text:
IFYEBO NA FIMBI
Kani Mikayeli Inkalamba Iikulu Ninani?
UBULENGESHI bwa mupashi ubwitwa ati Mikayeli tabushimbwilwepo makosa mu Baibolo. Nangabe’fyo, pano, kani bamushimbula ninshi alukupyungapo fimo. Mwi buuku lyakwe Danyeli, Mikayeli alukulwa inkondo ne nkalamba imbifi; mu nkalata yakwe Juda, alukupicishanya na Satana; kabili mu Ukufisulula, alukulwa inkondo ne Musenseshi ne fibanda fyakwe. Pa kulama ubwikalicishi bwa baYehova kabili ne kulwisha abapate ba baLesa, Mikayeli alapyunga koti ni fyefyo ishina lyakwe lyalula: “Nani Uuli Koti ni BaLesa?” Mba pano Mikayeli ninani?
Imbi impindi, abantu bambi balishibikiilwe ku mashina aengi. Ku cakubwenako, Yakobi uwaikeleko akale alishibikilwe ishina limbi ati Isilaeli, intangishi Petilo nayo ilishibikilwe ati ni Simoni. (Ifyakutaŋga 49:1, 2; Matayo 10:2) Fyopele’fyo, Baibolo ilatubuula ati Mikayeli lishina na limbi ilya baYesu Klistu, ili baali tabangesa ukufuma kwiulu kabili na lulo babwelelemo panuma ya bwikashi bwabo pa calo. Pano lekeni tulanguluke pa Malembo aatulenga ukulabila ati Mikayeli e baYesu.
Inkalamba iikulu. Amashiwi abaLesa alalabila ati Mikayeli ni “iŋkalamba ikulu.”(Juda 9) Ili ishiwi lilaalula ati “iŋkalamba ikulu pali bonse.” Boneni ukweba ati Mikayeli aletwa ati inkalamba ikulu. Kuli lukoso imo inkalamba ikulu. Muli bucine, ishiwi lyakweba ati “iŋkalamba ikulu” lilaalula ati ni umo lukoso. Baibolo tailabilapo ati inkalamba ishikulu koti bali abengi. Kabili, baYesu balishimbwilwe pamo ne mupunda wabo balipo uwa bunkalamba iikulu. Ukulosha kuli baYesu ababukile ukufuma ku bafwile, 1 Abatesalonike 4:16 balalabila ati: “BaSikulu abene bakaseluka kwiulu, nekubilicisya ukukulu, nesiwi lyaŋkalamba ikulu.” Fyopele’fyo ishiwi lya baYesu eli baalabila pano ati lya yeyo inkalamba ikulu. Pano kanshi ili ilembo lilukutubuula ati baYesu abene e nkalamba iikulu.
Intanjishi ya fita. Baibolo ilalabila ati: “Mikayeli neŋkalamba syakwe syalilwilwe iŋkondo nakoŋgamato . . . neŋkalamba syakwe.” (Ukufisulula 12:7) Fyopele’fyo, Mikayeli ni Ntanjishi ya fita fya nkalamba sha bucine. Ukufisulula nako kulalabila ati baYesu ni Ntanjishi ya fita fya nkalamba sha bucine. (Ukufisulula 19:14-16) Kabili ne ntanjishi Paulu nayo yashimbula “baSikulu Yesu” ne ‘nkalamba shabo isha makosa.’ (2 AbaTesalonike 1:7; Matayo 16:27; 24:31; 1 Petilo 3:22) Baibolo ilalabila pali Mikayeli ne ‘nkalamba shakwe’ eli na baYesu ne ‘nkalamba shabo.’ (Matayo 13:41) Pakuti tapalipo apa Amashiwi abaLesa alabiile ukweba ati kwiulu kuli amabumba yobilo aya nkalamba shabucetekelo—limo ibumba ilitungululwa na Mikayeli na limbi nalyo ilitungululwa na baYesu—kanshi tungalabila ati Mikayeli tekuti abepo ni umbi. Ni baYesu Klistu ili bali kwiulu. *
^ par. 1 Ifyebo na fimbi ifilabila ati Mikayeli lishina na limbi ilya Mwana wa baLesa filasangwa mwi buuku lya Insight on the Scriptures, Volume 2, pa mabula 393-394 na mu Ukupelulula Ukufuma Mu Malembo pa mabula 361-362 ilya mu Cibemba. Onse amabuuku alitulishiwe ne Mboni sha baYehova.


c: text/html

text:
February 22-
28
NEYAMIYA 12-13
Ulwimbo 106 ne Tembelo
Amashiwi Akutatikilapo (3 min. neli ukucepako)
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
“Ifi tungasambililako kuli Neyamiya”: (10 min.)
Neya. 13:4-9—Kaaneni ukwambaala ne fibusa ifibipile (w13- CW 8/15 4 amapal. 5-8)
Neya. 13:15-21—Bikeni ifya baLesa pa ntangiile mu mweo wenu (w13-CW 8/15 5-6 amapal. 13-15)
Neya. 13:23-27—Lameni akeshibilo kenu aka buKlistu (w13 -CW 8/15 6-7 amapal. 16-18)
-
Ukufwaya-fwaya mu Malembo: (8 min.) (8 min.)
Neya. 12:31—Nindo kwabelele amabumba akwimba abili? (it-2-E 454 pal. 1)
Neya. 13:31b—Kani findo Neyamiya alombele baYawe ukucita? (w11-CW 2/1 14 amapal. 3-5)
Kani ukupenda Baibolo ukwa uno mulungu kwa nsambishe’ndo pali baYawe?
Nifisa fyebo ifya mu kupenda Baibolo ukwa uno mulungu ningapyungisha mu mulimo wa kutulisha?
-
Ukupenda Baibolo: Neya. 12:1-26 (4 min. neli ukucepako)
UKUSAMBILILA IFYA KUTULISHA
Ukutulisha: (2 min. neli ukucepako) Peeleni akapepala ka kwitilapo abantu ku Cakwanuka ku muntu uutalukulangishapo ati alukufwaisha.
Ukutulisha: (4 min. neli ukucepako) Peeleni akapepala ka kwitilapo abantu ku Cakwanuka na Akatambo ka Wakulama ku muntu uulukufwaisha ukumfwa. Sheni apakutatikila ili mukabwelelako.
Isambililo lya Baibolo: (6 min. neli ukucepako) Buulishisheni umusambile wa Baibolo pa Cakwanuka, ukupyungisha ibuuku lya Ifi Baibolo Itusambisha, amabuula 206- 208. Ambaaleni ifi mungacita pa kumofwako umusambile ukusangwako.
AMEKALILO ABUKLISTU
Ulwimbo 5
“Iteni Bonse mu Mupunda Mutulishisha ku Cakwanuka!”: (15 min.) Ukwambaala. Buulishisheni ifi ikelesha lyanshikile ukupyungila mu mupunda batulishisha. Pa kupituluka mu “Ifi mungacita,” tambisheni vidyo iilukulabila pa Cakwanuka. Koselesheni bonse ukupyungako umulimo wa kwita abantu ku Cakwanuka ne kubwelelako kuli baabo abaalukufwaisha ukumfwa. Citeni icakulangilila.
Ukusambilila Baibolo Ukwa mwi Kelesha: ia icap. 9 amapal. 14- 24, ukupitulukamo pa ibu. 82 (30 min.)
Ukupituluka mu fya Sambililwa ne Fikasambililwapo Umulungu Wakonkapo (3 min.)
Ulwimbo 39 ne Tembelo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BŪMI BWA BENE KIDISHITU
Le Wilekelanga?
Bibwanya kwikala bikomo kwilekela batwe bene bilubo byotwalongele bitulekelwe kala na Yehova. Uno mwanda wesambilwe’po mu dishikulu ne mu video ya ku Kitango kya Ntanda kya 2 016 kyadi kinena’mba “Lamata Nyeke Kudi Yehova!” Tala monka ino video mu mpangiko ya JW Library, kupwa ulondolole ku bino bipangujo:
Le Sonja walongele myaka inga mu kupangwa?
Le bakulumpe batangile Sonja kisonekwa’ka, ne kyamukweshe namani?
Le kipwilo kyaikele namani na sonja kitatyi kya wajokejibwe?
Le Sonja wadi ulwa na milangwe’ka, ino shandi wamukweshe namani?


text:
“Kulupila Mudi Yehova, ne Kulonga Biyampe”
“Kulupila mudi Yehova, ne kulonga biyampe . . . ne kulonda byabinebine.”
ÑIMBO: 133, 63
1. Lelo Yehova wāpangile bantu na bukomo’ka bwa pa bula?
YEHOVA wāpangile bantu na bukomo bwa pa bula. I mwitupe bukomo bwa kulanga bwine bwitukwasha tupwije myanda ne kutandika bya kulonga kumeso. (Nkindi 2:11) I mwitupe bukomo, amba tuvuije byotwatandikile’bya ne kufikila pa bitungo byetu. (Fidipai 2:13) Kadi i mwitupe mutyima wa mundamunda, witukwasha tushiyañanye kiyampe ne kibi. Mutyima wetu wa mundamunda witukwashanga tutyine bubi kadi tulemunune bilubo byetu.
2. Le Yehova usakanga twingidije namani bukomo bwetu?
2 Yehova usakanga twingidije bukomo bwetu mu muswelo muyampe. Mwanda waka? Mwanda witusenswe kadi uyukile amba tukekala na nsangaji shi twingidije byabuntu byaetupele. Kimfwa, tutanga mu Bisonekwa bya Kihebelu amba: “Mifwatakanyo ya muntu mupyasakane itwala enka ku bungibungi” ne amba, “byonsololo bitana dikasa dyobe kulongalonga’byo ne bukomokomo bobe.” (Nkindi 21:5; Musapudi 9:10) Tutanga mu Bisonekwa bya Kingidiki namo amba: “Ponso potumona kyaba, tulongelei bantu bonso biyampe,” ne amba “monka mutambwidile muntu ne muntu kyabuntu, ingidijai’kyo mwanda wa kwiingidila banwe bene na bene.” (Ngalatea 6:10; 1 Petelo 4:10) Bine, Yehova witusakilanga tulonge byonso byotubwanya kulonga mwanda wa kamweno ketu ne ka bakwabo.
3. Lelo bantu badi na mikalo’ka?
3 Yehova usakanga twingidije bukomo bwetu, inoko uyukile kadi amba tudi na mikalo. Kimfwa, ketubwanyapo kutalula’ko kubulwa kubwaninina, bubi ne lufu. (1 Balopwe 8:46) Kadi ketubwanyapo kuludika bantu bakwabo, mwanda muntu yense udi na bwanapabo bwa kutonga. Nansha twikale na buyuki ne bwino bwa muswelo’ka, ketukafikilapo nansha dimo padi Yehova.
4. I bika byotusa kubandaula mu kino kishinte?
4 Tufwaninwe kuleka nyeke Yehova etuludike, koku tukulupile amba uketukwatakanya ne kwitulongela byobya byoketubwanyapo kulonga. Inoko, Yehova usakanga kadi tulangulukile pa byobya byotubwanya kulonga pa kupwija myanda ne kukwasha bakwabo. (Tanga Ñimbo ya Mitōto 37:3.) Tufwaninwe kukulupila “mudi Yehova, ne kulonga biyampe.” Tusakilwa ne “kulonda byabinebine.” Muswelo’ka? Tutalei bimfwa bya ba Noa, Davida, ne bengidi bakwabo ba Leza ba kikōkeji bākulupile mudi Yehova. Tusa kumona’mba kudi bintu byokebādipo babwanya kulonga inoko bāta mutyima bininge ku byobabwanya.
POTUJOKOLOKELWE NA BABI
5. Lombola ngikadilo yādi’mo Noa.
5 Noa wādi wikele pa ntanda “pakabakane na kampata,” kadi payule busekese. (Ngalwilo 6:4, 9-13) Noa ye uno wāfityilwe pa byobya byādi bilonga bantu, nansha byaādi uyukile na bubine amba Yehova ukonakanya ino ntanda mibi. Mu kino kitatyi, Noa wājingulwile amba kudi bintu byakabwanyapo kulonga ne byabwanya kulonga.
6, 7. (a) Lelo i bika kebyādipo bibwanya kulonga Noa? (b) Lelo tudi mu ngikadilo na yādi’mo Noa namani?
6 Kebyādipo bibwanya kulonga Noa: Noa wāsapwile na kikōkeji musapu wa kidyumu wa Yehova, inoko kādipo ubwanya kuningila bantu betabije’o. Kadi kādipo ubwanya kulengeja Dilobe difike bukidibukidi. Noa wādi ufwaninwe’nka kukulupila amba Yehova ukafikidija mulao wandi wa kutalula’ko bibi, koku ukulupile amba Leza ukebitalula’ko pa kitatyi kifwaninwe.
7 Netu tudi mu ntanda miyule bintu bibi, mine yotuyukile amba Yehova ulaile kwiyonakanya. (1 Yoano 2:17) Pano’ko bidi, ketubwanyapo kuningila bantu betabije “myanda miyampe ya Bulopwe.” Kadi ketubwanyapo kulengeja “kyamalwa kikatampe” kishilule panopano. (Mateo 24:14, 21) Pamo bwa Noa, tusakilwa lwitabijo lukomo, ne kukulupila amba Leza usa kutalula’ko bibi byonso panopano ponka. (Ñimbo ya Mitōto 37:10, 11) Tukulupile amba Yehova kakalekapo nansha dimo ino ntanda imbi ipityije nansha’tu difuku dimo na pa kitatyi kyatungile.
8. Lelo Noa wādi utele mutyima pa bika? (Tala kifwatulo ku ngalwilo.)
8 Byādi bibwanya kulonga Noa: Pa kyaba kya kupungila pa byobya byakādipo ubwanya kulonga, Noa aye wātele mutyima pa byabwanya kulonga. Noa wāsapwile na kikōkeji musapu wa Yehova wa kidyumu. (2 Petelo 2:5) Uno mwingilo wāmukweshe alame lwitabijo lwandi lukomo. Kutentekela pa busapudi, wālondele bulombodi bwa Yehova bwa kūbaka safina.
9. I muswelo’ka otubwanya kwiula kimfwa kya Noa?
9 Netu pamo bwa Noa, twingilanga bininge “mu mwingilo wa Mfumwetu.” (1 Kodinda 15:58) Kimfwa, tubwanya kukwasha ku lūbako ne ku kulama Mobo etu a Bulopwe ne a Bitango, kwingila ku mwingilo wa kwituma ku musambo nansha ku bilo ya bwalamuni. Kya mvubu mpata, i kwingila kotwingila bininge mu mwingilo wa busapudi, mwine ukomeja lukulupilo lwetu lwa kumeso. Kaka umo wa kikōkeji wanenene amba paesambilanga na bakwabo pa madyese a Bulopwe bwa Leza, wajingulwile amba bantu bavule kebadipo na lukulupilo, kadi bamwene makambakano abo bu a endaenda. Pamo bwa uno kaka, netu tudi na lukulupilo, kadi lukomenanga’ko potusapwila’lo bakwabo. Luno lukulupilo lwitukwashanga twendelele na lubilo lutwala ku būmi!
SHI TUBALONGA BUBI
10. Lombola byātene Davida.
10 Mulopwe Davida wādi muntu wa kikōkeji, kadi Yehova wādi umusenswe mpata. (Bilongwa 13:22) Nansha nabya, Davida wālongele bubi bukatampe bwa makoji na Bafesheba. Kadi kibi kutabukidila, wātompele kufya bubi bwandi na kukwata nkuku ya kwipaija Udia mulumya Bafesheba ku divita. Davida wāpa Udia mwine mukanda wa mwa kumwipaila! (2 Samwele 11:1-21) Bubi bwa Davida bwāyukanikile. (Mako 4:22) Bubi bwandi pa kuyukana, lelo Davida wālongele’po namani?
11, 12. (a) Le i bika kebyādipo bibwanya kulonga Davida pa kupwa kulonga bubi? (b) Le i bika biketulongela Yehova shi tubesāsa?
11 Kebyādipo bibwanya kulonga Davida: Davida kādipo ubwanya kujimankanya byaālongele. Na bubine, wādi ufwaninwe’nka kususuka mu būmi bwandi na bipa byālupukile ku bubi bwandi. (2 Samwele 12:10-12, 14) O mwanda wādi usakilwa lwitabijo. Wādi ufwaninwe kukulupila amba shi wesāsa bya binebine, Yehova ubwanya kumufwila lusa ne kumukwasha ōminine bibi byālupukile ku bubi bwandi.
12 Byotudi ba kubulwa kubwaninina, batwe bonso tulubanga. Inoko bilubo bimo bibwanya kwikala bikatampe kutabuka bikwabo, kadi mu myanda mikwabo, ketubwanyapo kujokeja kunyuma byotulongele kala. Padi netu biketulomba’nka kususuka na bipa bilupuka ku bilongwa byetu. (Ngalatea 6:7) Ino tukulupile mulao wa Leza wa amba shi tubesāsa, nandi uketukwatakanya mu bitatyi bya makambakano, nansha shi makambakano’a i malupuke ku bilubo bya batwe bene.
13. Lelo Davida wālongolwele namani kipwano kyandi na Yehova?
13 Byādi bibwanya kulonga Davida: Davida wāsakile kulongolola kipwano kyandi na Yehova. Namani? Davida wālekele Yehova amukwashe. Kimfwa, wāitabije kulēmununwa na Yehova kupityila kudi Natana mupolofeto. (2 Samwele 12:13) Kadi Davida wālombele Yehova ne kwisāsa bubi bwandi, wālombola’mba usakanga na bubine kwitabijibwa monka na Yehova. (Ñimbo ya Mitōto 51:1-17) Pa kyaba kya kulēmenenwa na kwitopeka, Davida wāboile ñeni ku bilubo byandi. Kājokelepo monka mu buno bubi bukatampe. Mwenda myaka, wāfwa na kikōkeji kyandi, o mwanda mwine Yehova ukimuvulukanga.
14. Lelo i bika byotwifunda ku kimfwa kya Davida?
14 I bika byotubwanya kwifunda ku kimfwa kya Davida? Shi tubalonga bubi bukatampe tufwaninwe kwisāsa bya binebine bubi bwetu kudi Yehova, ne kumulomba etulekele. (1 Yoano 1:9) Kadi tusakilwa kusapwila’mo bakulumpe, mwanda baketukwasha tulongolole kipwano kyetu na Yehova. (Tanga Yakoba 5:14-16.) Shi twitabije bukwashi bwa Yehova, nabya tubalombola’mba tukulupile mu mulao wandi wa kwitulekela. Kadi, tusakilwa kuboila ñeni ku bilubo byetu ne kwendelela kwingidila Yehova na kikulupiji.
MU MYANDA MIKWABO
15. I bika byotwifunda ku kimfwa kya Hana?
15 Padi ubavuluka bengidi bakwabo ba kikōkeji batelwe mu Bible bākulupile mudi Yehova na kulonga byobabwanya kulonga mu ngikadilo mikomo. Kitatyi kimo, Hana kādipo ubwanya kubutula. Kādipo ubwanya kushinta ino ngikadilo. Inoko wākulupile amba Yehova ubwanya kumusenga. O mwanda wāendelele kutōta ne kulomba Yehova ku tabenakulo, ne kumulombola malango andi. (1 Samwele 1:9-11) Bine kino i kimfwa kiyampe kotudi! Potwikonda na misongo nansha na makambakano makwabo oketubwanyapo kushinta, twelei makambakano etu kudi Yehova ne kukulupila amba witutele mutyima. (1 Petelo 5:6, 7) Kadi tulongei byotubwanya mwanda wa kumwena mu kupwila kwa bwine Kidishitu ne mu mpangiko mikwabo iletwa na bulongolodi bwa Yehova.
16. I bika bibwanya kwifunda bambutwile ku kimfwa kya Samwele?
16 Le tunena namani pa bambutwile ba kikōkeji badi na bana balekele’byo kwingidila Yehova? Mupolofeto Samwele kādipo ubwanya kuningila bandi bana batame balamate kudi Leza. (1 Samwele 8:1-3) Wādi ufwaninwe kutūla myanda mu makasa a Yehova. Inoko, Samwele wālongele byabwanya mwanda wa kulamata kudi Leza, Shandi wa mūlu ne kumusangaja. (Nkindi 27:11) Dyalelo, bambutwile bavule bene Kidishitu badi mu ngikadilo ya uno muswelo. I biyampe bakulupile amba enka bwa shabana wa mu kyelekejo kya Yesu kya mwana mujimine, Yehova usakanga nyeke kutambula banonga-bibi besāsa. (Luka 15:20) Bana pokebajokele, i biyampe bambutwile abo bate mutyima ku kulamata Yehova, koku bakulupile amba bimfwa byabo bikatonona babo bana bajokele monka kwadi.
17. Mwanda waka byālongele mukaji wa kishala mufudile bitukankamika?
17 Kimfwa kikwabo kiyampe i kya mukaji wa kishala mufudile wa mu mafuku a Yesu. (Tanga Luka 21:1-4.) Kādipo na kya kulonga pa tempelo yobāsubije, kadi kādipo ubwanya kushinta bufudile bwandi. (Mateo 21:12, 13) Inoko kikulupiji kyandi mudi Yehova kyāmukweshe akwatakanye mutōtelo wa bine. Wādi na buntu kadi wālambwile “tubityele tubidi,” lo lupeto lonso lwaādi nalo. Uno mwana-mukaji wa kikōkeji wālombwele amba ukulupile mudi Yehova. Wāyukile amba shi atangidije kumeso mwingilo wa Yehova, nabya nandi ukamuvuijija bisakibwa byandi. Netu mo monka, tukulupilei amba shi tutangidije Bulopwe bwa Leza kumeso, nabya Yehova ukavuija byotusakilwa.
18. Leta kimfwa kya tutu wadi na mumweno muyampe.
18 Batutu ne bakaka bavule dyalelo balombolanga kikulupiji kya uno muswelo mudi Yehova na kuta mutyima ku byobabwanya kulonga pa kyaba kya kuta’o pa byokebabwanyapo. Tala bidi tutu Malcolm, washele na kikōkeji kufika ne byaafwile mu 2015. Mu myaka mivule yobaingidile Yehova, aye ne wandi mukaji badi batanwa na bitatyi biyampe ne bibi. Wanenene amba, “Būmi kebuyukanangapo mobukekadila, pakwabo bukomanga’nka ne kukoma. Ino Yehova weselanga boba bakulupile mwadi.” Le i madingi’ka aletele’po Malcolm? Aye amba, “Lomba Yehova akukwashe wingile biyampe mwingilo wandi kitatyi ne kitatyi mungya bukomo bobe. Ta mutyima ku byobwanya kulonga, kokata’o ku byokubwanyapo.” *
19. (a) Mwanda waka butongi bwa kisonekwa kyetu kya mwaka 2017 i buyampe mpata? (b) Le ukalonda namani mu būmi bobe kisonekwa kya mwaka 2017?
19 Ino ntanda mibi yendanga ‘ibipila’ko kutabuka,’ nanshi makambakano nao asa kwenda avudila’ko. (2 Temote 3:1, 13) I biyampe mpata tuleke kulēmenenwa na makambakano etu. Ino, tufwaninwe kukulupila bininge mudi Yehova ne kuta mutyima pa byotubwanya kulonga. O mwanda mwine butongi bwa kisonekwa kyetu kya mwaka 2017 i buyampe mpata, kinena’mba: “Kulupila mudi Yehova, ne kulonga biyampe”!
Kisonekwa kyetu kya mwaka 2017: “Kulupila mudi Yehova, ne kulonga biyampe”
^ mus. 18 Tala Kiteba kya Mulami, kya 15 Kweji 10, 2013, paje 17-20.


text:
AMEKALILO ABUKLISTU NE KUTULISHA KWESU-AKABUUKU KA KUSAMBILILAMO May 2016
Ifi Tungalabila
Ifyebo tungapyungisha pa kupeela abantu Akatambo ka Wakulama na ibuuku lya Ifi Baibolo Itusambisha. Londeni ifyabuulishishiwa pa kulemba fimbi ifi mungalabila.
IFICINDEME IFITUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
Ukutembelelako Bambi Kulasangalasha BaYawe
BaLesa balibuulile Jobo ukutembelelako ababyakwe batatu abakubula inkumbu. Kani Jobo alishukishiwe shani pakuti pa bucetekelo bwakwe ne kukoselela? (Jobo 38-
AMEKALILO ABUKLISTU
Kani Mulaipyungisha JW Laiblali?
Mungacita shani pa kukwata JW Laiblali app? Kani ingamofweniko shani ili mulukubungana na mukutulisha?
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
Pa Kuba pa Mutende na BaYawe Tulyelelwe Ukulemya Abana Babo, BaYesu
Kani imikoka ya bantu ilicitile shani ku bukulu bwa baYesu? Nindo cicindamine kuli fwebo ukulemya baYesu, Imfumu iisalulwilwe na baLesa? (Amasamo icapitala 2)
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
Ni nani Uungekala mu Mutanda wa BaYawe?
Amasamo 15 alabuulishisha ifi baYawe bafwaya icibusa cabo ukuba.
AMEKALILO ABUKLISTU
Inshila sha Kupyungishishamo JW Laiblali
Ifyakupyungisha app pa kulisambisha, pa kubungana, na mu mulimo wakutulisha.
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
Ukushimika Ukubuulishisha Pali BaMasaya
Boneni ifi ukushimika ukulembelwe mwi buuku lya amasamo 22 kukonshiwilwe muli baYesu.
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
Mulukweyamina Pali BaYawe Ukumukosheni
Findo fingatofwako ukuba abakosele koti ni Dafidi? (Amasamo 27)


text:
MUTWE WA MWANDA WA PA KIBALU | LELO SIANSE I MIPINGAKENE BIBLE?
Mikalo ya Sianse
Mu ino myaka ya panopano, mabuku mavule asalajanga milangwe ya boba betwa bu bantu batuna kwikala’ko kwa Leza. Ano mabuku i makoke milangwe ya bantu bavule ne kuleta lupotopoto ne lupata. David Eagleman mwifundi wa mijilo wasonekele pangala pa uno mwanda amba: “Batangi bamo balañanga’mba befundi ba sianse bayukile bintu byonso.” Kupwa wabweja’ko amba: “Befundi ba sianse bayampe bekalanga nyeke bashitukwe ñeni ne kadi mu mwingilo wabo bajingululanga’mo myanda mipya ne yokebadipo bafwatakanya.”
Mu bula bwa myaka mivule, na bubine befundi bakatampe ba sianse ibasokole bintu bitulumuja mu bukimbi bwabo, bine bilondolola ku bipangujo bikutakane bitala pa bupangi. Inoko, bamo nabo i balonge’mo ne bilubo bikatampe. Isaac Newton i umo wa mu befundi bakatampe ba sianse. Walombwele muswelo bukomo bwa kipangila obukoka imbuo, ñenyenye, ne bisansa bya ñenyenye mu madiulu. Washilwile lubalo, kipindi kya mu makumi kyadi kingidijibwa mu olodinatele, ñendo ya mu lwelele, ne fizike ya nyukilia. Inoko, kadi Newton waendelele na bwifundi bwa kwalamuna bintu bwadi bwingidijibwa mu bwifundi bwa imbuo ne mu myanda ya majende mwanda wa kukimba kwalamuna fweta ne byuma bikwabo bu olo.
Myaka 1 500 ne kupita kumeso kwa Newton, mufundi umo wa imbuo Mungidiki witwa bu Putoleme wefundile madiulu na meso. Wamwene imbuo yendakana mu makumbi bufuku kadi mu ndudi pamo bwa mufundi wa kalata ka ntanda. Ino wāmwene amba ntanda kyo kitako kya bintu byonso. Carl Sanga mufundi wa imbuo ne fizike walembele pangala pa Putoleme amba: “Byadi bitabijibwe mulangwe mufwe mu bula bwa myaka 1 500, kino kilombola amba nansha shi muntu udi na ñeni namani, ubwanya kwitupa.”
Enka ne dyalelo befundi ba sianse balwanga na makambakano amo onka mu bukimbi bwabo. Le bakafula bine ku kushintulula biyampe mwikadile diulu ne ntanda? Nansha kwendelela kwa sianse byokudi kuyampe ne kwituletela byabuyabuya, ino i kya mvubu mikatampe kuyuka mikalo yayo. Paul Davies mufundi wa fizike unena amba: “Kebikokejikapo kuleta shintulwilo ya diulu ne ntanda ibwanya kushintulula kanda ne kanda kadi mikwatañane.” Bino binenwa byonso bilombola bukamoni kebupatanibwa bwa amba: Bantu kebabwanyapo kwivwanija ne pa mfulo mwikadile bupangi. O mwanda kitatyi kinenwa myanda itala kwendelela kwa sianse mu mwanda utala kushintulula kintu kyo-kyonso kidi’ko, ke biyampepo kala kwiitabija lubilolubilo.
Na bubine, Bible uvuijanga bisakibwa byetu mu muswelo keukokejapo kuvuija’byo sianse
Bible wisambilanga pa bintu bya kutendelwa bya mu bupangi na bino binenwa bya amba: “Talapo bidi, mine ino’i yo milomo ya mashinda andi; kadi e-e! i biñuniñuni byo twivwana kwadi!” (Yoba 26:14) Kudi bintu bivule byampikwa kuyukibwa nansha kwivwanikwa na muntu. Bine, binenwa bya mutumibwa Polo, byaāsonekele pano ke padi kintu kya myaka 2 000, bikidi na mvubu bya amba: “Eē, munshi bula’mo mwa bupeta, tunangu, ne buyuki bwa Leza! Bine butyibi bwandi kebusokolwapo ne mashinda andi nao keayukwapo!”


text:
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Inyimbo Zya Wene Zikakomya Utailo Witu
Paulo na Sailasi imbanga inyimbo zya kulumbanya Yeova ala yali umu cifungo. (Mili. 16:25) Na ndakai kwene aomvi yakwe Yeova yamwi kucisila imbanga inyimbo lino yaali mu nkambi zya kucuzizyamo antu umu uteeko wa Nazi mu Germany na lino yaali uku Siberia. Vino yonsi yaa yacisile vikutulanga vino ukwimba inyimbo zya wene kungazwa Aina Klistu ukukomeleka umu utailo lino yakweti intazi.
Ibuku lya nyimbo ilipya ilyakuti Katwimbile Yeova nu Luzango lyasya lifume likwene umu ndimi na zyuze izingi. Lino tulapokelela ibuku lya nyimbo ilipya, cingazipa sana ndi twasungila mazwi aalimo kupitila mu kwimbako lyonsi lino tuli pa kupepa kwa lupwa. (Efes. 5:19 ) Lyene umupasi wa muzilo ulaatwazwa ukulaiusya inyimbo zii ndi cakuti twakwata intazi. Inyimbo zya Wene zikatwazwa ukwika mano uku upalilo uno twakwata. Nupya zingatukomelezya sana lino yakutuzunya. Nanti sile alino tuli ni nsansa, “ukwimbila Yeova nu Luzango” kungalenga imyenzo itu kuzanga cuze. (1 Mila. 15:16; Masa. 33:1-3) Lekini fwandi swensi twaomvya ningo inyimbo zya Wene!
TAMBINI VIDYO IKUTI LWIMBO ULUKAKOMELEZYA AOMVI, LYENE MWASUKE MAUZYO YAA ALI APISIKA:
I cani calenzile Umwina Frost apange ulwimbo luu?
Uzye ulwimbo luu lwakomelizye uli aina ali umu nkambi zya kucuzizyamo antu?
Uzye inyimbo zya Wene zingamwazwa uli lino mwaya ni ntazi?
Iinyimbo ci zya Wene zino mungatemwa ukulaiusya?


text:
MWAKOLANYA UTAILO WAO | DEBOLA
“Nizile Wakwe Nyina Uwa mu Izlaeli”
DEBOLA walolanga asilika akolongiine pa Mwamba wa Taboli. Wakomeleziwe sana pa kulola vino yali asipe alino na vino yaali nu utailo. Lyene akatondo welenganyanga sana pali vino Balaki intuguluzi ya asilika wali umusipe nupya uwa utailo. Nanti icakuti yaali 10,000, lelo apa wanda uwo, kusipa kwao nu utailo vyali nu kweziwa. Yaile uku kulwa na alwani aipisye, nupya yatali aingi sana, alino yatamanyikisye ni vyakulwa. Lelo yaile uku kulwa pano Debola wayakomelizye.
Elenganyini ukuti Debola yali na Balaki yakulolekesya ivikucitika apa ncende iyo, ala ni vizwalo vino Debola azwite vikululuka nu muza. Umwamba wa Taboli uutali sana, lelo apapela pateekana. Watalimpa mamita kufika kuli 400, fwandi ndi cakuti umuntu aimi pa mwamba kwene uwo ala akulola ni Mpanga ya Esiduloni. Uluzi Lwa Kisyoni lwapita umu mbali ya Mwamba wa Kalimeli suka lwaya lwitila na muli Yemba Mukalamba. Uwanda uwo limwi uluzi lwakamile, lelo kwali cimwi icayengesanga umu mpanga kwene iiya. Aasilika yakwe Sisela yatandike ukupalama uku Ina Izlaeli, ala nu luswepo lukwaka kuno yakufuma. Uluswepo luulo lwafumanga ku maceleta yakwe Sisela aali 900, limwi maceleta yayo yapangiilwe ni vyela ivikaengesa. Cino Sisela wene walondesyanga u kukomola Aina Izlaeli zuwa-zuwa!
Debola wamanyile ukuti Balaki na antu yakwe yaloleelanga ukuti ayanene ivyakucita. Uzye wali sile ali mwanaci wenga? I cani icalenzile ukuti akwanisye ukuomba umulimo uwo? Uzye watwisikanga pali vino waombanga? Awe foo! Yeova wamunenyile ukuti atandike ukulwa, nupya wamulondolwelile nu kuti umwanaci ali wino alaomvya uku kucimvya ulwi. (Yakapingula 4:9) I vyani vino tungasambililako kuli Debola na kuli vino asilika yali asipe?
YANGINI UKU “MWAMBA WA TABOLI”
Umuku wa kutandikilapo uno Baibo yalanda pali Debola, yalanda ukuti wali a ‘kasesema.’ Izina lilyo lyaali ili-iyeele pano mpiti citasesile ukwama yamama ukuti yakasesema, lelo Debola ataali uwakutandikilapo ukwamwa izina lii. * Debola wakweti umulimo nauze. Aaliwe waputulanga imilandu, ndi kwaya intazi wanenanga aina Izlaeli vino Yeova wapingula.—Yakapingula 4:4, 5.
Debola wikalanga umu mpanga ya myamba yakwe Efulemu pakasi ka musumba wa Betele na Lama. Wayanga akwikala umwisika lya kancindu nupya mumukwene amuno waombelanga antu ukulingana na vino Yeova wamutungululanga. Umulimo uno Debola waombanga utali uwangupale. Fwandi walondekanga ukuipeelesya pakuti aomba umulimo kwene uu usuma cuze. Ali cino pacisila, wizile alemba ulwimbo, umu lwimbo luulo walanzile pa yantu yakwe aatali nu utailo ati: “Aina Izlaeli yasoolwile tu leza utupya.” (Yakapingula 5:8) Pa mulandu wakuti Aina Izlaeli yatandike ukuombela tu leza tuze, calenzile ukuti Yeova akaane ukuyacingilila uku yalwani yao. Yabini, umwene wa ina Kenani waomvizye Sisela ukuti aatungulula aina Izlaeli.
Sisela, yamutiinanga sana uku ina Izlaeli. Imipepele ya ina Kenani ni ntambi zyao vyali iviipisye, yocanga ana pa moto ala yakuyapeela impolelwa nupya yacitanga nu uzelele pa mang’anda yano yapepelangapo tu leza twao. Uzye impanga yali uli lino Sisela ni vita vyakwe yatandike ukuteeka? Ulwimbo lwakwe Debola ulwalembwa muli Baibo, lukalangilila ukuti, umu mpanga iiya mutatazile mwikale nanti aumwi. (Yakapingula 5:6, 7) Limwi tungelenganya vino antu yaasimulanga yakuutukila uku myamba, yakufuma umu muzi, yakutiina ukupita umu museo, nupya yakuyapoka na ana yao, nu kutitila ya mama. *
Sisela wateesile antu mu uzya pa myaka 20 kufika lino Yeova wizile alola ukuti aina Izlaeli amupondokiile yangasenuka, wakwe vino ulwimbo luno Debola na Balaki iimvile lukalangilila, umwaya amazwi aakuti, ‘ukufika lino ne Debola nizile, lino nizile wakwe nyina wa ina Izlaeli. Tutamanya ndi cakuti Debola muka Lapidoti, wakweti ana, lelo izina ilyakuti nyina, lyali sile ilya unkolanya. Yeova wapeezile Debola umulimo wakuti aye a nyina wa luko lwa ina Izlaeli pakuti aalucingilila. Yeova wamunenyile ukuti akaame Kapingula Balaki, umonsi uwali sana nu utailo, nu kumutungulula uku kulwisya Sisela.—Yakapingula 4:3, 6, 7; 5:7.
Yeova walandiile muli Debola mazwi aakuti: Yangini uku “Mwamba wa Taboli.” Balaki wakolonganike aonsi 10,000 ukufuma umu mitundu iili iya ina Izlaeli. Debola wavwanzile vino Leza walavile ukuti yalacimvya Sisela na maceleta yakwe 900! Cumi kwene ulayo uwo wazungwisye sana Balaki. Pano Aina Izlaeli yatakweti umusilika nanti awenga nupya yatakweti ni vyanzo ivyakulwilako. Lelo, Balaki wazumiile ukuya uku ulwi ndi cakuti yaapita na Debola.—Yakapingula 4:6-8; 5:6-8.
Limwi yamwi yangelenganya ukuti vino Balaki walondanga ukuti yapite na Debola, ataali nu utailo, lelo, aasi avino caali foo. Wakweti utailo ukome cuze pano atapefile kuli Leza pakuti amupeele ivyanzo navyuze. Lelo, pa mulandu wakuti wali nu utailo, wamanyile ukuti cacindime sana ukukwata kasema wakwe Yeova uwakumukomelezya alino nu kukomelezya antu yakwe. (Ayebulai 11:32, 33) Yeova wazumilizye vino Balaki walondanga. Wamuzumilizye ukuti yapite na Debola. Lelo, Yeova wasowile ukupitila muli Debola ukuti: Umucinzi wakucimvya utalaya uku monsi. (Yakapingula 4:9) Leza wapingwile ukuti umwanaci aliwe wali nu kumoola Sisela!
Ndakai anaci ali yano yakafyenga sana nu kuyacuuzya. Nupya yatayacindika kulingana na vino Leza akalonda. Lelo, Leza wene asyalola upusano pa yanaci na onsi, wene akalola ukuti yonsi kwene yaacindama nupya wayatemwa cuze. (Loma 2:11; Galatiya 3:28) Vino Debola wacisile vikatwiusya ukuti Yeova angapeela anaci imilimo icindame sana ino angatemwa ukuti yaombe nupya angayapolelela. Fwandi tutalinzile ukulola anaci wakwe vino antu aaya muno nsi yakayalola.
“INSI YASUNKINE NGA NI MVULA ITONYA”
Balaki waile uku kukolonganika antu. Wakolonganike aonsi asipe 10,000 kuti yaye uku kulwisya Sisela. Lino Balaki watungululanga aonsi uku Mwamba uwa Taboli, watemilwe sana apa kukwata uwa kuyakomelezya. Baibo ikalanda ukuti: Na Debola kwene ‘wapisile nawe.’ (Yakapingula 4:10) Tale mwelenganye vino asilika yakomeleziwe pa kulola kuno umwanaci wiya umusipe wapita nayo uku Mwamba wa Taboli, waitemelwa ukuyafwila capamwi nayo pa mulandu wakuti wataile sana Yeova Leza!
Lino Sisela waweni ukuti aina Izlaeli yakolongana ukuti yamulwisye, waiteinye zuwa-zuwa. Yamwene aingi aina Kenani yuvwanyile nu Mwene Yabini; cikaloleka kwati umwene wii, u wakwatisye amaka pali yonsi. Lino asilika yakwe Sisela yapitanga, maceleta yao yapanganga icongo cakuti nu musili watentanga. Aina Kenani yelenganyanga ukuti yamacimvya aina Izlaeli ukwaula nu kusumba insita.—Yakapingula 4:12, 13; 5:19.
I vyani vino Balaki na Debola yacisile lino yalola ukuti alwani yao yapalama? Ndi cakuti iyatwalilila ukwimilila papela ya Mwamba wa Taboli, limwi nga cayavwile ukucimvya aina Kenani, pano maceleta yano yakweti yalondekwanga ukuya pa tekane pano yatanga yatelemuke. Lelo, Balaki waiteinye ukuya uku kulwa ukulingana na vino Yeova wamutungulwile, acino walolezile kufikila auvwe vino Debola amalanda. Patapisile ni insita Debola wavwanzile amazwi aakuti: ‘Pitanga! Yeova akukutungulula! Ilelo watakupeela ucimvyo pali Sisela.’ Lyene “Balaki atentemuka ukufuma pa Mwamba wa Taboli pamwi ni vita vyakwe 10,000.”—Yakapingula 4:14. *
Asilika aina Izlaeli yatentemwike ukufuma pa mwamba iyaya umwisika, iyalungama ukwaelile alwani yao aali ni vyanzo. Uzye icacumi Yeova watungulwile aina Izlaeli ndi vino Debola wasowile? Ukwaula nu kutwisika, wayatungulwile. Baibo ikati: “Insi yasunkine nga ni mvula itonya.” Lyene lilyo kwene asilika yakwe Sisela yaavulungine iyafilwa ni vyakucita. Nupya imvula yali iingi wakwe cimwi! Imvula iiyo yalenzile ukuti pansi ponsi paye vimulamba, cakuti umusili watiile nu kuloleka pa mulandu na mulamba. Lyene maceleta yano yakweti aapangilwa ni vyela ivyaengesanga, yatayavwile nanti acimwi. Yaponiile umu matipa nupya yatelenganyanganapo ukuti yamakatuka.—Yakapingula 4:14, 15; 5:4.
Balaki na antu yakwe yene yatakweti uwavya uli onsi uku mvula iiyo iyatonyizye. Yene yaamanyile kuno imvula iiyo yafumile. Lilyo kwene yaazinginye asilika aina Kenani. Pa mulandu wakuti Leza wayalwilangako, yaakomile asilika yakwe Sisela yonsi pyu. Lyene amanzi yatandike ukupita umu Luzi Lwa Kisyoni, cakuti ivitumbi vyonsi vya ina Kenani vyapisile nu mukuku suka iviya iviponela muli Yemba Mukalamba.—Yakapingula 4:16; 5:21.
Ndakai Yeova asyatuma aomvi yakwe uku kulwa ulwi uwa kukomana. Lelo, akanena aomvi yakwe ukuti yalwa ulwi uwa unkolanya. (Mateo 26:52; 2 Kolinto 10:4) Fwandi ngi cakuti naswe ndakai tukuvwila Leza, tungaya asipe lino tukulwako ulwi kwene uu. Tulinzile ukuya asipe, pano yonsi akacita vino Leza akalonda, insita zimwi yangaayacuzya. Lelo Yeova atasenuka foo. Na ndakai kwene acili aka-avwa yonsi aya nu utailo wakwe vino Debola, Balaki, na asilika ya ina Izlaeli yaali.
“UMWANACI UWALONGO”
Umwina Kenani sile wenga aali wino uutwike, nupya u wali umwipisye! Sisela uwacuzyanga sana antu yakwe Leza u utwike. Wasiile antu yakwe ala iyafwila umu matipa, utwike aina izlaeli nupya waile kuno umweneco welenganyanga ukuti yatanga yamuzane. Wapisile intamfu itali sana, waile afisama umwitenti lyakwe Hebeli umwina Kenite u utwike ukufuma uku yantu yakwe, aya uku mpanga iyaela uku kaeya kuno waile atandika ukuvwana nu Mwene Yabini.—Yakapingula 4:11, 17.
Sisela wafisile ukwitenti lyakwe Hebeli ala watatonta. Atazanyile Hebeli apa ng’anda. Lelo wazanyile Yaeli, umuci wakwe Hebeli. Sisela wene welenganyanga ukuti Yaeli amacindika icipangano cino yapangine nu Umwene Yabini. Limwi Sisela welenganyanga ukuti mama atanga acite nanti ukwelenganya ivipusaneko na iya. Cumi kwene Sisela atamanyile ningo Yaeli! Yaeli wali nu kusoololapo ndi cakuti ama-avwilizya Sisela nanti ukuombela pamwi na Yeova umu kukoma umulwani wii uwa yantu yakwe Yeova. Nomba i cani cino wacisile? Uzye umwanaci wali nu kucimvya uli umonsi kwene wiyo uwali na maka wakwe cimwi?
Yaeli welenginye zuwa-zuwa ivyakucita. Wapekanyizizye Sisela apa kulaala. Sisela wanenyile Yaeli ukuti amufise pakuti antu aku mulonda yatamulola. Yaeli watozile icakuvimbala amuvimba, nupya lino wamunenyile ukuti amupeele amanzi, wamupeezile umukaka. Umukaka kwene uu, u walenzile ukuti Sisela akasule nu kukondelwa. Yaeli watoozile inondo nu lupoopo. Lyene Yaeli wapalamile ku mutwe wakwe Sisela pakuti aombe umulimo utale uwa kulandwilako Yeova. Nomba lino atatala wapampamila Sisela umu mutwe watandike ukuvwa intete, fwandi intete nazyo limwi nga zyamuletelile. Uzye lino atatala wakoma Sisela watandike ukwelenganya pa yantu yakwe Leza alino na pali vino Sisela wayacuzizye pa myaka iingi? Nanti uzye welenginye pa mulimo usuma uno waombelanga Yeova? Kwene Baibo italanda. Cino twamanya sile i cakuti Yaeli wakomile Sisela!—Yakapingula 4:18-21; 5:24-27.
Pacisila, Balaki waile kuli Yaeli uku kulonda Sisela. Lino Yaeli walanzile Balaki icitumbi ala nu lupopo lucili mu mutwe, Balaki wasininkizye ukuti fwandi vino Debola wasowile vyafikiliziwe. Icumi kwene umwanaci wakomile umonsi wiya uwa ulwi! Ndakai antu aakasuusya ivyalembwa muli Baibo, yakalanda ivintu iviipe pali Yaeli, lelo Balaki na Debola yene yamanyile ningo Yaeli. Caleka umu lwimbo luno iimvile, yalumbanyizye Yaeli iyati, u “mwanaci uwalongo” pa mulandu wakuti wali umusipe wakwe cimwi. (Yakapingula 4:22; 5:24) Debola wali ni miyele isuma. Wene atuvwile uzuwa pali vino Yaeli wacisile; lelo wene cino wisileko amano i cakuti, vino Yeova walanzile fyafikiliziwe.
Ukufuma sile pano Sisela wafwilile, Umwene Yabini ataatazile acuzye aina Izlaeli. Aina Kenani nayo kwene yatiile ukucuzya aina Izlaeli. Fwandi umu Izlaeli mwali umutende pa myaka 40. (Yakapingula 4:24; 5:31) Cumi kwene Yeova wapolelile Debola, Balaki na Yaeli pano yali nu utailo ukome Cuze! Fwandi naswe kwene ndi cakuti tuli nu utailo wakwe vino Debola wali, alino tukukomelezyako na yauze ukuya nu utailo, Yeova alatupolelela wakwe cimwi, nupya tulaya nu mutende amande pe.
^ par. 7 Milyamu, Hulida na muka Ezaya, nayo kwene yali aakasema.—Kufuma 15:20; 2 Yamwene 22:14; Ezaya 8:3.
^ par. 9 Ulwimbo lwakwe Debola, lukalangilila ukuti lyonsi kwene Sisela ndi wawela umukulwa, wawelanga na akazyana yano wapokanga ukufuma uku ina Izlaeli, insita zimwi cila musilika wakwatanga akazyana ukucila pali wenga. (Yakapingula 5:30) Izwi lyakuti “umukazyana” lino yaomvya pa cikomo cii likalozya uku “kuvyala.” Izwi lilyo likatwiusyako ukuti anaci yaayo yaali acindame sana pano yavyalanga. Ukutitila anaci kwaseesile sana umu mpanga iiya.
^ par. 17 Ulwi kwene uwo walumbulwa imiku iili muli Baibo, walandwapo umwibuku lyakwe Yakapingula icipande 4 alino nu mu lwimbo lwakwe Debola na Balaki ulwaya umu cipande 5. Ivyalembwa umu vipande kwene vii, vikauvwana nupya cila cipande cikalondolola sana vino ulwi wali, cisilondolola ivyaya umu cipande cuze.


text:
Uzye mukulonda ukuwelengela ilyasi lii mu %%?
Uzye Mwakwata Yasimapepo Yano Mukafolisya?
Uzye Mwakwata Yasimapepo Yano Mukafolisya?
Wakwe vino cali uku Ina Klistu akutandikilako, Ya Nte Yakwe Yeova yataakwata yasimapepo aapusanako na antu yauze amu cilongano. Yonsi yano yawatiziwa, aa kasimikila, nupya yakaomba umulimo wa kukosoola nu kusambilizya antu. Ya Nte yaaya umu vilongano ivikakwata antu mupipi na 100. Cila-cilongano mukaya aonsi amanyikisya ningo vyakwe Leza aakasoololwa ukuya “
aikolo” nanti ya eluda. (Tito 1:5) Kusi aakayalipila pa milimo ino yakaomba.
Sambililini na Vyunze
MAUZYO YANO ANTU YAKAUZYA SANA
Sambililini mumanye vino umulimo wa kusimikila uukaombwa umu nsi yonsi ukatwalilila ukukulilako kwaula kupoka imituulo nanti ciikumi.
UZYE NDAKAI AAWENI AAKACITA VINO YEOVA AKAALONDA?
Ya eluda a onsi aalunduluka sana muli vyakwe Leza nupya yakatungulula umu vilongano. Uzye i vyani vino yakaomba uku kutwavwa?
Tumiliniko Yamwi
Tumiliniko Yamwi
MAUZYO YANO ANTU YAKAUZYA SANA
Cimambwe-Lungu
Uzye ya Nte Yakwe Yeova Yakwata Yasimapepo Yano Yakafolisya?
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/502012476/univ/art/502012476_univ_sqr_xl.jpg


text:
Febuluwale 8-
14
NEEMIYA 5-8
Lwimbo Na. 42 ni Pepo
Amazwi Aakuyulila Ukulongana (3 min. nanti ukucepako)
IVYUMA IVYAYA UMWIZWI LYAKWE LEZA
“Neemiya Wali Umwangalizi Umucincile”: (10 min.)
Neem. 5:1-7—Neemiya uvwile vino antu yailizyanyanga nupya atalesilepo sile pa kuilizyanya kwao (w06-CW 2/1 9 pala. 2)
Neem. 5:14-19—Neemiya wali umuicefye, ataali na ukaitemwe, nupya wilukanga (w06-CW 2/1 10 pala. 4)
Neem. 8:8-12—Neemiya waomvileko umulimo uwa kusambilizya antu amasunde yakwe Leza (w06-CW 2/1 11 pala. 4)
-
Ukuvwikisya Sana Ivyaya Umu Malembelo: (8 min.)
Neem. 6:5—U mulandu ci uno Sanibalati watumiile Neemiya “kalata umuyulwe”? (w06-CW 2/1 9 pala. 3)
Neem. 6:10-13—U mulandu ci uno Neemiya wakanyile ukuvwa uku mazwi yano Syemaya wamunenyile? (w07-CW 7/1 30 pala. 15)
Uzye ukuwelenga Baibo ukwa mulungu uu, kukunsambilizya vyani pali Yeova?
Uzye i visinka ci ivili mu kuwelenga Baibo ukwa mulungu uu, vino ningaomvya umu mulimo wa kusimikila?
-
Kuwelenga Baibo: Neem. 6:14–7:7a (4 min. nanti ukucepako)
SAMBILILINI KUOMBA NINGO UMULIMO WA KUSIMIKILA
Umuku Wakutandikilapo: (2 min. nanti ukucepako) Peelini umuntu Loleni! ikuomviwa umwezi kwene uu, muomvye ilyasi lyakutandikilapo muli Loleni! Pakusyalikizya mulande amazwi aalalenga ukuti mukakwate apa kuyatandikila lino mulaswililako.
Lino Mwaswililako: (4 min. nanti ukucepako) Langililini vino tungacita ndi twaswilila kuli wino watemilwe lino twalanzyanyizye nawe ilyasi lyakutandikilako muli Loleni! ikuomviwa uno mwezi. Pakusyalikizya mulande amazwi aakumwazwa ukukwata apa kuyatandikila lino mulaswililako nupya kwene.
Isambililo Lya Baibo: (6 min. nanti ukucepako) Langililini vino tungatungulula isambililo lya Baibo. (bh 28-29 mapa. 4-5))
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Lwimbo Na. 31
Uzye ‘Mukalondesya’ Ukuya Umwangalizi Umu Cilongano?: (15 min.) Ilyasi ilifumile umu Lupungu lwa Ciyemba lwakwe Sepetemba 15, 2014, amafwa 3-6. Eluda aafwile ukulanda ilyasi lii. Mutambisye vidyo iikuti Mwe Ina—Mwalondesya Ukuomba Imilimo Isuma! iyali muli JW Broadcasting yakwe Dizemba 2015. Mulandeko sana ivyeo ivisuma ivingaavwa aina ukulunduluka, nupya mulondolole na vino yangacita pakuti yaalondela ivyeo vivyo. Mukomelezye aina acance ukuti yalondesya ukulunduluka pakuti yalinge ukuya aomvi umu cilongano alino na ya eluda, muye ni cikuuku lino mukuyakomelezya.
Sambililo Lya Baibo pa Cilongano: ia-CW cipa. 8 mapa. 17-27, nu kupituluka apifwa 75 (30 min.)
Kupitulukamo nu Kulandako Ivili Umu Mulungu Ulondeliilepo (3 min.)
Lwimbo Na. 43 ni Pepo


text:
Mwaazwa Ana ya Antu Aafuma Uku Mpanga Zyuze
“Kusi cuze icikanzanzya kuluta pa kuvwa ukuti ana yane yakayela icumi.”—3 YOA. 4.
INYIMBO: 41, 11
1, 2. (a) Iintazi ci ino ana aingi aafuma uku mpanga zyuze yakakwata? (b) Uzye i vyuzyo ci ivimaasukwa umu cipande cii?
JOSHUA walanzile ukuti: “Ukufuma uku wance, navwanganga ululimi lwa yavyazi yane aafuma uku mpanga yuze lino tuli pa ng’anda na lino tuli umu kulongana. Nomba lino natandike isukulu, nizile ntandika ukutemwa ululimi lwa ku mpanga ino twikalangako. Mu myaka sile inono, natiile ukulanda ululimi lwa yavyazi yane. Ntuvwanga nanti acimwi pa kulongana, nupya ntamanyile intambi zya yavyazi yane.” Ivyacitikile Joshua vikacitikila antu aingi.
2 Ndakai, antu kucila pali 240 milyoni yakaikala uku mpanga zino yatavyalilweko. Ndi cakuti mwemwe yavyazi afuma uku mpanga yuze, uzye mungazwa uli ana inu ukuya sana ya cuza yakwe Leza aangatwalilila ‘ukuyela icumi’? (3 Yoane 4) Uzye yauze yangazwilizya uli?
MWE YAVYAZI MWALEKA ANA YAMIKOLANYA
3, 4. (a) Uzye avyazi yangacita uli pakuti ana yayakolanya? (b) I vyani vino avyazi yatalinzile ukwenekela ukufuma uku yana yao?
3 Mwe yavyazi, vino ana inu yakalola mukucita vingalenga yatandike ukuya pa nzila ya ku umi wa pe. Ndi cakuti ana inu yalola kuno mukulonda “Uwene” inkoleelo, yakasambilila ukutaila sana Yeova umu vintu ivikalondekwa cila wanda. (Mate. 6:33, 34) Fwandi mwaangupazya umi. Mwaipeelesya uku milimo yakwe Leza mutaasumba sana amano uku vyuma. Mwaezya na maka ukukana kwata inkongole. Mwalonda “vyuma mwiyulu,” mwaezya na maka ukuti Yeova amutemwe, nupya mutaalondesya ivyuma nanti “kulumbanyiziwa na antu.”—Welengini Mako 10:21, 22; Yoa. 12:43.
4 Mutaya apamviwe sana icakuti imwilila nu kupaatula insita iya kuya pamwi na ana inu. Mwaleka iyamanya ukuti mukatemwa sana ndi yakolezya Yeova ukucila ukukolezya ukulondesya ukulumbuka nanti ivyuma pakuti yaikala ningo nanti ukuleka kuti mwemwe mwaikala ningo sana. Mutaelenganya vino antu asi ya kapepa yakaelenganya ukuti ana yalinzile ukutuulikila avyazi ivyuma. Mwaiusya ukuti, “usi mulimo wa ana kusungila akwasi yao vyuma, lelo u mulimo wa akwasi kusungila ana yao.”—2 Kol. 12:14.
MWE YAVYAZI MWASAMBILILA ULULIMI LUNO ANA YAKUVWANGA
5. U mulandu ci uno avyazi yalinzile ukunenela ana yao lyonsi pali Yeova?
5 Wakwe vino casoowilwe, antu “aakalanda indimi zipusanepusane” yakwiza umwi uvi lyakwe Yeova. (Zaka. 8:23) Nomba ukukanamanya ululimi kungalenga ukuti camutalila ukusambilizya ana inu icumi. Ana inu ali yano mungasambilila nayo sana, nupya ndi ‘yamanya’ Yeova ala yalaya nu umi wa pe. (Yoa. 17:3) Pakuti ana inu yamanye vino Yeova akasambilizya, mulinzile mwayanena masambilizyo yayo insita yonsi.—Welengini Malango 6:6, 7.
6. I visuma ci ivingacitika ndi cakuti ana yasambilila ululimi lwinu? (Lolini cikope cakutandikilako.)
6 Ana inu yafwile yalasambilila ululimi ulwa ku mpanga ino mukaikalako, uku sukulu nu ku yauze, nomba yangasambilila ningo ululimi lwinu ndi cakuti mukuvwanga nayo lyonsi. Nupya yatalasambilila sile ivyakulanzyanya namwe ndi cakuti yamanya ululimi lwinu, lelo kuli na vyuze ivisuma ivingi ivilacitika. Ndi cakuti yatandika ukuvwanga ningo ululimi lwinu yalayelenganizizya aineco nu kumanya vino yalinzile ukucita. Nupya cingayazwa nu kulundululula umulimo wao uwa kusimikila. Carolina, wino avyazi yakwe yafuma uku mpanga yuze watiile: “Ukuya umu cilongano muno yakaomvya ululimi lwaku mpanga yuze kukauvwisya ningo. Nupya cikaazwa ukuomba ningo uku ncende ukukalondekwa ya kasimikila aingi.”
7. Uzye mungacita uli ndi cakuti ana inu yamanya sana lulimi luze luno mutaamanya?
7 Lelo, lino ana yakwe yaayo afuma uku mpanga zyuze yasambilila ululimi ni ntambi zya ku mpanga ino yakaikalako, ana yamwi yangata ukutemwa ululimi lwa yavyazi nupya limwi cingayatalila ukuvwanga ululimi lulo. Mwe yavyazi, ndi cakuti vikwene avino ana inu yaaya, uzye mungezyako ukusambililako ululimi lwa ku mpanga ino mukaikalako? Mulazwa ana inu ukusambilila pali Leza ndi cakuti mukuvwa vino yakulanzyanya na yauze, inyimbo zino yakauvwa na vino yakatamba, nu kumanya vino yakasambilila uku sukulu nupya cingazipa sana ndi cakuti mungalanzyanya na ya mwalimu yao. Ukuya kwene ukusambilila ululimi lupya kukasenda sana insita, amaka, nupya mulinzile ukuicefya. Nomba elenganyini ndi cakuti umwana winu waya a ciulu, uzye mutanga mwezye na maka ukusambililako ululimi lwakwe ya ciulu pakuti mungalanzyanya nawe? Umwana uwamanya ningo ululimi luze nawe mulinzile ukumusumbako mano ndi vikwene, uzye asi vivyo? *
8. Uzye mungazwa uli ana inu nanti cakuti mutamanya ningo ukuvwanga ululimi luno yaelezya?
8 Ukulanda sile icacumi, asi avyazi yonsi aangakwanisya ukusambilila ululimi lupya luno ana yakuomvya. Cii cingalenga ukuti citalile sana avyazi ukusambilizya ana “malembelo amuzilo.” (2 Tim. 3:15) Ndi cakuti namwe cikamutalila ukusambilila ululimi luno ana yakavwanga, nalyo kwene mungazwa ana inu ukumanya Yeova nu kumutemwa. Eluda uwi zina lya kuti Shan walanzile ukuti: “Ya mayo cayatalile sana ukumanya ululimi luno twavwanganga, nupya nemo na ya kaci yane yaili tutavwanganga ningo ululimi lwakwe ya mayo. Nomba twalolanga kuno yakuisambilizya Baibo, ukupepa, nupya yezyanga na maka ukutungulula ukupepa kwa lupwa cila mulungu, twizile twiluka ukuti ukumanya Yeova cali icintu icicindame sana.”
9. Uzye avyazi yangazwa uli ana yano limwi yangalondekwa ukusambilila pali Yeova ukuomvya indimi ziili izipusane?
9 Ana yamwi yangalondekwa ukusambilila pali Yeova ukuomvya indimi ziili izipusane, kulikuti ululimi luno yakaomvya uku sukulu alino nu lukaomviwa pa ng’anda. Pakuti cii cicitike, avyazi yamwi yakaomvya impapulo izyapulintwa, izya kopelwa limwi amazwi, alino na mavidyo umu ndimi zyonsi zyoili. Ukwaula nu kutwisika, avyazi aafuma uku mpanga zyuze yalinzile ukuombesya pakuti yazwe ana yao ukuya ya cuza yakwe Yeova.
I CILONGANO CA LULIMI CI CINO MULINZILE UKULALONGANAMO?
10. (a) A weni alinzile ukupingulapo kuno ulupwa lulinzile ukulongana? (b) I vyani vino angacita lino atatala wapingulapo?
10 Lino “aenyi” yakwikala ukutali na ya Nte yauze aakavwanga ululimi lwao, yalinzile ukulongana uku cilongano icaya kuno yakaikala limwi ica lulimi luze. (Masa. 146:9) Nomba ndi cakuti kwaya icilongano icikaomvya ululimi lwinu, limwi munguzya muti: U lulimi ci ulungazipila ulupwa lwitu? Pa cisila cakwelenganyapo sana nu kupepa kuli Yeova alino nu kulanzyanya na mamakwe na ana, umonsi angapingulapo kuno ulupwa lungaalongana. (1 Kol. 11:3) I vyani vino umonsi uwakwata ulupwa alinzile ukwelenganyapo? I visinte ci ivyaya muli Baibo ivingaomviwa? Lekini tusambilile pali vimwi.
11, 12. (a) Uzye ululimi luno mukuomvya umu cilongano lungalanga uli imiombele ya mwana? (b) U mulandu ci uno ana yamwi yakakana ukusambilila ululimi lwa yavyazi?
11 Avyazi yalinzile ukumanya ningo vino yangazwa ana yao. Ukuya kwene, asi mulandu nu lulimi luno ulupwa lungaomvya, pakuti umwana amanye ningo icumi, akalondekwa ukusambiliziwa vyakwe Leza pa insita ikulu cila mulungu. Nomba mutale mwelenganye pali cii: Lino ana yali umu cilongano icikaomvya ululimi luno yamanya sana, yangauvwa sana ivyeo ivikulandwa, limwi yangasambilila ivingi ukucila na vino avyazi yakwelenganya. Nomba asi vino cingaya ndi cakuti ana yatamanya ululimi. (Welengini 1 Kolinto 14:9, 11.) Nupya cisipiliula ukuti ululimi lwa yavyazi aluno umwana alamanya sana. Nupya, ana yamwi yangasambilila ukwasukapo pa kulongana, kupeela ivilangililo, nu kulanda malyasi umu lulimi lwa yavyazi ukwaula ukuti vino yakulanda vyafuma pansi ya mwenzo.
12 Cuze icakuti, asi sile ululimi u lukalenga ukuti umwana auvwikisye ivyeo vino akusambilila. Vikwene i vyacitikile Joshua, uwatalumbulwa pa kutandika. Nyinalenzi uwi zina lyakuti Esther walanzile ukuti: “ana anono yakalola ukuti ululimi lwa yavyazi vikapitila pamwi ni ntambi alino ni mipepele yao.” Ndi cakuti ana yatamanyile intambi zya ya vyazi, limwi yangakana nu kusambilila ululimi lwao alino nu kukana vino avyazi yazumilamo. Uzye avyazi afuma uku mpanga zyuze yangacita uli?
13, 14. (a) U mulandu ci uno ulupwa lumwi ulwafuma uku mpanga yuze lwakukiile uku cilongano icikaomvya ululimi lwa ku mpanga ino yakaikalako? (b) Uzye avyazi yacisile uli pakuti yatwalilile ukuya akome muli ukapepa?
13 Avyazi Aina Klistu yakakolezya ivikalondekwa pakuti yasambilizya ana pali Leza ukuluta ukukolezya vino yakulonda aeneco. (1 Kol. 10:24) Ya isi yakwe Joshua na Esther, ya Samuel, yalanzile yati: “Nemo na mamane twasumvile sana amano uku yana itu pakuti tulole ululimi luno yakauvwikisya pa kusambilila icumi, nupya twapefile kuli Leza ukuti atupeele amano. Icasuko cino twazanyile swemo citatuzipiile. Nomba lino twaweni ukuti vino yasambililanga umu lulimi lwitu vitayazwanga sana, twapingwilepo ukuya uku cilongano icikaomvya ululimi lwa ku mpanga ino tukaikalako. Twayanga swensi umu kulongana nu kuombela pamwi umu mulimo wa kusimikila. Nupya twamanga na ina na ya nkazi ukwizalila pamwi naswe icakulya uku mwitu alino nu kuyasenda lino twaya kumwi umu kutandala. Ukucita vii kwalenzile ukuti ana itu yamanye aina alino nu kumanya Yeova ukuti a Isi nupya cuza wao. Twaweni ukuti ukucita vii kwacindime sana ukuluta kupatikizya ana ukusambilila ululimi lwitu.”
14 Ya Samuel yalanzile nu kuti: “Pakuti tutwalilile ukuya akome muli ukapepa, mamane nani twalongananga nu ku cilongano icikaomvya ululimi lwitu. Twali apamviwe sana, nupya twatontanga cuze. Nomba tukataizya sana Yeova pa kutwazwa muli vyonsi vino twezyanga na maka ukucita alino na muli vino twaipeelisye ukucita. Ana itu yatatu yonsi yakaombela Yeova umu mulimo wa nsita yonsi.”
VINO ACANCE YANGACITA
15. U mulandu ci uno nkazi uwi zina lyakuti Kristina wayuvwile ukuti angacita ningo ndi wakukila uku cilongano icaomvyanga ululimi lwa ku mpanga ino ikalangako?
15 Ana atiyakula limwi yangiluka ukuti yangaombela ningo Yeova ndi yakukila uku cilongano icikaomvya ululimi luno yamanya ningo. Ndi caya vivyo, avyazi yatalinzile ukuyuvwa ukuti ana yao iyayakana. Kristina walanzile ati: “Namanyile ululimi lwa yavyazi yane panono, nomba ntuvwanga ivyalandwanga pa kulongana. Lino nali ni myaka 12, naile ndongana icitungu umu lulimi luno twaomvyanga uku sukulu. Uu wali ali muku wakutandikilako ukuvwikisya ukuti vino nuvwanga pa ukongano ali cumi! Nupya natandike ukuvwa ningo sana lino natandike ukupepa umu lulimi luno twaomvyanga uku sukulu. Nanenanga Yeova vyonsi ivili uku mwenzo!” (Mili. 2:11, 41) Lino Kristina wakuzile, walanzyanyizye na avyazi ukuti akukile uku cilongano icikaomvya ululimi lwa ku mpanga ino ikalangako. Walanzile ukuti: “Ukusambilila pali Yeova umu lulimi luno twaomvyanga uku sukulu kwalenzile ukuti ntandike ukulunduluka.” Patalengiile, Kristina wizile aya painiya.
16. U mulandu ci uno nkazi uwi zina lyakuti Nadia akataizizya ukuti watwalilile ukuya umu cilongano icaomvyanga ululimi lwa ku mpanga yuze?
16 Mwe yacance, uzye mukaelenganya ukuti cingazipa ndi mwakukila uku cilongano icikaomvya ululimi lwa ku mpanga ino mukaikalako? Ndi cakuti avino cili, mulinzile ukuyuzya mweineco umulandu uno mukwelenganyizizya vivyo. Uzye ukukukila uku cilongano cico kungalenga mupalame sana kuli Yeova? (Yako. 4:8) Nanti uzye limwi mukalonda ukukuka pakuti avyazi yatamunena vino mulinzile ukucita nanti pakuti mutaombesya? Nadia wino ndakai akaombela pa Betele walanzile ati: “Lino nemo na yakaci yanji yatatu alino na kalume wane twakuzileko panono, twalondanga ukukukila uku cilongano icaomvyanga ululimi lwa ku mpanga ino twikalangako. Nomba avyazi yakwe yamanyile ukuti ukucita vivyo nga kwalenzile ukuti ana yataalunduluka. Nadia walanzile nu kuti: “Tukataizya sana ukuti avyazi itu yaombisye pakuti yatusambilizye ululimi lwao nu kutwalilila ukuya umu cilongano icaomvyanga ululimi lwa ku mpanga yuze. Cii calenga ivintu vituzipile alino nu kutupeela isyuko lya kwazwa antu yauze ukumanya Yeova.”
VINO YAUZE YANGAZWILIZYAKO
17. (a) Aaweni yano Yeova wapeela umulimo wa kukuzya ana? (b) Uzye avyazi yangazana uli uwazwilizyo pali vino yangasambilizya ana yao icumi?
17 Yeova wapeela avyazi umulimo wa kulela ana nu kuyasambilizya pali aliwe, atapeela umulimo uu kuli ya nyinakulu na yaisikulu nanti antu yauze foo. (Welengini Mapinda 1:8; 31:10, 27, 28.) Nanti ciye vivyo, avyazi aatamanya ululimi ulukaomviwa uku mpanga ino yakaikalako yangalondekwa uwazwilizyo pakuti yafika ana yao pa mwenzo lino yakuyasambilizya icumi. Ukupekanya uwazwilizyo wa musango uu kutalinzile ukulenga avyazi ukupeela umulimo wao uwa kusambilizya ana pali Leza uku yantu yauze, lelo, ukucita vivyo kulinzile sile ukuyazwa ‘ukukuzya ana ningo mu kuyasunda nu kuyasambilizya’ pali Yeova. (Efes. 6:4) Limwi avyazi yanguzya ya eluda umu cilongano ivya kucita pa kutungulula ukupepa kwa lupwa na vino yangazwa ana yao ukukwata ya cuza yasuma.
18, 19. (a) Uzye aina na ya nkazi atemwa Yeova yangazwa uli acance? (b) I vyani vino avyazi yalinzile ukutwalilila ukucita?
18 Insita zimwi avyazi yangaama indupwa zyuze ukuti yacitile pamwi ukupepa kwa lupwa. Nupya, ana aingi yakakula ningo ndi cakuti yakuzanwa na antu atemwa Leza, wakwe ukuomba nayo umu mulimo wa kusimikila, alino nu kwizizya pamwi nayo lino yakulezya icitendwe. (Mapi. 27:17) Shan uwatalandwapo mpiti walanzile ukuti: “Nkaiusya sana aina angazwilizye. Lino yangazwanga ukupekanya ningo amalyasi ya yasambi pa kulongana, lyonsi nasambililanga ivingi kuli aliyo. Nupya naipakizyanga cuze ndi twaya umu kulezya icitendwe pamwi na ina.”
19 Ukuya kwene, yano avyazi yasoolola ukuti yazwe ana yao yalinzile ukulenga ana ukutwalilila ukucindika avyazi, yalinzile ukulanda ivisuma pali aliyo, nupya yatalinzile ukupoka umulimo wa ya vyazi. Nupya yaayo aakwazwilizya ana, yatalinzile ukuya ni miyele ino amu cilongano nanti antu yauze yangaatwisika. (1 Pet. 2:12) Avyazi yatalinzile ukupeela ana yao ku yantu yauze pakuti yayasambilizya ukwaula nu kwikako amano. Lelo, yalinzile ukusumbako amano lino yauze yakuyazwa ukusakamala ana nupya yalinzile ukutwalilila ukuisambilizizya aineco.
20. Uzye avyazi yangazwa uli ana yao ukuya aomvi yakwe Yeova asuma?
20 Mwe yavyazi, mwapepa kuli Yeova ukuti amwazwa, nupya mwaezya apapezile amaka inu. (Welengini 2 Milandu 15:7.) Mwasumba sana mano kuli ucuza wa ana inu na Yeova ukuluta ukusumba sana mano kuli vino mukulonda mweineco. Mwaezya sana na maka ukufika ana inu pa mwenzo lino mukuyasambilizya Izwi Lyakwe Leza. Mwatwalilila ukuzumila ukuti ana inu yangaya aomvi yakwe Yeova asuma. Ndi cakuti ana inu yakulondela vino Baibo ikalanda alino nu kukolanya imiyele inu isuma, mulayuvwa wakwe vino umutumwa Yoane wayuvwanga pa yana yakwe muli ukapepa lino walanzile ati: “Kusi cuze icikanzanzya kuluta pakuvwa ukuti ana yane yakayela icumi.”—3 Yoa.4.
^ par. 7 Lolini cipande cakuti “Ivingamwazwa Ukusambilila Ululimi Lupya” muli Awake! wakwe Epulelo 2007, ifwa. 26.


text:
Ivyeo pa Maofesi nu Kutandala
Tukumwama ni nsansa tukuti kalibu sana, mukize mukatandale uku maofesi itu ni vikuulwa vya kupulintilamo. Zanini vifulo ukwaya maofesi alino ni nsita ya kutandala.
France
2 rue Saint-Hildevert
27400 LOUVIERS
FRANCE
+33 2-32-25-55-55
Kutandala
Kutampa pa Mande kufika pali Cisano
Apa 09:00 hrs., pa 10:00 hrs., napa 14:00 hrs.
Mulamala ukutandala umu ma awazi yaili
Vino Tukaomba
Tukaasenula impapulo izikalanda pali Baibo umu ndimi 4. Tukaangalila umulimo uno ya Nte Yakwe Yeova yakaomba umu France nu mu mpanga zyuze muno yakalanda iciFrench (mu Guadeloupe, mu Martinique, mu French Guiana, mu La Réunion, mu Mayotte, mu Saint Pierre nu mu Miquelon).


text:
Ciiyo 6
Sena Bantu Bafwa Nibakapundushiwe?
1. Inga nimakani cini aina akute kwamba shabantu bafwa?
Yesu mpwalashika ku Betaniya pepi ne Yelusalemu, palikuba palapiti masuba ali 4 kufumina mpwalafwa Lazalo. Yesu walaya kucumbwe pamo ne Malita kayi ne Maliya, bakwabo Lazalo. Palapita owa kacindi kang’ana, bantu banji balabungana. Yeyani owa ncebalakondwa bene Malita ne Maliya cindi Yesu mpwalamupundusha Lazalo kufuma mucumbwe.—Belengani Yohane 11:21-24, 38-44.
Malita walikwainshiba kendi makani aina akute kwamba shabantu bafwa. Walikwinshiba eti Yehova nakabapundushe bantu bafwa kwamba eti bakekale kayi nebuyumi butapu pacishi capanshi.—Belengani Yobu 14:14, 15.
2. Inga bantu bafwa bali mubwikalo buli aconi?
Bantu balafumina kubulongo. (Genesis 2:7; 3:19) Ntafwe mishimu ili mumubili wanyama sobwe. Tobantu bamibili yanyama. Ici cilaambanga eti kuliyawa cintu ciliconse cikute kushalako nebuyumi twafwa. Muntu afwa, bongo bwakendi bukute kufwa naboyo, kuliyawa ncakute kuyeya. Neye Lazalo mpwalapundushiwa, liyawa kwamba ncelukute kunyumfwika lufu mulandu wakwamba eti muntu wafwa nkacinshi cintu ciliconse.—Belengani Masalimo 146:4; Mlaliki 9:5, 6, 10.
Sena Lesa ukute kubapensha bantu mumulilo bafwa? Pakwinga Baibolo ikute kwamba eti bantu bafwa nkabacinshi cintu ciliconse, kuyisha eti kuli mulilo wahelo nibubepeshi ubo bukute kupa bantu kuyeya eti Lesa ukute kubapensha bantu. Kupensha bantu nicintu ncatasuni Lesa.—Belengani Yeremiya 7:31.
3. Sena bantu bafwa inga babandika nenjafwe?
Bantu bafwa nkabela kwamba kayi nkabela kunyumfwa sobwe. (Masalimo 115:17) Koma bangelo nabamo baipa, bakute kwambaula kubantu nekulibepesha eti nibantu bafwa ebalaambanga. (2 Petulo 2:4) Yehova ukute kutukanisha kwelekesha kubandika nebantu bafwa.—Belengani Deuteronomo 18:10, 11.
4. Inga nibani beti bakapundushiwe?
Mamilyoni abantu bafwa nibakapundushiwe kwamba eti babe nebuyumi kayi pacishi capanshi. Nebantu nabamo balikwinsa bintu byaipa mulandu wakubula kumwinshiba Lesa nibakapundushiwe.—Belengani Luka 23:43; Machitidwe 24:15.
Bantu beti bakapundushiwe nibakayishiwe sha Lesa kayi nekuba nelushomo muli Yesu kupitila mukumunyumfwila. (Chivumbulutso 20:11-13) Abo beti bakapundushiwe nekutatika kwinsa bintu byaina nibakabe nebuyumi butapu.—Belengani Yohane 5:28, 29.
5. Inga kupundushiwa kwabantu bafwa kukute kutuyisha cani pali Yehova?
Lesa walashapo bubambo bwakupundusha bantu kulufu mpwalatuma Mwanendi kwisa kutufwila. Kupundushiwa kwabantu bafwa kukute kutuyisha eti Yehova utusuni maningi. Bantu bafwa bakapundushiwa, inga nibani mbomulayandanga kubonana nabo?—Belengani Yohane 3:16; Aroma 6:23.


text:
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA | IFISIMPI 17-21
Mulukuba pa Butende ne Bantu
Umutende uuli pa bantu ba baYawe Lesa ulesako pakuti pa kupyungisha. Ili kwaba ukupusana, kulaba ukumfwa ukubipilwa makosa, nangabe’fyo ukufunda kwa mu Mashiwi abaLesa kulashilisha ayo amakatasho.
Ili kwaba ifyakukatasha, AbaKlistu ba bucine balaba pabutende pakucite’fi . . .
19:11
kani bababifya balekala lukoso celele
18:13, 17
ili tabangalabila balakwata ifishinka fyonse
17:9
mubutemwe balafitulukila uwa babiifya


text:
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Mwa-avwa Ana Inu Ukuti Yataila Sana Kaumba
Uumbo ukamanyisya antu pa lulumbi lwakwe Yeova. (Masa. 19:1-4; 139:14) Lelo antu aaya umu nsi ii yakwe Ciwa yakalanda malyasi aufi aasizanzya Leza pali vino umi watandike. (Loma 1:18-25) Uzye mungacingilila uli ana inu pakuti yatasombwa uku malyasi ya musango uwo? Mwayavwa lino yacili anono pakuti yataila ukuti Leza akuno waya nupya akayasakamala. (2 Kol. 10:4, 5; Efes. 6:16) Mwaezya ukumanya vino yakaelenganya pali vino yakasambilila ukusukulu, nupya mwaomvya iviombelo ivyayako ndakai pakuti mwayavwa ukuvwikisya icumi.—Mapi. 20:5; Yako. 1:19.
TAMBINI VIDYO IIKUTI VINO AUZO YAKALANDA—KUZUMILA MULI LEZA, LYENE PA CISILA MULANZYANYE MAUZYO YAA:
Uzye ufi ci uno antu aingi sana yakalanda pa kuzumila muli Leza?
Uzye ku sukulu yakamusambilizya uli?
I cani calenga uzumile ukuti Yeova akuno waya?
Uzye mungavwa uli umwi ukumanya ukuti Leza u waumvile ivintu vyonsi?


text:
Yeova a Leza Uwaya nu Kutemwa
“Leza ukutemwa.”—1 YOANE 4:8, 16.
INYIMBO: 18, 51
1. I miyele ci ino Yeova waya nayo sana, nupya pa mulandu wakuti mwamanya vii mukayuvwa uli?
BAIBO ikatunena ukuti “Leza ukutemwa.” (1 Yoane 4:8) Uzye cii cikupiliula cani? Yeova wakwata imiyele iingi isuma sana, lelo pa miyele ii ukutemwa akuno waya nako sana. Yeova atakwata sile ukutemwa. Lelo Yeova u kutemwa. Ukutemwa kukalolekela muli vyonsi vino akacita. Fwandi tulinzile ukutaizya sana pa mulandu wakuti ukutemwa u kwalenzile Leza ukuti aumbe vyonsi ivyayako, insi ni vya umi!
2. Uupalilo ci uno twakwata pa mulandu wakuti Yeova watutemwa? (Lolini cikope cakutandikilako.)
2 Yeova watemwa sana vyonsi vino waumba. Apa mulandu wakuti watutemwa twamanya ukuti alafikilizya ukulonda kwakwe apa nsita ilinge. Nupya nga wafikilizya ukulonda kwakwe, aakamuvwila yalaya nu luzango wakwe cimwi. Apa mulandu wakututemwa, Yeova “wimika uwanda uno alapingwilapo antu yonsi amu nsi mu wololoke ukupitila muli wino wasola,” Yesu Klistu. (Milimo 17:31) Twasininkizya ukuti upinguzi uu ulacitika. Antu yano yakamuvwila yalaya ni nsansa wakwe cimwi amanda pe.
VINO IVYACITIKA MPITI VIKALANGA
3. Uzye imikalile ya antu nga yali uli ndi cakuti Yeova ataya nu kutemwa?
3 Uzye ngi vyani ivyacitikile antu ukunkolelo ndi cakuti Yeova ataya nu kutemwa? Antu nga yatwalilile ukuiteeka, nupya nga yatwalilile ukuvulunganyiziwa nu mulwani Satana ciwa. (2 Kolinto 4:4; 1 Yoane 5:19; welengini Umbwilo 12:9, 12.) Ndi cakuti Yeova atatutemwa nga tukatina ivilacitika ukunkolelo!
4. U mulandu ci uno Yeova walesile ukuti Satana aateka?
4 Lino Satana wapondokile Leza, walesile nu kuti avyazi itu akutandikilapo nayo yapondokele Leza. Watwisike ndi cakuti Yeova walinga ukuteeka uumbo onsi. Satana walanzile ukuti aliwe angateeka ningo antu ukuluta Yeova. (Utandiko 3:1-5) Lyene pa mulandu wakuti Yeova wakwatisya amano, walesile ukuti Satana ateeke apa kasita kanono pakuti alole nga angateeka antu. Lelo twamanya ukwaula ukutwisika ukuti antu nanti Satana yatange yateeke ningo.
Yeova ataumvile antu na maka yakuiteeka
5. Uzye ivintu ivyacitika mpiti vikalangilila cani?
5 Ndakai insi ikuya ikwipilako sile. Apa myaka 100 iyapitapo antu ukuluta pali 100 milyoni yafwa umu nkondo. Baibo ikalanda pa “manda akusyalikizya” ukuti: “Antu aipe, nupya asomvi yene yalipisya ukuluta.” (2 Timoti 3:1, 13) Nupya Baibo ikati: “We Leza wamanya ukuti umuntu atange aisolwele umweneco uyo wakwe. Kusi umuntu uwakwata amaka apa umi wakwe.” (Yelemiya 10:23) Ivyacitika mpiti vikalangilila ukuti amazwi yaa acumi. Yeova ataumvile antu na maka akuti yangaiteeka aeneco.
6. U mulandu ci uno Yeova walekela ukuti ivipe vitwalilile ukuyako?
6 Pa mulandu wakuti Yeova waleka ukuti uyi utwalilile sile ukucitika pa kasita kanono, calenga tusininkizye ukuti aliwe sile uwalinga ukuteeka. Uku nkoleelo, Leza alasiisyapo ivintu vyonsi ivipe. Lyene nga wacita vii, wensi aalatwisika imitekele yakwe, ale Yeova alamonona papo kwene sile. Apa mulandu na vino twalola ivyacitika mpiti, fwandi Yeova alafumyapo ya cipondoka yaayo zuwa zuwa. Kutalatala kuye ivipe nupya.
A MULI VYANI MUNO LEZA WALANGIZYA UKUTEMWA?
7, 8. (a) Uzye Yeova walanga uli ukutemwa?
7 Yeova walanga ukutemwa umu nzila izipusane pusane. Mwatala imwelenganya ukulu nu usuma wa vintu vyonsi vino Yeova waumba. Kwaya ivipinda usiku, nupya cila cipinda usiku cakwata intanda na mapulaneti amabilyoni. Umu cipinda usiku cino twayamo, cino yakati Milky Way, mwaya intanda izingi sana, lyene pa ntanda zizyo paya ni lanzi. Ndi cakuti kutali ilanzi, nga mutaya icaumi icili consi umu nsi ii. Vii vyonsi ivyaumbwa vikalangilila ukuti Yeova akaumba, nupya uumbo kwene uu ukalanga vino Yeova waya na mano na maka alino ni miyele yuze isuma. I cacumi ukuti “maka ya u Leza wakwe nanti yatangaloleka ningo mu manso itu, lelo yakalolekela mu vintu vino wacita.”—Loma 1:20.
Vyonsi vino Yeova waumvile pano nsi vikaazwilizya antu ni nyama
8 Yeova wapanzile insi ukuti mwaikala ivyaumi. Vintu vyonsi ivyaya umu nsi vikaazwa antu ni inyama kwene. Yeova wapanzile icalo ca Eden umwakwikala antu nupya wayapezile na mano amalilike ni mili imalilike apakuti yangaikala amanda pe. (Welengini Umbwilo 4:11.) Nupya, Yeova ‘akaapeela icakulya uku caumi icili consi, pano luse lwakwe ulwa pe.’—Masamu 136:25.
9. Nanti cakuti Yeova a Leza uwaya nu kutemwa, i vyani vino wapata?
9 Yeova a Leza wakutemwa, lelo wapata ivintu iviipe. Pa Masamu, 5:4-6 pakalanda vino Yeova waya ukuti: “Wemo usi Leza wino akazangila mu uyi, awe. Usizumilizya iviipe pa manso yako.” Nupya “wapata inkomi na antu andimi ziili.”
YEOVA WASYA ACE ASISYEPO IVIPE
10, 11. (a) I vyani ivilacitikila antu aipe? (b) Uzye Yeova alalambula uli aaya ni cisinka kuli aliwe?
10 Apa nsita ilinge, Yeova alasisyapo uyi onsi apa mulandu wakuti a Leza uwaya nu kutemwa nupya wapata iviipe. Baibo yalaya ukuti: Yayo akacita ivipe yalononwa, lelo “yayo alataila [Yeova] yalikala umutende umu mpanga. Kwasyala sile akasita kanono umwipe atalaya penepo.” Fwandi alwani yakwe Yeova “yalasendwa wa cunsi.”—Masamu 37:9, 10, 20.
11 Nupya Baibo yalaya ukuti: “Antu aololoke yalikala umutende umu mpanga, nu kuipyana umuyayaya.” (Masamu 37:29) Antu ya cumi “yalasyukila ulongo ulumalilike.” (Masamu 37:11) U mulandu ci? A pa mulandu wakuti Yeova lyonsi akapeela ivintu ivisuma uku yaomvi yakwe a cumi. Baibo ikatunena ukuti: “Wene alayakumbula aminsonzi yonsi. Kutalaya imfwa nupya. Kutalaya ukulosya nanti ukulila, nanti ukuvwa ukuwaika. Vintu vyampiti vyati vipita.” (Umbwilo 21:4) Ala Yeova alacitila antu yakwe ivintu ivisuma wakwe cimwi yano yakalola vino wayatemwa!
12. Uzye umuntu wakaele waya uli?
12 Baibo ikatunena ukuti: ‘Mwalolekesya umuntu musuma [nanti uwakaele], mucecete umololoke umwenzo. Pano umuntu walongo alikala umutende pano nsi. Lelo antu aipe yene yakapongelela sile pyu, nu kononwa.’ (Masamu 37:37, 38) Umuntu uwakaele akamanya Yeova nu Mwana wakwe nu kucita ukulonda kwakwe Leza. (Welengini Yoane 17:3.) Wene wazumila nu mwenzo onsi ukuti, “insi ii ya pansi ikupita, pamwi nu lunkumbwa ululi mwenemo. Lelo aakacita ukulonda kwakwe Leza alaikalilila amanda pe.” (1 Yoane 2:17) Apa mulandu wakuti impelelekezyo ya nsi ii ili umupipi, fwandi tulinzile “ukutaila muli [Yeova], nu kulondela inzila zyakwe.”—Masamu 37:34.
YEOVA WACITA CINTU CIKULU PANO WATEMWA ANTU
13. Uzye Leza walaanga uli ukuti watemwa sana antunze?
13 Nanti icakuti tutamalilika, tungaacita ivikazanzya Leza. Nupya tungaya sana ya cuza yakwe Yeova pano Yesu watufwilile, pa mulandu wakuti Leza watutemwa. Yeova watumile umwanakwe ukwiza tufwila, pano akaalonda kuti antu acuvwila yakakululwe uku luyembu ni mfwa. (Welengini Loma 5:12; 6:23.) Yesu wali sana ni cisinka kuli Yeova lino wali ukwiyulu, fwandi Yeova wamanyile ukuti umwanakwe wali nu kuya uwacisinka pano nsi. Yeova uvwile sana uyi lino waweni kuno antu yakucuzya umwanakwe, pano wamutemilwe sana. Lelo, Yesu watwalilile ukutungilila ukateeka wakwe Yeova nu kulanga ukuti umuntu umumalilike angatwalilila ukuya uwa cisinka kuli Leza na lino ivintu vyatala sana.
14, 15. Uzye imfwa yakwe Yesu yazwa uli antunze?
14 Nanti icakuti Yesu wapisile umu ntazi izingi, Yesu watwalilile ukuya uwacisinka nupya watungilile insambu zino Yeova wakwata izya kuteeka. Tufwile ukutaizya sana ukuti Yesu wapeezile impolelwa lino wafwile, apakuti antunze yangakwata isyuko lya kwiza ikala nu umi wa pe umu nsi ipya! Umutumwa Paulo walondolwile ukutemwa kuno Yeova na Yesu yalangilile pa mulandu ni mpolelwa. Walondolwile ukuti: “Lino twali aula maka akucita cimwi, Klistu watufwilile swe yakaifya, pa nsita ino Leza wateinye. Pano caya icitale kuti umuntu afwile umuntu [mulungami]. Manye umwi angaposya kufwila umuntu musuma. Lelo Leza watulanga vino watutemwa, pano lino twali tucili yakaifya Klistu watufwilile.” (Loma 5:6-8) Umutumwa Yoane nawe walemvile ukuti: “Leza watulanzile ukutemwa kwakwe pakutuma mwana wenga sile muno nsi, pakuti aliwe atupeele umi. Kuu kuli kutemwa kwakuti asi sweswe twatemwa Leza, lelo pano wene uwatutemilwe nga atuma Mwana wakwe kuti aye impolelwa ya pa maifyo itu.”—1 Yoane 4:9, 10.
15 Yesu walanzile ukuti “Leza watemilwe amu nsi nga apeela Mwana wakwe wino uwavilwe wenga, kuti wensi wino wataila munoli atakalowe, lelo aye nu umi wape.” (Yoane 3:16) Nandi icakuti Yeova wamanyile ukuti asi icangupale ukulola kuno umwana wakwe akufwa, lelo wapezile umwana wakwe impolelwa ukuti akulule antu yonsi. Vii vino wacisile vikalangilila vino watemwisya antunze. Nupya ukutemwa kwakwe ukwa manda pe. Paulo walemvile ukuti: “Pano ninsininkizya ukuti kusi nanti cimwi icingatupaatukanya ku kutemwa kwakwe Leza, cingaya imfwa, nanti umi, angeli, nanti mipasi, nanti vintu vya ndakai nanti vikwiza, kusi cintu icaya mwiyulu nanti pano nsi icingatupaatukanya ku kutemwa kwakwe Leza muli Klistu Yesu Mwene witu.”—Loma 8:38, 39.
UWENE WAKWE LEZA UKUTEEKA
16. Uzye Uwene wa u Mesiya i cani, nupya a weni wino Yeova wasonta ukuya Kateeka wa Wene uuwo?
16 Uteeko wakwe Leza uwa u Mesiya, nao ukalenga ukuti tusininkizye ukuti Yeova watutemwa. U mulandu ci? Pano Yeova wasolola mpiti Kateeka wino watemwa antu nupya u walinga, kulikuti Yesu Klistu. (Mapinda 8:31) Nupya antu 144,000 aasoololwa yalateeka na Yesu ukwiyulu. Ndi cakuti yatuutuluka, yakaya ukwiyulu ala yamanyile vino cuvwikanga ukuya umuntunze. (Umbwilo 14:1) Lino Yesu wali pano nsi, wasimikilanga apa Wene Wakwe Leza, nupya wasambilizye asambi ukulapepa ukuti: “Tata witu uwa mwiyulu, izina lyako licindikwe. Uwene wako wize, kulonda kwako kucitike pano nsi vino kukacitika mwiyulu.” (Mateo 6:9, 10) Fwandi tukalolela nu luzango wakwe cimwi lino mapepo itu yalaasukwa, lino uwene wakwe Leza ulaleta amapaalo aingi umu nsi!
17. Uupusano ci uwaya pa miteekele yakwe Yesu ni miteekele ya antunze?
17 Paaya upusano sana pali ukateeka wakwe Yesu ni miteekele ya antu. Imiteekele ya untunze yaleta sana inkondo izyalenga antu aingi ukufwa. Nomba Kateeka witu, Yesu, wene watutemwa sana nupya akakolanya imiyele isuma cuze yakwe Leza, sana sana ukutemwa. (Umbwilo 7:10, 16, 17) Yesu walanzile ati: “Izini kunondi, mwensi mwe yatonte nupya anyomelwa, nani namamupeela upuzo.” (Mateo 11:28-30) Ulayo uu wazipa cuze!
18. (a) I vyani ivikacitika ukutandika umu 1914? (b) I vyani vino tulasambilila umwilyasi lilondeliilepo?
18 Baibo ikalanga ukuti Uwene Wakwe Leza watandike ukuteeka umwiyulu umu 1914. Ukufuma umu mwaka kwene uuwa, kwaya umulimo wakukonganika yaayo alateeka na Yesu ukwiyulu alino ni “umba likulu cuze” ilya antu alapusuka impelelekezyo ya nsi nu kwingila umu nsi ipya. (Umbwilo 7:9, 13, 14) Uzye iumba likulu cuze lyakula ukufika pi? Uzye ivyani vino Yeova akaalonda kuti yacita? Ivyuzyo vii vilaasukwa umwilyasi lilondeliilepo.


text:
Mānga ya 113: Polo mu Loma
TALA muyololo obakutyile Polo ne sola Mwine Loma umulamine. Polo i mukutwe mu Loma. Ukungile poso’nka Kesala wa Loma anene bya kumulonga. Bantu i bapebwe kishima kya kumupempula mu kifungo.
Mafuku asatu kupwa kufika mu Loma, Polo watume misapu ku bakulumpe ba Bayuda amba bāye bamutale. Penepo Bayuda bavule badi mu Loma abaiya. Polo webasapwila myanda ya Yesu ne bulopwe bwa Leza. Bamo abaitabija ke Bene Kidishitu, ino bakwabo kebetabijepo.
Penepo Polo wasapwila ne basola badi bamulama bene. Mu myaka ibidi yadi mu kifungo, Polo wasapwila muntu ye-yense wamona. Ne kisaka kya Kesala kine kibaivwana myanda miyampe ya Bulopwe, ne bamo abaikala Bene Kidishitu.
Ino uno mupempudi ulemba ku meza’u i ani? Molangila i ani? Eyo, i Temote. Temote nandi wadi mu kifungo mwanda wasapwile myanda ya Bulopwe, ino pano i mukutululwe. Waiya kukwasha Polo kuno. Uyukile bilemba Temote? Tutalei.
Lelo uvulukile kibundi kya Fidipai ne Efisesa kidi mu Mānga ya 110? Polo wāshimikile’mo bipwilo bya Bwine Kidishitu. O mwanda pano padi mu kifungo, Polo watumina bano Bene Kidishitu mikanda. Ino mikanda idi mu Bible, itwanga bu Bene Efisesa ne Bene Fidipai. Pano Polo ulombolanga Temote myanda ya kulembela Bene Kidishitu balunda nandi ba mu Fidipai.
Bene Fidipai balongēle Polo biyampe. Bamutumine byabuntu ku kifungo, o mwanda pano Polo wibafwija’ko. Waile na byabuntu i Epafolodetusa. Inoko wabelele bininge wasa kufwa. Pano wakoma, kasa ne kujoka. Usa kusela ino mikanda ya Polo kadi basa kujokela ku Fidipai pamo na Temote.
Papo aye mu kifungo, Polo walembe mikanda mikwabo ibidi idi mu Bible. Umo i wa Bene Kidishitu ba mu Kolose. Uyukile mowityilwa? I Bene Kolose. Mukwabo i wa Filemone, mulunda nandi mukatampe wa mu Kolose. Uno mukanda wisambilanga padi Onesemusa mwingidi wa Filemone.
Onesemusa wanyemene Filemone waenda ku Loma. Penepo Onesemusa wayukile’mba Polo udi mu kifungo. Ebiya waiya kumupempula, kupwa Polo wasapwila Onesemusa. Ponka’po Onesemusa waikala Mwine Kidishitu. Pano Onesemusa wealakanya mwanda wa kunyema kwaanyemene. Lelo uyukile bilemba Polo mu mukanda watumina Filemone?
Polo walombe Filemone afwile Onesemusa lusa. Polo walembe amba: ‘Nakwalwija’ye kodi. Pano kadipo enka mwingidi obe kete. Ino kadi, i mwanenu Mwine Kidishitu muyampe.’ Onesemusa pa kujokela ku Kolose, wasela ino mikanda ibidi, umo wa Bene Kolose, mukwabo wa Filemone. Fwatakanya’po bidi nsangaji ya Filemone pa kuyuka’mba mwingidi wandi waikala Mwine Kidishitu.
Polo udi na myanda miyampe imoimo ya kutumina Bene Fidipai ne Filemone mu mikanda. Polo walombola Bene Fidipai’mba: ‘Nemutumina Temote. Ino nsa kwiya kwimupempula panopano.’ Kupwa walembela Filemone’mba: ‘Nongolwele pa kushikata kwako.’
Ebiya Polo pa kukutululwa, wakapempula banababo mu bifuko bivule. Kupwa Polo wakutwe monka mu Loma. Pano wayuka’mba wakepaibwa. Penepo watumina Temote mukanda ne kumunena āye bukidi. Polo walembe amba: ‘Nadi nkōkele Leza, Leza nandi ukampala mpalo.’ Kupwa lufu lwa Polo, pabapite myaka mityetye Yelusalema waonakanibwa dikwabo, pano ke na Bene Loma.
Ino mu Bible mudi bintu bivule. Kupwa Yehova Leza walembeja Yoano mikanda yandi, kubadila’mo ne mukanda wa Kusokwelwa. Uno mukanda wa mu Bible wisambilanga pa mafuku a kumeso. Tutalei pano bikamweka mu mafuku a kumeso.
Bilongwa 28:16-31; Fidipai 1:13; 2:19-30; 4:18-23; Bahebelu 13:23; Filemone 1-25; Kolose 4:7-9; 2 Tem.te 4:7-9.
Bipangujo
- Polo wasapwila bāni pano pakutyilwe mu Loma?
- Mupempudi udi ku meza pa kifwatulo i ani, ne ulongelanga Polo bika?
- Epafolodetusa i ani, ne wasela bika pa kujokela ku Fidipai?
- Mwanda waka Polo watumina Filemone mulunda nandi mukanda?
- Polo pa kukutululwa walonga bika, ne i bika byobamulonga dikwabo?
- Yehova walembeja mikanda ya mfulo ya mu Bible na ani, ne mukanda wa Kusokwelwa witulombola bika?
Bipangujo bikwabo
- Tanga Bilongwa 28:16-31 ne Fidipai 1:13.
Polo wādi ulonga bika kitatyi kyaākutyilwe mu Loma, ne lwitabijo lwandi lukomo lwāikele na lupusa’ka pa kipwilo kya Bwine Kidishitu? (Bil. 28:23, 30; Fid. 1:14)
- Tanga Fidipai 2:19-30.
I binenwa’ka bya kutendela ba Temote ne Epafolodetusa byānene Polo, ne tukokeja namani kwiula kimfwa kya Polo? (Fid. 2:20, 22, 25, 29, 30; 1 Kod. 16:18; 1 Tes. 5:12, 13)
- Tanga Filemone 1-25.
Polo wāsoñenye Filemone amba alonge biyampe pa mwanda’ka, ne kino kibwanya kuludika namani bakulumpe dyalelo? (Fil. 9; 2 Kod. 8:8; Ngat. 5:13)
Binenwa bya Polo bidi mu Filemone 13, 14 bilombola namani amba wādi ulēmekele mityima ya mundamunda ya bakwabo mu kipwilo? (1 Kod. 8:7, 13; 10:31-33)
- Tanga 2 Tem.te 4:7-9.
Pamo bwa Polo, netu tubwanya kukulupila namani amba Yehova uketupala mpalo shi tūminine kufika ne ku mfulo? (Mat. 24:13; Bah. 6:10)


text:
Amagaseti ga Akasonje Kandindilili na Amlembuke!
Amagaseti gitu aga gikujoba isya mwi Ibangili ubagile ukugadanilodi munjobelo ukundinda 200. Kasonje Kandindilili likunangisya buno isya nkisu sikolene nu ubukunguluka ubwa mwi Ibangili. Likubasubisya abandu ku nongwa inunu isya Bunyafyale ubwa Kyala nu kubatula ukumwitika Jesu Kilisiti. Amlembuke! likunangisya buno lilino tubagile ukusitola indamyo isya nkisu kangi likubatula abandu ukuja nu’lwitiko ku fingo isya Mpeli ukuti aikutwakutwala ikisu kipya ikya lutengano
Salapo injobelo mwisanduku ilya njobelo, po binda Londa ukuti ugakete amagaseti aga njobele iji usalilepo.


text:
ILYASI 90
Yesu Nu Mwanaci Pa Cifula
YESU wimilila pa cifula umu Samaliya kuti apuzeko. Asambi yakwe yayile umu muzi uku kukala ivyakulya. Wino Yesu akulanda nawe, u mwanaci uwataiza umu kusemba amanzi. Yesu wamuneenyile ati: ‘Nkulenga amanzi.’
Umwanaci wazungwike sana. Uzye watuumanya umulandu uno wazungukiile? Pano Yesu wali umuYuda nu mwanaci nawe umwina Samaliya. Ayuda aingi yataatemilwe aina Samaliya. Yataalondanga nanti sile ukuvwanga nayo! Nomba, Yesu wene watemilwe antu amitundu yonsi. Acino, waneenyile umwanaci wii ati: ‘Umanya uwali wakulenga amanzi, naawe ngi wamulenga ukuti akupeele amanzi akapeela uumi.’
Nawe umwanaci alanda ati: ‘Yasikulu, cifula cii cazika cuze, nupya mutakweti icakusembela amanzi. Aukwi kuno mumafumya amanzi yaayo aakapeela uumi?’
Lyene Yesu wamulondolweliile ati: ‘Ndi cakuti wamwa amanzi ukufuma umu cifula cii, uluvwa ulusala nupya. Nomba amanzi yano nkapeela yangalenga umuntu ukwikala amande pe.’
Umwanaci nawe alanda ati: ‘Yasikulu mpeliini amanzi kwene yaayo! Lyene ntalumvwa ulusala nupya. Nupya ntalawela uku cifula uku kutapa amanzi.’
Umwanaci wii welenganyanga ukuti Yesu walandanga apa manzi kwene yano tukaamwa. Lelo, cino Yesu walandangapo i cumi pali Leza nu wene wakwe. Icumi caya wa manzi aakapeela uumi. Cingapeela umuntu umi wa pe.
Lyene Yesu waneenyile umwanaci ati: ‘Yanga kaame uwako uwize nawe.’
Nawe umwanaci waswike ati: ‘Nemo ntakwata uwane.’
Yesu nawe ati: ‘Cino walanda i cisinka sana. Nomba wakwetipo aonsi 5, na wino ukwikala nawe asi uwako foo.’
Mwanaci wazungwike sana, pano vyonsi vino Yesu walanzile, vyali vya cumi. Uzye Yesu wamanyile atuuli vyonsi vii? Yesu, watumilwe ukufuma kuli Leza, fwandi Leza kwene u wamuneenyile vyonsi vii. Lyene lino asambi yakwe Yesu yaawezile, yazungwike sana ukuzana Yesu akulanda nu mwanaci umwina Samaliya.
Uzye i vyani vino twasambilila kuli vyonsi vii? Twati-tusambilila ukuti Yesu watemwa antu amitundu yonsi. Acino nafwe tulinzile ukutemwa antu amitundu yonsi. Tutalinzile ukwelenganya ukuti antu yamwi yaipa pa mulandu wakuti twapusana inkanda. Yesu wene cino akalonda ukuti antu yonsi yamanye, i cumi icilayapeela umi wa pe. Fwandi nafwe kwene tulinzile ukusambilizya antu pakuti yamanye icumi.
Yoane 4:5-43; 17:3.


text:
ILYASI 92
Yesu Watuutulula Umufwe
UMUKAZYANA wino ukulola paa ali ni myaka ya kuvyalwa 12. Yesu watamulema umu minwe, na avyazi ya mukazyana wii yaimi apiipi. Uzye watuumanya cino yayeliile ni nsansa vii? Leka tuvwe vino caali.
Isi wa mukazyana wii wali umucindame sana, ni ziina lyakwe a Yailo. Wanda umwi umukazyana wii walwile, iyamulaalika na pa musanzi. Nomba ataapozile. Walwalilangako sile. Lyene isi na nyina yaasakamiile sana, pano yaaweni ukuti umwanao amaafwa. Wali ali mwana wao wenga sile. Awe, a vino Yailo waile uku kulonda Yesu. Uvwile ukuti Yesu wacitanga ivizungusyo sana.
Lino Yailo wazanyile Yesu, kwali antu aingi cuze ala iyamuzinguluka. Nomba, Yailo waipatikizye umu yantu mpaka ayafika na pali Yesu nu kumufukamila. Lyene wanenyile Yesu ati: ‘Umwanane umukazyana watalwalisya.’ Alino amulenga ati: ‘Napaapata, twapita ukamupozye.’ Nawe Yesu wazumiile ukuya kweneko.
Lino yaapitanga, kwali iumba lya yantu aalondanga ukupalamila Yesu. Nomba mukupumikizya, Yesu wimiliile. Nga alino aiza-uzya ati: ‘A weni uwandema?’ Yesu wamanyile ukuti kwali umwi uwamulemile, pano uvwile amaka yafuma umu mwili. Nomba, a weni uwamulemile? U mwanaci umwi uwalwile sana pa myaka 12. Aliwe wizile alema ivizwalo vyakwe Yesu, nu kupola apola!
Yailo uvwileko ningo pano waweni ukuti fwandi Yesu wakwata sana amaka ya kupozya alwale. Nomba kwizile inkombe iyaleesile ilyasi. Inkombe iiyo yaneenyile Yailo iti: ‘Tiini ukucuzya Yesu. Umwaninu watafwa.’ Lino Yesu uvwile vivyo, waneenyile Yailo ati: ‘Utasakamala, amazyuka.’
Lino yaafisile uku ng’anda yakwe Yailo, yaazanyile antu yakuloosya wakwe cimwi. Nomba Yesu wayaneenyile ati: ‘Mutaalila. Umwana wii atafwile. Aizi sile.’ Nomba antu yeene yaatandike ukuseka Yesu nu kumusoweka, pano yeene yaamanyile ukuti umukazyana wafwile.
Awe, a vino Yesu wasenzile avyazi ya mwana alino na atumwa yakwe yatatu nu kwingila umu muputule muno yaalaalike umwana. Lyene walemile umwana umu minwe, alino avwanga ati: ‘Katuka!’ Avino umukazyana wiyo watuutulwike wakwe vino ukulola pa cikope. Wakatwike atandika nu kupita! Fwandi ali cino isi na nyina yayelile ni nsansa vii.
Wi asi ali wino Yesu watandikiilepo ukutuutulula uku yafwe. Baibo ikati uwatandikiilepo, u mwana umonsi wakwe mukamfwilwa uwa mu musumba wa Naini. Nupya, Yesu wizile-atuutulula Lazalo kalume wakwe Maliya na Mata. Lino Yesu alaateeka insi umu wene wakwe Leza, alatuutulula afwe aingi wakwe cimwi. Cintu cii cikatuzanzya sana, asi avivyo vwile?
Luka 8:40-56; 7:11-17; Yoane 11:17-44.


text:
BUYUMI BWETU BWACIKILISITU
Sena Mukute Kwisebensesha JW Library?
JW Library nipulogilamu yakubula kuula (software application) njomwela kwinshilapo daunilodi Baibolo nemabuku ambi, mavidyo, kayi nebyamaswi pafoni, tabuleti olo kompyuta.
MOMWELA KEBELA NAYO: Yani pa intaneti, nekwinsa dounilodi JW Library kusebensesha ka app store kali pafoni. App iyi ingaisebensa mumafoni olo matabuleti apusana-pusana. Pa inteneti, calulani app kayi nekusala mbyomulandanga kwinsa daunilodi pafoni yenu. Ito na muliyawa inteneti pa ng’anda yenu, ingamwelesha kwinshila Kung’anda ya Bwami, ku library yabantu bonse, olo kumisenya kukute kucanika intaneti. Mwensa daunilodi byakumwaya pafoni yenu, nkamulandikinga kuya kayi pa intaneti kwambeti mubibone. Pakwinga cindi conse JW Library ikute kubambululwa, mulandikinga kuya pa intaneti cindi necindi kwambeti nayo ili pafoni yenu ibambululwe.
NCOMULANDIKILINGA KUBELA NAYO: JW Library ikute kunyamfwa twensanga ciyo cetu kayi netwabungananga mulibungano. Kayi ikute kunyamfwa mumulimo wamulibala makamaka pakupa bukamboni bwakubula kulibambila.


text:
Iciputusya 1: Ubulengesi Ukufika na ku Bulobe bwa Menda
Kani amaulu ne calo fyalifumine pi? Mba’kasuba, umwensi ne tubangabanga, ne fintu ifingi lukoso ifili pa calo fyalibeleko syani? Baibolo ilasuke’filungeme ili ilabila ati fyalilengelwe na baLesa. Kansi ibuku lyesu lyatatika ne fisimicisyo fya mu Baibolo ifya pa bulengesi.
Tulasambilila ukweba’ti, pa kutanga lukoso baLesa balilengele abantu ba mupasi abali koti nibo. Baali ni nkalamba. Pano icalo calilengelwe pakweba’ti abantu abali koti nifwebo balukwikalamo. Namulifyefyo baLesa balilengele umwalalume ne mwanakasi abailicilwe ati Adama na Efa ne kubabika mwi bala ilyalukuboneka bwino. Pano balikene ukumfwila baLesa kabili balilufisye isyuko lya kulukuli aba mweo.
Ukutatikila apo Adama alengelwe ukufika na ku bulobe bwa menda, yonse lukoso imyaka yali 1,656. Muli yenkeyi’myaka mwalikeleko ne bantu abengi abalukubifya. Mwiulu, mwali ifilengelwe ifya mupasi ifitafibonekapo, Satana ne nkalamba syakwe imbifi. Pa calo , paali Kaini na simbi imbifi ukubikako lukoso ne balalume bamo bamo abakwatisye amakosa. Pano kwaliko ne bantu abalungeme pa calo—Ebeli, Enoci na Noa. Mu Ciputusya ca KUTANGA twakupenda pali bonse aba bantu ne fyacitikile.


text:
SHAPITA 131
Abapopa pa Mutyi Mulopwe Wampikwa Mambo
MATEO 27:33-44 MAKO 15:22-32 LUKA 23:32-43 YOANO 19:17-24
YESU WAPOPWA KU MUTYI WA MASUSU
KIYUKENO KIDI PA MUTWE WA YESU KIBAKOLOMONA MIFUTULULO
YESU WAPĀNA LUKULUPILO LWA BŪMI MU PALADISA PANO PA NTANDA
Yesu watwalwa ku kifuko kidi kubwipi na kibundi kobakamwipaila pamo na tubwalāla tubidi. Kino kifuko kitwanga bu Ngolongota, nansha amba Kifuko kya Kabamba ka Mutwe, kadi i kifuko kimonwa ne na boba “batadila kulampe.”—Mako 15:40.
Bantu basatu batyibilwe mambo abebavūla bivwalwa byabo. Abaleta vinyu misobakanye na mpakwa ne na bilula. Mobimwekela, bana-bakaji ba mu Yelusalema bo bebisobakenye, kadi bene Loma kebapelejepo bintu bipebwe boba ba kwipaibwa mwanda wa kutūkija’ko misanshi. Yesu pa kutompa’mo, wapele kutoma’byo. Mwanda? Usakanga ekale mubwane mu ñeni mu ano matompo makomo; usaka kwikala muyuke bipita ne kufwa na lwitabijo.
Yesu watamunwa ku mutyi. (Mako 15:25) Basola abapopa misumadi ku maboko ne ku maulu, abafutula mu mwita pa nsambakeno ya mikupa, bibalengeja misanshi mikatampe. Abo pa kwimika mutyi, po pene misanshi ibavudila’ko na bulēmi bwa ngitu ya Yesu kemusanika bilonda. Ino Yesu kafuninepo basola. Walombela’mba: “A Tata, wibalekele, mwanda kebayukilepo byobalonga.”—Luka 23:34.
Bene Loma badi na kibidiji kya kutūla kiyukeno pa mutyi kilombola kine kyaipailwa muntu. Pano, Pilato watūla’po kiyukeno kilembwe amba: “Yesu mwine Nazala Mulopwe wa Bayuda.” Wekilembe mu Kihebelu, Kilateni, ne mu Kingidiki, mwanda wa bantu bavule batange’kyo. Mu bilembwa bya Pilato mudi kakafutululo ka kufutulula Bayuda baningile Yesu afwe. Babitobo bakulu abapele na bulobo amba: “Kokilemba’mba ‘Mulopwe wa Bayuda,’ ino lemba’mba wadi unena’mba, ‘Ne Mulopwe wa Bayuda.’” Inoko Pilato pa kupela monka kutononwa nabo, walondolola’mba: “Kyonalemba e kyonka kyonalemba.”—Yoano 19:19-22.
Babitobo abapituluka bukamoni bwa bubela bobamubepele pobadi bamusambija mu Sanedini. Bapitye-shinda, kebapuka mitwe yabo kebasepa ne kunena bya kafutululo amba: “Ee! Abe wadi usaka kubundula tempelo ne kwiyubaka mu mafuku asatu, wipandije, utūke ku mutyi wa masusu’ko.” Muswelo umo onka ne babitobo bakulu ne basonekeji kumo kebanena’mba: “Byadi Kidishitu, Mulopwe wa Isalela, pano atūkenga ku mutyi wa masusu tumone ne kwitabija.” (Mako 15:29-32) Enka ne batubwalāla badi bapopelwe pamo na Yesu, yeu ku lunkuso mukwabo ku lundyo, nabo kebamufutulula, nansha aye bunka byadi wa kubulwa mambo.
Basola ba Loma baná nabo kebasepa Yesu. Padi batomene vinyu isosoma, o mwanda kebape’ko Yesu vinyu bya kibengo, muntu obayukile amba kasapo kutoma’yo. Bene Loma kebatange na kibengo kiyukeno kidi pa mutwe wa Yesu ne kunena’mba: “Shi wi Mulopwe wa Bayuda, wipandije abe mwine.” (Luka 23:36, 37) Langa’po bidi! Muntu welombwele bu dishinda, bubine, ne būmi pano kasusulwa ne kufutululwa. Ino wasumininwa kususuka’o, pampikwa kufutulula Bayuda bamutala, basola bene Loma bamuzawila, nansha ke tubwalāla tubidi tupopelwe nandi.
Basola baná abayata Yesu kivwalwa kya pangala ne kwikyabanya mu bipindi biná. Abate bubale mwanda wa kuyuka i ani wa kusela kyoki nansha kyoki. Ino kisandi kya munda kya Yesu kyadi kya bulēme bukatampe, “kyampikwa musono, kisuke kyonso tamba kūlu kufika ne kunshi.” Basola abanena’mba: “Ketwakisanai’kyo, twikitei bubale tuyuke shi kikekala kya ani.” Enka nenki abafikidija kisonekwa kinena’mba: “Beabile bivwalwa byami, kadi abate kisandi kyami bubale.”—Yoano 19:23, 24; Ñimbo ya Mitōto 22:18.
Kitatyi pa kupita’po, kabwalāla kamo kabayuka’mba bine Yesu i mulopwe. Kabafunina mukwabo amba: “Le abe kutyinangapo Leza nansha dimo, pano powatyibilwa butyibi bwa muswelo umo? Kadi batwe i kitwendele’mo, mwanda tubatambula kyokya kitufwaninwe pa bintu byotwalongele; ino uno muntu kalongelepo kibi nansha kimo.” Byobiya kabalombe Yesu amba: “Umvuluka’ko posa kutwela mu Bulopwe bobe.”—Luka 23:40-42.
Yesu walondolola’mba: “I bine nakusapwila dyalelo dino’di amba, ukekalanga nami mu Paladisa.” (Luka 23:43) Uno mulao i mwishile na owa walaile Yesu batumibwa bandi, mwanda batumibwa bandi bakashikata pa mpona pamo nandi mu Bulopwe. (Mateo 19:28; Luka 22:29, 30) Inoko uno Muyuda kabwalāla, waivwene myanda itala Paladisa pano pa ntanda yāpēne Yehova kudi ba Adama ne Eva, ne ku lutundu lwabo. Pano, uno kabwalāla wafu na luno lukulupilo.


text:
Nsheenga Mwaamba
NGAZI YAMULINDIZI
Miipusho: Sa maswi ashibikitwe aya muli eshi?
Lilembo: Joni 3:16
Amwaabile: Ngazi Yamulindizi iyi itopandulula mapensho alufu lwakwe Yesu mbweenga shamucafwa.
NGAZI YAMULINDIZI (peeji ya kwisule)
Mwiipusho: Amubone mwiipusho uyu ashikumbulo bantu baanji nshobaamba. [Amubelenge mwiipusho wakutaanguna alimwi ashikumbulo shapekwa.] Ino mwebo inga mwakumbula buyani?
Lilembo: Mate. 4:1-4
Amwaabile: Mukwiinga Mubiibi wakaamba aYesu alimwi akumusunka, nkokwaamba ayi Mubiibi uyu ncancine nkwaali kuteshi kwaamba ayi ncakwiimikaninaako bubiibi. Ino nshiinshi shimwi Baibo nshoyaamba pa Mubiibi? Magazini iyi itopandulula shiinji.
BWIITE BWAKUCIIBALUSHO
Amwaabile: “Tutokwaabila bwiite ubu bwa cakucitika cicindeme abuumbi. [Amumupe mwine ŋanda kapepala ka bwiite.] Pa bushiku bwa March 23, bantu mamiliyoni nsengwe yoonse balakubungana kuciibalusho ca lufu lwakwe Yesu Klistu alimwi akukutika ku likani lya Baibo lyeshi likatucafwe kubona mpindu njetucana kwiinda mulufu lwakwe. Bwiite ubu butotondesha ciindi alimwi amusena kweshi kukabete ciibalusho kuno kumisheesu. Twamusenga ayi mukese na inga mwacikonsha.”
AMULIBAMBILE NSHEENGA MWAAMBA MUMASWI ANU
Mwiipusho:
Lilembo:
Amwaabile:


text:
Kuya nu Utailo Kukalenga Leza Atutemwe
‘Mulinzile ukukolanya yayo ataila nupya yano akateeka myenzo, nga yapokelela vino Leza walaya.’—AYEBULAI 6:12.
INYIMBO: 3, 54
1, 2. Iintazi ci ino Yefuta nu mwanakwe yakweti?
MUKAZYANA wasimwile umu kukomenkanya isi . Wali sana nu luzango ukulola isi wawela uku ulwi mu mutende. Ukucimvya kwakwe isi kwamulenzile ukwimba sana nu kucina nu luzango. Nomba vino isi walanzile nu kucita vyamuzungwisye. Isi walepwile ivyakuzwala nu kupunda ati: “Uwi, mwanane! Wandetela amalanda nu kunyunguluka.” Lyene wamunenyile ukuti walaya Yeova ulayo uwali nu kulenga umi wakwe ukusenuka. Ulayo uwo wali nu kulenga umwanakwe ukukanatwalwa nu kukwata ana. Nomba lilyo kwene umwana walanzile amazwi asuma sana, wakomelizye isi ukufikilizya ulayo uno walavile. Vino walanzile vyalangilile ukuti wasininkizye ukuti vyonsi vino Yeova alamunena ukucita i visuma. (Yakapingula 11:34-37) Lino isi waweni utailo uno mwanakwe wakweti, uvwile ningo sana pano wamanyile ukuti ukuipeelesya kwakwe kulalenga Yeova ukuzanga.
2 Yefuta nu mwanakwe yataile sana Yeova ni micitile yakwe iya vintu. Yali sana ni cisinka nanti icakuti citali icanguke ukucita vivyo. Yalondesyanga ukuti Yeova ayatemwe, nupya cico cacindime sana kuli alio.
3. U mulandu ci uno vino Yefuta nu mwanakwe yacisile vingatwavwila ndakai?
3 Citangupala ukuya acisinka kuli Yeova. Tulinzile “kutwalilila umu ulwi wa kucingilila utailo.” (Yuda 3) Nomba pakuti tucite vivyo, lekini tusambilile vino Yefuta nu mwanakwe umukazyana yazizimizye intazi zino yakweti. Yacisile uli pakuti yatwalilile ukuya acisinka kuli Yeova?
TWALILILINI UKUYA ACISINKA UMU NSI UMWAYA ANTU AKACITA IVIIPE
4, 5. (a) I vyani vino Yeova wanenyile aina Izlaeli ukucita lino ingile umu Mpanga ya Ulayo? (b) Wakwe vino ilembelo lyakwe Masamu 106 likalanda, i vintu ci ivyacitikile uluko lwa ina Izlaeli pa mulandu wakukanauvwila Yeova?
4 Yefuta nu mwanakwe yafwile iusyanga cila wanda ivyacitikile aina Izlaeli pa mulandu wa kukana uvwila Yeova. Imyaka umupipi na 300 ala Yefuta atatala wavyalwa, Yeova wanenyile aina Izlaeli ukukoma yakapepa ya ufi yonsi aali umu Mpanga ya Ulayo, lelo yatuvwilile. (Malango 7:1-4) Aina Izlaeli aingi yatandike ukukolanya aina Kenani, aapepanga tuleza twa ufi nu kucita iviipe.—Welengeni Masamu 106:34-39.
5 Pa mulandu wakuti aina Izlaeli yatali ni cuvwila, Yeova watiile ukuyacingilila uku ya lwani yao. (Yakapingula 2:1-3, 11-15; Masamu 106:40-43) Cifwile catalile sana indupwa izyatemilwe Yeova ukutwalilila ukuya acisinka kuli Yeova pa nsita iya. Lelo, Baibo ikalanda pa antu yamwi ali sana na ucisinka, pali yayo paaya Yefuta nu mwanakwe umukazyana, Elikana, Hana, na Samueli. Antu yaa yalondesyanga ukuzanzya Yeova.—1 Samueli 1:20-28; 2:26.
6. I vintu ci vino antu amu nsi yakacita ndakai, nupya i vyani vino tulinzile ukucita?
6 Ndakai, antu yakaelenganya nu kucita vintu wakwe vino aina Kenani yacitanga. Yasumba sana amano ukukucita ulalelale, unkalwe nu kulondesya ukukwata impiya. Nomba Yeova akatucelula ukukanacita vii. Akalonda ukutucingilila wakwe vino walondanga ukucingilila aina Izlaeli uku antu acitanga iviipe. Uzye tungasambililako vyani kuli vino yacisile? (1 Kolinto 10:6-11) Tulinzile ukwezya na maka yonsi ukutaluka uku vintu viipe vino antu yakaelenganya ukuti ivisuma. (Loma 12:2) Uzye tumacitanga vivyo?
YEFUTA WATWALILILE UKUYA UWA CISINKA ASI MULANDU NI VINTU IVYAMUCITIKILE
7. (a) I vyani vino antu yakwe Yefuta yamucisile? (b) Nomba Yefuta wacisile uli?
7 Mu manda yakwe Yefuta, aina Izlaeli yayacuzyanga uku ina Filisiti na ina Amoni pa mulandu wakuti yatuvwilile Yeova. (Yakapingula 10:7, 8) Nupya Yefuta yamucuzyanga uku ina yakwe alino ni ntunguluzi zya ina Izlaeli. Pa mulandu wakuti aina yakwe yamuzuwilanga nupya yamupasile, calenzile yamuzinge umu mpanga yakwe. (Yakapingula 11:1-3) Yefuta atalesile ivintu vii iviipe ukumulenga ukupondokela Yeova. Twamanya uli vivyo? Pano lino akalamba ya luko lwa ina Izlaeli yamupapatiile ukuti ayazwe, wayazwilizye lilyo kwene. (Yakapingula 11:4-11) I cani calenzile Yefuta acite vivyo?
8, 9. (a) I visinte ci ivyali umu Masunde Yakwe Mose ivyazwilizye Yefuta? (b) I vyani vyacindime sana kuli Yefuta?
8 Yefuta wali umusilika uwa maka sana, wamanyile ivingi pa ina Izlaeli alino nupya wamanyile ningo Masunde Yakwe Mose. Vino Yeova wacitilanga antu vyasambilizye Yefuta ukumanya vino Leza akalonda twacita na vino tutalinzile ukucita. (Yakapingula 11:12-27) Na cico calenzile Yefuta apingulepo ningo ivyakucita. Wamanyile ningo vino Yeova akaelenganya pa cipyu nu kulandula, na vino Leza akalonda antu yatemwana. Nupya, Masunde yamusambilizye ningo vino walinzile ukucitila antu yauze, ukwikako na yaayo amupasile.—Welengini Kufuma 23:5; Aina Levi 19:17, 18.
9 Vino Yosefu wacisile vyazwilizye Yefuta. Afwile wasambilile vino Yosefu wayelile aina yakwe uluse nanti icakuti yamupasile. (Utandiko 37:4; 45:4, 5) Limwi ukwelenganya pali vivyo kwazwilizye Yefuta ukwelela aina yakwe na cico calenzile Yeova ukuzanga. Vino aina yakwe yacisile vyalenzile Yefuta ukusoka. Nomba ukulwilako izina lyakwe Yeova na antu yakwe i vyacindime kuli Yefuta ukucila vino walondanga umweneco. (Yakapingula 11:9) Walondesyanga ukuya uwa cisinka kuli Yeova. Na cii calenzile Yeova amupaale pamwi na ina Izlaeli.—Ayebulai 11:32, 33.
Ndi cakuti Aina Klistu yanji yatuluvyanya, tutalinzile ukuleka cico citulesye ukuombela Yeova
10. I visinte ci vino twakwata ivingatwazwa ukucita ivintu wa Ina Klistu ndakai?
10 Uzye tungasambililako vimwi kuli Yefuta? Uzye tulacita uli ndi cakuti Aina Klistu yanji yatuluvyanya nanti ndi tukuyuvwa ukuti yakutucuzya? Tutalinzile ukulenga ivintu vivyo ukutulesya ukuombela Yeova. Tutalinzile ukuta ukuya uku kulongana nanti ukuta ukulauvwana na amu cilongano. Lekini twakolanya Yefuta ukulauvwila Yeova. Cii cilatwazwa ukucimvya intazi pakuti naswe yauze yatukolanya.—Loma 12:20, 21; Kolose 3:13.
KUIPEELESYA KUKALANGA UTAILO WITU
11, 12. I vyani vino Yefuta walavile, nupya i vyani vyali nu kucitika?
11 Yefuta wamanyile ukuti pakuti akulule aina Izlaeli uku ina Amoni walondekwanga uwazwilizyo ukufuma kuli Leza. Walavile Yeova ukuti ndi cakuti wamwazwa ukucimvya, wali nu kumupeela umuntu aliwensi uwali nu kutandikilapo ukufuma umu ng’anda ukwiza mukomenkanya lino alawela uku ulwi wa “wila wakoca.” (Yakapingula 11:30, 31) Cikupiliula cani cico?
12 Yeova wapata ukupeela umuntu wa mpolelwa, fwandi twamanya ukuti Yefuta aatali nu kupeela umuntu wiyo impolelwa. (Malango 18:9, 10) Umu Masunde Yakwe Mose, uwila wakoca wali uiyeele uno umuntu walinzile ukupeela sile kuli Yeova. Fwandi Yefuta walozizye umukuti umuntu wino wali nu kupeela kuli Yeova wali nu kutandika ukuombela api tenti lya kupepelamo umi wakwe onsi. Yeova uvwile vino Yefuta walenzile nupya wamwazwilizye ukucimvya ulwi. (Yakapingula 11:32, 33) Nomba a weni uno Yefuta wali nu kupeela kuli Yeova?
13, 14. Uzye amazwi yakwe Yefuta aya pali Yakapingula 11:35 yakalanga uli ucisinka uno wakweti?
13 Iusyini ilyasi lino itwalandapo pa kutandika kwa cipande cii. Lino Yefuta wawezile ukufuma uku ulwi, umuntu uwatandikilepo ukufuma umu ng’anda uku kumukomanya u mwanakwe umukazyana wino wakweti sile wenga mpo! Uzye Yefuta wali nu kufikilizya ulayo uno walavile? Uzye wali nu kupeela Yeova umwanakwe wenga sile uno wakweti ukuya ukukuombela api tenti lya kupepelamo umi wakwe onsi?
14 Nupya kwene ivisinte vya mu Masunde Yakwe Leza vyamwazwile ukupingulapo ningo ivya kucita. Limwi wiwisye amazwi aaya api lembelo lyakwe Kufuma 23:19, akakomelezya antu yakwe Leza kuipeelesya ukupeela Yeova vintu ivisuma. Nupya isunde lyatiile lino umuntu walaya umulapo kuli Yeova, wene atalinzile “kusenuka nupya umwi zwi lino wavwanzile ku kanwa kakwe. Fwandi alinzile kufikilizya consi cino walavile ukucita.” (Mpendwa 30:2) Wakwe vino Hana wacisile uwaliko pa nsita ino Yefuta waliko, Yefuta nawe wali nu kufikilizya vino walavile nanti icakuti wamanyile ukuti aliwe nu mwanakwe yali nu kusakamala sana. Pa mulandu wakuti umwanakwe wali nu kutandika ukuombela api tenti lya kupepelamo, ataali nu kukwata ana. Fwandi kutaali uwa kupyana impanga yakwe Yefuta ni zina lyakwe. (Yakapingula 11:34) Nanti ciye vivyo Yefuta walanzile na ucisinka ukuti: “natindaya nu mulapo kuli [Yeova] uno ntangemfutuke.” (Yakapingula 11:35) Yeova wapokelile impolelwa icindame ino Yefuta watuzile nupya wamupaazile. Uzye namwe nga mwali acisinka wakwe Yefuta?
15. Uulayo ci uno sweingi tukalaya, nupya tungalanga uli ukuti twaya acisinka?
15 Lino twapeezile umi witu kuli Yeova, twamulavile ukuti nanti ciye uli twakulacita ukulonda kwakwe. Twamanyile ukuti asi lyonsi lino cilaangupala ukufikilizya ulayo uwo. Nomba tukacita uli ndi cakuti yatunena ukucita cimwi cino tutatemilwe? Ndi cakuti twata ukuyuvwa uyi nupya twaipeelesya ukuvwila Leza, tukalanga ukuti twaya acisinka uku malayo yano tukalaya. Ukuipeela kwitu limwi kungatulenga ukuvwa uyi, lelo ivisuma vino Yeova akacitila lyonsi antu akamuvwila vikatuletela insansa. (Malaki 3:10) Nomba ngu mwana wakwe Yefuta wene cali uli? I vyani vino wacisile pa ulayo uno isi walavile?
16. Uzye mwana Yefuta wacisile uli pa ulayo uno isi walavile? (Lolini icikope cakutandikilako.)
16 Umulapo uno Yefuta walavile wapusine na uno Hana walavile. Walavile ukuti wali nu kupeela umwanakwe umonsi Samueli ukutandika ukuombela api tenti lya kupepelamo ukuya umu Nazili. (1 Samueli 1:11) Umu Nazili wali nu kutwala nu kukwata ulupwa. Nomba umwana wakwe Yefuta wene yamupeezile sile wa “wila wakoca,” fwandi wene ataali nu kukwata iya nanti ana. (Yakapingula 11:37-40) Tale elenganyini! Limwi wali nu kutwalwa uku monsi umucindame pano isi wali intunguluzi ya mu Izlaeli. Nomba waicefizye nu kuzumila ukuya umuomvi api tenti lyakupepelamo. Uzye wacisile uli pa mulapo uno isi walavile? Walangilile ukuti umulimo wakwe Yeova u wali ucindame sana lino walanzile ukuti: “uncitile wakwe muno walayile.” (Yakapingula 11:36) Waipeelisye umwineco kukanatwalwa nu kukwata ana pakuti sile aombele Yeova. Uzye tungacita uli pakuti twakolanya ukuipeelesya kuko?
Mwana Yefuta waipeelisye umwineco kukanatwalwa nu kukwata ana pakuti sile aombele Yeova. Uzye tungacita uli pakuti twakolanya ukuipeelesya kuko
17. (a) Uzye tungacita uli ndi cakuti tukulonda ukukolanya ucisinka uno Yefuta nu mwanakwe yakweti? (b) Uzye amazwi aya pa Ayebulai 6:10-12 yakamukomelezya uli ukuti mwaipeelesya?
17 Alumendo na kazyana aingi Aina Klistu yaipeelesya ukukana twalwa nu ukutwala nanti ukukana kwata ana pali ino nsita. U mulandu ci? Pano yakalondesya ukwika sana amano uku kuombela Yeova. Na akoloci iingi nayo yaipeelesya ukukana zanwa na ana yao na izikulu insita ikulu. Lelo yakapeela Yeova insita na amaka yao. Yamwi yaaya umu mulimo wa makuule nanti yakaya uku kuzanwa ukwi Sukulu Lyakwe ya Kakosoola ya Wene nanti sile ukuya uku kuombela uku vilongano vyuze ukukalondekwa ya kasimikila aingi. Yauze nayo yakapekanya ukulundulula umulimo wa kusimikila umu nsita ya Ciusyo. Yeova atalilila ukuipeelesya kwa yantu yonsi acisinka. (Welengini Ayebulai 6:10-12.) Nga mwemo? Uzye namwe mukalonda ukuipeelesya ukuombela sana Yeova?
I VYANI VINO TWASAMBILILA?
18, 19. I vyani vino twasambilila ukwi lyasi ilya muli Baibo ilikalanda pali Yefuta nu mwanakwe, nupya tungacita uli pakuti twayakolanya?
18 I cani cazwilizye Yefuta ukucimvya intazi? Walenzile Yeova amutungulula lilyo lyonsi lino walondanga ukupingulapo ivya kucita. Atalesile antu acitanga iviipe ukumulenga ukusenuka. Yefuta watwalilile ukuya uwa cisinka na lino yauze yamuluvyanyanga. Yeova wapaazile Yefuta nu mwanakwe pa kuipeelesya kwao, nupya wayaomvizye yonsi yoili ukutungilila ukupepa kwa cumi. Nanti sile alino antu yatiile ukucita ivintu ivisuma, Yefuta nu mwanakwe yene yatwalilile ukuya acisinka kuli Yeova.
19 Baibo ikati: “Mulinzile kuya wakwe yao ataila nupya yano akateeka myenzo, nga yapokelela vino Leza walaya.” (Ayebulai 6:12) Lekini twakolanya Yefuta nu mwanakwe, twaiusya ukuti ndi cakuti twaya acisinka kuli Yeova, alatupaala.