text:
อัพเดทล่าสุด
Tag : Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou / Yuusha no Shou ตอนที่ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ,ดูอนิเมะ,ดูอนิเมะออนไลน์,อนิเมะ,พากย์ไทย,ซับไทย
เรื่องย่อ
ภาคใหม่ของเรื่อง Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru เหตุการณ์ต่อจากภาคแรก
ตัวอย่าง PV
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 1
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 2
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 3
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 4
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 5
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 6
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 6.5
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 7
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 8
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 9
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 10
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 11
Yuuki Yuuna wa Yuusha de Aru: Washio Sumi no Shou ตอนที่ 12 จบ


c: text/html

text:
Baketi ba Yehova
Abaketi ba Yehova, bandu aba bafumile mu fikolo na mu njobelo syakuleghanaleghana, kangi bapilikene palikimo. Uswe tukulonda ukumwimika Yehova uyu apelile fyosa. Nu lwitiko tukukonga Yesu Kristi, yo nongwa tukuhoboka ukuya Bakristi. Akabalilo kosa Abaketi ba Yehova bikumanyisya abandu iBaibolo nu Bunyafyale bwa Kyala. Pa nongwa yakuti tukufumusya ingamu yake nu bunyafyale bwake, tuli Baketi ba Yehova.
Keta ifya pa Webusayiti yithu. Belenga iBaibolo. Manyila ifindu fingi fya lwitikano lwitu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Magazini a Watchtower ne Awake!
Magazini etu akute kwamba shamakani amu Baibolo ngomwela kukopolola nkwali mumilaka yapita ku 150. (mu Cisoli muliyawa) Magazini ya Watchtower ikute kutunyamfwa kunyumfwishisha ncebikute kupandulula bintu bilenshikinga mucishi kupitila mubushinshimi bwamu Baibolo. Ikute kwikalika myoyo ya bantu nemakani aina a Bwami bwa Lesa kayi ikute kunyamfwa bantu kuba nelushomo muli Yesu Kilisitu. Magazini ya Awake! ikute kulesha ncetwela kulwana mapensho amasuba ano kayi ikute kutunyamfwa kuba nelushomo muli Mulengi walalaya eti mucishi canyowani nikukabe lumuno.


text:
Iulai Kwityepeja ne Kanye ka Yesu
“Kidishitu mwine wemususukīle, wemushīla kimfwa mwanda wa mulonde senene mu mayo andi.”—1 PE. 2:21.
1. Mwanda waka kwiula Yesu kuketufwenya kudi Yehova?
TUSAKANGA kwiula boba badi na bumuntu ne ngikadilo yotutendela. Mu bantu bonso bāikele’ko pano pa ntanda, kekudipo muntu nansha umo ufwaninwe kwiulwa na Yesu Kidishitu. Mwanda waka? Yesu mwine wānene amba: “Yewa umona ami wamone ne Tata mwine.” (Yoa. 14:9) Yesu wāmwekeje bumuntu bwa Shandi mu muswelo mubwaninine, o mwanda kumona Mwana kudi’nka na kumona Tata. Nanshi, shi twiule Yesu, tukafwena kudi Yehova, Muntu mukatakata wa diulu ne ntanda. Bine, kudi mpalo mikatampe mu kwiula bumuntu ne ngikadilo ya wandi Mwana!
2, 3. (a) Mwanda waka Yehova i mwitupe bilembwa bilombola mwādi mwikadile wandi Mwana, ne witusakila tulonge bika? (b) Le i bika byotusa kwisambila’po mu kino kishinte ne mu kilonda’ko?
2 Le tukayuka namani byobya bisaka Yesu? Na bya dyese, tudi na bilembwa bya ku bukomo bwa mushipiditu bitulombola mwikadile Yesu. Yehova wāsonekeje ino myanda idi mu Bisonekwa bya Kingidiki bya Bwine Kidishitu, mwanda wādi usaka tuyuke biyampe wandi Mwana ne kumwiula. (Tanga 1 Petelo 2:21.) Kimfwa kyāshile Yesu ikidingakanibwe mu Bible na “mayo” nansha matabula. Na bubine, Yehova witulombola tulonde Yesu ne kujadika mayo etu mu andi. Bine, Yesu i mwitushile kimfwa kibwaninine, inoko batwe twi bakubulwa kubwaninina. Inoko, Yehova ketusakilangapo tulonde mu mayo a Yesu mu kamo ne kamo. Aye Tata witusakila twiule wandi Mwana pafudile bukomo bwetu bu bantu bakubulwa kubwaninina.
3 Nanshi tubandaulei’ko ngikadilo imo isangaja ya Yesu. Mu kino kishinte tusa kwisambila pa kwityepeja kwandi ne kanye; mu kishinte kilonda’ko tukabandaula’mo bukankamane ne kusansanya kwandi. Pa ngikadilo ne ngikadilo, tukalondolola ku bino bipangujo bisatu: Le ishintulula bika? Le Yesu wēimwekeje namani? Le i muswelo’ka otubwanya kumwiula?
YESU I MWITYEPEJA
4. Le kwityepeja i bika?
4 Le kwityepeja i bika? Mu ino ntanda ya mitatulo, bantu bamo balañanga’mba kwityepeja i bukōkekōke nansha kubulwa kwikulupila. Inoko ke nankyopo. Kulombola kwityepeja kulomba bukomo ne bukankamane. Kwityepeja kushintululwanga bu i “mwikadilo wa kubulwa mitatulo ne kwizunzula.” Mu Bisonekwa bya Kingidiki bya Bwine Kidishitu, kishima kyalamwinwe bu “kwityepeja” kibwanya ne kushintulula bu “mutyima wa kwipēleka.” (Fid. 2:3) Kwityepeja kushilukanga ku muswelo otwilangila batwe bene. Dibuku dimo dishintulula bishima bya mu Bible dinena amba, “kwityepeja i kuyuka muswelo otwikele batyetyetyetye ku meso a Leza.” Shi twi betyepeje byabine ku meso a Leza, nabya tukelama ku kwimona bu badi peulu pa bakwetu. (Loma 12:3) Kekipēlapo ku bantu bakubulwa kubwaninina kutamija mutyima wa kwityepeja. Inoko tukokeja kwifunda kwikala betyepeje shi tulangulukila pa muswelo otwikele ku meso a Leza ne kulonda mu matabula a wandi Mwana.
5, 6. (a) Le Mikele mwikeulu mukatampe i ani? (b) Le Mikele wālombwele kwityepeja muswelo’ka?
5 Le Yesu wālombwele namani kwityepeja? Mwanā Leza udi na mānga mivule ya kwityepeja, wālombwe kuno kwityepeja paādi bu kipangwa kya bukomo kya ku mushipiditu momwa mūlu ne paādi bu muntu mubwaninine pano pa ntanda. Tubandaulei’ko’tu bimfwa bityetye.
6 Ngikadila yandi. Yuda mulembi wa Bible wāsonekele kimfwa kimo kya mu būmi bwa Yesu kumeso kwa kwiya’ye pano pa ntanda bu muntu. (Tanga Yude 9.) Yesu byaādi Mikele mwikeulu mukatampe, ‘bāikele kwipatanya na Dyabola’ ne ‘kulwa’ na uno mubi. Mwanda obādi bepatenya wādi i “umbidi wa Mosesa.” Vuluka’mba Mosesa pa kufwa, Yehova wājikile umbidi wandi mu kifuko kyambulwa kuyukana. (Kup. 34:5, 6) Pakwabo, Dyabola wādi usaka kwingidija Mosesa mwanda wa kwendeleja mutōtelo wa bubela. Nansha shi Dyabola wādi na kitungo’ka kibi mu ñeni yandi, Mikele wāikele na bukankamane. Dibuku dimo dya kunyemena’ko dinena amba bishima bya Kingidiki byalamwinwe bu ‘kwipatanya’ ne ‘kulwa’ “i bikwatañane na kwipatanya kwa mu bisambo” kadi bibwanya kwikala na mulangwe wa amba “Mikele wālwile na kukanina kwa Dyabola kwa kusaka kusela umbidi wa Mosesa.” Ino mwikeulu mfumu wāyukile’mba ke ayepo wādi ufwaninwe kumutyibila mambo. Watūdile uno mwanda mu makasa a Mutyibi Mukatampe, Yehova. Mikele wāpelele kwingidija bibi lupusa lwandi, nansha ke paākolomwenwe. Bine, kuno ko kwityepeja!
7. Le i muswelo’ka Yesu waālombwele kwityepeja mu binenwa ne mu bilongwa byandi?
7 Mu bula bwa mwingilo wandi pano pa ntanda, Yesu wādi wisamba ne kulonga bintu mu muswelo umwekeja kwityepeja kwa binebine. Binenwa byandi. Kādipo nansha dimo wilangila bipitepite. Inoko, wādi upa ntumbo yonso kudi Shandi. (Mako 10:17, 18; Yoa. 7:16) Kādipo upelula bana bandi ba bwanga mu binenwa nansha kwibamona bu bantu ba panshi. Ino, wādi wibalēmekele, wibatendela pa biyampe byaādi umona mobadi ne kwibalombola’mba wibakulupile. (Luka 22:31, 32; Yoa. 1:47) Bilongwa byandi. Yesu wātongele kwikala mu ngikadilo ya kwityepeja ya kuleka kwikala na bintu bivule bya ku ngitu. (Mat. 8:20) Wāitabije na mutima tō kwingila mingilo yampikwa bulēme. (Yoa. 13:3-15) Wālombwele kwityepeja kukatampe kupityila ku kikōkeji kyandi. (Tanga Fidipai 2:5-8.) Na kwishila na bantu ba kibengo bapela kukōkela, Yesu wākōkele na kwityepeja ku kiswa-mutyima kya Leza pādi, waikala na “kikōkeji kufika ne ku lufu.” Mwene i kimweke patōka amba Yesu, Mwanā muntu, wādi na “mutyima wa kwityepeja”?—Mat. 11:29.
IULAI KWITYEPEJA KWA YESU
8, 9. Le i muswelo’ka otukalombola kwityepeja?
8 Lelo i musweloka otubwanya kwiula Yesu mu kulombola kwityepeja? Ngikadila yetu. Kwityepeja kuketukankaja tuleke kwingidija lupusa lwetu bibi. Shi tujingulwile’mba ketudipo na lupusa lwa kutyibilañana mambo, ketukafutululapo bukidibukidi bakwetu pa bilubo byabo nansha kwiipangula pa kukanina kwabo kwa mutyima. (Luka 6:37; Yak. 4:12) Kwityepeja kwitukwashanga twepuke kwikala ‘boloke kutabuka,’ kumona boba bampikwa bwino nansha madyese na otudi nao bu bantu ba panshi. (Mus. 7:16) Bakulumpe betyepeje kebemonangapo bu bantu ba peulu kutabuka banababo mu lwitabijo. Ino, bano bakumbi ‘bamonanga bakwabo amba i bebapite bukatampe’ ne kwiendeja abo bene pamo bwa batyetyetyetye.—Fid. 2:3; Luka 9:48.
9 Tutalei Walter Thorn, waingile bu mutadi wendakana tamba mu mwaka wa 1894. Pa kupwa kulonga myaka mivule mu uno mwingilo, waityilwe kukengila ku Budimi bwa Bulopwe mwanda wa kulama banzolo kungala kwa New York. Unena amba: “Kitatyi kyonadi ngikala na milangwe mipitepite, nadi nealuja na kwinena ami mwine amba: ‘Abe luvumbi. Le udi ne bubinga bwa kwitatwila?’” (Tanga Isaya 40:12-15.) Uno shao o mwikadilo wa kwityepeja!
10. Le i muswelo’ka otubwanya kulombola kwityepeja mu binenwa ne mu bilongwa byetu?
10 Binenwa byetu. Shi bine tudi na mutyima wa kwityepeja, binenwa byetu bikalombola kwityepeja. (Luka 6:45) Mu mīsambo na bantu bakwabo, tukepuka kwimanina pa mingilo yetu nansha pa madyese etu. (Nki. 27:2) Ino, tukakimba biyampe bidi mu batutu ne bakaka ne kwibafwija’ko pa ngikadilo yabo milumbuluke, bwino bwabo ne pa bilongwa byabo byobalongele. (Nki. 15:23) Bilongwa byetu. Bene Kidishitu betyepeje kebasakengapo kukimba bitenta mu ino ngikadilo ya bintu. Inoko basakanga kwikala na būmi bupēla, nansha ke kwingila mingilo ibwanya kumonwa na ino ntanda bu ya panshi mwanda’tu wa kwingidila Yehova ne pa mfulo. (1 Tm. 6:6, 8) Kutabukidila, tukalombola kwityepeja kupityila ku kikōkeji kyetu. Bilomba mutyima wa kwipēleka pa ‘kukōkela boba betutangidile kumeso’ mu kipwilo ne kwitabija kadi ne kulonda bulombodi botutambula kupityila ku bulongolodi bwa Yehova.—Bah. 13:17.
YESU I WA KANYE
11. Leta shintulwilo ya kanye.
11 Lelo kanye i bika? Kishima “kanye” kishintululwa bu “kuyukena pa, kwitaba ku, nansha kumwekeja kwityepeja.” Kanye i kipindi kya mu buswe kadi keifwene na “milangwe ya kwityepeja” pamo bwa lusa. Bisonekwa bisambilanga pa “mutyima wa lusalusa,” “lusa lukatampe,” ne “kisanso kya ku mutyima.” (Luka 1:78; 2 Ko. 1:3; Fid. 1:8) Kukwatañana na musoñanya wa mu Bisonekwa utala pa lusa, dibuku dimo disambila pa Bible dinena amba: “Uno musoñanya witulomba bivule ke enkapo’tu muswelo otumona ne otwivwanina boba basakilwa bukwashi. Witutonona tute mutyima ku kwitūla pa kyaba kya yewa usakilwa bukwashi ne kumukwasha na kulonga kilongwa kampanda kikatūkija bakwetu mutyima, na kwikala’bo mu ngikadilo mipya.” Kanye i ngikadilo ikankamika. Muntu wa kanye utononwanga kushinta būmi bwa bakwabo.
12. Lelo i bika bilombola’mba Yesu wādi wivwanina bakwabo lusa, ne kanye kandi kādi kamutonona kulonga bika?
12 Le Yesu wālombwele kanye muswelo’ka? Mwiivwanino ne bilongwa byandi bya kanye. Yesu wādi wivwanina bakwabo lusa. Paāmwene mulunda nandi Madia pamo ne bantu bakwabo bādi badila mwanabo Lazalasa, Yesu “wasūmija impolo.” (Tanga Yoano 11:32-35.) Kupwa byaāivwene lusa ku mutyima—pamo’nka na mwāeivwanine kitatyi kyaāsangwile mwana wa mwana-mukaji wa kishala—wāsangula Lazalasa. (Luka 7:11-15; Yoa. 11:38-44) Kupityila ku kino kilongwa kya kanye, Yesu wātūdile Lazalasa mu mulongo wa bakutambula būmi momwa mūlu. Dibajinji bidi, Yesu ‘wākwatyilwe lusa’ kibumbo kyādi kīya kwadi. Pa kutononwa na lusa, “waalula ponka kwibafundija bintu bivulevule.” (Mako 6:34; Myanda Miyampe) Bine, bino i bintu bisangaja byēmwenine bantu bālondele bufundiji bwandi! Yuka amba kanye ka Yesu kekādipo’tu kemanine pa muswelo waādi wiivwana; kamutonwene alonge’po kintu mwanda wa kukwasha bakwabo.—Mat. 15:32-38; 20:29-34; Mako 1:40-42.
13. Le i mu muswelo’ka Yesu waādi wisamba na bakwabo na kanye? (Tala kifwatulo kidi ku ngalwilo.)
13 Binenwa byandi bya kanye. Mutyima wa kanye wa Yesu wādi umutonona esambe na bakwabo na kanye, nakampata na boba bādi bamonwa bu ba panshi. Mutumibwa Mateo wāingidije bino binenwa bya Isaya padi Yesu bya amba: “Dibungu difyotoke kakatyumuna’dyopo, ne butonge bwa mwishi kakabule’bopo.” (Isa. 42:3; Mat. 12:20) Yesu wānene mu muswelo wa kutenga mutyima wa boba bādi pamo bwa dibungu difyotoke nansha bwa butonge bwa kinanu busaka kubula. Wāsapwile musapu wa lukulupilo ku “ba mityima mityumuke.” (Isa. 61:1) Wādi wita boba bādi “baputuma na mingilo ne balēmenenwe” baye kwadi, na kwibakulupija’mba “mukamona kutūja kwa myuya yenu.” (Mat. 11:28-30) Wākulupije balondi bandi amba Leza utele mutyima bininge ku batōtyi Bandi bonso, kubadila’mo ne “batyetyetyetye”—boba babwanya kumonwa na ntanda bu bantu bampikwa mvubu.—Mat. 18:12-14; Luka 12:6, 7.
IULAI KANYE KA YESU
14. Le tukatamija mutyima wa kanye pa bakwetu muswelo’ka?
14 Le i muswelo’ka otubwanya kwiula Yesu mu kulombola kanye? Mwiivwanino wetu wa kanye. Uno mwiivwanino keubwanyapo’tu kwiila kotudi, ino Bible witusoñanya kulonga bukomo bwa kwiutamija. “Kisanso kya mutyima wa lusalusa” kibadilwa mu bumuntu bupya bwine bufwaninwe kuvwalwa na bene Kidishitu bonso. (Tanga Kolose 3:9, 10, 12.) Le i muswelo’ka okatamija ngikadilo ya kanye pa bakwenu? Shitula mutyima obe bininge. (2 Ko. 6:11-13) Teja na katentekeji kitatyi kikusapwila muntu mwiivwanino wandi ne milangwe yandi. (Yak. 1:19) Ingidija mifwatakanyo yobe ne kwiipangula amba: ‘Shi ami ye wadi mu ino ngikadilo, le nadi wa kwiivwana namani? Le nadi wa kusakilwa bika?’—1 Pe. 3:8.
15 Bilongwa byetu bya kanye. Kanye ketutononanga tushinte būmi bwa bakwetu, nakampata boba badi pamo bwa dibungu difyotoke nansha bwa butonge bwa mwishi. Le tukebakwasha namani? Loma 12:15 unena amba: “Dilai na boba badila.” Bantu batyumukwe mutyima babwanya kusakilwa lusa kupita’ko’tu binenwa. Kaka umo wasengelwe na banababo mu lwitabijo, kitatyi kyaajimije wandi mwana nsongwakaji unena amba: “Nasangele bininge kitatyi kyadi kīya balunda nami ne kudila nami pamo.” Tubwanya netu kulombola mutyima wa lusa na kulonga bilongwa bya kanye. Le uyukile’ko mwana-mukaji wa kishala usakilwa bukwashi bwa kulongolola yandi njibo? Lelo kudi mwine Kidishitu mununu usakilwa kufutyilwa dishinda mwanda wa kwiya ku kupwila, kwenda mu busapudi, nansha kukamona muñanga? Nansha’tu kilongwa kityetye kya kanye, kibwanya kushinta būmi bwa mwanetu mu lwitabijo usakilwa bukwashi. (1 Yo. 3:17, 18) Kutabukidila, tubwanya kulombola kanye pa bakwetu na kusapula nabo bininge. Kekudipo kintu kitabukile kino mu kushinta būmi bwa bantu ba mityima myoloke!
16. Le i bika byotubwanya kunena mwanda wa kukankamika boba banyoñame pa mityima?
16 Binenwa byetu bya kanye. Kisanso kyetu kya ku mutyima pa bakwetu kitutononanga ‘twisambe mu muswelo usenga boba banyoñame pa mityima.’ (1 Tes. 5:14) Le i bika byotufwaninwe kunena mwanda wa kukankamika bano bantu? Tukakankamika mityima yabo na kwibata mutyima bya binebine ne kwibakambakena. Tukokeja kwibafwija’ko bitamba ku mutyima mwanda wa kwibakwasha bamone ngikadilo yabo miyampe ne bwino bwabo. Tukokeja kwibavuluja’mba Yehova ye wibakokēle kudi wandi Mwana, pa kino i balēme ku meso andi. (Yoa. 6:44) Tubwanya kwibakulupija amba Yehova utele mutyima bininge bengidi bandi “ba mutyima mutyumuke” nansha ‘ba mityima izumbazumba.’ (Ñim. 34:18) Binenwa byetu bya kanye bikokeja kukomeja boba basakilwa kusengibwa.—Nki. 16:24.
17, 18. (a) Le Yehova usaka bakulumpe balame mikōko yandi namani? (b) Le i bika byotukabandaula mu kishinte kilonda’ko?
17 A bakulumpe, Yehova wimusakila mulame mikōko yandi senene. (Bil. 20:28, 29) Vulukai amba, mudi na kiselwa kya kudisha, kukankamika ne kutūkija mikōko yandi mutyima. (Isa. 32:1, 2; 1 Pe. 5:2-4) Nanshi, mukulumpe wa mutyima wa lusa kakimbangapo kubikela mikōko, na kutūla bijila nansha kwingidija matope mwanda wa kwiiningila ilonge bivule kitatyi kyoidi mu ngikadilo yokeibwanyapo kulonga namino. Inoko, uloñanga bukomo bwa kwiiletela nsangaji ku mityima yayo, na kukulupila’mba buswe boiswele Yehova bukeitonona imwingidile ne pa mfulo.—Mat. 22:37.
18 Kitatyi kyotulangulukila pa kwityepeja ne kanye ka Yesu, tutononwanga bine kulonda nyeke matabula andi. Mu kishinte kilonda’ko, tukesambila’mo ngikadilo ibidi isangaja ya Yesu— bukankamane ne kusansanya.


text:
Ino Inga Twaba Buyani Amukowa Usangalete?
Sa mutoyeeya ayi tulyeelete kuba . . .
alusuno?
abubile?
nabi shintu shimwi?
BAIBO ILAAMBA AYI
“Bacite coolwe cinene mbaabo banyumfwa maswi akwe Lesa akucita mbwaamba!”—Luka 11:28, The Bible in Lenje.
MBWEENGA MWACAFWIKWA NA MUTOCITA NSHOYAAMBA BAIBO
Inga mwaba alusuno lwa ncinencine.—Bene Efeso 5:28, 29.
Inga mwaba abulemu bwa ncinencine.—Bene Efeso 5:33.
Inga mwacana kucatana kwa ncinencine.—Maako 10:6-9.
SA INGA TWASHOMA NSHOYAAMBA BAIBO?
Ee, ceebo ca milandu iyi yobilo:
Lesa ngowakootalika mukowa. Baibo ilaamba ayi kuli Yehova Lesa, “mukowa woonse . . . nkookusha liina”. (Bene Efeso 3:14, 15) Inga twaamba ayi, kuli mukowa mukwiinga Yehova ngowakootalika. Kushiba ayi Lesa ngowakatalika mukowa inga kwamucafwa buyani?
Amuciyeeye: Na mwalya shakulya nshobateleka kabotu ono mutaanda kushiba mbobashiteleka, inga mweepusha baani? Tatukwe tutoonshe ayi inga mweepusha wateleka.
Ncomwibo amukowa, na mutaanda kushiba mbweenga mwaba amukowa usangalete mulyeelete kucita nshaamba Yehova wakootalika.—Matalikilo 2:18-24.
Lesa ulamulama. Mikowa ilyeelete kucita nshaamba Yehova kwiinda muli Baibo. Ino nceebo nshi? “Ceebo ngoomulama.” (1 Pita 5:6, 7) Yehova ulisuni ayi shintu shinomweendela kabotu, alimwi milawo yakwe ilasebensa lyoonse!—Tushimpi 3:5, 6; Isaya 48:17, 18.
SHAKUYEEYAWO
Ino beebene nabi bashali inga baba buyani amibo ibotu?
Baibo ilakumbula mwiipusho uyo pa BENE EFESO 5:1, 2 a BENE KOLOSE 3:18-21.


text:
SHAPITA 79
Kine kya Kwibonakenya Kumeso
LUKA 13:1-21
YESU WALETA BUFUNDIJI PA BINZENGELE BIBIDI
MWANA-MUKAJI KISHETA WABELULWA MU DYA SABATO
Yesu waingidija miswelo yonso mwanda wa kukwasha bantu balangulukile pa kipwano kyabo na Leza. Mukenga mukwabo ubamweka paapwa kwisamba na bantu badi panja pa njibo ya Mufadiseo.
Bamo abatela kinzengele kimo. Abesambila pa “bene Ngadilea, ba mashi asambakenye [Pontyusa Pilato, mbikavu wa Loma] na bitapwa byabo.” (Luka 13:1) Lelo bakimba kunena bika?
Padi bano bene Ngadilea baipailwe patombokele Bayuda mwanda Pilato waselele lupeto lwa mu tempelo kayenga mukola wa kuleta mema mu Yelusalema. Bimweka bu Pilato wesambile na bakatampe ba mu tempelo pa kusela lupeto. Bano basekununa uno mwanda balanga’mba bano bene Ngadilea bafwile mwanda balongele bubi kampanda. Yesu ketabije’byopo.
Waipangula’mba: “Banwe mulangile amba boba bene Ngadilea’ba badi babipya-mambo babi kutabuka bene Ngadilea bonso mwanda’po batenwe na bino bintu?” Aye mwine amba ke amopo. Ino waingidija kino kinzengele mwanda wa kudyumuna Bayuda amba: “Shi kemwisāshilepo, mukonakanibwanga banwe bonso enka nabya.” (Luka 13:2, 3) Kupwa Yesu wesambila pa kinzengele kikwabo kyalongekele panopano kitala enka pa kuyengwa kwa uno mukola, waipangula’mba:
“Boba 18 bafikīlwe na kiteba mu Sailoma, kyebepaya—le mulanga’mba badi na mambo makatampe kutabuka bantu bonso bekalanga mu Yelusalema?” (Luka 13:4) Kibumbo ye kino kilangile amba bantu’ba bafwile mwanda wa bubi bwabo. Pano napo Yesu ketabije’byopo. Uyukile amba “kitatyi ne myanda yampikwa kulaa” bifikanga kadi padi byo byafikile ne bano bantu. (Musapudi 9:11) Inoko bantu bafwaninwe kuboila’ko ñeni. Yesu wanena’mba, “Shi kemwisāshilepo, mukonakanibwanga banwe bonso’nka bwa abo.” (Luka 13:5) Ino kyaletela bufundiji pa uno mwanda i kika?
I mwanda wadi kadi pabwipi na kuvuya mwingilo wandi, waelekeja mwanda amba: “Muntu umo wadi na kikuyu kikune mu budimi bwandi bwa mañanza, waiya kukimba’ko bipa, ino katene’kopo kintu. Penepa wanena mwingidi wa mu budimi bwa mañanza’mba, ‘Tala pano ke myaka isatu ngiyanga nkimba bipa ku kino kikuyu, ino nkyatene’ko kintu. Tēta’kyo! I mwanda’ka okyonena nshi?’ Ino aye wamulondolola’mba, ‘Mfumwami, wikileke bidi ne uno mwaka enka ne byonekikolela kufulakufula ne kwela’ko mboleo. Shi mwenda mafuku kibape bipa, nankyo i biyampe; ino shi kekipelepo, kotēta’kyo.’”—Luka 13:6-9.
Yesu walonga bukomo bwa kutamija lwitabijo lukomo mu Bayuda mu kintu kya myaka isatu ne kupita. Ino batyetye’tu bo baikala ke bana bandi ba bwanga, byo bipa bya mingilo yandi mikomo. Pano mu mwaka wa buná wa mwingilo wandi, watakamena’ko. Udi bwa ukolela ne kupa mutyi wa kikuyu wa Buyuda bumeni na kusapula ne kufundija mu Yudea ne mu Pelea. Le bibaikala namani? Mubaitabija’tu Bayuda batyetye kete. Ino mu kikonge, muzo onso ubapele kwisāsa, ubaikala mu mulongo wa ba konakanibwa.
Kubulwa lwitabijo kwa bavule kubamweka monka kitatyi kityetye mu difuku dya Sabato. Yesu ufundija mu shinankonka. Wamone mwana-mukaji ususulwa na ndemona, i mumutontele pa nshi mu myaka 18. Yesu pa kumwivwanina lusa, wamunena’mba: “A mwana-mukaji, ubakutululwa ku buzoze bobe.” (Luka 13:12) Yesu wamutenteka maboko, ponka’po wakomejibwa katumbija Leza.
Kino kibalobeja mwendeji wa shinankonka, wamunena’mba: “Kudi mafuku asamba afwaninwe kwingila mingilo; mu ano mafuku, mwiyai’tu mwabelulwa, ino ke mu difukupo dya Sabato.” (Luka 13:14) Mwendeji kapelelepo amba Yesu udi na bukomo bwa kubelulañana; ino watopeka bantu baiya kubelulwa mu dya Sabato! Yesu wamulondolola na milangwe miluji amba: “Banwe banzazangi, mwene ense pomudi’po wikalanga ukutulula mu dya Sabato ñombe nansha mpunda wandi mu kipopole wamutambija, wakamutomeja? Penepo le kekifwaninwepo uno mwana-mukaji, mwanā Abalahama, wadi ukutyilwe na Satana ke myaka 18, akutululwe mu bino bikutwa mu difuku dya Sabato?”—Luka 13:15, 16.
Balwana nandi abaivwana bumvu, ino bibumbo bibasangala pa bintu bya kutendelwa byobamona Yesu ulonga. Yesu wapituluka mu Yudea byelekejo bibidi bya bupolofeto bitala pa Bulopwe, bine byaanenene mu bwato mu Dijiba dya Ngadilea.—Mateo 13:31-33; Luka 13:18-21.


text:
Lelo Wiulanga Mumweno wa Yehova pa Boloke?
“Nkēla lubila pa dijina dya Yehova . . . , i Leza wa binebine ne wampikwa bukondame.”
ÑIMBO: 110, 2
1, 2. (a) Le i bukondame’ka bwālongēlwe Nabote ne bandi bana bana-balume? (b) I ngikadila’ka ibidi yotusa kubandaula mu kino kishinte?
BANTU babidi babi abasambila muntu umo amba walonga kintu kibi mpata. Abyo papo bya bubela. Inoko uno muntu waponejibwa ne kutyibilwa nsambu ya lufu. Fwatakanya’po bidi mweivwanina bantu basenswe boloke pa kumona uno muntu wampikwa mambo ne bandi bana bana-balume bashibwa mabwe ne kwipaibwa! Ino ke māngapo’tu bitupu. Na bubine uno i mwanda wātene Nabote, mwingidi wa Yehova wa kikōkeji wādi’ko mu kitatyi kyādi kiludikwa Isalela na Mulopwe Ahaba.
2 Mu kino kishinte, tusa kwisambila’mo pa byātene Nabote. Kadi tusa kwisambila’mo ne pa kilubo kikatampe kyālogele mukulumpe umo wa kikōkeji mu kipwilo kimo kya bene Kidishitu kya mu myaka katwa kabajinji. Bino bimfwa bibidi bisa kwitulombola mvubu ya kwityepeja ne mutyima wa lulekelo shi tusaka kwiula mumweno wa Yehova pa boloke.
BUKONDAME BUSANSA
3, 4. Lelo Nabote wādi muntu wa muswelo’ka, ne mwanda waka wāpelele kupoteja bwandi budimi bwa mañanza kudi Mulopwe Ahaba?
3 Nabote wādi mukōkele kudi Yehova kitatyi kyādi kilonda bene Isalela bavule kimfwa kibi kya Mulopwe Ahaba ne wandi mukaji, Yezebele mulopwe mukaji mubi. Bādi batōta Bala, leza wa bubela kadi kebādipo bālemekele Yehova ne bijila byandi bine. Inoko Nabote wādi ukwete na mutyika kipwano kyandi na Yehova kupita ne būmi bwandi bwine.
4 Tanga 1 Balopwe 21:1-3. Pāsakile Ahaba kupota budimi bwa mañanza bwa Nabote nansha kumushinta’bo na budimi bukwabo bwa mañanza buyampe, Nabote wāpelele. Mwanda waka? Tala mwaāmushintulwidile na bulēme amba: “Nankyo ne Yehova ankande, kupana kipyanwa kya batata kudi abe.” Nabote wāpelele byāmulombele Mulopwe Ahaba mwanda byādi bityumuna bijila bya Yehova byaāpele bene Isalela bya kuleka kupoteja kipyanwa kya kisaka. (Levi 25:23; Umbadilo 36:7) Kibamweka patōka’mba Nabote wādi ukōkele Yehova.
5. Lelo i bika byālongele Yezebele pa kuyata budimi bwa mañanza bwa Nabote?
5 Mulopwe Ahaba ne wandi mukaji bālongele bintu bisansa mutyima pāpelele Nabote kwibapoteja budimi bwandi bwa mañanza. Pa kusaka kuyata budimi bwa mañanza’bwa, Yezebele mulopwe mukaji wānenene bana-balume babidi balambike Nabote mambo a kintu kyakālongelepo. Mfulo mfulō, Nabote ne bandi bana bana-balume bāipaibwa. Le i bika byālongele Yehova pa buno bukondame busansa bya mwiko?
BOLOKE BWA LEZA
6, 7. Lelo Yehova wālombwele namani amba usenswe boloke, ne mwanda waka padi kino kyākankamikile babutule ba Nabote ne balunda nandi?
6 Kepākabilepo ne mpafu mine, kala Yehova watuma Ediya kukatopeka Ahaba. Ediya wālombwele Ahaba amba i ntapani kadi ngivi. Lelo i butyibi’ka bwākwete’po Yehova? I bwa kwipaya Ahaba, wandi mukaji ne babo bana bana-balume’nka na mwāfwidile Nabote ne bandi bana.
7 Babutule ba Nabote ne balunda nandi bādi na bulanda bukatampe pa kino kintu kibi kyālongele Ahaba. Aye’ko Yehova wāmwene bukondame’bwa ne kulonga’po kintu bukidibukidi. Padi ye bano bāsengelwe. Inoko, kwityepeja ne kikulupiji kyabo mudi Yehova byātudilwe pa ditompo na myanda yālondele’po.
8. Lelo Ahaba wālongele bika pa kwivwana musapu wa Yehova, ne byāfula kwepi?
8 Ahaba pa kwivwana butyibi bwākwete Yehova padi, “wasana bivwalwa byandi, ne kuvwalwa nkolwa kungitu yandi, ne kushikilwa ne nzala, walāla mu nkolwa, kaenda bityebitye.” Ahaba wētyepeje. Byāfula kwepi? Yehova wasapwila Ediya amba: “Nanshi nkikaletapo kibikibi’kya mu mafuku andi, ehe, mwanda wetyepeja ku meso ami; ino nkekileta kibikibi’kya mu mafuku a wandi mwana pa njibo yandi.” (1 Balopwe 21:27-29; 2 Balopwe 10:10, 11, 17) Yehova, “utompanga mityima’ya,” ne mwine ubwanya kumona motwikadile binebine, wāfwidile Ahaba lusa.
KWITYEPEJA KWITUKIÑANGA
9. Mwanda waka kwityepeja kwākingile babutule ba Nabote ne balunda nandi?
9 Babutule ba Nabote ne balunda nandi pobāivwene amba kisaka kya Ahaba kekikipebwapo mfuto kufika’nka ne byakafwa, padi lwitabijo lwabo mudi Leza lwātūdilwe pa ditompo. Inoko kwityepeja kwādi kwa kwibakwasha balame lwitabijo lwabo. Mwanda waka? Mwanda kwityepeja kwādi kwa kwibakwasha bendelele kutōta Yehova ne kukulupila’mba Leza kabwanyapo kulonga bukondame. (Tanga Kupituluka 32:3, 4.) Mu mafuku āya kumeso, babutule ba Nabote bakeselwa pa kumona baswe babo basangulwa. Buno bo bukekala boloke bwa binebine kudi Nabote ne ku bandi bana. (Yoba 14:14, 15; Yoano 5:28, 29) Muntu mwityepeje uyukile amba “Leza ukaleta mingilo yonsololo, shi mingilo ka shi mingilo ka, mu kidye, ne bintu byonso bifibwe, shi i bika shi i bika, nansha kikale kiyampe, nansha kibi kine.” (Musapudi 12:14) Yehova uyukile ne myanda yoketuyukilepo batwe. O mwanda kwityepeja kuketukinga tulame lwitabijo lwetu mudi Yehova.
10, 11. (a) Lelo i ngikadilo’ka ibwanya kutūla pa ditompo muswelo otumona boloke? (b) Lelo kwityepeja kuketukinga mu miswelo’ka ibidi?
10 Le ukalonga namani shi bakulumpe abakwata butyibi bokwivwanijepo nansha kwitabija? Kimfwa, le ukalonga namani shi abe nansha muntu mukwabo osenswe wayatwa madyese mu mwingilo wa Yehova? Le ukalonga namani shi mwinē pobe, obe mwana, nansha mulunda nobe wapangwa ne kwitabijepo butyibi bwa bakulumpe? Le ukalonga namani shi ulanga’mba bakulumpe i balonge kilubo pa kufwila nonga-bibi lusa? Ino myanda ibwanya kutūla lwitabijo lwetu mudi Yehova pa ditompo ne pa muswelo walongolwele kipwilo dyalelo. Lelo kwityepeja kukakukinga namani shi ubatanwa na mwanda umo pa ino yatelwa’i? Nanshi tutalei’ko miswelo ibidi.
11 Mubajinji, shi twi betyepeje nabya tuketabija’mba ketuyukilepo myanda yonso. Ekale nansha shi tulanga’mba twi bayuke bintu byonso pa mwanda’wa, inoko i enka Yehova kete ye uyukile bidi mu mityima ya bantu. (1 Samwele 16:7) Shi tuvuluke kino, tuketabija na kwityepeja’mba tudi na mikalo ne tusakilwa kulemununa mulangilo wetu. Wa bubidi, shi tubamone nansha kulongelwa bintu na bukondame, kwityepeja kuketukwasha tulame kikōkeji, kitūkijetyima ne kukungila Yehova apwije mwanda’wa. Bible unena’mba: “Biyampe bikekalanga ne boba bakamwa Leza.” Ubweja’ko kadi amba: “Kekukekalapo biyampe ne mubi, nansha kulēpeja mafuku andi.” (Musapudi 8:12, 13) Shi twityepeje, nabya tukamwena’mo batwe ne bantu bakwabo kumo.
BUZAZANGI MU KIPWILO
12. Le i myanda’ka yotusa kubandaula pano, ne mwanda waka?
12 Bene Kidishitu babajinji ba mu Antyoka wa Shidea bātenwe na mwanda watūdile pa ditompo kwityepeja kwabo ne mutyima wa kulekela. Nanshi tutalei uno mwanda ne kwiwingidija pa kubandaula mutyima wetu pa mwanda utala lulekelo. Padi kibwanya kwitukwasha twivwanije mwanda waka Yehova wingidijanga bantu bampikwa kubwaninina inoko pampikwa kutyimpila panshi misoñanya yandi.
13, 14. Lelo mutumibwa Petelo wāpelwe mingilo’ka, ne wālombweje bukankamane bwandi namani?
13 Mutumibwa Petelo i mukulumpe wādi uyukilwe senene na bene Kidishitu babajinji bavule. Wādi mulunda na Yesu kadi wāpelwe mingilo ya mvubu mpata. (Mateo 16:19) Kimfwa, mu mwaka wa 36, Petelo wātuminwe kukasapwila Konilusa ne ba mu njibo yandi bene. Mwanda waka uno mwingilo wādi wa pa bula? Mwanda Konilusa kādipo Muyuda; ino wādi Mujentaila wampikwa kutwejibwa kwisao. Kitatyi kyātambwile Konilusa ne ba mu njibo yandi mushipiditu ujila, Petelo wājingulwile amba bafwaninwe kubatyijibwa ke bene Kidishitu. Wānenene amba: “Le kudi muntu ukokeja kukankaja mema’mba bano’ba kebakibatyijibwa, bantu batambula mushipiditu ujila monka motutambwidile’o batwe?”
14 Mu mwaka wa 49, batumibwa ne bakulumpe ba mu Yelusalema bēbungile pamo mwanda wa kukwata butyibi shi bene Kidishitu Bajentaila bādi bafwaninwe kutwejibwa kwisao. Mu ino mīsambo, Petelo wāvulwije banababo na bukankamane amba wāmwene Bajentaila bampikwa kutwejibwa kwisao batambula mushipiditu ujila. Myanda yēmwenine Petelo yo yākweshe kitango kyendeji kikwate butyibi. (Bilongwa 15:6-11, 13, 14, 28, 29) Bene Kidishitu Bayuda ne Bajentaila bādi bafwaninwe kufwija’ko Petelo pa kushintulula ino myanda na bukankamane. Bine kyādi kipēla ku bene Kidishitu babajinji kukulupila uno muntu wa kikōkeji kadi mutame ku mushipiditu!
15. Lelo Petelo wālongele kilubo’ka paādi mu Antyoka wa Shidea? (Tala kifwatulo ku ngalwilo.)
15 Abo bapwa’tu mīsambo ya mu Yelusalema, Petelo wāenda mu Antyoka wa Shidea. Kwine’kwa wādi wikele na banababo Bajentaila. Tubwanya kuvuluka mobādi basanshilwe kuboila ñeni kudi Petelo ne ku bintu byāemwenine. Inoko, ye bano bātulumukile ne kutenekwa pālekele Petelo kudya nabo pamo mu kitulumukila. Petelo wātonwene ne bene Kidishitu bakwabo Bayuda balonge namino enka ne Banabasa mwine. Mwanda waka uno mukulumpe mwine Kidishitu mutame ku mushipiditu wālongele kino kilubo kikatampe kine kyādi kibwanya kukalañanya kipwilo? Nakampata, le i ñeni yotubwanya kuboila ku kilubo kyālongele Petelo mine iketukwasha shi mukulumpe wetunena nansha kwitulonga bisansa?
16. Le Petelo wālemunwinwe namani, ne kino i kilete bipangujo’ka?
16 Tanga Ngalatea 2:11-14. Petelo wātyinine bantu. (Nkindi 29:25) Petelo wādi uyukile biyampe mumweno wa Yehova pa Bajentaila. Nansha nankyo, wātyinine amba bene Kidishitu Bayuda batwejibwe kwisao bātambile ku Yelusalema bakamupelula pa kumumona upwene na bene Kidishitu Bajentaila. Mutumibwa Polo wāsapwidile Petelo amba i nzazangi. Mwanda waka? Mwanda Polo wāivwene Petelo unenena Bajentaila māya mu mīsambo yālongelwe mu Yelusalema mu mwaka 49. (Bilongwa 15:12; Ngalatea 2:13.) Lelo bene Kidishitu Bajentaila bālubilwe na Petelo bālongele’po namani? Le bākukele? Lelo Petelo wājimije madyese andi pa mwanda wa kino kilubo?
IKALA NA LULEKELO
17. Lelo Petelo wāmwenine namani mu lulekelo lwa Yehova?
17 Petelo wētyepeje ne kwitabija kulemununwa na Polo. Bisonekwa kebinenenepo amba Petelo wājimije madyese nansha amo a mingilo. Inoko, mwenda mafuku wāpelwe mushipiditu ujila mwanda wa kulemba mikanda ibidi ya mu Bible. Mu mukanda wandi wa bubidi wātelele’mo enka ne Polo bu “mwanetu muswedibwe.” (2 Petelo 3:15) Kilubo kya Petelo kyāsanshije bene Kidishitu Bajentaila. Inoko, Yesu mutwe wa kipwilo wāendelele na kumwingidija. (Efisesa 1:22) Batutu ne bakaka mu kipwilo bādi na mukenga wa kwiula Yesu ne Shandi na kulekela Petelo. Na bya dyese, kekudipo muntu nansha umo wākukele pa mwanda wa kilubo kya muntu wampikwa kubwaninina.
18. Le i kitatyi’ka kyotusakilwa kwiula mumweno wa Yehova pa boloke?
18 Byokekwādipo mukulumpe nansha umo mubwaninine mu kipwilo kibajinji kya bene Kidishitu, o mwanda ne dyalelo nadyo kekudipo mukulumpe mubwaninine mu kipwilo bya bene Kidishitu. Bible unena’mba: “Batwe bonso tukukalanga divule dine.” (Yakoba 3:2) Kino i kipēla kunena, ino tukalonga namani shi mwanetu wetulubila pa mwanda wa kubulwa kubwaninina? Lelo tukeula mumweno wa Yehova pa boloke? Kimfwa, le ukalonga namani shi mukulumpe waleta malondololo amweka bwa a kufwatakenya muntu kampanda? Lelo ukakukala shi mukulumpe wanena bukidibukidi bintu bikusansa? Pa kyaba kya kulanga bukidibukidi amba mwanetu’wa kakifwaninwepo bu mukulumpe, le ubulwe’po kwilaija na kitukijetyima Yesu mutwe wa kipwilo? Pa kyaba kya kwimanina’nka pa kilubo, le ubulwe’po kuvuluka myaka mivule yaingila mwanetu’wa na kikōkeji? Shi tutu ukulubile’wa ukyendelela kwingila bu mukulumpe nansha watambwila’ko madyese makwabo, le ukasangala? Shi udi na mutyima wa kulekela, nabya ulombolanga’mba wiulanga mumweno wa Yehova pa boloke.
19. I bika byotwasumininwa kulonga?
19 Byotusenswe boloke, tutengele na bubine difuku dikatalula’ko Yehova bukondame bonso bulengeje Satana ne ngikadilo ya bintu yandi mibi. (Isaya 65:17) Pano’ko bidi, shi tubalongelwa bintu na bukondame, twityepejei mwanda ketubwanyapo kuyuka myanda yonso kadi tulekelei boba betulubila. Shi tulonge uno muswelo, nabya tubaiula mumweno wa Yehova pa boloke.


text:
1. Bushe amasambililo ya muti wa bucingo nicinshi?
Umuti wa bucingo ulafundinsha umubili ukucingilila ulwambu nangu ukulwisha ubulwele. Pakuti umuti wa bucingo wingapangwa, bakafwailisha balakabila ukwesha mu bantu. Amasambililo yamo aya miti yafwaya ukwesha ukumona ngacakuti umuti ulifye bwino (ngatekuti ulete ubwafya ku bumi) elyo nokumona ngacakuti ubucingo bwa mibili yabantu kuti bwabombela pamo noyu muti. Ubucingo bwamubili wenu ebumicingilila ku malwele. Amasambililo yamo aya miti ya bucingo kuti yabomfiwa mukumona ngacakuti umuti wa bucingo kuti wayafwilisha ukucingilila nangu ukulwisha ubulwele. Cilasenda amasambililo yamiti ayengi pakutifye umuti uusuma, uwingabomba bwino upangwe.
Pali ino nshita takwaba umuti uwasuminishiwa uwakucingilila HIV nangu AIDS.
2. Bushe amasambililo ya HVTN 705/HPX2008 ni cinshi?
HVTN 705/HPX2008 yesha imiti yabucingo iyakweseshapo ibili ku kashishi ka HIV. Iyi miti yamasambililo itwa Ad26.Mos.HIV elyo na Clade C gp140. Iyi miti yapangilwe naba Janssen Vaccines & Prevention B.V. Ukufuma ino nshita ukuya kuntanshi iyi miti twakulaita ati Ad26 na Protein nangu imiti yamasambililo.
Umuti wa bucingo uwa Ad26
Umuti wa Ad26 wapangwa ukufuma kukashishi aketwa Adenovirus 26. Uyu muti walibikwamo ifiputulwa fya kashishi ka HIV. Wapangilwa ukweba umubili ukupanga ama proteins ayapalana na ma proteins ayasangwa mu kashishi ka HIV. (Ama proteins fintu ifisangwa mufintu ifyamweo; ifili nga umubili wa muntu na mutushishi utuli nga HIV). Ubucingo bwa mubili kuti bwayasuka kumisango yama proteins ya kashishi ka HIV ayengi muli aya masambililo. Ici ciitwa ukwasuka kwa bucingo bwa mubili.Ukwasuka kwa bucingo bwa mubili kupekanishisha umubili ukwishiba ama proteins yamoyene ayaba mu kashishi ka HIV elyo no kulwisha akashishi nga umuntu asangwa na HIV kuntanshi. Akashishi ka Adenovirus 26 kaliseeka mubwikashi bwacila bushiku kabili kuti kaleeta impepo na malwele yalola mu mipeemene. Lelo aka kashishi ka adenovirus akabikilwe muli aya masambililo yamuti kalicefeshiwa amaka elyo tekuti kalete no bwafya ku bantu.
Umuti wa bucingo uwa protein
Umuti wa protein, Clade C gp140, wapangwa ukufuma kuli protein iya palana na protein iisangwa pamulu wa HIV. Ici naco kuti caleta ukwasuka kwa bucingo bwa mubili.
Umuti wa bucingo uwa protein muli aya masambilililo usankanishiwe na adjuvant iiitwa Aluminum Phosphate. Adjuvant cintu cimo icilundwa ku muti pakuti cafwilisheko ukwampana kwa bucingo bwa mubili noyu muti. Aluminum ilabomfiwa mu miti iingi pamo nga iya Hepatitis A na B, diphtheria elyo na Tetanus.
Fyonse ifilebomfiwa muli aya masambililo tafyapangwa ukufuma kukashishi ka HIV nangu ku nsande nsade shabantu ishakwata akashishi. Iyi miti yamasambililo tekuti ilenge ukwambula kwa kashishi ka HIV nangu AIDS.
Kuti twamupela ilyashi nalimbi ilingi pali aya masambililo nga mulefwaya.
3. Tubungwe nshi utwaibimba muli aya masambililo?
Akabungwe ka National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID) elyo nakabungwe ka HIV Vaccine Trials Network (HVTN) elyo naba Janseen Vaccines & Prevention B.V. ebapangile aya masambililo. Ba Janseen Vaccines & Prevention B.V. ebaletungilila aya masambililo elyo ebaleleta ne miti fye yonse iilebomfiwa. Akabungwe ka NIAID cilundwa ca National Institutes of Health (NIH), icaba cilundwa ca buteko bwa United States.
Akabungwe ka HVTN kwampana kwa ntukushi sha sayansi ishe sonde lyonse, bakasambilisha pamo nabekala calo abalefwayafwaya ifyo bengasanga umuti wakucingilila akashishi ka HIV. Aka kabungwe ka HVTN katungililwa na kabungwe ka NIAID elyo aya masambililo bambi abatungilileko mundalama niba Bill & Melinda Gates Foundation elyo nakabungwe ka Janssen Vaccines & Prevention B.V.
4. Bushe nililali kabili nikwisa aya masambililo yakalacitikila?
Aya masambililo yaleenekelwa ukutendeka ukulemba abakasendamo ulubali mumweshi wa Lusuba-Lukalamba (October), 2017. Aya masambililo yakalacitikila muli ishi ncende:
- Malawi: Niku Lilongwe
- Mozambique: Niku Maputo
- South Africa: Niku Bloemfontein, ku Brits, ku Cape Town (Emavundleni, Khayelitsha, elyo naku Masiphumelele), ku Durban (Chatsworth, eThekwini, Isipingo, Tongaat naku Verulam), ku Elansdoorn, ku Klerksdorp, ku Ladysmith, ku Mamelodi, ku Medunsa, ku Mthatha, ku Rustenburg, ku Soshanguve, ku Soweto (Bara na Kliptown), elyo naku Tembisa
- Zambia: Niku Lusaka naku Ndola
- Zimbabwe: Niku Harare
5. Bushe aya masambililo nicinshi yalecitilwa?
Amasambililo yonse aya HVTN yabombela kwibutukilo lyakufwaya umuti uwayana uwakucingilila akashishi ka HIV. Imilimo ikalamba iya aya masambililo niyi:
- Ukumona ngacakuti iyi miti ya masambililo kuti yacingilila ukwambukila kwa kashishi ka HIV.
- Ukupeela ubwishibilo ubwingi pamulandu wamutende no bumi bwa bantu ngababomfya uyu muti.
- Ukupeela ubwishibili pafyo umuti wingabomba mukucingililila akashishi ka HIV.
6. Bushe bantu banga abakasendamo ulubali muli uku kusambilila, elyo nibani bengailundako?
Banamayo ukufika kucipendo ca makana yabili, ne myanda mutanda (2,600) ebakaibimba muli aya masambililo.
Pakuilunda kuli aya masambililo, banamayo bafwile baba ababumi ubusuma, bafwile baba pakati ka myaka ikumi na cine-konsekonse (18) elyo na amakumi yatatu na isano (35), kabili tabafwile ukukwata akashishi ka HIV. Tabafwile baba pabukulu nangu ukulaonsha. Ifi nafyo efikomo fimbi iflingile ukukonkwa. Tukalaipusha banamayo pamuladu wa bumi bwabo ukufuma kunuma, ukubapima ku mubili elyo nokusendako umulopa elyo ne misu nokuyafipima. Tukalaipusha napa mikumanine yamucupo elyo nemibomfeshe ya miti ikola.
7. Bushe iyi miti ya bucingo iyamasambililo yalibafye bwino?
Tatulashiba bwino amafya yonse ayengasangwa muli iyi miti pantu kunshita yakuma yapelwakofye kupendwa yabantu iinono. Umuti wa bucingo uwa protein wapelwakofye ku bantu ukufika kucipendo ca myanda itatu (300) elyo umuti wa Ad26 walipelwako kubantu abali umwanda umo ne kumi limo (110). Nangu cakuti takwali nangu umo mumasmbililo yakunuma uwakwete amafya ayakosa kubumi bwakwe, tulingile ukusubila ukuti kuti kwabako amafya yamo ayengapumikisha. Ici ecalenga nokuti umuli umo uwa aya masambililo kufwaya ukwishiba ngacakuti kuti yabomba bwino ngayapelwa ku bantu abengi. Ubumi bwa cila muntu uukasendamo ulubali muli aya masambililo bukalacecetwa bwino naba katangata elyo na bashing’anga abakanshiwa bwino mpankafye nakumpela ya aya masambilo.
8. Bushe iyi miti yamasambililo kuti yacingilila abantu ukukana ambula akashishi ka HIV?
Abalesendamo ulubali tabalingile ukucetekela ukucingililwa ku kashishi ka HIV neyi miti iyo, Nakuba, limbi aba bantu tekuti bapelwe neyi miti muli aya asambililo, pantu abantu bambi bakapelwafye icimpashanya ca muti icitwa placebo. Placebo muli aya masambililo menshi ayatangatwa bwino no mucelemo.
Aya masambililo yapangilwe pamulandu wakufwailisha ngacakuti iyi miti kuti yabomba ukucingilila nangu ukulwisha akashishi ka HIV.
Pamulandu wakuti tatulaishiba ngacakuti iyi miti yamasambililo ikacingilila HIV na AIDS, abalesendamo ulubali bakapandwa amamo pakuitalusha kukwambula akashishi ka HIV elyo bakalatumwa nakuncende uko bengasanga imisango ya kucingililamo akashishi ka HIV.
9. Pakapita inshita yashani pakwishiba ngacakuti iyi miti yamasambililio ilabomba?
Tulesubila ukusambilila ngacakuti imiti yamasambililo ilecingilila ukwambula kwa kashishi ka HIV munshita ya myaka ine (4). Limbi kwishuko kuti twaishiba bwangu.
10. Bushe ubumi nensambu sha balesendamo ulubali fikacingililwa shani?
Ukucingilila ubumi no kucindika insambu sha balesendamo ulubali ecapamuulu kuli onse uulesendamo ulubali mu masambililo ya miti ya HVTN na Janssen. Ngatakuli abakuipeela ukuti basangwemo, tekuti tukwate amaka yakusanga umuti wa kucingilila akashsishi ka HIV.
Ulutampulo lwa kubalilapo mukucingilila insambu sha balesendamo ulubali kubasambilisha pamulandu wa aya masambililo ilyo tabalaingilamo. Ababomfi bacipatala bakapeela ili lyashi pa nkonka nefilebomfiwa muli aya masambililo, amasanso yamo ayengabamo elyo busuma bengasgamo. Fimo palifi ninsambu shakwishiba fyonse ifya pali aya masambililo ifingalenga ukuti bakonkanyepo, elyo nensambu shabo ishakufuma muli aya masambililo panshita yonse iyo batemwa.
Munshita ya uku kusambilila, ababomfi ba fipatala bakalaceceta abalesendamo ulubali pakushininkisha ukuti iyi miti taileleta amafya ayali yonse ku bumi bwabo. Ababomfi ba fipatala kabili bakepusha nabalesendamo ulubali pamafya ayali yonse ayo bengasanga mumekalo yabo ilyo baibimba muli aya masambililo. Ngacakuti abalesendamo ulubali bakwata ubwafya ku bumi nangu ku mikalile iingasuntinkana nokusangwa muli uku kufwailisha, ababomfi bacipatala bakabafwilisha.
Kuliko amabumba nayambi ayaibimba mukucingilila insambu na mekalo ya balesendamo ulubali:
- Ibumba lya kuceceta umutende elyo nakabungwe akaibombela akakuceceta umutende ebalolesha palyashi lya bumi ililetumbuka muli aya masambililo pakuti bapange ubusalo ngacakuti iyi miti ilingile ukukonkanishiwapo ukupeelwa.
- Akabungwe kambi aketwa Institutional Review Board (IRB) nangu Ethics Committee (EC) ekapitulukamo nokuceceta ubwanshiko bwa masambililo muli cila cipatala icilebombela pali uku kusambilila, ukubikapo namalyashi ayapeelwa ku balesendamo ulubali muli uku kusambilila, ifyo ukufwailisha kuleenda elyo namafya ya bumi ayo balesangwa nayo. Akabungwe ka IRB/EC kabili kalamona ngacakuti insambu sha balesendamo ulubali shilecindikwa.
- Akungwe ka South African Medicines Control Council, pamo notubungwe twabumi mufyalo fimbi, ebalolekesha pafyo amasambililo yaleenda elyo balakabila ne nsebo cilanshita pamulandu wa bumi bwa balesendamo ulubali.
- Akabungwe ka US Food & Drug Administration (FDA) nako kalacecetamo muli aya masambililo. Aka kabungwe kakonkomesha imisungile ya mafunde ya calo ca America ayakuma kukufwailisha mu bantu elyo nemibomfeshe ya miti yamasambililo mukufwailisha ukuli konse.
- Icipatala conse calikwata akabungwe aketwa Institutional Biosafety Committee (IBC) akalolekesha pafyo imiti ipangwa kulya ipangilwa ku pharmacy elyo nefyo ibomfiwa mucipatala.
- Ifipatala fimo fyalikwata utubungwe utwitwa ama Ethics Committees utulolesha pancende uko umulopa elyo nafimbi ifyakupimwa fisungilwa. Ishi ncende shitwa ati ama bio-banks nangu ama repositories.
- Iciputulwa ca South Africa Department of Agriculture, Forestry, and Fisheries (DAFF) calikwata akabungwe akaibela akalingile kapitulukamo nokusuminisha ukwipusha konse ukwa kuleta ifipe ifyapangwa nokulundako ifishaliko ifitwa ama genetically modified materials (GMO) pamo nga umuti wa Ad26 muli aya masambililo.
- Icipatala conse icilesendamo ulubali muli aya masambililo calikwata akabungwe ka Community Advisory Board (CAB). Abasangwa muli aka kabungwe bekala calo ba kuli iyi ncende abaleta insebo na malangulushi ya bekala calo elyo nabo abalesangwa muli aya masambililo kuli bakafwailisha. Abasangwa muli aka kabungwe filundwa fye bumba ilyapanga aya masambililo. Balafwilishako nokupanga nangu ukupituluka mu lyashi ililepeelwa kuli bonse abalesangwa muli aya masambililo.
11. Bushe iyi miti yamasambililo kuti yalenga umuntu amoneke kwati nakwata akashishi ka HIV?
Ee, imiti yamasambililo kuti yalenga bamo bapimwe kwati bali nakashishi ka HIV mumisango yakupima imo. Umuntu uulesendamo ulubali nga apelwa umuti wa masambililo uwa HIV, umubili ulatenendeka ukupanga insandende shakucingilila umubili ku kashishi ka HIV ishitwa ama antibodies. Ishi nsandensande shabucingo shilafwilisha abantu ukulwisha amalwele ya lwambu. Ukupima kwaishibikwa ukwa HIV kufwayafye ukumona ngacakuti ishi nsandensande shakulwisha HIV emo shili pamo ngecishibilo cakwambula. Napamulandu waici umuntu kuti amoneka kwati ali nakashishi ngabamupima nangu cakuti takwete aka kashishi ka HIV. Ici ecitwa ukuti ukupima kwa vaccine-induced seropositive (VISP). Limo kuti caitwa ati Vaccine-Induced Seroreactive (VISR). Tatwaishiba abengakwata ifyakutumbukamo ifya uyu musango wa VISP nangu inshita fingapwa mumubili wabo.
Abantu abasangwa ne fyatumbukamo ifya VISP balakabilwa ukupimwa bwino sana pakuti kwaba ukushininkisha ngacakuti ifyatumbukamo nipamulandu wa VISP nangu cishinka nabakwata akashishi ka HIV. Ifipatala ifilesendamo ulubali muli uku kufwailisha nafikwata ifisolobelo fyakupiminako ukumonafye akashishi ka HIV kene ukucilafye ukumona insandesande ishilanga ati muli akashishi.
Takwaba amafya ayali yonse ku bumi ayasuntinkana ne fitumbuka muli VISP, lelo ifitumbuka muli VISP kuti fyaleta amafya munshila shimo pamo nga kumyundapilwe nangu ku meno, ku ncito, ku bucingo bwamikalile ya kuntanshi, icitupa cepaso icakwendelapo, nangu ukwingila mu bushilika. Uwasendamo ulubali muli uku kufwailisha tekuti asuminishiwe ukupeelako umulopa ku balwele nangu ifilundwa fimbi ifya mubili. Ngacakuti umuntu alefwaya ukwipusha ku bucingo bwamikalile ya kuntanshi, ukwingila incito, nangu ubushilika afwile aishibishako abakalamba ba ncende apalecitikila uku kufwailisha ilyo line fye. Icipani ca bucingo bwamikalile ya kuntanshi, abengisha incito, nangu abengisha abashilika limbi tekuti basumine ifitumbuka mukupima kwa HVTN. Nangu cibe fi, HVTN kuti yabombela pamo nabo ukushininkisha ukuti ukupima kwacitika ukwakwishiba imibele yacinshika ukulola kuli HIV pali uyu muntu. Ngacakuti naukwata ishi nsandensande ishilelanga ati uli na kashishi ka HIV elyo wakwata ifumo kuti shayambukila nakumwana uyo nao uwingapimwa kwati ali nakashishi ka HIV nokubikwa pabundapishi. Icipatala apalecitikila aya masambililo kuti bakupela icpepala ca fytumbukamo ico wingabomfya munshita ngeshi ngacakuti ulecikabila.
12. Bushe nikwisa ningasanga ilyashi nalimbi?
Palwa muti wa bucingo uwamasambililo uwa HIV: www.clinicaltrials.gov
Palwa HIV Vaccine Trials Network: www.hvtn.org
Palwa VISP: http://www.hvtn.org/VISP
Ngacakuti namukwata amepusho nayambi ayashaswikwe muli ili pepala, mukwai kuti mwatwipusha: Kuti mwatumina: [email protected]


text:
Ivyeo pa Maofesi nu Kutandala
Tuli nu luzango cuze ukumulaalika ukuti mukize mukatandale uku maofesi itu ni vikuulwa vya kupulintilamo. Zanini vifulo ukwaya maofesi alino ni nsita ya kutandala.
Dominican Republic
Autopista San Isidro #100
(Al lado de Coral Mall, Frente a Savica)
SANTO DOMINGO ESTE
DOMINICAN REPUBLIC
+1 809-595-4007
Kutandala
Kutampa pa Mande kufika pali Cisano
08:00 hrs. kufika 11:00 hrs. napa 13:00 hrs. kufika 16:00 hrs.
Mulamala ukutandala api awala lyonga
Vino Tukaomba
Tukaangalila umulimo wa Nte zyakwe Yeova uwa kusambilizya antu Baibo umu Dominican Republic. Lino mukutandala tulamilondolwela ni lyasi pali yante yakwe Yeova ali umu mpanga kwene ii mpiti.


text:
I Vyani Vino Leza Alacita?
Ndi cakuti mwali ni ntazi, mungenekela ukuti cuza winu amacitapo cimwi pakuti amwazwe. Ukwelenganya pali vivyo, kukalenga yamwi yaalanda ukuti Leza asi cuza wao pano yakayuvwa ukuti asiyacitila nanti acimwi. Ukulanda sile cisinka, Leza atapeleela sile pa vintu vingi vino watucitila mpiti lelo alacitapo vimwi pa ntazi zyonsi nu ucuzi uno tukapitamo ndakai. I vyani vino Leza alacita?
ALAFUMYAPO IVIIPE VYONSI
Leza alafumyapo intulo ya uyi onsi. Baibo ikalondolola intulo iyo lino ikalanda ukuti: “Insi yonsi ili pisika lya utesi wa mwipe wilya.” (1 Yoane 5:19) “Umwipe” wiyo ali wiya kwene wino Yesu wamile ukuti “kateeka wa nsi ii” Satana Ciwa. (Yoane 12:31) Satana aliwe akalenga iviipe vyonsi ivyaya pano nsi. I vyani vino Leza alacita?
Yeova wasya ace acitepo cimwi ukuomvya umwanakwe Yesu Klistu pakuti “aonone Ciwa, wino uwakwata maka pa mfwa.” (Ayebulai 2:14; 1 Yoane 3:8) Nupya Baibo ikalanda ukuti na Ciwa umwineco kwene wamanya ukuti, “watasyala sile ni nsita inono” ukuti aononwe. (Umbwilo 12:12) Nupya Leza alafumyapo na yonsi akacita iviipe.—Masamu 37:9; Mapinda 2:22.
ALALENGA INSI UKUYA PALADAISE
Lino Kaumba witu atatala wafumyapo uyi onsi pano nsi, alacitapo cimwi pakuti afikilizye ukulonda kwakwe ukwa pakutandika pa yantunze ni nsi. I vyani vino tukalondesya akatucitile uku nkoleelo?
Umutende umalilike nu kucingililwa. ‘Aicefya yalapyana impanga nu kusyukila mutende umalilike.’—Masamu 37:11.
Ivyakulya ivingi nupya ivisuma. ‘Mulavula ivyakulya umu nsi ni viseekwa vilavula nu mu myamba kwene.’—Masamu 72:16.
Amang’anda asuma ni ncito isuma. “Yalakuula amang’anda ya kwikala mwenemo, yalaalima ni vyalo vya matingi nu kulya iviseekwa vya mwenemo. . . . Asoololwe yane yalaipakizya vino yailimile aeneco.”—Ezaya 65:21, 22.
Uzye mukalondesya ukwizalola kuno vyonsi vii vikucitika? Likwene sile ivintu vii vyonsi vyasya vitandike ukucitika.
ALAFUMYAPO MALWALE NI MFWA
Ndakai aliwensi akalwala nu kufwa, nomba citalatwalilila ukuya vivyo pa nsita itali. Likwene sile Leza wasya ace aomvye impolelwa yakwe Yesu pakuti “wensi wino wataila munoli atakalowe, lelo aye nu umi wa pe.” (Yoane 3:16) I vyani ivilacitika lyene?
Kulwala kulasila. ‘Apa antu yonsi aaya umu mpanga itu, patalaya nanti wenga alailizyanya apa kulwala. Antu alikala umu nsi yalaelwa uluse apa uyi wao.’—Ezaya 33:24.
Imfwa italayako. ‘Alamila imfwa amanda pe! Yeova Kateeka wa Maka Yonsi alakumbula aminsozi mu manso ya antu yonsi.’—Ezaya 25:8.
Antu yalikala amanda pe. “Uwila wakwe Leza u umi wa pe muli Klistu Yesu Mwene witu.”— Loma 6:23.
Afwe yalatuutululwa. ‘Antu awololoke na asi awololoke, yalazyukuka kufuma ku afwe.’ (Milimo 24:15) Yalaipakizya uwila wakwe Leza uwa mpolelwa.
Uzye Leza alafikilizya uli vyonsi vii?
ALIKAPO UWENE UMALILIKE
Leza alafikilizya vyonsi vino akalonda ukucitila antunze ukuomvya uwene wakwe uwa kwi yulu, uulateekwa na Yesu Klistu Umwene uwasontwa. (Masamu 110:1, 2) Ali wene nanti uteeko uno Yesu wanenyile alondezi yakwe ukupepela ukuomvya amazwi akuti: “Tata witu uwa mwiyulu, . . . Uwene wako wize.”—Mateo 6:9, 10.
Uwene Wakwe Leza ulateeka pano nsi nu kufumyapo iviipe vyonsi kumwi nu ucuzi onsi. Uwene uu ali uteeko usuma sana ukucila amawene yonsi ayantunze. Ali mulandu kwene uno Yesu waipeelisye ukukosoola “ilandwe lisuma lya Wene” lino wali pano nsi nu kunena atumwa yakwe ukucita icilicimwi kwene.—Mateo 4:23; 24:14.
Pa mulandu wakuti Yeova watemwa antu, wayalaya ukuti alayacitila ivintu ivisuma sana. Uzye cii citamulenzile ukulondesya ukumumanya nu kupalama kuli aliwe? Uzye ndi mwasoolola ukucita vivyo mulaipakizya uli? Icipande icilondelilepo cilalondolola.
I VYANI VINO LEZA ALACITA? Leza alafumyapo malwale ni mfwa, alaomvya Uwene wakwe ukulenga antu ukuya nu mutende nu kulenga insi ukuya paladaise


text:
Ivyeo pa Maofesi nu Kutandala
Tuli nu luzango cuze ukumulaalika ukuti mukize mukatandale uku maofesi itu ni vikuulwa vya kupulintilamo. Zanini vifulo ukwaya maofesi alino ni nsita ya kutandala.
Venezuela
Av. Intercomunal La Victoria-El Consejo
Frente a La Mora II
LA VICTORIA 2121 ESTADO ARAGUA
VENEZUELA
+58 244-400-5000
Kutandala
Kutampa pa Mande kufika pali Cisano
08:00 hrs. kufika 11:00 hrs. napa 13:00 hrs. kufika 16:00 hrs.
Mulamala ukutandala api awala lyonga
Vino Tukaomba
Tukasenula impapulo izikalanda pali Baibo umu lulimi lwa uciulu ulwa ku Venezuela. Cila mwezi tukatwala impapulo izikaafina amatani 27 umu ndimi izipusane-pusane 29. Tukaangalila umulimo ukaombwa na ya Nte Yakwe Yeova acizile pali 125,000 umu Venezuela.


text:
Mangwalo ndibbwe amusemo walusyomo lwa bana Kristu ooyo uutakonzyi kwaandauka nokuba kubaa lwaanzi pe. Njenzila yini eeyo Yahuwah njaakayoyela muya Wakwe, iitozya kubuumi butamani. Boonse aabo basyomeka mumyoyo yabo, kabatandila Yahuwah a bululami Bakwe, ciyooba cilengwa cabo kubala Bbaibbele akuyobozya majwi aabuumi mumizeezo yabo. Kumuka kubala nokuba kutonkela ambali kubala jwi lyokwa Yahuwah, inga caambilizya kusala lufu atalaa buumi. Inzya ncintu cilemu boobo, nkaambo kuti swebo twaleka kweenda mumumuni wajwi Lyakwe, nkokuti inga twacaala mumudima ooyo uuyaa kwiindila kusiya mbi katukkede mucimvwiide calufu.
Muciindi camanyongwe aakumamanino aanyika aayo aali afwaafwi kulangana andiswe, lusyomo lwabantu bokwa Yahuwah luyoosunkwa kapati kwiinda mbolwakasunkidwe kale muciindi cakainda kusyule lyesu. Eelyo kupenzyegwa kwaakusikila mpokululila limwi ncobeni, alimwi zintu zyaakutalika kucitika cakavwumbu mumbali lyesu, aabo batasimpidwe mu Mangwalo, bayooleka kulangila cili coonse akukukulwa kabaya kooko kulaale. Atukonkezye kuyobozya zyisyomyo zyokwa Yahuwah mubutala bwamizeezo yesu obuno buzuba, nkaambo ambweni kuti twalindila cifumo inga twaakuzundwa.
Twaambo Tuli Lusele Swebo Ncotweelede Kuyobozyela Mangwalo mu Mizeezo Yesu
- Yahuwah utwaambila kuti tweelede kusoma jwi Lyakwe akuliyobozya mumizeezo yesu.
- Yahushua awalo wakali kuswata Mangwalo.
- Kuswata Mangwalo ncintu cilengulula mizeezo yesu akutugwasya kupona buumi bwakuteelela akutobela Taata wesu uutuyanda Yahuwah.
- Kuswata Mangwalo cituletela kubaa nguzu ziyandika muziindi zyamasunko
- Kuswata Mangwalo citupa kuti swebo tukonzye kupa bumboni kuli baabo basweekede.
- Kuswata Mangwalo citugwasya kuti tukonzye kukulwaizya akuumbulizya bamwi mbotusyoma limwi.
- Kuswata Mangwalo cituyubunwida kuyanda kwa Taata Yahuwah eelyo notutonkomana kuyeeya Nguwe mumyoyo yesu.
- Kuswata zisyomyo zya Mangwalo inga catugwasya kuti tukonzye kwiimikila nji katulaa nguzu eelyo notulangana amasunko amanyongwe aakumamanino aaciindi.
1.
Yahuwah, kwiinda mubashinshimi abaapositolo Bakwe, utwaambila kuti
swebo tweelede kuyobozya jwi Lyakwe mumizeezo yesu.
Kuti katuyanda kubaa buumi mbotukkala kuti kabuswaangene ciindi coonse a Taata wesu Yahuwah, swebo tweelede kusongwaala akuteelela kwaambilwa kuti katubala; tweelede kuswata akubikka majwi Aakwe mumoyo katwaazyi lyoonse.
Kosongwaala kubala akulitondezya kuti webo uli muntu uutambulika kuli Yahuwah, similimo uutakwe cintu cimuusya nsoni, uuyiisya akupandulula jwi lyakasimpe cakulomya. (2 Timoteyo 2:15)
Koswiilila webo, O Isilayeli: Yahuwah Elohimu wesu, Yahuwah ngumwi! Webo weelede kuyanda Yahuwah Elohimu wako amoyo wakwo woonse, amuya wako woonse, alimwi anguzu zyako zyoonse. Alimwi aaya majwi ngekulailila buno buzuba ayelede kuba mumoyo wako. Webo ukalomye kuyiisya bana bako alimwi, ukaambaule majwi aaya eelyo nokkede muŋanda yako, eelyo noyenda munzila, eelyo nolede ansi, eelyo nobuka. Webo uyokwaangilila majwi aaya kuti cibe citondezyo kujanza lyako, alimwi akabe ankumo yako akataa meso. Webo uyokwaalemba mumbalaa mulyango waŋanda yako amumilyango yalubuwa lwako. (Ciibalusyo 6:4-9)
Amulekele jwi lya Kristu likkalilile akuvwula muli ndinywe mubusongo boonse; kamuyiisyanya akukulwaizyanya mubusongo boonse, amuntembauzyo, munyimbo zyakulumbaizya Yahuwah, nyimbo zyamuuya, kamuzwide kulumba mumyoyo akwiimbila Yahuwah mumyoyo yenu. (Bakolose 3:16)
2. Yahushua awalo wakali kuswata Mangwalo.
Yahushua, naakacili anyika, lyoonse aabo bakali kuswiilila Nguwe, wakali kubatondekela ku Mangwalo. Ciindi aciindi, Walo wakali kubelesya Mangwalo kuti akulwaizya basyomeka akulesya kubula luzyibo kwabaabo bakamukaka kuti Walo ngo Kristu.
Yahushua wakati kuli mbabo, Hena tamuninga balide mu Mangwalo, Ibbwe eelyo bayaki ndyobaasowela kumbali, ndyeenya lyakaba bbbwe lipati lyamusemo kwiinda woonse: eeyi micito yokwa Yahuwah, alimwi ncintu ceebeke amumeso eesu? (Mateyo 21:42)
Yahushua wakabavwiila akubaambila kuti, Inywe mulalubizya, mukutazyiba Mangwalo,nokuba nguzu zyokwa Yahuwah.(Mateyo 22:29)
Muwoola ndyeenya eelyo Yahushua wakaambila makamu aabantu kuti, Hena mwandiboolela mbuli bantu bayandaula kabwalala kamujisi macceba ankoli kuti mundijate Ime? Ime ndakali kukkala abuzuba akati kenu nkeyiisya mutempele, pele kunyina nimwaandijata. Pele coonse eeci caacitika, kutegwa Mangwalo aabashinshimi azuzikwe. Mpoonya basikwiiya bakwe boonse bakamumwaika, akubweza lubilo, kwaimpana tukokola (Mateyo 26:55-56)
Mpoonya wakabwezelezya anguwe basikwiiya bali kkumi ababili, akubaambila balo kuti, Amulange, lino tuya ku Jelusalema, alimwi zyoonse zintu zyakaambilizyigwa abashinshimi eezyo zijatikizya Mwanaa muntu, ziyoozuzikwa. (Luuka 18:31)
Mpoonya wakati kuli mbabo, Nobafubafuba nywebo, nkaambo nzi ncomulelema boobo kusyoma zintu zyoonse eezyo bashinshimi nzyobakaambilizya: Hena Kristu taakeelede kupenga zyintu zyoonse eezyi, akunjila mubulemu Bwakwe na? Alimwi wakatalikila kuli Mozesi akubashinshimi boonse, walo wakabasanzawida mumangwalo woonse eezyo zyintu zyaambilizya kugaminina Nguwe Lwakwe. (Luuka 24:25-27)
Alimwi walo wakati kuli mbabo, Ngaaya majwi ngeekamwaambila inywe, eelyo neekali andinywe, kuti zyintu zyoonse zyeelede kuzuzikwa, eezyo zyakalembwa mumulawo ookwa Mozesi, amubashinshimi, amuntembauzyo, eezyo zyaambilizya ndime. (Luuka 24:44)
Kunyina muntu uunga waboola kuli Ndimwe, pele buyo kuti Taata ooyo wakanditumina wamweeta lwakwe kulindime: alimwi Ime njoomubusya mubuzuba bwamamanino. Cililembedwe mubashinshimi, Alimwi bayooyiisyigwa a Yahuwah. Aboobo muntu uuli woonse ooyo wakamvwa, akumuzyiba Taata, kaboola kuli ndime. (Johani 6:44-45)
Kuti katuyanda kukkala muluyando lwa Mufutuli, swebo tweelede kucita mbweenya mbuli Nguwe muzyintu zyoonse, kusanganya aciyanza cakusanyangula Mangwalo amoyo woonse.
Pele kufumbwa ooyo uubamba jwi Lyakwe [Yahushua], muli nguwe ncobeni luyando lwa Yahuwah lulilondokede: mbombubo oobo mbutuzyi kuti tuli muli Nguwe. Ooyo waamba kuti ukkede muli Nguwe awalo weelede kweenda, mbweenya mbwaakali kweenda aWalo. (1 Johani 2:5-6)
3. Kuswata Mangwalo kuyakulula mizeezo yesu akutugwasya mubukkale bwakupona katulondokede kutobela Taata wesu Yahuwah uutuyanda.
Ijwi Lyako Ime ndakaliyobola mumoyo wangu, kutegwa Ime nditakucitili cinyonyoono. (Intembauzyo 119:11)
Mbubuti mwana musankwa mukubusi mbwanga wasalazya nzila yakwe? Kwiinda mukuteelela akweendela mujwi (Intembauzyo 119:9)
Ijwi lya Yahuwah lilaa nguzu zyakusandula maumi akulengulula mizeezo yakasiya kuti mbi nkaambo kacinyonyoono.
Alimwi mutabi bantu beendelana azyanyika eeyi: pele amusanduke nywebo kwiinda mukulengulula mizeezo yenu, kutegwa inywe mukalizyibile mbocibede cintu cibotu, citambulika, alimwi akuyanda kwa Yahuwah. (BaLoma 12:2)
Eelyo Mangwalo naabalwa mumuya wakupaila, ayubununa zibaka zyaciimo cesu cibulide nguzu, akuvwununa mizeezo yesu, akutusalazyila ciimo cini camyoyo yesu mubusyu bwa Julu lyoonse:
Nkaambo jwi lya Yahuwah ndifwamba, alimwi lilaa nguzu, alimwi lilabosya kwiinda cceba lili lyoonse likwengedwe kumabazu obile, lilayasa kusikila lyakwamuna akataa mubili amuya wamuntu, akwaandaanya aswaanganina zifuwa amooma, alimwi lilakonzya kuzyiba mizeezo amakanze aamoyo. (BaHebulayo 4:12)
Mangwalo atupa nguzu zya kumvwisya, kutegwa swebo kwiinda mu Muya Uusalala tulete “muzeezo uuli woonse kuti weendelane akuteelela Kristu.”
(Nkaambo zilwanyo zyankondo yesu tazyili zyilwanyo zyanyama yabuntu, pele zilaanguzu kwiinda muli Yahuwah cakuti inga zyawola akudilimuna zintu ziyumu nta;) Nkaambo tulanyonyoona mizeezo iilubide yoonse acintu cili coonse cisumpulwa kuti cikazyanye aluzyibo lwa Yahuwah; alimwi tulazunda mizeezo yoonse akwiicita kuti imvwide Kristu (2 Bakolinto 10:4-5)
4. Kuswata Mangwalo citupa nguzu zyitweelede muziindi zyamasunko.
Yahushua, Mwana wa Singuzuzyoonse uunyina cinyonyoono, lyoonse wakali kubelesya Mangwalo kuti alwane masunko. Mbubuti swebo, muciimo cesu cuubukide alimwi cisofweede akunjomba muntimba yacinyonyoono, mbotweelede kuzyibila kubelesya cceba eeli libosya koonse-koonse? Kuti katuyanda kuzunda, tweelede kulizyiba jwi lya Yahuwah mumyoyo yesu mbolibede bwini katweendela antoomwe andilyo.
Mpoonya Yahushua wakeendelezyegwa aMoza kuya munkanda kuti akasunkwe adyabooli. Alimwi naakaliimya kulya kwamazuba aali makumi one, asyikati amasiku, wakafwa nzala. Aciindi eeco, Sikusunka wakaboola akumwaambila kuti: “Ikuti naa uli mwana wa Yahuwah, ambila mabwe aaya kuti abe zinkwa.” Pele wakaingula kuti: “Kulilembedwe kuti: ‘Muntu teelede kuponena acinkwa calo, pele weelede kuponena amajwi oonse aazwa kumulomo wa Yahuwah.’ ” Mpoonya Diabolosi wakaunka anguwe kumunzi uusalala, waakumwiimika atala abwaanda bwakazingulukide tempele akumwaambila kuti: “Ikuti naa uli mwana wa Yahuwah, koliwaala ansi, nkaambo kulilembedwe kuti: ‘Uyoolailila bangelo bakwe kutegwa bakakukwabilile, alimwi bayookutemba amaanza aabo kutegwa utakabi nolinontola kubbwe.’ ” Yahushua wakamwiingula kuti: “Alimwi kulilembedwe kuti: ‘Utasunki Yahuwah Leza wako.’ ” Alimwi Diabolosi wakamutola kucilundu cilamfwu kapati akumutondezya malelo woonse aamunyika abulemu bwangawo akumwaambila kuti: “Zyoonse eezyi ndilakupa ikuti wafwugama akundikomba.” Mpoonya Jesu wakamwiingula kuti: “Kozwa aawa Saatani! Nkaambo kulilembedwe kuti: ‘Ngu Jehova Leza wako ngoyelede kukomba, alimwi ngonguwe alikke ngoyelede kubelekela mulimo uusetekene.’ ” Mpoonya Diabolosi wakamusiya, eelyo bangelo bakaboola akutalika kumukutaukila. (Mateyo 4:1-11)
5. Kuswata mangwalo citupa nguzu kuti tuba bumboni bulomede kuli baabo basweekede.
Pele amulemekezya Yahuwah Elohimu mumyoyo yenu: mumyoyo yanu amubone Kilisito kuti Mwami akuti ulasalala, kamulibambilide lyoonse kuliiminina kumuntu uuli woonse uukonzya kumubuzya kaambo kajatikizya bulangizi mbomujisi, pele amucite boobo amoyo mubombe alimwi abulemu kapati. Amuzumanane kuba amizeezo mibotu; ikutegwa kufwumbwa nobamwaamba zyintu zibi, kuti muli bantu bacita zisofweede, aabo bamwaamba zyintu zibi bafwe nsoni akaambo kabukkale bwanu bubotu mbomuli basikutobela Kilisito. (1 Petulo 3:15)
Kuti katuyanda kuzuzika mulimo mupati, swebo tweelede kubikkila maanu muzyintu zyoonse mumyoyo yesu, zyoonse eezyo Yahuwah aMwanaakwe nzyobakatulailila swebo.
Aboobo kamuya mukayiisye bantu bamisyobo yoonse kuba basikwiiya, akubabbapatizya muzyina lya Taata alya Mwana alya muuya uusalala, kubayiisya kubamba zyintu zyoonse nzyondakamulailila. Alimwi amubone! Ndili andinywe mazuba woonse mane kusikila kumamanino aabweende bwazyintu oobu.” (Mateyo 28:19-20)
6. Kuswata Mangwalo citugwasya kuti tukonzye kuyumya akukulwaizya bamwi mbotusyoma limwi.
Mangwalo nkasensa kamalailile aabululami alimwi alusyomo lutakonzyi kuwida ansi.
Magwalo woonse akayoyelwa amoza wa Yahuwah, alimwi alagwasya mukuyiisya, mukusinsa, mukululamika, mukulaya cabululami, kutegwa muntu wa Yahuwah ayelele ncobeni, kalibambilide cakumaninina kubeleka mulimo mubotu uuli woonse. (2 Timoteo 3:16)
Kubikka jwi lyokwa Yahuwah mumyoyo yesu citugwasya kuti tukonzye kukomezya basazima abacizyi besu mulusyomo.
Amucenjele, bakwesu, kuti kutabi muntu akati kanu uuba amoyo mubi;ooyo uunyina lusyomo kwiinda mukulizandula kuli Yahuwah uupona; pele amuzumanane kukulwaizyanya abuzuba, kufwumbwa kuti kabucaambwa kuti ndi “Sunu,” kutegwa kutabi muntu naba omwe akati kanu uuyumya moyo akaambo kakweenwa anguzu zyacibi. (BaHebulayo 3:12-13)
Alimwi tutanooleki kuswaangana antoomwe, mbuli bamwi bajisi ciyanza eeci, pele katuyumizyanya umwi amweenzinyina, alimwi atuzumanane kucita boobo ikapati mbomubwene kuti buzuba bwaswena afwaafwi. (BaHebulayo 10:24-25)
7. Kuswata Mangwalo kutuyubunwida kuyanda kwa Taata Yahuwah, akutonkomana kuyeeya Nguwe mumyoyo yesu kuti cibe cintu kugeme maumi eesu
Kukutandila musyini uutafwi, ncintu ciyandika kuti swebo tubikke jwi lyoka Taata kunembo lyesu lyoonse.
Ime njootonkomana kuyeeya milazyo yako, alimwi njoolemeka nzila zyako. Ime njookkomanina milazyo yako: Ime nsyekalubi jwi lyako (Intembauzyo 119:15-16)
Meso aangu andilesya kubona masiku woonse, kutegwa Ime ndikonzye kuyeeya jwi lyako (Intembauzyo 119:148)
Ijwi lyako ndilambe kumaulu aangu, alimwi mumuni munzila yangu. (Intembauzyo 119:105)
Kutonkomana kuyeeya jwi lya Yahuwah ncecijuzyo cakuvwuba akuzwidilila muzintu zyoonse.
Eeli bbuku lya mulawo talikaatuki kuzwa mukanwa lyako; pele webo weelede kuyeeyela mundilyo syikati amasiku, kutegwa webo ukakonzye kucita zyoonse zyilembedwe muli ndilyo: nkaambo eelyo webo uyoobamba nzila yako kuti ibaa buvwubi, alimwi webo uyoobaa kuzwidilila (Joshua 1:8)
8. Kuswata zisyomyo zya Mangwalo citupa kuti twiimikile nji katulaa nguzu eelyo notulangana masunko amanyongwe aamamanino anyika.
Kopobola kusekelela nkaambo ka zisyomyo ziyandisi zyokwa Yahuwah buno buzuba, kutegwa webo ukaimikile kolaa nguzu mumasunko aacizya kumbele!
Ooyo uukkede akuyusila muli Sijulu wamajulu, uyoolyookezya mucimvule ca Singuzuzyoonse. Kuli Yahuwah waamba kuti, “Nduwe matijilo acikwabilizyo cangu, nduwe ngwesyoma.” Nguukuvuna kuzwa kukakole kateyedwe, nguukuvuna kuzwa kucuumo. Ulakuvumbilila amapepe aakwe, webo ulayuba kunsi aamababa aakwe. Ntobo acikwabilizyo cako nkusyomeka kwakwe. Tokayoowi ziyoosya masiku, mivwi niibilima sikati tiikakuyoosyi. Tokayoowi nikuba kuti kukaboole mwiika mumudima, niciba cuumo cinyonyoona ciindi caacilungu-lungu. Kumbali lyako bantu bali cuulu balawa, kujanza lyako lyalulyo bantu balizyuulu zili kkumi balawa, pele yebo lwako tacikakugumi pe. Yebo lwako uyoolangilide buyo, uyoobona kusubulwa kwabasofweede. Kuti Sijulu wamajulu waba ngamayubilo aako, ooyo Mwami Yahuwah uuli ngamatijilo aako, masimpe taakwe ciyookucisa, taakwe mapenzi ngoyoobona munsi aanduwe kuŋanda yako. Nkaambo Yahuwah uyoolailila bangelo bakwe kuti bakukwabilile, kuti bakucingilizye munzila zyako zyoonse. Bayookujata kukunyamuna mumaanza, kuti utafumpuli cituta cako abbwe. Uyoolyataula syuumbwa ankombola, uyoolyataula cipile asyuumbwa wabutambo, ayalo nzoka nkali uyooilyataula. Lino mukuti ulandiyanda alimwi ulizi zina Lyangu, njoomukwabilila. Aakundiita njoomuvwuwa, mumapenzi aakwe njooba aanguwe, njoomuvuna akumulemeka. Njoomucita kuti akoongole, ndiyoomufutula. (Intembauzyo 91)
Ngomuntu ooyo uuyookkala mujulu, uuli aacitijilo ciyumu mbuli cilundu. Unooyoopegwa zyakulya, maanzi taakamumanini pe. (Izaya 33:16)
Pele aabo balangila mu Mwami Yahuwah uyoobabukulusya akubapa nguzu. Bayoouluka mbuli basikwaze, bayoozuza pele tabakawizuki, bayooyenda pele tabakakatali. (Izaya 40:31)
Mutayoowi nywebo; nkaambo Ime ndili aandinywe. Mutatyompwi kayi ndime Elohimu wanu. Ndiyoomuyumya-yumya, akumugwasya, ndiyoomujatilila ajanza lyangu lyalulyo liluleme. Boonse bamulwana bayoofwa nsoni, bayoousigwa. Basinkondonyoko bayooba cintu buyo, bayooloba. Nokuba kuti mukayandaule basinkondo tamukooyoobabona pe. Aabo bamulwana bayooba bantu buyo. Mebo nde Mwami Yahuwah wanu ndime eejisi maanza aanu aalulyo. Ndime ndimwaambila kuti, ‘Mutayoowi pe, ndilamugwasya.’ (Izaya 41:10-13)
Pele lino mboobu mbwaamba Mwami Yahuwah, ooyo wakakulenga O Jakobo, ooyo wakakubumba O Isilayeli. “Utayoowi, nkaambo ndime ndakunununa. Ndakakwiita azina Lyangu, uli Wangu. Waakwiinda mumaanzi, ndinooli aayebo, alimwi waakuzabuka milonga tiikakukwempuli. Waakwiinda mumulilo, tokooyoopya pe. Kuvwilima kwamulilo takukakuulubi. Ndime Mwami Yahuwah wako Uusalala wa Isilayeli, Mufutuli wako. Ndaaba Ijipiti kuti ibe cinunuzyo cako. Ndaaba Kusyi a Seba mubusena bwako. “Ndapa misyobo yoonse kuti ikabe cinunuzyo cabuumi bwako, nkaambo uleebeka kulindime, ndakuyanda alimwi ndakulemeka. Utayoowi, ndili aayebo! Njooleta lunyungu lwako kuzwa kujwe akumubunganya kuzwa kumbo. (Izaya 43:1-5)
Kuti katuyanda kuyoojanwa katulibambide eelyo Simalelo wesu aakuboola, swebo tweelede kuzuzya ziyumwido zyesu lyoonse kazizwide mungwimba “Aboobo tutooni mbuli mbobacita bamwi. Katulanga akubatama.” (1 Batesalonika. 5:6)
Mwanaa Muntu aakuboola mubwami bwakwe ciyooba mbuli cakacitika kuli banakalindu aabo bakaunka kuti bakacingauzye sibwiinga: “Nkabela bulelo bwa Kujulu inga bweelekwa abanakalindu bali kkumi, aabo bakabweza malambe aabo, akuunka kuyoocinga sibwiinga. Muli baaba, bosanwe bakali bafuba-fuba, pele bamwi bosanwe bakalicenjede. Ciindi bafuba-fuba nibakabweza malambe aabo, taakwe nibakabwezelezya mafuta aakuyobozya ambali. Pele basongo bakabwezelezya nsazi zyamafuta aamalambe aabo. Nkaambo kakuti sibwiinga wakamuka kuboola, boonse bakafukula boona. Lino akati kamasiku kwakamvwigwa kuyobeka kwakuti, ‘Amuswiilile sibwiinga waboola! Amuzwe mukamucinge!’ Aboobo basimbi aabo boonse bakabuka, bayasya malambe aabo. Nkabela basimbi bafuba-fuba bakati kubasongo, ‘Amutwaabile aswebo kaka mungwimba nkaambo kayi malambe eesu azima!’’Pele basimbi basongo bakaingula kuti, ‘Ambweni kuti twamwaabila tatutizulile. Nkaako kamuya kubasambazi mukalyuulile.’ Nkabela kabacuula, sibwiinga wakasika. Mpawo aabo bakalibambilide bakanjila anguwe mupobwe lyabwiinga, eelyo mulyango wakajalwa. Lino musyule aabo basimbi bakasika abalo, bamwaambila sibwiinga bati, ‘Mwami, Mwami tujulile.’ Walo wakabaingula kuti, ‘Ncobeni, nsimwizi pe.’”Yahushua wakati, “Mulindilile nkaambo tamuzi ciindi Mwanaa Muntu nayooboola.” (Mateyo 25:1-13)
Toonse, kwiinda muluzyalo lwa Taata, atulyaabe kubala abuzuba ijwi Lyakwe lipa buumi , kutegwa swebo tukakonzye amoyo uusyomeka kwaamba mbuli Joobo kuti,
Kunyina pe Ime neekadilika musyule kuzwa kumulawo wamulomo wakwe; Ime ndakalanganya majwi aamulomo wakwe kuti alainda kuyandika kwiinda cakulya. (Joobo 23:12)


text:
Dizemba 4-10
ZEFANIYA 1–HAGAI 2
Lwimbo Na. 151 ni Pepo
Amazwi Aakuyulila Ukulongana (3 min. nanti kucepako)
IVYUMA IVYAYA UMWI ZWI LYAKWE LEZA
“Londini Yeova Lino Uwanda wa Ukali Wakwe Utacili Wize”: (10 min.)
[Tambisyini vidyo iikuti Ivyeo Ivikulondolola Ibuku Lyakwe Zefaniya.]
Zefa. 2:2, 3—Londini Yeova, londini uwololoke nu kuicefya (w01 2/15 18-19 mapa. 5-7)
[Tambisyini vidyo iikuti Ivyeo Ivikulondolola Ibuku Lyakwe Hagai.]
-
Ukuvwikisya Sana Ivyaya Umu Malembelo: (8 min.)
Zefa. 1:8—U kucelula ci kuno tukazana pa cikomo ci? (w07 11/15 11 pala. 3)
Haga. 2:9—U munzila ci muno ing’anda ikulu yakwe Zelubabeli yacindamile ukuluta yakwe Solomoni? (w07 12/1 9 pala. 3)
I vyani vino mwasambilile pali Yeova mu kuwelenga Baibo kwa mulungu uu?
I vyuma ci na vyuze vino mwazanyile mu kuwelenga Baibo kwa mulungu uu?
-
Kuwelenga Baibo: (4 min. nanti kucepako) Hag. 2:1-14
SAMBILILINI KUOMBA NINGO UMULIMO WA KUSIMIKILA
Pekanyini Amazwi Aakuomvya Uno Mwezi: (15 min.) Kulanzyanya ivyeo ivili pa mutwe ukuti “Mungaomvya Mazwi Yaa.” Tambisyini utu mavidyo utukulangilila ivya kusimikila. Mwatambisya konga-konga nga alino mulanzyanya. Komelezyini ya kasimikila ukuombesya lino yakusiila antu Awake! Na. 6 2017. Nanti ciye vivyo cino tukalondesya u kulanzyanya na antu yano tukuzana, fwandi tutalinzile ukusya magazini pa mang’anda apasi antu.
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Ivikulondekwa pa Cilongano (5 min.)
Amazwi Asanguluke Yakalenga Kuye Umutende nu Kulemana (Zefa. 3:9): (10 min.) Kulanzyanya ivyeo ivyali mu Lupungu Lwa Mulinzi lwakwe Ogasiti 15, 2012 ifwa 12 palagalafu 4. Tambisyini vidyo yakuti Apatine Izile Iyaya Ivyuza.
Sambililo Lya Baibo pa Cilongano: (30 min.) kr cipa. 22 mapa. 8-16
Kupitulukamo nu Kulandako Ivili Umu Mulungu Ulondeliilepo (3 min.)
Lwimbo Na. 136 ni Pepo


text:
CIPANDE 8
Leza Watemwa Antu Ausaka
“Ku antu aswepe imyenzo ukailanga ukuya umuswepe.”—MASAMU 18:26.
1-3. (a) U mulandu ci uno nyina wa mwana akasininkizizya ukuti umwanakwe aaloleka uwa usaka? (b) U mulandu ci uno Yeova akalondela ukuti aomvi yakwe yaaya ausaka, nupya i cani icikatulenga ukulondesya ukuya ausaka lyonsi?
ELENGANYINI ukuti nyina wa mwana akupekanya umwanakwe ukuti yaye kumwi. Wasininkizya ukuti wamufula nu kumuzwika ivizwalo iviswepe. Amanyile ukuti pakuti umwanakwe aye nu umi usuma, afwile ukumusakamala ningo lyonsi. Wamanya nu kuti imilolekele ya mwana ikalanga vino avyazi yakwe yaaya.
2 Yeova, Tata witu uwa mwiyulu, akaalonda aomvi yakwe ukuya ausaka, nanti asanguluke. Baibo ikati: “Uku antu aswepe imyenzo ukailanga ukuya umuswepe umwenzo.” * (Masamu 18:26) Yeova watutemwa; wamanya ukuti ukuya ausaka i cintu icisuma sana. Akaalonda ukuti antu aakatulola swe Nte zyakwe yaamucindika. I cumicumi imilolekele itu ni miyele itu ilaaleta ululumbi kuli Yeova ni zina lyakwe ilya muzilo.—Ezekelo 36:22; welengini 1 Petulo 2:12.
3 Ukumanya ukuti Leza watemwa antu ya usaka kukatulenga ukuya nu usaka. Tukalonda ukuti twamucindika umu umi witu pano twamutemwa. Tukalonda nu kwikala umu kutemwa kwakwe. Lekini lyene tusambilile umulandu uno tulinzile ukuyela nu usaka, na muno calola ukuya ausaka, alino na vino tungatwalilila ukuya ausaka. Cii cili nu kutwazwa ukumanya ndi cakuti pali mumwi muno tukulondekwa ukuzifya pakuti tutwalilile ukuya ausaka.
U MULANDU CI UNO TULINZILE UKUYELA NU USAKA?
4, 5. (a) U mulandu ci ucindame sana uno tulinzile ukuyela nu usaka? (b) Uzye usaka wakwe Yeova ukalolekela uli umu vintu vino waumba?
4 Icintu conga cino Yeova akacita lino akututungulula, u kutulanga vino tungaamukolanya. Acino Baibo ikatuneenela ukuti: “Mwaezya ukukolana na aliwe.” (Efeso 5:1) Umulandu ucindame sana uno tulinzile ukuyela ausaka aewu: Yeova, Leza wino tukapepa, u wausaka, wasanguluka, nupya u wa muzilo muli vyonsi.—Welengini Aina Levi 11:44, 45.
5 Usaka wakwe Yeova ni miyele yakwe alino ni nzila zyakwe vikalolekela muli vino waumba. (Loma 1:20) Insi yaumvilwe iyausaka ukuti antunze yaikalamo. Yeova waumvile insi ni vintu ivyayamo ukuti vyaizifya ivineco, nupya cii cikalenga ukuti umuza na manzi vyazifiwa lyonsi. Utuzizi tumwi tukaomba wa yantu aakaombela umu kuziifya impanga, pano utuzizi tuuto tukaalenga ukuti ivikoona viole nu kuya umuvundo. Aasambilila vyakwe sayansi yakaomvya utuzizi tumwi pali tuuto utwaya sana ni nzala ukuzifya apitikila amafuta na vyuze ivikakowezya insi vino antu ya kaitemwe nupya aakalondesya icuma yakacita. Ukwaula nu kutwisika, ‘uwapanzile insi’ wacindika sana usaka. (Yelemiya 10:12) Nafwe tulinzile ukumukolanya.
6, 7. Uzye Isunde Lyakwe Mose lyakonkomizye uli ukuti usaka walondekwanga sana kuli ya kapepa yakwe Yeova?
6 Umulandu nauze uno tukalondela ukuya nu usaka, u wakuti Yeova, Kateeka witu uwa Papela-pela, akalonda ukuti aakamupepa yaaya ausaka lyonsi. Umu Masunde yano Leza wapeezile aina Izlaeli, usaka nu kupepa vyalemine sana. Isunde lyalanzile ukuti apa Wanda wa kupeela Impolelwa ya Kupapatila Ukwelelwa Maifyo, simapepo mukalamba wali nu kufulala imiku iili, asi kufulala umuku onga sile. (Aina Levi 16:4, 23, 24) Yasimapepo aali nu kupeela impolelwa kuli Yeova, yaali nu kufulala uku makasa nu ku maulu lino yatatala yapeela impolelwa. (Kufuma 30:17-21; 2 Milandu 4:6) Isunde lyalanzile pa vintu 70 ivikalenga ukuti umuntu aye umukowele. Umwina Izlaeli wensi uwali umukowele ataali nu kupepela pamwi na ya kapepa yauze—limwi-limwi ndi cakuti wafilwa ukuvwila isunde lii, yamumoolanga. (Aina Levi 15:31) Wensi uwakaana ukucita ivingalenga ukuti asangululwe, ukwikako sile nu kufulala alino nu kufula ivizwalo, isunde lyalanzile ukuti, “yalinzile kumusukula umwi uvi.”—Mpendwa 19:17-20.
7 Nanti cakuti swemo tusitungululwa ni Sunde Lyakwe Mose, likatwazwa ukumanya vino Yeova akaelenganya pa vintu. Ukwaula nu kupita umumbali, Isunde lyakonkomizye ukuti usaka walondekwanga sana kuli ya kapepa yakwe Leza. Yeova ataasenuka. (Malaki 3:6) Leza atanga azumile upefi witu ndi cakuti usi wausaka nupya “uwa mpomvu.” (Yakobo 1:27) Fwandi tulinzile ukumanya vino Leza akalonda twacita.
MUNO CALOLA UKUYA AUSAKA KULI LEZA
8. Uzye amuli vyani muno Yeova akaalonda ukuti tuye ausaka?
8 Muli Baibo, ukuya uwausaka kwaluta pa kuisakamala sile umwili. Ukuya uwausaka kuli Leza kukapiliula ukuya nu usaka muli vyonsi. Yeova akalonda ukuti tuye ausaka umu vintu 4—kulikuti mu mipepele, mu miyele, mu melenganyo, nu mu wikalo witu. Lekini tusambilile pali conga na conga.
9, 10. Uzye calola mwi ukuya ausaka umu mipepele, nupya i vyani vino Aina Klistu ya cumi yakasenkako?
9 Kuya ausaka umu mipepele. Cii calola umu kuti tutalinzile ukuuminkanya imipepele ya cumi ni yaufi. Lino aina Izlaeli yaafumile uku Babiloni ukuswilila uku Yelusalemu, yaalinzile ukuvwila amazwi yakwe Leza akuti: “Fumini mu Babiloni! . . . fumini mwenemo muisangulule.” (Ezaya 52:11) Icikalamba cino aina Izlaeli yaafumiile uku Babiloni nu kuswilila uku Yelusalemu, u kuya umu kutandika ukupepa Yeova umu cumi nupya. Ukupepa kuuko kwali nu kuya ukusanguluke—kulikuti ukwaula ivingalenga kukowele, pa mulandu ni vicitwa, alino ni ntambi zya mipepele iya ina Babiloni.
10 Ndakai, swe Ina Klistu ya cumi tufwile ukucenjela pakuti imipepele itu itaaya ikowele. (Welengini 1 Kolinto 10:21.) Cikalondeka ukucenjela sana, pano imipepele yaufi yaaya konsi-konsi ndakai. Umu mpanga izingi, intambi zipusane-pusane, vino antu yakacita, nu kuzevya kumwi-kumwi, vikauvwana ni mipepele yaufi, wakwe vino yakati kwaya icikafuma umu mwili umuntu ndi wafwa. (Kasambilizya 9:5, 6, 10) Aina Klistu ya cumi yakasenka uku ntambi izyayamo ivizumilo vya mu mipepele yaufi. * Fwemo tutalatala tuzumilizye antu yauze ukutulenga ukusuula ivyaya muli Baibo ivikalanda pa mipepele iyausaka.—Milimo 5:29.
11. Uzye calola mwi ukuya ausaka umu miyele, nupya u mulandu ci uno cacindamila ukuya nu usaka wa musango uwo?
11 Ukuya ausaka umu miyele. Ukuya nu usaka umu miyele cikapiliula ukusenka uku ulalelale uwa misango yonsi. (Welengini Efeso 5:5.) Cacindama sana ukuya nu usaka umu miyele. Tuli nu kusambilila umu cipande icilondelilepo ukuti, nga tukulonda ukwikala umu kutemwa kwakwe Leza, tulinzile ‘ukuleuka uku uzelele.’ Yonsi aasizenzuka nu kuta ulalelale “yatalapyana Uwene Wakwe Leza.” (1 Kolinto 6:9, 10, 18, NW) Yeova akalola antu ya musango uwo ukuti ‘aakacita ya vintu vyawinyi.’ Ndi yavilwa ukuya nu usaka umu miyele, ‘uwikalo wao . . . iimfwa yakwe ciili.’—Umbwilo 21:8.
12, 13. Uzye u kulemana ci ukwaya pa melenganyo ni vicitwa, nupya tungacita uli pakuti tuye na melenganyo yasuma?
12 Ukuya ausaka umu melenganyo. Vino tukaelenganyapo i vikalenga ukuti tucite vimwi. Ndi cakuti tukwelenganya pa viipe lyonsi, wanda umwi tungatandika ukucita ivintu iviipe. (Mateo 5:28; 15:18-20) Nomba ndi tukwelenganya pa vintu ivisuma, tungakwata amaka akucita ivisuma. (Welengini Filipi 4:8.) Uzye tungacita uli pakuti tuye ausaka umu melenganyo? Icintu conga cino tulinzile ukucita, u kusenka uku vya kuizanzya ivingonona amelenganyo itu. * Cuze cino tungacita, u kusambilila Baibo lyonsi pakuti twaya na melenganyo yasuma.—Masamu 19:8, 9.
13 Pakuti twikale umu kutemwa kwakwe Leza, cacindama sana ukuti lyonsi twaya ausaka umu mipepele, umu miyele, nu mu melenganyo. Ivintu kwene vii, vyalondololwa ningo umu vipande na vyuze umwi buku kwene lii. Lekini lyene tusambilile pali cakwe 4—ukuya ausaka umu wikalo witu.
UZYE TUNGACITA ULI PAKUTI TUYE AUSAKA UMU WIKALO WITU?
14. U mulandu ci uno ukuya nu usaka umu wikalo witu asi lyasi lya pa lwitu sile?
14 Ukuya ausaka umu wikalo witu cikapiliula ukusakamala ningo imili itu nu kuzifya ningo pano tukaikala. Uzye tufwile sile ukuipingwila sweineco ndi cakuti tulinzile ukuya nu usaka wa musango uu? Awe, asi vino cilinzile ukuya kuli ya kapepa yakwe Yeova. Wakwe vino itusambilila, Yeova akaalonda ukuti tuye ausaka umu wikalo witu asi sile ukuti ivintu vyatuziipila, lelo tukalonda ukuti na antu yauze yacindika Leza. Elenganyini pa cilangililo icili apatandikiile icipande kwene cii. Ndi mukulola umwana ali ni vikwi lyonsi, mungatandika ukwelenganya pa yavyazi ya mwana kwene wiyo ukuti yataya ningo, asi avivyo? Tusilonda ukuti imilolekele itu nanti ivicitwa vitu vyaleenga ukuti antu yaasaalula Tata witu uwa mwiyulu nanti yaakana ilandwe lino tukayasimikila. Baibo ikati: “Swemo tusyakulonda umwi azane kuluvyanya mu mulimo witu, acino tukwezya na maka kuntaleta intazi. Lelo mu vintu vyonsi vino tukacita tukalanga ukuti mu cumi sweswe aomvi yakwe Leza.” (2 Kolinto 6:3, 4) Uzye tungacita uli pakuti tuye nu usaka umu wikalo witu?
15, 16. Uzye i viyelezyo ci ivikalanga ukuti tuli nu usaka, nupya ivizwalo vitu vilinzile ukuya i vyamusango ci?
15 Ukuya ausaka umu milolekele itu. Nanti cakuti imicitile ya vintu na kuno antu yakaikala vikapusana-pusana ukulingana ni mpanga, lelo sopo na manzi yakufulala vyene tungavizana pakuti swemo na ana itu twaya ausaka lyonsi. Pa viyelezyo vya usaka paya nu kufulala uku minwe ukuomvya sopo na manzi lino tutatala twatandika ukulya nanti ukupekanya ivyakulya, lino twafuma uku cimbusu, nanti lino twamala ukuzifya akanya. Ukufulala uku minwe ukuomvya amanzi na sopo kungalenga tuicingilile uku ndwala nu kupususya umi witu. Cingalenga ukuti utuzizi utukaleta indwala tutasalangana uku yantu aingi, nu kucingilila aingi ukukana lwala indwala zya munda. Umu mpanga zino kutaaya ivimbusu vya kwimba nanti ivyayela umu mang’anda, limwi usali ungaazikwa sile pansi, wakwe vino aina Izlaeli aaliko mpiti yacitanga.—Malango 23:12, 13.
16 Ivyakuzwala navyo vikalondekwa ukufula lyonsi pakuti vyaya ivya usaka nu kuloleka ningo. Asi kuti ivyakuzwala vya Mwina Klistu vilinzile ukuya ivya mutengo sana, nanti vino antu aingi yakakala sana ndakai, lelo vilinzile ukuya iviswepe, ivya usaka, nupya iviliinge. (Welengini 1 Timoti 2:9, 10.) Asi mulandu na kuno tukaikala, tukalonda ukuti imilolekele itu “yaacindika ivisambilizyo vyakwe Leza, Katula witu.”—Tito 2:10, NW.
17. U mulandu ci uno apa mang’anda itu palinzile ukuyela apausaka nupya apakaloleka ningo?
17 Ukuya ausaka apa ng’anda. Limwi ing’anda itu itanga iye isuma sana, nomba ilinzile ukuya iya usaka nu kuloleka ningo ukulingana na maka itu. Alino ndi tukaomvya motoka nanti injinga pa kuya uku kulongana nu mu mulimo wa kusimikila, tungaezya na maka ukuti vyaloleka ningo. Tutalinzile ukwilila ukuti apa ng’anda itu ndi pakuloleka ningo, pakacitila unte ukuti sweswe ya kapepa yakwe Yeova. Pano kwene, tukasambilizya antu ukuti Yeova Leza u wa usaka, nu kuti ali nu “konona yao akonona insi!” Nupya Uwene wakwe wasya uce usenule insi yonsi ukuya paladaise. (Umbwilo 11:18; Luka 23:43, NW) I cumicumi tukalonda ukuti imilolekele ya mang’anda itu na vyonsi vino twakwata, vyalanga ukuti na ndakai kwene twatandika ukuya ni ciyelezyo ca kuya ausaka icilatwalilila nu mu nsi ipya.
18. Uzye tungalanga uli ukuti tukacindika Ing’anda itu iya Wene?
18 Icifulo citu ica kupepelapo cilinzile ukuya icausaka. Ukutemwa kuno twatemwa Yeova kukatulenga ukucindika Ing’anda itu iya Wene, icifulo ca kupepa kwa cumi icaela kuno twikala. Lino antu asi Inte Zyakwe Yeova yiza apa Ng’anda ya Wene, tukalonda ukuti iyatemwa vino ikuloleka iya usaka. Ukuziifya Ing’anda ya Wene lyonsi kukalenga ukuti yaloleka ningo. Tukalanga ukuti twacindika Ing’anda ya Wene ndi tukuizifya lyonsi. I syuko sana ukuomvya insita itu ukwazwilizya “umulimo wakuzifya” icifulo citu ica kupepelapo. (2 Milandu 34:10) Vikwene avino cifwile ukuya na lino twakongana apa Cikulwa ca Ukongano nanti icifulo cuze kuno tukakwatila ukongano unono nanti ukalamba.
KUSENKA UKU VICITWA NI VIYELEZYO VIIPE IVIKAKOWEZYA
19. I vyani vino tulinzile ukusenkako pakuti tuye ausaka umu wikalo witu, nupya Baibo ikatwazwa uli ukucita vivyo?
19 Pakuti tuye ausaka umu wikalo witu, tulinzile ukusenka uku vintu iviipe na vivyo ivikakowezya, wakwe ukupeepa fwaka, ukumwa sana uwengwa, nanti ukuomvya imilembo iikavulunganya uwongo. Baibo isilanda pa vicitwa vyonsi ivya winyi ivyavula sana ndakai, nomba mwaya ivisinte vya masunde vino tungaomvya ukuti tumanye vino Yeova akayuvwa pa vintu kwene vivyo. Pa mulandu wakuti twamanya vino Yeova akalola ivintu vii, ukutemwa kuno twamutemwa kukalenga twacita ivintu ivikamuzanzya. Lekini tusambilile pa visinte 5 ivya muli Baibo.
20, 21. Uzye Yeova akaalonda ukuti twasenka uku vicitwa vya musango ci, nupya i cani icikaatwazwa ukulondesya ukucita vivyo?
20 “Mwe yacuza, Leza uwacita malayo yaa. Acino tulinzile kufumako ku vintu vyonsi vino vikakowezya mili nga ni mipasi itu. Acino pa koopa Leza twaezya kuya amuzilo.” (2 Kolinto 7:1) Yeova akaalonda ukuti twasenka uku vicitwa ivikakowezya imili itu nu konona imyelenganyizizye itu. Fwandi, tufwile ukusenka uku vicitwa ivyamanyikwa ukuti vikaonona imiili ya antu na melenganyo nu kuyateeka uzya.
21 Muli Baibo mwaya amazwi ya maka aakatuneena “kufumako ku vintu vyonsi vino vikakowezya.” Lolini ukuti pali 2 Kolinto 7:1 patandike na mazwi yakuti: “Leza uwacita malayo yaa.” Uzye a malayo ci yaayo? Wakwe vino calandwa umu vikomo ivili papela, kulikuti ku mpela ya cipande 6 cako 2 Kolinto, Yeova walaya ukuti: “Ndamuzengela nu kuya So. Namwe mulaya ana yane.” (2 Kolinto 6:17, 18) Elenganyini icintu usuma: Yeova walaya ukuti alaamucingilila nu kumutemwa vino isi wa untunze akatemwa umwana wakwe. Nomba Yeova alacita sile vii ndi cakuti mwasenka uku vintu ivikakowezya “imili nga ni mipasi inu.” Fwandi cingipa sana ndi cakuti mwatwalilila ukucita ivya winyi ivingonoona ucuza winu na Yeova!
22-25. Uzye i visinte ci vya muli Baibo ivikatwazwa ukusenka uku vicitwa ivikakowezya umwili?
22 “Uwatemwa Mwene Leza wako nu mwenzo wako onsi, nu umi wako onsi, na mano yako yonsi.” (Mateo 22:37) Yesu walanzile ukuti, lii, lili sunde ilyakulisya pa masunde yonsi. (Mateo 22:38) Vikwene avino Yeova akalondekwa ukuti twamutemwa. Pa kulanga ukuti twamutemwa nu mwenzo onsi, umi onsi, na mano itu yonsi, tulinzile ukusenka uku vintu ivingalenga ukuti tufwe zuwa nanti ukutulenga ukuti tute ukwelenganya ningo.
23 “[Yeova] akapeela umi nu muza ni vintu vyonsi kuli onsi.” (Milimo 17:24, 25) Umi u wila uwafuma kuli Leza. Twatemwa sana Kapeela wa umi, acino tukalondela ukuti twacindika uwila uwo. Tukasenka uku vicitwa vyonsi ivingatuletela uzanzo, pano twamanya ukuti ivicitwa vivyo vikalanga ukuti umwi ataacindika umi.—Masamu 36:9.
24 “Uwatemwa umuzo ndi vino waitemwa.” (Mateo 22:39) Ivicitwa iviipe visiletela sile intazi umuntu kwene wiyo aakuvicita, vikaletelela na antu yauze. Wakwe ukupeepa fwaka, kukalenga na asipeepa kwene wino akununsya ivyunsi ukuya ni intazi. Umuntu aakaletela intazi antu yauze asiuvwila vino Leza akati tulinzile ukutemwa anji. Nupya ivicitwa viipe ivya muntu vikalanga ukuti atatemwa Leza nanti icakuti angalanda sile pa kanwa ukuti wamutemwa.—1 Yoane 4:20, 21.
25 ‘Lyonsi mwaiusya ukutontela ya kateeka na yao ali pa utunguluzi.’ (Tito 3:1) Umu mpanga izingi, umuntu ndi watakwata nanti ngi cakuti akuomvya imilembo imwi iitazumiliziwa, ala akutama isunde. Swe Ina Klistu, tusikwata nanti ukuomvya imilembo ino isunde lya mpanga ino twikalako lyakaanya.—Loma 13:1.
26. (a) Uzye tulinzile ukucita uli pakuti twikale umu kutemwa kwakwe Leza? (b) U mulandu ci uno cazipila sana ukuti Leza aatulola ukuti fwefwe yausaka?
26 Pakuti twikale umu kutemwa kwakwe Leza, tulinzile ukuya ausaka, umu vintu vyonsi asi sile muli vimwi-vimwi. Ukumanya ningo nu kuta ivicitwa ivikakowezya, limwi cingaya i cintu icitale sana, nomba swensi kwene tungakwanisya. * Cumicumi, cii ali cintu cisuma sana cino tungacita umu umi, pano Yeova akatusambilizya ukuti vintu vyatuzipila. (Welengini Ezaya 48:17.) Ni cacindama sana i cakuti, ndi tuli nu usaka, tungauvwa ningo ukumanya ukuti antu yakucindika Leza wino twatemwa, kapya ukucita vivyo, kukatwavwa ukutwalilila ukwikala umu kutemwa kwakwe.
^ par. 2 Izwi lya mu lulimi luno Baibo yalembiilwemo apa kutandika ilyapiliulwa ukuti “ukuswepa” nanti “usaka,” insita zimwi likapiliula kuya nu usaka uku mwili, nomba ilingi likalozya uku miyele nanti ukupepa kusanguluke.
^ par. 10 Lolini Cipande 13 umwi buku kwene lii pakuti musambilile pa kuzevya ukupusane-pusane ni ntambi vino Aina Klistu ya cumi yakasenkako.
^ par. 12 Ivyeo ivikalanda pali vino tungacita pa kusoolola ningo ivyakutuzanzya vyaya umu Cipande 6 umwi buku kwene lii.
^ par. 26 Lolini akambokosi akali nu mutwe wakuti “ Uzye Nkaombesya Ukuti Nacita Ivisuma?” apifwa 94, na kakuti “ Kuli Leza Vintu Vyonsi Vingacitika,” akali papela.
^ par. 67 Asi zina lyao.


text:
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Kuomba Ningo Umu Mulimo
—Vino Mungavwa Asambi Ukulunduluka Pakuti Yaipeele nu Kuwatiziwa
CINO CACINDAMILA: Asambi ya Baibo yalinzile ukuipeela kuli Yeova nu kuwatiziwa pakuti ayatemwe. (1 Pet. 3:21) Nupya Yeova akacingilila ukapepa wa yantu yakwe ndi cakuti vino yakucita vikuvwana na vino yaipeela kuli aliwe. (Masa. 91:1, 2) Umwina Klistu akaipeela kuli Yeova asi uku muntu, ku ncito imwi nanti uku kaungwe kamwi. Acino fwandi asambi yalinzile ukutemelwako Leza alino nu kumutaizya.—Loma 14:7, 8.
VYA KUCITA:
Lino mukusambilila nu musambi, mwalanzyanya pali vino ivyeo vikumusambilizya pali Yeova. Mwamunena sana ukuti awelenga Baibo cila-wanda nu kupepa kuli Yeova “insita zyonsi.”—1 Tesa. 5:17; Yako. 4:8.
Mwakomelezya umusambi ukuti aelenganya sana pa kuipeela nu kuwatiziwa. Nupya mwamwavwa ukuti aalunduluka panono-panono, ivili wa kwasuka pa kulongana nanti ukusimikilako auze alino na yano akaomba nayo. Mwaiusya ukuti Yeova asipatikizya umuntu ali wensi ukumuombela. Umuntu aafwile ukuisolwela umwineco ukuipeela kuli Leza.—Malan. 30:19, 20.
Mwakomelezya umusambi ukuti aazifya imiyele yakwe pakuti aazanzya Yeova alino na pakuti alinge ukuwatiziwa. (Mapi. 27:11) Limwi cingatala sana pakuti umusambi asenuke uku miyele yakwe yonsi, fwandi mungatwalilila ukumwavwa pakuti ate imiyele iipe nu kuya ni miyele isuma. (Efes. 4:22-24) Mungamunenako na pa vipande ivikaya umu Lupungu Lwa Mulinzi apa mutwe wakuti “Baibo Ika-avwa Antu Ukusenuka”
Mwamunenako insansa zino mukakwata mukuombela Yeova.—Eza. 48:17, 18.


text:
LUPUNGU LWA MULINZI—LWA KUSAMBILILAMO Febuluwale 2017
Mu Lupungu luu muli malyasi akusambililamo mu Epulelo kutandika pa 3 kufika pa 30, 2017.
Ukulonda Kwakwe Yeova Kulafikiliziwa!
U mulandu ci uno Yeova waumbile antunze? I cani calenzile ukuti ukulonda kwakwe kukane ukucitika? U mulandu ci uno tungalandila ukuti mpolelwa yakwe Yesu yalenga ukuti ukulonda kwakwe Leza kufikiliziwe?
Impolelwa—‘U wila Ufumaluke’ Uwafuma Kuli Tata
Ukuteyanya kuno Leza wateyanya ningo vintu kutalenga sile ukuti tukwate amasyuko aingi, lelo kwalenga nu kuti tumanye ucindami wa nsi.
LYASI PA UMI WAO
Leza Watusakamalanga Umu Nzila Izingi
Ya Douglas na ya Mary Guest Leza wayasakamalanga umu nzila izingi lino yaali ya Painiya umu Canada na lino yaali ya misyonali umu Brazil nu mu Portugal.
Yeova Akatungulula Antu Yakwe
Mpiti Yeova waomvyanga antunze ukutungulula antu yakwe. I vyani ivikulanga ukuti icumi cumi wazwilizyanga antu yaaya?
A Weni Aakatungulula Antu Yakwe Leza Ndakai?
Yesu walavile alondezi yakwe ukuti alaya nayo ukufika nu kumpelelekezyo ya nsi. Uzye lyene akatungulula uli antu yakwe Leza ndakai?
Mauzyo Yano Aakawelenga Yakauzya
Umutumwa Paulo walemvile ukuti Yeova ‘atalazumilizya kuti mweziwe kuluta pali vino mungaposya.’ Uzye ci cikupiliula ukuti Leza akasoolwela limwi amezyo yano tulapitamo?
IVYACITIIKE MPITI
“Kutaaya Umuseo Uwipe Sana Nanti Utali Kuluta mu Cipimo”
Umu kusila kwakwe ya 1920 ukufika uku kutandika kwakwe ya 1930, ya painiya acincile yaombisye ukusimikila ilandwe lisuma ilya Wene Wakwe Leza umu ncende izyayela ukutali umu Australia.


text:
Mungatwagha
Swe bakuhoboka pakwavwa abantu bo bakulonda ukumanyila ivyinji ivya mu Bayibolo nimbombo yo tukubomba pa chisu chosi. Sala izila yimo pa zyo zili muntende ukuti mwaghe Bakaboni ba Yehova ko mukwikala.
Laba ukumanyila Ibayibolo ukusita kulipila
Agha Inyumba iya Bumwene iya Bakaboni ba Yehova
Agha ulukomano ulwa Bakaboni ba Yehova ulwa Masiku Ghatatu
Endela iofesi yitu
Twimbile pamo tusimbile pakubombezya amaadilesi na manambala gho ghali muntende
Georgia
Watch Tower Society
Postbox 237
TBILISI, 0102
GEORGIA
+995 32-276-23-59
Akabalilo
Mande mpaka Chisano
8:00 a.m. mpaka 5:00 p.m.