text:
Le Ukata’tu Mutyima Enka ku Mumwekelo wa Panja?
DON, Kamoni wa Yehova umo wa mu Kanada, wadi ulonga bukomo bwa kusapwila bantu bashikatanga mu mashinda. Don unena pangala pa muntu umo amba: “Sasāla umo witwa bu Peter wadi nsala wa mu meso fututu onadi nkyamwene kashā mu mashinda. Wadi mukutakane kadi i kutupu wadi uswa kumufwena. Wadi upela misunsa mivule bintu biyampe byobadi bamulongela.” Inoko Don paadi na myaka 14, walongele bukomo mwanda wa kukwasha uno sasāla na kitūkijetyima.
Difuku dimo, Peter waipangwile Don amba: “Kyounkambakenya i kika? Bantu bonso kebamfwenangapo. Abe i kika kyosaka?” Don waingidije bisonekwa bisatu na bunwa mwanda wa kutenga mutyima wa Peter. Dibajinji bidi, waipangwile Peter shi uyukile amba Leza udi na dijina ne kumunena etangile’dyo mu Bible mu Ñimbo ya Mitōto 83:18. Pa kumulombola kyaadi usaka, Don watangila Peter Loma 10:13, 14, unena’mba “ense wa kwita dijina dya Yehova ukapandanga.” Ebiya, Don watanga Mateo 9:36 ne kunena Peter nandi etangile’ye aye mwine. Uno vese unena’mba: “Aye [Yesu] pa kumona bibumbo bya bantu, webakwatyilwa lusa mwanda badi basusulwa ne kukusankanibwa bwa mikōko yampikwa mukumbi.” Aye upwa’tu kutanga kino kisonekwa, Peter waipangula koku impolo imuyengayenga mu meso amba: “Le nami mbadilwa mu ino mikōko?”
Penepo Peter waanza kushinta. Waoya, wetenda myevu senene, ne kuvwala bisandi biyampe byamupele Don. Peter waikala na bukundwe.
Peter wadi na kayé mwaadi ulemba myanda ya mu būmi bwandi. Mu bipindi bibajinji wadi mulembe’mo amba fukutu ne mfindi, inoko myanda mipya yaalembele’mo yadi mishile. Mwanda umo waalembele unena’mba: “Dyalelo nayuka dijina dya Leza. Pano shi ke nombela, i kudi Yehova kombwanya kulombela. I kya kutendelwa kuyuka dijina dyandi. Don waunombolanga’mba Yehova ubwanya kwikala Mulunda nami, kadi ubwanya kungivwana kitatyi kyonso kyomulomba kintu kyo-kyonso.”
Bilembwa bya mfulo bya Peter, walembēle’byo kaka wandi ne nkasandi mwana-mulume. Walembele amba:
“Nkivwenepo biyampe dyalelo. Mona’mba myaka yami ibafudila pano. Nansha shi dyalelo dyo difuku dyami dya mfulo, inoko nkulupile amba tukemonanga monka na mulunda nami [Don] mu Paladisa. Pomutanga bino binenwa, yukai’mba nkikidi’kopo. Ino shi mubamone mwana-mulume umo pa lwami lufu umweka bu mwitolole, mwisambei nandi, kadi nemwisashila, tangai dino dibuku dityetye difītuluka [wadi wisambila pa dibuku dya kwifunda nadyo Bible, “Bubinebine butwala ku bumi bwa nyeke ne nyeke” dyobamupele myaka kunyuma]. * Dyaunkankamikile amba nkemonanga monka na mulunda nami mu Paladisa. Nkulupile kino na mutyima wami onso. Mwanenu muswedibwe, Peter.”
Pa kupwa kwa kidilo, Ummi kakwa Peter wanenene amba: “Pano ke padi myaka ibidi na potwesambile na Peter. Uno o wadi musunsa mubajinji waadi umweka bu musangale. Wadi’nka umungamunga.” Uno kaka wandi wasapwidile Don amba: “Nsa kutanga dino dibuku mwanda kintu kyo-kyonso kitenga mutyima wa Peter i kya pa bula.” Kadi Ummi waitabije ne kwifundila’ko bivule mu dibuku dya panopano Lelo I Bika Bine Bifundija Bible? na Kamoni wa Yehova.
Batwe netu ketufwaninwepo kuta mutyima enka ku mumwekelo wa panja wa muntu, ino tusanswei bya binebine bantu ba miswelo yonso ne kwibatūkijija mutyima. (1 Temote 2:3, 4) Shi tulonge uno muswelo, nabya tukakwasha bantu badi pamo bwa Peter, bene bamweka bu ba bule ku meso a bantu, ino abo’ko ba mityima miyampe. Tubwanya kukulupila’mba Leza, mwine “ubandilanga pa mutyima,” ukatamija bubine mu bantu ba mityima myoloke.—1 Samwele 16:7; Yoano 6:44.
^ mus. 7 Dilupulwe na Batumoni ba Yehova, ino kedikitampwangapo.


c: text/html

text:
BUUMI BWA BWINEKLISTU
Sheenga Shatucafwa Kushimikila Kabotu
—Mbweenga Twasebensesha Mavidyo Kwiisha
Mulandu Ncociyandikila:
Mukwiinga muntu ulabona akunyumfwa, mavidyo inga ashika bantu pamyoyo. Ici cilacafwa bantu kukutika cakubikila maano alimwi akutaluba. Yehova ulicite cakubonenaako cibotu cakusebensesha shikope ndyaatokwiisha.—Mili. 10:9-16; Ciyu 1:1.
Tumavidyo mbuli Does God Have a Name?, Who Is the Author of the Bible?, alimwi a How Can We Be Sure the Bible Is True? alacafwa shiiyo 2 alimwi a 3 shamu mubuloshuwa ya Makani Abotu. Mavidyo a Ino Ngumulandunshi Ngomweelete kwiiya Baibo?, Ino Ciiyo ca Baibo Cilacitwa Buyani, alimwi a Ino Nciinshi Cicitika paŊanda ya Bwaami alayuminisha muntu kwiiya Baibo andiswe na kusa kumabungano. Mavidyo esu amwi alaamfu inga asebenseshekwa ndyetutocita shiiyo sha Baibo.—km-CN 5/13 3.
NSHEENGA TWACITA:
Kamutana kuya mukushimikila amukopolole vidyo njemusuni kuya mukutondesha mwine ŋanda
Amulibambile miipusho yobilo na womwi weshi ukumbulwe muvidyo
Amweebele vidyo pomwi
Amubandike makani anene
AMWEELESHE KUCITA SHESHI:
Amubwese katilakiti kesu kalikoonse akutondesha mwine ŋanda koodi icanika papeeji yakwisule njeenga wakopa kwaamba ayi eebele kavidyo ka Ino Ngumulandunshi Ngomweelete kwiiya Baibo?
Amutondeshe vidyo ya How Can We Be Sure the Bible Is True? akwaabila buloshuwa ya Makani Abotu, amumutondeshe ciiyo 3

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukulonda Kwakwe Yeova Kulafikiliziwa!
‘Naavwanga nupya ndafikilizya. Naapanga nupya ndacita.’—EZA. 46:11.
INYIMBO: 147, 149
1, 2. (a) I vyani vino Yeova watulondolwela? (b) Uusininkizyo ci uno tukazana pali Ezaya 46:10, 11 na 55:11?
AMAZWI yakutandikilako muli Baibo yangupala nomba yaya acindame, yakati: “Pa kutandika Leza waumvile iyulu ni nsi.” (Utan. 1:1) I cacumi ukuti i vinono sile vino tunguvwikisya pali vyonsi vino Leza waumba, wa lwelele, uluswepo alino na maka yano Leza wika mu musili aakatinta, nupya twalolako sile ivintu vinono pali vino vyaumbwa. (Kasa. 3:11) Yeova watulondolwela umulandu uno wapangiile insi alino na antunze. Leza waumvile insi ukuti antu yonsi aumvilwe umu caata cakwe ikalemo. (Utan. 1:26) Antu yaali nu kuya ana yakwe Leza nawe wali nu kuya Isi wao.
2 Wakwe vino calondololwa umu cipande 3 ca Utandiko, vino Yeova walondanga vitacitike papo kwene. (Utan. 3:1-7) Nomba nanti ciye vivyo, uwavya utaakomile sana. Pasi aangacilikila ukulonda kwakwe Yeova. (Eza. 46:10, 11; 55:11) Fwandi, ali mulandu kwene uno tungatailila ukuti ukulonda kwakwe Yeova ukwa pa kutandika kulafikiliziwa pa nsita ilinge.
3. (a) I visinka ci ivya muli Baibo ivicindame vino tunguvwikisya? (b) Uzye tukalola uli visinka vii ndakai? (c) A mauzyo ci yano tumalanzyanyapo?
3 Tutange twatwisika nu kutwisika, twamanya ningo ningo vino Baibo ikalanda pa mulandu uno Leza wapangile insi na antunze alino nu mulimo uno Yesu Klistu wakwata uwa kufikilizya ukulonda kwakwe Leza. Ukumanya vii kwacindama sana, nupya kwaya pa vintu vino twasambilile lino twatandike sile ukusambilila Izwi lyakwe Leza. Naswe, tukaalonda ukwazwa antu ukumanya visambilizyo vii. Lino tukusambilila cipande cii tumaipekanyizizya ku kwama antu aingi cuze uku kuzevya imfwa yakwe Yesu. (Luka 22:19, 20) Yonsi alazanwako yalasambilila ivingi pa kulonda kwakwe Leza. Mu manda yaa asyalako anono lino Iciusyo citali ciyeko, ali nsita yakuti twaelenganya sana pa mauzyo yano tungaomvya lino tukulanzyanya na yano tukasambilila nayo Baibo alino na yauze pa cintu cii cicindame. Tumalanda pa mauzyo yaa: Umulandu ci uno Leza wapangile insi na antu? I cani icalenzile ivintu kusenuka? Nupya u mulandu ci uno tungati impolelwa yakwe Yesu iilalenga ukuti ukulonda kwakwe Leza kufikiliziwe?
UZYE KAUMBA WITU WALONDANGA IVINTU UKUYA ULI UKUFUMA SILE PA KUTANDIKA?
4. Uzye iviumbwa vikalanga uli amaka yano Yeova wakwata?
4 Yeova a Kaumba wa maka sana. Vyonsi vino waumba vikaomba ningo sana. (Utan. 1:31; Yele. 10:12) I vyani vino tungasambilila ku usuma alino ni mitantikile iyaya pa viumbwa vyonsi? Lino tukulola iciumbwa conga na conga, tukatemwa sana inzila ino vyonsi vino Yeova waumba vikaombelamo, ivinono ni vikalamba vyonsi vyakwata imilimo ino vikaomba. A weni wino atange azunguke imipangilwe ya muntu, vino mutuutu akaloleka, nanti sile avino kasanya kakatunka? Tukatemwa ukulola iviumbwa vii pano twapangwa na mano ya kumanya visuma.—Welengini Masamu 19:1; 104:24.
5. Uzye Yeova akasininkizya uli ukuti vyonsi vino waumba vikuomba ningo sana?
5 Yeova wikila iviumbwa vyonsi umwakupeleela. Wikako amasunde aakatungulula vino waumba alino na masunde ya kutwazwa ukuya ni miyele isuma pakuti vyonsi vyaomba ningo. (Masa. 19:7-9) Fwandi Leza akaalonda ivintu vyonsi vya mwi yulu ni vya mu nsi vyaomba kulingana na vino wavipanga. Yeova watantika ukuti vintu vyonsi vino waumba vilinzile vyaombela pamwi. Amaka aakatinta aaya mu musili yakalenga iyulu ukukana palamila sana ku nsi, yakapaatula inguzi na vi yemba nupya yakalenga umi utantalile umu nsi. Iviumbwa vyonsi ukwikako na antuze, vyonsi vikaomba kulingana na vino vilinzile ukuomba. Mitantikile ya vintu vino Leza waumba ikalanga umulandu uno waumbiile insi na antu. Uzye lino muli mu mulimo wa kusimikila mukalenga antu yamanye uwatantike ningo ivintu wakwe vii?—Umbw. 4:11.
6, 7. A mawila ci yano Yeova wapeezile Adamu na Eva?
6 Yeova walondanga antu yikale amanda pe pano nsi. (Utan. 1:28; Masa. 37:29) Wapeezile Adamu na Eva ivintu vingi sana ivyali nu kulenga yaipakizya umi. (Welengini Yakobo 1:17.) Yeova wayapeezile untungwa wa kuisoolwela, amano, ukutemwa alino nu kukwata ivyuza. Kaumba wavwanzile na Adamu nu kumupeela isunde ilyali nu kulanga ukuti wali ni cuvwila. Adamu wasambilile ni vyakuisunga alino ni vya kusunga inyama ni mpanga. (Utan. 2:15-17, 19, 20) Nupya Yeova waumvile Adamu na Eva na maka ya kuvwa umulyo, aakuvwa ndi wakumya cimwi, kulola, ukukutika alino mu kununsya. Fwandi yaali nu kulaipakizya sana ukwikala mu Paladaise umwali umusuma cuze. Ku antu yakutandikilapo, imilimo itali nu kusila.
7 I cani na cuze cino Leza walondanga ukucita? Yeova waumvile Adamu na maka aakukwata ana aamalilike. Leza walondanga ukuti ndi yakwata ana, ana nayo yakwate ana yauze mpaka umu nsi muzule antu. Walondanga Adamu na Eva alino na avyazi yonsi ukulatemwa ana yao wakwe vino Yeova watemilwe ana yakwe amalilike. Antu yaali nu kwikala umu nsi amanda pe.—Masa. 115:16.
I CANI ICALENZILE IVINTU KUSENUKA?
8. I vyani vino Leza walondanga ukuti vicitike ivyalembwa pa Utandiko 2:16, 17?
8 Ivintu vitaali wakwe vino Leza walondanga ukuti viye. U mulandu ci? Yeova wapeezile Adamu na Eva isunde ilyanguke sile ilya kwezya ngi cakuti yamanyile umwakupeleela pa untungwa uno wayapeezile. Wayanenyile ati: “Cumi kwene ungalya iviseekwa vya ku miti yonsi ya mu calo, lelo utakalye iviseekwa vya ku muti uno ukapeela amano ya kumanya visuma ni viipe. Pano uwanda kwene uno ulalyako, ulafwa.” (Utan. 2:16, 17) Citaali cikome kuli Adamu na Eva ukuvwikisya isunde lii; nanti ukulilondela; pano yakweti ivya kulya ivingi sana.
9, 10. (a) U mulandu ci uno Satana wapeezile Yeova? (b) I vyani vino Adamu na Eva yapingwilepo ukucita? (Lolini cikope cakutandikilako.)
9 Satana Ciwa waomvyizye inzoka ukulenga Eva ukukana uvwila Isi wa kwi yulu Yeova. (Welengini Utandiko 3:1-5; Umbw. 12:9) Satana walenzile caloleka kwati Leza walesizye ana yakwe ukulya ku “miti yonsi ya mu calo.” Caali kwati akuti: ‘Uzye mutalinzile ukuicitila vino mukulonda?’ Nupya watumposile nu ufi uwipisye uwakuti: “Cico cisi cacumi, mutalafwa awe.” Nupya wezizye ukulenga Eva ukukana uvwila Leza pa kumunena ukuti: “Leza wamanya vino uwanda uno mulalyako iviseekwa vivyo mulalingana na aliwe nu kumanya visuma ni viipe.” Satana walanzile ukuti Yeova ataalondanga ukuti yalye icizao pano ukucita vivyo kwali nu kulenga yamanye vingi. Satana wayalavile nu ulayo waufi uwakuti: “Mulalingana na aliwe nu kumanya visuma ni viipe.”
10 Lyene Adamu na Eva yaali nu kupingulapo ivya kucita. Uzye yali nu kuvwila Yeova nanti inzoka? Yapingwilepo ukukana uvwila Leza. Lino yacisile vii yalangilile ukuti yali ku lusansa lwakwe Satana. Yasuuzile Yeova Isi wao nu kufuma ku masunde yakwe.—Utan. 3:6-13.
11. U mulandu ci uno Yeova atalekelizye ucipondoka?
11 Lino Adamu na Eva yapondokile Yeova, yaponzizye umi wao umalilike. Lyene, icafumilemo ica kuti Yeova wayafutatile pano ‘amanso yakwe yasilonda ukulola iviipe.’ Nupya ‘asizumilizya antu aipe yatwalilile ukuyembula insi.’ (Haba. 1:13) Ndi cakuti ayalekelezya, iviumbwa vyonsi vya mwi yulu na pano nsi nga vituvwile ningo. Lyene kuluta pali vyonsi vii, Leza alekelezya uluyembu ulwacitike mu Edeni, imiteekele yakwe nga yatwisikwe. Lelo Yeova waya uwacisinka muli vyonsi vino walaya, asisenuka. (Masa. 119:142) Ukukwata untungwa wa kuisoolwela, asi ukwali nu kulenga Adamu na Eva yatuuvwila isunde lyakwe Leza. Pa mulandu wa kuti yapondokile Yeova, yaafwile nu kuswilila ku lukungu kuno yafumile.—Utan. 3:19.
12. I vyani vyacitikiile ya mwana Adamu?
12 Lino Adamu na Eva yaliile icizao, yalangilile ukuti yatalondanga Yeova ukuti aayatungulula wa lupwa lwakwe. Yeova wayazinzile umu Edeni nupya yataali nu kuswilila mwenemo. (Utan. 3:23, 24) Yeova lyene walenzile ukuti yailolele aineco ivyali nu kufuma muli vino yasoolwile ukucita. (Welengini Malango 32:4, 5.) Avino ukumalilika kuno yali nako kwasizile, nupya yataali nu kutwalilila ukuya ni miyele imalilike ino yali nayo pa kutandika. Adamu ataileteliile sile umwisikulu lelo waleteliile na ana yakwe ukukanaya amalilike alino nu kulafwa. (Loma 5:12) Walenzile ukuti na ana yakwe kwene yapanye umi wa manda pe. Nupya, Adamu na Eva yataali nu kukwatapo umwana umumalilike; nanti sile ana yano yaali nu kuvyala nayo kwene yataali na maka ya kuvyala umwana umumalilike. Na ndakai kwene Satana akaalonda ukuti antu yapondokela Leza wakwe viivi kwene vino wacisile kuli Adamu na Eva.—Yoa. 8:44.
IMPOLELWA YAALENGA UKUTI ANTU YAUVWANA NA LEZA
13. I vyani vino Yeova akaalonda ukucitila antu?
13 Yeova acili watemwa antunze. Nanti icakuti Adamu na Eva yapondwike, Yeova wene akaalonda antu yaipakizya ucuza usuma na aliwe. Asyalonda umuntu nanti aumwi akoononwe. (2 Pet. 3:9) Acino pa cisila cakuti Adamu na Eva yapondoka, Leza wapekanyizye ukuti awezye ucuza wa pa kutandika uwali pali aliwe na antunze nanti icakuti amasunde yakwe aololoke yene yatwalilile ukuya viivi kwene. Uzye Yeova wacisile uli vivyo?
14. (a) Kulingana na mazwi aya pali Yoane 3:16, uzye Yeova wacita uli pakuti antu yakaye nu umi umalilike nupya? (b) Iuzyo ci lino tungalanzyanya na yano tukasambilila nayo Baibo?
14 Welengini Yoane 3:16. Antu aingi yano tulaama uku Ciusyo yalasunga sana mazwi aya umu cikomo cii. Nomba iuzyo i lyakuti, Uzye impolelwa ino Yesu wapeezile ilalenga uli ukuti antu yakaye nu umi wa pe? Ukwama antu uku Ciusyo, nu kuswilila kuli yano twamile kukatupeela isyuko lya kwavwa antu aakalonda ukumanya icumi nu kuzana icasuko ukwi uzyo lii ilicindame. Antu yaayo yangatemwa sana ndi yuvwikisya vino Yeova walangizya ukutemwa kwakwe ukupitila umu mpolelwa ino Yesu wapiile. I vyani vino tumalanda apa mpolelwa?
15. Uzye Yesu wapusineko uli kuli Adamu?
15 Yeova wapekanyizye ukuti umuntu umumalilike aliwe akapeele impolelwa ya kukulula antu. Umuntu wii walondekwanga ukuya uwa cisinka kuli Yeova nu kuitemelwa ukupeela umi wakwe pa mulandu na maifyo ya antu. (Loma 5:17-19) Yeova wakusizye umi wakwe Yesu ukufuma ukwi yulu ukuuleta pano nsi. (Yoa. 1:14) Nanti ciye vivyo Yesu wizile aya umuntu mumalilike, wakwe viivi kwe vino Adamu wali pa kutandika. Nomba Yesu wene wapusineko na Adamu, pano wene wacitanga vino Yeova walondanga kuti acita. Nanti sile alino weziwanga, Yesu atatazile atame isunde lyakwe Leza.
16. U mulandu ci uno impolelwa yayela uwila uiyele ukufuma kuli Leza?
16 Yesu wali umumalilike nupya wakulwile antu ku maifyo ni mfwa lino wayafwilile. Walingine sana wakwe vino Adamu wali—umuntu umumalilike, uwacisinka nupya uwa cuvwila kuli Leza. (1 Tim. 2:6) Yesu wizile apeela impolelwa iyalenzile ukuti antu yonsi aonsi, anaci na ana yakaye nu umi wa pe. (Mate. 20:28) Fwandi impolelwa i yalenga ukuti uku nkoleelo Leza akafikilizye ukulonda kwakwe. (2 Kol. 1:19, 20) Impolelwa yalenga ukuti antu ya cumi yakwate upaalilo wa kwikala amanda pe.
YEOVA WATUPEELA ISYUKO LYA KUYA ANTU YAKWE NUPYA
17. Uzye impolelwa yalenga ukuti vintu vikaye uli?
17 Yeova wapekanyizye impolelwa apa mutengo ukulu. (1 Pet. 1:19) Watemwa sana antu icakuti waipeelisye ukuleka umwanakwe wenga mpo ukuyafwila. (1 Yoa. 4:9, 10) Mu nzila yuze tungati Yesu u wapyanyile pali Adamu, kuno swensi kwene twafuma. (1 Kol. 15:45) Lyene Yesu walenzile ukuti antu yakaye nu umi wa pe alino nu kutwalilila ukuya ana yakwe Leza. Fwandi impolelwa ino Yesu wapiile, yalenga ukuti Yeova apokelele antu yonsi aakayela masunde yakwe. Uzye tusizanga ndi twelenganya apa nsita lino antu yonsi yalaya amalilike? Kulaya ukulemenkana sana apa viumbwa vyakwe Leza ivya mwi yulu ni vya pano nsi. Lyene swensi kwene tulaya ana yakwe Leza.—Loma 8:21.
18. A lilaci lino Yeova alaya “kateeka wa vintu vyonsi”?
18 Ucipondoka wakwe Satana utalesizye Yeova ukulanga ukutemwa ku antu, nupya utangalesya antu ukuya acisinka kuli Yeova. Yeova alalenga ana yakwe ukutwalilila ukuya aololoke ukupitila umu mpolelwa ino Yesu wapeezile. Elenganyini vino umi ulazipa lino umuntu ‘wensi uwataila Umwana,’ alaya nu umi wa pe. (Yoa. 6:40) Pa mulandu nu kutemwa kwakwe, Yeova alalenga antu yonsi ukuya aamalilike ndi vino cali pa kutandika. Lyene Yeova Tata witu alaya “kateeka wa vintu vyonsi.”—1 Kol. 15:28, Cimambwe New testament.
19. (a) Uzye ukutaizya pali vino Yesu wapeezile mpolelwa kulinzile ukutulenga ukucita cani? (Lolini kambokosi kakuti “Lekini Tutwalilile Ukulonda Antu Aakalonda Ukukutika.”) (b) I vyani vino tulasambilila mu cipande icilondelilepo?
19 Ukutaizya pali vino Yesu wapeezile mpolelwa kulinzile ukutulenga ukwezya na maka itu yonsi ukwazwa yauze pakuti nayo yamanye vino uwila uu wacindama. Antu yonsi yalinzile ukumanya ukuti impolelwa ali nzila ino Yeova wapekanya ukuti antu yakakwatilemo umi. Lyene impolelwa yalenga ivintu na vyuze vizipileko. Mu cipande icilondelilepo tulasambilila vino impolelwa ilaomba pa vikanza vino Satana wakatwisye umu Edeni.


text:
ILYASI PA UMI WAO
Aali ya Sista ya ku Katolika Izile Iyasenuka Yaya ya Nkazi Acincile
IPAPITA imyaka iingi, ukufuma pano kaci wane Araceli wasosile sana nu kupunda ukuti: “Utamvwanzya. Nsikulonda ukuvwapo ivili vyonsi pi calici linu. Nsiuvwa ningo ukuvwa ilyasi lilyo. Ninkupata!” Nuvwile sana uyi pa mazwi yayo. Paa indi ni myaka 91, nupya ncili nkaiusya amazwi yayo. Nomba cali wakwe vino ilembelo lyakwe Kasambilizya 7:8 likalanda, likati: “impelelekezyo ya cintu yazipa ukuluta utandiko wakweco.”—I vyasimike ya Felisa.
Ya Felisa: Nakulile uku Spain umu lupwa ulutaakweti sana impiya. Lupwa lwane lwali umu calici cakwe ya katolika, nupya twatemilwe sana ivyamapepo. Ya lupwa yane 13 yaali aa simapepo. Muvyala wakwe ya mayo wali a simapepo nupya wasambilizyanga api sukulu lyakwe ya Katolika. Lino wafwile, Papa John Paul II walanzile amazwi akumucindika ukuti wataya ukwi yulu ukuti akaye na Leza. Ya tata yaali akocelela ya vyela, ya mayo nayo yaombelanga umu vyalo. Swe yana swensi pamwi twali 8, nupya nene nalipo umukalamba pali yonsi.
Lino nali ni myaka 12, kwizile kuya inkondo umu Spain. Lino inkondo yasizile, ya tata yayalemile yayatwala uku cifungo pa mulandu wakuti uteeko utatemilwe vino yalandanga pa vya miteekele. Catalile sana ya mayo ukulonda ivya kulya vya kutukumana swensi. Acino ato yane yatatu, Araceli, Lauri, na Ramoni, yayatumile uku cikulwa umukaikala ya Sista ya ku Katolika icayela umu musumba wa Bilbao, kuti yaikala nayo. Kuuku yakwatanga ivyakulya ivilinge.
Ya Araceli: Pa nsita iya nali ni myaka 14, Lauri wali ni myaka 12, Ramoni nawe wali ni myaka 10. Twaluukanga sana ulupwa lwitu. Apa cikuulwa umukaikala ya sista ya ku Katolika, twaombanga umulimo wa kuzifya. Lino papisile imyaka iili, ya sista yatutumile uku cikulwa cikalamba icayelile uku Zaragoza kuno yasungilanga akoloci. Twaombesyanga umulimo wa kuzifya umu cikini, nupya twatontanga sana.
Ya Felisa: Lino ato yane yaile uku cikulwa ca ku Zaragoza, ya yama aali ya simapepo umu muzi uno twikalangamo alino na ya mayo, yapingwilepo ukuntuma nani kwene. Yalondanga ukuti inte ukulolana nu mulumendo umwi uwantemilwe. Nalondesyanga ukuya uku kwikala kuku pano natemilwe sana Leza. Nayanga uku calici cila wanda, nupya nalondesyanga ukuya misyonali wakwe ya Katolika pamwi nu muvyala wane umu Africa.
Nomba lino naile kuuku, natandike ukuyumvwa ukuti ntacitanga ivintu vino nalondesyanga ukucita umu umi wane. Ya sista yatankomelezyanga ukuya uku kuombela Leza uku mpanga yuze, wakwe vino nelenganyanga ukuti avino ndacita. Fwandi lino papisile umwaka onga, naswilile uku ng’anda intandika ukwikala na ya yama, aali ya simapepo. Naombanga milimo ya pa ng’anda, nupya cila wanda amanguzi twapepelanga pamwi ukuomvya Kolona. Nupya natemilwe ukutantika ningo amaluwa umu calici nu kuzwika ningo ciluwi ci Maliya ni viluwi vya “vikolwe” vitu.
Ya Araceli: Lino nali uku Zaragoza, nalafile imilapo yakutandikilako iyalondekwanga pa kuya sista. Lyene ya sista yapingwile ukutupatukanya na yakaci yane. Acino nemo yantumile uku cikulwa icayelile uku Madrid, Lauri yamutumile uku cikulwa icayelile uku Valencia. Ramoni wene wasyazile uku Zaragoza. Lino nali uku Madrid, nalafile imilapo yakwe ciili iyalondekwanga pa kuya sista. Antu aingi ali wakwe yakasukulu, na akoloci izile uku kwikala pa cikulwa kwene cico. Fwandi paali sana imilimo iyakuomba. Naombelanga pa cipatala icayelile papa kwene.
Nalondesyanga ukulola vino cilaya ndi naya sista. Nelenganyanga ukuti ndi naya sista, insita ikulu tulawelenga Baibo nu kusambilila pali vino ikalanda. Nomba nuvwile uyi pano asi vino cali. Pasi uwaomvyanga Baibo nanti ukulanda pali Leza na Yesu. Nasambililangako Cilatini, na pa umi wa “ivikolwe,” vyakwe ya Katolika nu kupepa Maliya. Nomba insita ikulu, kwali sile ukuombesya.
Natandike ukuvwa uyi nu kusakamala sana. Natandike ukwelenganya ukuti limwi ningatandika ukupanga impiya pakuti naazwako ya lupwa yane ukucila ukuombela sile yauze. Acino nanenyile ya sista atutungululanga vino nelenganyanga nu kuyanena ukuti nkulonda ukuta ukuomba. Nomba yanjalile umu kamuputule kamwi. Yalolanga kwati ndi yacita vii namasenula imyelenganyizizye yane.
Yamfumizye umukamuputule mumu, nomba lino yaweni ukuti ncili nkulondesya ukupita, yanjalile nupya kwene. Pacisila ca kunjalilila imiku itatu, yanenyile ukuti yamanzumilizya ukupita ndi cakuti nalemba ukuti: “Nkupita pa mulandu wakuti nkulonda ukuombela Satana ukucila ukuombela Leza.” Campezizye mano, ntamanyile ni vya kucita. Nalondesyanga ukupita, nomba nafilwanga ukulemba amazwi yayo. Lyene, nasusile inti nkulonda ukulanda na ya simapepo, nayanenyile vyonsi vyacitike. Yalenzile ulusa kuli yasikofu ukuti yamfumyeko kuku kuno naombelanga nu nkuswilisya uku cikulwa ca ku Zaragoza. Lino papisile imyezi ukufuma pano yanswilizizye uku Zaragoza, yanzumilizye ukuta ukuomba. Lino papisile insita, Lauri na Ramoni nayo kwene yatiile ukuomba.
IBUKU ILYALENZILE TUPALUKANE
Ya Felisa: Lino papisile insita, natwazilwe nu kutandika ukwikala uku Cantabria, umusumba uwayela uku Spain. Natwalilile ukuya uku calici lyonsi. Wanda umwi pa Mulungu ala tuli umu calici, simapepo wapunzile ala watasoka ati, “Umulola ibuku lii!” Watulangizye ibuku lyakuti Icine Icitungulula ku Bumi bwa Ciyayaya. Watiile, “Ngi cakuti umwi wamupeela ibuku lii, mwandetela nanti musumba!”
Ntakweti ibuku lilyo, nomba nalondesyanga ukulikwata. Lino papisile amanda, anaci yaili izile pa ng’anda pane. Yali a Nte Yakwe Yeova, nupya yampenzile ibuku kwene lilyo. Nawelenzile ibuku lilyo uwanda kwene uwo usiku imala. Lino anaci yayo yawezile, yanguzizye ndi cakuti nkulonda ukusambilila Baibo, nazumile.
Lyonsi nalondanga ukuzanzya Leza. Lyene nasambilile icumi pali Yeova, nupya natandike ukumutemwa sana. Nantandike ukulondesya ukunena antu yonsi pali aliwe. Umu 1973, nawatiziwe. Lyonsi lino nakwata isyuko, nanenangako ya lupwa yane pali Leza. Nomba ya lupwa yane, sana sana umuto wane Araceli, wakomilepo sile ukulanda ati vizumilo vyane vyali ivyaufi.
Ya Araceli: Pa mulandu wakuti yancitilanga ivipe pa cikulwa apakaikala ya sista, ntakweti insansa nupya napasile imipepele yane. Nomba natwalilile ukuya uku calici pa Mulungu, nupya naomvyanga Kolona cila wanda pa kupepa. Nalondesyanga ukuvwikisya ivyalembwa muli Baibo, nupya napepanga kuli Leza ukuti angazwe. Lyene Felisa wanenyile vino wasambilile. Watemilwe sana ivizumilo vyakwe nupya nalolanga kwati watapena. Ntazumilizyanga vino wanenanga.
Lino papisile insita, naswilile uku Madrid umu kuomba, nupya naile ntwalwa. Pa myaka ingi, naweni ukuti antu aingi aayanga lyonsi uku macalici yatalondelanga ivisambilizyo vyakwe Yesu. Natiile ukuya uku calici. Natiile ukuzumila umu “vikolwe” nanti umoto wa pe, nupya ntazumile ukuti simapepo angelela antu maifyo. Nasumvile ivikope vyonsi vino naomvyanga pa kupepa. Ntamanyile ndi cakuti cino nacisile cali sile ningo. Ivintu vitanzipiile, nomba natwalilile ukupepa kuli Leza inti: “Nkulonda ukukumanya. Ngazwe!” Nkaiusya ukuti ya Nte Yakwe Yeova yakonkonsyanga pa ng’anda yane imiku iingi, nomba ntayulanga icisaasa. Ntataile imipepele iliyonsi.
Kaci wane Lauri wikalanga uku France, Ramoni nawe wikalanga uku Spain. Ku ma 1980, yatandike ukusambilila Baibo na ya Nte Yakwe Yeova. Nasininkizye ukuti wakwe vino Felisa wacisile nayo kwene yatamanyile ukuti vino yasambililanga vyali ivya ufi. Lino papisile insita, nakomenkinye Angelines, umwina mupalamano, nupya twizile tuya sana ivyuza. Nawe kwene wali Inte Yakwe Yeova. Angelines na ya iya yanguzyanga imiku iingi ngi cakuti ningatemwa ukusambilila Baibo nayo. Yamanyile ukuti nanti icakuti nalandanga ukuti ntasakamile pa vya ma calici, nalondesyanga ukumanya ivingi pali Baibo. Nasusile injanena ukuti: “Cili sile ningo tungatandika ukusambilila. Nomba pakuti ciye vivyo nkulonda naomvya Baibo yane lino tukusambilila!” Nakweti Baibo wa Nácar-Colunga translation.
BAIBO WALENZILE TWAUVWANA
Ya Felisa: Lino nawatiziwe umu 1973, kwali ya Nte umupipi na 70 umu Santander, umusumba ukulu uwa mu Cantabria. Twayanga umu kusimikila uku antu yonsi aali umu tumizi tonsi twamu musumba uu. Twakwelanga basi, nga twika tukwela ka motoka kanono lyene itutandika ukusimikila umu kamuzi konga na konga.
Pa myaka iingi, nasambililanga Baibo nantu aingi, na ali 11 pali yayo yawatiziwe. Aingi yano nasambililanga nayo yali Aakatolika. Nalondekwanga ukuteeka sana umwenzo lino nkuyasambizya. Wakwe vino cali kuli nene, nayo kwene yalondekwanga ukumanya ukuti vino yazumilemo mpiti vyali ivya ufi. Namanyile ukuti a Baibo sile nu mupasi wamuzilo wakwe Yeova uungalenga umuntu ukusenula melenganyo yakwe nu kuvwikisya icumi. (Ayebulai 4:12) Ya wane, ya Bienvenido, aali a kapokola, yawatiziwe umu 1979, ya mayo nayo yatandike ukusambilila Baibo ala kwasyala panono ukuti yafwe.
Ya Araceli: Lino natandike ukusambilila Baibo na ya Nte Yakwe Yeova, nuvwanga kwati ntange ntaile vino yasambilizyanga. Nomba lino insita ikuya ikupita, natile ukuvwa vivyo. Ya Nte yatasambilizyanga sile vino Baibo ikalanda lelo yacitanga na vino ikasambilizya. Natandike ukutaila sana Yeova na Baibo, na cii calenzile inje ni nsansa. Aina mupalamano yane yamwi yaweni vino nasenwike nu kutandika ukunena ukuti, “Araceli, twalilila ukulondela inzila ino watusoolola!”
Nkwiusya lino napeefile ukuti, “Nataizya, we Yeova, pa kukanata ukundondesya na pa kumpeela isyuko lya kumanya ivintu vino nalondesyanga ukumanya, kuli kuti ukumanya icumi ca muli Baibo.” Nupya nalenzile uwelelo kuli Felisa pa mazwi aipe yano namunenanga. Kufuma papo kwene twatiile ukulemanila nu kutandika ukulanda sile pali Baibo lyonsi lino tuli pamwi. Nawatiziwe umu 1989, ala indi ni myaka 61.
Ya Felisa: Indi ni myaka 91. Ya wane yafwa, nupya ntange mbombe wakwe vino naombanga mpiti. Nomba ncili nkawelenga Baibo cila wanda, nkaya uku kulongana lyonsi nupya nkaya uku kusimikila lyonsi lino nalola ukuti namakwanisya.
Ya Araceli: Natemwa sana ukulanda pali Yeova lyonsi lino nakomenkanya ya simapepo na ya sista, limwi a pa mulandu wakuti nani nalipo sista. Nkalanzyanya ningo sana na yamwi pali yaa, nupya aingi yakapokako amabuku na ya magazini. Nkaiusya sana simapepo umwi. Pa cisila ca kulanda nawe pa miku inono, wazumilizye vino nalandanga. Lyene wanenyile ukuti: “Nomba nakota mpiti pasi vino ningacita. Nga ya simapepo yanji na ya lupwa yalanena yatuuli?” Lyene nani natile: “Nga Leza nawe alalanda atuuli?” Waweni ukuti vino nalandanga vyali ivya cumi, nupya naweni ukuti uvwile uyi. Nomba calolekanga ukuti limwi watiinanga ukusenuka.
Ntalilila uwanda uno ya wane yanenyile ukuti yakulonda tukaye uku kulongana swensi. Yaali ni myaka ukuluta pali 80 lino izile umuku wakutandikilako umu kulongana, nupya ukufuma pa wanda kwene uwa yatatazile yapuswe umu kulongana. Yasambilile Baibo nu kutandika ukusimikila. Nkauvwa ningo sana ndi niusya vino twaombelanga pamwi umu mulimo wa kusimikila. Yaafwile ala kwasyala imyezi iili kuti yawatiziwe.
Ya Felisa: Lino natandike ukuombela Yeova, ato yane akazyana yatatu yatatemilwe. Nomba umukuya kwa nsita nayo izile yazumila icumi. Cii cali icintu cimwi icisuma sana icancitikile. Lyene twatandike ukuvwana nu kwizizya pamwi ala tukulanzyanya pali Leza witu Yeova na pi Zwi Lyakwe! Kufuma papo swensi twatandike ukupepa Yeova. *
^ par. 29 Ya Araceli yali ni myaka 87, ya Felisa yali ni myaka 91, ya Ramoni nayo yali ni myaka 83. Yonsi yacili yakaombela Yeova na ucisinka. Ya Lauri yafwile umu 1990, nupya nayo kwene yafwile ala aacisinka kuli Yeova.


text:
CIPANDE 1
“Vino Ukutemwa Leza Kukapiliula”
“Swemo tukalanga kutemwa kuno twatemwa Leza pa kuyela masunde yakwe. Na masunde yakwe angupale.”—1 YOANE 5:3.
1, 2. Uzye i cani icikalenga ukuti mutemwe sana Yeova?
UZYE mwatemwa Leza? Ndi cakuti mwaipeela mpiti kuli Yeova, ukwaula nu kutwisika, mungaasuka ukuti ee namutemwa—nupya ale mwasuka sile ningo! Ukutemwa Yeova kwacindama sana. Swemo tukatemwa Leza pano u watandikilepo ukututemwa. Baibo ikati: “Swemo tukatemwa pano Leza uwatandike ukututemwa.”—1 Yoane 4:19.
2 Yeova u watandikilepo ukulangizya ukuti watutemwa. Watupeela insi yakwikalamo. Akasakamala umi witu nu kutupeela vyonsi vino tukalondekwa. (Mateo 5:43-48) Ni cacindama sana, akatusambilizya ukulonda kwakwe. Watupeela Baibo. Nacuze, akatulaalika ukuti twapepa kuli aliwe pano akauvwa amapepo itu nupya akatupeela umupasi wakwe uwamuzilo ukuti watwazwa. (Masamu 65:2; Luka 11:13) Ni cacindamisya sana, watumile Umwanakwe ukuti atukulule uku maifyo ni mfwa. I cumicumi Yeova watutemwa cuze!—Welengini Yoane 3:16; Loma 5:8.
3. (a) Uzye i cani cino tulinzile ukucita pakuti twikale mu kutemwa kwakwe Leza? (b) I cuzyo ci cino tulinzile ukwelenganyapo sana, nupya aukwi ukukazanwa icasuko?
3 Yeova akaalonda ukuti twaipakizya amanda pe, pano watutemwa. Nomba, pakuti tukaipakizye, tulinzile ukuisoolwela sweineco. Baibo ikatuneena ukuti: “Ikalini mu kutemwa kwakwe Leza . . . alaya na mizu kunomuli nu kumupeela umi wape.” (Yuda 21) Izwi lyakuti “ikalini” likalaanga ukuti pakuti tutwalilile umu kutemwa kwakwe Leza, tulinzile ukucitapo cimwi. Tulinzile ukulanga ukuti twatemwa Leza muli vino tukacita. Lyene fwandi icuzyo cino tufwile ukuyuzya sweineco aeci: ‘Ningalangizya uli ukuti natemwa Leza?’ Icasuko cikazanwa umu mazwi afuma kuli Leza aaya umwibuku lyakwe Yoane aakati: “Swemo tukalanga kutemwa kuno twatemwa Leza pa kuyela masunde yakwe. Na masunde yakwe angupale.” (1 Yoane 5:3) Icicindama sana ukuti tumanye upiliulo wa mazwi kwene yaa, pano tukalonda ukulanga Leza witu ukuti twamutemwa sana.
VINO UKUTEMWA LEZA KUKAPILIULA
4, 5. (a) Uzye amazwi yakuti “kutemwa kuno twatemwa Leza” yaalola mwi? (b) Londololini vino mwatandike ukutemwa Yeova nu mwenzo winu onsi.
4 Uzye umutumwa Yoane walozizye mwi lino walanzile amazwi yakuti “Kutemwa kuno twatemwa Leza?” Walozizye kuli vino cila-muntu watemwa sana Leza nu mwenzo onsi. Uzye mungiusya insita lino mwatandike ukutemwa sana Yeova nu mwenzo winu onsi?
5 Tala elenganyini pa nsita ino mwasambiliile icumi pali Leza nu kulonda kwakwe alino nu kutandika ukuya nu utailo sana. Mwizile imumanya ukuti nanti cakuti mwali mwemwe ya kaifya nupya mwaitalwisye kuli Leza, Yeova wamuyuliile inzila ukupitila muli Yesu pakuti mukaye amaliilike nu kwikala amanda pe. (Mateo 20:28; Loma 5:12, 18) Mwatandike ukumanya ningo ukuti vino Yeova wacisile pa kutuma Umwanakwe wino watemwisya ukwiza mufwila, cali i cintu icicindame sana. Camuletiile sana uluzango, nupya mwatandike ukutemwa Leza pa mulandu wakuti walaanga ukuti wamutemwa sana.—Welengini 1 Yoane 4:9, 10.
6. Uzye umuntu akalangizya uli ukutemwa kwa cumi, nupya ukutemwa Leza kwalenzile mucite cani?
6 Lelo, viivi vino mwayuvwile umu mwenzo, yaali i ntandikilo sile iya kutemwa Leza. Kutemwa asi sile vino umuntu akuyuvwa umu mwenzo, nupya asi kulanda sile pa kanwa. Ukutemwa Leza ukwa cumi kwaluta pa kulanda sile ukuti “Natemwa Yeova.” Viivi kwene vino utailo waya, avino ukutemwa kwa cumi kukalolekela muli vino umwi akacita. (Yakobo 2:26) Tukalanga ukutemwa ndi tukucita ivikazanzya wino twatemwa. Fwandi lino mwatandike ukutemwa Yeova nu mwenzo onsi, mwatandike ukulondesya ukucita ivikamuzanzya. Uzye mwemwe Nte yakwe Yeova iyawatiziwa? Ndi avino cili, ale ukutemwa kuno mwatemwa Yeova u kwalenzile ukuti muipeele kuli aliwe. Mwaipeezile kuli Yeova pakuti mwacita ukulonda kwakwe, nupya mwalangizye ukuipeela kwinu lino mwawatiziwe. (Welengini Loma 14:7, 8.) Pa kufikilizya vino mwalavile Yeova, cikalondeka ukucita vino umutumwa Yoane walemvile ivili apisika.
‘TUKAYELA MASUNDE YAKWE’
7. Uzye a masunde ci yamwi-yamwi yano Leza watupeela, nupya calola mwi ukuvwila amasunde yaayo?
7 Yoane walondolwile vino cikapiliula ukutemwa Leza ati: ‘Tukayela masunde yakwe.’ Uzye a masunde ci yano Leza watupeela? Yeova watupeela amasunde aingi aaya muli Baibo. Yamwi pa masunde kwene yaa yakalesya ukucita ivintu vimwi wakwe ukukoleka, ulalelale, kupepa utuluwi, ukwiya, nu kusomba. (1 Kolinto 5:11; 6:18; 10:14; Efeso 4:28; Kolose 3:9) Umu kuyela amasunde yakwe Leza mwaya nu kulondela vino Baibo ikati avino tufwile ukuya.
8, 9. Tungamanya uli vino Yeova watemwa nanti sile lino Baibo itatunena ivya kucita? Landiniko icintu cimwi.
8 Nomba, pakuti twazanzya Yeova, tutalinzile ukupeleela sile pa kulondela amasunde yano watupeela. Yeova ataatupeela amasunde yano tulinzile ukulondela muli vyonsi sile vino tukacita cila-wanda. Fwandi, lino tukucita vimwi umu wikalo witu, tukazana ukuti kwaya ivintu vimwi vino tulinzile ukuipingwila sweineco. Uzye ndi caya vivyo, tungacita uli pakuti twapingula ningo nu kuzanzya Yeova? Muli Baibo mwaya amazwi aakalanga imyelenganyizizye yakwe Leza. Lino tukusambilila Baibo, tukazana amazwi aakalanda pali vino Yeova watemwa na vino wapata. (Welengini Masamu 97:10; Mapinda 6:16-19) Tukamanya amelenganyo ni miyele ino Leza watemwa. Ndi tukusambilila sana pali vino Yeova waya na vino akacita ivintu, tulaaleka imyelenganyizizye yakwe yatungulula vino tukapingulapo ukucita. Fwandi, na lino kwaya vimwi vino tulinzile ukupingulapo vino pataaya isunde lya muli Baibo, ilingi tungamanya ‘vino Umwene akalonda kuti twacita.’—Efeso 5:17.
9 Wakwe vino muli Baibo mutaaya isunde ilikatulesya ukutamba mafilimu nanti vino yakatambiisya pa TV ivyayamo unkalwe nu upulumusi. Nomba, uzye vwilini suka kuye isunde ilyakutunena ivya kucita nga alino tungasenka uku viipe kwene vivyo? Swemo twamanya vino Yeova akalola ivintu vivyo. Izwi lyakwe likatunena ningo sana ukuti: “Wapata uwatemwa ukang’ansi [unkalwe].” (Masamu 11:5) Nupya likati: “Leza alapingula yao akacita uzelele na yao akacita ulenzyo.” (Ayebulai 13:4) Ukwelenganya sana pa malembelo yaayo kungatwazwa ukumanya ningo vino Yeova akaalonda. Fwandi twasoolola ukukanatamba ivintu vino Leza wapata. Twamanya ukuti Yeova akatemwa ndi tukusenka uku vintu viipe vino amu nsi yakaalola ukuti vyaya sile ningo. *
10, 11. U mulandu ci uno tukasoolwela ukuvwila Yeova, nupya i cuvwila ca musango ci cino twaya naco?
10 U mulandu ci ucindamisye uno tukauvwila masunde yakwe Leza? U mulandu ci uno tukalondela ukuti cila-wanda twacita ivintu ukulingana na vino twamanya ukuti avino Leza akaalonda? Asi kuti tukatiina ukuti limwi Leza angatufulula pali vino tukucita, nanti ukutiina sile intazi. (Galatiya 6:7) Lelo fwemo tukamuvwila pano twamanya ukuti ukucita vivyo iinzila ya kulangilamo ukuti twamutemwa. Viivi kwene vino umwana akaalonda ukuti isi amutemwe, avino nafwe kwene tukalonda ukuti Yeova atutemwe. (Masamu 5:12) Wene a Tata witu, nupya twamutemwa. Kutaaya icintu icikatuletela uluzango sana wakwe vino tukazanga ndi twamanya ukuti vino tukucita vikuzanzya Yeova.—Mapinda 12:2.
11 Fwandi swemo asi kuti yakatupatikizya sile ukuvwila Leza, nupya tusimuvwila sile limwi-limwi. * Tusisoolola ukuti tufwile ukumuvwila sile lino ivintu vyatuzipila nanti ndi twalola ukuti citatazile ukucita vivyo. Lelo swemo tukamuvwila ‘ni myenzo itu yonsi.’ (Loma 6:17) Twaya wakwe kalemba wa masamu umwi uwalemvile ati: “Ninzana uluzango umu masunde yako, yano natintemwa wakwe cimwi.” (Masamu 119:47) I cumicumi, twatemwa ukuvwila Yeova. Twamanya ukuti wene akaalonda ukuti twamuvwila nu mwenzo onsi nupya aliwe walinga ukuvwila. (Malango 12:32) Tukalonda ukuti nafwe Yeova akatunene vino wanenyile Nowa. Baibo ikalanda pali vino Nowa wali uwacuvwila kuli Leza ukuti: “Nowa wacisile vyonsi ndi vino Leza wamupezile ilamulo.”—Utandiko 6:22.
12. I cuvwila ca musango ci icikazanzya umwenzo wakwe Yeova?
12 Uzye Yeova akauvwa uli ndi tukuitemelwa ukumuvwila? Izwi lyakwe likati ‘tukamuzanzya umwenzo.’ (Mapinda 27:11) Uzye i cumicumi icuvwila citu cikazanzya umwenzo wakwe Leza wino a Kateeka wa Papela-pela? Ee cikamuzanzya! Pano Yeova watu-umvile na maka ya kuisoolwela ivyakucita. Kulikuti twakwata untungwa wa kuisoolwela vino tukulonda; nga tukulonda tungasoolola ukuvwila Leza, nanti ukukanamuvwila. (Malango 30:15, 16, 19, 20) Ndi twasoolola ukuvwila Yeova pa mulandu nu kutemwa kuno twamutemwa, cikazanzya Tata witu uwa mwiyulu. (Mapinda 11:20) Nakapya, ukucita vivyo i cintu cisuma wakwe cimwi.
‘AMASUNDE YAKWE YANGUPALA’
13, 14. U mulandu ci uno cingalandilwa ukuti ‘masunde yakwe Leza angupale,’ nupya mungalondolola ukuomvya icilangililo ci?
13 Mutumwa Yoane watunena icintu cimwi cisuma sana pa masunde yakwe Yeova ati: “Na masunde yakwe angupale.” Izwi lya ciGliki lino yasenula ukuti “angupale” ilyaya pali 1 Yoane 5:3 likapiliula ukuti asi anyome. * Lyene Baibo yakuti Cimambwe New Testament yasenula ilembelo lii ukuti: “Ivyeo vyakwe vyene vitatutiticizya.” Ivintu vino Yeova akaalonda ukuti twacita, vyangupala visitutitikizya foo. Amasunde yakwe yataakoma icakuti antunze aatamalilika yangafilwa ukulondela.
14 Lekini tulangilile. Elenganyini ukuti cuza winu wamunena ukuti mumwavwe ukusenda iviya lino akukuukila uku ng’anda yuze. Tuti pali iviya ivingi vya kusenda. Pali ivyangupale vino nu muntu wenga sile angasenda sile ningo, lelo vyuze vyene i vifine cuze vikulondekwa sile antu yaili. Lyene cuza winu wasoolola iviya ivyakuti musende. Uzye angamunena ukuti musende iviya vino amanyile ukuti iivinyomesya icakuti mutanga mukwanisye mwenga? Awe, foo. Atanga atemwe ukuti muicise lino mukuvisenda. Vivyo kwene avino na Leza kwene uwatutemwa nupya uwa cikuku waya, asitupeela masunde yano tutanga tukwanisye. (Malango 30:11-14) Atanga aezye ukututwika ivinyomesye. Yeova wamanya apaapela amaka itu, pano “wene wamanya vino watuumba, wamanya nu kuti swemo sweswe lukungu sile.”—Masamu 103:14.
15. U mulandu ci uno tungatailila ukuti masunde yakwe Yeova yayelako uku kutwavwa?
15 I cumicumi masunde yakwe Yeova yataanyoma foo; yaayelako uku kutwavwa. (Welengini Ezaya 48:17.) Fwandi acino Mose waneniile aina Izlaeli ati: “Lyene alino [Yeova] Leza witu watupeezile ilamulo kuti twayela amasunde yaa yonsi nu kumucindika. Ndi twacita vii, ale lyene lyonsi kwene alawaka uluko lwitu nu kulupeela ulongo.” (Malango 6:24) Naswe kwene tukataila ukuti lino Yeova akutupeela masunde yakwe, ala watatusumbako sana mano—kulikuti ala akulonda ukuti twaya ni nsansa lyonsi. Cumi kwene Yeova atanga atunene ukuti tucite ivintu ivingatucisa. Yeova a Leza uwa mano cuze. (Loma 11:33) Fwandi wamanya ningo ivingatuziipila. Nakapya, Yeova aliwe waya nu kutemwa wakwe cimwi. (1 Yoane 4:8) Wene ukutemwa ali vino waya, u kukatungulula vyonsi vino akulanda nu kucita. Masunde yonsi yano akapeela aomvi yakwe yakapangwa pa mulandu nu kutemwa.
16. Nanti cakuti twikala umu nsi umwaya imiyele iipe, alino swe yantu tutaamalilika, u mulandu ci uno tungayela acuvwila?
16 Cintu cii cisikupiliula ukuti ukuvwila Leza kwangupala sana. Twikala umu nsi umwaya imiyele iipe, ino “ili pisika lya utesi wa Mwipe.” (1 Yoane 5:19) Alino nafwe kwene tutaamalilika, na cii cikalenga ukuti ilingi twatama amasunde yakwe Leza. (Loma 7:21-25) Lelo ukutemwa kuno twatemwa Leza, u kukatwazwa ukuti twamuvwila. Yeova akapolelela yonsi aakalonda ukumuvwila pakuti yalangizye vino yamutemwa. Akaapeela umupasi wakwe uwa muzilo “kuli yano akamuyela.” (Milimo 5:32) Umupasi uwo ukalenga antu ukuya ni miyele isuma—kulikuti imiyele iingatwazwa ukuya acuvwila.—Galatiya 5:22, 23.
17, 18. (a) Uzye i vyani vino tuli nu kusambilila umwibuku lii, nupya lino tukusambilila, i vyani vino tulinzile ukwiusya? (b) Uzye i vyani vino tuli nu kusambilila umu cipande cilondeliilepo?
17 Umwibuku lii tumasambilila sana pa masunde yakwe Yeova na vino akalonda ukuti twacita, alino ni vintu ivingi ivikalangilila ukulonda kwakwe. Lino tukucita vivyo, tulinzile ukwiusya ivintu vimwi vicindame sana. Tufwile ukwiusya lyonsi ukuti Yeova asitupatikizya ukuvwila masunde yakwe; akaalonda ukuti twaitemelwa ukumuvwila nu mwenzo onsi. Tutafwile ukwilila ukuti Yeova akatunena ukuti twacita ivintu ivingatuletela insansa ndakai nu kututungulula uku umi wa pe. Nupya twalola icuvwila ukuti iinzila isuma sana ya kulangilamo Yeova vino twamutemwa.
18 Pa kutwavwa ukumanya ivisuma ni viipe, Yeova watu-umba na kampingu. Lelo kwene pakuti kampingu aatutungulula umu nzila yampomvu, afwile ukusambiliziwa ningo, wakwe vino icipande calondelelapo cilalondolola.
^ par. 9 Welengini umu Cipande 6 umwibuku kwene lii pakuti mulole ivingatwavwa ukusoolola ningo ivyakutuzanzya.
^ par. 11 Ni mipasi yankota kwene ikauvwila ndi yapatikiziwa. Lino Yesu wakalipilanga imipasi yankota iyali umu yantu, imipasi iyo yaapatikiziwe ukumanya ukuti Yesu waya na maka, nupya yuvwilile, nanti cakuti itaitemiilwe ukucita vivyo.—Mako 1:27; 5:7-13.
^ par. 13 Pali Mateo 23:4, izwi lilyo lyaomviwa ukulanda pa “visendo vinyomesye,” kulikuti masunde atalisye ni ntambi zya yantu vino ya kalemba na Afaliseo yikanga pa yantu. Izwi ilili lyonga kwene lyasenulwa ukuti ‘lufyengo’ pa Milimo 20:29, 30 nupya likalozya uku yasangu aipisye ‘aalatumpoka’ kuti yaponzye antu yauze.


text:
IVYACITIIKE MPITI
“Ya Kakosoola ya Wene umu Britain
—Zyukini!!”
AMAZWI yaa yaali akucincizya nupya akukomelezya akuti: “Yakakosoola ya Wene umu Britain—Zyukini!!” (Informant, * December 1937, London edition) Akamutwe kanono akaakulenga ya kakosoola ukwelenganyapo sana katangi: “Imyaka Ikumi Ukwaula Ukulunduluka.” Lipoti wa mulimo uwali api fwa lya kutandikilako uwalanganga iciputulwa ca myaka ikumi ukufuma umu 1928 ukufika umu 1937 wasininkizye ukuti kutaali ukulunduluka.
UZYE YA PAINIYA YAVULISYE?
Uzye icani icalenzile ukuti umulimo wa kusimikila umu Britain utaombwa sana? Ivilongano vitasenukanga umu miombele, vyatwalilile ukulondela ivyeo vya mpiti. Cuze i cakuti, iofesi lya musambo lyapingwile ukuti ivilongano vyonsi vyatungilila sile ya painiya 200, aombelanga umu vifulo vya kutali ukuluta ukuomba ni vilongano. Iofesi lyanenyile yaayo alondanga ukwizaya ya painiya uku nkoleelo ukuti yace yakaombeleko uku mpanga zyuze izya ku Ulaya pano umu Britain mutaali ukwa kusimikila. Ya painiya yamwi yatandike ukufuma umu Britain nu kuya uku mpanga zyuze wakwe uku France, nanti icakuti yatamanyile ululimi lwa ku mpanga zizyo.
“YAYANEENA UKUOMBESYA”
Umu 1937, Umulimo witu uwa Wene (Informant) walanzile pa uyo wa mu 1938 uwa kuomba amaawala 1 milyoni! Uyo uu wali nu kufikiliziwa ndi cakuti yakakosoola yakuomba amaawala 15 cila muntu pa mwezi alino ya painiya nayo 110 cila muntu pa mwezi. Kwali ukupanda mano ukwakuti kuye ukukwata amaumba ya mulimo aakuti yaomba amaawala 5 pa wanda nu kusumba amano uku kuswilila kuli yano ya kakosoola yasimikiile, umukasi ka mulungu amanguzi.
Cii calenzile ukuti ya kasimikila yatemwe sana. Nkazi Hilda Padgett walanzile ati: “Kuu kwali u kukomelezya ukufuma uku cisinte, kuno swe ingi twalondesyanga nupya kwalenzile ukuti kuye ukuombesya.” * Nkazi E. F. Wallis walanzile ati: “Ukupanda mano ukwa kuomba amaawala 5 pa wanda kwali ningo sana! I cani cuze icali nu kuletela umwi uluzango ukuluta ukuomba uwanda onsi umu mulimo wa Mwene pa nsita kwene iiya? . . . Ningati limwi twawelanga ala itutonta, nomba twayanga sana nu luzango!” Umwina uwacance Stephen Miller waweni ukuti kwalondekwanga ya kaomba nupya waipeelisye. Walondanga ukuombesya lino wakweti isyuko lya kucita vivyo! Akaiusya ukuti aina umu maumba ya mulimo yasendanga injinga umu kusimikila uwanda onsi upuma, nupya insita ya cisanya amanguzi yuvwanga uku malyasi akopelwe limwi. Yaasendanga ivimbamba vya kuomvya pa kusimikila na ya magazini ala yakusimikila umu miseo.
Umulimo Witu Uwa Wene (Informant) nupya walanzile api lyasi na lyuze ilyakuti: “Tukulonda ya painiya 1,000.” Amapekanyo apya yaali akuti ya painiya lyene yaombela pamwi ni vilongano, nu kwazwa aina na ya nkazi umu vilongano. Nkazi Joyce Ellis (née Barber) walanzile ukuti: “Nanti icakuti nali ni myaka 13 pa nsita iiya nalondanga ukuombako upainiya.” Wafikilizye uyo wakwe umu Julai 1940, ala ali ni myaka 15. Umwina Peter uwizile aya iya wakwe nkazi Joyce uvwile ulwamo lwakuti “Zyukini” nupya “watandike ukwelenganya pa kuombako upainiya.” Umu Juni 1940 ala ali ni myaka 17, wacovile injinga amakilomita 105 ukuya uku Scarborough ukuyatandika upainiya.
Ya Cyril na ya Kitty Johnson yaali aapainiya apya aipeelisye sana. Yapingwilepo ukukazya ing’anda yao ni vintu vyuze vino yakweti pakuti yaomvye impiya muli upainiya wao. Ya Cyril yatile incito, nupya papisile sile umwezi onga iyatandika na upainiya. Yalanzile yati: “Twaitemiilwe ukuomba upainiya nupya twali sana nu luzango.”
MANG’ANDA YAKWE YAPAINIYA YAVULILAKO
Lino impendwa yakwe ya painiya yakulilangako, ya eluda yezizye na maka ukwazwa ya painiya. Ya Jim Carr, aombanga umulimo wa kutandalila ivilongano umu 1938, yatandike ukuombela pa mapekanyo ya kulonda amang’anda yakwe ya painiya umu misumba ipusane pusane. Amaumba yakwe ya painiya yakomeleziwe ukuti yaikala pamwi nu kuombela pamwi, pakuti impiya zya kuomvya zicepeko. Umu musumba wa Sheffield, yasonkelanga ing’anda ikulu ala ya eluda yakwangalila ing’anda iyo. Icilongano ca ku cifulo kwene ciici i casangwilile impiya ni vya kuomvya umu ng’anda. Ya Jim yalanzile ukuti: “Cila muntu wezyanga na maka pakuti umulimo uwombwe.” Umu ng’anda kwene iyo mwikalanga ya painiya 10 aombesyanga. “Yalanzyanyanga ilembelo lya wanda cila wanda pa cakulya ca katondo,” nupya “ya painiya yayanga uku vifulo vya kuombelako ivipusane pusane umu musumba.”
Ya kakosoola na ya painiya yonsi yazumiile ulwamo, nupya yafikilizye uyo wa maawala 1 milyoni umu 1938. Kwaya ivikalangilila ukuti konsi sile kuno ya kakosoola yaombanga umulimo wa kusimikila, kwali ukulunduluka. Pa myaka 5 sile, icipendo cakwe ya kakosoola umu Britain cakuzile amaila yatatu. Ukuombesya umu mulimo wa Wene kwakomizye antu yakwe Yeova ukuipekanyizizya uku nkondo iyali nu kwizapona uku nkoleelo.
Ndakai, ya painiya umu Britain nupya kwene yakuvulilako, lino inkondo yakwe Leza yakwe Alamagedoni ikupalamila. Yapainiya yavula sana pa myaka 10 iyapitapo, yaafisile 13,224 umu Okotoba 2015. Ya painiya yamanya ukuti umulimo wa nsita yonsi ali mulimo usuma sana umu umi wao.


text:
Ifi Ukushimika Kwakwe Danyeli Kwashimikile Ukwisa Kwakwe Masaya
IFYEBO NA FIMBI
UWAKUSHIMIKA Danyeli aliko pa calo ninshi kwashala imyaka 500 ukweba ati baYesu bafyalwe. Nangabe’fyo, baYehova baalifisulwile ifyebo kuli Danyeli fyefyo ifyali ne kulenga abantu ukwishiba impindi baYesu bali ne kusufiwa, neli ukusontwa, ukuba baMasaya, neli baKlistu. Danyeli balimubuulile ati: “Pakuti pali fyefyo wisibe ubwenesye ati, ukufuma kukwima kwefunde lyakubusya nekwibakulula Jelusalemi ukufika kuli Masaya, imfumu, pakalukuli imiluŋgu isanu naibili; nemiluŋgu amakumi asanu nalimo naibili [imilungu 69].”—Danyeli 9:25.
Pa kwishiba umwaka Masaya ali ne kwisa, tulyelelwe pa kutanga lukoso ukusambilila pa mpindi iyakutufisha pa kwisa kwa baMasaya ili yatatikile. Koti ni fyefyo fyashimikilwe, “ukufuma kukwima kwefunde lyakubusya nekwibakulula Jelusalemi.” Mba pano nilwisa ‘ukwima kwe funde’ kwaliko? Koti mulembeshi wa Baibolo Neyamiya, ifunde lya kwibakulula ifibumba ukushinguluka Jelusalemi lyaliko “pamwaka wamakumi abili [20] uwakwe Alitacisyasiti imfumu.” (Neyamiya 2:1, 5-8) Abasambilila ne kulemba ifyebo fya kale nabo baalisuminishe ati umwaka wa 474 B.C.E. eli Alitacisyasiti akumanishe umwaka uubulubulu pa bwikalikishi bwakwe. Pakuti pali fyefyo, umwaka wa kulenga 20 mu bwikalikishi bwakwe wali ni mu 455 B.C.E. Pano twakwata umwaka wa kutatikilapo ukupenda ukushimika kwakwe Danyeli pali Masaya, umwaka wa 455 B.C.E.
Danyeli alibuulishishe ubutali bwa mpindi yopele’yo ifi yali ne kutalimpa pa kufika ku kwisa kwakwe ‘Masaya Imfumu.’ Ukushimika kulashimbula “imiluŋgu isanu naibili [7]; nemiluŋgu amakumi asanu nalimo naibili [imilungu 62],” ukuibambakanya pamo milungu 69. Ni mpindi yakutalimpa shani’yo? Ukwalula kwa maBaibolo aengi kulabuulishisha ati iyi tailipo milungu ya nshiku 7, pano milungu ya myaka. Ico cilukwalula ati umulungu umo ulukwimakaninako imyaka 7. Ilangulushi lya milungu ukulukuita ati myaka, neli icipeswa cimo icikwete imyaka 7, calishibikilwe ku baJuda ba kale. Ku cakubwenako, abaJuda balukulama umwaka we Sabata lyonse mu mwaka wa kulenga 7. (Ifyakufuma 23:10, 11) Namulifyefyo, ifyakushimika fya milungu 69 bwingi bwa fipeswa 69 ifya myaka 7, neli ukufusha pamo myaka 483.
Pano icitwelelwe ukucita kupenda. Kani twapenda imyaka 483 ukufuma mu 455 B.C.E., ilukutufisha ku mwaka wa 29 C.E. Uyo e mwaka baYesu babatishiwe ne kuba baMasaya! * (Luku 3:1, 2, 21, 22) Kani uku ukushimika ukwafishiwepo bwino, takulukukosha ubucetekelo bwenu?
^ par. 2 Ukufuma mu mwaka wa 455 B.C.E. ukufika mu 1 B.C.E. pali imyaka 454. Ukufuma mu 1 B.C.E. ukufika mu 1 C.E. pali umwaka umo (takwalipo umwaka wa 0). Kabili ukufuma mu 1 C.E. ukufika mu 29 C.E. pali imyaka 28. Ukusanka pamo aya amanambala (454+1+28) alukutupeela imyaka yonse pamo 483. BaYesu ‘balipinikilwe’ ili bafwile mu mwaka wa 33 C.E., mu mulungu uwa kulenga 70 uwa myaka. (Danyeli 9:24, 26) Boneni ibuuku lya mu Cibemba ilya Angweniko ku Kusesema kwa kwa Daniele! mu capitala 11, mungabona na Insight on the Scriptures, Volume 2, amabula 899-901. Fyonse fyalitulishiwe na Bamboni sha baYehova.


text:
MBWEJO
Mwa Kwikadila na Muntu Mupangwe
Ke bivulepo bitusansanga pamo bwa kumona mubutule nansha mulunda netu upangwa mu kipwilo pa mwanda wa kubulwa kwisāsa ku bubi. Inoko muswelo otwitaba ku buludiki bwa mu Bible pa uno mwanda ukalombola patōka bukatampe bwa buswe botuswele Yehova ne dikōkeji dyetu ku mpangiko yandi. * Imvwana bipangujo bimobimo bitala uno mwanda.
Le tukekala namani na muntu mupangwe? Bible unena’mba: “Muleke kupwana na muntu ye-yense witwa bu mwanetu aye’ko wa busekese nansha wa makomwa-meso nansha wa kutōta bilezaleza nansha wa kutukana nansha nkolwankolwa nansha wa manyengenyenge, lekai ne kudya kwine na muntu wa uno muswelo.” (1 Kodinda 5:11) Tutanga pangala pa “muntu ense wenda kulampe mu bufundiji bwa Kidishitu” amba: “Kemwakimutambulai nansha dimo mu enu mobo nansha kumwimuna kwine. Mwanda yewa umwimuna weabila nandi mingilo yandi mibi.” (2 Yoano 9-11) Ketusambangapo kipwano nansha kwisamba myanda ya ku mushipiditu na mupangwe. Kiteba kya Mulami kya Falanse kya 15 Kweji 12, 1981, paje 23 kinena’mba: “Kwimuna muntu amba ‘Wakamapo’ i ditabula dibajinji ditwala ku mīsambo pakwabo’nka ne ku bulunda. Lelo kudi uswele kutabula dino ditabula dibajinji na muntu mupangwe?”
Le i kyendele’mo kwepukididila bapangwe? Eyo, pa bubinga buvule. Dibanjiji, i mwanda utala dikōkeji kudi Yehova ne ku Kinenwa kyandi. Ketukōkelapo Yehova enka mu bintu bitupēlela, mhm, i ne mu bikomo mwine. Buswe botuswele Yehova bwitutononanga tukōkele mbila yandi, pa kuyuka amba i moloke ne wa buswe kadi amba bijila byandi bidi’ko pa mwanda wa kamweno ketu. (Isaya 48:17; 1 Yoano 5:3) Dya bubidi, kubulwa kupwana na nonga-bibi upela kwisāsa kwitukiñanga batwe ne kipwilo ku disubi dya ku mushipiditu ne mu mwikadilo kadi kukwashanga kipwilo kileke kunenenwa bibi. (1 Kodinda 5:6, 7) Dya busatu, kulama kotulama ino misoñanya ya mu Bible kudi na kamweno ne ku mupangwe mwine. Potulunga kuboko ku butyibi bwakwatwa na komite wa butyibi, tuteñanga mutyima wa nonga-bibi upelele kwitaba ku bukomo bulonga bakulumpe bakimba kumukwasha. Kujimija kipwano kilēme na baswe bandi kukamulengeja ekale “kwilanga” pa bukatampe bwa bubi bwalongele, ne kujoka ajokele kudi Yehova.
Le bikekala namani shi mubutule wapangwa? Shi kidi namino, bubutule bukekala ke ditompo dikatampe dya dikōkeji. Le tukekala nandi namani? Ketukokejapo kwisambila pa myanda yonso ibwanya kulupuka, ino tutalei ibidi’tu ya kyalwilo.
Kyaba kimo, mupangwe’wa i wa mu kyetu kisaka kadi ukidi ku njibo. Tukendelela kwingila nandi mingilo ya bukile-bukya ya mu kisaka mwanda kupangwa kwandi kekutyibilepo kijimba kya bubutule. Inoko, na mwiendelejo wandi watyibe kijimba kya ku mushipiditu kyadi nakyo na ba mu kisaka. Penepa ba mu kisaka bakidi na kikōkeji kebakapwanapo nandi ku mushipiditu. Kimfwa, mupangwe kakefundepo pamo na kisaka kifundwa kya Bible, nansha shi udi’po. Inoko, shi mupangwe’wa i mwana mutyetye, bambutwile bandi badi na kiselwa kya kumufundija ne kumudingila. Nanshi, bambutwile ba buswe bakakwata mpangiko ya kwifunda na mwana kifundwa kya Bible. *
Kyaba kikwabo, mupangwe ukokeja kwikala mubutule wa kulampe udi kwandi. Nansha byokukokeja kwikala kwitana nandi mu bitatyi bimobimo pa myanda itala kisaka, ino kuno kwitana kufwaninwe kwikala kwa na dimo’tu. Balongo bene Kidishitu ba dikōkeji kebadipo na bubinga bwa kufyamina mu bubutule mwanda wa kupwana na mupangwe kadipo ku yabo njibo. Ino, dikōkeji dyabo kudi Yehova ne ku bulongolodi bwandi dikebatonona bakwatakanye mpangiko ya mu Bisonekwa itala pa bapangwe. Mwiendelejo wabo wa dikōkeji ukokeja kutenga mutyima wa nonga-bibi ne kumukwasha amwene mu madingi obamupele. *
^ mus. 1 Misoñanya ya mu Bible pa uno mwanda itala ne pa boba bapaluka abo bene ku kipwilo.
^ mus. 2 Pa kuyukila’ko myanda mivule ya mwana mutyetye mupangwe ukidi ku njibo, tala Kiteba kya Mulami kya 1 Kweji 10, 2001 paje 27-28, ne kya Falanse kya 15 Kweji 11, 1988, paje 20.
^ mus. 3 Shi usaka kuyikila’ko bivule pa mwa kwikadila na babutule bapangwe, tala madingi a mu Bisonekwa adi mu Kiteba kya Mulami kya 15 Kweji 4, 1988, paje 26-31, ne kya 15 Kweji 12, 1981, paje 25-30, Falanse.


text:
Ingidija Kinenwa kya Leza—I Kyūmi!
“Kinenwa kya Leza i kyūmi kadi kidi na bukomo.”—BAH. 4:12.
1, 2. Le Yehova wāpele Mosesa mwingilo’ka, ne i kikulupiji’ka Kyaāmupele?
LELO ubwanya kufwatakanya muswelo obwanya kwiivwana shi abakunena kukemana ku meso a mulopwe wa lupusa lukatampe pano panshi ne kunenena bantu ba Yehova? Padi ukazumbija mutyima, kwityepelwa ne kuzakala. Le ukateakanya bya kwisamba namani? Le ukalonga bika pa kusaka binenwa byobe bikale na bukomo pamo bwa mukendi wa Leza mwine bukomo bonso?
2 Mosesa wādi mu ngikadilo ya uno muswelo. Yehova wāmwityile bu “muntu mukōkele’tu, utabukile bantu bonsololo baikele panopanshi kikōkeji,” waātumine kudi Felo mwanda wa kunyongolola bantu ba Leza mu masusu abo ne mu bupika bwa mu Edipito. (Umb. 12:3) Monka mulombwela’kyo binkumenkume, Felo wādi muntu wampikwa bulēme kadi wa mitatulo. (Div. 5:1, 2) Inoko, Yehova wādi usaka Mosesa anene Felo alekelele midiyo ne midiyo ya bapika bandi batambe mu ntanda! Na bubine, Mosesa wāipangwile Yehova amba: “Lelo amiwa nami ne ani le? Amba ñende kudi Felo, kadi nkalupuje bāna ba Isalela mu Edipito?” Mosesa wētyepelwe ne kumona’mba kabwanyapo. Ino Leza wāmukulupije’mba kakekalapo bunka bwandi. Yehova wānene amba: “Nkekalanga nobe binebine’tu.”—Div. 3:9-12.
3, 4. (a) Le Mosesa wādi utyina bika? (b) Le i mu bika mobwanya kulwa na makambakano na ālwile na Mosesa?
3 Le Mosesa wādi utyina bika? Na bubine, wādi utyina’mba Felo kakatambulapo nansha kuta mukendi wa Yehova Leza mutyima. Kadi Mosesa wādi na moyo wa amba, bandi bantu kebaketabijapo amba i Yehova wāmutongele kwibatambija mu Edipito. O mwanda Mosesa wānene Yehova amba: “Talapo bidi, nanshi kebakangitabija po nansha kumvwana diwi dyami, ino bakanena’mba: Yehova kakumwekelepo, mhm.”—Div. 3:15-18; 4:1.
4 Batwe bonso tubwanya kuboila ñeni mikatampe ku malondololo āpelwe Mosesa na Yehova ne ku binkumenkume byālongekele. Bine, kubwanyapo padi kukemana ku meso a wa lupusa mukatakata wa ntanda. Inoko, le kodi mutane makambakano pa kusapwila bantu babitupu, bowitana nabo difuku ne difuku myanda ya Leza ne ya Bulopwe bwandi? Shi i amo, langulukila pa ñeni ibwanya kuboilwa ku bintu byātene Mosesa.
“LELO KYODI NAKYO MU KUBOKO KOBE I KIKA LE?”
5. Lelo Yehova wātūdile bika mu kuboko kwa Mosesa, ne kino kyāpwile moyo wandi namani? (Tala kifwatulo kidi ku ngalwilo.)
5 Kitatyi kyālombwele Mosesa moyo wandi’mba binenwa byandi kebikakwatwapo na mutyika, Leza wāmuteakenye mwa kulwila na byobya byādi bimutengele kumeso. Mānga isonekelwe mu Divilu inena amba: “Yehova kamwipangula [Mosesa] amba: Lelo kyodi nakyo mu kuboko kobe i kika le? Nandi wamutentulula’mba: I mukombo. Nandi kanena’mba: Ela’o panshi; kadi wewela panshi, ino waalamuka ke nyoka; penepo Mosesa kanyema’ye. Kumvwana kudi Yehova kamunena Mosesa amba: Olola kuboko kobe, ukwate’ye ku muzenze wandi; penepo waolola kuboko kamukwata ku muzenze, waalamuka ke mukombo mu kuboko kwandi. Amba baketabijijepo’mba Yehova . . . wakumwekele.” (Div. 4:2-5) Bine, Leza wātūdile mu kuboko kwa Mosesa muswelo waādi wa kulombola’mba musapu wandi wādi utamba kudi Yehova. Na bubine, kintu kyādi kimweka padi bu mukombo’tu wa bitupu ku bantu bakwabo, kyaālamukile ke kyūmi na bukomo bwa Leza! Kino kingelengele kyālundile bukomo ku binenwa bya Mosesa, kyafula ku kulombola’mba Yehova wādi nandi! O mwanda mwine Yehova wāmulombwele amba: “Ukasela mukombo uno’u mu kuboko kobe, ukalonga nao biyukeno.” (Div. 4:17) Na buno bukamoni bwa lupusa lwa Leza mu kuboko kwandi, Mosesa wāendele kadi na kikulupiji kukemanina Leza wa bine kumeso a bantu bandi ne kumeso a Felo.—Div. 4:29-31; 7:8-13.
6. (a) Le i bika bifwaninwe kwikala mu kuboko kwetu kitatyi kyotusapula, ne mwanda waka? (b) Le “kinenwa kya Leza i kyūmi” kadi “kidi na bukomo” muswelo’ka?
6 Babwanya kwitwipangula kino kipangujo kitatyi kyotwenda kukasapwila bakwetu musapu wa mu Bible amba: “Lelo kyodi nakyo mu kuboko kobe i kika le?” Mu bitatyi bivule, Bible ukekala mu kuboko kwetu, mwanda wa kumwingidija. Nansha bamo byobabwanya kumona Bible bu dibuku’tu dya bitupu, Yehova wisambanga netu kupityila ku Kinenwa kyandi kisonekelwe ku bukomo bwa mushipiditu. (2 Pe. 1:21) Mudi milao ya Leza isambila pa bintu bikalongeka mu buludiki bwa Bulopwe bwandi. O mwanda mutumibwa Polo wāsonekele amba: “Kinenwa kya Leza i kyūmi kadi kidi na bukomo.” (Tanga Bahebelu 4:12.) Milao yonso ya Yehova keidipo’tu pamo, yendelelanga kumeso mwanda uloñanga nyeke bukomo bwa kufikidija’yo. (Isa. 46:10; 55:11) Shi muntu wayuka kino pa mwanda utala Kinenwa kya Yehova, byobya byatanga mu Bible bibwanya kwikala na bukomo mu būmi bwandi.
7. Lelo tubwanya ‘kwingidija kinenwa bya bubine mobifwaninwe’ namani?
7 Bine, Yehova i mutūle mu kuboko kwetu Kinenwa kyandi kyūmi kisonekwe, kine kyotukokeja kulombola nakyo amba musapu wetu i wa bine kadi utamba kwadi. Ke kya kutulumukapo shi Polo pa kupwa kusonekela Bahebelu, wāsoñenye Temote muntu waādi ufundija ku mushipiditu ‘alonge bukomo bwa kwingidija kinenwa kya bubine mobifwaninwe.’ (2 Tm. 2:15) Le tubwanya kwingidija madingi a Polo namani? I na kutanga na diwi ditunduke bisonekwa bitongwe senene bibwanya kutenga mityima ya boba baketwivwana. Matrakte alupwilwe mu 2013, alupwilwe mwanda wa kwitukwasha tulonge uno muswelo.
TANGA KISONEKWA KITONGWE SENENE
8. Lelo mutadi wa mingilo umo wanene bika pa matrakte?
8 Matrakte onso mapya adi muswelo umo. O mwanda shi tubefunde mwa kwingidijija trakte umo, tubefunde kala mwa kwingidijija onso. Lelo apēlanga kwingidija? Mutadi umo wa mingilo wa mu Hawaii, États-Unis, wasonekele amba: “Tuyukile’tu bityetye pa muswelo ukalupula bino bingidilwa bipya bipa biyampe mu busapudi bwa ku njibo ne njibo ne mu busapudi bwa kyungwija.” Wamwene’mba muswelo ulembelwe matrakte utononanga bantu betabije lubilolubilo ne kutwala divule dine ku mīsambo ikankamika. Walangile uno muswelo mwanda wa kipangujo ne malondololo a kutonga’po amo adi pangala pa matrakte. Mwine njibo kadipo ne kya kulangilalangila’mba ukaleta malondololo mafwe.
9, 10. (a) Lelo matrakte etu etutononanga twingidije Bible muswelo’ka? (b) Lelo i matrakte’ka owaingidije biyampe bininge, ne mwanda waka?
9 Trakte ne trakte witutononanga tutange kisonekwa kitongwe senene. Kimfwa tala trakte unena’mba, Le Masusu Akapwa? Nansha shi mwine njibo walondolola’mba, “eyo,” “mhm,” nansha’mba “padi” ku kino kipangujo, fulamuna dyani kadi pambulwa kubweja’ko kintu nansha kimo, nena’mba “Bible unena amba.” Kupwa tanga Kusokwelwa 21:3, 4.
10 Mu muswelo umo onka, shi twingidija trakte unena’mba, Le Umonanga Bible Namani? mwine njibo kanenwepo kutonga pa malondololo asatu adi pangala. Fulamuna’ye’tu ne kunena’mba, “Bible unena’mba, ‘Kisonekwa kyonso i kisonekejibwe na mushipiditu wa Leza.’” Ubwanya kubweja’ko amba, “na bubine kino kisonekwa kinena bivule.” Kupwa pūtula Bible ne kutanga 2 Temote 3:16, 17.
11, 12. (a) Le i nsangaji’ka yotananga mu busapudi? (b) Le matrakte abwanya kukukwasha namani uteakanye kujokela’mo?
11 Muswelo ukalonga’po mwine njibo ukalombola trakte mwine obwanya kutanga ne kwisambila’po. Divule dine, pa kyaba kya kutambika bantu matrakte ku makasa, ukasangela bidi kwibatangila binenwa bimo bya mu Kinenwa kya Leza—nansha shi ubwanya kutanga’tu vese umo nansha abidi mu kwitana kubajinji. Mukokeja kwendeleja na mīsambo mwenda mafuku.
12 Pa nyuma pa trakte ne trakte padi kipangujo mu kamutwe ka mwanda kanena’mba “Langulukila’po Bidi” ne bisonekwa bibwanya kwisambilwa’po mu kujokela’mo. Mu trakte unena’mba Le Umonanga Būmi bwa Kumeso Namani? kipangujo kya kwipangula mu kwitana kukwabo i kya amba, “lelo Leza ukalumbulula ino ntanda yetu namani?” I mutelwe Mateo 6:9, 10 ne Danyele 2:44. Mu trakte unena’mba Le Bantu Bafwe Babwanya Bine Kwikala Monka Bōmi? kipangujo kya amba, “mwanda waka tununupanga ne kufwa?” Mutelelwe Ngalwilo 3:17-19 ne Loma 5:12.
13. Shintulula muswelo wa kwingidija matrakte pa kushilula bifundwa bya Bible.
13 Ingidija matrakte bu pa kushilwila bifundwa bya Bible. Shi muntu watwela pa kode QR * panyuma pa trakte, ukaludikilwa pa kintu kampanda pa diteba dyetu dya Entelenete, kibwanya kumukankamika efunde Bible. Kadi ano matrakte esambilanga bininge pa boloshile Myanda Miyampe Itamba Kudi Leza! ne kulombola kifundwa kipotoloke kidi’mo. Kimfwa, trakte unena’mba Le I Ani Mwine Uludika Ntanda? utuma ku kifundwa kya 5 kya uno boloshile. Trakte unena’mba, I Bika Biletanga Nsangaji mu Kisaka? utuma ku kifundwa kya 9. Shi wingidija matrakte mu muswelo usakibwa, ukalonda kibidiji kiyampe kya kwingidija Bible mu kwitana kubajinji ne mu kujokela’mo. Kino nakyo kikatwala ku kushilula bifundwa bivule. Le i bika bikwabo byokokeja kulonga pa kwingidija Kinenwa kya Leza biyampe mu mwingilo obe?
WISAMBILE PA MWANDA UTENGA MITYIMA YA BANTU
14 Polo wādi usaka kukwatañanya busapudi bwandi na mwādi mwikadile “bantu bavule bene.” (Tanga 1 Kodinda 9:19-23.) Yuka’mba Polo wādi ukulupile ‘kumwena’mo Bayuda . . . , kumwena’mo boba balama bijila . . . , kumwena’mo boba bampikwa bijila . . . , ne kumwena’mo bakōkekōke.’ Bine, wādi usaka kusapwila “bantu ba miswelo yonso, amba [āmone] kupandija’mo bamo mu miswelo yonso.” (Bil. 20:21) Le i muswelo’ka otubwanya kwiula mwikadila wa Polo potwiteakanya kukasapwila “bantu ba miswelo yonso” ba mu wetu mwaba bubinebine?—1 Tm. 2:3, 4.
15 Madingi a mwa kusapwila adi mu Mwingilo Wetu wa Bulopwe wa kweji ne kweji. Tompa’o. Inoko, shi myanda mikwabo itenga mityima ya bantu mu wenu mwaba, teakanya’ko musapwilo ulangula kusangela mwanda wa kwitana na boba basakilwa myanda miyampe. Langulukila pa kifuko kyoshikete’mo, pa bantu bakwabo badi’mo ne pa bintu byobatele’ko mutyima bininge. Kupwa langulukila pa kisonekwa kisambila pa bisakibwa byabo. Mutadi wa kipindi umo wisambila pa muswelo obadi bemanina pa Bible aye ne wandi mukaji amba: “Bene njibo bavule baketupa kitatyi kya kutanga vese umo shi twisamba mu kīpi ne kutenga pa mwanda pene. Pa kupwa kwibemuna mungya kibidiji koku na Bible wetu mupūtule ku makasa, tutañanga kisonekwa.” Langulukila bityetye pa bimfwa bya myanda mitompwe kala mu busapudi, pa bipangujo ne pa bisonekwa byokokeja kutompa mu wenu mwaba.
16. Shintulula muswelo ubwanya kwingidijibwa Isaya 14:7 mu busapudi.
16 Shi udi mu ntanda kemuvudilepo kwikala ndoe, ubwanya kwipangula muntu amba: “Lelo kodi mulangulukile pa bintu bibwanya kwikala mu mānga ya dyalelo: ‘Ntanda yonso ikele biyampe, mwampikwa tuvutakanya. Bantu bela kabobo ka nsangaji’? Bino byo binena Bible mu Isaya 14:7. Bine, mu Bible mudi milao mivule ya Leza itala pa bitatyi bya ndoe bya mu mafuku a kumeso.” Ebiya ubwanya kumunena mutange mulao umo wa mu milao ya mu Bible.
17. Le i muswelo’ka obwanya kushilula kwisambila pa Mateo 5:3 mu mīsambo?
17 Lelo bantu bavule mu wenu mwaba i bakomenwe kusokola bidibwa? Shi i amo, ubwanya kushilula mwisambo na kumwipangula amba: “Lelo muntu usakilwa kwikala na lupeto lunga mwanda wa kisaka kyandi kikale na nsangaji?” Shi walondolola, ukanena amba: “Bantu bavule basokolanga lupeto luvule kupita papo, ino bisaka byabo kebikalangapo na nsangaji. Le penepa i bika bisakibwa?” Kupwa tanga Mateo 5:3 ne kumunena mwifunde nandi Bible.
18. Le i muswelo’ka obwanya kwingidija Yelemia 29:11 pa kusenga bakwenu?
18 Lelo bantu ba mu kyenu kibundi basusukanga na kinkumbulu kyalongekele panopano? Ubwanya kushilula musapwilo obe na kunena amba: “Naiya ku yobe njibo kukusenga. (Tanga Yelemia 29:11.) Lelo ubamone bintu bitusakila Leza? I ‘Ndoe,’ ‘myaka ya ku kumeso,’ ne ‘lukulupilo.’ Mwene i biyampe kuyuka’mba witusakilanga twikale na būmi buyampe? Ino le bibwanika kwikala nabo namani?” Kupwa kokela milangwe pa ñeni miyampe idi mu boloshile Myanda Miyampe.
19. Shintulula muswelo ukokeja kwingidijibwa Kusokwelwa 14:6, 7 pa kwisamba na bantu basangela myanda ya Leza.
19 Le udi mu kifuko kemusangelangapo bantu myanda ya Leza? Shi i amo, ubwanya kushilula mīsambo na kwipangula amba: “Shi mwikeulu wesamba nobe, le ukevwana byanena? (Tanga Kusokwelwa 14:6, 7.) Binena uno mwikeulu amba, “akamwai Leza,” le kebikekalapo biyampe kuyuka Leza mwine waadi ulangila? Mwikeulu witutelela’ye’tu panena’mba i ‘walongele diulu ne ntanda.’ Lelo uno muntu i ani?” Kupwa tanga Ñimbo 124:8, unena amba: “Bukwashi bwetu budi monka mu dijina dya Yehova, Wapangile diulu ne ntanda.” Pa kupwa kutanga, shintulula myanda mivule itala padi Yehova Leza.
20. (a) Le i muswelo’ka ukokeja kwingidijibwa Nkindi 30:4 pa kufundija muntu dijina dya Leza? (b) Lelo kudi kisonekwa kya pa bula kyoingidijanga ne kulupula bipa biyampe?
20 Ubwanya kushilula kwisamba na nkasampe na kunena amba: “Nkimba kukutangila kisonekwa kipangwile kipangujo kya mvubu mpata. (Tanga Nkindi 30:4.) I kutupu muntu ubwanya kunenwa bino binenwa, nanshi uno ulombwelwe pano i Umpangi wetu. Le i muswelo’ka otukokeja kuyuka dyandi dijina? Nkasangela kukulombola’dyo mu Bible.”
LEKA KINENWA KYA LEZA KIKUPE BUKOMO MU MWINGILO OBE
21, 22. (a) Lelo kisonekwa kitongwe senene kibwanya kushinta būmi bwa muntu namani? (b) Le ubasumininwa kulonga bika kitatyi kyovuija mwingilo obe?
21 Kuyukilepo mukalongela bantu pa kisonekwa kitongwe senene. Kimfwa, Batumoni babidi ba mu Ostrali bakōkwele ku njibo ya nsongwakaji. Umo wamwipangula’mba, “le uyukile dijina dya Leza?” kupwa watanga kisonekwa kimo—Ñimbo 83:18. Uno mwana-mukaji unena’mba, “natulumukile. Abo pa kwenda, naenda ku kibīko kya mabuku kidi ku makilometele 56 mwanda wa kubandaula mu malamuni makwabo a Bible ne kukimba dino dijina mu dibuku dishintulula bishima. Ami mwine pa kunekenibwa amba dijina dya Leza i Yehova, nke neipangula bintu bikwabo byonkiyulepo.” Kitatyi kityetye pa kupita’po, aye ne wandi mulume obewatyile nandi bashilula kwifunda Bible, ebiya babatyijibwa mwenda mafuku.
22 Kinenwa kya Leza kishintanga būmi bwa boba bekitanga ne kutamija lwitabijo mu milao myūmi ya Yehova. (Tanga 1 Tesalonika 2:13.) Musapu wa mu Bible udi na bukomo kutabuka kintu kyo-kyonso kyotubwanya kunena pa kutompa kutenga mutyima wa muntu mukwabo. O mwanda mwine tufwaninwe kwingidija Kinenwa kya Leza ponso potumona mukenga. I kyūmi!
^ mus. 13 Tala “Bipangujo bya Batangi” mu Kiteba kya Mulami kya Falanse kya 15 Kweji 7, 1987, paje 31.


text:
Kani Findo Baibolo Muli Bucine Isambisha?
Ili ibuuku lya lyakofwako ukusambilila ifili mu Baibolo lililembelwe munshila yakumofweniko ukusambilila ifi Baibolo ilabila pa malyashi aengi, ukubikako umulandu tupengela, ificitika kani umuntu kani afwa, ne fyakuba ne cisoolo icisangalele, na fimbi ifingi lukoso.
Kani Ifi Efi BaLesa Baalukufwaya?
Cipale mungakankamana umulandu kubelele amakatasho aangi ino myaka. Kani mulishi ati Baibolo ilalabila ati ifintu fikaaluka bukumo kabili namwebo mungesa mukulitemwesha?
ICAPITALA 1
Kani Ukusambisha kwa Cine Pali BaLesa Nikwisa?
Kani mulalanguluka ati baLesa balamulameni mwebo palwenu? Sambilileni pa mibelo yabo na fyefyo mungapalamina kuli bo.
ICAPITALA 2
Baibolo—Ibuuku Ilifumine Kuli BaLesa
Kani Baibolo ingamofweniko shani ukushilisha amakatasho apalwenu? Nindo mwelelwe ukucetekela ukushimika ukulembelwemo?
ICAPITALA 3
Kani BaLesa Balafwaya Icalo Ukulukuli Shani?
Kani ukufwaya kwa baLesa ubwa kufwaya icalo ukuba paladaiso bukakonshiwa? Kani bukakonshiwa, ninshi nilwisa?
ICAPITALA 4
Kani BaYesu Klistu Nibani?
Sambilileni umulandu baYesu babelele e Masaya walailwe, uku bafumine, ne mulandu babelele ebana ba baYawe abafyelwe benka lukoso.
ICAPITALA 5
Umulubulo Ni Mpese Iyakuti Ubukulu Iifumine Kuli BaLesa
Kani umulubulo cindo? Kani mungabwenamo shani mu mulubulo?
ICAPITALA 6
Nikwisa Ukuli Abafwile?
Sambilileni ifi Baibolo isambisha pa bafwile ne mulandu abantu bafwila.
ICAPITALA 7
Ubucetekelo Bwa Cinenene ku Bakwabesu Abafwile
Kani mulilufishepo abakwabenu mumfwa? Kani cingacitika ukubabona nakabili? Sambilileni ifi Baibolo isambisha pa kubuushiwa.
ICAPITALA 8
Kani Ubufumu bwa BaLesa Cindo?
Abantu abengi balilishi itembelo lya Mwe baShikulu. Kani aya amashiwi alalule’ndo: “Ubufumu bwenu bwise”?
ICAPITALA 9
Kani Tulukwikala mu ‘Nshiku sha Kupelako’?
CBoneni ifi ifntu fili ne filukucitika mu calo ifilukubuulishisha ati mucinenen tulukwikala “mu nshiku sha shakupelako” shesho Baibolo yashimikile.
ICAPITALA 10
Ifi Ifilengelwe fya Mupashi Ficita Kuli Fwebo
Baibolo ilalabila pa nkalamba ne fIbanda. Kani ifi ifilengelwe fyacinene? Kani fingamukumeni mu mweo wenu?
ICAPITALA 11
Mba Nindo BaLesa Basuminishishe Ukupenga?
Abantu abengi balalanguluka ati baLesa ebalengesha ukupenga ukuli mu calo. Mwebo mulalangulukapo shani? Sambilileni imilandu yeyo baLesa balabile iilengesha ukupenga.
ICAPITALA 12
Ukulukucita Ifisangalasha BaLesa
Cingacitika ukulukucita ifisangalasha baLesa. Bucine bwa kweba’ti, mungaba icibusa cabo.
CHAPTER 13
Cindikeni Umweo Koti Nifyefyo BaLesa Baucindikile
Kani baLesa balabona shani ukupulumushe’pafu, ukubikwamo umilopa, ne mweo wa nama?
ICAPITALA 14
Ifimungacita Pakweba ati Icisooolo Cenu Cibe Icisangalele
Abalume, abakashi, ne bana bangatuntululako icakubweneko iciweme ceco baYesu balangishe ukulosha ku butemwe. Findo tusambililako kuli bo?
ICAPITALA 15
Ukupempela Uku BaLesa Basuminishe
Boneni ifintu 6 ifilangisha fyefyo abali mukupempela kwa cine bacita.
ICAPITALA 16
Mube Abakosele mu Kupempela Kwa Cine
Kani nifisa ifyakukatasha mungaba nafyo ili mulukubulako bambi ifi musumiinemo? Kani mungabuulishisha shani ukwakubula ukubasomesha?
ICAPITALA 17
Palamineni Kuli BaLesa mwi Tembelo
Kani baLesa balomfwa amatembelo enu? Pakwasuka icakwipusha, mulyelelwe ukumfwisha fyefyo Baibolo isambilisha pe tembelo.
ICAPITALA 18
Ukubatishiwa Kulakosha Bucibusa Bwenu na BaLesa
Kani nishisa nshila shikamulengesheni ukufikapo ukubatishiwa pakweba ati mube abaKlistu? Ishibilenipo na fimbi pali fyefyo ukubatishiwa kwalula na fyefyo kwelelwe ukucitwa.
ICAPITALA 19
Mulukulilama mu Butemwe bwa BaLesa
Tungalangisha shani ubutemwe pali fyefyo fyonse baLesa batucitiile?
APPENDIX
Ishina Lya BaLesa—Ifyakulipyungisha na Fyefyo Lyalula
Ishina lya baLesa balilifumishemo mu ma Baibolo aengi. Nindo? Kani ukupyungisha ishina lya baLesa kucindeme?
IFYEBO NA FIMBI
Ifi Ukushimika Kwakwe Danyeli Kwashimikile Ukwisa Kwakwe Masaya
Ili kwali kucili imyaka 500, baLesa balifisulwile impindi yenka ilya baMasaya baali ne kwisa. Ishibilenipo ifingi pali kuku ukushimika!
IFYEBO NA FIMBI
BaYesu Klistu—BaMasaya Balailwe
BaYesu balikonseshe ukushimika konse ukwapali baMasaya. Mulyelelwe ukushinwa ati uku ukushimika kulikonashiwilwe muli Baibolo.
IFYEBO NA FIMBI
Bucine Pali BaWishi, Umwana, ne Mupashi Uuswetelele
Abantu abengi baalisumine ati ukusambisha kwa buLesa butatu kulifumine mu Baibolo. Kani ifyo fyacine?
IFYEBO NA FIMBI
Umulandu AbaKlistu Tabapyungishishapo Umutaliko pa Kupempela
Kani mucinenene baYesu balifwilile pa mutaliko? Pendeni icasuko muli Baibolo.
IFYEBO NA FIMBI
Umulalilo wa BaShikulu—Icakwanuka Icilemya BaLesa
AbaKlistu balibafundile ukulukwanuka Umulalilo wa BaShikulu, nakabili uwitwa ukweba’ti Icakwanuka ca mfwa ya baYesu. Nilwisa kabili cilacitwa shani?
IFYEBO NA FIMBI
Kani mu Bantunshi Muli Icipuluka Kani Bafwa?
Abengi balalanguluka ati ili umuntu afwa mulaba icifumamo icitacibonekapo kabili ati cilapitilisha ukuba ne mweo. Kani Amashiwi abaLesa alatubuula shani?
IFYEBO NA FIMBI
Kani Sheoli na Hadeshi Findo?
Ama Baibolo ambi alapyungisha amashiwi aali koti ni “imanda” neli “hello” pakubuulishisha Sheoil na Hadeshi. Kani aya amashiwi alalule’ndo mucinenene?
IFYEBO NA FIMBI
Akasuba ka Kusololola?—Nindo?
Sambilileni ifi Akasuba ka Kusololola kakaba mashuko ku bantunshi ababucetekelo.
IFYEBO NA FIMBI
1914—Umwaka Uucindeme mu Fyakushimika Ifili mu Baibolo
Kani nifisa fyebo ifiliko ifya mu Baibolo ifibuulishisha ati umwaka wa 1914 ucindemewas a significant?
IFYEBO NA FIMBI
Kani Mikayeli Inkalamba Iikulu Ninani?
Baibolo ilabuulishisha icakwishibilako Inkalamba iikulu iikwete amakosa. Ishibilenipo ifingi pali yo na fyefyo ilukucita pali ino mpindi.
IFYEBO NA FIMBI
Ukwishiba ‘Babiloni Umukulu’
Ibuuku lya Ukufisulula ilya mu Baibolo lilalabila pa mwanakashi unikilwe ati ‘Babiloni Umukulu.’ Kani mwanakashi wa cinenene? Kani findo Baibolo ilabilapo pali ye?
IFYEBO NA FIMBI
Kani BaYesu Balifyelwe mu December?
Nindo cicindamine ukwishibe’fi? Boneni ifi umwela walukuba mu umushi wa Betelemi mu December. Ifyo filatubuulishishe’ndo?
IFYEBO NA FIMBI
Kani Tulyelelwe Ukucita Icitenje ca Maolide?
Kani amaolide aacitwa ukumwikalila alitakiile kwisa? Icasuko cingamukankamikeni.


text:
Findo Baibolo Ilabilapo?
Kani bantunshi abatatikile amapempelo?
BAMBI ABANTU BALISUMIINE ati abantunshi e batatikile amapempelo; bambi balalanguluka ati baLesa balapyungisha amapempelo pa kupalamisha abantu kuli Bo. Mulukulangulukapo shani?
IFI BAIBOLO ILABILAPO
Kuli ukupempela “ukuswetele ukwa kubule’fibipile pa menso abaLesa baWishifwe.” (Jakobo 1:27) Ukupempela ukuswetele, neli ukwa cine, kulafuma kuli baLesa.
FIMBI IFI TUSAMBILILAMO MU BAIBOLO
Pakweba’ti ukupempela kusangalashe baLesa, kulyelelwe ukweyamina pali bucine ubuli mu Baibolo.—Yoane 4:23, 24.
Amapempelo aeyamine pa kulanguluka kwa bantunshi alukoso.—Mako 7:7, 8.
Kani ukukwata ukwa kupempela kucindeme?
MUNGALABILAPO SHANI?
Inya
Koku
Cipale
IFI BAIBOLO ILABILAPO
“Nga tulangulukanshanye, ati tubushe ubutemwe ne milimo iweme; nga tubulo’kuleko’kubungana.” (AbaEbeya 10:24, 25) BaLesa balafwaya abantu babo ababapempela ukulukubungana pamo.
FIMBI IFI TUSAMBILILAMO MU BAIBOLO
Abapempela baLesa balyelelwe ukusumina muli fintu fimo.—1 AbaKolinto 1:10, 11.
Abali mu kupempela kwa baLesa balapanga ubukwasu bwa mu calo conse.—1 Petilo 2:17.


text:
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA | AMASAMO 1-10
Pa Kuba pa Mutende na BaYawe Tulyelelwe Ukulemya Abana Babo, BaYesu
Calishimikilwe ati abantu bakapata baYawe na baYesu
2:1-3
Calishimikilwe ati imikoka ya bantu bakakaana ubukulu bwa baYesu ne kukosha ubukulu bwabo abene
Uku kushimika kwalikonshiwe ili baYesu bali pa calo kabili kulakonshiwa naino mpindi
Umwimbishi wa Amasamo alishimikile ati abantu bakalukulangulukila icintu calukoso, ukwalula ati ukufwaya kwabo kwa lukoso
Ni benka lukoso abalemya Imfumu ya baYawe iisufishiwe ebakaba ne mweo
2:8-12
Bonse abakaana baMasaya Imfumu, bakonaalwa
Abantunshi bangalitemwesha ubutende ukwakubula ukutiina kani balukulemya baYesu, Abana ba baLesa


text:
Sambisheni Abana Benu
Mwe bafyashi, pyungisheni aya amalyashi ku kusambisha abana benu amalyashi ya mu Baibolo aacindeme.
Ifyebo Fyakutatikilapo
Amashiwi ukufuma mwi buuku lya Ndutelonomi yangaba ayakofwako kuli mwebo ili mulukukusha abana benu.
Icamfiso Ici Tusangalasha Ukuciishiba
Baibolo ilalabila pa ‘camfiso’ icilibelele icifumine kuli baLesa. Kani ungafwaya ukuciishiba ici icamfiso?
Libeka Alukufwaya Ukusangalasha BaYehova
Findo tungacita pakweba ati tube koti ni Libeka? Pendeni ilyashi, ne kwishibilapo ifingi pali ye.
Lakabi Alicetekele BaYehova
Sambilileni ifi Lakabi ne bakwabo bapulukile ili umushi wa Jeliko waonawilwe.
Alisangaleshe Bawishi na BaYehova
Ni kwisa ukulaya uku umwana wakwe Yefita alamine? Kani tungacita shani ifi acitile?
Samweli Alukucita Ifilungeme
Kani ungacita shani koti ni fyenka filya Samweli acitile ne kulukucita ifilungeme nangaba ati bambi abantu balukucita ifibipile?
Dafidi Tatiininepo
Penda ili ilyashi lya mu Baibolo iiliweme pakweba ati wishibe umulandu Dafidi tatiininepo.
Kani Ulomfwe’citendwe ne Mwenso?
Findo baYehova baebele Elaija ili aumfwilo’mwenso? Findo ungasambililako ku fyamucitikiile Elaija?
Josaya Ali ne Babyakwe Abaweme
Baibolo ilatubuula ati cali icikosele ku musankwa Josaya ukucite’filungeme. Boneni ifi ababyakwe bamofweleko.
Jelemiya Talekelepo Ukulabila Pali BaYehova
Nangaba ati abantu balukumutongaala kabili balukukalipa, nindo Jelemiya talekelepo ukulabila pali baLesa?
BaYesu Lyonse Balukumfwila
Tacipubilepo lyonse ukumfwila abafyashi bobe. Bona icakubwenako ca baYesu ifi cingakofwako.
Balilembele Ifyebo Pali BaYesu
Sambilileni pa balalume 8 abalembeleko Baibolo abaaliko ili baYesu bali pa calo kabili abalembele ifyebo pali baYesu.
Umwipwa Wakwe Paulu Taakwetepo Umwenso
Uyu umusankwa alipulwishe bamwinsho wakwe. Findo acitile?
Timote Alukufwaisha Ukofwako Abantu
Kani ungaba shani umusangalele koti ni fyefyo Timote aali?
Ubufumu Ubukalukuteeka Icalo Conse
Findo fikacitika ili baYesu bakalukuteeka icalo? Kani mungatemwa ukubamo?


text:
Bipangujo bya Batangi
Lelo I Byendele’mo Bene Kidishitu Kwingidija DIU (dispositif intra-utérin) Mwanda wa Kuleka Kubutula?
Pa uno mwanda, bene Kidishitu bonso besongele bafwaninwe kukwata butyibi bukebalengeja bekale na mutyima wa mundamunda muyampe. Pa kukwata buno butyibi, bafwaninwe kubandaula senene mwingidilanga DIU ne kubandaula na katentekeji misoñanya ya mu Bible.
Yehova wāsoñenye ba Adama ne Eva ne mwenda mafuku, Noa ne kyandi kisaka’mba: “Butulai; mwivudijei.” (Ngalwilo 1:28; 9:1) Bible kanenenepo amba bene Kidishitu bwafwaninwe’nka kulonda uno musoñanya. Ino, bantu bonso besongele bafwaninwe kwikwatyila butyibi butala kwingidija bintu kampanda pa kuleka kubutula mwanda wa kutyepeja buvule bwa bana bobakabutula nansha kwitungila kitatyi kyobakashilula kubutula. Lelo i myanda’ka yobafwaninwe kuta’ko mutyima?
Bene Kidishitu bafwaninwe kukwata butyibi bo-bonso butala pa bintu bya kwingidija mwanda wa kuleka kubutula kukwatañana na misoñanya ya mu Bible. O mwanda mwine kebafwaninwe kupulumuna dīmi amba o muswelo wa kuleka kubutula. Kupulumuna dīmi ku kusaka, i kona dīmi dyadi dya kubutuka’ko mwana shi dyalekelwe. Kupulumuna dīmi kekukwatañenepo na byobya binena Bible mu mwanda utala kulēmeka būmi. (Divilu 20:13; 21:22, 23; Ñimbo ya Mitōto 139:16; Yelemia 1:5) Le kwingidija DIU nako le?
Kiteba kya Mulami kya 15 Kweji 5, 1979 (paje 30-31) mu Falanse, kyesambile pa uno mwanda. DIU yadi ingidijibwa na bantu bavule mu kine kitatyi’kya yadi ya kakintu ka palashitike kadi katwejibwa mu matrise mwanda wa mwana-mukaji aleke kwimita. Kino kishinte kyashintulwile amba muswelo wingila DIU kewadipo uyukene senene. Befundi ba sianse bavule banenene amba DIU ikalakanyanga mema a bwana-bulume aleke kwisambakana na nsange (ovule) ya mwana-mukaji. Shi ino nsange keisambakenepo na mema a bwana-bulume, nabya mwana-mukaji kabwanyapo kwimita dīmi.
Inoko, kudi bubinga bumo bwadi bulombola’mba kyaba kimo ino nsange yadi ibwanya kwisambakana na mema a bwana-bulume ne kushilula dīmi. Kupwa kano kabale kaanza kutamina mu trompe, ebiya kaenda mu matrise. Shi kabafika mu matrise, DIU ijikakanyanga kabale’ka kaleke kutamina mu matrise, ne mfulo mfulō kaiya’mo. Kino kekishidilepo na kupulumuna dīmi. Ku mfulo, kino kishinte kyanenene amba: “Bene Kidishitu bonso basaka kwingidija DIU, bafwaninwe kubandaula na katentekeji ino myanda kukwatañana na byobya binena Bible pa kulēmeka būmi ne kwibumona bu bujila.”—Ñimbo ya Mitōto 36:9.
Inoko tamba palupwilwe kino kishinte mu 1979, sianse ne kiñanga i byendelele kumeso.
Pano kekudi miswelo ibidi mikwabo ya DIU. Muswelo umo i wa mukuba, wazambalele mu États-Unis monso mu 1988. Muswelo mukwabo i wa lwima, nao washilwile kupotolojibwa mu 2001. Lelo ino miswelo ibidi ya DIU ingilanga namani?
Mukuba: Enka mokilombwedilwe kala, DIU ijikakanyanga mema a bwana-bulume aleke kutyibulula mu matrise ne kukesambakana na nsange ya mwana-mukaji. Kutentekela pa kino, DIU ya mukuba isōkanga mema a bwana-bulume, idi pamo bwa aside ipaya mema a bwana-bulume. * (Tala kunshi kwa dyani.) Kadi ino DIU, ishintanga mwingidilo wa matrise.
Lwima: Kudi DIU ya muswelo mukwabo idi na lwima pamo bwa binini bitomibwanga mwanda wa kuleka kubutula. Ino DIU ingilanga pamo bwa ma DIU a kala, inoko kadi ivudijanga ne lwima mu matrise. Ku bana bakaji bamo, kino kibalengejanga baleke kutambija nsange. Na bubine shi mwana-mukaji katambijepo nsange nabya kabwanyapo kwimita. Ino DIU ityepejanga matrise. * (Tala kunshi kwa dyani.) Kadi yumijanga lwima lulembuka ku kole ya matrise, kine kilengejanga mema a bwana-bulume atunye kufika mu matrise.
Enka na motwekimwena’mu, ino miswelo yonso ya DIU ishintanga mwingidilo wa matrise. Kino kishintulula’mba shi mwana-mukaji watambija nsange ne kwimita, kabale’ka kabwanya kwiya mu matrise ino kakomenwa pa kulāla, mwanda kyaba kya kulāla’po mwana i patupu’kyo. Kino kibwanya kulengeja dīmi dipulumuke’nka podikitwelatwela’pa. Inoko, befundi ba sianse bakulupile amba kino kekivudilepo kulongeka, ne amba kyaba kimo kino kibwanya kulongeka ne ku boba bengidija binini.
Inoko, i kutupu nansha umo ubwanya kukulupila’mba DIU ya mukuba nansha ya lwima keibwanyapo nansha dimo kulengeja mema a bwana-bulume akesambakane na nsange ya mwana-mukaji. Inoko, bukimbi bwa sianse bulombola’mba ino DIU ingilanga mu miswelo ilombwelwe kūlu’ku, ilengejanga mwana-mukaji aleke kwimita, inoko kyaba kimo ubwanya ne kwimita.
Bene Kidishitu besonge balanga ya kwingidija DIU babwanya bidi kwisambila’po na badokitele. Badokitele babwanya kwibalombola DIU ingidijibwa kwabo, ne kwibashintulwila byabuyabuya bidi’mo ne byaka bikatana mukaji. Ba mulume ne mukaji kebafwaninwepo kuleka muntu nansha umo nansha ke badokitele bene bebakwatyile butyibi pa uno mwanda. (Loma 14:12; Ngalatea 6:4, 5) Buno i butyibi butala ba mulume ne mukaji abo bene kete. Kitungo kyabo kifwaninwe kwikala kya kusangaja Leza ne kwikala na mutyima wa mundamunda utōka.—Dingakanya na 1 Temote 1:18, 19; 2 Temote 1:3.
^ mus. 4 Kitango kya mu Angeletele Kitala Bukomo bwa Ngitu kinena’mba: “DIU idi na mukuba muvule ingilanga bininge, 99% ne kupita. Kino kishintulula’mba mwana-mukaji umo pa bana-bakaji 100 bengidija DIU, ye ubwanya kwimita mu mwaka umo. DIU idi na mukuba mutyetye keingilangapo bininge.”
^ mus. 5 DIU ya lwima byoityepejanga matrise, o mwanda kyaba kimo badokitele banenanga’mba iletanga makambakano ku mwana-mukaji musongwe nansha wampikwa kusongwa pa kwenda ku kweji.


text:
CIIYO 16
Ino Basebenshi Bacafwilisha Balasebensa ncito sha Buyani?
Baibo ilaamba ayi ‘bamanene abasebenshi bacafwilisha,’ mbeneklistu bapekwa ncito mulibungano. (Bene Filipi 1:1) Mumabungano aanji muli bamanene abasebenshi bacafwilisha baanji. Ino basebenshi bacafwilisha balasebensa ncito sha buyani?
Balacafwa likoto lya bamanene. Basebenshi bacafwilisha balabikila maano shintu shakumushimu, balashomeka, alimwi mbasankwa basebensa kabotu, bamwi mbacanike lyalo bamwi mbacinene. Balasebensa ncito shiyandika shicitwa lyoonse kulibungano asheesho sheelete kusebensekwa cankusu. Ici cilacafwa bamanene kwaamba ayi babikile maano kuncito shiyandika mbuli kwiisha abweembeshi.
Balasebensa ncito shicafwa. Basebenshi bacafwilisha bamwi balapekwa ncito yakutambula bantu besa kumabungano. Bamwi balasebensela kushakwaambilaamo, bamwi kumabuku, bamwi kubona shamaakaunti alibungano, kwaabila bamwi mulibungano mbasu shakushimikilaako. Alimwi balacafwa akubamba Ŋanda ya Bwaami. Cimwi ciindi bamanene inga basenga basebenshi bacafwilisha kupa lucafwo kubamakwesu bacinene. Kusebensa calusuno ncito ili yoonse njobapekwa kulalengesha ayi bantu banoobapa bulemu mulibungano.—1 Timoti 3: 13.
Balicite cakubonenaako cibotu mbuli basankwa Bacineklistu. Miibo ibotu ya bwineklistu njoicafwa kwaamba ayi basankwa aba beelele kusebensa mbuli basebenshi bacafwilisha. Na bapekwa lubasu lwa kwiisha kumabungano, balayumya lushomo lwesu. Kwiinda mucikoshanyo cabo cibotu muncito yakushimikila, balatucafwa kuba bayumu. Mukwiinga balanyumfwila bamanene, ici cilalengesha kwaamba ayi pabe lucatano alusangalalo. (Bene Efeso 4:16) Mukuya kwaciindi abalo inga beelela kuba bamanene.
Ino basebenshi bacafwilisha mbasankwa balibuyani?
Ino basebenshi, balacafwa buyani libungano kwaamba ayi linokweenda kabotu?


text:
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Kuomba Ningo Umu Mulimo
—Kulanda Amazwi Aangalenga Mukwate Apakuyatandikila Lino Mulaswililako
CINO CACINDAMILA:
Tukalonda ukukontelela imbezu zya cumi zino twaata. (1 Kol. 3:6) Fwandi lino twazana umuntu akulondesya ukusambilila Baibo, cingaziipa ukumuuzya iuzyo lyakuti tukalanzyanye nawe lino tulaswililiko. Ukucita vii kungalenga ukuti wino tukusimikila aalondesya ukuti tukaswilileko nupya cingangupala na sana ukupekanya vino tulaya tukalanzyanye nawe umuku uno twaswililko. Lino twaswililako, tungamulondolwela tuti twiza umu kwaasuka iuzyo lino twasiile.
VYA KUCITA:
Lino tukupekanya ivya kuyalanda umu kusimikila uku ng’anda ni ng’anda, alino tungapekanya ni iuzyo lya kuya-asuka umuku uno tulaswililako. Iuzyo lino mungamuuzya, limwi lingafuma umu vyeo vino imulanzyanya umu lupapulo luno imumusiila, nanti mu lupapulo lumwi ulwa kusambililamo luno mungaya mukamulange nga mwaswilila.
Lino mukulanzyanya amazwi akulekelezya nu muntu akulonda ukuvwa, mufwile kumuneena ukuti mukulonda muce mulande nawe nupya, lyene alino mungamuuzya iuzyo lino imupekanya lya kuyalanzyanya nawe. Cingazipa nu kupoka adelesi nanti inambala yakwe foni pakuti mumanye kuno mungaca mumuzane.
Ndi muvwana na wino mukusimikila ukuti mulaswililako, mufwile ukuya pa nsita kwene ino muvwana.—Mate. 5:37.


text:
UZYE mwemwe Ina Klistu? Nga avino cili ale mwaya pa yantu aacila pali 2 bilyoni pano nsi aakati alondezi yakwe Klistu. Ndakai kwaya maceici aingi cuze aakati a Ina Klistu, nomba yatalemenkana pano yakasambilizya ivipusane-pusane nupya yasicita ivili vimwi. Fwandi vino mwemo mwazumilamo vingapusana na vino yauze aakati a Ina Klistu yazumila. Uzye upusano uu ufwile ukumusakamika? Ee, pano ala mukulonda ukuya Aina Klistu ukulingana na vino Baibo ikasambilizya.
Alondezi akutampilapo yakwe Klistu yayamanga yakuti “Aina Klistu.” (Milimo 11:26) Umu manda yaya kwali sile iuvi lyonga ilya Ina Klistu, fwandi yatalinzile ukukwata mazina na yauze. Aina Klistu yalondelanga vino Yesu Klistu Katandika wi uvi lya Ina Klistu, wasambilizyanga. Ngu ku ceici ku mwinu kwaya uli? Uzye mwazumila ukuti yakasambilizya vino Klistu wasambilizyanga na vino alondezi ya kutandikilapo yazumiile? Uzye mungamanya uli nga mukasambilila icumi? Kwaya sile inzila yonga iya kumanyilamo, mufwile ukuomvya Baibo pakuti mumanye.
Elenganyini pali cii: Yesu Klistu wacindike sana Baibo pano Izwi Lyakwe Leza. Atatemilwe antu aatalondelanga ivyalembwa muli Baibo lelo aisile amano ku ntambi zya yantu. (Mako 7:9-13) Fwandi tungati, alondezi yakwe Yesu yafwile ukulondela ivyaya muli Baibo. Acino Umwina Klistu wensi afwile ukwelenganya api uzyo lyakuti, ‘Uzye vino tukasambilila uku ceici vyalembwa muli Baibo?’ Pa kwasuka iuzyo lii, cingazipa ukulinganya vino yakasambilizya uku ceici ku mwinu na vino Baibo yalanda.
Yesu watiile tufwile twapepa Leza umu cumi, nupya icumi kwene cico tukacizana muli Baibo. (Yoane 4:24; 17:17) Mutumwa Paulo walanzile ukuti nga tukulonda tuce tutuulwe, tufwile “kumanya cumi.” (1 Timoti 2:4) Fwandi ali cino vyonsi vino twazumila vifwile ukufuma muli Baibo pakuti viye ivya cumi. Ndi cakuti vitakufuma muli Baibo ala tutanga tupusuke!
VINO TUNGALINGANYA VINO TWAZUMILA NI VYAAYA MULI BAIBO
Mukwai welengini mauzyo 6 aali umu cipande cii mulole na vino Baibo ikaasuka mauzyo kwene yaa. Muwelenge malembelo aalipo muli Baibo nupya mwelenganyepo sana apa masuko. Lyene mwelenganye muti, ‘Uzye vino yakasambilizya uku ceici ku mwitu ivilingana na vino Baibo yalanda?’
Amauzyo kwene yaa anono yamamwavwa ukumanya icisinka. Uzye mungatemwa ukulinganya ivisambilizyo na vyuze vino yakasambilizya uku ceici ku mwinu ni vyalembwa mu Baibo? Ya Nte Yakwe Yeova yangatemwa sana ukwizamwavwa ukumanya icumi icaya muli Baibo. Uzye citanga ciziipe ukuti mwasambilila Baibo uwila na Nte umwi? Nanti mungaya pa webusaiti itu iya jw.org.


text:
Icisimicisyo 99: Mu Cipinda ca Peulu
NI PA Cinai ubusiku pano, papite’nsiku sibili. BaYesu ne ntangisi syabo 12 baisa mu cipinda ici cikulu ica peulu mu kulya icakulya ca Muciluko. Umwalalume wabona uulukuya ni Juda Isikaliote. Alukuya mu kubula abapapatilisi ifi bangekata baYesu.
Akasuba kafumako lukoso, Juda aalile kuli bo ne kubepusya ati: ‘Mba mwankumpele’ndo kani namofweni ukwikata baYesu?’ Kabalabila ati: ‘Isye silifa amakumi atatu.’ Popele Juda alukuya mu kucinsya aba balalume pakweba’ti abatungulule kuli baYesu. Mbe’ci tacilipo cibipile?
Icakulya ca Muciluko casila. Pano baYesu batatika nacimbi icakulya icilibelele. Batambike’ntangisi syabo sinkwa ne kulabila ati: ‘Lyeni, pakuti ici cilukupilibula umubili wanji uuli ne kupelwa pakuti pali mwebo.’ Eli babatambika inkomeki ya mfaina ne kulabila ati: ‘Nweni, pakuti ici cilukupilibula umulopa wanji, uuli ne kupokomokela pakuti pali mwebo.’ Baibolo ilete’ci ati ‘icakulya ca cingulo ica baSikulu,’ neli ‘umulalilo wa baSikulu.’
AbaIsilaeli baalukulya ica Muciluko ku kubanusyako ili inkalamba ya baLesa ‘yacilukile’ amaŋanda abo mu Ijipiti, pano kaipaya ababele mu maŋanda abaIjipiti. Pano lomba baYesu balukufwaya abasambile babo ukulukubanuka, kabili ne fibapele umweo wabo pali bo. Kabili uyo e mulandu bababulila ukulukusefya ici cakulya icilibelele cila mwaka.
Panuma yakulya Icakulya ca Cingulo ica baSikulu, baYesu babula intangisi syabo ukuba abasipile kabili abakosele muli bucicetekelo. Mukupelako, baimba inyimbo kuli baLesa kabili eli baya. Pano bwaila makosa, cipale ukucila pakati ka busiku. Leka tubone uku baya.
Matayo 26:14-30; Luku 22:1-39; Yoane ifyapitala 13 ukufika ku 17; 1 AbaKolinto 11:20.
Ifyakwipusya
- Koti nifyefyo tulukubona mu cikope, kani nindo baYesu ne ntangisi syabo 12 babelele mu cipinda ca peulu?
- Kani umwalalume uulukuya ninani, kabili alukuya mukucite’ndo?
- Kani baYesu batatika ciisa icakulya icilibelele panuma ya kusila icakulya ca Muciluko?
- Ica Muciluko calukubanusye’ndo abaIsilaeli, kabili’ci cakulya icilibelele cilabanusye’ndo abasambile ba baYesu?
- Panuma ya Cakulya ca baSikulu ica Cingulo, mba nifindo baYesu babula abasambile babo, kabili nifindo bacita?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Matayo 26:14-30.
Kani Matayo 26:15 ilalangisya syani ati filya Juda acitile ili alobele baYesu fyalyansikilwe?
Kani niisa imilimo yobilo umulopa wa baYesu uwapokomokele upyunga? (Mat. 26:27, 28; Jele. 31:31-33; Efes. 1:7; Ebeya. 9:19, 20)
- Pendeni Luku 22:1-39.
Kani Satana alingile syani muli Juda? (Luku 22:3; Yoa. 13:2; Cit. 1:24, 25)
- Pendeni Yoane 13:1-20.
Koti nifyefyo ifilembelwe pali Yoane 13:2, kani tungalabila ati Juda alibifisye pa fiacitile, kabili nifindo abapyungisi ba baLesa bangasambililako kuli cici? (Taŋ. 4:7; 2 Kol. 2:11; Gal. 6:1; Jako. 1:13, 14)
Mba nifindo baYesu basambisye mu fibacitile? (Yoa. 13:15; Mat. 23:11; 1 Pet. 2:21)
- Pendeni Yoane 17:1-26.
Ili baYesu batembele ati abasambile babo “bakalukwikele bamo” kani balipilibwile’ndo? (Yoa. 17:11, 21-23; Loma. 13:8; 14:19; Kolo. 3:14)


text:
BUBONI BUCANIKA MUMASWI AKWE LESA | TUSHIMPI 12-16
Busongo Mbubotu Kwiinda Golodi
Ino ngumulandunshi busongo bwakwe Lesa bulayandika abuumbi? Busongo bulapulusha baabo babucite kuswa kushibiibi akushitilisha buumi bwabo. Bulabacafwa mushintu nshebacita alimwi anshebaamba.
Busongo bulacafwa muntu kutalisumpula
16:18, 19
Muntu musongo ulicishi kwaamba ayi Yehova ngoKantupu kabusongo
Abo beshikuswitilila mushintu nshebacita na muncito njobapekwa balyeelete kubikila maano kwaamba ayi batalisumpuli alimwi akulibonesha
Busongo bulacafwa muntu kwaamba shintu shiyuminisha
16:21-24
Muntu musongo ulayeeya kabotu akubona bubotu bwa bamwi alimwi akwaamba shibotu pabamwi
Maswi abusongo alacafwa alimwi ngabotu mbuli buuci, kuteshi abukali sobwe


text:
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA | IFISIMPI 7-11
“Pitilisheni Ukulonda Ukufunda Kwa BaYawe”
Ukufunda kwa baYawe kungatulama. Pakweba ati tubwenemo mu kufunda kwabo, tulyelelwe ukulukwalakanyapo mu mitima yesu. (Ifisi. 7:3) Kani umupyungishi wa baYawe asalululapo ukubula ukulonda ukufunda kwa baYawe, alekatwa bwangu mu fyakuteya fyakwe Satana ifyakutumpaika. Ifisimpi icapitala 7 filibuulishishe umusankwa uwasuminishe umutima wakwe ukumutumpaika. Cindo tungasambililako kuli fyefyo afililwe ukupyungisha bwino ifyalabilwa panshi apa? Ekweba ati amakosa:
Akubona
7:10
Ukwikata
7:13
Ukumfwa kulumini
7:14
Ukununsha
7:17
Ukumfwa
7:21
Satana alesha ukutufumya kuli baYawe, ukupitila mukutulengesha ukubula ukupyungisha bwino amakosa esu aakubona, ukumfwa, ukununsha, ukwikata ne kumfwa kulumini
Ukumfwisha ne mano kukatofwako ukwishiba ifyakukatasha ififumamo mukucita ifibipile kabili ne kubula ukuficita neli panini