text:
Ifi Mungacita Pakweba’ti Mulukuli Abasangalele mu Cupo Cenu
“Mwense umo umo kamutemwa abakashi benu koti kulitemwa mwe bene; ne mukashi nga alukutonda umulume wakwe.”—EFESA 5:33.
INYIMBO: 87, 3
1. Nangaba’ti aboopene pa kutanga balaba abasangalele, findo bangacetekela? (Boneni icikope icili peulu.)
KALI kasuba ka buufi, umwanakashi aletwa ku mulume wakwe, bonse babili bali abasangalele makosa. Ili tabangopana baalitemwanshenye ica kweba’ti basalululapo ukulapa ati bakalukuli aba bucine mu cupo cabo. Ukuba, abalume ne bakashi balyelelwe ukwalukako mumo ili batatika ukwikala pamo mu cupo. Mu Mashiwi abaLesa muli ukufunda ukuweme ukungofwako abasalululapo ukuupa neli ukuupwa, ni pakuti Abatatikile icupo balafwaya aboopene ukuba abasangalele mu cupo. (Ifisi. 18:22) Nangabe’fyo, Amalembo alabuulishisha ati abantunshi abatabawamininepo abasalululapo ukuupa neli ukuupwa “bakaba ne fyakukatasha ifya ku munefu.” (1 Koli. 7:28) Kani ifi ifyakukatasha fingacefiwako shani? Kabili findo abaKlistu aboopene belelwe ukucita pakweba’ti balukuli abasangalele mu cupo?
2. Ni bwisa butemwe aboopene belelwe ukulukulangisha?
2 Baibolo ilabuulishisha ati ukulangisha ubutemwe kucindeme mu cupo. Aboopene balyelelwe ukulangisha ubutemwe (mu ciGiliki, phi·liʹa) ububalengesha ukuba ne nkumbu. Ubutemwe ubulangishiwa pa mwalalume ne mwanakashi (eʹros) nabo bulapengelwa ni pakuti bulaleta ukusangalala, kabili ubutemwe ubulangishiwa ku ba mu cisoolo (stor·geʹ) bucindeme ili aboopene batatika ukukwata abana. Nangabe’fyo, ubutemwe ubweyamine pa mafunde (a·gaʹpe) e bulengesha icupo ukuba icikosele. Ukulosha kuli bubu ubutemwe, intangishi Paulu yalilembele ati: “Mwense umo umo kamutemwa abakashi benu koti kulitemwa mwe bene; ne mukashi nga alukutonda umulume wakwe.”—Efesa 5:33.
IFI ABALUME NE BAKASHI BELELWE UKULUKUCITA
3. Kani ubutemwe bwa mu cupo bulyelelwe ukukosa shani?
3 Paulu alilembele ati: “Mwe balalume, kamutemwa abakashi benu, koti ni fyopele’fyo ifi batemenwe ikelesha na baKlistu, ne kuliposa pakuti pali lyo.” (Efesa 5:25) Abasambile ba baYesu bangatenteka baYesu ukupitila mu kutemwanshanya koti ni fyefyo abene babatemenwe. (Pendeni Yoane 13:34, 35; 15:12, 13.) AbaKlistu aboopene balyelelwe ukutemwanshanya makosa ica kweba’ti kani caelelwa, bangalitemenwa ne kufwila bamukakwabo. Pano, kani aboopene bapusana cingakatasha ukulanguluka na pa kucita ifya kube’fyo. Nangabe’fyo, ubutemwe ubweyamine pa mafunde “bulapinte’fintu fyonse; bulacetekele’fintu fyonse; bulapembelele’fintu fyonse; bulasuminine’fintu fyonse.” Mu cinenene, “ubutemwe tabufilwapo.” (1 Koli. 13:7, 8) Aboopene kani lyonse balukwanuka ifilapo balayene kabili bali aba bucine cikaba icipubile kuli bo ukulonda ukufunda kwa mu Baibolo ukulabila pali fyefyo bangashilisha amakatasho.
4, 5. (a) Kani abakashi balyelelwe ukubona shani bumutwi bwa balume babo? (b) Ni wisa mulimo abalume abali mutwi wa cisoolo bakwete? (c) Ni fisa fimo fimo ifi aboopene bambi baalukilemo?
4 Ukulosha ku milimo yeyo aboopene belelwe ukupyunga, Paulu alilembele ati: “Mwe banakashi, kamutumikwa ku balume benu mwe bene, koti ni kuli baShikulu. Pakuti umulume mutwi wa mukashi wakwe, koti ni fyopele’fyo na baKlistu ifi bali mutwi we kelesha.” (Efesa 5:22, 23) Ici tacilukwalulapo ati abakashi tabacindemepo. Pano cilofwako abakashi ukukonsha umulimo baLesa baalukufwaya ati Efa alukupyunga ili balabiile ati: “Tafiwemepo umuntu [Adama] ukwikala enka; nakumulengelo’wakumofwako.” (Ifyakuta. 2:18) Koti ni fyefyo baKlistu, abali “mutwi we kelesha,” balangisha ubutemwe, abalume balyelelwe ukulukulangisha ubutemwe ili balukutangilila. Kani balukucite’fyo, abakashi bakalukulyumfwa abalaminwe kabili bakalukulitemenwa ukulangisha umucinshi, ukofwako abalume, ne kuba ne cumfwila.
5 Ba Cathy [1] baalibuulishishe bwino ati aboopene balyelelwe ukwalukako mumo, balilabiile ati: “Ili naali umushike, nalukulicitila ifintu ne mwine. Pano, ili naupilwe nalisambilile ukweyamina pa balume banji. Tacaalipo icipubile, pano ukucite’fintu ukwelelwa na fyefyo baYawe bafwaya kulitofweleko ukuba abekatene makosa.” Ba Fred, abalume babo, baalilabiile ati: “Tacaalipo icipubile kuli nebo ukulukusalululapo ifyakucita pa fintu. Kani muli mu cupo, ukulukulanguluka pa fyakucitila abantu babili cilaba bukatasho. Pano, ukulomba ukofwako kwa baYawe mwi tembelo kabili ne kukutika kuli fyefyo abakashi banji balukulabila, cilaya ili cipuba. Mu cinenene nebo ne bakashi banji tulapyungila pamo!”
6. Kani ubutemwe bulaba shani “cakukaka ca kuwaminina” ili mu cupo mwaba amakatasho?
6 Pakweba’ti icupo cibe icikosele, abalume ne bakashi balyelelwe ukulukufitulukilana. Balapitilisha ‘ukulukusuminanshanya ne kufitulukilana.’ Bucine bwa kweba’ti bonse babili bakalukubifya. Ili ifya kube’fyo fyacitika, balyelelwe ukusambililako ku kubifya kwabo, ukulukulifitulukila, ne kulukutangililwa ne butemwe “ubuli cakukaka ca kuwaminina.” (AbaKolo. 3:13, 14) Eli, “ubutemwe bulateko’mutima, ne kucite’nkumbu. . . . Tabwebe’fibipile.” (1 Koli. 13:4, 5) Ukulabila ati “mumfitulukileko pa kumusoomesheni” kulapengela ukuba ne lupata ne kulicefya, pano ukucite’fyo kulofwako ukushilisha amakatasho kabili kulofwako aboopene ukuba abekatene.
MULUKULI NE NKUMBU
7, 8. (a) Ni kwisa kufunda Baibolo ilabiilepo ukulosha ku kulaala kwa mu cupo? (b) Nindo abalume ne bakashi belelwe ukulukulangisha inkumbu?
7 Mu Baibolo muli ukufunda ukungofwako aboopene ukwishiba ifi bangalukupeelanshanya bwino ifyelelwe mu cupo. (Pendeni 1 AbaKolinto 7:3-5.) Ukulangulukilana kucindeme. Abalume kani tabalukulangishapo inkumbu, abakashi bangalukukatashiwa ukulitemwesha ukulaala pamo nabo. Abalume balibabuulile ukulukwikala ne bakashi babo “koti kwishiba.” (1 Pet. 3:7) Tapalipo uwelelwe ukupangilisha umubyakwe ati balaale pamo, bonse babili balyelelwe ukulitemenwa. Impindi ishingi umwalalume alomfwapo bwangu ukulaala ne mukashi wakwe, pano pangapitapo impindi pakweba’ti umwanakashi omfwe fintu fimo. Nangabe’fyo, impindi ya kulaala pamo ilyelelwe ukuba iyelelwe kuli bonse babili.
8 Nangaba’ti Baibolo tailabiilepo mu kushinkamika ifi abalume ne bakashi bangacita na fyefyo tekuti bacitepo ukulosha ku kulaala kwa mu cupo, ililabiilepo pa nshila bangalangishishamo ubutemwe. (Ulwimbo 1:2; 2:6) AbaKlistu aboopene balyelelwe ukulukulangishe’nkumbu.
9. Nindo tamwelelwepo ukukumbilwa umuntu uutalipo ni mukakwenu?
9 Kani mulitemenwe makosa baLesa na bamukakwenu tamukasuminishapo icili conse neli uuli onse ukuleta amakatasho mu cupo cenu. Ukutamba ifya nsoni kulilengeshe ifyupo fimbi ukuba ne makatasho neli ukushila lukoso. Popele, tamwelelwepo ukulukutamba ifya nsoni neli ukukumbwo’kulaala ne muntu uuli onse uutalipo ni mukakwenu. Nakabili, ukulukucita ifintu ifilukulangisha ati mulitemenwe umuntu uutalipo ni mukakwenu kukalangisha ati tamulipo ne butemwe, kanshi tamwelelwepo ukulukucite’fyo. Ukulukwanuka ati baLesa baliishi fyonse ifi tulanguluka ne kucita kukatulengesha ukufwaya ukulukucita ifya kubasangalasha ne kulukuli abaswetele.—Pendeni Matayo 5:27, 28; AbaEbeya 4:13.
ILI MU CUPO MWABA AMAKATASHO
10, 11. (a) Kani ukushilisha ifyupo kulifulile shani? (b) Findo Baibolo ilabilapo pa kupaatukana? (c) Findo fingofwako aboopene ukubulo’kupaatukana bwangu?
10 Mu cupo kani muli amakatasho aengi, umo angatatika ukulanguluka pa kupaatukana neli ukushilisha icupo. Mu fyalo fimbi, ifyupo ifyakuti ubwingi filashila. Ifya kube’fi taficitikapo makosa mwi kelesha lya buKlistu, pano amakatasho aalukuya ili afulilako mu fyupo fya bantu ba baLesa alukubombomanika.
11 Baibolo ilapeela uku ukufunda: “Bamukakuupwa ndukubafunda, te nebo sombi ni baShikulu abangafunda, ati: Umukashi tekulekana ne mulume wakwe; sombi kani alekane nakwe, nga ekale ubushike, neli nga alamwinwe ukubwelela ku mulume wakwe; nakabili ati: umulume tekukano’mukashi wakwe.” (1 Koli. 7:10, 11) Ukupaatukana talipo cintu ici twelelwe ukupufya. Nangaba’ti ukupaatukana kungashilisha amakatasho aakulu, impindi ishingi kulaleta lukoso amakatasho na ambi. Panuma ili baYesu balabiile pali fyefyo baLesa balabiile ati umwalalume akasha bawishi na banyina ne kwikalisha ne mukashi wakwe, baalilabiile ati: “Ifyo ifi balundenye baLesa, abantu bonse tekufilekanya neli umo.” (Mat. 19:3-6; Ifyakuta. 2:24) Ici cilaalula ati nangaba’ti balume neli bakashi tabelelwepo ‘ukufilekanya ifi baLesa balundenye.’ BaYawe balafwaya aboopene ukulukuli pamo mu mweo wabo onse. (1 Koli. 7:39) Ukulukwanuka ati fwense tukasolololwa kuli baLesa kulyelelwe ukulengesha aboopene ukulukushilisha bwangu amakatasho pakweba’ti taakulilepo.
12. Findo fingalengesha aboopene ukulanguluka pa kupaatukana?
12 Ukulukwalakanya ifipuseneko pa cupo kungalengesha mu cupo mwaba amakatasho. Umuntu kani alukufwaya ukuba mu cupo icisangalele umwakubula amakatasho, alabombomana kabili alafiitwa kani asangana ati ifi alukufwaya taficitikilepo. Nakabili, ukupusana kwa nkulilo ne kutemwa ifilekenelekene kulilengeshe mu fyupo fimo mwaba amakatasho. Ifyakupyungisha indalama, ifyakulama abako, ne fyakukusha abana nafyo filalengesha mu cupo mwaba amakatasho. Nangabe’fyo, cakusangalasha ukwishiba ati mu fyupo fya baKlistu ifingi mulaba ukusuminanshanya ukuweme ukulosha ku makatasho onse aya ni pakuti aba abaKlistu balatangililwa na baLesa.
13. Ni isa milandu ya cinenene iingalengesha aboopene ukupaatukana?
13 Shimbi impindi ukupaatukana kungaba lukoso bwino. Pa milandu ya cinenene yeyo aboopene bangapaatukaninapo pali ne milandu iili koti ni yiyi: Umo mu cupo kani ku mushikila lukoso talukulamapo bwino icisoolo cakwe, alukupama umubyakwe, kabili kani caba icikateshe kuli umo ukulukupyungila baYawe. AbaKlistu aboopene kani balukupita mu makatasho aakulu balyelelwe ukulomba ukofwewa ku bakulu ba mwi kelesha. Aba abakwabesu abakulu mu fya baLesa bangofwako aboopene ukulukulonda ukufunda ukuli mu Mashiwi abaLesa. Ili tulukushilisha amakatasho amu cupo, tulyelelwe ukulomba baYawe ukutupeela umupashi uswetelele ne kubalomba ati batofweko ukulonda ukufunda ukuli mu Baibolo ne kulangisha ifisepo fya mupashi.—Galatya 5:22, 23. [2]
14. Ni kwisa kufunda Baibolo ipeele abaKlistu aboopile neli ukuupwa ku bantu abatabapempelapo baYawe?
14 Kuli ne baKlistu aboopile neli ukuupwa ku muntu uutalipo mupyungishi wa baYawe. Mu fintu fya kube’fi, Baibolo ilabuulishisha bwino umulandu belelwe ukupitilisha ukulukwikala pamo. (Pendeni 1 AbaKolinto 7:12-14.) Umuntu uupile neli ukuupwa ku mupyungishi wa baYawe “alasweshiwa” pakuti pa kuupwa ku muntu wa baYawe. Abana bakwata “baliswetelele,” popele balalamwa kuli baLesa. Paulu alibuulishishe ati: “Pakuti uliishi shani, we mwanakashi, kani wa kupulusha umulume wobe? Neli uliishi shani, we mwalalume, kani wakupulusha umukashi wobe?” (1 Koli. 7:16) Apepi ne makelesha onse aaBamboni sha BaYawe muli abaKlistu abapyungishe makosa ku kofwako ‘ukupulusha’ bamukakwabo abatabapempelapo.
15, 16. (a) Ni kwisa kufunda Baibolo ipeele ku banakashi aboopilwe ku balalume abatabapyungilapo baLesa? (b) Findo umuKlistu angacita kani umwinakwabo “utaacetekela alukufwaya” ati bapaatukane?
15 Petilo alifundile abakashi abaKlistu ukulukumfwila abalume babo. Alilabiile ati: “Fyopele’fyo, mwe banakashi, kamutumikwa ku balume benu mwe bene; ati bambi, nangaba ati tabomfwishe’Shiwi, bakapokwe apakubule’Shiwi ku kwikala kwa bakashi babo, pa kubona ukwikala kwenu ukuswetele ukwa kutonda.” Ukuba ne mupashi “utekenye uwa butende, uli ne makwebo apatali pa menso abaLesa,” e kungalengesha abakashi ukofwako abalume ukwisa ku kupempela kwa cine ukucila na pa kubuulishisha lukoso ifi abaKlistu basumiinemo.—1 Pet. 3:1-4.
16 Findo umuKlistu angacita kani umulume wakwe neli umukashi wakwe uutapempelapo baYawe alukufwaya ati bapaatukane? Baibolo ilalabila ati: “Kani uyo utaacetekela alukufwaya ati tulekane, nga balekane; umukwasu neli ni nkashi yesu taikacilwe pa fyebo ifya kube’fyo; sombi baLesa balitwitile ati tulukwikele ne butende.” (1 Koli. 7:15) Ici tacilukwalulapo ati umuKlistu pano ali umukakulukile ukuupa neli ukuupwa kumbi, pano tapalipo icili conse icilukulangisha ati alyelelwe ukupangilisha umwinakwabo uutapempelapo ukubulo’kupaatukana. Ukupaatukana cipale kungalengesha pabako umutende. UmuKlistu angalukufwaya lukoso ati umulume wakwe neli umukashi wakwe akabwele ne kufwaisha kwa kupyungila pamo pakweba’ti bakalame icupo cabo ne kutatika ukupempela baYawe pamo.
ICUPO NA FYEFYO TWELELWE UKUBIKA PANTANGIILE
17. Findo ifi abaKlistu aboopene belelwe ukubikako makosa akalango?
17 Pakuti tulukwikala “pa nshiku sha kupelako,” tulukupita mu ‘mpindi sha bukali.’ (2 Tim. 3:1-5) Ukulukuli abakosele mu fya baLesa kukatofwako ukubulo’kulonda ifi aba mu calo bacita. Paulu alilembele ati “impindi yacepa. Ati na babo abali ne bakashi babo babe koti bakubula’bakashi; . . . Na babo nabo abalukucitapo ne calo ca panshi, koti bakubulo’kwambala naco.” (1 Koli. 7:29-31) Paulu talukubuulapo aboopene ukubulo’kupyunga imilimo yabo iya mu cupo. Pano, pa kubona impindi ubunini iisheleko, aba aboopene baalyelelwe ukubika makosa akalango ku kupyunga imilimo ya baLesa.—Mat. 6:33.
18. Nindo tungalabilila ati abaKlistu aboopene bangaba abasangalele mu cupo cabo?
18 Nangaba’ti tulukwikala mu mpindi ili mu fyupo ifingi muli amakatasho kabili fimbi filukushila, mwebo mungakonsha ukuba abasangalele mu cupo cenu. Muli bucine, abaKlistu aboopene abapitilisha ukulukuli ne bantu ba baYawe, abalonda ukufunda kwa mu Baibolo, kabili abasumina ukulukutangililwa ne mupashi uswetelele uwa baYawe, bangakonsha ukulama bwino “ifi balundenye baLesa.”—Mako 10:9.


c: text/html

text:
Iminineni namaka mukulwisha HIV!
Bushe umuti wa masambililo nicinshi?
Ubucingo bwa mubili wenu bulamicingilila ukufuma ku malwele. Umuti wa bucingo ulasambilisha ubucingo bwa mubili wenu ukucingilila ulwambu nangu ukulwisha ubulwele. Pakupanga umuti wa bucingo, bakafwailisha balesha uyu muti mu bantu. Amasambililo ya muti wa bucingo yesha nokumona ngacakuti iyi miti ilifye bwino (tekuti ilete amafya ku bumi) elyo nokumona ngacakti ubucingo bwa mubili buleyampana neyi miti ya bucingo. Amasambililo ya muti wa bucingo kuti yabomfiwa namukwishiba ngacakuti iyi miti kuti yacingilila nangu ukulwisha ulwambu elyo na malwele. Kulakabilwa amasambililo ayengi pakuti umuti uwayana wingapangwa.
Bushe ubumi ne nsambu shabalesendamo ulubali fikacingililwa shani?
Ukucinglila ubumi no kucindika insambu shabalesendamo ulubali efyapamulu kuli bonse abalesendamo ulubali mu masambililo ya HIV Vaccine Trials Network (HVTN) elyo na kuli ba Janssen Vaccines & Prevention B.V., icaba lubali lwaba Janssen Pharmaceutical Companies of Johnson & Johnson. Ababomfi bapa cipatala bakapeela ilyashi ilyapwililka kuli bonse abalingile ukusendamo ulubali pamulandu wa miti yamasambililo iyabucingo elyo ne fyakukonka, ubunonshi bengasangamo elyo namasanso bengakwata pamulandu wakusangwa muli aya masambililo, pamo ne nsambu isho bengakwata ilyo basendamo ulubali. Icishinka cakuti, umuntu onse ali umuntungwa ukukana nangu ukusumina ukusangwa muli aya masambililo – ukusala kulifye kuli cila muntu.
Munshita ya aya masambililo, ababomfi bapa cipatala bakalaceceta bonse abalesendamo ulubali pakushininkisha ukuti imiti yabucingo taileleta amafya ayali yonse ku bumi bwa bantu. Ababomfi bapa cipatala kabili bakepusha abalesendamo ulubali pamilandu yamikalile iili yonse iyo balepitamo pamulandu wakusangwa muli aya masambililo, elyo nefyo bengafwilisha ukupwisha nangu ukulandapo pali iyi milandu.
Kwalibako utubungwe tumbi utwaibela utwakwata umulimo wakucingilila insambu no bumi busuma ubwabalesendamo ulubali. Ifipatala ifilebomba uyu mulimo wakufwailisha ifyapalama kuncende yenu fikakwanisha ukumipeela ilyashi nalimbi ilyalondoloka pamulandu wa utu tubungwe ngacakuti mulefwaya ukwishibilapo nafimbi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Le Ukata Mutyima ku Bintu Byālembelwe?
“Bino bintu’bi . . . byālembelwe bu kidyumu kotudi batwe bafikilwa na mfulo ya ino ngikadilo ya bintu.”
ÑIMBO: 11, 61
1, 2. Mwanda waka tusaka kwisambila pa bimfwa bya balopwe baná ba Yuda?
SHI ubamone muntu mu dishinda washetemuka ne kupona, kukabulwepo kuta’ko mutyima shi wendanga enka mu dishinda’dya. Muswelo umo onka, kubandaula bilubo byālongele bakwabo mu būmi kwitukwasha twepuke kulonga’byo. Kimfwa tubwanya kuboila ñeni ku bilubo bya bantu batelelwe mu Bible.
2 Balopwe baná ba Yuda botwamwene mu kishinte kibadikile bāingidile Yehova na mutyima mubwaninine. Inoko bālongele ne bilubo bikatampe. Myanda yabo yālembelwe mu Bible amba tulangulukile’po ne kuboila’ko ñeni mikatampe. Le i ñeni’ka yotubwanya kuboila ku byēbafikile ne i muswelo’ka otukepuka kulonga bilubo byobālongele?
KUKULUPILA TUNANGU TWA BANTU KULETA MUSALA
3-5. (a) Nansha mutyima wa Asa byowādi mubwaninine kudi Yehova, le wālongele kilubo’ka? (b) I bika padi byālengeje Asa akulupile mu bantu kitatyi kyaālwile na Basha?
3 Tushilulei bidi na kubandaula kimfwa kya Asa. Wākulupile mudi Yehova pāile kibumbo kya bene Efyopia kulwa na Yuda. Inoko’ko, kākulupilepo mudi Yehova pa kulwa na Basha, mulopwe wa Isalela. Asa wādi usaka kukankaja Basha wakashimika Lama, kine kyādi kibundi kikatampe kya Isalela kya ku mukalo na bulopwe bwa Yuda. (2 Bilongwa 16:1-3) Asa wāmwene amba i biyampe atyibe mulopwe wa Shidea milomo mwanda wa amukwashe. Bene Shidea pa kutamba bibundi bya Isalela, Basha “waleka kushimika Lama, ne mingilo yandi yalāla.” (2 Bilongwa 16:5) Ku ñanjilo, Asa ye uno wālangile amba wākwata butyibi buyampe.
4 Ino le Yehova wāmwene’byo namani? Yehova kāsangedilepo byālongele Asa pa kubulwa kumukulupila, ko kutuma, wātuma mupolofeto Hanani kukatopeka Asa. (Tanga 2 Bilongwa 16:7-9.) Hanani wāsapwila Asa amba: “Pano ne kumeso kwine malwi akekala kodi.” Asa wāyata kibundi kya Lama, inoko mu būmi bwandi, aye ne bantu bandi bādi’nka balwalwalwa na balwana.
5 Mu kishinte kibadikile, twefundile’mo amba Asa wāsangeje Yehova. Nansha Asa byaādi wampikwa kubwaninina, Leza wāmwene mu mutyima wa Asa amba i mwipāne kwadi. (1 Balopwe 15:14) Nansha nankyo, Asa byaākwete butyibi bubi, wādi ufwaninwe’nka kwimwena bipa bibi. Mwanda waka wēkulupile ne kukulupila bantu bakwabo pa kyaba kya Yehova? Padi Asa wālangile amba ubwanya kunekenya bulwi na basola bandi ba bwino. Nansha kadi padi wātejeje madingi mabi a bantu bakwabo.
6. I ñeni’ka yotuboila ku kilubo kya Asa? Leta kimfwa.
6 I ñeni’ka yotubwanya kuboila ku kilubo kya Asa? Mu myanda yonso, tufwaninwe kukulupila’nka mudi Yehova, pa kyaba kya kukulupila milangwe yetu. Tufwaninwe kumulomba etukwashe potudi mu makambakano makatampe nansha matyetye. I biyampe kulangukila pa kino: Le kyaba kimo, twikulupilanga na kutompa kupwija makambakano mu muswelo otumona batwe bene’mba o muyampe? Nansha le tubandaulanga bidi byobya binena Bible ne kwingidija’byo pa kupwija makambakano etu? Kimfwa, langa’po bidi shi kisaka kikukankaja kwenda ku kupwila nansha ku kitango. Le ukalomba Yehova akukwashe uyuke kya kulonga mu uno mwanda? Nansha padi wadi ukimba kaji mu bula bwa kitatyi kilampe, ino pano ubekasokola kwa muntu kampanda. Le ukamusapwila amba upwilanga yenga ne yenga, koku abe na moyo wa kujimija kaji? Nansha makambakano ekale namani, tufwaninwe kuvuluka madingi a mulembi wa mitōto a amba: “Fikija dishinda dyobe kudi Yehova; umukulupile, nandi ukekifikijanga.”
I BIKA BIKETUFIKILA SHI TUBATONGE KUPWANA NA BALUNDA BABI?
7, 8. Lelo i bilubo’ka byālongele Yehoshafata, ne i bika byālupukile’ko? (Tala kifwatulo ku ngalwilo.)
7 Tutalei pano kimfwa kya Yehoshafata, mwanā Asa. Wādi na ngikadilo miyampe isangaja Yehova. Kadi wādi ulonga bintu bivule biyampe shi wakulupila mudi Yehova. Ino nandi wākwete ne butyibi butyani. Kimfwa, wākwete’ko mulangwe wa wandi mwana asonge mwanā Ahaba, mulopwe mubi. Mwenda mafuku, Yehoshafata wākelunga na Ahaba kukalwa na bene Shidea, nansha byāmupeleje’byo mupolofeto Mikaya. Mu buno bulwi, bene Shidea, bālonda Yehoshafata, bāsa kumwipaya. (2 Bilongwa 18:1-32) Paājokele ku Yelusalema, mupolofeto Yehu wāmwipangula’mba: “Lelo kifwaninwe abe kukwasha bapupakane ne kusanswa boba bashikwa Yehova’ni, a?”
8 Lelo Yehoshafata wāboile ñeni ku byāmufikile ne ku kidyumu kya mupolofeto? Aa. Nansha byaādi usenswe Yehova ne kumusangaja, Yehoshafata wāpwene monka na mulunda upela kutōta Yehova. Uno muntu i Mulopwe Ahazia, mwanā Ahaba. Yehoshafata ne Ahazia bāsōnga mato makatampe pamo. Inoko ātyumunwa ne kwenda nao mpika.
9. I bika bibwanya kwitufikila shi tutonga kupwana na balunda babi?
9 I ñeni’ka yotuboila ku byāfikile Yehoshafata? Yehoshafata wālongele kyokya kyoloke kadi “wakimbile Yehova ne mutyima wandi onso.” (2 Bilongwa 22:9) Inoko wātonga kupityija kitatyi na bantu bampikwa kusanswa Yehova, ne kino kyāmuletele makambakano makatampe mu būmi. Na bubine, wādi ukokeja’nka ne kwipaibwa. Vuluka lukindi lwa mu Bible lwa amba: “Nanga ne bantu bañeni, nobe ukekala wañeni: Ino umpwani wa bivila ukamona malwa.” (Nkindi 13:20) Tusakanga kusapwila bantu myanda ya Yehova. Inoko, kupwana bininge na bantu kebamwingidilapo i kyaka.
10. (a) I ñeni’ka yotuboila kudi Yehoshafata shi tusaka kusonga nansha kusongwa? (b) I bika byotufwaninwe kuvuluka?
10 I ñeni’ka yotuboila kudi Yehoshafata kimfwa, shi tusaka kusonga nansha kusongwa? Padi tubwanya kushilula kwikena na muntu kasenswepo Yehova. Padi tubwanya kulanga’mba mu bantu ba Leza ketukatana’mopo wa kwisonga nandi. Pakwabo ba mu kisaka babwanya kwitutonona tusonge nansha kusongwa batwe papo ketwakudile. Shako Yehova wētupangile na mutyima wa kwikena. Penepo, tukalonga namani shi ketutenepo mwinē petu mufwaninwe? Kintu kimo kibwanya kwitukwasha, i kulangulukila pa byāfikile Yehoshafata. Wādi ulomba nyeke Yehova amuludike. (2 Bilongwa 18:4-6) Inoko paāpwene na Ahaba, muntu wampikwa kusanswa Yehova, Yehoshafata wāikele kupumpunya kidyumu kya Yehova. Yehoshafata wādi ufwaninwe kuvuluka’mba, “meso a Yehova akeñenya kusambakanya ntanda yonsololo, konsokonso pi na pi, kwilomboja mukomo wa boba ba mutyima mubwaninine kwadi.” (2 Bilongwa 16:9) Netu tufwaninwe kuvuluka’mba Yehova usakanga kwitukwasha. Uyukile ngikadilo yotudi’mo kadi witusenswe. Le witabije amba Leza ukata mutyima ku bisakibwa byobe bya kukimba wa kwikala nandi? Yuka’mba ukakuta’o mu muswelo kampanda!
KOKALEKA MUTYIMA OBE WITATULE
11, 12. (a) I bika byālongele Hezekia bilombola byādi mu mutyima wandi? (b) Mwanda waka Yehova wāfwidile Hezekia lusa?
11 I ñeni’ka yotubwanya kuboila kudi Hezekia? Yehova wākweshe Hezekia amone na bubine bidi mu mutyima wandi. (Tanga 2 Bilongwa 32:31.) Pābelele Hezekia, Leza wāmusapwidile amba usa kukoma, wāmupa ne kiyukeno kya kumukulupija. Yehova wālonga mujiñininya wa pa lukala ujoke kinyuma matabula dikumi. Kitatyi pa kupita’po, bimweka bu bamfumu ba Babiloni bāsakile kuyukila’ko bivule pa kino kiyukeno, bātuma bantu kudi Hezekia ebalombole’kyo. (2 Balopwe 20:8-13; 2 Bilongwa 32:24) Yehova kāsapwidilepo Hezekia kya kwibalonga. Bible unena’mba Yehova “wamulekelela” amone kyasaka kulonga. Hezekia wālombwele bantu bātambile ku Babiloni byabupeta byonso byaādi nabyo. Kino kyāsokwele byādi mu mutyima wa Hezekia. Muswelo’ka?
12 I kya bulanda, Hezekia wāikele na mitatulo. Mfulo mfulō “kalubwilepo biyampe monka mwalongelwe biyampe kwadi, mhm.” Bible kanenenepo kine kyāshintyile mwikadilo wandi. Padi i pa mwanda wānekenye bene Ashidia, nansha padi i mwanda Yehova wāmubelwile. Pakwabo napo padi i mwanda wātumbile ne kwikala mpeta. Nansha Hezekia byaāingidile Yehova na mutyima mubwaninine, kitatyi kimo wētatwile ne kino kekyāsangejepo Yehova. Ino mwenda mafuku, Hezekia “pa kwityepeja,” Leza nandi wāmufwila lusa.
13, 14. (a) I myanda’ka ibwanya kusokola bidi mu mutyima wetu? (b) Tufwaninwe kulonga namani potutendelwa?
13 I ñeni’ka yotuboila kudi Hezekia ne ku kilubo kyandi? Vuluka’mba Hezekia wētatwile kinondanonda’tu na pāmukweshe Yehova anekenye bene Ashidia ne kumubelula misongo yandi. Penepa i bika byotukalonga shi abetulongela kintu kiyampe nansha shi bantu bakwabo abetutendela? Byotukalonga’po bikasokola bine bidi mu mutyima wetu. Kimfwa, tutu ubwanya kwingila bininge mwanda wa kuteakanya mwisambo ne kukeunena ku meso a bantu bavule. Bavule abamutendela pa uno mwisambo. Le ukalonga namani pa kuno kutendelwa?
14 Tufwaninwe kuvuluka nyeke byānenene Yesu amba: “Shi mubalonga bintu bimupelwe kulonga, nenai’mba, ‘Twi bapika ba bituputupu. Byotwalonga i byotwadi tunenwe kala kulonga.’” (Luka 17:10) Vuluka’mba Hezekia paāikele na mitatulo, kāmwenepo na mvubu muswelo wāmukweshe Yehova. Penepa i bika biketukwasha twikale betyepeje pobetutendela mwanda wa mwisambo otwanena? Tubwanya kulangulukila pa bitulongela Yehova. Kadi tubwanya kwisambila padi ne pa muswelo waetukweshe. Kutabukidila, i aye witupele Bible ne mushipiditu wandi ujila pa kusaka’mba tubwanye kunena mwisambo’wa senene.
LEKA YEHOVA AKULUDIKE POKWATA BUTYIBI
15, 16. Lelo i bika byālengeje Yoshia afwe?
15 Shi ke pano, i ñeni’ka yotubwanya kuboila kudi Yoshia? Nansha byaādi mulopwe muyampe, Yoshia wālongele kilubo kyāmufikije ne ku lufu. (Tanga 2 Bilongwa 35:20-22.) Le i bika byālongekele? Yoshia wāendele kulwa na Neko, mulopwe wa Edipito pampikwa mwanda. Kadi, Neko mwine wāsapwidile Yoshia amba kaidilepo kulwa nandi. Bible unena’mba binenwa bya Neko byātambile “ku kyakanwa kya Leza.” Inoko Yoshia wāsaka’nka kulwa nandi, wāfwila’ko. Mwanda waka wākalwile na Neko? Bible kanenenepo’po kintu.
16 Yoshia wādi ufwaninwe kuyuka bidi shi binenwa bya Neko bitamba bine kudi Yehova. Muswelo’ka? Wādi wa kwipangula Yelemia, mupolofeto wa Yehova. (2 Bilongwa 35:23, 25) Kadi Yoshia wādi ufwaninwe kutala mwikadile myanda. Neko wādi wenda ku Kalekemishi kukalwa na muzo mukwabo, ke na Yelusalemapo. Neko kādipo utuka Yehova ne bantu bandi. Yoshia kālangulukilepo na katentekeji pa bino bintu kumeso kwa kukwata butyibi. Le kino kitufundija bika? Shi tubatanwa na myanda ne tusaka kukwata butyibi, tufwaninwe bidi kubandaula bine bibwanya kusaka’po Yehova tulonge.
17. Potutanwa na makambakano, i muswelo’ka otubwanya kwepuka kilubo na kyālongele Yoshia?
17 Shi tusaka kukwata butyibi, tulangulukilei bidi pa misoñanya ya mu Bible ibwanya kwitukwasha ne pa muswelo wa kwiingidija. Myanda imo ibwanya kwitulomba kukimbila’ko myanda mu mabuku nansha kulomba mukulumpe madingi. Ubwanya kwitukwasha tulangulukile pa misoñanya mikwabo ya mu Bible. Tala bidi uno mwanda: Kaka umo i musongwe na muntu ke Kamonipo. Watandika mpangiko ya kutambila mu busapudi mu difuku kampanda. (Bilongwa 4:20) Ino wandi mulume kasakilepo akasapule mu dine difuku’dya. Wamusapwila amba ano mafuku kebakipityijangapo kitatyi pamo ne amba usaka bakanange kuntu kampanda. Ebiya kaka wakimbe mavese a mu Bible abwanya kumukwasha akwate butyibi bwa tunangu. Uyukile amba ufwaninwe kukōkela Leza ne musoñanya wa Yesu wa kulonga bana ba bwanga. (Mateo 28:19, 20; Bilongwa 5:29) Ino wavuluka kadi amba mukaji ufwaninwe kukōkelelela mulumyandi ne amba bengidi ba Leza bafwaninwe kwikala na bujalale. (Efisesa 5:22-24; Fidipai 4:5) Lelo kisaka mulumyandi i kumukankaja kusapula’ni i kusaka’tu kupityija nandi kitatyi pamo? Byotudi bengidi ba Yehova, tusaka kukwata butyibi na bujalale ne bumusangaja.
LAMA MUTYIMA MUBWANININE NE NSANGAJI
18. Kulangulukila pa bino bimfwa bya balopwe baná ba Yuda kubakufundija bika?
18 Kyaba kimo netu tubwanya kulonga bilubo na byālongele bano balopwe baná ba Yuda. Padi tubwanya (1) kwikulupila batwe bene, (2) kutonga balunda babi, (3) kwikala na mitatulo, ne (4) kukwata butyibi pampikwa kutala bidi bisaka Yehova. Nansha nankyo, kekudipo bubinga bwa kwimona’mba ketukibwanyapo kusangaja Yehova. Umonanga biyampe bidi motudi, na mwaēbimwenine mu bano balopwe baná. Kadi Yehova umonanga motumusanshilwe bya binebine ne motusakila kumwingidila ne pa mfulo. O mwanda i mwitupe bimfwa bya kwitukwasha twepuke kulonga bilubo bikatampe. Tulangulukilei nyeke pa ino nsekununi ya mu Bible ne kufwija’ko Yehova mwine wālembeje’yo!


text:
Yehova Alatusansamusha mu Macushi Yesu Yonse
“Lesa wa cisansamushi conse, [alatusansamusha] mu macushi yesu yonse.”—2 KOR. 1:3, 4.
INYIMBO: 38, 56
1, 2. Bushe Yehova atusansamusha shani mu macushi yesu, kabili finshi atulaya mu Icebo cakwe?
MUNYINEFWE wacaice umushimbe uo twalaita ukuti Eduardo alandile na ba Stephen baeluda abakalamba kabili abaupa pa fyalemusakamika. Eduardo aletontonkanya pa fyo abelengele pali 1 Abena Korinti 7:28 apatila: “Aboopa nelyo ukuupwa bakaba na macushi mu bumi bwabo.” Abepwishe ati, ‘Macushi’ nshi ayo balandapo pali ili lembo, kabili kuti nayashipikisha shani nga naupa?” Ilyo ba Stephen bashilamwasuka, babalile bamweba pa fyo umutumwa Paulo alembele, atile Yehova ni “Lesa wa cisansamushi conse, uutusansamusha mu macushi yesu yonse.”—2 Kor. 1:3, 4.
2 Yehova ni Shifwe uwaba no kutemwa, kabili alatusansamusha ilyo tuli na mafya. Nalimo kuti mwaibukisha ifyo Lesa abomfeshe Icebo cakwe pa kumutungilila no kumutungulula ilyo mwakwete amafya. Tulingile ukucetekela ukuti Lesa afwaya ifintu filetuwamina, nga fintu cali ku babomfi bakwe aba ku kale.—Belengeni Yeremia 29:11, 12.
3. Finshi twalalandapo muli cino cipande?
3 Kwena kuti twashipikisha amafya nga ca kuti twaishiba icilengele tukwate ayo amafya nelyo amacushi. Ifi fine e fyo caba na ku macushi ayo abaupana nelyo ayo indupwa shikwata. Fintu nshi fimo ifingaleta “amacushi mu bumi” ayo Paulo alandilepo? Bantu nshi abo Baibolo yalandapo e lyo na ba muno nshiku abo twingasambililako pa kuti tulesansamushiwa? Twalalanda pali aya mepusho pa kuti twishibe ifyo twingalashipikisha amacushi.
“AMACUSHI MU BUMI”
4, 5. Finshi fimo ifilenga abaupana baba na “macushi mu bumi”?
4 Lesa alandile ukuti: ‘Umwaume akasha wishi na nyina no kulambatila ku mukashi wakwe, na bo bakaba umubili umo.’ (Ukute. 2:24) Yehova alandile aya amashiwi ilyo aufishe abantu ba kubalilapo. Nomba pa mulandu wa kuti tuli babembu, abantu nga baupana kuti bakwata mafya mu lupwa. (Rom. 3:23) Ilingi line umwanakashi nga talaupwa akonka ubutungulushi bwa bafyashi bakwe, lelo nga aupwa umulume e utendeka ukumutungulula. Lesa alipeela umwaume amaka ya kuba umutwe wa mukashi wakwe. (1 Kor. 11:3) Bamo cilabakosela ukucita ifi nga ca kuti e lyo baupana fye. Icebo ca kwa Lesa ceba umukashi ukusumina ukuti umwina mwakwe e ukalamutungulula te bafyashi bakwe iyo. E lyo nalimo te kuti baleumfwana bwino na bena buko kabili ici kuti calenga baba na mafya mu cupo cabo.
5 Amafya yambi yesa nga ca kuti umukashi aeba umulume ati, “Ninjimita tuli no kukwata umwana.” Ilingi line, nangu ca kuti abaupana balaba ne nsansa nga baleenekela ukukwata umwana limo balatendeka ukusakamana pa fyo ubumi bwa kwa nacifyashi bukaba na pa bumi bwa mwana nga afyalwa. Na kabili bafwile balasakamana na pa ndalama isho bakalakabila ne shikalakabilwa pa kukusha umwana. Umwana nga afyalwa abaupana balingile ukwaluka. Banyina batendeka ukubika sana amano ku kusamakamana umwana. Ici cilenga abalume balaumfwa kwati abena mwabo tabalebabikako amano. Abalume nabo balakwata umulimo uukalamba, pantu balingile ukulasakamana umwana no kumupayanishisha ifyo alekabila.
6-8. Bushe ukukanakwata abana kuti kwalenga shani umuntu aba no bulanda?
6 Kwaliba ubucushi na bumbi ubo abaupana bamo bakwata. Bamo balafwaisha ukukwata abana lelo tabakwata. Umwanakashi nga taleimita, alaba sana no bulanda. Umuntu nga aupa nelyo aupwa nelyo akwata abana tacipilibula ukuti takulakwata amasakamika, lelo nga ca kuti umuntu alafwaisha ukukwata abana e lyo talekwata, aya nayo “macushi mu bumi.” (Amapi. 13:12) Mu nshita balelemba Baibolo, umuntu nga talekwata abana abantu tabalemucindika. Rakele muka Yakobo ali no bulanda sana ilyo amwene nkashi nankwe alekwata abana lelo ena talekwata. (Ukute. 30:1, 2) Bamishonari ababombela mu fyalo umo abantu bakwata abana abengi, ilingi line balabepusha ico bashikwatila abana. Nangu baesha ukubalondolwela bwino, limo babeba ati, “iye awe twakulamupepelako!”
7 Natulande pali nkashi uwikala ku calo ca England uwalefwaisha ukukwata umwana lelo uushalekwata. Pali ino nshita alileka no kuya ku mweshi. Atile alyumfwile sana ububi ilyo alekele ukuya ku mweshi, pantu alishibe ukuti takabale akwatapo umwana muli cino calo. Ena no mwina mwakwe bapingwilepo ukufwaya umwana uwakusunga. Na lyo line, nkashi atile: “Nangu twalesunga umwana palipitile inshita pa kuti ndeke ukumfwa ubulanda. Nalishibe ukuti ukukwata umwana uwakusunga te kuti kulingane no kukwata umwana wa kuifyalila.”
8 Baibolo yalanda ukuti abanakashi Abena Kristu “bakapusuka pa mulandu wa kufyala abana.” (1 Tim. 2:15) Ici tacipilibula ukuti umuntu nga akwata umwana ninshi akapokelela umweo wa muyayaya. Lelo cipilibula ukuti, umwanakashi nga akwata abana e lyo alebomba ne milimo imbi iya pa ng’anda, takwata inshita ya kulacita ulwambo nelyo ukulaibika mu malyashi ayashimukumine. (1 Tim. 5:13) Na lyo line alakwata amacushi ayo abaupana ne ndupwa bakwata.
9. Bushe ukufwilwa umulume nelyo umukashi kwaba shani bwesho ubwaibela?
9 Ilyo tulelanda pa macushi ayaba mu cupo, kwaliba ubucushi bumo ubo abaupana nalimo bashitontonkanyapo. Ubo ubucushi, kufwilwa umukashi nelyo umulume. Ukwabula no kutwishika, ubucushi ubwaibela ubo abengi abaupana bakwatapo, kufwilwa umwina mwabo. Ubu, bucushi ubo uwafwilwa ashaleenekela ukukwata muli cino calo ca kwa Satana. Na lyo line, Abena Kristu balishininkisha ubulayo ubo Yesu alaile ubwa kuti abafwa bakabuushiwa. (Yoh. 5:28, 29) Bushe abafwilwa abena mwabo bomfwa shani nga batontonkanya pali ubu bulayo? Ubu bulayo bulalenga baleka ukuba sana no bulanda. Iyi e nshila imo iyo Shifwe uwatutemwa afwilamo no kusansamushishamo ababa na macushi ya musango uyu kabili abomfya Icebo cakwe pa kubasansamusha. Natulande pa fyo ababomfi ba kwa Lesa bamo baumfwile ilyo bali na macushi ne fyo Yehova abasansamwishe.
IFINGATUSANSAMUSHA ILYO TULI NA MACUSHI
10. Cinshi Hana acitile ilyo ali no bulanda icalengele aleke ukusakamana? (Moneni icikope pa ntendekelo ya cino cipande.)
10 Hana muka Elkana ali no bwesho. Talekwata abana lelo umukashi munankwe Penina ena alekwata abana. (Belengeni 1 Samwele 1:4-7.) Hana balemukalifya sana kuli Penina “cila mwaka.” Ifi Penina alecita fyalelenga Hana aleba sana no bulanda. E ico alyebele Yehova ifyalemusakamika, ‘alipepele pa nshita yalepa pa cinso ca kwa Yehova.’ Bushe Hana aleenekela ukuti Yehova alamupeela ifyo alombele? Nalimo e fyo aleenekela. Na lyo line ilyo apepele kuli Lesa “icinso cakwe tacamoneke ica bulanda na kabili.” (1 Sam. 1:12, 17, 18) Hana alicetekele ukuti Yehova aali no kulenga akakwate umwana nelyo aali no kumwafwa mu nshila imbi.
11. Bushe ukupepa kuti kwatusansamusha shani?
11 Tukatwalilila ukuba na macushi na mesho pantu tatwapwililika kabili twikala mu calo icitekwa na Satana. (1 Yoh. 5:19) Kanshi ukwishiba ukuti Yehova ni “Lesa wa cisansamushi conse” kulatusansamusha! Cimo ico twingacita pa kuti Lesa atwafwe ilyo tuli na macushi, kupepa kuli ena. Hana alyebele Yehova fyonse ifyali mu mutima wakwe. Na ifwe nga tuli na macushi, tatulingile fye ukweba Yehova amafya tukwete, lelo ilyo tulepepa tulingile ukumupapaata ukuti atwafwe kabili tulingile ukumweba fyonse ifyo tuleumfwa mu mutima.—Fil. 4:6, 7.
12. Cinshi calengele mukamfwilwa Ana aleba ne nsansa?
12 Nangu ca kuti tuleumfwa abapelelwa pa mulandu wa kuti tatwakwatapo umwana nelyo abena mwesu balifwa, kuti twasansamushiwa. Mu nshiku sha kwa Yesu, kasesema mwanakashi Ana alifwililwe umwina mwakwe pa numa fye ya kuba mu cupo imyaka 7. Baibolo tayalanda nga ca kuti Ana alikwete abana. Finshi atwalilile ukucita ukufika na ilyo ali ne myaka 84? Pali Luka 2:37 patila: “Talepuswa pe tempele, alebomba umulimo wa mushilo ubushiku na kasuba no kuleka ukulya, kabili alepepa amapepo ya kupapaata.” Ukwabula no kutwishika ukupepa Yehova kwalengele Ana alesansamushiwa kabili alesekelela.
13. Landeni pa cacitike icilelanga ifyo ifibusa fya cine cine fingatusansamusha nangu balupwa lwesu tabatusansamwishe.
13 Nga tuleba pamo na bamunyinefwe na bankashi, tulakwata ifibusa ifya cine cine. (Amapi. 18:24) Ba Paula balebukisha ifyo baumfwile ububi ilyo bali ne myaka 5 lintu banyinabo bafumine mu cine. Tacayangwike ukushipikisha ubu bwafya. Mu kupita kwa nshita Ann nkashi painiya uwali mu cilonganino cimo cine na ba Paula atendeke ukubika amano kuli bucibusa bwabo na Yehova kabili ifi acitile fyalikoseleshe sana ba Paula. Ba Paula batile: “Nangu ca kuti ba Ann te balupwa lwandi, filya bambikileko amano fyalingafwile sana. Fyalilengele natwalilila ukubombela Yehova.” Ba Paula balitwalilila ukubombela Yehova. Baliba ne nsansa sana pantu nomba balabombela pamo na banyinabo mu cilonganino. Ba Ann nabo baliba ne nsansa pantu bali kwati ni banyina ba ba Paula abalebafwa mu fya kwa Lesa.
14. Mapaalo nshi abasansamusha bambi bakwata?
14 Ukulanda fye icishinka, nga twabika amano kuli bambi, kuti twaleka ukumfwa ububi pali fimo ifitusakamika. Bankashi abaupwa nelyo abashaupwa balishiba ukuti ukubombela pamo na Lesa mu mulimo wa kubila imbila nsuma kulalenga baba sana ne nsansa. Ico bafwaisha, kucindika Lesa ukupitila mu kucita ukufwaya kwakwe. Bamo bamona ukuti ukubomba umulimo wa kubila imbila nsuma muti. Ukwabula no kutwishika bonse nga tulebika amano kuli bambi, e kutila abo tubilako imbila nsuma e lyo na abo tulongana nabo, tukekatana mu cilonganino. (Fil. 2:4) Ifi fine e fyo umutumwa Paulo alecita. Alesakamana abali mu cilonganino ca mu Tesalonika nga filya “nyina uonsha” acita kabili aali kwati ni Shibo.—Belengeni 1 Abena Tesalonika 2:7, 11, 12.
IFINGATUSANSAMUSHA MU LUPWA
15. Ni bani maka maka abafwile ukusambilisha abana icine?
15 Cimo ico tulingile ukubikako amano kusansamusha no kwafwa indupwa. Limo limo, bakasabankaya abapya kuti baeba bakasabankanya abakalamba mu fya kwa Lesa ukubafwako ukulasambilisha abana babo Baibolo. Amalembo yalanda ukuti abafyashi e balingile ukusambilisha no kukansha abana babo. (Amapi. 23:22; Efes. 6:1-4) Inshita shimo abantu bambi kuti bayafwako abafyashi ukusambilisha abana babo Baibolo, lelo ici tacipilibula ukuti abafyashi tabalingile ukubomba umulimo wabo. Abafyashi balingile ukulalanshanya lyonse na bana babo.
16. Cinshi ico tushilingile ukulaba ilyo tulesambilisha abana?
16 Abafyashi nga basalapo ukuti uwa bwananyina e o alesambilisha abana babo, uo basala talingile ukupoka abafyashi umulimo wabo. Kulaba inshita ilyo Nte bengamweba ukulasambilisha abana ba muntu uushifwaya ukusambilila icine. Nte alingile ukulaibukisha ukuti nangu ca kuti e ulesambilisha abana, te mufyashi wa abo bana. Kabili pa kusambilisha abana, Nte alingile ukubasambilishisha pa ng’anda pa mwabo ninshi pali na bafyashi nelyo pali Nte umbi umukalamba mu fya kwa Lesa nelyo pa ncende iisuma apo abantu bengabamona. Nga balecita ifi takuli abantu abengamwena mumbi ifyo balecita. Mu kuya kwa nshita nalimo abafyashi kuti batendeka ukusambilisha abana babo icine.
17. Bushe abana kuti basansamusha shani aba mu lupwa?
17 Abacaice abatemwa Lesa wa cine kabili abakonka amafunde yakwe kuti balesansamusha aba mu lupwa. Abana kuti balesansamusha abafyashi babo nga balebacindika no kubafwa mu fya ndalama e lyo na mu milimo ya pa ng’anda. Na kabili kuti balebansansamusha nga batwalilila ukuba abakosa mu fya kwa Lesa. Ilyo Ilyeshi lishilaisa, Lameke awatuntwike muli Sete alepepa Yehova. Lameke alandile pa mwana wakwe Noa ati: “Uyu e ukatusansamusha ku milimo yesu na ku kucucutika kwa minwe yesu pa mulandu wa mushili uo Yehova atiipile.” Ubu busesemo bwafikilishiwe ilyo Lesa atiipulwike umushili. (Ukute. 5:29; 8:21) Abana abafwaisha ukuba mu kupepa kwa cine balasansamusha aba mu lupwa lwabo, balabafwa ukulashipikisha amesho kabili kuti babafwa no kwisapusuka icacila pe Lyeshi.
18. Finshi fingatwafwa ukulashipikisha nangu tukwate amacushi nelyo amesho?
18 Ipepo, ukutontonkanya pa bantu abo Baibolo yalandapo, no kulayampana pamo na bantu ba kwa Yehova kwalyafwa abantu abengi nga nshi ukusansamushiwa mu macushi yabo yonse. (Belengeni Amalumbo 145:18, 19.) Nga twaishiba ukuti Yehova e ntulo ya cisansamushi ca cine cine, tukalashipikisha amacushi yonse ayo twingakwata pali ino nshita e lyo na ku ntanshi.


text:
AMEKALILO ABUKLISTU
Ukuwamyako Ukusambisha Kwesu Ili Tulukutulisha—Ukusha Apakutatikila Ili Mukabwelelako
UMULANDU CICINDAMINE:
Tulafwaya ukubwelela kuli babo twatulisheko pakweba ati tutapilile imbuto sha bucine shesho twalimbile muli bo. (1 Koli. 3:6) Ili twasangana umuntu uulukufwaya ukusambilila, cicindeme ukusha icakwipusha icitukaya mu kwambaalapo ili tukabwelelako. Ici cikalengesha abene ba ng’anda ukufwaisha ukwambaala na mwebo ili tukabafakashisha, kabili ukucite’fyo, ni nshila iipubile iya kwanshikilamo ifya kulabila ili tukabwelelako. Ili twabwelelako tungababuulishisha ati twaisa mu kwambaala nabo icakwipusha twalabilepo ili twabafakashishe.
IFYAKUCITA:
Ili mulukwanshika ifyakulabila pa kutulisha ku mang’anda onse, anshikeni ne cakwipusha mukasuka ili mu kabwelelako. Cingafuma mu cakwipusha icilukulabilwapo muli makashini neli ibuuku mulukupeela abantu. Neli cingaba cakwipusha icasukilwe mwi buuku tupyungisha pa kusambisha, ili mulukufwaya ukutatika ukusambililamo naye ili mukabwelelako.
Ili mulukushila ukwambaala ne muntu uulukufwaisha ukusambilila, mubuulishisheni ati mulukufwaisha makosa ukulabila naye nakabili, mubuuleni icakwipusha mwaanshika ici mulukufwaya ukulabila nakwe ili mukayako. Kani cingelelwa, pokeni ifyebo ifingamofweniko ukubonana na kabili.
Mukabweleleko pa mpindi yenke’yo mwalaya.—Mat 5:37


text:
Ifyebo pa maofeshi no kutandala
Tulemwita ukwisatandala pa maofeshi yesu no mo tupulintila. Moneni uko yabela ne nshita batandala.
Zambia
Farm 23 A Makeni Road
Opposite Makeni Police Station
10101 LUSAKA
ZAMBIA
+260 21-1-272-062
Ilyo Mwingatandala
Pa Monday ukufika pa Friday
8:00 hrs ukufika 11:00 hrs na pa 13:00 hrs ukufika 16:00 hrs
Mukapoosa iawala limo na mamineti 50
Imilimo Babomba
Balapilibula impapulo ishilanda pa fya mu Baibolo mu ndimi 14. Ukutuma impapulo ku filonganino fya Nte sha kwa Yehova ifyacila pali 2,400 mu Zambia e lyo balashituma na ku Burundi na ku Tanzania.


text: 15 Nomba bamunyinane, ndefwaya ukumwibukishako imbila nsuma+ iyo nabilile kuli imwe,+ iyo na imwe mwapokelele, kabili iyo mukonka.+2 Mukapusukila+ mu mashiwi nalandile ilyo nabilile imbila nsuma kuli imwe, nga muleyakonka, nga te ifyo, ninshi mwatetekele fye apa fye.+3 Pantu icacindama sana pa fyo namushilile ni co na ine napokelele,+ ica kuti Kristu afwilile imembu shesu ukulingana ne fisosa Amalembo;+4 no kuti alishiikilwe,+ kabili pa bushiku+ bwalenga shitatu alibuukile+ ukulingana ne fisosa Amalembo;+5 no kuti amoneke kuli Kefasi,+ e lyo na ku basambi ikumi na babili (12).+6 Kabili amoneke ku ba bwananyina abacilile imyanda isano (500) bonse pamo, kabili abengi pali aba na nomba e po bacili,+ lelo bamo balifwa.*7 E lyo amoneke kuli Yakobo,+ na ku batumwa bonse;+8 lelo mu kulekelesha amoneke kuli ine,+ ne wali ngo mwana uwafyalwa bwangu ilyo inshita ya kufyalwa tailafika.9 Pantu nine nacepesha+ pa batumwa, kabili nshalinga ukwitwa umutumwa, pa mulandu wa kuti nacushishe+ icilonganino ca kwa Lesa.10 Lelo icikuuku+ ca kwa Lesa e calenga ukuti mbe fino ndi. Kabili icikuuku cakwe ico nalangilwe tacali ica fye,+ lelo canengele ukubombesha ukucila bonse,+ kwena te ine lelo cikuuku ca kwa Lesa icaba muli ine e calengele.+11 E ico, nampo nga nine mbila atemwa ni bena, ifyo e fyo tubila kabili e fyo mwatetekela.+12 Nomba nga tubila ukuti Kristu alibuuka ku bafwa,+ cinshi bamo muli imwe basosela abati abafwa tabakabuuke?+13 Nga cine cine abafwa tabakabuuke, ninshi na Kristu wine tabuukile.+14 Lelo Kristu nga tabuukile, ninshi ne fyo tubila fya fye, ne citetekelo cesu ninshi ca fye.+15 Te ico ceka, lelo ninshi na ifwe tubepesha fye Lesa.+ Pantu ifwe tusosa+ ukuti ca cine Lesa alibuusha Kristu+ ku bafwa. Nomba nga ca cine ukuti abafwa tababuuka, ninshi na Kristu wine Lesa tamubuushishe.+16 Pantu abafwa nga tabakabuushiwe, ninshi na Kristu tabuuka.17 Kabili, Kristu nga tabuuka, ninshi ne citetekelo cenu ca fye; ninshi mucili mu membu.+18 Kabili na baafwila muli+ Kristu ninshi baliloba.+19 Iye, nga ca kuti isubilo lyesu muli Kristu lya muli buno bwine fye ubwikashi,+ ninshi pa bantu bonse ni fwe twingaba ne nkumbabulili icine cine.20 Lelo, nomba Kristu alibuuka ku bafwa,+ e cisabo ca ntanshi+ ku bafwa.+21 Pantu apo ni mu muntu umo e mwaishiile imfwa,+ e fyo no kubuuka+ kwaishila mu muntu umo.22 Pantu filya fine fye bonse bafwila muli Adamu,+ e fyo na bonse bakalengelwa aba mweo muli Kristu.+23 Lelo onse akabuuka ukulingana ne bumba abamo: Mu fisabo fyabalilapo ukupya,+ uwa ntanshi ni Kristu; e lyo pakakonke aba kwa Kristu muli ilya nshita akabapo.+24 Na pa kulekelesha, akalubwila ubufumu kuli Lesa kabili Wishi, ilyo akonaula ubuteko bonse no butungulushi bonse na maka.+25 Pantu ali no kuteka mpaka Lesa akabike abalwani bonse pe samba lya makasa yakwe.+26 No mulwani wa kulekelesha ukonaulwa ni mfwa.+27 Pantu Lesa “abikile fyonse pe samba lya makasa yakwe.”+ Lelo ilyo kemba wa malumbo atile ‘fyonse filemunakila,’+ naci-ilanga fye ukuti tabikileko uwalengele fyonse ukulamunakila.+28 Nomba ilyo fyonse fikalengwa ukunakila ena,+ e lyo no Mwana wine akainashisha ku Walengele+ fyonse ukunakila ena, pa kuti Lesa akabe fyonse kuli bonse.+29 Nga te ifyo, ninshi bakacita shani abalebatishiwilwa ukufwa?+ Abafwa nga tabakabuushiwe nakalya,+ nga cinshi balebatishiwilwa+ ukufwa?30 Cinshi ico na ifwe twabela mu busanso inshita yonse?+31 Cila bushiku ndalolenkana ne mfwa.+ Mwe ba bwananyina, ndeshininkisha ici pa mulandu wa kusekelela+ uko nakwata pali imwe, uko naba na ko muli Kristu Yesu Shikulwifwe.32 Pantu nga nalwile ne fiswango mu Efese,+ ifyo na bantu bambi bacita, ca kwafwa nshi kuli ine? Abafwa nga tabakabuushiwe ninshi “tulye no kunwa, pantu mailo tukafwa.”+33 Mwilufiwa. Ukwampana pamo na babi kulonaula imibele isuma.+34 Beni abatuntulu+ umwalola ubulungami kabili mwilacita lubembu, pantu bamo tabaishiba Lesa.+ Ndesosa ici ku kumulenga insoni.+35 Lelo umo kuti atila: “Bushe abafwa bakabuushiwa shani? Bakeshila mu mubili wa musango nshi?”+36 We mbula mano we! Ico ubyala tacilengwa ica mweo kano cabala cafwa;+37 Kabili te mubili wa co ubyala e ukamena iyo, lelo luseke fye,+ ulwa ngano atemwa ulwa musango fye umbi;38 Lelo Lesa alupeela umubili+ ukulingana ne fyo alefwaya,+ kabili apeela ulubuto lumo na lumo umubili wa luko.39 Imibili yonse tayaba umusango umo wine, lelo kuli umubili uwa bantunse, e lyo kuli no mubili wa finama, no mubili wa fyuni, e lyo no we sabi.+40 Kabili kuli ne mibili ya mu muulu,+ ne mibili+ ya pano isonde; lelo ubukata+ bwa mibili ya mu muulu bwena bwali-ibela, no bukata bwa mibili ya pano isonde na bo bwali-ibela.41 Ubukata bwa kasuba bwali-ibela,+ no bukata bwa mweshi+ na bo bwali-ibela, ubukata bwa ntanda+ na bo bwali-ibela; na kuba ulutanda lwalipusana no lutanda lubiye ku bukata.42 E fyo caba na ku kubuuka kwa bafwa.+ Bashiikwa no mubili uubola, babuushiwa no mubili uushibola.+43 Bashiikwa mu museebanya,+ babuushiwa mu bukata.+ Bashiikwa no mubili wanaka,+ babuushiwa no mubili wa maka.+44 Bashiikwa no mubili wa pano isonde,+ babuushiwa no mubili wa ku muulu.+ Apo kwaba umubili wa pano isonde, kwaba no mubili wa ku muulu.45 Kabili nga filya calembwa, ati: “Umuntu wa ntanshi Adamu aishileba uwa mweo.”+ Adamu wa kulekelesha ena aishileba umupashi+ uupeela umweo.+46 Uwa ntanshi te mupashi, lelo muntunse, e lyo nomba pakonka umupashi.+47 Umuntu wa ntanshi wa pano isonde kabili abumbilwe kwi loba;+ umuntu wa bubili afumine ku muulu.+48 Ifyo uwabumbilwe kwi loba+ aali, e fyaba na bonse ababumbwa kwi loba; kabili ifyo uwafumine ku muulu+ aba, e fyaba na ba ku muulu.+49 Kabili filya twapala+ uwabumbilwe kwi loba, e fyo tukapala+ uwafumine ku muulu.50 Awe ndemwebe ci, mwe bamunyinane, ukuti iyi mibili yesu iya munofu no mulopa te kuti ibe mu bufumu bwa kwa Lesa,+ filya fine fye umubili uubola te kuti uye ku muulu mu musango uyu wine.+51 Moneni ndemwebe nkama ya kwa Lesa iya kuti: Tatwakafwe bonse, lelo tukaalulwa bonse,+52 mu kashita akanininini, mu kukapakapa kwa linso, ilyo ipenga lya kulekelesha likalila. Pantu ilyo lilya ipenga+ likalila, e lyo abafwa bakabuuka ne mibili iishibola, na ifwe tukaalulwa.53 Pantu uyu mubili uubola ukaalulwa ukuba uushibola,+ kabili uyu mubili uufwa+ ukaalulwa ukuba uushifwa.54 Lelo ilyo uyu mubili uubola ukaalulwa ukuba uushibola na lintu umubili uufwa ukaalulwa ukuba uushifwa, e lyo cikesafishiwa icalembwa, ati: “Imfwa+ naiminwa pe na pe.”+55 “We Mfwa, kuli kwi ukucimfya kobe? We mfwa, luli kwi ulubola lobe?”+56 Awe ulubola+ ululeta imfwa lubembu, lelo amafunde e yalenga ulubembu ukuba na maka.+57 Awe kube ukutootela kuli Lesa, pantu atupeela ukucimfya muli Shikulwifwe Yesu Kristu!+58 E ico, mwe bamunyinane abatemwikwa, beni abashangila,+ abashitelententa, abacincila pe mu mulimo wa kwa Shikulu,+ pa kwishiba ukuti ukucucutika kwenu mu mulimo wa kwa Shikulu te kwa fye.+


text:
Le Batumoni ba Yehova Basokolanga Namani Lupeto Lukwatakanya Mwingilo Wabo?
Mwingilo wetu wa busapudi ukwatakanibwanga nakampata na byabuntu bya kwilanga bya Batumoni ba Yehova. Ketukoñengapo mikongo ku kipwilo kyetu nansha kulomba kya kujikija. (Mateo 10:7, 8) Inoko, tutūlanga tumasanduku twa byabuntu mu bifuko byetu bya kupwidila’po, mwanda wa muntu yense usaka kutūla kyabuntu atūle’mo. Boba batūla’byo kebeyukanyangapo.
Twingidijanga senene byabuntu byetu mwanda ketufutangapo bakulu betu ba kipwilo. Batumoni kebatambulangapo pa mwanda wa kusapula kobasapula ku njibo ne njibo ne bifuko byetu bya kupwidila’po nabyo i bibwanine kadi kebyakatutupo.
Byabuntu byetu byonso bitumwa ku bilo ya musambo ya Batumoni ba Yehova bingidijibwanga mwanda wa kukwasha boba baponenwe na bimpengele bya kipangila, kukwatakanya bamishonele ne bengidi bendakana, kukwasha ku lūbako lwa mobo etu a kupwidila’mo mu matanda akidi malanda, kadi bikwashanga ku kutampa ne kutuma Mabible ne mabuku makwabo a bwine Kidishitu.
Muntu ne muntu udi na bwanapabo bwa kutūla kyabuntu mwanda wa kukwatakanya mingilo ya pa kipwilo kyabo, mwingilo wa ntanda yonso, nansha kukwatakanya yonso. Kipwilo ne kipwilo kiyukijanga kyaba ne kyaba ba mu kipwilo kyabo malapolo a lupeto.


text:
Bible Ushintanga Būmi
“Bādi Basaka Nsokole Bubinebine ami Mwine”
MUBUTULWE MU: 1982
NTANDA YABO: RÉPUBLIQUE DOMINICAINE
PA KALA: WATAMINE MU KIPWILO KYA MORMON
BYONADI:
Nabutwidilwe mu Santo Domingo, République Dominicaine, mukala wa mu bana baná. Bambutwile bami bādi bafundijibwe biyampe kadi bādi basaka kutamija babo bana mu bukata mwa bantu bayampe. Myaka iná kumeso kwa ami kubutulwa, bambutwile bami bētene na bamishonele ba Mormon. Pa kutengwa na dyangi ne muswelo muyampe wādi na bano bansongwalume, ponka’po bambutwile bami bakwata butyibi bwa amba kisaka kyetu kibadilwe mu bisaka bibajinji bya pa kisanga byātwelele mu Kipwilo kya Yesu Kidishitu kya Basanto ba mu Mafuku a Mfulo, nansha Kipwilo kya Mormon.
Ami pa kutama nasanswa byadi bilongwa ku kipwilo, nata mutyima ku kulēmeka būmi bwa kisaka kya Bamormon ne misoñanya ya mu mwikadilo. Nādi netemba kwikala Mormon kadi netungila kitungo kya kwikala mishonele.
Ami pa kubwanya myaka 18, kisaka kyetu kyavilukila ku États-Unis na mulangwe wa amba nkafunde ku masomo mayampe a inivelesite. Kintu kya mwaka umo pa kupita’po, mwanabo na mama mwana-mukaji ne muyomba, abo bonso Batumoni ba Yehova, baiya kwitupempula ku Florida. Betwita tukatanwe nabo ku kitango. Nātengelwe pa kumona muntu yense wādi kubwipi nami utala bisonekwa ne kulemba. Kupwa nalomba bike ne papye, nami nashilula kulemba.
Kitango pa kupwa, mwanabo na mama mwana-mukaji ne muyomba baunena’mba, byonādi nsangedile kwikala bu mishonele, babwanya kunkwasha kwifunda myanda kampanda ya mu Bible. Nāmwene amba i mulangwe muyampe mwanda mu kine kitatyi’kya nādi nekwete’ko na kutanga Dibuku dya Mormon kupita’ko Bible.
MUSWELO WASHINTYILE BIBLE BŪMI BWAMI:
Kitatyi kyotwādi twisambila pa Bible ku telefone, mwanabo na mama mwana-mukaji ne muyomba bādi bankankamika nyeke kudingakanya nkulupilo yami na bufundiji bwa Bible. Bādi basaka nsokole bubinebine ami mwine.
Kwādi bintu bivule bitala lwitabijo lwa Mormon, ino nkyādipo ndyukile shi bikwatañene na Bisonekwa. Mwanabo na mama mwana-mukaji wauntumina nimelo ya Réveillez-vous ! ya mafuku 8 Kweji 11, 1995 yālupwilwe na Batumoni ba Yehova, mudi bishinte bimo bisambila pa nkulupilo ya Mormon. Nātulumukile pa kuyuka’mba nkyadipo ndyukile mfudijo mivule ya Mormon. Kino kyāuntonwene nkakimbe pa diteba dya Entelenete dya Mormon mwanda wa kuyuka shi byobya byādi binenwe mu Réveillez-vous ! byādi bya bine. Ino byādi bya bine, kadi nēmwenine buno bubinebine kitatyi kyonākatadile mu mobo a Mormon a bintu bya kala adi mu Utah.
Nādi nyeke nkulupile’mba Dibuku dya Mormon ne Bible kebipatanyangapo. Ino kitatyi kyonāshilwile kutanga Bible na kininga, namona kwishila kudi pa bukata bwa mfudijo ya Mormon ne byobya binena Bible. Kimfwa, Bible unena mu Ezekyele 18:4 amba muya ufwanga. Inoko Dibuku dya Mormon dinena mu Alma 42:9 amba: “Muya keubwanyapo kufwa.”
Kutentekela pa lufundijo lwishile, nādi nkambakanibwa na milangwe ya kufwila muzo yādi ifundijibwa na Bamormon. Kimfwa, Bamormon bādi bafundijibwa amba budimi bwa Edena bwādi mu Missouri, États-Unis, mu buledi bwa Jackson. Kadi bapolofeto ba kipwilo banenanga amba “Bulopwe bwa Leza bukaludika ntanda yonso kupityila ku umbikalo wa États-Unis.”
Nādi neipangula muswelo wādi wa kumona yetu ntanda—nansha ntanda mikwabo yo-yonso—luno lufundijo. Nēsambīle pa uno mwanda na nkasampe umo wa Mormon wādi ufundijibwa kwikala bu mishonele wāungityile bufuku ku telefone. Namwipangula pampikwa kafinda shi uketabija kulwa na banababo Bamormon shi yabo ntanda ilwa divita na ntanda mikwabo. Nātulumukile paānondolwele amba ubwanya kulwa! Nabandaula mu bufundiji bonadi ngitabije kupwa nakepangula bendeji ba Kipwilo kya Mormon. Baunondolola amba malondololo a bipangujo byami i kikata kifyame kikasokolwa difuku dimo pamo bwa mwinya wakamba.
Pa kutyumunwa mutyima na nshintulwilo yabo, nashilula kwibandaula ne kubandaula kine kyonādi nsakila kwikala bu mishonele wa Mormon. Najingulula amba nākokelwe na mulangwe wa kwikala bu mishonele mwanda’tu wa kwikala muntu ukwasha bantu bakwabo. Nādi nsaka kwikala bu mishonele mwanda wa kulēmekwa na bantu. Ino pa myanda itala Leza, nkyādipo ndyukile myanda mivule imutala. Nansha byonādi ntanga Bible kitatyi kivule pa kala, ino nkyādipo mumwene na mvubu. Nkyādipo ndyukile mpango ya Leza itala ino ntanda ne bantu.
MUSWELO ONAMWENINE’MO:
Kupityila ku kwifunda Bible na Batumoni ba Yehova, nefundile’ko bintu bikwabo kimfwa dijina dya Leza, bitufikilanga potufwanga ne mwingilo wingila Yesu mu kufikidija mpango ya Leza. Pano najingulula senene dino dibuku dya kutendelwa kadi nsangedile kusapwila bakwetu bubinebine bonefundile. Nādi ndyukile nyeke amba Leza udi’ko, ino pano mbwanya kwisamba nandi mu milombelo pamo bwa mulunda nami muyampe. Nabatyijibwe ne kwikala Kamoni wa Yehova mu mafuku 12 Kweji 7, 2004, kadi myeji isamba pa kupita’po nashilula kwingila mwingilo wa bwine Kidishitu wa kitatyi kyonso.
Naingile ku kitako kya Batumoni ba Yehova kidi mu Brooklyn, New York mu myaka itano. Nasangele bininge pa kukwasha ku kulupulwa kwa Mabible ne mabuku esambila pa Bible amwena’mo midiyo ne midiyo ya bantu kujokoloka ntanda yonso, kadi nekyendelela kukwasha bakwetu befunde myanda ya Leza.


text:
April 16-22
MAKO 1-2
Lwimbo 130 ne Lulombelo
Byambo bya Kushinkwila (Mamini. 3 nangwa kubwela panshi)
BYA BUNEME BIJI MU MAMBO A LESA
“Mambo Obe Alekelwa”: (Mamini. 10)
[Tambishai vidyo wa kuba’mba, Biji mu Buku wa Mako.]
Mak 2:3-5—Yesu walekejileko mambo muntu wakolelwe kalepu (jy 67 mafu. 3-5)
Mak 2:6-12—Yesu wamwesheshe’mba bamupa luusa lwa kulekela bantu mambo byo abukile muntu wa kalepu (“Nanchi kyepi kyapela” kulumbulula byambo biji pa Mak 2:9, nwtsty)
-
Kukeba Bishinka Bikwabo Byanema: (Mamini. 8)
Mak 1:11—Nanchi abino byambo Yehoba byo aambijile Yesu byatala mu ka? (“jiwi jafumine mwiulu,” “Obewa wi Mwanami,” “Mo mmwena lusekelo” kulumbulula byambo biji pa Mak 1:11, nwtsty)
Mak 2:27, 28—Mambo ka Yesu o etongwejile mwine amba yami “Nkambo wa Sabado”? (“Nkambo . . . wa Sabado” kulumbulula byambo biji pa Mak 2:28, nwtsty)
Kutanga Baibolo kwa uno mulungu kwimufunjishapo ka pe Yehoba?
Ñanyi bishinka bikwabo byanema byo mwataine mu kutanga Baibolo kwa uno mulungu?
-
Kutanga Baibolo: (Mamini. 4 nangwa kubwela panshi) Mak 1:1-15
TAIKO MUCHIMA KU MWINGILO WA KUSAPWILA
Kimye Kitanshi: (Mamini. 2 nangwa kubwela panshi) Tendekelaipo bya kwisamba na bantu. Mweshai bya kukumbula byamba bantu javula pa kukana kwibasapwila mu nyaunda yenu.
Pa Kubwelako Kutanshi: (Mamini. 3 nangwa kubwela panshi) Ingijishai biji pa kipungu kya kuba’mba bya kwisamba na bantu.
Vidyo Wamwesha bya Kwisamba na Bantu pa Kubwelako ja Bubiji: (Mamini. 5) Tambishai vidyo ne kwisambapo.
BYAFWAINWA KWIKALA BENA KILISHITU
“Naishile na Kwita Bandengamambo Kechi Bantu Baoloka Ne”: (Mamini. 7) Mwisambo. Tambishai vidyo wa kuba’mba Muntu ye Bakashile mu Kaleya Waikele ke Muntu Wawama. Apa bino mwipuzhe ano mepuzho: Ñanyi kintu kyakwashishe ba Donald kutendeka kwikala bwikalo bwawama? Byo tuya na kusapwila, twakonsha kwikala byepi na muchima wajingapo ne Yesu wa kubula misalululo na bantu?—Mak 2:17.
Yehoba Ulekela Bantu Mambo Abo “Onsetu”: (Mamini. 8) Mwisambo. Tambishai vidyo wa kuba’mba, Amiwa Nkatangizhako Kuba Kyaswa Muchima Wenu Anweba Yehoba. Apa bino mwipuzhe ano mepuzho: Kyajinga byepi kwi Anneliese kabiji mambo ka o abwelejile kwi Yehoba? (Is 55:6, 7) Mwakonsha kwingijisha byepi byapichilemo Anneliese pa kukwasha baleka kwingijila Yehoba?
Lufunjisho lwa Baibolo lwa Kipwilo: (Mamini. 30) jy kita. 17
Kupituluka mu byo Mwafunda ne mu bya Mulungu Wiya (Mamini. 3)
Lwimbo 86 ne Lulombelo


text:
Clinique ACBEF 2017
texte ici texte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte ici.
texte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte icitexte ici.


text: Ku ng’omba nkalamba. Ulwimbo lwa kwa Davidi. Ilyo Natani kasesema aile kuli ena ilyo aulungene na Bati-sheba.+51 Mbeleleni uluse mwe Lesa, ukulingana ne cikuuku cenu.+Ukulingana ne nkumbu shenu ishingi fumyenipo ububi ubo ncitile.+2 Nsambeni bwino bwino ku bupulumushi bwandi,+Kabili nsangululeni na ku lubembu lwandi.+3 Pantu nalishiba ububi bwandi,+Kabili ulubembu lwandi luli pa ntanshi yandi inshita yonse.+4 Kuli imwe, imwe mweka fye, e ko nabembuka,+Kabili ncitile icabipa mu menso yenu,+Awe mulalungika mu fyo mulanda,+Kabili ukupingula kwenu kwaliba fye bwino.+5 Moneni! Mu lubembu e mo nafyalilwe,+Kabili mu lubembu e mo mayo anjimitile.+6 Moneni! Musekelela mu cishinka icili mu kati ka mutima;+Kabili nengeni ukwishiba amano yene yene mu mutima wandi.+7 Nsangulwileni ulubembu kuli husope, pa kuti mbe uwasanguluka;+Nsambeni, pa kuti mbuute tuutu.+8 Nengeni ng’umfwe ukwaanga no kusekelela,+Pa kuti amafupa ayo mutobele yasekelele.+9 Fiseni icinso cenu ku membu shandi,+Kabili fumyenipo ubupulumushi bwandi bonse.+10 Lengeni muli ine umutima uwasanguluka, mwe Lesa,+Kabili bikeni muli ine umupashi uupya, uwashangila.+11 Mwimpoosa mfume pa cinso cenu;+Kabili umupashi wenu uwa mushilo shi mwimpoka.+12 Bwesesheni kuli ine ukusekelela nsanga mu kupususha kwenu,+Kabili muntungilile ku mutima wa kuitemenwa.+13 Nkasambilisha bampulamafunde imibele yenu,+Ukuti ababembu babwelele kuli imwe.+14 Mpokololeni ku mulandu wa kusuumya umulopa,+ mwe Lesa, Lesa we pusukilo lyandi,+Pa kuti ululimi lwandi lwingalondolola pa lwa bulungami bwenu ne nsansa.+15 Mwe Yehova, shi asamuneni akanwa kandi,+Pa kuti akanwa kandi kasose ifya kumulumbanya.+16 Pantu tamufwaya ilambo—acibe fyo nga nalimupeela;+Tamusekelela mu mutuulo wa koca uutuntulu.+17 Amalambo ya kuli Lesa mutima uwa bulanda;+Umutima uwa bulanda kabili uwasakamikwa, tamwakausuule, mwe Lesa.+18 Mu kutemwa kwenu citeni icisuma ku Sione;+Kuuleni amalinga ya mu Yerusalemu.+19 E lyo mukasekelela mu malambo ya bulungami,+Mu malambo ya koca na mu mutuulo uutuntulu;+E lyo ing’ombe ishilume shikatuulwa pa ciipailo cenu.+


text:
Bushe Cinshi Baibolo Isambilisha?
Ici icitabo calembwa mu nshila ya kuti cimwafwe ukwishiba ifyo Baibolo ilanda pa fintu ifingi, pamo nga cinshi tuculila, bushe umuntu nga afwa aba shani, ifyo mwingacita pa kuti bonse mu lupwa lwenu babe ne nsansa, na fimbi.
Bushe Lesa Afwaya Tulekala Shani?
Nalimo mulatontonkanyapo icalenga ukuti amafya yafule mu calo. Baibolo isambilisha ukuti nomba line Lesa ali no kufumyapo amacushi yonse, amalwele, ne mfwa.
CHAPTER 1
Ifyo Lesa Aaba
Bushe mumona ukuti Lesa alamusakamana? Sambilileni pa fyo aba na pa fyo e ngaba cibusa wenu.
CHAPTER 2
Baibolo Citabo Ico Lesa Atupeela
Bushe Baibolo kuti yamwafwa shani ukushipikisha amafya? Cinshi cingalenga mwacetekela amasesemo ya bamo?
ICIPANDWA 3
Bushe Lesa Afwaya Ukuti Abantu Baleikala Shani?
Bushe abantu bakalaikala shani ilyo isonde likaba paradaise?
ICIPANDWA 4
Bushe Yesu Kristu Nani?
Sambilileni ukuti Yesu ni Mesia, uko afumine, no kuti Mwana wa kwa Lesa uwafyalwa eka.
ICIPANDWA 5
Icilubula—Ubupe Ubukalamba Nga Nshi Ubwafuma Kuli Lesa
Bushe Icilubula ni Cinshi? Bushe kuti camwafwa shani?
CHAPTER 6
Bushe Umuntu Nga Afwa Aya Kwi?
Sambilileni pa fyo Baibolo ilanda ukuya abantu nga bafwa ne co bafwila.
ICIPANDWA 7
Kukaba Ukubuushiwa!
Bushe mwalikwata cibusa wenu uwafwa? Bushe tukatala utubamonapo? Sambilileni pa fyo Baibolo ilanda pa kubuushiwa.
ICIPANDWA 8
Bushe Ubufumu bwa kwa Lesa ni Cinshi?
Abantu abengi balishiba Ipepo lya We Shifwe. Bushe aya amashiwi yalola mwi: “Ubufumu bwenu bwise”?
ICIPANDWA 9
Bushe Impela ya Calo Naipalama?
Tontonkanyeni pa fintu ifyo abantu balecita ne mibele iyo bakwete ifilelanga ukuti cine cine tuleikala mu nshiku sha kulekelesha, nga fintu fye Baibolo yasobele.
ICIPANDWA 10
Bushe Bamalaika ni Bani
Baibolo yalilandapo pali bamalaika na pa fibanda. Bushe ifibumba fya mupashi eko fyaba? Bushe kuti fyatucita ifyabipa?
ICIPANDWA 11
Cinshi Amafya Yafulila ifi mu Calo?
Abantu abengi batontonkanya ukuti Lesa e ulenga tulecula. Nga imwe mutontonkanya shani? Sambilileni pa fyo Lesa alanda ukuti e filenga tulecula.
I 12
Bushe Kuti Mwaba Shani Cibusa wa kwa Lesa?
Kuti twacita ifyo Yehova afwaya. Na kuba, kuti twaba ifibusa fyakwe.
ICIPANDWA 13
Mulecindika Ubumi Ubo Lesa Amupeela
Bushe Lesa amona shani ukuponya ifumo, ukubikwamo umulopa, no bumi bwa nama?
ICIPANDWA 14
Mu Lupwa Lwenu Kuti Mwaba Insansa
Abalume, abakashi, abafyashi na bana bafwile ukulapashanya Yesu no kuba no kutemwa. Finshi tusambilila kuli Yesu?
ICIPANDWA 15
Ifyo Lesa Afwaya Tulemupepa
Natulande pa fintu 6 ifyo abapepa ukulingana ne fyo Yehova afwaya bacita
ICIPANDWA 16
Salenipo Ukulapepa Lesa
Mesho nshi mukakwata nga muleebako abantu pa fyo musambilila? Kuti mwacita shani pa kuti tamubakalifye?
ICIPANDWA 17
Ipepo Lishuko Ilyo Lesa Atupeela
Bushe Lesa alakutika nga mulepepa? Pa kwasuka ici cipusho, mulingile ukwishiba ifyo Baibolo ilanda pe pepo.
ICIPANDWA 18
Bushe Mfwile Ukuipeela Kuli Lesa no Kubatishiwa?
Finshi ifyo umuntu alingile ukulakonka pa kuti abatishiwe? Sambilileni ifyo ulubatisho lupilibula ne fyo lulingile ukuba.
ICIPANDWA 19
Twalilileni Ukuba Cibusa wa kwa Yehova
Kuti twalanga shani ukuti twalitemwa Yehova kabili tulatasha pali fyonse ifyo atucitila?
Ifyebo na Fimbi
Umwalola amashiwi ayo babomfya mu citabo citila Bushe Cinshi Baibolo Isambilisha?


text:
Ofweshi ne Mabulañano a bya Kufwakasha
Mwakasuluka kwiya na kufwakasha pa maofweshi etu ne pa bishimikwa po tupulinchila mabuku. Monai kwaikela maofweshi etu ne kimye kya kufwakasha.
Fiji
19 St. Fort Street
SUVA
FIJI
+679 330-4766
Kimye kya Kufwakasha
Kufuma pa Kimo kufika pa Kitanu
8:00 a.m. kufika pa 11:00 a.m. ne 1:00 p.m. kufika pa 4:00 p.m.
Kimye, ola umo
Byubiwa pa musampi
Utala pa mingilo ya Bakamonyi ba kwa Yehoba mu Fiji, Kiribati, Tuvalu ne Nauru. Batuntulula mabuku alumbulula Baibolo a mu mulaka wa bena Fijian, Kiribati, Tuvaluan, Rotuman, ne Nauran.


text:
Office and Tour Information
We warmly invite you to tour our offices and printing facilities. Find locations and tour times.
Hungary
BUDAPEST
Kövirózsa u. 1.
H-1163
HUNGARY
+361 401-1100
Ili Mungafakasha
Pali Cimo ukufika pa Cisanu
9:00hrs, 10:30hrs, 14:00hrs, na 15:30hrs
Ukufakasha kulashila mwi awala limo ne mamineti 15
Ificitwa
Balaceba pa makelesha ukucila pali 280 aya mu Hungary kabili balofwako ne makelesha aapyungisha umulaka wa ciHungary mu Slovakia na mu Ukraine. Balaalua amabuuku aalabila pali Baibolo mu mulaka wa ciHungarian ne ciLovári. Balapanga ifyakukutikako mu mulaka mw ciHungary ne ma vidyo mu mulaka wa baCibuulu uwa ciHungary.


text:
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Kuomba Ningo Umu Mulimo
—Vino Mungavwa Asambi Ukulunduluka Pakuti Yaipeele nu Kuwatiziwa
CINO CACINDAMILA: Asambi ya Baibo yalinzile ukuipeela kuli Yeova nu kuwatiziwa pakuti ayatemwe. (1 Pet. 3:21) Nupya Yeova akacingilila ukapepa wa yantu yakwe ndi cakuti vino yakucita vikuvwana na vino yaipeela kuli aliwe. (Masa. 91:1, 2) Umwina Klistu akaipeela kuli Yeova asi uku muntu, ku ncito imwi nanti uku kaungwe kamwi. Acino fwandi asambi yalinzile ukutemelwako Leza alino nu kumutaizya.—Loma 14:7, 8.
VYA KUCITA:
Lino mukusambilila nu musambi, mwalanzyanya pali vino ivyeo vikumusambilizya pali Yeova. Mwamunena sana ukuti awelenga Baibo cila-wanda nu kupepa kuli Yeova “insita zyonsi.”—1 Tesa. 5:17; Yako. 4:8.
Mwakomelezya umusambi ukuti aelenganya sana pa kuipeela nu kuwatiziwa. Nupya mwamwavwa ukuti aalunduluka panono-panono, ivili wa kwasuka pa kulongana nanti ukusimikilako auze alino na yano akaomba nayo. Mwaiusya ukuti Yeova asipatikizya umuntu ali wensi ukumuombela. Umuntu aafwile ukuisolwela umwineco ukuipeela kuli Leza.—Malan. 30:19, 20.
Mwakomelezya umusambi ukuti aazifya imiyele yakwe pakuti aazanzya Yeova alino na pakuti alinge ukuwatiziwa. (Mapi. 27:11) Limwi cingatala sana pakuti umusambi asenuke uku miyele yakwe yonsi, fwandi mungatwalilila ukumwavwa pakuti ate imiyele iipe nu kuya ni miyele isuma. (Efes. 4:22-24) Mungamunenako na pa vipande ivikaya umu Lupungu Lwa Mulinzi apa mutwe wakuti “Baibo Ika-avwa Antu Ukusenuka”
Mwamunenako insansa zino mukakwata mukuombela Yeova.—Eza. 48:17, 18.


text:
SHAPITA 5
Bukomo bwa Kupanga—“Wāpangile Diulu ne Ntanda”
1, 2. Le dyuba dilombolanga namani bukomo bwa Yehova bwa kupanga?
LELO kodi mote mudilo bufuku mu kitatyi kya mashika? Padi waolwele makasa obe ku lubimbi lwa mudilo pa bula bufwaninwe mwanda wa kota. Shi wafwenene kubwipi mpata, mudilo wakunanine bininge. Kadi shi wasonsolokele’ko mpata, kaluvula kapukumine, waivwana mashika.
2 Kudi “mudilo” umo ukabijanga lukoba lwetu difuku ne difuku. Uno “mudilo” utemanga ku kintu kya makilometele midiyo 150! * Bine, dyuba didi na bukomo’po kashā podikukabija tamba momwa mūlu! Inoko, umbuo wa ntanda umwenanga ku ino nkelwa ya kyanga itulumukwa idi kulampe uno muswelo. Shi dyuba difwene bininge ku ntanda, mema asa kukama; kadi shi disonsoloke’ko bininge, asa kwikwata maimakasa. Shi dyuba dyadi kubwipi bininge na ntanda, nansha kulampe bininge, byadi bya kukoma kushikata’po. kitōkeji kya dyuba kikwashanga būmi bwa pano panshi, kadi i kiyampe, kifike’po, ne kisangaja.—Musapudi 11:7.
Yehova ‘wālongolwele kitōkeji ne dyuba kumo’
3. Le dyuba dilombola bubinebine’ka bwa kamweno?
3 Nansha nankyo, bantu bavule kebamwenepo amba dyuba didi na mvubu nansha byodibakwashanga mu būmi. Mu uno muswelo, i bakomenwe kwivwanija byobya bitufundija dyuba. Bible unena padi Yehova amba: “Ubalongolola kitōkeji ne dyuba kumo.” (Mitōto 74:16) Bine, dyuba diletelanga Yehova bulēme, Mwine “wāpangile diulu ne ntanda.” (Mitōto 19:1; 146:6) Dyuba i kintu’tu kimo kya mu bintu bivule bya mūlu bitufundija mubaile bukomo bwa Yehova bwa kupanga. Tubandaulei bidi bintu bimo na katentekeji ne kwisambila pa ntanda ne bintu byūmi bidi’mo.
“Tululai Meso Enu Kūlu, Mumone”
4, 5. Le dyuba didi na bukomo’ka ne i dikatampe namani, ino didi namani shi twididingakanye na ñenyenye mikwabo?
4 Monka moyukile kala, dyuba i luñenyenye. Dimwekanga bu dikatampe kupita ñenyenye yomonanga bufuku, mwanda adyo didi netu kubwipi. Le didi na bukomo’ka? Adyo dine, didi na kyanga kya maseleshuse 15 000 000. Shi ku dyuba usele’ko kakipindi kadi bukatampe na mutwe wa lupengele ne kwikatūla pano panshi, kubwanyapo kwikemana ku makilometele 140 wikale mūmi! Mu sekonde ne sekonde, dyuba ditumanga bukomo budi pamo bwa kuladika kwa tutwa na tutwa twa midiyo twa mabombe a nyukilia.
5 Dyuba i dibaile ntanda misunsa 1 300 000 ne kupita. Le dyuba lo luñenyenye lukatampe kupita yonso? Aa, befundi ba bintu bya mūlu beditelanga bu luñenyenye lutyetye bininge lwa mikejima ya kimandyano. Mutumibwa Polo wāsonekele amba “luñenyenye i lwishile na luñenyenye lukwabo ku ntumbo.” (1 Kodinda 15:41) Kādipo uyukile mwikadile bino binenwa bya ku bukomo bwa mushipiditu bu bya bine. Kudi luñenyenye lukatampe, shi belutūle pa kifuko padi dyuba, ntanda yetu ibwanya kutwela’mo. Luñenyenye lukwabo lukatampe shi belutūle padi dyuba, lukafika ne kudi Saturne—nansha uno umbuo byoudi kulampe bininge na ntanda, bilomba kulonga myaka iná pa kusaka amviyo afike’ko, amviyo wendanga lubilo misunsa 40 kupita disashi dya buta!
6. Le Bible ulombola namani amba ñenyenye i mingi kupita mwiimwena muntu?
6 Kutentekela pa bukata bwa ñenyenye, kudi kintu kikwabo kilenga moyo: i bungi bwa ñenyenye. Na bu bine, Bible unena’mba ñenyenye i mingi kutabuka, mikomo kubala pamo bwa “musenga wa kalunga ka mema.” (Yelemia 33:22) Kino kilombola amba kudi ñenyenye mingi kupita yoya yotumonanga na meso bitupu. Ne kadi, shi mulembi wa Bible, kimfwa Yelemia, wātadile mūlu bufuku ne kutompa kubala ñenyenye yaādi umwene, kādipo ubwanya kubala kupita pa ñenyenye 3 000, mwanda buno bo bungi bwa ñenyenye ibwanya kumona muntu na meso bitupu bufuku shi kūlu kutōka. Buno bungi bubwanya kudingakanibwa’tu na bungi bwa musenga udi mu kikasala. Na bubine, bungi bwa ñenyenye buleta’tu ne lunjingwe, pamo bwa musenga wa kalunga ka mema. * Le i ani ubwanya kwiibala?
7. (a) Le Mukambakamba wetu udi na ñenyenye inga, ne i bika byotukokeja kunena pa buno bungi? (b) Mwanda waka i kyendele’mo befundi ba bintu bya mūlu bakomenwe kuyuka bungi bwa bisansa bya ñenyenye, ne kino kitufundija bika pa mwanda utala bukomo bwa Yehova bwa kupanga?
7 Isaya 40:26 ulondolola amba: “Tululai meso enu kūlu, mumone yewa wapangile bine bino’bi, yewa ulupula kibumbo kyabo pa mbadilo; wibeta bonso pa dijina pa dijina.” Mitōto 147:4 unena’mba: “Ubalanga ñenyenye. Wīnikanga majina ayo onso.” Le “ñenyenye” i inga le? Kino ke kipangujopo kipēla. Befundi ba bintu bya mūlu bafwatakanyanga amba kudi ñenyenye midiyala 100 ne kupita mu wetu Mukambakamba wa kisansa kya ñenyenye umo’tu kete. * Inoko, Mukambakamba wetu i umo’tu mu bisansa bya ñenyenye bivulevule, kadi mivule mine idi na ñenyenye mingi kupita wetu. Le kudi bisansa bya ñenyenye binga? Befundi bamo ba bintu bya mūlu bafwatakanyanga amba kudi midiyala 50. Bakwabo nabo batene amba padi kudi bisansa bya ñenyenye midiyala 125. Nanshi muntu kakokejapo kuyuka bungi bwa bisansa bya ñenyenye, le bungi bwa midiyala ya ñenyenye idi’mo papo ke pepi? Ino Yehova aye uyukile bungi bwayo. Ne kadi, i mwinike luñenyenye lonso dijina!
8. (a) Le ubwanya kushintulula namani bukata bwa Mukambakamba? (b) Le Yehova uludikanga kujokoloka kwa bintu bya mūlu kupityila ku bika?
8 Bine, shi tulangulukile pa mubaile bisansa bya ñenyenye, kwakamwa kwetu kukatama. Bantu bafwatakanyanga amba Mukambakamba udi na bula bwa myaka ya kitōkeji 100 000. Fwatakanya bidi lubilo lubwanya kwenda kitōkeji mu sekonde ne sekonde mu makilometele 300 000. Kikalonga myaka 100 000 pa kusaka kityibuluke kisansa kyetu kya ñenyenye! Kadi bisansa bimo bya ñenyenye i bikatampe kupita kyetu. Bible unena amba Yehova “utamwine madiulu bwa kisandi.” (Mitōto 104:2) Kadi i aye uludikanga kujokoloka kwa bino bipangwa. Kushilwila ku kaluvumbi katyetyetyetye kutūla ne ku kisansa kya ñenyenye kikatampe mpata, kintu ne kintu kijokolokanga mungya bijila bya kipangila bitūdile’ko Leza. (Yoba 38:31-33) O mwanda, befundi ba sianse i badingakanye kujokoloka kwa bintu bya mūlu pamo bwa luja luteakanibwe biyampe! Penepa, langulukila pa Mwine wāpangile bino bintu. Le kwakaminwepo uno Leza udi na bukomo bwa kupanga namino?
“Walongele Panopanshi ne Bukomo Bwandi”
9, 10. Le bukomo bwa Yehova i bumweke namani mu kifuko kidi’po ntanda mu imbuo ijokoloka ku dyuba, mu umbuo wa Yupita, ntanda ne kweji?
9 Bukomo bwa Yehova bwa kupanga i bumweke mu njibo yetu, ke ntanda kadi. Wātūdile ino ntanda na bunwa mu lwelele. Befundi bamo ba sianse betabije amba mu bisansa bivule bya ñenyenye kemubwanyapo kushikatwa pamo bwa umbuo wetu. Kipindi kikatampe kya Mukambakamba wetu kekipangilwepo mwanda wa kwikalwa. Pa bukata bwao i payule ñenyenye bā. Kitōkeji i kipite’byo kipimo, kadi ñenyenye ikumanga kitatyi ne kitatyi. Kufula kufula kwa kisansa kya ñenyenye kekudipo bintu bibwanya kukwasha ku būmi. Kifuko kidi’po ntanda mu imbuo ijokoloka ku dyuba i kifwaninwe.
10 Ntanda imwenanga ku buno bula kadi ne ku kintu kikatampe kiikinga—ke umbuo wa Yupita kadi. Umbuo wa Yupita i mubaile ntanda misunsa 1 000, kadi udi na bukomo bukatampe pa ntanda. Kino kilengejanga bika? Ukokanga nansha kupalula kintu kyonso kipita mu lwelele. Befundi ba sianse banenanga amba shi umbuo wa Yupita kewadi’kopo, longa mvula wa mano makatampe wadi wa kunoka bininge pano pa ntanda misunsa 10 000 kupita mwanokelanga’mu. Ntanda yetu imwenanga ku satelite imo mikatampe idi nayo kubwipi—ke kweji kadi. Kweji i kintu kilumbuluke kadi “kimuni kya bufuku,” ino kadi ukwashanga ntanda ijokoloke biyampe. Kuno kujokoloka kulengejanga ntanda ikale na kushinta kwa bitatyi kufwaninwe—kintu kikwabo kikwasha būmi pano panshi.
11. Le luvula lujokolokele ntanda i lulongwe namani mwanda wa kwitukinga pamo bwa ngabo?
11 Bukomo bwa Yehova bwa kupanga i bumweke mu kintu kyonso kidi pano pa ntanda. Tala bidi luvula lujokolokele ntanda, lukwashanga pamo bwa ngabo ikinga. Dyuba ditumanga mikejima ikwasha mu būmi ne ipayañana. Shi ino mikejima ipayañana ibakupila pangala pa luvula lwa ntanda, yalamunanga oksijene ke ozone. Kupwa ozone yakoka ino mikejima. Na bubine, umbuo wetu i mulongwe na bintu bya kwiukinga!
12. Le kushinta kwa mema na luvula kulombola namani bukomo bwa Yehova bwa kupanga?
12 Kino i kintu’tu kimo kilonga luvula lwetu, kwityanga kukutakane kwa kipuinga kufwaninwe mwanda wa kukwasha bipangwa byūmi bidi mu ntanda nansha byobya bidi kubwipi. Mu bintu bya kutendelwa bya luvula mudi ne kushinta kwa mema. Mwaka ne mwaka, dyuba dikandijanga kipuinga kya mema mu makilometele 400 000 ne kupita atamba pa majiba. Mema alamukanga ke makumbi, mene aselwanga na luvula kulampe bininge. Ano mema masāswe kadi matōkejibwe, anokanga bu mvula, bu mashika mekwate, bu maimakasa, ne kulupula monka mema. Bidi’tu enka na munenene’byo Musapudi 1:7 amba: “Minonga yonso yenda ku Kalunga-kamema, ino nanshi kalunga-kamema kuyula mpika; pantu po yendela minonga, e ponka po yenda nyeke.” Enka Yehova kete ye ubwanya kulonga bino byonso.
13. I bukamoni’ka bumweka mu mityi ne mu biloba bulombola’mba Umpangi udi na bukomo?
13 Konso kotumona būmi, tumonanga’ko bukamoni bwa bukomo bwa Umpangi. Kushilwila ku mutyi mulampe bininge kupita njibo ya maetaje 30 kutūla ne ku kamutyi katyetyetyetye kamweka enka ku mikoloshikope kalela pa mema ne kuleta oksijene, bukomo bwa Yehova bwa kupanga i bumweke. Mu biloba i muyule bintu byūmi—byolo, minyambo ne mikolobe, byonso bingilanga pamo mu muswelo mukutakane ukwasha mityi itame. Nanshi i kyendele’mo Bible atele biloba amba bidi na bukomo bukatampe.—Ngalwilo 4:12.
14. Le i bukomo’ka bwa kutendelwa budi enka ne mu kaatome katyutyutyutyu?
14 Pa kubulwa nansha kutatana, Yehova ye “walongele panopanshi ne bukomo bwandi.” (Yelemia 10:12) Bukomo bwa Leza i bumweke enka ne mu bipangwa bityetyetyetye. Kimfwa, maatome mudiyo adi bukila ne bukila keapityilepo bukata bwa lunywene lwa muntu. Nansha shi atome umo wadi wa kulepejibwa kufika ne pa njibo ya maetaje 14, kibwa kyayo kyadi kya kwikala pamo bwa dituntudi dya mwepo didi pa etaje ya busamba bubidi. Inoko, kano kakibwa katyutyutyutyu i nsulo ya bukomo bwa kutendelwa butambanga ku kuladika kwa bombe ya nyukilia!
“Bintu Byonsololo Bidi ne Muya”
15. Pa kwisambila pa banyema palapala ba ntanda, le Yehova wāfundije Yoba bika?
15 Bukamoni bukwabo bulombola bukomo bwa Yehova bwa kupanga budi mu banyema ba pano panshi. Mitōto 148 itela bintu bivule bitumbija Yehova, kadi vese 10 utela’mo “ne banyema ne ñombe yonso.” Pa kulombola mwanda waka bantu bafwaninwe kwakamwa Umpangi, Yehova wāsapwidile Yoba myanda ya banyema pamo bwa ntambo, ngolo, ñombe wa ntanda, kyovwe, ne ñwena. Le mwanda waka? Shi muntu watyina bino bipangwa bikomokomo, bilenga moyo, kadi kebimunwapo, le Umpangi wabyo papo ke pepi?—Yoba, shapita 38-41.
16. Le i bika byakutulumuna pa mwanda wa toni tupangile Yehova?
16 Mitōto 148:10 nandi utela “ne byoni bipapa.” Langulukila’tu bidi pa misaka palapala! Yehova wāsapwidile Yoba myanda ya dikolongo, amba “upunika kabalwe ne utentamapo mwine.” Bine, kino kyoni kya mikonzo milampe ifika ne ku bula bwa mametele abidi ne kipindi, nansha byokekibwanyapo kutumbuka, ino kibwanya kunyema makilometele 65 mu nsá imo, ditabula dyandi dimo i mametele 4,5! (Yoba 39:13, 18) Ku mutamba mukwabo, kyombela-mbata kipityijanga būmi bwakyo bonso mu lwelele pa majiba. Kino kyoni kidi pamo bwa amviyo wa kipangila, kidi na mapapwa a mametele 3. Kibwanya kulelemba mūlu pakubulwa kwipapa mu mansá mavule. Inoko i kishile na kasoji, koni katyutyutyutyu mu toni twa pano panshi, kadi na bula bwa masantimetele 5. Kabwanya kwipapa misunsa 80 mu sekonde imo! Kasoji, kadi na mapapa eñenya, kabwanya kwimana pamo mūlu bwa elikoptele, kadi kabwanya’nka ne kujoka kinyuma.
17. Le balene ufituluka i mukata namani, ne tukafula ku kunena bika shi tubandile banyema bapangile Yehova?
17 Mitōto 148:7 unena amba enka ne ‘mikishi nansha banyama bakatakata ba mu mema’ batendelanga Yehova. Langulukila pa yewa obalañanga divule bu nyema mukatampe wa mu uno wetu umbuo, balene ufītuluka. Uno ‘nyama mukatakata’ wa mu mema ubwanya kwikala na bula bwa mametele 30 nansha kupita. Ubwanya kulēma pamo bwa banzovu bakulu 30. Ludimi lwandi’tu kete ludi na bulēmi bwa nzovu umo. Mukunka wandi i mukata pamo bwa kamotoka katyetye. Mukunka wandi utwanga misunsa 9 kete mu munite umo—mwishile kulampe na mukunka wa kasoji, ubwanya kutwa misunsa 1 200 mu munite umo. Balene ufituluka udi na mujilo mukatampe bininge mubwanya’nka ne kutwela mwana. Bine, mityima yetu itutonona tunene binenwa pamo bwa byobya bidi ku mfulo kwa mukanda wa Mitōto binena’mba: “Bintu byonsololo bidi ne muya bitendele Yehova.”—Mitōto 150:6.
Tuboilei Ñeni ku Bukomo bwa Yehova bwa Kupanga
18, 19. Le bintu byūmi bipangile Yehova pano panshi i bingi namani, ne bupangi bwitufundijanga bika pa lupusa lwandi lwa kubikala?
18 Le i ñeni’ka yotuboila ku kwingidija kwingidije Yehova bukomo bwandi bwa kupanga? Bintu palapala bipangilwe bibetupe luzakalo. Mulembi umo wa Mitōto wānenene amba: “Ē! abe Yehova; mīngilo yobe īdi pangi pangi pene! . . . Ntanda i miyūle bupeta bobe.” (Mitōto 104:24) I bya bine! Befundi ba bintu byūmi i bajingulule amba kudi misaka ya bintu byūmi mudiyo ne kupita pano panshi; inoko mumweno i mwishile, padi kubwanya kwikala misaka midiyo 10, midiyo 30, nansha ne kupita. Sendwe ubwanya kyaba kimo ñeni yamufula pa bya kulonga. Kino i kishile na mingilo ya Yehova—bukomo bwandi bwa kushilula ne kulonga bintu bipya kadi bya miswelo palapala—kebupwangapo nansha dimo.
19 Yehova wingidijanga bukomo bwandi bwa kupanga mwanda wa kwitufundija bubikadi bwandi. Kishima “Umpangi” kishiyañanya Yehova na kintu kyonso kidi mūlu ne panshi, byonso i “bipangwa.” Enka ne Mwana mubutulwe bunka wa Yehova, wāingile bwa “sendwe mwine mukata” pa kupanga, ketwangapo nansha dimo mu Bible bu Umpangi nansha bu Umpangi-nandi, mhm. (Nkindi 8:30; Mateo 19:4) Ino, aye i “umbedi wa bipangwa byonso.” (Kolose 1:15) Kifuko kya Yehova kya bu Umpangi kimupanga lupusa lwa kwingidija lupusa lwandi lwa kubikala mūlu ne pano panshi.—Loma 1:20; Kusokwelwa 4:11.
20. Le Yehova i mololokwe mu buluji’ka aye koku uvuija mwingilo wa bupangi wa pano panshi?
20 Le Yehova kakingidijangapo bukomo bwandi bwa kupanga? Bible unena’mba Yehova pa kupwa mwingilo wandi wa kupanga mu difuku dya busamba dya bupangi, “waolokwa mu difuku dya busamba-bubidi ku mingilo yandi yonso yalongele.” (Ngalwilo 2:2) Mutumibwa Polo wālombwele amba dino “difuku” dya busamba-bubidi i dya myaka tununu ne tununu, mwanda dyādi dikyendelela mu kyabo kitatyi. (Bahebelu 4:3-6) Ino le kishima “wakōlolokwa” kishintulula amba Yehova kakingilangapo? Aa, Yehova kalekelepo kwingila. (Mitōto 92:4; Yoano 5:17) Nanshi kōlolokwa kwandi, i kuleka mingilo yandi ya bupangi bwa bintu bimweka bitala ntanda. Inoko, mwingilo wandi wa kufikidija mpango yandi ukyendelela. Mu uno mwingilo mubadilwa ne kulembwa kwa Bisonekwa Bijila. Kadi mu mwingilo wandi mubadilwa ne kubutulwa kwa “kipangwa kipya,” kine kyotukesambila’po mu Shapita 19.—2 Kodinda 5:17.
21. Le bukomo bwa Yehova bwa kupanga bukekala na lupusa’ka pa bantu ba kikōkeji nyeke ne nyekeke?
21 Kitatyi kikafula difuku dya kukōkolokwa dya Yehova, ukanena pa mingilo yonso ya pano pa ntanda amba i “biyampe’tu byamwiko,” monka mwaānenene ku mfulo kwa mafuku asamba a bupangi. (Ngalwilo 1:31) Pano ketwayukile mwakengidijija bukomo bwandi kebudi mpwilo bwa kupanga mu kine kitatyi’kya. Nansha nankyo, tukulupile amba tukendelela kusangela muswelo ukengidija Yehova bukomo bwandi bwa kupanga. Nyeke ne nyekeke, tukefunda bivule padi Yehova kupityila ku bupangi bwandi. (Musapudi 3:11) Shi twendelele kwifunda bivule padi, kwakamwa kwetu nako kukatama—kadi po pene tukafwena kudi Umpangi wetu Mukatampe.
^ mus. 2 Pa kusaka wivwanije mulepele buno bula, langulukila pa kino: Longa na abe wenda’ko lwa motoka—shi wende na lubilo lwa makilometele 160 mu nsá imo, dyuba ne bufuku—bikakulomba myaka katwa ne kupita pa kufika’ko.
^ mus. 6 Bamo balañanga amba bantu ba mu kitatyi kya Bible ye bano bāingidije bingidilwa bya pa kala bya kutala nabyo kulampe. Banenanga amba, le bantu ba mu kyokya kitatyi bāyukile namani amba ñenyenye i mingi, keibadikapo, mungya mwiimwena bantu? Milangwe ya uno muswelo keivulukangapo Yehova, Mwine Mulembi wa Bible.—2 Temote 3:16.
^ mus. 7 Tala bitatyi byokokeja kupityija pa kubala’tu ñenyenye midiyala 100. Shi ubwanya kubala luñenyenye lumo ku sekonde ne sekonde—ubala’nka kubala mansá 24 ku difuku—ukalonga myaka 3 171!


text:
Wiendeje Tamba’nka Pano na Abe Udi mu Ntanda Mipya
“Wibasapwile balonge biyampe, . . . amba bakwatyije pototo būmi bwinebwine.”
ÑIMBO: 125, 40
1, 2. (a) Lelo i bika byotengele mu Paladisa? (Tala kifwatulo ku ngalwilo.) (b) Lelo i kika kiketuletela nsangaji keineneka mu ntanda mipya?
BINE tutengele “būmi bwa nyeke.” Mutumibwa Polo wēbutelele bu “būmi bwinebwine.” (Tanga 1 Temote 6:12, 19.) Kutabukidila, kino kishintulula kukekala na būmi bwa nyeke mu Paladisa pano pa ntanda. I bikomo kufwatakanya mobikekadila kulanguka lubanga lonso na bukomo bwa ngitu buyampe, nsangaji ne maloa. (Isaya 35:5, 6) Langa’po mokikekadila kiyampe kupityija kitatyi na kyobe kisaka ne balunda nobe, kubadila’mo ne boba bakasangulwa. (Yoano 5:28, 29; Bilongwa 24:15) Ukekala na kitatyi kya kwifunda bwino bupya ne kwikala biyampe mu bintu byodi nabyo. Kimfwa, ukefunda bintu bivule bitala sianse. Nansha kwifunda mwa kombela byombanwa bya minjiki nansha mwa kūbakila yobe njibo.
2 Nansha byotutengele bino bintu byonso bilumbuluke, kutōta Yehova ko kuketuletela nsangaji keineneka. Langa’po bidi mukekadila būmi kitatyi bantu bonso pobakamona dijina dya Yehova bu dijila ne kwitabija Yehova bu Muludiki wabo. (Mateo 6:9, 10) Tukasangala pa kumona ntanda miyule bantu babwaninine, monka mwādi musakila’kyo Leza. Kadi fwatakanya’po bidi mobikapēlela kusamba kipwano kya mpwaninine na Yehova bityebitye kufika ne ku bubwaninine!
3. Le tufwaninwe kwiteakanya namani tamba’nka pano?
3 Tukulupile amba Yehova ukalonga bino bintu byonso bya kutendelwa mwanda “kudi Leza bintu byonso bibwanikanga.” (Mateo 19:25, 26) Shi tusaka kwikala’ko nyeke mu ntanda mipya, kino kyo kitatyi kya ‘kukwatyija pototo’ būmi bwa nyeke. Tuyukile amba mfulo ibafwena pabwipi, o mwanda tufwaninwe kwiendeja mu muswelo ulombola amba tukungile mfulo ibwanya kufika mu kitatyi kyo-kyonso. Tufwaninwe kulonga tamba’nka pano byonso byotubwanya mwanda wa kwiteakanya mwa kukekadila mu ntanda mipya. Tutalei mwa kwiteakenya.
MWA KWITEAKENYA
4. Lelo i muswelo’ka otubwanya kwiteakanya tamba’nka pano mwa kukekadila mu ntanda mipya? Leta kimfwa.
4 Lelo i muswelo’ka otubwanya kwiteakanya tamba’nka pano mwa kukekadila mu ntanda mipya? Shi tukimba kuvilukila mu ntanda ya bweni, kudi bintu byotubwanya kwiteakanya’ko mwa kukekadila mu mine ntanda’ya. Kimfwa, tubwanya kushilula kwifunda ludimi ne bibidiji bya bantu ba mu ntanda’ya. Tubwanya ne kutompa kudya bidibwa byabo bimo. Muswelo umo onka, netu tubwanya kwiteakanya tamba’nka pano mwa kukekadila mu ntanda mipya na kwiendeja na batwe badi’mo kala.Tubandaulei’ko miswelo imoimo ya mwa kwiteakenya.
5, 6. Lelo kukōkela ku buludiki butamba ku bulongolodi bwa Yehova kuketukwasha namani twiteakanye mwa kukekadila mu ntanda mipya?
5 Mu ino ntanda, Satana usakanga bantu bamone amba babwanya kulonga kyonso kyobasaka. Bavule bamonanga amba i biyampe kwikala na bwanapabo ne amba kebasakilwapo kukokela Leza. Ino mwapya tunga? Enka masusu ne kubulwa nsangaji. (Yelemia 10:23) Inoko Yehova i Muludiki wa buswe. Bine, būmi bukekala buyampe kashā mu ntanda mipya kitatyi kikakōkela bantu bonso kudi Leza!
6 Mu ntanda mipya, tukasangela kulonda buludiki butamba ku bulongolodi bwa Yehova bwa kukwasha kwalamuna ino ntanda ke paladisa ya buya bwa dyangi ne kufundija boba bakasangulwa. Yehova uketupa mingilo mivule. Ino le bikekala namani shi boba betutangidile abetulombe kulonga kintu kamukaya kyoketusangedilepo? Le tukakōkela? Lelo tukalonga bukomo bwetu bonso bwa kuvuija ne kusangela mwingilo otupelwe? Pa kwiteakanya ku būmi bwa nyeke mu ntanda mipya, tufwaninwe kukōkekela tamba’nka pano ku buludiki butamba ku bulongolodi bwa Yehova.
7, 8. (a) Mwanda waka tufwaninwe kwingidila pamo na boba betutangidile? (b) Le i kushinta’ka kwalongele bene Kidishitu bamo? (c) Le i bika byotufwaninwe kukulupila bikekala mu ntanda mipya?
7 Pa kwiteakanya mwa kukekadila mu ntanda mipya, kwitulomba bivule ke enkapo kukōkela ku bulongolodi bwa Yehova. Kadi tufwaninwe kuloelelwa byotudi nabyo ne kwingidila pamo na bakwetu. Kimfwa, shi tubashintwa mwingilo, twiwingilei na mutyima tō pamo na bakwetu kadi na nsangaji ne kuloelelwa. Shi twifunde kwingidila pamo na boba betutangidile tamba’nka pano, nabya mo motukalongela ne mu ntanda mipya. (Tanga Bahebelu 13:17.) Kitatyi kyātwelele bana ba Isalela mu Ntanda ya Mulao, bāpelwe bifuko mwa kwikala. (Umbadilo 26:52-56; Yoshua 14:1, 2) Ketuyukilepo kifuko kikapebwa muntu ne muntu kwa kushikata mu ntanda mipya. Inoko shi twibefunde kwingidila pamo na bakwetu, tukasangela kulonga kiswa-mutyima ko-konso kotukashikata.
8 Langa’po bidi dyese dikekala’ko dya kwingidila mu ntanda mipya ya Leza mu buludiki bwa Bulopwe! Pa kino, tudi na nsangaji ya kwingidila pamo na bulongolodi bwa Yehova tamba’nka pano ne kwingila mwingilo o-onso witupebwa. Kyaba kimo, babwanya kwitushinta mingilo. Kimfwa, bantu bamo ba mu kisaka kya Betele ya mu États-Unis batuminwe mu mwaba. Kadi pa mwanda wa bununu nansha ngikadilo mikwabo, batadi bamo bendakana batuminwe kwingila bu bapania ba pa bula. Badi na nsangaji mu mwingilo wabo mupya, kadi Yehova i mwibesele. Shi tulomba bukwashi bwa Yehova, tulonga byonso byotubwanya mwanda wa kumwingidila ne kwifunda kuloelwa mwingilo o-onso otupebwa, tukekala na nsangaji ne Yehova uketwesela. (Tanga Nkindi 10:22.) Le bikekala namani shi mu ntanda mipya twadi tusaka kwikala ku kifuko kampanda, ino abetulombe kukashikata ku kifuko kikwabo? Mu kino kitatyi, kotukashikata ne byotukengila kebikekalapo na mwanda. Tukafwija’ko’tu bikatampe pa kwikala kotukekala mu ntanda mipya.
9, 10. (a) Mwanda waka tufwaninwe kukekala na kitūkijetyima mu ntanda mipya? (b) Lelo i muswelo’ka otubwanya kulombola amba tudi na kitūkijetyima tamba’nka pano?
9 Mu ntanda mipya, biketulomba kyaba kimo kwikala na kitūkijetyima. Kimfwa, tubwanya kwivwana amba bantu bamo basangele bininge mwanda babutule babo ne balunda nabo abasangulwa. Inoko, batwe bitulomba kwilaija kusangulwa kwa baswe betu. Shi bidi namino, le tukasangala pamo na bakwetu ne kwikala na kitūkijetyima? (Loma 12:15) Shi twifunde tamba’nka pano kwilaija na kitūkijetyima kufikidila kwa milao ya Yehova, kiketukwasha tukekale na kitūkijetyima monka.
10 Tukokeja kadi kwiteakanya mwa kukekadila mu ntanda mipya na kwikala na kitūkijetyima kitatyi kyotutambula bujadiki mu mwivwanino wetu wa bubine bwa mu Bible. Lelo twifundanga myanda mipya ne kwikala na kitūkijetyima shi ketwiivwanijepo senene? Shi tulonga namino, mu ntanda mipya biketupēlela kwikala na kitūkijetyima kitatyi kyonso kitulomba Yehova kulonga bintu bipya byaetusakila.
11. Mwanda waka tufwaninwe kwifunda kulekela bakwetu tamba’nka pano, ne kino kiketukwasha namani mu ntanda mipya?
11 Muswelo mukwabo wa kwiteakanya mwa kukekadila mu ntanda mipya i kwifunda kulekela bakwetu. Mu bula bwa Buludiki bwa Kidishitu bwa Myaka Kanunu, bikalomba kitatyi pa kunena amba bantu bonso bafikile ku bubwaninine. (Bilongwa 24:15) Lelo tukesanswa ne kwilekela batwe bene na bene? Shi twifunde kulekela bakwetu ne kwikala nabo mu kipwano kilumbuluke tamba’nka pano, biketupēlela ne kulonga namino mu ntanda mipya.
12. Mwanda waka tufwaninwe kwiteakanya tamba’nka pano mwa kukekadila mu ntanda mipya?
12 Mu ntanda mipya, ketukatambulapo nyeke byonso byotusaka, biketulomba padi kwilaija. Biketulomba kwikala na mutyima wa kufwija’ko ne kuloelelwa mu ngikadilo yo-yonso yotukekala’mo. Bine, biketulomba kwikala na ngikadilo imo yonka na ino itufundija Yehova kulombola tamba’nka pano. Nanshi shi twifunde kulombola ino ngikadilo tamba’nka pano, tukalombola amba ntanda mipya i ya bine kotudi ne amba twiteakanyanga mwa kukekadila na būmi bwa nyeke. (Bahebelu 2:5; 11:1) Kadi tukalombola monka amba tusakanga bine kwikala mu ntanda mukekala bantu bonso bakōkele Yehova.
TÁ MUTYIMA KU MWINGILO WA YEHOVA
13. Lelo i kika kyotukatūla pa kifuko kibajinji mu ntanda mipya?
13 Mu ntanda mipya, tukekala na kintu kyonso kyotusakilwa pa kusangela būmi. Inoko nsangaji yetu mikatampe ikatamba ku kwikala mu kipwano kya pabwipi na Yehova. (Mateo 5:3) Tukavudilwa bya kulonga mu mwingilo wa Yehova ne tukasangela kumwingidila. (Ñimbo 37:4) Nanshi shi tutūle Yehova pa kifuko kibajinji mu būmi bwetu tamba’nka pano, nankyo twiteakanyanga mwa kukekadila mu ntanda mipya.
14. Le i bitungo’ka bibwanya kwitungila bankasampe mu mwingilo wa Yehova?
14 Lelo i muswelo’ka otubwanya kusangela mpata kwingidila Yehova? Muswelo umo bidi i wa kwitungila bitungo. Shi wi nkasampe, langulukila bininge pa muswelo oingidija būmi bobe mwanda wa kwingidila Yehova. Mwene ubwanya kulonga bukimbi mu mabuku etu pa miswelo mishileshile ya mwingilo wa kitatyi kyonso? Ubwanya kwitungila’ko kitungo kimo. * (Tala kunshi kwa dyani.) Wisambe na banabetu kebengidile Yehova myaka mivule mu mwingilo wa kitatyi kyonso. Shi wingidije būmi bobe mu kwingidila Yehova, ukatambula bufundiji bwa kamweno. Buno bufundiji bukakukwasha ukengidile Yehova mu ntanda mipya.
15. Lelo i bitungo’ka bikwabo byotubwanya kwitungila mu mwingilo wa Yehova?
15 Kudi bitungo bivule byotubwanya kwitungila mu mwingilo wa Yehova. Kimfwa, tukokeja kwitungila kitungo kya kwifunda bwino bupya mu busapudi. Nansha kulonga bukomo bwa kwivwanija senene misoñanya ya mu Bible ne mwa kwiingidijija mu būmi bwetu. Tukokeja kulumbulula butangi bwetu bwa mu kitango kya bantu, mulongelo wetu wa mashikulu ne malondololo etu ku kupwila. Mwanda mwine i uno amba: Shi witungile bitungo mu mwingilo wa Yehova, kino kikakukwasha wikale na bupyasakane buvule ne kwiteakanya mwa kukekadila mu ntanda mipya.
BŪMI BUYAMPE’PO KASHĀ TAMBA’NKA PANO
16. Mwanda waka kwingidila Yehova kyo kintu kilumbuluke mu būmi?
16 Kitatyi kyotwingidija kitatyi kyetu mwanda wa kwiteakanya mwa kukekadila mu ntanda mipya ya Leza, le tujimijanga būmi buyampe dyalelo? Aa! Kwingidila Yehova bo būmi buyampe’po kashā. Ketumwingidilangapo na kuningilwa na muntu kankenge nansha mwanda’tu wa kukapanda ku kyamalwa kikatampe. Shi tudi mu kipwano kiyampe na Yehova būmi bwetu bwikalanga buyampe kadi bwa nsangaji. Mo mwāetupangidile. Kusanshibwa na Leza ne kuludikwa nandi mu būmi bwetu kyo kintu kilumbuluke kutabuka. (Tanga Ñimbo 63:1-3.) Batwe bonso tubwanya kwikala na nsangaji itamba ku kutōta Yehova na mutyima wetu onso. Bantu bamo bamwingidile mu bula bwa myaka mivule babwanya kunena patōkelela amba buno bo būmi buyampe’po kashā.
17. Lelo bintu bitusangaja ne kwipwija mukose bikekala bya kamweno namani mu Paladisa?
17 Mu Paladisa, tukasangela kupityija kitatyi kampanda pa bintu bitusangaja ne kwipwija mukose. Kadi Yehova ye wētupangile na mutyima wa kwikala na nsangaji, ne i mwitulaye amba ‘ukekutyija mityima ya bintu byonso byumi.’ (Ñimbo 145:16; Musapudi 2:24) Tusakanga kwisangaja ne kukōkolokwa, ino tukebisangela kutabuka shi tutūla kipwano kyetu na Yehova pa kifuko kibajinji. Bikekala muswelo umo onka ne mu ntanda mipya. Nanshi i kya tunangu ‘kukimba bidi nyeke Bulopwe’ ne kuta mutyima ku madyese otutambula mu kwingidila Yehova.
18. Le tukalombola namani amba twi beteakanye mwa kukekadila nyeke mu Paladisa?
18 Mu ntanda mipya, būmi bukekala bulumbuluke kupita’nka ne motwibilangila. Tulombolei kipyupyu kyetu kya kukekala’mo na kwiteakanya ku “būmi bwinebwine” tamba’nka pano. Tulombolei ngikadilo itufundija Yehova kulombola ne kusapula na bupyasakane myanda miyampe. Twimwenei nsangaji idi mu kutūla butōtyi bwa Yehova pa kifuko kibajinji mu bwetu būmi. Tukulupile na mutyima wetu onso amba mu ntanda mipya, Yehova ukalonga kintu kyo-kyonso kyalaile. Shi ke pano twiendejei na batwe badi kala mu ntanda mipya!
^ mus. 14 Tala Les jeunes s’interrogent


text:
Mavidyo Aakulondolola Mabuku Amu Baibo
Ivyeo ivya cumi ivikulondolola ibuku lyonga na lyonga ilya muli Baibo.
Ivyeo Ivyaya Muli Ezila
Yeova wafikilizye ulayo uno walavile uwakufumya antu yakwe umu uzya uku Babiloni nu kuwezya ukupepa kwa cumi umu Yelusalemu.
Ivyeo Ivyaya Muli Neemiya
Ibuku lya muli Baibo lyakwe Neemiya, lyakwata masambililo aacindame sana kuli ya kapepa ya cumi ndakai.
Ivyeo Ivyaya Muli Esita
Ivyacitiike umumanda yakwe Esita vingalenga tutaile sana ukuti na ndakai kwene Yeova angapususya antu yakwe uku ntazi izili zyonsi.
Ivyeo Ivyaya Muli Yobo
Antu yonsi atemwa Yeova yaleziwa. Ilyasi lyakwe Yobo likalenga tutaile ukuti naswe kwene tungatwalilila ukuya akaele nu kucingilila ukateeka wakwe Yeova.
Ivyeo Ivyaya Muli Masamu
Ibuku lya Masamu likatungilila ukateeka wakwe Yeova uwa papelapela, kwavwa nu kuteekezya yonsi amutemwa nupya likalagilila vino Uwene Wakwe Leza ulalenga insi yonsi ukusenuka.
Ivyeo Ivyaya Muli Mapinda
Sambililini amano yakwe Leza angamwavwa umu umi winu, kutandikila ku vya kuomba milimo alino na vino mungiikala umu lupwa.
Ivyeo Ivyaya Muli Kasambilizya
Umwene Solomoni walanzile pa vintu vimwi ivingacitika umu umi, nupya walanzile nu upusano wa vintu vivyo uku vintu ivisiuvwana na mano yakwe Leza.
Ivyeo Ivyaya mu Lwimbo Lwakwe Solomoni
Icitemwiko icisisila cino umwanaci umwina syulamu wakweti kuli kacema calondololwa ukuti i ‘cimbilimbili cakwe Jah.’ Nomba u mulandu ci uno cayela vivyo?
Ivyeo Ivyaya Muli Mateo
Ipakizyini ukusambilila ivyeo vya kutandikilako umwi buku lyakwe Mateo, ibuku lyakutandikilako apa mabuku 4 Ailandwe Lisuma.
Ivyeo Ivyaya Muli Mako
Nanti cakuti ibuku lyako Mako ali buku lino lyacepa mu malandwe, likalenga tumanye vino miteekele yako Yesu ilaya uku nkoleelo lino Yesu alaya Umwene wa Wene wakwe Leza.