text:
ICIPANDWA 1
Ifyo Lesa Aaba
1, 2. Mepusho nshi yamo ayo abantu ilingi line bepusha?
ABANA abanono balepusha amepusho ayengi sana. Nga mwabalondolwela, ilingi line balepusha abati, ‘Cinshi?’ Nangu mubasuke, balepushishapo na fimbi abati, ‘Nomba cinshi cabela ifi?’
2 Bonse fye, abakalamba kumo na baice, tulepusha amepusho. Tulafwaya ukwishiba ifyo twalalya, ifyo twalafwala ne fyo tufwile ukushita. Na kabili, tulepusha amepusho ayacindama pa bumi na pa fyo ifintu fikaba ku ntanshi. Lelo nga tatusangile amasuko kuli aya amepusho, nalimo kuti twaleka ukufwaya amasuko.
3. Cinshi abantu abengi batontonkanishisha ukutila te kuti basange amasuko ku mepusho ayacindama?
3 Bushe muli Baibolo mwaliba amasuko ku mepusho ayacindama ayo twipusha? Bamo e fyo bengatontonkanya, lelo bamona no kuti ifyebo ifyaba mu Baibolo fyalikosa ukumfwa. Batila abengasuka fye aya mepusho ni bakafundisha na bashimapepo. Bambi nabo balomfwa insoni ukulanda ukuti tabaishiba amasuko kuli aya amepusho. Inga imwe, muletipo shani?
4, 5. Mepusho nshi ayacindama ayo mufwaisha ukwipusha? Cinshi mulingile ukutwalilila ukufwaya amasuko?
4 Mufwile na imwe mulafwaya ukwishiba amasuko ku mepusho pamo nga: Cinshi nabela pano calo? Bushe nkaba shani nga nafwa? Bushe Lesa aba shani? Kasambilisha walumbuka Yesu atile, “Mulelomba, kabili mukapeelwa; mulefwaya, kabili mukasanga; mulekonkonsha, kabili bakamwiswila.” (Mateo 7:7) Kanshi, mulingile ukutwalilila ukwipusha, mpaka fye mukasange amasuko ayo mwingacetekela.
5 Ca cine, nga ‘mwatwalilila ukufwaya,’ mukasanga amasuko muli Baibolo. (Amapinda 2:1-5) Aya masuko tayakosa ukumfwa. Ifyo mulesambilila fikamulenga mukabe ne nsansa pali ino nshita kabili mukaba ne subilo ilisuma ilya ku ntanshi. Natulande pa cipusho cimo icapelenganya abantu abengi.
BUSHE LESA ALITUBIKAKO AMANO NELYO ALYUMA UMUTIMA?
6. Cinshi abantu bamo batontonkanishisha ukuti Lesa tabika amano ku fyo bacula?
6 Abantu abengi batontonkanya ukuti Lesa tatubikako amano. Batila Lesa nga alibika amano ku bantu, ifintu mu calo nga fyaliwama. Pali lelo, mu calo mwaliba inkondo, ulupato, kabili abantu balaba no bulanda sana. Na kabili, abantu mu calo balacula, balalwala, kabili balafwa. E mulandu wine abantu bamo bepushisha ukuti, ‘Nga ca kuti Lesa alitubikako amano, cinshi ashafumishapo amafya ya musango uyu?’
7. (a) Finshi bashimapepo basambilisha ifilenga abantu balemona kwati Lesa alyuma umutima? (b) Cinshi cingalenga twacetekela ukuti Lesa te ulenga ifyabipa filecitika?
7 Limo limo bashimapepo e balenga abantu balecetekela ukuti Lesa alyuma umutima. Nga kwacitika ifyabipa, batila bufwayo bwa kwa Lesa. E fyo alefwaya ukuti cibe. Nga balanda ifi, ninshi baletila Lesa e ulenga ifyabipa filecitika. Lelo Baibolo isambilisha ukuti Lesa te ulenga ifyabipa filecitika. Baibolo pali Yakobo 1:13 itweba ukuti Lesa tatunka umuntu nangu umo ukucita ifyabipa. Ilanda ukuti: “Ilyo umuntu atunkwa, etila: ‘Ni Lesa e ulentunka.’ Pantu takuli uwingatunka Lesa ukucita ifyabipa, kabili umwine tatunka umuntu iyo.” Kanshi nangu ca kuti Lesa tacilikila ifyabipa ukucitika, te ulenga filecitika. (Belengeni Yobo 34:10-12.) Natulangilile.
8, 9. Cinshi cishingabela bwino ukupeela Lesa umulandu pa mafya tukwata? Langilileni.
8 Tontonkanyeni pa mwana umulumendo, uwikala na bafyashi pa ng’anda. Bawishi balimutemwa sana kabili balimusambilisha bwino. Nomba, uyu mulumendo apondokela bawishi, afuma na pa ng’anda. Uko aya, atendeka ukucita ifyabipa kabili aba na mafya. Bushe kuti mwatila ni bawishi e balenga ukuti ifyabipa fimucitikile pantu tabamuleseshe ukufuma pa ng’anda? Awe! Te kuti mulande ifyo. (Luka 15:11-13) Nga filya fine wishi ashingalesha umwana ukufuma pa ng’anda, na Lesa wine talesha abantu ukupondoka nangu ukulacita ifyabipa. Kanshi ifyabipa nga fyacitika, tuleishiba ukuti te Lesa walenga ukuti ficitike, kabili te kuti cibe bwino ukumupeela umulandu.
9 Kwaliba icalenga ukuti Lesa elalesha ifyabipa ukulacitika. Mu Cipandwa 11, mukasambilila ifyo Baibolo yalanda pali ili lyashi. Na lyo line, mucetekele fye ukutila Lesa alitutemwa kabili te ulenga tuleba na mafya. Na kuba, e wingayapwisha fye.—Esaya 33:2.
10. Cinshi cingalenga twacetekela ukuti Lesa akafumyapo ifyabipa fyonse ifyo ababifi bacita?
10 Lesa wa mushilo. (Esaya 6:3) Fyonse ifyo acita fyalisanguluka, fya busaka, kabili fisuma. E co kuti twamucetekela. Lelo abantu bena te fyo baaba. Limo balacita ifyabipa. Nangu fye ni kateka uwa cishinka sana takwata amaka ya kupwisha amafya ayo abantu bakwata. Takwaba uwakwata amaka nga Lesa. Lesa kuti afumyapo ifyabipa fyonse ifyo ababifi bacita pa calo, na kuba akafifumyapo fyonse. Akafumyapo ububifi bonse umupwilapo.—Belengeni Amalumbo 37:9-11.
BUSHE LESA OMFWA SHANI NGA TULECULA?
11. Bushe Lesa omfwa shani nga mulecula?
11 Bushe Lesa omfwa shani pa fyabipa ifilecitika mu calo ne fimucitikila imwe bene? Baibolo isambilisha ukuti Lesa ‘alitemwa umulinganya.’ (Amalumbo 37:28) E co tatemwa ifyabipa ificitika. Tafwaya ukumona abantu balecula. Baibolo ilanda ukuti ‘alyumfwile ubulanda mu mutima wakwe’ ilyo amwene ifyabipa ifyalecitika pano calo. (Ukutendeka 6:5, 6) Lesa tayaluka. (Malaki 3:6) Baibolo ilanda ukuti Lesa alamusakamana.—Belengeni 1 Petro 5:7.
12, 13. (a) Cinshi tutemenwa abantu bambi no kubasakamana, kabili tumfwa shani nga twamona abantu balecula? (b) Cinshi cingalenga twacetekela ukuti Lesa akafumyapo amacushi yonse no lufyengo?
12 Baibolo na kabili itila Lesa atubumbile mu cipasho cakwe. (Ukutendeka 1:26) Ici calola mu kuti Lesa atubumbile ne mibele iyo akwata. Kanshi, nga ca kuti mulomfwa ububi nga mwamona abantu balecula, ninshi Lesa ena alacilapo ukumfwa ububi! Cinshi twalandila ifi?
13 Baibolo itusambilisha ukuti “Lesa kutemwa.” (1 Yohane 4:8) Kanshi ukutemwa e kulenga alecita fyonse ifyo acita. E ico twaliba no kutemwa pantu Lesa kutemwa. Tontokanyeni pali ici: Tutile nga mwalikwete amaka, bushe te kuti mufumyepo amacushi yonse no lufyengo? Kwena kuti mwafifumyapo, pantu mwalitemwa abantu. Inga Lesa ena, bushe batini kuti afilwa? Alikwata amaka, kabili pa mulandu wa kuti alitutemwa, akafumyapo amacushi yonse no lufyengo. E ico mwilatwishika ukuti Lesa takafikilishe amalayo ayali pa kutendeka kwa cino citabo! Lelo pa kuti mucetekele ukuti akafikilisha ayo malayo, mulingile ukwishiba ifingi pali Lesa.
LESA AFWAYA UKUTI MUMWISHIBE
14. Bushe Lesa nani ishina, kabili twaishiba shani ukuti alafwaya tulelibomfya?
14 Nga mulefwaya ukwishibana no muntu, cinshi mubalilapo ukucita? Mulamweba ishina lyenu. Bushe Lesa na o alikwata ishina? Mu macalici ayengi batila ishina lyakwe ni Lesa nelyo ni Shikulu, lelo aya te mashina. Malumbo fye pamo nga “imfumu” nelyo “kateka.” Lesa alitweba ukuti ishina lyakwe ni Yehova. Baibolo pa Amalumbo 83:18 itila: “Abantu beshibe ukuti imwe mweka, mwe bakwata ishina lya kuti Yehova, ni mwe Mwapulamo pano isonde ponse.” Abalembele Baibolo balibomfeshe ishina lya kwa Lesa imiku iingi sana. Yehova afwaya ukuti mwishibe ishina lyakwe no kulalibomfya. Ico amwebela ishina lyakwe ni co afwaya ukuti mumwishibe.
15. Bushe ishina lya kuti Yehova lyalola mwi?
15 Ishina lya kwa Lesa ilya kuti Yehova, lyalikwata umo lyalola. Lyalola mu kuti Lesa kuti afikilisha conse ico alaya kabili akafikilisha no bufwayo bwakwe. Takuli nangu cimo icingamulesha ukufikilisha ico alaya. Ni Yehova fye e wakwata ili ishina. *
16, 17. Bushe aya amashiwi yalola mwi? (a) “Uwa Maka Yonse,” (b) “Imfumu ya muyayaya,” (c) “Kabumba.”
16 Nga fintu tubelengele kale, Amalumbo 83:18 yalanda pali Yehova ukuti: “Imwe mweka ni mwe Mwapulamo.” Pa Ukusokolola 15:3 napo patila: “Ikalamba kabili yalipesha amano imilimo yenu, mwe Yehova Lesa, Uwa Maka Yonse. Yalilungama kabili ya cine imibele yenu, mwe Mfumu ya muyayaya.” Bushe ilumbo lya kuti “Uwa Maka Yonse” lyalola mwi? Lyalola mu kuti Yehova alikwata amaka ukucila ifibumbwa fyonse pano calo na mu muulu. Na kabili, ilumbo lya kuti “Imfumu ya muyayaya” lyalola mu kuti e wabako fye eka ilyo takulaba icintu nangu cimo icabumbwa. Pa Amalumbo 90:2 patila e wabako ukufuma umuyayaya no kuya umuyayaya. Bushe ici tacilemupapusha?
17 Yehova fye e Kabumba. Baibolo pa Ukusokolola 4:11 itila: “Mwalilinga, mwe Yehova, mwe Lesa wesu, ukupokelela ubukata no mucinshi na maka, pantu ni mwe mwabumbile ifintu fyonse, kabili ni pa mulandu wa kufwaya kwenu fyabeleleko no kubumbwa.” Ukutendekela fye kuli bamalaika mu muulu, intanda, ifisabo ne sabi lya muli bemba na fyonse ifyo mwingatontonkanyapo, ni Yehova e wafibumbile!
BUSHE KUTI MWABA CIBUSA WA KWA YEHOVA?
18. Mulandu nshi abantu bamo batontonkanishisha ukutila te kuti babe ifibusa fya kwa Lesa? Finshi Baibolo yena yalandapo?
18 Abantu bamo nga babelenga pa mibele ya kwa Yehova iisuma sana, balatiina kabili batila, ‘Lesa wa maka sana, alicindama nga nshi, kabili aliba ukutali sana. Bushe kwena nine engabikako amano?’ Lelo bushe, ifi e fyo Lesa afwaya tuletontonkanya pali ena? Awe nakalya. Yehova alafwaya twapalama kuli ena. Baibolo itila Lesa “taba kutali kuli ifwe umo umo.” (Imilimo 17:27) Lesa afwaya ukuti mupalame kuli ena kabili alilaya no kuti “akapalama kuli imwe.”—Yakobo 4:8.
19. (a) Finshi mwingacita pa kuti mube cibusa wa kwa Lesa? (b) Mibele nshi iya kwa Yehova iyo mwatemwapo sana?
19 Finshi mwingacita pa kuti mube cibusa wa kwa Lesa? Yesu atile: “Nomba pa kuti babe no mweo wa muyayaya, kano baishiba imwe mwe Lesa wa cine mweka, na Yesu Kristu uo mwatumine.” (Yohane 17:3) Mulingile ukutwalilila ukusambilila Baibolo, e lyo mukeshiba Yehova na Yesu. Lyena, kuti mwaba no mweo wa muyayaya. Ku ca kumwenako, natusambilila ukuti “Lesa kutemwa.” (1 Yohane 4:16) Na kabili, alikwata ne mibele na imbi iisuma sana. Baibolo ilanda ukuti Yehova ‘wa luse kabili wa mutembo, alakokola ukukalipa kabili alifulisha icikuuku ne cine.’ (Ukufuma 34:6) Yehova ‘musuma kabili aliiteyanya ukwelela.’ (Amalumbo 86:5) Alitekanya kabili wa cishinka. (2 Petro 3:9; Ukusokolola 15:4) Mukeshibilapo na imbi imibele yakwe iisuma sana nga mwatwalilila ukubelenga Baibolo.
20-22. (a) Kuti twaba shani cibusa wa kwa Lesa uo tushimona? (b) Finshi mulingile ukucita nga ca kuti abantu bamo balefwaya muleke ukusambilila Baibolo?
20 Kuti mwaba shani cibusa wa kwa Lesa uo mushimona? (Yohane 1:18; 4:24; 1 Timote 1:17) Nga mwabelenga pali Yehova mu Baibolo, e lyo mukamwishiba bwino ukuti cine cine eko aba. (Amalumbo 27:4; Abena Roma 1:20) Nga ca kuti mwaishibilapo na fimbi pali Yehova, mukamutemenwako kabili mukaba cibusa wakwe sana.
21 Mukeshiba ukuti Yehova ni Shifwe. (Mateo 6:9) E watubumbile kabili afwaya tuleikala bwino. Ifi fine e fyo na wishi uwatemwa abana engafwaya baleikala. (Amalumbo 36:9) Ca cine, Baibolo itila kuti mwaba cibusa wa kwa Yehova. (Yakobo 2:23) Tontonkanyeni pali ici, Yehova Kabumba wa myulu ne sonde alafwaya ukuba cibusa wenu!
22 Abantu bamo kuti bafwaya mwaleka ukusambilila Baibolo. Kuti balatiina ukutila mukaleka ukuya uko mupepa. Lelo, te cakwesha ukumfwila umuntu nangu umo ukuti amuleshe ukuba cibusa wa kwa Yehova. E Cibusa umusuma sana uo mwingakwata.
23, 24. (a) Cinshi mulingile ukulaipushisha amepusho? (b) Finshi tukasambilila mu cipandwa cikonkelepo?
23 Kwena, ilyo mwakulasambilila Baibolo, te fyonse mwakulaumfwikisha. Mwilaumfwa insoni ukwipusha amepusho nelyo ukulomba ubwafwilisho. Yesu atile tulingile ukuba nga bana abanono. Abana abanono balepusha amepusho ayengi kabili baliicefya. (Mateo 18:2-4) Lesa afwaya ukuti mwaishiba amasuko. E co mufwile ukubikako sana amano ilyo mulesambilila Baibolo pa kuti mushininkishe ukuti ico mulesambilila e cine.—Belengeni Imilimo 17:11.
24 Inshila iyawamisha iya kwishibilamo Yehova, kusambilila Baibolo. Mu cipandwa cikonkelepo, tukasambilila ifilanga ukuti Baibolo yalipusanako ne fitabo fimbi.
^ para. 15 Nga ca kuti mu Baibolo yenu tamwaba ishina lya kuti Yehova nelyo nga mulefwaya ukwishibilapo na fimbi umwalola ili ishina ne fyo lishimbulwa, belengeni Ifyebo na Fimbi pa 1.


c: text/html

text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Luka 1:1-80
1 Nangu ca kutila abengi balyesha ukulemba amashiwi ya cine cine+ ayo ifwe twasumina,2 nga filya fine balya abo ukufuma pa kutendeka+ abali bansangwapo+ ba ifi ifintu kabili ababilile ubukombe+ batwebele,3 na ine, apo nalikonka fyonse bwino bwino ukufuma pa kutendeka, natile, nkulembele umo fyakonkanina,+ we Teofile+ kanabesa,+4 pa kuti wishibe ukuti ifyo bakusambilisha fya cishinka.+5 Mu nshiku sha kwa Herode,*+ imfumu ya Yudea, kwali shimapepo ishina lyakwe ni Sekaria uwa mwi bumba lya bashimapepo ilya mu lupwa lwa kwa Abiya,+ kabili ali no mukashi uwafumine mu bana abanakashi aba kwa Aarone,+ ne shina lyakwe ni Elisabete.6 Bonse babili bali abalungama+ mu menso ya kwa Lesa pantu bale-enda aba kaele+ ukulingana na mafunde+ yonse ne fipope+ fya kwa Yehova.+7 Lelo tabakwete umwana, pantu Elisabete ali ni ng’umba,+ kabili bonse babili bali abakote.8 Awe ilyo alebomba bushimapepo pa ntanshi ya kwa Lesa ilyo cafikiile ibumba+ alimo ukubomba,9 ukulingana ne fyo bashimapepo balecita lyonse, yalifikile inshita yakwe iya kutuula ifyanunkila+ lintu aingile mwi tempele lya kwa Yehova;+10 kabili abantu abengi bali pa nse balepepa pa nshita ya kutuula ifyanunkila.+11 Na malaika wa kwa Yehova amoneke kuli ena, naiminina ku mbali ya ciipailo ica fyanunkila.+12 Awe Sekaria alisakamikwe pa fyo amwene, no mwenso walimwikete.+13 Lelo malaika amwebele ati: “Witiina, Sekaria, pantu ukupapaata kobe nakumfwika,+ no mukashi obe Elisabete akakufyalila umwana umwaume, kabili ukamwinike ati Yohane.+14 Kabili ukasekelela no kuba ne nsansa sana, na bengi bakasekelela+ pa kufyalwa kwakwe;15 pantu akaba umukalamba ku cinso ca kwa Yehova.+ Lelo tafwile ukunwa umwangashi ne fya kunwa ifikola,+ kabili akaba no mupashi wa mushilo ukufuma fye mu nda ya kwa nyina;+16 kabili akapilibwila abengi aba mu bana ba kwa Israele kuli Yehova+ Lesa wabo.17 Kabili akaya pa ntanshi yakwe na maka kwati ni Eliya,+ ku kupilibula imitima+ ya bashibo ica kuti baba abana no kupilibwila ababula icumfwila ku mano yene yene aya balungami, ku kupekanishisha+ Yehova+ abantu.”18 Na Sekaria atile kuli malaika: “Kuti nashininkisha shani ici? Pantu ine ndi mukote,+ no mukashi wandi na o nakula sana.”19 Na o malaika amwaswike ati: “Nine Gabriele,+ uwiminina pa ntanshi ya kwa Lesa, kabili ntuminwe ukuti nande+ na iwe no kukushimikila imbila nsuma ya ifi fintu.20 Lelo, mona! walaba cibulu+ kabili tawakulalanda mpaka no bushiku ifi fintu fikacitika, pantu tausumine amashiwi yandi, ayakafikilishiwa mu nshita ya yako.”21 Lelo abantu balelolela Sekaria,+ kabili balepapa fye ico akokwelele mwi tempele.22 Lelo ilyo afumine, afililwe ukulanda na bo, e lyo bailwike ukuti namona icimonwa+ mwi tempele; kabili alelanda na bo ukubomfya iminwe, pantu asangwike cibulu.23 Nomba ilyo inshiku shakwe isha kubomba shapwile,+ aile ku mwakwe.24 Lelo ilyo shilya nshiku shapitile, umukashi wakwe Elisabete alimite;+ kabili aitalwishe ku bantu pa myeshi isano, ati:25 “E fyo Yehova ancita muli shino nshiku. Anangulukilako pa kuti anseebululeko insoni ku bantu.”+26 Mu mweshi walenga mutanda (6), Lesa atumine malaika Gabriele+ ku musumba wa mu Galili uo beta ati Nasarete.27 Amutumine kuli nacisungu uwakobekelwe ku mwaume ishina lyakwe Yosefe uwa mu ng’anda ya kwa Davidi; ne shina lya kwa nacisungu+ ni Maria.+28 Kabili ilyo aile kuli ena atile: “Mwapoleni,+ we wapaalwa nga nshi, Yehova+ ali nobe.”+29 Lelo amashiwi aya yalimusakamike nga nshi, kabili alatontonkanya umo uku kuposha kwalolele.30 E ico malaika amwebele ati: “Witiina, Maria, pantu Lesa nakupaala;+31 kabili mona! ukemita no kufyala umwana umwaume,+ kabili ukamwinike ati Yesu.+32 Uyu akaba umukalamba+ kabili aketwa ati Umwana wa Wapulamo;+ kabili Yehova Lesa akamupeela icipuna ca bufumu+ ica kwa Davidi wishi,+33 kabili akaba imfumu umuyayaya pa ng’anda ya kwa Yakobo, no bufumu bwakwe tabwakabe ne mpela.”+34 Lelo Maria atile kuli malaika: “Bushe cikaba shani ici, pantu nshatalakumanapo+ no mwaume?”35 Na o malaika amwaswike ati: “Umupashi wa mushilo+ ukesa pali iwe, na maka ya Wapulamo yakakufimba. E mulandu wine uukafyalwa aketilwa uwa mushilo,+ Umwana wa kwa Lesa.+36 Kabili mona! lupwa lobe Elisabete, uo batila ni ng’umba,+ na o mu bukote bwakwe naimita umwana umwaume, kabili uno e mweshi walenga mutanda (6);37 pantu takuli ico Lesa alanda ico engafilwa ukucita.”+38 Na o Maria atile: “Moneni! Ndi musha mwanakashi uwa kwa Yehova!+ Nacibe ifyo fine ukulingana ne fyo mwasosa.” Awe malaika alifuminepo.39 E ico mu nshiku shilya Maria aliimine no kwangufyanya ukuya ku citungu ca mpili, ku musumba wa kwa Yuda,40 aingile na mu ng’anda ya kwa Sekaria no kuposha Elisabete.41 Awe ilyo Elisabete aumfwile Maria alemuposha, umwana mwi fumo lyakwe alicilwike; kabili umupashi wa mushilo waishile pali Elisabete,42 kabili abilikishe ishiwi ilikalamba ati: “Walipaalwa pa banakashi bonse, kabili alipaalwa+ umwana uo ukafyala!43 Nga kanshi nashuka shani ica kuti nyina wa kwa Shikulu+ ese kuli ine?44 Pantu mona! ilyo nacumfwa fye wamposha, umwana mwi fumo aciciluka no kwanga nga nshi.+45 Alishuka umwanakashi uwasumina, pantu fyonse fikacitika+ ifyo bamwebele ifyafumine kuli Yehova.”+46 Na o Maria atile: “Ndelumbanya Yehova,+47 no mutima wandi teti ufilwe ukusansamukila+ nga nshi Lesa Umupusushi wandi;+48 pantu nalolesha pa musha wakwe umulanda.+ Pantu, moneni! ukutula nomba abantu ba mu nkulo shonse bakalatila nalishuka;+49 pantu uwa maka nancitila ifipapwa, kabili ishina lyakwe lya mushilo;+50 no luse lwakwe lwa muyayaya ku bamutiina.+51 Alibomba ifipapwa ku kuboko kwakwe,+ alisalanganya abalanga ukuti ba matutumuko mu mapange ya mu mitima yabo.+52 Alikisha aba maka+ pa fipuna fya bufumu no kusansabika abalanda;+53 aba nsala abalenga ukwikuta ifisuma+ na bali ne fyuma abaleka baya iminwe nkutwa.+54 Nayafwa Israele umubomfi wakwe,+ ku kulanga ukuti alebukisha ubulayo bwakwe ubwa kulanga uluse umuyayaya,+55 nga filya fine asosele ku fikolwe fyesu, kuli Abrahamu na ku mwana wakwe.”+56 Kabili Maria aikele nankwe nalimo imyeshi itatu, e lyo abwelele ku mwakwe.57 Nomba inshita yalifikile iya kuti Elisabete apaape, kabili afyele umwana umwaume.58 Awe abena mupalamano na balupwa baumfwile ukuti Yehova alimulangile nga nshi uluse,+ na bo basekelele+ pamo nankwe.59 Na pa bushiku bwalenga cinekonsekonse (8), baishile ku kusembulula umwana,+ kabili balefwaya bamwinike ishina lya kwa wishi, Sekaria.60 Lelo nyina ayaswike ati: “Awe iyo, aleinikwa ati Yohane.”61 Na bo bamwebele abati: “Tapaba pali balupwa lobe uo bainika ili ishina.”62 E lyo bacebwishe wishi ukuti beshibe ishina alefwaya ukwinika umwana.63 Na o alombele ica kulembapo no kulemba ati: “Ishina lyakwe ni Yohane.”+ Na bonse balipapile.64 Awe apo pene akanwa kakwe kaliswike+ no lulimi lwakwe lwalikakwike kabili atendeke ukulanda, alatasha Lesa.65 No mwenso waikete abena mupalamano bonse abo baleikala na bo; kabili abantu balelanda pali fyonse ifi monse mu citungu ca mpili ica Yudea,66 na bonse abaumfwile balatontonkanya mu mitima+ yabo abati: “Nga kanshi uyu mwana akaba shani?” Pantu kwena ukuboko+ kwa kwa Yehova kwali nankwe.67 Kabili umupashi wa mushilo+ waishile pali Sekaria wishi, na o aseseme+ ati:68 “Acindikwe Yehova Lesa wa kwa Israele,+ pantu napempula abantu bakwe+ no kubalubula.+69 Kabili natwimikila ulusengo*+ lwe pusukilo mu ng’anda ya mubomfi wakwe Davidi,70 nga filya fine alandile ukupitila muli bakasesema ukufuma ku kale+71 pa lwa kutupususha ku balwani besu na mu minwe ya bonse abatupata;+72 ku kulanga uluse kuli ifwe pa mulandu wa fikolwe fyesu no kwibukisha icipangano+ cakwe ica mushilo,73 umulapo uo alapile ku cikolwe cesu Abrahamu,+74 ukuti ilyo twalubulwa mu minwe ya balwani besu,+ atupeele ishuko lya kubombela Lesa ukwabula umwenso+75 kabili mu cishinka na mu bulungami ku menso yakwe inshiku shesu shonse.+76 Lelo iwe, we mwana, uketwa kasesema wa Wapulamo, pantu ukatangilila ku cinso ca kwa Yehova ku kupekanya inshila shakwe,+77 ku kulenga abantu bakwe beshibe ipusukilo ukupitila mu kubelela imembu shabo,+78 pa mulandu wa luse lwa kwa Lesa wesu. Pa mulandu wa ulu luse, tukamona ulubuuto ulwafuma mu muulu+ ulubalika kwati ni lilya akasuba kafuma,+79 ku kubalikila abaikala mu mfifi na mu cinshingwa ca mfwa,+ ku kutungulula amakasa yesu bwino bwino mu nshila ya mutende.”80 Awe umwana alekula+ no kulakosa, kabili aikele mu matololo mpaka no bushiku aisokolwele kuli Israele.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CIIYO 11
Sena Jehova Ulatuswiilila?
Leza ulaswiilila mipailo yesu. 1 Petulo 3:12
Jehova ngu “[Siku]swiilila zikombyo.” (Intembauzyo 65:2) Uyanda kuti katwaambaula anguwe kuzwa ansi amoyo.
Amupaile kuli Jehova alikke.
Tulakonzya kupailila zyintu zinji. 1 Johane 5:14
Amupailile kuti kuyanda kwa Leza kucitwe ansi aano mbubwenya mbuli kujulu.
Amumulombe Jehova kutegwa amugwasye kucita zyintu zili kabotu. Alimwi mulakonzya kupailila zyakulya, mulimo, ŋanda, zyakusama alimwi abuumi bubotu.
Amupaile muzyina lya Jesu kutondezya kuti mulalumba kucintu ncaakamucitila.
Amwiiye Zinji
MAKANI MABOTU AAZWA KULI LEZA!
Mbuti Mbomukonzya Kuba Acilongwe a Leza?
Amuzyibe naa Leza ulaiswiilila mipailo yoonse, mbotweelede kupaila, azintu zimbi nzyotukonzya kucita kutegwa tube acilongwe a Leza.


text:
Kipungu 6: Kusemwa kwa Yesu Kufika ne ku Lufu Lwanji
Malaika Ngabaliela bamutumine ku mwanamukazhi wa kishinka Maliya. Wamwambijile’mba ukasema mwana ukekala mfumu myaka ne myaka. Uno mwana Yesu wasemenwe mu kipaka ko bamutaine bakafunga baishile na kumumona. Palutwe kacheche, kabangabanga katangijile banabalume bafumine ku Musela kwibatwala kwajinga mwana. Twayuka walengejile’mba bamone koka kabangabanga, kabiji ne Yesu byo bamupulushishe ku bakebelenga kumwipaya.
Kabiji twafunjile pe Yesu byo ajinga na myaka ya kusemwa 12, kimye kyo esambilenga na bafunjishi ba mu nzubo ya Lesa. Pa kupitapo myaka 18, Yesu wabatizwe, kabiji watendekele mwingilo wa kusapwila Bufumu ne kufunjisha ye bamutumine kwi Lesa kuba’mba engile panopantanda. Pa kumukwashako mu uno mwingilo, Yesu wasajile banabalume 12 ne kwibalenga kwikala ke batumwa banji.
Yesu waubile ne bya kukumya byavula bingi. Wajishishe bantu bavula bingi kwingijishatu masabi achechetu ne bashinkwa bachechetu. Wabukile bantu bakolwanga ne kusangula bafu. Kyapelako, tukafunda bintu byavula byamumwekejile Yesu pa juba japeleleko ja mweo wanji kabiji ne byo bamwipayile. Yesu wasapwijile myaka isatu ne kichika. Onkao mambo, KIPUNGU 6 kyaamba pa bintu byaubiwe mu myaka kukilako pa 34.


text:
BYA KULUMBULULA
Juba Ja Kije—Jo Jika?
JUBA ja Kije mwijilangulukila mwepi? Bavula balanguluka’mba bantu umo umo bakukankalwa kubala bakaya ku jitanda ja Lesa. Ku jino jitanda koko bakamuchibila muntu yense mambo anji. Bamo bakaya mwiulu, bakwabo bakebazhachishila ku lumanamo lwa myaka ne myaka. Pano bino, Baibolo kechi byobyo aamba’mba byo bikekala kino kimye ne. Mambo a Lesa alondolola’mba jino juba kechi ja kulengesha moyo ne, ke kimye kya kwikelamo na luketekelo ne kuwamishishamo bintu.
Mu Lumwekesho 20:11, 12, tutangamo byalondolwele mutumwa Yoano Juba ja Kije amba: “Namwene jitanda jikatampe jitoka, ne aye waikalapo; ne jiulu ne ntanda byanyema kilungi kyanji; kabiji kechi byamwene pa kwikala ne. Kabiji namwene bafu, bakatampe ne bacheche, kasa baimana ku meso a jitanda; ne mabuku beazhikula: ne buku mukwabo naye bamuzhikula, ye buku wa bumi: kabiji bafu bebachibile mambo ku byonkabya bintu byanembwa mu aa mabuku, monka mwayila mingilo yabo.” Ñanyi Nchibamambo watongolwa pano?
Yehoba Lesa ye mwine Nchibamambo mukatampe wa bantu. Nangwa byonkabyo, wapana uno mwingilo wa kuchiba mambo ku muntu ungi. Kwesakana na Byubilo 17:31, mutumwa Paulo waambile’mba Lesa “watongola juba jo akebachibilamo mambo ba panopantanda monka mu bololoke, konka ku yewa muntu ye atongola.” Uno Nchibamambo watongolwa ke Yesu Kilishitu wasangwilwe. (Yoano 5:22) Pano nga Juba ja Kije jikatendeka kimye ka? Pakapita kimye kyalepa byepi?
Buku wa Lumwekesho waamba’mba jino Juba ja Kije jikatendeka panyuma ya Amagedonyi, kimye kikonaunwa bwikalo bwa kwa Satana panopantanda.* (Lumwekesho 16:14, 16; 19:19-20:3) Panyuma ya Amagedonyi, Satana ne bademona banji bakakaswa mu kalengwa kabula kupela pa myaka kiumbi kimo. Pa kyokya kimye, ba 144,000 banswanyi ba mwiulu bakekala ‘bamfumu pamo ne Kilishitu myaka kiumbi kimo.’ (Lumwekesho 14:1-3; 20:1-4; Loma 8:17) Onkao mambo, Juba ja Kije kechi kije kyubiwatu lubilo lubilo kya maawala 24 ne. Pakapita myaka kiumbi kimo.
Mu kyokya kimye kya myaka kiumbi kimo, Yesu Kilishitu “ukebachibila mambo bomi ne bafu.” (2 Timoti 4:1) “Bomi” bo ba “jibumba jikatampe” jikapuluka Amagedonyi. (Lumwekesho 7:9-17) Kabiji mutumwa Yoano wamwene ‘bafu…kasa baimana ku meso a jitanda’ ja kije. Byonka byo alayile Yesu, ‘bonse baji mu bilende bya kivuluko bakomvwa jiwi janji [Kilishitu], kepo bakafumamo’ kupichila mu lusanguko. (Yoano 5:28, 29; Byubilo 24:15) Pano nga bonse bakachibilwa mambo pa ka?
Kwesakana na kimwesho kyo amwene mutumwa Yoano, ‘mabuku beazhikwile,’ kabiji “bafu bebachibile mambo ku byonkabya bintu byanembwa mu aa mabuku, monka mwayila mingilo yabo.” Nanchi ano mabuku mo mwanembwa byubilo byo baubanga bantu kala nyi? Ine, kino kije kechi kikemena pa byubilo byaubanga bantu saka bakyangye kufwa ne. Twayuka byepi byobyo? Baibolo waamba’mba: ‘Awa wafwa wakasululwa kala ku bundengamambo.’ (Loma 6:7) Aba bakasangulwa bakekala bomi babulwa mambo. Mu jino jishinda kyamweka mabuku emenako bintu bikwabo byanungwako byo akeba Lesa. Pa kuba’mba bakekale myaka ne myaka, aba bakapuluka pa Amagedonyi ne boba bakasangulwa bafwainwa kukakokelanga mikambizho ya Lesa, kuvwangako ne bintu biji byonse bya bukumo bikakebewanga Yehoba byo akasolola mu myaka kiumbi kimo. Onkao mambo, bantu bakachibilwa mambo pa byonka byo bakobanga kimye kya Juba ja Kije.
Kimye kya Juba ja Kije bantu bakukankalwa kubala bakekala na jishuko jitanshi ja kufunda kyaswa muchima wa Lesa ne kwikilondela. Kino kibena kulumbulula’mba kukekala mwingilo mukatampe bingi wa kufunjisha. Ee kine, ‘Aba bakekala pano pa ntanda bakafunda bya bololoke.’ (Isaya 26:9) Nangwa byonkabyo, kechi bonse bakakeba kuba kyaswa muchima wa Lesa ne. Isaya 26:10 waamba’mba: “Umvwe mubi bamumwesha byawama kechi ufunda kuba byaoloka ne; nangwa ntanda muji baoloka aye uba bya bubi, kechi utako muchima ku buneme bwa Yehoba ne.” Bano babi bakonaunwa kikupu mu Juba ja Kije.—Isaya 65:20.
Ku mpelo ya Juba ja Kije, aba bakapuluka ‘bakekala na bumi’ bwalumbuluka. (Lumwekesho 20:5) Onkao mambo, mu Juba ja Kije, bantu bakekala byonka byo kyakebewenga mu ntendekelo. (1 Kolinda 15:24-28) Apa bino kukekale lweseko lwapelako. Satana ukakasululwa mu kaleya kanji ne kumuswisha’mba ajimbaike mikoka ya bantu japelako. (Lumwekesho 20:3, 7-10) Aba bakamukana bakamona kufikizhiwa kwa mulaye wa mu Baibolo wa kuba’mba: “Baoloka bakaswana ntanda, ne kwikalamo myaka ne myaka.” (Masalamo 37:29) Ee, Juba ja Kije jikawamina bantu bonse bakishinka!
* Pa mambo a Amagedonyi, mwane monai buku wa Insight on the Scriptures, Volyumu 1, mapeja 594-5, 1037-8, ne kyapitala 20 kya buku wa Popwelai Lesa Yenka Wakine, ano mabuku onse abiji anembwa na Bakamonyi ba kwa Yehoba.


text:
CHIIYO 14
Bwami Buyooyendelezya Nyika Yoonse
Uyeeyela kuti mbuubuli Bwami mbutuli kwaambuula atalaa mbubo?— Mbwami bwaLeza, buyoocita kuti nyika ibe paradaiso. Ulayanda na kwiiya zyiingi atalaa Bwami oobo?—
Bwami bumwi abumwi bulaa mwami. Mwami weendelezya bantu bali munyika yakwe. Ulizi na kuti ngwani Mwami waBwami bwaLeza?— NguJesu Kristo. Ukkala kujulu. Lino-lino uyooba Mwami wabantu boonse balaa nyika! Ubonaanga tuyoobotelwa na kuti Jesu akuba Mwami wanyika yoonse?—
Ulangililaanzi muParadaiso?
Tuyoobotelwa loko! MuParadaiso, bantu tabakoyoolwana naa kuya kunkondo limbi. Umwi awumwi uyooyanda mweenzinyina. Taakwe utakaciswe naa utakafwe. Boofu bayoobona, basinke matwi bayoomvwa, alimwi batakonzyi kweenda bayoosotoka akucijana. Muntu woonse uyoobaa zilyo zyiingi. Banyama bayoomvwanana cabo-cabo andiswe tuyoosana ambabo. Bafwide bayoobuka. Baalumi abanakazi mbuwayiiya atalaa mbabo mukabbuku aaka bali mbuli ba Rebeka, Rahabu, Davida, aEliya bayoobuka! Ulayanda na kuyoobonana ambabo nibayoobusigwa?—
Jehova ulakuyanda alimwi uyanda kuti ubotelwe. Ikuti wiinkilila kunembo kwiiya atalaa Jehova alimwi wamuswiilila, uyookonzya kupona mane kukabe kutamani muparadaiso mbotu! Nzizyo nzuyanda na?—
MUBALE MUBBAIBBELE LYANU
Isaya 2:4; 11:6-9; 25:8; 33:24; 35:5, 6
Johane 5:28, 29; 17:3


text:
KITANGO 9
Nanchi Mpelo ya ino Ntanda Yafwenya Pepi Nyi?
1. Twakonsha kuyuka byepi bikamweka kulutwe?
ABYA mwakitelekapo kala ku waileshi nangwa ku televizhonyi ne kwiipuzha’mba: ‘Nanchi bintu mu ntanda bitaminangakotu nyi?’ Bya malwa byavula bingi kabiji bantu bavula ano moba bakanama. O ene mambo bavula o bambila’mba mpelo ya ino ntanda yafwenya kala pepi. Nanchi kine ibyo nyi? Nanchi kujipo kyakonsha kwitukwasha kuyuka bintu byo bikekala kulutwe nyi? Bantu kechi bakonsha kuyuka bikamweka kulutwe ne, bino Yehoba Lesa aye wayuka. Lesa witubula mu Baibolo bikamweka kulutwe ne byo tukekalanga pano pa ntanda.—Isaya 46:10; Yakoba 4:14.
2, 3. Yesu bamwipwizhe’mba ka ku baana banji bwanga? Kabiji Yesu wibakumbwile’mba ka?
2 Umvwe twatanga mu Baibolo pa mpelo ya ino ntanda, kechi kilumbulula’mba ntanda ikonaika ne, kilumbulula kufumyapo bubi bonse. Yesu Kilishitu wafunjishe bantu kuba’mba Bufumu bwa Lesa bukalamanga pano pa ntanda ponse. (Luka 4:43) Baana banji ba bwanga bakebeshe bingi kuyuka juba jikeya Bufumu bwa Lesa. Bamwipwizhe Yesu amba: “Tubuulai, bino bintu bikamweka ñanyi kimye, kabiji kiyukilo kya kwikalapo kwenu ne kya mpelo ya buno bwikalo kyo kyepi?” (Mateo 24:3) Yesu kechi wibabujile jine juba ne, bino wibabujile bintu bikamweka saka kwashalatu pacheche mpelo ya buno bwikalo kufika. Bintu Yesu byo aambile’mba bikamwekanga, byo bibena kumweka mu ano moba.
3 Mu kino kitango tusakwisamba pa bishinka bimwesha kuba’mba tubena kwikala mu moba apelako a ino ntanda. Patanshitu twayai twisambeko pacheche pa nkondo yajinga mwiulu, pa kuba’mba tuyuke ene mambo bintu o byatamina bibye pano pa ntanda.
MWIULU MWAJINGA NKONDO
4, 5. (a) Ki ka kyamwekele mwiulu Yesu byo aikele Mfumu? (b) Kwesakana na Lumwekesho 12:12, ñanyi bintu byatendekele kumweka Satana byo bamutayile pano pa ntanda?
4 Twafunjile mu Kitango 8 kuba’mba Yesu Kilishitu waikele Mfumu mwiulu mu mwaka wa 1914. (Danyela 7:13, 14) Buku wa Lumwekesho witubula kyamwekele amba: “Kabiji mwiulu mwabuukile nkondo: Mikela [ko kuba’mba Yesu] ne bamalaika banji balwile na nsuñunyi [Satana], ne uno nsuñunyi ne bamalaika banji balwile nabo.” * Satana ne bandemona bebashinjile kabiji bebatayile pano pa ntanda. Bamalaika bafwainwa basangalele bingi. Pano nga bantu pano pa ntanda kyajinga byepi? Baibolo waamba’mba kufumatu pa kyo kya kimye bwikalo bwatama bingi pano pa ntanda. Mambo ka? Mambo Diabola wazhingila bingi, “mambo wayuka’mba washalatu na kakimye kacheche.”—Lumwekesho 12:7, 9, 12.
5 Diabola ye ubena kuleta makatazho pano pa ntanda. Uji bingi na bukaji mambo wayuka’mba, “washalatu na kakimye kacheche” kuba’mba Lesa amufumyepo. Twayai twisambe pa bintu byaambilepo Yesu kuba’mba bikamwekanga mu moba a kupelako.—Monai Byambo byo Balumbulula, 24.
MOBA A KUPELAKO
6, 7. Twakonsha kwambapo’mba ka pa nkondo ne nzala mu ano moba?
6 Nkondo. Yesu waambile’mba: “Kisaka kikalukuka kisaka kikwabo ne bufumu bukalukuka bufumu bukwabo.” (Mateo 24:7) Bantu bavula bafwa na makondo mu ano moba kukila kala. Sawakya wafumine ku kipamo kya Worldwatch Institute waambile’mba, kutendeka mu 1914, makondo aipaya bantu kukila pa 100 milyonyi. Bantu bavula bafwa mu makondo pa myaka 100 yapitapo kufuma mu 1900 kufika mu 2000 kukila bafwile mu myaka 1,900 kala. Kino kileta bingi bulanda kabiji bantu bavula bafwisha balongo babo mu makondo kibakola bingi ku muchima.
7 Nzala. Yesu waambile’mba: “Kukekala bipowe bya nzala.” (Mateo 24:7) Nangwa kya kuba bantu luno babena kujima kajo kavula kukila kala, bino bantu bavula kechi baji na kajo kavula kakuja ne. Mambo ka? Mambo bantu bavula mali bafwao a kupotamo kajo nangwa mpunzha pa kujima kajo. Bantu bavula bajitu na mali acheche a kwingijisha. Kipamo kya World Health Organization kyamba kuba’mba baana babacheche bavula pa mwaka pa mwaka bafwa na mambo a kubula kuja kajo kalengela kwikala na butuntulu bwa mubiji bwawama.
8, 9. Yesu waambile’mba ka pa bitentanshi ne bikola?
8 Bitentanshi. Yesu waambile’mba: “Kukekala bitentanshi bikatampe.” (Luka 21:11) Pa mwaka pa mwaka kupita bitentanshi bikatampe byavula bingi. Kufuma mu mwaka wa 1990, bantu kukila pa mamilyonyi abiji bafwa ku bitentanshi. Bantu bavula bafwa ku bitentanshi nangwa kya kuba kuji mashinyi ikwasha kuyuka kuba’mba kukekala kitentanshi.
9 Bikola. Yesu waambile’mba kukekala “myalo.” Bikola byashinta bisambukila bukiji ne kwipaya bantu bavula. (Luka 21:11) Nangwa kya kuba kuji badokotala bayuka kubuka bikola byapusana pusana, pano bino kuji bikola byavula bingi byo bakankalwa kubuka. Sawakya umo waamba’mba, pa mwaka pa mwaka bantu bavula bafwa ku kikola kya TB, kya malelya, ne kya kolela. Kabiji badokotala bataana bikola byakatataka 30, kabiji bimo kechi biji ne na muchi ne.
BYUBILO BYA BANTU BA MU MOBA A KUPELAKO
10. Byambo biji pa 2 Timoti 3:1-5 bibena kufika byepi mu ano moba?
10 Kinembelo kya 2 Timoti 3:1-5, kyaamba’mba: “Mu moba a kupelako kukeya bimye byakatazha.” Mutumwa Paulo waambile pa byubilo bikekala na bantu ba mu moba a kupelako. Waambile’mba bantu bakekala
betemwatu abo bene
batemwa mali
babula kukokela bansemi
babula bukishinka
babula kutemwa ba mu kisemi kyabo
babula kwikanya
bashinta
batemwa bya kisangajimbwe kukila Lesa
babepa’mba batemwa Lesa saka babula kumukokela
11. Salamo 92:7 waamba’mba bantu boba byatama bakeboba byepi?
11 Nanchi bantu ba ku mpunzha ko mwikala byobyo baji nyi? Ku mapunzha onsetu kuji bantu baji na byubilo byatama. Bino Lesa katatakatu akobepo kimo. Walaya kuba’mba: “Babi byo bamena nobe nseku ne bonse boba byatama byo bavula, kikala bino kuba’mba bakonaike [nangwa’mba bebazhiye] myaka ne myaka.”—Salamo 92:7.
MAMBO AWAMA MU MOBA A KUPELAKO
12, 13. Ñanyi bintu bitufunjisha Yehoba mu ano moba a kupelako?
12 Baibolo waambijile jimo amba buyanji ne bya malwa bikavula bingi mu ntanda mu moba a kupelako. Bino Baibolo waamba’mba mu moba a kupelako mukamwekanga ne bintu byawama.
13 Kumvwisha byaamba Baibolo. Ngauzhi Danyela waambile pa moba a kupelako amba: “Maana a kuyuka bintu akavula bingi.” (Danyela 12:4) Lesa wapa bantu banji maana a kumvwisha byaamba Baibolo kukila byo kyajinga kala. Yehoba watendekele kuba bino kikatakata mu 1914. Witufunjisha buneme bwa jizhina janji ne byo akoba pano pa ntanda. Kabiji twafunda byavula pa bukuzhi, pa kimweka inge muntu wafwa, ne pa lusanguko. Twafunda kuba’mba Bufumu bwa Lesa bo bonkatu bukapwisha makatazho onse pano pa ntanda. Kabiji twafunda byo twakonsha kulondela ne kwikala bwikalo busangajika Lesa. Pano bapopweshi ba Lesa boba byepi na bino bintu byo bafunda? Bungauzhi bukwabo bwakumbula buno bwipuzho.—Monai Byambo byo Balumbulula, 21 ne 25.
14. Kwepi ko babena kusapwila mambo awama a Bufumu, kabiji bañanyi babena kusapwila?
14 Mwingilo wa kusapwila mwaya ntanda yonse. Byo aambilenga pa moba a kupelako, Yesu waambile’mba: “Ano mambo awama a Bufumu bakeasapwila pano pa ntanda ponse.” (Mateo 24:3, 14) Mambo awama a Bufumu babena kwiasapwila mu byalo kukila pa 230 mu milaka kukila pa 700. Kuzhokoloka mwaya ntanda, Bakamonyi ba kwa Yehoba kufuma mu “bisaka byonse ne mu njimi yonse” babena kukwasha bantu kuyuka Bufumu bwa Lesa ne bintu byo bukobila bantu. (Lumwekesho 7:9) Bengila uno mwingilo kwa kubula kulipilisha bantu. Nangwa kya kuba bebashikwa kabiji bebamanyika bingi, bino kwesakana na byaambile Yesu, kafwako kyakonsha kulekesha uno mwingilo ne.—Luka 21:17.
MUSAKUBAPO KA?
15. (a) Nanchi mwashiinwa kuba’mba tubena kwikala mu moba a kupelako nyi? Mambo ka? (b) Ki ka kikamwekela bakokela Lesa ne babula kumukokela?
15 Nanchi mwashiinwa kuba’mba tubena kwikala mu moba a kupelako nyi? Bungauzhi bwavula buji mu Baibolo bwaamba pa moba a kupelako bwafika. Katatakatu Lesa akalekeshe mwingilo wa kusapwila apa bino “mpelo” ikafike. (Mateo 24:14) Mpelo yo ika? Ke nkondo ya Lesa ya Amagedonyi ya kufumyapo bubi bonse pano pa ntanda. Yehoba ukengijisha Yesu ne bamalaika kwipaya bonse bakana kumukokela aye ne Mwananji. (2 Tesalonika 1:6-9) Satana ne bandemona kechi bakajimbaikapo bantu jibiji ne. Bonse bakokela Lesa ne kuswa Bufumu bwanji bakamona bintu byonse Lesa byo alaya.—Lumwekesho 20:1-3; 21:3-5.
16. Mwafwainwa kuba byepi mpelo byo yafwenya kala pepi?
16 Katatakatu ino ntanda ibena kulamwa ne Satana bakeyonaune. Onkao mambo, kyawama kwishikisha atweba bene amba: ‘Nafwainwa kuba byepi?’ Yehoba ukeba atweba kufunda byavula pe aye mu Baibolo. Mwafwainwa kuteshako muchima ku lufunjisho lwenu lwa pa bunke. (Yoano 17:3) Pa mulungu pa mulungu, Bakamonyi ba kwa Yehoba bekala na kupwila kukwasha bantu kufunda bya mu Baibolo. Mwafwainwa kuyanga na kupwila nabo kimye kyonse. (Tangai Bahebelu 10:24, 25.) Inge mwamona kuba’mba kuji byubilo bimo byatama byo mwafwainwa kuleka, kyawama kwibisankilapo bukiji bukiji. Inge mwauba bino, bulunda bwenu ne Lesa bukakosa bingi.—Yakoba 4:8.
17. Ki ka kikalengela bantu bavula kukumya mpelo byo ikafika?
17 Mutumwa Paulo walumbulwile’mba lonaiko lwa babi lukeya “nobe ngivi bufuku” kwa kubula bantu bavula kuketekela. (1 Tesalonika 5:2) Yesu waambile’mba, bantu bavula kechi bakatako muchima kuba’mba tubena kwikala mu moba a kupelako ne. Waambile’mba: “Byonkatu byo kyajinga mu moba a kwa Nowa, byo byo kikekala ne pa kwikalapo kwa Mwana muntu. Mambo mu oa moba Muyulo saka akyangye kwiya, bantu bajiilenga ne kutoma, basongwelenga ne kusongolwa, kufikatu ne kimye Nowa kyo atwelele mu bwato, kabiji kechi bateleko muchima ne, kufikatu ne kimye Muyulo kyo aishile ne kwibalobeshatu bonse shata, bino byo byo kikekala ne pa kwikalapo kwa Mwana muntu.”—Mateo 24:37-39.
18. Yesu witujimwineko’mba ka?
18 O ene mambo Yesu o etujimwijileko amba kechi twafwainwa kulabikwa ‘na mambo a kukizhamo kuja, kupendwapendwa, ne na bijikila bya mu buno bwikalo’ ne. Waambile kuba’mba, mpelo ikeya kyakubazhimukilatu “nobe kitewa.” Kabiji waambile ne kuba’mba, “ikafikila bonse bekala pano pa ntanda.” Kepo aambile’mba: “Labainga ne kukenkenta saka mulomba na misashijilo kimye kyonse pa kuba’mba mukapuluke bino bintu byonse bikeya ne kwimana ku Mwana muntu.” (Luka 21:34-36) Mambo ka kumvwina lujimuno lwa kwa Yesu o kwanemena? Mambo katatakatu ino ntanda ibena kulamwa ne Satana beyonaune. Bonkatu baji na bulunda bwawama ne Yehoba ne Yesu bo bakapuluka kimye kya mpelo ne kwikala mu ntanda ipya myaka ne myaka.—Yoano 3:16; 2 Petelo 3:13.
^ jifu. 4 Jizhina ja Mikela ke jizhina jikwabo ja kwa Yesu Kilishitu. Umvwe mukeba kuyukilapo bikwabo, monai Byambo byo Balumbulula, 23.


text:
JUNE 22, 2015
GEORGIA
Kochi wa European Court of Human Rights Waswa Byaamba Kyalo kya Georgia Kuba’mba Bayanjishenga Bakamonyi ba kwa Yehoba
Kochi wa European Court of Human Rights (ECHR) waswa kuba’mba kafulumende wa kyalo kya Georgia wanyachijile luusa lwa Bakamonyi ba kwa Yehoba lwa kukasuluka mu bya bupopweshi ne kukasuluka kwikala mu jibumba muntu jo akeba mwine. Bakamonyi ba kwa Yehoba (Union of Jehovah’s Witnesses) ne Bakwabo balobejile kyalo kya Georgia pa kufuta jibumba jabo. Byo bakaine kuba bino, kyalengejile kukizhamo kumanyika Bakamonyi kutendeka mu 2001 kufika mu 2004.
Kochi wa ECHR Wapamo Mambo Kyalo kya Georgia
Byo bachibile ano mambo pa 21 May mu 2015, kochi wa ECHR waambile’mba, mu September mu 2014, kafulumende wanembele nkalata ne kwamba kuba’mba “twakeba kwimubula’mba yetu twalengejile kubula kunemeka” luusa lwa Bakamonyi ba kwa Yehoba. Kabiji banembele ne kuba’mba kyalo kya Georgia kyafuchile bipamo bya Bakamonyi ba kwa Yehoba mu 2000 kwa kubula kulondela mizhilo kabiji ne kuba’mba kubula mizhilo yaambapo ko kwalengejile kufuta jino jibumba jabo ja bupopweshi.
Kochi wa ECHR naye waswile kuba’mba uno kafulumende watamishe kabiji ano mambo pano bakonsha kwiachiba. Uno kochi wa ECHR wamwene kuba’mba.“Bakulumpe ba mu kafulumende byo bakaine makalata atumanga mabumba a bya bupopweshi ne kukana kwianembesha nangwa kwialekesha banyachijilenga luusa lwa bantu lwa kukasuluka mu bya bupopweshi ne kwikala mu jibumba muntu mwine jo asala kwesakana na byaamba Kibaba 11, muzhilo Nambala 9 (Article 11 of the Convention read in light of Article 9).” Kafulumende waswa kupana mali 6,000 euros pa bintu byaonaikile ne mali o baingijishe ku bintu bikwabotu.
Kulekesha Mabumba a Bupopweshi Kwalengela Kumanyikwa pa Myaka Yavula
Mu Georgia bipamo bibiji, kya Union of Jehovah’s Witnesses ne kya Representation of the Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania (USA), bebinembeshe mu 1998. Nangwa byonkabyo, ba mu nzubo mo balenga mizhilo bakebelenga kukanya Bakamonyi ba kwa Yehoba mu kyalo kyonse kya Georgia. Bantangi bamo ba mu chechi wa Orthodox ne bantu babo batundaikilenga uno mulanguluko ne kusampanya bya bubela byalengejilenga bantu kumanyika Bakamonyi.
Mu April mu 1999, ba mu nzubo mo balenga mizhilo, bemenako kipamo kya bumulwila ntanda, batwajile nkalata ya kwijizhanya ku kochi wa Isani Regional Court of Tbilisi ya kuba’mba bakanye Bakamonyi ba kwa Yehoba ne kufuuta bipamo byabo bibiji. Byo batendekele kwamba ano mambo mu June mu 1999, bantangi ba mu Orthodox ne bebatundaika bajinga mu mukochi. Pangye pajinga ntangi wa mu Orthodox wasatuka, aye Vasili Mkalavishvili ne bantu banji basokelenga mabuku a Bakamonyi ba kwa Yehoba.
Pa kupwisha kupitulukamo mu bishinka, kochi wa ku Isani-Samgori Circuit Court wakaine kuba byakebelenga ba mu nzubo ya mizhilo, mambo byo baambilenga byajingatu bya bubela. Bino walombele kuba’mba ano mambo bakeambe jikwabo. Pa 26 June mu 2000, ba mu kochi bapimpwile byo bachibile patanshi ne kwamba’mba bafwainwa kulekesha bipamo bya ba Bakamonyi ba kwa Yehoba. Byo baambile bino, kyalengejile bantu ba mu Orthodox kukizhamo kumanyika ne kulukuka Bakamonyi. Pa 22 February mu 2001, kochi mukatampe wa Supreme Court wa mu Georgia waambile’mba, baswa kulekesha bipamo bibiji bya Bakamonyi byonka byafuukwile kochi mutanshi mambo kafwako muzhilo wakanya kuba byobyo. Bakamonyi ba kwa Yehoba baingijishe mashinda avula bingi pano bino bapulwijilemotu mabula. Kepo batwajile ano mambo ku kochi wa ECHR pa 16 August mu 2001.
Byafuukwilepo kochi wa Supreme Court, byalengejile kukizhamo kuyanjisha ne kumanyika Bakamonyi. Bakulumpe balenga mizhilo bakankalwanga kuzhikijila Bakamonyi kabiji kimye kimo balenga mizhilo nabo bo bamanyikanga bingi Bakamonyi. Bakamonyi bavula bebakozhanga bingi. Bantu bakizhamo kushikwa bya bupopweshi bamanyikanga ne kuvulañanya kupwila, basokelenga mazubo ne kwi balukuka, baibile ne konauna bipe bya bantu ne kusoka mabuku a bya bupopweshi. Bakulumpe ba mu kafulumende bakaine kuswisha Bakamonyi kuletanga mabuku mu kyalo kabiji baangachile mabuku onse o baletele mu kino kyalo. Kabiji kechi baswishishe Bakamonyi kusonkela kishimikwa mwa kupwijila ne. Na mambo a kukizhamo kwibamanyika ne kafulumende kubula kukanya bantu kwibamanyika, Bakamonyi ba kwa Yehoba mu Georgia batwajile ano mambo ku kochi wa ECHR ne kwamba byo bebamanyikilenga ne byaubilenga ba mu kafulumende balenga mizhilo. Mu mambo abiji o batwajijile ku kochi wa ECHR, Bakamonyi bebabingishe ku uno kochi mu ano mambo onse. *
Bintu byo byaalukile mu Georgia, Bakamonyi pano banembeshe bipamo byabo jikwabo pa kuba’mba bekale na bishimikwa bya kyabo kyabo ne kwingilanga mwingilo wabo bulongo. Mu kyonka kino kimye, kafulumende wa mu Georgia momo akashile ne Mkalavishvili ne balunda nanji pamo bamanyikanga bantu. Bakamonyi balekele kwibamanyika mu 2004.
Bintu byo Biji Luno
Nangwa kya kuba Bakamonyi ba kwa Yehoba kechi babena kwibayanjisha mu kyalo kya Georgia pa myaka yapitapo ne, bino mwingilo wabo batwajijila kumunyanchijila. Masawakya akatataka papo o batumine ku kipamo kya Organization for Security and Cooperation in Europe aambile kuba’mba, mu mwaka wa 2014 mwajinga mambo 63 akumanyika Bakamonyi ba kwa Yehoba mu Georgia na mambo a kwibashikwa.
Ba Michael Jones, bemenako Bakamonyi ba kwa Yehoba mu kino kyalo baambile’mba: “Twasanchila bingi kochi wa European Court of Human Rights pa kutalapo pa byo bebamanyikilenga Bakamonyi pa myaka yapitapo. Twatemwa bingi kyalo kya Georgia byo kyanemeka luusa lwa bantu. Kabiji twaketekela kuba’mba bino byo bafuukulapo ne makochi akwabo byo ebabingisha bisakulengela kuleka kwibamanyika, ne kulengela Bakamonyi ba kwa Yehoba kukasuluka mu bya bupopweshi mu kyalo kya Georgia.”
^ par. 10 Kochi wa ECHR wachibile ano mambo pa 21 April mu 2015, bino papichile ñondo umo kunemba byo bafuukwilepo.
Mambo ba mu Kipwilo kya Gldani kya Bakamonyi ba kwa Yehoba ne bakwabo obalobejile kyalo kya Georgia, no. 71156/01, pa 3 May mu 2007; ne Begheluri ne. Georgia, no. 28490/02, pa 7 October mu 2014.


text:
CIIYO 19
Ino Musebenshi Ushomeka Alimwi Ucite Maano Ngaani?
Ndyekwakacala ciindi ciniini kwaamba ayi afwe, Yesu wakaamba abashikwiiya bakwe bone palubasu—Pita, Jemusi, Joni alimwi a Andulu. Ndyaakalinga kubalwiita shintu nsheshi bakashibileeko kubaawo kwakwe munshiku shamamanino, wakeepusha mwiipusho uyandika abuumbi wakwaamba ayi: ‘Ino musebenshi ushomeka ucite maano ngaani, uyo mwaami wakwe ngwakapa mulimo wakubona babye, akunoobapa cakulya paciindi ceelete?’ (Mateyo 24:3, 45; Maako 13:3, 4) Yesu wakalinga kushomesha bashikwiiya bakwe ayi mukwiinga ngu ‘mwaami’ ulaakusala wooyo weshi anoopa cakulya cakumushimu lyoonse kubashikwiiya bakwe munshiku shino shamamanino. Ino musebenshi uyu wakesa mukuba aani?
Ndikoto liniini lya bashikwiiya bakwe Yesu bananikitwe. “Musebenshi” uyu ndikoto lyabamakwesu bananikitwe abo bali mulikoto Litanjilila lya Bakamboni Bakwe Yehova. Ulaabila cakulya cakumushimu paciindi ceelete kubashominyina mbwapailabo. Tulashoma musebenshi ushomeka uyu kunootupa “cakulya cikwene paciindi ceelete.”—Luka 12:42.
Baleendelesha bamuŋanda yakwe Lesa. (1 Timoti 3:15) Yesu wakapa musebenshi ncito inene ya kweendelesha lubasu lwa ncito ya libunga lyakwe Yehova pacishi—kulama buboni bwa libunga, incito yakushimikila alimwi akutwiisha kwiinda mumabungano esu. Aboobo, kwaamba ayi atupe nshetuyandika paciindi ceelete, musebenshi ushomeka alimwi ucite maano ulaabila cakulya cakumushimu kwiinda mumabuku ngotusebensesha muncito yesu yakushimikila, alimwi amumakani apekwa kulibungano akumabungano anene.
Musebenshi ulashomeka kucancine camu Baibo akuncito yakushimikila makani abotu njaakapekwa, alimwi ulicite maano mukwiinga uleendelesha kabotu shintu shakwe Klistu shapacishi. (Milimo ya Batumwi 10:42) Yehova utoopa coolwe ncito yamusebenshi kwiinda mukwiita bantu baanji kuba Bakamboni alimwi akumucafwa kwaabila cakulya ciinji cakumushimu.—Isaya 60:22; 65:13.
Ino ngaani wakasalwa aYesu kwaamba ayi anoopa bashikwiiya bakwe shintu shibacafwa lwakumushimu?
Ino musebenshi watondesha buyani ayi ulashomeka alimwi ayi ulicite maano?


text:
Ciiyo 15
Nimulandu Cini Mwelela Kupitilisha Kwiya Makani Aina?
1. Nipindu cini yomwela kucana mwapitilisha kwiya Baibolo?
Cakutatonshanya, makani aya amu Baibolo alamunyamfwa kumusuna maningi Yehova. Twelela kupitilisha kwiya kwamba eti luyando lwetu luyume. (1 Petulo 2:2) Kwamba eti mukabe nebuyumi butapu, mwelela kupitilisha kuba pacibusa ne Lesa kupitila mukwiya Maswi akendi.—Belengani Yohane 17:3; Yuda 21.
Mwapitilisha kwiya sha Lesa, lushomo lwenu nilukayume. Lushomo nilukamunyamfwe kumukondwelesha Lesa. (Aheberi 11:1, 6) Nilukamunyamfwe kulapa nekushinta buyumi bwenu.—Belengani Machitidwe 3:19.
2. Inga kwinshiba Lesa kwenu inga kubanyamfwilisha aconi bantu nabamo?
Inga muyanda kwambilako banenu mbyomulayiyi—pakwinga twense tukute kuyanda kwambila banetu makani aina. Mwapitilisha kwiya Baibolo, nimukayiye ncemwela kusebensesha Baibolo mwambilanga banenu mbyomukute kushoma muli Yehova kayi nemakani aina.—Belengani Aroma 10:13-15.
Bantu bangi bakute kutatika kubandika makani aina nebanabo na banse babo. Mwelela kucenjela. Mucindi cakubambila eti kupaila kwabo kwalubana, bambileni mbyakute kushomesha Lesa. Nkamutaluba eti bantu bakute kunyumfwa cena maningi ito katukute mikalilo yaina.—Belengani 2 Timoteyo 2:24, 25.
3. Nicani ncemwela kucana mwaba pacibusa ne Lesa?
Kwiya Maswi a Lesa nikukamunyamfwe kwinshiba bingi pali Lesa. Mukupita kwacindi, nimukabe pacibusa calibela ne Yehova. Inga muba bantu bamung’anda yakendi.—Belengani 2 Akorinto 6:18.
4. Inga mwinsa aconi kwamba eti mupitilishe kumukondwelesha Lesa?
Inga mwiya bingi pali Lesa ito mupitilisha kwiya Maswi a akendi. (Aheberi 5:13, 14) Ambilani umo wa Bakamboni ba Yehova kwamba eti mwiye Baibolo kupitila mukusebensesha libuku lya Kodi Baibulo Limaphunzitsa Chiyani Kwenikweni? Mwapitilisha kwiya Maswi a Lesa, nimukacane buyumi bwaina.—Belengani Masalimo 1:1-3; 73:27, 28.
Makani aina akute kufumina kuli Yehova, Lesa wakondwa. Inga muba munendi wancine-ncine mwaba pacibusa nebantu bakendi. (Aheberi 10:24, 25) Mwapitilisha kusebensa nengofu kwamba eti mumukondweleshe Yehova, nimukacane buyumi bwancine-ncine—buyumi butapu. Kuba pacibusa ne Lesa ecintu caina pabintu byonse.—Belengani 1 Timoteyo 1:11; 6:19.
IYANI NABIMO
KUBUNGANA
Inga Nicani Cikute Kwinshika Kung’anda ya Bwami?
Mukalange mukati nekulibonena mobene.


text:
Mwapeela Umucinzi Kuli Yano Yalinzile Ukucindikwa
Kuli “wino uwikala pa cilimba ca wene pamwi nu mwana wa mfwele yene yalumbanyiziwe, yapelwe mucinzi, lulumbi nu ulamba manda pe!”—UMBW. 5:13.
INYIMBO: 9, 14
1. U mulandu ci uno antu yamwi yalinzile ukucindikilwa, nupya i vyani vino tumasambilila?
UKUCINDIKA umwi kukapiliula ukumwikako mano nu kumupeela mucinzi. Tukaenekela ukuti umuntu wino alinzile ukupeelwa mucinzi watacita vimwi vino tufwile kumupeelelapo umucinzi nanti ukuti akaomba imilimo imwi icindame sana. Fwandi limwi tunguzya tuti, Aaweni yano tulinzile ukucindika, nupya umulandu ci uno tulinzile ukuyacindikila?
2, 3. (a) U mulandu ci uno Yeova u walinga ukucindikwa sana? (Lolini cikope cakutandikilako.) (b) Pali Umbwilo 5:13, a weni Umwana wa Mfwele, nupya u mulandu ci uno alinzile ukucindikilwa?
2 Wakwe vino ilembelo lyakwe Umbwilo 5:13 likalangilila, wiyo “wino wikala pa cilimba ca wene . . . nu mwana wa mfwele” yalinzile ukucindikwa sana. Umu cipande 4 umwilembelo ililimwi kwene, tukazana umulandu nauze uno Yeova alinzile ukucindikilwa. Angeli umwi yulu yakasanzula amazwi lino yakulumbanya Yeova, “wino waya nu umi manda pe.” Yakapunda yati: “We Mwene witu! Wemo wazipilwa, kupelwa lulumbi, mucinzi na maka, pano wewe waumvile vintu vyonsi. Ku kulonda kwako walenzile vyonsi kuti viyeko, nupya wewe waviumvile.”—Umbw. 4:9-11.
3 Umwana wa Mfwele a Yesu Klistu, “Mwana wa Mfwele wakwe Leza wino akafumya maifyo ya antu.” (Yoa. 1:29) Baibo ikatunena ukuti Yesu ali mukulu kuluta pali ya mwene yonsi aayako nanti aaliko mpiti. Baibo ikalondolola ukuti: “A kateeka wakwe yakateeka nupya Mwene wakwe ya mwene onsi, aliwe wenga sile asyafwa. Wene akaikala mu luswepo luno kusi nanti umwi angapalamako. Kusi nanti umwi uwatala walola Leza. Kusi nanti umwi angamulola.” (1 Tim. 6:14-16) Uzye umwene ci uwatala watufwila pa maifyo itu? Mufwile mukauvwa ningo sana ukuomvya amazwi yano angeli aingi cuze yakaomvya aakuti: “Mwana wa Mfwele wino uwakomilwe wene wazipilwa ukupeelwa maka, icuma, mano, ulamba, mucinzi nu kulumbanyiziwa.”—Umbw. 5:12.
4. U mulandu ci uno tutalinzile ukuisoolwela sile sweineco ukuti twacindika Yeova na Yesu?
4 Tutalinzile ukuisoolwelapo sile sweineco ukuti twacindika Yeova na Yesu. Vikwene avino tulinzile sile ukucita pakuti tukikale amanda pe. Amazwi yano Yesu walanzile aaya pali Yoane 5:22, 23 yakatwazwa ukumanya ningo icisinka kwene cii. Yakati: “Pano Tata asyapingula umuntu ali wensi. Lelo wapeela Mwana insambu yonsi yakupingula, pakuti yonsi yacindike Mwana vino yacindika Isi. Wino asyakucindika Mwana ala asyakucindika ni Isi wino wamutumile.”—Welengini Masamu 2:11, 12.
5. U mulandu ci uno tukapeelelako antu yonsi umucinzi?
5 Antu yaumvilwe “mu cata cakwe Leza.” (Utan. 1:27) Fwandi ali mulandu uno antu aingi yakalangila imiyele imwi yakwe Leza nanti icakuti imiyele yao ikapusana pusana. Antunze yakatemwana, ukuuvwilana uluse, ni cikuuku. Leza waumvile antu na kampingu, nupya cii cikalenga antu yamanya icisuma ni ciipe. Nupya kampingu akayalenga iyamanya ndi cakuti vino yakucita vili sile ningo nanti foo, yakamanya na lino umwi ali nu ufuma cumi nanti foo. (Loma 2:14, 15) Antu aingi yakatemwa ivintu vya usaka nupya iviyembe. Yakatemwa ukuya pa mutende na antu yauze. Nanti lino yakucita vii ukwaula nu kumanya, ala yakulanga ululumbi lwakwe Yeova, nupya pa mulandu wakwe cii, yalinzile ukupeelwako umucinzi.—Masa. 8:5.
TULINZILE UKUKWATA UMWAKUPEELELA LINO TUKUCINDIKA YAUZE
6, 7. Pa kulanga umucinzi uku yantunze, uzye ya Nte Yakwe Yeova yapusanako uli na antu aingi?
6 Tulinzile ukucenjela sana lino tukupeela antu yamwi umucinzi nupya tulinzile ukukwata umwakupeleela. Antu aingi cuze ndakai yakatungululwa nu mupasi wa mu nsi ino Satana ali kateeka. Ali mulandu uno antu yamwi yakacindikila sana antu yauze pano yasikwata umwakupeleela. Yakacindika sana ya simapepo ni ntunguluzi zya vikanza vya miteekele, aalumbuka sana umu vyangalo, aakacita ivya kusekesya, alino na antu yauze aalumbuka sana, nupya ilingi yakalola antu yaayo kwati angeli. Fwandi ali mulandu uno ance kumwi na ikolo yakalondela sana ukukolanya antu yaayo, ilingi yakayakolanya umu mivwangile, imizwalile, nanti umu micitile ya vintu.
7 Aina Klistu ya cumi yasilondela vino antu ya mu nsi yakacita pa kucindika antunze. Klistu sile ali muntu wino wali umumalilike lino wali pano nsi nupya ali wino tulinzile ukukolanya. (1 Pet. 2:21) Leza atanga atemwe ndi cakuti twatandika ukucindika antunze ukucila umu cipimo. Tulinzile ukumanya icisinka cii: “Antu yonsi iifya, nupya yali kutali na Leza wino akatuula.” (Loma 3:23) I cumicumi, kusi umuntu alinzile ukupeelwa sana umucinzi icakuti aya wa kaluwi.
8, 9. (a) Uzye ya Nte Yakwe Yeova yakalola uli aomvi ya uteeko? (b) Uzye tulinzile ukuuvwila aomvi ya mu uteeko ukufika pi?
8 Umu miteekele ya antunze, antu yamwi yakapeelwa sana amaka. Aomvi ya mu uteeko yakapanga masunde nu kusungilila umutende alino nu kusakamala antu yano yakateeka. Cii cikalenga ivintu vyazipila antu yonsi. Fwandi ali cino umutumwa Paulo waneniile Aina Klistu ukuti yaalinzile ukulola antu yaayo ukuti ‘aakateeka’ yano Aina Klistu yalinzile ukutontela. Walanzile ukuti: “Mupeele uteeko vyonsi vino muli nu kupeela, kuli kuti musonko wa mwili nu musonko wa vintu vino mwakwata, nupya mwafukila yakateeka yonsi nu kuyacindika.”—Loma 13:1, 7.
9 Fwandi ali mulandu uno ya Nte Yakwe Yeova yakacindikila aomvi ya uteeko, yakacita vivyo ukulingana nu lutambi ulwaya uku mpanga ino iikalako. Tukauvwila vino yatuneena lino yakuomba imilimo yao. Ukuya kwene, umucinzi uno tukayapeela wakwata umwakupeleela, tukalondela vino Malembelo yakatuneena. Tusicita ivintu ivingalenga tute ukuuvwila Leza nupya tusiyika umu vikanza vya miteekele.—Welengini 1 Petulo 2:13-17.
10. Uzye tungakolanya uli vino aomvi yakwe Yeova aliko mpiti yaombanga na mauteeko alino na aomvi ya mu uteeko?
10 Aomvi yakwe Yeova aaliko mpiti yacitanga vino tungakolanya ndakai lino tukuomba na aomvi ya mu uteeko. Lino uteeko wa ina Loma wapeezile ilamulo lyakuti antu yonsi yalinzile ukupeendwa, Yosefu na Maliya yuvwiliile isunde lya uteeko. Yapisile ulwendo lwa ku Betelemu nanti cakuti Maliya wali apiipi nu kukwata umwana uwakutandikilako. (Luka 2:1-5) Mu kuya kwa nsita, lino Paulo wapeezilwe umulandu wakucita iviipe, waicingilile umwisikulu nu mucinzi nupya wacindike sana Umwene Helodi Agilipa na Fesito, umuomvi wa mu uteeko wa ku citungu ca ina Loma uku Yudeya.—Mili.25:1-12; 26:1-3.
11, 12. (a) U mulandu ci uno tusipeelela umucinzi uliumwi ku yaomvi ya mu uteeko na kuli ya simapepo? (b) I visuma ci ivyacitiike lino Nte wa ku Austria wapeezile umucinzi kuli umwi uwali umu vikanza vya miteekele?
11 Nomba, ya Nte Yakwe Yeova yasicitila ya simapepo kwati yalinzile ukucindikwa sana, nanti icakuti ya simapepo yaayo yangalonda ukuyacindika sana. Imipepele yaufi isisambilizya ivya cumi pali Leza na pi Zwi lyakwe. Fwandi tukalola intunguluzi zya mu macalici wakwe vino tukalola antu yonsi, nomba yatalinzile ukucindikwa ukucila umu cipimo. Tukaiusya ukuti Yesu wapeezile aonsi ya musango uuwo umulandu lino wali pano nsi ukuti yali asomvi nupya intunguluzi impafu. (Mate. 23:23, 24) Lelo, ukucindika aomvi ya mu uteeko kungalenga ukuti ivintu vizipe insita zimwi, nupya yangatucitila ni vintu vino tusikwenekela.
12 Ya Leopold Engleitner yaali a Nte acincile afumile ku Austria yano uteeko wa Nazi walemile nu kuyasenda mwi sitima ku Buchenwald concentration camp. Umuntu umwi aakaamwa ukuti Dr. Heinrich Gleissner nawe wali umufungwa umwi sitima ilili limwi kwene. Waali umwina Austria uwali mu vikanza vya miteekele. Nanti ciye vivyo, uteeko wa Nazi utamutemilwe. Pa lwendo lwa kuya kuno yasungilanga afungwa, Umwina Engleitner walondolwile ivizumilo vyakwe kuli Gleissner, uwasumvileko sana amano pa kukutika. Lino inkondo yakwe ciili iya mu nsi yonsi yasizile, Gleissner wazwilizye sana ya Nte umu Austria. Limwi mungiusya na vyuze ivisuma ivyacitikiile ya Nte yamwi pa mulandu nu kulanga umucinzi uku yaomvi ya mu uteeko, lino yalondiile vino Baibo ikati avino Aina Klistu yalinzile ukucita.
YAUZE YANO TULINZILE UKUPEELA UMUCINZI
13. Uzye aaweni alinga ukupeelwa umucinzi, nupya u mulandu ci?
13 Yaayo akaombesya yalinzile ukucindikwa. Sana sana ya eluda aakaombesya pa kutungulula iuvi. (Welengini 1 Timoti 5:17.) Tukacindika aina itu asi mulandu ni nkulilo yao, masambililo, vino iikala nanti sile ndi yakwata icuma nanti foo. Baibo ikalanda pali ya eluda ukuti: “amawila ku antu,” nupya yakaezya na maka ukusakamala ivikulondekwa antu yakwe Leza. (Efes. 4:8) Tale elenganyini pali ya eluda umu vilongano, angalizi ya viputulwa, aaya muli Komiti Ikatungulula Iofesi, alino na aaya umwi Umba Ilikatungulula. Aina na ya nkazi aliko umu nsita ya atumwa yacindikanga sana yao aasonsilwe ukulatungulula, nupya naswe kwene avino tukacita ndakai. Tusyacindikisya yao aakatungulula umwi uvi nanti ukulayalola kwati yacindama ukuluta ali wensi nanti ukulayalola wa angeli. Nanti ciye vivyo, tukacindika antu yaa pa mulandu na vino yakaombesya alino na vino yaicefya.—Welengini 2 Kolinto 1:24; Umbwilo 19:10.
14, 15. Londololini upusano uwaya pali ya kacema ya cumi Aina Klistu alino na yaayo aakaitaka sile ukuti aakacema.
14 Ya eluda ya musango uwo yakamanyikwa ukuti aakacema aicefya. Icikalanga ukuti yaicefya, yakakana ukuti yauze yayalola kwati yalumbuka sana. Cii cikalenga yapusaneko na ya simapepo alino na yaaya aliko umu nsita ya atumwa yano Yesu walanzile ukuti: ‘Yene yatemwa vifulo visuma pa vimulo nga ni vilimba vya ucindami mu mang’anda ya mapepo. Yene yatemwa kulamukwa nu mucinzi mu mamaliketi.’—Mate. 23:6, 7.
15 Ya kacema ya cumi yakalondela amazwi yakwe Yesu aakuti: “Lelo mwemo yatalinzile kuti yamwama yati, ‘Kasambilizya,’ pano mwakwata sile kasambilizya wenga, nupya mwensi mwemwe ina. Mutaama umuntu nanti umwi pano pa nsi muti ‘Tata,’ pano mwakwata So wenga sile, wino uwa mwiyulu. Mutaleka nanti wenga uwa munomuli aamwa ukuti ntunguluzi, pano Klistu wenga sile ali ntunguluzi inu. Mukulu uwa munomuli alinzile aye muomvi winu. Pano wino wensi akaikuzya wene alacefiwa, na wino wensi akaicefya wene alakuziwa.” (Mate. 23:8-12) Fwandi munguvwikisya umulandu uno ya eluda amu vilongano ivipusane pusane umu nsi yonsi yakatemwikwa sana nu kucindikwa kuli ya Nte yauze.
16. U mulandu ci uno mulinzile ukutwalilila ukwezya na maka ukumanya nu kuomvya vino Baibo ikatuneena ukuti ali vino tulinzile ukucita pa kulanga umucinzi?
16 Ukwaula nu kutwisika, cingatusendela insita pakuti tumanye ningo vino tulinzile ukucita pa kupeela yamwi umucinzi nu kumanya yano tulinzile ukucindika. Vikwene avino cali nu ku Ina Klistu akutandikilako. (Mili. 10:22-26; 3 Yoa. 9, 10) Nomba cacindama sana ukwezya na maka ukulondela vino Baibo ikatunena pali vino tulinzile ukulanga umucinzi. Ukulanga umucinzi umu nzila isuma kukalenga ivintu vizipe.
USUMA UWAYA MU KUPEELA YAUZE UMUCINZI UNO YALINZILE UKUPEELWA
17. I visuma ci vimwi ivyaya umu kucindika aomvi ya mu uteeko?
17 Lino tukucindika aaya umu uteeko, insita zimwi cikalenga kuti yacingilila insambu zitu izya kusimikila. Ilingi yakatandika ukulola ukuti umulimo witu waya ningo. Imyaka iyapita, ya Birgit, ya painiya aakaikala uku Germany, yazanyilwe ukwi sukulu lino umwana wao wasambililangako. Ya mwalimu yanenyile ya Birgit ukuti yali sana nu luzango ukukwata ya mwana ya Nte apa sukulu. Yalanzile ukuti nga citaazifile ukukana kwata ya mwana ya Nte api sukulu lyao. Ya Birgit yalondolwile yati, “Ana itu yakasambiliziwa ukulondela vino Leza akatunena ukuti avino tulinzile ukucita, nupya pali vii paya nu kucindika ya mwalimu.” Mwalimu umwi walanzile ati, “Ndi cakuti ana yonsi yaali wa yana inu, ukusambilizya nga kwazifile sana.” Lino papisile imilungu, mwalimu umwi wizile azanwa ukwiungano umu musumba wa Leipzig.
18, 19. U mulandu ci uno ukucindikila ya eluda umu nzila isuma kwazipila?
18 Ukucindika ya eluda umu vilongano nako kwaya ningo, nupya ivisinte vya muli Baibo avino tulinzile ukulondela lino tukucita vivyo. (Welengini Ayebulai 13:7, 17.) Tulinzile ukuyataizya pa kuombesya kwao nu kwezya na maka ukulondela vino yakutunena ukucita. Ndi tukucita vivyo, yangatwalilila ukuomba imilimo yao ni nsansa. Nomba cii cisikupiliula ukuti tulinzile ukukonkelezya vino eluda umwi “umucindame” akazwala nu kuiyemvya, imipeelele yakwe iya malyasi, nanti vino akacita lino akulanzyanya na yauze. Citanga cizipe ndi cakuti tukumukonkelezya umu vintu vya musango uu. Tutalinzile ukwilila ukuti nawe kwene atamalilika. Wino tulinzile ukulondela nu kukolanya a Klistu.
19 Ndi tukucindika ya eluda umu nzila isuma, ukwaula ukuyacitila kwati aantu aalumbuka, ala tukuyazwa. Tukalenga ukuti yatatandika ukuya ni cilumba, ukuyuvwa ukuti yacila yauze nanti ukuti yalungama sana.
20. Uzye ukucindika yauze kukatwazwa uli?
20 Naswe cikatwazwa sana ukukanaitaila ndi cakuti tukucindika yaayo alinzile ukupeelwa umucinzi. Cikatwazwa ukukana ituumika ndi cakuti yamwi yatupeela umucinzi. Tukaomba ningo ni uvi lyakwe Yeova, ilisipeela sana antu umucinzi nanti icakuti aakapepa yakwe Yeova nanti foo. Nupya ukucita vivyo kukalanga ukuti twakwata mano, pano tusitoovoka ndi cakuti umuntu wino twacindiike waluvyanya.
21. Uusuma ci uwaya umu kucindika yaayo alinzile ukupeelwa umucinzi?
21 Icacindama sana lino tukupeela umucinzi kuli yano yalinzile ukucindikwa, u kuzanzya Leza. Tukaomba ukulingana na vino umwineco akalonda twaomba nupya tukatwalilila ukuya akaele. Nupya yaayo aakalonda ukuzewanya Yeova yakauvwa insonyi. (Mapi. 27:11) Umu nsi mwaya antu aingi cuze aatamanya vino yalinzile ukulanga umucinzi. Tukataizya sana pa ukumanya inzila isuma iyakulangilamo umucinzi ndi vino Yeova akalonda.


text:
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA | UMUSALABA
Umusalaba
Abantu abengi bamona kwati umusalaba e cishibilo ca Bena Kristu. Na lyo line, te bonse abamona kwati caliba fye bwino ukufwala umusalaba ne lyo ukuubika mu ng’anda na mu macalici.
Bushe Yesu afwilile pa musalaba?
IFYO ABANTU BAMO BALANDA
Abena Roma baipeye Yesu ilyo bamutanike pa musalaba uo bapangile ne milando ibili.
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA
Yesu bamwipeye ilyo bamupopeele “pa cimuti.” (Micitile 5:30, Diocese of Mbala) Amashiwi yonse yabili ayo abalembele Baibolo babomfeshe ku kulondolola ico babomfeshe pa kwipaya Yesu yalanda pa mulando umo te milando ibili. Icitabo citila Crucifixion in Antiquity calondolola ukuti Ishiwi lya ciGriki stau·rosʹ, “lipulibula ‘umulando’. Talipilibula ‘umusalaba.’” Ishiwi babomfya pa Imilimo 5:30, ni xyʹlon, kabili “ili ishiwi lipilibula fye icimuti icaololoka nelyo umulando uo abena Roma balebomfya pa kwipaya abantu abo batila balebatanika.” *
Baibolo ilanda no kuti inshila Yesu bamwipailemo yalipalana sana ne nshila ya kwipailamo abantu iyo amafunde ya Bena Israele aya kale yalandilepo. Amafunde yatile: “Kabili ngo muntu acita ulubembu lwa kufwilapo, kabili aipaiwa, kabili mwamukulika pa cimuti, . . . uwakulikwa pa cimuti untu watiipwa kuli Lesa.” (Amalango 21:22, 23) Ilyo umutumwa Paulo alelanda pali ili ifunde alembele ukuti Yesu “atulubwile ku citiipu . . . pa kutiipwa umwine pa mulandu wesu, pantu calembwa ati: ‘Abe uwatiipwa onse uwakulikwa pa cimuti.’” (Abena Galatia 3:13) Amashiwi ya kwa Paulo yalelangilila ukuti Yesu bamwipaile pa cimuti cimo.
“Eo wine baipeye, pa kumutanika pa cimuti.”—Micitile 10:39, Diocese of Mbala.
Bushe abasambi ba kwa Yesu balebomfya umusalaba pa kupepa nelyo ukuubomfya nga ica kubeshibilako ukuti Bena Kristu?
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA
Takwaba apo Baibolo yalanda ukuti Abena Kristu bakubalilapo balebomfya umusalaba nga ica kubeshibilako ukuti bena Kristu. Pali ilya nshita abena Roma e balebomfya umusalaba nga ica kwimininako tulesa twabo. Nomba ilyo papitile imyaka 300 ukutula apo Yesu afwilile, Constantine uwaleteka abena Roma atendeke ukubomfya umusalaba nga ica kwishibilako abashilika bakwe kabili pa numa ya ifi Abena Kristu nabo balitendeke ukuubomfya.
Apo abasenshi e balebomfya umusalaba pa kupepa tulesa twabo, bushe abasambi ba kwa Yesu baleubomfya ilyo balepepa Lesa wa cine? Awe. Pantu balishibe ukuti Lesa tafwaya ukumupepa ukubomfya “icipasho icili conse” kabili Abena Kristu tabalingile ukulapepa “utulubi.” (Amalango 4:15-19; 1 Abena Korinti 10:14) “Lesa Mupashi,” fwe bantu teti tumumone. Kanshi, Abena Kristu bakubalilapo tabalebomfya ifimpashanya ifili fyonse ifya kubamfwa ukumfwa kwati nabapalama sana kuli Lesa ilyo balepepa. Nga balepepa balemupepela “mu mupashi,” kabili baletungululwa no mupashi wa mushilo uushimoneka. Na kabili balemupepela mu “cine” ukulingana ne fyo afwaya ukupepa ifyo alanda mu Malembo.—Yohane 4:24.
“Bakapepa bene bene bakapepela Tata mu mupashi na mu cine”—Yohane 4:23.
Bushe Abena Kristu kuti balanga shani ukutila balicindika Yesu Kristu?
IFYO ABANTU BAMO BALANDA
Icitabo ca New Catholic Encyclopedia citila, Abena Kristu “balilingile fye ukulacindika no kulashinshimuna icibombelo icabomfiwe pa kuti tulubuke. . . . Umuntu uwatemwa ici icishibilo ninshi alitemwa no muntu cimininako.”
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA
Abena Kristu balingile ukucindika Yesu pantu imfwa yakwe e ilenga imembu shabo ukulaelelwa, ukuti balepepa kuli Lesa no kuti bakakwate umweo wa muyayaya. (Yohane 3:16; AbaHebere 10:19-22) Baibolo tayalanda ukuti pa kuti Abena Kristu balange ukuti balicindika Yesu bafwile ukulabomfya icimpashanya icimwimininako nelyo ukulalanda fye ukuti balimutetekela. Na kuba “icitetekelo nga tacakwata imilimo, ninshi califwa.” (Yakobo 2:17) Abena Kristu bafwile ukulacita ifilanga ukuti balitetekela Yesu. Finshi bafwile ukulacita pa kulanga ukuti balimutetekela?
Baibolo itila: “Ukutemwa kwa kwa Kristu e kutucincisha, pa kuti ici e co twapingula, atuti apo umuntu umo afwilile bonse . . . Aba mweo belaikalila abene beka kano ukulaikalila uwabafwilile kabili uwabuushiwe.” (2 Abena Korinti 5:14, 15) Ukutemwa kwa kwa Kristu kwalilenga abena Kristu baaluke mu fyo bacita pa kuti balemupashanya. Iyi e nshila balangilamo ukuti balicindika Yesu ukucila ukulabomfya ifimpashanya.
“Uku e kufwaya kwa kwa Tata, ukuti onse uwamona Umwana no kumutetekela abe no mweo wa muyayaya.”—Yohane 6:40.
^ para. 8 Icitabo citila A Critical Lexicon and Concordance to the English and Greek New Testament icalenga 11, icalembelwe na ba Ethelbert W. Bullinger, pa mabuula 818 ukufika ku 819.


text:
CIBALO 3
Amubayande Aabo Leza Mbayanda
“Ooyo weenda abasongo ulaba musongo.”—TUSIMPI 13:20.
1-3. (a) Ino nkaambo nzi kamasimpe ikatakonzyi kukazyigwa nkolyaamba Bbaibbele? (b) Mbuti mbotukonzya kusala balongwe bakonzya kutugwasya kucita zintu zibotu?
MUNZILA imwi, bantu bali mbuli cisani cinywida meenda; bacita zintu nzyobabona kubeenzinyina. Ncuuba-uba kutobela zyeelelo, bube ambobazilanga zintu aabo mbotumvwana limwi kapati, alimwi buya tulakonzya kucita oobo cakutazyiba.
2 Bbaibbele lyaamba kaambo kamasimpe katakonzyi kukazyigwa noliti: “Ooyo weenda abasongo ulaba musongo, pele ooyo uuyanzana abafwubafwuba ulajana mapenzi.” (Tusimpi 13:20) Kasimpi aaka takaambi muntu ngomubonana buyo muziindi pe. Ibbala lyakuti ‘kweenda’ lipandulula kuzumanana kuyanzana amuntu umwi. * Kujatikizya kapango aaka, ibbuku limwi lipandulula twaambo twamu Bbaibbele lyaamba kuti: “Kweenda amuntu caamba kumuyanda akumvwana kapati anguwe.” Sena tamuzumini kuti tujisi cilengwa cakwiiya baabo mbotuyanda? Masimpe, akaambo kakuti myoyo yesu inga ili kuli baabo mbotuyanda, balakonzya kutugwasya naa kutuyunga, nkokuti kutupa kuti katulilemeka kabotu naa pe.
3 Kutegwa tuzumanane kukkala muluyando lwa Leza, tuyandika kujana balongwe ibakonzya kutugwasya kucita zintu zibotu. Mbuti mbotukonzya kucita oobo? Tulakonzya kucita oobo kwiinda mukuyanda baabo Leza mbayanda, ikumvwana abaabo bamvwana anguwe. Amuyeeye buyo. Sena kuli balongwe bali kabotu mbotukonzya kusobana limwi ibainda baabo bajisi bube Jehova mbwayanda mubeenzinyina? Aboobo, atubone mbobabede bantu mbayanda Leza. Ikuti twabazyiba aabo Jehova mbayanda, ciyakutugwasya kusala kabotu balongwe ibakonzya kutugwasya.
AABO MBAYANDA LEZA
4. Nkaambo nzi Jehova ncajisi nguzu zyakusala beelede kuba balongwe bakwe, alimwi ino nkaambo nzi Jehova ncaakaamba Abrahamu kuti “mulongwe wangu”?
4 Caboola kumakani aabalongwe, Jehova ulabikkila maano kapati kujatikizya mbasala kuba balongwe bakwe, alimwi ulijisi nguzu zyakucita boobo. Mbwaanga ngo Mwami Singuzuzyoonse wabubumbo boonse, ikumvwana anguwe ncoolwe cipati kapati. Aboobo, ino mbaani mbasala kuba balongwe bakwe? Jehova ulamvwana abaabo bamusyoma cakumaninina akulibikka mumaanza aakwe. Mucikozyanyo, atulange-lange syaanene Abrahamu uuzyibidwe akaambo kalusyomo lupati ndwaakajisi. Kunyina cintu ciyumu kapati kuli bausyi mwana mbuli kwaambilwa kuti bajaye mwanaabo kali cipaizyo. * Pele walo Abrahamu “kwakasyeede buyo asyoonto kuti amutuule Izaka,” kajisi lusyomo lwakuti “Leza wakali kukonzya kumubusya nokuba kuzwa kubafwu.” (Bahebrayo 11:17-19) Akaambo kakuti Abrahamu wakamumvwida Leza akutondezya lusyomo luli boobu, Jehova wakamwaamba kuti “mulongwe wangu.”—Isaya 41:8; Jakobo 2:21-23.
5. Mbuti Jehova mbwababona aabo bamumvwida akusyomeka kulinguwe?
5 Jehova ukubona kuti kulayandika kapati kusyomeka akumvwida. Ulabayanda aabo basyomeka kulinguwe cakumaninina. (Amubale 2 Samuele 22:26.) Mbubonya mbotwabona mu Cibalo 1 cabbuku lino, Jehova ulabakkomanina kapati bantu ibasala kumumvwida akaambo kakuti balamuyanda. Lugwalo lwa Tusimpi 3:32 lwaamba kuti “balulami mbabajisi cilongwe ciyumu anguwe.” Aabo bacita ncayanda Leza cakusyomeka Jehova ulabatamba kuti: Balakonzya kuba beenzu “mutente” lyakwe—nkokuti balakonzya kumukomba alimwi akuba acoolwe cakupaila kulinguwe.—Intembauzyo 15:1-5.
6. Mbuti mbotukonzya kutondezya kuti tulamuyanda Jesu, alimwi ino Jehova ulimvwa buti kujatikizya baabo bamuyanda Mwanaakwe?
6 Jehova ulabayanda aabo bamuyanda Jesu, Mwanaakwe simuzyalwaalikke. Jesu wakaamba kuti: “Ikuti muntu kandiyanda, unoobamba majwi aangu, eelyo Taata uyoomuyanda alimwi tuyooboola kulinguwe akukkala anguwe.” (Johane 14:23) Mbuti mbotukonzya kutondezya kuti tulamuyanda Jesu? Tulakonzya kucita oobo kwiinda mukutobela milawo yakwe kubikkilizya amulawo wakukambauka makani mabotu akuyiisya bantu kuba basikwiiya. (Matayo 28:19, 20; Johane 14:15, 21) Alimwi tulakonzya kutondezya kuti tulamuyanda Jesu kwiinda ‘mukwiitobelesya mikondo yakwe,’ ikusolekesya kumwiiya muzintu nzyotwaamba alimwi akucita kweelana abuntu bwesu. (1 Petro 2:21) Jehova ulabakkomanina aabo ibatobela mikondo ya Kristo, Mwanaakwe, akaambo kakuti balamuyanda.
7. Nkaambo nzi ncociyandika kumvwana abalongwe ba Jehova?
7 Lusyomo, kusyomeka, kumvwida akumuyanda Jesu azyeelelo zyakwe—oobu mbobube mbwayanda Jehova mubalongwe bakwe. Umwi aumwi wesu weelede kulibuzya kuti: ‘Sena beenzuma mbotumvwana limwi kapati balibujisi bube oobu? Sena balongwe ba Jehova mbabalongwe bangu andime?’ Ncibotu kumvwana abantu bali boobu. Bantu bajisi bube bwa Leza alimwi ibakambauka cabusungu makani mabotu aa Bwami, balakonzya kutugwasya kuzumanana kukkomanisya Leza.—Amubone kabbokesi kakuti “ Ino Mulongwe Mubotu Muntu Uuli Buti?”
KWIIYA KUCIKOZYANYO CAMU BBAIBBELE
8. Ncinzi cimukkomanisya kujatikizya mbobakali kumvwana (a) ba Naomi a Rute? (b) bakubusi bana Hebrayo botatwe? (c) ba Paulo a Timoteyo?
8 Mu Magwalo kuli zikozyanyo zinji zyabantu bakagwasyigwa akaambo kakusala balongwe bali kabotu. Mulakonzya kubala cilongwe cakaliko akati ka Rute abanyinazyala ba Naomi, akati kabakubusi bana Hebrayo botatwe ibakali kumvwana kapati mu Babuloni alimwi aakati ka Paulo a Timoteyo. (Rute 1:16; Daniele 3:17, 18; 1 Bakorinto 4:17; Bafilipi 2:20-22) Pele lino atulange-lange cikozyanyo acimwi cibotu kapati: icilongwe cakali akati ka Davida a Jonatani.
9, 10. Ino ncinzi cakapa kuti Davida a Jonatani kabamvwana?
9 Bbaibbele lyaamba kuti Davida naakajaya Goliati, “Jonatani a Davida bakamvwana kapati, eelyo Jonatani wakatalika kumuyanda Davida mbubonya mbwaliyanda mwini.” (1 Samuele 18:1) Nokuba kuti umwi wakali mupati kapati kwiinda mweenzinyina, aawa mpocakatalikila cilongwe ciyumu eeco icakazumanana kusikila ciindi Jonatani naakafwa munkondo. * (2 Samuele 1:26) Ncinzi cakapa kuti aaba bobilo kabamvwana kapati?
10 Davida a Jonatani bakali kumvwana kapati akaambo kakuti bakali kumuyanda Leza alimwi boonse bakajisi makanze aakuzumanana kusyomeka kulinguwe. Aaba basankwa bobilo bakali kumvwana akaambo kakuti bakali kuyanda kukkomanisya Leza. Umwi aumwi wabo wakajisi bube ibwakali kumukkomanisya mweenzinyina. Kweelede kuti Jonatani wakamuyanda Davida akaambo kakuti wakali sicamba alimwi musungu, imulombwana uutayoowi kwiiminina zina lya Jehova. Cakutadooneka, Davida wakali kumulemeka Jonatani akaambo kakuti mwaalumi ooyu mupati kulinguwe wakali kusyomeka kutobela bubambe bwa Jehova alimwi cakutaliyanda wakabikka zintu nzyaakali kuyanda Davida kumbele azyeezyo nzyaakali kuyanda walo. Mucikozyanyo, amulange-lange cakacitika ciindi Davida naakatyompedwe kapati, naakali kukkala munkanda akaambo kakuyoowa Mwami Saulo imubi, usyi Jonatani. Katondezya kuti wakali kusyomeka kapati, Jonatani “wakanyamuka akuunka kuli Davida . . . , eelyo wakamugwasya kuti ayume muli Jehova.” (1 Samuele 23:16) Amuyeeye buyo mbwaakalimvwa Davida ciindi mweenzinyina ngwayandisya naakaboola kumugwasya akumuyumya-yumya! *
11. Ino twiiya nzi kujatikizya cilongwe kucikozyanyo ca Jonatani a Davida?
11 Ino twiiya nzi kucikozyanyo ca Jonatani a Davida? Ciiyo cipati ncotwiiya ncakuti, cintu ciyandika kapati ncobeelede kuba aancico bantu bamvwana, ncilongwe a Jehova alimwi akubikkila maano kuzintu zyakumuuya. Ikuti katumvwana abaabo basyoma nzyotusyoma, ibalilemeka mbuli mbotulilemeka alimwi ibayanda kuzumanana kusyomeka kuli Leza mbubonya mbuli ndiswe, tulakonzya kwaambilana nzyotuyeeya, mbotulimvwa alimwi azintu zitucitikila, calo icikonzya kutupa kuti tukulwaizyanye akuyumizyanya. (Amubale Baroma 1:11, 12.) Tulakonzya kubajana bantu bali boobu ibabikkila maano kuzintu zyakumuuya akati kabantu mbotukomba limwi. Nokuba boobo, sena eeci caamba kuti bantu boonse baboola kumiswaangano ku Ŋanda ya Bwami mbalongwe bali kabotu? Peepe.
MBOTUKONZYA KUSALA BALONGWE
12, 13. (a) Nkaambo nzi ncotweelede kusala kabotu balongwe naaba akati ka Banakristoma? (b) Ndipenzi nzi lyakaliko mumbungano zyamumwaanda wamyaka wakusaanguna, alimwi ino eeci cakapa kuti Paulo ape kucenjezya nzi?
12 Nomuba mumbungano, tweelede kusala kabotu kutegwa balongwe mbotusala kabali baabo bakonzya kutugwasya kuyumya cilongwe cesu a Leza. Sena eeci ceelede kutugambya? Peepe. Banakristo bamwi mumbungano balaccelwa kusima kumuuya, mbubonya micelo imwi mbwiitola ciindi cilamfwu kupya kucisamu. Aboobo, mumbungano imwi aimwi tulakonzya kujana kuti Banakristo balaindana mbobakomena kumuuya. (Bahebrayo 5:12–6:3) Masimpe, tulabayanda akubakkazikila moyo ibapya naa batanasima nkaambo tuyanda kubagwasya kuti basime kumuuya.—Baroma 14:1; 15:1.
13 Zimwi ziindi, kulakonzya kuba bukkale bumwi mumbungano buyandika kuti tucenjele notusala bantu mbotweelede kumvwana limwi. Bantu bamwi inga kabatalilemeki. Bambi inga kabali acilengwa cakucimwa naa kutongooka. Mumbungano zimwi zyamumwaanda wamyaka wakusaanguna mwakali penzi lili boobu. Nokuba kuti bunji bwabasimbungano bakali kusyomeka, ibamwi tiibakali kulilemeka kabotu. Akaambo kakuti bamwi mumbungano yaku Korinto tiibakali kutobela njiisyo zimwi zya Bunakristo, mwaapostolo Paulo wakacenjezya mbungano kuti: “Muteenwi pe. Kuyanzana abantu babyaabi kunyonganya zilengwa zibotu.” (1 Bakorinto 15:12, 33) Paulo wakacenjezya Timoteyo kuti naaba akati ka Banakristo kulakonzya kuba bamwi batalilemeki kabotu. Timoteyo wakalaililwa kuti abatantamuke bantu bali boobu, batabi balongwe bakwe.—Amubale 2 Timoteyo 2:20-22.
14. Mbuti mbotukonzya kubelesya njiisyo iili mukucenjezya kwa Paulo kujatikizya balongwe?
14 Mbuti mbotukonzya kubelesya njiisyo iili mukucenjezya kwa Paulo? Tulakonzya kucita oobo kwiinda mukutayanzana abantu bakonzya kutunyonganya, kufwumbwa naa mbamumbungano naa mbakunze. (2 Batesalonika 3:6, 7, 14) Tweelede kucikwabilila cilongwe cesu a Jehova. Amuyeeye kuti mbuli cisani cinywida meenda, tulaiya bukkale ambobazibona zintu balongwe mbotumvwana limwi kapati. Mbubonya mbotutakonzyi kunyika cisani mumeenda alaatombe akulangila kuti cilanywida meenda mabotu, tatukonzyi kuyanzana abantu babi akuyeeya kuti balakonzya kutugwasya kucita zibotu.—1 Bakorinto 5:6.
Mulakonzya kuba abalongwe bali kabotu akati kabaabo mbotukomba limwi
15. Ncinzi ncomukonzya kucita kutegwa mujane balongwe bazibikkila maano zintu zyakumuuya mumbungano?
15 Icikkomanisya ncakuti tulakonzya kujana balongwe banji bali kabotu akati kabantu mbotukomba limwi. (Intembauzyo 133:1) Mbuti mbomukonzya kujana balongwe bazibikkila maano zintu zyakumuuya mumbungano? Ikuti naa mwaba abube abukkale mbwayanda Leza, cakutadooneka abalo aabo bayanda bube abukkale oobo balakonzya kumvwana andinywe. Kunze lyaboobo, inga kwayandika kuti mubweze ntaamu zimwi zigwasya kutegwa mujane balongwe bapya. (Amubone kabbokesi kakuti, “ Mbotwakajana Balongwe Bali Kabotu.”) Amulangaule baabo batondezya bube mbomuyanda kuti mube ambubo. Amutobele lulayo lwamu Bbaibbele lwakuti “amujalule myoyo yanu,” kwiinda mukujana balongwe akati kabaabo mbomukomba limwi nokuba kuti muliindene mubala, musyobo naa zilengwa. (2 Bakorinto 6:13; amubale 1 Petro 2:17.) Mutanikuyanzani buyo abaabo bamusela wanu. Amuyeeye kuti Jonatani wakali mupati kapati kuli Davida. Ikuti kamumvwana abapati, mulakonzya kuba acilongwe cibotu akaambo kaluzyibo ndobajisi alimwi abusongo.
NOKULI MAPENZI
16, 17. Ikuti ngotukomba limwi watunyemya, nkaambo nzi ncotuteelede kucileka kuswaangana?
16 Mbwaanga bantu mumbungano baliindene bube ambobakakomezyegwa, kulakonzya kuba mapenzi zimwi ziindi. Ngotukomba limemya. (Tusimpi 12:18) Ziindi zimwi mapenzi alaba akaambo kakuti bawi ulakonzya kwaamba naa kucita cintu cimwi cikonzya kutunyntu baliindene bube, mbobamvwisya twaambo naa mbobayeeya. Sena tuyakutyompwa akaambo kamapenzi aaya akucileka kuswaangana? Tatukaciti oobo ikuti katumuyanda ncobeni Jehova alimwi abaabo mbayanda.
17 Mbwaanga Jehova ngo Mulengi wesu alimwi ngo Sikutupa buumi lyoonsetw, eelede kumuyanda akumubelekela camoyo woonse. (Ciyubunuzyo 4:11) Kuyungizya waawo, tweelede kusyomeka kumbungano njakkomanina kubelesya. (Bahebrayo 13:17) Aboobo, ikuti ngotukomba limwi watunyemya naa kututyompya munzila imwi, tatukacileki kuswaangana akaambo kakuyanda kutondezya kuti tulinyemede. Ino inga twacilekela nzi? Kayi Jehova tali nguwe wakatunyemya. Akaambo kakuti tulamuyanda Jehova, tatukalekeli cintu cili coonse kutupa kuti tumufwutatile walo alimwi abantu bakwe!—Amubale Intembauzyo 119:165.
18. (a) Ncinzi ncotukonzya kucita kutegwa kube luumuno mumbungano? (b) Nzilongezyo nzi nzyotukonzya kujana kwiinda mukusala kulekelela bamwi nokuyandika kucita boobo?
18 Akaambo kakuti tulabayanda mbotukomba limwi, luyando oolu lutukulwaizya kusumpula luumuno mumbungano. Jehova talangili kuti bantu mbayanda kabalondokede, andiswe mbotweelede kuba oobo. Luyando lutupa kutatubikkila maano tumpenda twabamwi, alimwi lutupa kuyeeya kuti toonse tatulondokede akuti tulalubizya. (Tusimpi 17:9; 1 Petro 4:8) Luyando lutugwasya kuti katuzumanana “kulekelelana camoyo woonse.” (Bakolose 3:13) Tacili cuuba-uba lyoonse kulutobela lulayo oolu. Ikuti twalekela mizeezo mibi kutuzunda, inga catupa kuzumanana kuba amfwundiilili, ambweni katuyeeya kuti tusubula wakatunyemya. Mubwini kuzumanana kuba amfwundiilili kutuletela buyo mapenzi. Ikusala kulekelela bamwi nokuyandika kucita boobo kuletela zilongezyo zinji. (Luka 17:3, 4) Ikucita boobo kulakonzya kupa kuti tuliibe mumizeezo, tube aluumuno mumbungano, alimwi kwiinda zyoonse kupa kuti tuzumanane kumvwana a Jehova.—Matayo 6:14, 15; Baroma 14:19.
NOTUYANDIKA KUCILEKA KUYANZANA AMUNTU
19. Mbukkale buli buti bukonzya kupa kuti tucileke kuyanzana amuntu umwi?
19 Ziindi zimwi tulaambilwa kuti tucileke kuyanzana amuntu umwi iwali mumbungano. Eeci cilakonzya kucitika ikuti muntu umwi wagusyigwa mumbungano akaambo kakuteempwa naatyola mulawo wa Leza naa ikuti waleya kulusyomo akutalika kuyiisya njiisyo zyakubeja naa ikuti walizandula kumbungano. Ijwi lya Leza cakusalazya litwaambila kuti ‘tuleke kuyanzana’ abantu bali boobu. * (Amubale 1 Bakorinto 5:11-13; 2 Johane 9-11) Zimwi ziindi cilakonzya kukatazya kucileka kwaambaula amuntu ngotwakali kumvwana limwi naa wamukwasyi wesu. Sena tuyakwiima nji akutondezya kuti kwiinda zintu zyoonse ncotuyanda nkusyomeka kuli Jehova akutobela milawo yakwe iiluleme? Amuyeeye kuti ncayanda kapati Jehova nkusyomeka alimwi akumvwida.
20, 21. (a) Nkaambo nzi bubambe bwakugusya muntu mumbungano ncobuli bubotu? (b) Nkaambo nzi ncotweelede kucenjela ciindi notusala balongwe?
20 Masimpe bubambe bwakugusya bantu mumbungano, mbubambe bubotu buzwa kuli Jehova. Ino mbubotu buti? Ikugusya sizibi uuteempwi ncitondezyo cakuti tulalilemeka izina lya Jehova lisalala alimwi ancoliiminina. (1 Petro 1:15, 16) Ikugusya muntu mumbungano kukwabilila mbungano. Aabo basyomeka mumbungano balakwabililwa kumuuya mubi wabantu bacita zibi acaali alimwi balakonzya kuzumanana kumukomba kabotu Jehova kabalimvwide kuti balikwabilidwe mumbungano kunyika eeyi mbyaabi. (1 Bakorinto 5:7; Bahebrayo 12:15, 16) Icisubulo cipati eeci ncitondezyo caluyando kuli sikucita cibi. Cisubulo eeci cilakonzya kumusinsimuna kutegwa abone kuti weelede kucinca bukkale bwakwe akubweza ntaamu ziyandika kutegwa ajokele kuli Jehova.—Bahebrayo 12:11.
21 Masimpe ngakuti, bantu mbotuyanzana limwi balakonzya kutuyunga naa kutugwasya. Aboobo, tweelede kucenjela ciindi notusala balongwe. Kwiinda mukumvwana abalongwe ba Jehova alimwi akubayanda aabo mbayanda, tuyakuba abalongwe bali kabotu. Nzyotwiiya kulimbabo ziyakutugwasya kuti tuzumanane kumukkomanisya Jehova.
^ munc. 2 Ibbala lya Chihebrayo ilyakasandululwa kuti ‘kuyanzana’ alimwi lisanduludwe kuti ‘kusindikila’ akuti ‘kumvwana.’—Babetesi 14:20; Tusimpi 22:24.
^ munc. 4 Kwiinda mukwaambila Abrahamu kuti atuule Izaka, Jehova wakali kutondezya kuliimya kupati nkwaakali kuyoocita kwiinda mukwaaba Mwanaakwe simuzyalwaalikke. (Johane 3:16) Mumakani aaya aajatikizya Abrahamu, Jehova wakamulesya kujaya mwanaakwe, wakamupa mugutu muciindi cakuti apaizye Izaka.—Matalikilo 22:1, 2, 9-13.
^ munc. 9 Davida wakali mukubusi—‘wakacili mwana’—ciindi naakajaya Goliati alimwi wakajisi myaka iitandila ku 30 ciindi Jonatani naakafwa. (1 Samuele 17:33; 31:2; 2 Samuele 5:4) Jonatani wakajisi myaka iitandila ku 60 naakafwa, aboobo, cilibonya kuti wakali mupati kuli Davida amyaka iitandila ku 30.
^ munc. 10 Kweelana ambokulembedwe kuli 1 Samuele 23:17, Jonatani wakaamba zintu zyosanwe izyakumukulwaizya Davida: (1) Wakakulwaizya Davida kuti atayoowi. (2) Wakaambila Davida cakusinizya kuti makanze ngaakajisi Saulo taakazwidilili. (3) Wakayeekezya Davida kuti uyakupegwa bwami kweelana ambwaakamusyomezya Leza. (4) Wakasyomezya Davida kuti unakusyomeka lyoonse kulinguwe. (5) Wakaambila Davida kuti naba Saulo wakalizyi kuti walo Jonatani unakusyomeka kuli Davida.
^ munc. 19 Kutegwa mujane twaambo tumwi kujatikizya mbobeelede kucitwa bantu bakagusyigwa mumbungano naa bakalizandula, amubone Makani Aayungizyidwe mucibalo cakuti “Mbotweelede Kumucita Muntu Uugusyidwe Mumbungano.”


text:
Sena Cilayandika Kuzulilwa Kucikombelo Cimwi?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Inzya, akaambo kakuti Leza uyanda kuti bantu kabaswaangana kutegwa bakombe. Bbaibbele lyaamba kuti: “Katubikkilana maano ikutegwa tuyumizyanye kutondezya luyando akucita milimo mibotu, tutanooleki kuswaangana antoomwe.”
Jesu wakatondezya kuti basikumutobela bayoobamba mbunga iikamantene naakaamba kuti: “Eeci nceciyoozyibya bantu boonse kuti muli basikwiiya bangu, ikuti kamujisi luyando akati kanu.” (Johane 13:35) Kutondezya luyando oolu, basikwiiya ba Kristo bakeelede kunooswaangana abakombinyina. Bakali kuyooba mumbungano mwalo mobakali kunooswaangana lyoonse kutegwa bakombe. (1 Bakorinto 16:19) Antoomwe, bakali kuyooba ciinga cabakwesu canyika yoonse.
Nzinji ziyandika kunze buyo aakuzulilwa kucikombelo cimwi
Nokuba kuti Bbaibbele litondezya kuti bantu beelede kuswaangana kutegwa baiye zya Leza, taliyiisyi kuti muntu ulakonzya kumukkomanisya Leza kwiinda mukuzulilwa kucikombelo cimwi. Kutegwa cikkomaninwe a Leza, cikombelo nkwaunka muntu ceelede kubujatikizya buumi bwakwe abuzuba. Mucikozyanyo, Bbaibbele lyaamba kuti: “Ibukombi busalala alimwi butasofweede mumeso aa Leza wesu alimwi Taata mboobu: ikulanganya bamucaala abamukabafwu mumapenzi aabo, alimwi akulibamba katutakwe kabala kali koonse kamunyika.”
Amwiiye Zinji
MIBUZYO IIVWULA KUBUZYIGWA
Nkaambo Nzi Bakamboni ba Jehova Busena Bwabo Bwakukombela Ncobabwiita Kuti “Ŋanda ya Bwami”?
Amwiiye nkolyakazwa izyina lyakuti “Ŋanda ya Bwami ya Bakamboni ba Jehova” alimwi akaambo ncotulibelesya.


text:
ICAPITALA 19
Pitilisheni Ukukosha Bucibusa Bwenu na BaYawe
1, 2. Ni kwisa tungasangana umwa kupulukila?
ALAKANYENI ati mulukuyapo kumo. Icipuupu cilukutuukaala. Mwiulu mwafita, ukubyata ne kubuluma kwa mfula fyatatika. Imfula yatatikako ne kuloka. Mwaendesha ati mufwaye umwa kuuba. Mame’fi mungasangalala ukusangana umwa kuuba imfula!
2 Tulukwikala mu mpindi ya makatasho iili koti ni fyefyo. Icalo cilukuya lukoso ili cibipilako. Cipale mungalipusha ati, ‘Ni kwisa ningasangana umwa kupulukila?’ Umwimbishi wa masamo kaalemba ati: “Nakulabila ifya kuli baYawe, ati: Bo emwa kupulukila mwanji, e ng’anda yanji ikosele; Ni baLesa banji, muli bo emo ndukucetekela.” (Amasamo 91:2) Fyacine, baYawe bangatofwako mu makatasho onse, kabili balitulaile ati ifintu fikawama kuntangiile.
3. Kani tungalenga shani baYawe ukuba icakupulukilamo cesu?
3 Kani baYawe bangatulama shani? Bangatofwako ukwishiba ifyakucita ili tulukupita mu makatasho aali onse, kabili bali ne makosa ukwakuti ukucila uuli onse uungafwaya ukutusomesha. Nangaba ati ifibipile fyatucitikila, tungacetekela ati kuntangiile baYawe bakawamya ifintu. Baibolo ilatukoselesha ati: “Mulukulilama mu butemwe bwa baLesa.” (Juda 21) Tulyelelwe ukupitilisha ukukosha bucibusa bwesu na baYawe pakweba ati balukutofwako mu mpindi sha makatasho. Pano tungacita shani ifyo?
MULUKUTOOTA PA BUTEMWE BWA BALESA
4, 5. Kani baYawe balilangiishe shani ati balitutemenwe?
4 Pakweba ati tupitilishe ukukosha bucibusa bwesu na baYawe, tulyelelwe ukukutuluka ifi baYawe batutemenwe. Alakanyeni pali fyonse ifi baYawe batucitiile. Balitupeele icalo iciweme kabili iciswilemo ifimenwa ne nama ifi tulitemwesha ukubona. Nakabili balitupeele ifyakulya ifyakuti ubune ne menda akunwa aaweme. Muli Baibolo baYawe balitusambishe ishina lyabo ne mibelo yabo iyakuti ubune. Ne cicilile pali fyonse, baalilangishe ukututemwa pa kututumina umwana wabo uubatemenwe, baYesu, ukwisa pa calo mu kutufwila. (Yoane 3:16) Kabili pakuti pali uyu mulambu, tuli ne bucetekelo ubuweme ubwa kuntangiile.
5 BaYawe balibikileko Ubufumu bwa baMasaya, ubwikalikishi ubukashilisha ukupenga konse bukumo lukoso. Bukalenga icalo ukwaluka paladaiso, umu bonse bakekala umutende ne kulukusangalala umuyayaya. (Amasamo 37:29) Naimbi inshila baYawe balangiilemo ubutemwe kuli fwebo, ni pa kutusambisha ifi amekalilo esu elelwe ukuba. Balatubuula ukulukutembela kuli bo, kabili balilyanshikile ukukutika ku matembelo esu. BaYawe balilangiishe ubutemwe kuli bonse apatubile.
6. Findo mwelelwe ukucita pakuti pa butemenwe baYawe?
6 Findo mwelelwe ukucita pakuti pa butemenwe baYawe? Mulukutoota pali fyonse ifi bamucitileni. Ku cakubombomanika, abantu abengi shino nshiku tabatootapo. Ifyo efi cali ili baYesu baali pa calo. Impindi imbi, balitendulwishe aba manata ikumi, pano umo lukoso ewaishile mu kutoota kuli baYesu. (Luku 17:12-17) Tulafwaya ukuba koti ni ulya umwalalume uwaishile mu kutoota kuli baYesu. Tulafwaya lyonse ukulukutoota kuli baYawe.
7. Kani tulyelelwe ukutemwa shani baYawe?
7 Nafwebo tulyelelwe ukulangisha ati tulibatemenwe baYawe. BaYesu baalibuulile abasambile babo ati balyelelwe ukutemwa baYawe, ne mutima wabo wonse, umweo wabo wonse, ne mano abo onse. (Pendeni Matayo 22:37.) Kani ico cilaalule’ndo?
8, 9. Kani tungalangisha shani ati tulitemenwe baYawe?
8 Kani tulyelelwe ukulabila lukoso pa kanwa ati tulitemenwe baYawe? Koku mwane. Kani tulitemenwe baYawe ne mutima wesu onse, umweo wesu onse ne mano esu onse, tukalukulangisha ifyo, muli fyefyo tucita. (Matayo 7:16-20) Mu kushinkamika, Baibolo ilasambisha ati kani tulitemenwe baLesa, tukalukulonda amafunde abo. Kani ico cikateshe? Koku, ni pakuti “amafunde abo taalemene tau.”—Pendeni 1 Yoane 5:3.
9 Kani tulukumfwila baYawe, tukaba ne mekalilo aaweme. (Yisaya 48:17, 18) Pano cindo cingatofwako ukupitilisha ukukosha bucibusa bwesu na baYawe? Nga tubone.
PITILSHENI UKUKOSHA BUCIBUSA BWENU NA BAYAWE
10. Nindo mwelelwe ukupitilisha ukusambilila pali baYawe?
10 Kani mwalibele shani icibusa ca baYawe? Ukupitila mu kusambilila Baibolo, mulibeshi bwino baYawe kabili mulibele icibusa cabo. Ubu bucibusa, buli koti mulilo uutekuti mufwayepo ati ushimike. Koti ni fyenka filya kuba ukusonsela inkuni pa kweba ati umulilo upitilishe ukulukwaka, mulyelelwe ukupitilisha ukusambilila pali baYawe pa kweba ati bucibusa bwenu nabo bupitilishe ukuba ubukosele.—Ifisimpi 2:1-5.
11. Kani ifi Baibolo isambisha fikamukumeni shani?
11 Ili mulukupitilisha ukusambilila Baibolo, mukasambilila ifintu ifikamufikeni pa mutima. Boneni ifi abasambile ba baYesu bobilo baumfwile ili baYesu babuulishishe ukushimika kuli bo. Balilabiile ati: “Kanshi imitima yesu tayalukupya muli fwebo, ili balukwambaala na fwebo mu nshila, ne kulukutubuulishisha Amalembo?”— Luku 24:32.
12, 13. (a) Cindo cingacitika ku butemwe bwesu ubwa kuli baLesa? (b) Kani tungapitilisha shani ukutemwa baYawe?
12 Koti ni fyefyo abasambile baasangalele ili baumfwishishe amalembo, cipale na mwebo efi mwaumfwile ili mwatatikile ukusambilila Baibolo. Ukucite’fyo kwalimofweleniko ukwishiba baYawe ne kubatemwa. Tamwelelwepo ukuleka ubu butemwe ukushila.—Matayo 24:12.
13 Ili mwaba icibusa ca baLesa, mulyelelwe ukupyungisha pakweba ati bucibusa bwenu bupitilishe ukuba ubukosele. Mulyelelwe ukupitilisha ukusambilila pali bo eli na pali baYesu kabili ne kwalakanya pali fyefyo mungapyungisha ifi mulukusambilila mu mekalilo enu. (Yoane 17:3) Ili mwapenda neli ukulisambisha Baibolo, mulukulipusha ati: ‘Kani ifi filukunsambishe’ndo pali baYawe? Nindo njelelwe ukutemenwa baYawe ne mutima wanji onse ne mweo wanji onse?’—1 Timote 4:15.
14. Kani ukutembela kungatofwako shani ukukusha ubutemwe bwesu ubwa kuli baYawe?
14 Ifibusa ifiweme filambaala impindi shonse, kabili ico cilalengesha bucibusa bwabo ukukoselako. Fyopele’fyo efi cili na kuli baYawe, ili tulukutembela lyonse, ubutemwe bwesu kuli bo bulakulilako. (Pendeni 1 AbaTesalonike 5: 17.) Itembelo ni mpese iiweme ukufuma kuli baWishifwe abakwiulu. Tulyelelwe ukulukutembela kuli bo ukufuma panshi ya mutima. (Amasamo 62:8) Tatwelelwepo ukulukulabila amashiwi antu amo impindi shonse ili tulukutembela, sombi tulyelelwe ukulabila ifilukufuma panshi ya mutima. Kani twapitilisha ukusambilila Baibolo ne kutembela ukufuma panshi ya mutima, ubutemwe bwesu kuli baYawe bukalukukulilako.
UKUBUULAKO BAMBI PALI BAYAWE
15, 16. Kani umulimo wa kutulisha mulaubona shani?
15 Kani tulukufwaya ukupitilisha ukuba icibusa ca baYawe, tulyelelwe ukulukubuulako bambi pali fyefyo tucetekelemo. Ukubuulako bambi pali baYawe lishuko ilyakuti ubune. (Luku 1:74) Kabili lifunde ili baYesu bapeele ku baKlistu bonse aba bucine. Fwense lukoso tulyelelwe ukulukutulisha icebo iciweme ica Bufumu bwa baLesa. Kani mwebo mulacita ifyo?—Matayo 24:14; 28:19, 20.
16 Intangishi Paulu ya lukubona umulimo wa kutulisha ati ucindeme makosa, yaliwitile ati ‘amaboni.’ (2 AbaKolinto 4:7) Ukubuulako bambi pali baYawe ne bufwayo bwabo, e mulimo uucindeme makosa uumungapyunga. Ni nshila ya kupyungilamo baLesa, kabili balatoota makosa pali fyefyo mu bapyungila. (AbaEbeya 6:10) Umulimo wa kutulisha ungamofweniko mwebo na babo abalukumukutikeni, ni pakuti, ninshi mulukofwako bambi eli na mwe bene ukuba icibusa ca baYawe ne kukwata umweo wa muyayaya kuntangiile. (Pendeni 1 AbaKolinto 15:58.) Kani kulipo umulimo umbi uungamusangalasheni makosa?
17. Nindo umulimo wa kutulisha welelwe ukupyungilwa bwangu?
17 Pali bulelo, umulimo wa kutulisha ulyelelwe ukupyungwa bwangu. Tulyelelwe ‘ukutulisha ishiwi,’ kabili tulyelelwe ‘ukukosapo.’ (2 Timote 4:2) Abantu balyelelwe ukumfwa bucine pa Bufumu bwa baLesa. Baibolo ilalabila ati: “Akasuba ka baYawe akakulu kali apepi! Kali apepipepi, kalukwangufya!” Ukushila ‘takukashingapo’ ukwisa! (Sefaniya 1:14; Abakuci 2:3) Fyacine, bukumo lukoso, baYawe bakonaala icalo cakwe Satana icibipile. Ili ifyo tafingacitika, abantu balyelelwe ukucenjeshiwa pakweba ati basalululepo ukupyungila baYawe.
18. Nindo twelelwe ukulukupyungila baYawe pamo ne baKlistu babyesu aba bucine?
18 BaYawe balafwaya fwebo ukulukubapempela pamo ne baKlistu babyesu aba bucine. Baibolo ilalabila ati: “Kabili nga tulangulukanshanye, ati tubuushe ubutemwe ne milimo iweme; nga tubulo’kuleko’kubungana, koti ni fyefyo ifi bacita bambi, sombi nga tulukucenjeshanshanya; ukwa kucila kabili pa kubona ati akasuba kalukupalamina.” (AbaEbeya 10:24, 25) Tulyelelwe ukulukwesha ne makosa esu onse ukulukusangwa ku kubungana konse. Ukubungana kulatupeela ishuko lya kukoseleshanshanya.
19. Findo fingatofwako ukutemwa abakwabesu ba buKlistu ne nkashi?
19 Kani mwaya mukubungana, mukasangana ifibusa ifiweme abakamukoselesheni ukulukupempela baYawe. Mu kabonana ne bakwabesu abalekene lekene ne nkashi, abatemenwe ukupempela baYawe koti ni mwebo. Kabili bali koti ni mwebo, nipakuti nabo tabawamininepo, kabili balabifya. Kani bamusomesheni, mulyelelwe ukulitemenwa ukubafitulukila. (Pendeni AbaKolosai 3:13.) Impindi shonse mulyelelwe ukulukubonamo ifiweme mu bakwabenu ne nkashi, pakuti ukucite’fyo kukamofweniko ukupitilisha ukukosha bucibusa bwenu na baYawe.
UMWEO WA CINE
20, 21. Kani “umweo wa cine” cindo?
20 BaYawe balafwaya ifibusa fyabo fyonse ukulukwikala bwino. Baibolo ilatusambisha ati amekalilo kuntangiile taakalukuli koti ni fifi tulukwikala ino mpindi.
21 Kuntangiile, tukekala umuyayaya, talipo myaka 70 neli 80. Tukalukulitemwesha “umweo wa muyayaya” ukwikala umutende, ukwa kubula ukulwala, kabili abasangalele mu paladaiso iiweme. Baibolo ileta amekalilo akube’fyo ati “umweo wa cine.” BaYawe balitulaile ukutupeela uyu mweo wa cine, pano tulyelelwe ukupyungisha pakweba ati ‘twikatishe’ ku mweo wa cine.—1 Timote 6:12, 19.
22. (a) Kani ‘tungekatisha shani ku mweo wa cine’?(b) Nindo tungalabilila ati baYawe tabakatupeelapo umweo wa muyayaya pakuti pakupyungisha kwesu?
22 Kani ‘tungekatisha shani ku mweo wa cine’? Tulyelelwe ‘ukulukucita ifiweme’ ne ‘kulukupyungisha mu milimo iiweme.’ (1 Timote 6:18) Ici cilukwalula ati tulyelelwe ukulukupyungisha ifi tusambilila mu Baibolo. Nangabe’fyo, ukukwata umweo wa cine takweyaminepo pa kupyungisha kwesu. Talipo kupyungisha kwesu ukukalengesha baYawe ukutupeela umweo wa muyayaya. Ni mpese “ya luse” ukufuma kuli baYawe iibakapeela abapyungishi babo aba bucetekelo. (AbaLoma 5:15) BaWishifwe ba butemwe aba kwiulu balafwaisha ukupeela iyi mpese ku bapyungishi babo aba bucetekelo.
23. Nindo mwelelwe ukusalulwilapo bwino ifyakucita ino mpindi?
23 Lipusheni ati, ‘Kani ndukupempela baLesa mu nshila basuminishe?’ Kani mwabona ati muli umu mwelelwe ukwaluka, penka’po pyungilenipo. Kani twapyungisha ukumfwila ne kweyamina pali baYawe, baYawe bakaba icakupulukilamo cesu. Bakalama abapyungishi babo aba bucetekelo mu nshiku sha kupelako isha calo cakwe Satana. Fyenka filya baYawe batulaile, tukekala mu paladaiso umuyayaya. Fyacine, mungaba ne umweo wa cine kani mwasalululapo bwino ifyakucita ino mpindi.


text:
ULUPUNGU LWA KWA KALINDA—ULWA KUSAMBILILAMO May 2017
Muli ino magazini muli ifipande fya kusambililamo ukutendeka 3 July ukushinta pa 30 July, 2017.
Ifyo Mwingafwa “Abalebeshi” ‘Ukubombela Yehova no Kusekelela’
Kuti twacita shani pa kubila imbila nsuma ku mbutushi abashaishiba Yehova?
Ifyo Mwingafwa Abana ba “Balebeshi”
Nga muli bafyashi abalebeshi, kuti mwacita shani pa kuti abana benu basambilile pali Yehova? Bushe bambi kuti bayafwa shani?
UBUMI BWABO
Ukuba Nkomamatwi Takwalenga Nafilwa Ukusambilishako Abantu Icine
Ba Walter Markin ni bankomamatwi, lelo baliba ne nsansa kabili balilambulwa ukubomba umulimo wa kwa Yehova Lesa.
Mwileka Ukutemwa Kwenu Kucepe
Abena Kristu bamo aba mu nshita ya batumwa balilekele ukutemwa kwabo kwacepa. Finshi fingatwafwa ukutwalilila ukutemwa Yehova?
“Bushe Walintemwa Ukucila Isabi Ili?”
Yesu alisambilishe Simone Petro ifya kubika intanshi ifyacindama. Kuti twabomfya shani ifyo Yesu amusambilishe muno nshiku?
Ifyo Gai Aleyafwa Aba Bwananyina
Bushe Gai ali nani, kabili mulandu nshi uo tulingile ukulamupashanishisha?
Insansa Shaba mu Kwikala Imikalile Yayanguka
Cinshi calengele ukuti abaupana bangushe imikalile? Bushe bacitile shani pa kuti bangushe imikalile? Bushe ifyo bacitile fyalengele shani baba sana ne nsansa
ILYASHI LYA KALE
“Twali Abacincila Kabili Twalitemenwe Sana Ukubila Ukucila Ifyo Cali Kale”
Ilyo ukulongana kwa citungu ukwa mu 1922 kwapwile, bushe Abasambi ba Baibolo balikonkele ifyo babebele ukuti “sabankanyeni, Imfumu no bufumu”?