text:
ILYASI 104
Yesu Waswilila Ukwiyulu
LINO amanda yakupita, Yesu walolekanga uku yalondezi yakwe maila ingi. Kwali uwanda umwi lino asambi yakwe 500 yaamuweni. Lino Yesu walolekiile kuli aliyo, uzye watuumanya vino wayaneenyile? Wayasimikiile apa wene wakwe Leza. Yeova watumile Yesu ukwiza pa mpanga ya pansi kuti asambilizye antu pa Wene. Watwalilile ukusimikila na lino watuutulwike.
Uzye ukwiusya vino uwene wakwe Leza ukapiliula? Uwene kuli kuti uuteeko wakwe Leza, uwa cumi uwaya umwiyulu, na Yesu ali Wino Leza wasoolola ukuya umwene. Twasambiliile ukuti Yesu walangiliile vino alaya umwene uwampomvu, pano waliisyanga antu aali ni inzala, wapozyanga alwale, nu kutuutulula afwe.
Uzye lino Yesu alaateeka umwiyulu apa myaka 1,000, ivintu vilaya uli pano nsi? Insi yonsi ilaya paladaise umusuma cuze. Kutalaya inkondo, upondo, ukulwala, nanti imfwa. Twasininkizya cii pano lino Leza wapanzile insi, waipanzile paladaise kuti antu yaaipakizya. Fwandi cili cino wapangiile icalo ca Edeni apa kutandika. Yesu alasininkizya ukuti vyonsi vino Leza akalonda, vice vicitike.
Lyene insita yafisile iyakuti Yesu aswilile ukwiyulu. Pa manda 40 Yesu wailangizyanga uku yasambi yakwe. Fwandi yaasininkizye ukuti watuutulwike. Nomba, lino atatala wapita ukwiyulu, waneenyile asambi yakwe ati: ‘Muce mwikale umu Yelusalemu kufikila muce mupokelele umupasi wa muzilo.’ Umupasi wa muzilo kuli kuti amaka yano Leza akaomvya, yaaya kwati umuza, uli uno ulavwa asambi yakwe ukucita vino Leza akaalonda. Lyene, Yesu wavwanzile ati: ‘Mukaakosoola pali neene ukufika kuno insi yapela.’
Lino Yesu wamazile ukulanda vii, kwacitiike icintu cimwi ica kuzungusya. Watandike ukukatuka ukuya umwiyulu, wakwe vino ukulola pa cikope cii. Lyene wingile umwikumbi, na asambi yata nu kumulola. Ali vino Yesu waile ukwiyulu ayatandika nu kuteeka alondezi yakwe aaya pano nsi.
1 Kolinto 15:3-8; Umbwilo 21:3, 4; Milimo 1:1-11.


c: text/html

text:
Indaghilo Syitu
Mukwambililiwa!
Iwebusayiti iyi yikuya pakubatula umwe ukumanyila nyingi isya Kyala, Ibaibolo ni sya Baketi ba Yehova. Belenga, ketelela kangi panga dawunilodi ifindu ifi mufighanile. Tukulonda ukuti abandu batuliwe ni webusayiti yitu loli tukubasuma ukuti mungeghagha ifindu pa webusayiti yitu nukubika pa webusayiti iyingi. Linga mukulonda ukubabulako abangi isi mumanyile pawebusayiti iyi, mubaghile ukukonga Indaghilo Syitu isi silembiwe pasi apa.
Abene Nayo
© 2017 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Indaghilo syosa syitu.
Aba bikutendekesya nu kubika ifindu pa webusayiti iyi bo ba Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”). Fyosa ifi fili pa webusayiti iyi, fya Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania (“Watch Tower”). Loli linga fikaya fyabo, bikulingania.
Ifimanyikilo
Adobe, Adobe logo, Acrobat na Acrobat logo fyo fimanyikilo fya kampani ya Adobe Systems Incorporated. Ama iTunes na iPod fyo fimanyikilo fya Apple Inc. Microsoft, Microsoft logo, kangi ningamu isingi isya Microsoft software ni fingi bo Microsoft Office na Microsoft Office 365, fyo fimanyikilo fya kampani ya Microsoft Inc. Amakampani aghangi ghosa ghikumanyiwa nifimanyikilo fyabo.
Indaghilo Isya Webusayiti Iyi
Indaghilo isi sili pasi apa sikuya pakubatula ukubombela kanunu iwebusayiti iyi. Linga mukubombela iwebusayiti iyi kokuti mukwitikisya indaghilo syosa isya pa webusayiti iyi. Linga mutikukolelana nindaghilo isi pamo simo mwa ndaghilo isi, mungabombelagha iwebusayiti iyi.
Ngimba mubaghile ukubombela bulebule? Ukufwana nindaghilo isi, mubaghile:
Ukubelenga amabuku, ukupanga dawunilodi inyimbo na mavidiyo, ukupulinta ifithuzi ifyakujambula pamaboko loli komma ukulisya.
Ukubatumila abangi amalinki, amavidiyo, pamo amapologilamu aghakupilikisya.
Mutikulondiwa:
Ukubika ifithuzi, amabuku, ifimanyikilo, inyimbo na mavidiyo pa Intaneti (any website, file-sharing site, video-sharing site, or social network).
Ukuyabila ifithuzi ifyakujambula pamaboko, amabuku gha pa Intaneti, ifimanyikilo, inyimbo, ifithuzi, amasyu, amavidiyo ukufuma pa webusayiti iyi.
Ukwegha, ukukopela, ukuyabila, pamo ukubombela ibizinesi ifithuzi ifyakujambula pamaboko, amabuku gha pa Intaneti, ifimanyikilo, inyimbo, ifithuzi, amasyu, pamo amavidiyo agha ghikwaghiwa pa intaneti apa.
Ukuyabila abangi amabuku mwa kubombela injila iyi yipangiwe na bene webusayiti iyi. (Loli mubaghile ukuyabila abangi amapulogilamu aghabulele agha ghikutula ukupanga dawunilodi amafayelo bo EPUB, PDF, MP3 na MP4.)
Ukubombela ububibi iwebusayiti iyi pamo ukubombela munjila iyi yitikwitikisiwa.
Ukubombela injila isi sibaghile ukonanga iwebusayiti pamo ukupangisya ukuti abandu batamiweghe ukwingila pa webusayiti iyi pamo munjila isi sitikwitikisiwa.
Ukubombela ibizinesi iwebusayiti iyi.
Ikighaba Kya Chipatala
Ikighaba kya chipatala iki kikapangiwa ukuti kitule abandu ukuyagha imikota pamo ukubabumbulusya loli ukubamanyisya itolo. Ikighaba iki kitikunsalila umundu inyinong’ono pankhani yamikota, ukupimisya, amadokotala pamo ifindu ifingi ifi fikuyobiwa mu kighaba iki.
Akabalilo kosa linga mukulonda ukumanya nyingi isya ndamyo iyi muli nayo mulalusyeghe ku badokotala ukuti babatule ukufwana nububine bwinu.
Ifi mukuya pakuketa pawebusayiti iyi pa kighaba kya Chipatala fyabwanaloli kangi fyakusubiliwa. Loli aba Chipatala bo babaghile ukubatula kanunu fiyo. Linga mubaghile ukubombela ubibi ifindu ifi filembiwe pakighaba iki, iwebusayiti iyi yikaya ninongwa.
Linga Ukudandawula Kulipo
Iwebusayiti iyi na fyosa ifi filipo fya Watchtower. Loli linga mubombile ubibi ifi mweghile pa webusayiti iyi kangi mwaghile indamyo, aba Watchtower fitikubapalamasya mma kangi batikutulapo nafimo.
Aba Watchtower batikufinga pankhani iyakuti iwebusayiti iyi yikaya namavailasi pamo ifindu fimo ifibibi ifi fibaghile ukonanga ifoni pamo ikopyuta yinu. Batikuya pakundipila umundu aliwesa uyu katundu wake onangike pamo ingozi iyi yibaghile ukubombiwa panongwa yakubombela iwebusayiti iyi.
Ukutoliwa Ukukonga Indaghilo Syitu
Linga mutoliwe ukukonga indaghilo, aba Watchtower bikuya pakubombapo fimo ukufwana nindaghilo. Linga bikuketa ukuti kwakulondiwa, babaghile ukubighalila ukuti muleke ukwingila kangi pa webusayiti iyi. Babaghile ukubombela adilesi ya IP yinu nu kwighala ukuti muleke ukuyagha iwebusayiti iyi. Kangi babaghile ukusuma ikampani iyi yikubatula ukwingila pa intaneti ukuti babighalile pamo ukuti babapinye.
Linga Indaghilo Sichenjile
Aba Watchtower babaghile ukuchenja indaghilo simo. Linga bachenjile indaghilo, sikwanda ukubomba pakabalilo aka sibikiwe pa webusayiti iyi. Tukubasuma ukuti muketeghe indaghilo isi akabalilo kosa ukuti mumanye isi sichenjile.
Indaghilo Sya Boma
Indaghilo syosa isi sili pa webusayiti iyi, sikukolelana ni ndaghilo sya State of New York, U.S.A. Linga inongwa yiliyosa yibaghile ukuyapo ukufwana ni ndaghilo isi, kokuti inongwa iyi yikuya pakulongiwa ukufwana ni ndaghilo sya State of New York, U.S.A.
Ululaghilo Ulusita Mbombo
Linga ikhoti lilongile ukuti ululaghilo lumo mundaghilo isi lukaya nimbombo, indighilo simo sikuya pakukindilila ukubomba imbombo kangi mukulondiwa ukusikonga. Linga aba Watchtower bakampinya umundu uyu akakonga indaghilo isi, sitikusanusya ukuti indaghilo silekile ukubomba mma pamo ukuti bakaya namaka ghakubombapo simo.
Ukwitikisania
Indaghilo isi ko kufingana pakati pa umwe na ba Watchtower, kangi syo isi mukuya pakukonga linga mukubombela iwebusayiti iyi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ICAPITALA 5
Umulubulo Ni Mpese Iyakuti Ubukulu Iifumine Kuli BaLesa
Kani umulubulo cindo?
Kani walipelwe shani?
Kani ungamofweni shani mwebo?
Kani mungalangisha shani ati mulatota pa mulubulo?
1, 2. (a) Kani nindo ingalenga impese ukuba iicindeme kuli mwebo? (b) Mba nindo tungalabilila ati umulubulo ni mpese iicindeme iyi mupokelele?
KANI niisa impese iicindeme makosa iyi mupokelelepo? Impese tayelelwepo ukuba iya mutengo uwakuti ubukulu pakweba’ti icindame. Ukucindama kwa mpese takupiminwapo mu ndalama. Lomba, kani impese yamusangalasheni neli mulukuifwaisha ukwakuti mu bwikashi bwenu, koti yaba iicindeme makosa kuli mwebo.
2 Pa mpese ishingi ishi mungafwaya ukupelwa, pali imo iicindeme ukucila shonse. Ni mpese ukufuma kuli baLesa. BaYehova balitupele ifintu ifingi, pano impese iicilile pali fyonse mulambu wa mulubulo uwa Mwana wabo, baYesu Klistu. (Matayo 20:28) Koti ni fyefyo ifi twakubona muli cici icapitala, umulubulo ni mpese iicindeme iyi mupelwe, pakuti ingamulengeni ukusangalala kabili ne kukwata ifi mufwaisha. Mucinenene baYehova balilangishe ubutemwe bwabo kuli mwebo ukupitila mu mulubulo.
KANI UMULUBULO CINDO?
3. Kani umulubulo cindo, kabili findo twelelwe ukwishiba pakweba ati tumfwishe umulandu umulubulo ubelele ni mpese iicindeme kuli fwebo?
3 Tungalabila ati, umulubulo emo baYehova balubwila neli ukupulusha abantunshi ku kubifya ne mfwa. (AbaEfesa 1:7) Pa kumfwisha umulolele ici icisambisho ca mu Baibolo, tulyelelwe ukulanguluka pa fyacitikile mwi bala lya Edeni. Kani twaumfwisha ici Adama aalufishe ili abifishe, eli tungabona ifi umulubulo ubelele ni mpese iicindeme kuli fwebo.
4. Kani filya Adama aali muntu umuwaminine amekalilo akwe aali shani?
4 Ili baYehova balengele Adama, mucinenene balimupele impese iicindeme, yali mweo uwaminine. Langulukeni ifi ico calukwalula kuli Adama. Pakuti balimulengele ne mubili ne kalango ifiwaminine, taali ne kulukulwala, ukucekula, neli ukufwa. Pakuti aali muntu umuwaminine, aalikwete bucibusa ubulibelele na baYehova. Baibolo ilalabila ati Adama aali ‘mwana wa baLesa.’ (Luku 3:38) Popele Adama na baYehova Lesa balitemwanshanshenye, koti ni fifilya bawishi ne mwana batemwanshenye. BaYehova baalukulabila ne mwana wabo uwa pa calo, baalipele Adama imilimo ya kusangalasha kabili baalimubulile fyefyo aelelwe ukulukucita.—Ifyakutaŋga 1:28-30; 2:16, 17.
5. Kani Baibolo ilaalule’ndo ili ilabila ati Adama aalilengelwe mu ‘cipasho ca baLesa’?
5 Adama aalilengelwe mu ‘cipasho ca baLesa.’ (Ifyakutaŋga 1:27) Ico tacalukwalula ati Adama aalukuboneka koti ni baLesa. Koti ni fyefyo twasambilile mu Capitala 1 ica lilino ibuuku, baYehova mupashi uutaubonekapo. (Yoane 4:24) Namulifyefyo, baYehova tabakwetepo umubili wa munefu ne milopa. Ukulengwa mu cipasho ca baLesa kwalukwalula ati Adama aalilengelwe ne mibelo iipalene na yeyo iikwete baLesa, iya butemwe, amano, ukulungama, ne makosa. Inshila imbi iilibelele iyi Adama apalile baWishi ya kulisalila ifyakucita. Popele, Adama taali koti ni mashini iyi bapanga ati ikalukucita fyopele ifi babikilemo pa kuipanga ati efi ikalukupyunga. Pano aali ne kulukulisalila ifiweme ne fibipile mu bwikashi. Nga alisalulwilepo ukumfwila baLesa, nga aalikele umuyayaya mu Paladaiso pa calo.
6. Ili Adama taumfwilile baLesa, kani findo alufishe, kabili findo ifyali ne kucitika ku bana bakwe?
6 Penka, twabona ati ili Adama taumfwilile baLesa, balimusololwelele ukufwa, calimubipile ukwakuti ubukulu. Ukubifya kwakwe kwalimulengele ukulufya umweo uwaminine eli ne mashuko ambi onse awo akwete. (Ifyakutaŋga 3:17-19) Icakubombomanika, Adama aalilufishe umweo wakwe pamo ne wa bana bakwe aba aali ne kufyala kuntangile. Amashiwi abaLesa alalabila ati: “Pakuti pamuntu umo [Adama], ukubifya kwaliinjile mucalo capansi, nemfwa nayo pakuti pakubifya; popele apo nemfwa yalikumene kubantu bonse, pakuti bonse balibifisye.” (AbaLoma 5:12) Fya cine, fwebo fwense tulipyene ukubifya ukufuma kuli Adama. Namulifyefyo, Baibolo ilalabila ati alilishitishe umwine ne bana bakwe mu busha ku kubifya ne mfwa. (AbaLoma 7:14) Takwalipo ubucetekelo kuli Adama na Efa pakuti kwali kufwaya kwabo ukusalululapo ukubulo’kumfwila baLesa. Nga pano ku bana babo, ukubikako na fwebo fwense?
7, 8. Kani nifisa ifintu fyobilo ifi umulubulo walula?
7 BaYehova balipulwishe abantunshi ukupitila mu mulubulo. Kani umulubulo cindo? Umulubulo ungaalula ifintu fyobilo. Ica kutanga, umulubulo ni woyo balipila ati balubule fimo neli ukubwesha ifintu. Tungapalanya ku fingalipilwa pa kulubula kaili uwaiketwe mu nkondo. Ica bubili, umulubulo fintu ifilipilwa, ukulingana ne mutengo wa fintu ifyaonakile. Filipalene ne kashinka mukofu. Icakubwenako, kani umuntu alengesha ati kube ifyakukatasha, alyelelwe ukulipila umutengo uulingene ne fyaonalwa.
8 Kani cingaba shani pa kulipila ifi Adama atulengeshe ifyakuti ubukulu umutengo kabili ne kutulubula ku busha bwa kubifya ne mfwa? Lekeni tulanguluke pa mulubulo woyo baYehova batwanshikile kabili nefi ungatofwako.
IFI BAYEHOVA BATEYENYE UMULUBULO
9. Kani umulubulo uwalukupengelwa wali wa musango shani?
9 Pakuti umweo wa buntunshi uwaminine e walubile, umweo uwakubulo’kuwaminina tawali ne kuba umulubulo. (Amasamo 49:7, 8) Icalukupengelwa cakulubula icilingene ne mweo uwalubile. Ici cilomfwana ne funde lya kusololola ukulungeme ukusangwa mu Mashiwi abaLesa, ukulabila ati: “Umweo ukafume pakuti pamweo.” (Ndutelonomi 19:21) Popele, kani nicindo icali ne kulingana ne mweo uwaminine, woyo Adama alufishe? Umweo naumbi uwa buntunshi uwaminine e wali mulubulo uulingene uwalukupengelwa.—1 Timote 2:6.
10. Kani baYehova balyanshikile shani umulubulo?
10 Kani baYehova balyanshikile shani umulubulo? Baalitumine umo pa bana babo aba mupashi abawaminine ukwisa pa calo. Pano baYehova tabalabilepo ati bakatuma uuli onse lukoso cikulu bulengeshi bwa mupashi. Baalitumine Umwana wabo uubatemenwe ukwakuti, Umwana wabo uuli enka. (1 Yoane 4:9, 10) Mukulitemenwa, uyu Umwana alifumine kwiulu uku alukwikala. (AbaFilipoi 2:7) Koti ni fyefyo ifi twasambilile mu capitala icafumako, baYehova balicitile icimpelampela ili bakuushishe umweo wa uyu Umwana mwi pafu lyakwe Maliya. Ukupyungisha umupashi uswetelele uwa baLesa, baYesu balifyelwe mu buntunshi abawaminine kabili tabapyenepo ukubifya.—Luku 1:35.
11. Kani umuntu umo angaba shani cakulubula abantunshi abakuti ubwingi?
11 Kani umuntu umo angaba shani cakulubula abantunshi abakuti ubwingi? Kani findo ifyalengele abantunshi abakuti ubwingi ukuba ne kubifya pa kutanga lukoso? Anukeni ati pakuti pa kubifya, Adama alilufishe impese iiweme iya mweo uwaminine. Namulifyefyo, tafyelepo abana abaali ne mweo uwaminine. Mu mupunda wa fyefyo, alyambukishe ukubifya ne mfwa ku bana bakwe. BaYesu, abo Baibolo ita ati “Adama uwakupela-ko,” baalikwete umweo uwaminine, kabili tabaabifishepo. (1 AbaKolinto 15:45) Ici cilukwalula ati, baYesu balipyene umupunda wakwe Adama pakuti pa kutulubula fwebo. Ukupitila mu kupeela umweo wabo uwaminine ne kupitilisha ukumfwila baLesa, baYesu balilipiile umutengo wa kubifya kwakwe Adama. Namulifyefyo, baYesu balilengele abana bakwe Adama ukuba ne bucetekelo.—AbaLoma 5:19; 1 AbaKolinto 15:21, 22.
12. Mba nifindo baYesu bashiniine pa kukululushiwa kwabo?
12 Baibolo ilalabila pa fyakukatasha ifyakuti ubwingi ifi baYesu bapitilemo ili tabangafwa. Ukufupaulwa ukubipile, ukupopelwa ukubipile, kabili ne mfwa ya kukululushiwa pa citi. (Yoane 19:1, 16-18, 30; Ifyebo na fimbi fili pa mabula 204-206) Mba nindo cabelele icelelwe ati baYesu bapenge ukwakuti? Mu capitala icili kuntangile muli lilino ibuuku, tukasambilila ukweba’ti Satana alipikishe ati baYehova tabakwetepo abapyungishi abangapitilisha ukubapyungila ili balukukululushiwa. Pakuti baYesu balipitilishe ukuba ababucetekelo nangaba ati balukubapensha, baYesu balyasukile ukupikisha kwakwe Satana mu nshila iyelelwe. BaYesu balishiniine ati umuntu umuwaminine uukwete amakosa akusalulula ifiweme ne fibipile angaba umulungeme kuli baLesa nangaba ati Umusenseshi amukululusha. Mucinenene baYehova balisangalele ukwakuti pakuti Umwana wabo uubatemenwe alipitilishe ukuba uwabucetekelo!—Ifisimpi 27:11.
13. Kani umulubulo walilipilwe shani?
13 Kani umulubulo walilipilwe shani? Pa kasuba ka 14 mu mwenshi wa Nisani uwa baJuda, mu 33 C.E., baYehova balisuminishe Umwana wabo umuwaminine ukwipaiwa. Fyopele’fyo baYesu balipeele umweo wabo uuwaminine uwa buntunshi “limo.” (AbaEbeya 10:10) Pa kasuba ka bushitatu panuma ya mfwa yabo, baYehova balibushishe baYesu ku mweo wa mupashi. Kwiulu, baYesu balipeele kuli baLesa umutengo wa mweo wabo uuwaminine uwa buntunshi uwapeelwe ukuba umulubulo wa kushitula abana bakwe Adama. (AbaEbeya 9:24) BaYehova balipokeleele umulambu wa baYesu ati e mulubulo uwalukupengelwa ukulubula abantunshi ku busha bwa kubifya ne mfwa.—Pendeni AbaLoma 3:23, 24.
IFI UMULUBULO UNGAMOFWENI MWEBO
14, 15. Pakweba’ti ‘tufitulucilwe ifyakubifya fyesu,’ kani findo twelelwe ukucita?
14 Nangaba’ti tuli bakubifya, tungapokelela amashuko aaweme pakuti pa mulubulo. Ngatulabile pa mashuko amo amo awo tupoka buno bukumo ne akuntangile ukupitila muli iyi impese iyakuti ubukulu iifumine kuli baLesa.
15 Ukufitulucilwa ifyakubifya. Pakuti tulipyene ukubifya, icinenene tulakatashiwa ukucita icilungeme. Fwebo fwense tulabifya muli fyefyo tulabila neli muli fyefyo tucita. Pano ukupitila mu mulambu wa baYesu uwa mulubulo, ‘tungafitulucilwa ifyakubifya fyesu.’ (AbaKolosai 1:13, 14) Nangabe’fyo, pakweba’ti tufitulucilwe, mucinenene tulyelelwe ukulapila. Nakabili tulyelelwe ukutembela kuli baYehova mu kulicefya, ukubalomba ukutufitulucila pakuti pa bucetekelo bwesu mu mulambu wa mulubulo uwa Mwana wabo.—1 Yoane 1:8, 9.
16. Kani findo ifitulenga ukupempela baYehova na cimanga umuswetele, kabili nindo ukuba na cimanga uwakube’fyo kuwamine?
16 Cimanga umuswetele kuli baLesa. Cimanga umubipile angatulenga ukuba abakubula ubucetekelo ne kumfwa ati tuli finangwa kuli baLesa. Nangabe’fyo, ukupitila mu kufitulucilwa ukubako pakuti pa mulubulo, baYehova ku kumbu shabo balatusuminisha ukubapempela na cimanga umuswetele nangaba’ti tuli bakubifya. (AbaEbeya 9:13, 14) Ici cilatulenga ukuba ne lupata kuli baYehova. Pakuti pali fyefyo, tungaba abakakulucile ili tulukutembela kuli bo. (AbaEbeya 4:14-16) Ukuba na cimanga umuswetele lyonse kulatulenga ukubulo’kuba ne malangulushi, ukubulo’kulibona koti tuli finangwa, kabili kulatulenga ukuba abasangalele.
17. Niesa amashuko akabako pakuti baYesu balitufwilile?
17 Ubucetekelo bwa kwikala umuyayaya mu paladaiso pa calo. AbaLoma 6:23 balalabila ati: “Ukulambulwa kwakubifya nimfwa.” Penka apo apakupenda nakabili palalabila ati: “Sombi impese yabaLesa iyakupa lukoso Mweo wamuyayaya muli baKlistu Yesu baSikulu besu.” Mu Capitala 3 ica lilino ibuuku, twalilabile pa mashuko aamu calo ca Paladaiso icilukwisa. (Ukufisulula 21:3, 4) Onse aya amashuko akuntangiile, ukubikako lukoso ne mweo wa muyayaya uuwaminine, akabako nipakuti baYesu balitufwilile. Pakweba’ti tupokelele ayo amashuko, tulyelelwe ukulangisha ati tulatota pali yiyi impese iya mulubulo.
KANI MUNGALANGISHA SHANI ATI MULATOTA?
18. Mba nindo twelelwe ukutota kuli baYehova pa mpese iya mulubulo?
18 Mba nindo twelelwe ukutota kuli baYehova pa mpese iya mulubulo? Impese ilaba iicindeme makosa kani uulukuipeela apoosapo impindi, amakosa, neli apeelapo ifintu fimbi ificindeme kuli ye. Tulasangalala kani twabona ati impese ilukulangisha ati uwaipeela alitutemenwe mucinenene. Umulubulo ni mpese iicindeme ukucila pa mpese ishili shonse, nipakuti baLesa balilipeeleshe pa kupa uyo umulubulo uukulu. Pali Yoane 3:16 palalabila ati: ‘BaLesa balitemenwe aba pa calo ca panshi ukwakuti, fyopele filya balipeele Umwana wabo uli enka.’ Umulubulo e bushininkisho ubucilile ubulangisha ukweba’ti baYehova balitutemenwe. Nakabili bushininkisho bwakweba’ti baYesu balitutemenwe, nipakuti balilitemeenwe ukupeela umweo wabo pakuti pali fwebo. (Pendeni Yoane 15:13) Namulifyefyo, impese ya mulubulo ilyelelwe ukutushinina ukweba’ti baYehova ne Mwana wabo balitutemenwe fwense umo umo.—AbaGalatya 2:20.
19, 20. Kani nimuli shisa nshila mungalangilamo ati mulatota kuli baLesa pa mpese iya mulubulo?
19 Pano, lomba, mungalangisha shani ati mulatota kuli baLesa pa mpese iya mulubulo? Ica kutatikilapo, mulibikilisheko ukusambilila ifingi pali baYehova, baabo abatupeele umulubulo. (Yoane 17:3) Ukusambilila Baibolo ukupyungisha lyenke’li ibuuku kukamofweni ukucita fyopele’fyo. Ili mulukwishiba ifingi pali baYehova, mukabatemwa makosa. Eli ubo ubutemwe bukamulengeni ukucita ifikabasangalasha.—1 Yoane 5:3.
20 Langisheni ukweba’ti mulapemamo mu mulambu wa mulubulo uwa baYesu. Ukulosha kuli baYesu, fililabilwe ati: “Uyo ulukupema-mo muMwana euli neMweo uwamuyayaya.” (Yoane 3:36) Kani tungapemamo shani muli baYesu? Ukupemamo ukwakube’fyo takubonekelapo mu mashiwi lukoso. Jakobo 2:26 alalabila ati: ‘Ukucetekela apakubula ifyakucita kulifwile.’ Fya cine, ukucetekela ukwa cinenene kulabwenekela ku ‘fyakucita,’ neli ku fitucita. Inshila imo iyakulangilamo ati tulapemamo muli baYesu kukosapo ukulukubatuntulula, talipo ni mu kulabila lukoso sombi na mu fyakucita.—Yoane 13:15.
21, 22. (a) Mba nindo twelelwe ukusangilwako ku kwanuka Umulalilo wa baShikulu ukwa cila mwaka? (b) Kani findo ifikalabilwapo mu Fyapitala 6 na 7?
21 Mulukusangwako ku kwanuka Umulalilo wa baShikulu ukwa cila mwaka. Icingulo pa Nisani 14, 33 C.E., baYesu baalitatikile icakwanuka icilibelele ici Baibolo ita ati ‘umulalilo wa baShikulu.’ (1 AbaKolinto 11:20; Matayo 26:26-28) Ici cakwanuka nakabili ciletwa ati Ukwanuka imfwa ya baKlistu. BaYesu baalitatikile ici cakwanuka pakweba’ti boofwe abasambile babo na bonse ababeele abaKlistu panuma yabo ukulukwanuka ati pakuti balifwile abawaminine mu buntunshi, balipeele umweo wabo icakulubula. Ukulosha kuli kuku ukwanuka, baYesu balifundile ati: “Ifi mukalukucita ukundaŋguluka nebo.” (Luku 22:19) Ukwanuka imfwa ya baYesu kulatwanushako ubutemwe ubwakuti ubukulu ubu baYehova na baYesu balangishe ukupitila mu mulubulo. Tungalangisha ati tulatota pakuti pa mulubulo ukupitila mu kusangwako ku kwanuka imfwa ya baYesu ukwa cila mwaka. *
22 Uyu umulubulo woyo baYehova batupeele mucinenene ni mpese iicindeme ukwakuti. (2 AbaKolinto 9:14, 15) Muli iyi impese iicindeme ukwakuti, abafwile nabo bangashukilamo. Ifyapitala 6 na 7 fikabuulishisha ifi abafwile bakashukilamo.
^ par. 21 Boneni Ifyebo na Fimbi pa mabula 206-208 apali ifyebo ifilukulabila pafi Umulalilo wa baShikulu walula.


text:
Nkuli Nkweenga Twacana Shikumbulo Kumiipusho Ikatasha Bantu Abuumbi?
Sa shikumbulo shili mu . . .
sayansi?
busongo bwa bantu?
Baibo?
MULEMBI WA BAIBO WAKAAMBA AYI KULI LESA
“Amumpe busongo . . . Maswi anu oonse ngalushinisho.”—Kulumbaisha 119:144, 160, The Lenje Bible.
Baibo itoopa shikumbulo kumamiliyoni abantu.
Sa inga mwayanda kuba pakati kababo?
Web site-ya jw.org/leh inga yamucafwa.
AMUBELENGE shili pa intaneti
Shikumbulo kumiipusho ya mu Baibo
Lucafwo kumikwashi
AMWEEBELE mavidyo aamba shamakani amu Baibo
Shiiyo anyimbo sha banike
Bulasho kubacikula bwangu
AMUKOPOLOLE mabuku
Buloshuwa ya Makani Abotu Kuswa Kuli Lesa!
Tilakiti ya Ino Kupenga Kulaakumana?
Tilakiti ya Ino Ngani Weendelesha Cishi?
INO NGUMWIIPUSHO ULI UMUSUKAMITE ABUUMBI PAKATI KA MIIPUSHO
Ino ngani weendelesha cishi?
Sa mapensho alakumana?
Nciinshi cicitika kumuntu na wafwa?
Amucane shikumbulo sha mu Baibo kumiipusho iyi pa jw.org.
(Amubone palembetwe ayi MABUKU)


text:
Ba Messenger International baliipelesha ukulolesha pe sonde lyonse pakushininkisha ukutila ili ilyashi lyafika kuli bashimapepo elyo ne intungulushi temulandu nokobali nangu indalama bakwete. Emulandu wine Cloud Library yapangilwe. Ibomba ukusalanganya elyo nokusuminisha aya amashiwi ayapilibulwa mufitundu abantu ukulayacita download apalutu.
Apo twaiminina kumona ukuti aya amashiwi yakubomfya yabako mufitundu fyonse ifikalamba, mukufwaya ukufika kubantu ukucila pacipendo ca 98% mwisonde lyonse. Cloud Library enshila imo iyabikwako pakufikilisha ubu ubuyo. Mulandu nshi, kuti mwaipusha? Pantu amashiwi yapa fitunshitushi tayakokola kabili yalenda bwangu sana ukucila amashiwi yakutuma ukubomfya inshila shimbi ishakusalanganya. Tulesubila mukaipakisha ifyo mukasanga pa Cloud.
Yesu tatwebelefye ukulashimikila icebo, lelo kabili nokupanga abasambi. Aya amashiwi yakamwafwa ukuba abasambi bakwa Yesu. Tulesangwilako kuma sambililo yenu pantu twalicetekela mufyo mwingacita, kuluse lwakwa Lesa mukwalula imibele yesonde iyabipa. Lesa alibika ubukata mukati kenu kabili alafwaisha ukwishiba imitima yenu. Aya amashiwi yakubomfya yakamwafwilisha ukusanga bucibusa ubwapalamisha na Lesa. Ilyo bucibusa bwenu na Lesa bulekula, imibele yenu ikalulwa namaka ya cebo cakwe.
Lesa amupangile ukuti mwingacitapo cimo pafyabupe mwakwata ifyaibela mukubombesha kwenu. Tulemukoselesha ukufwailisha mukufikapo fyonse ifyo Lesa amukwatila. Ipepo lyesu lyakufwaya ukutila aya amashiwi yakubomfya yamupekanya mulwendo lwenu ulwakwishiba ifingi.
Amapalo yabe naimwe,
Ba John elyo nabamama Lisa Bevere
Bushe umutima wenu ulabilauka ukumona amashiwi ayakwalula imyeo yabantu yalesalanganishiwa mwisonde lyonse? Ngamulefwaya ukutungilila uyu umulimo wa Cloud Library, twapapata tumeni kalata ya email ku getinvolved@cloudlibrary.org. Twamitashisha limo pamapepo yenu elyo nokutungilila!


text:
“Umulimo Ukalamba”
KWALI ukukumana ukwacindama sana mu Yerusalemu. Imfumu Davidi yalitile bacilolo, bacilolo ba kwi sano e lyo na baume impalume. Aba bonse balitemenwe ilyo baumfwile ukubilisha kwaibela. Yehova alyebele umwana wa kwa Davidi, Solomone ukukuula icikuulwa icikulu kabili icisuma nga nshi umo bali no kulapepela Lesa wa cine. Imfumu ya mu Israele ilyo yakotele baliipeele ifya kukonka pa kukuula ing’anda ya kwa Lesa kabili na yo yapeele Solomone fyonse ifyo umupashi wailangile. Davidi atile: “Umulimo ukalamba; pantu ing’anda iyi iikalamba te ya muntu, lelo ya kwa Yehova Lesa.”—1 Imila. 28:1, 2, 6, 11, 12; 29:1.
Lyena Davidi abepwishe ati: “Nani uuleipeelesha ukwisusha iminwe yakwe ne ca bupe kuli Yehova lelo?” (1 Imila. 29:5) Bushe nga e ko mwali, nga mwacitile shani? Bushe nga mwaliipeeleshe ukutungilila uyu mulimo uukalamba? Ilyo line fye abena Israele balitendeke ukupeela ifya bupe. Baibolo itila: “Abantu balisekelele pa kutuula imituulo ya kuitemenwa, pantu bapeele ne mitima yonse mu kuitemenwa kuli Yehova.”—1 Imila. 29:9.
Pa numa ya myaka iingi, Yehova alipekenye icintu icikalamba icacila pe tempele. Alibikileko itempele lya mampalanya ilikalamba, e kutila inshila iyo Lesa apekanya ukuti abantu balemupepelamo ukupitila mwi lambo lya cilubula ca kwa Yesu. (Heb. 9:11, 12) Bushe Yehova afwa shani abantu muno nshiku ukubwelela kuli ena? Alabafwa ukupitila mu mulimo tubomba uwa kupanga abasambi. (Mat. 28:19, 20) Pa mulandu wa uyu mulimo, cila mwaka tulasambilisha abantu abengi nga nshi Baibolo, abasambi abengi balabatishiwa kabili ifilonganino ifingi filapangwa.
Ici calenga ukuti kube ukupulinta impapulo ishilanda pali Baibolo ishingi, ukukuula Amayanda ya Bufumu no kulayawamya e lyo no kukuula ififulo fya kulonganinapo ukulongana kwa muputule no kwa citungu. Ukwabula no kutwishika umulimo wa kubila imbila nsuma ukalamba kabili ulalenga tuleba ne nsansa!—Mat. 24:14.
Apo twalitemwa Lesa na bantu banensu kabili twalishiba ukuti tulingile ukubomba bwangu umulimo wa kubila pa Bufumu, calenga abantu ba kwa Lesa ‘baleipeelesha ukwisusha iminwe yabo ne ca bupe kuli Yehova,’ ukupitila mu misangulo. Ala tulatemwa ‘ukucindika Yehova ku fyuma fyesu’ no kumona ifyo fibomfiwa bwino mu mulimo uukalamba!—Amapi. 3:9.


text:
Umulwani wa Kulekelesha, Imfwa, Ikonaulwa
“Umulwani wa kulekelesha ukonaulwa ni mfwa.”—1 KOR. 15:26.
1, 2. Bushe ilyo Adamu na Efa babumbilwe baleikala shani, kabili fipusho nshi tufwile ukuyipusha?
ILYO Adamu na Efa babumbilwe, takwali umulwani nangu umo uwalebacusha. Baali abapwililika kabili baleikala mu paradaise. Adamu na Efa baleumfwana sana na Kabumba wabo. (Ukute. 2:7-9; Luka 3:38) Lesa alibapeele no mulimo uo baali no kulabomba. (Belengeni Ukutendeka 1:28.) Paali no kupita inshita pa kuti ‘bafule, no kukumana pe sonde.’ Lelo pa kuti Adamu na Efa batwalilile ‘ukuteka ifya mweo fyonse pe sonde,’ balingile ukwikala umuyayaya.
2 Mulandu nshi fwe bantu tushikalila umuyayaya? Mulandu nshi kwabela ifintu ifingi ifilenga ukuti twilaba ne nsansa, pamo nge mfwa umulwani mukalamba? Bushe Lesa akonaula shani aba abalwani? Ifyasuko kuli ifi fipusho kuti twafisanga mu Baibolo. Natulande pali ifi fyasuko fimo ifyacindama.
AMASHIWI AYASUMA AYAKUSOKA
3, 4. (a) Lifunde nshi ilyo Lesa apeele kuli Adamu na Efa? (b) Bushe ukumfwila ili funde kwacindeme shani?
3 Nangu ca kuti Adamu na Efa baali no kwikala umuyayaya, tabakwete umweo uushifwa. Pa kutwalilila aba mweo balingile ukulapeema, ukulanwa no kulalya e lyo no kulaala. Baali no kutwalilila ukuba aba mweo nga ca kuti fye baleumfwila uwabapeele ubumi. (Amala. 8:3) Pa kuti batwalilile ukuba ne nsansa balingile ukulatungululwa na Lesa. Yehova aebele Adamu bwino bwino ifyo alefwaya ukuti balecita ninshi talabumba na Efa. “Yehova Lesa na kabili apeele ili funde kuli Adamu, atile: ‘Ku muti onse uwa mwi bala ukulya ulelyako no kwikuta. Lelo ku muti wa kulenga ukwishiba ubusuma no bubi kwena wilalyako, pantu mu bushiku ukalyako ukufwa ukafwa.’”—Ukute. 2:16, 17.
4 “Umuti wa kulenga ukwishiba ubusuma no bubi” waleimininako amaka ayo Lesa akwata aya kupingula icisuma ne cabipa. Adamu kale kale alishibe icisuma ne cabipa, pantu abumbilwe mu cipasho ca kwa Lesa kabili alikwete na kampingu. Kanshi umuti walebafwa ukulaibukisha ukuti balingile ukulatungululwa na Yehova lyonse. Ukulya kuli uyu muti kwali no kulanga ukuti Adamu na Efa balefwaya ukulaitungulula, ukucita ifi kwalengle ukuti balefwa kumo na bana babo. Ifunde lya kwa Lesa ne fyo lyalilandile ukuti e fyali no kucitika nga balya ku muti, fyalelanga fye ukuti ukufwaya ukulaitungulula kwalibipile.
ICALENGELE UKUTI ABANTU BALEFWA
5. Mulandu nshi Adamu na Efa bapondokele Yehova?
5 IIyo Efa abumbilwe, Adamu alimwebele ifunde ilyo Lesa amupeele. Kanshi, Efa alishibe bwino ili funde ica kuti alililandilepo imiku iingi. (Ukute. 3:1-3) Alilandile pali ili funde ku muntu uwalandile kuli ena ukubomfya insoka iyali iyacenjela. Uwalandiile mu nsoka aali Satana Kaseebanya, umwana wa ku mupashi uwa kwa Lesa uwali no lunkumbwa lwa kufwaya ukulaitungulula no kuicitila ifyo alefwaya. (Linganyeniko Yakobo 1:14, 15) Pa kuti acite ifi, atendeke ukulanda ukuti Lesa wa bufi. Aebele Efa ukuti nga batendeka ukuitungulula, tabakafwe, lelo bakaba nga Lesa. (Ukute. 3:4, 5) Efa alisumine ifyo bamwebele, pa kufwaya ukulaitungulula aliliile ifisabo fya ku muti, kabili alipeeleko na Adamu na o aliliileko. (Ukute. 3:6, 17) Ifyo Kaseebanya alandile, fyali fya bufi. (Belengeni 1 Timote 2:14) Nangu ca kuti Adamu alishibe ukuti ifyo Efa amwebele fyali fya bufi, ‘alyumfwilile umukashi wakwe.’ Nangu ca kuti ‘insoka yalemoneka ukuti tayali iilwani, lelo Satana Kaseebanya aali mulwani umunkalwe kabili alishibe bwino ifyabipa ifyali no kucitikila Efa nga aumfwilile ifyo amwebele.
6, 7. Bushe Yehova apingwile shani Adamu na Efa?
6 Adamu na Efa balipondokele Yehova uwabapeele ubumi na fyonse ifyo bakwete. Lelo Yehova alishibe fyonse ifyacitike. (1 Imila. 28:9; belengeni Amapinda 15:3.) Alipeele Adamu, Efa na Satana inshita ya kuti balange ifyo baleumfwa pali ena. Apo aali mufyashi wabo, ukwabula no kutwishika Yehova alifulilwe sana pa fyo bacitile. (Linganyeniko Ukutendeka 6:6.) Lyena alibapingwile ukulingana ne fyo abebele ukuti e fikacitika nga bakaana ukumumfwila.
7 Lesa aebele Adamu ukuti: “Mu bushiku ukalyako [ku muti wa kulenga ukwishiba ubusuma no bubi] ukufwa ukafwa.” Nalimo Adamu aishibe ukuti ubu “bushiku” bwali no kuba bwa ma-awala 24. Na lintu bapulile mwi funde ilyo Lesa abapeele, Adamu ale-enekela ukuti Yehova alabakanda ilyo na kasuba kashilawa. Mu nshita ya “cungulo,” Yehova aile mwi bala umo bali. (Ukute. 3:8) Alitendeke ukubalubulwisha kabili alikutike ku fyo balelanda ukuti e fyalengele bacite ifyo abaleseshe. (Ukute. 3:9-13) Pa numa alibapingwile. (Ukute. 3:14-19) Lelo tabepeye pantu abepaya lilya line, ubufwayo bwakwe kuli Adamu na Efa na bana babo nga tabwafikilishiwe. (Esa. 55:11) Lelo nangu ca kuti Adamu na Efa balisangwike ababembu kabili balingile ukufwa, Yehova alibalekele ukuti bakwate abana abaali no kumwenamo mu fyo aali no kucita. E ico, ukulingana ne mimwene ya kwa Lesa, Adamu na Efa balifwile ilyo line fye babembwike, kanshi baafwile mu “bushiku” bulya bwine babembwike ubwakwete myaka 1,000.—2 Pet. 3:8.
8, 9. Bushe ulubembu Adamu acitile lwakumine shani abana bakwe? (Moneni icikope pa ntendekelo ya cino cipande.)
8 Bushe abana abo Adamu na Efa bafyele bali no kuculilamo mu lubembu lwa bafyashi babo? Icasuko ni ee. Baibolo pa Abena Roma 5:12 itila: “Filya ulubembu lwaingilile mu muntu umo pano calo ne mfwa yaingilile mu lubembu, e fyo ne mfwa yasalanganine ku bantu bonse pantu bonse balibembwike.” Uwabalilepo ukufwa ni Abele uwali ne citetekelo. (Ukute. 4:8) Pa numa, abana na bambi aba kwa Adamu balekota no kufwa. Bushe balipyeneko ulubembu ne mfwa? Umutumwa Paulo atile: “Kuli bucintomfwa bwa muntu umo abengi balengelwe ababembu.” (Rom. 5:19) Bonse abantu baishilepyana ulubembu ne mfwa, ifilwani ifyo bashingacifya. Nangu ca kuti tatwaishiba ifyo ulubembu lwayambukile abana bonse aba kwa Adamu, ukwishiba kwena twalishiba ukuti balipyana ulu lubembu.
9 E mulandu wine kanshi, Baibolo ipashanishisha ulubembu ne mfwa ifyo abantu bapyana ku “nsalu iyapikulwa iyakupa inko shonse.” (Esa. 25:7) Takuli umuntu nangu umo uwingacimfya ulubembu ne mfwa. Kanshi icishinka ca kuti “bonse bafwila muli Adamu.” (1 Kor. 15:22) E ico icipusho tuyipusha ni cilya Paulo aipwishe, ica kuti: “Nani akampokolola kuli uno mubili uulentwala ku mfwa?” Bushe kuti kwaba uwingatupokolola? *—Rom. 7:24.
ULUBEMBU NE MFWA FIKONAULWA
10. (a) Malembo nshi ayalanga ukuti Yehova akonaula imfwa? (b) Bushe aya malembo yaletwafwa ukwishiba finshi pali Yehova no Mwana wakwe?
10 Ca cine, Yehova e wali no kupususha Paulo. Ilyo Esaya alandile pa “nsalu iyapikulwa,” alandile no kuti: “Akamina imfwa umuyayaya, kabili Shikulu Mulopwe Yehova akafuuta ifilamba ku menso yonse.” (Esa. 25:8) Nga filya fine umufyashi engapwisha ubwafya ubo abana bakwete ica kuti baleka no kulila, Yehova na o alafwaisha ukufumyapo imfwa iyo abantu bapyana kuli Adamu! Pa kucita ifi alikwata uo abomba nankwe. Baibolo pali 1 Abena Korinti 15:22 itila: “Filya fine fye bonse bafwila muli Adamu, e fyo na bonse bakalengelwa aba mweo muli Kristu.” Na Paulo na o pa numa ya kwipusha ukuti, “Nani akampokolola?” alandile no kuti: “Ndetootela Lesa pantu akampususha muli Yesu Kristu Shikulwifwe!” (Rom. 7:25) Ukwabula no kutwishika, Yehova alitwalilila ukutemwa abantunse te mulandu ne fyo Adamu na Efa bamupondokele. Kabili Yesu uwalebombela pamo na Yehova ilyo alebumba Adamu na Efa na o alitwalilila ukutemwa abana ba kwa Adamu na Efa. (Amapi. 8:30, 31) Bushe abantunse bakalubulwa shani ku lubembu ne mfwa?
11. Cinshi ico Yehova acitile pa kuti afwe abantunse?
11 Ilyo Adamu abembwike, Yehova amupingwilile ukufwa. Ne ci calenga abantunse bonse ukupyana ulubembu ne mfwa. (Rom. 5:12, 16) Tubelenga mu Baibolo ukuti: “Abantu ba misango yonse bapingwililwe ku cilubo ca muntu umo.” (Rom. 5:18) Bushe Yehova kuti ayafwa shani abantu ukwabula ukusuula ifishinte fya mafunde yakwe? Tusanga icasuko mu mashiwi Yesu alandile, aya kuti: “Umwana wa muntu . . . aishile mu kubombela abantu no kupeela umweo wakwe icilubula pa kuti alubule abengi.” (Mat. 20:28) Yesu, ibeli lya kwa Yehova ilya bana bakwe aba ku mupashi, uwaishilefyalwa uwapwililika pano isonde e wali no kupeela icilubula. Bushe ici cilubula cali no kuba shani icalinganako?—1 Tim. 2:5, 6.
12. Bushe cilubula nshi icalinganako icalekabilwa?
12 Apo Yesu aali uwapwililika ali no kwikala umuyayaya nga filya Adamu aali no kwikala akanabembuka. Ubufwayo bwa kwa Yehova bwali bwa kuti abana ba kwa Adamu bakafule no kukumana isonde lyonse. Kanshi apo Yesu alitemenwe sana Wishi na bana ba kwa Adamu, e mulandu wine apeelele ubumi bwakwe ilambo. Yesu apeele ubumi bwakwe ubwapwililika ubwalingene na bulya bwine Adamu alufishe. Pa numa, Yehova alibuushishe Umwana wakwe no kumupeela ubumi bwa ku mupashi. (1 Pet. 3:18) Yehova alipokelele ilambo lya cilubula ilya kwa Yesu, pantu lyali ilyalinganako no bumi ubwapwililika ubo Adamu alufishe. Yesu alengele ukuti abana ba kwa Adamu babe no mweo wa muyayaya. Kanshi kuti twatila Yesu e wapyene Adamu. Paulo alondolwele ukuti: “Nga filya calembwa, ati: ‘Umuntu wa ntanshi Adamu aishileba uwa mweo.’ Adamu wa kulekelesha ena aishileba umupashi uupeela umweo.”—1 Kor. 15:45.
13. Bushe “Adamu wa kulekeleshako” cinshi akacita ku bafwa?
13 Nomba line “Adamu wa kulekelesha” ali no kuba “umupashi uupeela umweo” ku bantunse bonse. Abana abengi aba kwa Adamu bakabuuka ku bafwa. Mulandu nshi? Pantu baali no mweo lelo balifwa. Kanshi balolela fye ukubabuusha, no kwikala pe sonde na kabili.—Yoh. 5:28, 29.
14. Cinshi Yehova acita icikapwisha ulubembu ulo Adamu aleta pa bana bakwe?
14 Bushe abantunse bakalubuuka shani ku lubembu bapyana? Yehova alibikako Ubufumu ubo “Adamu wa kulekelesha” akateka pamo na banankwe abo Lesa asala ukufuma pe sonde. (Belengeni Ukusokolola 5:9, 10.) Bonse abakaba na Yesu ku muulu balishiba ifyo ukukanapwililika kwaba. Pa myaka 1,000, bakafwa abantu pe sonde ukuba abapwililika ifyo abantunse bashingacita abene.—Ukus. 20:6.
15, 16. (a) Bushe “umulwani wa kulekeleshako,” e cinshi kabili ni lilali akonaulwa? (b) Ukulingana na 1 Abena Korinti 15:28, cinshi Yesu akacita?
15 Ilyo imyaka 1,000 iya kuteka kwa Bufumu ikapwa, abantunse bacumfwila bakalubulwa ku balwani bonse abo bucintomfwa bwa kwa Adamu bwaleta. Baibolo itila: “Filya fine fye bonse bafwila muli Adamu, e fyo na bonse bakalengelwa aba mweo muli Kristu. Lelo onse akabuuka ukulingana ne bumba abamo: Mu fisabo fyabalilapo ukupya, uwa ntanshi ni Kristu; e lyo pakakonke aba kwa Kristu [abo akateka nabo] muli ilya nshita akabapo. Na pa kulekelesha, akalubwila ubufumu kuli Lesa kabili Wishi, ilyo akonaula ubuteko bonse no butungulushi bonse na maka. Pantu ali no kuteka mpaka Lesa akabike abalwani bonse pe samba lya makasa yakwe. No mulwani wa kulekelesha ukonaulwa ni mfwa.” (1 Kor. 15:22-26) Kanshi, imfwa iyo abantu bapyana kuli Adamu pa kulekelesha ikonaulwa. “Insalu iyapikulwa” iyakupa abantunse bonse ikafumishiwapo umuyayaya.—Esa. 25:7, 8.
16 Umutumwa Paulo alandile no kuti: “Ilyo fyonse fikalengwa ukunakila ena, e lyo no Mwana wine akainashisha ku Walengele fyonse ukunakila ena, pa kuti Lesa akabe fyonse kuli bonse.” (1 Kor. 15:28) Pali iyi inshita, ubufwayo bwa mitekele iya Mwana wakwe bukafikilishiwa. Yesu akaba ne nsansa ukubwesesha amaka ya kuteka kuli Yehova e lyo no ku mubwesesha abantunse abapwililika.
17. Cinshi cikacitika kuli Satana pa kulekelesha?
17 Cinshi cikacitikila Satana, uwalenga ukuti abantunse balecula? Ilembo ilya Ukusokolola 20:7-15 lilasuka ici cipusho. Ilyo imyaka 1,000 ikapwa, Satana akakakulwa no kusuminishiwa ukwesha abantunse abapwililika mu bwesho bwa kulekeshako. Satana Kaseebanya e lyo na bonse abakamukonkelela bakonaulwa umuyayaya mu “mfwa ya cibili.” (Ukus. 21:8) Iyi mfwa tayakonaulwe, pantu bonse abakafwa “imfwa ya cibili” tabakabuuke ku bafwa. “Imfwa ya cibili” tayakabe mulwani ku batemwa no kubombela Kabumba wabo.
18. Bushe umulimo Lesa apeele Adamu ukafikilishiwa shani?
18 Yehova akalenga abantunse abapwililika ukuba no mweo wa muyayaya ukwabula umulwani uuli onse uwa kubatiinya. Umulimo Adamu afililwe uo Yehova amupeele, ukafikishiwa. Isonde likesulamo abana ba kwa Adamu, kabili bakaba ne nsansa ilyo bakalasakamana ifya mweo ifyalekanalekana. Kanshi lekeni lyonse tuletasha pa fyo Yehova akonaula umwani wa kulekeleshako, imfwa!
^ par. 9 Pa kulanda pa fyo basayantisti besha na maka ukulondolola icilenga abantu ukukota no kumfwa, icitabo ca Insight on the Scriptures calanda ukuti: “Balalaba ku cishinka ca kuti Kabumba e walandile ukuti Adamu na Efa baali no kufwa, ici cilangilila fye ukuti abantu te kuti bomfwikishe icilenga ukukota no kufwa.”—Vol. 2, ibula. 247.


text:
Pamo ngo washipa nokutemwa sana ukulemba, ba John Bereve balilemba ifitabo ifishitishiwa sana apaba ilya Fisungusho, Ifiteyo fyakwa satana, Akatina ka kwa Lesa, Ukufisama, elyo nelya Kuseshiwa nesubilo lya mweo wamuyayaya. Amabuku yabo yalipilibulwa mufitundu ukucila pali 100, elyo na programme yacila mulungu iisa pamulabasa wa fikope, iya Messenger ilasabankanishiwa mwi sonde lyonse. Ba John nibakalnda abalumbuka pafilonganino fya cintu bwingi elyo namuma chalici, kabili icilonganino cabo cishimikila pamashiwi yakubomfya pakwalula ubumi kuli abo bonse abalefwaya ukwishiba nokukonka amafunde yakwa Lesa. Ba John balasekelamo ukwikala ku Colorando Springs nabena mwabo, ba Lisa, kabili niba kalemba wama buku ayashitishiwa sana elyo kabili niba kalanda abafikapo, balikwata nabana bane, umupongoshi wabo umwanakashi, nabeshikulu.
Uwacikuku. Uwansansa. Uwayangusha. Uwakosa. Uwamimpulwe. Aya amashiwi yalondolola – kalanda wa mufyalo ifya pusanapusana, kalemba wamabuku ayashitishiwa sana, elyo uwafwilishako ukuleta programme yapa mulabasa yafikope iya Messenger, isabankanishiwa mufyalo ukucila pali 200. Mumicitile yakwe iyapabwelu, ba Lisa bashimika icebo cakwa Lesa ukubomfya ifyo bapitamo mukuleta ubuntungwa muyeo yabantu nokuba pilibuka. Pamo ngoutungilila sana umulinganya, balabomfya bambi ukuba ubwasuko kubwafya ubwapamfya mupepi elyo nokutali. Alasekelamo ukuipakisha icitemwiko icamwina mwakwe, ba John Bevere, elyo necabana babo abaume bane, umupongoshi wabo umusuma nganshi umwanakashi, elyo nabeshikulu babo abashaiwamina.


text:
Nanchi Byaambapo Sayansi ne Baibolo Wibyambapo Nyi?
Mukumbu wa mu Baibolo
Ee, nangwa kya kuba Baibolo kechi buku wa sayansi ne, pano bino kimye kimo byo aamba bijitu pamo na byaamba sayansi. Monai bishinka bimo bimwesha’mba byaambapo sayansi ne Baibolo wibyaambapo. Kabiji ne byo byapusana na byaitabijilemo bantu bajingako kimye kyo banembejilengamo Baibolo.
Bintu biji mwiulu ne biji pano pa ntanda bebilengele. (Ntendekelo 1:1) Akino kyapusanako na byayukile bantu bavula kala, bayukile’mba byaishilekotu bine. Bena Babilona baitabijile’mba balesa bo basemene bintu biji mwiulu ne biji pano pa ntanda, kabiji bafumine mu tulunga twa mema tubiji. Bubela bukwabo ke bwa kuba’mba bino byonse byafumine mu jike jikatampe.
Bintu biji mwiulu ne biji pano pa ntanda bebitangijila na mizhilo yo babikako kwi Lesa kechi balesa ne. (Yoba 38:33; Yelemiya 33:25) Bantu bafunjisha bubela bwa kuba’mba bintu byatama byuba balesa ne bintutu bisolomokatu bimwesha’mba bantu kechi baji na wa kwibakwasha ne.
Ntanda beikobekatu pa lwelele. (Yoba 26:7) Bantu bavula ba kala bayukile’mba ntanda yapapakana kabiji iji pa kintu nangwa pa nyama mukatampe, nabiji mboo nangwa nkovu.
Mikola iyula na mema afuma mwiulu. Ano mema alengeka na luya lufuma mu tulunga. Kabiji anokela pano panshi ke mvula nangwa mabebe. (Yoba 36:
27, 28; Musapwishi 1:7; Isaya 55:10; Amosi 9:6) Bangiliki bakala balangulukanga’mba mikola iyula na mema atupauka panshi kufuma mu tulunga, kabiji abino byo bayukile ne bantu bajinga mu myaka kitota kyabu 18.
Mitumba yafumine panshi ya kalunga ka mema. (Salamo 104:
6, 8) Bavula baamba bubela bwa kuba’mba balesa bo balengele mitumba.
Kwikala na butooto kwitulengela kubuula kubela. Mu mizhilo yo bapele bena Isalela bebakambizhe kuba’mba umvwe muntu wakwata pa kitumbi wafwainwe kowa, kubika kwa bunke bantu bajinga na bikola bisambukila ne kuzhiika bincha bifuma munda. (Bena Levi 11:28; 13:
1-5; Mpitulukilo ya mu mizhilo 23:13) Pano bino bena Ijipita kechi balondelanga ino mikambizho ne, abo baingijishanga muchi ye bavwangako tuvwi kubika muntu pa kilonda.
Nanchi mu Baibolo mujipo milanguluko ya sayansi ya bubela nyi?
Bishinka biji mu Baibolo bimwesha’mba kafwamo. Bubela bubepa bavula pa kishinka kya kuba’mba byaambapo sayansi ne Baibolo wibyambapo:
Bubela: Baibolo waamba’mba bintu biji pano pa ntanda ne biji mwiulu bebilengele mu moba atanu na jimo a maola 24.
Kishinka: Baibolo kechi waambapo juba Lesa jo alengejilemo bintu ne. (Ntendekelo 1:1) Kabiji kimye kyapichilepo pa kulenga bintu kyatongolwa mu Ntendekelo kitango 1 kyabaya, pano bino kechi bekilumbulula bulongo ne. Nangwa byonkabyo, kimye kyonse kyapichilepo pa kulenga ntanda ne jiulu bekitelatu’mba “juba.”
Bubela: Baibolo waamba’mba nsono ne bichi bebilengele saka bakyangye kulenga juba jibilengela kukoma bulongo.
Kishinka: Baibolo umwesha’mba “bya mwiulu” bebilengele saka bakyangye kulenga nsono ne bichi. Pa bino bya mwiulu po paji ne Juba. (Ntendekelo 1:1) Kyeya kyafuminenga ku juba kyamwekele pa ntanda pa “juba” jitanshi. Pa “juba” ja busatu ja kulenga bintu, mwiulu mwatokele, kwajinga kyeya kyakonsheshe kulengela bichi ne nsono kukoma. (Ntendekelo 1:
Bubela: Baibolo wamba’mba juba jizhokoloka ntanda.
Kishinka: Musapwishi 1:5 waamba’mba: “Juba jisela ne kuzhika; jipelawizhatu kubwelela konka ko jajikuselela.” Bino byambo bibena kulumbulula juba byo jifuma ku musela ne kuya ku muzhika. Nangwatu lelo, muntu wakonsha kwamba’mba “juba jibena kusela” ne kuba’mba “juba jibena kuzhika,” bino saka ayuka’mba ntanda yo izhokoloka ku juba.
Bubela: Baibolo wamba’mba ntanda yapapakana.
Kishinka: Ñambilo ya mu Baibolo ya kuba’mba “kwapela ntanda” ilumbulula “monse mwapela ntanda”; kino kechi kilumbulula’mba ntanda yapapakana nangwa’mba iji na ko yapelela ne. (Byubilo 1:8) Kyo kimotu ne ñambilo ya kuba’mba “makonka ana a ntanda,” ke ñambilo ya kifwanyikizho ilumbulula ntanda yonse; muntu wakonsha kwingijisha buyeke, bulenge, muzhika ne musela mu bukifwanyikizho.
Bubela: Baibolo wamba’mba bula bwa kintu kyazhokoloka buji pamo na kwikikilañanya pakachi jisatu, pano bino kine kipimo kiji nobe makyubichi asatu kuya peulu.
Kishinka: Byo bapimine “kizhiba kya mema” kiji pa 1 Bamfumu 7:23 ne pa 2 Byambo bya Moba 4:2 bataine kuba’mba mu kwikikilañanya pa kachi kyajinga makyubichi jikumi kabiji mu “kwikizhokoloka pangye kyajinga na makyubichi makumi asatu.” Bino bipimo kampe byo baingijisha. Kabiji kyamweka kampe bula bwa kintu mu kuzhokoloka ne kukilañanya bujitu pamo na bula bwa mukachi ne pangye ya kyo.


text:
Mambo ka Bakamonyi ba kwa Yehoba o Bavulukila Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga mu Jishinda Japusanako ku Bupopweshi Bukwabo
Tulondela byaamba Baibolo pa kuvuluka “Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga,” kabiji kitelwa’mba Kijiilo Kyapeleleko nangwa’mba Kuvuluka lufu lwa kwa Yesu. (1 Kolinda 11:20) Kupusanako na byo twaitabilamo, byuba bupopweshi bwabubela pa kuvuluka lufu lwa Yesu kechi byaimena pa Baibolo ne.
Ene Mambo o Tuvulukila
Ene mambo o twikela na Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga ke kuvuluka Yesu, kumwesha lusanchilo pa bukuzhi bo apaine. (Mateo 20:28; 1 Kolinda 11:24) Kino kivuluko kechi ke kisho kyo basekela mu bupopweshi pa kuba’mba Lesa ebapeshe ne kwibalekelako mambo ne. * Baibolo ufunjisha kuba’mba mambo etu akonsha kulekelwa inge twaitabila mwi Yesu kechi kupichila mu kwikala na bijiilo bikala mu bupopweshi ne.
Bimye binga?
Yesu wakambizhe baana banji ba bwanga kuvulukanga kijiilo kya Nkambo kya Mabanga, bino kechi wibambijile bimye byo bafwainwa kuvulukanga ne. (Luka 22:19) Bamo balanguluka’mba kyafwainwa kwikalangako pa ñondo pa ñondo, bakwabo nabo bamba’mba pa mulungu pa mulungu, moba onse, bimye byavula pa juba jimo nangwa kimye kyonse muntu kyo akeba. * Pano monai bishinka byo mwafwainwa kulangulukapo.
Yesu watendekeshe Kijiilo kya Mabanga kya Nkambo pa juba ja Kijiilo kya Lupitailo kya Bayudea, kabiji pa jonka jino juba popo afwile. (Mateo 26:1, 2) Akino kechi kyamwekeletu ne. Binembelo byesakanya kitapisho kya kwa Yesu na mwana mukooko ye baipayanga pa Kijiilo kya Lupitailo. (1 Kolinda 5:7, 8) Kijiilo kya Lupitailo kyaikalangako jimo pa mwaka. (Kulupuka 12:1-6; Bena Levi 23:5) Ne bena Kilishitu batanshi * nabo bavulukanga Kivuluko kya lufu lwa kwa Yesu jimo pa mwaka kabiji Bakamonyi ba kwa Yehoba balondela byonka byo kyanembwa mu Baibolo.
Juba ne kimye
Jishinda jaubijilemo Yesu jitukwasha kuyuka bimye binga, juba ne kimye kyo twafwainwa kwikelamo na Kivuluko. Yesu watendekele kivuluko panyuma ya kuzhika juba pa Nisanyi 14, 33 C.E., kwesekana na kalenda ye baingijishanga kimye kyo banembejilemo Baibolo. (Mateo 26:18-
Nangwa kya kuba pa Nisanyi 14, mu 33 C.E. pajinga pa Kitanu, jino juba jakonsha kufika pa juba jikwabotu mu yewo mwaka. Tuyuka jino juba ja Nisanyi 14 pa mwaka pa mwaka kwingijisha jonka jino jishinda jo babajilangamo moba mu kimye kyajingako Yesu, bino kechi twingijisha kalenda wa Bayudea ne. *
Shinkwa ne binyu bichila
Pa kikye kijiilo kyo bajinga nakyo, Yesu waingijishe shinkwa wakubula mbizho ne binyu bichila byashajilepo ku Kijiilo kya Lupitailo. (Mateo 26:26-28) Pa kulondela byonka byo aubile, twingijisha shinkwa wabula mbizho ne binyu bichila, bino kechi byo bafiina ku mañanzañanza nangwa byo babikamo byatobala ne.
Bupopweshi bumo bwingijisha shinkwa muji mbizho, bino mbizho mu Baibolo imenako bundengamambo nangwa bukamfutumfutu. (Luka 12:1; 1 Kolinda 5:6-8; Ngalatiya 5:7-9) Onkao mambo, shinkwa wabula mbizho ye mwafwainwa kwingijisha kwimenako mubiji wa kwa Yesu wabula bundengamambo. (1 Petelo 2:22) Kisho kikwabo kyabula mu Baibolo ke kupingakenyapo binyu byo mwafina ku mañanzañanza. Mu machechi amo boba bino mambo balanguluka amba kukanya kutoma binyu kechi kwa mu binembelo ne.
Bipashañano kechi misunyi ne mashi ne
Shinkwa wabula mbizho ne binyu bichila byo bengijisha pa Kivuluko ke bipashañano bimenako mashi ne mubiji wa kwa Kilishitu. Kechi bebyalula nangwa kwibivwanga na mashi a kwa Yesu mu jishinda ja kukumya byonka byo balanguluka bantu bamo ne.
Akimonai byaamba Binembelo pa kino.
Inge kya kuba’mba Yesu wakambizhe baana banji ba bwanga kutoma mashi anji, ko kuba’mba wibaswishishe kulala Muzhilo wa Lesa wakanya kutoma mashi. (Ntendekelo 9:4; Byubilo 15:28, 29) Kechi kyafwainwe kwikala bino ne mambo Yesu kechi wakonsha kukambizha bantu kulala muzhilo wa Lesa waamba pa kuzhila mashi ne.—Yoano 8:
28, 29.
Umvwe batumwa batomenenga mashi a kwa Yesu, inge kechi wibambijile’mba mashi anji “akechikila” bavula ne, kumwesha kuba’mba kitapisho kyakijinga kulutwe.
—Mateo 26:28.
Kitapisho kya kwa Yesu kyaubiwe “jimotu” (Bahebelu 9:25, 26) Bino nangwa byonkabyo, inge shinkwa ne binyu byaalwilwe ke misunyi ne mashi byo bajinga na Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga, ko kuba’mba aba bajileko inge babwezhezhepo kitapisho.
Yesu waambile’mba: “Saka muba kino mu kumvuluka,” kechi amba “mu kitapisho kyami ne.”—1 Kolinda 11:24.
Bantu baitabila kuba’mba shinkwa ne binyu byaalukile ke mashi ne mubiji wa kwa Yesu kwafuma pa binembelo bya mu Baibolo byo babula kutuntulula bulongo. Nabiji mu ma Baibolo avula Yesu po aambile pa binyu batuntulula kuba’mba: “Ano o mashi ami.” (Mateo 26:28) Kabiji bino byambo byatuntululwa ne kuba’mba: “Ano o ‘mashi ami” “Ano emenako mashi ami” nangwa’mba “Ano alumbulula mashi ami.” *Byonka byo aubanga, Yesu waingijisha bishimpi pa kufunjisha.
Bañanyi bajako?
Bakamonyi ba kwa Yehoba kimye kyo bekala na Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga, bantutu bacheche bajako shinkwa ne kutoma binyu. Mambo ka?
Mashi a kwa Yesu aikajikile “Lulayañano lupya” lwapingakene pa lulayañano Yehoba Lesa lo alayañene na bena Isalela ba kala. (Bahebelu 8:10-13) Aba baji mu lulayañano lupya bo bajako ku bipashañano bya pa Kivuluko. Kechi bena Kilishitu bonse bajako ne kanatu boba “baitwa” na Lesa mu jishinda ja kukumya. (Bahebelu 9:15; Luka 22:20) Abano bo bakalamanga ne Kilishitu mwiulu, kabiji Baibolo waamba’mba bajitu 144,000 bo bakalamanga ne Yesu.
Kufumyako ba mu “kajitanga kacheche” bakalamanga ne Kilishitu, atweba bavula tuji mu “jibumba jikatampe” tukekala na bumi bwa myaka ne myaka pano pa ntanda. (Luka 12:32; Lumwekesho 7:9, 10) Atweba bavula tuji na luketekelo lwa kwikala pano pa ntanda kechi tujako ku bipashañano bya pa Kivuluko ne, bino tumwesha lusanchilo pa kitapisho kya kwa Yesu kyo apaine na mambo atweba.
^ jifu. 4 Buku wa Cyclopedia Volyumu 9 jipa 212 wanembelwe ba McClintock ne ba Strong ulumbulula kuba’mba: “Kyambo kya sacrament kechi kitanwa mu Lulayañano Lupya ne; nangwa kyambo kya Kingiliki kya uuσtήpιov [my·steʹri·on] kechi kilumbulula lubatizhilo nangwa Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga nangwa kijiilo kiji kyonse ne.”
^ jifu. 6 Bantuntuluzhi bamo ba Baibolo bengijisha kino kyambo “bimye kyavula bingi” inge ke bambe pa Kijiilo kya Nkambo kya Mabanga, kabiji umo mukuku wa byambo bamutuntulula kumwesha bimye bantu byo bafwainwa kuvulukanga kino kijiilo. Pano kino kyambo mu mulaka mwine mwanembejilwe Baibolo kyafwainwa kutuntululwa’mba “kimye kyo mubena” nangwa “kimye kyonse.” 1 Kolinda 11:25, 26.
^ jifu. 7 Monai buku wa The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Volyumu 4, mapa 43-
^ jifu. 9 Monai buku wa The New Cambridge History of the Bible, Volyumu 1, jipa 841.
^ jifu. 10 Kalenda wa katataka wa Bayudea umwesha ñondo wa Nisanyi byo atendeka kusela kwingijisha tubangabanga ne ñondo wakatataka, kabiji jino jishinda kechi bejingijishanga mu myaka kitota kitanshi ne. Bano bantu batendekanga kubala inge ñondo watentama mu Yelusalema. Luno lupusano lo lulengela Bakamonyi ba kwa Yehoba kwiikela na juba jabo ja Kivuluko, kabiji jino juba kechi jikala pamo na juba Bayudea jo bekala na Kijiilo kya Lupitailo ne.
^ jifu. 21 Monai buku wa A New Translation of the Bible, wanembele ba James Moffatt; The New Testament


text:
Insandesande sha Mumala Ishibomba nga Bongobongo
BUSHE mwakwata babongobongo banga? Nga mwayasuka amuti imo, ninshi mwalungika. Na lyo line, kwaliba insandesande shimbi mu mubili wenu ishibomba nga bongobongo. Insandesande shimo pali ishi shalipikana sana ica kuti basayantisti bamo bashiita ati “bongobongo wa cibili.” Ishi insandesande tashaba mu mutwe, lelo shaba mumala.
Pa kuti ifya mumala fisungulule ifya kulya no kuti umubili utendeke ukufibomfya, ifya mumala fifwile ukubombela pamo bwino bwino. Kanshi ici e calenga bongobongo ipeele imilimo iingi iya kutungulula ifya mumala kuli ishi insandesande.
Nangu ca kuti ishi insandesande tashaba ishapikana nga bongobongo, nasho shine shalipikana. Abantu bakwata ishi insandesande amamilioni 200 ukufika ku mamilioni 600. Basayantisti balanda ukuti bongobongo ailabomba imilimo iyo ishi insandesande shibomba nga yalikwata insandesande ishingi icine cine. Icitabo citila The Second Brain, cilanda ukuti: “[Ukuleka ifya mumala ukulaitungula] kwalilenga imilimo bongobongo ibomba ukucepako kabili kulalenga ifya kulya filesulungulwa bwino.”
“MWALIBA SANA AMAKEMIKO”
Pa kuti ifya kulya fisunguluke filingile ukusaakana na makemiko ayalekanalekana pa nshita iyalinga kabili palya pene filingile ukusaakanina. Ba Gary Mawe, ba profesa, balandile ukuti “mumala mwaliba amakemiko ayengi.” Ifyo aya amakemiko yabomba filapapusha sana. Ku ca kumwenako, mu matumbo mwaliba insandesande ishishiba ifili mu fya kulya umuntu aliile. Nga shaishiba ifili mu fya kulya, insandesande shileshiba amakemiko ayengabomba pa kusungulula ifyo ifya kulya. Na kabili, ishi insandesande e shibomba no mulimo wa kupima acid iili mu fya kulya na makemiko yambi ayalimo, pa kuti shilesala bwino ifyo shingabomfya pa kufisungulula.
Kuti twapashanya ifilundwa fya mumala ifisungulula ifya kulya kuli fakitare, kabili insandesande ishitungulula ifi ifilundwa, ku muntu uutungulula fakitare. Ishi insandesande shilalenga ifya kulya ukulapita mumala ilyo shilelenga imicincili ya mumala ukusunka ifyo ifya kulya. Ishi insandesande shilalenga ifya kulya ukulapita mumala bwino kwati ni filya ifipe balepanga fyenda pali fimashini mu fakitare.
Na kabili insandesande sha mumala shilacingilila umuntu ku malwele. Mu fya kulya mulya mulaba utushiishi utwingamulwalika. Ici e calenga insandesande ishingi ishibomba ukucingilila umubili wenu shilesangwa mumala. Nga ca kuti mwalya ifya kulya umuli utushiishi utwingi, insandesande sha mumala shilalenga mwatendeka ukupolomya nelyo ukuluka.
INSANDESANDE SHA MUMALA SHILABOMBELA PAMO NA BONGOBONGO
Insandesande sha mumala shilabombela capamo na bongobongo nangu ca kuti cimoneka kwati tashibombela pamo. Ku ca kumwenako, shilalenga bongobongo ukwishiba ukuti umuntu aali ne nsala no kwishiba ubwingi bwa fya kulya afwile ukulya. Na kabili nga ca kuti umuntu aikuta sana shilalenga bongobongo ukwishiba ukuti aikuta kabili kuti shalenga aumfwa umuselu nga aikutisha.
Na lintu mushilatendeka ukubelenga cino cipande, mufwile mwalishibe ukuti bongobongo ilabombela pamo no mupita ifya kulya. Bushe mwalimona ukutila ifya kulya fimo filalenga mwaba ne nsansa? Abafwailisha pa fintu balanda ukuti icilenga ni co insandesande sha mumala shilatuma ifyebo kuli bongobongo ifilenga umuntu ukuba ne nsansa. Ici e cilenga abantu balelya ifya kulya ifyo batila filalenga umuntu ukuba ne nsansa nga afilya. Basayantisti balitendeka ukufwailisha inshila bengalalengelamo insandesande sha mumala ukutuma ifyebo kuli bongobongo ifilenga umuntu ukuba ne nsansa pa kuti baleposha ubulwele bwa masakamika.
Na cimbi icilangilila ukuti insandesande sha mumala shilabombela pamo na bongobongo, ni filya umuntu omfwa mumala kwati mwasunguluka nga ca kuti ali ne nsansa nelyo umwenso. Icilenga mumala ukulaumfwika ifi ni co insandesande sha mumala shilalenga umulopa ukuleka ukuya sana mumala nga umuntu anaka sana nangu aali no bulanda. Na kabili umuntu nga aumfwa sana ukunaka kuti shalenga aba no muselu. Abasambilila sana balanda ukuti ici e cilenga tuleishiba no kucita ifintu fimo ukwabula ukutontonkanyapo.
Nangu ca kuti insandesande sha mumala shilalenga muleishiba no kucita ifintu fimo, teti shimwafwe ukupingula pa fintu. Kanshi kuti twatila ishi insandesande te bongobongo. Teti shimwafwe ukushika ulwimbo, ukubomfya bwino indalama, nelyo ukusanga ifyo bakafundisha bamupeele. Na lyo line, ifyo insandesande sha mumala shibomba fyalitwalilila ukupapusha basayantisti kabili nalimo tabalaishiba ifingi pa fyo shibomba. Kanshi umuku mukatendeka ukulya ifya kulya, mukaletontonkanya pa ficitika mumala ilyo mwalya ifya kulya.


text:
INDONESIA
“Yehova Alitupaalile Ukucila ne fyo Twaleenekela!”
Ba Angeragō Hia
BAFYELWE MU 1957
BABATISHIWE MU 1997
Balibwelele ku mushi ku mwabo ku cishi ca Nias no kuyapanga icilonganino.
MU 2013, icilonganino cesu icinono mu Tugala Oyo balitwebele ilyashi ilisuma nga nshi, batwebele ukuti bali no kutukuulila Ing’anda ya Bufumu. Aba mu buteko balitusuminishe, kabili abena mupalamano besu 60 balilembele amashina yabo pa cipepala ukulanga ukuti nabasuminishako. Umwina mupalamano umo atwebele ukuti, “Nga mulefwaya abantu 200 abakusainapo, ala mwalabasanga.”
Bamunyinefwe babili abaishiba ukukuula ababa mwi Bumba lya Abafwilisha Ukukuula Amayanda ya Bufumu balishile mu kutwafwa ukukuula Ing’anda ya Bufumu iipya, iyo twapwishishe ukukuula mu November 2014. Tatwaleenekela ukuti icilonganino cesu kuti cakwata Ing’anda ya Bufumu iisuma nga iyi. Cine cine Yehova alitupaalile ukucila ne fyo twaleenekela!


text:
Muletasha Yehova pa fyo aba Kapekape
YEHOVA LESA ni kapekape. (Yakobo 1:17) Fyonse ifyo abumba filanga ukuti ni kapekape. Alipanga intanda ishingi nga nshi mu muulu, kabili alimesha ifimenwa ifisuma kabili ifingi pe sonde.—Amalumbo 65:12, 13; 147:7, 8; 148:3, 4.
Uwalembele Amalumbo 104 alitashishe sana Yehova pa fyo abumba, e co alembeele ulwimbo ulwa ku mulumbanya. Bushe na imwe nga mwabelenga amashiwi yaba muli ili ilumbo, mulatasha Yehova nga filya uwalembele amalumbo alemutasha? Atile: “Nkembila Yehova inshita yonse iya mweo wandi; Nkalalumbanya Lesa wandi pa filimba ilyo ndipo.” (Amalumbo 104:33) Bushe na imwe mulafwaya ukulalumbanya Yehova?
ICA KUMWENAKO ICISUMA ICA BUKAPEKAPE
Yehova afwaya ukuti na ifwe tube bakapekape nge fyo aba. Yehova alatweba ico tulingile ukubela bakapekape. Alengele umutumwa Paulo alembe ukuti: “Konkomesha aba fyuma muli cino calo ukuti belaitakisha, nangu ukucetekela ifyuma ifishibelelela, lelo balecetekela Lesa, uutupeela ifintu fyonse ifyo tuipakisha; ubebe ukulacita ifisuma, ukulabomba sana imilimo iisuma, ukuba bakapekape, abaiteyanya ukupako bambi, pa kucita ifi bakaisungila abene umufula uusuma uwa kukuulapo ku ntanshi, no yu mufula ukaba e cuma cabo, pa kuti bekatishe ku mweo wine wine.”—1 Timote 6:17-19.
Muli kalata ya bubili iyo Paulo alembeele abena Korinti, alilondolwele ico tufwile ukubela bakapekape. Atile: “Onse acite umo apangile mu mutima wakwe, te kupeela na mutimako nangu mu kupatikishiwa, pantu Lesa atemwa uupeela ne nsansa.” (2 Abena Korinti 9:7) Ni bani banonkelamo nga tuli bakapekape? Paulo alandile ukuti tulafwa ababulishe, e lyo kabili nga twabafwa Yehova alatupaala.—2 Abena Korinti 9:11-14.
Lyena Paulo alandile pa bushininkisho ubukalamba ubulanga ukuti Lesa ni kapekape, atile: “Ala natuletasha Lesa pa bupe bwakwe ubushaikulila.” (2 Abena Korinti 9:15) Pa fya “bupe” fya kwa Yehova paba ne fintu ifisuma ifyo atupeela ukupitila muli Yesu Kristu. Te kuti tukwate na mashiwi ya kulondolola bwino bwino ifyo ubupe bwakwe bwacindama.
Kuti twalanga shani ukuti tulatasha pali fyonse ifyo Yehova na Yesu batucitila, e lyo ne fyo bakatucitila ku ntanshi? Inshila imo iyo twingalangilamo ukuti tulatasha kulabomfya inshita yesu, amaka yesu, e lyo ne fyo twakwata ku kupepa Yehova na ku kwafwa abantu ukusambilila pali ena. Nampo nga twalikwata ifintu ifingi nelyo iyo, kuti twaba bakapekape.—1 Imilandu 22:14; 29:3-5; Luka 21:1-4


text:
MUTWE WA PA NKUPIKO
Kwikala na Ndangulukilo Yawama pa Mali
KUJI ñambilo ya kuba’mba “Mali bo bwikalo.” Kino kyafwainwa kwikala kishinka. Mambo mali o etukwasha mu bwikalo bwetu kupota kajo, bivwalo ne kusonkela nangwa kupota nzubo. Muntu utala pa bya mali wanembele’mba: “Mali anema bingi mu bwikalo bwa muntu. Inge kya kuba’mba mali beafumyako, kyakonsha kukatazha bingi kabiji mu ntanda mwakonsha kwikala nkondo.”
Nangwa byonkabyo, kuji bintu bimo byakonsha kubula kupotwa na mali. Unemba nsansawilo wa ku kyalo kya Norway aye Arne Garborg waambile’mba inge uji na mali “wakonsha kupota kajo, pano bino, kechi wakonsha kupota kijiika ne; wakonsha kupota muchi, pano bino, kechi wakonsha kupota butuntulu bwa mubiji ne; wakonsha kupota myanya yawama, pano bino, kechi wakonsha kupota tulo ne; wakonsha kufunda, pano bino, kechi wakonsha kupota maana ne; wakonsha kwiwamisha, pano bino, kechi wakonsha kupota buuya ne; wakonsha kumweka bulongo, pano bino, kechi wakonsha kukasulukila bantu ne; wakonsha kwikala na bya kisangajimbwe, pano bino, kechi wakonsha kwikala na lusekelo ne; wakonsha kuyukanyikwa ku bavula, pano bino, kechi wakonsha kupota balunda ne; wakonsha kwikala na bamingilo, pano bino, kechi wakonsha kupota bukishinka ne.”
Inge muntu waikala na ndangulukilo yawama pa mali, wiamona’mba a kumukwashako kufikizha bikonkwanyi byanji. Pano bino, kukeba mali kechi kyo kintu kyo anemekesha mu bwikalo bwanji ne. Kuba bino kumulengela kutondwa na byo aji nabyo. Baibolo witujimunako amba “kutemwa mali ye muzhazhi wa misango yonse ya bubi, kabiji bamo na mambo a kwiakebesha . . . beasaula bene na misongo yavula.”—1 Timoti 6:10.
Yukai’mba kutemwa mali ko kuleta makatazho, kechi mali ene ne. Kya kine, kutemwa mali kwakonsha kulengela bulunda kupwa ne kuleta mabano mu bisemi. Langulukai pa bino byalondelapo.
Daniel: * “Nalangulukanga’mba mulunda nami Thomas wajinga bingi bulongo kabiji wa kishinka. Twaumvwañananga bingi kufikatu ne kimye kyo apotele motoka ye naingijishanga kala. Kechi nayukile’mba motoka wami wajinga na lukatazho ne. Pano bino, waswile kupota uno motoka kabiji twaumvwañene kuba’mba inge waikala na lukatazho kechi wafwainwe kumubwezha ne. Byo papichile bañondo basatu motoka wafwile. Thomas walangulukile’mba namubepele kabiji aye wakoselepotu amba namubwezhezhe mali anji. Nakuminye bingi. Byo naesekele kwisamba nanji, aye wazhingijile kya kine kine. Kimye kyo akebelenga ano mali anji, Thomas wamwesheshe muchima watama bingi.”
Esin: “Nesrim ye nkasami ye njitu nanji. Twaumvwañananga bingi, kechi nalangulukangapo amba bintu bikaya munsunya na mambo a mali ne. Pano bino, kino kyo kyamwekele. Bansemi betu byo bafwile, betushijile mali kabiji betulayile’mba tukeabanetu pakachi. Nkasami wakaaine kulondela byalayile bansemi betu, aye wakebelenga kusenda mali avula kukila amiwa. Mambo a kuba’mba nafuukwilepo kulondela byaambile bansemi, aye wazhingijile bingi kabiji wampingijile kunguba kyatama. Kufikatu ne lelo kechi tumvwañana ne.”
MALI NE KUZHACHISHA BANTU
Kwikala na milanguluko yabula kufwainwa pa mali kulengela bantu kuzhachisha bakwabo. Muntu wanonka wakonsha kutendeka kulanguluka’mba bayanji bankope kechi bakeba kuwamishako bwikalo bwabo ne. Nangwa muyanji wakonsha kutendeka kulanguluka’mba bantu baji na bintu byavula batemwa bingi bunonshi, nangwa’mba baji na lunkumbwa lwa bintu. Mwanyike wafuma mu kisemi kya banonshi wa jizhina ja Leanne naye byobyo bamuzhachishanga byonkabye. Washimikizha’mba:
Lujimuno lwa mu Baibolo lwaamba pa mali lwawama bingi kabiji lwakonsha kwitukwasha ne pa kino kimye
“Bantu bamonanga’mba batata baji na mali avula bingi. Onkao mambo, javula bantu bañambilanga byambo nabiji bya kuba’mba: ‘Inge paji kyo ubena kukeba uyatu na kubuula bashobe.’ Nangwa’mba, ‘Atweba twibayanji kechi twakonsha kupota myotoka yawama byonka byuba bansemi bobe ne.’ Kyapeleleko nebambijile bakwetu namba bekileke kuñambila bino byambo, kabiji nebalumbulwijile kuba’mba byambo byabo binkozha bingi ku muchima. Kechi nakebelenga bakwetu kummonanga’mba muntu uji na mali avula ne, bino amba muntu ubila bantu bakwabo bintu byawama.”
BYAMBA BAIBOLO
Baibolo kechi wakanya kwikala na mali ne, kabiji kechi ulengulula boba baji na mali avula ne. Kyatamako, kechi kuvula kwa mali muntu o aji nao ne, bino, ke muchima ye amwesha pa bintu byo aji nabyo nangwa byo akeba kwikala nabyo. Lujimuno lwa mu Baibolo lwaamba pa mali lwawama bingi kabiji lwakonsha kwitukwasha ne pa kino kimye. Langulukai pa bino.
BAIBOLO WAAMBA’MBA: “Kange wiyanjishe obe mwine na kukeba bunonshi ne.”—Byambo bya Maana 23:4.
Kwesakana na byaamba buku wa The Narcissism Epidemic, bantu bakebesha bunonshi bakolwa “bikola bya ku bongo, ne bikola bikwabo nabiji bilonda pa mukoshi, kukolwa musana, kukolwa mutwe kabiji batoma bingi malwa ne kwingijisha bibi michi ipendañana. Kukebesha mali javula kubika bantu mu makatazho.”
BAIBOLO WAAMBA’MBA: “Mwikale babula kutemwa mali, sekelainga mu bintu byonka byo muji nabyo.”—Bahebelu 13:5.
Muntu usekela mu bintu byo aji nabyo kechi wikala na bijikila bya mali ne; bino, wayuka bintu byanema mu bwikalo kabiji kechi uleka bino bijikila kumulengela kwikala na binyenge ne. Inge kya kuba’mba mali apwa kechi wakamwa ne, bino wibikishako kwikala na muchima wajingapo na mutumwa Paulo wanembele’mba: “Nayuka mwa kwikela umvwe nakajilwa nangwa umvwe nji na bintu byavula. Kabiji mu bintu byonse ne mu bwikalo bonse nafunda kyafyamika kya kusekela nangwa naikuta nangwa nafwa nzala, nangwa nji na bintu byavula nangwa mfwabyo.”—Filipai 4:12.
BAIBOLO WAAMBA’MBA: “Awa uketekela mu bunonshi bwanji ukapona.”—Byambo bya Maana 11:28.
Bakebakeba bishinka bataana kuba’mba mali kyo kintu kimo kileta bingi makatazho mu masongola ne kulengela masongola kupwa. Kabiji makatazho a mali o alengela ne bantu kwikujika. Bantu bamo banemekako mali kukila masongola nangwatu bumi bwabo. Pano bino, aba babula kutemwisha mali kechi baketekela mu mali ne. Bayuka bukishinka bwa byambo byaambile Yesu bya kuba’mba: “Muntu nangwatu ekale na bintu byavula, bintu byo aji nabyo kechi byo bimulengela kwikala na bumi ne.”—Luka 12:15.
MUMONA BYEPI MALI?
Kwipima anweba bene kwakonsha kwimukwasha kwikala na milanguluko yawama pa mali. Iipuzhai ano mepuzho alondelapo.
Nanchi nkeba kunoka bukiji bukiji kwingijisha mashinda a bujimbijimbi nyi?
Nanchi nkankalwa kupapo bakwetu mali ami nyi?
Nanchi nesampa bulunda na bantu batemwatu kwamba pa mali ne bintu byo baji nabyo nyi?
Nanchi mbepa bubela nangwa kwingijisha mashinda a bujimuku pa kuba’mba ngikale na mali avula nyi?
Nanchi mali andengela kwimona kunema nyi?
Nanchi ndangulukatu pa mali kimye kyonse nyi?
Nanchi kulanguluka pa mali kubena kubika bumi bwami ne bwa kisemi kyami mu kizumba nyi?
Ikalai bampanyi
Inge mwakumbula’mba ee ku ano mepuzho ko kuba’mba mwafwainwa kwingila na ngovu kushinda milanguluko ya kukeba kwikala na bintu byavula. Chinuzhukainga kwipapika na bantu batatu muchima pa mali ne bunonshi. Pwanañanainga na bantu banemeka mafunde a byubilo byawama kechi boba batemwa bunonshi ne.
Kange muleke kutemwa mali kujimbe mizhazhi mu muchima wenu ne. Bino, ingijishainga mali bulongo. Kechi mwafwainwa kunemeka mali kukila byo mwanemeka balunda nenu, kisemi ne butuntulu bwa mubiji bwenu ne. Inge ke mube bino, mukamwesha kuba’mba muji na ndangulukilo yawama pa mali.
^ par. 7 Mazhina mu kino kibaba apimpulwa.


text:
LUFUNJISHO 7
Bya Kufunjisha Mwanenu
“Bino byambo byo mbena kwimukambizha ja lelo byafwainwa kwikala mu muchima wenu, kabiji mwafwainwa kwibifunjishanga na mukoyo baana benu.”
Yehoba wabikileko lunengezho lwa kisemi ne kupa bansemi mwingilo wa kulama baana babo. (Kolose 3:20) Anweba bansemi muji na mwingilo wa kufunjisha baana benu kutemwa Yehoba pa kuba’mba bakekale na maana inge bakoma. (2 Timoti 1:5; 3:
1 KASULUKILAINGA BAANA BENU PA KWISAMBA NABO
BYAMBA BAIBOLO: “Muntu yense wafwainwa kupelawizha kumvwa kabiji abande kwamba.” (Yakoba 1:
BYO MWAKONSHA KUBA:
Telekainga inge baana benu baji na bya kwimubula
Isambainga jonse na baana benu, kechi kwisambatu inge paikala lukatazho ne
2 KWATAKANYAI KYO BABENA KWAMBA
BYAMBA BAIBOLO: “Awa ulangulukishapo pa bintu ukamona byawama.” (Byambo bya Mana 16:20) Kimye kimo mwafwainwa kutelekesha bibena kwamba baana benu pa kuba’mba muyuka biji ku muchima. Banyike javula batemwa kubaisha bintu pa kwamba nangwa kufya biji ku muchima. “Muntu inge wakumbula saka akyangye kumvwa bishinka, ko kukosama.” (Byambo bya Mana 18:13) Kuzhingilanga bukiji ne.
BYO MWAKONSHA KUBA:
Balekai baana benu bambe, kwibachibikizhanga nangwa kuzhingila ne
Saka muvuluka byo mwaubanga pa jifumbi jo bajipo ne bintu byo mwamonanga’mba byanema
3 ANWEBA BENE BANSEMI KWATANKANAI
BYABO BAIBOLO: “Mwanami, umvwa mafunde a bashobe, kabiji kange ulengulule bikufunjisha bainobe ne.” (Byambo bya Mana 1:8) Yehoba wapa bansemi bonse luusa lwa kulama baana babo. Mwafwainwa kufunjisha baana benu kwimunemeka ne kwimukokela. (Efisesa 6:
BYO MWAKONSHA KUBA:
Isambai na benakwenu bya kufunjisha baana benu
Inge mwabula kuyila mumo pa bya kufunjisha baana, telekeshai bibena kwamba benakwenu
4 IKALAI NA MUTANCHI WA KUFUNJISHA BAANA
BYAMBA BAIBOLO: “Funjishai mwana jishinda jo afwainwa kwendamo.” (Byambo bya Mana 22:6) Kechi mwakonsha kufunjisha bulongo baana kwakubula mutanchi ne. Mwafwainwa kwikala na mutanchi wa kufunjisha baana benu ne kwibajimunako. (Salamo 127:4; Byambo bya Mana 29:17) Kujimuna baana kechi kulumbulula kwibakabisha ne. Kulumbulula kwibakwasha kumvwisha mizhilo. (Byambo bya Mana 28:7) Kabiji funjishai baana benu kutemwa byambo bya kwa Yehoba ne kulondela mafunde anji. (Salamo 1:2) Kino kikebalengela kwikala na jiwi ja mu muchima jawama.
BYO MWAKONSHA KUBA:
Kwashai baana benu kuyuka’mba Lesa koaji kabiji bafwainwa kumuketekela
Bafunjishai bayukenga byubilo byatama nabiji bintu bitanwa pa intaneti ne balunda bakwisamba nabo pa intaneti. Bafunjishai kubula kwibyuba. Kabiji bafunjishai kubula kwipampata bantu bafwainwa kwibakuna


text:
Bushe Mwaliba no Mulinganya nga Filya Yehova Aba?
“Nkalenga lishibikwe ishina lya kwa Yehova . . . , Lesa uwa cishinka, uushaba na lufyengo.”—AMALA. 32:3, 4.
INYIMBO: 110, 2
1, 2. (a) Bushe Nabote na bana bakwe abaume babafyengele shani? (b) Mibele nshi ibili iyo twalasambililapo muli cino cipande?
UMWAUME nabamubepesha ukuti nacita umulandu uwa kufwilapo. Balupwa ne fibusa bapapa ukuti uyu mwaume bamusanga no mulandu pa mulandu wa kuti inte ishaishibikwa ukuti finangwa nashimubepesha ukuti nacita umulandu. Abantu abatemwa umulinganya baumfwa ububi ilyo baletamba uko baleipaya uyu umwaume uwa kaele na bana bakwe abaume. Ili te lyashi lya kwelenganya fye. Ifi fine e fyacitikile Nabote umubomfi wa kwa Yehova uwali ne cishinka uwaliko ilyo Imfumu Ahabu yaleteka abena Israele.—1 Isha. 21:11-13; 2 Isha. 9:26.
2 Muli cino cipande, twalasambilila pa fyacitikile Nabote, e lyo na pali eluda umo uwali ne cishinka mu cilonganino ca Bena Kristu ba mu nshita ya batumwa uwapangile icilubo icikalamba. Ilyo tulesambilila pali aya amalyashi, twalamona ifyo ukuicefya kwacindamina nga tulefwaya ukulanga ukuti twaliba no mulinganya nga filya Yehova aba. Twalasambilila ne fyo ukuitemenwa ukwelela kwacindamina nga twamona ukuti mu cilonganino muli ulufyengo.
IFYO ULUFYENGO LWACITIKE
3, 4. Londololeni ifyo Nabote aali. Cinshi Nabote akaniine ukushitisha Imfumu Ahabu ibala lyakwe ilya myangashi?
3 Nabote aali uwa cishinka kuli Yehova pa nshita ilyo abena Israele abengi balekonkelela Imfumu Ahabu iyalecita ifyabipa no mwina mwakwe Namfumu Yesebele uwali no mutima uubi. Abantu abalepepa Baali tabalecindika Yehova kabili tabalekonka amafunde yakwe. Lelo Nabote ena alicindike bucibusa akwete na Yehova ukucila ne fyo acindike ubumi bwakwe.
4 Belengeni 1 Ishamfumu 21:1-3. Ilyo Imfumu Ahabu yaebele Nabote ukuti aishitishe ibala lya myangashi nelyo imupeelelemo ibala limbi ilisuma ukucila ilyo akwete, Nabote alikeene. Mulandu nshi akaniine? Nabote aebele Ahabu ati: “Te kuti ciwame kuli ine, nga kukonka ukufwaya kwa kwa Yehova, ukuti ine mpeele imwe impanga ya bupyani iya fikolwe fyandi.” Nabote alikeene ukucita ifyo Ahabu alefwaya pantu amafunde ayo Yehova apeele uluko lwa bena Israele yalikeenye ukushitisha impanga umuyayaya iya mukowa wa fikolwe fya muntu. (Lebi 25:23; Impe. 36:7) Ukwabula no kutwishika, Nabote alemona ifintu ukulingana ne fyo Yehova amona ifintu.
5. Cinshi Yesebele acitile icalengele ukuti Nabote bamwipaye?
5 Ku ca bulanda, ifi Nabote akeene ukushitisha ibala fyalengele Imfumu Ahabu no mwina mwakwe ukucita ifyabipa. Pa kuti Yesebele apokele umwina mwakwe ibala lya myangashi, abepeshe Nabote ubufi ubwalengele bepaye Nabote na bana bakwe abaume. Bushe Yehova acitilepo shani pali ulu ulufyengo?
UBUPINGUSHI BWA KWA LESA UBWALUNGAMA
6, 7. Finshi Yehova acitile ifyalangile ukuti alitemwa umulinganya, kabili mulandu nshi ifi acitile fyalengeele balupwa ba kwa Nabote baba ne nsansa?
6 Yehova bwangu bwangu atumine Eliya ukuya mukwebelapo Ahabu. Eliya aebele Ahabu ukuti aali ni kepaya kabili ali mupuupu. Bushe Yehova apingwile shani uyu mulandu? Ahabu, umwina mwakwe, na bana bakwe abaume baali no kubepaya nga filya fine Nabote na bana bakwe babepeye.—1 Isha. 21:17-25.
7 Nangu ca kuti ulupwa lwa kwa Nabote ne fibusa fyakwe bali sana no bulanda pa fyo Ahabu acitile, ukwabula no kutwishika balisansamushiwe ilyo baishibe ukuti Yehova alishibe ulufyengo ulo Ahabu acitile no kuti ali no kubombelapo pa fyacitike. Na lyo line ifintu fyalyalwike kabili nalimo fyali no kulenga bafilwa ukuba abaicefya, bafilwa no kucetekela Yehova.
8. Finshi Ahabu acitile ilyo Yehova amupingwile, kabili cinshi cacitike?
8 Ilyo Ahabu aishibe ifyo Yehova amupingwile, “alepawile ifya kufwala fyakwe no kufwala insamu; kabili alekele ukulya, kabili aleele fye ninshi nafwala insamu kabili ale-enda fye bulanda bulanda.” Ahabu aliicefeshe! Cinshi cacitike ifi aicefeshe? Na kabili Yehova atumine Eliya ukuya mu kumweba ubupingushi bumbi. Uno muku wena amwebele ukweba Ahabu ukuti apo aliicefeshe pa mulandu wa kwa Lesa, Yehova taali na kuleta ububi ubo asobele mu nshiku shakwe. (1 Isha. 21:27-29) Yehova “uubebeta imitima,” alibelele Ahabu uluse.—Amapi. 17:3.
UKUICEFYA KULACINGILILA
9. Mulandu nshi ukuicefya kwali no kucingilila balupwa ba kwa Nabote ne fibusa?
9 Bushe ubu ubupingushi bwakumine shani abaishibe ifyo Nabote afwile? Ifi Yehova ayalwile ubupingushi bwakwe fifwile fyalyeseshe icitetekelo ca lupwa lwa kwa Nabote ne fibusa fyakwe. Na lyo line, ukuicefya kwali no kubacingilila, kwali no kulenga batwalilila ukupepa Yehova, ukucetekela ukuti Lesa wabo wa mulinganya. (Belengeni Amalango 32:3, 4.) Nabote, abana bakwe abaume na balupwa wabo bakeshiba ifyo umulinganya waba ilyo Yehova akabuusha abalungama. (Yobo 14:14, 15; Yoh. 5:28, 29) E lyo kabili, umuntu uwaicefya alebukisha ukuti “Lesa wa cine akapingula umulimo onse pali conse icafiswa, nampo nga cisuma nelyo cibi.” (Luk. Mil. 12:14) Yehova nga alepingula alamona fyonse ifishingulwikeko ifyo tushingeshiba no kwishiba. Kanshi ukuicefya kulacingilila aba kaele ukukanacita ifingalenga baleka ukuba ifibusa fya kwa Lesa.
10, 11. (a) Finshi fingalenga twaeshiwa mu fyo tumona umulinganya? (b) Ni mu nshila nshi ukuba abaicefya kwingatucingilila?
10 Mukacita shani nga ca kuti baeluda bapingula fimo ifyo mushishibe bwino bwino icilengele bapingule ifyo nelyo nga tamutemenwe ifyo bapingwile? Ku ca kumwenako, kuti mwacita shani nga bamupoka imilimo mubomba mu cilonganino nelyo nga bapoka uo mwatemwa? Bushe mukacita shani nga abena mwenu, umwana wenu nelyo umunenu atamfiwa mu cilonganino kabili tamutemenwe ifyo baeluda bapingwile? Mukacita shani nga mwamona ukuti baeluda baelela umuntu uwacitile ulubembu uo mulemona ukuti talingile ukubelelwa uluse? Ifya musango uyu nga fyacitika, kuti fyaesha icitetekelo cesu muli Yehova na mu fyo ateyanya ifintu mu cilonganino. Bushe ukuicefya kukamucingilila shani nga mwaba na ubu ubwesho? Natulande pa nshila shibili.
11 Inshila ya kubalilapo, ukuicefya kukalenga tukasumine ukuti tatwingeshiba ifishinka fyonse. Nangu twingeshiba ifingi pa ficitike, ni Yehova fye e wingamona ifili mu mutima wa muntu. (1 Sam. 16:7) Nga twaishiba ici cishinka, cikalenga tukaicefye, tukeluke ukuti tatwingeshiba fyonse kabili cikalenga tukaaluke na mu fyo tumona ifintu. Inshila ya bubili ya kuti, ukuicefya ku katwafwa ukulanakila baeluda no kulolela pali Yehova ukupwisha ulufyengo ulucitike. Baibolo itila: “Abatiina Lesa wa cine cikabawamina . . . , lelo umubifi tacakamuwamine nangu panono, kabili takatantalishe inshiku shakwe.” (Luk. Mil. 8:12, 13) Ukwabula no kutwishika, nga tuli abaicefya tukanonkelamo e lyo na bantu bambi nabo bakanonkelamo.—Belengeni 1 Petro 5:5.
UBUMBIMUNDA
12. Lyashi nshi nomba twalalandapo, kabili mulandu nshi?
12 Kwali ifyacitike mu Antioke ya ku Suria ifyalengele cafye sana ku Bena Kristu abaliko mu nshita ya batumwa ukuba abaicefya e lyo no kulaelela. Natulande pa fyacitike tumone ne fyo fingatwafwa ukuibeebeeta pa kuti twishibe ifyo tumona ukwelela ne fyo ukwelela kwaampana ne fyo Yehova amona umulinganya.
13, 14. Milimo nshi umutumwa Petro alebomba, kabili alangile shani ukuti aali uwashipa?
13 Umutumwa Petro aali ni eluda uwaishibikwe sana mu cilonganino ca Bena Kristu. Ali ni cibusa wa kwa Yesu, kabili Yesu alipeele Petro imilimo iyacindama sana. (Mat. 16:19) Ku ca kumwenako, mu mwaka wa 36 ninshi Yesu aliya kale ku muulu, Petro alishimikile Korneli na ba mu ng’anda yakwe imbila nsuma. Ici icacitike cali icaibela pantu Korneli aali mwina Fyalo uushasembululwa. Ilyo Korneli na ba mu ng’anda yakwe bapokelele umupashi wa mushilo, Petro atile: “Bushe nani uwingakaanya aba bantu ukubatishiwa mu menshi abapokelele umupashi wa mushilo nga ifwe?”—Imil. 10:47.
14 Mu mwaka wa 49 ninshi Yesu aliya kale ku muulu, abatumwa na bakalamba mu Yerusalemu balikumene ku kulanshanya nga ca kuti abena Fyalo abasangwike Abena Kristu balingile ukusembululwa. Ilyo baali pali uku kukumana, Petro alishipile ilyo aebele abatumwa na bakalamba ukuti papitile fye imyaka iinono ukutula apo abena Fyalo abashasembulwilwe bapokelele umupashi wa mushilo. Ifyo Petro alandile pa fyo aimwenene na menso fyalyafwile ibumba litungulula mu nshita ya batumwa ukupingula uyu mulandu. (Imil. 15:6-11, 13, 14, 28, 29) AbaYuda na bena Fyalo abali Abena Kristu bafwile balitashishe sana Petro pa fyo ashali na mwenso ukulanda icishinka. Cifwile tacayafishe kuli balya Abena Kristu ukucetekela Petro uwali umukalamba mu fya kwa Lesa!—Heb. 13:7.
15. Cilubo nshi Petro acitile ilyo aali mu Antioke ya ku Suria? (Moneni icikope pa ntendekelo ya cino cipande.)
15 Tapakokwele ukutula apo kwabelele uku kukumana, Petro aile ku Antioke ya ku Suria. Ilyo aali mu Antioke ya ku Suria aleampana fye bwino na aba bwananyina abena Fyalo. Bafwile balenonkelamo sana mu fyo Petro aishibe ne fyo alebomba umulimo. Kanshi bafwile balipapile sana ilyo Petro alekele ukulya nabo. Na baYuda bambi abaali mu cilonganino ukubikako fye na Barnaba balikonkelele Petro. Cinshi calengele ukuti eluda uwali umukalamba mu fya kwa Lesa acite ifyali no kulenga mu cilonganino mwaba amalekano? Kabili bushe ukusambilila pa cilubo ico Petro acitile kuti kwatwafwa shani nga eluda alanda nelyo acita ifyatukalifya?
16. Bushe Petro bamulungike shani, kabili mepusho nshi twingepusha?
16 Belengeni Abena Galatia 2:11-14. Icalengele Petro acite ifi ni co aletiina abantu. (Amapi. 29:25) Nangu ca kuti pa kubala alishibe ifyo Yehova amona abena Fyalo, Petro aletiina ifyo abaYuda abaali mu cilonganino ca mu Yerusalemu bali no kutontonkanya. Ilyo umutumwa Paulo aile ku Antioke alikalipiile Petro kabili amwebele ukuti aali uwa bumbimunda, pantu Paulo na o e ko aali kuli kulya ku kukumana ukwaliko mu Yerusalemu mu mwaka wa 49. (Imil. 15:12; Gal. 2:13) Bushe aba bwananyina abena Fyalo abo Petro alekankamba baumfwile shani pa fyo ashali no mulinganya? Bushe balipunwishiwe? Bushe Petro balimupokele imilimo alebomba pa mulandu ne cilubo acitile?
MULEELELA
17. Bushe Petro anonkelemo shani mu fyo Yehova amubelele uluse?
17 Petro alipokelele ukufunda uko Paulo amufundile. Takwaba Ilembo ililanga ukuti Petro balimupokele imilimo mu cilonganino. Na kuba, Lesa alilengele alemba amakalata yabili ayo babika na mu Baibolo. Muli kalata ya bubili iyo Petro alembele, alandile pali Paulo ukuti “munyinefwe watemwikwa.” (2 Pet. 3:15) Nangu ca kuti ifyo Petro acitile nalimo fyalikalifye abena Fyalo abali mu cilonganino, Yesu umutwe wa cilonganino alitwalilile ukumubomfya. (Efes. 1:22) Ifi ifyacitike fyalilengele aba aba bwananyina baba ne shuko lya kumubelela uluse nga fintu Yesu na Wishi bacita. Tulesubila ukuti takwali uwapunwishiwe pa cilubo uyu muntu uwali ushapwililika acitile.
18. Ni muli finshi twingalanga ukuti tuli ba mulinganya nga filya Yehova aba?
18 Nga filya fine baeluda baali mu nshita ya batumwa, na muno nshiku mwine baeluda mu cilonganino ca kwa Lesa tabapwililika, “pantu ifwe bonse tulaipununa imiku iingi.” (Yako. 3:2) Bonse twalishiba ukuti tatwapwililika, lelo tulalaba ici cishinka munyinefwe nga atukalifya. Nga batukalifya, bushe tukacita ifikalanga ukuti tumona umulinganya nga fintu Yehova aumona? Ku ca kumwenako, mukacita shani nga eluda alanda fimo ifilelanga ukuti alikwata akapatulula? Bushe mukapunwishiwa eluda nga alanda ifingamukalifya? Mu cifulo ca kwangufyanya ukulanda ukuti uyu munyinefwe talingile ukutwalilila ukuba eluda, bushe mukalolela Yesu umutwe wa cilonganino akacitepo cimo? Bushe mukatontonkanya pa myaka iingi iyo uyo munyinefwe abombela Lesa muli bucishinka nelyo mukabika fye amano ku cilubo acitile? Nga ca kuti munyinefwe uwatukalifye atwalilila ukuba eluda nelyo bamupeelelapo imilimo na imbi, bushe mukasekelela pamo nankwe? Nga muleitemenwa ukwelelela bambi mukalanga ukuti mumona umulinganya nge fyo Yehova aumona.—Belengeni Mateo 6:14, 15.
19. Cinshi tulingile ukupampaminapo ukucita?
19 Abatemwa umulinganya balalolela ubushiku ilyo Yehova akafumyapo ulufyengo lonse ulo Satana ne calo cakwe baleta. (Esa. 65:17) Kanshi pali ino nshita, natutwalilile ukucita ifilanga ukuti tumona umulinganya nga fintu Yehova aumona, tuleibukisha ukuti tatwishiba ifishinka fyonse kabili natuleelela abatulufyanya.


text:
ULUPUNGU LWA KWA KALINDA Na. 1 2016 | Cinshi Tulingile Ukubela Abafumacumi
Abantu abengi balabepa nangu fye umuku umo mu mamineti 10 nga balelanshanya na banabo. Cinshi tulingiile ukubela abafumacumi?
ICIPANDE ICIKALAMBA
Bushe Kwaliba Abantu Abafumacumi Muno Nshiku?
Ifyacitike kuli ba Hitoshi filanga ukuti kwaliba abafumacumi.
ICIPANDE ICIKALAMBA
Ico Ukukanaba no Bufumacumi Kwabipila
Ishibeni ifyo ukubepa kwaba.
ICIPANDE ICIKALAMBA
Ico Cawamina Ukuba Abafumacumi
Ilyashi ililanga ifyo cawamina ukuba abafumacumi.
BAIBOLO ILAALULA ABANTU
Nalipepele Kuli Lesa Ukuti Nkabe ne Nsansa Nangu fye pa Mwaka Umo
Ba Alain Broggio balitemwe ifyo babelengele muli Baibolo pali 1 Yohane 1:9.
Bushe Kuti Mwayasuka Ifi Ifipusho?
Bushe kale balepanga shani ifimfungwa kabili balefibomfya shani? Bushe “intungulushi sha bashimapepo” isho balandapo mu Amalembo ya Bwina Kristu aya ciGriki baali ni bani?
Ifyo Mwingacita pa Kuti Mwilasakamikwa
Ifintu fitatu kuti fyalenga mwilasakamikwa.
IFYALEMBELWE KALE IFITWAFWA NA MUNO NSHIKU
Mwilasakamikwa
Yesu alitwebele ukuti tatulingile ukulasakamikwa kabili alitwebele ne fyo tulingile ukucita pa kuti twilasakamikwa.
Cinshi Baibolo Isambilisha?
Bushe abafwa bakabuuka?
Na Fimbi Ifyo Mwingasanga pa Webu Saiti
Bushe Baibolo Kuti Yangafwa nga Nalilwala Amasakamika?
Kwaliba ifintu fitatu ifyo Lesa afwilamo abalwala amasakamika.


text:
Matalikilo 22
Abrahamu mbwaakasi tuule Izaka
1-Lino kusule lyayaaya Leza wakasunka Abrahamu, Wakati, Abrahamu. Walo wakati, Mpondi. 2-Wakati, Tola mwanaako simuzyalwaalike ngoyandisya, nkokuti Izaka, ukainke kunyika ya-Menya akumutuula mbuli cipaizyo atala lyacimwi cazilundu ncenjookutondezya. 3-Lino nibwakaca, Abrahamu wakafuma, wabopa imbongolo, wabweza bobile babalanda bakwe a-Izaka mwanaakwe, waandula inkuni zyakupaizya, wanyamuka, waya kubusena obo Leza mbwaakamwaambila. 4Nkabela mubuzuba bwatatu Abrahamu wakatambya meso aakwe, wabona busena kulekule. 5Mpoonya awo Abrahamu wakaambila balanda bakwe kuti, Amulindile ano ambongolo. Mebo amwana tulaya kunembo kuyookomba. Tulaboola kulindinywe. 6-Lino Abrahamu wakatola inkuni zyacipaizyo, wamukoleka Izaka mwanaakwe, alimwi mujanza lyakwe wakatola mulilo acifulo, aboobo bakainka boonse bobile. 7Nkabela Izaka wakaambila Abrahamu wisi kuti, Taata! Wakati, Mpondi, mwanaangu. Wakati, Bona! Inkuni nkuzili, amulilo nkuuli. Pele kabelele kakupaizya kali kuli? 8-Lino Abrahamu wakavuwa kuti, Leza mwini ulalibambila kabelele kakupaizya, mwanaangu. Elyo bakacili kuya bweenda boonse bobile.
9-Basike buyo kubusena obo Leza mbwaakamwaambila, Abrahamu wakayaka cipaililo nkuko, wabamba inkuni. Amane kucita obo, wakaanga Izaka mwanaakwe, wamulazika acipaililo atala lyankuni. 10-Mpawo Abrahamu wakatandabika ijanza lyakwe, wabweza cifulo kuti ajaye mwanaakwe. 11Pele angelo wa-Jehova wakamoongolola kuzwa kujulu, wati, Abrahamu! Abrahamu! Wakati, Mpondi. 12-Elyo wakati, Utatandabiki ijanza lyako kumwana nikuba kumucitila cintu, nkaambo lino ndaziba ncobeni kuti ulamuyoowa Leza, nkaambo tokwe nowandikakila mwanaako simuzyalwa alike. 13-Mpawo Abrahamu wakatambya meso aakwe, wabona mugutu ulipatide muciteo ameja aakwe. Nkabela Abrahamu wakaya, wajata oyo mugutu, wamutuula mbuli cituuzyo mucibaka camwanaakwe. 14Lino oko kuntu Abrahamu wakakuulika izina lya-Jehova-Jire. Asunu kucaambwa obo. Mucilundu ca-Jehova mulaboneka.
15Lino angelo wa-Jehova wakoongolola Abrahamu lwabili kuzwa kujulu, 16-wati, Ndakonkezya muzina lyangu ndemwini, mbwaamba Jehova, kuti mbubonya mbowacita obo akutakasya mwanaako simuzyalwaalike, 17-ncobeni njookupa coolwe loko, akuvuzya njoovuzya lunyungu lwako mbuli inyenyeezi zyakujulu ambuli musec wakunkomwe yalwizi, nkabela basilunyungu bako bayoovuba mulyango wabasinkondonyina. 18-Mulunyungu lwako zisi zyoonse zyaansi moziyoojana coolwe, nkaambo kakuti waswiilila ijwi lyangu. 19Mpawo Abrahamu wakapiluka kubalanda bakwe, banyamuka, baya boonse antoomwe ku-Beereseba, Nkabela Abrahamu kakede nkukonya oko ku-Beereseba.
20-Lino kusule lyayaaya Abrahamu wakalwiidwa kuti, Alakwe Milika wazyalila mwanaakwanu Nahori bana: 21-Uzi mutaanzi, a-Buzi mwanike wakwe, a-Kemueli wisi Aramu, 22Kesedi, a-Hazo, a-Pilidasi, a-Jidilafi a-Betuele, 23-Betuele nguwakazyala Rebeka. Aba bana bali musanu abatatu, Milika mbaakazvalila Nahori mwanaakwanu Abrahamu. 24Alakwe simamambe wakwe, izina lyakwe kali Reuma, wakazyala Tebaki a-Gahamu a-Tahasi a-Maaka.


text:
JW.ORG
ISULENI
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Vidio ya Kutambisha Abantu pa Kubapeela Broshuwa Itila Mu Lupwa Lwenu Kuti Mwaba Insansa
Vidio ya Kutambisha Abantu pa Kubapeela Broshuwa Itila Mu Lupwa Lwenu Kuti Mwaba Insansa
Mu lupwa ululi lonse kuti mwaba insansa. Muli ino vidio nabalanda pali broshuwa itila Mu Lupwa Lwenu Kuti Mwaba Insansa.
Ishibilenipo na Fimbi
IFITABO NA MA BROSHUWA
Mu cupo cenu na mu lupwa kuti mwaba insansa nga mulekonka ifyo Baibolo ilanda.
IFITABO NA MA BROSHUWA
Bamo bamona kwati indalama e shingalenga ulupwa ukuba ne nsansa, lelo bushe indalama e shingalenga ukuti babe ne nsansa?
LOLENI!
Ukwishiba ukuti inshila abanakashi balandilamo ifintu yalipusana ne nshila abaume balandilamo ifintu kuti kwalenga mwilapusana sana.
LOLENI!
Bushe nga mwaeba umwana wenu ukucita fimo alakaana kabili acita fye ifyo alefwaya? Kwaliba ifintu fisano ifingamwafwa.
Peeleniko bambi
Peeleniko bambi
Cibemba
Vidio ya Kutambisha Abantu pa Kubapeela Broshuwa Itila Mu Lupwa Lwenu Kuti Mwaba Insansa
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1102017416/univ/art/1102017416_univ_sqr_xl.jpg


text:
IKYUMA IKI KIKWAGHIWA M’MASYU GHA KYALA | MATAI 4-5
Ifi Tukumanyila pa Bulumbilili Ubwa pa Kyamba
Ngimba Mumenye Ukuti Muli ni Njala Iya Mwambepo?
Amasyu aghakuti “aba bamenye ukuti bali ni njala iya mwambepo” ghikusanusya ukuti “aba bamenye ukuti bikulondiwa ukulongosiwa na Kyala.” (Mt 5:3; amasyu gha pasi.) Tubaghile ukunangisya ukuti tukulonda ukuti Kyala atutule mwa mbepo linga. . .
tukubelenga Ibaibolo isiku lililyosa
tukwitendekesya nukwaghiwa pa ngomano isya Chikristu
tukubelenga amabuku ni findu ifingi ifi fikwaghiwa pa webusayiti yitu
tukuketelela JW Broadcasting iya mwesi ghulighosa
Ngimba mbaghile ukubomba isyafiki ukuti akabalilo kosa ndyeghe ifyakulya ifya mwambepo mwakufwana?


text:
Ifyakwipusha Abantu Bepusha
Kani umwalalume uwali na kalusengo ka inki aka mulembeshi ne balalume 6 abali ne fyensho fya kwipayala baabo Esiceli abwene mu cakubona balemakaninako bani?
Balemakaninako ifita fya mwiulu ifyaonawileko umushi wa Jelusalemi kabili ifikonaalako ne calo cakwe Satana pa nkondo ya Amagedono. Uku e kumfwisha kwa bukumo ukwa kuku ukushimika. Nindo cicindamine ati twalukeko?
Ili umwaka wa 607 B.C.E. taungafika, baYawe balilangishe Esiceli icakubona icalukulangisha ifi umushi wa Jelusalemi wali ne konaalwa. Mu cakubona, Esiceli alibwene ifintu ifingi ifibipile ifyalukucitika muli wuyu umushi. Eli abwene abalalume 6 “bonse umo umo ne censho cakwe ica kwipayala mu minwe yakwe.” Paali umwalalume na umbi pali bo “uwafwite imbafuta” kabili “uwali na kalusengo ka inki aka mulembeshi.” (Esiceli 8:6-12; 9:2, 3) Uyu umwalalume balimubuulile ukuya mu mushi ne kulemba ilembo “pa mpumi sha bantu abalukushishimuka ne kulila pakuti pa fyakunekasha fyonse ifilukucitwa mukati umo.” (Esiceli 9:4-7) Findo tungasambililako kuli cici icakubona, kabili umwalalume uwali na kalusengo ka inki aka mulembeshi ni nani?
Esiceli alibwene ici icakubona mu 612 B.C.E. Uku kwali kushimika ukwakonshiwe panuma ya myaka 5 ili baYawe basuminishe abaBabiloni ukonaala umushi wa Jelusalemi. BaYawe balipyungishe abaBabiloni ukupanika abantu babo abatabaalipo ne cumfwila. (Jelemiya 25:9, 15-18) Pano findo fyacitikile ku baJuda abatabalukucitapo ifibipile ifyalukucitika muli ulya mushi? BaYawe balibapulwishe.
Mu cakubona, Esiceli talembelepo uuli onse ilembo neli ukonaalako umushi. Sombi, inkalamba eshalukutangilila abalukonaala Jelusalemi. Popele, uku ukushimika kulatofwako ukwishiba ificitika mwiulu. BaYawe baalibuulile inkalamba shabo ukwanshika bwino ifi shali ne konaala imbifi ne kupulusha abalungeme. *
Uku ukushimika kukakonshiwa na kuntangiile. Akale twalukulabila ati umwalalume uwali na kalusengo ka inki aka mulembeshi alukwimakaninako abasufishiwe abacili pa calo. Nakabili twalukulabila ati abantu baalukulembwa ilembo kani bakutika ne kusumina icebo iciweme ceco tutulisha. Nangabe’fyo, pali bubuno bukumo, cilibwenekele ati tulyelelwe ukwaluka muli fyefyo twalukubuulishisha uku ukushimika. Pali Matayo 25:31-33 palabuulishisha ati baYesu e bakusololola abantu. Bakacite’fyo kuntangiile mu mpindi ya kukululuka ukukulu. Pali ilye’mpindi, abo abakasolololwa ati ni mbelele bakapuluka, kabili abo abakasolololwa ati ni mbushi bakonaalwa.
Pano findo tusambililako ku cakubona cakwe Esiceli? Ifi e fintu fisanu ifi tungasambililako:
Ili umushi wa Jelusalemi taungonaalwa, Esiceli, ukubikako na Jelemiya na Yisaya, baalicenjeshe abantu pa fyali ne kucitikila uyu umushi. Baali koti ni bakalama. Pali bubuno bukumo, baYawe balapyungisha ibumba ilinini ilya basufishiwe ukusambisha abantu babo ne kubacenjesha ili ukukululuka ukukulu takungatatika. Na cine, abantu bonse aba baLesa, e kweba’ti aba mu ng’anda ya baKlistu, balyelelwe ukupyungako uyu umulimo wa kucenjesha abantu.—Matayo 24:45-47.
Esiceli taalembelepo ilembo pa bantu abali ne kupuluka. Fyopele’fyo, ne bantu ba baLesa tabacitapo ifyo ino mpindi Balatulisha lukoso kuli bambi ne kubacenjesha pa fikacitika kuntangiile. Inkalamba shilofwako muli wuyu umulimo wa kutulisha mu calo conse.—Ukufisulula 14:6.
Bonse abapulukile mu mpindi yakwe Esiceli tabakwetepo ilembo lya cinenene pa mpumi shabo. Fyopele’fyo ne bakapuluka kuntangiile tabakakwatapo ilembo lya cinenene pa mpumi shabo. Findo abantu belelwe ukucita pakweba’ti bakapuluke ukukululuka ukukulu? Balyelelwe ukumfwo’kucenjesha, ukusambilila ifyakutenteka baKlistu, ukulituula kuli baLesa, ne kofwako abakwabo baKlistu pa kutulishako icebo iciweme. (Matayo 25:35-40) Mu mpindi ya kukululuka ukukulu bakalembwa ilembo, e kweba’ti, bakasalululwa ukuba pa bakapuluka.
Umwalalume uwali na kalusengo ka inki alemakaninako baYesu. Mu mpindi ya kukululuka ukukulu, baYesu bakalemba abali mwi bumba lya bantu ilikulu ili bakabasololola ati ni mbelele. Bakakwata ishuko lya kwikala umuyayaya penka pano pa calo.—Matayo 25:34, 46. *
Ino mpindi abalalume 6 abakwete ifyensho fya kwipayala balemakaninako ifita fya mwiulu ifitalukutangililwa na baYesu. Bukumo lukoso fikonaale’calo conse ne kushilisha bumbifi.—Esiceli 10:2, 6, 7; Ukufisulula 19:11-21.
Ifi tusambililako ku cakubona cakwe Esiceli filatofwako ukucetekela ati baYawe tabakonaalapo abalungeme kumo ne bacite’fibipile. (2 Petilo 2:9; 3:9) Nakabili ifi tusambililako filatwanushako ati umulimo wa kutulisha pali ino mpindi ucindeme makosa. Abantu bonse balyelelwe ukucenjeshiwa ili ukushila takungesa!—Matayo 24:14.
^ par. 6 Abo abapulukile, abali koti ni Baluku (umulembeshi wakwe Jelemiya), Ebedi-meleci umuEtiopia, ne baLekabi, tabaakwetepo ilembo lya cinenene pa mpumi shabo. (Jelemiya 35:1-19; 39:15-18; 45:1-5) Mu kupalanya lukoso balilembelwe ilembo lya kubuulishisha ati baali ne kupuluka.
^ par. 12 Abasufishiwe ababucetekelo tabakelelwapo ukulembwa ili ilembo. Sombi, bakalembwa akeshibilo ka kupelako ili tabangafwa neli ili ukukululuka ukukulu takungatatika.—Ukufisulula 7:1, 3.


text:
LUPUNGU LWA MULINZI Julai 2015 | Vino Mungacita Ndi Mwasakamala
Antu aingi sana yakaponelwa na mazanzo, lelo yamwi yasisakamala sana ndi vino yamwi yakacita. U munzila ci?
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
Masakamika Yaaya Mpanga Yonsi!
Aasambilila yalanda ukuti nanti sile amasakamika aakuloleka kwati aanono yakakoma. Mungacita uli pakuti mutasakamala sana?
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
Kusakamala pa Mulandu wa Kuulizya Impiya
Umonsi umwi wasunganga ulupwa lwakwe na lino ivyakulya vyakwezile sana umutengo.
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
Kusakamala pa Mulandu nu Lupwa
Mama uno iya wapondokiile, amuta, wacimvya nupya wasambilila vino utailo wa cumi waaya.
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
Kusakamala pa Mulandu nu Uzanzo
Tungacita uli pakuti tutasakamikwa pa mulandu wa nkondo, upondo, kononeka kwa vintu umu nsi?
THE BIBLE CHANGES LIVES
Imiyeele Yane Iipilangako Sile
Stephen McDowell watandike unkalwe ala acili umwance, lelo ivyacitikiile auze lino yakomile umuntu apa wanda uno wene ataaliko, i vyalenzile ukuti asenuke.
Uzye Naswe Tungacita Ivingazanzya Leza?
Icasuko tungacizana ndi twelenganya pali vino Yobo, Loti na Davidi yacisile, nayo kwene insita zimwi yatazile iyaluvyanyapo.
Uzye Mwamanyapo Uli?
Uzye antu aaliko mpiti yaomvyanga uli amawe ya kusiila? U mulandu ci uno amazwi aaya pali Yoane 1:18 yakalandila ukuti Yesu “wikala pamwi ni isi?”
Ukwasuka Mauzyo Amuli Baibo
Uzye iviipe vilatala visile?


text:
Mungaomvya Mazwi Yaa
LUPUNGU
Vyakucita: Umwi buku lya Umbwilo mwaya ilyasi ilya manyikwa sana ilikalanda pa onsi yani aakwela pa mfwalasi akalangilila uwononesi. Yamwi yakatiina sana ilyasi lii. Yauze nayo yakalondesya ukuvwa ilyasi lii.
Lembelo: Umbw. 1:3
Lupapulo: Lupungu luu lukulondolola vino aonsi yani aakwela pa mfwalasi lingaya ilyasi lisuma.
MWASAMBILIZYA ANTU ICUMI
Iuzyo: Uzye vwilini mungamanya ivilacitika uku nkoleelo?
Ilembelo: Eza. 46:10
Cumi: Leza watusokolwela ivilacitika uku nkoleelo umwi Zwi lyakwe, Baibo.
MUNGAYA NI NSANSA PA NG’ANDA (hf)
Vyakucita: Tukutambisyako antu kavidyo akakulanda pa lupwa. [Tambisyini kavidyo akakuti Mungaya Ni Nsansa Pa Ng’anda, pakupeela muntu kabuku.]
Lupapulo: Ndi cakuti mungatemwa ukuwelenga kabuku kano yalanzile muli vidyo, ningamipeela nanti ningamilanga ivya kukopa pa intaneti.
LEMBINI AMAZWI YANO MUNGAOMVYA
Wakwe vino iyalangilila papela, pangini amazwi inu yano mungaomvya mu mulimo wa kusimikila.