text:
“Mwilukulubako Ukubatemwa Abensu”
“Mwilukulubako ukubatemwa abensu.”—EBEYA 13:2.
INYIMBO: 124, 79
1, 2. (a) Ni esa amakatasho abensu bapitamo? (Boneni icikope icili peulu.) (b) Findo Baibolo itwanushako? Ni fisa fyakwipusha twakwambaalapo?
OSEI [1] aliile ku Yulopu ukufuma ku Ghana imyaka 30 kunuma. Pali yeyo impindi taalipo ni Mboni. Alaanuka ati: “Ili nafikile, nalibwene ati abantu abengi tabambikileko akalango. Ku calo naile kwalitantile makosa. Ili nafumine pa cibansa ca ndeke ne kumfwa ukutanta pa muku wa kutanga mu mweo wanji, nalitatikile ukulila.” Pakuti Osei taishipo bwino ukulabila umulaka wa muli ceco icalo aileko, alifwaya-fwaile incito iiweme pa mwaka umo ne kucilapo, pano taisangilepo. Pakuti aali ukutali na kwabo, alyumfwile icitendwe kabili kaafunga na ku ng’anda.
2 Langulukeni pali fyefyo mungafwaya bambi ukucita kuli mwebo kani ifya kube’fi fyalimucitikiileni. Tali mungasangalala kani bamupokeleleni bwino pa Mulenda wa Bufumu nangaba ne mushobo wenu? Na cine, Baibolo ilakoselesha abaKlistu ba cine ati: “Mwilukulubako ukubatemwa abensu.” (Ebeya 13:2) Popele, nga twambaale pali fifi ifyakwipusha: Kani baYawe balabona shani abensu? Nindo cipale twelelwe ukwalulako ifi tubona abensu? Kabili tungofwako shani abafumine ku fyalo fimbi pakweba ati balukumfwa abakakulukile mwi kelesha mwesu?
IFI BAYAWE BABONA ABENSU
3, 4. Ukwelelwa ne lembo lya Ifyakufuma 23:9, kani abantu ba kale aba baLesa baalyelelwe ukulukubona shani abensu, kabili nindo?
3 Panuma ili baYawe balubwile abantu babo mu Ijipiti, balibapeele amafunde aalukubuulishisha ifi baelelwe ukucita ku bantu abatabaalipo baIshilaeli ababalondele. (Ifyakufu. 12:38, 49; 22:21) Pakuti abensu balapenga impindi ishingi, baYawe baalyanshikile inshila sha kubofwelamo. Inshila imo yali kupupula ifyakulya.—IfyabaLef. 19:9, 10.
4 Pa mupunda wa kubuula lukoso abaIshilaeli ukulukucindika abensu, baYawe balibabuulile ukulukuli ne nkumbu ku bensu. (Pendeni Ifyakufuma 23:9.) AbaIshilaeli ‘baliwiishi umutima wa bwensu.’ Na lyelyo tabangaba abasha, abaEbeya tababatemenwepo ku baIjipiti pakuti pa mushobo wabo neli pakuti pali baLesa balukupempela. (Ifyakuta. 43:32; 46:34; Ifyakufu. 1:11-14) AbaIshilaeli baalipengele ili baali abensu mu calo cimbi, pano baYawe baalukufwaya bo ukulukubona abensu ‘koti wakufyalwa pakati pali bo.’—IfyabaLef. 19:33, 34.
5. Findo fingatofwako ukubika akalango ku bensu koti ni fyefyo baYawe bababikileko akalango?
5 Na pali bubuno bukumo, tuliishi ati baYawe balibikile akalango ku bantu abafuma ku fyalo fimbi abesa mu kubungana na fwebo mwi kelesha. (Ndute. 10:17-19; Mal. 3:5, 6) Kani twalanguluka pa makatasho balukupitamo, aali koti kubapufya neli ukukatashiwa ukusambilila umulaka, tungafwaya inshila sha kubalangishishamo inkumbu ne butemwe.—1 Pet. 3:8.
KANI TULYELELWE UKWALULAKO IFI TUBONA ABENSU?
6, 7. Findo filangisha ati abaKlistu abaaliko mu mpindi ya basambile balisambilile ifyakubulo’kuba ne musalululo?
6 AbaKlistu abaaliko mu mpindi ya basambile balisambilile ifya kubulo’kuba ne musalululo uwafulile mu baJuda. Pa Pentekosite 33 C.E., abalukwikala mu Jelusalemi baalilangishe inkumbu kuli baabo abaalukile baKlistu pano abafumine ku mipunda imbi. (Ifyacit. 2:5, 44-47) Ubutemwe abaKlistu abaJuda baalangishe ku bakwababo abafumine ku fyalo fimbi bwalukulangisha ati tabaalukulubako ukulangisha inkumbu ku bensu.
7 Nangabe’fyo, ili ikelesha lya buKlistu lyalukuya ili likula, kwali ifyacitikile ifyakumine umusalululo. AbaJuda abaalukulabila iciGiliki balitatikile ukulitamaasha ati bamukakushala babo tabalukupokelelapo ifi baelelwe ukupoka. (Ifyacit. 6:1) Pa kushilisha ubu ubukatasho, intangishi shalisalulwile abalalume 7 abakubona ati abantu bonse bapokelela ifyelelwe. Aba bonse abalalume baali ne mashina aciGiliki, ici calukulangisha ati intangishi shalukufwaya ukushilisha ubukatasho bwa musalululo ubwabwenekele ati epo bwali na pa baKlistu.—Ifyacit. 6:2-6.
8, 9. (a) Ni fisa fyakwipusha ifingatofwako ukwishiba kani tulikwete umusalululo? (b) Findo twelelwe ukufumya mu mutima wesu? (1 Pet. 1:22)
8 Nangaba ati tuliishi neli tatwishipo, fwense tulitemenwe umushobo tufyalilwemo. (Loma 12:2) Nakabili, tulomfwa ili abo twikala nabo apepi, aba tupyunga nabo imilimo, neli aba tusambilila nabo balukulabila ifibipile pa bantu aba mushobo umbi, neli abalabila imilaka imbi. Kani tulomfwa shani ili bambi balukulabila ifibipile pa bantu ba mushobo umbi? Kabili findo tucita kani twaumfwa bambi balukulabila ifitafiwemepo pa bantu ba mu calo cesu?
9 Pa mpindi imo, Petilo tatemenwepo abantu abatabaalipo baJuda, pano mu kupita kwa mpindi alisambilile ukubulo’kuba ne musalululo. (Ifyacit. 10:28, 34, 35; Galatya 2:11-14) Mu kupalako, na fwebo kani twabona ati tulalitoota pakuti pa mushobo wesu, tulyelelwe ukupyungisha ukufumya imibelo ya kube’fyo mu mutima wesu. (Pendeni 1 Petilo 1:22.) Cipale tulyelelwe ukwaanuka bucine bwa kweba’ti ilambulo fwense twelelwe ukupokelela ni mfwa; fwense tatuwaminepo, nangaba ne calo tufumineko. (Loma 3:9, 10, 21-24) Popele, tungatatika shani ukulukulibona ati tulicilile bambi? (1 Koli. 4:7) Tulyelelwe ukulukubona bambi koti ni fyefyo Paulu alukubabona, uwafundile abaKlistu babyakwe abasufishiwe ati tabaalipo “bensu ne beni, sombi . . . aba mu ng’anda ya baLesa.” (Efesa 2:19) Kani twapyungisha ukuleka ukubona abantu aba mushobo umbi ati tulibacilile, cikaba icipubile kuli fwebo ukufwala ubuntu bwa bukumo.—AbaKolo. 3:10, 11.
IFI TUNGALANGISHA INKUMBU KU BENSU
10, 11. Kani ifi Boasi acitile kuli Lufi filalangisha shani ati alukubona abensu koti ni fyefyo baYawe bababona?
10 Ifi Boasi acitile kuli Lufi umwensu uwafumine ku Moabi filalangisha ati taalipo ne musalululo. Ili Boasi aishile mu kubona amabala akwe mu mpindi ya kutebula, alibwene umwanakashi umwensu uwalukupyungisha ukupupula ifyakulya kunuma ya balukutebula. Ili aumfwile ati uyu umwanakashi alilombele kani bangamusuminisha ukupupulako nangaba’ti aali ne makosa akucite’fyo, Boasi alimusuminishe ukupupula na pamipo ya mabali.—Pendeni Lufi 2:5-7, 15, 16.
11 Ukwambaala ukwali pali Boasi na Lufi kulalangisha ati Boasi alibikile akalango kuli Lufi na kuli fyefyo uyu umwensu alukupitamo. Alibuulile Lufi ukuba apepi ne bapyungishi bakwe abanakashi pakweba’ti abalalume abalukupyunga mwi bala bemwikatamo. Kabili alipeele Lufi ukulya ifyakulya ne menda fyenka filya alukupeela abapyungishi abalukupyunga mwi bala. Ukulunda pali fyefyo, talabiile ifibipile kuli wuyu umwanakashi umwensu kabili mukakushala, sombi alilabiile ne nkumbu kuli ye.—Lufi 2:8-10, 13, 14.
12. Kani ukulangisha inkumbu kungofwako shani abensu?
12 Icasangaleshe Boasi ni fyefyo Lufi atemenwe ba Naomi, banyinafyala, eli na fyefyo abeele umupyungishi wa baYawe. Inkumbu Boasi alangishe shalukubuulisha ubutemwe bwa baYawe kuli wuyu umwanakashi ‘uwaubile mu mapindo abaLesa wakwe Ishilaeli.’ (Lufi 2:12, 20; Ifisi. 19:17) Na fwebo, inkumbu shesu shingofwako “abantu bonse” ukwishiba bucine ne kumfwisha ifi baYawe babatemenwe.—1 Tim. 2:3, 4.
13, 14. (a) Nindo twelelwe ukulukusekela abensu abesa ku Mulenda wa Bufumu? (b) Findo mungacita kani mulakatashiwa ukulabila ne bantu aba mushobo umbi?
13 Tungalangisha inkumbu ku bantu abafuma ku fyalo fimbi pa kuba abasangabukile ili tulukubasekela pa Mulenda wa Bufumu. Tungabona ati aba abensu shimbi impindi balomfwa insoni kabili balafwaya ukulukuli benka lukoso. Bambi bangalukulibona ati tabacindemepo cipale pakuti bapengele neli pakuti pali fyefyo bakushiiwe. Penka, tulyelelwe ukutanga ukubalangisha ati tulibabikileko akalango. Kani JW Language app eko ili mu mulaka wesu, ingatofwako ukwishiba ifya kusekela abensu mu mulaka wabo.—Pendeni AbaFilipoi 2:3, 4.
14 Cipale mulakatashiwa ukulabila ne bantu aba mushobo umbi. Pa kushilisha ubu ubukatasho, mungatatikilapo ukulibuulishisha kuli bo. Mukabona ati mulipalene mu fintu ifingi na baba abensu, kabili mukabona ati abantu aba mu mushobo umo umo balapyunga bwino muli fimo eli fimbi filabakatasha.
OFWENIKO BONSE UKULYUMFWA ABAKAKULUKILE
15. Findo fingatofwako ukubatekanishisha abalukusambilila amekalilo amu calo ca bukumo?
15 Pa kofwako bambi mwi kelesha ukulyumfwa abakakulukile, lipusheni ati, ‘Kani ni nebo nali umwensu, findo ningafwaya bambi ukuncitila?’ (Mat. 7:12) Mulukubatekanishisha abalukusambilila amekalilo abukumo mu calo cimbi. Pa kutanga, cipale tekuti mumfwishepo ifi balanguluka ne mulandu bacitila fimo. Pano pa mupunda wa kufwaisha lukoso ati basambilile bwangu amekalilo esu, nindo tekuti tubapokelele lukoso fyenke’fyo ifi bali?—Pendeni AbaLoma 15:7.
16, 17. (a) Findo tungacita pakweba’ti tupalamine kuli baabo abafumine ku calo cimbi? (b) Tungofwako shani abakwabesu ba mwi kelesha lyesu abafumine ku fyalo fimbi?
16 Kani twasambilila pali fyefyo amekalilo ali mu calo ici abensu bafumineko, cingaba icipubile kuli fwebo ukwishiba ifya kwikala nabo. Pa mapempelo acisoolo cipale tungafwaya-fwailapo ifyebo pa bantu aba mwi kelesha ne mu mupunda tutulisha abafumine ku fyalo fimbi. Nakabili, ukubeta ukwisa mu kuliila pamo nabo kungatofwako ukupalamina kuli bo. BaYawe kani “balibeswililepo abena fyalo umulyango wa kucetekela,” ninshi na fwebo tungabeswila abensu “aba mu cikoto ca kucetekela” umulyango wesu.—Ifyacit. 14:27; Galatya 6:10; Jobo 31:32.
17 Kani tulukusangwa nabo pa mpindi iitali, eli tukalukubatoota makosa pali fyefyo balukupyungisha ukusambilila amekalilo amu calo cesu. Nangabe’fyo, tungabona ne kweba’ti tulyelelwe ukubofwako ukusambilila umulaka. Nakabili, tungabofwako ukuya mu kubona abantu aba mu buteko bwa mu calo cesu abangabofwako ukukwata ing’anda eli cipale ne kusanga incito. Ukucite’fi kungofwako makosa umukwabesu uufumine ku calo cimbi.—Ifisi. 3:27.
18. Kani ni nani uwalangishe umucinshi kabili uwalukutoota woyo abensu bangatenteka?
18 Ukuba, abensu bangafwaisha ukupyungisha apapelele amakosa abo ukusambilila amekalilo amu calo bakukiilemo. Lufi alipyungile bwino kabili angelelwa ukumutenteka. Ica kutanga, alilangishe ati alicindikile ifyakutantaka fya mu calo akukiile pa kulomba kani bangamusuminisha ukupupulako. (Lufi 2:7) Pakuti lukoso alisuminishiwe ukupupula amabali, talukubonapo bambi koti bali ne nkongole kuli ye. Ica bubili, alitootele pa nkumbu shesho bamulangishe. (Lufi 2:13) Abensu kani balangisha imibelo iiweme koti yeyo Lufi alangishe, abakwababo bapempela nabo bakabacindika.
19. Nindo twelelwe ukubapokelela abensu?
19 Tulatoota baYawe pa kusuminisha ati abantu aba mishobo yonse bomfwe icebo iciweme. Mu calo cabo, cipale tabakwetepo ishuko lya kusambilila Baibolo ne kwambaala bwino ne bantu ba baYawe. Pano pakuti bali ne shuko lya kwambaala bwino na fwebo, tali ninshi tulyelelwe ukubofwako pakweba’ti baleke ukulyumfwa ati bensu ili bali na fwebo? Nangaba’ti tatukwetepo ifya ku munefu ifingi ifi tungabapeela, kani twabalangisha inkumbu tulalangisha ati baYawe balibatemenwe. Fwe “bakutuntulula baLesa,” nga tupyungishe ukulukupokelela abensu bonse abaisa.—Efesa 5:1, 2.
^ [1](palakalafu 1) Talipo lishina lyakwe.


c: text/html

text:
Nimulandu Cini Nkamukute Kuya Kunkondo?
Bakamboni ba Yehova nkabakute kuya kunkondo pamulandu wabintu ibi:
Kunyumfwila Lesa. Baibolo ikute kwamba eti basha ba Lesa “nibakapange bingwebe kuba makasu akulimina” kayi “nteti bakaiyepo shankondo.”
—Yesaya 2:4.
Kunyumfwila Yesu. Yesu walaambila ntumwi Petulo eti: “Bwesha cingwebe cakobe mocikute kwikala, pakwinga abo bonse bakute kumanta bingwebe nibakafwe nebingwebe.” (Mateyu 26:52) Apa Yesu walalesha eti beshikumukonka nteti bakanyamune byensho byankondo.
Beshikwiya ba Yesu bakute kukonka mulawo uyu ‘wakutaba kulubasu lwacishi’ kupitila mukutamantamo lubasu mumakani acishi. (Yohane 17:16) Nkabakute kusholauka naa kubakanisha abo balasala kwingila incito iyi.
Kusuna bantu. Yesu walabapa mulawo beshikwiya bakendi eti ‘kabasunana umo nemunendi.’ (Yohane 13:
34, 35) Pamulandu wa ico bali kuya kuba mukowa mwalo mutacaniki muntu wela kulwana mukwaabo. —1 Yohane 3: 10-12.
Mukoshano wa Bakilisitu bakutanguna. Libuku limo linene likute kwamba shamakani akupaila ne nkondo lyalaamba eti: “Beshikukonka Yesu bakutanguna bene-bene balikukana kulwana kayi nencito yabusoja,” bintu byamushobo uyu balikubibona eti “nkabikute kwendelana nemakani a lusuno ndwalaamba Yesu kayi nkabikute kwendelana ne mulawo wakusuna balwani.” Naboyo ba Peter Meinhold, beshikwiya sha ncabele Lesa, nemakani ashakupaila balaamba sha beshikwiya ba Yesu bakutanguna, eti: “Kuba Mukilisitu kayi nekuba musoja bali kukubona eti nkakukute kwendelana.”
Kunyamfwilisha muminshi
Bakamboni ba Yehova nibantu baina beshikunyamfwilisha kayi nkabela kunyonganya lumuno lwacishi. Tukute kubapa bulemu abo bali mumfulumende, kwelana nemilawo yamu Baibolo iyi:
“Muntu uli ense anyumfwilenga beshikulamunina.”
—Aroma 13:1.
“Emulandu wakendi bweshani bintu bya Kaisala kuli Kaisala, koma bintu bya Lesa pani Lesa.”
—Mateyu 22:21.
Emulandu wakendi tukute kunyumfwila milawo, kulipila musonko, kayi nekunyamfwilisha kamfulumende muncito shakunyamfwa bantu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ivyeo pa Maofesi nu Kutandala
Tukumwama ni nsansa tukuti kalibu sana, mukize mukatandale uku maofesi itu ni vikuulwa vya kupulintilamo. Zanini vifulo ukwaya maofesi alino ni nsita ya kutandala.
Slovenia
Groharjeva ulica 22
SI-1241 KAMNIK
SLOVENIA
+386 1-83-03-600
Kutandala
Kutampa pa Mande kufika pali Cisano
08:00 hrs. kufika 11:00 hrs. napa 13:00 hrs. kufika 16:00 hrs.
Mulamala ukutandala api awala lyonga
Vino Tukaomba
Tukasenula impapulo izikalanda pali Baibo umu ciSlovenian. Tukakopa na mazwi akukutikako umu lulimi lwa ciSlovenian.


text:
Mwacita Ivyaya Umwi Pepo Lino Yesu Wasambilizye Asambi—Ciputulwa 2
“So wene wamanya vino mukulonda lino mutali mumulenge.” —MATE. 6:8.
1-3. Uzye nkazi umwi wasininkizye uli ukuti Yeova wamanyile vino walondanga?
LANA ataliilila ivyacitiike umu 2012 lino wali uku Germany. Wasininkizye ukuti amapepo yano wapepanga yaaswikwe. Apa kutandika wapefile ukuti Yeova amwazwe ukusimikila ala ali mwisitima ilyayanga uku ciwansa ca ndeke. Nupya lino wafisile apa ciwansa ca ndeke wapefile ipepo lyakwe ciili pano wizile amanya ukuti yaali nu kutandika ulendo apa wanda walondelelapo. Lana wapefile ukuti Yeova angamwazwa pa mulandu wakuti wamazile impiya zyonsi zino wakweti nupya ataakweti nu kwakuti angikala.
2 Lino Lana wamazile sile ukupepa, paapo kwene uvwile umwi wa mulamuka ati, “Mwapola Lana, ukucita cani paa?” Fwandi ala u mulumendo wino yaasambililanga nawe uku sukulu. Umulumendo wii wali na ya nyina na nyinakulu aamusukiliile uku kukwela indeke aye uku South Africa. Lino Lana wayalondolwelile intazi ino waali nayo, ya nyina ya mulumendo na nyinakulu yasenzile Lana uku ng’anda. Yuzyanga Lana amauzyo aingi pali vino wasambilila icumi na pali upainiya uno akaomba.
3 Apa wanda walondeliilepo apa cisila ca cakulya ca katondo, Lana waswike amauzyo aingi yano yuzizye pali vino Baibo ikalanda. Lana wayanenyile ukuti angayalondela umwi uwakuti angaiza kuli aliyo pakuti aayazwa ukwasuka mauzyo aamuli Baibo. Nkazi wii wasininkizye ukuti Yeova waswike amapepo yakwe, Yeova wamanyile vino walondanga nupya wamwavwile.—Masa. 65:2.
4. I vyani ivikalondekwa vino tumasambililapo?
4 Ndi twaponelwa ni ntazi umu kupumikizya, limwi citanga citutalile ukupepa kuli Yeova, nupya Yeova akaitemelwa ukwasuka mapepo ya antu aaya na ucisinka kuli aaliwe. (Masa. 34:15; Mapi. 15:8) Ndi tukwelenganya sana api pepo lino Yesu wasambilizye, tungazana ukuti limwi kuli vimwi ivicindame vino tusilumbula umu mapepo itu. Elenganyini pa vintu vitatu ivikalanda pali ucuza witu na Yeova ivyalumbulwa umwi pepo lino Yesu wasambilizye asambi. Alino, uzye kwaya na vyuze vino tungacita pakuti vino tukacita vyauvwana na vino tukapepa ukuti Leza aatupeela ivya kulya cila wanda?—Welengini Mateo 6:11-13.
“UTUPEELE IVYAKULYA” VYA WANDA WILELO
5, 6. U mulandu ci uno Yesu watusambilizye ukuti twapepa kuli Leza tuti “tupeele ivyakulya” nanti icakuti tukweti ivingi?
5 Yesu watusambilizye ukuti twapepa kuli Leza ituti, “tupeele ivyakulya,” tutapepa sile tuti “umpele ivyakulya.” Umwangalizi umwi uwa ciputulwa umu Africa walanzile ati: “Lyonsi nkataizya Yeova pano mamane naani tusisakamala kuno tulafumya ivyakulya mutondo, nanti sile ukusakamala ukuti a weni aalatulipilila ing’anda umwakwikala. Aina na ya nkazi yakatusakamala cila wanda. Lelo cino tukapepa kuli Yeova i cakuti aazwa aina yaa na ya nkazi ukusipikizya amezyo yano yakakwata.”
6 Ndi cakuti twakwata ivyakulya ivingi, tufwile ukwelenganya apa ina na ya nkazi aaya umu mpanga umwaya ivipowe nanti yano yakaponelwa nu uzanzo. Tutafwile sile ukuyapepelako, lelo tulinzile nu kuyapeelako ivikulondekwa. Wakwe ukuyapeelako vino tukweti, nu kutungilila mulimo wa mu nsi yonsi uwa Nte Zyakwe Yeova ukupitila umu kusangwilako impiya. Pano twamanya ukuti imisangulo kwene ii iika-azwilizya aina na ya nkazi aakulondekwa uwazwilizyo.—1 Yoa. 3:17.
7. Uzye Yesu watusambilizye uli ukuti tutafwile ‘ukusakamala pa vintu vya mutondo’?
7 Lino Yesu wasambilizye asambi ipepo lii, walanzile na pakukana londesya ivyuma. Walanzile ati ndi cakuti Yeova akasakamala utunyi, “uzye wene atalalusya ukuzwika mwemwe mwe yautailo unono, caleka mutaasakamala muti . . . ‘tumazwala cani’” Nupya walanzile nu kuti: “Mutaasakamala pa vintu vya mutondo.” (Mate. 6:30-34) Fwandi tutafwile ukusakamala pa vintu vya ku nkoleelo. Lelo tulinzile sile ukwika amano uku vintu vino tukweti apa wanda kwene uwo. Tungapepa kuli Yeova ukuti atwavwe ukuzana umwakwikala, incito iyakutwavwa kuti twasunga ningo ulupwa alino nu kulenga mano pakuti twasakamala umi witu ningo. Nomba kuli na cuze icicindame sana cino tufwile ukupepelapo.
8. Uzye amazwi yano Yesu walanzile aakuti ivyakulya vya cila wanda, yakatwiusya cani? (Lolini icikope ca kutandikilako.)
8 Amazwi yano Yesu waomvizye aakuti ivyakulya vitu ivya cila wanda, yakatwiusya apa cintu na cuze cino walanzilepo icakuti: “Umuntu atangaya nu umi mu cakulya citupu, lelo pa kuyela mazwi yonsi yano Leza wavwanga.” (Mate. 4:4) Acino tufwile ukupepa pakuti Yeova atwalilile ukutupeela amasunde yano tulinzile ukulondela.
“UTWELELE MAIFYO ITU”
9. U mulandu ci uno tungalandila ukuti amaifyo itu yaaya wa nkongole?
9 Yesu walanzile ukuti: “Utwelele maifyo itu.” (Mateo 6:12; Luka 11:4) Amaifyo itu yaaya wa nkongole. Lupungu Lwa Mulinzi lwa mu 1951, lwalondolwile ukuti, ndi twayembuka, cikaaya kwati twakongola kuli Yeova. Inkongole zino Yeova watukongwesya i zyakumutemwa nu kumuvwila. Fwandi ndi twayembukila Leza, ala twafilwa ukuwezya inkongole, kulikuti ukumutemwa. Yeova nga akulonda atanga aye cuza witu. Nupya Lupungu Lwa Mulinzi lwalanzile nu kuti: “Ukuyembuka cikalanga sile ukuti tutatemwa Yeova.”—1 Yoa. 5:3.
10. U munzila ci muno Yeova watwelela amaifyo, nupya tukauvwa uli pali ci?
10 Twaya nu luzango cuze ukuti Yeova watutumiile Yesu ukwiza tufwila pakuti amaifyo itu yelelwe! Cila wanda tukalondeka ukuti Yeova atwelela pali vino tukamuluvyanya. Ukufuma pano Yesu watufwilile, iipapita ni myaka apiipi na 2,000, lelo imfwa yakwe icili ikatwazwa. Acino tufwile ukutaizya sana Leza apa wila uu. Kutaaya umuntu wino aangatupeela uwila wa musango uu uwalondekwanga pakuti tukululwe ukwi ifyo ni mfwa. (Welengini Masamu 49:7-9; 1 Pet. 1:18, 19.) Amazwi aakuti, “utwelele maifyo itu” aaya umwipepo lino Yesu wasambilizye asambi, likatwiusyako ukuti aina na ya nkazi nayo kwene yakalondeka ukukululwa ndi vino naswe tukalondeka. Yeova akaalonda ukuti twaelenganya pa ina itu na pali ucuza wao na Yeova. Cii cikupiliula ukuti ndi yatuluvyanya tulinzile ukuyelela zuwa. Ilingi aina itu yakatuluvyanya umu tuntu tunono, lelo ndi tukuyelela ala tukulanga ukuti twayatemwa. Nakupya tukalanga nu kuti tukataizya pali vino Yeova akatwelela ndi twamuluvyanya.—Kolo. 3:13.
11. U mulandu ci uno cacindamila ukwelela aatuluvyanya?
11 Nomba insita zimwi cingatutalila ukwelela yaayo aatuluvyanya, pa mulandu wakuti tutamalilika. (Levi. 19:18) Ndi cakuti twatandika ukulanda kuli yauze apa viipe vino yamwi yaatucitiile, umu cilongano mutanga muye ukuvwana. Alino ngi cakuti tusikulonda ukwelela, cilalanga paswe ukuti tusitaizya apa wila wakwe Leza uwa kutukulula ukwi-ifyo nupya tutanga twize tuye nu umi uwa manda pe. Twaiusya ukuti, ndi tusikwelela yauze, ala naswe kwene Yeova atalatwelela. (Mate. 18:35) Yesu walanzile icisinka cii umwi pepo lino wasambilizye asambi yakwe. (Welengini Mateo 6:14, 15.) Nakupya ndi tukulonda Yeova ukutwelela, tutafwile ukwifya.—1 Yoa. 3:4, 6.
“UTALEKA TUPONELE MUKWEZIWA”
12, 13. (a) I vyani vyacitikile Yesu lino wawatiziwe sile? (b) U mulandu ci uno tutalinzile ukupeelela yauze umulandu ndi twaya nu wezyo? (c) Uzye Yesu wasininkizye cani apa kutwalilila uwa cisinka ukufika lino wafwile?
12 Amazwi aakuti: “Utaleka tuponele mukweziwa,” aalumbulwa umwi pepo lino Yesu wasambilizye asambi, yakatwiusya ivyacitikile Yesu lino wawatiziwe. Umupasi wakwe Yeova watungulwile Yesu uku lwanga kuti “akatunkwe na Ciwa.” (Mate. 4:1; 6:13) U mulandu ci uno Yeova wazumilizye cii ukucitika? Adamu na Eva yakanyile ukuteekwa na Yeova. Satana wakatwisye amauzyo alondekwanga ukupitapo insita pakuti yaasukwe. Yamwi pa mauzyo yaayo, aakuti: Uzye Leza ataumvile ningo antu? Uzye antunze yangatwalila acumi kuli Yeova ndi cakuti yatunkwa na “Ciwa”? Uzye i cisuma ukuti antu yaiteeka aeneco? (Utan. 3:4, 5) Vino Yesu watwalilile ukuya uwa cumi kuli Leza vyasininkizye ukuti Ciwa wali u waufi. Fwandi uku nkoleelo, lino amauzyo yonsi yaa yalasukwa uku kucindika Yeova, iviumbwa vya kwiyulu na antu yonsi pano nsi yalamanya ukuti ukuteeka kwakwe Yeova aali kwa mpomvu.
13 Yeova u wamuzilo, acino fwandi asitunka umuntu aali wensi ukucita iviipe. Satana aakatunka antu, fwandi aali mulandu kwene uno aka-amilwa ukuti “Katunka.” (Mate. 4:3, Cimambwe New Testament) Satana akaomvya inzila izipusane-pusane apa kututunka. Nomba tukaisolwela sweineco ukutaluka itunko lilyo nanti foo. (Welengini Yakobo 1:13-15.) Yesu ataalengelanga ukwasuka Satana ukuomvya amalembelo. Yesu watwalilile ukuya uwa cisinka kuli Yeova. Nomba Satana ataatiile ukwezya Yesu. Fwandi watalanga “amusya” awela apa nsita yuze. (Luka 4:13) Lelo nanti Satana wezyanga vii, Yesu watwalilile ukuvwila Ukateeka Wakwe Leza. Acino Yesu walangilile ukuti antu yonsi yangatwalilila ukuya acisinka kuli Yeova nanti yali ni ntazi. Nupya Satana wezyanga ukutunka alondezi yakwe Yesu, namwe kwene akaezya ukumutunka pakuti mutauvwila Yeova.
14. I vyani vino tulinzile ukucita pakuti twacimvya uwezyo?
14 Amauzyo yano Satana wakatwisye apa kuteeka kwakwe Yeova, yacili yakulondekwa ukwasukwa. Acino, Yeova akaleka Satana ukuti aatutunka. Yeova asi aaliwe akalenga “tuponele mukweziwa.” Wene wataila ukuti tungatwalilila ukuya acisinka kuli aaliwe, nupya akalondesya ukuti aatwavwa pakuti twatwalilila acisinka. Lelo asitupatikizya ukucita ivisuma. Wacindika sana insambu ino twakwata iyakuisolwela, fwandi akatuleka ukuti tuisolwele sweineco ukuya acisinka kuli aaliwe nanti foo. Ivintu viili ivingatwavwa ukucimvya uwezyo, aevi: Ukuya sana cuza wakwe Yeova nu kupepa kuli aliwe pakuti aatwavwa. Uzye Yeova akatwasuka uli lino tukupepa kuli aliwe ukuti atwavwe ukucimvya uwezyo?
15, 16. (a) U wezyo ci umwi uno tulinzile ukutalukako? (b) A weni wino tulinzile ukupeela umulandu ndi uwezyo watucimvya?
15 Yeova akatupeela umupasi wakwe uwa muzilo apakutwazwilizya ukucimvya amezyo yakwe Satana. Nupya Yeova watupela Baibo ni cilongano cakwe ivikatwavwa ukumanya vino tungataluka uku vintu viipe. Ukupitila muli vii, amuno Yeova akatunena ukuti tutafwile ukusumba sana insita itu, impiya na maka itu uku vintu vino vitatukwatile ni ncito. Espen na Janne akaikala umu mpanga iyakwata ivyuma uku Ulaya, apa myaka iingi yakaomba upainiya wa nsita yonsi umu mpanga muno mukalondekwa ya kasimikila aingi. Lino yaakweti umwana wakutandikilapo, yatiile upainiya, pali ndakai yali na ana yaili. Espen walanzile ati: “Lyonsi tukapepa kuli Yeova pakuti aatwavwa ivyakucimvya intazi maka-maka pa nsita ii lino tusikusumba insita ikulu umu mulimo wakwe Leza ndi vino caali mpiti. Tukapepa kuli Yeova apakuti aatwazwa ukutwalilila ukumuombela nu kwika sana mano uku mulimo wa kusimikila.”
16 Uwezyo uze uno tulinzile ukusenkako, u kutamba ivikope vya uzelele. Ndi cakuti twaponela umuwezyo uu nu kucita iviipe, tutanga tupeele Satana umulandu. I cani cino twalandila vii? Pano Satana na antu yakwe yatanga yatupatikizye ukucita vino tusikulonda. Antu yamwi yakatamba ivikope vya uzelele pa mulandu wakuti yasikanya amelenganyo yao aipe. Lelo aina na ya nkazi aingi yacimvya uwezyo uu, nafwe kwene tungacimvya.—1 Kol. 10:12, 13.
“UTUTUULE UKU MWIPE”
17. (a) Uzye tungalanga uli ukuti tukalonda Yeova ‘ukututuula uku mwipe’? (b) I vyani vino Yeova alacita uku nkoleelo?
17 Uzye tungalanga uli ukuti tukalonda Yeova ‘ukututuula uku mwipe’? Tutafwile ukuya “amu nsi [yakwe Satana].” Nupya tutalinzile “ukutemwa insi [yakwe Satana] nanti cintu cili consi ica mu nsi.” (Yoa. 15:19; 1 Yoa. 2:15-17) Ala cilaziipa wakwe cimwi lino Yeova alasisya Satana pano nsi nu konona ya kacita ya viipe! Lelo, twaiusya ukuti ndakai Satana “ali nukali cuze, pano amanyile ukuti watasyala sile ni nsita inono.” Fwandi Satana akuombesya sana pakuti atulesye ukuombela Yeova. Acino tufwile ukutwalilila ukupepa kuli Yeova pakuti aatucingilila kuli Satana.—Umbw. 12:12, 17.
18. Uzye pakuti mukikale umu nsi umutalaya Satana, mulinzile ukucita vyani?
18 Uzye mukalondesya ukwiza ikala umu nsi umutalaya Satana? Fwandi twalililini ukupepa ukuti Uwene Wakwe Leza wize, izina lyakwe licindikwe, nu kuti ukulonda kwakwe kukacitike pano nsi. Nupya lyonsi mwataila Yeova pakuti amusakamala nu ku mupeela vyonsi ivikalondekwa pakuti mwatwalilila ukuya acisinka kuli aaliwe. Nakupya twalililini ukuombesya pakuti mwacita ivyaya umwi pepo lino Yesu wasambilizye asambi yakwe.


text:
Twalililini Ukuya Acisinka Uku Wene Wakwe Leza
“Yasi wa antu amu nsi.”—YOA. 17:16.
INYIMBO: 18 54
1, 2. (a) U mulandu ci uno ukuya uwa cisinka kuli Yeova kwacindamila, nupya vyakolana uli nu kukana-iika umu vya munsi? (Lolini icikope ca kutandikilako.) (b) I vyani vino antu yatemwa sana, nupya i cani icacitika?
AAOMVI yakwe Yeova yataaya umu vikanza vya mu nsi, ivikalenga antu kupaalukana. Yasilola ukuti yacindama kuluta antu yauze pa mulandu nu mutundu wao, kuno yafuma nanti intambi zyao. Umulandu ci? Pano yatemwa Yeova, aacisinka kuli aliwe nupya yakaamuvwila. (1 Yoa. 5:3) Usi mulandu na kuno tukaikala nanti kuno twafuma, swensi tukalondela masunde yakwe Leza. Ukuya acisinka kuli Yeova nu ku Wene wakwe i cacindama kuluta cili consi. (Mate. 6:33) Fwandi ali cino tungalandila ukuti tutaaya “wa antu amu nsi.”—Welengini Yoane 17:11, 15, 16; Eza. 2:4
2 Antu aingi umu nsi, yatemwa sana impanga yao, mutundu wao, intambi zyao nanti sile iumba lyao ilyaya umu vyangalo vya kucimvyanya. Ica ulanda i cakuti, kwaya ukucimvyanya, kupatana, nupya insita zimwi yakakoma yauze aasikuyatungilila. Nanti icakuti swemo tutaaya umu vintu vya musango uu, imiyele ii ingatwambukila, nupya tungatandika ukupata yauze. Ndi cakuti mauteeko ya untunze yatapingwile ningo pali vimwi, tungatandika ukuiika umu vikanza vya mu nsi, pano twaumbwa na maka ya kumanya icisuma ni ciipe. (Utan. 1:27; Malan. 32:4) Uzye mukauvwa uli ndi cakuti vya musango uu vyacitika? Uzye mukasuulako sile nanti limwi mukaiikamo?
3, 4. (a) U mulandu ci uno swemo tusitungilila antu aaya umu vikanza vya mu nsi? (b) I vyani vino tumasambilila umwi sambililo lii?
3 Utuungwe twa mauteeko tungaapatikizya antu ukuya umu vikanza vya mitekele. Lelo swe Ina Klistu ya cumi tutanga tuzumile ukucita vivyo. Swemo tutaaya umu vikanza vya miteekele, nupya tusilwako inkondo. (Mate. 26:52) Tusisombwa nanti yatupatikizye yatuuli ukwelenganya ukuti miteekele imwi yacindama ukucila iyuze. (2 Kol. 2:11) Tusilonda nanti panono ukuya umu vya mu nsi.—Welengini Yoane 15:18, 19.
4 Vino tutamaliilika, limwi tutanga tutemwe antu yamwi pa mulandu na kuno yaafuma. (Yele. 17:9; Efes. 4:22-24) Umwi sambililo lii, tumasambilila pa visinte vya muli Baibo ivingatwazwa ukutaaluka uku misango kwene ii iikapalukanya antu. Nupya tumasambilila na pali vino tungatwalilila ukuya acisinka uku Wene Wakwe Leza ukupitila umu kuisambilizya pakuti twaelenganya wakwe vino Yeova na Yesu yakaelenganya.
UMULANDU UNO TUSI-IKILA UMU VIKANZA VYA MU NSI
5, 6. Uzye Yesu walolanga uli antu lino wali pano nsi, nupya u mulandu ci?
5 Ndi cakuti insita zimwi camutalila ukukana iika umu vikanza vya muno nsi, cingazipa imuyuzya muti ‘Uzye ndi cakuti ivintu vii vyacitikiile Yesu, nga wacisile uli?’ Lino Yesu wali pano nsi, antu aikalanga uku Yudeya, ku Galile, nu ku Samaliya yatuuvwananga. Elenganyini pali vimwi ivyacitikanga apa nsita iiya. Aina Samaliya na aYuda yataavwanzyanyanga. (Yoa. 4:9) Afaliseo na Asaduki yatuuvwananga. (Mili. 23:6-9) Mutundu wa aYuda aamanyile Amasunde yelenganyanga ukuti yalusile antu yauze aatamanyile Amasunde. (Yoa. 7:49) Nupya aYuda yapasile ya kasonkesya yamisonko na ina Loma. (Mate. 9:11) Nomba Yesu wene ataiikanga umu milandu ya musango uu. Nanti icakuti Yesu wakosoolanga icumi pali Yeova nupya wamanyile ukuti aina Izlaeli yaali aantu yakwe Leza aiyele, ataatazile anenapo alondezi yakwe ukuti yaalusile antu yauze. (Yoa. 4:22) Lelo, wanenanga asambi yakwe ukutemwa antu yauze.—Luka 10:27.
6 U mulandu ci uno Yesu atalolanga antu yamwi ukuti yaalusile yauze? Pano Yesu na Yeova yataaya umu vikanza vya mu nsi. Lino Yeova waumvile umonsi nu mwanaci, walondanga ukuti yakavyale ana nu kusalangana umu nsi yonsi. (Utan. 1:27, 28) Fwandi Yeova na Yesu yasilola ukuti umutundu umwi nanti antu andimi zimwi, yacindama ukuluta antu yauze. (Mili. 10:34, 35; Umbw. 7:9, 13, 14) Fwandi tulinzile ukulolanya Yeova na Yesu.—Mate. 5:43-48.
7, 8. (a) A weni wino tukatungilila, nupya u mulandu ci? (b) I cani cino tulinzile ukwiusya pa ntazi zino antunze yaaya nazyo?
7 U mulandu ci uno tusitungilila kateeka aliwensi nanti uteeko umwi uwa muno nsi? Pano tukatungilila Yeova. Wene ali Kateeka witu. Umu Edeni, Satana walanzile ukuti Yeova asiteeka ningo antu. Satana walondanga antu yazumile ukuti imicitile yakwe iya vintu yali ningo ukuluta imicitile yakwe Yeova. Yeova akaalonda twaipingwila sweineco wino tukulonda ukutungilila. Nga mwemo pa lwinu? Uzye mukauvwila Yeova pa mulandu wakuti mwamanya ukuti imicitile yakwe iya vintu yaaya ningo ukuluta vino mungaisoolwela ukucita? Uzye mwasininkizya ukuti Uwene Wakwe Leza sile uungazifya ivintu? Nanti uzye mukaelenganya ukuti cila muntu alinzile ukuipingwila pa kusoolola ivisuma ni viipe?—Utan. 3:4, 5.
8 Uzye mungasuka uli ndi cakuti umwi wamuzya pali vino mukalola akaliumba kamwi akavikanza vya miteekele, akaliumba ka yantu aakalonda ukusenula ivintu kuno mwikala, nanti utumaumba tuuze utwakolana na tuu? Utumaumba tumwi wakwe tuu, tungaaomba sile ningo nu kulondesya ukwazwa antu. Nomba twamanya ukuti Uwene Wakwe Leza sile uungasisyapo intazi nu lufyengo lonsi. Nupya tukauvwila utunguluzi wakwe Leza umu cilongano, swensi kwene cila muntu tusicita sile vino tukwelenganya ukuti vili ningo. Fwandi ali mulandu uno tukaombela pamwi umu cilongano.
9. Uzye iintazi ci ino Paulo waweni uku Ina Klistu akutandikilako, nupya yalondekanga ukucita uli?
9 Umu nsita ya atumwa, aina Klistu yamwi aikalanga uku Kolinto yapaazyanyanga nu kulanda yati, “‘Nemo nkalondela Paulo,’ ‘Nemo nkalondela Apolo,’ ‘Nemo nkalondela Petulo,’ ‘Nemo nkalondela Klistu.’” Lino Paulo wamanyile vii, camupezizye amano. Ii yaali intanzi ikulu, pano umu cilongano mutaali nu kuya umutende. Paulo uzizye aina na ya nkazi ati: “Uzye Klistu wankanyiziwa?” Lyene wayanenyile ati: “Inane mwi zina lya Mwene witu Yesu Klistu nkumupapata mwensi, kuti, mwazumilizyanya muli vino mwalanda, pakuti kutaya kupaatukana muno muli. Muye alemane cuze a mwenzo onga na melenganyo ali yamwi.” Na ndakai kwene avino caya. Umu cilongano mutalinzile ukuya ukupaalukana.—1 Kol. 1:10-13; welengini Loma 16:17, 18.
10. I vyani vino Paulo wanenyile Aina Klistu apakwe, nupya tungasambililako vyani?
10 Paulo wanenyile Aina Klistu apakwe ukuti, yene a ikazi yakwiyulu nu kuti yatafwile ukwika amano uku “vintu vya muno nsi.” (Filipi 3:17-20) * Aina Klistu apakwe i nkombe izikaimililako Leza na Yesu. Lino inkombe yaaya uku mpanga yuze, i sicitako vino amu mpanga iiyo yakacita, nanti sile ukuiika umu vikanza vya mu mpanga iiyo. A vino na apakwe yaaya, yasi-ika umu milandu nu mu vikanza ivya muno nsi. (2 Kol. 5:20) Aina Klistu aalikala pano nsi, nayo kwene yaaya acisinka uku Wene Wakwe Leza nupya yataaya umu vikanza vya muno nsi.
MWAISAMBILIZYA UKUYA ACISINKA KULI YEOVA
11, 12. (a) I miyele ci ino tutalinzile ukuya nayo ndi tukulonda ukutwalilila ukuya acisinka uku Wene Wakwe Leza? (b) Uzye nkazi umwi walolanga uli antu yamwi, nupya i cani icamwavwile ukusenuka?
11 Umu ncende izingi, antu yakatemwana sana nga yaafuma ukuli kumwi, nga yaakwata intambi izili zimwi alino nu kulanda lulimi lulilumwi. Yakauvwa sana icilumba apa mulandu ni ncende kuno yaakulila. Nomba tutafwile ukukwata imiyele ya musango uu. Lelo, tulinzile ukusenuka mu myelenganyizizye iitu nu kusambilizya yakampingu itu pakuti twaya acumi muli vyonsi. Tungacita uli vivyo?
12 Ya Mirjeta * yavyalilwe umu mpanga ino yaamanga yakuti Yugoslavia. Umu ncende iiyo muno yaakulile, antu yaapasile aina Serbia. Lino yasambilile pali Yeova, izile yamanya ukuti Yeova atatemwapo mutundu umwi kuluta uuze nupya yasambilile ukuti Satana aakalonda ukuti antu yaapatana. Fwandi iizile yasenuka muli vino yelenganyanga. Nomba lino inkondo ya mitundu yatandike umu mpanga iiya muno iikalanga, ya Mirjeta yatandike ukupata aina Serbia nupya kwene. Yataalondanga nu kuyasimikila. Yaamanyile ukuti ukucita vivyo cali iciipe, fwandi yapefile kuli Yeova ukuti ayazwe ukuta ukupata yauze, nu kuti ayazwe ukutandika upainiya. Ya Mirjeta yalanzile yati: “Ukuombesya sana umu mulimo wa kusimikila i cikangavwa sana. Lino indi umu mulimo wa kusimikila, nkaezya ukukolanya imiyele yakwe Yeova, nupya natandika ukuta ukupata yauze.”
13. (a) I cani icacitike kuli Zoila, nupya wacisile uli? (b) Uzye tungasambililako vyani kuli vino vyacitikile Zoila?
13 Nkazi Zoila, wakuukile uku Europe ukufuma uku Mexico. Umu cilongano cino wayamo, mwaya aina na ya nkazi aafuma uku ncende yuze iya ku Latin America. Zoila walanzile ukuti, aina na yankazi yamwi yamusekanga pa mulandu ni ncende ino wafumileko, intambi zya ku ncende iiyo, alino ni nyimbo izyayako. Nomba atuvwanga ningo, fwandi wapefile kuli Yeova ukuti amwavwe ukukana uvwa uyi. Uzye nga cali asweswe nga twacisile uli? Yamwi tucili tukaezya na maka ukuta ukuvwa uyi ndi yamwi yalanda iviipe apa ncende ino twafumako. Tutalinzile ukulanda ivili vyonsi ivingalenga ciloleke kwati antu yamwi yacindama ukuluta yauze. Tutalinzile ukuleta amalekano apa ina itu nanti apa yantu yauze.—Loma 14:19; 2 Kol. 6:3.
14. I cani icingamwazwa ukulola antu yauze ndi vino Yeova akayalola?
14 Twamanya ukuti aomvi yakwe Yeova yakaombela pamwi, fwandi tutalinzile ukulola kwati incende imwi nanti impanga, yacindama ukuluta iyuze. Nomba limwi yalupwa inu nanti yacuza inu, yangalenga mutemwe sana incende ino mwafumako. Limwi namwe insita zimwi mukatala imwelenganya viipe apa antu amitundu yuze, intambi, indimi, nanti aafuma uku mpanga yuze. I cani icingamwazwa ukusenuka? Mwaelenganya pali vino Yeova akalola antu aakayuvwa pa mulandu ni mpanga ino yafumako nanti yaayo aakalola kwati yacindama ukuluta auze. Mwalondelezya ivyeo apa mulandu uu lino mukuisambilizya Baibo nanti apa mapepo ya lupwa. Nupya mwapepa kuli Yeova pakuti aamwazwa ukulola antu yauze ndi vino wene akayalola.—Welengini Loma 12:2.
15, 16. (a) Uzye antu yauze yanguvwa uli ndi cakuti twapusanako na aliyo? (b) Uzye avyazi yangazwa uli ana yao kutwalilila ukuya acisinka kuli Yeova?
15 Tukalonda twaombela Yeova na kampingu musuma, fwandi insita zimwi tulinzile ukupusanako na yano tukaomba nayo, yano tukasambilila nayo, aina mupalamano, nanti yalupwa itu. (1 Pet. 2:19) Yesu watucelwile ukuti antu yauze yalatupata pa mulandu wakuti twapusanako na aliyo. Mwaiusya ukuti aingi pali yano yakaatukanya yataamanya cimwi apa Wene Wakwe Leza. Fwandi yataamanya umulandu uno cacindamila ukuya acisinka uku Wene Wakwe Leza ukuluta amauteeko ya antunze.
16 Pakuti tuye acisinka kuli Yeova, tulinzile ukumuuvwila usi mulandu na vino antu yangalanda nanti ukucita. (Dan. 3:16-18) Maka-maka acance cingayatalila kupusanako na auze. Mwe yavyazi, mwa-azwa ana inu ukuti yaaya asipe lino yali uku sukulu. Limwi ana inu yangauvwa intete ukukana ukulanga umucinzi kuli Fulagi nanti ukukana ukuzanwako uku kuzevya kuno asyala yakazevya. Apa kupepa kwa lupwa, mungasambilila pali vino Yeova akalola ivintu vivyo. Mwayasambilizya vino yangalondolola vino yazumilamo umu nzila iyanguke nupya umu mucinzi. (Loma 1:16) Nupya nga cingacitika, mwa-azwa ana inu lino mukulanda na ya mwalimu yao nu kuyalondolwela vino twazumilamo.
MWATEMWA VINTU VYONSI VINO YEOVA WAUMBA
17. I vyani vino tutalinzile ukulaelenganya, nupya u mulandu ci?
17 Ilingi tukatemwa ivyakulya, ululimi luno tukavwanga, imilolekele ya ncende kuno twikala alino ni ntambi izya mu mpanga ino twakulilamo. Uzye tukaelenganya ukuti vyonsi vino twatemwa i vyaziipa ukuluta vino anji yaatemwa? Yeova akaalonda ukuti twatemwa ivintu vyonsi vino waumba. (Masa. 104:24; Umbw. 4:11) Fwandi citange cizipe ukwelenganya ukuti imiombele iya vintu vimwi yacindama ukuluta iyuze.
18. U mulandu ci uno cacindamila ukulola yauze vino Yeova akayalola?
18 Yeova akaalonda antu yonsi ukusambilila icumi pali aliwe, ukumupepa, alino nu kuti yakikale amanda pe. (Yoa. 3:16; 1 Tim. 2:3, 4) Tukaitemelwa ukuvwa vino antu yauze yakulanda, nu kuyazumilizya nandi i cakuti vino yalanda ivipusana na vino tukwelenganya. Nga tukucita vivyo lyene tungaya ni nsansa nupya tulatwalilila ukuombela pamwi na ina. Pa mulandu wakuti twaya acisinka kuli Yeova nupya tukatungilila Uwene wakwe, tusi-ika umu vikanza vya mu nsi. Twapata icilumba nu kucimvyanya ukwa mu nsi ii yakwe Satana. Tukataizya wakwe cimwi pano Yeova watusambilizya vino tungaatemwana nu kuvwana na anji! Tukayuvwa wakwe vino kalemba wa masamu walanzile ati: “Lolini vino cazipa na vino cazanzya antu yakwe Leza, ukwikala pamwi wa cina nyina!”—Masa. 133:1.


text:
“Lekai Kūminina Kuvuye Mwingilo Wako”
“Lekai kūminina kuvuye mwingilo wako, amba mwikale babwane kadi bakunkane umbyonso, ne kubulwa kintu nansha kimo kine mpika.”—YAKOBA 1:4.
ÑIMBO: 135, 139
1, 2. (a) I ñeni’ka yotuboila ku kūminina kwa Ngideoni ne kwa bantu bandi 300? (Tala kifwatulo ku ngalwilo.) (b) Mungya Luka 21:19, mwanda waka kūminina kudi na mvubu?
VULUKA bulwi bukomo kadi bupungijañanga bwa basola bene Isalela bādi bendejibwa na Mutyibi Ngideoni bobālwile na balwana nabo. Ngideoni ne bantu bandi bālondele bene Midiana ne bakwashi babo bufuku butuntulu ku bula bwa makilometele 32! Bible witusapwila byālongekele amba: “Ngideoni waiya ku Yodano, kaabuka aye ne bāna bana-balume tutwa tusatu’ba badi nandi, bampungiji.” Bādi kebashindile bulwi, kwādi kukibashadile basola 15 000 ba kulwa nabo. Bano balwana bāsuswile bene Isalela mu myaka mivule, nanshi byādi bibalomba’nka kulwa. Ebiya, Ngideoni ne bantu bandi bālwile kufika enka ne byobātambwile bushindañani bwa mfulo pa balwana nabo!
2 Batwe netu tudi mu bulwi bukomo kadi bupungija. Balwana netu i Satana, ntanda yandi, ne kubulwa kubwaninina kwetu. Bamo motudi ke balwe na bano balwana myaka mivule. Na bukwashi bwa Yehova, ke tudi banekenye malwi mavule. Shako, ketwatambwile bushindañani bwa mfulo. Kyaba kimo tukokeja kupungila mu buno bulwi. Pakwabo tubwanya kupungila potwilaija mfulo ya ino ngikadilo imbi ya bintu. Yesu wētudyumwine amba tukatanwa na matompo mavule ne kupangwapangwa kubi mu mafuku a mfulo. Inoko wānene amba shi tūminine, tukanekenya. (Tanga Luka 21:19.) Kūminina i bika? I bika biketukwasha tūminine? I bika byotwifunda ku boba bāūminine? Ne tukaleka namani “kūminina kuvuye mwingilo wako”?
KŪMININA I BIKA?
3. Le kūminina i bika?
3 Mu Bible, kūminina kushintulula bivule kupita ne pa kutyumwina’tu mu manwi ngikadilo mikomo, nansha kwiitabija. Mubadilwa ne muswelo otulanga ne otwiimvwana pa matompo etu. Kūminina kwitukwashanga twikale na bukankamane, kikōkeji ne kitūkijetyima. Kitabo kimo kinena’mba kūminina i ngikadilo itukwasha twikale na lukulupilo lukomo ne kuleka kuzoza potutompibwa. Kwitukwashanga twimanije ne kujina mpika nansha ke mu matompo makomo mpata. Kwitukwashanga tumone matompo’a bu bushindañani ne kuta mutyima pa kitungo kyetu, pa kyaba kya kuta’o pa bitusansa.
4. Mwanda waka tunena’mba buswe bo bulengeja muntu ōminine?
4 Buswe bwitutononanga tūminine. (Tanga 1 Kodinda 13:4, 7.) Mu myanda’ka? Buswe botuswele Yehova bwitutononanga tūminine kintu kyo-kyonso kyaleka kilongeke. (Luka 22:41, 42) Buswe botuswele banabetu bwitukwashanga tūminine kutupatupa kwabo. (1 Petelo 4:8) Buswe botuswele mwinē petu bwitukwashanga tūminine “byamalwa” bitananga ne ba mulume ne mukaji badi mu nsangaji ne kwitukwasha tukomeje busongi bwetu.
I BIKA BIKAKUKWASHA ŪMININE?
5. Mwanda waka Yehova bunka ye mufwaninwe kwitukwasha tūminine?
5 Lomba Yehova akukomeje. Yehova i “Leza upānanga kūminina ne busengi.” (Loma 15:5) I aye umo kete uyukidije ngikadilo yotudi’mo, mwiimvwanino wetu, ne bitamina byetu. Nanshi uyukile senene bine byotusakilwa pa kūminina. Bible unena’mba: “Ukafikijanga kisaka boba bamwakaminwe; kadi ukēvwananga lwito lwabo, ne kwibapandija.” (Ñimbo 145:19) Ino le Leza ulondololanga namani potumulomba bukomo bwa kūminina?
Yehova, mwine wituyukidije, uyukile senene bine byotusakilwa pa kūminina
6. Monka mwikilaile Bible, le Yehova ushitulanga namani “dishinda dya kutambila’ko” potutompibwa?
6 Potulomba Yehova etukwashe tūminine, i mulaye kwitushitwila “dishinda dya kutambila’ko.” (Tanga 1 Kodinda 10:13.) Le widishitulanga namani? Kyaba kimo, ubwanya kutalula ditompo. Ino pavule pene, witupanga bukomo bwa ‘kūminina ne pa mfulo na kitūkijetyima ne nsangaji.’ (Kolose 1:11) Kadi Yehova byayukile pafudile bukomo bwetu bwa ngitu, bwa ñeni ne bwa mwiimvwanino, o mwanda kakalekapo tutompibwe mu muswelo otutunya kushala na kikōkeji.
7. Leta kimfwa kilombola kine kyotusakilwa bidibwa bya ku mushipiditu pa kūminina.
7 Leka bidibwa bya ku mushipiditu bikomeje lwitabijo lobe. Mwanda waka bidibwa bya ku mushipiditu bidi na mvubu? Tulete kimfwa: Pa kukanda lūlu lulampe mpata, muntu ufwaninwe kudya pa kifuko bidibwa byaadi wa kudya mu mafuku asatu. Ko kunena’mba i bivule kutabuka mwadilanga. Pa kūminina ne kufikidija kitungo kyandi, yewa ukanda lūlu udyanga bidibwa bimuletela bukomo bininge. Mo monka, netu tufwaninwe kudya bidibwa bivule bya ku mushipiditu pa kūminina ne kufikila pa kitungo kyetu. Tufwaninwe kusumininwa kwifunda pa kasuku ne ku kupwila. Ino mingilo iketupa byotusakilwa pa kukomeja lwitabijo lwetu.
8, 9. (a) Mungya Yoba 2:4, 5, i mwanda’ka utalwanga na matompo etu? (b) Potutompibwa, i mwanda’ka otukokeja kumona mu ñeni?
8 Lama mu ñeni kikōkeji kyobe kudi Leza. Potutompibwa, kwikalanga bivule bitalwa na matompo’a kupita ne masusu mene. Kikōkeji kyetu kudi Leza nakyo kitompibwanga. Muswelo otulonga pa matompo ulombolanga shi bine tumwene Yehova bu Muludiki wa diulu ne ntanda. Namani le? Satana, walwana na Leza mwine ulwa bubikadi bwandi, utukanga Yehova na kunena’mba bantu bamwingidilanga Leza mwanda wa kamweno kabo. Satana wānenene amba: “Byonso bidi na muntu ukapana’byo pa būmi bwandi.” Kupwa Satana wānenene pangala pa Yoba amba: “Ino pano ōlola kuboko kobe, utenge kikupa kyandi ne ngitu yandi mine, ponkapo abulwepo kukakufinga mafingo ku mpala yobe, a?” (Yoba 2:4, 5) Le pano Satana ke mushinte milangwe yandi? Aa! Myaka mivule pa kupita’po, paāpangilwe mūlu, wadi ukisambila nyeke bengidi ba kikōkeji ba Leza. (Kusokwelwa 12:10) Dyalelo, Satana ukinena’nka kunena’mba bantu batōtanga Leza pa mwanda wa kamweno ka abo bene. Witusakilanga bininge tupele kyepelo kya Leza kya kuludika ne kuleka kumwingidila.
9 Shi ususuka na matompo, mona mu ñeni uno mwanda. Satana ne bandemona badi ku mutamba umo. Bakutala ne kunena’mba, usa kuzoza. Koku nako, kudi Yehova, Yesu Kidishitu Mulopwe wetu, bashingwe māni badi kala mūlu, ne bamwikeulu tununu na tununu. Nabo batala bulwi bolwa, inoko bakusangedile! Basangele kumona amba udi na bukomo bwa kūminina ne kulama kikōkeji kyobe kudi Yehova. Ebiya abe’mba wimvwane Yehova wakunena’mba: “Wami mwana, wikale wañeni ne kusangaja mutyima wami, amba nondolole yewa umpunika.”—Nkindi 27:11.
Yesu wātele mutyima ku mpalo itamba ku kūminina kwandi
10. Le ukeula namani Yesu na kuta mutyima ku mpalo itamba ku kūminina?
10 Ta mutyima ku mpalo. Fwatakanya wendanga lwendo. Mu dishinda mudi mutá mulampe opita’mo. Konso kotala kudi fukutu bwī. Inoko uyukile amba shi wendelele kufika ne kusabīle mutá, ukatana monka kitōkeji. Būmi budi pamo bwa luno lwendo. Kukabulwepo kutana bikoleja bivule, ne pakwabo ukeimvwana bu mulēmenenwe nabyo. Enka ne Yesu mwine wēimvwene uno muswelo. Paādi upopwa pa mutyi wa masusu, wāfutulwilwe ne kususulwa bininge. Kino bine kyādi kitatyi kikomo mu būmi bwandi! I kika kyāmukweshe ōminine? Bible unena’mba wāelele meso ku “nsangaji yādi imutūdilwe kumeso.” (Bahebelu 12:2, 3) Yesu wātele mutyima ku mpalo itamba ku kūminina kwandi, kadi kya mvubu mpata, kūminina kwādi kwa kuyukanya buujila bwa dijina dya Leza ne kukwatakanya kyepelo kya Leza kya kuludika. Wādi uyukile amba matompo andi i a lupito, ino mpalo yandi momwa mūlu ikekala ya nyeke. Dyalelo, matompo otanwa nao akokeja kukulēmenena ne kukususula, ino vuluka’mba i a lupito.
“BOBA BAŪMININE”
11. Mwanda waka tufwaninwe kubandaula myanda ya “boba baūminine”?
11 Ketūmininangapo bunka. Pa kukankamika bene Kidishitu bōminine matompo mavule a Satana, mutumibwa Petelo wālembele amba: “Mukomenei, mwimanije pototo mu lwitabijo, pa kuyuka’mba kisaka kituntulu kya banabenu mu ino ntanda kyūmininanga masusu amo onka.” (1 Petelo 5:9) Myanda ya “boba baūminine” itufundija tushale na kikōkeji, itukulupija’mba netu tubwaya kunekenya, ne kwituvuluja’mba tukapalwa mpalo mwanda wa kikōkeji kyetu. (Yakoba 5:11) Tutalei’ko bimfwa bimo. [1]
12. I bika byotwifunda ku kimfwa kya bakelubi bātūdilwe mu Edena?
12 Bakelubi i bamwikeulu ba peulu. Ba Adama ne Eva pa kupwa kuluba, Yehova wāpele bakelubi bamo mwingilo mupya pano pa ntanda. Wādi mwishīle bininge na obādi bengila mūlu. Kimfwa kyabo kitufundija muswelo otubwanya kūminina potupebwa mwingilo mukomo. Bible unena’mba Yehova “wabika kutunduka kwa budimi bwa Edena, bakelubi ba lupanga lwa lubimbi lwa mudilo lwalamuka ku mitamba yonso, konso konso, koku ne koku, mwanda wa kulama dishinda dya ku mutyi wa bumi.” [2] (Tala bilembwa bya ku mfulo.) (Ngalwilo 3:24) Bible kanenepo amba bakelubi bādi betompwela nansha kwimona bu ba mvubu pa mwanda wa mwingilo wabo mupya. Kebākokelepo nansha kuzoza. Ino, bādi bengila nyeke mwingilo wabo kufika ne byowāpwile, padi mu kitatyi kya Dilobe, kintu kya myaka 1 600 ne kupita!
13. Yoba wābwenye namani kūminina matompo āmutene?
13 Yoba muntu wa kikōkeji. Pakwabo ubwanya kutyumunwa mutyima na binenwa bya balunda ne babutule. Padi udi na luba lukomo nansha wimvwene bulanda bwa kufwilwa muntu osenswe. Ino nansha tutanwe na bika, tubwanya kusengibwa na kimfwa kya Yoba. (Yoba 1:18, 19; 2:7, 9; 19:1-3) Yoba kāyukilepo mwanda waka wātenwe na matompo mavule a mu kitulumukila, inoko kāzozelepo. Le i bika byāmukweshe ōminine? Kikatampe bidi, i buswe bwaādi uswele Yehova ne kupela kumufītyija mutyima. (Yoba 1:1) Yoba wādi usaka kusangaja Leza mu bitatyi biyampe ne bibi. Kadi Yehova wākweshe Yoba amone bukomo bwandi na kumutelela bipangwa byandi bya kutendelwa. Bino byākulupije Yoba bininge amba Yehova ukapwija matompo andi pa kitatyi kifwaninwe. (Yoba 42:1, 2) Ne ye mobyāikadile. “Yehova wamupa Yoba mungya byādi nabyo kalā kutentekapo ne bikwabo bidingakane pamo’nka na byādi nabyo.” “Yoba wafwa, mununu mufikijije mafuku.”—Yoba 42:10, 17.
14. Kukwatañana na 2 Kodinda 1:6, kūminina kwa Polo kwākankamikile namani bakwabo?
14 Mutumibwa Polo. Lelo ulwibwanga ne kupangwapangwa bibibibi? Lelo wi mukulumpe mu kipwilo nansha mutadi wa kipindi umona’mba ubalēmenenwa na mingilo mivule? Shi i amo, kimfwa kya Polo kisa kukukwasha. Polo wāpangilwepangilwe bityani, kadi wādi nyeke ukambakena banabetu mu kipwilo. (2 Kodinda 11:23-29) Inoko Polo kākokelepo, kadi kimfwa kyandi kyākomeje bakwabo. (Tanga 2 Kodinda 1:6.) Nobe shi ūminine, ukakankamika bakwabo nabo bōminine.
LE KŪMININA ‘KUKAVUYA MWINGILO WAKO’ MODI?
15, 16. (a) Lelo “mwingilo” ufwaninwe kuvuibwa na kūminina i mwingilo’ka? (b) Leta kimfwa kya motubwaninya kuleka “kūminina kuvuye mwingilo wako.”
15 Mwanā bwanga Yakoba wāpelwe bukomo bwa mushipiditu alembe amba: “Lekai kūminina kuvuye mwingilo wako, amba mwikale babwane kadi bakunkane umbyonso, ne kubulwa kintu nansha kimo kine mpika.” (Yakoba 1:4) Le kūminina kubwanya namani kuvuya “mwingilo” wako motudi? Kitatyi kyotudi mu matompo, tubwanya padi kumona’mba tusakilwa kutamija kitūkijetyima, kufwija’ko, ne buswe. Potūminina matompo, twifundanga mwa kulombwela bininge ino ngikadilo, mu uno muswelo, tukalumbulula bumuntu bwetu bwa bwine Kidishitu.
16 Kūminina byokubwanya kwitulengeja twikale bene Kidishitu bayampe, ketusakangapo kutyimuna bijila bya Yehova mwanda’tu wa kwiepeja ku matompo etu. Kimfwa, shi ulwanga na milangwe ya busekese, kokapona na ano matompo! Lomba Yehova akukwashe ufundwile kulampe milangwe mibi. Lelo udi na mubutule ukulwa? Kokapungila! Sumininwa kwingidila Yehova nyeke. Mfulo mfulō, ukakomeja kikulupiji kyobe mudi Yehova. Kokelwa: Pa kwitabijibwa na Leza, tufwaninwe kūminina.
17, 18. (a) Leta kimfwa kilombola mvubu ya kūminina kufika ne ku mfulo. (b) I kikulupiji’ka kyotudi nakyo pano potwafwena ku mfulo?
17 Tufwaninwe kūminina kufika ne ku mfulo, ke’nkapo mu kitatyi kampanda. Fwatakanya’po bidi shi kyombo kibalobela. Pa kupanda, bantu bafwaninwe kusumbila kufika ne ku mbadi. Muntu ense uzoza pakishilula kusumbila ubwanya kufwa mema. Mo monka kadi ne muntu uzoza kadi kubwipi na ku mbadi nandi ubwanya kufwa mema. Shi tusaka kukekala mu ntanda mipya, tufwaninwe kūminina. Twikalei na mumweno na wādi na mutumibwa Polo wānene amba: “Ketulekanga’byopo.”
18 Pamo bwa Polo, tukulupile amba Yehova uketukwasha tūminine kufika ne ku mfulo. Polo wālembe amba: “Tutambanga’mo banekenye nekenyē kupityila kudi yewa wetusenswe. Mwanda nkulupile na kusumininwa’mba nansha lufu nansha būmi nansha bamwikeulu nansha maludiki nansha bintu bidi’po pano nansha bintu bikāya’ko nansha bukomo nansha bula bwa mūlu nansha bula bwa munshi nansha kipangwa kikwabo shi kika, shi kika kebikakokejapo kwitusansanya na buswe bwa Leza budi mudi Kidishitu Yesu Mfumwetu.” (Loma 8:37-39) Shako tukapungila kyaba kimo. Ino twiulei Ngideoni ne bantu bandi. Bāpungīle, ino kebāzozelepo. ‘Badi balonda’nka kulonda’!


text:
Mānga ya 10: Dilobe Dikatampe
PANJA pa safini, bantu bādi bendelela na būmi bwabo bwa mafuku onso. Kebāitabijepo’mba Dilobe dikāya. Bādi basepa bininge kashā. Ino pakubulwa ne kwija kwine, tusepo twafula.
Ponka’po, mema āshilula kupunguluka. Ādi atamba mūlu ke amwangika panshi, pamo na momwangilanga mema mu mbeketyi. Noa wādi na bubinga! Inoko kitatyi kya bantu kutwela mu safini kyādi ke kipite kala. Yehova wādi mushite bininge ku kibelo.
Kitatyi kityetye’tu, misanza yonso yāyula mema. Mema āikala bwa minonga mikatampe. Āponeja mityi, kufulamuna mabwe makatakata, kadi ādi atūta bikatampe. Bantu bāimvwene moyo. Bākanda ku ngulu milamila. Yō, shi bātejeje Noa ne kutwela mu safini pādi kepashityilwe ku kibelo! Pano kekukidipo kadi muswelo.
Mema ādi enda avula’nka kuvula. Mema āpungulukile mūlu umbula bwa mafuku 40, mwinya ne bufuku. Āfika ne pa nsongo ya ngulu, mu kitatyi kityetye ne ngulu milampe mine yātokena mu mema. Enka na mwānenene Leza, bantu bonso ne banyema bādi panja pa safini bāfwa. Ino boba bādi munda bāpanda.
Noa ne bandi bana bāingile mwingilo muyampe wa kūbaka safini. Mema atundwile safini, nayo yālela kūlu kwa mema. Difuku dimo, kupwa kwa mvula kuketeka, dyuba dyāshilula kutema. Kyādi kya kutendelwa kashā! Konsokonso dyādi dijiba dyonka. Enka safini ye kintu kyāshele kimwekele kilela pa mema.
Bashandya tumpangala kebādipo bantu bwa batwe. Bādi bamwikeulu bāile kushikata pano pa ntanda. O mwanda pāile Dilobe, kebāfwilepo pamo na bantu bakwabo. Bāvudile ngitu ya bu muntu, bājokela mūlu bu bamwikeulu. Ino kebāitabijibwepo monka mu kisaka kya bamwikeulu ba Leza. Penepo bāikala ke bamwikeulu ba Satana. Mu Bible batelwanga bu bademona.
Ebiya Leza wāpukumija luvula, mema a dilobe ashilula kūma. Myeji itano pa kupita’po, safini yākashika pa lūlu. Papita mafuku mavule, bādi mu safini bāmona masongo a ngulu. Mema ādi enda ōma enka kūma.
Kupwa Noa wātambija kinkombe mu safini. Kyāselakana koku ne koku kyājoka, mwanda ke kyāmwenepo kwa kutumba kuyampe. Kyādi kyenda enka namino kijoka kīya kitumba pa safini.
Noa wādi usaka kuyuka shi mema abaūme pano pa ntanda. O mwanda wātambije nkutyi nandi mu safini. Penepa nkutyi’wa wājoka mwanda kāmwenepo pa kutumba. Noa wāmutuma musunsa wa bubidi, wājoka na dyani dya umpafu ku mulomo wandi. Noa wāyuka’mba mema abaūme. Kupwa Noa wātuma nkutyi musunsa wa busatu, wātāna pa nshi myūmu pa kwikala.
Papo Leza wēsamba na Noa. Wāmunena’mba: ‘Tamba mu safini. Tambija ne kisaka kyobe ne banyema bodi nabo.’ Bālēle mwaka mutuntulu ne kupita mu safini. Langa’po nsangaji yabo abo bonso pobātambile panja bōmi!
Ngalwilo 7:10-24; 8:1-17; 1 Petelo 3:19, 20.
Bipangujo
- Pāshilwile mvula, mwanda waka kitatyi kyādi kekipite kya muntu kutwela mu safini?
- Yehova wānokeje mvula mu bula bwa mafuku anga, mwinya ne bufuku, ne mema āfikile ne pepi?
- Safini yālongele bika pāshilwile mema kuyula pano pa ntanda?
- Le batumpangala bāpandile pa Dilobe? Lelo i bika byātene bashandya batumpangala?
- Le i bika byāfikile safini pa kupwa kwa myeji itano?
- Mwanda waka Noa wātambije kinkombe mu safini?
- Noa wāyukile namani amba mema abaūme pa ntanda?
- Lelo Leza wānene Noa ne kisaka kyandi bika pobāpwile kulāla mwaka mutuntulu ne kupita mu safini?
Bipangujo bikwabo
- Tanga Ngalwilo 7:10-24.
I muswelo’ka wāfwile byonso byādi pano pa ntanda? (Ngal. 7:23)
Mema a Dilobe alēle mafuku anga kumeso kwa kūma’o? (Ngal. 7:24)
- Tanga Ngalwilo 8:1-17.
Ngalwilo 8:17 ulombola namani amba mpango imbajinji ya Leza itala ntanda keyāshintyilepo? (Ngal. 1:22)
- Tanga 1 Petelo 3:19, 20.
Bamwikeulu bantomboki pa kujokela mūlu, bāpelwe mfuto’ka? (Yude 6)
Mānga ya Noa ne kisaka kyandi itukulupija namani amba Yehova udi na bukomo bwa kunyongolola bantu bandi? (2 Pet. 2:9)


text:
KIFUNDWA 6
Tumwenanga Namani mu Kipwano na Banabetu Bene Kidishitu?
Tupwilanga nyeke nansha shi bitulomba kutyibuluka dito, nansha shi kudi mvula ne dyuba disansa. Mwanda waka Batumoni ba Yehova baloñanga bukomo bwa kwitana na banababo mu lwitabijo nansha byobadi na makambakano ne bukōke bwa twaji mu būmi bwabo?
I mwanda wa kamweno ketu. Polo, paādi wisambila pa bantu botupwilanga nabo mu kipwilo, wālembele amba, “twitei mityima batwe bene na bene.” (Bahebelu 10:24) Uno muneneno udi na buluji bwa “kulanga na katentekeji pa,” ko kunena’mba kwiyuka batwe bonso. Nanshi binenwa bya mutumibwa bitukankamika twikale kubanga bakwabo. Shi twiyuke na bisaka bya bene Kidishitu, tukamona amba bamo banekenye makambakano adi pamo na etu ne amba bakokeja kwitukwasha twiakomene.
I mwanda wa kuningija kipwano kyetu. Boba botupwilanga nabo ke bantupo botwiyukile nabo bitupu, ino i balunda ba pa mutyima. Kyaba kikwabo tushikatyilanga pamo mwanda wa kwipwija mukose biyampe. Le i byabuyabuya’ka bidi mu kino kipwano? Twiyukanga senene batwe bene na bene, ne kino kikomejanga kijimba kyetu kya buswe. Ebiya, shi banabetu abatanwa na makambakano, twibakwashanga bukidi mwanda twi bapwane nabo bininge. (Nkindi 17:17) Kitatyi kyotupwana na bonso badi mu kipwilo kyetu, tulombolanga’mba ‘twitele mutyima batwe bene na bene.’
Tukukankamika utonge balunda nobe mu boba balonga kiswa-mutyima kya Leza. Balunda badi namino ukebatana mu bukata mwa Batumoni ba Yehova. Kokaleka kintu nansha kimo kikukankaje kwilunga netu.
Mwanda waka kupwila pamo na banabetu kudi na kamweno kotudi?
I kitatyi’ka kyokashilula kupwila netu?


text:
KIFUNDWA 9
I Muswelo’ka Muyampe Otubwanya Kuteakanya Kupwila?
Shi wifundanga Bible na Kamoni wa Yehova, padi wikalanga uteakanya kumeso kwa kitatyi byobya byomukefunda. Pa kumwena ne pa mfulo mu kupwila napo, i biyampe kwiteakanya kumeso kwa kitatyi. Tukamwena’mo mpata shi kwiteakanya kubaikala ke kibidiji kyetu.
Tonga’ko kitatyi ne kifuko kwa kwifundila. Le i kitatyi’ka kyokukokejapo kupuakanibwa? I lubanga na futwi kumeso kwa kushilula mingilo’ni, nansha i kabufuku pekalanga bana ke balāle? Nansha shi kudipo na kitatyi kivule kya kwifunda, witūdile’ko kitatyi kampanda, kadi kokaleka kintu nansha kimo kikupuakanye. Kimba pantu pampikwa lunwa, talula byonso bileta kilabi na kubula ladiyo, televijo, ne telefone. Kulombela kumeso kwa kwifunda kukakukwasha utyepeje njia yodi nayo mu difuku’dya mwa kutela mutyima’nka ku Kinenwa kya Leza.
Shika myanda mikatampe ne kuteakanya kilondololwa. Shilula bidi kwivwanija mwanda onso. Langulukila pa mutwe wa mwanda wa kishinte nansha wa shapita, ne kumona mukwatañenine tumitwe twa myanda na mwanda mwine, ne kubandaula bifwatulo byonso ne bipangujo bya kupituluka bitōkeja myanda mikatampe. Kupwa tanga musango ne musango, ne kukimba kilondololwa kya kipangujo. Tala bisonekwa bitelelwe ne kwibitanga, ne kumona mobikwatañenine na myanda. (Bilongwa 17:11) Shi ubasokola kilondololwa kya kipangujo, shika nansha kupenta bishima bikatampe bibala-binga nansha binenwa bidi mu musango bikalengeja uvuluke kilondololwa. Shi ubafika ku kupwila, ukokeja kwela kuboko mūlu shi uswile ne kulondolola’po bityetye mu bishima bya abe mwine.
Shi ubandaula myanda palapala yomwifunda yenga ne yenga ku kupwila, ukabweja myanda mipya mu “byabulēme” byobe bya buyuki bwa mu Bible.
I muswelo’ka okekala na kibidiji kya kuteakanya kupwila?
Le uketeakanya namani mwa kulondolwela ku kupwila?


text:
Usomvi! Uzye Ulatala Usile?
PANAYIOTA wakuliile pa cilila icaya pali Yemba Mukalamba uwa Mediterranean. Lino wali umukazyana watemilwe sana amalyasi ya miteekele ya nsi. Pacisila, wizile aya aali wakwe ciili umu kaungwe kamwi aka miteekele umu muzi kwene muno wikalanga. Wayanga nu mu mang’anda ya yantu ala akusangwisya impiya izyakwaavwilizya kaungwe kwene kako. Lelo lino papisile insita, Panayiota watandike ukuuvwa uyi sana. Amu kaungwe kaako yalolekanga kwati yakauvwana, nomba mwali kasoozi, kulwisyanya, kulondesya ukutungulula auze nupya yakweti nu muvimbila.
Daniel nawe wakulile umu lupwa lumwi ulwatemilwe sana ivya mapepo uku Ireland. Lelo icaulanda i cakuti ya simapepo yali nu usomvi sana, yaali aacakolwa, nupya yateyanga ivyangalo vya kusitikapo impiya, iiyanga ni impiya pa mbale zya mutuulo; nomba ya simapepo kwene yaayo aamusambilizyanga nu kuti antu akacita iviipe Leza alayoca umu moto.
Jeffery nawe waomvile insita ikulu ku kampani ka uculuzi kamwi; aineco ya kampani iikalanga uku Britain, Ireland nu ku United States. Akaiusya vino antu yasombanga uku uteeko pakuti sile yakazye alino nu kukala iviya. Aomvi yasombanga pakuti sile yatwalilile ukuomba incito pa kampani.
Nomba usomvi uu uno twalanda asi ulio wayako sile. Ndakai usomvi wavula wakwe cimwi, umu vintu ivingi vino antu yakacita mwaya usomvi, kutandikila sile umu vikanza vya miteekele, mu vya mipepele alino nu mu vya uculuzi. Izwi lya ciMambwe-Lungu lino yasenula ukuti “usomvi” lyafuma ukwizwi lya ciGiliki ilikapiliula umuntu ataivimba cimwi uku manso lino akulanda nanti akucita icangalo. Umukuya kwa nsita, izwi lii lyatandike ukulozya uku yantu aaifisanga pakuti sile yasombe auze ukwaula ukuti yayamanye.
Ndi cakuti antu yamanya ukuti yakusombwa yanguvwa sana uyi, nupya cingalenga nu kuti yasoke, yaye ni cipyu ni cikonko. Fwandi antu akauvwa sana uyi pa mulandu wa usomvi limwi yangaelenganya ukuti: “Uzye usomvi ulatala usile?” Twaya nu luzango wakwe cimwi pano Leza watupeela Baibo iyalenga tumanye ukuti usomvi ulasila.
VINO LEZA NU MWANAKWE YAKAELENGANYA APA USOMVI
Baibo ikatunena ukuti uwatandike usomvi u mungeli umwi, yatali antunze foo. Mpiti sana lino kwali antu yakutandikilapo pano nsi, Satana Ciwa waomvizye inzoka nu kuloleka kwati a kacingilila wa yantunze pakuti asombe umwanaci wakutandikilapo, Eva. (Utandiko 3:1-5) Kufuma sile lili kwene, antunze aingi yakaifisa nupya yakaomvya ivintu ivingalenga ukuti yaasomba antu yauze.
Lino aina Izlaeli yatandike ukupepa kwaufi nu kuya asomvi muli ukapepa, Leza wayacelwile maila ingi ivyali nu kuyacitikila. Yeova Leza walandiile muli kasesema Ezaya ati: “Antu yaa yene yakalanda ukuti yakampepa fwandi yakazaila sile, na mano yao yaya kuze kuze.” (Ezaya 29:13) Lino aina Izlaeli yakanyile ukuwela kuli Leza, lyene Leza walenzile ukuti antu aaku mpanga zyuze yonone umusumba uwa Yelusalemu kumwi ni ng’anda iyakupepelamo; aina Babiloni, aatandikilepo ukonona umu 607 B.C.E. lyene pa kusyalikizya, aasilika aina Loma umu 70 C.E. Cumi kwene cikulanga sile apaswe ukuti Leza wapata usomvi.
Lelo, Leza nu Mwanakwe Yesu yatemwa sana antu aaya ni cisinka. Insita imwi lino Yesu watandike ukuomba umulimo wa kusimikila, umuntu umwi uwizina lyakuti Natanaeli waile kuli Yesu. Lino Yesu wamuweni wavwanzile ati: “Lolini wi ali mwina Izlaeli wa cumi, nupya munoli musi usomvi.” (Yoane 1:47) Natanaeli, uwamanyikwa nu kuti Batolomeo, wizile asoololwa nu kuya pa yatumwa yakwe Yesu 12.—Luka 6:13-16.
Yesu wasumvile insita ikulu sana ukuya capamwi na alondezi yakwe nupya wayasambilizye vino Leza akaelenganya. Asambi yakwe Yesu yataalinzile ukuya nu usomvi. Yesu wanenozile intunguluzi zya mapepo izyali nu usomvi pakuti acelule asambi yakwe vino usomvi waipa. Lekini tulandeko pali vimwi-vimwi vino yacitanga.
Yacitanga “ivisuma” pakuti antu yaayalola. Yesu wanenyile antu yano wasambilizyanga ati: “Mutacita milimo isuma kuti mwalolwa na antu . . . wakwe vino asomvi yakacita.” Nupya wayanenyile ukuti yaapeela uwila “umu nkama” ukwaula ukuti umwi amanye. Nupya wayanenyile ukuti lino yakupepa yatafwile ukuilangizya uku yantu pakuti yayalole, lelo yafwile ukuya umu ncende ifisame. Ukucita vivyo kwali nu kulenga mapepo yao ukuya acumi nupya Isi uwa kwiyulu wali nu kuvwa ku mapepo yao.—Mateo 6:1-6.
Yatemilwe ukupingula auze. Yesu walanzile ati: “We musomvi we! Utale usisye mulando uli mwi linso lyako, alino umalola ningo pa kufumya akakona akali mwi linso lya munyonko.” (Mateo 7:5) Ndi cakuti umuntu akaikisya sana mano kuli vino yauze yakaluvyanya lino nawe aakaluvyanya sana nu mu vintu vingi, ala umuntu wiyo u musomvi. “Pano antu yonsi iifya, nupya yali kutali na Leza wino akatuula.”—Loma 3:23.
Yakweti imiyele iipe umu myenzo yao. Insita imwi, asambi aYafaliseo na antu yakwe Helodi yaile kuli Yesu pakuti yamuuzye iuzyo pali vino yali nu kusonka umusonko. Yaomvizye umucenjelo pa kulanda na Yesu, iyati: ‘Kasambilizya twamanya vino ukavwanga icumi. Nupya ukasambilizya Masunde yano Leza akalonda kuti antu yayela.’ Lyene pakuti yamuleme umu mivwangile yakwe, yaamuzizye iyati: “Uzye ciine na Masunde yakwe Leza kuti twasonka kuli Kesa nanti foo?” Yesu wayaswike ati: “Mwe yasomvi mwe, uzye pacani mukungezya?” Yesu waomvizye izwi ilyakuti asomvi, pano nanti cakuti yaamuzyanga yatalondanga ukumanya icasuko, lelo yamuzyanga sile pakuti ‘yamuteye umu mauzyo.’—Mateo 22:15-22.
Aina Klistu ya cumi yaya nu “kutemwa kuno kukafuma mu mwenzo uswepe, nu kwelenganya kusuma nu utailo uwa mpomvu.”—1 TIMOTI 1:5
Lino icilongano ca Ina Klistu catandike pa Pentekositi umu 33 C.E., kwali ukuombesya sana pakuti umu cilongano mwaya ucisinka. Fwandi Aina Klistu ya cumi yaombisye wakwe cimwi pakuti yate imiyele ya usomvi ino yakweti. Insita imwi umutumwa Petulo, wakomelizye Aina Klistu yauze ukuti ‘yatemwana wa ina ataila.’ (1 Petulo 1:22) Mutumwa Paulo wakomelizye aomvi yauze “kukwata kutemwa kuno kukafuma mu mwenzo uswepe, nu kwelenganya kusuma nu utailo uwa mpomvu,” uwaula usomvi.—1 Timoti 1:5.
AMAKA AYA UMWI ZWI LYAKWE LEZA
Vino Yesu na atumwa yasambilizyanga, ivikazanwa muli Baibo, vicili vikaomba sana na ndakai kwene. Paulo walemvile pali vino Baibo yaya ati: “Izwi lyakwe Leza i lya umi nupya likuomba. Lyene lyakalipa kuluta lupanga luno lwanyolwa konsi koili. Lyene likaputula nu kupenka monsi, kufika pano umi nu mupasi vyakomana, na muno yanamfyumfyu ni mimfyompo vyakomana lyene likapingula vilondwa, nu kwelenganya kwa mu mwenzo wa muntu.” (Ayebulai 4:12) Ukumanya vino Baibo ikasambilizya alino nu kucita vino ikalanda, kwaavwa sana antu aingi ukuta usomvi nu kutandika ukulondesya ukuya ni cisinka ni myenzo yao yonsi. Lekini tulandeko pali vino vyacitikila antu yaaya yatatu yano itulandapo papela umu cipande kwene cii.
Panayiota watandike ukusenuka lino wazumile ukuyazanwa uku kulongana kwakwe ya Nte Yakwe Yeova pa Ng’anda ya Wene. Ataaweni nanti umwi uwailangizyanga uku yantu pakuti yauze yamulole ukuti aali kacita wa visuma. Walanzile ati: “Naweni vino antu aalimo yatemwana umu cumi cumi, nupya ukutemwana kuu kuno naweni ntantazile inkulole apa myaka yonsi ino nali umu vikanza vya miteekele.”
Panayiota watandike ukusambilila Baibo nupya walundulwike suka afika nu ku luwatizyo. Ndakai ipapita ni myaka 30. Lyene walanzile ukuti: “Naya ni nsansa sana, nomba icalenga ukuti inje ni nsansa asi apa mulandu wa kupitana umu mang’anda ya yantu mu kuyanena pa kaungwe ka vikanza vya miteekele, lelo a pa mulandu wakuti nkaya umu kusambilizya antu pa Wene Wakwe Leza ulazifya ivintu muno nsi.
Daniel nawe walundulwike sana umu cilongano ca ina Klistu nupya wapeezilwe ni milimo imwi umu cilongano. Lino papisile imyaka inono, wacisile iviipe ivyalenzile ukuti kampingu itandike ukumucuzya. Walanzile ati: “Pa mulandu wakuti niusyanga usomvi uno nalolanga umu ceici cino napepangamo mpiti, calenzile ukuti nailola ukuti ntalingine ukuomba imilimo ino napeezilwe nupya natiile ukuomba. Nsilonda ukuya umusomvi uku Ina Klistu yanji.”
Lyene icisuma icacitika kuli Daniel i cakuti, pacisila cakuombelapo pa wavya uno wakweti, wamvile ukuyuvwa ukuti angatwalilila nupya kwene ukuomba imilimo ino wapeezilwe na kampingu iisanguluke, nupya ndakai wazumila ukuti aomba imilimo umu cilongano. Vikwene aali vino yonsi aakaombela Leza ukwaula usomvi yaaya. Yamanya ningo vino yangasisya “mulando uli mwi linso” lyao lino yatatala yafumya “akakona akali mwi linso” lya muntu muze.
Jeffery uwaombanga incito ya uculuzi, walanzile ukuti, “Lino nalundulwike umu kusambilila Baibo, nilwike ukuti ndinzile ukuta ukuya ni milandile iyakulyombeleka antu ino ya kakazya aakasomba antu yakaomvya pakuti incito yao iyapitika ningo. Amazwi aya pali Mapinda 11:1 yaavwile sana kampingu yane, pano ilembelo lii likati: ‘Inteko zya ucenjezi zikasosya Yeova.’” Cumi kwene Jeffery ataakoline na antu yaya ayuzyanga Yesu ndi cakuti yaali nu kulipila umusonko, wasambilile ningo vino angaya ni miyele isuma uku yantu yonsi, ku Ina Klistu yauze alino na yano asipepa nayo, nupya atakweti usomvi.
Ya Nte Yakwe Yeova aingi wakwe cimwi umu nsi yonsi yakaezya na maka ukucita vino yaasambilila muli Baibo. Yakaombesya sana pakuti ‘yazwale untu upya, uno waumvilwe mu mwata wakwe Leza.’ (Efeso 4:24) Tukumukomelezya ukuti mumanye vino ya Nte Yakwe Yeova yaya, vino yazumilamo, alino na vino yangamwavwa ukusambilila pakuti mumanye vino insi ipya ino Leza walaya ilaya. Mu nsi iiyo mulaya uwololoke nupya mutalaya usomvi.—2 Petulo 3:13.


text:
IKYUMA IKI KIKWAGHIWA M’MASYU GHA KYALA | SALIMO 119
‘Mwendeghe mu Ndaghilo sya Yehova’
Ukuti twende mu ndaghilo sya Yehova, tulondiwa ukonga indaghilo syake. IBaibolo liyoba sya bandu aba bakongagha indaghilo sya Kyala. Abandu aba bafwene na wamasalimo uyu akongagha indaghilo kangi ansubilagha Yehova.
Ukuya nulusekelo ko kukonga indaghilo sya Kyala
Akabalilo kosa Yoswa asubilagha Yehova munjila syake. Umwene asimenye ukuti olondiwa ukungana Yehova nindumbula yake yosa, ukuti aye walusekelo
Amasyu gha Kyala ghotukasya muno tubaghile usitolela ingelo isi tukwaghana nasyo
Yeremiya ali nkifu kangi asubilagha Yehova linga aghene nindamyo. Umwene ikalagha ubumi ubupepe kangi inyinoghono syake syosa syali pambombo yake yakufumusya
Ughamanya kanunu amasyu gha Kyala kutupa maka ukuti tufumusyeghe
Pauli akatilagha ubabula abangi amasyu gha Kyala. Umwene asubilagha ubutuli bwa Yehova. Anangisye isi pakabalilo aka afwanisye ufumusya kwa Feliki
Kabalilo kaliku aka ngulondiwa ukuya nkifu fiyo linga ngufumusya?
Ku Sukulu
Ku Mbombo
Ku Bakamu Bangu
Amalo Ghangi


text:
Icisimicisyo 113: Paulu mu Loma
BONA iminyololo kuli Paulu, kabili lolesya umusilikani umuLoma alukumulama. Paulu ni kaili mu Loma. Alukupembelela ili Kaisa wa mu Loma akapingula ifyakumucita. Ili ali kaili, abantu babasuminisya ukufakasya kuli ye.
Pakupita insiku sitatu ili Paulu afika ku Loma atuma amasiwi ati simo simo intangisi sya baJuda siise mu kumubona. Namulifyefyo, abaJuda ba ku Loma abengi baisa. Paulu atulisya kuli bo pali baYesu ne bufumu bwa baLesa. Bamo bamo bacetekela kabili baba abaKlistu, sombi bambi tabacetekelepo.
Paulu nakabili atulisya ku basilikani abapusenepusene abakwete umulimo wa kumulama. Pa myaka ibili akakwa kuno bukaili Paulu atulisya kuuli onse akumana naye. Namulifyefyo, ne ba mu ŋanda yakwe Kaisa bakutika ku cebo iciweme ica Bufumu, kabili bamo bamo baba abaKlistu.
Mba ninani uyu mwensu pe tebulu uulukulemba? Kani ungamwisiba? Inya, ni Timote. Timote naye aali mwi kati pa mulandu wa kutulisya pa Bufumu, pano nakabili balimukakulwile. Kabili aisa kuno mu kofwa Paulu. Kani wafisiba ifi Timote alukulemba? Leka tubone.
Kani ulukuyanuke’misi ya ku Filipoi na ku Efesa mu Cisimicisyo 110? Paulu alyofwele ukutatika amakelesya ya buKlistu muli yeyo imisi. Pano ili ali mwi kati, Paulu alemba imbaluba kuli baba abaKlistu. Imbaluba sili mu Baibolo, kabili siletwa ati abaEfesa ne baFilipoi. Paulu pano alukubula Timote ifya kulemba ku babyabo abaKlistu ku Filipoi.
AbaFilipoi balamucitila makosa uluse Paulu. Batuma impese kuli ye muno mwi kati, namulifyefyo Paulu alukubatota pali yo. Epafilodito e mwalalume uwaletele impese. Lomba aalilwele makosa apepi ne kufwa. Pano ali bwino nakabili, lomba alukwansika ukuya kwabo. Akapinte’yi mbaluba ukufuma kuli Paulu na Timote ili akabwelelamo ku Filipoi.
Ili ali mwi kati Paulu alemba nasimbi imbaluba syobilo isi tukwete mu Baibolo. Imo ya ku baKlistu mu musi wa Kolosai. Kani ulisi ifiitwa? AbaKolosai. Naimbi ni mbaluba yakwe umwine ku mubyakwe uwe sina lya Filemoni naye uwikala mu Kolosai. Imbaluba ilalabila pali Onesimo umupyungisi wakwe Filemoni.
Onesimo alifyukile kuli Filemoni ne kwisa ku Loma. Cipale Onesimo aisibila kuno ati Paulu ali mwi kati. Aalisile mu kufakasya, kabili Paulu aalitulisye kuli Onesimo. Mu mpindi inini Onesimo naye alibele umuKlistu. Pano Onesimo abombomana pakuti alifyukile. Popele wafisiba ifi Paulu alemba muli’yi mbaluba kuli Filemoni?
Paulu alukwipusya Filemoni ati amufitulukile Onesimo. Paulu alemba ati: ‘Ndukumubwesesya kuli webo. Pano tali lukoso mupyungisi wobe. Kabili ali mukwasu umuweme uwa buKlistu.’ Ili Onesimo abwelelamo ku Kolosai apinte’si mbaluba syobilo, imo ya ku baKolosai naimbi kuli Filemoni. Tungacalakanya ifi Filemoni asangalele ili aisibile ati umupyungisi wakwe alibele umuKlistu.
Ili Paulu alembela ku baFilipoi na kuli Filemoni, ali ne cebo iciweme mu cinenene. Paulu abula abaFilipoi ati: ‘Ndukutuma Timote kuli mwebo. Pano na nebo bukumo nkafakasya.’ Kabili kuli Filemoni alemba ati: ‘Uŋansicile umupunda umu nkekala.’
Ili Paulu akakulwa afakasya ku bakwabo abaKlistu ne nkasi mu mipunda iingi. Pano panuma Paulu akakwa nakabili mu Loma. Pali’yi mpindi alisi ati akepaiwa. Popele alemba kuli Timote ne kumulomba ati ese bwangu. Paulu alemba ati: ‘Ndibele ne bucetekelo kuli baLesa, kabili baLesa bakandambula.’ Imyaka inini panuma ili Paulu aipaiwa, Jelusalemi aonalwa nakabili, pa mpindi’yi ku baLoma.
Pano mu Baibolo muli na fimbi ifingi. BaYehoba Lesa balibulile intangisi Yoane ukulemba amabuku amu Baibolo aakupelako, ukubikako ne buku lya Ukufisulula. Ili buku lya mu Baibolo lilalabila pa fya kuntangile. Pano leka tusambilile pa fikacitika kuntangile.
Ifyacitilwe 28:16-31; AbaFilipoi 1:13; 2:19-30; 4:18-23; AbaEbeya 13:23; Filemoni 1-25; AbaKolosai 4:7-9; 2 Timote 4:7-9.
Ifyakwipusya
- Kani Paulu atulisya kuli bani ili ali kaili mu Loma?
- Mu cikope, kani umwensu uuli pe tebulu ninani, kabili nifindo alukucitila Paulu?
- Mba Epafilodito ninani, kabili apinte’ndo pa kubwelelamo ku Filipoi?
- Kani nindo Paulu alembela imbaluba ku mubyakwe Filemoni?
- Kani Paulu nifindo acita ili akakulwa, kabili panuma nifindo fyamucitikila?
- Kani ninani baYehoba bapyungisya ukulemba ibuku lyakupelako ilya mu Baibolo, kabili ibuku lya Ukufisulula lilalabila pali findo?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Ifyacitilwe 28:16-31 na AbaFilipoi 1:13.
Kani Paulu alipyungisye syani impindi yakwe ili akakilwe mu Loma, kabili icicetekelo cakwe icikosele calyofwele syani ikelesya lya buKlistu? (Cit. 28:23, 30; Filip. 1:14)
- Pendeni AbaFilipoi 2:19-30.
Kani Paulu alilabile syani pa kutota ku fyakuli Timote na Epafilodito, kabili tungatuntulula syani icakubwenako cakwe Paulu? (Filip. 2:20, 22, 25, 29, 30; 1 Kol. 16:18; 1 Tes. 5:12, 13)
- Pendeni Filemoni 1-25.
Mba nindo Paulu amucenjesesye Filemoni ukucita ifilungeme, kani fyenke’fi fingofwa syani baeluda muli bulelo? (File. 9; 2 Kol. 8:8; Gal. 5:13)
Kani amasiwi akwe Paulu aasangwa pali Filemoni 13, 14 alalangisya syani ati alukulemya cimanga wa bambi mwi kelesya? (1 Kol. 8:7, 13; 10:31-33)
- Pendeni 2 Timote 4:7-9.
Koti ni ntangisi Paulu, kani tungacetekela syani ati baYehoba bakatulambula kani twaba ne bucetekelo ukufika na kukusila? (Mat. 24:13; Ebeya. 6:10)


text:
BUUMI BWA BWINEKLISTU ALIMWI ANCIITO YESU–KABUKU KAMABUNGANO July 2016
Nsheenga Mwaamba
Nsheenga mwaamba ndyemutokwaabila Ngazi Yamulindizi alimwi aMakani Abotu Kuswa Kuli Lesa! Amusebenseshe shakubonenaako kwaamba ayi mulibambile nsheenga mwaamba.
BUBONI BUCANIKA MUMASWI AKWE LESA
Amulumbaishe Yehova, Ukutika Mipailo
Ino ngumulandunshi ncintu cibotu kupaila kuli Yehova makani ashishomesho shesu? Ino inga mwatondesha buyani ayi mulashoma Yehova mumipailo yanu? (Kulumbaisha 61-65)
BUUMI BWA BWINEKLISTU
Kuceeshako Shakucita Mubuumi Kulacafwa Kulumbaisha Lesa
Ino kuceeshako shakucita mubuumi inga kwatucafwa kucita buyani? Ino inga twakonkela buyani buumi bwakwe Yesu?
BUBONI BUCANIKA MUMASWI AKWE LESA
Bantu Bakwe Yehova Balasebensa Cankusu Mukulambila Kwancine
Ino inga tweeyanshi kuswa kuli Defedi mbwakasebensela Lesa cankusu? Ino kusebensa cankusu kulacafwa kucitanshi? (Kulumbaisha 69-72)
BUUMI BWA BWINEKLISTU
Sa Inga Mweeleshako Mwaaka Womwi?
Abo basuni kweeleshaako balakucana buumi busangalasha alimwi ashoolwe shiinji.
BUUMI BWA BWINEKLISTU
Milongo ya Bupainiya Bwaciindi Coonse
Inga mwakankamana kushiba kwaamba ayi abaabo bacite ciindi ciniini na nkusu inga bacikonsha kucita bupainiya bwaciindi coonse.
BUBONI BUCANIKA MUMASWI AKWE LESA
Amwiibaluke Yehova Nshaacita
Ino shintu Yehova nshaakacita shileelikawo anshi? Ino kuyeeyawo inga twacafwa buyani? (Kulumbaisha 74-78)
BUBONI BUCANIKA MUMASWI AKWE LESA
Ino Ngaani Ucindeme Abuumbi Mubuumi Bwanu?
Wakalemba lilembo lya Kulumbaisha 83 wakatondesha kwaamba ayi Yehova wakalinga Muntu ucindeme abuumbi mubuumi bwakwe. Ino aswebo inga twatondesha buyani ubo mubuumi bwesu?


text:
ICAPITALA 7
Ubucetekelo Bwa Cinenene ku Bakwabesu Abafwile
Kani tuliishi shani ati mucinenene abafwile bakabuka?
Mba ni findo filangisha ati baYehova balafwaisha ukubusha abafwile?
Kani nibani abakabuka?
1-3. Kani nicisa icipondo icitubutusha fwense, kabili nindo ukulanguluka ifi Baibolo isambisha kutulengela ukusangalala?
ALAKANYENI ati balukumubutusheni ku cipondo icikali. Cilukubutukisha kabili cilikwatishe amakosa ukucila mwebo. Muliishi ati tacikwetepo inkumbu nipakuti mulibwenepo ifi cipaya ababyenu bambi. Nangaba’ti mulukubutukisha, cilukwisa ili cipalamina. Mwalanguluka ati cashila cilukumwikateni. Nangabe’fyo, koti ni fifi, mwabona uwakumupulusheni afika. Alikwatishe amakosa ukucila icipondo cenu, kabili amulayeni ati alukumofweniko. Ifi mungomfwa bwino ati amulamwineniko!
2 Tungalabila ati, mwebo balukumubutusheni ku cipondo icili koti ni ceco. Fwense lukoso cilukutubutusha. Koti ni fyefyo twasambilile mu capitala icafumako, Baibolo ilete’mfwa ati akapondo. Takulipo neli umo uungaiseesha. Fwebo fwe bengi tulibwenepo ifi ici cipondo cipaya abakwabesu ne babyesu. Pano baYehova balikwatishe amakosa ukucile’mfwa. Bakupulusha ababutemwe abakwatishe amakosa kabili balitulangishe kale ukweba’ti koti bacicimfya ici cipondo. Nakabili balalaya ukonala ici cipondo, imfwa, tacikashalako neli panini. Baibolo ilasambisha ati: “Akapondo akakapela-ko ukwaluka kalukoso nimfwa.” (1 AbaKolinto 15:26) Ici cebo iciweme!
3 Pa kutanga lukoso, ngatulangulukeko panini ifi tumfwa kani abakwabesu bafwa. Ukulangulukapo pali fifi kulukutofwa ukwishiba ukulaya ukungatulenga ukusangalala. BaYehova balalaya ukweba’ti abafwile bakaba ne mweo. (Yisaya 26:19) Bakaba abalabi. Ekulaya ukutulenga ukusangalala ne kucetekela ati abafwile bakabuka.
ILI ABAKWABESU BAFWA
4. (a) Mba nindo ifi baYesu baalukumfwa pa mfwa fingatubuulila ifi baYehova bomfwa kani umuntu afwa? (b) Kani nibani abaali ifibusa fya baYesu ifi batemenwe ukwakuti?
4 Kani mulilufishepo abakwabenu mu mfwa? Koti twafilwa ukubuulishisha ukulila kwesu ne fitwaumfwile. Mu mpindi ya kube’fi, tulyelelwe ukupenda Amashiwi abaLesa pakweba’ti atusangalashe. (2 AbaKolinto 1:3, 4) Baibolo ilatofwa ukwishiba ifi baYehova na baYesu bomfwa pa mfwa. BaYesu, baali cinshingwa ca baWishibo iciwaminine, kabili kuli ilyashi ilitubuulishisha ifi baumfwile ububi ili woyo batemenwe makosa afwile. (Yoane 14:9) Ili baali mu Jelusalemi, baYesu baalukufakasha kuli Lasalo ne nkashi shakwe, Maliya na Malita, abaalukwikala apepi ne mushi wa Betania. Balibele ifibusa ifiweme ukwakuti. Baibolo ilalabila ati: “BaYesu balukutemwa Malita nemukwabo naLasalo.” (Yoane 11:5) Nangabe’fyo, koti ni fyefyo twasambilile mu capitala cafumako, Lasalo alifwile.
5, 6. (a) Kani baYesu balicitile shani ili baile ku ŋanda uku abakwabo Lasalo balukumulilila? (b) Mba nindo ukulila kwa baYesu kungatulengela ukukwato’bucetekelo?
5 Kani baYesu balyumfwile shani ili icibusa cabo cafwile? Ilyashi lilatubuula ati baYesu baliile uku abakwabo ne babyakwe Lasalo balukumulilila. BaYesu ili bababwene, balikatashiwe. “Balisisimine lukoso mumutima, nekulemuke’cine.” Kabili ilyashi lilatubuula ati, “baYesu balukulila.” (Yoane 11:33, 35) Kani filya baYesu balilile fyalyalwile ati tabakwetepo ubucetekelo? Koku. BaYesu baliishibile ati fimbi ifiweme fyali ne kucitika. (Yoane 11:3, 4) Nangabe’fyo, balyumfwile ububi ne kubombomana pakuti pa mfwa.
6 Tungalabila ati, ukulila kwa baYesu kungatupeela ubucetekelo. Tulasambilila ati baYesu na baWishibo, baYehova, balipatile’mfwa. Pano baYehova balikwete amakosa akucimfya ne konala ici cipondo! Lekeni tubone ifi baYehova baofwele baYesu ukucita.
“LASALO, FUMA-MO!”
7, 8. Mba nindo abantu abaaliko tabacetekelepo ati Lasalo koti abuka, pano findo baYesu bacitile?
7 Lasalo alishiikilwe mwi cengo, kabili baYesu balyebele abantu ati bashinkuleko ibwe ilyashinkilwe pa mulyango. Malita alikenye pakuti pakupita inshiku shine, umubili wakwe Lasalo cipale walitatikile ukubola. (Yoane 11:39) Abantu tabacetekelepo ati alukubuka.
8 Ibwe balilishinkwileko, kabili baYesu balibilikishe ne shiwi ilikulu ati: “Lasalo, fuma-mo!” Kani cindo cacitikile? “Newafwile alifumine.” (Yoane 11:43, 44) Mungalakanya ifi abantu abaaliko basangalele! Bonse lukoso abakwabo ne babyakwe Lasalo baliishibile ati aalifwile. Pano, aalibukile enka ulya uubatemenwe, aali pamo nabo nakabili. Calukuboneka koti ni mu muloto. Ukwakubula ne kukanika abengi balisangalele ne kumukumbatila Lasalo. Ifi imfwa baicimfishe!
9, 10. (a) Kani baYesu balifisulwile shani ukwafumine amakosa bapyungiishe ukubusha Lasalo? (b) Mba nindo ciwamine ukulukupenda ifishimicisho fya mu Baibolo ifilabila pa kubusha abafwile?
9 BaYesu tabalabilepo ati balicitile ici cimpelampela ca kukankamika ku makosa abo abene. Mwi tembelo lyabo ili tabangamwita Lasalo, balilangishe ati baYehova e baali Intulo ya kubuka kwakwe Lasalo. (Yoane 11:41, 42) Iyi tayalipo e yenka lukoso impindi ili baYehova bapyungishe amakosa abo ukubusha abafwile. Amashiwi abaLesa alatusambisha pa mpindi na shimbi 8 ishi baYehova bapyungishe amakosa abo ukubusha abafwile. * Ukupenda ne kusambilila pa fishimicisho ifi kulasangalasha. Filatusambisha ati baLesa tabakwetepo umusalululo, pakuti pa babushiwe paali abanice ne bakulu, abalalume ne banakashi, abaIsilaeli ne batabaalipo baIsilaeli. Mama ukubuulishisha ukuli muli fifi ifishimicisho ifi kusangalasha! Ku cakubwenako, baYesu ili babushishe moye ukufuma ku bafwile, abafyashi bakwe “balikaŋkamene nekukaŋkamana ukwakuti.” (Mako 5:42) Mucinenene, baYehova baalibasangaleshe ukwakuti kabili tabaali ne kulubako.
10 Fya cine, mukupita kwa mpindi baabo baYesu babushishe balifwile nakabili. Kani ici cilukwalula ati kulya ukubusha ukwacitilwe kwali kwa lukoso? Koku. Ifi ifishimicisho filapeela ubushininkisho bwa cine ubucindeme kabili filatupeela ubucetekelo.
UKUSAMBILILA KU FISHIMICISHO IFILABILA PA KUBUKA
11. Kani icishimicisho ca pali Lasalo cilalangisha shani bucine bwa mashiwi aali pa Uwakutulisya 9:5?
11 Baibolo ilasambisha ati abafwile “tabesi neli kantu.” Tababapo abalabi kabili takulipo neli kumo uku baya mu kwikala. Icishimicisho ca pali Lasalo cilapeela ubushininkisho bwa fifi. Ili Lasalo abukile, kani alibuulilepo abantu ifyakukankamika ifi kwiulu kuboneka? Kani alibatinishepo pa kubabuula ifishimicisho fya kukululushiwa mu mulilo? Koku. Baibolo tailabilapo ati Lasalo alilabilepo amashiwi akube’fi. Pa nshiku shine ili afwile, ‘taishibilepo neli kantu.’ (Uwakutulisya 9:5) Lasalo alilele lukoso mu tulo.—Yoane 11:11.
12. Mba nindo tungashininkishisha ukweba’ti Lasalo mucinenene alibukile?
12 Icishimicisho ca pali Lasalo cilatusambisha ati ukubuka takulipo kwalakanya lukoso, kukabako. Kwali abantu abengi ababweneko ili baYesu babushishe Lasalo. Abapapatilishi ba mapempelo, abaali bapate ba baYesu, tabakenepo ati ici cimpelampela calicitilwe. Popele, balilabile ati: “Mbapo fwebo tucite syani? pakuti uyu-muntu [Yesu] alukucita utwisibilo utwinji.” (Yoane 11:47) Abantu abengi balile mu kubona Lasalo uwabukile. Namulifyefyo, abengi balicetekele muli baYesu. Ukubona Lasalo kwalibalengele ukushininkisha ati baYesu balituminwe na baLesa. Ubushininkisho ubu bwalibonekele makosa icakweba ati bambi abapapatilishi ba baJuda abaali abakosele’mitima balitatikile ukufundane’fyakwipaya baYesu na Lasalo.—Yoane 11:53; 12:9-11.
13. Mba nindo tungashininkishisha ati baYehova mucinenene koti babusha abafwile?
13 Kani muli akalango ukusumina ati ukubuka pa bafwile kwa cine? Inya, pakuti baYesu balisambishe ati kambi kasuba “abantu bonse abali mufilende” bakabuka. (Yoane 5:28) BaYehova e Balengeshi ba fya mweo fyonse. Mba cingaba icikateshe ukusumina ati baLesa bangalenga umweo nakabili? Mucinenene, ifingi fikacitilwa mu kwanuka kwa baYehova. Kani banganuka abakwabesu abafwile? Mu maulu muli utubangabanga utwingi ukwakuti tekutupendapo, pano baLesa balatwita amashina tonse! (Yisaya 40:26) Namulifyefyo, baYehova Lesa bangaanuka fyonse pa bakwabesu abafwile, kabili balikwete amakosa akubabusha.
14, 15. Koti ni fyefyo Jobo alabiile, kani baYehova balomfwa shani ukubusha abafwile?
14 Kani pano baYehova balomfwa shani ukubusha abafwile? Baibolo ilasambisha ati balafwaisha ukubusha abafwile. Jobo uwakwete ubucetekelo alipwishe ati: “Kani umuntu afwe, akaba nemweo libili?” Jobo alukulabila pa kupembelela mu cilende mpaka bakamwanuke baLesa. Alilabile kuli baYehova ati: “Mwebo muŋgeta, nanebo niŋgamwasukeni; muŋgafwaisya imicitilo yakuminwe yenu.”—Jobo 14:13-15.
15 Taye langulukenipo! BaYehova mucinenene balafwaisha ukubusha abafwile. Kani cakusangalasha ukwishiba ati baYehova balafwaisha ukubusha abafwile? Mba pano lomba pa kubuka ukukacitika kuntangile? Kani nibani abakabuka, kabili nikulipi bakabukila?
“ABANTU BONSE ABALI MUFILENDE”
16. Kani abafwile ili bakabuka bakekala mu calo icikaba shani?
16 Ifishimicisho fya mu Baibolo ifilabila pa babukile filatusambisha ifingi pa kubuka ukukacitwa kuntangile. Abantu ababukile pano penka pa calo balibele pamo ne bakwababo. Ukubuka ukukacitika kuntangile nako efi kukaba, pano kukacilapo. Koti ni fyefyo twasambilile mu Capitala 3, ukufwaya kwa baLesa kwakweba’ti icalo conse cikabe paladaiso. Popele, abafwile tabakabukila mu calo umukaba inkondo, bumapushi, ne malwashi. Bakekala mu butende ne kusangalala pa calo umuyayaya.
17. Kani nibani abakabuka?
17 Kani nibani abakabuka? BaYesu balilabile ati: “Abantu bonse abali mufilende bakomfwe’siwi lyakwe [Yesu] nekufuma-mo.” (Yoane 5:28, 29) Ukufisulula 20:13 nako kulalabila ati: “Icisiba calibwesesye abafwile abali-mo; kabili nemfwa naSyeoli [neli, Hadesi, icalula ati imanda] fyalibwesesye abali-mo.” “Hadesi” ni kuko abantunshi baba kani bafwa. (Boneni ifyebo na fimbi pa mabula 212-213.) Mu manda tamukabapo neli umo umufwile. Amabilyoni abantu bonse abalukutuusha mulya bakabuka. Intangishi Paulu yalilabile ati: “Kukesa ukubuka pamfwa kwabaluŋgeme nebasendeme.” (Ifyacitilwe 24:15) Kani ici cindo cilukwalula?
18. Kani nibani abali pa ‘balungeme’ abakabuka, kabili ubucetekelo bwa kubuka bwamofweniko shani mwebo?
18 Pa ‘balungeme’ pali na babo abengi abo tupendapo mu Baibolo abaaliko ili baYesu tabangesa pa calo. Koti mwalanguluka pali Noa, Ablaamu, Sala, Mose, Lufi, Esita, na bambi abengi. Bamo bamo pali baba abalalume ne banakashi abacetekele makosa muli baLesa balilabilwepo mu Capitala 11 ica abaEbeya. Pano pali babo ‘abalungeme’ pali ne bapyungishi ba baYehova abalukufwa muli bulelo. Pakuti tulikwete ubucetekelo bwa kubuka, tatutiinapo ukufwa.—AbaEbeya 2:15.
19. Kani ‘abasendeme’ nibani, kabili ukupyungishe’nkumbu baYehova bakabapeele’mpindi yakucite’ndo?
19 Mba pano cikaba shani ku bantu abatabapyungiilepo neli ukumfwila baYehova pakuti tababeshibilepo? Aya amabilyoni abantu ‘abasendeme’ bakaanukwa. Bakabuka nabo kabili bakabapeela impindi ya kusambilila pali baLesa bacine ne kubapyungila. Mu myaka imyanda ikumi (1,000), abafwile bakabuka ne kupeelwa impindi ya kuba pamo ne bantunshi ba bucine mu kupyungila baYehova pa calo. Impindi iyo ikabe’iweme. Ni mpindi iyi Baibolo ita ati Akasuba ka Kusololola. *
20. Kani Geena nicindo, kabili nibani abayako?
20 Kani ici cilukwalula ati umuntu uuli onse uufwile akabuka? Koku. Baibolo ilalabila ati bambi abafwile bali “muGeena.” (Luku 12:5) Geena lishina ilyafumine kwi shala ilyali posonde ya Jelusalemi. Baalukocelamo ifitumbi ne fiswaswa. Ifitumbi fya bongwa emo fyalukuposwa, pakuti abaJuda tabalukufibonapo ifyelelwe ukushiikwa ne kubushiwa. Namulifyefyo, Geena keshibilo akelelwe akakonalwa kwa muyayaya. Nangaba’ti baYesu balisalulwilwe ati bakasololola abalabi ne bafwile, baYehova e Basololweshi abacilile. (Ifyacitilwe 10:42) Tabakabushapo abo abakasolololwa ati ni mbifi kabili abatabafwayapo ukwaluka.
UKUBUKA KWA KWIULU
21, 22. (a) Kani nikwisa kumbi ukubuka ukuliko? (b) Mba nibani abatatikilepo ukubukila ku mweo wa mupashi?
21 Baibolo ilalabila pa kubuka na kumbi, ukwa kuba ne mweo mu bulengeshi bwa mupashi. Kuli lukoso cimo icakubwenako ica kuku ukubuka icilembelwe mu Baibolo, kubuka kwa baYesu Klistu.
22 BaYesu ili baali mu buntunshi balibepeye, pano baYehova tabalekelepo Umwana Wabo uwa bucine ukwikalilila mu manda. (Amasamo 16:10; Ifyacitilwe 13:34, 35) BaLesa balibushishe baYesu, pano tabababushiishe mu buntunshi. Intangishi Petilo ilabuulishisha ati “baKlistu balipailwe mumunefu, sombi balibusiwe kumweo muMupasi.” (1 Petilo 3:18) Ici mucinenene cali cimpelampela. BaYesu balibukile ne kuba ubulengeshi bwa mupashi ubwa makosa! (1 AbaKolinto 15:3-6) BaYesu e batatikilepo ukubuka ne kupeelwa ubuleme ubwa kuba koti ni bubu. (Yoane 3:13) Pano tabaalipo e bakupelako.
23, 24. Mba nibani abali mwi ‘tanga linini,’ kabili bali banga?
23 Ili kwashele impindi inini iya kufwa kwa baYesu, balibuulile abasambile babo aba bucine ukweba’ti bali ne kubwelela kwiulu mu ‘kubanshikila umupunda’ wa kwikalamo. (Yoane 14:2) BaYesu baalitile abo abakaya kwiulu ati ‘itanga linini.’ (Luku 12:32) Mba nibanga abelelwe ukuba muli lili ibumba linini ilya baKlistu ba bucine? Koti mashiwi aasangwa pa Ukufisulula 14:1, intangishi Yoane yalilabile ati: “Nalibwene, lomba nikuMwana wambelele [Yesu Klistu] alimakene palupili lwaSayoni, nebantu pamo nakwe amasausande umwanda umo nemakumi ane naane peulu [144,000], bali nesina lyakwe nesina lyabaWisi ililembelwe pampumi syabo.”
24 Aba abaKlistu abali 144,000, ukubikako ne ntangishi sha baYesu isha bucine, balabukila kwiulu. Kani uku ukubuka kwabo kulacitika lwisa? Intangishi Paulu yalilembele ati kukacitika mu mpindi iyi bakalukulipo baKlistu. (1 AbaKolinto 15:23) Koti ni fyefyo ifi mukasambilila mu Capitala 9, tulukwikala muli yeyo impindi. Popele abanini abashelepo pali baabo abali 144,000 kani bafwa muli bulelo, mu mpindi inini balabukila kwiulu. (1 AbaKolinto 15:51-55) Nangabe’fyo, amabumba abantunshi alikwete ubucetekelo bwa kubuka kuntangile ne kwikala mu Paladaiso pa calo.
25. Kani findo ifi tukasambililapo mu capitala cakonkapo?
25 Inya, baYehova mucinenene bakacikomeka icipondo cesu—imfwa, kabili taikabako umuyayaya! (Yisaya 25:8) Pano, mungalanguluka ati, ‘Kani abo ababukila kwiulu nifindo ifi bakalukucita kulya?’ Bakaba kabeya ka Bufumu ubuweme ubuteko bwa kwiulu. Tukasambilila ifingi pali bubo ubuteko mu capitala cakonkapo.
^ par. 9 Fimbi ifishimicisho filasangwa pa 1 Imfumu 17:17-24; 2 Imfumu 4:32-37; 13:20, 21; Matayo 28:5-7; Luku 7:11-17; 8:40-56; Ifyacitilwe 9:36-42; na 20:7-12.
^ par. 19 Boneni ifyebo na fimbi ifilukulabila pa Kasuba ka Kusololola ne fikalondwa pa kusololola, pa mabula 213-215.