text:
“Losyini Pamwi na Yao Akulosya”
“Acino mwakomelezyanya nu kwazwana.”—1 TESA. 5:11.
INYIMBO: 53, 28
1, 2. U mulandu ci uno tulinzile ukulanzyanyizya pali vino tungacita pa kuteekezya aakulosya? (Lolini cikope cakutandikilako.)
YA Susi yalanzile ukuti: “Papisile apiipi nu mwaka onga ukufuma pano umwanitu umulumendo wafwilile, ala tukauvwa sana uyi.” Umwina Klistu muze nawe walanzile ati lino mamakwe wafwile, uvwanga sana “uyi nu ulanda.” Icaulanda icakuti antu na yauze aingi sana nayo yakauvwa vikwene. Aina na ya nkazi aingi yateelenginyepo ukuti ya wao yangafwa lino Alamagedoni itali ize. Ndi cakuti limwi mwafwilwa umutemwikwa winu nanti ndi pali umwi wino mwamanya uwafwilwa, limwi mungelenganya muti: ‘Uzye umuntu akulosya angazwiwa uli?’
2 Limwi muvwapo vino antu yakalanda ukuti ndi papita insita umuntu uwafwilwa akaata ukusakamala. Nomba, uzye i cumicumi avino cikaya uku muntu wensi akulosya? Mama umwi uwafwilwa iya walanzile ukuti, “Nazana ukuti vino umuntu akaomvya insita i vikalenga ukuti umwi atandike ukwililako.” Wakwe vino icilonda cikapola panono panono ndi cikusakamalwa ningo, umuntu aakasakamikwa pa mulandu nu kufwilwa nawe angatandika ukwililako ndi cakuti yauze yakumusakamala. I cani icingazwa sana umuntu uwafwilwa ukutandika ukwililako?
YEOVA “ALI NTULO YA KUTEKEZIWA KONSI”
3, 4. U mulandu ci uno tusitwisikila ukuti Yeova wamanya vino tukauvwa ndi tukulosya?
3 Yeova Tata witu uwa kwiyulu ali wino akatuteekezya sana. (Welengini 2 Kolinto 1:3, 4.) Yeova waya sana nu luse, nupya wanenyile antu yakwe ati: “Kapeela wa maka kuno muli anene.”—Eza. 51:12; Masa. 119:50, 52, 76.
4 Tata witu uwaya na mizu nawe pa nsita imwi aomvi yakwe yafwile, wakwe Abulaamu, Isaki, Yakobo, Mose, nu Mwene Davidi. (Mpe. 12:6-8; Mate. 22:31, 32; Mili. 13:22) Baibo ikatunena ukuti Yeova akalondesya ukuti wanda umwi akatuutulule antu ya cisinka wakwe yaa. (Yobo 14:14, 15) Yalaya sana ni nsansa nu umi usuma. Nupya Baibo ikati Yesu wazanzyanga sana Yeova. (Mapi. 8:22, 30) Fwandi Yeova uvwile sana uyi lino waweni kuno umwanakwe akufwa imfwa ipisye.—Yoa. 5:20; 10:17.
5, 6. Uzye Yeova akatuteekezya uli?
5 Fwandi tungasininkizya ukuti Yeova alatwalilila ukutwazwa. Lekini lyonsi twamunena vyonsi ivikutucuzya lino tukupepa kuli aliwe. Tukateekeziwa sana ukumanya ukuti Yeova akamanya vino tukuyuvwa lino tuli ni intazi nupya akatupeela amaka! Nomba, uzye akacita uli vivyo?
6 Inzila yonga ino Yeova akatwazwilamo, u kutupeela ‘umupasi wamuzilo.’ (Mili. 9:31) Umupasi wamuzilo ukatuteekezya sana. Yesu walavile ukuti Yeova ali nu “kupeela mupasi wamuzilo kuli yao akamulenga.” (Luka 11:13) Ya Susi, atiyalandwapo mpiti yatiile: “Ilingi twafukamanga nu kulenga kuli Yeova ukuti atuteekezye. Cila nsita umupasi wakwe Leza wacingililanga imyenzo itu na melenganyo.”—Welengini Filipi 4:6, 7.
YESU NAWE AKAMANYA VINO TUKUYUVWA
7, 8. U mulandu ci uno tungasininkizizya ukuti Yesu alatwalilila ukututeekezya?
7 Lino Yesu wali pano nsi, wakolanyanga sana Isi muli vino wavwanganga nu kucita. (Yoa. 5:19) Yeova watumile Yesu pano nsi uku “kupozya imyenzo itonte” nu ‘kumyalalika akulosya.’ (Eza. 61:1, 2; Luka 4:17-21) Antu yamanyile ukuti Yesu uvwikisyanga ivya yacuzyanga nupya walondesyanga ukuyazwa.—Ayeb. 2:17.
8 Lino Yesu wali umwance, nawe kwene uvwanga uyi ndi umwi uwa mu lupwa nanti umuntu wino wamanya wafwa. Cikaloleka kwati Yosefu, isi wakwe Yesu wafwile ala Yesu acili umulumendo. * Elenganyini pali vino Yesu uvwile uyi nu kuvwila nyina ulanda alino na ato yakwe.
9. Uzye Yesu walangilile uli ukuti wali nu luse lino Lazalo wafwile?
9 Lino Yesu waombanga umulimo wa kusimikila, wasakamalanga sana antu nu kuyuvwila uluse. Elenganyini pali vino vyacitike lino cuzakwe Lazalo wafwile. Nanti icakuti Yesu wamanyile ukuti wali nu kutuutulula Lazalo, uvwile sana uyi wakwe vino Maliya na Mata yuvwile. Uvwile sana uyi icakuti watandike nu kulila.—Yoa. 11:33-36.
10. Uzye tungasininkizya uli ukuti Yesu akamanya vino tukayuvwa ndakai?
10 Uzye amazwi yano Yesu waomvyanga pa kukomelezya antu mpiti yangatwazwa uli ndakai? Malembelo yakatunena ukuti: “Vino Yesu wali apa mutondo avino ali ni lelo, nupya avino amayanga manda pe.” (Ayeb. 13:8) Vino ‘u mwene uno akapeela umi’ wamanya vino cikauvwika ukuya nu ulanda, “wene ali na maka yakwazwa yao akutunkwa pano umwisikulu watunsilwe nu kucula.” (Mili. 3:15; Ayeb. 2:10, 18) Fwandi tungasininkizya ukuti na likwene watwalilila ukuvwa uyi ndi walola yamwi yakucula, akamanya vino tukuyuvwa, nu kututeekezya “lino twalonda kwazwiwa.”—Welengini Ayebulai 4:15, 16.
‘KUTEKEZIWA NU KUKOMELEZIWA KUNO MALEMBELO YAKATUPEELA’
11. A malembelo ci aakamuteekezya sana ndi mukuyawelenga?
11 Ilyasi ilikalanda pali vino Yesu uvwile uyi lino Lazalo wafwile a lyonga sile pa malyasi aingi akuteekezya aaya muli Baibo. Cii citanga cituzungusye, pano “vyonsi ivyalembwa mu malembelo vyalemvilwe ukutusambilizya, pakuti tuye nu upaalilo kupitila mu kuteekeziwa nu kukomeleziwa kuno malembelo yakutupeela.” (Loma 15:4) Ndi muli nu ulanda, namwe kwene mungateekeziwa lino mukuwelenga malembelo wakwe yaa pisika:
‘Yeova akaya umupipi sana na yayo ati yaputuka imisana. Wene akapususya antu yanoyati yapelelwa amano. Ivikacula umuntu musuma ala ivingi wakwe cimwi. Lelo Yeova akamupususya kuli vyonsi sile.’ —Masa. 34:18, 19.
“Amizu yane nanti yangamvulila uli, wemo [Yeova] ukantekezya nu kunsansamusya.”—Masa. 94:19.
“Mwene witu Yesu Klistu, na Leza Tata wino watutemwa, nupya mu cikuku cakwe watupela ukomelezyo nu upaalilo, alukutukomelezya nu kutupela maka.”—2 Tesa. 2:16, 17. *
AMU CILONGANO YAKAKOMELEZYA
12. Uzye tungateekezya uli yauze?
12 Kuuze kuno yakatukomelezya u mu cilongano. (Welengini 1 Tesalonika 5:11.) Uzye mungakomelezya uli nu kuteekezya yayo ali nu “umwenzo utitikiziwe”? (Mapi. 17:22) Mwaiusya ukuti “kwaya insita ya kwikala cele ni nsita ya kuvwanga.” (Kasa. 3:7) Mama umwi uwafwilwa iya walondolwile ukuti: “Aali nu ulanda yalinzile ukulondolola vino yakuyuvwa nu kwelenganya. Fwandi icintu icicindame sana cino umwi angacitila umuntu ali nu ulanda u kusumba sana mano kuli vino akulanda ukwaula ukumuputukizya.” Ya Junia, yano kalume wao waikulike nayo yalanzile ukuti: “Nanti icakuti mutanga mumanye vyonsi pali vino umwi akuyuvwa, icacindama sana u kulonda ukumanya vino yakuyuvwa.”
13. I vyani vino tulinzile ukwiusya lino umwi ali nu ulanda?
13 Mwaiusya nu kuti antu yakapusana pusana umu micitile ya vintu lino yali nu ulanda. Insita zimwi umuntu aali nu ulanda aakamanya sile vino akuyuvwa, nupya limwi cingamutalila ukunenako yauze vino akuyuvwa. Baibo ikati: “Umwenzo ukaimanyila onga ivikucuzya, nupya patangaya nanti wenga angamanya ndi watiuzanga.” (Mapi. 14:10) Nanti lino umwi walanda vino akuyuvwa, asi lyonsi lino yauze yakamanya vino akwezya ukuyalondolwela.
14. I vyani vino tungalanda pakuti tuteekezye ali nu ulanda?
14 Fwandi citangupala ukumanya vino tunganena umuntu ali sana nu ulanda. Lelo Baibo ikati “amazwi ya muntu wa mano yali wa mulembo.” (Mapi. 12:18) Aingi yakaomvya amazwi ya kukomelezya aaya umu kabuku kakuti When Someone You Love Dies *. Ilingi cino mungacita u ‘kulosezya pamwi na yao akulosya.’ (Loma 12:15) Ya Gaby aafwililwe ya iya, yalanzile ukuti insita zimwi icikayazwa ukulanga vino yakuyuvwa u kulila. Yalanzile nu kuti: “Ali mulandu uno nkakomeleziwako lino anji yakulosezya pamwi nani. Pa nsita zya musango uwo, nsiyuvwa ukuti indi nenga.”
15. Uzye tungateekezya uli yauze ndi cakuti cikatutalila kulanda na ali nu ulanda? (Lolini na kambokosi kakuti “Amazwi Asuma Akuteekezya.”)
15 Ndi cakuti musikwata ivya kulanda pakuti mukomelezye yauze, limwi cingangupala ukulemba sile kadi wa kukomelezya, kutuma mazwi ukuomvya Intaneti, ukulemba mesegi pa foni, nanti ukulemba sile kalata. Limwi mungalemba sile amazwi aaya pi lembelo limwi angakomelezya ali nu ulanda, mungalemba pali vimwi ivisuma vino uwatafwa wacisile nanti imiyele imwi isuma ino wali nayo, nanti ukulanda sile vimwi vino mukwiusya ivisuma ivyacitiike. Ya Junia yalanzile ukuti: “Ukupokelela amazwi anono sile akunkomelezya nanti ndi aina yamwi yandalika ukuti tukizizye pamwi nayo nkaya sana ni nsansa. Ivya musango uwo vikalenga nayuvwa ukuti natemwikwa.”
16. Iinzila ci yuze isuma sana ino tungaomvya pa kuteekezya yauze?
16 Amapepo itu nayo yangateekezya aina na ya nkazi aali nu ulanda. Tungayapepelako nanti ukupepa nayo. Nanti icakuti limwi cingatala pa mulandu wakuyuvwa ukuti limwi mungatandika ukulila, ipepo linu ilya kufuma pansi ya mwenzo lingateekezya ali nu ulanda. Ya Dalene yalanzile yati: “Insita zimwi ya nkazi ndi iza umu kunteekezya, nayuzyanga ndi cakuti yangatemwa ukupepa nani, ilingi cayatalilanga pa kutandika, lelo ndi yalanda amazwi anono akutandikilako, yatwalililanga ukupepa amapepo akumfika pa mwenzo. Utailo wao ukome, vino yakalanga ukutemwa na vino yakansakamala vyonsi vyaleenga utailo wane ukukomelako.”
TWALILILINI UKUKOMELEZYA YAUZE
17-19. U mulandu ci uno tulinzile ukutwalilila ukukomelezya yauze?
17 Tutanga tumanye insita ilapitapo pakuti umwi ace ate ukuuvwa uyi pa mulandu nu kufwilwa. Lino umwi wafwilwa sile umutemwikwa, kukaya ya lupwa aingi ni vyuza akukomelezya, lelo ndi antu yayo yaswilila, ali nu ulanda akasyala akulondekwa akumukomelezya. Fwandi mulinzile ukuiteyanya ukwazwa uwa musango uwo. “Cuza, umukundwe insita ili yonsi. Uwina nao uwacani fwandi ndi cakuti asi wakuculila pamwi?” (Mapi. 17:17) Tulinzile ukutwalilila ukuteekezya ali nu ulanda ukufika lino yatandika ukwililako.—Welengini 1 Tesalonika 3:7.
18 Mwaiusya ukuti aali nu ulanda yangatandika ukuvwa sana uyi lino uwanda uno yakwatiilepo uwinga wafika ndi cakuti uwao wafwa, lino yuvwa inyimbo zimwi, ukulola ivikope, lino yatandika ukuomba imilimo imwi, nanti sile lino yanunsya vimwi nu kuuvwa vimwi, nanti sile ndi yafika pa nsita imwi iya mwaka. Lino uwafwilwa wacita vimwi wenga pa muku wakutandikilako wakwe ukuzanwa pa Ciusyo ca mfwa yakwe Yesu nanti pa ukongano, anguvwa sana uyi. Umwina umwi walanzile ati: “Nenekelanga ukuti ukwiusya uwanda uno twatwaline umuku wa kutandikilapo ukufuma pano uwane wafwilile kwali nu kundetela sana ulanda. Nupya citangupiile. Nomba aina yamwi na ya nkazi yapekinye ukuti tukizizye pamwi pa wanda uwa pakuti inje pamwi ni vyuza nu kukanaya nenga sile.”
19 Mwaiusya ukuti ali nu ulanda yasilondekwa sile ukukomeleziwa lino kwaya tusita tuyiyele. Ya Junia yalondolwile ukuti: “Ilingi ukwazwilizya ali nu ulanda nu kuya pamwi nawe apa nsita zyuze kukaavwa sana. Utusita twa musango uwo utwaula ukwenekela tukalenga ali nu ulanda ukuteekeziwa sana.” I cacumi ukuti tutanga tusisyepo ulanda uukayapo ndi umwi wafwilwa, nomba tungateekezyako umuntu ali nu ulanda lino twamwazwilizya muli vimwi. (1 Yoa. 3:18) Ya Gaby yalanzile ukuti: “Nkataizya sana Yeova pali ya eluda aangazwilizye sana umu nsita ino nali nu ulanda. Yangazwilizye ukumanya ukuti Yeova akansakamala sana.”
20. U mulandu ci uno malayo yakwe Yeova yakatuteekezezya sana?
20 Tukateekeziwa sana ukumanya ukuti Leza intulo ya kuteekeziwa konsi alasisyapo ulanda lino “antu yonsi ali mu malindi yaluvwa izwi lyakwe, nu kufumamo.” (Yoa. 5:28, 29) Leza walaya ukuti alasisyapo imfwa amanda pe nu ‘kukumbula aminsozi mu manso ya antu yonsi.’ (Eza. 25:8) Pa nsita iiya lyene, kutalaya ‘ukulosya pamwi na yao akulosya,’ pano antu yonsi umu nsi ‘yalaazanga pamwi na yao akuzanga.’—Loma 12:15.
^ par. 8 Yosefu walumbwilwe umuku wasyalikizyako muli Baibo ala Yesu ali ni myaka 12. Lino Yesu wacisile icizungusyo ca kutandikilako ca kusenula manzi ukuya waini, Yosefu atalumbwilwepo nanti pa nsita yuze pa cisila. Lino Yesu wali pa cimuti ca kucuziwilwapo, wapeezile Maliya uku mutumwa Yoane ukuti aliwe amusakamala, icikalangilila ukuti Yosefu aya nu umi pa nsita iya nga Yesu atacisile vivyo.—Yoa. 19:26, 27.
^ par. 11 Malembelo yauze yano mungazanapo mazwi aakukomelezya a Masamu 20:1, 2; 31:7; 38:8, 9, 15; 55:22; 121:1, 2; Ezaya 57:15; 66:13; Filipi 4:13; na 1 Petulo 5:7.
^ par. 14 Lolini ni lyasi lyakuti “Mwateekezya Ali nu Ulanda, Wakwe Vino Yesu Wacitanga” umu Lupungu Lwa Mulinzi lwakwe Novemba 1, 2010.


c: text/html

text:
Mwanda Waka Batumoni ba Yehova Kebafetengapo Noele?
Milangwe ya bubela itumbile
Binena Bantu: Batumoni ba Yehova kebafetengapo Noele mwanda kebakulupilepo mudi Yesu.
Bubine: Twi bene Kidishitu. Tukulupile amba tukapandila enka padi Yesu Kidishitu.—Bilongwa 4:12.
Binena Bantu: Mukalañanyanga bisaka na kufundija bantu baleke kufeta Noele.
Bubine: Tusenswe bisaka bininge, kadi twingidijanga Bible mwanda wa kwibikwasha bikale mu bumo.
Binena Bantu: Mupelanga “bintu biyampe bya pa Noele,” kimfwa: buntu, ndoe pa ntanda, ne kwilongela bintu biyampe na bantu.
Bubine: Twielelanga’ko kwikala na buntu ne ndoe difuku ne difuku. (Nkindi 11:25; Loma 12:18) Kimfwa, tupwilanga ne kusapula na kulonda bulombodi bwa Yesu bwa amba: “
Mubatambula ku bitupu, nenu pānai ku bitupu.” (Mateo 10:8) Ne kadi, tukulupile amba enka Bulopwe bwa Leza kete bo bukaleta ndoe ya bine pano pa ntanda.—Mateo 10:7.
Mwanda waka Batumoni ba Yehova kebafetengapo Noele?
Yesu ketusoñenyepo tuvuluke kubutulwa kwandi, ino wētusoñenye tuvuluke lufu lwandi.—Luka 22:19, 20.
Batumibwa ne bana-babwanga babajinji ba Yesu kebādipo bafeta Noele. Dibuku New Catholic Encyclopedia dinena’mba “
fetyi ya kubutulwa kwa Yesu keyāshilwilepo kumeso kwa mwaka wa 243 [Y.M.],” kokunena’mba yāshilwile ke papite kintu kya myaka 100 ne musubu na pāfwile mutumibwa wa mfulo.
Bible katelelepo mafuku a kubutulwa kwa Yesu; kadi i kutupu kintu nansha kimo kilombola’mba Yesu wābutwilwe mu mafuku 25 Kweji 12.
Tukulupile amba Noele keitabijibwepo na Leza mwanda i mitambe ku bibidiji ne bisela bya bwine-ntanda.—2 Kodinda 6:17.
Le kufeta Noele i mwanda mukatampe?
Bantu bavule bakifetanga Noele nansha byobayukile amba i mitambe ku bwine-ntanda kadi keidipo na kyalwilo mu Bible. Bano bantu babwanya kwiipangula’mba: Mwanda waka bene Kidishitu bafwaninwe kumona Noele mu muswelo mwishile na wa bakwabo? Le kufeta Noele i mwanda’tu mukatampe?
Bible witukankamika tulanguluke batwe bene na kwingidija “
malango” etu. (Loma 12:1, 2) Witufundija tulēmeke bubine. (Yoano 4:23, 24) Shako tusakanga bakwetu betumone biyampe, inoko tukōkelanga misoñanya ya mu Bible nansha shi ilengeja bantu betushikwe.
Nansha batwe byoketusakengapo kufeta Noele, tulēmekanga bwanapabo bwa muntu ne muntu mu uno mwanda. Ketwikujangapo mu biloñanga bakwetu pa Noele.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MUTWE WA PA NKUPIKO | BAIBOLO WAAMBAPO AMBA KA PA BUMI NE LUFU?
Bwipuzho Bwakatazha Bantu
BANTU bamba byavula bingi pa bumi ne pa lufu. Bamo balanguluka’mba inge muntu wafwa utwajijila kwikala na bumi mu mubiji mukwabo nangwa’mba uya na kwikala ku mpunzha ikwabo. Kabiji bakwabo balanguluka’mba usemwa jikwabo ne kwikala na bumi mu kilengwa kikwabo. Bakwabo bamba’mba lufu yo mpelo ya muntu.
Kampe ne anweba kuji byo mwayukapo pa uno mutwe, kwesakana na ko mwakomejile ne kisho kyenu. Byo kiji kuba’mba bantu bamba byapusana pusana pa kimweka inge muntu wafwa, abya kujipo muntu ye twaketekela wafwainwa kwitubuula mukumbu wa buno bwipuzho bwakatazha bantu nyi?
Pa myaka yavula yapitapo, bantangi ba bupopweshi bafunjisha lufunjisho lwa kuba’mba mweo kechi ufwa ne. Bantu bavula baya mu bupopweshi bwayukanyikwa nabiji bwa Bena Kilishitu, bwa ba Hindu, bwa Bayudea, bwa ba Mozilemu ne bukwabotu baitabila’mba mweo kechi ufwa ne. Bamba kuba’mba muntu inge wafwa, mweo wanji utwajijila kwikala na bumi ku mpunzha ya mipashi. Bantu baya mu bupopweshi bwa ba Budda, baitabila’mba muntu inge wafwa usemekelwa mu kintu kikwabo ne kuya ku mpunzha ikwabo ko atwajijila kwikala bwikalo bwa lusekelo kabiji bwa mutende yo batela’mba Nirvana.
Na mambo a luno lufunjisho, bantu bavula mwaya ntanda baitabila’mba lufu lulengela bantu kuya na kwikala mu kyalo kikwabo. Bantu bavula bamba’mba lufu lwibalengela kwikala na bumi bukwabo kabiji bamba kuba’mba lufu kyo kyaswa muchima wa Lesa. Pano Baibolo waambapo’mba ka pa uno mutwe? Mwane tangai mutwe walondelapo. Musakukumya bingi pa kuyuka mukumbu.


text:
ICIPANDWA 4
Acani Cino Cafumile mu Kwivwila Satana?
E Adamu nu Eva wafwile, amuno wativwizile Leza. Intaliko 3:6, 23
E Eva wivwizile inzoka apano alya icikomwa. Pa nsinzi wapileko Adamu ne alya.
Waaluvinye pa kucita coo, calinji a luwembu. E Leza wawawinzile muno wikalanga mu Paradaise.
Watalisile ukuyimba na wana wawo. Wakosile awafwa nu kufwa. Watapilusile imizimu. Yoo, yalinji a mpelelecezyo yawo.
Awafwe watawa nu wumi ndi vino itukumbu nalyonye litawa nu wumi. Intaliko 3:19
Naswe tukafwa mo e Adamu nu Eva a wakwasi witu. Awafwe watawa na maka aya kwivwa, ukulola nanti ukucita icili consinye.—Ekawizya 9:5, 10.
E Yehova atalondanga awantu wawafwa. Nombanye alizyulupula awafwe. Nga wiza wamwivwila, waliikala amanda pe.
Sambililani Navinji
ILYASI ILIZIMA LINO E LEZA AKUTUNENA!
Uzye Leza Walondanga Ukuti Insi Yiwe Wuli?
E Baibolo ikalondolola cino Leza welewulizile insi, impindi yino ukucula kulisila, vino vilicitika munsi kunkolelo na wano waliikala munsi.
ILYASI ILIZIMA LINO E LEZA AKUTUNENA!
Alisuwiloci Lino Twawa Nalyo pa Wafwe?
Uzye acani cikacitika nga twafwa? Uzye tulitela tulone nawakundwe witu wano wafwa?


text:
KYAMBA KYA USOPA Na. 2 2017 | Nanchi Mwanemeka Bupe bwa Lesa Nyi?
MWALANGULUKAPO’MBA KA?
Ñanyi bupe bwanema Lesa bo etupa?
Baibolo waamba’mba: “Lesa watemenwe bingi ba pano pa ntanda kya kuba wapaine Mwananji yenkawa umotu.”—Yoano 3:16.
Kino Kyamba kya Usopa, kyaamba pa ene mambo Lesa o atumijile Yesu pano pa ntanda kuba’mba etufwile. Twakonsha kumwesha byepi amba tusanta pa buno bupe?
COVER SUBJECT
Kya Bupe Kyakilamo Kunema
Baibolo waamba pa bupe bwakilamo kunema. Kabiji buno bupe bukalengela bonse kwikala na bumi bwa myaka ne myaka. Nanchi kujipo bupe bukwabo bwanema kukila buno nyi?
COVER SUBJECT
Mambo ka Bupe bwa Lesa o Bwanemena?
Ñanyi bintu bimo bilengela bupe bumo kunema bukwabo ne? Kulanguluka pa kino kwitukwasha kunemeka bingi bukuzhi.
COVER SUBJECT
Mwakonsha Kumwesha Byepi Amba Musanta pa Bupe Bwanema bwa Lesa?
Butemwe bwa Kilishitu bwitulengela kuba ka?
Nanchi Bena Kilishitu Bafwainwa Kusongola Nangwa Kusongolwa Nyi?
Bupopweshi bumo, butundaika bantangi babo kubuula kusongola. Bino Binembelo byaambapo amba ka pa uno mutwe?
Kuyanjisha Bantu Kukapwa Ñanyi Kimye?
Mu myaka ya kala, Bantu ba Lesa bafumine mu buzha. Bino kyatamakotu ke kya kuba’mba, bantu bavula batwajijila kuyanda na mambo a buzha.
Lusekelo Lufuma mu Kupana
Kupana kulengela anweba ne bantu bo mupa kwikala na lusekelo. Kupana kulengela bantu kukwatankana ne kwikala na balunda bavula. Kupana kwakonsha kwimulengela byepi kwikala na lusekelo?
Nanchi Baibolo Waamba’mba Ka?
Baibolo waamba’mba “moba a kupelako kukeya bimye byakatazha.” Nanchi o ano moba ambampo Baibolo nyi?
Mitwe Ikwabo
Kitapisho kya kwa Yesu Kyaikala Byepi “Bukuzhi ku Bantu Bavula”?
Bukuzhi bwitulengela byepi kukasuluka ku bundengamambo?


text:
Sena Mulagwasya Nokwacitika Ntenda?
Inzya, kanji-kanji Bakamboni ba Jehova balagwasya nokwacitika ntenda. Tulabagwasya Bakamboni abatali Bakamboni, kweelana amalailile aamu Bbaibbele aajanika mulugwalo lwa Bagalatiya 6:10: “Atucitile bantu boonse milimo mibotu, pele kapati ibaciinga cesu calusyomo.” Alimwi tulabayumya-yumya aabo ibajatikizyidwe akubapa lugwasyo lwakumuuya ndobayandika aciindi eeco.
Mbunga
Nokwacitika ntenda, baalu bamumbungano zili kubusena kwacitikila ntenda balabayandaula boonse bamumbungano eezyo kutegwa babone naa bali kabotu alimwi akuzyiba zyintu nzyobayandika. Mpoonya baalu balapa lipooti iijatikizya nzyobajana akwaambila bakuofesi yamutabi ya Bakamboni ba Jehovac yakubusena ooko zyintu nzyobabacitila.
Ikuti mbungano zili kubusena ooko tazikonzyi kupa lugwasyo luyandika, Kabunga Keendelezya ka Bakamboni ba Jehova kalapanga bubambe bwakugwasyilizya. Eeci cilikozyenye anzila njobakali kubelesya Banakristo bakusaanguna ciindi canzala. (1 Bakolinto 16:
Mali
Nzila imwi mbozibelesyegwa zyakusanga zitumwa kumaofesi aamitabi ya Bakamboni ba Jehova nkugwasya bantu bacitikilwa ntenda. (Milimo 11:


text:
ICIPANDE 3
Ifya Kupwisha Amafya
“Muletemwana nga nshi, pantu ukutemwa kufimba pa membu ishingi.”—1 Petro 4:8
Ilyo abantu baupana, balatendeka ukukwata amafya yalekanalekana. Limo icilenga aya amafya ni co balapusana mu fyo batontonkanya, mu fyo bomfwa nga kwacitika fimo na mu fyo bamona ifintu. Amafya yamo yafuma kumbi fye e lyo yambi yesa nga kwacitika ifyo bashile-enekela.
Limo kuti mwafwaya ukulacita ifintu kwati tamukwete amafya, lelo Baibolo itweba ukuti tulepwisha amafya. (Mateo 5:23, 24) Nga mulekonka ifyo Baibolo ilanda e lyo mukalapwisha bwino amafya.
1 MULELANSHANYA NGA MWAKWATA AMAFYA
IFYO BAIBOLO ILANDA: Kwaliba “inshita ya kusosa.” (Lukala Milandu 3:1, 7) Mufwile ukulakwata inshita ya kulanshanya pa mafya mukwete. Mule-eba abena mwenu ifyo muleyumfwa ne fyo muletontonkanya pa co mulelandapo. “Mulelanshanya icine” na bena mwenu lyonse. (Abena Efese 4:25) Nangu mukalipe shani, tamufwile ukulaumana. Nga muleasuka bwino, tamwakulaumanina na pa tuntu utunono.—Amapinda 15:4; 26:20.
Nangu mwafilwa ukumfwana, muleba no mutembo kabili muletwalilila ukutemwa no kucindika abena mwenu. (Abena Kolose 4:6) Mule-esha ukupwisha bwangu amafya kabili mwilaleka ukulanshanya.—Abena Efese 4:26.
IFYO MWINGACITA:
Mulesala inshita iisuma iya kulanshanya pa mafya
Abena mwenu nga balelanda mulekutikisha, mwilabacilima. Mulelolela mpaka inshita yenu iya kulanda yafika
2 MULEKUTIKA NO KUMFWA
IFYO BAIBOLO ILANDA: “Mube abatemwana nga nshi. Ku kucindikana ni mwe mubalilepo.” (Abena Roma 12:10) Calicindama ukukutikisha. Esheni ukumfwa ico abena mwenu balelanda, “mulelangulukilana. . . kabili muleicefya mu mitima.” (1 Petro 3:8; Yakobo 1:19) Mulekutika no mutima onse. Muleleka fyonse ifyo mulecita no kubika amano ku fyo abena mwenu balelanda. Nga cayafya, bebeni ukuti mwalalandapo inshita imbi. Nga muleibukisha ukuti abena mwenu te balwani benu lelo mufwile ukubombela pamo nabo pa kuti mupwishe ubwafya, ‘tamwakulakalipa bwangu.’—Lukala Milandu 7:9.
IFYO MWINGACITA:
Nangu tamutemenwe ifyo abena mwenu balelanda, twalilileni ukukutika no kwesha ukumfwa
Esheni ukumfwa umo balelosha. Moneni ifyo abena mwenu balecita pa kulanda
3 CITENI IFYO MWALANSHANYA
IFYO BAIBOLO ILANDA: “Mu kucucutika konse mwaba no busuma, lelo ukusosa fye ukwa milomo kulola ku kubulwa.” (Amapinda 14:23) Tamufwile ukupelela fye pa kusuminishanya ifya kucita. Mulingile ukulacita ifyo mwasuminishanya. Ici tacayanguka, lelo mulafuma ifisuma. (Amapinda 10:4) Nga mulebombela pamo, ‘mukalambulwa icisuma’ pa kubombesha kwenu.—Lukala Milandu 4:9.
IFYO MWINGACITA:
Landeni ifyo cila muntu akulacita pa kupwisha amafya
Nga papita inshita mulemona nga mulecita ifyo mwaumfwene
Ishibilenipo na Fimbi
LOLENI!
Ifya Kucita pa Kuti Mulekutikisha
Nga mulekutikisha ninshi mulelanga ukuti mwalitemwa abena mwenu. Sambilileni ifya kukutikisha.


text:
CIIYO 17
Ino Bamatanjilili Balubasu Balatucafwa Buyani?
Malembo aBeneklistu aCigiliki alaambawo mankanda aanji pali Banabasi alimwi amutumwi Paulo. Basankwa aba bakalinga kusebensa mbuli bamatanjilili beshi kweendenda, kuya bufwakashila mabungano akutaanguna. Ino nceebonshi? Bakalinga kucite lusuno lwakuyumya lushomo lwa bamakwesu. Paulo wakaamba ayi wakalinga kusuni ‘kuboolela kuya mukubona bamakwabesu’ mbobakalinga kushiite. Wakalyaaba kweenda makilomita aanji kwaamba ayi akayumye bamakwabesu. (Milimo ya Batumwi 15:36) Abalo bamatanjilili balubasu munshiku shino balafwakasha kwaamba ayi batuyuminishe.
Balesa mukutuyuminisha. Mutanjilili walubasu uli woonse ulafwakashila mabungano ashika ku 20 na kwiindaawo, nsondo ansondo mankanda obilo pamwaaka. Inga twacafwikwa abuumbi kwiinda mulushibo lwabamakwesu aba alimwi alwabamakaabo na kabeebete. Balelesha kushiba bacanike alimwi abacinene, alimwi balakondwa kuya andiswe muncito yakushimikila alimwi akushiiyo shesu sha Baibo. Bamatanjilili balubasu balacita bweembeshi abamanene, akutuyuminisha kwiinda mumakani ngobaamba mulibungano alimwi akumabungano anene.—Milimo ya Batumwi 15:35.
Balabikila maano muntu uli woonse. Bamatanjilili balubasu balisuni kushiba libungano mbolitosebensa lwakumushimu. Balabungana abamanene alimwi a basebenshi bacafwilisha kwaamba ayi babone kuya panembo kwa libungano akubalwita sheenga shabacafwa kusebensa kabotu mikuli njebacite. Balacafwa bapainiya kwaamba ayi banosebensa kabotu muncito yabo, balasangalala kushiba bacoonono mbobatooya panembo lwakumushimu. Womwi awomwi wabamakwesu aba ulalyaaba mbuli ‘musebenshima mukucafwa ndiswe.’ (2 Bene Kolinto 8:23) Tulyeelete kukonkela lushomo alimwi akulyaaba kwabo muncito yakwe Lesa.—Bene Ebulu 13:7.
Ino bamatanjilili balubasu balafwakashila nshi mabungano?
Ino inga mwacafwikwa buyani ciindi ndyebafwakashila libungano?


text:
Mashita no Fudanshi-kun (ましたの腐男子くん) Volume 01 Raw Zip Download/ダウンロード Mashita no Fudanshi-kun
Mashita no Fudanshi-kun Associated Names
Title: ましたの腐男子くん 第01巻 [Mashita no Fudanshi-kun vol 01] [黒岩チハヤ] ましたの腐男子くん 楼下的腐男子君 The Downstairs Resident is Mr. Fudanshi
Mashita no Fudanshi-kun Description
Tags: Mashita no Fudanshi-kun,ましたの腐男子くん,Mashita no Fudanshi-kun (ましたの腐男子くん) Volume 01 Raw Zip,ましたの腐男子くん ダウンロード,Mashita no Fudanshi-kun raw zip,ましたの腐男子くん raw raw,ましたの腐男子くん torrent zip,Mashita no Fudanshi-kun raw scan,ましたの腐男子くん raw .rar,Mashita no Fudanshi-kun raw .zip download,Mashita no Fudanshi-kun raw share,Mashita no Fudanshi-kun mediafire,Mashita no Fudanshi-kun upstore,Mashita no Fudanshi-kun Rapidgator,Mashita no Fudanshi-kun bigfile,Mashita no Fudanshi-kun Datafile,Mashita no Fudanshi-kun Turbobit,Mashita no Fudanshi-kun Mega,Mashita no Fudanshi-kun Keep2share,Title: ましたの腐男子くん 第01巻 [Mashita no Fudanshi-kun vol 01] [黒岩チハヤ] ましたの腐男子くん 楼下的腐男子君 The Downstairs Resident is Mr. Fudanshi raw zip
(Visited 52 times, 1 visits today)
More Raw Zip


text:
ISAMBILILO 6
Uzye Antu Aafwa Cilaya Uli?
1. Ilyasi lisuma likati uli pa yantu afwa?
Lino Yesu wafisile pa muzi pa Betani, mupipi na Yelusalemu, wazanyile ukuti cuzakwe Lazalo wafwa, papita na manda yani (4). Lyene Yesu wasenzile Malita na Maliya, yakaci yako Lazalo nu kuya kuno yazisile kalume wawo. Papo kwene, na antu yakongana. Alino Yesu watutulwile Lazalo. Malita na Maliya yazangile ndi uli!—Welengini Yoane 11:21-24, 38-44.
Malita wene wamanyile mpiti vino ilyasi lisuma likalanda pa yafwe. Wamanyile ukuti Yeova alatutulula afwe pa kuti yace yikale nupya pa mpanga ya pansi.—Welengini Yobo 14:14, 15.
2. Uzye antu afwa yaya uli?
Antu yaumvilwe uku lukungu. (Utandiko 2:7; 3:19) Fwe yantu asi fwefwe mipasi iyaya mu miili ya munyefu. Nga twafwa, kusi cimwi icikasyala icipuma. Lyonsi lino umuntu wafwa, ala nu wongo kwene wafwa, nu kwelenganya konsi ala kwasila. Ali cino nanti a Lazalo kwene atiizile asimika vino waile-azana lino wafwile, pano antu afwa yatamanya nanti kamwi.—Welengini Masamu 146:4; Lukala Milandu 9:5, 6, 10.
Uzye Leza akacuzya antu afwa umu moto? Baibolo ikasambilizya ukuti antu afwa yatamanya nanti kamwi. Fwandi, icisambilizyo ca kuti kwaya umoto wa pe, uufi uno ukazewanya sile Leza. Kapya Leza akaumvwa nu winyi ndi umvwa ivyakucuzya antu mu moto.—Welengini Yelemiya 7:31.
3. Uzye antu afwa yangatuvwanzya?
Antu afwa yatanga yavwange, nupya yatanga yuvwe nanti cimwi. (Masamu 115:17) Nomba kwayako angeli yamwi aipe angeleuzya umuntu wafwa pa kuti yavwanzye antu. (2 Petulo 2:4) Yeova asilonda kuti antu yavwanzya afwe.—Welengini Malango 18:10, 11.
4. Uzye aaweni alatutuluka?
Mintapendwa ni mintapendwa ya antu yano yali mu malindi yalatutuluka pa kuti yace yikale pano nsi. Na yamwi atamanyile Leza, akuti yacitanga ni vintu viipe, nayo kwene yalazyuka.—Welengini Luka 23:43; Milimo 24:15.
Yonsi alatutuluka yalasambilila icumi pali Leza, nupya yalauvwila Yesu pa kulangizya ukuti yamutaila. (Umbwilo 20:11-13) Yonsi alatutuluka, ndi yalaacita ivintu visuma, yalaaipakizya uumi wa pe pa mpanga ya pansi.—Welengini Yoane 5:28, 29.
5. Nga lyene vino Yeova alatutulula antu, tungati wene waya uli?
Leza watumile Umwanakwe ukwiza-tufwila pa kuti antu yano yafwa yakatutuluke. Fwandi tungati Yeova alatutulula antu pano uwa lukundo napya uwa cikuuku. Uzye mwemo mukalondesya kuti mukalole yaweni lino afwe yalazyuka?—Welengini Yoane 3:16; Loma 6:23.


text:
BAIBOLO ILAALULA ABANTU
Nali Umunkalwe Kabili uwa Lubuli
UMWAKA BAFYELWE: 1974
ICALO: MEXICO
IFYO BAALI: BALI ABANKALWE KABILI ABA LUBULI
INKULILO YANDI:
Nafyalilwe mu musumba wa Ciudad Mante, incende iisuma iya mu Tamaulipas ku Mexico. Abantu abengi aba muli iyi ncende baliba bwino kabili ni bakapekape. Na lyo line, muli uyu musumba mwaliba sana abankalwe.
Twafyelwe abaume 4, kabili nine cikonka ibeli. Nabatishiwe mu Katolika nga fintu abafyashi bandi balefwaya, kabili naishiletampa ukwimba mu calici. Nalefwaya ukulacita ifyo Lesa afwaya pantu naletiina ukupingulwa ukupya mu mulilo wa pe.
Ilyo nali ne myaka 5, batata balibutwike pa ng’anda. Ici calengele ndeumfwa sana ubulanda. Nshaishibe icalengele ukuti batubutuke apo twalibatemenwe sana. Bamayo balebomba inshita iikalamba pa kuti fye batusakamane.
Ifyacitike fyalengele ntendeke ukulofwa ku sukulu pa kuti ndeyangala na baice bambi abalipo abakalamba pali ine. Balinsambilishe ukutukana, ukupeepa, ukwiba, no kulwa ulubuli lwa nkonya. Apo nalefwaya ukulacimfya nga tulelwa, nalisambilile ulubuli lwa kupoosa inkonya, ulwa kufutulana, e lyo na martial arts, kabili nalitendeke no kulabomfya ifyanso. Nali uwa lubuli sana. Nalelwa sana ne mfuti mu misebo, kabili ilingi line balenguma ica kuti umubili onse waleba fye umulopa kabili naleshala fye impondo. Bamayo baleumfwa sana ubulanda nga basanga ndi ifi kabili balembutushisha ku cipatala.
Ilyo nali ne myaka 16, umunandi uo naleyangala nankwe ku bwaice, Jorge alitutandalile. Atwebele ukuti ni Nte ya kwa Yehova kabili alefwaya ukutwebako ubukombe ubwacindama. Alitendeke ukutulondolwela ifyo asuminamo ukubomfya Baibolo. Apo nshatalile belengapo Baibolo, nalitemenwe ilyo anjebele ishina lya kwa Lesa e lyo ne fyo afwaya. Jorge alitwebele ukuti tulesambilila nankwe Baibolo kabili twalisumiine.
IFYO BAIBOLO YAYALWILE UBUMI BWANDI:
Nalitemenwe ukwishiba ukuti Baibolo taisambilisha ukuti abantu balapya mu mulilo wa pe. (Amalumbo 146:4; Lukala Milandu 9:5) Ilyo nasambilile ifi, nalilekele ukumona ukuti Lesa munkalwe, lelo natendeke ukumumona nga Wishi uwaba no kutemwa kabili uufwaya abana bakwe ukulaikala bwino.
Ilyo natendeke ukumfwikisha ifyo nalesambilila mu Baibolo, namwene ukuti mfwile ukwalula imibele yandi. Nalingile ukuba uwaiceefya no kuleka ukuba umunkalwe. Amashiwi yaba pali 1 Abena Korinti 15:33 yalingafwile. Aya amashiwi yatila: “Ukwampana pamo na babi kulonaula imibele isuma.” Namwene ukuti nga ndefwaya ukwalula imibele yandi, nalingile ukuleka ukwangala na bantu abalelenga ndecita ifyabipa. Kanshi natendeke ukulayangala na ba mu cilonganino ca Bena Kristu, abantu abashilwa pa kupwisha amafya, lelo ababomfya Baibolo pa kuyapwisha.
Ilembo limbi ilyangafwile sana, lilembo lya Abena Roma 12:17-19 apatila, “Mwilabwesesha ububi pa bubi. . . . Mule-esha na maka yenu yonse ukuba aba mutende ku bantu bonse. . . . Mwilalandula. . . . pantu calembwa ati: ‘“Nine mfwile ukulandula, nine nkabweseshapo pa fibi ifyo bacita,” e fyasosa Yehova.’” Naishileishiba ukuti mu nshita yakwe, Yehova akalandula abantu ababa no lufyengo, kabili panono panono nalilekele ukuba umunkalwe.
Nshakalabe ifyacitike bushiku bumo ilyo naleya ku ng’anda icungulo. Abacaice bamo abali mwi bumba lya bantu abali abankalwe abo twalelwishanya nabo balinsashile, kabili uwali intungulushi yabo alingumine mu numa no kulanda ati “Ipokolole!” Nalipepele ipepo ilipi kuli Yehova ukuti angafwe ukushipikisha pali filya balenguma. Nangu ca kuti nalifwaishe ukuti mbabwekeshemo, nshababwekeshemo. Ubushiku bwakonkelepo nalikumenye uwali intungulushi ya muli lilya ibumba ninshi ali fye eka. Nalifwaile ukulandula, lelo na kabili nalipepele mu mutima kuli Yehova ukuti angafwe ukuilama. Icampapwishe ca kuti ulya mulumendo aishilenjeba ati: “Unjeleleko pali filya twacitile ubushiku bwafumineko. Na ine ndefwaya ukulasambilila Baibolo pa kuti nkabe nga iwe.” Nalitemenwe pa fyo nailamine! Ne cawamishe ca kuti nalitendeke ukusambilila Baibolo nankwe.
Icabipile ca kuti ba lupwa wandi bambi tabatwalilile ukusambilila Baibolo pali ilya nshita. Nangu cali ifi, ine nalitwalilile ukusambilila Baibolo kabili nalipangile ukuti nshakaleke icili conse ukunenga ukuleka ukusambilila. Nalishibe ukutila kuti naleka ukumfwa sana ububi nga ndesangwa na bantu ba kwa Lesa kabili nalishibe no kuti aba bene e balupwa wandi. Nalitwalilile ukulongana, kabili mu 1991 nalibatishiwe no kuba Inte ya kwa Yehova.
IFYO NANONKELAMO:
Kale nali umunkalwe, cumbu munshololwa kabili nali uwa lubuli. Lelo Icebo ca kwa Lesa calilenga nayalula imibele yandi. Pali ino nshita ndebako abantu abalefwaya ukumfwa ifyo Baibolo ilanda. Pa myaka 23 iyapita, ndabomba ama awala ayengi cila bushiku mu mulimo wa kwa Lesa.
Pa nshita imo nalibombeleko pa maofeshi ya Nte sha kwa Yehova mu Mexico. Ilyo nalebombela pali aya amaofeshi, nalishibene na Claudia, umwanakashi umwina Kristu uwacincila, kabili mu 1999 twalyupene. Ndatasha sana pa fyo Yehova ampaala pa kumpeela uyu cibusa wa cishinka.
Twaile mu kubombela mu cilonganino umo babomfya ululimi lwa ba nkomamatwi ulwa ku Mexico, pa kuti tuleyafwa bankomamatwi ukwishiba Yehova. Pa numa, balitutumine ukuya ku Belize mu kusambilisha abantu Baibolo. Nangu ca kuti tatwakwata sana icuma, tulakwata fyonse ifyo tukabila pa kuti tube ne nsansa kabili teti tuleke ukusambilisha abantu Baibolo pa kuti fye tukwate icuma.
Mu kuya kwa nshita, bamayo balitendeke ukusambilila Baibolo na kabili, kabili balibatishiwe. Umukalamba wandi na bena mwakwe, ukubikako na bana babo nomba ni Nte sha kwa Yehova. Abanandi bamo abo nashimikileko imbila nsuma iya Bufumu nabo balabombela Yehova.
Icabipako ca kuti balupwa wandi bamo balifwa pantu tabalekele ukuba abankalwe. Nga nalitwalilile ukuba umunkalwe, na ine nga nalifwa. Ndatasha Yehova pa fyo ampalamike kuli ena e lyo na ku bantu bakwe, abatenkanishishe no kunanga icikuuku ilyo balensambilisha ukukonka ifyo Baibolo ilanda.


text:
ILYASHI LYA KALE
Ubunkolanya bwa “Eureka Drama” Bwalyafwile Abantu Abengi Ukusambilila Icine ca mu Baibolo
Muli ba 1800 abantu abengi mu musumba wa California balefwaya sana golde, kabili shimaini nga asanga golde ilingi line alebilisha ukuti “EUREKA!” icalola mu kuti “Naisanga!” Lelo Charles Taze Russell na Basambi banankwe aba Baibolo balisangile icintu cimo icacindama sana ukucila na pali golde, ne ci caali cine icaba mu Baibolo. Kabili balefwaisha ukushimikilako bambi ifyo basangile.
Ilyo calefika mu lusuba mu mwaka wa 1914, abantu abengi ukufuma mu misumba iikalamba baleya mu kutamba ubunkolanya ubo baleita abati, “Photo-Drama of Creation,” ubwa ma-awala 8 umo balelangisha ifintu ifingi. Abapangile ubu ubunkolanya ni ba International Bible Students Association (I.B.S.A.). Amasilaidi ayo balebomfya muli ubu bunkolanya ne fikope ifyalesela, inyimbo ishisuma na mashiwi balelandamo fyalyafwile abantu ukwishiba ilyashi lya mu Baibolo ukutula ku kubumbwa kwa fintu ukushinta ku kupwa kwa Myaka Ikana Limo ukwa Kuteka kwa kwa Yesu.—Ukus. 20:4. *
Inga balya abaleikala mu matauni ayanono, e lyo na mu ncende sha mu mishi bena caleba shani? Pa kuti bonse abali ne nsala ya ku mupashi na bo bakwate ishuko lya kutambako iyi filimu, mu August 1914 akabungwe ka ba I.B.S.A. kapangile ubunkolanya na bumbi ubo baleita ukuti, “Eureka Drama.” Bwali ubusuma sana ngo bunkolanya bwa “Photo-Drama,” lelo muli “Eureka Drama” mwena tamwali ifikope ifyalesela. Kwali imisango itatu iya “Eureka Drama”, imo na imo yalipilibwilwe mu ndimi ishapusanapusana: “Eureka X” yalikwete inyimbo na mashiwi yonse ayakopwa ayo balandilemo. Muli “Eureka Y” mwena mwali amashiwi yonse ayakopwa ayo balelandamo ne nyimbo shakopwa ukubikako na masilaidi ayepentwako panono. Na kabili “Eureka Family Drama,” iyo bapangile ukuti ilebomfiwa fye pa ng’anda, yena yakwetemo fye amashiwi yakopwa ayanono ne nyimbo ishinono. Ifilimba fya maseleti ifishakwete sana umutengo na fimbi ifyaleifwaikwa pa kutambisha ubunkolanya balefishita fye.
Abasambi ba Baibolo nomba baali no kutwala imbila ya Bufumu ku ncende ishipya isha mu mishi no kutambisha ubunkolanya ukwabula ukulipila no kusenda ifipe ifingi pamo nga mashini ya kutambishishako ubunkolanya ne ca kutambilapo. “Eureka X” iyakwete fye amashiwi baleilisha akasuba nelyo ubushiku. “Eureka Y” yena iyo balebomfyako na masilaidi baleitambisha ukwabula no kubomfya amalaiti, balebomfya inyali sha cardide. Ulupungu lwa kwa Kalinda ulwa mu ciFinnish lwatile: “Kuti twatambisha ifikope mupepi fye na konse ukuli abantu.” Ifi fiine Ulupungu lwa kwa Kalinda lwalandilepo, e fyo caishileba!
Mu nshita ya kulasonkela ifikuulwa ifikalamba, ilingi line, Abasambi ba Baibolo balebomfya ifikuulwa ifyo balebapeela apa fye pamo nga pa masukulu, pa fitesheni fya mashitima, mu fiyanda balubulwilamo imilandu e lyo na mu miputule abantu baleseshamo icitendwe iyaba pa mayanda ayakalamba. Ilingi line, baletambisha ubunkolanya pa nse, balebomfya insalu iikalamba iyabuuta iyo balekobeka ku cibumba ca butala. Ba Anthony Hambuch batile: “Bashibulimi baleseba pa ncende imo mu mabala yabo, batantika ne milando ya kwikalapo abantu ilyo baletamba ubunkolanya.” Bamunyinefwe abaletambisha “Eureka” balesendela ifisolobelo fya kutambishishako ubunkolanya, ifyola fya pa bulendo, ifipe fya kwipikilamo na matenti ya kulaalamo pa cikocikala icaletintwa na bakabalwe.
Mu ncende shimo abaletamba “Eureka” baleba abanono lelo mu ncende shimbi balefula sana. Ku United States, mwi tauni umwali abantu 150, abantu 400 e batambileko ubunkolanya mu cikuulwa ca pa sukulu. Ku ncende shimbi, pa kuyafika uko baletambishisha “Eureka Drama” abantu bamo bele-enda amakilomita 8. Ku Sweden, abena mupalamano ba ba Charlotte Ahlberg, abalongene pa ng’anda “balyumfwile bwino sana” ilyo bakutike ku mashiwi ayakopwa. Mu musumba umo uwa ku mikoti ku Australia, abaile mu kutamba ubunkolanya baali nalimo 1,500. Ulupungu lwa kwa Kalinda lwatile pa masukulu ya ku sekondari na pa makoleji, “baprofesa na basambi balatemwa sana ukutamba ifikope kabili balomfwa bwino ukukutika ku fyebo fyakopwa pa cilimba ca maseleti.” Abantu abengi balitemenwe sana “Eureka Drama” kabili baleitambisha na mu fikuulwa fya kutambilamo ifisela.
UKUTWALILILA UKWAFWA ABANTU UKWISHIBA ICINE
Ilyo amabumba ya Basambi ba Baibolo yaletuma bakalanda ku kumona nga kuti calinga ukutendeka amabumba na yambi, “Eureka Drama” baleibomfya sana muli uyu mulimo. Kwena te kuti twishibe bwino bwino impendwa ya bantu abatambileko “Eureka Drama.” Lelo icishinka ca kuti abantu abengi balitambileko ubu ubunkolanya mu misango yonse itatu. Nangu cibe ifyo, mu mwaka wa 1915, pa mabumba yonse 86 ayaletambisha ubunkolanya, mabumba fye 14 e yaletuma amalipoti lyonse. Lipoti ya pa mpela ya mwaka yalangilile ukuti abantu ukucila pali 1 milioni balitambileko ubunkolanya nangu ca kuti ifi fipendo tafyali ifyakumanina. Abantu nalimo 30,000 balilombele impapulo shilanda pali Baibolo.
Ca cine ukuti te bengi abebukisha ubunkolanya bwa “Eureka Drama,” lelo icinshinka ca kuti mu fyalo ifingi sana abantu abengi nga nshi balitambileko ubu ubunkolanya kabili balabwibukisha. Abengi pa batambileko balisangile icine ca mu Baibolo, icacindama ukucila na pali golde kabili balebilikisha ukuti “Eureka!”
^ par. 4 Moneni icipande icaleti: “Ilyashi lya Kale—Filimu Iyakoseshe Icitetekelo” mu Ulupungu lwa kwa Kalinda ulwa March 15, 2014 amabula 30-32.


text:
MAKANI EESU AAKAINDI
Filimu ya “Eureka Drama” Yakagwasya Bantu Banji Kujana Kasimpe Kamu Bbaibbele
IBBALA lyakuti “Eureka” lyaamba kuti “ndajana!” Mumwaanda wamyaka wa 19, ngolida yakali kuyandika kapati mu California mucisi ca U.S.A., babelesi bamumaini yangolida bakali kuvwula kwaamba kuti “ndajana” ciindi nobajana ngolida. Nokuba boobo, Charles Taze Russell alimwi abeenzinyina Basikwiiya Bbaibbele, bakajana cintu cimwi cijisi mpindu yiinda kubota—kasimpe kamu Bbaibbele. Alimwi bakalilisungwide kwaabila bamwi.
Kuzikusika mucilimo camu 1914, mamiliyoni aabantu mumadolopo mapati bakayoboloka kuyakweebelela filimu ya “Photo Drama of Creation,” yalo iyakali kutola mawoola aali lusele, iyakapangwa akabunga kabasikwiiya Bbaibbele kategwa International Bible Students Association (I.B.S.A.). Kaijisi zifwanikiso zibotu zipentedwe aatumagilazi, akweendelanya majwi aasikuluula atunyimbo itwakali kulila ansaansi, filimu eeyi yakajisi makani aamu Bbaibbele aakali kutondezya basikweebelela kujatikizya kulengwa kwazintu kusikila kumamanino aa Bulelo bwa Jesu Kristo bwa Myaka Iili Cuulu.—Ciy. 20:4. *
Pele mbuti kujatikizya baabo ibakali kukkala mumadolopo masyoonto amuminzi? Kutegwa kutabi bantu bafwide nzala yakumuuya balaaindwe, mu August 1914 kabunga ka I.B.S.A. kakamwaya filimu ya “Eureka Drama”—yalo iyakali filimu ya “Photo Drama” iyakali kunyamunika, pele iyatakajisi zifwanikiso zyeendeenda. Kwakali misyobo yotatwe, imwi aimwi yakali kujanika mumyaambo iili mbwiibede: Kwakali “Eureka X” yalo iyakajisi makani aakalekkoodwa alimwi anyimbo. “Eureka Y” yakajisi makani aakalekkoodwa oonse alimwi azifwanikiso zibotu izyakapentedwe aatumagilazi. Alimwi kwakali “Eureka Family Drama,” yalo iyakabambilidwe kuti kaibelesyegwa aŋanda, yakalijisi makani aakalekkoodwa aali mbwaabede alimwi anyimbo. Mincini iibelesya malekkoodi alimwi amapulojekita aataduli kapati akali kuulwa akubelesyegwa.
Kakunyina kubelesya pulojekita alimwi acipekupeku cipati kapati, Basikwiiya Bbaibbele bakali kukonzya kutola mulumbe wa Bwami mumasena manji aamuminzi alimwi amuzilawo zipya. Filimu ya “Eureka X” iyakajisi buyo majwi, yakali kukonzya kulizyigwa masyikati naa masiku. Filimu ya “Eureka Y” yalo iyakajisi zifwanikiso, yakali kukonzya kutondezyegwa kakunyina kubelesya magesi, pele kwiinda mukubelesya lambe. Lipooti imwi mu Ngazi Yamulindizi yamuci Finnish yakaamba kuti: “Tulakonzya kutondezya zifwanikiso eezyi kuli koonse.” Eelo kaka majwi aaya akali aamasimpe!
Muciindi cakubbadela maanda mapati akweebeleda, Basikwiiya Bbaibbele basongo bakali kukonzya kujana masena aatabbadelelwi, mbuli muzikolo, masena mapati aankuta, muzitisyini zyacitima, alimwi amuzilawo zipati zimwi zyamaanda. Bunji bwaziindi yakali kweebelelwa anze kwiinda mukubikka mulembo mupati uutuba kaulengelela kumbali lyalambe ilyakali kubelesyegwa. Ba Anthony Hambuch bakalemba kuti: “Balimi bakali kupanga busena bwakweebeleda mumyuunda yabo, kwiinda mukubikka zisamu zinji kutegwa bantu bakkale akweebelela pulogilamu.” Kakamu kabasikutondezya “Eureka” kakali kubelesya cikkocci citegwa “Drama wagon” mwalo mobakali kubikka zibelesyo zyabo.
Basikweebelela filimu ya “Eureka” zimwi ziindi bakali basyoonto pele zimwi ziindi bakali kuvwula kapati. Mucisi ca United States, basikweebelela ibali 400 bakabungana muŋanda imwi yacikolo mudolopo lyakajisi bantu ibali 150. Mumasena amwi, bantu bakali kweenda misinzo iilampa makkilomita aali lusele kuyakukweebelela filimu ya “Eureka Drama.” Mucisi ca Sweden, basimukobonyina baba Charlotte Ahlberg ibakabungene muŋanda isyoonto “bakakkomana kapati kumvwa” makani aakalekkoodwa. Bantu babalilwa ku 1,500 bakabungana mudolopo limwi ilyakali kulamfwu mucisi ca Australia kuti beebelele. Ngazi Yamulindizi yakaamba kuti, muzikolo zipati, “bamayi alimwi abasicikolo balakkomana kubona zifwanikiso alimwi amalekkoodi eesu aaboneka kabotu.” Filimu ya “Eureka Drama” yakaduma kapati nomuba mumaanda mobakali kweebeleda mafilimu.
KULIMINA MBUTO YAKASIMPE
Filimu ya “Eureka Drama” yakaba cibelesyo cigwasya ncobeni mumulimo wakuyiisya iwatakali kucitilwa mumbungano mwalo mbungano mozyakali kutuma baambi kuti bakatalisye tubunga twakwiiya Bbaibbele tupya. Tatukonzyi kuzyiba naa bali bongaye bakayeebelela filimu ya “Eureka Drama.” Tubunga tunji twakali kubeleka cakutaleka kutondezya filimu eeyi. Nokuba boobo, mu 1915 mwalo, akati katubunga tuli 86 tubunga tuli 14 buyo ntontuto twakali kutuma lipooti cakusitikila. Nokuba kuti ooyu tiiwakali ngomweelwe uuzulide, lipooti yakumamanino aamwaka ooyo yakatondezya kuti bantu bainda ku 1 miliyoni bakayeebelela filimu ya “Drama.” Bantu babalilwa ku 30,000 bakalomba mabbuku aapandulula Bbaibbele.
Kweelede kuti filimu ya “Eureka Drama” kunyina noyakali kuyeeyegwa kapati, nokuba boobo kuzwa ku Australia kusika ku Argentina, kuzwa ku South Africa kusika kunsumbu zyaku Britain, India, alimwi ansumbu zyaku America, bantu bakkala mumo kweelede kuti bakayeebelela filimu eeyi iilibedelede. Bantu banji akati kabo bakakajana kasimpe—cintu ciyandisi kwiinda ngolida—alimwi bakali kukonzya koompolola kuti “Eureka!”
^ par. 4 Amubone cibalo cakuti “Makani Eesu Aakaindi—Filimu Iigwasya Kuba Alusyomo Yakkwanya Myaka Iili 100” mu Ngazi Yamulindizi ya February 15, 2014, mapeeji 30-32.


text:
6
Ndukulupilo kinyi lwatudi nalo bwa bafwe?
1. Mukandu kinyi wibuwa utale bafwe?
Pabafikile Yesu ku Betanii, kibundji ki pepi na Yelusaleme, kuuku aye Laazare baadi mufwe takubaadi kukile mafuku ananka. Yesu bayile ku mashama na Maata na Mariya, bataata ba Laazare. Musango umune, bantu abaudile paapa. Banda kupwandikisha muloo ubaadi nawo Maata na Mariya pabaadi Yesu mubuushe Laazare ku bafwe!
Maata baadi auku mukandu wibuwa utale bafwe. Baadi auku shi Yehowa akyebe kusangusha bafwe bwashi bekale na muwa pa nsenga.
2. Muntu su baafu ekalaa naminyi?
Bantu mbapangibwe ku lufufi. (Kibangilo 2:7; 3:19) Tatwi bikudi bi mu mbidi ya bantu nya. Twi bipangwa bi na mbidi ya bu muntu, byabya takwi kintu su nkimune akishalaa na muwa apafu mbidi nya. Su muntu bafu, boongo bwaye namu abufu, na binangu byaye abishimina. Nyi bwakinyi, Laazare tabaadi mubwele shi baadi mumone kintu kampanda pabaadi mufwe mwanda muntu mufwe taukaa kintu su nkimune nya.
Efile Mukulu akyengyeshaa bantu mu kaalo kunyima kwa lufu su? Bu abilesha Bible shi bafwe tabauku kintu su nkimune, lulambukisho lwa inferno ndulambukisho lwa madimi na lukwete kudimbiila Efile Mukulu. Efile Mukulu mushikwe kukyengyesha kwa bantu mu kaalo.
3. Bafwe mbakumbeene kwisamba n’etu su?
Bafwe ta mbakumbeene kwakula sunga kupusha nya. (Misambo 115:17) Kadi ingi miikeyilu i bubi, ngikumbeene kwisamba na bantu na kudimba bushi nyi mbantu bafwe abesamba. (2 Mpyeele 2:4) Yehowa mukandikye kwisamba na bafwe.
4. Mbantu kinyi abakasanguka?
Midiyo ya bantu be mu nyembo abakasanguka. Mpa na bangi bashibaadi baukye Efile Mukulu na babaadi bakite myanda ibubi akasanguka.
Bantu abakasanguka abakapete mushindo wa kuuka bya binyibinyi pabitale Efile Mukulu na kutuula lukumino mwi Yesu na kumukokyela. (Bifumbulwe 20:11-13) Baaba abakasanguka na kukita myanda ibuwa mbakumbeene kupeta muwa wa looso pa nsenga.
5. Kusanguka kwa bantu akwitulongyesha kinyi pabitale Yehowa?
Efile Mukulu mwitupe lukulupilo lwa kusanguka pabaadi mutume Mwana aaye bwashi etufwile. Byabya kusanguka kwa bantu akwitulesha kifulo kya Yehowa na kalolo kaaye kakile. Apakasanguka bantu, mmuntu kinyi oodi na lukalo lwa kumona?


text:
Uzye Mwamanyapo Uli
Uzye aYuda aaile uku Yelusalemu pa Pentekositi yafumile “ku mpanga zyonsi”?
Ukulunda api lyasi lya mu Baibo ilyalembwa pali Milimo 2:5-11, Philo umu Yuda uwaliko pa nsita iiya, walemvile ilyasi limwi ilikalondolola api umba lya yantu aaile uku Yelusalemu pa Pentekositi umu 33 C.E.
Philo walemvile apa yantu ayanga uku Yelusalemu ati: “Maumba aingi aizanga uku vimulo, yaafumanga umu misumba iingi iyayelile uku ntunga zyonsi, yamwi yapitanga sile pansi, yauze nayo yapitanga pa manzi.” Nupya wakopolwile na amazwi aali muli kalata ino Agrippa 1 uwali umwizikulu wakwe Helodi Mukalamba, watumile kuli Caligula, kateeka wa ina Loma. Muli kalata wiiyo, Agrippa walemvile pa musumba wa Yelusalemu ati: “Umusumba wa Muzilo . . . utaali sile uukalamba umu Yudeya, lelo waali uukalamba nu ku mpanga zyuze, pano kwali antu aingi aafumanga umu musumba uu nu kuya ikala umu mpanga zyuze.”
Agrippa walumbwile incende kuno aYuda yikalanga, kumwi sile ni ncende izyali ukutali sana izili wa ku Mesopotamya, ku North Africa, ku Asia Minor, ku Glisi, alino nu kuvilila vya pali yemba wa Mediteleniani. Umuntu umwi uwasambilila sana, Joachim Jeremias, walanzile ati: “Nanti cakuti Agrippa atalanzile umu kulungatika injendo zya kuya uku Yelusalemu, antu yene yaayanga pano lyali isunde uku ya Yuda yonsi aikolo ukuyako.”—Malango 16:16.
Uzye vino aYuda ayanga uku Yelusalemu uku kuzevya ivimulo yavulanga, yayanga yakwikala kwi?
Umu Yelusalemu mwacitikanga ukuzevya kutatu umu mwaka: Kuzevya kwa Ucilo, nu kwa Pentekosti alino nu kuzevya kwa Cimulo ca Nsakwe. Umu nsita ya atumwa, antu aingi sana ukufuma umu Izlaeli nu mu mpanga zyuze muno aYuda iikalanga, yayanga uku Yelusalemu uku kuzevya kuu. (Luka 2:41, 42; Milimo 2:1, 5-11) Antu yonsi yaa, yalondekwanga ukwakuya ikala ndi yaafika.
Yamwi yayanga umu kulala uku yauze; yamwi nayo yalaalanga umu vikuulwa vya kusonkela. Lyene aingi yene iikalanga umu matenti yano yaapanganga umukasi ka musumba wa Yelusalemu nanti ukunzi. Uwanda uwa kusyalikizya uno Yesu waali umu Yelusalemu, waile alaala umu musumba wa Betani uwali umupipi na Yelusalemu.
Ivikulwa ivingi ivyali umupipi ni ng’anda ikulu yakwe Leza, vyakweti ivifula vya kufulalilamo. Ivikulwa kwene vii yavikuuzile pakuti antu aayanga uku kuzevya, aali muno yaikala alino nu kuisangulula lino yatatala yingila umu ng’anda yakwe Leza. Umu cikuulwa conga mwaaya ivyalembwa ivikalangilila ukuti Theodotus uwali simapepo nupya intunguluzi ya ng’anda iya kupepelamo iyali umu Yelusalemu kwene, “u wakuuzile ing’anda ya kupepelamo muno yali nu kuwelengelanga ulupapulo lwa Masunde . . . alino ni vintu vyuze ni miputule umwakulaala, nupya mwali na manzi yano ayenyi yaomvyanga.”


text:
Cinshi Inambala ya 666 Imininako?
Icasuko ca mu Baibolo
Ifyo ibuuku lya kulekelesha ilya mu Baibolo lyalanda filanga ukuti, 666 ni nambala, nelyo ishina lya ciswango ca mitwe 7 ne nsengo 10 icafuma muli bemba. (Ukusokolola 13:
Ili ishina lyalikwata ifyo lipilibula. Amashina Lesa enika yalakwata ifyo yapilibula. Ku ca kumwenako, ishina lya kuti Abramu lipilibula ati “Wishi Nacindikwa (Nasumbulwa).” Lelo ilyo Lesa alaile Abramu ukuti ali no kumulenga ukuba “wishi wa nko ishingi,” amupeele ishina lya kuti Abrahamu, ilipilibula ati “Wishi we Bumba Ilikalamba (Abantu Abengi).” (Ukutendeka 17:5) Kanshi ne ci cine iciswango, ishina Lesa acinika ilya kuti 666, limininako ifyo caba.
Inambala 6 imininako icishapwililika. Ilingi line, Baibolo ilabomfya amanambala yamo ukwimininako fimo. Inambala 7 imininako icakumanina nelyo icapwililika. Apo pali 6 palabulila cimo pa kuti inambala 7 ikumane, 6 imininako ico Lesa amona ukuti tacakumanina nelyo tacapwililika, kabili kuti baibomfya pa kulanda pa balwani ba kwa Lesa.
Inambala 3 imininako ukukomailapo. Limo mu Baibolo icintu icilekomailwapo balacibwekeshapo imiku itatu. (Ukusokolola 4:8; 8:
Icishibilo ca ciswango
Baibolo ilalanda ukuti abantu balapeelwa “icishibilo ca ciswango” pantu balacikonka “no kucikumbwa,” ica kuti balacipepa no kucipepa. (Ukusokolola 13:
Bushe abantu bapeelwa shani icishibilo ca ciswango pa kuboko kwa kulyo na pa mpumi shabo? (Ukusokolola 13:16) Ilyo Lesa apeele abena Israele amafunde, atile: “Yabe nge cishibilo cakakilwa pa kuboko, kabili yabe nge ca kukaka pa mpumi.” (Amalango 11:18) Ici tacalepilibula ukuti abena Israele bali no kulemba icishibilo pa maboko yabo na pa mpumi shabo, lelo calepilibula ukuti icebo ca kwa Lesa cali no kulabatungulula mu fyo balecita na mu fyo baletontonkanya. Kanshi ne nambala 666 tabailemba pa mubili, lelo yaba cishibilo ca ciswango icilenga abantu abatungululwa no tubungwe twa mitekele ya calo ukwishibikwa. Abakwata icishibilo ca ciswango balaba abalwani ba kwa Lesa.


text:
-
-
-
28 “Lino amwiiye cikozyanyo eeci kumukuyu: Mboyatalikila buyo kusyuuka mitabi yanguwo akuba amatuvwu, mulazyiba kuti mainza alaafwaafwi.+ 29 Mbubonya buyo andinywe, mwaakubona zintu eezyi kazicitika, amukazyibe kuti ulaafwaafwi, uli amulyango.+ 30 Ncobeni ndimwaambila kuti izyalani eeli talikamani pe kusikila zintu zyoonse eezyi zikacitike.+ 31 Julu anyika ziyoomana,+ pele majwi aangu taakamani pe.+
-
-
-
-
29 Amane wakabaambila cikozyanyo eeci: “Amwiiye kumukuyu akumasamu aambi oonse.+ 30 Ciindi naatalika kusyuuka, mulalibonena nobeni akuzyiba kuti lino mainza alaafwaafwi. 31 Mbubonya buyo andinywe, mwaakubona zintu eezyi kazicitika, amukazyibe kuti Bwami bwa Leza bulaafwaafwi. 32 Ncobeni ndimwaambila kuti izyalani eeli talikamani pe kusikila zintu zyoonse zikacitike.+ 33 Julu anyika ziyoomana, pele majwi aangu taakamani pe.+
-

seg_langs: unk unk unk bem_Latn unk unk unk unk bem_Latn unk


text:
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA | UBUCENDE
Ubucende
Nangu ca kuti abantu abengi balalanda sana pa kuba na bucishinka mu cupo, ifyupo ifingi filapwa pa mulandu wa bucende.
Bushe ubucende ni cinshi?
IFYO ABANTU BALANDA
Mu ncende shimo abantu bamona ukuti ukucita ubucende takwabipa, maka maka ubucende bwa mwaume. Bambi nabo batontonkanya ukuti ukulekana takwabipa.
IFYO BAIBOLO ILANDA
Ishiwi lya kuti ubucende mu Baibolo lilosha ku muntu uwaupa nelyo uwaupwa uwaitemenwa ukulungana no muntu uushili umwina mwakwe. (Yobo 24:15; Amapinda 30:20) Lesa amona abantu abacita ubucende ukuti ba bunani. Nga ni mu Israele mwena umuntu nga acita ubucende balemwipaya no ku mwipaya. (Ubwina Lebi 18:20, 22, 29) Yesu alesambilisha ukuti abasambi bakwe tabalingile ukulacita ubucende.—Mateo 5:27, 28; Luka 18:18-20.
ICO MUFWILE UKWISHIBA
Umuntu nga acita ubucende ninshi atoba umulapo alapile ku mwina mwakwe ilyo baupene fye. Na kabili, ukucita ubucende “kubembukila Lesa.” (Ukutendeka 39:7-9) Abana nabo balaculilamo pantu abafyashi nga bapatukana ninshi abana tabakakushiwe na bafyashi bonse babili. E lyo kabili, Baibolo itusoka ukuti “abacende Lesa akabakanda.”—AbaHebere 13:4.
“Icupo cifwile ukuba ica mucinshi kuli bonse, kabili tacifwile ukuba icakowela.”—AbaHebere 13:4.
Bushe icupo kuti capwa nga ca kuti umo acita ubucende?
IFYO BAIBOLO ILANDA
Baibolo ilasuminisha umuntu ukupwisha icupo nga ca kuti umwina mwakwe acita ubucende. (Mateo 19:9) Ici cilepilibula ukuti uushicitile ubucende nakwata insambu sha kuleka umwina mwakwe nelyo ukutwalilila ukwikala nankwe. Umwine e ufwile ukusalapo.—Abena Galatia 6:5.
Nangu cibe ifyo, Lesa amona ukuti icupo tacifwile ukupwa. (1 Abena Korinti 7:39) Lesa tatemwa nangu panono nga ca kuti umuntu aleka umwina mwakwe pa milandu iinono, pamo nga ukutendwa fye ukwikala nankwe. Kanshi ukupwisha icupo te mulandu uunono iyo.—Malaki 2:16; Mateo 19:3-6.
“Ndemweba nati, onse uwaleka umukashi wakwe, ilyo tapali umulandu wa bulalelale, kuti amulenga ukucita ubucende.”—Mateo 5:32.
Bushe umuntu nga acita ubucende ninshi capwa Lesa takamwelele?
IFYO BAIBOLO ILANDA
Awe. Baibolo isambilisha ukuti Lesa alabelela umuntu uluse nga ca kuti alapila no kuleka ukucita ifyo alecita. (Imilimo 3:19; Abena Galatia 5:19-21) Na kuba, Baibolo yalilanda pa baume na banakashi abengi abalekele ukucita ubucende kabili abaishileba ifibusa fya kwa Lesa.—1 Abena Korinti 6:9-11.
Davidi uwali Imfumu ya Israele na o balimwelele kuli Lesa. Davidi acitile ubucende na Batisheba umukashi wa mushilika wakwe. (2 Samwele 11:2-4) Baibolo ilanda ukuti “icintu Davidi acitile calibipile” mu menso ya kwa Lesa. (2 Samwele 11:27) Pa numa ya kumukalipila, Davidi alilapile na Lesa ali mubelele uluse. Na lyo line, aliculile ku mafya yafumine mu fintu acitile. (2 Samwele 12:13, 14) Pa numa, Imfumu ya mano Solomone yatile “onse uucita ubucende . . . taba na mano.”—Amapinda 6:32.
IFYO MWINGACITA
Nga mwacita ubucende mufwile ukulomba ubwelelo ukuli Lesa na ku bena mwenu. (Amalumbo 51:1-5) Mufwile ukupata ubucende nge fyo Lesa abupata. (Amalumbo 97:10) Mwilatamba ifye shiku, ukwelenganya pa kucita ubucende, ukusengasenga, nelyo ukucita ifili fyonse ifingalenga mwalafwaya ukulala no muntu uushili mwina mwenu.—Mateo 5:27, 28; Yakobo 1:14, 15.
Nga abena mwenu e bacitile ubucende, muleibukisha ukuti Lesa alishiba ifyo mumfwa. (Malaki 2:13, 14) Mulemulomba ukuti alemusansamusha no kumwafwa ukwishiba ifya kucita, ‘na o akamukosha.’ (Amalumbo 55:22) Nga mwaelela abena mwenu, bonse babili mufwile ukubombesha pa kuti icupo cenu cikakose na kabili.—Abena Efese 4:32.
Ilyo Davidi alapiile, kasesema Natani amwebele ukuti, “Yehova na o namubelela uluse pa lubembu lwenu.”—2 Samwele 12:13.


text:
ILISOMO ILYA 4
Yesu Kilisito Ye Nani?
1. Yesu ahumite kwiya?
Pangi na munu yeavesaga, Yesu ikalige kuchanya, e kigave icha umuhe pesialegalwa mung’i. (Yohane 8:23) E kigave icha kutala icha Nguluvi, neke nave atange ukugava ifinu ifingi mbefili. Itambulwa “umwana yeiyena” va Nguluvi pakuva umwene swe yeagafilwe na Yihova moja kwa moja. (Yohane 1:14) Kangi itambulwa “lukani” pakuva ali munya kulonga va Nguluvi.—Wimbe Misali 8:22, 23, 30; Avakolosai 1:15, 16.
2. Kumbi ndawuli Yesu asile mung’i?
Nguluvi amutumite Umwana vakwe mung’i kwa kuhamya uwumi wakwe uluhuma kuchanya neke awuvike mulileme ilya uwegasi ilya umwigani Umuyahudi yeitambulwa Maliya, kwe kutigila Yesu ali mugaya udade uva mung’i. (Luka 1:30-35) Yesu asile mung’i sambi (1) atwigise inachene iya Nguluvi, (2) atuvikile kiganiso wetugitage ukupiga seiwenda Nguluvi ndatuve tuli mung’ani inalamu, na (3) atawule uwumi wakwe uwukwilanifu wuve ifidiya.—Wimbe Matayo 20:28.
3. Kumbi ndawuli yisakiwa ifidiya?
Ifidiya che kinu chekitawulwa kive mahombo aga kumukombola umunu yeisakiwa afwe. (Luwuko 21:29, 30) Si lye lihosa ilya Nguluvi ulwa avanu vagogolage nambi kufwa nda. Tukulukagula ndawuli? Nguluvi ali amulongye umunu uva kutala Adamu, pakuta ene apige ikitambulwa na Ibibuliya “inzanganifu” afwa. Ene Adamu alatane ukupiga inzanangifu singe afwi. (Umuvango 2:16, 17; 5:5) Ibibuliya yitige ifwa yingye mung’i ukukola kwa Adamu. Ino Adamu atulekelise mbetuli inzanangifu na ulupumo ulwa inzanangifu, ifwa. Yisakiwa tupate ifidiya sambi tukombolwe uluhuma mu inzanangifu ye twapasile uluhuma kwa Adamu.—Wimbe Avaloma 5:12; 6:23.
Ye nani yealahwana ukuhomba ifidiya iya kutukombola uluhuma mu ifwa? Petwifwa twayihombela ulupumo ulwa inzanganifu isetu. Umunu ye simukwilanifu siahwaniti ukuhombela inzanangifu isa avangi.—Wimbe Isabuli 49:7-9.
Kumbi ndawuli Yesu afwe?
Pangi na hwehwe, Yesu ali mukwilanifu, ino si afwi kwa inzanangifu isakwe pakuva umwene sialalapiga inzanangifu yeyivesaga. Umwene afwe wimila inzanangifu isa avangi. Nguluvi amutumite Umwana vakwe afwe wimila inzanangifu isetu sambi alagile lwe akuvenda hilo avanu. Yesu nave atulagye uwende pakuva na ichoga ku dade na kutawula uwumi wakwe kwimila inzanangifu isetu.—Wimbe Yohane 3:16; Avaloma 5:18, 19.
5. Yesu ipiga kiki lino?
Pe aali mung’i, Yesu aponise avatamwa, asilibwe vevafwe, neke avatange na vevatesekige. Alagilige weagita ukuvapigila avanu avina ichoga imisika igikusa. (Matayo 15:30, 31; Yohane 5:28) Yesu peafwe, Nguluvi amusilibwe ave kigave icha umuhe. (1 Petulo 3:18) Neke, asindile kuliwoko ilya kundyo ilya Nguluvi mbaka apelwe uludali ulwa Wutwa mung’i mbeyili. (Avaebulaniya 10:12, 13) Lino Yesu isagila pa kuva ave Mutwa kuchanya, na avanyigendo vakwe vidalika ulukani ulunofu ulo mung’i mbeyili.—Wimbe Danyeli 7:13, 14; Matayo 24:14.
Ifilo ifili pipi Yesu atumila uludali ulwa Wutwa ukudusa ineseko mbesili, na vevakwambusa. Mbevali veva kumufuuwa vakela ukuva na uwumi mu ing’i ipaladiso.—Wimbe Isabuli 37:9-11.


text:
Ifyebo pa Maofeshi no Kutandala
Tulemwita ukwisatandala pa maofeshi yesu no mo tupulintila. Moneni uko yabela ne nshita batandala.
Spain
Testigos Cristianos de Jehová
Ctra. M-108 Torrejón-Ajalvir, km. 5
28864 AJALVIR (MADRID)
SPAIN
+34 918-879-700
Ilyo Mwingatandala
Pa Monday ukufika pa Friday
8:30 hrs ukufika 12:00 hrs na pa 14:30 hrs ukufika 16:30 hrs
Mukapoosa iawala limo
Imilimo Babomba
Ukupilibula impapulo shilanda pa fya mu Baibolo mu lulimi lwa bankomamatwi ulwa Spanish Sign Language ne ciCatalan. Abaletandala balabalondolwela ne lyashi lya kale ilya mu Spanish ilya Nte sha kwa Yehova.


text:
LUFUNJISHO 1
Ketekelai mwi Lesa ne Kwikala Balusekelo mu Masongola
“Kufumatu ku ntendekelo, awa wibalengele, walengele mwanamulume ne mwanamukazhi.”—Mateo 19:4.
Yehoba * Lesa ye wasongweshe bantu babiji batanshi. Tutanga mu Baibolo amba Lesa walengele mwanamukazhi mutanshi ne ‘kumuleta ku mwanamulume.’ Adama wasekejile bingi. Waambile’mba: “Uno ye kikupa kya ku bikupa byami. Ye mubiji wa ku mubiji wami.” (Ntendekelo 2:22, 23) Yehoba ukeba baji mu masongola kwikala balusekelo.
Umvwe mwatwela mu masongola mwakonsha kulanguluka’mba mukekalangatu bulongo moba onse. Bino kwambatu kine, baji mu masongola betemwa nabo bekala na makatazho. (1 Kolinda 7:28) Mu uno buloshuwa muji mafunde a mu Baibolo akonsha kwimukwasha mu masongola enu inge mwi alondela.—Salamo 19:8-11.
1 INGILANGA MWINGILO WIMUPELE YEHOBA
BYAMBA BAIBOLO: Mwanamulume ye mutwe wa kisemi.—Efisesa 5:23.
Yehoba ukeba’mba anweba banabalume mulamenga bakazhi benu na kifyele. (1 Petelo 3:7) Lesa walengele mwanamukazhi kwikala nkwasho wimufwainwa kabiji ukeba’mba mu munemekenga ne kumutemwa. (Ntendekelo 2:18) Mwafwainwa kutemwa bakazhi benu na muchima yense, kwipana kwibobila kyo bakeba patanshi, kechi kuba kintu kyo mukeba anweba ne.—Efisesa 5:25-29.
Yehoba ukeba’mba anweba banabakazhi, mwikale na mushingi mukatampe ku bamwatawenu. (1 Kolinda 11:3; Efisesa 5:33) Mutundaikenga ne kukwasha bamwatawenu, kwakubula kunyinyita ne. (Kolose 3:18) Yehoba ne bamwatawenu bakemunemeka bingi umvwe saka muba bino.—1 Petelo 3:1-6.
BYO MWAKONSHA KUBA:
Ipuzhai benakwenu bintu byo basaka’mba mwibobilenga. Telekeshai byo babena kwimubula ne kwibobilabyo
Ikalai batekanya. Papita moba pa kuba’mba bonse babiji muyuke bimusangajika
2 NEMEKAINGA BYATEMWA BENAKWENU
BYAMBA BAIBOLO: Mwafwainwa kuyuka bintu byatemwa benakwenu. (Filipai 2:3, 4) Nemekainga benakwenu. Vulukainga’mba Yehoba ukeba bapopweshi banji ‘kwikala ba lusa.’ (2 Timoti 2:24) “Byambo bya kupulumukatu byasañana nobe mpoko, Pakuba byambo bya muntu wa maana bibukañana.” Onkao mambo, langulukilanga jimo saka mu kyangye kwamba. (Byambo bya Mana 12:18) Mupashi wa Yehoba ukemukwasha kwamba na lusa ne na butemwe.—Ngalatiya 5:22, 23; Kolose 4:6.
BYO MWAKONSHA KUBA:
Lombai’mba Lesa emukwashe mubule kuzhingila ne kuteleka kwa kubula lupata pa kwisamba bintu byanema na benakwenu
Langulukilai jimo bintu byo musakwamba ne byo mu sa kwibyamba
3 YILAINGA MUMO
BYAMBA BAIBOLO: Inge mwatwela mu masongola, mwikala “mubiji umo” na benakwenu. (Mateo 19:5) Nangwa byonkabyo mukiji bantu babiji kabiji mulanguluka bintu byapusana. Onkao mambo mwafwainwa kufunda kuyilanga mumo mu byonse byo muba. (Filipai 2:2) Kuyila mumo kwanema bingi pa kufuukula bintu. Baibolo waamba’mba: “Bintu byo balangulukila jimo bilumbuluka” inge mwisambapo. (Byambo bya Mana 20:18) Londelainga mafunde a mu Baibolo kimye kyo mubena kufuukwila pamo bintu byanema.—Byambo bya Mana 8:32, 33.
BYO MWAKONSHA KUBA:
Bulainga benakwenu byo mubena kulanguluka
Isambai na benakwenu saka mukyangye kuswa kuba bintu bimo.
^ par. 4 Yehoba jo jizhina ja Lesa jiji mu Baibolo.


text:
LUFUNJISHO 19
Kalume Wakishinka Kabiji wa Maana ye Ñanyi?
Lufu lwanji byo lwafwenyenye pepi, Yesu wisambilenga ku mbaji na baana banji ba bwanga bana, ba Petelo, Yakoba, Yoano ne Andeleo. Byo alumbulwilenga kiyukilo kya kwikalapo kwanji kikamweka mu moba akapelako, waipwizhe bwipuzho bwanema bingi bwa kuba’mba: “Nanchi kalume wa kishinka kabiji wa maana ye ñanyi, nkambo yanji ye atongwele kutalanga pa ba mu nzubo yanji amba ebapenga kajo pa kimye kyafwainwa?” (Mateo 24:3, 45; Mako 13:3, 4) Yesu walayile baana banji ba bwanga amba byo aji “nkambo” yabo, ukatongola bakapanga baana banji ba bwanga kajo ka ku mupashi mu moba akupelako. Pano uno kalume ye ñanyi?
Baana ba bwanga bakine ba kwa Yesu bashingwa. “Kalume” ke Jibumba Jitangijila ja Bakamonyi ba kwa Yehoba. Bobanengezhezha bakwabo bapopweshi ba Yehoba kajo ka kumupashi ka pa kimye kyafwainwa. Atweba bonse twaketekela uno kalume wakishinka kutwajijila kwitupa kajo ka ku mupashi “kawaina pa kimye kyafwainwa.”—Luka 12:42.
Bo babena kulama bya mu nzubo ya Lesa. (1 Timoti 3:15) Yesu wapele kalume mwingilo wanema bingi wa kutangijila lubaji lwa pano pa ntanda lwa jibumba ja Yehoba, kulama bipe, kutangijila mwingilo wa kusapwila ne kwitufunjisha mu bipwilo. Pa kuba’mba betunengezhezhe byo tukeba pa kimye kyafwainwa, “kalume wakishinka kabiji wa maana” usampanya kajo ka ku mupashi kupichila mu mabuku o twingijisha mu mwingilo wa kusapwila ne o twingijisha pa kupwila kwa kipwilo ne pa kubuñana.
Kalume wa kishinka ku bukine bwa mu Baibolo ne ku mwingilo wa kusapwila mambo awama, kabiji wa maana mambo ubena kulama bulongo bintu bya kwa Kilishitu pano pa ntanda. (Byubilo 10:42) Yehoba ubena kulengela bantu bavula kwikala bakamonyi banji kabiji ubena kukwasha kalume wakishinka kunengezha kajo ka ku mupashi kavula ko babena kusampanya.—Isaya 60:22; 65:13.
Ñanyi Yesu ye apele mwingilo wa kujisha baana banji ba bwanga kajo ka mupashi?
Mu ñanyi mashinda kalume mo aikela wa kishinka kabiji wa maana?


text:
Nsaa i muntu atudi bafule na mukumbo wa lufu
DOREEN badi mwinyongole ngofu nsaa ibabakwatshile mulum’aye Wesley na mukumbo wa kyulwa ki mu bongo, aku namu mulum’aye badi na penda bipwa 54. * Munganga bamulungwile’shi afu kunyima kwa myeshi ipeela. Atentekyesha’shi: “Nadi napusha nka bu mwanda wa madimi wabandungula. Nadi mushimishe binangu munda mwa mbingo. Nadi napusha nka bu mwanda wa ungi muntu, kushi bu mwanda witutale. Ntshinadi mwilumbule nya.”
Mbya malwa, mwanda bantu bebungi abakitaa nka bino bibakitshine Doreen. Mukumbo wa lufu ngulombene kukwata muntu ooso nsaa yoso. Biya byoso, bantu bebungi abakuminaa kulama bakwabo nsaa yabebalungula’shi be na mukumbo wa lufu. Anka, kulama muntu mukabilwe na maladi mmwanda wi bukopo. Bena kifuko mbalombene kukita naminyi bwa kusamba mukwabo e na mukumbo wa lufu? Bantu abalama mwina maladi mbalombene kupela kupangayika na myanda yoso yabadi balombene kufumankana nayo mu mafuku e mukwabo na maladi naminyi? Nsaa i muntu bakabilwa na maladi, abitungu tukite kinyi? Tubandeyi kutala bwakinyi kulama muntu e na mukumbo wa lufu nkwikale bu lukalakashi lukata.
LUKALAKASHI LWI KWANKA MU ANO MAFUKU
Myanda ya ba munganga ibashintuula ma mbalo a kufwila bantu. Bipwa nkama kunyima mpa na mu maumbo alumbulukye, bantu tababadi abakitshi mafuku ebungi bu byabakwete kukita lelo uno nya. Mikumbo na masaku bibadi abiyipaa bantu bukidi bukidi. Takubadi mpitalo ibungi, na bantu bebungi babadi abalama bakwabo be na maladi na bantu abadi abafwila mu mashibo.
Lelo uno, kwenda kwa myanda ya ba munganga kumpala kubebakwasha bwabadya kupeelesha bukopo bwa mikumbo na kufimisha bungi bwa mafuku a bantu. Mikumbo ibadi ayipaa bantu bukidi bukidi mu mafuku ashale, binobino bantu bakwete kukita nayo bipwa bibungi. Anka, kuno kufimisha kwa bungi bwa mafuku ta nkupwa kwa mwanda nya. Misusa ibungi, bena maladi bakwete kushala na bilema bibukopo, na bino abibakutshishwa mushindo wabadya kulombasha nkalo yabo’bo banabene. Kulama bantu be na bino bilema kukwete kukalakasha bantu na akwibakookyesha ngofu.
Na dingi, pamutwe pa kufwila mu mashibo, bantu bakwete kwenda mu kufwila ku mpitaalo. Bantu bebungi lelo uno tambaubile kumona abifu muntu, na nka penda bantu bapela ngi bapwe kumona apafu muntu. Pa mwanda wa’shi bantu be na moo wa kumona myanda yabashabandile kumona, bantu bebungi be na moo na abasuuku kulama bakwabo be na maladi. Nkinyi kilombene kwibakwasha?
LUMBULA MYANDA KUMPALA
Nka bu byabadi bebileshe mu kileshesho kya Doreen, bantu bebungi abashimishaa binangu nsaa yabebalungula’shi muntu abadi bafule e na mukumbo wa lufu. Mususa umune ababangaa kupangayika, kupusha moo, na kwinyongola. Byabya nkinyi kilombene nkukwasha bodya kwilumbuula kuki kumpala? Ungi mufubi a Efile Mukulu sha lukumino batekyele’shi: “Etulambukishe bya kubadika mafuku eetu, tupete binangu mu mashimba eetu.” (Misambo 90:12) Eyendo, abitungu otekye Yehowa Efile Mukulu n’eshimba dimune bwadya nkulesha bya ‘kubadika mafuku oobe’ na binangu bwa’shi omone bya kufuba kalolo na mafuku abashala aki na muntu odi mufule na muwa.
Bino abitungu’shi olumbuule myanda kalolo. Su mukwenu ki na mushindo wa kwisamba, na su akumina bwa’shi nwisambe naye pa uno mwanda, bibuwa kumwipusha muntu aakumina bwa’shi ekale amwatshila bitshibilo mu nsaa yashi’ekala dingi na mushindo wa kwakula. Kwisamba naye kalolo bwa kuuka pangi su akumina bamukwashe bwadya kutungunuka na kuyooka ku byamo, su akumina bamulame mu lupitalo, sunga mbukilo kampanda nkulombene kukwasha bwanudya kwipushena kalolo na kupela nkukitshisha myanda pa bukopo nsaa itabakwamba’shi watshile mukwenu kitshibilo mu nsaa yashi na mushindo wa kwakula. Kwisamba kalolo kumpala kwa nsaa akukwasha bena kifuko bwabadya kumona bya kulama mukwabo e na maladi kalolo. Bible akula’shi: “Mifubo ayilwilaa bwa kukutwa kwa kwipesheena binangu.”—Nkindji 15:22.
BYA KUMUKWASHA
Misusa ibungi, mudimo wa kumpala wa muntu alama mwina maladi nyi nkumukankamika. Muntu e na mukumbo wa lufu e na lukalo lwa kumushinkamisha’shi mbamufule na’shi te bupenka nya. We kukita bino naminyi? Ikala omubadikila sunga kumwimbila ngono, osangule mukanda sunga misambo ayimunyingisha na ayimusankisha. Bantu bebungi abanyingishibwaa ngofu nsaa yabamono mukwabo ebakwata ku mboko na kwisamba nabo na kalolo kooso.
Abitungu kuuka bantu abafiki mu kwinutala. Ingi rapore ayilesha’shi: “Kupusha ngi kintu kya nfudilo akishiminaa kwi muntu. Mwina maladi mulombene kutungunuka na kupusha sunga amweneka bu mulale, ngi bwakinyi pe muntu e na maladi, tabitungu kwakula kintu su nkimune kyoshi mulombene kwakula nsaa yatala.”
Su kwi mushindo, elayi luteko pamune. Bible alesha’shi ungi musango, Mpoolo mutumibwa na bangi bantu babadi naye babadi mu lukano lwi bukopo na tababadi abauku’shi abatuku mwanka na muwa nya. Mbukwashi kinyi bubabadi nabo lukalo? Mpoolo balungwile bakwabo’shi: “N’anwe naamu anwitukwasha na nteko yeenu pa mwanda wetu.” (2 Beena-Kodinda 1:8-11) Luteko alutuukila mwishimba ndulombene kukwasha muntu e na maladi ngofu.
UKA’SHI LUFU ALUKWATAA BANTU BOSO
Kuuka’shi muntu oodi mufule akyebe kufwa akwinyongosha bantu ngofu. Bino tabitukemesha nya, mwanda bantu ta mbebapangye bwa’shi bafwe. Ta mbetupangye bwatudya kumona lufu bu kintu kibuwa mu muwa wetu nya. (Beena-Looma 5:12) Eyi dy’Efile Mukulu adiyitanyina lufu bu “mwishikwanyi.” (1 Beena-Kodinda 15:26) Ngi bwakinyi su bopusha bibubi nsaa yonangushena bwa mukwenu akyebe kufwa, twe mukite mwanda wibubi nya.
Sunga mbyabya, kwela binangu kumpala pabitale mwanda aufiki nkulombene kukwasha bena kifuko bwabadya kupeelesha moo na kwipaana mu kukita myanda mu mushindo wibuwa. Imo myanda ilombene kukitshika mbeyifunde mu kashibo akamba’shi: “ Mu mafuku a nfudilo a muwa waye.” Byabya, ino myanda tayikitshikaa yoso kwi mwina maladi ooso, sunga kukitshika nka mu mushindo umune nya. Na dingi, bena maladi bebungi abapushaa imune ya ku ino myanda.
Kunyima kwa lufu lwa muntu oodi mufule, bibuwa kwitanyina kuuku sunga lole mulombene nkukwasha. Bantu abalamanga muntu nsaa yekalanga na mukumbo na bangi bena kifuko be na lukalo lwa kwibashinkamisha’shi lukalakashi alwikalanga na mukwabo lubapu na’shi takyengye dingi nya. Mupangi a bantu etushinkamisha na kifulo kyoso’shi “bafwe tabauku kintu su nkimune.”—Mulungudi 9:5.
MULAMI A BANTU MUKILE BALAMI BOSO
Kukulupila mwi Efile Mukulu kwi na muulo —kushii penda mu mafuku e mukwenu na mukumbo wa lufu, kadi mpa na mu mafuku oodi na kinyongwa aye bapu kufwa. Efile Mukulu mulombene nkusamba kukiila ku mayi na bikitshino bibuwa bya bangi bantu. Doreen akula’shi: “Nalongyele’shi abitungu nkumine bukwashi bwabampa kwi bantu boso. Tubapetele bukwashi bukile nka na bungi. Ami na mulum’ande tubadi baukye binyibinyi’shi Yehowa ngi etulungula’shi, ‘Ne pepi nenu bwa kwinukwasha mu kino kipungo.’ Tshi bya kuluba bino bibadi mwitukitshine nya.”
Eyendo, Yehowa ngi mulami mukile balami boso. Bu byadi Mupangi eetu, auku bi kinyongwa kyatudi nakyo. E na ngobesha ya kwitukwasha, na akumina kwitukankamika bwatudya kumona bya kukambila ino myanda. Na dingi, mmwitulee’shi mu kapindji kapeela’mu akakatusha lufu bwa looso na akabusha midiyo ya bantu be mu binangu byaye. (Yowano 5:28, 29; Kibafumbwilwe 21:3, 4) Kunyima, bantu boso abakakula ano mayi a Mpoolo mutumibwa bambile’shi: “Lufu’be, ngobesha yoobe ikunyi? Lufu’be munungi oobe wikunyi?”—1 Beena-Kodinda 15:55.
^ par. 2 Mashina mbeashintuule.


text:
SENA CAKALENGWA BUYA?
Ncaabeleka Malezu Aakakkiti
TUKKITI twakuvwuba kanji-kanji tweenda masiku. Kuboneka kuti malezu agwasya tukkiti ikuzyiba zintu izili afwaafwi alimwi akujata tunyama twakulya, ikapati ciindi nokwasiya-siya.
Amubone kaambo aaka: Malezu aatukkiti alijatene amaseelo aategwa ma tissue alo kumpela aajisi maseelo aategwa ma nerve. Ma nerve aaya alagwasya ikuzyiba kuti kuli zintu izyeenda nokuba kuti zyeenda buyo asyoonto, ikubikkilizya amuwo. Akaambo kaceeci, kakkiti kalakonzya kuzyiba kuti kuli zintu afwaafwi kakunyina kuzibona zintu eezyo—eeci cilakagwasya nokuli mudima.
Mbwaanga malezu alakagwasya kuzyiba kuti kuli muwo, kakkiti inga kalaabelesya ikuzyiba mpocibede alimwi amboceenda cintu ncokayanda kujata. Malezu alimwi alakagwasya kakkiti ikuzyiba mbocili cipati cipulo mpokayanda kunjila kakatananjila. Bbuku litegwa Encyclopædia Britannica lilazuminizya kuti “ncaabeleka malezu bantu bacimvwisya buyo asyoonto; nokuba boobo, kulizyibidwe kuti ikuti naa agelwa, kakkiti inga takacijisi nguzu aciindi eeco.”
Basayaansi bapanga malobboti aajisi ma sensor aabeleka mbuli malezu aakakkiti kutegwa kabacikonzya kwaabelesya kulanga-langa zintu. Syaazibwene musayaansi, Ali Javey, waku University of California, Berkeley wakaamba kuti ma sensor aaitwa kuti e-whiskers anoobeleka milimo iindene-indene iijatikizya malobboti aasumpukide, human-machine user interface alimwi amumakani aajatikizya biology.”
Ino muyeeya buti? Sena mbwaabeleka malezu aakakkiti ncintu cakaboola akaambo kakusanduka kwazintu naa cakalengwa buya?


text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Esaya 35:1-10
35 Amatololo ne mpanga yauma fikasekelela,+ kabili iciswebebe cikasansamuka no kubalula nga maluba ya ntongola.+2 Cine cine cikabalula,+ kabili cikesulamo ukusekelela no kwaula utupundu.+ Ubucindami bwa kwa Lebanone bukapeelwa kuli cena,+ pamo no bucindami bwa Karmele+ no bwa Sharone.+ Kukaba abakamona ubukata bwa kwa Yehova,+ no bucindami bwa kwa Lesa wesu.+3 Kosheni amaboko ayanaka, kabili kosheni amakufi ayaletutuma.+4 Soseni ku basakamikwe mu mitima+ amuti: “Koseni.+ Mwitiina.+ Moneni! Lesa wenu akesa ne cilandushi,+ Lesa akesa no kulandula.+ Akesa no kumupususha.”+5 Pali iyo nshita amenso ya mpofu yakamona,+ na matwi ya bankomamatwi yakakomonwa.+6 Pali iyo nshita uwalemana amolu akacilauka nge nsebula,+ kabili ululimi lwa kwa cibulu lukaula akapundu.+ Pantu mu matololo mukafukauka amenshi, ne mimana ikalapita mu fiswebebe.7 Kabili impanga iyaumisha ikaba nge cishiba, ne mpanga iyauma ikaba ngo tumfukumfuku twa menshi.+ Umwikala bamumbwe,+ e kutila, umo batuushisha, mukaba icani iciteku na matete na macinda.+8 Kabili kulya kukaba umusebo,+ kukaba inshila; iketwa Inshila ya Mushilo.+ Uwakowela takapitemo.+ Kabili ikaba ya wasuminishiwa ukwendamo, na bawelewele tabakendaukemo.9 Tamwakabe inkalamo nakalya, ne fiswango tafyakapitemo.+ Tashakasangwemo,+ kabili abalubulwa bakendamo.+10 Kabili abalubulwa na Yehova bakabwela+ no kwisa ku Sione no tupundu;+ kabili ukusekelela kukaba pa mitwe yabo umuyayaya.+ Bakala-anga no kusekelela, kabili ubulanda no kuteta fikafulumukamo.+


text:
Jishimikila 32: Myalo Jikumi
AKITALA bino bipikichala. Byonse bino bibena kumwesha myalo Yehoba yo aletele mu Ijipita. Mu kipikichala kitanshi mona Alona watanyikile kichi kyanji pa Mukola wa Nile. Byo aubile bino, mema mu mukola aalukile ke mashi. Masabi afwile, kabiji ne mukola watendekele kununka.
Kyalondejilepo, Yehoba walengejile mabombwe kutendeka kufuma mu Mukola wa Nile. Akumbenetu konse, mu bitofu monse, ne pa myanya ponsetu. Mabombwe byo afwile, bena Ijipita bealumbikile milumba milumba, ne ntanda yaubiletu nuu.
Kepo Alona apumine kamama kanji pa lukungu lwa panshi, lwaalukile ke nkuso. Tuno ke tubilongolo tucheche tusumañana. Nkuso ye mwalo wa busatu waubilwe mu kyalo kya Ijipita.
Myalo yashala yakatezhengatu bena Ijipita bonka, kechi bena Isalela ne. Mwalo wa buna ke malunzhi a balundeba bavula batwelele mu mazubo onse a bena Ijipita. Mwalo wa butanu walengejile banyama kufwa. Bañombe, mikooko ne bambuzhi bavula ba bena Ijipita bafwile bingi.
Mwalo walondejilepo, ba Mosesa ne Alona bashikwile buto ne kwibutaya mwiulu. Bwalengejile bantu ne banyama kwikala na bilonda. Uno wajinga mwalo wa butanu na umo.
Panyuma ya bino Mosesa watanyikile kuboko kwanji mwiulu ne Yehoba wanokeshe mvula mukatampe wa mabwe. Ye wajinga mvula mukatampe bingi mu kyalo kya Ijipita.
Mwalo wa butanu na busatu wajinga wa nzhiye. Kechi kwakimwekelepo kala nzhiye yavula mu kyokya kyalo na biji yoya yajingako ne. Yajiile kyonse kyabujile konaunwa na mvula wa mabwe.
Mwalo wa butanu na buna wajinga wa mfishi. Ntanda yajinga mu mfishi ikatampe pa moba asatu, bino ku lubaji lwa bena Isalela kwajinga kyeya.
Kyapeleleko, Lesa wabujile bantu banji amba bakashikulepo mashi a mwana mbuzhi nangwa a mwana mukooko bakeashinge pa mashiki a ku bibelo byabo. Kepo malaika wa Lesa apitañene monse mu kyalo kya Ijipita. Malaika wapitayijile pa mazubo ponse po amwene mashi, kabiji kafwamo nangwa umo ye aipaile ne. Bino mu mazubo onse o babujile kushinga mashi pa mashiki a ku bibelo, malaika wa Lesa waipayilemo babeji ba bantu ne ba banyama. Uno ye wajinga mwalo wa bujikumi.
Panyuma ya uno mwalo wapeleleko, Felo waambijile bena Isalela amba baye. Bantu ba Lesa bonse batengejilenga kuya, kabiji bonkabwa bufuku batuntukile kufuma mu kyalo kya Ijipita.
Kulupuka kitango 7 kufika ku kitango 12.
Mepuzho
- Kwingijisha bibye bipikichala, londolola myalo itanshi isatu yo aletele Yehoba mu Ijipita.
- Lupusano ka lwajinga pa myalo itanshi isatu ne yonse yashala?
- Abya wakonsha kutongola mwalo wa buna, wa butanu ne wa butanu na umo nyi?
- Londolola mwalo wa butanu na bubiji, wa butanu na busatu ne wa butanu na buna.
- Yehoba wabujile bena Isalela kuba ka, mwalo wa bujikumi saka akyangye kubiwa?
- Mwalo wa bujikumi wajinga byepi, kabiji ki ka kyamwekele byo aubiwe?
Mepuzho akwabo
- Tanga Kulupuka 7:19-8:23.
Nangwa kya kuba bañanga ba mu Ijipita baubile bingelekezha bipasha na myalo itanshi ibiji ya kwa Yehoba, ki ka kyo bebakanjikizhe kwitaba panyuma ya mwalo wa busatu? (Lupu. 8:18, 19; Mat. 12:24-28)
Mwalo wa buna wamwesheshe byepi amba Yehoba uji na bulume bwa kupokolola bantu banji, kabiji kuyuka bino kwakonsha kulengela bantu ba Lesa kwiumvwa byepi byo bakapita mu “malwa akatampe” aambijilwe jimo? (Lupu. 8:22, 23; Lum. 7:13, 14; 2 Moba. 16:9)
- Tanga Kulupuka 8:24; 9:3, 6, 10, 11, 14, 16, 23-25 ne 10:13-15, 21-23.
Ñanyi mabumba abiji o bamanyikile ku myalo jikumi, kabiji kino kyakonsha kwitulengela kwiumvwa byepi pa byo tumona oa mabumba mu ano moba? (Lupu. 8:10, 18, 19; 9:14)
Kulupuka 9:16 kwitukwasha byepi kuyuka’mba Yehoba waswisha Satana kwikalako ne buji lelo? (Loma 9:21, 22)
- Tanga Kulupuka 12:21-32.
Kijiilo kya Lupitailo kyalengejile byepi bantu bavula kupuluka, kabiji Kijiilo kya Lupitailo kyaimenejilengako ka? (Lupu. 12:21-23; Yoa. 1:29; Loma 5:18, 19, 21; 1 Ko. 5:7)


text:
Cinshi Baibolo Isambilisha?
Bushe Baibolo kuti yamwafwa ukucefyako amasakamika?
Bushe kuti mwatila?
Ee
Awe
Nalimo
Ifyo Baibolo ilanda
“Mulepoosa amasakamika yenu yonse pali [Lesa], pantu asakamana imwe.” (1 Petro 5:7) Baibolo ilalenga twashininkisha ukuti Lesa kuti atwafwa ukucefyako amasakamika.
Finshi fimbi ifyo tusambililako ku fyo Baibolo ilanda?
Ipepo kuti lyalenga mwaba no “mutende wa kwa Lesa” uulenga twilasakamikwa sana.—Abena Filipi 4:6, 7.
Na kabili ukubelenga Icebo ca kwa Lesa kuti kwamwafwa ukukanalasakamikwa sana.—Mateo 11:28-30.
Bushe ukusakamikwa kukatala akupwa?
Abantu bamo basumina . . . ukuti tabakatale abaleka ukusakamikwa no kuba no bulanda, e lyo bambi bamona kwati ukusakamikwa kuti kwapwa fye nga ca kuti umuntu aya ku muulu. Muletipo shani?
Ifyo Baibolo ilanda
Lesa akafumyapo ifilenga tulesakamikwa. “Imfwa tayakabeko na kabili, takwakabe no kuloosha nangu ukuteta nangu ukukalipwa na kabili.”—Ukusokolola 21:4.
Finshi fimbi ifyo tusambililako ku fyo Baibolo ilanda?
Ilyo Ubufumu bwa kwa Lesa bukalateka, abantu bakekala mu mutende.—Esaya 32:18.
Tatwakaleibukisha ifitusakamika no kutuletela ubulanda.—Esaya 65:17.


text:
KITEBA KYA MULAMI Kweji 11 2015 | Lelo Leza Umwene Mavita Namani?
Malondololo a mu Bible abwanya kukutulumuna.
KISHINTE KYA PA KIBALU
Lelo Leza Umwene Mavita Namani?
Pa kala, Leza wāsoñenye bantu bandi kulwa mavita. Mwenda mafuku, Yesu wāfundija bantu kusanswa balwana nabo. Le i kika kishintyile?
KISHINTE KYA PA KIBALU
Mwādi Mumwena Leza Mavita pa Kala
Bintu bisatu bishiyañanya mavita ādi asoñanya Leza.
KISHINTE KYA PA KIBALU
Mwādi Mumwena Leza Mavita mu Myaka Katwa Kabajinji
Nansha mumweno wa Leza pa mavita byokeushintyilepo, binkumenkume bilombola amba kudi bintu bishintyile.
KISHINTE KYA PA KIBALU
Mumwena Leza Mavita Dyalelo
Panopano ponka Leza usa kuleta divita disa kupwija mavita onso.
Fundija Obe Mwana Kwingidila Yehova
Ngikadilo isatu yāmwekeje Yesu mu bufundiji bwandi ikemukwasha mutenge mityima ya benu bana bininge po mwibafundija.
Fundija Obe Mwana Nsongwa Kwingidila Yehova
Lelo i muswelo’ka okakwasha obe mwana nsongwa atame ku mushipiditu?
Yehova I Leza wa Buswe
Lelo Yehova ulombolanga namani buswe bwandi ku bantu?
Lelo Usanshilwe “Mukwenu Mowisanshilwe Abe Mwine”?
Ingidijai musoñanya wa Yesu mu busongi bwenu, mu kipwilo ne mu busapudi.
Myaka Katwa ya Buludiki bwa Bulopwe!
Lelo i bintu’ka bisatu byetukweshe pa kusapula Bulopwe bwa Leza?
Malondololo ku Bipangujo Bimanine pa Bible
Shi bafwe bakasangulwa, lelo bakashikata kwepi?


text:
MUTU 10
Ngimba Mubaghile Umanya Bulebule Ukuti Iki Kipanga Kyabwanaloli?
1. Ngimba ikipanga kyabwanaloli kilipo?
Yesu abamanyisye abafundiwa bake isya kipanga ikya bwanaloli. Ikipanga iki kifwene ninjila iyi yikubuka ku bumi bwa bwila na bwila. Yesu atile “banandi abene aba bakuyagha” injila iyi. (Matai 7:14) Kyala olonda twiputeghe ufwana nu bwighane bwake. Bosa aba bakwiputa mubwanaloli bapilikene palikimo.—Belenga Yohani 4:23, 24; 14:6; Baefesi 4:4, 5.
2. Ngimba Yesu ayobile fiki isya Bakristu babutungulu?
Yesu atile abaputi babutungulu bakwisa kutwala ifimanyisyo fyabutungulu. Boboneka ngati baputi babwanaloli, abene boyoba ukuti Bakristu babwanaloli, loli imbombo syabo mbibi. Mbibi bulebule? Ikipanga kyabwanaloli kilipo kimokyene. Abandu bake bobomba isi Abakristu babwanaloli bolondiwa ukubomba.—Belenga Matai 7:13-23.
3. Tubaghile ubamanya bulebule Abakristu babwanaloli?
Injila 5 muno tubaghile ubamanyila Abakristu babwanaloli:
Abakristu babwanaloli bobombela iBaibolo. Akabalilo kosa bokonga indaghilo sya m’Baibolo. Ikipanga kyabwanaloli kileghene nifipanga ifingi fya bandu. (Matai 15:7-9) Abakristu babwanaloli bokonga isi bomanyisya.—Belenga Yohani 17:17; 2 Timoti 3:16, 17.
Bosa aba bokonga Yesu boghindika ingamu ya Kyala, Yehova. Yesu ayighindike ingamu ya Kyala nukubamanyisya abangi. Umwene abatulile abandu ukumumanya Kyala nu kubamanyisya ukuti ingamu yake yikemesiweghe. (Matai 6:9) Kuno mukwikala kipanga kiliku kikufumusya ingamu ya Kyala?—Belenga Yohani 17:26; Baroma 10:13, 14.
Abakristu babwanaloli bakufumusya isya Bunyafyale bwa Kyala. Kyala antumile Yesu pakisu ukuti afumusye inkhani inunu isya Bunyafyale. Ubunyafyale bwa Kyala bo bubaghile ubatula abandu. Yesu afumwisye isya Bunyafyale bwa Kyala mpaka akabalilo aka afwilile. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) Yesu ayobile ukuti aba bakunkonga bakwisa kufumusya Ubunyafyale bwa Kyala. Linga mwaghene numundu akufumusya amasyu gha Kyala kumyinu mubaghile ukuti wakipanga kiliku?—Belenga Matai 24:14.
Aba bakunkonga Yesu bakaya kulubafu lwa kisu. Abene bokana ukwingila mu ndyali sya nkisu. (Yohani 17:16; 18:36) Bokana utuyilo tosa utubibi utu tuli nkisu.—Belenga Yakobu 4:4.
Abakristu babwanaloli balughano. Abene bomanyila m’Masyu gha Kyala ughindika abinabo. Ifipanga fyabutungulu fikwingililapo mubwite bwa fisu, loli Abakristu babwanaloli bokana ubwite. (Mika 4:1-3) Abakristu babwanaloli bomalila akabalilo kabo ni fyuma fyabo ukubatula abandu abangi.—Belenga Yohani 13:34, 35; 1 Yohani 4:20.
4. Ngimba lino mubaghile umanya ikipanga kyabwanaloli?
Ngimba kipanga kiliku kimanyisya ubwanaloli, ughindika ingamu ya Kyala nukufumusya ukuti Ubunyafyale bwa Kyala bukwisa pososya indamyo syosa? Bo baliku abandu aba bali nu lughano kangi bokana ubwite? Umwe mukuti bule?—Belenga 1 Yohani 3:10-12.


text:
BAKUBUSI BALABUZYA
Ncinzi Ncondeelede Kuzyiba Kujatikizya Bukoko?
Ibbaibbele talikasyi kunywa bukoko cakutaciindizya ikuti mulawo kauzumizya kucita boobo. Nokuba boobo, lilakasya kukolwa.—Intembauzyo 104:15; 1 Bakorinto 6:10.
Pele ino mbuti kuti kuli bamusinikizya kunywa pele kamuzyi kuti mulawo naa bazyali banu tabazumizyi kucita boobo?
Amuyeeye cikonzya kucitika mwanywa
Beenzinyoko bamwi inga balimvwa kuti bukoko bupa kuti mulimvwe kabotu. Pele ncinzi cikonzya kucitika mwamana kunywa?
Mulandu ngobakonzya kumupa basimilawo. Kufwumbwa naa mukkala kuli, ikuti naa milawo yankomukkala kaitazumizyi kunywa bukoko, balakonzya kumubbadelesya, kumupa mulandu, kumunyanga laisensi yakweenzya moota, kumusubula kwiinda mukumupa ncito, naa kumwaanga buya.—Baroma 13:3.
Kubisya mpuwo njomujisi. Bukoko bupa kunyongana mumizeezo. Mwanywa bukoko mulakonzya kwaamba naa kucita zintu nzyomuyakuusa kumbele. (Tusimpi 23:31-33) Kweelana ambozyasumpuka zintu, micito yanu ilakonzya kumubisyila mpuwo yanu kwaciindi cilamfwu.
Kwaalilwa kulilesya. Bukoko inga bwapa kuti bantu bamucise naa kumutundulula mumakani aakoonana. Kuyungizya waawo, inga bwapa kuti muyungwe abeenzinyoko, calo cikonzya kusololela kumapenzi manji.
Kuba acizibilizi. Kweelana amakani aakajanwa mukuvwuntauzya kumwi, ikuti naa mwatalika kamucili bana kunywa bukoko, nkokuti mbomuyaabukomena muba acizibilizi. Ikunywa akaambo kakuti mwakatala naa kulendelelwa kupa kuti muzyibile akwaalilwa kuleka.
Kufwa. Mumwaka wainda ku United States, ntenda zyamumugwagwa zyakali kucitika kwainda buyo maminiti aali 52 akaambo kakuti sikweenzya wakalinywide. Aciindi cimwi, mumyaka buyo yosanwe, bantu bajisi myaka iitasiki ku 21, ibabalilwa ku 1,500 bakali kufwa amwaka muntenda zyamumugwagwa zicitika akaambo kabukoko. Nokuba kuti nywebo tiimwanya bukoko, mulakonzya kulijana muntenda akaambo kakuzumina kweenzyegwa amuntu iwanywa bukoko.
Amulibikkile milawo
Mulakonzya kweeleba ntenda ziboola akaambo kakutanywa kabotu ikuti naa mwazyibila limwi ncomuyoocita.
Njiisyo Yamu Bbaibbele: “Muntu uucenjede abona mapenzi ulayuba.” (Tusimpi 22:3) Tacili kabotu kunywa bukoko ikuti muyanda kweenzya moota naa kucita zintu zimwi ziyandika kubikkila maano.
Mulawo: ‘Ikuti naa ndiyanda kunywa bukoko, basimilawo beelede kuzumizya alimwi ibukkale bweelede kuti kabuli kabotu.’
Njiisyo Yamu Bbaibbele: “Muli bazike bamuntu ooyo ngomuswiilila.” (Baroma 6:16) Ikuti kamunywa akaambo buyo kakuti beenzinyoko balanywa, nkokuti mulekela bamwi kumweendelezya. Alimwi ikuti kamunywa akaambo kakuti mwalendelewa naa mwakatala, nkokuti lyoonse munikwaalilwa kulwana mapenzi aanu akaambo kakuti tiimwakaiya mwakucita oobo.
Mulawo: ‘Tandinoozumizya beenzuma kundisinikizya kunywa bukoko.’
Njiisyo Yamu Bbaibbele: “Utabi akati kabantu banywa kapati waini.” (Tusimpi 23:20) Kumvwana abantu batali kabotu inga kwamupa kutatobela milawo njomwakalibikkila. Alimwi kuyanzana abantu baciindizya kunywa bukoko nkulibikka muntenda.
Mulawo: ‘Tandinikuyanzani abantu baciindizya kunywa bukoko.’


text:
Bijila Bitala Myanda Mifyame ne Cookies
Bulongolodi bwa Batumoni ba Yehova bulēmekele byepelo ne myanda mifyame ya bantu bonso. Toneka pano pa kuyukila’ko bivule bitala pa Bijila bya bulongolodi bwa ntanda yonso bya mwa Kulamina Myanda Mifyame.
Bijila bya Mwa Kulamina Myanda Mifyame bilombola muswelo wingidijibwa myanda mifyame ya muntu ne muntu na bulongolodi bwa Batumoni ba Yehova. Kutentekela pa kino, kunshi’ku kudi misoñanya mipotoloke itūdilwe’ko ilondwanga na dino diteba.
Dino diteba i dya bene dya Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”), i kingidilwa kya mu New York kyampikwa kwimanina pa busunga kine kikwatakanya mingilo ya Batumoni ba Yehova ne bufundiji bwa Bible. Ma serveurs amo atala dino diteba adi mu États-Unis.
Myanda ya Muntu
Myanda yobe yotūla pa dino diteba ingidijibwanga’nka pa mwanda wa kitungo kikutala kikulombolwa kitatyi kyowiitūla’po.
Ketupānangapo myanda yobe ku muntu mukwabo, poso’nka shi bibalombwe kulonga nabya mwanda wa kuvuija bukwashi bolombele abe mwine, papo tukakuyukija’mo, nansha kadi shi tubamone amba bilomba’nka kusokola ino myanda mifyame mwanda wa kulonda bijila ne mbila pa kupwija myanda ilombelwe na ba lupusa nansha mwanda wa kusokola nansha kukalakanya bangivi, kukinga myanda, nansha kulongolola bintu. Kwingidija dino diteba kulombola’mba ubaitabija tusokole myanda yobe mifyame ku bakwabo enka pa buno bubinga kete. Myanda yobe yonso yotūla pano keikapotolojibwapo, kusungwa, nansha kwapwijibwa shi muswelo’ka, shi muswelo’ka.
Bengidi Bakwabo. Kyaba kimo pa dino diteba ukamona’po ne tushinda tukutwala ku diteba dya bengidi bakwabo botutongele mwanda wa kuvuija mingilo yetu mikwabo (kimfwa, kuyuja mafomu pa Entelenete). Shi ubamone mumwekelo wa diteba ubashinta pamo ne mushīko udi’po adelese ya kutunduluka nayo, nabya yuka’mba kodi pa diteba dya bengidi bakwabo. Potwingidija diteba dya bengidi bakwabo, tubandaulanga kyaba ne kyaba bijila byabo bya myanda mifyame ne bya mulamino wa myanda shi i bikwatañane na misoñanya ya bijila byetu. Shi udi na bipangujo pangala pa bijila bya bengidi bakwabo, tukulomba wende pa diteba dyabo.
Kukinga Myanda
Kukinga myanda ya muntu ne muntu i mwanda otutele’ko mutyima. Posambukila kukwabo, tukiñanga myanda yobe ne kwingidija tuyukeno tufyame, kimfwa ya kwingidija kikombola kya TLS (Transport Layer Security). Twingidijanga mpangiko ya olodinatele idi na bijika bitūlwe mu bipungwa bimweka na meso, bya elektronike, ne na kulonda manwa a bulami a mwa kukingila myanda mifyame yowitulembela.
Konte
Adelese yobe ya e-mail yolemba pa kupunga konte pa dino diteba ikengidijibwa pa kwisamba nobe pa bitala yobe konte. Kimfwa, shi ubailwa dijina dya konte nansha lufungulo lobe (mot de passe), kokimbe bakukwashe mwa kutwelela, musapu wa kukukwasha nao ukakutuminwa ku adelese yobe ya e-mail itwejibwe mu myanda ya mwingidi (Profil utilisateur).
Byabuntu
Shi ubaleta byabuntu pa Entelenete, tukimbanga dyobe dijina ne myanda mikwabo ikutala. Pa kwitabija byabuntu na kalata ka ku banki, twingidijanga mingilo ya pa Entelenete ya ntanda yonso ya kusambulula lupeto mikingwe senene ne ilonda bijila bya myanda mifyame. Ketulamangapo nansha kuyuka myanda idi pa kalata kobe ka ku banki, nimelo ya konte yobe, nansha myanda mikwabo yotumine ku mingilo’ya. Kingidilwa kitambula byabuntu kilamanga myanda ya lupeto lutūlwa mu bula bwa myaka, shi i mityetye, i dikumi. Mu ino myanda mudi, difuku dyatūdilwe kyabuntu, buvule, ne muswelo okyatūdilwe. Kino kiketukwasha tulonde misoñanya ya lubalo ne kulondolola ku kipangujo kyo-kyonso kyobwanya kwitwipangula mu bula bwa kino kitatyi. Ketukakwitepo mwanda wa kukulomba ubweje’ko kyabuntu, mhm.
Myanda Mikwabo
Ubwanya kutuma myanda yobe (kimfwa dijina, adelese, ne nimelo ya telefone) ke pa mwandapo wa byabuntu nansha kufungula konte kete, ino i ne pa myanda mikwabo (kimfwa, kulomba kifundwa kya Bible kya ku bitupu). Tukimbanga myanda yobe, kwiilama, ne kwiingidija enka na kitungo kyowiitumīne kitatyi kyonso kyoikidi na mvubu.
Cookies ne Busendwe Budi na Buno
Tuselanga myanda imo kupityila ku bingidilwa bīselela’yo abyo bine poenda pa diteba dyetu. Tuselanga’yo kupityila ku “cookies,” “pixels espions,” ne busendwe budi na buno. Kishima “cookies” kingidijibwe mu bino bijila bya myanda mifyame kifunkila ne pa busendwe bukwabo bwiifwene nabo, mwikadile busendwe bwa “stockage local.”
Cookies. Monka mobikadile ne mu mateba mavule, poiya pa dino diteba kudi tumyanda tuvule twitwa bu “cookie” tubwanya kwitūla pa telefone yobe, tabulete, nansha pa dishike dikomo (disque dur) dya olodinatele yobe. Kudi mpangiko ya miswelo palapala ikwasha bintu palapala bingile ne kulumbulula mwendelo obe pa Entelenete. Twingidijanga cookies amba itusapwile shi kodi mutwele ne dikwabo pa diteba nansha kwituvuluja myanda yokenene powaingidije diteba. Kimfwa, ludimi lotongele lukalamibwa mu cookie amba utane’lo kala potwela monka pa diteba. Ketwingidijangapo cookies mwanda wa kwiitumbija, aa.
Ma cookies engidijibwe pa dino diteba abwanya kwabanibwa mu miswelo isatu:
Ma Cookies a Mvubu Bininge
—Ano’a adi na kamweno mwanda wa kukukwasha wingidije bipindi bimo bya pa dino diteba, kimfwa kutwela nansha kutuma mafomu adi’po. Pampikwa ano ma cookies, kukapebwapo bukwashi bonso bokalomba, kimfwa bwa mwa kutumina byabuntu. Kadi ano ma cookies etupanga muswelo wa kuleta bukwashi bupotoloke bolomba kitatyi kyotunduluka pa diteba. Ano ma cookies keaselangapo myanda ikutala ibwanya kwingidijibwa mu busunga nansha mwanda wa kuyuka kowakatwelanga powadi pa Entelenete.
Ma Cookies a Mingilo
—Ano’a ao akwashanga diteba divuluke byowatongele (kimfwa dijina dya kutwela nadyo, ludimi, ne ntanda yodi’mo) kadi alumbululanga bingidilwa mwa kupēlejeja mwendelo obe pa diteba.
Ma Cookies a Bubandaudi
—Ao engidijibwanga pa kuyuka myanda itala muswelo wingidija muntu dino diteba, kimfwa buvule bwa misunsa yatwela’po nansha mwayene wa kitatyi kyapityija pa dino diteba. Ino myanda ingidijibwanga’tu mwanda wa kulumbulula mwingidilo wa dino diteba.
Ma cookies amo pa dino diteba i a batwe bene. Makwabo nao i a bakwabo. Twingidijanga’nka ma cookies etu, shi i a bakwabo poso’nka oa engila na Google reCAPTCHA. Google reCAPTCHA wingidijibwanga mwanda wa kutyiba bengidi ku maolodinatele kutyina kwakekala misapu mibi ya mu kitulumukila. Tukulomba utale bijila bya myanda mifyame bya Google pa https://www.google.com/intl/lu/policies/privacy/.
Pixels espions. Mapaje a pa diteba dyetu akokeja kwikala na mafishé matyematye etwa bu pixels espions etukwasha tulame lapolo ya mingilo, kimfwa kitatyi kyoenda pa paje kampanda. Ano ma pixels espions etukwasha tulonde muswelo wingidijibwa diteba ne kulumbulula mingilo yadyo.
Adelese ya IP. Adelese ya IP i kode iyukanya olodinatele yobe pa Entelenete. Twingidijanga adelese yobe ya IP ne myanda ya mutundulukilo obe pa diteba mwanda wa kubandaula mwingidijijo obe wa diteba, kusokola bikoleja byotana’po ne kukulumbulwila mwingidilo wadyo.
Butongi Bobe. Nsambukilo mivule ikupanga muswelo wa kubula ma cookies ne kutambula bidyumu kumeso kwa cookie kwitūla pa kingidilwa kyobe. Tukulomba ulonde bulombodi bwa nsambukilo yobe pa kuyuka mwa kwingidijija ma cookies. Inoko, yuka’mba shi kudipo na ma cookies kubwanyapo kumwena ne pa mfulo mu bingidilwa byonso bidi pa diteba dyetu.
Bilembwa ne JavaScript
Bilembwa bingidijibwanga mwanda wa kulumbulula mwingidilo wa diteba. Bikwashanga utambule bukidibukidi bulombodi bosaka. Ketwingidijangapo bino bilembwa mwanda wa kutūla mpangiko kampanda pa olodinatele yobe nansha kukusela myanda yobe pa kubulwa lupusa.
Bilomba muntu akije bino bilembwa ne JavaScript pa kusaka’mba bipindi bimobimo bya pa diteba bingile senene. Bantu bavule bakijanga nansha kubula kino kingidilwa mungya diteba dyobadi’po. Pa kuyuka mwa kwakijija bilembwa mungya diteba, tala bulombodi bwa mwa kusambulukila bwa kingidilwa kyobe.
Byodi’mo na Lupusa
Kwingidija dino diteba ne kutentula mabuku o-onso, mavideo, mawi makwatwe, byonso i bya ku bitupu. Kebikulombepo kufungula konte, kufuta, nansha kulonga kintu kyo-kyonso kilomba ulete myanda yobe pa kumwena mu dino diteba. Inoko, shi ubasake abe mwine kufungula konte, kulomba kifundwa kya Bible kya ku bitupu, nansha kulonga kintu kyo-kyonso kilomba ulete myanda yobe, nabya ubaitabija bino Bijila Bitala Myanda Mifyame ne bya Cookies; ubaitabija babīke myanda yobe mu ma serveurs adi mu États-Unis; ubaitabija myanda yobe iselwe, ingidijibwe, isambululwe, ne kubīkwa na Watchtower ne na malongolodi makwabo akwatakanya mwingilo wa Batumoni ba Yehova mu matanda palapala, mungya kulomba kobe. Kwingidijibwa kwa myanda yobe kukalonda mungya moingidijija diteba. Kimfwa, shi ukimba kutuma byabuntu ku kingidilwa kampanda kya mungya bijila kidi mu ntanda kabidye, papo dijina dyobe ne myanda ya mwa kwisambila nobe ikapānwa ku kingidilwa’kya kya mungya bijila monka molembēle pa kuleta byabuntu. Kimfwa kikwabo, shi ubalombe kifundwa kya Bible, papo dijina dyobe ne myanda ya mwa kwisambila nobe ikatumwa ku musambo wa Batumoni ba Yehova amba bavuije byowalomba’bya.
Shi kuletelepo myanda yobe ilombwa pa kumwena mu dino diteba, shi i pa kufungula konte, pa kutūla kyabuntu, nansha pa kulonga kintu kyo-kyonso, nabya ketukabwanyapo kukulongela byobya byowalomba.
Shi bibalombe kushinta Bijila byetu bya Myanda Mifyame ne bya ma Cookies, nankyo tukebitūla pa uno paje mwanda wa uyuke nyeke myanda mine yotusela ne muswelo otwiingidija.
Shi bijila bibasoñanya kukubweja’ko lupusa lukwabo mu myanda itala myanda yobe, papo lukakupebwa. Mu luno lupusa lwa ntentekelo mubadilwa, kutwela, kulemununa nansha kubula myanda yowetulombwele kupityila ku dino diteba. Shi bilongekanga mu yenu ntanda, nabya ubwanya kutana myanda ya mwa kwitulembela pano. Shi kipangujo kya myanda yobe i kitala byabuntu, tukulomba ulembele kingidilwa kitala byabuntu kyakulombwelwe powaletele kyabuntu, ke kingidilwa kyatelelwe kadi ne mu musapu wakutuminwe wa kutambulwa kwakyo.