text:
Makani Mabotu
Outline: Short Bible stories from Genesis through the ascension. How to become a follower of Jesus. 40 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Script Text
Majililo
Mwapona beenzuma. Musike muswiilizye makani mabotu aya. Mulange mubbuku lyamikozyano muswiilizye kapati. Ciindiconse ncimunga mulamva muwuumina oyu (biipa, kwiimba, etc.), muyandule mukozyano utobela mubbuku lyamikozyano.
Mukozyano 1: Kakutanaba malengelo
Kumatalikilo kwaciindi Leza pesi ngwakaliko. Leza wakalenga nyika, akuita mumuni kuti umwinike nkaambo zyonse zyakali mumuddima. Mbuli mbumwabona mumukozyano wakutanguna, Leza wakanzania meenda akalansi, akali kujulu. Meenda aansi, milonga alwizhi, akujulu tibona mayoba. Leza wakanza zhuba kuti limunike isikati, amwezi kuti umunike masiku. Leza mubotu. Wakalenga zyonse akuba anguzu atala azyonse.
Mukozyano 2: Leza ulaambula
Bhuku lili muchikozyano eci litegwa Bhaibbeli. Ndijwi lyaLeza litibuzya azyaLeza anzila zyake. Leza ulayanda bantu boonse, kapati. Iswe Tiyanda kucita zintu zyesu munzila, njitiyanda lino zilatipambula kuli Leza. Bhaibbeli lilati tondezya, nzila imwi biyo pesi njitikonzya kusvaanizigwa akujatana aLeza. Kwiisigwa kwamansimpe oku, nkumutamung kuzva mu Bhaibbeli.
Mukozyano 3: Malegelo
Leza, aijwi lyake, wakalenga zintu zyonse zibotu. Wakaanza nyika amilundu; alwizi amilonga (mpamunya). Lino, wakalenga zintu zyonse zizumi, basvi bamumaanzi, bayuni bauluka abanyama boonse. Leza wakabotelwa azyonse nzyakalenga, nkaambo zyonse nzibotu.
Mukozyano 4: Adamu a Eva
Leza wakalenga muntu, wakutanguna Adamu, amwanakazi wakutanguna Eva. Wakabapa nguzu, atala azyonse nzyakalenga ano anyika. Bakali bagani baLeza, bakalikwaambuula awe mukuti mubakalikede. Leza wakabazumizya kulya misamu yoonse yakali mukuti eli, kunzu kwaUmwi biyo wakali akati kamuunda oyu. Mumukozyano wakucimwensi mulababona kabatyola mulau waLeza akulya mucelo ngubakalibindidwe. Bakabisya aboobo bugani bwabo aLeza bwakamana. Mukozyano wakululyo utondezya Adamu a Eva mbubakatandwa a Leza, elyo wakabatandanya mumulemba mubakalikede. Kuzva kuciindi eco bantu bakatalika kubeleka anguzu, kuti bajane zilyo zyakulya, aboobo bakatanguna kumvwa macise, macise akufwa.
Mukozyano 5: Kaini a Abbelo
Adamu a Eva bakazyala bana basankwa babili Kaini a Abbelo. Kaini wakasululwa, akusula Abbelo, nkukumujeya bumwi buzuba. Leza wakatuka Kaini mbuli mbaakaita kuli Adamu a Eva. Tili bazhukululwa ba Adamu a Eva, aboobo toonse takabisya. Zibi zilatipambula a Leza. Tilajana mulandu wezibi zysu.
Mukozyano 6: Bwaato bwa Noah
Myaka Minji yakayinda lubo kwakaba bazhukululwa banji ba Adamu. Aba bantu bakabisya abalabo, kukutaswiilila Leza. Zibi zyabantu zyakakomena, zyakuti Leza wakayeye kubanyonyona a Zambangulwe pati. Kwakali mwaalumi omwe wakali kuyanda, akulemeka Leza. Izhina lyake ngu Noah. Leza wakabuzya Noah kuti ayake bwaato bupati, ayoboke abana bakwe mubayofutukila. Noah wakakambaula azya buuya bwa-leza, myaka njakali kuyaka bwato. Bantu tibakamvwa pe malailile a Leza, kuti basanduke kuzwa kunzila zyabo zibi akuti bafutulwe kuzambangulwe.
Mukozyano 7: Zambangulwe
Noah wakabika bayuni abanyama bamisyobo yonse mubwato mbuli mbwakabuzigwa aLeza kuti acite. Lino Noah abakaintu bake, abana bake baalumi botatwe amwanakazi wake bakanjila mubwato. Leza wakajala mulyango. Wakawisya mvula impati amenda maanji kuzwa kujulu akuzuzya nyika yonse. Ciindi cakale camana lino nkoku kuti ani afutulwe. Noah abana bakwe mukati kabwaato bakali keede kabotu aboobo bantu boonse bakali anze abwato bakafwa. Noah wakafutulwa nkaambo wakalikusyoma kuli Leza, akumu telela.
Mukozyano 8: Abraham, Sara a Isaka
Myaka minji yakayinda, aMisyobo yaNoah yakavula kuba Misyobo minji-minji. Abraham u wakali mwaalumi wakali kusyoma Leza. Leza wakamulongezya, Abrahamu wakali abanakwe, Leza wakati luzubo lwaako luwe yoba bantu bapati.
Abrahamu a Sara tibakalabana pe, pele Abrahamu wakalikusyoma kuli Leza. Oyu mukozyano utondezya kuti bakazi bazoba amwana kabali bakome na mwana baka mulika kuti Isaac. Leza Jesu Kristu wakalonda kufutula nyika, wakazwa kuli Abrahamu a Isaac. Ndilamubuzya azya Jesu musule.
Mukozyano 9: Mozesi amulau waleza
Basimukowa baAbramu bakaba Nyika mpati itegwa Israeli. Musa alakwe wakali simukowa wa Abrahamu. Musa wakali kusyoma akulumba Leza alike. Bumwi buzuba Leza wakaita musa muchilundu nkukumubuzya milau, yakuti akabuzye bantu. Oyu mukozyano musa kaseluka mulundu, amilau yakwe kailembedwe abbwe. Leza uyanda kuti muntu woonse atobele milau yakwe (Milau ili kumi).
Mukozyano 10: Milau ilikumi
Njino Imwi yaMilau ilikumi Leza njaakapa Musa. Ilaiisya kuyanda akusyoma Leza omwe biyo wamasimpe. Kutanguna (amukozyano uliatala) kuluzende tilabona kuti tatuelede pe kusyoma Zibumbwa. Amikozyano yabanyama kufumbwa cimwi cintu.
Tuleelede kusyoma Leza, (siku bamba). Umwi biyo wamasimpe. (Mumukozyano utobela) isi, baina abana balikukomba, Leza antomwe. Bantu boonse baleelede kuba abuzuba bumwi biyo ansondo bwakukkomba Leza. (Lubo) bana baleeledhe kuswilila bazyai babo. (Mumukozyano uli ansi kuluzende). Mulau waLeza uti tatieledepe kujana utobela bambi ba-leza. Tatieledepe kubweza muka muntu (kwiita bumambe) (lcikozyano cakumaninizya).
Tatieledepe kubba, kufumbwa kubweza cintu citesi cesu. Leza ulatilailila kuti tilemeke milau yakwe.
Mukozyano 11: Cabilo cazibi
Elyo Mwaalumi, kufumbwa Muntu wabisya, uleelede kupa caabilo cambelele kuli Leza. Mbelele ilafwa kuti ibweze mvuta yasikubisya (simulandu). Mbelele eyi yakali cikozyano camwana mulombe waLeza, Leza Jeso Kristu, Leza wakamutola kukufusa cibe caabilo caLeza, kubantu bonse banyika. Wakafwa amvuta Yesu. "Nimbelele yaLeza, Isalazya zibi zyanyika yoonse. Leza cakaba caabilo cazibi zyesu elyo nakafwa aciingano cacisamu. Tilumbe Jeso Kristu, sanduka akuzumina zibi zyako kuli nguwe, sanduka (Izwi kuzibi) aboobo Leza oti akulekelele.
Mukozyano 12: Mungelo, Maria aJosefa
Lino timve Jeso Kristu mbwakazyalwa. Ciindi Leza wakatisyomezya kutuma mufutuli (Muntu uza kukufutula kuzwa kuzibi). (,umukozyano ulikuluzende) mulabona Mungelo wakazwa kujulu kuza kumusimbi cuunga utegwa Maria. Maria wakalimusimbi nakalindu, wakalitangidwi kasuwa aMozesinkwa Josefa. Mungelo wakaambila Maria kuti Muuya waLeza uleza mulinguwe asikube abula (Idda). Mwana uzoteegwa Jesu Kristo. (Mbuli mbumubwene mumukozyano ulikululyo.) Mungelo wakalitondezya mbubona kuli Josefa muciloto. Wakati kuli Josefa "utayowipe kubweza Maria mwanakazi wako, ulaabula Bwamuuya usalala. Izhina lyamwana uzoteegwa Kristu. (Kakulikuti Mufutuli) uza kuzofutula bantu bakwakwe muzibi zyabo." Josefa wakaswiilizya Leza. (Aboobo tibakaswaanana pe abulo aMaria kusikila mwana watumbukwa.
Mukozyano 13: Kuzyalwa kwaJesu
Josefa aMaria bakali mulwendo lwakuya kuddolopo litegwa Bethlehema. Nkaambo iddolopo eli lyakalizudde bantu, tikwakali mvuta yakuti baone pe. Bakaya mucibaya canombe. Omo Maria wakazyala mwana Jeso. Maria wakacili nakalindu Jeso nakazyalwa. Masiku abuzuba obo Mungelo wakalitondeezya kuli bamwi baalumi (beembeli) bakalikulinda imbelele zyabo, kumacezyo wakababuzya azyakuzyalwa kwaJeso muBethlehema. Lino bangelo baanji bakaboneka mujulu kabaimba akulumbaizya Leza. Baalumi aba bakeenda mpawo kuyobona Mufutuli Jesu.
Mukozyano 14: Jesu kali sikuyiisya
Icikozyano cili kumwensi tilabona Jeso kalimyaaka alikumi aabili (12) ulikwaambula azyaLeza, abayiisyi abatungamili baIsrael kaswiilila akubuzya mibusyo. Bakagamba aluzhibo lwake azyaLeza. Mukozyano wabili utondeezya Jesu naka zokomena kuba mwanalumi mupati kayiisya bantu azyaLeza. Bamwi bantu bakalikumuswiilila akumulemeka. Anu Bamwi bantu tebakamuswiilila pe, bakamukazya. Leza uyanda kuti tizumine (kumusyoma) akutobela Jeso.
Mukozyano 15: Milimo igambya yaLeza
Mikozyano eyi itondeezya nguzi zipati zyaLeza nzyakapa mwanaakwe Jeso, kuti acite zigambyo. Mumukozyano ulikuluzende Jeso wakaponia mwaalumi wakazyeedwe kalimoofu, nkukuti takalikubona pe. Mukozyano ulakati ulatitondezya kabusya mwana waka zoba muzumi lubo awo isi abaina mwana kabayimvwi kabalangilila. Kumaninizya tulibwene Jeso kalimukweenda atala ameenda. Ulikweenda atala ameenda kulibasikwiiya bake, abo balimubwato bwato mulwizhi. Leza Jeso wakaita zigambyo ziinji zilimbuli zezi, kuti tizhibe kuti mwanaaLeza. Nguzu zyaJeso zilakonzya kutigwasya aswe (mapenzi esu).
Mukozyano 16: Mbwakapenzegwa
Jeso wakacita zintu zinji zigambya aboobo bantu banji bakamutobela. Jeso wakala Buuya. Wakaponia baciswa akubaiisya zyaLeza. wakalonda kuzofutula basweekedde, abantu basizibi boonse. Basimucita zibi Jeso naakabamba kuti mbasizibi bakamuzonda. Batungamilili babantu bakamuzonda Jeso. Tebakali kusyoma pe kuti Jeso mwana waLeza. Bakamwaanga, akumupa milandu yama njaka pawo bakamuuma. Bakamuzvatika ngwani yamaamva mumutwe wake, bakamusvida mate akumucapa. Asi Jeso taakakaka pe. Wakalizi kuti zyeelede kucitika kuli nguwe zyeelede kucitika kulinguwe. Wakazumizya basimucita zibi kuti bamucise akumujaya. Wakafwa kuti abe cipaizvo zyabantu bakwe.
Mukozyano 17: Jeso mbaakajegwa
Jeso wakauminwa aciigano. (Ciingano cakulimvwi ansi pawo awa Jeso) wakauminwa wakafwa. Basimulandu bakauminwa antoomwi aJeso. Muciindi eco njiyakali nzila yakujaya a njiyo bajai. Anu Jeso taakwe mulandu ngwaakacita. Jeso wakaba cipaizyo cakaliya zibi zyabanyu boonse. Toonse tilibisizye tweelede kufwa nkaambo ka. Jesu wakabwezha cipubulo cesu ncitwaalede kupubulwa acico. Do talebulula kuti tilibasimucita zibi akusandu ka kuzvakuzibi zyesu, Leza, ulatilekelela akutisanzya zibi zyesu, Lumba umutobele, tambula mwami Jesi Kristu pawo ulafutulwa.
Mukozyano 18: Kubuka
Ibakalikumusula bakali kuyeya kuti bakamujeya, anu te zyakalibobope! Musule Jeso wakauminwa aciingano wakafa, beenzinyina bakamuvwikila mubili wake muchibunda. Bakajala mulyango wakucibunda abwe. Mazuba abili akainda muli bwatatu, Jeso wakabuka kubakofwa. Bamwi banakazi nibakakusika ku cuumbwe, bakajana bwe lyakungulusigwa Jeso kali wazwa. Ngilozi zibili zyakaliko zyakabambila kuti Jeso muumi. "Tawo ano pe wabuka, "bakamba Jeso naakabuka kubakafwa, wakatondezya kuti nguLeza. Jeso muumi sunu ngusinguzu kwiinda Satani alufu.
Mukozyano 19: Tomasi ulasyoma
Musule mwakubuka kwaJeso, beenzinyina banji (bantu) bakamubona, bakaambula akulya anguwe. Tomasi umwi wabeenzinyina (baiyi) taakalumba pe kuti Jeso wabuka muzumi ambinya. Wakaamba kuti, "Kusikila ndabona mabanga amukujata, tandi syomi pe." Tilikubona mumukozyanisyo Jeso katondezya Tomasi Zilonda izyakumininwa. Tomasi wakasyoma. Wakawida ansi ampela lyaJeso wamba kuti, "Mwami wangu aLeza wangu."
Jeso wakaamba kuti, "Balaacoolwe abo basyoma nikuba kabatandibwene.
Mukozyano 20: Kutanta kwaJeso kujulu
Mazuba makumi abanda, Jeso naakabuka kubakafwa, wakalitondeezya kubantu zindi zinji. Bantu banji baka mubona kuti muumi. Lino Jeso wakalili bambilide kubweda kuli wisi kujulu. Wakamana mulimo ngwakazidilide kuzoucita. Jeso wakaambila basikwiya (baiyi) kuti babuzye muntu onse makani aya mabotu.
Basikwiya bakalangilila Jeso naakali kuya kujulu. Ngilozi zibili (Zyakali azvizvato zituba) zyakalitondeezya akwaamba kuti kubaiyi Jeso uzosika bumwi buzuba kazwa kujulu mbuli maboneno ngibamubona kaya kujulu.. Kusikila ciindi iciza, Jeso ulakomba kali kujulu. Uli kubambila bamusyoma abamutobela ndau yakukala. Lino, iwe utyeni? Unga ulalumba na akumutobela Jeso? Inga ulaba nguuswaanana anguwe na?
Mukozyano 21: Ciingano
Jeso wakafwidanz aciingano? Jeso wakafida kufutura basimucita zibi kuzva kucipubulo cazibi. Yeya, bulowa bwaJeso, mwana waLeza, bulati sanzya kuzva kuzibi zyonse zyesu. Jeso tabisizye pe, anu wakafa kuti agwisye cibi citipambula kuzva kuli Leza. Ciingano citiyeyesya Jeso utabisizye pe mbelele yaLeza yakapayililwa ndiswe. Ngatishome muli Jeso akusanduka (kusanduka) kuzva kuzibi, zibi zyesu zilalekelelwa aLEZA. Jeso ulaticita bana baLeza, (beenzinyina abazyalani). Mukozyano utobela ulatibuzya kuti timvisisye caamba muntu utobela Kristu, na-kuti imusyomi.
Mukozyano 22: Nzila izibili
Jeso wakasiya kuti kuli nzila izibili. Umwi aumwi ulimunzila yazibi iya kumapenzi kuzva kumazyalilo aakwe. Toonse yulazibi kubisya nkutwakatola kuli Adamu. Jeso uyanda kuti tinjile muka nzila kanini kaya kuliLeza kujulu. Namuntu mubuumi obu wasyoma muli Jeso akumutobela, watambula buumi butamani. Wazva mumugwa-gwa, wanjila mukanzila kaniini kaya kujulu. Takuko pe kutongwa kwacibi kulibabo bali munzila nini. Kusala: Do (icikombyo) usale kutobela Jeso, ulakonzya kwaamba kuli Leza (mumunyengetelo) mbuli bobu: "Leza, ndiyanda kulebulula kuti ndilisimucita zibi. Ndilalumba kuti Jeso wakandifwida aciingano kubbadala zibi zyangu. Ndilekelele undisyanzye (myoyo wangu) akundicita umwi wantunduyako (wabwami). Ndiyanda kutobela Jeso nzira yako iluleme, ndazofwa ndikabone anduwe Kujulu. Talumba nduwe Leza."
Do walumba zyaconzyo akukomba (kwaamba kuliLeza) mbuli bobu, wanjila munzila niini yakukondwa alukule antomwe aLeza.
Mukozyano 23: Bana baLeza
Jeso ubonwa akutambula bantu kuzva kumayanzi amushobo amwamba umwi aumwi. Bakalumba mulinguwe akuba bana baLeza. Bali munzila niini iya kujulu. Bantu baLeza bali mbuli ntundu, boonse balijiseni antoomwe mumwami Jeso.
Mukozyano 24: Kuzyalwa apiya
Masiku amwi, muisyi silutwe wakalikutegwa Nikodimasi, wakazha kuli nguwe Jeso kuzobuzya azyaLeza. Jeso wakamwambila kuti umwi aumwi uyanda kuba mubwami bwaLeza, (kuya kujulu) weelede kuba abuumi bupiya. Zili mbuli kuzyaligwa apiya. Tatikwe pe nguzu zyakuli sandula. Muuya usalala waLeza ulatipa buumi bupiya mukusyoma akutobela Jeso. Tilaba bantu bapiya, bantu (bana) baLeza.
Mukozyano 25: Ikuza kwaMuuya Usalala
Balumi aba basikwiya baJeso. Jeso nakabwedezegwa kujulu, wakabaambila kuti uzobatumina Muuya Usalala. Mazuba kumi Jeso kali wabweda kujulu, baiyi aba bakali antomwe (andau imwibiyo). Pawo, Muuya Usalala wakazha akuzuzya boonse mbuli mbaakabambila. Bantu aba bakatambula nguzu zyakwukambauka malaka asiyene kwaambila bantu zigambyo zyacitwa aLeza. Muuya Usalala ulakala mumusyomi (maKristi) wamasimpe batobeli baJeso ulabapa nguzu zyakumuyanda akumuswiilizya Jeso.
Mukozyano 26: Kweenda mumuni
Muntu muciindi caanga taanatanguna kusyoma muliJeso, inga uli mbuli muntu uli acikozyano cakulumwensi, weenda mumudima. Ulaligubbula akuwida mucibi akaambo kakuti takukwe mumwini pe umumwinikila. Muciindi nitibimba muMwami Jeso, inga baba mbuli muntu weenda munzila itwasanukide shikati! Jeso wakaamba kuti "Ndili mumwini wanyika. Muntu unditobela, taendi mumudima." Leza wakapa muuya usalala kugwasya akuisya balumbi (maKristi) inzila yakwe ya buumi.
Mukozyano 27: Kuswiilila ijwi lyaleza
Musyomi (muKristu, mutobeli) muli Jeso Kristu muntu mupiya, pawo ula swiiliya ijwi lyaLeza. Ulalumba kuti Leza wakamulekelela cibi cakwe. Mulumbi taavuuli pe; taalwani pe akuita nkanzi, taabbi pe nikuba kukomba zikozyano kana kuti bamwi ba Leza naa kuti mizimu. Muuya Usalala upa nguzu kumusyomi kuti asiye zintu zibi acite zibotu.
Mukozyano 28: Ntunda yabuKristo
Mulange ntundu eyi yeenda munzila yaLeza. Mwalumi uyanda mukaintu wakwe alakwe mukaintu ulalemeka mwalumi wake mbuli jwi lyaLeza mbulyaamba. Balagwasyana akuisya bana babo kuti bayande Leza, akwiiya ijwi lyake akuliswiilizya. Intundu yabuKristu(balumbi) ilakomba akubelekela antomwe Leza.
Mukozyano 29: Yanda ibakusula
Jeso wakaisya batobeli bakwe (baiyi) kuti bayande bantu boonse ababasulide. Tweelede kugwasya abali mumapenzi bamwi bamisyobo. Jeso wakamba kaambo kamwalumi akubbidwa abafumpi. Mwanalumi waumwi mushobo ulajana silweendo kalemede loko. Wakagwasya mulondola wakali mumapenzi. Nkaambo taakambo mubbadalo pe. Jeso wakamba kuti tilede kucita zintu zibotu mbuli zezi.
Mukozyano 30: Jeso ngusi manguzu
Balumi aba bakalikumupa zikozyano kuti kube Leza wamasimpe. Bakasyoma muli zezi kabatana baba batobeli baKristu. Musyomi waciKristu weelede kusowa zintu zyose zyaSatani azya muuya mubi. Mwami Jeso ngu simanguzu kwiinda Satani, muuya mubi, mukozyano azikombwa (balozi abumanikizyi bwabo). Iswe toba syomi tatelede kuyowa Satani. Tuelede kwaambila Leza kuti atigwasye akuti londola.
Mukozyano 31: Kugusya muuya mubi
Mumakozyano oyu tilikubona mwalumi ula muuya mubi. Taakwe naakalikwangika pe antambo anceni nkaambo muuya mubi (madimoni) wakala anguzu. Jeso wakatanda muuya mubi (madimoni) kuti izve mumwalumi, pawo yakazva nkaambo yeelede kuswilila Jeso simanguzu kwiinda Satani amadimoni akwe. Mwalumi oyu wakangununwa kuzva kumuuya mubi pawo wakambila beenzinyina zyaakacitilwa a Jeso. Jeso ngusimanguzu kwiinda Satani amyuya yakwe mibi yoonse, pawo boonse ngabamuswiilile.
Kuli Salila: Nawapambanisigwa amuuya mibi, buzya basyomi bamwi bakukombele. Buzya Jeso simanguzu autande. (Naula muuya minji iinda muumwi, buzya basyomi bakukombele muzhina lyaJeso itandwe myiuya mibi eyi akuitandanya kuti ileke kujoka.) Nateenda akuswiilila Jeso, ukala mulindiswe. Nguzu zyake zilatlondola, Satani tatipenzyi pe.
Mukozyano 32: Tobela Jeso
Mucikozyano eci cititondezya mulumbi (mu Kristu) ngaasunkwa kuleka kutobela Jeso. Satani uyanda ndiswe kuti tilube Leza akaambo kakuyeyesya mali, izyakuzwaata, tombwe, zyakunywa zikola azintu zyoonse zisiyenesiyene. Satani ulatibuzya kuti zintu ezi zilaticita kuti tibotelwe, asi anu nubeja kupela. Satani mubeji mpawo uleezya kutibejela akutimana. Anu Leza wamba kuti: "Kaka Satani mpawo ulakucija." Leza nguTaata wesu uli kujulu. Ulizhi zibuligwa abana bake, utibimbya "Kupa zintu zibotu kuli babo bamuyanda". Nitubimba aLeza akuswiilila mwanaake Jeso, tilajana nguzu zyaLeza muciindi camasunkuzyo.
Mukozyano 33: Natabisya
Jeso wakaamba sitoli eyi: Mujaya wakazva amuunzi, wakeenda kulamfu mpawo wakacita zintu zibi ziinji. Wakasania mali yoonse njaakati wapegwa ataata wakwe, wakacita buvuule mpawo wakapona mubumi. Niyakama mali yakwe yoonse, mwakaba nzala mpati munyika omo mpawo mwanalumi oyu wakaba muumba akumva nzala mpati. Wakasita muciindi cakubona kuti wakabisya mpawo wakajokela kuli wisi. Akuyanda kujatilwa. Akaambo kakuti wisi wakali kumuyanda kapati, wakamutambula mumuunzi. Sitoli eyi ititondezya kuti naatabisya, teelede kumvwa mulandu, ngataambe cibi cesu kuli Leza akusanduka kuzva kuli cico. Kaambo Leza ulatiyanda kapati akutilekelela cibi cesu mpawo ulatitambula kuti tendezyane Anguwe ambinya.
Mukozyano 34: Maciswe
Mwanalumi amwanakazi ano, balangika kulibombya (kuliceteka) akambo kakuti bbululu wabo ulaciswa loko. Bantu baLeza bacita biyeni naabaciswa? Beelede kukomba ku Mwami akulumba kuti ula cita cibotu. Leza ulaponesya muntu uciswa nadonga kuli kuyanda kwake, naa kuti akumugwasya kuyanda musamu uli kabotu. Leza ulatiyanda mpawo ulatilondola ali zyoonse zicitika kubana bakwe. Leza ulabamba musyomi kuti ata penzegwi aSatani, iswe tateelede kumuyowa pe, anu ngatibimbe muli Jeso kuti atilondole. Jeso ulandiswe mukutipa luumuno muziindi zyamapenzi.
Mukozyano 35: Lufu
Tonse tilizhi kuti bumwi buzuba tilafwa. Pele niinzi cizocitika kuli ndiswe mushule mwakufa? Na-musyomi (muKristu) afwa muuya wake uleenda kuya kuba antamwi aMwami Jeso Kristu. Beenzinyina wabali asikufwa abayandikani bake tabeelede kuzundwa amakatazyo. Tateelede kuyowa lufu kaambo tilizhi kuti Leza ulatiyanda mpawo wakatinununa kuzva kucibi. Batasyomi taabakwe kulangilizya kugambya oku kwa buumi antomwe aLeza mushule mwakufa kwabo. Beenda kundau iyoosya. Uya kuli noyoofwa?
Mukozyano 36: Mubili waKristu
Ano tilikubona amwi mapaanzi asiyene - siyene amubili. Paanzi limwi alimwi lyamubili wesu lilamulimo walyo. Ilinso ndyakubonesya; kutwi kwakumvisya amulomo ngwakulisya akwaambula. Mapaanzi onse amubili abelekela antomwe. Na-limwi paanzi lyacisva kana kuti kulemaala, mubili onse ulashupeka. Leza ulamba kuti basyomi (maKristu) mapaanzi amubili umwi biyo (utegwana mbungano). Jeso mutwe wamubili oyo. Leza ula mulimo wamusyomi umwi aumwi wakucita, mbuli mukozyano: kukambauka, kuisya zintu zyaLeza, kwiimba nteembauzyo zyake, kulimina kusanina ntundu kana kuti kwiipekela kulya kwaayo.
Umwi aumwi weelede kubelekela mwami Jeso kugwasizya mubili onse waKristo kuti ube anguzu. Basyomi bonse beelede kuyandana akubelekela antomwe na kutii mubili wa Kristo ulapenzegwa.
Mukozyano 37: Kubungana antoomwe
Basyomi bonse ngababungane antamwi ciindi coonse bakombe Leza. Teelede kwiiya kuzva muBbaibbili ijwi lyaLeza, imba nyimbo ukombe.
Teelede kweeta zipo zyamulimo waLeza. Mwami ulatambila kuti tiyeye lufu lwaMwami wesu Jeso. Ano tili kubona balumbi (bantu baLeza) ngabali kwaabana cingwa acakunywa (zyeeleni) antomwe. Cingwa citiyezya mubili waJeso wakajiilwa ndiswe acingano. Cakunywa citiyezya bulowa bwake bwakatikila kutisanzya zibi zyesu akuteeta afwifwi kuli Leza. Teelede kuyeya lufu lwake kuti timuyande camwoyo onse.
Mukozyano 38: Jeso ulazha ambinya
Kuli Leza muciindi cakwe ceelede, Jeso ulaza kazwa kujulu, mbuli mbwakatilayilila. Uzozha kuzotola basyoma bamasimpe (tundu yaLeza). Mwami Jeso uzobusya bonse bantu baLeza bafwide mpawo zibunda zyabo zizosyaala nkazitakwe citupe. Bantu baLeza bazumi ibalapona ano uyotanta ambabo. Balumbi bonse bayoswanana aMwami Jeso mujulu (mujoba) pawo bayo kala anguwe kutamani. Batalumbi baya kukusowegwa akusvaanana alubeta luyumu lwaLeza. Tatizhipe Jeso nasika, anu teelede kulibambila akwimikilila. Ulilibambilide na kusvaana amwami Jeso kuti asika sunu?
Mukozyano 39: Kuba amucelo
Mbuli mucelo mucikozyano eci ulacita mucelo, mulumbi (muKristo) ulacita mucelo waMuuya Usalala. Jeso wakamba kuti, "Ndime musansa musamu. Inywe muli matabi. Do kamukala mulindime andime muli ndinywe, mulaba amicelo minji." Muuya Usalala waLeza ula kala akubeleka mumwoyo yesu (mulindisise). Kuba amucelo waLuyando, Kukondwa, Luumuno, Busicamba, Buuya, Bubotu, Lusyomo, Lubombo akulizyola mubuumi bwesu. Namatabi amusansa ngaataciti micelo, ala gokwa, alafa akumpwa. Batobeli baJeso beelede kuba amicelo minji - eci cintu cibotu citili kwaamba mbuli Luyando, eci cilasumpula a kulemeka Leza, muyandikani wesu Taata wakujulu.
Mukozyano 40: Kwaambila bamwi bantu
Jeso wakaambila bonse basyoma kuti beende bakaambile bamwi makani mabotu aJeso kuti bafutulwe kuzva kucibi akukomba lyamulilo. Cikozyano eci citondezya musyomi ngwaaswiilila bamwwi azyaJeso. Muuya Usalala waLeya ulatigwasya, ulapa inguzu kuti tukambauke Jeso Kristo. Mpawo ulungulwide beenzonyokwe abamwi nziwa-yiya kuzva mubbuku lyacikozyano eci.


c: text/html

text:
Tippfehler zu: Ukulele
kulele, Uulele, Uklele, Ukuele, Ukulle, Ukulee, Ukulel, kUulele, Uuklele, Ukluele, Ukuelle, Ukullee, Ukuleel, UUkulele, Ukkulele, Ukuulele, Ukullele, Ukuleele, Ukulelle, Ukulelee, Uuulele, Uiulele, Uoulele, Ujulele, Ululele, Umulele, Uk6lele, Uk7lele, Uk8lele, Ukylele, Ukilele, Ukhlele, Ukjlele, Ukklele, Ukuiele, Ukuoele, Ukupele, Ukukele, Ukul2le, Ukul3le, Ukul4le, Ukulwle, Ukulrle, Ukulsle, Ukuldle, Ukulfle, Ukuleie, Ukuleoe, Ukulepe, Ukuleke, Ukulel2, Ukulel3, Ukulel4, Ukulelw, Ukulelr, Ukulels, Ukuleld, Ukulelf, Ugulele, Ukolele, Ukulale, Ukulile, Ukuläle, Ukulela, Ukuleli, Ukulelä, Zur Tippfehlersuche nach Ukulele

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
… Bane umfweni. Ba Edgar nabafumya indalama ishingi sana, over K1 billion. Bele pela infumu ya ku mwesu ku lubemba.
Mwalaumfwa infumu yalayamba ukutila ati iyo mukwai aba tonga baleuma ababemba. Mwipushe iyo infumu ukutila nga balya abatonga abaleuma ababemba ku Lusaka balya abali displaced, namu balandila ko?
Mwipushe iyo Mfumu ukutila lilya ba PF baletila nabawina, balecita celebrate ukwabula ukuti ba wine na ma vote ayabufi, balefwaya ukuya oca inganda yakwa Gbm ku Kasama, walibalandila ko?
Iyo mfumu yatemwa fye ulupiya. Nga mwaumfwa, bonse mwebekalacalo mwe baleumfwa, sana sana mwe ba bemba, mwikonkelela iyo Mfumu. Yalikwata history yabukabolala. Yalitemwa history yakutemwa indalama. Yena ngabaishitila, uwaishitila nangu ninjinga nangu nimotocar, eo yaya.
Mwibepewa iyo pakuti icite divide ababemba naba tonga ifwe twakana nabanandi abo bekele uku. Tatulefwaya division iyo muli cino calo.
Muleke iyo mfumu nga yati icite ifyo ile cita, twalaicita expose mwaumfwa? Twalamweba mwecalo nefyo mushaishiba pantu ninshi yasanguka politician, yaingila mu political arena, twala imbana nenama mu meno naiiyo mfumu
Bane ico ndefwaya ca kweba ati tiyeni tube calm as Zambians. Ifi ificitike muchibemba tutila ukuti ubuchenjeshi bwankoko Nangu bacita ifi ba Edgar it is shortlived. Ifwe tulekele amaka kuli ba court. Natwishiba ukutilaati kulya tutwele bali competent enough ukusanga solution.
Elyo iyo solution yakusekesha abena Zambia.
Ifwe tulebomba with facts and figures. Ifwe tatulebomfya ama motocar ukulashingulaka pa high Court ukulacita intimidate ama constitutional court lawyers, ukulabomfya ama panga, awe ifwe iyo. Ifwe mu UPND natukana.
Ifwe tatulefwaya ulubuli. Ndecita emphasise kuli mwe bena Zambia bonse, sana sana mwe ba UPND, twiba nga ba PF iyo. Ba PF aba wina ica cine, if they genuinely won these elections they would not have been behaving in the manner they are behaving.
Bushe kuti nauwina elo kabili walaima nama panga?
Nau wina kabili walaya ku constitutional court ule eba ati twalaisa uko ba court? Mukucita inshi?
Ba yamba nomba ukulanda, nacimona ka newspaper ka kwa uyu ex-convict ati Judge umo bamucita expose, bamucite expose shani, finshi acita? Ni intimidation yonse ilya.
Nga bena natukwata ko ulya Judge ayile …. Edgar, epoali. Bushe natulanda ko? Awe pantu natwishiba ati we have a good case, so we dont mind whether he is there or not. Icile twafwa ko ni law, because we feel the law is on our side. The law will protect us.


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
jest
ciebie
dzień
zawsze
wszystko
świecie
życia
świat
wiele
siebie
się
oczy
razem
inie
będzie
serce
serca
słowa
domu
Tobie
urodziny
miłości
marzenia
świata
lat
miłość
głowie
Rymy do pospali
chapali, chlapali, chlipali, chlupali, chłapali, chrapali, chrupali, ciapali, ciepali, ciupali, cupali, czerpali, człapali, ćpali, dopali, dospali, drapali, hepali, impali, Kampali, kapali, kąpali, klapali, klepali, kłapali, kopali, kupali, łapali, łupali, łypali, naćpali, nadpali, napali, naspali, nepali, nieospali, nopali, ochlapali, oćpali, odespali, odłupali, odpali, odrapali, okapali, oklepali, okopali, Opali, opali, ospali, osypali, oszczypali, otrzepali, otupali, ożłopali, Pali, pali, podpali, popali, pospali, przepali, przespali, przypali, rozpali, rypali, sapali, schlapali, schrupali, siąpali, siepali, siorpali, skąpali, sklepali, skopali, spali, stąpali, strzepali, sypali, szarpali, szczypali, Szpali, ślipali, tąpali, trzepali, tupali, tyrpali, uciapali, udrapali, ukapali, ukąpali, uklepali, ukopali, ułupali, upali, usypali, uszarpali, uszczypali, wdrapali, wklepali, wkopali, wrypali, wsypali, wypali, wyspali, zaćpali, zapali, zaspali, zdrapali, zipali, złapali, zrypali, zsypali, zszarpali, żłopali
chapali chlapali chlipali chlupali chłapali chrapali chrupali ciapali ciepali ciupali cupali czerpali człapali ćpali dopali dospali drapali hepali impali Kampali kapali kąpali klapali klepali kłapali kopali kupali łapali łupali łypali naćpali nadpali napali naspali nepali nieospali nopali ochlapali oćpali odespali odłupali odpali odrapali okapali oklepali okopali Opali opali ospali osypali oszczypali otrzepali otupali ożłopali Pali pali podpali
popali pospali przepali przespali przypali rozpali rypali sapali schlapali schrupali siąpali siepali siorpali skąpali sklepali skopali spali stąpali strzepali sypali szarpali szczypali Szpali ślipali tąpali trzepali tupali tyrpali uciapali udrapali ukapali ukąpali uklepali ukopali ułupali upali usypali uszarpali uszczypali wdrapali wklepali wkopali wrypali wsypali wypali wyspali zaćpali zapali zaspali zdrapali zipali złapali zrypali zsypali zszarpali żłopali
chapali, chlapali, chlipali, chlupali, chłapali, chrapali, chrupali, ciapali, ciepali, ciupali, cupali, czerpali, człapali, ćpali, dopali, dospali, drapali, hepali, impali, Kampali, kapali, kąpali, klapali, klepali, kłapali, kopali, kupali, łapali, łupali, łypali, naćpali, nadpali, napali, naspali, nepali, nieospali, nopali, ochlapali, oćpali, odespali, odłupali, odpali, odrapali, okapali, oklepali, okopali, Opali, opali, ospali, osypali, oszczypali, otrzepali, otupali, ożłopali, Pali, pali, podpali, popali, pospali, przepali, przespali, przypali, rozpali, rypali, sapali, schlapali, schrupali, siąpali, siepali, siorpali, skąpali, sklepali, skopali, spali, stąpali, strzepali, sypali, szarpali, szczypali, Szpali, ślipali, tąpali, trzepali, tupali, tyrpali, uciapali, udrapali, ukapali, ukąpali, uklepali, ukopali, ułupali, upali, usypali, uszarpali, uszczypali, wdrapali, wklepali, wkopali, wrypali, wsypali, wypali, wyspali, zaćpali, zapali, zaspali, zdrapali, zipali, złapali, zrypali, zsypali, zszarpali, żłopali


text:
ICISAMBILILO 11
Balilembele Ifyebo Pali BaYesu
Kani wababona abalalume mu cikope?— Ni Matayo, Mako, Luku, Yoane, Petilo, Jakobo, Juda, na Paulu. Bonse aba abalalume eko baali ili baYesu baali pa calo, kabili balilembele ifyebo pali baYesu. Nga tusambililepo pali bo.
Findo wishipo pali baba abalalume?
Abalalume batatu pali bo baali ni ntangishi ishalukutulisha na baYesu. Kani ulibeshi abo?— Ni Matayo, Yoane, na Petilo. Intangishi Matayo na Yoane baalibeshi bwino baYesu, kabili bonse bobilo balilembele ifyebo pali baYesu. Intangishi Yoane yalilembele ne buuku lya Ukufisulula ne nkalata shitatu ishiitwa ati 1 Yoane, 2 Yoane, na 3 Yoane. Intangishi Petilo yalilembele inkalata shibili ishili mu Baibolo. Shiletwa ati 1 Petilo na 2 Petilo. Mu nkalata yakwe iya bubili, Petilo alilembele pa mpindi baYehova balabiile pali baYesu ukufuma kwiulu, ati: ‘Uyu e Mwana wanji. Ndimutemenwe, kabili emo nsangalalila.’
Bambi abalalume abali mu cikope nabo balatusambisha pali baYesu mu mabuuku balembele. Umo pali bo ni Mako. Cipale epo ali ili baYesu babekete kabili alibwene fyonse lukoso ifyacitikile. Na umbi ni Luku. Ali mulaye wa mu cipatela kabili alibele umuKlistu cipale panuma ya mfwa ya baYesu.
Bambi abalembeleko Baibolo babili abali mu cikope bali banice ba baYesu. Kani ulibeshi amashina?— Ni Jakobo na Juda. Pa kutanga, tabacetekelepo muli baYesu. Balukulanguluka ne kweba ati baYesu balifuntile. Pano ili papitile impindi balicetekele muli baYesu ne kuba abaKlistu.
Uwakupelako uuli mu cikope uwalembeleko Baibolo ni Paulu. Ili tangaba umuKlistu, alukwitwa ati Saulu. Alibapatile abaKlistu kabili taalukubomfwilapo inkumbu. Kani uliishi icalengele ati Paulu abe umuKlistu?— Kambi kasuba, ili Paulu aali pa lwendo, ukwa kubulo’kucetekela alyumfwile ishiwi ukufuma kwiulu. Baali ni baYesu e balukulabila! Balipwishe Paulu ati: ‘Nindo ulukubapensesha abo abacetekele muli nebo?’ Panuma ya fyefyo, Paulu alibeele muKlistu. Paulu alilembele amabuuku 14 aamu Baibolo, ukufuma pa AbaLoma ukufika ku AbaEbeya.
Tali tulapenda Baibolo inshiku shonse?— Kani tulukupenda Baibolo, tulasambilila ifintu ifingi pali baYesu. Kani ungatemwa ukusambililapo na fimbi pali baYesu?—


text:
Mutu 15
Injila ya Bwanaloli Yakumwiputila Kyala
1. Ngimba yonani uyu abaghile ukutubula injila inunu iyakumwiputila Kyala?
IFIPANGA fingi fikuyoba ukuti fikumanyisya abandu ubwanaloli pakuyoba isya Kyala. Loli isi sikaya sya bwanaloli, panongwa yakuti abene bikumanyisya ifindu ifi fikaya fya bwanaloli pa fundo yakuti ngimba Kyala yonani kangi abandu bikulondiwa ukumwiputa bulebule? Ngimba tubaghile ukumanya bulebule injila ya bwanaloli yakumwiputila Kyala? Yehova mwene yo abaghile ukutubula muno tubaghile ukumwiputila.
2. Ngimba tubaghile ukumanya bulebule injila ya bwanaloli yakumwiputila Kyala?
2 Yehova atupele iBaibolo ukuti litutule ukuti tumanyile injila ya bwanaloli yakumwiputila. Mukulondiwa ukumanyila iBaibolo kangi Yehova ikuya pakubatula ukuti mupindule nifimanyilo ifi mukumanyila panongwa yakuti umwene ikubinong’onela fiyo.—Yesaya 48:17.
3. Ngimba Kyala ikulonda tubombeghe isyafiki?
3 Abandu bamo bikuyoba ukuti Kyala ikwitikisya ifipanga fyosa, loli ifi fileghene na ifi Yesu ayobile. Umwene atile: ‘Mungati aliwesa uyu ikuti, ‘We Ntwa, we Ntwa kumyangu,’ yo isakwingilagha mbunyafyale bwa kumwanya; loli uyu ikubomba ubwighane bwa Tata uyu ali kumwanya.’ Tukulondiwa fiyo ukumanyila isi Kyala ikulonda kangi tubombeghe ubwighane bwake. Ifundo iyi yakulondiwa fiyo panongwa yakuti Yesu ayobile ukuti abandu aba ‘batikupilikila indaghilo,’ bikuya ni nongwa kwa Kyala.—Matai 7:21-23.
4. Ngimba Yesu ayobile isyafiki ku aba bikubomba ubwighane bwa Kyala?
4 Yesu atusokile ukuti linga tukulonda ukubomba ubwighane bwa Kyala, tukuya pakwaghana ni ndamyo nyingi. Atile: ‘Amwingileghe pa kipata ikifinye, buno kyelefu ikipata, nyelufu ninjila iyi yikulabila kubupyutiwa, bingi aba bikwenda papo. Kifinye nikipata, finye ninjila iyi yilabile kubumi, banandi abene aba bikuyagha.’ (Matai 7:13, 14) Ikipata ikifinye iki kikusanusya injila yanaloli yakumwiputila Kyala, yo yikutula abandu ukuti babwaghe ubumi bwa bwila na bwila. Ikipata ikyelufu kikusanusya injila iyi Kyala atikwitikisya ukuti abandu bamwiputileghe iyi yikulongosya ku bufwe. Loli Yehova atikulonda ukuti yumo asafwe. Yo nongwa ampele aliwesa ulusako lwa kumanyila iBaibolo.—2 Peteri 3:9.
INJILA YABWANALOLI YAKUMWIPUTILA KYALA
5. Ngimba mubaghile ukubamanya bulebule aba bikumwiputa Kyala munjila yabwanaloli?
5 Yesu ayobile ukuti tubaghile ukubamanya aba bikubomba ubwighane bwa Kyala. Tubaghile ukubamanya ukwendela mu isi bikusubila na isi bikubomba. Atile: ‘Mwisa kubamanyilagha museke syabo’. Alyongelile ukuti ‘Bunobuno ghosa umpiki unnunu ghukupa iseke inunu.’ (Matai 7:16, 17) Isi sitikusanusya ukuti aba bikumwiputa Kyala bagholofu. Loli ababombi ba Kyala akabalilo kosa bikughelaghela ukubomba inunu. Lino isagha tukete isi sibaghile ukututula ukumanya aba bikumwiputa Kyala munjila yabwanaloli.
6, 7. Ngimba ifimanyilo ifyabwanaloli fikufumagha kughu? Lingania. Ngimba tukumanyilapo isyafiki pa isi Yesu abombagha?
6 Ifi tukumanyila fikufuma m’Baibolo. IBaibolo likuti: ‘Buno ghosa amasimbo agha Mbepo wa Kyala aghatuyile, manunu ukumanyikisya, nukusitobosya imbibi, nukungolosya umundu, nukumfunda umundu amahala gha bugholofu, ukuti umundu wa Kyala ayeghe mpelelesye itolo, uyu ilingenie ukubomba imbombo syosya inunu.’ (2 Timoti 3:16, 17) Untumiwa Pauli alembile ku baKristu ukuti: ‘Bo tubatwalile umwe ilisyu lya Kyala mwapilike nukwambilila. Mukalyambilile ukuti isyu lya bandu, loli mulinkulyambilila ukuti isyu lya Kyala, bo muno liyilile naloli; ili likubomba m’myinu mwe bitiki.’ (1 Batesalonike 2:13) Ukwiputa kwa naloli kukufuma m’masyu gha Kyala iBaibolo. Kutikwendela amahala gha bandu, inyiho pamo ifindu ifingi.
7 Fyosa ifi Yesu amanyisyagha fyali fya m’masyu gha Kyala. (Belenga Yohani 17:17.) Pa isi ayobagha, akolagha ifundo isya m’malemba. (Matai 4:4, 7, 10) Ababombi babwanaloli ba Kyala bikunkonga Yesu nukumanyisya ifi iBaibolo likuyoba.
8. Ngimba Yesu amanyisye ukuti fiki pa fundo ya kumwiputa Yehova?
8 Tumwiputeghe Yehova mwene. Pa Salimo 83:18 NWT pakuti: Yuyuwe, uwe ingamu yako yowe Yehova, uli Nkinde nkisu kyosa. Yesu alondagha ukuti abandu bam’manye kanunu Kyala wabwanaloli, yo nongwa abamanyisyagha abandu ingamu ya Kyala. (Belenga Yohani 17:6.) Yesu ayobile atile: ‘Umbungulukileghe Yehova Kyala wako, yo umbombeleghe yuyo mwene.’ (Matai 4:10 NWT) Pakuya babombi ba Kyala tukukonga isi Yesu abombagha. Tukumwiputa Yehova mwene, tukubombela ingamu yake kangi tukumanyisya abangi ingamu ya Kyala na isi isa kutubombela.
9, 10. Ngimba tukunangisya bulebule ulughano kwa aliwesa?
9 Tubaghaneghe abandu bosa. Yesu abamanyisye abafundiwa bake ukuti baghananeghe. (Belenga Yohani 13:35.) Fikaya nimbombo ukuti tufumile kughu, inyiho syitu, tuli balondo pamo bakabi. Ulughano lwitu kwa aliwesa luyeghe lwa bwanaloli ku bakamu na balumbu. (Bakolosi 3:14) Yo nongwa tutikubuka ku bwite kangi tutikughogha abandu. IBaibolo likuti: ‘Momuno bakindanile abana ba Kyala nabana ba mohesi. Wesa uyu linga atikubomba ubugholofu kangi atikungana uwamyabo, yo akaya mwana wa Kyala.’ Alyongelilepo atile, ‘tughananeghe; Tungayagha bo yu Kaini, uyu apapiwe mumbibi, popapo alinkungogha uwamyabo.’—1 Yohani 3:10-12; 4:20, 21.
10 Tukubombela akabalilo kitu, amaka ghitu ni findu fitu ukutula nukukasya abangi. (Bahiburi 10:24, 25) ‘Tukubabombela inunu abandu bosa.’—Bagalatiya 6:10.
11. Nongwa yafiki tukusubila ukuti Yesu yo njila yakubwaghila ubumi?
11 Tumpilikileghe Yesu panongwa yakuti umwene yo njila yakubuka kwa Kyala. IBaibolo likuti: ‘Bukayako ubupoki m’mundu uyungi, namanga yikayako ingamu iyingi kusi kumpalanga, iyi bapeghiwe abandu, muli iyi fikuti mo tubwaghile ubupoki.’ (Imbombo Sya Batumiwa 4:12) Mu mutu 5 m’buku ili, twamanyile ukuti Yesu atumiwe ukuti atabule abandu aba bikumpilikila ku butulanongwa. (Matai 20:28) Yehova asalile Yesu ukuti yo ise alaghile ikisu. Yo nongwa iBaibolo likutubula ukuti tukulondiwa ukumpilikila Yesu ukuti twise tubwaghe ubumi bwa bwila na bwila.—Belenga Yohani 3:36.
12. Nongwa yafiki tutikwingililapo pa ndyali?
12 Tungayagha pabumanyani ni ndyali. Yesu akalingililepo pa ndyali. Pakabalilo kamo apa agheliwagha, alimbulile undaghili wa Roma atile: “Ubunyafyale bwangu bukaya bwa nkisu iki.” (Belenga Yohani 18:36.) Ukufwana na Yesu, nanuswe tuli basubiliwa ku Bunyafyale bwa kumwanya, yo nongwa iyi kali tukwikala kughu, loli tutikwingililapo pa ifya ndyali. Loli iBaibolo likutubula ukuti twilambikeghe ku ‘balaghili aba bali pamwanya,’ agha gho maboma gha bandu. (Baroma 13:1) Tukupilikila indaghilo isya kisu kuno tukwikala. Loli pa fundo isi sikususania ni ndaghilo isya Kyala tukukonga abatumiwa aba bayobile batile: ‘umundu fikuti antileghe Kyala ukukinda abandu.’—Imbombo Sya Batumiwa 5:29; Marko 12:17.
13. Ngimba tukufumusya isyafiki isya bunyafyale bwa Kyala?
13 Tukusubila ukuti Ubunyafyale bwa Kyala bwene bo bukwisa kumasya indamyo pa kisu. Yesu ayobile ukuti ‘inongwa inunu isya Bunyafyale sisisi’ sikuya pakufumusiwa nkisu kyosa. (Belenga Matai 24:14.) Likayapo iboma lya bandu ili libaghile ukubomba isi Ubunyafyale bwa Kyala bukwisa kubomba. (Salimo 146:3) Yesu atumanyisye ukuti twiputileghe Ubunyafyale bwa Kyala apa ayobile atile, ‘Ubunyafyale bwako bwiseghe, ubwighane bwako bubombiweghe, pasi apa bo kumwanya.’ (Matai 6:10) IBaibolo likutubula ukuti Ubunyafyale bwa Kyala bukwisa kupalaghania amaboma ghosa agha bandu po ubwene bukwisa kulaghila bwila na bwila.—Danieli 2:44.
14. Ngimba bo baliku aba uwe kusubila ukuti bikubomba ubwighane bwa Kyala?
14 Pa syosa isi tumanyile mwilalusye ukuti: ‘Ngimba bo baliku aba bikumanyisya isi iBaibolo likuyoba? Ngimba bo baliku aba bikubamanyisya abandu ingamu ya Kyala? Ngimba bo baliku aba bikunangisya ulughano ulwanaloli kwa aliwesa kangi bikusubila ukuti Kyala atumile Yesu ukuti ise atutabule? Ngimba bo baliku aba batikwingililapo pa ndyali? Ngimba bo baliku aba bikumanyisya ukuti Ubunyafyale bwa Kyala bwene bo bukwisa kumasya indamyo syitu?’ Bo Baketi ba Yehova bene.—Yesaya 43:10-12.
NGIMBA UMWE MUKUYA PAKUBOMBA ISYAFIKI?
15. Ngimba tubombeghe isyafiki ukuti Kyala itikisyeghe ukumwiputa kwitu?
15 Ukusubila itolo ukuti Kyala aliko kukaya kwakufwana. Namanga abandumi ababibi bikusubila ukuti Kyala aliko loli batikumpilikila. (Yakobu 2:19) Linga tukulonda ukuti Kyala itikisyeghe ukumwiputa kwitu, tutikulondiwa ukwitikisya itolo ukuti aliko, loli tubombeghe isi umwene ikuyoba.
16. Nongwa yafiki tukulondiwa ukuti tusokemo m’fipanga ifya butungulu?
16 Ukuti Kyala itikisye ukumwiputa kwitu, tukulondiwa ukusokamo mu fipanga ifya butungulu. Unsololi Yesaya alembile atile, ‘Komma ukufipalamasya ifindu ifi fili mwiko ukufipalamasya, mwipeleghe ukuya bikemo polelo musumukeghe.’ (Yesaya 52:11; 2 Bakorinti 6:17) Yo nongwa tutikulondiwa ukubombako fyosa ifi fikukolelana nifipanga ifya butungulu.
17, 18. Ngimba “Babeloni Unkulumba findu fiki kangi nongwa yafiki kununu ukusokamo mwanakalinga?
17 Ngimba ifipanga ifya butungulu fyo filiku? Fyo fipanga fyosa ifi fikumanyisya ukuti tumbombeleghe Kyala mu njila iyi yikukindana na isi amasyu ghake ghikuyoba. Ifipanga ifya butungulu m’Baibolo fikukoleliwa “Babeloni Unkulumba.” (Ubusetuli 17:5) Nongwa yafiki? Nongwa yakuti ku Babeloni ko kwalyandile ifimanyisyo fingi ifya butungulu, bo Umpyuto wa nkabalilo ka Nowa ghukindile. Ifimanyisyo ifi fyalyambukile pa kisu kyosa. Abandu ba ku Babeloni basubilagha ukuti mwa kyala yumoywene muli aba kyala batatu. Mpaka lino ifipanga fingi fikumanyisya ukuti kuli aba kyala batatu mwa Kyala yumoywene, loli iBaibolo likutumanyisya kanunu ukuti alipo Kyala yumoywene, Yehova, kangi Yesu ukuti yo Mwana wa Kyala. (Yohani 17:3) Abandu ba ku Babeloni basubilagha kangi ukuti linga umundu afwile umughi wake ghukukindilila ukuya nubumi kangi ghubaghile ukufundiwa mu moto wa helo. Loli ubu butungulu.—Mukete Amasyu Gha Pabumalilo 14, na 17.
18 Kyala ayobile nganila ukuti mwalululu ifipanga ifya butungulu fikuya pakufundiwa. (Ubusetuli 18:8) Ngimba muketile inongwa inunu iyakusokelamo m’fipanga ifya butungulu mwanakalinga? Yehova ikulonda ukuti musokemo bo akabalilo kakali ukumalika.—Ubusetuli 18:4.
19. Linga musalile ukumbombela Yehova, ngimba umwene ikuya pakukufighilila bulebule?
19 Linga musalile ukusokamo m’kipanga kyabutungulu ukuti mwande ukumbombela Yehova, abamanyani pamo aba mu mbumba yinu batikuya pakupilikisya inongwa iyi usalile ukubomba ifi, bamo bikwanda ukususya nukukughomola amaka. Loli Yehova akabaghila ukubaleka umwe. Ukuya pakuya yumo wa bandu mamiliyoni mingi aba baghanene naloli kangi ukuya pakuya nulusubilo lwakwisa kwikala pakisu bwila na bwila. (Marko 10:28-30) Lumo abinako na bakamu bako aba lino bakukususya bope nkyeni babaghile ukwisa pakwanda ukumanyila iBaibolo.
20. Nongwa yafiki kulondiwa ukumwiputa Kyala mu njila ya bwanaloli?
20 Kasyele akabalilo kanandi ukuti Kyala asosyepo bosa aba bikubomba imbibi nukuti Ubunyafyale bwake bulaghile ikisu. (2 Peteri 3:9, 13) Aka kisakuya kabalilo ka lusekelo! Aliwesa isakumwiputagha Yehova mu njila iyi umwene ikulonda. Lino ko kabalilo kanunu kumyako ukuti wande ukumwiputa Kyala mu njila ya bwanaloli.


text:
Muno Tubaghile Uyobela Pakufumusya
GONGWE LA MULINDA
Ilalusyo: Twesa utubalilo tumo, tulonda ulusubisyo. Ngimba tubaghile ulwagha kughu?
Ilemba: 2Ko 1:3, 4
Mpepo: Gongwe ili liyoba muno Kyala otusubikisya.
GONGWE LA MULINDA (peji lyabumalilo)
Ilalusyo: Abandu bamo bakwinoghona ukuti Ubunyafyale bwa Kyala buli mu ndumbula ya mundu; bamo bakwinoghona ukuti abandu babaghile utwala ulutengano pa kisu. Umwe mukwinoghona bulebule?
Ilemba: Dan 2:44
Mpepo: Ufwana namuno iBaibolo liyobela, Ubunyafyale bwa Kyala lyo boma lyabwanaloli. Gongwe ili liyoba isi iBaibolo liyoba isya Bunyafyale bwa Kyala.
UKUMANYISYA UBWANALOLI
Ilalusyo: Ngimba tumanya bulebule ukuti Kyala otupakisya?
Ilemba: 1Pe 5:7
Ubwanaloli: Kyala akuti twiputeghe kumyake papo umwene otupakisya.
LEMBA INJILA IYI MULONDA UBOMBELA
Mukonge muno tulembile polemba injila iyi mulonda ubombela pakufumusya


text:
CAAMBILIZYO CA MULAWO WA MASI OONSE WA LWAANGULUKO LWA MUNTU MATALIKO
[Preamble]
Mbuli mbokunga kulemeka muntu oonse ncizyalilwa ca lwaanguluko lwa mikwasyi yoonse kuba
matalikilo akuliiba, kukwabililwa amulawo alimwi aluumuno munyika:
Kakuli kutalemeka alimwi akutyola milawo ya lwaanguluko lwa muntu kuleta micito
yabujayi mibyaabi kulanyemya akutakkazyika kabotu bantu alimwi kwazungaanya nyika kuti
ijane nzila yakwaangulula bantu kuti kabaliiba kukanana zyobayanda alimwi akutobela
zyobasyoma alimwi akwaanguluka kwakutayoowa kwakaambilizyigwa kuba nenzila mpati veelede
kuyumya muntu.
Kakuli ncintu cipati, kuti muntu tasungilizyi kulomba lugwasyo kuba nenzila ilikke
yamamanino, ulakonzya kucita zyintu zyimbi zyibyaabi zyakulikwabilila kudyaamininwa, kuti
buumi bwa muntu weelede kukwabililwa amulawo.
Kakuli ncintu cipati kusumpula lumvwano akati kamasi, kakuli bantu bamasi aali mu
mbunga ya United Nations mu milawo ya malembo amumbunga eeyi akasyomenzya lusyomo mu
milawo ya lwaanguluko lwa muntu, kubulemu alimwi abuvubi bwamuntu alimwi alwanguluko
lweelene ku basankwa abakaintu alimwi akuba amakanze akusumpula bukkale bwabuumi bwabo
mukuliiba kunji.
Kakuli masi aali ma memba ambunga eeyi akasyomezya kuya kuzwidilila, mukubelekela
antoomwe ambunga ya United Nationes, kusumpula akucita kulemeka mulawo wa lwaanguluko lwa
muntu alimwi akulekela bantu kuliiba, kakuli kumvwa kwa lwaanguluko oolu alimwi akuliiba
nkupati mukubona kuti kusyomezya ooku kwabeleka.
Lino aboobo, Muswaangano Mupati (Generl Assembly) waambili zya zyeezyi: Eeci cizumino
ca kwaambilizya lwaanguluko lwa muntu kuba nenzila ngubauba yabantu boonse alimwi amasi
oonse kujana, kumasimpilo kuti muntu oonse alimwi azyibeela zya buleya, kuyeeya cisyomezyo
eeci lyoonse mu myoyo, ciya kusola mbocikonzya kuyiisya alimwi akusumpula kulemeka
lwaanguluko alimwi akuliiba alimwi kwiinda munzila isumpukide, masi alimwi akubantu
bamumasi aali mubweendelezi bwa bantu bambi.
CIZUMINANO CA MULAWO UJATIKIZYA MASI OONSE CAKULESYA BUTUNDULUZI BWA MUNTU
Kapango 1
Bantu boonse balazyalwa kabaangulukide alimwi kabeelene alimwi akwaanguluka kucita
zyobayanda. Balazyalwa amaanu akuyeeya, aakusala alimwi beelede kulanga bambi mbuli
banabokwabo.
Kapango 2
Mukuya ambele, kunyina kusalaula kweelede kucitwa akaambo katwaambo twacisi,
bweendelezi bwa milawo antela bulemekwa cisi nkwazwa muntu, cibe cisi cakalilela kale,
citaninga kulilela nokuba kuba amweele wakutaindilizya.
Muntu oonse ulaangulukide ku zyintu zyoonse zyili mucizuminano, kakunyina kusalaula
mbuli kwakusiyana cikanda, musyobo, buzyale, cikombelo, makani a twaambo twacisi antela
kwiimpana kwakuyeeya, busicisi antela bukkale, buvubi, nkokazyalilwa antela kwiimpana
kumbi.
Kapango 3
Muntu oonse ulaangulukide kubukkale bwabuumi, lwaanguluko alimwi akukwabililwa.
Kapango 4
Kunyina weelede kuba muzike antela cibelesyo, buzike alimwi amakwebo aabuzike zyeelede
kukasyigwa munzila zyoonse.
Kapango 5
Kunyina weelede kupezyegwa, kutalanganyizyigwa mbuli muntu antela kubelesyegwa mbuli
cibbalo antela kupegwa cisubulo.
Kapango 6
Muntu oonse ulaangulukide kulemekwa koonse nkwabede kuba muntu kubusyu bwa mulawo.
Kapango 7
Bantu boonse baleelene kubusyu bwa mulawo alimwi balizumizyidwe kakunyina kusalaula
kubukwabilizi bwa mulawo bweelene. Boonse balaangulukide kukwabililwa kweelene kumicito
yakusalaula mukutyola cizuminano eeci alimwi akumicito ya kubisya zyintu zyikonzya kuleta
kusalaula.
Kapango 8
Muntu oonse ulaangulukide kwiimininwa ambunga ya bantu basalwa mucisi kubona kaambo
kakwe nkasinkilwa kulwaanguluko lwakucita ncayanda ncazumizyilwe amulawo.
Kapango 9
Kunyina muntu weelede kwaangwa, kuyobolwa muntolongo kakunyina mulandu antela kutija
kuya kukkala kucisi cimbi.
Kapango 10
Muntu oonse ulaangulukide kakunyina kwaandana kubetekwa ambunga yasalwa inyina
nkoilikumbtizya alimi isitikene kulanga kukwabililwa ku lwaanguluko ndwajisi alimwi ayimwi
milandu njakonzya kupegwa.
Kapango 11
- Oonse wapegwa mulandu ulaangulukide kwiitwa kuti ucisalalakusikila akaianwe amulandu mu
nkuta mbuli bwaamba mulawo libetekwa alimwi ulizumizyilwe kujmana bamwiimiminina libetekwa
mulandu wakwe.
- Kunyina ukonzya kujanwa mulandu kuti kakuli cintu comwe cicaala citakonzyi kupa kuti ube
mulandu, kwiinda mu milawo ya cisi antela ijatikizya masi oonse, ciindi mulandu ooyu
niwakacitika. Lyalo kunyina cisubulo cipati ceelede kupegwa kunze aacisubulo ceendelana
amulawo ciindi mulandu niwakacitwa.
Kapango 12
Kunyina muntu weelede kunyonganyizyigwa kutayelede kuzyintu zyakwe, mukwasyi, munzi
antela magwalo, antela kumutalika akaambo kabulemu bwakwe. Oonse ulaangulukide
kukwabililwa amulawo kukunyonganyizyigwa antela kutalikwa ooku.
Kapango 13
- Oonse muntu ulaangulukide kweenda mbwayanda alimwi akukkala kufumbwa mucisi.
- Oonse muntu ulaangulukide kuzwa kufumbwa mucisi, kusanganizya acisi cokwabo, alimwi
akupiluka kucisi cokwabo.
Kapango 14
- Oonse muntu ulaangulukide kulomba kukkala akuliiba mucisi cimbi mwaatijila kuyuba
kwaangwa antela kupezyegwa musi mwazwa.
- Kukwabililwa kulwaanguluko oolu kulakozya kutyolwa kubantu batija kubetekwa milandu
isalala kabotu itali mbuli ya makani atwaambo twacisi antela itayendelani anzila alimwi
amilawo ya mbunga ya manyika oonse (United Nations).
Kapango 15
- Oonse muntu ulaangulukide kuba munacisi wacisi ncayanda kukkala.
- Kunyina uyedele kukasyigwa kucinca busicisi antela kukasyigwa kutacinca.
Kapango 16
- Basankwa abakaintu bakakomena, kakunyina kubakasya akaambo kacikanda cabo, cisi ncobazwa
antela cikombelo, balangulukide kukwata kufumbwa ngobayanda alimwi akubamba mukwasyi.
Balangulukide kuba alwaanguluko lweelene lwa bakwetene ciindi nobacikwetene alimwi
anobalekana.
- Kukwatana kuya kulembezyegwa abaabo basikuyandana bobile kakunyina kuyoowa.
- Mukwasyi ncilenga cabuleya kukkala antoomwe alimwi mukwasyi weelede kukwabililwa ku
buleya alimwi akucisi.
Kapango 17
- Oonse muntu ulaangulukide kuba alubono alikke antela kubeleka aatomwe abamwi.
- Kunyina weelede kunyonganizyigwa antela kunyangwa lubono lwakwe.
Kapango 18
Muntu oonse ulaangulukide kuliyeeyela, kulisalila cikombelo ncayanda; lwaanguluko oolu
lulajatikizya alusyomo ndwajisi alikke antela mu mbunga ya bana maleya nokuba kuliiba
alikke, kutobela buyiisya cikombelo antela walo kuyyiisya, alimwi akukomba.
Kapango 19
Muntu oonse ulaangulukide kwaamba zyili kumoyo; kwaanguluka ooku kulajatikizya
akubuzya, kulaigwa alimwi akupa mizeezo kwiinda mumapepa antela mulisikapepele kakunyina
munyinza.
Kapango 20
- Muntu oonse ulaangulukide kuba mukabunga antela kubungana kwaluumuno.
- Kunyina weelede kusungilizyigwa kuba mukabunga nkatayandi.
Kapango 21
- Muntu oonse ulaangulukide kutola lubazu mubweendelezi bwa mfulumende mucisi cokwabo
antela kwiinda kumuntu usalwa biya abana maleya antela lwakwe mukamwini.
- Muntu oonse ulaangulukide kupegwa lugwasyo lweelene alugwasyigwa bana maleya mucisi.
- Kuyanda kwabantu kweelede kuba ciiminizyo ca mfulumende; kuyanda ooku kweelede
kutondezyegwa kwainda ciindi alimwi akusala kwamasimpe kweelede kucitwa abana maleya
bamucisi bazumizyigwa amulawo kusala alimwi akuzumizyigwa kusala ngwayanda kakunyina
kunyonganyizyigwa.
Kapango 22
Muntu oonse, muna maleya, ulaangulukide kuyobwedwa mali ngakoswedwa ku mali ngavwola ku
nkampani yakabambwa mucisi antela kwiinda mukumvwana acisi cimbi kweelene amulawo wacisi.
Alimwi ulaangulukide kulyeezyela buvubi, kuba abukkale alimwi akucita zyilengwa zyacisi
zyitakonzyi kumusala akaambo ka ciimo cakwe alimwi alwaanguluko lwa kusumpula bukkale
bwakwe.
Kapango 23
- Muntu oonse ulaangulukide kujana mulimo, kulisalila mulimo ngwayanda, kububotu bujanwa
amulimo ooyo alimwi akukwabililwa kupenzi lyakubula milimo.
- Oonse, kakunyina kusalaula, ulakwabililwa kuvwozyegwa mali ayelene amulimo ngwabeleka.
- Oonse ubeleka ulaangulukide kupegwa mali abikkilwa atala antela bbonasi alimwi
akukwabililwa buumi bwakwe alimwi abwamukwasyi wakwe azyintu zyimbi zyeelede kukwabililwa.
- Muntu oonse ulaangulukide kunjila antela kutalika mbunga ilwanina akukwabilila babelesi.
Kapango 24
Muntu oonse ulaangulukide kupumuna akulyookezya kubeleka, kusanganizya kupegwa mawoolo
ayelede ciindi cakubeleka alimwi akubbadelwa mali waunka kukupumuna kwa mazuba manji.
Kapango 25
- Muntu oonse ulaangulukide ku buumi abukkale bubotu antoomwe amukwasyi wakwe, mbuli kuli
cakulya, zyakusama, ng'anda yakukkala alimwi amicelo yakusilikwa azyintu zyimbi ziyandika
kumuntu, alimwi akukwabililwa buumi bwakwe wani kubeleka, kukwabililwa kumalwazi, bulema,
kufwidwa, kucembaala alimwi azyimbi zyikonzya kusinkila muntu kubuumi zyatakonzyi kucita
akaambo kakubula nzila yakuzyicita.
- Bamatumbu alimwi abana balaangulukide kulugwasyo luyandika. Bana boonse, abe wamung'anda
antela wamusyokwe, beelede kulangwa kabotu alimwi akukwabililwa kweelene.
Kapango 26
- Muntu oonse ulaangulukide kuyiya, lwiiyo lweelede kupegwa biyo kakunyina kubbadela,
kapati muma giledi akutalisya masyoonto alimwi aakati-kati. Kunjila cikolo kumagiledi
akutalisya weelede kuba mulawo natayandi nayanda mwana. Lwiiyo lwa milimo ya maanza alimwi
aiyandika kuba haanzyibwene wa mulimo umwi lweelede kuti lyoonse kaluliko alimwi lwiiyo
lwa mabbuku mapati alwalo lweelede kupegwa kuli baabo bajisi maanu.
- Lwiiyo lweelede kuba lwakusumpula bukkale bwa muntu alimwi akuyumya lwaanguluko alimwi
akusala ciyanda muntu. Lupa bantu kumvwisisya, kuba sicamba alimwi akusumpula
lumvwanoakati kamasi, kakunyina kusalaula cikanda, cikombelo alimwi akuyumya milimo ya
mbunga ya masi oonse munyika ya United Nations kutontozya luumuno munyika.
- Bazyali balaangulukile kusala lwiiyo ndobayanda antela ndobayeeyela kuba lubotu kubana
babo.
Kapango 27
- Oonse muntu ulaangulukide kakunyina kukasyigwa kutola lubazu mubuumi bukkala bana
maleya, kuyiya zyilenwa zyacisi alimwi akwaabana busongo.
- Oonse muntu ulaangulukide kukwabililwa ku zyintu zyayanda mbuli zya kulyaanzila, nyimbo
azyisobano zyalilembela mukamwini.
Kapango 28
Oonse muntu ulizumizyilwe Kuba mumakamu alimwi amunkamu zyijatikizya masi manji oomo
mujanwa lwaanguluko lwakazuminanwa akwaambilizyigwa amilawo ya mbunga eeyi.
Kapango 29
- Muntu oonse ujisi mulimo kubuleya ooko nkwaangulukide kuliiba akusumpula buntu bwakwe.
- Mukubelesya lwaanguluko anguzu zyapedwe, muntu oonse ulaangulukide kulikkalila
kwakutaindilizya ku lwaanguluko ndwapedwe amulawo kutegwa awalo kalemeka lwaanguluko lwa
bantu bambi alimwi abulemu buyandika kumuntu alimwi akuliiba kwa bana maleya.
- Lwaanguluko alimwi akuliiba takweelede kwiindilizyigwa ku mizeezo yakabambwa ambunga ya
masi oonse aamunyika ya United Nations.
Kapango 30
Kunyina cili mucizuminano eeci ceelede kwendelezyegwa amasi aambi, mbunga ya bantu
antela muntu biyo, kuba anguzu zyakucita zyilengwa zyimbi zyikonzya kutyola milawo ya
lwaanguluko lupedwe ku bantu lwapandulwa kale.


text:
“Tukulonda Tuye Nawe”
“Tukulonda tuye nawe, pano swemo tuvwa ukuti Leza waya kunomuli.”—ZAKALIYA 8:23.
INYIMBO: 32, 31
1, 2. (a) I vyani vino Yeova walanzile ukuti ivilaacitika ndakai? (b) A mauzyo ci aamaasukwa umu cipande cii? (Lolini cikope cakutandikilako.)
YEOVA walanzile ukuti umu manda ya ndakai, “apa inamasi yonsi akaalanda indimi zipusanepusane, ainamasi ikumi yalaiza ku Muyuda wenga, nu kumunena yati, ‘Tukulonda tuye nawe, pano swemo tuvwa ukuti Leza waya kunomuli.’” (Zakaliya 8:23) “Umuyuda” akaimililako apakwe nu mupasi wakwe Leza uwa muzilo. Nupya yakaamwa nu kuti “antu yakwe Leza acumi [nanti Izlaeli wakwe Leza].” (Galatiya 6:16) “Aina masi ikumi” yakaimililako yonsi akwata upaalilo wakwikala pano nsi amanda pe. Yamanya ukuti Yeova wapolelela iumba lii ilya yapakwe nupya yakalola ukuti i syuko ukupepa Leza capamwi nayo.
2 Wakwe vivi kwene vino Zakaliya walanzile, Yesu walanzile ukuti antu yakwe Leza yalaombela pamwi. Walumbwile antu yaayo aakwata upalilo wa kwikala ukwiyulu ukuti “ufyo unono” na yayo akwata upaalilo wa kwikala pano nsi ukuti “mfwele nazyuze.” Nomba Yesu walanzile ukuti yalaya “ufyo onga” nupya yalakonka “mucemi wenga” kuli kuti Yesu. (Luka 12:32; Yoane 10:16) Nomba vino pali maumba yaili, yamwi yangelenganya ukuti: (1) Uzye amfwele na zyuze yalinzile ukumanya mazina yakwe yonsi apakwe? (2) Uzye apakwe yalinzile ukuilola uli? (3) Ndi cakuti umwi umu cilongano cino nayamo watandika ukulyako umukate nu kumwako waini pa Ciusyo, uzye ndinzile ukumulola uli? (4) Uzye ndinzile ukusakamala ndi cakuti nalola impendwa yakwe yaayo akalyako mukate nu kumwako waini pa Ciusyo ikuya ikukulilako? Icipande cii cimaasuka mauzyo yaa.
UZYE TULINZILE UKUMANYA MAZINA YAKWE YONSI APAKWE ALIPO NDAKAI?
3. U mulandu ci uno tutanga tumanye ningo aaya umwiumba lyakwe ya 144,000?
3 Uzye amfwele nazyuze yalinzile ukumanya mazina yakwe yonsi apakwe alipo ndakai? Awe foo. U mulandu ci? U mulandu wakuti kusi angamanya ningo ukuti antu yaa yalapeelwa cilambu nanti foo. [1] (Lolini amazwi pa mpela ya cipande.) Nanti cakuti Leza wayama ukuti yakaye ukwiyulu, yalapokelela icilambu cii ndi cakuti yatwalilila ukuya acisinka. Satana wamanya vii, nupya akaomvya ‘ya kasema yaufi’ pakuti “yaponzye” apakwe. (Mateo 24:24) Aina Klistu apakwe yatanga yamanye ukuti yalapokelela cilambu mpaka lino Yeova wayasokolwela ukuti aacumi kuli aliwe. Yeova akayapeela icimanyililo cakusyalikizya, lino yatali yafwe nanti alayapeela icimanyililo cico lino kwasyala panono ukuti “ucuzi ukulu cuze” utandike.—Umbwilo 2:10; 7:3, 14.
Yesu i ntunguluzi itu, nupya tulinzile ukumukonka
4. Ndi cakuti tutanga tumanye mazina yakwe yonsi apakwe alipo pano nsi ndakai, tungapita nayo tutuli?
4 Ndi cakuti tutanga tumanye mazina yakwe yonsi apakwe ndakai, uzye amfwele nazyuze yangapita nayo yatuuli? Baibo ikati ainamasi ikumi “yalaiza ku Muyuda wenga, nu kumunena yati, ‘Tukulonda tuye nawe, pano swemo tuvwa ukuti Leza waya kunomuli.’” Amazwi yaa yakulanda pa Muyuda wenga, lelo amazwi aakuti “nawe” alino na “kunomuli,” yakulozya uku yantu aingi. Cii cikupiliula ukuti Muyuda asi umuntu wenga lelo akwimililako iumba lya apakwe. Amfwele nazyuze yamanya ukuti vikwene avino caya, nupya yakaombela Yeova pamwi ni umba lii. Yatalinzile ukumanya amazina yakwe yonsi apakwe pakuti alino yalondela wenga na wenga. Yesu ali ntunguluzi itu, nupya Baibo ikatunena ukuti tulinzile ukulondela sile aliwe.—Mateo 23:10.
UZYE AINA KLISTU APAKWE YALINZILE UKUILOLA ULI?
5. U kucelula ci kuno apakwe yalinzile ukwelenganyapo sana, nupya u mulandu ci?
5 Apakwe yalinzile ukwelenganyapo sana apa kucelula ukwaya pali 1 Kolinto 11:27-29. (Welengini.) Uzye umupakwe angalya uli umukate nu kumwa waini pa ciusyo “mu musango utalinzile”? Ndi cakuti umuntu wiyo wata ukuya cuza wakwe Yeova nu kuta ukuya uwa cisinka kuli aliwe, alino lyene umuntu wiyo walya umukate nu kumwa waini, ala asikulanga umucinzi kuli Yeova. (Ayebulai 6:4-6; 10:26-29) Amazwi yaa akucelula yakaiusyako apakwe ukuti yalinzile ukutwalilila ukuya acisinka pakuti yakapokelele “cilambu kwiyulu, icili ulwamo lwakwe Leza muli Klistu Yesu.”—Filipi 3:13-16.
6. Uzye Aina Klistu apakwe yakailola uli?
6 Paulo wanenyile Aina Klistu apakwe ati: “Ne munyepwe pa mulandu wa kutumikila Umwene, nkumupapata kuti wikazi nu umi winu viye kulingana nu mwata wa lwamo luno mwamilwe.” Uzye yaali nu kucita uli vii? Paulo walondolwile ati: “Muye afuke nupya aicefye lyonsi. Mwaposya kuti mulange kutemwana kuli cila muntu, ezyini kuombesya na maka mu kuleka umupasi wakwe Leza umulundanye myenzo. Mwacita cii mukwikala mu mutende.” (Efeso 4:1-3) Umupasi wa muzilo wakwe Yeova ukaazwa aomvi yakwe ukuya aicefye. (Kolose 3:12) Fwandi apakwe yasiilola kwati yacindama ukuluta yauze. Yamanya ukuti Yeova asipeela apakwe umupasi wa muzilo uwingi ukuluta yauze. Nupya yasilola kwati aliyo yanguvwikisya icumi ca muli Baibo ukucila aliwensi. Nupya yatanga yanene muntu muze ukuti wapakwa nupya afwile atandike ukulya umukate nu kumwa waini pa Ciusyo. Lelo yaicefya nupya yamanya ukuti Yeova sile aakaama antu ukuya ukwiyulu.
7, 8. I vyani vino Aina Klistu apakwe yatalinzile ukwenekela, nupya u mulandu ci?
7 Nanti cakuti apakwe yakalola ukuti i syuko ukuya ukwiyulu, yatanga yenekele yauze ukuyapeela sana umucinzi. (Efeso 1:18, 19; welengini Filipi 2:2, 3.) Nupya yamanya ukuti lino Yeova wayasoolwile, atalesile ali wensi amanye ukuti yati yapakwa. Fwandi umupakwe atalinzile ukuzunguka ndi cakuti yamwi yatazumile papo kwene ukuti watapakwa. Afwile ukwiusya ukuti Baibo ikatunena ukuti tutalinzile ukuzumila zuwa ndi umwi walanda ukuti Leza wampeela umulimo umwi uiyele. (Umbwilo 2:2) Apa mulandu wakuti umupakwe atalinzile ukwenekela yauze ukumusumbako sana mano, atalinzile ukunena yano yakomenkana umuku wakutandikilapo ukuti wene wapakwa. Nupya, limwi atalinzile ukunena nanti aliwensi. Nupya atalinzile ukutandika ukuyuvwa pa vintu visuma vino alaacita ukwiyulu.—1 Kolinto 1:28, 29; welengini 1 Kolinto 4:6-8.
8 Aina Klistu apakwe yasilola kwati yalinzile sile ukuya pamwi na apakwe yauze lyonsi, kwati namanye yaaya umu kaungwe kamwi. Yasitandika ukulonda apakwe yauze pakuti yalanda pali vino yaapakwa nanti ukukomaana umu tumaumba pakuti yasambilila Baibo capamwi. (Galatiya 1:15-17) Ndi cakuti caya vii umu cilongano mutanga muye kulemenkana. Miombele ii ingapusana sana na vino umupasi wa muzilo ukaomba, pano ukaazwa antu yakwe Leza ukuya amutende nupya alemenkane.—Welengini Loma 16:17, 18.
UZYE MULINZILE UKUYALOLA ULI?
9. U mulandu ci uno tulinzile ukucenjela sana kuli vino tukalola apakwe? (Lolini akambokosi akaakuti “ Kutemwa ‘kutakwata kasa.’”)
9 Uzye mulinzile ukulola uli aina na ya nkazi apakwe? Yesu wanenyile asambi yakwe ati: “Mwensi mwemwe ina.” Nupya walanzile ati: “Pano wino wensi akaikuzya wene alacefiwa, na wino wensi akaicefya wene alakuziwa.” (Mateo 23:8-12) Fwandi citanga ciye ningo ukukumbwa sana umuntu, nanti cakuti u mwina wakwe Klistu umupakwe. Lino Baibo ikalanda pali ya eluda, ikatukomelezya ukuti twakolana na aliyo umu utailo, lelo isitunena ukuti tulinzile ukupanga umwi ukuya intunguluzi itu. (Ayebulai 13:7) I cacumi ukuti Baibo ikati yamwi “yalinzile [ukucindikwa].” Lelo cino Baibo yalandila vii a pa mulandu wakuti “yakaomba umulimo usuma uwa kutungulula” nupya “yakaombesya mu kukosola nu kusambilizya,” asi apa mulandu wakuti yapakwa. (1 Timoti 5:17) Ndi cakuti tukupeela sana apakwe umucinzi nu kuyasumbako sana mano, tungalenga yuvwe insonyi. Ni ciipisye icakuti limwi tungalenga yatandike ukuya ni cilumba. (Loma 12:3) Tutanga tutemwe ukucita icili consi icingalenga umwi pa ina yakwe Klistu apakwe acite icintu ca musango uwo iciipe!—Luka 17:2.
10. Mungalanga uli ukuti mwacindika Aina Klistu apakwe?
10 Uzye tungalanga uli ukuti twacindika yano Yeova wapaka? Tutalinzile ukuyuzya vino cali pakuti yapakwe. Aineco aafwile ukumanya vivyo, swemo tutakwata insambu ya kumanya. (1 Tesalonika 4:11; 2 Tesalonika 3:11) Nupya tutalinzile ukwelenganya ukuti yaiya nanti aci, avyazi nanti yalupwa yao yauze nayo kwene yapakwa. Kusi umuntu akakwata upaalilo pa mulandu wakuti ulupwa lwakwe lwakwata upaalilo. (1 Tesalonika 2:12) Nupya tutalinzile ukuuzya mauzyo angalenga yauze yasoke. Citanga ciye ningo ukuuzya umuci wa mwina umupakwe ukuti: ‘Uzye ukauvwa uli ndi welenganya ukuti uliikala amanda pe pano nsi ukwaula uwako?’ Twasininkizya ukuti umu nsi ipya, Yeova ‘alikusya icaumi consi.’—Masamu 145:16.
11. Uzye ndi ‘tusikucindika’ sana apakwe tukaicingilila uli?
11 Ndi cakuti tusiikulola ukuti apakwe yacindama sana ukuluta yauze, naswe kwene tungaicingilila. Uzye tungaicingilila uli? Baibo ikatusoka ukuti limwi umu cilongano mungaya aina aufi aangaitaka ukuti yapakwa. (Galatiya 2:4, 5; 1 Yoane 2:19) Alino nupya, apakwe yamwi yangata ukuya acisinka. (Mateo 25:10-12; 2 Petulo 2:20, 21) Lelo ndi cakuti twata “kucindika,” sana apakwe tutalaayakonkelezya, nanti cakuti yaapakwa, yamanyikwa sana nanti sile yaombela Yeova pa myaka ingi. Ndi cakuti yata ukuya acisinka nanti ukufuma umu cilongano, swemo tulatwalilila ukutaila Yeova nu kutwalilila ukumuombela.—Yuda 16.
UZYE TULINZILE UKUSAKAMALA PA MULANDU NI MPENDWA YAKWE YAYO AAKALYAKO UMUKATE NU KUMWAKO WAINI PA CIUSYO?
12, 13. U mulandu ci uno tutalinzile ukusakamala pa mulandu ni mpendwa yakwe yayo aakalyako umukate nu kumwako waini pa Ciusyo?
12 Pa myaka iingi, impendwa yakwe yayo aakalyako umukate nu kumwako waini pa Ciusyo yacepanga. Nomba ndakai, impendwa ikukulilako. Uzye tulinzile ukusakamala? Awe. Lekini tulole umulandu uno twalandila vii.
13 “[Yeova] wamanya antu yakwe.” (2 Timoti 2:19) Aina aakapenda impendwa ya antu aakalyako umukate nu kumwako waini pa Ciusyo yasiimanya wino wapakwa umu cumicumi. Pa mpendwa iyo pakaya na aakalola kwati yapakwa fwandi ala asi yapakwe. Yamwi alyangako mpiti umukate nu kumwako waini, izile yata. Yamwi yangalola kwati yalaya umu kuteka na Yesu kwiyulu, fwandi limwi ala u mulandu wa kuti yakwata intazi ya myelenganyizizye. Fwandi, tutamanya ningo apakwe aasyala pano nsi.
14. Uzye Baibo ikatuuli apa mpendwa yakwe yayo apakwe alaya pano nsi lino ucuzi ukulu cuze ulatandika?
14 Apakwe yalaya umu ncende izingi pano nsi lino Yesu aliiza umu kuyasenda ukwiyulu. Baibo ikati Yesu “alatuma angeli yakwe kukukonganika asoololwe yakwe kufuma ku mpela yonga ya nsi kufika nu ku yuze kwene.” (Mateo 24:31) Baibo nupya ikalangilila ukuti umu manda aakusyalikizya, kulaya impendwa inono yakwe yayo apakwe alasyala pano nsi. (Umbwilo 12:17) Lelo Baibo italanda impendwa yakwe yayo apakwe alaya pano nsi lino ucuzi ukulu cuze ulatandika.
15, 16. I vyani vino tulinzile ukumanya pali ya 144,000 yano Yeova akasoolola?
15 Yeova aliwe akasoolola apakwe. (Loma 8:28-30) Yeova watandike ukusoolola apakwe lino Yesu watuutulwike. Cikaloleka kwati umu nsita ya atumwa, Aina Klistu yonsi acumi yasoolwilwe ukuya apakwe. Lino papisile imyaka ingi, aingi pali yano yatangi Aina Klistu yatakonkanga Klistu nu mwenzo onsi. Nomba, pa nsita iya, Yeova wasoolwile antu anono ukuya apakwe yano yali Aina Klistu ya cumi. Antu yaa yaali kwati ingano zino Yesu walanzile ukuti zyali nu kukula muli kalolo. (Mateo 13:24-30) Umu manda yakusyalikizya, Yeova watwalilila ukusoolola antu kuti alaya umwi umba lyakwe ya 144,000. [2] (Lolini amazwi pa mpela ya cipande.) Fwandi ndi cakuti Yeova wapingulapo ukusoolola yamwi lino kwasyala sile panono ukuti impelelekezyo ifike, tulataila ukuti vino watapingulapo ukucita vili sile ningo. (Ezaya 45:9; Danieli 4:35; welengini Loma 9:11, 16.) [3] (Lolini amazwi pa mpela ya cipande.) Tulinzile ukucenjela ukuti tutacita kwati aomvi ailizyanyizye pali vino umukalamba wa incito wacisile kuli yano wingizye incito ala kwasyala panono kuti inuke.—Welengini Mateo 20:8-15.
16 Asi yonsi aakwata upaalilo wa kuya ukwiyulu aaya umwi umba lya “Muomvi Mutailwe uwa Mano.” (Mateo 24:45-47) Wakwe vivi kwene vino cali umu nsita ya atumwa, ndakai Yeova na Yesu yakuomvya antu anono ukuliisya nanti ukusambilizya antu aingi. Umu nsita ya atumwa Aina Klistu apakwe anono sile, ali yano yaomvizye ukulemba amalembelo ya Ina Klistu aciGliki. Ndakai, Aina Klistu apakwe anono sile, aliyo yakwata umulimo wa kupeela antu yakwe Leza “vyakulya vyao pa nsita ilinge.”
17. I vyani vino mwasambilila umu cipande cii?
17 I vyani vino twatitusambilila umu cipande cii? Yeova wapingulapo ukuti akapeele antu umi wa pe pano nsi alino na yaayo aalateeka pamwi na Yesu ukwiyulu. Yeova akalambula aomvi yakwe yonsi, “Muyuda” alino na “aina masi ikumi,” nupya akalonda yonsi ukulakonka masunde aliyamwi nu kutwalilila ukuya acisinka. Yonsi yalinzile ukuya aicefye. Yonsi yalinzile ukumuombela capamwi nu kuya alemenkane. Nupya yonsi yalinzile ukuombesya pakuti mu cilongano muye umutende. Lino tukuya tukupalamila sana uku mpelelekezyo, lekini swensi tutwalilile ukuombela Yeova nu kuya ufyo onga lino tukukonka Klistu.
^ [1] (palagalafu 3) Wakwe vino ilembelo lya Masamu 87:5, 6, likalanda, ukunkolelo limwi Leza angaca asokolole mazina yakwe yonsi aalateeka na Yesu ukwiyulu.—Loma 8:19.
^ [2] (palagalafu 15) Nanti cakuti ilembelo lyakwe Milimo 2:33 likalangilila ukuti Yesu akaazwa umwi ndi cakuti wapakwa, Yeova aliwe aakasoolola umuntu wiyo.
^ [3] (palagalafu 15) Nga mukulonda ukumanyilapo na vyuze lolini Lupungu Lwa Mulinzi ulwa Ciyemba lwakwe Mei 1, 2007, amafwa 30-31 apa cipande icikuti “Amepusho Ukufuma ku Babelenga.”


text:
Bajikagíle, bajikagíle pope bakajikolíle. Balyandíle nulubunju mpaka namajolo. Imbulu jaja kufíka kunnyambala jumo. Jalimmwagíle ikulima, jalyandíle ukunsuma ukuti: "Naalamba fíjo gwe múndu ugwe umboke ngulonda ukugogígwa."
Po unnyambala jula atíle po ngupoke bo bulebule? Po imbulu jatíle gwasame po ningíle múnda. Po umúndu atíle kena ulinywamú fíjo? Po nakwingila bule bule?
Imbulu jatíle pope ngwingila ítolo.
Bo unnyambala jula bo agíle abafwimí balikifuki alyaseeme. Po imbulu jalíngíle múnda.
Abandu bala balyandíle ukundalusya unnyambala jula, atíle njibwene jabopaga kulusoko uko!!! Abafwimí bala balinkuja bandu ba kubopa ukujikonga.
Balinkwenda, balinkwenda lolí bakajagíle kangi.
Pa mmalikisyo bagomwike, balimmwagíle unnyambala jula balimbulíle ukuti tukajaaga. Po balinkubuka kumiabo. Umúndu jula bo agíle abannyambala bala babukíle kangi basikuboneka, alyandíle ukujikolela imbulu ukuti gwiii! Sooka lelo abalugu bako bakindíle.
Imbulu jalyamwíle ukuti une ulu níjengíle syepwa. Umúndu jula alyandíle ukulamba fíjo ukuti imbulu jila jisooke múnda, lolí pope jakaníle.
Po umúndu alinkubuka kunnine ukuti ambuute palwanda jisooke imbulu. Unnine alimbuutíle. Imbulu jasookíle. Umwene alinkufwa, kalinkuja kampyenyúle.


text:
BYAFWAINWA KWIKALA BENA KILISHITU
Kwashai Kisemi Kyenu Kuvulukanga Yehoba
Yelemiya bamupele mwingilo wa kujimunako Bayudea pa lonaiko lwaishilenga mambo bavulamine Lesa wabo, aye Yehoba. (Ye 13:25) Ñanyi bintu byalengejile kino kisaka kuvulama Yehoba? Bisemi bya bena Isalela balekele kuta muchima kwi Lesa wabo. Mitwe ya bisemi kechi yalondelanga bibakambizhe Yehoba mu Mpitulukilo ya mu Mizhilo 6:5-7.
Lelo jino, mu bipwilo muji bisemi byata muchima kwi Lesa, bikosesha bingi bipwilo. Mitwe ya bisemi yakonsha kukwasha bisemi byabo kuvulukanga Yehoba inge ke bikale na Kupopwela kwa Kisemi kimye kyonse. (Sl 22:27) Panyuma ya kutamba vidyo wa kuba’mba “These Words . . . Must Be on Your Heart”—Family Interviews, kumbulai ano mepuzho:
Bisemi bimo bishinda byepi makatazho eya na mambo a kupopwela kwa kisemi?
Ñanyi bintu byawama bifuma mu kwikala na mutanchi wa Kupopwela kwa Kisemi kimye kyonse?
Ñanyi makatazho o ngikala na o pa kupopwela kwa kisemi, kabiji nakonsha kuba byepi pa kuba’mba neapwishe?


text:
KYAMBA KYA USOPA—KYA KUFUNDAMO Kasalakanduba 2015
Mu uno magazini mu mitwe ya kufundamo mu milungu ya September 28 kufika ku October 25, 2015.
JISHIMIKILA JA BWIKALO
“Makuji Avula Asekele”
Tangai jishimikila ja bwikalo bwa ba Geoffrey Jackson, baji mu Jibumba Jitangijila.
Langulukainga pa Butemwe bwa Yehoba Bubula Kupwa
Mwakonsha kushiinwa byepi amba Yehoba uji ne anweba nangwatu mu bimye bya meseko?
Tengelainga
Tuji na bishinka bibiji bitulengela kulaba ne kukenkenta, kikatakata mu ano moba a kupelako.
Inengezhai Lonka Luno byo Mukekalanga mu Ntanda Ipya
Bantu ba Lesa bafwainwa kwinengezha byonka binengezha boba babena kukeba kuvilukila ku kyalo kingi.
Jimukai na Bantu bo Mupwanañana Nabo mu ano Moba Apelako
Byambo bya kuba’mba, bo mupwanañana nabo, kechi bilumbululatu bantu bo mutanwa nabo kimye kyonse ne.
Twakonsha Kufunjilako ka kwi Yoana?
Wasankilangapo byepi bintu bimo bya mu bwikalo bwanji pa kuba’mba alondelenga Yesu?
KUFUMA MU BUTALA BWETU
“Yehoba Wimuletele ku France Kuba’mba Mufunde Bukine”
Lumvwañano lwa kuvilula bangikazhi pakachi ka kyalo kya France ne kya Poland lo baumvwañene mu 1919 mwafumine bintu byo babujile kuketekela.


text:
Nanchi Mwayuka nyi?
Mu moba a kwa Yesu, bapananga byepi bupe pa nzubo ya Lesa?
Kilambwilo kya mali mu nzubo ya Lesa kyajinga mu Lubanza wa Banabakazhi. Buku wa The Temple—Its Ministry and Services waamba’mba: “Babikile bilambwilo nangwa amba ‘matolompita’ kuzhokoloka bukonde kulubumbulu byajinga 13 mo batayanga bupe.”
Bino bilambwilo bebitelanga amba matolompita mambo byajinga byanyiñana kwiulu, kunshi byajinga byabaya. Pa kilambwilo kyonse banembelepo bupe bo bafwainwa kubikamo, kabiji ne mali o babikangamo beengijishanga kwesakana na yoyo nkebelo. Yesu wajinga mu Lubanza wa Banabakazhi kimye kyo amwene bantu bavula kubikakotu ne mwanamukazhi wafwijilwe na kutayamo bupe.—Luka 21:1, 2.
Bilambwilo bibiji byajinga bya musonko wa mu nzubo ya Lesa, kimo kya yenkao mwaka ne kikwabo kya wafumako. Kutendekela pa kya 3 kufika pa kya 7 babikangamo bupe bwa tutela, ngalamwe, mapulanga, byakufutumuna ne bipe bya ngolode. Umvwe wapana bupe bwakila pa bubena kukebewa, wafwainwa kubika bupe bwasubukapo mu kilambwilo kikwabo. Kilambwilo kya 8 babikangamo bupe bwa mali ashalangapo a milambo ya bubi. Kya 9 kufika ku 12, mwaikalanga mali ashalangapo ku milambo ya mambo, kufuma ku milambo ya bañonyi, milambo ya Banazili ne ku milambo ya bambumba. Kya 13, kyajinga kya bupe bwa kwitemenwa.
Nanchi byanembele Luka byajinga bya kine nyi?
Luka wanembele Mambo Awama mu jizhina janji ne Byubilo bya Batumwa. Luka waamba’mba “napesapesa bino bintu byonse,” pano bino bashayuka bakana byambo byo anembele. (Luka 1:3) Pano byo anembele byaikala byepi bya kine?
Luka wanembele pa bintu bya mpito byo twafwainwa kupesapesa ne kwibitana. Kyakumwenako, waamba pa bifulo bya binemanga bya bena Loma nabiji banchibamambo mu Filipai; bakulumpe ba mu mizhi ba mu Tesalonika; ne batangijilanga balongo, mu Efisesa. (Byubilo 16:20, 17:6; 19:31) Luka watela Heloda Antipasa amba mfumu nangwa kalama wa nkambi, ne Sergio Paulus amba mukulumpe wa kyalo kya Kipilusa.—Byubilo 13:1.
Luka byo atongola mazhina byonka byo aji, kisangajika bingi mambo kimye kyapimpwilwe nyaunda ya bena Loma ne ntelelo ya mazhina yapimpwilwe. Nembi wa Baibolo aye Bruce Metzger waambile’mba “mazhina anembwa mu Byubilo a kine kwesakana na mapunzha atongolwa ne kimye.” Shayuka aye William Ramsay watela Luka amba “ke Nembi wa bya mpito monka mo byalondenkena.”


text:
03. Keta, Pilikisya Kangi Uyege Nu Bumii: Ibuku Lya Butatu - Ubutole bwa Kyala
Outline: Joshua, Deborah, Gideon, Samson. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Scripts are basic guidelines for translation and recording into other languages. They should be adapted as necessary to make them understandable and relevant for each different culture and language. Some terms and concepts used may need more explanation or even be replaced or omitted completely.
Script Text
Ubutole bwa Kyala: Ubwandilo
Mughonile mwesa, nguba ponya mungamu ya Yesu khristu. Ikyombo iki mupopilika uyu apyanile pa Mose ukuya ndongosi gwa banya Israeli. Kangi muno Kyala abalongokisye ukufuma mululangalangala ukubuka ku kisu kya Kanani, kangi umu abatulile ukubatola abalugu babo munjila. Keta ififwani mwibuku, mwigule ikifwani kingi apa mupilikisya ulwimbo. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kwanda Yoshua Ikulwa Nabakikolo Kya Amaleki
Ukusoka 17:8-13
Abanya Israeli bakali nikisu kyabo. Bakabela belaga itolo mululangalanga. Loli Kyala abalagile ikisu kya Kanani ukuya kaya kabo. Kyala asalile umwana unandi ukuya ndongosi gwa kilundilo kya basikali ba Israeli. Aka kali kabalilo bo Mose, undongosi gwa banya Israeli akali akufwa. Abandu abakikolo kya Amaleki balisile ukuti balwane nikikolo kya Isreali, popapo Mose alinkuti kwa Joshua, utusalilepo abandu bamo ukuti babuke bakalwe nabakikolo kya Amaleki. Une kilabo ngwakwima pa kyamba, ningili ya Kyala maboko. Linga Mose akolile ingili ya Kyala m’mwanya, Yoshua nabanya Israeli bakaya baponjoli kuba Amaleki. Loli bo amaboko ga Mose gakatele, abakikolo kya Amaleki balinkuya baponjoli. Popapo abandu babili balinkukola amaboko ga Mose m’mwanya ufikila ilisuba lili nkwingila, popapo Kyala alinkuntula Yoshua alinkubalambalika Amaleki bosa. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Bubili Abatendeli Nu Mpiki Gwa Kanani
Ukubaligwa 13:1 - 14:35
Popapo abanya Israeli bobafikile mumpaka gwa Kanani, Kyala alinkumbula Mose ukuti abatume abandu ukuti bakatendele ikisu. Mose atumile balongosi kalongo nababili, pampene nu Yoshua na Kalebu. Bo gakindile amasiku malongo mana, balinkugomoka popapo balinkumpangila Mose balinkuti, “Tuyilekufika nkisu iki gwatutumileko; naloli kisu kya lukama nu luki! Fyope na ifi fikumela nkisu kila fyo ifi. Loli abandu aba bikwitugala nkisu kilakila ba maka naloli, tope nutwaya twabo, tusyungutiligwe na malinga twaya tukulumba fiyo.”
Kalebu alinkubabatamisya abatendeli alinkuti, “Oko, tubukege mbibimbibi ukuti tukakikabege ikisu kila, tubagile ukwakubatola naloli.” Abandu balinkwamula balinkuti, “Nasiku, tutabagila ukwakubatola napanandi abandu bala bamaka ukinda uswe.” Bunobuno balinkubasya abanya Israeli inongwa isyabutungulu sya kisu kila. Ikilo kila abandu balinkulila nukwibubusaya pamaso pa bakulumba ba Kyala, Mose na Aaroni kangi na kwa Kyala.
Kyala akalele panongwa yakuti abandu bakasubila, yonongwa abalongwisye mululangalanga ifyinja malongo mana. Bosa abanya Israeli aba bakali nulusubilo mwa Kyala, bafwile mululangalanga. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Butatu Abanya Israeli Boloboka Ulusoko
Yoshua 1:1-9, 3:1-17
Bo afwile Mose, Kyala alinsalile Yoshua ukuti yo ikuyaga ndongosi gwa banya Israeli. Kyala alinkuti kwa Yoshua, “Umbombi gwangu Mose afwile, lilino sumuka gwambukege isilya lila lya lusoko lya Yordani mukingile nkisu iki mbapege abanya Israeli...gwiyimikeghe kangi uyege nkifu, namanga usumwike mukubingisya abandu aba ukuti bakakikabe ikisu iki nafingile ukubapa ababisabo.” Kyala afingile ukuya na Yoshua kangi alinsumile ukuti apilikilege amasyu ga Kyala. Kyala alimbulile Yoshua isyakuti abombeghe. Abaputi ba Israeli bali nibokosi ilyapamwanya ilya lwitikano. Mwali indagilo sya Kyala isi syasimbigwe pamabwe. Kyala ababulile ukuti bapimbe ibokosi lya lwitikano bingile nalyo mulusoko lwa Yordani. Ulusoko lwaliswile, loli bo abaputi amalundi gabo gakanyile misi, ulusoko lulinkoka nukuma pakati, amisi galinkubungana ulubafu lumo. Abaputi balinkwima pakati palusoko nukuti abandu bosa balinkuloboka pabumu ukuyaka pisilya pa kisu kya Kanani. Kyala ikulonda ukutumanyisya ukuti linga olonda ukuti atubombele simo, tupilikilege nukusubila m’myake ukuti atubombele m’mbwighane bwake. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Buna Ilinga Lya Yeriko Likuwa
Yoshua 6:1-27
Abanya Israeli balikele nkaya ka Kanani mbupipi na kaya ka Yeriko. Kyala alinkuti kwa Yoshua, “Keta, aba nkaya ka Yeriko bo mbabikile m’maboko gako palikimo nay u malafyale na bakalyoto ba bwite bake. Uti wende nukukasyungutila akaya palikimo nifilundilo fya balwa bwite, mukwakukasyungutila akaya kamokene. Mo mukabombele buno buno ukufika amasiku mahano nalimo. Abaputi bahano nababili bo bikwakwendaga nkyeni nibokosi lya ndagilo bo bakolile ingangabwite ihano ni ibili isya mbembe sya ng’osi inyambala. Loli pisiku ilya buhano nu bubili, po mukasyungutileghe akaya kala kahano na kabili bo abiputi bikukuba ingangabwite. Linga ingangabwite isya mbembe sya ng’osi sikulila po abandu bosa bakakolelege fiyo. Po lelo ilinga lya kaya likwakugwa pasi lyosa itolo, po abandu bakingilege nkati, umundu wesa apa ikyeni kyake kilabile.”
Yoshua na bandu babombile bobubo Kyala ababulile. Ilinga lya Yeriko lyagwile kangi abanya Israeli balinkukitola ikisu kila. Kyala ababulile abanya Israeli ukuti bangegaga nakamo akankisu kila ukuya kabo. Loli umundu yumo ingamu yake Akani, akalimpilikile Kyala. Tusobalingania panyuma isya mundu uyu. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Buhano Ba Israeli Bikubopa M’kaya Ka Ayi
Yoshua 7:1 -12
Pabupipi na Yeriko kyalipo kisu ingamu yake Ayi. Yoshua abagile ukukitola ikisu kya Ayi kyope, popapo alinkutuma abandu ukuti bakatendele ikisu. Abatendeli balinkwisa balinkuti, “Bangabukaga abandu bosa mma ukwakukasiganila akaya ka Ayi... namanga balimo abandu banandi itolo.” Buno buno Yoshua alinkubatuma abandu banandi itolo ukuti bakabakole abandu ba nkisu kya Ayi. Loli abandu baku Ayi bali bamaka fiyo, nukuti babatolile abanya Israeli. Abanya Israel bamo bagogigwe, abangi balinkubopa ukuponesya ubumi bwabo. Polelo Yoshua nabalongosi bamo balinkugwa ukupama nkyeni mwibokosi lya lwitikano lwa Ntwa. Umwene uNtwa alinkumbula Yoshua alinkuti, “Sumuka, ngimba nongwa yafiki ulambalele pasi bo bunobuno? Abanya Israeli bo aba batulile inongwa, bakilenie ulwitikano ulu nabimikile, begilepo ifindu fimo ifi fyali mwiko, bahiyile bayile ukufisa nkati nfindu fyabo. Panongwa yiyiyi abanya Israeli, bakabagila ukwima namaka nkyeni mbalugubabo.”
Kyala ababulile abanya Israeli kubwandilo ukuti bangegaga nakamo, kali yo siliva pamo golide ukuya fyabo.
Apa tukumanyila ukuti Kyala ikunfunda gwesa yuyo atikumpilikila Umwene. Linga tutikuntila Kyala, tukwifunda twibene kangi tubagile ukupela ukuti abinitu bope bakubilwe. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Buhano Nakimo Ukulongigwa Kwa Akani
Yoshua 7:14 - 8:29
Yoshua ababungenie abandu bosa pamaso pa Kyala. Kyala alinangisye Yoshua ukuti Akani yo atulile inongwa pamaso pa Kyala. Yoshua alinkuti kwa Akani, “Umbule isi ubombile; ungafisaga nakamo.” Akani alinkuti, “Nu bwanaloli bosa ndulile inongwa kwa Ntwa Kyala gwa Israeli; bo nguti ngete nkati mfipupilwa ndinkugubona unselekesye unnunu, a ma shekel ga siliva na golide po ndinkunyonywa, polelo ndinkwega nukufikumbila pasi muhema yangu.” Abandu bafyagile nutwala kwa Yoshua. Popapo Akani nabanyumba yake bosa bagogigwe nifyombo fyosa fyalyokigwe muno Kyala ayobile. Kyala alinkuyoba na Yoshua alinkuti, “Ungalilaga, nalinga ko kuya nulutende. Ubege abandu bosa abalwa-bwite aba uli nabo, musumukege mubuke ku kaya ka Ayi; keta mbabikile m’maboko ghako umwalafyale gwa kisu kya Ayi.” Buno buno Israeli apilikile Kyala kangi nukwakuntola Ayi.
Kyala oketa fyosa ifi tubomba. Tukabagila ukufisa imbibi isi tubomba pamaso pake. Loli linga mbwanaloli tukwitika imbibi syitu pamaso ga Kyala, ikutuhobokela nu kutosya ku mbibi syitu. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Buhano Nabubili Isuba Nu Mwesi Filinkwima
Yoshua 10:1-14
Abanya Amori babili ba nkisu kya Kanani balyandile ukubatila abanya Israeli. Abanyafyale bahano ba Amori balisile ukulwana na Israeli. Loli Kyala alinkuti kwa Yoswa, “Koma ukubatila, namanga mbabikile m’maboko gako. Akayako nayumo umundu ugwakwisa ukukupinga ugwe.” Popapo Yoshua na balwa-bwite bake balinkubuka ukulwa ni fikolo fila, bosa babopile pa maso pa banya Israeli. Untwa alinkubasatukisya amabwe ga fula amanywamu pa balugu babo kangi abingi bafwile, ubwite bwakindilile lisiku lyosa ukufika kunamayolo. Yoshua aliputile, nukuti Kyala alimike isuba nu mwesi isiku lila ufikile abanya Israeli babatolile abalugu babo. Likaliko ilisiku ilingi bo ili liyo Kyala alimpilikile umundu. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Buhano Nubutatu Yoshua Ikubasukania Abandu
Yoshua 23:1 - 24:28
Bo Yoshua akangele, abakolile abandu bosa ba Israeli palikimo. Alinkubakumbusya ifindu ifinywamu ifi Kyala ababombile. Buno abasokisye mu Egiputo nukubapakikisya kangi mumo alwilaga nabalugu babo. Yoshua alinkuti ku banya Israeli, “Buno buno lelo amwiyumikege fiyo ukukonga nukusibomba syosa isi sisimbigwe mundagilo sya Mose, koma ukwepuka ukulaghilo kuno na kuno. Loli mumumililege Untwa Kyala mwene, namanga yo yuyo abakagile nkyeni mmnyinu abandu ba fikolo ifikulumba fyamaka fiyo ifi syele ukuti mwise mwingilege inkisu kya Kanani. Loli linga mukubuka nukwakubabombelaga abakyala abangi, polelo ubukali bwa Ntwa gwisa kwagana ukuti moto pamyinu umwe bunobuno mbibimbibi itolo musakwagamo inkisu ikinunu iki abapele. Musalepo umwisyugu uyu mukubalambila.” Panyuma Yoshua alinkufwa. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Buhano Nabuna Debora Ikusolola Sya Kyala
Abalongi 4:1-9
Bo Yoshua afwile, abanya Israeli balekile ukwenda na Kyala. Balyandile ukwiputa ififwani fya ba Kanani. Popapo aba Kanani balinkuya namaka pa myabo balinkubatesa fiyo, nukuti balinkwenda ukunkolela Untwa Kyala ukuti abatuleghe. Pakabalilo aka Debora yo ali ndongosi gwa banya Israeli. Bandu bakisaga ukusuma mahala, kangi akabatulaga pabukindane bwabo. Agelile ukubagomokesya abandu kwa Kyala.
Ilisiku limo alinkolile Baraki. Ali ndongosi gwa balwa-bwite ba Israeli. Debora alimbulile Baraki alinkuti, “Gwegheghe abandu aba elifu kalongo ukabatwale pa kyamba kya Tabori. Sisera na balwa-bwite ba Kanani bisakwisa ukulwa nugwe. Loli Kyala isakubabika m’maboko gako.” Balaki ali nulutende alinkuti kwa Debora, “Linga ugwe gwitike ukubuka nanine nisakubukaga; loli linga utikubuka, nanine ndikubukagha.” Debora alinkwamula alinkuti, “Naloli nikubukagha nanugwe, loli utisakukabapo ulwimiko mbwite bububu; papo Untwa Kyala ikwakungogela Sisera m’maboko ga nkikulu.” (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kalongo Kyala Ikubatula Ukuntola Sisera
Abalongi 4:10-17, 5:19-21
Debora na Baraki balongwisye abalwa-bwite ba Israeli ku kyamba kya Tabori. Sisera na banya Kanani babukile kula ukuti bakalwe na banya Israeli. Sisera ali na magaleta gha bwite mia ihano na bana agha fyela. Gali gakulwila bwene bubwite. A magaleta aga gali masito ukwenda pa mfu gwa muntebela apa balipo abanya Israeli a balwa-bwite. Bo abalwa-bwite ba Baraki na banya Israeli baganile ukuti bankole Sisera, Kyala atwele ufuluganie ku balwa-bwite ba Kanani. Sisera anyelile mwigaleta lyake nubopa bwa pasi. Baraki alinkubakonga aba Kanani mwigaleta nugoga ikilundilo kyosa nulubo; akalipo umundu uyu asyele. Popapo nubutuli bwa Kyala abalwa-bwite ba Israeli batolile abalwa-bwite ba Kanani. Sisera mwene yo oponile. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kalongo Na Kimo Yaeli Ikungoga Sisera
Abalongi 4:17-23
Sisera alinkubopa alinkwakwibilila mu hema ya Yaeli. Yaeli akali mu Israeli. (Abandu bake bali bamanyani naba Kanani, loli umwene nundume gwake babalekile abandu bakumyabo ukwanda ukwikala pabene). Yaeli alinkuti kwa Sisera, “...Isaga malafyale...ungatilaga.” Alingile nkati nukwibilila mu hema ya Yaeli. Alimpele ulukama ukuti anwe nukwikinga ibulangeti. Popapo Sisera alinkughona utulo, Yaeli alinkwega akapiki ka hema nukundasa muntu nukutumusania na pasi pa mfu. Bo Baraki isile ikundonda Sisera, Yaeli alinkunkolela alinkuti, “Isaga kuno ngunangisye umundu uyu kundonda.” Alinkwaga Sisera alambalele pasi pa mfu afwile nakapiki kahema akasongofu kala muntu pa lusipa. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kalongo Nabubili Israeli Ahobwike
Abalongi 5:1-31
Aliyo Kyala uyu apelile abanya Israeli ukubatola aba Kanani. Debora na Baraki balimbile ulwimbo ulwakuntunfya Kyala, abandu balinkusekelela palikimo, bahobwike ukuya nu ndongosi bo Debora. Ali ngati nyinabo gwa bosa. Balinkuntufya Yaeli yope, panongwa ya kusita kuya moga na Sisera. Kyala ikubombela abandu abasitamaka ukubatola abandu bamaka. Twesa tunumulughu umunywamu ingamu yake setano. Ukuti tuntole setano, Kyala atumile Untwa Yesu Khristu ukwisa kutufwila pakipingika. Papo alyegile imbibi syitu syosa. Abandu ababibi balimpelile Yesu ukufwa. Ba kinogonagha ukuti akanamaka. Kumbuka muno abanya Israeli bakabatolelaga abalugu babo mmaka ga Kyala. Yesu yope alintolile setano undugu gwa bandu bosa, bo afwile pakipingika nu syuka mbafwe. Popapo anagisye ukuti agatolile amaka ga mbibi, nifwa nu setano. Kangi atwabwile uswe kumaka ga mbibi nu bumi bwitu. Umwisyugu tubagile ukusitola imbibi namaka ga setano kufuma kwa Yesu. Yesu ikupa ubumi bwa bwilabwila kuli gwesa uyu ikunsubila nukumpilikila. Lelo oko twimbege nu lulutila nu kwiputaga kwa Kyala yuyo gwa bwanaloli.
Ubutole Mwa Kyala Ulubafu Babubili
Look, Listen and Live
Keta, Pilikisya Kangi Uye Nu Bumi
Book 3
Ibuku Lya Butatu
Victory through God, part 2
Ubutole Mwa Kyala Ulubafu Babubili
Introduction
Ubwandilo
Keta, pilikisya kangi umanyile ifimanyilo fili mwibangeli. Kangi kumbuka ukusanusya ikifwani kingi apa mupilikisya ulwimbo. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kalongo Nubutatu Gidion Nu Gwandumi Gwa Kyala
Abalongi 6:1-24
Popapo banya Israeli balinkutula kangi inongwa ku Untwa Kyala. Popapo Kyala alinkubabika m’maboko ga balugu babo, abakikolo kya Midiani, aba balinkubalagila abanya Israeli ifyinja fihano na fibili. Abakikolo kya Midiani balinkonanga ifyakulya fya banya Israeli. Abanya Israeli balikulila ku Ntwa Kyala ukuti abapoke. Ilisiku limo umundu yumo ingamu yake Gidioni apulaga ingano nkati nkyina kya kukamilamo amafilu. Alifisile kubakikolo kya ba Midiani. Ugwandumi alinsetukile Gidioni alinkuti, “Untwa Kyala ali nanugwe gwe kalyoto gwa bwite ugwe.” Gidioni alinkwamuka alinkuti, “Linga malafyale uli nanuswe fiki situgwilile syosa sisisi?” Loli Untwa alinkumwamuka Gidioni ukuti, “namaka ghaghagha aga uli nago bukaga kwakubapoka abanya Israeli ku bakikolo kya ba Midiani. Yo une ngutumile.” Gidioni asimenye ukuti ikikolo kyabo kitali namaka kangi kyali kya kunsulo mubanya Israeli. Popapo ugwandumi alinkumbula alinkuti, “ngwisa kuyaga nanugwe kangi kwisa kugoga bosa abanya Midiani pampene.” Gidioni alintendekekisye ugwandumi ifyakulya. Ugwandumi afipalamesye ifyakulya ni ngili. Popapo umoto gulinkwaka kangi ugwandumi alinkuyonga. Popapo Gidion alinkusyagania ukuti ali yo gwandumi gwa Ntwa Kyala uyu ayoba nagwe. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kalongo Nabuna Gidioni Ikonanga Ififwani
Abalongi 6:25-32
Ikilo kikyo Kyala alinkumbula Gidion alinkuti, “Upangule ikiyemo kya guso iki ikwikemekesyapo kwa kyala Baala, ugwisye ikifwani kya kyala Ashera kili pa bupipi nikigemo kila. Pamwanya pamagengelemya gake po unjengele Untwa Kyala ikigemo kyake.” Abanyumba ya Gidion bakiputaga ififwani fya baala na Ashera ifya ba Kanani. Gidioni ali nulutende na bandu, loli apilikile Kyala. Gidioni alinkwega ababombi bake kalongo nukonanga ififwani fyosa. Abandu bakalele kangi bakalondaga ukungoga Gidioni loli ugwise alimpokile alinkuti, “Linga yo kyala naloli uyu apangwile ikigemo kyake, ndeke mwene ise alwe nagwe uyu apangwile ikigemo.” Loli kitalipo iki kyabombigwe.
Kyala nkulumba ukinda abakyala ba fifwani fya fipiki, amabwe na fyosa. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kalongo Nubuhano Abalwa-Bwite Ba Gidioni Bakunwa Amisi
Abalongi 7:1-7
Gidioni abungenye abalwa-bwite ba Israeli, panongwa yakuti abakikolo kya Midiani babungene ukuti balwe nabanya Israeli. Loli Kyala alinkuti kuba Islaeli, “Uli na balwabwite bingi muno...bunobuno gwesa yuyo ali nulutende agomokege abukege ku kaya kake.” Abandu bingi ba Gidioni baghomwike ku kaya kabo. Kyala alinkuyoba kanginia Gidioni, “Abalwabwite bingi fiyo, usuluke nabo ku misi, kula kula konguya pakukugelela ugwe.” Popapo Gidioni abeghile abanyambala nubuka nabo ukuti bakanwe amisi. Abingi bafugeme pakunwa amisi. Abandu aba mia batatu bakanwelaga amisi palulimi bo imbwa. Popapo Kyala alinkuti, “Abanyambala ba mia batatu aba bakapulaga pakunwa amisi bikuya kubapoka pakulwa nabakikolo kya Midiani.” (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kalongo Nubuhano Na Kimo Abandu Ba Gidioni Basyungutile Bakikolo Kya Midiani
Abalongi 7:12-25
Abalwabwite ba Midiani bali bingi bo simbasi sya nkisu. Syope ningamila syabo syali nyingi balikele nasyo muntebela. Gidioni ali nabalwa bwite ba mia batatu, loli Kyala alimbulile isyakubomba. Gidioni alimpele umundu gwesa inganga bwite, ni ndeko isita kamo, kangi nifikoka fya moto nkati. Basyungutile abalwa-bwite ba Midiani mmasasa gabo pakilo pakati. Bosa pampene bapangile ikyongo ikinywamu. Bakubile ingangabwite, nugoga indeko. Balikukolela balinkuti, “Tuli palikimo nu Ntwa kangi na Gidioni.” Abakikolo kya Midiani bali nulutende pa bumi bwabo nukwanda ukugogana benenabene. Balinkubopa pamaso pa Gidioni nutuma ababombi babo ukuti baleke ubwite na bakikolo kya Israeli. Bakindile nubwite nugoga aba kikolo kya Midiani abingi.Ba kamu linga tuli banandi na basita maka bo ikikundi kya Gidion, bobutuli bwa kyala ukumtola setano. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kalongo Nubuhano Nububili Samusoni Ogoga Ingalamu
Abalongi 13:1 - 14:19
Bo afwile Gidioni abanya Israeli balindekile Kyala wabo. Popapo Kyala alitikisye aba kikolo kya ba Filisiti ukubalongosya ifyinja malongo mana. Kyala atumile undongosi nukumpa amaka ga kubapokela abanya Israeli, ingamu yake ali yo Samusoni. Bo umbepo gwa Kyala amwisile Samusoni, alinkuya na maka fiyo. Samusoni akamwagha inywili. Inywili syake syali ndali unangisya ukuti ali gwa Kyala. Amaka ga Samusoni gali munywili. Samusoni alinganile undindwana uFilisiti, popapo alimbulile ugwise ukuti, “Munyegele ukuti yo ayeghe nkasi gwangu.” Bo Samusoni ikubuka ku nkikulu kumyabo, ingalamu yalinkolile panjila. Samusoni ali namaka, nuyigoga ingalamu na maboko gake. Samusoni alimwegile unkikulu gwa ba Filisiti, yuyo alinkosisye isoni nkyeni mba Filisiti. Samusoni agogile aba Filisiti amalongo matatu pa nongwa yabukalale. Popapo alinkubuka ku kaya ka gwise. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kalongo Nubuhano Nubutatu Samusoni Nabakambwe Bamoto Mungunda Gwa Ngano
Abalongi 15:1-17
Bo kakindilepo akabalilo Samusoni abukile kangi ku bakikolo kya ba Filisiti ukuti akaganile nu nkasi, loli ugwise alimwegisye nu nyambala uyungi. Samusoni alinkuti, “Lilino ndisakuyaga ninongwa nayimo linga mbabombile simo aba Filisiti.” Bunobuno alinkubuka, alinkwakukola abakambwe aba mia batatu alikubakunganisya pampene babili babili imiswigala. Kangi nukupinya ikikoka kya moto imiswigala kubakambwe nuku balekesya m’migunda ya ingano ya ba Filisiti. Ingano yosa yapile. Aba Filisiti balimbengile Samusoni nukuti babukile kubakikolo kya ba Yuda nukwakumwega nukumbika munyololo.
Abanya Israeli babatilaga aba Filisiti nukuti balimpinyile Samusoni; nukubapa aba Filisiti. Po Umbepo gwa Kyala alisigile mwa Samusoni nukumpa amaka. Ingoye isi balimpinyile silinkulatuka. Alyegile ikifupa kya mbunda ikya ndugego nugoga abandu elifu yimo (1000). (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Kalongo Nubuhano Nabuna Abafilisiti Bikumwa Inywili Sya Samusoni
Abalongi 16:4-22
Samusoni alinkumwaga undindwana uyungi gwa ba Filisiti, ingamu yake Delila. Akalondaga ukuti asyaghanie kuno amaka ga Samusoni gikufuma. Pabumalilo alimbulile ukuti, “Kyala alimbulile umama nu tata gwangu ukuti bambikeghe nguyagha gwakumbombela Kyala. Linga inywili syangu mwile, ndisa kuya namaka.” Ubusiku bumo bo Samusoni alambalele, Delila akolile aba Filisiti, balinkumwa inywili. Popapo Kyala alindekile Samusoni, namaka gake gamalike. Abafilisiti balimpinyile Samusoni; balinkutuyula amaso gake, balinkumbika munyololo. Bo kakindile akabalilo, inywili syalyandile umela. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Malongo Mabili Samusoni Ogogha Abafilisiti
Abalongi 16:23-31
Bo Samusoni ali munyololo, aba Filisiti bahobwike fiyo nukuti abakulumba babo balinkwikemesya kwa kyala gwabo. Balikunsosya Samusoni unfwa maso munyololo, ukuti abahobosyege. Balinkuseka nukumugila. Mwali abandu bingi fiyo mnyumba yakwiputilamo kangi nabangi aba bali kumwanya bali aba elefu batatu. Samusoni alinsumile umbombi gwa ba Filisiti ukuti iyegamikisye kumbanda isi syatulaga inyumba ya kwiputilamo ya kifwani. Popapo Samusoni alinkwiputa alinkuti, “Gwe Ntwa gwe Kyala ngukusuma ukuti ungumbuke. Ngukusuma ukuti umbepo amaka kamokene itolo...” Samusoni alinkuguta namaka gosa imbanda sya inyumba yakwiputilamo, yilinkugwa yilinkubagwila pamwanya. Samusoni na bosa aba bali mnyumba yakwiputilamo bafwile pampene. Kyala alimpele Samusoni amaka gakubatolela aba Filisiti. Ilisiku lya nfwa yake, aghoghile aba Filisiti abingi fiyo ukinda m’bumi bwake bosa. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Malongo Mabili Na Kimo Yesu Ikusosya Imbepo Imbibi
Luka 8:26-39
Bo pakindile ifyinja fifingi ukufuma papo Gidioni na Samusoni bafwile, Yesu alikele ku kisu kya Israeli. Akabalilo kamo alyagene nu mundu uyu ali nimbepo inyali. Umundu yula afugeme pamaso pa Yesu alinkuti, “Kulonda fiki kumyangu, Yesu mwana gwa Kyala unkinde? Nikupyelesya kumyako nikuti, ungafundaga!” Imbepo inyali isi syamenye ukuti Yesu ali mwana gwa Kyala. Yesu alinkusisosya imbepo inyali mu mundu, yilinkwingila mu ngulube isi syali papipi. Ingulube silinkubopela mulupanga nukwingila mu nyanja nukwibila. Abandu bali nkuketa ukuti Yesu ali namaka pa setano ni mbepo inyali. Imbepo inyali silikumpilikila. Amasyu ga Kyala gikutumanyisya ukuti Yesu ali na maka kumwanya na pasi. Alinamaka ghakusosya imbepo inyali. Imbepo inyali sili namaka loli sibagile ukusosigwa mu ngamu ya Yesu ukwendela mmaka gha Mbepo Mwikemo. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Malongo Mabili Na Bubili Yesu Ikubakaga Abandu Mutempeli
Luka 19:45-48; Yohane 2:13-21
Ilisiku limo Yesu alinkwingila nnyumba yakwiputilamo ya Kyala ku Yerusalemu. Abandu bayipelile inyumba ya Kyala ukuya yakulikisyamo bo apa bulisyaga ifinyamana fya lyikemo kangi bakabagha indalama munjila yabuniongafu. Yesu abakaghile abachulusi palikimo nifinyamana. “Kusimbigwe,’ ayobile ku bandu, ‘Inyumba yangu, nyumba yakwiputilamo; loli umwe muyipelile ukuya mbako ya minyambuta.’” Akabalilo kosa Yesu amanyisyaga mu nyumba yakwiputilamo. Loli bamo abakulumba bakipanga nabamanya ndagilo balinkulonda ukunghogha Yesu papo batakansubilagha. Ilisiku limo balindalusisye ukuti, “Utubuleghe gho maka maki agha kubombela sisisi? Kangi ywani uyu akupele amaka ghaghagha?” (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Malongo Mabili Nubutatu Ukusyuka Kwayesu
Matai 27:33 - 28:20
Abaputi abakulumba aba kiYuda, babo bali balugu ba Yesu, balondile abandu bangi ukuti ba nghoghe Yesu. Abasilikali balimpayikile Yesu pakipingika, nukuti afwile. Loli ilisiku lya butatu alinkusyuka mbufwe. Kyala alimpele Yesu amaka gakwitola ifwa. Akabagila ukufwa kangi. Ukusyuka kwake mbufwe kwanangisye ukuti mwana gwa Kyala. Yesu alinkuti ku bafundigwa bake, “Amaka ghosa mbegigwe yuyune kumwanya na pasi. Amubukeghe lelo mukabapeleghe bafundigwa abandu bafikolo fyosa, mukabokesyege mungamu ya Kyala ugwise, niya Mwana, niya Mbepo Mwikemo. Mukabamanyisyeghe ukukonga syosa isi mbalaghile umwe; keta une ndipo nanumwe bwila, ukwakufika na kubumalikilo ikisu.”
Yesu asitolile imbibi nifwa. Ku bosa babo bikunkonga Yesu, Kyala ikubapa Mbepo Mwikemo, uyu ikubatula abasubiligwa uku ngana Kyala nukukongesya amasyu gake. (Ulwimbo)
Ikifwani Kya Malongo Mabili Nabuna Abasilikali Ba Kyala
Baefesi 6:10-18
Yesu alintolile setano, kangi ikutupa uswe amaka ukuntola setano nimbibi syake. Tubaghile ukubomba sisisi, linga twitendekisye pa bwite, bo nsikali mu kifwani iki, itendekisye ubwite. Ikyakwanda tuyobeghe ubwanaloli nukwikala muno Kyala olondela mmasyu ghake agha bwanaloli. Tugapinyeghe botupinyila ulamba munsana kulikosa ukutubuka. Tubaghaneghe abanitu, nukubombaga inunu pamaso pa Kyala. Ifindu ifinunu ifi tukwinogona, tuyoba nu bomba, fyutupakikisya bo kyela kya bugholofu pakipambagha, kumbombo nakumasyu amabibi ghosa.
Twitendekesyeghe ukubatula abandu isya masyu amanunu aghalunghano lwa mwa Yesu. Iki kifwene itolo bo kilato kya nsikali. Kikututula uswe ukuti twime nagwe setano, nukwipakikisya ukuti tungatelemukilaga mu mbibi syake. Tusubileghe ukuti Yesu atufwilile, ukuti tupokigwe twesa, kumaka ga setano. Iyi yo ngulu yitu iyi yikutupoka uswe kwa setano. Setano ikutugela ukuti tubombege imbibi, nukuti atonanghe uswe. Amasyu ga Kyala gikutumanyisya ukuti Yesu abapokile abasubiligwa kulufundo lwa mbibi. Kangi abasubiligwa bakindile mbufwe ukubuka kubumi bwa bwila. Amahala agha ghotula umusubiligwa gwesa linga akaya nulusubilo, bo kitili kya kumpoka kuntu unsikali. Amasyu ga Kyala lo lubo lwa Mbepo gwa Kyala. Amasyu ga Kyala gha bwanaloli, unsubiligwa gwesa agabombeleghe ukulwana na setano nubutungulu bwake. Musyosa twiputeghe kwa Kyala, nupilikisya mubwamule bwake nupilikila indagilo syake. Nanuswe tuli nikibafu mwa Kyala ukuntola setano, imbibi nifwa ya bwila na bwila. Popapo twisa kuya na Kyala bwila na bwila, nalinga tufwile. Agha gho masyu amanunu gakuti umundu gwesa agapilike.


text:
Maselo Engila mu Jishinda ja Kukumya
Mu lwelele muji mwela utelwa mu Kizungu amba Carbon. Buku wa kuba’mba Nature’s Building Blocks waamba’mba: “Uno Carbon wingila mwingilo mukatampe bingi ukwasha bantu ne bilengwa kwikala byumi.” Ku uno Carbon kufuma bintu byapusana pusana bingi, mambo wapeela kuvwangakanya na bintu bikwabo.
Byonka byo tusakumona, carbon inge wavwangakana na carbon mukwabo, mufuma mabwe ne bintu bikwabotu, bimo bimweka nobe machenyi, tumbalaminwe, malata, ne bikwabo nobe mipaipi. Kine, carbon ke jibwe ja kukumya bingi!
JIBWE JA DIAMOND
Tumabwe twa carbon tubula kumweka na meso, tulamankana ne kulenga mabwe aji na mbaji ina, kabiji kuno ko kufuma jibwe ja diamond. Pa kulamankana, tuno tumabwe tukwatankana na mabwe akwabo mu mbaji yonse ina. Kino kyo kilengela jibwe ja diamond kukosa kukila mabwe onse.
JIBWE JA GRAPHITE
Jino jibwe jilengwa inge tumaselo twa Carbon twalamankana. Bino na mambo a kuba kechi tukwatankana bulongo ne, jibwe jifumako kechi jakosa ne, kabiji jatezhima. Ku jino jibwe ko ko balenga tumichima twa mapensulu. *
JIBWE JA GRAPHENE
Tumaselo twa Carbon tulamankana ne kulenga jibwe jiji na mbaji itanu na imo, imweka nobe kilele kya buki. Jibwe ja graphene jakosa bingi. Mu tumichima twa mapensulu mwikala tumaselo twa graphene twavula.
MASELO ATELWA’MBA FULLERENES
Tuno ke tumaselo twa carbon. Tumo tumweka nobe mpila, tukwabo nobe mipaipi ya mema. Ke tuntu tucheche bingi kya kuba muntu kechi wakonsha kwitumona na meso ne.
BILENGWA BYUMI
Mu mibiji ya bantu, ya banyama, ne mu bijimwa mutanwa tumaselo twa carbon tukwasha maselo akwabo kwingila bulongo. Tuno tumaselo tutaanwa mu kajo kamo ko tuja.
“Byubilo [bya Lesa] bibula kumweka byamweka patoka . . . mambo bimwekela mu bintu byo alenga.”—Loma 1:20.
^ jifu. 7 Monai mutwe wa kuba’mba “Does Anyone Have a Pencil?” mu Labainga! wa Kizungu wa July 2007.