text:
SHAPITA WA DIKUMI NE BUSAMBA
Lamata ku Mutōtelo wa Bine
Bible ufundija bika pa mwanda utala bankishi ne mutōtelo wa bankambo?
Bene Kidishitu bamwene namani mafetyi a mitōtelo?
I muswelo’ka okokeja kusapwila bakwenu nkulupilo yobe pampikwa kwibasanshija?
LANGA bidi shi ubayuka amba kifuko kyoshikete’mo kyonsololo kibasambakana sumu. Muntu kampanda i mwiye kwela mu bufyafya busala buleta lufu mu kifuko kyonso, ne pano būmi bwa bantu kebudi mu kyaka. Le ukalonga’po namani? Bine, ukavilukila kukwabo shi kudi muswelo. Ino nansha shi ubaviluka, ukashala wiipangula kino kipangujo kya kamweno amba, ‘Le nadi kendi mupye misongo’ya?’
2 Ino yo ngikadilo iifwene na yoya idi’mo mutōtelo wa bubela. Bible ufundija amba butōtyi bwa uno muswelo i bupye sumu ya mfundijo ne bilongwa bya disubi. (2 Kodinda 6:17) O mwanda bikulomba kulupuka mu “Babiloni mukatakata,” umbikalo wa ntanda yonso wa mitōtelo ya bubela. (Kusokwelwa 18:2, 4) Lelo kodi mulupuke’mo? Shi i amo, nankyo tubakufwija’ko. Inoko kisakwa ke enkapo kwisansanya nansha kutaluka mu mutōtelo wa bubela kete. Ino ufwaninwe kwiipangula pa kupwa kutamba’mo amba, ‘Lelo nshele na kantu kampanda ka mu mutōtelo wa bubela?’ Ivwana bidi bimfwa bimobimo.
KUTŌTA BANKISHI NE BANKAMBO
3 Bamo bekalanga na bankishi ne byelekejo mu mobo abo mu bula bwa myaka. Le nobe udi nabyo? Shi udi nabyo, ukokeja kulanga amba i kyeni ne i bibi kutōta Leza pampikilwa kipungwa kampanda kimweka na meso. Padi usenswe mpata bipungwa bimobimo mu bino. Ino yuka’mba Leza ye ulombola muswelo wafwaninwe kutōtwa, kadi Bible ufundija amba kasakilepo tumutōte na byelekejo. (Divilu 20:4, 5; Mitōto 115:4-8; Isaya 42:8; 1 Yoano 5:21) Shi ke pano, ukokeja kulamata ku mutōtelo wa bine na konakanya bino bipungwa byodi nabyo bikwatañene na mutōtelo wa bubela. Na bubine, nobe wibimone mwibimwena Yehova—bu “kyamunyaji.”—Kupituluka 27:15.
4 Kutōta bankambo nako i kutumbe mu bipwilo bivule bya bubela. Kumeso kwa kwifunda bubinebine bwa mu Bible, bamo bādi bakulupile amba bafwe badi’ko mu bīkalo bya kubulwa kumweka ne amba bakokeja kukwasha nansha kusanshija bōmi. Padi nobe wādi mwipāne mu kutalaja mishipiditu ya bankambo bobe bafwile. Ino monka mowefundile’kyo mu Shapita wa 6 mu dino dibuku, bafwe ke bōmipo mu kifuko kampanda, mhm. Nanshi kukimba kwisamba nabo i kupanga luvula. Misapu yonso imweka bu itamba kudi bafwile na bubine itambanga kudi bademona. O mwanda Yehova wāpeleje bene Isalela kukimba kwisamba na bafu nansha kwikuja mu miswelo yo-yonso ya majende.—Kupituluka 18:10-12.
5 Shi wadi utōta bankishi nansha bankambo mu kipwilo kyowadi’mo, le pano ukalonga namani? Tanga ne kulanguluka pa bisonekwa bya mu Bible bikulombola mumwena Leza bino bintu. Lombela Yehova difuku ne difuku akupe mutyima wa kulamata ku butōtyi bwa bine kadi mulombe akukwashe ulange mwalangila.—Isaya 55:9.
NOELE—KEYĀDIPO ISOBWA NA BENE KIDISHITU BABAJINJI
6 Mu butōtyi bwa muntu mukokeja kwikala sumu ya mutōtelo wa bubela shi wendelela na kufeta mafetyi a bwine ntanda. Tala kimfwa Noele. Noele itelwanga amba i fetyi ya kuvuluka kubutulwa kwa Yesu Kidishitu, ne kubwipi kwa bipwilo byonso bitela bu bya bwine Kidishitu bifetanga’yo. Ino, i kutupu bukamoni bulombola amba bana ba bwanga babajinji ba Yesu bādi basoba ano masobo. Dibuku Ñanjilo Ikola ya Bintu bya Mushike (Angele) dinena’mba: “Myaka tutwa tubidi kupwa kwa Yesu kubutulwa, i kutupu wādi uyukile, kadi i batyetye kete bādi batele mutyima ku kitatyi kinekine kya kubutulwa kwandi.”
7 Ino nansha shi bana ba bwanga bādi bayukile difuku dine dyābutwilwe Yesu, kebādipo bafeta’dyo. Mwanda waka tunena namino? Mwanda, na munenena dibuku The World Book Encyclopedia, bene Kidishitu babajinji “bādi bamona kusoba masobo a kubutulwa kwa muntu ye-yense bu kisela kya bajentaila.” Masobo a kubutulwa kwa balopwe babidi kebādipo batōta Yehova o onka kete atelelwe mu Bible. (Ngalwilo 40:20; Mako 6:21) Kadi masobo a kubutulwa ādi asobwa mwanda wa kulēmeka bilezaleza bya bajentaila. Kimfwa, mafuku 24 Kweji 5, bene Loma bādi bafeta kubutulwa kwa leza mukaji Diana. Difuku dilonda’po bādi basoba masobo a kubutulwa kwa leza wabo dyuba, Apolo. Nanshi masobo a kubutulwa ādi akwatañene na bujentaila ke na bwine Kidishitupo.
8 Kudi buluji bukwabo kebwādipo busobela bene Kidishitu ba mu myaka katwa kabajinji masobo a kubutulwa kwa Yesu. Padi bandi bana ba bwanga bādi bayukile amba mafetyi a kubutulwa akwatañene na kabutyibutyi. Kimfwa, Bangidiki ne bene Loma bavule ba pa kala bādi bakulupile amba kudi mushipiditu utanwanga pa kubutulwa kwa umo ne umo ne amba o umulama mu bula wa būmi bwandi bonso. “Uno mushipiditu wādi mu kipwano kya majende na leza wābutwilwe mu difuku dyabutwilwe’mo muntu’wa,” mo munenena dibuku The Lore of Birthdays. Na bubine, Yehova kādipo ubwanya kusangela masobo o-onso atūla Yesu mu kipwano na kabutyibutyi. (Isaya 65:11, 12) Shi ke pano, Noele yafudile namani ku kufetwa na bantu bavule?
KASHILUSHILU KA NOELE
9 Bantu bāanjile kuvuluka kubutulwa kwa Yesu mu mafuku 25 Kweji wa Dikumi ne Bubidi papo ke papite tutwa twa myaka tamba Yesu wikala pano pa ntanda. Ino dino ke difukupo dyābutwilwe Yesu, mwanda mobimwekela aye wābutwilwe mu Kweji wa Dikumi.* Penepo mwanda waka bātongele mafuku 25 Kweji wa Dikumi ne Bubidi? Bamo bētelele mwenda mafuku bu bene Kidishitu “bāsakile difuku ditane na disobwanga masobo a bujentaila a bene Loma, a kuvuluka ‘kubutulwa kwa dyuba kedishindwe.’” (The New Encyclopædia Britannica) Mu kitatyi kya mashika makomokomo dyuba dyādi dimweka bu dizoze mpata, o mwanda bajentaila bādi balonga bisela bya kwita ino nsulo ya kyanga ne mwinya ijoke mu ñendo milampe yoyendele. Mafuku 25 Kweji wa Dikumi ne Bubidi dyo difuku dyobādi balanga amba dyuba dibashilula kujoka. Bendeji ba bipwilo byobādi basaka kwalamuna bajentaila, bāyete ano masobo ne kukimba kwiamwekeja bu a “bwine Kidishitu.”#
10 Nsulo ya bujentaila ya Noele i miyukane tamba kalā. Kimfwa, Noele yākankajibwe mu Angeletele ne mu mabundi a Amerika mu myaka ya tutwa 17 mwanda i fetyi keidipo mu Bisonekwa. Yense wādi’tu ushala ku njibo mu difuku dya Noele kwingila mpika wādi upebwa mfuto. Ino yō, ne kwija mpika, bibidiji bya kala byājoka monka, ne bipya bikwabo nabyo byēbweja’ko. Noele yāikala monka fetyi mikatampe, kadi ne pano ikidi mikatampe mu matanda mavule. Ino Noele byatambile ku mutōtelo wa bubela, boba bonso basaka kusangaja Leza kebasobangapo ano masobo nansha ke masobo makwabo asulukile ku butōtyi bwa bujentaila.%
LE NSULO YAO IDI BINE NA MWANDA?
11 Bamo betabije amba mafuku a mafetyi pamo bwa Noele i matambe ku bya bwine ntanda, ino kebamwenepo amba i bibi kufeta’o. Na bubine, bavule pobasoba mafuku a mafetyi kebalañangapo amba i a mutōtelo wa bubela. Banenanga amba bino bitatyi i mikenga ya kukongakenya bisaka pamo. Le nobe mo momwena? Shi ye momwena, yuka amba kikukankaja kulamata ku mutōtelo wa bine, ke kuswapo koswele mutōtelo wa bubela, mhm, ino i kuswa koswele kisaka. Bine, yuka amba Yehova, nsulo mine ya kisaka, usaka wikale biyampe na ba mu kisaka kyenu. (Efisesa 3:14, 15) Ino ukokeja kuningisha kino kipwano mu miswelo itabijibwe na Leza. Mutumibwa Polo wālombwele kine kifwaninwe kwitutonona bininge pa kusoneka’mba: “Jingululai byobya bisangaja Mfumwetu.”—Efisesa 5:10, MB.
12 Pakwabo umona amba nsulo ya mafuku a mafetyi keikwatañenepo mpata na masobo asobwa dyalelo. Lelo koatambile kudi bine na mwanda? Bine kudi nao! Tulete kimfwa: Langa’po shi ubamone lubombo lulēle mu busala. Le ukeluboya kolambe’lo? Nansha dimo! Luno lubombo ludi na busala. Ne mafuku a mafetyi nao mo monka, atobalanga pamo bwa lubombo, ino i maselwe mu busala. Shi tusaka kulamata ku mutōtelo wa bine, tufwaninwe kumona bintu pamo na mwāmwenine’byo mupolofeto Isaya wānene batōtyi ba bine amba: “Kemukitengai kintu kya disubi, nansha kimo kine.”—Isaya 52:11.
KUNAÑUNA POTUDI NE BAKWETU
13 Shi ubapele kudya masobo kampanda, ukokeja kutanwa na bikoleja. Kimfwa, bakwenu ba ku kaji bakokeja kwiipangula mwanda waka upela kufeta mafetyi amo a ku kaji komwingila. Le bikekala namani shi abakupe kyabuntu kya Noele? Lelo i bibi kwitabija’kyo? Bikekala namani shi mwine penu kalondangapo nkulupilo yolonda? Ukalonga namani mwanda wa bobe bana bemone amba kekudipo kyobabudilwe pa kubulwa kudya mafetyi kampanda?
14 I biyampe kunañuna senene mwa kupwijija mwanda umo ne umo. Shi abakwimuna lwimu lwiimunwanga pa mafuku a mafetyi kudi muntu okwiibidile nandi, ukokeja’tu kufwija’ko mwine wa kwimuna’wa. Ino shi i muntu oikalanga nandi nyeke nansha oingilanga nandi, papo ukokeja kukimba kumushintulwila bivule. Ino mu ino ngikadilo yonso, ikala na bunwa. Bible udyumuna’mba: “Mīsambo yenu īkale nyeke ne buntu bwa mwepo wa kwelwamo, amba muyūke mo kimufwaninwe kulondolola bonso, ku muntu, ku muntu.” (Kolose 4:6) Tadija kutyina wakabulwa bulēme ku meso a bakwenu. Ino wibashintulwile mwimanino obe na bunwa. Lombola’tu patōka amba kushikilwepo kwipa byabuntu ne kudya masobo, ehe, ino usakanga kulonga bino bintu kyaba kikwabo.
15 Bikekala namani shi muntu usaka kukupa kyabuntu? Ngikadilo yomudi’mo yo ikayukanya kya kulonga. Padi yewa ukupa kyabuntu wanena’mba: “Ngyukile amba kufetangapo ino fetyi. Inoko nasake’tu kukupa kino kintu.” Ukokeja padi kwitabija kyabuntu’kya mu ino ngikadilo mwanda kakupele’kyopo bu kyabuntu kya kufeta nakyo fetyi. Inoko, shi ukupa kyabuntu kayukilepo nkulupilo yobe, ubwanya kumusapwila amba ami nkifetangapo dino difuku. Kino kikakukwasha umushintulwile mwanda waka ubaitabija kyabuntu kyandi inoko abe mwine kubwanyapo kupāna kyabuntu mu dine difuku’dya. Pakwabo kadi, i biyampe kupela kyabuntu shi kikupebwa na mulangwe mumwekelele wa kulombola amba kulametepo ku nkulupilo yobe ne amba ubwanya kujilula bijila mwanda’tu wa kutambula byabuntu bikupebwa.
LE BA MU KISAKA NABO LE?
16 Le shi ba mu kisaka kebadipo na nkulupilo yokulupile abe le? Pano napo ikala na bunwa. Ke biyampepo kwikokanya pa kantu ko-konso katala pa kibidiji nansha masobo asoba balongo bobe. Ino lēmeka kyepelo kyabo kya kulonda mumweno wabo, monka mosakila nobe balēmeke kyepelo kyobe kya kulonda mumweno obe. (Mateo 7:12) Inoko leka kwikuja mu kintu kyo-kyonso kikwatañene na masobo’a. Ino ikala na bujalale mu byonso kebitalepo mene masobo’a. Shako, longa nyeke bintu bikakushadija na mutyima wa mundamunda mulumbuluke.—1 Temote 1:18, 19.
17 Le ukalonga namani bobe bana baleke kwimona amba badi na kyobabudilwe pa kuleka kufeta mafetyi keakwatañene na Bisonekwa? Bivule bimanine pa byobya byoloñanga mafuku makwabo mu bula bwa mwaka. Bambutwile bamo batūlanga’ko kyaba kya kupa babo bana byabuntu. Kyabuntu kipite buya kyofwaninwe kupa bobe bana i kyobe kitatyi ne kwibata mutyima na buswe.
LONDA MUTŌTELO WA BINE
18 Shi usaka kusangaja Leza, nabya nyema mutōtelo wa bubela ino lamata ku mutōtelo wa bine. Le kino kilomba bika ne bika? Bible unena’mba: “Twitei mityima bātwe bene na bene ya pa kwisombela ku lusa ne mīngilo miyampe; ne kuleka’byo kubungakana mpika, pamo na muswelo wa bamobamo, poso kwikwasha bātwe bene; ne byo mwamona difuku dibafwena po pene pa kuningija.” (Bahebelu 10:24, 25) Kupwila kwa bwine Kidishitu byo byobe bitatyi bya nsangaji bya kutōta Leza mwasakila. (Mitōto 22:22; 122:1) Ku kuno kupwila, kwikalanga “kwikankamika kwa bātwe bonso” bene Kidishitu ba kikōkeji.—Loma 1:12.
19 Muswelo mukwabo wa kulamata ku mutōtelo wa bine i kusapwila bakwenu byobya byowifunda mu Bible na Batumoni ba Yehova. Kudi bantu bavule “babinza ne badila” bya binebine mwanda wa bibi bilongeka pi na pi mu ino ntanda dyalelo. (Ezekyele 9:4) Padi uyukile bantu bamo badila uno muswelo. Ubulwe’po kukesamba nabo pangala pa lukulupilo lwa mu Bible lutala pa būmi bwa kumeso? Ponso popwana na bene Kidishitu ba bine ne kulombola bakwenu bubinebine bwa kutendelwa bwa mu Bible bowifunda, ukamona ne mutyima onso wa kusaka kulonda bibidiji bya mutōtelo wa bubela owadi nao kewenda upwa bityebitye. Bine, kulupila amba ukekala na nsangaji mikata kadi ukeselwa madyese a ntanda ne miseke shi ulamate ku mutōtelo wa bine.—Malaki 3:10.
BYOBYA BIFUNDIJA BIBLE
- Kutōta bankishi ne bankambo kekudipo na kyaba mu mutōtelo wa bine. —Divilu 20:4, 5; Kupituluka 18:10-12.
- I bibi kwikuja mu mafetyi atambile ku bujentaila.—Efisesa 5:10.
- Bene Kidishitu ba bine bafwaninwe kushintulwila bakwabo nkulupilo yabo na bunwa.—Kolose 4:6.
# Masobo a Saturne nao atuntwidile ku kutongwa kwa mafuku 25 Kweji wa Dikumi ne Bubidi. Ano masobo ādi asobelwa leza wa madimi wa bene Loma mu mafuku 17-24 Kweji wa Dikumi ne Bubidi. Kufeta, kudya ne kutoma, ne kwipa byabuntu byo bintu byādi bilongwa ku masobo a Saturne.
% Shi usaka kuyuka mumwena bene Kidishitu ba bine mafetyi makwabo a ino ntanda, tala Mbwejo.
Bipangujo bya Kifundwa
1, 2. I kipangujo’ka kyofwaninwe kwiipangula pa kupwa kutamba mu mutōtelo wa bubela, ne molangila mwanda waka kidi na mvubu?
3. (a) Le Bible unena bika pa mwanda utala kwingidija bankishi, ne mwanda waka mumweno wa Leza ukokeja kumwekela bamo bu mukomo kwitabija? (b) Le ufwaninwe kulonga bika na bipungwa byonso bikwatañene na mutōtelo wa bubela?
4. (a) Mwanda waka kutōta bankambo i kupanga luvula? (b) Mwanda waka Yehova wāpeleje bene Isalela kwikuja mu miswelo yo-yonso ya majende?
5. Ukalonga bika shi wādi utōta bankishi nansha bankambo mu kipwilo kyowadi’mo?
6, 7. (a) Noele itelwanga bu masobo a kuvuluka bika, ne lelo balondi ba Yesu ba mu myaka katwa kabajinji bādi basoba’o? (b) Mu myaka ya bana ba bwanga ba Yesu babajinji, mafetyi a kubutulwa ādi akwatañene na bika?
8. Shintulula kipwano kidi pa bukata bwa masobo a kubutulwa na kabutyibutyi.
9. Le mafuku 25 Kweji wa Dikumi ne Bubidi āikele namani ke difuku dya kuvuluka kubutulwa kwa Yesu?
10. Mu myaka ya kala, mwanda waka bamo kebādipo bafeta Noele?
11. Mwanda waka bamo basobanga mafuku a mafetyi, ne i kika kifwaninwe kwitutonona bininge?
12. Leta kimfwa kilombola kyotufwaninwe kwepukila bibidiji ne masobo atambile kuntu kubi.
13. I bikoleja’ka bikokeja kumweka shi upela kudya mafetyi kampanda?
14, 15. Ukalonga namani shi abakwimuna nansha kukupa kyabuntu mu difuku dya fetyi?
16. Le ukekala na bunwa namani mu myanda itala mafuku a mafetyi?
17. Ukakwasha bobe bana namani baleke kwimona bu babulwe kintu kampanda pobamona bakwabo bafeta mafetyi?
18. Kutanwa ku kupwila kwa bwine Kidishitu kukokeja kukukwasha namani ulamate ku mutōtelo wa bine?
19. Mwanda waka i kya kamweno kusapwila bakwenu byobya byowifunda mu Bible?


c: text/html

text:
Ni Lilali Amalyashi Yalanda Pali Yesu Yalembelwe?
Icasuko ca mu Baibolo
Umutumwa Paulo alembele pa fyalecitika mu bumi bwa kwa Yesu ati: “
Uwamwene ici, e washimika, kabili ifyo ashimika fya cine, kabili ulya muntu alishiba ukuti alanda ica cine, pa kuti na imwe musumine.”—Yohane 19:35.
Cimo icalenga tucetekele ifyo Mateo, Marko, Luka na Yohane balembele mu mabuuku ya Mbila Nsuma, ni co balembele ifyaba muli aya amabuuku ninshi abengi abamweneko ifi fintu tabalafwa. Bamo batila, Ibuuku lya kwa Mateo ilya mu Baibolo lyalembelwe nalimo mu 41 C.E., ninshi papita fye imyaka 8 ukutula apo Kristu afwilile. Bamo abasambilila pali ili lyashi batila lyalembelwe mu myaka ya ku ntanshi, lelo abengi balisumina ukuti amabuuku yonse aya mu Malembo ya ciGriki aya Bena Kristu yalembelwe mu nshita ya Bena Kristu ba kubalilapo.
Abamwenepo Yesu ilyo ali pano calo, no kumonako uko afwile no kubuushiwa, e bengalanda bwino nga ca kuti ifyaba mu mabuuku ya Mbila Nsuma fya cine nelyo iyo. Amuba ifilubo nga balilandile bwino bwino. Ba Professor F. Bruce batile: “
Cimo icilanga ukuti ifyo abatumwa balembele fya cine ca kuti, balilanda ifishinka ifilenga abantu basumina ukuti ifyo balembele ifya cine. Tabalanda fye ukuti, ‘Twalimwene ifi fintu,’ lelo basosa no kuti, ‘nge fyo na imwe mwe bene mwaishiba.’ (Imilimo 2:22).””

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bintu Bikekala Byepi Kulutwe na Lwendo?
Nanchi . . .
bikekalatu byonka byo biji nyi?
bikataminangakotu nyi?
inyi bikawama?
BAIBOLO WAAMBA’MBA
“Lesa . . . ukebashimuna mipolo yonse ku meso abo, ne lufu, mabingo, kujila nangwa misongo kechi bikekalako jibiji ne. Bintu bya kala byapichijila.”—Lumwekesho 21:3, 4, Binembelo bya Ntanda Ipya.
KWITABILA UNO MULAYE KUKEMUKWASHA MU BWIKALO BWENU
Mukengilanga mingilo yawama ne kwikala ba lusekelo.—Isaya 65:21-23.
Kechi mukakolwanga nangwa kuyanda ne.—Isaya 25:8; 33:24.
Mukekalanga ba lusekelo myaka ne myaka pamo na balongo benu ne balunda nenu.—Salamo 37:11, 29.
ABYA TWAKONSHA KWITABILA BYAMBO BIJI MU BAIBOLO NYI?
Bintu bibiji byakonsha kwitulengela kwitabila:
Lesa uji na bulume bwa kufikizha kyo alaya. Mu Baibolo Yehoba Lesa bamutongola amba “Wabulume bonse,” mambo uji na bulume bingi. (Lumwekesho 15:3) Onkao mambo, ukafikizha mulaye wanji wa kupimpula ino ntanda kwikala yawama. Baibolo waamba’mba, “kwi Lesa kafwako kyakatazha ne.”—Mateo 19:26.
Lesa usakisha kufikizha mulaye wanji. Yehoba ‘ukebesha’ bantu bafwa kwikala bomi jibiji.—Yoba 14:14, 15.
Kabiji Baibolo waambapo amba Mwana Lesa aye Yesu wabukile bakolelwe. Mambo ka kyo ebabukijile? Mambo wasakishe bingi kwi babuka. (Mako 1:40, 41) Yesu wasakishe bingi kukwasha bantu byonkatu biji Shanji.—Yoano 14:9.
Onkao mambo, twafwainwa kuketekela amba Yehoba ne Yesu basaka kwitukwasha kabiji basaka atweba kukekala ba lusekelo kulutwe na lwendo.—Salamo 72:12-14; 145:16; 2 Petelo 3:9.
KYO MWAKONSHA KULANGULUKANGAPO
Lesa ukawamisha byepi ino ntanda?
Buno bwipuzho bwakumbulwa mu Baibolo mu MATEO 6:9, 10 ne mu DANYELA 2:44.


text:
MAKANI AAYEEME AMUTWE UULI ACIVWUMBYO
Ino Mulongwe Mubotu Muntu Uuli Buti?
MU December 25, 2010, mukaintu uujisi myaka yakuzyalwa iili 42 waku Britain wakatuma kagwalo a Intaneti ikaamba kuti uyanda kulijaya. Majwi aakali mukagwalo akali kutondezya kuti ulomba lugwasyo. Nokuba kuti mukaintu ooyu wakalijisi “balongwe” banji baa Intaneti, kunyina naba omwe wakamugwasya pe. Buzuba bwakatobela bapulisa bakamujana kafwide. Wakanywa musamu.
Mazuba aano, kusumpuka musayaansi kwapa kuti katucikonzya kujana “balongwe” banji kapati bajanika a Intaneti kwiinda mukubikka mazina aabo mukkompyuta mumulongo wabalongwe mbotujisi. Mpoonya, kuti naa katuyanda kuti umwi aleke kuba “mulongwe wesu,” tugwisya buyo zina lyakwe amulongo wamazina aabalongwe mbotujisi. Nokuba boobo, mubukkale bujatikizya mukaintu waku Britain citondezya buyo kuti masimpe bantu banji tabajisi balongwe beni-beni. Alimwi buya, buvwuntauzi bumwi ibwakacitwa ino-ino bwakatondezya kuti, nokuba kuti bantu balayanzana kapati, mweelwe wabantu mbotumvwana limwi ncobeni wayaansi kapati.
Mbubonya mbuli bantu banji, kweelede kuti andinywe mulazumina kuti balongwe bali kabotu balayandika. Alimwi mulakonzya kubona kuti kuba mulongwe kujatikizya zintu zinji kwiinda kubikkwa buyo mumulongo wamazina mukkompyuta naa afooni. Ino mbube nzi mbotweelede kulanga mumulongwe? Ncinzi ncomukonzya kucita kutegwa mube mulongwe uuli kabotu? Ncinzi ncomukonzya kucita kutegwa cilongwe canu ciyume?
Amulange-lange njiisyo zyone zikonzya kumugwasya, alimwi akubona lulayo lwamu Bbaibbele mbolukonzya kumugwasya kuba muntu bantu boonse ngobakonzya kuyanda kuti abe mulongwe wabo.
1. Amutondezye Kuti Mulabikkila Maano Ncobeni
Kumvwana ncobeni kubikkilizya kulyaaba. Munzila imwi, mulongwe mubotu ulamubikkila maano, alimwi akumulanganya. Mubwini, kulyaaba kuli boobu kulabajatikizya boonse aabo ibayanda kupanga cilongwe, alimwi boonse bayandika kubeleka canguzu. Kucita boobo kuletela bulumbu. Amulibuzye kuti, ‘Sena ndililibambilide kwaaba ciindi cangu, alimwi alubono kugwasya mulongwe wangu?’ Kamuyeeya kuti, kutegwa mube amulongwe uuli kabotu, nywebo mweelede kusaanguna kuba mulongwe uuli kabotu.
BUBE MBOBALANGA BANTU MUMULONGWE
Ba Irene: Baamba kuti, “Mbubwenya mbuli kulima gaadeni, kupanga cilongwe kuyandika ciindi cinji alimwi akubikkila maano. Nywebo amusaangune kuba mulongwe uuli kabotu. Amube basicamba mukutondezya luzyalo alimwi akubikkila maano. Amwaabe ciindi canu ikuti naa kwayandika kucita boobo.”
Ba Luis Alfonso: Baamba kuti, “Mazuba aano bantu banji bakulwaizya muuya wakulisumpula. Aboobo cilakkomanisya ciindi muntu umwi nakubikkila maano kapati kakunyina ncalangila kulinduwe.”
NCINZI NCOLYAAMBA BBAIBBELE?
“Mbubonya mbomuyanda kuti bantu bamucitile, andinywe amubacitile mbubonya. Amube baabi, abalo bantu bayoomwaabila.” (Luka 6:31, 38) Mulugwalo oolu Jesu wakali kukulwaizya muuya wabwaabi alimwi akutaliyanda. Bwaabi bwamusyobo ooyu bukulwaizya zilongwe zili kabotu. Ikuti kamulibambilide kugwasya balongwe kakunyina kulangila kupegwa cintu cimwi kuzwa kulimbabo, bayakwaanguluka kuli ndinywe.
2. Amube Bantu Bacizyi Kubandika
Cilongwe cini-cini tacikonzyi kukomena kakunyina kubandika ciindi aciindi. Aboobo, kamwaambilana zintu zimukkomanisya. Kamuswiilila zintu nzyayanda kwaamba mulongwe wanu, alimwi akwiibikkila maano mizeezo njapa. Kamumulumbaizya alimwi akumuyumya-yumya lyoonse nokwayandika kucita oobo. Zimwi ziindi mulongwe inga wayandika lulayo naa kululamikwa, pele talili lyoonse nocili cuuba-uba kucita boobo. Nokuba boobo, mulongwe uusyomeka ulacikonzya kwaamba kulubizya kwanu alimwi akumupa lulayo munzila yabupampu.
BUBE MBOBALANGA BANTU MUMULONGWE
Ba Juan: Baamba kuti, “Mulongwe mwini-mwini weelede kuti kacikonzya kwaamba mbwalimvwa, pele tayelede kunyema ikuti naa tiimwaizumina mizeezo yakwe.”
Ba Eunice: Baamba kuti, “Ncondilombozya kapati mbalongwe ibalibambilide kwaaba ciindi cabo alimwi akundiswiilila, kwaambisya ciindi nondijisi mapenzi.”
Ba Silvina: Baamba kuti, “Akaambo kakuti balakuyanda kapati, balongwe beni-beni balakonzya kukwaambila masimpe noliba leelyo nobazyi kuti inga wanyema.”
NCINZI NCOLYAAMBA BBAIBBELE?
“Muntu woonse weelede kufwambaana kuswiilila, kumuka kwaambaula, kumuka kukalala.” (Jakobo 1:19) Balongwe bali kabotu lyoonse balakkomana kuswiililwa. Nokuba boobo, kuti lyoonse katuyanda buyo kubandika tolikke, inga catondezya kuti mizeezo yesu twiibona kuti ilayandika kapati kwiinda yabamwi. Aboobo, kamuswiililisya ciindi mulongwe wanu nayanda kumwaambila zili mumoyo wakwe alimwi anzyalibilika. Alimwi mutanoonyemi ikuti naa wamwaambila masimpe. Lugwalo lwa Tusimpi 27:6 lwaamba kuti, “Kuyasa kwamuzwalani kulasyomeka.”
3. Amube Aabulangizi Buli Kabotu
Mbotuyaabuzumanana kumvwana amulongwe, tuyookuzyiba kulubizya kwakwe. Balongwe besu tabalondokede mbubwenya mbuli ndiswe. Aboobo, tatweelede kuyeeya naa kulangila kuti lyoonse banoocita zintu zili kabotu. Muciindi caboobo, cilayandika kubalumba mumbazu mobacita kabotu alimwi akukuzumina kulubizya kwabo.
BUBE MBOBALANGA BANTU MUMULONGWE
Ba Samuel: Baamba kuti, “Kanji-kanji tubikkila maano kapati kukulubizya kwabamwi kwiinda kulubizya kwesu. Ikuti katukubona kulubizya kwesu alimwi akuti tuyandika kulekelelwa, nkokuti tunoolibambilide kulekelela bamwi.”
Ba Daniel: Baamba kuti, “Amukazumine kaambo kakuti balongwe banu balalubizya. Ciindi nokwaba mazwanga, inga cagwasya kutubamba twaambo cakufwambaana alimwi akutuluba.”
NCINZI NCOLYAAMBA BBAIBBELE?
“Toonse tulalubizya ziindi zinji. Ikuti naa kuli uutalubizyi mukwaambaula, ooyo muntu ulilondokede, ulakonzya kweendelezya amubili wakwe woonse.” (Jakobo 3:2) Kukazyiba kabotu kasimpe aaka kulakonzya kutugwasya kubamvwisya balongwe besu. Mukuya kwaciindi, kucita boobo kuyoopa kuti katutakubikkili maano kulubizya kwabamwi kutayi koomoonga, nokuba kuti tatukukkomanini. Ibbaibbele lyaamba kuti: “Amuzumanane kweengelelana akulekelelana camoyo woonse nokuba kuti umwi kajisi kaambo kakutongooka mweenzinyina. . . . Pele kunze lyazyintu zyoonse eezyi, amulisamike luyando, nkaambo ncecaanzyo calukamantano cilondokede.”—Bakolose 3:13, 14.
4. Kamuba Abalongwe Baziimo Zisiyene-siyene
Masimpe kuti toonse tweelede kusala bantu mbotuyanda kuti babe balongwe besu. Pele eeci tacaambi kuti tweelede kusala buyo bantu mbotweelene limwi ziimo naa mbotwakakomena limwi kuti babe balongwe besu. Kubabikkila maano bantu baziimo zyoonse, bamisyobo yoonse alimwi ibakakomenena mubukkale bwiinde-indene kuyootugwasya kapati.
BUBE MBOBALANGA BANTU MUMULONGWE
Ba Unai: Baamba kuti, “Kupanga balongwe mbotweelene limwi ziimo, cili mbuli kusama cisani camusyobo omwe ciindi coonse. Kunyina makani naa mulauyanda musyobo ooyo, pele cimwi ciindi uyoomucima.”
Ba Funke: Baamba kuti, “Kumvwana abantu baziimo zisiyene-siyene kwandigwasya kusima. Ndakaiya kumvwana abantu baziimo zyoonse, bazwa mubukkale busiyene-siyene alimwi eeci candigwasya kuba aabube bwakusikika akuzyibilana abalongwe bangu cakufwambaana. Alimwi eeci cilabakkomanisya kapati balongwe bangu.”
NCINZI NCOLYAAMBA BBAIBBELE?
“Aboobo, ikutegwa tupane maanzaasokwe, ndimwaambila mbuli bana bangu kuti anywebo amujalule myoyo yanu kulindiswe.” (2 Bakolinto 6:13) Ibbaibbele litukulwaizya kumvwana abantu bamisyobo yoonse. Eeci caamba kuti, kuba aabalongwe bamisyobo-misyobo kulakonzya kutupa kuyanzana abantu banji, alimwi akukulwaizya bamwi.


text:
ICIPANDE ICIKALAMBA | MULANDU NSHI IFYABIPA FICITIKILA ABACITA IFISUMA?
Ifyabipa Nafifula!
Ba Smita, *abaali ne myaka 35 baleikala mu Dhaka, mu calo ca Bangladesh, baishibikwe ukuti baali aba cikuuku kabili balitemenwe abantu. Nangu ca kuti ba Smita e lyo baupilwe fye, balebombesha kabili balefwaisha ukwafwa abantu ukwishiba ifyo basambilile pali Lesa. Balupwa wabo ne fibusa balipapile nga nshi ilyo ba Smita balwele ubulwele ubwabepeye ilyo papitile fye inshiku shinono.
Ba James na bena mwabo abaali nalimo ne myaka 35 abashakokwele mu cupo, nabo bene baali aba cikuuku kabili balitemenwe na bantu nga filya fine ba Smita baali. Ba James na bena mwabo baile mu kutandalila ifibusa fyabo ku masamba ya United States. Ku ca bulanda tababwelele ku New York uko baleikala pantu balisangilwe mu busanso bwabipisha ubwa pa musebo. Ne ci calengele ukuti balupwa wabo na bo balebomba nabo bekatwe ubulanda nga nshi.
Muno nshiku ububifi no kucula fili fye mpanga yonse. Abantu e lyo na bashilika balafwa mu nkondo. Abantu abakaele balacula pa mulandu wa misoka no lukaakala. Abantu balalwala no kufwa ku masanso yabipisha te mulandu no mushinku nelyo ifyo baishibikwa mu bwikashi. Amasanso yalepaya abantu ukwabula ukusalulula. Ulupato no lufyengo fyaba fye mpanga yonse. Nalimo na imwe mwaliculapo kuli ifi tulumbwile.
Kanshi kuti twaipusha ifipusho pamo nge fi:
Mulandu nshi ifyabipa ficitikila abantu abacita ifisuma?
Bushe Lesa e ulenga ukuti ifyabipa filecitika?
Bushe ifyabipa ficitika fye nelyo bantu balenga?
Ukulingana ne cisambilisho ca Karma icitila umuntu alacula pa mulandu wa fyo alecita kale, bushe e cilenga ukuti abantu balecula?
Nga ca kuti kwaliba Lesa wa maka yonse, mulandu nshi ashicingilila abantu abacita ifisuma ku fyabipa?
Bushe ifyabipa no kucula fikatala afipwa?
Pa kusanga ifyasuko kuli ifi fipusho, tulingile intanshi ukwishiba ifyasuko kuli aya mepusho yabili ayakonkapo: Mulandu nshi ifyabipa ficitikila, kabili finshi Lesa akacitapo?
^ par. 3 Amashina te yabo.


text:
Nkaambo Nzi Ncomutazumini Kubikkwa Bulowa?
Zyintu zyakubeja nzyobasyoma bantu
Makani aakubeja: Bakamboni ba Jehova tabasyomi kuti bamadokota balakonzya kubagwasya aboobo tabaunki kukusilikwa.
Makani aamasimpe: Swebo amikwasyi yesu tulabikkila maano kuyandaula busilisi bubotu. Iciindi notwaciswa, tulaunka kumadokota ibalaaluzyibo mubusilisi amukwaandula bantu kakunyina kubelesya bulowa. Tulalumba kujatikizya lusumpuko lwacitwa mumakani abusilisi. Masimpe ngakuti busilisi bupegwa kakunyina kubelesya bulowa ibwakabambilwa Bakamboni ibaciswa, lino bulabelesyegwa kugwasya bantu boonse. Muzisi zinji, mulwazi uuli woonse ulakonzya kusala kutabikkwa bulowa akweeleba ntenda ziboola akaambo kakubikkwa bulowa, mbuli malwazi aboola akaambo kakubikkwa bulowa, ikunyonganizyigwa kwamaseelo aakwabilila mubili alimwi akulubizya kwabasilisi.
Makani aakubeja: Bakamboni ba Jehova basyoma kuti lusyomo lulakonzya kuponya bulwazi bwamuntu.
Makani aamasimpe: Tatubelesyi lusyomo mukusilikwa.
Makani aakubeja: Kukaka kubikkwa bulowa ciladula kapati.
Makani aamasimpe: Busilisi bucitwa kakunyina kubelesya bulowa tabuyandiki mali manji kapati.
Makani aakubeja: Bakamboni banji, kubikkilizya abana balafwa mwaka amwaka akaambo kakukaka kubikkwa bulowa.
Makani aamasimpe: Makani aaya anyina bumboni buli boonse. Bamadokota balasilika kwiinda mukwaandula moyo, kwaandula mumafwuwa, alimwi akucinca zizo zimwi kakunyina kubelesya bulowa. * Balwazi, kubikkilizya abana, ibatabikkwi bulowa balaba kabotu mbubwenya mbuli baabo ibabikkwa bulowa nokuba kubainda buya. * Kufwumbwa mbocibede, kunyina uukonzya kuzyiba naa mulwazi ulafwa akaambo kakukaka kubikkwa bulowa naa kuti ulapona akaambo kakuti wazumina.
Nkaambo nzi Bakamboni ba Jehova ncobatazumini kubikkwa bulowa?
Aaya makani ajatikizya nzyobasyoma ikutali busilisi. Cizuminano Cakale alimwi a Cizuminano Cipya zyoonse zitulailila kutantamuka bulowa. (Matalikilo 9:4; Levitiko 17:10; Deuteronomo 12:23; Milimo 15:28, 29) Leza ubona kuti mubulowa momuli buumi. (Levitiko 17:14) Aboobo tulabutantamuka bulowa ikutali buyo akaambo kakumvwida Leza, pele akaambo kakuti tulamulemeka mbwali Sikutupa buumi.
Ikucinca mizeezo
Aciindi cimwi, bamadokota bakali kubona busilisi bwakutabelesya bulowa kuti bwakali cintu citali kabotu alimwi kuti bwakali kukonzya kupa kuti muntu afwe, pele mumyaka misyoonto yainda zyintu zyacinca. Mucikozyanyo, mu 2004, cibalo icakalembwa mubbuku lyaamba zyabusilisi cakaamba kuti “nzila zinji zibelesyegwa mukusilika Bakamboni ba Jehova zilaba nenzila zinoobelesyegwa mumyaka iili kumbele.” * Mumwaka wa 2010, cibalo cimwi mumagazini itegwa Heart, Lung and Circulation cakaamba kuti: “‘busilisi bwakutabelesya bulowa’ tabweelede kubelesyegwa buyo kuli Bakamboni ba Jehova pele bweelede kuba cibeela ciyandika mubusilisi bwabuzuba abuzuba.”
Lino bamadokota banji nyika yoonse babelesya nzila yakubambilila bulowa mukwaandula baciswa kakunyina kubabikka bulowa. Nzila zili boobu izyakutabelesya bulowa mubusilisi zilabelesyegwa nomuba muzisi zisumpukide alimwi nobaba balwazi batali Bakamboni ba Jehova balalomba kuti basilikwe kwiinda mukubelesya nzila eezyi.
Amubone mabbuku aakuti The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Volume 134, No. 2, pp. 287-288; Texas Heart Institute Journal, Volume 38, No. 5, p. 563; Basics of Blood Management, p. 2; alimwi alyakuti Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Volume 4, No. 2, p. 39.
^ par. 10 Amubone bbuku lyakuti The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Volume 89, No. 6, p. 918; alimwi alyakuti Heart, Lung and Circulation, Volume 19, No. p. 658.
^ par. 10 Amubone bbuku lyakuti Transfusion and Apheresis Science, Volume 33, No. 3, p. 349.
^ par. 14 Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Volume 4, No. 2, apeeji 39.


text:
ICIPANDWA 4
Yesu Kristu Nani?
Mulimo nshi uwaibela uo Yesu akwata?
Bushe afumine kwi?
Aali muntu wa musango nshi?
KWABA abantu abengi sana abalumbuka pano calo. Bamo baishibikwa sana ku citente bekalila, bambi mu musumba, nelyo mu calo baba. Bamo baishibikwa fye isonde lyonse. Lelo, ukwishiba fye ishina lya muntu walumbuka te kwishiba bwino uyo muntu. Tacalola mu kuti mwalishiba inkulilo ya uyo muntu ne fyo aba.
2 Abantu mwi sonde lyonse balyumfwapo fimo pali Yesu Kristu, nangu line aali pano Isonde imyaka 2,000 iyapita. Na lyo line abengi tabaishiba bwino ifyo ali. Bamo batila ali fye muntu umusuma. Bambi batila ali fye ni kasesema. Bambi na bo basumina ukuti Yesu ni Lesa kabili tufwile ukumupepa. Bushe tufwile ukumupepa?
3 Calicindama kuli imwe ukwishiba icine pa fyo Yesu aba. Cinshi twasosele fyo? Pantu Baibolo itila: “Awe ubu e bumi bwa muyayaya, ukuti baleishiba imwe, mwe Lesa wa cine mweka, no yo mwatumine, Yesu Kristu.” (Yohane 17:3) Ca cine, ukwishiba icine pali Yehova Lesa na Yesu Kristu kuti kwalenga twakwata ubumi bwa muyayaya pe sonde lya paradaise. (Yohane 14:6) Na kabili, Yesu alitulangile bwino bwino ifya kwikala ne fya kucita kuli bambi. (Yohane 13:34, 35) Mu cipandwa ca kubalilapo muli cino citabo, twalandile pa fyo Lesa aba. Nomba natumone ifyo Baibolo isambilisha pali Yesu Kristu.
MESIA WALAILWE
4 Kale sana ilyo Yesu talafyalwa, Baibolo yalisobele ukwisa kwa muntu uo Lesa aali no kutuma ku kuba Mesia nelyo Kristu. Amalumbo ya kuti “Mesia” (ukufuma kwi shiwi lya ciHebere) na “Kristu” (ukufuma kwi shiwi lya ciGriki) yonse yalola mu kuti “Uwasubwa.” Uyu Muntu walailwe ali no kuba uwasubwa, e kuti, uwasalwa na Lesa ku kubomba umulimo waibela. Mu fipandwa fya ku ntanshi ifya muli cino citabo, tukasambilila na fimbi pa mulimo wacindama uo Mesia abomba mu kufishapo amalayo ya kwa Lesa. Tukasambilila na pa mapaalo ayo Yesu engaleta na pali nomba. Ilyo Yesu ashilafyalwa, abengi bafwile baleipusha abati, ‘Nani akaba Mesia?’
5 Mu nshita ya Bena Kristu ba kubalilapo, abasambi ba kwa Yesu umwina Nasarete tabaletwishika ukuti e wali Mesia walailwe. (Yohane 1:41) Umo pa basambi, uwaleitwa, Simone Petro, aebele Yesu apabuuta ati: “Ni mwe Kristu.” (Mateo 16:16) Nomba cinshi calengele ukuti abasambi bashininkishe ukuti Yesu e Mesia walailwe e lyo bushe na ifwe kuti twashininkisha shani?
6 Bakasesema ba kwa Lesa abaliko ilyo Yesu ashilaisa pano isonde, balisobele ifingi pali Mesia. Ifyo balandile fyali no kwafwa bambi ukumwishiba. Napamo kuti twalangilila icacitike nge fi: Tutile bamweba ukuti kasendeni umuntu umo ku citesheni ca basi, nelyo ice shitima, atemwa ku cibansa ca ndeke ukuba sana abantu. Nga ca kuti tamwabala amumonapo uyo muntu, bushe te kuti cimwangukile nga balimwebele fimo ifya kwishibilako uyu muntu? Na Yehova e fyo acitile, alilondolwele bwino bwino ukupitila muli bakasesema balandwapo mu Baibolo ifyo Mesia ali no kucita ne fyali no kumucitikila. Ukufikilishiwa kwa uku kusesema kwafulisha kwali no kwafwa aba cishinka ukumwishiba bwino bwino.
7 Natulandeko fye pali fibili ifyasobelwe. Intanshi, ilyo kwashele imyaka ukucila 700 ukuti Yesu afyalwe, kasesema Mika asobele ukuti uwalailwe ali no kufyalilwa mu Betlehemu, umusumba unono mu Yuda. (Mika 5:2) Bushe ni kwi Yesu afyalilwe? Ni muli ulya wine musumba! (Mateo 2:1, 3-9) Ica bubili, imyaka imyanda iingi ku numa, ukusesema kwa kwa Daniele ukwaba pali Daniele 9:25 kwalandile no mwaka wine ilyo Mesia ali no kumoneka, e kuti mu 29 C.E.* Ukufishiwapo kwa uku kusesema e lyo na kumbi kwalangilile ukuti Yesu ali ni Mesia walailwe.
8 Ubushininkisho bumbi ubwa kuti Yesu ali e Mesia, bwalimoneke sana ku kupwa kwa mwaka wa 29 C.E. Muli uyu mwaka e mo Yesu aile kuli Yohane Kabatisha ku kuyabatishiwa mu Mumana wa Yordani. Yehova alaile ukupeela Yohane icishibilo pa kuti akeshibe uwali no kuba Mesia. Yohane alimwene ico cishibilo pa lubatisho lwa kwa Yesu. Baibolo itila ifi e fyacitike: “Ilyo abatishiwe, Yesu apo pene aninine ukufuma mu menshi; kabili, moneni! umuulu waliceneme, kabili amwene umupashi wa kwa Lesa uleika kwati ni nkunda uleisa pali wene. Moneni! kabili, kwali ne shiwi ukufuma mu muulu aliti: ‘Uyu e Mwana wandi, uwatemwikwa, uo mbekelwamo.’” (Mateo 3:16, 17) Pa numa ya kumona no kuumfwa icacitike, Yohane tatwishike ukuti Yesu atuminwe na Lesa. (Yohane 1:32-34) Ilyo umupashi wa kwa Lesa, nelyo amaka abomfya yapongolwelwe pali wene bulya bushiku, Yesu asangwike Mesia, nelyo Kristu, uwasontwa ukuba Intungulushi nelyo Imfumu.—Esaya 55:4.
9 Ukufikilishiwa kwa kusesema kwa mu Baibolo no bunte bwa kwa Yehova Lesa umwine filanga bwino bwino ukuti Yesu ali e Mesia walailwe. Lelo, Baibolo ilasuka amepusho na yambi yabili ayacindama pali Yesu Kristu, aya kuti: Ni kwi afumine, kabili ali muntu wa musango nshi?
BUSHE YESU AFUMINE KWI?
10 Baibolo isambilisha aiti Yesu ali mu muulu ilyo ashilaisa pano isonde. Mika asobele ati Mesia ali no kufyalilwa mu Betlehemu kabili atile no kuti intulo Shakwe “sha ku kale.” (Mika 5:2) Yesu umwine alilandilepo imiku iingi ukuti ali ku muulu ilyo ashilafyalwa ukuba umuntunse. (Yohane 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5) Ilyo ali umupashi mu muulu, Yesu ali na bucibusa bwaibela na Yehova.
11 Yesu Mwana wa kwa Yehova uwatemwikwa sana, kabili paba icalenga ukuti atemwikwe sana. Etwa ati “ibeli ku cibumbwa conse,” pantu e o Lesa abalilepo ukubumba.# (Abena Kolose 1:15) Kwaliba na cimbi icalenga Yesu ukuba Umwana waibela. E “Mwana wakwe uwafyalwa eka.” (Yohane 3:16) Ici calola mu kuti Yesu e o Lesa abumbile fye mu kulungatika. Yesu kabili e o Lesa abomfeshe ilyo Alebumba ifintu fyonse. (Abena Kolose 1:16) E lyo kabili, Yesu etwa ati “Cebo.” (Yohane 1:14) Ici calola mu kuti Lesa alelandila muli ena, sana sana ukutwala ubukombe no kweba abana ba kwa Wishi bambi, aba ku mupashi na bantunse ifyo balekabila ukukonka.
12 Bushe ili beli lya kwa Lesa lyalilingana na Wishi nge fyo bambi basumina? Te fyo Baibolo isambilisha. Nga filya tumwene mu maparagrafu yafumako, Umwana abumbilwe fye. E ico kanshi alikwete intendekelo, lelo, Yehova Lesa, takwata intendekelo nelyo impela. (Amalumbo 90:2) Umwana wafyalwa eka taeseshe na kutontonkanyapo ukuti alilingana na Wishi. Baibolo isambilisha bwino bwino ukuti Wishi mukalamba pa Mwana. (Yohane 14:28; 1 Abena Korinti 11:3) Yehova fye e “Lesa Uwa maka yonse.” (Ukutendeka 17:1) E ico takwaba uwalingana nankwe.%
13 Yehova no Mwana wakwe ibeli bali pamo pa myaka iminshipendwa, ne myulu yaisulamo intanda ninshi tailabumbwa. Bafwile balitemwanene icine cine! (Yohane 3:35; 14:31) Uyu Mwana watemwikwa apalile sana Wishi. E mulandu wine Baibolo ilandila pa Mwana ukuti e “cipasho ca kwa Lesa uushimoneka.” (Abena Kolose 1:15) Ca cine, nga filya fine umwana mwaume engapala sana bawishi mu fintu fye fingi, uyu Mwana wa mu muulu apashenye imibele ya kwa Wishi no mutima.
14 Umwana wa kwa Yehova uwafyalwa eka aliitemenwe ukufuma mu muulu no kwisa pano isonde ukwisaba umuntunse. Lelo napamo kuti mwaipusha amuti, ‘Bushe icibumbwa ca mupashi cafyelwe shani muli bumuntu?’ Pa kuti ici cicitike, Yehova acitile icisungusho. Akuushishe ubumi bwa Mwana wakwe ibeli ukufuma ku muulu no kububika mwi fumo lya kwa Maria, nacisungu umuYuda. Tafyelwe kuli wishi umuntunse. E calengele Maria ukufyala umwana uwapwililika uo ainike ati Yesu.—Luka 1:30-35.
BUSHE YESU ALI MUNTU WA MUSANGO NSHI?
15 Ifyo Yesu alesosa ne fyo alecita ilyo ali pano isonde, filatwafwa ukumwishiba bwino. E lyo kabili, Yesu alilenga twaishiba Yehova bwino. Cinshi cabela ifi? Ibukisheni ukuti uyu Mwana cipasho ca kwa Wishi icapwililika. E co Yesu aebele umo pa basambi bakwe ati: “Uwamona ine, amona na Tata.” (Yohane 14:9) Amabuuku yane aya mu Baibolo ayetwa ati Amalandwe, e kutila Mateo, Marko, Luka na Yohane, yalatweba ifingi pa bumi bwa kwa Yesu Kristu, umulimo wakwe, ne mibele yakwe.
16 Yesu aishibikwe bwino ku bengi ukuti ni “Kasambilisha.” (Yohane 1:38; 13:13) Finshi asambilishe? Ico alelandapo sana ni “mbila nsuma ya bufumu,” e kuti, Ubufumu bwa kwa Lesa, ubuteko bwa ku muulu ubukateka isonde lyonse no kuleeta amapaalo yashaifulila ku bantunse ba cumfwila. (Mateo 4:23) Bushe ubu bukombe bwali bwa kwa ani? Yesu umwine atile: “Ifyo nsambilisha te fyandi iyo, lelo fya wantumine,” no yo ni Yehova. (Yohane 7:16) Yesu alishibe ukuti Wishi wa mu muulu afwaya abantunse ukumfwe mbila nsuma iya Bufumu. Mu Cipandwa 8, tukasambilila na fimbi pa lwa Bufumu bwa kwa Lesa ne fyo bukacita.
17 Ni kwi Yesu alesambilishisha? Konse uko asanga abantu, mu misumba, mu mishi, pa maliketi, na mu mayanda yabo. Yesu taleenekela abantu ukwisa uko ali. Alebakonkela. (Marko 6:56; Luka 19:5, 6) Cinshi Yesu alebombeseshe fyo no kupoosa inshita iikalamba ukushimikila no kusambilisha? Pantu ico, e co Wishi alefwaya wena ukucita. Yesu alecita ukufwaya kwa kwa Wishi lyonse. (Yohane 8:28, 29) Lelo, kwali na cimbi icalengele ukuti aleshimikila. Aleikatilwa abaleisa ku kumumona inkumbu. (Mateo 9:35, 36) Balilekeleshiwe kuli bashimapepo babo abalekabila ukubasambilisha icine pali Lesa e lyo no bufwayo bwakwe. Yesu alishibe ukuti abantunse balefwaya sana ukuumfwa ubukombe bwa Bufumu.
18 Yesu ali muntu wa citemwishi kabili alelangulukilako. E ico, bambi bamwishibe ukuti alyangwike ukulanda nankwe kabili ali uwa cikuuku. Na baice fye baleumfwa bwino ukuba nankwe. (Marko 10:13-16) Yesu tali na kapaatulula. Alipatile ubucenjeshi no lufyengo. (Mateo 21:12, 13) Pa nshita ilyo abanakashi bashacindikwe sana kabili abengi tabakwete ne nsambu ishingi, ena alibapeele sana umucinshi. (Yohane 4:9, 27) Yesu ali uwaicefya. Inshita imo, asambile amakasa ya batumwa bakwe, umulimo uwalebombwa ilingi line na basha abasuulwa.
19 Yesu alebikako umutima ku fyalekabila bambi. Ici calimoneke apabuuta tuutu ilyo umupashi wa kwa Lesa wamwafwile ukuundapa abantu mu cisungusho. (Mateo 14:14) Moneni cimo icacitike. Umwaume umo uwalwele ifibashi aishile kuli Yesu no kusosa ati: “Nga mulefwaya, kuti mwansangulula.” Yesu alyumfwile ubulanda pa kukalipwa no kucula kwa kwa ulya muntu. Aiketwe inkumbu no kutambika ukuboko no kukumya umwaume e lyo asosa ati: “Ndefwaya. Sangululwa.” E fyo uyu mulwele aundepwe! (Marko 1:40-42) Elenganyeni ifyo ulya muntu aumfwile.
AALI UWA BUSUMINO UKUFIKA NA KU MPELA
20 Yesu ali ne cumfwila cafikapo kuli Lesa. Atwalilile uwa cishinka kuli Wishi wa mu muulu muli fyonse te mulandu na mesho yashaifulila no kucula konse aculile. Yesu alikoselepo ukukaana amatunko ya kwa Satana kabili tanenwike. (Mateo 4:1-11) Inshita imo balupwa bene aba kwa Yesu bamo tabamutetekele, bafikile na ku kusosa ukuti “napena.” (Marko 3:21) Lelo, Yesu tabalekele ukumunenuna; atwalilile ukubomba umulimo wa kwa Lesa. Nangu ca kuti balemutuka no kumucusha, Yesu aleilama, taeseshe ukukalifya abalemukaanya.—1 Petro 2:21-23.
21 Yesu ali uwa busumino mpaka fye afwa imfwa iibi ku minwe ya balwani bakwe abamucushishe sana. (Abena Filipi 2:8) Moneni ifyo acululwike mu bushiku alekelesheko ukuba umumi pano isonde. Balimwikete, balimubepeshe ku nte sha bufi, balimupeele umulandu kuli bakapingula ba bucenjeshi, amabumba ya bantu yalemuseka, kabili abashilika balimucushishe sana. Apoopelwe ku cimuti, kabili ilyo alefwa atile: “Nacipwa.” (Yohane 19:30) Lelo, pa bwalenga shitatu ukutula apo Yesu afwilile, Wishi wa mu muulu amubuushiishe ku bumi bwa ku mupashi. (1 Petro 3:18) Imilungu inono pa numa, abwelele ku muulu. Kulya ‘aikele ku kwa kulyo kwa kwa Lesa’ no kulolela ukupeelwa amaka ya kuteka.—AbaHebere 10:12, 13.
22 Cinshi cafumine muli filya Yesu atwalilile ukuba uwa cishinka mpaka afwa? Imfwa ya kwa Yesu yalenga twaba ne shuko lya kwikala ku ciyayaya muli paradaise pe sonde, ukulingana no kufwaya kwa kwa Yehova ukwa pa kutendeka. Mu cipandwa cikonkelepo, tukalanda pa fyo imfwa ya kwa Yesu yalenga ico ukucitika.
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA
- Ukusesema kwafikilishiwa no bunte bwa kwa Lesa umwine bushininkisho bwa kuti Yesu e Mesia, nelyo Kristu.—Mateo 16:16.
- Yesu aali ku muulu, kabili ali cibumbwa ca mupashi ilyo ashilaisa pano isonde.—Yohane 3:13.
- Yesu ali ni kasambilisha, uwa citemwishi, kabili e waumfwilile Lesa mu kupwililika.—Mateo 9:35, 36.
* Nga mulefwaya ifyebo fyalondolola ukusesema kwa kwa Daniele ukwafikilishiwa muli Yesu, moneni Ifyebo na Fimbi.
# Yehova kabili etwa ati Tata pantu e Kabumba. (Esaya 64:8) Apo Yesu abumbilwe na Lesa, etwa no kuti Umwana wa kwa Lesa. Ici cine, e co ne fibumbwa fimbi ifya mupashi e lyo na Adamu wine betilwa abana ba kwa Lesa.—Yobo 1:6; Luka 3:38.
% Moneni Ifyebo na Fimbi apo mwalasanga ubushininkisho na bumbi ubwa kuti ibeli talyalingana na Lesa.
Amepusho
1, 2. (a) Cinshi ukwishibila umuntu walumbuka kushilolela mu kuti mwalimwishiba bwino? (b) Finshi ifishili fya cine ifyo abantu baishiba pali Yesu?
3. Cinshi cacindamina kuli imwe ukwishiba ifyo Yesu aba?
4. Bushe amalumbo ya kuti “Mesia” na “Kristu” yalola mwi?
5. Cinshi abasambi ba kwa Yesu bashaletwishika pali ena?
6. Langilileni ifyo Yehova ayafwa aba cishinka ukwishiba Mesia.
7. Kusesema nshi kubili ukwafikilishiwe muli Yesu?
8, 9. Cinshi cacitike pa lubatisho lwa kwa Yesu icilanga bwino bwino ukuti ali ni Mesia?
10. Bushe Baibolo isambilisha ukuti Yesu ali kwi ilyo ashilaisa pano isonde?
11. Bushe Baibolo ilanga shani ukuti Yesu e Mwana wa kwa Yehova uwatemwikwa sana?
12. Twaishiba shani ukuti ibeli lya kwa Lesa talyalingana na Wishi?
13. Bushe Baibolo ilosha mwi ilyo itila Umwana “cipasho ca kwa Lesa uushimoneka”?
14. Bushe umwana wa kwa Yehova uwafyalwa eka aishilefyalwa shani muli bumuntu?
15. Cinshi twingasosela ukuti Yesu e walenga twishibe Yehova bwino bwino?
16. Cinshi Yesu alelandapo sana, kabili ifyo alesambilisha fyafumine kuli ani?
17. Ni kwi Yesu alesambilishisha, kabili cinshi calengele wena ukubombesha mu kusambilisha abantu?
18. Mibele nshi imo imo iya kwa Yesu iyo mwatemwa sana?
19. Cinshi cacitike icilanga ukuti Yesu alebika umutima ku fyalekabila bambi?
20, 21. Yesu alangile shani ukuti ali ne cumfwila cafikapo kuli Lesa?
22. Ifi Yesu atwalilile ukuba uwa cishinka mpaka afwa, cinshi cafumamo?


text:
Bushe Baibolo Yalikaanya Ukwampana kwa Mwaume no Mwanakashi?
Icasuko ca mu Baibolo
Baibolo tayakaanya ukwampana kwa mwaume no mwanakashi, lelo itila bupe ubo Lesa apeela abaupana epela. Lesa abumbile “umwaume no mwanakashi,” kabili ilyo abapangile atile ‘naciwama nga nshi.’ (Ukutendeka 1:
Baibolo yalondola insansa abalume basanga mu cupo muli aya mashiwi: “Sekelela no mukashi wa ku bulumendo bobe, . . Leka amabele yakwe yalekusekesha lyonse. Upeshiwe amano pe ku kutemwa kwakwe.” (Amapinda 5:
Abalingile ukuipakisha ukwampana kwa mu cupo
Lesa atila abalingile ukulaipakisha ukwampana kwa mwaume no mwanakashi bantu fye baupana epela. Pa AbaHebere 13:4 patila : “Icupo cifwile ukuba ica mucinshi kuli bonse, kabili tacifwile ukuba icakowela, pantu aba bulalelale na bacende Lesa akabakanda.” Abaupana bafwile ukuba aba cishinka kabilitabafwile ukuya mukufwaya icitemwiko kuli bambi . Abaupana balaba ne nsansa nga tabalecita fye ifya kuisekesha abene, e kutila nga balekonka filya Baibolo yalanda ukuti: “Mwaba insansa ishingi mu kupeela ukucila ishaba mu kupokelela.”


text:
CIBALO 12
Ikupona Munzila Iikkomanisya Leza
Mbuti mbomunga mwaba mulongwe wa Leza?
Muunzila nzi ikupa kudooneka bulelo bwa Leza nkwaakacita Saatani mbokumujatikizya?
Mbukkale nzi butamukkomanisyi Jehova?
Mbuti mbomunga mwapona munzila iimukkomanisya Leza?
INO MMUNTU uuli buti ngomunga mwasala kuba mulongwe wanu? Cakutadooneka inga mwayanda kuba amulongwe uuzilanga mbomuzilanga zintu, uukkomanina nzyomukkomanina alimwi uutobela zyeelelo nzyomutobela. Alimwi inga mwayanda muntu uujisi bube bubotu mbuli kusyomeka alimwi alubomba.
2 Kuzwa kaindi, Leza wali kusala bantunsi bamwi ikuba balongwe bakwe beni-beni. Mucikozyanyo, Jehova wakaita Abrahamu kuti mulongwe wakwe. (Isaya 41:8; Jakobo 2:23) Leza wakaamba Davida kuti “mwaalumi wakumoyo wangu” akaambo kakuti wakali wooyo ngwaakali kuyanda Jehova. (Incito 13:22) Alimwi Jehova wakabona musinsimi Daniele kuba “muntu uuyandwa loko.”—Daniele 9:23.
3 Ino nkaambo nzi Jehova ncaakabona Abrahamu, Davida alimwi a Daniele kuti mbalongwe bakwe? Wakaambila Abrahamu kuti: “Waswiilila ijwi lyangu.” (Matalikilo 22:18) Aboobo Jehova mmulongwe kuli baabo ibacita nzyabaambila cakulicesya. Wakaambila bana Israyeli kuti: “Amuswiilile ijwi lyangu, lino njooba Leza wanu, anywebo muyooba bantu bangu.” (Jeremiya 7:23) Ikuti mwamumvwida Jehova, anywebo mulakonzya kuba mulongwe wakwe!
JEHOVA ULABAYUMYA-YUMYA BALONGWE BAKWE
4 Amuyeeye mpindu zijanika akaambo kakuba acilongwe a Leza. Ibbaibbele lyaamba kuti Jehova uyandaula ziindi “[zya]kuti ayumye-yumye baabo bamusyoma amoyo woonse.” (2 Makani 16:9, BT) Ino mbuti Jehova mbwanga wamuyumya-yumya? Inzila yomwe ilaambwa ku Intembauzyo 32:8 nkotubala kuti: “[Mebo nde Jehova] njookulaya akukutondezya inzila njoelede kutola, njookweenzya kukubika liso lyangu alinduwe.”
5 Elo kaka mmabotu majwi aa Jehova aaya aatondezya mbwalanganya! Uyoomupa busolozi buyandika alimwi akumukwabilila nkaambo mulabutobela. Leza ulayandisya kumugwasya kuliyumya mumasukusyo amasunko aamucitikila. (Intembauzyo 55:22) Aboobo ikuti kamubelekela Jehova camoyo woonse, mulakonzya kuba masimpe mbuli bwakali sintembauzyo iwakati: ‘Ndibikkide Jehova kubusyu bwangu lyoonse, nkaambo uli kululyo lwangu kuti nditazungaanizyigwi.’ (Intembauzyo 16:8; 63:8) Inzya, Jehova ulakonzya kumugwasya kupona munzila iimukkomanisya. Pele mbubwenya mbomuzyi, Leza ulijisi sinkondonyina uuyandisya kumulesya kupona buumi buli boobu.
IKUKAZYA KWA SAATANI
6 Mu Cibalo 11 mubbuku lino, twakabandika Saatani Diabolosi mbwaakapa kuti bulelo bwa Leza budoonekwe. Saatani wakatamikizya Leza kuti mmubeji akuti Jehova wakalubizya ikutazumizya ba Adamu a Eva kulisalila cintu ciluzi acitaluzi. Ba Adamu a Eva nobakabisya alimwi nyika noyakatalika kuvwula bana babo, Saatani wakadooneka makanze aabantunsi boonse. Saatani wakatamikizya kuti: “Ibantu tababelekeli Leza akaambo kakuti balamuyanda. Kondilekela, eelyo ndilakonzya kuzandula muntu woonse kuli Leza.” Imakani aajatikizya mwaalumi uutegwa Jobu atondezya kuti eeci ncaakali kusyoma Saatani. Ino Jobu wakali ni, alimwi ino wakajatikizyidwe buti akukazya kwa Saatani?
7 Jobu wakapona imyaka iitandila ku 3,600 yainda. Wakali mwaalumi mubotu, nkaambo Jehova wakati: “Taakwe muntu munyika uuli mbuli muntu wangu Jobu, muntu uutakwe mulandu, uululeme, uulemeka Leza akuyoowa cibi.” (Jobu 1:8) Jobu wakali muntu uumukkomanisya Leza.
8 Saatani wakaadooneka makanze ngaakajisi Jobu mukubelekela Leza. Diabolosi wakaambila Jehova kuti: ‘Sena teewamukwabilila walo [Jobu] abaŋanda yakwe azyoonse nzyajisi? Wamukupusya mumulimo wakwe, alimwi matanga aakwe avwula munyika. Pele kuti waleka kumukwabilila alimwi ikuti wamunyanga nzyajisi, ulakonzya kukusinganya kolimvwidide.’—Jobu 1:10, 11.
9 Aboobo Saatani wakataminina kuti Jobu wakali kubelekela Leza akaambo kabubotu mbwaakajana mukucita boobo. Alimwi Diabolosi wakati, ikuti Jobu wasunkwa, inga wamuzangila Leza. Ino Jehova wakakweendelezya buti kukazya kwa Saatani? Mbwaanga ikaambo kakali kujatikizya makanze aa Jobu, Jehova wakamuzumizya Saatani kumusunka Jobu. Munzila eeyi, cakali kuyoosalala naa Jobu wakali kubelekela Leza nkaambo kaluyando ndwaakajisi kulinguwe naa pe.
JOBU WASUNKWA
10 Ndilyonya Saatani wakasunka Jobu munzila ziindene-indene. Akati kabanyama mbaakavwubide Jobu, bamwi bakabbigwa alimwi bambi bakajaigwa. Ibunji bwababelesi bakwe bakajaigwa. Eeci cakapa kuti kube buyumuyumu mubukkale. Kwakaba penzi limbi eelyo bana ba Jobu bali kkumi nobakajaigwa aguwo. Pele nokuba kuti wakacitikilwa zintu zibyaabi zili boobu, “Jobo taakwe naakabisya nikuba kumutongookela Leza pe.”—Jobo 1:22, BT.
11 Saatani tanaakacileka pe. Weelede kuti wakayeeya kuti nokuba kuti Jobu wakali kukonzya kuliyumya kukusweekelwa lubono lwakwe, babelesi alimwi abana, wakali kuyoomuzangila Leza ikuti naa waciswa. Jehova wakamuzumizya Saatani kupa Jobu kuciswa bulwazi busesemya alimwi bucisa kapati. Pele nobuba bulwazi kunyina nobwakapa kuti Jobu aleke kusyoma Leza. Muciindi caboobo, cakusinizya wakati: ‘Mane kusikila ndikafwe nsikooleka pe kusyomeka!’—Jobu 27:5.
12 Kunyina Jobu naakazyi kuti Saatani nguwakatalisya mapenzi aakamucitikila. Akaambo kakuti tanaakaazyi makani aakali kujatikizya kukazya kwa Diabolosi kwabweendelezi bwa Jehova, Jobu wakayeeya kuti mapenzi aakali kumucitikila akazwa kuli Leza. (Jobu 6:4; 16:11-14) Nokuba boobo, wakazumanana kusyomeka kuli Jehova. Alimwi nzyaakaamba Saatani kuti Jobu wakali kubelekela Leza akaambo kabubotu mbwaakali kujana zyakatondezyegwa kuti nzyakubeja akaambo kakuti Jobu wakazumanana kusyomeka!
13 Ikusyomeka kwa Jobu kwakapa kuti Jehova akwiingule munzila iigaminide kukazya kwa Saatani kwakusampaula. Mmasimpe Jobu wakali mulongwe wa Jehova, alimwi Leza wakamulumbula akaambo kakusyomeka kwakwe.—Jobu 42:12-17.
MBOMUJATIKIZYIDWE
14 Imakani aaya aakusyomeka kuli Leza aakatalisyigwa a Saatani tanaakali kujatikizya Jobu alikke pe. Anywebo mulijatikizyidwe. Eeci cilitondezyedwe kabotu-kabotu kubbuku lya Tusimpi 27:11 ooko Jwi lya Jehova nkolyaamba kuti: “Songwaala, mwanaangu, ukondezye moyo wangu, kuti mbe aluvwiilo kuliyooyo uundisampaula.” Imajwi aaya aakalembwa myaanda-myaanda yamyaka Jobu kafwide kale atondezya kuti Saatani wakacili kusampaula Leza akutamikizya babelesi ba Leza. Eelyo notupona munzila iimukkomanisya Jehova, tulagwasyilizya mukupa bwiinguzi kukutamikizya kwa Saatani kwakubeja, alimwi notucita boobo tumupa kukondwa Leza. Ino mulimvwa buti kujatikizya ceeci? Kayi inga cabota kapati kuba alubazu mukwiingula kutamikizya kwa Diabolosi kwakubeja, nokuba kuti caamba kucita kucinca kumwi mubuumi bwanu.
15 Amubone kuti Saatani wakati: “Muntu uyakupa zyoonse kuti akabe abuumi bwakwe mwini.” (Jobu 2:4) Ikwiinda mukwaamba kuti “muntu,” Saatani wakacisalazya kuti kutamikizya kwakwe tiikwakali kujatikizya Jobu alikke, pele kwakali kujatikizya bantunsi boonse. Ikaambo aaka kalayandika kapati. Saatani wakudooneka kusyomeka kwanu kuli Leza. Inga camubotela Diabolosi ikuti naa mwazangila Leza akuleka kupona bukkale bululeme mwacitikilwa mapenzi. Ino eeci Saatani inga wasoleka buti kucizuzikizya?
16 Mbubwenya mbokwakabandikwa mu Cibalo 10, Saatani ubelesya nzila ziindene-indene ikusola kuzandula bantu kuli Leza. Imwi njakuti ulabalwana ‘mbuli syuumbwa wabutambo uuyandaula ngwatiilume.’ (1 Petro 5:8) Aboobo kuyunga kwa Saatani kulakonzya kubonwa eelyo balongwe, basazinyoko naa bantu bambi buyo nobamukasya kwiiya Bbaibbele akutobela nzyomwiiya.* (Johane 15:19, 20) Inzila iimbi njakuti, lyoonse Saatani “ulalisandula mbuli angelo wamumuni.” (2 Ba-Korinto 11:14) Diabolosi ulakonzya kubelesya nzila zyabucenjezu kutegwa amweene akumoongelezya kucileka kupona munzila iimukkomanisya Leza. Alimwi ulakonzya kubelesya kutyompwa, ambweni kwiinda mukumupa kulimvwa kuti tamukonzyi kusika azyeelelo zyakukkomanisya Leza. (Tusimpi 24:10) Kunyina makani naa Saatani uli mukucita mbuli “syuumbwa wabutambo” naa mbuli “angelo wamumuni,” ikutamikizya kwakwe nkumwi: Waamba kuti eelyo nomusikilwa masukusyo naa nomutepaulwa, muyoocileka kubelekela Leza. Mbuti mbomunga mwakweendelezya kutamikizya kwakwe akutondezya kusyomeka kwanu kuli Leza mbubwenya bwakacita Jobu?
IKUTOBELA MILAWO YA JEHOVA
17 Mulakonzya kupa bwiinguzi kukutamikizya kwa Saatani kwiinda mukupona munzila iimukkomanisya Leza. Ino eeci cijatikizya nzi? Ibbaibbele liingula kuti: “Uleelede kuyandisya Jehova Leza wako amoyo wako woonse, amuuya wako woonse, anguzu zyako zyoonse.” (Deuteronomo 6:5) Mbomuya kumbele kuyanda Leza, muyooba aluyandisisyo lwakucita nzyayanda kuti mucite. Imwaapostolo Johane wakalemba kuti: “Oku nkokuyanda Leza, kuti twabamba milazyo yakwe.” Ikuti mwayandisya Jehova amoyo wanu woonse, muyoobona kuti “milazyo yakwe tiili miyumu.”—1 Johane 5:3.
18 Ino milawo ya Jehova ijatikizya nzi? Imwi ijatikizya bukkale mbotuteelede kutobela. Mucikozyanyo, amubone zili mukabbokesi ikajisi mutwe wakuti, “Amuzitantamuke Nzyasulaika Jehova.” Mukabbokesi oomo, kuli bukkale Bbaibbele mbolikasya cakutainda mumbali. Ciindi cakusaanguna, izilengwa zimwi izyaambwa inga zyalibonya mbuli kuti tazyili zibi kapati. Pele mwamana kuzinzibala kuyeeya kuli zyeezyo zilembedwe mumagwalo aabikkidwe, cakutadooneka muyoobona ncoigwasya milawo ya Jehova. Ikucinca bukkale bwanu ambweni ncecintu ciyoomuyumina kwiinda zyoonse nzyomwakacita. Pele ikupona munzila iikkomanisya Leza kuletela kukatalukwa alukkomano lunji. (Isaya 48:17, 18) Alimwi ikupona buumi buli boobo ncintu ncomukonzya kucita. Ino tuzyi buti oobo?
AMUZITANTAMUKE NZYASULAIKA JEHOVA
- Kujaya.—Kulonga 20:13; 21:22, 23.
- Bwaamu.—Levitiko 20:10, 13, 15, 16; Ba-Roma 1:24, 26, 27, 32; 1 Ba-Korinto 6:9, 10.
- Kusyoma mizimu.—Deuteronomo 18:9-13; 1 Ba-Korinto 10:21, 22; Ba-Galatiya 5:20, 21.
- Kukomba mituni.—1 Ba-Korinto 10:14.
- Budakwi.—1 Ba-Korinto 5:11.
- Kubba.—Levitiko 6:2, 4; Ba-Efeso 4:28.
- Kubeja.—Tusimpi 6:16, 19; Ba-Kolose 3:9; Ciyubunuzyo 22:15.
- Bulyatu.—1 Ba-Korinto 5:11.
- Bulwani.—Intembauzyo 11:5; Tusimpi 22:24, 25; Ba-Galatiya 5:20.
- Kutukila.—Levitiko 19:16; Ba-Efeso 5:4; Ba-Kolose 3:8.
- Kububelesya munzila iitaluzi bulowa.—Matalikilo 9:4; Incito 15:20, 28, 29.
- Kukaka kulanganya mukwasyi.—1 Timoteo 5:8.
- Kutola lubazu munkondo naa mumazwanga aajatikizya twaambo twacisi twamunyika eeyi.—Isaya 2:4; Johane 6:15; 17:16.
- Kufweba tombwe naa kubelesya misamu iikola yakulikondelezya.—Marko 15:23; 2 Ba-Korinto 7:1.
19 Kunyina Jehova nalangila kuti tucite zintu nzyotutakonzyi kucita. (Deuteronomo 30:11-14) Ulizizyi nzyotukonzya kucita anzyotulezya kwiinda mbotuzizyi. (Intembauzyo 103:14) Kunze lyaboobo, Jehova ulakonzya kutupa nguzu zyakuti tumumvwide. Imwaapostolo Paulo wakalemba kuti: ‘Leza ulasyomeka, alimwi takonzyi kumulekela kuti mutepaulwe kwiinda nguzu zyanu, pele antoomwe alutepauzyo uyoomupa nzila yamatijilo kuti mukakonzye kuliyumya.’ (1 Ba-Korinto 10:13) Kutegwa amugwasye kuliyumya, Jehova ulakonzya kumupa “inguzu zigambya.” (2 Ba-Korinto 4:7) Naakaliyumya mumasukusyo manji-manji, Paulo wakali kukonzya kwaamba kuti: “Zintu zyoonse buyo ndazikonzya nkaambo kanguzu nzimpedwe kuli-Kristo.”—Ba-Filipi 4:13.
IKUBA ABUBE MBWAKKOMANINA LEZA
20 Ee, nzinji zijatikizyidwe mukukkomanisya Jehova, teensyi buyo kutacita zintu nzyasulaika. Muleelede akuyanda zintu nzyayanda. (Ba-Roma 12:9) Sena teensyi bantu ibazilanga mbomuzilanga zintu, ibayanda nzyomuyanda alimwi ibatobela zyeelelo nzyomutobela mbomusala kuba balongwe? Awalo Jehova mbwacita oobo. Aboobo amwiiye kuyanda zintu nzyakkomanina Jehova. Zimwi zyazyeezi zilapandululwa ku Intembauzyo 15:1-5, ooko nkotubala zyabaabo Leza mbabona kuti mbalongwe bakwe. Ibalongwe ba Jehova balacitondezya eeco Bbaibbele ncoliita kuti “micelo ya-Muuya.” Ibikkilizya bube mbuli “luyandano, lukondo, luumuno, busicamba, buuya, bubotu, lusyomo, lubombo, kulyeendele[zya].”—Ba-Galatiya 5:22, 23.
21 Ikubala alimwi akwiiya Bbaibbele lyoonse kuyoomugwasya kuba abube mbwayanda Leza. Alimwi ikwiiya eeco Leza ncayanda kuti mucite kuyoomugwasya kweendelanya mizeezo yanu akuyeeya kwa Leza. (Isaya 30:20, 21) Mbomuya kumbele kuyumya luyando lwanu lwa Jehova, alwalo luyandisisyo lwanu lwakupona munzila iikkomanisya Leza luyookomena.
22 Ikusoleka kulayandika kutegwa mupone munzila iimukkomanisya Jehova. Ibbaibbele likozyanisya kucinca bukkale bwanu kukusamununa buntu bwanu bwakaindi alimwi akusama bupya. (Ba-Kolose 3:9, 10) Pele ikujatikizya milawo ya Jehova, sintembauzyo wakalemba kuti: ‘Kwiibamba nkokuleta bulumbu bupati.’ (Intembauzyo 19:11) Anywebo muyoobona kuti ikupona munzila iimukkomanisya Leza kulagwasya kapati. Kwiinda mukucita boobo, munoopa bwiinguzi kukutamikizya kwa Saatani alimwi munookkomanisya Jehova!
BBAIBBELE NCOLIYIISYA
- Mulakonzya kuba mulongwe wa Leza kwiinda mukumumvwida.—Jakobo 2:23.
- Saatani wakudooneka kusyomeka kwabantunsi boonse.—Jobu 1:8, 10, 11; 2:4; Tusimpi 27:11.
- Tweelede kuzitantamuka zintu zitamukkomanisyi Leza.—1 Ba-Korinto 6:9, 10.
- Tulakonzya kumukkomanisya Jehova kwiinda mukusulaika nzyasulaika akuyandisya nzyayanda.—Ba-Roma 12:9.
* Eeci tacaambi kuti aabo bamukazya beendelezyegwa a Saatani cacigaminina. Pele Saatani ngoleza wabukkale oobu bubyaabi, alimwi nyika yoonse yeendelezyegwa anguwe. (2 Ba-Korinto 4:4; 1 Johane 5:19) Aboobo inga twalangila kuti ikupona buumi bukkomanisya Leza mbukkale butakoyookkomaninwa pe, aboobo bamwi bayoomukazya.
Mibuzyo Yakwiiya
1, 2. Amupe zikozyanyo zyabantunsi bamwi Jehova mbaakabona kuti mbalongwe bakwe beni-beni.
3. Nkaambo nzi Jehova ncasala bantunsi bamwi kuba balongwe bakwe?
4, 5. Mbuti Jehova mbwabayumya-yumya bantu bakwe?
6. Ino nkutamikizya nzi nkwaakacita Saatani kujatikizya bantu?
7, 8. (a) Ncinzi cakapa kuti Jobu abe muntu uulibedelede akati kabantunsi bakuciindi eeco? (b) Mbuti Saatani mbwaakaadooneka makanze aa Jobu?
9. Mbuti Jehova mbwaakakweendelezya kukazya kwa Saatani, alimwi ino nkaambo nzi?
10. Ino mmasukusyo nzi aakamucitikila Jobu, alimwi ino wakalimvwa buti?
11. (a) Nkutamikizya nzi kwabili nkwaakatamikizya Jobu Saatani, alimwi ino Jehova wakacita nzi? (b) Ino Jobu wakalimvwa buti kujatikizya bulwazi bucisa kapati mbwaakaciswa?
12. Mbuti nzyaakacita Jobu mbozyakatondezya kuti kutaminina kwa Saatani kwakali kwakubeja?
13. Ino ncinzi cakacitika akaambo kakuti Jobu wakali kusyomeka kuli Leza?
14, 15. Nkaambo nzi ncotunga twaamba kuti kukazya kwa Saatani ikujatikizya Jobu kulabajatikizya bantunsi boonse?
16. (a) Ninzila nzi nzyabelesya Saatani ikusola kuzandula bantu kuli Leza? (b) Mbuti Diabolosi mbwanga wabelesya nzila eezyi kulindinywe?
17. Nkaambo nzi kapati ncotweelede kutobela milawo ya Jehova?
18, 19. (a) Ino milawo ya Jehova imwi ijatikizya nzi? (Amubone kabbokesi.) (b) Ino tuzyi buti kuti Leza talangili kuti tucite zintu nzyotutakonzyi kucita?
20. Mbube nzi mbwakkomanina Leza mbomweelede kuba ambubo, alimwi ino nkaambo nzi ncobuyandika bube oobu?
21. Ino ncinzi ciyoomugwasya kuba abube mbwayanda Leza?
22. Ncinzi ncomuyoozuzikizya ikuti kamupona munzila iimukkomanisya Leza?


text:
Bushe Ukufwaya Ukupusuka e Kulenga Ukuti Muleshimikila Abantu mu Mayanda Yabo?
Awe, iyo. Ilingi line tulashimikila mu mayanda ya bantu, lelo ukufwaya ukupusuka te kulenga ukuti tuleshimikila. (Abena Efese 2:8) Mulandu nshi twalandila ifi?
Natulangilile: Elenganyeni ukuti umuntu uwa cikuuku alaya abantu ukuti nga baisa pa cifulo cimo pa bushiku abeba akabapeela ica bupe ca mutengo. Nga namucetekela ifyo uyu muntu alandile, bushe te kuti mukonke ifyo amwebele? Ukwabula no kutwishika, kuti mwafikonka! Nalimo kuti mwaebako na balupwa ne fibusa pa kuti na bo bengapokako ica bupe. Icikalamba icingalenga mwapoka ica bupe te kukonka ifyo alandile, lelo ni co uwamulaile alefwaya ukumupeela.
Inte sha kwa Yehova, nasho shalicetekela ifyo Lesa alaya ukuti akapeela abamumfwila umweo wa muyayaya. (Abena Roma 6:23) Tulabikako amano ukwebako bambi ifyo twasuminamo pantu twalicetekela ukuti nabo, nalimo kuti batemwa ukwisakwata umweo wa muyayaya uo Lesa atulaya. Lelo, tatwasumina ukuti ukushimikila e kukalenga tukakwate umweo wa muyayaya. (Abena Roma 1:17; 3:28) Takuli ico umuntu engacita ico twingatila e cingalenga Lesa amupeele umweo wa muyayaya. Baibolo itila: “
Atupuswishe, te pa mulandu wa milimo iisuma iyo twacitile nakalya, lelo ni ku luse lwakwe fye e ko atupusushishe.”—Tito 3:5.


text:
Kani Ukupempela Kwenu Kulifumine ku America?
Amaofeshi esu aakulu ali mu United States of America. Nangabe’fyo, ukupempela kwesu takufuminepo ku America nipakuti:
Bambi abantu balalabila pa mabumba amapempelo aafumine ku kupempela kumbi. Bamboni sha baYawe tabafuminepo ku kupempla kumbi. Pano, tulitatikile lukoso ubuKlistu ubwaliko na mu nshiku sha baKlistu bakutanga.
Bamboni sha baYawe balapyunga umulimo wa kutulisha mu fyalo ukucila pali 230. Nangaba na kuko twikala, tulapyungila lukoso baLesa na baYesu, tatupyungilapo ubwikalikishi bwa ku America neli ukwikalika kwa bantunshi ukuli konse.—Yoane 15:19; 17:15, 16.
Fyonse ifi tusambisha filafuma mu Baibolo, tafifumapo ku mukulu wa mapempelo uwa ku United States.
—1 AbaTesalonike 2:13.
Tulalonda baYesu Klistu, tatulondapo umuntunshi uuli onse.
—Matayo 23:8-10.


text:
CIBALO 13
Ikubulanga Mbwabulanga Leza Buumi
Ino Leza ububona buti buumi?
Ino Leza ukubona buti kugusya da?
Mbuti mbotutondezya kuti tulabulemeka buumi?
IMUSINSIMI Jeremiya wakaamba kuti: “Jehova ngu-Leza wakasimpe, Leza muumi.” (Jeremiya 10:10) Kuyungizya waawo, Jehova Leza Mmulengi wazintu zyoonse zipona. Izilenge zyakujulu zyakaambila Leza kuti: “Nduwe wakalenga zintu zyoonse, nkaambo kabukanze bwako nkizibeda, ankizyakalengelwa.” (Ciyubunuzyo 4:11) Naakali kutembaula Leza munyimbo, Mwami Davida wakati: “Mulinduwe mokabede kasensa kabuumi.” (Intembauzyo 36:9) Aboobo buumi ncipego cakazwa kuli Leza.
2 Alimwi Jehova nguutupa kuti katupona. (Incito 17:28) Nguutwaabila cakulya ncotulya, imeenda ngotunywa, imuya ngotuyoya alimwi anyika mpotukkala. (Incito 14:15-17) Jehova wacita zyoonse eezyi munzila iipa kuti buumi kabuli bwalukkomano. Pele ikutegwa buumi kabuli bwalukkomano ncobeni, tweelede kwiiya milawo ya Leza alimwi akwiitobela.—Isaya 48:17, 18.
IKUTONDEZYA KUTI TULABULEMEKA BUUMI
3 Leza uyanda kuti tubulemeke buumi bwesu alimwi abwabantuma. Mucikozyanyo, musyule kuciindi caba Adamu a Eva, imwanaabo musankwa Kaini wakanyema kapati akaambo kamunyina Abelo. Jehova wakamucenjezya Kaini kuti bukali bwakwe bwakali kukonzya kumusololela kucibi cipati. Kaini tanaakakutobela kucenjezya ooko. “Wakanyampukila Abelo munyina, wamujaya.” (Matalikilo 4:3-8) Jehova wakamusubula Kaini akaambo kakuti wakajaya munyina.—Matalikilo 4:9-11.
4 Kwiinde myaka iitandila ku 2,400, Jehova wakapa bantu bamu Israyeli milawo yakubagwasya kumubelekela munzila njakkomanina. Akaambo kakuti milawo eeyi yakapegwa kwiinda mumusinsimi Musa, zimwi ziindi yiitwa kuti Mmulawo wa Musa. Umwi mu Mulawo wa Musa waamba kuti: “Utajayi.” (Deuteronomo 5:17) Ooyu mulawo wakazyibya bana Israyeli kuti Leza ulabulemeka buumi bwamuntu akuti abalo bantu beelede kulemeka maumi aabantunyina.
5 Ino mbuti kujatikizya buumi bwamwana uutanazyalwa? Ikweendelana a Mulawo wa Musa, ikujazya mwana uucili mwida lyabanyina tiicakaluzi pe. Inzya, nobuba buumi bwamwana uutanazyalwa bulayandika kapati kuli Jehova. (Kulonga 21:22, 23; Intembauzyo 127:3) Eeci caamba kuti kugusya da takuluzi pe.
6 Ikulemeka buumi kubikkilizya kubabona munzila yeelede bantuma. Ibbaibbele lyaamba kuti: “Kufumbwa muntu uusula mweenzinyina, mujayi, alimwi mulizi kuti taakwe mujayi uujisi buumi butamani mulinguwe.” (1 Johane 3:15) Ikuti katuyanda kuba abuumi butamani, tweelede kulugusya cakumaninina mumyoyo yesu lusulo luli loonse ndotujisi kubeenzuma, nkaambo kusulaika nentalisyo yabulwani bunji. (1 Johane 3:11, 12) Cilayandika kapati kuti twiiye kuyandana.
TUTONDEZYA KUTI TULABULEMEKA BUUMI
- kwiinda mukutajaya naa kugusya da lyamwana uutanazyalwa
- kwiinda mukuleka micito azilengwa zibyaabi
- kwiinda mukugusya lusulo loonse cakumaninina mumyoyo yesu kujatikizya bantuma
7 Ino mbuti kujatikizya kulemeka buumi bwesu tobeni? Kunyina muntu uuyanda kufwa, pele bamwi balibikka muntenda yalufwu akaambo kakuyandisya kulikkomanisya. Mucikozyanyo, ibanji balafweba akufwinkila tombwe naa kuuvwundika mukanwa alimwi akunyeela nseke zyalubanje antela kubelesya misamu iikola kutegwa balikondelezye. Imisamu iili boobu mmibi kumubili alimwi bunji bwaziindi ibaibelesya balafwa. Imuntu uujisi cilengwa cakubelesya misamu eeyi kunyina nabona buumi kuti bulisetekene. Imicito eeyi ilisofweede kuli Leza. (Ba-Roma 6:19; 12:1; 2 Ba-Korinto 7:1) Ikutegwa tubelekele Leza munzila iitambulika, tweelede kwiileka micito iili boobo. Nokuba kuti ikucileka inga catuyumina, Jehova ulakonzya kutupa lugwasyo ndotuyandika. Alimwi ulakukkomanina kusoleka nkotucita mukubona buumi bwesu kuti ncipego ciyandika kapati cakazwa kulinguwe.
8 Ikuti katubulemeka buumi, lyoonse tunoobikkila maanu kutantamuka zintu zikonzya kuleta ntenda. Kunyina notuya kuba bayamba alimwi tatukaciti zintu ziletela ntenda akaambo kakuyanda kulikkomanisya naa nkaambo zilanonezya kuzicita. Tatukeenzyi mootokala cabuyamba alimwi tatukajatikizyigwi muzisobano zisumpula bulwani naa ziletela ntenda. (Intembauzyo 11:5) Imulawo Leza ngwaakapa bana Israyeli bansiku wakati: “Na wayaka iŋanda impya [iijisi ciluli cisasabede], bikila lululi citabililo [naa lubaya], kuti utaleteli iŋanda yako mulandu wabulowa na muntu waloka.” (Deuteronomo 22:8) Ikweelana anjiisyo iili mumulawo ooyu, mweelede kubona kuti zintu mbuli matantilo zili kabotu amunzi wanu kutegwa kutabi muntu uuwa, uulebwa alimwi akulicisa kapati. Ikuti kamujisi mootokala, amubone kuti kwiina mpuunyongene. Mutalekeli ŋanda yanu naa mootokala kuba cintu ciletela ntenda kulindinywe naa kuli bambi.
9 Ino mbuti kujatikizya buumi bwamunyama? Abwalo bulisetekene ku Mulengi. Leza ulazumizya kuti banyama kabajaigwa kutegwa kujanwe cakulya azyakusama naa kutegwa bantu bakwabililwe kuntenda. (Matalikilo 3:21; 9:3; Kulonga 21:28) Pele taciluzi pe ikupenzya banyama naa kubajaya kacili cintu cakulikondelezya buyo alimwi kucita boobo kutondezya kusampaula kupati kukusetekana kwabuumi.—Tusimpi 12:10.
IKUTONDEZYA KUTI TULABULEMEKA BULOWA
10 Kaini naakajaya munyina Abelo, Jehova wakaambila Kaini kuti: “Ijwi lyabulowa bwamwanike wako lilandikwiilila kuzwa muvu.” (Matalikilo 4:10) Leza naakali kwaamba bulowa bwa Abelo, wakali kwaamba buumi bwa Abelo. Kaini wakagozya buumi bwa Abelo, aboobo lino Kaini wakeelede kusubulwa. Cakali mbuli kuti bulowa bwa Abelo naa buumi bwakali kulilila Jehova kuti acite ziluleme. Ibuumi abulowa mboziswaangene kwakatondezyegwa alimwi nolyakainda Zambangulwe lyakuciindi ca Nowa. Izambangulwe kalitanacitika, ibantu bakali kulya buyo micelo, zisyumani, nyemu alimwi amaila aayindene-indene. Nolyakainda Zambangulwe, Jehova wakaambila Nowa abana bakwe basankwa kuti: “Baumi boonse bayavula ansi bayoomubeda zilyo, mbubonya mbuli zisyu zisia-sia. Zyoonse biyo ndamupa nzizyo.” Pele Leza wakakasya boobu: “Pele tamweelede kulya nyama antoomwe abuumi bwayo, nkokuti bulowa bwayo.” (Matalikilo 1:29; 9:3, 4) Cilasalala kuti buumi abulowa bwacilenge Jehova uzibona kuti ncimwi.
11 Tutondezya kuti tulabulemeka bulowa kwiinda mukutabulya. Mu Mulawo Jehova ngwaakapa bana Israyeli, wakalailila kuti: “Kufumbwa muntu…uuvwima akujaya munyama na muyuni uuligwa, uleelede kutila bulowa ansi akubuvumba abulongo…. Ncindaambila bana ba-Israyeli kuti, Mutalyi bulowa bwamulenge naba omwe.” (Levitiko 17:13, 14) Imulawo wa Leza wakutalya bulowa bwamunyama, iwakapedwe ciindi cakusaanguna kuli Nowa imyaka iitandila ku 800 musyule wakacili kubeleka. Mbwaakali kuzilanga zintu Jehova bwakalisalede: Babelesi bakwe bakali kukonzya kulya nyama yabanyama, pele ikutali bulowa. Ibulowa bakeelede kubutilila ansi, mubwini icakali kwaamba kupilusya buumi bwacilenge eeco kuli Leza.
12 Imulawo uukozyenye awooyu ulabeendelezya Banakristo. Ibaapostolo alimwi abaalumi bambi ibakali kusololela akati kabasikutobela ba Jesu mumwaanda wamyaka wakusaanguna bakaswaangana kuti bakosole makani kujatikizya milawo yakeelede kunootobelwa aboonse mumbungano ya Banakristo. Imakani bakaakosola boobu: “Kwakabotela Muuya Uusalala, aswebo, kuti tutamubikili mukuli mulemu uuinda ezi izyeelede, zyakuti mulikasye kulya izipailwa mizimo akubulowa, akulizisinwa [inyama iijisi bulowa], akumamambi.” (Incito 15:28, 29; 21:25) Aboobo tweelede kuzumanana ‘kulikasya kubulowa.’ Kuli Leza, ikulikasya kubulowa kulayandika kapati mbubwenya mbotuteelede kukomba mituni akucita bwaamu.
13 Sena mulawo wakulikasya kubulowa ulabikkilizya akulikasya kubikkwa bulowa? Inzya. Mucikozyanyo: Atwaambe kuti dokotela wamwaambila kuti muleke kunywa bukoko. Sena eeco inga caamba kuti tamweelede buyo kunywa bukoko pele mulakonzya kubikkwa bukoko mumubili kwiinda munyeleti? Peepe! Mbubwenya buyo, ikulikasya kubulowa caamba kutabunjizyila limwi buya mumibili yesu munzila iili yoonse. Aboobo imulawo wakulikasya kubulowa waamba kuti kunyina notunga twazumizya muntu uuli woonse kutubikka bulowa kwiinda munyeleti.
14 Ino mbuti kuti Munakristo umwi walicisa kapati naa uyandika kwaandulwa cibeela cipati? Ino mbuti ikuti bamadokotela baamba kuti weelede kubikkwa bulowa buyo-buyo ulafwa? Ee, Munakristo kunyina nanga wayanda kufwa. Mukusoleka kukwabilila cipego ca Leza ciyandika kapati cabuumi, inga wazumina busilisi bumbi ibutajatikizyi kubelesya bulowa munzila iitaluzi. Aboobo inga wayanda kusilikwa kwiinda mukubelesya nzila zimbi ziliko izitajatikizyi kubikkwa bulowa.
15 Sena Munakristo inga watyola mulawo wa Leza kutegwa kacipona mubukkale oobu? Jesu wakati: “Umwi aumwi uuyanda kuliyobweda buumi bwakwe uzoobusweekelwa, pele umwi aumwi uusweekelwa buumi bwakwe nkaambo kandime uzoobujana.” (Matayo 16:25) Kunyina notuyanda kufwa pe. Pele ikuti twasoleka kubambilila buumi mbotujisi lino kwiinda mukutyola mulawo wa Leza, inga twaba muntenda yakusweekelwa buumi butamani. Aboobo ncamaanu ikusyoma kululama kwamulawo wa Leza, katusinizyide kuti, ikuti naa twafwa acimwi, Sikutupa Buumi uyootuyeeya mububuke alimwi uyootupilusizya cipego ciyandika kapati cabuumi.—Johane 5:28, 29; Ba-Hebrayo 11:6.
16 Sunu babelesi ba Leza basyomeka balikanzide cakumaninina ikubutobela busolozi bwakwe kujatikizya bulowa. Kunyina nobabulya munzila iili yoonse. Alimwi kunyina nobazumina kubikkwa bulowa nobasilikwa.* Balisinizyide kuti Mulengi wabulowa ulicizyi ncobeelede icibagwasya ncobeni. Sena mulasyoma kuti mulengi ulicizyi?
INZILA IILUZI ILIKKE YAKUBELESYA BULOWA
17 Mulawo wa Musa wakakankaizya nzila yomwe buyo iiluzi yakubelesya bulowa. Ikujatikizya bukombi bwakali kuyandika kubana Israyeli bansiku, Jehova wakalailila kuti: “Mubulowa mobubede buumi bwanyama, alimwi mbombubo mbondimupede acipaililo kuti bumanye milandu yanu, nkaambo bulowa mbobumanya milandu.” (Levitiko 17:11) Bana Israyeli nobakabisya, bakali kukonzya kulekelelwa milandu kwiinda mukutuula munyama alimwi akubikka bulowa bumwi bwamunyama ooyo acipaililo kutente lyakubunganina naa kumbele amazuba kutempele lya Leza. Inzila iluzi ilikke yakubelesya bulowa yakali muzituuzyo eezyo.
18 Banakristo beni-beni tabacili mubweendelezi bwa Mulawo wa Musa, aboobo tabatuuli zituuzyo zyabanyama akubikka bulowa bwabanyama acipaililo. (Ba-Hebrayo 10:1) Nokuba boobo, ikubelesyegwa kwabulowa acipaililo kuciindi ca Israyeli yansiku kwakali kwiiminina cituuzyo ciyandika kapati ca Mwana a Leza, Jesu Kristo. Mbubwenya mbotwakaiya mu Cibalo 5 cabbuku lino, Jesu wakaaba buumi bwakwe bwabuntunsi nkaambo kandiswe kwiinda mukulekela kuti bulowa bwakwe butilwe kabuli cituuzyo. Mpoonya wakapilukila kujulu alimwi wakapa Leza mpindu yabulowa bwakwe bwakatilwa ciindi comwe kukabe kutamani. (Ba-Hebrayo 9:11, 12) Eeco cakaba nentalisyo yakulekelelwa kwazibi zyesu alimwi kwakapa coolwe cakuti tube abuumi butamani. (Matayo 20:28; Johane 3:16) Elo nzila eeyi yakubelesya bulowa yali kuyandika kapati kaka! (1 Petro 1:18, 19) Lilikke notusyoma mumpindu yabulowa bwa Jesu bwakatilwa notunga twafwutuka.
19 Tulakonzya kumulumba kapati Jehova Leza akaambo kakutupa cipego cabuumi muluyando lwakwe! Alimwi sena eeci taceelede kutukulwaizya kwaambila bambi kujatikizya coolwe cakuba abuumi butamani kwiinda mukusyoma cituuzyo ca Jesu? Ikulanganya maumi aabantuma mbuli mbwaalanganya Leza kuyootukulwaizya kucita boobo caluyandisisyo alimwi cabusungu kapati. (Ezekieli 3:17-21) Ikuti naa mukuli ooyu twaucita cabusungu, tuyookonzya kwaamba bwakaamba mwaapostolo Paulo iwakati: “Ndasalala kubulowa bwabantu boonse, nkaambo nsikasiside cintu pe, ndakamwaambila luyando loonse lwa-Leza.” (Incito 20:26, 27) Ikwaambila bantu zya Leza amakanze aakwe ninzila mbotu kapati yakutondezya kuti tulabulemeka kapati buumi abulowa.
BBAIBBELE NCOLIYIISYA
- Buumi ncipego cakazwa kuli Leza.—Intembauzyo 36:9; Ciyubunuzyo 4:11.
- Ikugusya da taciluzi pe, mbwaanga buumi bwamwana uutanazyalwa bulayandika kapati kuli Leza.—Kulonga 21:22, 23; Intembauzyo 127:3.
- Tutondezya kuti tulabulemeka buumi kwiinda mukutalibikka muntenda alimwi akutalya bulowa.—Deuteronomo 5:17; Incito 15:28, 29.
* Ikutegwa mujane makani aajatikizya misamu iinga yabelesyegwa muciindi cakubelesya bulowa, amubone apeeji 13-17 mubroshuwa lyakuti, How Can Blood Save Your Life? ilyakamwaigwa a Bakamboni ba Jehova.
Mibuzyo Yakwiiya
1. Ino nguni wakalenga zintu zipona zyoonse?
2. Ino ncinzi Leza ncacita kutegwa katupona?
3. Ino Leza wakakubona buti kujaigwa kwa Abelo?
4. Mbuti Leza mbwaakakankaizya mbobweelede kubonwa buumi mu Mulawo wa Musa?
5. Ino kugusya da tweelede kukubona buti?
6. Nkaambo nzi ncotuteelede kusulaika bantuma?
7. Mmicito nzi imwi iitondezya kutalemeka buumi?
8. Nkaambo nzi ncotweelede kubikkila maanu kukulikwabilila kuzintu zikonzya kuletela ntenda?
9. Ikuti katubulemeka buumi, ino banyama tuyoobeendelezya buti?
10. Mbuti Leza mbwaatondezya kuti buumi abulowa ziliswaangene?
11. Ino nkububelesya buti bulowa Leza nkwakasyide kuzwa kuciindi ca Nowa?
12. Mmulawo nzi wakapegwa mubusolozi bwamuuya uusalala kujatikizya bulowa mumwaanda wamyaka wakusaanguna alimwi ooyo uucibeleka asunu?
13. Amupe cikozyanyo citondezya kuti mulawo wakulikasya kubulowa ulabikkilizya akulikasya kubikkwa bulowa.
14, 15. Ikuti bamadokotela baamba kuti Munakristo weelede kubikkwa bulowa, ino inga wacita nzi, alimwi ino nkaambo nzi?
16. Ncinzi babelesi ba Leza ncobakanzide kucita kujatikizya makani aabulowa?
17. Mu Israyeli yansiku, ino ninzila nzi ilikke yakubelesya bulowa njaakazumizyide Jehova Leza?
18. Ino nimpindu nzi azilongezyo nzyotunga twajana akaambo kakutilwa kwabulowa bwa Jesu?
19. Ncinzi ncotweelede kucita ikutegwa ‘katusalala kubulowa bwabantu boonse’?


text:
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
EeAwe
Baibolo pa Intaneti
BAIBOLO--AMALEMBO YA CALO CIPYA
CABA MULI
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
EeAwe
Ukutendeka 47:1-31
47 E lyo Yosefe aile no kweba Farao ati:+ “Tata na bamunyinane nabesa ukufuma ku calo ca Kanaani ne mikuni yabo ne ng’ombe shabo na fyonse ifyo bakwata, kabili moneni bali mu calo ca Goshene.”+2 Kabili abuulile abaume basano pali bamunyina bonse, ukuti abatwale kuli Farao.+3 E lyo Farao atile kuli bamunyina: “Milimo nshi mwaishiba?”+ Na bo batile kuli Farao: “Fwe babomfi benu tuli bacemi ba mpaanga,+ ifwe ne fikolwe fyesu.”+4 Pa numa batile kuli Farao: “Twishile ku kutubilisha muli cino calo,+ pantu takuli umulemfwe wa kuliisha imikuni ya babomfi benu,+ pantu icipowe calikosa mu calo ca Kanaani.+ E ico shi lekeni ababomfi benu bekale mu calo ca Goshene.”+5 E lyo Farao atile kuli Yosefe: “Wiso na bamunonko nabesa kuli iwe.6 Icalo ca Egupti cobe.+ Leka bekale apawamisha mu calo.+ Leka bekale mu calo ca Goshene,+ kabili nga waishiba ukuti pali bena pali abaume abakosa,+ ubapeele umulimo wa kucema ing’ombe shandi.”+7 E lyo Yosefe aingishe Yakobo wishi kuli Farao no kumulondolola kuli ena, kabili Yakobo apaalile Farao.+8 E ico nomba Farao aipwishe Yakobo ati: “Bushe muli ne myaka inga?”9 Na o Yakobo ayaswike Farao ati: “Imyaka iyo nalulumba myaka umwanda umo na makumi yatatu (130).+ Inshiku sha myaka yandi shaba ishinono kabili ishaisulamo ukucula,+ kabili tashafika ku nshiku sha myaka ya kululumba iya fikolwe fyandi.”+10 Pa numa Yakobo apaalile Farao kabili afumine pa cinso ca kwa Farao.+11 E fyo Yosefe alengele wishi na bamunyina ukwikala mulya no kubapeela impanga mu calo ca Egupti, apawamisha, mu calo ca Raamsese,+ ukulingana ne cipope ca kwa Farao.12 Kabili Yosefe alepeela ifya kulya+ kuli wishi na bamunyina na ba mu ng’anda ya kwa wishi bonse, ukulingana ne mpendwa ya banono babo.+13 Nomba mu calo conse tamwali ifya kulya, pantu icipowe calikulile nga nshi;+ kabili aba mu calo ca Egupti ne calo ca Kanaani balinakwike pa mulandu wa cipowe.+14 Kabili Yosefe alelonganike indalama shonse ishasangilwe mu calo ca Egupti na mu calo ca Kanaani mu ngano abantu baleshita;+ kabili Yosefe aleleta indalama isho mu ng’anda ya kwa Farao.15 Shasukile indalama isha bena Egupti ne sha bena Kanaani shapwa, kabili abena Egupti bonse batendeke ukuya kuli Yosefe, abati: “Tupeeleni ifya kulya!+ Cinshi twalafwila pa menso yenu pa mulandu wa kuti indalama nashipwa?”+16 E lyo Yosefe atile: “Nga nashipwa, leteni ifitekwa fyenu pa kuti na ine imupeele ifya kulya.”17 Na bo batwele ifitekwa fyabo kuli Yosefe; na Yosefe alebapeela ifya kulya ilyo batwala bakabalwe babo ne mikuni ne ng’ombe ne mpunda,+ e fyo alebapeela ifya kulya pa fitekwa fyabo fyonse mu mwaka ulya.18 Wasukile umwaka ulya wapwa, kabili batendeke ukuya kuli ena umwaka wakonkelepo no kutila: “Tatwafise ici kuli shikulu ukuti indalama ne fitekwa nafipeelwa fyonse kuli shikulu.+ Tapashele nangu kamo aka kuleta kuli shikulu kano fye imibili yesu ne mpanga yesu.+19 Cinshi twalalobela pa menso yenu,+ ifwe pamo ne mpanga yesu? Tushiteni pamo ne mpanga yesu mu fya kulya,+ na ifwe pamo ne mpanga yesu tukaba abasha kuli Farao; kabili tupeeleni imbuto pa kuti twifwa ne mpanga yesu ionaika.”+20 E ico Yosefe ashitiile Farao+ impanga yonse iya bena Egupti, pantu umwina Egupti onse ashitishe impanga yakwe, pantu icipowe calikulile pali bena; ne calo caishileba ca kwa Farao.21 E lyo abantu bena abakuushiishe mu misumba ukubafumya ku mpela imo iya mupaka wa Egupti ukushinta ku mpela ibiye.+22 Impanga iyo ashashitile fye ya bashimapepo,+ pantu ifyo bashimapepo balelya fyalefuma kuli Farao kabili balelya ifyo Farao alebapeela.+ E co bashashitishiishe impanga yabo.+23 E lyo Yosefe atile ku bantu: “Moneni, lelo nimushita imwe ne mpanga yenu, nomba muli ba kwa Farao. Moneni imbuto ishi shaba shenu, kabili mushitande mu mushili.+24 Nga mwalobolola,+ e lyo mukafyakanye mu fiputulwa fisano. Iciputulwa cimo mukapeele Farao,+ lelo ifyashala fine fikaba fyenu kabili e po mukafumya imbuto sha kubyala ne sha kulya imwe na ba mu mayanda yenu na bana benu.”+25 E ico batile: “Mwapususha imyeo yesu.+ Lekeni shikulu atubelele uluse, kabili twalaba abasha ba kwa Farao.”+26 Awe Yosefe acitile ici ukuba icipope pa mpanga ya Egupti ukufika na kuli buno bushiku ica kuti Farao alepeelwa ica pali fisano. Impanga fye iishali ya kwa Farao ya bashimapepo.+27 Kabili Israele akonkenyepo ukwikala mu calo ca Egupti, mu calo ca Goshene;+ e mo baikele no kufyala kabili bafulile nga nshi.+28 Kabili Yakobo aikele mu calo ca Egupti imyaka ikumi na cinelubali (17), ne nshiku sha kwa Yakobo, isha mweo wakwe, shaishileba umwanda umo na makumi yane na cinelubali (147).+29 Shasukile shafika inshiku sha kuti Israele afwe.+ E ico aitile umwana wakwe Yosefe no kumweba ati: “Nomba nga walintemwa, shi bika ukuboko kobe mwi samba lye tanta lyandi,+ kabili ube ne cikuuku kuli ine kabili unange ukuti kuti nakucetekela.+ (Wikanshiika muno Egupti iyo.)+30 Ndefwaya nkashiikwe ukwalaala ifikolwe fyandi,+ na iwe ukamfumye muno Egupti no kunshiika mu nshiishi shabo.”+ Na o atile: “Nkacita ukulingana ne fyo mwasosa.”31 E lyo atile: “Lapa kuli ine.” Na o alilapile.+ E lyo Israele akontamine ku mitwe ya busanshi.+


text:
Nanchi Muchinuzhuka bo Mwajinga Nabo mu Bupopweshi Nyi?
Aba babatizhiwe ne kwikala Bakamonyi ba kwa Yehoba pano bino babujile kusapwilapo muntu nangwa balekele kupwanañana na bakwabo ba mu lwitabilo kechi twibachinuzhuka ne. Twibafwakesha ne kwibatundaika kuba’mba bekale jibiji na bulunda ne Lesa.
Kechi tupanga mu kipwilo muntu yense walenga mambo akatampe ne. Nangwa byonkabyo, inge Kamonyi wabatizhiwa walala muzhilo wa mu Baibolo wabula kulapila, tuleka kupwanañana nanji nangwa kumupanga mu kipwilo. Baibolo wamba’mba: “
Fumyai yewo muntu mubi mukachi kenu.”
Pano ibyepi inge muntu wapangiwa mu kipwilo pano bino mukazhi ne baana saka baji Bakamonyi bakwa Yehoba? Kukwatankana kwa ku mupashi ko ajinga nako na kisemi kupimpulwa, pano bino kukwatankana kwa ku mubiji kutwajijila. Masongola ne butemwe bitwajijila mu kisemi.
Bapangiwa mu kipwilo bakonsha kutanwa ku kupwila kwetu. Inge bakeba bakonshatu ne kutambwila lujimuno ku bakulumpe mu kipwilo. Kine kintu kyo bobila bino ke kukeba kumukwasha kwikala jibiji Kamonyi wa kwa Yehoba. Bapangiwa mu kipwilo bakana byubilo byatama ne kulondela bipimo bya mu Baibolo babwela jibiji mu kipwilo.


text:
Kuti Nacita Shani pa Kuti Nilatontonkanya pa Bulalelale?
Ifyo wingacita
Sala bwino ifibusa fyobe. Ifibusa fyobe na abo usambilila nabo nga batendeka ukulanda pa bulalelale, taufwile ukupoosapo pantu kuti watampa ukutontonkanya pa kucitako ubulalelale. Ilingi kulaba inshila ya kulekelamo ukulanda ukwabula ukumoneka kwati uli mulungami sana ukucila abanobe, pantu kuti batendeka ukukupumya.
Wilatamba amafilimu umwaba ifya bulalelale. Muno nshiku amafilimu ne nyimbobafipanga mu musango wa kuti filelenga abantu balefwaya ukucita ubulalelale. Lelo cinshi Baibolo itweba? Itila: “
Tuisangulule kuli fyonse ifikowesha umubili no mupashi, no kuba aba mushilo icine cine mu kutiina Lesa.” (2 Abena Korinti 7:1) Wilakutika ku nyimbo nelyo ukutamba ifili fyonse ifingalenga watendeka ukulatontonkanya pa kucita ubulalelale.
Ishiba ukuti: Tacabipa ukuba ne nsuuna. Na kuba, Lesa abumbile umwaume no mwanakashi mu musango wa kuti baletemwana, kabilil ukupanga icupo kwaliba fye bwino ku baupana. Kanshi nga ulaba sana ne nsuuna, wilatontonkanya ukuti imibele yobe ibi nelyo ukutila tawakatale auba ne mibele isuma.
Icishinka ca kuti: Kuti wasala ifyo wingalatontonkanyapo. Kanshi nga ulefwaya, kuti waba uwasanguluka mu fyo utontonkanyapo na mu fyo ucita!


text:
MEPUZHO O BEPUZHA JAVULA
Nanchi Bakamonyi ba kwa Yehoba Baji na Basapwishi Babakazhi Nyi?
Ñanyi mwingilo uji na babakazhi mu mwingilo wa Bakamonyi ba kwa Yehoba wa kusapwila mwaya ntanda?
MEPUZHO O BEPUZHA JAVULA
Mambo ka Bakamonyi ba kwa Yehoba kyo Babujila Kulwako Nkondo?
Bakamonyi ba kwa Yehoba bebayuka amba bakana kulwako nkondo. Fundai ene mambo o tubujila kulwako nkondo.
MEPUZHO O BEPUZHA JAVULA
Nanchi Bakamonyi ba kwa Yehoba Bengilako uno Mwingilo wa Bumishonale Nyi?
Bañanyi bengilako uno mwingilo wa bumishonale, kabiji mambo ka? Nanchi bamo bafunda bya kwingila uno mwingilo nyi?
KUPWILA
Kupwila kwa Kipwilo kwa Bakamonyi ba kwa Yehoba
Yukai kwikela kupwila kwetu ne byo kwikala.


text:
Amasambililo 12
Bushe Umulimo Wesu uwa Kushimikila Ubombwa Shani?
Ilyo Yesu ali mupepi no kufwa atile: “Imbila nsuma iyi iya bufumu ikabilwa ku bantu bonse aba pe sonde ku kuba ubunte ku nko shonse; e lyo impela ikesa.” (Mateo 24:14) Nomba bushe abantu bali no kushimikila shani pano isonde ponse? Balingile ukukonka ifyo Yesu alecita ilyo ali pano calo.—Luka 8:1.
Tuya pa Mayanda Yabo. Yesu alisambilishe abasambi bakwe ukushimikila imbila nsuma ukufuma ku ng’anda ne ng’anda. (Mateo 10:11-13; Imilimo 5:42; 20:20) Balya bakabila ba mbila nsuma balibapeele ififulo fya kushimikilamo. (Mateo 10:5, 6; 2 Abena Korinti 10:13) Na muno nshiku, icilonganino cimo na cimo calikwata icifulo ca kushimikilamo. Ici cilalenga ‘tuleshimikila abantu no kushimikisha ubunte’ nga fintu Yesu atwebele.—Imilimo 10:42.
Tulashimikila abantu konse uko basangwa. Yesu aleshimikila mu fifulo umusangwa sana abantu, pamo nga ku lulamba lwa bemba na pa fishima fya cintubwingi. (Marko 4:1; Yohane 4:5-15) Nga filya Yesu alecita, na ifwe tulalanshanya na bantu ifya mu Baibolo ukuli konse uko basangwa, nampo nga ni mu misebo, mu fifulo fya makwebo, mu maparka, nelyo pa foni. Lyonse ilyo twakwata ishuko, tulashimikila ku bena mupalamano besu, na ku bo tubomba nabo, na bo tusambilila nabo ku sukulu, e lyo na kuli balupwa. Ukucita ifi kwalilenga abantu abengi isonde lyonse ukumfwa “imbila nsuma pa kupususha [kwa kwa Yehova].”—Amalumbo 96:2.
Bushe kuliko uo mwingatemwa ukwebako imbila nsuma iya Bufumu bwa kwa Lesa ne fyo bukamucitila? Mwilekapo fye, mwebeniko iyi imbila nsuma nomba line!
Ni “mbila nsuma” nshi tufwile ukubila?
Bushe Inte sha kwa Yehova shipashanya shani Yesu mu fyo bashimikila?


text:
จบ ซับไทย
เรื่องย่อ
ดินแดนทางเหนือถูกปกครองโดยราชาปีศาจ ผู้ที่จะเป็นผู้กล้าต้องผ่านการคัดเลือกระดับประเทศก่อน แล้วจึงค่อยส่งไปปราบจอมมาร ซึ่งว่าที่ผู้กล้าคนต่อไป คือ Raul Chaser นักเรียนระดับท็อปของชั้น แต่ทว่าระบบการสอบคัดเลือกผู้กล้าก็มาล้มเลิกกลางคันเพราะคนที่สวมบทผู้กล้า ไปโค่นจอมมารลงได้ก่อน ทำให้ Raul หมดสิทธิ์เป็นผู้กล้า แล้วต้องหางานทำจนได้เป็นพนักงานขายสินค้าในร้านขายไอเทมเวทมนตร์เล็กๆ Leon ที่ตั้งอยู่ในเมืองหลวง วันหนึ่งมีเด็กอายุประมาณ 15 ปี มายื่นใบสมัครเป็นพนักงานพาร์ทไทม์ ในใบสมัครนั้นได้กรอกข้อความที่น่าสนใจว่า
ซับไทย
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 1
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 2
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 3
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 4
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 5
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 6
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 7
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 8
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 9
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 10
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 11
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu ตอนที่ 12 จบแล้วจ้า
สำรองเผื่อข้างบนดูไม่ได้ ซับไทย
รหัส Anime-za
Yuusha ni Narenakatta ตอนที่ 1 {ซับไทย}
Yuusha ni Narenakatta ตอนที่ 2 {ซับไทย}
Yuusha ni Narenakatta ตอนที่ 3 {ซับไทย}
Yuusha ni Narenakatta ตอนที่ 4 {ซับไทย}
Yuusha ni Narenakatta ตอนที่ 5 {ซับไทย}
Yuusha ni Narenakatta ตอนที่ 6 {ซับไทย}
Yuusha ni Narenakatta ตอนที่ 7 {ซับไทย}
Yuusha ni Narenakatta ตอนที่ 8 {ซับไทย}
Yuusha ni Narenakatta ตอนที่ 9 {ซับไทย}
Yuusha ni Narenakatta ตอนที่ 10 {ซับไทย}
ดาวน์โหลด ซับไทย
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 01 (MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 02 (MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 03 (MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 04 (MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 05(MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 06 (MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 07 (MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 08 (MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 09 (MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 10 (MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 11 (MX 1280×720 x264 AAC)
[WindSky-Fs] Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku o Ketsui Shimashita – 12 END (MX 1280×720 x264 AAC)
ซับไทย แบบ HD
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 1
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 2
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 3
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 4
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 5
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 6
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 7
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 8
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 9
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 10
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 11
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku ตอนที่ 12


text:
KYAMBA KYA USOPA KAINYAINYA 2014
Nanchi Bantu Bakonauna Ntanda Myaka ne Myaka Nyi?
Pano twakonsha kuba byepi pa kuba’mba ntanda ikawame jibiji?
Nanchi Bantu Bakonauna Ntanda Myaka ne Myaka Nyi?
Baibolo kechi waambijiletu jimo pa konauna ntanda kubena kubiwa pa kino kimye konka ne, bino waambile ne pa bintu byatama bikafumamo.
Nanchi Mizhilo Lesa yo Apele Bena Isalela Yawamine ne Kuyilamo Nyi?
Mafunde ana alondelanga banchibamambo mu Isalela.
Kwingila Mwingilo Wawama wa Kwingijila Lesa
Myaka 65 yapitapo, ba Peter Carrbello bapichile mu bintu byapimpwile bwikalo bwabo.
Baibolo wa Kisilya Utelwa’mba Peshita Jishinda ja Kuyukilapo Byavula pa Ntuntulwilo ya ma Baibolo Atanshi
Uno Baibolo wa kala ukwasha kuyuka’mba ma Baibolo amo lelo jino anungako byepelo byabujile mu binembelo bine bitanshi
Mepuzho a mu Baibolo Akumbulwa
Nanchi twafwainwa kulomba ku bamalaika kuba’mba betukwashe nyi?


text:
MAKANI AAYUNGIZYIDWE
Sena Tuleelede Kusekelela Mazuba Aakulyookezya?
TEENSYI Bbaibbele lipa makani aajatikizya mazuba aakulyookezya aadumide mubukombi naa mucisi aasekelelwa sunu muzyooko zinji zyamunyika. Aboobo ino kusekelela kucitwa kwakazwa kuli? Ikuti kakuli laibbulali nkomukkala, inga mwayandisya kubona ncaamba mabbuku aali mumo kujatikizya mazuba aakulyookezya aadumide mucisi momukkala. Amulange-lange zikozyanyo zisyoonto buyo.
Isita. Ibbuku litegwa The Encyclopædia Britannica lyaamba kuti: “Kunyina citondezya mu Cizuminano Cipya kuti ipobwe lya Isita lyakali kucitwa.” Ino buzuba bwa Isita bwakatalika buti? Buliswaangene abukombi bwabantu batamuzyi Leza. Nokuba kuti buzuba bwakulyookezya oobu bwaambwa kuti mbwakuyeeya kubuka kwa Jesu, izilengwa zicitwa aciindi ca Isita tazyili zya Bunakristo pe. Mucikozyanyo, ikujatikizya “sulwe waa Isita” uudumide, ibbuku litegwa The Catholic Encyclopedia lyaamba kuti: “Sulwe ncitondezyo cibelesyegwa abantu batamuzyi Leza alimwi lyoonse cali kubelesyegwa kwiiminina buzyazi.”
Kusekelela Mwaka Mupya. Ibuzuba alimwi azilengwa zicitwa lyakusekelela Mwaka Mupya ziliindene mucisi acimwi. Ikujatikizya matalikilo aakusekelela ooku, ibbuku litegwa The World Book Encyclopedia lyaamba kuti: “Imweendelezi muna Roma Julius Caesar wakatalisya buzuba bwamu January 1 kuba Buzuba bwa Mwaka Mupya mu 46 B.C. Bana Roma bakaaba buzuba oobu kuli Janus, leza wamilyango, zitendele alimwi amatalikilo. Imwezi wa January wakaulikwa boobo kuzwa kuzina lya Janus iwakajisi masyu obile—bumwi bwakali kulanga kumbele alimwi bumwi musyule.” Aboobo kusekelela kujatikizya Mwaka Mupya kuzwide kuzilengwa zyabantu batamuzyi Leza.
Halloween. Ikujatikizya buzuba oobu bukozyenye apobwe licitilwa bafwide mbuli mweesyo, ibbuku litegwa The Encyclopedia Americana lyaamba kuti: “Izibeela zyazilengwa ziswaangene apobwe lya Halloween ziliswaangene azilengwa zyapobwe lya Druid [bupaizi bwansiku bwabakuwa baku Britain, France alimwi a Ireland bategwa ba Celt] Bunakristo kabutanatalika. Iba Celt bakali kupobweda baleza basyomwa bobile—leza wazuba alimwi aleza wabafwide (uutegwa Samhain). Ipobwe licitilwa leza wabafwide lyakali kucitwa mu November 1, aakali matalikilo aa Mwaka Mupya waba Celt. Ipobwe licitilwa bafwide bucebuce lyakabikkilizyigwa muzilengwa zya Banakristo.”
Mazuba Aakulyookezya Aambi. Tacikonzyeki pe ikubandika mapobwe oonse aacitwa munyika yoonse. Nokuba boobo, imazuba aakulyookezya aasumpula bantunsi naa mbunga zyabantunsi taakkomanini pe Jehova. (Jeremiya 17:5-7; Incito 10:25, 26) Alimwi kamuyeeyede kuti imatalikilo aamapobwe aacitwa muzina lyabukombi ngaakonzya kutondezya naa alamukkomanisya Leza naa pe. (Isaya 52:11; Ciyubunuzyo 18:4) Injiisyo zyamu Bbaibbele izyaambwa mu Cibalo 16 cabbuku lino zilamugwasya kuzyiba mbwakubona Leza kutola lubazu mumapobwe aajatikizya mazuba aakulyookezya aacitwa munyika.


text:
Kuti Nacita Shani pa Kuti Nilapona Amashindano?
Ifyo wingacita
Wilaisuula! Wilamona kwati iwe tawakwata amano ya ku sukulu pantu ico kuti calenga wilabikako amano. Nga watampa ukulaisuula, ulingile ukuyeba ukutila kwaliba ifyo wacenjelamo. Umfwa ifyo Paulo acitile ilyo abantu balemuseka napamo pa milandile yakwe ukuti tayali bwino nangu bashakwetepo ifishinka. Abebele ati: “
Nangu nshacenjela mu milandile, mu kwishiba mwena nalicenjela.” (2 Abena Korinti 10:10; 11:6) Paulo alishibe umo ashacenjele sana. Lelo alishibe ne fyo acenjelemo. Inga iwe? Ni mwi umo wacenjela? Nga tawishibe umo wacenjela, kuti waipushako umukalamba uo mumfwana nankwe. Kuti akweba umo ucita bwino no kukwafwa ukubika amano kuli ifyo fintu.
Bika amano ku kubelenga. Nga ulefwaya ukusambilila, icifwaikwa sana kubelenga. Nangu ulefwaya nangu taulefwaya ulingile fye ukulabelenga. Ukubelenga kusuma nangu ca kuti te bengi bakutemwa. Na kuba nga wabikako fye amano kuti watampa ukumfwa bwino ukubelenga. Nomba pa kuti ulebelenga bwino, ulingile ukwishiba ifya kubomfya bwino inshita. Uleibukisha ukuti ilyo uli pa sukulu, ico ufwile ukubikako sana kubelenga. Kwena Baibolo yalilanda ukuti kwaliba “
inshita ya kuseka” ne “
nshita ya kusansamuka.” (Lukala Milandu 3:1, 4; 11:9) E ico, ufwile ulafwaya ukukwatako ne nshita ya kwangala, nga filya ciba ku baice abengi. Lelo pali Lukala Milandu 11:4, patusoka ukuti: “
Uulolekesha imikuukile ya mwela takatande; no umona imyendele ya makumbi takaseepe.” Finshi tulesambililako kuli ici? Ulebalilapo ukucita ifyacindama. Uletala wabelenga e lyo waya mu kwangala. Wilasakamana, inshita ya kucita fyonse fibili kuti yamoneka!


text:
Isambililo 7
Kani Ubufumu bwa baLesa Cindo?
1. Ubufumu bwa baLesa cindo?
Ubufumu bwa baLesa buteko bwa kwiulu. Bukapyana ukwikalika konse kabili baLesa bakapyungisha Ubufumu bwabo ukucita ukufwaya kwabo kwiulu na pa calo. Cebo iciweme ica kweba ati fyefyo efi baLesa bakapyungisha Ubufumu bwabo. Bukumo Ubufumu bwa baLesa bukacitila abantu ifi bafwaya ubuteko ubuweme ukubacitila. Bukekatanya abantu bonse pa calo.—Pendeni Danyeli 2:44; Matayo 6:9, 10; 24:14.
Ubufumu bulyelelwe ukukwata imfumu. BaYehova baalisalulwile Umwana wabo, baYesu Klistu, ukuba Imfumu ya Bufumu Bwabo.—Pendeni Ukufisulula 11:15.
2. Mba nindo baYesu belelwe ukubeela Imfumu?
Umwana wa baLesa ewelelwe ukuba Imfumu ni pakuti alikwete inkumbu, kabili alafwaisha ukucita ifilungeme. (Yoane 1:14) Nakabili, alikwete ne makosa akofweleshako abantu ni pakuti akalukwikalike’calo ukufuma kwiulu. Ili babuushiwe, baliile kwiulu ne kwikala kulwine lwa baYehova ukulukupembelele. (AbaEbeya 10:12, 13) Impindi yalifikile ili baLesa bapeele baYesu amakosa akutatika ukwikalika.—Pendeni Danyeli 7:13, 14.
3. Mba ni bani abakalukwikalika na baYesu?
Ibumba iliitwa ati ‘abalungeme’ e bakalukwikalika na baYesu kwiulu. (Danyeli 7:27) Abakutanga ukusalululwa ukuba abalungeme ni ntangishi sha bucetekelo isha baYesu. BaYehova balipitilishe ukusalulula abalalume ne banakashi aba bucetekelo ukufika na bubuno bukumo. Koti ni baYesu, balabuushiwa ne mibili ya mupashi.—Pendeni Yoane 14:1-3; 1 AbaKolinto 15:42-44.
Mba ni banga abelelwe ukuya kwiulu? BaYesu baleta abo abaya kwiulu ati ‘itanga linini.’ (Luku 12:32) Bonse pamo bakaba 144,000. Bakalukwikalika icalo na baYesu.—Pendeni Ukufisulula 14:1.
4. Kani findo ifyacitikile ili baYesu batatikile ukwikalika?
Ubufumu bwa baLesa bwalitatikile ukwikalika mu 1914. * Ica kutatikilapo ici baYesu bacitile kupoosa Satana ne fibanda fyakwe pa calo ca panshi. Satana alikalipile ukwakuti kabili alitatikile ukuleta amakatasho pa calo conse. (Ukufisulula 12:7-10, 12) Ukufume’yo impindi, amakatasho abantunshi alaya ili afula. Inkondo, insala, amalwashi, ne fitulika, fyonse kabeya ka ‘keshibilo’ ka kweba ati bukumo Ubufumu bwa baLesa bukawamye’fintu pa calo.—Pendeni Luku 21:7, 10, 11, 31.
5. Kani Ubufumu bwa baLesa findo bulukucita kabili findo bukacita kuntangiile?
BaYehova balitatikile kale ukwikatanye’bumba lya bantu ilikulu ukufuma mu mishobo yonse ukupyungisha umulimo wa kutulisha. Abantu abakuti ubwngi abalicefya balukusumina ukwikalikwa na baYesu, Imfumu ya Bufumu bwa baLesa. Ubufumu bwa baLesa bukabalama ili bukonala buno ubwikashi ububipile ubwa pa calo. Popele, bonse abalukufwaya ukulitemwesha mu Bufumu bwa baLesa balyelelwe ukusambilila ifi bangalukumfwila baYesu abalukwikalika.—Pendeni Ukufisulula 7:9, 14, 16, 17.
Mu myaka 1,000, Ubufumu bukacita ifi baLesa baalukufwaya ukucitila abantunshi pa kutanga. Icalo conse cikaba paladaiso. Mu kupelako, baYesu bakabubwelesha Ubufumu kuli baWishibo. (1 AbaKolinto 15:24-26) Kani kuli aba mwiishi aba mungafwaya ukubuulako ifya Bufumu bwa baLesa?—Pendeni Amasamo 37:10, 11, 29.
^ par. 12 Kani mulukufwaya ukwishiba ifi Baibolo yashimikile umwaka wa 1914, boneni amabula 215-218 mwi buuku lya Kani Findo Baibolo Muli Bucine Isambisha?