text:
SHAPITRE A MUSAMBOBIDI
Akukekala Lusangukilo!
1-3. Nkinyi kitukwate atwe booso ku bupika, na Yehowa aketupasha naminyi?
BANDA kupwandjikisha’shi, mbakukwate bakwela mu lukano bwa kilumbu kyoshii musoole. Takwi kipaso kyashi bakulekyela. Tokulupila’shi we kwimutuuka, na twe na ungi mwanda wa kukita nya. Kadi, obe baapu kushimisha lukulupilo, bopete muntu e na bukome bwa nkufungusha na balaa bwa nkukwasha! We kupusha namu naminyi?
2 Atwe booso twi ku bupika bwa lufu. Sunga twakita kinyi, tatwi bya kupanda nya. Kadi Yehowa e na bukome bwa kwitupasha ku lufu. Na mmulee’shi “mwishikwanyi a nfudiilo akabutulwa, ndufu.”
3 Banda kupwandikisha muloo okapusha su twenyongola’nyi pabitale lufu! Kadi Yehowa t’akatusha penda lufu nya. Akapa dingi baaba booso bapwe kufwa muwa. Banda kunangushena disanka dyokekala nadyo! Efile Mukulu alaa’shi “bàtabàbaafwile” abapete muwa. (Yeeshaya 26:19) Bino ndjo byabetanyina mu Bible bu lusangukilo.
SU MUNTU OODI MUFULE BAAFU
4. (a) Nkinyi kilombeene kwitukankamika su mwina kifuko sunga kuuku’etu baafu? (b) Mbananyi abaadi ba kuuku ba Yesu?
4 Nsaa y’atufwisha mwina kifuko sunga kuuku’etu, atwinyongolaa ngofu. Atufikaa na mu kubofula. Takwi kintu kyatudi balombeene kukita bwa kwalwisha yawa baafu muwa. Anka Bible etukankamika binyibinyi. (Badika 2 Beena-Kodinda 1:3, 4.) Tubande kutaluula kileshesho kimune akilesha kipaso kinyi, Yehowa na Yesu abakumiina kupa dingi bakwetu batudi bafwishe muwa. Pabaadi Yesu pa nsenga, baadi atembela Lazaare na bakwabo bakashi; Maata na Madiya. Busatu bwabo abaadi ba kuuku ba Yesu. Bible amba’shi: “Yesu baadi mufule Maata na mukwabo mukashi, na Laazare.” Anka dingi efuku Lazaare bafwile.
5, 6. (a) Yesu baadi mukite kinyi pabamwene kifuko kya Lazaare na ba kuuku baye abadidi? (b) Bwakinyi kuuka’shi Yesu baadi mwinyongole pabitale lufu akwitunyingish?
5 Yesu bayile mu kusamba Maata na Madiya. Pabapushishe Maata shi Yesu kwete kufika, Bayile pasha pa kibundji bwa kufumankana naaye. Baadi na muloo wa kumona Yesu. Aye nkumulungula’shi: “Mwanaana, su boodya kwikala panka, mukwetu tabaady’a kufwa nya.” Maata baadi mumone Yesu bu bafikile kumongo. Akupu, Yesu bamwene Madiya, mukwabo na Maata kwete kudila, benyongweele abanga kudila naye. (Yowano 11:21, 33, 35) Baadi mupushe kinyongwa kyatupushaa nsaa y’atushimisha muntu atudi bafule.
6 Patupusha’shi Yesu enyongolaa nka bu’twe pabitale lufu abitunyingisha. Na Yesu enka bu Nshaye. (Yowano 14:9) Yehowa e na bukome bwa kukatusha lufu bwa losoo, na byabya nyi byakyebe kukita binobino.
‘LAZAARE, TUUKA!’
7, 8. Bwakinyi Maata ta mmukumiine’shi bakatushe ebwe ku mashama a Lazaare, kadi Yesu bakitshine kinyi?
7 Pabafikile Yesu ku mbalo ibaabadi bashiikye Lazaare, basangeene mbashikye ebwe dikata. Yesu nkwamba’shi: “Katushayi dino ebwe.” Anka Maata ta mmukumiine nya. Kubaadi kupwe kukila mafuku ananka n’abo kushiika Lazaare. (Yowano 11:39) Maata tabaadi auku’shi Yesu akyebe kukita kintu kampanda bwa kubuusha mukwabo nya.
8 Yesu balungwile Lazaare shi: “Tuuka!” Maata na Madiya abakemene pa kumona bibaadi bikitshikye paapa. Lazaare “batuukile, ngwa na masa byanyiibwe mikaba ya bilamba.” (Yowano 11:43, 44) Lazaare bapetele dingi muwa! Baadi mwimonene na beena kifuko na ba kuuku baye. Abaadi basankye, bamukamiina biipa na besamba naye. Kibaadi kilengyeleshi kikata! Yesu baadi musangule Lazaare.
“NSONGWAKASHI MUKINGA, NAAKULUNGULA’SHI: ‘BUUKA!’”
9, 10. (a) Nnanyi baadi mupe Yesu bukome bwa kusangula bantu? (b) Kusanguka kwa bantu babadi batemune mu Bible akwitupa kinyi?
9 Yesu baadi abusha bantu ku lufu ku bukome bwaye su? Nya. Kumpala kwa kusangula Lazaare, Yesu batekyeleYehowa, n’Aye nkumupa bukome bwa kusangula Lazaare. (Badika Yowano 11:41, 42.) Ta nkapenda Lazaare baadi musangukye nya. Bible etulondela pabitale ka nsongwakashi ka bipwa 12 kabaadi na maladi ngofu. Nshaye, Yayiluse, baadi mwinyongole na bayiile mu kuteka Yesu bwa kupasha mwan’aye. Baadi nka penda na uno mwana umune. Pabaadi kwete kwakula na Yesu, bangi bantu abafikile bamulungula’shi: “Mwan’obe mukashi baafu, okalakasha dimo mulambukishi bwakinyi?” Anka Yesu balungwile Yayiluse shi: “Totshinanga; kumiina, mwana apanda.” Akupu Yesu nkwenda na Yayiluse ku nshibo yê. Abo batabadi pepi na kufika, Yesu babangile kumona na kupusha bantu abeele tukuuwa. Yesu bebalungwile’shi: “Lekayi kudila, mwanda mwana ta mmufwe, mmulaale.” Pangi nshaye na nyin’aye babaadi beyipushe bibaadi abikyebe kwamba Yesu. Yesu balungwile bantu booso bwa kukatuka, na babatwelele na nshe mwana na nyina mwana mu kadimbo mubaabadi baladishe mwana. Yesu bakwatshile mwana ku mboko na kumulungula’shi: “Nsongwakashi mukinga, naakulungula bino: ‘Buuka!’” Banda kupwandikisha muloo ubaabadi bapushe kwi baledi baye nsaa ibabamwene mwan’abo babuuku mususa umune na batambuka! Yesu babushiishe mwan’abo ku lufu. (Maako 5:22-24, 35-42; Luuka 8:49-56) Kubanga dyadya efuku dibabamwene mwan’abo, abaadi abatentenkyesha bibaadi bibakitshine Yehowa kukidila kwi Yesu. *
10 Bantu babaabadi babuushe ku lufu kwi Yesu abafwile dimo. Kadi byatubadika mu Bible pabitale bano bantu bi na muulo ukata mwanda abitupa lukulupilo. Yehowa akumiinaa kusangula bantu, na akakitshi byabya.
AKITULONGYESHA LUSANGUKILO
11. Mukanda wa Mulungudi 9:5 awitulongyesha kinyi pabitale Lazaare?
11 Bible akula kalolo shi: “Bafwe tabawuku kintu su nkimune.” Na Lazaare namu tabaadi auku kintu. (Mulungudi 9:5) Nka bu bibakwile Yesu, Bibaadi nka bu’shi Lazaare baadi mulaale. (Yowano 11:11) Pabaadi Lazaare mu mashama, tabaadi auku “kintu su nkimune.”
12. Nkinyi akitulesha’shi Lazaare baadi musangukye binyibinyi?
12 Nsaa ibaadi Yesu musangule Lazaare, bantu bebungi abamumwene. Mpa na beshikwanyi ba Yesu abaukile uno mwanda. Lazaare baadi na muwa, na bino bibaadi bileshe’shi mmusangukye binyibinyi. (Yowano 11:47) Na dingi, bantu bebungi abayiile mu kumumona, ndjo abo nkukumiina’shi, Yesu abamutumine kwi Efile Mukulu. Beshikwanyi ba Yesu tababaadi abakumiina byabya nya. Ndjo bwakinyi ababangile kukimba bya kwipa Yesu na Lazaare.
13. Bwakinyi twi balombeene kushinkamisha’shi Yehowa akapa dingi bafwe muwa?
13 Yesu bambile’shi: “booso balaale mu nyembo” abakasanguka. (Yowano 5:28) Bino abipatuula’shi baaba booso be mu binangu bya Yehowa, akebapa dingi muwa. Kadi bwashi Yehowa abuushe muntu, abitungu atentekyeshe myanda yooso itale yawa muntu. Mmukumbeene kwibikita su? Oolo. Kwi binunu na binunu bya nyenyenyi mwiyilu. Bible amba’shi Yehowa auku eshina dya luenyenyi looso. (Badika Yeeshaya 40:26.) Su Yehowa mmukumbeene kutentekyesha eshina dya luenyenyi looso, byabya mbibofule bwashi atentekyeshe myanda yooso pabitale baaba booso bakyebe kupa dingi muwa. Na dingi, Yehowa nyi bapangile bintu byooso. Byabya atuuku’shi e na bukome bwa kupa dingi bantu muwa.
14, 15. Bishima bya Yoobo abitulongyesha kinyi pabitale lusangukilo?
14 Yoobo muntu sha lulamato, baadi auku’shi kwi lusangukilo. Bayipwishe bino: “Su muntu baafu, mmulombeene kwikala dingi na mûwa su?” Ndjo alungula Yehowa shi: “Okanyitâmina, nkakwitabe. Mwanda, okâbilá kummona’mi kipangwa kyobe.” Oolo, Yoobo baadi auku’shi Yehowa atengyela bwashi nsaa ibalombana abuushe bafwe.
15 Opusha namu naminyi pabitale lukulupilo lwa kubuusha bafwe? Pangi we mukumbeene kwiyipusha’shi, ‘Kifuko kyande na ba kuuku bande bapwe kufwa, abakasanguka namu su?’ Kuuka’shi Yehowa akabusha bantu ku lufu akwitukankamika. Tubande kutala akyamba Bible bwa mbalo yabakashaala na benyi abakasanguka.
“ABAKAPUSHA EYI DYÊ, BAKATUUKYE MU MASHAMA”
16. Bantu abasanguka ku lufu abeekala na nshaleelo e naminyi pa nsenga?
16 Kala, bantu abaadi basangukye babashaleele dingi na bifuko byabo na ba kuuku baabo pano pa nsenga. Bino ndjo abikakitshika mafuku e kumpala, anka abikekala buwa bukile. Bwakinyi? Mwanda baaba abakasanguka abapete mushindo wa kushaala dingi pa nsenga bwa losoo kushii kufwa’nyi. Na abakashaala mu ndumbulwilo mwilekene ngofu na uno a ano mafuku. T’akukekala’nyi ngoshi, buntomboshi, na maladi nya.
17. Mbananyi abakasanguka?
17 Mbananyi abakasanguka? Yesu bambile’shi “abakapusha eyi dyê, bakatuukye mu mashama.” (Yowano 5:28, 29, EEM) Kibafumbwilwe 20:13 etulungula’shi: “Mbuu [kalunga ka mema] baalwishe bafwe baaye, lufu na kalunga nyembo bibaalwishe bafwe baabo.” Midiyo ya bantu ayipete dingi muwa. Na dingi, mutumibwa Mpoolo bakwile’shi, akwikala kusanguka kwa “balulame naa kwa bashii-balulame.” (Badika Bikitshino 24:15.) Byabya abipushisha kinyi?
18. Mbananyi be munkatshi mwa “balulame” abakasanguka?
18 Munkatshi mwa “balulame” mwi bafubi ba Yehowa be na lulamato babaadi na muwa kumpala kwa Yesu kufika pa nsenga. Bantu bu Nowa, Abrahame, Saraa, Moyiise, Luuta, na Estere abakasanguka bwa kushaala pa nsenga. We mulombeene kubadika pabitale bangi ba ku bano balume na bakashi mu mukanda wa Beena-Ebelu shapitre 11. Twi kwamba namu kinyi bwa bafubi ba Yehowa basha lulamato bakwete kufwa ano mafuku? N’abo namu ‘mbalulame’ na abakebabuusha ku lufu.
19. “Bashii-balulame” mbananyi? Yehowa akebapa mushindo wa kukita kinyi?
19 Mu bantu “bashii-balulame,” mwi midiyo ya bantu bashii bapete mushindo wa kuuka Yehowa. Sunga bekala bapwe kufwa, Yehowa t’ebayilwa nya. Akebapa muwa, na bakapete mushindo wa kulonga bwa kumuuka na kumufubila.
20. Bwakinyi ta mmuntu ooso akasanguka?
20 Bino abilesha’shi muntu ooso mupwe kufwa akapete muwa su? Nya. Yesu bambile’shi bangi bantu t’abakasanguka nya. (Luuka 12:5) Nnanyi akebatshibila kiimu pabitale kusanguka sunga kukutwa kusanguka kwabo? Yehowa ndjo Nsushi a nfudiilo, anka mmupe Yesu matalwa a kwikala “bu nsushi a abatala na bafwe.” (Bikitshino 10:42) Yawa muntu ooso amweneka’shi ebubi,na shakyebe kwaluluka t’akasanguka nya.
KUSANGUKA BWA KWENDA MWIYILU
21, 22. (a) Kusanguka bwa nkashaala mwiyilu akupushisha kinyi? (b) Nnanyi muntu a kumpala bapetele luno lusangukilo?
21 Bible etulungula dingi bwa bangi bantu abakashaala mwiyilu. Nsaa ayisanguka muntu bwa kwenda mwiyilu, t’asanguka na mbidi ya musamba nya. Asanguka na mbidi ya mu kikudi bwa nkashaala mwiyilu.
22 Yesu nyi muntu a kumpala baadi mupete luno lusangukilo. (Yowano 3:13) Mafuku asatu kunyima kw’abo kwipa Yesu, Yehowa baadi mumubuushe ku lufu. (Misambo 16:10; Bikitshino 13:34, 35) Yesu tabaadi musangukye na mbidi ya musamba nya. Mutumibwa Mpyeele bakwile bwa Yesu, amba’shi “Mwipayiibwe mu mbidi anka mupeebwe muwa mu kikudi.” (1 Mpyeele 3:18, Kilombeeno kipya 2014) Yesu baadi musangukye ku lufu bu muntu a mu kikudi sha bukome. (1 Beena-Kodinda 15:3-6) Anka Bible amba’shi ta naye mmuntu a nfudiilo nya.
23, 24. “Lombe lupeela” lubakwiile Yesu mbananyi? Na be bungi kinyi?
23 Kumpala kwashi afwe, Yesu balungwile balongi baye basha lulamato shi: “Nende mu kwinulumbulwila mbalo yanudya kwikeela.” (Yowano 14:2) Bino abipushisha’shi bangi ba ku balongi baye abasanguka bwa kushaala naaye mwiyilu. Be bungi kinyi? Yesu bakwile’shi abeekala kasaka kapeela, “lombe lupeela.” (Luuka 12:32) Mutumibwa Yowano batuushile bungi bukumbane pabaadi mumone Yesu “mwimane ku mwengye wa siyoona [mwiyilu], na bantu binunu lukama makumi ananka naa binanka.”
24 Beena Kidishitu 144 000 abasanguka bwa kwenda mwiyilu nsaa kinyi? Bible etulungula’shi, byabya abikitshika kunyima kwa Yesu babanga kumunana mwiyilu. (1 Beena-Kodinda 15:23) Binobino twi mu kyakya kipungo, na bebungi ba ku bantu 144 000 tabapwile kusanguka benda mwiyilu. Baaba bakii pa nsenga bakwete kufwa ano mafuku, ababuushibwa bwa kwenda mwiyilu mususa umune. Kadi bantu bebungi abakasanguka bwa kushaala mu mpaladiisu pa nsenga.
25. Nkinyi kyatukalongo mu shapitre alondo?
25 Binobino, Yehowa akatusha bantu booso mu bupika bwa lufu, na kushimisha lufu bwa losoo. (Badika Yeeshaya 25:8.) Kadi baaba abende mwiyilu abakakitshi kinyi mwanka? Bible apatuula’shi abakamunana na Yesu mu Bufumu bwaye. Mu shapitre alondo, atukalongo bibungi pabitale uno mbulamatadi.
^ par. 9 Bible akula pabitale bangi bantu abaadi basangukye, bakulu na bakinga, balume na bakashi, beena Isaleele na bantu ba bingi bisamba. We mulombeene kubadika pabitale bano bantu mu ino mikanda 1 Banfumu 17:17-24; 2 Banfumu 4:32-37; 13:20, 21; Luuka 7:11-17; 8:40-56; Bikitshino 9:36-42; 20:7-12.


c: text/html

text:
KIFUNDWA 18
Tukwashanga Namani Banabetu Badi mu Byamalwa?
Shi byamalwa bibafika, Batumoni ba Yehova bateakanyanga bukidibukidi bukwashi bwa kukwasha banababo batenwe nabyo. Buno bukomo bonso bulombola’mba twiswele bya binebine. (Yoano 13:34, 35; 1 Yoano 3:17, 18) Tukwashanga muswelo’ka?
Tupānanga lupeto. Kitatyi kyāponene nzala mikatampe mu Yudea, bene Kidishitu babajinji ba mu Antyioka bātumīne banababo lupeto. (Bilongwa 11:27-30) Mo monka netu, shi tubaimvwana’mba banabetu mu kifuko kampanda abatanwa na makambakano, tutumanga byabuntu bya kukapa banabetu batenwe mu malwa kupityila ku kipwilo kyetu.
Twibakwashanga ku ngitu. Bakulumpe badi mu kipindi kiponenwe na byamalwa bakimbanga kuyuka padi muntu ne muntu ne kumona shi i mukomo. Komite wa bukwashi ubwanya kutangidila mwingilo wa kwabanya bidibwa, mema mayampe a kutoma, bivwalwa, mwa kulāla ne lawa. Batumoni badi na bwino kampanda bepānanga ku kusaka na kwifutyila lwendo abo bene mwanda wa kukōbakulula mobo a banabetu ne Mobo a Bulopwe apomokele. Bumo bwetu ne bwino botutambwile mu kwingidila pamo mu bulongolodi bwetu bitukwashanga tungwije bukidibukidi bukwashi pa kitatyi. Nansha byotuvungulwilanga kuboko “boba botubutulwa nabo mu lwitabijo,” inoko ponso pobibwanika, tukwashanga bonso pampikwa kubanga bipwilo byabo.
Twibaseñanga na Bisonekwa ne kwibakankamika. Boba baponenwe na byamalwa basakilwanga busengi. Mu bitatyi bidi namino, tukomejibwanga na Yehova, “Leza wa kusenga konso.” (2 Kodinda 1:3, 4) Tusapwilanga boba basusuka milao ya mu Bible, twibakulupija amba panopano ponka Bulopwe bwa Leza busa kufudija binkumbulu byonso bileta njia ne masusu.
Mwanda waka Batumoni bakwashanga bukidibukidi pafika byamalwa?
Lelo i busengi’ka botuseñanga boba batenwe na byamalwa?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ifyebo fya Balesangwako
UKUKUMANA KWAIBEELA
MULIMO WA PA BETHEL Pa bushiku bwa kubalilapo ubwa kulongana kukaba ukukumana kwa balefwaya ukulabombela pa Bethel. Bakasabankanya ababatishiwa abashilafisha imyaka 35, abafwaya ukubombela pa bethel kuti basangwako. Bakabilisha inshita e lyo no ko bakakumanina.
ISUKULU LYA BAKABILA BA MBILA NSUMA IYA BUFUMU Bapainiya abali ne myaka pa kati ka 23 na 65 abalefwaya ukulabomba sana umulimo wa kushimikila, kuti bayasangwa ku kukumana kwa balefwaya ukuya kwi Sukulu lya Bakabila ba Mbila Nsuma iya Bufumu ukukabako pa bushiku ubwalenga shitatu. Bakabilisha inshita ne cifulo ca kukumaninako.
IFYEBO FYA BALESANGWAKO
BAKAPYUNGA Umulimo uo bakapyunga bapeelwa wa kumwafwilisha. Mukwai mulebomfwila nga bamulanga ukwa kwimika imyotoka, apa kwikala, ukwa kwingilila no kufumina, no kumweba pa fya kusungila bambi ifipuna, na pa fintu fimbi.
ULUBATISHO Abaleya ku kubatishiwa balingile ukwikala mu fipuna ifyo bakabasungila ku ntanshi mupepi ne cisebele ilyo ilyashi lya lubatisho lishilatendeka, pa bushiku bwalenga shibili ulucelo. Bonse abaleya mu kubatishiwa balingile ukwisa ne taulo ne fya kufwala pa kubatishiwa ifya mucinshi.
IMISANGULO Pa kuti ukulongana kutwafwe ukupalama kuli Yehova na pa kuti tulongane bwino, indalama ishingi shilabomfiwa ku kuteyanya apa kulonganina, ifisoselo, ifya kubomfya pa kutamba ama vidio na fimbi ififwaikwa. Imisangulo yenu iya kuitemenwa ilabomfiwa kuli ifi ififwaikwa no kwafwilisha umulimo wa mwi sonde lyonse. Pa kuti cimwangukile ukusangwilako, utubokoshi twa misangulo utwalembwapo bwino natubikwa mu cifulo ca kulonganinapo conse. Tulatasha nga nshi pa misangulo yonse, kabili Ibumba Litungulula lilemutasha pa fyo musangwilako ku kwafwilisha umulimo wa Bufumu.
FIRST AID Ibukisheni ukuti iyi dipartimenti yabelako ukundapa ABAICENA NANGU ABALWALILA PA KULONGANA PENE.
IFYALUBA NO KWA KUFISANGA Mulingile ukutwala ifipe fyonse ifyo mwatoola ku Dipartimenti ya Fileluba. Nga namulufya icintu, kabiyeni kuli iyi dipartimenti, no kuyamona nga e ko cili. Abana abaluba ukuli abafyashi babo balingile ukubatwala kuli iyi dipartimenti. Lelo, tuleibukisha ukuti iyi dipartimenti te ya kusungilako abana. Twapaapaata mulebika amano ku bana benu, no kulaba nabo lyonse.
APA KWIKALA Twapaapaata mulelangulukilako abanenu. Muleibukisha ukuti abo mufwile fye ukusungila ifipuna, bantu mwendele nabo mu motoka, nelyo abo mwikala nabo ing’anda imo, nangu abo musambilila nabo Baibolo. Twapaapaata mwilabika ifipe pa fipuna ifyo mushileikalapo.
UMULIMO WA KUITEMENWA Nga mulefwaya ukubombako umulimo pa kulongana, mukwai kuti mwaya kuli iyi dipartimenti pa kuti bamweba uko mwingaya afwilisha.
Abapekanya kuno kulongana Libumba Litungulula Ilya Nte sha kwa Yehova


text:
CIBALO 2
Bbaibbele Ndibbuku Lyakazwa Kuli Leza
1, 2. Nkaambo nzi Bbaibbele ncolili cipego citaliboteli kuzwa kuli Leza?
INO inga mwalimvwa buti ikuti mweenzinyoko wamupa cipego ncomwatali kulangila? Cakutadooneka mulakonzya kucitambula amaanza obilo akukkomana kapati kuti mweenzinyoko ooyo ulamuyeeya. Mulamulumba akaambo kacipego eeco.
2 Bbaibbele ncipego citaliboteli kuzwa kuli Leza. Lilatuzyibya makani ngotutakonzyi kujana mubbuku limbi lili lyoonse. Mucikozyanyo, litwaambila kuti Leza wakalenga julu, nyika, alimwi abantu bobilo bakusaanguna. Litupa njiisyo izikonzya kutugwasya ciindi notujisi mapenzi. Mu Bbaibbele, twiiya kujatikizya Leza mbwayakuzuzikizya makanze aakwe aakusandula nyika kuti ibe busena bubotu kapati. Eelo kaka Bbaibbele ncipego citaliboteli!
3. Ino ncinzi cilangilwa kucitika ciindi nomwiiya Bbaibbele?
3 Ciindi nomwiiya Bbaibbele, mulajana kuti Leza uyanda kuti mube balongwe bakwe. Nomwiiya zinji kujatikizya nguwe, acalo cilongwe canu anguwe cinooyaabuyuma.
4. Ino ncinzi cimukkomanisya kujatikizya Bbaibbele?
4 Bbaibbele lisanduludwe mumyaambo iisika ku 2,600, alimwi kuli mabbiliyoni aama Bbaibbele aasimbidwe. Bantu ibainda ku 90 pesenti munyika yoonse mboizulwa balakonzya kulibala Bbaibbele mumwaambo wabo. Alimwi mvwiki amvwiki, bantu bainda kumiliyoni yomwe balaula naa kupegwa Bbaibbele! Masimpe, taaku bbuku limbi ilili mbuli Bbaibbele.
5. Nkaambo nzi ncotukonzya kwaamba kuti Bbaibbele ‘lyakasololelwa a Leza’?
5 Bbaibbele ‘lyakasololelwa a Leza.’ (Amubale 2 Timoteyo 3:16.) Pele bamwi balakonzya kwaamba kuti, ‘Bbaibbele lyakalembwa abantu, aboobo ino lyakazwa buti kuli Leza?’ Bbaibbele liingula kuti: “Bantu bakaambaula zyakazwa kuli Leza kwiinda mukusololelwa [naa, kweendelezyegwa] amuuya uusalala.” (2 Petro 1:21) Mucikozyanyo, mudaala umwi ulakonzya kwaambila muzyukulu wakwe kuti amulembele lugwalo. Lugwalo oolo lujisi malailile alimwi amizeezo yamudaala ooyo ikutali yamuzyukulu wakwe. Aboobo, masimpe ngakuti lugwalo oolo ndwamudaala, taluli lwamuzyukulu wakwe ooyo pe. Mbubonya buyo, Sikwaanza Bbaibbele ngu Leza, ikutali bantu mbaakabelesya kulilemba. Leza wakabasololela kulemba mizeezo yakwe. Ncobeni Bbaibbele lijisi “majwi aa Leza.”—1 Batesalonika 2:13; amubone Bupanduluzi Buyungizyidwe 2.
BBAIBBELE LILILUZI
6, 7. Nkaambo nzi ncotukonzya kwaamba kuti zibeela zya Bbaibbele zileendelana?
6 Bbaibbele lyakatola myaka yiinda ku 1,600 kuti lilembwe. Ibakalilemba bakali kupona aziindi ziindene-indene. Bamwi akati kabo bakaliyiide kapati pele bamwi tiibakayiide kapati pe. Mucikozyanyo, umwi wabo wakali musilisi. Bamwi bakali balimi, bazubi banswi, beembezi, basinsimi, babetesi, alimwi abami. Nokuba kuti kwakali balembi baindene-indene, zibeela zyoonse zya Bbaibbele zileendelana. Talyaambi cintu cimwi mucaandaano cimwi akwaamba cintu ciindene aceeco mucaandaano cimbi pe.
7 Zyaandaano zyakumatalikilo aa Bbaibbele zipandulula mbwaakatalika mapenzi aali munyika sunu, mpoonya zyaandaano zyakumamanino zitwaambila mbwayakwaagusya mapenzi aaya Leza kwiinda mukusandula nyika kuba paradaiso. Bbaibbele lyaamba zintu izyakacitikila bantu mumyaka minji kapati alimwi litondezya kuti makanze aa Leza alazuzikizyigwa lyoonse.
8. Amupe zikozyanyo izitondezya kuti Bbaibbele lililuzi mumakani aasayaansi.
8 Bbaibbele tiilyakalembelwa kuti kaliyiisya makani aasayaansi naa kuti libe bbuku libelesyegwa muzikolo kuyiisya makani aali boobo pe, pele ncolyaamba mumakani aasayaansi cililuzi lyoonse. Eeci ncotukonzya kulangila kujatikizya bbuku ilyakazwa kuli Leza. Mucikozyanyo, ibbuku lya Levitiko lijisi malailile aa Leza kubana Israyeli kujatikizya mbobakeelede kulesya malwazi aatambukila. Malailile aaya akalembwa kaindi bantu kabatanazyiba tuzunda mbotutalisya malwazi. Bbaibbele alimwi lililuzi noliyiisya kuti nyika yaanzikidwe aatakwe cintu. (Jobu 26:7) Kunze lyaboobo, ciindi bantu banji nobakali kusyoma kuti nyika yakalipapalete, Bbaibbele lyakalaambide kale kuti nyika yakalibulungene mbuli bbola.—Isaya 40:22.
9. Ino kusyomeka kwabalembi ba Bbaibbele kutugwasya kuzyiba nzi?
9 Bbaibbele nolyaamba zintu izyakacitika kaindi, ciindi coonse lililuzi. Pele mabbuku manji ambi inga taaluzi cakumaninina naamba zintu izyakacitika kaindi akaambo kakuti basikwaalemba tiibakasyomeka pe nobakali kwaalemba. Mucikozyanyo, talili lyoonse pe nobakali kulemba makani oonse ikuti cisi cabo cazundwa munkondo. Pele balembi ba Bbaibbele balo bakali kusyomeka neliba leelyo cisi ca Israyeli nocakali kuzundwa. Alimwi bakalemba kujatikizya kulubizya kwabo beni. Mucikozyanyo, mubbuku lya Myeelwe, Musa utwaambila kuti wakalubizya kapati alimwi Leza wakamusubula akaambo kacibi eeco ncaakacita. (Myeelwe 20:2-12) Ikusyomeka ooku kwabantu ibakalemba Bbaibbele kutondezya kuti Bbaibbele lyakazwa kuli Leza. Eeci citondezya kuti tulakonzya kulisyoma Bbaibbele.
NDIBBUKU ILIJISI LULAYO LUBOTU
10. Nkaambo nzi lulayo lwamu Bbaibbele ncolutugwasya mazuba aano?
10 Bbaibbele ‘lyakasololelwa a Leza alimwi lilagwasya mukuyiisya, mukusinsa, mukululamika zintu, mukulaya cabululami.’ (2 Timoteyo 3:16) Masimpe, lulayo lwamu Bbaibbele lulatugwasya mazuba aano. Jehova ulituzyi mbotupangidwe, aboobo ulamvwisya mbotuyeeya ambotulimvwa. Ulituzyi kabotu kapati kwiinda mbotulizyi swebo tobeni, alimwi uyanda kuti katukkomana. Ulizyi zintu zikonzya kutugwasya alimwi azintu zikonzya kutuletela mapenzi.
11, 12. (a) Ino ndulayo nzi lubotu ndwaakapa Jesu mulugwalo lwa Matayo caandaano 5 kusikila ku 7? (b) Ncinzi acimbi ncotukonzya kwiiya mu Bbaibbele?
11 Mulugwalo lwa Matayo caandaano 5 kusikila ku 7, tubala lulayo lubotu kapati ndwaakapa Jesu kujatikizya mbotukonzya kukkomana, kukkala kabotu abantu, mbotweelede kupaila, alimwi ambotweelede kwaabona mali. Nokuba kuti wakapa lulayo oolu myaka iili 2,000 yainda, lucibeleka akugwasya kapati mazuba aano.
12 Mu Bbaibbele, Jehova alimwi utuyiisya zintu izikonzya kutugwasya kukkala kabotu mumukwasyi, kuba babelesi babotu, alimwi akukkala muluumuno abantu. Njiisyo zyamu Bbaibbele zilakonzya kutugwasya lyoonse, kunyina makani naa ndiswe bani, tukkala kuli naa tujisi mapenzi nzi.—Amubale Isaya 48:17; amubone Bupanduluzi Buyungizyidwe 3.
MULAKONZYA KUBUSYOMA BUSINSIMI BWAMU BBAIBBELE
13. Ino ncinzi Isaya ncaakaamba kuti ciyakucitikila munzi wa Babuloni?
13 Businsimi bunji bwamu Bbaibbele bwakazuzikizyigwa kale. Mucikozyanyo, Isaya wakasinsima kuti Babuloni uyakunyonyoonwa. (Isaya 13:19) Wakapandulula ibwini mbowakali kuyakuzundwa munzi ooyu. Munzi ooyu wakalikwabilidwe azijazyo zipati alimwi amulonga. Pele Isaya wakasinsima kuti mulonga wakali kuyooyuminizyigwa, ayalo milyango yakali kuyoosiigwa bukwazi. Basinkondo bakali kuyakuuzunda munzi kakunyina akulwana nkondo. Alimwi buya Isaya wakasinsima kuti muntu wazina lyakuti Koresi nguwakali kuyakuzunda Babuloni.—Amubale Isaya 44:27–45:2; amubone Bupanduluzi Buyungizyidwe 4.
14, 15. Ino businsimi bwa Isaya bwakazuzikizyigwa buti?
14 Nokwakainda myaka iili 200 kuzwa ciindi businsimi oobu nobwakalembwa, impi yabasikalumamba imwi yakaboola kumunzi wa Babuloni kailibambilide kuulwana. Ino nguni wakali kusololela mpi eeyo? Mbubonya mbobwakaambide businsimi, ngu Koresi, mwami waba Persia. Lino zintu zyoonse zyakalibamba kuti businsimi oobu boonse buzuzikizyigwe.
15 Ibusiku mbowakalwanwa munzi, bana Babuloni bakajisi pobwe. Bakaliliibide nkaambo bakali kulimvwa kuti balikwabilidwe abwaanda bupati alimwi amulonga. Kunze aamunzi, Koresi ampi yakwe yabasikalumamba bakasya mugelo wakucesya meenda mumulonga. Meenda akaceya-ceya mumulonga cakuti basikalumamba bana Persia bakali kukonzya kuuzabuka amaulu. Pele ino mpi eeyo yakali kunoobwiinda buti bwaanda bwa Babuloni? Mbubonya mbobwakaambide businsimi, milyango yamunzi yakasiigwa bukwazi, aboobo basikalumamba bakauzunda munzi ooyo kakunyina akulwana nkondo.
16. (a) Ino ncinzi Isaya ncaakasinsima kujatikizya icakali kuyakucitikila munzi wa Babuloni kumbele? (b) Ino tuzyi buti kuti businsimi bwa Isaya bwakazuzikizyigwa ncobeni?
16 Isaya wakasinsima kuti mukuya kwaciindi taaku naba omwe uuyakukkala kabili mu Babuloni. Wakalemba kuti: “Takakkalwi limbi abantu, alimwi takabi limbi busena bwakukkala mumazyalani oonse.” (Isaya 13:20) Sena eeci cakacitika ncobeni? Aabusena mpowakabede munzi wa Babuloni, nkokuti imakkilomita aasika ku 80 kumusanza kwadolopo lya Baghdad, ku Iraq, kuli buyo matongo. Ambuli sunu, taaku muntu uukkala nkuko. Jehova wakapyaanga Babuloni “acipyaango calunyonyooko.”—Isaya 14:22, 23.
17. Nkaambo nzi ncotukonzya kuzisyoma zisyomezyo zyoonse zya Leza?
17 Mbokunga businsimi bunji bwamu Bbaibbele bwakazuzikizyigwa kale, nkokuti tulakonzya kuzisyoma nzyolyaamba Bbaibbele kuti ziyakucitika kumbele. Tulakonzya kuba alusyomo lwakuti Jehova uyoozuzikizya cisyomezyo cakwe cakusandula nyika kuba paradaiso. (Amubale Myeelwe 23:19.) Inzya, tulijisi bulangizi “bwabuumi butamani oobo Leza uutakonzyi kubeja, mbwaakasyomezya kaindi.”—Tito 1:2. *
BBAIBBELE LILAKONZYA KUMUCINCA
18. Ino Paulo ulipandulula buti “jwi lya Leza”?
18 Twaiya kuti taaku bbuku limbi ilili mbuli Bbaibbele. Lilijisi makani aayendelana, alimwi nolyaamba zyasayaansi naa zintu izyakacitika kaindi, ciindi coonse lililuzi. Kuyungizya waawo, lilatupa lulayo lubotu alimwi lilijisi businsimi bunji ibwakazuzikizyigwa kale. Pele kuli azimbi zinji nzyolijisi Bbaibbele. Mwaapostolo Paulo wakalemba kuti: “Jwi lya Leza lilaabuumi alimwi lilaanguzu.” Ino eeci caamba nzi?—Amubale Bahebrayo 4:12.
19, 20. (a) Ino Bbaibbele inga lyamugwasya buti kuzyiba bwini mbomubede? (b) Mbuti mbomukonzya kutondezya kuti mulalumba kujatikizya cipego ca Bbaibbele?
19 Bbaibbele lilakonzya kumucinca. Lilakonzya kumugwasya kuti muzyibe bwini mbomubede. Lilakonzya kumugwasya kuzyiba bwini mbomuyeeya ambomulimvwa mumoyo. Mucikozyanyo, inga katuyeeya kuti tulamuyanda Leza. Pele kutegwa tutondezye kuti tulamuyanda ncobeni, tweelede kucita nzyolyaamba Bbaibbele.
20 Masimpe, Bbaibbele ndibbuku lyakazwa kuli Leza. Uyanda kuti kamulibala, muliiye, akuliyanda. Aboobo amulumbe akaambo kacipego eeci, alimwi amuzumanane kwiiya Bbaibbele. Mwacita boobo, muyakwaazyiba makanze ngajisi Leza kujatikizya bantu. Mucibalo citobela, tulaiya zinji kujatikizya makanze aaya.
^ munc. 17 Kunyonyoonwa kwa Babuloni mbusinsimi bomwe buyo akati kabusinsimi bunji bwamu Bbaibbele ibwakazuzikizyigwa. Mulakonzya kujana makani aamba zyabusinsimi ibujatikizya Jesu Kristo mu Bupanduluzi Buyungizyidwe 5.


text:
CIIYO 6
Ino Kubungana Pantu Pomwi Abeneklistunyineesu Kulacafwa Buyani?
Tulaya kumabungano lyoonse nabi kwaamba ayi tuleenda mishinso ilaamfu munshila shishupite nabi na kwatontola abuumbi cimwi ciindi nabi kakuli mfula. Ino ngumulandunshi Bakamboni Bakwe Yehova balaya kumabungano nabi kwaamba ayi balicite mapensho nabi kulema?
Mabungano alatusangalasha. Paulo ndyaakalinga kwaamba sha baabo mbotubungana abo, wakalemba ayi: “Katuyeeya bamakwesu.” (Bene Ebulu 10:24) Aya maswi alasansulula ayi tulyeelete kubashiba kabotu abo mbotubunganaabo. Aboobo Paulo wakalinga kutuyuminisha ayi tulyeelete kubikila maano kubamakwesu. Na twabeshiba kabotu bamakwesu alimwi amikwashi yabo, ndyeenga twashiba ayi anu bamwi bakakoma masunko aswebo cimwi ciindi ngotucana, ici inga calengesha ayi aswebo twiindilishe kuyuma.
Mabungano alayumya bushicibusa bwesu. Bamakwesu mbotubunganabo mbeshicibusa besu mbotusuni kuswa panshi lya moyo, teshi bantubo mbotushibeneabo capalaale. Cimwi ciindi tulasekanaabo. Ino mbubotunshi mbweenga twacana na katucita boobo? Kuba pomwi a Beneklistunyineesu, kulalengesha ayi tunobabikilaako maano alimwi ici cilayumya lusuno lwesu. Na bamakwesu baba alipenshi tulabacafwa mukwiinga mbamakwesu bancinencine. (Tushimpi 17:17) Kuba pantu pomwi abamakwesu kulatondesha ayi “tulabikilana maano.”—1 Bene Kolinto12:25, 26, NWT.
Twamusenga kwaamba ayi munosala beshicibusa bacita kuyanda kwakwe Lesa. Beshicibusa abo inga mwabacana mumabungano a Bakamboni Bakwe Yehova. Mutasuminishi cintu cili coonse kumukasha kusa mukubungana andiswe.
Ino ngumulandunshi ncocibetele cibotu kusa kumabungano?
Ino ndilili ndyeenga mwasuna kusa kumabungano esu akushiba baabo mbotubunganaabo?


text:
KITANGO 15
Byo Mwafwainwa Kupopwela Lesa
1. Ñanyi wafwainwa kwitubula bya kupopwela Lesa?
BA MU BUPOPWESHI bwavula bamba’mba bafunjisha bya kine pe Lesa. Kechi kyakonsha kwikala bino ne, mambo bupopweshi bufunjisha bintu byapusana pusana pe Lesa ne pa bya kumupopwela. Pano twakonsha kuyuka byepi byo twafwainwa kupopwelanga Lesa? Yehoba ye yenkatu wakonsha kwitubula byo twafwainwa kumupopwela.
2. Mwakonsha kuyuka byepi byo mwafwainwa kupopwela Lesa?
2 Yehoba witupa Baibolo pa kuba’mba tuyuke byo twafwainwa kumupopwelanga. Onkao mambo, fundainga Baibolo kabiji Yehoba ukemukwasha kumvwisha byavula pe aye mambo wimuta muchima.—Isaya 48:17.
3. Lesa ukeba’mba tubenga ka?
3 Bantu bamo bafunjisha’mba bupopweshi bonse bwaitabilwa kwi Lesa. Bino Yesu kechi byobyo afunjishe ne. Waambile’mba: “Kechi bonse bañambila’mba, ‘Nkambo, Nkambo,’ bakatwela mu Bufumu bwa mwiulu ne, kana yenka uba kyaswa muchima wa Tata.” Onkao mambo twafwainwa kuyuka kyaswa muchima wa Lesa ne kwikyubanga. Kuba bino kwanema bingi mambo Yesu waambile’mba bantu babula kukokela Lesa bajitu pamo na bambanzhi, ‘boba byatama.’—Mateo 7:21-23.
4. Yesu waambile’mba ka pa boba kyaswa muchima wa Lesa?
4 Yesu waambile’mba boba kyaswa muchima wa Lesa bakapitanga mu makatazho. Waambile’mba: “Twelai pa kibelo kyakepa, mambo kibelo kyabaya ne jishinda jabaya bitwala ku lonaiko, kabiji bayamo bo bavula; pakuba kibelo kyakepa ne jishinda jakatazha kwendamo, jitwala ku bumi kabiji bejitaana bachechetu.” (Mateo 7:13, 14) Jishinda jakatazha kwendamo, nangwa’mba kupopwela Lesa mu jishinda jawama kukalengela bantu kwikala na bumi bwa myaka ne myaka. Pa kuba jishinda jabaya nangwa’mba kupopwela Lesa mu jishinda jabula kufwainwa kutwala ku lufu. Bino Yehoba kechi ukeba muntu nangwa umo amba akafwe ne. Lesa ubena kukeba bonse kuba’mba bafunde pe aye.—2 Petelo 3:9.
BYO MWAFWAINWA KUPOPWELA LESA
5. Mwakonsha kuyuka byepi bapopwela Lesa kya kine?
5 Yesu waambile’mba aba bapopwela Lesa mu jishinda jafwainwa tukebayuka. Twibayukila ku byo boba ne ku byo baitabilamo. Yesu waambile’mba: “Mukebayukila ku bipangwa byabo.” Kabiji waambile ne kuba’mba: “Kichi kyawama kipanga bipangwa byawama.” (Mateo 7:16, 17) Aba bapopwela Lesa nabo bambulwakulumbuluka. Pano bino, bantu ba Lesa bebikako kuba byawama. Pano twayai twisambe pa bintu byakonsha kwitukwasha kuyuka bapopwela Lesa kya kine.
6, 7. Mambo ka byonse byuba bapopweshi bakine o bifumina mu Baibolo? Tufunjilako ka ku byafunjishanga Yesu?
6 Bupopweshi bwetu bwaimena pa Baibolo. Baibolo waamba’mba: “Binembelo byonse byanembelwe na lutangijilo lwa mupashi wa Lesa kabiji bikwasha bantu pa kwibafunjisha, pa kwibakajipila, pa kwibololako ne pa kwibajimuna mu bololoke, pa kuba’mba muntu wa Lesa ekale wafikilamo, winengezha bulongo kwingila mingilo yonse yawama.” (2 Timoti 3:16, 17) Mutumwa Paulo wanembejile bena Kilishitu amba: “Byo mwatambwile mambo a Lesa, o mwaumvwine kwi atweba, kechi mwiatambwile nobe byambo bya bantu ne, poso byonka byo aji kine mambo a Lesa.” (1 Tesalonika 2:13) Byonse byuba bapopweshi ba kine bifuma mu Mambo a Lesa aji mu Baibolo. Bupopweshi bwa kine kechi bwaimena pa milanguluko ya bantu ne pa bisho nangwa pa bintu bikwabotu ne.
7 Byonse byafunjishanga Yesu Kilishitu byafumanga mu Mambo a Lesa. (Tangai Yoano 17:17.) Javula wakumbulanga na Binembelo. (Mateo 4:4, 7, 10) Bapopweshi ba Lesa bakine byonse byo bafunjisha bantu bifuma mu Baibolo byonka byaubanga Yesu.
8. Yesu witufunjishe byepi byo twafwainwa kupopwelanga Yehoba?
8 Twafwainwa kupopwelangatu Yehoba. Salamo 83:18 waamba’mba: “Anweba, yenka wa jizhina ja Yehoba, yenu bunketu Mwine Wakila pano pa ntanda ponse.” Yesu wakebeshanga bingi bantu kuyuka Lesa wa kine byo aji kabiji wabulanga bantu jizhina ja Lesa. (Tangai Yoano 17:6.) Yesu waambile’mba: “Wafwainwa kupopwelatu Yehoba Lesa wobe ne kumwingijila aye yenka kwapwa.” (Mateo 4:10) Bapopweshi ba Lesa tulondela byaubanga Yesu. Tupopwelatu Yehoba yenka kwapwa, twingijisha jizhina janji kabiji tubula bantu jizhina ja Lesa ne byo aketubila.
9, 10. Tumwesha byepi byo twitemwa atweba bene na bene?
9 Twafwainwa kutemwa bantu kya kine. Yesu wafunjishe baana banji ba bwanga kwitemwa abo bene na bene. (Tangai Yoano 13:35.) Kechi tuta muchima kwafuma muntu, pa bisho, pa bunonshi nangwa pa buyanji ne. Butemwe bwitulengela kukwatankana mu bwanabwankazhi bwa balongo ne banyenga. (Kolose 3:14) Kechi tulwa nkondo ne kwipaya bantu ne. Baibolo waamba’mba: “Baana ba Lesa ne baana ba Diabola bayukanyikilwa mu kino: Yense ubula kuba byaoloka kechi ye wa kwa Lesa ne, kyo kimotu ne yewa wabula kutemwa mulongo wanji.” Kabiji Baibolo wanungapo’mba: “Twafwainwa kwitemwa atwe bene na bene; kechi kwikala byajinga Kaina wajinga wa kwa yewa mubi, yenka waipayile nkasanji ne.”—1 Yoano 3:10-12; 4:20, 21.
10 Twingijisha kimye, bulume bwetu ne bintu byetu kukwasha bakwetu ne kwibatundaika. (Bahebelu 10:24, 25) Kabiji tubila bantu “bonse byawama.”—Ngalatiya 6:10.
11. Mambo ka o twafwainwa kukokelanga Yesu?
11 Twafwainwa kukokelanga Yesu mambo jo jishinda ja kuyilamo kwi Lesa. Baibolo waamba’mba: “Lupulukilo kechi lukeshilapo mu muntu mukwabo ne, mambo kafwako jizhina jikwabo pano pa ntanda Lesa jo asala mu bantu ja kwitupulushishamo ne.” (Byubilo 4:12) Mu Kitango 5, twafunjile’mba Yehoba watumine Yesu kwiya na kupana bumi bwanji ne kukuula bantu balukokelo. (Mateo 20:28) Yehoba wasala Yesu kwikala Mfumu wa bufumu bukalama ntanda yonse. O ene mambo Baibolo o aambila’mba twafwainwa kukokela Yesu pa kuba’mba tukekale na bumi bwa myaka ne myaka.—Tangai Yoano 3:36.
12. Mambo ka o tubujila kwivwanga mu bya bumulwila ntanda?
12 Kechi twivwanga mu bya bumulwila ntanda ne. Mambo Yesu kechi wivwanganga mu bya bumulwila ntanda ne. Byo bamutotolweshenga, wakumbwile Pilato, mfumu wa bena Loma amba: “Bufumu bwami kechi bwa pano pa ntanda ne.” (Tangai Yoano 18:36.) Byonka byajinga Yesu, ne atweba twibakishinka ku Bufumu bwa Lesa. Konse ko twikala mwaya ntanda kechi twivwanga mu bya bumulwila ntanda ne. Bino tukokela “balama kyalo,” ko kuba’mba kafulumende byonka bitukambizha Baibolo. (Loma 13:1) Tukokela mizhilo ya mu kyalo mo twikala. Bino inge mizhilo yabo yalala mizhilo ya Lesa, tuba byaubile batumwa baambile’mba: “Lesa ye kalama ye twafwainwa kukookela kechi bantu ne.”—Byubilo 5:29; Mako 12:17.
13. Tusapwila’mba ka pa Bufumu bwa Lesa?
13 Twaitabila kuba’mba Bufumu bwa Lesa bo bonkatu bukapwisha makatazho pano pa ntanda. Yesu waambijile jimo amba: “Ano mambo awama a Bufumu” akasapwilwa pano pa ntanda ponse. (Tangai Mateo 24:14.) Kafwako kafulumende wakonsha kubila bantu biketubila Bufumu bwa Lesa ne. (Salamo 146:3) Yesu witufunjishe kulomba pa Bufumu bwa Lesa amba: “Bufumu bwenu bwiye. Kyaswa muchima wenu kyubiwe pano pa ntanda, byonka byo kibena kubiwa mwiulu.” (Mateo 6:10) Baibolo waamba’mba Bufumu bwa Lesa bukonauna makafulumende a bantu onse kabiji abo “bukekala myaka ne myaka.”—Danyela 2:44.
14. Bañanyi bo mwamona’mba bo bonkatu bapopwela Lesa kya kine?
14 Byo twisamba pa bino bishinka, mwafwainwa kwiipuzha anweba bene amba: ‘Bañanyi bafunjisha byaamba Baibolo? Bañanyi babuula bantu jizhina ja Lesa? Bañanyi betemwa bene na bene kabiji baitabila kuba’mba Yesu bamutumine kwi Lesa kwiya na kwitukuula? Bañanyi babula kwivwanga mu bya bumulwila ntanda? Bañanyi basapwila kuba’mba Bufumu bwa Lesa bo bonkatu bukapwisha makatazho pano pa ntanda?’ Bakamonyi ba kwa Yehoba bo bonkatu boba bino bintu.—Isaya 43:10-12.
MUSAKUBAPO KA?
15. Twafwainwa kuba byepi pa kuba’mba tupopwelenga Lesa mu jishinda jafwainwa?
15 Kechi mwafwainwa kwitabilatu kuba’mba Lesa ko aji ne. Mambo ne bandemona nabo baitabila kuba’mba Lesa ko aji, pano bino kechi bamukokela ne. (Yakoba 2:19) Umvwe tukeba Lesa kwitutalanga bulongo pa kumupopwela, twafwainwa kumukokelanga ne kwitabila kuba’mba kine ko aji.
16. Mambo ka o twafwainwa kufumina mu bupopweshi bwa bubela?
16 Mwafwainwa kufuma mu bupopweshi bwa bubela pa kuba’mba mupopwelenga Lesa mu jishinda jafwainwa. Ngauzhi Isaya wanembele’mba: “Lupukaimo mwi aye, itokeshai.” (Isaya 52:11; 2 Kolinda 6:17) Kechi twafwainwa kubanga bintu byakunza bupopweshi bwa bubela ne.
17, 18. “Babilona Mukatampe” ye mu ka, kabiji mambo ka o mwafwainwa kufuminamo bukiji?
17 Bupopweshi bwa bubela bo bu ka? Ke bupopweshi bonse bubula kufunjisha bantu kupopwela Lesa byonka byaamba Mambo anji. Baibolo utela bupopweshi bwa bubela bonse amba “Babilona Mukatampe.” (Lumwekesho 17:5) Mambo ka o ibutelela bino? Mambo mafunjisho a bubela atendekejile mu muzhi wa Babilona wajingako Muyulo wa Nowa byo apwile. Ano mafunjisho a bubela akumbene ntanda yonse. Bantu baikalanga mu Babilona bapopwelanga misango ya balesa isatu. Ne mu ano moba bupopweshi bwavula bufunjisha’mba kuji balesa basatu. Bino Baibolo saka aambatu patoka kuba’mba kujitu Lesa umo wa kine aye Yehoba kabiji Yesu Mwananji. (Yoano 17:3) Bantu baikalanga mu muzhi wa Babilona baitabijile ne kuba’mba kintu kimo mu muntu kitwajijila kwikala kyumi muntu inge wafwa, kabiji kino kintu kyo kimanama mu mujilo wa helo. Buno ke bubela bwine bufita.—Monai Byambo byo Balumbulula, 14, 17, ne 18.
18 Lesa waamba’mba katatakatu akazhiishe bupopweshi bwa bubela bonse. (Lumwekesho 18:8) Nanchi mwamona ene mambo o mwafwainwa kufuminamo bukiji mu bupopweshi bwa bubela nyi? Yehoba Lesa ubena kukeba’mba mufumemo mema saka akiji mu tupokoso.—Lumwekesho 18:4.
19. Yehoba ukemulamanga byepi inge mwafuukulapo kumwingijila?
19 Inge mwafuukulapo kufuma mu bupopweshi bwa bubela ne kutendeka kwingijila Yehoba, balunda nenu ne balongo benu bakonsha kumona nobe mwatamisha kabiji bakonsha ne kwimumanyika. Bino Yehoba kechi ukemulekelela ne. Mukekala mu kisemi kya ntanda yonse kya bantu betemwa kya kine abo bene na bene, kabiji mukekala na luketekelo lwa kwikala myaka ne myaka mu ntanda ipya ya Lesa. (Mako 10:28-30) Mu kuya kwa moba balongo ne balunda nenu bamo bemukainyenga kwingijila Yehoba bakonsha kutendeka kufunda Baibolo.
20. Mambo ka kupopwela Lesa mu jishinda jafwainwa o kwanemena?
20 Katatakatu Lesa akafumyepo bintu byatama, kabiji Bufumu bwanji bo bukalamanga pano pa ntanda ponse. (2 Petelo 3:9, 13) Kino kikekala kimye kyawama bingi. Bantu bonse bakapopwelanga Yehoba byonka byo akeba. Kino kyo kimye kyo mwafwainwa kutendeka kupopwela Lesa mu jishinda jafwainwa.


text:
BYABULĒME BYA MU KINENWA KYA LEZA | YELEMIA 51-52
Kinenwa kya Yehova Kifikidilanga mu Kamwanda ne Kamwanda
Yehova wālaile mu muswelo mupotoloke myanda ya kumeso
“Nonai miketo”
51:11, 28
Bene Mede ne bene Peleshia bādi bangela-miketo ba bwino kadi buta bwa miketo kyo kyādi kyabulwi kyabo kinekine. Bānonene miketo yabo mwa kutwelela’yo bininge
“Bantu bakomokomo ba Babiloni baleka kulwa”
51:30
Bilembwa bya Mānga ya Nabonide binena’mba: “Kibumbo kya bulwi kya Shilusa kyātwelele mu Babiloni pampikwa kulwa.” Padi kino kilombola’mba kekwāikelepo kavutakanya kakatampe kadi i kikwatañane na bupolofeto bwa Yelemia
“Babiloni ukālamuka ke milwimilwi [ne] musala wa nyeke ne nyeke”
51:37, 62
Tamba mu mwaka wa 539 Y.K., ntumbo ya Babiloni yashilula kutyepa. Alekizandele Mukatampe wāsakile kutūla Babiloni bu mwipata mwandi, ino wafwa mu kitulumukila. Mu myaka katwa kabajinji, kisumpi kya Bayuda kyādi kikidi’mo, kyo kyālengeje mutumibwa Petelo akapempule Babiloni. Ino mu myaka katwa ka buná Y.M., kibundi kyādi ke masala, kadi kyajimankana lonso


text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Lukala Milandu 9:1-18
9 Kabili nalitontonkenye nga nshi pali ici conse mu mutima wandi, no kufwailishapo,+ no kusanga ukuti abalungami na ba mano pamo ne milimo yabo fili mu kuboko kwa kwa Lesa wa cine.+ Abantu tabaishiba ukutemwa nelyo ulupato ifyabatangilile.+2 Bonse baba fye cimo cine muli fyonse.+ Iciponena+ umulungami+ e ciponena no mubifi wine,+ umusuma no wasanguluka no wakowela, no upeela amalambo no ushipeela amalambo. Ifyaba umusuma e fyaba no mubembu;+ uulapa aba ngo utiina umulapo.+3 Ici e cibi icili muli conse icacitwa mwi samba lya kasuba, ica kuti, apo iciponena bonse cimo cine,+ umutima wa bana ba bantu na o waisulamo ububi;+ kabili ubushilu+ buli mu mitima yabo mu nshita ya bumi bwabo, na pa numa—baya ku bafwa!+4 Pantu abantu bonse abacili no mweo baba ne subilo, awe imbwa+ ya mweo yena yawama ukucila inkalamo iyafwa.+5 Pantu aba mweo balishiba ukuti bakafwa;+ lelo abafwa, tabaishiba akantu nangu kamo,+ kabili te kuti balambulwe; pantu icibukisho cabo calilabwa.+6 Kabili, ukutemwa kwabo no kupata kwabo no bufuba bwabo bafwila kumo na fyo,+ tabakwata icilambu na kabili umuyayaya muli conse icicitwa mwi samba lya kasuba.+7 Akuya ulelya ifya kulya fyobe no kusekelela kabili ulenwa umwangashi obe no mutima wabuuta tuutu,+ pa kuti Lesa wa cine alisuminisha kale imilimo yobe.+8 Inshita yonse leka ifya kufwala fyobe fibe ifyabuuta,+ na mafuta pa mutwe obe yelabulapo.+9 Ipakishe ubumi pamo no mukashi uo watemwa+ inshiku shonse isha mweo obe uwa fye uo Lesa akupeela mwi samba lya kasuba, inshiku shonse isha fye, pantu ici e cilambu cobe mu nshita ya mweo+ obe na mu kubombesha kobe uko ubombesha mwi samba lya kasuba.10 Umulimo onse uo iminwe yobe yasanga ubombe na maka yobe yonse,+ pantu ku Nshiishi,*+ uko uleya+ takwaba umulimo wa kubomba nangu kwelenganya nangu kwishiba+ nangu mano.+11 Na kabili nalitontonkenye no kusanga ukuti pano pe samba lya kasuba te lyonse ababutukisha bacimfya muli nakatango wa lubilo,+ kabili te lyonse aba maka bacimfya mu bulwi,+ aba mano na bo te lyonse bakwata ifya kulya,+ abacenjela na bo te lyonse bakwata ifyuma,+ kabili abasalapuka na bo bene te lyonse bashuka;+ pantu inshita ya macushi ne nshita ya fintu fyabula ukwenekela ifikila fye umuntu uuli onse.+12 Pantu no muntu+ taishiba inshita yakwe.+ Filya isabi likatwa mwi sumbu ilikali,+ kabili filya ifyuni fikatwa mu lukose,+ e fyo na bana ba bantu bekatwa ku bucushi,+ ilyo bwabapumikisha fye.+13 Ici na co nalimwene icacitile uwa mano mwi samba lya kasuba—kabili calimpeseshe amano:14 Kwali umusumba unono, na bantu abalimo ba mpendwa fye; kabili kwaishile ne mfumu ya maka, na yo yashingulwike umusumba no kukuulako ifya ku-ulwisha ku mbali.+15 Kabili mwasangilwe no muntu, umupiina lelo uwa mano, kabili ulya e wapuswishe umusumba ku mano yakwe.+ Lelo takwali umuntu uwaibukishe ulya muntu umupiina.+16 Na ine natile: “Amano yawama ukucila amaka;+ lelo amano ya mupiina yalasuulwa, ne fyo alanda takuba uufyumfwa.”+17 Amashiwi ayalandwa mu kantepentepe aya ba mano yalomfwika+ ukucila ukubilikisha kwa wateka abawelewele!+18 Amano yawama ukucila ifyanso fya bulwi, kabili umubembu umo fye kuti aonaula ubusuma ubwingi.+


text:
Sena Musyoma Kuti Ndinywe Mujisi Cikombelo Cakasimpe Cilikke?
Aabo babikkila maano kubukombi beelede kusyoma kuti cikombelo ncobasala cilakkomaninwa a Leza alimwi a Jesu. Kuti nikwatali boobo, nibatali kuunka kucikombelo eeco.
Jesu Kristo tanaakakazumina kaambo kakuti zyoonse zikombelo ninzila zitola kulufwutuko.
Muciindi caboobo, wakaamba kuti: “Ulisyanikide mulyango alimwi nisyoonto nzila iitola kubuumi, kumane mbasyoonto baijana.” (Matayo 7:14) Bakamboni ba Jehova basyoma kuti bakiijana nzila eeyo. Nicatali boobo, nibakayandaula kale cikombelo cimbi.
Amwiiye Zinji
MAKANI MABOTU AAZWA KULI LEZA!
Ino Kuli Makani Nzi Mabotu Aajatikizya Bukombi?
Sena kuli nokuyooba ciindi bantu boonse nobayookamantana mukukomba Leza wakasimpe alikke?


text:
CIIYO 8
Nkaambo Nzi Leza Ncazumizya Bubi Akupenga?
1. Ino bubi bwakatalika buti?
Bubi bwakatalika anyika ciindi Saatani naakabeja ciindi cakusaanguna. Kumatalikilo, Saatani wakali mungelo uulondokede, pele “kunyina naakakakatila mukasimpe.” (Johane 8:44) Wakali kuyanda kukombwa kakuli Leza alikke nguweelede kukombwa. Saatani wakamucenga mukaintu wakusaanguna Eva, akumoongelezya kuti amvwide nguwe kutali Leza. Adamu wakamusangana Eva mukutamvwida Leza. Kusala kwa Adamu kwakasololela kukupenga alufwu.
Buzangi kubweendelezi bwa Leza bwakatalisyigwa a Saatani ciindi naakoongelezya Eva kutamvwida Leza. Bantu banji bamusangana Saatani mukukaka Leza kuba Mweendelezi wabo. Aboobo, Saatani waba “mweendelezi wanyika.”
2. Sena kuli cakalubide azilenge zya Leza?
Milimo ya Leza yoonse ililondokede. Bantu alimwi abangelo mbaakalenga Leza bakali kukonzya kumumvwida Leza cakumaninina. (Deuteronomo 32:4, 5) Leza wakatulenga alwaanguluko lwakulisalila kucita cibotu naa cibi. Lwaanguluko oolu lutupa coolwe cakutondezya luyando lwesu kuli Leza.
3. Nkaambo nzi Leza ncalekelede kupenga kusikila lino?
Kuzwa ciindi cabuzangi mu Edeni, Jehova walekela bantu kuzangila bweendelezi bwakwe. Ino nkaambo nzi? Kutegwa atondezye kuti kulyeendelezya kakunyina kugwasyigwa anguwe takukonzyi kubagwasya bantu pe. (Mukambausi 7:29; 8:9) Eeci calibonya kabotu-kabotu mumyaka iili 6,000 yainda. Beendelezi baalilwa kumana nkondo, bugwebenga, kutalulama, naa malwazi.
Kwiindana abweendelezi bwabantu, bweendelezi bwa Leza bugwasya baabo babuzumina. (Isaya 48:17,18) Ino-ino, Jehova uyoogusya bweendelezi boonse bwabantu. Balikke bantu aabo ibasala kweendelezyegwa a Leza mbabayookkala anyika.—Isaya 11:9.
4. Ncoolwe nzi ncotujisi akaambo kakukkazika moyo kwa Leza?
Saatani wakaamba kuti bantu babelekela Jehova akaambo kazintu nzyobayanda kulinguwe. Sena inga mwatondezya kuti kaambo aaka nkakubeja? Inzya! Kukkazika moyo kwa Leza kutupa coolwe cakutondezya naa tuyanda bweendelezi bwa Leza naa bwabantu. Tulatondezya kusala kwesu kwiinda mubukkale bwesu.
5. Mbuti mbotukonzya kusala Leza kuba Mweendelezi wesu?
Tulakonzya kusala Leza kuba Mweendelezi wesu kwiinda mukulangaula akutola lubazu mubukombi bwakasimpe kweelana ambolyaamba Jwi lya Leza, Bbaibbele. (Johane 4:23) Tulakonzya kumukaka Saatani kuba mweendelezi wesu kwiinda mukutantamuka mapolitikisi ankondo mbubwenya mbwaakacita Jesu.
Saatani ubelesya nguzu zyakwe kusumpula micito mibi akutalilemeka. Ikuti twaikaka micito iili boobu, balongwe alimwi abanamukwasyi bamwi inga batusampaula naa kutukazya. (1 Petro 4:3, 4) Aboobo, tweelede kusala. Sena tuyooyanzana abantu bamuyanda Leza? Sena tuyakwiitobela milawo yakwe iigwasya alimwi yaluyando? Ikuti twacita oobo, tutondezya kuti Saatani wakabeja ciindi naakaamba kuti, ikuti muntu wasikilwa mapenzi takonzyi kucita ncaamba Leza.
Luyando ndwajisi Leza kubantu ncisinizyo cakuti bubi akupenga ziyoomana. Aabo ibatondezya kuti balaasyoma majwi aaya, bayookkomana kupona anyika kukabe kutamani.
Amwiiye Zinji
Ino Ncinzi Cini Bbaibbele Ncoliyiisya?
Nkaambo nzi Leza Ncalekelede Kupenga?
Bantu banji bayeeya kuti tweelede kupa Leza mulandu akaambo kakupenga kuli munyika. Ino muyeeya buti? Amwiiye Leza ncaamba kujatikizya twaambo ncokuli kupenga.


text:
MUTU 4
Ngimba Yesu Yonani?
1. Ngimba Yesu apeliwe bulebule?
Bo akali upapiwa pa kisu Yesu ali nu bumi kumwanya. (Yohani 8:23) Umwene yo ali wakwanda ukupeliwa na Kyala, kangi ifindu fyosa fyapeliwe ukwendela mwa Yesu. Yesu oyobiwa ukuya ‘Mwana yumoywene ntigha ngwise’ papo apeliwe mwene na Kyala. (Yohani 1:14) Yesu ali Muyobi wa Kyala yo nongwa yake iBaibolo likuti umwene yo “Isyu.” —Belenga Isya Mbupingamu 8:22, 23, 30; Bakolosi 1:15, 16.
2. Nongwa yafiki Yesu alisile pa kisu?
Kyala alintumile Umwana wake pa kisu, apapiwe ukwendela mwa Maria. Umwene akali na tata pa kisu. (Luka 1:30-35) Yesu alisile ukuti (1) amanyisye abandu ubwanaloli bwa Kyala, (2) atumanyisye muno tubaghile ubombela ubwighane bwa Kyala nalinga tuli mundamyo, (3) nukuti tupokiwe ku butulanongwa bwitu nu bufwe.—Belenga Matai 20:28.
3. Nongwa yafiki tulondiwa ukutabuliwa?
Umundu abaghile ukuhomba ukuti atabule ubumi bwake. (Ukusoka 21:29, 30) Kyala akapelile ifwa nu bukangale. Tusimenye bulebule? Kyala ayobile kwa Adamu, atile linga abombile isi iBaibolo likuti ‘butulanongwa’ akwisa pakufwa. Linga abombile isi syali nunu Adamu akabaghile ukufwa. (Ubwandilo 2:16, 17; 5:5) IBaibolo likuyoba ukuti ubufwe “bwendile” mbutulanongwa nukusatanila mu bandu bosa pa kisu. Yo nongwa twesa tuli batulanongwa kangi tukufwa. Twesa tulondiwa ukutabuliwa ku bufwe ubu twalyambilile kwa Adamu.—Belenga Baroma 5:12; 6:23.
Ngimba yonani abaghile ukututabula kubufwe? Linga umundu afwa kokuti ahomba ubutulanongwa bwake. Nayumo umundu uyu abaghile upoka abandu ku butulanongwa.—Belenga Salimo 49:7-9.
4. Nongwa yafiki Yesu afwile?
Yesu aleghene nanuswe. Yesu ali ngolofu. Akafwile nongwa ya butulanongwa bwake, namanga akabombile nasimo imbibi. Loli afwile nongwa ya butulanongwa bwitu. Kyala anangisye ulughano lwake pakuntuma umwanake utufwila twesa. Yope Yesu anangisye ulughano lwake pakumpilikila Utata wake nukutufwila pa butulanongwa bwitu.—Belenga Yohani 3:16; Baroma 5:18, 19.
5. Yesu akubomba fiki pa kabalilo aka?
Bo ali pa kisu, Yesu abumbulwisye ababine, abafwe abasyusisye, nukubapoka abandu ku ndamyo syabo isyakukindanakindana. Abombile isi ukutunangisya isi akwisa kubomba munkyeni ku bandu bosa aba bompilikila. (Matai 15:30, 31; Yohani 5:28) Kyala alinsyusisye Yesu nukumupa umbili wambepo. (1 Peteri 3:18) Yesu alindilile kukiboko ikilyelo kya Yehova ukuti amupe amaka ghalulaghilo ukuya Malafyale pa kisu. (Abahiburi 10:12, 13) Pa kabalilo aka Yesu yo Malafyale kumwanya, kangi aba bakumukonga bofumusya amasyu gha Kyala pa kisu kyosa.—Belenga Danieli 7:13, 14; Matai 24:14.
Lino, Yesu pakuya Malafyale wamaka akwisa kusosyapo indamyo syosa nukonanga abandu bosa aba bobomba imbibi. Bosa aba bali nulusubilo mwa Yesu nukumpilikila bakwisa kuhoboka nu bumi bwa bwila na bwila.—Belenga Salimo 37:9-11.


text:
Kani Mungafwaya Ukwishiba Bucine?
Bucine pando? Pa fyakwipusha ificindamishe ifi abantunshi bafwaya ukwishiba ifyakufyasuka. Pambi na mwebo mulilangulukilepo pa fyakwipusha koti ni fifi:
- Kani baLesa muli bucine balatulama?
- Kani inkondo ne kupenga fikashila?
- Cindo cicitika kani umuntu afwa?
- Kani kuli ubucetekelo bwa kweba’ti abafwile bakabuka?
- Koti natembela shani pakweba’ti baLesa bankutike?
- Koti nasangana shani ukusangalala mu bwikashi?
Nikwisa uku mungasangana ifyasuko kuli fifi ifyakwipusha? Kani mwaipusha abantu abapusenepusene bakamupeeleni ifyasuko ifipusenepusene. Neli nga mwaipwishe abamano ne bakulu bambi, ifi bangamwasukeni filalilengulula. Fimbi ifyasuko filapyunga pa mpindi inini lukoso pano pa kupita kwa mpindi filaleka.
Nangabe’fyo, kuli ibuuku limo ililimo ifyasuko ifinenene. Muli lili ibuuku tamusangwapo ubufi. BaYesu Klistu kabalabila kuli baLesa mwi tembelo ati: “Isiwi lyenu ebucine.” (Yoane 17:17) Pano buno bukumo tuliishi ati lyelyo Ishiwi ni Baibolo Uswetelele. Pa mabula akonkapo, mulukusangana ifi Baibolo yasuka ifyasuko ifiswetele, ifya cinenene ku fyakwipusha ifili peulu.
Kani BaLesa Muli Bucine Balatulama?
UMULANDU ABANTU BEPUSHISHE’FI: Tulekala mu calo iciswilemo ukukululusha ne kusendama kwa kubifya. Ukupempela ukwingi kulasambisha ati uku ukupenga tupitamo kufwaya kwa baLesa.
IFI BAIBOLO ISAMBISHA: BaLesa talipo e balenga ifibipile. Pali Jobo 34:10 palalabila ati: “Ŋgakube ukutali nakuli baLesa ati bangacito’kubifya, nakuBamakosa onse ati bangacito’kusendama.” BaLesa balafwaya ukucitila abantunshi ifiweme. E mulandu baYesu batusambishe ukulukutembela ati: “MwebaWisifwe abakwiulu,…Ubufumu bwenu bwise. Ukufwaya kwenu kucitwe, pansi pano koti nikwiulu.” (Matayo 6:9, 10) BaLesa balatulama makosa icakweba ati balipyungile apakulu pakweba’ti bucine bwa kufwaya kwabo kungakonshiwa.—Yoane 3:16.
Pendelenipo Ifyakutaŋga 1:26-28; Jakobo 1:13; na 1 Petilo 5:6, 7.
Kani Inkondo ne Kupenga Fikashila?
UMULANDU ABANTU BEPUSHISHE’FI: Impendwa ya bantu abalukufwa mu nkondo tekuti ibelengwepo. Fwense lukoso ukupenga kulitukumine.
IFI BAIBOLO ISAMBISHA: BaLesa baalilabile ukweba’ti kukaba impindi ili bakaleta ubutende pa calo. Mu Bufumu bwabo, ubuteko bwa kwiulu, abantu tabakalukusambilila inkondo libili. Pa mupunda wa fyefyo, “impoko syabo bakasikuŋka ati sibe mase.” (Yisaya 2:4) BaLesa bakafumyapo ukusendama kwa kubifya ne kupenga. Baibolo ilalaya ati: “Popele baLesa bakabasumwina iminsosi yonse kumenso abo; tapakalukuli imfwa libili, neli ninsoni, neli kulila, neli kusomenwa konse, tau; pakuti ifintu ifyakutaŋga [ukubikako ukusendama kwa kubifya ne kupenga kwa ino mpindi] filipitilile.”—Ukufisulula 21:3, 4.
Pendelenipo Amasamo 37:10, 11; 46:9; na Mika 4:1-4.
Cindo Cicitika Kani Umuntu Afwa?
UMULANDU ABANTU BEPUSHISHE’FI: Ukupempela ukwingi ukuli mu calo kulasambisha ati kuli icipuluka kani umuntu afwa. Abantu bambi balisumiine ati imipashi ya bafwile ingasomesha abalabi. Bambi nabo balisumiine ati baLesa balakululusha imbifi mu mulilo wa nshiku pee.
IFI BAIBOLO ISAMBISHA: Umuntu kani afwa ninshi cashila, tabako. Tulapenda mu Uwakutulisya 9:5 ati: “Abafwile tabesi neli kantu.” Pakuti abafwile tabeshibapo, tabomfwapo, neli ukucita akali konse, tekuti basomeshepo—neli ukofwako—abalabi.—Amasamo 146:3, 4.
Pendelenipo Ifyakutaŋga 3:19 na Uwakutulisya 9:6, 10.
Kani Kuli Ubucetekelo bwa Kweba’ti Abafwile Bakabuka?
UMULANDU ABANTU BEPUSHISHE’FI: Tulafwaya ukulukuli ne mweo, kabili tulafwaya ukusangalala pamo na baabo tutemenwe. Cifyalilwa cesu icakufwaisha ukubona libili abakwabesu abafwile.
IFI BAIBOLO ISAMBISHA: Abantu abengi abafwile bakabuka. BaYesu balilaile ukweba’ti ‘abali mu filende bakafumamo.’ (Yoane 5:28, 29) Koti kufwaya kwa baLesa ukwa pa kutanga, abo abakabuka mu buntunshi bakaba ne shuko lya kwikala mu paladaiso pa calo. (Luku 23:43) Mu kulaya kwa kuntangiile emuli ne kulaya kwa kukwato’mweo wa muyayaya kabili uuswetelele kuli baabo abomfwila baLesa. Baibolo ilalabila ati: “Abaluŋgeme bakapyane’calo, bakalukwikala-mo insiku syonse lukoso.”—Amasamo 37:29.
Pendelenipo Jobo 14:14, 15; Luku 7:11-17; na Ifyacitilwe 24:15.
Koti Natembela Shani Pakweba’ti BaLesa Bankutike?
UMULANDU ABANTU BEPUSHISHE’FI: Abantu mu mapempelo onse balatembela. Pano abengi balabona koti amatembelo abo taasukwapo.
IFI BAIBOLO ISAMBISHA: BaYesu balitusambishe ati twilukubweleshapo amashiwi antu amo mu matembelo esu. Kabalabila’ti: “Pakutembela, tekulukusimbula lukoso icisimbulesimbule.” (Matayo 6:7) Kani tulukufwaya baLesa ukukutika amatembelo esu, tulyelelwe ukulukutembela mu nshila iibasuminishe. Pakweba’ti tucite’fyo, tulyelelwe ukusambilila ukufwaya kwabo eli tungatembela koti kufwaya kwabo. 1 Yoane 5:14 alalabila’ti: “Kani tulombe icintu koti kufwaya kwabo [baLesa], balatumfwa.”
Pendelenipo Amasamo 65:2; Yoane 14:6, 14; na 1 Yoane 3:22.
Koti Nasangana Shani Ukusangalala mu Bwikashi?
UMULANDU ABANTU BEPUSHISHE’FI: Abantu abengi balisumiine ati bangasangalala kani bakwata amaboni, baishibikwa, neli balukuboneka bwino. Namulifyefyo balapyungisha makosa ati bafikwate’fi—pano tabasangalalapo.
IFI BAIBOLO ISAMBISHA: BaYesu balitulangile inshila ya kusangilamo ukusangalala ili balabile ati: “Balisyucile abo abomfwa amasiwi abaLesa, nekulukwalama.” (Luku 11:28) Tungasangana ukusangalala kwa cinenene ili tulukwikusha insala ya ku mupashi—ukulukufwaisha ukwishiba bucine pali baLesa ne kufwaya kwabo. Ubu bucine bulasangwa mu Baibolo. Ukwishiba bucine ku katofwako ukulekanya ificindeme na fyefyo ifitaficindemepo. Kani tulukutungululwa na Baibolo muli fyefyo ifi tusalululapo na muli fyefyo ifi tucita, ubwikashi bwesu bukaba bwa kusangalasha.
Pendelenipo Ifisimpi 3:5, 6, 13-18 na 1 Timote 6:9, 10.
Apa twalabilapo finini lukoso pa fyakwipusha fisanu na cimo (6) ifi Baibolo yasuka. Kani mungafwaya ukwishibilapo na fimbi ukucila pali fifi? Kani na mwebo muli koti ni baabo abomfwa insala ya ku mupashi, ukwakubula ne kukanika mungafwaya ukwishibilapo na fimbi. Mungalukulanguluka pa fyakwipusha na fimbi koti ni fifi: ‘Kani baLesa balatulama, mba nindo basuminishishe ifintu ifibipile ne kupenga ukupitilila? Findo ningacita pakweba’ti icisoolo canji cilukwikele icisangalele?’ Baibolo ilasuka bwino ifi ifyakwipusha na fimbi ifingi.
Pano buno bukumo, abantu abengi tabafwayapo ukupenda Baibolo. Balabona’ti libuuku ilikulu makosa kabili likosele ukumfwa. Kani mungafwaya abakumofweniko ukusangana ifyasuko mu Baibolo? Bamboni sha baYehova bali ne nshila shobilo ishi bangamofwelenimo na mwebo.
Mu kutanga lukoso, ibuuku lya Kani Findo Baibolo Muli Bucine Isambisha? lililembelwe abantu abatabakwetepo impindi ya kweba’ti bangeshiba bwangu ifi Baibolo yasuka ifyasuko ifiswetele ku fyakwipusha ificindeme. Ica bubili lisambililo lya Baibolo ilya lukoso ilya pa ŋanda. Apakubula ne malipilo, Bamboni sha baYehova abasambisha bwino abekala apepi na mwebo, koti balukwisa penu pa ŋanda neli kumbi ku mupunda uku mungatemwa mwebene ne kusambilila pa mpindi iinini umulungu ne mulungu. Abantu abengi lukoso ukufika ukupelele icalo efi basambilila Baibolo muli yenke’yi inshila. Abengi lukoso balyumfwishishe ne kulabila’ti: “Eli nasangana bucine!”
Takupo amaboni aangacila pakwishiba bucine. Bucine bwa mu Baibolo bulatukakulula ku kutiine’mipashi, icimfulunganya, ne mwenso. Bulatupeela ubucetekelo, ukulandakanya, ne kusangalala. BaYesu balilabile ati: “Mukalukwisiba bucine, nabo bucine bukamukakululeni.”—Yoane 8:32.
Sambilileni na Fimbi
Lombeni Ukumusambisheni Baibolo Apalukoso
Nindo Twelelwe Ukusambilila Baibolo?
Baibolo ilukofwako abantu abengi ukushinguluka icalo ukusangana ifyasuko ku fyakwipusha ifikateshe mu bwikashi bwabo. Kani mulukufwaya ukuba pa bantu Baibolo ilukofwako?


text:
MUTU 8
Nongwa Yafiki Kyala Itikisye Indamyo pa Kisu Kyapasi?
1. Ngimba indamyo syalyandile bulebule?
Indamyo syalyandile pa kisu akabalilo aka Setano ayobile ubutungulu. Pabwandilo Setano ali wandumi wa Kyala loli “atikwimamo mbwanaloli.” (Yohani 8:44) Umwene alondagha ukuti abandu bamwiputeghe. Setano ayobile ubutungulu kwa Eva, kangi alondagha ukuti Eva ampilikileghe umwene. Adamu na Eva batoliwe ukumpilikila Kyala. Isi Adamu abombile syo sitwele indamyo pamopene nifwa.—Belenga Ubwandilo 3:1-6, 19.
Akabalilo aka Setano ayobagha na Eva ukuti aleke ukumpilikila Kyala, umwene akanagha ukuti Kyala akabaghila ukulaghila kanunu. Abandu bingi bali kulubafu lwa Setano. Bokana ukulongosiwa na Kyala. Yo nongwa Setano ‘nkulumba wa kisu.’—Belenga Yohani 14:30; 1 Yohani 5:19.
2. Ngimba ifi Kyala apelile fyali ni ndamyo?
Fyosa ifi Kyala apelile fyali finunu. Abandu pamopene na bandumi bosa babaghile ukumpilikila Kyala papo bosa bali bagholofu. (Ukukumbusya Indaghilo 32:4, 5) Kyala atupelile nu bwabuke bwa kubomba inunu pamo imbibi. Ubwabuke ubu bukutupa ulusako lwakuti tunangisye ukuti tuli nu lughano kwa Kyala.—Belenga Yakobu 1:13-15; 1 Yohani 5:3.
3. Nongwa yafiki Kyala itikisye indamyo pakabalilo kalino?
Akabalilo kosa aka Yehova olonda ukuti twebandu pamopene na bandumi tusalepo twibene ukuleka ukumpilikila. Nongwa yafiki? Umwene abombile isi ukuti abandu bakete bene ukuti Kyala yomwene abaghile usosyapo indamyo sya bandu. (Undumbilili 7:29; 8:9) Lino ifinja fikindilepo 6,000 abandu bakwilongosya bene. Ubulaghili bwa bandu butoliwe usosyapo ubwite, usita kukonga indaghilo nububine.—Belenga Yeremiya 10:23; Baroma 9:17.
Aba bakwitika ubulaghili bwa Kyala botuliwa. (Yesaya 48:17, 18) Kasyele akabalilo kanandi ukuti Yehova asosyepo amaboma gha bandu. Abandu bene aba bosala ubulaghili bwa Kyala bisa kwikala pa kisu.—Yesaya 11:9.—Belenga Danieli 2:44.
4. Ngimba ubufisa lyoyo bwa Kyala bututula bulebule?
Setano ayobile ukuti abandu bomubombela Kyala nongwa yakuti bolonda ubutuli bwake. Ngimba mubaghile unangisya ukuti ubu butungulu? Ee! Ubufisa lyoyo bwa Kyala bukutupa ulusako lwakuti tunangisye ukuti tuli kulubafu lwa Kyala pamo lwa bandu. Ulubafu ulu tusalile luboneka ukwendela mu mbombo syitu.—Belenga Jobu 1:8-12; Isya Mbupingamu 27:11.
5. Muno tubaghile usalila Kyala ukuya Mulongosi witu
Tubaghile usala Kyala ukuya Mulongosi witu linga tumanyila nukukonga isi iBaibolo liyoba. (Yohani 4:23) Tubaghile ukana ulongosiwa na Setano linga tukana ukwingililapo pa ndyali nu bwite, momuno Yesu abombile.—Belenga Yohani 17:14.
Setano osanusya utuyilo utubibi ukuya tununu. Linga tukana utuyilo twa Setano tubaghile ubengana nabamanyani bitu na bakamu. (1 Peteri 4:3, 4) Aka kabalilo kakuti tusale. Ngimba tukuya pokindilila ukuya pamopene na babombi ba Kyala? Linga tubombile isi, kokuti tunangisya ukuti Setano mutungulu. Setano atile umundu aliwesa akabaghila ukumbombela Kyala linga aghene nindamyo.—Belenga 1 Bakorinti 6:9, 10; 15:33.
Nongwa ya lughano lwake umwene olonda usosyapo imbibi ni ndamyo syosa. Bosa aba bosubila mwa Kyala bakwisa pohoboka bwila na bwila pa kisu apa.—Belenga Yohani 3:16.


text:
BAIBOLO ILAALULA ABANTU
Nalipepele Kuli Lesa Ukuti Nkabe ne Nsansa Nangu fye pa Mwaka Umo
UMWAKA BAFYELWE: 1971
ICALO: FRANCE
IFYO BAALI: BALI ABA LUKAKAALA KABILI ABA BULALELALE, BALESHITISHA NO KUBOMFYA IMITI BUBI BUBI
INKULILO YANDI:
Twaleikala ku Tellancourt, mu France. Batata bali bena France, e lyo bamayo bena Italy. Ilyo nali ne myaka 8, twakukiile mwi tauni lyaba mupepi no musumba wa Rome, mu Italy. Abantu abengi abaleikala muli ili itauni bali bapiina. Mu lupwa lwesu mwali sana amafya, pantu abafyashi bandi baleumanina sana pa ndalama.
Ilyo nali ne myaka 15, bamayo tabalefwaya ndeikala fye pa ng’anda, lelo balefwaya ndeya mu kwangalako ne fibusa. E ico nalefuma pa ng’anda pa nshita iitali, kabili ici calengele ntendeke ukulayangala na bantu abali ne mibele yabipa. Bushiku bumo, umwaume umo umukalambako pali ine kabili uwalemoneka kwati aliba bwino, alimpeele imiti ikola, kabili nalipokele pantu nshalefwaya abantu balemona kwati ndi mwaice. Tapakokwele, nalitendeke ukubomfya imiti bubi bubi e lyo no kucita ubulalelale, kabili ilingi line balencenda. Nshalesakamana pa fili fyonse ifyali no kuncitikila kabili nshaletiina ukufwa. Nalitalalilwe sana ica kuti ilyo nali ne myaka 16, nalinwene ubwalwa no kuipoosa pali bemba pa kuti imfwe. Ici calengele ndwale ica kuti nshalelanda pa nshiku shitatu.
Nalitendeke ukumona ukuti ubumi bwalicindama lelo naishileba uwa lukakaala kabili incenjeshi. Umuntu nga alefwaya ukulaala na ine, nalesumina kabili nga twaya ku ng’anda ku mwakwe, nalemupeela imiti pa kuti nga alaala, imwibile fyonse ifyo nalefwaya. Natendeke ukusendelako imiti ikola aba mu tubungwe utukalamba utwalecita amakwebo ya miti ikola mu Italy. Bakapokola balemfwaya nga nshi. Nangu ca kuti nalishibe ukutila kwaliba icalenga imbe pano calo, imikalile yandi yalibipile sana. Na lyo line, nalipepele kuli Lesa ukuti nkabe ne nsansa nangu fye pa mwaka umo.
IFYO BAIBOLO YAYALWILE UBUMI BWANDI:
Nalesangwa na balecita amakwebo ya miti ikola, kanshi ubumi bwandi bwali mu busanso. E ico ilyo nali ne myaka 24, napingwilepo ukukukila ku England. Ilyo nshilaya, nabalile natandalila bamayo, kabili nalipapile ilyo nasangile ba Annunziato Lugarà, balelanshanya ifya mu Baibolo na bamayo. * Apo nalishibe ukuti bali ba lukakaala, nalyumfwile umwenso kabili nalibepwishe ico balecita pa ng’anda pali bamayo. Balinondolwelele pa fyo bayalwike pa kuti babe Inte ya kwa Yehova, kabili balinjebele ukuti imbalaye ukuti nga naya ku England, nkayalanshanya ne Nte sha kwa Yehova. Nangu ca kuti nalisumiine ifyo banjebele, ilyo nafikile ku England, nalitwalilile ukucita ifyabipa.
Bushiku bumo, nalikumenye Nte uwalepeela abantu Ulupungu lwa kwa Kalinda na Loleni! mu musebo, mu London. Nalibukishe ifyo nalaile ba Annunziato, kabili ici calengele njebe uyu Nte ukuti ndefwaya ukulasambilila Baibolo.
Nalitemenwe sana ifyo nasambilile muli Baibolo. Ku ca kumwenako, nalitemenwe sana ifyo Baibolo ilanda pali Lesa pe lembo lya 1 Yohane 1:9 apatila: “Nga twasumina imembu shesu, apo ena wa cishinka kabili mulungami, kuti atwelela pa membu shesu no kutusangulula ku kukowela konse.” Amashiwi yaba pali ili ilembo yalilengele nayaluka pa mulandu wa kuti naleimona ngo wakowela pantu imikalile yandi yalibipile sana. Nalitendeke lilya line fye ukulasangwa ku kulongana ku Ng’anda ya Bufumu iya Nte sha kwa Yehova. Ba Nte balimpokelele bwino sana. Ilyo namwene ifyo baikatana ne fyo batemwana, nalefwaisha ukuba Inte ya kwa Yehova, pantu abantu ba musango uyo ebo nalefwaya sana ukuba nabo.
Nangu ca kuti tacangafishe ukuleka ukubomfya imiti bubi bubi e lyo no kucita ubulalelale, kwali fimo ifyo nafililwe ukuleka. Ku ca kumwenako, nalimwene ukuti nalingile ukulacindika abantu e lyo no kubalangulukilako. Na kuba, ncili ndesha na maka ukwaluka muli fimo. Na lyo line, Yehova alangafwa ukutwalilila ukwaluka. Ilyo papitile imyeshi 6 ukutula apo natendekeele ukusambilila Baibolo, nalibatishiwe no kuba Inte ya kwa Yehova mu 1997.
IFYO NANONKELAMO:
Ilyo nabatishiwe, nalyupile Barbara. Pali iyi inshita ninshi Barbara na o e lyo abatishiwe fye. Ilyo umunandi uo twaishibene nankwe kale amwene ifyo nayalwike, alitendeke na o ukusambilila Baibolo. Mu kuya kwa nshita, aishileba Inte ya kwa Yehova capamo na nkashi yakwe. Lyena bamama, abaali ne myaka ukucila pali 80, balitendeke ukusambilila Baibolo kabili balibatishiwe ilyo bashilafwa.
Pali ino inshita, nine eluda mu cilonganino, kabili ine no mwina mwandi tulabomba ama awala ayengi cila mweshi mu mulimo wa kusambilisha Baibolo ku bantu abalanda iciItalian. Inshita shimo, ndomfwa ububi nga naibukisha ifyabipa ifyo nalecita, lelo Barbara alankoselesha sana. Nalisuka nakwata ulupwa ulusuma nga fintu nalefwaya, kabili nalikwata na Shifwe uwaba no kutemwa. Nalipepele kuli Lesa ukuti nkabe ne nsansa nangu fye pa mwaka umo, lelo alilenga naba ne nsansa pa myaka iingi!
Nalisuka nakwata ulupwa ulusuma nga fintu nalefwaya, kabili nalikwata na Shifwe uwaba no kutemwa
^ par. 10 Belengeni ilyashi lya ba Annunziato Lugarà mu Ulupungu lwa kwa Kalinda ulwa July 1, 2014 pa mabula 8-9 mu cipande icitila, “Baibolo Ilaalula Abantu—“Nshalesha Imfuti Konse Uko Naya.”
Ishibilenipo na Fimbi
LOLENI!
No kufwa kwawama
Cinshi cingalenga ukuti umuntu atendeke ukulafwaisha ukufwa?


text:
ICIPANDWA 7
Uzye E Yesu Walinji Weweni?
E Yehova watumile e Yesu ukwiza munsi. 1 Yohani 4:9
Nga tukulonda ukusecelesya Yehova, tuzipizile ukwivwila umuntu na winji umucindame. Kali, po atani aelewule Adamu, e Yehova welewuzile umungeli wa maka mwi yulu.
Mu kupita kwa mpindi, Yehova watumile wenye wee ukuti akwatilwe mwe mwali e Mariya mu kaya ke Betelehemu. Umwana wamwinisile izina ilya kuti we Yesu.—Yohani 6:38.
Pano Yesu walinji munsi, wakolanyanga Leza mwe vyonsinye. Walinji nu lukundo swinya ataing’wamizye. Ukwasowa intete, wasambilizyanga awantu ivisinka pe Yehova.
Awantu wapasile Yesu nanti wacitanga ivizima. 1 Petro 2:21-24
Wasongo wa mapepo, wapasile Yesu mo wanenanga awantu icisinka pa vyawufi vyo wasambilizyanga napa miwele yawo imiwipe.
Swinya e Yesu wapozizye awalwale nu kuzyulupula awafwe.
Wasongo wa mapepo wazembelesile awina Roma ukuma Yesu nu kumukoma.
Sambililani Navinji
ILYASI ILIZIMA LINO E LEZA AKUTUNENA!
Uzye E Yesu Klistu Weweni?
Sambililani umulandu wuno Yesu wafwizile, vino iciluwula cikapiliwula, navino e Yesu akucita pampindi yo-o.


text:
Abakaboni ba Yehova Bakuchindika Ivipanga Ivinji?
Tukukonka ubulongozyi ubwa mu Bayibolo bo bukuti “
muchindikaye umuntu wesi” ukusita ukwennya vyo akusubila. (1 Pitala 2.17, Today’s English Version) Mu vyisu vimo muli Abakaboni ba Yehova abinji. Loli, tutakusonjelezya abandyali pamo abakupanga indaghilo ukuti bakanizye ivipanga ivinji. Sona tutakupatikizya iboma ukuti lipange indaghilo izyakuti abantu bosi bendele ifundo nu lusubilo lwitu. Loli nuswe tukuchindika abamwitu ukuyana na mo bope bakutuchindikila.—Matayi 7.12.


text:
JULY 16, 2015
GERMANY
Kafulumende Wapa Bashanji ne Mwana Bilambu pa Kupulusha Banabalume Basatu mu Motoka Wapilenga
BANGIKAZHI, ba ku Germany ba Andreas Bonk, Bakamonyi ba kwa Yehoba ne mwanabo aye Jorim batambwile bilambu pa 16 April, 2015, pa kupulusha banabalume basatu bajinga mu motoka wapilenga. Bino bilambu bebapele pa kijiilo pajinga ne kilolo utala pa Federal State wa Baden-Württemberg, wa ku kabeta ka bulenge muzhika wa Germany, bakulumpe babiji bemenako kafulumende kufuma mu muzhi wa Obersulm ne Waiblingen, mwikala bano bantu batambwile bilambu. Kilolo utala pa Interior Reinhold Gall (kipikichala kiji peulu, wa busatu kufuma ku kilujo) wapele ba Andreas Bonk kilambu pa kupulusha bumi bwa bangikazhi ba ku Federal State of Baden-Württemberg (Lebensrettungsmedaille des Landes Baden-Württemberg). Bakazhi baba Bonk abo ba Christiane (baji pakachi pa kipikichala kiji peulu), bo batambwijile balume babo kino kilambu na mambo a kuba’mba abo bajinga mu mwanya pa kyokya kimye. Pa kyonka kino kijiilo, mukulumpe wimenako kafulumende ba Obersulm, ba Tilman Schmidt (baji pa kipikichala kiji peulu ku kipiko), popo bapele ba Jorim Bonk (kipikichala kiji peulu, pakachi) Kipepala kya Munema (Ehrungsurkunde).
Pa 11 May, 2014, ba Andreas ne Jorim Bonk bayilenga ku kupwila kukatampe kwa Bakamonyi ba kwa Yehoba ako ba Andreas ko bayilenga na kwamba jashi ja Baibolo. Kimye kyo bayilenga, bataaine motoka wajinga mu mapuso apa mukwakwa. Mu uno motoka, mwajinga bashilikale bena America bana bajinga mukachi. Ba Bonk ne mwanabo kubikapotu ne bantu babiji bapichilenga baimene pa kuba’mba bakwashe bano bantu bajinga mu mapuso. Ba Andrea babikile bumi bwabo mu kizumba pa kufumya bano bantu bajinga mu motoka wapilenga kufikilatu ne kimye kyaishile bakapokola, bazhima mujilo ne motoka usenda balwazhi. Kyatamineko ke kya kuba’mba mushilikale umo pa bano bana wafwile. Kimye kyo banembelenga jino jishimikila, pepala wa byambo utelwa’mba Sulmtaler Woche washimwine’mba ba Gall bambijile bano bapulwishe bantu amba, “Mwaingijile bingi na ngovu yenu yonse kwakubula kunemeka bumi bwenu.” Kilolo wimenako kafulumende abo ba Schmidt banungilepo amba, “Atweba bonse twikala mu uno muzhi wa Obersulm, twatemwa bingi pa kintu kyo mwauba.”
Ba Andreas Bonk balumbulwile kibalengejile kuba bino. Baambile’mba: “Kyandengejile kwimana pa mpunzha ya mapuso ke kutemwa bantu bakwetu. Kwiamiwa bumi bonse bwanema. . . . Inge yami natainwe mu ano mapuso nangwa balongo bami, naketekela kuba’mba inge kwajinga betukwashishe.” Ba Jorim banungilepo amba, “Kechi kyawama kupitaila bantu babena kukeba bukwasho ne.”
Kuno kusekelela ko bebapelenga bilambu kwajinga mu kishimikwa kya Obersulm Town Hall. Pepala wa byambo wa ku German utelwa’mba STIMME.de, waambilepo pa kuno kusekelela kwajingako ne pa byambo byaambile ba Waiblingen, Andreas Hesky (kipikichala kiji peulu, ba bubiji kufuma ku kilujo) bakulumpe bemenako kafulumende. Baambile’mba: “Inge mwalanguluka pa kyo mwaubile kyakonsha kwimuletela bingi lusekelo. Bangikazhi mu uno muzhi wa Waiblingen baumvwa bingi bulongo pa kintu kyo mwauba. Byubilo byenu bisa kulengela bakwenu kufunjilako bintu byavula bingi”
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Germany: Wolfram Slupina, tel. +49 6483 41 3110


text:
Katwimbile Yeova—Inyimbo Izipya
Ilyokezyini inyimbo izipya zya kuomvya pa kulumbanya nu kupepa Yeova Leza. Kopini amazwi aali mu nyimbo zii navino zikalila, nupya sambililini inyimbo zii izisuma cuze.
Ndakai Uwene Ukuteeka—Lekini Wize!
Ulwimbo luu ulwa maka u lwakulumbanya Yeova Leza nu kumutaizya pali vino wasonta Klistu Yesu ukuya Umwene.
Twazwe Pakuti Tuye Asipe
Namwe imbiniko ulwimbo luu lwa kuleenga kuli Yeova ukuti atukomye lino tukusimikila pi zina lyakwe.
Wewe Yeova
Lumbanyini izina lyakwe Yeova ilya lulumbi kapya lekini antu yonsi yamanye ukuti wene ali wa Papelapela.
Mwayasambilizya Kuti Yazyansya
Kulenga Yeova Leza kuti acingilila nu kwavwa aomvi yakwe pakuti yazizimizya mpaka nu kumpela.
Vino ya Painiya Yakaomba
Langini vino mwatemwa Yeova na vino mukaya nu luzango pa mulimo uno mukaombesya.
Tukazuka Tukulonda Antu Atemwa Umutende
Ulwimbo luu, ulwakutuzanzya pali vino twatemwa antu yonsi na vino tukaombesya ukulonda imfwele zicindame zyakwe Leza.
Tukasimikila Uku Antu Yonsi
Imbini pa usuma wakwe Yeova na pali vino tukaombesya ukwazwa antu ya mitundu yonsi kuti yaye vyuza vyakwe Leza.
Luswepo ku Yantu Aya Umu Mfinzi
Luswepo i landwe lino tukakosoola.
Alino Yangaca Yapusuke
Tulinzile ukukosolela antu amazwi yakwe Leza likwene lino kucili kasita.
Twaipekanya Pakuti Twasimikila
Limwi tungalonda ukwikala sile umu ng’anda, nomba tungakomeleziwa ukutwalilila ukuomba.
Vyonsi Vii Mwacitiile Nene
Yesu akalola vino tukalanga kutemwa nu kutungilila aina yakwe apakwe ukuti awino tukucitila.
Antu Yakwe Leza Aiyeele
Yeova watemwa ana yakwe apakwe, nupya nayo yakauvwila vyonsi vino walanda.
Wapiile Umwana Wako Uwavyalwa Wenga
Mwataizya Yeova pa wila usuma cuze uno wamipeela. Ulalenga antu yonsi yakaye nu umi.
Tukataizya Pali Vino Twakululwa
Kutemwa ukwakulisya pali vyonsi, u kufwa kuno Yesu wizile atufwila, na cii cikatulenga ukuti twalukutaizya Yeova manda yonsi.
Tukalondesya Ukuomba
Langililini vino mukalondesya ukuombela Yeova umu nzila ino umweneco akulonda ukumiomvya.
Ana Yakwe Leza Apakwe Yasya Yasokololwe
Tukulolela nu luzango uwanda uno Yeova alatuutulula apakwe nu kuyatwala ukwiyulu, pakuti yakacimvye na Yesu nu kuteeka pamwi nawe.
Wewe Maka Itu, Wewe Twasintililamo
Ndi cakuti intazi zya mu umi zyatulenga ukuya ni ntete, Leza angaya ali maka itu, napya uwakusintililamo.
Uzye Mukauvwa Uli?
Mukauvwa uli ndi mwaombesya apapezile amaka inu kusambilizya umwi atandika nu kuvwila Leza?
Tulatwalilila Ukuzizimizya
Lwimbo lwa kutukomelezya ukuti twazizimizya intazi nu kutwalilila ukuombela Yeova lyonsi.


text:
Amavidio ya Tukadoli twa Kulenga
Aya mavidio ya tukadoli ayepi, yalanda pa masambililo ayacindama, lelo yalalenga ukusambilila ukuwama!
Bushe Kutemwa kwa Cine Nelyo kwa Cimbepa?
Sambilileni umwalola ukutemwa kwa cimbepa e lyo no kutemwa kwa cine.
Ulekaana Abanobe nga Balekutunka Ukucita Ifyabipa!
Kuli ifintu 4 ifyayanguka ukucita ifingakwafwa ukukaanacita ifyo abanobe balekutunka ukucita.
Mulecenjela Ilyo Mulelanshanya na Banenu pa Intaneti
Ukulanshanya na banenu pa Intaneti kulomfwika bwino, lelo mufwile ukuba abacenjela.
Ifyo Wingacimfya Uulekucusha Ukwabula No Kulwa Nankwe
Sambilila icilenga bamo ukulacusha abanabo e lyo ne fyo wingacita nga balekucusha.


text:
ICIPANDWA 3
Bushe Lesa Afwaya Isonde Ukuba Shani?
Cinshi Lesa abumbile abantunse?
Bushe Lesa asonsombwa shani?
Bushe imikalile pe sonde ikaba shani ku ntanshi?
LESA afwaya isonde ukuwama icine cine. Ubufwayo bwa kwa Yehova bwa kuti isonde lyaisulamo abantu ba nsansa, ababulo kulwala. Baibolo itila “Lesa alimine ibala mu Edene” no kuti “ameseshe…umuti onse uo bengatemwo kumona kabili uwawama ukulya.” Ilyo Lesa abumbile umwaume wa kubalilapo no mwanakashi, Adamu na Efa, Ababikile muli ulya mushi ushaiwamina no kubeba ati: “Fyaleni, fuleni, kumaneni pe sonde no kupanasha.” (Ukutendeka 1:28; 2:8, 9, 15) E ico, ukufwaya kwa kwa Lesa kwali kwa kuti abantunse bakwata abana, bakusha paradaise baikelemo ukukumane sonde lyonse, e lyo no kulasakamana inama.
2 Bushe mumona ukuti ukufwaya kwa kwa Yehova Lesa ukwa kuti abantu bakekale muli paradaise pano isonde kukacitika? Yehova atila: “Nalisosa, nkacilengo kwisabapo; nalipanga, nkacicita.” (Esaya 46:9-11; 55:11) Ca cine, Lesa akacita ico afwaya nangu cikabe shani! Atila “[Icalo] tacilengele cimfulumfulu, acibumbile ku kwikalwamo.” (Esaya 45:18) Bantu ba musango nshi Lesa afwaile ukuti bekale pe sonde? E lyo bushe alefwaya bena ukwikala pano calo ukufika lilali? Baibolo yasuka aiti: “Abalungama bakapyaninine calo, no kwikalamo inshiku pe.”—Amalumbo 37:29; Ukusokolola 21:3, 4.
3 Ici kwena tacilati cicitike. Pali nomba abantu balalwala no kufwa; kabili balalwa no kwipayana. Paliba ifyalenga. Lelo, kwena, Lesa tafwaile isonde ukuba ifi lyaba pali lelo! Cinshi calenga? Mulandu nshi ukufwaya kwa kwa Lesa kushacitikila? Takwaba icitabo ca lyashi lya kale icalembwa no muntu uuli onse icingatweba, pantu ubwafya bwatendekele ku muulu.
UKWAFUMINE UMULWANI
4 Ibuuku lya kubalilapo mu Baibolo lilanda pa muntu uukaanya Lesa uwaile mwi bala lya Edene. Bamulondolola ati “insoka,” lelo te nama iyo. Ibuuku lya kulekelesha mu Baibolo litila ‘etwa Kaseebanya kabili Satana, uulufya aba pano isonde bonse.’ Etwa kabili ati “icisoka cikote.” (Ukutendeka 3:1; Ukusokolola 12:9) Uyu malaika wa maka, nelyo icibumbwa ca mupashi icishimoneka, abomfeshe insoka ukulanda na Efa, nga filya fine umuntu wacenjela engalenga camoneka kwati ishiwi lyakwe lilefuma mu cilubi icili mupepi. Ulya muntu wa mupashi afwile fye e po ali ilyo Lesa alebumbila abantunse isonde.—Yobo 38:4, 7.
5 Lelo, apo ububumbo bwa kwa Yehova bonse bwali ubwapwililika, nani wapangile uyu “Kaseebanya,” “Satana”? Icishinka ca kuti umo pa bana ba kwa Lesa aba ku mupashi kabili aba maka sana, aipangile fye umwine ukuba Kaseebanya. Cacitike shani ici? Na lelo line, umuntu uwali fye bwino kabili umufumacumi kuti asanguka umupuupu. Bushe ici cicitika shani? Umuntu kuti aleka umutima wakwe watendeka ukukumbwa icabipa. Nga atwalilila ukutontonkanya pali ico, ulo lunkumbwa kuti lwakulisha. Lyene kuti asuka acita ifyo fine fyabipa alekumbwa ifyo atontonkanyapo cila nshita.—Yakobo 1:13-15.
6 Ici calicitike kuli Satana Kaseebanya. Afwile alyumfwile uko Lesa aleeba Adamu na Efa ukuti bakwate abana no kwisusha Isonde no bufyashi bwabo. (Ukutendeka 1:27, 28) Satana afwile atontonkenye ukuti ‘aba bantu bonse kuti balapepa ine ukucila ukupepa Lesa!’ E fyo Satana afwile aishibe. E ico, ulunkumbwa lwalitendeke mu mutima wakwe. Asukile afutika Efa pa kubepesha Lesa ubufi. (Ukutendeka 3:1-5) E calengele ukuti abe “Kaseebanya” icalola mu kuti “Uwa lwambo.” Uyu wine Kaseebanya aishileba kabili “Satana” icalola mu kuti “Uukaanya.”
7 Satana Kaseebanya abomfeshe ubufi no bucenjeshi pa kulenga Adamu na Efa ukukanaumfwila Lesa. (Ukutendeka 2:17; 3:6) E ico, basukile bafwa, nge fyo Lesa abebele ukuti bakafwa nga babula icumfwila. (Ukutendeka 3:17-19) Apo Adamu asangwike uushapwililika ilyo abembwike, abana bakwe bonse balefyalwa no lubembu ulwafumine kuli wene. (Abena Roma 5:12) Kuti twapashanya icacitike kuli pani ya kupangilamo umukate. Nga ca kuti pani nayongama, bushe umukate wapangilwa muli ilya pani uba shani? Umukate onse ulongama, nelyo taupwililika. E cimo cine na bantunse, cila muntu alipyana “ukongama” nelyo ukukanapwililika ukwafuma kuli Adamu. E calenga ukuti abantunse bonse balekota no kufwa.—Abena Roma 3:23.
8 Ilyo Satana atunkile Adamu na Efa ukubembukila Lesa, atendeke bucipondoka. Atwishike imitekele ya kwa Yehova. Ico Satana alesosa ca kuti: ‘Lesa ni kateka wabipa. Wa bufi kabili alafisa ifisuma ku bo ateka. Abantunse tabafwile ukutekwa na Lesa. Kuti bamona abene icisuma ne cabipa. Kabili ifintu kuti fyabawamina nga nine ndebateeka.’ Bushe Lesa ali no kucita shani pali uyu musaalula? Bamo batila Lesa ena nga aipeye fye balya bacipondoka. Nomba, bushe ico nga calengele ukusuusha kwa kwa Satana ukupwa? Bushe nga calishibikwe ukuti imitekele ya kwa Lesa e yalungama?
9 Apo Yehova wa bulungi sana, taali na kwipaya balya bacipondoka lilya line fye. Amwene ukuti palekabila ukupite nshita pa kwasuka bwino bwino ukusuusha kwa kwa Satana no kushinina Kaseebanya ukuti wa bufi. E ico, Lesa asuminishe abantunse ukutendeka ukuiteka no kulatungululwa na Satana pa nshita imo. Mu Cipandwa 11, muli cino citabo e mo tukalanda pa co Yehova acitiile fyo ne co alekela paapita inshita iikalamba ilyo ashilalungika ifintu. Na lyo line, kuti cawama ukutontonkanya pali ici: Bushe cali fye bwino kuli Adamu na Efa ukucetekela Satana, uushabalile abacitila icisuma? Bushe cali fye bwino kuli bene ukusumina ukuti Yehova, uwabapeele fyonse ifyo bakwete, munkalwe, kabili wa bufi? Nga ni mwe nga mwacitile shani?
10 Cisuma ukutontonkanya pali ifi fipusho pantu na ifwe bonse pali lelo fyalitukuma. Ca cine, mwalikwata ishuko lya kulanga ukuti mwaba kuli Yehova muli uku kusonsomba kwa kwa Satana. Kuti mwasumina ukutila Yehova e Kateeka wenu no kucitapo fimo ku kulanga ukuti Satana wa bufi. (Amalumbo 73:28; Amapinda 27:11) Ku ca bulanda, bantu fye abanono pa minshipendwa ya bantu pano calo abasalapo ukucite co. Ici cileta icipusho cacindama ica kuti, Bushe Baibolo isambilisha ukuti Satana e uteka cino calo?
NANI ATEKA CINO CALO
11 Yesu tatwishike ukuti Satana e kateka wa cino calo. Kwali inshita ilyo Satana mu cisungusho alangile Yesu “amabufumu yonse aya pano calo no bukata bwa yako.” Satana lyene alaile Yesu ukuti: “Fyonse ifi ndekupeela nga wawa no kumpepako fye.” (Mateo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Tontonkanyeni pali ici. Bushe nga cali litunko kuli Yesu ukutambikwa amabufumu yonse nga ca kuti Satana taali kateka wa yako? Yesu takeene ukuti amabuteko ya cino calo te ya kwa Satana. Kwena Yesu nga alikeene nga ca kuti Satana te waleyatungulula.
12 Ca cine ukuti Yehova e Lesa Wa maka yonse, Kabumba wa fintu fyonse. (Ukusokolola 4:11) Lelo, takwaba nangu pamo apo Baibolo yalanda ukuti Yehova Lesa nelyo Yesu Kristu e kateka wa cino calo. Na kuba, Yesu aitile Satana ati “kateeka wa cino calo.” (Yohane 12:31; 14:30; 16:11) Baibolo ita Satana ati Kaseebanya no kuti “lesa wa bwikashi buno.” (2 Abena Korinti 4:3, 4) Umutumwa wa Bwina Kristu, Yohane alembele pa ukaanya, nelyo Satana ati: “Icalo conse calaala mu maka ya mubifi.”—1 Yohane 5:19.
IFYO ICALO CA KWA SATANA CIKAFUMISHIWAPO
13 Cila mwaka, icalo cilebipilako. Muno calo mwiswile abashilika balelwishanya, aba mapolitiki na bashimapepo ba bucenjeshi, ne fipondo fyaume mitima. Icalo conse te kuti caluke. Baibolo isokolola ukuti inshita naipalama ilyo Lesa akafumyapo icalo cabipa pa nkondo yakwe iya Armagedone. Nga acite co, e lyo pakesa icalo calungama.—Ukusokolola 16:14-16.
14 Yehova Lesa, asalile Yesu Kristu ukuba Kateka wa Bufumu Bwakwe ubwa mu muulu, atemwa ubuteko. Kale sana, Baibolo yasobele ukuti: “Umwana nafyalilwa kuli ifwe, umwana mwaume napeelwa kuli ifwe; bukateka bukaba pa kubeya kwakwe, ne shina lyakwe akenikwa,…Cilolo wa mutende. Ku kukula kwa bukateka bwakwe, na ku mutende, takwakabe mpela.” (Esaya 9:6, 7) Pali bulya buteko, Yesu asambilishe abakonshi bakwe ukupepa ati: “Ubufumu bwenu bwise. Ukufwaya kwenu kucitwe pano isonde nga mu muulu.” (Mateo 6:10) Nga filya tukamona ku ntanshi muli cino citabo, Ubufumu bwa kwa Lesa bukafumyapo amabufumu ya cino calo yonse nomba line fye, kabili e bukalateka fye. (Daniele 2:44) Lyene, Ubufumu bwa kwa Lesa bukaleta paradaise pano isonde.
ICALO CIPYA CILI MUPEPI!
15 Baibolo itulaya ati: “Imyulu ipya ne sonde lipya ifyo tulelolela umwabela ubulayo [bwa kwa Lesa], na muli fyene e mukekala ubulungami.” (2 Petro 3:13; Esaya 65:17) Limo limo Baibolo nga yalanda pa “isonde,” ninshi bekashi pe sonde ilelandapo. (Ukutendeka 11:1) E ico, “isonde lipya” bantunse abasenaminwa na Lesa.
16 Yesu alaile ukuti mu calo cipya icileisa, abasenaminwa na Lesa bakapeelwa “umweo wa muyayaya.” (Marko 10:30) Shi kupukuleni Baibolo wenu pali Yohane 3:16 na Yohane 17:3, mumfwe ifyo Yesu atile e fyo tufwile ukucita pa kupeelwa umweo wa muyayaya. Nomba moneni amapaalo yalandwapo mu Baibolo ayo bakaipakisha abakapokelela icilambu cishaiwamina kuli Lesa muli Paradaise wa pe sonde uuleisa.
17Ububifi, inkondo, bumpulamafunde, ulukaakala, fikafumapo. “Umubifi takabepo…lelo abalanda bakapyaninine calo.” (Amalumbo 37:10, 11) Umutende ukabako pantu Lesa ‘akaputulo bulwi ukufika ku mpela ya calo.’ (Amalumbo 46:9; Esaya 2:4) Lyena, ‘abalungami bakapuuka mu nshiku shabo, no bwingi bwa mutende ukasuke aubulapo umweshi.’ Kanshi umutende ukabako umuyayaya!—Amalumbo 72:7.
18Bakapepa ba kwa Yehova bakekala umutelelwe. Abena Israele ba ku kale baleikala umutelelwe nga baumfwila Lesa. (Ubwina Lebi 25:18, 19) Mwandini cikawama sana ukuba no yu wine mutelelwe mu Paradaise!—Esaya 32:18, Mika 4:4.
19Ifya kulya tafyakabule. Kemba wa malumbo aimbile ati: ‘Kukaba ukupaka kwa ngano mu calo, na pa muulu wa mpili, fikafukila.’ (Amalumbo 72:16) Yehova Lesa akapaala abalungama, kabili ‘icalo cikafumyo bulimi bwa ciko.’—Amalumbo 67:6.
20Icalo conse cikasanguka paradaise. Amayanda yasuma kabili ayapya e lyo na mabala e fikaba pa ncende shaonawilwe kale ku bantunse ababembu. (Esaya 65:21-24; Ukusokolola 11:18) Mu kuya kwa nshita, incende sha pe sonde ishawama kale, shikakulilako mpaka fye isonde lyonse likawame no kufumya ifimenwa nga filya ibala lya Edene lyali. Kabili Lesa takafilwe ‘ukufumbatule minwe yakwe no kwikusha conse ica mweo ifyo cilefwaya.’—Amalumbo 145:16.
21Pakaba umutende pa bantunse ne nama. Inama mpanga ne nama bateeka fikaliila pamo. No mwaice fye takaletiina inama ishileta amasanso pali nomba.—Esaya 11:6-9; 65:25.
22Ukulwala kukapwa. Yesu, Kateka wa Bufumu bwa kwa Lesa ubwa mu muulu, akondapa abantu abengi nga nshi ukucila abo aundepe ilyo ali pano isonde. (Mateo 9:35; Marko 1:40-42; Yohane 5:5-9) Lyene “umwikashi wa mu calo takasose, ati, Nindwala.”—Esaya 33:24; 35:5, 6.
23Abafwa bakaba no mweo no kukanafwa na kabili. Bonse abalaala mu mfwa abo Lesa akebukisha, bakabuushiwa. Na kuba, “kukaba ukubuushiwa kwa balungama na bashalungama.”—Imilimo 24:15; Yohane 5:28, 29.
24 Mwandini ku ntanshi kuli inshita iisuma ku basala ukusambilila pali Yehova Lesa, Kabumba Wakulisha no kumubombela! Ni pali Paradaise akaba pano pene pe sonde e po Yesu alelanda ilyo alaile ncitatubi walefwa lwa mupepi nankwe ati: “Uli no kuba na ine mu Paradaise.” (Luka 23:43) Nacicindama ukuti tusambilile fingi pali Yesu Kristu, uo aya mapaalo yonse yakeshilamo.
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA
- Ukufwaya kwa kwa Lesa ukwa kusangula isonde ukuba paradaise kukafikilishiwa.—Esaya 45:18; 55:11.
- Satana e uteka icalo pali nomba.—Yohane 12:31; 1 Yohane 5:19.
- Mwi sonde lipya ilileisa, Lesa akapaala sana abantunse.—Amalumbo 37:10, 11, 29.
Amepusho
1. Bushe Lesa afwaya isonde ukuba shani?
2. (a) Twaishiba shani ukuti isonde likaba filya fine Lesa alefwaya lyena ukuba? (b) Ukulingana na Baibolo, bantu ba musango nshi bakekala umuyayaya?
3. Fya bulanda nshi filecitika pano calo muno nshiku, kabili finshi abantu bepusha pali ubu bulanda?
4, 5. (a) Nani abomfeshe insoka ukulanda na Efa? (b) Bushe umuntu uwali umusuma fye kabili umufumacumi kuti asanguka shani umupuupu?
6. Bushe umwana wa kwa Lesa uwa ku mupashi kabili uwa maka, aishileba shani Satana Kaseebanya?
7. (a) Cinshi Adamu na Efa bafwilile? (b) Cinshi abana ba kwa Adamu bonse bakotela no kufwa?
8, 9. (a) Finshi Satana asuushishe muli Lesa? (b) Cinshi Lesa ashaonawilile balya bacipondoka lilya line fye?
10. Kuti mwaba shani kuli Yehova mu kwasuka ukusonsomba kwa kwa Satana?
11, 12. (a) Bushe ukutunkwa kwa kwa Yesu kulanga shani ukuti Satana e kateka wa cino calo? (b) Finshi fimbi ifilanga ukuti Satana e kateka wa cino calo?
13. Cinshi tufwaila icalo cipya?
14. Nani Lesa asala ukuba Kateka wa Bufumu Bwakwe, kabili ici casobelwe shani?
15. Bushe “isonde lipya” cinshi?
16. Bupe nshi bushaiwamina ubo Lesa akapeela abo asenamina, kabili cinshi tufwile ukucita pa kupeelwa ubo bupe?
17, 18. Kuti twacetekela shani ukuti pakaba umutende no mutelelwe pano isonde ponse?
19. Twaishiba shani ukuti ifya kulya fikafula sana mu calo cipya ica kwa Lesa?
20. Cinshi cingalenga twashininkisha ukuti isonde lyonse likaba paradaise?
21. Cinshi cilanga ukuti pakaba umutende pa bantunse ne nama?
22. Cinshi cikacitika ku malwele?
23. Cinshi ukubuuka kukaletela insansa mu mitima yesu?
24. Bushe mumfwa shani pa lwa kwikala muli Paradaise pe sonde?


text:
Baketi ba Yehova
Abaketi ba Yehova, bandu aba bafumile mu fikolo na mu njobelo syakuleghanaleghana, kangi bapilikene palikimo. Uswe tukulonda ukumwimika Yehova uyu apelile fyosa. Nu lwitiko tukukonga Yesu Kristi, yo nongwa tukuhoboka ukuya Bakristi. Akabalilo kosa Abaketi ba Yehova bikumanyisya abandu iBaibolo nu Bunyafyale bwa Kyala. Pa nongwa yakuti tukufumusya ingamu yake nu bunyafyale bwake, tuli Baketi ba Yehova.
Keta ifya pa Webusayiti yithu. Belenga iBaibolo. Manyila ifindu fingi fya lwitikano lwitu.


text:
Kani Mulasumina Ukuposha Ukupyungisha Imiyanda?
Inya, Bamboni sha BaYawe balasumina ukuposha kwa kupyungisha imiyanda. Nangaba ati tulesha ne makosa esu ukulama bwino imibili yesu, impindi shimbi tulapengela ‘abalaye.’ (Luku 5:31) Muli bucine, koti nifyefyo cali kuli Luku uwali pa baKlistu bakutanga, Bamboni sha baYawe bambi balaye ba mufipatela.—AbaKolosai 4:14.
Kumbi ukuposha ne miyanda kulapusana na fyefyo Baibolo ilabila, kabili tulakaana ukuposha kwakube’fyo. Ku cakubwenako, tatusuminapo ukubikwamo imilopa ni pakuti Baibolo ilakanya ukubikwamo imilopa. (Ifyacitilwe 15:20) Koti nifyefyo, Baibolo ilakanya ne ukuposha uko ukusankenemo ne fya bufwiti.—AbaGalatya 5:19-21.
Nangabe’fyo, ukuposha ukwingi takulwishanyapo na fyefyo Baibolo ilabila. Namulifyefyo, umulwashi umwine eukwete amakosa akusalululapo. Mboni umbi angasalululapo ukupyungisha umuti eli umbi naye angasalululapo ukukaana umuti untu umo.—AbaGalatya 6:5.


text:
Kuti Nacita Shani pa Kuti Nilapona Amashindano?
Ifyo wingacita
Wilaisuula! Wilamona kwati iwe tawakwata amano ya ku sukulu pantu ico kuti calenga wilabikako amano. Nga watampa ukulaisuula, ulingile ukuyeba ukutila kwaliba ifyo wacenjelamo. Umfwa ifyo Paulo acitile ilyo abantu balemuseka napamo pa milandile yakwe ukuti tayali bwino nangu bashakwetepo ifishinka. Abebele ati: “
Nangu nshacenjela mu milandile, mu kwishiba mwena nalicenjela.” (2 Abena Korinti 10:10; 11:6) Paulo alishibe umo ashacenjele sana. Lelo alishibe ne fyo acenjelemo. Inga iwe? Ni mwi umo wacenjela? Nga tawishibe umo wacenjela, kuti waipushako umukalamba uo mumfwana nankwe. Kuti akweba umo ucita bwino no kukwafwa ukubika amano kuli ifyo fintu.
Bika amano ku kubelenga. Nga ulefwaya ukusambilila, icifwaikwa sana kubelenga. Nangu ulefwaya nangu taulefwaya ulingile fye ukulabelenga. Ukubelenga kusuma nangu ca kuti te bengi bakutemwa. Na kuba nga wabikako fye amano kuti watampa ukumfwa bwino ukubelenga. Nomba pa kuti ulebelenga bwino, ulingile ukwishiba ifya kubomfya bwino inshita. Uleibukisha ukuti ilyo uli pa sukulu, ico ufwile ukubikako sana kubelenga. Kwena Baibolo yalilanda ukuti kwaliba “
inshita ya kuseka” ne “
nshita ya kusansamuka.” (Lukala Milandu 3:1, 4; 11:9) E ico, ufwile ulafwaya ukukwatako ne nshita ya kwangala, nga filya ciba ku baice abengi. Lelo pali Lukala Milandu 11:4, patusoka ukuti: “
Uulolekesha imikuukile ya mwela takatande; no umona imyendele ya makumbi takaseepe.” Finshi tulesambililako kuli ici? Ulebalilapo ukucita ifyacindama. Uletala wabelenga e lyo waya mu kwangala. Wilasakamana, inshita ya kucita fyonse fibili kuti yamoneka!