text:
Ivyeo kuli yonsi aali pa ukongano
KUKOMAANA KUIYELE
MULIMO WA PA BETELE Ya kasimikila awatiziwe aali ni myaka ya kuvyalwa 35 nu kwiza pansi aakulonda ukuombela pa Betele, yafwile ukuipekanya ukwizazanwako uku kukomaana kwakwe yaayo akulonda ukuya uku Betele ukulayako pa wanda wa kutandikilako akasanya. Yalamumanyisya ukulayela ukukomaana kuko alino ni nsita.
SUKULU LYAKWE YA KAKOSOOLA YA WENE Ya painiya yonsi aali ni myaka ya kuvyalwa ukutandikila pali 23 kufika pali 65, aakulonda ukulundulula umulimo wao uwa kusimikila, yakulaalikwa ukuti yakazanwe uku kukomaana kwakwe yaayo akulonda ukuya ukwi Sukulu Lyakwe ya Kakosoola ya Wene ukulayako pa wanda wakwe citatu akasanya. Insita ni cifulo ukulayela ukukomaana kuu, yalamumanyisya.
IVYEO KULI YONSI AALI PA UKONGANO
APAAKWIKALA Mukwai mwalangulukilako yauze. Mwaiusya ukuti, yano mufwile ukusungila apaakwikala a yaayo sile yano mwizile nayo, yano mukaikala nayo apa ng’anda, nanti yano mukasambilila nayo Baibo ndakai. Mukwai mutaika iviya apa ncende ino mutaakwikalapo.
LUWATIZYO Vilimba apaakwikala yano yali pa kuwatiziwa yalavitantikila limwi pa nkoleelo ya ciimbili cakwe pulatifomu; nga cisi vivyo, ale yala-mumanyisya vino yapekinye. Yonsi aali pa kuwatiziwa yalinzile ukwikala apa vilimba vivyo lino ilyasi lya luwatizyo litatala lyatandika pa wanda wakwe ciili akatondo. Cila muntu alinzile ukwiza ni taulo alino ni vyakuzwala pa kuwatiziwa ivya mucinzi.
MISANGULO Kwaya impiya izikalondekwa pakuti tupekanye ningo apaakulonganila, iviombelo vya mazwi, ni vyakutambisizyako mavidyo, alino ni vintu vyuze ivingi ivika-avwilizya ukuti tuipakizye ukulongana, nu kupalama kuli Yeova. Imisangulo ino mukasangwilako mu kuitemelwa ika-avwilizya ku kupekanya ivintu vivyo alino nu ku mulimo wa mu nsi yonsi. Fwandi, nga mungatemwa ukuti musangwileko, itwika utumbokosi monsi sile tuno mungasumbilamo imisangulo inu. Tukataizya wakwe cimwi pa misangulo inu yonsi. Iumba Likatungulula likumutaizya sana pali vino mukalondesya ukutungilila ivya Wene.
MULIMO WA KUITEMELWA Ndi cakuti mungatemwa ukwazwilizyako umu milimo imwi apa ukongano uu, mukwai muye ku Dipatiment ya Vyeo nu Mulimo wa Kuitemelwa.
IVIKUPONGA NU KWAKUVIZANA Ivintu vyonsi vino mwazana ivyaeneco mufwile ukuvitwala ukwi ofesi lya Ivikuponga nu Kwakuvizana. Ndi cakuti pali vino mwatimuponzya, muye ukwi ofesi kwene lii mukalole nga akuno vili. Ana yano mwazana iyaponga mufwile ukuyatwala ukwi ofesi lii. Lelo kwene, mutafwile ukulola iofesi lilyo ngati u kwakusungila ana. Mukwai mwasakamala ana inu, nupya mwaya nayo lyonsi.
APAAKWIKALA Mukwai mwalangulukilako yauze. Mwaiusya ukuti, yano mufwile ukusungila apaakwikala a yaayo sile yano mwizile nayo, yano mukaikala nayo apa ng’anda, nanti yano mukasambilila nayo Baibo ndakai. Mukwai mutaika iviya apa ncende ino mutaakwikalapo.
MULIMO WA KUITEMELWA Ndi cakuti mungatemwa ukwazwilizyako umu milimo imwi apa ukongano uu, mukwai muye ku Dipatiment ya Vyeo nu Mulimo wa Kuitemelwa.
Wapekanyiziwa ni Umba Likatungulula lyakwe ya Nte Yakwe Yeova


c: text/html

text:
Sena Bwami bwa Leza Buli Mumoyo Wanu?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Peepe, Bwami bwa Leza tacili cintu cili mumyoyo ya Banakristo. * Bbaibbele lilaamba kwini nkobubede kwiinda mukwaamba kuti “Bwami bwakujulu.” (Matayo 4:
Bwami bwa Leza bulijisi baleli, balelwa, milawo, alimwi anguzu zyakupa kuti kuyanda kwa Leza kucitwe kujulu alimwi aanyika.
—Matayo 6: 10; Ciyubunuzyo 5: 10.
Mfwulumende ya Leza, naa Bwami, buyoolela “bantu boonse, zisi zyoonse alimwi abantu bamyaambo yoonse” bali anyika. (Daniele 7:
13, 14) Nguzu nzyobujisi zyakulela tazizwi kubalelwa, pele zizwa kuli Leza. —Intembauzyo 2: 4-6; Isaya 9:7.
Jesu wakaambila baapostolo bakwe basyomeka kuti bayoomusangana mu Bwami bwakujulu kutegwa ‘bakakkale azyuuno zyabwami.’
—Luka 22:28, 30.
Bwami bulijisi basinkondonyina, mbobuyoonyonyoona.
—Intembauzyo 2: 1, 2, 8, 9; 110: 1, 2; 1 Bakorinto 15:25, 26.
Bbaibbele taliyiisyi kuti Bwami bwakujulu buli mumoyo wanu mukuti bulalela kwiinda mumoyo wamuntu. Pele lilatondezya kuti “ijwi lya Bwami” naa “makani mabotu aa Bwami” alakonzya alimwi aleelede kwiijatikizya myoyo yesu.
Ino majwi aakuti “Bwami bwa-Leza buli mukati kanu” aamba nzi?
Bamwi bantu banyongana kujatikizya busena nkobubede Bwami akaambo kambolulembedwe lugwalo lwa Luka 17:21 muma Bbaibbele aamwi. Mucikozyanyo, Bbaibbele lya The Bible in Tonga lyaamba kuti “Bwami bwa-Leza buli mukati kanu.” Kutegwa tukamvwisye kabotu kapango aaka, tweelede kulanga-langa makani aamwi aajatikizyidwe.
Jesu wakali kubandika aba Farisi, kabunga kabasololi bacikombelo bakali kumukazya alimwi ibakatola lubazu mukumujaya. (Matayo 12:14; Luka 17:20) Sena ncamaano kuyeeya kuti Bwami bwakali mumyoyo yabo miyumu? Jesu wakabaambila kuti: “Mukati muzwide kuupaupa ameso alimwi abubi.”
Ma Bbaibbele aamwi alaasalazya majwi aa Jesu aali mulugwalo lwa Luka 17:21 kwiinda mukwaamba kuti: “Bwami bwa Leza buli andinywe.” (Ndiswe twasendeka bbala; Contemporary English Version) “Bwami bwa Leza buli akati kanu.” (Busanduluzi Bwanyika Mpya) Bwami bwakujulu bwakali aba Farisi naa “akati” kaba Farisi, mukuti Jesu, walo wakabikkwa a Leza kuti alele kali Mwami, wakaliimvwi kumbele lyabo.
^ munc. 3 Zikombelo zinji zya Bunakristo ziyiisya kuti Bwami bwa Leza buli mumuntu, naa mumoyo wamuntu. Mucikozyanyo, ku United States, cikombelo ca Southern Baptist Convention cakaamba kuti Bwami bwa Leza “mbulelo bwa Leza buli mumoyo alimwi amubuumi bwamuntu.” Mbubwenya buyo, awalo Pope Benedict XVI, mubbuku lyakwe litegwa Jesus of Nazareth wakaamba kuti “Bwami bwa Leza bulaboola kwiinda mukuba amoyo uuswiilila.”
Amwiiye Zinji
MIBUZYO YAMU BBAIBBELE YAINGULWA

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
-
- ‘Kabiyeni, Kalengeni Abasambi’ - Ulupungu—2004
-
‘Kabiyeni, Kalengeni Abasambi’
“Amaka yonse nayapeelwa kuli ine mu muulu na pano isonde. E ico kabiyeni, kalengeni . . . abasambi.”—MATEO 28:18, 19.
1, 2. (a) Mulimo nshi Yesu apeele abakonshi bakwe? (b) Mepusho nshi ayakuma ifipope fya kwa Yesu twalalandapo?
BUSHIKU bumo mu Israele, muli shinde wa mu 33 C.E., abasambi ba kwa Yesu balilongene pa lupili mu Galili. Shikulwibo uwabuushiwe ali mupepi no kuya ku muulu, lelo ilyo ashilaya alefwaya ukubeba fimo ifyacindama. Yesu alefwaya ukubapeela umulimo. Mulimo nshi? Bushe abasambi bakwe bayankwileko shani? Kabili bushe ulya mulimo watukuma shani pali leelo?
2 Ifyasosele Yesu fyalembwa pali Mateo 28:18-20 apatila: “Amaka yonse nayapeelwa kuli ine mu muulu na pano isonde. E ico kabiyeni, kalengeni aba nko shonse ukuba abasambi, mulebabatishisha mwi shina lya kwa Tata ne lya Mwana ne lya mupashi wa mushilo, mulebasambilisha ukubaka fyonse ifyo namwebele. Kabili, moneni! nakulaba na imwe inshiku shonse ukufika na ku mpela ya bwikashi.” Yesu alandile pa “maka yonse,” “inko shonse,” ifintu “fyonse” ne “nshiku shonse.” Ifipope fyakwe umwaba aya mashiwi fileta amepusho yacindama, ayengasupulwa mu mepusho yane aya kuti, mulandu nshi? kwi? cinshi? na lilali? Natulande pa lipusho limo na limo.*
“Amaka Yonse Nayapeelwa Kuli Ine”
3. Mulandu nshi tulingile ukuumfwila icipope ca kupanga abasambi?
3 Intanshi, mulandu nshi tulingile ukuumfwila icipope ca kupanga abasambi? Yesu atile: “Amaka yonse nayapeelwe kuli ine mu muulu na pano isonde. E ico kabiyeni, kalengeni aba nko shonse ukuba abasambi.” Ishiwi lya kuti “e ico” lilanga umulandu ukalamba tulingile ukuumfwila ici cipope. Ni co Yesu, uwatupeele ici cipope, alikwata “amaka yonse.” Bushe amaka yakwe yakula shani?
4. (a) Bushe amaka ya kwa Yesu yakula shani? (b) Bushe ukwishiba ukuti Yesu alikwata sana amaka kufwile ukulenga twalamona shani icipope atupeele ica kupanga abasambi?
4 Yesu alikwata amaka pa cilonganino cakwe, kabili ukutula mu 1914 alikwata amaka pa Bufumu bwa kwa Lesa ubwatendeke ukuteka uyu wine mwaka. (Abena Kolose 1:13; Ukusokolola 11:15) E malaika mukalamba kanshi alikwata amaka pa minshipendwa ya bamalaika mu muulu. (1 Abena Tesalonika 4:16; 1 Petro 3:22; Ukusokolola 19:14-16) Wishi alimupeela amaka ya konaula “ubuteko bonse no butungulushi bonse na maka” ifikaanya amafunde yalungama. (1 Abena Korinti 15:24-26; Abena Efese 1:20-23) Yesu taba fye na maka pa ba mweo. Ni “kapingula wa ba mweo na bafwa” kabili Lesa alimupeela amaka ya kubuusha abalaala mu mfwa. (Imilimo 10:42; Yohane 5:26-28) Kanshi tufwile ukumona icipope cafuma ku Muntu wapeelwa amaka ayengi ukuti calicindama sana. E ico, ku kulanga umucinshi kabili mu kuitemenwa, tulomfwila icipope ca kwa Kristu ica kuti ‘kabiyeni kalengeni abasambi.’
5. (a) Bushe Petro alangile shani icumfwila ku fyo Yesu amwebele? (b) Bushe Petro apaalilwe shani ilyo acitile ifyo Yesu amwebele?
5 Ilyo Yesu atendeke umulimo wakwe pe sonde, asambilishe abasambi bakwe mu nshila ya kupapusha ukuti nga baishiba amaka akwata no kuumfwila ifipope fyakwe bali no kupaalwa. Inshita imo aebele Petro uwali umulondo ati: “Twaleni ubwato apashikile, kabili pooseni amasumbu yenu ku kwipaye sabi.” Petro alishininkishe ukuti takwali isabi, e ico, aebele Yesu ati: “Mwe Kasambilisha, tucuulile ubushiku bonse no kwipaya nangu limo nakalya.” Lelo, Petro ali-icefeshe no kusosa ati: “Lelo pa fyo mwasosa, nalapoosamo amasumbu.” Ilyo Petro aumfwilile icipope ca kwa Kristu, aikete “isabi ilingi nga nshi.” Pa kupeshiwa amano pali ici, Petro “awilile ku makufi ya kwa Yesu, ati: ‘Fumeni kuli ine, mwe Shikulu, pantu ndi muntu mubembu.’” Lelo, Yesu atile: “Wilatiina. Ukufuma pali nomba walaba umulondo wa bantu.” (Luka 5:1-10; Mateo 4:18) Cinshi tulesambilila kuli ili lyashi?
6. (a) Bushe ilyashi pa fyo abasambi baikete isabi mu kupapusha lilangilila cinshi pa lwa cumfwila Yesu afwaya? (b) Kuti twapashanya shani Yesu?
6 Yesu apeele Petro, Andrea, na batumwa bambi umulimo wa kuba “abalondo ba bantu” pa numa ya kwikata isabi ilingi, te lintu bashilaikata. (Marko 1:16, 17) Twamona ukuti Yesu talefwaya abantu ukumumfwila fye ico cine. Alilondolwele bwino bwino umulandu balekabila ukumumfwila. Nga filya ukuumfwila ilyo Yesu abebele ukupoosa amasumbu kwalengele bekate isabi ilingi, no kuumfwila icipope ca “kuba abalondo ba bantu” kwali no kuleta amapaalo ayengi. Abasambi balicetekele sana ifyo Yesu abebele kabili balicitile. Ilyashi lipwa na mashiwi ya kuti: “Babweseshe amato ku mulundu, kabili bashile fyonse no kumukonka.” (Luka 5:11) Pali leelo, nga tulekoselesha bambi ukulashimikila pamo na ifwe, ninshi tulepashanya Yesu. Tatufwaya abantu ukucita fye ifyo twabeba, lelo tulabeba bwino bwino ico bafwile ukukonkela icipope ca kwa Kristu.
Ififwile Ukulenga Tuleumfwila Icipope
7, 8. (a) Milandu nshi imo iya mu Malembo iilenga tuleshimika Ubufumu no kupanga abasambi? (b) Lilembo nshi ilimukoselesha sana ukutwalilila ukushimikila? (Moneni no tulembo twa pe samba.)
7 Apo twalishiba amaka Kristu akwata, na ifwe tulabombako umulimo wa kushimika Ubufumu no kupanga abasambi. Finshi fimbi Amalembo yalandapo ifilenga tulebomba uyo mulimo ifyo twingebako abo tulefwaya ukukoselesha ukubombe milimo isuma? Umfweni ifyo Inte sha kwa Yehova ishingi isha busumino mu fyalo fyalekanalekana shasosa, kabili moneni ifyo amalembo yambwilwe yampene ne fyo balandile.
8 BaRoy ababatishiwe mu 1951 batila: “Ilyo naipeele kuli Yehova, namulaile ukumubombela lyonse. Ndefwaya ukucita ifyo nalaile.” (Amalumbo 50:14; Mateo 5:37) BaHeather, ababatishiwe mu 1962 batila: “Nga natontonkanya pali fyonse ifyo Yehova ancitila, ndafwaya ukumubombela mu busumino pa kuti amone ukuti ndatasha.” (Amalumbo 9:1, 9-11; Abena Kolose 3:15) BaHannelore ababatishiwe mu 1954 batila: “Lyonse nga tuli mu butumikishi, bamalaika balatwafwa. We paalo we!” (Imilimo 10:30-33; Ukusokolola 14:6, 7) BaHonor ababatishiwe mu 1969 batila: “Inshita ya bupingushi bwa kwa Yehova nga yafika, nshilefwaya nangu umo pa bena mupalamano bandi akapeele Yehova ne Nte shakwe umulandu wa kuti balibalekeleshe, ati ‘nshaumfwile nsoke!’” (Esekiele 2:5; 3:17-19; Abena Roma 10:16, 18) BaClaudio, ababatishiwe mu 1974 batila: “Nga tuleshimikila, ‘Lesa alatumona’ kabili ‘tuba na Kristu.’ We cintu ulawama! Nga tuli mu mulimo wa kubila tuba ne Fibusa fyesu ifyawamisha.”—2 Abena Korinti 2:17.*
9. (a) Cinshi ilyashi lilanda pa fyo Petro na batumwa bambi baipeye sabi lilanga pa cifwile ukulenga umo ukuumfwila Kristu? (b) Cinshi cifwile ukulenga umo ukuumfwila Lesa na Kristu pali leelo, kabili mulandu nshi?
9 Ilyashi lilanda pa fyo abasambi baipeye sabi mu kupapusha lilanga ne fyo cacindama ukuumfwila Kristu pa mulandu wa kuti twalimutemwa. Ilyo Petro atile, “Fumeni kuli ine, mwe Shikulu, pantu ndi muntu mubembu,” Yesu tafuminepo, kabili tapeele Petro umulandu wa kucita ulubembu ululi lonse. (Luka 5:8) Kabili Yesu takalipile Petro pa kumupaapaata ukuti afumepo. Lelo Yesu amwaswike mu mutembo ati: “Witiina.” Umwenso nga e walengele Petro ukuumfwila Kristu nga tacaweme. Lelo, Yesu aebele Petro na banankwe ukuti bali no kuba abalondo ba bantu. Na ndakai tatutiinya abantu nelyo ukubeba ifyabipa, pamo nga ukubapa imilandu nelyo ukubomfwisha insoni pa kuti bapatikishiwe ukuumfwila Kristu. Ukuitemenwa ukuumfwila pa mulandu wa kuti twalitemwa Lesa na Kristu kulenga umutima wa kwa Yehova ukusekelela.—Mateo 22:37.
“Kalengeni Aba Nko Shonse Ukuba Abasambi”
10. (a) Fyebo nshi ifyakumine icipope ca kwa Yesu ica kupanga abasambi ifyalengele umulimo ukukosa ku basambi bakwe? (b) Bushe abasambi bayankwileko shani ku cipope ca kwa Yesu?
10 Ubwipusho bwa cibili pa lwa ici cipope ca kwa Kristu bwa kuti, bushe ni kwi umulimo wa kupanga abasambi ufwile ukubombelwa? Yesu aebele abakonshi bakwe ati: “Kalengeni aba nko shonse ukuba abasambi.” Ilyo Yesu ashilatendeka umulimo wakwe, aba nko shonse balepokelelwa nga baisa ku Israele ku kubombela Yehova. (1 Ishamfumu 8:41-43) Yesu umwine ashimikile sana abaYuda, nomba apa aeba abakonshi bakwe ukuya na ku ba nko shonse. Kanshi umo balecitila ubulondo atemwa icifulo abasambi bakwe baleshimikilamo cali fye “cishiba” icinono, e kuti abaYuda. Lelo, mu kwangufyanya cali no kusanshamo “bemba” nelyo abantunse bonse. Nangu line uku kwaluka kwalengele umulimo wa basambi ukukosa, balikonkele ifyo Yesu abebele. Ilyo ne myaka 30 tailakumana ukutula apo Yesu afwilile, umutumwa Paulo alembele ati imbila nsuma yalibililwe te ku baYuda fye lelo na “ku cibumbwa conse ica mwi samba lya muulu.”—Abena Kolose 1:23.
11. Kulunduluka nshi kwacitika mu ‘fifulo fya bulondo’ ukutula ku kwamba kwa ba1900?
11 Na mu myaka ya nomba line ififulo fya kushimikilamo fyalikulilako. Ku kutendeka kwa ba1900, mu fyalo fye ifinono e ‘mwalecitilwa ubulondo.’ Lelo, abasambi ba kwa Kristu ilya nshita bapashenye Abena Kristu ba kubalilapo kabili mu mukoosha balilundulwile ififulo fya kushimikilamo. (Abena Roma 15:20) Ku kutendeka kwa ba1930, balepanga abasambi mu fyalo 100. Pali leelo, ‘ififulo fya bulondo’ fyalifula ukufika ku fyalo 235.—Marko 13:10.
“Ukufuma mu Ndimi Shonse”
12. Mulimo nshi uukalamba ukusesema kwaba pali Sekaria 8:23 kuleta?
12 Icalenga umulimo wa kupanga abasambi ukukula, te bukulu fye bwa cifulo, lelo ni co ne ndimi shine shalifula. Ukupitila muli kasesema Sekaria, Yehova asobele ati: “Mu nshiku isho e mo abantu ikumi aba mu nko sha ndimi shonse bakekata ku cisempe ca muYuda umo, no kutila, Tuleya na imwe, pantu natuumfwo kuti muli na Lesa.” (Sekaria 8:23) Mu kufishiwapo kukalamba ukwa uku kusesema, “umuYuda umo” emininako Abena Kristu basubwa, e lyo “abantu ikumi” bemininako “ibumba likalamba.”* (Ukusokolola 7:9, 10; Abena Galatia 6:16) Ili bumba likalamba ilya bakonshi ba kwa Kristu lyali no kusangwa mu nko ishingi no kulanda indimi ishingi nga filya Sekaria asobele. Bushe abantu ba kwa Lesa pali leelo, bafuma mu nko ishingi, e lyo kabili bushe balanda indimi ishingi? Ee, e fyo caba.
13. (a) Bushe kulunduluka nshi mu ndimi ukwamoneka pa bantu ba kwa Lesa pali leelo? (b) Bushe ibumba lya musha wa cishinka lyacitapo shani pa kukabila kwakulilako ukwa fya kulya fya ku mupashi mu ndimi ishingi? (Landeni na pa mukululo uleti “Impapulo sha Mpofu.”)
13 Mu 1950, abalelanda ululimi lwa ciNgeleshi pa Nte sha kwa Yehova mwi sonde lyonse balicilile pali citika. Pa kufika mu 1980 ifintu fyalyalwike. Abalelanda iciNgeleshi pa Nte sha kwa Yehova balicepeleko pali citika, kabili nomba abalanda icingeleshi banono sana. Bushe ibumba lya musha wa cishinka kabili uwashilimuka lyacitapo shani pali uku kwaluka? Lyalipekanya ifya kulya mu ndimi ishingi. (Mateo 24:45) Ku kulangilila ici, mu 1950, impapulo shesu shalesabankanishiwa mu ndimi 90, lelo, ndakai shisabankanishiwa mu ndimi 400. Bushe ukupoosa amano ku balanda indimi shalekanalekana muli uyu musango kwalileta ifisuma? Ee, kwalileta! Abantu ukufika ku mamilioni 5,000 ‘ukufuma mu ndimi shonse’ balaba abasambi ba kwa Kristu cila mulungu! (Ukusokolola 7:9) Kabili bacili balefulilako. Mu fyalo fimbi amasumbu ya mampalanya yaleleta isabi ilingi nga nshi!—Luka 5:6; Yohane 21:6.
Bushe Kuti Mwabombako Umulimo Uleta Insansa?
14. Kuti twa-afwa shani ababa mu cifulo cesu ica kubombelamo abalanda ululimi lwapusana no lwesu? (Landeni na pa mukululo uleti “Ukubomfya Ululimi lwa Bankomamatwi ku Kupanga Abasambi.”)
14 Mu fyalo ifingi, baNte nomba balepanga abasambi ukufuma ‘mu ndimi shonse’ na mu fyalo fyabo fine pa mulandu wa kuti abantu balekuukila mu fyalo fimbi. (Ukusokolola 14:6) Kuti twa-afwa shani ababa mu cifulo cesu ica kubombelamo abashilanda ululimi lwesu? (1 Timote 2:4) Nga kulanda mu mampalanya, kuti twabomfya ifisolobelo ifyalinga. Peeleni abo bantu impapulo sha mu lulimi lwabo. Nga cingacitika, teyanyeni ukuti Nte uulanda ululimi lwabo akabatandalile. (Imilimo 22:2) Pali nomba calyanguka ukuteyanya ifi, pantu baNte abengi balisambilila ukulanda ululimi lushili lwabo pa kuti bafwe abafuma ku fyalo fimbi ukuba abasambi ba kwa Kristu. Amalipoti yalanga ukuti ukwafwa abantu muli uyu musango kulaleta ifisuma ifingi.
15, 16. (a) Fya kumwenako nshi filelangilila ukuti mwaliba ubusuma mu kwafwa abalanda indimi sha ku fyalo fimbi? (b) Mepusho nshi pa lwa kubombela mu cifulo balanda ululimi lumbi tufwile ukutontonkanyapo?
15 Moneni ifi fintu fibili ifyacitike ku Netherlands, uko bateyenye amabumba ya kuyashimikila mu ndimi 34. BaNte babili abaupana bali-itemenwe ukuyapanga abasambi mu bena Poland abayaikala kulya. Abantu abengi balyankwileko bwino ica kuti umulume asalilepo ukucefyako inshiku sha kuya ku ncito pa kuti alekwata ubushiku bumo na bumbi mu mulungu ubwa kusambilila Baibolo na balefwaya. Mu nshita fye inono, aba baupana baletungulula amasambililo ya Baibolo ukucila 20 cila mulungu. Batile: “Umulimo wa kubila ulatuletela insansa.” Abapanga abasambi balomfwa bwino maka maka nga ca kuti balya abaleumfwa icine ca mu Baibolo mu lulimi lwabo batasha. Moneni icacitike pa kulongana kumo ukwali mu lulimi lwa ku Vietnam. Shikulubantu umo alimine no kulomba ulusa ukuti alandepo. Uku ninshi ne filamba nafilengalenga mu menso asosele ati: “Ndemutasha sana pa fyo mulebombesha ukusambilila ululimi lwa ku mwesu ulwakosa. Ndeumfwa bwino sana ukuti mu bukoloci bwandi, ndesambilila ifingi ifisuma nga nshi muli Baibolo.”
16 Kanshi e mulandu wine ababombela mu filonganino fibomfya ululimi lwa ku fyalo fimbi babela ne nsansa. Abaupana babili ukufuma ku Britain batile: “Ukushimikila abalanda ululimi lwa ku calo cimbi, kwaba pa milimo twaipakisha sana mu myaka yesu 40 iyo twabomba umulimo wa Bufumu.” Bushe kuti mwa-alula imikalile yenu pa kuti mubombeko uyu mulimo ushaiwamina? Nga ca kuti mucili pa sukulu, bushe kuti mwasambililako ululimi lwa ku calo cimbi pa kuti muipekanye ukwisabombako yu mulimo? Ukucite co kuti kwamuletela insansa na mapaalo. (Amapinda 10:22) Kuti mwalanshanya na bafyashi benu pali ici.
Ukubomfya Inshila Shalekanalekana
17. Cinshi cingatwafwa ukulanda na bantu abengi mu cifulo icilonganino cesu cibombelamo?
17 Ca cine ukuti imikalile taisuminisha bonse ukupoosa “amasumbu” yesu uko balanda indimi shimbi. Lelo, napamo kuti twaesha ukulanda na bantu abengi ukucila pa bo tulanda na bo mu cifulo cine ico icilonganino cesu cibombelamo. Kuti twacita shani ifyo? Pa kwalula imibombele yesu, te bukombe bwesu iyo. Mu fifulo ifingi abantu abengi bekala mu mayanda yacingililwa na malinga ayatali. Abengi tabasangwa pa mayanda nga twabatandalila ilyo tuli mu mulimo wa ku ng’anda ne ng’anda. E ico, napamo kuti twapoosa “amasumbu” yesu pa nshita shalekanalekana e lyo na mu fifulo fyalekanalekana. Nga twacite co, ninshi tulepashanya Yesu uwalebombesha ukusanga inshila sha kulandilamo na bantu ba mikalile yalekanalekana.—Mateo 9:9; Luka 19:1-10; Yohane 4:6-15.
18. Finshi filanga ukuti mu kushimikila mu fifulo fyalekanalekana mwalifuma ifisuma muno nshiku? (Landeni na pa mukululo uleti “Ukulenga Ababomba Incito Ukuba Abasambi.”)
18 Mu fyalo fimo, ukushimikila uko abantu bengasangwa kulafwa sana ukupanga abasambi. Ababelesha ukupanga abasambi balapoosa sana amano ku kushimikila mu fifulo fyalekanalekana. Ukulunda pa kushimikila ku ng’anda ne ng’anda, bakasabankanya nomba balashimikila na pa fibansa fya ndeke, mu maofesi, mu matuuka, umwa kwimika bamotoka, pa fitesheni fya babasi, mu misebo, mu maparka, mu lulamba lwa bemba, na kumbi fye. BaNte abengi sana ku Hawaii ababatishiwa, baumfwile icine umuku wa kubalilapo muli ifi fifulo. Ukuya ku fifulo fyapusanapusana kulatwafwa ukucita fyonse ifyo Yesu atwebele pa lwa kupanga abasambi.—1 Abena Korinti 9:22, 23.
19. Finshi tukalandapo mu cipande cikonkelepo ifyakuma umulimo Yesu atupeele?
19 Ilyo Yesu atupeele uyu mulimo wa kupanga abasambi, talandile fye pa mulandu tufwile ukubombela uyu mulimo na kuntu tufwile ukubombela, lelo, alandile na pa fyo tufwile ukulandapo na lintu tukaleka ukucite co. Ifi fibili ifikumine umulimo Yesu atupeela, fikalandwapo mu cipande cikonkelepo.
[Amafutunoti]
Muli cino cipande, twalalanda pa mepusho yabili aya kubalilapo. Ayashala yabili yakalandwapo mu cipande cikonkelepo.
Fimbi ifilenga tuleshimikila fyaba pa Amapinda 10:5; Amose 3:8; Mateo 24:42; Marko 12:17; Abena Roma 1:14, 15.
Nga mulefwaya ifyebo na fimbi pa fyo uku kusesema kwafishiwapo, moneni Ulupungu lwa kwa Kalinda ulwa May 15, 2001, ibula 12, ne citabo ca Ukusesema kwa kwa Esaya—Ulubuuto lwa Bantu Bonse, Ibuuku 2, ibula 408. Ishi mpapulo shasabankanishiwa ne Nte sha kwa Yehova.
-
-
- “Mulebasambilisha Ukubaka Fyonse Ifyo Namwebele” - Ulupungu—2004
-
“Mulebasambilisha Ukubaka Fyonse Ifyo Namwebele”
“E ico kabiyeni . . . , mulebasambilisha ukubaka fyonse ifyo namwebele.”—MATEO 28:19, 20.
1. Cinshi umusambi Filipi no mwaume umwina Etiopia balanshenye?
UMWAUME umo umwina Etiopia aendele intamfu iikalamba ukuya ku Yerusalemu. Kulya aile mu kupepa Yehova, Lesa atemenwe. Uyu mwaume afwile alitemenwe ne Cebo ca kwa Lesa icapuutwamo. Ilyo Filipi, umusambi wa kwa Kristu, amukumenye, alebwelela ku mwakwe mwi celeta ninshi alebelenga icimfungwa ca fyebo ifyo kasesema Esaya alembele. Filipi aipwishe umwina Etiopia ati: “Bushe cine cine nawishiba ifyo ulebelenga?” Uyu mwaume ayaswike ati: “Bushe kuti naishiba shani, kano umo antungulula?” Lyene Filipi ayafwile uyu muntu wafumaluka uwalesambilila Amalembo ukuba umusambi wa kwa Kristu.—Imilimo 8:26-39.
2. (a) Cinshi ifyayaswike umwina Etiopia fyacindamina? (b) Mepusho nshi twalalandapo ayakuma umulimo wa kupanga abasambi uo Yesu atupeela?
2 Ifya-aswike umwina Etiopia fyalicindama. Atile: “Kuti naishiba shani, kano umo antungulula.” Ca cine, alekabila uwa kumutungulula, uwa kumulange nshila. Aya mashiwi yalangilila ifyo cacindeme ukuti Yesu alande na pa fya kubomba uyu mulimo atupeela uwa kupanga abasambi. Finshi alandile? Pa kusanga ubwasuko, natutwalilile ukubebeta amashiwi ya kwa Yesu ayasangwa muli Mateo icipandwa 28. Icipande cifumineko calandile pa mepusho ya kuti mulandu nshi? na ni kwi? Nomba twalalanda pa mepusho yabili ayakumine icipope ca kwa Kristu ica kupanga abasambi, aya yaleti finshi? kabili ni lilali?
“Mulebasambilisha Ukubaka Fyonse”
3. (a) Bushe umuntu aba shani umusambi wa kwa Yesu Kristu? (b) Ukupanga abasambi kusanshamo ukusambilisha finshi?
3 Finshi tufwile ukusambilisha bambi pa kuti babe abasambi ba kwa Kristu? Yesu aebele abakonshi bakwe ati: “Kabiyeni, kalengeni aba nko shonse ukuba abasambi, mulebabatishisha mwi shina lya kwa Tata ne lya Mwana ne lya mupashi wa mushilo, mulebasambilisha ukubaka fyonse ifyo namwebele.” (Mateo 28:19, 20) E ico, tufwile ukubasambilisha ifyo Kristu atwebele.* Lelo, finshi fikatwafwa ukushininkisha ukuti uwasambilishiwa ukubaka ifyo Yesu atwebele atwalilila ukuba umusambi? Cimo icingatwafwa kuti twacisanga mu mashiwi yasuma ayo Yesu abomfeshe. Moneni ukuti tatile fye: ‘Mulebasambilisha fyonse ifyo namwebele.’ Lelo, atile: “Mulebasambilisha ukubaka fyonse ifyo namwebele.” (Mateo 19:17) Bushe ici calola mwi?
4. (a) Calola mwi ukubaka ifyo twaebwa? (b) Langilileni ifyo tusambilisha umo ukubaka ifyo Kristu atweba?
4 Ukubaka ifyo twaebwa, “kucita ifyo fine batweba” e kuti ukuumfwila. E ico, bushe kuti twasambilisha shani umo ukubaka, nelyo ukuumfwila ifyo Kristu alanda? Moneni ifyo uusambilisha abantu ukwensha motoka asambilisha abasambi ukukonka amafunde ya pa musebo. Kasambilisha alasambilisha umusambi amafunde ya pa musebo mu kalasi. Lelo, pa kusambilisha abasambi ifya kukonka ayo mafunde, alatungulula abasambi ilyo bale-ensha motoka mu musebo umulepita bamotoka na bambi ilyo bale-esha ukubomfya ifyo basambilila. E fyo ciba na lintu tulesambilila Baibolo na bantu bambi, tulabasambilisha ifyo Kristu atwebele. Lelo, tulingile no kutungulula abasambi ilyo bale-eshaesha ukucita ifyo Kristu alanda mu mikalile yabo iya cila bushiku na mu mulimo wa kubila. (Yohane 14:15; 1 Yohane 2:3) E ico, pa kuti tucite fyonse ifyo Yesu atwebele pa lwa kupanga abasambi, tufwile ukusambilisha no kutungulula. Nga tulecite fyo, ninshi tulepashanya Yesu na Yehova umwine.—Amalumbo 48:14; Ukusokolola 7:17.
5. Cinshi cingalenga uo tusambilisha Baibolo ukushimunuka ukumfwila icipope ca kwa Kristu ica kupanga abasambi?
5 Ukusambilisha bambi ukubaka ifyo Yesu atweba kusanshamo ukubafwa ukubaka icipope ca kupanga abasambi. Ici kuti cakosela bamo abo tusambilisha Baibolo. Nangu line kale bali mu macalici yamo aya mu Kristendomu, te lingi intungulushi shabo shibasambilisha ukuya mu kupanga abasambi. Bashimapepo bamo balasumina ukwabula ukulamba ukuti amacalici ya mu Kristendomu yalifilililwa fye ukusambilisha umukuni wabo ukushimikila. Uwasoma Baibolo, John R. W. Stott alandile pa cipope ca kwa Yesu ica kuya mu calo no kwafwa abantu balekanalekana ukuba abasambi. Atile: “Pali leelo, icilubo cikalamba Abena Kristu bapanga pa kushimikila, kufilwa ukukonka ifyalandwa muli ici cipope.” Asosele no kuti: “Ifwe tatufwaya ukutwala ubukombe ku bantu. Limo tuba kwati bantu abali mu mbali ya bemba abalebilikisha ifyo abalenwena bafwile ukucita. Tatwingila mu menshi ku kubapususha. Tulatiina ukushimikila.”
6. (a) Ilyo tule-afwa umusambi, kuti twapashanya shani Filipi? (b) Kuti twalanga shani ifyo twayangwako ilyo umusambi wa Baibolo atendeka ukushimikila?
6 Nga ca kuti uo tusambilisha Baibolo kale aali mu mipepele umo abantu batiina ukushimikila, kuti camukosela ukucimfya umwenso wa kushimikila, no kutendeka ukumfwila icipope ca kwa Kristu ica kupanga abasambi. Akafwaya ukwafwiwa. E ico, tufwile ukutekanya ilyo tulemusambilisha no kumutungulula pa kuti omfwikishe no kucitapo cimo nga filya isambilisho lya kwa Filipi lyalengele umwina Etiopia ukumfwikisha no kupingulapo ukubatishiwa. (Yohane 16:13; Imilimo 8:35-38) Na kabili, ukufwaisha ukusambilisha abasambi ukubaka icipope ca kupanga abasambi kutulenga ukubomba na bo no kubatungulula ilyo batendeka fye ukushimikila pa Bufumu.—Lukala Milandu 4:9, 10; Luka 6:40.
Ifintu “Fyonse”
7. Ukusambilisha bambi ‘ukubaka fyonse’ kusanshamo ukubasambilisha mafunde nshi?
7 Tatusambilisha fye abasambi bapya ifya kupanga abasambi. Yesu atwebele ukusambilisha bambi “ukubaka fyonse” ifyo atwebele. Ico kwena cisanshamo na mafunde yabili ayakalamba, e kuti ukutemwa Lesa na banensu. (Mateo 22:37-39) Bushe umusambi mupya kuti asambilishiwa shani ukubaka aya mafunde yabili?
8. Langilileni ifyo umusambi mupya engasambilishiwa ifunde lya kuba no kutemwa.
8 Natulande na kabili pa ulesambilila ukwensha motoka. Ilyo umusambi ale-ensha motoka mu musebo umulepita bamotoka na bambi ninshi ali na kasambilisha, alasambilila pa kukutika kuli kasambilisha e lyo na pa kumona ifyo banamutekenya bambi bale-ensha. Ku ca kumwenako, kasambilisha kuti alanda pali namutekenya uwapeela namutekenya umbi inshila ukuti apite; nelyo pali namutekenya uwabweshako amalaiti ya motoka wakwe pa kuti abali muli bamotoka balefuma ku ntanshi balemona bwino; nelyo kuti alanda pali namutekenya uwaipeelesha ukwafwa umunankwe uo motoka yafwila pa nshila. Ifi twalandapo fisambilisha umusambi ifintu fyacindama ifyo na o engacita ilyo ale-ensha. E fyo ciba na ku musambi uuli pa musebo wa ku mweo wa muyayaya. Tasambilila fye kuli kasambilisha wakwe, lelo, alamona ne fisuma ifyo bambi mu cilonganino bacita.—Mateo 7:13, 14.
9. Bushe umusambi mupya eshiba shani umwalola ukubaka ifunde lya kuti tuleba no kutemwa?
9 Ku kulangilila, umusambi napamo kuti amona umufyashi umushimbe uubombesha sana ukuya ku Ng’anda ya Bufumu na bana bakwe abanono. Kuti amona no wakungumana umutima usangwa lyonse ku kulongana te mulandu no kungumana umutima, mukamfwilwa umukoloci uusenda abakoloci bambi muli motoka wakwe ku kulongana konse, nelyo umupungwe uusangwa ku kuwamya Ing’anda ya Bufumu. Umusambi wa Baibolo kuti amona eluda uuba pa ntanshi lyonse mu kubomba umulimo wa mwi bala te mulandu ne milimo ubwingi iyo akwata mu cilonganino. Napamo kuti amona uwalemana uwikala fye mu ng’anda lelo uukoselesha bambi lwa ku mupashi nga bamutandalila. Umusambi kuti amona abaupana aba-alula sana imikalile yabo pa kuti balesakamana abafyashi babo abakoloci. Ukumona icikuuku no kwafwa kwa Bena Kristu bafikapo kuti kwalenga umusambi mupya ukwishiba umwalola ukuumfwila ifunde lya kwa Kristu ilya kutemwa Lesa na banensu, maka maka abasumina banensu. (Amapinda 24:32; Yohane 13:35; Abena Galatia 6:10; 1 Timote 5:4, 8; 1 Petro 5:2, 3) E ico, bonse mu filonganino fya Bena Kristu kuti basambilisha no kutungulula abasambi kabili bafwile ukucite fi.—Mateo 5:16.
“Ukufika na ku Mpela ya Bwikashi”
10. (a) Bushe tukapanga abasambi ukufika lilali? (b) Ni muli finshi twingapashanya Yesu ilyo tulebomba uyu mulimo twapeelwa?
10 Kufika lilali tufwile ukutwalilila ukupanga abasambi? Ukufika fye na ku mpela ya bwikashi. (Mateo 28:20) Bushe tukakumamo ukubomba umulimo Yesu atupeele ukufika na ku mpela? Ico e co fwe baba mu cilonganino ca mwi sonde lyonse twapampaminapo ukucita. Mu myaka yapita, twali-itemenwa ukubomfya inshita yesu, amaka yesu ne fikwatwa fyesu ku kufwaya ‘abalemenena ku bumi bwa muyayaya.’ (Imilimo 13:48) Pali ino nshita, Inte sha kwa Yehova shipoosa ama-awala amamilioni yatatu cila bushiku mu mwaka onse mu kushimikila Ubufumu no kupanga abasambi mwi sonde lyonse. Ico tucitile co, ni co tupashanya Yesu. Atile: “Ica kulya candi kucito kufwaya kwa wantumine, no kupwisho mulimo wakwe.” (Yohane 4:34) Na ifwe e fyo tufwaya ukucita ukufuma pa nshi ya mutima. (Yohane 20:21) Tatufwaya fye ukutendeka ukubomba umulimo twapeelwa; lelo tufwaya no kupwisha uyu mulimo.—Mateo 24:13; Yohane 17:4.
11. Cinshi cacitika kuli bamunyinefwe ne nkashi bamo, kabili cinshi tufwile ukuipusha?
11 Lelo, tulomfwa ubulanda nga twamona abasumina banensu bamo banaka lwa ku mupashi ica kuti baleka no kumfwila icipope Kristu atupeela ica kupanga abasambi. Bushe pali ifyo twingacita ku kubafwa ukutendeka ukubishanya ne cilonganino e lyo no kutendeka ukupanga abasambi na kabili? (Abena Roma 15:1; AbaHebere 12:12) Ifyo Yesu acitile ilyo abasambi bakwe banakile pa nshita inono filanga ifyo na ifwe twingacita pali leelo.
Basakamaneni
12. (a) Ilyo Yesu ali mupepi no kufwa, finshi abatumwa bakwe bacitile? (b) Cinshi Yesu acitile na batumwa bakwe nangu ca kuti balinenwike?
12 Ku mpela ya mulimo wa kwa Yesu pano sonde, ninshi ali mupepi no kufwa, abatumwa bakwe “balimushile no kufulumuka.” Nga fintu Yesu asobele, ‘basalanganine umo umo ku ng’anda ku mwakwe.’ (Marko 14:50; Yohane 16:32) Bushe acitile shani ku banankwe abanakile lwa ku mupashi? Inshita inono pa numa ya kubuushiwa, Yesu aebele abakonshi bakwe bamo ati: “Mwitiina! Kabiyeni, kebeni bamunyinane ukuti baye ku Galili; kabili e ko bakamona ine.” (Mateo 28:10) Nangu line abatumwa balinenwike, Yesu atwalilile ukubeta ati “bamunyinane.” (Mateo 12:49) Taabasuulile. Ici calangile ukuti Yesu ali ne nkumbu kabili ale-elela, nga filya fine Yehova aba. (2 Ishamfumu 13:23) Bushe kuti twapashanya shani Yesu?
13. Bushe tufwile ukumona shani abanaka?
13 Tufwile ukupoosako sana amano ku babwelele numa na ku baleka ukubila. Tucili tulebukisha imilimo ya kutemwa iyo abasumina banensu balebomba kale—bambi napamo balibombele pa myaka iingi. (AbaHebere 6:10) Tulabafuluka icine cine. (Luka 15:4-7; 1 Abena Tesalonika 2:17) Lelo, kuti twalanga shani ukuti tulabasakamana?
14. Kuti twapashanya shani Yesu mu kwafwa uwanaka?
14 Yesu aebele abatumwa bakwe abakungumene imitima ati bafwile ukuya ku Galili no kuti bakamumona kulya. Na kuba Yesu abetile ku kukumana kwaibela. (Mateo 28:10) Na leelo line, tulakoselesha abanaka lwa ku mupashi ukusangwa ku kulongana kwa cilonganino ca Bena Kristu, kabili limo kuti twakabila ukubakoselesha ukucite co imiku iingi. Ku batumwa, ubo bwite bwaletele ifisuma, pantu “abasambi ikumi na umo (11) baile ku Galili ku lupili uko Yesu abateyanishe.” (Mateo 28:16) Mwandini tulomfwa bwino abanaka nga ba-ankulako bwino ku bwite bwesu no kutendeka ukusangwa ku kulongana kwa Bena Kristu na kabili!—Luka 15:6.
15. Kuti twapashanya shani Yesu mu kusengela abanaka abesa ku cifulo cesu ica kupepelapo?
15 Tukacita shani Umwina Kristu wanaka nga aisa ku Ng’anda ya Bufumu? Cisuma, bushe Yesu acitile shani ilyo amwene abatumwa bakwe, abanakile lwa ku mupashi pa nshita inono baisa ku cifulo ateyenye ukuti bakumanine? “Yesu apaleme kuli bene” no kulanda na bo. (Mateo 28:18) Talebalolesesha fye apatali lelo aile kuli bene. Elenganyeni ifyo abatumwa bafwile bapembeswilwe ilyo Yesu aile kuli bene! Shi na ifwe natulesengela abanaka ababombesha ukubwelela ku cilonganino ca Bena Kristu.
16. (a) Finshi twingasambilila ku fyo Yesu acitile ku bakonshi bakwe? (b) Kuti twapashanya shani Yesu mu fyo tumona abanaka? (Landeni na pa tulembo twa pe samba.)
16 Cinshi cimbi Yesu acitile? Intanshi, abebele ati: “Amaka yonse nayapeelwa kuli ine.” Ica bubili, abapeele umulimo, atile: “Kabiyeni, kalengeni . . . abasambi.” Ica butatu, abalaile ati: “Nakulaba na imwe inshiku shonse.” Lelo, bushe mwamona ico Yesu ashacitile? Takalipile abasambi pa filubo fyabo e lyo na pa fyo baletwishika. (Mateo 28:17) Bushe ifyo acitile fyalibombele bwino? Ee cine. Mu kwangufyanya, abasambi balitendeke “ukusambilisha no kubila imbila nsuma.” (Imilimo 5:42) Nga tulepashanya Yesu mu fyo alemona abanaka ne fyo alecita kuli bene, na ifwe kuti mwafuma ubusuma mu filonganino fyesu.*—Imilimo 20:35.
“Nakulaba na Imwe Inshiku Shonse”
17, 18. Mashiwi nshi aya kukoselesha ayaba mu mashiwi ya kwa Yesu aya kuti, “nakulaba na imwe inshiku shonse”?
17 Amashiwi ya kulekelesha pa mulimo Yesu atupeela ayatila, “Nakulaba na imwe inshiku shonse,” yalakoselesha bonse ababombesha ukukonka icipope ca kwa Kristu ica kupanga abasambi. Te mulandu ne fyo abalwani bengacita pa kuti baleshe umulimo wesu uwa kushimikila Ubufumu kabili te mulandu no bufi bengatubepesha, tatufwile ukutiina. Mulandu nshi? Yesu, Intungulushi yesu, uwakwata ‘amaka yonse mu muulu na pano isonde’ aba na ifwe ku kutwafwa!
18 Ubulayo bwa kwa Yesu ubwa kuti “nakulaba na imwe inshiku shonse,” na bo bulatusansamusha sana. Ilyo tulebombesha ukukonka icipope ca kwa Kristu ica kupanga abasambi, tatusekelela fye umo shacela, lelo, limo tulaba no bulanda. (2 Imilandu 6:29) Bamo tulaba no bulanda ilyo tuleloosha umutemwikwa. (Ukutendeka 23:2; Yohane 11:33-36) Bamo balalwalilila kabili balinakuka pa mulandu wa bukote. (Lukala Milandu 12:1-6) Bamo na bo limo balakungumana sana imitima. (1 Abena Tesalonika 5:14) Kabili fwe bengi tuleshomboka no mafya ya ndalama. Na lyo line, nangu line tuli na aya mafya, tulabomba bwino umulimo wa kubila pantu Yesu aba na ifwe “inshiku shonse,” na lintu tuli na mafya.—Mateo 11:28-30.
19. (a) Finshi Yesu atwebele ifyakuma umulimo wa kupanga abasambi? (b) Cinshi citwafwa ukubomba umulimo Yesu atupeele?
19 Nga fintu twamona muli cino cipande ne cifumineko, umulimo wa kwa Yesu uwa kupanga abasambi usanshamo ifingi. Yesu alitwebele umulandu tulingile ukubombela na kuntu tufwile ukubombela uyu mulimo. Alitwebele ne fintu ifyo tufwile ukusambilisha e lyo na lintu tukaleka ukucite co. Ca cine, tacayanguka ukubomba uyu mulimo. Lelo, kuti twabomba uyu mulimo pantu Kristu uwakwata amaka alatwafwa e lyo kabili twaba nankwe! Bushe tamulesumina ico?
[Amafutunoti]
Ulupapulo lumo lutila: “Yesu atile, “mulebabatisha . . . mulebasambilisha,” tatile ‘mulebabatisha no kubasambilisha.’ E ico, icipope tacalola mu kuti pa numa ya kubabatisha e lyo mufwile ukubasambilisha.” Lelo, “ukusambilisha kutendeka ilyo umo ashilabatishiwa kabili kulatwalilila na pa numa ya lubatisho.”
Ifyebo fimbi pa fya kumona abanaka fisangwa mu Ulupungu lwa kwa Kalinda ulwa February 1, 2003, amabula 15-18.
-
-
- “Mulebasambilisha Ukubaka Fyonse Ifyo Namwebele” - Ulupungu—2004
-
Ulupapulo lumo lutila: “Yesu atile, “mulebabatisha . . . mulebasambilisha,” tatile ‘mulebabatisha no kubasambilisha.’ E ico, icipope tacalola mu kuti pa numa ya kubabatisha e lyo mufwile ukubasambilisha.” Lelo, “ukusambilisha kutendeka ilyo umo ashilabatishiwa kabili kulatwalilila na pa numa ya lubatisho.”
-


text:
ISAMBILILO 9
Finshi Mufwile Ukucita pa Kuti mu Lupwa Lwenu Muleba Insansa?
1. Mulandu nshi ukuupana ukulingana ne funde kwacindamina pa kuti mu lupwa muleba insansa?
Imbila nsuma ifuma kuli Yehova, Lesa wa nsansa, uufwaya aba mu lupwa ukuba ne nsansa. (1 Timote 1:11) E wabikako icupo. Ukuupana ukulingana ne funde kwalicindama pantu kulacingilila abana e lyo na baupana. Abena Kristu bafwile ukukonka amafunde ya kulembesha icupo aya ku ncende bekala—Belengeni Luka 2:1, 4, 5
Bushe Lesa amona shani icupo? Afwaya ukuti abaupana baleikala pamo ukwabula ukulekana. Yehova afwaya abalume na bakashi ukuba ne cishinka ku bena mwabo. (AbaHebere 13:4) Alipata ukulekana. (Malaki 2:16) Alasuminisha Abena Kristu ukulekana nga umo acita ubucende kabili kuti baupa nelyo ukuupwa na kabili.—Belengeni Mateo 19:3-6, 9.
2. Bushe umulume no mukashi bafwile ukulaikala shani?
Yehova apangile abaume na banakashi ukulaba ifibusa ku bena mwabo. (Ukutendeka 2:18) Apo umulume e mutwe wa lupwa, e wakwata umulimo wa kulapekanishisha ulupwa lwakwe ifyo lukabila no kulabasambilisha pali Lesa. Afwile ukutemwa umukashi wakwe no mweo wakwe onse. Abalume na bakashi bafwile ukutemwana no kulacindikana. Apo bonse abalume na bakashi babembu, icingalenga baba ne nsansa mu cupo kulaelelana.—Belengeni Abena Efese 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Petro 3:7.
3. Bushe mufwile ukufuma ku bena mwenu nga mu cupo tamuli insansa?
Nga muli na mafya mu cupo, bonse babili mufwile ukulaesha na maka ukulanga icitemwiko ku bena mwenu. (1 Abena Korinti 13:4, 5) Icebo ca kwa Lesa tacisuminisha abantu ukupatukana nga bali na mafya ayo abaupana bambi nabo bakwatako.—Belengeni 1 Abena Korinti 7:10-13.
4. Mwe bana, bushe Lesa afwaya mube shani?
Yehova afwaya ukuti mube ne nsansa. Alamupanda amano ayasuma pa fyo mufwile ukucita pa kuti muleba ne nsansa. Afwaya ukuti muleumfwila abafyashi benu pa kuti mukakule bwino. (Abena Kolose 3:20) Na kabili Yehova afwaya muleba ne nsansa ishaba mu kulacita ifyo Kabumba wenu no Mwana wakwe bafwaya.—Belengeni Lukala Milandu 11:9–12:1; Mateo 19:13-15; 21:15, 16.
5. Mwe bafyashi, bushe kuti mwacita shani pa kuti abana benu babe ne nsansa?
Mufwile ukulabombesha pa kuti mulepekanisha abana benu ifya kulya, umwa kwikala, ne fya kufwala. (1 Timote 5:8) Lelo pa kuti abana benu babe ne nsansa, mufwile no kubasambilisha ukutemwa Lesa no kulasambilila kuli ena. (Abena Efese 6:4) Nga mwatemwa Lesa, abana benu nabo bakamutemwa. Nga mulebomfya Icebo ca kwa Lesa pa kubafunda, bakakula bwino.—Belengeni Amalango 6:4-7; Amapinda 22:6.
Abana balakula bwino nga mulebakoselesha no kulabatasha. Na kabili balakabila ukubalungika no kubasalapula. Ukubasambilisha muli uyu musango kukalenga ukuti bekacita ifingabaletela ubulanda. (Amapinda 22:15) Lelo tamufwile ukulabasalapula bukali bukali.—Belengeni Abena Kolose 3:21.
Inte sha kwa Yehova balilemba ifitabo ifingi ifya kwafwa abafyashi na bana. Muli ifi fitabo mwaba amashiwi ya mu Baibolo.—Belengeni Amalumbo 19:7, 11.
ISHIBILENIPO NA FIMBI
MU LUPWA LWENU KUTI MWABA INSANSA
Lesa Kuti Amwafwa Ukukwata Insansa mu Cupo Cenu
Ukuyipusha ifi ifipusho fibili kuti kwamwafwa ukuba ne nsansa mu cupo cenu.
MU LUPWA LWENU KUTI MWABA INSANSA
Ifya Kupwisha Amafya
Ukwishiba ifya kucita nga mwaba na mafya kuti kwalenga icupo ukuba icakosa kabili ica nsansa nelyo icishakosa kabili ica mafya.
Bushe Cinshi Baibolo Isambilisha?


text:
CIIYO 9
Inga Mwasangalala Buyani A Beshikamukowa?
1. Kweebana kweelana a milawo inga kwacafwa buyani beshikamukowa kusangalala?
Makani abotu alaswa kuli Yehova, Lesa usangalete, uyanda beshikamukowa kusangalala. (1 Timoti 1:11) Lesa ngo wakatalika cikwati. Kweebana kweelana a milawo kulacafwa beshikamukowa kusangalala mukwiinga shintu mu maanda shilaba kabotu a baana balakula kabotu.Bene Klistu balyeelete kukonkela milawo ya cikwati kweelana ankobakalila.—Amubelenge Luka 2:1, 4, 5
Ino Lesa ulisuni cikwati kuba buyani? Ulisuni ayi musankwa a mwanakashi na beebana tabeelete kulekana. Lesa ulisuni basankwa a bamakaabo kunoshomeka kuli womwi awomwi. (Bene Ebulu 13:4) Lesa ulipatite kulekana. (Malaki 2:16) Ono ulasuminisha bene Klistu kulekana a kweeba alimwi na womwi wacita bulale.—Amubelenge Mateyo 19:3-6, 9.
2. Ino beebene balyeelete kucita nshi kwaamba ayi banonyumfwana?
Yehova wakalenga musankwa a mwanakashi kwaamba ayi banocafwana mu cikwati. (Matalikilo 2:18) Mukwiinga musankwa ngocite nkusu pa mwanakashi, ngo weelete kubambila bashikamukowa shoonse nshobayanda a kubeisha shakwe Lesa. Ulyeelete kutondesha lusuno ku mukaakwe kwakubula kukakatishikwa. Beebene balyeelete kunolemekana a kusunana. Mukwiinga beebene tabamaninitewo, balyeelete kunolekelelana kwaamba ayi banosangalala mu cikwati.—Amubelenge Bene Efeso 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Pita 3:7.
3. Sa na tamutosangalala mulyeelete kuswaako ku cikwati?
Na tamutonyumfwana mu cikwati canu, noonse nobilo mulyeelete kweelesha cankusu kunotondesha lusuno. (1 Bene Kolinto 13:4, 5) Maswi akwe Lesa tayuminishi kuswa ku cikwati ayi njo nshila ya kumanishishamo kutanyumfwana.—Amubelenge 1 Bene Kolinto 7:10-13.
4. Ino nobaana, Lesa ulayanda ayi mube buyani?
Yehova ulisuni ayi munosangalala. Ulamwaambila nshenga shamucafwa kunokala kabotu mu bwanike bwanu. Ulisuni ayi munonyumfwila bashali banu kwaamba ayi bamucafwe mukwiinga balishi shintu shiinji kwiinda ndimwe alimwi balicite maano. (Bene Kolose 3:20) Yehova ulisuni ayi mukashibe bubotu bucanika mukucita nshayanda Mulengi wanu a Mwanaakwe.—Amubelenge Shikushimikila 11:9–12:1; Mateyo 19:13-15; 21:15, 16.
5. Nobashali, inga mwacita nshi kwaamba ayi bana banu banosangalala?
Mulyeelete kusebensa cankusu kwaamba ayi munobambila bana banu shakulya, mwakukala a shakufwala. (1 Timoti 5:8) Ono kwaamba ayi bana banu banosangalala, cimwi nco mweleete kucita nkubeisha kusuna Lesa a kwiiya kuli nguwe. (Bene Efeso 6:4) Na nobashali mulatondesha lusuno kuli Lesa, inga mwacafwa bana banu kusuna Lesa. Nsho mwaambila bana banu kucita na kashiswa mu Maswi akwe Lesa, inga mwacafwa bana banu kunoyeeya shiluleme.—Amubelenge Dutolonomi 6:4-7; Tushimpi 22:6.
Tulacafwa baana na tutobayuminisha a kubalumba na bacita shibotu. Cimwi ciindi balayandika kubakalalila a kubalulika. Na kamubeisha mu mushobo uyo, mulaakubafuna ku kucita shintu nshenga shabaletela mapenshi. (Tushimpi 22:15) Ono ndi mutobalulika tamweelete kwiindilisha nabi kubacisa.—Amubelenge Bene Kolose 3:21.
Bakamboni bakwe Yehova balalemba mabuku ashiyeneshiyene enga acafwa bashali a baana. Shilembwa mu mabuku aya shilaswa mu Baibo.—Amubelenge Kulumbaisha 19:7, 11.
AMWIILEWO ASHIMWI
MULAKONSHA KUSANGALALA MUMUKWASHI WANU
Amushome Lesa kwaamba ayi Musangalale Mucikwati
Na mwasebensesha miipusho yobilo cikwati canu inga cayuma.
MULAKONSHA KUSANGALALA MUMUKWASHI WANU
Mbweenga Mwamanisha Mapensho
Mbomumanisha mapensho mucikwati cilabonesha na cikwati canu nciyumu nabi teshi ciyumu.


text:
KITANGO 6
Bafu Baji Pi?
Nanchi tutwajijila kwikala bomi umvwe twafwa nyi?
Mambo ka o tufwila?
Mambo ka o kitutekeneshesha kuyuka bukine pa mambo a lufu?
ANO o mepuzho bantu o balangulukapo pa myaka no kajo. Ke mepuzho anema bingi. Kikale twi bañanyi nangwa bañanyi kabiji kikale twikala kwepi nangwa kwepi, mikumbu itulamatatu atweba bonse.
2 Mu kitango kyafumako, twisambile pa kitapisho kya bukuzhi bwa kwa Yesu Kilishitu byo kyashinkula jishinda ja ku bumi bwa myaka. Kabiji twafunjile ne kuba’mba Baibolo waambila jimo kimye “lufu kyo lukabula kwikalako jibiji.” (Lumwekesho 21:4) Bino pa kino kimye atweba bonse tufwa. Mfumu wa maana Solomone waambile’mba: “Bomi bayuka’mba tukafwa.” (Musapwishi 9:5) Tweseka kwikala papelela bulume bwetu. Nangwa byonkabyo, twiipuzha kukeba kuyuka umvwe twafwa kana tukatwajijila kwikala bomi nyi nangwa ne.
3 Tujila bingi umvwe batemwe betu bafwa. Kabiji twakonsha kwipuzha’mba: ‘Ki ka kibamwekela? Babena kuyanda nyi? Babena kwitulama nyi? Twakonsha kwibakwasha nyi? Nanchi tukebamonapo jibiji nyi?’ Bupopweshi bwa panopantanda bukumbula mikumbu yapusana pusana ku ano mepuzho. Bamo bafunjisha’mba umvwe wikala bwikalo bwa mutende, ukaya mwiulu, bino umvwe wikala bwikalo bwatama, ukapyanga mu mujilo. Bupopweshi bukwabo bufunjisha’mba umvwe bantu bafwa, baya ku mpunzha ya mipashi na kukekala pamo na bashakulu babo. Kabiji bupopweshi bukwabo nabo bufunjisha’mba bafu baya ku ntanda ya bapashi na kukebazhachisha apa bino basemekelwa mu mubiji ungi.
4 Ano mafunjisho a mu bupopweshi onse aimenatu pa mulanguluko umo wakuba’mba, bibese bimo bya mubiji wetu bishala byumi umvwe mubiji wafwa. Pepi nobe bupopweshi bonse bwajingako kala ne bujiko luno, bufunjisha’mba, twikalako mu lubaji lumo myaka ne myaka saka tuji na bulume bwa kumona, kumvwa, ne kulanguluka. Pano kino kyakonsha kwikala byepi byobyo? Bulume bwetu ne milangwe yetu, byonse biji mu ñiñijilo ya bongo bwetu. Umvwe muntu wafwa, bongo buleka kwingila. Bulume ne milangwe yetu kechi bishala na kwingila pa bunke bwabyo mu jishinda jabula kuyukanyikwa ne.
KI KA NANCHI KYUBIWA INGE MUNTU WAFWA?
5 Bintu bimwekana pa lufu kechi byalubwanyika kwi Yehoba aye Mulenga walengele bongo ne. Wayuka bukine, kabiji mu Mambo anji, Baibolo, walondolola bikala bafu. Lufunjisho lwayo lwa kine ke luno: Umvwe muntu wafwa, uleka kwikalako. Lufu lo lupusano lwa bumi. Bafu kechi bamona, kumvwa, nangwa kulanguluka ne. Kafwako kibese kyetu nangwa kimo kishala kyumi umvwe mubiji wafwa ne. Kechi tuji na mweo nangwa mupashi ubula kufwa ne.*
6 Panyuma ya kuba Solomone wayuka’mba bomi bayuka’mba tukafwa, wanembele’mba: ‘bafu kafwako kyo bayuka ne.’ Kepo anungilepo pa buno bukine’mba bafu kechi bakonsha kutemwañana nangwa kupatañana ne, kabiji ne kuba’mba ‘mu [kilende] kafwamo mwingilo nangwa kulanguluka nangwa maana nangwa milangwe ne.’ (Musapwishi 9:5, 6, 10) Salamo 146:4 naye waamba’mba umvwe muntu wafwa, “milanguluko yanji yonaika.” Atweba bantu kechi twikala myaka ne myaka ne, kabiji kechi pekala kintu kifumamo mu mubiji inge twafwa ne. Bumi botuji nabo bujitu pamo nobe lubebe lwa kandulu. Umvwe lubebe beluzhima kafwako ko luya ne. Luzhimañanatu.
YESU BYO AAMBILE PA MAMBO A LUFU
7 Yesu Kilishitu waambilepo pa mambo a bikala bafu. Waambile pe Lazalasa muntu ye ayukile bulongo kabiji wafwile. Kepo Yesu abujile baana banji ba bwanga amba: ‘Mukwetu Lazalasa walaala tulo.’ Baana ba bwanga balangulukile’mba Yesu wikitazha mu kuba’mba Lazalasa walaala tulo ubena kukokoloka kuba’mba omvweko bulongo na mambo a kubela. Byo balangulukilenga kechi byajinga ibyo ne. Yesu walumbulwile’mba: “Lazalasa wafwa.” (Yoano 11:11-14) Yukai kuba’mba Yesu waesakenye lufu ku kukokoloka ne ku tulo. Lazalasa kechi wajingapo mwiulu nangwa mu mujilo wa helo ne. Kechi wajingapo pamo na bamalaika nangwa bashakulu ne. Lazalasa kechi wasemenwepo jibiji mu muntu mukwabo ne. Wakokolokelenga uba nobe uji mu tulo twine twa kubula kulota biloto. Binembelo bikwabo byesakanya lufu ku tulo. Kya kumwenako, mwana wa bwanga Setepena byo bamwashile mabwe ne kufwa wafwa, Baibolo wamba’mba “waponejile mu tulo.” (Byubilo 7:60) Ne mutumwa Paulo naye wanembele pa mambo a bamo bajingako mu moba anji ‘baponejile mu tulo’ twa lufu.—1 Kolinda 15:6.
8 Nanchi Lesa wakebelenga’mba bantu bafwenga nyi? Ine kwalepeshatu! Yehoba walengele bantu kuba’mba bekalenga myaka ne myaka panopantanda. Byonka byo twafunjile kunyuma kwe mu uno buku, Lesa wabikile bamulume ne mukazhi batanshi mu paladisa wawama bulongo. Wibapele butuntulu bwa mubiji bwalumbuluka. Yehoba wakebelenga’mba bekalenga bulongo. Nanchi nsemi wa butemwe uji yense ukeba’mba baana banji bekale na kijikila kya kuba’mba bakakota ne kufwa nyi? Ine! Yehoba watemenwe baana banji kabiji wakebelenga’mba bekale balusekelo lubula kupwa panopantanda. Pa mambo a bantu, Baibolo wamba’mba: “[Yehoba] walengela bantu kulanguluka bya kala ne bya kulutwe bya muyayaya.” (Musapwishi 3:11) Lesa witulengele na mulanguluko wa kukeba kwikala myaka ne myaka. Kabiji wanengezha ne lunengezho lwa kufikizhizhamo uno mulanguluko.
ENE MAMBO BANTU O BAFWILA
9 Pano nga mambo ka bantu o bafwila? Pa kuba’mba tutane mukumbu, twafwainwa kulanguluka pa kyamwekele kimye kyo kwajingatu mwanamulume ne mwanamukazhi umotu panopantanda. Baibolo walondolola’mba: “Mu mushiji Yehoba Lesa wameneshemo bichi byonse byawama pa kwibitala, ne byawama kujako.” (Ntendekelo 2:9) Nangwa byonkabyo, kwajinga mukambizho umo. Yehoba wamubujile Adama amba: “Ku bichi byonse bya mu bujimi wakonsha kujakotu monka mo usakila; kana ku kichi kya kuyuka byawama ne byatama kechi ukajako ne; mambo mu juba jo ukajako ukafwa kine.” (Ntendekelo 2:16, 17) Uno mukambizho kechi washupile kumulondela ne. Kwajinga bichi bikwabo byavula ba Adama ne Evwa byo bakonsheshe kujako. Uno mukambizho wibapele jishuko jikatampe ja kumwesheshamo lusanchilo lwabo kwi Lesa wibapele byonse, kubikapo ne bumi bwalumbuluka. Umvwe baji bakokejile mukambizho, inge kechi bamwesheshetu kunemeka lūsa lwa Shabo wa mwiulu konka ne, bino inge bamwesheshe ne kuba’mba bakebelenga aye kwibatangijila mu butemwe.
10 Kya bulandatu ke kya kuba’mba, bamulume ne mukazhi batanshi basajilepo kumusatukila Yehoba. Byo aambilenga kupichila mu muloolo, Satana, wamwipwizhe Evwa amba: “Nanchi kine, Lesa kechi wimwambijile nenyi? amba: Kechi mukaje ku kichi nangwa kimotu kya mu bujimi ne.” Evwa wakumbwile’mba: “Ku bipangwa bya ku bichi bya mu bujimi twakonsha kujakotu; kana ku bipangwa bya ku kyokya kichi kiji mukachi ka bujimi, Lesa waambile’mba: Kechi mukajeko ne, nangwa kukwatakotu ne, kuchina’mba mwakafwa.”—Ntendekelo 3:1-3.
11 Satana waambile’mba: “Ine, kechi mukafwa ne. Mambo Lesa wayuka’mba mu juba jo mukajako, meso enu akalaba; kabiji mukekala pamo nobe Lesa mwine ne kuyuka byawama ne byatama.” (Ntendekelo 3:4, 5) Satana wakebelenga Evwa kwitaba’mba usa kumwenamo umvwe waja ku kichi kyo bebazhijikile. Kwesakana na aye Satana, Evwa wajinga na lūsa lwa kwisajila byawama ne byatama; wajinga na lūsa lwa kuba kiji kyonse kyo akebelenga. Kabiji Satana waambile’mba Yehoba wabepele pa mambo a bikafumamo umvwe baja ku kipangwa. Evwa wamumvwijile Satana. Ponkapo waapileko bipangwa ne kuja wajile. Kepo apeleko ne mwatawanji, ne aye naye waja ne kuja. Kechi baubile kino kwa kubula kuyuka ne. Bayukile kuba’mba baubilenga kintu kibambijile Lesa amba kechi bafwainwa kwikyuba ne. Byo bajile kipangwa, basatukijilemotu kya nshiji mukambizho wapela kabiji waesakenetu bulongo. Bamwesheshe milengulwila kwi Shabo wa mwiulu ne ku buntangi bwanji. Kubula mushingi ku Mulenga wabo wa butemwe kechi kwalekejilwe ne!
12 Kya kumwenako: Mwakonsha kwiumvwa byepi inge mwakomesha ne kusunga bulongo mwanenu wamulume nangwa wamukazhi bino panyuma ya kumukomesha wimusatukila mu jishinda jibena kumwesha’mba kechi ujipo na mushingi nangwa butemwe kwi anweba ne? Kino kyakonsha kwimuletela bulanda. Pano akifwanyikizhai Yehoba byo kya mukolele ku muchima kimye ba Adama ne Evwa kyo bamusatukijile.
13 Yehoba kechi wakonsheshe kusunga bano bansatuki ba Adama ne Evwa myaka ne myaka ne. Bafwile byonka byo aambile’mba bakafwa umvwe basatuka. Ba Adama ne Evwa balekele kwikalako. Kechi bayile ku mpunzha ingi na kwikala ke mipashi ne. Twayuka kino na mambo a Yehoba byo amuzhachishenga Adama panyuma ya kumusatukila. Lesa waambile’mba: ‘Ukabwela ku mushiji jibiji; mambo ku mushiji ko ko bakufumishe; kabiji obewa wi lukungu, ne ku lukungu ko ukabwela.’ (Ntendekelo 3:19) Lesa wabumbile Adama na lukungu lwa panshi. (Ntendekelo 2:7) Akino saka kikyangye kubiwa, Adama kechi wajingako ne. Onkao mambo, Yehoba byo aambile’mba Adama ukabwela ku lukungu, wikitazhizhe mu kuba’mba Adama ukaleka kwikalako. Adama waikele wabula bumi byonka biji lukungu lo bamubumbileko.
14 Ne lelo jino ba Adama ne Evwa inge bomi, bino bafwile mambo basajilepo kusatukila Lesa ne mu jojo jishinda balengele mambo. Ene mambo o tufwila ke a kuba’mba bundengamambo bwa kwa Adama ne lufu byakumbene ku baana banji bonse. (Loma 5:12) Buno bundengamambo bujitu pamo nobe lukikola watama wa kusemwatu naye ye bakonsha kubula kunyema nangwa ku muntu umotu ne. Lufu lufuma mu buno bundengamambo jo jifingo. Lufu ke mulwanyi, kechi mulunda ne. (1 Kolinda 15:26) Byo twasantapo kuba’mba Yehoba wapaine bukuzhi bwa kwitukula ku uno mulwanyi washinta!
KUYUKA BUKINE PA MAMBO A LUFU KUKWASHA BINGI
15 Baibolo byo afunjisha pa mambo a bikala bafu kitekenesha bingi. Byonka byo twamona kala, bafu kechi bayanda na misongo nangwa kumvwa bulanda ne. Kafwako ene mambo a kwibachiina ne, mambo kuba betukatazha ne. Kechi twakonsha kwibakwasha ne, kabiji ne abo kuba betukwasha ne. Kuba twisamba nabo ne, kabiji ne abo kuba besamba ne atweba ne. Bantangi ba bupopweshi bavula bamba bubela’mba, abo bakonsha kukwasha boba bafwa, kabiji bantu bomvwina bano bantangi bebapa mali. Bino kuyuka bukine pa mambo a lufu kwituzhikijila kubula kubepwa na boba bafunjisha bubela bwa uno mutundu.
16 Nanchi bupopweshi bwavula bwitaba bifunjisha Baibolo pa mambo a bafu nyi? Bwavula kechi bwitaba ne. Mambo ka? Mambo mafunjisho abo be avulañanya kwi Satana. Wingijisha bupopweshi bwa bubela kulengela bantu kwitabila’mba umvwe mibiji yabo yafwa, bakatwajijila kwikala ku mpunzha ya mipashi. Buno ke bubela Satana bo avwanga pamo na bubela bukwabo kusendwilamo bantu kufuma kwi Yehoba Lesa. Mu ñanyi jishinda?
17 Byonka byo twaji kumona kala, bupopweshi bumo bufunjisha’mba umvwe muntu wikala bwikalo bwatama, pa kufwa ukaya mu mujilo na kumanyikwa myaka ne myaka. Luno lufunjisho kechi lunemeka Lesa ne. Yehoba ye Lesa wa butemwe kabiji kechi wafwainwa nangwa pacheche kuyanjisha bantu mu jino jishinda ne. (1 Yoano 4:8) Mwakonsha kumvwa byepi umvwe mwamona muntu sa amanyika mwana wasatuka na kusoka maboko anji mu mujilo? Nanchi mwakonsha kunemeka muntu wa yewo mutundu nyi? Abya mwakonsha ne kutemwa’mba mumuyuke nyi? Ine kwalepeshatu! Mwakonsha kulanguluka’mba wakanama bingi. Satana byobyo akeba atweba kuketekela’mba Yehoba umanyika bantu mu mujilo myaka ne myaka!
18 Kabiji Satana wingijisha bupopweshi bumo kufunjisha’mba bantu inge bafwa bekala mipashi yafwainwa kupewa munema ku bantu bomi. Kwesakana na luno lufunjisho, mipashi ya bafu yakonsha kwikala balunda ba kine kine nangwa balwanyi ba mama nafwa. Bantu bavula baitabila mu buno bubela. Bachina bafu ne kwibanemeka kabiji ne kwibapopwela. Bino Baibolo ufunjisha’mba bafu balaala kabiji ne kuba’mba twafwainwa kupopwelatu Yehoba Lesa yenka, Mulenga ne Mpanyi wetu.—Lumwekesho 4:11.
19 Kuyuka bukine pa mambo a bafu kwimuzhikijila kubula kwimutwala mungi na bubela bwa bupopweshi. Kabiji kwakonsha ne kwimukwasha kumvwisha mafunjisho akwabo a mu Baibolo. Kya kumwenako, umvwe mwayuka’mba bantu inge bafwa kechi baya ku mpunzha ya mipashi ne, popo mumvwisha mulaye wa bumi bwa myaka mu paladisa panopantanda.
20 Kala kene, muntu waoloka Yoba waipwizhe buno bwipuzho amba: “Umvwe muntu wafwa wakonsha kwikala jibiji na buminyi?” (Yoba 14:14) Nanchi muntu wafwa walaala mu tulo twa lufu wakonsha kusangulwa kwikala mumi jibiji nyi? Kitekenesha bingi Baibolo byo afunjisha pa mambo a kino, byonka byo kikambiwapo mu kitango kyalondelapo.
BAIBOLO BYO AFUNJISHA
- Bafu kechi bamona, kumvwa, nangwa kulanguluka ne.—Musapwishi 9:5.
- Bafu babena kukokoloka; kechi bayanda ne.—Yoano 11:11.
- Tufwa na mambo a kuba twaswaine bundengamambo bwa kwa Adama.—Loma 5:12.
* Umvwe mukeba kuyuka byaambiwa pa mambo a “mweo” ne “mupashi,” monai bya Kulumbulula.
Mepuzho a Lufunjisho
1-3. Mepuzho ka bantu o bepuzha pa mambo a lufu, kabiji ñanyi mikumbu bupopweshi bwapusana pusana bo ikumbula?
4. Ñanyi mulanguluko ujipo na bupopweshi bwavula pa mambo a lufu?
5, 6. Baibolo ufunjisha’mba ka pa mambo a bikala bafu?
7. Yesu walumbulwile byepi lufu byo luji?
8. Twayuka byepi amba kechi yajinga nkebelo ya Lesa kuba’mba bantu bafwenga ne?
9. Ñanyi mukambizho Yehoba ye apele Adama, kabiji mambo ka uno mukambizho o abujile kushupa kumulondela?
10, 11. (a) Bamulume ne mukazhi batanshi basatukijile byepi Lesa? (b) Mambo ka bunsatuki bwa ba Adama ne Evwa o bwaikejile mambo akatampe?
12. Ki ka kyakonsha kwitukwasha kumvwisha Yehoba byo eumvwine kimye ba Adama ne Evwa kyo bamusatukijile?
13. Ki ka Yehoba kyo aambile’mba kyo kikamumwekela Adama umvwe wafwa, kabiji kino kilumbulula ka?
14. Mambo ka o tufwila?
15. Mambo ka o kitekeneshesha kuyuka bukine pa mambo a lufu?
16. Ñanyi wavulañanya mafunjisho a bupopweshi bwavula, kabiji mu ñanyi jishinda?
17. Mambo ka lufunjisho lwa kumanyika bantu myaka ne myaka o lubujila kunemeka Yehoba?
18. Kupopwela bafu kwaimena pa ñanyi bubela bwa bupopweshi?
19. Kuyuka bukine pa mambo a lufu kwitukwasha kumvwisha ñanyi lufunjisho lukwabo lwa mu Baibolo?
20. Ñanyi bwipuzho bo tukesambapo mu kitango kyalondelapo?


text:
BYA KULUMBULULA
Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga—Kivuluko Kinemeka Lesa
BENA Kilishitu bakambizhiwa kuvuluka Kivuluko kya lufu lwa Kilishitu. Kino kivuluko kitelwa ne kuba’mba ‘kijiilo kya Nkambo kya mabanga.’ (1 Kolinda 11:20) Mambo ka kino kivuluko o kyanemena? Kyafwainwa kuvulukwa kimye ka kabiji mu ñanyi jishinda?
Yesu Kilishitu watendekeshe kino kivuluko bufuku bwa juba ja Kijiilo kya Lupitailo kya Bayudea mu 33 C.E. Kijiilo kya Lupitailo kyajinga kivuluko kyavulukwanga jimo pa mwaka, pa juba ja bu 14 mu ñondo wa Bayudea wa Nisanyi. Pa kuba’mba babale kufika pa jino juba, kyamweka Bayudea bapembelelanga juba ja kumpelo ya mayoo ne ku ntendekelo ya mwela jikala na maawala 12 a mute ne maawala 12 a bufuku. Ñondo mutanshi watentaminanga kwipi na jino juba ye wajinga ntendekelo ya Nisanyi. Juba ja Lupitailo jaikalangako inge papita moba 14, panyuma ya kuzhika juba.
Yesu wavulukile Juba ja Lupitailo pamo na batumwa banji, wapangilemo Yuda Isakaliota, ne kutendekesha Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga. Kino kijiilo kyapingile pa Kijiilo kya Lupitailo ne onkao mambo kyafwainwa kuvulukwangatu jimo pa mwaka.
Mambo Awama a kwa Mateo ashimuna’mba: ‘Yesu washikwile shinkwa, ne pa kumupesha, watebawile; ne kupana wapaine ku baana banji ba bwanga amba, Tambulai, jai; uno ye mubiji wami. Kabiji washikwile katomeno nako, ne pa kusanta, wibapeleko amba, Shilañanai anweba bonse; mambo ano o mashi ami a lulayañano, aichikila bavula mu kwibalekela mambo.’—Mateo 26:26-28.
Bamo baitabila’mba Yesu waalwile shinkwa kwikala ke mubiji wanji ne binyu ke mashi anji onkae. Pano bino, kimye kyo apaine uno shinkwa, mubiji wa kwa Yesu wajingatu bulongo kafwako po akozhewe ne. Nanchi batumwa ba kwa Yesu kine bajilenga mubiji wanji ne kutoma mashi anji onkae nyi? Ine, mambo kuno inge kwajinga kuja nyama ya muntu ne kulala muzhilo wa Lesa. (Ntendekelo 9:3, 4; Bena Levi 17:10) Kwesakana na Luka 22:20, Yesu waambile’mba: “Kano katomeno lo lulayañano lupya mu mashi ami, emwichikila anweba.” Nanchi aka katomeno kaikele kya kine “lulayañano lupya” nyi? Ine, kino kechi kyakonshekele ne, mambo lulayañano ke lumvwañano, kechi kintu kimweka ne.
Onkao mambo, byonse bibiji shinkwa ne binyu ke bimpashañanotu. Shinkwa wimenako mubiji wa kwa Yesu walumbuluka. Yesu waingijishe shinkwa washajileko pa Kijiilo kya Lupitailo. Uno shinkwa walengelwe kwa kubula kubikako mbizho, nangwa’mba isiti. (Kulupuka 12:8) Baibolo waingijisha mbizho kwimenako bundengamambo nangwa kutama. Onkao mambo, shinkwa wimenako mubiji walumbuluka Yesu ye apaine. Kechi wajinga na bundengamambo ne.—Mateo 16:11, 12; 1 Kolinda 5:6, 7; 1 Petelo 2:22; 1 Yoano 2:1, 2.
Binyu bichila bimenako mashi a kwa Yesu. Ano mashi o alengela lulayañano lwa katataka kunema. Yesu waambile’mba mashi anji aichikile ‘mu kulekela mambo.’ Mu jino jishinda bantu bamonwa kwikala batoka babula bundengamambo ku meso a Lesa kabiji bakonsha kutwela mu lulayañano lupya na Yehoba. (Bahebelu 9:14; 10:16, 17) Luno lulayañano nangwa’mba lumvwañano lo lulengela bena Kilishitu bakishinka ba 144,000 kuya mwiulu. Amwa mwiulu bakekala bamfumu ne bañanga bakubila bantu bonse byawama.—Ntendekelo 22:18; Yelemiya 31:31-33; 1 Petelo 2:9; Lumwekesho 5:9, 10; 14:1-3.
Bañanyi bafwainwa kuja ku bino bimpashañano bya pa Kivuluko? Aba bonkatu baji mu lulayañano lupya, ko kuba’mba aba baji na luketekelo lwa kuya mwiulu bo bafwainwa kujako shinkwa ne kutoma binyu. Mupashi wazhila wa Lesa wibalengela kusumininwa’mba basalwa kukekala bamfumu ba mwiulu. (Loma 8:16) Kabiji baji ne mu lulayañano lwa Bufumu pamo na Yesu.—Luka 22:29.
Pano nga ibyepi aba baji na luketekelo lwa kwikala myaka ne myaka mu Paladisa panopantanda? Bano nabo balondela mukambizho wa kwa Yesu ne kutanwa ku Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga, pano bino beyatu na kutanwako, kechi bajako ne. Bakamonyi ba kwa Yehoba bavuluka Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga jimo pa mwaka, pa Nisanyi 14 panyuma ya kuzhika juba. Nangwa kya kuba bantu bachechetu mwaya ntanda yonse bo baji na luketekelo lwa kuya mwiulu, kino kivuluko kyanema bingi ku bena Kilishitu bonse. Ke kimye bonse kyo bafwainwa kuvulukapo pa butemwe bukatampe bwa Yehoba Lesa ne Yesu Kilishitu.—Yoano 3:16.


text:
CIIYO 12
Ino Incito Yesu Yakushimikila Sha Bwaami-Ileendeleshekwa Buyani?
Ndyaakalinga pafwaafwi akufwa, Yesu wakaamba ayi: ‘Lyalo makani abotu aya aamba sha Bwaami bwa kwiculu, alaakushimikilwa mucishi coonse kwaamba ayi akabe mbobukamboni kubantu boonse, kuswawaawo mamanino alaakushika.’ (Mateyo 24:14) Ino ncito iyi yakalinga kusa mukukumanishikwa buyani? Kwiinda mukukonkela cakubonenaako cakwe Yesu ncakatushiila ndyaakalinga pacishi.—Luka 8:1.
Tulaya mumaanda abo. Yesu wakaiisha bashikwiiya bakwe kushimikila makani abotu kuŋanda aŋanda. (Mateyo 10:11-13; Milimo ya Batumwi 5:42; 20:20) Beneklistu bakutaanguna bakapekwa musena wakushimikilaako. (Mateyo 10:5, 6; 2 Kolinto 10:13) Mbocibete amunshiku shino, libungano lili lyoonse lilicite musena wakushimikilaako. Ici cilatucafwa kushimikila bantu baanji kwaamba ayi tukumanishe mulawo wakwe Yesu “wakushimikila makani abotu kubantu.”—Milimo ya Batumwi 10:42.
Tulashimikila bantu kulikoonse nkobacanika. Cakubonenaako cimwi Yesu ncakatupa nkushimikila mumisena mwakalinga kucanika bantu baanji, mbuli kulubasu lwa Lweenge na kumikalo nkobakalinga kuteka maanshi. (Maako 4:1; Joni 4:5-15) Bweenka mbuli Yesu, aswebo tulashimikila makani amuBaibo kulikoonse kucanika bantu—munshila, mumisena ya makwebo na pafooni. Na twaba acoolwe tulashimikila akubantu mbotubambenaabo, mbotusebensaabo, mbotwiiyabo alimwi abeshikamukowa. Nshila ishi shapa coolwe bantu baanji pacishi coonse kwaamba ayi banyumfwe ‘makani abotu alupulusho.’—Kulumbaisha 96:2.
Sa kuliko muntu ngweenga mwasuna kulwiitaako makani abotu aBwaami bwakwe Lesa alimwi ansheshi bukacite? Amulwiiteeko bamwi makani abulindilishi, cakufwambaana!
Ino ngamakani abotu ali ngotweelete kushimikila?
Ino Bakamboni Bakwe Yehova balakonkela buyani cikoshanyo cakwe Yesu pamakani akushimikila?


text:
Moyela Kumunyamfwilisha Buloshuwa Iyi
Buloshuwa iyi nimunyamfwe kwiya Maswi a Lesa, Baibolo. Malemba ali panshi pa palagilafu ili yonse alaleshenga nkomwela kucana kukumbula kwamipusho ili mumalembo ashipa maningi.
Mwabelenganga malembo aya, bonani ncalakumbulunga mipusho iyi. Kamboni wa Yehova uliyense inga umunyamfwilisha kwanyumfwishisha Malembo aya.—Belengani Luka 24:32, 45.
Cinshibisho: Mabuku onse alambiwa mubuloshuwa iyi alalembwa ne Bakamboni ba Yehova.
IYANI NABIMO
Kusenga Kwiya Baibolo Kwakubula Kulipila
Inga Ciyo ca Baibolo Cikute Kwinshika Aconi?
Pacishi conse capanshi, Bakamboni ba Yehova benshibikwa mulandu wapulogilamu yabo yakuyisha Baibolo kwakubula kulipila. Bonani moikute kwinshikila.


text:
Ino Nkondo ya Amagedoni Ninzi?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Nkondo ya Amagedoni caamba nkondo yamamanino akati kamfwulumende zyabantu alimwi a Leza. Mfwulumende eezyi alimwi abaabo bazisyoma bakazya Leza kwiinda mukukaka kulibombya kubweendelezi bwakwe. (Intembauzyo 2:2) Nkondo ya Amagedoni iyoogusya bulelo bwabantu.
Ibbala lyakuti “Amagedoni” lijanwa buyo ciindi comwe mu Bbaibbele, ku Ciyubunuzyo 16:16. Bbuku lya Ciyubunuzyo lisinsima kuti “kubusena butegwa Amagedoni mu Chihebrayo,” “bami bamunyika yoonse” bayoobungana “antoomwe kunkondo yabuzuba bupati bwa Leza Singuzuzyoonse.”
Ino mbaani ibayoolwana lya Amagedoni? Jesu Kristo uyoosololela basikalumamba bakujulu kutegwa bazunde basinkondonyina Leza. (Ciyubunuzyo 19:11-
Sena nkondo ya Amagedoni iyoolwaninwa ku Middle East? Peepe. Muciindi cakubeda buyo kubusena bomwe, nkondo ya Amagedoni inooli yanyika yoonse.
Ibbala lya Amagedoni, zimwi ziindi ililembwa kuti “Har–
Ino zintu zinooli buti lya Amagedoni? Nokuba kuti tatuzyi Leza mbwayoobelesya nguzu zyakwe, pele unoojisi zibelesyo zyankondo izili mbuli zyeezyo nzyaakali kubelesya kaindi
Sena Amagedoni nganooli mamanino aanyika? Tanooli mamanino aanyika nkaambo nyika eeyi ngomunzi wabantu walyoonse alyoonse. (Intembauzyo 37:29; 96:10; Mukambausi 1:4) Muciindi cakunyonyoona bantu boonse, Amagedoni iyoobafwutula, nkaambo “nkamu mpati” yababelesi ba Leza iyoofwutuka.
Kunze lyakupandulula nyika, ibbala lyakuti “nyika” mu Bbaibbele zimwi ziindi lyaamba bantu babyaabi ibakazya Leza. (1 Johane 2:
Ino Amagedoni iyooba lili? Ciindi Jesu naakali kubandika makani ‘aamapenzi mapati’ aayoosololela kunkondo ya Amagedoni, wakaamba kuti: “Kujatikizya buzuba oobo alimwi aciindi kunyina uuzyi pe, nobaba bangelo kujulu naba Mwana, pele buyo Taata alikke.” (Matayo 24:21, 36) Nokuba boobo, Bbaibbele litondezya kuti Amagedoni iyooba ciindi cakubako kwa Jesu, ikwakatalika mu 1914.
Amwiiye Zinji
Ino Ncinzi Cini Bbaibbele Ncoliyiisya?
Ino Buzuba Bwalubeta Ninzi?
Amubone Buzuba Bwalubeta mbobunooli cilongezyo kubantu basyomeka.
Ino Ncinzi Cini Bbaibbele Ncoliyiisya?
Sena Tupona “Kumazuba Aakumamanino”?
Amubone zintu zicitika mbozitondezya kuti tupona “kumazuba aamamanino” aayo aakasinsimwa mu Bbaibbele.


text:
Ciiyo 14
Nimulandu Wacani Lesa Ukute Likoto?
1. Nimulandu wacani Lesa walababunganya bana ba Isilayeli bakeendi?
Lesa walabunganya bamukowa wa Abulahamu kwamba eti cibe cishi kayi walabapa nemilawo. Cishi ici walacikuwa eti “Isilayeli” kayi walacisala eti kacipaila munshila yancine-ncine kayi nekusebensesha maswi akendi. (Masalimo 147:19, 20) Emulandu wakendi bantu beshi kufuma mubishi byonse bali kuyakucana colwe kupitila mu Isilayeli.—Belengani Genesis 22:18.
Lesa walasala bana ba Isilayeli kuba bakamboni bakendi. Makani akeendi akute kwamba sha bana ba Isilayeli, akute kulesha bantu mobelela kucanina colwe banyumfwilanga milawo ya Lesa. (Deuteronomo 4:6) Emulandu wakendi kupitila mubana ba Isilayeli, bantu nabamo balikucikonsha kumwinshiba Lesa wancine-ncine.—Belengani Yesaya 43:10, 12.
2. Inga nimulandu wacani Bakilisitu bancine-ncine bekatana?
Mukupita kwacindi, Lesa walabakana bana ba Isilayeli nekusala libungano lya Bakilisitu. (Mateyo 21:43; 23:37, 38) Pakwinga Lesa walabakana bana ba Isilayeli, Yehova walasala Bakilisitu bancine-ncine kuba bakamboni bakendi.—Belengani Machitidwe 15:14, 17.
Yesu walababunganya beshikwiya bakendi kwamba eti kabashimikila kayi nekupanga beshikwiya mubishi byonse. (Mateyo 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20) Mumasuba ano amapwililisho abintu byamucishi, incito iyi nayoyo ili pepi kupwa. Kufumina keendi, Yehova lino labunganya mamiliyoni abantu beshi kufuma mubishi byashina-shiyana kwamba eti kabapaila mucancine-ncine. (Chivumbulutso 7:9, 10) Bakilisitu bancine-ncine bekatana kwamba eti banyamfwanenga. Mucishi conse capanshi, nkabakute kushiyana mbyobakute kwiya kufumina mu Baibolo kulibungano lyabo.—Belengani Aheberi 10:24, 25.
3. Inga libungano lya Bakamboni ba Yehova bamasuba ano lyalatatika lilyoni?
Muma 1870, libungano ling’ana lya beshikwiya Baibolo lyalatatika kwinshiba makani ancine-ncine amu Baibolo. Bali kabenshi eti Yesu wali kukute libungano lya Bakilisitu kwamba eti kalishimikila, emulandu wakendi balatatika incito yakushimikila mubishi byashiyana-shiyana. Mu caka ca 1931 balatatika kusebensesha lina lya Bakamboni ba Yehova.—Belengani Machitidwe 1:8; 2:1, 4; 5:42.
4. Inga Bakamboni ba Yehova bekatana aconi?
Mumwanda wakutanguna, mabungano a Bakilisitu bonse mubishi byashiyana-shiyana alikunyamfwiwa nelikoto linga’na lyalikusuminisha eti Yesu Emutwi walibungano. (Machitidwe 16:4, 5) Cimo-cimo nemasuba ano, Bakamboni ba Yehova pacishi conse capanshi bakute kunyamfwiwa ne Likoto Lishikutangunina lyabamakulene benshibila. Likoto lyepele ili likute kulangilila incito ikute kwinshika kumaofesi amisampi akute kusandulula, kupulinta, kayi nekuyaba mabuku akute kwamba sha Baibolo mumilaka yapitilila pa 600. Kupitila mukusebensesha Baibolo, Likoto Lishikutangunina likute kucikonsha kuyuminisha nekutangunina mabungano apitilila pa 100,000 cishi conse capanshi. Mulibungano lili lyonse muli batuloba bakute kwinsa incito nashimo nshobakute kusebensa eti bamakulene na beshikulangilila. Batuloba aba bakute kushako mano kulitanga lya Lesa.—Belengani 1 Petulo 5:2, 3.
Bakamboni ba Yehova bekatana kwamba eti kabashimikila makani aina kayi nekupanga beshikwiya. Eti intumwi, tukute kushimikila kung’anda neng’anda. (Machitidwe 20:20) Tukute kuyisha Baibolo kubantu basuni cancine-ncine. Bakamboni ba Yehova ntelyo likoto owa, nimukowa ukute Mushali waina. Twense tobandume nenkashi bakute kushilana mano. (2 Atesalonika 1:3) Pakwinga bantu ba Yehova bekatana kwamba eti kabakondwelesha Lesa nekunyamfwa banabo, emumukowa muli kukondwa kupita mikowa yonse yapacishi capanshi.—Belengani Masalimo 33:12; Machitidwe 20:35.


text:
CIPANDE 2
Baibo I Buku Ilyafuma Kuli Leza
1, 2. U mu nzila ci muno Baibo yayela u wila usuma sana ukufuma kuli Leza?
UZYE mukauvwa uli ndi cakuti cuza winu wamupeela uwila? Mukauvwa ningo sana, napya mukamanya ukuti fwandi cuza winu akamwiusya lyonsi. Nupya mukamutaizya sana.
2 Baibo u wila uno Leza watutumila. Ikatusambilizya ivintu ivingi sana vino tutanga tuzane kuze. Ikatunena ukuti Leza waumvile iyulu, insi, alino nu monsi nu mwanaci akutandikilako. Ikatusambilizya ivisinte vya masunde ivingatwavwa lino tuli na mavya. Muli Baibo tukasambililamo vino Leza alafikilizya ukulonda kwakwe ukwakuti akazifye insi. I cumi kwene Baibo u wila usuma cuze!
3. I vyani vino mulamanya ndi mukusambilila Baibo?
3 Lino mukusambilila Baibo, mulamanya ukuti Leza akalonda ukuti muye cuza wakwe. Fwandi lino mukutwalilila ukusambilila pali aliwe, mulaaya sana cuza wakwe.
4. Uzye mwatemwapo vyani pa kuvwa vino Baibo yasalangana umu nsi?
4 Baibo yasenulwa umu ndimi kucila pali 2,800, napya kwaya Mabaibo aingi wakwe cimwi yano yapulinta. Fwandi apiipi na antu yonsi umu nsi yangawelenga Baibo umu lulimi lwao. Tungati antu ukuluta pali 1 milyoni yakapokelela Baibo cila-mulungu! I cumicumi kutaaya ibuku ilyaya wakwe Baibo.
5. U mulandu ci uno tungalandila ukuti Baibo “yafuma kuli Leza”?
5 Nakapya, Baibo “yafuma kuli Leza.” (Welengini 2 Timoti 3:16.) Nomba limwi antu yamwi yangelenganya yati, ‘Antu aliyo yalemvile Baibo, nga cingaya uli ukuti yafuma kuli Leza?’ Baibo kwene ikatuneena vii: “Antu yatungulwilwe nu mupasi wa muzilo lino yavwanganga ilandwe ilyafumile kuli Leza.” (2 Petulo 1:21) Cili kwati a viivi vino umukombe umwi anganena umwizikulu ukuti amulembeleko kalata. Uzye tungati umwineco wakwe kalata wiyo a weni? U mukombe, asi umwizikulu foo. Avino cali na kuli Baibo kwene, amazwi aaya mwenemo aakwe Leza, asi ya yantunze yano waneenyile ukuti yalembe. Leza aliwe wayatungulwile ukuti yalembe amelenganyo yakwe. Fwandi Baibo ‘iizwi lyakwe Leza.’—1 Tesalonika 2:13; lolini Vyeo Vya ku Mpela pa namba 2.
BAIBO IKALANDA IVYA CUMI
6, 7. I cani cino tungalandila ukuti ivyeo ivyaya muli Baibo vikauvwana?
6 Baibo yalemvilwe apa myaka ukucila pali 1,600. Aalemvile yaliko apa nsita izipusane-pusane. Yamwi pali yaaya yaali asambilile sana alino yauze yataali asambilile. Wenga pali ya kalemba kwene yaa wali a dokota. Yauze nayo yali aalimi, aalondo, ya kacema, ya kasema, ya kapingula na ya mwene. Nanti cakuti antu yaa yaapusiine vii, ivyeo vyonsi ivyaya muli Baibo vikauvwana. Isilanda icisinka cimwi mu cipande cimwi nupya ilondolola ivipusineko mu cipande cuze. *
7 Ivipande vya kutandikilako muli Baibo vikatuneena vino intazi izyaya muno nsi zyatandike. Lyene ivipande vya kusyalikizya, vikatuneena pali vino Leza alamala intazi zizyo lino alalenga insi yonsi ukuya paladaise. Malyasi yonsi muli Baibo yakalanda pa vintu ivyacitiike apa myaka iingi cuze, nupya yakalanda nu kuti ukulonda kwako Leza kukafikiliziwa lyonsi.
8. Landini ivintu vimwi-vimwi ivikalanga ukuti Baibo ikalungika pali vyakwe sayansi.
8 Baibo asi buku lya kusambililamo sayansi nanti lya kusambililamo uku sukulu, lelo lyonsi lino yalanda pali vyakwe sayansi, ikalungika. Vikwene ali vino ibuku lyakwe Leza lifwile ukuya. Icintu conga cino Baibo yaalanda, a ciici cino tukawelenga umwi buku lya Ina Levi pali vino Leza wanenyile aina Izlaeli ukuti avino yacita pakuti yaicingilila uku ndwala. Amazwi yaayo yalemvilwe mpiti ala na antu yatatala yamanya vino utuzizi tukaleta indwala. Nupya, Baibo ikasambilizya nu kuti insi iikala apa lwelele.—Yobo 26:7.
9. Uzye vino ya kalemba yakwe Baibo yaali na ucisinka, cikatulenga tusininkizye vyani?
9 Nakupya, Baibo ikalanda ivya cumi pa vintu ivyacitiike mpiti. Lelo mu mabuku aingi yano aantu yalemba pa vintu ivyacitike mpiti mutaaya ivisinka vyonsi pano ya kalemba yayo yataali ni cisinka. Antu yayo asi lingi lino yalembanga pali vino mauteeko yao yacimviwe. Lelo ya kalemba yakwe Baibo yene yali ni cisinka nu kulemba pali vino aina Izlaeli yacimviwe. Nakapya yalemvile na pali vino aliyo kwene yaluvyanyizye. Umwi buku ilya Mpendwa, Mose walemvile na vino waluvyanyizye ivyalenzile ukuti Leza amusalapule. (Mpendwa 20:2-12) Ucisinka wakwe ya kalemba yako Baibo ungalenga tusininkizye ukuti Baibo yafuma kuli Leza. Fwandi tungataila Baibo pano i buku lya cumi.
BAIBO I BUKU ILIKATUPANDA MANO
10. U mulandu ci uno Baibo yayela i buku ilikatwavwa sana ndakai?
10 Baibo ‘yafuma kuli Leza, nupya ikaomviwa uku kusambilizya icumi, ku kukaanya ukuluvyanya, nu ku kulungika ivintu.’ (2 Timoti 3:16) Icumicumi amazwi aaya muli Baibo yakatwazwa sana ndakai. Yeova wamanya ningo sana vino twaumbwa, fwandi wamanya vino tukaelenganya na vino tukauvwa. Wene watumanya ningo sana ukucila na vino sweineco twaimanya, napya akalonda ukuti twaya ni nsansa. Wamanya ni vintu ivingatuzipila ni viipe vino tufwile ukusenkako.
11, 12. (a) A mazwi ci asuma angatwazwa yano Yesu walanzile muli Mateo vipande 5 kufika ku 7? (b) A vyani na vyuze vino tukasambilila muli Baibo?
11 Muli Mateo vipande 5 kufika uku 7 tukawelengamo amazwi asuma yano Yesu walanzile angatwavwa ukuya ni nsansa, ivya kuvwana na anji, vino tufwile ukupepa, na vino tufwile ukwelenganya pa mpiya. Nanti cakuti amazwi yaaya wayalanzile mpiti papita ni myaka 2,000 yacili yakaomba ningo sana wakwe vino yaomvile pa insita iiya.
12 Muli Baibo mwaya ni visinte vya masunde vino Yeova akatusambilizya, ivingatwavwa ukuti twaya ni nsansa pa ng’anda, nu kuya ya kaomba yasuma, alino nu kulauvwana na antu yauze. Visinte vya muli Baibo vikatwavwa lyonsi asi mulandu na vino twaya, nanti kuno tukaikala, nanti intazi izingatuponela.—Welengini Ezaya 48:17; lolini Vyeo Vya ku Mpela pa namba 3.
MUNGATAILA MAUSESEMO AYA MULI BAIBO
13. I vyani vino Ezaya wasowile ukuti i vyali nu kucitikila umusumba wa Babiloni?
13 Mausesemo aingi aya muli Baibo yaafikiliziwa mpiti. Usesemo umwi uwafikiliziwa auwa uno Ezaya wasowile ukuti umusumba wa Babiloni wali nu kononwa. (Ezaya 13:19) Walondolwile ningo sana vino icintu cii caali nu kucitika. Umusumba wali ucingililwe na malinga akome sana alino nu luzi. Lelo Ezaya wasoowile ukuti asilika yaali nu kukamya uluzi, nupya ivisaasa vya pa mpongolo vyali nu kusyala casi. Asilika yaali nu konona umusumba ukwaula ukulwa inkondo. Nupya Ezaya wasowile ukuti Kilusi aliwe wali nu kucimvya Babiloni.—Welengini Ezaya 44:27–45:2; lolini Vyeo Vya ku Mpela pa namba 4.
14, 15. Uzye vino Ezaya wasowile vyafikiliziwe uli?
14 Lino paapisile imyaka 200 kufuma pano Ezaya wasowile, asilika izile uku kuzanza Babiloni. Uzye mumanyile uwali intunguluzi ya yasilika yaaya? Wakwe vino casowilwe, Kilusi kwene umwene wa Pesya u watungululanga. Ali vino nu usesemo uuwa watandike ukufikiliziwa.
15 Uwanda uuwa usiku, aina Babiloni yazevyanga. Yelenganyanga ukuti yaacingiliilwe sana pa mulandu ni viumba ivikome alino nu luzi ivyazingulwike umusumba. Pa nsita kwene iiya Kilusi na asilika yakwe yapaatwile amanzi ya mu luzi. Manzi yaacefile umu luzi icakuti asilika yaalamvile ningo sana. Nomba uzye asilika yaali nu kwingila uli umu musumba vino kwali iviumba ivikome? Wakwe vino casowilwe, uwanda uuwa, ivisaasa vya mpongolo vyasyazile ukwaula kuyalwa, fwandi asilika yononyile umusumba kwaula ukulwa inkondo.
16. (a) Uzye i vyani vino Ezaya wasowile ukuti vyali nu kucitikila umusumba wa Babiloni? (b) Uzye twamanya uli ukuti vino Ezaya wasowile pa kononwa kwakwe Babiloni vyafikiliziwe?
16 Ezaya wasowile ukuti kusi alikala umu Babiloni nupya. Walemvile ukuti: “Mutalatala mwikalemo, nanti ukuvyalilwamo umuntu.” (Ezaya 13:20) Uzye usowelo uu wafikiliziwe? Ndi mwalola incende apaali umusumba wa Babiloni—apaya intamfu makilomita 80 uku kaeya ka musumba wa Baghdad, ku mpanga ya Iraq paya sile vitalang’anda. Na ndakai kwene kutaya akaikalamo. Vino Yeova wasowile ati: “Ndamupyela uku mukuwo,” vyafikiliziwe.—Ezaya 14:22, 23. *
17. U mulandu ci uno tungasininkizizya ukuti vyonsi vino Leza walaya vilafikiliziwa?
17 Mausesemo aingi aya muli Baibo yafikiliziwa, fwandi tungataila ukuti vino Baibo yalanda pa vilacitika uku nkoleelo vilafikiliziwa. Tutanga tutwisike ukuti na vino Yeova watulaya ukuti insi ilaya paladaise, vilafikiliziwa. (Welengini Mpendwa 23:19.) I cumicumi tulaya nu umi wa pe, pano ‘Leza wino asitumpoka u watulaya umi kwene uu, kufuma mpiti.’—Tito 1:2. *
BAIBO INGAMWAZWA UKUYA NI MIYELE ISUMA
18. Uzye umutumwa Paulo walanzile ukuti “izwi lyakwe Leza” lyaya uli?
18 Itusambilila ukuti kutaya ibuku ilyaya wakwe Baibo. Ivyeo ivyaya mwenemo vikauvwana, nupya ikalanda ivya cumi pali vyakwe sayansi na pa vintu ivyacitike mpiti. Muli Baibo mwaya amano aka-azwa, nupya amausesemo aingi ayamo yafikiliziwa. Nomba mwaya ivyeo ivingi navyuze ivingatwazwa. Umutumwa Paulo walemvile ati: “Izwi lyakwe Leza ilya umi nupya likuomba.” Uzye amazwi yaa yakupiliula cani?—Welengini Ayebulai 4:12.
19, 20. (a) Uzye Baibo ingamwazwa uli ukuiceeceta mweineco? (b) Uzye mungalanga uli ukuti mukataizya pa kupelwa Baibo?
19 Baibo ingamwazwa ukuya ni miyele isuma. Nupya ingamwazwa ukuiceeceta ningo sana. Ingamwazwa ukumanya ningo vino mukaelenganya na vino mukayuvwa. Limwi tungaelenganya ukuti twatemwa Leza. Nomba tungalanga ukuti twamutemwa ndi tukucita vino tukusambilila muli Baibo.
20 I cumicumi Baibo yafuma kuli Leza. Akalonda kuti mwawelengamo, kusambilila, alino nu kutemwa ibuku lii. Mwataizya pa wila uu, nupya mwalukusambililamo. Ndi mwatwalilila ukucita vivyo, mulamanya ningo vino Leza akalonda ukucitila antunze. Mu cipande cilondelilepo ali muno tulasambilila ivingi vino Leza akalonda ukucitila antu.
^ par. 6 Antu yamwi yakati ivyeo ivyaya muli Baibo visyauvwana, nomba asi vino caya. Mulole icipande 7 umwi buku lya Ciyemba ilyakuti Baibolo—Cebo ca kwa Lesa Nelyo ca Muntu? lino ya Nte yakwe Yeova yalemba.
^ par. 16 Nga mukulonda ukumanyilapo na vyuze pa mausesemo ya muli Baibo, muwelenge umu kabuku ka Ciyemba kano ya Nte Yakwe Yeova yaapanga akakuti Icitabo ca Bantu Bonse pa mafwa 27 kufika uku 29.
^ par. 17 Ukononwa kwa musumba wa Babiloni asi ali usesemo onga sile uwafikiliziiwe. Nga mukulonda ukumanya mausesemo aingi pali Yesu Klistu, muwelenge Ivyeo Vya ku Mpela pa namba 5.


text:
CIPANDE 18
Uzye Mfwile Ukuipeela Kuli Leza nu Kuwatiziwa?
1. I vyani vino mungelenganya pa cisila ca kusambilila ibuku lii?
KUFUMA lino mwatandike ukusambilila, imumanya ivintu vingi vino Baibo ikasambilizya; imusambilila pa ulayo wakuti antu yalikala manda pe, vino afwe yaya, na pa kutuutuluka kwa yafwe. (Kasambilizya 9:5; Luka 23:43; Yoane 5:28, 29; Umbwilo 21:3, 4) Ndi mukalongana pamwi na ya Nte Yakwe Yeova, ukwaula nu kutwisika mwazumila ukuti ali ya kapepa ya cumi. (Yoane 13:35) Mufwile mwatandika ukukomya ucuza winu na Yeova, nupya mufwile mwaapingulapo ukutandika ukumuombela. Fwandi mungelenganya muti, ‘Uzye i vyani vino mfwile ukucita pakuti naombela Yeova?’
2. I cani icalenzile kuti umonsi umwina Etiopia apingulepo ukuwatiziwa?
2 Vikwene avino nu mwina Etiopia uwaliko lino Yesu wali pano nsi welenganyanga. Lino Yesu watuutulwike, papisile sile insita inono lino Filipo umusambi wakwe Yesu wasimikile umonsi kwene wii. Filipo wazwilizye umonsi wii ukuvwikisya ukuti Yesu wali ali Mesiya. Umonsi wii umwina Etiopia watemilwe sana vino wasambilile icakuti lilyo kwene walanzile ukuti: “Amanzi aeya pa. Uzye icani cingandesya kuti mbatiziwe?”—Milimo 8:26-36.
3. (a) I sunde ci lino Yesu wapeezile alondezi yakwe? (b) Uzye umuntu afwile ukuwatiziwa mu musango ci?
3 Baibo ikasambilizya ukuti ndi mukulonda ukuombela Yeova, mufwile ukuwatiziwa. Yesu wanenyile alondezi yakwe ati: “Yangini konsi mu nsi mucite antu amu nko zyonsi kuya alondezi yane, mwayawatizya.” (Mateo 28:19) Yesu walangiliile vino cifwile ukuya lino wawatiziwe umu manzi. Pa kuwatiziwa yatamusansile sile amanzi apa mutwe foo, lelo yamutuwike umwili onsi. (Mateo 3:16) Na ndakai kwene umwina Klistu pa kuwatiziwa, afwile ukutuwikwa umu manzi umwili onsi.
4. Uzye ndi mwawatiziwa cilalenga kuti yauze yamanye cani?
4 Ndi mwawatiziwa, cilalenga kuti yonsi yamanye ukuti mukulondesya ukuya cuza wako Leza nu kulamuombela. (Masamu 40:7, 8) Fwandi limwi mungaelenganya ukuti, ‘Ningacita uli pakuti mbatiziwe?’
KUMANYA NU UTAILO VYACINDAMA
5. (a) I cani cino mufwile ukutandikilapo ukucita pakuti muwatiziwe? (b) U mulandu ci uno mulinzile ukulalongana lyonsi pamwi na ya Nte?
5 Lino mutatala mwawatiziwa, mufwile ukumanya Yeova na Yesu. Vikwene vino mwaatandika ukusambilila Baibo mukumanya Yeova na Yesu. (Welengini Yoane 17:3.) Nomba kuli navyuze vino mulinzile ukucita. Baibo ikalanda ukuti mufwile “ukuya nu umanyililo wingi” wa kucita kulonda kwakwe Yeova. (Kolose 1:9) Kulongana kwa Nte Zyakwe Yeova kulalenga kuti muye na ucuza ukome na Yeova. Ali mulandu onga ucindame uno mulinzile ukulalongana lyonsi pamwi nayo.—Ayebulai 10:24, 25.
6. I vyani vino mulinzile ukumanya pakuti muwatiziwe?
6 Ukuya kwene, Yeova atalanda ukuti mufwile ukumanya vyonsi ivyaya muli Baibo pakuti muwatiziwe. Yeova atatile pakuti umonsi umwina Etiopia awatiziwe, tale amanye vyonsi. (Milimo 8:30, 31) Napya tulatwalilila ukusambilila pali Leza lyonsi. (Kasambilizya 3:11) Lelo, pakuti muwatiziwe, mulinzile mwamanyako nu kuzumila ivisambilizyo ivyangupale ivyaya muli Baibo.—Ayebulai 5:12.
7. Uzye ukusambilila Baibo ikumwazwa uli?
7 Baibo ikati, “Kusi umwi angazanzya Leza kwaula ukukwata utailo.” (Ayebulai 11:6) Fwandi mufwile ukuya nu tailo pakuti muwatiziwe. Baibo ikatuneena ukuti antu yamwi aali umu musumba wa Kolinto yuvwile vino asambi yakwe Yesu yasambilizyanga, icakuti “yataila, nga yawatiziwa.” (Milimo 18:8) Namwe kwene ukusambilila Baibo ikumulenga ukuya nu utailo muli vino Leza walaya, na vino imfwa yakwe Yesu yamukulula uku maifyo ni mfwa.—Yoswa 23:14; Milimo 4:12; 2 Timoti 3:16, 17.
MWANENAKO ANTU YAUZE ICUMI CA MULI BAIBO
8. I cani icilalenga kuti mwaalondesya ukuneenako yauze pali vino mwatimusambilila?
8 Lino mukutwalilila ukusambilila na vyuze muli Baibo nu kulola vino ikumwazwa, utailo winu ulaakomelako sana. Mulaalondesya ukuneenako yauze pali vino mukusambilila. (Yelemiya 20:9; 2 Kolinto 4:13) Nomba uzye aaweni yano mufwile ukuneenako?
9, 10. (a) Uzye aaweni yano mulinzile kutandikilapo ukuneena vino mwatimusambilila? (b) Uzye mulinzile kucita uli ndi mukulonda ukutandika ukusimikila pamwi na aya umu cilongano?
9 Mungaanenako yalupwa inu, yacuza inu, yano mwapalamana nayo, alino na yano mukaomba nayo incito pali vino mukusambilila. Ndi mukucita vii ale mukucita ningo sana, lelo lino mukucita vivyo, mwaaya ni cikuku nu kutemwa. Mu kupita kwa nsita mulatandika ukusimikila pamwi na amu cilongano. Ngi cakuti mwaipekanya, munganeena Nte wino akamusambilizya Baibo ukuti mukulonda ukutandika ukulasimikila pamwi na amu cilongano. Ndi cakuti muntu wiyo walola ukuti imulinga, nupya imiyele inu ikuvwana na vino Baibo ikalanda, kulaya mapekanyo yakuti mukakomaane na yaeluda yaili aya umu cilongano, ale nawe kwene apano ali.
10 I vyani vino mulalanzyanya pa kukomaana kuko? Ya eluda yalalanzyanya namwe ukulola ndi muuvwikisya nu kuzumila ivisambilizyo vyangupale vya muli Baibo, nu kulola ndi cakuti lyonsi mukauvwila vino Baibo ikalanda, nupya yalatemwa ukuvwa ndi cakuti mu cumi mukulondesya ukuya Nte Wakwe Yeova. Mwaiusya ukuti ya eluda yakasakamala yonsi aya umu cilongano, kumwi sile namwe kwene, fwandi mutauvwa intete kulanda nayo. (Milimo 20:28; 1 Petulo 5:2, 3) Pa cisila cakukomaana kuu, ya eluda yalamumanyisya ndi cakuti mungatandika ukulasimikila pamwi na amu cilongano.
11. U mulandu ci uno cacindamila ukuzifya imiyele inu lino mutatala mwatandika ukusimikila pamwi na amu cilongano?
11 Ya eluda aliyo yangamuneena ndi cakuti mukulondekwa ukuzifya mumwi, pakuti mungatandika ukulasimikila pamwi na amu cilongano. U mulandu ci uno cacindamila ukuzifya imiyele inu? Pano lino tukuneenako yauze pali Leza, tukaimililako Yeova, napya tulinzile ukuya ni miyele ingalenga kuti antu yaacindika Yeova.—1 Kolinto 6:9, 10; Galatiya 5:19-21.
KULAPILA NU KUSENUKA
12. U mulandu ci uno antu yonsi yakalondeka ukulapila?
12 Kwaya na cuze cino mulinzile ukucita pakuti muwatiziwe. Mutumwa Petulo walanzile ati: “Caleka zenzukini, nu kuswilila kuli Leza pakuti nawe amwelele maifyo inu.” (Milimo 3:19) Uzye cikapiliula cani ukuzenzuka? Cikapiliula ukumvwa uyi lino twacita icili consi iciipe. Tuti limwi mwacitanga ulalelale lino mutatala mwamanya Leza, mufwile ukuzenzuka nanti ukulapila. Nanti cakuti ilingi mukaezya ukucita ivisuma, nalyo kwene mufwile ukulapila, pano fwensi kwene fwefwe ya kaifya nupya tukalonda ukuti Leza aatwelela.—Loma 3:23; 5:1.
13. Uzye cikapiliula cani ‘ukusenuka’?
13 Uzye mufwile ukupelela sile pa kuvwa uyi lino mwacita icipe? Awe. Mutumwa petulo walanzile ukuti mulinzile “kuswilila kuli Leza” kulikuti ukusenuka. Cii cikupiliula ukuti mulinzile ukuta ivipe vino mwacitanga nu kutandika ukulacita ivisuma. Katulangilile, tuti mukuya kumwi kuno mutaatala mwayako. Lino mukupita, mwazana ukuti inzila ino imuomvya asi iliyo. Uzye mungacita uli? Kwene mungimilila, nu kuswilila kuti mulondele inzila ya mpomvu ingamufisya kuno mukuya. Vikwene avino caya na lino mukusambilila Baibo, mungazana ukuti kuli mumwi muno mufwile ukusenuka. Mwaaitemelwa “ukusenuka”—kuli kuti ukuzifya umukulondekwa—nu kutandika ukucita ivyaololoke.
KUIPEELA MWEINECO
14. Uzye mungacita uli pa kuipeela kuli Leza?
14 Cuze icicindame cino mufwile ukucita lino mutatala mwawatiziwa, u kuipeela kuli Yeova. Pakuti muipeele kuli Yeova, mulinzile ukupepa kuli aliwe, ukumulaya ukuti mulamupepa sile wenga mpo napya mulaakolezya ukucita ukulonda kwakwe.—Malango 6:15.
15, 16. I cani icikalenga kuti muntu aalondesya ukuipeela kuli Leza?
15 Ukulaya ukuti mulaaombela sile Yeova, cili kwati avivi vino mungalaya umuntu wino mwatemwa ukuti mulikala nawe manda yonsi lino muli nu umi. Tuti umonsi na mama yakwizizyanya. Lino umonsi wamanya ningo mama wamutemelwako lyene alonda nu kumutwala. Nanti cakuti kutwala u mulimo ukome, kutemwa kuno umonsi wiyo watemwa mama, u kulalenga kuti aitemelwe ukumutwala.
16 Lino mukusambilila pali Yeova, mulamutemwa sana, napya mulaalondesya ukumuombela papezile maka inu. Cii cilalenga kuti mupepe kuli Yeova ukumulaya ukuti mulamuombela. Baibo ikalanda ukuti wensi akulonda ukulalondela Yesu, alinzile “aikanye.” (Mako 8:34) Uzye cii cikapiliula cani? Cikapiliula ukuti Yeova ali wino mulauvwila sana. Kucita ukulonda kwako Yeova kwacindama ukucila kulonda kwinu.—Welengini 1 Petulo 4:2.
MUTAUVWA INTETE
17. I cani icikalenga antu yamwi yataipeela kuli Yeova?
17 Antu yamwi yasilonda ukuipeela kuli Yeova pano yakatiina ukuti yalafilwa ukufikilizya vino yalavile ukumuombela. Yasilonda ukusosya Yeova, nanti limwi yangelenganya ukuti ndi yataipeezile kuli aliwe, yatalapeelwa umulandu uli onsi nanti yaluvyanya.
18. I cani icingamwavwa ukuti mutauvwa intete ukuti ndi mwaipeela kuli Yeova limwi mungaca mucite vimwi vya kumusosya?
18 Ukutemwa kuno mwatemwa Yeova kulalenga ukuti mutauvwa intete ukuti ndi mwaipeela kuli aliwe limwi mungaca mucite vimwi ivingamusosya. Pa mulandu wakuti mwamutemwa, mulaezya ukufikilizya vino mwamulaya. (Kasambilizya 5:4; Kolose 1:10) Mutalaelenganya ukuti ukucita vino Yeova akalonda kwatala sana. Mutumwa Yoane walemvile ati: “Swemo tukalanga kutemwa kuno twatemwa Leza pa kuyela masunde yakwe. Na masunde yakwe angupale.”—1 Yoane 5:3.
19. U mulandu ci uno mutalinzile ukuvwila intete ukuipeela kuli Yeova?
19 Cisipiliula ukuti suka mwaya amaliilike alino mungaipeela kuli Yeova. Yeova atanga atuneene ukucita icintu cino tutange tukwanisye. (Masamu 103:14) Alamwazwa kuti mwacita ivyaololoke. (Ezaya 41:10) Mwaataila Yeova nu mwenzo winu onsi, nawe alaamutungulula pe.—Mapinda 3:5, 6.
MULINZILE UKULANGIZYA UKUIPEELA KWINU PASWE PAKUTI MUKAPUSUKE
20. Ndi cakuti mwaipeela kuli Leza, i cani na cuze cino mulinzile ukucita?
20 Uzye mukwelenganya ukuti imuipekanya ukuipeela kuli Yeova? Ndi cakuti mwaipeela kuli Yeova ale imuipekanya ukucita icintu na cuze. Mufwile ukuwatiziwa.
21, 22. Uzye mungacita uli pa “kulangizya paswe” utailo winu?
21 Mufwile ukuneena kalemanya wa mwiumba lyakwe ya eluda mu cilongano cino mwayamo, ukuti mwaipeela kuli Yeova napya mukulonda ukuwatiziwa. Aaliwe alapekanya ukuti mukapituluke na ya eluda pa visambilizyo ivyangupale ivyaya muli Baibo. Ya eluda yaa ndi yazumilizya ukuti mwati mulinga ukuwatiziwa, yalamumanyisya ukuti mulawatiziwa apa ukongano uli nu kuyako uwa Nte Zyakwe Yeova. Pa ukongano uu palaya ilyasi ililalanda pali vino uluwatizyo lukapiliula. Lyene kalanda wi lyasi aluzya mauzyo yaili aangupale kuli yayo ati yaipekanya ukuwatiziwa. Ndi mwaasuka mauzyo yaa ale mwalangizya paswe utailo winu.—Loma 10:10.
22 Lyene mulawatiziwa. Yalamutuwika umwili onsi mu manzi. Ndi mwawatiziwa cilalenga kuti yonsi yamanye ukuti fwandi mwaipeela mpiti kuli Yeova nu kuti lyene mwaya Nte Wakwe Yeova.
VINO ULUWATIZYO LUKAPILIULA
23. Uzye calola mwi ukuwatiziwa “umwi zina lyakwe Tata, nu Mwana, nu mupasi wamuzilo”?
23 Yesu walanzile ukuti asambi yakwe yalawatiziwa, “umwi zina lyakwe Tata, nu Mwana, nu mupasi wamuzilo.” (Welengini Mateo 28:19.) Uzye cii cikapiliula cani? Cikusenula ukuti lino mukuya uku kuwatiziwa ala mwamanya icifulo cino Yeova wakwata na cino Yesu Klistu wakwata pa kuti ukulonda kwako Leza kufikiliziwe, nupya mwamanya ukuti umupasi wamuzilo auno Leza akaomvya pa kufikilizya ukulonda kwakwe.—Masamu 83:18; Mateo 28:18; Galatiya 5:22, 23; 2 Petulo 1:21.
24, 25. (a) Uzye uluwatizyo lukapiliula cani? (b) Iiuzyo ci ililasukwa umu cipande ca kusyalikizya??
24 Uluwatizyo lukasenula icintu cimwi icicindame sana. Lino yamutuwika umu manzi, ala capiliula kwati mwafwa uku vicitwa viipe vino mwacitanga, nanti ukuta ukuvicita. Lyene ndi yamufumya, ala capiliula ukuti mwatuutulukila ku umi upya, mwatandika ukucita ukulonda kwakwe Leza. Cikalangilila ukuti, ukufuma sile lino mwawatiziwa, mulatwalilila ukuombela Yeova lyonsi. Mulinzile ukwiusya ukuti mutaipeezile uku muntu ali wensi nanti ukwi uvi, awe. Lelo imuipeela kuli Yeova.
25 Ukuipeela kulalenga kuti muye na ucuza ukome na Leza. (Masamu 25:14) Lelo cii citakupiliula ukuti umuntu alapusuka pa mulandu sile wakuti wawatiziwa. Mutumwa Paulo walemvile ati: “Twalililini kuomba mu coopo nu kuzakaza.” (Filipi 2:12) Uluwatizyo i ntandikilo sile. Nomba, mungacita uli pakuti mutwalilile ukuya ya cuza yako Yeova? Cipande icakusyalikizya mwibuku kwene lii cilasuka iuzyo lii.