text:
ICISAMBILILO 2
Libeka Alukufwaya Ukusangalasha BaYehova
Libeka aali mwanakashi uwatemenwe baYehova. Abalume bakwe baali ni ba Isaci. Nabo baalitemenwe baYehova. Kani Libeka alikumene shani na Isaci? Kani alilangishe shani ati alukufwaya ukusangalasha baYehova? Nga tusambilile na fimbi pali ye.
Abafyashi bakwe Isaci bali ni ba Ablaamu na Sala. Balukwikala mu mushi wa Kanani, umwali abantu abatabalukupempelapo baYehova. Pano Ablaamu alukufwaya umwana wakwe ukuupa umwanakashi uwalukupempela baYehova. Na muli fyefyo alitumine umupyungishi wakwe, cipale Elyesa ukufwaila Isaci umukashi ku mupunda uwalukwitwa ati Kalani, ukwalukwikala bambi abakwabo Ablaamu.
Elyesa kaaya pa lwendo ne bapyungishi bambi abakwe Ablaamu. Lwali lwendo ulutali ukwakuti. Pa ngamela 10 epo bapintiile ifyakulya ne fya bupe. Pano Elyesa ali ne kwishiba shani umwanakashi wa kufwaila Isaci? Ili Elyesa ne bapyungishi babyakwe bafikile ku Kalani, kabemakana pa mukalo, pakuti Elyesa alishibile ati abantu bangesa mu kutapa amenda. Katembela kuli baYehova ati: ‘Kani njebe moye ukumpeelako amenda, popele na ye ne kumpeela nebo ne ngamela shanji, na kwishiba ati uyu e mwanakashi mwasala.’
Popele Libeka aliishile ku mukalo. Baibolo ilalabila ati ali muweme ukwakuti. Elyesa alimulombele ukumupeelako amenda, kabili na ye alilabiile ati: ‘Nakucita fyopele’fyo. Na kuya mutapileni amenda mwebo ne ngamela shenu.’ Ucilanguluke’co! Ingamela ishili ne cilaka shilanwa amenda aakuti ubwingi, na muli fyefyo Libeka aali ne kwenda imiku ne miku pa kushitapila amenda. Kani wamubona pa cikope ifi alukupyungisha?— Elyesa kaakankamana ifi baYehova baasukile itembelo lyakwe.
Elyesa kapeela Libeka ifya bupe ifyakuti ubwingi. Libeka alimwitile Elyesa ne bapyungishi bambi ati baye bonse ku ŋanda, ku bakwabo. Elyesa alibabuulishishe umulandu Ablaamu amutumiine na fyefyo baYehova baasukile itembelo lyakwe. Abakwabo Libeka kabasangalala ukweba ati angopwa kuli Isaci.
Libeka aliile ku Kanani na Elyesa ne kuupwa kuli Isaci
Kani ulukulanguluka ati Libeka alukufwaisha ukuupwa kuli Isaci?— Libeka alishibile ati baYehova e batumine Elyesa. Penka ili abakwabo Libeka bamwipwishe kani alukufwaya ukuya ku Kanani ne kuupwa kuli Isaci, kaalabila ati: ‘Inya mwane, ndukufwaya ukuya.’ Penka’po, aliile na Elyesa. Ili bafikile ku Kanani, alyupilwe kuli Isaci.
Pakuti Libeka alicitile ifi baYehova balukufwaya ati ye acite, baYehova balimushukishe. Ili papitile imyaka iingi, baYesu balifyalilwe mu cisoolo cakwe! Kani waba koti ni Libeka ne kusangalasha baYehova, na webo bakakushukisha.


c: text/html

text:
Sambilisheni Abana
Mwe bafyashi, mulebelengela abana benu aya malyashi pa kuti baleishiba ifyo Baibolo ilandapo.
Intendekelo
Amashiwi yaba mwi buuku lya malango kuti yamwafwa ilyo mulekusha abana.
Inkama Iyo Twaishiba
Baibolo yalilanda pa nkama iyacindama iyo beta ati “inkama ya kwa Lesa.” Bushe kuti watemwa ukwishiba iyi inkama?
Rebeka Alicitile Ifyo Yehova Alefwaya
Finshi tufwile ukucita pa kuti tulepashanya Rebeka? Belengeni ifyo acitile pa kuti mwishibilepo na fimbi.
Rahabu Alitetekele Yehova
Sambilila ifyo Rahabu no lupwa lwakwe bapuswike ilyo Yeriko yaonawilwe.
Alengele Bawishi na Yehova Babe ne Nsansa
Bulayo nshi umwana wa kwa Yefta afikilishe? Kuti twamupashanya shani?
Samwele Alecita Ifisuma
Kuti wapashanya shani Samwele no kulacita ifisuma nangu ca kuti bambi balacita ifyabipa?
Davidi Taali No Mwenso
Belenga ili ilyashi lya mu Baibolo pa kuti wishibe icalengele ukuti Davidi abe uwashipa.
Bushe Ulomfwa Umwenso No Kutalalilwa?
Finshi Yehova aebele Eliya ilyo amwene ukuti ali eka? Finshi wingasambilila ku lyashi lya kwa Eliya?
Yoshia Alikwete Abanankwe Abalecita Ifisuma
Baibolo itweba ukuti calyafishe kuli Yoshia ukucita ifisuma. Sambilila ifyo abanankwe bamwafwile.
Yeremia Talekele Ukulanda Pali Yehova
Nangu ca kuti abantu balemuseka no kumufulilwa, mulandu nshi Yeremia ashalekele ukulanda pali Lesa?
Yesu Aali Uwa Cumfwila
Limo limo cilafya ukumfwila abafyashi bobe. Sambilila ku fyo Yesu alecita.
Abalembele Ifyacitike Pali Yesu
Sambilila pa bantu 8 abalembele Baibolo abaliko ilyo Yesu ali pano calo kabili abalembele pali ena.
Umwipwa wa kwa Paulo Aali Uwashipa
Uyu umulumendo alipuswishe Paulo. Amupuswishe shani?
Timote Alefwaya Ukwafwa Abantu
Kuti wacita shani pa kuti ube ne nsansa nga filya cali kuli Timote?
Ubufumu Ubukalateka Abantu Bonse
Bushe icalo cikaba shani ilyo Yesu akalateka? Bushe kuti watemwa ukwikala mu paradaise?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ICISAMBILILO 11
Balilembele Ifyebo Pali BaYesu
Kani wababona abalalume mu cikope?— Ni Matayo, Mako, Luku, Yoane, Petilo, Jakobo, Juda, na Paulu. Bonse aba abalalume eko baali ili baYesu baali pa calo, kabili balilembele ifyebo pali baYesu. Nga tusambililepo pali bo.
Findo wishipo pali baba abalalume?
Abalalume batatu pali bo baali ni ntangishi ishalukutulisha na baYesu. Kani ulibeshi abo?— Ni Matayo, Yoane, na Petilo. Intangishi Matayo na Yoane baalibeshi bwino baYesu, kabili bonse bobilo balilembele ifyebo pali baYesu. Intangishi Yoane yalilembele ne buuku lya Ukufisulula ne nkalata shitatu ishiitwa ati 1 Yoane, 2 Yoane, na 3 Yoane. Intangishi Petilo yalilembele inkalata shibili ishili mu Baibolo. Shiletwa ati 1 Petilo na 2 Petilo. Mu nkalata yakwe iya bubili, Petilo alilembele pa mpindi baYehova balabiile pali baYesu ukufuma kwiulu, ati: ‘Uyu e Mwana wanji. Ndimutemenwe, kabili emo nsangalalila.’
Bambi abalalume abali mu cikope nabo balatusambisha pali baYesu mu mabuuku balembele. Umo pali bo ni Mako. Cipale epo ali ili baYesu babekete kabili alibwene fyonse lukoso ifyacitikile. Na umbi ni Luku. Ali mulaye wa mu cipatela kabili alibele umuKlistu cipale panuma ya mfwa ya baYesu.
Bambi abalembeleko Baibolo babili abali mu cikope bali banice ba baYesu. Kani ulibeshi amashina?— Ni Jakobo na Juda. Pa kutanga, tabacetekelepo muli baYesu. Balukulanguluka ne kweba ati baYesu balifuntile. Pano ili papitile impindi balicetekele muli baYesu ne kuba abaKlistu.
Uwakupelako uuli mu cikope uwalembeleko Baibolo ni Paulu. Ili tangaba umuKlistu, alukwitwa ati Saulu. Alibapatile abaKlistu kabili taalukubomfwilapo inkumbu. Kani uliishi icalengele ati Paulu abe umuKlistu?— Kambi kasuba, ili Paulu aali pa lwendo, ukwa kubulo’kucetekela alyumfwile ishiwi ukufuma kwiulu. Baali ni baYesu e balukulabila! Balipwishe Paulu ati: ‘Nindo ulukubapensesha abo abacetekele muli nebo?’ Panuma ya fyefyo, Paulu alibeele muKlistu. Paulu alilembele amabuuku 14 aamu Baibolo, ukufuma pa AbaLoma ukufika ku AbaEbeya.
Tali tulapenda Baibolo inshiku shonse?— Kani tulukupenda Baibolo, tulasambilila ifintu ifingi pali baYesu. Kani ungatemwa ukusambililapo na fimbi pali baYesu?—


text:
Masawakya
Bakamonyi Bebapa Kilambu mu Mexico pa Mwingilo wa Kufunjisha Baibolo mu Tuleya
Kafulumende wasanchila Bakamonyi ba kwa Yehoba pa mwingilo wabo wa kufunjisha bakaili byaamba Baibolo mu tuleya twa mu Baja California.
Mitotololo ne Luusa lwa Bantu
Kochi wa mu Kyalo kya Rwanda Walekesha Kumanyika Baana ba Sukulu na Mambo abya Bupopweshi
Kochi mucheche wa mu Karongi wabingisha baana ba sukulu Bakamonyi, ne kunemeka luusa lwa kwisajila abo bene bupopweshi. Nanchi bino byachibile kochi bikalengela kuleka kumanyika baana ba sukulu mu Rwanda na mambo a byo baitabilamo nyi?


text:
Bakaswa na Mambo a Lwitabilo Lwabo
Kafulumende wa kyalo kya Singapore ukanjikizha bonse kutwela bushilikale kwa kubula kutako muchima ku luusa lwabo. Bakamonyi ba kwa Yehoba banabalume bakyanyike babena kukana kutwela bushilikale babena kwibakasa mu kaleya pa bañondo 39.
Bakamonyi ba kwa Yehoba baji na myaka 18 babena kwibakanjikizha kutwela bushilikale. Inge bakana bebekazha mu kampu wa bashilikale pa bañondo 15. Inge bano bañondo bapwa, babwela bebakanjikizha kuvwala bikoko ne kutendeka kwibafunjisha bya bushilikale. Inge bakanatu nsalansala bebatwala ku kochi ne kwibakasa bañondo 24.
Kyalo kya Singapore Kyakana Kulondela Mizhilo ya Kipamo kya UN
Kipamo kya United Nations pa bimye byavula kyaeseka kwisamba na ba mu kafulumende wa mu kino kyalo kuba’mba “banemekenga luusa lwa bantu bakana kutwela bushilikale ne kumona kuba’mba baji na luusa lwa kwifuukwila abo bene byo bakeba kuba, kwesakana na jiwi jabo ja mu muchima ne bupopweshi bwabo byonka byaambile kipamo kya Universal Declaration of Human Rights.” Nangwa kya kuba kyalo kya Singapore kingijila pamo na kipamo kya United Nations kufumatu mu mwaka wa 1965, bino kyakana kulondela byaamba kino kipamo pa uno mutwe. Mu nkalata yo banembejile kipamo kya UN kitala pa luusa lwa bantu pa 24 April mu 2002, mukulumpe mu kafulumende wa kyalo kya Singapore waambile’mba, “twakonsha kumona kuba’mba twazhikijila kyalo, kabiji luno luzhikijilo lwafwainwa kutwajijila kechi na mambo a bintu byaitabilamo bantu ne.” Uno mukulumpe wa mu kafulumende wanembele’mba: “Kechi twaswa kulondela uno muzhilo wa kuswisha bantu kukana kutwela bushilikale ne.”
Ndonda ya Byamwekele
Pa 14 September mu 2017
Bakamonyi ba kwa Yehoba batanu na bana bebakasa na mambo a kukana kutwela bushilikale.
November 2013
Bakamonyi 18 baji mu kaleya na mambo a kukana kutwela nkito ya bushilikale.
Pa 24 April mu 2002
Kafulumende wa Singapore waambaile’mba muntu yense wafwainwa kutwela nkito ya bushilikale.
February 1995
Bakamonyi ba kwa Yehoba babena kwibakasa ne kwibamanyika bingi mu kyalo kya Singapore.
Pa 8 August mu 1994
Kochi Mukatampe wa mu Singapore wakaine kuteleka ku mambo alobele jibiji Bakamonyi.
Pa 12 January mu 1972
Kafulumende wa mu kyalo kya Singapore wakaine kuswisha Bakamonyi ba kwa Yehoba kunembesha kipamo kyabo mwayila mizhilo.


text:
ICIPANDWA 8
Ubufumu bwa kwa Lesa Cinshi?
Cinshi Baibolo itweba pa Bufumu bwa kwa Lesa?
Cinshi Ubufumu bwa kwa Lesa bukacita?
Ni lilali Ubufumu bukalenga ukufwaya kwa kwa Lesa ukucitwa pe sonde?
ABANTU abengi nga nshi pano isonde balishiba sana ipepo ilyo abengi beta ati ipepo lya We Shifwe, nelyo Ipepo lya kwa Shikulu. Ili pepo lya kwa Yesu Kristu ilya cilangililo lyalishibikwa sana. Lipepo lyacindama nga nshi, kabili ukubebeta ifintu fitatu ifyo abalilepo ukulandapo kuti kwamwafwa ukusambilila na fimbi pa fyo Baibolo isambilisha.
2 Pa kutendeka kwa ili pepo lya cilangililo, Yesu aebele abalekutika ati: “E ico imwe mufwile ukupepa ifi, amuti: ‘Shifwe wa mu muulu, ishina lyenu lishishiwe. Ubufumu bwenu bwise. Ukufwaya kwenu kucitwe pano isonde nga mu muulu.’” (Mateo 6:9-13) Bushe ifi fitatu ifyalumbulwa mwi pepo fyacindama shani?
3 Twalisambilila kale ifingi pe shina lya kwa Lesa, ilya kuti Yehova. E lyo twalilandako na pa kufwaya kwa kwa Lesa, e kuti, ifyo aacita, ne fyo akacitila abantu ku ntanshi. Lelo, ni mwi Yesu aloseshe ilyo atwebele ukupepa ukuti: “Ubufumu bwenu bwise”? Ubufumu bwa kwa Lesa cinshi? Bushe nga bwaisa bukalenga shani ishina lya kwa Lesa ukuba ilyashila nelyo ilya mushilo? Kabili bushe ukwisa kwa bufumu kwakuma shani ukucitwa kwa kufwaya kwa kwa Lesa?
UBUFUMU BWA KWA LESA CINSHI?
4 Ubufumu bwa kwa Lesa buteko Yehova Lesa abikako ubutungululwa ne Mfumu yasalwa na Lesa. Bushe Imfumu ya ubu Bufumu nani? Ni Yesu Kristu. Yesu Imfumu ya buko alicila imfumu sha buntunse shonse kabili etwa ati “Imfumu ya shamfumu kabili shikulu wa bashikulu.” (1 Timote 6:15) Alikwata amaka ya kucita ubusuma ubwingi ukucila kateka onse umuntunse, nangu uyo kateka engaba shani umusuma ukucila bakateka bambi.
5 Bushe Ubufumu bwa kwa Lesa bukaba kwi ilyo bukalateka? Natumone, bushe ni kwi Yesu aba? Mwalaibukisha ukutila twasambilile ukuti alifwile pa cimuti, e lyo pa numa abuushiwa. Tapapitile na nshita aile ku muulu. (Imilimo 2:33) Kanshi mu muulu mwine e mwaba Ubufumu bwa kwa Lesa. E co Baibolo yitila ubu bufumu ati ‘Ubufumu bwa mu muulu.’ (2 Timote 4:18) Nangu ca kutila Ubufumu bwa kwa Lesa bwaba mu Muulu, bukateka aba pe sonde.—Ukusokolola 11:15.
6 Cinshi calenga Yesu ukuba Imfumu yaibela? Cimo ni co takabale afwa. Pa kulanga ifyo Yesu apusana ne shamfumu sha buntunse, Baibolo ita wena ati “uo eka aba na bumunshifwa, uwaikala mu lubuuto ulushingapalamwako.” (1 Timote 6:16) Ici cilolele mu kuti ifisuma fyonse ifyo Yesu akacita tafyakabale afipwa. Kabili akacita ifingi ifyo tukamwenamo.
7 Moneni ubu busesemo bwa mu Baibolo ubulanda pali Yesu, butila: “Pali wene pakekalo mupashi wa kwa Yehova, umupashi wa mano kabili uwa mucetekanya, umupashi wa kutubulula kabili uwa bumpalume, umupashi wa kwishiba kabili uwa katiina ka kuli Yehova. Ukupekwa kwakwe kukaba mu katiina ka kuli Yehova; te ku kumona kwa menso yakwe akapingwila, kabili te ku kuumfwa kwa matwi yakwe akakalulwila, lelo akapingwilo mulanda mu bulungami, no kukalulwila mu kutambalala abafuuka ba mu calo.” (Esaya 11:2-4) Aya mashiwi yalanga ukuti Yesu ali no kuba Imfumu yalungama kabili iya cililishi iikateka abantu pe sonde. Bushe kuti mwatemwa umuntu wa musango yo ukumuteka?
8 Moneni icishinka na cimbi pa Bufumu bwa kwa Lesa: Yesu takateke eka. Kukaba na bambi abakateka nankwe. Ku kulangilile co, umutumwa Paulo aebele Timote ati: “Nga twatwalilila ukushipikisha, tukateekela capamo nankwe nge shamfumu.” (2 Timote 2:12) Ca cine, Paulo, Timote na bambi aba cishinka abasalwa na Lesa, bakateka pamo na Yesu mu Bufumu bwa mu muulu. Ni banga bakakwata ilyo ishuko?
9 Nga filya Icipandwa 7 muli cino citabo calandapo, umutumwa Yohane bamulangile icimonwa umo amwene, “Umwana wa mpaanga [Yesu Kristu] naiminina pa Lupili lwa Sione [icifulo cakwe ica bufumu mu muulu], kabili ali pamo na ba makana umwanda umo na makana makumi yane na makana yane (144,000) abakwete ishina lyakwe ne shina lya kwa Wishi ayalembwa pa mpumi shabo.” Bushe aba ba 144,000 e bani? Yohane umwine atweba ati: “Aba e batwalilila ukukonka Umwana wa mpaanga konse uko aya. Aba bashitilwe mu bantunse ukuti babe ifisabo fya ntanshi kuli Lesa na ku Mwana wa mpaanga.” (Ukusokolola 14:1, 4) Ca cine, aba, bakonshi ba kwa Yesu Kristu aba cishinka abasalwa ukuyateka pamo nankwe mu muulu. Nga babuushiwa ukuya ku muulu, ‘bakaba ishamfumu ishikalateka isonde’ pamo na Yesu. (Ukusokolola 5:10) Ukutula mu nshiku sha batumwa, Lesa alasala Abena Kristu ba cishinka pa kuti impendwa ya 144,000 ikumane.
10 Ukuteyanya ukuti Yesu na ba 144,000 bakateke abantunse cilangililo ca kuti Lesa alitutemwa. Yesu aalipo umuntunse kabili aliculilepo. Paulo atile Yesu tali “uushingalangulukilako ifya kunakuka fyesu, lelo uwaeshiwa muli fyonse nga ifwe, lelo uushaba na lubembu.” (AbaHebere 4:15; 5:8) Abakateka nankwe na bo baliculile no kushipikisha ilyo bali abantunse. Na kabili, balicululuka ku lubembu kabili balishipikisha amalwele ya misango na misango. Cine cine bakomfwikisha amafya ayo abantunse bakwata!
CINSHI UBUFUMU BWA KWA LESA BUKACITA?
11 Ilyo Yesu atile abasambi bakwe bafwile ukupepa ukuti Ubufumu bwa kwa Lesa bwise, atile bafwile ukupepa no kuti ukufwaya kwa kwa Lesa kucitwe “pano isonde nga mu muulu.” Lesa aba mu muulu, kabili bamalaika bakwe aba cishinka balacita ukufwaya kwakwe lyonse. Lelo, mu Cipandwa 3 muli cino citabo, twasambilile ukuti malaika umubifi alekele ukucita ukufwaya kwa kwa Lesa no kulenga Adamu na Efa ukubembuka. Mu Cipandwa 10, tukasambilila na fimbi ifyo Baibolo isambilisha pali malaika umubifi, uo twaishiba ukuti ni Satana Kaseebanya. Satana ne fibumbwa fimbi ifya mupashi ifitwa ati ifibanda fyasalile ukumukonka, balibasuminishe ukwikala mu muulu pa nshita inono. E ico, te bonse mu muulu abaalecita ukufwaya kwa kwa Lesa. Ico cali no kwaluka ilyo Ubufumu bwa kwa Lesa bwali no kutendeka ukuteka. Yesu Kristu, Imfumu iipya, ali no kulwisha Satana.—Ukusokolola 12:7-9.
12 Amashiwi yakonkapo aya kusesema yalondolola ifyali no kucitika. Yatila: “Naumfwile ishiwi likalamba mu muulu lileti: ‘Nomba fyaisa ipusukilo na maka no bufumu bwa kwa Lesa wesu na maka ya kwa Kristu wakwe, pantu napooswa uubepesha bamunyinefwe, [Satana] uubabepesha akasuba no bushiku ku cinso ca kwa Lesa wesu!’” (Ukusokolola 12:10) Bushe mwamona ifintu fibili ifyacindama ifyalondololwa muli ici cikomo? Intanshi, Ubufumu bwa kwa Lesa ubutekwa na Yesu Kristu bwatendeka ukuteka. Ica bubili, Satana bamutamfya mu muulu no kumupoosa pe sonde.
13 Cinshi cafuma muli ifi fibili ifyacitike? Ukukuma ifyacitike mu muulu tubelenga ati: “E ico, angeni, mwe myuulu na mwe baikalamo!” (Ukusokolola 12:12) Ca cine, bamalaika mu muulu balisekelele pantu, filya Satana ne fibanda fyakwe bafumine mu muulu, mwashala fye aba cishinka kuli Yehova Lesa. Umutende wine wine no kumfwana tafipwa mulya. Ukufwaya kwa kwa Lesa kulecitwa mu muulu.
14 Nga pe sonde pena cali shani? Baibolo itila: “Kalanda kwi sonde na kuli bemba, pantu Kaseebanya naikila pali imwe, ali ne cipyu cikalamba, pa kwishiba ukuti ali ne nshita inono.” (Ukusokolola 12:12) Satana alifulwa icibi pa kumutamfya mu muulu na pa kushala ne nshita inono fye. Ku mulandu wa cipyu alaleta ubwafya, nelyo “akalanda,” pe sonde. Tukasambilila na fimbi pali ako “kalanda” mu cipandwa cikonkelepo. Lelo apo Satana aba pano isonde kabili alaleta no kucula, kuti twaipusha ukuti, Bushe Ubufumu kuti bwalenga shani ukufwaya kwa kwa Lesa ukucitwa pano isonde?
15 Ibukisheni ifyo Lesa afwaya isonde ukuba. Mwalisambilile ici mu Cipandwa 3. Mu Edene, Lesa alangile ukuti afwaya isonde ukuba paradaise no kwisulamo abantu abashifwa kabili abalungama. Satana alengele Adamu na Efa ukubembuka, kabili ico calengele ukufwaya kwa kwa Lesa ukukanacitika bwangu pe sonde. Lelo ukubembuka takwayalwile ukufwaya kwa kwa Lesa. Yehova acili alafwaya ukuti “abalungama bakapyaninine calo, no kwikalamo inshiku pe.” (Amalumbo 37:29) Kabili Ubufumu bwa kwa Lesa bukafikilishe co. Bukafikilisha shani?
16 Moneni ukusesema kwaba pali Daniele 2:44. Palya patila: “Mu nshiku sha shamfumu ishi Lesa wa mu muulu akemyo bufumu ubushakonaulwe umuyayaya, no bufumu bwa buko tabwakashiilwe ku bantu bambi; bukashonaula no kupesha aya mabufumu yonse, kabili bukeminina umuyayaya.” Cinshi ili lembo litweba pa Bufumu bwa kwa Lesa?
17 Intanshi, litweba ukuti Ubufumu bwa kwa Lesa bukatendeka ukuteka “mu nshiku sha shamfumu,” nelyo ilyo amabufumu yambi yacili yaleteka. Ica bubili, litweba ukuti Ubufumu bukateka ku ciyayaya. Tabwakacimfiwe no kupyanikwapo no buteko bumbi. Ica butatu, twamona ukuti Ubufumu bwa kwa Lesa na mabufumu ya muli cino calo yakalwa inkondo. Ubufumu bwa kwa Lesa bukacimfya. Ku kulekelesha, e bufumu bweka fye ubukalateka. Lyene abantunse bakatekwa ku buteko bwawamisha pali yonse.
18 Baibolo yalilanda ifingi sana pa nkondo ya kulekeleshako iikaba pa Bufumu bwa kwa Lesa na mabufumu ya muli cino calo. Ku ca kumwenako, itusambilisha ati ilyo impela ilepalama, imipashi ibifi ikakubaanya ubufi no kufutika “ishamfumu sha pe sonde lyonse.” Mulandu nshi? “Ku kushilonganisha [ishamfumu] ku nkondo ya bushiku bukalamba ubwa kwa Lesa Uwa maka yonse.” Ishamfumu sha pe sonde shikalonganikwa pamo “ku cifulo iciitwa mu ciHebere Armagedone.” (Ukusokolola 16:14, 16) Pa mulandu wa fyalandwa muli ifyo fikomo, inkondo ya kupelekeshako pa buteko bonse ubwa bantunse no Bufumu bwa kwa Lesa itwa ati inkondo ya Armagedone.
19 Cinshi Ubufumu bwa kwa Lesa bukacita ilyo bukaleta Armagedone? Tontonkanyeni na kabili pa fyo Lesa afwaya isonde ukuba. Yehova Lesa alefwaya isonde ukwisulamo abantunse balungama kabili abapwililika aba kulamubombela muli Paradaise. Cinshi cishabele fyo pali nomba? Intanshi, tuli babembu, kabili tulalwala no kufwa. Lelo, twasambilile mu Cipandwa 5, ukuti Yesu afwilile ifwe pa kuti tukekale umuyayaya. Mufwile muleibukisha amashiwi yaba mwi buuku lya kwa Yohane ayatila: “Lesa atemenwe aba pano calo ukutemwa kwa kuti apeele Umwana wakwe uwafyalwa eka, ukuti onse uumutetekela eonaika lelo abe no bumi bwa muyayaya.”—Yohane 3:16.
20 Ubwafya bumbi bwa kuti abantu abengi balacita ifyabipa. Balabepa, no kucito bulalelale. Tabafwaya ukucita ukufwaya kwa kwa Lesa. Abacita ifyabipa bakonaulwa pa nkondo ya kwa Lesa iya Armagedone. (Amalumbo 37:10) E lyo cimbi ico ukufwaya kwa kwa Lesa kushicitilwa pano isonde, ni co ubuteko bwa pano isonde tabukoselesha abantu ukucite co. Imitekele iingi pano isonde yaba iyanaka, iya bunkalwe, nelyo iya bucenjeshi. Baibolo yalilanda ukwabula ukupita mu mbali aiti: “Abantu bacito lukambo ku bantu ku kubabifya.”—Lukala Milandu 8:9.
21 Pa numa ya Armagedone, abantu bakalatekwa ku buteko bumo, no bo, Bufumu bwa kwa Lesa. Ubu Bufumu bukacita ukufwaya kwa kwa Lesa no kuleta amapaalo yashaiwamina. Ku ca kumwenako, bukafumyapo Satana ne fibanda fyakwe. (Ukusokolola 20:1-3) Ilambo lya kwa Yesu likabomba pa kuti abantunse ba cishinka bekalalwala no kufwa. Lelo, mu kuteka kwa bulya Bufumu bakekalo muyayaya. (Ukusokolola 22:1-3) Isonde likaba paradaise. E ico, Ubufumu bukalenga ukufwaya kwa kwa Lesa ukucitwa pano isonde kabili bukalenga ishina lya kwa Lesa ukushila. Bushe ici calola mwi? Calola mu kuti, mu Bufumu bwa kwa Lesa onse uwa mweo akacindika ishina lya kwa Yehova.
NI LILALI UBUFUMU BWA KWA LESA BUKAWAMYE FINTU?
22 Ilyo Yesu aebele abakonshi bakwe ukupepa abati: “Ubufumu bwenu bwise,” calimoneke apabuuta tuutu ukuti pali ilya nshita ninshi bulya Bufumu tabulaisa. Bushe bwaishile ilyo Yesu aile ku muulu? Iyo, pantu Petro na Paulo wine batile ilyo Yesu abuushiwe, ukusesema kwaba pa Amalumbo 110:1 kwalifishiwepo muli wene. Kutila: “Icisemo ca kwa Yehova kuli shikulu: Ikala ku kwa kulyo kwandi, nkasuke ncita abalwani bobe icipuna ca makasa yobe.” (Imilimo 2:32-34; AbaHebere 10:12, 13) Kwali inshita ya kulolela.
23 Aali no kulolela ukufika lilali? Mu myaka ya ba1800, abasambi ba Baibolo aba cishinka balipendele ukuti ali no kulolela ukufika mu 1914. (Moneni Ifyebo na Fimbi ifyalanda pali ubu bushiku.) Ificitika mwi sonde ukutendeka mu 1914 filanga ukuti ifyo abasambi ba Baibolo bapendele fyali fya cine. Ukufikilishiwa kwa kusesema kwa mu Baibolo kulanga ukuti mu 1914, Kristu apeelwe Ubufumu kabili Ubufumu bwa kwa Lesa ubwa ku muulu bwatendeke ukuteka. E ico, twikala mu “nshita inono” iyo Satana ashele na yo. (Ukusokolola 12:12; Amalumbo 110:2) Kuti twasosa ne cicetekelo ukuti nomba line Ubufumu bwa kwa Lesa bukalenga ukufwaya kwakwe ukucitwa pano isonde. Bushe ici camuletela insansa? Bushe mulecetekela ukuti ca cine? Icipandwa cikonkelepo cikamwafwa ukumona ukuti Baibolo cine cine e fyo isambilisha.
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA
- Ubufumu bwa kwa Lesa buteko bwa mu muulu, ne Mfumu ya buko ni Yesu Kristu kabili ateka na ba 144,000 abafuma mu bantunse.—Ukusokolola 14:1, 4.
- Ubufumu bwatendeke ukuteka mu 1914, kabili ukutule lyo Satana alitamfiwa ku muulu ukwisa pe sonde.—Ukusokolola 12:9.
- Ubufumu bwa kwa Lesa nomba line fye bukonaula amabufumu ya bantunse, kabili isonde likaba paradaise.—Ukusokolola 16:14, 16.
Amepusho
1. Lipepo nshi ilyaishibikwa sana ilyo twalalandapo nomba?
2. Ni fili kwi fitatu ifyo Yesu asambilishe abasambi bakwe ukupepela?
3. Finshi tufwile ukwishiba pa Bufumu bwa kwa Lesa?
4. Ubufumu bwa kwa Lesa cinshi, kabili nani Imfumu ya buko?
5. Ni kwi Ubufumu bwa kwa Lesa bukaba ilyo bukalateka, kabili buteka ababa kwi?
6, 7. Cinshi calenga Yesu ukube Mfumu yaibela?
8. Ni bani bakateka na Yesu?
9. Ni banga bakateka na Yesu, kabili ni lilali Lesa atendeke ukubasala?
10. Cinshi ukupekanya ukuti Yesu na ba 144,000 bakateke abantunse kwabela cilangililo ca kuti Lesa alitutemwa?
11. Cinshi Yesu asoseele ati abasambi bakwe bafwile ukupepa abati ukufwaya kwa kwa Lesa kucitwe mu muulu?
12. Ni fili kwi fibili ifyacindama ifyalondololwa pa Ukusokolola 12:10?
13. Cinshi cafuma mu kutamfya Satana mu muulu?
14. Cinshi cacitika ifi Satana apooswa pano isonde?
15. Bushe Lesa afwaya isonde ukuba shani?
16, 17. Cinshi Daniele 2:44 itweba pa Bufumu bwa kwa Lesa?
18. Bushe inkondo ya kupelekeshako iikaba pa Bufumu bwa kwa Lesa na mabufumu ya muli cino calo itwa shani?
19, 20. Cinshi cilenga ukufwaya kwa kwa Lesa ukukanacitwa pano calo pali lelo?
21. Bushe Ubufumu bukalenga shani ukufwaya kwa kwa Lesa ukucitwa pano isonde?
22. Twaishiba shani ukuti Ubufumu bwa kwa Lesa tabwaishile ilyo Yesu ali pano isonde nelyo lilya line fye abuushiwe?
23. (a) Ni lilali Ubufumu bwa kwa Lesa bwatendeke ukuteka? (b) Cinshi cikalandwa mu cipande cikonkelepo?
Ishibilenipo na Fimbi
Lombeni Ukuti Mulesambilila Baibolo Apa Fye
Mulandu Nshi Mulingile Ukusambilila Baibolo?
Mu Baibolo mwaliba ifyasuko ku mepusho yacindama ayo abantu abengi pano calo bakwata. Bushe na imwe kuti mwatemwa ukusanga amasuko ku mepusho mwakwata?


text:
LUBASU 1
Ino Inga Twakutika Buyani Kuli Lesa?
Lesa ulaamba kuli ndiswe kwindila muli Baibolo. 2 Timoti 3:16
Lesa wancinencine wakatangilila bantu kulemba miyeeyo yakwe mu libuku lisalalite. Libuku ilyo ngu Baibolo. Lilicite makani ayandika bunene Lesa ngayanda kwaamba ayi mwaashibe.
Lesa ulishi shenga shatubotela, alimwi kuli nguwe nkokuswa busongo boonse. Na mwakutika kuli nguwe, ncakwiila mulakuba basongo.—Tushimpi 1:5.
Lesa ulisuni ayi bantu boonse pa cishi banoobelenga Baibolo. Cino ciindi nkoili mu mishobo iinji.
Na mulisuni kukutika kuli Lesa, mulyeelete kunobelenga Baibolo akunyumfwishisha shiliimo.
Bantu koonsebo batokutika. Mateyo 28:19
Bakamboni bakwe Yehova inga bamucafwa kunyumfwishisha Baibolo.
Mu cishi coonse, baleiisha sha lushinisho shakwe Lesa.
Tabalipilishiwo nabi comwi pa kwiisha. Inga mweiilawo ashimwi pali Lesa na mwaya ku Ng’anda ya Bwaami ya Bakamboni bakwe Yehova ibete nkomukalila.


text:
CIPANDWA 7
Who Was Jesus?
Yeova watumile Yesu ukwiza pano nsi. 1 Yoane 4:9
Ndi tukulonda ukuzanzya Yeova, tulinzile ukuvwila umuntu na muze wampomvu. Mpiti sana lino Yeova atali aumbe Adamu, wapanzile umungeli wa maka ukwi yulu.
Mu kupita kwa nsita, Yeova watumile umuntu wiyo ukwizavyalwa mu muzi wa Betelemu mu mukazyana nacisungu, Malia. Umwana wii yamutemile izina yati Yesu.—Yoane 6:38.
Lino Yesu wali pano nsi, wakolanyanga Leza imiyele muli vyonsi. Wali ni cikuuku, lukundo, kapya antu yamufikilanga. Atuvwanga intete zya kusambilizya antu icumi pali Yeova.
Yesu waombanga ivintu visuma, nomba antu yamupasile. 1 Petulo 2:21-24
Yesu wapozyanga na alwale nu kututulula yamwi yano yafwile.
Yasimapepo yapasile Yesu pano wanenanga antu ukuti vino yasimapepo yaya yasambilizyanga, vyali ivya ufi, ni miyele yao yali iyipe.
Yasimapepo yalyombelike aina Loma kuti yume Yesu nu kumumola.
Sambililini na Vyunze
ILYASI LISUMA LINO LEZA AKUTUNEENA!
Uzye Yesu Klistu A Weni?
Umvwini icalenzile ukuti Yesu afwe, na vino ukukulula kukapiliula, alino na vino Yesu akaacita ndakai.


text:
BYAMBAPO BAIBOLO
Mpelo ya Ntanda
Kinembelo kya 1 Yoano 2:17 kyaamba’mba: “Pano pa ntanda pabena kupita ne bya kusakasaka bijipo.” Ino “ntanda” yo ika? Ñanyi kimye kyo ikapita kabiji kikekala byepi?
“Ntanda” ikapwa yo ika?
BYAMBA BAIBOLO
Na mambo a kuba’mba ntanda yo tubena kwambapo iji na bya “kusakasaka” bifichisha Lesa ku muchima, ko kuba’mba kechi ino ntanda pekala bantu ne. Ntanda yo tubena kwambapo ke bantu babula kunemeka Lesa kabiji bealula bene kwikala balwanyi banji. (Yakoba 4:4) Bano bantu “bakebazhachishisha ku lonaiko lwa myaka ne myaka.” (2 Tesalonika 1:7-9) Pakuba aba bakookela mukambizho wa kwa Yesu Kilishitu wa kubula “kwikala ba pano pa ntanda” baji na luketekelo lwa kwikala na bumi bwa myaka ne myaka.—Yoano 15:19.
Byambo byapelako pa kinembelo kya 1 Yoano 2:17 byaamba’mba: “Awa uba kyaswa muchima wa Lesa ukekala myaka ne myaka.” Kya kine, awa uba kyaswa muchima wa Lesa uji na luketekelo lwa kwikala na bumi bwa myaka ne myaka ponka pano pa ntanda, byonka byaamba Salamo 37:29 amba: “Baoloka bakaswana ntanda, kabiji bakekalangamo myaka ne myaka.”
“Kange mutemwenga pano pa ntanda nangwa bintu bya pano pa ntanda ne. Umvwe muntu watemwa pano pa ntanda, butemwe bwa kutemwa Tata kechi buji mwi aye ne.”—1 Yoano 2:15.
Ntanda ikapwa byepi?
BYAMBA BAIBOLO
Mpelo ikafika mu bipungu bibiji. Mu kipungu kitanshi, Lesa ukonauna bupopweshi bwa bubela buji nobe pite wa jizhina ja “Babilona Mukatampe.” (Lumwekesho 17: 1-5; 18:8) Nangwa kya kuba uno pite wamba’mba wa kishinka kwi Lesa, bino wichina kala na bantangi ba bumulwila ntanda. Bano bantangi bakamwalukila. ‘Bakamushikwa pite ne kumonauna ne kumuvuula, kabiji bakaja nyama yanji nangwa’mba bunonshi ne kumusokatu pelu na mujilo.’—Lumwekesho 17:16.
Mu kipungu kya bubiji, Lesa ukalukila bantangi ba bumulwila ntanda, ko kuba’mba “bamfumu ba pano pa ntanda ponse.” Bano bantangi bakebonawina pamo na bantu bonse batama mu “nkondo ya aja juba jikatampe ja Lesa wa Bulume Bonse,” itelwa’mba “Amagedonyi.”—Lumwekesho 16:14, 16.
“Mukebai Yehoba, anweba bakimote bonse ba pano pa ntanda . . . Kebai bololoke, kebai bukimote. Apo kampe bakemufyako mu juba ja bukaji bwa Yehoba.”—Zefwaniya 2:3.
Mpelo ya ntanda ikeya ñanyi kimye?
BYAMBA BAIBOLO
Mpelo ikeya kimye bantu bonse pano pa ntanda kyo bakebasapwila mambo a Bufumu bwa Lesa, ko kuba’mba kafulumende wa ntanda yonse ukafumyapo makafulumende a bantu. (Danyela 7:13, 14) Yesu Kilishitu waambile’mba: “Ano mambo awama a Bufumu bakeasapwila pano pa ntanda ponse kwikala bukamonyi ku bisaka byonse bya bantu, apa bino mpelo ikafike.” (Mateo 24:14) Uno mwingilo wa kusapwila umwesha buchibamambo ne lusa lwa Lesa ke lubaji lwa “kiyukilo” kimwesha’mba mpelo ijitu pepi. Kino kiyukilo kyavwangamo ne makondo a pakachi ka byalo, bitentanshi bikatampe, bipowe bya nzala ne myalo.—Mateo 24:3; Luka 21:10, 11.
Kununga pa kwambila jimo bintu bibena kumweka mu ntanda, Baibolo walumbulwile ne byubilo bya bantu mu “moba a kupelako.” Tutanga kuba’mba: “Kukeya bimye byakatazha. Mambo bantu bakekala betemwatu abo bene, batemwa mali, . . . babula kukookela bansemi, . . . babula kwikanya, bashinta, babula kutemwa kyawama, . . . batemwa bya kisangajimbwe mu kifulo kya kutemwa Lesa.” *—2Timoti 3:1-5.
Byonse bino biyukilo byatendekele kimye kya Nkondo Itanshi ya Ntanda Yonse mu 1914. Kabiji kutendeka mu yenkawe mwaka, Bufumu bwa Lesa bwasapwilwa pano pa ntanda ponse kabiji Bakamonyi ba kwa Yehoba bomvwa bingi bulongo kuyukanyikwa’mba bo babena kwingila uno mwingilo. Kabiji magazini mwine ye bengijisha uji na mutwe wa kuba’mba Kyamba kya Usopa Kibena Kubijika Bufumu bwa Yehoba.
“Onkao mambo, labainga ne kukenkenta, mambo kechi mwayuka juba nangwa kimye ne.”—Mateo 25:13.
^ par. 14 Pa kuba’mba muyukilepo byavula, monai kitango 9 mu buku wa Nanchi Baibolo Kine Ufunjisha’mba Ka? Wanemba Bakamonyi ba kwa Yehoba. Uji ne pa keyala wa www.jw.org/kqn.


text:
Uzye Leza Akalonda Ukuti Twaikala Uli?
NDI mwawelenga muli nyunzipepala, nanti ndi mwatamba pa TV, nanti kukutika kuli ledyo, ala mumauvwa malyasi pa vintu iviipe ivikucitika umu nsi, wakwe, unkalwe, inkondo, nu upondo uwipisye. Limwi namwe kwene mukacula pa mulandu nu kulwala, nanti pa mulandu nu kufwilwa.
Yuzyini mweineco muti:
Uzye vii vili vino Leza akalonda ukuti vyancitikila pamwi na ya lupwa yane?
Aekwi kuno ningazana uwazwilizyo pakuti naya ni nsansa nanti vintu vyantalila?
Uzye kulatala kuye umutende wa cumi pano nsi?
Baibo ika-asuka ningo sana amauzyo yaa.
BAIBO IKASAMBILIZYA UKUTI LEZA ALACITA IVINTU VYA KUZUNGUKA PANO NSI.
Antu yatalaawaika, yatalaakota, nanti ukufwa.
—Umbwilo 21:4
‘Ivilema vilatoloka wa nswela.’
—Ezaya 35: 6
‘Amanso ya mpafu yalalola.’
—Ezaya 35:5
Antu afwe yalatuutuluka.
—Yoane 5: 28, 29
Kutalaya ukulwala.
—Ezaya 33:24
Antu yonsi pano nsi yalakwata ivyakulya ivingi.
—Masamu 72:16
LEKINI VINO BAIBO IKASAMBILIZYA VYAMWAZWA
Limwi mungelenganya ukuti ivyeo vino mwawelenga pa mafwa ya kutandikilako umwi buku lii vitanga vicitike. Nomba Leza walaya ukuti alacita ivintu vivyo pano nsi, nupya aelikwene sile; nakapya Baibo yatulondolwela na vino alacita pa kuzifya ivintu.
Kwaya navyuze ivingi vino Baibo ikatusambilizya. Ikatunena vino tulinzile ukumanya pakuti twaya ni nsansa zya cumi na ndakai kwene. Tale elenganyini pa vintu ivikamusakamika. Limwi, u kwakuzana impiya, nanti vya kusunga ningo ulupwa, kulwalilila, nanti ukufwilwa. Baibo ingamwazwa ukutunguluka na lino muli ni ntazi zizyo, napya ingamuteekezya ndi mwalola vino ika-asuka mauzyo wakwe yaa:
Tungasininkizya uli ukuti Leza alacita vyonsi vino walaya??
Vino mukuwelenga ibuku lii, cikulangilila ukuti mukulonda ukumanya vino Baibo ikasambilizya. Ibuku lii lilamwazwa sana. Mapalagalafu aayamo yakwata amauzyo apisika aangamwavwa ukuvwikisya ningo vino Baibo ikasambilizya. Antu imintapendwa yatemwa sana ukulanzyanya ivyaya muli Baibo na ya Nte Yakwe Yeova. Tukutaila ukuti namwe mulatemwa. Leza amupoleelele lino mukusambilila nu kumanya vino Baibo ikasambilizya!


text:
ICAPITALA 8
Kani Ubufumu bwa BaLesa Cindo?
1. Kani nilisa itembelo ilishibikilwe makosa ili twakwambaalapo?
ABANTU abakuti ubwingi balilishi itembelo ilishibikilwe makosa ili beta ati Mwe baWishifwe, neli itembelo lya baShikulu. BaYesu balipyungiishe ili itembelo pa kusambisha abasambile babo ifyakutembela. Findo batembelelepo muli lili itembelo? Kabili nindo ili itembelo licindamine kuli fwebo ino myaka?
2. Nifisa fintu fitatu baYesu batusambishe ukutembelelapo?
2 BaYesu balilabiile ati: “Sombi mulukutembela ifi ati: ‘Mwe baWishifwe abakwiulu, ishina lyenu licindikwe [neli, libe iliswetele]. Ubufumu bwenu bwise. Ukufwaya kwenu kucitwe, panshi pano koti ni kwiulu.’” (Pendeni Matayo 6:9-13.) Nindo baYesu batusambishishe ukutembelela ifi fitatu?—Boneni Ifyebo na Fimbi 20.
3. Findo twelelwe ukwishiba pa Bufumu bwa baLesa?
3 Twalisambilile ati ishina lya baLesa ni baYawe. Kabili twalisambilile na fyefyo ubufwayo bwa baLesa buli ku bantunshi ne calo. Pano baYesu balyalwile’ndo ili balabile ati: “Ubufumu bwenu bwise”? Muli cino icapitala twakusambilila pa Bufumu bwa baLesa, ifi bukacita, na fyefyo bukalenga ishina lya baLesa ukusweta.
KANI UBUFUMU BWA BALESA CINDO?
4. Kani Ubufumu bwa baLesa cindo, kabili Imfumu ya buko ninani?
4 BaYawe balibikileko ubuteko ubwa kwiulu kabili balisalulwile baYesu ukuba Imfumu. Baibolo ileta ubu ubuteko ati Ubufumu bwa baLesa. BaYesu ni ‘Mfumu ya babo abekalika koti ni mfumu, baShikulu ba babo abekalika koti ni bashikulu.’ (1 Timote 6:15) BaYesu balikwete amakosa akucita ifintu ifiweme ukucila abantunshi bonse lukoso abekalika, kabili balikwete amakosa ukucila abantunshi bonse abekalika.
5. Nikwisa Ubufumu bwa baLesa bwikalikila? Bukekalika pali bani?
5 Panuma ya nshiku 40 ukufuma akasuba babuukile, baYesu balibwelelemo kwiulu. Mukupelako, balibasalulwile ukuba Imfumu ya Bufumu kuli baYawe. (Ifyacitilwe 2:33) Ubuteko bwa baLesa bukekalika icalo ca panshi ukufuma kwiulu. (Ukufisulula 11:15) Emulandu Baibolo iitila Ubufumu bwa baLesa ati ‘Ubufumu bwa kwiulu.’—2 Timote 4:18.
6, 7. Nindo tungalabilila ati baYesu bekalikishi abaweme ukucila abekalikishi abantunshi?
6 Baibolo ilalabila ati baYesu balicililepo pa mfumu shonse ni pakuti bo ‘ba mweo uwa kubulo’kufwa.’ (1 Timote 6:16) Abantunshi bonse balafwa, pano baYesu tabakafwapo. Fyonse ifiweme baYesu bakatucitila kuntangiile fikabako umuyayaya.
7 Baibolo ilashimika ati baYesu bakaba ni Mfumu iyakubula umusalululo kabili iya nkumbu. Ilalabila pali bo ati: “Lomba umupashi wa baYawe ukalukwikele pali ye, umupashi wa mano ne kalango, umupashi wa kufunda ne makosa, umupashi wa kwishiba ne wa kubatonda baYawe. Akalukutemenwa mu kubatonda baYawe. Kabili taakasololola koti kubona kwa menso akwe, neli kupaata [ukufunda] koti kumfwa kwa matwi akwe. Sombi ku kulungama eko akasololola ne bapengele.” (Esaya 11:2-4) Kani na mwebo mulafwaya imfumu yenu ukuba koti ni fifi babuulishisha?
8. Kani tulishi shani ati baYesu tabakekalikapo benka?
8 BaLesa balisalulwile abantunshi bambi ukwikalika pamo na baYesu kwiulu. Ku cakubwenako, intangishi Paulu yalibuulile Timote ati: “Kani tulukukoselela, tukalukwikele ne bufumu pamo nabo.” (2 Timote 2:12) Ni banga abakekalika koti ni mfumu na baYesu?
9. Nibanga abakekalika na baYesu? Nilwisa baLesa batatikile ukubasalulula?
9 Koti nifyefyo twasambilile mu Capitala 7, intangishi Yoane balimulangishe icakubona umu abwene baYesu ninshi ni Mfumu kwiulu pamo na ba 144,000. Kani ba 144,000 ni bani? Yoane abuulishisha ati “bali ne shina lyakwe [baYesu] ne shina lya ba Wishi ililembelwe pa mpumi shabo. Abo e babo aba tabalibifishe ne banakashi; pakuti bashike abaswetele, abo e babo abalonda umwana wa mbelele [e kweba ati baYesu] uko konse ukwalukuya. Abo baliulilwe pakati pa bantunshi.” (Pendeni Ukufisulula 14:1, 4.) Ba 144,000 baKlistu ba bucetekelo babo baLesa basalulwile ‘ukwikalika icalo ca panshi’ pamo na baYesu. Ili bafwa, balabuushiwa ukufuma pa bafwile ukuya kwiulu. (Ukufisulula 5:10) Ukutatika lukoso mu mpindi ya ntangishi, baYawe balasalulula abaKlistu ba bucetekelo pakweba ati bakakumanishe impendwa ya ba 144,000.
10. Nindo tungalabilila ati baYawe balicitile bwino pa kusalulula baYesu na ba 144,000 ukwikalika abantunshi?
10 BaYawe balitutemenwe makosa icakweba ati baalyanshikile ati abantunshi bambi bakekalike na baYesu. BaYesu bakaba bekalikishi abaweme ni pakuti balitwishi bwino fwense. Balishi ifi cumfwanika ukuba umuntunshi ne kupenga. Paulu alilabile ati baYesu balatulangulukilako, pakuti bo ‘balomfwana na fwebo mu kunaka kwesu,’ kabili ‘balyeshiwe mu fintu fyonse koti ni fyopele’fyo na fwebo.’ (AbaEbeya 4:15; 5:8) Ba 144,000 nabo balishi ifi cumfwanika ukuba umuntunshi. Kabili balipitile mukukatashiwa pakuti pa kubula ukuwaminina ne malwashi. Namuli fyefyo tungacetekela ati baYesu na ba 144,000 bakomfwisha makosa ifi tumfwa eli ne makatasho tulukupitamo.
FINDO UBUFUMU BWA BALESA BUKACITA?
11. Nindo baYesu basambishishe abasambile babo ukutembelela ukufwaya kwa baLesa ati kucitwe kwiulu?
11 BaYesu balisambishe abasambile babo ukutembela ati ukufwaya kwa baLesa kucitwe kwiulu. Nindo ba babuulile’fyo? Twalisambilile mu Capitala 3 ati Satana Umusenseshi alifutukiile baYawe. Panuma ili Satana afutukile, baYawe baalimusuminishe ye ne nkalamba shimbi ishi tashalipo sha bucetekelo neli ifibanda, ukwikala kwiulu pa mpindi lukoso. Popele talipo ni bonse kwiulu abaalukucita ukufwaya kwa baLesa. Mu Capitala 10, tukasambilila ifingi pali Satana ne fibanda.
12. Kani nifisa fintu fibili ificindeme ifilabilwepo pa Ukufisulula 12:10?
12 Baibolo ilabuulishisha ati panuma ili baYesu babeele Imfumu ya Bufumu bwa baLesa, baalile mukulwa na Satana. (Pendeni Ukufisulula 12:7-10.) Apakupenda pa 10 palabuulishisha ifintu fibili ificindeme ifyacitikile. Ubufumu bwa baLesa bwatatika ukwikalikwa na baYesu, na Satana bamupoosa pa calo ukufuma kwiulu. Koti nifyefyo tukasambilila, ifi twalabila filicitikile kale.
13. Findo fyacitikile kwiulu ili Satana bamupoosele pa calo?
13 Baibolo ilalabila pa kusangalala kwa nkalamba sha bucetekelo panuma ili Satana ne fibanda ba bafumisheko kwiulu. Tulapenda ati: “Sangalaleni mwe maulu, na mwe mwikalamo!” (Ukufisulula 12:12) Pano ino mpindi kuli umutende ne kwikatana kwiulu ni pakuti bonse abaliko balacita ukufwaya kwa baLesa.
14. Ifi Satana aposelwe ukufuma kwiulu, findo filukucitika pa calo?
14 Pano ubwikashi pa calo bulipuseneko. Ifintu ifyakukatasha filacitika ku bantu “pakuti umusenseshi aliselukile kuli mwebo, ali ne bukali ubukulu, pakuti aliishi ati ndi ne mpindi ice lukoso.” (Ukufisulula 12:12) Satana ali ne bukali makosa. Balimuposele pa calo ukufuma kwiulu kabili aliishi ati akonalwa bukumo lukoso. Alapyunga apapelele amakosa akwe pakweba ati angaleta amakatasho, ukusomenwa, ne kupenga pa calo conse.
15. Kani ukufwaya kwa baLesa pa calo nikwisa?
15 Pano ukufwaya kwa baLesa pa calo takwalukilepo. Bacili balafwaya abantunshi ukwikala umuyayaya mu paladaiso pa calo. (Amasamo 37:29) Popele, kani Ubufumu bwa baLesa bukalenga shani ici ukucitwa?
16, 17. Kani Danyeli 2:44 ilatubuule’ndo pa Bufumu bwa baLesa?
16 Ukushimika ukulembelwe pali Danyeli 2:44 kulalabila ati: “Popele pa nshiku sha mfumu isho, baLesa ba kwiulu bakemika ubufumu, ubu tabukonalwa ne nshiku pee, koku; kabili ubupyani bwa buko tabukashilwa abantu bambi; sombi bukapalaishisha ne konaala ubu-bufumu bonse, nabo ubwine ne kwimakana inshiku shonse isha kulukuyayaya.” Kani uku ukushimika kulatusambishe’ndo pa Bufumu bwa baLesa?
17 Icakutanga, kulatubuula ati Ubufumu bwa baLesa bukatatika ukwikalika “pa nshiku sha mfumu isho.” Ici cilukwalula ati ukwikalika kwa bantunshi kukalukulipo ili ukwikalika kwa baLesa ku katatika ukwikalika. Ica bubili, ukushimika kulatubuula ati Ubufumu bwa baLesa bukekalika umuyayaya kabili tapapo ukwikalika ukukapyana pali bo. Ica butatu, kukaba inkondo pakati ka Bufumu bwa baLesa ne bwa bantunshi pa calo. Ubufumu bwa baLesa bukacimfya kabili e bukashala bulukwikalika pa calo ponse. Iyo mpindi, abantunshi bakakwata ubuteko ubwakuti ubune ubu bapengela.
18. Kani inkondo ya kupelako iikabako pa Bufumu bwa baLesa ne kwikalika kwa bantunshi iletwa ati shani?
18 Kani Ubufumu bwa baLesa bukatatika shani ukwikalika icalo conse? Ili inkondo ya kupelako iitwa ati Amagedono, taingatatika, ifibanda fikatumpaika ‘imfumu isha mu calo conse ica panshi icilimo abantu, mu kushibunganishisha ku nkondo iya kasuba ako akakulu aka baLesa aba Makosa onse.’ Inya, ukwikalika kwa bantunshi kukalwa ne Bufumu bwa baLesa.—Ukufisulula 16:14, 16; boneni Ifyebo na Fimbi 10.
19, 20. Nindo tupengela Ubufumu bwa baLesa ukwikalika abantu?
19 Nindo tupengela Ubufumu bwa baLesa? Kuli milandu itatu. Uwa kutanga, tatuwamininepo, popele tulalwala ne kufwa. Pano Baibolo ilalabila ati mu Bufumu bwa baLesa, tukekalilila umuyayaya. Muli bucine, pali Yoane 3:16 palalabila ati: “Pakuti baLesa balitemenwe aba pa calo ca panshi ukwakuti, fyopele filya baaliposele Umwana wabo uli enka, ati abantu bonse, uulukupema-mo muli ye taakonalwa, yo; sombi ati akalukuli ne Mweo uwa muyayaya.”
20 Umulandu wa bubili tupengela Ubufumu bwa baLesa ni pakuti mu calo muli bumbifi. Abengi balabepa ubufi kabili bali ne mibelo iibipile. Tatukwetepo amakosa akufumyapo bumbifi, sombi baLesa bakabufumyapo. Abantu abapitilisha ukucita bumbifi bakonaalwa pa Amagedono. (Pendeni Amasamo 37:10.) Umulandu wa butatu tupengela Ubufumu bwa baLesa ni pakuti ukwikalika kwa bantunshi kulifililwe, takukwetepo inkumbu, kabili kwa mashinka kanwa. Takukoseleshapo abantu ukumfwila baLesa. Baibolo ilalabila ati ‘umuntu ali ne bukulu pa mubyakwe ku kulukumupensha.’—Uwakutulisya 8:9.
21. Kani Ubufumu bukalengesha shani ukufwaya kwa baLesa ukucitwa pa calo?
21 Panuma ya Amagedono, Ubufumu bwa baLesa bukalengesha ukufwaya kwa baLesa ukucitwa pa calo. Ku cakubwenako, bukafumyapo Satana ne fibanda. (Ukufisulula 20:1-3) Mu kupelako, tapapo uukalwala neli ukufwa. Pakuti pa mulubulo, bonse abantunshi babucetekelo bakekala umuyayaya mu Paladaiso. (Ukufisulula 22:1-3) Ubufumu bukalenga ishina lya baLesa ukulemiwa. Kani ici cilukwalule’ndo? Cilukwalula ati, ili ukwikalika kwa baLesa kukekalika icalo, abantu bonse bakacindika ishina lya baYawe.—Boneni Ifyebo na Fimbi 21.
NILWISA BAYESU BABEELE IMFUMU?
22. Kani tulishi shani ati baYesu tababeelepo ni Mfumu ili baali pa calo neli ili babuukile lukoso?
22 BaYesu balisambishe abasambile babo ukutembela ati: “Ubufumu bwenu bwise.” Ici calishinine ati Ubufumu bwa baLesa bwali ne kwisa kuntangiile. Pa kutanga lukoso baYawe baali ne kubikako Ubufumu ne kusalulula baYesu ukuba Imfumu. Kani baYesu balibabikile pa Bufumu ili babwelelemo lukoso kwiulu? Koku, baali ne kupembelela. Panuma ili baYesu babushiwe, Petilo na Paulu balibuulishishe ici ili balabiile pa kushimika ukulembelwe pa Amasamo 110:1 ukulosha kuli baYesu. Muli kuku ukushimika baYawe balilabiile ati: “Ulukwikala kulwine lwanji, Ili nshingatwalula utupondo tobe cipuna ica kusamina-po amakasa obe.” (Ifyacitilwe 2:32-35; abaEbeya 10:12, 13) Butali bwa kuba shani baYesu baali ne kupembelela pakweba ati baYawe babekalike pa Bufumu?
Ubufumu bwa baLesa bukalengesha ukufwaya kwa baLesa ukucitwa pa calo
23. (a) Nilwisa baYesu batatikile ukwikalika mu bufumu bwa baLesa? (b) Findo tukasambilila mu capitala cakonkapo?
23 Imyaka iingi ili 1914 taingafika, ibumba lya baKlistu ba bucine balishibile ati uyu umwaka wali ne kuba mwaka uucindeme ukulosha ku kushimika kwa mu Baibolo. Ifilukucitika mu calo ukutatika mu 1914 filabuulishisha lukoso ati ifi baishi fyali fyacine. Muli wenka ulya umwaka baYesu balibele Imfumu kabili balitatikile ukwikalika. (Amasamo 110:2) Panuma ya kube’mfumu, Satana balimupoosele pa calo, kabili “aliishi ati ndi ne mpindi ice lukoso.” (Ukufisulula 12:12) Mu capitala cakonkapo, emo tukabona mucinenene ati tulukwikala muli yeyo mpindi. Kabili tukasambilila ati bukumo lukoso Ubufumu bwa baLesa bukalengesha ukufwaya kwa baLesa ukucitwa pa calo.—Boneni Ifyebo na Fimbi 22.


text:
Mutu 19
Mukindilile Ukuya Pabumanyani na Yehova
1, 2. Ngimba amasiku agha tubaghile ukubwagha kughu ubutuli?
MUFWANIKISYE ukuti mukwenda ubulendo loli kuli umbelo uwamaka fiyo. Kumwanya amabingu ghighele, ifula yamaka yikwanda ukutima. Mukwanda ukulonda amalo aghakuti mwifisemo. Indumbula yinu yikuya m’malo linga mughaghile amalo amanunu aghakuti mwifisemo.
2 Amasiku agha tukwaghana nindamyo isi sifwene itolo ni fula yamaka. Ifindu nkisu fikukindilila ukonangika. Yo nongwa mubaghile ukwilalusya ukuti, ‘Ngimba ubutuli mbaghile ukubwagha kughu?’ Yumo uyu alembile Salimo atile, ‘Yo uwe buponelo bwangu nukuti yo uwe ilinga lyangu, Kyala wangu uyu nunsubile.’ (Salimo 91:2) Yehova abaghile ukututula ku ndamyo syitu syosa isi tukwaghana nasyo m’masiku agha. Umwene ikutupa ulusubilo lwa findu ifinunu ifi fikwisa mu nkyeni.
3. Ngimba tubaghile ukubomba bulebule ukuti Yehova atufighilileghe?
3 Ngimba Yehova abaghile ukutufighilila bulebule? Umwene abaghile ukututula ukuti tumalane nindamyo isi tukwaghana nasyo. Yehova wamaka fiyo ukukinda aliwesa uyu abaghile ukonanga ubumi bwitu. Indamyo isi tubaghile ukwaghana nasyo lino, tukuya nulusubilo ukuti Yehova ikwisa pakusosyapo syosa mu nkyeni. IBaibolo likutukasya ukuti: ‘Tuyeghe ndughano lwa Kyala.’ (Yuda 21) Linga tukulonda ukuti Yehova atutuleghe linga twaghene nindamyo tukulondiwa ukukindilila ukuya nawe pabumanyani. Ngimba tubaghile ukubomba bulebule?
TUNDAGHISYEGHE YEHOVA PA ISI IKUTUBOMBELA
4, 5. Ngimba Yehova ikunangisya bulebule ukuti atughanile?
4 Ukuti tuye pabumanyani na Yehova, tukulondiwa ukumanya isi umwene abombile ukunangisya ukuti atughanile fiyo. Ghela ukwinong’onela syosa isi Yehova atubombile twebandu. Atupele ikisu ikinunu iki kili ni fyakumela fingi pampene ni finyamana ifyakukindanakindana. Atupele ifyakulya ifinunu fiyo ukuti fyo tulyeghe na misi amanunu aghakunwa. Yehova atumanyisye ingamu yake m’Baibolo nutuyilo twake utununu. Loli ukukinda fyosa, umwene atunangisye ulughano ulukulumba pakuntuma umwanake, Yesu, ukuti ise atufwile uswe. (Yohani 3:16) Panongwa ya ikemo lya Yesu, uswe tukulindilila ifinunu mu nkyeni.
5 Yehova imike Ubunyafyale pamo ukuti iboma kumwanya, kangi Mesiya yo isa kulaghilagha. Ubunyafyale ubu bulipipi ukuti busosyepo indamyo syosa. Ubunyafyale ubu bukwisa pakupangisya ikisu kyosa ukuya Paladaiso, muno mukwisa kuya ulutengano nulusekelo akabalilo kosa. (Salimo 37:29) Injila iyingi iyi Yehova anangisyile ulughano lwake kumyitu yakuti atumanyisye muno uswe tubaghile ukuyila nubumi ubununu m’masiku agha. Ikutubula kangi ukuti twiputeghe kumyake, umwene ikupilika inyiputo syitu akabalilo kosa. Yehova ikunangisya naloli ukuti anganile umundu aliwesa pamwene.
6. Pakuti lino tumenye isi Yehova atubombile, ngimba tukulondiwa ukubomba isyafiki?
6 Pakuti lino tumenye muno Yehova atughanile, ngimba uswe tukulondiwa ukubomba isyafiki? Mundaghisyeghe panongwa ya syosa isi ikubabombela. Syakitima fiyo ukuti abandu bingi amasiku agha batikundaghisya Yehova. Momuno syayilile apa Yesu ali pa kisu. Pakabalilo kamo Yesu abumbulwisye abandu 10 aba bali nububine bwa bukoma, loli yumoywene yo ayobile ukuti ndagha Yesu. (Luka 17:12-17) Nanuswe tukulondiwa ukufwana nu mundu uyu ayobile ukuti ndagha Yesu. Akabalilo kosa tukulondiwa ukundaghisya Yehova.
7. Ngimba tunganeghe Yehova ukufika poki?
7 Nuswe tukulondiwa kangi ukuti tunangisyeghe ulughano lwitu kwa Yehova. Yesu abamanyisye abafundiwa bake ukuti banganeghe Yehova ni ndumbula yabo yosa, nu moyo wabo ghosa, namahala ghabo ghosa. (Belenga Matai 22:37.) Ngimba amasyu agha ghikusanusya isyafiki?
8, 9. Ngimba tubaghile ukunangisya bulebule ukuti tunganile Yehova?
8 Ngimba ukuyoba ukuti tunganile Yehova pakwene kufwene? Hayi. Linga tunganile Yehova ni ndumbula yitu, nu moyo witu, na mahala ghitu ghosa tubaghile ukunangisya ulughano lwitu kumyake mu mbombo syitu. (Matai 7:16-20) IBaibolo likutumanyisya ukuti linga tunganile Kyala kukuya kupepe ukupilikila indaghilo syake. Ngimba ukupilikila indaghilo isya Yehova kukafu? Hayi, panongwa yakuti ‘indaghilo syake sikaya sito.’—Belenga 1 Yohani 5:3.
9 Linga tukumpilikila Yehova, tukuya nubumi ubununu kangi tukuhoboka. (Yesaya 48:17, 18) Ngimba findu fiki ifi fibaghile ukututula ukuti tuseghelele kwa Yehova? Isagha tukete.
MUKINDILILE UKUYA PABUMANYANI NA YEHOVA
10. Nongwa yafiki mukulondiwa ukukindilila ukumanyila isya Yehova?
10 Ngimba fiki fibatulile ukuti muye pabumanyani na Yehova? Ukumanyila iBaibolo kubatulile ukuti mum’manye kanunu Yehova nukuya nawe pabumanyani. Ubumanyani bwinu na Yehova bufwene nu moto ughu mukulonda ukuti ghukindilile ukwaka. Ukuti umoto ghukindilile ukwaka ghukulondiwa ukongelesyangapo imbabu, numwe mukulondiwa ukukindilila ukumanyila isya Yehova ukuti ubumanyani bwinu bukindilile ukuya bwamaka.—Isya Mbupingamu 2:1-5.
11. Ngimba iBaibolo likuya pakubatula bulebule linga mukukindilila ukumanyila?
11 Linga mukukindilila ukumanyila iBaibolo, mukuya pakumanyila ifindu fingi ifi fikuya pakubafika pa ndumbula. Keta muno abafundiwa balipilikile bo Yesu ikubalingania ubusololi bwa m’Baibolo. Abene batile: ‘Bule kali indumbula syitu sikapyagha m’myitu, bo ikuyoba nanuswe mu njila nukulingania isya m’masimbo?’—Luka 24:32.
12, 13. (a) Ngimba findu fiki ifi fibaghile ukubombiwa nu lughano lwitu kwa Kyala? Lingania (b) Ngimba tubaghile ukubomba isyafiki ukuti ulughano lwitu kwa Kyala lukindilile?
12 Ukufwana namuno abafundiwa ba Yesu balipilikile bo bapilikisye kanunu amalemba, lumo momuno numwe mwalipilikile bo mwandile ukulipilikisya kanunu iBaibolo. Isi syabatulile ukuti mum’manye Yehova nukumughana. Nukuti lino mutikulonda ukuti ulughano lwinu kwa Yehova lutalale.—Matai 24:12.
13 Linga muli pabumanyani na Yehova, mukulondiwa ukwiyipa nindumbula yinu yosa ukuti ubumanyani bwinu bukindilile ukuya bwamaka. Mukulondiwa ukukindilila ukumanyila isya Yehova na Yesu nukwinong’onelapo syosa isi mukumanyila namuno mubaghile ukusikongela pa bumi bwinu. (Yohani 17:3) Linga mukumanyila iBaibolo, mwilalusyeghe ukuti: ‘Ngimba ngumanyilapo isyafiki isya Yehova? Nongwa yafiki ngulondiwa ukungana Yehova ni ndumbula yangu yosa nu moyo wangu ghosa?’—1 Timoti 4:15.
14. Ngimba ulwiputo lubaghile ukutula bulebule ukuti ubumanyani bwitu na Yehova buye bwa maka?
14 Linga muli num’manyani winu, mukuyobesania nawe pipipipi, yo nongwa ubumanyani bwinu bukukindilila ukuya bwamaka. Momuno siyilile nubumanyani bwitu na Yehova, linga tukuyoba nawe mu lwiputo pipipipi, ulughano lwitu kumyake lukuya lwamaka. (Belenga 1 Batesalonike 5:17.) Ulwiputo Kyabupe kyapamwanya iki Kyala atupele. Akabalilo kosa tuyobeghe nawe mu lwiputo ukufumila pasi pa ndumbula. (Salimo 62:8) Tungandisaniagha inyiputo syitu, loli tuyobeghe nawe isi tuli nasyo mu ndumbula. Linga tukukindilila ukumanyila iBaibolo nukwiputa ukufumila mu ndumbula, ulughano lwitu kwa Yehova lukuya pakukindilila ukuya lwamaka.
MUBABULEGHE ABANGI ISYA YEHOVA
15, 16. Ngimba umwe mukuyiketa bulebule imbombo yakufumusya?
15 Linga tukulonda ukukindilila ukuya pabupipi na Yehova, tukulondiwa kangi ukubabulako abangi isya lusubilo ulu tuli nalo. Ukubabulako abangi isya Yehova lo lusako lunywamu. (Luka 1:74) Iyi yo mbombo iyi Yesu abapele abaKristu bosa aba bwanaloli. Aliwesa ikulondiwa ukuti afumusyeghe amasyu amanunu agha Bunyafyale bwa Kyala. Ngimba mwandileko ukufumusya ku bangi?—Matai 24:14; 28:19, 20.
16 Untumiwa Pauli aketagha ukuti imbombo yakufumusya yali yakulondiwa fiyo kumyake. Umwene ayiketagha imbombo iyi ukuya ‘Kyuma.’ (2 Bakorinti 4:7) Ukufumusya ku bangi isya Yehova nisya bwighane bwake, yo mbombo yakulondiwa fiyo ukubomba ukukinda syosa. Ukufumusya yo njila iyi mukumbombela Yehova, kangi umwene ikuhoboka fiyo linga tukubomba imbombo iyi. (Bahiburi 6:10) Imbombo ya kufumusya yibaghile ukutula umwe na aba mukubafumusyila. Nongwa yakuti mwesa mukutuliwa ukuti muye pabumanyani na Yehova nukuti musakabe ubumi bwa bwila na bwila. (Belenga 1 Bakorinti 15:58.) Ngimba yilipo imbombo iyi mubaghile ukuhoboka nayo fiyo ukukinda ukufumusya?
17. Nongwa yafiki imbombo yakufumusya yikulondiwa ukubombiwa mwambibimbibi?
17 Imbombo yakufumusya yikulondiwa ukubombiwa mwambibimbibi. Tukulondiwa ‘ukufumusya amasyu’ kangi tukulondiwa ‘ukufumusya mbibimbibi.’ (2 Timoti 4:2) Abandu bikulonda ukuti bapilike isya Bunyafyale bwa Kyala. IBaibolo likuyoba ukuti: ‘Isiku lya Kyala ilikulumba liseghelile, lilipipi fiyo, kangi likwendelela itolo!’ Kangi ‘sitisa kukabila mma’. (Zefaniya 1:14; Habakuku 2:3) Pasyele panandi ukuti Yehova onange ikisu ikibibi iki kikulongosiwa na Setano. Bo isi sikali ukubombiwa abandu bikulondiwa ukusokiwa tasi ukuti basale ukubomba ubwighane bwa Yehova pamo hayi.
18. Nongwa yafiki tukulondiwa ukuti twiputeghe kwa Kyala pampene na baKristu abinitu?
18 Yehova ikulonda ukuti tumwiputeghe pampene na baKristu abinitu aba bwanaloli. IBaibolo likuyoba ukuti: ‘twinong’onelaneghe twe babo batupu nukukasania, ukuti tunangisyeghe ulughano nukubomba imbombo inunu; tungalekagha ukwaghanila pampene bo mumo bamo balupelile lwiho itolo, loli tukumbusanieghe, sisisi syo sikindilileghe itolo bo mukwagha ilisiku liseghelile.’ (Bahiburi 10:24, 25) Tukulondiwa ukughelaghela ukuti twaghiwengepo pa ngomano syosa. Ingomano sikutupa ulusako lwakuti tukasanieghe na bakamu bitu.
19. Ngimba findu fiki fibaghile ukututula ukuti tukindilileghe ukubaghana abakamu bitu na balumbu?
19 Linga mukubuka ku ngomano mukuya pakubagha abamanyani abanunu aba babaghile ukubatula ukuti mukindilile ukumwiputa Yehova. Mukuya pakubagha abakamu na balumbu abakukindanakindana, aba bope bikughelaghela ukumwiputa Yehova. Ukufwana nanuwe bope bakaya bagholofu, kangi utubalilo tumo bikonanga. Linga bakonangile simo, ubahobokeleghe. (Belenga Bakolosi 3:13.) Akabalilo kosa muketeghe inunu isi abakamu binu na balumbu bafwanisye ukubomba, isi sibaghile ukubatula ukuti mukindilileghe ukubaghana nukukindilila ukuya pabumanyani bwa maka na Yehova.
UBUMI BWANALOLI
20, 21. Ngimba ‘ubumi bwanaloli’ findu fiki?
20 Yehova ikulonda ukuti abamanyani bake bosa bikaleghe nu bumi ubununu. IBaibolo likutumanyisya ukuti ubumi nkisu ikipya bwisakuya bununu fiyo ukukinda m’masiku agha.
21 Amasiku agha abandu bingi bikuya nubumi ifinja 70 lumo 80, loli mu nkyeni tukwisa kuya nu bumi ubusita kufwa. Tukwisa pakuhoboka nu ‘bumi bwa bwila na bwila’ nu mbili wa bugholofu, ulutengano, kangi nulusekelo mu paladaiso. Ubumi ubu bo iBaibolo likuyoba ukuti “Bumi bwanaloli.” Yehova afingile ukutupa ubumi bwanaloli ubu, loli tukulondiwa ‘ukubukolesya’ fiyo ukuti tusakabe.—1 Timoti 6:12, 19.
22. (a) Ngimba tubaghile ukubomba isyafiki ukuti ‘tubukolesye ubumi bwanaloli’? (b) Ngimba patwibene tubaghile ukubwagha ubumi bwa bwila na bwila? Lingania.
22 Ngimba tubaghile ukubomba bulebule ukuti ‘tubukolesye ubumi bwanaloli’? Tukulondiwa ‘ukubomba inunu’ kangi ukuya ‘bakabi mu mbombo inunu.’ (1 Timoti 6:18) Isi sikusanusya ukuti tukulondiwa ukukonga isi tukumanyila m’Baibolo. Tumenye kangi ukuti patwibene tukabaghila ukukaba ubumi bwanaloli. Loli kyo kyabupe iki Yehova abapele abandu bake panongwa ya ‘ipyana lyake.’ (Baroma 5:15) Yehova ikulonda fiyo ukubapa ababombi bake abasubiliwa ikyabupe iki.
23. Nongwa yafiki mukulondiwa ukusala kanunu lino?
23 Mwilalusye ukuti, ‘Ngimba ngumwiputa Kyala mu njila iyi ikwitikiskya? Linga muketile ukuti mukulondiwa ukuchenja fimo, muchenje mwanakalinga. Linga tukunsubila fiyo Yehova nukumpilikila, umwene ikuyagha malo ghitu ghakuponelamo. Yehova isakubafighilila abandu bake pakabalilo aka isakonanga ikisu kya Setano iki. Pabumalilo Yehova ikwisa pakuketesya ukuti ubwighane bwake bufwanisiwe ukuti abandu bosa bali m’Paladaiso. Linga musalile kanunu lino, mukwisa kubwagha ubumi bwanaloli.


text:
CHIIYO 6
Kuliswaanizya Abantu Mbitukombaabo Kutugwasya Biyeni?
Nikuba kuti twiinda mumasaka aayoosya naa bwiime bwakunze bubi biyeni, tulanjila miswaangano yabunaKristu ciindi coonse. Nikuba muziimo ziyumu zyabuumi kukatala akaambo kamilimu yabuzuba-abuzuba, nkaambo nzi Bakamboni baJehova nibalipeda kuliswaanizya ambibakombaabo?
Nzibotu kubukkale bwesu. Paulo wakalemba kuti “katunga katuyeeyana” kaamba aabo mbitukomba aabo mumbungano. (baHebrayo 10:24) Ibupanduluzi oobu bwaamba “kuyeeyesesya atala ambabo” izyaamba kuzibana kabotu. Imajwi amwaapostolo atusungwaazya kuba ndabaa abamwi. Kwiinda mukuziba mpuli zimwi zyamaKristu, tujana kuti bamwi babo bakazwidilila mubuyumu-yumu bukozyenie abwesu mbutuswaana, alimwi balakonzya kutugwasya kuti tuzwidilile andiswe mbuli mbabo.
Kupa kuti bweenzuma bwesu busime. Kumiswaangano yesu, tulabungana, kutali abantu mbituzi biyo pe, pesi mbeenzuma bacoonzyo kabunga kabakwesu abacizi. Zimwi ziindi, tuba aziindi zyakulikondelezya antoomwe. Kuliswaanizya kuli boobu kutugwasya biyeni? Twiiya kulumba bamwi akubabona kuti balayandikana, eezi zisimya bweenzuma bwesu bwaluyando. Mpawo, ikuti beenzuma baba mubuyumu-yumu, tulafwambaana kubagwasya akaambo kaluyando luyumu ndutulaalo muli mbabo. (Tusimpi 17:17) Kwiinda mukuliswaanizya abamumbungano boonse, tunooli katutondeezya kuti ‘tulikubikkilana maanu.’
Tukusungwaazya kusala aabo bacita kuyanda kwaLeza kuti babe beenzinyokwe. Uyoojana bantu bali boobu aakati kaBakamboni baJehova. Utazumizyi cimwi cintu kuti cikulesye kuliswaanizya andiswe.
Nkaambo nzi nikugwasya kuliswaanizya antoomwe kumiswaangano?
Ndiilili nunga ulayanda kusika kuti uzoozibane abamumbungano yesu?


text:
A2
Biji mu uno Baibolo
Baibolo wa Binembelo bya Ntanda Ipya bya Kingiliki bya Bwina Kilishitu wa mu Kizungu walupwilwe mu 1950, kabiji Baibolo wa Binembelo bya Ntanda Ipya mutuntulu walupwilwe mu 1961. Kufumatu kyo kya kimye, bantu bavula bamba milaka kukila pa 120 bamwenamo mu uno Baibolo ye batuntulula bulongo kabiji wapela kutanga wa Binembelo Byazhila watuntululwa kufuma mu milaka ine itanshi.
Nangwa byonkabyo, pa myaka yavula yapitapo, milaka yavula yapimpulwa. Kavoto ka Bantuntuluzhi ba Baibolo wa Ntanda Ipya kajipo luno kayukile buneme bwa kuta muchima ku luno lupimpu pa kuba’mba kafike pa michima ya bantu batanga lelo jino. Na mambo a kino, nembelo ne byambo bya uno Baibolo byatuntululwa kwesakana na mulaka byo abena kwambiwa ano moba:
Kwingijisha byambo byumvwa bantu lelo jino. Mu uno Baibolo kyambo kya kuba’mba “bya bunya” kyatuntululwa’mba “byubilo bya kwizozola; kabiji kyambo kya kuba’mba “biwowo” kyatuntululwa’mba “kusangalala kubi.”—Ngalatiya 5:19-21.
Kyambo kya kuba’mba “lukunwa” mu mulaka wa kala wa Kihebelu ne Kingiliki kyakonsha kulumbulula kubyala nkunwa kabiji kyakonsha kulumbulula baana ba bantu, nangwa ba mu kisemi, nangwa malume. Byo kiji kuba’mba mu Kikaonde kino kyambo kya “lukunwa” kechi bekingijisha javula kwamba pa bantu ne, bekipingizhepo na byambo bikwabo bilumbulula mulanguluko mwine kwesakana na kibena kwambiwapo. (Ntendekelo 1:11; 22:17; 48:4; Mateo 22:24; Yoano 8:37) Mu byepelo byavula, kyambo kya “mwana” kyo kyo babena kwingijisha kwamba pa mulaye wa mu Edena, utanwa mu Ntendekelo 3:15.
Byambo bya mu Baibolo byalumbululwa bulongo. Byambo bimo bya mu Kingiliki ne mu Kihebelu byalumbululwa bulongo mu uno Baibolo. Byambo bya mu Kihebelu bya kuba’mba “Shelo” ne kyambo kya Kingiliki kya kuba’mba “Hadesi,” mu Baibolo bilumbulula kilende kya bantu bonse. Bino byambo kechi bebiyuka ku bantu bavula ne, kabiji kyambo kya “Hadesi” kilumbulula bintu bibiji na mambo a byo bekingijisha mu bisho bya bubela bya Kingiliki. Onkao mambo, pa bino byambo bibiji bapingizhapo byambo bine byalumbulwilenga banembele Baibolo, ko kuba’mba “Kilende.” Byambo bya “Shelo” ne “Hadesi” biji mu tubyambo twa munshi.—Salamo 16:10; Byubilo 2:27.
Mu ma Baibolo akwabo atuntulwilwe, kyambo kya Kihebelu kya kuba’mba neʹphesh ne kyambo kya Kingiliki kya kuba’mba psy·kheʹ bebituntulwile monse amba “mweo.” Na mambo a kumvwina mungi mwatala kyambo kya “mweo,” kunembela mu jino jishinda kwakwashanga muntu utanga kumona banembi ba Baibolo batangijilwe na mupashi byo baingijishenga bino byambo bya mu mulaka mwine mutanshi. Kwesakanatu na kibena kwambiwapo, bino byambo byakonsha kulumbulula (1) muntu, (2) bumi bwa muntu, (3) bilengwa byumi, (4) bintu bisakasaka muntu nangwa, (5) bafwa. Nangwa byonkabyo, na mambo a kuba kyambo kya “mweo” kechi bekingijisha javula mu Kikaonde ne, bafuukwilepo kuba’mba bino byambo bitanshi bituntululwe kwesakana na byo bilumbulula, ne kubikapo tubyambo twa munshi tutangwa’mba “Nangwa’mba ‘mweo.’” (Monai Ntendekelo 1:20; 2:7; Bena Levi 19:28; Salamo 3:2; Byambo bya Maana 16:26; Mateo 6:25.) Nangwa byonkabyo, mu ñambilo ya nsansawilo nangwa mu binembelo byayukanyikwa, kyambo kya “mweo” bekisha monka mu binembelo, pamo na tubyambo twa munshi tubena kwamba pa Mutanchi nangwa kumwesha jishinda jikwabo ja kutuntulwilamo.—Mpitulukilo ya mu Mizhilo 6:5; Salamo 131:2; Byambo bya Maana 2:10; Mateo 22:37.
Kabiji kyambo kya “jifyo” nakyo bekishilemo inge kya kuba kibena kwamba pa jifyo jine. Nangwa byonkabyo, inge bekingijisha mu bukifwanyikizho mu byepelo nabiji Salamo 7:9 ne 26:2 ne Lumwekesho 2:23, ñambilo ya kuba’mba “milanguluko ya mukachi mwine” nangwa “milanguluko ine ya mukachi,” beibika mwine mu kinembelo, kabiji mulanguluko wa mu mulaka mwine mutanshi bamunemba mu tubyambo twa munshi.
Byonka biji kyambo kya Kihebelu ne kya Kingiliki, kyambo kya Kikaonde kya kuba’mba “muchima” kilumbulula muchima yenkawe ne muchima wa kifwanyikizho, onkao mambo, bekisha monka mu binembelo. Nangwa byonkabyo, mu byepelo bimo mo kyabujile kupana mulanguluko mwine, baingijisha ñambilo yapela kumvwa. Mu buku wa Byambo bya Maana, ‘kulondela bikeba muchima’ kwatuntululwa’mba ‘kubula maana,’ ne mulanguluko wa mu mulaka mwine, uji mu tubyambo twa munshi. Byambo bikwabo nabiji, “mafuta,” “nyama,” ne “lusengo,” nabyo byatuntulwilwe kwesakana na kibena kwambiwapo. (Ntendekelo 45:18; Musapwishi 5:6; Yoba 16:15) Byambo bimo bebilumbulula mu “Mutanchi wa Byambo bya mu Baibolo.”
Kulumbulula bulongo mulanguluko mwine pa byambo bibena kwamba pa banabakazhi nangwa pa banabalume. Kihebelu ne Kingiliki kimwesha mwanamulume nangwa mwanamukazhi, ne mu Kingiliki kikumpakanyatu byonse. Nangwa byonkabyo, kunemba kyambo kya mwanamulume nangwa mwanamukazhi mu mulaka mwine kwakonsha konauna mulanguluko mwine. Mu Kihebelu ne mu Kingiliki, kuvuzha javula kechi kwambatu pa banabalume nangwa pa banabakazhi ne, bino kukumpakanyatu bonse. Nangwa kya kuba byambo bya kuba’mba “baana ba kwa Isalela” byakonsha kutongola baana ba balume 12 ba kwa Yakoba, javula bilumbulula kisaka kyonse kya bena Isalela, banabalume ne banabakazhi. (Ntendekelo 46:5; Kulupuka 35:29) Onkao mambo, mu uno Baibolo bino byambo byatuntulwilwe’mba “bena Isalela” kulumbulula kisaka kyonse. Kyo kimotu, byambo bya kuba’mba, “mwana wa mulume wabula bashanji” byatuntululwa’mba “mwana wabula bashanji” nangwa’mba “mwana wa kishale” kumwesha’mba kyakonsha kutongola kalombwana nangwa kashimbi.
Pa kutuntulula binembelo mu Baibolo kwajinga kulombapo, ne kulangulukishapo bulongo ne kunemeka mwingilo wa Kavoto ka Bantuntuluzhi ba Baibolo wa Ntanda Ipya katanshi.
Bintu bikwabo biji mu uno Baibolo:
Mu uno Baibolo muji tubyambo twa munshi. Tubyambo twa munshi twanembwa bino:
“Nangwa’mba” Nembelo ikwabo ya kutuntulwilamo kinembelo kya Kihebelu, Kialamaiki, nangwa mu Kingiliki yakonsha kupana mulanguluko umotu.—Ntendekelo 1:2, tubyambo twa munshi pa kyambo kya “ngovu”; Yoshua 1:4, “muzhika.”
“Nangwa,” Nembelo ikwabo ya kutuntulwilamo kinembelo yakonsha kumwesha mulanguluko wanema, bino wapusana.—Ntendekelo 21:6, “bakanseka”; Zekaliya 14:21, “musulu.”
Kulumbulula’mba ne byambotu bikwabo Mazhina byo alumbulula (Ntendekelo 3:17, “Adama”; Kulupuka 15:23, “Mala”); binemenezhi ne bipimo (Ntendekelo 6:15, “makyubichi”); tubyambo tumwesha muntu nangwa kintu (Ntendekelo 38:5, “Aye”); byambo bikwabo biji mu Bya Kulumbulula ne mu Mutanchi.—Ntendekelo 37:35, “Kilende”; Mateo 5:22, “Ngehena.”
Kipungu kitanshi kiji na mutwe wa kuba’mba “Byambo bya Kutendekelako ku Mambo a Lesa,” kyaamba pa mutanchi wa mafunjisho a kutendekelapo aji mu Baibolo. Ku mpelo ya binembelo bya mu Baibolo kuji “Mutanchi wa Mabuku a mu Baibolo,” “Nteeta ya Byambo bya mu Baibolo,” ne “Mutanchi wa Byambo bya mu Baibolo.” Uno Mutanchi ukwasha ubena kutanga kumvwisha byambo bimo byo bebingijisha mu Baibolo. Mu bya Kulumbulula A muji bino bipungu: “Mafunde a Kulondela pa Kutuntulula Baibolo,” “Biji mu Uno Baibolo,” “Byalengela Kuba’mba Twikale na Baibolo,” “Jizhina ja Lesa mu Binembelo bya Kihebelu,” “Jizhina ja Lesa mu Binembelo bya Kingiliki bya Bwina Kilishitu,” “Ndonda ya Bangauzhi ne Bamfumu ba mu Yuda ne mu Isalela,” ne “Bintu Bikatampe Byamwekele mu Bwikalo bwa kwa Yesu Pano pa Ntanda.” Bya Kulumbulula B muji mapu, ndonda ya bintu, ne bintu bikwabo byakwingijisha bantu bafunda Baibolo.
Mu binembelo byonse bya mu Baibolo, buku yense uji na mutanchi uji na byambo biji mu kitango, pamo na byepelo byakukwasha ubena kutanga kuyuka biji mu yeo buku yense. Pa jipa jonse paji binembelo byo bamwesha mu lubaji 1 ne lubaji 2 bibena kwimubuula byepelo bikwabo bya mu Baibolo paji byambo biji na mulanguluko wipasha.


text:
CHIIYO 12
Kujana Wasweena Biyeni Kuli Leza?
1. Sena Leza ulaziswiilila inkombyo zyoonse na?
Leza utamba bantu bamisyobo yoonse kuti basweene kulinguwe kwiindaa munkombyo. (Intembauzyo 65:2) Nikuba boobo, taswiilili naa kutambula inkombyo zyoonse. Mucikozyanyo, taziswiilili pe inkombyo zyamwaalumi uutajati kabotu banaakwe. (1 Petro 3:7) Alubo, aawo banaIsraeli nibakayinduluka mukucita zibi, Leza tiiwakaswiilila pe inkombyo zyabo. Cilaantanganana kuti inkombyo ncoolwe. Nikuba boobo, Leza ulaziswiilila inkombyo zyabasizibi ikuti baleka zibi zyabo.
2. Tweelede kukomba biyeni?
Inkombyo ninzila yabukombi bwesu, nkikaako tweelede kukomba kuli Jehova, Mulengi wesu alikke. (Matayo 4:10; 6:9) Akaambo kakuti tatumaninide, tweelede kukomba kwiinda muzina lyaJesu, nkaambo wakafwida zibi zyesu. (Johane 14:6) Jehova tayandi kuti katuyinduluka nkombyo zilimumutwe naa zilembedwe aansi. Uyanda kuti tukombe kazizwa mumoyo.
Mulengi wesu ulamvwa inkombyo nzitwaamba mumyoyo yesu. (1 Samuele 1:12, 13) Ututamba kuti katukomba cindi coonse, nikuba mucindi cakubuka, cakoona, cakulya, alimwi anotuswanyaa mapenzi.
3. Nkamboonzi banaKristo ncibaliswanizya antoomwe?
Kusweena kuli Leza tacili cuuba nkaambo tuponaamwi abantu batasyomi Leza, alimwi akuzisyomezyo zyaaluumuno luzooba munyika. (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Petro 3:3, 13) Akaambo kaako tweelede kuliswanizya abakombima kuti tusungwazyaane.
Kuliswaanizya abantu bayanda Leza kutugwasya kuti tusweene kuli Leza. Miswaangano yaBakamboni baJehova itupa cindi cakuti tugwasigwe mulusyomo lwabamwi.
4. Kujana wasweena biyeni kuli Leza?
Ulakonzya kusweena kuli Jehova kwiinda mukuyeyesesya atalaa nzwakayiiya kuzwa muJwi lyakwe. Yeyesesya atalaa milimu yakwe, lulayo lwakwe, alimwi azisyomezyo zyakwe. Kukomba akuyeyesesya atalaa nzizyo kupa kuti tulumbe luyando lwaLeza abusongo bwakwe kazizwa mumoyo.
Ulakonzya kusweena kuli Leza ikuti kumusyoma amoyo wako woonse. Cibizwaa kusosela, nkikaako lusyomo luyanda kuti kalusoselwa cindi coonse. Weelede kunososela lusyomo lwako kwiinda mukuyeyesesya nzusyoma.
5. Ino kusweena kuli Leza kuyookugwasya biyeni?
Jehova ulaandaba abaabo bamuyanda. Ulakonzya kubakwabilila nikuba mulicili cintu cikonzya kunyonganyaa lusyomo lwabo, alimwi bulangilizi bwabo bwakuyoopona kukabe kutamani. (Intembauzyo 91:1, 2, 7-10) Utucenjeezya muzintu zikonzya kunyonyoona mibili yesu alimwi zimana kubotelwa kwesu. Jehova utwiisya nzila mbotu loko yakupona.
Yiiya Zyiingi
Kumbila Ciiyo caBbaibbele caMahala
Nkamboonzi Nitweelede Kwiiya Bbayibbele?
Munyika yoonse, bantu biingi.baliikuzijana muBbaibbele nsandulo zyamibuzyo iikatazya loko mubuumi. Ulayanda na kuti ayebo ube umwi wabaabo?


text:
Ilyasi Lisuma Lino Leza Akutuneena!
I lyasi ci ilisuma lino Leza atukwatiile? U mulandu ci uno tungatailila ilyasi lilyo? Akabuku kaa kaka-asuka mauzyo ya muli Baibo yano antu yakauzya sana.
Vino Mungacita Pakuti Akabuku Kaa Kamwazwe
Kabuku kaa kamamwavwa ukusambilila ningo sana Amazwi Yakwe Leza aalembwa muli Baibo. Lolini vino mungaomvya Baibo winu ukuzana amalembelo
I Lyasi Lisuma Pali Vyani?
Umvwini ilyasi lino Leza atukwatiile, na cino lipamviizye, alino na vino mufwile ukucita apilyasi lii.
Uzye Leza wa Cumi A Weni?
Uzye Leza wakwata izina, alino uzye akatusakamala?
Uzye I Cumicumi A Leza Aakatuneena Ilyasi Lisuma?
Tungasininkizya uli ukuti ivyaya muli Baibo i vya cumi?
Uzye Yesu Klistu A Weni?
Umvwini icalenzile ukuti Yesu afwe, na vino ukukulula kukapiliula, alino na vino Yesu akaacita ndakai.
Uzye Leza Wapanzile Insi Kuti Ciye Uli?
Baibo ikalondolola umulandu uno Leza waumbiile insi, na lino ucuzi ulasila, alino na vino insi ilaya uku nkoleelo na vino antu aalaikalamo yalaya.
Uzye Antu Aafwa Cilaya Uli?
Uzye ndi umuntu wafwa i cani icikacitika? Uzye tulatala tulole nupya antu itu aafwa?
Uzye Uwene Wakwe Leza I Cani?
Uzye Umwene wa Wene wakwe Leza a weni, nupya i vyani vino Uwene ulacita?
Uzye Leza Wapanzile Insi Kuti Ciye Uli?
Baibo ikalondolola umulandu uno Leza waumbiile insi, na lino ucuzi ulasila, alino na vino insi ilaya uku nkoleelo na vino antu aalaikalamo yalaya.
Uzye Mungacita Uli Pakuti Muye ni Nsansa Umu Lupwa?
Yeova Leza wa luzango akalonda ukuti antu yaya ni nsansa umu lupwa. Lolini vino Baibo ikalanda ukuti iya, umuci, avyazi, na ana yalinzile ukucita.
Uzye Mungacita Uli Pakuti Mumanye Upefi wa Cumi?
Uzye vwilini upefi wa cumi waya sile onga? Lolini visinka 5 vyakumanyilako upefi wa cumi
Uzye Amasunde Amu Baibolo Yangatwazwa Uli?
Yesu walondolwile ningo umulandu uno tulinzile ukutungulwilwa na amasunde yaili aaluta amasunde yauze.
Mungacita Uli Pakuti Leza Aye Cuza Winu?
Sambililini mumanye ndi cakuti Leza akauvwa mapepo yonsi, na vino tufwile ukupepa, alino na vino tufwile ukucita pakuti tupalamile sana kuli Leza.
Uzye Ilyasi Lisuma Likati Uli pa Mipepele?
Uzye kulayako insita imwi lino antu yonsi yalalemana nu kupepa Leza wa cumi wenga?
U Mulandu ci Uno Leza Wakwatila Antu Akaombela Pamwi?
Baibo ikatuneena vino aina Klistu ya cumi yalemenkana alino nu mulandu uno yalemenkanila.
U Mulandu ci Uno Mulinzile Ukutwalilila Ukusambilila pi lyasi Lisuma?
Uzye mungacita uli pakuti na auzo nayo yamanye Leza? Uzye mumanyile vino Leza alamucitila?


text:
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA | UKUTASHA
Ukutasha
Umuntu nga aletasha alakwata ubumi ubusuma, alatontonkanya bwino, kabili alaba ne nsansa. Kanshi bonse tulingile ukulatasha.
Bushe ukutasha kulenga shani mwakwata ubumi ubusuma?
IFYO ABASAMBILILA PA BUMI BALANDA
Ukulingana ne cipande cimo icaba muli Harvard Mental Health Letter, “umuntu nga aletasha, alaba sana ne nsansa. Ukutasha kulalenga abantu baleba ne nsansa, baletontonkanya pa fintu ifisuma, baleba no bumi ubusuma, baleshipikisha ilyo bali na mafya, no kulaumfwana sana na bantu bambi.”
IFYO BAIBOLO ILANDA
Baibolo ilatweba ukuti tufwile ukulatasha. Umutumwa Paulo alembele ukuti, “muletootela,” kabili alitulangile ifyo tulingile ukucita pa kulatasha. Ku ca kumwenako, Paulo aletasha “Lesa lyonse,” pa fyo abantu balekutika ku mbila nsuma iyo alebila. (Abena Kolose 3:15; 1 Abena Tesalonika 2:13) Umuntu alaba ne nsansa sana nga ca kuti aletasha lyonse ukufuma pa nshi ya mutima, te kulanda fye ati natotela limo limo. Nga tuletasha ukufuma pa nshi ya mutima, tatwakulaba no mufimbila no lupato, ne ci cikalenga tukabe ne nsansa sana.
Kabumba wesu alatasha fye na bantu, kanshi na ifwe tulingile ukumupashanya. Pa AbaHebere 6:10 patila: “Lesa taba uushalungama, takalabe umulimo wenu no kutemwa uko mwalangile kwi shina lyakwe.” Ca cine, Kabumba wesu amona ukuti calibipa ukukanatasha.
“Mulesekelela lyonse. Muli fyonse muletootela.”—1 Abena Tesalonika 5:16, 18.
Bushe ukutasha kulenga shani twalaumfwana na bantu bambi?
IFYO MWINGASAMBILILAKO KU FYACITIKILAPO BAMBI
Nga ca kuti twatasha ilyo umuntu atupeela ubupe, atweba amashiwi ayasuma nelyo atwafwa, tulalenga uyo muntu ukumfwa ukuti twalimucindika kabili alaba ne nsansa. Nangu fye bantu abo tatwaishiba, balatasha nga twabacitila ifintu ifisuma pamo nga ukubekatilako iciibi.
IFYO BAIBOLO ILANDA
Yesu Kristu atile: “Mulepeela, na imwe abantu bakulamupeela. E lyo bakamupeela muli tumba wenu icipimo icisuma, icashindailwa, ico basunkanya bwino bwino kabili icaisula.” (Luka 6:38) Natulande pali Rose, umukashana nkomamatwi uwikala ku Vanuatu, icishi cabela ku South Pacific.
Rose aleya lyonse mu kulongana kwa Nte sha kwa Yehova, lelo finono aleumfwa pantu taishibe ululimi lwa bankomamatwi kabili mu cilonganino namo tamwali abaishibe ulu ululimi. Ilyo ba Nte babili abaupana abaishibisha ukupilibula ululimi lwa bankomamatwi baile kuli ici cilonganino no kumona ubwafya bakwete, batendeke ukubasambilisha ululimi lwa bankomamatwi. Rose alitashishe ukufuma pa nshi ya mutima. Atile: “Nalitemwa ukukwata ifibusa ifingi abantemwa.” Aba abaupana balatemwa sana nga bamona ifyo alanga ukutasha ne fyo asukapo pa kulongana. Rose alatasha na pa fyo bambi basambilile ulu lulimi pa kuti fye balelanda nankwe.—Imilimo 20:35.
“Uuletuula ilambo lya kutootela ngo mutuulo wakwe e uncindika [Lesa].”—Amalumbo 50:23.
Kuti mwacita shani pa kuti muletasha?
IFYO BAIBOLO ILANDA
Fwe bantu tucita ifyo tutontonkanya. Davidi uwalembeleko Baibolo aebele Lesa mwi pepo ukuti: “Ntontonkanya pa micitile yenu yonse; Nabika umutima wandi pa fyo iminwe yenu yacitile.” (Amalumbo 143:5) Ca cine, Davidi aletontonkanya sana pa fyo Lesa acita. Ici e calengele Davidi aletasha sana Lesa, kabili ifi fine e fyo alecita ubumi bwakwe bonse.—Amalumbo 71:5, 17.
Baibolo ilatupanda amano ukuti: ‘Pali fyonse ifya cine, pali fyonse ifyatemwikwa, pali fyonse ifyawama, pali conse icisuma icabako na pali conse ica kutasha icabako, twalilileni ukutontonkanya pali fi fintu.’ (Abena Filipi 4:8) Amashiwi ya kuti “twalilileni ukutontonkanya” yalangilila ukuti, pa kuti tuletasha tufwile ukulatontonkanya lyonse pa fintu ifyo bambi batucitila.
“Ifyo umutima wandi ukalatontonkanyapo fikaba fya mano.”—Amalumbo 49:3.


text:
Sena inga mwayanda kubala cibalo eeci mumwaambo wa %%?
Bbaibbele Lili a Intaneti | BBAIBBELE LYA BUSANDULUZI BWANYIKA MPYA
Sena inga mwayanda kubala cibalo eeci mumwaambo wa %%?
-
Saatani waangwa kwamyaka iili 1,000 (1-3)
-
Baleli ibalela antoomwe a Kristo kwamyaka iili 1,000 (4-6)
-
Saatani waangununwa, mpoonya wanyonyoonwa (7-10)
-
Bafwu babetekwa kumbele lyacuuno cabwami cituba (11-15)
20 Lino ndakabona mungelo kaseluka kuzwa kujulu kajisi kkii yamulindi uutagoli+ alimwi anketani mpati mujanza lyakwe.
2 Mpoonya wakajata simwaaba,+ imuzoka ooyo wakaindi,+ uuli ngo Diabolosi+ alimwi Saatani,+ akumwaanga kwamyaka iili 1,000.
3 Eelyo wakamuwaala mumulindi uutagoli,+ wakaujala akumusinkila ikutegwa ateeni limbi masi kusikila mane ikamane eeyo myaka iili 1,000. Mpoonya weelede kwaangununwa kwakaindi kaniini.+
4 Mpoonya ndakabona zyuuno zyabwami, alimwi aabo ibakakkede alinzizyo bakapegwa nguzu zyakubeteka. Inzya, ndakabona buumi bwabaabo ibakajaigwa akaambo kabumboni mbobakacitila Jesu alimwi akaambo kakwaamba zya Leza, alimwi abaabo batakakomba munyama naa cikozyanyo cakwe alimwi batakatambula caando ankumo yabo akujanza lyabo.+ Mpoonya bakaba baumi akulela kabali bami antoomwe a Kristo+ kwamyaka iili 1,000.
5 (Ibafwu bamwi boonse ibakasyaala+ tiibakaba baumi kusikila noyakamana eeyo myaka iili 1,000.) Oobu mbubuke bwakusaanguna.+
6 Ulikkomene alimwi ulasalala kufwumbwa uulaalubazu mububuke bwakusaanguna+ oobu; aali baaba ilufwu lwabili+ talujisi nguzu pe,+ pele bayooba bapaizi+ ba Leza aba Kristo, alimwi bayoolela kabali bami antoomwe anguwe kwamyaka iili 1,000.+
7 Lino mboiyoomanina buyo eeyo myaka iili 1,000, Saatani uyakwaangununwa akugusyigwa muntolongo yakwe,
8 eelyo uyakuunka kuyakweena masi aayo aali muzyooko zyone zyanyika, nkokuti Gogo a Magogo, kuti akaabunganye antoomwe kunkondo. Imweelwe wabo uli mbuli musenga wakulwizi.
9 Eelyo bakamwaika munyika yoonse akuzinguluka nkambi yabasalali alimwi amunzi uuyandwa kapati. Pele mulilo wakaloka kuzwa kujulu akubaumpa cakumaninina.+
10 Mpoonya Diabolosi iwakali kubeena wakawaalwa muzyiba lyamulilo asulufa, oomo munyama+ alimwi amusinsimi wakubeja mobakabede kale;+ eelyo bayoopenzyegwa isyikati amasiku lyoonse mane kukabe kutamani.
11 Alimwi ndakabona cuuno cabwami cituba icipati alimwi ayooyo uukkede alincico.+ Inyika alimwi ajulu zyakatija kumbele lyakwe,+ alimwi tiizyakajaninwa busena buli boonse.
12 Mpoonya ndakabona bafwu, ibapati abaniini, kabaimvwi kumbele lyacuuno cabwami, eelyo mabbuku aakuvwunga akavwungululwa. Pele ibbuku lyakuvwunga limbi lyakavwungululwa; eeli ndibbuku lyabuumi.+ Mpoonya bafwu bakabetekwa kweelana azintu eezyo zilembedwe mumabbuku aakuvwunga aayo, kweelana amilimo yabo.+
13 Lino lwizi lwakabaleka bafwu ibakali mulindulo, alwalo lufwu a Cuumbwe zyakabaleka bafwu ibakali mulinzizyo, eelyo aaba bakabetekwa umwi aumwi kweelana amilimo yakwe.+
14 Mpoonya lufwu a Cuumbwe zyakawaalwa muzyiba lyamulilo.+ Eeli zyiba lyamulilo+ liiminina lufwu lwabili.+
15 Kunze lyaboobo, kufwumbwa ooyo watakajanwa kalembedwe mubbuku lyabuumi+ wakawaalwa muzyiba lyamulilo eelyo.+
Amutumizyile bamwi
Amutumizyile bamwi
BBAIBBELE LYA BUSANDULUZI BWANYIKA MPYA
Ciyubunuzyo 20
Chitonga
Amubale Bbaibbele aa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
CIPANDWA 9
When Will Paradise Come?
Intazi zino zili umu nsi uli usininkizyo wa kuti Uwene Wakwe Leza wasya uzifye ivintu. Luka 21:10, 11; 2 Timoti 3:1-5
Baibolo yasowile ivintu ivingi ivikucitika ndakai. Yasowile ukuti antu yalatemwa ivyuma, yatalauvwila avyazi, yatalaya nu luse kapya yalatemwisya ukucina.
Yasowile nu kuti kulaya ivilundumusi, inkondo, vipowe, ni ndwala zilavula. Ivintu vii, vikucitika ndakai.
Nakapya, Yesu walanzile ukuti ilandwe lisuma ilya Wene lilasimikilwa mu nsi yonsi.—Mateo 24:14.
Uwene ulasisyapo ui onsi kwene pano wapela. 2 Petulo 3:13
Yeova wasya aonone aipe yonsi.
Satana ni viwa yalayapezya.
Yano yakaumvwila Leza yalapusuka nu kwingila mu nsi ipya iyololoke, umutalaya ukuvwa intete, alino antu alikalamo yalatailana nu kutemwana.
Sambililini na Vyunze
ILYASI LISUMA LINO LEZA AKUTUNEENA!
Uzye Leza Wapanzile Insi Kuti Ciye Uli?
Baibo ikalondolola umulandu uno Leza waumbiile insi, na lino ucuzi ulasila, alino na vino insi ilaya uku nkoleelo na vino antu aalaikalamo yalaya.
ILYASI LISUMA LINO LEZA AKUTUNEENA!
Uzye Uwene Wakwe Leza I Cani?
Uzye Umwene wa Wene wakwe Leza a weni, nupya i vyani vino Uwene ulacita?


text:
Nanchi Baibolo Waamba’mba Ka?
Uno buku ke wa kwimukwasha kufunda byaamba Baibolo pa mitwe yapusana pusana, nabiji mutwe wa kuba’mba mambo ka o tuyanjila, ki ka kimweka inge muntu wafwa, kisemi kyenu kyakonsha kwikala kya lusekelo ne mitwe ikwabotu.
Lesa Ukeba’mba Twikalenga Byepi?
Mwafwainwa mulanguluka’mba mambo ka makatazho kyo avujila bibye? Baibolo waamba’mba katatakatu Yehoba akapwishe makatazho a bantu. Ukafumyapo buyanji, bikola ne lufu.
KITANGO 1
Lesa byo aji
Nanchi mulanguluka’mba Lesa wimuta muchima nyi? Fundai byubilo byanji ne byo mwakonsha kwikala balunda na Lesa.
KITANGO 2
Baibolo
—Buku Wafuma kwi Lesa
Baibolo wakonsha kwimukwasha byepi kuyuka bya kuba na makatazho? Mambo ka o twafwainwa kuketekela bungauzhi bujimo?
KITANGO 3
Lesa Wakebelenga’mba Bantu Bakekalenga Byepi?
Bantu bakekalanga byepi mu paladisa?
KITANGO 4
Yesu Kilishitu ye Ñanyi?
Fundai pe Yesu muyuke kyo akela Mesiasa walailwe, ko afumine ne ene mambo Yehoba o amutemenwa bingi uno Mwananji.
KITANGO 5
Bukuzhi
—Bupe Bwitupa Lesa Bwakilamo Kunema
Bukuzhi bo bu ka? Mwakonsha kumwenamo byepi?
KITANGO 6
Muntu Inge Wafwa Uya Pi?
Fundai muyuke byaamba Baibolo pa bafwa ne ene mambo bantu o bafwila.
KITANGO 7
Kukekala Lusanguko!
Nanchi mwafwishapo mutemwe wenu nyi? Nanchi bafwa tukebamonapo jibiji nyi? Fundai muyuke byaamba Baibolo pa lufu.
KITANGO 8
Bufumu bwa Lesa bo bu Ka?
Bantu bavula bayuka Lulombelo lwa Nkambo. Nga byambo bya kuba’mba: “Bufumu bwenu bwiye” byatala mwepi?
KITANGO 9
Nanchi Mpelo ya ino Ntanda Yafwenya Pepi Nyi?
Byubilo bya bantu bimwesha kuba’mba katatakatu mpelo ya ino ntanda ifike byonka byaamba Baibolo.
KITANGO 10
Bamalaika byo Baji
Baibolo walumbulula biji bamalaika ne bandemona. Nanchi bino bilengwa bya mupashi ko biji nyi? Byakonsha kwitukwasha nyi, inyi byakonsha kwitumanyika?
KITANGO 11
Mambo ka Buyanji o Bwavujila Bibye?
Bantu bavula bapamo mambo Lesa pa buyanji bonse buji mu ntanda. Nga anweba mulangulukapo’mba ka? Monai byaamba Lesa bilengela kuyanda.
KITANGO 12
Mwakonsha Kwikala Byepi Mulunda ne Lesa
Nanchi mwakonsha kwikala bwikalo butokesha Lesa ku muchima nyi? Ee, mwakonsha ne kwikala balunda nanji.
KITANGO 13
Nemekainga Bumi Bupe Bwitupa Lesa
Lesa umona byepi bantu bafumya mavumo, babikwa mashi, ne bumi bwa banyama?
KITANGO 14
Kisemi Kyenu Kyakonsha Kwikala na Lusekelo
Banabalume, banabakazhi, baana ne bansemi bafwainwa kumweshanga butemwe byonka byaubanga Yesu. Tufunjilako ka kwi Yesu?
KITANGO 15
Byo Mwafwainwa Kupopwela Lesa
Monai ano mashinda atanu na jimo a kuyukilako baji mu bupopweshi bwa kine.
KITANGO 16
Salaipo Kupopwela Lesa
Ñanyi makatazho o mwakonsha kwikala nao pa kubulako bakwenu byo mwaitabilamo? Mwakonsha kuba byepi bino kwa kubula kwibazhingijisha?
KITANGO 17
Milombelo Yanema Bingi
Nanchi Lesa umvwa inge mwalomba nyi? Pa kuba’mba muyuke mukumbu, mwafwainwa kuyuka byaamba Baibolo pa milombelo.
KITANGO 18
Nanchi Nafwainwa Kwipana kwi Lesa ne Kubatizhiwa Nyi?
Mwafwainwa kuba byepi pa kuba’mba mu batizhiwe ne kwikala bena Kilishitu? Fundai muyuke byo kilumbulula ne byo boba pa kubatizha bantu.
KITANGO 19
Fwenyai Kwipi ne Yehoba
Twakonsha kumwesha byepi kuba’mba tumusanchila Yehoba pa bintu byonse byo etubila?
Byambo byo Balumbulula
Momo balumbulula byambo biji mu buku wa Nanchi Baibolo Waamba’mba Ka?


text:
MĀNGA YA 38
Batubedibedi 12
TALA bipa biselele bano bana-balume. Tala mubaile kisampo kya mañanza. I kitembekwa enka na bana-balume babidi. Tala ne bipa bya mukuyu ne makamamanga. Bino bipa bilumbuluke nenki bibatambe kwepi? I ku ntanda ya Kenani. Vuluka, mu Kenani ye mwāshikete Abalahama, Isake ne Yakoba mu kitatyi kampanda. Ino pa mwanda wa nzala yāponene’ko, Yakoba ne kisaka kyandi bāvilukīle mu Edipito. Pano, kepadi kubwipi kwa myaka 216, Mosesa ukunkwijanga Bene Isalela mu Kenani. Kebadi pa Kadesha mu ntanda mutuputupu.
Ino mu ntanda ya Kenani mudi bantu babi. Penepo Mosesa watume batubedibedi 12, kaebanena’mba: ‘Endai, kajingululei shi i bantu banga bekele’mo, ne badi na bukomo bwa muswelo’ka. Mujingulule ne biloba shi bidi na bumeni buyampe. Kadi kemwakilwai kupaika’mo bipa bimobimo.’
Bano batubedibedi pa kujokela ku Kadesha, abasapwila Mosesa’mba: ‘Ntanda i milumbuluke kashā.’ Abape Mosesa bipa mwanda wa kulombola’mba i bya bine. Ino batubedibedi 10 abanena’mba: ‘Bantu bashikete’mo i bapuñame ne bakomo. Shi tusomonwe kukanyongolola yoya ntanda, tukepaibwa fututu.’
Bene Isalela pa kwivwana owa musapu, abakwatwa moyo. Kebanena’mba: ‘I kiyampe shi twafwidile’nka mu Edipito’mwa nansha kufwila muno mu ntanda mutuputupu. Tusa kwipaibwa ku bulwi, bakaji betu ne betu bana basa kuselwa bu misungi. Tutongei mwendeji ungi kuleka Mosesa, tukajokele mu Edipito!’
Ino batubedibedi babidi bakulupile mudi Yehova, abatompa kusenga bantu. Majina abo i Yoshua ne Kalebu. Abanena’mba: ‘Kemukikwatwa moyo. Yehova udi netu. I kipēla kunyongolola yoya ntanda.’ Ino bantu kwivwana mpika. Kupwa kebasake kwipaya Yoshua ne Kalebu.
Pa kino, Yehova wakalabala, wanena Mosesa’mba: ‘Kutupu muntu nansha umo udi na myaka 20 ne kupita’po ukatwela mu ntanda ya Kenani. I bamone bingelengele byonalongele mu Edipito ne mu ntanda mutuputupu, ino kunkulupila mpika. Shi ke pano bakalumbakana mu ntanda mutuputupu myaka 40 kufika’nka ne muntu wa mfulo afwe. Enka Yoshua ne Kalebu kete bo bakatwela mu ntanda ya Kenani.’
Umbadilo 13:1-33; 14:1-38.


text:
Isambililo 10
Kani mungeshiba shani abapempela muli bucine?
1. Kani kuli lukoso ukupempela kwa cine kumo?
BaYesu balisambishe abasambile babo ukupempela kwa cine kumo lukoso. Kuli koti ni nshila iitwala ku mweo wa muyayaya. BaYesu balilabiile ati: ‘Abace ebaibona’ inshile’yo. (Matayo 7:14) BaLesa balasumina lukoso ukupempela ukupyungisha ifisangwa mu Mashiwi abo, Baibolo. Bonse abali mu kupempela kwa cine balikwete ulucetekelo lumo.—Pendeni Yoane 4:23, 24; 14:6; AbaEfesa 4:4, 5.
2. Kani findo baYesu balabiile pa baKlistu ba bufi?
BaYesu balicenjeshe ati abakushimika abakutumpaika bakabifya ubuKlistu. Mu kuboneka kwabo, balaboneka koti balapempela ifya cine. Balalabila ati amacalici abo abuKlistu. Pano abo bantu muli bucine mungabeshiba. Mungabeshiba shani? Ukupempela kwa cine kwenka lukoso e kukwete abaKlistu ba cinenene abeshibikiilwe ku mibelo yabo na fyefyo bacita.—Pendeni Matayo 7:13-23.
3. Kani mungeshiba shani abapempela muli bucine?
Langulukeni ifi ifyakwishibilako fisanu:
AbaKlistu bacine balacindika Baibolo ati Mashiwi abaLesa. Balesha makosa ukucite’fintu koti ni fyefyo amafunde amu Baibolo alabila. Namulifyefyo, ukupempela kwa cine kulipusene ne kupempela ukusambisha ubusambishi bwa mafunde abantunshi. (Matayo 15:7-9) AbaKlistu bacine balacita koti ni fyopele’fyo ifi basambisha.—Pendeni Yoane 17:17; 2 Timote 3:16, 17.
Abasambile bacine aba baYesu balacindika ishina lya baLesa, Yehova. BaYesu balicindikile ishina lya baLesa ili balishibishe ku bantu. Balyofweleshe abantu ukwishiba baLesa kabili balibasambishe ukulukutembela ati ishina lya baLesa licindikwe. (Matayo 6:9) Uku mwikala, kani ni kwisa ukupempela ukutulisha pe shina lya baLesa?—Pendeni Yoane 17:26; AbaLoma 10:13, 14.
AbaKlistu bacine balatulisha pa Bufumu bwa baLesa. BaLesa baalitumine baYesu mu kutulisha icebo iciweme pa Bufumu. Ubufumu bwa baLesa e bukashilisha amakatasho abantunshi. BaYesu balipitilishe ukutulisha pa Bufumu mpaka ne kasuba bafwile. (Luku 4:43; 8:1; 23:42, 43) Balilabiile ati abasambile babo bakalukutulisha pa Bufumu. Kani umuntu aisa mu kulabila kuli mwebo pa Bufumu bwa baLesa, mungalanguluka ati ni kwisa uku apempela?—Pendeni Matayo 24:14.
Abasambile ba baYesu tabali ba pa calo ca panshi. Mungabeshiba ni pakuti tabalibiikamo mu mapolitiki na muli fimbi ifyakupikishanya ifya mu calo. (Yoane 17:16; 18:36) Nakabili, tabalondapo imibelo na fimbi ifintu ifibipile ificitwa mu calo.—Pendeni Jakobo 4:4.
AbaKlistu bacine balitemwanshenye ukwakuti. Amashiwi abaLesa alabasambisha ukulemya abantu aba mishobo yonse. Nangaba ati ukupempela kwa bufi kulofwelesha makosa inkondo, abapempela muli bucine balakaana ukucite’fyo. (Mika 4:1-3) Lomba, abaKlistu bacine balapyungisha impindi na fyefyo bakwete ukofweleshako ne kukoselesha bambi.—Pendeni Yoane 13:34, 35; 1 Yoane 4:20.
4. Kani mungakwishiba ukupempela kwa cine?
Kani ni kwisa ukupempela ukusambisha ifisambisho fya mu Mashiwi abaLesa, ukucindika ishina lya baLesa, kabili ukutulisha pa Bufumu bwa baLesa ati e bwenka lukoso ubukashilisha amakatasho abantunshi? Ni lisa ibumba ilitemwanshenye kabili ili talilibikamo mu nkondo? Kani mulukulanguluka ati ni bani?—Pendeni 1 Yoane 3:10-12.
Sambilileni na Fimbi
Kani Findo Baibolo Muli Bucine Isambisha?
Ukupempela Uku BaLesa Basuminishe
Boneni ifintu 6 ifilangisha fyefyo abali mukupempela kwa cine bacita.


text:
CHAANDANO 6
Nkuukuli Nkutuya Kuti Twafwa?
1-3. Mibuzyoonzi bantu njibabuzya atala akufwa, alimwi zimwi zikombelo ziyiisyaanzi?
IBBAYIBBELE litusyomezya kuti bumwi buzuba “takukooyooba limbi lufu.” (Ciyubunuzyo 21:4) Muchaandano 5, twakayiiya kuti chinunuzyo chakachita kuti chikonzeke kuli ndiswe kujana buumi butamani. Pesi nikuba boobo, bantu balafwa. (Mukambausi 9:5) Eezi zipa kuti tubuzye mubuzyo uuyandikana wakuti, Niinzi chichitika kuli ndiswe kuti twafwa?
2 Insandulo yamubuzyo ooyu iyandikana loko, ikapati kuti kwafwa chibbululu chesu. Tulakonzya kulibuzya kuti: ‘Niinzi chachitika kuli nguwe? Ulitubwene na? kujana wakonzya na kutugwasya? Kuli nituyoomubona lubo na?’
3 Zikombelo zisandula mibuzyo eeyi munzila zisiyene-siyene. Zimwi ziyiisya kuti, ikuti kuli muntu uuli kabotu uya kujulu, alimwi kuti kuli muntu uuchita zibi uyaakupya mubbibi lyamulilo. Zimwi ziyiisya kuti, ikuti wafwa ngawaba muuya alimwi ngawaakukkala abazibbululu zyako zyakafwa chiindi. Alubo zimwi ziyiisya kuti, ikuti wafwa nga uya kukubetekwa, wazwaa kubetekwa nga wapona lubo pesi kuli aamubili uumbi, chimwi chiindi uba chimwi chintu naa kuti umwi muntu.
4. Zikombelo ziyiisya kali kaambo atala alufu?
4 Zikombelo zibonekaanga ziyiisya zintu zisiyene loko. Pesi zyoonse ziboneka kaziyiisya kaambo kamwi biyo. Ziyiisya kuti, chiindi muntu naafwa kuli chimwi chintu chisyaala kachipona. Ndisimpe na eelyo?
NKUUKULI NKUTUYA KUTI TWAFWA?
5, 6. Niinzi chichitika kuti twafwa?
5 Jehova ulizi zichitika kuli ndiswe chiindi nitufwa, alimwi wakatubuzya kuti chiindi muntu naafwa, buumi bwakwe bulamana. Lufu nkutapona. Aboobo chiindi muntu nafwa, kulimvwa kwakwe akuyeeya taakwe nizisyaala pe kazipona kuli bumwi busena. * Ikuti twafwa tatukonzyi pe kubona, kumvwa, alubo ngatatuchikonzyi pe kuyeeya.
6 Mwaami Solomoni wakalemba kuti “pele bafwide tabezi cintu niciba comwe.” Bafwide tabakonzyi kuyanda nikuba kusulayika, alubo “taakwe milimo niiba miyeeyo neluba luzibo nebuba busongo mukabanda.” (Bala Mukambausi 9:5, 6, 10.) Alimwi muli Intembauzyo 146:4 iBbayibbele litubuzya kuti chiindi muntu naafwa, “makanze aakwe oonse” aalawo alamana.
JESU NZYAKAAMBA ATALA ALUFU
7. Jesu wakaambaanzi atalaa lufu?
7 Chiindi Lazaro mweenzinyina waJesu naakafwa, Jesu wakati kuli basikwiiya bakwe: “Mulongweesu Lazaro uloona.” Pesi Jesu taakali kwaamba kuti Lazaro uliikulyookezya. Jesu wakali kwaamba kuti: “Lazaro wazaya [wafwa].” (Johane 11:11-14) Eezi zyaamba kuti Jesu wakali kukozyanisya kufwa mbuli koona. Taakali kwaamba kuti Lazaro wakali kujulu naa kuti wakali kkede abazibbululu bakwe bakafwa chiindi. Alubo taakwe nakaamba kuti Lazaro wakali kupya mumulilo naa kuzyalwa lubo kali uumbi muntu naa kuti munyama. Peepe, Lazaro wakali mbuli kuti uliikoona mung’onzi. Amwi magwalo akozyanisya lufu mbuli koona ng’onzi. IBbayibbele lyaamba kuti Davida wakakombelezya Jehova kati: “Bonya meso aangu, kuti ntaoni mulufu.” (Intembauzyo 13:3) Alimwi Daniele wakalemba kuti “bantu banji baona mubulongo bwaansi bayoobuka.”
8. Tuzi biyeni kuti Leza taakwe naakalenga bantu kuti kabafwa?
8 Ani Leza wakalenga Adamu aEva kuti mukuya kwachiindi bazoofwe na? Peepe! Jehova wakabalengela kuti babotelwe buumi bumaninide butamani. Chiindi Jehova naakalenga bantu, wakabapede chiyandisyo chakupona kutamani. (Mukambausi 3:11) Mbuli bazyali mbubatabotelwi kubona bana babo kabachembala akufwa, alakwe Jehova mbalimvwa notuchembala akufwa. Ikuti Jehova wakatulengela kuti tupone kukabe kutamani, nkaamboonzi nitufwa?
NKAAMBOONZI NITUFWA?
9. Nkaamboonzi mulawu Jehova ngwaakapa Adamu aEva niwakatali muyumu kuutobela?
9 Mumuunda waEdeni, Jehova wakabuzya Adamu aEva kuti: “Misamu yoonse yamumuunda ncobeni uyooilya, cita musamu wakuziba bubotu abubi. Toelede kulya kulinguwo pe, nkaambo mubuzuba obo mboyoolya kulinguwo ncobeni uyoofwa.” (Matalikilo 2:9, 16, 17) Mulawu ooyu tewakali muyumu kuuswiilila, alubo Jehova wakalaa cheelelo chakubabuzya chintu chibotu achibi. Kwiinda mukuswiilila Jehova, bakali kunotondeezya kuti balemeka bweendelezi bwakwe. Alubo bakali kunotondeezya kuti balalumba kuzintu zyoonse nzyaakabachitila.
10, 11. (a) Saatani wakabeena biyeni baAdamu a Eva? (b) Nkaamboonzi baAdamu nibatakwe chitamizyo kuli zezyo nzibakachita?
10 Chiwusisya nchakuti, Adamu aEva bakasala kutaswiilila Jehova. Saatani wakati kuli Eva: “Sa ncobeni Leza wakaamba kuti, tamweelede kulya misamu yoonse yamumuunda?” Elyo mwanakazi wakaambila nzoka kuti, “Micelo yamisamu yamumuunda tulailya, pele micelo yamisamu oyo uuli mukati kamuunda, Leza waamba kuti, ‘tamweelede kulya njiyo pe, alimwi tamweelede kwiiguma, kuti mutafwi.’”
11 Mpawo Saatani wakati: “Ne! tamukonzyi kufwa pe. Nkaambo Leza ulizi kuti mubuzuba obo mbubonya mbomuyooulya, meso anu ayoojuka [julika], lino muyooba mbuli Leza, muyooziba bubotu abubi mbububede.” (Matalikilo 3:4, 5) Saatani wakali kuyanda kuti Eva alisalile chibotu a chibi. Muchiindi eecho, Saatani wakabeja zyakali kuyoochitika aawo Eva naakali kuzooleka kuswiilila Leza. Saatani wakati Eva taakali kuzoofwa pe, aboobo Eva wakalya imwi yamichelo mpo wasikupa mulumaakwe. Adamu a Eva bakalizi kuti Jehova wakali wabaambila kuti batalyi muchelo. Nibakalya, bakasala kutaswiilila mulawu wakali muuba. Kwiinda mukulya, bakatondeezliya kutalemeka Wisi wabo wakujulu. Taakwe chakutamizya atala anzibakachita!
12. Nkaamboonzi nizichisa kuziba kuti Adamu aEva bakatondeezya kutaswiilila Jehova?
12 Yeeya kuti zyakamunyeemya biyeni Mulengi wabo azezyo bazyali besu bakusaanguna nzibakachita! Wali kunoomvwa biyeni chiindi nubeleka changuzu kukukomezya mwana musimbi amulombe, mpawo bakupapila akuchita zisiyene kulizezyo nzwaakababuzya kuti kabachita? Teezyakali kunookuchisya moyo na?
13. Jehova wakali kwaambaanzi naakati “kubulongo nkoelede kupiluka”?
13 Chiindi baAdamu nibakataswiilila Jehova, bakasweekelwa choolwe chakupona kutamani. Jehova wakabuzya Adamu kuti: “Nkaambo uli bulongo buyo akooko kubulongo nkoelede kupiluka.” (Bala Matalikilo 3:19.) Eezi zyaamba kuti Adamu wakali kuzooba bulongo lubo, mbuli kuti taakwe naakalengedwe pe. (Matalikilo 2:7) Kuzwa naakabisya Adamu, wakafwa alimwi taakwe naakapona lubo pe.
14. Nkaamboonzi nitufwa?
14 Kaansinga Adamu a Eva bakamuswiilila Leza, nikunga bachipona ambuli sunu. Pesi chiindi nibakatamuswiilila, bakabisya, mpawo bakazoofwa. Chibi chili mbuli bulwazi bubi loko mbutwakakona kuzwa kubazyali besu bakusaanguna. Toonse tulazyalwa katulaa chibi, alimwi nkikaambo nchitufwa. (BaRoma 5:12) Pesi aaya tee ngimakanze pe Leza ngalaawo kubantu. Leza taakwe naakayandide kuti bantu kabafwa, alimwi nchichicho iBbayibbele nchilyaamba lufu kuti ngu “sinkondonyina.”
KASIMPE KALATWAANGUNUNA
15. Kasimpe kali atala lufu katwaangununa biyeni?
15 Kasimpe kali atala alufu kalatwaangununa kutwaambo twakubeja. IBbayibbele lituyiisya kuti bafwide tabamvwi kuchisa nikuba kuumbaala. Tatukonzyi pe kwaambuula ambabo, alubo tabakonzyi pe kwaambuula andiswe. Tatukonzyi pe kugwasya bafwide, alubo abalabo bafwide tabakonzyi pe kutugwasya. Tabakonzyi pe kutuchisa, nkikaako tatweelede kubayoowa pe. Aboobo, zikombelo zyiingi ziyiisya kuti, bafwide balapona kuli bumwi busena akuti tulakonzya kubagwasya kuti twabbadala mali kubapayizi bazikombelo naa kuli babo baambwa kuti mbasalali. Pesi kuti twaziba kasimpe atala alufu, taakwe nituyooyenwa pe akubeja kuli boobo.
16. Nkuukuli kubeja zikombelo zyiingi nkuziyiisya atala abakafwa?
16 Saatani ubelesya zikombelo zyakubeja kukutubejela akutuchitya kuti tuyeeye aanga bafwide bachipona. Muchikozyano, zikombelo zimwi ziyiisya kuti, chiindi nitufwa chimwi chibeela chamubili wesu chilasyaala kachipona kuli bumwi busena. Chikombelo chako chiyiisya oobo na? naa kuti chikuyiisya eezyo iBbayibbele nzilyaamba atala abakafwa? Mbuli mbaakachita kuli Eva, ambuli sunu Saatani uchibelesya kubeja kutegwa apambule bantu kuzwa kuli Jehova.
17. Nkaamboonzi ikaambo kakuumpa bantu mubbibi lyamulilo nikali kakusampuula Jehova?
17 Zikombelo zyiingi nchiziyiisya zilayoosya. Muchikozyano, zimwi ziyiisya kuti bantu batali kabotu bayaakupya mubbibi lyamulilo uutamani. Ooku nkutukila Jehova. Taakwe nanga ulazumina kuti bantu bapenzegwe munzila iili boobu! (Bala 1 Johane 4:8.) Umvwa biyeni atala amuntu uupenzya mwana kwiinda mukumuumpa maboko mumulilo? Nisimpe kuti ulamusulayika muntu uuli boobo. Taakwe niwali kunooyanda kumvwa azyamuntu ooyo. Eezi nzinzizyo loko Saatani nzyayanda kuti tumvwe atala aJehova!
18. Nkaamboonzi nituteelede kuyoowa bafwide?
18 Zimwi zikombelo ziyiisya kuti chiindi bantu nibafwa baba myuuya. Zikombelo zili bobo ziyiisya kuti tweelede kulemeka alimwi akuyoowa myuuya eeyo, nkaambo ilakonzya kuba beenzuma balaanguzu nikuba kuti basinkondoma bayoosya. Bantu biingi balakusyoma kubeja ooku. Balabayoowa bafwide, nkikaako balabakomba mubusena bwakukomba Jehova. Yeeya kuti bantu bafwide tabakonzyi kumvwa, aboobo tatweelede kubayoowa. Jehova Mulengi wesu. NguLeza wakasimpe, nguwe alikke ngutweelede kukomba luzutu.
19. Kuziba kasimpe atala alufu kutugwasyaanzi?
19 Ikuti twakaziba kasimpe atala abafwide tulaangununwa kuzwa kutwaambo twakubeja twazikombelo. Alimwi kasimpe aaka katugwasya kuti tumvwisisisye izisyomezyo zigambya eezyo Jehova nzyaakatuchitila atala abuumi bwesu abwajuunza.
20. Tuyooyiiyaanzi muchaandano chitobela?
20 Kwaminyaka miingi loko yakiinda mubelesi waLeza wazina lyaJobu wakabuzya kuti: “Ikuti naa muntu wafwa, sena inga wapona alimwi?” (Jobu 14:14, NW) Zilakonzeka na choonzyo kuti muntu wafwa ulakonzya kupona lubo? Eezyo Leza nzyatubuzya muBbayibbele zilabotezya. Tuyoobona kuti nkaamboonzi nichili boobo muchaandano chitobela.
^ par 5 Bamwi basyoma kuti muuya ulasyaala kawupona chiindi umwi muntu naafwa. Kuti ujane makani miingi, langa Makani Aakumamanino 17 a 18.