text:
Ino inga mwayanda kubelenga makani aya mu %%?
Buumi bwa Bwineklistu Alimwi Anciito Yesu | July 2016
BUUMI BWA BWINEKLISTU
Milongo ya Bupainiya Bwaciindi Coonse
Milongo ya Bupainiya Bwaciindi Coonse
Bupainiya bwaciindi coonse bulisuniki kulibambila kabotu. Na kamushimikila mawoola 18 munsondo, inga mwacikonsha kucita bupainiya—akucana ciindi cakookesha! Na mwalibambila kusebensa munshila ili boobo inga mwacikonsha nabi kwesa shintu shakutengashila mbuli kuciswa na kutaca kabotu kwabushiku. Caati yatondeshekwa panshi apa itotondesha nsheenga bacita beshikushimikila abo basebensa ncito yakumubili yaciindi coonse na yaciindi ciniini nabi baabo batacitewo nkusu shiinji na abo baciswa ciswa. Na mwacinjako shintu shimwi, mpashi inga cakonsheka kwaamba ayi umwi mumukwashi atalike bupainiya mu September. Ino mbuyani kwaabandika makani aya pakulambila kwanu kwamumukwashi nsondo itoosa?
Share
Share
BUUMI BWA BWINEKLISTU ALIMWI ANCIITO YESU–KABUKU KAMABUNGANO
Cilenje
Milongo ya Bupainiya Bwaciindi Coonse
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/202016247/univ/art/202016247_univ_sqr_xl.jpg


c: text/html

text:
CIPANDE 5
Imfwa Yakwe Yesu U Wila Uwakulisya Ukufuma Kuli Leza
1, 2. (a) Uzye mungati uwila pakuti uye uwampomvu kuli mwemwe, ufwile ukuya uli? (b) U mulandu ci uno tungalandila ukuti ukutukulula uku maifyo ni imfwa ali wila uno Leza watutumila uwaluta amawila yonsi?
UZYE u wila ci usuma sana uno mwapokeelilepo? Asi kuti uwila ufwile ukuya uwa mutengo sana pakuti uye uwa mpomvu kuli mwemwe. Ndi cakuti uwila uwo wamulenga ukuya ni nsansa, nanti ngi cakuti ali cintu cino mukulondesya, ala mumautemwa nu kutaizya sana.
2 Pa mawila yonsi yano Leza watupeela, paaya uwila onga uno tukalondesya sana ukucila ivintu vyonsi. Uwila kwene uuwo ali wila uwakulisya uno Leza wapeela antunze. Umu cipande cii, tumasambilila ukuti Yeova watumile Umwanakwe, Yesu Klistu, pakuti tukikale amanda pe. (Welengini Mateo 20:28.) Vino Yeova watumile Yesu pano nsi ku kwiza tukulula, cikalangilila ukuti cumicumi watutemwa cuze.
TULINZILE UKUKULULWA KULI VYANI?
3. U mulandu ci uno antu yakafwila?
3 Yeova wapekinye ukuti Yesu atufwile pakuti tukululwe uku maifyo ni imfwa. (Efeso 1:7) Pakuti tuvwikisye umulandu uno antu yalondekanga ukukululwa, tufwile ukumanya ivyacitiike mpiti sana umu calo ca Edeni. Avyazi itu akutandikilapo, Adamu na Eva, iifizye. Lyene pa mulandu wa kuti iifizye, calenzile ukuti yafwe. Naswe kwene tukafwa pa mulandu wakuti twapyana uluyembu lwakwe Adamu na Eva.—Lolini Vyeo Vya ku Mpela pa namba 9.
4. Uzye Adamu wali a weni, napya isyuko ci lino wakweti?
4 Lino Yeova waumvile umuntu wa kutandikilapo, Adamu, wamupeezile icintu cimwi icicindame sana. Wamupile uumi umaliilike. Wakweti amelenganyo nu mwili vimaliilike. Wali nu kwikala ukwaula ukulwala, nanti ukukota, nupya ataali nu kufwa. Yeova wali wakwe isi kuli Adamu, pano aliwe wamuumvile. (Luka 3:38) Yeova ilingi kwene walandanga nawe. Leza walondolwelile ningo Adamu vyonsi vino walondekwanga ukucita, nupya wamupeezile imilimo isuma sana ino waipakizyanga ukuomba.—Utandiko 1:28-30; 2:16, 17.
5. Uzye Baibo ikalozya mwi lino ikalanda ukuti Adamu waumvilwe umu “cata cakwe Leza”?
5 Adamu waumvilwe umu “cata cakwe Leza.” (Utandiko 1:27) Yeova wapeezile Adamu imiyele imwi ino aliwe kwene wakwata, wakwe ukutemwa, amano, mulinganya, na amaka. Wamupeezile maka ya kuipingwila ivyakucita. Adamu atali wakwe cimasyini. Leza wamu-umvile ukuti aisoolwela ivyakucita, ivisuma nanti viipe. Adamu asoolola ukuvwila Leza, nga wikazile amanda pee umu Paladaise.
6. I cani cino Adamu waponzizye lino wapondokile Leza?
6 Lino Adamu wapondokiile Leza nu kupingulwa ukufwa, waileteliile sile. Waponzizye ucuza wakwe na Yeova, umi umalilike, na Paladaise muno wikalanga. (Utandiko 3:17-19) Ivintu vitaali nu kuzipila Adamu na Eva pano yasoolwile ukupondokela Leza.
7, 8. Pa mulandu wakuti Adamu wifizye i cani catucitikila?
7 Pa mulandu na vino Adamu wacisile, “iifyo lingile muno nsi . . . nga ni iifyo lyakwe i lyaleta imfwa. Caleka, imfwa nayo yasalangine mu antu yonsi pano antu yonsi iifizye.” (Loma 5:12) Lino Adamu wifizye, waikazizye umwineco pamwi na swe yana yakwe umu uzya wa maifyo ni imfwa. (Loma 7:14) Nomba uzye tulatala tukululwe? Ee.
8 Kutaali umuntu nanti umwi uwali nu kulipila pali vino Adamu ononyile lino wayembwike nu kulenga ukuti twafwa. Nomba Yeova wapekinye inzila ya kutukulwilamo ku maifyo ni mfwa. Lekini tusambilile vino wacisile pakuti atukulule na vino cingatwavwa.
VINO YEOVA WACISILE PAKUTI AKULULE ANTU
9. I cani icalondekwanga pakuti antu yakululwe?
9 Kutaaya umuntu nanti wenga angakulula antu yauze nu kulenga yaye nu umi umalilike uno Adamu waponzizye. U mulandu ci? Pano fwensi tutaamalilika. (Masamu 49:7, 8) Pa kukulula antu yonsi, umi umaliilike u walondekwanga. Ali mulandu uno Yesu “waipiile” umweneco pano nawe wali umumalilike. (1 Timoti 2:6) Umi uwali nu kupeelwa wali nu kuya ulingane na uno Adamu waponzizye.
10. Uzye Yeova wacisile uli pakuti akulule antu?
10 Uzye Yeova wacisile uli pakuti akulule antu? Yeova watumile Umwanakwe wino watemwa cuze ukwiza pano nsi. Umwana wiyo, a Yesu, nupya ali wino watandikilepo uku-umba. (1 Yoane 4:9, 10) Yesu waitemiilwe ukusya Isi ukwiyulu nu kwiza pano nsi. (Filipi 2:7) Yeova wakuusizye Yesu ukufuma ukwiyulu ukwiza pano nsi, lyene Yesu wizile avyalwa umuntu umumaliilike, uwaula iifyo.—Luka 1:35.
11. Uzye umuntu wenga sile wali nu kukulula uli antu yonsi?
11 Lino umuntu wa kutandikilako, Adamu, wapondokile Yeova, waponzizye uumi umalilike uno antu yonsi yaali nu kukwata. Uzye umuntu muze sile aliwe wali nu kukulula ana yakwe Adamu yonsi uku mfwa? Ee. (Welengini Loma 5:19.) Yesu, wino atatazile aifye, watuuzile uumi wakwe umalilike pakuti atukulule. (1 Kolinto 15:45) Umi wakwe Yesu umalilike u walondekwanga pa kufumyapo imfwa ino twapyanyile kuli Adamu.—1 Kolinto 15:21, 22.
12. U mulandu ci uno Yesu waculile sana?
12 Baibo ikalondolola sana pali vino Yesu wacuzile lino atali afwe. Yamumile ivikoti, yamupampamile na pa cimuti, nupya wacuzile sana pakuti aize afwe. (Yoane 19:1, 16-18, 30) U mulandu ci uno Yesu waculile sana? Pano Satana walanzile ukuti aomvi yakwe Leza yatanga yatwalilile ukuya acumi lino yakweziwa. Yesu walangiizye ukuti umuntu umumalilike angatwalilila ukuya uwa cumi nanti icakuti wacula sana. Elenganyini vino Yeova watemilwe lino Yesu wazizimizye nu kutwalilila ukuya uwa cumi!—Mapinda 27:11; lolini Vyeo Vya ku Mpela pa namba 15.
13. Uzye caali uli pakuti antu yakululwe?
13 Uzye caali uli pakuti antu yakululwe? Umu mwaka wakwe 33 C.E., apa Nisani 14 kulingana na kalenda wa Ciyuda, Yeova wazumilizye ukuti Yesu akomwe ku yalwani yakwe. (Ayebulai 10:10) Apa wanda wakwe citatu ukufuma pano Yesu wafwiliile, Yeova wamutuutulwile, aya ndi vino wali lino atatala wiza pano nsi. Lino Yesu waswilile ukwiyulu, waile alolekela kuli Leza, nawe Leza wapokelile vyonsi vino Yesu wacisile pa kutuula umi wakwe umalilike kuti akulule ana yakwe Adamu. (Ayebulai 9:24) Imfwa yako Yesu yalenga kuti tuye ni syuko lya kukululwa uku maifyo ni mfwa.—Welengini Loma 3:23, 24.
VINO IMFWA YAKWE YESU INGAMWAVWA
14, 15. Uzye apakuti amaifyo itu yelelwe tufwile ukucita vyani?
14 Uwila uno Leza watupeela ukatwazwa na ndakai kwene. Lekini tusambilile pa vintu vimwi-vimwi ivisuma vino imfwa yakwe Yesu yatucitila ndakai na vino ilatucitila uku nkoleelo.
15 Tukaelelwa maifyo. Cikatutalila sana ukucita ivya ololoke insita yonsi. Swensi kwene tukaluvyanya, nupya insita zimwi tukalanda nu kucita ivintu ivipe. (Kolose 1:13, 14) Tungacita uli pakuti amaifyo itu yelelwe? Tulinzile ukulapila pa vipe vino itucita nu kupepa kuli Yeova kuti atwelele. Ndi twacita vivyo, lyene tungataila ukuti amaifyo itu yelelwa.—1 Yoane 1:8, 9.
16. I vyani vino tulinzile ukucita pakuti tuye na kampingu umusanguluke?
16 Tukaya na Kampingu umusanguluke. Ndi cakuti kampingu akutucuzya pa mulandu ni viipe vino itucita, tukaumvwa uyi sana, nu kwelenganya ukuti sweswe ya sile-sile. Nomba tutalinzile ukutoovoka. Ndi cakuti twalenga Yeova kuti atwelele, tulinzile ukutaila ukuti amaumvwa ipepo litu nupya amatwelela. (Ayebulai 9:13, 14) Yeova akalonda kuti twamunena amavya yonsi yano tukweti na vino tukaluvyanya. (Ayebulai 4:14-16) Na cico cilalenga ukuti tuye na ucuza usuma na Leza.
17. I vintu ci ivisuma vino tulapokelela pa mulandu wa kuti Yesu watufwilile?
17 Tulaya nu umi wa pe. “Malipilo yi ifyo, imfwa. Lelo uwila wakwe Leza umi wape muli Klistu Yesu Mwene witu.” (Loma 6:23) Pa mulandu wakuti Yesu watufwilile, tulikala amanda pe nu kuipakizya uumi usuma nupya umalilike. (Umbwilo 21:3, 4) Nomba i vyani vino tulinzile ukucita pakuti tukaipakizye uumi uwo?
VINO MUNGALANGA UKUTI MUKALONDA UKUKULULWA
18. I cani icalenga tusininkizye ukuti Yeova watutemwa?
18 Elenganyini vino mukaumvwa ningo ndi cakuti umwi wamupeela uwila usuma cuze. Ukutukulula uku maifyo ni mfwa ali wila uwacindamisya sana pa mawila yonsi, nupya tulinzile ukutaizya sana Yeova. Pali Yoane 3:16 pakati: “Leza watemilwe amu nsi nga apeela Mwana wakwe wino uwavilwe wenga.” Yeova watutemwa sana icakuti watumile Umwanakwe, Yesu. Nakapya, twamanya ukuti na Yesu kwene watutemwa, pano waitemiilwe ukutuula umi wakwe pakuti tukululwe. (Yoane 15:13) Uwila uu, ulinzile ukumulenga musininkizye ukuti Yeova na Yesu yamutemwa sana.—Galatiya 2:20.
19, 20. (a) Mungacita uli pakuti muye cuza wakwe Yeova? (b) Mungalanga uli ukuti mukataizya pali vino Yesu wamukulula?
19 Nomba vino mwasambilila pali vino Leza wamutemwa, i vyani vino mungacita pakuti muye cuza wakwe? Citanguka ukutemwa umuntu wino mutamanya. Pali Yoane 17:3 pakalondolola ukuti tungamanya ivingi pali Yeova. Lino mukumanyilako Yeova, mulaamutemelwako sana, nupya mulaalondesya ukumuzanzya, lyene mulaya cuza wakwe. Fwandi twalililini ukusambilila pali Yeova muli Baibo.—1 Yoane 5:3.
20 Mwalanga ukuti mukataizya pali vino Yesu wamukulula. Baibo ikati: “Wino wensi akataila Umwana wene ali nu umi wape.” (Yoane 3:36) Uzye ukuya nu utailo kuli kutuli? Kuli kuti tulinzile ukucita vino Yesu watunenyile ukulacita. (Yoane 13:15) Tutafwile sile ukulanda pa kanwa ukuti twataila Yesu. Pa kulanga ukuti tukataizya pali vino Yesu watukulula, kuli na vyuze vino tulinzile ukucita pa utailo witu. Pali Yakobo 2:26 pakati: “Utailo uwaula milimo isuma ufwe.”
21, 22. (a) U mulandu ci uno tulinzile ukuyilako uku Cakulya ca Manguzi Ica Mwene cila mwaka? (b) I vyani ivilalondololwa umu Vipande 6 na 7?
21 Mwazanwako uku Ciusyo ca mfwa yakwe Yesu. Insita ya manguzi lino Yesu atali afwe, watusambilizye ukuti tulinzile ukulaiusya imfwa yakwe. Tukacita vikwene cila mwaka, napya ukuzevya kuu kuka-amwa ukuti Ciusyo nanti “Cakulya ca Manguzi Ica Mwene.” (1 Kolinto 11:20, NWT; Mateo 26:26-28) Yesu akalonda kuti twaiusya ukuti wapeezile umi wakwe umalilike pakuti atukulule ku maifyo. Yesu walanzile ati: “Mwacita cii pa kunjiusya.” (Welengini Luka 22:19.) Nga mukuzanwako uku Ciusyo, ala mukulanga ukuti mukaiusya pali vino antu yakululwa na vino Yeova na Yesu yatutemwa cuze.—Lolini Vyeo Vya ku Mpela pa namba 16.
22 Icumicumi ukutukulula kuno Yeova watukulula uku maifyo ni mfwa, ali wila uwa mpomvu uno tungapokelela. (2 Kolinto 9:14, 15) Uwila uu ucindamisye ulazwa na antu aingi cuze yano yafwa mpiti. Vipande 6 na 7, vilalondolola ivingi api lyasi lilyo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
‘Mulukubacito’mucinshi aba Kube’fyo’
UKUFUMA mu 1992, Ibumba Ilitangilila lilisalulwile abakulu ba mwi kelesha abeshi ifya kupyunge’milimo kabili abakulu mu fya baLesa ukweba ati balukofweleshako mu makomiti ye Bumba Ilitangilila. * Aba abalalume, aba mwi bumba lya ‘mbelele shimbi,’ balofwako makosa Ibumba Ilitangilila. (Yoane 10:16) Balasangwako ku kumana ukucitwa umulungu ne mulungu ukwa yeyo komiti balimo. Umulimo wabo kubuulako Ibumba Ilitangilila ifilukucitika mu kwanshika kwa baLesa ne kulibuulako ifingacitwa. Mu kupelako, aba mwi Bumba Ilitangilila e basalululapo ifyelelwe ukucitwa, kabili abofweleshako mu makomiti e babona ukweba ati ifi Ibumba Ilitangilila lyasalululapo fyacitwa. Aba abakwabesu balalitemenwa ukupyunge’milimo yonse lukoso yeyo bapeelwa. Balaya ne ba mwi Bumba Ilitangilila ku mabungano aalibelele na ku mabungano ukusangwa abantu abafuma mu fyalo ifilekenelekene. Nakabili, shimbi impindi bangabatuma ku maofeshi amitano mu kwimakaninako amaofeshi aakulu aya Bamboni sha BaYawe.
Umukwabesu umo uofweleko Ibumba Ilitangilila ukufuma mu 1992 alilabiile ati, “Kani nakonsha imilimo napeelwa, ninshi ndukofwako Ibumba Ilitangilila ukubiika makosa akalango ku fya baLesa.” Na umbi umukwabesu uofweleko Ibumba Ilitangilila pa myaka 20 alilabiile ati, “Ukofwako Ibumba Ilitangilila lishuko ilyakuti ubukulu lyelyo nshinalukucetekelapo.”
Ibumba Ilitangilila lilipeele abakulyofwako imilimo iingi kabili lilatoota pa kupyungisha kwa baba abakwabesu ba bucetekelo. Na muli fyefyo, fwense nga ‘tulukubacito’mucinshi aba kube’fyo.’—AbaFilipoi 2:29.
^ par. 2 Kani mulukufwaya ukumfwilapo ifyebo na fimbi pali fyefyo amakomiti 6 aye Bumba Ilitangilila apyunga, boneni ibuuku lya mu Cibemba ilya Ubufumu bwa kwa Lesa Bwalitendeka Ukuteka! pe buula 131.


text:
Le I Ani Wāshilwile Kipwilo kya Batumoni ba Yehova?
Bulongolodi bwa Batumoni ba Yehova budi’ko dyalelo, bwāshilwile ku mfulo kwa myaka katwa ka 19. Mu kine kitatyi’kyo, kakisumpi katyetye ka befundi ba Bible kādi kubwipi na Pittsburgh mu Pennsylvania mu Etats-Unis, kashilula kwifunda Bible na katentekeji. Bādi badingakanya mfundijo ya bipwilo na bine bifundija Bible. Bāshilula kulupula byobadi befunda’bya mu mabuku, mapepala ne mu julunale itwa dyalelo bu Kiteba kya Mulami—Kisapula Bulopwe bwa Yehova.
Mu bano befundi ba binebine ba Bible mwādi muntu umo witwa bu Charles Taze Russell. Mu kitatyi kyātangidile Russell mwingilo wa kufundija Bible, mo mwālupukile ne Kiteba kya Mulami kibajinji. Inoko ke ayepo wāshilwile kipwilo kipya. Kitungo kya Russell ne bobadi befunda nabo Bible kyayukana amba kyādi kya kusalaja bufundiji bwa Yesu Kidishitu ne kulonda kimfwa kya kipwilo kya bwine Kidishitu kya mu myaka katwa kabajinji. Yesu ye wāshilwile bwine Kidishitu, o mwanda tumumwene bu ye wāshilwile bulongolodi bwetu.—Kolose 1:18-20.


text:
Pa Mulungu, May 20
Aye [Lesa] ye ulengela’mba twikale na bumi ne kwenda.—Byu. 17:28.
Tuji na bishinka byavula bingi byafwainwa kwitulengela kusanchila Yehoba. Ye witupa bumi, kwa kubula aye inge tufwako. Witupa bupe bwanema bingi, buku wanji, Baibolo. Tumona Baibolo amba Mambo a Lesa byonkatu bena Kilishitu ba mu Tesalonika byo beatambwijile. (1 Tesa. 2:13) Na mambo a kuba tuji na Mambo a Lesa, tufwenya kwipi ne Yehoba, kabiji ne aye ufwenya kwipi ne atweba. (Yako. 4:8) Shetu wa mwiulu witupa munema mukatampe wa kwikala mu jibumba janji. Tumusanchila bingi pa kino. Nyimbi wa masalamo waimbile’mba: “Musanchilai Yehoba, mambo wawama; butemwe bwanji bubula kwaluka bo bwa myaka ne myaka.” (Sala. 136:1) Mu Salamo 136, byambo bya kuba’mba “butemwe bwanji bubula kwaluka bo bwa myaka ne myaka” bitaanwamo bimye 26. Umvwe twatwajijila kwikala ba kishinka kwi Yehoba ne ku jibumba janji, tukemwena kufika kwa bino byambo, mambo tukekala myaka ne myaka! w16.11 3:18, 19
Pa Kimo, May 21
Byonkatu bundengamambo byo bwatwelele pano pa ntanda mu muntu umo, ne lufu nalo lwaishijile mu bundengamambo, byonkabyo lufu lwakumbene ku bantu bonse mambo bonse balengele mambo.—Loma 5:12.
Kino kinembelo kitaanwa bimye byavula mu buku wa Nanchi Baibolo Waamba’mba Ka? Kimye kyo mufunjisha baana benu ne bantu bakwabotu kwingijisha uno buku, mutanga kino kinembelo pa kwisamba pa ene mambo Lesa o alengejile ntanda, pa bukuzhi, ne byo kikala inge muntu wafwa, mu bitango 3, 5, ne 6. Bino inge mwatanga Loma 5:12, bimye binga byo mulanguluka pa bulunda bwenu na Yehoba, pa byubilo byenu, ne byo mwakonsha kuba pa kuba’mba mukekale na bumi bwa myaka ne myaka? Atweba bonse twafwainwa kuswa kuba’mba twi bandengamambo. Tulubankanya pa juba pa juba. Bino Lesa uvuluka’mba twafuma ku lukungu, kabiji witubila lusa. (Sala. 103:13, 14) Yesu witufunjishe’mba pa kulomba, tusashijilenga Lesa amba: “Mwitulekeleko mambo etu.” (Luka 11:2-4) Onkao mambo, kechi twafwainwa kutwajijila kwizhachisha pa mambo o twalengele kala inge Lesa witulekelako mambo ne. Pano bino, twakonsha kumwenamo bingi inge ketulanguluke pa byo etulekelako mambo. w16.12 1:1-3
Pa Kibiji, May 22
Aba benda mu buntunshi bata muchima ku bintu bya buntunshi.—Loma 8:5.
Bena Kilishitu bajinga mu Loma bafwainwe kulangulukapo bulongo pa bintu byo batelepo muchima mu bwikalo bwabo. Nanchi batele muchima ku “bintu bya buntunshi” nyi? Kyanema bingi ne atweba kulangulukapo pa buno bwipuzho. Ñanyi bintu byo twanemekesha mu bwikalo bwetu ne byo twatemwa kwambapo kimye kyonse? Ñanyi bintu byo tuba pa juba pa juba? Bantu bamo batatu muchima pa kutoma maalwa, kukeba kwikala mu nzubo yawama, kuvwala mafwashonyi a katataka, kwikala na mali avula, kuya na kufwakasha ne bintutu bikwabo. Abino bintu kechi byatama ne, byo bikeba bantu bonse mu bwikalo. Vulukai kuba’mba Yesu waalwile mema ke binyu, kabiji Paulo naye wabuujile Timoti amba atomepo “tubinyu tucheche.” (1 Timo. 5:23; Yoa. 2:3-11) Nanchi Yesu ne Paulo baambilengatu pa maalwa kimye kyonse nyi? Nanchi beatemenwe, kya kuba byo bintutu byo besambangapo nyi? Ine. Nga atweba? Ñanyi bintu byo twanemeka mu bwikalo bwetu? w16.12 2:5, 10, 11


text:
BYAMBAPO BAIBOLO
Jizhina ja Lesa
Bantu bavula beta Lesa kwingijisha mazhina avula a mushingi, nabiji Nkambo, Wa myaka ne myaka, Allah nangwa’mba Lesa. Pano bino Lesa uji na jizhina. Nanchi mwafwainwa kwijingijisha nyi?
Lesa jizhina janji ñanyi?
BYAMBA BANTU
Bantu bebepekezha kwikala bena Kilishitu baitabila’mba jizhina ja Lesa Yesu. Bakwabo bamba’mba na mambo a kuba’mba kujitu Lesa wa Bulume bonse umo, kechi kyayilamo kwingijisha jizhina janji ne. Kabiji bakwabo nabo bamba’mba twafwainwa kwingijishanga jizhina janji.
BYAMBA BAIBOLO
Lesa wa Bulume bonse jizhina janji kechi Yesu ne. Onkao mambo, Yesu kechi Lesa wa Bulume bonse ne. Yesu wafunjishe baana banji ba bwanga kuba’mba bafwainwa kulombanga kwi Lesa amba: “Tata, jizhina jenu jizhile.” (Luka 11:2) Yesu naye walombele kwi Lesa amba: “Tata tumbijikai jizhina jenu.”—Yoano 12:28.
Lesa waamba mu Baibolo amba: “Amiwa yami Yehoba. Jino jo jizhina jami. Kechi mpana lukumo lwami ku muntu nangwa umo ne.” (Isaya 42:8) Jizhina ja kuba’mba “Yehoba” ke jizhina ja kizungu jafuma ku bisopelo bina bya mu Kihebelu bya kuba’mba YHWH bimenako jizhina jazhila. Mu Binembelo * bya Kihebelu, jino jizhina jitanwamo bimye 7,000. Jino jizhina mu Baibolo jitanwamo bimye byavula kukila mazhina a mushingi a kuba’mba “Lesa” ne “Wabulume bonse,” nangwa amba “Nkambo.” Bantu bengijisha bingi ano mazhina kukila byo bengijisha mazhina a kuba’mba Abalahama, Mosesa nangwa jizhina ja kuba’mba Davida.
Baibolo kechi waambapo amba Yehoba ukanya bantu kwingijisha jizhina janji ne. Binembelo bimwesha kuba’mba jizhina ja Lesa jazhila bejingijishanga ku bakalume ba Lesa ba kala. Kabiji mazhina o batumbanga baana babo, nabiji jizhina ja kuba’mba Elaija, jilumbulula’mba “Lesa Wami Yehoba.” Jizhina ja kuba’mba Zekaliya jilumbulula’mba “Yehoba Wavuluka.” Kabiji bantu kechi bakankazhamanga kwingijisha jizhina ja Lesa ne.—Luta 2:4.
Lesa ukeba’mba twingijishenga jizhina janji. Twafwainwa ‘kumusanchila Yehoba, ne kwita pa jizhina janji.’ (Salamo 105:1) Kabiji Yehoba umona bonse ‘balanguluka pa jizhina janji.’—Malakai 3:16.
“Bantu bayuke’mba anweba, yenka wa jizhina ja Yehoba, yenu bunketu Mwine Wakila pano pa ntanda ponse.”—Salamo 83:18.
Jizhina ja Lesa jilumbulula ka?
Bashayuka bamo bamba’mba mu Kihebelu jizhina ja Lesa ja kuba’mba Yehoba jilumbulula’mba, “Wikela Monse mo Akebela.” Bino byambo bilumbulula’mba Lesa wakonsha kwingijisha bilengwa byanji kuba kyaswa muchi wanji. Mulenga wa bintu byonse aye Lesa ye yenkatu wafwainwa jino jizhina.
BYO MWAKONSHA KUMWENAMO
Kuyuka jizhina ja Lesa kwakonsha kwimulengela kupimpula byo mulanguluka pe aye. Kabiji kikemupelela kufwenya kwipi ne aye. Pano mwakonsha kufwenya byepi kwipi na muntu ye mwabula kuyuka jizhina? Lesa byo asolola jizhina janji kimwesha kuba’mba ukeba anweba kufwenya kwipi ne aye.—Yakoba 4:8.
Mwafwainwa kushiinwa kuba’mba Yehoba ukatwajijila kwikela monka mwayila jizhina janji ne kuba byonse byo akeba. O ene mambo Baibolo o yaambila’mba: “Aba bayuka jizhina jenu bakemuketekela.” (Salamo 9:10) Mwakonsha kwikala na luno luketekelo inge mwayuka jizhina ja Lesa ja kuba’mba Yehoba ne byubilo byanji, nabiji butemwe bubula kwaluka, lusa, kifyele ne bololoke. (Kulupuka 34:5-7) Kyanema bingi kuyuka’mba Yehoba ufikizha byo alaya kimye kyonse kabiji kechi ukankalwa kuba bino ne.
Kyanema bingi kuyuka jizhina ja Lesa wa Bulume bonse. Kuba bino kukemuletela mapesho kino kimye ne kimye kya kulutwe. Lesa walaya amba: “Nkamuzhikijila mambo wayuka jizhina jami.”—Salamo 91:14.
“Yense wita pa jizhina ja Yehoba ukapuluka.”—Yoela 2:32.
^ jifu. 9 Bantuntuluzhi bavula bafumyamo jizhina ja Lesa mu Baibolo ne kupingizhamo jizhina ja mushingi ja kuba’mba “NKAMBO” mu bisopelo bikatampe. Bakwabo nabo babiika jizhina ja Lesa mu byepelo bimo bya mu Baibolo nangwa mu byambo bya panshi. Baibolo wa Binembelo bya Ntanda Ipya waingijisha bingi jizhina ja Lesa.


text:
BYALO NE BANTU
Kufwakesha Kyalo kya Spain
SPAIN Mu kino kyalo muji bingi bantu bavula ne bintutu bikwabo byavula bingi. Mu Spain bajima bingi wichi, mañanzañanza ne maolivi. Ku bulenge bwa kino kyalo, kuji mukola walepa makilomita 14 waabanya kyalo kya Spain ne Africa.
Ku kabeta ka ku bulenge muzhika bwa kino kyalo, ko kwaishijile bena Fenesya, Bangiliki ne bantu bafumine ku kyalo kya Tunisia. Bena Loma byo baishile mu kitota kya busatu, batumbile mpunzha yo bashinjile amba Hispania. Balondejilepo kwikala mu ino mpunzha ke bena Visigoth ne bena Mozilemu. Byo baishile mu kino kyalo kechi baubanga bya kisho kyabo ne.
Katataka papo bantu kukila pa 68 milyonyi bayile na kufwakasha mu kyalo kya Spain. Bantu bavula beya na kumona bisama juba, mapunzha kwa kukayila ku mikola kuji busenga, bintu byo balenga, bya kishakulu, ne bishimikwa bikatampe bijimo. Bantu bavula beya na kumona kajo ko baja mu kyalo kya Spain. Kajo ka mumema, nyama ya mukooko, kajo ko bavwangakanya na kajo kakwabo, bishu bibishi ne bishu byo bateka na manyi afuma ku maolivi. Kajo ko batela’mba Spanish omelets, paella ne tapas, kayukanyikwa bingi mwaya ntanda.
Bena Spain bakasuluka bingi. Bavula mu kino kyalo Bakatolika nangwa kya kuba kechi baya ku chechi ne. Mu myaka ya kulutwe kuno bantu bafuma mu Africa, ku Asia ne ku Latin America baiya na kwikala mu kyalo kya Spain. Bano bantu batemwa bingi kubuulako bakwabo byo baitabilamo ne bisho byabo. Bakamonyi ba kwa Yehoba besamba bingi nabo, kabiji bebafunjisha Baibolo pa mitwe yapusana pusana.
Mu 2015, Bakamonyi kukila pa 10,500, bepaine kushimika nangwa kuwamisha Mazubo a Bufumu 70. Bakulumpe ba mukafulumende bapaine mpunzha pa kushimikila ano mazubo. Pa kuba’mba bakwashe bantu bafuma mu byalo bingi, Bakamonyi ba kwa Yehoba bapwila mu milaka 30 kununga pa mulaka mwine wa Kisipanishi. Mu 2016, bantu kukila pa 186,000, batainweko ku kivuluko kya lufu lwa kwa Yesu Kilishitu.


text:
Hoshihime Mura no Naisho Hanashi
เรื่องย่อ Hoshihime Mura no Naisho Hanashi
ไม่มีเรื่องย่อของ Hoshihime Mura no Naisho Hanashi
คำที่เกี่ยวข้อง Hoshihime Mura no Naisho Hanashi
Hoshihime Mura no Naisho Hanashi, อ่าน Hoshihime Mura no Naisho Hanashi, อ่านการ์ตูน Hoshihime Mura no Naisho Hanashi, อ่านการ์ตูนออนไลน์ Hoshihime Mura no Naisho Hanashi, มังงะ Hoshihime Mura no Naisho Hanashi, Hoshihime Mura no Naisho Hanashi แปลไทย, Hoshihime Mura no Naisho Hanashi TH, Hoshihime Mura no Naisho Hanashi อัพเดทล่าสุด, Hoshihime Mura no Naisho Hanashi manga, Hoshihime Mura no Naisho Hanashi ตอนที่, Hoshihime Mura no Naisho Hanashi ch., ดาวน์โหลด Hoshihime Mura no Naisho Hanashi, Download Hoshihime Mura no Naisho Hanashi, อ่าน Hoshihime Mura no Naisho Hanashi ก่อนใครได้ที่ KingsManga ราชาการ์ตูน
ร่วมแสดงความคิดเห็น


text:
AMEKALILO ABUKLISTU
Kani Mulaipyungisha JW Laiblali?
JW Library app ni polokalamu ya pa kompyuta ii mungakwata ukwakubula ukulipila (software application), iingamofweniko ukukopolola ama Baibolo ne mabuuku ambi, ama vidyo, ne fyakukutikako ifi mungabika pali foni, tableti neli kompyuta.
IFYAKUCITA PA KUIKWATA: Kabiyeni pa intaneti, mucite install JW Library ukufuma pa app store. JW Library ilapyunga pali foni, tableti, neli Kompyuta. Ili mwaya pa intaneti, isuleni JW Library app kabili salululeni ifi mulukufwaya ukukopolwela pa cakupyungisha mukwete. Kani penu tapapo intaneti, cipale mungaya pa Mulenda wa Bufumu kani ilabapo, mu cakwibaka umu abengi baya mu kupenda amabuuku, neli ukuli konse ukungasangwa intaneti. Kani mwakopolola ifi mulukufwaya, tamukapengelapo ukuya pa intaneti pa kufipyungisha. Pakuti impindi ishingi balabikapo ifya bukumo pa JW Library, mulyelelwe ukulukuyapo impindi ne mpindi pakweba ati mulundeko ifya bukumo ifi babikapo kani epo fili.
NINDO MWELELWE UKUKWATILA JW LIBRARY? JW Library ilalengesha ukulisambisha ukupuba kabili ne kulondamo pa kubungana kulapuba. Nakabili ilapyunga bwino mu mulimo wa kutulisha, makosa makosa pa kutulisha kwa mukwambaala.


text:
“Uzye Wantemwa Kuluta Inswi Zii?”
“Simoni mwana wakwe Yoane, uzye wantemwa kuluta inswi zii?” —YOA. 21:15.
INYIMBO: 32, 45
1, 2. Pa cisila ca kuvuwa inswi usiku onsi, i vyani ivyacitikiile Petulo?
ASAMBI yakwe Yesu 7 yaomvile usiku onsi ala yakuvuwa inswi pali Yemba wa Galile nomba inwike ukwaula uluswi nanti lumwi. Yesu uwatutulwike waweni iumba kwene lii lyakwe ya kavuwa pali yemba ala wene ali uku cituntu. Lyene “ayanena ati: ‘Sumbilini isumbo linu kwi lunji lya wato nga mumauma zimwi.’ Nao yasumbila isumbo, nga ni nswi zilemyamo izingi cakuti yaposiwa kukula isumbo.”—Yoa. 21:1-6.
2 Pa cisila ca kuyapekanyizizya icakulya ca katondo, Yesu wasenukile kuli Petulo nu kumunena ati: “Simoni mwana wakwe Yoane, uzye wantemwa kuluta inswi zii?” Petulo watemilwe sana ukuvuwa inswi. Cikaloleka kwati Yesu walondanga ukumanya vintu vino Petulo wasumvileko sana amano. Uzye ale Petulo watemilwe sana inswi alino nu uculuzi wa nswi ukuluta vino watemilwe Yesu alino na vino wasambilizyanga? Petulo waswike ati: “Endi Mwene, wamanya vino nakutemwa.” (Yoa. 21:15) Petulo watwalilile ukuomba ukulingana na mazwi yano wanenyile Yesu. Ukufuma pa nsita kwene iiya ukuya uku nkoleelo, watwalilile ukulanga ukuti watemwa Klistu pano wali umucincile umu mulimo wa kupanga asambi, nupya wizile aya ulucesi lwa cilongano ca Ina Klistu akutandikilako.
3. I vintu ci ivingaleta uzanzo vino Aina Klistu yalinzile ukucenjela navyo?
3 I vyani vino tungasambilila uku mazwi yano Yesu wanenyile Petulo? Tulinzile ukucenjela ukuti tutata ukutemwa Klistu alino nu kupumvyanyiziwa umu mulimo wa kusimikila pa Wene. Yesu wamanyile ningo sana intazi izikaiza pa mulandu na masakamika ya mikalile amu nsi ii. Lino walanzile icilangililo cakwe kata wa mbezu, Yesu walanzile ukuti yamwi yaali nu kupokelela “mazwi yano yakalanda vya pa Wene Wakwe Leza” nu kutandika ukulunduluka nomba “masakamiko ya wikazi uwamu nsi ii, kusombwa nu ukama” kwali nu “kutotola mazwi.” (Mate. 13:19-22; Mako 4:19) I cumicumi ndi tutacenjile, intazi zya cila wanda zingatonsya imyenzo itu nu kutulenga ukuta ukuombela ningo Leza. Fwandi acino Yesu wacelwilile asambi yakwe ati: “Cenjelini pakuti imyenzo inu italaukilwa mu kupunuka, mu ukolesi na masakamiko amu umi uu.”—Luka 21:34.
4. I vyani ivingatwazwa ukuiceceta pakuti tumanye ndi cakuti twatemwa Klistu? (Lolini cikope cakutandikilako.)
4 Wakwe vino Petulo wacisile pa cisila cakuya pamwi na Yesu uwatutulwike, tukalanga ukuti twatemwa sana Klistu ndi tukukolezya umulimo uno watupeela muli vino tukacita lyonsi. Uzye tungacita uli pakuti tutwalilile ukucita vivyo kwene? Tulinzile twayuzya tuti: ‘I vyani vino natemwa sana? Uzye natemwa sana ukuomba imilimo ya cila wanda nanti uzye natemwisya ukuomba imilimo yakwe Leza?’ Lekini tusambilile pa vintu vitatu vino ndi cakuti tutacenjile vingalenga tute ukutemwa Klistu ni milimo yakwe Leza, kulikuti incito, ivya kuizanzya, alino ni vyuma.
MUTAALEKA IMILIMO YUZE IYAMUPUMVYANYA
5. U mulimo ci uno Leza wapeela aonsi aakwata indupwa?
5 Petulo wene walolanga umulimo wa kuvuwa inswi ukuti wacindime sana, pano amuno wasungilanga ulupwa. Aonsi aakwata indupwa ndakai yamanya ukuti Leza wapeela aliyo umulimo wa kusakamala indupwa zyao. (1 Tim. 5:8) Yalinzile ukuombesya pakuti yafikilizya umulimo uu. Lelo, umu manda yaa akusyalikizya, incito iyakulembwa ikaleta sana masakamika.
6. Iintazi ci zino aomvi aalembwa incito yakapitamo ndakai?
6 Pa mulandu wakuti antu aingi yakalonda ukulembwa incito, aomvi aingi yakapatikiziwa ukuomba insita itali, insita zimwi ala yakufola ulupiya ulunono sile. Nupya, vino ya kalemba ya ncito yakalonda kuti yaombesya, aomvi yakatonta sana, alino nu kusakamikwa. Aomvi asilonda ukuipeelesya ukuti yaombesya, ilingi yakazingwa incito.
7, 8. (a) Uzye a kuli weni kuno tulinzile ukuya sana na ucisinka? (b) I vyani vino umwina umwi aakaikala uku Thailand wasambilile uku ncito ino waombanga?
7 Swe Ina Klistu, tulinzile ukuya sana na ucisinka kuli Yeova, asi kuli yano yatulemba incito. (Luka 10:27) Incito ikatwazwa sile ukuzana ivikalondekwa. Tukaomba pakuti twakwata impiya zyakuomvya uku vintu ivikalondekwa cila wanda pakuti twaomba ningo umulimo wa kusimikila. Lelo ndi tutacenjile, incito ingalenga kuti tutapepa ningo Leza. Umwina umwi uwa ku Thailand walanzile ati: “Natemilwe sana umulimo uno naombanga uwa kulungisya amakompyuta, nomba naombanga insita itali sana. Ni cacitiike icakuti, ntakwatanga insita ya kuomba imilimo yakwe Leza. Nizile niluka ukuti pakuti nakolezya Uwene, nalondekwanga ukuzana incito yuze.” Uzye umwina wii wacisile uli?
8 Walondolwile ati: “Pa cisila cakupekanya pa mwaka onga, napingwilepo ukuti nakazya aisi kilimu umu miseo. Pa kutandika, catazile sana ukuzana impiya nupya natoovwike. Lino nakomaananga na anji yano twaombanga nayo, yansekanga nu kunguzya umulandu uno nelenganyizyanga ukuti ukukazya aisi kilimu kwazifile ukuluta ukulungisya makompyuta umu muputule usuma umukapita nu muza usuma. Napefile kuli Yeova, nu kumulenga ukuti angazwe ukuzizimizya nu kufikilizya uyo wane uwa kukwata insita ikulu iya kuomba imilimo yakwe. Pataalengile, avino ivintu vyatandike ukuzipa. Nizile manya vino antu yano nakazyanga aisi kilimu yalondanga, nupya namanyile ivyakupanga aisi kilimu umusuma sana. Nupya natandike ukukazya aisi kilimu wensi wino napanga cila wanda. Ukulanda sile icisinka, natandike ukukwata impiya ukucila na zino nakwatanga lino nalungusyanga makompyuta. Naya ni nsansa pano lyene nsitonta sana nupya nsisakamala wakwe vino cali lino naombanga incito ino nata. Ni cicindame sana icakuti, nkayuvwa ukuti napalama sana kuli Yeova.”—Welengini Mateo 5:3, 6.
9. Uzye tungacita uli pakuti incito itatupumvyanya ukuombela Leza?
9 Leza akalonda kuti twaombesya, nupya ukuombesya i cintu icisuma sana. (Mapi. 12:14) Wakwe vino umwina uwatalumbulwa wasambilile, incito italinzile ukutulenga ukufilwa ukuombela ningo Leza. Yesu walanzile ati: “Mu cifulo cakwe cii mutale mulonde Uwene Wakwe Leza nga nu wololoke wakwe, nga nawe alamupeela vintu vii vyonsi.” (Mate. 6:33) Pakuti tumanye ndi cakuti incito ino tukaomba isitupumvyanya lino tukuombela Leza, cingazipa twayuzya ituti: ‘Uzye nkaipakizya sana lino nkuomba incito zya ku mwili ukuluta vino nkauvwa ndi nkuomba imilimo yakwe Leza?’ Ukwelenganya sana pali vino tukayuvwa lino tukuomba incito ya kumwili alino nu mulimo wakwe Leza kungatwazwa ukumanya kuno umwenzo witu waya.
10. I sambililo ci ilicindame sana lino Yesu wasambilizye pali vino tulinzile ukusumbako sana amano?
10 Yesu watulangilile ivya kucita pakuti incito itatupumvyanya lino tukuombela Leza. Pa nsita imwi, Yesu watandalile Maliya na kaci muze, Mata. Nanti icakuti Mata wasumvile sana amano uku kupekanya ivyakulya, Maliya wene wasoolwile ukukutika kuli Yesu. Lino Mata wailizyanyizye ukuti Maliya atakumwazwa, Yesu wanenyile Mata ati: “Maliya watasoolola icintu campomvu, nupya citalapokwa kunoli.” (Luka 10:38-42) Yesu wasambilizye Mata isambililo ilisuma sana. Pakuti tutapumvyanyiziwa ni ncito ino tukaomba nu kulanga ukuti twatemwa sana Klistu, tulinzile ukutwalilila ukusoolola “icintu campomvu,” pakuti twasumba sana mano umu kuombela Leza.
VINO TULINZILE UKULOLA IVYA KUIZANZYA
11. Uzye Malembelo yakalandapo uli pa kupuuza?
11 Tulinzile ukukwata insita ya kupuuza lino tukuomba incito ikome pakuti amaka yawele. Izwi Lyakwe Leza likati: “Fwandi icintu cisuma cino umuntu ali wensi angacita, u kulya nu kumwa nga nu kuilyokezya pa vintu vino walonka.” (Kasa. 2:24) Yesu wamanyile ucindami wa kukwata insita ya kupuuza. Pacisila cakuomba sana umulimo wa kusimikila pa nsita imwi, Yesu wanenyile alondezi yakwe ati: “Paatukini tuye swensi ku cifulo ukuli cele kuti mukapuze panono.”—Mako 6:31, 32.
12. Ukulozya uku vintu vya kuizanzya, u kucelula ci kuno tulinzlie ukuvwila? Landini pali cimwi icacitiike.
12 I cumicumi ukupuuza kwacindama sana. Lelo, uzanzo uwayapo u wakuti ivintu vya kuizanzya vingatandika ukuya ali vintu vicindame sana umu umi witu. Umu nsita ya Ina Klistu akutandikilako, aingi yakweti amelenganyo yakuti “Lekini twamwa nu kulya, pano mutondo tulafwa.” (1 Kol. 15:32) Imyelenganyizizye ya musango uu yaya sile mpanga yonsi ndakai. Imyaka iyapita ukucisila, umulumendo umwi uku Western Europe watandike ukuzanwa umu kulongana. Nomba watemilwe sana ivya kuizanzya icakuti wizile ata ukulongana na ya Nte Yakwe Yeova. Lelo umukuya kwa nsita, wizile ailuka ukuti ukusumba mano uku vintu vya kuizanzya kwamuletelanga sana intazi nu kumutoovola. Fwandi watandike nupya ukusambilila Baibo nu kuya kakosola wi landwe lisuma. Pacisila ca kuwatiziwa, walanzile ati: “Icintu conga sile icikandangulusya i cakuti nasumvile sana insita lino ntali imanye ukuti ukuombela Yeova kukalenga twaya sana ni nsansa ukucila vino cikaya ndi tukusumba sana amano uku vintu vya kuizanzya ivyaya umu nsi ii.”
13. (a) Langililini intazi izyaya umu kusumba sana insita uku vintu vya kuizanzya. (b) Tungacita uli pakuti ivintu vya kuizanzya vitaatupumvyanya ukuombela Leza?
13 Ivintu vya kuizanzya vilinzile ukutwazwa ukupuuza pakuti tukwate amaka nupya. Uzye uutali wa musango ci uwa nsita ino tulinzile ukusumba uku vintu vya kuizanzya pakuti cii cicitike? Elenganyini pali cii: Sweingi tukaipakizya ukulya ivyakulya ivilyompe sana insita zimwi, nomba twamanya ukuti ndi tukulya cila wanda ivyakulya ivili wa maswiti na makeke vingatulwalika. Fwandi, ilingi tukalya ivyakulya ivyayamo umulyo uukalenga ukuti tuye nu umi usuma. Umu nzila iliyonga kwene, ukusumba sana amano uku vintu vya kuizanzya kungalenga tute ukuombela ningo Leza. Pakuti icamusango uu citatucitikila, tukaombesya umu milimo yakwe Leza. Uzye tungacita uli pakuti tumanye ndi cakuti ivya kuizanzya vikutupumvyanya? Tungasoolola umulungu onga, nu kulemba amaawazi yano twasumba umu mulimo wakwe Leza, wakwe ukuzanwa uku kulongana, ukuomba umulimo wa kusimikila, alino ni nsita ino twasumba umu kuisambilizya Baibo nanti isambililo lya Baibo ilya lupwa. Lyene tungezya ukulinganya insita iyo uku nsita ino twasumba uku vya kuizanzya, wakwe insita ino twasumba uku vyangalo, ivintu vino twatemwa ukucita, ukutamba TV, nanti ivyangalo vya pa vidyo. Uzye lino twalinganya insita iyo, ikulanga ukuti a kuli vyani kuno twasumvile sana amano? Uzye limwi tungacefyako insita ino tukasumba uku vintu ivitacindama?—Welengini Efeso 5:15, 16.
14. I vyani ivingatwazwa ukusoolola ningo ivya kuizanzya?
14 Umuntu wenga na wenga alino na onsi akwata indupwa yalinzile ukuisoolwela ivya kuizanzya vino yangatemwa aeneco, cikulu sile vikuuvwana ni visinte vya muli Baibo vino Yeova wikako. * Ivya kuizanzya ivisuma “u wila wakwe Leza.” (Kasa. 3:12, 13) Ukuya kwene, twamanya ukuti ivya kuizanzya vikapusana pusana uku yantu. (Gala. 6:4, 5) Ivya kuizanzya vyonsi vino twasoolola vitalinzile ukutupumvyanya umu mulimo witu uwa kuombela Leza. Yesu walanzile ukuti: “Ukuli vyuma vinu, ukuli ni myenzo inu kwene.” (Mate. 6:21) Fwandi ukutemwa kuno twatemwa Yesu, kulaalenga kuti twasumba sana amano uku milimo yakwe Leza ukuluta ukusumba sana amano uku vintu vya cila wanda.—Filipi 1:9, 10.
VINO TUNGACIMVYA INTAZI YA KUTEMWISYA IVYUMA
15, 16. (a) U munzila ci muno ukutemwisya ivyuma kungaya iciteyo uku Mwina Klistu? (b) U kucelula ci kuno Yesu wapeezile pa kulondesya ivyuma?
15 Antu aingi ndakai yatemwa ukukala ivya kuzwala ivipya, iviombelo ivikaomvya amalaiti ivya ndakai, alino ni vintu vyuze. Fwandi Umwina Klistu wenga na wenga alinzile ukuiceceta nu kuyuzya ivyuzyo ndi vii: ‘Uzye ivyuma vyacindama sana kuli nene ndakai icakuti nkasumba sana insita ala nkulondelezya nu kwelenganya pali ya motoka apya nanti pa mipangilwe ya vintu ipya ukuluta insita ino nkasumba lino nkupekanya ukulongana? Uzye napamviwa sana uku vintu vya cila wanda icakuti nkafilwa nu kupepa alino nu kuwelenga Baibo insita itali?’ Ndi cakuti twiluka ukuti twatitutandika ukutemwa sana ivyuma ukucila vino twatemwa Klistu, tulinzile ukwelenganya pa mazwi yano Yesu walanzile akuti: “Mucenjele nu kuicingilila ku lwiswa lonsi.” (Luka 12:15) U mulandu ci uno Yesu walandile amazwi kwene yaa acindame sana akucelula?
16 Yesu walanzile ati: “Pasi umuntu angaombela aene yaili.” Walanzile nu kuti: “Mutangaombela Leza nga ni vyuma.” Caya vivyo pano “aene” yakalondekwa ukuyasumbako sana amano. Yesu walanzile ukuti, umuntu akulonda ukuombela aene yaili “angapata wenga nu kutemwa umuze” nanti “angayela wenga nu kusula umuze.” (Mate. 6:24) Vino swensi tutamalilika, tulinzile ukulwisya ‘vino mili itu ikalonda,’ ukwikako sile nu kutemwisya ivyuma.—Efes. 2:3.
17. (a) U mulandu ci uno antu aakasumba amano uku vintu vya ku mwili yakafililwa ukuta ukulondesya ivyuma? (b) I vyani ivikatwazwa ukucimvya intazi ya kulondesya ivyuma?
17 Antu akasumba sana amano uku vintu vya ku mwili cikayatalila sana ukukanaleka kuti ivyuma vitayapumvyanya umu mulimo wakwe Leza. U mulandu ci? Pano yasyaelenganya ningo. (Welengini 1 Kolinto 2:14.) Ndi cakuti yata ukupingula ningo pa vintu, cikayatalila sana ukulekanya upusano uwaya pa kucita ivisuma alino ni vipe. (Ayeb. 5:11-14) Ni cikacitika icakuti, yamwi yakatandika ukulondesya sana ivyuma, nupya yakatwalilila ukulonda ivyuma ukwaula ukuta. (Kasa. 5:10) Usuma uwakuti kwaya ivingazwa umwi ukuta ukulondesya ivyuma, kulikuti ukuwelenga lyonsi Izwi Lyakwe Leza, Baibo. (1 Pet. 2:2) Wakwe vino ukwelenganya pa cumi cafuma kuli Leza kwazwilizye Yesu ukucimvya amezyo, naswe kwene tungacimvya intazi ya kulondesya ivyuma ndi tukuomvya ivisinte vya muli Baibo. (Mate. 4:8-10) Ndi tukucita vivyo, tukalanga Yesu ukuti twamutemwa sana ukuluta ivintu vyonsi ivyasyala.
18. I vyani vino mukulondesya ukucita?
18 Lino Yesu uzizye Petulo ukuti, “Uzye wantemwa kuluta inswi zii?,” wiusyanga Petulo ukuti walondekwanga ukukolezya imilimo yakwe Leza umu umi. Petulo, wino izina lyakwe likasenula ukuti “Iwe,” watwalilile ukulanga imiyele iyakolana ni iwe. (Mili. 4:5-20) Naswe kwene ndakai tukalondesya ukutwalilila ukutemwa Klistu, alino nu kukanaleka incito, ivya kuizanzya alino ni vyuma ukutupumvyanya. Lekini vino tukasoolola ukucita umu umi vyatwazwa ukuyuvwa ndi vino Petulo wayuvwanga lino wanenyile Yesu ati: “Endi Mwene, wamanya vino nakutemwa.”
^ par. 14 Lolini cipande cakuti “Uzye Vino Mukacita Lino Mukulezya Citendwe Vikamuzanzya?” umu Lupungu Lwa Mulinzi lwakwe Okotoba 15, 2011, mafwa 9-12, mapa. 6-15.


text:
Mulukutenteka Ifibusa Ifiweme Ifya BaYawe
“Icamfiso ca baYawe cili na babo ababatina.”—AMASAMO 25:14.
INYIMBO: 106, 118
1-3. (a) Tuliishi shani ati fwense tungaba ifibusa fya baLesa? (b) Ni bani twakwambaalapo muli cicino iciputusha?
MU BAIBOLO, Ablaamu alitilwe imiku itatu ati icibusa ca baLesa. (2 Ifyebo 20:7; Yisaya 41:8; Jakobo 2:23) Ni enka lukoso woyo Baibolo ita mu kushinkamika ati icibusa ca baLesa. Kani ici cilaalula ati Ablaamu e muntunshi lukoso uwabeele icibusa ca baYawe? Koku mwane. Baibolo ilabuulishisha ati fwense tungaba ifibusa fya baLesa.
2 Mu Baibolo, muli amalyashi aengi aabalalume ne banakashi abaalukutiina baYawe, ababacetekele, kabili ababeele ifisuba fyabo ifiweme. (Pendeni Amasamo 25:14.) Bonse aba bali pe ‘kumbi ilikulu ilya mboni’ lyelyo Paulu alabiilepo. Bonse aba abantu baali fibusa fya baLesa.—AbaEbeya 12:1.
3 Nga tusambilile pa fibusa fya baYawe ifilabiilwepo mu Baibolo: (1) Lufi, mukamfwilwe wa ku Moabi, (2) Esikaya, imfumu ya baJuda, na (3) Maliya, banyinabo baYesu. Findo tungasambililako kuli fyefyo aba bonse babeele ifibusa fya baLesa?
ALILANGISHE UBUTEMWE BWA CINENENE
4, 5. Ni fisa fintu ifikateshe ifi Lufi asalulwilepo ukucita, kabili nindo cabelele icikateshe? (Boneni icikope icili pe buula 14.)
4 Naomi ne balokashi bakwe, Lufi na Olipa, balukwenda umushinso uutali ukufuma ku Moabi ukuya ku Ishilaeli. Ili baali mu nshila, Olipa alisalulwilepo ukubwelela kwabo ku Moabi. Pano Naomi alukufwaisha ukubwelela kwabo ku Ishilaeli. Findo Lufi asalulwilepo ukucita? Cali icikateshe kuli ye ukusalululapo ifyakucita. Kani ali ne kubwelela kwabo ku Moabi mu kuba ne cisoolo cakwe, neli ali ne kulonda Naomi, banyinafyala, ne kuya ku Betelemi?—Lufi 1:1-8, 14.
5 Icisoolo cakwe Lufi cali ku Moabi. Kani aalukufwaya nga alibwelele kuli bo, kabili bali ne kumulama bwino. Aliishibile abantu ba mu calo cakwe, umulaka wabo, ne fyakutantaka fyabo. Naomi talabilepo ati Lufi ali ne kusangana ifintu fya kube’fyo mu Betelemi. Kabili Naomi alitiinine ati taalipo ne kufwaila Lufi abalume neli ing’anda. Popele, Naomi alimubuulile ukubwelela ku Moabi. Koti ni fyefyo twalabilapo kale, Olipa alibwelele “ku bakwabo na kuli balesa bakwe.” (Lufi 1:9-15) Pano Lufi niye alikeene ukubwelela ku bantu bakwe na kuli balesa bakwe aba bufi.
6. (a) Ni findo ifiweme ifi Lufi asalulwilepo ukucita? (b) Nindo Boasi alabiliile ati Lufi alyuubile mu mapindo abaYawe?
6 Cilaboneka koti Lufi alisambilile bucine pali baYawe ukufuma ku balume bakwe neli kuli Naomi. Alisambilile ati baYawe tabaalipo koti ni balesa ba mu Moabi. Alitemenwe baYawe kabili alishibile ati cali icelelwe kuli ye ukubatemwa ne kubapempela. Penka, Lufi alisalulwilepo ukucite’cintu iciweme. Alibuulile Naomi ati: “Abakwabenu bakalukuli bakwabesu; nakabili baLesa benu bakalukuli ni baLesa banji.” (Lufi 1:16) Kani twaalakanya pali fyefyo Lufi atemenwe Naomi tulakoshiwa. Pano ifi Lufi atemenwe baYawe efitukosha makosa. Ici calisangaleshe Boasi, uwamutootele pa ‘kuubila mu mapindo abaYawe.’ (Pendeni Lufi 2:12) Amashiwi Boasi alabiile alatwanushako ifi akoni akanini kafisama mu mapindo abafyashi bakako. (Amasamo 36:7; 91:1-4) Mu kupalako, baYawe baalilamine Lufi kabili balimulambwile pakuti pa kucetekela uku alangishe. Tapaalipo icili conse icali ne kulengesha Lufi ukumfwa ububi pali fyefyo asalulwilepo ukucita.
7. Findo fingofwako abo abatabalukulituulapo kuli baYawe?
7 Abantu abengi balisambilile pali baYawe pano tabasalululapo ukuuba muli bo. Tabafwayapo ukulituula kuli baYawe ne kubatishiwa. Kani na mwebo efi mumfwa, langulukeni pa cimulengesheni ukubulo’kulituula kuli baYawe. Umuntu onse alikwete balesa baabo apyungila. (Josyua 24:15) Iciweme ici umuntu angasalululapo kupyungila baLesa bacine. Kani mwalituula kuli baYawe, mulalangisha ati mulicetekele ukweba’ti bakaba cakupulukilamo cenu. Kabili bakamofweniko ukubapyungila nangaba ne makatasho mungakwata. Fyopele’fi, efi baLesa bacitiile Lufi.
“ALIIKATILILE KULI BAYAWE”
8. Buulishisheni ifi Esikaya apitilemo ili alukukula.
8 Ifi Esikaya apitilemo fyalipusene ne fyapitilemo Lufi. Alifyalilwe mu mukoka wa bantu ba baLesa. Pano talipo baIshilaeli bonse abapitilishe ukuba aba bucetekelo. Bawishi Esikaya, Imfumu Eyasi, baali ni mbifi. Baalilangishe ati baalipufishe itempuli lya baLesa kabili baalilengeshe ne bantu ukutatika ukupempela balesa ba bufi. Eyasi alipeele ne bakwabo Esikaya koti mulambu kuli balesa ba bufi. Efi Esikaya apitilemo ili alukukula fyali ifibipile makosa!—2 Imfumu 16:2-4, 10-17; 2 Ifyebo 28:1-3.
9, 10. (a) Nindo tungalabilila ati cali icipubile kuli Esikaya ukufiitilwa baLesa? (b) Nindo tatwelelwepo ukufiitilwa baLesa? (c) Nindo tatwelelwepo ukulangulukila ati icisoolo cesu ecitulengesha ukulukucita ifiweme neli ifibipile?
9 Eyasi nga alilengeshe umwana wakwe, Esikaya, ukufiitilwa baYawe. Pali bubuno bukumo, bambi abapita mu makatasho ao tekuti afikepo na kuli fyefyo Esikaya apitilemo balalabila ati balikwete imilandu ya cinenene iya ‘kuling’wing’wishisha kuli baYawe’ neli ku kwanshika kwabo. (Ifisimpi 19:3) Bambi balalabila ati icisoolo bakuliilemo cingabalengesha ukulukucite’fibipile neli ukucita fyefyo abafyashi babo baacitileko. (Esiceli 18:2, 3) Pano, kani ifyo fya cine?
10 Ilyashi lyakwe Esikaya lilalangisha ati icasuko kuli ceco icakwipusha ni koku! Takulipo umulandu wa cinenene uwa kufiitilwa baYawe. Tabaletapo amakatasho pa bantu. (Jobo 34:10) Fya cine ati abafyashi bangasambisha abana babo ukulukucita ifiweme neli ifibipile. (Ifisimpi 22:6; AbaKolosai 3:21) Pano icitulengesha ukuba ne mibelo iweme neli ibipile talipo cisoolo tufyalilwemo. Nindo? Ni pakuti baYawe balitupeele amakosa akulisalulwilapo ukucita ifiweme neli ifibipile. (Ndutelonomi 30:19) Kani Esikaya alipyungishe shani iyi impese icindeme?
11. Cindo calengeshe Esikaya ukuba imfumu iweme makosa?
11 Nangaba’ti bawishi Esikaya baali ni mfumu ibipile makosa, Esikaya aali ni mfumu iweme makosa. (Pendeni 2 Imfumu 18:5, 6.) Alisalulwilepo ukubulo’kulonda icakubwenako ca bawishi. Sombi, alisalulwilepo ukukutika ku fyalukulabila abakushimika ba baYawe, abali koti ni Yisaya, Mika, na Osiya. Alukubika makosa akalango kuli fyefyo balukumufunda. Ici calimulengeshe ukulunjika ifintu ifingi ifi bawishi babifishe. Alisweseshe itempuli, alilombele baLesa ukufitulukila ifyakubifya fya bantu, ne konaala ifibumbwabumbwa ifyali mu calo. (2 Ifyebo 29:1-11, 18-24; 31:1) Panuma, ili Senakelibi, imfumu ya ku Ashilya, yalukufwaya ukulwisha umushi wa Jelusalemi, Esikaya alilangishe ati ali ne lupata kabili ali ne kucetekela. Alicetekele ati baYawe bali ne kubalama, kabili alikoseleshe abantu bakwe. (2 Ifyebo 32:7, 8) Pa mpindi imo, Esikaya alitatikile ukulitoota, pano ili baYawe bamulunjikile, alilicefeshe. (2 Ifyebo 32:24-26) Mu cinenene, Esikaya cakubwenako iciweme ceco tungatenteka. Taasalulwilepo ukucita ifibipile fyefyo aba mu cisoolo cakwe balukucita. Sombi, alilangishe ati cibusa ca baYawe.
12. Koti ni Esikaya, kani abengi balilangishe shani ati fibusa fya baYawe?
12 Pali ino mpindi abantu abengi tabakwetepo ubutemwe kabili babipile, kabili abana abengi balakula ukwakubula abafyashi ababatemenwe. (2 Timote 3:1-5) Pali ino mpindi, abaKlistu abengi balapita mu fyakukatasha mu fisoolo fyabo ili balukukula. Nangabe’fyo, balisalulwilepo ukuba ifibusa fya baYawe. Koti ni fyefyo Esikaya acitile, balalangisha ati icisoolo bakuliilemo tacelelwepo ukubalengesha ukulukucita ifiweme neli ifibipile. BaLesa balitupeele amakosa akulisalulwilapo ifyakucita, kabili tungasalululapo ukubapyungila ne kubalemya, koti ni fyefyo Esikaya acitile.
“BONENI NE MUSHA WA BASHIKULU”
13, 14. Nindo tungalabilila ati cipale umulimo bamupeele Maliya wali uukateshe kuli ye, pano alyasukile shani ku mashiwi Gabiliyeli alabiile?
13 Panuma ya myake’ingi ukufuma apa Esikaya afwilile, Maliya, umwanakashi uwalicefeshe alikwete bucibusa ubulibelele na baYawe kabili alikwete ne mulimo uulibelele. Ali ne kukwata umwana wa baLesa ne kumukusha. Ifi baYawe bapeele Maliya ili ishuko filalangisha ati balimutemenwe kabili balimucetekele. Pano findo acitile ili bamubuulile pali uyu umulimo?
14 Impindi ishingi tulalabila pe shuko lyelyo Maliya akwete. Pano findo fimo fimo cipale ifyamubombomanike? Ku cakubwenako, Gabiliyeli inkalamba alibuulile Maliya ati ali ne kuba ne pafu ukwakubulo’kukumanapo ne mwalalume. Pano Gabiliyeli tabuulilepo abakwabo Maliya neli abantu bambi pali fyefyo ali ne kukwata ipafu. Findo baali ne kutatika ukulanguluka? Kani Maliya ali ne kubuulishisha shani kuli Josefi ati ali uwa bucine kuli ye? Ukulunda pali fifi, alikwete umulimo wa kukusha Umwana wa baLesa uwali umuntunshi! Tatwishibilepo fyonse ifyamubombomanikile, pano tuliishi ifi abuulile Gabiliyeli panuma ya kulabila kuli ye. Maliya alilabilie ati: “Boneni ne musha wa baShikulu! Nga fikabe kuli nebo koti mashiwi enu.”—Luku 1:26-38.
15. Mba nindo tungalabilila ati ukucetekela kwakwe Maliya kwali kukulu?
15 Mu cinenene ukucetekela kwakwe Maliya kwali kukulu! Alilitemenwe ukucita fyonse lukoso ifi bamubuula koti ni fyenka filya umusha umwanakashi alitemenwa. Alicetekele ati baYawe baali ne kumulama bwino. Findo fyaofweleko Maliya ukuba ne kucetekela kwa kube’fyo? Ili tufyalwa tatubapo ne kucetekela. Pano, tungaba ne kucetekela kani twapyungisha ukukukwata kabili kani twalomba baLesa ati batofweko ukuba ne kucetekela (AbaGalatya 5:22; AbaEfesa 2:8) Maliya alipyungishe pakweba’ti akoshe ukucetekela kwakwe. Tuliishi shani ifyo? Nga tulanguluke pali fyefyo alukukutika na fyefyo alukulabilapo.
16. Findo filangisha ati Maliya alukukutika kani bambi balukulabila kuli ye?
16 Ifi Maliya alukukutika. Baibolo ilalabila ati tulyelelwe ukuba ‘abakwangufyo’kumfwa, abakukokolo’kulabila.’ (Jakobo 1:19) Maliya alukukutika kani umuntu alukalabila kuli ye. Baibolo ilabuulishisha ati alukukutikisha ku fintu ifi alukumfwa, makosa makosa ku fintu asambilile pali baYawe. Alukukwatako impindi ya kwalakanya pali fifi ifintu ificindeme. Cimo icilangisha ifi ni lyelyo baYesu bafyelwe ili abembeshi balukumubuula Maliya pali fyefyo inkalamba shalabiile. Pa mpindi ili baYesu baali ne myaka 12, baalilabiile ifyakankamikile Maliya. Pali shonse ishi mpindi shibili, Maliya alukukutika, alukwanuka, kabili alukwalakanya makosa pali fyefyo alukumfwa.—Pendeni Luku 2:16-19, 49, 51.
17. Kani ifi Maliya alukulabila filatusambishe’ndo pali ye?
17 Ifi Maliya alukulabilapo. Baibolo taitubuulapo pa fintu ifingi ifi Maliya alukulabilapo. Amashiwi aengi ao alabiile alilembelwe pali Luku 1:46-55. Aya amashiwi alalangisha ati Maliya alishibile bwino Amalembo AciEbeya. Nindo twalabilile’fyo? Amashiwi Maliya alabiile alipelene ne mashiwi Ana alabiile mwi tembelo lyakwe. (1 Samweli 2:1-10) Cilaboneka koti Maliya alyambwile Amalembo imiku 20 mu kulabila kwakwe. Cilibwenekele apaswetele ati alitemenwe ukulabila pali bucine asambilile pa Cibusa cakwe iciweme, baYawe.
18. Kani ni muli shisa nshila tungatenteka ukucetekela kwakwe Maliya?
18 Koti ni Maliya, na fwebo baYawe bangatupeela umulimo woyo tungalukubona ati tekuti tukonshepo ukupyunga. Tulyelelwe ukutenteka icakubwenako cakwe, ukusumina umulimo batupeela, ne kucetekela ati baYawe bakatofwako. Nakabili, tungatenteka ukucetekela kwakwe Maliya kani tulukukutika kuli baYawe ne kulukwalakanya pali fyefyo tusambilile pali bo na fyefyo bafwaya ukucita. Eli pano tungalukubuulako bambi pali fyefyo tusambilile.—Amasamo 77:11, 12; Luku 8:18; AbaLoma 10:15.
19. Ili tulukutenteka ukucetekela kwa bantu abalembelwe mu Baibolo, findo tucetekele ati efikacitika?
19 Caboneka ati Lufi, Esikaya, na Maliya baali ifibusa fya baYawe, koti ni fyefyo Ablaamu ali. Baali pe ‘kumbi ilikulu ilya mboni’ abaakwete ishuko lya kuba ifibusa fya baLesa. Nga tupitilishe ukulukutenteka aba abantu babucetekelo. (AbaEbeya 6:11, 12) Kani twacite’fyo, tukaba ifibusa fya baYawe umuyayaya!


text:
MUKAMBIZHO MUKATAMPE PA NSAMBU YAFWAINWA MUNTU
LULAVANANO
Byo kyayukanyikwa mba buneme ne kwesakena pamo kwa bonse bantu mubisemi byabo, kokuleta kukasuluka, bololoke ne mutende pano pa ntanda;
Byo kyaykanyikwa mba kubula kushingika muntu kileta byubilo byatama byalula milanguluko yanji ne ya ntanda yonse moekala kasa asangalala;
Byokiji mba kyanema, kubula kukanjikizna muntu kuba kyatama, kubula kusatukila butangi, kyawama kumona mba nsambu iji na muntu yavimbilwa,
Byokiji mba kyanema kuleta lumvwanano pakachi ka bantu ne mitundu,
Byokiji mba bisaka bya bantu mu kije kya United Nations byaitabuzhanya mba muntu wafwainwa kwikala na nsambu ya kwikala wakasuluka, waesakena pamo na bantu bakwabo wingijila pamo na bakwabo bantu,
Byokiji mba byalo byaswisha limvwanano kupichila mkije kya United Nations ne kumona mba byalama munemw wa kunemeka bantu,
Byokiji mba kolondela ino milaye ne mikambizho kyanema,
Kine, nanchi kije kya General Assembly kyaitaba mba Uno mukambizho mukatampe wapana nsambu ku muntu kwikala wakasuluka, ekale ke wakuyulula mikoka yonse ya bantu kikupu amba yense muntu nangwa kije kyonse kilondela uno mukamizho, kikekala ke kya kumwenako
MUKAMBIZHO MWINE PA MAMBO A KUKASULUKA KWA MUNTU MBWIKALO
Kinembelo 1
Bonse bantu basemwa bakasuluka kabiji baesakena pamo mubuneme. Baji na maana a kulanguluka kabiji bobila bantu bakwabo byubilo bakwibasekesha.
Kinembelo 2
Yense muntu uji na nsambu kabiji wakasuluka mwaila mukambizho, kwakubula kutala pa mutundu, mukoka, lwitabilo lwanij mu bya ntanda, bya Lesa, nangwa milanguluko yanji, kana wa mulume nangwa wa mukazhi, bunonshi nangwa bwikalo, kifulo kyanji ne bikwabotu bintu.
Kikwabo, kechi pakekala lupusano pa byabumulwila ntanda nangwa lwa kyalo mwikala yeo muntu ne nangwa kyalo kyatambula bwana bwakyo, nangwa bekilama, nangwa bakikiwila.
Kinembelo 3
Yense muntu uji na nsambu ya kwikala na bumi, wakasuluka kabiji wavimbilwa.
Kinembelo 4
Kafwako nangwa umo ukekala muzha nangwa wa kwingijila mukwabo muntu kwakubula malipilo; buzha kechi bukekalako ine.
Kinembelo 5
Kafwako nangwa umo ukamanyikwanga nangwa kumuyan jishane.
Kinembelo 6
Yense wafwainwa kulangulukila amba muntu mwaila mizhilo.
Kinembelo 7
Bonse bantu baesakena pamo mwaila mizhilo kabiji kechi bafwainwa kwibasalulula mwaila mizhilone. Bonse bafwainwa kuvimbilwa.
Kinembelo 8
Yense muntu mwaila mizhilo wavimbilwa ku mikambizho yatama ya kyalo yabula kuilamo.
Kinembelo 9
Kafwako nangwa umo ye bakakasa nangwa kumupanga mukyalo kwa kubula mambo ne.
Kinembelo 10
Yense muntu uji na nsambu ya kumumvwina mambo o ejizhanya.
Kinembelo 11
- Yense walenga mambo akatampe kechi wafwainwa kuchibilwa ponka potu ine, poso wazhatwa nao mukije kya mizhilo.
- Kafwako ye bakazhachisha na mambo kasa abujile kwialenga. Kabiji kechi baka mutongwele mambo akwabo apusana na atanshi mukusaka kumuzhachishane.
Kinembelo 12
Kafwako muntu ye bakakanjikizha kusolola nangwa kwamba bintu byabufyafya byanji, byakisemi kyanji, byanzubo yanji, makalata oanemba nangwa ku mu kabisha na mambo a bifulo byoajinga nabyo. Yense wavimbilwa na muzhilo.
Kinembelo 13
- Yense uji na nsambu yakwenda ne kuya koasaka nakwikala mukyalo.
- Yense uji na nsambu ya kufuma mukyalo kyanji ne byalo bikwabo ne kubwela.
Kinembelo 14
- Yense uji na nsambu ya kunyemena mukyalo kingi kuchina kumumanyika mu kyalo kyanji.
- Uno muzhilo kechi wikalakone umvwe wanyema kumanyikwa na mambo akwabo kukila bya bumulwila ntanda.
Kinembelo 15
- Yense wafwainwa kutambula bwina kyalo.
- Kafwako ye bakakanya kutambula bwina kyalo nangwa kupimpula bwina kyalo bwanji.
Kinembelo 16
- Bana balume ne bana bakazhi bakoma, kwakubula kutala pa mutundu nangwa mukoka baji na nsambu ya kusongola nangwa kusongolwa ne kwikala na nzubo. Kabiji bafwainwa kwikala basekelamo mu masongola abo.
- Masongola afwainwa kwikalako poso bonse babiji baitabuzhana.
- Kisemi kyo kitendekesho mwaila bisaka bya bantu onkao mambo kyafwainwa kuvimbila.
Kinembelo 17
- Yense uji na nsambu yakunonka kintu, bunke nangwa mukipanyi na bakwabo.
- Kafwako yebakangata nsabo yanji mu lukanakana.
Kinembelo 18
Yense muntu wafwainwa kwilangulukila ne kwifukwila byakuba.
Kinembelo 19
Yense uji na nsambu ya kwamba moalangulukila, kabiji wakosha kubulanana milanguluko yanji kubanembeshi babyambo.
Kinembelo 20
- Yense uji na nsambu ya kupwila pamo na bakwabo.
- Kafwako ye bakonsha kukanjikizha kupwila pamo na bakwabo ne.
Kinembelo 21
- Yense waswishiwa kwikala na nsambu mu kafulumende wa kyalo kyanji, kupichila mwi aye mwine nangwa ntomesha wasalwa.
- Yense waswishiwa kwingila mu kafulumende ya kyalo kyanji.
- Ngovu ya bantu (Milangwe) po paimana bulume bwa kafulumende, ino ngovu ikamwekela mu kusala kwikalako kimye ne kimye kwa bufyafya kwa bantu bonse.
Kinembelo 22
Yense muntu mu kyalo wafwainwa wavimbilwa mubwikalo bwanji, kupichila mu lumvwanano mukyalo kabiji ne pakachi kabyalo, kuila mu bunonshi, bukomo, bwikalo ne kisemwa-bileta buneme ne bukomo kwiaye mwine.
Kinembelo 23
- Yense wafwainwa kwingila; uji na nsambu ya kusala mingilo yoatemwa yamusekesha kabiji yakonsha kutwajijila.
- Yense kwakubula lupusanone, wafwainwa kulipilwa malipilo a esakana na mingilo.
- Yense wingila wafwainwa kulipilwa malipilo a mufwainwa aye mwine pamo ne kisemi kyanji.
- Yense uji na nsambu yakutwela ne kwikala membala mu bije byambilako bamingilo pakuba mba ekale wavimbilwa.
Kinembelo 24
Yense uji na nsambu ya kukokoloka ne kukaya, kabiji wafwainwa kwingila bimye byatongolwa kabiji wafwainwa kwikala na kimye kya kukokoloka.
Kinembelo 25
- Yense wafwainwa kwikala na bikwalo bwawama pakuba mba ekale nabututulu bwamubiji, kisemi kyanji kikale bulongo, ekale na kajo kavula, bivwalo byafwainwa, pakulala pawama ne byonse bisakiwa mubwikalo ne mu bumi bwa muntu.
- Bana bakazhi ne bana babo bafwainwa kulama bulongo. Bonse bana nangwa kechi baji na bashabo bapamute ine nabo bafwainwa kulama bulongo.
Kinembelo 26
- Yense wafwainwa kufunda. Lufunjisho lwafwainwa kwikala lwatu, kikatakata kutendekelo. Lufunjisho lwa kutendekelapo lwafwainwa kwikala lwa bonse. Lufunjisho lwapeulu lwafwainwa kwikalako.
- Lufunjisho lwafwainwa kwikala lwakuleta bukomo ku muntu pamo ne kukosesha nsambu yanji. Lukekala lwakuleta lumvwanano, lulekelo, ne bulunda pakachi ka byalo, mitundu ne lwitabilo lwabo, kabiji lukakwasha kusutula mingilo ya kije kya United Nations mukuleta mutende.
- Bansemi baji na luusa lwakusajila bana babo lufunjisho.
Kinembelo 27
- Yense uji na luusa lwakwifwezha mu bya kisemwa, byakishakulu kabiji ne kwingijila pamo mukuwamisha byonse bino.
- Yense uji na luusa lwa kuvimbila mafunde a bwikalo pakuba mba kechi bataye byakishakulu ne.
Kinembelo 28
Yense uji na luusa lwa uno mukambizho wa kambizha bwikalo bwaafwainwa ku muntu.
Kinembelo 29
- Yense uji na luusa lwa kwikala na bantu bakwabo bo amona mba bwikalo bwanji bwakonsha kuwama.
- Mwaila ino nsambu, yense muntu ukakonsha kulondela mikambizho mwaila mizhilo kasa amwesha mushingi wa ino mikambizho pamo ne kubakwabo bantu pakuba mba pekale lumvwanano.
- Ino nsambu yapanyiwa kechi yafwainwa kwiingijisha kwakubula kulondela binshite bine bya kije kya United Nations ine.
Kinembelo 30
Kafwako nangwa kimo mu ino mikambizho kyalamata kukyalo nangwa muntu kyo bakonsha kwingijisha mukwingila byubilo byabula kufwainwa mwaila nsambu ne ngovu ya tongolwane.


text:
LYASI LYAKUTANDIKILAKO | MWAMANYAPO VYANI PA NTE ZYAKWE YEOVA?
U Mulandu ci Uno Tukasimikilila Antu?
Icikatupusanya uku mipepele yuze, u mulimo wakusimikila ku ng’anda ni ng’anda, alino nu kusimikila umu vifulo umukazanwa sana antu. U mulandu ci uno tukasimikilila?
Ya Nte Yakwe Yeova yakasimikila pakuti yaalanga ukuti yaacindika Leza nupya yakanenako antu api zina lyakwe. (Ayebulai 13:15) Nupya tukalanga ukuti tukauvwila vino Yesu walanzile ukuti: “Yangini konsi umu nsi mucite antu amu nko zyonsi kuya alondenzi yane, . . . nu kuyasambilizya kucita vyonsi vino namunenanga.”—Mateo 28:19, 20.
Nakupya twatemwa anji. (Mateo 22:39) Ukuya kwene twamanya ukuti antu yakwata kuno yakapepa nupya twamanya ukuti asi yonsi angatemwa ukuvwa ilandwe lino tukayanena. Lelo asi mulandu na vii, ilandwe lino tukayanena ilya muli Baibo i lyakuyazwa ukuti yakapusuke. Fwandi wakwe viivi kwene vino Aina Klistu akutandikilako yacitanga, naswe kwene tukatwalilila “kusambilizya nga nu kukosola Ilandwe Lisuma ilyakuti Yesu ali Katuula.”—Milimo 5:41, 42.
Umuntu umwi uwasambilila pali vino antu iikala, walemvile ukuti “ya Nte Yakwe Yeova yakaombesya nupya yakayacuzya, cakuti yamwi yakafwilanapo . . . , pakuti sile ilandwe likosolwe umu nsi yonsi.”
Antu aingi aakawelenga impapulo ziitu, asi ya Nte Yakwe Yeova. Nupya antu aingi cuze aakasambilila Baibo naswe yakapepa ku maceici yauze. Nomba yakataizya cuze lino ya Nte Yakwe Yeova yayatandalila.
Kwene, limwi mwakwata amauzyo na yauze pali ya Nte Yakwe Yeova. Mukwai mungazana masuko ndi
Muuzya Nte Wakwe Yeova umwi.
Mwaaya pa webusaiti ya www.jw.org.
Mwaya uku kulongana nupya tusilipilisya, yonsi aantungwa ukwiza longana naswe.


c: application/xml

text:
IFYASOSELE IFYALO PALWA NSAMBU SHA MUNTU
AMASHIWI YAKUBALILAPO
Apo kwaba ukwishiba ubucindami bwa muntu nomulinganya pamo ne nsambu shishifwile kufumyapo ku muntunse nge shinte lya buntungwa, umulinganya pamo nomutende pano isonde,
Apo uku kana posako mano nokusula insambu sha muntu fya lenga imicitile ya bunkalwe yikalifya amatontonkanyo ya bantu, elyo nokupilibula imikalile ya mu calo umo abantu bonse bengala sekelamo mu nsambu sha kulanda nokusumina ifyo balefwaya ukubikapo nokula ikala ukwabula icintinya nokubulilwa fyalisoswa nge fikabila nganshi umuntu onse,
Apo cikankala, nga cakuti umuntu tali nokula patikishiwa ukuilubula, nge nshila yakushalikishako, ukulasangukila aba buluku nabalya banyantilila abanabo, mukuti insambu sha muntu shifwile ukucingililwa na mafunde,
Apo caba cikankala ukutwala pantanshi icumfwano pakati ka fyalo,
Apo abantu bamu kabungwe kafyalo fyaikatana muli kalata balibwekeshapo isubilo mu nsambu, mu bucindami no bukankala bwa muntu pamo nomulingaya pakati ka baume nabanakashi pamo nokuipela ukutwalilila abuyantanshi mu mikalila isuma mu butungwa ubukalamba,
Apo ifyalo fyaba ba membala fyali ipela ukufikilisha, ukupitila mukwampana pamo nakabungwe ka fyalo fya ikatana, ukutwala pantanshi ukula cindika nokukonka pafya nsambu sha muntu ne nsambu shimbi pano isonde,
Apo pakwishiba ishi nsambu nobuntungwa ecikankala sana pakuti ici cilayo cinga fikilishiwa ukupwililika,
Nomba, eyapa UKULONGANA KWAFYALO FYONSE kwasosa, Ifyasosele ifyalo fyonse palwa nsambu sha muntu nge cilingile ukufikilishiwa ku muntu naku fyalo fyonse, pakuti cila muntu ne ncende yonse mu calo aikala, ukulaibukisha ifi fyasoswa lyonse, nokwesha ukulafunda nokusambilila mu kutwala pantanshi ukucindika ishi nsambu bo buntungwa, elyo mukubomfya inshila shalinga, ifyalo nafyo ukumona ukuti ifi fyaishibikwa nokukonkwa isonde lyonse, ku bantu baba mu fyalo fyaba bumembala ukubikapo nefyalo fitungululwa kuli bambi.
Icikomo 1
Abantu bonse bafyalwa abalubuka nokulingana mu mucinshi nensambu. Balikwata amano nokutontonkanya, eico bafwile ukulacita ifintu ku banabo mu mutima wa bwananyina.
Icikomo 2
Cila muntu ali linga ukukwata ishi nsambu no buntungwa filelondololwa, ukwabula akapatulula kali konse ngaka mutuntu, inkanda, umwaume nangu umwanakashi, ululimi, uko apepa, ifyo atontonkanya pa fikansa fya calo, uko atula ku calo, ifyuma akwata, uko afyalwa nangu akapatulula akali konse.
Kabili, takuli kapatulula kali nokucitwa pa mulandu wafikansa fya calo, ifyo balubulula imilandu nangu umucinshi icalo afumako cakwata ku fyalo fimbi, cibe cila iteka, cilatekwa nangu capelwa ku calo cimbi ukutekwa.
Icikomo 3
Cila muntu alikwata insabu ya mweo, ukucita ico alefwaya elyo noku icingilila umwine.
Icikomo 4
Takuli nangu umo ukuba umusha nangu mu busha. Ubusha nokushitishana mu busha fili nokubindwa mu nshila ili yonse.
Icikomo 5
Tapali nangu umo atwile kucitwa kunkalwe, ukucushiwa nokucitwa nge nama paku kandwa.
Icikomo 6
Onse alikwata insambu ukwishibikwa ukuli konse ngo muntu pa menso ya cilye.
Icikomo 7
Bonse bali lingana pa menso ya cilye kabili balikwata insambu ukwabula akapatulula, ukupokolwa mu mulinganya pa menso ya cilye. Bonse balikwata insambu yakupokololwa mu mulinganya ku kapatulula akali konse ukupula muli uku kusosa ukubikapo ukupokololwa nakuli balya batunka bambi ukuti bale patulula.
Icikomo 8
Onse alikwata insambu kucingililwa ne filye fyalinga lintu afyengwa ku micitile ipula mu mafunde ya mupela insambu ukulingana na mafunde ya mu calo.
Icikomo 9
Takuli muntu afwile kukakwa ukwabula umulandu, ukusungwa bu citente nangu ukuba imbutushi ukwabula umulandu.
Icikomo 10
Onse alilinga mu mulinganya wine wine ukumulubulwisha ukwabula ulufyengo palwalala naba shi cilye bashi lemenena lubali lumo, lintu balepituluka mu nsambu shakwe nefyalinga ukucita nga nacita umulandu uli onse.
Icikomo 11
Onse uwapelwa umulandu alikwata insambu ukutunganishiwa uwakaele ukushinta lintu bamushinina ukulingana namafunde pa cilye capa lwalala ukwabula ukulesha inshila shonse enga pusukililamo.
Takuli muntu ali nokupelwa umulandu nokukandwa pa cilubo cishali mulandu lindu cacitike panshita iyo, cibe nimu calo cakwe nangu kufyalo fimbi. Nangu ukumulundilako ukukandwa ukucila fintu akandilwe panshita icilubo cacitike.
Icikomo 12
Takuli kula fulunganya kumaka inkama ya muntu, ulupwa lwakwe, kung'anda nangu amakalata ukubikapo nokonaula ishina lyakwe mukulanda ifyabipa pali ena. Onse alikwata insambu yakucingililwa ku mafunde ku fimfulunganya fya musango ngoyu nangu ukusanswa.
Icikomo 13
Onse alikwata insambu yakwenda nokwikala konse uko atemwa mu calo aikala.
Onse alikwata insambu ukufuma mu cala, nangu calo cakwe pamo nokubwelela ku calo ca kumwabo.
Icikomo 14
Onse alikwata insambu yakufwaya nokusekelamo ukusungwa nge mbutushi mu efyalo fimbi ukubutuka ulufyengo uko afuma.
Lelo iyi nsambu tainga bomba umuntu nga alebutuka imilandu ishikumine ku fikansa fya calo nangu ku micitile isha linga nefya imininapo ifyalo fyaikatana.
Icikomo 15
Onse alikwata insambu yakuba no mutundu.
Tapali nangu umo ku maka ali nokupokwa umutundu wakwe wa calo nangu ukumukanya insambu yakwe yakwalula uyu mutundu.
Icikomo 16
Abaume na banakashi nga bafika pa mushinku wa kupa tabafwile kuleshiwa kupana nokula panga indupwa kumulandu wa nkanda, uko bafuma nangu uko bapepa. Bonse balikwata insambu sha lingana ku cupo, lintu bali ku cupo ukushinta nalintu icupo capwa.
Icupo cili nokucitwa abalefwaya ukupana nga basuminishanya abene beka.
Indupwa nge ntulo ya mutundu ne calo shalilinga ukucingililwa nabekala calo pamo no buteko.
Icikomo 17
Onse alikwata insambu yakukwata ifipe umwine eka nangu naba nankwe.
Tapali ali nakupokwa ifipe kumaka.
Icikomo 18
Onse alikwata insambu yakukwata amatontonkanyo, ukutontonkanya no kupepa; iyi nsambu yalundapo neya kwalula ukwakupepa nangu amatontonkanyo ukubikapo neyakuti, atemwa eka nangu na bambi uko ekala, cibe nimu bumfisolo nangu palwalala ukulondolola amashiwi yakwa lesa nangu amatontonkanyo ukupitila mu kufunda, imicitile pamo nokupepa.
Icikomo 19
Onse alikwata insambu ukulanda ifyo aletontonkanya, neyi nsambu ilundapo neya kukwata amatontonkanyo ukwabula ukuleshiwa pamo neya kukwata, ukufwaya, ukupokelela pamo nokupelako bamo ilyashi namatontonkanyo ukubomfya umulabasa uli onse pakati ka fyalo.
Icikomo 20
Onse alikwata insambu yakulongana nokwangala mu mutelelwe.
Takuli nangu umo afwile ukupatikishiwa ukuba membala wa kabungwe ashilefwaya.
Icikomo 21
Onse alikwata insambu yakutungulula mu buteko bwa calo cakwe atemwa umwine eka nangu abasalwa, abaku mwimininako.
Onse alikwata insambu yakusekelamo mu fintu ubuteko bwa calo cakwe bupekanisha abekala calo.
Ubufwayo bwa bantu emaka ubuteko buli nokukwata, ici cakulamonwa ukupitila mukulakwata ukusala ubufi munshita, nabantu bakumenye imyaka yakusala bafwile basala ifyo batemenwe ukwabula ukwebwa (secret ballot) nangu ukubomfya inshila shimbi shishalinga ifi.
Icikomo 22
Onse alikwata insambu yakusungwa lilya akota, kabili ukupitila mu maka ya calo cakwe nangu ukubombela pamo ne fyalo fimbi ukulingana namaka cila calo cikwete, ukusanga ubukumu, imikalile isuma pamo ne ntambi sha cifyalilwa ukulingana nomucinshi mukuitwala pantanshi umwine.
Icikomo 23
Onse alikwata insambu yakukwata incito atemenwe nokubomba munshila yabula ukufyengwa kabili nokupokololwa ukutamfiwa incito.
Onse ukwabula akapatula alikwata insambu yakufola amalipilo yalinga pa ncito imo ine.
Onse abomba alikwata insambu yakupoka amalipilo yalingile pakuti ena nolupwa lwakwe lwingala ikala bwino, naya malipilo nga yacepa, ukubomfya inshila shimbi sahsuminishiwa ukula sangilamo indalama shimbi nangu ukumulundulako indalama afola.
(missing)
Icikomo 24
Onse alikwata insambu yakutusha nokwangala ukubikapo ukbomba insa ishalinga nokulaya pali cuti yakulipilwa.
Icikomo 25
Onse alikwata insambu yakwikala bwino nolupwa lwakwe mu bumi, ukubikapo nefya kulya, ing'anda nokulaya ku cipatala atemwa ku sukulu, pamo ne nsambu yaku cingililwa lintu aba pabulofwa, alwala alemana, afwilwa, akota nangu aba mubwafya kumulandu wafintu fimo ashinga citapo nangu cimo.
Banamayo pabukulu pamo nabana banono balikwata insambu yakutangatwa bwino nokwafwiwa, Abana bonse, abafyalwa mukati nangu kunse ya fyupo, bafwile ukusekelamo fimo fine ifili nga amasukulu nangu ifipatala.
Icikomo 26
Onse alikwata insambu yaku sambilila. Takufwile kuba kulipila ku masambililo mu masukulu yanono. Onse alefwaika uku sambililako mu masukulu yanono cibe alefwaya nangu iyo. Amasukulu yakusambililamo isha ncito yafwile yabako pamo namasukulu yakalamba (University) kuli balya balingile ukuyako.
Amasambililo yafwile yalenga umuntu umwine ukuitwala pantanshi ifyo afwaya nokukosha ukucindika insambu sha muntu no buntungwa. Amasambililo yafwile ukutwala pantanshi ukumfwana, ukubelela na bucibusa pakati ka fyalo, ukwikatanya abantu bapusana inkanda nangu uko bapepa kabili nokutwala pantanshi imilimo ya fyalo fyaikatana pakusungilila umutende.
Abafyashi balikwata insambu ya ntanshi ukusala amasambililo balefwaya abana babo ukukwata.
Icikomo 27
onse alikwata insambu yakucitako ifya ntambi sha cifyalilwa, ukusekelamo mufya kulenga nefya kupanga panga kuntu aikala pamo nokusekelamo mufyaleta abasungu (scientific advancement and its benefits).
Onse alikwata insambu yakucingililwa apo aiminina nangu umo alefwaya ukumwenamo ukupitila mu fintu apanga, ukulemba nangu ukulenga nga fyafuma mu mano yakwe.
Icikomo 28
Onse alikwata insambu ukwikala kuntu aikala nangu mu calo umo insambu nobutungwa shasoswa, shafikilishiwa ukwabula ukushako.
Icikomo 29
Onse alikwata umulimo kuntu aikala uko umwine eka ukwabula ukumufenenkesha enga itwala pantanshi ifyo afwaya.
Pakukwata ishi nsambu, onse afwile ukukonka amafunde pamulandufye wa kwishiba nokucindika insambu sha bambi pakuti kwingaba imbelo shisuma, nomutelelwe mu calo umo bonse bakwata insambu yakulandapo.
Ishi nsambu nobuntungwa teti shibomfiwe ukupula mubufwayo ne fyaimininapo ifyalo fya ikatana.
Icikomo 30
Tapali nangu cmo muli uku kusosa icinga pilibulwa ukuti icalo icili conse, ibumba lya bantu nangu umuntu umo nakwata insambu ukucita icili conse icakwiminina pa koanula insambu no buntungwa filondolelwe nokulembwa.


text:
January 11-17
2 IFYEBO 33-36
Ulwimbo 35 ne Tembelo
Amashiwi Akutatikilapo (3 min.)
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
“BaYawe Balafitulukila Abalapila Muli Bucine”: (10 min.)
2Ifye 33:2-9, 12-16—Pakuti Manase alilapiile muli bucine, baYawe balimufitulukiile (w05-CW 12/1 21 pal. 6 boneni pa mpelo ya lilino ibuula)
2Ifye. 34:18, 30, 33—Ukupenda Baibolo ne kwalakanyapo kungatofwako makosa (w05-CW 12/1 21 pal. 10 boneni pa mpelo ya lilino ibuula)
2Ifye 36:15-17—Inkumbu sha baYawe ne kutekanya fili ne mwakupelela (w05-CW 12/1 21 pal. 8)
-
Ukufwaya-fwaya mu Malembo: (8 min.)
2Ifye 33:11—Kani ni kwisa ukushimika ukwa konshiwilwe ili Manase bamupintile ku Babiloni? (it-1 62 pal. 2)
2Ifye 34:1-3—Kani icakubwenako ca kwe Josaya cingatukosha shani? (w05-CW 12/1 21 pal. 7)
Kani ukupenda Baibolo ukwa uno mulungu kwa nsambishe’ndo pali baYawe?
Nifisa fyebo ifya mu kupenda Baibolo ukwa uno mulungu ningapyungisha mu mulimo wa kutulisha?
-
Ukupenda Baibolo: 2 Ifye. 34:22-33 (4 min. neli ukucepako)
UKUSAMBILILA IFYA KUTULISHA
Ukutulisha: (2 min. neli ukucepako) Pa kupeela abantu makashini ya January, pyungisheni amalyashi aalukulabila pa mutwi wa makashini ya Akatambo ka Wakulama. Sheni apakutatikila ili mukabwelelako.
Ukubwelelako: (4 min. neli ukucepako) Citeni icakulangilila ca fyefyo tungacita pa kubwelela ku wapokele Akatambo ka Wakulama aka January 1. Sheni apakutatikila ili mukabwelelako na kabili.
Isambililo lya Baibolo: (6 min. neli ukucepako) Citeni icakulangilila umuli uwakutulisha alukutangilila isambililo lya Baibolo ukupyungisha (bh 9-10 amapal. 6-7)
AMEKALILO ABUKLISTU
Ulwimbo 77
Ukulapila Kucindeme Makosa Pakweba ati Umuntu Abweshiwe: (10 min.) Ilyashi Ukulabilwa ne mukulu wa mwikelesha. (w06-CW 11/15 27-28 amapal. 7-9)
Mulukulitemenwa Ukufitulukila: (5 min.) Ukwambaala. Tambisheni vidyo ya Beni Icibusa ca BaYawe—Mulukulitemenwa Ukufitulukila (Become Jehovah’s Friend—Forgive Freely). (Kabiyeni pa jw.org ya cisungu, ne kubona apali ati BIBLE TEACHINGS eli mutinike apali ati CHILDREN.) Panuma, buuleni abanice balabilepo ifi basambililako.
Ukusambilila Baibolo Ukwa mwi Kelesha: ia icap. 6 amapal. 15-23, akabokoshi pe buula 57, ukupitulukamo pe buula 58 (30 min.)
Ukupituluka mu fya Sambililwa ne Fikasambililwapo Umulungu Uukonkelepo (3 min.)
Ulwimbo 6 ne Tembelo


text:
LYASI LYAKUTANDIKILAKO | UTEEKO UWAULA MAFISAKANWA
Vino Mafisakanwa Amu Uteeko Yaipa
Amafisakanwa amu uteeko yalondololwa ukuti, u kuomvya amaka uyi-uyi kuno aakaomba umu uteeko yakaacita pakuti yakwate vino yakulonda. Kuomvya maka ukwamusango uwo kwatandike mpiti sana. Mu masunde yakwe Mose mwaya masunde aakakanya ukulipila umwi ivya mafisakanwa pa kupingula imilandu, ukulangilila ukuti vicitwa vya musango uu vyamanyikwe mpiti sana ukucila na pa myaka 3,500 iyapisilepo. (Kufuma 23:8) Kuya kwene, amafisakanwa yaacila pa kupokelela sile vimwi. Aomvi ya mu uteeko yakatoola ivintu vya uteeko, ukuomvya vino yataapelwa insambu zya kuomvya, nanti sile ukwiya impiya. Yangaomvya ni cifulo cino yaapelwa umu uteeko ukwazwa ivyuza na yalupwa.
Nanti icakuti amafisakanwa yaaya umu tuungwe utwingi utwa untunze, cikaloleka ukuti amafisakanwa ya mu uteeko yene yaacilapo ukwipa. Amu kaungwe kamwi akakalolekesya pa mafisakanwa ya mu uteeko umu nsi yonsi (kano yaka-ama ukuti Transparency International), yaalemvile ulupapulo lumwi umu 2013 (ulwakuti Global Corruption Barometer) muno yaalanzile ukuti antu umu nsi yonsi yakaelenganya ukuti, muno mwaya sana amafisakanwa, u mu tuungwe twa vikanza vya miteekele, yakapokola, aomvi ya mu uteeko, aakaombela uku ng’anda ya masunde, na aomvi ya mu vilye vya uteeko. Lolini vimwi-vimwi vino yaalondeliizye ivikulangilila ivikacitika umu nsi yonsi.
UMU AFRICA: Mu 2013, aomvi amu uteeko 22,000 uku South Africa yaapezilwe umulandu wa mafisakanwa.
UKU AMERICA: Mu 2012, antu 25 ku Brazil yaazanyilwe nu mulandu wa kuomvya impiya zya uteeko ukulipila antu pakuti yakayavotele. Pa yantu yaayo paali nu wali inkonkanyi yakwe kateeka uwateesilepo, kulikuti umuntu uwamaka sana, uwakweti icifulo cakwe ciili umu mpanga iiya.
UKU ASIA: Ku Seoul, mu mpanga ya South Korea, antu 502 yaafwilile umu cikuulwa icaponyile. Yaakalondelezya yaazanyile ukuti aomvi amu uteeko yaaposile impiya zya mafisakanwa kuli yano yaakulanga icikuulwa cico pakuti yayazumilizye ukuomvya simenti iicipe, nu kukana konka masunde ya uteeko pa mikuulile iitanga ilete uzanzo.
UKU EUROPE: Umuomvi umwi uwa mu uteeko (European Commission Home Affairs Commissioner Cecilia Malmström) walanzile ati, “Intazi ya [mafisakanwa yati-tandika ukulolekela uku Ulaya.]” Walanzile nu kuti, “cikaloleka ukuti aaya umu vikanza vya miteekele yataasumbako amano ukuti yalwisye ukusisyapo amafisakanwa.”
Catala sana ukusisyapo amafisakanwa amu uteeko. Umuntu umwi uwasambilila sana (Professor Susan Rose-Ackerman) uwamanya sana ivyakucita pa kumala intazi ya mafisakanwa, walemvile ati, “uteeko ulinzile ukusenuka muli vino ukacita uculuzi” pakuti intazi ii isile. Nanti icakuti cikaloleka kwati kusi aangasisyapo intazi ya mafisakanwa, Baibo ikalanga ukuti intazi ii ilafumiziwapo ukwaula nu kutwisika.


text:
Regarder Série: Brooklyn Nine Nine En Streaming (2013–)
Informations sur la série:
Résumé de la série :
Une sitcom suite à la vie d'un groupe éclectique de détectives dans une circonscription de New York, y compris un slacker qui est forcé de façonner quand il obtient un nouveau patron.
Mots clés : Regarder Brooklyn Nine Nine en streaming ,Voir Brooklyn Nine Nine ,Voir Brooklyn Nine Nine en Streaming ,Voir Brooklyn Nine Nine Gratuitement ,Brooklyn Nine Nine Youwatch ,Brooklyn Nine Nine youtube ,Brooklyn Nine Nine Stream Complet ,Brooklyn Nine Nine Exashare ,Brooklyn Nine Nine Complet ,Brooklyn Nine Nine Sans Coupure ,Brooklyn Nine Nine Sans Limite ,Brooklyn Nine Nine VF ,Brooklyn Nine Nine en VF ,Brooklyn Nine Nine VOSTFR ,Brooklyn Nine Nine en VOSTFR ,Brooklyn Nine Nine VK ,Brooklyn Nine Nine Netu ,Brooklyn Nine Nine SpeedVideo ,Brooklyn Nine Nine Gratuit ,Brooklyn Nine Nine DPstream ,Brooklyn Nine Nine Full-Stream , Brooklyn Nine Nine Stream HD qualité, Regarder Brooklyn Nine Nine sur iPhone, Regarder Brooklyn Nine Nine sur iPad


text:
ILYASI 68
Alumendo Yaili Aatuutulwike
UZYE vwile wemo nga wafwile alino wiza watuutuluka, yamayo yako yanguvwa uli? Yangatemwa sana! Nomba, uzye umuntu ndi wafwa, angatuutuluka? Uzye kwatala kwaya antu aatuutulwikepo?
Lola umonsi wi paa nu mwanaci alino nu mulumendo. Umonsi wiyo a Eliya, kasesema. Nu mwanaci a mukamfwilwa uwa ku Zalefati nu mulumendo wii u mwanakwe. Uwanda umwi, umulumendo walwile. Walwaliisye mpaka afwa. Lyene Eliya waneenyile nyina wa mulumendo ati: ‘Muleete kuno.’
Nawe Eliya wasenzile umwana wiyo umu muputule wa papela umu ng’anda ya ntunti alino ayamulalika apa musanzi. Alino Eliya wapefile ati: ‘Yeova, tuutulula umwana wii.’ Awe, a vino umwana wiya watandike ukufuuta! Lyene Eliya watentemwike aswilizya umulumendo kuli nyina, alino ayamuneena ati: ‘Lola, umwanako aewi umumi!’ Fwandi ali cino nyina wa mwana ayelile ni nsansa vii.
Kasesema na muze wino Yeova waomvyanga a Elisya. Elisya wali a kaavwa wakwe Eliya. Nomba lino insita yapisile, Yeova waomvizye Elisya ukucita ivizungusyo. Uwanda umwi, Elisya waile uku musumba wa Syunemu, ukwali umwanaci umwi uwamusakamiile ningo sana. Lino paapisile insita, umwanaci wiya waviile umwana monsi.
Nomba uwanda umwi akatondo, umwana wiyo, ala wakula mpiti, waile uku vyalo kuli isi. Mu kupumikizya sile, umwana apunda ati: ‘Iye, umutwe wawaya!’ Lino yaamutwazile uku ng’anda, umulumendo wiyo waile afwa. Nyina wa mwana wii wali sana nu ulanda! Papo kwene sile waile aama Elisya.
Lino Elisya wafisile, waile asenda umwana umufwe aingila umu muputule. Alino wapefile kuli Yeova nu kulaalilila umwana wiya. Awe a vino umulumendo watandiike ukukaya umwili, nu kutisya maila 7. Nyina wazanzile sana lino waweni ukuti umwana watatuutuluka!
Ndakai antu aingi cuze yaafwa. Yalupwa yao ni vyuza yaaya sana nu ulanda. Swemo tutakwata amaka yakutuutulula afwe. Nomba Yeova wene wakwata. Ku nkoleelo tulasambilila vino alatuutulula afwe aingi cuze.
1 Yamwene 17:8-24; 2 Yamwene 4:8-37.


text:
Ingidija Biyampe Bukomo bwa Ludimi Lobe
“Myanda ya kyakanwa kyami . . . ītabijibwe kudi abe mu kifuko kyobe, abe Yehova.”—ÑIMBO 19:14.
ÑIMBO: 82, 77
1, 2. Mwanda waka Bible udingakanya bukomo bwetu bwa kwisamba na mudilo?
MU 1871, mudilo wasōkele mató a Wisconsin, mu Étas-Unis. Wasambakene lubilo ne kusōka kintu kya mityi midiyala ibidi. Bantu 1 200 ne kupita bafwile. Na bubine bantu bafwile ku uno mudilo i bapite bungi boba bafwile ku midilo mikwabo ya mu Étas-Unis. Bimweka’mba kadi’tu kalusase katyetye katambile ku kudiye yadi ipita pa kutenga’ko ku biyombo kaaka ke mudilo mwine wao. Kino kituvuluja vese umo wa mu Bible unena’mba: “Talai! Kadilo katyetye’tu kabwanya kuloteja ditó dikatampe!” (Yakoba 3:5) Mwanda waka Yakoba mulembi wa Bible wānene namino?
2 Aye amba: “Ludimi i mudilo.” (Yakoba 3:6) “Ludimi” lwelekeja bukomo bwetu bwa kwisamba. Byobya byotunena bibwanya kuleta musala pamo bwa mudilo. Binenwa byetu bibwanya kwikala na lupusa lukatampe pa bakwetu. Bible witusapwila’mba byobya byotunena bibwanya kuleta būmi nansha lufu. (Nkindi 18:21) Ino le kino kilombola’mba ketukinenapo kintu kyo-kyonso kutyina twakanena kintu kibi? Aa. Ketukalekapo kubanza mudilo mwanda’po amba wakasokañana. Inoko, tutanga mutyima ku muswelo otwiwingidija. Kimfwa, tubanzanga mudilo mwanda wa kutēka, kōta ne kwimunikila. Mo monka netu shi tuta mutyima ku byobya byotunena, tukengidija buno bukomo bwa ludimi mwanda wa kutumbija Yehova ne kukwasha bakwetu.—Ñimbo 19:14.
3. Lelo i bintu’ka bisatu biketukwasha tukankamike bakwetu na binenwa byetu?
3 Yehova i mwitupe bukomo bwa kulombola bakwetu byotulanga ne byotwiimvwana kupityila ku kwisamba nansha na madingidijo a makasa etu. Le tukengidija namani kino kyabuntu pa kukankamika bakwetu? (Tanga Yakoba 3:9, 10.) Tusakilwa kuyuka kitatyi kya kwisamba, bine bya kwisamba, ne muswelo wa kwisamba’byo.
I KITATYI’KA KYOTUFWANINWE KWISAMBA?
4. Le i kitatyi’ka kyotufwaninwe kūba talala?
4 Kyaba kimo i biyampe kūba talala. Bible unena’mba kudi “kitatyi kya kwikala talala nyā.” (Musapudi 3:7) Kimfwa, tūbanga kitatyi kīsamba bakwetu mwanda wa kulombola amba twibalēmekele. (Yoba 6:24) Kadi, ketwisambangapo myanda ya bene ne yoya keifwaninwepo kuyuka bakwabo. (Nkindi 20:19) Kadi shi muntu wetulobeja, bikekala biyampe kūba talala ne kuleka kutentulula.—Ñimbo 4:4.
5. Lelo i muswelo’ka otufwijanga’ko Yehova pa kwitupa bukomo bwa kwisamba?
5 Inoko kadi kitatyi kikwabo i biyampe kwisamba. (Musapudi 3:7) Kudi kitatyi kya kutendela Yehova, kukankamika bakwetu, kulombola mwiivwanino wetu, ne kulombola bakwetu bitubudilwe. (Ñimbo 51:15) Kadi shi twingidija bukomo bwetu bwa kwisamba mu uno muswelo, nabya tufwijanga’ko Yehova pa kwitupa kino kyabuntu. Kimfwa, shi mulunda netu wetupe kyabuntu kiyampe, tukimbanga kwikingidija senene.
6. Mwanda waka i biyampe kuyuka kitatyi kifwaninwe kya kwisamba?
6 Mwanda waka i biyampe kuyuka kitatyi kifwaninwe kya kwisamba? Nkindi 25:11 inena’mba: “Kinenwa kinenwa pafwaninwe i pamo’nka bwa myembe ya nsahabu mu bilala bya ndalama.” Myembe ya olo ikalanga biyampe, inoko ibwanya kunengela mpata shi itūdilwe mu kilala kya ndalama. Netu mo monka, tubwanya kwikala na kintu kiyampe kya kwisamba na muntu. Ino shi tuyuke kitatyi kifwaninwe kya kwisamba, nabya tukakwasha mpata uno muntu. Namani le?
7, 8. Le banabetu ba mu Jampani baiwile Yesu namani?
7 Shi twisambe mu kitatyi kyampikwa kufwaninwa, padi bantu kebakemvwanapo byotunena nansha kwitabija’byo. (Tanga Nkindi 15:23.) Kimfwa, mu Kweji 3, 2011 kutenkana kwa ntanda ne kimpumpu tsunami byaonakenye bibundi bivule bya kutunduka kwa Jampani. Byaipaile bantu 15 000 ne kupita. Nansha Batumoni ba Yehova bavule byobafwidilwe babutule ne balunda, baingidije Bible mwanda wa kukankamika bakwabo batenwe na kyamalwa kimo kyonka. Inoko badi bayukile amba bavule’mo i bene Buddha kadi kebayukilepo bivule pa Bible. O mwanda pa kyaba kya kwibasapwila myanda ya lusangukilo mu kino kitatyi, banabetu bebakankamikile ne kwibalombola mwanda waka bino bintu bilenga nzuba bifikila bantu bayampe.
8 Bano banabetu baiwile Yesu. Yesu wādi uyukile kitatyi kya kūba talala, ne kya kwisamba. (Yoano 18:33-37; 19:8-11) Kadi wādi utala kitatyi kifwaninwe kya kufundija bandi bana ba bwanga myanda imoimo. (Yoano 16:12) Banabetu ba mu Jampani bakungile kitatyi kifwaninwe kya kusapwila bantu myanda ya lusangukilo. Myaka ibidi ne kipindi pa kupita’po na palongekele tsunami, baabila bantu trakte Le Bantu Bafwe Babwanya Bine Kwikala Monka Bōmi? Bantu bavule batambwile uno trakte basengelwe na byobya byobatangile. Netu tufwaninwe kulangulukila pa bibidiji ne nkulupilo ya bantu ba mu mwaba wetu amba tumone kitatyi kifwaninwe kya kwisamba nabo.
9. Lelo i mu myanda’ka mikwabo motubwanya kutala kitatyi kifwaninwe kya kwisamba?
9 Lelo i mu myanda’ka mikwabo motubwanya kutala kitatyi kifwaninwe kya kwisamba? Pakwabo muntu ubwanya kunena kintu kitusansa. Pa kyaba kya kumulondolola kiponka na ponka ne kunena bya bulembakane, i biyampe kukunkumana’po ne kwiipangula’mba: ‘Le wadi’tu usaka kunenakanya? Le mfwaninwe’nka kulondolola pa byaanena’bi?’ I biyampe kūba talala. Ino shi kudi bubinga bulomba kumulondolola, i biyampe kwilaija kitatyi kyomwetūkija. (Tanga Nkindi 15:28.) Pakwabo napo padi tusaka kukankamika ba mu kisaka bampikwa kwikala Batumoni bayuke Yehova. Tufwaninwe kutūkija mutyima, ne kulangulukila na katentekeji pa byotusa kunena, ne kuyuka kitatyi kyobakokeja kwituteja.
I BIKA BYOTUFWANINWE KWISAMBA?
10. (a) Mwanda waka tufwaninwe kutala na katentekeji bintu byotunena? (b) Le i muneneno’ka otufwaninwe kwepuka?
10 Byotunena bikokeja kusangaja bakwetu nansha kwibafītyija mutyima. (Tanga Nkindi 12:18.) Bantu bavule mu ino ntanda ya Satana banenanga “myanda īlula” idi pamo bwa “miketo” ne bwa “lupete” mwanda basakanga kusanshija ne kulobeja bakwabo. (Ñimbo 64:3) Bavule befundanga uno muneneno mu mafilime ne televijo byobatala. Ino bene Kidishitu kebafwaninwepo kunena bintu bisanshija ne bya kubulwa kanye, nansha ke mu mizaulo mwine. Mizaulo i miyampe kadi ibwanya kunengeja byotwisamba. Ino ketufwaninwepo nansha dimo kunena muneneno utapa, ko kunena’mba binenwa byangadika bantu ngitu nansha bya mutonko mwanda’tu wa kusepeja bantu. Bible usomanya bene Kidishitu baleke “binenwa bya mutonko.” Kadi amba: “Kinenwa kibole kekyakatamba mu kyakanwa kyenu, ino enka kyokya kiyampe mwanda wa kūbaka pokifwaninwe, amba kipāne kintu kya kamweno ku ba kwivwana’kyo.”—Efisesa 4:29, 31.
11. Le i bika biketukwasha tunene binenwa bifwaninwe?
11 Yesu wāfundije amba “kyakanwa kinenanga byobya biyudile ku mutyima.” (Mateo 12:34) Ko kunena’mba bintu byotunena bilombolanga mwiimvwanino wetu. Nanshi shi tuswele bantu ne twibatele mutyima bya binebine, tukayuka i bishima’ka byotufwaninwe kwisamba nabo. Byotunena’bya bikekala biyampe ne bikankamika.
12. Le i bika bikwabo biketukwasha tuyuke binenwa bifwaninwe?
12 Kusokola binenwa bifwaninwe kulomba kulonga bukomo. Nansha Mulopwe Solomone byaādi wa tunangu, ino “wa fwatakenye ne kukimba” amba byobya byasoneka bikale byendele’mo kadi bitobala kutanga. (Musapudi 12:9, 10) Lelo i bika biketukwasha tuyuke bya kwisamba? Tubwanya kukimba mu Bible ne mu mabuku etu miswelo miyampe ya mwa kunenena. Tubwanya kwifunda buluji bwa bishima byoketuyukilepo. Tukokeja ne kuboila ñeni kudi Yesu amba twisambe mu muswelo ukwasha bakwabo. Wādi uyukile bine bya kunena mwanda wāfundijibwe na Yehova “mwakukankamijija na binenwa yewa mukōke.” (Isaya 50:4) I biyampe kadi kulangulukila pa muswelo ukatengwa bakwetu na binenwa byetu. (Yakoba 1:19) Twiipangule amba: ‘Shi nanena namino, le bantu bakemvwanija byonsaka kwibasapwila? Le bakeimvwana namani?’
13. Mwanda waka tufwaninwe kwisamba mu muswelo upēla kwimvwana?
13 Bimpungidi byādi bingidijibwa mu Isalela mwanda wa kudyumuna bantu. Muvumino umo wādi i wa kwibeta bebungile pamo. Mukwabo nao wādi wa kudyumuna basola bashilule bulwi. Langa mobyādi bikokeja kukambakenya bantu shi muvumino i wampikwa kupotoloka! Bible wenzankanya muvumino mupotoloke wa kimpungidi na binenwa bipēla kwimvwana. Shi ketushintulwilepo bintu senene, bikakutakena bantu, pakwabo bakulupila’ko kintu kya bubela. Nansha byotusaka kwisamba mu muswelo mwimvwanikwe, ino tufwaninwe kudyumuka amba byotwisamba’bya kebyakekala bya kapuni ne byampikwa bulēme.—Tanga 1 Kodinda 14:8, 9.
14. Le i kimfwa’ka kilombola’mba Yesu wēsambile mu muswelo upēla kwimvwana?
14 Mateo shapita 5 kutūla ku 7 mudi kimfwa kiyampe kya mwādi mutongela Yesu bishima bipēla kwimvwana. Mu mwisambo wandi, kādipo utulumuna bantu na kwingidija bishima bikutakane nansha byampikwa mvubu. Kadi kānenenepo bintu bisanshija bakwabo. Yesu wāfundije bintu bya mvubu mpata byādi na buluji bwa mushike, inoko wēbinena mu muswelo upēla kwimvwana. Kimfwa, Yesu wākulupije bandi bana ba bwanga amba kebadipo ne kya kwikambakenya pa mwanda utala byakudya bya difuku ne difuku. Penepo wēbashintulwila amba Yehova udishanga nyeke toni. Kupwa, webepangula’mba: “Le banwe kemudipo na mvubu kwitupita’ni, a?” (Mateo 6:26) Kupityila ku bino bishima bipēla, Yesu wēbakweshe bemvwanije bufundiji bwa kamweno ne kukankamikwa.
I MUSWELO’KA OTUFWANINWE KWISAMBA NA BAKWETU?
15. Mwanda waka tufwaninwe kwisamba mu muswelo muyampe?
15 Muswelo otwisamba na bakwetu udi na kamweno. Bantu bādi baloelelwa kuteja Yesu mwanda wādi unena binenwa “bilumbuluke,” nansha bya kanye. (Luka 4:22) Shi twisamba mu muswelo muyampe, bantu bakaloelelwa kuteja byotunena ne kwitabija’byo. (Nkindi 25:15) Tukesamba biyampe na bakwetu shi twibalēmekele ne kuta mutyima bininge ku mwiimvwanino wabo. Mo mwādi mulongela Yesu. Kimfwa, paāmwene kibumbo kya bantu balonga bukomo bwa kumuteja, wāsangedile kushikata nabo ne kwibafundija. (Mako 6:34) Nansha ke pobādi bamutuka, Yesu kēbatukilepo.—1 Petelo 2:23.
16, 17. (a) Le tukeula Yesu namani potwisamba na babutule ne na balunda netu? (Tala kifwatulo ku ngalwilo.) (b) Lelo inabana umo walupwile bipa’ka biyampe pa kwisamba mu muswelo muyampe?
16 Nansha byotusenswe babutule ne balunda, tubwanya kwibanena bibi mwanda wa kwibebidila kotwibebidile. Tubwanya kulanga’mba ketudipo ne kyotutela mutyima ku muswelo otwisamba nabo. Inoko Yesu kādipo na muneneno mubi ku balunda nandi. Kimfwa balunda nandi bamo pobēpotomeje na kufwila bukata, wēbalēmunwine na kanye, kadi wāleta kimfwa kya mwana mutyetye mwanda wa kwibakwasha bashinte milangwe yabo. (Mako 9:33-37) Bakulumpe nabo babwanya kwiula Yesu na kudingila bakwabo mu muswelo muyampe.—Ngalatea 6:1.
17 Nansha shi muntu kabidye wanena binenwa bya kwitufītyija mutyima, kunena na kanye kukalupula bipa biyampe. (Nkindi 15:1) Kimfwa, nkasampe umo mwana-mulume wadi ulelelwe na inandi, wadi ulonga bintu bibi koku witela’mba wingidilanga Yehova. Kaka umo mu kipwilo waivwanina inandya mwana lusa, kupwa wamusapwila amba: “Kukomenwa kokomenwe kufundija mwana kubaleta makambakano.” Ebiya inandya mwana pa kukunkumana’po walondolola’mba: “Shako bintu kebyendekelepo biyampe pano, inoko kufundija mwana i kwa endaenda. Abe iya wisambe nami shi Amakedona ibapite; ukamone shi bikekala’nka nenki.” Inamwana byakalobelepo ino wesamba’nka biyampe na uno kaka, balamine bulunda bwabo. Kadi, mwana byaaimvwene padi panena inandi, wayukile’mba inandi umukulupile bu ubwanya kushinta. Ko kuleka waleka kunanga na balunda babi, wabatyijibwa, ne mwenda mafuku wakengila ku Betele. Twikale shi twisambanga na banabetu, kisaka, nansha na bantu boketuyukilepo, binenwa byetu bifwaninwe kwikala nyeke “bya buntu, byelwe’mo mwepo.”—Kolose 4:6.
18. Le tukeula Yesu namani mu muswelo wetu wa kwisamba?
18 Bine bukomo bwa kusapwila bakwetu milangwe ne mwiimvwanino wetu i kyabuntu kya kutendelwa kitupele Yehova. Shi tulonde kimfwa kya Yesu, tukayuka kitatyi kifwaninwe kya kwisamba, tukatala bine bya kwisamba, kadi tukesamba’byo nyeke mu muswelo muyampe. Shi ke pano, tukankamikei bakwabo ne kusangaja Yehova mu muswelo otwisamba.


text:
Icisimicisyo 106: Ukukakulwa mwi Kati
LOLESYA inkalamba ilikete ku ciibi ce kati ici yaisula. Abalalume ilukukakula ni ntangisi sya baYesu. Leka tufwailisye icalengele bo ukubikwa mwi kati.
Ni mpindi lukoso inini yapitapo ukutatikila apo umupasi uswetelele wapelwe pa basambile ba baYesu. Kabili ifi e fyacitika: Petilo na Yoane balukuya mwi tempuli mu Jelusalemi icingulo. Kulya, apepi ne mulyango, pali umwalalume uwali umulema mu mweo wakwe onse. Abantu balamuleta lyonse pakweba’ti alukulombako indalama ku balukuya mwi tempuli. Ili abona Petilo na Yoane, abalombo’kumupapo fimo. Mba findo intangisi syacita?
Syaimakana ne kulolesya umuntu umupengele. Petilo alabila ati: ‘Indalama nsikwetepo. Pano nakukupela lukoso ifinkwete. Mwi sina lya baYesu, imakana ne kwenda!’ Petilo pano aikata umwalalume ku kuboko kwakwe ukwa kulwine, kabili penka palya atoloka ne kwenda. Ili abantu babone’fi bakankamana kabili basangalala pali cici icimpelampela icakuti ubune.
Petilo alabila ati: ‘Ni ku makosa abaLesa, ababusisye baYesu ukufuma ku bafwile, eko twacitila ici cimpelampela.’ Ili Petilo na Yoane balelabila, intangisi sya mapempelo simbi syaisa. Syakalipa nipakuti Petilo na Yoane balukubula abantu pa kubuka kwa baYesu ukufuma ku bafwile. Popele babekata ne kubabika mwi kati.
Ngamailo filya intangisi sya mapempelo syaikale’cilye icikulu. Petilo na Yoane, pamo ne mwalalume baposesye, babaleta mukati. Intangisi sya mapempelo syaipusya ati: ‘Mba esa makosa mwacitiileko ici cimpelampela?’
Petilo ababula ati ni ku makosa abaLesa, ababusisye baYesu ukufuma ku bafwile. Fyabakatasya ifyakucita abapapatilisi, nipakuti tekuti bakanepo ati ici cimpelampela icakuti ubune muli bucine calicitikile. Popele balibakenye abasambile ukweba’ti tekulabila pali baYesu, kabili balibalekeleko.
Ili insiku silukupita abasambile batwalilila ukutulisya pa lwa baYesu ne kuposya abalwasi. Ilyasi pali fifi fimpelampela lyasalangana. Kabili ne mabumba ukufuma ku matauni ayasingulukile Jelusalemi balukuleta abalwasi babo ku basambile ne kubaposya. Kabili ici calenga intangisi sya mapempelo ukumfwa akaso, popele syaikata abasambile ne kubabika mwi kati. Pano tabekelemo impindi iitali mulya.
Impindi ya busiku inkalamba ya baLesa yaisulako ku mulyango we kati, koti nififi ulukubona apa. Inkalamba yalabila ati: ‘Kamuyeni mukemakane mwi tempuli, kabili mutwalilile ukulabila ku bantu.’ Pakuca ulucelo, ili intangisi sya mapempelo syatuma abalalume kwi kati mu kupinta abasambile, basangana baya. Mukupelako aba balalume basangana abasambile balukusambisya mwi tempuli kabili babapinta ku ŋanda ya Sanikedilini.
Intangisi sya mapempelo syalabila ati: ‘Twalimukenyeni icine ati tekusambisya pali baYesu nakabili. Popele mwakumanya Jelusalemi ne busambisi bwenu.’ Eli abasambile bangasuka ati: ‘Tulyelelwe ukumfwila baLesa koti ni mfumu ukwakucila na pa kumfwa ku bantu.’ Popele balitwalilile ukusambisya pa ‘cebo iciweme.’ Tali ico cakubwenako iciweme kuli fwebo ukulonda?
Ifyacitilwe ifyapitala 3 ukufika ku 5.
Ifyakwipusya
- Cindo cacitikila Petilo na Yoane mu cingulo kasuba ili balukuya kwi tempuli?
- Petilo alabile’ndo ku mwalalume umulema, kabili findo Petilo amupela ificilile na pa ndalama?
- Mba nindo intangisi sya mapempelo syakalipila, kabili cindo syacita kuli Petilo na Yoane?
- Findo Petilo alabila ku ntangisi sya mapempelo, kabili findo syabacenjesya abasambile?
- Nindo intangisi sya mapempelo syabela ne kaso, pano findo fyacitika ili abasambile bababika mwi kati umuku wa bubili?
- Abasambile baasuka syani ili babaleta ku ciyanda ca Sanikedilini?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Ifyacitilwe 3:1-10.
Nangaba ati tatupelwepo amakosa akucite’fimpelampela ino myaka, kani amasiwi akwe Petilo aalembelwe pa Ifyacitilwe 3:6 angatofwa syani ukutota palwa kucindama kwa cebo iciweme ica Bufumu? (Yoa. 17:3; 2 Kol. 5:18-20; File. 3:8)
- Pendeni Ifyacitilwe 4:1-31.
Ili twakumanya ifyakukatasya fya balukukanya ili tulukutulisya mwi bala, nimuliisa’nsila tungatuntulula icakubwenako ca baKlistu abakwabesu abakutatikilapo? (Cit. 4:29, 31; Efes. 6:18-20; 1 Tes. 2:2)
- Pendeni Ifyacitilwe 5:17-42.
Mba abatabali ni Mboni bamo bamo abaaliko akale ne baliko ino mpimdi, balipele syani umucinsi umulimo wakutulisye’cebo iciweme? (Cit. 5:34-39)


text:
U Mulandu ci Uno Muka-amilwa Ukuti ya Nte Yakwe Yeova?
Yeova, ali zina lyakwe Leza ilyaya muli Baibo. (Kufuma 6:3; Masamu 83:18) Nte, nanti kambone, u muntu akalondolola vino wamanya nanti ukulanda ivya cumi vino wasininkizya.
Acino, izina litu lyakuti ya Nte Yakwe Yeova likatumanyisya ukuti sweswe Ina Klistu aakalondolola icumi pali Yeova, kaumba wa vintu vyonsi. (Umbwilo 4:11) Tukasimikila anji kupitila mu miyele itu, alino nu kuyanenako pali vino twasambilila muli Baibo.—Ezaya 43:10-12; 1 Petulo 2:1


text:
AMEKALILO ABUKLISTU
Ili Mulukutangilila Isambililo Lya Baibolo Mwilukucitapo Ifi
Ukulabilapo Makosa: Tamwelelwepo ukubona ati mulyelelwe ukubuulishisha ifyebo fyonse. BaYesu baalukupyungisha ifyakwipusha pakweba’ti abantu baalakanyepo ne kulisangila ifyasuko. (Mat. 17:24-27) Ifyakwipusha filalengesha isambililo ukumfwanika bwino kabili fingamofweniko ne kwishiba ifi umusambiile asumiinemo. (be-CW 253 amapal. 3-4) Kani mwaipusha icakwipusha, mulukuba abatekenye ili mulukupembelela icasuko. Kani umusambiile alufyanya ukwasuka, pa mupunda wakumubuula icasuko, mulyelelwe ukupyungisha ifyakwipusha na fimbi pakweba’ti asuke icasuko mukulungama.—be-CW 238 amapal. 1-2 Mulukulabila mu nshila iingalengesha umusambile ukumfwisha.—be 230 pal. 4.
Mwilukulengesha Isambililo Ukukatasha: Mwilukubuulishishapo fyonse pa cebo mulukusambisha. (Yoa. 16:12) Mulukutontomeka lukoso pa cebo icilukulabilwapo mu palakalafu. (be-CW 226 amapal. 4-5) Ifyebo ifyakuti bwingi, nangaba ati filukumfwanika bwino, fingalengesha icebo icikulu ukubulo’kumfwanika. (be-CW 235 pal. 3) Kani umusambiile aumfwisha icebo icikulu, mulyelelwe ukutelela mu palakalafu iya konkapo.
Ukufwaya Lukoso Ukushila Isambililo: Icitufwaisha kufika umusambiile pa mutima, talipo kushila lukoso isambililo. (Luku 24:32) Pyungisheni amakosa amashiwi abaLesa pakulukupenda amalembo aalukulabila pa cebo icilukusambililwapo. (2 Koli. 10:4; Ebeya 4:12; be-CW 144 amapal. 1-3) Mulukupyungisha ifyakubwenako ifipubile ukumfwa. (be-CW 245 amapal. 2-4) Mulukutangilila isambililo ukwelelwa na fyefyo umusambiile asumiinemo ne fi alukupitamo. Mulukwipusha umusambiile ifyakwipusha ifili koti nififi: “Kani ifi mulukusambilila mulukumfyumfwa shani?” “Kani ifi, filukutusambishe’ndo pali baYawe?” “Kani mungabwenamo shani mukulonda uku ukufunda”—be-CW 238 amapal. 3-5; 259 pal. 1.


text:
ILYASI 18
Yakobo Waaya Uku Alani
UZYE watuumanya aonsi yano Yakobo akulanda nayo? Lino paapisile amanda aingi ala Yakobo ali pa lwendo, wakomenkinye aonsi kwene yaa apa cifula. Yacemanga imfwele zyao. Yakobo uzizye ati: ‘Mufumile kwi?’
Yaswike yati: ‘Tufumile uku Alani.’
Yakobo nupya uzizye wati: ‘Uzye mwamanya Labani?’
Yaswike yati, ‘Ee, twamumanya. Nu mwanakwe umukazyana Lakeli awiyo akwiza ali ni mfwele zyakwe isi.’ Uzye watuulola Lakeli pa cikope akwiza ni mfwele?
Lino Yakobo waweni Lakeli ali ni mfwele zyakwe Labani nyinalume wakwe Yakobo, waile akunkulusya iciliwe apa cifula pakuti imfwele zimwe manzi. Lyene Yakobo watonswile Lakeli nu kumuneena iziina lyakwe na kuno wafumile. Lakeli watemilwe sana, nupya waile uku ng’anda nu kuneena isi Labani.
Labani wazanzile sana ukupokelela Yakobo nu kwikala nawe. Na lino Yakobo walanzile ukuti walondanga ukutwala Lakeli, Labani watemilwe sana. Nomba Labani, waneenyile Yakobo ukumuombela imyaka 7 lino atatala watwala Lakeli. Yakobo waomvile, pano watemilwe sana Lakeli. Nomba uzye watuumanya icacitike lino insita yafisile iyakuti Yakobo atwale Lakeli?
Labani ataapeezile Lakeli kuli Yakobo, wamupeezile Leya nyinalenzi wakwe Lakeli. Lino Yakobo wazumiile ukuombela Labani imyaka nayuze 7, alino Labani wamupeezile Lakeli ukuya mamakwe. Umu manda yaaya, Leza wazumilizye aonsi ukutwala impali. Nomba ndakai Baibo ikatuneena ukuti umonsi afwile ukukwata mama wenga mpo.
Utandikos 29:1-30.