text:
CIBALO 16
Amukakatile Kubukombi Bwakasimpe
Ncinzi Bbaibbele ncoliyiisya kujatikizya kubelesya zikozyanyo akukomba basikale?
Ino baabona buti Banakristo mazuba aabukombi aakulyookezya?
Mbuti mbomunga mwapandulwida bamwi nzyomusyoma kakunyina kubanyemya?
AMWEEZYEEZYE kuti mwazyiba kuti busena bumuzingulukide boonse bwasofwaazyigwa. Imuntu umwi cakusisikizya wali kusowa misamu iijaya mubusena momukkala, alimwi lino busena bwabijila limwi cakuti bantu bali muntenda. Ino ncinzi ncomunga mwacita? Cakutadooneka inga mwalonga ikuti kamukonzya. Pele mwamana kulonga mucinoolibuzya mubuzyo ooyu uuyandika wakuti, ‘Sena ambebo ndilijatikizyidwe?’
2 Mbobubede bukkale kujatikizya bukombi bwakubeja. Ibbaibbele liyiisya kuti ibukombi oobo bulisofwaazyidwe anjiisyo zitasalali amicito. (2 Ba-Korinto 6:17) Nkakaambo kaako, cilayandika kapati kuti muzwe muli “Babuloni mupati,” ibulelo bwanyika bwabukombi bwakubeja. (Ciyubunuzyo 18:2, 4) Sena mwakacita kale oobo? Ikuti naa mwakacita, nkokuti mwakacita kabotu. Pele nzinji zijatikizyidwe, teensyi buyo kulizandula naa kuzwa mucikombelo cimwi cakubeja. Mwamana kucita boobo, mweelede kulibuzya kuti, ‘Sena ndicijisi tumpenda twabukombi bwakubeja?’ Amulange-lange zikozyanyo zimwi.
IZIKOZYANYO AKUKOMBA BASIKALE
3 Kuli bamwi ibajisi zikozyanyo naa zilyango muminzi yabo kwamyaka minji. Sena anywebo mulijisi zikozyanyo naa zilyango amunzi wanu? Ikuti naa mboobo, inga mwalimvwa kuti cilakatazya naa taciluzi kupaila kuli Leza kakunyina zintu eezyo zilibonya. Alimwi mane inga mwalimvwa kuti tamukonzyi kulyaandaanya kuzintu eezyi zimwi. Pele Leza nguuwamba mbwayelede kukombwa, alimwi Bbaibbele lituyiisya kuti tayandi kuti katubelesya zikozyanyo. (Kulonga 20:4, 5; Intembauzyo 115:4-8; Isaya 42:8; 1 Johane 5:21) Aboobo mulakonzya kukakatila kubukombi bwakasimpe kwiinda mukunyonyoona zintu zyoonse nzyomujisi iziswaangene abukombi bwakubeja. Amubone kuti mwazibona mbuli mbwazilanga Jehova—kuti “[nci]sesemyo.”—Deuteronomo 27:15.
4 Ikukomba basikale akwalo kulidumide kapati muzikombelo zinji zyakubeja. Kabatanaiya kasimpe kamu Bbaibbele, ibamwi bakali kusyoma kuti bafwide balapona mubusena bwamyuuya alimwi akuti balakonzya kubagwasya naa kubapenzya ibacipona. Ambweni mwakali kusoleka kapati kucita zimwi kutegwa mubakkomanisye basikale banu bafwide. Pele mbubwenya mbomwakaiya mu Cibalo 6 mubbuku lino, bafwide kunyina kubusena kumbi nkobali baumi pe. Aboobo ikusoleka kubandika ambabo tacigwasyi pe. Imilumbe iili yoonse iilibonya mbuli kuti izwa kumuyandwa uufwide mubwini izwa kumadaimona. Aboobo Jehova wakabakasya bana Israyeli ikusola kubandika abafwide naa kutola lubazu mukusyoma mizimo iili yoonse.—Deuteronomo 18:10-12.
5 Ikuti kubelesya zikozyanyo naa kukomba basikale cakali cibeela cabukombi bwanu bwakaindi, ino ncinzi ncomweelede kucita? Amubale akuzinzibala kuyeeya zibalo zyamu Bbaibbele izimutondezya mbwazibona zintu eezyi Leza. Amupaile kuli Jehova abuzuba kujatikizya kulombozya kwanu kwakuyanda kukakatila kubukombi bwakasimpe, alimwi amumulombe kuti amugwasye kuyeeya mbwayeeya.—Isaya 55:9.
KUNYINA BANAKRISTO BAKUSAANGUNA NOBAKASEKELELA KKILISIMASI
6 Ibukombi bwamuntu bulakonzya kusofwaazyigwa abukombi bwakubeja mumakani aajatikizya mazuba aakulyookezya aadumide. Mucikozyanyo amulange-lange kujatikizya zya Kkilisimasi. Kkilisimasi waambwa kuti mbuzuba nokuyeeyegwa kuzyalwa kwa Jesu Kristo, alimwi bunji bwazikombelo izilitaminina kuti zitobela Bunakristo, zilabusekelela. Nokuba boobo, kunyina bumboni buliko bwakuti basikwiiya ba Jesu bamumwaanda wamyaka wakusaanguna bakali kububikkila maanu buzuba bwakulyookezya oobo. Ibbuku litegwa Sacred Origins of Profound Things lyaamba kuti: “Kwamyaanda yamyaka yobile kuzwa ciindi Kristo naakazyalwa, kunyina wakazyi alimwi mbasyoonto buyo ibakajisi luyandisisyo lwakuzyiba ciindi cini naakazyalwa.”
7 Alimwi buya basikwiiya ba Jesu nobakali buzyi buzuba bwini mbwaakazyalwa, kunyina nobakali kunga babusekelela. Nkaambo nzi? Nkaambo mbubwenya bbuku lya The World Book Encyclopedia mbolyaamba, Banakristo bakusaanguna “bakali kubona kusekelela kuzyalwa kwamuntu uuli woonse kuti ncilengwa cabantu batamuzyi Leza.” Ikusekelela mazuba aakuzyalwa kulikke kwaambwa mu Bbaibbele kujatikizya beendelezi bobile ibatakali kukomba Jehova. (Matalikilo 40:20; Marko 6:21) Ikusekelela buzuba bwakuzyalwa alimwi kwakali kucitwa nokulemekwa baleza bakubeja. Mucikozyanyo, mu May 24 ibana Roma bakali kusekelela kuzyalwa kwaleza mwanakazi uutegwa Diana. Ibuzuba bwakatobela, bakali kusekelela kuzyalwa kwaleza wabo wazuba uutegwa Apollo. Aboobo imapobwe aajatikizya buzuba bwakuzyalwa akaswaangene abantu batakombi Leza ikutali Banakristo pe.
8 Kuli kaambo kambi kakapa kuti Banakristo bamumwaanda wamyaka wakusaanguna kabatasekeleli buzuba bwakuzyalwa bwa Jesu. Kulangilwa kuti basikwiiya bakwe bakalizyi kuti imapobwe aajatikizya buzuba bwakuzyalwa akaswaangene amasalamuzi. Mucikozyanyo, iba Giliki aba Roma banji kaindi bakali kusyoma kuti kwakali muzimo wakali kujanika muntu aumwi azyalwa alimwi muzimo ooyo wakali kumugwasya mubuumi bwakwe boonse. Ibbuku litegwa The Lore of Birthdays lyaamba kuti: “Imuzimo ooyu wakaliswaangene munzila yamasalamuzi aleza wakazyalwa mubuzuba oobo bwazyalwa muntu ooyo.” Masimpe Jehova inga tanaakkomana apobwe liswaanganya Jesu kumasalamuzi. (Isaya 65:11, 12) Aboobo ino nkaambo nzi bantu banji ncobasekelela Kkilisimasi?
IMATALIKILO AA KKILISIMASI
9 Kwakaindide myaanda-myaanda yamyaka kuzwa ciindi Jesu naakali anyika bantu nobakatalika kuyeeya kuzyalwa kwakwe mu December 25. Pele buzuba oobo tiibwakali mbobuzuba Jesu naakazyalwa, mbwaanga walo ulangilwa kuti wakazyalwa mu October.* Aboobo ino nkaambo nzi buzuba bwamu December 25 ncobwakasalilwa? Bamwi kumbele ibakalyaamba kuti Mbanakristo cakutadooneka “bakalombozya buzuba bwakali kweendelana apobwe lyabantu batakombi Leza bana Roma lyakali lyakusekelela ‘kuzyalwa kwazuba litakonzyeki kuzunda.’” (The New Encyclopædia Britannica) Lyamupeyo, eelyo zuba nolyakali kulibonya kuti talikwe nguzu kapati, bantu batamuzyi Leza bakali kuba amapobwe kutegwa zuba ikwakali kuzwa kukasaala alimwi amumuni lipiluke kuzwa kooko kule nkolyakabede. Ibuzuba bwamu December 25 bwakayeeyegwa kuti mbobuzuba izuba nolyakatalika kupiluka. Mukusoleka kusandula bantu batamuzyi Leza, basololi bazikombelo bakazumina pobwe eeli akusoleka kulicita mbuli kuti ndya “Bunakristo.”#
10 Imakani aakuti Kkilisimasi ndipobwe liswaangene abantu batamuzyi Leza alizyibidwe kwaciindi cilamfwu kapati. Akaambo kakuti taliyeeme amagwalo, ipobwe lya Kkilisimasi lyakalesyegwa ku England alimwi azisi zimwi zyaku Amelika mumwaanda wamyaka wa 17. Kufwumbwa muntu wakali kulovwa kumilimo lyabuzuba bwa Kkilisimasi wakali kubbadela. Nokuba boobo, tiilyakalampa pe izilengwa zyakaindi zyakaduma alimwi, alimwi izilengwa zipya zimwi zyakayungizyigwa. Kkilisimasi alimwi bwakaba buzuba bwakulyookezya budumide kapati, alimwi bucidumide kapati asunu muzisi zinji. Pele akaambo kakuti ipobwe lya Kkilisimasi liswaangene abukombi bwakubeja, aabo ibayanda kukkomanisya Leza tabalisekeleli pe naa buzuba bumbi bwakulyookezya ibuswaangene abukombi bwabantu batamuzyi Leza.%
SENA KULI MAKANI KUJATIKIZYA MBWAAKATALIKA MAZUBA AAKULYOOKEZYA?
11 Bamwi balazuminizya kuti imazuba aakulyookezya mbuli bwa Kkilisimasi akatalika abantu batamuzyi Leza, pele balimvwa kuti tacilubide pe ikwaasekelela. Mubwini, ibunji bwabantu tabayeeyi bukombi bwakubeja eelyo nobasekelela mazuba aakulyookezya aaya. Imapobwe aaya alimwi apa kuti mikwasyi ijane ciindi cakuswaangana. Sena mbomulimvwa oobu? Ikuti naa mbomulimvwa, cakutadooneka nduyando ndomujisi kujatikizya mukwasyi, ikutali kuyanda bukombi bwakubeja icipa kuti kukakatila kubukombi bwakasimpe cilibonye kuti nciyumu. Amusyomezyegwe kuti Jehova iwakatalisya mukwasyi uyanda kuti kamumvwana abasazinyoko. (Ba-Efeso 3:14, 15) Pele mulakonzya kuyumya cilongwe canu munzila nzyakkomanina Leza. Ikujatikizya makani ngotweelede kubikkila maanu kapati kwiinda zyoonse, imwaapostolo Paulo wakalemba kuti: “Amusunkulule, kuti muzibisye zintu zibotezya Mwami.”—Ba-Efeso 5:10.
12 Ambweni mulimvwa kuti matalikilo aamazuba aakulyookezya tatuli ntotwaambo tupa kuti kaasekelelwa sunu. Sena kuli makani kujatikizya mbwaakatalika? Inzya! Mucikozyanyo: Amweezyeezye kuti mwabona nswiti ansi aali tombe. Sena inga mwiibweza nswiti eeyo akwiilya? Peepe! Inswiti eeyo ilaatombe. Mbubwenya mbuli nswiti eeyo, imazuba aakulyookezya alakonzya kaakkomanisya, pele matalikilo aangawo alisofweede. Ikutegwa tukakatile kubukombi bwakasimpe, zintu tweelede kuzilanga mbwaakali kuzilanga musinsimi Isaya iwakaambila bakombi bakasimpe kuti: “Mutaampi cintu niciba cimwi cisofweede.”—Isaya 52:11.
AMUBELESYE BUPAMPU MUKWEENDELEZYA BAMWI
13 Kulakonzya kuba buyumuyumu nomusala kutatola lubazu mumapobwe aamazuba aakulyookezya. Mucikozyanyo, mbomubeleka limwi balakonzya kugambwa ncomutajatikizyigwi muzintu zimwi zicitwa kujatikizya mazuba aakulyookezya kumilimo nkomubeleka. Ncinzi ncomunga mwacita ikuti mwapegwa cipego ca Kkilisimasi? Sena inga calubila ikuti mwacitambula? Ino kuti ngomukwetene limwi tasyomi nzyomusyoma? Ncinzi ncomunga mwacita kutegwa bana banu batalimvwi kuti kuli ncobaindwa akaambo kakutasekelela mazuba aakulyookezya?
14 Muyandika bupampu kutegwa muzyibe mbomunga mweendelezya bukkale abumwi. Ikuti naa mwaanzyigwa amuntu ngomutazyibene kabotu kujatikizya buzuba bwakulyookezya bumwi, mulakonzya kwiile kwiingula cabupampu. Pele ino mbuti kuti mwaanzyigwa amuntu ngomubonana lyoonse naa ngomubeleka limwi? Nocili boobo, inga mwayanda kubandika zinji. Mumbazu zyoonse zyobile, amubone kuti tiimwamufwumpula pe. Ibbaibbele lilailila kuti: “Kwaamba kwanu kulweezegwe amunyo wakulumba, kuti mube abusongo bwakutyaba kabotu kubantu boonse bamubuzya makani.” (Ba-Kolose 4:6) Amucenjele kapati kuti mutatondezyi kuti tamubalemeki bantu. Muciindi caboobo, cabusongo amupandulule nzyomusyoma. Amupandulule kabotu-kabotu kuti cili buyo kabotu kulindinywe kupana zipego alimwi akubungana lyamapobwe, pele inga mwalombozya kutola lubazu muzintu eezyo mubuzuba bumbi.
15 Ino mbuti kuti muntu umwi wayanda kumupa cipego? Ibukkale mbobuyooyendelezya ncomuyoocita. Sikucipa ulakonzya kwaamba kuti: “Ndilizyi kuti tamusekeleli buzuba bwakulyookezya. Nokuba boobo, ndiyanda kumupa cintu eeci.” Mulakonzya kuyeeya kuti ikutambula cipego mubukkale buli boobo taceelene akutola lubazu mupobwe lyabuzuba bwakulyookezya. Ee, ikuti sikupa katazizyi nzyomusyoma, inga mwamwaambila kuti tamusekeleli buzuba bwakulyookezya. Eeci inga cagwasya kupandulula ncomuzumina kupegwa zipego, pele ncomutapi zipego buzuba oobo. Kulubazu lumbi, inga caba camaanu ikucikaka cipego ikuti cabonwa kuti sikucipa ujisi makanze aakutondezya kuti tamukakatili kuzintu nzyomusyoma naa kuti inga mwajokoloka akaambo kakuyanda kupegwa cipego.
INO MBUTI MBOMUNGA MWEENDELEZYA BANAMUKWASYI?
16 Ino mbuti kuti banamukwasyi tabasyomi nzyomusyoma? Alimwi amucenjele, mutabafwumpuli pe. Tamweelede kukazyanya kujatikizya cilengwa naa pobwe limwi eelyo basazinyoko ndyobasekelela. Muciindi caboobo, amubalemeke kujatikizya kulanga zintu nkobajisi mbubwenya anywebo mbomuyanda kuti bamulemeke kujatikizya mbomuzilanga zintu. (Matayo 7:12) Amutantamuke zintu zinga zyamupa kubonwa kuti mutola lubazu mupobwe lyabuzuba bwakulyookezya. Nokuba boobo, amuzyeendelezye cabusongo zintu caboola kumakani aatajatikizyi kusekelela kwini. Ee, lyoonse mweelede kucita zintu munzila iiyoomupa kuzumanana amanjezyeezya aali kabotu.—1 Timoteo 1:18, 19.
17 Ncinzi ncomunga mwacita ikutegwa bana banu batalimvwi kuti baindwa akaambo kakuti tabasekeleli mazuba aakulyookezya aateendelani amagwalo? Izinji ziyeeme azintu nzyomucita muziindi zimbi zyamwaka. Bazyali bamwi bacita bubambe bwakuba aciindi cakupa zipego kubana babo. Icipego cimwi cibotu kapati ncomunga mwapa bana banu nkuba ambabo alimwi akubalanganya caluyando.
AMUTOBELE ZICITWA MUBUKOMBI BWAKASIMPE
18 Ikutegwa mukkomanisye Leza, mweelede kukaka bukombi bwakubeja alimwi akukakatila kubukombi bwakasimpe. Ino eeci cibikkilizya nzi? Ibbaibbele lyaamba kuti: “Katunga katuyeeyana, katubusyanya-busyanya mukuyandana akucita milimo mibotu. Tutanoonga katuleka kulibunga-bunga, mbuli bamwi mbubaleka, anu kamucenjezyanya twaambo, kamucita obuya lyoonse mbomukubwene kuti buzuba bwa-Kristo buli afwaafwi.” (Ba-Hebrayo 10:24, 25) Imiswaangano ya Bunakristo nziindi zyalukkomano zyakuti mukombe Leza munzila njakkomanina. (Intembauzyo 22:22; 122:1) Lyamiswaangano iili boobo, kuli ‘kuyumizyanya mulusyomo’ akati ka Banakristo basyomeka.—Ba-Roma 1:12.
19 Inzila imbi mbomunga mwakakatila kubukombi bwakasimpe nkwiinda mukwaambila bamwi zintu nzyomwazyiba kwiinda mukwiiya Bbaibbele a Bakamboni ba Jehova. Mmasimpe bantu banji ‘balalila akutongela’ akaambo kabubi bucitika munyika sunu. (Ezekieli 9:4) Ambweni kuli bantu mbomuzyi ibalila akutongela. Amubaambile zintu nzyomulangila izyaambwa mu Bbaibbele. Mbomuyanzana a Banakristo bakasimpe alimwi akwaambila bambi kujatikizya njiisyo zibotu alimwi zyakasimpe zili mu Bbaibbele nzyomwaiya, muyoojana kuti ikulombozya zilengwa zyabukombi bwakubeja koonse nkomwakacijisi mumoyo kunooyaabumana. Amusinizyigwe kuti munookkomene cini-cini alimwi muyoolongezyegwa kapati ikuti mwakakatila kubukombi bwakasimpe.—Malaki 3:10.
BBAIBBELE NCOLIYIISYA
- Izikozyanyo alimwi akukomba basikale kulakasyigwa mubukombi bwakasimpe.—Kulonga 20:4, 5; Deuteronomo 18:10-12.
- Taciluzi pe ikutola lubazu mumapobwe aajisi matalikilo aajatikizya bantu batamuzyi Leza.—Ba-Efeso 5:10.
- Banakristo bakasimpe beelede kubelesya bupampu nobapandulwida bamwi nzyobasyoma.—Ba-Kolose 4:6.
* Amubone Makani Aayungizyidwe.
# Alyalo pobwe litegwa Saturnalia lyakajisi lubazu mukusalwa kwabuzuba bwa December 25. Ipobwe eeli lyakali lyakulemeka leza wabana Roma wabulimi ilyakali kucitwa kuzwa mu December 17 kusikila mu 24. Ikupobola, kusekelela alimwi akupana zipego kwakali kucitwa lyapobwe lya Saturnalia.
% Ikujatikizya makani aambobaalanga mazuba aakulyookezya aambi aadumide Banakristo bakasimpe, amubone Makani Aayungizyidwe.
Mibuzyo Yakwiiya
1, 2. Mmubuzyo nzi ngomweelede kulibuzya mwamana kuzwa mucikombelo cakubeja, alimwi ino muyeeya kuti nkaambo nzi ncociyandika eeci?
3. (a) Ncinzi Bbaibbele ncolyaamba kujatikizya kubelesya zikozyanyo, alimwi ino nkaambo nzi ncocinga cabayumina bamwi kuzumina mbwazilanga zintu Leza? (b) Ncinzi ncomweelede kucita kujatikizya zintu zili zyoonse nzyomujisi iziswaangene abukombi bwakubeja?
4. (a) Mbuti mbotuzyi kuti kukomba basikale takugwasyi? (b) Nkaambo nzi Jehova ncaakabakasya bantu bakwe kujatikizyigwa mukusyoma mizimo iili yoonse?
5. Ncinzi ncomunga mwacita ikuti kubelesya zikozyanyo naa kukomba basikale nenzila mbomwakali kukomba kaindi?
6, 7. (a) Ino pobwe lya Kkilisimasi lyaambwa kuti ndyakuyeeya nzi, alimwi sena basikutobela Jesu bamumwaanda wamyaka wakusaanguna bakali kulisekelela? (b) Ino mapobwe aajatikizya buzuba bwakuzyalwa akaswaanganizyidwe kunzi kuciindi cabasikwiiya ba Jesu bakusaanguna?
8. Amupandulule mapobwe aakusekelela buzuba bwakuzyalwa mbwaaswaangene amasalamuzi.
9. Mbuti buzuba bwamu December 25 mbobwakasalwa kuba buzuba busekelelwa kuzyalwa kwa Jesu?
10. Ino nkaambo nzi bantu bamwi kaindi ncobatakali kusekelela Kkilisimasi?
11. Nkaambo nzi bantu bamwi ncobasekelela mazuba aakulyookezya, pele ino ncinzi ncotweelede kubona kuti nceciyandika kapati?
12. Amupe cikozyanyo kujatikizya kaambo ncotweelede kutantamuka zilengwa amapobwe aajisi matalikilo aasofweede?
13. Ino mbuyumuyumu nzi mbomunga mwaba ambubo ikuti kamutatoli lubazu mumapobwe aamazuba aakulyookezya?
14, 15. Ncinzi ncomunga mwacita ikuti mwaanzyigwa kujatikizya buzuba bwakulyookezya naa ikuti umwi kayanda kumupa cipego?
16. Mbuti mbomunga mwabelesya bupampu nomweendelezya makani aajatikizya mazuba aakulyookezya?
17. Mbuti mbomunga mwagwasya bana banu kutalimvwa kuti baindwa akaambo kakubona kuti bamwi bali mukusekelela mazuba aakulyookezya?
18. Mbuti kujanika kumiswaangano ya Bunakristo mbokunga kwamugwasya kukakatila kubukombi bwakasimpe?
19. Nkaambo nzi ncociyandika kapati kuti mwaambile abambi zintu nzyomwaiya mu Bbaibbele?


c: text/html

text:
Nanchi Nenuwa Mwaitabila Amba Ntanda ne Bijimo Byalengelwetu Nobe mu Kukopa kwa Jiso Nyi?
Ine. Bakamonyi ba kwa Yehoba baitabila’mba Lesa walengele bintu byonse. Pano bino kechi baitabila amba byalengelwetu nobe mu kukopa kwa jiso ne. Mambo ka? Mambo kwamba’mba bintu byalengelwe mu kimyetu kicheche kechi kwaswañana na byaamba Baibolo ne. Akyumvwai Baibolo byo aambapo:
Moba atanu na jimo o alengejilemo bintu. Bantu bamo baitabila amba bintu byalengelwe mu kimyetu kicheche, bamba’mba aa moba atanu na jimo Lesa o alengejilemo bintu ke mobatu onkae, ko kuba’mba juba jimo ja maola 24 kufika ku juba ja butanu na jimo ja maola 24. Bino kyambo kya kuba’mba “juba” kyatongolwa mu Baibolo kyakonsha ne kulumbulula myaka.
—Ntendekelo 2:4; Salamo 90:4.
Ntanda yaikala myaka yavula bingi. Bamo baitabila amba bintu byalengelwe mu kimyetu kicheche bamba’mba ntanda yaikalatu myaka icheche. Nangwa byonkabyo, kwesakana na byaamba Baibolo, ntanda ne bya mwiulu byajinga konka Lesa saka akyangye kutatula kulenga bintu byonse byo alengele mu moba atanu na jimo. (Ntendekelo 1:1) Kino kyalengela Bakamonyi ba kwa Yehoba kwitaba byaamba basayansi amba yaikala myaka nobe kajo.
Nangwa kya kuba bakamonyi ba kwa Yehoba baitabila amba bintu byonse byalengelwetu kechi bakana byaamba sayansi ne. Twaitabila kuba’mba bintu bya kine byaamba sayansi byaswañana na byaambapo Baibolo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Uzye Swe Nte Zyakwe Yehova Swewaweni?
Nanti acakuti twafuma muncende impusane swinya twawa nimvwango imvule, tukawomba iciliconga. Mwevyonsi vino tukacita tukalonda ukucindika e Yehova, Leza e Kelewula wa vintu vyonsi. Tukakwelezya namaka yonsi ukukolanya imiwele ye Yesu Klistu swinya tukayivwa icilumba pakwitwa ukuti Awina Klistu. Cilamuntu akawombesya ukwavwilizya awantu ukusamblilia Baibolo napa Wufumu we Leza. Pano tukacita uwunte nukulanda pa lwakwe Yehova Leza nu Wufumu wakwe, twamanyikwa ukuti swe Nte Zyakwe Yehova.
Vwambilizya pe saiti witu. Wazya Baibolo pa Intaneti. Sambilila ivivule pe sweswe na vino twazumila mwenemo.


text:
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
EeAwe
Baibolo pa Intaneti
BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
EeAwe
Lukala Milandu 12:1-14
12Lelo ibukisha Kabumba obe Lesa Mukulu+ mu nshiku sha bulumendo bobe,+ ilyo inshiku sha bubi tashilaisa,+ nelyo ilyo imyaka tailafika ilyo ukatila: “Nshilesangamo insansa”;+2 ilyo akasuba no lubuuto no mweshi ne ntanda fishilafiita,+ kabili ilyo amakumbi yashilabwela, na pa numa ni mfula;3 mu bushiku ilyo abalinda ing’anda+ batutuma, na baume ba maka bainama,+ na banakashi abapela+ baleka ukubomba pantu nabacepa, na bakashana abalengela mu mawindo+ baba na kafifi;4 ne fiibi fya mu musebo fyaisalwa,+ ilyo icongo ca kupela caba akashiminishi,+ kabili umuntu ashibuka pa kumfwa fye ukulila kwa cuni, na bana banakashi ba lwimbo baba akashiminishi.+5 Kabili, batiina apasanseme, na mu nshila muli ifya kutiinya. Umuti wa mualmonde wabalula,+ ne cipaso cileikula fye, no tutwalo twa karpa* twalepuka, pantu umuntu aleya ku ng’anda+ yakwe iya muyayaya na baloosha bale-endauka mu musebo;+6 ilyo umwando wa silfere ushilaputuka, ne mbale yafonka iya golde ishilatobeka,+ kabili ilyo umutondo pa kamfukumfuku ushilatobaulwa, no mupeto wa ku cishima ushilaonaika.7 Ilyo ulukungu+ talulati lubwelele ku mushili ifyo lwali no mupashi+ taulabwelela kuli Lesa+ wa cine uwaupeele.+8 “Fya fye!” e fyasosa kalonganika,+ “Fyonse fye fya fye.”+9 Ukulunda pa kuba na mano,+ kalonganika alesambilisha abantu amano,+ kabili aletontonkanya sana no kufwailisha+ sana, pa kuti engalemba bwino amapinda ayengi.+10 Kalonganika alefwaya amashiwi+ ayasuma no kulemba amashiwi ayalungama aya cine.+11 Amashiwi ya ba mano yaba nge fya kusonkwelako,+ kabili nge misomali iyapampaminwa+ bwino e fyaba abalonganika ifyebo; ififuma kuli kacema umo.+12 Cimbi na co, we mwana wandi, cenjela: Ukulemba amabuuku ayengi takupwa nakalya, no kuipeelesha kuli yena kulanasha nga nshi umubili.+13 Apo fyonse nafyumfwika, amashiwi ya kulekelesha ni aya: Tiina Lesa+ wa cine no kusunga amafunde yakwe.+ Pantu ici e cifwaikwa ku bantu bonse.14 Kabili Lesa wa cine akapingula umulimo onse pali conse icafiswa, nampo nga cisuma nelyo cibi.+
Futunoti
^ Ututwalo twa karpa e to abantu balelya pa kuti bafwaishe ukulya.


text:
NGAZI YAMULINDIZI FEBRUARY 2014
Nkondo Iyakacinca Zintu Munyika
Nkaambo nzi nkondo yakusaanguna yanyika yoonse ncoyakacinca zintu munyika? Sena bwiinguzi kumibuzyo eeyi kuli ncobutwaambila kujatikizya ziyootucitikila kumbele?
Nkondo Iyakacinca Zintu Munyika
Ino mbuti nkondo yakusaanguna yanyika yoonse, alimwi iitwa kuti “Nkondo Mpati” mboyakacinca nyika munzila iicitujatikizya naaba mazuba aano?
Mwini-mwini Uupa Kuti Kakuli Nkondo Alimwi Amapenzi
Mbuti Bbaibbele mbolitondezya kweendelana kuliko akati kankondo yakacitika kujulu alimwi ankondo yanyika yoonse alimwi amapenzi aali munyika?
Cisyomezyo Canyika Yaparadaiso Cakacinca Buumi Bwangu!
Ba Ivars Vigulis bakaba ampuwo abulemu akaambo kakweenzya mahonda aamizundano. Ino mbuti Bbaibbele mbolyakacinca buumi bwabo?
Sena Mulizyi?
Ino maalo aakali kubelesyegwa kaindi aambidwe mu Bbaibbele ninzi? Ino nzituuzyo nzi izyakali kutambulika mutempele ku Jerusalemu?
Nkaambo Nzi Leza Ncalekelede Balaanguzu Kudyaaminina Batajisi Nguzu?
Bbaibbele lilaamba ncacita Leza kujatikizya kudyaaminina alimwi ancayoocita kumbele.
Wakaliyumya Mubweendelezi Butaluleme
Sena mwali kucitikilwa zintu zitaluleme. Sena mulalombozya kuyoobona buzuba Jehova nayoozilulamika zintu? Amwiiye mbomukonzya kwiiya lusyomo lwa Eliya.
Mibuzyo Yamu Bbaibbele Yaingulwa
Sena kuli bumboni butondezya kuti Bbaibbele lyakazwa kuli Leza? Ino lyakalembwa buti?
Zibalo Azimwi Izili a Intaneti
Luumuno Munyika—Nkaambo Nzi Ncolukatazya Kulujana?
Bantu baalilwa kuleta luumuno munyika yoonse. Amulange-lange twaambo tulimbotubede ncocili boobo.


text:
KITANGO 1
Ñanyi Mafunjisho a Kine Aamba pe Lesa?
Nanchi Lesa kine wimuta muchima nyi?
Nga Lesa uji byepi? Uji na jizhina nyi?
Nanchi kyakonsheka kufwenya kwipi ne Lesa nyi?
MWAKYUMVWAPO kala banyike byo bepuzha mepuzho nyi? Bamo bafikena kwipuzha aku batendekatu kwamba. Boba sa bemutala ne kwimwipuzha bintu nabiji bya kuba’mba: Mambo ka jiulu o jaikela ja kifufya? Ñanyi walengele tubangabanga? Ñanyi wafunjishe bañonyi kwimba? Mwakonsha kwibikako kukumbula, pano bino kechi kyapela ne. Nangwa mukumbu wenu awamepotu byepi, wakonsha kwibalengela kwipwizhapo ne bwipuzho bukwabo’mba: Pano mambo ka?
2 Banyike kechi bo bonkatu bepuzha mepuzho ne. Byo tuya na kukoma, twipuzha mepuzho. Tuba kino kuba’mba tuyuke jishinda jawama, kuyuka bizumba byo twafwainwa kuchinuzhuka, nangwa kukeba kuyuka bintu byo tukeba. Bino bantu bavula bamweka nobe baleka kwipuzha mepuzho, kikatakata mepuzho anema. Balekatu ne kukeba mikumbu.
3 Akilangulukai pa bwipuzho buji pa nkupiko ya uno buku, mepuzho aipuzhiwa mu byambo bitanshi, nangwa oa aji ku ntendekelo ya kino kitango. Ano o mepuzho amo akilamo kunema o mwakonsha kwipuzha. Nangwa byonkabyo, bantu bavula baleka kwesekaeseka kutana mikumbu. Mambo ka? Nanchi Baibolo uji na mikumbu nyi? Bamo balanguluka’mba mikumbu ya Baibolo yashupa bingi kumvwa. Bakwabo nabo bakamwa’mba kwipuzha mepuzho kwakonsha kukulengeshelamotu bumvu. Kabiji bamo nabo balanguluka’mba ano mepuzho akonshatu kukumbulwa na bantangi ba bupopweshi ne bafunjishi. Nga anweba kiji byepi?
4 Kyamwekeshatu kuba’mba mukeba kutana mikumbu ya mepuzho anema mu bwikalo. Kwakubula nangwa kuzhinaukatu ne, kampepo kimo kimye mukumya’mba: ‘Lelo nanchi nkebelo ya bumi yo yepi? Nanchi buno bo bwikalo bonka bujiko nyi? Nanchi Lesa kine uji byepi?’ Kyawama bingi kwipuzha mepuzho a iwe mutundu, kabiji ne kuba’mba kechi mwaleka kwipuzha ne, poso mwatana mikumbu ya lusekelo yaketekelwa bulongo. Mufunjishi waya nkuwa aye Yesu Kilishitu waambile’mba: “Lombai, mukekitambula; kebai, mukekimona; konkonshai, bakemushinkwilako.”—Mateo 7:7.
5 Umvwe ‘mwatwajijila na kukeba’ mikumbu ya mepuzho anema, mukeitana. (Byambo bya Mana 2:1-5) Nangwatu kya kuba pajipo bimo byo bemubulapo ku bantu bamo, mikumbu yo ine ko iji, kabiji mwakonsha kwiitana mu Baibolo. Ino mikumbu kechi yashupishatu kwiyumvwa ne. Kyakilapo kuwama, ileta luketekelo ne lusekelo. Kabiji yakonsha ne kwimukwasha kwikala bwikalo bwa lusekelo lonka luno. Pano twayai tutatwilepo kwisamba pa bwipuzho bwakatazha bantu bavula.
NANCHI LESA WITUTA MUCHINA NE KWITUMVWINA LUSA NYI?
6 Bantu bavula balanguluka’mba mukumbu wa buno bwipuzho ke wa kuba’mba ine. Balanguluka’mba ‘umvwe Lesa waji watako muchima, nanchi ntanda inge iji bibye?’ Tubena kumona mu ntanda sa mwavula makondo, lupato ne buyanji. Kabiji byo tuji bantu, tubela, kuyanda, ne kufwisha batemwe betu. O ene mambo bavula o bambila’mba: ‘Umvwe Lesa waji wituta muchima atweba ne makatazho etu, nanchi inge kechi ukanya bintu bya iwe mutundu kuba’mba bibulenga kumweka ne nyi?’
7 Kabiji bafunjishi ba bupopweshi nabo kimye kimo bo balengela bantu kulanguluka’mba Lesa lusa ufwalo. Mu ñanyi jishinda? Umvwe bantu baponenwa na bya malwa a kubazhimukilatu, bamba’mba kyo kyaswa muchima wa Lesa. Mu jino jishinda, bano bafunjishi bapamo Lesa mambo pa bintu byatama byubiwa. Nanchi buno bo bukine pe Lesa nyi? Lelo nanchi Baibolo ufunjisha’mba ka? Yakoba 1:13 wakumbula’mba: “Muntu byo aesekwa kechi ambe’mba, naesekwa kwi Lesa, ne; mambo Lesa kechi wesekwa na bubi ne, ne aye mwine kechi weseka muntu nangwa umo ne.” Onkao mambo, Lesa kechi ye uleta bubi bo mubena kumona panopantanda ne. (Yoba 34:10-12) Ee ibyo, uswisha bintu byatama kubiwa. Pano bino paji lupusano lukatampe pakachi ka kuswisha kintu kubiwa ne kwikilengela kubiwa.
8 Kya kumwenako, akilangulukai pa nsemi wa maana ne butemwe uji na mwananji wa mulume wakoma ye bakikala na nanji pa nzubo. Umvwe uno mwana wasatuka ne kukeba kufumapo pa nzubo, bashanji kuba bamukanya ne. Uno mwana utendeka kwikala bwikalo buncha wakebika ne mu lukatazho. Nanchi bashanji bo balengela oo makatazho anji nyi? Ine. (Luka 15:11-13) Ne Lesa nanji kechi ukanya bantu umvwe abo bene bakeba kwikala bwikalo buncha ne, bino aye kechi ye ulengela makatazho abena kufumamo ne. Kwambatu kine, kechi kyakonsha kuwama kupamo Lesa mambo pa makatazho onse a bantu ne.
9 Lesa uji na bishinka byawama byamulengela kuswisha bantu kubanga byubilo byatama. Byo aji Mulenga wetu wa maana ne bulume, kechi wakonsha kwitulumbulwila bino bishinka byanji ne. Pano bino mu butemwe bwanji mwine witulumbulwilabyo. Mukafunda byavula pa mambo a bino bishinka mu Kitango 11. Bino yukai’mba Lesa kechi ye ulengela makatazho o tupitamo ne. Aye witupa luketekelo lumotu lwa kukapwisha ano makatazho!—Isaya 33:2.
10 Kabiji Lesa wazhila. (Isaya 6:3) Kino kilumbulula’mba aye watokatu to. Mwi aye kechi mujipotu nangwa ka bubi kacheche ne. Onkao mambo twafwainwa kumuketekela na muchima wetu yense. Kechi twakonsha kuketekela bantu bibye ne, mambo kimye kimo batama. Nangwatu bantu bakishinka baji pa bukalama kechi javula jo bekala na bulume bwa kufumyapo bintu byatama byuba bantu babi ne. Bino aye Lesa ye wa bulume bonse. Wakonsha, kabiji ukafumyapo bintu byonse byatama biya pa bantu na mambo a bubi. Umvwe Lesa akengijilepo, ukafumyapo bubi bonse myaka ne myaka!—Masalamo 37:9-11.
NGA LESA UMVWA BYEPI PA NSHIJI YO TUPITAMO?
11 Nga pa kino kimye Lesa umvwa byepi pa bintu bibena kubiwa panopantanda ne mu bwikalo bwenu? Patanshi, Baibolo ufunjisha’mba Lesa “watemwa buchibamambo bwaoloka.” (Masalamo 37:28) Onkao mambo uji bingi na kijikila pa mambo a kyawama ne kyatama. Washikwa nshiji yonse. Baibolo waamba’mba Lesa “kyamufichishe bingi ku muchima” pa kumona bubi byo bwakumbene ntanda yonse mu kimye kya kala. (Ntendekelo 6:5, 6) Lesa kechi waaluka ne. (Malakai 3:6) Ne luno kimukola bingi ku muchima pa kumona buyanji buji mwaya ntanda. Kabiji Lesa kechi utala bulongo pa kumona bantu sa bayanda ne. Baibolo waamba’mba: “Aye wimuta muchima.”—1 Petelo 5:7.
12 Twakonsha kushiinwa byepi amba Lesa umvwa bibi pa kumona buyanji? Kishiino kikwabo ke kino. Baibolo ufunjisha’mba bantu balengelwe mu kipasha kya Lesa. (Ntendekelo 1:26) Onkao mambo, byo tuji na byubilo byawama kimwesha’mba Lesa uji na byubilo byawama. Kya kumwenako, abya kimukola ku muchima pa kumona bantu babula mambo saka bayanda nyi? Umvwe anweba kimukola ku muchima pa kumona ino nshiji, shiinwai kuba’mba Lesa aye kyakilamo ne kukilamo.
13 Kintu kimo kyawama bingi ku bantu ke bulume bwetu bwa kutemwañana. Kabiji kino nakyo kimwesha Lesa byo aji. Baibolo ufunjisha’mba “Lesa ye butemwe.” (1 Yoano 4:8) Twatemwañana mambo Lesa watemwañana. Nanchi butemwe bwakonsha kwimulengela kufumyapo makatazho ne nshiji yo mumona panopantanda nyi? Umvwe mwajinga na bulume bwa kuba byobyo, abya mwakonsha kwikyuba nyi? Ee mwakonsha! Byobyo mwakonsha ne kusumininwa’mba Lesa ukapwisha buyanji ne nshiji. Milaye yatongolwa ku ntatwilo ya uno buku kechi bilototu nangwa luketekelo lwatutu ne. Milaye ya Lesa kine ikafikizhiwa! Pano bino, pa kuba’mba muketekele mu ino milaye, mwafwainwa kuyuka byavula pe Lesa wiilaya.
LESA UKEBA ANWEBA KUMUYUKA BYO AJI
14 Umvwe mukeba’mba muntu emuyuke, mwafwainwa kuba byepi? Nanchi kechi mu mubula jizhina jenu ne nyi? Nanchi Lesa uji na jizhina? Bupopweshi bwavula bukumbula’mba, jizhina janji “Lesa,” nangwa’mba “Nkambo,” pano bino ano kechi o ene mazhina anji ne. Ke mazhinatu a mushingi, byonka biji amba “mfumu” nangwa “ndamakyalo.” Baibolo ufunjisha’mba Lesa uji na mazhina a mushingi avula. “Lesa” ne “Nkambo” o amo a mu ano mazhina. Nangwa byonkabyo, Baibolo ufunjisha ne kuba’mba Lesa uji na jizhina janji mwine ja kuba’mba: Yehoba. Masalamo 83:18 aamba’mba: “Anweba yenka, wa jizhina ja Yehoba, Yenu Mwine Wakila wa panopantanda ponse.” Umvwe Baibolo wenu kechi uji na jino jizhina ne, monai bya Kulumbulula biji mu uno buku muyuke kine kintu o kyaikela byobyo. Bukine ke bwa kuba’mba jizhina ja Lesa jitanwamo bimye byavula bingi mu manyusikilipiti a kala a Baibolo. Onkao mambo, Yehoba ukeba anweba kuyuka jizhina janji ne kwijingijishanga. Ubena kwingijisha Baibolo kuba’mba eyukanyikishe aye mwine kwi anweba.
15 Lesa witumbile aye mwine jizhina jalumbulula byavula bingi. Jizhina janji Yehoba jilumbulula’mba, Lesa wakonsha kufikizha nkebelo iji yonse yo akeba kabiji ne kwingila nkebelo yanji iji yonse yo aji nayo mu milanguluko.* Jizhina ja Lesa japusenshatu na mazhina onse. Janjitu aye yenka kwapwa. Yehoba wapusanako bingi mu mashinda avula. Kino kiji byepi byobyo?
16 Twaji kumona Masalamo 83:18 byo aamba pe Yehoba amba: ‘Yenu Mwine Wakila.’ Yehoba bunke bwanji utongolwa’mba “Wa bulume bonse.” Lumwekesho 15:3 waamba’mba: “Anweba Nkambo Lesa, Wa bulume bonse, mingilo yenu yo ikatampe ne ya kukumya; ne anweba Mfumu wa myaka mashinda enu aoloka ne a kine.” Jizhina ja mushingi ja kuba’mba “Wa bulume bonse” jitufunjisha’mba Yehoba ye muntu wakila mu bulume bonse. Kafwako kyakonsha kwesakana na bulume bwanji ne; abo bo bwakila. Kabiji jizhina ja mushingi ja kuba’mba “Mfumu wa myaka” jituvululamo amba Yehoba wapusanako mu jishinda jikwabo. Aye bunke ye waikalako myaka ne myaka. Masalamo 90:2 aamba’mba: “Kufuma ku kala ne kala ne kufika ku myaka ya pe, [nangwa’mba myaka ne myaka] anweba sa muji Lesa.” Akino kituletela bingi moyo, ke ibyo ne nyi?
17 Kabiji Yehoba wapusanako mu mulanguluko wa kuba’mba aye bunke ye Mulenga. Lumwekesho 4:11 utangiwa’mba: “Mwafwainwa anweba Nkambo yetu, Lesa wetu, kutambula lukumo, ne buneme, ne bulume: mambo anweba yenu mwalengele byonse kabiji na mambo onka a kyaswa muchima wenu o byaikajile, o byalengelwe.” Bintu byonse byo mwakonsha kulanguluka—kutatwila ku bilengwa bya mupashi mwiulu bibula kumweka, tubangabanga tukumbana jiulu jonse bufuku, bipangwa bipanga ku bichi shoo ne ku masabi enda mu tulunga ne mikola—byonse ko biji na mambo a kuba Yehoba ye Mulenga!
NANCHI MWAKONSHA KUFWENYA KWIPI NE YEHOBA?
18 Kutanga pa byubilo bya Yehoba bilenga moyo kulengela bantu bamo kuchina. Bachina’mba Lesa uji kwalepa ne abo kya kuba kechi bakonsha kufwenya kwipi ne aye ne, kabiji ne kuba’mba kechi bamwekapo ne buntu ku uno Lesa uji kwalepa ne. Abya uno mulanguluko ujitu bulongo nyi? Baibolo kechi byobyo afunjisha ne. Waamba pe Yehoba amba: “Kechi uji kwalepa ne atweba bonse ne.” (Byubilo 17:27) Baibolo witukambizha ne kuba’mba: “Fwenyai kwipi ne Lesa, kabiji ne aye ukafwenya kwipi ne anweba.”—Yakoba 4:8.
19 Mwakonsha kufwenya byepi kwi Lesa? Kitanshi, twajijilai na kuba byonkabye byo mubena kuba luno—kufunda pe Lesa. Yesu waambile’mba: “Buno bo bumi bwa myaka, namba bemuyuke anweba, Lesa yenka wa kine, ne Yesu Kilishitu ye mwatumine.” (Yoano 17:3) Ee, Baibolo ufunjisha’mba kufunda pe Yehoba ne Yesu kutangijila ku “bumi bwa myaka”! Byonka byo kyaambiwapo kala, “Lesa ye butemwe.” (1 Yoano 4:16) Kabiji Yehoba uji ne na byubilo bikwabo byavula byawama. Kya kumwenako, Baibolo waamba’mba Yehoba ye “Lesa wa lusa ne wa bibusa, ubanda kuzhingila, wayula na butemwe bubula kwaluka ne bukishinka.” (Kulupuka 34:6) ‘Wawama, kabiji waswila jimo kulekela mambo.’ (Masalamo 86:5) Lesa watekanya muchima. (2 Petelo 3:9) Waoloka. (Lumwekesho 15:4) Byo mutanganga mu Baibolo, mumonanga Yehoba byo amwesha’mba uji na bino byubilo byatongolwa ne byubilotu bikwabo byavula byawama.
20 Ibyo ee kuba’mba kechi mwakonsha kumumona Lesa ne, mambo aye ye mupashi ubula kumweka. (Yoano 1:18; 4:24; 1 Timoti 1:17) Nangwa byonkabyo, umvwe ke mufunde pe aye kupichila mu Baibolo, mwakonsha kumuyuka amba muntu. Byonka byaambile nyimbi wa masalamo, mwakonsha “kumona buya bwa Yehoba.” (Masalamo 27:4; Loma 1:20) Umvwe mwatwajijila na kufunda pe Yehoba, popo akekala wa kine kwi anweba, kabiji kikemulengela kumutemwa ne kwiumvwa bafwenya kwipi ne aye.
21 Mukayuka ene mambo Baibolo o etufunjishila kumulanguluka Yehoba amba ye Shetu. (Mateo 6:9) Kechi kubatu’mba mambo aye ye witupa bumi ne, pano bino aye ukeba’mba twikalenga bulongo—byonkatu shetu wa butemwe uji yense byo akeba’mba baana banji bekalenga bulongo. (Masalamo 36:9) Kabiji Baibolo ufunjisha’mba bantu bakonsha kwikala balunda na Yehoba. (Yakoba 2:23) Amwai akilangulukaipotu—mwakonsha kwikala balunda na Mulenga wa bilengwa byonse!
22 Byo mufundanga byavula mu Baibolo, mwakonsha kutana’mba bantu bajitu bulongo bakemukanya’mba mwikileke kufunda ano mafunjisho. Bakonsha kwakamwa’mba mukapimpula lwitabilo lwenu. Pano bino kechi mwafwainwa kuleka muntu nangwa umo kwimulekesha kwisampa bulunda bwakila bonse mu kuwama ne.
23 Ee ibyo kuba’mba kuji bintu bimo byo mukabula kumvwisha patanshi. Kikebewa kwipelula pa kuba’mba mulombe bukwasho, pano bino kechi mwafwainwa kwikileka na mambo a kuchina kulengeshiwa bumvu ne. Yesu waambile’mba, kyawama kwipelula, byonka biji mwana mucheche. (Mateo 18:2-4) Kabiji baana babacheche byonka byo twayukila jimo, bepuzha bingi mepuzho avula. Lesa ukeba’mba mutane mikumbu. Baibolo watakaikapo bamo basakishe kufunda pe Lesa. Bapalangwizhenga mu Binembelo kukeba kushiinwa’mba bintu byo bafunjilenga byajinga bya kine.—Byubilo 17:11.
24 Jishinda jawama ja kufunjilamo pe Yehoba ke kubalaula Baibolo. Ke buku wapusanako bingi na mabuku akwabo. Mu ñanyi jishinda? Kitango kyalondelapo kikamba pa uno mutwe.
BAIBOLO BYO AFUNJISHA
- Lesa wimuta bingi muchima.—1 Petelo 5:7.
- Lesa jizhina janji Yehoba —Masalamo 83:18.
- Yehoba wimwita’mba mufwenye kwipi ne aye.—Yakoba 4:8.
- Yehoba wa butemwe, ne lusa. —Kulupuka 34:6; 1 Yoano 4:8, 16.
* Kuji byambo bikwabo mu Bya Kulumbulula bibena kwamba pa jizhina ja Lesa byo jalumbulula ne bya kwijitela.
Mepuzho a Lufunjisho
1, 2. Mambo ka o kyawamina javula kwipuzha mepuzho?
3. Mambo ka bavula o balekela kwesekaeseka kutana mikumbu ya mepuzho akilamo kunema?
4, 5. Ñanyi mepuzho amo akilamo kunema o twafwainwa kwipuzha mu bwikalo, kabiji mambo ka o twafwainwa kukebela mikumbu?
6. Mambo ka bantu bavula o balangulukila’mba Lesa kechi utako muchima ku makatazho a bantu ne?
7. (a) Nga bafunjishi ba bupopweshi balengela byepi bantu bavula kulanguluka’mba Lesa lusa ufwalo? (b) Nanchi Baibolo kine ufunjishapo’mba ka pa mambo a meseko o twakonsha kupitamo?
8, 9. (a) Mwakonsha kulumbulula byepi lupusano luji pakachi ka kuswisha bubi kubiwa ne kwibulengela kubiwa? (b) Mambo ka o kyakonsha kutamina atweba kulengulula mulanguluko wa Lesa wa kuswisha bantu kutwajijila na kuba byubilo byatama?
10. Mambo ka o twafwainwa kuketekela’mba Lesa ukafumyapo bintu byonse byatama biya na mambo a bubi bonse?
11. (a) Nga Lesa umvwa byepi pa nshiji? (b) Lesa umvwa byepi pa buyanji bwenu?
12, 13. (a) Mambo ka o twaikela na byubilo byawama nabiji butemwe, kabiji butemwe bwitulengela kumona byepi ino ntanda? (b) Mambo ka o mwakonsha kusumininwa’mba Lesa kine ukafumyapo makatazho aji panopantanda?
14. Lesa jizhina janji ñanyi, kabiji mambo ka o twafwainwa kwijingijishanga?
15. Jizhina ja kuba’mba Yehoba jilumbulula ka?
16, 17. Twakonsha kufundako ka pe Yehoba ku ano mazhina a mushingi: (a) “Wa bulume bonse”? (b) “Mfumu wa myaka”? (c) “Mulenga”?
18. Mambo ka bantu bamo o beumvwina’mba kechi bakonsha nangwa pacheche kufwenya kwipi ne Lesa ne, bino Baibolo ufunjisha’mba ka?
19. (a) Twakonsha kutendeka byepi kufwenya kwipi ne Lesa, kabiji mfweto ka ikafumamo? (b) Ñanyi byubilo bya Lesa kikatakata bimutokela anweba ku muchima?
20-22. (a) Nanchi kubula kumona Lesa kwitulengela kubula kufwenya kwipi ne aye nyi? Londololai. (b) Nga bantu bajitu bulongo bakonsha kwimukanya ka, bino mwafwainwa kuba ka?
23, 24. (a) Mambo ka o mwafwainwa kutwajijila na kwipuzha mepuzho pa bintu byo mubena kufunda? (b) Ñanyi mutwe ukambiwa mu kitango kyalondelapo?


text:
Uzye Ndakai Aaweni Aakacita Vino Yeova Akaalonda?
Ya Nte Yakwe Yeova yaaya umu nsi yonsi nupya yaafuma uku mitundu ipusane-pusane ni indimi zipusane-pusane. I cani icikaavwa antu avula vii ukulemana?
I Cani Cino Leza Akaalonda?
Leza akaalonda ukuti ukulonda kwakwe kukosolwe insi yonsi. Icani cico kwene cino akaalonda, alino uzye ndakai aweni aakakosoola vivyo kwene?
Uzye ya Nte Yakwe Yeova Aantu ya Musango Ci?
Uzye mwamanyako ya Nte Yakwe Yeova yanga? I visinka ci vino mwamanya pali sweswe?
U Mulandu ci Uno Tuka-amilwa Ukuti ya Nte Yakwe Yeova?
Lolini imilandu itatu iyalenga twaomvya izina lii.
Uzye Cali Uli Pakuti Icumi ca Muli Baibo Cisokololwe?
Tungasininkizya uli ukuti ndakai twamanya icumi cino baibo ikasambilizya?
U Mulandu Ci Uno Twapangila Baibo wa Amalembo ya Calo Cipya?
I vyani vyalenga ukuti baibo wii apusaneko sana na ya Baibo yauze?
I Vintu Ci Ivisuma Vino Mulazana Apa Kulongana Kwitu?
Tukalongana pamwi uku kusambilila amalembelo alino nu kukomelezyanya. Muce mwizeko, tulamuzengela ni nsansa!
Uzye Ukulongana Pamwi na Yano Tukapepa Nayo Kukatwazwa Umu Nzila Ci?
Izwi lyakwe Leza likakomelezya ukuti twalongana pamwi na anji. Lolini vino namwe mungaipakizya.
Uzye Ukulongana Kwitu Kukaaya Uli?
Uzye mukalonda ukumanya ivikacitika pa kulongana kwitu? Cumi kwene mulatemwa vino mulasambilila ivingi ivya muli Baibo ndi mwaca mwizako.
U mulandu ci Uno Tukazwalila Ningo Apa Kulongana?
Uzye Leza akasumba amano ku mizwalile itu? Lolini amasunde amuli Baibo aakatwavwa ukusoolola ningo ivyakuzwala nu kuiemvya.
Uzye Tungacita Uli Pakuti Twapekanya Ningo Ivya mu Kulongana?
Kupekanyizizya limwi ivya mu kulongana kulamwavwa ukuyasambilila ivingi.
Uzye Ukupepela Leza Capamwi Umu Lupwa Kuli Kutuuli?
Lolini vino ukupepa Leza umu nzila ii kungamwavwa ukupalamila sana kuli Leza nu kuleka mwatemwana sana umu lupwa
U Mulandu Ci Uno Tukaila Uku Kukongana Kukalamba?
Cila-mwaka tukakongana pamwi maila yatatu. Uzye maukongano yaa yangamwazwa uli?
Uzye Umulimo Witu Uwa Kukosoola Apa Wene Ukaombwa Ukutuuli?
Tukaomba wakwe vino Yesu waombanga lino wali pano nsi. Iinzila ci zimwi-zimwi zino tukaomvya pa kusimikila?
Uzye Painiya Ali Weni?
Ya Nte yamwi yakasumba maawazi 30, 50, nanti ukucilapo umu kusimikila cila-mwezi. Ngi vyani ivikalenga kuti yaaomba vivyo?
Uzye Umulimo wa Umisyonali Waya Uli?
I vyani ivikalondekwa pa kuya misyonali? Uzye ya misyonali yakasambilila uli?
Uzye ya Eluda Yakaomba Yakutuuli Umu Cilongano?
Ya eluda a onsi aalunduluka sana muli vyakwe Leza nupya yakatungulula umu vilongano. Uzye i vyani vino yakaomba uku kutwavwa?
Uzye Aomvi ya mu Cilongano Yakaomba Imilimo Ci?
Aomvi ya mu cilongano yaka-avwilizya ukuti icilongano caomba ningo. Lolini vino imilimo yao ika-avwa antu yonsi aakaya uku kulongana.
Uzye Angalizi Aakatandalila Ivilongano Yakatwazwa Umu Nzila Ci?
U mulandu ci uno angalizi yamwi yakatandalila ivilongano? Cingamwazwa uli ndi mukuzanwako lino antu yaayo iiza?
Tuka-avwa Uli Aina Itu Lino Yali ni Intazi Izipisye?
Ndi kwacitika uzanzo tukapekanya zuwa-zuwa ukuya-avwa anji nu kuya yakomelezya. I vintu ci vino tukaomba?
Uzye Umuomvi Mutailwe Uwa Mano A Weni?
Yesu walavile ukuti alasonta umuomvi aalapeela antu ivyakulya vya kumanya Leza. U mu nzila ci muno antu yaayo yakaombela?
Uzye Iumba Likatungulula Likaomba Uli Ndakai?
Mu nsita ya atumwa, akaliumba ka onsi ya eluda na atumwa kaali iumba ilyatungululanga cilongano ca ina Klistu. Nga ndakai caaya uli?
Uzye Betele Cili Cani?
Betele yaiyela sana nupya yayelako uku kuomba umulimo ucindame sana. Sambililini mumanye ivingi pali yaayo aakaombelapo.
I Milimo Ci Iikaombwa pa ma Ofesi?
Yonsi akulonda ukuya-tandalila maofesi yalayazengela ni nsansa nupya yalayatandazya. Tukumulaalika ukuti muce mwize!
Uzye Amabuku Itu Yakalembwa Umu Nzila Ci, Nupya Yakasenulwa Yakutuuli?
Tukapanga mabuku umu ndimi ukucila pali 600. U mulandu ci uno tukaombela incito iyakoma vivyo?
Uzye Impiya Zino Tukaomvya Umu Mulimo wa mu Nsi Yonsi Zikafuma Kwi?
Uzye iuvi litu lyapusana uli na macali yauze mu miomvezye ya mpiya?
U mulandu ci Uno Tukakuulila Ama Ng’anda ya Wene, Nupya Tukayakuula Umu Musango Ci?
U mulandu ci uno ivifulo pano tukapepela tukavyamila tukuti Mang’anda ya Wene? Umvwini vino ivikuulwa vii ivilinge sile vika-avwa ivilongano vitu.
Tungacita Uli Pakuti Twa-azwilizyako Ukusakamala Ing’anda ya Wene?
Ng’anda ya Wene ino yakazifya ningo nu kuisakamala ikacindika leza. I vyani vino tukapekanya ukuti twazifya inganda ya wene ino tukaomvya?
Uzye Laibulale ya pa Ng’anda ya Wene Ingatwavwa Umu Nzila Ci?
Uzye mungatemwa ukulondelezya ivyeo vya kumwavwa ukumanya sana Baibo? Muce mulole umu laibulale iya pa Ng’anda ya Wene!
I Vyani Ivikazanwa Apa Adelesi Itu Iya pa Intaneti?
Mungamanya ivingi pali sweswe na vino twazumila nupya mungazana amasuko uku mauzyo yamuli Baibo yano mwakwata.
Uzye Lyene Mumacitanga Vino Leza Akaalonda?
Yeova Leza wamutemwa wakwe cimwi. Mungalangizya mutuuli ukuti mukalondesya ukumuzanzya muli vino mukacita?


text:
What Your Peers Say
Watch videos of young people from around the world who talk about life’s challenges and how they cope with them.
Ukukanabombela pa fintu bwangu
Umfwa ifyo abacaice balanda pa bubi bwaba mu kukanabombela pa fintu bwangu, e lyo no busuma bwaba mu kubomfya bwino inshita.
Amafoni
Imisepela iingi, ilabomfya foni mu kwishishanya e lyo no kulanshanya na bantu balekanalekana. Busuma nshi no bubi ubwaba mu kukwata foni?
Aba Lwinso Abacusha Abantu
Umfwa ifyo abacaice basano balandapo pa ba lwinso abacusha abantu e lyo ne fyo wingacita nga balekucusha.


text:
Magazini a Watchtower ne Awake!
Magazini etu akute kwamba shamakani amu Baibolo ngomwela kukopolola nkwali mumilaka yapita ku 150. (mu Cisoli muliyawa) Magazini ya Watchtower ikute kutunyamfwa kunyumfwishisha ncebikute kupandulula bintu bilenshikinga mucishi kupitila mubushinshimi bwamu Baibolo. Ikute kwikalika myoyo ya bantu nemakani aina a Bwami bwa Lesa kayi ikute kunyamfwa bantu kuba nelushomo muli Yesu Kilisitu. Magazini ya Awake! ikute kulesha ncetwela kulwana mapensho amasuba ano kayi ikute kutunyamfwa kuba nelushomo muli Mulengi walalaya eti mucishi canyowani nikukabe lumuno.


text:
Nkaambo Nzi Ncomukambaukila Kuŋanda Aŋanda?
Jesu wakaambila basikumutobela kuti ‘bagwasye bantu bamisyobo yoonse kuba basikwiiya.’ (Matayo 28:19, 20) Jesu naakatuma basikwiiya bakwe bakusaanguna, wakabalailila kuunka kumaanda aabantu. (Matayo 10:7, 11-13)
Jesu naakafwa akubusyigwa, Banakristo bamumwaanda wamyaka wakusaanguna bakazumanana kumwaya mulumbe “mubuleya alimwi akuŋanda aŋanda.” (Milimo 5:42; 20:20) Tutobela cikozyanyo ca Banakristo aabo bakusaanguna alimwi twajana kuti mulimo wakuŋanda aŋanda ninzila mbotu yakusikila bantu.


text:
MAKANI AAYUNGIZYIDWE
Mulalilo wa Mwami—Ncilengwa Cimupa Bulemu Leza
BANAKRISTO balaililwa kucita Ciibalusyo calufwu lwa Kristo. Icilengwa eeci alimwi ciitwa kuti “Mulalilo wa-Mwami.” (1 Ba-Korinto 11:20) Ino ncinzi cipa kuti kauyandika kapati? Ndiilili alimwi mbuti mboweelede kucitwa?
Jesu Kristo wakatalisya cilengwa eeci imasiku mubuzuba bwapobwe lyaba Juda lya Kwiindilila mu 33 C.E. Ipobwe lya Kwiindilila lyakali pobwe lyakali kucitwa ciindi comwe buyo amwaka, mubuzuba bwa 14 bwamwezi waba Juda uutegwa Nisani. Ikutegwa bazyibe buzuba oobo, kulangilwa kuti ba Juda bakali kulindila buzuba ciindi cakumatalikilo kwamupeyo eelyo ibuzuba abusiku nobulampa mawoola aasika ku 12. Imwezi mupya wakusaanguna wakalibonya afwaafwi abuzuba oobo ngaakali matalikilo aamwezi wa Nisani. Ipobwe lya Kwiindilila lyakacitwa nolyabbila izuba nokwakainda mazuba aali 14 kuzwa leelyo.
Jesu wakasekelela pobwe lya Kwiindilila abaapostolo bakwe, wakagusya Judase Iskariote, amane wakatalisya Mulalilo wa Mwami. Mulalilo nguwakanjila mubusena bwapobwe lyaba Juda lya Kwiindilila, aboobo weelede kucitwa buyo ciindi comwe amwaka.
Makani Mabotu ngaakalemba Matayo aamba kuti: “Jesu wakabweza mukamu, walumba, wakomona, waabila basikwiiya, waamba wati, Amubweze, mulye, nkaambo ngooyu mubili wangu. Alimwi wakabweza kanywido walumba, wabaabila, waamba wati, Amunywide mulinkako nyoonse, nkaambo mboobu bulowa bwangu bwamulongo butililwa bantu banji kuti balekelelwe milandu yabo.”—Matayo 26:26-28.
Bamwi bantu basyoma kuti Jesu wakasandula mukamu kuba mubili wakwe wini-wini awaini kuba bulowa bwini. Nokuba boobo, mubili wa Jesu wakacili muumbulu naakaabila mukamu ooyu. Sena baapostolo ba Jesu mubwini bakali kulya nyama yakwe yini akunywa bulowa bwakwe? Peepe, nkaambo eeco nocakaba kulyana alimwi akutyola mulawo wa Leza. (Matalikilo 9:3, 4; Levitiko 17:10) Ikweelana abbuku lya Luka 22:20, Jesu wakati: “Cinywido eci ngomulongo mupya wamubulowa bwangu, ubutikaikila ndinywe.” Sena cinywido eeco cakasanduka akuba “mulongo mupya”? Eeco nocatakakonzyeka pe, mbwaanga mulongo ncizuminano, tacili cintu cini-cini pe.
Aboobo, mukamu alimwi awaini nzitondezyo buyo. Mukamu wiiminina mubili wa Kristo uulondokede. Jesu wakabelesya mukamu wakaceede kucakulya capobwe lya Kwiindilila. Mukamu wakanyina bumena pe. (Kulonga 12:8) Ibbaibbele libelesya bumena kacili citondezyo cacibi naa kubola. Aboobo mukamu wiiminina mubili wa Jesu uulondokede ngwaakatuula. Wakanyina cibi pe.—Matayo 16:11, 12; 1 Ba-Korinto 5:6, 7; 1 Petro 2:22; 1 Johane 2:1, 2.
Waini uusubila wiiminina bulowa bwa Jesu. Ibulowa oobo bupa kuti kacibeleka cizuminano cipya. Jesu wakati ibulowa bwakwe bwakatilwa kutegwa bantu “balekelelwe milandu yabo.” Aboobo bantunsi balakonzya kubonwa kuti balasalala kucibi mumeso aa Leza alimwi inga bakonzya kuba mucizuminano cipya a Jehova. (Ba-Hebrayo 9:14; 10:16, 17) Ooyu mulongo naa cizuminano upa kuti cikonzyeke ku Banakristo basyomeka bali 144,000 kuunka kujulu. Ooko bayoobeleka kabali bami abapaizi kutegwa banamaleya boonse balongezyegwe.—Matalikilo 22:18; Jeremiya 31:31-33; 1 Petro 2:9; Ciyubunuzyo 5:9, 10; 14:1-3.
Ino mbaani ibeelede kulya zitondezyo eezyi zya Ciibalusyo? Cakweelela, balikke ibali mucizuminano cipya—nkokuti aabo ibajisi bulangizi bwakuya kujulu mbabeelede kulya mukamu akunywa waini. Muuya wa Leza uusalala ulabasinizya aaba kuti balisalidwe kuba bami kujulu. (Ba-Roma 8:16) Alimwi bali mucizuminano cijatikizya Bwami a Jesu.—Luka 22:29.
Ino mbuti kujatikizya baabo bajisi bulangizi bwakupona kukabe kutamani mu Paradaiso anyika? Balautobela mulawo wa Jesu alimwi cabulemu balajanika ku Mulalilo wa Mwami, pele balajanika kabali basikulangilila buyo, ikutali batola lubazu mukulya akunywa. Ciindi comwe amwaka lyabbila zuba mu Nisani 14, Bakamboni ba Jehova balacita Mulalilo wa Mwami. Nokuba kuti nzyuulu buyo zisyoonto nyika yoonse zyabaabo baamba kuti bajisi bulangizi bwakuya kujulu, icilengwa eeci cilayandika kapati ku Banakristo boonse. Nciindi boonse nobayeeya cabusungu aluyando lutalikomeneni lwa Jehova Leza alimwi a Jesu Kristo.—Johane 3:16.