’shi dimone bya kupanda kunyima kwa mafuku. Mu mushindo umune, bwa’shi muntu akambile kinyongwa abitungu kumupasukila ngi amone bya kwikikambila kunyima kwa mafuku. Nkinyi kilombene kukwasha bantu be na kinyongwa bwabadya kupeelesha kinyongwa kyabo?
YEHOWA NYI “EFILE MUKULU SHA KUSAMBANA MU BYOOSO”
3, 4. Bwakinyi twi kwikala bashinkamishe’shi Yehowa auku bi kinyongwa kyetu?
3 Yehowa Nshetu sha kifulo, nyi muntu a kumpala mulombene kwitusamba nsaa yatudi na lukalo lwa kusambibwa. (Badika 2 Beena-Kodinda 1:3, 4.) Aye ngi muntu a kumpala etulaa pa mbalo ya bangi, na mmwitulee’shi: “Ami ngi eenunyingisha.”—Yeeshaya 51:12; Misambo 119:50, 52, 76.
4 Na Yehowa namu mmufwishe bantu badi mufule, bu mufubi aaye Abrahame, Isaake, Yaakobo, Moyiise, na Nfumu Daavide. (Mbadiko 12:6-8; Mateo 22:31, 32; Bikitshino 13:22) Bible etuleesha’shi, Yehowa mmukulupile na meeso kwishinda bwa kumona efuku adikasanguka bano bantu basha lukumiino. (Yoobo 14:14, 15) Pabakasanguka, abakekala na muloo na mbidi ipwidikye. Na dingi, Yehowa badi mufwishe Mwan’aye mbedi. Bible akula’shi Yesu badi ‘asangasha’ Efile Mukulu efuku dyoso. (Nkindji 8:22, 30) Ta twi bya kupwandikisha bi bukata bwa kinyongwa kibapushishe Yehowa pabadi amono Mwan’aye afu lufu lwa makyenga nya.—Yowano 5:20; 10:17.
5, 6. Yehowa etusambaa naminyi?
5 Twi kwikala bashinkamishe’shi Yehowa etukwasha. Ngi bwakinyi abitungu twikale atumutekye nsaa yooso na kumulungula bi kinyongwa ki mwishimba dyetu. Abitunyingisha ku mashimba ngofu pa kupusha’shi Yehowa auku byatupusha na etusamba mu nsaa yatudi na lukalo lwa kusambibwa! Akitaa bino naminyi?
6 Umune wa ku mishindo yabetusambaa kwi Yehowa nyi nku bukwashi bwa kikudi kyaye ki selele. (Bikitshino 9:31) Yesu betulayile’shi Nshetu akapa kikudi kyaye kwi boso abamutekye kyanka. (Luka 11:13) Susi, atudi bateemune kumbangilo akula’shi: “Misusa ibungi, tubadi atukunama na kuteka Yehowa bwa’shi etusambe. Misusa yooso ibatudi atutekye, butaale bw’Efile Mukulu bubadi abulama mashimba na binangu byetu.”—Badika Beena-Fidipe 4:6, 7.
YESU AUKU BYATUPUSHAA
7, 8. Bwakinyi twi kwikala bashinkamishe’shi Yesu etusamba?
7 Yesu pabadi pano pa nsenga badi mwambule ngikashi ibuwa ya Nshaye mu kipaso kipwidikye. Badi mukite bino mu ngakwilo na mu bikitshino byaye. (Yowano 5:19) Yehowa batumine Yesu pa nsenga bwadya kusamba “batapikye ku mashimba” na “booso be mu maalo.” (Yeeshaya 61:1, 2; Luka 4:17-21) Bantu abadi abauku’shi Yesu auku bi dikyenga dyabo na’shi akumina kwibakwasha.—Beena-Ebelu 2:17.
8 Pabadi Yesu ki mukinga, badi mufwishe bakuuku baye na bakwabo ba mu kifuko. Bu kileshesho, bi kwikala’shi Yoosefe nshaye bamukushishe pano pa nsenga, bafwile pabadi Yesu ki ka nsongwalume. * Banda kupwandikisha bibabidi bukopo bwadya kukambila kinyongwa kyaye, na kukankamika nyinaye na bakwabo.
9. Pabafwile Lazaare, Yesu balesheshe’shi e na lusa naminyi?
9 Mu mudimo waye wa pano pa nsenga, Yesu balesheshe’shi badi ashinguula abipusha bantu na badi ebapusha lusa. Bu kileshesho, pabafwile Lazaare kuuku’aye a kifulo, Yesu bapushishe kinyongwa ki bukopo bu kibapushishe Madiya na Maata. Badi mwibapushe lusa ngofu ngi bwakinyi babangile mpa na kudila, sunga mbibadi auku’shi akyebe kubusha Lazaare.—Yowano 11:33-36.
10. Twi kwikala bashinkamishe’shi Yesu auku byatupusha mu mashimba eetu lelo uno naminyi?
10 Mayi ebuwa a Yesu abakwile kala e kwitusamba n’atwe be lelo naminyi? Bible alesha kalolo’shi Yesu ta mushintulukye nya. Akula’shi: ‘Yesu Kidishitu e mumune malooba, na leelo, na bwa ikalaika.’ (Beena-Ebelu 13:8) Abamwitanyina bu “Nfumu a kipandjilo” mwanda mmwitupe mushindo wa kupeta muwa wa ikalaika. Na dingi Yesu ashingula abipusha bantu be mu maalo na “mulombeene kukwasha be mu kitompwanga.” (Bikitshino 3:15; Beena-Ebelu 2:10, 18) Ngi bwakinyi twi kwikala bashinkamishe’shi na binobino, Yesu enyongolaa nsaa yamono bangi bantu abakyengye. Auku bi kinyongwa kyabo kalolo, na e na mushindo wa kwibasamba ‘mu kipungo kilombane.’—Badika Beena-Ebelu 4:15, 16.
‘KUSAMBIBWA AKUTUUKILA MU BIFUNDWE’
11. Mbifundwe kinyi bilombene nkusamba ngofu?
11 Mwanda wa kinyongwa ki bukopo kibapushishe Yesu pabafwile Lazaare nyi ngumune wa ku bifundwe bilombene kwitusamba byatusangana mu Eyi dy’Efile Mukulu. Bino tabitukemesha nya, mwanda “kyooso kibabadi bafunde kala kibadi byabya bu elango dyetu, bwa’shi, ku katshintshi na kusambibwa abituukila mu Bifundwe, tupete lukulupilo.” (Beena-Looma 15:4) Su we na kinyongwa, n’obe namu we kusambibwa na ano ma verse aalondo:
“Yehowa e pepi na basha mashimba asâsukye, akwashâ baba abatshoboloka bikata.”—Misambo 34:18, 19, EEM.
“Pabamonanga mpombo ilekene, [Yehowa] napetanga muloo bwa kunyingisha koobe.”—Misambo 94:19.
“Nfumwetu Yesu Kidishitu nabeene, n’Efile Mukulu Nsheetu, aye mwitufule, na mwitupe ku kalolo kaaye kusambibwa kwa looso na lukulupilo lwa kishima, benusambe dingi benunyingishe.”—2 Beena-Tesalonika 2:16, 17. *
KAKONGYE—NYI NSULO YA KUSAMBANA KUKATA
12. Twi kusamba bangi naminyi?
12 Bantu be na kinyongwa mbalombene dingi kusambibwa mu kakongye ka bena Kidishitu. (Badika 1 Beena-Tesalonika 5:11.) We kunyingisha na kusamba bantu be na “kinyongwa” naminyi? (Nkindji 17:22) Tentekyesha’shi kwi “kipungo bwa kuumina na kipungo bwa kwakula.” (Mulungudi 3:7) Dalene mukashi kilele apatuula’shi, bantu be na kinyongwa be na lukalo lwa kwakula myanda i mu binangu na byabapusha mu mashimba aabo. Byabya, kintu ki na muulo kyodi mulombene kukita nyi nkwibateemesha kushi kwibatshiba mwisambo. Junia sha mukwabo badi mwipudikye akula’shi, “Sunga byekala’shi twe na ngobesha ya kupusha bi bukata bwa kinyongwa kya muntu, ki na muulo nyi nkumuteemesha kwakulungula byapusha.”
13. Abitungu tutentekyeshe kinyi pabitale kinyongwa?
13 Abitungu tutentekyeshe’shi bantu boso tabapusha na kwakula bi kinyongwa kyabo mu mushindo umune nya. Ingi nsaa bi bukopo bwa kupatulwila muntu bi kinyongwa kyopusha mwishimba. Eyi dy’Efile Mukulu adyamba’shi: “Muntu nabeene ngi auku bi mpombo i mwishimba dyaye, mungi muntu ta mulombeene kupusha muloo pamune naaye.” (Nkindji 14:10) Sunga nsaa i muntu kwete kwakula byapusha mwishimba, ta mbibofule bwa’shi bangi bapushe byoso byakula nya.
14. Twi kwakula mayi kinyi bwa kusamba bantu be na kinyongwa?
14 Bi kwikala bukopo bwatudya kuuka mayi atudi balombene kulungula muntu e na kinyongwa. Anka Bible akula’shi “ludimi lwa basha binangu nyi ndubuko lukata.” (Nkindji 12:18) Bantu bebungi mbapete mayi a kukankamika nao bangi mu broshire a Quand la mort frappe un être aimé.. * Misusa ibungi, kintu ki na muulo kyodi mulombene kukita nyi “nkudila na abadidi.” (Beena-Looma 12:15) Gaby, ungi mukashi mufwishe mulume, akula’shi ingi nsaa mushindo umune wadi mulombene kutusha bi mwishimba dyaye nkudila. Akula dingi’shi: “Ngi bwakinyi nsaa yabandidisha kwi bakwetu napusha eshimba adinyingi. Yaya nsaa, napusha’shi ntshikwete kudila maalo bupenka nya.”
15. Twi kusamba bangi naminyi su twamona’shi abitwelela bukopo bwa kusamba muntu? (Tala dingi kashibo akamba’shi “ Mayi a kusamba nawo bangi.”)
15 Su abikwelelaa bukopo bwa kupeta mayi a kusamba nao muntu, we kumufundila mayi ku ka mukanda, kumutumina mesaje ku Internete, mu telefone, sunga kumufundila mukanda. We kutentula mayi e mu verse, kumulungula ngikashi ibuwa ayikalanga na muntu bafu, sunga kumulungula myanda ibuwa yodi mulamine. Junia akula’shi: “Kutambula mayi apeela a nkusamba nao, sunga lwitanyino bwa kwenda mu kukisha nsaa pamune na bena Kidishitu nobe nkunkwashe ngofu. Ino myanda ayilesha’shi mbanfule na abampasukila.”
16. Mmushindo kinyi wibuwa watudi balombene kusamba bangi?
16 Nteko yetu ngilombene kukwasha bakwetu be na kinyongwa. Twi balombene kwibeela mu nteko yetu sunga kuteka nabo pamune. Sunga omona’shi bi nkwelela bukopo bodya kuteka naye tala odila, luteko lobe lokitshi n’eshimba dimune lwi kumusamba ngofu. Dalene atentekyesha’shi, “Ingi nsaa, apafiki bakwetu bakashi mu kunsamba, nebatekaa bwabadya kwela luteko. Misusa ibungi, ababangaa kuteka n’eyi adisuusu, anka kunyima kwa kwakula myaku ipeela, ababangaa kwakula n’eyi dinyingye na kwela luteko alutuukila mwishimba. Lukumiino lwabo lwi bukopo, kifulo kyabo, na kwipaana kwabo pa mwanda wande nkunyingishe lukumino lwande ngofu.”
IKALA OSAMBA NAMU BANGI
17-19. Bwakinyi abitungu tutungunukye na kusamba bangi?
17 Ta twi na mushindo wa kuuka bungi bwa mafuku alombene muntu kwikala na kinyongwa nya. Nsaa ayifu muntu atudi bafule, bakuuku na bena kifuko bebungi abekalaa pepi na muntu bafwisha mu mafuku aki’akatuka mu kufwa muntu. Anka mpa na kunyima kwa’bo kumuleka bwa kwenda ku midimo yabo, bantu be na kinyongwa abekalaa nka na lukalo lwa kusambibwa. Byabya, kumina namu kwibakwasha. “Kuuku a binyibinyi aleshaa kifulo mafuku ooso, [nyi] mukwabo na muntu e kwanka bwa kumukwasha mu bishotshi.” (Nkindji 17:17, EEM) Abitungu tukwashe bantu be na kinyongwa munda mwa mafuku ooso abadi netu lukalo.—Badika 1 Beena-Tesalonika 3:7.
18 Tentekyesha’shi muntu e kwikala mukambilwe na kinyongwa nsaa yoso. Bintu bu kitentekyesho, ingi misambo, ma foto, midimo, eshiko dya bintu, mayi a bantu, na bingi bipungo mbilombene kwibweshesha muntu kinyongwa. Mulume sunga mukashi mufwishe mwina bulunda naye, nsaa yakitshi mwanda bupenka bwa musango wa kumpala, bu kutwela ku kikongeno sunga ku Kitentekyesho, mbilombene kumwinyongosha. Ungi mukwetu mulume abwela’shi: “Nadi nakulupila’shi efuku dya kumpala dya musangeelo wetu wa eyibakishi aunginyongosha ngofu, na tabibadi bibofule nya. Anka kasaka kapela ka bakwetu balume na bakashi kabalumbulwile bwatudya kwibunga pamune na bakwetu bandi mwiubidishene nabo bwa’shi ntshikishanga dino efuku bupenka.”
19 Tentekyesha’shi bantu be na kinyongwa be na lukalo lwa mayi aakankamika nsaa yoso ta nka penda mu nsaa imune nya. Junia apatuula’shi: “Misusa ibungi, bukwashi na muntu afiki mu nkushadisha mu nsaa ya bisumanga sunga ishi ya musangeelo mbulombene kwikala na muulo.” Eyendo, tatwi balombene kukatusha kinyongwa ki mwishimba dya muntu, anka twi balombene kusamba baba be na kinyongwa pa kwibakitshina myanda. (1 Yowano 3:18) Gaby akula’shi: “Natumbula Yehowa ngofu bwa kifulo kyabadi bandeshe kwi bakulu pa kunkwasha bwandya kukila mu kino kipungo kibukopo. Mbankwashe binyibinyi bwandya kupusha’shi maasa a Yehowa e pepi nami.”
20. Bwakinyi milayilo ya Yehowa ayitusamba?
20 Abitunyingisha mashimba ngofu pa kuuka’shi Yehowa, Efile Mukulu sha kusambana mu byoso, akakatusha kinyongwa kyoso ki mu mashimba eetu mu nsaa ya lusangukilo. (Yowano 5:28, 29) Efile Mukulu mmwitulee’shi ‘ashimisha lufu bwa looso. Nfumu Yehowa akumuna mpolo i ku meeso kwa bantu booso.’ (Yeeshaya 25:8) Kunyima kwa byabya, pamutwe pa ‘kudila na abadidi,’ muntu ooso e pa nsenga ‘akasepeela na be mu muloo.’—Beena-Looma 12:15.
^ par. 8 Bible alesha’shi Yoosefe badi na muwa pabadi Yesu na bipwa 12. Anka, pabakitshine Yesu kilengyeleshi kyaye kya kumpala kya kwaluula mema afika nfinyo, kubanga nka paapa na mafuku ooso abashala ta mbatemune Yoosefe nya. Bino abilesha’shi Yoosefe bafwile mu aa mafuku. Na dingi, pabadi Yesu ku mutshi wa makyenga, balungwile Yowano mutumibwa bwadya kwikala apasukila nyin’aye. Yesu tabadi mulombene kukita bino su Yoosefe badi na muwa nya.—Yowano 19:26, 27.
^ par. 11 Angi ma verse alombene kusamba bantu bebungi nyi Misambo 20:1, 2; 31:7; 38:8, 9, 15; 55:22; 121:1, 2; Yeeshaya 57:15; 66:13; Beena-Fidipe 4:13; na 1 Mpyeele 5:7.
^ par. 14 Tala dingi mwisambo awamba’shi “Ikala osamba be mu maalo, bu bibakitshine Yesu” mu Kitenta kya mulami kya mu 1/11/2010, mu Fwalanse.


text:
Icisimicisyo 110: Timote—Uwa Kofwelesya uwa Bukumo Kuli Paulu
UMUSANKWA ulukubona apa uuli ne ntangisi Paulu ni Timote. Timote alekala ne lupwa lwakwe mu Lustala. Banyina ni ba Yunike na bambuya wakwe ni ba Loisi.
Uyu e muku wa butatu Paulu afakasya ku Lustala. Cipale papita umo’mwaka neli ukucilapo, Paulu na Banaba balisile kuno umuku wa kutanga pa lwendo lwa kutulisya. Lomba pano Paulu abwela nakabili ne mubyakwe Sailasi.
Mba waisiba ifi Paulu alukulabila kuli Timote? Alukwipusya ati: ‘Kani ungatemwa ukuba pamo na nebo na Sailasi? Tungapyungisya ukofwa kobe ukutulisya ku bantu mu mipunda iya kutali.’
Timote aasuka ati: ‘Inya. Ndukufwayo’kuya.’ Popele pakupite’mpindi inini Timote asya ulupwa lwakwe kabili aya na Paulu na Sailasi. Pano ili tatungasambilila pa lwendo lwabo, leka tubone ifyalukucitika kuli Paulu. Cipale papite’myaka 17 ili baYesu babonekele kuli ye pa musebo wa ku Damasiko.
Anuka ukweba’ti, Paulu aalisile ku Damasiko mu kusomesya abasambile ba baYesu, lomba pano ye musambile! Panuma bamo bamo abapate baansika ati bepaye Paulu nipakuti balipatile ifi asambisya pali baYesu. Pano abasambile baofwa Paulu ukufyuka. Bamubika mu citundu ne kumuselusisya pansi posonde ye linga lya musi.
Panuma Paulu aya ku Antioke mu kutulisya. Ni kukuno uku abasambile ba baYesu mu kutanga baitwa ati abaKlistu. Paulu na Banaba pano eli batumwa ukufuma mu Antioke pa lwendo lwa kutulisya ku fyalo fya kutali. Umo umusi bafakasyako ni Lustala, kwabo Timote.
Pano, pakupita cipale umwaka umo, Paulu abwela ku Lustala pa lwendo lwa bubili. Ili Timote aya na Paulu na Sailasi, kani waisiba uku baya? Lolesya pali mapu, kabili leka tusambilile imo imo imipunda.
Pa kutanga, baya ku musi wapepi uwa Ikonya, eli ku musi wa bubili uwe sina lya Antioke. Panuma yafyefyo baya ku Tilowa, eli ku Filipoi, Tesalonike na ku Beloya. Kani waibona Atenai pali mapu? Paulu atulisyako kulya. Pakupite’fi basila umwaka umo ili batulisya mu Kolinto. Mukupelako baimakanako panini mu Efesa. Eli babwela ne bwato ku Kaisalia, kabili baya ku Antioke, ukwikala Paulu.
Popele Timote aenda imyanda ne myanda iya mamailosi ukofwa Paulu ukutulisya ‘icebo iciweme’ kabili ne kutatika amakelesya abuKlistu aengi. Ili ukakula, kani nawebo ukaba umupyungisi wa bucetekelo uwa baLesa koti ni Timote?
Ifyacitilwe 9:19-30; 11:19-26; ifyapitala 13 ukufika ku 17; 18:1-22.
1. Loma; 2. Melita; 3. Beloya; 4. Tesalonike; 5. Kolinto; 6. Filipoi; 7. Antenai; 8. Cilete; 9. Tilowa; 10. Efesa; 11. Mileto; 12. Kolosai; 13. Antioke; 14. Ikonya; 15. Lustala; 16. Kupilo; 17. Antioke; 18. Kaisalia; 19. Jopa; 20. Damasiko; 21. Jelusalemi; 22. Icishiba Icikulu (Mediterranean)
Ifyakwipusya
- Kani umusankwa umwanice mu cikope ninani, alekala pi, kabili banyina na bambuya wakwe nibani amasina?
- Mba nifindo Timote alabila ili Paulu amwipusya ati kani angaba pamo na Sailasi na Paulu mu kutulisya ku bantu mu mipunda iya kutali?
- Kani nikwisa abasambile ba baYesu mu kutatikilapo baitwa ati abaKlistu?
- Ili Paulu na Banaba bafuma ku Antioke, niisa imisi imbi bafakasyako?
- Kani Timote aofwa syani Paulu, kabili abanike muli bulelo bangalangulukapo syani pali cici?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Ifyacitilwe 9:19-30.
Kani Paulu alilangisye syani ati aali ne kalango ili abapate bamukenye ukutulisya icebo iciweme? (Cit. 9:22-25, 29, 30; Mat. 10:16)
- Pendeni Ifyacitilwe 11:19-26.
Kani amasiwi ya mu Ifyacitilwe 11:19-21, 26 yalalangisya syani ati umupasi wa baYehoba ulukutungulula umulimo wakutulisya?
- Pendeni Ifyacitilwe 13:13-16, 42-52.
Kani Ifyacitilwe 13:51, 52 filalangisya syani ati abasambile tabaasuminisyepo ukweba’ti ukucicila kubanasye? (Mat. 10:14; Cit. 18:6; 1 Pet. 4:14)
- Pendeni Ifyacitilwe 14:1-6, 19-28.
Kani amasiwi akweba’ti ‘balibasisisye kuli baYehoba’ alatofwa syani ukubulo kubombomana ili tulukofwa ababukumo? (Cit. 14:21-23; 20:32; Yoa. 6:44)
- Pendeni Ifyacitilwe 16:1-5.
Kani ukulitemenwa kwakwe Timote ukwa kukomeka ati akopolwe kulalangisya syani ifi cicindeme ukucita ‘fyonse fintu pakuti pa cebo iciweme’? (Cit. 16:3; 1 Kol. 9:23; 1 Tes. 2:8)
- Pendeni Ifyacitilwe 18:1-11, 18-22.
Kani Ifyacitilwe 18:9, 10 filatulanga syani ati baYesu balatungulula umulimo wakutulisya, kabili’ci cilatukosya syani muli bulelo? (Mat. 28:20)


text:
SHAPITA WA DIKUMI NE MWĀNDA
Lubatyijo ne Kipwano Kyobe na Leza
Lubatyijo lwa bwine Kidishitu luloñwanga namani?
I matabula’ka ofwaninwe kutabula pa kusaka kubatyijibwa?
Muntu wipānanga namani kudi Leza?
I bubinga’ka bwine bulomba muntu abatyijibwe?
1. Mwanda waka ntyikala wa mu kipango mwine Efiopya wāsakile kubatyijibwa?
“TALA! Mema aa keo; le kinkankaja kubatyijibwa i kika le?” Kino kyo kipangujo kyāipangwile mwine Efiopya ntyikala wa mu kipango mu myaka katwa kabajinji. Mwine Kidishitu utelwa dya bu Fidipa wāmulombwele bubinga bulombola amba Yesu ye Meshiasa wālailwe. Mutyima wa mwine Efiopya pa kutengwa na byaafundile mu Bisonekwa, wālonga’po kintu kampanda. Bine, wālombwele amba usaka kubatyijibwa!—Bilongwa 8:26-36.
2. Mwanda waka ufwaninwe kulangulukila bya binebine pa lubatyijo?
2 Nobe pano powapwa kwifunda mashapita ashele kunyuma mu dino dibuku, mutyima ukokeja kukutonona kwipangula amba, ‘Kinkankaja ami nami kubatyijibwa i kika le?’ Pano kodi muyuke mulao ulaile Bible amba kukekala būmi bwa nyeke mu Paladisa. (Luka 23:43; Kusokwelwa 21:3, 4) Kadi kodi muyuke mwikadile bafwile ne lukulupilo lwa lusangukilo. (Musapudi 9:5; Yoano 5:28, 29) Pakwabo kopwilanga kala na Batumoni ba Yehova ku kupwila kwabo kwa pa kipwilo ne kwimwena mobalondela’mba badi bine mu kipwilo kya bine. (Yoano 13:35) Ne kupityidila, kodi padi mushilule kala kutamija kipwano kya kupwana abe mwine na Yehova Leza.
3. (a) I lubila’ka lwāpēne Yesu ku bandi bana ba bwanga? (b) Lubatyijo lwa mu mema luloñwanga namani?
3 Ino ukalombola namani amba usaka kwingidila Leza? Yesu wānene balondi bandi amba: “Endai mukalonge bana ba bwanga mu bantu ba ku mizo yonso, mwibabatyijei.” (Mateo 28:19) Yesu aye mwine wāshile kimfwa na kubatyijibwa mu mema. Kāsangilwepo mema, ehe, nansha kututwa’o mu mutwe. (Mateo 3:16) Kishima “kubatyija” kitamba ku kishima kya Kingidiki kishintulula amba “kutokenya.” Nanshi lubatyijo lwa bwine Kidishitu i kutokenya, kwibija muntu yense mu mema.
4. Lubatyijo lwa mu mema lulombolanga bika?
4 Lubatyijo lwa mu mema i kisakibwa kya kubwanya bonso basaka kupwana na Yehova Leza. Lubatyijo lulombolanga patōka amba usakanga kwingidila Leza. Lulombola amba uloelelwe kulonga kiswa-mutyima kya Yehova. (Ñimbo 40:7, 8) Inoko pa kusaka kubatyijibwa, unenwe kutabula matabula kampanda.
BILOMBA KWIKALA NA BUYUKI NE LWITABIJO
5. (a) Le i ditabula’ka dibajinji ditwala ku kubatyijibwa? (b) Mwanda waka kupwila kwa bwine Kidishitu kudi na kamweno?
5 Kodi kala mushilule kutabula ditabula dibajinji. Namani? Na kutambula buyuki butala padi Yehova Leza ne Yesu Kidishitu, pakwabo i kupityila ku kifundwa kya Bible kiteakanibwe. (Tanga Yoano 17:3.) Ino kudi bivule bya kwifunda. Bene Kidishitu basakanga kwikala ‘bayule buyuki bwa binebine bwa kiswa-mutyima kya Leza.’ (Kolose 1:9) Kutanwa ku kupwila kwa Batumoni ba Yehova kukakukwasha mpata mu uno mwanda. O mwanda i kya kamweno kutanwa ku kuno kupwila. (Bahebelu 10:24, 25) Kutanwa kitatyi ne kitatyi ku kupwila kukakukwasha utuntwile’ko buyuki butala padi Leza.
6. Ufwaninwe kwikala na buyuki buvule namani pa kusaka kubatyijibwa?
6 Shako, kebikulombepo kuyuka myanda yonso idi mu Bible ebiya kobatyijibwa, mhm. Ntyikala wa mu kipango mwine Efiopya wādi na buyuki kampanda, ino wādi usakilwa bukwashi pa kwimvwanija bipindi bikwabo bya mu Bisonekwa. (Bilongwa 8:30, 31) Ne abe nobe mo monka, kukikushadile bivule bya kufunda. Na bubine, kukalekapo nansha dimo kufunda myanda itala Leza. (Musapudi 3:11) Inoko, kumeso kwa kubatyijibwa, ufwaninwe kuyuka ne kwitabija nansha’tu bufundiji bwa kyalwilo bwa mu Bible. (Bahebelu 5:12) Mu buno bufundiji mudi ne bubinebine butala pa mwikadile bafwe ne mvubu ya dijina dya Leza ne Bulopwe bwandi.
7. Lelo kifundwa kya Bible kifwaninwe kukupa bika?
7 Inoko buyuki bonkabonka kebubwenepo, mwanda “pampikwa lwitabijo kebibwanikapo kusangaja Leza.” (Bahebelu 11:6) Bible witulombola amba bantu bamo ba mu kibundi kya kala kya Kodinda pobāivwene musapu wa bwine Kidishitu, ponka’pa “baanza kwitabija ne kubatyijibwa.” (Bilongwa 18:8) Ne abe nobe i monka na monka, kifundwa kya Bible kifwaninwe kukudinga lwitabijo lwa kwitabija amba i Kinenwa kya Leza kya ku bukomo bwa mushipiditu. Bine, kifundwa kya Bible kifwaninwe kukupa lwitabijo mu milao ya Leza ne mu kitapwa kya Yesu kidi na bukomo bwa kukupandija.—Yoshua 23:14; Bilongwa 4:12; 2 Temote 3:16, 17.
KUSAPWILA BANTU BAKWABO BUBINE BWA MU BIBLE
8. I bika bikakutonona usapwile bantu bakwabo byobya byowifunda?
8 Penda patama lwitabijo mu mutyima obe, ukamona amba i bikomo kwilamina’nka abe mwine byobya byowifunda. (Yelemia 20:9) Lwitabijo lukakutonona bininge usapwile bantu bakwabo myanda itala padi Leza ne pa mpango yandi.—Tanga 2 Kodinda 4:13.
9, 10. (a) I bāni bokashilula kusapwila bubine bwa mu Bible? (b) Ukalonga namani shi usaka kutambila mu mwingilo wa busapudi ulongolwelwe na Batumoni ba Yehova?
9 Padi ukashilula kala kusapwila bantu bakwabo bubine bwa mu Bible na bunwa, kimfwa babutule, balunda, balondakani, ne bengidi nobe. Mwenda mafuku, ukasaka kutambila mu mwingilo wa busapudi ulongolwelwe na Batumoni ba Yehova. Pa kino, kokekaka kwisamba na Kamoni omwifundanga nandi Bible. Shi bibamweka amba ubabwanya bisakibwa bya kutambila mu mwingilo wa bantu bonso, nabya kukakwatwa mpangiko ya abe ne omwifundanga nandi muketane na bakulumpe babidi ba pa kipwilo.
10 Kino kikakukwasha nobe uyuke bakulumpe bamobamo bene Kidishitu, bakumba luombe lwa Leza. (Bilongwa 20:28; 1 Petelo 5:2, 3) Shi bano bakulumpe abamone amba wimvwanije ne kukulupila buno bufundiji bwa kyalwilo bwa mu Bible, ulondanga misoñanya ya Leza mu būmi bobe, ne amba usakanga binebine kwikala Kamoni wa Yehova, nabya bakakuyukija amba pano ubabwanya bisakibwa bya kutambila mu mwingilo wa bantu bonso bu musapudi wa myanda miyampe wampikwa kubatyijibwa.
11. I kushinta’ka kusakilwa bamo kumeso kwa kutambila mu mwingilo wa bantu bonso?
11 Ku mutamba mukwabo, bikakulomba padi kushinta bibidiji ne mikadila kampanda mu būmi bobe kumeso kwa kubwanya bisakibwa bya kutambila mu busapudi bwa bantu bonso. Kino padi kilomba kuleka bilongwa bimobimo byowadi ulonga mu bufyafya. Nanshi, kumeso kwa kulomba kwikala musapudi wampikwa kubatyijibwa, i biyampe wijibe ku bubi bonso bukatampe, kimfwa busekese, bunkolwankolwa, ne kwitonda bintu bileta lunjingwe.—Tanga 1 Kodinda 6:9, 10; Ngalatea 5:19-21.
KWISĀSA NE KWALAMUKA PA MUTYIMA
12. Mwanda waka kwisāsa kudi na mvubu?
12 Kudi matabula makwabo afwaninwe kutabula kumeso kwa kubatyijibwa. Mutumibwa Petelo wānene amba: “Mwisāsei, kadi alamukai mwanda wa bubi bwenu bujimankanibwe.” (Bilongwa 3:19) Kwisāsa i kwialakanya na mutyima umo pa kintu kyolongele. Na bubine, muntu ufwaninwe kwisāsa shi wādi na būmi bwa kiboja, inoko ne yewa wādi na mwikadilo wa būmi butōka’ko nandi i kimwendele’mo kwisāsa. Mwanda waka? Mwanda bantu bonso i babipya-mambo, bafwaninwe kufwilwa lusa na Leza. (Loma 3:23; 5:12) Powadi kwashilwile kwifunda Bible, kwadipo uyukile kiswa-mutyima kya Leza i kika. Penepa wadi ubwanya namani kwikala na būmi bukwatañene na kiswa-mutyima kyandi umbyonso? Nanshi kwisāsa kudi na mvubu.
13. Kwalamuka pa mutyima i bika?
13 Kwisāsa kufwaninwe kulondwa na kwalamuka pa mutyima, nansha ‘kuvundamuka.’ Kufwaninwepo enka kwialakanya pangala pa byowadi ulonga. Ino ufwaninwe ne kusumbula mwikadilo wa būmi bobe bwa pa kala ne kusumininwa amba tamba pano ukendelela nyeke na kulonga byoloke. Kwisāsa ne kwalamuka pa mutyima i matabula ofwaninwe kutabula kumeso kwa kubatyijibwa.
KWIPĀNA ABE MWINE
14. I ditabula’ka dya mvubu dyofwaninwe kutabula kumeso kwa kubatyijibwa?
14 Kudi ditabula dikwabo dya mvubu dya kutabula kumeso kwa kubatyijibwa. Ufwaninwe kwipāna abe mwine kudi Yehova Leza.
15, 16. Kwipāna abe mwine kudi Leza kushintulula bika, ne i kika kitononanga muntu epāne?
15 Shi ubepāna abe mwine kudi Yehova Leza mu milombelo ya kininga, nabya ubamutyipila amba ukamutōta enka aye kasuku nyeke ne nyekeke. (Kupituluka 6:15) Ino mwanda waka muntu usakilwa kulonga kino? Tala, langa bidi shi muntu washilula kunangila mwana-mukaji. Kitatyi kyaenda uyuka bumuntu bwa uno mwana-mukaji ne kujingulula amba udi na ngikadilo milumbuluke, mutyima ukashilula kumutonwena kwadi. Mwenda mafuku, kakabulwepo kumunena amba usaka besonge. Na bubine, kusonga i kwitwika biselwa bikwabo bya ntentekelo. Ino buswe bukamufikija ku kutabula dino ditabula dikatampe.
16 Nobe byowayuka Yehova ne kumuswa, kodi’nka na mutyima usaka kumwingidila pampikwa kakama, kumutōta pampikwa mikalo. Bine, muntu yense usaka kulonda Yesu Kidishitu, Mwanā Leza, ufwaninwe ‘kwipela aye mwine.’ (Mako 8:34) Twipelanga batwe bene kitatyi kyotwibandaula kutyina amba masakila etu ne bitungo byetu byaketukankaja kukōkela Leza mu byonso. Nanshi kumeso kwa abe kubatyijibwa, kulonga kiswa-mutyima kya Leza kufwaninwe kwikale kala bu kitungo kyobe kikatampe umbūmi.—Tanga 1 Petelo 4:2.
KUNEKENYA MOYO WA KUTUNYA
17. Mwanda waka bamo bekakanga kwipāna kudi Leza?
17 Bamo bekakanga kwipāna kudi Yehova mwanda bemvwananga moyo wa kutabula dino ditabula disumininwe. Padi batyinanga kwishintulwila kudi Leza shi abaikala bene Kidishitu bepāne. Pa kutyina amba bakokeja kutunya ne kufītyija Yehova mutyima, balañanga amba i biyampe kuleka’tu kwipāna kwadi.
18. I bika bikakutonona wikale kwipāna kudi Yehova?
18 Shi wifunde kuswa Yehova, kukabulwepo kwikala na mutyima wa kwipāna kudi Yehova ne kulonga buninge bwa kwikala na būmi bukwatañene na kwipāna kobe. (Musapudi 5:4) Shi ubapu kwipāna, kubapu ukaloelelwa kunangila “mwa kufwaninwa Yehova mwa kumutōkejeja ku mutyima ne pa mfulo.” (Kolose 1:10) Ne kadi byoswele Leza, kukalangapo amba i bikomo kulonga kiswa-mutyima kyandi. Bine ne bine ponka uketabija byobya byāsonekele mutumibwa Yoano amba: “Buno namino bo buswe bwa Leza, amba tulame mbila yandi; kadi mbila yandi keilēmangapo, aa.”—1 Yoano 5:3.
19. Mwanda waka kufwaninwepo kwikala na moyo wa kwipāna kudi Leza?
19 Kebikulombepo kwikala mubwaninine pa kusaka wipāne kudi Leza. Yehova uyukile mikalo yobe kadi kakulombepo ulonge bintu byokubwanyapo kulonga. (Ñimbo 103:14) Bine, aye usaka ubwanye kadi ukakukwatakanya ne kukukwasha. (Tanga Isaya 41:10.) Abe kulupila’tu amba shi wiubije mudi Yehova na mutyima obe onsololo, bine “aye ukōlolanga tushinda tobe.”—Nkindi 3:5, 6.
KULOMBOLA KWIPĀNA KOBE NA KUBATYIJIBWA
20. Mwanda waka kwipāna kudi Yehova ke mwandapo wa kwilamina nyeke abe mwine kufula?
20 Kulangulukila pa bintu byotwatamba mu kwisamba kukakukwasha wipāne abe mwine kudi Yehova mu milombelo. Ino yense uswele Leza bya binebine ufwaninwe kunena “patōkelela mwanda wa lupandilo.” (Loma 10:10) Lelo ukanena namani uno muswelo?
21, 22. I muswelo’ka okokeja kulombola lwitabijo lobe ku bonso na kunena “patōkelela”?
21 Yukija mukwatakani wa kitango kya bakulumpe wa pa kipwilo kyenu amba usaka kubatyijibwa. Nandi ukakwata’ko mpangiko mwanda wa bakulumpe kampanda bāye bapituluke nobe mu bipangujo bibala-binga bitala pa bufundiji bwa Bible bwa kyalwilo. Shi bano bakulumpe abaitabija amba wi mubwanye bisakibwa, nabya bakakulombola amba usa kukabatyijibwa. * Dishikulu dipituluka mu buluji bwine bwa lubatyijo dinenwanga nyeke mu bino bitatyi. Kupwa muneni unenanga bonso basaka kubatyijibwa balondolole ku bipangujo bibidi bipēla mwanda wa balombole lwitabijo lwabo na kunena “patōkelela.”
22 Lubatyijo alo lwine lo luyukanyanga muntu ku bantu amba i mwipāne kudi Leza ne amba pano ke Kamoni wa Yehova. Ba kubatyijibwa batokenibwanga imbidi yonso mu mema mwanda wa kulombola ku bonso amba abepāna kudi Yehova.
NSHINTULWILO YA LUBATYIJO LOBE
23. Kubatyijibwa “mu dijina dya Tata ne dya Mwana ne dya mushipiditu ujila” kushintulula namani?
23 Yesu wānene amba bandi bana ba bwanga bafwaninwe kubatyijibwa “mu dijina dya Tata ne dya Mwana ne dya mushipiditu ujila.” (Mateo 28:19) Ko kunena amba yewa ubatyijibwa i muyuke lupusa lwa Yehova Leza ne lwa Yesu Kidishitu. (Ñimbo 83:18; Mateo 28:18) Kadi uyukile ne mwingilo wingila mushipiditu ujila wa Leza, bukomo bwandi bwingila.—Ngalatea 5:22, 23; 2 Petelo 1:21.
24, 25. (a) Lubatyijo lwelekeja bika? (b) I kipangujo’ka kifwaninwe kulondololwa?
24 Inoko, lubatyijo ke kutokenapo’tu mu mema, ehe. I kyelekejo kya kintu kya mvubu mpata. Kutokena mu mema kwelekeja amba ubafu ku mwikadila obe wa būmi bwa kala. Kuvubuka mu mema kulombola amba pano kodi mūmi mwanda wa kulonga kiswa-mutyima kya Leza. Vuluka kadi amba wi mwipāne kudi Yehova Leza mwine, ke ku mwingilopo, ku kintu, ku muntu, nansha ku bulongolodi kampanda. Kwipāna kobe ne kubatyijibwa yo ngalwilo ya bulunda bwa pa mutyima bowasamba na Leza—kipwano kya mpwaninine kyowapwana nandi.—Ñimbo 25:14.
25 Inoko ke lubatyijopo luleta lupandilo. Mutumibwa Polo wāsonekele amba: “Mwielelei’ko nyeke mufikijije lupandilo lwenu na moyo ne luzakalo ponka.” (Fidipai 2:12) Lubatyijo i ñanjilo’tu. Ino kipangujo pano i kino, I muswelo’ka okelama mu buswe bwa Leza? Shapita wetu wa mfulo ukakupa malondololo.


text:
SHAPITA WA DIKUMI NE UMO
Mwanda Waka Leza Ulekele’ko Masusu?
Le Leza ye uleta masusu pano pa ntanda?
I mwanda’ka wālupukile mu budimi bwa Edena?
Leza ukapwija namani masusu asusuka bantu?
1, 2. I masusu’ka asusuka bantu dyalelo, ne atwala bavule ku kwiipangula bipangujo’ka?
KINONDANONDA na divita dinane dyalwilwe mu ntanda imo, tununu ne tununu twa basivile, bana-bakaji ne bana batyetye, baipailwe ne kujīkwa mu kina kimo, batūla’po ne tuyukeno. Kayukeno ne kayukeno kadi kasonekelwe’po amba: “Mwanda waka?” Kyaba kimo, kino kipangujo kisanshijanga mutyima mpata. Bantu bepangulanga bya bulanda mwanda waka divita, kimpengele, nansha bupolapola bipaya baswe babo bampikwa mwanda, byonakanya mobo abo, ne kwibaletela masusu kapwila. Bine, bantu bakimbanga kuyuka mwanda waka bino binkumbulu bibafikilanga.
2 Mwanda waka Leza ulekele’ko masusu? Shi Yehova Leza ye Mwinē Bukomo Bonso, wa buswe, wa tunangu, ne moloke, mwanda waka ntanda i miyule mushikwa ne bukondame? Le nobe kodi mwiipangule bino bintu?
3, 4. (a) I bika bilombola amba ke bibipo kwipangula mwanda waka Leza ulekele’ko masusu? (b) Yehova umwene namani bibi ne masusu?
3 Lelo i bibi kwipangula mwanda waka Leza ulekele’ko masusu? Bamo balañanga amba kwipangula kipangujo kya uno muswelo i kubulwa lwitabijo mudi Leza ne amba i kumufutulula. Inoko shi utanga mu Bible, ukamona amba bantu ba kikōkeji, bakaminwe Leza, nabo bāipangwile bipangujo bya uno muswelo. Kimfwa mupolofeto Habakuka wāipangwile Yehova amba: “Lelo i mwanda ka o wandaija bukondame ne kutala bupupakane, a? mwanda kutūta ne bingojila bidi ku meso ami; kudi lupata, ne midiululo itāluka.”—Habakuka 1:3.
4 Le Yehova wāfunine Habakuka mupolofeto wa kikōkeji mwanda’po’tu wāipangwile bino bipangujo? Mhm. Pa kyaba kya kumufunina, Leza wātwejeje binenwa byampikwa budimbidimbi bya Habakuka mu nsekununi ya mu Bible. Kadi Leza wāmukweshe emvwanije myanda senene, ekale ne na lwitabijo lukatampe. Yehova usaka kukulongela nobe uno muswelo. Vuluka, Bible ufundija amba Leza ‘ukutele mutyima.’ (1 Petelo 5:7) Leza ushikilwe bibi ne masusu alupuka’ko kupita mushikilwe’byo muntu ye-yense. (Isaya 55:8, 9) Penepo mwanda waka kudi masusu mavule pano pa ntanda?
MWANDA WAKA MASUSU MAVULE NENKI?
5. Kyaba kimo i buluji’ka bobaletanga pa mwanda wa masusu asusuka bantu, ino aye Bible ufundija bika?
5 Bantu ba mu bipwilo bivule bendanga kukepangula bendeji babo ne bafundiji babo mwanda waka kudi masusu mavule. Pavule pene malondololo obebalondololanga i a amba, masusu i kiswa-mutyima kya Leza ne amba i mutunge tamba kalā bintu bikafikila umo ne umo dyalelo, ne binkumbulu bine kumo. Bamo balombolwanga amba mashinda a Leza i madyambakane kushintulula nansha amba i aye uletela bantu lufu—enka ne bana—mwanda wa akekale nabo momwa mūlu. Ino, monka mowefundile’kyo, Yehova Leza kaloñangapo bibi nansha dimo. Bible unena’mba: “Leka! Leka! Leka! kulampe kwine, Leza kalongapo bibi; kadi ku Mwinebukomobonso [i bikomo] alonge bukondame.”—Yoba 34:10.
6. Mwanda waka bantu bavule baponenanga mu kilubo kya kutopeka Leza pangala pa masusu asusukwa mu ino ntanda?
6 Le uyukile mwanda waka bavule baponenanga mu kilubo kya kutopeka Leza pangala pa masusu asusukwa mu ino ntanda? Divule, batopekanga Leza Mwinē Bukomo Bonso, mwanda balañanga amba ye aye mwine mulopwe wa ino ntanda. Kebayukilepo bubine bupēla abo’ko bwa mvubu bufundija Bible. Abe wafundile buno bubine mu Shapita wa 3 wa dino dibuku, amba mulopwe mwine wa ino ntanda i Satana Dyabola.
7, 8. (a) Ntanda imwekejanga namani bumuntu bwa muludiki wayo? (b) Kubulwa kubwaninina kwa bantu, ‘kitatyi ne myanda yampikwa kulaya’ biletanga masusu muswelo’ka?
7 Bible unena patōkelela’mba: “Ino ntanda yonsololo idi mu makasa a yewa umbi.” (1 Yoano 5:19) Shi ulanguluke’po biyampe, mwene ukamona’tu amba i bya bine? Ino ntanda imwekejanga bumuntu bwa kipangwa kya ku mushipiditu kyambulwa kumweka, ke yewa “ongolanga ntanda yonso ikelwe na bantu” kadi. (Kusokwelwa 12:9) Satana i umbi wa nshikani, ndimbañani, ne ntapani. O mwanda ntanda yaludika nayo i miyule mushikwa, budimbidimbi, ne butapani. Buno i bubinga bumo bidi bwikadile’ko masusu mavule.
8 Bubinga bukwabo bwikadile’ko masusu mavule i bobwa botwesambīle’po mu Shapita wa 3, amba bantu i ba kubulwa kubwaninina kadi i babipya-mambo tamba kashā butomboki bulupuka mu budimi bwa Edena. Bantu ba bubi bafwilanga enka kubikala, ne kino i kibutule mavita, kasusu, ne masusu kumo. (Musapudi 4:1; 8:9) Bubinga bwa busatu bwikadile’ko masusu i ‘kitatyi ne myanda yampikwa kulaya.’ (Tanga Musapudi 9:11.) Mu ntanda kemwingilapo Yehova bu Muludiki wa kukinga bantu, bantu bakokeja kususuka na byamalwa bibaponena mwanda wa kutanwa pa kifuko kibi mu kitatyi kibi.
9. Mwanda waka tunena amba Yehova udi na bubinga bwendele’mo bwalekēle masusu endelela?
9 Ino tuseñwanga ku mutyima pa kuyuka amba Leza kaletangapo masusu. Ke ayepo ulengeja mavita, bupolapola, kasusu, nansha ke bimpengele bya ntanda bisusula bantu bine. Inoko, tufwaninwe ne kuyuka mwanda waka Yehova ulekele’ko masusu onso’a? Shi aye ye Mwinē Bukomo Bonso, nanshi udi na lupusa lwa kupwija’o. Ino mwanda waka kapwija’opo? Bine, Leza wa buswe otuyukile udi na bubinga bwendele’mo bwalekēle ekale’ko.—1 Yoano 4:8.
MWANDA WA MVUBU UBALUPUKA
10. Lelo Satana waālakene bika, ne waālakene’byo namani?
10 Pa kuyuka mwanda waka Leza ulekele’ko masusu, tufwaninwe kujokela mu kitatyi kine kyāshilwile masusu. Satana pa kufikija ba Adama ne Eva ku kutombokela Yehova, kwālupukile kipangujo kikatampe mpata. Satana kāpatenyepo bukomo bwa Yehova. Mwanda Satana uyukile amba Yehova udi na bukomo kebudi mpwilo. Ino, Satana waālakene kyepelo kya kuludika kya Yehova. Satana wātopekele Yehova amba i muludiki mutyani pa kumutela bu mbepai ubudija bantu bandi bintu bilumbuluke. (Tanga Ngalwilo 3:2-5.) Satana wāsakile kunena amba bantu bakekala biyampe shi Leza aleke kwibaludika. Luno lwādi lonji lwāsombelwe bubikadi bwa Yehova, kyepelo kyandi kya kubikala.
11. Mwanda waka Yehova kāonakenyepo bantomboki ponka’pa mu Edena?
11 Ba Adama ne Eva bātombokēle Yehova. Badi’nka bwa abo bānene amba: ‘Ketusakilepo Yehova ekale Muludiki wetu. Tukokeja kwitongela batwe bene kiyampe ne kibi.’ Le Yehova wādi wa kupwija uno mwanda namani? I muswelo’ka waādi wa kufundija bipangwa byonso bya ñeni amba bantomboki’ba i betupe ne amba bine muswelo wandi wa kuludika o mulumbuluke? Bamo bakokeja kunena amba Leza wādi ufwaninwe’tu konakanya bantomboki’ba ne kushilula bintu dipya. Ino Yehova wānene kala amba mpango yandi i ya kuyuja ntanda na lutundu lwa ba Adama ne Eva, kadi wādi usaka bekale nyeke bōmi mu paladisa pano pa ntanda. (Ngalwilo 1:28) Yehova ufikidijanga nyeke mpango yandi. (Isaya 55:10, 11) Ne kadi, kufundula’ko bano bantomboki mu Edena kekwādipo kwa kupwija mwanda wālupukile utala pa kyepelo kya Yehova kya kuludika.
12, 13. Leta kimfwa kilombola kine kyālengeje Yehova aleke Satana ekale muludiki wa ino ntanda ne mwanda waka Leza wālekele bantu beludike abo bene.
12 Tutalei bidi kino kimfwa. Langa shi mwadimu ulombola bana ba masomo mwa kupikwila esabu kampanda mikomo. Ino mwanā masomo wa ñeni aye’ko ntomboki wanena amba muswelo ulombola mwadimu mwa kupikwila ke molokepo. Papo umwekeja amba mwadimu kayukile’byopo, kadi uno ntomboki waninge amba aye uyukile muswelo muyampe wa kupikula esabu’ya. Bana ba masomo bamo nabo abaitabija amba udi na bubinga, nabo abelunga nandi mu butomboki. Le mwadimu ufwaninwe kulonga’po namani? Shi wapanga bano bantomboki mu kalasa, bana ba masomo bakwabo bakamona namani? Babulwe nabo kukulupila amba mwanā masomo’wa ne bakwabo bamulondele badi na bubinga? Ne kadi bana ba masomo bakwabo badi mu kalasa kebakalēmekapo kadi mwadimu, bakanena’mba watyina bakamujingulula amba i mupone. Ino langa shi mwadimu’wa wanena ntomboki alombole kalasa konso muswelo wakokeja aye kupikula esabu’ya.
13 Yehova nandi ulongele kino kintu kyalonga mwadimu. Vuluka amba ke enkapo bantomboki ba mu Edena bādi mu mwanda. Midiyo ne midiyo ya bamwikeulu nabo bādi babandila. (Yoba 38:7; Danyele 7:10) Muswelo wādi wa kupwija Yehova butomboki’bwa wādi na lupusa ne pa bamwikeulu bakwabo, ne mwenda mafuku, pa bipangwa byonso bya ñeni. Penepa Yehova wālongele’po namani? Wālekele Satana alombole muswelo wandi wa kuludika bantu. Leza i muleke bantu bene beludike na kulonda bwendeji bwa Satana.
14. Bantu bakamwena kamweno’ka mu butyibi bukwete Yehova bwa kwibaleka beludike abo bene?
14 Mwadimu wa mu kimfwa kyotwaleta uyukile biyampe amba byenda na ntomboki ne bana ba masomo belunga nandi i bifwe. Ino uyukile amba kwibaleka batompe kubingija mulangwe wabo kukekala kwa kamweno ku kalasa konso katuntulu. Ino pasa kutunya bantomboki, bana ba masomo bampikwa budimbidimbi basa kumona amba mwadimu ye muntu umo kete ufwaninwe kufundija kalasa. Bakemvwanija kine kikapangila mwadimu bano bantomboki mu kalasa. Mo monka ne Yehova nandi, uyukile amba bantu ne bamwikeulu ba mityima miyampe bakamwena’mo biyampe pa kumona Satana ne bantomboki nandi batunya, ne pa kuyuka amba bantu kebakokejapo kwiludika abo bene. Pamo bwa Yelemia wa pa kala, nabo bakayuka buno bubine bwa mvubu mpata amba: “A Yehova ngyukile’mba dishinda dya muntu kedidipo kwadi aye mwine, ehe; kekidipo mu muntu unañanga kolola matabula andi.”—Yelemia 10:23.
MWANDA WAKA ULEKELE KITATYI KILAMPE NAMINO?
15, 16. (a) Mwanda waka Yehova ulekele masusu endelele kitatyi kilampe? (b) Mwanda waka Yehova kakankajapo bibi, kimfwa bupolapola bwa malwa?
15 Mwanda waka Yehova i muleke masusu endelele kitatyi kilampe namino? Mwanda waka kakankajapo bibi bileke kulongeka? Eyo, tala bidi bino bintu bibidi kebilongelepo mwadimu wa mu kyelekejo kyotwaletanga. Kibajinji, kakandilepo uno mwifundi ntomboki kulupula milangwe yandi. Kya bubidi, mwadimu kakweshepo uno ntomboki mu kwibingija kwandi. Ne Yehova nandi mo monka, i musumininwe kuleka kulonga bino bintu bibidi. Kibajinji, kakandilepo Satana ne boba belungile ku mutamba wandi baleke kwibingija shi byobenda nabyo i byoloke. O mwanda i muleke kitatyi kilampe kipite’po. Mu tununu ne tununu twa myaka ya mānga ya muntu, bantu i batompe miswelo yonso ya kwibikala, ko kunena’mba imbikalo yonso ya bantu. Eyo, bantu i bendelele mu myanda ya sianse ne mu myanda mikwabo, ino bukondame, bulanda, buñonaona, ne mavita byenda’nka bibipila’ko. Buludiki bwa muntu pano i bumweke patōka amba i bukomenwe.
16 Kya bubidi, Yehova kakweshepo Satana mu kuludika ino ntanda. Shi Leza akankaje bupolapola bwa malwa bulonga bantu, mwene nankyo wakwasha ku kubingija bantomboki? Mwene nankyo Leza wadi wa kupa bantu milangwe amba bantu bakokeja nanshi kwiludika abo bene pampikwa byaka? Shi Yehova walongele namino, nabya nandi wadi wa kwikupa ku bubela. Ino ‘Leza kakokejapo kubepa.’—Bahebelu 6:18.
17, 18. Yehova ukalonga namani pa byonso byonenwe na buludiki bwa bantu ne lupusa lwa Satana?
17 Le tukanena bika pa byonso byonekele mu kitatyi kyonso kya butomboki bobatombokēle Leza? I biyampe tuvuluke amba Yehova udi na bukomo bonso. Nanshi ukokeja kufundula bibi byonso biletēle bantu masusu. Monka motwefundile’kyo, koneka kwa umbuo wetu wa ntanda kukapwa pakālamunwa ntanda ke Paladisa. Bintu bilupukile ku bubi bikafundulwa kupityila ku lwitabijo lwa kwitabija kitapwa kya kinkūlwa kya Yesu, ne bintu bilupukile ku lufu nabyo bikapwa kupityila ku lusangukilo. Penepo Leza ukengidija Yesu ekale “kutyumuna mingilo ya Dyabola.” (1 Yoano 3:8) Yehova ukafikidija byonso bino enka pa kitatyi kitungwe. Tukokeja kusangala pangala pa kupwa kwakapwilepo uno mwanda bukidibukidi, mwanda kitūkijetyima kyandi kibetupe netu mukenga wa kwifunda bubine ne kumwingidila. (Tanga 2 Petelo 3:9, 10.) Pano’ko bidi, Leza ukimbanga batōtyi ba bine, kadi wibakwashanga bōminine masusu o-onso ebafikila mu ino ntanda ya tuvutakanya.—Yoano 4:23; 1 Kodinda 10:13.
18 Padi bamo bakeipangula amba, ‘Mwene ano masusu onso’a keadipo a kwikala’ko shi Leza wāpangile ba Adama ne Eva mu muswelo okebādipo babwanya kumutombokela?’ Pa kulondolola kino kipangujo, ufwaninwe bidi kuvuluka kyabuntu kilēme kikupele Yehova.
UKENGIDIJA NAMANI KYABUNTU KIKUPELE LEZA?
19. I kyabuntu’ka kilēme kitupele Yehova, ne mwanda waka tufwaninwe kwikimona amba kidi na mvubu?
19 Monka motwamwenine mu Shapita wa 5, bantu bāpangilwe na bwanapabo bwa kwitongela. Le ujingulwile amba bine kino i kyabuntu kilēme? Leza wālongele banyema bavulevule, ino baludikwanga bininge na kitetyima. (Nkindi 30:24) Kadi muntu i mupunge mashini akokeja kulonga enka bintu byoasoñanibwe kulonga. Le twadi ba kusangala shi Leza wetulongele netu uno muswelo? Mhm, tudi na nsangaji pa kwikala na bwanapabo bwa kutonga bintu palapala, kimfwa motusakila kwikadila, mwiendelejo wa umbūmi otusaka kulonda, balunda botusaka kupwana nabo, ne bikwabokwabo. Tuswele kwikala na bwanapabo kampanda, ne Leza nandi usaka twikale uno muswelo.
20, 21. Tukokeja namani kwingidija senene kyabuntu kya bwanapabo bwa kwitongela, ne mwanda waka tufwaninwe kwikala na mutyima wa kulonga uno muswelo?
20 Yehova kasakangapo bantu bengila mingilo na kuningilwa. (2 Kodinda 9:7) Tulete kimfwa: I kika kikasangaja mbutwile kutabuka—le i mwana umunena amba “nkuswele” mwanda abamusoñanya’ni, nansha i mwana unena namino na mutyima wandi? Kipangujo pano i kino, Le abe ukengidija namani bwanapabo bwa kwitongela bukupele Yehova? Ba Satana, Adama, ne Eva bāingidije bibi mpata bwanapabo bwabo bwa kwitongela. Bāpelele Yehova Leza. Le abe ukalonga namani?
21 Udi na mukenga wa kwingidija senene kino kyabuntu kya kutendelwa kya bwanapabo bwa kwitongela. Ukokeja kwilunga ku midiyo ne midiyo ya boba bekupa ku mutamba wa Yehova. Basangajanga mutyima wa Leza mwanda batulujanga Satana amba i mbepai ne amba i muludiki mutunye tunyē. (Nkindi 27:11) Nobe ukokeja kumutuluja na kutonga mwikadilo mulumbuluke wa umbūmi. Kino kyo kikashintululwa mu shapita ulonda’ko.


text:
SHAPITA 3
Nsanswai Boba Bobaswele Kudi Leza
“Nanga ne bantu bañeni, nobe ukekala wañeni.”
1-3. (a) Le i bubinebine’ka kebupatanibwa bunena Bible? (b) Lelo tukabwanya namani kutonga balunda betukwasha tulonge biyampe?
BANTU badi pamo bwa butonge; babutanga byonso bibajokolokele. I kipēla kulonda
2 Bible unena bubinebine kebupatanibwa amba: “Nanga ne bantu bañeni, nobe ukekala wañeni: ino umpwani wa bivila ukamona malwa.” (Nkindi 13:20) Luno lukindi kelwisambilangapo’tu pa kwitana kwa dimodimo na bantu. Kunena’mba “nanga ne” kudi na mulangwe wa kupwaninina. * Dibuku dimo disambila pa Bible dishintulula uno vese amba: “Kunanga na muntu i kumuswa ne kumulamata.” Mwene nobe witabije amba tupēlelwanga kwiula boba botusenswe? I amo, mwanda byotwilamete na boba botusenswe, babwanya kwitwalamuna
3 Pa kwilama nyeke mu buswe bwa Leza, i biyampe tupwane na boba baketukwasha kulonga bilumbuluke. Namani? Mu kīpi, i na kuswa boba bobaswele kudi Leza, kupwana na balunda nandi. Langa’po bidi. Lelo kudi balunda bakwabo botukokeja kutonga batabukile boba badi na ngikadila isaka Yehova ku balunda nandi? Pano, tubandaulei bidi mwikadilanga boba bobaswele kudi Yehova. Shi tuyuke mumweno wa Yehova, nabya tukabwanya senene kutonga balunda bayampe.
BOBA BOBASWELE KUDI LEZA
4. Mwanda waka Yehova udi na bubinga bwa kutonga senene balunda, ne mwanda wa bika Yehova wātelele Abalahama amba, “mulunda nami”?
4 Pa mwanda utala balunda, Yehova uyukile kutonga. Mwene udi na bubinga? Le kadi, aye ye Mfumu Mubikadi wa diulu ne ntanda, ne kupwana nandi bine i dyese dikatampe’po kashā! Penepo i bantu’ka bapwananga nabo? Yehova upwananga bininge na boba bamukulupile ne bamwitabije mu byonso. Kimfwa, tala mukulutuba Abalahama, uyukene bu muntu wa lwitabijo lukatampe. I kutupu matompo makatampe a lwitabijo na a kulomba shabana alambule wandi mwana bu kitapwa. * Inoko, Abalahama “wālambwile Izake,” kashā witabije na mutyima onso amba “Leza ubwanya kumusangula nansha ke mu bafwe.” (Bahebelu 11:17-19) Abalahama pa kulombola luno lwitabijo ne kikōkeji, Yehova wāmusenswe ne kumutela amba “mulunda nami.”
5. Yehova umonanga namani boba bamukōkele?
5 Yehova umwene kikōkeji na bulēme. Usenswe boba badi na mutyima wa kumukōkela kumeso kwa bintu byonso. (Tanga 2 Samwele 22:26.) Monka motwamwenene’kyo mu Shapita 1 wa kino kitabo, Yehova usangelanga bininge boba batonga kumukōkela na buswe. Nkindi 3:32 (BB), inena’mba Yehova “ulamine bantu boloke bwandi bulunda.” Boba balonda na kikōkeji bintu bisaka Leza, badi na dyese dya kwitwa na Yehova: Bakatambulwa mu “kipema” kyandi
6. Tukalombola namani amba tuswele Yesu, ne Yehova umonanga namani bantu pobaswa wandi Mwana?
6 Yehova uswele boba basenswe Yesu, wandi Mwana mubutulwe bunka. Yesu wānene amba: “Shi muntu unsenswe, ukalama mwanda wami, kadi Tata nandi ukamusanswanga, kadi tukāya kwadi ne kwikala nandi pamo.” (Yoano 14:23) Le tukalombola namani amba tuswele Yesu? I na kulama misoñanya yandi, kubadila’mo ne owa wa kusapula myanda miyampe ne kulonga bana ba bwanga. (Mateo 28:19, 20; Yoano 14:15, 21) Tukalombola kadi amba tuswele Yesu shi ‘tumulonda senene mu mayo andi,’ na kumwiula mu binenwa ne mu bilongwa pangya bukomo bwa batwe bantu ba kubulwa kubwaninina. (1 Petelo 2:21) Mutyima wa Yehova usangelanga bukomo bulonga bantu bwa kulonda mayo a Kidishitu mwanda wa kuswa kobaswele wandi Mwana.
7. Mwanda waka i biyampe kupwana na balunda na Yehova?
7 Kwitabija, kulamata, kukōkela, ne kuswa Yesu ne mashinda andi i ngikadila isakila Yehova balunda Nandi. Umo ne umo ufwaninwe kwiipangula amba: ‘Le balunda bami badi bine na ino ngikadila? Lelo ne mupwane na balunda na Yehova?’ I biyampe kupwana nabo. Bantu badi na ngikadila ya bwine Leza ne basapula myanda miyampe ya Bulopwe na bupyasakane babwanya kwitukwasha, ne kwitukankamika tusumininwe kulonga bintu bisangaja Leza.
BOILAI ÑENI KU BIMFWA BYA MU BIBLE
8. I kika kikutulumuna mu bulunda bwa (a) ba Naomi ne Luta? (b) Bahebelu basatu bansongwalume? (c) ba Polo ne Temote?
8 Bisonekwa bidi na bimfwa bivule bya boba bāmwenine mu kupwana na balunda bayampe. Ukokeja kutanga kipwano kya ba Naomi ne Luta muko wandi, kya Bahebelu basatu bansongwalume badi belamate pobādi mu Babiloni, ne kya ba Polo ne Temote. (Luta 1:16; Danyele 3:17, 18; 1 Kodinda 4:17; Fidipai 2:20-22) Pano twimaninei pa kimfwa kikwabo kya kutendelwa kya bulunda bwa ba Davida ne Yonafane.
9, 10. Lelo kipwano kya ba Davida ne Yonafane kyādi kimanine paka?
9 Bible unena’mba Davida pa kupwa kwipaya Ngodiata, “muya wa Yonafane i mukute mubambakane na muya wa Davida, kabidi Yonafane wamusanswa’tu bwa muya wandi.” (1 Samwele 18:1) Penepa bāshilula, pampikwa kubanga kwishila kukatampe kwa myaka yabo, kipwano kya mpwaninine kyāendelele kufika’nka ne byāfwile Yonafane mu bulwi. * (2 Samwele 1:26) Lelo kipwano kikatampe kya bano bantu babidi kyādi kimanine paka?
10 Davida ne Yonafane bādi babambakanibwe na buswe bobādi baswele Leza ne kadi bādi na mutyima wa kumukōkela. Bano bantu babidi bādi bekutyile pamo ku mushipiditu. Umo ne umo wādi na ngikadila imupwanya bininge kudi mukwabo. Ne kutatana mpika, Yonafane wākokelwe na bunkanka ne bupyasakane bwa uno nkasampe ulwila dijina dya Yehova pampikwa moyo. I bine Davida wālēmekele uno mukulumpe wādi ukwatakanya mpango ya Yehova na kikōkeji ne wādi ubadikija bisaka Davida kumeso kwa byandi, pampikwa kwisakila. Tala kimfwa, mobyāikadile pāsusukile Davida, unyemena mu ntanda mutuputupu mwanda wa kutyina bukalabale bwa Mulopwe Solo, shandya Yonafane. Yonafane wālombwele amba wādi ulamete Davida na kukwata’ko ñeni, “waenda kudi Davida . . . kumukankamika kuboko kwandi mudi Leza.” (1 Samwele 23:16) Langa’po bidi mwāimvwanine Davida pāile mulunda nandi kumukwasha ne kumukankamika! *
11. I ñeni’ka yowaboila ku kimfwa kya ba Yonafane ne Davida pa bitala bulunda?
11 Lelo i ñeni’ka yotuboila ku kimfwa kya Yonafane ne Davida? Dibajinji, tubamone amba kintu kikatampe mu bulunda i ngikadila ya ku mushipiditu. Shi tupwane na boba bakulupile byotukulupile, ba mwiendelejo umo na wetu, ne basaka kulama dikōkeji kudi Leza nabya, tukesambulwila ñeni, milangwe, ne kwisekunwina myanda ya kwikankamika ne ya kwikomeja. (Tanga Loma 1:11, 12.) Tutananga balunda badi namino umbukata bwa banabetu mu lwitabijo. Le ko kunena’mba ense wiya kupwila ku Njibo ya Bulopwe i mulunda muyampe? Mhm, ke bonsopo.
MWA KUTONGELA BALUNDA BA PA MUTYIMA
12, 13. (a) Mwanda waka tufwaninwe kutonga balunda nansha ke mu banabetu bene Kidishitu mwine? (b) Lelo i kikoleja’ka kyātene bipwilo bya mu myaka katwa kabajinji, ne Polo wāletele’po madingi’ka?
12 Nansha ke mu kipwilo mwine, tufwaninwe kutonga balunda betukomeja ku mushipiditu. Le kino kibakutulumuna? Leka, leka. Bene Kidishitu bamo mu kipwilo bakokeja kwija pa kutama ku mushipiditu, enka na mwijijanga bipa bimobimo pa kwela’byo ku mutyi. O mwanda mu kipwilo ne kipwilo, mudi bene Kidishitu batame ne banuke ku mushipiditu. (Bahebelu 5:12–6:3) I bine tutūkijijanga mutyima boba bapya ne bakōkekōke, mwanda tusakanga kwibakwasha nabo batame ku mushipiditu.
13 Kyaba kimo, kukokeja kwikala mwanda umo mu kipwilo witulomba kutadija na bulunda bwetu. Bantu bamo babwanya kwikala na mwiendelejo utatanwa. Padi bakwabo nabo bakokeja kutamija mwikadila wa kutopekatopeka nansha wa kutompolatompola. Bipwilo bya mu myaka katwa kabajinji byātenwe na kikoleja kya uno muswelo. Nansha byādi bavule na kikōkeji, ino bamo kebādipo beendeja mokifwaninwe. Mwanda bamo mu Kodinda bādi bapela bufundiji bumobumo bwa bene Kidishitu, mutumibwa Polo ko kudyumuna wādyumuna kipwilo amba: “Kemwakyongolwai. Kupwana na babi konanga bibidiji biyampe.” (1 Kodinda 15:12, 33) Polo wādyumwine Temote amba nansha ke mu bene Kidishitu mwine mubwanya kwikala bamo balonga bintu pampikwa bulēme. Temote wānenwe asonsoloke bantu badi namino, na kuleka kupwana nabo.
14. Le i muswelo’ka otubwanya kulonda musoñanya udi mu bidyumu bya Polo?
14 Le i muswelo’ka otubwanya kulonda musoñanya udi mu bidyumu bya Polo? I na kuleka kulamata muntu ye-yense
Ukatana balunda balumbuluke umbukata mwa banabetu betabije
15. Le i muswelo’ka obwanya kutana balunda batame ku mushipiditu mu kipwilo?
15 Ino twi ba dyese, mwanda tubwanya kutana balunda balumbuluke bavule umbukata mwa batōtyi netu. (Ñimbo 133:1) Le i muswelo’ka obwanya kutana balunda batame ku mushipiditu mu kipwilo? Shi wendelele kutamija ngikadila ne bilongwa bya bwine Leza, bine bakwabo balonga namino nabo bakapwana nobe. Pano pakulomba padi kulonga’po bintu kampanda mwanda wa kwikala na balunda. (Tala kapango “ Motwapwanine bya Binebine.”) Tala boba badi na ngikadilo yosakanga. Londa madingi a mu Bible a amba: “Pūtulai mityima yenu bikatampe,” na kukimba balunda umbukata mwa batōtyi netu pampikwa kutala lukoba, ntanda, nansha kishi. (2 Kodinda 6:13; tanga 1 Petelo 2:17.) Kokapwana enka na boba ba yobe myaka. Vuluka’mba Yonafane wādi mukudile kulampe kwine Davida. Bakulu bavule bakakulombola bivule ne kukupa tunangu shi upwane nabo.
PAMWEKA BIKOLEJA
16, 17. Shi mutōtyi netu wetusanshija mu muswelo kampanda, mwanda waka ketufwaninwepo kutamba mu kipwilo?
16 Bidi bantu ba mu kipwilo na ngikadila ne bitamina palapala, myanda keikabulwepo kumweka kyaba ne kyaba. Mwanetu mu lwitabijo ukokeja kunena nansha kulonga kintu kitusanshija. (Nkindi 12:18) Kyaba kimo bikoleja bitambanga ku kwishila kwa ngikadilo, kubulwa kwiimvwanika, nansha ku kwitupa mu milangwe. Lelo bino bikoleja bifwaninwe kwitukukaja tutambe ne mu kipwilo kine? Mhm, shi bine tuswele Yehova ne boba baswele nankyo ketukatambe’mopo.
17 Tufwaninwe kusanswa Yehova ne kwipāna enka kwadi mwanda aye i Umpangi wetu kadi ukwatakanyanga būmi bwetu. (Kusokwelwa 4:11) Ne kadi, tufwaninwe kukwatakanya nyeke kipwilo kyasenswe kwingidija. (Bahebelu 13:17) Nanshi shi mutōtyi netu wetusanshija nansha wetulobeja mu muswelo kampanda, ketukatambepo mu kipwilo amba bo bulobo. Le tukatambila’mo’ka? Bidi ke ayepo Yehova wetusanshija. Buswe botuswele Yehova buketulengeja tuleke kumuvundamina, aye ne bantu bandi.
18. (a) Le tukalonga bika mwanda wa kulama ndoe mu kipwilo? (b) Kulekela muntu pokifwaninwe kuketuletela madyese’ka?
18 Buswe botuswele batōtyi netu buketutonona tukimbe ndoe mu kipwilo. Yehova kalombangapo amba boba baswele bekale’nka babwaninine, ne batwe netu mo monka. Buswe bwitukwashanga tuvulaminwe tubilubo tutyetutye, na kuvuluka’mba batwe bonso twi ba kubulwa kubwaninina ne tulubanga. (Nkindi 17:9; 1 Petelo 4:8) Buswe bwitukwashanga twendelele “kwilekela.” (Kolose 3:13) Kyaba kimo, kekipēlangapo kulonda ano madingi. Shi tuleke milangwe mibi itutādile, nabya tukatamija kiji, padi na kulanga’mba shi tubalobe tubasanshija yewa witulubile. Ino na bubine, kulama kiji kwitusanshijanga batwe bene. Kulekela muntu pokifwaninwe kuketuletela madyese mavule. (Luka 17:3, 4) Kwitupanga ndoe mu ñeni ne mu mutyima, kulamanga ndoe mu kipwilo, kadi kutabukidila, kukalamanga kipwano kyetu na Yehova.
KITATYI KYA KUTYIBA BULUNDA
19. Lelo i mwanda’ka ukokeja kwitulengeja tutyibe bulunda na muntu?
19 Kyaba kimo tunenwe kutyiba bulunda na muntu kakidipo mwanetu mu kipwilo. Kino kikalanga’ko shi muntu ujilwile kijila kya Leza kwisāsa mpika wapangwa nansha shi muntu watune lwitabijo kafundija lufundijo lwa bubela nansha kadi wapaluka aye mwine ku kipwilo. Kinenwa kya Leza kitusoñanya patōkelela tuleke “kupwana” na bano bantu. * (Tanga 1 Kodinda 5:11-13; 2 Yoano 9-11) Padi kikokeja kwikala kikomo kwepuka muntu wadi mulunda netu nansha mubutule. Le tukasumininwa, mwanda wa kulombola’mba kukōkela Yehova ne bijila byandi byoloke ko kutabukile byonso? Vuluka’mba lulamato ne kikōkeji bidi na mvubu mikatampe ku meso a Yehova.
20, 21. (a) Mwanda waka mpango ya kupanga muntu mu kipwilo i mpango ya buswe? (b) Mwanda waka i biyampe nakampata tutonge balunda na tunangu?
20 Bine kupanga muntu mu kipwilo i mpango ya buswe itūdile’ko Yehova. Namani? Kupanga nonga-bibi wampikwa kwisāsa kulombola’mba tusenswe dijina dijila dya Yehova ne byonso byodishintulula. (1 Petelo 1:15, 16) Kupanga muntu kukiñanga kipwilo. Bene Kidishitu ba kikōkeji bakiñwanga ku lupusa lubi lwa boba balonga bibi ku kusaka ne kwibalengeja bendelele kutōta Yehova na kuyuka’mba mu kipwilo mo mobalaminwe senene ku bya ino ntanda imbi. (1 Kodinda 5:7; Bahebelu 12:15, 16) Ano madingi makomo i buswe kudi nonga-bibi. Padi o adi afwaninwe pa kusaka amba ēlange ne kulonga byafwaninwe mwanda wa kujokela kudi Yehova.
21 Ketubwanyapo kupatana amba balunda netu kebadipo na bukomo bwa kwitwalamuna. Nanshi, i biyampe nakampata tutonge balunda na tunangu. Shi tupwane na balunda na Yehova, ne kusanswa boba bobaswele kudi Leza, nankyo tukekala na balunda balumbuluke. Byobya byotubuta kobadi biketukwasha mu būmi bwetu botusaka kusangaja nabo Yehova.
^ mus. 2 Kishima kya Kihebelu kyalamwinwe bu “umpwani wa” i kyalamunwe kadi ne bu “mulunda” ne bu ‘kusamba bulunda.’—Batyibi 14:20; Nkindi 22:24.
^ mus. 4 Yehova pa kulomba Abalahama kino kintu, wālombwele kitapwa kyakela aye mwine kya wandi Mwana wa bunka. (Yoano 3:16) Mu mwanda utala Abalahama, Yehova wāmukankeje ne kumupa’ko mukōko mulume pa kyaba kya Izake.
^ mus. 9 Davida wādi nkasampe
^ mus. 10 Monka mokilembelwe mu 1 Samwele 23:17, Yonafane wākankamikile Davida na bintu bitano: (1) Wānena Davida aleke kutyina moyo. (2) Wākulupija Davida amba Solo kakabwanyapo. (3) Wāvuluja Davida amba ukabikalanga bulopwe, monka mwāmulaile Leza. (4) Wāmutyipila amba ukekalanga nandi nyeke. (5) Wālombola Davida amba nansha ke Solo mwine, uyukile amba Yonafane ulamete Davida.
^ mus. 19 Shi usaka kuyukila’ko bivule pa mwa kwikadila na boba bapangwe nansha bapaluke, tala Mbwejo “Mwa Kwikadila na Muntu Mupangwe.”


text:
ICISAMBILILO 14
Ubufumu Ubukalukuteeka Icalo Conse
Kani ulibwishi Ubufumu tulukulabilapo?— Inya, Bufumu bwa baLesa, Ubufumu ubukaalula icalo ukuba paladaiso. Kani ungafwaya ukwishibilapo na fimbi pali bubu Ubufumu?—
Ubufumu bonse lukoso buli ne mfumu. Kabili imfumu ilateeka abantu aba mu calo ca iko. Kani uliishi Imfumu ya Bufumu bwa baLesa?— Ni baYesu Klistu. Balekala kwiulu. Bukumo lukoso bakalukuteeka pa calo conse! Kani ulukulanguluka ati tukaba abasangalele ili baYesu bakaba Imfumu pa calo conse?—
Findo ufwaisha ukubona mu Paladaiso?
Tukaba abasangalele ukwakuti! Mu Paladaiso, tamukabapo ukulwa. Fwense tukatemwanshanya. Tamukabapo uukalukulwala neli ukufwa. Impofu shikalaba, abashinkile amatwi bakomfwa, abalemene nabo bakenda ne kutolaaka. Bonse lukoso bakaba ne fyakulya ifyakuti ubwingi. Kabili inama tashikabapo ishikali ku shibyakwe na kuli fwebo. Abafwile bakabuuka. Abengi abalalume ne banakashi abo wasambililapo muli iino bloshuwa abali koti ni Libeka, Lakabi, Dafidi, na Elaija nabo bakabuuka! Kani ungatemwa ukubabona ili bakabuuka?—
BaYehova balikutemenwe kabili balafwaya ati ube umusangalele. Kani wapitilisha ukusambilila pali baYehova ne kubomfwila, ukekala umuyayaya mu paladaiso iiweme! Kani ifyo efi ulukufwaya?—
Sambilileni na Fimbi
Amalyashi ya mu Baibolo


text:
Sena Madaimona Nkwaali Ncobeni?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Inzya, nkwaali. Madaimona ‘mbangelo ibakabisya,’ nzilenge zyamuuya zyakazangila Leza. (2 Petulo 2:4) Mungelo wakasaanguna kulipanga kuba daimona ngu Saatani Diabolosi, Bbaibbele ngolyaamba kuti “mweendelezi wamadaimona.”
Buzangi mumazuba aa Nowa
Bbaibbele lilaamba mbobakazanga bangelo Zambangulwe lyamumazuba aa Nowa, kalitanacitika noliti: “Bana ba-Leza bakabona bana basimbi babantu kuti mbabotu, nkabela bakakwata kufumbwa mbobakali kuyanda akati kabo.” (Matalikilo 6:2) Bangelo aaba babyaabi “bakasiya busena bwabo bwakukkala bubeelede” kujulu akusama mibili yabuntu kutegwa boonane abamakaintu.
Nolyakatalika Zambangulwe, bangelo bazangi aaba bakaisiya mibili yabo yabuntu akupiluka kujulu. Nokuba boobo, Leza wakabatanda mumukwasyi wakwe. Kuyungizya akusubulwa ooko, madaimona taakonzyi kuba amibili yabuntu alimwi.
Amwiiye Zinji
Ino Ncinzi Cini Bbaibbele Ncoliyiisya?
Mbozitujatikizya Zilenge Zyamuuya
Bbaibbele lilaamba kujatikizya bangelo alimwi amadaimona. Sena zilenge eezyi zyamuuya nkozili ncobeni? Sena inga zyabujatikizya buumi bwanu?


text:
DILONGYESHA 26
Mushindo kinyi watudi bakumbeene kukwasha mu kulumbuula kwa Nshibo ya Bufumu?
Nshibo yooso ya Bufumu ya Batemwe ba Yehowa ngitwale eshina diselele dy’Efile Mukulu. Byabya, atumonaa shi kukwasha bwashi nshibo ikale itokye, ibuwa, ilumbulukye nkinemo kikata kyatudi nakyo na nkintu kimune ki na muulo mu lulangwilo lwetu lwiselele. Bantu booso mbalombeene kukita uno mudimo.
Kunyima kwa bisangilo, kwasha mu kukomba kwa mu Nshibo ya Bufumu. Kunyima kwa bisangilo byooso, bakwetu balume na bakashi abepaana na muloo ooso bwa kukomba na kulonga bintu bya mu Nshibo ya Bufumu bwashi ishale bibuwa. Musango umune ku lubingo, abasuulaa Nshibo ya Bufumu kalolo. Mukulu umune sunga mufubi a mifubo mukumbeene kukunkusha wawa mufubo, misusa ibungi abalondaa liste mufunde myanda ayitungu kukita. Muyiile bintu byabadi nabyo lukalo, kwi bantu abakwashaa mu, kukomba, kukolopa, kukumuna lufufi, kulonga bibasa, kusuula na kwela bwanga mu nkumba sunga mu kyolonyi, kusuula madidishi na mmweno, kukaasha butshafu bwi mu kintu kya kwelanga butshafu, sunga kukomba paasha mu lupango. Kadi, mususa umune ku kipwa, abasangulaa efuku dimune dya kusuula Nshibo ya Bufumu ngofu. Patufubu pamune na baana betu, atwibalongyesha shi bekale abanemeka mbalo yetu ya kulangwila.—Mulungudi 5:1.
Kumina kwipana su kwi lukalo lwa kulumbuula bintu kampanda. Ku kipwa kyooso, abendaa na kutala Nshibo ya Bufumu munda mwayo na paasha. Kutaluula wawa mushindo akwitukwasha bwa kutungunuka na kufuba bwa kulama nshibo bwashi ikale ilumbuule kalolo, na akwitukwasha bwa kupela kulwisha makuta bisumanga. (2 Myanda 24:13; 34:10) Nshibo ya Bufumu ilumbuule na ilamibwe kalolo nyi mbalo ibuwa yatudi balombeene kulangwila Efile Mukulu. Patukwasha mu uno mudimo, atulesha shi twi bafule Yehowa na mbalo yetu ya lulangwilo. (Misambo 122:1) Bino abikwasha bwashi bantu abeyimono baate lulangwilo lwetu na muulo.—2 Beena-Kodinto 6:3.
Bwakinyi tatwi balombeene kulenguula mbalo yetu ya lulangwilo?
Mpango kinyi yabadi baate bwa kulumbuula Nshibo ya Bufumu?
BWA KUUKA INGI MYANDA
BISANGILO/LULANGWILO
Bisangilo bya Batemwe ba Yehowa abikitshikaa naminyi?
Tala mushindo watulangwilaa.


text:
Icisimicisyo 2: Ibala Iliweme
LOLESYA icalo ici! Fyonse fili ifiweme! Lolesya icani ne fiti, amaluba ne nama syonse. Kani ungasonta insofu ne nkalamu?
Kani ili bala iliweme’fi lyalibeleko syani? Ngatubone ifi baLesa batwansikile icalo.
Pa kutatika, baLesa balilengele icani icibisi icakufimba pa musili. Kabili balilengele imitundu yonse iya fimenene pansi finini finini ne finsokela ne fiti. Ifi ifimenene filalenge’calo ukuboneka iciweme. Pano filacita ificilile pali cici pakuti ifingi filatupela ne fyakulya ifyumfwika bwino.
BaLesa balilengele ne sabi ilyenda mu menda ne fyuni fyakupalala mwiulu. Balilengele imbwa, bapusi na bakafwalo; inama isikulu ne sinini. Mba nisisa nama isiikala apepi na penu? Kani tatusangalala pakweba’ti baLesa balitulengeele fyonse’fi?
Mukupelako, baLesa balilengele iciputusya cimo ica calo icilibelele. Balicilicile ibala lya Edeni. Lyali iliwaminine. Fyonse lukoso ifyalimo fyali ifiweme. Kabili baLesa balifwaile icalo conse ukuba koti nilili ibala iliweme ili balengele.
Pano lolesya pa cikope calili ibala na kabili. Kani wacisiba ici baLesa babwene ati tacalimo? Ngatubone.
Ifyakutaŋga 1:11-25; 2:8, 9.
Ifyakwipusya
- Kani baLesa balyansikile syani icalo ukuba umusi wesu?
- Simbula inama isipusenepusene isi baLesa balengele. (Bona pa cikope.)
- Mba nindo ibala lya Edeni lyabelele mupunda uulibelele?
- Kani baLesa balifwaile ati icalo conse cikabe syani?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Ifyakutaŋga 1:11-25.
Kani nifindo baLesa balengele mu busiku bwa busitatu ubwa bulengesi? (Taŋ. 1:12)
Mba nifindo fyacitikile mu busiku bwa busine ubwa bulengesi? (Taŋ. 1:16)
Mba niisa mitundu ya nama baLesa balengele mu busiku bwa busisanu na bumo? (Taŋ. 1:20, 21, 25)
- Pendeni Ifyakutaŋga 2:8, 9.
Kani nisisa imiti sibili isilibelele baLesa babikile mwi bala, kabili kani findo syalukwimakaninako?


text:
Inga nga ca Kuti Ndafilwa Ukuleka Ukutamba Ifye Shiku?
Ifyo wingacita
Ufwile ukwishiba ukuti ifye shiku fibi. Ifye shiku filenga abantu balesaaluula ifya mucinshi ifyo Yehova apanga. Nga waishiba ububi bwaba mu kutamba ifye shiku, ‘
ukapata ifyabipa.’—Amalumbo 97:10.
Tontonkanya pa fingacitika. Ifye shiku filaseebanya abaficita e lyo na bafitamba. E co Baibolo ilandila ukuti: “
Uwasalapuka nga amona ububi alabelama.”—Amapinda 22:3.
Ifyo ulingile ukucita. Umuntu wa cishinka Yobo atile: “
Nalipanga mu mutima ukuti nshakatale ndolesha umukashana no kumukumbwa.” (Yobo 31:1, Today’s English Version) Fimo ifyo wingapanga mu mutima ni fi:
Nshakatale nja pa Intaneti nga ndi neka.
Pa Intaneti nga paisa ifikope ifibi, nkalashimya ilyo line fye.
Nga nabwekeshapo ukutamba ifye shiku, nkebako umunandi uwa mano.
Pepa pa bwafya ukwete. Kemba wa malumbo apepele kuli Yehova Lesa ati: “
Lengeni amenso yandi ukukanalolesha ifya fye.” (Amalumbo 119:37) Lesa afwaya waleka ukutamba ifye shiku kabili nga wamulombakuti akupeela amaka ya kucita icalungama!—Abena Filipi 4:13.
Ebako bamo. Ukwebako uo wacetekela sana kuti kwalenga waleka ukutamba ifye shiku.—Amapinda 17:17.
Ibukisha ukuti: Lyonse ilyo wakaana ukutamba ifye shiku, ninshi naucimfya. Uletasha Yehova Lesa pa kukupeela amaka ya kucimfya. Uleibukisha ukuti nga tauletambako ifye shiku, Yehova akasekelela!—Amapinda 27:11.
Ishibilenipo na Fimbi
IMISEPELA
Ifipusho Abacaice Bepusha, Ibuuku 1
Ici citabo cilalanda na pa bwalwa, imiti ikola, pa kutaluka ku bulalelale, no kwishishanya.


text:
Isambililo 18
Tuka-avwa Uli Aina Itu Lino Yali ni Intazi Izipisye?
Ndi kwacitika uzanzo, ya Nte Yakwe Yeova yakapekanya zuwa-zuwa ivintu kukwazwa aina yao aali umu uzanzo. Ukuombesya kuu kukalangilila vino twatemwana. (Yoane 13:34, 35; 1 Yoane 3:17, 18) I vyani vino tukacita pa kwavwa yano yaponelwa na mazanzo?
Tukasangula impiya. Lino kwali icipowe icipisye umu Yudeya, Aina Klistu akutandikilako amu Antioki yatumile impiya kuli yakapepa yauze aku Yudeya. (Milimo 11:27-30) Naswe kwene ndi tuvwa ukuti aina itu uku ncende zimwi yali ni intazi, tukatumako imisangulo ino tukasangula umu cilongano pakuti yakakalilemo ivikulondekwa.—2 Kolinto 8:13-15.
Tukayapeela ivikalondekwa. Ya eluda a ku ncende ukwacitikila uzanzo yakaombesya ukulonda yonsi amu cilongano conga na conga pa kuti iyamanya ndi cakuti aina itu yonsi apano yali nupya yali ningo. Komiti ikasakamala aali mu mazanzo iikaangalila umulimo wakupeela yonsi ivyakulya, manzi akumwa, ivyakuzwala, umwakulaala, ni milembo. Ya Nte aamanyako ukuomba imilimo imwi yakafuma uku mpanga zya kutali nu kuilipilila aineco ukuyafika uku ncende ukwacitika uzanzo pa kuti yakazwilizye ukuzifya mang’anda ya ina itu na ma Ng’anda ya Wene ati-yononeka. Ukulemana kuno twalemana umwiuvi litu u kukatwavwa ukupekanya zuwa-zuwa ivya kwazwilizya aina itu lino yali na mazanzo. Nanti cakuti tuka-avwa “yano twataila nayo,” tuka-avwa na antu kwene yano tusipepa nayo.—Galatiya 6:10, NW.
Tukayakomelezya ukuomvya amalembelo. Antu aaponelwa nu uzanzo yakalondeka ukuyakomelezya sana. Lino kwacitika amazanzo, Yeova aakatupeela amaka, pano “Leza ali ntulo ya kutekeziwa konsi.” (2 Kolinto 1:3, 4) Tukalanzyanya na aaponilwe na mazanzo pa malayo ya muli Baibolo, yakateekeziwa lino tukuyaneena ukuti Uwene Wakwe Leza ulafumyapo amavya aakacuzya antu.—Umbwilo 21:4.
I vyani ivikalenga ukuti ya Nte yazana zuwa inzila yakwazwilamo yano yaponelwa nu uzanzo?
U wavwilizyo ci uwa mu malembelo uno tukapeela aapusuka umu uzanzo?


text:
BAKUBUSI BALABUZYA
Nkumvwana buyo naa nkuyandana?—Cibeela 1: Ino Nzitondezyo nzi Nzyondibona?
Mulamuyanda kapati muntu ooyo ngomwiindene zizo, alimwi mulisinizyide kuti awalo mbwalimvwa. Kayi, ziindi zinji mulatuminana tugwalo, mwanooli akati kabantu, mulijana kuti muli nyobilo . . . , alimwi tugwalo tumwi ntwamutumina muntu ooyo tutondezya kuti ulamuyanda.
Aboobo muyanda kuzyiba naa kuti mumvwana buyo naa kuti mulayandana. Walo wamwaambila kuti: “Tumvwana buyo, tatusyabene pe.”
Mbomukonzya kulimvwa
Ikaambo ncocili boobo
Ncomukonzya kucita
Mbomukonzya kulimvwa
“Cakandinyemya kapati, alimwi ndakalibona kufwubaala! Twakali kutuminana tugwalo abuzuba, alimwi wakali kulitondezya kuti ulandiyanda ncobeni. Aboobo andime ndakatalika kumuyanda musankwa ooyu.”
—Jasmine.
“Mebo amusimbi ooyu ziindi zinji twakali kusindikila basikweebana. Zimwi ziindi cakali kulibonya mbuli kuti andiswe twakali kweebana. Kayi, twakali kubandika kapati alimwi akulembelana tugwalo. Cakali ciyumu ciindi naakandaambila kuti wakali kundibona buyo mbuli mulongwe alimwi anondakazyiba kuti musimbi ooyo wakalisyabidwe.”
—Richard.
“Musankwa umwi wakali kunditumina tugwalo abuzuba, alimwi ziindi zimwi toonse twakali kucita mbuli kuti tulisyabene. Pele nondakamwaambila mbondakali kulimvwa, wakaseka akwaamba kuti, ‘Tandiyandi kusyaba calino!’ Ndakalila kwaciindi cilamfwu.”
—Tamara.
Masimpe ngakuti: Ciindi nomuyeeya kuti mulisyabene amuntu uumwi mpoonya mwajana kuti umwi tabusyi mbwalimvwa oobo, cilanyemya, cilafwisya nsoni mane buya cilapa akulimvwa kuti walikucengwa buya. Mukubusi umwi wazina lyakuti Steven wakaamba kuti: “Cakandicisa kapati. Cakatola myaka kuti nditalike kusyoma muntu umwi.”
Ikaambo ncocili boobo
Kutuminana tugwalo kupa kuti mutafwi nsoni kusyabana amuntu uutajisi makanze aakucita boobo. Amulange-lange bakubusi bamwi nzyobaamba.
“Muntu ulakonzya kumulembela kutegwa atalendelelwi, pele nywebo inga mwabona mbuli kuti ulamuyanda. Alimwi ikuti kamutumina tugwalo abuzuba, inga mwatalika kulimvwa mbuli kuti ulamuyanda kapati.”
—Jennifer.
“Muntu umwi inga kajisi makanze aakuti musyabane, pele uumbi inga kayanda buyo muntu wakubandika limwi.”
—James.
“Kagwalo kakumwaambila kuti moone kabotu inga kamupa kuyeeya kuti muntu ulamuyanda, kakuli kunyina ancaakali kuyeeya naa mbwaakali kulimvwa waakatuma.
—Hailey.
“Mapikicha aatudooli tumwetamweta alakonzya kwaamba kuti ‘ndili kabotu’ naa kuti ‘ndilakuyanda.’ Zimwi ziindi muntu uutambula kagwalo kali boobu inga wayeeya kuti makani aaluyando.”
—Alicia.
Masimpe ngakuti: Kuti muntu kamubikkila maano mutanikuyeeyi kuti nduyando
Sena nciyumu kucita? Inzya! Bbaibbele lyaamba kuti: “Moyo uleena kwiinda cintu cimbi cili coonse alimwi ulapenzya kapati.” (Jeremiya 17:9) Ulakonzya kumupa kutalika cisyabo cili mbuli ‘ndeke iitauluki’ calo cikonzya kumana cakufwambaana.
Ncomukonzya kucita
Amube amakanze. Amukkazike moyo akulanga-langa cilongwe eeco. Amulibuzye kuti, ‘Sena ndilijisi twaambo tumvwika itundipa kuyeeya kuti muntu ooyu undeendelezya munzila iindene abamwi?’ Mutalekeli mizeezo yanu kumupa kwaalilwa “kubelesya maano” aanu.
—Baroma 12:1.
Amubelesye bupampu. Akati kazitondezyo zyoonse izimupa kuyeeya kuti mumvwana buyo, amubikkile maano kuzitondezyo izimupa kubona kuti mbubo. Mutayeeyi kuti akaambo buyo kakuti kuli mbomulimvwa kujatikizya muntu umwi, nkokuti awalo mbwalimvwa.
Amukkazike moyo. Mutafwambaani kulitondezya kuti mulamuyanda muntu ooyo walo katanamwaambila cacigaminina kuti ulamuyanda.
Amusyomeke. Bbaibbele lyaamba kuti kuli “ciindi cakwaambaula.” (Mukambausi 3:7) Ikuti kamuyanda kuzyiba naa muntu umwi tamuboni buyo kuti muli mulongwe, amubandike anguwe. Mukubusi umwi wazyina lya Valerie wakaamba kuti: “Ikuti nyoonse tabusyi mbomulimvwa oobo, nokuba kuti cilatyompya inga cabota kucimana cilongwe eeco lino muciindi cakuyoopenga kumbele mwaakuzyiba kuti tanaakali kumuyanda ncobeni.”
Masimpe ngakuti: Lugwalo lwa Tusimpi 4:
Ikuti mwazyiba kuti muntu ooyo ulamuyanda alimwi mwakasika kale aciimo kweebana alimwi mulilibambilide kukwata naa kukwatwa, nkokuti cili kulindinywe kusala naa inga mwazumanana acilongwe eeco. Kamuyeeya kuti, cikwati ciyumu cilabambwa abantu bobilo ibajisi mbaakani zyakumuuya zikozyenye alimwi ibasyomeka kuli umwi amweenzinyina. (1 Bakorinto 7:
Amwiiye Zinji
BAKUBUSI BALABUZYA
Ncilongwe Naa Nkuyandana?
—Cibeela 2: Ino Nzitondezyo Nzi Nzyondituma?
Sena mulongwe wanu ulayeeya kuti uyanda kuti musyabane? Amulange-lange nzila eezyi.


text:
Sena inga mwayanda kubala cibalo eeci mumwaambo wa %%?
Bbaibbele Lili a Intaneti | BBAIBBELE LYA BUSANDULUZI BWANYIKA MPYA
Sena inga mwayanda kubala cibalo eeci mumwaambo wa %%?
-
Jesu wakakwa mumunzi okwabo (1-6)
-
Bali Kkumi Ababili bapegwa malailile aakukambauka (7-13)
-
Lufwu lwa Johane Mubbapatizi (14-29)
-
Jesu wasanina bantu bali 5,000 (30-44)
-
Jesu weenda atala aamaanzi (45-52)
-
Kuponya bantu ku Genesarete (53-56)
6 Mpoonya wakazwa ooko abasikwiiya bakwe akuboola kumunzi okwabo.+
2 Mu Sabata, wakatalika kuyiisya mucikombelo, lino ibunji bwabaabo ibakali kumuswiilila bakagambwa akubuzya kuti: “Ino muntu ooyu wakazijana kuli zintu eezyi?+ Alimwi nkaambo nzi busongo oobu ncobwakapegwa kulinguwe, alimwi amilimo mipati eeyi nciicitilwa amuntu ooyu?+
3 Sena ooyu tali sikubeza mapulanga,+ imwana wa Mariya+ alimwi imunyina Jakobo,+ Josefa, Judasi alimwi a Simoni?+ Alimwi sena bacizyi bakwe tatuli limwi aano?” Aboobo bakamukaka.
4 Pele Jesu wakabaambila kuti: “Musinsimi ulalemekwa koonse ccita buyo mumunzi okwabo, kuli bamukowa alimwi akuli bamuŋanda yakwe.”+
5 Aboobo tanaakali kukonzya kucita mulimo mupati uuli woonse ooko, ccita buyo kubikka maanza aakwe abalwazi basyoonto akubaponya.
6 Masimpe, kubula lusyomo kwabo kwakamugambya. Eelyo wakaunka akwiinda muminzi yoonse iizingulukide, kayaabuyiisya.+
7 Mpoonya wakaita bali Kkumi Ababili akutalika kubatuma bobilo-bobilo,+ alimwi wakabapa nguzu zyakutanda myuuya iisofweede.+
8 Alimwi wakabalailila kuti kutabi cintu ncobatolelezya mulweendo lwabo ccita buyo nkoli—tiibakeelede kutolelezya cakulya, nkomo yakubikkila cakulya, naaba mali muzikwama zyabo+—
9 pele bakeelede buyo kusama mpato alimwi tiibakeelede kusama zisani zyobilo.
10 Kumane wakabaambila kuti: “Kufwumbwa nkomunjila muŋanda, amukkale oomo kusikila mukazwe kubusena oobo.+
11 Alimwi kufwumbwa kubusena nkobatakamutambuli naa kumuswiilila, mwaakuzwa ooko amukakunkumune lusuko kumaulu aanu kuti bukabe bumboni kulimbabo.”+
12 Mpoonya bakaunka akutalika kukambauka kuti bantu beempwe,+
13 alimwi bakatanda madaimona manji+ akunanika balwazi banji mafwuta alimwi akubaponya.
14 Lino Mwami Heroda wakamvwa cakali kucitika, nkaambo izina lya Jesu lyakamwaika koonse, alimwi bantu bakali kwaamba kuti: “Johane Mubbapatizi wabusyigwa kubafwu, nkakaambo kaako ncakonzya kucita milimo mipati.”+
15 Pele bamwi bakali kwaamba kuti: “Ngu Elija.” Alimwi bamwi bakali kwaamba kuti: “Musinsimi mbuli umwi wabasinsimi bakaindi.”+
16 Pele Heroda naakamvwa makani aaya, wakaamba kuti: “Ooyu ngu Johane ngundakakosola mutwe, wabusyigwa.”
17 Nkaambo Heroda kumugama nguwakatuma bantu kuyoojata Johane akumwaanga muntolongo akaambo ka Herodiya imukaintu wa Filipo imunyina, akaambo kakuti Heroda wakalimukwete.+
18 Nkaambo Johane wakali kwaambila Heroda kuti: “Tacizumizyidwe pe kukwata mukamunyoko.”+
19 Aboobo Herodiya wakalimubikkililide Johane alimwi wakali kuyanda kuti amujaye, pele tanaakali kukonzya.
20 Nkaambo Heroda wakali kumuyoowa Johane, wakamuzyi kuti muntu uululeme alimwi uusalala,+ alimwi wakali kumubamba kabotu. Naakali kumuswiilila wakali kubula cakucita, pele lyoonse cakali kumukonda kumvwa nzyaakali kwaamba.
21 Pele bwakasika ibuzuba bweelede Heroda naakaba apobwe mubuzuba bwakuzyalwa+ kwakwe ndyaakabambila balupati-pati bakwe abeendelezi babasikalumamba, alimwi ankumekume zyaku Galilaya.+
22 Lino mwana musimbi wa Herodiya wakaboola akuzyana cakuti Heroda wakakondwa abaabo mbaakali kulya limwi. Mwami wakaambila musimbi ooyu kuti: “Kondaambila kufwumbwa ncoyanda, ndilakupa.”
23 Aboobo, wakamukonkezya kuti: “Kufwumbwa ncotiindilombe, ndilakupa, kusikila kucisela cabwami bwangu.”
24 Aboobo wakaunka anze kuyoobuzya banyina kuti: “Ncinzi nconditiilombe?” Bakaingula kuti: “Mutwe wa Johane Mubbapatizi.”
25 Ndilyonya wakanjila kabalika kuya kumwami akumulomba kuti: “Ndiyanda kuti mundipe lino aawa mutwe wa Johane Mubbapatizi mumutiba.”+
26 Nokuba kuti eeci cakamupa kuusa kapati, mwami tanaakali kukonzya kumukakila, akaambo kakuti wakakonka alimwi akaambo kabeenzu bakwe.
27 Aboobo ndilyonya eelyo mwami wakatuma sikumulindilila akumulailila kuti amuletele mutwe wa Johane. Eelyo wakaunka akumukosola mutwe Johane muntolongo
28 akuuleta mutwe mumutiba. Wakaupa musimbi, awalo musimbi wakaupa banyina.
29 Basikwiiya bakwe nibakaamvwa makani aaya, bakaboola akubweza mubili wakwe baakuuzikka mucuumbwe.
30 Lino baapostolo bakabungana kuli Jesu akumwaambila zintu zyoonse nzibakacita anzibakayiisya.+
31 Mpoonya wakabaambila kuti: “Atweende tukkalile kubusena bunyina bantu mulyookezye aniini.”+ Nkaambo mbanji bantu ibakali kuboola akuunka, cakunga bakabula aciindi cakupumuna kuti balye.
32 Aboobo bakatanta bwato akuunka kubusena bunyina bantu kutegwa bakabe buyo balikke.+
33 Pele bantu bakababona kabaunka, alimwi banji bakazyiba, eelyo bakayoboloka kuzwa muminzi yoonse akubalika amaulu, baakusaanguna mbabo kusika kubusena ooko.
34 Lino naakaseluka wakabona nkamu mpati yabantu, aboobo wakabeetelela+ nkaambo bakali mbuli mbelele zitakwe mweembezi.+ Mpoonya wakatalika kubayiisya zintu zinji.+
35 Kumabbililo aazuba, basikwiiya bakwe bakaboola kulinguwe akumwaambila kuti: “Okuno nkuusyokwe, alimwi ciindi caunka kale.+
36 Kobaambila bamwaikizyanye, kutegwa baunke mutunzi amuminzi yeengelede kuti bakalyuulile zyakulya.”+
37 Wakabaingula kuti: “Amubape zyakulya.” Balo bakamubuzya kuti: “Sena tuunke tukaakuule zinkwa zyuulwa madinari aali 200 akubapa bantu kuti balye?”+
38 Wakababuzya kuti: “Ino mujisi zinkwa zyongaye? Kamuya mukalange!” Nibakalanga, bakati: “Zyosanwe answi zyobilo.”+
39 Mpoonya wakaambila bantu boonse kuti bakkale mutubunga-bunga aamweemvwe.+
40 Aboobo bakakkala mutubunga mumwi kabali 100 mumwi kabali 50.
41 Lino naakabweza zinkwa zyosanwe answi zyobilo wakalanga kujulu akulumba Leza.+ Amane wakakomauna zinkwa akuzipa basikwiiya bakwe kutegwa babape bantu, azyalo nswi eezyi zyobilo wakazyaabanya akati kabo boonse.
42 Aboobo boonse bakalya akukkuta,
43 alimwi bakabweza zisuwo zili 12 izyakazwide bufwefwelenga, kutabikkilizya answi.+
44 Aabo ibakalya zinkwa bakali baalumi bali 5,000.
45 Mpoonya kakunyina kusowa ciindi, wakaambila basikwiiya bakwe kuti batante mubwato basolole kuya mutala ku Betesaida, walo naakacili kumwaya nkamu yabantu.+
46 Naakamana kubalaya, wakaunka kucilundu kuyoopaila.+
47 Lino nikwakaba kumangolezya, bwato bwakali akati kalwizi pele walo wakacili mutala alikke.+
48 Mpoonya naakabona kuti cabakatazya kukwasula, nkaambo guwo lyakali kubbubbula kuletezya nkobakali kuya, kubucedo wakaboola kulimbabo, keenda atala aamaanzi mulwizi; pele wakali kuyanda kubaindilila.
49 Mbobakamubonena buyo keenda atala aamaanzi mulwizi bakati: “Ncilengaano!” Eelyo bakakwiila.
50 Nkaambo boonse bakamubona alimwi bakayoowa. Pele ndilyonya eelyo wakaambaula ambabo akubaambila kuti: “Amukkazike myoyo! Ndime; mutayoowi pe.”+
51 Mpoonya wakatanta mubwato mobakabede, aboobo guwo lyakaleka. Eeci cakabagambya kapati,
52 nkaambo tiibakamvwisya ncozyakali kwaamba zinkwa, alimwi mumyoyo cakacili cintu ciyumu kulimbabo ikumvwisya.
53 Lino nibakazabuka mutala bakasika ku Genesarete alimwi bakaimika bwato acito munsi akooko.+
54 Pele mbobakazwida buyo mubwato, bantu bakamuzyiba.
55 Mpoonya bakabilingana mucooko eeco coonse akutalika kuleta bantu ibakali kuciswa, bakali kubanyamuda amacila akubaleta ooko nkobakamvwide kuti nkwabede.
56 Alimwi kufwumbwa naakali kunjila muminzi naa muminzi mipati naa mutunzi, bakali kuleta balwazi mumisika akumulomba kuti bajate buyo maaya aacisani cakwe caatala.+ Eelyo boonse aabo ibakaajata bakapona.
Amutumizyile bamwi
Amutumizyile bamwi
BBAIBBELE LYA BUSANDULUZI BWANYIKA MPYA
Marko 6
Chitonga
Amubale Bbaibbele aa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
MUTU 13
Ngimba iBaibolo Likuti Fiki pa Nkhani ya Fipanga?
1. Ngimba ifipanga fyosa fyabwanaloli?
Mu fipanga fyosa abandu aba bolonda ukumbombela Kyala balimo. Kyala obakumbuka abandu bosa aba kangi obinoghonela. Loli imbibi simo sibombiwa mu ngamu ya fipanga. (2 Bakorinti 4:3, 4; 11:13-15) Amalipoti ghonangisya ukuti ifipanga fimo fikwingililapo pa miywegho gya nkisu, ughogha abandu pa bwite, nutamya abana. Abandu abanunu aba bali mufipanga ifi batohoboka ni mbibi isi!—Belenga Matai 24:3-5, 11, 12.
Kyala ohoboka ni kipanga kyabwanaloli. Umwene atohoboka nifipanga fyabutungulu. Ifipanga fyabutungulu fimanyisya abandu ifindu ifi mu Baibolo nafimo. Bomanyisya isyabutungulu pa nkhani ya Kyala na bafwe. Umwene Yehova olonda ukuti abandu bamanye ubwanaloli.—Belenga Ezekiel 18:4; 1 Timoti 2:3-5.
2. Ngimba iBaibolo likuti fiki pa nkhani ya fipanga?
Ubwanaloli bwakuti Kyala atosyobiwamo ni fipanga fyabutungulu papo fili pabumanyani ni kisu. (Yakobu 4:4) IBaibolo liyoba isya fipanga fyabutungulu ukuti yo “Babeloni Unkulumba.” Babeloni yali tawuni kuno ifipanga fyabutungulu fyalyandile bo umpyuto wa nkabalilo ka Nowa ghukindile. Pasyele akabalilo kanandi ukuti Kyala asosyepo ifipanga ifi fisyoba abandu.—Belenga Ubusetuli 17:1, 2, 5, 16, 17; 18:8.
Inkhani iyingi inunu yakuti Yehova obakumbuka abandu bosa aba bolonda ukumbombela nalinga bali m’fipanga fyabutungulu. Kyala obatula abandu bosa aba bakulonda umanyila ubwanaloli.—Belenga Mika 4:2, 5.
3. Ngimba aba bolonda ukumbombela Kyala babombe fiki?
Kyala ohoboka na bandu aba bobomba ubwanaloli. Umwene akuti basokemo mu fipanga fyabutungulu. Bosa aba bolonda ukumbombela Kyala basinthe ukuti banhobosye.—Belenga Ubusetuli 18:4.
Mu kabalilo ka Batumiwa abandu aba balondagha ukumbombela Kyala balyambilile amasyu ghake nulusekelo. Kyala abamanyisye muno babaghile ukuya balusekelo pa bumi bwabo. Isi situtula uswe papo abene balyambilile amasyu ghake bobapilike. Kyala yo ali wakwanda pabumi bwabo.—Belenga 1 Batesalonike 1:8, 9; 2:13.
Yehova obambilila abandu bosa aba bosoka m’fipanga fyabutungulu ukuti bakolelane na bandu bake. Linga mwasoka m’fipanga fyabutungulu, mukuya nabamanyani pakati pa bandu bake, nukuya nu bumi bwa bwila na bwila.—Belenga Marko 10:29, 30; 2 Bakorinti 6:17, 18.
4. Ngimba Kyala akwisa kubomba fiki ukuti abandu bosa baye nulusekelo?
Usosiwapo kwa fipanga fyabutungulu yo nkhani nunu. Indamyo syosa sikwisa kumalika pa kisu. Ifipanga fyabutungulu fitikwisa usyoba kangi abandu. Abandu bosa bakwisa pokolelana ukumwiputa Kyala wabwanaloli mwene.—Belenga Ubusetuli 18:20, 21; 21:3, 4.