text:
Mānga ya 56: Solo—Mulopwe Umbajinji wa Isalela
TALA Samwele upungulwila māni pa mutwe wa mwana-mulume. Ye mobādi balongela mwanda wa kulombola’mba uno muntu ke mulopwe. Yehova wāsapwidile Samwele apungulwile māni pa mutwe wa Solo. I māni a mananshi meshile na makwabo.
Solo wādi ulanga’mba bulopwe kebumufwaninwepo. Wāsapwila Samwele’mba: ‘Ndi wa ku kisaka kya Benjemani, ye kityetye mu Isalela. Mwanda waka unena’mba nsa kwikala mulopwe?’ Yehova wāsenswe Solo mwanda kādipo wisakila bukatampe ne mvubu. O mwanda wāmutongele ekale mulopwe.
Ino Solo ke mulandapo nansha muntu mutyetye. I wa ku kisaka kya bupeta, kadi i mupopoke, mulampe. I mulampe kupita Mwine Isalela ye-yense! Solo wādi unyema lubilo bininge, kadi i muntu wa mpata kashā. Bantu bāsangala Yehova pa kutonga Solo bu mulopwe. Papo bāshilula kutundula mawi amba: ‘Ufwa bununu abe mulopwe!’
Balwana na Isalela badi monka na bukomo enka na mobādi bekadile kala. Bakisusula monka Bene Isalela. Solo pa kupwa kubikikwa, Bene Amona abebatambe divita. Ino Solo wabungakanya basola bavule, ne kutyumuna Bene Amona. Bantu abasangala’mba bine Solo i mulopwe.
Myaka pa kupita’po, Solo waludika Bene Isalela ne kutambula bushindañani buvule kumeso a balwana nabo. Solo udi kadi na mwana kipanda witwa bu Yonafane. Yonafane nandi wakwasha Isalela mwanda wa kutyumuna malwi. Bene Fidishitia bakidi monka balwana babi mpata na Bene Isalela. Difuku dimo, tununu tuvule twa Bene Fidishitia tubaiya kulwa na Bene Isalela.
Penepo Samwele wasapwila Solo akunge kufika ne pasa kwiya kwela kitapwa nansha kyamulambu kudi Yehova. Ino Samwele waije kwiya. Solo wakwatwa moyo’mba Bene Fidishitia basa kushilula bulwi, penepo wakela kitapwa aye mwine. Ku mfulo Samwele waiya, wasapwila Solo amba ubabulwe kikōkeji. Samwele wanena’mba: ‘Yehova ukatonga muntu mukwabo bu mulopwe wa Isalela.’
Mwenda mafuku Solo wabulwe monka kikōkeji. Penepo Samwele wamusapwila’mba: ‘Kitabukile buya kukōkela Yehova kupita’ko kumulambula mikōko milumbuluke. Byokukōkelepo Yehova, nandi kakakulekapo kwikala mulopwe wa Isalela.’
Tukokeja kuboila ñeni miyampe ku uno mwanda. Amba kukōkela Yehova kitatyi kyonso kudi na kamweno. Kadi amba muntu muyampe, mwādi mwikadile Solo, ukokeja kwalamuka ke mubi. Ketusenswepo kwikala babi, mwene i amo?
1 Samwele shapita 9 ku 11; 13:5-14; 14:47-52; 15:1-35; 2 Samwele 1:23.
Bipangujo
- Pa kifwatulo, Samwele uloñanga bika, ne mwanda waka?
- Mwanda waka Yehova wasu Solo, ne Solo i muntu wa muswelo’ka?
- Mwanā Solo mwana-mulume i ani, ne walonga bika?
- Mwanda waka Solo waela kitapwa pa kyaba kya kwilaija Samwele āye ele’kyo?
- I ñeni’ka yotwaboila ku nsekununi ya Solo?
Bipangujo bikwabo
- Tanga 1 Samwele 9:15-21 ne 10:17-27.
Kwityepeja kwa Solo kwāmukweshe namani aleke kulonga bibi pāmufutulwile bana-balume bamo? (1 Sam. 9:21; 10:21, 22, 27; Nk. 17:27)
- Tanga 1 Samwele 13:5-14.
Lelo i bubi’ka bwālongele Solo pa Ngilengale? (1 Sam. 10:8; 13:8, 9, 13)
- Tanga 1 Samwele 15:1-35.
I bubi’ka bukatampe bwālongele Solo mu mwanda utala Akaka mulopwe wa Bene Amaleke? (1 Sam. 15:2, 3, 8, 9, 22)
Le Solo wēbingije ne kutyina kutopekwa muswelo’ka? (1 Sam. 15:24)
Tufwaninwe kuteja kidyumu’ka pobetudingila dyalelo? (1 Sam. 15:19-21; Mit. 141:5; Nk. 9:8, 9; 11:2)


c: text/html

text:
Ingidila Yehova na Mutyima Mubwaninine
“Yo! a Yehova nakwisashila, bamvuluke bidi byo nananga ku meso obe mu bu-binebine ne mutyima mubwaninine.”
ÑIMBO: 52, 65
1-3. Lelo kwingidila Yehova na “mutyima mubwaninine” kushintulula bika? Leta kimfwa.
BATWE bonso twi ba kubulwa kubwaninina kadi tuloñanga bilubo. Dyese, Yehova i mwitupe kinkūlwa kadi udi na mutyima wa lubilo wa kulekela. Nanshi, shi twityepeje ne kwisāsa, nabya tukamulomba etufwile lusa. Tukulupilei amba Yehova kaketulongelapo “mwendele mambo etu.” (Ñimbo ya Mitōto 103:10) Ne papo pene, tufwaninwe “kumwingidila ne mutyima mubwaninine.” (1 Bilongwa 28:9) I muswelo’ka otubwanya kulonga kino nansha byotudi ba kubulwa kubwaninina?
2 Pa kumwingidila na mutyima mubwaninine, tudingakanyei būmi bwa Mulopwe Asa na bwa Mulopwe Amazia. Abo bonso bubidi bālongele bintu biyampe, ino kadi byobādi bampikwa kubwaninina, bālongele ne bilubo. Nansha nankyo Bible unena’mba “mutyima wa Asa wādi mubwaninine mafuku andi onso.” (2 Bilongwa 15:16, 17; 25:1, 2; Nkindi 17:3) Wādi ulonga nyeke bukomo bwa kusangaja Yehova kadi wēpēne kwadi na “mutyima mubwaninine.” (1 Bilongwa 28:9) Inoko Amazia, kāingidilepo Yehova na “mutyima mubwaninine.” Leza paāmukweshe kunekenya balwana, aye wāpaika’ko ne bilezaleza byabo kaebitōta.
3 Muntu wingidila Leza na “mutyima mubwaninine” usanswanga Yehova bingine kadi usakanga kumutōta nyeke ne nyeke. Mu Bible, kishima “mutyima” kifunkilanga divule pa muntu wa munda. Kifunkila pa muswelo otulanga, pa bintu byotusenswe, pa byotusaka kulonga mu būmi bwetu, ne pa kine kyotulongela bintu kampanda. Nansha byotudi bampikwa kubwaninina, tubwanya kutōta Yehova na mutyima mubwaninine. Tumwingidilanga mwanda ye byotusaka binebine, ke na kuningilwapo nansha bu kibidiji bitupu.
4. I bika byotusa kubandaula?
4 Tubwanya kwivwanija ne pa mfulo mushintulwila kwingidila Leza na mutyima mubwaninine na kubandaula būmi bwa Asa ne būmi bwa balopwe bakwabo basatu ba kikōkeji ba Yuda. I ba Yehoshafata, Hezekia, ne Yoshia. Nansha bano balopwe baná byobālongele bilubo, inoko bādi basangaja Yehova. Wāmwene amba bamwingidilanga na mutyima mubwaninine. Mwanda waka Leza wēbamwene uno muswelo, ne i muswelo’ka otubwanya kwibeula?
MUTYIMA WA ASA “WADI MUBWANININE NE YEHOVA”
5. I bika byālongele Asa paābikele bu mulopwe?
5 Asa wādi mulopwe wa busatu wa Yuda pa kupwa kwa muzo wa Isalela kwabanibwa mu bulopwe bwa Yuda ne bwa Isalela. Pāikele Asa bu mulopwe wa Yuda, wādi usumininwe kufundula butōtyi bwa bubela ne busekese mu bulopwe bwandi. Wāonakenye bilezaleza byādi bitōta bantu ne kupanga bandumba ba mu tempelo. Asa wātalwile’nka ne nkambo wandi pa kitenta kya bu “inamfumu, mwanda walongele kyelekejo kyamunyanji.” (1 Balopwe 15:11-13) Kadi Asa wākankamikile bantu “kukimba Yehova” ne kukōkela “mukanda-wabijila, ne kijila kine kumo.” Asa wālongele byonso byabwanya pa kukwasha bantu batōte Yehova.
6. I bika byālongele Asa bene Efyopia pobātambile Yuda bulwi?
6 Mu myaka dikumi imbajinji ya buludiki bwa Asa, bulopwe bwa Yuda kebwātambilwepo divita. Kupwa basola mudiyo umo bene Efyopia ne makalo tutwa tusatu bāiya kulwa na Yuda. (2 Bilongwa 14:1, 6, 9, 10) Lelo i bika byālongele’po Asa? Wādi ukulupile pampikwa kutatana amba Yehova ukakwasha bantu bandi. O mwanda wālombele Yehova ebakwashe banekenye bulwi. (Tanga 2 Bilongwa 14:11.) Kyaba kimo, Yehova wādi utonga kupa bandi bantu bushindañani pa balwana nabo, nansha shi balopwe kebamukōkelepo. Wādi ulonga namino mwanda wa kwilombola’mba i Leza wa bine. (1 Balopwe 20:13, 26-30) Ino mu kino kitatyi, Yehova wākweshe bantu bandi mwanda Asa wāmukulupile. Yehova wālondolwele milombelo ya Asa, nandi wānekenya bulwi. (2 Bilongwa 14:12, 13) Mwenda mafuku, Asa wālonga kilubo kikatampe na kulomba’ko mulopwe wa Shidea bukwashi, pa kyaba kya kulomba Yehova. (1 Balopwe 15:16-22) Nansha nankyo, Yehova wāmwene amba Asa umusenswe. Mutyima wandi wādi “mubwaninine ne Yehova mafuku andi onsololo.” I muswelo’ka otubwanya kwiula kimfwa kiyampe kya Asa?
7, 8. Le ukeula Asa namani?
7 Le tukayuka namani shi twi bepāne na mutyima mubwaninine kudi Yehova? Tubwanya kwiipangula’mba: ‘Le nkakōkela Yehova nansha pobimweka bu bikomo? Lelo ne musumininwe ne pa mfulo kulama butōki bwa kipwilo?’ Vuluka bukankamane bwādi na Asa pa kubikula nkambo wandi pa kitenta kya bu inamfumu! Padi kyaba kimo nobe usakilwa bukankamane na bwa Asa. Kimfwa, le ukalonga namani shi muntu wa mu kisaka nansha mulunda nobe walonga bubi ne kupela kwisāsa, ku mfulo wapangwa? Le ukasumininwa kuleka kupwana na uno muntu? Le mutyima obe ukakutonona ulonge bika?
8 Pamo bwa Asa, kyaba kimo tubwanya kulanga’mba bantu bonso betulwanga. Padi bakwenu ba ku masomo nansha badimu bakuzawilanga amba mwanda wi Kamoni wa Yehova. Pakwabo i ku kaji kobakumona bu kilubi pa kulomba konje mwanda’tu wa kwenda ku kitango nansha amba kwingilangapo mansá a ntentekelo ku kaji. Mu ino myanda, kulupila mudi Leza mwālongele Asa. Lomba Yehova, kankamana, ne kulonga nyeke byoloke. Vuluka’mba Leza wākomeje Asa, nanshi nobe ukakukomeja.
9. I muswelo’ka otubwanya kusangaja Yehova potusapula?
9 Asa kādipo wilangila aye mwine, ino wākankamikile bakwabo “kukimba Yehova.” Netu tukwashanga bantu batōte Yehova. Umonanga potusapwila bakwabo myanda yandi. Bine usangalanga bininge pa kumona’mba tuloñanga namino mwanda tumusenswe ne amba mwanda tutele bantu mutyima ne kwibasakila būmi bwa kumeso!
YEHOSHAFATA WĀKIMBILE YEHOVA
10, 11. I muswelo’ka otubwanya kwiula Yehoshafata?
10 Yehoshafata mwanā Asa “wananga mu dishinda dya shandi Asa.” (2 Bilongwa 20:31, 32) Namani le? Pamo bwa shandi, Yehoshafata wākankamikile bantu bendelele kutōta Yehova. Wātumine bana-balume mu bibundi bya Yuda bakafundije bantu “mukanda-wabijila wa Yehova.” (2 Bilongwa 17:7-10) Wāendele’nka ne ku bifuko bya kungala kwa bulopwe bwa Isalela, ku bantu ba mu ngulu ya Efelaimi, “webajokeja kudi Yehova.” (2 Bilongwa 19:4) Yehoshafata i mulopwe “wakimbile Yehova ne mutyima wandi onso.”
11 Dyalelo, Yehova usakanga bantu ba ntanda yonso bafundijibwe myanda yandi, kadi netu tubwanya kukwasha ku uno mwingilo. Le wi mwitungile kitungo kya kwingila uno mwingilo kweji ne kweji? Le usenswe kufundija bakwabo Bible amba nabo bashilule kutōta Yehova? Le ulombelanga pa uno mwanda? Shi wielele’ko, Yehova ukakukwasha ushilule kifundwa kya Bible. Lelo usangelanga kwifunda na muntu Bible nansha shi bikulomba kujimija’ko kyobe kitatyi kya kukōkolokwa? Pamo bwa Yehoshafata wālongele bukomo bwa kukwasha bakwabo bashilule monka kwingidila Yehova, netu tubwanya kulonga bukomo bwa kukwasha boba kebakingilanga. Kadi bakulumpe pa kipwilo bakwatanga’ko mpangiko ya kukwasha bapangwe badi mu mwaba wa kyabo kipwilo, boba ke baleke bubi bobadi balonga.
12, 13. (a) Pāzakele Yehoshafata, le wālongele’po namani? (b) Mwanda waka tufwaninwe kulonda kimfwa kya Yehoshafata?
12 Pamo bwa shandi Asa, Yehoshafata nandi wākulupile mudi Yehova pāile kibumbo kikatampe kulwa na Yuda. (Tanga 2 Bilongwa 20:2-4.) Wākwetwe moyo, wālomba Yehova amukwashe. Mu milombelo yandi, wānenene’mo amba abo bene kebabwanyapo kunekenya balwana. Wānena monka amba aye ne bandi bantu kebayukilepo ne kya kulonga kine. Yehoshafata kātatenepo amba Yehova ubwanya kwibakwasha. Wānenene amba: “Meso etu adi podi.”
13 Pamo bwa Yehoshafata, tubwanya kitatyi kimo kukomenwa kya kulonga mu mwanda kampanda, kadi twazakala’nka ne kuzakala. (2 Kodinda 4:8, 9) Ino vuluka byālongele Yehoshafata. Wālombele Yehova ku meso a bonso, ne kumusapwila mobazozele. (2 Bilongwa 20:5) Mitwe ya bisaka ibwanya kwiula kimfwa kya Yehoshafata. Lomba Yehova akukwashe pamo na kisaka mulwe na makambakano ne kuyuka kya kulonga’po. Kokikwatwa bumvu amba ba mu kisaka basa kwivwana ino milombelo. Bakajingulula mokulupidile Yehova. Byaākweshe Yehoshafata, nobe ukakukwasha.
HEZEKIA WĀENDELELE KULONGA KYOKYA KIYAMPE
14, 15. I muswelo’ka wākulupile Hezekia mudi Leza ne pa mfulo?
14 Hezekia i mulopwe mukwabo “walamete kudi Yehova.” Wāmulamete nansha byāshile shandi kimfwa kibi na kutōta bilezaleza. Hezekia “Wafundula mitenta, ne kutyumuna bipanda, ne kutema Ashela; ne kutyumuna tutyetutye nyoka wa mukuba wapungile Mosesa,” wāmutyumwine mwanda bene Isalela bādi ke batōta nyoka wa mukuba’wa. Hezekia wādi mwipāne na mutyima mutuntulu kudi Yehova. Wāendelele kulama “bijila bya Yehova byāsoñenye Mosesa.”
15 Pādi pabikele Hezekia, kibumbo kya basola bakomokomo ba Ashidia kyāiya kutekela Yuda kasāla ne kwibazakaja amba kisa konakanya Yelusalema. Senakediba, mulopwe wa Ashidia, wāfutulwile Yehova, kanena Hezekia etūle kwadi. Mu kino kitatyi kya makambakano, Hezekia wākulupile ne pa mfulo mudi Yehova ne kumulomba bukwashi. Wāyukile amba Leza udi na bukomo kupita bene Ashidia ne amba ubwanya kupandija bantu bandi. (Tanga Isaya 37:15-20.) Leza wālondolwele milombelo yandi na kutuma mwikeulu wāipaya basola bene Ashidia 185 000.—Isaya 37:36, 37.
16, 17. I muswelo’ka obwanya kwiula Hezekia?
16 Mwenda mafuku Hezekia wābela ke lufu lonka. Mu kino kitatyi kya makambakano, wālombele Yehova avuluke kikōkeji kyandi ne kumukwasha. (Tanga 2 Balopwe 20:1-3.) Yehova wāivwene milombelo ya Hezekia ne kumubelula. Kupityila ku Bible, tuyukile amba dyalelo ketukatengelapo Leza etubelule nansha kwitulepeleja’ko būmi mu kingelengele. Ino pamo bwa Hezekia, netu tubwanya kukulupila mudi Yehova etukwashe. Tubwanya kumulomba’mba: “Yo! a Yehova nakwisashila, bamvuluke bidi byo nananga ku meso obe mu bu-binebine ne mutyima mubwaninine.” Lelo ukulupile amba Yehova ukakuta nyeke mutyima, nansha ke podi mu misongo?
17 I muswelo’ka mukwabo otubwanya kwiula’mo Hezekia? Padi kudi bintu bitukambakanya mu kipwano kyetu na Yehova nansha kwitujimijija kitatyi kya kumwingidila. Kimfwa, bantu bavule dyalelo bamonanga bantu bwa bilezaleza. Batumbijanga bantu enka ne bantu bokebayukilepo bene. Bavule bajimijanga kitatyi kivule na kutanga yabo myanda ne kutala mafoto abo. Nansha divule bengidijanga makela a kyungwija nansha bingidilwa bikwabo bya kwisamba na bantu pa Entelenete. Shako, tubwanya kwisamba na ba mu kisaka kyetu nansha na balunda netu kupityila ku bino bingidilwa. Inoko tubwanya kujimija kitatyi kivule na kutwela pa mateba a kyungwija. Tubwanya’nka ne kwitatula shi bantu bavule betulombola’mba basenswe mafoto etu ne myanda yotunenene pa Entelenete. Kadi shi abetulombola’mba bantu kebakitalenga’byopo, tubwanya kufītwa. Tubwanya kuboila ñeni ku kimfwa kya mutumibwa Polo, Akwila, ne Pishila. Le ulanga bādi bapityija kitatyi difuku ne difuku na kubandila kakintu ne kakintu kalongele bantu, nakampata boba kebengidilapo Yehova? Bible unena’mba Polo wēpene “bininge na kufundija mwanda.” Kadi ba Akwila ne Pishila bādi bapityija kitatyi na kusapula ne kushintulwila bakwabo “dishinda dya Leza mobyolokele kutabuka.” (Bilongwa 18:4, 5, 26) Tubwanya kwiipangula’mba: ‘Lelo ntadijanga kutyina bantu bakangikadila bwa bilezaleza? Lelo ngepukanga kujimija kitatyi ku bintu bya mvubu mityetye?’
YOSHIA WĀKŌKELE BIJILA BYA YEHOVA
18, 19. I muswelo’ka otubwanya kwiula Yoshia?
18 Mulopwe Yoshia nandi wākōkele bijila bya Yehova na “mutyima wandi onsololo.” (2 Bilongwa 34:31) Yoshia wādi nkanununa wa Hezekia. Pa bwanuke, “washilula kukimba Leza wa Davida.” Aye pa kubwanya myaka 20, wāfundula butōtyi bwa bilezaleza mu ntanda ya Yuda. (Tanga 2 Bilongwa 34:1-3.) Yoshia wālongele bukomo bwa kusangaja Yehova kutabuka balopwe bavule ba Yuda. Difuku dimo, kitobo mukatampe wāsokola mukanda wa bijila wa Leza mu tempelo. Padi uno mukanda wālembelwe na Mosesa mwine! Mulembi pa kumutangila’o, Yoshia wājingulula’mba ufwaninwe kulonga bivule pa kwingidila Yehova ne pa mfulo. Wākankamika ne bakwabo balonge mwalongela. Ku mfulo, bantu “kebafundukilepo ku kulonda Yehova” mu mafuku onsololo a Yoshia.
19 Shi wi nkasampe, ubwanya kwiula Yoshia ne kuyuka Yehova senene. Padi Yoshiya wāboile ñeni ku byātene Mulopwe Manase, nkambo wandi wēsāshile, amba Yehova udi na mutyima wa kulekela. Nobe ubwanya kuboila ñeni ku bantu batame ba mu kyenu kisaka ne ba mu kipwilo. Babwanya kukusekunwina bintu bivule bibalongele Yehova. Kadi, vuluka mweivwanine Yoshia pa kupwa kwivwana binena Bisonekwa. Wādi na kipyupyu kya kusangaja Yehova ne kushinta kiponka na ponka. Shi utange Bisonekwa, nobe ukasumininwa bininge kukōkela Yehova. Ku mfulo, kipwano kyobe nandi kikaninga kadi ukekala na nsangaji. Ebiya ukekala na mutyima wa kusapwila bantu bakwabo myanda yandi. (Tanga 2 Bilongwa 34:18, 19.) Powifunda Bible, padi ukamona’mba kudi miswelo mikwabo yobwanya kwilumbulula poingidila Leza. Shi bidi nankyo, longa bukomo bwa kushinta na mwālongele Yoshia.
INGIDILA YEHOVA NA MUTYIMA MUBWANININE!
20, 21. (a) Lelo bano balopwe baná botwesambila’po bādi beifwane mu myanda’ka? (b) I bika byotukabandaula mu kishinte kilonda’ko?
20 I bika byotwefunda ku bano balopwe baná ba Yuda bāingidile Yehova na mutyima mubwaninine? Bano bana-balume bādi basumininwe kusangaja Yehova ne kumutōta mu būmi bwabo bonso. Bādi bakulupila Yehova pādi pebatamba balwana bakomokomo. Ino kya mvubu kutabuka, bāingidile Yehova mwanda wa buswe bobādi bamuswele.
21 Nansha bano balopwe baná byobālongele bilubo mwanda wa kubulwa kubwaninina, ino bāsangeje Yehova. Wāmwene bidi mu mutyima wabo ne kumona’mba bamusenswe bya binebine. Netu twi bampikwa kubwaninina kadi tuloñanga bilubo. Inoko tukasangaja Yehova shi wetumona tumwingidila na mutyima mubwaninine. Mu kishinte kilonda’ko, tukesambila pa ñeni yotubwanya kuboila ku bilubo bya bano balopwe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Mwasambilizya Antu Icumi
Kutandika umu Sepetemba, mu kabuku kakuomvya pa kulongana ukwakuti Swe Ina Klistu nu Mulimo Witu mumayanga amazwi apya aakutulangilila ivya kusimikila umu cipande icakuti “Mwasambilizya Antu Icumi.” Cino tulalondesya ukucita, u kulanda icumi ca muli Baibo apa masambililo akutandikilako, ukuomvya iuzyo ni lembelo.
Ndi cakuti twazana umuntu akulondesya ukusambilia Baibo, tungalandako ivyeo ivyakuti aalondesya ukuti tukaswilileko, limwi tungamusiila kapepala kamwi, lupapulo nanti ukumutambisyako kavidyo kamwi akaya pa jw.org. Tulinzile ukuswililako zuwa pakuti tukatwalilile ukulanzyanya nawe. Ivyeo ivilaaya umu mazwi yaa alino na malyasi yano aasambi yalaalanda vilafuma umu vipande ivyaya umwi buku lyakuti Uzye Baibo Ikatusambilizya Vyani? Umwi buku kwene lii, tungazana mauzyo na yauze na malembelo yano tungaya tukaomvye ndi twaswililako kuli wino twasimikiile nanti uku kutungulula isambililo ukuomvya sile Baibo itupu.
Kwaya sile inzila yonga ikatungulula uku umi. (Mate. 7:13, 14) Pa mulandu wakuti tukasimikila antu aya umu mipepele ipusane-pusane nupya afuma umu mpanga izipusane-pusane, tulinzile ukuyanena icumi ca muli Baibo icingayafika pa mwenzo. (1 Tim. 2:4) Ndi cakuti twamanyikisya amalyasi apusane-pusane aya muli Baibo nu kumanya ivya kusimikila, ‘tulasambilizya ningo ilandwe lya cumi,’ tulaya nu luzango cuze, nupya tulauvwa ningo sana ukusambilizya yauze icumi.—2 Tim. 2:15.


text:
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Imfwa Yakwe Yesu Yalenga Tutaile Ukuti Afwe Yalatuutuluka
Iciusyo cikalenga twaelenganya sana apa visuma ivilacitika uku nkoleelo pa mulandu wakuti Yesu wapeezile umi wakwe pakuti atukulule, cimwi pali vivyo u kutuutuluka. Yeova atalondanga ukuti antu yaafwa. Ali mulandu kwene uno ukufwilwa kukalenga twauvwa sana ulanda. (1 Kol. 15:26) Lino Lazalo wafwile, Yesu uvwile sana uyi lino waweni kuno asambi yakwe yakuloosya. (Yoa. 11:33-35) Pa mulandu wakuti Yesu akakolanya Isi, fwandi tungataila ukuti na Yeova kwene akauvwa sana uyi ndi walola vino tukuvwa ulanda pa mulandu wa kufwilwa. (Yoa. 14:7) Yeova akaelenganyapo sana apa nsita ino alatuutulula aomvi yakwe, naswe kwene tulinzile twaelenganya vino cilaya apa nsita iiyo.—Yobo 14:14, 15.
Pa mulandu wakuti Leza ataya uwa cimvulunganya, fwandi tungazumila ukuti nu kutuutuluka kwa yafwe nako kwene kutalaya ukwa cimvulunganya. (1 Kol. 14:33, 40) Antu yalaya nu luzango wakwe cimwi lino yalazengela aalatuutuluka, yatalauvwa ulanda kwati yali pa cililo. Uzye mukaelenganya sana pali vino aafwe yalatuutuluka maka-maka ndi mwaya nu ulanda? (2 Kol. 4:17, 18) Uzye mukataizya Yeova pali vino watupeela Umwanakwe kuti atukulule alino na pali vino watulondolwela umu Malembelo ukuti aafwe yalaya nu umi nupya?—Kolo. 3:15.
Aacuza inu ci na ya lupwa yano mukalondesya sana ukwizalola kuno yatuutuluka?
Aaweni pali yano yalembwa muli Baibo yano mukalondesya sana ukwizalola alino nu kulanda nayo?


text:
Kalata Kufuma Kwi Umba Likatungulula
Kuli Mwemuno Mwatemwa Yeova:
Yesu walanzile ati: “Mulamanya cumi ca pali Leza, nga ni cumi cilamukulula.” (Yoane 8:32) Kwene amazwi yaayo yakatukomelezya cuze! I cumicumi umuntu angakwanisya ukumanya icumi nu mu manda kwene yaa atale “akusyalikizya” lino umu nsi mwavula intumpu nu usomvi. (2 Timoti 3:1) Uzye mukaiusya vino muvwile lino mwamanyile icumi ca muli Baibo? Mufwile mwazanzile cuze!
Lelo, nanti cakuti cacindama sana ukumanya icumi alino nu kuombesya umulimo wa kunena yauze pa cumi kwene cico, tufwile nu kulemasya ukuti twacita ivintu kulingana ni cumi. Pa kucita vivyo, tufwile ukwikala umu kutemwa kwakwe Leza. Uzye i cani icikalondeka pakuti umwi aikale umu kutemwa kwakwe Leza? Amazwi yano Yesu walanzile usiku lino atatala wafwa, yaka-asuka icuzyo cii. Waneenyile atumwa yakwe acumi ati: “Ndi mwayela masunde yane, ale lyonsi mumaikala mu kutemwa kwane, ndi vino nani nkayela masunde yakwe Tata nu kwikala mu kutemwa kwakwe.”—Yoane 15:10.
Amazwi yaa yakalangilila ningo ukuti Yesu watwaliliile umu kutemwa kwakwe Leza pa mulandu nu kuyela masunde yakwe Isi. Na ndakai kwene avino tufwile ukucita. Pa kutwalilila ukwikala umu kutemwa kwakwe Leza, tulinzile ukucita ivintu kulingana ni cumi cino twasambilila. Uwanda kwene uuwa amanguzi Yesu walanzile nu kuti: “Mwati mumanya vintu vii, nga ndi mukuvicita mulaya alongo.”—Yoane 13:17.
Tukutaila nu mwenzo onsi ukuti ibuku lii lilamwavwa ukutwalilila ukucita ivintu kulingana ni cumi, nupya ukucita vivyo kulamwavwa ukutwalilila ukwikala ‘umu kutemwa kwakwe Leza . . . nu kwizapeelwa umi wape.’—Yuda 21.
Iumba Likatungulula Ilya Nte Zyakwe Yeova


text:
SHAPITA WA DIKUMI NE KITEMA
Wilame mu Buswe bwa Leza
Kuswa Leza kushintulula namani?
I muswelo’ka otukokeja kwilama mu buswe bwa Leza?
Yehova ukesela namani boba belama mu buswe bwandi?
1, 2. I kwepi kwampikwa kyaka kotukokeja kunyemena dyalelo?
FWATAKANYA shi wenda mu dishinda koku kimpumpu kipukuma. Kūlu kubafīta fututu. Mapeni abashilula kupena, mikungulo nayo keikungula, ku mfulo mvula kanoke kinya kikuka milungu. Ubanyema lubilo, wenda ukimba mwa kufyama. Amba wele meso kufula kwa dishinda, ubamone’ko kitanda. I kikomo senene, mūmu tē, kadi mudi’tu dyangi shē. Bine ukasangela muntu’mwa!
2 Netu tudi mu bitatyi bya bimpumpu. Ngikadilo ya ntanda yendanga ibipila’ko. Ino shako kudi kitanda nansha mpakala yampikwa’mo kyaka, mu kinyemeno motukokeja kulamibwa lonso ku bibi. Le i mwepi le? Imvwana mufundijija Bible, amba: “Nkemunenena Yehova na’mba aye i mpakala yami, i munsakwa mwami; wami Leza mo nkulupile.”—Ñimbo 91:2.
3. Yehova ukekala kinyemeno kyetu namani?
3 Langa’po bidi! Yehova, Umpangi ne Mubikadi wa diulu ne ntanda, ukokeja kwikala mpakala yetu ya kwitukinga. Ukokeja kwitulama senene, mwanda udi na bukomo bupityile bwa muntu nansha kintu kyo-kyonso kikimba kwitusanshija. Nansha shi abetusanshija, Yehova ukokeja kupwija bibi byonso bitufikila. Ino Yehova ukekala kinyemeno kyetu namani? Tufwaninwe nanshi kumukulupila. Kadi, Kinenwa kya Leza kitusoñanya’mba: ‘Mwilamei mu buswe bwa Leza.’ (Yude 21) I amo, tufwaninwe kwilama mu buswe bwa Leza, ko kunena amba kuloeja kipwano kyetu kya buswe na Tata wetu wa mūlu. Nabya tukakulupila amba i kinyemeno kyetu. Ino tukaningija namani kino kipwano?
KUJIULA NE KWITABA KU BUSWE BWA LEZA
4, 5. I miswelo’ka imoimo ilombwele’mo Yehova buswe bwandi kotudi?
4 Pa kwilama mu buswe bwa Leza, tufwaninwe bidi kwimvwanija muswelo witulombolanga Yehova buswe. Langa bidi bufundiji bumobumo bwa mu Bible bowafunda mu dino dibuku. Yehova byadi Umpangi, i mwitupe ntanda bu kīkalo kyetu kilumbuluke. I mudinge’po bidibwa ne mema, bungibungi bwa bipangwa, būmi bwa banyema, ne bintu bivule bya buya bwa dyangi. Kadi Leza byadi Mushiludi wa Bible, i mwitusokwele dijina ne ngikadilo yandi. Kadi Kinenwa kyandi kitulombola amba wātumine Yesu wandi Mwana muswe pano panshi, wāmuleka etususukile ne kwitufwila. (Yoano 3:16) Le kino kyabuntu kidi na kamweno’ka kotudi? Kyo kitupa lukulupilo lwa būmi bwa kutendelwa mu mafuku āya kumeso.
5 Lukulupilo lwetu lwa mu mafuku āya kumeso lwimanine ne pa kintu kikwabo kilongele Leza. Yehova i mushimike umbikalo wa mūlu, ke Bulopwe bwa Meshiasa kadi. Panopano ponka busa kupwija masusu onso ne kwalamuna ntanda ke paladisa. Langa’po bidi! Tukokeja kwikala’mo nyeke mu ndoe ne mu nsangaji. (Ñimbo 37:29) Pano’ko bidi, Leza i mwitupe buludiki bwa mwa kwikadila na būmi bulumbuluke tamba’nka pano. Kadi i mwitupe kyabuntu kya milombelo, dishinda didi pululu dya kwisamba nandi. Ino i miswelo’tu mityetye Yehova yalombwele’mo buswe bwandi ku bantu bonso ne kodi abe bunka bobe.
6. Le ukokeja kwitaba namani ku buswe bukuswele Yehova?
6 Kipangujo kya kamweno kyofwaninwe kubandaula i kino: Le nketaba namani ku buswe bwa Yehova? Bavule bakanena’mba, “Eyo, nami mfwaninwe kuswa Yehova.” Le nobe ye momwena? Yesu wānene amba kino kyo kijila kikatampe kipityile byonso, amba: “Sanswa Yehova Leza obe na mutyima obe onso ne na muya obe onso ne na ñeni yobe yonso.” (Mateo 22:37) Bine, kudi bubinga buvule bofwaninwe kuswila Yehova Leza. Ino le kwimona amba udi na buswe bwa uno muswelo kyo kintu kimo kete kilombwa pa kuswa Yehova na mutyima, na muya, ne na manwa obe onso?
7. Le kuswa Leza i enka kwimona’tu amba umuswele? Shintulula.
7 Monka mwikilombwela Bible, kuswa Leza ke enkapo kwimona amba umuswele. Bine, kwiimvwana amba uswele Yehova kudi na kamweno, inoko yo ngalwilo’tu ya kumulombola buswe bwa bine. Eyo, museke wa kipa udi na mvubu pa kusaka amba wikale na mutyi upa’ko bipa. Ino shi usaka kipa, le ukasangala shi muntu wa kupe’nka museke onkaonka? Nansha dimo! Ne kwimona bu muntu uswele Yehova Leza nako mo monka, i ngalwilo’tu. Bible ufundija’mba: “Buno namino bo buswe bwa Leza, amba tulame mbila yandi; kadi mbila yandi keilēmangapo, aa.” (1 Yoano 5:3) Nanshi buswe bwa bine bwa kuswa Leza bufwaninwe kupa bipa bilumbuluke. Bufwaninwe kumweka mu bilongwa.—Tanga Mateo 7:16-20.
8, 9. I muswelo’ka otukokeja kuswa Leza ne kumufwija’ko?
8 Tulombolanga amba tuswele Leza shi tulama mbila yandi ne kulonda misoñanya yandi. Kebikolepo mpata kulonga uno muswelo. Bijila bya Leza kebilēmangapo, mhm, ino i bitūlwe’ko mwanda wa twikale na būmi buyampe, bwa nsangaji, ne botutondwa senene. (Isaya 48:17, 18) Shi tulonde buludiki bwa Yehova, nabya i Tata wetu otufwija’ko bikatampe pangala pa bintu byonso byetulongele. Ino i kya bulanda, mwanda i batyetye kete bafwija’ko Leza mu ino ntanda ya dyalelo. Ketusakilepo kwikala bantu bampikwa mutyima wa kufwija’ko, pamo bwa bamobamo ba mu kitatyi kyādi Yesu pano panshi. Yesu wābelwile ba makopo dikumi, ino umo kete ye wājokele kumufwija’ko. (Luka 17:12-17) Bine, twikalei pamo bwa yewa umo wāfwijije’ko, ke pamopo bwa boba kitema bampikwa mutyima wa kufwija’ko!
9 Shi ke pano, i mbila’ka imoimo yotufwaninwe kulama? Ke tudi besambile pa imoimo mu dino dibuku, ino leka tupituluke’mo mityetye. Kulama mbila ya Leza kuketukwasha twilame mu buswe bwandi.
FWENA BININGE KUDI YEHOVA
10. Shintulula mwanda waka i kya kamweno twendelele kwifunda kuyuka Yehova Leza.
10 Kwifunda kuyuka Yehova i ditabula dya kamweno pa kufwena kwadi. I mwanda wa kulonga nyeke nyeke. Shi wadi amba udi panja pa mashika bufuku ota mudilo, le wadi wa kuleka lubimbi lwenda lufifila (lububalala) ne kubula? Nansha dimo. Wadi wa kwendelela na kusonshila nkuni mwanda wa lubimbi lwendelele na kwaka ne kukukabija. Būmi bobe budi mu kyaka! Pamo’nka bwa nkuni ishinsakanibwa nayo mudilo, “kuyukidija Leza” kukashinsakanya nyeke buswe bwetu botuswele Yehova bwikale bukabe.—Nkindi 2:1-5.
11. Bufundiji bwa Yesu bwādi na lupusa’ka pa balondi bandi?
11 Yesu wādi usaka balondi bandi bekale nyeke na buswe buloe kadi bukabe bobaswele Yehova ne Kyandi Kinenwa kilēme kya bubine. Yesu pa kupwa kusanguka, wāfundije bana bandi ba bwanga babidi bupolofeto bumobumo bwa mu Bisonekwa bya Kihebelu bwāfikidile padi aye. Byāikala namani? Bana ba bwanga’ba bānene’mba: “Le mityima yetu keyadipo itēma mudilo paadi wisamba netu mwishinda, paadi witushintulwila ne pa mfulo Bisonekwa?”—Luka 24:32.
12, 13. (a) Bavule badi mu ntanda ya dyalelo, buswe bwabo bobaswele Leza ne Bible ke budi namani? (b) Tukalonga namani buswe bwetu buleke kutalala?
12 Nobe powayukile dibajinji byobya bifundija Bible, mwene waimvwene mutyima obe ukabijibwa na nsangaji, na bupyasakane, ne na buswe bwa kuswa Leza? Bine, waimvwene uno muswelo. Bavule bene bemvwananga uno muswelo. Ino kyashala pano i kino: kulama buno buswe kashā bukaba ne kwendelela na kwibutamija. Ketusakilepo kulonda bisela bya ntanda ya dyalelo. Yesu wālaile amba: “Buswe bwa bangi bene bukatalala.” (Mateo 24:12) Ukalonga namani buswe boswele Yehova ne bubine bwa mu Bible buleke kutalala?
13 Endelela na kwifunda kuyuka Yehova Leza ne Yesu Kidishitu. (Yoano 17:3) Languluka, nansha kulanga na mushike, pa byobya byowifunda mu Kinenwa kya Leza na kwiipangula’mba: ‘Le bino bibamfundija bika padi Yehova Leza? Lelo bibampe buluji’ka bukwabo bwa kumuswila na mutyima, na ñeni, ne na muya wami onso?’ (Tanga 1 Temote 4:15.) Kulanguluka kwa uno muswelo kukalengeja buswe boswele Yehova bwikale nyeke bukabe.
14. Le milombelo iketukwasha namani buswe botuswele Yehova bwikale nyeke buloe?
14 Muswelo mukwabo wa kulama buswe boswele Yehova bwikale nyeke bukabe i kulombela kitatyi ne kitatyi. (1 Tesalonika 5:17) Mu Shapita wa 17 wa dino dibuku, twafundile amba milombelo i kyabuntu kilēme kitupele Leza. Monka muloelanga kipwano kya bantu besamba kitatyi ne kitatyi pampikwa kafinda, ne kipwano kyetu na Leza nakyo mo monka, kikekala kikabe ne kyūmi shi tulombela kitatyi ne kitatyi. Nanshi i kipite buya milombelo yetu ileke kwikala ya kisela—ya kupituluka mu bishima byotwibidile kala, twadi’mo ke tudi’mo, pampikwa kumwekeja malango ne buluji bwinebwine. Tufwaninwe kwisamba na Yehova monka mwisambilanga mwana na shandi wa buswe. Shako, tukesamba na bulēme, inoko tulupula bitudi ku mutyima, pampikwa kafinda ne budimbidimbi. (Ñimbo 62:8) Bine, kwifunda Bible pa kasuku ne milombelo ya na mutyima umo i bintu bya kamweno mu butōtyi bwetu, kadi bitukwasha twilame mu buswe bwa Leza.
SANGELA BUTŌTYI BOBE
15, 16. Mwanda waka i kyendele’mo tumone mwingilo wa kusapula Bulopwe bu dyese ne kyabulēme?
15 Kwifunda Bible pa kasuku ne milombelo i bilongwa bibadilwa mu butōtyi botutōtela kufula. Ino pano tubandaulei bintu bikwabo bibadilwa mu butōtyi bwetu bumweka ku meso a bantu: kusapwila bakwetu nkulupilo yetu. Le kodi kala musapwile bantu bakwabo bubine bwa mu Bible? Shi i amo, nabya wasangedile dino dyese dya kutendelwa. (Luka 1:74) Kitatyi kyotusapula bubine butala padi Yehova Leza botufundile, nabya twingilanga mwingilo wa kamweno mpata upelwe bene Kidishitu bonso ba bine—wa kusapula myanda miyampe ya Bulopwe bwa Leza.—Tanga Mateo 24:14; 28:19, 20.
16 Mutumibwa Polo wādi umona mwingilo wandi bu kintu kya mvubu, wiwita bu kyabulēme. (2 Kodinda 4:7) Kulombola bantu myanda itala Yehova Leza ne mpango yandi o mwingilo upityile yonso ofwaninwe kwingila. I mwingilo wingidilwa Mfumu upityile bonso, uleta ne byabuyabuya bipite byonso. Kwingila uno mwingilo ko kukwasha bantu ba mityima miyampe bafwene kudi Tata wetu wa mūlu, bashilule ne kwenda mu dishinda ditwala ku būmi bwa nyeke! Le kudi kadi mwingilo uleta kuloelelwa kutabuka uno? Pakwabo kadi, kusapula bukamoni butala padi Yehova ne Kinenwa kyandi kutamijanga lwitabijo lobe ne kuloeja buswe bomuswele. Kadi Yehova utendelanga bukomo bolonga. (Bahebelu 6:10) Kwingila uno mwingilo nyeke ne na kininga kukakukwasha wilame mu buswe bwa Leza.—Tanga 1 Kodinda 15:58.
17. Mwanda waka mwingilo wa bwine Kidishitu i wa kupēlakana nao dyalelo?
17 I biyampe kadi kuvuluka amba mwingilo wa kusapula Bulopwe i wa kupēlakana nao. Bible unena’mba: “Sapula kinenwa, pyasakena’mo.” (2 Temote 4:2) Mwanda waka dyalelo dyo dine dya kupēlakana nao? Mwanda Kinenwa kya Leza kitulombola’mba: “Difuku dikatakata dya Yehova didi pabwipi, didi pabwipi ponka, ne kupeja’dyo nakampata.” (Zefenia 1:14) I amo, kitatyi aki kīya lubilo kya Yehova kufudija ngikadilo yonsololo ya bintu. Bantu bafwaninwe kudyumunwa! Banenwe kuyuka amba pano kyo kitatyi kya abo kutonga Yehova ekale Mubikadi wabo. Mfulo ‘keikejepo, mhm.’—Habakuka 2:3.
18. Mwanda waka tufwaninwe kutōta Yehova patōkelela pamo na bene Kidishitu ba bine?
18 Yehova usaka tumutōte patōkelela pamo na bene Kidishitu ba bine. O mwanda Kinenwa kyandi kinena’mba: “Twitei mityima batwe bene na bene mwanda wa kwikankamikila ku buswe ne ku mingilo milumbuluke, ne kuleka’byo kwibungila pamo mpika, na mwaibidila bamobamo, ino twikankamikei batwe bene na bene, nakampata pano pomwamona difuku dibafwena po pene.” (Bahebelu 10:24, 25) Kitatyi kyotwibungila pamo na banabetu betabije ku kupwila kwa bwine Kidishitu, twikalanga na mukenga mulumbuluke wa kutendela ne kutōta Leza wetu muswe. Ne kadi twitamijanga ne kwikankamika batwe bene na bene.
19. I muswelo’ka okokeja kuningisha bijimba bya buswe mu kipwilo kya bwine Kidishitu?
19 Ponso potwitana na bakwetu batōtyi ba Yehova, tuningishanga bijimba bya buswe ne bya bulunda mu kipwilo. I biyampe nanshi tukimbe biyampe bidi mu bakwetu, monka mukimbila Yehova biyampe motudi. Ke biyampepo kusaka banabenu mu lwitabijo bekale babwaninine. Vuluka amba bonso kebadipo mu ludingo lumo mu kutama kwa ku mushipiditu, ne amba batwe bonso tulubanga. (Tanga Kolose 3:13.) Kimba kupwana na boba baswele mpata Yehova, nabya nobe ukatama ku mushipiditu. I amo, kutōta Yehova na batutu ne bakaka ba ku mushipiditu kukakukwasha wilame mu buswe bwa Leza. Lelo Yehova upalanga namani boba bamutōta na kikōkeji ne belamine mu buswe bwandi?
KWATYIJA “BŪMI BWINEBWINE”
20, 21. Lelo “būmi bwinebwine” i būmi’ka, ne mwanda waka i lukulupilo lwa kutendelwa?
20 Yehova upalanga bengidi bandi ba kikōkeji mpalo ya būmi, ino le i būmi bwa muswelo’ka? Lelo bine wi mūmi dyalelo dino? Bavule bakanena amba malondololo adi patōka. Mwene yeu twesa, tudya, ne kutoma? Nanshi twi bōmi. Ne kadi mu bitatyi bya nsangaji, tukokeja’nka ne kunena’mba, “Buno shabo bo būmi bwine!” Inoko, Bible ulombola amba, mu buluji bwinebwine, i kutupu muntu dyalelo udi na būmi bwine.
21 Kinenwa kya Leza kitusoñanya tukwatyije “pototo būmi bwinebwine.” (1 Temote 6:19) Bino binenwa bilombola amba “būmi bwinebwine,” i kintu kyotukulupile kukatambula mu mafuku āya kumeso. Bine, potukekala babwaninine, tukekala bōmi mu buluji bonso bwa kishima, mwanda tukekala na būmi monka mwādi mwitusakila’bo Leza ku ngalwilo. Popa potukekala mu paladisa pano pa ntanda bakomo nkē, mu ndoe, ne mu nsangaji, po apo potukekala na “būmi bwinebwine”—būmi bwa nyeke. (1 Temote 6:12) Mwene luno i lukulupilo lwa kutendelwa?
22. I muswelo’ka okokeja kukwatyija “senene būmi bwa nyeke bwine”?
22 I muswelo’ka otukokeja kukwatyija “senene būmi bwa nyeke bwine”? Mu mwanda umo onka waādi wisambila’po, Polo wāsoñenye bene Kidishitu amba “balonge biyampe” kadi “bekale bampeta mu mingilo milumbuluke.” (1 Temote 6:18) Nanshi i kimweke patōka amba bivule bitala pa muswelo otwingidija bubine botufundile mu Bible. Ino le Polo wādi usaka kunena amba tukafutwa “būmi bulumbuluke” pangala pa mingilo milumbuluke? Ke amopo, mwanda na bubine, tukapebwa kino kyepelo ku “buntu” bwa Leza. (Loma 5:15) Inoko, Yehova uloelelwe kupala mpalo boba bamwingidila na kikōkeji. Wabilanga kukumona nobe wikele na “būmi bwinebwine.” Buno būmi bwa nsangaji, bwa ndoe, ne bwa nyeke bo butengēlwe na boba bonso belamine mu buswe bwa Leza.
23. Mwanda waka i kya kamweno kwilama mu buswe bwa Leza?
23 Umo ne umo umbukata mwetu ufwaninwe kwiipangula amba, ‘Lelo ntōtanga Leza mwalombwedile’kyo aye mwine mu Bible?’ Shi twibandaula dyuba ne dyuba, ne kulondolola amba i amo, nabya tudi mu dishinda dyoloke. Tukulupilei amba Yehova i kinyemeno kyetu. Ukanyongolola bantu bandi ba kikōkeji mu ano mafuku a mfulo a tuvutakanya twa ino ngikadilo ya bintu minunu. Kadi Yehova uketupandija ne kwitutweja mu ngikadilo ya bintu impya ya ntumbo yafwena’i. Bine, tukasangala mpata potukemwena kine kitatyi’kya! Ne kadi tukaloelelwa bya binebine pa kuyuka amba twatongele butongi boloke mu bula bwa mafuku a mfulo! Shi nobe walwile’ko kutonga buno butongi pano, bine kukabulwepo kumona “būmi bwinebwine,” būmi bwādi busaka kala Yehova Leza, mu bula bwa myaka yonso nyeke ne nyekeke!


text:
Ofweniko Abana Benu Abasankwa na Bamoye Ukupyungila BaYawe
“BaYesu balikulile ne mano ne fumbi ne butemwe bwa baLesa ne bwa bantu.”—LUKU 2:52.
INYIMBO: 41, 89
1, 2. (a) Findo ifi abafyashi abakwete abana abasankwa na bamoye balangulukapo? (b) Findo abana bangakonsha ukucita ili bali abasankwa na bamoye?
ABAFYASHI balasangalala makosa kani abana babatishiwa. Abana ba ba Berenice abali 4, bonse baalibatishiwe ili tabangakumanya imyaka 14. Ba Berenice baalilabiile ati, “Ukubona abana besu babatishiwa kwalitusangaleshe. Kabili icatusangaleshe makosa cakweba ati abana besu balisalulwilepo ukupyungila baYawe. Pano twalishibile ne kweba’ti abana besu baali ne kupita mu fyakukatasha.” Kani umwana wenu musankwa neli ni moye, ninshi na mwebo mungalukulanguluka pa fya kube’fi.
2 Uusambilile ifi abanike balanguluka ili balukukula alilabiile ati imyaka ya busankwa na bumoye ikateshe ku bana na ku bafyashi. Pano, abafyashi tabelelwepo ukulukulanguluka ati abana babo abasankwa na bamoye tapalipo ifi beshi. Kabili, alilabiile ati abana bacenjele, balalakanya makosa, kabili balafwaisha ukuba ne fibusa fyabo. Popele, ili abana benu bafika mu myaka ya busankwa na bumoye, bangaba pa bulunda ubukosele na baYawe, koti ni fyefyo baYesu baacitile ili baali abanice. (Pendeni Luku 2:52.) Bangawamyako ukusambisha kwabo kabili bangalukufwaisha ne kupyungisha mu milimo ya baLesa. Nakabili, bangalisalulwilapo abene pa fintu ifili koti kulituula kuli baYawe ne kulukubomfwila. Pano, findo ifi mwe bafyashi mungacita pakweba’ti mofweko abana benu ukupyungila baYawe? Ukusambililako kuli fyefyo baYesu baalukulangisha imibelo ya butemwe, ukulicefya, ne kukutuluka pa kusambisha abasambile babo kungamofweniko na mwebo ili mulukusambisha abana benu.
MULUKUTEMWA ABANA BENU
3. Findo baYesu baalukucita ifyalangishe ati baali cibusa ca basambile babo?
3 BaYesu tabaalipo lukoso baWishikulu ku basambile babo, sombi baali cibusa cabo. (Pendeni Yoane 15:15.) Akale, abaali bawishikulu tabalukwambaalapo makosa ne bapyungishi babo neli kubabuulako ifi balukulanguluka. Pano baYesu tabaalukubonapo abasambile babo koti bapyungishi. Balibatemenwe makosa kabili baalukuba nabo. Baalukulitemenwa ukubabuulako ifi baalukulanguluka na fyefyo baalukumfwa. Kabili ili abasambile babo baalukubuulishisha ifi baalukulanguluka, baYesu baalukukutika. (Mako 6:30-32) Ukwambaala muli yiyi inshila kwalilengeshe abasambile na baYesu ukuba ifibusa ifiweme, kabili kwalyofweleko abasambile ukulyanshikila ku mulimo baali ne kupeelwa.
4. Mwe bafyashi, findo mungacita pakweba’ti mube pa bulunda ne bana benu? (Boneni icikope icili pe buula 13.)
4 Nangaba’ti mulikwete amakosa pa bana benu, na mwebo mungaba ifibusa fyabo. Impindi ishingi ifibusa filaba pamo. Cipale mungacefyako impindi mupyunga imilimo ne kucita ifintu fimbi pakweba’ti mulukukwatako impindi ya kuba pamo ne bana benu. Ici cintu ici mwelelwe ukulangulukapo ne kutembelelapo makosa. Nakabili, ifibusa filatemwa fintu fimo. Popele, ishibeni ifi abana benu batemenwe, ifili koti ni nyimbo bakutikako, amafilimu batamba, neli ifyakwangala. Na mwebo esheni ukutemwa ifi nabo balitemwesha. Ba Ilaria, abekala ku Italy, baalilabiile ati, “Abafyashi banji baalukufwaisha ukwishiba inyimbo shesho nalukukutikako. Batata baali cibusa canji icipalamishe, kabili nalukulyumfwa umukakulukile kuli bo icakweba’ti nalukubabuulako ne fyamfiso.” Ukucito’bulunda ne bana ne kubofwako ukuba pa bulunda na baYawe tacalulapo ati amakosa enu pa bana acepako. (Amasamo 25:14) Abana benu bakabona ati mulibatemenwe kabili ati mulibacindikile. Kani mwacite’fyo cikaba icipubile kuli bo ukumubuuleniko ifintu ifili fyonse.
5. Cindo cali ne kofwako abasambile ba baYesu ukuba abasangalele ili balukupyungila baYawe?
5 BaYesu baalishibile ati abasambile babo baali ne kuba abasangalele kani balukufwaisha makosa ukupyungila baYawe kabili kani balukutulisha makosa icebo iciweme. Popele, baalibakoseleshe ukulukupyungisha mu mulimo wa kutulisha, kabili balibalaile ati baali ne kuba nabo impindi shonse.—Matayo 28:19, 20.
6, 7. Kani ukofwako abana benu ukulukupyunge’milimo ya baLesa impindi shonse kungalangisha shani ati mulibatemenwe?
6 Ukwakubula ne kukanika, mulafwaisha ati abana benu balukuli ifibusa fya baYawe. Kabili baYawe balafwaya mwebo ukusambisha abana benu ne kulukubalunjika. Balimupeeleni amakosa akucite’fyo. (AbaEfesa 6:4) Penka, mulyelelwe ukulukusambisha abana benu impindi shonse. Langulukeni pali cici: Mulafwaya ati abana benu balukuya ku sukuulu ni pakuti muliishi ati ukucite’fi kucindeme kabili mulafwaya ati bakeshibe ifintu ifingi. Mu kupalako, mulafwaya ati abana benu balukusangwa ku kubungana kwa pe kelesha, ku mabungano, na ku mapempelo acisoolo. Tali ifi basambilila kuli baYawe ni fyefyo ifingabalengesha ukupuluka? Popele, bofweniko ukufwaisha makosa ukulukusambishiwa na baYawe ne kwishiba ati bangabofwako ukuba ne mano. (Ifisimpi 24:14) Nakabili, mulukofwako abana benu ukulukuya mu kutulisha. Mulukutenteka baYesu pa kofwako abana benu ukulitemwesha ukupyungako umulimo wa kusambisha bambi Amashiwi abaLesa.
7 Kani ukulukulisambisha, ukulukubungana, ne kulukutulisha lyonse kungofwako shani abasankwa na bamoye? Ba Erin, abekala ku South Africa baalilabiile ati: “Fwe bana twalukulitamasha kani impindi yafika iya kusambilila Baibolo, ukuya mu kubungana, neli ukuya mu kutulisha. Shimbi impindi, twalukucita ifintu ku mushikila lukoso pakweba’ti kwilukubapo amapempelo acisoolo. Pano abafyashi besu tabalekelepo ukutofwako.” Ba Erin balatoota abafyashi babo pa kubofwako ukwishiba ati ukucite’fi fintu kucindeme. Pali ino mpindi, kani bafilwa ukuya mu kubungana neli mu kutulisha, balapyungisha pakweba’ti umuku uukakonkapo bakaye.
MULUKULICEFYA
8. (a) Kani baYesu baalilangishe shani ati balilicefeshe? (b) Kani ukulicefya kwa baYesu kwalyofweleko shani abasambile babo?
8 Nangaba’ti baYesu baali abawaminine, balilicefeshe kabili baalibuulile abasambile babo ati balukupengela ukofwako kwa baYawe. (Pendeni Yoane 5:19.) Kani ici calilengeshe abasambile babo ukuleka ukubacindika? Koku. Ili babwene ati baYesu baalicetekele baYawe, abasambile nabo baalicetekele baYesu. Ici calibalengeshe ukutenteka icakubwenako cabo ica kulicefya.—Ifyacitilwe 3:12, 13, 16.
9. Kani ukusumina ukubifya kwenu ne kulomba ukumufitulukileniko kungofwako shani abana benu?
9 Pano, ukupusanako na baYesu, fwebo tatuwamininepo kabili tulabifya. Pakuti pali fyefyo, mwe bafyashi mulyelelwe ukulicefya. Mulukwanuka ati kuli ifingi ifi tekuti mukonshepo ukucita, kabili ili mwabifya mulukusumina ukubifya kwenu. (1 Yoane 1:8) Ici cikofwako abana benu ukulukusumina ili babifya, kabili bakalukumucindikeni. Ku cakubwenako, tali mungacindika makosa umukulu wa ncito uusumina ati abifya ne kulomba ukumufitulukila ukucila uukaana ukubifya kwakwe? Ba Rosemary, abali ne bana batatu, balilabiile ati bo ne balume babo balukusumina ukubifya kwabo. Balibuulishishe ati, “Ici calilengeshe abana besu ukuba abakakulukile ukutubuulako ili baba ne bukatasho.” Nakabili balilabiile ati, “Twalisambishe abana besu ifya kushilisha amakatasho. Ili baisa ati tubofweko, lyonse twalukupyungisha amabuuku aalabila pali Baibolo, kabili twalukutembela nabo.”
10. Kani baYesu baalukulangisha shani ati balilicefeshe na lyelyo balukubuula abasambile babo ifyakucita?
10 BaYesu baalikwete amakosa akubuula abasambile babo ifyakucita. Pano, pakuti balilicefeshe, impindi ishingi balukubuula abasambile umulandu bababuulila ukucita fimo. Ku cakubwenako, tabababuulilepo lukoso ukutango’kupensela Ubufumu bwa baLesa ne kulungama kwabo. Sombi balilabiile ne kweba’ti: “Ifintu ifyo fyonse fikalundwapo pali mwebo.” Ili baYesu babuulile abasambile babo ukubula ukusololola neli ukweba abantu bambi, balibuulishishe ati: “Na mwebo mwingesa kwebwa. Ukwebo’ko ukumweba, na mwebo mukebwa fyopele’fyo.”—Matayo 6:31–7:2.
11. Kani ukubuula abana benu umulandu mwapangila ifunde kungabofwako shani?
11 Mulukufwaya impindi iyelelwe iya kubuula abana benu umulandu mwapangila ifunde. Kani baumfwisha umulandu mwapangila ifunde, bakalukumfwila. Ba Barry abakushishe abana 4, balilabiile ati, “Kani mulukubabuula abana umulandu mwapangila ifunde, bakamucetekeleni makosa.” Abana benu bakabona ati tamulukupangapo lukoso amafunde ni pakuti mulikwete amakosa akucite’fyo, sombi ni pakuti mulikwete imilandu ya cinenene iya kucitile’fyo. Nakabili, mulukwanuka ati abasankwa na bamoye talipo bana abanini. Balukusambilila ifya kulicitile’fintu, kabili balukufwaya ukulukulisalulwilapo abene ifyakucita. (AbaLoma 12:1) Ba Barry balilabiile ati, “Abasankwa na bamoye balyelelwe ukusambilila ifya kulisalulwilapo ukucite’fintu pakuti pa milandu ya cinenene talipo ni pali fyefyo balukumfwa.” (Amasamo 119:34) Popele, mulukulicefya ne kubuulako abana benu umulandu mwasalulwilapo ukucita fimo. Ici cikabofwako ukulukulisalulwilapo abene ifyakucita. Nakabili bakeshiba ati mulibacindikile kabili ati muliishi ukweba’ti nabo balukukula.
MULUKUKUTULUKA
12. Kani baYesu balilangishe shani ati balukukutuluka muli fyefyo baofweleko Petilo?
12 BaYesu balukukutuluka kabili balishibile ifi baali ne kofwako abasambile babo. Ku cakubwenako, ili baYesu babuulile abasambile babo ati baali ne kwipaiwa, Petilo alibabuulile ati ifya kube’fyo tafikacitikapo kuli bo. BaYesu baalishibile ati Petilo alibatemenwe, pano baalishibile ne kweba’ti ukulanguluka kwakwe pali ilya mpindi kwali kubipile. Kani baYesu balimofweleko shani pamo ne basambile bambi? Ica kutanga, baalilunjikile Petilo. Eli panuma balibuulishishe ifingacitika kuli babo abafilwa ukucita ukufwaya kwa baYawe mu mpindi ya makatasho. BaYesu nakabili balilabiile ati baYawe bakalambula abantu abatabakwetepo imibelo ya kulitemwa. (Matayo 16:21-27) Petilo alisambilileko kuli fyefyo bamofweleko.—1 Petilo 2:20, 21.
13, 14. (a) Findo fingalangisha ati abana benu balukupengela ukukosha ukucetekela kwabo? (b) Kani mungeshiba shani ukofwako mungapeela abana benu?
13 Lombeni baYawe ati bamofweniko ukuba ne kukutuluka pakweba’ti mulukwishiba ifi mungofwako abana benu. (Amasamo 32:8) Cipale mulibwene ati pali ino mpindi tabalipo abasangalele koti ni fyefyo baali kunuma, neli balalabila ifibipile pa bakwabesu. Cipale mungabona ati pali fimo ifi tabalukumubuulenipo. Tamwelelwepo ukulanguluka ati cipale kuli fimo ifibipile ifi abana benu balukucita mu bumfiso. * Pano, tamwelelwepo ukupufya ubukatasho neli ukulanguluka ati bukashila. Cipale mulyelelwe ukubofwako ukukosha ukucetekela kwabo.
14 Pakweba’ti mwishibe ifi mungofwako abana benu, mulukubepusha ifyakwipusha ifiweme kabili mu nshila iweme. Ici tungacipalanya ku kutapa amenda mu mukalo. Kani pa kutapa mulukutinta bwangu icakutapilako, tamukatapapo amenda aengi. Mu kupalako, kani pa kwipusha abana benu tamutekenyepo neli mulukubapangilisha ukulabila, tamukeshibapo ifi balukulanguluka. (Pendeni Ifisimpi 20:5.) Ba Ilaria balanuka ati ili baali bamoye, baalukufwaya ukulukuba pamo ne babyabo ba ku sukuulu pa mpindi iikulu, pano balishibile ati ukucite’fi takwawemepo. Abafyashi babo baalibwene ati kwali ifyalukubapensha ba Ilaria. Ba Ilaria balilabiile ati: “Kambi kasuba, balimbuulile ati balibwene ati nali umubombomene, kabili balinjipwishe ifyalukumpensha. Penka apo nalitatikile ukulila, kabili nalibalombele ati bangofweko. Balinkumbatile, kabili balimbuulile ati balyumfwishishe ifi nalukupitamo, kabili balindaile ukungofwako.” Penka apo abafyashi ba ba Ilaria balitatikile ukubofwako ukupanga ifibusa ifiweme mwi kelesha.
15. Ni cindo cimbi icilangisha ati baYesu baalukukutuluka?
15 Nakabili, baYesu balukulangisha ati balukukutuluka na lyelyo babona imibelo iweme mu basambile babo. Ku cakubwenako, ili Natanyeli aishibile ati baYesu baalifumine ku Nasaleti, alilabiile ati: “Kani mu Nasaleti muliishi ukufumamo iciweme?” (Yoane 1:46) Kani na mwebo eko mwali, nga mwalilangulukile ati Natanyeli ali ne musalululo neli ati takwetepo ukucetekela? Ifyo talipo efi baYesu balangulukile. Sombi, pakuti balukukutuluka kabili balishibile ati Natanyeli ali muntu wa bucine, balilabiile ati: “Ulya e muIshilaeli umwinenene utaakwete kutumpaika.” (Yoane 1:47) BaYesu baalikwete amakosa akwishiba ifyali mu mitima ya bambi, kabili balipyungishe aya amakosa ku kubonamo ifiweme mu bantu bambi.
16. Kani mungofwako shani abana benu ukulangisha imibelo iweme?
16 Nangaba’ti mwebo tamukwetepo amakosa akwishiba ifili mu mitima ya bantu, mungalukukutuluka. BaYawe bangamofweniko ukulukubonamo ifiweme mu bana benu abasankwa na bamoye. Ili abana benu babifya, mwilukulabila ati tabomfwapo. Tamwelelwepo ne kulanguluka ifya kube’fi pa bana benu. Sombi, mulukubabuula ati mulibwene imibelo yabo iweme kabili muliishi ati balafwaya ukucite’fintu ifiweme. Mulukubona ifiweme ifi bacita, ne kulukubatoota. Mulukubofwako ukulukulangisha imibelo yabo iweme pa kulukubapeelako imilimo ili caelelwa. Ifi efi na baYesu baalukucita ku basambile babo. Ili papitile lukoso umwaka umo na hafu ukufuma apo baYesu bakumanishishe Natanyeli (uwalukwitwa nakabili ati Batolomayo), balimupeele umulimo uukulu. Balibuulile Natanyeli ukuba intangishi yabo, kabili alipyungile uyu umulimo muli bucine. (Luku 6:13, 14; Ifyacitilwe 1:13, 14) Ici cilukulangisha ati tamwelelwepo ukulengesha abana benu ukumfwa ati tapalipo ifiweme ifi bangacita, sombi mulyelelwe ukubatoota ne kubakoselesha. Bofweniko ukwishiba ati nabo bangacita ifingamusangalasheni mwebo na baYawe, kabili ati bangapyungisha amakosa abo ku kupyungila baYawe.
MUKASANGALALA KANI MWASAMBISHA BWINO ABANA BENU
17, 18. Findo fikafumamo kani mwaofwako abana benu ukupyungila baYawe?
17 Na mwebo mungomfwa koti ni fyefyo intangishi Paulu yaumfwile. Paulu alibikile makosa akalango kuli babo abaali koti bana bakwe. Aba ni babo aofweleko ukusambilila pali baYawe, kabili alibatemenwe ukwakuti. Popele, ukulanguluka ati bamo pali baba bangaleka ukupyungila baYawe kwalukumusoomesha. (1 AbaKolinto 4:15; 2 AbaKolinto 2:4) Ba Victor, abakushishe abana batatu, balilabiile ati, “Imyaka ili abana besu bali abasankwa na bamoye yali iikateshe. Nangabe’fyo, pakuti twalukuba abasangalele pa mpindi ishingi, tatwalukubikapo makosa akalango ku makatasho twakwete. Kabili pakuti baYawe balitofweleko, paali ubulunda ubukosele pali fwebo ne bana besu.”
18 Mwe bafyashi, mulapyungisha ukusambisha abana benu ni pakuti mulibatemenwe makosa. Tulukumukoselesheni ati tekuleka ukucite’fi. Langulukeni lukoso pa kusangalala mukaba nako kani abana benu basalululapo ukupyungila baYawe kabili bapitilisha ukubapyungila muli bucine.—3 Yoane 4.
^ par. 13 Abafyashi bangapenda ifyebo ifingabofwako mwi buuku lya Ifipusho Abacaice Bepusha ne Fyasuko Ifingabafwa, Ibuuku 1, ibuula 317, ne Buuku 2, amabuula 136-141.


text:
IVYUMA IVYAYA UMWI ZWI LYAKWE LEZA | MAPINDA 12-16
Kuya na Mano Kwazipa Ukuluta Zaabu
U mulandu ci uno ukuyela na mano kwacindamila? Kukalenga umuntu ukukana cita iviipe nu kumucingilila pakuti aye nu umi. Kuya na mano kukaavwa sana mu mivwangile nu mu vicitwa.
Amano yakacingilila uku cilumba
16:18, 19
Umuntu aali na mano akailuka ukuti Yeova ali Ntulo ya mano yonsi
Yonsi yano yakwanisya vino yalondanga nanti akwata milimo iingi iyakuomba yafwile ukucenjela pakuti yataya ni cilumba na matutumuko
Amano yakalenga umuntu kuya ni mivwangile yampomvu
16:21-24
Umuntu wa mano akailuka nupya akaelenganya pa visuma vino yauze yakacita nu kulanda ivisuma pali aaliyo
Amazwi asuma yaziipa kwati uuci, aasi mazwi aakucisa


text:
BUYUMI BWETU BWACIKILISITU
Motwela Kusebenseshela Libuku lya Zimene Baibulo Ingatipunzitse
Mabuku a Zimene Baibulo Ingatipunzitse ne Zimene Baibo Imapunzitsa akoshana. Byakusebensesha kuyisha byonse bibili ibi bikute cancine-ncine cimo kayi bili mumundandanda wakoshana. Nacikabeco, libuku lya Zimene Baibulo Ingatipunzitse likute kusebensesha maswi apuba kunyumfwa kayi munshila ikute kufwambana kunyumfwika. Yapangilwa bantu bakute kushupika kunyumfwishisha libuku lya Zimene Baibo Imapunzitsa. Mucindi cakuba nenkani shakumapwililisho alibuku, (appendix) libuku lya Zimene Baibulo Ingatipunzitse likute maswi mang’ana akumapwililisho (endnotes) akute kupandulula mabala naamo nemiyeyo ili mumacapitala munshila itashupu kunyumfwa. Macapitala aliyawa mipusho yakutatikila olo kabokosi kakubwelulukamo. Koma, kumapwililisho kwacapita ili yonse kuli byancine-ncine byamu Baibolo byambwa mukufumfwipisha kupandulula maswi ali mucapitala. Mbuli libuku lya Zimene Baibo Imapunzitsa, libuku lya Zimene Baibulo Ingatipunzitse ingaliyabilwa pacindi ciliconse, nacikabeti ntelyo lili pabyakuyabila byamwenshi uyo. Ingatusebensesha aconi libuku ili lyalibela lya Zimene Baibulo Ingatipunzitse paciyo ca Baibolo?
MUKUFUMFWIPISHA: Bantu banji, nshila yetu yakwinshilamo ciyo ca Baibolo kupitila mukubelenga palagilafu mulibuku lya Zimene Baibo Imapunzitsa nekwipusha mwipusho bakute kwibona owa cena. Inga ito shikwiya nkacinshi cena cishobo olo kubelenga. Ito kacili ico, ingamusala kusebensesha libuku lya Zimene Baibulo Ingatipunzitse. Lino, inkani yamubufupi ili kumapwililisho acapitala ingesebenseshewa pakwiya kayi ingamumulimbikisha shikwiya kulibelengela enka inkani yonse. Cancine-ncine ciliconse camu Baibolo ingaciyishiwa kwabutali bwa mamineti ali 15. Mulandu inkani shamubufupi shakumapwililisho acapitala nkashikute kupandulula byonse bili mucapitala, mufundishi landikinga kulibambila cena maningi, kubikila mano kubilandikinga bya shikwiya wakendi. Ito mufundishi lasebenseshenga capitala pakwiya, inkani yamubufupi ili kumapwililisho ingawisebensesha kubwelulukamo.
MASWI AKUMAPWILILISHO KWALIBUKU: Maswi nemiyeyo ili kumapwililisho bili mumundandanda mbuli ncebibele nemumacapitala. Mufundishi ingosala kubandika maswi akumapwililisho alibuku lya Baibulo Ingatipunzitse pakwiya.


text:
ICIPUTUSHA 5
Bweleleni ku ‘Mwembeshi wa Myeo Yenu’
Kani na mwebo mulipitilepo mu makatasho aalabilwapo muli kakano akabuuku? Kani mulipitilemo, ishibeni ati talipo ni mwebo mwenka. Abapyungishi ba baLesa abengi—abaaliko mu mpindi ili Baibolo yalukulembwa ne baino mpindi—bonse balapita mu makatasho akube’fyo. BaYawe bangamofweniko ukushilisha amakatasho koti nifyefyo baofweleko abapyungishi babo abakale.
BaYawe bakamofweniko ukubwela kuli bo
ISHIBENI ati baYawe bakamofweniko ukubwela kuli bo. Bakamofweniko ukwishiba ifi mungacefyako ukubamba mu mutima, ukusomeshiwa umutima ne kubulo’kupenshiwa mu mutima pakuti pakuba na cimanga umuswetele. Namulifyefyo mungatatika nakabili ukupyungila baYawe pamo ne bapyungishi babyenu. Ifi mulukupitamo fingapalana ne fibaapitilemo abaKlistu bakutanga bamo, babo intangishi Petilo alembeele ati: “Mwebo mwali koti ni mbelele ishilukulilufya, sombi bukumo mulibweleele ku mwembeshi eku cilolo ca mitima yenu.”—1 Petilo 2:25.
Ukubwela kuli baYawe ecintu iciweme ici mwelelwe ukucita. Pakuti pando? Eli mungasangalasha baYawe. (Ifisimpi 27:11) Koti nifyefyo mwishi, ifitucita fingalengesha baYawe ukusangalala neli ukufitwa. Nangabefyo baYawe tabatupangilishapo ukubatemwa ne kubapyungila. (Ndutelonomi 30:19, 20) Umuntu uusambilile pa fya mu Baibolo alibuulishishe ici cebo muli iyi nshila ati: “Umutima wa muntu uli koti ciibi icitacisuukilapo posonde sombi mukati.” Ili twasalululapo ukupyungila baYawe pakuti pa kubatemwa cilaba koti twaisula ico iciibi. Ili twapyunga muli yeyo nshila, tulabapeela impese iiweme, ekweba ati bucine bwesu kulibo—kabili tulabalengesha ukusangalala ukwakuti. Mucinenene, takupo cimbi icingatulengesha ukusangalala ukucila pa kupyungila baYawe mu nshila iyi bafwaya.—Ifyacitilwe 20:35; Ukufisulula 4:11.
Ukulunda pali fyefyo, kani mwatatika nakabili ukupyungila baYawe, mukakwata ifimupengela mu fya baLesa. (Matayo 5:3) Muli iisa nshila? Abantu mu calo conse balepusha ati: ‘Mba nindo tubelele pa calo?’ Balafwaisha makosa ifyasuko ku fyakwipusha ifilabila pa mweo. Tulapengela ifya baLesa ni pakuti baYawe efibatupangile. Baalitupangile ati tulukusangalala ili tulukubapyungila. Takupo cimbi icitusangalasha ukucila pakwishiba ati tulukupyungila baYawe pakuti pa kubatemwa.—Amasamo 63:1-5.
Mwane ishibeni ati baYawe balafwaya mwebo ukubwela kuli bo. Nindo twalabilile fyo? Alakanyeni pali cici: Ili tabangalemba kano akabuuku balitembelelepo makosa. Cipale mwalipokelele aka kabuuku ku bakulu ba mwi kelesha neli ku mu Klistu mubyenu. Kabili mwalitemenwe ukukapenda ne kupyungisha ifimwapendelemo. Fyonse fi filukulangisha ati baYawe balamwanukeni. Mucinenene, balukumukulileni kuli bo mukutekanya .—Yoane 6:44.
Tungakoshiwa ukwishiba ati baYawe balanuka abapyungishi babo abalekele ukubapyungila. Ici ecakoseshe inkashi yesu Donna. Kailabila ati: “Panini panini kantatika ukuleka bucine, pano impindi ishingi nalukusangana ati ndukwalakanya pa mashiwi aali pa Masamo 139:23, 24, apalabila ati: ‘Muncentanishishe, (neli Mufwaya-fwaye muli nebo) mwe baLesa, mwishibo’mutima wanji: Mungeshe, mwishibe ukwalakanya kwanji, mubone kani muli nebo muli inshila yakubifya, muntangilile mu nshila ya muyayaya.’ Nalishibile ati nshaelelwepo ukulukucita ifya muli cici calo—nshinaelelwepo ukuba muli co—kabili nalishibile ati nalyelelwe ukuba lukoso mukwanshika kwa baYawe. Nalitatikile ukubona ati baYawe tabalubileko kuli nebo; Nalukupengela lukoso ukubwela kuli bo. Kabili ndisangalele pakuti ndibwelele kuli bo!”
“Nalitatikile ukubona ati baYawe tabalubileko kuli nebo, nalukupengela lukoso ukubwela kuli bo”
Tulukutembela ati na mwebo mukatatike nakabili ukulitemwesha “ ukusemba kwa baYawe.” (Neyamiya 8:10) Mukalitemwesho’kwakuti pakubwela kuli baYawe.


text:
Kani Indalama Mupyungisha Shilafuma Kwisa?
Umulimo wesu uwakutulisha ulofweleshiwa ne ndalama shesho Bamboni sha baYawe bapeela mukulitemenwa. Tatupishamo imbale ili tulukubungana kabili tabatubuulapo ukupeela ica pe kumi. (Matayo 10:7, 8) ) Pa mupunda wa kucite’fyo, tulabika utubokoshi apa tubunganina pakweba ati abalukufwaya ukupeelako impese bangacita fyopele fyo. Balacite’fyo ukwakubula ne kwishibikwa.
Cimbi icilengesha indalama shesu ukupyungishiwa bwino ni pakuti tatufoleshapo intangishi. Nakabili, tatulipilwapo pakuti pa kutulisha ku maŋanda onse ne pa tubunganina pali lukoso apelelwe.
Ifya mpese fyonse ifitumwa ku maofeshi esu, filapyungishiwa kukofwako abaponenwa ne makatasho, ukofwelesha ba mishonali ne bapyungishi bakwenda, ukofwelesha umulimo wa kwibaka apa kubunganina ne kupulinta ama Baibolo ne mabuuku ambi aalabila pali Baibolo.
Umuntu umo umo alasalululapo kani kupeela ifingapyungishiwa, ku mulimo wa kwenka kulya neli ifingapyungishiwa ku muli wa mu calo conse neli fyonse fibili. Amakelesha onse alabuulishisha indalama ishilipo kwi kelesha.


text:
UMUTWI WA INO MAKASHINI | IFI MUNGABWENAMO MAKOSA MU KUPENDA BAIBOLO
Ningatatika Shani Ukupenda Baibolo?
Findo mungacita pakweba’ti mulukulitemwesha ukupenda Baibolo ne kubwenamo makosa? Boneni ifintu 5 ifyofweleko abengi.
Mulukusalulula umupunda uwelelwe. Mulukufwaya umupunda ukutakulipo icongo. Mwilukucita fimbi pakweba’ti mubikeko akalango ku fyebo mulukupenda. Pa mupunda muli palyelelwe ukuba ukutuba kabili apalukupita kabesha, ici cikamofweniko ukubwenamo makosa.
Mulukwanshika ilangulushi lyenu. Pakuti Baibolo ilifumine kuli baWishifwe ba kwiulu, mungabwenamo makosa kani pa kupenda muli koti mwana uulukufwaya ukusambilila ku bafyashi. Kani mulalanguluka ifitafilipo fya cine pali Baibolo, esheni ukufifumya mwi langulushi pakweba’ti musambishiwe kuli baLesa.—Amasamo 25:4.
Mulukutembela ili tamungatatika ukupenda. Mu Baibolo muli ifyebo fya baLesa, kanshi e mulandu twelelwe ukubalombela ati batofweko ukuyumfwisha. BaLesa balilaile ukupeela “umupashi uswetelele abo abalukubalomba.” (Luku 11:13) Umupashi uswetelele ungamofweniko ukumfwisha ukulanguluka kwa baLesa. Mu kupita kwa mpindi, ukamofweniko ukumfwisha “ne fintu ifitali ifya baLesa.”—1 AbaKolinto 2:10.
Mulukufwaisha ukusambililako fimo. Mwilukupendela lukoso ati mushile. Mulukulanguluka makosa pali fyefyo mulukupenda. Mulukulipusha ifyakwipusha ifili koti ni fifi: ‘Ni isa mibelo umuntu ndukupendapo alangishe? Ningapyungisha shani ifi ifyebo mu mweo wanji?’
Mulukufwaya Ukukonsha Fimo. Pakweba’ti mubwenemo mu kupenda Baibolo, mulukusambililako fimo ifingamofweniko mu mweo wenu. Mungafwaya ukukonsha ifili koti ni fifi: ‘Ndukufwaya ukusambililako na fimbi pali baLesa.’ ‘Ndukufwaya ukuwamyako imibelo yanji, ukuba umulume neli umukashi umuweme.’ Panuma, mungasalulula iciputusha ca mu Baibolo icingamofweniko ukukonsha ifyo. *
Ifi ifintu 5 fingamofweniko ukutatika ukupenda Baibolo. Pano findo mungacita pakweba’ti mulukulitemwesha ukupenda? Iciputusha cakonkapo cilukubuulishisha fimo fimo ifi mungacita.
^ par. 8 Kani tamwishibilepo ifiputusha fya mu Baibolo ifingamofweniko muli tutu utubeya, Bamboni sha BaYawe bangatemwa ukumofweniko.


text:
IVYUMA IVYAYA UMWI ZWI LYAKWE LEZA | OSEYA 1-7
Yeova Akalanga Ukutemwa Kwa Cumi—Nga Mwemo?
Kutemwa kwa cumi kukasenula ukuipeelesya, kuya uwa kaele, kuya uwa cumi, alino nu kulemenkana sana na antu yauze. Yeova waomvizye icilangililo cakwe Oseya nu muci wakwe ataali ni cisinka kusambilizya antu pali vino wene waya nu kutemwa kwa cumi na vino akaelela.—Ose. 1:2; 2:7; 3:1-5.
Uzye Goma walangizye uli ukuti ataali nu kutemwa kwa cumi?
Uzye Aina Izlaeli yalangizye uli ukuti yataali nu kutemwa kwa cumi?
Uzye Oseya walangizye uli ukutemwa kwa cumi?
Uzye Yeova walangizye uli ukutemwa kwa cumi?
VYAKWELENGANYAPO: Uzye ningalanga uli ukutemwa kwa cumi kuli Yeova?


text:
Lubasu 6
Cikwati Mbociba na Mwaba Amwaana
“Baana ncipo kuswa kuMwaami Lesa.” —Kulumbaisha 127:3
Kushalwa kwa mwaana kulaleta lusangalalo, alimwi amilimo iinji mucikwati. Ndimwaba bashali ano, ciindi cilaamfu cinanomanina kukulama mwaana. Kutoona alimwi akulisukama inga shaleta mapensho mucikwati. Noonse nobilo mulyeelete kwaalula mbomucita shintu kwaamba ayi mubikile maano mwanaanu alimwi akuyumya cikwati canu. Ino Baibo inga yamucafwa buyani pa mapensho mbuli aya?
1 MULYEELETE KUSHIBA MWAANA MBWAALULA BUUMI
BAIBO ILAAMBA AYI: “Lusuno lulakalika moyo akulengesha nkumbu.” Alimwi, lusuno “talupi kuliyanda nabi kukalala bwangu.” (1 Bene Kolinto 13:4, 5) Mbuli mutumbu, inga kamubikila maano abuumbi ku mwaana. Nacibi boobo, ici inga capa beebanu kulinyumfwa anga tabatoobikilwa maano, aboobo mutalubiko kwaamba ayi abalo balisuni kubikilwa maano. Na mwakomenya moyo ankuumbu, inga mwabacafwa beebanu kulinyumfwa ayi balayandika alimwi balicite lubasu mukulama mwaana.
“Amwebo nobasankwa mulyeelete kukala calushibo lwa pacikwati abamakaanu.” (1 Pita 3:7) Mulyeelete kushiba ayi bakaanu bananootola ciindi cilaamfu kulama mwaana. Balicite milimo ipya ono, aboobo inga balisukama, kulema nabi kuba abuumba. Cimwi ciindi, inga bakalala, sombi mwebo tamweelete kukalala mukwiinga “ncibotu kuba muntu ulicata na wakalala kwiinda wooyo wakoma ndabala inene yoonse.” (Tushimpi 16:32) Munoyeyaawo pashintu bakaanu nshebasuni, alimwi munoobacafwa. —Tushimpi 14:29.
NSHEENGA MWACITA:
Bashali basankwa: Munoocafwa bakaanu kulama mwaana, nabi mashiku. Amuceyesheko shakucita kwaamba ayi munooba aciindi cilaamfu cakuba abakaanu alimwi amwanaanu
Bashali banakashi: Na beebanu kabasuni kumucafwa kulama mwaana, amubasuminishe. Na baalilwa kucita kabotu, mutabakalalili sobwe, sombi calusuno amubatondeshe mbobeelete kucita
2 AMUYUMYE CIKWATI CANU
BAIBO ILAAMBA AYI: “Balaakuba mubili womwi.” (Mateyo 19:6) Nabi kwaamba ayi mwaba amwaana, mulyeelete kushiba ayi mwebo ambomwebenaabo ngu “mubili womwi.” Munokweelesha cankusu kuyumya cikwati canu.
Nobanakashi, munoolumba na beebaanu bamucafwa. Na kamubalumba bananoonyumfwa kabotu. (Tushimpi 12:18) Nobasankwa, munoobambila bakaanu ayi mulibasuni alimwi balicindeme kuli ndimwe. Munoobalumba mbobalama kabotu mukwashi.—Tushimpi 31:10, 28.
“Taaku muntu weelete kuyandoolabo shimukondelesha, sombi shikondelesha babye.” (1 Bene Kolinto 10:24) Lyoonse munoocita shibotu kubabo mbomweebenaabo. Amucane ciindi cakubandika, kulumba, alimwi akukutika na umwi kaamba. Mutanoolisuna na cesa kumakani akoonana. Amubikile maano kushintu nshebayanda mbomweebenaabo. Baibo ilaamba ayi: “Tamweelete kukakilana, sombibo na mwasuminishanya.” (1 Bene Kolinto 7:3-5) Aboobo makani aya amwaabandike ca moyo woonse ambomwebenaabo. Kukalika moyo kwanu alimwi akunyumfwishisha kulaakuyumya cikwati canu.
NSHEENGA MWACITA:
Munookwelesha kuba aciindi cakuba pomwi ambomwebenaabo
Munocitila mbomweebenaabo tuntu tuniininini twakubalengesha kushiba ayi mulibasuni, mbuli kubalembela ka kadi nabi kubapa cipo naciceyi
3 KWIISHA MWANAANU KATETA
BAIBO ILAAMBA AYI: “Kuswa kubwanike ulishi malembo akwe Lesa asalalite, ayo akonsha kukupa busongo bweenga bwakuletela lupulusho.” (2 Timoti 3:15) Amulibambile mbweenga mwacita kwaamba ayi mwiishe mwanaanu. Alicite nkusu sha kwiiya, nabi katana kushalwa. Kaacili mumala ulashiba liswi lyanu akushiba na mwakondwa nabi mwakalala. Munoomubelengela kaacili kateta. Nacibi kwaamba ayi inga kaatanyumfwishishi nshemutoomubelengela, ici cilaakumucafwa kusunishisha kubelenga na akakomene.
Mwanaanu nabi aceye buyani, ulanyumfwa na kamumwiisha pali Lesa. Mwanaanu ulyeelete kumunyumfwa na kamupaila kuli Yehova. (Dutolonomi 11:19) Ciindi ndyemutoosekanaakwe amwaambe pashintu Lesa nshaakalenga. (Kulumbaisha 78:3, 4) Mwanaanu ndyaatoya cikula, ulanoobona mbomusuni Yehova alimwi alakwe ulaakumusuna.
NSHEENGA MWACITA:
Amupaile kuli Yehova kwaamba ayi amupe maano akulela kabotu mwanaanu
Kwaamba ayi mwanaanu atalike kwiiya kacili muniini, munoboshaawo maswi alimwi amiyeeyo iyandika ndyemutomwiisha


text:
UMUTWI WA INO MAKASHINI | Ni BWISA BUNE UBULI MU KUTEMBELA?
Cindo Cilengesha Abantu Ukutembela?
“Nalukuteya ifyakwangala fya kushitikapo. Nalukutembela ati nkawine indalama ishingi. Pano ifyo tafyacitikilepo.”
—Ba Samuel, * aba ku Kenya.
“Ku sukuulu balitusambishe amatembelo, kabili ayo enka eo twalukutembela ni pakuti twaliasungiile lukoso ku mutwi.”—Teresa, uwa ku Philippines.
“Ndatembela kani ndi ne makatasho. Ndalomba ukumfiitulukila ifyakubifya ne kuba umuKlistu umuweme.”
—Ba Magdalene, aba ku Ghana.
Ifyalabiile ba Samuel, Teresa, na ba Magdalene filukubuulisha ati fingi ifilengesha abantu ukutembela. Bambi balatembela pa fintu ifyelelwe, pano bambi pa fintu ifitafyelelwepo. Bambi nabo balatembela ukufuma panshi ya mutima, pano bambi balatembela ukwa kubula ne kulangulukapo. Ukuba, abantu balatembela pakweba ati bakacite bwino mu fya ku sukuulu, neli ati ibumba lya bafyakwangala ili batemenwe likawine. Kabili bambi balatembela ati baLesa babatangilile, neli pakuti pa milandu imbi lukoso. Pano, nangaba ne fibalengesha ukutembela, abantu balisumiine ati ukutembela kucindeme. Na cine, ukufwailisha kulisangile ati na babalya abatabakwetepo uku bapempela, nabo balatembela lyonse.
Kani na mwebo mulatembela? Kani mulatembela, findo mutembelelapo? Nangaba ati mulatembela neli tamutembelapo, cipale mungalanguluka ati: ‘Kani ndabwenamo mu kutembela? Kani kuli abomfwa amatembelo angi?’ Umbi umulembeshi alilabiile ati itembelo lili lukoso koti “cintu icitulengesha ukumfwako bwino.” Bambi abasambilile ifya mu cipatela nabo efi balanguluka, ati itembelo lili koti “muyanda.” Kani abantu balatembela ni pakuti efi belelwe lukoso ukucita, neli balatembela pakweba ati bomfweko bwino?
Ukupusanako, Baibolo ilibuulishishe ati itembelo lilicilile na pa nshila iya kulisangalashishamo. Ilatubuula ati kuli abomfwa amatembelo esu ao tutembela mu nshila iyelelwe kabili pa fintu ifyelelwe. Kani ifi fya cine? Nga tubone.
^ par. 3 Bambi talipo e mashina abo.


text:
BAIBO IKA-AVWA ANTU UKUSENUKA
Natangi Leza Kutaya
UMWAKA UNO YAVILWE: 1974
KUNO YAVYALILWE: GERMAN DEMOCRATIC REPUBLIC
VINO UMI WALI: YATAZUMILE MULI LEZA
VINO NAALI
Navyalilwe mu muzi wa Saxony, uwayela mu mpanga ino yamanga yakuti German Democratic Republic (GDR). Vintu vyali ningo sana mu musumba uwa, nupya avyazi yane yansambilizye ukuya ni miyele isuma. Mpanga iya GDR yateekwanga nu uteeko (Communist state) uwalolanga antu yonsi ukuti yali icilicimwi nupya yakazyanga ningo ivintu uku yantu, fwandi antu aingi mu Saxony yatacindike sana imipepele. Nupya nani kwene namanyile ukuti Leza kutaya. Ukufuma uku wance ukufika pa myaka 18 nazumile sana umu vintu vii viili: Cakutandikilako namanyile ukuti Leza kutaya. Cakwe ciili namanyile ukuti antu yonsi yaya icili cimwi.
Icani cino natemiilwe sana uteeko uu? Pano wene walolanga antu yonsi ukuti yaya icili cimwi. Namanyile nu kuti, swensi kwene tulinzile ukukwata ivilingane, pa mulandu wakuti ale kusi ivyakuti wii umupina na wii umukankala. Fwandi natemilwe kuya mu kaliumba akatungililanga ukuti antu yalinzile ukulolwa icili cimwi. Lino nali ni myaka 14, naombesyanga sana mu mulimo wa kupanga cipya cipya mapepala yano yasumbanga. Antu ya mu musumba wa Aue yatemilwe sana pali vino naombesyanga icakuti nu uteeko wampeezile ni cilambu. Nanti icakuti nali sile mwance, namanyine sana ni ntunguluzi zimwi zimwi zyali mu vikanza vya miteekele mu calo ca GDR. Nayuvwanga ukuti naombesyanga nupya ivintu vyali nu kuzipa sana.
Lyene ivintu vizile visenuka. Mu 1989 ciumba cino yatangi Berlin Wall cizile ciwa nupya cii calenzile ukuti uteeko witu waombela pamwi nu uteko waku Eastern Europe. Nomba ivintu vitazifile. Alino nizile indola ukuti mwali sana ulufyengo mu uteeko wa GDR. Wakwe, antu aatatungililangako uteeko witu yayalolanga ukuya asuulwe sana. Uzye vi vyacitike uli? Uzye swe ya mu uteeko witu tutazumiile ukuti antu yonsi yaya sile icili conga? Uzye ukulanda vii, kwali sile ukwa pakanwa? Nizile insakamala sana.
Fwandi natandike ukwika sana amano ku kwimba inyimbo nu kuleenga vikope. Pa mulandu wakuti nakwanisye ukutandika ukuya uku sukulu lino yakasambilizya ukwimba inyimbo—pakuti ningaya nu kwisukulu likalamba, nalondesyanga ukuya kimba wa nyimbo nu kuya kaleenga wa vikope. Nupya natile ukuya ni miyele isuma ino yansambilizye ukufuma ku wance. Cino natandike ukulondesya u kwikala ningo, fwandi natandike nu kulaizizyanya na akazyana aingi pa nsita yonga kwene. Ukwimba inyimbo kutamazile masakamika yano nakweti. Ni vikope vino napanganga vyalanganga sile ukuti nali sana ni ntete. I vyani vyali nu kucitika ku nkolelo? U mulandu ci uno twayelako pano nsi?
Lino nazanyile masuko ku mauzyo yaa, nazungwike sana. Wanda umwi pa sukulu, twikazile ala tukulanzyanya na anji pali vino umi witu wali nu kuya. Mandy * wino twasambililanga nawe wali a Nte. Wampanzileko mano, nu kunena ati, “Andreas ndi cakuti ukulonda kumanya ivingi pa umi na pali vino umi ulaya ku nkolelo, uwikeko sana mano kuli vino Baibo ikalanda.”
Ntazumile vino wanenyile nomba nalondesyanga ukumanya icisinka, fwandi napingwilepo ukuwelenga Baibo pakuti inzane masuko ku mauzyo yano nakweti. Mandy wandanzile mazwi aya pali Danieli cipande 2, vino nawelenzile vyanzungwisye. Usowelo uu walanzile pa mpanga izyakwatisya maka, mauteeko aali nu kulateeka nu mu manda itu kwene. Mandy wandanzile mausowelo na yauze aakalanda pali vino ivintu vilaya ku nkolelo. Lyene pacisila nazanyile masuko ku mauzyo yano nakweti! Nomba a weni walemvile mausowelo yaa, nupya a weni angalanda ivintu ivilacitika inkolelo navyo iviza vicitika ndi viivi kwene? Uzye Leza akuno waya fwandi?
VINO BAIBO YANGAVWILE UKUSENUKA
Mandy wantungulwile kuli ya Horst na ya Angelika, ya Nte atwalane angavwile ukuvwikisya sana ivyaya muli Baibo. Nizile niluka zuwa zuwa ukuti Ya Nte Yakwe Yeova ali cilongano icikaomvya sana Baibo ni zina lyakwe Leza ilyakuti, Yeova. (Masamu 83:18; Mateo 6:9) Nasambilile ukuti Yeova wapeela antu isyuko lyakuti yakikale manda pee pano nsi mu paladaise. Pa Masamu 37:9 pakati: ‘yayo alataila Yeova yalikala umutende umu mpanga.’ Nizile nkomeleziwa pakumanya ulayo uu wakuti antu yonsi aakaezya na maka kulondela masunde yakwe Leza yalikala umu nsi.
Lelo kwene, citangupiile ukusenuka nu kulaikala ukulingana na vino Baibo ikasambilizya. Kuya kimba wa nyimbo kwalenzile inje ni cilumba, fwandi nalondekwanga ukusambilila ukuicefya. Alino nupya, citangwike ukuleka imiyele ino nali nayo. Nkataizya sana Yeova pa kutekanya kwakwe, uluse, alino nu kumanya ningo vino antunze aakaezya na maka ukucita vino yakusambilila muli Baibo yakapitamo!
Ukulola ukuti antu yonsi yaaya icili cimwi nu kuti kutaya Leza ali vino nazumilemo ukufuma uku wance mpaka imfisya imyaka 18; lelo Baibo yangazwa sana ukusenuka. Vino nasambilila vyalenga ntasakamala sana pa umi wane nupya vyalenga ukuti imanye ivingi pa umi kwene. Nawatiziwe umu 1993 nu kuya Inte Yakwe Yeova, nupya umu 2000, nizile intwala Tabitha, nkazi umucincile. Tukaombesya sana ukwazwa yauze ukumanya icumi icaya muli Baibo. Yamwi yano tukazana yaaya wakwe vino nali, nayo yalolanga ukuti antu yonsi yaaya icili cimwi nu kuti, kutaya Leza. Nkauvwa ningo sana ukwazwa antu yaa nu kuyalanga vino yangacita pa kumanya Yeova.
UKUSENUKA KWANGAVWA SANA
Lino natandike sile ukulongana na Ya Nte Yakwe Yeova, avyazi yane yatuvwile ningo. Nomba kufuma lili kwene, iizile yatandika ukulola vino umi wane wasenwike lino natandike ukusambilila na Ya Nte Yakwe Yeova. Naya sana nu luzango pano avyazi yane lyene yakawelenga Baibo nu kuzanwa mukulongana kwako ya Nte Yakwe Yeova.
Tabitha nani tukaikala ningo sana mu cupo citu pano tukaezya na maka ukulondela masunde aakalanda pa yatwalane aaya muli Baibo. Kuvwila ukusunda kwakuya na ucisinka mu cupo kwalenga icupo citu ukuzipa sana.—Ayebulai 13:4.
Ndakai lyene nsitina icili consi nupya nsisakamala pali vino umi wane ulaya uku nkoleelo. Napalama sana ku ina na ya nkazi, nkaipakizya sana ukulemana nu umutende uwaya umwi uvi. Swensi twaya sile conga. Ali cintu cino nazumilamo nupya ali cino nalondesyanga sana umi wane onsi.
^ par. 12 Asi mazina yao.


text:
MWAKOLANYA UTAILO WAO | SALA
Leza Wamwamile Ukuti “Nyina wa Ene”
SALA wayolola lino wamala ukuomba nupya waseleuka watandika ukulola kuno ilanzi likuwa. Ku nako ala aomvi yatiyacincila yakuomba imilimo ni nsansa ino watayapeela kuomba. Sala wali umucincile sana, nawe kwene waombanga imilimo. Elenganyini ukuti akukunta iminwe, nu kuyolola pa mulandu nu kutonta. Limwi papo ale aliwika sana mano uku kusuma pano itenti ilyalepuka muno ikalanga. Limwi walolanga pa cisalu ca mavumbu ya mbuzi ala capya nu musanya nupya canyeka pa myaka iingi, nupya ala akwelenganya imyaka uwingi ino ikala umu matenti. Casuka caya manguzi, lyene ni lanzi lyaya nu mukuwa. Katondo ala uwalola kuno iya Abulaamu akuya umu mpanga *, lyene aimilila aalola kuku kwene kuno iya ali walungama. Lino walola ukuti iya watunka katalamukila umu mawe, uvwa ningo sana nupya wamwentula.
Pa nsita yii ala ipapita imyaka 10 pano Abulaamu watungulwile ulupwa lwakwe ulukalamba, ukulamba uluzi lwa Yufulate ukwiza uku Kenani. Sala watungilile iya umu lwendo luu ulutali ukuya uku cifulo kuno atamanyile, pano Sala wamanyile ukuti iya wali nu kuomba umulimo ucindame sana uwa kufikilizya ukulonda kwakwe Yeova ukwakuti, wali nu kukwata umwana umucindame sana nu luko. Nga Sala wene, i vyani vino wali nu kucita? Sala wali ing’umba nupya paa wali ni myaka 75. Fwandi limwi welenganyanga ukuti, ‘Uzye ulayo wako Yeova ulafikiliziwa utuli lino nene indi muci wakwe Abulaamu?’ Kwene tutange tuzunguke ukuti wafizilwe ukuteekela nu kwelenganyanga pa cintu cii.
Naswe kwene insita zimwi tungaasakamala ngi cakuti vino Yeova watulaya vilafikiliziwa. Ilingi cikatutalila ukuteekela, maka maka ndi cakuti vino tukulolela ukuti vikacitike twavitemwa sana. I vyani vino tungasambilila uku utailo ukome wakwe Sala?
YEOVA “WANCITA UKUYA ING’UMBA”
Insita ii ale patatala palengela pano yawelile uku Eguputo. (Utandiko 13:1-4) Yaile iyapanga matenti ku ufumo ndaka uwa musumba wa Betele, nanti musumba wa Luzi, wako vino aina Kenani yawamanga. Incende ii ino yaile iikalapo yali itumpuke, fwandi Sala walolanga ningo sana impanga ino Yeova wayalavile. Imizi ya mu Kenani yalolekanga, nupya mwali nu tuzila twakupitamo apita nzila. Nanti cakuti Sala walolanga ningo incende yii, vitaakoline nu musumba uno wikalangamo ukucisila. Wakuliile umu musumba wa Uli, umusumba uwali umu Mesopotamia apaali makilomita 1,900. Sala wasiile ya lupwa aingi umu Uli, ni vintu na vyuze wa masitolo, ya maliketi, nupya wasiile ni ng’anda isuma, limwi iyakweti na manzi amu mipaipi! Tutanga twelenganye ukuti Sala akulola uku ufumo ndaka ulanda ulanda nupya akwelenganya na pa mpanga ino wafumileko, cino twamanya sile icakuti watemilwe Leza.
Elenganyini pali vino Paulo wizile alemba ala papita ni myaka 2,000 ukufuma pa nsita yakwe Sala. Walanzile pa utailo wakwe Abulaamu na Sala ukuti : “Yene ndi yaluukanga mpanga ino yasile, nga yali na mapange akuswililamo.” (Ayebulai 11:8, 11, 15) Sala na Abulaamu kwene yatelenganyanga sana pa mpanga ino yasile. Ndi cakuti iyaelenganya sana pali vivyo, ndi yasoolwilepo ukuswilila kuno yafumile. Fwandi ndi cakuti iyapingulapo ukuswilila uku Uli, ndi yapanyizye incito ino Yeova wayapeezile iyali icindame sana. Nupya pali ndakai nga tusilanda pa malyasi yao, lelo yaaya icilangililo icisuma sana, nupya yaka-avwa antu aingi ukukwata utailo ukome kwati aliyo.
Ukuluta ukulola ukucisila, Sala wene watwalilile sile ukulola inkoleelo. Fwandi watwalilile ukutungilila iya umu lwendo lonsi ulwa ku kuuka-kuuka, ukumwazwa ukulonga matenti, ukupita na ma ufyo, alino nu kupanga inkambi nupya. Watwalilile ukuzizimizya ukusenuka konsi alino ni ntazi. Yeova wizile alandapo nupya pa ulayo uno walavile Abulaamu—nupya kwene atalumbwilemo Sala.—Utandiko 13:14-17; 15:5-7.
Lyene, Sala wizile apingulapo ukuneena Abulaamu pa cintu cino waculanga naco mu mwenzo. Mwelenganye ukuti aatasakamala lino akulanda kuli iya akuti: “Lola nemo Yawe [Yeova] wancita ukuya ng’umba.” Alino nupya aneena iya ukuti atwale umuomvi wakwe umukazyana Haga pakuti akwate ana. Mwelenganye vino Sala camuwavile pa kuneena iya icintu ca musango uwo! Ndakai citange canguke ukucita vivyo, lelo pa nsita iiya citali icitale sana umonsi ukuya na ya mama yaili, pakuti umuntu akwate uwakumupyana. * Sala pakucita vii limwi waweni ukuti ukulonda kwakwe Leza ukwakukwatila ana avule muli Abulaamu kwali nu kucitika. Fwandi Sala waipeelisye nu kucita icintu icitali icangupale. Uzye Abulaamu wacisile uli? Tukawelenga ukuti ‘Abulaamu wazumile vino [Sala] wamunenyile.’—Utandiko 16:1-3.
Uzye ilyasi lii likalangilila ukuti Yeova u walenzile Sala ukuneena iya amazwi yaa? Awe. Pano, vino vyacitike pa cisila vikalangilila sile ukuti asi Yeova uwalanzile. Sala walolanga ukuti Leza u walenzile aaye ing’umba, nupya walolanga ukuti patali icili consi icali nu kucitika uku ntazi ino wakweti. Nomba vino Sala wasoolwilepo ukucita vyali nu kumuletela ulanda ni ntazi. Lelo nanti ciye vivyo, vino Sala wacisile vyalangililanga ukuti atali na ukaitemwe. Mu nsi ii ino antu yakakolezya vino aeneco yakulonda, uzye vino Sala wacisile vitanga vitukomelezye wakwe cimwi? Ndi cakuti tukuipeelesya ukukolezya ukulonda kwakwe Leza ukuluta ivintu vitu, tulaakolanya utailo wakwe Sala.
“WALI WASEKA”
Pataalengile sana Haga wizile akwata indilwa ukufuma kuli Abulaamu. Nomba wizile atandika ukwelenganya ukuti indilwa ino wakweti yalenzile acindame sana ukuluta Sala, fwandi wizile atandika ukumupumya. Ala citazifile nanti panono kuli Sala uwali ing’umba! Sala wizile atandika ukuzunya Haga mu nzila imwi italumbulwa pa mulandu wakuti Abulaamu wamuzumilizye na Yeova kwene. Haga wizile akwata umwana umonsi wino yatangi Isumeli, nupya papisile imyaka. (Utandiko 16:4-9, 16) Pa nsita yuze Yeova wizile alanda amazwi yamwi ala papo Sala ali ni myaka 89 iya nawe 99. Nupya ilyasi lino yapokeliile lyali ilyakuzungusya!
Nupya kwene, Yeova walavile cuza wakwe Abulaamu ukuti alamuvuzizya ana yakwe. Leza wamusenwile ni zina lyakwe. Ukwizafika pa nsita ii, wamanyikwe ukuti Abulamu. Lelo Yeova wizile amutemela ukuti Abulaamu, kuli kuti “Isi wa yantu nyanya.” Lyene paa, Yeova wizile alangilila umulimo uno Sala nawe kwene wakweti. Wasenwile izina lyakwe ilyakuti Salai, limwi lino lyasenulanga ukuti “kuitemwa,” alino amutemela ilyakuti Sala, izina lino lyamanyikwa kuli swensi. Uzye izina lyakuti Sala likasenula cani? “Nyina wa ene”! Yeova walanzile umulandu uno wasoolwile izina lii ku mwanaci wino watemilwe sana, watile: “Ndamupolelela nga nawe alakuvyalila umwana umonsi. Ndamupolelela alaya a nyina wa nko zyonsi, mu mupanda wakwe mulafuma aene.”—Utandiko 17:5, 15, 16.
Upangano wakwe Yeova uwakuleta umwana uwali nu kupolelela amu nko zyonsi wali nu kufikiliziwa ukupitila umu mwana wakwe Sala! Izina lino Leza wasoolwile ilyakuti Isaki, lyapiliulanga ukuti “Insansa ni nseko.” Lino Abulaamu uvwile ukuti ukulonda kwakwe Yeova u kwakuti, apolelele Sala ukuti akwate umwana, ‘wafukime pansi afupama, atandika nu kuseka.’ (Utandiko 17:17) Wazungwike nupya wazanzile wakwe cimwi. (Loma 4:19, 20) Nga Sala wene uvwile uli?
Patapisile sana insita, aonsi yatatu atamanyikwe, izile api tenti lyakwe Abulaamu. Uwanda uwo kwakavile sana, lelo akoloci yaa atwalane yacincile ukupokelela aenyi yaa. Abulaamu wanenyile Sala ukuti: “Kalauka, tola yagaloni ya usu wa ngano, kanda umunya upange mikate.” Kupekanyizizya aenyi pa nsita iiya citali icangupale. Abulaamu atalekiile Sala vyonsi ukuti aliwe amapekanya; wasimwile ukuya mu kufyula akana kang’ombe. (Utandika 18:1-8) “Aonsi” yaya izile yamanyikwa ukuti angeli! Umutumwa Paulo afwile welenganyanga pi lyasi lii lino walemvile ukuti: “Mwaiusya kuzengela aenyi mu mang’anda inu. Kwali antu yamwi yano acisile vikwene nu kuzengela angeli kwaula kumanya” (Ayebulai 13:2) Uzye mutange mukolanyeko ukapekape wakwe Abulaamu na Sala?
Lino umungeli wenga wizile alanda nupya pa ulayo uno Leza walavile Abulaamu ukuti Sala wali nu kukwata umwana umonsi, Sala atalipo, wali umwi tenti ala akuvwa vikulandwa. Welenginye ukuti vitali nu kuomba ukuti akwate umwana pano wali umukote sana—acino wizile aseka nu kulanda ukuti: “Ne mukote vikwene nu wane umukote, nga insuna yakuvyala ingafuma kwi?” Lyene umungeli wizile alungika Sala ukuti, ‘Uzye kwaya cimwi icatalila Yeova?’ Sala wizile auvwa intete, nu kuipokolola, wakwe vino ali wensi angalonda ukuipokolola, nu kulanda ukuti: “Mukwai ntasesile!” Mungeli nawe ati: “Ee, wali waseka.”—Utandiko 18:9-15.
Uzye vino Sala wasesile vyalangilile ukuti atakweti utailo? Awe foo. Baibo ikalanda ukuti: “Utailo u walenzile kuti Sala apelwe maka akusenda indilwa nanti angala wali mukoloci. Wene welenginye vino wino uwamulavile wene uwakutailwa.” (Ayebulai 11:11) Sala wamanyile Yeova; wamanyile ukuti angafikilizya consi sile cino walaya. Uzye swensi tusikulondekwa kukwata utailo wakwe uno Sala wakweti? Cikalenga tumanya ningo Yeova, Leza umwineco wakwe Baibo. Ndi caya vivyo, ale tungalola ukuti fwandi Sala wacisile ningo ukutaila Yeova. Yeova u wa cumi, nupya akafikilizya vyonsi vino walaya—nupya pa nsita imwi, angafikilizya umu nzila iyakuzunguka iyakuti ituletela nu luzango wakwe cimwi!
“CITA CONSI CINO SALA WAKUNENA UKUCITA”
Pa myaka 90, lyene insita yasusile ifika kuli Sala iyakuti aipakizye vino walondesyanga umu umi wakwe. Wizile akwatila iya wino watemilwe cuze uwali ni myaka 100 umwana monsi! Abulaamu watemiile umwana ukuti Isaki, nanti “insansa ni nseko,” wakwe viivi kwene vino Yeova walanzile. Tungelenyanya vino Sala wali nu luzango sana lino walandanga ukuti: “Leza watandetela insansa ni nseko nu muntu wensi wino aluvwa ukuti navyalila Abulaamu umwana alaseka pamwi nani.” (Utandiko 21:6) Icizungusyo cii cino Yeova wacitiile Sala, cifwile calenzile ukuti aye nu luzango sana umu umi wakwe onsi. Nomba nanti cali vivyo wizile akwata imilimo yakuomba.
Lino Isaki wafisizye imyaka 5, ulupwa lwacisile icimulo pa wanda uno yamulumwile. Nomba asi vyonsi ivayali ningo. Tukawelenga ukuti Sala “waweni” kuno Isaki yakumupumya. Isumeli umwana wakwe Haga, ala ali ni myaka 19, wazunyanga Isaki umwana munono. Asi kuti Isumeli wacenyanga sile Isaki. Umutumwa Paulo pa nsita yuze wizile alemba ukuti Isumeli wazunyanga Isaki. Sala waweni ukuti ukuzunyiwa kwa mwanakwe kutali ningo, pano kwali nu kuletelela Isaki. Sala wamanyile ukuti Isaki atali sile wa mwana ali wensi; lelo wakweti umulimo umu kufikilizya ukulonda kwakwe Leza. Fwandi wizile asipa nu kulandapo kuli Abulaamu. Sala wanenyile Abulaamu ukuti azinge Haga nu mwanakwe.—Utandiko 21:8-10; Galatiya 4:22, 23, 29.
Uzye Abulaamu wacisile uli? Tukawelenga ukuti: “Pa kuvwa vivyo Abulaamu umwenzo uwaya.” Watemilwe Isumeli, nupya wafizilwe ukuzizimizya pano nawe kwene wali umwana wakwe. Nomba nanti ciye vivyo, Yeova wamanyile umulandu uu nupya wavwanzilepo. Tukawelenga ukuti: “Nga Leza anena Abulaamu ati: ‘Utasakamikwa pa mwana na pa muzya wako Haga. Cita consi cino Sala wakunena ukucita, pano muli Isaki amuno ulakwatila ana yano nakulaya.’” Yeova walanzile nu kuti Haga na Isumeli nayo kwene yali nu kusakamalwa. Abulaamu uvwilile.—Utandiko 21:11-14.
Sala wali umuci umusuma sana kuli Abulaamu, nupya walinzile sana. Atanenanga sile iya consi cino welenganyapo. Ndi walola ukuti pali intazi, iyakuti itikuma ulupwa lonsi nupya ingonoona ivintu ukunkoleelo, wavwanganga umu kusipa kuli iya. Vino Sala walandanga umu kulungatika tutange tuti atakweti umucinzi. Pano umutumwa Petulo, uwakweti nu muci, nawe kwene wizile alanda pali Sala ukuti wali umuci uwalanganga sana umucinzi kuli iya. (1 Kolinto 9:5; 1 Petulo 3:5, 6) Icumi icakuti, ndi cakuti Sala akana ukulanda pa mulandu uu, nga wavizilwe ukulanga umucinzi kuli Abulaamu, pano ivintu ivyange vyononeke umu lupwa nga vyavuzile sana. Fwandi Sala walanzile vino vyalondekwanga, umu mucinzi.
Aci aingi yatemwa ukukolanya Sala. Yakamukolanya ukulanzyanya na ya iya umu mucinzi nupya na ucisinka. Insita zimwi aci yakatala iyelenganya ukuti nayo cingaya wakwe vino cali kuli Sala ukuti Yeova ayavwangileko. Nomba nanti cingaya vivyo yakasambilila pa utailo uno Sala wakweti, kutemwa alino nu kutekela.
Yeova wamwinike ukuti “Nyina wa ene” lelo atenekelanga ukumucindika kwati a namwene
Nanti cakuti umwanaci wii Yeova wamwinike ukuti “Nyina wa ene” lelo atenekelanga ukumucindika kwati a namwene. Fwandi ali cino citange cituzungusizye ukuti nanti cakuti wafwile ni myaka 127, Abulaamu ‘watandike kuloosya nu kulila impoma.’ * (Utandiko 23:1, 2) Walukanga “namwene,” wakwe. Kwaula nu kutwisika na Yeova kwene walukanga umwanaci wii uwali ni cisinka kuli aliwe, nupya akalondesya ukwiza mupela umi umu nsi ipya umu paladaise. Sala alaipakizya umi usuma nupya uwa manda pee—kumwi na yonsi aakakolanya utailo wakwe.—Yoane 5:28, 29. ▪
^ par. 3 Kwene, antu yaa atwalane yamanyikwe ukuti Abulamu na Salai kufikila lino Leza wizile ayapeela mazina yauze, nomba pakuti citwangukile, tumaomvya mazina yano yamanyikwa sana.
^ par. 10 Yeova wazumilizyanga impali nu kukwata umwanaci muze pa nsita iiya, lelo pa nsita yuze wazumilizye Yesu ukulanda ukuti cupo cifwile ukuya wakwe cino cali pakutandika lino Yeova waumvile antu yaili.—Utandiko 2:24; Mateo 19:3-9.
^ par. 25 Sala ali mwanaci sile wino Baibo yalumbula imyaka ino wafwililepo.


text:
Ifyasuko ku Fyakwipusha fya mu Baibolo
Kani ukupenga kukashila?
Abantu abakuti ubwingi abapengele balafwa ku nsala ne malwashi ambi. Nangaba’ti ifyalo fimbi fili ne maboni, abantu abakuti ubwingi balapenga makosa. Baibolo ilalabila ati ukupenga kale kwatatikile.
Pakweba ati ukupenga kukashile, kulyelelwe ukuba ubuteko ubwa kwikalika icalo conse. Ubuteko bwa kube’fyo bulyelelwe ukuba ne makosa akupeela bonse lukoso ifi balukupengela ukwakubulo’musalululo ne kushilisha inkondo, icintu icilengesha makosa ukupenga. BaLesa balilaile ukwikalika kwa kube’fyo. —Pendeni Danyeli 2:44.
Kani ni bani abangashilisha ukupenga?
BaLesa balisalulwile Abana babo, baYesu, ukwikalika abantunshi bonse. (Amasamo 2:4-8) BaYesu bakapulusha abapengele ne kushilisha umusalululo ne lukansa.—Pendeni Amasamo 72:8, 12-14.
Koti ni fyefyo cashimikilwe, baYesu, abali “Ni Mfumu ya butende,” bakaleto’butende ne kulamwa mu calo conse. Eli pano bonse pa calo bakekala mu mang’anda abo, ukulitemwesha ukupyunge’ milimo, ne kukwata ifyakulya ifyakuti ubwingi.—Pendeni Yisaya 9:6, 7; 65:21-23.


text:
CIIYO 4
Wakasangalasha Baishi alimwi a Yehova
Sa wamubona mwanike uli papikica abaishi?— Ngumwaana mwanakashi wakwe Jefuta. Baibo taitwaambiliwo liina lyakwe, sombi tulicishi ayi wakasangalasha baishi alimwi a Yehova. Atwiiye pali nguwe alimwi abaishi ba Jefuta.
Jefuta wakalinga muntu mubotu alimwi wakatola ciindi cilaamfu kwiisha mwanaakwe pali Yehova. Wakalinga musankwa muyumu alimwi mutangilishi mubotu. Aboobo bene Isilaeli bakamusenga ayi abatangilile mukulwana nkondo abalwani babo.
Jefuta wakapaila kuli Lesa ayi amucafwe kukoma. Jefuta wakashomesha cakulumbila ku Mwaami Lesa ayi aakubolela alakupa Yehova muntu eshi akatangune kuswa muŋanda yakwe. Muntu uyu ulaakukala akusebensa paŋanda yakwe Lesa buumi bwakwe boonse. Ŋanda yakwe Lesa wakalinga ngu musena uko bantu nkobakalinga kulambilila. Jefuta wakakoma kunkondo! Sa ulimushi wakatanguna kuswa muŋanda yakwe ndyaakapiluka?—
Ee, ngumwanaakwe Jefuta mwanakashi! Wakalinga ngomwaana eenkabo ngwakalinga kucite, ano wakalinga kweelete kumutola ku ŋanda yakwe Lesa. Ici cakamupa buumba abuumbi. Ono ibaluka, Jefuta wakashomesha. Lyalo mwanaakwe wakamukumbula ayi: ‘Namwakashomesha Mwaami Lesa amucite kweelana ambomwakashomesha.’
Mwanaakwe Jefuta alakwe wakoongumana. Paŋanda yakwe Lesa taakwe kweebwawo nabi kuba abana. Sombi wakalinga kusunishishi kucita sheesho baishi nshebakashomesha alimwi akusangalasha Yehova. Kucita ceeci kwakalinga kucindeme kuli nguwe kwiinda kweebwa akuba abana. Aboobo wakaswa kumishabo akuya mukukala kuŋanda yakwe Lesa buumi bwakwe boonse.
Sa utoyeeya ayi nshakacita shakasangalasha baishi a Yehova?— Ee, shakabasangalasha! Na unonyumfwila alimwi akusuna Yehova, awebo inga waba anga ngumwanaakwe Jefuta. Awebo inga wasangalasha bashali bako alimwi a Yehova.
BELENGA MUBAIBO YAKO
Dutolonomi 6:4-6
Boomboloshi 11:30-40
1 Bene Kolinto 7:37, 38


text:
Febuluwale 1-
7
Neemiya 1-4
Lwimbo Na. 13 ni Pepo
Amazwi Aakuyulila Ukulongana (3 min. nanti ukucepako)
IVYUMA IVYAYA UMWIZWI LYAKWE LEZA
“Neemiya Watemilwe Sana Ukupepa Kwa Cumi”: (10 min.)
[Tambisyini vidyo iikuti Amazwi Aakulondolola Ibuku Lyakwe Neemiya.]
Neem. 1:11–2:3 —Neemiya wali sana nu luzango pa mulandu wakulundulula ukupepa kwa cumi (w06-CW 2/1 9 pala. 7)
Neem. 4:14—Neemiya wacimvizye ukuzunya konsi pa mulandu wakuti wataile sana Yeova (w06-CW 2/1 10 pala. 3)
-
Ukuvwikisya Sana Ivyaya Umu Malembelo: (8 min.)
Neem. 1:1; 2:1—U mulandu ci uno tungalandila tuti “umwaka uwalenga makumi yaili” uwalumbulwa pali Neemiya 1:1 na 2:1 wapendwanga ukutandikila apa nsita yonga kwene? (w06-CW 2/1 8 pala. 5)
Neem. 4:17, 18—Uzye umuntu angaomba uli umulimo wa kukuula ni kasa lyonga? (w06-CW 2/1 9 pala. 1)
Uzye ukuwelenga Baibo ukwa mulungu uu, kukunsambilizya vyani pali Yeova?
Uzye i visinka ci ivili mukuwelenga Baibo ukwa mulungu uu, vino ningaomvya umu mulimo wa kusimikila?
-
Kuwelenga Baibo: Neem. 3:1-14 (4 min. nanti ukucepako)
SAMBILILINI KUOMBA NINGO UMULIMO WA KUSIMIKILA
Pekanyini Amazwi Aakuomvya Uno Mwezi: (15 min.) Kulanzyanya. Tambisyini tumavidyo umuli amazwi aakutulangilila ivyakucita pa kusimikila, lyene mulanzyanye ivisinka ivilimo. Mulande sana pali vino kasimikila uuwacita pakuti akakwate apakuyatandikila lino alaswililako. Mukomelezye ya kasimikila ukupekanya amazwi yano yangaomvya pa kusimikila.
VINO SWE INA KLISTU TWAAYA
Lwimbo Na. 45
Ipekanyini Likwene Pakuti Mukaombeko Upainiya Uwa Nsita Inono Umu Maaci Nanti Epulelo: (15 min.) Kulanzyanya. Mulandeko ni visinka vimwi ivyaya umu Mulimo Witu Uwa Wene umu cipande cakuti “Mukaombesye Umu Nsita ya Ciusyo!” (km-CW 2/14 2) Mulande sana umulandu uno cacindamila ukuipekanyizizya calimwi. (Mapi. 21:5) Muuzye ya kasimikila yaili aaombapo upainiya uwa nsita inono. Intazi ci zino yacimvizye pakuti yaombeko? I nsansa ci zino yaakweti?
Sambililo Lya Baibo pa Cilongano: ia-CW cipa. 8 mapa. 1-16 (30 min.)
Kupitulukamo nu Kulandako Ivili Umu Mulungu Ulondeliilepo (3 min.)
Lwimbo Na. 24 ni Pepo


text:
ILYASI 84
Umungeli Waaya Kuli Maliya
UMWANACI aakuloleka paa, a Maliya. U mwanaci umwina Izlaeli, uwikalanga umu muzi wa Nazaleti. Leza wamumanyile ukuti wali a mama uwa miyele isuma. Uli mulandu uno watumiile umungeli Gabilieli kuti akamuneene amazwi yamwi. Uzye watuumanya vino Gabilieli wizile-aneena Maliya? Leka tuvwe vino wamuneenyile.
Gabilieli waneenyile Maliya ati; ‘Mwapola, wemuno watemwikwa cuze. Yeova ali naawe.’ Maliya ataatazile alolapo muntu wii. Fwandi wasakamiile sana, pano ataamanyile muno amazwi yano umungeli wamuneenyile yaalozile. Nomba Gabilieli wamuteekiizye.
Umungeli wamuneenyile ati: ‘Maliya utuvwa intete. Yeova akaazanga sana pali wewe. Ali cino ali nu kukucitila icintu icisuma sana. Uli nu kukwata umwana. Nupya ukamutemele iziina lyakuti Yesu.’
Gabilieli walondolwile ati: ‘Umwana wii alaya umukalamba, nupya alaya Umwana wakwe Leza wa Papela-pela. Yeova alamusoolola ukuya umwene, wakwe vino Davidi wali. Lelo, Yesu wene alaya umwene wa pe, nu wene wakwe ulikalilila amanda pe!’
Nawe Maliya uzizye ati: ‘Uzye ndakwata ntuuli umwana? Pano nemo ntaatwalwa. Nupya ntaatala nalaalapo nu monsi, nga ndamukwata ntuuli?’
Gabilieli waswike ati: ‘Amaka yakwe Leza yalaya naawe. Acino umwana alaamilwa ukuti Umwana wakwe Leza.’ Napya, waneenyile Maliya ati: ‘Iusya Elizabeti lupwa wako. Antu yaatangi u mukote, atange akwate aana. Nomba lola, wasya akwate umwana umonsi. Acino fwandi, pasi cino Leza angavilwa ukucita.’
Papo kwene sile, Maliya ati: ‘Nene muomvi mukazyana wakwe Yeova! Lekini cikacitike nga muno mulandiile.’ Lyene umungeli avino wapisile.
Lyene Maliya wakatwike zuwa-zuwa aya uku kutandalila Elizabeti. Lino Elizabeti umvwile Maliya akuvwanga, umwana umunda yakwe Elizabeti watandike ukupantooka pa mulandu ni nsansa. Umupasi wakwe Leza wizile pali Elizabeti, atandika ukuneena Maliya ukuti: ‘Wapaalwa sana umu yanaci yonsi.’ Maliya watenzi na Elizabeti mupiipi ni myezi itatu, nga alino aswilila ukumwao uku Nazaleti.
Pa nsita ii ala umonsi uwiziina lyakuti Yosefu wataisya Maliya. Nomba, lino umvwile ukuti Maliya ali nu kukwata umwana, walondanga ukuti ataca amutwale. Lyene, umungeli amuneena ati: ‘Utuvwa intete, wemo umutoole sile aye umuci wako. Pano Leza uwatapeela Maliya umwana.’ Awe, avino Yosefu na Maliya yaatwaliine, iyatandika nu kuloleela ukuvyalwa kwakwe Yesu..
Luka 1:26-56; Mateo 1:18-25.