text:
Sena Mulayanda Kuzyiba Bwiinguzi Bwakasimpe?
IBWIINGUZI bwakasimpe kujatikizya nzi? Kujatikizya mibuzyo imwi iiyandika kapati njobabuzya bantu mubuumi bwabo. Ambweni kuli nomwakalibuzyide mibuzyo iili mbuli bwayeeyi:
- Sena ncobeni Leza ulatulanganya?
- Sena nkondo akupenga kuli noziya kumana?
- Ncinzi cicitika kulindiswe twafwa?
- Sena kuli ncotukonzya kulangila kujatikizya bafwide?
- Mbuti mbondikonzya kupaila mipailo njaswiilila Leza?
- Mbuti mbondikonzya kukkomana mubuumi?
Ino nkuukuli nkomukonzya kujana bwiinguzi bwamibuzyo eeyi? Ikuti naa mwaya kumaanda nkobayobweda mabbuku naa kumantoolo nkobasambalila mabbuku, mulakonzya kujana zyuulu-zyuulu zyamabbuku aambwa kuti ajisi bwiinguzi bwamibuzyo eeyi. Pele ibunji bwaziindi mabbuku aaya alakazyanya. Aamwi inga kaabeleka aciindi eeco pele muciindi buyo cisyoonto alaleka kubeleka aboobo alalembululwa naa kunjililwa busena.
Nokuba boobo, kuli bbuku lyomwe lijisi bwiinguzi busyomeka. Eelyo ndibbuku lyakasimpe. Jesu Kristo naakali kupaila kuli Leza, wakati: “Ijwi lyako mbobwini.” (Johane 17:17) Mazubaano, Ijwi eelyo tulizyi kuti ndi Bbaibbele Lisalala. Amapeeji aatobela, mulajana bwiinguzi bwamu Bbaibbele ibulimvwisya alimwi busyomeka kujatikizya mibuzyo iili atala aawa.
Sena Ncobeni Leza Ulatulanganya?
ICIPA KUBUZYA BOOBU: Tupona munyika iizwide lunya alimwi akutalulama. Zikombelo zinji ziyiisya kuti mapenzi aatusikila nkuyanda kwa Leza.
NCOLIYIISYA BBAIBBELE: Leza kunyina pe natalisya bubi. Lugwalo lwa Jobu 34:10 lwaamba kuti: “Kacili kule a-Leza kuti acite bubi, akuli-Singuzuzyoonse kuti alubizye.” Leza ujisi makanze mabotu kapati kubantu. Nkakaambo kaako Jesu ncaakatuyiisya kupaila kuti: “Taateesu ooli kujulu,…abuze Bwami bwako, alucitwe luyando lwako, ansi ano mbubonya mbuli kujulu.” (Matayo 6:9, 10) Leza ulatubikkila maanu kapati cakunga wakasweekelwa kunji kutegwa makanze aakwe azuzikizyigwe ncobeni.—Johane 3:16.
Alimwi amubale Matalikilo 1:26-28; Jakobo 1:13; a 1 Petro 5:6, 7.
Sena Nkondo Akupenga Kuli Noziya Kumana?
ICIPA KUBUZYA BOOBU: Bantu banji bacifwa ankondo. Toonse tulakopana akaambo kakupenga kwabantu.
NCOLIYIISYA BBAIBBELE: Leza usinsima kuti ciindi ciyoosika nayooleta luumuno munyika yoonse. Mu Bwami bwakwe, imfwulumende yakujulu, bantu “tabakooyooiya inkondo limbi pe.” Muciindi caboobo, “bayoofula mapanga aabo [kuti] abe maamba aakulimya.” (Isaya 2:4) Leza uyoomanizya kutalulama akupenga koonse. Ibbaibbele lisyomezya kuti: “[Leza] uyoosindula misozi yoonse kumeso aabo, takukooyooba limbi lufu, nikuba kuomoka nikuba kulila nikuba kuciswa, nkaambo zintu zyakale [kubikkilizya akutalulama alimwi akupenga kwamazubaano] zyamaninina.”—Ciyubunuzyo 21:3, 4.
Alimwi amubale Intembauzyo 37:10, 11; 46:9; a Mika 4:1-4.
Ncinzi Cicitika Kulindiswe Twafwa?
ICIPA KUBUZYA BOOBU: Zikombelo zinji munyika ziyiisya kuti muuya uuli mumuntu ulazumanana kupona wafwa mubili. Ibamwi basyoma kuti myuuya yabasyaanene besu ibakafwa ilakonzya kubagwasya naa kubapenzya baumi. Mpoonya bamwi basyoma kuti Leza ulabasubula basizibi kwiinda mukubaumpa mumulilo uungwilima mane kukabe kutamani.
NCOLIYIISYA BBAIBBELE: Nobafwa bantu, balaleka kupona. Tabakonzyi kumvwa, kubona, kwaambaula naa kuyeeya cintu cilicoonse. Lugwalo lwa Mukambausi 9:5 lwaamba kuti: “Bafwide tabezi cintu niciba comwe.” Mbwaanga bafwide tabakonzyi kuzyiba, kulimvwa munzila imwi naa kumvwa cintu cili coonse, kunyina nobakonzya kupenzya—naa kugwasya—baumi.—Intembauzyo 146:3, 4.
Alimwi amubale Matalikilo 3:19 a Mukambausi 9:6, 10.
Sena Kuli Ncotukonzya Kulangila Kujatikizya Bafwide?
ICIPA KUBUZYA BOOBU: Buumi tulabuyanda, alimwi tuyanda kuti katukkomana mubuumi antoomwe abayandwa besu. Ncilengwa buya kulombozya kuti kubota buzuba bumwi tukabonane alimwi abayandwa besu bafwide.
NCOLIYIISYA BBAIBBELE: Ibunji bwabantu bafwide baya kubusyigwa. Jesu wakasyomezya kuti: “Boonse abali muzyuumbwe, bayoozwa.” (Johane 5:28, 29) Kweelana amakanze ngaakajisi Leza kumatalikilo, aabo baya kubusyigwa bayooba acoolwe cakupona muparadaiso anyika. (Isaya 65:21-25) Cisyomezyo eeci cibikkilizya ikuba abuumi bulondokede alimwi butamani kubantu baswiilila. Ibbaibbele lyaamba kuti: “Balulami bayookona nyika, bayookala alinjiyo lyoonse.”—Intembauzyo 37:29.
Alimwi amubale Jobu 14:14, 15; Luka 7:11-17; a Incito 24:15.
Mbuti Mbondikonzya Kupaila Mipailo Njaswiilila Leza?
ICIPA KUBUZYA BOOBU: Ibunji bwabantu muzikombelo zyoonse balapaila. Nokuba boobo, ibanji bayeeya kuti mipailo yabo tayiingulwi.
NCOLIYIISYA BBAIBBELE: Jesu wakatuyiisya kuti notupaila tatweelede kubelesya majwi ngeena cakwiinduluka-induluka. Wakati: “Mukukomba kwanu mutaindululi.” (Matayo 6:7) Ikuti katuyanda kuti Leza aswiilile mipailo yesu, tweelede kupaila munzila njayanda walo. Kutegwa tucite oobo, tweelede kwiiya makanze aa Leza mpoonya akupaila kweelana amakanze aayo. Lugwalo lwa 1 Johane 5:14 lupandulula kuti: “Na twakumbila kufumbwa cintu cili buti cili mbuli makanze [aa Leza], ulatumvwa.”
Alimwi amubale Intembauzyo 65:2; Johane 14:6, 14; a 1 Johane 3:22.
Mbuti Mbondikonzya Kukkomana Mubuumi?
ICIPA KUBUZYA BOOBU: Bantu banji bayeeya kuti mali, mpuwo naa kubota ciwa kulakonzya kubapa kukkomana. Aboobo, balalitakata kuyandaula zintu eezyi—pele tabakkomani pe.
NCOLIYIISYA BBAIBBELE: Jesu wakaamba nzila iisololela kulukkomano naakati: “Balikkomene aabo bazyi kuti bayandika zintu zyakumuuya.” (Matayo 5:3, NW) Lukkomano lwini-lwini lulakonzya kujanwa lilikke ikuti naa twabweza ntaamu yakuzuzikizya cintu ncotuyandika kapati—kulombozya nkotujisi kwakuyanda kuzyiba kasimpe kajatikizya Leza amakanze ngajisi kulindiswe. Kasimpe aako kajanika mu Bbaibbele. Ikuzyiba kasimpe aako kulakonzya kutugwasya kubona cintu ciyandika ncobeni aceeco citayandiki. Kusololelwa akasimpe kamu Bbaibbele notusala akucita zintu kulakonzya kutupa kukkomana kapati mubuumi.—Luka 11:28.
Alimwi amubale Tusimpi 3:5, 6, 13-18 a 1 Timoteo 6:9, 10.
Oobu mbwiinguzi bwamu Bbaibbele bufwaafwi buyo kumibuzyo iili cisambomwe. Sena mulayanda kuzyiba twaambo atumbi? Ikuti naa muli umwi wabaabo “bazyi kuti bayandika zintu zyakumuuya,” nkokuti mulayanda. Ambweni muyanda kuzyiba bwiinguzi bwamibuzyo aimbi mbuli yakuti: ‘Ikuti naa Leza ulatulanganya, nkaambo nzi ncaalekela bubi akupenga kapati mubuumi bwabantu? Mbuti mbondikonzya kupa kuti buumi bwamukwasyi wangu bubote?’ Ibbaibbele lilapa bwiinguzi buzwide alimwi bukkazika moyo kumibuzyo eeyi alimwi amibuzyo iimbi minji.
Nokuba boobo, mazuba aano ibanji balawaya-waya kulanga-langa ncolyaamba Bbaibbele. Bayeeya kuti bbuku eeli ndipati kapati alimwi zimwi ziindi lilakatazya kumvwa. Sena mulayanda lugwasyo lwambomukonzya kujana bwiinguzi mu Bbaibbele? Bakamboni ba Jehova bajisi nzila zyobilo nzyobabelesya izikonzya kumugwasya.
Nzila yakusaanguna, ndibbuku lya Ino Ncinzi Cini Bbaibbele Ncoliyiisya? ilyakalembelwa kugwasya bantu babbaatidwe kutegwa bakonzye kulanga-langa bwiinguzi bwamu Bbaibbele bulimvwisya kujatikizya mibuzyo iiyandika kapati. Nzila yabili, mbubambe bwaciiyo ca Bbaibbele caaŋanda citabbadelelwi. Kakunyina kumubbadelesya, umwi wa Bakamboni ba Jehova iweelela kuyiisya Bbaibbele ooko nkomukkala ulakonzya kumuswaya aŋanda yanu naa kubusena bumwi buli kabotu akubandika makani aamu Bbaibbele andinywe kwaciindi buyo cisyoonto amvwiki. Bantu babalilwa kutuulunzuma munyika yoonse bagwasyigwa kale abubambe oobu. Mukukosola makani, ibunji bwabo balaamba calukkomano ategwa: “Ndakajana kasimpe!”
Akati kazintu ziyandisi nzyomukonzya kujana, kasimpe nkakayandika kapati. Kasimpe kamu Bbaibbele kalatwaangulula kukusyoma mizimo, kunyongana mumizeezo alimwi abukandu. Katupa kuba abulangizi, makanze alimwi alukkomano. Jesu wakati: “Muyooziba bwini, abwalo bwini buyoomunununa.”—Johane 8:32.


c: text/html

text:
Isambililo 9
Kani Findo Mungacita Pakweba ati mu Cisoolo Cenu Mulukuli Ukusangalala?
1. Mba nindo ukuupana kwa mwi funde kucindamine kani mulukufwaya ukulukuli abasangalele mu cisoolo?
Icebo iciweme cilafuma kuli baYehova, “baLesa bakusangalala,” abafwaya ifisoolo fyonse ukulukuli ifisangalele. (1 Timote 1:11, NW) Ebatatikile ne cupo. Ukuupana kwa mwi funde kucindeme kani tulukufwaya mu cupo ukweba ati mulukuli ukusangalala ni pakuti kulalenga abafyashi ne bana ukuba abasangalele kabili ne butemwe.
Kani baLesa balabona shani icupo? Umwalalume ne mwanakashi kani baupana, baLesa balafwaya ukweba ati balukwikele pamo umuyayaya. AbaKlistu balyelelwe ukulonda amafunde akuuko bekala aalabila pa kuupa neli ukuupwa kwa mwi funde. (Luku 2:1, 4, 5) BaYehova balafwaya umulume ne mukashi ukuba aba bucine kuli bamukakwabo. (AbaEbeya 13:4) BaLesa balafitilwa ukulekana. (Malaci 2:16) Pano balasuminisha abaKlistu ukulekana kani bamukakwabo bacita ubucende kabili koti baupa neli ukuupwa kumbi.—Pendeni Matayo 19:3-6, 9.
2. Kani abalume ne bakashi balyelelwe ukulukulilama shani?
BaYehova baalilengele umwalalume ne mwanakashi ukuba ifibusa fya kofwana mu cupo. (Ifyakutaŋga 2:18) Pakuti umulume e mutwi wa cisoolo, ewelelwe ukulukuteyanishisha icisoolo cakwe ifi balukufwaya ne kubasambisha pali baLesa. Alyelelwe ukutemwa abakashi bakwe ne mweo wakwe onse. Abalume ne bakashi balyelelwe ukutemwana ne kupeelana ubuleme. Pakuti bonse bobilo tabawamininepo, ukulukufitulukilana e cintu icikulu icingabalengesha ukulukuli ne kusangalala mu cupo cabo.—Pendeni AbaEfesa 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Petilo 3:7.
3. Kani mulyelelwe ukushilisha icupo cenu kani tamulipo ukusangalala?
Kani muli amakatasho mu cupo cenu, bonse bobilo mulyelelwe ukwesha ne makosa enu ukulangisha ubutemwe kuli bamukakwenu. (1 AbaKolinto 13:4, 5) Amashiwi abaLesa taasuminishapo ukupusana ukwa kufuma ku cupo ati e nshila ya kushilishishamo amakatasho amu cupo.—Pendeni 1 AbaKolinto 7:10-13.
4. Mwe bana, kani baLesa balafwaya ati mulukuli shani?
BaYehova balafwaya ukweba ati mulukuli abasangalele. Balafunda ukufunda kwa mano pali fyefyo mwebo mwelelwe ukuba pakuti mulukuli abasangalele mu bwanice bwenu. Balafwaya ukweba ati mulukubomfwisha abafyashi benu pakuti mungashukilamo mu mano abo na muli fyefyo beshi. (AbaKolosai 3:20) BaYehova kabili balafwaya ukweba ati mulukuli ne kusangalala uko ukuli mu kulonda fyefyo Abalengeshi benu ne Mwana wabo bafwaya.—Pendeni Uwakutulisya 11:9–12:1; Matayo 19:13-15; 21:15, 16.
5. Mwe bafyashi, findo abana benu bafwaya pakweba ati balukuli abasangalele?
Mulyelelwe ukupyungisha pakweba ati mulukuteyanishisha abana benu ifyakulya, umwakwikala, ne fyakufwala. (1 Timote 5:8) Pano pakuti abana benu balukuli ne kusangalala, mulyelelwe ukubasambisha ukutemwa baLesa ne kulukusambilila kuli bo. (AbaEfesa 6:4) Kani mwe bafyashi mulukulangisha ukweba ati mulibatemenwe baLesa, abana nabo bakalukumutuntululeni ne mitima yabo yonse. Kani mulukupyungisha Amashiwi abaLesa pa kufunda abana benu, mukabofwa ukulukulanguluka bwino.—Pendeni Ndutelonomi 6:4-7; Ifisimpi 22:6.
Abana balakula abaweme kani mulukubakosha ne kubatota. Kabili balyelelwe ukubalunjika ne kubacenjesha. Ukubasambisha muli yeyo inshila koti kwalenga bo ukubula ukucita ifingabaletela ukubombomana. (Ifisimpi 22:15) Pano tamwelelwepo ukulukubacenjesha mu nshila ya lukansa.—Pendeni AbaKolosai 3:21.
Bamboni sha BaYehova balilembele amabuuku aengi aalabila makosa pa fya kofwelesha abafyashi ne bana. Kabili muli enka aya amabuuku muli amafunde amu Baibolo.—Pendeni Amasamo 19:7, 11.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KITANGO 5
Bukuzhi—Bupe Bwa Lesa Bwakilamo Kunema
Bukuzhi bo bu ka?
Bwapainwe byepi?
Mfweto ka yo Mwakonsha kumwenamo?
Mwakonsha kumwesha byepi amba mwibusanchila?
ÑANYI bupe bwakilamo kunema bo mwatambwilapo kala? Bupe kechi bukebewa kwikala bwa mutengo mukatampe pa kuba’mba buneme ne. Mambo munema mwine wa bupe kechi upimwatu mu bumali ne. Umvwe bupe bwimuletela lusekelo nangwa bwimukwasha mu byo mukeba mu bwikalo bwenu, ko kuba’mba bwanema bingi ko muji.
2 Pa bupe bonse bo mwakonsha kutambwila, kujitu bumo bwakila. Ke bupe Lesa bo apana ku bantu. Yehoba witupa bintu byavula bingi, pano bino bupe bwanji bukatampe bo etupa ke kitapisho kya bukuzhi bwa Mwananji, Yesu Kilishitu. (Mateo 20:28) Byonka byo tusakumona mu kino kitango, bukuzhi ke bupe bwanema bingi bo mwakonsha kutambwila, mambo bwakonsha kwimuletela lusekelo lukatampe bingi ne kwimukwasha mu byo mukeba. Bukuzhi ke kimwesho kikatampe bingi kya butemwe bwa Yehoba kwi anweba.
BUKUZHI BO BU KA?
3 Kwambatu bulongo, bukuzhi ke jishinda ja Yehoba ja kupokolwelamo nangwa’mba kupulwishamo bantu kufuma ku bundengamambo ne lufu. (Efisesa 1:7) Pa kuba’mba tumvwishe mwatala luno lufunjisho lwa mu Baibolo, twafwainwa kulanguluka pa kyamwekele mu bujimi bwa Edena. Inge twayuka kine kintu kyo aonawine Adama kimye kyo alengele mambo, popo twakonsha kumvwisha ene mambo bukuzhi o bwanemena kwi atweba.
4 Yehoba byo alengele Adama, wamupele kintu kyanema bingi—bumi bwalumbuluka. Akilangulukai kino byo kyalumbulwile kwi Adama. Byo alengelwe na mubiji ne milanguluko yalumbuluka, kechi wafwainwe kubela, kukota, ne kufwa ne. Byo ajinga muntu walumbuluka, wajinga na bulunda bwa pa muchima na Yehoba. Baibolo waamba’mba Adama wajinga “mwana Lesa.” (Luka 3:38) Mu jino jishinda, Adama wajinga na bulunda bwa pa muchima na Yehoba Lesa, byonka bikala mwana na shanji wa butemwe. Yehoba waambañananga na mwananji wa panopantanda aye Adama, kumupa mingilo ya lusekelo ne kumubula bya kuba.—Ntendekelo 1:28-30; 2:16, 17.
5 Adama walengelwe mu ‘kipasha kya Lesa.’ (Ntendekelo 1:27) Kino kechi kyalumbulwilenga’mba Adama wapashishe Lesa mu mwekelo ne. Byonka byo twafunjile mu Kitango 1 kya uno buku, Yehoba ye mupashi ubula kumweka. (Yoano 4:24) Onkao mambo Yehoba kechi uji na mubiji wa misunyi ne mashi ne. Kulengwa mu kipasha kya Lesa kyalumbulwilenga’mba Adama walengelwe kwikala na byubilo bijipo na Lesa, kubikapo butemwe, maana, bololoke, ne bulume. Kabiji Adama wajinga byonka biji Shanji Yehoba mu jishinda jikwabo janema mambo a kuba wajinga na lūsa lwa kwifuukwila bintu. Mu jino jishinda, Adama kechi wajinga nobe munkinyi wakonsha kwingilatu kwesakana na byo bamulenga kuba ne. Aye wifuukwilanga mwine bya kuba, kabiji wakonsheshe kusalapo pa kyawama ne kyatama. Umvwe wafuukwile kukokela Lesa, inge waikele myaka ne myaka mu Paladisa panopantanda.
6 Adama byo amusatukijile Lesa ne kuzhachishilwa ku lufu, wiletelejile aye mwine. Bundengamambo bwanji bwamulengejile konauna bumi bwanji bwalumbuluka ne mfweto yabo yonse. (Ntendekelo 3:17-19) Kya bulandatu ke kya kuba’mba, Adama kechi witayijiletu aye mwine buno bumi bwanema ne, bino ne bwa baana banji ba kulutwe. Mambo a Lesa aamba’mba: “Bundengamambo byo bwatwelele panopantanda ku muntu umo [Adama], ne lufu nalo lwatwelele na bundengamambo, kabiji byonkabyo ne lufu lwakumbene ku bantu bonse; mambo bonse balengele mambo.” (Loma 5:12) Ee kine, atweba bonse twaswana bundengamambo bwa kwa Adama. Baibolo kyokyo aambila’mba ‘wipoteshe’ aye mwine ne baana banji pamo mu buzha bwa bundengamambo ne lufu. (Loma 7:14) Ba Adama ne Evwa kechi bajingapo na luketekelo ne, mambo bamusatukijilemotu Lesa kya nshiji. Pano nga baana babo kyajinga byepi, kubikapo ne atweba?
7 Yehoba wapokolwele bantu kupichila mu bukuzhi. Bukuzhi bo bu ka? Bukuzhi kikatakata bulumbulula bintu bibiji. Kitanshi, bukuzhi ke kintu kipanwa kukuula nangwa’mba kubwezha kintu. Kyakonsha kwesakanyiwa ku mali apanwa kupokolola kaili ye bakwachile ku nkondo. Kya bubiji, bukuzhi ke kintu kifuta pa kintu kikwabo. Kijitu pamo na kintu kyapanwa kufuta muntu ye bakozha nangwa kintu kyaonaika. Kya kumwenako, umvwe muntu walenga mapuso, wafwainwa kupana kintu kyaesakana na kyokyo kintu kyo aonauna.
8 Pano kyakonshekele byepi kufuta ano malwa Adama o etuletejile atweba bonse ne kwitukuula ku buzha bwa bundengamambo ne lufu? Twayai twisambe pa bukuzhi Yehoba bo apaine kabiji ne mfweto yo mwakonsha kumwenamo.
YEHOBA BYO APAINE BUKUZHI
9 Na mambo a kuba bumi bwalumbuluka bo bwaonawinwe, kafwako bumi bwa muntu mbulwakoloka bwakonsheshe kwibukuula ne. (Masalamo 49:7, 8) Kwakebewenga bukuzhi bwaesakana na kyaonawinwe. Kino kijitu pamo na mwayila jifunde ja buchibamambo bwaoloka buji mu Mambo a Lesa, aamba’mba: “Mweo akapanwe pa mweo mukwabo.” (Mpitulukilo ya mu mizhilo 19:21) Pano nga ki ka kyafwainwe kufuta yewa mweo walumbuluka Adama ye aonawine? Bumi bukwabo bwalumbuluka bwakebewenga bwajinga bukuzhi bwaesakana.—1 Timoti 2:6.
10 Yehoba wapaine byepi bukuzhi? Watuminepo umo wa mu baana banji balumbuluka bamupashi kwiya panopantanda. Pano bino Yehoba kechi watuminetu kilengwa kya mupashi kiji kyonse ne. Watumine Mwananji yenkawa umo, aye kilengwa wakilamo kunema kwi aye. (1 Yoano 4:9, 10) Uno Mwana wipaine kusha muzhi wanji wa mwiulu. (Filipai 2:7) Byonka byo twafunjile mu kitango kyafumako kya uno buku, Yehoba waubile kya kukumya byo avilwile bumi bwa Mwananji ne kwibubika munda mwa kwa Maliya. Kupichila mu mupashi wazhila wa Lesa, Yesu wasemenwe saka alumbuluka kabiji kechi wajinga ndengamambo ne.—Luka 1:35.
11 Pano nga muntu umo wakonsheshe byepi kukuula bantu bavula? Nga nanchi bantu bavula baikele byepi bandengamambo? Vulukai kuba’mba byo alengele mambo, Adama waonawine bupe bwanema bwa bumi bwalumbuluka. Onkao mambo, kechi wakonsheshe kwibupana ku baana banji ne. Wibapeletu bundengamambo ne lufu. Yesu utelwa mu Baibolo amba “Adama wapelako,” wajinga na bumi bwalumbuluka, kabiji kechi walengelepo mambo nangwa jimotu ne. (1 Kolinda 15:45) Ko kuba’mba, Yesu wapingile pa kifulo kya kwa Adama kuba’mba etupulushe. Kupichila mu kulambula nangwa’mba kupana bumi bwanji bwalumbuluka ne kwikala wa lukokelo kwi Lesa, Yesu wafuchile bundengamambo bwa kwa Adama. Mu jino jishinda, Yesu waletejile baana ba kwa Adama luketekelo.—Loma 5:19; 1 Kolinda 15:21, 22.
12 Baibolo walondolola buyanji bo achinchikile Yesu saka akyangye kufwa. Bamuzhipawile kyatama bingi, kumupopa, kabiji ne kufwa lufu lwatama pa kichi kya lumanamo. (Yoano 19:1, 16-18, 30; bya Kulumbulula) Mambo ka o kyakebewenga Yesu kuyanda kyatama? Mu kitango kyalondelapo kya uno buku tukafunda’mba Satana wamuzhinaukile Yehoba umvwe ujipo na bakalume baji bonse ba bumuntu bakonsha kutwajijila kwikala bakishinka mu lweseko. Byo achinchikile buyanji mu bukishinka, Yesu wamwesheshe’mba luzhinauko lwa kwa Satana lwa lubela. Yesu wamwesheshe’mba muntu walumbuluka uji na lūsa lwa kwifuukwila bintu wakonsha kusunga bulumbuluke bwanji kwi Lesa nangwa kya kuba Diabola obe kintu kya mutundu ka. Yehoba wafwainwa watemenwe bingi pa bukishinka bwamwesheshe Mwananji ye atemwisha.—Byambo bya Mana 27:11.
13 Bukuzhi bwapainwe byepi? Pa juba ja bu 14 mu ñondo wa Bayudea wa Nisanyi, mu 33 C.E., Yehoba waswishishe Mwananji walumbuluka wabula bundengamambo kwipayiwa. Mu jino jishinda Yesu wapaine bumi bwanji bwalumbuluka “jimo jonka kikupu.” (Bahebelu 10:10) Pa juba ja busatu kufuma po afwijile Yesu, Yehoba wamusangwile ne kwikala jibiji na bumi bwa mupashi. Amwa mwiulu, Yesu wapaine kwi Lesa buneme bwa bumi bwanji bwalumbuluka bwa bumuntu bo apaine kwikala bukuzhi bwa kukuula baana ba kwa Adama. (Bahebelu 9:24) Yehoba waswile buneme bwa kitapisho kya kwa Yesu kwikala bukuzhi bwakebewenga kupokolola bantu ku buzha bwa bundengamambo ne lufu.—Loma 3:23, 24.
MFWETO YO MWAKONSHA KUMWENAMO MU BUKUZHI
14 Nangwa kya kuba twi bandengamambo, twakonsha kwikala na bintu byawama bingi na mambo a bukuzhi. Twayai twisambe pa mfweto imo yo twakonsha kwikala nayo luno ne kimye kya kulutwe na mambo a buno bupe bukatampe bwafuma kwi Lesa.
15Lulekelo lwa mambo. Na mambo a bumbulwakoloka bo twaswana, tuji pa bulwi bwine bwa kuba byawama. Atweba bonse tulenga mambo kikale mu byambo nangwa mu byubilo. Bino kupichila mu kitapisho kya bukuzhi bwa kwa Yesu, ‘mambo etu alekelwa.’ (Kolose 1:13, 14) Nangwa byonkabyo, pa kuba’mba tulekelwe mambo, twafwainwa kulapila kya kine. Kabiji twafwainwa ne kumusashijila Yehoba mu kwipelula, kulomba lulekelo lwa mambo kupichila mu lwitabilo lwetu mu kitapisho kya bukuzhi bwa Mwananji.—1 Yoano 1:8, 9.
16Jiwi ja mu muchima jatoka to kwi Lesa. Jiwi ja mu muchima jazhatwa jakonsha kwitulengela kubula kwikala na luketekelo ne kwiumvwa batutu. Pano bino, kupichila mu lulekelo lwa mambo lwaubiwe na mambo a bukuzhi, Yehoba mu lusa lwanji witulengela kumupopwela sa tuji na jiwi ja mu muchima jatoka to nangwa kya kuba twi bambulwakoloka. (Bahebelu 9:13, 14) Kino kitulengela kwambañana na Yehoba sa twakasuluka. Onkao mambo, twakonsha kumusolomoka mu lulombelo kwa kubula kukankazhama. (Bahebelu 4:14-16) Kwikala na jiwi ja mu muchima jatoka to kwitulengela kwikala na mutende wa mu milanguluko, kunemekwa, ne kwikala balusekelo.
17Luketekelo lwa bumi bwa myaka ne myaka mu paladisa panopantanda. Loma 6:23 waamba’mba: “Mfweto ya bundengamambo lo lufu.” Vesi intu imo yanungapo’mba: “Pakuba kya bupe kyo apanatu Lesa bo bumi bwa myaka mwi Yesu Kilishitu, Nkambo yetu.” Mu Kitango 3 kya uno buku, twisambile pa bintu byawama bikekala mu Paladisa ubena kwiya panopantanda. (Lumwekesho 21:3, 4) Bino bintu byawama byonse biji kulutwe kubikapo ne bumi bwa myaka ne myaka mu butuntulu bwa mubiji, kobiji na mambo a kuba Yesu witufwijile. Pa kuba’mba tukatambule bino bintu byawama, twafwainwa kumwesha’mba twasanchila bupe bwa bukuzhi.
MWAKONSHA KUMWESHA BYEPI LUSANCHILO LWENU?
18 Mambo ka o twafwainwa kumusanchila pakatampe Yehoba pa kwitupa bukuzhi? Bupe bunema kikatakata umvwe awa ubena kwibupana watayilapo kimye, ngovu, nangwa mali. Tutemwa bingi umvwe twamona’mba buno bupe ke kimwesho kya butemwe bo etutemwa awa witupabo. Bukuzhi ke bupe bwakilamo kunema pa bupe bonse, mambo Lesa wifuukwijile mwine kuba’mba ebupane. Yoano 3:16 waamba’mba: “Lesa byo ebatemwisha ba panopantanda, wapaine Mwananji yenkawa umo.” Bukuzhi kyo kishiino kikatampe kya butemwe bo etutemwa Yehoba. Kabiji ke kishiino kya butemwe bwa kwa Yesu, mambo wifuukwijile kupana bumi bwanji na mambo a atweba. (Yoano 15:13) Onkao mambo, bupe bwa bukuzhi bwafwainwa kwitushiina’mba Yehoba ne Mwananji betutemwa bingi atweba bonse pa muntu pa muntu.—Ngalatiya 2:20.
19 Pano mwakonsha kumwesha byepi amba musanchila bupe bwa Lesa bwa bukuzhi? Kya kutendekelapo, yukai byavula pa mambo a uno Mpanyi Mukatampe, Yehoba. (Yoano 17:3) Kufunda Baibolo kupichila mu kwingijisha uno buku kukemukwasha kuyuka byavula pe Yehoba. Kuyuka byavula pe Yehoba kukemulengela kumutemwisha. Kikafumamo, buno butemwe bukemulengela kuba kyaswa muchima wanji.—1 Yoano 5:3.
20Mweshai kuba’mba muji na lwitabilo mu kitapisho kya bukuzhi bwa Yesu. Yesu aye mwine waambile’mba: “Aye wamwitabila Mwana ye uji na bumi bwa myaka.” (Yoano 3:36) Twakonsha kumwesha byepi amba twaitabila mwi Yesu? Lwitabilo lwa uno mutundu kechi lumweshiwatu mu byambo byonka ne. Yakoba 2:26 waamba’mba: ‘Lwitabilo pa kubula mingilo, lwafwa.’ Ee, lwitabilo lwa kine lumwekela mu “mingilo,” ko kuba’mba mu byubilo byetu. Jishinda jimo ja kumwesheshamo amba twaitabila mwi Yesu ke kupichila mu kwingila papelela bulume bwetu kumulonda mu byo twamba ne mu byo tuba.—Yoano 13:15.
21Tanwaingako ku kivuluko kya Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga kyubiwa pa mwaka pa mwaka. Bufuku bwa juba ja Nisanyi 14, mu 33 C.E., Yesu watendekeshe kivuluko kiikajila kitelwa mu Baibolo amba: ‘Kijiilo kya Nkambo kya mabanga.’ (1 Kolinda 11:20; Mateo 26:26-28) Kino kivuluko kitelwa ne kuba’mba Kivuluko kya lufu lwa kwa Kilishitu. Yesu wikitendekeshe kukeba kuba’mba akwashe batumwa banji ne bonse baikele bena Kilishitu bakine panyuma yabo kuvulukanga’mba kupichila mu lufu lwanji saka aji muntu walumbuluka, wapaine mweo wanji, nangwa’mba bumi bwanji kwikala bukuzhi. Pa mambo a kino kivuluko, Yesu wakambizhe’mba: “Kasa muba bibye mu kundanguluka amiwa.” (Luka 22:19) Kuvuluka Kivuluko kwituvululako butemwe bukatampe bo etumwesha Yehoba ne Yesu pa mambo a bukuzhi. Twakonsha kumwesha lusanchilo lwetu lwa kusanchila bukuzhi kupichila mu kutanwako ku kivuluko kyubiwa pa mwaka pa mwaka kya Kuvuluka lufu lwa kwa Yesu.*
22 Buno bukuzhi Yehoba bo etupa kine ke bupe bwakilamo kunema. (2 Kolinda 9:14, 15) Buno bupe bwakilamo kunema bwakonsha kufweta ne boba bafwa. Bitango 6 ne 7 bikalumbulula jishinda mo bwakonsha kwibafwetela.
BAIBOLO BYO AFUNJISHA
- Bukuzhi jo jishinda ja Yehoba ja kupokolwelamo bantu ku bundengamambo ne lufu.—Efisesa 1:7.
- Yehoba wapaine bukuzhi kupichila mu kutuma Mwananji yenkawa umo kwiya panopantanda na kwitufwila.—1 Yoano 4:9, 10.
- Kupichila mu bukuzhi, mambo etu alekelwa, twikala na jiwi ja mu muchima jatoka to, ne luketekelo lwa bumi bwa myaka ne myaka.—1 Yoano 1:8, 9.
- Tumwesha’mba twasanchila bukuzhi kupichila mu kuyuka byavula pe Yehoba, kwikala na lwitabilo mu kitapisho kya bukuzhi bwa Yesu, kabiji ne kutanwangako ku Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga.—Yoano 3:16.
* Umvwe mukeba kuyukilako byavula mwatala Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga, monai bya Kulumbulula.
Mepuzho a Lufunjisho
1, 2. (a) Bupe bwikala byepi bwanema kwi anweba? (b) Mambo ka o kyakonsha kwambiwa’mba bukuzhi bo bupe bwakilamo kunema bo mwakonsha kutambwila?
3. Bukuzhi bo bu ka, kabiji ki ka kyo twafwainwa kumvwisha pa kuba’mba tusanchile buno bupe bwanema?
4. Nga bumi bwalumbuluka bwalumbulwilenga ka kwi Adama?
5. Baibolo wikitazha mu ka umvwe waamba’mba Adama walengelwe ‘mu kipasha kya Lesa’?
6. Adama byo amusatukijile Lesa, waonawine ka, kabiji kibalamachile byepi baana banji?
7, 8. Bukuzhi kikatakata bulumbulula ñanyi bintu bibiji?
9. Bukuzhi bwa mutundu ka bwakebewenga?
10. Yehoba wapaine byepi bukuzhi?
11. Nga muntu umo wakonsheshe byepi kukuula bantu bavula?
12. Ki ka kyamweshiwe mu buyanji bwa kwa Yesu?
13. Bukuzhi bwapainwe byepi?
14, 15. Pa kuba’mba ‘mambo etu alekelwe,’ twafwainwa kuba ka?
16. Ki ka kitulengela kupopwela Lesa na jiwi ja mu muchima jatoka to, kabiji jino jiwi ja mu muchima janemena ka?
17. Ñanyi bintu byawama bijiko na mambo a kuba Yesu witufwijile?
18. Mambo ka o twafwainwa kumusanchila Yehoba pa bupe bwa bukuzhi?
19, 20. Mu ñanyi mashinda mo mwakonsha kumweshesha’mba musanchila bupe bwa Lesa bwa bukuzhi?
21, 22. (a) Mambo ka o twafwainwa kutainwangako ku kivuluko kya Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga kyubiwa pa mwaka pa mwaka? (b) Ki ka kikalumbululwa mu Bitango 6 ne 7?


text:
Bushe Ifilonganino Fyenu Fitungululwa Shani?
Mu filonganino fyonse mulaba ibumba lya baeluda ilitungulula. Ifilonganino nalimo 20 fipanga umuputule umo, e lyo imiputule nalimo 10 nayo ipanga icitungu cimo. Mu nshita mu nshita, kulaba baeluda abatandalila ifilonganino, bakangalila ba muputule na bakangalila ba citungu.
Abapekanya ifyebo fya kutufunda ififuma mu Baibolo Libumba Litungulula ilyapangwa ne Nte sha kwa Yehova abakokola sana mu cilonganino ca kwa Lesa. Ili Ibumba Litungulula lyaba ku maofeshi yakalamba aya Nte sha kwa Yehova ku Brooklyn, mu New York.—Imilimo 15:23-29; 1 Timote 3:1-7.


text:
Bushe Mulasumina Ukumundapa ku Cipatala?
Ee, Inte sha kwa Yehova balasumina umuti kabili balasumina no kubondapa. Nangu ca kuti tulasunga bwino imibili yesu kabili tulafwaya ukuba no bumi ubusuma, limo tulalwala kabili tulakabila ‘uwa kutundapa.’ (Luka 5:31) Na kuba, ba Nte bamo ni badokota nga filya fyali Umwina Kristu Luka, uwaliko mu nshita sha batumwa.
Inshila shimo ishakundapilamo shilapusana na mafunde ya mu Baibolo, kabili tatusumina ukundapwa kwa musango yu. Ku ca kumwenako, tatusumina ukutubikamo umulopa pantu Baibolo yalikaanya ukubomfya umulopa pa kuti tupusushe ubumi. (Imilimo 15:20) Na kabili, Baibolo yalikaanya inshila shakundapilamo umwabimbwa ifya mipashi.
Lelo inshila ishingi ishakundapilamo tashipusana na mafunde ya mu Baibolo. Kanshi cila muntu alingile ukuisalila ifyo alefwaya. Nte umo nalimo kuti asumina ukumundapa ukubomfya inshila imo, e lyo umbi nalimo kuti akaana ukumundapa ukubomfya nshila imo ine.


text:
Ino Inga Ndacita Buti Kutegwa Katumvwana Abayi Bangu?
Amukkale ansi akuyeeya!
Amubone cakacitikila Rachel. Rachel wakali kulembelwa ma A ama B amakkaadi aakwe aalipooti. Mpoonya naakasika mugiledi 7, zyintu zyakacinca. Rachel wakaamba kuti, “
Bayi bangu bakasola kubelesya nzila zyoonse kutegwa kandifeela”. Ino ncinzi cakalubide? Bayi bakakasalazya kaambo kuti tiibakali kuciyanda cikombelo ncaakali kunjila Rachel abanyina.
Ino ncinzi cakacitika? Rachel wakaamba kuti: “
Lyoonse calibonya kuti lusalululo ndolwapa bayi bangu kuti bandifeezye, baama bakali kuboola kubandika ambabo kujatikizya makani aaya. Mukuyakwaciindi, bakaleka kundikatazya.”
Kuti kamujisi buyumuyumu bukozyenye aboobu, cabusicamba amubandike abazyali banu kujatikizya makani aaya. Cakutadooneka, bayooyanda kubandika abayi alimwi ambweni abapati bacikolo kutegwa bamane penzi eeli.
Nokuba boobo, tatuli twaambo toonse tumana kabotu. Zimwi ziindi, muyandika buyo kuliyumya. (Baloma 12:17, 18) Tanya wakaamba kuti, “
Mwiiyi wangu umwi taakali kubalanganya kabotu basicikolo. Kanji-kanji bakali kututukila, akutwaamba kuti tulibafwubafwuba. Kusaanguna ndakali kulila, pele ndakaiya kutaabikkila maano matusi aabo. Ndakali kubikkila buyo maano kulwiiyo lwangu alimwi akuba azinji zyakucita mukkilasi. Akaambo kaceeci, tiibakali kundikatazya kapati, alimwi ndakali umwi wabasicikolo basyoonto bakali kupasa kabotu. Nokwakainda myaka yobilo, bayi aaba bakatandwa mulimo.”
Kaambo keelede kubikkilwa maano: Amwiiye mbomukonzya kuliyumya kumwiiyi uukatazya, alimwi muyakwiiya zyintu ziyandika kapati mubuumi—zyalo ziyakumugwasya ciindi mwaakuba amupati wamulimo uukatazya. (1 Petulo 2:18) Alimwi muyakwiiya kulumba bamayi bali kabotu mwabajana.


text:
Zyakuluula Zyabantu Ibakalifwide-fwide, Ino Ncinzi Ncozitaambi?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Bantu banji ibakalifwide-fwide baamba kuti aciindi eeco bakaandanizyigwa amubili wabo naa kubona mumuni uumweka naa busena bubotu kapati. Bbuku limwi lyaamba kuti, ‘Bamwi babona kuti kucitikilwa cintu cili boobu ncoolwe cakubona nyika iimbi.’ Nokuba kuti Bbaibbele talyaambi zyakuluula zili boobo zyabantu ibakalifwide-fwide, pele lilaamba kaambo kamasimpe katondezya kuti takuli kuti babona nyika iimbi.
Bafwide kunyina ncobazyi.
Bbaibbele lyaamba kuti bafwide “tabezi cintu niciba comwe.” (Mukambausi 9:5) Ciindi notwafwa, tatuunki kunyika iimbi kuyoozumanana kupona pele tulazita. Njiisyo yakuti kuli cibeela cizumanana kupona twafwa taiko mu Bbaibbele. (Ezekiele 18:4) Aboobo, zyakuluula nzyobaamba bantu ibakalifwide-fwide tazitondezyi mbokubede kujulu, kuhelo, naa kuzumanana kupona kunyika iimbi.
Ino Lazaro wakaamba nzi kujatikizya kuzumanana kupona kunyika iimbi?
Cibalo camu Bbaibbele icaamba zya Lazaro caamba lufwu lwakacitika ncobeni: Jesu wakamubusya Lazaro nikwakainda mazuba one kafwide. (Johane 11:


text:
Bushe Baibolo Kuti Yamwafwa nga Mwalilwala Ubulwele Ubushipola?
Ifyo Baibolo yasuka ici cipusho
Ee. Lesa alasakamana ababomfi bakwe abalwala. Baibolo ilanda pa babomfi bakwe aba cishinka, ati: “
Yehova akamwafwa ilyo ali pa busanshi bwa kulwala kwakwe.” (Amalumbo 41:3) Nga mwalilwa ubulwele ubushipola, ifi twalalandapo fitatu kuti fyamwafwa ukushipikisha:
Mulelomba amaka ya kumwafwa ukushipikisha. Kuti mwapokelela “
umutende wa kwa Lesa uwacila amatontonkanyo yonse” uukalenga ukuti mwilasakamikwa sana lelo mukaleshipikisha.
—Abena Filipi 4: 6, 7.
Mwilaaba sana no bulanda. Baibolo itila: “
Umutima wa nsansa muti uusuma, lelo umutima uwa bulanda umya ifupa.” (Amapinda 17:22) Muleba ne mipuulwe, pantu ukucita ifi kuti kwalenga mwilasakamikwa sana kabili kuti mwalaumfwako na bwino.
Mulecetekela ifyo Lesa alaya. Ukucetekela ifikacitika ku ntanshi kuti kwalenga mwaba aba nsansa nelyo cingati mwalilwala ubulwele ubushipola. (Abena Roma 12:12) Baibolo yalilanda pa nshita ilyo ‘
kushakabe umwikashi uukatila: “Nindwala.”’ (Esaya 33:24) Iyo inshita, Lesa akondapa amalwele yonse ayashipola ayo abasambilila sana ifya cipatala bafilwa ukundapa. Ku ca kumwenako, Baibolo yalilondolola ifyo ubukote bukapwa. Itila: “
Lekeni umubili wakwe uleleme ukucila uwa mwaice; abwelele na ku nshiku sha bulumendo bwakwe.”
—Yobo 33:25.
Moneni ukuti: Nangu ca kuti Inte sha kwa Yehova balishiba kuti Lesa alabafwa, na lyo line nga balilwala ubulwele ubushipola balaya ku cipatala. (Marko 2:17) Fwe Nte sha kwa Yehova tatweba abantu umuti bafwile ukubomfya nga balwala, lelo umuntu umwine e ufwile ukusala ifyo alefwaya ukumundapa.


text:
Ilyasi Lisuma Lino Leza Akutuneena!
I lyasi ci ilisuma lino Leza atukwatiile? U mulandu ci uno tungatailila ilyasi lilyo? Akabuku kaa kaka-asuka mauzyo ya muli Baibo yano antu yakauzya sana.
Vino Mungacita Pakuti Akabuku Kaa Kamwazwe
Kabuku kaa kamamwavwa ukusambilila ningo sana Amazwi Yakwe Leza aalembwa muli Baibo. Lolini vino mungaomvya Baibo winu ukuzana amalembelo
I Lyasi Lisuma Pali Vyani?
Umvwini ilyasi lino Leza atukwatiile, na cino lipamviizye, alino na vino mufwile ukucita apilyasi lii.
Uzye Leza wa Cumi A Weni?
Uzye Leza wakwata izina, alino uzye akatusakamala?
Uzye I Cumicumi A Leza Aakatuneena Ilyasi Lisuma?
Tungasininkizya uli ukuti ivyaya muli Baibo i vya cumi?
Uzye Yesu Klistu A Weni?
Umvwini icalenzile ukuti Yesu afwe, na vino ukukulula kukapiliula, alino na vino Yesu akaacita ndakai.
Uzye Leza Wapanzile Insi Kuti Ciye Uli?
Baibo ikalondolola umulandu uno Leza waumbiile insi, na lino ucuzi ulasila, alino na vino insi ilaya uku nkoleelo na vino antu aalaikalamo yalaya.
Uzye Antu Aafwa Cilaya Uli?
Uzye ndi umuntu wafwa i cani icikacitika? Uzye tulatala tulole nupya antu itu aafwa?
Uzye Uwene Wakwe Leza I Cani?
Uzye Umwene wa Wene wakwe Leza a weni, nupya i vyani vino Uwene ulacita?
Uzye Leza Wapanzile Insi Kuti Ciye Uli?
Baibo ikalondolola umulandu uno Leza waumbiile insi, na lino ucuzi ulasila, alino na vino insi ilaya uku nkoleelo na vino antu aalaikalamo yalaya.
Uzye Mungacita Uli Pakuti Muye ni Nsansa Umu Lupwa?
Yeova Leza wa luzango akalonda ukuti antu yaya ni nsansa umu lupwa. Lolini vino Baibo ikalanda ukuti iya, umuci, avyazi, na ana yalinzile ukucita.
Uzye Mungacita Uli Pakuti Mumanye Upefi wa Cumi?
Uzye vwilini upefi wa cumi waya sile onga? Lolini visinka 5 vyakumanyilako upefi wa cumi
Uzye Amasunde Amu Baibolo Yangatwazwa Uli?
Yesu walondolwile ningo umulandu uno tulinzile ukutungulwilwa na amasunde yaili aaluta amasunde yauze.
Mungacita Uli Pakuti Leza Aye Cuza Winu?
Sambililini mumanye ndi cakuti Leza akauvwa mapepo yonsi, na vino tufwile ukupepa, alino na vino tufwile ukucita pakuti tupalamile sana kuli Leza.
Uzye Ilyasi Lisuma Likati Uli pa Mipepele?
Uzye kulayako insita imwi lino antu yonsi yalalemana nu kupepa Leza wa cumi wenga?
U Mulandu ci Uno Leza Wakwatila Antu Akaombela Pamwi?
Baibo ikatuneena vino aina Klistu ya cumi yalemenkana alino nu mulandu uno yalemenkanila.
U Mulandu ci Uno Mulinzile Ukutwalilila Ukusambilila pi lyasi Lisuma?
Uzye mungacita uli pakuti na auzo nayo yamanye Leza? Uzye mumanyile vino Leza alamucitila?


text:
Nkunyi akufikaa makuta a kutambusha mudimo wenu?
Makuta a kutambusha mudimo wa kulungula mukandu wibuwa aafiki ku bya buntu abitushaa Batemwe ba Yehowa. Takwi nsaa ya kukongola milambu mu bisangilo byetu nya, na dingi tatuteka bantu kya p’ekumi nya. (Mateo 10:7, 8) Kadi, mu ma mbalo etu a bisangilo mwi tushete bwashi muntu ooso akumina atuushe kya buntu kyaaye. Muntu batuusha kya buntu kyaaye te na kya kulesha eshina dyaaye nya.
Kingi kintu akikwasha bwashi makuta akumbane bwa kukitshisha ino midimo yooso nyi mwanda takwi bakata abatungu kufuta nya. Na dingi, Batemwe ba Yehowa tabebafutaa bwa mudimo wabo wa kulungula mukandu wibuwa ku nshibo na nshibo, na dingi mbalo yetu ya kulangwila nyi mashibo ashi akambe bukata sunga aule bintu.
Bya buntu byooso byabatumu ku ma biro bya filiale a ba Batemwe ba Yehowa, abatumika nabyo bwa kukwasha bantu abapete masaku, bwa kukwasha ba misionere betu na bakunkushi ba kifunda na ba distrite, kukwasha bwa kwibaka mashibo etu a kulangwila mu maumbo ashi na bupeta, na bwa ku imprime na kutuma ma Bible na ingi mikanda mu tukongye.
Muntu ooso mulombeene kwata kitshibilo kya kutuusha kya buntu bwa kukwasha ku midimo ya kakongye kaabo, bwa mudimo wa mu nsenga ishima, sunga bwa midimo yooso. Kakongye kooso akatushaa rapore a myanda ya makuta nsaa na nsaa na bwashi beena kakongye kooso baukye.


text:
Lufunjisho 9
Kunengezhezha Jimo Kupwila Kwitulengela Kumwenamo mu Kupwila?
Inge mufunda Baibolo na Kamonyi wa kwa Yehoba mwafwainwa mupitamo mu byo mukafunda. Ne pa kupwila kwa pa kipwilo kyawama kunengezhezha jimo pa kuba’mba tumwenemo. Tumwenamo byavula inge twaikala na mutanchi wa kuba bino.
Salainga mpunzha yawama ne kimye. Ñanyi kimye kyo mutapo muchima bulongo? Lukelo, saka mukyangye kutendeka mingilo nyi, inyi mabanga, banyike saka baya kala na kulaala? Nangwa kya kuba kechi mwakonsha kutanga kimye kyabaya ne, salai kimye kyo mwakonsha kwingijisha kabiji monai kuba’mba kafwako kimuvulañanya ne. Ikalai kwabula kyungwe, zhimyai byonse byakonsha kwimulabika, kijimba televizhonyi, ne foni. Kulomba saka mukyangye kutendeka lufunjisho kwanema bingi mambo kulengela kulubako bintu bikwabo bya pa jojo juba ne kutatu muchima pa Mambo a Lesa.—Filipai 4:6, 7.
Shabulai pa mikumbu ne kunengezha kukumbulapo. Tendekelaipo kumvwisha bibena kwambapo yeo mutwe. Langulukaipo pa mutwe wa kyo kyo kibaba nangwa kitango, ne kumona tumitwe twa tucheche byo twakwatankana na kishina, ne kumona bipikichala ne mepuzho a kupitulukamo ashikimika bishinka bikatampe. Apa bino mwatendeka kutanga mafuka ne kukeba mikumbu ya mepuzho anembwa. Tangai binembelo byonse byo banemba ne kumona byo byakwatankana na kyo babena kwambapo. (Byubilo 17:11) Inge mwamona mukumbu, shabulai byambo bicheche mu jifuka bya kwimukwasha kuvuluka mukumbu. Pa kupwila, umvwe musaka kukumbulapo mwakonsha kusuntula kuboko ne kwambapo mu byambo byenu kwa kubula kutanga.
Kupitamo mu mitwe yapusana pusana ya pa kupwila kukemulengela kwikala na “butala” bwa bintu byo mwafunda mu Baibolo.—Mateo 13:51, 52.
Ñanyi mutanchi ye mwafwainwa kulenga pa kunengezha kupwila?
Mwakonsha kunengezha byepi pa kuba’mba mukakumbulepo?


text:
LUGWASYO KUMUKWASYI | LUKWATANO
Mbomukonzya Kuleka Kubikkilila
BUYUMUYUMU
Tamukonzyi kuluba zintu zibyaabi nzyaakacita naa kwaamba ngomukwetene limwi; majwi aabukali amicito iicisizya moyo zyakanamatila mumizeezo yanu. Aboobo, luyando ndomwakajisi lwamana, lino mwatalika kubikkilila. Kuboneka kuti kunyina ncomukonzya kucita kunze lyakuzumanana buyo kukkala mulukwatano mutakwe luyando. Acalo eeci cimupa kutamuyanda ngomukwetene limwi.
Amube aalusyomo lwakuti zintu zilakonzya kucinca. Pele cakusaanguna, amulange-lange twaambo twamasimpe kujatikizya kubikkilila.
NCOMWEELEDE KUZYIBA
Kubikkilila kulakonzya kunyonganya lukwatano. Ino nkaambo nzi? Akaambo kakuti kunyonganya bube buyandika mulukwatano, nkokuti luyando alimwi akusyomeka. Aboobo, kubikkilila takubooli akaambo kapenzi lyamulukwatano, pele ndipenzi buya lyamulukwatano. Nkakaambo kaako Bbaibbele ncolyaambila kuti: “Amuzisowe zyintu zyoonse eezyi, kulutila.”—Baefeso 4:31.
Ikuti kamubikkilila, nkokuti muliletela mapenzi nobeni. Kubikkilila kuli mbuli kulyuuma mbayi akulangila kuti muntu uumbi amvwe kucisa. Mubbuku lyabo litegwa Healing From Family Rifts, ba Mark Sichel bakaamba kuti: “Munamukwasyi ooyo ngomubikkilila inga kalimvwide buyo kabotu, kakkomene alimwi katajisi penzi lili lyoonse kujatikizya makani aaya.” Ino nkaambo nzi? Ba Sichel baamba kuti: “Kubikkilila kucisa yooyo uubikkilila ikutali ngwabikkilila.”
Kubikkilila kuli mbuli kulyuuma mbayi akulangila kuti muntu uumbi amvwe kucisa
Kubikkilila nkuliyandila. Bamwi inga bakadooneka kaambo aaka. Balakonzya kwaamba kuti, ‘Ngondikwetene limwi ngowakapa kuti nditalike kumubikkilila.’ Penzi ndyakuti kuyeeya kuli boobo kuyeeme acintu ncomutakonzyi kweendelezya—micito yamuntu uumwi. Bbaibbele lilatwaambila cakucita. Lyaamba kuti: “Umwi aumwi alingule nzyacita lwakwe mwini.” (Bagalatiya 6:4) Tatukonzyi kweendelezya nzyacita akwaamba muntu umwi, pele tulakonzya kweendelezya nzyotukonzya kucita kujatikizya nzyaamba. Kubikkilila tacili ncecintu cilikke ncotukonzya kucita.
NCOMUKONZYA KUCITA
Mutapi muntu uumbi mulandu. Masimpe kuti ncuuba-uba kupa mulandu ngomukwetene limwi. Pele amuzyibe kuti muntu ulakonzya kusala kubikkilila naa pe. Akwalo kulekelela mbokubede. Mulakonzya kusala kutobela lulayo lwamu Bbaibbele lwakuti: “Mutabbizyi zuba kamunyemede pe.” (Baefeso 4:26) Muuya wakulekelela umupa coolwe cakulanganya mapenzi aamulukwatano kamujisi mizeezo iili kabotu.—Njiisyo yamu Bbaibbele: Bakolose 3:13.
Amulilingule cakusyomeka. Ibbaibbele lilaamba kuti bantu bamwi ‘mbakali’ alimwi ‘mbaasinkazi.’ (Tusimpi 29:22) Sena oobo mbomubede? Amulibuzye kuti: ‘Sena ndilaacilengwa cakunyema-nyema? Sena ndilafwambaana kunyema? Sena ndilayandisya kukomezya makani?’ Bbaibbele lyaamba kuti “oyo uuindulula makani ulapambukanya bayandana.” (Tusimpi 17:9; Mukambausi 7:9) Eeci cilakonzya kucitika mulukwatano. Aboobo, ikuti kamujisi cilengwa cakubikkilila amulibuzye kuti, ‘Sena ndilakonzya kumukkazikila moyo ngotukwetene limwi?’—Njiisyo yamu Bbaibbele: 1 Petulo 4:8.
Amusale ciyandika kapati. Bbaibbele lyaamba kuti kuli “ciindi cakuumuna aciindi cakwaamba.” (Mukambausi 3:7) Tazili zyoonse nzyobamulubizyila bamwi nzyomweelede kubandika; zimwi ziindi mweelede buyo ‘kulyaambauzya mumoyo wanu mumalo aanu, akuumuna.’ (Intembauzyo 4:4) Ikuti mwayanda kwaabandika makani aamunyemya, amulindile kusikila mwatontomana. Mukaintu wazina lya Beatriz, waamba kuti: “Ikuti naa ndanyema, cakusaanguna ndilasola kukkazika moyo. Zimwi ziindi inga cindipa kubona kuti penzi talili alipati, mpoonya ndilacikonzya kubandika cabulemu.”—Njiisyo yamu Bbaibbele: Tusimpi 19:11.
Kuzyiba ncocaamba “kulekelela.” Mu Bbaibbele, bbala lyakuti “kulekelela” zimwi ziindi lisandululwa kuzwa kubbala lyamumwaambo wakusaanguna lijisi muzeezo wakucileka buyo cintu cimwi. Aboobo, kulekelela tacaambi kuti muubya-ubya cibi naa mucita mbuli kuti kunyina cacitika; pele inga caamba kucileka buyo cintu cimwi, nkaambo kubikkilila kulakonzya kunyonganya buumi bwanu alimwi alukwatano kwiinda cintu camunyemya.


text:
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
EeAwe
Baibolo pa Intaneti
BAIBOLO--AMALEMBO YA CALO CIPYA
CABA MULI
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
EeAwe
Ukutendeka 36:1-43
36 Nomba ulu e lupwa lwa kwa Esau, e kutila, Edomu.+2 Esau aupile abanakashi ukufuma mu bena Kanaani:+ Ada+ umwana mwanakashi wa kwa Elone umwina Hiti+ na Oholibama+ umwana mwanakashi wa kwa Ana, umwishikulu wa kwa Sibeone umwina Hibi,3 na Basemati,+ umwana mwanakashi wa kwa Ishmaele, inkashi ya kwa Nebayote.+4 Kabili Ada afyele Elifasi kuli Esau, na Basemati afyele Reuele,5 Na Oholibama afyele Yeushi na Yalamu na Kora.+Aba e bana baume abo Esau afyele mu calo ca Kanaani.6 Pa numa ya ifi, Esau abuulile abakashi bakwe na bana bakwe abaume na bana bakwe abanakashi na bantu bonse aba mu ng’anda yakwe no mukuni wakwe ne fitekwa fyakwe fyonse fimbi ne cuma cakwe conse,+ ico anonkele mu calo ca Kanaani, no kuya ku calo icali ukutali ukufuma kuli munyina Yakobo,+7 pantu ifyuma fyabo fyalifulishe ica kuti bafililwe ukwikala pamo ne calo baleikalamo calicepele pa mulandu wa mikuni yabo.+8 E ico Esau aileikala mu calo ca mpili ica Seiri.+ Esau e Edomu.+9 Kabili ulu e lupwa lwa kwa Esau icikolwe ca bena Edomu aba mu calo ca mpili ica Seiri.+10 Aya e mashina ya bana baume ba kwa Esau: Elifasi umwana wa kwa Ada, umukashi wa kwa Esau; Reuele umwana wa kwa Basemati, umukashi wa kwa Esau.+11 Na bana baume ba kwa Elifasi, bali ni Temani,+ Omari, Sefo na Gatamu na Kenasi.+12 Kabili Timna+ aishileba kanakashi wa kwa Elifasi, mwana Esau. Asukile afyala Amaleke+ kuli Elifasi. Aba e bana baume ba kwa Ada, umukashi wa kwa Esau.13 Abana baume ba kwa Reuele ni aba: Nahati na Sera, Shama na Misa.+ Aba e bana baume ba kwa Basemati,+ umukashi wa kwa Esau.14 Kabili aba e bali abana baume ba kwa Oholibama umwana mwanakashi wa kwa Ana, umwishikulu wa kwa Sibeone, kabili umukashi wa kwa Esau, pantu afyele Yeushi na Yalamu na Kora kuli Esau.+15 Ishi e shamfumu+ sha bana ba kwa Esau: Abana baume ba kwa Elifasi, ibeli lya kwa Esau: Imfumu Temani,+ imfumu Omari, imfumu Sefo, imfumu Kenasi,16 imfumu Kora, imfumu Gatamu, imfumu Amaleke. Ishi e shamfumu sha kwa Elifasi+ mu calo ca Edomu. Aba e bana baume abafyelwe muli Ada.17 Aba e bana baume ba kwa Reuele, umwana wa kwa Esau: Imfumu Nahati, imfumu Sera, imfumu Shama, imfumu Misa. Ishi e shamfumu sha kwa Reuele mu calo ca Edomu.+ Aba e bana baume abafyelwe muli Basemati, umukashi wa kwa Esau.18 Awe aba e bana baume ba kwa Oholibama, umukashi wa kwa Esau: Imfumu Yeushi, imfumu Yalamu, imfumu Kora. Ishi e shamfumu sha kwa Oholibama umwana mwanakashi wa kwa Ana, umukashi wa kwa Esau.19 Aba e bana baume ba kwa Esau, ne shi e shamfumu shabo. E Edomu wine.+20 Aba e bana baume ba kwa Seiri, umwina Hori, abekashi ba mu calo cilya:+ Lotani na Shobali na Sibeone na Ana+21 na Dishone na Esere na Dishani.+ Ishi e shamfumu sha bena Hori, abana ba kwa Seiri, mu calo ca Edomu.22 Na bana baume ba kwa Lotani bali ni Hori na Hemamu; ne nkashi ya kwa Lotani ali ni Timna.+23 Kabili aba e bana baume ba kwa Shobali: Alibani na Manahati na Ebali, Shefo na Onamu.24 Kabili aba e bana baume ba kwa Sibeone: Aya na Ana. Uyu e Ana uwasangile utumfukumfuku twa menshi ayakaba mu matololo ilyo aleliisha impunda sha kwa Sibeone wishi.+25 Kabili aba e bana ba kwa Ana: Dishone na Oholibama umwana mwanakashi wa kwa Ana.26 Kabili aba e bana baume ba kwa Dishone: Hemdani na Eshbani na Itrani na Kerani.+27 Aba e bana baume ba kwa Esere: Bilhani na Saabani na Akani.28 Aba e bana baume ba kwa Dishani: Usi na Arani.+29 Ishi e shamfumu sha bena Hori: Imfumu Lotani, imfumu Shobali, imfumu Sibeone, imfumu Ana,30 imfumu Dishone, imfumu Esere, imfumu Dishani.+ Ishi e shamfumu sha bena Hori ukulingana ne shamfumu shabo mu calo ca Seiri.31 Nomba ishi e mfumu ishatekele mu calo ca Edomu+ ilyo takulaba imfumu nangu imo iya kuteka abena Israele.+32 Kabili Bela mwana Beore e watekele mu Edomu,+ ne shina lya musumba wakwe lyali ni Dinhaba.33 Ilyo Bela afwile, Yobabu mwana Sera uwa ku Bosera+ e wamupyene pa bufumu.+34 Ilyo Yobabu afwile, Hushamu umwina Temani+ e wamupyene pa bufumu.+35 Ilyo Hushamu afwile, Hadadi mwana Bedadi, uwacimfishe abena Midiani+ mu mpanga ya Moabu,+ e wamupyene pa bufumu, ne shina lya musumba wakwe ni Abiti.+36 Ilyo Hadadi afwile, Samla uwa ku Masreka e wamupyene pa bufumu.+37 Ilyo Samla afwile, Shaulu uwa ku musumba wa Rehobote uwali mupepi no mumana, e wamupyene pa bufumu.+38 Ilyo Shaulu afwile, Baali-hanani mwana Akibore e wamupyene pa bufumu.+39 Ilyo Baali-hanani mwana Akibore afwile, Hadari e wamupyene pa bufumu; no musumba wakwe balewita ati Pau, e lyo ishina lya mukashi wakwe ni Mehetabele umwana mwanakashi wa kwa Matrede umwana mwanakashi wa kwa Mesahabu.+40 Kanshi aya e mashina ya shamfumu sha kwa Esau ukulingana ne ndupwa shabo, mu bwikalo bwabo, mu mashina ya shiko: Imfumu Timna, imfumu Alba, imfumu Yetete,+41 imfumu Oholibama, imfumu Ela, imfumu Pinone,+42 imfumu Kenasi, imfumu Temani, imfumu Mibsari,+43 imfumu Magdiele, imfumu Iramu. Ishi e shamfumu sha kwa Edomu+ ukulingana ne njikalo shabo mu calo bapyene.+ Uyu e Esau icikolwe ca bena Edomu.+


text:
Ndinyomenena Muntu Ngotukozyenye Limwi Zizo—Sena Eeci Caamba Kuti Ndinoonana Abantu Mbondikozyenye Limwi Zizo?
Peepe!
Bwini: Bunji bwaziindi, kunyomenena muntu ngomukozyenye zizo ncintu buyo cicitika kwaciindi cisyoonto.
Oobu mbwaakaamba Lisette, uujisi myaka iili 16 yakuzyalwa iwakali kunyomenena musimbinyina aciindi cimwi. Wakaamba kuti: “
Kwiinda mukwiiya sayaansi (biology) kucikolo, ndakaiya kuti mumyaka yabukubusi, mubili ulacinca-cinca kapati. Ndiyeeya kuti, ikuti bakubusi banji nibalizyi zinji kujatikizya mibili yabo, nibalizyi kuti kunyomenena muntu ngomukozyenye zizo nkwaciindi buyo cisyoonto alimwi tabeelede kulimvwa kuti banoonana abantu mbobakozyenye zizo.”
Pele ino kuti kunyomenena muntu ngomukozyenye zizo kwalibonya kuti kwazumanana? Sena caamba kuti Leza ngusilunya akaambo kakwaambila muntu uunyomenena muntu ngobakozyenye zizo kuti atoonani awalo?
Ikuti naa mwaingula kuti inzya kumubuzyo wamamanino, mweelede kuzyiba kuti kuyeeya kuli boobo kuyeeme amizeezo mibi yakuti bantu beelede koonana kufwumbwa ciindi nobayanda kucita oobo. Leza kwiinda mu Bbaibbele ulabalemeka bantu kwiinda mukubaambila kuti balakonzya kusala kuti batatobeli kulombozya kwabo kwakuyanda koonana kutali kabotu.
Ncolyaamba Bbaibbele ncamaano. Liile kulailila baabo balombozya koonana amuntu ngabakozyenye zizo kucita cintu ceelede mbubwenya mbuli baabo banyomenena muntu ngobaindene zizo, nkokuti ‘
kutija bwaamu.’ (1 Bakorinto 6:18) Masimpe ngakuti, mamiliyoni aabantu ibalombozya koonana abantu mbobaindene zizo ibayanda kutobela zyeelelo zyamu Bbaibbele balalilesya nokuba kuti balajana masunko aasiyene-siyene. Aabo balombozya koonana amuntu ngobakozyenye zizo balakonzya kucita mbubwenya kuti kabayanda ncobeni kukkomanisya Leza.


text:
Nkaambo Nzi Bazyali Bangu Ncobatayandi Kuti Kandicita Zyintu Zyakulikondelezya?
Amweezyeezye bukkale oobu:
Muyanda kuunka kupobwe, pele muladooneka naa bazyali banu balamuzumizya. Ino inga mwasala kaambo kali akati katootu?
1. MUTABALOMBI—MUUNKE BUYO
Ikaambo ncomukonzya kuyeeya kucita boobu: Muyanda kutondezya beenzinyoko kuti mulaangulukide. Mulimvwa kuti muzyi zinji kwiinda bazyali banu, naa tamuzilemeki zyintu nzyobaamba.—Tusimpi 14:18.
Zikonzya kucitika: Beenzinyoko balakonzya kukkomana, pele alimwi balaiya cintu cimwi kujatikizya ndinywe—kuti muli basilweeno. Ikuti kamucikonzya kweena bazyali banu nkokuti abeenzinyoko mulakonzya kubeena. Ikuti bazyiba bazyali banu, bayoobijilwa alimwi akulimvwa kuti beenwa, mpoonya tabanoomuzumizyi!—Tusimpi 12:15.
2. MUTABALOMBI—MUTAUNKI
Ikaambo ncomukonzya kuyeeya kucita boobu: Mwayeeya kuti kutambwa ooku takweendelani azyeelelo nzyomwakalibikkila naa kuti bamwi bakatambwa tabali balongwe bali kabotu. (1 Bakolinto 15:33; Bafilipi 4:8) Kulubazu lumwi, andiza mulayanda kuunka lino mulayoowa kubalomba bazyali banu.
Zikonzya kucitika: Ikuti tiimwaunka akaambo kakuti muyeeya kuti muzeezo mubi, muyoocikonzya kubaingula beenzinyoko. Pele kuti tiimwaunka akaambo kakuti mulayoowa kubalomba bazyali banu, muyoojanika kuti mwalendelelwa kuŋanda akuti ndinywe nyolikke nomutayandi kucita zyakulikondelezya.
3. AMUBALOMBE—MUBONE
Ikaambo ncomukonzya kuyeeya kucita boobu: Mulizyi kuti mweelede kubalemeka bazyali banu akaambo kanguzu zyakumweendelezya nzyobajisi alimwi akulemeka nzyobaamba. (Bakolose 3:20) Mulabayanda bazyali banu alimwi tamuyandi kubanyemya kwiinda mukuunka balo kabatazyi. (Tusimpi 10:1) Alimwi mulakonzya kuba acoolwe cakwaamba mbomulimvwa.
Zikonzya kucitika: Bazyali banu bayoobona kuti mulabayanda akubalemeka. Alimwi kuti babona kuti ncomwalomba cili kabotu, balakonzya kumuzumizya.
Ikaambo Bazyali Ncobakonzya Kukakila
Kaambo kamwi kalakonzya kwaambwa kwiinda mucikozyanyo eeci: Ikuti mwayandika kusala, ambweni inga mwasala kudwaya kubusena kuli bantu bakonzya kumufwutula. Nkaambo nzi? Akaambo kakuti ciindi nomudwaya mumeenda, inga tamucibikkili maano kapati kuntenda zikonzya kumucitikila. Pele basikufwutula bakkede abusena bubotu mpobakonzya kubona ntenda iilangilwa kucitika. Mbubwenya buyo, akaambo kakuti bazyali banu bajisi luzyibo lunji, balakonzya kubona ntenda nzyomutakonzyi kubona nywebo. Mbubwenya mbuli basikufwutula bali kunkomwe, makanze aabazyali taali aakumunyonganya, pele bayanda kumugwasya kweeleba ntenda zikonzya kunyonganya lukkomano lwanu mubuumi.
Nkaaka kaambo akamwi: Bazyali banu balayandisya kumukwabilila. Akaambo kaluyando, balakonzya kumuzumizya naa kumukasya kuti kabayandika kucita boobo. Naa mwabalomba kucita cimwi cintu, balalibuzya naa beelede kumuzumizya mpoonya akulangana amapenzi aaboola. Bayoomuzumizya camoyo woonse likke kuti basinizya kuti kunyina ntenda iiyoomucitikila.
Ncomweelede Kucita Kuti Naa Muyanda Kuti Bamuzumizye
Ncomukonzya kucita
Kusyomeka: Amulibuzye kuti: ‘Mubwini, nkaambo nzi ncondiyandila kuunka? Sena ncakulikondelezya ncondiyanda naa ndiyanda buyo kukkomanisya beenzuma? Sena nkaambo kakuti muntu ngondinyomenena unooliko?’ Ikuti naa mbocibede oobo, mweelede kubaambila masimpe bazyali banu. Abalo bakali bakubusi aciindi cimwi, alimwi balimuzyi kabotu. Aboobo bayoozyiba cini ncomuyandila kuunka. Bayoolumba akaambo kakusyomeka kwanu, alimwi muyoogwasyigwa abusongo bwabo. (Tusimpi 7:1, 2) Kulubazu lumwi, ikuti kamutasyomeki, bayooleka kumusyoma, mpoonya tabanoomuzumizyi.
Amuzyibe ciindi cibotu: Mutanoobalombi mbobasikila buyo aŋanda kuzwa kumulimo naa nobajisi bubi atwaambo tumwi. Amubalombe ciindi nobaliibide. Pele tamweelede kumuka mpoonya akutalika kubasungilizya kuti bafwambaane kumwiingula. Bazyali banu tabakakkomani kumwiingula cakubinda. Mweelede kufwambaana kubalomba, kutegwa mubape ciindi cakuyeeya.
Zyintu ziyoocitika: Mweelede kupandulula cakusalazya. Amupandulule cini ncomuyanda kucita. Bazyali tabayandi kubaingula kuti “Tandizyi,” kwaambisya nobamubuzya kuti: “Ino mbaani bayoojanika?” “Sena kunooli muntu mupati?” naa “Ino ulajoka ciindi nzi kuŋanda?”
Mbomubalanga: Bazyali banu tamweelede kubabona mbuli kuti mbaasinkondonyoko. Kamubabona kuti abalo mbeenzinyoko—nkaambo mubwini mbeenzinyoko. Ikuti bazyali banu kamubabona mbuli kuti mbaasikumugwasya, tamunookazyanyi ambabo alimwi munooendelana.
Amubatondezye bazyali banu kuti mulabamvwida alimwi mulabalemeka. Ikuti mwacita oobo, banoomulemeka. Alimwi ciindi ciboola inga balangilwa kuyoomuzumizya.


text:
Amasambililo 10
Bushe Amapepo ya Lupwa Yaba Shani?
Ukutula fye na ku kale, Yehova alafwaya indupwa shonse balekwata inshita ya kucita ifingakosha bucibusa bwabo na ena ne fingalenga baikatana. (Amalango 6:6, 7) E mulandu wine Inte sha kwa Yehova bakwatila ubushiku bumo cila mulungu ubwa mapepo ya lupwa umo balanshanya mu mutekatima ifyo ulupwa lulingile ukucita pa kukosha bucibusa bwabo na Lesa. Nangu ca kutila mwikala mweka, kuti mwabomfya iyi inshita ku kusambilila fimo muli Baibolo ifingakosha bucibusa bwenu na Lesa.
Amapepo ya lupwa yalatupalamika kuli Yehova. Baibolo itila:“Palameni kuli Lesa, na o akapalama kuli imwe.” (Yakobo 4:8) Tuleshiba Yehova bwino nga twasambilila pa fyo aba, na pa fyo acita ilyo tulebelenga Icebo cakwe. Icintu cimo icayanguka ico mwingalacita pa mapepo ya lupwa, kubelengela capamo Baibolo. Nga mulefwaya kuti mwakonka programu ya kubelenga Baibolo cila mulungu iya mwi Sukulu lya Butumikishi Ilya Bulesa. Kuti mwayakanya cila muntu mu lupwa ifikomo fya mu Baibolo ifya kubelenga, e lyo pa numa ya kubelenga mwalanshanyapo pa fyo mwasambilila.
Amapepo ya lupwa yalekatanya aba mu lupwa. Abalume na bakashi, e lyo na bafyashi na bana, balekatana nga balesambilila Baibolo capamo. Pa mapepo ya lupwa pafwile ukuba insansa no mutende, kabili bonse mu lupwa bafwile ukulaumfwa bwino iyi nshita nga yafika. Abafyashi balingile ukusala ifya kulanshanyapo ukulingana ne mishinku ya bana babo. Limo kuti balanshanya pa fipande fiba mu Ulupungu lwa kwa Kalinda na muli Loleni! Mulelanshanyako na pa mafya abana balekwata ku sukulu na pa fyo bengacita pali yena. Kuti mwapituluka na mu nyimbo mukemba mu kulongana, na pa numa ya mapepo ya lupwa kuti mwalyako no twa kulya.
Amapepo ya lupwa yalalenga bonse mu lupwa ukutemwa ukusambilila Icebo ca kwa Lesa, kabili Yehova alapaala indupwa ishicita ifyo.—Amalumbo 1:1-3.
Mulandu nshi tukwatila amapepo ya lupwa?
Bushe abafyashi kuti bacita shani pa kuti ulupwa luleumfwa bwino ukukwata amapepo ya lupwa?


text:
Mulandu Nshi Tufwile Ukupepela mwi Shina lya kwa Yesu?
Ifyo Baibolo ilanda
Tufwile ukupepela mwi shina lya kwa Yesu pantu iyi e nshila fye Lesa asuminisha nga tulefwaya ukulanda Nankwe. Yesu atile: “
Nine nshila ne cine no mweo. Takuli uwisa kuli Tata kano aishila muli ine.” (Yohane 14:6) Na kabili, Yesu aebele abatumwa bakwe aba cishinka ukuti: “
Ndemweba icine cine, nati, Nga mwalomba icintu conse kuli Tata, akamupeela mwi shina lyandi.”—Yohane 16:23.
Imilandu na imbi iyo tufwile ukupepela mwi shina lya kwa Yesu
Tulanga ukuti twalicindika Yesu na Wishi, Yehova Lesa.—Abena Filipi 2:9-11.
Tulanga ukuti tulatasha pa fyo Lesa atutumiine Yesu ukutufwila pa kuti tukapusuke.—Mateo 20:28; Imilimo 4:12.
Ni co twalishiba umulimo waibela uo Yesu abomba pamo ngo wakupapaatilako abantu kuli Lesa.—Abahebere 7:25.
Tulatasha pa mulimo Yesu abomba pamo nga Shimapepo Mukalamba uulenga ukuti tube ifibusa fya kwa Lesa.—AbaHebere 4:14-16.


text:
Sena Banakristo Baleelede Kubelesya Misamu Iikasya Kumita?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Jesu tanaakalailila basikumutobela kuba abana naa pe. Alimwi kunyina sikwiiya wa Jesu wakalailila boobo. Ibbaibbele kunyina mpolyaamba caantangalala kuti ncibi kubelesya misamu iikasya kumita. Mumakani aaya, njiisyo iilembedwe mulugwalo lwa Baloma 14:12 ilabeleka yaamba kuti: “
Leza uyoobeteka umwi aumwi wesu kweelana amilimo yakwe.”
Aboobo, banabukwetene balaangulukide kulisalila kuba abana naa pe. Alimwi balakonzya kulisalila naa bayanda kuzyala bana bongaye alimwi aciindi nobanga baba abana. Ikuti banabukwetene basala kubelesya misamu iikasya kumita kutali kugwisya da, eeco ncakulisalila cabo alimwi mukuli wabo. Kunyina weelede kubabeteka.—Baloma 14:4, 10-13.


text:
Ni Kwi Twingasanga Amasuko ku Mepusho Yacindama Sana?
Bushe ni . . .
muli sayansi?
mu fisambilisha abantu abasambilila sana?
muli Baibolo?
UMO PA BALEMBELE BAIBOLO ALOMBELE LESA ATI
“Nengeni ukwiluka . . . Icebo cenu ca cine.”—Amalumbo 119:144, 160. Baibolo ya Malembo ya Calo Cipya.
Baibolo ilafwa abantu abengi ukwishiba amasuko ku mepusho yacindama.
Bushe na imwe kuti mwatemwa ukumfwa ifyo yalanda?
Webu saiti ya jw.org kuti yamwafwa.
Kuti MWABELENGA ifyaba pali iyi webu saiti
Kuti MWATAMBAPO amavidio ayalanda pa fya mu Baibolo
Paliba na vidio iitila Faith in action
Kuti MWAKOPOLOLAPO impapulo
Broshuwa iitila Imbila Nsuma Ukufuma Kuli Lesa!
Icitabo icitila Bushe Cinshi Baibolo Isambilisha?
Magazine ya Ulupungu lwa kwa Kalinda na Loleni!
PALI IFI FIPUSHO FILI PE SAMBA NI CILI KWI MUTONTONKANYAPO SANA?
Baibolo yalyasuka aya mepusho, kuti mwayasanga pa jw.org.
(Moneni palya balemba ukuti AMASAMBILISHO YA MU BAIBOLO e lyo mumone apatila AMASUKO KU MEPUSHO YA MU BAIBOLO)


text:
Ikuti Bantu Bobilo Bayandana, Sena Cili Kabotu Kuti Bakkala Antoomwe Kakunyina Kukwatana Mumulawo?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Bbaibbele lilasalazya kwaamba kuti “
Leza uyoobabeteka basibwaamu.” (Bahebulayo 13:4) Ibbala lya Chigiliki lyakuti “bwaamu,” nkokuti por‧nei′a, libikkilizya koonana kwabantu batakwetene. Aboobo, cililubide mumeso aa Leza kuti bantu bobilo batakwetene kabakkala antoomwe—nokuba kuti balaamakanze akuyookwatana.
Mbuti kuti bantu bobilo aaba kabayandana kapati? Leza uyanda kuti bakwatane mumulawo kabatanatalika koonana. Ngu Leza wakatulenga kuti katuyandana. Bube bwa Leza bupati nduyando. (1 Johane 4:8) Aboobo, ulijisi twaambo tubotu ncayandila kuti koonana kakucitwa buyo abantu bakwetene.


text:
Bwakinyi tanukitaa feete a Pasaka?
Mpwandikiisho ya bantu
Mpwandikiisho: Batemwe ba Yehowa tabakitaa feete a Pasaka mwanda ta mbeena Kidishitu.
Eyendo: Twi bakumiine shi Yesu nyi Mupashi etu, na atukitaa mwetu mooso bwa ‘
kulonda etabula dyaaye kalolo.’—1 Mpyeele 2:21; Luuka 2:11.
Mpwandikiisho: Tanwi bakumiine shi Yesu musangukye ku bafwe nya.
Eyendo: Twi bakumiine shi Yesu musangukye; na atuuku shi kusanguka kwaye nyi kukwate lukumiino lwa bwina Kidishitu bu byatwibileshaa nsaa yooso patulungulaa mukandu wibuwa.—1 Beena-Kodinto 15:3, 4, 12-15.
Mpwandikiisho: Tanwitatshishaa pakumona shi bana beenu bakwete kukutwa muloo aupetaa bana mu feete a Pasaka.
Eyendo: Twi bafule bana beetu—atukitaa mwetu mooso bwa kwibalongyesha na kwibakwasha bwashi bekale na muloo mu nshalelo aabo.—Tite 2:4.
Bwakinyi Batemwe ba Yehowa tabakitaa feete a Pasaka?
Feete a Pasaka tafiki mu Bible.
Yesu baadi mutume eyi bwashi twikale atutentekyesha lufu lwaye, ta nkusanguka kwaye nya. Atutentekyeshaa lufu lwaye kipwa kyooso muyiile calendrier ka myeshi ya mu Bible.—Luuka 22:19, 20.
Atuuku shi bu bi bipikwa bya Pasaka abifiki ku bipikwa bya kala bitale myanda ya kutanda, Efile Mukulu tamukumiine uno feete nya. Efile Mukulu etutekye bwashi tumulangwile nkapenda aye bupenka bwaye mwanda aye nyi “
Efile Mukulu sha mukao,” na dingi twi balombeene kulwisha eshimba dyaaye su mu lulangwilo lwetu atukitshi myanda yashii mukumiine.—Efilu 20:5; 1 Banfumu 18:21.
Atuuku shi kitshibilo kyetu kya kupela kukita feete a Pasaka nkipushene na akyamba Bible, mwanda Bible etutekye bwashi tuleshe “
binangu na kapatupatu” pamutwe pa kulonda bipikwa bya bantu. (Myeele 3:21; Mateo 15:3) Patwisamba na bantu pabitale lukumiino lwetu pamwanda utale Pasaka, atuuku shi be na matalwa a kwata kitshibilo pabitale kyabakyebe kukita na atwibanemeka.—1 Mpyeele 3:15.


text:
Mapenzi Azoomana Na?
Kujana wasandula kuti . . .
iiyi?
inee?
amwi?
NZILYAAMBA BBAIBBELE
“Leza . . . uyoosindula misozi yoonse kumeso aabo, alimwi lufwu talukooyoobako limbi, akwalo koomoka, kulila nokuba kucisa takukooyoobako limbi.”
NCIZYAAMBA KULI NDUWE
Ulabaa lusyomo lwakuti Leza teensi nguwe weeta mapenzi.
Ikuziba kuti Leza zilamucisa kubona mapenzi ngituswaana kulatuumbulizya.
Ulabaa bulangilizi bwakuti mapenzi oonse azoomana.
KUJANA TWAZISYOMA NA COONZYO NZILYAAMBA BBAIBBELE?
Iiyi, akaambo katwaambo tubili:
Mapenzi akutalulamisya tazimubotezyi pe Leza. Amuyeeye Jehova Leza mbaakamvwa ciindi bantu bakwe baambwa muBbaibbele nibakali kujatwa calunya. IBbaibbele lyaamba kuti Leza wakaumbaala akaambo “kabaabo ibakali kubapenzya.”
—Babetesi 2:18.
Zilamucisa Leza nabona bantu kababisizya bamwi. Mucikozyanyo Bbaibbele lyaamba kuti “maanza aatila bulowa bwabaabo batakwe mulandu” alamusesemya.
—Tusimpi 6:16, 17.
Leza ulaandaba kuli umwi aumwi wesu. Tacili kuti ‘umwi aumwi nguuzi mapenzi aakwe’ alikke, pesi Jehova alakwe ulaazi!
—2 Makani 6:29, 30.
Kwiinda muBwami bwakwe, lino-lino Jehova uzoomaninsya mapenzi aumwi aumwi wesu. (Matayo 6:9, 10) Kwacecino ciindi, ulabaumbulizya aabo bamuyanduula camoyo woonse.
NZYONGA ULAYEEYA
Nkamboonzi Leza ncazumizya mapenzi?
Mubuzyo ooyu ulasandulwa muBbaibbele muli BAROMA 5:12 amuli 2 PETRO 3:9.


text:
Sena Mulagwasya Nokwacitika Ntenda?
Inzya, kanji-kanji Bakamboni ba Jehova balagwasya nokwacitika ntenda. Tulabagwasya Bakamboni abatali Bakamboni, kweelana amalailile aamu Bbaibbele aajanika mulugwalo lwa Bagalatiya 6:10: “Atucitile bantu boonse milimo mibotu, pele kapati ibaciinga cesu calusyomo.” Alimwi tulabayumya-yumya aabo ibajatikizyidwe akubapa lugwasyo lwakumuuya ndobayandika aciindi eeco.
Mbunga
Nokwacitika ntenda, baalu bamumbungano zili kubusena kwacitikila ntenda balabayandaula boonse bamumbungano eezyo kutegwa babone naa bali kabotu alimwi akuzyiba zyintu nzyobayandika. Mpoonya baalu balapa lipooti iijatikizya nzyobajana akwaambila bakuofesi yamutabi ya Bakamboni ba Jehovac yakubusena ooko zyintu nzyobabacitila.
Ikuti mbungano zili kubusena ooko tazikonzyi kupa lugwasyo luyandika, Kabunga Keendelezya ka Bakamboni ba Jehova kalapanga bubambe bwakugwasyilizya. Eeci cilikozyenye anzila njobakali kubelesya Banakristo bakusaanguna ciindi canzala. (1 Bakolinto 16:
Mali
Nzila imwi mbozibelesyegwa zyakusanga zitumwa kumaofesi aamitabi ya Bakamboni ba Jehova nkugwasya bantu bacitikilwa ntenda. (Milimo 11:


text:
Cinshi Cingangafwa Ukulapwisha Ukucita Fyonse ifi Ifya ku Sukulu?
Ifyo wingacita
Fwaya ukwa kubelengela. Takufwile ukuba ifya kukupumfyanya. Kuti cawama nga naukwata itebulo apa kubelengela. Wiisula TV pa kubelenga.
Balilapo ukucita ifyacindama. Apo isukulu lyalicindama, ulingile ukupanga mu mutima ukuti wakulabalilapo ukucita ifya ku sukulu.
Wilalalikisha. Ulingile ukusala inshita ya kucitilapo ifya ku sukuluiyo ufwile ukulakonka.
Teyanya bwino. Salapo ico walabalilapo ukucita, ne ca bubili,, e lyo ne calakonkapo. Lemba ifi fintu pe pepala, kabili bikapo ne nshita uli no kupoosapo pali cimo na cimo. Conga ico wapwisha ukucita.
Ulepemwinako. Nga ca kuti ifyo ulebelenga fyaleka ukumfwika, tuushako panono. Lelo nga watushako fye panono, ulingile ukukonkanyapo.
Wilaisuula. Uleibukisha ukuti icilenga umwana we sukulu alebomba bwino, te kuba fye na mano iyo, ilingi line mute. (Amapinda 10:4) Na iwe kuti walacita bwino mu fya ku sukulu kabili nga ulebikako sana amano, ukalapasa.


text:
MAKANI AAYUNGIZYIDWE
Injiisyo Zyakasimpe Kujatikizya Taata, Mwana Alimwi a Muuya Uusalala
IBANTU basyoma munjiisyo ya Butatu baamba kuti Leza mbantu botatwe—kuli Taata, Mwana alimwi a Muuya Uusalala. Aumwi akati kabantu aaba botatwe waambwa kuti uleelene abeenzinyina, ngusinguzuzyoonse alimwi unyina matalikilo. Aboobo ikweelana anjiisyo ya Butatu, Taata ngu Leza, Imwana ngu Leza alimwi awalo Muuya Uusalala ngu Leza, nokuba boobo kuli buyo Leza omwe.
Ibanji basyoma Butatu balazumina kuti tabakonzyi pe kwiipandulula njiisyo eeyi. Nokuba boobo, bayeeya kuti ilayiisyigwa mu Bbaibbele. Cilayandika ikwaamba kuti ibbala lyakuti “Butatu” kunyina mpolibede mu Bbaibbele. Pele sena muzeezo wa Butatu walo nkuuli mu Bbaibbele? Ikutegwa twiingule mubuzyo ooyu, atubale lugwalo ndobabelesya kanji-kanji ibasyoma njiisyo ya Butatu.
“IJWI OYO WAKALI LEZA”
Ilugwalo lwa Johane 1:1 lwaamba kuti: “Kumatalikilo Ijwi wakaliko, awalo Ijwi wakali antoomwe a-Leza, eno Ijwi oyo wakali Leza.” Kumbele mucaandaano ncoona, imwaapostolo Johane ulatondezya cakusalazya kuti “Ijwi” ngu Jesu. (Johane 1:14) Pele mbwaanga Ijwi lyaambwa kuti ngu Leza, bamwi basyoma kuti Imwana a Taata beelede kuba cibeela ca Leza omwe.
Amuzyibe kuti kumatalikilo icibeela eeci ca Bbaibbele cakalembwa mumwaambo wa Cigiliki. Kumbele, basanduluzi bakasandulula majwi aamu Cigiliki mumyaambo iimbi. Pele basanduluzi ba Bbaibbele banji kunyina nobakabelesya kaambo kakuti “Ijwi oyo wakali Leza.” Ino nkaambo nzi? Akaambo kakuti bakaluuzyi mwaambo wa Cigiliki wakabelesyegwa kulemba Bbaibbele, ibasanduluzi aabo bakazyiba kuti ikaambo kakuti “Ijwi oyo wakali Leza” keelede kusandululwa bumbi. Ibuti? Nzyeezyi zikozyanyo zisyoonto: “Ijwi lyakali mbuli Leza.” (A New Translation of the Bible) “Ijwi wakali leza.” (The New Testament in an Improved Version) “Ijwi lyakali a Leza alimwi lyakali mbuli nguwe.” (The Translator’s New Testament) Ikweelana ama Bbaibbele aaya, Ijwi teensyi ngo Leza pe.* Muciindi caboobo, akaambo kacuuno caatala ncajisi akati kazilenge zya Jehova, Ijwi lyaambwa kuti ngu “leza.” Aawa ibbala lyakuti “leza” lyaamba kuti “singuzu.”
AMUJANE TWAAMBO TUMBI
Ibunji bwabantu tabacizyi Cigiliki cakabelesyegwa kulemba Bbaibbele. Aboobo ino mbuti mbomunga mwazyiba cini mwaapostolo Johane ncaakali kwaamba? Amulange-lange cikozyanyo eeci: Imwiiyi wapandulula ciiyo cimwi kuli basicikolo bakwe. Kuzwa waawo, basicikolo baimpana kujatikizya ncobali kupandulula bayi. Ino mbuti basicikolo mbobanga balimana penzi eeli? Beelede kubuzya mwiiyi kuti abape bupanduluzi abumbi. Cakutadooneka, ikwiiya twaambo tumbi inga kwabagwasya kuciteelela kabotu ciiyo eeco. Mbubwenya buyo, ikutegwa muteelele caambwa kuli Johane 1:1, mweelede kubala Makani Mabotu ngaakalemba Johane ikutegwa mujane makani aambi kujatikizya cuuno ncajisi Jesu. Ikwiiya twaambo tumbi kujatikizya makani aaya kuyoomupa kwaakosola munzila iluzi makani.
Mucikozyanyo, amulange-lange cimbi ncaakalemba Johane mucaandaano 1 kapango 18 kuti: “Takukwe muntu uwakabona Leza [Singuzuzyoonse] neciba ciindi comwe.” Pele bantunsi bakamubona Jesu, Imwana nkaambo Johane waamba kuti: “Ijwi eelyo [Jesu] lyakaba muntu, wakasika akuzookkala akati kesu…Aswebo twakeebela bulemu bwakwe.” (Joni 1:14, Ci) Aboobo ino mbuti Mwana mbwaakali kunga waba cibeela ca Leza Singuzuzyoonse? Alimwi Johane waamba kuti Ijwi “wakali antoomwe a-Leza.” Pele mbuti muntu mbwanga waba antoomwe aumbi amane kali muntu nguwenya ooyo? Kunze lyaboobo, mbubwenya mbokulembedwe kuli Johane 17:3, Jesu ulacisalazya kuti kuli kwiindana kupati kuliko akati kanguwe a Bausyi bakujulu. Waamba Bausyi kuti “Leza mwini-mwini, ooli olike.” Alimwi munsi aakumamanino kwa Makani Mabotu ngaakalemba, Johane wakaakosola makani kwiinda mukwaamba kuti: “Ezi zyakalembwa kuti mukasyome kuti Jesu ngu-Kristo, Mwana a-Leza.” (Johane 20:31) Amubone kuti Jesu taambwi kuti ngu Leza, pele kuti Mmwana a Leza. Imakani aaya ayungizyidwe mu Makani Mabotu ngaakalemba Johane atondezya mbolyeelede kuteelelwa bbuku lya Johane 1:1. Jesu uutegwa Ijwi ngu “leza” mukuti ujisi cuuno caatala pele citeelene aca Leza Singuzuzyoonse.
AMUTUSINIZYE TWAAMBO
Amuciyeeye alimwi cikozyanyo camwiiyi abasicikolo. Amweezyeezye kuti bamwi bacidooneka neliba leelyo nobabuswiilila bupanduluzi buyungizyidwe bwamwiiyi. Ino ncinzi ncobanga bacita? Balakonzya kuunka kumwiiyi uumbi kuti bakaambilwe makani aambi aciiyo nciconya. Ikuti mwiiyi wabili wasinizya kuti bupanduluzi bwamwiiyi wakusaanguna buliluzi, ikudooneka kwabasicikolo banabunji kuyoomana. Mbubwenya buyo, ikuti kamutasinizyide cini sikulemba Bbaibbele Johane ncaakali kwaamba kujatikizya lwiindano luliko akati ka Jesu a Leza Singuzuzyoonse, inga mwaunka kumulembi wa Bbaibbele uumbi kutegwa mujane makani aambi. Mucikozyanyo, amulange-lange cakalemba Matayo. Ikujatikizya mamanino aabukkale oobu, wakazubulula Jesu kuti wakati: “Pele taakwe muntu naba umwi uuzi buzuba obo nanka ciindi, nibaba baangelo bakujulu naba Mwana, pele Taata luzutu nguuzi.” (Matayo 24:36) Ino majwi aaya asinizya buti kuti Jesu tali Leza Singuzuzyoonse?
Jesu waamba kuti Bausyi bazyi zinji kwiinda Mwana. Pele ikuti Jesu naakali cibeela ca Leza Singuzuzyoonse, naakazyi twaambo ntoonya twakazyi Bausyi. Aboobo Imwana alimwi a Bausyi tabakonzyi kuba bantu beelene pe. Pele bamwi balakonzya kwaamba kuti: ‘Jesu wakapona muziimo zyobile. Aawa ulaamba kali muntunsi.’ Pele nokuba kuti cakali boobo, ino mbuti kujatikizya muuya uusalala? Ikuti nowali cibeela ca Leza waambwa kuti ngu Taata, ino nkaambo nzi Jesu ncaataamba kuti muuya ulizyi nzyobazyi Bausyi?
Mbomuzumanana kwiiya Bbaibbele, mulazizyiba kabotu zibalo zimbi zinji zyamu Bbaibbele izipandulula makani aaya. Zisinizya njiisyo zyakasimpe kujatikizya Taata, Mwana alimwi amuuya uusalala.—Intembauzyo 90:2; Incito 7:55; Ba-Kolose 1:15.
* Ikujatikizya mubandi wamilawo mumwaambo wa Cigiliki cakabelesyegwa kuli Johane 1:1, amubone apeeji 26-9 mubroshuwa lyakuti Kodi Muyenera Kukhulupirira Utatu? ilyakamwaigwa a Bakamboni ba Jehova.


text:
Makani Aina Kufumina Kuli Lesa!
Inga makaini aina afumininga kuli Lesa nicani? Nimulandu cini twela kwashoma? Buloshuwa iyi yakumbulunga mipusho yamu Baibolo ikute kwipushiwa tunkanda twingi.
Moyela Kumunyamfwilisha Buloshuwa Iyi
Buloshuwa iyi nimunyamfwe kwiya Maswi a Lesa, Baibolo. Bonani ncemwela kusebensesha Baibolo yenu kucana malembo.
Inga Makani Aina Nicani?
Belengani kwamba eti mwinshibe makani aina afumininga kuli Lesa, ncasuniki cakufwambana, kayi nencomulayandikinga kwinsa.
Inga Lesa Niyani?
Sena Lesa ukute lina, kayi sena ukute kutushako mano?
Sena Nicancine-ncine Kwamba Eti Makani Aina Afumina Kuli Lesa?
Inga twinshiba aconi eti makani ali mu Baibolo nancine-ncine?
Inga Yesu Kilisitu Niyani?
Belengani kwamba eti mwinshibe ncalafwila Yesu, cilubulo, kayi nencalenshinga Yesu lino.
Inga Lesa Walalengela Cani Cishi Capanshi?
Baibolo likute kwamba Lesa ncalalengela cishi capanshi, kupenga mpweti kukapwe, kayi likute kwamba buyumi nceti bukabe kuntangu mucishi kayi ne nceti bakacane bantu bamucishi.
Sena Bantu Bafwa Nibakapundushiwe?
Nicani cikute kwinshika muntu afwa? Sena bamukowa wetu balafwa nitukababone kayi?
Inga Bwami bwa Lesa Nicani?
Niyani Mwami mu Bwami bwa Lesa, kayi Bwami nibukainse cani?
Nimulandu Wacani Lesa Ncakute Kulekela Bwipishi Kayi Nemapensho?
Inga bwipishi bwalatatika aconi, kayi nimulandu cini Lesa lakulekele mpaka lino? Sena mapensho nakapwe?
Inga Mwinsa Aconi Kwamba Eti Kamuli Mwakondwa Pamo ne Bamung’anda Yenu?
Yehova, Lesa wakondwa, usuni kwamba eti mabanja kali akondwa. Bonani lulayo lwamu Baibolo lukute kunyamfwa bamalume, bakashi, bashali, nebana.
Inga Mukucana Aconi Kupaila Kwancine-ncine?
Sena kuli owa nshila imo yakupaila kwancine-ncine? Bonani binshibilo bili 5 bya kupaila kwancine-ncine.
Inga Milawo ya Lesa Ikute Kutunyamfwa Aconi?
Yesu walaamba milawo ibili isuniki maningi kayi nimubone milawo ibili yamu Baibolo isuniki maningi.
Inga Muba Aconi Munendi Lesa?
Belengani kwamba eti mubone ito Lesa ukute kwanyumfwa mapempelo onse, kayi nencetwelela kwinsa kwamba eti tube banendi Lesa.
Inga Kuli Makani Cini Aina Akute Kwamba Sha Kupaila?
Sena nikukabeko cindi bantu bonse mpweti bakekatane kupaila Lesa wancine-ncine enka?
Nimulandu Wacani Lesa Ukute Likoto?
Baibolo likute kutwambila mulandu cini Bakilisitu bancine-ncine bekatana.
Nimulandu Cini Mwelela Kupitilisha Kwiya Makani Aina?
Inga kwinshiba Lesa kwenu inga kubanyamfwilisha aconi bantu nabamo? Nicani ncemwela kucana mwaba pacibusa ne Lesa?


text:
Saleni Bwino Ifya Kucita Ilyo Mucili Abaice
‘Mwe balumendo na mwe bakashana, lumbanyeni ishina lya kuti Yehova.’—AMALU. 148:12, 13.
1. Milimo nshi iyo Abena Kristu abacaice abengi balebombako?
TULEIKALA mu nshita umulecitika ifintu ifisuma sana. Abantu abengi nga nshi ukufuma mu nko shonse baleisa mu kupepa kwa cine. (Ukus. 7:9, 10) Abacaice abengi abalebomba umulimo wa kusambilisha abantu Baibolo pa kuti bakabe no mweo, baleipakisha ifintu ifisuma ifingi. (Ukus. 22:17) Abacaice bamo balatungulula amasambililo ya Baibolo kabili balafwa abantu ukuba ne mibele isuma. Bambi bashimikila mu ncende umo balanda indimi sha ku fyalo fimbi. (Amalu. 110:3; Esa. 52:7) Finshi mufwile ukucita pa kuti mubombeko uyu mulimo uuleta insansa?
2. Bushe ifyacitikile Timote filanga shani ukuti Yehova alaitemenwa ukupeela abacaice imilimo? (Moneni icikope cili pa ntendekelo ya cino cipande.)
2 Mwe bacaice, kuti mwasalapo ukucita ifingalenga mwaisabombako imilimo iyalekanalekana iya kwa Lesa. Ku ca kumwenako, Timote alisalile bwino ifya kucita ica kuti ilyo ali ne myaka mupepi na 20 nelyo ukucilapo panono, aishileba mishonari. (Imil. 16:1-3) Aba bwananyina balebacusha nga nshi mu Tesalonika ne ci calengele ukuti umutumwa Paulo ashe icilonganino icali fye icipya. Nalimo ilyo papitile fye imyeshi iinono ukutula apo Paulo afumineko, aebele Timote ukuti abwelele ku Tesalonika no kuyakoselesha aba bwananyina. (Imil. 17:5-15; 1 Tes. 3:1, 2, 6) Timote afwile alitemenwe sana ilyo bamupeele uyu mulimo!
ICACINDAMA SANA ICO MUFWILE UKUSALAPO UKUCITA
3. Cinshi icacindama sana ico mufwile ukusalapo ukucita, kabili ni lilali mufwile ukucita ifyo?
3 Ilyo umo acili umwaice, e lyo afwile ukusalapo ukucita ifyacindama. Cinshi icacindama sana ico mulingile ukusalapo ukucita? Kubombela Yehova. Ni lilali mulingile ukusalapo ukubombela Yehova? Yehova atila: “Ibukisha Kabumba obe Lesa Mukulu mu nshiku sha bulumendo bobe.” (Luk. Mil. 12:1) Inshila fye iyo ‘mwingebukishishamo’ Yehova, kumubombela no mutima wenu onse. (Amala. 10:12) Ukubombela Lesa no mutima wenu onse e cacindama sana ico mufwile ukusalapo ukucita. Ukusalapo ukubombela Lesa, kukakuma imikalile yenu iya ku ntanshi.—Amalu. 71:5.
4. Finshi fimbi ifyacindama ifyo mwingasalapo ukucita ifikakuma ifyo mukalabombela Lesa?
4 Kwena, ukupingulapo ukubombela Yehova te kweka fye ukukakuma ifyo ifintu fikaba ku ntanshi. Ku ca kumwenako, nalimo mulingile ukupingulapo nampo nga mukoopa nelyo ukuupwa, uo mukopana nankwe, ne ncito mukalabomba. Ifi fintu fyalicindama, lelo ico mufwile ukubalilapo ukupingulapo ukucita, kubombela Yehova no mutima wenu onse. (Amala. 30:19, 20) Mulandu nshi? Pantu ifyo mwasalapo ukucita kuti fyakuma ifyo mufwaya ukucita ku ntanshi. Ifyo mwapingulapo pa kuupa nelyo ukuupwa nelyo incito mwasala fikakuma ifyo mukalabombela Lesa. (Linganyeniko Luka 14:16-20.) Lelo nga mwasalapo ukubombela Lesa, cikamwafwa ukupingulapo bwino pa kuupa nelyo ukuupwa nelyo incito mukasala ukulabomba. Kanshi balilenipo ukusalapo ukucita ifintu ifyacilapo ukucindama.—Fil. 1:10.
FINSHI MUKASALAPO UKUCITA ILYO MUCILI ABAICE?
5, 6. Londololeni icacitike icilelangilila ukuti mu kusala bwino ifya kucita mulafuma ifisuma. (Moneni ne cipande cileti “Ifyo Nasalilepo Ukucita Ilyo Nali Umwaice” icili muli ino magazini.)
5 Nga mwasalapo ukubombela Lesa, kuti mwaishiba ifyo afwaya ukuti mulecita, kabili kuti mwapingulapo ifya kumubombela. Munyinefwe umwina Japan atile: “Ilyo nali ne myaka 14, naile mu kushimikila na eluda, kabili alimwene ukuti nshali ne nsansa ilyo twaleshimikila. Cikuuku cikuuku, anjebele ati: ‘Yuichiro, kabiye ku ng’anda. Uyeikala pa nshi no kutontonkanya sana pa fyo Yehova akucitila.’ Nalicitile ifyo anjebele. Na kuba, pa nshiku shakonkelepo, nalitwalilile ukutontonkanyapo no kupepa. Mu kuya kwa nshita, nalyalwike. Tapakokwele, nalitendeke ukumfwa bwino ukubombela Yehova. Nalitemenwe ukubelenga amalyashi ayalelanda pali bamishonari kabili natendeke ukutontonkanya pa kubombela Lesa no mutima wandi onse.”
6 Yuichiro atile: “Napingwilepo ukulacita ifintu ifyali no kungafwa ukuyabombela Yehova ku calo cimbi. Ku ca kumwenako, natendeke ukusambilila iciNgeleshi. Ilyo napwishishe isukulu, napingwilepo ukulabomba incito ya kufunda iciNgeleshi pa ma-awala ayanono pa kuti ndebomba bupainiya. Ilyo nali ne myaka 20, natendeke ukusambilila iciMongolian kabili nalitandalileko ne bumba lya balelanda iciMongolian. Pa numa ya myaka ibili, mu 2007, naile ku Mongolia mu kutandala. Ilyo twaile mu kushimikila na bapainiya no kumona ifyo abantu abengi balefwaya ukusambilila icine, napingwilepo ukuti mfwile ukukuukila ku Mongolia. Nalibwelelemo ku Japan pa kuti njeipekanya bwino. Nalibomba bupainiya ku Mongolia ukutula mu April 2008. Imikalile yalyafya kuno. Lelo abantu balitemwa imbila nsuma, kabili ndabafwa ukupalama kuli Yehova. Imona ukuti ico nasalilepo ukucita e cacindama sana.”
7. Finshi ifyo tufwile ukupingulapo ukucita fwe bene, kabili finshi Mose acitile ifyo twingamupashanya?
7 Cila muntu afwile ukupingulapo umwine ifyo akalabombela Yehova. (Yosh. 24:15) Te kuti tumwebe mwe bacaice nampo nga mufwile ukuupa nelyo ukuupwa, uo mufwile ukuupana nankwe, nelyo incito mufwile ukulabomba. Bushe mukasalapo ukubomba incito iyo mwingasambilila mu nshita fye iinono? Bamo mwikala mu mishi umwaba abantu abapiina; bambi mwikala mu matauni umwaba abakankaala. Mwe bacaice, mwalipusanapusana ifyo mwaba, ifyo mwacenjelamo, ifyo mwaishiba, ifyo mwatemwa, ne fyo mufwaya ukucita mu mulimo wa kwa Lesa. Nalimo mwaba nga filya abaHebere bacaice abali mu Egupti bapuseneko ne fyo Mose aali. Mose aleipakisha ifisuma kwi sano lya mfumu, lelo abaHebere bambi abacaice bali basha. (Ukufu. 1:13, 14; Imil. 7:21, 22) Nabo bene baleikala pa nshita ilyo kwalecitika ifintu ifyacindama sana. (Ukufu. 19:4-6) Cila muntu aalingile ukusalapo ifyo aali no kucita mu bumi bwakwe. Mose alisalilepo ukucita icintu icacindama.—Belengeni AbaHebere 11:24-27.
8. Ni bani bengafwa abacaice ukupingulapo bwino ifya kucita?
8 Yehova alamwafwa ukusala bwino ifya kucita ilyo mucili abaice. Alamusambilisha ifishinte fya mu Baibolo ifyo mwingabomfya ilyo mulefwaya ukupingula pa fintu ifyalekanalekana. (Amalu. 32:8) Na kabili, abafyashi benu Abena Kristu na baeluda kuti bamwafwa pa fyo mwingabomfya ifi fishinte fya mafunde. (Amapi. 1:8, 9) Natulande pa fishinte fya mu Baibolo fitatu ifingamwafwa ukupingulapo bwino ifya kucita.
IFISHINTE FYA MU BAIBOLO FITATU IFINGAMWAFWA
9. (a) Bushe Yehova atucindamika shani pa kutupeela ubuntungwa bwa kuisalila ifyo tulefwaya ukucita? (b) Bushe ‘ukufwaya Ubufumu intanshi’ kukalenga mukakwate ishuko nshi?
9 Intanshi mulefwaya Ubufumu bwa kwa Lesa no bulungami bwakwe. (Belengeni Mateo 6:19-21, 24-26, 31-34.) Yehova alitucindamika pa kutupeela ubuntungwa bwa kuisalila ifyo tulefwaya ukucita. Talanda ukuti mwe bacaice mufwile ukulashimikila fye inshita yonse. Lelo Yesu alitweba ukuti calicindama ukufwaya Ubufumu intanshi. Nga mulefwaya Ubufumu intanshi, mukaba ne shuko lya kubombako imilimo iyalekanalekana. Ku ca kumwenako, mukalabomba imilimo iikalalanga ukuti mwalitemwa Lesa, mwalibika amano ku bantu bambi, kabili mulatasha na pe subilo mwakwata ilya mweo wa muyayaya. Ilyo muletontonkanya pa kuupa nelyo ukuupwa nelyo pa ncito, tontonkanyeni nga ca kutila ifyo mukapingulapo ukucita fikalenga mukalesakamikwa sana pa fyo mukabila, nelyo fikalenga mukabe abacincila ukufwaya Ubufumu bwa kwa Lesa no bulungami bwakwe.
10. Cinshi calengele ukuti Yesu abe ne nsansa, kabili finshi na imwe mwingacita pa kuti mube ne nsansa?
10 Mukaba ne nsansa nga mulebombela bambi. (Belengeni Imilimo 20:20, 21, 24, 35.) Yesu alitusambilishe ici cishinka icacindama. Yesu aali sana ne nsansa pantu alecita ukufwaya kwa kwa Wishi, te kufwaya kwakwe iyo. Aletemwa ukumona uko abafuuka balekutika ku mbila nsuma. (Luka 10:21; Yoh. 4:34) Nalimo na imwe mwaliba ne nsansa pa fyo mwayafwa bamo. Nga ca kutila ilyo mulepingula pa fintu ifyacindama mulekonka ukufunda kwa kwa Yesu, mukaba ne nsansa kabili mukalenga Yehova ukusekelela.—Amapi. 27:11.
11. Cinshi calengele ukuti Baruki aleke ukuba ne nsansa, kabili finshi Yehova amwebele?
11 Ukubombela Yehova e kulenga twaba ne nsansa sha cine cine. (Amapi. 16:20) Baruki, kalemba wa kwa Yeremia, nalimo alilabile ici cishinka. Inshita imo, alilekele ukubombela Yehova ne nsansa. Yehova amwebele ukuti: “Ulefwaya ifintu ifikalamba. Leka ukufifwaya. Pantu, mona, ndeleta ubucushi pa bantu bonse, . . . kabili nkakupeela umweo obe e o ukapususha.” (Yer. 45:3, 5) Bushe muletontonkanya ukuti cinshi cali no kulenga Baruki ukuba ne nsansa? Bushe kufwaya ifintu ifikalamba, nelyo ukupusuka ubonaushi bwa Yerusalemu pa mulandu wa kuba umubomfi wa kwa Lesa uwa cishinka?—Yako. 1:12.
12. Cinshi ba Ramiro basalilepo ukucita icalengele ukuti babe ne nsansa?
12 Munyinefwe umo uwaba ne nsansa pa mulandu wa kubombela bambi ni Ramiro. Atile: “Nafyalilwe mu lupwa ulupiina kabili twaleikala mu mushi uwali mu mpili sha Andes. Kanshi ilyo abakalamba bandi banjebele ukuti bakandipilila indalama sha ku yuniversiti, namwene ukuti lyali lishuko nga nshi. Lelo e lyo fye nabatishiwe no kuba Inte ya kwa Yehova, kabili kwali painiya uwalefwaya ukuti tukaye nankwe mu kushimikila mwi tauni ilinono. Naliile na painiya, nayasambilila no kubeya umushishi, kabili nalitendeke ukubeya abantu umushishi pa kuti ndesanga indalama sha kubomfya. Abantu abengi balefwaya sana ukusambilila Baibolo. Mu kuya kwa nshita, natendeke ukulongana mu cilonganino icipya icalebomfya ululimi ulo balanda muli ili itauni. Napapita imyaka 10 ukutula apo natendekele bupainiya. Takwaba incito nangu imo iingandetela insansa isho nakwata pa kwafwa abantu ukusambilila Baibolo mu lulimi lwabo.”
13. Mulandu nshi mufwile ukubombela Yehova ilyo mucili abaice?
13 Bombeleni Yehova ilyo mucili abaice. (Belengeni Lukala Milandu 12:1.) Tamufwile ukutontonkanya ukuti intanshi mufwile ukwingila incito iisuma, e lyo mwingatendeka ukubombela Yehova. Ilyo mucili abaice, e nshita iisuma iya kutendeka ukubombela Yehova no mutima onse. Abacaice abengi tabakwata imilimo ya kusakamana ulupwa kabili balikwata ubumi ubusuma na maka ya kubomba imilimo iyakosa. Finshi mwingatemwa ukucita mu mulimo wa kwa Yehova ilyo mucili abaice? Nalimo kuti mwatemwa ukuba bapainiya. Nelyo kuti mwatemwa ukubombela mu cifulo umo balanda ululimi lwa ku calo cimbi. Nangu kuti mwafwaya ukubombesha mu cilonganino mwaba. Te mulandu ne fyo mwingasalapo ukucita, mufwile ukulacitako fimo pa kuti mulekwata indalama sha kubomfya. Ni nshita nshi mukapoosapo pa kusambilila iyo ncito? Finshi mukasala ukulacita?
MULEKONKA IFISHINTE FYA MU BAIBOLO PA KUTI MULESALA BWINO IFYA KUCITA
14. Finshi umuntu afwile ukucenjelako ilyo aletontonkanya pa kusala incito akalabomba?
14 Ifi fishinte fya mu Baibolo fitatu ifyo twalandapo kuti fyamwafwa ukusala incito mwingatemwa ukubomba. Ilingi bampanda mano ba pa sukulu baleshiba incito ishingasangwa ku ncende mwaba. Ababomfi ba buteko nabo kuti bamweba incito mwingasanga ku ncende mwabela nelyo ku cifulo cimbi uko mwingatemwa ukuyabombela. Aba bantu kuti bamwafwa, lelo mufwile ukucenjela. Abantu abashatemwa Yehova kuti bafwaya ukuti mutemwe ifya mu calo. (1 Yoh. 2:15-17) Ifintu ifyaba mu calo kuti fyalenga umutima wenu ukumubepa.—Belengeni Amapinda 14:15; Yer. 17:9.
15, 16. Ni bani bengamupandako amano ayasuma ilyo mulefwaya ukusala incito ya kwingila?
15 Ilyo mwaishiba incito ishingasangwa, mulekabila aba kumupandako amano. (Amapi. 1:5) Ni bani bengamwafwa ukubomfya ifishinte fya mu Baibolo ilyo mulesala incito ya kwingila? Mufwile ukukutika ku bantu abatemwa Yehova, abamutemwa, kabili abamwishiba bwino. Bakamwafwa ukutontonkanya pa ncito mulefwaya ukubomba nga kuti mwakwanisha e lyo ne co mulefwaila iyo ncito. Nalimo ifyo bengamweba kuti fyalenga mwatontonkanyapo na kabili pa fyo mwingafwaya ukucita mu bumi. Nga ca kuti abafyashi benu balitemwa Yehova, ala ninshi mwalipaalwa icine cine! Na kabili, baeluda ababa mu cilonganino nabo kuti bamupandako amano ayasuma. Kuti mwaipushako bapainiya na bakangalila benda umulandu basalilepo ukulabomba umulimo wa nshita yonse. Bushe bacitile shani pa kuti batendeke bupainiya kabili finshi bacita pa kuti baleisakamana? Busuma nshi basanga mu kubomba uyu mulimo?—Amapi. 15:22.
16 Abamwishiba bwino kuti bamupandako amano ayasuma. Tutile mulefwaya ukuleka isukulu pantu mulefwaya ukutendeka bupainiya. E lyo ne co mulefwaila ukulekela mulandu wa kuti tamufwaya ukubombesha ku sukulu. Abantu abamutemwa bakeluka ico mulefwaila ukulekela isukulu kabili bakamweba ukuti isukulu kuti lyalenga mwasambilila imibele ya kushipikisha. Iyi mibele ilafwaikwa sana nga ca kuti mulefwaya ukubombela Yehova no mweo onse.—Amalu. 141:5; Amapi. 6:6-10.
17. Bushe ni ncito nshi isho tushifwile ukwingila?
17 Bonse ababombela Yehova balaba na mafya ayengalenga bafuma kuli Yehova. (1 Kor. 15:33; Kol. 2:8) Lelo kwaliba incito shimo ishingalenga bucibusa bwenu na Yehova ukonaika. Nalimo mwalishibako bamo uko mwikala ‘ababunsha icitetekelo cabo’ pa mulandu wa ncito basalilepo ukubomba. (1 Tim. 1:19) Nga mwakaana ukwingila incito iingalenga mwaonaula bucibusa bwenu na Yehova, ninshi mwapingulapo bwino.—Amapi. 22:3.
MULEBOMBELA YEHOVA ILYO MUCILI ABAICE
18, 19. Nga ca kuti tamulapingulapo ukubombela Yehova, finshi mufwile ukucita?
18 Nga ca kutila mwalitemwa ukubombela Yehova, mulebomba imilimo ya kwa Lesa iyo mwingabomba ilyo mucili abaice. Saleni ifya kucita ifingamwafwa ukulabombela Yehova pali ino ine nshita.—Amalu. 148:12, 13.
19 Lelo, finshi mufwile ukucita nga ca kuti tamulapingulapo ukubombela Yehova? Twalilileni ukukosha icitetekelo cenu muli Yehova. Ilyo umutumwa Paulo alandile pa fyo acitile ifyalengele ukuti Lesa amupaale, atile: “Nga umutima wenu walemenena kuli fimbi, Lesa akamusokolwela iyi ine mibele. Awe, ukulingana ne fyo twalunduluka, natutwalilile ukulaenda bwino muli uyu wine musango.” (Fil. 3:15, 16) Twalilileni ukutontonkanya pa kutemwa kwa kwa Lesa na pa fyo amufunda. Yehova fye, e wingamwafwa ukusalapo ukucita ifisuma ilyo mucili abaice.


text:
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
EeAwe
Baibolo pa Intaneti
BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
EeAwe
Mateo 6:1-34
6“Cenjeleni, mwilacita ifyalungama+ pa menso ya bantu pa kuti fye bamumone; nga mulecita ifyo ninshi Shinwe uwaba mu muulu takamupeele icilambu.2 E ico ilyo ulepeela ifya bupe,+ wilalisha ipenga,+ nge ficita aba bumbimunda mu masunagoge* na mu misebo, pa kuti fye abantu babacindike. Ndemweba icine cine nati, Nabapokelela kale icilambu cabo conse.3 Lelo iwe, ilyo ulepeela ifya bupe, wileka ukuboko kobe ukwa ku kuso kwishibe ifyo ukwa kulyo kulecita,4 pa kuti ifya bupe ifyo wapeela fibe ifya mu bumfisolo; e lyo Wiso uumona umwafisama akakulambula.+5 “Kabili, ilyo mulepepa, tamufwile ukupashanya aba bumbimunda; pantu bena batemwa ukupepa ubwiminine+ mu masunagoge na pa makoona ya misebo iikalamba pa kuti abantu babamone.+ Ndemweba icine cine nati, Nabapokelela kale icilambu cabo conse.6 Lelo iwe, ilyo ulepepa, ingila mu muputule obe,+ kabili ilyo waisalako iciibi, pepa kuli Wiso uushimoneka,+ e lyo wiso uumona umwafisama akakulambula.7 Kabili ilyo ulepepa, wilabwekeshapo ukusosa fimo fine,+ nge ficita abantu ba muli cino calo, pantu bamona kwati kuti babomfwa nga basosa amashiwi ayengi.8 E ico, mwiba nga bena iyo, pantu Lesa Shinwe alishiba ifyo mukabila+ na lintu fye tamulamulomba.9 “E ico imwe mufwile ukupepa ifi, amuti:+“‘Shifwe wa mu muulu, ishina+ lyenu libe ilya mushilo.+10 Ubufumu+ bwenu bwise. Ukufwaya+ kwenu kucitwe pano isonde+ nga mu muulu.11 Tupeeleni lelo ifya kulya ifya buno bushiku;+12 kabili tubeleleni uluse pa membu shesu, ifyo na ifwe tubelela uluse abatulufyanya.*+13 Kabili mwitutwala mu kutunkwa,+ lelo tupokololeni ku mubifi.’+14 “Pantu nga mwabelela uluse abamulufyanya, Shinwe wa muulu na o akamubelela uluse;+15 nomba nga tamubelela uluse abamulufyanya, na Shinwe wa mu muulu takamubelele uluse ku fyo mulufyanya.+16 “Ilyo mwaleka ukulya,+ mwiba ne finso fya bulanda nga aba bumbimunda pantu balabifya pa menso pa kuti bamoneke ku bantu ukuti nabaleka ukulya.+ Ndemweba icine cine nati, Nabapokelela kale icilambu cabo conse.17 Lelo iwe ilyo waleka ukulya, suba amafuta ku mutwe no kusamba ku menso,+18 pa kuti abantu bekumona ukuti nauleka ukulya, kano fye Wiso uwaba umwafisama;+ e lyo Wiso uumona umwafisama akakulambula.19 “Mwilalonganikila ifyuma+ pano isonde, apo icipelebesha ca bushiku ne ndalawa fyonaula, kabili apo abapuupu bengengila no kwiba.20 Lelo mulelonganikila ifyuma ku muulu,+ uko icipelebesha ca bushiku nangu ni ndalawa tafyonaula,+ kabili uko abapuupu tabengila nangu ukwiba.21 Pantu ukuli icuma cobe, e kuba no mutima obe.22 “Ulubuuto lwa mubili menso.+ E ico amenso yobe nga yalolesha fye pa cintu cimo, umubili obe onse ukaba umwabuuta;23 lelo nga amenso yobe yalolesha pa fibi,+ umubili obe onse ukaba umwafiita. Nga cine cine ulubuuto ulwaba muli iwe ni mfifi, ninshi iyo mfifi yaba iikalamba icine cine!+24 “Takuli uwingabombela bashikulu babili; pantu kuti apatapo umo no kutemwa umbi,+ nalimo kuti aba uwa cishinka kuli umo no kusuula umbi. Te kuti mubombele Lesa ne Fyuma.+25 “E ico ndemweba nati: Mwilasakamikilwa+ imyeo yenu ifyo mukalya nelyo ifyo mukanwa, nelyo ukusakamikwa pa mibili yenu ifyo mukafwala.+ Bushe ubumi tabwacindama ukucila ifya kulya, no mubili bushe tawacindama ukucila ifya kufwala?+26 Lolekesheni ifyuni+ fya mu muulu, pantu tafibyala imbuto nelyo ukulobolola nelyo ukusunga ifya kulya mu matala; na lyo line Shinwe wa mu muulu alafiliisha. Bushe tamwaficila ukucindama?+27 Nani pali imwe nga ca kuti alesakamikwa engalundako ubumi bwakwe panono?+28 Na kabili, mulandu nshi mulesakamikilwa pa fya kufwala? Sambilileniko ku maluba+ ya mu mpanga fintu yakula; tayacucutika, nelyo ukupikula insalu sha kufwala;29 nomba ndemweba nati nangu fye ni Solomone+ mu bukata bwakwe bonse tafwelepo nga limo ilya aya maluba.30 Nomba ifi nga e fyo Lesa afwika ifimenwa fya mu mpanga, ifingabapo lelo kabili mailo fyapooswa mu mulilo, bushe takacilepo ukumufwika, mwe ba citetekelo icinono?+31 E ico mwisakamikwa+ amuti, ‘Tulelya nshi?’ nelyo, ‘Tulenwa nshi?’ nelyo, ‘Tulefwala nshi?’32 Pantu fyonse ifi e fyo abena fyalo bafwaisha. Pantu Shinwe wa mu muulu alishiba ukuti mulakabila ifi fyonse.+33 “E ico, intanshi mulefwaya ubufumu no bulungami bwakwe,+ na fyonse ifi ifyo mukabila akamupeela.+34 E ico, mwilasakamikwa pa bushiku bwa mailo,+ pantu ubwa mailo bukaba na masakamika ya buko. Amafya ya mu bushiku bumo yalilinga kuli ubo bwine bushiku.
Futunoti
^ Amasunagoge e mayanda abaYuda balepepelamo kabili e mo balebelengela amashiwi ya kwa Lesa.
^ Mu ciGriki ili lembo litila: “Tubeleleni uluse pa nkongole shesu ifyo na ifwe tubelela uluse abatukwatila inkongole.”