text:
SHAPITA WA DIKUMI NE UMO
Mwanda Waka Leza Ulekele’ko Masusu?
Le Leza ye uleta masusu pano pa ntanda?
I mwanda’ka wālupukile mu budimi bwa Edena?
Leza ukapwija namani masusu asusuka bantu?
KINONDANONDA na divita dinane dyalwilwe mu ntanda imo, tununu ne tununu twa basivile, bana-bakaji ne bana batyetye, baipailwe ne kujikwa mu kina kimo, batūla’po ne tuyukeno tuvule. Kayukeno ne kayukeno kadi kasonekelwe’po amba: “Mwanda waka?” Kyaba kimo, kino kipangujo kisanshijanga mutyima mpata. Bantu bepangulanga bya bulanda mwanda waka divita, kimpengele, nansha bupolapola bipaya baswe babo bampikwa mwanda, byonakanya mobo abo, ne kwibaletela masusu kapwila. Bine, bantu bakimbanga kuyuka mwanda waka bino binkumbulu bibafikilanga.
2 Mwanda waka Leza ulekele’ko masusu? Shi Yehova Leza ye mwine bukomo bonso, wa buswe, wa tunangu, ne moloke, mwanda waka ntanda i miyule mushikwa ne bukondame? Le nobe kodi mwiipangule bino bintu?
3 Lelo i bibi kwipangula mwanda waka Leza ulekele’ko masusu? Bamo balañanga amba kwipangula kipangujo kya uno muswelo i kubulwa lwitabijo mudi Leza ne amba i kumufutulula. Inoko shi utanga mu Bible, ukamona amba bantu ba kikōkeji, bakaminwe Leza, nabo bēipangwile bipangujo bya uno muswelo. Kimfwa mupolofeto Habakuka wāipangwile Yehova amba: “Lelo i mwanda ka o wandaija bukondame ne kutala bupupakane, a? mwanda kutūta ne bingojila bidi ku meso ami; kudi lupata, ne midiululo itāluka.”—Habakuka 1:3.
4 Le Yehova wāfunine Habakuka mupolofeto wa kikōkeji mwanda’po’tu wāipangwile bino bipangujo? Mhm. Pa kyaba kya kumufunina, Leza wātweja binenwa byampikwa budimbidimbi bya Habakuka mu nsekununi ya mu Bible. Kadi Leza wāmukwasha evwanije myanda senene, ekale ne na lwitabijo lukatampe. Yehova usaka kukulongela nobe uno muswelo. Vuluka, Bible ufundija amba Leza ‘ukutele mutyima.’ (1 Petelo 5:7) Leza ushikilwe bibi ne masusu alupuka’ko kupita mushikilwe’byo muntu ye-yense. (Isaya 55:8, 9) Penepo mwanda waka kudi masusu mavule pano pa ntanda?
MWANDA WAKA KUDI MASUSU MAVULE NENKI?
5 Bantu ba mu bipwilo bivule bendanga kukepangula bendeji babo ne bafundiji babo mwanda waka kudi masusu mavule. Pavule pene malondololo obebalondololanga i ano: masusu i kiswa-mutyima kya Leza ne amba i mutunge tamba kalā bintu bikafikila umo ne umo dyalelo, ne binkumbulu bine kumo. Bamo balombolwanga amba mashinda a Leza i madyambakane kushintulula nansha amba i aye uletela bantu lufu—nakampata bana—mwanda wa akekale nabo momwa mūlu. Ino, monka mowefundile’kyo, Yehova Leza kaloñangapo bibi nansha dimo. Bible unena’mba: “Leka! Leka! Leka! kulampe kwine, Leza kalongapo bibi; kadi ku Mwinebukomobonso [i bikomo] alonge bukondame.”—Yoba 34:10.
6 Le uyukile mwanda waka bavule baponenanga mu kilubo kya kutopeka Leza pangala pa masusu asusukwa mu ino ntanda? Divule, batopekanga Leza Mwinē bukomo bonso mwanda balanga amba ye aye mwine mulopwe wa ino ntanda. Kebayukilepo bubinebine bupēla abo’ko bwa mvubu bufundija Bible. Abe wafundile buno bubinebine mu Shapita wa 3 wa dino dibuku, amba mulopwe mwine wa ino ntanda i Satana Dyabola.
7 Bible unena patōkelela’mba: “Ne panopantanda ponsololo pēne palēle mudi yewa umbi.” (1 Yoano 5:19) Shi ulanguluke’po biyampe, mwene ukamona’tu amba i bya bine? Ino ntanda imwekejanga bumuntu bwa kipangwa kya ku mushipiditu kyambulwa kumweka, ke yewa “ñongoji wa panopantanda ponso” kadi. (Kusokwelwa 12:9) Satana i umbi wa nshikani, ndimbañani, ne ntapani. O mwanda ntanda yaludika nayo i miyule mushikwa, budimbidimbi, ne butapani. Buno bo bubinga bumo bidi bwikadile’ko masusu mavule.
8 Bubinga bukwabo bwikadile’ko masusu mavule i bobwa botwesambīle’po mu Shapita wa 3, amba bantu i bakubulwa kubwaninina kadi i babipya-mambo tamba kasha butomboki bulupuka mu budimi bwa Edena. Bantu ba bubi bafwilanga enka kubikala, ne kino i kibutule mavita, kasusu, ne masusu kumo. (Musapudi 4:1; 8:9) Bubinga bwa busatu bwikadile’ko masusu i “kitatyi ne myanda yampikwa kulaya.” (Musapudi 9:11, NW) Mu ntanda kemwingilapo Yehova bu Muludiki wa kukinga bantu, bantu bakokeja kususuka na byamalwa bibaponena mwanda wa kutanwa pa kifuko kibi mu kitatyi kibi.
9 Ino tuseñwanga ku mutyima pa kuyuka amba Leza kaletangapo masusu. Ke ayepo ulengeja mavita, bupolapola, kasusu, nansha ke bimpengele bya ntanda bisusula bantu bine. Inoko, kyotufwaninwe kuyuka i kino: Mwanda waka Yehova ulekele’ko ano masusu onso’a? Shi aye ye Mwinē Bukomo Bonso, nanshi udi na lupusa lwa kupwija’o. Ino mwanda waka kapwija’opo? Bine, Leza wa buswe otuyukile udi na bubinga bwendele’mo bwalekēle ekale’ko.—1 Yoano 4:8, BB.
MWANDA WA MVUBU UBALUPUKA
10 Pa kuyuka mwanda waka Leza ulekele’ko masusu, tufwaninwe kujokela mu kitatyi kine kyāshilwile masusu. Satana pa kufikija ba Adama ne Eva ku kutombokela Yehova, kwālupukile kipangujo kikatampe mpata. Ino Satana kāpatenyepo bukomo bwa Yehova. Kadi Satana wādi uyukile amba Yehova udi na bukomo kebudi mpwilo. Nanshi Satana waālakene kyepelo kya kuludika kya Yehova. Satana wātopekele Yehova amba i muludiki mutyani pa kumutela bu mbepai ufidile bantu bandi bintu bilumbuluke. (Ngalwilo 3:2-5) Bine, Satana wāsakile kunena amba bantu bakekala biyampe shi Leza aleke kwibaludika. Luno lwādi lonji lwāsombelwe bubikadi bwa Yehova, kyepelo kyandi kya kubikala.
11 Ba Adama ne Eva bātombokēle Yehova. Badi’nka bwa abo bānene amba: “Ketusakilepo Yehova ekale Muludiki wetu. Tukokeja kwitongela batwe bene kiyampe ne kibi.” Le Yehova wādi wa kupwija uno mwanda namani? I muswelo’ka waādi wa kufundija bipangwa byonso bya ñeni amba bantomboki’ba i betupe ne amba bine muswelo wandi wa kuludika o mulumbuluke? Bamo bakokeja kunena amba Leza wādi ufwaninwe’tu konakanya bantomboki’ba ne kushilula bintu dipya. Ino Yehova wānene kala amba mpango yandi i ya kuyuja ntanda na lutundu lwa ba Adama ne Eva, kadi wādi usaka bekale nyeke bōmi mu paladisa pano pa ntanda. (Ngalwilo 1:28) Yehova ufikidijanga nyeke mpango yandi. (Isaya 55:10, 11) Ne kadi, kufundula’ko bano bantomboki mu Edena kekwādipo kwa kupwija mwanda wālupukile utala pa kyepelo kya Yehova kya kuludika.
12 Tutalei bidi kino kimfwa. Langa shi mwadimu ulombola bana ba masomo mwa kupikwila esabu kampanda mikomo. Ino mwanā masomo wa ñeni aye’ko ntomboki wanena amba muswelo ulombola mwadimu mwa kupikwila ke molokepo. Papo umwekeja amba mwadimu kayukile’byopo, kadi uno ntomboki waninge amba aye uyukile muswelo muyampe wa kupikula esabu’ya. Bana ba masomo bamo nabo abaitabija amba udi na bubinga, nabo abelunga nandi mu butomboki. Le mwadimu ufwaninwe kulonga’po namani? Shi wapanga bano bantomboki mu kalasa, bana ba masomo bakwabo bakamona namani? Babulwe nabo kukulupila amba mwanā masomo’wa ne bakwabo bamulondele badi na bubinga? Ne kadi bana ba masomo bakwabo badi mu kalasa bakajimija bulēme bobalēmekele mwadimu, bakalanga amba watyina bakamujingulula amba i mupone. Ino langa shi mwadimu’wa wanena ntomboki alombole kalasa konso muswelo wakokeja aye kupikula esabu’ya.
13 Yehova nandi ulongele kino kintu kyalonga mwadimu. Vuluka amba ke enkapo bantomboki ba mu Edena bādi mu mwanda. Mwanda midiyo ne midiyo ya bamwikeulu nabo bādi babandila. (Yoba 38:7; Danyele 7:10) Muswelo wādi wa kupwija Yehova butomboki’bwa wādi na lupusa ne pa bamwikeulu bakwabo, ne mwenda mafuku, pa bipangwa byonso bya ñeni. Penepa Yehova wālongele’po namani? Wālekele Satana alombole muswelo wandi wa kuludika bantu. Leza wāleka ne bantu bene beludike abo bene na kulonda bwendeji bwa Satana.
14 Mwadimu wa mu kimfwa kyotwaleta uyukile biyampe amba byenda na ntomboki ne bana ba masomo belunga nandi i bya bubela. Ino uyukile amba kwibaleka batompe kubingija mulangwe wabo kukekala kwa kamweno ku kalasa konso katuntulu. Ino pasa kutunya bantomboki, bana ba masomo bampikwa budimbidimbi basa kumona amba mwadimu ye muntu umo kete ufwaninwe kufundija kalasa. Bakevwanija kine kikapangila mwadimu bano bantomboki mu kalasa. Mo monka ne Yehova nandi, uyukile amba bantu ne bamwikeulu ba mityima miyampe bakamwena’mo biyampe pa kumona Satana ne bantomboki nandi batunya, ne pa kuyuka amba bantu kebakokejapo kwiludika abo bene. Pamo bwa Yelemia wa pa kala, nabo bakayuka buno bubinebine bwa mvubu mpata amba: “A Yehova ngyukile’mba dishinda dya muntu kedidipo kwadi aye mwine, ehe; kekidipo mu muntu unañanga kolola matabula andi.”—Yelemia 10:23.
MWANDA WAKA ULEKELE KITATYI KILAMPE NAMINO?
15 Mwanda waka Yehova i muleke masusu endelele kitatyi kilampe namino? Mwanda waka kakankajapo bibi bileke kulongeka? Eyo, tala bidi bino bintu bibidi kebilongelepo mwadimu wa mu kyelekejo kyotwaletanga. Dibajinji kakandilepo uno mwifundi ntomboki kulupula milangwe yandi. Dya bubidi, mwadimu kakweshepo uno ntomboki mu kwibingija kwandi. Ne Yehova nandi mo monka, i musumininwe kuleka kulonga bino bintu bibidi. Kibajinji kakandilepo Satana ne boba belungile ku mutamba wandi baleke kwibingija shi byobenda nabyo i byoloke. O mwanda i muleke kitatyi kilampe kipite’po. Mu tununu ne tununu twa myaka ya mānga ya muntu, bantu i batompe miswelo yonso ya kwibikala, ko kunena’mba imbikalo yonso ya bantu. Eyo, bantu i bendelele mu myanda ya sianse ne mu myanda mikwabo, ino bukondame, bulanda, buñonaona, ne mavita byenda’nka bibipila’ko. Buludiki bwa muntu pano i bumweke patōka amba i bukomenwe.
16 Kya bubidi, Yehova kakweshepo Satana mu kuludika ino ntanda. Tulete kimfwa: shi kwadi amba Leza ukankajanga bupolapola bwa malwa bulonga bantu, mwene longa wakwasha ku kubingija bantomboki? Mwene nankyo Leza wadi wa kupa bantu milangwe amba bantu bakokeja nanshi kwiludika abo bene pampikwa byaka? Shi Yehova walongele namino, nabya nandi wadi wa kwikupa ku bubela. Ino “Leza kakokezya po kubepa.”—Bahebelu 6:18, BB.
17 Le tukanena bika pa byonso byonekele mu kitatyi kyonso kya butomboki bobatombokēle Leza? I biyampe tuvuluke amba Yehova i mwinē bukomo bonso. Nanshi ukokeja kufundula bibi byonso biletēle bantu masusu. Monka motwefundile’kyo, koneka kwa umbuo wetu wa ntanda kukapwa pakālamunwa ntanda ke Paladisa. Byaso byonso bya bubi bikafundulwa kupityila ku lwitabijo lwa kwitabija kitapwa kya kikūlwa kya Yesu, ne byaso bya lufu nabyo bikapwa kupityila ku lusangukilo. Penepo Leza ukengidija Yesu amba “ōne mīngilo ya dyabola.” (1 Yoano 3:8) Yehova ukafikidija byonso bino enka pa kitatyi kitungwe. Tukokeja kusangala pangala pa kupwa kwakapwilepo uno mwanda bukidibukidi, mwanda kitūkijetyima kyandi kibetupe netu mukenga wa kwifunda bubinebine ne kumwingidila. (2 Petelo 3:9, 10) Mu kino kitatyi kimo kyonka, Leza ukimbanga batōtyi bandi ba bine, ne kwibakwasha bōminine masusu o-onso ebafikila mu ino ntanda ya tuvutakanya.—Yoano 4:23; 1 Kodinda 10:13.
18 Padi bamo bakeipangula amba, Mwene ano masusu onso’a adi a kwikala kutupu’o shi Leza wāpangile ba Adama ne Eva mu muswelo okebādipo babwanya kumutombokela? Pa kulondolola kino kipangujo, ufwaninwe bidi kuvuluka kyabuntu kilēme kikupele Yehova.
UKENGIDIJA NAMANI KYABUNTU KIKUPELE LEZA?
19 Monka motwamwenine mu Shapita wa 5, bantu bāpangilwe na bwanapabo bwa kwitongela. Le ujingulwile amba bine kino i kyabuntu kilēme? Leza wālongele banyema bavulevule, ino baludikwanga bininge na kitetyima. Kadi muntu i mupunge mashini akokeja kulonga enka bintu byoasoñanibwe kulonga. Le twadi ba kusangala shi Leza wetulongele netu uno muswelo? Mhm, tudi na nsangaji pa kwikala na bwanapabo bwa kutonga bintu pala pala, kimfwa motusakila kwikadila, mwiendelejo wa umbūmi otusaka kulonda, balunda botusaka kupwana nabo, ne bikwabokwabo. Tuswele kwikala na bwanapabo kampanda, ne Leza nandi usaka twikale uno muswelo.
20 Yehova kasakangapo bantu bengila mingilo na kuningilwa. (2 Kodinda 9:7) Tulete kimfwa: I kika kikasangaja mbutwile kutabuka—le i mwana umunena amba “nkuswele” mwanda abamusoñanya’ni, nansha i mwana unena namino na mutyima wandi? Kipangujo pano i kino, Le abe ukengidija namani bwanapabo bwa kwitongela bukupele Yehova? Ba Satana, Adama, ne Eva bāingidije bibi mpata bwanapabo bwabo bwa kwitongela. Bāpelele Yehova Leza. Le abe ukalonga namani?
21 Udi na mukenga wa kwingidija senene kino kyabuntu kya kutendelwa kya bwanapabo bwa kwitongela. Ukokeja kwilunga ku midiyo ne midiyo ya boba bekupa ku mutamba wa Yehova. Basangajanga mutyima wa Leza mwanda batulujanga Satana amba i mbepai ne amba i muludiki mutunye tunyē. (Nkindi 27:11) Nobe ukokeja kumutuluja na kutonga mwikadilo mulumbuluke wa umbūmi. Kino kyo kikashintululwa mu shapita ulonda’ko.
BYOBYA BIFUNDIJA BIBLE
- Ke Lezapo ulengeja bibi pano pa ntanda.—Yoba 34:10.
- Satana wāalakene kyepelo kya Yehova kya kuludika pa kumutela bu mbepai ne pa kunena amba ufidile babikalwa Bandi kintu kiyampe.—Ngalwilo 3:2-5.
- Yehova ukengidija wandi Mwana, Meshiasa Mulopwe wa Bulopwe bwandi, mwanda wa kupwija masusu onso a bantu ne byaso bilupukile’ko bine.—1 Yoano 3:8.
Bipangujo bya Kifundwa
1, 2. I masusu’ka asusuka bantu dyalelo, ne atwala bavule ku kwiipangula bipangujo’ka?
3, 4. (a) I bika bilombola amba ke bibipo kwipangula mwanda waka Leza ulekele’ko masusu? (b) Yehova umwene namani bibi ne masusu?
5. Kyaba kimo i buluji’ka bobaletanga pa mwanda wa masusu asusuka bantu, ino aye Bible ufundija bika?
6. Mwanda waka bantu bavule baponenanga mu kilubo kya kutopeka Leza pangala pa masusu asusukwa mu ino ntanda?
7, 8. (a) Ntanda imwekejanga namani bumuntu bwa muludiki wayo? (b) Kubulwa kubwaninina kwa bantu, “kitatyi ne myanda yampikwa kulaya” biletanga masusu muswelo’ka?
9. Mwanda waka tunena amba Yehova udi na bubinga bwendele’mo bwalekēle masusu endelela?
10. Lelo Satana waālakene bika, ne waālakene’byo namani?
11. Mwanda waka Yehova kāonakenyepo bantomboki ponka’pa mu Edena?
12, 13. Leta kimfwa kilombola kine kyāikele Yehova kulekela Satana ekale muludiki wa ino ntanda ne mwanda waka Leza wālekele bantu beludike abo bene.
14. Bantu bakamwena kamweno’ka mu butyibi bukwete Yehova bwa kwibaleka beludike abo bene?
15, 16. (a) Mwanda waka Yehova ulekele masusu endelele kitatyi kilampe? (b) Mwanda waka Yehova kakankajapo bibi, kimfwa bupolapola bwa malwa?
17, 18. Yehova ukalonga namani pa byonso byonenwe na buludiki bwa bantu ne lupusa lwa Satana?
19. I kyabuntu’ka kilēme kitupele Yehova, ne mwanda waka tufwaninwe kwikimona amba kidi na mvubu?
20, 21. Tukokeja namani kwingidija senene kyabuntu kya bwanapabo bwa kwitongela, ne mwanda waka tufwaninwe kwikala na mutyima wa kulonga uno muswelo?


c: text/html

text:
Cinshi Twabela Pano Calo?
Icasuko ca mu Baibolo
Baibolo ilanga ukuti ico twabela pano calo kuba ifibusa fya kwa Lesa. Moneni amashiwi yamo ayacindama ayaba muli Baibolo.
Lesa ni Kabumba wesu. Baibolo itila: “[Ni Lesa] e watupangile, tatwaipangile fye iyo.”
—Amalumbo 100:3; Ukusokolola 4:11.
Kwaliba umulandu Lesa apangiile ifintu fyonse, ukubikako na ifwe bene.
—Esaya 45:18.
Lesa atupangile ukuti ‘tulekabila ifya kwa Lesa,’ ici cisanshamo no kwishiba umulandu twabela pano calo. (Mateo 5:3) Afwaya ukuti twishibe ifya kwa Lesa.
—Amalumbo 145:16.
Kuti twaishiba ifya kwa Lesa nga ca kuti twaba ifibusa fyakwe. Bamo kuti bamona kwati umuntu te kuti abe cibusa wa kwa Lesa, lelo Baibolo itukoselesha ukuti: “Palameni kuli Lesa, na o akapalama kuli imwe.”
—Yakobo 4:8; 2:23.
Nga tulefwaya ukuba ifibusa fya kwa Lesa, tufwile ukulacita ifyo afwaya ukuti tulecita. Baibolo yalilanda ifyo afwaya tulecita pali Lukala Milandu 12:
13, apatila: “Tiina Lesa wa cine no kusunga amafunde yakwe. Pantu ici e cifwaikwa ku bantu bonse.”
Ku ntanshi, ilyo Lesa akafumyapo ukucula konse pano calo no kupeela umweo wa muyayaya ku fibusa fyakwe, abamupepa, e lyo tukalaikala ukulingana ne fyo Lesa afwaile ukuti tuleikala.
—Amalumbo 37: 10, 11.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mavidyo Aapa JW.ORG
Lolini amavidyo yano tukweti pa intaneti aakulanda pa malyasi apusane-pusane amu Baibo. Tambini nanti kopini mavidyo aakalanda pa lupwa, pa yacance alino na pa yana. Paaya na mavidyo aalondolola ningo sana pali ya Nte Yakwe Yeova.
I Vyani Vikacitika pa Ng’anda ya Wene?
Ilolelini ivikacitika umukasi.
I Vyani Vikacitika pi Sambililo Lya Baibo?
Umu nsi yonsi ya Nte Yakwe Yeova yamanyikwa ukuti yakasambilizya antu Baibo uwila sile. Ilolelini vino yakacita.
U Mulandu ci Uno Mulinzile Ukusambilila Baibo?
Baibo ika-azwa antu aingi sana umu nsi yonsi ukuzana masuko ku mauzyo acindame sana. Nga mwemo mutanga mutemwe?


text:
Sena Bbaibbele Kuli Ncolyaamba Kujatikizya Zikwati Zyabantu Bajisi Zizo Zikozyenye?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Mulengi wesu wakabikka milawo yeendelezya zikwati kaindi mfwulumende kazitanatalika kweendelezya bubambe oobu. Bbuku lyakusaanguna mu Bbaibbele litwaambila kuti: “
Mwaalumi uleelede kusia wisi abanyina akukakatila kumwanakazi wakwe, babe nyama yomwe buyo.” (Matalikilo 2:24) Jesu wakasinizya kwaamba kuti aabo bakwetene beelede kuba “
mwaalumi amukaintu.”—Matayo 19:4.
Aboobo, Leza wakali kuyanda kuti cikwati kacili caanzyo calukamantano citamani akati kamwaalumi amukaintu. Baalumi abamakaintu bakapangwa kuti kabagwasyanya kutegwa bacikonzye kubikkila maano kuziyandika zyaumwi alimwi amakani aakoonana akuzyala bana.


text:
Sena Leza Ulazumizya Kuvwelanya Bukombi?
Basikubala muteende wiitwa kuti The Sydney Morning Herald bakabuzyigwa mubuzyo wakuti: “Sena bukombi bulatukamantanya naa kutwaandaanya?” Bunji bwabaabo bakaingula, 89 pesenti bakali kulimvwa kuti bukombi bulatwaandaanya.
AABO bakulwaizya kuvwelanya bukombi, makani aaya baabona munzila iindene. Ba Eboo Patel, ibakatalisya kabunga kabukombi buvwelene kategwa Interfaith Youth Core bakabuzya kuti: “Mbukombi nzi butabikkili maano kuba aalweetelelo . . . , kulanganya masena . . . , kusamausya beenzu?”
Ncobeni, ba Bbuda, ba Katolika, ba Protesitanti, ba Hindu, ba Mozilemu alimwi abamwi zimwi ziindi babelekela antoomwe mukulwana bucete, balakkampeena kujatikizya lwaanguluko lwabantu, balabeleka ikulesya kuteya tudandamiti naa ikwaamba makani aajatikizya kulanganya masena motukkede. Zikombelo ziindene-indene zilakkala ansi antoomwe kutegwa zibandike mbozikonzya kukulwaizyanya alimwi akumvwana. Balasekelela kujatikizya zikombelo zyabo ziindene-indene kwiinda mukuyasya nkendulu nobasekelela, kupobola, kulizya nyimbo, kupaila alimwi azimwi buyo.
Sena kuvwelana kwazikombelo munzila eeyi nenzila mbotu yakumana mazwanga akati kazikombelo? Sena kuvwelanya bukombi nenzila Leza njabelesya kutegwa zintu zibote anyika?
KUSOLA KUJANA LUKAMANTANO
Mbunga yomwe akati kambunga zipati-pati zyabukombi buvwelene ilalisumpula ategwa ilijisi bantu muzikombelo ziindene-indene ziinda ku 200 alimwi akuti zilajanika muzisi zili 76. Makanze aambunga eeyi “ngakukulwaizya lukamantano lukkalilila mubukombi buvwelene.” Nokuba boobo, eeci ncuuba-uba buyo kucaamba pele kucicita cilakatazya. Mucikozyanyo, kweelana abasikweendelezya tubunga ootu, bbuku ilyaamba zintu nzyobasyoma lyakeelede kulembwa kabotu kutegwa batanyemyi basizikombelo zimwi alimwi abaabo bazulilwa muzisi zimbi. Ino nkaambo nzi? Bakali kukazyanya naa Leza wakeelede kulembwa mubbuku lyakabunga naa pe. Aboobo, bakakasya ikwaamba makani aajatikizya Leza.
Ikuti Leza katajatikizyidwe mumakani aabo, ino lusyomo lujisi mulimo nzi? Kuyungizya waawo, mbuti bukombi oobu buvwelene mbobwiindene atubunga tugwasilizya bantu? Kweelana azyaambwa kale kujatikizya kabunga kabukombi buvwelene, cilalimvwisya kwaamba kuti, kalipandulula kuti takali kabunga kabukombi pe, pele “nkabunga kakulwaizya kubelekelaamwi.”
SENA KUKULWAIZYA KUCITA ZIBOTU NKOKUYANDIKA KULIKKE?
Sikukulwaizya kuvwelanya bukombi uuzyibidwe kapati uutegwa Dalai Lama wakaamba kuti: “Njiisyo zipati-pati zyabukombi boonse zijisi mulumbe omwe: nkokuti luyando, lweetelelo alimwi akulekelelana.” Alimwi wakayungizya kuti: “Cintu ciyandika kapati nkuba abube oobu buzuba abuzuba.”
Nokuba boobo, bube oobu, nkokuti luyando, lweetelelo alimwi akulekelelana bulayandika kapati. Mumulawo iwaambwa kuti Mulawo Wabukkale Bubotu, Jesu wakati: “Aboobo, zyintu zyoonse nzimuyanda kuti bantu bamucitile, anywebo nzimweelede kubacitila.” (Matayo 7:12) Pele sena kuba alusyomo lwini-lwini caamba buyo kukulwaizyanya kucita zintu zibotu?
Muciindi ncaakapona mwaapostolo Paulo, wakalemba boobu kujatikizya bantu banji ibakali kulyaamba kuti bakomba Leza: “Ndilazumina kuti mbasungu kubelekela Leza; pele ikutali kweelana aluzyibo lwini-lwini.” Ino kwakali penzi nzi? “Nkaambo mbwaanga tiibakabuzyi bululami bwa Leza,” Paulo wakati, “bakali kusoleka kulibikkila bululami bwabo beni.” (Baloma 10:2, 3) Kubula luzyibo lwini-lwini kujatikizya nzyaakali kuyanda Leza kuti kabacita, cakapa kuti busungu bwabo alimwi alusyomo lwabo zibe zyabuyo.—Matayo 7:21-23.
BBAIBBELE NCOLYAAMBA KUJATIKIZYA KUVWELANYA BUKOMBI
Jesu wakati: “Balikkomene aabo baleta luumuno.” (Matayo 5:9) Jesu wakali kuzicita eezyo nzyaakali kukambauka kwiinda mukusumpula luumuno alimwi akwaambila bantu babukombi bwiindene-indene mulumbe waluumuno. (Matayo 26:52) Aabo ibakatambula mulumbe bakaba alukamantano luyumu lwaluyando. (Bakolose 3:14) Pele sena makanze aa Jesu akali buyo aakuti bantu ibazwa mubukkale busiyene-siyene kabamvwana kutegwa babe aluumuno? Sena wakabasangana mubukombi bwabo?
Basololi bazikombelo batubunga tuzandukide twaba Farisi alimwi aba Saduki bakali kumukazya Jesu—akukanza kumujaya. Ino wakacita buti? Jesu wakalailila basikwiiya bakwe kuti: “Amubaleke buyo. Mbasololi boofwu.” (Matayo 15:14) Jesu tanaakakulwaizya kuvwelana mukukomba abantu bali boobu.
Nokwakainda ciindi, mbungano ya Bunakristo yakatalisyigwa mu Korinto, Greece—busena bwakazyibidwe kapati kuti bujisi tubunga tunji twabukombi bwiindene-indene. Ino Banakristo bakali mubusena oobu bakeelede kucita buti? Mwaapostolo Paulo wakabalembela kuti: “Mutanjili mujoko lyomwe abantu batasyomi.” Ino nkaambo nzi? Paulo wakabuzya kuti: “Ino nkweendelana kuli buti kuliko akati ka Kilisito a Beliyali? Naa, ino muntu uusyoma uswaangene buti amuntu uutasyomi?” Mpoonya wakabapa lulayo oolu: “Aboobo amuzwe akati kabo, akulyaandaanya”—2 Bakolinto 6:14, 15, 17.
Cakutainda mumbali, Bbaibbele talikulwazyi kuvwelanya bukombi pe. Pele mulakonzya kulibuzya kuti, ‘Mbuti mbolukonzya kujanwa lukamantano lwini-lwini?’
KUSUMPULA LUKAMANTANO LWINI-LWINI
Makkampani aamayake alijisi babelesi banji. Pele sena inga bauzuzikizya mulimo wabo ikuti tiibazuminana kubelesya pulani yamayake yomwe?
Oobu mbozibede zintu kuli baabo bavwelana mubukombi mazuba aano. Nokuba kuti kubelekelaamwi alimwi akulemekana kulakulwaizyigwa, pele tabazuminani acintu comwe kujatikizya mbobakonzya kuba alusyomo. Akaambo kaceeci, makani aajatikizya kulilemeka alimwi anjiisyo azumanana kubaandaanya.
Bbaibbele lilijisi zyeelelo zya Leza zyalo zili mbuli pulani yamayake. Zintu nzyolyaamba Bbaibbele zilakonzya kutugwasya mubuumi. Aabo ibalitobela, bacikonzya kutasalululana akaambo kamubala naa bukombi alimwi baiya kubelekela antoomwe muluumuno alimwi amulukamantano. Kujatikizya makani aaya Leza wakaambila limwi kuti: “Njoosandula mwaambo wabantu akubapa mwaambo uusalala, kuti boonse bakwiilile izina lya-Jehova akumumanina milimo camoyo woonse.” Lukamantano lulaboola akaambo ‘kamwaambo uusalala’ nkokuti bukombi Leza mbwayanda.—Zefaniya 3:9; Isaya 2:2-4.
Bakamboni ba Jehova balamutamba kuti mukaunke ku Ŋanda ya Bwami iili afwaafwi ankomukkala kutegwa mukalibonene luumuno alukamantano luli akati kabo.—Intembauzyo 133:1.


text:
Kani Bamboni sha BaYawe Kupempela Ukwensu?
Koku mwane, Bamboni sha baYawe talipo kupempela ukwensu. Fwebo tuli baKlistu abesha ne makosa onse ukulukulonda ifi baYesu balukupyunga ne kumfwila ukufunda kwabo.
Ukupempela ukwensu endo?
Ishiwi lya kweba ati “icensu” koti lyaalula ifilekenelekene koti kwelelwa ne filukulabilwapo. Nangabe’fyo twakulabila pa fintu fibili fyefyo abantu balabila pa kupempela ukwensu kabili twakulabila ne mulandu Bamboni sha baYawe tababelelepo kupempela ukwensu.
Ukupempela ukwensu, ni kuko ukwabukumo neli ukusambisha ifya pa lwabo abene . Bamboni sha baYawe talipo kupempela kwa bukumo ukwatatikile ukwine lukoso. Sombi, ukupempela kwesu kulatuntulula ukupempela kwa baKlistu bakutanga, babo abalukulonda ne kusambisha ifilembelwe muli Baibolo. (2 Timote 3:
16, 17) Tulicetekele ati Amalembo Aaswetele eyelelwe ukupyungishiwa mu kupempela kwesu ukucila ukulukusambisha lukoso ifya pa lwesu.
Ukupempela ukwensu kubipile kabili kulatangililwa ne ntangishi abantunshi. Bamboni sha baYawe tabatangililwapo ne ntangishi ya buntunshi iili yonse. Mu kupusanako na fyefyo, tulalonda ifi baYesu babuulile abasambile babo ati: “pali umo eŋka uwakumufundeni e baKlistu.”
—Matayo 23:10.
Ukupempela kwesu talipo kubipile, Ukupempela kwa Bamboni sha baYawe kulofwa abantu abalimo ukuba abaweme kabili tulofweleshako ne njikale. Ku cakubwenako, umulimo wesu uwakutulisha ulyofwele abantu abengi ukuleka imibelo iibipile iili koti, kupeepa fwaka ne kupendwa imfaina. Nakabili, tulasambisha abantu mu calo conse, ukubofwako ukwishiba ukulemba ne kupenda. Kabili tulofweleshako ne baponenwa ne makatasho. Tulapyungisha makosa kukoselesha abantu pali fyefyo belelwe ukwikala, koti ni fyenka filya baYesu baalukukoselesha abasambile babo ukucita.


text:
Ciiyo 12
Inga Muba Aconi Munendi Lesa?
1. Sena Lesa ukute kwanyumfwa mapempelo onse?
Lesa ukute kubakuwa bantu bamubishi byonse kwamba eti babe banendi kupitila mupempelo. (Masalimo 65:2) Nacikaba ico, Lesa nkakute kunyumfwa na kusumina mapempelo onse. Mucikoshano, pempelo yamulume ukute kupensha mukashendi, Lesa nkaela kwinyumfwa. (1 Petulo 3:7) Cindi bana ba Isilayeli mpobalapitilisha kwinsa bintu byaipa, Lesa walakana kunyumfwa mapempelo abo. Pempelo, nicolwe cinene maningi. Nacikaba ico, bantu baipa bacileka kwinsa bintu byaipa, Lesa ukute kwanyumfwa mapempelo abo.—Belengani Yesaya 1:15; 55:7.
2. Inga tupempela aconi?
Pempelo isuniki mukupaila kwetu, emulandu wakendi twelela kupempela owa ku Mulengi wetu, Yehova. (Mateyo 4:10; 6:9) Pakwinga nkatwalulama, twelela kupempela kupitila mulina lya Yesu pakwinga walafwila bucimo bwetu. (Yohane 14:6) Yehova nkasuni eti afwe katubweshapo mapempelo amo-amo na kupempela mapempelo akwinsa kulemba. Usuni eti afwe katupempela mapempelo akute kufuma panshi pamoyo.—Belengani Mateyo 6:7; Afilipi 4:6, 7.
Mulengi wetu ukute kunyumfwa nemapempelo amumoyo. (1 Samueli 1:12, 13) Lesa usuni eti katupempela cindi cili conse, twapunduka kayi nepakona, cindi cakulya, kayi necindi camapensho.—Belengani Masalimo 55:22; Mateyo 15:36.
3. Nimulandu cini Bakilisitu bakute kubungana pamo?
Kuba munendi Lesa cashupa maningi mulandu wakwamba eti tukute kwikala nebantu babula lushomo muli Lesa kayi bakute kunyansha cishomesho cakendi cakwamba eti mucishi muno nimukabe lumuno. (2 Timoteyo 3:1, 4; 2 Petulo 3:3, 13) Emulandu wakendi tusuniki kubungana ne abo botukute kupaila pamo kwamba eti batuyuminishe kayi nenjafwe tubayuminishe.—Belengani Aheberi 10:24, 25.
Kubungana nebantu bamusuni Lesa kukute kutunyamfwa kuba banendi Lesa. Mabungano a Bakamboni ba Yehova ecindi caina cakuyumisha lushomo lwetu kupitila mulushomo lwabanetu.—Belengani Aroma 1:11, 12.
4. Inga muba aconi munendi Lesa?
Inga muba munendi Yehova kupitila mukuyeyapo maningi pabintu mbyomulayiyi kufumina mu Maswi akendi. Yeyani mbyomwela kwiya kuncito shakendi, kucenjesha, kayi nekubintu mbyalashomesha. Kupempela kayi nekuyeyapo maningi pabintu ibi inga kutunyamfwa kulumba luyando lwa Lesa kayi nemano akendi.—Belengani Yoswa 1:8; Masalimo 1:1-3.
Inga muba owa munendi Lesa ito kamumushoma. Lushomo luli eti cintu cikute buyumi cilayandikinga kusaninwa. Mwelela kulusanina lushomo lwenu kupitila mukuyeyapo maningi pabintu mbyomukute kushoma.—Belengani Mateyo 4:4; Aheberi 11:1, 6.
5. Nibintu cini mbyeti tukacane twakaba banendi Lesa?
Yehova ukute kubashako mano bantu bamusuni. Inga ubanyamfwa kubintu byela kunyonganya lushomo lwabo lwabuyumi butapu. (Masalimo 91:1, 2, 7-10) Ukute kutucenjesha kunshila shaipa shela kunyonganya buyumi bwetu kayi nekupa eti katutaba bantu bakondwa. Yehova ukute kutuyisha nshila yaina motwelela kwendela.—Belengani Masalimo 73:27, 28; Yakobo 4:4, 8.


text:
Lufunjisho 9
Kisemi Kyenu Kyakonsha Kwikala Byepi na Lusekelo?
1. Mambo ka masongola a mwayila mizhilo kyo aletela lusekelo?
Mambo awama afuma kwi Yehoba, Lesa wa lusekelo ukeba bisemi byonse kwikala na lusekelo. (1 Timoti 1:11) Lesa ye watendekeshe masongola. Masongola a mwayila mizhilo aleta lusekelo mambo ne baana bakoma bulongo.
Lesa umona byepi masongola? Ukeba’mba bamulume ne mukazhi bekale mu masongola abo kikupu. Bena Kilishitu bafwainwa kunembesha masongola abo mwayila mizhilo ya kobekela. (Luka 2:1, 4, 5) Lesa ukeba bamulume ne mukazhi kwikala bakishinka mu masongola. (Bahebelu 13:4) Washikwa kwikana. (Malakai 2:16) Yehoba waswishatu bena Kilishitu kwikana ne kusongola nangwa kusongolwa ku muntu mukwabo inge umo wauba bukende.—Tangai Mateo 19:3-6, 9.
2. Bamulume ne mukazhi bafwainwa kwikalanga byepi?
Yehoba walengele banabalume ne banabakazhi kuba’mba bakekwashenga mu masongola. (Ntendekelo 2:18) Mwanamulume byo aji mutwe wa kisemi, wafwainwa kukebela ba mu nzubo yanji bikebwa ne kwibafunjisha pe Lesa. Wafwainwa kutemwa mukazhanji na muchima yense. Bamulume ne mukazhi bafwainwa kwitemwa ne kwinemeka. Byo kiji kuba’mba bamulume ne mukazhi bonse bambulwa kulumbuluka, bafwainwa kwilekelangako mambo pa kuba’mba bekale na lusekelo mu masongola abo.—Tangai Efisesa 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Petelo 3:7.
3. Umvwe kechi mwikala bulongo ne, nanchi mwafwainwa kunyema mukwenu wa mu masongola nyi?
Umvwe muji na makatazho mu masongola enu, ibikaiko kwimwesha butemwe. (1 Kolinda 13:4, 5) Mambo a Lesa kechi atundaika kwabana amba ko kupwisha makatazho avula aji mu masongola ne.—Tangai 1 Kolinda 7:10-13.
4. Anweba baana, nanchi Lesa ukeba’mba mwikalenga byepi?
Yehoba ukeba’mba mwikalenga na lusekelo. Wimupa mafunde awama o mwakonsha kulondela pa kuba’mba mwikale na lusekelo mu bwanyike bwenu. Ukeba’mba mumwenemo mu maana ne mu bintu byapitamo bansemi benu. (Kolose 3:20) Yehoba, Mulenga wa bintu byonse pamo ne Mwananji bakeba anweba kwikala na lusekelo kimye kyo mubena kumwingijila.—Tangai Musapwishi 11:9–12:1; Mateo 19:13-15; 21:15, 16.
5. Anweba bansemi, mwafwainwa kuba byepi pa kuba’mba baana benu bekalenga na lusekelo?
Mwafwainwa kwingilanga na ngovu kukebela baana benu kajo, mwakulaala, ne bivwalo. (1 Timoti 5:8) Pano bino pa kuba’mba baana benu bekale na lusekelo, mwafwainwa ne kwibafunjisha kutemwa Lesa ne kufunda kwi aye. (Efisesa 6:4) Umvwe mwaikala bakumwenako bawama mu kutemwa Lesa mwakonsha kukwasha baana benu nabo kutemwa Lesa. Umvwe mafunde enu keafume mu Mambo a Lesa, akonsha kukwasha baana benu kwikala na ndangulukilo yawama.—Tangai Mpitulukilo ya mu mizhilo 6:4-7; Byambo bya Mana 22:6.
Baana bomvwa bingi bulongo inge mwibatundaika ne kwibatakaika. Kabiji bakeba kwibololako ne kwibajimuna. Kwibafunjisha mu jino jishinda kukebazhikijila ku byubilo byakonsha kwibapwishisha lusekelo. (Byambo bya Mana 22:15) Pano bino, pa kwibajimunako kechi mwafwainwa kwibashintaukilanga ne.—Tangai Kolose 3:21.
Bakamonyi ba kwa Yehoba banemba mabuku avula, kikatakata akukwasha bansemi ne baana. Ano mabuku aimena pa Baibolo.—Tangai Salamo 19:7, 11.


text:
Kufuukula Bintu Bulongo mu Moba a Bwanyike
‘Anweba bansongwalume ne bakamwale, totai jizhina ja Yehoba.’—SALA. 148:12, 13.
1. Ñanyi bintu byawama bakyanyike bena Kilishitu byo babena kwiyowa?
TUBENA kwikala mu moba anema bingi. Bantu bavula babena kufuma mu bisaka byonse bya bantu kwiya mu bupopweshi bwa kine. Kino kikyangye kumwekapo kala ne. (Lum. 7:9, 10) Bakyanyike bavula bekala bingi na lusekelo inge bakwasha bantu kufunda bukine bwa mu Baibolo. (Lum. 22:17) Bakyanyike bamo bafunjisha bantu Baibolo, ne kwibakwasha kwikala bwikalo bwawama. Bakwabo bakyanyike baya na kusapwila mu manyaunda mo bamba milaka ya ku kyalo kingi. (Sala. 110:3; Isa. 52:7) Mwakonsha kuba byepi pa kuba’mba ne anweba mwingileko uno mwingilo uleta bingi lusekelo?
2. Kya kumwenako kya kwa Timoti kimwesha byepi kuba’mba Yehoba upa ne bakyanyike mingilo? (Monai kipikichala kitanshi.)
2 Anweba bakyanyike byo mwakonsha kufuukulapo luno byakonsha kwimulengela kukeyowa kwingijila Lesa kulutwe. Kya kumwenako, Timoti wa mu muzhi wa Lisitila wafukwilepo bintu byawama byamulengejile kwikala mishonale byo afikizhe myaka pepi na makumi abiji nangwa kukilako pacheche. (Byu. 16:1-3) Paulo bamupangile mu Tesalonika ne kusha kipwilo kyalengelwetu katataka. Byo papichiletu bañondo bacheche, watumine Timoti kuya ku Tesalonika balongo ko bebamanyikilenga bingi kuba’mba akebakoseshe mambo wamuketekejile bingi. (Byu. 17:5-15; 1 Tesa. 3:1, 2, 6) Akifwanyikizhai lusekelo lwajinga ne Timoti byo bamupele uno mwingilo.
KINTU KYANEMA BINGI KUFUUKULAPO
3. Ñanyi kintu kyakilamo kunema kyo mwakonsha kufuukulapo kuba, kabiji ñanyi kimye kyo mwafwainwa kuba bino?
3 Kyanema kufuukula bintu byanema lonka luno saka mukiji banyike. Kwingijila Yehoba kyo kintu kyakilamo kunema pa byonse byo mwakonsha kufuukula kuba mu bwikalo. Ñanyi kimye kyanema kufuukulapo kwingijila Lesa? Yehoba waamba’mba: “Sa uvuluka Mulenga wobe mu moba a bwanyike bobe.” (Sapwi. 12:1) Jishinda jimo janema ja ‘kuvulukilamo’ Yehoba ke kupichila mu kumwingijila na muchima yense. (Mpitu. 10:12) Inge mwafuukulapo kwingijila Lesa na muchima yense ko kuba’mba mwafuukulapo kintu kyanema bingi kukila bintu byonse. Mambo kyakunza bwikalo bwenu bonse bwa kulutwe.—Sala. 71:5.
4. Ñanyi bintu bikwabo byanema byo mwakonsha kufuukula byakunza kwingijila Lesa?
4 Bino kufuukulapo kwingijila Yehoba kechi ko konkatu kwakunza bwikalo bwenu bwa kulutwe ne. Mukakeba kusala wa kusongola nangwa wa kusongolwako, mwakumwena bya mu bwikalo ne ko mukekalanga. Bino ke bintu byanema bingi, pano bino mwafwainwa patanshi kufuukulapo kwingijila Yehoba na muchima yense. (Mpitu. 30:19, 20) Mambo ka? Mambo byo tufuukula bikunza bintu bikwabo bya mu bwikalo. Muntu ye mwasala kutwela nanji mu masongola nangwa nkito yo mwasala kutwela ikemukwasha kwingijila Lesa nangwa ne. (Esakanyaiko Luka 14:16-20.) Kabiji kukebesha kwingijila Lesa kukemulengela kusala muntu wakutwela nanji mu masongola nangwa nkito imufwainwa. O ene mambo o kyanemena kufuukulapo bintu byanema patanshi.—Fili. 1:10.
MUSAKUBAPO KA MU BWANYIKE BWENU?
5, 6. Kya kumwenako kya kwa Yuichiro kibena kumwesha byepi kufuukula bulongo byo kushinkula mashinda akwabo a kwingijilamo Yehoba? (Monai ne mutwe wa kuba’mba: “Kyo Nafuukwilepo Saka Nkiji Mwanyike,” mu kyonka kino Kyamba kya Usopa.)
5 Inge mwafuukulapo kala kwingijila Yehoba, pano langulukai pa byo akeba kuba’mba mubenga ne byo mwakonsha kumwingijila. Mulongo mwina Japan wanembele’mba: “Byo nafikizhe myaka 14, juba jimo nayile na kusapwila na mukulumpe mu kipwilo wamwene byo naingijilenga na mulele kwa kubula lusekelo. Wañambijile na jiwi jakoka amba ‘Yuichiro yanga ku nzubo. Ukekale panshi ne kulangulukapo bulongo pa bya kubila Yehoba.’ Naubile byo ambujile kuba. Nalangulukilepo ne kulombapo pa moba avula. Mu kuya kwa moba, muchima wapimpwile. Natendekele kwiyowa kwingijila Yehoba. Naumvwanga bingi bulongo kutanga mashimikila a bamishonale kabiji natendekele ne kulanguluka pa kwingijila Lesa pakatampe.
6 Yuichiro watwajijile’mba: “Natendekele kufuukulapo kuba bintu byakonsheshe kunkwasha kuya na kwingijila Yehoba mu byalo bingi. Nafuukwilepo kufunda Kizungu. Byo napwishishe sukulu nafuukwilepo kutwela nkito yabulanga kunjila kimye, ya kufunjisha Kizungu pa kuba’mba ñingilenga bupainiya. Byo nafikizhe myaka 20 natendekele kufunda ki Mongolia, kabiji nayanga ne na kupwila na jibumba jaingijishanga ki Mongolia. Byo papichile myaka ibiji, mu 2007, nayile ku Mongolia. Byo nayilenga na kusapwila na bapainiya namwene kuba’mba bantu bavula babena kukeba kufunda bukine, ponkapo nalangulukile kuba’mba nafwainwa kwiya kuno na kwibakwasha. Nabwelele ku Japan na kwinengezha. Naingila bupainiya mu kyalo kya Mongolia kufuma mu April mu 2008. Bwikalo kechi bwapela ne. Bino bantu batambwila mambo awama kabiji ne bakwasha kufwenya kwipi ne Yehoba. Neumvwa kuba’mba nafuukwilepo kuba kintu kyanema bingi mu bwikalo bwami.”
7. Ñanyi bintu byo twafwainwa kwifuukwila atweba bene, kabiji twakonsha kufunjilako ka kwi Mosesa?
7 Atweba bonse Bakamonyi ba kwa Yehoba twafwainwa kusalapo bya kuba mu bwikalo bwetu. (Yosh. 24:15) Kechi twafwainwa kwimubula kusongola nangwa kusongolwa ne. Nangwa kwimubula muntu wimufwainwa kutwela nanji mu masongola ne. Nangwa kwimubula nkito yo mwafwainwa kutwela ne. Nanchi mukasalapo kutwela nkito ya kufundatu mu moba acheche nyi? Anweba bakyanyike bamo bena Kilishitu mwikala ku muzhi kwakatazha bwikalo, bakwabo bekala bwikalo bwa kutolapotu bintu ku taunyi. Bakyanyike kuzhokoloka ntanda yonse mwapusana pusana byo muji, mu bulume, mu byo mwayuka, mu byo mwanemeka, ne mu lwitabilo. Byonka byo mwapusana pusana, byo byajinga ne bakyanyike Bahebelu bajinga mu Ijipita bapuseneko ne Mosesa. Mambo waikalanga mu kipango kya mfumu, pa kuba bakwabo bakyanyike Bahebelu bajinga bazha. (Lupu. 1:13, 14; Byu. 7:21, 22) Byonkatu byo muji, ne abo baikalanga mu bimye byanema bingi. (Lupu. 19:4-6) Bonse pa muntu pa muntu bafwainwe kusala bya kuba mu bwikalo bwabo. Mosesa wafuukwilepo kintu kyanema bingi.—Tangai Bahebelu 11:24-27.
8. Bañanyi bakonsha kwimukwasha kufuukula bintu bulongo?
8 Yehoba wimukwasha kufuukula bintu bulongo mu moba a bwanyike. Wimufunjisha mafunde a mu Baibolo engila mu bwikalo bwapusana pusana. (Sala. 32:8) Inge kechi mwayuka byakwingijisha oo mafunde ne, mwakonsha kwipuzha bansemi benu bena Kilishitu ne bakulumpe mu kipwilo, bakonsha kwimukwasha kufuukula bulongo kwesakana na byaamba mafunde. (Mana 1:8, 9) Pano twayai twisambe pa mafunde a mu Baibolo akonsha kwimukwasha kufuukula bulongo bintu byo mukamwenamo kulutwe.
MAFUNDE ASATU A MU BAIBOLO A KWIMUKWASHA
9. (a) Yehoba umwesha byepi kuba’mba wanemeka bingi bwana bwa bene bwetu bwa kwifuukwila bintu? (b) Mwakonsha kumwenamo ka inge ‘mwakeba bufumu patanshi’?
9 Kebai Bufumu bwa Lesa ne bololoke bwanji patanshi. (Tangai Mateo 6:19-21, 24-26, 31-34.) Yehoba wanemeka bingi bwana bwa bene bwetu bwa kwifuukwila bintu atweba bene. Kechi watongola myaka ya bwanyike yo mwafwainwa kwipana kwingila mwingilo wa kusapwila pa Bufumu ne. Bino Yesu witufunjisha kuba’mba twafwainwa kukeba Bufumu patanshi. Inge twakeba Bufumu patanshi, tukekala na mashinda avula a kumwesheshamo byo twatemwa Lesa, bantu ne a kumwesheshamo lusanchilo lwetu pa luketekelo lo tuji nalo lwa bumi bwa myaka. Nanchi byo mulanguluka pa masongola ne pa nkito bimwesha’mba mwanemeka bingi bintu bya ku mubiji kukila kukeba “Bufumu patanshi ne bololoke bwanji” nyi?
10. Ki ka kyaletelanga Yesu lusekelo, kabiji ne anweba mwafwainwa kuba ka pa kuba’mba mwikale na lusekelo?
10 Ikala na lusekelo lufuma mu kwingijila bakwenu. (Tangai Byubilo 20:20, 21, 24, 35.) Yesu witupele jifunde janema bingi mu bwikalo. Wajinga bingi na lusekelo mambo waubanga kyaswa muchima wa Shanji kechi kyaswa muchima wanji ne. Kumona bantu byo batambwilanga bukine kwamuletelanga bingi lusekelo. (Luka 10:21; Yoa. 4:34) Ne anweba mwafwainwa mwakikalapo kala na lusekelo panyuma ya kukwasha bantu. Inge pa kufuukula bintu byanema mu bwikalo ke mulondela jino jifunde jitupele Yesu, mukekala na lusekelo kabiji mukasangajika Yehoba.—Mana 27:11.
11. Ki ka kyalengejile Baluka lusekelo kupwa, kabiji ñanyi lujimuno Yehoba lo amupele?
11 Kwingijila Yehoba ko kuleta lusekelo lukatampe. (Mana 16:20) Baluka munembeshi wa kwa Yelemiya wavulamine kino kishinka. Pa kimye kimo walekela kwiyowa kwingijila Yehoba. Yehoba wamubujile’mba: “Nanchi obewa ubenakwikebelako obe mwine bintu bikatampe nyi? Kwibikeba ne; mambo, umvwa, mbena kuleta bya malwa pa bantu bonse, . . . bino mweo wobe nkakupaye nobe kipukulwa konse konse ko ukaya.” (Yele. 45:3, 5) Mwalangulukapo’mba ka? Ki ka kyakonsheshe kuletela Baluka lusekelo, kukeba bintu bikatampe nyi, inyi kwikala muntu wakishinka ne kupuluka lonaiko lwa Yelusalema lwaishilenga?—Yako. 1:12.
12. Ñanyi kintu kyasajilepo Ramiro kyamuletejile bingi lusekelo?
12 Mulongo Ramiro, kukwasha bantu kwamuletejile bingi lusekelo. Waambile’mba: “Nafumine mu kisemi kya bantu bayanda bekala ku Mitumba ya Andes. Bakolojami bafuukwilepo kumpainanga mali ku sukulu mukatampe, jino jajinga jishuko jikatampe. Pano bino popo nabatizhiwetu ne kwikala Kamonyi wa kwa Yehoba, kabiji painiya wangichile kuba’mba nkengilanga nanji mu muzhi mucheche. Nayile, koko nakafunjile ne bya kutenda nsuki. Nashikwile mwa kutendela nsuki, momo namwenanga mali a kwikwashishamo. Bantu pa kumona byo twipaine kufunjisha byaamba Baibolo, bavula mu uno muzhi baswile kwibafunjisha. Mukuya kwa moba, natendekele kupwila mu kipwilo kyalengelwe mo baingijishanga mulaka wa ku yoya mpunzha. Naingila mwingilo wa kimye kyonse pa myaka jikumi. Kafwako mwingilo mukwabo wakonsheshe kundetela lusekelo lo njipo nalo pa kukwasha bantu kufunda mambo awama mu mulaka wabo ne.”
13. Mambo ka jifumbi ja bwanyike o jawamina kutendekelapo kwingijila Yehoba na muchima yense?
13 Iyowai Kwingijila Yehoba mu Bwanyike Bwenu. (Tangai Musapwishi 12:1) Kechi mwafwainwa kulangulukanga kuba’mba mukikatwele nkito yawama bino pa mukengijilanga Yehoba kulutwe ne. Anweba bakyanyike jifumbi jo mujipo jo jawama kutendekelapo kwingijila Yehoba na muchima yense. Bakyanyike bavula kechi baji na mwingilo wa kulama kisemi ne, kabiji baji na butuntulu bwa mubiji bwawama ne bulume bwa kwingila mingilo yakosa. Anweba bakyanyike, musa kumubilapo ka Yehoba mu bwanyike bwenu? Kampe mukeba kwikala bapainiya nangwa kwingijila mu nyaunda mo baamba mulaka wa ku kyalo kingi. Nangwa kampe mwamonapo mashinda a kwingijilamo pakatampe monka mu kipwilo mo muji. Kyonse kikonkwanyi kyo mwakonsha kwibikila mu mwingilo wa Lesa mwafwainwa kwikalapo ne na mwakumwena bya mu bwikalo. Iipuzhai anweba bene amba: ‘Nkasala nkito ya mutundu ka, kabiji nkafunda yoyo nkito kufika pepi?
FUUKULAINGA BULONGO KWINGIJISHA MAFUNDE A MU BAIBOLO
14. Ñanyi bintu byo mwafwainwa kujimuka nabyo pa kunengezha bya kulutwe?
14 Mafunde asatu a mu Baibolo o twisambapo akonsha kwimukwasha kusala bulongo nkito. Bafunjishi benu bakonsha kuyuka ko mwakonsha kutana nkito konkako kwenu. Nangwa kampe kuji bipamo bimo bya mukafulumende byakonsha kwimubula makito ajiko nangwa’mba o mwakonsha kuketekela kutwela. Bimubula bantu babula kupopwela Lesa byakonsha kwimukwasha, pano bino mwafwainwa kujimuka. Bantu babula kutemwa Yehoba bakonsha kwimulengela ne anweba kutendeka kutemwa bya mu ino ntanda mu muchima wenu. (1 Yoa. 2:15-17) Kange muvulame kuba’mba muchima wenu wakonsha kongolwa inge mwatesha muchima pa bwikalo bwa mu ino ntanda ne.—Tangai Byambo bya Mana 4:15; Yele. 17:9.
15, 16. Bañanyi bakonsha kwimufundako bulongo pa bya kusala nkito?
15 Inge mwayuka byonse byavwangwa mu nkito yo mwasala, mu kakebewa ne wa kwimufundako. (Mana 1:5) Bañanyi bakonsha kwimufundako pa nkito yo mwasala kwesakana na byaamba mafunde a mu Baibolo? Umvwinainga bimubula bantu batemwa Yehoba, bemutemwa, bemuyuka bulongo ne biji bwikalo bwenu. Bakemukwasha kulangulukapo bulongo mu bukishinka pa nkito yo mubena kukeba kutwela ne pa kyo mubena kwiitwelela. Kampe byo bemubulako byakonsha kwimulengela ne kulangulukapo bulongo pa bikonkwanyi byenu. Byo kyawamapo inge bansemi benu batemwa Yehoba! Bakulumpe mu kipwilo ke banabalume bakoma mu maana a kuyuka Lesa bakonsha kwimukwasha bingi. Kabiji mwakonsha ne kwisamba na bapainiya ne bakalama benda. Mambo ka o basajijilepo mwingilo wa kimye kyonse? Batendekele byepi bupainiya, kabiji bamwena mu ka bya mu bwikalo? Beumvwa byepi pa mwingilo ye bengila?—Mana 15:22.
16 Aba bemuyuka bulongo bakonsha kwimufundako bya maana. Akifwanyikizhai kuba’mba mubena kukeba kuleka sukulu ne kutendeka bupainiya mambo a kuba’mba sukulu wakatazha. Muntu wimutemwa wakonsha kuyuka kyo mubena kukebela kuleka ne kwimukwasha kumona sukulu byo akonsha kwimukwasha kwikala na muchima wa mukoyo wanema bingi mu mwingilo wa Yehoba.—Sala. 141:5; Mana 6:6-10.
17. Ñanyi bintu byo mwafwainwa kuchinuzhuka?
17 Yense wingijila Yehoba wafwainwa kujimuka na bintu byakonsha kukokesha lwitabilo lwanji ne kumufumya kwi Yehoba. (1 Ko. 15:33; Kolo. 2:8) Makito amo abika lwitabilo mu kizumba kukila akwabo. Nanchi bamo koko kwenu ‘balobesha lwitabilo lwabo’ na mambo a kutwela nkito imo nyi? (1 Timo. 1:19) Kyanema bingi kuchinuzhuka kufuukula kuba bintu byakonsha kwimonawina bulunda bwenu ne Lesa.—Mana 22:3.
SEKELAI MU KWIKALA BENA KILISHITU BAKYANYIKE
18, 19. Mwafwainwa kuba byepi inge kya kuba mulanguluka’mba kechi mwakonsha kwingila bupainiya pa kino kimye ne?
18 Inge mukebesha bingi kwingijila Yehoba na muchima yense, shukilwainga mashuko emupa Lesa na mambo a kuba’mba mukiji bakyanyike. Fuukulainga bintu bikemulengela kwiyowa kwingijila Yehoba mu ano moba anema bingi.—Sala. 148:12, 13.
19 Pano mwakonsha kuba byepi inge mulanguluka’mba kechi mwakonsha kwingila bupainiya pa kino kimye ne? Kange muleke kukosesha lwitabilo lwenu mwi Yehoba ne. Paulo walumbulwile byo aubile pa kuba’mba Lesa amupeshe. Wanembele’mba: “Umvwe mu kintu nangwa kimo muji na mulanguluko ungi, Lesa ukemusolwela muchima ye mwafwainwa kwikala nanji. Nangwa byonkabyo, monka mo twaendelako kala kufika ne pano po tuji, twendelenga monkamo.” (Fili. 3:15, 16) Yukai kuba’mba Yehoba wimutemwa bingi kabiji mafunde anji o awama. Lekai emukwashenga kufuukula bulongo lonka luno saka mukiji bakyanyike.


text:
MANKUMBINKUMBI 2014 LABAINGA!
Bakamonyi ba kwa Yehoba
—Bo Bañanyi?
Twafuma mu bisaka ne milaka yapusana pusana, pano bino twakwatankana ne kuta muchima pa kintu kimo. Kyakilamo kunema tunemekaYehoba, mwine mwina Baibolo walengele bintu byonse. Twibikako kulondela byaubangaYesu Kilishitu kabiji tumvwa bingi bulongo kutelwa’mba bena Kilishitu. Atweba bonse twingila kimye kyabaya kukwasha bantu kufunda Baibolo ne kuyuka Bufumu bwa Lesa. Na mambo a kuba tushimuna bukamonyi, nangwa’mba kwamba pe Yehoba Lesa ne Bufumu bwanji, kyo kyo tutelelwa’mba Bakamonyi ba kwa Yehoba.
Yai pa keyala wetu. Tangai Baibolo uji pa intaneti. Fundai byavula pe atweba ne pa byo twaitabilamo.


text:
ICIPANDE ICIKALAMBA | BUSHE IMFWA E MPELA YA BANTU?
Imfwa Ilalenga Twaba no Bulanda Sana
Abantu abengi tabafwaya ukulanda pa mfwa. Na lyo line, inshita iili yonse kuti twafwa nelyo ukufwilwa kabili imfwa kuti yalenga twaba sana no bulanda.
Imfwa ya mufyashi, umulume, umukashi nelyo umwana ilakalipa sana. Abantu bamo balafwa mu kupumikisha e lyo bamo balafwa pa mulandu wa kulwala nelyo ukukota. Te mulandu ne calenga umuntu ukufwa, imfwa ilalenga uufwililwe ukuba sana no bulanda.
Ba Antonio, abo bawishi bafwile mu busanso bwa pa musebo batile: “Nga wafwilwa ciba kwati umuntu akoma mu ng’anda yobe, asenda na makii ica kuti te kuti ubwelelemo na kabili. Nangu ca kuti cilafya ukusumina ukuti umuntu obe nafwa, ushala fye ulemwibukisha, nomba tapali ifyo wingacita.”
Ilyo ba Dorothy bafwililwe abalume ninshi bali ne myaka 47, balefwaisha ukwishiba icicitika umuntu nga afwa. Nangu ca kuti bali ni bakafundisha ba ku Sunday-school kabili balesambilisha ukuti umuntu alatwalilila ukubako nga afwa, tabaishibe bwino bwino icicitika umuntu nga afwa. E ico baipwishe shimapepo wa ku Anglican ukuti: “Cinshi cicitika umuntu nga afwa?” Shimapepo ayaswike ati: “Takwaba uwaishiba bwino bwino, lelo tukeshiba ku ntanshi.”
Bushe pali ino nshita ca cine te kuti twishibe icasuko? Bushe kwalibako ifyo twingacita pa kuti twingeshiba icicitika umuntu nga afwa?


text:
Nindo Mutulishisha ku Bantu Abakwete uku Bapempela?
Tulisangile ati abantu abakwete kale uku bapempela balalitemwesha ukwambaala pa mashiwi abaLesa. Ca cine, tulicindikile amakosa abantu bakwete aakusumina ifipuseneko na fyefyo tusuminemo, kabili tatubapangilishapo ukusumina ifi tusuminemo.
Ili tulukutulisha, tuleesha ukulonda ukufunda kwa mu Baibolo ukutukoselesha ukuba ne “
mitima ya kulicefya” ne kulangisha “
katiina” ku bantu bambi. (1 Petilo 3:15) Tuliishi ati bambi tabakasuminapo ukutulisha kuli bo. (Matayo 10:14) Nagabe’fyo, tatwishipo abangasumina sombi kani twaambaala nabo. Nakabili tuliishi ati ifintu filaaluka mu mekalilo abantunshi.
Ku cakubwenako, umuntu kani alikwete ifyakucita ifingi cingamukatasha ukwambaala na fwebo pano kambi kasuba ili akakwata impindi tungambaala nakwe. Kabili abantu bambi bangakwata amakatasho aakateshe makosa, pakuti pali fyefyo bangafwaisha ukusambilila pali Baibolo. Penka tulafwaisha ukwambaala ne bantu ukucila pa mukwi umo.


text:
SHAPITA WA DIKUMI NE KITEMA
Wilame mu Buswe bwa Leza
Kuswa Leza kushintulula namani?
I muswelo’ka otukokeja kwilama mu buswe bwa Leza?
Yehova ukesela namani boba belama mu buswe bwandi?
FWATAKANYA shi wenda mu dishinda koku kimpumpu kipukuma. Kūlu kubafita fututu. Mapeni abashilula kupena, mikungulo nayo keikungula, ku mfulo mvula kanoke kinya kikuka milungu. Ubanyema lubilo, wenda ukimba mwa kufyama. Amba wele meso kufula kwa dishinda, ubamone’ko kitanda. I kikomo senene, mūmu tē, kadi mudi’tu dyangi shē. Bine ukasangela muntu’mwa!
2 Netu tudi mu bitatyi bya bimpumpu. Ngikadilo ya ntanda yendanga ibipila’ko. Ino shako kudi kitanda nansha mpakala yampikwa’mo kyaka, mu kinyemeno motukokeja kulamibwa lonso ku bibi. Le i mwepi le? Ivwana mufundijija Bible, amba: “Nkemunenena Yehova na’mba aye i mpakala yami, i munsakwa mwami; wami Leza mo nkulupile.”—Mitōto 91:2.
3 Langa’po bidi! Yehova, Umpangi ne Mubikadi wa diulu ne ntanda, ukokeja kwikala mpakala yetu ya kwitukinga. Ukokeja kwitulama senene mwanda udi na bukomo bupityile bwa muntu nansha kintu kyo-kyonso kikimba kwitusanshija. Nansha shi abetusanshija, Yehova ukokeja kupwija bibi byonso bitufikila. Ino Yehova ukekala kinyemeno kyetu namani? Tufwaninwe nanshi kumukulupila. Kadi, Kinenwa kya Leza kitusoñanya’mba: “Ilamei mu buswe bwa Leza.” (Yude 21, BB) I amo, tufwaninwe kwilama mu buswe bwa Leza, ko kunena amba kuloeja kipwano kyetu kya buswe na Tata wetu wa mūlu. Nabya tukakulupila amba i kinyemeno kyetu. Ino tukaningija namani kino kipwano?
KUJIULA NE KWITABA KU BUSWE BWA LEZA
4 Pa kwilama mu buswe bwa Leza, tufwaninwe bidi kwivwanija muswelo witulombolanga Yehova buswe. Langa bidi bufundiji bumobumo bwa mu Bible bowafunda mu dino dibuku. Yehova byadi Umpangi, i mwitupe ntanda bu kikalo kyetu kilumbuluke. I mudinge’po bidibwa ne mema, bungibungi bwa bipangwa, būmi bwa banyema, ne bintu bivule bya buya bwa dyangi. Kadi Leza byadi Mushiludi wa Bible, i mwitusokwele dijina ne ngikadilo yandi. Kadi Kinenwa kyandi kitulombola amba wātumine Yesu wandi Mwana muswe pano panshi, wāmuleka etususukile ne kwitufwila. (Yoano 3:16) Le kino kyabuntu kidi na kamweno’ka kotudi? Kyo akyo kitupa lukulupilo lwa būmi bwa kutendelwa mu mafuku āya kumeso.
5 Lukulupilo lwetu lwa mu mafuku āya kumeso lwimanine ne pa kintu kikwabo kilongele Leza. Yehova i mushimike umbikalo wa mūlu, ke Bulopwe bwa Meshiasa kadi. Panopano ponka busa kupwija masusu onso ne kwalamuna ntanda ke paladisa. Langa’po bidi! Tukokeja kwikala’mo nyeke mu ndoe ne mu nsangaji. (Mitōto 37:29) Pano’ko bidi, Leza i mwitupe buludiki bwa mwa kwikadila na būmi bulumbuluke tamba’nka pano. Kadi i mwitupe kyabuntu kya milombelo, dishinda didi pululu dya kwisamba nandi. Ino i miswelo’tu mityetye Yehova yalombwele’mo buswe bwandi ku bantu bonso ne kodi abe bunka bobe.
6 Kipangujo kya kamweno kyofwaninwe kubandaula i kino: Le nketaba namani ku buswe bwa Yehova? Bavule bakanena’mba, “Eyo, nami mfwaninwe kuswa Yehova.” Le nobe ye momwena? Yesu wānene amba kino kyo kijila kikatampe kipityile byonso, amba: “Ukasanswa Yehova Leza obe, ne mutyima obe onso, ne muya obe onso, ne manwa obe onso.” (Mateo 22:37) Bine, kudi bubinga buvule bofwaninwe kuswila Yehova Leza. Ino le kwimona amba udi na buswe bwa uno muswelo kyo kintu kimo kete kilombwa pa kuswa Yehova na mutyima, na muya, ne na manwa obe onso?
7 Monka mwikilombwela Bible, kuswa Leza ke enkapo kwimona amba umuswele. Bine, kwiivwana amba uswele Yehova kudi na kamweno, inoko yo ngalwilo’tu ya kumulombola buswe bwa bine. Eyo, museke wa kipa udi na mvubu pa kusaka amba wikale na mutyi upa’ko bipa. Ino shi usaka kipa, le ukasangala shi muntu wa kupe’nka museke onkaonka? Nansha dimo! Ne kwimona bu muntu uswele Yehova Leza nako mo monka, i ngalwilo’tu. Bible ufundija’mba: “Kusanswa Leza kudi mu kulama mbila yandi. Ne mbila yandi ke ilema po.” (1 Yoano 5:3, BB) Nanshi buswe bwa bine bwa kuswa Leza bufwaninwe kupa bipa bilumbuluke. Bufwaninwe kumweka mu bilongwa.—Mateo 7:16-20.
8 Tulombolanga amba tuswele Leza shi tulama bijila byandi ne kulonda misoñanya yandi. Kebikolepo mpata kulonga uno muswelo. Bijila bya Leza kebilēmangapo, mhm, ino i bitūlwe’ko mwanda wa twikale na būmi buyampe, bwa nsangaji, ne botutondwa senene. (Isaya 48:17, 18) Nanshi shi tulonda buludiki bwa Yehova, nabya i Tata wetu otufwija’ko bikatampe pangala pa bintu byonso byaitulongele. Ino i kya bulanda, mwanda i batyetye kete bafwija’ko Leza mu ino ntanda ya dyalelo. Ketusakilepo kwikala bantu bampikwa mutyima wa kufwija’ko, pamo bwa bamobamo ba mu kitatyi kyādi Yesu pano panshi. Yesu wābelwile bamakopo dikumi, ino umo kete ye wājokele kumufwija’ko. (Luka 17:12-17) Bine, twikalei pamo bwa yewa umo wāfwijije’ko, ke pamopo bwa boba kitema bampikwa mutyima wa kufwija’ko!
9 Shi ke pano, i mbila’ka imoimo yotufwaninwe kulama? Ketudi besambile pa imoimo mu dino dibuku, ino leka tupituluke’mo mityetye. Kulama mbila ya Leza kuketukwasha twilame mu buswe bwa Leza.
FWENA BININGE KUDI YEHOVA
10 Kwifunda kuyuka Yehova i ditabula dya kamweno pa kufwena kwadi. I mwanda wa kulonga nyeke nyeke. Shi wadi amba udi panja pa mashika bufuku ota mudilo, le wadi wa kuleka lubimbi lwenda lufifila (lububalala) ne kubula? Nansha dimo. Wadi wa kwendelela na kusonshila nkuni mwanda wa lubimbi lwendelele na kwaka ne kukukabija. Būmi bobe budi mu kyaka! Pamo’nka bwa nkuni ishinsakanibwa nayo mudilo, “kuyukidija Leza” kukashinsakanya nyeke buswe bwetu botuswele Yehova bwikale bukabe.—Nkindi 2:1-5.
11 Yesu wādi usaka balondi bandi bekale nyeke na buswe buloe kadi bukabe bobaswele Yehova ne Kyandi Kinenwa kilēme kya bubinebine. Yesu pa kupwa kusanguka, wāfundije bana bandi ba bwanga babidi bupolofeto bumobumo bwa mu Bisonekwa bya Kihebelu bwāfikidile padi aye. Byāikala namani? Bana ba bwanga’ba bānene’mba: “Lelo ketubamwenapo konka ku mityima yetu kwitutēma na mudilo, pādi wisamba netu mu dishinda ne byādi witulumbulwila bisonekwa”?—Luka 24:32.
12 Nobe powayukile dibajinji byobya bifundija Bible, mwene waivwene mutyima obe ukabijibwa na nsangaji, na bupyasakane, ne na buswe bwa kuswa Leza? Bine, waivwene uno muswelo. Bavule bene bevwananga uno muswelo. Ino kyashala pano i kino: kulama buno buswe kasha bukaba ne kwendelela na kwibutamija. Ketusakilepo kulonda bisela bya ntanda ya dyalelo. Yesu wālaile amba: “Bavule lusa lwabo [“buswe,” NW] lukatalala munda!” (Mateo 24:12, MB) Ukalonga namani buswe boswele Yehova ne bubinebine bwa mu Bible buleke kutalala?
13 Endelela na kutuntwila’ko buyuki bwa kuyuka Yehova Leza ne Yesu Kidishitu. (Yoano 17:3) Languluka, nansha kulanga na mushike, pa byobya byowifunda mu Kinenwa kya Leza na kwiipangula’mba: ‘Le bino bibamfundija bika padi Yehova Leza? Lelo bibampe buluji’ka bukwabo bwa kumuswila na mutyima, na muya, ne na manwa ami onso?’ (1 Temote 4:15) Kulanguluka kwa uno muswelo kukalengeja buswe boswele Yehova bwikale nyeke bukabe.
14 Muswelo mukwabo wa kulama buswe boswele Yehova bwikale nyeke bukabe i kulombela kitatyi ne kitatyi. (1 Tesalonika 5:17) Mu Shapita wa 17 wa dino dibuku, twafundile amba milombelo i kyabuntu kilēme kitupele Leza. Monka muloelanga kipwano kya bantu besamba kitatyi ne kitatyi pampikwa kafinda, ne kipwano kyetu na Leza nakyo mo monka, kikekala kikabe ne kyūmi shi tulombela kitatyi ne kitatyi. Nanshi i kipite buya milombelo yetu ileke kwikala ya kisela—ya kupituluka mu bishima byotwibidile kala, twadi’mo ketudi’mo, pampikwa kumwekeja malango ne buluji bwinebwine. Tufwaninwe kwisamba na Yehova monka mwisambilanga mwana na shandi wa buswe. Shako, tukesamba na bulēme, inoko tulupula bitudi ku mutyima, pampikwa kafinda ne budimbidimbi. (Mitōto 62:8) Bine, kwifunda Bible pa kasuku ne milombelo ya na mutyima umo i bintu bya kamweno mu butōtyi bwetu, kadi bitukwasha twilame mu buswe bwa Leza.
SANGELA BUTŌTYI BOBE
15 Kwifunda Bible pa kasuku ne milombelo i bilongwa bibadilwa mu butōtyi botutōtela kufula. Ino pano tubandaulei bintu bikwabo bibadilwa mu butōtyi bwetu bumweka ku meso a bantu: kusapwila bakwetu nkulupilo yetu. Le kodi kala musapwile bantu bakwabo bubinebine bwa mu Bible? Shi i amo, nabya wasangedile ano madyese a kutendelwa. (Luka 1:74) Kitatyi kyotusapula bubinebine butala padi Yehova Leza botufundile, nabya twingilanga mwingilo wa kamweno mpata upelwe bene Kidishitu bonso ba bine—wa kusapula myanda miyampe ya Bulopwe bwa Leza.—Mateo 24:14; 28:19, 20.
16 Mutumibwa Polo wādi umona mwingilo wandi bu kintu kya bulēme, wiwita bu bupeta. (2 Kodinda 4:7, BB) Kulombola bantu myanda itala Yehova Leza ne mpango yandi o mwingilo upityile yonso ofwaninwe kwingila. I mwingilo wingidilwa Mfumu upityile bonso, uleta ne byabuyabuya bipite byonso. Kwingila uno mwingilo ko kukwasha bantu ba mityima miyampe bafwene kudi Tata wetu wa mūlu, bashilule ne kwenda mu dishinda ditwala ku būmi bwa nyeke! Le kudi kadi mwingilo uleta maloa kutabuka uno? Pakwabo kadi, kusapula bukamoni butala padi Yehova ne Kinenwa kyandi kutamijanga lwitabijo lobe ne kuloeja buswe bomuswele. Kadi Yehova utendelanga bukomo bolonga. (Bahebelu 6:10) Kwingila uno mwingilo nyeke ne na kininga kukakukwasha wilame mu buswe bwa Leza.—1 Kodinda 15:58.
17 I biyampe kadi kuvuluka amba mwingilo wa kusapula Bulopwe i wa kupēlakana nao. Bible unena’mba: “Sapula uno mwanda, ne kupyasakana monka.” (2 Temote 4:2) Mwanda waka dyalelo dyo dine dya kupēlakana nao? Mwanda Kinenwa kya Leza kitulombola’mba: “Difuku dikatakata dya Yehova didi pabwipi, didi pabwipi ponka, ne kupeja’dyo nakampata.” (Zefenia 1:14) I amo, kitatyi aki kiya lubilo kya Yehova kufudija ngikadilo yonsololo ya bintu. Bantu bafwaninwe kudyumunwa! Banenwe kuyuka amba pano kyo kitatyi kya abo kutonga Yehova ekale Mubikadi wabo. Mfulo ‘keikejepo, mhm.’—Habakuka 2:3.
18 Yehova usaka tumutōte patōkelela pamo na bene Kidishitu ba bine. O mwanda Kinenwa kyandi kinena’mba: “Twitei mityima bātwe bene na bene ya pa kwisombela ku lusa ne mīngilo miyampe; ne kuleka’byo kubungakana mpika, pamo na muswelo wa bamobamo, poso kwikwasha bātwe bene; ne byo mwamona difuku dibafwena po pene pa kuningija.” (Bahebelu 10:24, 25) Kitatyi kyotwibungila pamo na banabetu betabije ku kupwila kwa bwine Kidishitu, twikalanga na mukenga mulumbuluke wa kutendela ne kutōta Leza wetu muswe. Ne kadi twitamijanga ne kwikankamika batwe bene na bene.
19 Ponso potwitana na bakwetu batōtyi ba Yehova, tuningishanga bijimba bya buswe ne bya bulunda mu kipwilo. I biyampe nanshi tukimbe biyampe bidi mu bakwetu, monka mukimbila Yehova biyampe motudi. Ke biyampepo kusaka bakwenu betabije bekale babwaninine. Vuluka amba bonso kebadipo mu ludingo lumo mu kutama kwa ku mushipiditu, ne amba batwe bonso tulubanga. (Kolose 3:13) Kimba kupwana na boba baswele mpata Yehova, nabya nobe ukatama ku mushipiditu. I amo, kutōta Yehova na batutu ne bakaka ba ku mushipiditu kukakukwasha wilame mu buswe bwa Leza. Lelo Yehova upalanga namani boba bamutōta na kikōkeji ne belamine mu buswe bwandi?
KWATYIJA KU “BŪMI BULUMBULUKE”
20 Yehova upalanga bengidi bandi ba kikōkeji mpalo ya būmi, ino le i būmi bwa muswelo’ka? Lelo bine wi mūmi dyalelo dino? Bavule bakanena amba malondololo adi patōka. Mwene yeu twesa, tudya, ne kutoma? Nanshi twi bōmi. Ne kadi mu bitatyi bya nsangaji, tukokeja’nka ne kunena’mba, “Buno shabo bine bo būmi!” Inoko, Bible ulombola amba, mu buluji bwinebwine bwa kishima, i kutupu muntu dyalelo udi bine na būmi.
21 Kinenwa kya Leza kitusoñanya ‘tukwatyije ku būmi bulumbuluke.’ (1 Temote 6:19) Bino binenwa bilombola amba “būmi bulumbuluke,” būmi bwinebwine, i kintu kyotukulupile kukatambula mu mafuku āya kumeso. Bine, potukekala babwaninine, tukekala bōmi mu buluji bonso bwa kishima, mwanda tukekala na būmi monka mwādi mwitusakila’bo Leza ku ngalwilo. Popa potukekala mu paladisa pano pa ntanda bakomo nkē, mu ndoe, ne mu nsangaji, po apo potukekala na “būmi bulumbuluke” bwa endaenda—būmi bwa nyeke. (1 Temote 6:12) Mwene luno i lukulupilo lwa kutendelwa?
22 I muswelo’ka otukokeja ‘kukwatyija ku būmi bulumbuluke’? Mu mwanda umo onka waādi wisambila’po, Polo wāsoñenye bene Kidishitu amba “balonge biyampe” ne “bēkale bampeta ba mu mīngilo milumbuluke.” (1 Temote 6:18) Nanshi i kimweke patōka amba bivule bitala pa muswelo otwingidija bubinebine botufundile mu Bible. Ino le Polo wādi usaka kunena amba tukafutwa “būmi bulumbuluke” pangala pa mingilo milumbuluke? Ke amopo, mwanda na bubine, tukapebwa kino kyepelo ku “buntu” bwa Leza. (Loma 5:15) Inoko, Yehova uloelelwe kupala mpalo boba bamwingidila na kikōkeji. Wabilanga kukumona nobe wikele na “būmi bulumbuluke.” Buno būmi bwa nsangaji, bwa ndoe, ne bwa nyeke bo butengelwe na boba bonso belamine mu buswe bwa Leza.
23 Umo ne umo umbukata mwetu ufwaninwe kwiipangula amba, ‘Lelo ntōtanga Leza mwalombwedile’kyo aye mwine mu Bible?’ Shi twibandaula dyuba ne dyuba, ne kulondolola amba i amo, nabya tudi mu dishinda dyoloke. Tukulupilei amba Yehova i kinyemeno kyetu. Ukanyongolola bantu bandi ba kikōkeji mu ano mafuku a mfulo a tuvutakanya twa ino ngikadilo ya bintu minunu. Kadi Yehova uketupandija ne kwitutweja mu ngikadilo ya bintu impya ya ntumbo yafwena’i. Bine, tukasangala mpata potukemwena kine kitatyi’kya! Ne kadi tukaloelelwa bya binebine pa kuyuka amba twatongele butongi boloke mu ano mafuku a ku mfulo! Shi nobe walwile’ko kutonga buno butongi pano, bine kukabulwepo kumona “būmi bulumbuluke,” būmi bwādi busaka kala Yehova Leza, mu bula bwa myaka yonso nyeke ne nyekeke!
BYOBYA BIFUNDIJA BIBLE
- Tulombolanga buswe bwa binebine botuswele Leza shi tulama mbila yandi ne kulonda misoñanya yandi.—1 Yoano 5:3.
- Kwifunda Kinenwa kya Leza, kulombela kudi Yehova na mutyima umo, kufundija bakwetu myanda imutala, ne kumutōta ku kupwila kwa bwine Kidishitu byo bintu biketukwasha twilame mu buswe bwa Leza.—Mateo 24:14; 28:19, 20; Yoano 17:3; 1 Tesalonika 5:17; Bahebelu 10:24, 25.
- Boba belama mu buswe bwa Leza bakulupile kukekala na “būmi bulumbuluke.”—1 Temote 6:12, 19; Yude 21.
Bipangujo bya Kifundwa
1, 2. I kwepi kwampikwa kyaka kotukokeja kunyemena dyalelo?
3. Yehova ukekala kinyemeno kyetu namani?
4, 5. I miswelo’ka imoimo ilombwele’mo Yehova buswe bwandi kotudi?
6. Le ukokeja kwitaba namani ku buswe bukuswele Yehova?
7. Le kuswa Leza i enka kwimona’tu amba umuswele? Shintulula.
8, 9. I muswelo’ka otukokeja kuswa Leza ne kumufwija’ko?
10. Shintulula mwanda waka i kya kamweno twendelele na kulundila’ko buyuki bwa kuyuka Yehova Leza.
11. Bufundiji bwa Yesu bwādi na lupusa’ka pa balondi bandi?
12, 13. (a) Bavule badi mu ntanda ya dyalelo, buswe bwabo bobaswele Leza ne Bible kebudi namani? (b) Tukalonga namani buswe bwetu buleke kutalala?
14. Le milombelo iketukwasha namani buswe botuswele Yehova bwikale nyeke buloe?
15, 16. Mwanda waka i kyendele’mo tumone mwingilo wa kusapula Bulopwe bu madyese ne bupeta?
17. Mwanda waka mwingilo wa bwine Kidishitu i wa kupēlakana nao dyalelo?
18. Mwanda waka tufwaninwe kutōta Yehova patōkelela pamo na bene Kidishitu ba bine?
19. I muswelo’ka okokeja kuningisha bijimba bya buswe mu kipwilo kya bwine Kidishitu?
20, 21. Lelo “būmi bulumbuluke” i būmi’ka, ne mwanda waka i lukulupilo lwa kutendelwa?
22. I muswelo’ka okokeja nobe ‘kukwatyija ku būmi bulumbuluke’?
23. Mwanda waka i kya kamweno kwilama mu buswe bwa Leza?


text:
ICIPANDWA 18
Ifyo Ulubatisho Lwakuma Ukwampana Kwenu na Lesa
Bushe umuntu abatishiwa shani pa kuba Umwina Kristu?
Finshi mufwile ukucita pa kuti mulinge ukubatishiwa?
Bushe umuntu aipeela shani kuli Lesa?
Cinshi maka maka umuntu abatishiwilwa?
“MONA! Amenshi; cinshi cilendesha ukubatishiwa?” E fyo umulaashi wa ku Etiopia aipwishe mu mwanda wa myaka uwa kubalilapo. Umwina Kristu waleitwa Filipi alimulondolwela bwino sana ukuti Yesu e Mesia wali no kwisa. Ilyo ifyo asambilile mu Malembo fyamufikile pa mutima, umwina Etiopia alicitilepo cimo. Atile alefwaya ukubatishiwa!—Imilimo 8:26-36.
2 Nga mwalisambilila bwino bwino ne Nte ya kwa Yehova ukufuma pa Cipandwa 1 ukufika pano, napamo kuti mwatemwa ukuipusha amuti, ‘Cinshi cilendesha ukubatishiwa?’ Ukufika apa namusambilila ukuti Baibolo yalilaya ukutila tukekala umuyayaya muli Paradaise. (Luka 23:43; Ukusokolola 21:3, 4) Mwalisambilila ne fyo abafwa baba no kuti kukaba ukubuuka. (Lukala Milandu 9:5; Yohane 5:28, 29) Nakalimo mulalongana ne Nte sha kwa Yehova pa kulongana kwa cilonganino kabili mwali-imwena ukuti ukupepa kwabo kwa cine. (Yohane 13:35) Ne cikalamba sana ca kuti, mufwile mwalitendeka ukuba cibusa wa kwa Yehova Lesa.
3 Kuti mwalanga shani ukuti mulefwaya ukubombela Lesa? Yesu aebele abakonshi bakwe ukuti: ‘Kabiyeni, kalengeni aba nko shonse ukuba abasambi, mulebabatisha.’ (Mateo 28:19) Yesu umwine alibalangile ifya kucita ilyo abatishiwe mu menshi. Tabamusanshile fye amenshi, kabili tabamwitiile fye amenshi pa mutwe. (Mateo 3:16) Ishiwi lya kuti “ukubatisha” lyafuma kwi shiwi lya ciGriki ilyalola mu kuti “ukutumpika.” Kanshi pa kubatishiwa, Umwina Kristu alatumpikwa umubili onse mu menshi.
4 Bonse abafwaya ukuba ifibusa fya kwa Yehova Lesa bafwile ukubatishiwa. Ulubatisho lulanga apabuuta ukuti mulefwaya ukubombela Lesa. Lulanga ukuti mwalitemwa ukucita ukufwaya kwa kwa Yehova. (Amalumbo 40:7, 8) Lelo, pa kuti mulinge ukubatishiwa, mufwile ukucita ifintu fimo.
UKWISHIBA NE CITETEKELO FILAFWAIKWA
5 Mwalitendeka kale ukucita ica kubalilapo icifwaikwa. Cinshi ico? Kwishiba Yehova Lesa na Yesu Kristu. Napamo icalenga kusambilila Baibolo lyonse. (Yohane 17:3) Lelo fingi tufwile ukusambilila. Abena Kristu bafwaya ‘ukwisulamo ukwishiba kwine kwine ukwa kufwaya kwa kwa Lesa.’ (Abena Kolose 1:9) Ukusangwa ku kulongana kwa Nte sha kwa Yehova kukamwafwa sana ukwishiba Lesa. Calicindama ukusangwa kuli uko kulongana. (AbaHebere 10:24, 25) Ukusangwa lyonse ku kulongana kukalenga mukeshibe sana Lesa.
6 Kwena te fyonse ifyaba mu Baibolo mufwile ukwishiba pa kuti mubatishiwe. Umulaashi wa ku Etiopia alishibeko fimo, lelo alekabila ubwafwilisho pa kuti omfwikishe fimo fimo mu Malembo. (Imilimo 8:30, 31) Na imwe bene fingi ifyo mushilasambilila. Na kuba, tamwakaleke ukusambilila pali Lesa. (Lukala Milandu 3:11) Lelo, pali fimo fimo ifyo Baibolo isambilisha ifyo mufwile ukwishiba no kusumina ilyo mushilabatishiwa. (AbaHebere 5:12) Ne fi, fintu pamo nga ifyo abafwa baba, ne co ishina lya kwa Lesa no Bufumu bwakwe fyacindamina.
7 Lelo, te kwishiba fye kufwaikwa, pantu “ukwabula icitetekelo [Lesa] te kuti ateemunwe.” (AbaHebere 11:6) Baibolo itwebo ukuti ilyo abantu bamo mu musumba wa ku kale uwa Korinti baumfwile ubukombe ubo Abena Kristu balebila, “balisumine no kubatishiwa.” (Imilimo 18:8) Kanshi ukusambilila Baibolo kufwile ukumulenga ukucetekela ukuti Baibolo Cebo capuutwamo ica kwa Lesa. Ukusambilila Baibolo kufwile ukumwafwa ukucetekela amalayo ya kwa Lesa no kucetekela ukuti ilambo lya kwa Yesu kuti lyamupususha.—Yoshua 23:14; Imilimo 4:12; 2 Timote 3:16, 17.
UKWEBAKO BAMBI ICINE CA MU BAIBOLO
8 Ilyo icitetekelo cilekula mu mutima wenu, mukalafilwa ukwikala fye ukwabula ukwebako bambi ifyo mulesambilila. (Yeremia 20:9) Mukalafwaya sana ukwebako bambi pali Lesa ne fyo afwaya.—2 Abena Korinti 4:13.
9 Kuti mwalaebako bambi icine ca mu Baibolo ukwabula ukubakalifya. Na bo mwingatendekelapo ni ba lupwa, ifibusa, abena mupalamano, na bo mubomba nabo. Mu kupita kwa nshita, mukafwaya ukulashimikila pamo ne Nte sha kwa Yehova. Nga mwafwaya ukutendeka ukucite co, lanshanyeni na Nte uumusambilisha Baibolo. Nga camoneka ukuti namulinga ukutendeka ukushimikila icintubwingi, kukaba amapekanyo ya kuti imwe no umusambilisha mukalanshanye na baeluda ba mu cilonganino babili.
10 Ici cikalenga mukabeshibe sana baeluda ba Bwina Kristu bamo bamo, abacema umukumi wa kwa Lesa. (Imilimo 20:28; 1 Petro 5:2, 3) Nga ca kutila aba baeluda basanga ukuti namwishiba amasambilisho ya mu Baibolo ayo mufwile ukubalilapo ukwishiba, no kutila mulecita ifilingene ne fishinte fya mafunde ya kwa Lesa, e lyo kabili mulefwaya sana ukuba Inte ya kwa Yehova, bakamweba ukuti namufikapo ukushimikila ku cintubwingi. Lyene, mukaba kasabankanya wa mbila nsuma uushabatishiwa.
11 Kabili, napamo kuti mwakabila ukwalula imyendele yenu ne misango pa kuti mufikepo ukushimikila icintubwingi. Nakalimo kuti caba kuleka ukucita fimo ifyo mucita mu bumfisolo. E ico, ilyo mushilalanda ukuti mulefwaya ukuba kasabankanya ushabatishiwa, mufwile ukuleka ukucita imembu, pamo nga ubulalelale, ukukolwa, no kubomfya imiti ikola.—1 Abena Korinti 6:9, 10; Abena Galatia 5:19-21.
UKULAPILA NO KUPILIBUKA
12 Kuli na fimbi ifyo mufwile ukucita pa kuti mubatishiwe. Umutumwa Petro asosele ukuti: “Lapileni, kabili pilibukeni pa kuti imembu shenu shifuutwe.” (Imilimo 3:19) Ukulapila kumfwa ububi pali fimo ifyo mwacita. Ukulapila kulafwaikwa maka maka umuntu nga alacita ifyabipa, lelo kulafwaikwa nangu fye umuntu tacita ifyabipa. Mulandu nshi? Pantu bonse tuli babembu kabili tulafwaya Lesa atubelelo luse. (Abena Roma 3:23; 5:12) Ilyo mushilatendeka ukusambilila Baibolo tamwaishibe ico Lesa afwaya. Bushe nga mwalecita shani ukufwaya kwakwe? E ico kanshi, mufwile ukulapila.
13 Umuntu nga alapila, lyena afwile ukupilibuka. Tamufwile ukupelela fye pa kumfwa ububi pa fyo mwalecita. Mufwile ukuleka ukucita icabipa no kupampamina pa kutwalilila ukucita icalungama. Mufwile ukulapila no kupilibuka ilyo tamulabatishiwa.
UKUIPEELA
14 Kwaba na cimbi icacindama ico mufwile ukucita ilyo mushilabatishiwa. Mufwile ukuipeela kuli Yehova Lesa.
15 Nga mwaipeela kuli Yehova Lesa mwi pepo ukufuma pa nshi ya mutima, ninshi mwalaya ukuti e o mwakulabombela fye umuyayaya. (Amalango 6:15) Lelo, cinshi umuntu afwile ukucitila ico? Cisuma, tutile, umwaume atendeka ukwishishanya no mwanakashi. Ilyo aishiba sana umwanakashi kabili amona ne mibele yakwe iisuma, e lyo umwaume atemwa sana uyu mwanakashi. Mu kupita kwa nshita, akasuka akamwebe ukuti awe nomba nabopane. Nga amuupa akakwate imilimo na imbi. Lelo, apa panono sana nga ca kutila natemwa uyo mukashana.
16 Nga mwaishiba Yehova no kumutemwa, mukafwaisha ukumubombela no mweo onse kabili ukufika apo mwingapesha. Onse uufwaya ukukonka Umwana wa kwa Lesa, Yesu Kristu, afwile ‘ukuikaana.’ (Marko 8:34) Nga ca kutila ifyo tufwaya tafiletucilikila ukumfwila Lesa, ninshi twaliikaana. Pa kuti mubatishiwe, ico mufwile ukucindamika sana, kucita ukufwaya kwa kwa Yehova Lesa.—1 Petro 4:2.
UKUKANATIINA UKUFILWA
17 Bamo tabafwaya ukuipeela kuli Yehova pa mulandu wa kuti balatiina. Napamo batila nga baipeela bakalubulula kuli Lesa apo nomba Bena Kristu. Batila, cawama ukukanaipeela kuli Yehova pantu nakalimo kuti waipeela e lyo wafilwa ukucita ico Yehova afwaya.
18 Nga mwasambilila ukutemwa Yehova, mukafwaya sana ukuipeela kuli ena no kwikala umwabela ukuipeela kwenu. (Lukala Milandu 5:4) Ilyo mwaipeela, kwena mukafwaya “ukwenda umwawamina Yehova ku kuleka ateemunwe ukufikapo.” (Abena Kolose 1:10) Nga namumutemwa sana Lesa, tamwakamone kwati calyafya ukucita ukufwaya kwakwe. Ukwabula no kutwishika, mukasuminisha ifyalandile umutumwa Yohane uwalembele ukuti: “Uku e kutemwa Lesa, ukuti tubake amafunde yakwe; kabili amafunde yakwe tayaba cisendo.”—1 Yohane 5:3.
19 Te kutila pa kuti muipeele kuli Lesa kano mwaba abapwililika. Yehova alishiba ifyo mushingacita kabili tenekela imwe ukucita ifyo mushingakumamo. (Amalumbo 103:14) Afwaya imwe ukucita ifintu bwino kabili akamutungilila no kumwafwa. (Esaya 41:10) Mukamona ukuti nga mwacetekela Yehova no mutima wenu onse “akatambalike nshila shenu.”—Amapinda 3:5, 6.
UKUBATISHIWA CILANGILILO CA KUIPEELA KWENU
20 Ukutontonkanya pa fyo twalandapo kuti kwamwafwa ukuipeela kuli Yehova mwi pepo. Onse uwatemwa Lesa afwile “alumbula no kupusuka.” (Abena Roma 10:10) Kuti mwalumbula shani?
21 Ebeni kampanya we bumba lya baeluda mu cilonganino mwaba ukuti mulefwaya ukubatishiwa. Akateyanya ukuti baeluda bakapituluke nenu mu mepusho ayalanda pa fyo Baibolo isambilisha ifyo mufwile ukubalilapo ukwishiba. Nga ca kutila aba baeluda basanga ukuti namulinga, bakamweba ukutila kuti mwabatishiwa pa kulongana kukalamba ukukakonkapo.* Ilyashi ililanda pa fyo ulubatisho lwacindama ilingi line lilalandwa pali uku kulongana. Lyene kalanda aleba bonse abaleya mu kubatishiwa ukwasuka amepusho yabili ayayanguka pa kuti ‘balumbule’ pa cintubwingi icitetekelo cabo.
22 Ukubatishiwa e kulenga mwaishibikwa ukuti mwaliipeela kuli Lesa no kuti nomba muli Nte ya kwa Yehova. Abalebatishiwa babatumpika umubili onse mu menshi pa kuti balange icintubwingi ukuti nabaipeela kuli Yehova.
UMWALOLA ULUBATISHO LWENU
23 Yesu atile abasambi bakwe babatishiwa “mwi shina lya kwa Tata ne lya Mwana ne lya Mupashi wa mushilo.” (Mateo 28:19) E kutila uulebatishiwa afwile ukwishiba no kucindika icifulo ca kwa Yehova Lesa ne ca kwa Yesu Kristu. (Amalumbo 83:18; Mateo 28:18) Kabili afwile ukwishiba ifyo umupashi wa mushilo nelyo amaka ya kwa Lesa yabomba.—Abena Galatia 5:22, 23; 2 Petro 1:21.
24 Lelo, ukubatishiwa te kutumpikwa fye mu menshi. Ulubatisho lwimininako icintu cimo icacindama sana. Ukutumpikwa mu menshi, kulangilila ukuti mwafwa ku fyo mwalecita kale. Nga mwatumpulwa ninshi mwabukila ku kucita ukufwaya kwa kwa Lesa. Ibukisheni no kuti muipeele kuli Yehova Lesa, te ku mulimo, nangu ku cintu ico mufwaya sana ukuti cicitike, kabili te ku bantunse bambi, nelyo ku kabungwe. Ukuipeela kwenu no kubatishiwa fyaba ni ntendekelo ya bucibusa bwakosa na Lesa, ukupalama sana kuli wena.—Amalumbo 25:14.
25 Te kutila nga mwabatishiwa ninshi calala capwa mukapusuka. Umutumwa Paulo alembele ukuti: “Mulebombela ipusukilo lyenu no mwenso no kututuma.” (Abena Filipi 2:12) Ukubatishiwa ni ntendekelo fye. Lelo icipusho twingepusha ca kutila, Kuti naikalilila shani mu kutemwa kwa kwa Lesa? Icipande ca kulekelesha cikasuka ici cipusho.
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA
- Pa kubatishiwa, Abena Kristu balatumpikwa mu menshi umubili onse, te kubasansa fye amenshi.—Mateo 3:16.
- Pa kuti mubatishiwe, mufwile intanshi mwasambilila no kulanga icitetekelo cenu, e lyo mwakonkeshapo ukulapila, ukupilibuka, no kuipeela kuli Lesa.—Yohane 17:3; Imilimo 3:19; 18:8.
- Pa kuipeela kuli Yehova, mufwile ukuikaana, nga filya fine bambi baikeene pa kuti bakonke Yesu.—Marko 8:34.
- Ukubatishiwa kwimininako ukufwa ku fyo umuntu alecita kale no kubuukila ku kucita ukufwaya kwa kwa Lesa.—1 Petro 4:2.
* Cila mwaka pa kulongana kukalamba ukwa Nte sha kwa Yehova, balapekanya ukuti pabe ulubatisho.
Amepusho
1. Cinshi umulaashi wa ku Etiopia asoseele ukuti alefwaya ukubatishiwa?
2. Cinshi mufwile ukubikilako sana amano ku kubatishiwa?
3. (a) Lifunde nshi Yesu apeele abakonshi bakwe? (b) Bushe ulubatisho lwa mu menshi luba shani?
4. Bushe ulubatisho lwa mu menshi cilangililo ca cinshi?
5. (a) Cinshi mulingile ukubalilapo ukucita pa kuti mulinge ukubatishiwa? (b) Cinshi ukulongana kwa Bwina Kristu kwacindamina?
6. Bushe ni fyonse muli Baibolo ifyo mufwile ukwishiba pa kuti mulinge ukubatishiwa?
7. Bushe ukusambilila Baibolo kulingile ukumulenga ukucita cinshi?
8. Cinshi cikalenga muleebako bambi ifyo mulesambilila?
9, 10. (a) Ni bani mwingatendekelapo ukweba icine ca mu Baibolo? (b) Cinshi mufwile ukucita nga mulefwaya ukutendeka ukushimikila pamo ne Nte sha kwa Yehova?
11. Finshi bamo bafwile ukuleka ukucita pa kuti bafikepo ukushimikila ku cintubwingi?
12. Cinshi ukulapila kwacindamina?
13. Ukupilibuka cinshi?
14. Cinshi icacindama ico mufwile ukucita ilyo mushilabatishiwa?
15, 16. Bushe ukuipeela kuli Lesa e kuti shani, kabili cinshi cilenga umuntu ukufwaisha ukucite co?
17. Finshi bamo batiinina ukuipeela kuli Lesa?
18. Cinshi cingalenga mwaipeela kuli Yehova?
19. Cinshi mushifwile kutiinina ukuipeela kuli Lesa?
20. Cinshi ukuipeela kuli Yehova kufwile ukwishibikilwa kuli bambi?
21, 22. Kuti ‘mwalumbula’ shani icitetekelo cenu ku cintubwingi?
23. Bushe calola mwi ukubatishiwa “mwi shina lya kwa Tata ne lya Mwana ne lya Mupashi wa mushilo”?
24, 25. (a) Bushe ulubatisho lwimininako cinshi? (b) Cipusho nshi cifwile ukwasukwa?


text:
Magazini ya Ulupungu lwa kwa Kalinda na Loleni!
Kuti mwakopolola magazini yesu mu ndimi ukucila 150. Ulupungu lwa kwa Kalinda lulatwafwa ukwishiba ukuti ifilecitika mu calo e filya fine Baibolo yasobele. Iyi magazini ilasansamusha abantu pa kubebako imbila nsuma ya Bufumu bwa kwa Lesa kabili ilakoselesha abantu ukucetekela Yesu Kristu. Loleni! ilatwafwa ukwishiba ifya kupwisha amafya tupitamo muno nshiku kabili ilalenga twacetekela ubulayo bwa kwa Kabumba ubwa kuti akaleta icalo cipya umukaba umutende no mutelelwe.


text:
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku wo Ketsui Shimashita. Episode 5
Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku wo Ketsui Shimashita. Episode 5. Watch Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku wo Ketsui Shimashita. Episode 5. Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku wo Ketsui Shimashita. Episode 5. Stream Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku wo Ketsui Shimashita. Episode 5.Yuusha ni Narenakatta Ore wa Shibushibu Shuushoku wo Ketsui Shimashita. 16.
If the video does not work, try refreshing the page by pressing F5 or choose another video source . If the video still does not work report this video as broken
.


text:
Icisimicisyo 40: Mose Apama mu Cibwe
UMWAKA umo ne ubyakwe wapita—imyaka 10, imyaka 20, imyaka 30, imyaka 39! Kabili abaIsilaeli bacili mu mpanta. Pano yonse iyi myaka baYehoba babalama abantu babo. Babaliisya mana. Babatangilila mu kasuba ne kumbi, kabili mu busiku babatangilila ne mulilo. Kabili muli yonse iyi myaka ifyakufwala fyabo tafikwamakilepo ne makasa abo takwetepo ifilonda.
Pano uno uli mwensi wa kutanga uwa myaka 40 ukufuma apo bafumine mu Ijipiti. AbaIsilaeli nakabili babungana pa Kadesi. Apa epo baali ili abacetesi batuminwe ukuya mu kucete’calo ca Kanani apepi ne myaka 40 iyapitapo. Milyami inkasi yakwe Mose afwila pa Kadesi. Koti nifyefyo cali ku myaka ya kunuma, pali amakatasyo pano, koti fintu twakubona kuntangile.
Abantu tekuti basangane amenda aali onse. Popele balilisyanya kuli Mose ati: ‘Nga caliweme fwebo nga twafwile. Mba nindo mwatufumisye mu Ijipiti ne kutuleta muno muntu umubipile umutamukamenapo ifili fyonse. Tamulipo tiligu, neli mikuyu, neli fisepo fya mifaina, neli ni balimono. Kabili tamulipo neli menda akunwa.’
Ili Mose na Aloni baya kwi sema mu kutembela, baYehoba babula Mose ati: ‘Ubabunganye abantu pamo. Eli pa menso abo bonse ulabile ku cibwe ico icili apo. Amenda aalingile abantu ne nama syonse akapokomoka ukufuma muli co.’
Popele Mose abunganya abantu, ne kulabila ati: ‘Kutikeni, mwebo mwebatabakwetepo ubucetekelo muli baLesa! Tali ni Aloni na nebo fwe bakumufumisyeni amenda mu cibwe ici?’ Eli Mose apama inkoli mu cibwe libili, kabili amenda ayakuti ubwingi apokomoka ukufuma mu cibwe. Kuli amenda aakukumana bonse abantu ne nama ukunwa.
Pano baYehoba bafitilwa Mose na Aloni. Kani waisiba umulandu? Nipakuti Mose na Aloni balilabile ati bobaali ne kufumya amenda mu cibwe. Pano muli bucine ni baYehoba e bafumisye. Kabili pakuti Mose na Aloni tababulile abantu icine pali cici, baYehoba balabila ati bali ne kubapanika. Balabila ati: ‘Tekuti mwebo mukatangilile abantu banji ukufika mu Kanani.’
Mukupita kwa mpindi abaIsilaeli bafumapo pa Kadesi. Ili papita lukoso akapindi kanini baisa ku Lupili lwa Koli. Apa, peulu lya lupili, Aloni afwa. Ali ne myaka 123 pa mpindi ya mfwa yakwe. AbaIsilaeli babombomana makosa, kabili pa nsiku 30 bonse abantu bamulila Aloni. Eliasa umwana wakwe ewaba umupapatilisi umukulu uwakonkapo mu mukoka wa baIsilaeli.
Ifyakupenda 20:1-13, 22-29; Ndutelonomi 29:5.
Ifyakwipusya
- Kani baYehoba babasunga syani abaIsilaeli ili bacili mu mpanta?
- Findo abaIsilaeli balilisyanya ili babungana pa Kadesi?
- Kani baYehoba bapeela syani amenda ku bantu na ku nama syabo?
- Mu cikope, mba ninani uyo mwalalume uulisontele, kabili nindo alukucitile’fyo?
- Mba nindo baYehoba bafitilwa Mose na Aloni, kabili bapanikwa syani?
- Findo fyacitika pa Lupili lwa Koli, kabili ninani uwaba umupapatilisi umukulu uwa baIsilaeli?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Ifyakupenda 20:1-13, 22-29 na Ndutelonomi 29:5.
Mba nifindo tusambililako kufi baYehoba basungile abaIsilaeli mu mpanta? (Ndute. 29:5; Mat. 6:31; Ebeya. 13:5; Jako. 1:17)
Kani baYehoba balikubwene syani ukufilwa kwakwe Mose na Aloni ukwa kubalemya bo pa menso abaIsilaeli? (Pen. 20:12; 1 Kol. 10:12; Fisu. 4:11)
Findo tungasambililako kufi Mose acitile ili apokelele ukufundwa ukufuma kuli baYehoba? (Pen. 12:3; 20:12, 27, 28; Ndute. 32:4; Ebeya. 12:7-11)


text:
LYASI LYAKUTANDIKILAKO | UZYE YESU WATUKULULA KULI VYANI?
Umulandu Uno Tulinzile Ukukululwa
“Umuntu wensi uwala wavyalwa ku mwanaci, umi wakwe pano nsi utaya utantalile. Lelo umi kwene uo, wavulisya amalanda. Waya wi luwa ilikasapatuka nu kuonza, nga liwela linyala nu kuuma. Waya wa cinzingwa, icisiikalila pano cili.”—Yobo 14:1, 2.
Ukufuma sile na mpiti, antu yakaelenganya pali vino cingazipa ndi cakuti yangaikala amanda pe ukwaula ukukota, ala yali nu umi usuma. Nomba icaulanda icakuti, swensi tukafwa. Amazwi yakwe Yobo aali papela, aavwanzilwe ukucila pa myaka 3,000 iyapitapo, aacumi na ndakai kwene.
Antu umu nsi yonsi yakalonda kuti yaikala ukwaula ukufwa. Baibo ikatunena ukuti Leza wika umu myenzo itu ukulondesya ukwakwikala amanda pe nu kulondesya ukumanya ivintu. (Kasambilizya 3:11) Lyene vino caya vivyo, uzye mukwelenganya ukuti cingaya sile ningo Leza ukwika umu yantu ivintu ivitanga vifikiliziwe? Ndi cakuti mwasuka ukuti awe, mwasuka ningo sana. Baibo ikati imfwa u mulwani nupya ili nu “kucimviwa.”—1 Kolinto 15:26.
Tutanga tutwisike ukuti imfwa umulwani. Kutaaya umuntu aakaelenganya sile ningo uwatemwa imfwa. Ndi twalola ukuti uzanzo ukwiza, tukapuuka, ukufisama, nanti ukuutuka. Ndi twalwala, tukalonda inzila zya kupolelamo. Tukaezya na maka ukusenka uku vintu ivingalenga kuti tufwe.
Uzye kwaya icingalenga tuzumile ukuti umulwani kwene wii uwa mpiti alafumiziwapo? Ee, akuno caya. Yeova, Kaumba, ataumvile antu kuti yaikala sile imyaka inono nu kufwa. Pa kutandika Yeova ataalondanga kuti antunze yafwa. Walondanga kuti antunze yaikala amanda pe pano nsi, nupya twamanya ukuti Leza alafikilizya vino akaalonda ukucita.—Ezaya 55:11.
Uzye lyene cilaya uli pakuti imfwa ikafumiziwepo? Ukufuma sile na mpiti, antu yakaalonda ukufumyapo imfwa, nomba yaafilwa. Na ndakai kwene antu yakalondesya ukusisyapo imfwa. Aasambilila vyakwe sayansi yaapanga imilembo imwi iyaleenga kuti antu yataalwala indwala zimwi. Yakaomvya vimasyini ukulola vino antunze yaapangwa. Umu ncende izingi, antu yakaikala imyaka ingi ukucila vino cali mpiti. Nomba antu yataaleka ukufwa. Wakwe vino Baibo ikaalanda, antu ni vinyama vyonsi kwene “vikaya uku ncende ili yonga, ku lukungu.”—Kasambilizya 3:20.
Ilyasi lisuma i lyakuti tutalinzile ukutaila ukuti antunze acenjela aliyo yalasisyapo intazi kwene ii iyatandike mpiti sana. Yeova wapekanya mpiti vino ali nu kutupususya nanti ukutukulula uku mfwa, nupya Yesu aliwe alafikilizya amapekanyo kwene yaa.


text:
Makani 57: Leza Wasala Davida
HENA wacibona cacitika? Musankwa wavwuna kana kambelele kumunyama. Munyama wakaboola akuvwampila kana kambelele alimwi wakali kulangilwa kukalya. Pele musankwa wakamuccilila munyama akumukwempa kana kambelele kakali kumulomo wakwe. Munyama naakakalala, musankwa wakamujata akumuyasa akumujaya. Cimwi ciindi wakaivwuna mbelele kuli syuumbwa. Hena ooyu tali musankwa sicamba? Hena ulimuzyi?
Ooyu ngu Davida mwana musankwa. Ukkala mumunzi wa Bbetelehemu. Bakaapanyina bakali ba Obbedi mwana wa Lute a Bbowazi. Hena ulabayeeya? Eelyo baswaabo Davida mbaba Jese. Davida nguweembela mbelele zyaba swaabo. Davida wakazyalwa nikwakainda myaka iili 10 Jehova naakasala Saulu kuba mwami.
Casika ciindi Jehova naambila Samuyele kuti: ‘Bweza mafwuta aadula alimwi aanunkila uunke kuŋanda ya Jese ku Bbetelehemu. Kuli mwana ngondasala kuba mwami.’ Samuyele naabona Eliyabu mwana mutaanzi wa Jese, walyaambauzya wati: ‘Inzya buya ooyu ngonguwo Jehova ngwaasala.’ Pele Jehova wakamwaambila kuti: ‘Utalangi mbwali mulamfwu alimwi ambwali mubotu. Tiindamusala kuba mwami.’
Aboobo Jese waita Abinadabu mwana wakwe akumuleta kuli Samuyele. Pele Samuyele wati: ‘Peepe, awalo ooyu Jehova tanaamusala.’ Icaccilila, Jese nkuleta mwana wakwe Sama. Samuyele wati: ‘Awalo ooyu ncimwi buyo Jehova wamukaka.’ Limwi Jese waleta bana bakwe bali ciloba, pele Jehova kunyina ngwaasala. Samuyele wabuzya wati: ‘Hena mbabasankwa aaba balikke mbojisi?’
Jese wati: ‘Nkokali keela. Pele kaya kwaakweembela mbelele.’ Davida naaletwa mukati, Samuyele wabona kuti mwana musankwa weebeka. Jehova wati: ‘Ooyu ngonguwo. Amumutile mafwuta.’ Oobu mbombubo Samuyele mbwaacita. Ciya kusika ciindi Davida naya kuba mwami wa Isilayeli.
1 Samuyele 17:34, 35; 16:1-13.
Mibuzyo
- Ngwani zina mwana musankwa ooyu uuli acifwanikiso, alimwi mbuti mbotuzyi kuti ngusicamba?
- Nkuli nkwakkala Davida, alimwi mbabaani zina baswaabo abakaapanyina?
- Nkaambo nzi Jehova ncaambila Samuyele kuunka kuŋanda ya Jese mu Bbetelehemu?
- Ncinzi cacitika Jese naaleta bana bakwe basankwa bali ciloba kuli Samuyele?
- Davida naanjizyigwa muŋanda, ncinzi Jehova ncaamwaambila Samuyele?
Mibuzyo aimwi
- Bala 1 Samuyele 17:34, 35.
Mbuti eezyi zyakacitika mbozyikankaizya busicamba bwa Davida alimwi akusyoma Jehova? (1 Sam. 17:37)
- Bala 1 Samuyele 16:1-14.
Mbuti majwi aa Jehova ku 1 Samuyele 16:7 mbwaatugwasya kutasalulula bantu akaambo kambuli mbobalibonya? (Inc. 10:34, 35; 1 Timo. 2:4)
Mbuti cikozyanyo ca Saulu mbocitondezya kuti, ikuti Jehova waugusya muuya wakwe uusalala mumuntu, icicaala nkunjilwa muuya mubi naa kupya moyo wakuyanda buyo kucita cintu citali kabotu? (1 Sam. 16:14; Mt. 12:43-45; Gal. 5:16)


text:
Icisimicisyo 51: Lufi na Naomi
MU BAIBOLO ukasangana ibuku ilitwa ati Lufi. Cisimicisyo icilabila pa lupwa ulwaikeleko pa mpindi ili Isilaeli akwete abasololwesi. Lufi ni moye ukufuma ku calo ca Moabi; talipo wa mu mukoka wa baLesa uwa Isilaeli. Pano ili Lufi asambilila pali baLesa bacine baYehoba, abatemwa makosa. Naomi mwanakasi umucekulu uwaofwele Lufi ukusambilila pali baYehoba.
Naomi mwanakasi umuIsilaeli. Ye ne mulume wakwe ne bana bobilo balikukiile ku calo ca Moabi pa mpindi ili ifyakulya fyali ifinini mu Isilaeli. Kambi kasuba umulume wakwe Naomi alifwile. Mukupita kwa mpindi abana bakwe Naomi balyupile bamoye bobilo abaMoabi amasina abo ni Lufi na Olipa. Pano ili papitile imyaka 10, abana bobilo abakwe Naomi balifwile. Ifi Naomi na bamoye bobilo babombomene! Mba pano Naomi alukucite’ndo?
Kambi kasuba Naomi apingulapo ukuya ulwendo’lutali ukubwelelamo kwabo ku bantu bakwe. Lufi na Olipa balukufwayo’kwikala naye, namulifyefyo nabo baya. Pano panuma baendako panini mu nsila, Naomi aalukila kuli bamoye ne kulabila’ti: ‘Bweleleni kwenu ne kwikala na banyinenwe.’
Naomi abalaya bamoye ne kubafyontapo. Pali ceco batatika ukulila, nipakuti balimutemenwe makosa Naomi. Balabila ati: ‘Koku! Tulukuya na mwebo ku bakwabenu.’ Pano Naomi abasuka ati: ‘Mulyelelwe ukubwelelamo, mwe bana banji. Cikamuwamineni ukwakuti kwenu.’ Popele Olipa atatikako ukuya kwabo. Sombi Lufi teelepo.
Naomi aalukila kuli ye ne kulabila ati: ‘Olipa aya. Nawebo koya kwenu naye.’ Pano Lufi aasuka ati: ‘Mwiesya ukunenga ati musyeni! Ndekeni nje na mwebo. Uku mukaya eko nkalukuya, kabili uku mwakulukwikala eko nkalukwikala. Abakwabenu bakaba e bakwasu, na baLesa wenu bakalukuli ni baLesa wanji. Uku mukafwila eko nkafwila, nakoko eko nkasikwa.’ Ili Lufi alabile’fi, Naomi taesesye nakabili ukumulenga ati aye kwabo.
Mukupelako abanakasi bobilo bafika ku Isilaeli. Kuno eko baikala. Penka’po Lufi atatikako ukulukupyunga mu mabala, pakuti ni mpindi ya kutebula ba bali. Umwalalume uwe sina lya Boasi amusuminisya ukutebula ba bali mu mabala akwe. Mba ulimwisi uwali nyina wakwe Boasi? Aali ni Lakabi uwa mu musi wa Jeliko.
Kambi kasuba Boasi abula Lufi ati: ‘Naumfwa fyonse ifya kuli webo, ne luse ulu umucitila Naomi. Ndiisi na fyefyo ifi wabasile bawiso na banoko ne calo ico ici wafyalilwemo na fyefyo ifi waisile mukulukwikala pa bantu abatawaisibile ne kale. BaYehoba nga bacite’ciweme kuli webo!’
Lufi aasuka ati: ‘Mwacito’luse kuli nebo, sikulu wanji. Mwansangalasya ne kulabila kwenu ukuweme uku mwalabila kuli nebo.’ Boasi amutemwa Lufi ukwakuti, tapaapitile ne mpindi iitali kabopana. Ifi ici casangalasya Naomi! Pano Naomi asangalala ukwakuti ili Lufi na Boasi bakwata umwana umwalalume umubele wabo, uwailicilwe ati Obedi. Mukukonkapo Obedi aba mbuya wakwe Dafidi, pali woyo tukasambililapo ifingi kuntangile.
Ibuku lya mu Baibolo ilyakwe Lufi.
Ifyakwipusya
- Kani Naomi alisile mu kuba syani mu calo ca Moabi?
- Kani Lufi na Olipa nibani?
- Kani Lufi na Olipa baasuka syani ili Naomi ababula ati babwelelemo ku bantu babo?
- Kani Boasi ninani, kabili aofwa syani Lufi na Naomi?
- Kani umwana uwafyelwe kuli Baosi na Lufi ninani isina, kabili nindo twelelwe ukulukumwanuka?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Lufi 1:1-17.
Kani nifindo Lufi alabila mu butemwe bwa bucine? (Lufi 1:16, 17)
Kani ukulanguluka kwakwe Lufi kulalangilila bwino syani ifi ‘imbelele nasimbi’ sibona babo abasufisiwe pa calo muli bulelo? (Yoa. 10:16; Saka. 8:23)
- Pendeni Lufi 2:1-23.
Kani Lufi alapeela syani icakubwenako iciweme kuli bamoye muli bulelo? (Lufi 2:17, 18; Ifisi. 23:22; 31:15)
- Pendeni Lufi 3:5-13.
Kani Boasi alibwene syani ukulipelesya kwakwe Lufi ati bopane ukubulo’kuupwa ku mwalalume umwanice?
Kani ukulanguluka kwakwe Lufi kulatusambisye’ndo pa butemwe bwa bucine? (Lufi 3:10; 1 Kol. 13:4, 5)
- Pendeni Lufi 4:7-17.
Kani abalalume ba buKlistu muli bulelo bangaba syani koti ni Boasi? (Lufi 4:9, 10; 1 Tim. 3:1, 12, 13; 5:8)


text:
Kukosesha Bansemi ne Baji mu Masongo
“Nanchi twakonsha kwikala ku matwi nzoo mu mwaka mutanshi ye twisongwelamo nyi?” “Javula tutoboka bingi, twakonsha kuba byepi pa kuba’mba tubulenga kutoboka? Nakonsha kufunjisha byepi baana bami pa mambo a kwilala?” Bavula baji mu masongola balanguluka’mba mepuzho o bepuzha pa byo bakonsha kukosesha masongola abo ne mwakukomeshesha bulongo baana babo kechi akonsha kukumbulwa ne.
Mu Baibolo muji lufunjisho lwakonsha kwimukwasha kukosesha masongola enu ne kukomesha baana benu bulongo nangwa kyakuba nkomeno yetu ne bisho byaenda kupusana pusana.


text:
NGAZI YAMULINDIZI FEBRUARY 2014
Nkondo Iyakacinca Zintu Munyika
Nkaambo nzi nkondo yakusaanguna yanyika yoonse ncoyakacinca zintu munyika? Sena bwiinguzi kumibuzyo eeyi kuli ncobutwaambila kujatikizya ziyootucitikila kumbele?
Nkondo Iyakacinca Zintu Munyika
Ino mbuti nkondo yakusaanguna yanyika yoonse, alimwi iitwa kuti “Nkondo Mpati” mboyakacinca nyika munzila iicitujatikizya naaba mazuba aano?
Mwini-mwini Uupa Kuti Kakuli Nkondo Alimwi Amapenzi
Mbuti Bbaibbele mbolitondezya kweendelana kuliko akati kankondo yakacitika kujulu alimwi ankondo yanyika yoonse alimwi amapenzi aali munyika?
Cisyomezyo Canyika Yaparadaiso Cakacinca Buumi Bwangu!
Ba Ivars Vigulis bakaba ampuwo abulemu akaambo kakweenzya mahonda aamizundano. Ino mbuti Bbaibbele mbolyakacinca buumi bwabo?
Sena Mulizyi?
Ino maalo aakali kubelesyegwa kaindi aambidwe mu Bbaibbele ninzi? Ino nzituuzyo nzi izyakali kutambulika mutempele ku Jerusalemu?
Nkaambo Nzi Leza Ncalekelede Balaanguzu Kudyaaminina Batajisi Nguzu?
Bbaibbele lilaamba ncacita Leza kujatikizya kudyaaminina alimwi ancayoocita kumbele.
Wakaliyumya Mubweendelezi Butaluleme
Sena mwali kucitikilwa zintu zitaluleme. Sena mulalombozya kuyoobona buzuba Jehova nayoozilulamika zintu? Amwiiye mbomukonzya kwiiya lusyomo lwa Eliya.
Mibuzyo Yamu Bbaibbele Yaingulwa
Sena kuli bumboni butondezya kuti Bbaibbele lyakazwa kuli Leza? Ino lyakalembwa buti?
Zibalo Azimwi Izili a Intaneti
Luumuno Munyika—Nkaambo Nzi Ncolukatazya Kulujana?
Bantu baalilwa kuleta luumuno munyika yoonse. Amulange-lange twaambo tulimbotubede ncocili boobo.


text:
Kuti Nacita Shani nga Ndafilwa Ukumfwana na Banandi?
Ifyo wingacita
Ica kubalilapo, ufwile ukwishiba ifyo abantu abo cikwafya ukumfwana nabo baba.
Umushinku:
Ndafilwa ukumfwana na . . .
- baice banandi
- abakalambako pali ine
- abakalamba
Ifyo bacita:
Ndafilwa ukumfwana na bantu . . .
- abatemwe ifyangalo
- abacenjela
- aba mano
Imibele:
Ndafilwa ukumfwana na bantu . . .
- abaicetekekela
- abalumbuka
- abaipaatula kuli bambi
Ica bubili, sala amashiwi ayalelanga ifyo ucita nga uli na bantu abo tulandilepo pa muulu.
- Ncita kwati na ine nalitemwa ifyo batemwa kabili kuti nacita ne fyo bacita.
- Nshilanda pa fyo batemwa, lelo nanda fye pa fyandi.
- Njikala fye tondolo no kufwaya inshila ya kufuminapo bwangu.
Ica Butatu, tendekelapo! Teti ciwame ulefwaya fye abanobe e bo balebalilapo ukukubikako amano, limo na iwe limo ufwile ukubalilapo ukubabikako amano. (Abena Filipi 2:4) Kuti wacita shani ifyo?
Fwayako na abo ushilingene nabo. Tontonkanya pali ici: Cinshi wingalafwaila fye ukuba na baice banobe no kulailishanya ukuti ulafilwa ukusanga ifibusa? Ico kuti caba kwati muntu uulefwa ne nsala pa cishi apaba isabi ilingi!
Helena atile: “Bamayo balinkoseleshe ukulalanda na bakalamba. Batile nkasanga ukuti fingi ifyo batemwa ifyo na ine ningatemwa. Ifyo balandile fya cine, nomba nalikwata ifibusa ifingi!”
Sambilila ifya kulanshanya na bambi. Icingakwafwa (1) kukutika, (2) ukwipusha amepusho, na (3) ukubika amano kuli bambi.—Yakobo 1:19.
Serena atile: “Ndesha ukukutika sana ukucila ukulanda sana. Kabili nga nalanda, nshilanda fye pa fyandi kabili nshilande ne fibi pali bambi.”
Jared atile: “Umuntu nga alefwaya ukulanda pa fintu fimo ifyo nshaishiba, ndamulomba ukulondolola ifyo alelandapo, ne co nalimo kuti calenga twalanda ifingi fye.”
Leah atile: “Naliba ne nsoni, e ico njipatikisha fye ukulanda na bantu. Lelo pa kukwata ifibusa ulingile ukuba uwasansamuka. E ico nalitendeka ukulanda.”


text:
Bushe Lesa e Ulenga Ukuti Tulecula?
Icasuko ca mu Baibolo
Baibolo yasuka ukuti iyo! Yehova Lesa talefwaya ukuti abantu balecula. Lelo, abantu babili aba kubalilapo balipondokele ukuteka kwa kwa Lesa, balefwaya ukulaisalila abene icalungama ne calubana. Balifumine kuli Lesa ne ci calengele ukuti batendeke ukucula.
Ifyo basalilepo ukucita fyalilenga ukuti na ifwe tulecula. Lelo, Lesa te walenga ukuti abantu balecula.
Baibolo itila: “
Ilyo umuntu atunkwa, etila: ‘Ni Lesa e ulentunka.’ Pantu takuli uwingatunka Lesa ukucita ifyabipa, kabili umwine tatunka umuntu iyo.” (Yakobo 1:13) Amacushi kuti yaponena umuntu uuli onse, ukubikako fye na bantu abo Lesa atemwa.


text:
Mavidiyo Aali a Web site ya JW.ORG
Mavidiyo Aali a Web site ya JW.ORG
Amulange-lange izili mulaibbulali yesu yamavidiyo yaa Intaneti kweelana mitwe. Amweebelele naa kukkopa mavidiyo aamba zyamu Bbaibbele aakabambilwa mikwasyi, bakubusi, alimwi abana. Amubone mavidiyo aamba zya Bakamboni ba Jehova.
Ino Ciiyo ca Bbaibbele Cicitwa Buti?
Munyika yoonse, Bakamboni ba Jehova balizyibidwe akaambo kabubambe bwaciiyo ca Bbaibbele citabbadelwi ncobacita. Amubone mbobubeleka bubambe oobu.
Ino Ncinzi Cicitika ku Ŋanda ya Bwami?
Amunjile mukati akulibonena nobeni.
Nkaambo Nzi Ncomweelede Kwiiya Bbaibbele?
Bbaibbele lilapa bwiinguzi kumibuzyo iibakatazya kapati bantu banji mubuumi. Sena inga mwayanda kuba akati kabo?
Our Public Ministry
Kubelesya JW.ORG Kumwaya Mulumbe Wamu Bbaibbele
Bakamboni ba Jehova, bana alimwi abapati, balakkomana kubelesya webbusaiti yabo iyakabambululwa kwaambila bantu banji kapati mulumbe wamakani mabotu aa Bwami bwa Leza.
TUMAVIDIYO ITUTONDEZYA ZYAKUDULOWIŊA ABBOODI
Amumuume Sikumupenzya Kakunyina Kumulwana
Amwiiye kaambo ikapa bantu bamwi kuti kabapenzya beenzinyina alimwi ancomukonzya kwaamba naa kucita kuti batalika kumupenzya.
NZYOBAAMBA BEENZINYOKO
Nzyobaamba Bakubusi Kujatikizya Kucitwa naa Kwaambilwa Zyintu Zileta Muzeezo Wakoonana
Amumvwe nzyobakaamba bakubusi bosanwe kujatikizyigwa kucitwa naa kwaambilwa zyintu zileta muzeezo wakoonana alimwi aceelede kucitwa kuti eeci cacitika.
NZYOBAAMBA BEENZINYOKO
Nzyobaamba Bakubusi Kujatikizya Mafooni Aakumaanza
Kubakubusi banji, fooni yakumaanza taili fooni buyo, mulongwe wamubuumi. Ino mbubotu nzi alimwi mbubi nzi buliko mukuba afooni?
NZYOBAAMBA BEENZINYOKO
Nzyobaamba Bakubusi Kujatikizya Kusumpya Zyintu
Amumvwe nzyobaamba bakubusi kujatikizya bubi bwakusumpya kucita zyintu alimwi abubotu bwakucibelesya kabotu ciindi.
MAVIDIYO MALAMFWU
Zikozyanyo Zitucenjezya Mazuba Aano
MAVIDIYO MALAMFWU


text:
Mibuzyo Yamu Bbaibbele Yaingulwa
Nkaambo nzi ncotweelede kwiibalukwa lufwu lwa Jesu?
Lufwu lwa Jesu cakali cintu ciyandika kapati icakacitika—wakafwa kutegwa buumi bwabantu bube mbubonya mbobwakabede kumatalikilo. Bantu kunyina nobakalengwa kabajisi cilengwa cakucita zintu zibi, kuciswa naa kufwa. (Matalikilo 1:31) Pele cibi cakanjila munyika kwiinda mumuntu omwe, Adamu. Jesu wakapa buumi bwakwe kutegwa atufwutule kucibi alufwu.—Amubale Matayo 20:28; Baroma 6:23.
Leza wakatondezya luyando lupati kwiinda mukutuma mwanaakwe anyika kuti atufwide. (1 Johane 4:9, 10) Jesu wakaambila basikumutobela kwiibaluka lufwu lwakwe kwiinda mupobwe lijatikizya mukamu alimwi awaini. Kucita boobo amwaka tutondezya kulumba akaambo kaluyando Leza a Jesu ndobakatondezya.—Amubale Luka 22:19, 20.
Ino mbaani beelede kulya mukamu alimwi akunywa waini?
Ciindi cakusaanguna Jesu naakaambila basikwiiya bakwe kuti kabayeeya lufwu lwakwe, wakaamba kujatikizya cizuminano. (Matayo 26:26-28) Cizuminano eeci cakabapa kuti balo alimwi abamwi basyoonto babe abulangizi bwakuyooba bami alimwi abapaizi antoomwe a Jesu kujulu. Nokuba kuti mamiliyoni aabantu balaibaluka lufwu lwa Jesu, balikke aabo ibali mucizuminano eeco mbebalya mukamu alimwi akunywa waini.—Amubale Ciyubunuzyo 5:10.
Kwainda myaka iitandila ku 2,000 kuzwa ciindi Jehova naakatalika kusala bantu ibayooba bami. Mweelwe wambabo musyoonto kapati tweezyanisya awabaabo ibayoopona buumi butamani aanyika.—Amubale Ciyubunuzyo 7:4, 9, 17.


text:
Bushe Mwalikwata Bamishonari?
Ee. Mu fyalo fye fyonse, fwe Nte sha kwa Yehova tubomba fye kwati ni bamishonari, lyonse tulashimikila imbila nsuma ku bantu.
E lyo kabili, ba Nte bamo balaya nelyo ukukuukila ku ncende shimbi mu calo bekala uko abantu bashilaumfwa imbila nsuma yaba mu Baibolo. Ba Nte bambi balakuukila ku fyalo fimbi pa kuti baleshimikila sana imbila nsuma. Baliba ne nsansa ukuba pa bantu abafikilisha amashiwi Yesu alandile aya kuti: “Mukaba inte shandi . . . na ku mpela ya pano isonde.”
Mu 1943, twalitendeke Isukulu lya kusambilisha bamo ifya kubomba bumishonari. Ukutula mu 1943, ba Nte ukucila 8,000, balipita muli ili isukulu ilyo twita ati Isukulu lya Gileadi.