text:
Shi Muntu Osenswe Wabela Misongo Ilomba Enka Kufwa
DOREEN waivwene kyaso pobapimine wandi mulume Wesley, wa myaka 54 kete, amba udi na kimenwa kikatampe mu bongolo. * Badokitele bamulombwele amba kubamushadila’tu myeji mityetye ya būmi. Uvuluka’mba, “Nkyebitabijepo, ne bukomo bwampwile mu bula bwa mayenga. Byadi bimweka’nka na bisa kufikila muntu ungi, pa kyetu kyaba. Bine nkyadipo nebilangila.”
I kya bulanda, myanda yatene Doreen ke myenipo. Misongo ilomba’nka lufu ibwanya kuseleja muntu ye-yense mutyima kūlu mu kitatyi kyo-kyonso. Na bya dyese, bavule betabijanga kulela muswe wabo obakwete misongo ilomba’nka lufu. Inoko, kulelañana ke kupēlangapo. Le ba mu kisaka babwanya kulonga bika pa kusenga ne kulela muswe wabo ubela misongo ilomba’nka lufu? Le boba balelañana babwanya kulwa namani na bulanda bukatampe bobabwanya kwivwana kitatyi kyobalama ubela? Shi pano kadi kubwipi na kufwa, le i bika bya kuyuka? Dibajinji bidi, tubandaulei mwanda waka kulela muntu ubela misongo ilomba’nka kufwa i kikoleja kikatampe dyalelo.
KIKOLEJA KIVUDILE DYALELO
Pano kiñanga i kishinte’ko bidi mufwilo wa bantu. Pano ke padi myaka katwa, enka ne mu matanda mendelele mwine, būmi bwa bantu bwadi ke bwīpi bininge. Bantu badi bafwa bukidibukidi ku misongo isambuka ne ku maakishida. Ku mampitalo badi kebapele’ko bantu bamo, kadi bantu bamo badi balelwa na ba kisaka kyabo, ne kufwila ku mobo.
Dyalelo, kwendelela kwa kiñanga i kulengeje bamiñanga balwe na misongo ileta lufu mwanda wa kulepeja’ko būmi. Misongo yadi ibwanya kwipaya muntu bukidibukidi mafuku kunyuma, ino dyalelo pabwanya kupita myaka mivule. Nansha nankyo, kulepejibwa’ko kwa būmi kekushintululapo amba muntu wakoma. Divule babemvu bevwananga misanshi mikatampe, mine ibalengejanga bakomenwe kwikwatakanya abo bene. Kulela bantu ba uno muswelo kubakoma bininge.
I kya bulanda, divule bantu bendanga na muntu ubela ku lupitalo, nanshi aye papo ke mufwe kala. Bantu bavule dyalelo kebayukilepo mufwilanga muntu, kadi batyetye kete bo kebatanwe pafwa muntu. Kutyina bintu bya kubulwa kuyukana, kubwanya kulengeja muntu atyumukwe mu bidyoma ne kukomenwa kulela muntu wa mu kisaka ubelele. I bika bibwanya kumukwasha?
KWITEAKANYA KUMESO KWA KITATYI
Enka na mokyalombwelwanga mu mwanda watene Doreen, bantu bavule batyumukwanga mutyima shi muntu obasenswe abamukwata misongo ya lufu. Kino byokilengejanga kuzumbija mutyima bipitepite, moyo ne njia, penepa i bika bikakukwasha witeakanye kumeso kwa kitatyi? Mwingidi umo wa Leza wa kikōkeji wālombele amba: “Witulombole ñeni ya kubala mafuku etu, amba twimwene bātwe bene mutyima wa ñeni.” (Ñimbo ya Mitōto 90:12) Bine, lomba Yehova na kininga akukwashe mwa kubadila ‘obe mafuku’ na tunangu amba umone mwa kwikadila senene na muswe obe mu mafuku amushadila’ko.
Kino kilombanga kutandika bintu senene. Shi muntu osenswe ukibwanya kwisamba kadi shi kudi byasaka kukulombola, i biyampe kumwipangula i ani ufwaninwe kumukwatyila butyibi shi kakibwanyapo kunena. Kwisamba nandi shi witabije kumupumputumuna, kumundapija, nansha kwitabija mundapilo kampanda, kubwanya kutyepeja’ko kubulwa kumvwañana ne kwitopeka pa bukata bwa ba mu kisaka bene babwanya kufwila kukwata butyibi bwa muntu mubele kakibwanya kunena. Kwisambila’po kumeso kwa kitatyi kukakwasha kisaka kite mutyima ku kulela yewa ubelele. Bible unena amba, “Kokwa kekudipo kukala-ñeni biswa-mutyima bilāla.”—Nkindi 15:22.
MWA KUMUKWASHISHA
Divule mwingilo mukatampe wikalanga na yewa ulelañana i wa kuleta busengi. Muntu udi pabwipi na kufwa usakilwanga kukulupijibwa amba i muswedibwe ne amba kadipo bunka bwandi. Le i muswelo’ka wa kulonga kino? I na kutangila yewa ubelele myanda ya mu mabuku ne kumwimbila ñimbo imukankamika ne imusangaja. Bantu bavule basengibwanga shi wa mu kisaka wamukwata ku kuboko ne kumuneneja mu misongwe.
I biyampe kumuyukija muntu yense wiya kumupempula. Lapolo imo inena’mba: “Matwi i kyumvwanino kifulanga’ko ku byumvwanino byonso bitano. Matwi ekalanga evwana nansha shi [ubela’wa] umweka bu mulāle, o mwanda nanshi kokimunena kintu nansha kimo ku bantu bakwabo kyokubwanyapo kunena shi wabuka.”
Lombelai nandi kya pamo. Bible unena amba difuku dimo mutumibwa Polo ne banababo bātenwe na kupangwapangwa kukatampe ne kulanga’mba basa kwipaibwa. Le i bukwashi’ka bobākimbile? Polo wāzenzele banababo amba: “Banwe nenu mukokeja kukwasha’ko na kwabija mu milombelo pa mwanda wetu.” (2 Kodinda 1:8-11) Milombelo itamba ku mutyima mu kitatyi kya njia ne kya misongo idi na mvubu mpata.
KWITABIJA BINTU MOBIKADILE
Kuvuluka myanda yonso itala muntu otuswele kafu, kuletanga njia ku mutyima. Kino ke kya kutulumukapo, mwanda lufu ke kipangila kyetupo. Ketwapangilwepo na mutyima wa kwitabija lufu bu kintu kyendele’mo mu būmi bwetu. (Loma 5:12) O mwanda Kinenwa kya Leza kitela lufu bu “walwana.” (1 Kodinda 15:26) Nanshi i byendele’mo kwivwana bulanda pa lufu lwa muntu otusenswe.
Inoko, kwiteakanya kumeso kwa kitatyi kubwanya kukwasha bantu ba mu kisaka batyepeje’ko moyo ne kuta mutyima ku kuleta busengi. Bintu bimobimo bibwanya kulongeka i bitelwe mu kapango “ Mayenga a Mfulo a Būmi.” Na bubine, bino bintu byonso kebilongekangapo ku muntu ye-yense ubela, nansha kulongeka’byo mu muswelo umo. Inoko, bantu bavule babela batanwanga na bintu bimobimo pa bino.
Pa kupwa kwa lufu lwa muntu otuswele, i kya tunangu kuyukija’mo mulunda wa pabwipi udi na mutyima wa kwitukwasha’ko. Boba balelañana ne ba mu kisaka bafwaninwe kuyuka’mba pano kubapu, muntu obaswele kakisusukapo monka. Mupangi wetu wa buswe witusapwila amba “bafwe kebayukilepo nansha kimo kine.”—Musapudi 9:5.
MULAMI MUKATAMPE
Kukulupila mudi Leza kudi na mvubu—ke’nkapo’tu kitatyi kibela muntu wa mu kisaka ukimba kufwa, ino i ne mu kitatyi kya bulanda pa kupwa kwa lufu lwandi. Leza ubwanya kukukwasha kupityila ku binenwa bikankamika ne ku bilongwa bya bantu bakwabo. Doreen unena amba “Nkyadipo mpela bukwashi. Na bubine, buno bukwashi bonso bwetukweshe bya binebine. Ne kutatana kwine mpika, amiwa ne wami mulume twamwene amba i Yehova wadi witunena amba ‘Ngidi nenu mwanda wa kwimukwasha mu ano makambakano.’ Nkikelwapo kino nansha dimo.”
Na bubine, Yehova Leza i Mulami mukatampe. Byadi Mupangi wetu, o mwanda uyukile misanshi yetu ne bulanda botudi nabo. Udi na kipyupyu kya kwitukwasha ne kwitupa bukankamane botusakilwa amba tumone mwa kulwila nabyo. Kadi kya mvubu kutabukidila, i mulaye amba panopano ponka usa kufundula’ko lufu dimo kupwididile ne kusangula bantu midiyo ne midiyo balamine mu luté lwandi. (Yoano 5:28, 29; Kusokwelwa 21:3, 4) Shi ke pano, batwe bonso tubwanya kwivwanija binenwa bya mutumibwa Polo bya amba: “A lufu, le bushindañani bobe budi kwepi le? A lufu, le lunonga lobe ludi kwepi le?”—1 Kodinda 15:55.
^ mus. 2 Majina i mashintwe.


c: text/html

text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Luka 21:1-38
21 Nomba ilyo ainwine amenso, amwene abakankaala balepoosa ifya bupe fyabo mu cipao.+2 Awe amwene na mukamfwilwa umo umupiina apoosamo utundalama tubili utwacepesha,+3 kabili atile: “Ndemweba icine cine nati, Uyu mukamfwilwa, nangu mupiina, napoosamo ishingi ukucila isho bonse bapooselemo.+4 Pantu bonse bapooselemo ifya bupe ukufuma pa fyuma fyabo, lelo uyu mwanakashi, nangu mupiina, apooselemo shonse isha kuliilamo isho acikwata.”+5 Awe ilyo bamo balelanda pe tempele, ifyo baliyemfeshe ku mabwe ayasuma na ku fintu ifyo bapeele ubupe kuli Lesa,+6 atile: “Ifi fintu ifyo mulemona nomba, inshiku shileisa ilyo tapakashale ilibwe apa nakalya pa muulu wa libwe ilibiye ilishakaponene pa nshi.”+7 E lyo bamwipwishe abati: “Mwe Kasambilisha, ni lilali kanshi ifi fintu fikabako, kabili cinshi icikaba icishibilo ilyo ifi fintu fikabako?”+8 Na o atile: “Cenjeleni ukuti bekamulufya;+ pantu abengi bakeshila mwi shina lyandi abati, ‘Nine,’ kabili, ‘Inshita naipalama.’+ Mwikabakonka.9 Kabili ilyo mwaumfwa inkondo ne fimfulunganya; mwikatiina.+ Pantu ifi fintu fifwile ukubalilapo ukucitika, lelo impela yena tayakese apo pene.”10 E lyo atile kuli bena: “Uluko lukemina uluko lumbi,+ no buteko bukemina ubuteko bumbi;+11 kabili kukaba ifinkukuma ifikalamba, na mu ncende shimo shimo mukaba ifikuko ne fipowe;+ kabili abantu bakamona ifya kutiinya kabili bakamona ifishibilo ifikalamba mu muulu.+12 “Lelo ilyo ifi fyonse tafilabako, abantu bakamwikata no kumucusha,+ no kumutwala ku masunagoge* na mu fifungo, no kumutwala ku shamfumu na ku balashi pa mulandu we shina lyandi.+13 Iyi ikaba e nshita ya kuti mukabashimikile.+14 E ico mwikatontonkanishisha kabela ifya kusosa pa kuipokolola,+15 pantu nkamupeela amashiwi ya kulanda e lyo na mano,* ayo bonse abalemulwisha tabakabe na maka ya kukaanya nelyo ukucincintila.+16 Kabili abafyashi+ benu na bamunyinenwe na balupwa ne fibusa, bakalamutwala ku cilye ca milandu kabili bakepaya bamo pali imwe;+17 kabili abantu bonse bakamupata pa mulandu we shina lyandi.+18 Lelo umushishi+ wa ku mitwe yenu tawakalobepo nangu umo.19 Nga mwashipikisha e lyo mukaba aba mweo.+20 “Kabili ilyo mukamona abashilika bashinguluka+ umusumba wa Yerusalemu, mukeshibe ukuti uli mupepi no konaulwa.+21 E lyo abakaba mu Yudea bakatendeke ukufulumukila ku mpili, na bakaba mu kati ka uko bakafumemo, na bakaba mu mpanga iyashingulukako bekengila mu kati ka uko;+22 pantu shilya shikaba ni nshiku sha kukanda, pa kuti fyonse ifyalembwa fikacitike.+23 We bulanda ku banakashi abakaba na mafumo na bakalaonsha utunya muli shilya nshiku!+ Pantu kukaba ukucula ukukalamba pa calo kabili aba bantu bakakandwa;24 kabili bakafwa ku lupanga kabili bakabasenda muli bunkole mu nko shonse;+ na bena fyalo bakanyantaula Yerusalemu, ikasuke aikumana inshita+ ya bena fyalo.25 “Kabili mukaba ifishibilo umu mwaba akasuba+ no mweshi ne ntanda, ne nko sha pano isonde shikaba no bulanda, shikapelelwa pa mulandu wa kululuma kwa bemba+ no kusunkana kwa mabimbi,+26 na bantu bakalafwa umutombo pa mulandu wa mwenso+ na pa mulandu wa kulolela ifikacitikila aba pe sonde;+ pantu ifya maka ifya mu muulu fikatenkana.+27 E lyo bakamona Umwana wa muntu aleisa+ mwi kumbi ali na maka no bukata ubukalamba.+28 Lelo ilyo ifi fintu fikatendeka ukucitika, mukeminine no kwinuna imitwe yenu, pantu ninshi ukulubuka kwenu nakupalama.”29 Awe abebele icilangililo ati: “Lolekesheni umukunyu ne miti yonse imbi:+30 Ilyo icili tailalemba, ilyo mwalolekesha, muleshiba mwe bene ukuti amainsa yali mupepi.+31 Ifyo fine na imwe, ilyo mwamona ifi filecitika, mwishibe ukuti ubufumu bwa kwa Lesa buli mupepi.+32 Ndemweba icine cine nati, Inkulo ino tayakapite nakalya mpaka fyonse ifi fikacitike.+33 Umuulu na pano isonde fikapita,+ lelo amashiwi yandi tayakapite nakalya.+34 “Lelo mucenjele epali imitima yenu yafinininwa ku buliili na kuli bucakolwa+ na ku masakamika+ ya mikalile, no bushiku bulya bwaisa pali imwe no kupumikisha+35 kwati citeyo.+ Pantu bukesa pali bonse abaikala pano isonde ponse.+36 E ico, mulelola+ inshita yonse no kulapepa amapepo ya kupapaata+ pa kuti mukapusuke kuli fyonse ifikacitika, no kwiminina pa ntanshi ya Mwana wa muntu.”+37 Kabili akasuba alesambilisha mwi tempele,+ no bushiku alefumamo, aya ku lupili ulo beta ati Ulupili lwa Miolife.+38 Na bantu bonse+ balecelela ukuya kuli ena mwi tempele mu kumumfwa.
Amafutunoti
^ Amasunagoge e mayanda abaYuda balepepelamo kabili e mo balebelengela amashiwi ya kwa Lesa.
^ Mu ciGriki yaba ati, “Nkakupeela akanwa na mano.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KIFUNDWA 12
Le Mwingilo Wetu wa Kusapula Bulopwe I Mulongololwe Namani?
Yesu, kumeso’tu kwa kufwa, wānenene amba: “Ino myanda miyampe ya Bulopwe ikasapulwa pa ntanda yonso ikelwe na bantu mwanda wa bukamoni ku mizo yonso, ebiya mfulo keiya shayo.” (Mateo 24:14) Ino le uno mwingilo wadi wa kwingilwa namani ntanda yonso? I na kulonda kimfwa kyāshile Yesu kitatyi kyaādi pano pa ntanda.
Tuloñanga bukomo bwa kufikila bantu ku mobo abo. Yesu wāfundije bandi bana ba bwanga kusapula myanda miyampe ku njibo ne njibo. (Mateo 10:11-13; Bilongwa 5:42; 20:20) Bano basapudi ba mu myaka katwa kabajinji bāpelwe myaba miyukane ya kusapula’mo. (Mateo 10:5, 6; 2 Kodinda 10:13) Ne dyalelo nadyo, mwingilo wetu wa busapudi i mulongololwe biyampe, kadi kipwilo ne kipwilo i kipebwe mwaba kampanda wa kusapula’mo. Kino kitukwashanga tuvuije musoñanya wa Yesu wa “kusapwila bantu ne kupāna bukamoni ne pa mfulo.”
Tuloñanga bukomo bwa kufikila bantu konso kobatanwa. Yesu wāshile kimfwa na kusapula mu bikwe, ku mankula nansha ku mishimwa kutekwa mema na bantu bavule. (Mako 4:1; Yoano 4:5-15) Netu tusapwilanga bantu myanda ya mu Bible konso kobatanwa
Ubulwe’po kwikala na muntu okokeja kulombola myanda miyampe ya Bulopwe bwa Leza ne byobya byobukamulongela kumeso? Kokebikila uno mwanda wa lukulupilo bunka bobe. Sapwila’o bantu bakwabo pampikwa kwija!
“Myanda miyampe” ifwaninwe kusapulwa i myanda’ka?
Le Batumoni ba Yehova beulanga namani manwa a Yesu a kusapula?


text:
Sena Bakamboni ba Jehova Nkabunga Kabukombi Kazandukide?
Peepe, Bakamboni ba Jehova tabali kabunga kabukombi kazandukide. Muciindi caboobo, tuli Banakristo ibasolekesya kutobela cikozyanyo ncaakatusiila Jesu Kristo alimwi akupona kweelana anzyaakayiisya.
Ino kabunga kabukombi kazandukide ninzi?
Mabala aakuti “kabunga kabukombi kazandukide” alakonzya kwaamba zintu ziindene-indene kubantu basiyene-siyene. Nokuba boobo, atulange-lange twaambo tobilo ntobavwula kwaamba bantu kujatikizya tubunga ootu alimwi akaambo ncotutali twamasimpe kujatikizya ndiswe.
Bamwi bayeeya kuti kabunga kabukombi kazandukide ncikombelo cipya naa cikombelo citali mbuli zikombelonyina. Bakamboni ba Jehova tiibakatalisya bukombi bupya. Mukwiimpana, tubelesya nzila yakukomba njobakali kubelesya Banakristo bamumwaanda wakusaanguna, cikozyanyo cabo anjiisyo zyabo zililembedwe mu Bbaibbele. (2 Timoteyo 3:
16, 17) Tusyoma kuti Magwalo Aasalala ngaajisi nguzu zyakutwaambila makani aajatikizya bukombi.
Bamwi baamba kuti kabunga kabukombi kazandukide nkabunga kabukombi kakonzya kuleta mapenzi, alimwi ikasololelwa amuntu. Bakamboni ba Jehova tabasololelwi amuntu pe. Muciindi caboobo, tutobela ceelelo Jesu ncaakabikkila basikumutobela naakaamba kuti: “Mujisi Musololi omwe, Kilisito.”
—Matayo 23:10.
Muciindi cakuba kabunga kabukombi kazandukide kakonzya kuleta mapenzi, Bakamboni ba Jehova bakomba munzila iigwasya basicikombelo cabo alimwi abanamaleya. Mucikozyanyo, mulimo wesu wakukambauka wagwasya bantu banji kulwana ziyanza zikatazya kuleka, mbuli kubelesya misamu iikola alimwi akuciindizya kunywa bukoko. Kuyungizya waawo, tulagwasya bantu banji nyika yoonse kwiiya kulemba akubala. Alimwi tulatola lubazu mukugwasyilizya ciindi nokwacitika ntenda zilicitikila. Tulabeleka canguzu kugwasya bantu mbubwenya Jesu mbwaakalailila basikumutobela kuti kabacita.


text:
Nguni Wakatalisya Mbunga Yanu?
Mbunga yamazuba aano ya Bakamboni ba Jehova yakatalika kumamanino aamyaka yamuma 1800. Aciindi eeco, kabunga kasyoonto kabasikwiiya Bbaibbele bakali kukkala afwaafwi a Pittsburgh, Pennsylvania, ku United States, bakatalika kuvwuntauzya Bbaibbele cakusitikila. Bakeezyanisya njiisyo zyakali kuyiisyigwa muzikombelo acini ncoliyiisya Bbaibbele. Nzyobakayiya bakatalika kuzilemba mumabbuku, mumiteende, alimwi amumagazini lino iitwa kuti Ngazi Yamulindizi—Yaambilizya Bwami bwa Jehova.
Akati kabasikwiiya Bbaibbele aabo basungu, kwakali mwaalumi wakali kwiitwa kuti Charles Taze Russell. Nokuba kuti Russell nguwakali kweendelezya mulimo wakuyiisya Bbaibbele aciindi eeco alimwi nguwakali wakusaanguna kulemba Ngazi Yamulindizi, taakatalisya mbunga mpya. Makanze ngaakajisi Russell a Basikwiiya Bbaibbele bamwi, kweelana ambokakali kwiitwa kabunga aaka aciindi eeco, akali akusumpula njiisyo zya Jesu Kristo alimwi akutobela micito ya mbungano ya Banakristo bamumwaanda wamyaka wakusaanguna. Mbwaanga Jesu nguwakatalisya Bunakristo, tumubona kuti nguwakatalisya mbunga yesu.—Bakolose 1:18-20.


text:
Yehova Akafikilisha Ubufwayo Bwakwe!
“Nalisosa; kabili nkafikilisha. Nalipanga, kabili nkacicita.”—ESA. 46:11.
INYIMBO: 147, 149
1, 2. (a) Finshi Yehova atweba? (b) Bulayo nshi ubwaba pali Esaya 46:10, 11 na pali Esaya 55:11?
AMASHIWI ya kubalilapo aya mu Baibolo yalanda ati: “Pa kutendeka Lesa apangile umuulu e lyo ne sonde.” (Ukute. 1:1) Kwena twaishiba fye ifinono pa fintu ifingi ifyo Lesa abumba pamo nga ulwelele, ulubuuto, amaka yatinta, kabili tumonako fye ifinono pa fintu ifyaba mu muulu na pano isonde. (Luk. Mil. 3:11) Na lyo line, Yehova alitweba ico apangiile isonde e lyo na bantu. Apangile isonde pa kuti abantu abo abumbile mu cipasho cakwe baleikamo. (Ukute. 1:26) Bali no kuba abana bakwe, kabili Yehova ali no kuba Shibo.
2 Ukutendeka icipandwa 3 kwalilondolola ifyo cali pa kuti ubufwayo bwa kwa Yehova bwicitika. (Ukute. 3:1-7) Lelo ifyacitike tafyali no kucilikila ubufwayo bwa kwa Yehova, pantu takwaba uwingalenga afilwa ukufikilisha ifyo apanga ukucita. (Esa. 46:10, 11; 55:11) Kanshi kuti twacetekela ukuti Yehova akafikilisha ubufwayo bwakwe ubwa pa kutendeka pa nshita iyo umwine asala!
3. (a) Cine nshi icacindama icingalenga twaishiba ifyo Baibolo isambilisha? (b) Mulandu nshi twalapitulukila muli aya masambililo? (c) Mepusho nshi twalalandapo?
3 Ukwabula no kutwishika, twalishiba icine ico Baibolo isambilisha pa co Lesa apangiile isonde na bantu, kabili twalishiba no mulimo uo Yesu Kristu abomba ku kufikilisha ubufwayo bwa kwa Lesa. Ifi twalandapo fyalicindama sana, kabili nalimo fyali pa cine ico twabalilepo ukusambilila ilyo twatendeke fye ukusambilila Icebo ca kwa Lesa. Kanshi na ifwe tufwile ukulasambilishako abantu abafwaya ukwishiba icine pali aya masambililo ayacindama ayo Baibolo isambilisha. Muli ino nshita ya Cibukisho, tulefwaya ukwita abantu abengi ukwisasangwa ku Cibukisho ca mfwa ya kwa Kristu. (Luka 22:19, 20) Bonse abakasangwako bakasambilila ifingi pa bufwayo bwa kwa Lesa. Kanshi ilyo ubushiku bwa Cibukisho bushilafika, tulingile ukutontonkanya pa mepusho ayo twingepusha abasambi ba Baibolo na bantu bambi abafwaya ukwishiba icine pa kuti bakasangweko. Twalalanda pa mepusho yatatu: Cinshi Lesa abumbiile isonde e lyo na bantu? Cinshi calengele ukuti ubufwayo bwakwe bwifikilishiwa? Mulandu nshi ilambo lya cilubula ilya kwa Yesu likalengela ubufwayo bwa kwa Lesa bukafikilishiwe?
BUFWAYO NSHI UBWA PA KUTENDEKA UBO KABUMBA AKWETE?
4. Bushe ifyo Yehova abumba fibila shani ubukata bwakwe?
4 Yehova ni Kabumba uwakulisha. E ico fyonse ifyo abumba fyaliwama nga nshi. (Ukute. 1:31; Yer. 10:12) Finshi twingasambilila ku fyo ifintu apanga fyawama na ku fyo kushaba icimfulumfulu mu fyo abumba? Nga twalolesha ifyo Yehova abumba, tulapapa nga twamona ifyo ububumbo bwakwe bulenga ifintu ukuwamina fyonse ifyo abumba. Mufwile mulapapa nga mwamona intanda mu muulu, ifyo umwana amoneka nga afyalwa, e lyo ne fyo akasuba kamoneka bwino pa kuwa! Tulatemwa ukumona ifyo abumba pantu atubumba ukuti tuletemwa ukumona ifintu ifimoneka bwino.—Belengeni Amalumbo 19:1; 104:24.
5. Finshi Yehova abikako ifilenga ifyo abumba fyonse filebomba bwino?
5 Yehova alibikako amafunde mu fyo abumba fyonse. Alibikako amafunde mu fyabumbwa e lyo alibikako na mafunde ayo abantu bakonka pa kuti kwilaba icimfulumfulu. (Amalu. 19:7-9) Kanshi ifintu fyonse ifya mu muulu ne fya pano isonde fyalikwata apo fifwile ukuba, kabili fibomba ukulingana no bufwayo bwa kwa Lesa. Yehova alibikako amafunde pa fyo ifyabumbwa filingile ukulabombela pamo. Alibikako amaka yatinta ayalenga umwela mu muulu wapalama kwi sonde, yalalenga na menshi muli bemba ukukanaisula e lyo no kulapelela fye mu lulamba, kabili amaka yatinta yalenga ifyaba mwi sonde ifintungilila ubumi fyatwalilila ukuba apo fifwile ukuba. Ifyabumbwa fyonse filakonka aya mafunde ukubikako fye na bantunse. Ukwabula no kutwishika, ifi mu fyo Lesa abumba mushaba icimfulumfulu filanga fye ukuti kwaliba ico apangiile isonde na bantu. Ilyo tulebila imbila nsuma, tuleebako abantu pa calenga ukuti mu fyabumbwa mwiba icimfulumfulu!—Ukus. 4:11.
6, 7. Fintu nshi fimo ifyo Yehova apeele Adamu na Efa?
6 Yehova alefwaya abantu ukwikala pano isonde umuyayaya. (Ukute. 1:28; Amalu. 37:29) Alipeele Adamu na Efa ifintu ifisuma ifyalekanalekana pa kuti baleikala bwino. (Belengeni Yakobo 1:17.) Yehova alibapeele amaka ya kuisalila, amaka ya kupelulula, abapangile no kuti baleba no kutemwa, kabili bali no kulaipakisha ukuba pamo ne fibusa. Kabumba aebele Adamu ifyo alingile ukucita pa kuti abe ne cumfwila. Adamu na kabili alisambilile ifya kuisakamana ne fya kusakamana inama ne mpanga. (Ukute. 2:15-17, 19, 20) Yehova abumbile Adamu na Efa na maka ya kusonda, aya kutonya, aya kumona, aya kumfwa na ya kununsha. Kanshi bali no kulaipakisha ukwikala mu Paradaise uwali mushi wabo. Aba abaupana bali no kulabomba imilimo iisuma iyali no kulabaletela insansa.
7 Finshi fimbi ifyali mu bufwayo bwa kwa Lesa? Yehova abumbile Adamu na Efa na maka ya kukwata abana abapwililika. Lesa alefwaya no kuti abana babo nabo bakakwate abana mpaka isonde lyonse likesule. Alefwaya Adamu na Efa na bonse abali no kuba abafyashi ukulatemwa abana babo nga filya Yehova atemenwe abana bakwe abakubalilapo, Adamu na Efa. Bali no kulaikala pano isonde umuyayaya.—Amalu. 115:16.
CINSHI CALENGELE UKUTI UBUFWAYO BWA KWA LESA BWIFIKILISHIWA?
8. Cinshi Lesa abikileko ifunde ilyaba pa Ukutendeka 2:16, 17?
8 Cinshi calengele ukuti ubufwayo bwa kwa Lesa bwifikilishiwa? Yehova apeele Adamu na Efa ifunde ilyali no kulenga baishiba umo ubuntungwa bwabo bwalingile ukupelela. Yehova atile: “Ku muti onse uwa mwi bala ukulya ulelyako no kwikuta. Lelo ku muti wa kulenga ukwishiba ubusuma no bubi kwena wilalyako, pantu mu bushiku ukalyako ukufwa ukafwa.” (Ukute. 2:16, 17) Ili funde talyayafishe ukumfwa umo lyalolele, kabili talyayafishe no kukonka. Pantu na kuba Adamu na Efa balikwete ifya kulya ifingi nga nshi.
9, 10. (a) Bufi nshi ubo Satana abepeshe Yehova? (b) Finshi Adamu na Efa basalilepo ukucita? (Moneni icikope pa ntendekelo ya cino cipande.)
9 Satana Kaseebanya abomfeshe insoka pa kubepa Efa ukuti akaane ukumfwila Wishi, Yehova. (Belengeni Ukutendeka 3:1-5; Ukus. 12:9) Satana alefwaya Adamu na Efa balemona kwati Lesa alibakeenye ukulya “ku muti onse uwa mwi bala.” Cali kwati Satana alelanda ati: ‘Bushe te kuti mucite ifyo mulefwaya mwe bene?’ Lyena amubepele ubufi ubwafita fititi ati: “Ukufwa tamwakafwe.” Lyena aebele Efa ukuti talingile ukumfwila Lesa, amwebele ati: “Lesa alishiba ukuti mu bushiku mukalyako e mo amenso yenu yakashibulwa.” Satana aloseshe mu kuti Yehova talefwaya Adamu na Efa ukulya ifisabo pantu nga balyako bali no kwishiba ifingi. Na kabili Satana alibalaile ifya bufi ati: “Mukaba nga Lesa, mukeshiba ubusuma no bubi.”
10 Adamu na Efa balingile ukusalapo nampo nga kumfwila Yehova nelyo nga kumfwila insoka. Basalilepo ukukanaumfwila Lesa. Ifi bacitile fyalengele baba bacipondoka pamo na Satana. Balikeene Yehova ukuba Shibo no kutekwa nankwe.—Ukute. 3:6-13.
11. Mulandu nshi Yehova ashalekelepo fye pali bucipondoka?
11 Apo Adamu na Efa balipondokele Lesa, tabatwalilile ukuba abapwililika. Na kabili bucipondoka bwalengele bataluka kuli Yehova pantu ‘alisangulukisha amenso ica kuti talolesha icabipa.’ Kanshi ‘te kuti aloleshe fye pa bubifi capwila na apo pene.’ (Haba. 1:13) Nga ca kuti aloleshe fye ifyabipa ifyo bacitile capwila na apo pene, nga tapali umutende pa fibumbwa fyonse ifya kwa Lesa, ifya ku muulu ne fya pano isonde, kabili nga tafyali na kwikatana. Icali no kubipisha ca kuti, Lesa akanacitapo nangu cimo pa lubembu bacitile mu Edeni, ifibumbwa nga tafyamucetekela. Lelo Yehova wa cishinka ku mafunde yakwe kabili te kuti acite ifipusene na mafunde yakwe. (Amalu. 119:142) Kanshi filya Adamu na Efa bakwete amaka ya kuisalila tacalolele mu kuti balingile ukusuula amafunde ya kwa Lesa. Pa mulandu wa bucipondoka bwabo balifwile, babwelela na ku lukungu uko bafumine.—Ukute. 3:19.
12. Finshi fyacitikile abana ba kwa Adamu?
12 Ilyo Adamu na Efa baliile icisabo, Lesa alibafumishe mu lupwa lwakwe. Alibatamfishe mwi bala lya Edeni, kabili tabali na kubwelelamo. (Ukute. 3:23, 24) Ifi Yehova acitile fyalengele baimwena abene ifyafumine mu fyo basalilepo ukucita. (Belengeni Amalango 32:4, 5.) Apo abantu tabali abapwililika, tabali na kulalanga imibele ya kwa Lesa bwino bwino. Ifi Adamu acitile tafyalengele fye aonaula ishuko lya kwikala bwino ku ntanshi, lelo alengele na bana bakwe baba abashapwililika, baba ababembu kabili balafwa no kumfwa. (Rom. 5:12) Alengele abana bakwe ukukanaba ne subilo lya kwikala ubumi bwa muyayaya. Na kabili Adamu na Efa tabali nakulakwata abana abapwililika e lyo na bana babo nabo bali no kulakwata abana abashapwililika. Satana Kaseebanya tapelele fye pa kufumya Adamu na Efa kuli Lesa, lelo alitwalilila ukulufya abantu na muno nshiku mwine.—Yoh. 8:44.
ICILUBULA CALENGA ABANTU BABWELELA KULI YEHOVA
13. Cinshi Yehova afwaya ku bantunse?
13 Lesa alitwalilila ukutemwa abantu. Nangu ca kuti Adamu na Efa balimupondokele, Yehova afwaya abantunse ukuba ifibusa fyakwe. Tafwaya umuntu nangu umo ukufwa. (2 Pet. 3:9) Lilya line fye abantu bamupondokele, Lesa alipekenye ifyali no kulenga abantunse baba ifibusa fyakwe na kabili, e lyo pa kucita ifi alikonkele na mafunde yakwe ayalungama. Bushe Yehova acitile shani ifi?
14. (a) Ukulingana na Yohane 3:16, cinshi Lesa acitile pa kulubula abantunse? (b) Cipusho nshi twingalanshanya na bafwaya ukusambilila icine?
14 Belengeni Yohane 3:16. Abantu abengi abo twita ukwisasangwa ku Cibukisho balishiba ili lembo. Lelo bushe ilambo lya kwa Yesu likalenga shani abantu bakabe no mweo wa muyayaya? Kampeni yakwita abantu ku Cibukisho, Icibukisho cine, e lyo ne fipempu fya kubwelelemo ifyo tukacita pa numa ya Cibukisho ku bakasangwako, fikalenga tukafwe abantu abafwaya ukusambilila icine ukwishiba icasuko kuli ici cipusho cacindama. Aba bantu bakatemwa nga baishiba ifyo Yehova alangile ukutemwa na mano ilyo apekenye icilubula. Fishinka nshi twingalanda pa cilubula?
15. Bushe Yesu apuseneko shani na Adamu?
15 Yehova asalile umuntu uwapwililika ukuba icilubula. Uyu muntu uwapwililika alingile ukuba uwa cishinka kuli Yehova, kabili alingile ukuitemenwa ukupeela ubumi bwakwe ilambo ku kulubula abantu ababembu. (Rom. 5:17-19) Yehova akuushishe ubumi bwa cibumbwa ico abalilepo ukubumba ukufuma ku muulu ukwisa pano isonde. (Yoh. 1:14) Yesu aishileba umuntu uwapwililika nga filya fine Adamu ali. Lelo Yesu tali nga Adamu, ena alekonka amafunde ya kwa Yehova. Nangu ni lintu Yesu aleeshiwa tabembwike, kabili tatobele amafunde ya kwa Lesa.
16. Mulandu nshi icilubula cabela bupe ubwacindama nga nshi?
16 Apo Yesu ali uwapwililika, ali no kufwila abantu pa kuti abalubule ku lubembu ne mfwa. Yesu ali uwapwililika, ali uwa cishinka, kabili aleumfwila Lesa, ifi fine e fyo no muntu uwapwililika Adamu alingile ukuba. (1 Tim. 2:6) Yesu aishileba icilubula pa kuti abantu “abengi” abaume, abanakashi na bana bakabe no mweo wa muyayaya. (Mat. 20:28) Ukwabula no kutwishika, icilubula e cikalenga fye ubufwayo bwa kwa Lesa bukafikilishiwe. (2 Kor. 1:19, 20) Icilubula calenga aba cishinka bonse babe ne subilo lya kuba no mweo wa muyayaya.
YEHOVA ALILENGA TWABWELELA KULI ENA
17. Finshi icilubula catucitila?
17 Icilubula ico Yehova apeele cali ica mutengo. (1 Pet. 1:19) Alitemwa sana abantu ica kuti aliitemenwe ukuleka Umwana wakwe uwafyalwa eka ukutufwila. (1 Yoh. 4:9, 10) Kanshi kuti twatila Yesu apyene Adamu umufyashi wesu uwakubalilapo. (1 Kor. 15:45) Ifi Yesu atufwilile, talenga fye tukabe no bumi bwa muyayaya, lelo alilenga ukuti tukabwelele na mu lupwa kwa Lesa. Kanshi pa mulandu ne lambo lya kwa Yesu, Yehova alapokelela abantu mu lupwa lwakwe ukwabula ukutoba amafunde yakwe ayalungama. Ala tulatemwa nga twatontonkanya pa nshita ilyo abantu bonse aba cishinka bakaba abapwililika! Pali iyo nshita ulupwa lwa ku muulu no lwa pano sonde lukekatana. Bonse fye tukaba abana ba kwa Lesa.—Rom. 8:21.
18. Ni lilali Yehova akaba “fyonse kuli bonse”?
18 Bucipondoka bwa kwa Satana tabwalengele Yehova aleka ukutemwa abantunse, kabili te kuti bulenge abantu abashapwililika bafilwa ukuba aba cishinka kuli Yehova. Yehova akabomfya icilubula pa kwafwa abana bakwe ukuba abalungami. Tontonkanyeni pa fyo ubumi bukawama ilyo bonse ‘abamona Umwana no kumutetekela’ bakaba no mweo wa muyayaya. (Yoh. 6:40) Pa mulandu wa kutemwa e lyo na mano ayo Yehova akwata, akalenga abantu bakabe abapwililika ukulingana no bufwayo bwakwe. Lyena Shifwe Yehova akaba “fyonse kuli bonse.”—1 Kor. 15:28.
19. (a) Cinshi tukalacita nga ca kuti tulatasha pa cilubula? (Moneni akabokoshi akaleti: Natutwalilile ‘Ukufwaya Abafwaya Ukumfwa.’) (b) Finshi tukasambilila pa cilubula mu cipande cikonkelepo?
19 Nga tuletasha pa cilubula tukalaebako bambi ukuti nabo kuti banonkelamo muli ubu ubupe. Abantu balingile ukwishiba ukuti Yehova akapeela abantu umweo wa muyayaya ukupitila mu cilubula. Na lyo line kwaliba na fimbi ifyo icilubula cacita. Mu cipande cikonkelepo tukasambilila pa fyo imfwa ya kwa Yesu yayasuka imilandu Satana aimishe mwi bala lya Edeni.


text:
CIIYO 5
Ino Lesa Ulayanda Cishi Kuba Buyani?
1. Ino nceebo nshi Lesa wakalenga cishi?
Yehova wakapa cishi ku bantu. Mpotweelete kukala. Aboobo musankwa wakutanguna a mwanakashi, Adamu a Efa, tabana kulengwa ayi bakasushe liculu mukwiinga Lesa kaali walenga kale bangelo bakukala kwiculu. (Jobo 38:4, 7) Ono, Lesa wakabika musankwa wakutanguna mu paladaiso mu musena ubotu wakalinga kwiitwa ayi Edeni. (Matalikilo 2:15-17) Yehova wakalinga kusuni ayi Adamu abaana mbeshi akashale bakakale buumi butamaani pa cishi.—Amubelenge Kulumbaisha 37:29; 115:16.
Pakutanguna, musena wa Edeni ngo wakalingabo paladaiso. Musankwa wakutanguna a mwanakashi niinga baashala baana a kufula. Mukwiinda kwa ciindi niinga beendelesha coonse cishi a kucisandula kuba paladaiso. (Matalikilo 1:28) Cishi teshi cikanyonyoolwe. Cishi ncakukalaamo bantu muyayaya.—Amubelenge Kulumbaisha 104:5.
2. Nceebo nshi cishi tacibete paladaiso cino ciindi?
Adamu a Efa tabakwe kunyumfwila Lesa, aboobo Yehova wakabakushaamo mu Edeni. Paladaiso yakaloba, alimwi taakuwo muntu wakakonsha kuiboosha. Baibo ilaamba ayi: ‘Cishi cakapekwa mu maansa abantu babiibi.’—Jobo 9:24.—Amubelenge Matalikilo 3:23, 24.
Sa Lesa inga waalilwa kucitila bantu nshaakalinga kusuni pakutanguna? Taawu! Takonshi kwaalilwa, sobwe. Ngu Shinkusu shoonse. (Isaya 45:18) Ulaakulenga bantu kunokala mbwakalinga kusuni pakutanguna.—Amubelenge Kulumbaisha 37:11, 34.
3. Cilaakuba buyani kwaamba ayi Paladaiso ikaboole?
Paladaiso ilakubolabo pa cishi mu ciindi ca bweendeleshi bwakwe Yesu Mwaami wakwe Lesa. Mu nkondo ya Amagedoni, Yesu ulaakutangilila bangelo bakwe Lesa a kunyonyoola boonse batanyumfwili Lesa. Lyalo Yesu ulaakwaanga Sataana myaaka ili 1,000. Banyumfwila Lesa balaakupuluka bunyonyooshi mukwiinga Yesu ulaakubatangilila a kubafuna. Balaakuba abuumi butamaani mu Paladaiso pa cishi.—Amubelenge Ciyubululo 20:1-3; 21:3, 4.
4. Ino mapenshi alaakumana lili?
Ino Lesa ulaakubumana lili bubiibi pa cishi? Yesu wakapa ca ‘kwishibilaako’ ca kutondesha ayi mamanino acishi ali pafwafwi. Shitocitika mu cishi na shatolelela inga shalenga bantu kucaikwa alimwi shitotondesha ayi cino ciindi tutokala ku ‘mamanino acishi.’—Amubelenge Mateyo 24:3, 7-14, 21, 22.
Yesu ndyeshi akanokweendelesha cishi kaali kwiculu myaka ili 1,000, ulaakumana mapenshi oonse. (Isaya 9:6, 7; 11:9) Yesu teshi akanoolibo Mwaami, ulaakuba Mupailishi Munene alimwi ulaakukushawo bubiibi bwa baabo banyumfwila Lesa. Aboobo, kwiinda muli Yesu, Lesa ulaakumana malwashi, kucembela, a lufu.—Amubelenge Isaya 25:8; 33:24.
5. Mbani beshi bakakale mu Paladaiso kunembo?
Bantu banyumfwila Lesa mbeshi bakakale mu Paladaiso. (1 Joni 2:17) Yesu wakatuma bashikwiya bakwe mu kuyandoola basuni kukutika a kubeisha mbwenga baba kulubasu lwakwe Lesa. Cino ciindi Yehova utocafwa bantu baanji kwaamba ayi bakakale mu Paladaiso pa cishi kunembo. (Sefaniya 2:3) Ku maanda a Bwaami a Bakamboni bakwe Yehova, bantu baleishikwa kuba bashali babotu. Basankwa baleishikwa kusunga kabotu bakaabo, banakashi abalo baleishikwa kunyumfwila bebaabo. Baana a bashali balaba pantu pomwi ndi batolambila alimwi baleeya mbwenga makani abotu abacafwa mu bukaalo.—Amubelenge Mika 4:1-4.


text:
Ifipusho Abacaice Bepusha ne Fyasuko Ifingabafwa, Ibuuku 2
Mwe baice mulafwaya aba kumupandako amano abo mwingacetekela! Icitabo ca Ifipusho Abacaice Bepusha ne Fyasuko Ifingabafwa, ibuuku 2 kuti camwafwa. Muli ici icitabo, mwaliba ifyo abaice abengi sana ukufuma mu fyalo ifyalekanalekana baalandapo pa fintu fimo. Ifyo Baibolo isambilisha fyalibafwa sana. Mona fimo fimo ifyo cilandapo ifingakwafwa.
Ici icitabo cikakwafwa ukwasuka amepusho pali ifi:
- Abaume na Banakashi
- Ukukula
- Ifya Kumfwana na Banobe
- Isukulu na Banobe
- Indalama
- Abafyashi Bobe
- Ifyo Umfwa
- Ukulesha Icitendwe
- Ukulakula mu fya kwa Lesa
Kuti wakopolola ici citabo ukufuma pa intaneti mu musango wa PDF, nelyo kuti walembela ku maofeshi yesu pa kuti bakutumine ici icitabo.


text:
Mutu 17
Ulwiputo Lusako Ulu Tuli Nalo
1, 2. Nongwa yafiki tukuyoba ukuti ulwiputo kyabupe kya pamwanya, kangi nongwa yafiki tukulondiwa ukumanya isi iBaibolo likuyoba pa fundo iyi?
IKISU kyapasi kinandi fiyo pakufwanikisya nifindu fingi ifi fipeliwe. Linga Yehova ikuketa pakisu, ikuketa ifikolo fyosa ifya bandu bo katonyelo ka misi ukufuma mu ndeko. (Salimo 115:15; Yesaya 40:15) Nalinga twebandu tuli banandi fiyo pakufwanikisya nifindu ifi fipeliwe, ilemba lya Salimo 145:18, 19 likuyoba likuti: ‘Yehova ali pipi itolo kuli bosa aba bikunsuma, na bosa aba bikwiputa kumyake mbwanaloli. Bosa aba bikuntila bo ikubabombela isi bikulonda, ikupilika ni nguto syabo kangi ikubapoka.’ Tuli nu lusako fiyo ulwakumfika mulwiputo! Yehova, Umpeli wa fyosa uyu ikulonda ukuti tuye nawe pabumanyani kangi umwene ikulonda ukuti apilikeghe inyiputo syitu. Naloli, ulwiputo lo lusako ulu Yehova ampele aliwesa wa uswe.
2 Loli ukuti Yehova apilikeghe inyiputo syitu, tukulondiwa ukumwiputa munjila iyi umwene ikulonda. Ngimba tubaghile ukubomba bulebule? Isagha tukete isi iBaibolo likuyoba pa fundo ya kwiputa.
NONGWA YAFIKI TUKULONDIWA UKWIPUTA KWA YEHOVA?
3. Nongwa yafiki mukulondiwa ukwiputa kwa Yehova?
3 Yehova ikulonda ukuti muyobeghe nawe. Ngimba tukumanya bulebule ukuti syo isi ikulonda? Belenga Bafilipi 4:6, 7. Mwinong’onelepo amasyu agha ghali pa mavesi agha. Umwalafyale wa kumwanya ni kisu, ikulonda ukuti mumbuleghe indamyo isi mukwaghana nasyo kangi namuno mukwipilikila.
4. Ngimba ukwiputa akabalilo kosa kukukasya bulebule ubumanyani bwitu na Yehova?
4 Ulwiputo lukututula ukuti tuye pabumanyani bwa maka na Yehova. Linga uli nu m’manyani wako uyu akabalilo kosa mukuyobesania, ukubulana indamyo isi mukwaghana nasyo namuno mukwipilikila linga mwaghene nindamyo, fikutula fiyo ukuti mukolelaneghe. Ifi fifwene itolo linga tukwiputa kwa Yehova. Ukwendela m’Baibolo, Kyala ikutubula inyinong’ono syake namuno ikwipilikila kangi ikutubula isi isakubomba nkyeni. Ukwiputa akabalilo kosa kwa Yehova kukutupa ulusako lwa kumbula muno tukwipilikila mundumbula syitu. Linga mukubomba isi, ubumanyani bwinu na Yehova bukuya bwa maka.—Yakobu 4:8.
NGIMBA TUKULONDIWA UKUBOMBA ISYAFIKI UKUTI KYALA APILIKEGHE INYIPUTO SYITU?
5. Ngimba tukumanya bulebule ukuti Yehova atikupilika inyiputo syosa?
5 Ngimba Yehova ikupilika inyiputo syosa? Hayi. Nkabalilo ka nsololi Yesaya, Yehova ababulile abaIsraeli atile: ‘Napa linga mukufughama bo mukwiputa nkyeni m’myangu ndisakuketako, nalinga mukwiputa inyiputo indali ndisakupilikagha mma, namanga amaboko ghinu ghapakele ilopa.’ (Yesaya 1:15) Linga tutikubomba inunu, tubaghile ukupangisya ukuti ubumanyani bwitu na Yehova bonangike, isi sibaghile ukupangisya ukuti Yehova angapilikagha inyiputo syitu.
6. Nongwa yafiki ulwitiko lwakulondiwa fiyo? Ngimba mubaghile ukunangisya bulebule ukuti muli nulwitiko?
6 Linga tukulonda ukuti Yehova apilikeghe inyiputo syitu, tukulondiwa ukuya nulwitiko kumyake. (Marko 11:24) Untumiwa Pauli ayobile atile: ‘Loli nayumo akamanya ukunhobosya Kyala linga akaya nulwitiko, namanga uyu ikuseghelela kwa Kyala, fikuti yo itikeghe itolo ukuti aliko kangi nukuti ikubapa ifihombiwa bosa aba bikundonda.’ (Bahiburi 11:6) Loli ukuyoba ukuti tuli nulwitiko kukaya kwakufwana. Tukulondiwa ukumpilikila Yehova isiku lililyosa ukuti tunangisye naloli ukuti tuli nulwitiko kumyake.—Belenga Yakobu 2:26.
7. (a) Nongwa yafiki tuyeghe bakwiyisya na balughindiko linga tukwiputa kwa Yehova? (b) Ngimba tubaghile ukunangisya bulebule ukuti isi tukuyoba pakwiputa sikufuma pasi pa ndumbula yitu?
7 Linga tukwiputa, tukulondiwa ukuyoba mwakwiyisya kangi mwalughindiko. Nongwa yafiki? Linga tupeliwe ulusako lwakuyoba na Mwalafyale pamo Pulezidenti tubaghile ukuyoba nawe mwalughindiko. Yehova yo mwene maka ghosa, yo nongwa tukulondiwa ukuyoba nawe mwakwiyisya na mwalughindiko fiyo. (Ubwandilo 17:1; Salimo 138:6) Pakwiputa tuyobeghe ukufuma pasi pa ndumbula kangi tuleke ukwandisyakwandisya amasyu ghamoghene.—Matai 6:7, 8.
8. Linga tusumile fimo kwa Yehova, ngimba tukulondiwa ukubomba isyafiki?
8 Akabalilo kosa linga tukusuma fimo kwa Kyala, tubombeghe ifindu mwakufwana na ifi tusumile. Tufwanikisye ukuti tukunsuma Yehova ukuti atutule ifindu ifi tukulondiwa pa bumi bwitu, tutikulondiwa ukwikala itolo nukulindilila ukuti umwene ikuya pakutupa loli tukulondiwa ukwiyula nukubomba imbombo ukuti tubwaghe ubutuli. (Matai 6:11; 2 Batesalonike 3:10) Linga tukunsuma Yehova ukuti atutule ukuleka ukubomba imbibi simo isi twalisibile, tuyeghe maso ukuleka ukubomba ifindu ifi fibaghile ukutwingisya kangi mu ndamyo yilayila. (Bakolosi 3:5) Lino isagha tuyobesanie amalalusyo ghamo agha abandu bikwilalusya pa fundo ya nyiputo.
AMALALUSYO PA FUNDO YA NYIPUTO
9. Ngimba twiputeghe kwa nani? Ngimba ilemba lya Yohani 14:6 likutumanyisya isyafiki linga tukwiputa?
9 Ngimba twiputeghe kwa nani? Yesu abamanyisye abafundiwa bake ukuti biputeghe kwa ‘Tata witu wa kumwanya.’ (Matai 6:9) Ayobile kangi atile: ‘Yo une ne Njila, ne bwanaloli kangi ne bumi; nayumo atikwisako kwa Tata, pene papo linga ikwendela m’myangu.’ (Yohani 14:6) Yo nongwa tukulondiwa ukwiputa kwa Yehova mwene ukwendela mwa Yesu. Ngimba ukwiputa ukwendela mwa Yesu kukusanusya ukuti fiki? Ukuti Yehova apilike inyiputo syitu, tukulondiwa ukuyighindika imbombo iyi Yehova ampele Yesu. Ukufwana na muno twamanyilile, Yesu alisile pa kisu ukuti atupoke ku butulanongwa na ku nifwa. (Yohani 3:16; Baroma 5:12) Yehova ansalile Yesu ukuya Mputi kangi Mulongi.—Yohani 5:22; Bahiburi 6:20.
10. Ngimba tukulondiwa ukwima bulebule linga tukwiputa?
10 Ngimba tukulondiwa ukwima bulebule linga tukwiputa? Yehova atikuyoba ukuti tufughameghe, twikaleghe pamo ukwima linga tukwiputa. IBaibolo likuyoba ukuti tubaghile ukuyoba na Yehova mulimosa loli tumpeghe ulughindiko linga tukuyoba nawe. (1 Syambukulu 17:16; Nehemiya 8:6; Danieli 6:10; Marko 11:25) Ifi Yehova ikulonda fiyo kumyitu kukaya muno twimile pakwiputa loli umwene ikuketa indumbula yitu. Tubaghile ukusosya amasyu pamo ukuyoba mundumbula linga tukwiputa. Tubaghile kangi ukuyoba nawe kulikosa kuno tuli, pamusi pamo pakilo. Linga tukwiputa kwa Yehova, tuyeghe nulusubilo ukuti ikuya pakupilika inyiputo syitu nalinga abandu abangi bakabaghila ukupilika.—Nehemiya 2:1-6.
11. Ngimba findu fiki ifi tubaghile ukunsuma Yehova?
11 Ngimba tukulondiwa ukusuma ifindu fiki? Tubaghile ukwiputila filifyosa ifi Yehova ikwitikisya. IBaibolo likuyoba ukuti: ‘Aka linga tukusuma ukufwana nubwighane bwake, ikutupilika.’ (1 Yohani 5:14) Ngimba tubaghile ukuyoba nawe ifindu ifya twibene? Ena. Linga tukuyoba na Yehova, tuyobeghe nawe ukuya m’manyani witu wa pandumbula. Tubaghile ukumbula Yehova syosa isi sili m’nyinong’ono na isi sili mundumbula. (Salimo 62:8) Tubaghile ukwiputa kumyake ukuti atupe mbepo mwikemo ukuti atutuleghe ukubomba ifindu ifinunu. (Luka 11:13) Tubaghile ukunsuma Yehova ukuti atupe amahala ukuti tusaleghe ifindu mwamahala, kangi tubaghile ukunsuma ukuti atutule ukumalana nindamyo isi tukwaghana nasyo. (Yakobu 1:5) Tunsumeghe Yehova ukuti atuhobokeleghe imbibi syitu. (Baefesi 1:3, 7) Tubiputileghe abandu abangi, aba m’mbumba yitu nabakamu bitu nkipanga.—Imbombo Sya Batumiwa 12:5; Bakolosi 4:12.
12. Yoba ifindu ifi tukulondiwa ukuyoba linga tukwiputa.
12 Ngimba ifya kulondiwa fiyo mu lwiputo fyo fiki? Yehova nu bwighane bwake. Tutighi ndagha ukufuma mundumbula yitu pa fyosa ifi atubombile. (1 Syambukulu 29:10-13) Tumenye ukuti isi syakulondiwa panongwa yakuti Yesu bo ali pa kisu abamanyisye abatumiwa bake ukuti syo babombeghe linga bikwiputa. (Belenga Matai 6:9-13.) Ayobile ukuti pabwandilo biputeghe ukuti ingamu ya Kyala yikemesiweghe pamo ukuti yighindikiweghe. Ukufuma apa Yesu anangisye ukuti tusumeghe ukuti Ubunyafyale bwa Kyala bwiseghe kangi ubwighane bwake bubombiweghe pa kisu. Panyuma pakusuma fyosa ifi, Yesu ayobile ukuti tuyobeghe ifyakulondiwa ifya twibene. Linga pakwiputa tukwanda ni sya Yehova nu bwighane bwake, tukunangisya ukuti fyo fyakulondiwa fiyo kumyitu.
13. Ngimba inyiputo syitu siyeghe ndali bulebule?
13 Ngimba inyiputo syitu siyeghe ndali bulebule? IBaibolo litikuyoba. Inyiputo syitu sibaghile ukuya ndali lumo mbimba, ukufwana namuno ifindu fiyilile. Mwakifwanikisyo, tubaghile ukwiputa ulwiputo ulupimba linga tukulya. Kangi tubaghile ukwiputa akabalilo akatali linga tukumpala pamo tukumbula isya ndamyo situ. (1 Samueli 1:12, 15) Tutikulondiwa ukwiputa inyiputo indali ukuti twinangisye ku bangi ukufwana namuno bamo babombelagha nkabalilo ka Yesu. (Luka 20:46, 47) Yehova atikuhoboka ni nyiputo isya luko ulu. Loli Yehova ikulonda ukuti isi tukuyoba sifumeghe mu ndumbula.
14. Ngimba twiputeghe kalinga, kangi isi sikutubula isyafiki isya Yehova?
14 Ngimba twiputeghe kalinga? Kyala ikulonda ukuti tuyobeghe nawe akabalilo kosa. IBaibolo likuyoba ukuti “mukindilileghe ukwiputa,” “mwiyuleghe ukwiputa,” kangi “mwiputeghe akabalilo kosa.” (Matai 26:41 NWT; Baroma 12:12 NWT; 1 Batesalonike 5:17) Akabalilo kosa Yehova ikupilika inyiputo syitu. Tundaghisyeghe Yehova isiku lililosa panongwa ya lughano lwake na isi ikutubombela. Tubaghile ukunsuma ukuti atulongosyeghe, atupeghe amaka kangi ukuti atukasyeghe linga twaghene ni ndamyo. Linga tukuketa ukuti lusako ukwiputa kwa Yehova, akabalilo kosa tukuya pakuyoba nawe apa linga ulusako lwaghiwe.
15. Nongwa yafiki tuyobeghe ukuti “ame” pabumalilo bwa lwiputo?
15 Nongwa yafiki ukuti “ame” pabumalilo bwa lwiputo kwakulondiwa? Amasyu ghakuti “ame” ghikusanusya ukuti “naloli” pamo ukuti “mo siyile”. Ukuyoba ukuti “ame” kukunangisya ukuti isi tuyobile mu lwiputo tukusimikisya ukuti syo sili mundumbula yitu. (Salimo 41:13) IBaibolo likuyoba kangi ukuti kununu ukuyoba ukuti “ame” mwakukwesya amasyu pamo mundumbula pabumalilo pa lwiputo lwa pa bwingi ukunangisya ukuti tukwitikisya isi siyobiwe mu lwiputo.—1 Syambukulu 16:36; 1 Bakorinti 14:16.
MUNO KYALA IKWAMULILA INYIPUTO SYITU
16. Ngimba Yehova ikwamula naloli inyiputo syitu? Lingania.
16 Ngimba Yehova ikwamula naloli inyiputo syitu? Ena ikwamula naloli. IBaibolo likunjoba Umwene ukuti ‘Uwe kwamula inyiputo.’ (Salimo 65:1) Yehova ikupilika nukwamula inyiputo isyakufuma pasi pa ndumbula isya bandu abingi mu njila isyakukindanakindana.
17. Ngimba Yehova ikubombela bulebule abandumi na babombi abinitu pakwamula inyiputo syitu?
17 Yehova ikubombela abandumi na babombi bake pakwamula inyiputo syitu. (Bahiburi 1:13, 14) Pali abandu bingi aba biputagha kwa Kyala ukuti abatule ukulipilikisya kanunu iBaibolo loli bo pakindilepo akabalilo akanandi itolo Abaketi ba Yehova bafikile nukwanda ukumanyila nabo. IBaibolo likunangisya ukuti abandumi bope tukubomba nabo imbombo iyakufumusya ‘amasyu amanunu’. (Belenga Ubusetuli 14:6.) Twe bingi tunsumilemo Yehova ukuti atutule pa ndamyo lumo ifindu fimo ifi tukulondiwa, bo akabalilo kakindilepo twalyambilile ubutuli ukufuma ku nKristu mwinitu.—Isya Mbupingamu 12:25; Yakobu 2:16.
18. Ngimba Yehova ikubombela bulebule mbepo mwikemo ni Baibolo pakwamula inyiputo syitu?
18 Yehova ikubombela mbepo mwikemo pakwamula inyiputo syitu. Linga tunsumile ukuti atupeko amaka ukuti tulimbane ni ndamyo yimo, Umwene ikutupako mbepo mwikemo ukuti atulongosyeghe nukututula. (2 Bakorinti 4:7) Yehova ikubombela kangi iBaibolo ukuti amule inyiputo syitu nukututula ukubomba ifindu mwamahala. Linga tukubelenga iBaibolo, tubaghile ukulyagha ilemba ili libaghile ukututula. Yehova abaghile ukupangisya yumo pangomano syitu isya kipanga ukuyoba isi twalondiwagha ukupilika lumo unkulumba yumo uwa kipanga ukuti alinganie kanunu ifundo yimo ya m’Baibolo iyi yikulondiwa fiyo kumyitu.—Bagalatiya 6:1.
19. Nongwa yafiki utubalilo tumo tubaghile ukuketa ukuti Yehova akali ukwamula isi tunsumile?
19 Loli lumo akabalilo kamo tubaghile ukwilalusya ukuti, ‘Nongwa yafiki Yehova akali ukwamula ulwiputo lwangu m’paka lino?’ Mukumbukeghe ukuti ikumanya akabalilo akanunu ni njila inunu iyakwamulila inyiputo. Amenye fyosa ifi tukulondiwa. Uswe tukulondiwa ukukindilila itolo ukunsuma ukuti tunangisye ukuti syo tukulonda naloli kangi tukunsubila ukuti abaghile ukututula. (Luka 11:5-10) Utubalilo tumo Yehova ikwamula inyiputo syitu mu njila iyi tukalinong’onilepo. Ikifwanikisyo, akabalilo kamo tubaghile ukusuma ukuti atutule pa ndamyo iyi twaghene nayo, loli Umwene m’malo mwakusosyapo indamyo lumo abaghile ukutupa amaka ghakuti ghatutule ukwifimbilisya.—Belenga Bafilipi 4:13.
20. Nongwa yafiki twiputeghe kwa Yehova pipipipi?
20 Ukwiputa kwa Kyala lusako lunywamu fiyo! Tusimikisyeghe ukuti ikupilika linga tukwiputa. (Salimo 145:18) Linga tukwiputa pipipipi kwa Yehova ukufuma pasi pa ndumbula, ubumanyani bwitu nu Mwene bukuya bwamaka.


text:
Bushe Iciswango ca Mitwe 7 ico Baibolo Yalandapo mu Ukusokolola Icipandwa 13 E Cinshi?
Icasuko ca mu Baibolo
Iciswango ca mitwe 7 ico Baibolo yalandapo pa Ukusokolola 13:1 cimininako imitekele yonse iya pano calo.
Calikwata ubufumu, amaka, ne cipuna ca bufumu, kanshi cimininako utubungwe twa mitekele ya calo.
—Ukusokolola 13:2.
Cilateka pa “mitundu yonse na pa bantu bonse na pa ba ndimi shonse na pa ba nko shonse,” kanshi tacimininako ubuteko ubwa mu calo cimo fye.
—Ukusokolola 13:7.
Imimonekele ya ciko yalipalana ne mimonekele ya fiswango 4 ifyalandwapo mu kusesema kwaba pali Daniele 7:
2-8. Cimoneka kwati ni mbwili, cakwata amakasa ya bere, akanwa ka nkalamo, ne nsengo 10. Ifiswango fya mu kusesema kwa kwa Daniele bafilondolola ukuti shamfumu 4, nelyo amabufumu ayakakwatisha amaka. (Daniele 7: 17, 23) Kanshi iciswango ca mu Ukusokolola icipandwa 13 cimininako utubungwe tonse utwa mitekele ya calo.
Ici ciswango ‘cifuma muli bemba,’ e kutila mu bantu aba cimfulumfulu abateka mu mabuteko.
—Ukusokolola 13:1; Esaya 17: 12, 13.
Baibolo itila inambala, nelyo ishina lya ciswango, 666, ni “nambala ya muntu.” (Ukusokolola 13:
17, 18) Aya mashiwi yalanga ukuti iciswango ico Baibolo yalandapo mu Ukusokolola icipandwa 13 kabungwe ka bantunse, te ka mipashi nelyo ifibanda.
Nangu ca kuti limo ifyalo filafilwa ukumfwana, ilingi line filekatana pa kuti fitwalilile ukuteka ukucila ukunakila Ubufumu bwa kwa Lesa. (Amalumbo 2:2) Na kabili fikomana akapi pa kuti fikalwe na bamalaika ba kwa Lesa abakatungululwa na Yesu Kristu pa Armagedone, lelo pali iyi nkondo, ifi fyalo fyonse fikonaulwa.
“Insengo 10 ne mitwe 7”
Mu Baibolo, amanambala yamo yemininako ifintu fimo. Ku ca kumwenako, 10 na 7 manambala ayemininako ifyakumanina. Icitwafwa ukwishiba ico “insengo 10 ne mitwe 7” ifyo Baibolo yalandapo mu Ukusokolola icipandwa 13 fimininako, “icimpashanya ca ciswango” icalandwapo mwi buuku limo line ilya Ukusokolola, ne ci, ciswango icakashika icakwata imitwe 7 ne nsengo 10. (Ukusokolola 13:
Ne mitwe 7 iya ciswango ico Baibolo yalandapo pa Ukusokolola 13:1 imininako amabuteko 7: amabuteko nelyo ifyalo ifyakwatisha sana amaka ifiteka pe sonde kabili ificusha abantu ba kwa Lesa, ne fi fyalo ni Egypt, Assyria, Babylon, Medo-Persia, Greece, Rome, na Anglo-America. Apo insengo 10 shimininako ifyalo fyonse, ifikalamba ne finono, ninshi ifisote fya bufumu, nelyo ifilongwe, ifyaba ku lusengo lumo lumo filanga ukuti ifi fyalo fiteka pa nshita imo ine ne calo icakwatisha amaka pali ino nshita.


text:
MUTU 19
Ngimba Untumwa Unsubliwa nu Wamahala Yoywani?
Bo Yesu ali pipi ukufwa, abakolile abafundiwa bake 4 ukuti ayobe nabo. Alipo Peteri, Yohani, Yakobu na Andileya. Akabalilo aka Yesu ayobagha isya kimanyilo kya kwisa kwake, alalusisye atile: ‘Kali ywani untumwa unsubiliwa nu wamahala, uyu mwalafyle wake amwimike pa nyumba yake, ukuti abapeghe abandu ifyakulya bo akabalilo kafikile?’ Ilalusyo ili lyali lyakulondiwa fiyo. (Matai 24:3, 45, NWT; Marko 13:3, 4) Yesu ukuya “Mwalafyale,” ababulile abafundiwa bake ukuti akuya posala abakuti babapeghe aba bakunkonga ifyakulya pakabalilo kake. Ngimba bo baliku aba bakwisa pakuya batumwa?
Kabughatila ka basaliwa aba bakunkonga Yesu. Untumwa uyu ikumanyiwa ukuya Kabughatila Kakulongosya ka Baketi ba Yehova. Akabughatila aka kakutendekesya amabuku ni ngomano nubapa abakristu abinabo. Tukunsubila untumwa unsubiliwa uyu ukuti ‘atuyabileghe ifyakulya pakabalilo kake.’—Luka 12:42.
Bobomba imbombo iyi Kyala abapele. (1 Timoti 3:15) Yesu ampele untumwa unsubiliwa uyu imbombo ingulumba fiyo, uketesya muno igulu lya Yehova likwendela pa kisu kyosa. Bali ni mbombo yakuketesya ifindu ifi igulu lili nafyo, ulongosya imbombo yakufumusya, nutumanyisya ukwendela mfipanga. Tupeliwa ifi tulondiwa pakabalilo kake. Akabughatila aka kotupa ifyakulya pakabalilo kake ukwendela mu ngomano sya kipanga, ingomano inywamu pampene namabuku agha tubombela linga tukufumusya.
Umwene ntumwa nsubiliwa nongwa yakuti, okonga ubwanaloli bwa m’Baibolo kangi obomba imbombo iyi apeliwe iyakufumusya amasyu amanunu. Kangi wamahala nongwa yakuti, ofwanisya upakisya ifindu fya Kristu pa kisu. (Imbombo Sya Batumiwa 10:42) Yehova obatula abandu bingi ukwisa ku gulu lyake kangi akuntula untumwa wake unsubiliwa ukuti afwanisye imbombo yake.—Yesaya 60:22; 65:13.
Yoywani uyu Yesu alinsalile ukuti abapeghe ifyakulya aba bakunkonga?
Nongwa yafiki tukuti untumwa uyu nsubiliwa kangi wamahala?


text:
MUTU 10
Nongwa Yafiki Twe Baketi ba Yehova Tupanga Ukumayila kwa Pambumba?
Nkabalilo kakunyuma, Yehova alondagha imbumba yiliyosa yiyeghe nakabalilo kakuya pampene, ukukasya ubumanyani na Yehova kangi ukukasya ubukamu pakati pabo. (Ukukumbusya Indaghilo 6:6, 7) Yo nongwa yake sabata aliwesa Abaketi ba Yehova bakuya nakabalilo kakumanyilila pampene ukuya mbumba—bakuya babuke linga boyobesania, bomanyila amasyu gha Kyala ufwana na ifi filondiwa pa bumi bwabo. Pope linga kwikala wimwene ubaghile ukuya nakabalilo kakumanyila amasyu gha Kyala.
Kabalilo kakuseghelela kwa Yehova. ‘Amuseghelele kwa Kyala, po yope isakuseghelelagha kumyinu.’ (Yakobu 4:8) Linga tumanyila amasyu ghake iBaibolo, po tukwisa kum’manya kanunu Yehova nubundu bwake. Injila imbepe yakwandila umanyila naba m’nyumba yinu kokubelenga iBaibolo mwakukwesya amasyu, lumo mubaghile ukonga imbatiko ya sabata aliwesa iya Ukufumusya nu Bumi Bwitu, Imbatiko yangomano syitu. Mubaghile uyabana ifiyabo fyakuti mubelenge, pabumalilo muyobesanie ifi mumanyile ufuma m’malemba.
Kabalilo kakukasya ubukamu bwitu na binitu ba pambumba. Abanyambala na bakasi babo, abapapi na bana babo bokasya ubukamu bwabo linga bomanyila iBaibolo pampene. Aka kayeghe kabalilo kakuti aliwesa ahobokeghe nako. Abapapi babaghile usala inkhani simo ukuti bayobesanie na bana babo ufwana nifinja fyabo. Mubaghile ubombela Gongwe, Wukani pamo Webusayiti yithu ya jw.org. Muyobesanieghe nabana binu indamyo isi bakwaghana nasyo linga bali ku sukulu namuno babaghile umalanilana nasyo. Mubaghile uketelela kangi amavidiyo pa JW Broadcasting (tv.jw.org), pabumalilo muyobesyanie ifi m’manyilepo. Mumanyileghe inyimbo isi mukuya pakwimba pangomano kangi muyeghe nakabalilo kakwangala pampene linga mumalile umanyila.
Linga mumanyila ni mbumba yinu sabata aliwesa, umwe naba m’mbumba yinu mukuya pohoboka nifimanyilo ifi mumanyila m’masyu gha Kyala kangi mukwisa kusayiwa na Yehova.—Masalimo 1:1-3.
Nongwa yafiki tukuya nakabalilo kakumanyilila pampene ukuya mbumba?
Ngimba abapapi babaghile ubomba bulebule ukuti akabalilo kakumanyila kayeghe kakuhobosya?


text:
Sena inga mwayanda kubala cibalo eeci mumwaambo wa %%?
Bbaibbele Lili a Intaneti | BBAIBBELE LYA BUSANDULUZI BWANYIKA MPYA
Sena inga mwayanda kubala cibalo eeci mumwaambo wa %%?
-
Babelesi bamumuunda wamisaansa bavwola mali aayelene (1-16)
-
Lufwu lwa Jesu lwasinsimwa alimwi (17-19)
-
Kulomba zyuuno mu Bwami (20-28)
-
Baalumi bobilo boofwu baponesyegwa (29-34)
20 “Nkaambo Bwami bwakujulu buli mbuli mwiniŋanda iwakaunka mafwumofwumo kuyoonjizya bantu mulimo wakubeleka mumuunda wakwe wamisaansa.+
2 Naakazuminana ababelesi kuti abavwozye aumwi dinari lyomwe abuzuba, wakabatuma mumuunda wakwe wamisaansa.
3 Naakaunka alimwi aciindi cawoola lyatatu, wakabona bamwi baliimvwi kumusika kabatakwe zyakucita;
4 eelyo kuli baabo wakati, ‘Anywebo kamuya mumuunda wamisaansa, ndilamuvwozya kufwumbwa ceelede.’
5 Aboobo bakaunka. Alimwi wakaunka aciindi cawoola lyacisambomwe, alimwi aawoola lyafwuka akucita mbubonya oobo.
6 Mpoonya kumamanino, wakaunka aciindi cawoola lya 11 akujana bamwi baile kwiimvwi, eelyo wakabaambila kuti, ‘Nkaambo nzi ncomwiimvwi aano buzuba boonse kamutabeleki?’
7 Bakavwiila kuti, ‘Nkaambo kunyina watunjizya mulimo.’ Wakabaambila kuti, ‘Anywebo kamuya mumuunda wamisaansa mukabeleke.’
8 “Nokwakaba kumangolezya, mwinimuunda wamisaansa wakaambila mubanzi wakwe kuti, ‘Kobaita babelesi ubavwozye mali aabo,+ utalikile kuli bamamanino, umanizye abakusaanguna.’
9 Nobakasika baalumi ibakatalika aciindi cawoola lya 11, umwi aumwi wabo wakavwola dinari lyomwe.
10 Aboobo bakusaanguna nobakasika, bakayeeya kuti balapegwa mali manji, pele abalo bakavwozyegwa aumwi dinari lyomwe.
11 Nobakalitambula, bakatalika kumutongooka simalelo mukamwini ŋanda
12 akwaamba kuti, ‘Baalumi aaba bamamanino babeleka buyo woola lyomwe; pele wabavwozya kweelana andiswe notwabeleka canguzu buzuba boonse akubalwa zuba!’
13 Pele wakaingula umwi wabo kuti, ‘Taaku ncindakulubizyila musa. Tee kayi twapangene kuti ulavwola dinari lyomwe?+
14 Bweza dinari lyako weende. Ndiyanda kumupa awalo ooyu wamamanino mbubonya mbondapa nduwe.
15 Sena tandijisi nguzu zyakucita kufwumbwa ncendiyanda azintu zyangu? Sena wafwa munyono akaambo kakuti ndili mubotu?’+
16 Munzila eeyi, bakumamanino bayooba bakusaanguna, bakusaanguna bayooba bakumamanino.”+
17 Lino naakali kuya ku Jerusalemu, Jesu wakatola basikwiiya bakwe bali 12 kumbali eelyo kabali munzila wakabaambila kuti:+
18 “Amubone! Tuunka ku Jerusalemu, eelyo Mwanaamuntu uyakwaabwa kuli basilutwe babapaizi abalembi. Bayoomupa mulandu wakuti ajaigwe+
19 akumwaaba kubantu bamasi kuti bakamusampaule akumukwibbaula akumujaya aacisamu;+ mpoonya mubuzuba bwatatu uyoobusyigwa.”+
20 Mpoonya banyina babana ba Zebedayo+ bakaboola kulinguwe antoomwe abana babo, bakamufwugamina akumulomba cimwi cintu.+
21 Wakababuzya kuti: “Ino muyanda nzi?” Bakamuvwiila kuti: “Kolailila kuti bana bangu aaba bobilo bakakkale umwi kujanza lyako lyalulyo uumbi kujanza lyako lyalumwensyi mu Bwami bwako.”+
22 Jesu wakavwiila kuti: “Tamucizyi ncomulomba. Sena mulakonzya kunywa nkapu njendiyanda kunywa?”+ Bakati kulinguwe: “Tulakonzya.”
23 Wakabaambila kuti: “Masimpe muyoonywa nkapu yangu,+ pele kujatikizya makani aakukkala kujanza lyangu lyalulyo alyalumwensyi tandili ndime ndisala pe, pele masena aaya ngabaabo mbaakabambila Taata.”+
24 Lino aaba bambi bali kkumi nobakaamvwa makani aaya, bakabanyemena ibabunyina bobilo aaba.+
25 Pele Jesu wakabaita akubaambila kuti: “Mulizyi kuti baleli bamasi balabadyaaminina bantu, alimwi abapati akati kabo balabeendelezya calunya.+
26 Oobu tabusyi mboceelede kuba akati kanu pe;+ pele kufwumbwa uuyanda kuba mupati akati kanu weelede kuba mubelesi wanu,+
27 alimwi kufwumbwa uuyanda kuba wakusaanguna akati kanu weelede kuba muzike wanu.+
28 Mbubonya Mwanaamuntu mbwaakaboola, ikutali kuzoobelekelwa, pele kuzoobeleka+ akupa buumi bwakwe kuti bube cinunuzyo cakununuzya banji.”+
29 Lino nobakali kuzwa mu Jeriko, nkamu mpati yabantu yakamutobela.
30 Eelyo baalumi boofwu bobilo ibakakkede mumbali aanzila bakamvwa kuti Jesu wakali kwiinda, mpoonya bakoongolola kuti: “Mwami, tufwide luse, O Mwana wa Davida!”+
31 Pele nkamu yabantu yakabakalalila akubaambila kuti baumune; pele balo bakoongololesya kabaamba kuti: “Akaka Mwami, kotufwida luse, O Mwana wa Davida!”
32 Aboobo Jesu wakaima, wabaita akwaamba kuti: “Ncinzi ncomuyanda kuti ndimucitile?”
33 Bakati kulinguwe: “Mwami, tuyanda kuti meso eesu ajaluke.”
34 Lino akaambo kakweetezyegwa, Jesu wakajata meso aabo,+ eelyo mpoonya aawo bakatalika kubona alimwi bakamutobela.
Amutumizyile bamwi
Amutumizyile bamwi
BBAIBBELE LYA BUSANDULUZI BWANYIKA MPYA
Matayo 20
Chitonga
Amubale Bbaibbele aa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Kuti Nacita Shani pa Kuti Ndeumfwana na Bakafundisha?
Bala tontonkanya!
Tontonkanya icacitike kuli Rachel. Rachel Lyonse alepasa fye bwino. Nomba ilyo afikile mu gredi 7, ifintu fyalyalwike. Atile, “Bakafundisha bandi balelenga ndepona amashindano mu cisambilisho balesambilisha.” Cinshi balecitila ifyo? Abene balilandile ukuti tabatemenwe uko Rachel na banyina balepepa.
Finshi fyacitike? Rachel atile: “
Cila nshita nga camoneka ukuti bakafundisha bampeela amatoni ayanono pa mulandu wati balimpata, naleya na bamayo mu kulanda nabo. Basukile baleka ukuntobesha.”
Nga ca kuti bakafundisha balecita ifi kuli iwe, witiina ukwebako abafyashi bobe. Ukwabula no kutwishika bakafwaya ukulanda na bakafundisha bobe e lyo na kafundisha mukalamba pa sukulu pa kuti bakapwishe ubwafya.
Icishinka ca kuti, te lyonse amafya ya musango yu yapwa fye bwino. Inshita shimo ufwile fye ukushipikisha. (Abena Roma 12:17, 18) Tanya atile: “
Bakafundisha bandi bamo tabatemenwe abana be sukulu.
Ilingi line baletutuka no kutweba ati tuli fipuba. Pa kubala, nalelila sana, lelo nasambilile ukuti nshifwile ukubikako sana amano ku fyo balelanda. Nalebika fye amano ku fya ku sukulu. Basukile baleka ukuncusha kabili naishileba pabo baleconga bwino. Pa numa ya myaka ibili, aba bakafundisha balibatamfishe incito.”
Icishinka ni ci: Ufwile ukusambilila ifya kucita bakafundisha bobe nga balyafya. Ici cikalenga ukeshibe ifya kucita ku ntanshi lintu ukakwata abakalamba ba ncito abayafya. (1 Petro 2:18) Kabili nga wakwata bakafundisha ababa bwino, ukalabacindika sana.


text:
Nkinyi akikyebe Efile Mukulu?
Efile Mukulu akyebe shi twikale na muwa wa looso mu butaale na muloo mu mpaladiiso pa nsenga!
Kadi, we mukumbeene kwiyipusha shi: ‘Byabya mbikumbeene kukitshika naminyi?’ Bible amba shi Bufumu bw’Efile Mukulu abukebikitshi, na dingi Efile Mukulu akyebe shi bantu booso balongye myanda itale bwabwa Bufumu na mpango yaye bwa bantu.—Misambo 37:11, 29; Yeeshaya 9:7.
Efile Mukulu akyebe shi twikale bibuwa.
Nka bu nshe-bana akuminaa shi bana baye bekale bibuwa, Nshetu e mwiyilu akyebe shi twikale na muloo wa looso. (Yeeshaya 48:17, 18) Mulee shi yawa “akitshi akikyebe Efile Mukulu akekala na muuwa bwa looso.”—1 Yowano 2:17.
Efile Mukulu akyebe shi tutambukye mu mashinda aaye.
Bible amba shi Mupangi etu akyebe ‘kwitulesha mashinda aaye’ bwashi tumone mushindo wa ‘kutambukila mu mashinda aaye.’ (Yeeshaya 2:2, 3) Mulumbuule “mwilo bwa eshina dyaye” bwashi uwukishe akikyebe eshimba dyaye mu nsenga ishima.—Bikitshino 15:14, Kilombeno kipya.
Efile Mukulu akyebe shi tumulangwile mu buumune.
Pamutwe pa kwabuula bantu, lulangwilo lwa binyibinyi lwa Yehowa lukwete kubunga bantu mu kifulo kya binyibinyi. (Yowano 13:35) Mbantu kinyi be mbalo yooso bakwete kulongyesha balume na bakashi mushindo wa kufubila Efile Mukulu mu buumune? Uno broshire mukumbeene nkukwasha bwa kwibauka.


text:
ILYASI 70
Yona Ni Ciswi Cikulu
LOLA umonsi wiyo aali umu manzi. Ali ni ntazi, asi avivyo? Iciswi cico cimamumila! Uzye watumumanya umonsi wii? Iziina lyakwe a Yona. Leka tuvwe icalenzile ukuti Yona acule vii.
Yona wali a kasesema wakwe Yeova. Lino kasesema Elisya wafwile, pataalengiile nu kulengela Yeova aiza-neena Yona ati: ‘Yanga uku musumba ukulu uwa Ninive. Antu akuuku yakucita iviipe wakwe cimwi, lyene nkulonda ukayaneene ukuti yate ukwifya.’
Nomba, Yona ataalondanga ukuyako. Acino, wakwezile uwato uwayanga uku ncende yuze, ukutali na Ninive. Yeova wasosile sana pali vino Yona uutwike. Acino Yeova wakatwisye icimuza icikulu. Icimuza caali icikulu icakuti nu wato wakasi uku-unda. Ya kapisya ya wato yuvwile sana intete, lyene yaatandike ukulilila kuli tu leza twao.
Awe, a vino Yona wizile ayaneena ati: ‘Nemo nkapepa Yeova, Leza uwapanzile iyulu ni insi. Nomba nati-nkaana ukuomba umulimo uno Yeova wampeezile.’ Lyene ya kapisya ya wato yaamuzizye yati: ‘Lyene tukucite cani pakuti icimuza cii cite?’
Nawe wayaneenyile ati: ‘Nsumbilini muli yemba, nga alino icimuza cii cimaata.’ Ya kapisya ya wato yataalondanga ukumusumbila muli yemba, nomba lino icimuza cacizilemo, yasusile yamusumbila. Papo kwene sile ni cimuza icita, ni vimaimbi visila.
Lino Yona akuya pansi ya manzi, iciswi cikulu cimumila. Nomba ataafwile. Wali umu ciswi amanda yatatu umusanya nu usiku. Yona wali sana nu ulanda pa kukaanaya uku Ninive kuno Yeova wamutumile. Uzye watuumanya cino wacisile?
Yona wapefile kuli Yeova. Nawe Yeova walenzile iciswi ukuyalukila Yona ukunzi. Kufuma papo Yona waile nu ku Ninive. Fwandi icintu cii cikutusambilizya ukuti tulinzile ukucita vyonsi vino Yeova watuneena, asi avivyo?
Ibuku lya muli Baibo lyakwe Yona.


text: 2 Umvwe mwitundaika mwi Kilishitu, umvwe mwitekenesha mu butemwe, umvwe mupwanañana ku mupashi,* umvwe mwitemwa anwe bene na bene ne kwiubila kifyele,2 ndengelai kwikala na lusekelo lukatampe pa kumwesha’mba muji na mulanguluko umo ne na butemwe bumo saka mwakwatankana,* ne kwikala na mulanguluko umo.+3 Kange mubenga bintu na mapata+ nangwa na kwitota kwatu ne,+ bino na muchima wa kwipelula saka mulanguluka’mba bakwenu bemukila,+4 saka muta muchima ku bintu bya bakwenu+ kabiji kange mulangulukengatu pa bintu byenu byonka ne.+5 Ikalai na uno muchima wajingapo ne Kilishitu Yesu,+6 aye nangwa kya kuba wajinga nobe Lesa,+ kechi walangulukile’mba kwesakana ne Lesa kyo kintu kyo afwainwe kukebesha ne.+7 Bino aye washile bintu byonse byo ajinga nabyo ne kwaluka nobe muzha+ kabiji waikele ke muntu.*+8 Kabiji byo aalukile ke muntu, wipelwile mwine ne kukookela kufikatu ne ku lufu+ lwa pa kichi* kya lumanamo.+9 Na mambo a kino, Lesa wamupele kifulo kikatampe+ ne jizhina jakila mazhina onse,+10 kuba’mba mu jizhina ja Yesu manungo onse akafukame panshi—a bonse baji mwiulu ne a baji pano pa ntanda ne a boba baji munshi ya ntanda+—11 kabiji njimi yonse yafwainwa kwamba patoka amba Yesu Kilishitu ye Nkambo+ mu kumuletela lukumo Lesa Tata.12 Onkao mambo, anweba batemwe, byonkatu byo mukookela kimye kyonse, kechi mu kimyetu kyo nji nenu ne, bino ne mu kimye kyo mbula kwikala nenu, ikalainga na moyo ne kuzakama byo mubena kwibikishako kuba’mba Lesa akemupulushe.13 Mambo Lesa byo kyamutokela ku muchima, ubena kwimukosesha ne kwimupa kizaku ne bulume bwa kwingila.14 Bintu byonse byo muba, byubainga kwa kubula kunyinyita+ ne mapata,+15 pa kuba’mba mwikale babula kaneneno kabiji babula mambo, baana ba Lesa+ babula bulema mu kisemi kyatama kabiji kyaluwankana,+ mo mubena kusama nobe byeya pano pa ntanda,+16 saka mwakwachisha ku mambo apana bumi.+ Po po nkekala na lusekelo mu juba ja Kilishitu, byo nayuka’mba kechi nanyemene kyatu nangwa kwingila na ngovu kyatu ne.17 Pano bino, nangwa kya kuba babena kungichila nobe mulambo wa binyu+ pa kitapisho+ ne mwingilo wazhila ye mwingila na mambo a lwitabilo lwenu, natemwa ne kusekela pamo ne anweba bonse.18 Ne anweba mwafwainwa kusekela pamo ne amiwa.19 Naketekela mwi Nkambo Yesu kwimutumina Timoti+ katataka, kuba’mba nkatundaikwe inge nkomvwe byo mubena kwikala.20 Mambo kechi njipo na muntu mukwabo wa kwimutumina uji na muchima nobe aye ukateshako muchima ku bijikila byenu ne.21 Mambo bonse babena kukeba kwiubila bintu byabo bene, kechi bintu bya kwa Yesu Kilishitu ne.22 Bino anweba mwayuka byo elumbulwile mwine, byonka byuba mwana uji na shanji,+ aye waingijile ne amiwa mu kutwala palutwe mambo awama.23 Onkao mambo, ye ye mbena kwimutumina katataka byo mbena kukipembelela kumona mo nsakwikela.24 Naketekela mwi Nkambo namba ne amiwa mwine katatakatu nkeye.+25 Bino pa kino kimye namona namba kyawama kwimutuminako Epafolodita mulongo wami, mukwetu wa mwingilo, mushilikale mukwetu, kabiji muluwe wenu kabiji kalume wami mu byo nakajilwa,+26 mambo aye wakebesha bingi kwimumona anweba bonse kabiji wapopomenwa bingi na mambo a kuba mwaumvwine’mba wakolwa.27 Kine wakolelwe bingi pepi kufwa; bino Lesa wamubijile lusa, kechi aye yenkatu ne, bino ne amiwa pamo, kuba’mba mbule kwikala na bulanda bukatampe.28 Onkao mambo, mbena kumutuma bukiji, kuba’mba byo mukamumona mukasekele jibiji, ne amiwa nkakepesheko bijikila byami.29 Byonkabyo, mutambwilai byonka byo mutambwila bonse mwi Nkambo na lusekelo lonse, kabiji saka munemeka bantu ba uno mutundu,+30 mambo aye kwashajiletu pacheche kufwa na mambo a mwingilo wa Kilishitu,* kabiji wabikile bumi* bwanji mu kizumba pa kuba’mba añingijile mwingilo ye mwafwainwe kuñingijila mambo kechi mwajinga kuno ne.+


text:
CIIYO 18
Ino Tubagwasya Buti Bakwesu Bali Mumapenzi?
Ikuti kwacitika ntenda, Bakamboni ba Jehova cakufwambaana balapanga bubambe bwakugwasyilizya banyina aabo bacitikilwa ntenda. Milimo iili boobu itondezya luyando lwini-lwini luliko akati kesu. (Johane 13:34, 35; 1 Johane 3:17, 18) Ino bakwesu tubagwasya buti?
Tulasanga mali. Ciindi nikwakali nzala mpati mu Judaya, Banakristo bakusaanguna baku Antiokeya bakatuma mali kubanyina bakumuuya. (Milimo 11:27-30) Mbubwenya buyo, ikuti twazyiba kuti bakwesu kubusena bumwi basikilwa mapenzi, tulasanga zintu zisiyene-siyene akuzituma kumbungano yakubusena ooko kutegwa bape baabo ibali mumapenzi aataambiki.
Tulabagwasya. Baalu ibali kubusena ooko kwacitika ntenda, balabalangaula basimbungano boonse kutegwa basinizye kuti boonse nkobali alimwi bali kabotu. Kkomiti yabasikugwasyilizya ilakonzya kulanganya mulimo wakutuma zyakulya, maanzi aakunywa mabotu, zyakusama, aakukkala, alimwi akugwasyilizya mumulimo wabusilisi. Bakamboni banji ibajisi luzyibo mumilimo iiyandika balabelesya mali aabo kuunka kubusena kwacitika ntenda kutegwa bakagwasyilizye kuyakulula maanda aabakwesu alimwi a Maanda a Bwami aakanyonyooka. Lukamantano luliko mumbunga alimwi aluzyibo ndotwajana kwiinda mukubelekela antoomwe lulatugwasya kufwambaana kujana lugwasyo ndobayandika bakwesu. Nokuba kuti tugwasyilizya kapati “ibaciinga cesu calusyomo,” tulabagwasyilizya bamwi ikuti kacikonzyeka, tacikwe makani acikombelo nkobazulilwa.
Tulapa lugwasyo lwakumuuya alwamumizeezo. Aabo ibacitikilwa ntenda inga bayandika luumbulizyo kapati. Muziindi zili boobo, tulajana nguzu kuzwa kuli Jehova, “Leza siluumbulizyo loonse.” (2 Bakorinto 1:3, 4) Tulabandika zisyomezyo zyamu Bbaibbele abaabo ibacitikilwa ntenda, kuyumya lusyomo lwabo muzisyomezyo zyakuti lino-lino Bwami bwa Leza buyoomanizya macise oonse akupenga.
Nkaambo nzi Bakamboni ncobafwambaana kubweza ntaamu akugwasya banyina ikuti kwacitika ntenda?
Nduumbulizyo luli buti lwakumuuya ndotukonzya kupa kuli baabo ibacitikilwa ntenda?


text:
SINSIMUKA! No. 1 2017 | Nkaambo Nzi Bakubusi Ncobajisi Penzi Lyakutyompwa? Ino Inga Bagwasyigwa Buti?
Kweelana amalipooti, mweelwe wabakubusi ibajanwa apenzi lyakutyompwa uyaabukomena kapati.
Ncinzi cikonzya kucitwa kujatikizya penzi eeli?
Magazini eeyi ya “Sinsimuka!” ilabandika nzila zimwi izikonzya kugwasya bakubusi ibajisi penzi lyakutyompwa alimwi abazyali babo mbobakonzya kubagwasya.
MAKANI AAYEEME AMUTWE UULI ACIVWUMBYO
Nkaambo Nzi Bakubusi Ncobajisi Penzi Lyakutyompwa? Ino Inga Bagwasyigwa Buti?
Amwiiye mbomukonzya kuzyiba zitondezyo alimwi azintu zilangilwa kuti nzyezipa penzi. Amubone bazyali alimwi abamwi ncobakonzya kucita kutegwa bagwasye.
Kumweta-mweta
—Ncipego Cibotu Kapati
Kumweta-mweta ikuzwa ansi aamoyo
NCOLYAAMBA BBAIBBELE
Kugwisya Da
Bana ibacili mwida ibainda ku 50 miliyoni balajaigwa acaali mwaka amwaka. Sena kugwisya da ciya buyo amuntu mbwalimvwa kuti cililuzi naa pe?
“Twakakulwaizyigwa Kapati Kubona Luyando Luli Boobu”
Mu Mujibelo, mu April 25, 2015, kwakacitika muzuzumo wanyika iwakajisi nguzu ku Nepal. Nowakainda muzuzumo wanyika, Bakamboni ba Jehova bakatondezya kuti Bunakristo bwini-bwini caamba kutondezya luyando alimwi akupa lugwasyo?
LUGWASYO KUMIKWASYI
Mbomukonzya Kutondezya Kulumba
Ciindi mulumi amukaintu nobasolekesya kubona bube bubotu bwaumwi amweenzinyina alimwi akulumba, cikwati cabo cilayuma. Ncinzi cikonzya kumugwasya kuba acilengwa cakulumba?
SENA CAKALENGWA BUYA?
Cilikwabilizyo Kukupya Cakanyenyene Kategwa Saharan Silver Ant
Kanyenyene aaka kali akati katuuka twaanyika ikazyibidwe kuti kalaliyumya kapati kukupya. Ino ncinzi cigwasya kanyenyene aaka kuliyumya ciindi nokupya kapati?
Zibalo Azimwi Izili a Intaneti
Ino Ncinzi Ncondikonzya Kucita Kujatikizya Kulibilika?
Twaambo tosanwe tulakonzya kumugwasya kutalibilika kapati.
Sena Bakamboni ba Jehova Balagwasya Nokwacitika Ntenda?
Amwiiye mbotubagwasya basyomima alimwi abambi buyo ciindi nokwacitika ntenda.


text:
Bayisheni Bana Benu
Mobashali, sebenseshani makani aya kuyisha bana benu bintu byacindama byamu Baibolo
maswi akutatikila
Maswi amulibuku lya Deuteronomo ingamunyamfwa pakulela bana benu
Makani Asolekwa Ngotukute Colwe Kwainshiba
Baibolo ikute kwamba shamakani asolekwa apalubasu. Sena inga uyanda kwainshiba?
Rabeka Wali Kuyanda Kukondwelesha Yehova
Inga twinsa aconi kwamba eti tube eti Rebeka? Belengani makani aya kwamba eti mwinshibe binji.
Rahabi Walashoma Muli Yehova
Belengani kwamba eti mwinshibe ncalapuluka Rahabi pamo nebanja yakendi cindi munshi wa Jeliko mpowalawonongeka.
Walabakondwelesha Baishi ne Yehova
Nicishomesho cini ncalensa mwanendi Yefita? Inga twinsa aconi kwamba eti tube eti endiye?
Samueli Wali Kwinsa Bintu Byaina
Inga winsa aconi kwamba eti ube eti Samueli nekwinsa bintu byaina nacikaba eti bantu nebamo bakute kwinsa bintu byaipa?
Devidi Nkali Kutina
Belengani makani aya kwamba eti mwinshibe calanyamfwa Devidi kuyuma moyo.
Sena Nacimo Cindi Ukute Kumwenenenwa Kayi Nekutina?
Inga Yehova walamwambila cani Eliya mpwalamwenenewa? Inga mwiya cani kubintu byalenshikila Eliya?
Yosiya Wali Kukute Banendi Baina
Baibolo ikute kutwambila eti calikuba cayuma kuli Yosiya kwamba eti ainse bintu byaina. Belengani kwamba eti mwinshibe banendi ncebalamunyamfwa.
Yelemiya Liyawa Kucileka Kwamba sha Yehova
Nimulandu cini Yelemiya liyawa kucileka kwamba sha Lesa nacikaba eti bantu bali kumuseka?
Yesu Wali Kunyumfwila Cindi Conse
Cindi nacimo cashupa kubanyumfwila bashali. Bona ncalensa Yesu mocela kukunyamfwa.
Balalemba Makani Alaambanga sha Yesu
Belenga kwamba eti winshibe bantu bali 8 bali kubako cindi Yesu mpwali kubako pano pacishi capanshi kayi balalemba sha makani akendi.
Muntuwendi Paulo Wali Kuba Wayuma Moyo
Uyu muntu walabapulusha bamumwabo. Inga walensa cani?
Timoteyo Wali Kuba Wasunisha Kunyamfwa Bantu
Inga winsa acon kwamba eti ube wakondwa eti ncali kuba wakondwa Timoteyo?
Bwami Bweti Bukalele Cishi Conse Capanshi
Inga buyumi nibukabe aconi Yesu akatatika kulela cishi? Sena usuni kwamba eti ukabeko nenjobe?


text:
Amasuko ku Mepusho ya mu Baibolo
Bushe cinshi Baibolo isambilisha? Salenipo icipusho cimo pali pali icilanda pali ifi fili pe samba.
Lesa
Baibolo
Yesu
Ubumi ne Mfwa
Ukucula
Imipepele ne Filonganino fya Mapepo
Imikalile ya Bantu E lyo ne Mibele
Sambilileni Baibolo ne Nte sha kwa Yehova
Mulandu Nshi Mulingile Ukusambilila Baibolo?
Mu Baibolo mwaliba ifyasuko ku mepusho yacindama ayo abantu abengi pano calo bakwata. Bushe na imwe kuti mwatemwa ukusanga amasuko ku mepusho mwakwata?
Bushe Isambililo lya Baibolo Liba Shani?
Mu calo conse, Inte sha kwa Yehova shaishibikilwa ku kusambilisha abantu Baibolo ukwabula ukubalipilisha. Moneni ifyo ciba.
Lombeni Ukuti Mulesambilila Baibolo
Sambilileni Baibolo apa fye pa nshita ne cifulo ifyo mutemenwe mwe bene.


text:
Lufunjisho 6
Nanchi Bafwa Bakasangulwa Nyi?
1. Ki ka kikobiwa ku bafwa?
Yesu byo afikile ku Betani kwipi na Yelusalema, mulunda nanji Lazalasa saka afwa kala papita ne moba ana. Yesu wayile ku kilende pamo ne Mata ne Maliya, banyenga ya kwa mulobe. Papichiletu kimye kicheche, jibumba ja bantu jakonkene. Nanchi mwakonsha kufwanyikizha lusekelo lwajinga na Mata ne Maliya, Yesu byo asangwile Lazalasa nyi?—Tangai Yoano 11:21-24, 38-44.
Mata wayukile mambo awama byo aamba pa bafwa. Wayukile kuba’mba kulutwe na lwendo Yehoba ukasangula bafwa kabiji bakekala jibiji na bumi pano pa ntanda.—Tangai Yoba 14:14, 15.
2. Kikala byepi inge muntu wafwa?
Bantu bafumine ku lukungu. (Ntendekelo 2:7; 3:19) Kechi twi mipashi iji na mibiji ya bumuntu ne. Twi bilengwa byabumbilwe na lukungu lwa panshi, onkao mambo kafwako kishala na bumi mwi atweba inge twafwa ne. Inge twafwa, bongo bwetu buleka kwingila, ne milanguluko yetu nayo yonaika. O ene mambo Lazalasa kechi waambilepo byo kyajinga kimye kyo afwile ne, mambo bafu kafwako kyo bayuka ne.—Tangai Salamo 146:4; Musapwishi 9:5, 6, 10.
Nanchi Lesa umanyika bantu mu mujilo inge bafwa nyi? Baibolo byo yaamba kuba’mba bafu kafwako kyo bayuka ne, lufunjisho lwa kuba’mba Lesa umanyika bantu mu mujilo lwa bubela. Kuno ke kubepela Lesa. Mulanguluko wa kumanyika bantu mu mujilo ke wa bunya kwi aye.—Tangai Yelemiya 7:31.
3. Nanchi twakonsha kwisamba na bafu nyi?
Bafu kechi bamba nangwa kumvwa ne. (Salamo 115:17) Bamalaika batama bakonsha kwamba ne kulengela bantu kumona nobe muntu wafwa ye ubena kwamba. (2 Petelo 2:4) Yehoba wakanya kwisamba na bafu.—Tangai Mpitulukilo ya mu mizhilo 18:10, 11.
4. Bañanyi bakasangulwa?
Bafwa bavula baji mu bilende bakasangulwa ne kwikala pano pa ntanda. Nangwatu bantu baubanga byatama na mambo a kubula kuyuka Lesa, nabo bakasangulwa.—Tangai Luka 23:43; Byubilo 24:15.
Bantu bakasangulwa bakafunda bukine pe Lesa ne kwitabila mwi Yesu kupichila mu kumumvwina. (Lumwekesho 20:11-13) Aba bakasangulwa ne kuba byawama bakekala na bumi bwa myaka ne myaka pano pa ntanda.—Tangai Yoano 5:28, 29.
5. Lusanguko lwitubulapo ka pe Yehoba?
Lesa wanengezhe kuba’mba lusanguko lwikaleko byo atumine Mwananji kwiya na kwitufwila. Onkao mambo, lusanguko ke jishinda Yehoba jo amwesheshamo butemwe ne lusa lwanji lukatampe. Umvwe bafwa basangulwa, bañanyi bo mukakebesha kumona?—Tangai Yoano 3:16; Loma 6:23.
Fundai ne Bikwabo
Nanchi Baibolo Kine Ufunjisha’mba Ka?
Bafu Baji Pi?
Nanchi Baibolo Kine Ufunjisha’mba Ka?
Luketekelo lwa Kine lwa Batemwe Benu Bafwa
Nanchi Baibolo Kine Ufunjisha’mba Ka?


text:
Sena Mulizyi?
Ino mabbuku aakuvwunga akali kupangwa buti kaindi, alimwi akali kubelesyegwa buti?
Makani Mabotu aa Luka alaamba kujatikizya Jesu kuti wakajalula bbuku lyakuvwunga lya Isaya, wakabala kuzwa mulindilyo, akulivwunga alimwi. Kumamanino aa Makani Mabotu aa Johane, awalo wakaamba kujatikizya mabbuku aakuvwunga kuti tanaakali kukonzya kubikkilizya makani oonse azitondezyo nzyaakacita Jesu.—Luka 4:16-20; Johane 20:30; 21:25.
Ino mabbuku aakuvwunga akali kupangwa buti? Zintu mbuli cipaya, naa mapepa zyakali kuswaanganizyigwa akupanga comwe cilamfwu. Kumane, cipaya naa pepa eeli lyakali kukonzya kuvwungailwa kukasamu lubazu lulembedwe kaluli mukati. Malembe akali kulembwa mumilongo iimvwi. Ikuti bbuku lyakuvwunga kalili lilamfwu, lyakali kubikkwa tusamu kumamanino woonse obilo twalo sikubala ntwaakali kukonzya kubelesya nayanda kulivwungulula naa kulivwunga kusikila waajana mpayanda kubala.
Bbuku litegwa The Anchor Bible Dictionary lyakaamba kuti, “Bbuku lyakuvwunga lyakali libotu nkaambo lyakali lilamfwu [kanji-kanji mamita aali 10] cakuti lyakali kukonzya kuba abbuku lyoonse ikuti kalivwungidwe.” Mucikozyanyo, kuyeeyelwa kuti Makani Mabotu aa Luka, akali kuyandika bbuku lyakuvwunga lilampa mamita aali 9.5 mubulamfwu. Zimwi ziindi, bbuku lyakuvwunga mpolili atala alimwi aansi lyakali kubotesyegwa kubelesya bbwe lyakucumbya (pumice stone), alimwi amubala.
Ino “basilutwe babapaizi” baambidwe mu Magwalo aa Banakristo aa Chigiriki bakali bani?
Kuzwa mulimo wabupaizi nowakatalika mu Israyeli, mwaalumi omwe buyo nguwakali kupegwa cuuno cakuba mupaizi mupati aciindi comwe, alimwi kumatalikilo wakali kubeleka buumi bwakwe boonse. (Myeelwe 35:25) Aroni nguwakali wakusaanguna kupegwa cuuno eeci. Kumane, coolwe eeci kanji-kanji cakali kupegwa kumwanaakwe musankwa mupati. (Kulonga 29:9) Bamaalumi banji mumukowa wa Aroni bakabeleka kabali bapaizi, pele mbasyoonto bakabeleka kabali bapaizi bapati.
Cisi ca Israyeli nocakatalika kweendelezyegwa abami bamuzwakule, bami ibatakali bana Israyeli bakatalika kubikka alimwi akugwisya bapaizi bapati ibakali ba Juda kufwumbwa ciindi. Nokuba boobo, kulibonya kuti ziindi zinji aabo ibakali kusalwa bakali kuzwa mumikwasyi misyoonto buyo, kanji-kanji mumukwasyi wa Aroni. Cakutadooneka, majwi aakuti “basilutwe babapaizi” aamba balupati-pati akati kabapaizi. Basilutwe babapaizi ambweni bakali kubikkilizya abasilutwe bankamu zili 24 zyabapaizi; bapati-pati bamikwasyi yabapaizi bapati; alimwi abaabo ibakagwisyigwa acuuno cabupaizi bupati, mbuli Anasi.
Amwiiye Zinji
MIBUZYO YAMU BBAIBBELE YAINGULWA
Sena Kuli Uukonzya Kumuzyiba Mwini Wakalemba Bbaibbele?
Basikulemba Bbaibbele bakasololelwa aa Leza, akupegwa milumbe kwiinda mubangelo. Ino inga twazisyoma buti izyakalembwa?


text:
Mu dya kabidi, 30 Mweshi wa 5
Batumbishe eshina dya Yehowa.
Su baluudi beela sunga kukaasha eshina dy’Efile Mukulu kwi mwanda su? Oolo! Yehowa winyi sha Bible, akumiina’shi bantu baukye eshina dyaye. Mwaluudi ebuwa abitungu aukye kikyebe ky’eshimba dya sha mukanda bwa’shi kimukunkushe mu bitshibilo byata bwa kwiwaluula. Maverse ebungi aaleesha’shi eshina dy’Efile Mukulu di na muulo na’shi abitungu dineemekibwe. (Efi. 3:15; Mis. 83:18; Yesh. 42:8; 43:10; Yo. 17:6, 26; Bik. 15:14) Na dingi Yehowa baadi muyookyele bafundji ba Bible bwa’shi bafunde eshina dyaye misango binunu na binunu mu maniskri a kala. (Es. 38:23) Byabya, nsaa ayikatusha baluudi eshina dy’Efile Mukulu, tabaneemeka Yehowa nya. Lelo uno twi na bishinkamiisho bibungi abileesha’shi abitungu tufube n’eshina dy’Efile Mukulu. Mu Bible mupya a Traduction du monde nouveau a mu 2013 mwi eshina dy’Efile Mukulu misango 7216. Babatenteka dyanka misango isamombo kukila mu Bible mukulu. Mbakumbashe misango itano mwanda mbasangane eshina dy’Efile Mukulu mu Mifungofungo ya ku Kalunga Kafwe yabadi bapete binobino. Ino misango itano mbeyisangane mu mukanda wa 1 Sam. 2:25; 6:3; 10:26; 23:14, 16. Musango wa kasamombo, wi mu Bansushi 19:18, mbeukumbashe mwanda mbeupete mu kukimbuula mu ma maniskri a Bible a kala. w15 12/15 2:5, 6
Mu dya kasatu, 31 Mweshi wa 5
Ididîlayi mu kwifulêna bu bâna na bâna.
Abitungu tunyingishe kifulo kyetu kya bu bana na bana kubanga binobino mwanda kukita bino akuketukwasha bwa kunyingiila bitompwanga byooso byatudi balombeene kupeta mu mafuku e kumpala. Twi na mishindo ibungi yatudi balombeene kuleesha kifulo kya bu bana na bana mpaa na lelo kumpala kwa’shi mpombo ikata ibangye. Bakwetu bebungi bakwete kukyenga pa mwanda wa kutshinkatshinka kwa nsenga, mpeshi a kyeshi, bipapi na angi masaku aatukila ku bintu byabadi bapangye. Bangi bakwetu bakwete kunyingiila mu kubingwabigwa. (Mat. 24:6-9) Kwi nkalakashi ya myanda ya makuta efuku dyooso mwanda wa ndumbulwilo mukutwe kululama. (Kibaf. 6:5, 6) Byabya, nsaa ayipete bakwetu nkalakashi ibungi, atupete mishindo ibungi ya kwibaleesha byatudi bebafule. Sunga byekala’shi uno ndumbulwilo te na kifulo abitungu tuyididiile na kuleesha kifulo kya bu bana na bana.
Mu dya kananka, 1 Mweshi wa 6
Edimi dya kalolo namu aditshokolâ byoko.
Sunga apakula muntu mwanda awitufiitshisha munda, bibuwa twisambe naaye na kalolo. (Nki. 15:1) Bu kileshesho, mwana e mu bipwa ekumi a ungi mukashi mufwishe mulume baadi amba’shi afubila Yehowa aku namu akitanga myanda ibubi. Bino bibaadi bikalakashe ungi mukwetu mukashi mu kakongye aye nkulungula nyinaye’shi: “We mukushe mwan’obe bibubi.” Nyina mwana baadi muumiine kapindji aye nkumwaluula’shi: “Eyendo’shi kulongyesha mwana takumushintuula musango umune nya, kadi mu kumulongyeshanga ende na kushintuluka kapeelakapeela. Ongipushe uno mwanda kunyima kwa Armagedone; yaaya nsaa atukashinkamisha byandi mumukushe.” Bu bibaadi nyina mwana muleeshe lwishinko na ngakwilo a kalolo kwi mukwetu mukashi, kipwano kyabo kibaadi kitungunukye. Akupu, mwana’ye bapushishe bibambile nyinaaye, aye nkumona’shi nyinaaye kya mukulupila bwa kushintuluka. Aye nkwimika kipwano na ba kuuku bebubi, aye nkubatshishiibwa, akupu kunyima kwa mafuku, babangile kufuba ku Betele. Bino abileesha’shi mwanda ooso watwisamba na bakwetu, beena kifuko sunga bantu batusha’bauku, abitungu’shi bishima byetu biikale’nka “biibuwa, bii mwenyi.”


text:
BANYIKE BEPUZHA’MBA
Nafwainwa Kuba Byepi Inge Bankuna?
—Lubaji 2: Bya Kupwisha Binyenge
Bya Kuleka Kwipamo Mambo
Bavula bobakunapo kala bomvwa bingi bumvu. Bakonsha ne kutendeka kwipamo mambo. Karen uji na myaka 19 batendekele kumukuna saka aji na myaka 6 kufikatu ne byo afikizhe myaka 13. Waambile’mba: “Kwipamo mambo kwankatazha bingi. Javula ndanguluka’mba, ‘Mambo ka o nalekejile saka bangyanjisha pa moba avula bibye’”?
Inge ne obewa bya uno mutundu bya kumwekelapo kala, bishinka byalondelapo bisakukukwasha bingi:
Banyike kechi bayuke kwilala byo kuji ne. Kechi bayuka byavwangwamo ne. Kechi bafuukula nangwa kusala wa kulala nanji abo bene ne. Onkao mambo, mwanyike ye bakuna kechi uji na mambo ne.
Banyike bapela kongola mambo baketekela bingi bakulumpe kabiji kechi bayuka byongolañana bantu baji na milanguluko yatama ne. Buku umo waamba’mba: “Bantu bakuna banyike baji na bujimbijimbi kya kuba banyike kechi bakonsha kuyuka ne (The Right to Innocence).
Mwanyike wakonsha kumvwa bukende kimye kyo babena kumukuna. Inge kino kyamwekele kwi obewa, wafwainwa kuyuka kuba’mba mubiji mwine byobyo oba inge muntu ke bamukwataule pabula kufwainwa. Kechi kilumbulula’mba waswile kukuna nangwa amba ne obewa watamishe ne.
Languluka pa kino: Vulukapo mwanyike uji pa jifumbi jowajingapo kimye kyo bakukuine. Ishikishe’mba: ‘Nanchi kijitu bulongo kupamo mambo uno mwanyike pa byo bamukuine nyi?’
Karen walangukukilepo pa kino kishinka kimye kyo alaminenga baana bacheche, umo wajinga na myaka itanu na umo, jifumbi jo batendekele kumukuinapo. Waambile’mba: “Nayukile kuba’mba banyike kafwako kyo bayuka ne, ne amiwa kafwako kyo nayukile pa kyo kya kimye ne.”
Kishinka: Wakukuine ye walengele mambo. Baibolo waamba’mba: “Mubi naye bakamukambula bunke bwanji monka mwayila byubilo byanji byatama.”—Ezikyo 18:20.
Kyawama Kubulako Muntu
Kubulako mukulumpe ye waketekela kyamwekele kukepeshako binyenge. Baibolo waamba’mba: “Mulunda wa kine umwesha butemwe kimye kyonse, Kabiji ye mulongo ye wakonsha kuketekela mu kimye kya bya malwa.”
Ibyo wakonsha kumonanga nobe kijitu bulongo kubula kubulako nangwa umo byamwekele. Wakonsha kumonanga kuzhindama nobe kwa kuzhikijila kukubula kukukozha jikwabo ku muchima. Kubula kwamba kuji nobe kibumba, nangwa kya kuba kulengela kubula kukukozhezhamotu kumuchima, pano bino kulengela ne kubula kutambula bukwasho.
Kubula kwamba kuji nobe kibumba, nangwa kya kuba kulengela kubula kukukozhezhamotu kumuchima, pano bino kulengela ne kubula kutambula bukwasho
Nsongwakazhi wa jizhina ja Janet, binyenge byapwile byo abujileko bamo kyamwekele. Waambile’mba: “Bankuine saka kijitu mwanyike ku muntu ye naketekejile bingi. Kechi naambile kyamwekele ne pa myaka yavula bingi. Pano byo nabujile bamama, naumvwinetu nobe natulapo kipe kyanema bingi.”
Janet uvuluka ene mambo o kyakatezha kwamba. “Kechi kyapela kwamba’mba bankuine ne. Bino amiwa nataine kuba’mba kuzhindama kechi kwawama ne. Kwamba bukiji kwawama kukila pa kipita moba.”
‘Kimye kya Kubukwa’
Kukukuna kwakonsha kukulengela kutendeka kwilengulula’mba bakutamisha ne kwimona’mba wiwakupwishatu bantu nzala ya ku maulu. Kino kyo kimye kyo wafwainwa kupwisha ino milanguluko ya bubela, kabiji kyo ‘kimye kya kubukwa.’ (Musapwishi 3:3) Ñanyi bintu byakonsha kukukwasha kuba bino?
Kufunda Baibolo. Mu Baibolo muji milanguluko ya Lesa iji na “bulume bwa . . . kukundwilako bintu byakosa,” nabiji milanguluko ya kwilengulula. (2 Kolinda 10:4, 5) Binembelo bimo byakonsha kukukwasha ke bino, inge watanga ne kulangulukapo: Isaya 41:10; Yelemiya 31:3; Malakai 3:16, 17; Luka 12:6, 7; 1 Yoano 3:19, 20.
Lulombelo: “Twika Yehoba kisendwa kyobe” mu lulombelo inge milanguluko ya kwipamo mambo ne ya kwilengulula ya kuvujila. (Salamo 55:22) Ukakukwasha!
Bakulumpe mu Kipwilo. Bano banabalume bebafunjisha kwikala “nobe kya kufyamamo pa kwiya kipupu.” (Isaya 32:2) Bakonsha kukukwasha kuleka ino milanguluko ne kwikala na lusekelo.
Balunda bawama. Monanga banabalume ne banabakazhi bena Kilishitu baji na byubilo byawama byo bekala. Mu kuya kwa moba ukatana kuba’mba kechi bantu bonse bata bantu muchima na mulanguluko wa kwiboba kyatama ne.
Nsongwakazhi wa jizhina ja Tanya wafunjile kino kishinka. Bamukuine kufumatu ku bwanyike ku banabalume bavula bingi. Waambile’mba, “Banabalume bonka bo na ketekejile bo bangubanga bino.” Mukuya kwa moba Tanya waishile kuyuka kuba’mba kuji banabalume baji na butemwe bwa kine. Wimwena byepi kino?
Tanya milanguluko yanji yapimpwilwe byo atendekele kupwanañana na balume ne bakazhi bena Kilishitu baji na byubilo byawama. Waambile’mba: “Balume byo baubilanga bakazhi babo byandengejile kuyuka kuba’mba kechi banabalume bonse baji na butemwe bwa bujimbijimbi ne. Balume bazhikijila bakazhi babo, a bino Lesa byo byo akebelenga besongola kwikalanga.” *
^ par. 27 Wafwainwa kuya nakumona dokotala umvwe uji na binyenge bikatampe, ubena kukankalwa kuja, watemwa kwikozha obe mwine, kutoma michi ipendañana nangwa malwa, ukankalwa kulaala nangwa kimye kimo wikala na milanguluko ya kukeba kwiipaya.


text:
Mutu 8
Ngimba Ubunyafyale Bwa Kyala Mubumenye?
1. Ngimba lwiputo ulufumuke luliku ulu tukuya pakuyobesania?
ABANDU bingi balumenye ulwiputo ulufumuke fiyo lwa Tata witu, pamo Ulwiputo lwa Ntwa. Yesu abombile ulwiputo ulu pakabalilo aka amanyisyagha abafundiwa bake muno babaghile ukwiputila. Ngimba umwene asumile findu fiki? Nongwa yafiki ulwiputo ulu lwakulondiwa fiyo m’masiku agha?
2. Findu fitatu filiku ifi Yesu ayobile ukuti tusumeghe?
2 Yesu ayobile atile: ‘Lelo bo mukwiputa mutighi: ‘Tata witu wa kumwanya; ingamu yako yikemesiweghe. Ubunyafyale bwako bwiseghe; Ubwighane bwako bubombiweghe, pasi apa bo kumwanya.’” (Belenga Matai 6:9-13.) Nongwa yafiki Yesu atumanyisye ukuti tusumeghe ifindu fitatu ifi?—Mukete Amasyu Gha Pabumalilo 19.
3. Ngimba tukulondiwa ukumanya isyafiki isya bunyafyale bwa Kyala?
3 Tumanyile ukuti ingamu ya Kyala yo Yehova. Kangi tuyobesenie inongwa iyi Kyala apelile abandu ni kisu. Ngimba Yesu asanusyagha isyafiki apa ayobagha atighi: ‘Ubunyafyale bwako bwiseghe’? Tukuya pakumanyila isi ubunyafyale bwa Kyala bukusanusya, isi bwisa kubomba namuno ubunyafyale ubu bwisa kupangila ingamu ya Kyala ukuya yikemo.
NGIMBA UBUNYAFYALE BWA KYALA MUBUMENYE?
4. Ngimba Ubunyafyale bwa Kyala mubumenye, kangi Mwalafyale wake yonani?
4 Yehova apangile iboma lyakumwanya ili asalile Yesu ukuya Mwalafyale. IBaibolo likuyoba isya boma ili ukuti Bunyafyale bwa Kyala. Yesu yo ‘Mwalafyale wa banyafyale nuNtwa wa batwa.’ (1 Timoti 6:15) Yesu ndaghili nnunu ukukinda abalaghili bosa ba nkisu kangi wamaka fiyo.
5. Ngimba Ubunyafyale bwa Kyala bukwisa kulaghila ukufuma kughu? Ngimba bukwisa kulaghila ifiki?
5 Bo amasiku 40 ghakindilepo ukufuma apa Yesu asyusiwe, aghomokile kumwanya. Yehova asalile Yesu ukuya Mwalafyale wa Bunyafyale bwake. (Imbombo Sya Batumiwa 2:33) Ubunyafyale bwa Kyala ubu, bukwisa kulaghilagha ikisu ukufuma kumwanya. (Ubusetuli 11:15) Iyi yo nongwa yake iBaibolo likuyoba Ubunyafyale bwa Kyala ukuti ‘Bunyafyale bwa kumwanya.’—2 Timoti 4:18.
6, 7. Ngimba Yesu aleghene bulebule naba mwalafyale bosa ba nkisu?
6 IBaibolo likuyoba ukuti Yesu wamaka ukukinda abanyafyale bosa ba pa kisu panongwa yakuti umwene ‘akabaghila ukufwa.’ (1 Timoti 6:16) Abanyafyale bosa pakisu bikufwa, loli Yesu akabaghila ukufwa. Fyosa ifindu ifinunu ifi Yesu isakutubombela fikwisa pa kuyako bwila na bwila.
7 Ubusololi bumo m’Baibolo bwayobile isya Yesu ukuti akwisa kuya walutengano na wakisa. IBaibolo likuti: ‘Mbepo wa Ntwa Kyala wake isakuyagha pamyake, yo yu Mbepo uwa mahala nuwakusyaghanikisya inongwa, uwabulongosi nuwa maka. Mbepo uwabumanyani nuwa kuntila Untwa Kyala. Bo ikulonga inongwa atikwisa kubalongelagha abandu mbundu bwabo, pamo muli isi apilike itolo. Abalondo isakubalongelagha bununu inongwa syabo.’ (Yesaya 11:2-4) Ngimba umwe mubaghile ukuhoboka ukuya na Mwalafyale wa luko ulu?
8. Ngimba tukumanya bulebule ukuti Yesu isakulaghila pampene na bandu abangi?
8 Yehova asalile abandu bamo ukuti basalaghile na Yesu mu bunyafyale bwa kumwanya. Akabalilo kamo, untumiwa Pauli ayobile kwa Timoti atile: ‘Linga tukufisa ilyoyo, po twisa kuyagha balaghili pampene nawe.’ (2 Timoti 2:12) Ngimba bandu balinga aba bikwisa kulaghila pampene na Yesu?
9. Ngimba balipo balinga aba bisakulaghilagha na Yesu? Ngimba Kyala alyandile ndili ukusala abandu aba?
9 Ukufwana na muno twamanyilile m’mutu 7, untumiwa Yohane aketile ukuti Yesu yo Mwalafyale kumwanya na bamwalafyale abangi 144,000. Ngimba 144,000 aba bo banani? Yohani ayobile ukuti abene ‘basimbiwe pafyeni fyabo ingamu yake [ya Yesu] ningamu ya wise.’ Kangi alyongelilepo ukuti: ‘Bo bikunkonga kang‵osi [uyu yo Yesu] kosa kuno ikubuka. Bo aba batabuliwe mbandu.’ (Belenga Ubusetuli 14:1, 4.) Abandu 144,000 aba, bo bakristu aba Kyala abasalile, ‘abene bo bisakulaghilagha pakisu’ pampene na Yesu. Linga bafwile, bikusyuka nukubuka kumwanya. (Busetuli 5:10) Ukwanda n’kabalilo ka batumiwa mpaka lino, Yehova akali ikusala abakristu abalwitiko ukuya mu kagulu ka bamwalafyale 144,000 aba.
10. Nongwa yafiki tubaghile ukuyoba ukuti Yehova atunangisye ulughano pakusala Yesu naba 144,000 ukuti basalaghileghe pa kisu?
10 Yehova atughanile fiyo yo nongwa asalile abandu ukuti basalaghile pampene na Yesu. Yesu ikwisa kuya ndaghili nnunu nongwa yakuti atumenye kanunu twebandu. Asimenye kanunu muno twebandu tuyilile nindamyo isi tukwaghana nasyo. Pauli ayobile ukuti Yesu ‘ikutupakisya mbonywa bwitu’ kangi ‘agheliwe bo yuyuswe muli syosa.’ (Bahiburi 4:15; 5:8) Bope aba 144,000 basimenye indamyo syitu. Baghenepo nindamyo isi tukwaghana nasyo panongwa ya butulanongwa kangi nububine. Ukumanya ifundo isi kututula ukumanya ukuti Yesu naba 144,000 bikwisa pakupilikisyagha kanunu indamyo syitu.
NGIMBA UBUNYAFYALE BWA KYALA BUKWISA PAKUBOMBA IFIKI?
11. Nongwa yafiki Yesu abamanyisye abafundiwa bake ukuti basumeghe ukuti ubwighane bwa Kyala bubombiwe kumwanya?
11 Nongwa yafiki Yesu abamanyisye abafundiwa bake ukuti biputeghe ukuti ubwighane bwa Kyala bubombiwe kumwanya? M’mutu 3 twamanyile ukuti Setano uMohesi akanile ukumpilikila Kyala. Bo Setano atoliwe ukumpilikila Yehova, umwene alitikisiwe na Yehova ukukindilila ukwikala kumwanya pampene na bandumi aba bali kulubafu lwake. Isi sikunangisya ukuti bakali bandumi bosa aba babombagha ubwighane bwa Kyala. M’mutu 10 tukwisa kumanyila nyingi sya Setano na bandumi bake.
12. Ngimba findu fibili filiku ifi fikuyobiwa pa Busetuli 12:10?
12 IBaibolo lyayobile ukuti linga Yesu ikele pa kikota kya bunyafyale, akwisa pakulwa ubwite na Setano. (Belenga Ubusetuli 12:7-10.) Pa vesi 10 pali findu fibili fyakulondiwa fiyo. Ikyabwanda, Ubunyafyale bwa Kyala bukwanda ukulaghila, kangi Mwalafyale wake yo Yesu. Ikyabubili, Setano ikusosiwa kumwanya nukusopiwa pakisu. Tukuya pakumanyila ukuti ifindu ifi fyabombiwe.
13. Findu fiki fyabombiwe kumwanya bo Setano asosiweko?
13 Tukumanyila m’Baibolo isya lusekelo ulu abandumi ba Kyala bali nalo bo Setano na bandumi bake basosiweko kumwanya. Tubelenga ukuti: ‘Amusekeleghe mwe kumwanya, na mwe muli mumo!’ (Ubusetuli 12:12) Lino kumwanya kuli ulutengano lwene panongwa yakuti aliwesa ikubomba ubwighane bwa Kyala.
14. Findu fiki fikubombiwa pa kisu nongwa yakuti Setano asosiweko kumwanya?
14 Ubumi pa kisu buleghene na kumwanya. Indamyo nyingi sikubombiwa panongwa yakuti ‘Umohesi asulwike kumyinu ni ngalalisi si nyingi bo amenye ukuti asyele nakabalilo kapimba itolo!’ (Ubusetuli 12:12) Setano ali nilyoyo fiyo panongwa yakuti asosiweko kumwanya kangi amenye ukuti asyele nakabalilo kanandi ukuti onangiwe. Umwene ikubomba syosa isi abaghile ukufwanisya ukuti tutamiweghe pa kisu.
15. Ngimba ubwighane bwa Kyala pa kisu bobuliku?
15 Loli Kyala akali atachenja ubwighane bwake. Yehova akali ikulonda ukuti abandu abagholofu bise bikale nubumi m’paladaiso pa kisu. (Salimo 37:29) Ngimba ubunyafyale bwa Kyala bukuya pakufwanisya bulebule ubwighane bwake ubu?
16, 17. Ngimba ilemba lya Danieli 2:44 likutumanyisya fiki isya Bunyafyale bwa Kyala?
16 Ubusololi bwa pa Danieli 2:44 bukuti: ‘Nkabalilo ka banyafyale bala, Kyala isakubwimika ubunyafyale ubu butisa kumalikamo siku, nayumo atisa kubutolamo, ubunyafyale ubu bo bwisakupalaghaniagha ubunyafyale bosa bula, kangi bwisakuyangako bwila na bwila.’ Ngimba ubusololi ubu bukutumanyisya fiki isya Bunyafyale bwa Kyala?
17 Ikyakwanda, bukutumanyisya ukuti Ubunyafyale bwa Kyala busakwanda ukulaghila ‘nkabalilo ka banyafyale bala.’ Isi sikusanusya ukuti Ubunyafyale bwa Kyala busakwanda ukulaghila nkabalilo aka amabunyafyale gha bandu ghakali ghalipo. Ikyabubili, bukutubula ukuti Ubunyafyale bwa Kyala butisa kumalikamo pamo ukupyanikisiwa nubungi. Ikyabumalilo, bukutubula ukuti Ubunyafyale bwa Kyala busakulwa ubwite na mabunyafyale gha kisu. Ubunyafyale bwa Kyala bukwisa kutola nukwanda ukulaghila pa kisu kyosa kisita mabunyafyale aghangi. Ukufuma apo abandu bikwisa kuhoboka ukuya nubunyafyale ubununu ukukinda amabunyafyale ghosa.
18. Ngimba ingamu ya bwite bwabumalilo pakati pa Bunyafyale bwa Kyala na mabunyafyale gha bandu yo yiliku?
18 Ngimba Ubunyafyale bwa Kyala bukwisa kwanda bulebule ukulaghila? Bo ubwite bwa bumalilo bukali ukwanda, ubu bukoleliwa Armagedoni, abandumi ababibi bikwisa kubasyoba ‘abanyafyale ba nkisu kyosa ukubabungania ukubuka ku bwite ubwa pisiku ilikulumba ilya Kyala umwene maka ghosa.’ Amabunyafyale gha bandu ghakwisa kulwa ubwite ukwimikana nu Bunyafyale bwa Kyala.—Ubusetuli 16:14, 16; mukete Amasyu Gha Pabumalilo 10.
19, 20. Nongwa yafiki tukulonda Ubunyafyale bwa Kyala ukuti bwande ukulaghila pa kisu?
19 Nongwa yafiki Ubunyafyale bwa Kyala bukulondiwa? Pali fifukwa fitatu. Ikyakwanda, tuli batulanongwa, yo nongwa tukubina nukufwa. Loli iBaibolo likuyoba ukuti mu Bunyafyale bwa Kyala tukwisa pa kwikala nu bumi bwa bwila na bwila. Ilemba lya Yohani 3:16 likuyoba ukuti: ‘Namanga bo akighanile bunobuno Kyala ikisu, ko kwenda nukukipa uMwanake yumoywene ntigha, bosa aba bikumwitika bangapyutiwagha, loli babwaghe ubumi bwa bwila.’
20 Ikyabubili kyakuti tukulonda Ubunyafyale bwa Kyala panongwa yakuti tusyungutiliwe na bandu abasita kuntila Kyala. Abandu bingi bayanja, basyobi kangi bali nutuyilo utubibi. Uswe tukaya namaka ghakubasosyapo abandu aba loli mwene Kyala. Bosa aba bikubomba imbibi bikwisa konangika pa Armagedoni (Belenga Salimo 37:10.) Ikyabutatu iki tukulondela Ubunyafyale bwa Kyala, Ubunyafyale bwa bandu bukaya namaka ghakumasya indamyo, abene bakunyoza abandu, kangi basyobi. Abene batikukasya abandu ukonga indaghilo isya Kyala. IBaibolo likuyoba ukuti ‘abandu bamo bali namaka, loli bamo bikukubilwa pasi pa bulaghili bwabo.’—Undumbilili 8:9.
21. Ngimba Ubunyafyale bwa Kyala bwisa kupangisya bulebule ukuti ubwighane bwake bubombiweghe pa kisu?
21 Panyuma pa bwite bwa Armagedoni, Ubunyafyale bwa Kyala bwisa kufwanisya ubwighane bwa Kyala ukuti bubombiweghe pa kisu. Bukwisa kusosyapo Setano na bandumi bake. (Ubusetuli 20:1-3) Nayumo uyu isakuyoba ukuti ndi mbine pamo ukufwa. Nongwa yakutabuliwa abandu bosa abasubiliwa bisakuya nulusako lwa kwikala mu Paladaiso bwila na bwila. (Ubusetuli 22:1-3) Ubunyafyale ubu bukwisa kuyimika ingamu ya Kyala. Ngimba isi sikusanusya fiki? Sikusanusya ukuti pa kabalilo aka Ubunyafyale bwa Kyala bukwisa kulaghilagha, abandu bosa bikwisa kuyitufyagha ingamu ya Kyala.—Mukete Amasyu Gha Pabumalilo 20.
NGIMBA YESU ALYANDILE NDILI UKULAGHILA?
22. Ngimba tukumanya bulebule ukuti Yesu bo ali pa kisu pamo bo asyusiwe akali Mwalafyale?
22 Yesu ababulile abafundiwa bake ukuti biputeghe batighi: ‘Ubunyafyale bwako bwiseghe.’ Isi sikusanusya ukuti pakabalilo aka Yesu ayobagha amasyu agha, Ubunyafyale bwa Kyala bwakali ukwisa. Yehova alondiwagha tasi ukwimika ubunyafyale bwake nukumwimika Yesu ukuya Mwalafyale. Ngimba Yesu bo aghomokile kumwanya alimikiwe akabalilo kalakala ukuya Mwalafyale? Hayi, umwene alondiwagha ukulindilila tasi. Bo akabalilo kakindilepo ukufuma apa Yesu asyusiwe, Peteri na Pauli bayobile mwakupilikiwa kanunu isya busololi bwa pa Salimo 110:1 ubu bwayobagha isya Yesu. Mubusololi ubu Yehova atile: ‘Itughalagha ku kiboko kyangu ikililo, ukufika apa nikubalambikagha abalughu bako nukubapela ukuya kakota kako ka kukanyapo amalundi.’ (Imbombo Sya Batumiwa 2:32-35; Bahiburi 10:12, 13) Ngimba Yesu alondiwagha ukulindilila mpaka ndili ukuti aye Mwalafyale?
bunyafyale bwa Kyala bwisa kupangisya ukuti ubwighane bwa Kyala bubombiweghe pa kisu
23. (a) Ngimba Yesu alyandile ndili ukulaghila ukuya Mwalafyale wa Bunyafyale bwa Kyala? (b) Ngimba m’mutu wa pa nkyeni tuya pakumanyila isyafiki?
23 Bo ikyinja kya 1914 kikali ukufwana, akagulu ka Bakristu abasubiliwa bapilikisye kanunu ukuti ikyinja iki kikwisa kuya kya padela fiyo nongwa yakuti ubusololi bwa m’Baibolo bwayagha pakufwanisiwa. Ifi fyabombiwe ukwanda mu 1914 fyanangisye ukuti ubusololi bwali bwa naloli. Yesu alyandile ukulaghila ukuya Mwalafyale. (Salimo 110:2) Bo ubusololi ubu bufwanisiwe Setano asopiwe pa kisu kangi lino ‘umwene asyele nakabalilo kapimba itolo.’ (Ubusetuli 12:12) M’mutu wa pa nkyeni, tukwisa kumanyila ukuti Setano ali pipi upyutiwa. Tukuya pakumanyila kangi ukuti Ubunyafyale bwa Kyala bukwisa kupangisya Ubwighane bwake ukuti bubombiweghe pa kisu.—Mukete Amasyu Gha Pabumalilo 21.