text:
DISHINDA DYA BŪMI BWA NSANGAJI
Lulekelo
“PONADI NAKIDI MWANUKE MU KYETU KISAKA MWADI MUTONKO NE KWIFUNINA,” mo mwanenene mwana-mukaji umo witwa bu Patricia. “Nkyadipo mfwilañana lusa. Nansha ke ponatamine pene, shi muntu wandubila nadi ndama mwanda’wa ku mutyima mu bula bwa mafuku, mbulwa’nka ne tulo.” I bine, kutādilwa na bulobo ne kiji kekulengejangapo muntu ekale na nsangaji nansha na bukomo bwa ngitu buyampe. Bwifundi bulombola’mba bantu bampikwa lulekelo babwanya . . .
Kuleka bulobo ne bululu byone kipwano, kwibalengeja betolole nansha kwimona bu badi bunka
Kufitwa bukidibukidi, kuzumbija mutyima, nansha kutyumukwa mutyima bininge
Kuta mutyima bininge pa bintu bibi bilongeka babulwa’nka ne kusangela būmi
Kwimona’mba kebavuijangapo bisakibwa bya mvubu
Kwikala na njia mikatampe ne kyaka kikatampe kya kubela misongo, kimfwa kunangakana bukidibukidi kwa mashi, misongo ya dityima, enka ne misanshi mikomo, kimfwa milalekupa ne mutwe kubazuka *
LELO LULEKELO I BIKA? Lulekelo i kufwila muntu ukulubile lusa ne kuleka bulobo, kiji, ne kinongo. Kino kekishintululangapo kutala bibi kilomo-nyeka, kwibityepeka, nansha kwibimona bwa abyo kebilongekelepo. Ino, lulekelo i butyibi bwa muntu mwine bwalangulukile’po biyampe bumwekelanga ku bilongwa bya buswe mwanda wa kulondalonda ndoe ne kuningija kipwano kiyampe na muntu mukwabo.
Kadi lulekelo lumwekelanga ne ku muswelo oivwana bantu. Muntu wa lulekelo wivwanijanga’mba batwe bonso tutupanga nansha kuluba mu binenwa ne mu bilongwa. (Loma 3:23) Pa kulombola mvubu ya buno bujinguludi, Bible unena’mba: “Endelelai kwitūkijija mityima banwe bene na bene ne kwilekela na mutyima umo nansha shi kudi udi na mwanda na mukwabo.”—Kolose 3:13.
I byendele’mo nanshi lulekelo lwikale bu ngikadila ya mvubu ibadilwa mu buswe, “kijimba kibwaninine kya bumo.” (Kolose 3:14) Na bubine, kukwatañana na diteba dya Mayo Clinic, lulekelo . . .
Lulengejanga kipwano kiyampe, kubadila’mo ne kwitūla pa kyaba kya bakwabo, kwibevwana, ne kufwila lusa yewa ukulubile
Lulumbululanga mulangilo ne kwikala mu ndoe na Leza
Lutyepejanga kuzumbija mutyima, njia, ne lwana
Lutyepejanga’ko misongo itamba ku kutyumukwa mutyima
KWILEKELA ABE MWINE. Julunale ya Disability & Rehabilitation ilombola’mba bibwanya kwikala “bikomo mpata” pa kwilekela, ino kwilekela abe mwine “i kwa mvubu pa kwikala mukomo”—mu ñeni ne ku ngitu. Lelo i bika bibwanya kukukwasha wilekele abe mwine?
Kokisakila bubwaninine, ino itabija byodi—batwe bonso tulubanga.—Musapudi 7:20
Boila ñeni ku bilubo byobe pa kuleka kwibipituluka monka
Witūkijije mutyima; ngikadila imo mibi ne bibidiji bibi kebipungapo kiponka na ponka.—Efisesa 4:23, 24
Pwana na balunda bayampe, ba kanye, bakukankamika kadi bakusapwila byodi pampikwa kafinda.—Nkindi 13:20
Shi ubasanshija muntu kampanda, itabija kilubo kyobe kadi mulombe lusa bukidibukidi. Shi ulondelonde ndoe, nabya ukekala na ndoe ya mutyima.—Mateo 5:23, 24
MISOÑANYA YA MU BIBLE I YA KAMWENO!
Patricia utelelwe ku ngalwilo pa kupwa kwifunda Bible, waikele na lulekelo. Walembele amba, “Ne mukūlwe ku bulobo bwine bwadi buntādile mu būmi bwami. Nkikisusulangapo nansha kususula bakwabo. Misoñanya ya mu Bible ilombola’mba Leza witusenswe kadi witusakilanga biyampe.”
Mwana-mulume umo witwa bu Ron unena’mba: “Nkibwanyapo kuludika milangwe ne bilongwa bya bantu bakwabo. Inoko mbwanya kuludika byami. Shi nsaka kwikala na ndoe, mfwaninwe kuleka kiji. Nashilwile kumona ndoe ne kiji pamo bwa fukutu ne mwinya. Nkibwanyapo kwikala na ndoe ne na kiji enka na kemubwaninyapo kwikala fukutu ne mwinya mu kipwano. Pano ngidi na mutyima wa mundamunda muyampe.”
^ mus. 8 Nsulo: Mateba a kiñanga a Mayo Clinic ne Johns Hopkins ne julunale ya Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology.


c: text/html

text:
Uzye Baibo Ikatusambilizya Vyani?
Ibuku lii lyakuomvya pa kusambilila Baibo lyapangwa ukuti lyamwazwa ukumanya vino Baibo ikalanda pa malyasi apusane-pusane, wakwe umulandu uno tukaculila, icikacitika umuntu ndi wafwa, vya kucita pa kuya ni nsansa pa ng’anda, alino navyuze.
Uzye Leza Akalonda Ukuti Twaikala Uli?
Limwi mukatala imwelenganya icalenga kuti intazi zivule. Baibo ikasambilizya ukuti likwene sile Leza wasya asisyepo intazi, wakwe ukucula, ukulwala, ni mfwa.
CIPANDE 1
Uzye Leza A Weni?
Uzye mukaelenganya ukuti Leza akamusakamala? Sambililini mumanye vino Leza waya na vino mungacita pakuti muye cuza wakwe.
CIPANDE 2
Baibo I Buku Ilyafuma Kuli Leza
Uzye Baibo ingamwazwa uli ndi cakuti muli ni ntazi? U mulandu ci uno mungataila mausesemo aya muli Baibo?
CIPANDE 3
Uzye Leza Akalonda Imikalile ya Antu Ukuya Uli?
Uzye umi ulaya uli mu nsi ipya lino impanga yonsi ilaya paladaise?
CIPANDE 4
Uzye Yesu Klistu A Weni?
Sambililini mumanye umulandu uno Yesu wayela ali Mesiya uwalavilwe, kuno wafumile, nu mulandu uno aka-amilwa kuti umwana wenga sile wakwe Leza.
CIPANDE 5
Imfwa Yakwe Yesu U Wila Uwakulisya Ukufuma Kuli Leza
Uzye swe yantu tulinzile ukukululwa kuli vyani? Napya i vyani vino tufwile ukucita?
CIPANDE 6
Uzye Imfwa I Cani?
Sambililini muli Baibo kuno afwe yakaya nu mulandu uno tukafwila.
CIPANDE 7
Afwe Yalatuutuluka!
Uzye mwafwilwa yamwi yano mwatemilwe sana? Uzye yalatala yalolekepo nakupya? Sambililini mumanye vino Baibo ikalanda pa kutuutuluka.
CIPANDE 8
Uzye Uwene Wakwe Leza I Cani?
Antu aingi yamanya Ipepo Lya Mwene. Uzye amazwi yakuti: “Uwene wako wize” yakapiliula cani?
CIPANDE 9
Uzye Impelelekezyo ya Nsi Yatipalama?
Lolini vino antu yakacita, na vino yakaelenganya musininkizye ukuti vikulangilila ukuti impelelekezyo ya nsi yatipalama, wako vino Baibo yasoowile.
CIPANDE 10
Vino Baibo Ikasambilizya pa Angeli
Baibo yalanda pa angeli na pa viwa. Uzye iviumbwa vii vya ku mupasi akuno vyaya? Uzye vingatwazwa nanti vingatonona?
CIPANDE 11
U Mulandu ci Uno Ucuzi Wavulila?
Antu aingi yakaelenganya ukuti Leza u walenga kuti ivintu ivipe vyacitika muno nsi. Nga mwemo mukaelenganyapo uli? Sambililini mumanye vino Leza walanda ukuti i vikalenga antu yacula.
CIPANDE 12
Mungacita Uli Pakuti Muye Cuza Wakwe Leza?
Mungakwanisya ukulacita ivintu vya kuzanzya Yeova. Kwaula nu kutwisika, mungaya cuza wakwe Leza.
CIPANDE 13
Mwacindika Umi
Uzye Leza akalola uli ukuponya inda, ukwikilwamo uwazi, alino nu umi wa nyama?
CIPANDE 14
Mungaya ni Nsansa Pang’anda
Yonsi amu lupwa, ya iya, aci, avyazi alino na ana yangakolanya ukutemwa kuno Yesu wakweti. I vyani vino tukasambilila kuli Yesu?
CIPANDE 15
Inzila Yampomvu Iya Kupepelamo Leza
Sambililini pa vintu mutanda (6) vino mungamanyilako aaya mu mipepele ya cumi.
CIPANDE 16
Mwapepa Leza wa Cumi
Iintazi ci zino mungakwata lino mukunenako yauze vino mwasambilila? Mungacita uli pakuti muyasimikile ukwaula ukuyasosya?
CIPANDE 17
Kupepa Kuli Yeova I Syuko Sana
Uzye Leza akauvwa nga mukupepa? Pa kwasuka iuzyo lii, mufwile ukumanya vino Baibo ikasambilizya pi pepo.
CIPANDE 18
Uzye Mfwile Ukuipeela Kuli Leza nu Kuwatiziwa?
I vyani vino mulinzile ukucita pakuti muwatiziwe? Sambililini mumanye vino luwatizyo lukapiliula na vino yakawatizya.
CIPANDE 19
Mutwalilile Ukupalama Sana Kuli Yeova
Uzye tungalanga uli ukutemwa nu kuti tukataizya pali vyonsi vino Yeova watucitila?
Vyeo Vya ku Mpela
Upiliulo wa mazwi aomviwa mwi buku lyakuti Uzye Baibo Ikatusambilizya Vyani?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mwakolanya Vino Yesu Waicefizye nu Kusakamala Sana Antu
“Klistu waculiile mwemwe, nupya wamusiilile icilangililo pakuti mwalondela sana umu ntampulo zyakwe.”—1 PET. 2:21, NW.
1. U mulandu ci uno ukukolanya Yesu kukatulenga ukupalama kuli Yeova?
TUKAALONDESYA ukukolanya antu aaya ni miyele alino ni vicitwa visuma. Pa yantu yonsi aayapo nu umi pano nsi, kutaaya uwaliinga sana ukukolanya wakwe Yesu Klistu. U mulandu ci uno cayela vivyo? Pa nsita imwi Yesu walanzile ati: ‘Wino wandola, ala walola na Tata kwene.’ (Yoa. 14:9) Yesu akakolanya sana Isi icakuti ndi umwi akulola vino akucita ala cili kwati akulola Isi. Fwandi, lino tukukolanya Yesu, tukapalama sana kuli Leza wa Papela-pela uwaumba ivintu vyonsi. Fwandi cikaziipa sana ukukolanya imiyele ni vicitwa visuma vino Yesu waya navyo!
2, 3. (a) U mulandu ci uno Yeova watupeelela ivyeo ivyalembwa pa Mwanakwe, nupya i cani cino Yeova akaenekela ukuti tucite? (b) I vyani vino tuli nu kusambilila umwisambililo lii ni lilondeliilepo?
2 Nomba, uzye tungamanya uli vino Yesu waya? Usuma u wakuti twakwata ivyalembwa pali Yesu. Yeova u walenzile ukuti ivyeo vivyo vilembwe, nupya vyaya umu Malembelo ya ciGliki. Akaalonda kuti tumanye Umwanakwe pakuti twamukolanya. (Welengini 1 Petulo 2:21.) Muli Baibo, icilangililo cino Yesu watusiilile yaacikolanya uku “ntampulo,” nanti muno umuntu walei-akulyata pakupita. Fwandi tungati, Yeova akutuneena ukuti twalondela Yesu kwati tukulyata muno akulyata pa kupita. Kuya kwene, Yesu wali umumaliilike, lelo swemo tutaamaliilika. Nomba Yeova asilonda ukuti tuye aamaliilike pakuti twakolanya Yesu. Lelo, Isi akalonda ukuti twakolanya Umwana ukufika pano tungapezya pano tutaamaliilika.
3 Lekini lyene, tusambilile pa miyele imwi isuma sana ino Yesu wakwata. Umu cipande cii, tumasambilila pali vino Yesu waicefya na vino akaasakamala sana antu; umu cipande icilondeliilepo, tulasambilila pali vino Yesu wasipa na vino akailuka. Lino tukusambilila pa miyele kwene ii, tuli nu kwasuka amauzyo yaa yatatu: Uzye calola mwi ukuya ni miyele kwene ii? Uzye Yesu walangiliile uli imiyele kwene ii? Tungamukolanya tutuuli?
YESU WAICEFYA
4. Uzye mungalondolola uli ukuicefya?
4 Uzye calolamwi ukuicefya? Umu nsi ii muno antu yakaituumika sana, yamwi yangaelenganya ukuti umuntu uwaicefya ala ataakwata amaka nanti ukuti akaitwisika umwineco. Nomba, vivyo asi vino caaya. Pakuti umuntu aicefye alinzile ukuya umukome nupya atalinzile ukuitwisika. Ukuicefya kwalondololwa ukuti, “i myelenganyizizye itaayamo ukuituumika nanti ukucita ivikaalanga ukuti umwi aataicefya.” Ukuicefya kukatandika ukulingana na vino tukailola sweineco. Ibuku limwi (Bible dictionary) likaati: “Ukuicefya u kumanya ukuti Leza wakulisya ukutucila.” Ndi cakuti, umucumi tukuicefya kuli Leza, tutalaailola ukuti twaluta anji. (Loma 12:3) Citaangupala uku yantu aatamaliilika ukuicefya. Lelo tungasambilila ukuicefya ndi tukwelenganya pali ucuza witu na Leza nu kulondela umu ntampulo zyakwe Yesu.
5, 6. (a) Uzye Mikaeli umungeli mukulu a weni? (b) Uzye Mikaeli walangiliile uli ukuicefya?
5 Uzye Yesu walangiliile uli ukuicefya? Yesu watandika mpiti sana ukuicefya, ukufuma sile lino wali umungeli wa maka ukwiyulu na lino wizile aya umuntu umumaliilike pano nsi. Lekini tusambilile pali vimwi ivikalanga kuti Yesu waicefya.
6 Imyelenganyizizye yakwe. Kalemba wakwe Baibo umwi uwizina lyakuti Yuda walemvile vimwi pali Yesu lino atatala wiza waya umuntunze. (Welengini Yuda 9.) Yesu uwali umungeli mukulu uwizina lyakuti Mikaeli, “walemanile na Ciwa” nupya ‘yaakangananga’ na Ciwa kwene wii. Intazi yaatandikile pa “cala cakwe Mose.” Iusyini ukuti lino Mose wafwile, Yeova u waziisile icala cakwe Mose uku ncende ino pataali nanti umwi uwamanyile. (Malan. 34:5, 6) Limwi Ciwa walondanga ukuomvya icala cakwe Mose ukutungilila ukupepa kwaufi. Nanti icakuti Ciwa welenganyanga pa kucita ivintu iviipe, Mikaeli wasifile. Ibuku limwi likaati, amazwi ya ciGliki aaomviwa ukuti “yaalemaniile” nu kuti “yaakangananga” yakaomviwa “nu mukukangana umu cilye” nupya yangalozya nu mukuti “Mikaeli ‘wacimvizye insambu zyakwe Ciwa’ izya kutoola umwili wakwe Mose.” Nomba, Yesu kwene wii umukalamba wakwe ya malaika, wamanyile ukuti ataali nu kupingula Ciwa. Lelo, wasiilile umulandu kuli Kapingula Mukalamba, Yeova. Ataalondanga ukuomvya amaka pali vino ataapeezilwe insambu, ataacisile vivyo na lino yamusosiizye. Fwandi waicefizye cuze!
7. Uzye Yesu walanganga uli ukuicefya umu mivwangile yakwe na muli vino wacitanga?
7 Lino Yesu waombanga umulimo wakusimikila pano nsi, wavwanganga nu kucita ivintu ivyalanganga ukuti waicefizye cuze. Imivwangile yakwe. Ataatazile anena antu ukuti yaamutasya pali vino wacitanga. Lelo, walekanga ukuti antu yaapela ululumbi kuli Isi pali vyonsi vino wacitanga. (Mako 10:17, 18; Yoa. 7:16) Yesu ataatazile aneena asambi yakwe amazwi ya musaalula nanti ukuyalenga ukuyuvwa kwati aasile-sile. Lelo, wayacindikanga, wayataizyanga pa visuma vino walolanga muli aliyo nupya walanganga ukuti wayataila. (Luka 22:31, 32; Yoa. 1:47) Muli vino wacitanga. Yesu wasoolwile ukwikala umi uwangupale ukwaula ukukwata ivyuma ivingi. (Mate. 8:20) Waitemiilwe ukuomba imilimo ikome iyakuomvya sana maka. (Yoa. 13:3-15) Walangiliile ukuti waicefizye sana pa mulandu ni cuvwila cino wali naco. (Welengini Filipi 2:5-8.) Ukupusanako na antu aataalondanga ukuvwila, Yesu watontiile nu kucita vino Leza walondanga kuti acite, watwaliliile “kuyela Leza kufika nu ku kufwa.” Uzye citaakulolekela apaswe ukuti Yesu, Umwana wa muntu, ‘waicefizye umu mwenzo’?—Mate. 11:29.
MWAKOLANYA UKUICEFYA KWAKWE YESU
8, 9. Uzye mungalanga uli ukuti mwaicefya?
8 Uzye tungalanga uli ukuicefya wakwe vino Yesu waicefizye? Imyelenganyizizye itu. Ukuicefya kukalenga kuti tutaomvya maka pali vino tutaapeelwa insambu. Ndi cakuti twamanya ukuti tutapeelwa insambu zya kupingula, tutalaapeela yauze imilandu zuwa-zuwa pali vino yaluvyanya nanti ukuyatwisika muli vino yakulonda ukucita. (Luka 6:37; Yako. 4:12) Ukuicefya kukalenga ukuti ‘tutacizyapo ukuya umusuma,’ ukusaalula yaayo aatanga yakwanisye ukucita vino tukacita nanti aatapeelwa amasyuko yano twapeelwa. (Kasa. 7:16) Ya eluda aaicefya yasilola ukuti yene yaaluta yakapepa yauze. Lelo, ya kacema kwene yaayo yakaalola ukuti ‘yauze yaacindama ukuyaluta’ nupya vino yakacita vikaalanga ukuti yaaicefya.—Filipi 2:3; Luka 9:48.
9 Elenganyini pali ya W. J. Thorn, aaombanga umulimo wakutandalila ivilongano, ukutandika umu mwaka wakwe 1894. Lino yaomvile imyaka ingi sana umu mulimo kwene uuwa, iizile iyayama ukuti yakaombela ukwi famu limwi (Kingdom Farm) uku New York nu kutandika ukuombela muno yasungilanga inkoko. Yaalanzile yati: “Lyonsi lino natandika ukwelenganya ukuti naluta yauze, nkaineena umu mwenzo inti: ‘Naaya wa kalitoni ka manzi. I cani cino ningaituumikila?’” (Welengini Ezaya 40:12-15.) Yaicefizye cuze!
10. Uzye tungalanga uli ukuti twaicefya umu mivwangile itu na muli vino tukacita?
10 Imivwangile itu. Ndi cakuti twaicefya umu cumi, amazwi itu yalaalanga ukuti twaicefya. (Luka 6:45) Lino tukulanzyanya na yauze, tutalaalanda sana pali vino twakwata na masyuko yano twapeelwa. (Mapi. 27:2) Lelo, tulaasumba mano uku visuma vino aina na ya nkazi yakacita nu kuyataizya pa miyeele yao isuma, muli vino yakaomba ningo, na vino yaacita. (Mapi. 15:23) Muli vino tukacita. Aina Klistu aaicefya yasiisumba mano uku kuya acindame sana umu nsi ii. Yakaalonda ukwangupazya umi, nupya yakaaomba ni milimo ino antu ya mu nsi yakalola kwati itacindama pakuti yaaombela Yeova ukufika pano yangapezya. (1 Tim. 6:6, 8) Ni cacindama sana i cakuti, tungaalanga ukuti twaicefya lino tuli ni cuvwila. Tukalondekwa ukuicefya umu melenganyo pakuti ‘twalondela amalamulo ya ntunguluzi’ zitu umu cilongano nu kuzumila, alino nu kucita vino iuvi lyakwe Yeova likaatuneena.—Ayeb. 13:17.
YESU AKAASAKAMALA SANA ANTU
11. Londololini vino ukusakamala yauze kukapiliula.
11 Uzye ukusakamala antu kwalola mwi? Izwi lyakuti “ukusakamala” likapiliula “ukucitapo cimwi, nanti ukulanga vino umwi akuyuvwa.” Ukusakamala antu yauze kwayamo nu kutemwa nupya kwakolana ni miyele yuze “iyakulangilamo vino umwi akuyuvwa” wa mizu nu luse. Amalembelo yakalanda pa kuya na “mizu,” “uluse,” nu “kutemwa.” (Luka 1:78; 2 Kol. 1:3; Filipi 1:8) Ukulingana na vino amalembelo yakalanda apizwi lyakuti amizu, ibuku limwi ilikalanda pali Baibo likaati: “Cii caluta pa kuyuvwa sile wakwe vino aakulondekwa uwavwilizyo akuyuvwa. Cikalondekwa ukusakamala sana nu kwazwilizyako ukupitila umu kucitapo cimwi icingalenga ukuti umi wa antu yauze utandike ukuziipa, iciya ngati yatandika umi upya.” Ukusakamala antu yauze kukalenga umuntu atandika ukulondesya ukwazwa antu. Umuntu aakasakamala yauze akalonda ukusenula umi wa yantu yauze kuti ivintu vyayazipila.
12. I cani icikalanga ukuti Yesu watemilwe antu yauze, nupya ukusakamala yauze kwalenzile aacita uli?
12 Uzye Yesu wasakamalanga uli antu yauze? Vino wayuvwanga na vino wacitanga. Yesu uvwilanga antu ulanda. Lino waweni Maliya cuza wakwe na yauze aalosyanga kalume wakwe Maliya uwafwile Lazalo, Yesu “alila.” (Welengini Yoane 11:32-35.) Lyene, wakwe vino uvwile uluse lino watuutulwile mwana muka mfwilwa umulumendo, Yesu watuutulwile Lazalo. (Luka 7:11-15; Yoa. 11:38-44) Ukupitila muli vino wacisile ukulanga ukuti wasakamalanga antu, limwi Yesu walenzile ukuti Lazalo aye pali yaayo aalikala ukwiyulu. Lino cii citatala cacitika, Yesu walangiizye ukutemwa ukwiumba lya yantu. Pa mulandu nu kuya na mizu, ‘watandika ukuyasambilizya vintu ivingi.’ (Mako 6:34) Ala kwali ukusenula umi wakwe yaayo yonsi auvwile nu kutandika ukucita vino Yesu wasambilizyanga! Lolini ukuti ukusakamala antu yauze kwacizile pali vino Yesu wayuvwanga; kwalenzile ukuti aavwa antu.—Mate. 15:32-38; 20:29-34; Mako 1:40-42.
13. Uzye Yesu walanganga uli ukuti wasakamalanga antu umu mivwangile yakwe? (Lolini icikope cakutandikilako.)
13 Amazwi yakwe asuma. Yesu wali nu mwenzo usuma, na cii calenzile ukuti aanena antu ivintu ivisuma, sana-sana uku yantu aasuzilwe. Umutumwa Mateo walanzile amazwi yaa aaya muli Ezaya ukulozya kuli Yesu ati: “Atalavuna itete lifwampe, atalazimya nyali ikuzimantukila.” (Eza. 42:3; Mate. 12:20) Yesu wakomelezyanga sana antu umu mivwangile yakwe icakuti walenzile yaayo aali witete ilifwampe nanti ilampi ilili apiipi nu kuzima ukuya na maka. Wasimikilanga antu ilandwe lya kuyapeela upaalilo “nu kupozya imyenzo itonte.” (Eza. 61:1) Wanenyile yaayo ‘atonte nupya anyomelwe’ ukwiza kunoli, nu kuyapeela usininkizyo wakuti yaali nu kuzana “upuzo mu myenzo” yao. (Mate. 11:28-30) Wanenyile alondezi yakwe ukuti Leza akasakamala yonsi aakamupepa wenga na wenga, ukwikako sile na ana “anono”, kulikuti antu aakaloleka kwati yataacindama ukulingana na vino antu ya muno nsi yakaalola.—Mate. 18:12-14; Luka 12:6, 7.
MWASAKAMALA ANTU WAKWE VINO YESU AKAYASAKAMALA
14. Uzye tungacita uli pakuti twasakamala yauze?
14 Uzye tungacita uli pakuti twasakamala antu wakwe vino Yesu akayasakamala? Vino tukayuvwa. Limwi tutanga twayuvwa ukuti tukasakamala antu, lelo Baibo ikatuneena ukuti tulinzile ukuombesya pakuti tuye nu mwenzo wakusakamala antu. Ukutemwa antu nu kuya “na mizu” i miyele imwi iikalenga umuntu ukuzwala untu upya ino Aina Klistu yonsi yalinzile ukuya nayo. (Welengini Kolose 3:9, 10, 12.) Uzye mungacita uli pakuti mwasakamala antu yauze? Mwayula imyenzo inu. (2 Kol. 6:11-13) Mwasumbako sana mano lino umwi akumunena ivili ukumwenzo wakwe ni vikamucuzya. (Yako. 1:19) Mwaelenganyapo sana nu kuyuzya mweineco imuti: ‘Uzye ninguvwa uli ndi cakuti nali umu miyele ino umuntu wii alimo? I cani cino ningatemwa yauze yancitile?’—1 Pet. 3:8.
15. Uzye tungacita uli pakuti twazwilizye yaayo aaya witete ilifwampe ni nyali iili apiipi nu kuzima?
15 Vino tukaacita. Ukusakamala antu kukatulenga twalondesya kuti tusenule umi wao, sana-sana yaayo aaya witete ilifwampe nanti inyali iili apiipi nu kuzima. Uzye tungazwa uli antu yaayo? Pali Loma 12:15 pakaati: “Losyini pamwi na yao akulosya.” Antu aali sana nu ulanda yakalondekwa ukuyuvwila uluse nu kuya pamwi nayo ukucila ukuyaneena ivyakucita. Nkazi umwi uwakomeleziwe na yakapepa yauze lino umwanakwe umukazyana wafwile walanzile ati: “Nataizyanga sana ndi anji iza nu kuloosezya pamwi naani.” Tungalanga ukutemwa kuli yauze nalino tukuyavwako muli vimwi. Uzye mwamanya muka mfwilwa umwi wino akulondekwa ukumwazwa ukuzifya ing’anda iyononeka vimwi? Uzye kuli Umwina Klistu umwi umukoloci aakulondekwa uwakuti aamusenda uku kulongana, ukumusenda umu mulimo wa kusimikila, nanti ukumutwala uku cipatala? Nanti sile ukucita utuntu utunoono utwakulanga ukuti tukauvwila aina itu uluse, tungasenula umi wao. (1 Yoa. 3:17, 18) Ni cacindama sana i cakuti, tungalanga ukuti tukasakamala sana yauze ndi tukuombesya umu mulimo wakusimikila. Kutaaya inzila nayuze iyaluta pa kusimikila antu aaya ni myenzo ya ufuma cumi ilandwe lisuma pakuti umi wao uziipe!
16. Uzye ivyani vino tungalanda pa kukomelezya aali sana nu ulanda?
16 Amazwi itu asuma. Ukutemwa sana antu yauze kukatuleenga “ukusansamusya aali nu ulanda.” (1 Tesa. 5:14, NW) I vyani vino tungalanda pakukomelezya antu yamusango uwo? Tungaayakomelezya ndi tukulanga ukuti tukayasakamala sana nu kuyasumbako amano. Tungaayataizya ukufuma pansi ya mwenzo pakuti yamanye ukuti yaaya ni miyele isuma nupya yaakwata amaka yakucita vimwi. Tungayacinkulako ukuti Yeova u walenzile kuti iize umu cilongano nu kuyakulila uku mwanakwe, fwandi yaacindama sana kuli aliwe. (Yoa. 6:44) Tungayanena ukuti Yeova akasakamala sana antu yakwe “ati yaputuka imisana” nanti “yano yati yapelelwa amano.” (Masa. 34:18) Amazwi itu asuma yangazwa sana yaayo akulondekwa ukukomeleziwa.—Mapi. 16:24.
17, 18. (a) Uzye Yeova akalonda kuti ya eluda yaomba uli ni mfwele zyakwe? (b) Uzye ivyani vino tulasambilila umwilyasi ililondeliilepo?
17 Yeova akalonda ukuti ya eluda yaalanga ukuti yakasakamala sana imfwele. (Mili. 20:28, 29) Mwe ya eluda, mwaiusya ukuti, u mulimo winu ukuliisya, ukukomelezya, nu kusansamusya imfwele zyakwe Leza. (Eza. 32:1, 2; 1 Pet. 5:2-4) Fwandi, eluda uwaya sana nu kutemwa asiezya ukupatikizya imfwele ukucita vino akwelenganya, ukupanga masunde nanti ukulenga yakapepa yauze ukuyuvwa amulandu pakuti yaombesya lino yatanga yakwanisye ukucita viivyo. Lelo, akaezya na maka ukuti aayasansamusya, ukutaila ukuti ukutemwa kuno yaatemwa Yeova, kulayalenga ukumuombela pano yangapezya.—Mate. 22:37.
18 Lino tukwelenganya pali vino Yesu waicefya na vino akasakamala antu, ukwaula nu kutwisika cikatulenga ukuti twatwalilila ukumukolanya. Umwilyasi lilondelilepo, tuli nu kusambilila pa miyele nayuze isuma sana ino Yesu wakwata, kulikuti ukusipa nu kwiluka.


text:
Ki Kabakalañi ha mu Ikolwisa Kuli mu Fumani Niti?
“Mu lemuhe tato ya Mulimu ye nde ni ye amuheleha ni ye petehile.”—MARO. 12:2.
1. Ki lika mañi ze ne ba ezize baeteleli ba bulapeli bwa Katolika ni bwa Protesitanti mwa linako za ndwa?
KANA Mulimu u bata kuli Bakreste ba yo lwananga ni ku bulaya batu ba kwa linaha li si li? Mwa lilimo ze 100 ze felile, batu ba bañata ba ba ipapata kuli ki Bakreste, ba bulayani mwa lindwa. Makatolika ba bulaile Makatolika ka bona mi Maprotesitanti ba bulaile Maprotesitanti ka bona. Mane baeteleli ba bulapeli bwa Katolika ni bwa Protesitanti ne ba fuyauzi limpi za masole ni lilwaniso za bona. Ka nako ya Ndwa ya Lifasi ya Bubeli, ku bulayana ko ku maswe ko kwa batu ba ne ba ipiza kuli ki Bakreste ne ku kuta-kutezi ku ezahala.
2, 3. Lipaki za Jehova ne ba ezizeñi ka nako ya Ndwa ya Lifasi ya Bubeli ni hasamulaho, mi ki kabakalañi ha ne ba ezize cwalo?
2 Ki lika mañi ze ne ba ezize Lipaki za Jehova ka nako ya Ndwa ya Lifasi ya Bubeli? Ne ba si ka ikenya mwa litaba za lipuso za naha. Ne ba si ka ikenya mwa ndwa ifi kamba ifi ni mwa ku sa utwana ko ne ku li mwahalaa linaha. Libaka? Kakuli ne ba ba bata ku mamela lituto za Jesu ni ku likanyisa mutala wa hae wa lilato. Jesu naa bulezi kuli: “Se ki sona se ba ka ziba ka sona batu kaufela kuli mu balutiwa ba ka, haiba mu latana mwahalaa mina.” (Joa. 13:35) Hape Lipaki bao ne ba hupuzi likuka ze fumaneha mwa manzwi ao Paulusi naa ñolezi Bakreste ba kwa Korinte, mi ne ba sebelisize likuka zeo mwa muinelo wa bona.—Mu bale 2 Makorinte 10:3, 4.
3 Bakreste ba niti ba itusisanga Bibele kuli i ba etelele kuli ba kone ku ziba lika ze nde ni ze maswe, kacwalo lizwalo la bona ha li ba lumelezi ku ya kwa ndwa ni ku yo ituta ku lwana. Bakeñisa kuli Lipaki za Jehova ba lika ka mo ba konela kaufela ku pila ka ku latelela likuka za Sikreste, buñata bwa bona ba nyandisizwe. Banana ni ba bahulu, baana ni basali, ne ba nyandezi mwa litolongo ni mwa minganda mo ne ba hapelezwanga ku eza misebezi ye taata, mi mane ba bañwi ku bona ne ba bulailwe. Zeo ki zona ze ne ezahezi ka nako ya Ndwa ya Lifasi ya Bubeli ili fo ne ba buseza ba Nazi mwa Germany. Ku si na taba ni nyandiso ye tuna ye ne ba kopani ni yona mwa Europe, Lipaki za Jehova ne ba si ka libala buikalabelo bwa bona bwa ku kutaza taba ye nde ya Mubuso wa Jehova. Ne ba zwezipili ku kutaza mo ne ku konahalela kaufela, niha ne ba beilwe mwa litolongo ni mwa minganda ya tukufazo mane niha ne ba isizwe mwa butanga kwa linaha li si li. * Hasamulaho, ka silimo sa 1994, Lipaki ne ba ikauhanyize kwa likwata za batu ze ne bulayana mwa Rwanda. Hape ne ba si ka ikenya mwa ndwa ye ne bile teñi mwa naha ye ne bizwanga kwamulaho kuli Yugoslavia.
4. Batu ha ba bona kuli Lipaki za Jehova ha ba ikenyangi mwa lindwa, ki lika mañi ze ba bulelanga?
4 Bakeñisa kuli Lipaki za Jehova ba zwezipili ku sa ikenya mwa lindwa, batu ba bañata mwa lifasi ba bulela kuli Lipaki ba lata Mulimu luli ni batu ba bañwi ni kuli Lipaki ki Bakreste ba niti. Ki afi mabaka a mañwi a tahisa kuli batu ba lumele kuli Lipaki za Jehova ki Bakreste ba niti?
MUSEBEZI WA KU LUTA O MUTUNA KA KU FITISISA O KILE WA EZWA
5. Ki cinceho mañi ye ne ba swanela ku latelela balutiwa ba Jesu?
5 Jesu naa bonisize batu ba bañwi kuli ku kutaza taba ye nde ya Mubuso wa Mulimu ne li ona musebezi wa butokwa hahulu fa lifasi. Hamulahonyana ku zwa fa naa kalezi bukombwa bwa hae, Jesu naa ketile balutiwa ba 12 kuli ba kalise musebezi wo ne u ka eziwa mwa lifasi kaufela hasamulaho. Hamulaho wa fo, Jesu naa lutile balutiwa ba bañwi ba 70. (Luka 6:13; 10:1) Jesu naa tusize balutiwa ba hae kuli ba itukiseze mwa ku taluseza ba bañwi taba ye nde. Pili naa ba laezi kuli ba lute Majuda ba bañwi, mi hasamulaho kona a ba bulelela kuli ba kutaze kwa batu ba ne ba si ka kena mwa mupato. Kwa Majuda ba ne ba li balutiwa, ne li cinceho ye tuna ku kutaza kwa batu ba ne ba si Majuda!—Lik. 1:8.
6. Ki lika mañi ze ne tahisize kuli Pitrosi a lemuhe kuli Jehova ha na ketululo?
6 Mutu wa pili ya naa si Mujuda ili ya naa si ka ya kwa mupato kono ili ya naa tilo ba Mukreste ne li Kornele. Muapositola Pitrosi naa lumilwe ki Jehova kuli a yo kutaza Kornele kwa ndu ya hae. Pitrosi ha naa li kwa ndu ya Kornele, Jehova naa sululezi moya o kenile ku Kornele ni lubasi lwa hae. Pitrosi naa utwisisize kuli Jehova ha ketululi batu kamba ku nga batu ba bañwi ku ba ba butokwa ku fita ba bañwi kabakala mubala wa litalo la bona. Ne li tato ya Jehova kuli batu ba utwe niti ni ku i amuhela. Kacwalo, Pitrosi a laela kuli Kornele ni lubasi lwa hae ba kolobezwe. (Lik. 10:9-48) Ku zwa feela zazi leo, Pitrosi ni balutiwa ba Jesu kaufela ne ba zwezipili ku kutaza kwa batu ba macaba kaufela.
7, 8. Ki lika mañi ze ba ezize Lipaki za Jehova kuli ba tuse batu ku utwa taba ye nde? (Mu bone siswaniso se si fa likepe 7.)
7 Mwa linako za luna, batu ba ba etelela mwa kopano ya Jehova ba zwelapili ku tusa ka tukufalelo mwa ku onga-onga musebezi wa ku kutaza ni ku luta batu taba ye nde mwa lifasi kaufela. Ka nako ya cwale, ku na ni Lipaki za Jehova ba ba bato eza 8 milioni mwa lifasi kaufela. Lipaki bao ba kutaza taba ye nde ka tukufalelo mwa lipuo ze fitelela 600, mi palo ya lipuo yeo i sweli ku zwelapili ku ekezeha. Ba kutazanga fa ndu ni ndu ni mwa linzila. Ha ba nze ba kutaza, Lipaki bao fokuñwi ba beyanga libuka fa litafule kamba fa tukalulo to tuñwi twa mawili. Batu ba kona ku ziba Lipaki, kakuli Lipaki ki bona feela ba ba kutaza ka ku itusisa linzila zeo kaufela.
8 Kopano ya Jehova i lutile mizwale ni likaizeli ba ba fitelela 2,900 kuli ba toloke Bibele ni lihatiso ze tomile fa Bibele. Hatiso ye mane i tolokiwa ni mwa lipuo ze sa zibahali hahulu. Ka mutala, Lipaki za Jehova mwa naha ya Spain ba toloka lihatiso ze tomile fa Bibele mwa puo ya Sicatalan. Cwanoñu fa, batu ba bañata ba kalile ku itusisa puo ya Sicatalan, mwa litolopo za Valencia ni Alicante, mwa Balearic Islands, hape ni mwa naha ya Andorra. Kacenu, ku na ni batu ba bañata-ñata ba ba bulela puo ya Sicatalan. Bakeñisa musebezi wa ku toloka o ba eza Lipaki za Jehova, batu ba ba bulela puo ya Sicatalan ba na ni lihatiso za mwa puo yeo mi ba ezanga mikopano mwa puo ye ba fita kwa pilu.
9, 10. Ki mitala mañi ye bonisa kuli kopano ya Jehova i bata ku tusa batu ku ituta niti?
9 Musebezi o swana wa ku toloka lihatiso ze tomile fa Bibele ni wa ku luta batu mwa puo ya bona u sweli ku eziwa mwa lifasi kaufela. Ka mutala, mwa Mexico, buñata bwa batu ba bulela puo ya Sisipanishi, kono batu ba bañata ba hulile inze ba bulela puo i sili kwa mandu a bona. Puo ya Simaya ki ye ñwi ya lipuo zeo. Sikwata sa batoloki ba ba bulela puo ya Simaya ne ba lumilwe ku yo sebeleza kwa sibaka ko ku bulelwa puo ya Simaya. Bakeñisa kuli batoloki ba itusisa puo ya Simaya ka zazi ni zazi ni ku utwa batu ba ba itusisa puo yeo, lihatiso li tolokiwanga ka nzila ye tusa batu ku utwisisa hande litaba ze ba bala. Naha ye ñwi mo ku bulelwa hahulu lipuo ze ñata ki naha ya Nepal. Mwa naha yeo ku na ni lipuo ze kona ku fitelela 120 ze bulelwa mwateñi. Mwa naha ya Nepal ku pila batu ba ba fitelela 29 milioni. Mwa Nepal batu ba ba fitelela 10 milioni ba bulela puo ya Sinepali sina puo ya bona ya ka sipepo, mi batu ba bañwi ba bañata ba itutile ku bulela puo yeo. Mizwale ni likaizeli ba luna ba toloka lihatiso ze tomile fa Bibele mwa puo ya Sinepali.
10 Musebezi wa ku toloka o eziwa kacenu mwa lipuo ze ñata u bonisa kuli kopano ya Jehova i nga buikalabelo bwa ku kutaza taba ye nde mwa lifasi kaufela ku ba bwa butokwa hahulu. Lipaki za Jehova ba zwelapili ku abela batu matrakiti a mañata, libroshuwa ze ñata, ni limagazini ze ñata, kono ha ba lekisi lihatiso zeo. Lipaki ba tusa mwa musebezi wo ka linubu za bona za ku itatela. Ba latelela taelo ya Jesu ye li: “Mu filwe feela, ni mina mu fane feela.”—Mat. 10:8.
11, 12. Bakeñisa kuli lwa kutazanga ni ku luta batu mwa lifasi kaufela, ki lika mañi ze ba bulela batu ba bañata?
11 Lipaki za Jehova ba ikolwisize luli kuli ba fumani niti kuli mane ba itatela ku eza buitomboli bo butuna kuli ba kutaze kwa batu ba macaba kaufela ni kwa batu ba ba na ni lizo ze shutana-shutana. Lipaki ba bañata ba nolofalize bupilo bwa bona, ba itutile puo ye ñwi mi ba itutile lizo za ba bañwi. Bakeñisa kuli lwa kutazanga ni ku luta batu mwa lifasi kaufela, batu ba bañata ba bulela kuli Lipaki za Jehova ki bona balateleli ba Jesu Kreste ba niti.
12 Lipaki ba eza lika ze kaufela kakuli ba ikolwisize kuli ba fumani niti. Kono ki lika mañi ze ñwi ze tahisize kuli mizwale ni likaizeli ba luna ba kolwe kuli ba fumani niti?—Mu bale Maroma 14:17, 18.
LIBAKA HA BA LUMELA KULI BA FUMANI NITI
13. Lipaki ba buluka cwañi kopano inze i kenile?
13 Mizwale ni likaizeli ba luna ba na ni mabaka a shutana-shutana a tahisa kuli ba kolwe kuli ba fumani niti. Muzwale yo muñwi ya sa sebelelize Jehova ka nako ye telele u bulela kuli: “Ka ku ba batanga ba Jehova, lu likanga mo lu konela kaufela kuli lu buluke kopano ya Jehova inze i kenile kwa neku la muzamao ni kuli i si ke ya silafala, mi mutu kaufela ya fosa wa fiwanga kelezo kamba ku hakululwa ku si na taba kuli ki mañi.” Batu ba Jehova ba latelela cwañi likuka za Mulimu ze pahami? Yo muñwi ni yo muñwi wa ku bona u eza mwa konela kaufela kuli a utwe za bulela Mulimu ka ku itusisa Bibele mi u likanyisa mutala wa Jesu ni balutiwa ba hae. Ki palonyana feela ya Lipaki ba ba hanile ku latelela likuka za Mulimu ze lukile mi batu ba ba cwalo ba zwisizwe mwa puteho. Buñata bwa Lipaki za Jehova ba pila bupilo bo bunde ili bwa tabela Jehova. Batu ba bañata ba ne ba ezanga lika za sa tabeli Mulimu ba cincize mi cwale se ba latelela likuka za Mulimu.—Mu bale 1 Makorinte 6:9-11.
14. Ki lika mañi ze ba ezize batu ba bañata ba ba zwisizwe mwa puteho, mi ki lika mañi ze zwile mwateñi?
14 Bibele i laela Bakreste kuli ba zwise batu mwa puteho ba ba hana ku utwa Mulimu. Kwa tabisa ku ziba kuli batu ba bañata-ñata ba ba zwisiwanga mwa puteho ba inyazanga hasamulaho bakeñisa lika ze maswe ze ne ba ezize mi ba kutelanga mwa puteho. (Mu bale 2 Makorinte 2:6-8.) Bakeñisa kuli Lipaki ba itusisanga Bibele kuli i ba tuse ku ba ni mikwa ye minde, liputeho li zwelapili ku ba ze kenile. Ku eza cwalo ku ba kolwisa kuli kopano ya bona ki yona ya tabela Mulimu. Nihaike kuli likeleke ze ñata li lumelezanga batu ba ba ku zona ku eza ze ba tabela kaufela, Lipaki ba pila ka ku latelela likuka za Jehova. Taba yeo i kolwisize batu ba bañata kuli Lipaki za Jehova ba fumani niti.
15. Ki lika mañi ze kolwisa muzwale yo muñwi kuli u fumani niti?
15 Ki kabakalañi Lipaki ba bañwi ha ba lumela kuli ba fumani niti? Muzwale yo muñwi ya na ni lilimo ze 54, u sebelelize Jehova ku zwa kwa bwanana bwa hae. Muzwale yo u bulela kuli tumelo ya hae i tomile fa lituto ze taalu, kamba fa lika ze taalu: (1) tuto ya kuli Mulimu u teñi, (2) tuto ya kuli Bibele i zwa ku Mulimu, ni (3) tuto ya kuli Lipaki za Jehova ki bona ba ba eza tato ya Mulimu mwa lifasi kacenu. Muzwale yo u li: “Mwa lilimo ze ñata ze ni itutile za Mulimu, na tatubisisanga lituto zeo ni ku ipuza haiba kuli lituto zeo li na ni bupaki bo bu bonisa kuli ki za niti. Bupaki bo ni fumani ka za lituto zeo kaufela bu zwezipili ku ba bwa niti silimo ni silimo, bu tiisize tumelo ya ka ni ku ni tusa ku kolwa ka ku tala kuli kaniti luli lu fumani niti.”
16. Ki kabakalañi kaizeli yo muñwi ha ikolwisa kuli u fumani niti?
16 Kaizeli yo muñwi ya nyezwi ya sebeleza kwa liofisi za zamaiso za Lipaki za Jehova kwa New York naa bulezi ze mu kolwisa kuli u fumani niti. Kaizeli yo u bulela kuli kopano ya Jehova ki yona feela ye bulelelanga ba bañwi ka za libizo la Jehova, ili le li fumaneha mwa Bibele ibato ba ha 7,000. Kaizeli yo hape u susuelizwe ki liñolo la 2 Makolonika 16:9, le li bulela kuli: “Meeto a Muñaa Bupilo a talimisisa lifasi kaufela, kuli a tahise maata a hae ku tusa ba ba mu file lipilu za bona, kaufela zona.” Kaizeli yo u li: “Niti ya mwa Bibele i ni tusize ku ziba mo ni kona ku fela Jehova pilu ya ka kaufela ilikuli a ni tiise. Bulikani bwa ka ni Jehova ki bwa butokwa hahulu ku na. Mi ni itebuha za peta Jesu, ili ku ni tusa ku ba ni zibo ye tuna ya Mulimu ya zwelapili ku ni tusa.”
17. Ki lika mañi za ikolwisize muzwale yo muñwi ya naa sa lumelangi kuli Mulimu u teñi, mi ki kabakalañi?
17 Muzwale yo muñwi ya naa sa lumelangi kuli Mulimu u teñi u bulela kuli: “Ze bupilwe li ni kolwisa kuli Mulimu u bata kuli batu ba ikole bupilo ili nto ye tahisa kuli a si ke a lumeleza manyando kuli a be teñi ku ya ku ile. Ku zwa fo, batu mwa lifasi ha ba nze ba zwelapili ku eza lika ze maswe hahulu, batu ba Jehova ba zwelapili ku ba ni tumelo, tukufalelo, ni lilato. Ki moya wa Jehova feela o kona ku tahisa kuli batu ba hae ba eze lika ze nde, ili nto ye komokisa luli.”—Mu bale 1 Pitrosi 4:1-4.
18. Ki kabakalañi mizwale ba bañwi ha ba lumela kuli ba fumani niti, mi mu ikutwa cwañi ka za taba yeo?
18 Muzwale yo muñwi ya sa sebelelize Mulimu ka nako ye telele u fa mabaka a mu kolwisize kuli u fumani niti. Muzwale yo u li: “Ze ni itutile ka lilimo-limo li ni kolwisize kuli Lipaki ba ezize buikatazo bo butuna kuli ba likanyise mutala wa Bakreste ba mwa linako za baapositola. Ni iponezi swalisano ya Lipaki za Jehova ha ne ni yanga mwa linaha ze shutana-shutana. Niti ya mwa Bibele i ni tusize ku ba ni tabo ye tuna.” Muzwale ya na ni lilimo ze fitelela 60, naa bulezi kuli Lipaki za Jehova kaniti luli ba lumela ku Jesu. Naa talusize kuli: “Lu itutile ka tokomelo litaba ze bonisa mwa naa pilela Jesu ni mwa naa petela bukombwa bwa hae mi lu itebuha mutala wa hae. Lu ezize licinceho mwa bupilo bwa luna kuli lu sutelele hahulu ku Mulimu ka Kreste Jesu. Lwa ziba kuli sitabelo sa Kreste sa tiululo ki sona feela se si kona ku lu punyusa. Mi lwa ziba kuli Jesu naa zusizwe kwa bafu. Lu na ni bupaki bo butuna bo bu bonisa kuli ku na ni batu ba ne ba iponezi Jesu ha zusiwa.”—Mu bale 1 Makorinte 15:3-8.
MU BULELELE BA BAÑWI LITABA ZA NITI
19, 20. (a) Ki buikalabelo mañi bwa naa bulezi Paulusi mwa liñolo la naa ñolezi Bakreste ba mwa puteho ya Roma? (b) Ki lika mañi ze ba tokwa ku eza batanga ba Jehova kaufela?
19 Bakreste ba niti ba lata batu ba bañwi luli. Kona libaka ha lu swanela ku bulelela ba bañwi litaba za niti ze lu itutile. Paulusi naa bulelezi Bakreste ba mwa puteho ya Roma kuli balateleli ba niti ba Jesu ba na ni buikalabelo bwa ku kutaza. Naa ñozi kuli: “Ha u shaela ‘linzwi leo le li mwa mulomo wa hao’ fapilaa nyangela, kuli Jesu ki Mulena, ni ku bonisa tumelo mwa pilu ya hao kuli Mulimu naa mu zusize kwa bafu, u ka piliswa. Kakuli ka pilu, mutu u bonisa tumelo ye isa kwa ku luka, kono ka mulomo, u bulela fapilaa nyangela kuli a piliswe.”—Maro. 10:9, 10.
20 Lipaki za Jehova ba ikolwisize kuli ba fumani niti mi ba ziba kuli ki tohonolo ye tuna ku luta batu ba bañwi taba ye nde ya Mubuso wa Mulimu. Kacwalo, kwandaa ku luta batu ba bañwi litaba za mwa Bibele, mu like mo mu konela kaufela ku ba bonisa ka mupilelo wa mina kuli mu ikolwisize kuli mu fumani niti.
^ par. 3 Mu bone buka ya Jehovah’s Witnesses—Proclaimers of God’s Kingdom, makepe 191-198, 448-454.


text:
Mulukulwila Ishuko lya BaYawe
“Walwa na baLesa ne bantu, wacila’makosa.”—IFYAKUTA. 32:28.
INYIMBO: 60, 38
1, 2. Findo abapyungishi ba baYawe belelwe ukulwa na fyo?
UKUFUMA lukoso pali Ebeli, umwalalume wa kutanga ukuba uwa bucine, ukufika na ino mpindi, abapyungishi ba baYawe aba bucine balapyungisha pa kulama ukucetekela kwabo. Intangishi Paulu yalibalembele abaKlistu abaEbeya ati baalikoselele mu ‘lubo ulukulu ulwa kusoomenwa,’ ili baalukufwaya ukushukishiwa kuli baYawe. (Ebeya 10:32-34) Paulu alipalenye ifi abaKlistu bapitamo kuli fyefyo abacimfyanya mu kubutuka, abangala ifyakwangala fya kulwa, ne bakulwa ku fimfumfu bapitamo. (Ebeya 12:1, 4) Pali bubuno bukumo tuli pa lubilo lwa kuya ku mweo, kabili tulikwete abapate besu abatuciicila, abatulengesha ukulukubombomana, kabili abafwaya twaleka ukutontomeka pa mashuko akuntangiile.
2 Ica kutanga, abapate abo tulwa nabo ulubo ni Satana ne calo cakwe icibipile. (Efesa 6:12) Cicindeme kuli fwebo ukulwisha ifintu fya mu calo ifili koti ‘mang’anda aakosele.’ Pali fifi ifintu pali ubusambishi bwa bufi, imibelo iibipile, iili koti kupeepa fwaka, ukucita ubucencemeshi, ukupendwa ne kupyungisha imiyanda mu nshila iitayelelwepo. Nakabili tulyelelwe ukupitilisha ukulwisha abapate besu na bambi, e kweba’ti ukubifya kwesu ne kubombomana.—2 Koli. 10:3-6; AbaKolo. 3:5-9.
3. Kani baYawe balatusambisha shani ifya kulwa ne bapate besu?
3 Kani tungakonsha ukucimfya aba abapate besu aba makosa? Inya, pano ico cilapengela ukubalwisha. Paulu alilipalenye ku bakulwa ku fimfumfu ili alabiile ati: “Ndalwa, sombi koti ulukupama kabesha, teko.” (1 Koli. 9:26) Fyopele filya uwakulwa ku fimfumfu alwa ne mupate wakwe, na fwebo tulyelelwe ukulwisha abapate besu. Ili tulukulwa ne bapate besu, baYawe balatusambisha ne kutofwako. Balatupeela ukufunda kwa mu Mashiwi abo ukungatupulusha. Nakabili, balatofwako ukupitila mu mabuuku esu aalabila pali Baibolo, mu kubungana kwa pe kelesha, eli ne mabungano. Kani mulafipyungisha ifi musambilila? Kani tamulukucitapo ifyo cingaba koti ‘mulukupama kabesha,’ kabili tamulukulwapo bwino ne mupate wenu.
4. Findo tungacita pakweba’ti tucimfye bumbifi?
4 Impindi shonse tulyelelwe ukulukulanga-langa ni pakuti pa mpindi yeyo tatucetekele umupate wesu angatupama. Baibolo ilatucenjesha ati: “Tekukomekwa ku kubifya; sombi ukukomeke ukubifya ku fiweme.” (Loma 12:21) Amashiwi akweba’ti “tekukomekwa ku kubifya” alukulangisha ati tungabucimfya bumbifi. Tungacite’fyo kani twapitilisha ukulukubulwisha. Nangabe’fyo, Satana, icalo cakwe icibipile, ne kubifya kwesu fingatucimfya kani twaleka ukufilwisha. Mwilukuleka Satana ukumulengesheni ukutatiko’kulanguluka ati tekuti mucimfyepo!—1 Pet. 5:9.
5. (a) Findo fingatofwako ukupitilisha ukulwila ishuko lya baLesa? (b) Ni bani abalembelwe mu Baibolo abo twakwambaalapo?
5 Pakweba’ti fwe balukulwa tucimfye, tatwelelwepo ukulubako ku mulandu tulukulwila. Pakweba’ti baLesa batushukishe tulyelelwe ukubika akalango ku mashiwi aali pa AbaEbeya 11:6 aakweba’ti: “Uyo uwakwisa kuli baLesa eungacetekela ati epo bali, nakabili ati bo bakubalambula abalukubafwaya-fwaya.” Ishiwi lya ciGiliki ilyalwilwe ati “abalukubafwaya-fwaya” lishiwi ililosha ku kupyungisha makosa. (Ifyacit. 15:17) Mu Baibolo muli abalalume ne banakashi abapyungishe pakweba’ti bashukishiwe kuli baLesa. Yakobi, Laceli, Josefi, na Paulu baalipitile mu fintu ifyababombomanikile kabili ifyabakatalishe, pano ifi baacitile filalangisha ati kani twakoselela baYawe bangatushukisha. Kani tungatenteka shani aba abantu bane abalwile ulubo uluweme?
KANI TWAKOSELELA BAYAWE BAKATUSHUKISHA
6. Findo fyaofweleko Yakobi ukukoselela, kabili alishukshiwe shani? (Boneni icikope icili pe buula 12.)
6 Yakobi alipitilishe ukulukukoselela ni pakuti alitemenwe baYawe, alibikile akalango ku fya baLesa, kabili alicetekele ati baYawe baali ne kukonsha fyonse ifi bamulaile kuntangiile. (Ifyakuta. 28:3, 4) Ici cabuulishisha ne mulandu Yakobi, uwali ne myaka apepi na 100, apyungishe pakweba’ti baLesa bamushukishe; alifikile na ku kulwa ne nkalamba iyali mu mubili wa buntunshi. (Pendeni Ifyakutanga 32:24-28.) Kani Yakobi alikonseshe ukulwa na yiyi inkalamba ku makosa akwe lukoso? Koku mwane! Pano talekelepo ukulwa, kabili alilangishe ati ali ne kupitilisha ukulwa mpaka ashukishiwe! Na cine, mu kupelako alishukishiwe. Balimupeele ishina ilyelelwe na fyefyo acitile, balimwilikile ati Ishilaeli, (icaalula ati “Uulwa [Uukoselela] na baLesa, neli “baLesa Balalwa”). Yakobi alipokele ici na fwebo fwense tufwaisha, e kweba’ti alishukishiwe kuli baYawe.
7. (a) Ni bwisa bukatasho Laceli alukupitamo? (b) Alipitilishe shani ukulukukoselela kabili mu kupelako ne kushukishiwa?
7 Laceli, umukashi wakwe Yakobi, na ye alukufwaisha ukubonako uku baYawe baali ne kukonsha ukulaya uku balaile umulume wakwe. Pano kwali icalukuboneka koti Laceli tekuti acicimfyepo. Takwetepo umwana neli umo. Pali yeyo impindi, ukubulo’kukwata umwana cali cintu icalukubonwa ati cibipile makosa. Kani Laceli alipitilishe shani ukukoselela ili alukupita mu bukatasho ubwalukumubombomanika pano ubu taakwetepo amakosa akubushilisha? Taalufishepo ubucetekelo. Sombi, alipitilishe ukulukulwa ukupitila mu kutembela makosa. BaYawe balyumfwile ukukombetela kwakwe Laceli, kabili mu kupelako balimushukishe ne bana. E mulandu Laceli alabiliile aya amashiwi panuma ya kucimfya ati: “Nalwa . . . ne kusunkana ukwa makosa, nacilo’kulwa!”—Ifyakuta. 30:8, 20-24.
8. Ni bwisa bukatasho Josefi apitilemo pa myaka iingi, kabili findo tungasambililako kuli fyefyo acitile?
8 Ukupyungisha kwakwe Yakobi na Laceli kwalyofweleko ne mwana wabo Josefi, makosa makosa ili alukupita mu makatasho aaeseshe ukucekekela kwakwe. Ili Josefi ali ne myaka 17, ifintu mu mweo wakwe fyalyalukile makosa. Pakuti abakwabo balukumumfwila akaso, balimushitishe mu busha. Panuma aliikele imyaka iyakuti ubwingi mu jele mu Ijipiti. (Ifyakuta. 37:23-28; 39:7-9, 20-21) Josefi tapitilishepo ukulukubombomana; kabili tapitilishepo ukufiitilwa abakwabo pakweba’ti akabasoomeshe na ye. Sombi, alibikile akalango kuli bucibusa alukulitemwesha na baYawe. (IfyabaLef. 19:18; Loma 12:17-21) Tungasambililako kuli fyefyo Josefi apyungile. Ku cakubwenako, nangaba’ti twalipitile mu makatasho ili twalukukula neli tulukupita mu bukatasho ubulukuboneka ati tekuti bushilepo, tulyelelwe ukupitilisha ukulukulwa. Tungacetekela ati kani twacite’fyo, baYawe bakatushukisha.—Pendeni Ifyakutanga 39:21-23.
9. Koti ni fyefyo Yakobi, Laceli, na Josefi bacitile, findo twelelwe ukucita pakweba’ti baYawe batushukishe?
9 Langulukeni pa bukatasho mulukupitamo. Cipale kuli abatabalukucitapo ifyelelwe kuli mwebo neli kuli abalukumupensheni. Cipale mulukupita mu bukatasho bwa kumubepesheni, cipale kuli abalukumumfwileni akaso. Pa mupunda wa kulanguluka ati tamukacimfyapo, anukeni ifyaofweleko Yakobi, Laceli, na Josefi ukupitilisha ukulukuli abasangalele ili baalukupyungila baYawe. BaLesa balibakoseshe ne kubashukisha ni pakuti baalipitilishe ukulangisha ati baalibikile akalango ku fya baLesa. Tabalekelepo ukulwa kabili balukucita ifintu ifyalukusuminanshanya na fyefyo baalukutembelelapo. Tuli apepi ne kushila kwa cicino icalo icibipile; popele tuli ne milandu ya cinenene iya kucetekela ati bukumo lukoso tuli ne kulambulwa! Kani mulukufwaisha ukupyungisha pakweba’ti mushukishiwe kuli baYawe, kabili ne kulwila ishuko lya baYawe?
MULUKULITEMENWA UKULWILA ISHUKO LYA BAYAWE
10, 11. (a) Kani tungalwila shani ishuko lya baLesa? (b) Findo fingatofwako ukulukusalululapo bwino ifya kucita ne kulwisha ukubombomana ne fintu fimbi ifingatulengesha ukubulo’kupyungila bwino baLesa?
10 Findo ifingatulengesha ukulwila ishuko lya baLesa? Ubukatasho bumo ubu abengi balwile nabo kulwisha ukunaka kwabo. Bambi balipyungishe pakweba’ti balukubona umulimo wa kutulisha mu nshila iyelelwe. Kuli mwebo, cipale mulyelelwe ukukoselela ni pakuti mulalwalilila neli mulalyumfwa ukuba mwenka. Nakabili, bambi balalwa ne bukatasho bwa kufitulukila umo uwabasoomeshe. Nangaba ne myaka tupyungiile baYawe, fwense tulyelelwe ukupyungisha ukulwisha ifintu ifingatulengesha ukubulo’kupyungila bwino baLesa, abalambula aba bucine.
11 Ukulabila lukoso bucine, ukulonda fyonse lukoso ifi abaKlistu belelwe ukulukulonda kungaba bukatasho. Makosa makosa kani umutima wesu uwakutumpaika ulukufwaya fwebo ukucita ifibipile. (Jele. 17:9) Kani mwabona ati pali mumo umu tamulukucitapo bwino, mwane lombeni umupashi uswetelele. Itembelo ne mupashi uswetelele fingamofweniko ukulukucita ifintu ifi mwishi ati filungeme kabili ifingamulengesheni ukushukishwa kuli baYawe. Mulukucita ifilukusuminanshya ne matembelo enu. Inshiku na nshiku mulukwesha ukupendako iciputusha cimo ica mu Baibolo, mulukukwata isambililo lya pa lwenu eli ne mapempelo acisoolo.—Pendeni Amasamo 119:32.
12, 13. Findo fyaofweleko abaKlistu babili ukucimfya ukukumbwa ukubipile?
12 Kuli ifingi ifilangishe ifi Amashiwi abaLesa, umupashi wabo, eli ne mabuuku esu fyofweleko abaKlistu ukucimfya ukunaka kwabo. Umwanice umo uwali ne myaka 17 alipendele iciputusha icali ne mutwi wa kweba’ti, “How Can You Resist Wrong Desires?” (Kani Ungacimfya Shani Ukukumbwa Ukubipile?) icali muli Awake! ya December 8, 2003. Findo acitilepo? Alilabiile ati: “Ndukulwisha ukulanguluka ukubipile. Ili napendele muli cici iciputusha ati ‘abengi, balakatashiwa ukulwisha ifi ifintu,’ nalibwene ati nshalipo nenka sombi nali pamo ne bakwabesu.” Uyu umwanice alibwenenemo na mu ciputusha icali ne mutwi wa kweba’ti, “Alternative Life-Styles—Does God Approve?” (Kani BaLesa Balisuminishe Abalalume Ukulukucita Ifya Banakashi ne Banakashi Ukulukucita Ifya Balalume?) icali muli Awake ya October 8, 2003. Alibwene ati muli cici iciputusha balilabiile ne kweba ati kuli bambi ubu ubukatasho buli koti ‘munga mu munefu.’ (2 Koli. 12:7) Ili balukulwisha pakweba’ti balukuli ne mibelo iweme, bangacetekela ati kuntangiile ifintu fikawama. Alilabiile ati, “Pakuti pali fyefyo, ndalanguluka ati pa kasuba konse, ningaba uwa bucine. Ndabatoota baYawe pa kupyungisha ukwanshika kwabo ukutofwako ukulukuli ne mibelo iweme muli cicino icalo icibipile.”
13 Langulukeni na pa nkashi yesu iya ku United States. Yalilembele ati: “Ndukufwaya ukumutooteni pa kutupeela ifyakulya fya ku mupashi pa mpindi iyelelwe. Impindi ishingi ndabona ati ifi ifiputusha fililembelwe nebo. Pa myaka iingi, ndalwisha ukukumbwa uku baYawe bapatile. Shimbi impindi ndafwaya lukoso ukuleko’kulwa. Ndiishi ati baYawe ba nkumbu kabili balafitulukila, pano pakuti ndi na kuku ukukumbwa ukubipile, kabili eko umutima wandi ufwaisha, ndabona ati tekuti bangofweko. Ubu ubukatasho bulikumine fyonse lukoso ifi ncita mu mweo wanji. . . . Ili napendele iciputusha icali ne mutwi wa kweba’ti ‘Bushe Mwalikwata ‘Umutima Wa Kwishiba’ Yehova?’ mu Akatambo ka Wakulama aka March 15, 2013, nalyumfwile mu cinenene ati baYawe balafwaya ukungofwako.”
14. (a) Kani Paulu alukubona shani ubukatasho alukupitamo? (b) Tungacimfya shani ukubifya kwesu ukwa ku munefu?
14 Pendeni AbaLoma 7:21-25. Paulu aliishibile bwino ifi cikatasha ukulwa ne kukumbwa ne kubifya kwa munefu. Nangabe’fyo, aliishibile ati angacimfya muli lulu ulubo ukupitila mu kutembela, ukweyamina pali baYawe, ne kucetekela mu mulubulo wa baYesu. Nga pano fwebo? Na fwebo tungacimfya mu lubo lwa kulwisha ukubifya kwesu. Tungacita shani ifyo? Pa kulukutenteka Paulu, pa kulukweyamina pali baYawe pa mupunda wa kweyamina pa makosa esu, na pa kucetekela mu mulubulo.
15. Nindo tungalabilila ati itembelo lingatofwako ukulukuli aba bucine ne kukoselelela mu makatasho?
15 Shimbi impindi baLesa balafwaya fwebo ukulangisha ifi tulukulanguluka pali bubo ubukatasho. Ku cakubwenako, findo tungacita kani fwebo (neli uwa mu cisoolo cesu) twalwala ubulwashi ubukulu neli bambi balukucita ifitafyelelwe kuli fwebo? Tungalangisha ati tulicetekele baYawe ukupitila mu kubakombetela mwi tembelo pakweba’ti batupeele amakosa akutofwako ukulukuli aba bucine ne kulama bucibusa bwesu nabo. (Filip. 4:13) Ifi abengi baalukupitamo mu nshiku shakwe Paulu na fyefyo abengi bapitamo pali ino mpindi, filalangisha ati itembelo lingatofwako ukuba ne makosa nakabili ne kupitilisha ukulukukoselela.
MULUKULWILA ISHUKO LYA BAYAWE
16, 17. Findo mulukufwaisha ukucita?
16 Umusenseshi angatemwa ukubona mwebo mwakatala kabili mwaleka ne kulwa. Pitilisheni ‘ukufiikatisha ifintu ifiweme.’ (1 Tesa. 5:21) Ishibeni ati mungamucimfya Satana, icalo cakwe icibipile, kabili mungacimfya ne kubifya ukuli konse. Mungacite’fyo ukupitila mu kucetekela ati baLesa bangamukosheni.—2 Koli. 4:7-9; Galatya 6:9.
17 Pitilisheni ukulwa. Pitilisheni ukulwisha. Pitilisheni ukukoselela. Cetekeleni ati baYawe bakamwitulwileni “ishuko ilya kubulapo ne mwakulilongelela.”—Mal. 3:10.


text:
Icisimicisyo 30: Icinsokela Cilukwaka
MOSE alisile ku lupili lwa Olebi ku kufwaya icani ca mbelele syakwe. Kuno kwenka, penka alibwene icinsokela cilukwako’mulilo, sombi tacalukupyapo koku!
Naye Mose ne kulanguluka ati: ‘Ici nsingacibonapo. Tange inje, mpalamine apepi, nkabone.’ Ili alukwisa mu kupalamina, isiwi lyalifumine mu cinsokela ati: ‘Wipalaminapo kuno. Ufuule insapato syobe, pakuti apo apo wimakene pali ubuleme.’ Baali ni baLesa abalukulabilila mu nkalamba, penka Mose kafimba na pa menso pakwe.
Penka baLesa kabalabila’ti: ‘Nabona ukupenga kwa bantu banji abali mu calo ca Ijipiti. Lomba ndukubapulusya, kabili ni webo ndetuma ukufumya abantu banji mu Ijipiti.’ BaYehoba baali ne kuleta abantu babo mu calo iciweme ica Kanani.
Penka Mose kalabila kuli baLesa ati: ‘Mba nebo nine nani. Kani ningacita syani’fi? Nangaba’ti naya. AbaIsilaeli bakalabila kuli nebo, “Mba nibani bakutuma?” Nkalabila syani kuli bo?’
‘Ifi efi ukalabile,’ efi baLesa baasukile. ‘“BAYEHOBA (neli, baYawe) Lesa wakwe Ablaamu, e baLesa wakwe Isaci kabili baLesa wakwe Yakobi e bantumine kuli mwebo.”’ Eli baLesa bakonkenyepo ati: ‘Ili e sina lyanji umuyayaya.’
Mose eli angasuka’ti: ‘Nga pano kani tabasumine ili nkalabila ati nimwe mwantuma.’
BaLesa kabamwipusya ati: ‘Cindo ico ici uli naco mu minwe?’
Mose kaasuka ati: ‘Ninkoli ndi nayo.’
Kumfwa baLesa ati: ‘Ipose pansi.’ Lomba ili Mose aiposele pansi, inkoli yalyalukile ni nsoka. BaYehoba balilangile Mose icimpelampela nacimbi. Kabalabila ati: ‘Pano ingisyo’kuboko kobe mwi laya pa ntibi.’ Naye Mose efi acitile, popele, pa kukufumya, kubono’kuboko kwatuba koti candwa! Ne kuboko kakuboneka koti kwali ne bulwasi ububipile ububeta ati amanata neli ifilonda. Mukukonkapo baYehoba balipele Mose amakosa akucita icimpelampela ca butatu. Mukupelako baLesa kabalabila ati: ‘Ili ukacita ifi fimpelampela lomba abaIsilaeli bakakucetekela ati Nine nakutumine.’
Panuma yafyefyo Mose alile ku ŋanda ne kulabila kuli Yitilo ati: ‘Ndukumukombeteleni ati munsumine nje nkabwelele ku bakwasu abali mu calo ca Ijipiti nkabone ifi bali.’ Popele Yitilo alilabile kuli Mose ati koya ukafikepo umutende, kabili Mose efi atatikileko ulwendo lwa kubwelela ku Ijipiti.
Ifyakufuma 3:1-22; 4:1-20.
Ifyakwipusya
- Isina lya lupili mu cikope balalwita ati syani?
- Bulisisya icimpelampela Mose abwene ili aile ku lupili ne mbelele syakwe.
- Findo isiwi lyalabile ukufuma mu cinsokela, kabili lyali lisiwi lya bani?
- Mose alyasukile syani ili bamubulile ati akafumya abantu ba baLesa mu Ijipiti?
- Findo baLesa babulile Mose ukulabila ku bantu kani bakamwipusye ati nibani bamutumine?
- Mose aali ne kucite’ndo pakuti abantu basininwe ati ni baLesa bamutumine?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Ifyakufuma 3:1-22.
Ifi Mose apitilemo filatupela syani ubucetekelo bwakweba’ti nangaba tulukumfwa ati tatufikilepo ukupyunga imilimo ya buLesa, baYehoba bakatofwa? (Fum. 3:11, 13; 2 Kol. 3:5, 6)
- Pendeni Ifyakufuma 4:1-20.
Mba Mose alisile mu kwaluka syani ili afikile imyaka 40 iyi aikele ku Midiani, kabili nicisa cakutuntulula kuli babo abatinamine’milimo mwi kelesya bangasambililako? (Fum. 2:11, 12; 4:10, 13; Mika 6:8; 1 Tim. 3:1, 6, 10)
Nangaba’ti baYehoba e batufunda ukupitila mu kwansika kwabo, nibwisa bucetekelo icakubwenako cakwe Mose citupela? (Fum. 4:12-14; Amasa. 103:14; Ebeya. 12:4-11)


text:
Sena Kupenga Nikukapwe?
Sena inga mukumbula eti . . .
ee?
sobwe?
apona?
NCOIKUTE KWAMBA BAIBOLO
“Lesa . . . nakapukute misoshi yonse mumenso abo, lufu nteti lukabeko kayi, nteti kukabe malila, kulila na kubabiwa.”—Chivumbulutso 21:3, 4, New World Translation.
PINDU NJOMWELA KUCANA MWASHOMA MASWI AYA
Nimukenshibe kwamba eti nteye Lesa ukute kuleta mapensho.—Yakobo 1:13.
Myoyo yenu nkayela kupenga mwenshiba eti Lesa ucinshi ncemukute kupenga.—Zekariya 2:8.
Inga mushoma eti mapensho nakapwe.—Masalimo 37:9-11.
SENA CANCINE-NCINE INGA TUSHOMA NCOIKUTE KWAMBA BAIBOLO?
Ee, pamulandu wabintu ibi bibili:
Lesa wakupela kupenga ne kutalulama. Bonani Yehova Lesa ncalepilwa cindi bantu bakendi ba mucindi camu Baibolo mpobalapenshewa. Baibolo ikute kwamba eti Lesa walepilwa ne “abo bali kubanyakaika” bantu bakendi.—Oweruza 2:18.
Lesa ukute kwipilwa ne abo bakute kupensha banabo. Mucikoshano, Baibolo ikute kwamba eti ‘Lesa nkabasuni bantu bakute kushina banabo.’—Miyambo 6:16, 17.
Lesa ukute kutushako mano umo ne umo. Nacikaba eti muntu uli yense ucinshi “mapensho akendi nebishikubaba mbyakute,” neye Yehova ucinshi!—2 Mbiri 6:29, 30.
Kupitila mu Bwami bwakendi, lino-lino Yehova nakapwishe mapensho abantu bonse. (Mateyo 6:9, 10) Pacindi cino, Lesa ukute kunyamfwilisha abo bakute kumuyandaula.—Machitidwe 17:27; 2 Akorinto 1:3, 4.
MWIPUSHO ULAYANDIKINGA KUYEYAPO
Inga nicani Lesa ncakute kusuminishila mapensho?
Baibolo ikute kukumbula mwipusho uyu pa AROMA 5:12 ne pa 2 PETULO 3:9.


text:
Ivintu Vino Leza Walavile Yaaviweni
“Yatapokelile vintu vino Leza wayalavile. Lelo yavilolile kutali nu kuvizengela.” —AYEB. 11:13.
1. Uzye ukwelenganya pa vintu vino tutaatala twalola kungatwazwa uli? (Lolini icikope ca kutandikilako.)
YEOVA watupeela uwila usuma cuze. Uwila uwo, u kwelenganya pa vintu vino tutaatala twalola. Yeova akaamanya ivili uku nkoleelo, nupya ilingi akatunenela limwi ivilacitika ukupitila muli Baibo. Nanti icakuti tutanga tuvilole, tungelenganya pa vintu vivyo nupya tungataila ukuti vilacitika.—2 Kol. 4:18.
2, 3. (a) Uzye ukwelenganya pa vintu vino tutaalolapo kungatwazwa uli? (b) A mauzyo ci yano tumalandapo umwisambililo lii?
2 Kuya kwene, insita zimwi tukaelenganya pa vintu vino vitalatala vicitike. Limwi, umwana umunono angelenganya ukuti watakwela apa cipeepelya, nomba icintu cico citanga cicitike. Hana, nyina wakwe Samueli, wene welenganyanga ivipusaneko. Welenganyanga uwanda uno wali nu kutwala umwanakwe pa ng’anda ya kupepelapo, ukuti akaomba na ya simapepo. Cii citaali ciloto sile. Aali vino wapingwilepo ukucita. Fwandi ukwelenganya pa wanda uu kwakomelizye Hana ukuti afikilizye ulayo uno walavile Yeova. (1 Sam. 1:22) Nga ukwelenganya pali vino Yeova walaya, ala tukwelenganya pa vintu vino vilacitika.—2 Pet. 1:19-21.
3 Ukwaula nu kutwisika, antu aingi acisinka, aalembwa muli Baibo, yelenganyanga pa vintu vino Leza walavile. Uzye ukwelenganya pa mapaalo alayako ku nkoleelo kwavwile uli antu yaaya? U mulandu ci uno cazipila ukuti twaelenganya pali vino umi witu ulaya lino amalayo yano Leza walaya yalafikiliziwa?
KWELENGANYANGA PA VINTU IVYALI NU KUCITIKA KWAYAVWILE
4. U mulandu ci uno Abeli welenganyanga pa vintu visuma ivyali nu kucitika uku nkoleelo?
4 Abeli, aali muntu wa kutandikilako uwali nu utailo umu malayo yakwe Yeova. Wamanyile amazwi yano Yeova wanenyile inzoka lino Adamu na Eva yayembwike, aakuti: “Nika uwanisi pakasi kako nu mwanaci, pakasi ka mwana wako nu mwana wakwe. Alakufwamfwanta ku mutwe, nga nawe ulamuluma ku cintunta.” (Utan. 3:14, 15) Abeli ataamanyile ningo vino ulayo uu wali nu kufikiliziwa. Afwile limwi welenganyangapo sana pali vino Leza walanzile. Limwi Abeli welenganyanga ukuti, uzye a weni wino inzoka yaali nu kuluma uku cintunta, uwali nu kwazwa antu ukuya amalilike nupya? Abeli wataile ukuti vyonsi vino Yeova walavile, vyali nu kufikiliziwa, nupya lino wapeezile impolelwa, Yeova wapokelile.—Welengini Utandiko 4:3-5; Ayebulai 11:4.
5. U mulandu ci uno cazipile ukuti Enoki aelenganya pali vino vyali nu kucitika uku nkoleelo?
5 Enoki wali nu tailo, nanti icakuti wikalanga na antu alandanga iviipe. Lelo Enoki wasifile nu kusimikila antu izwi lyakwe Leza. Wayanenanga ukuti Yeova wali nu konona antu aipe. (Yuda 14, 15.) I cani icamwavwile ukuti acite vii? Enoki afwile welenganyanga pali vino insi yaali nu kuya ndi cakuti antu yonsi yakuombela Yeova.—Welengini Ayebulai 11:5, 6.
6. I vyani vino Nowa afwile welenganyangapo pacisila cakwe mulamba?
6 Pa mulandu wakuti Nowa wakweti utailo, wapuswike lino Leza waleesile mulamba. (Ayeb. 11:7) Apacisila cakwe mulamba, utailo wakwe Nowa walenzile ukuti apeele impolelwa kuli Yeova. (Utan. 8:20) Wakwe Abeli, Nowa nawe afwile wataile ukuti antunze yalakululwa ukufuma uku luyembu ni mfwa. Apacisila cakwe mulamba, nupya kwene insi izile iipa cuze. Nimulodi watandike ukuteka nupya walondesyanga ukuti antu yapondokele Yeova. (Utan. 10:8-12) Nomba Nowa wene watwalilile ukuya nu utailo. Afwile uvwanga ningo sana ndi welenganya pali vino antu yaali nu kukululwa kufuma ku miteekele ya unkalwe, uku luyembu, alino ni mfwa. Naswe kwene tungaelenganya apa nsita iiya iilazipa cuze, nupya yatipalamisya!—Loma 6:23.
YELENGANYANGA APA NSITA INO MALAYO YAKWE LEZA YALAFIKILIZIWA
7. I vyani vino Abulaamu, Isaki na Yakobo yelenganyangapo ivyali nu kucitika uku nkoleelo?
7 Abulaamu, Isaki na Yakobo, nayo yafwile yelenganyanga pali vino vyali nu kufikiliziwa uku nkolelo, pano Leza walavile ukuti antu amu nko zyonsi yalapolelelwa ukupitila umu yana yao. (Utan. 22:18; 26:4; 28:14) Ana yao yaali nu kuvula, nupya yaali nu kwikala umu Mpanga ya Ulayo ino Leza wayapeezile. (Utan. 15:5-7) Pa mulandu wa kuti antu yaa aatiinanga Leza yali nu utailo, yelenganyanga ukuti ana yao yati-ingila mpiti umu mpanga iiya. Kufuma lino Adamu na Eva yayembwike, Yeova akaazwilizya aomvi yakwe acisinka ukumanya ningo vino antunze yalaya amalilike nupya.
8. I vyani ivyavwilizye Abulaamu ukuya nu utailo ukome ni cuvwila?
8 Pa mulandu wakuti Abulaamu wali nu utailo ukome, uvwilanga Yeova na lino ivintu vyatalanga sana. Abulaamu pamwi na yauze acisinka yafwile yelenganyanga pa vintu vino Yeova walavile, nanti icakuti amalayo yaayo yatafikiliziwe ala yacili aumi. Baibo ikati: “Yavilolile kutali nu kuvizengela.” (Welengini Ayebulai 11:8-13.) Abulaamu wamanyile ukuti Yeova wafikilizyanga malayo yakwe lyonsi, fwandi wataile nu ukuti vyonsi vino walaya, vilafikiliziwa.
9. Uzye utailo wakwe Abulaamu umu malayo yakwe Leza wamwavwile uli?
9 Abulaamu wataile vino Yeova wamulavile, ali mulandu uno watwalilile ukucita vino Yeova wamunenanga. Wafumile umu musumba wa Uli muno wikalanga, nupya lyonsi lino wali nu umi atiikazilepo umu musumba umwi pa nsita itali. Wamanyile ukuti imisumba iiya yali nu kononwa, pano ya kateeka aalimo yatapepanga Yeova. (Yoswa 24:2.) Abulaamu, Abeli, Enoki, Nowa na yauze, yaataile ukuti kulaya ukutuutuluka, nupya yelenganyanga apa nsita ino Uwene Wakwe Leza ulaateeka insi amanda pe. Uteeko uwo, u “musumba ukulu uno kelenganya na kakuula wakweo a Leza.” (Ayeb. 11:10) Lyonsi lino yelenganyanga pa kwikala amanda pe pano nsi, utailo wao wakomelangako.—Welengini Ayebulai 11:15, 16.
10. Uzye ukwelenganya apa vintu ivyali nu kucitika, kwavwile uli Sala?
10 Sala umuci wakwe Abulaamu, nawe kwene wataile sana malayo yakwe Yeova. Nanti lino wali ni myaka 90 ala atatala wakwata umwana, welenganyanga sana apa nsita ino wali nu kukwata umwana. Sala afwile welenganyanga pali vino ana yakwe yaali nu kuvula nu kuya uluko ulukalamba sana. (Ayeb. 11:11, 12) I cani icalenzile asininkizye ukuti cii cali nu kucitika? Yeova wanenyile iya ukuti: “Ndamupolelela nga nawe alakuvyalila umwana umonsi. Ndamupolelela alaya a nyina wa nko zyonsi, mu mupanda wakwe mulafuma aene.” (Utan. 17:16) Lino Sala wavile Isaki, wasininkizye ukuti vyonsi vino Yeova walavile Abulaamu vyali nu kufikiliziwa. Nafwe ndi tukwelenganya pa vintu vino Yeova watulaya, tulaya nu utailo ukome!
WELENGANYANGA LYONSI PA CILAMBU
11, 12. Uzye cali uli pakuti Mose atandike ukutemwa sana Yeova?
11 Umuntu na muze uwataile Yeova, a Mose. Watemilwe sana Yeova. Lino Mose wali umwance, ala akwikala umu Eguputo ukwi sano, limwi nga walondesyanga ukuya intunguluzi nu kukwata sana ivyuma. Nomba avyazi yakwe Mose yamusambilizye pali Yeova na pali vino Leza walondanga ukukulula antu yakwe ukufuma umu uzya nu kuyapeela Impanga ya Ulayo. (Utan. 13:14, 15; Kufu. 2:5-10) Ndi cakuti Mose welenganyanga lyonsi pa mapaalo yano Leza walavile antu yakwe, uzye mukwelenganya ukuti nga watemilwe sana Yeova, nanti uzye nga watandike ukulondesya ukulumbuka?
12 Malembelo yakati: “Utailo u walenzile ukuti Mose lino wakula akane ukwamwa umwizikulu wakwe Falao kateeka. Mose camuziipile ukucula pamwi na antu yakwe Leza ukuluta kuilyokezya mu kwifya pa nsita inono. Wene welenginye ukuti kusuulwa pa mulandu wakwe Mesiya kwacindama kuluta vyuma vyonsi vya mu Eguputo, pano wene walolekesyanga pa cilambu cilapelwa mu manda akwiza.”—Ayeb. 11:24-26.
13. U mulandu ci uno cazipile ukuti Mose aelenganya pa malayo yakwe Yeova
13 Lino Mose welenganyanga sana pali vino Yeova walavile ukucitila aina Izlaeli, utailo wakwe wakulilangako nupya watemilwe sana Leza. Wakwe vino aomvi yakwe Leza yauze yacitanga, Mose nawe afwile welenganyanga apa nsita ino Yeova wali nu kukulula antu yakwe ukufuma uku mfwa. (Yobo 14:14, 15; Ayeb. 11:17-19) Fwandi ali mulandu uno Mose watemiilwe sana Leza wino uuvwilanga sana uluse Ayebulai na antu yauze. Ukutemwa kwene kuu kwalenzile ukuti aombela Yeova amanda yonsi yano wali nu umi. (Malan. 6:4, 5) Na lino Falao watiinyizye Mose ukuti wali nu kumukoma, Mose wasifile, pano wali nu utailo, watemilwe sana Leza, nupya welenganyanga pa visuma ivyali nu kucitika uku nkoleelo.—Kufu. 10:28, 29.
MWAELENGANYA PALI VINO UWENE WAKWE LEZA ULACITA KU NKOLEELO
14. U kwelenganya ci ukwaya wa ciloto?
14 Antu aingi ndakai yakaelenganya pa vintu ivitalacitika uku nkolelo. Nanti icakuti yatakwata icuma, yakaelenganya pa kuya sana ni cuma nu kuya acingililwe, nanti icakuti umi ndakai u wa “masakamiko na malanda.” (Masa. 90:10) Yakaelenganya ukuti wanda umwi yalaikala ukwaula amasakamika lino yakuteekwa na antunze, nomba Baibo ikati Uwene Wakwe Leza sile uulasisyapo intazi zyonsi. (Dan. 2:44) Antu aingi yakaelenganya ukuti Leza atalonona antu aipe aaya umu nsi, nomba vino Baibo ikalanda vyapusana sana. (Zefa. 1:18; 1 Yoa. 2:15-17) Ukwelenganya kwa musango uu pa vintu ivilacitika uku nkoleelo, kwaya sile wa ciloto.
15. (a) U mulandu ci uno cazipila ukwelenganya pali vino Leza watulaya ukuti vilacitika uku nkoleelo? (b) I vyani vimwi-vimwi vino mukalondesya ukwizalolako kuno vyacitika pali vino Leza watulaya?
15 Yeova watulaya ukuti alatucitila ivintu ivisuma cuze uku nkoleelo. Ndi twelenganya pali vino cilaya pa nsita iiya, tukaya sana nu luzango nupya cikatulenga twalondesya ukutwalilila ukuombela Leza. Uzye mungezya ukwelenganya pa milimo ino mulaaomba uku nkoleelo, asi mulandu na kuno mulikala, kulikuti ukwiyulu nanti pano nsi? Ndi mwakwata upaalilo wa kwiza-ikala pano nsi manda pe, mwaelenganya ukuti mukuomba na auzo, mukuzifya insi ukuya icifulo icisuma cuze. Mwaelenganya nu kuti yaayo aakwangalila umulimo wa kuzifya insi yakumusakamala sana nupya mukuipakizya umi. Antu yonsi yano muli nayo yaatemwa Yeova. Muli nu umi usuma na maka sana, nupya pasi ni cakumusakamika. Muli ni nsansa sana pano mukuomvya amaka inu na mano ukwazwa yauze ukucindika Yeova. Limwi mukwazwa na yano yakutuutuluka ukusambilila pali Yeova. (Yoa. 17:3; Mili. 24:15) Ndi mukwelenganya pa vintu vya musango uu, ala musikulota sile. Vilacitika pano avino Baibo ikalanda ukuti vili nu kucitika uku nkoleelo.—Eza. 11:9; 25:8; 33:24; 35:5-7; 65:22.
MWALANDA PALI VINO MUKALONDESYA MUKALOLE
16, 17. U mulandu ci uno cazipila ukulanda pa vintu ivisuma ivilacitika uku nkoleelo vino Leza watulaya?
16 Ndi tukuneena aina na yankazi pali vino tukalonda tukacite umu nsi ipya, ala tukwavwana kuti twaelenganya pa vintu ivisuma ivilacitika uku nkoleelo. Kuya kwene tutamanya vino swensi kwene cila muntu tulaaomba. Nomba ndi tukulanda pali vino tukalondesya ukuti tukalole kuno vikucitika, tukalanga ukuti twataila malayo yakwe Yeova. Ndi tukucita vivyo, ala tukwavwana ukutwalilila ukuombela Yeova umu nsi itale, wakwe vino Paulo na ina yauze yaacitanga umu musumba wa Loma.—Loma 1:11, 12.
17 Ndi mukwelenganya pa vintu ivisuma vino Yeova watulaya ukuti vilacitika uku nkoleelo, mutalaaelenganya sana pa ntazi zino mwaya nazyo. Pa nsita imwi, Petulo wasakamile nu kuzya Yesu ati: “Lola! Swemo twasya vyonsi nu kukulondela. Uzye lyene tulapeelwa cilambu ci?” Yesu walondanga kuti Petulo na asambi yauze yaelenganya pa milimo ino yalaaomba uku nkoleelo. Wayanenyile ati: “Mwana wa muntu alikala pa cilimba cakwe ca Wene ca lulumbi. Namwe kwene mwe muno mukamulondela mulikala pa vilimba ikumi na viili ivya Wene nu kupingula inko zya Izlaeli ikumi na ziili. Na wensi uwasya mang’anda yakwe, aina onsi, yakaci yakwe, isi, nyina, ana nanti ivyalo pa mulandu wane, wene alapokelela ivingi ukuluta pali vino wasya, nga nu umi wa pe.” (Mate. 19:27-29) Fwandi Petulo na asambi yauze yafwile yatandike ukwelenganya ukuti yakuteeka na Yesu ukwiyulu nupya yakwaza antu ya cuvwila pano nsi ukuya amalilike.
18. U mulandu ci uno cazipila ukuti twaelenganya pa vintu vino Leza watulaya ukuti vilacitika uku nkoleelo?
18 Twati-tusambilila pali vino vyalenzile ukuti aomvi yakwe Yeova yaye nu utailo ukome. Abeli welenganyanga pa vintu ivisuma vino Yeova walaya ukuti vilacitika uku nkoleelo, nupya vino wataile amalayo yakwe Yeova, wazanzizye Yeova. Abulaamu welenganyanga pa nsita ino ulayo wa “mwana” wakwe wali nu kufikiliziwa, fwandi uvwilanga Yeova na lino ivintu vyatalanga. (Utan. 3:15) Mose walondesyanga ukwizapokeelela vino Yeova wamulavile, nupya ci camwavwile ukuya sana nu utailo nu kutemwa Yeova. (Ayeb. 11:26) Ndi tukwelenganya pa nsita ino Leza alafikilizya vino watulaya, tulaatemwa sana Yeova nu kumutaila. Umwi lyasi ililondeliilepo, tulasambilila pa nzila na yuze ino tulinzile ukuomvezyamo imyelenganyizizye itu.


text:
KIFUNDWA 25
Mobo a Bulopwe—Obakwanga Namani ne Mwanda Waka?
Mungya buluji bwa dijina Njibo ya Bulopwe, bufundiji bwa mu Bible bufundijibwa’ko bwimanine pa Bulopwe bwa Leza
I kitako kya butōtyi bwa bine mu kibundi. Mu ino njibo mo muteakanibwanga mwingilo wa kusapula myanda miyampe ya Bulopwe mu mwaba. (Mateo 24:14) Mobo a Bulopwe i meshile ku bukata ne ku mūbakilo, inoko onso i mobakwe mu muswelo upēla, ne mavule apwidilanga’mo bipwilo bivule. Mu ino myaka, twi bobake Mobo a Bulopwe tununu makumi (kubwipi kwa mobo atano difuku ne difuku) mwanda wa bipwilo byenda bivudila’ko bibwane’mo. Le twi babwanye’byo muswelo’ka?
Obakwanga na byabuntu bitumwa ku kitako. Bino byabuntu bitumwanga ku bilo ya musambo amba lupeto’lwa lukwashe bipwilo bisakilwa Njibo ya Bulopwe ya kūbaka nansha ya kūbakulula.
Obakwanga na bantu ba kwilanga batambile ku mitamba yonso. Mu matanda mavule mudi Bisumpi bya Lūbako lwa Mobo a Bulopwe. Bengidi ne bakwashi ba mu bisumpi bya lūbako bendanga kutamba pa kyoki kipwilo ke pa kyoki mu ntanda imo, enka ne kunja kwine, mwanda wa kukwasha bipwilo’bya byūbake Mobo abo a Bulopwe. Mu matanda makwabo, Batumoni ba bwino bapebwanga mwingilo wa kutala lūbako ne kulongolola Mobo a Bulopwe mu mwaba wibapelwe. Nansha bengidi bebipotolwele byobepānanga ku mingilo ya lūbako, banabetu pa kipwilo bo bebakwashanga’ko na bupyasakane ku mingilo ilomba lupaka. Mushipiditu wa Yehova ne bukomo bulonga bengidi bandi na muya wabo onso byo bilengeja tubwanye ino mingilo.
Mwanda waka bifuko byetu bya kutōtela’po bitwanga bu Njibo ya Bulopwe?
Le tubwanyanga namani kūbaka Mobo a Bulopwe ntanda yonso?


text:
Icisimicisyo 8: Abalalume Abamakosa mu Calo
KANI umo umutali ukufika na mu mutenge wa ŋanda yenu akusinkamana, nicindo ungalanguluka? Uyo umuntu angaba uwamakosa! Pa mpindi imo kwali abamakosa mu calo. Baibolo ilalabila ati bawisibo bali ni nkalamba isyafumine kwiulu. Pano cingaba syani koti nifyefyo?
Anuka ukweba’ti, inkalamba imbifi Satana aalukupyungisya ukucita ifibipile. Aalukwesya ne kubifya inkalamba sya baLesa. Mukupita kwa mpindi, isi inkalamba simbi syalitatikile ukukutika kuli Satana. Syalilekele ukupyunga imilimo basipele baLesa mwiulu. Kabili syalisile pa calo ca pansi ne kulipangile’mibili ya buntunsi. Mba ungesiba icalengele?
Baibolo ilalabila ati nipakuti aba abana ba baLesa balibwene abanakasi babulombe mu calo kabili balifwaile ukwikala nabo. Popele balisile pa calo ne kuupa aba banakasi. Baibolo ilalabila ati ici calibipile, nipakuti baLesa balilengele inkalamba ati silukwikala kwiulu.
Ili inkalamba ne bakasi babo bakwete abana, abana bali abapuseneko. Pa kutanga pambi tababonekele ukupusanako makosa. Pano balukuya lukoso ili bakula ne kukoselako, mpaka kababa abapamfi kabili abamakosa.
Aba balalume bamakosa bali ni mbifi. Kabili pakuti bali abapamfi kabili abamakosa, balukusomesya abantu. Balukwesya ukupatikisya uuli onse ukuba imbifi koti nibo.
Enoci alifwile, pano kwali umuntu umbi umuweme pa calo. Isina lya uyu muntu lyali ni Noa. Impindi yonse alukucita ifi baLesa balukufwaya ati acite.
Kambi kasuba baLesa balibulile Noa ati impindi yafika iyakweba’ti bonale imbifi syonse. Pano baLesa baali ne kupulusya Noa, ulupwa lwakwe ne nama isingi. Ngatubone ifi baLesa bacitile’fi.
Ifyakutaŋga 6:1-8; Juda 6.
Ifyakwipusya
- Mba nifindo fyacitikile ili inkalamba simo simo isya baLesa syaumfwilile Satana?
- Mba nindo inkalamba simo simo syalekele imilimo yasiko kwiulu ne kwisa pa calo ca pansi?
- Mba nindo cabelele icibipile pakuti inkalamba syalisile pa calo ca pansi ne kulipangile’mibili ya buntunsi?
- Mba nindo yapuseneko ku bana ba nkalamba ne bana bambi?
- Koti nifyefyo ulukubona mu cikope, kani nifindo abana ba nkalamba bacitile ili babele ne makosa?
- Panuma yakwe Enoci, kani ninani umwalalume umuweme uwaikeleko pa calo, kabili nindo baLesa bamutemenwe?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Ifyakutaŋga 6:1-8.
Kani nifindo Ifyakutaŋga 6:6 fifisulula pafi imibelo yesu ingalenga baYehoba ukumfwa? (Ama. 78:40, 41; Ifisi. 27:11)
- Pendeni Juda 6.
Kani inkalamba syesyo ‘isitasyalamine imipunda yasiko iya kutanga’ mu nsiku syakwe Noa silatwanusyako indo muli bulelo? (1 Kol. 3:5-9; 2 Pet. 2:4, 9, 10)


text:
UMUTWI WA INO MAKASHINI | IFITOFWAKO UKWISHIBA IFI KWIULU KULI
Ifyakwipusha Pali Baabo Abekala Kwiulu
Kani mulingalangulukepo pe ulu na baabo abekalako? Kani efi cili, tamulipo mwenka. Pa myaka iyakuti ubwingi, abantu balalabila ifilekenelekene pali lili ilyashi. Bambi balicetekele ati kwiulu e kwikele ifikolwe fyabo ifyelelwe ukucindikwa. Bambi balalanguluka ati mupunda ukuli makosa umutende, ukuli inkalamba ne bantu abaweme abafwile. Eli, bambi balabona ati iulu mupunda ukwikala balesa abakuti ubwingi.
Abantu abengi balalabila ati tekuti twishibepo ifili fyonse pe ulu ni pakuti takulipo uwileko kwiulu ne kwisa mu kutubuulishisha ifi kuli. Pano, ukulanguluka kwa kube’fyo takulipo bwino. BaYesu Klistu baali kwiulu ili tabangesa pa calo. Balibuulishishe ku ntangishi sha mapempelo ishaliko mu mpindi ya basambile ukwa kubulo’kupita na mu mpelo ati: “Nshiselukile ukufuma kwiulu mu kucito’kufwaya kwanji, sombi ni mu kucita koti kufwaya kwa babo abantumine e mo nselukile.” Popele, baYesu baalukulabila pa fintu ifi balibwenene abene ili balabiile ku basambile babo ati: “Mu ng’anda ya baTata muli apa kwikala apenji.”
Ukuba, baWishibo baYesu, ni baLesa, ishina lyabo ni baYawe, kabili balekala kwiulu. (Amasamo 83:18) Penka, takulipo uungabuulishisha bwino ifi kwiulu kuli ukucila pali baYawe na baYesu. Baalifisulwile ifi kwiulu kuli ku bantu abaali ba bucine ukupitila mu fyakubona.
Iciputusha cakonkapo cilukulabila pa fiputusha fya mu Baibolo ifibuulishisha ifyakubona ifi abantu babwene. Ili mulukusambilila pali fifi ifyakubona, mulukwanuka ati iulu tulukulabilapo talipo cintu ici tungekata, kabili muli ifintu ifi tekuti tubonepo. Popele, ili baLesa baalukubuulishisha ifi kwiulu kuli tabaapyungishepo amashiwi aangomfwa lukoso ifilengelwe fya mupashi, sombi baalibuulishishe mu nshila ya kweba’ti na fwebo tungomfwisha. Ifi ifyakubona fyakumofweniko ukwishiba abekeele “apa kwikala apenji” kwiulu.


text:
NSEKUNUNI YA MU BŪMI
Namwenine mu Kunanga na Bantu ba Tunangu
NAVULUKA difuku dimo lubanga lwa mashika mu Brookings, Dakota wa Kunshi, mu Étas-Unis. Namwene amba tubaiya kufwa mashika. Twadi na bantu bakwabo batyetye mu kakitanda mwampikwa kyanga, batwe bonso twadi tututuma mashika. Twadi twimene ku ntanki mikatampe miyule mema, nao kadi’nka a mashika! Nsaka kwimusekunwina bityetye būmi bwami muyuke kyotwakalongele’ko.
KISAKA KYETU
Nabutwilwe mu mafuku 7 Kweji 3, 1936. Twadi buná munda mwetu, ami ye mukala. Twadi tushikata ku madimi kutunduka kwa Dakota wa Kunshi. Kisaka kyetu kyadi kimanine pa mwingilo wa madimi, ino ke aopo wadi na mvubu mikatampe. Bambutwile bami babatyijibwe mu 1934 ke Batumoni ba Yehova. Byobapēne būmi bwabo kudi Yehova, o mwanda badi batele mpata mutyima ku kulonga kiswa-mutyima kyandi. Tata, Clarence, ne kupwa ke muyomba Alfred, baingile bu bengidi ba kompani (betwa dyalelo bu bakwatakani ba kitango kya bakulumpe) mu kipwilo kityetye kya mu Conde, mu Dakota wa Kunshi.
Kisaka kyetu kyadi kikapwila kitatyi ne kitatyi ne kusapula ku njibo ne njibo mwanda wa kulombola bantu myanda itala lukulupilo lutendelwa lwa mu Bible lwa mafuku a kumeso. Muswelo wetufundije bambutwile ne kimfwa kyabo byetukweshe tusanswe Yehova. Ami ne kaka wami Dorothy, twaikele basapudi ba Bulopwe potwadi’tu na myaka isamba. Mu 1943, nelembeja ku Masomo a Mwingilo wa Kiteokratike, mu mwaka mwine moashilwile.
Bitango byadi na mvubu mpata mu būmi bwetu. Navuluka kitango kyalongelwe mu 1949 mu Sioux Falls, mu Dakota wa Kunshi. Tutu Grant Suiter wanena mwisambo unena’mba “Mafuku Abai Kutabuka Momulangila!” Wakomeneje’mo mulangwe wa amba bene Kidishitu bonso bepāne bafwaninwe kwingidija būmi bwabo mu kusapula myanda miyampe ya Bulopwe bwa Leza. Tamba papo, nepāna kudi Yehova. Nabatyijibwa ku kitango kya kipindi kyalondele’ko, mu Brookings, mu mafuku 12 Kweji 11, 1949. Ye kyonaendele ku kitanda kya mashika kyonatelanga’kya. Batwe bonso buná twadi twilaije kubatyijibwa mu ntanki’ya mikatampe ya dilata.
Kupwa nakwata butyibi bwa kwingila bupania. Nashilula’bo mu difuku 1 Kweji 1, 1952, ami papo na myaka 15. Bible unena’mba: “Nanga ne bantu bañeni [ba tunangu], nobe ukekala wañeni,” kadi mu kisaka kyetu mwadi bantu bavule ba tunangu bakwatakenye butyibi bwami. (Nkindi 13:20) Nadi nsapula kitatyi ne kitatyi na muyomba Julius, wa myaka 60. Nansha byaadi munkudile, twadi tusangela kusapwila pamo. Nefundile bivule kwadi ne ku bintu byawemwenine mu būmi. Na pano kala, Kaka Dorothy nandi washilula bupania.
BATADI BA BIPINDI BANKWESHE
Ponadi mwanuke, bambutwile badi beta kwetu batadi ba bipindi ne bakaji babo. Jesse ne Lynn Cantwell i ba mulume ne mukaji bankweshe bininge. Badi bantele mutyima ne kukankamika. Shi bapempula bipwilo bya kubwipi, badi bangita dimodimo kwenda nabo mu busapudi. Nadi ngivwana bine nsangaji ya kwingila nabo! Nadi nsaka kuvudilwa bya kulonga mu mwingilo wa Yehova pamo bwa abo ne kwingila bupania.
Mutadi wetu mukwabo wa kipindi i Bud Miller. Aye ne mukajandi Joan, pobaile kupempula kipwilo kyetu, ami nadi na myaka 18. Kyaba kimo nadi nenwe kukemuka ku komite imo itoñanga boba bafwaninwe kwenda mu busola. Banenene ñingile kaji kamo kekakwatañenepo na musoñanya wa Yesu wa kuleka kwikuja mu politike. Ami nadi nsaka kusapula myanda miyampe ya Bulopwe. (Yoano 15:19) O mwanda nebalombele bamone ami bu mwingidi’tu wa myanda ya Leza.
Nasangele mpata panenene Tutu Miller amba usa kukantūla poñenda kukemona na komite’ya. Kadipo wa moyomoyo, kadi bantu kebadipo bamuzakaja. Wadi ujingulwile Bisonekwa senene. Kwenda nandi kwankankamikile’po kashā! Mu 1954, bushipo kebukapu, komite yaitabija byonalombele ne kuñandika bu mwingidi wa myanda ya Leza. Papo naikala na bwanapabo bwa kwingila bininge mwingilo wa Yehova.
Mafuku matyetye pa kupita’po, bangita kwingila ku Betele, kwadi kwitwa mu kitatyi’kya bu Budimi bwa Watchtower, ku Staten Island, mu New York. Naingila’ko myaka isatu. Nemwenine’ko bivule mwanda natene’ko batutu ne bakaka bavule ba tunangu botwadi twingila nabo.
MWINGILO WA KU BETELE
Budimi bwadi ku Staten Island, kwine kwadi ne Ladiyo ya WBBR. Yadi ingidijibwa na Batumoni ba Yehova tamba mu 1924 kutūla ne mu 1957. Ku budimi’kwa kwadi kutumwa bantu 15 ku 20 kete ba mu kisaka kya Betele. Batwe bavule twadi tukidi’tu bankasampe kadi bampikwa bwino. Inoko twaingile na tutu umo mutame mushingwe māni witwa bu Eldon Woodworth. Wadi’nka bwa tata kotudi kadi wetufundije bintu bivule. Twadi twikoleja’mo ne kwikoleja kyaba kimokimo, Tutu Woodworth wadi uvudile kunena’mba, “Buya’byo’po kumona mulongela Mfumwetu na boba baingila nabo.”
Tutu Frederick W. Franz nandi wadi wingila netu ne kwitukwasha batwe bonso. Wadi na tunangu kadi muyuke Bible senene. Wadi uta muntu ne muntu mutyima. Wadi witutekela i Harry Peterson. Twadi tupēlelwa kumutela dyandi dya buzungu pa kyaba kya kumutela dyandi dine dya bu Papargyropoulos. Nandi wadi mushingwe māni, kadi wadi uswele busapudi. Tutu Peterson wadi wingila biyampe mwingilo wa ku Betele ino kadipo usūdile busapudi. Kweji ne kweji wadi wabanya mapepala tutwa na tutwa. Nandi wadi muyuke Bible senene kadi wadi witulondolola bipangujo bivule.
NABOILE ÑENI KU BAKAKA BA TUNANGU
Ku madimi, twateakenye bipa ne munamuna ne kwenga’byo. Mwaka ne mwaka twadi twengela kisaka kya Betele kintu kya malitele 42 600 na bipa ne munamuna. Naingile na Etta Huth, kaka umo wa tunangu. Wadi uteakanya mulongo wa bisombelwa bya kwingidija pa kutēka bipa ne munamuna. Bakaka ba mu kibundi’kya badi bengila netu, kadi Kaka Etta ye wadi wibaludika mwa kwingidila. Nansha Kaka Etta byaadi uyukile bivule pa mwa kwengela, ino wadi nyeke ulēmekele batutu badi batala mingilo ku budimi. Wetushidile batwe bonso kimfwa kiyampe.
Angela Romano i kaka umo nkasampe waile kwitukwasha’ko ku madimi. Etta ye wamukweshe pa kwiya mu bubine. Ami ne Angela twesongele mu Kweji 4, 1958, kadi tubaingidila Yehova pamo mu bula bwa myaka 58. Mu ino myaka, kikōkeji kya Angela kudi Yehova kyaningije busongi bwetu. Udi na tunangu, kadi mukulupile nansha shi kubaikala makambakano’ka.
MWINGILO WA BU MISHONELE NE WA KWENDAKANA
Batutu pobapoteje byūbakwa byadi’mo WBBR, mu Staten Island mu 1957, naingile kitatyi kityetye ku Betele ya mu Brooklyn. Batwe twisonga na Angela, twatamba ku Betele. Twakengila bupania myaka isatu mu Staten Island. Mu kitatyi’kyo, nakengila na boba bapotele byūbakwa’bya, bainikile ladiyo yabo bu WPOW.
Ami ne Angela twaikele na būmi bupēla bulengeja tupēlelwe kukengidila konso kusakilwa bengidi. Ku mfulo, mu 1961 twaitabije kukengila bu bapania ba pa bula mu Falls City, mu Nebraska. Ketwaijije’ko ne kwija kwine, betwita kwenda ku Lansing wa Kunshi, mu New York, kukafunda Masomo a Mwingilo wa Bulopwe mu bula bwa kweji mutuntulu. Twasangedile bufundiji bobetufundije’ko, kadi twanena’mba pa kupwa masomo, tusa kukajokela ku Nebraska. Ino twatulumukile pobetushintyile mwingilo. Twatuminwe kukengila bu mishonele mu Kambodje! Mu ino ntanda ya buya bwa dyangi ya mu bwikike bwa Kunshi ne Kutunduka kwa Azia, twamwene, twaivwana, ne kutompa bintu byoketwamwene. Twadi tusaka binebine kusapwila bantu myanda miyampe ya Bulopwe.
Inoko myanda ya ntanda pa kushinta mu Kambodje, byetulombele kwenda mu Vietename wa Kunshi. Myaka ibidi pa kupita’po, nabela bibi, na bya bulanda, byetulomba kujokela mu États-Unis. Nadi nsaka kukoma. Ponaivwene biyampe, twashilula monka bupania.
Mu Kweji 3, 1965 twashilula kukwasha bipwilo mu mwingilo wa kwendakana. Ami ne Angela twaingile mwingilo wa kipindi ne wa distrike mu myaka 33 ne kukwasha ku bitango. Nadi nsenswe uno mwingilo, mwanda bitatyi bya kitango binsangajanga mpata. Mu myaka kampanda twadi tupempula bipwilo bya mu New York City ne bya kufula, kadi bitango bivule byadi bilongelwa mu Yankee Stadium.
TUBAJOKELA KU BETELE NE KU MASOMO A KITEOKRATIKE
Mu bula bwa myaka, ami ne Angela twapelwe mingilo mivule kadi mikomo. Mu 1995, bantumine kukafundija Masomo a Bufundiji bwa Mingilo. Myaka isatu pa kupita’po, twaitwa ku Betele. Kupwa kwa myaka 40, nasangele mpata pa kujokela ku Betele, kwine konashilwile mwingilo wa pa bula wa kitatyi kyonso. Kitatyi kimo, naingidile ku Mwingilo Utala Busapudi ne kukwasha bu mwadimu mu masomo mavule. Mu 2007, Kitango Kyendeji kyatūdile’ko Mwingilo Utala Masomo a Kiteokratike mwanda wa kutala masomo onso afundijibwa ku Betele, kadi naingile’mo bu mutadi mu myaka kampanda.
Mu ino myaka, kudi kushinta kuvule kulongelwe mu masomo a ku Betele. Masomo a Bakulumpe pa Kipwilo ashilwile mu 2008. Kadi kupwa’tu kwa myaka ibidi, kintu kya bakulumpe 12 000 ne kupita bafundile ku Patterson ne ku Betele ya mu Brooklyn. Ano masomo akyendelela mu bifuko bikwabo. Mu 2010 Masomo a Bufundiji bwa Mingilo aikele ke Masomo a Bible a Batutu Bakungulume, kadi kwatūdilwe masomo etwa bu Masomo a Bible a Bene Kidishitu Besonge.
Mu Kweji 9, 2014, ano masomo abidi atyangilwe pamo ne kwitwa bu Masomo a Basapudi ba Bulopwe. Bana ba masomo babwanya kwikala besonge, bankungulume ne bankungakaji. Bantu bavule kujokoloka ntanda, basangele pa kwivwana’mba ne mu yabo ntanda namo mukapita ano masomo. I kintu kisangaja pa kumona’mba bavule bakekala na mukenga wa kukafunda’o. Nasangele pa kwitana na bantu bavule bashintyile būmi bwabo mwanda wa kutanwa ku ano masomo.
Pontala būmi bwami tamba kumeso kwa kubatyijibwa mu ntanki ya mashika’ya kufika ne pano, mfwijanga’ko Yehova pa bantu ba tunangu bonetene nabo. Bankweshe muyuke ne kumwingidila senene. Bamo nadi mwibakudile’ko, bakwabo nabo bankudile. Kadi bavule badi na bibidiji bishile kulampe na byami. Ino najingulwile kupityila ku bilongwa byabo amba basenswe Yehova bininge. Mfwijanga’ko bininge pa kwikala na balunda bavule ba tunangu mu bantu ba Yehova bombwanya kuboila’ko ñeni.


text:
ILYASI 81
Yaataaile Ukuti Leza Alayazwa
ANTU apiipi na 50,000 yaaswilile ku Yelusalemu ukufuma uku Babiloni. Nomba, lino yaafisile, Yelusalemu wali umononeke cuze. Kutaali nanti umwi uwikalanga mwenemo. Aina Izlaeli yaali nu kutandika ukukuula cipya-cipya.
Icintu conga pali vino yaatandikiilepo ukukuula, uulambo. Paa ali pano yaapeelelanga impolelwa zya nyama, nanti uwila kuli Yeova. Lino paapisile sile imyezi inoono, aina Izlaeli yaataandike ukukuula ing’anda ya kupepelamo. Nomba alwani aikalanga umu mpanga zya mupiipi, yataaloondanga ukuti aina Izlaeli yakuule ing’anda ya kupepelamo. Lyene yaatandike ukutiinya aina Izlaeli ukuti yate ukukuula ing’anda ya kupepelamo. Alwani yaaya yaasusile iyaneena umwene mupya uwa Pesya ukuti apeele isunde lyakuti aina Izlaeli yate umulimo wa kukuula.
Paapisile imyaka. Lyene pa nsita ii, ala ipapita imyaka 17 ukufuma pano aina Izlaeli yaafumiile uku Babiloni. Yeova watumile ya kasesema yakwe, Hagai na Zakaliya ukuti yaneene aina Izlaeli ukutandika ukukuula nupya. Antu yaataaile ukuti Leza wali nu kuyazwa, nupya yuvwiliile vino ya kasesema yaalanzile. Yaatandike ukukuula nupya nanti icakuti isunde litaazumiliizye ukucita vivyo.
Lyene umuomvi wa mu uteeko uwiziina lyakuti Tatenai wizile nu kuuzya aina Izlaeli ukuti yamuneene uwayapeezile insambu zya kukuula ing’anda ya kupepelamo. Aina Izlaeli yaamuneenyile ukuti lino yaali uku Babiloni, Umwene Kilusi wayaneenyile amazwi yakuti: ‘Yangini uku Yelusalemu, mukakuule ing’anda yakwe Yeova, Leza winu.’
Tatenai watumile kalata uku Babiloni ukuuzya ndi cakuti Kilusi wazumiliizye aina Izlaeli ukukuula ing’anda ya kupepelamo; pa nsita ii ala Kilusi wafwa. Pataalengiile, umwene wa Pesya umupya walemvile kalata nu kuwezezya Tatenai. Kalata wiyo walanzile ukuti icumicumi Kilusi wazumilizye aina Izlaeli ukukuula ing’anda ya kupepelamo. Lyene umwene walemvile ati: ‘Lekini aina Izlaeli yakuule ing’anda ya kupepelamo Leza wao. Nupya nkumuneena ukuti muyavwe ukukuula.’ Lino paapisile imyaka apiipi na ini (4), aina Izlaeli yaamazile ukukuula ing’anda ya kupepelamo, nupya yaasansamwike cuze.
Paapisile imyaka nayuze iingi. Lyene apa nsita ii ala paapita imyaka apiipi na 48 ukufuma pano ing’anda ya kupepelamo yakuliilwe. Aina Izlaeli aikalanga umu Yelusalemu iizile yaya aapina sana, nu musumba pamwi ni ng’anda ya kupepelamo, vyatiile ukuloleka ningo. Lyene Ezila, umwina Izlaeli, uvwile ukuti ing’anda ya kupepelamo yalondekwanga ukuziifya. Uzye watuumanya cino Ezila wacisile?
Ezila waiile umu kuleenga umwene wa ina Pesya, Alitakisesi, ukuti amuzumilizye ukuya uku Yelusalemu, nu mwene wapeezile Ezila amawila aingi aakusenda uku Yelusalemu. Ezila waneenyile aina Izlaeli aikalanga umu Babiloni pa nsita iiya ukumwazwa ukusenda amawila yaa ukutwala uku Yelusalemu. Aina Izlaeli apiipi na 6,000 yaazumiile ukupita. Yaakweti siluva na goldi nyanya ni vintu na vyuze ivisuma ivingi ivya kutwala uku Yelusalemu.
Ezila wasakamile sana, pano umu nzila mwali aonsi aipe cuze. Aonsi yaayo limwi yaali nu kupoka aina Izlaeli siluva na goldi, nu kuyakoma. Ezila wamile antu nu kuyakolonganika, wakwe vino ukulola apa cikope. Lyene yaapefile kuli Yeova ukuti ayacingilile lino yali pa lwendo lwa kuswilila uku Yelusalemu.
Yeova wayacingiliile. Nupya, lino yaapisile imyezi ini (4), yaafisile uku Yelusalemu ala yali sile ningo. Cii cikulanga ukuti Yeova akacingilila aakamutaaila ukuti ali nu kuyavwa, asi avivyo?
Ezila ivipande 2 kufika uku 8.


text:
LUPUNGU LWA MULINZI—LWA KUSAMBILILAMO Januwale 2017
Mu Lupungu luu muli malyasi akusambililamo ukutandika Febuluwale 27 ukufika Epulelo 2, 2017.
Yaipeelisye Aineco
Ya nkazi aingi aombela uku mpanga zyuze insita zimwi cayatalile ukukukila uku mpanga zyuze. Yacisile uli pa kuti yakwanyisye ukukukila uku mpanga yuze? Ivyani vino yasambilila pa mulandu wakuombela uku mpanga yuze?
“Tailanga Muli Yeova nu Kucita Ivisuma”
Yeova akaitemelwa ukutwavwa muli vino tutanga tukwanisye ukucita sweineco. Nomba akalonda ukuti twaezya apapezile maka itu. Uzye ilembelo lya mwaka wa 2017 likutwazwa uli ukulaombesya lino tukutaila Yeova?
Mwaomvya Ningo Untungwa Wa Kuisoolwela
Uzye utungwa wa kuisoolwela icani nupya walondololwa uli muli Baibo? Uzye mungalanga uli ukuti mukacindika vino yauze yapingulapo ukucita?
Ukuicefya Kwacindama na Ndakai Kwene
Uzye ukuicefya ali kuti uli? Umulandu ci uno kwacindamila?
Mungatwalilila Ukuya Aicefye na Lino Mukweziwa
Tungatwalilila uli ukuya aicefye lino ivintu vyasenuka, lino yakutucuzya nanti ukutulumbilizya, alino na lino tukuyuvwa asile sile?
“Ulasike Mulimo Uu ku Antu Atailwe”
Uzye atiyakula yangazwa uli aacili na maka ukuzumila ukuomba imilimo iingi? Uzye acance yangalanga uli ukuti yakacindika yayo aomba umulimo wa kutungulula pa myaka ingi?
Uzye Mwamanyapo Uli?
Lino Baibo yalembwanga, uzye yasendanga uli umoto?


text:
Icisimicisyo 34: Umutundu wa Bukumo uwa Cakulya
KANI wafisiba ifi abantu balukutola? Fili koti candwa. Fitubile, kabili fili tunini tunini, ifipesauka. Pano tafilipo candwa; fyakulya.
Papita lukoso apepi ne mwensi umo ukufuma apo abaIsilaeli bafumine ku Ijipiti. Bali mu mpanta. Muno mulamena lukoso ifyakulya ifinini, pakuti pali fyefyo abantu balilisyanya, balabila ati: ‘BaYehoba nga baatwipaile mu Ijipiti. Pakuti mulya twalikwete fyonse ifyakulya twalukufwaya.’
Popele baYehoba balabila’ti: ‘Ndukulenge’fyakulya ukuloka ukufuma kwiulu.’ Kabili’fi efi baYehoba bacita. Ulucelo lwakonkapo ili abaIsilaeli babona ifi fintu ifitubile ifyapona, babulansyanya ati: ‘Mba findo ifi?’
Mose alabila ati: ‘Ifi fyakulya ifi baYehoba bamupeleni ati mulukulya.’ Abantu bafiita ati MANA. Filomfwika koti fimpwampwa ifipangilwe ne buci.
Mose abula abantu ati: ‘Muli ne kufyola ukukumana cila muntu ifi angalya.’ Bacita koti nifyefyo lyonse ulucelo. Ili akasuba katula, mana iyasyele pa musili yasunguluka.
Kabili Mose alabila ati: ‘Uuli onse tekusyapo imbi mana ukufika akasuba kakonkapo.’ Pano bambi abantu tekuti bakutike. Kani waisiba ifyacitika? Ulucelo lwakonkapo mana iibasyapo yaisulamo amatila, kabili yatatika ne kununka!
Pano, kuli akasuba kamo mu mulungu ako baYehoba babula abantu ukubunganya pabili ubwingi bwa mana. Aka kasuba ka busisanu na bumo. Kabili baYehoba balabila ukusyapo imbi mana ukufika akasuba kakonkapo, pakuti tabakalengapo iili yonse ukuloka pa kasuba ka busisanu na sibili. Ili basyapo mana ukufika pa kasuba ka busisanu na sibili, taiswilemo amatila kabili tainunkilepo! Ici cimpelampela nacimbi!
BaYehoba baliisya abaIsilaeli mana imyaka yonse baikala mu mpanta.
Ifyakufuma 16:1-36; Ifyakupenda 11:7-9; Josyua 5:10-12.
Ifyakwipusya
- Mu cikope, findo abantu balukutola pansi, kabili filetwa ati nindo?
- Findo Mose abafunda abantu pa lwa kutola mana?
- Mba findo baYehoba babula abantu ukucita pa busiku bwa busisanu na bumo, kabili nipali wisa mulandu?
- Mba nicisa cimpelampela baYehoba bacita ili mana yasungwa ukufika pa busiku bwa busisanu na sibili?
- Myaka inga baYehoba baliisya abantu mana?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Ifyakufuma 16:1-36 na Ifyakupenda 11:7-9.
Kani findo Ifyakufuma 16:8 filangisya palwa kweba’ti fwebo tulyelelwe ukucindika abekalikilwe mu kwansika kwa mwi kelesya lya buKlistu? (Ebeya. 13:17)
Mu mpanta, kani abaIsilaeli balukubanusyako syani cila busiku ati balyelelwe ukupemamo muli baYehoba? (Fum. 16:14-16, 35; Ndute. 8:2, 3)
Findo baYesu balabile ati e fyalukwimakaninako mana, kabili fwebo tulasyukilamo syani muli uyu ‘sinkwo’ufumine kwiulu’? (Yoa. 6:31-35, 40)
- Pendeni Josyua 5:10-12.
Ni pa myaka inga abaIsilaeli baliile mana, ici calibesesye muli isa’nsila, kabili findo tungasambililako kuli cici icisimicisyo? (Fum. 16:35; Pen. 11:4-6; 1 Kol. 10:10, 11)


text:
Ukutembela—Ni Bwisa Bune Ubulimo?
Ili tamungatatika ukucite’cintu, cipale mungalukulanguluka ati, ‘Ni bwisa bune ubulimo mu kucite’fi?’ Kani cibipile ukulanguluke’fyo na pe tembelo? Koku mwane. Mu cifyalilwa lukoso, tulafwayo’kwishiba ubune ubulimo mwi tembelo.
Mu fiputusha ifyafumako, twalabila pa filangisha ati itembelo talipo cintu ici umuKlistu elelwe lukoso ukucita neli ati cintu icimulengesha ukumfwako bwino. Muli bucine, baLesa balaasuka amatembelo. Kani twatembela mu nshila iyelelwe kabili pa fintu ifyelelwe, bakatumfwa. Nakabili, balatukoselesha ukupalamina kuli bo. (Jakobo 4:8) Pano, findo tukabwenamo kani tulukutembela inshiku shonse? Nga tulabilepo pali fimo fimo ifi tukabwenamo.
Ukubulo’kubombomana makosa.
Kani mulabombomana makosa ili muli ne makatasho aakulu mu mekalilo enu? Baibolo ilalabila ati “mulukutembela ukwa kubulo’kuleka” pa mpindi sha kube’fyo, kabili ati “nga kukeshibwe kuli baLesa ukulomba kwenu.” (1 AbaTesalonike 5:17; AbaFilipoi 4:6) Baibolo ilatubuulishisha ati kani twatembela kuli baLesa, “ubutende bwa baLesa, ubukango’kwishibwa konse, bukalame’mitima [yesu] ne malangulushi [esu].” (AbaFilipoi 4:7) Kanshi, ukutembela kuli baWishifwe aba kwiulu kulatulengesha ukubulo’kubombomana makosa. E mulandu batukoselesesha ukucita fyopele’fyo. Amasamo 55:22 alalabila ati: “Bika icipinto cobe pali baYawe, bo bakakukosha.”
“Bika icipinto cobe pali baYawe, bo bakakukosha.”—Amasamo 55:22
Abantu abengi mu calo conse balibwene ati itembelo lilabofwako. Ba Hee Ran, aba ku South Korea, balilabiile ati: “Nangaba ati ndi ne makatasho aakulu, kani natembela, ndomfwa koti natuula icipinto icilemene kabili ndaba ne makosa aakupitilisha ukupyungila baLesa.” Ba Cecilia aba ku Philippines, balilabiile ati: “Ndi ne bana babili abanakashi kabili ndalama na bamayo abafilwa ukunjishiba pakuti balwashi. Ifi fyonse filambombomanika. Pano, ukutembela kulangofwako ukubulo’kubombomana makosa inshiku na nshiku. Ndiishi ati baYawe bakangofwako ukulame’cisoolo canji.”
Tulasangalashiwa ne kukoshiwa mu mpindi ya makatasho.
Kani muli ne makatasho aakulu aamulengesheni ukubombomana makosa? Ukutembela kuli “baLesa ba kusangalasha konse” kukamofweniko ukubulo’kubombomana makosa. Baibolo ilalabila ati baLesa ‘balatusangalasha fwebo pa kupenga kwesu konse.’ (2 AbaKolinto 1:
BaLesa balatupeela amano.
Fimbi ifi tusalululapo ukucita fingalengesha amekalilo esu ne abakwabesu ukuwaminako neli ukubipilako. Pano findo fingatofwako ukusalululapo bwino? Baibolo ilalabila ati: “Kani pali mwebo umbi taakwete-mano [makosa makosa ili alukupita mu makatasho], nga alombe kuli baLesa, ababapela lukoso bonse, abatabapatapo; popele akapelwa kuli ye.” (Jakobo 1:5) Kani twalomba amano, baLesa bangapyungisha umupashi uswetelele pa kutofwako ukusalululapo bwino ifyakucita. Eli, tungalomba mu kushinkamika lukoso kuli baLesa ati batupeele umupashi uswetelele ni pakuti baYesu balilabiile ati ‘baWishifwe aba kwiulu bakabapela umupashi uswetelele abo abalukubalomba.’
BaYesu nabo balukulomba baWishibo ukubofwako ili balukusalululapo ukucite’fintu ificindeme. Baibolo ilalabila ati ili baYesu tabangasalulula abalalume 12 abaali ne kuba intangishi shabo, ‘baalitembeele kuli baLesa ubushiku bonse.’
Koti ni fyefyo ifyacitikile kuli baYesu, abantu abengi balikoshiwe panuma ya kubona ifi baLesa baasukile ukulomba kwabo ukwa kubofwako ukusalululapo bwino ifyakucita. Ba Regina aba ku Philippines baalilabiile pa makatasho bapitililemo. Pakuti abalume babo balifwile, balakatashiwa ukulama icisoolo cabo, incito baalukupyunga ilishilile, kabili bali ne bukatasho bwa kukusha abana babili abanakashi. Findo fibofwako ukusalululapo bwino ifyakucita? Baalilabiile ati, “Ndatembela lyonse kuli baYawe.” Ba Kwabena, aba ku Ghana, balilabiile umulandu baalombeele baLesa ukubofwako. Baalilabiile ati, “Incito nalukupyunga yeyo nalukufolelapo indalama ishingi yalishilile.” Ili balukusalululapo incito baali ne kutatika ukupyunga, baalilabiile ati, “Nalukutembela kuli baYawe ati bangofweko ukusalululapo bwino incito ya kupyunga.” Nakabili balilabiile ati, “Nalibwene ati baYawe baalingofweleko ukusalululapo incito iimpeelako impindi ya kupyunga imilimo ya baLesa ne kukumanisha ifi mpengela ifya ku munefu.” BaLesa bangamofweniko na mwebo kani mulukutembela kuli bo pa fintu ifingakuma bucibusa bwenu nabo.
Twalabilako lukoso ifinini ifilangisha ubune ubulimo mu kutembela. (Kani mulukufwaya ukumfwilapo na fimbi, boneni akabokoshi akalukulabila ati “ Ifi Tubwenamo mu Kutembela.”) Pano, pakweba ati na mwebo mukabwenemo, mulyelelwe tange ukwishiba baLesa ne kufwaya kwabo. Kani ifi efi mulukufwaya, mwane mukalombe Bamboni sha BaYawe ukumofweniko ukumfwisha ifilembelwe mu Baibolo. * Ici e cintu ca kutanga icikamofweniko ukupalamina ku ‘Bomfwa ukutembela.’
^ par. 13 Kani mulukufwaya ukumfwilapo ifyebo na fimbi, ambaaleni na Bamboni sha BaYawe abekala apepi na mwebo neli kamuyeni pa www.jw.org/lam.


text:
Icisimicisyo 13: Ablaamu—Icibusa ca BaLesa
UMO umupunda uku abantu baile mu kwikala ili ubulobe bwa menda bwasilile walukwitwa ati umusi wa Ule. Walibele musi uucindeme umwali ne maŋanda amo aaweme. Pano abantu abali mulya balukutembela tulesa twa bufi. Efi balukucita na mu Babeli. Abantu abali mu musi wa Ule na Babeli tabali koti ni Noa ne mwana wakwe Syemi, abatwalilile ukupyungila baYehoba.
Mukupelako, palipitile imyaka 350 ili Ubulobe bwa menda bwasilile, Noa umuntu wa bucetekelo alifwile. Palipitile lukoso imyaka yobilo ne mwalalume ulukubona mu cikope alifyelwe. Aali muntu uwalibelele kuli baLesa. Isina lyakwe lyali ni Ablaamu. Alukwikala ne lupwa lwakwe mu musi wa Ule.
Kambi kasuba baYehoba balyebele Ablaamu ati: ‘Ufumeko ku Ule na ku bakwanu, ne kuya ku calo ico ici nkakulangisya.’ Kani Ablaamu alyumfwilile baLesa ne kusya fyonse ifya kusangalasya ifyali mu musi wa Ule? Inya, alyumfwilile. Kabili nipakuti Ablaamu lyonse alukumfwila baLesa eci aisibikilwe ati cibusa ca baLesa.
Bambi abakwabo Ablaamu balile naye ili afumineko ku Ule. Bawisi Ablaamu ba Tela balile naye. Loti umwipwa wakwe naye alile. Kabili Sala umukasi wakwe Ablaamu naye alile. Mukupita kwa mpindi bonse balifikile ku musi uwalukwitwa ati Kalani, eko Tela afwilile. Baali ukutali na ku musi wa Ule.
Ili papitile mpindi Ablaamu ne ba mu ŋanda yakwe balifumineko ku Kalani ne kwisa ku musi uwalukwitwa ati Kanani. Kulya eko baYehoba balabile ati: ‘Ici e calo nkapela ku bana bobe.’ Ablaamu alikele mu Kanani mu masema.
BaLesa balitatikile ukofwa Ablaamu icakweba’ti alikwete amatanga ambelele ne nama simbi ne myanda ya bapyunjisi. Pano ye na Sala tabakwetepo neli mwana uwakulifyalila.
Ili Ablaamu ali ne myaka 99, baYehoba balilabile ati: ‘Nakulaya ati ukalukuli niwe wisibo ifikoto fya bantu ifingi.’ Kani ici cali ne kucitikako syani, pakuti Ablaamu na Sala baalicekwile ukwakuti bafyale umwana?
Ifyakutaŋga 11:27-32; 12:1-7; 17:1-8, 15-17; 18:9-19.
Ifyakwipusya
- Kani abantu abaikele mu musi wa Ule baali syani?
- Kani umwalalume uuli mu cikope ninani, nilwisa afyelwe, kabili alukwikala pi?
- Mba nifindo baLesa babulile Ablaamu ukucita?
- Mba nindo Ablaamu alukwitilwa ati icibusa ca baLesa?
- Mba nibani abaile na Ablaamu ili afumine ku Ule?
- Kani nifindo baLesa babulile Ablaamu ili afikile ku calo ca Kanani?
- Mba nifindo baLesa balaile Ablaamu ili aali ne myaka ya kufyalwa 99?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Ifyakutaŋga 11:27-32.
Kani Ablaamu aali naye syani Loti? (Taŋ. 11:27)
Nangaba’ti Tela e waisibikilwe ati alikuusisye ulupwa lwakwe ukulola ku Kanani, kani tulisibile syani ati ni Ablaamu e wababulile ati bakuuke, kabili nindo acitile’fyo? (Taŋ. 11:31; Cit 7:2-4)
- Pendeni Ifyakutaŋga 12:1-7
Mba nifindo baLesa balundileko ku kulayana kwabo na Ablaamu ili afikile ku calo ca Kanani? (Taŋ. 12:7)
- Pendeni Ifyakutaŋga 17:1-8, 15-17.
Kani nilisa isina bamupeele Ablama ili aali ne myaka ya kufyalwa 99, kabili nindo? (Taŋ. 17:5)
Kani nifindo baLesa balaile ukusyukisya Sala kuntangile? (Taŋ. 17:15, 16)
- Pendeni Ifyakutaŋga18:9-19.
Ifyakutaŋga 18:19, kani filalabila pali isa’milimo iya bafyasi abalalume? (Ndute. 6:6, 7; Efes. 6:4)
Kani nifindo fyacitikile kuli Sala ifilangisya ati tekuti tufisepo icili conse kuli baYehoba? (Taŋ. 18:12, 15; Amasa. 44:21)