text:
CIBALO 16
Amukakatile Kubukombi Bwakasimpe
Ncinzi Bbaibbele ncoliyiisya kujatikizya kubelesya zikozyanyo akukomba basikale?
Ino baabona buti Banakristo mazuba aabukombi aakulyookezya?
Mbuti mbomunga mwapandulwida bamwi nzyomusyoma kakunyina kubanyemya?
1, 2. Mmubuzyo nzi ngomweelede kulibuzya mwamana kuzwa mucikombelo cakubeja, alimwi ino muyeeya kuti nkaambo nzi ncociyandika eeci?
AMWEEZYEEZYE kuti mwazyiba kuti busena bumuzingulukide boonse bwasofwaazyigwa. Imuntu umwi cakusisikizya wali kusowa misamu iijaya mubusena momukkala, alimwi lino busena bwabijila limwi cakuti bantu bali muntenda. Ino ncinzi ncomunga mwacita? Cakutadooneka inga mwalonga ikuti kamukonzya. Pele mwamana kulonga mucinoolibuzya mubuzyo ooyu uuyandika wakuti, ‘Sena ambebo ndilijatikizyidwe?’
2 Mbobubede bukkale kujatikizya bukombi bwakubeja. Ibbaibbele liyiisya kuti ibukombi oobo bulisofwaazyidwe anjiisyo zitasalali amicito. (2 Ba-Korinto 6:17) Nkakaambo kaako, cilayandika kapati kuti muzwe muli “Babuloni mupati,” ibulelo bwanyika bwabukombi bwakubeja. (Ciyubunuzyo 18:2, 4) Sena mwakacita kale oobo? Ikuti naa mwakacita, nkokuti mwakacita kabotu. Pele nzinji zijatikizyidwe, teensyi buyo kulizandula naa kuzwa mucikombelo cimwi cakubeja. Mwamana kucita boobo, mweelede kulibuzya kuti, ‘Sena ndicijisi tumpenda twabukombi bwakubeja?’ Amulange-lange zikozyanyo zimwi.
IZIKOZYANYO AKUKOMBA BASIKALE
3. (a) Ncinzi Bbaibbele ncolyaamba kujatikizya kubelesya zikozyanyo, alimwi ino nkaambo nzi ncocinga cabayumina bamwi kuzumina mbwazilanga zintu Leza? (b) Ncinzi ncomweelede kucita kujatikizya zintu zili zyoonse nzyomujisi iziswaangene abukombi bwakubeja?
3 Kuli bamwi ibajisi zikozyanyo naa zilyango muminzi yabo kwamyaka minji. Sena anywebo mulijisi zikozyanyo naa zilyango amunzi wanu? Ikuti naa mboobo, inga mwalimvwa kuti cilakatazya naa taciluzi kupaila kuli Leza kakunyina zintu eezyo zilibonya. Alimwi mane inga mwalimvwa kuti tamukonzyi kulyaandaanya kuzintu eezyi zimwi. Pele Leza nguuwamba mbwayelede kukombwa, alimwi Bbaibbele lituyiisya kuti tayandi kuti katubelesya zikozyanyo. (Amubale Kulonga 20:4, 5; Intembauzyo 115:4-8; Isaya 42:8; 1 Johane 5:21) Aboobo mulakonzya kukakatila kubukombi bwakasimpe kwiinda mukunyonyoona zintu zyoonse nzyomujisi iziswaangene abukombi bwakubeja. Amubone kuti mwazibona mbuli mbwazilanga Jehova—kuti “[nci]sesemyo.”—Deuteronomo 27:15.
4. (a) Mbuti mbotuzyi kuti kukomba basikale takugwasyi? (b) Nkaambo nzi Jehova ncaakabakasya bantu bakwe kujatikizyigwa mukusyoma mizimo iili yoonse?
4 Ikukomba basikale akwalo kulidumide kapati muzikombelo zinji zyakubeja. Kabatanaiya kasimpe kamu Bbaibbele, ibamwi bakali kusyoma kuti bafwide balapona mubusena bwamyuuya alimwi akuti balakonzya kubagwasya naa kubapenzya ibacipona. Ambweni mwakali kusoleka kapati kucita zimwi kutegwa mubakkomanisye basikale banu bafwide. Pele mbubwenya mbomwakaiya mu Cibalo 6 mubbuku lino, bafwide kunyina kubusena kumbi nkobali baumi pe. Aboobo ikusoleka kubandika ambabo tacigwasyi pe. Imilumbe iili yoonse iilibonya mbuli kuti izwa kumuyandwa uufwide mubwini izwa kumadaimona. Aboobo Jehova wakabakasya bana Israyeli ikusola kubandika abafwide naa kutola lubazu mukusyoma mizimo iili yoonse.—Amubale Deuteronomo 18:10-12.
5. Ncinzi ncomunga mwacita ikuti kubelesya zikozyanyo naa kukomba basikale nenzila mbomwakali kukomba kaindi?
5 Ikuti kubelesya zikozyanyo naa kukomba basikale cakali cibeela cabukombi bwanu bwakaindi, ino ncinzi ncomweelede kucita? Amubale akuzinzibala kuyeeya zibalo zyamu Bbaibbele izimutondezya mbwazibona zintu eezyi Leza. Amupaile kuli Jehova abuzuba kujatikizya kulombozya kwanu kwakuyanda kukakatila kubukombi bwakasimpe, alimwi amumulombe kuti amugwasye kuyeeya mbwayeeya.—Isaya 55:9.
KUNYINA BANAKRISTO BAKUSAANGUNA NOBAKASEKELELA KKILISIMASI
6, 7. (a) Ino pobwe lya Kkilisimasi lyaambwa kuti ndyakuyeeya nzi, alimwi sena basikutobela Jesu bamumwaanda wamyaka wakusaanguna bakali kulisekelela? (b) Ino mapobwe aajatikizya buzuba bwakuzyalwa akaswaanganizyidwe kunzi kuciindi cabasikwiiya ba Jesu bakusaanguna?
6 Ibukombi bwamuntu bulakonzya kusofwaazyigwa abukombi bwakubeja mumakani aajatikizya mazuba aakulyookezya aadumide. Mucikozyanyo amulange-lange kujatikizya zya Kkilisimasi. Kkilisimasi waambwa kuti mbuzuba nokuyeeyegwa kuzyalwa kwa Jesu Kristo, alimwi bunji bwazikombelo izilitaminina kuti zitobela Bunakristo, zilabusekelela. Nokuba boobo, kunyina bumboni buliko bwakuti basikwiiya ba Jesu bamumwaanda wamyaka wakusaanguna bakali kububikkila maanu buzuba bwakulyookezya oobo. Ibbuku litegwa Sacred Origins of Profound Things lyaamba kuti: “Kwamyaanda yamyaka yobile kuzwa ciindi Kristo naakazyalwa, kunyina wakazyi alimwi mbasyoonto buyo ibakajisi luyandisisyo lwakuzyiba ciindi cini naakazyalwa.”
7 Alimwi buya basikwiiya ba Jesu nobakali buzyi buzuba bwini mbwaakazyalwa, kunyina nobakali kunga babusekelela. Nkaambo nzi? Nkaambo mbubwenya bbuku lya The World Book Encyclopedia mbolyaamba, Banakristo bakusaanguna “bakali kubona kusekelela kuzyalwa kwamuntu uuli woonse kuti ncilengwa cabantu batamuzyi Leza.” Ikusekelela mazuba aakuzyalwa kulikke kwaambwa mu Bbaibbele kujatikizya beendelezi bobile ibatakali kukomba Jehova. (Matalikilo 40:20; Marko 6:21) Ikusekelela buzuba bwakuzyalwa alimwi kwakali kucitwa nokulemekwa baleza bakubeja. Mucikozyanyo, mu May 24 ibana Roma bakali kusekelela kuzyalwa kwaleza mwanakazi uutegwa Diana. Ibuzuba bwakatobela, bakali kusekelela kuzyalwa kwaleza wabo wazuba uutegwa Apollo. Aboobo imapobwe aajatikizya buzuba bwakuzyalwa akaswaangene abantu batakombi Leza ikutali Banakristo pe.
8. Amupandulule mapobwe aakusekelela buzuba bwakuzyalwa mbwaaswaangene amasalamuzi.
8 Kuli kaambo kambi kakapa kuti Banakristo bamumwaanda wamyaka wakusaanguna kabatasekeleli buzuba bwakuzyalwa bwa Jesu. Kulangilwa kuti basikwiiya bakwe bakalizyi kuti imapobwe aajatikizya buzuba bwakuzyalwa akaswaangene amasalamuzi. Mucikozyanyo, iba Giliki aba Roma banji kaindi bakali kusyoma kuti kwakali muzimo wakali kujanika muntu aumwi azyalwa alimwi muzimo ooyo wakali kumugwasya mubuumi bwakwe boonse. Ibbuku litegwa The Lore of Birthdays lyaamba kuti: “Imuzimo ooyu wakaliswaangene munzila yamasalamuzi aleza wakazyalwa mubuzuba oobo bwazyalwa muntu ooyo.” Masimpe Jehova inga tanaakkomana apobwe liswaanganya Jesu kumasalamuzi. (Isaya 65:11, 12) Aboobo ino nkaambo nzi bantu banji ncobasekelela Kkilisimasi?
IMATALIKILO AA KKILISIMASI
9. Mbuti buzuba bwamu December 25 mbobwakasalwa kuba buzuba busekelelwa kuzyalwa kwa Jesu?
9 Kwakaindide myaanda-myaanda yamyaka kuzwa ciindi Jesu naakali anyika bantu nobakatalika kuyeeya kuzyalwa kwakwe mu December 25. Pele buzuba oobo tiibwakali mbobuzuba Jesu naakazyalwa, mbwaanga walo ulangilwa kuti wakazyalwa mu October. * Aboobo ino nkaambo nzi buzuba bwamu December 25 ncobwakasalilwa? Bamwi kumbele ibakalyaamba kuti Mbanakristo cakutadooneka “bakalombozya buzuba bwakali kweendelana apobwe lyabantu batakombi Leza bana Roma lyakali lyakusekelela ‘kuzyalwa kwazuba litakonzyeki kuzunda.’” (The New Encyclopædia Britannica) Lyamupeyo, eelyo zuba nolyakali kulibonya kuti talikwe nguzu kapati, bantu batamuzyi Leza bakali kuba amapobwe kutegwa zuba ikwakali kuzwa kukasaala alimwi amumuni lipiluke kuzwa kooko kule nkolyakabede. Ibuzuba bwamu December 25 bwakayeeyegwa kuti mbobuzuba izuba nolyakatalika kupiluka. Mukusoleka kusandula bantu batamuzyi Leza, basololi bazikombelo bakazumina pobwe eeli akusoleka kulicita mbuli kuti ndya “Bunakristo.” *
10. Ino nkaambo nzi bantu bamwi kaindi ncobatakali kusekelela Kkilisimasi?
10 Imakani aakuti Kkilisimasi ndipobwe liswaangene abantu batamuzyi Leza alizyibidwe kwaciindi cilamfwu kapati. Akaambo kakuti taliyeeme amagwalo, ipobwe lya Kkilisimasi lyakalesyegwa ku England alimwi azisi zimwi zyaku Amelika mumwaanda wamyaka wa 17. Kufwumbwa muntu wakali kulovwa kumilimo lyabuzuba bwa Kkilisimasi wakali kubbadela. Nokuba boobo, tiilyakalampa pe izilengwa zyakaindi zyakaduma alimwi, alimwi izilengwa zipya zimwi zyakayungizyigwa. Kkilisimasi alimwi bwakaba buzuba bwakulyookezya budumide kapati, alimwi bucidumide kapati asunu muzisi zinji. Pele akaambo kakuti ipobwe lya Kkilisimasi liswaangene abukombi bwakubeja, aabo ibayanda kukkomanisya Leza tabalisekeleli pe naa buzuba bumbi bwakulyookezya ibuswaangene abukombi bwabantu batamuzyi Leza. *
SENA KULI MAKANI KUJATIKIZYA MBWAAKATALIKA MAZUBA AAKULYOOKEZYA?
11. Nkaambo nzi bantu bamwi ncobasekelela mazuba aakulyookezya, pele ino ncinzi ncotweelede kubona kuti nceciyandika kapati?
11 Bamwi balazuminizya kuti imazuba aakulyookezya mbuli bwa Kkilisimasi akatalika abantu batamuzyi Leza, pele balimvwa kuti tacilubide pe ikwaasekelela. Mubwini, ibunji bwabantu tabayeeyi bukombi bwakubeja eelyo nobasekelela mazuba aakulyookezya aaya. Imapobwe aaya alimwi apa kuti mikwasyi ijane ciindi cakuswaangana. Sena mbomulimvwa oobu? Ikuti naa mbomulimvwa, cakutadooneka nduyando ndomujisi kujatikizya mukwasyi, ikutali kuyanda bukombi bwakubeja icipa kuti kukakatila kubukombi bwakasimpe cilibonye kuti nciyumu. Amusyomezyegwe kuti Jehova iwakatalisya mukwasyi uyanda kuti kamumvwana abasazinyoko. (Ba-Efeso 3:14, 15) Pele mulakonzya kuyumya cilongwe canu munzila nzyakkomanina Leza. Ikujatikizya makani ngotweelede kubikkila maanu kapati kwiinda zyoonse, imwaapostolo Paulo wakalemba kuti: “Amusunkulule, kuti muzibisye zintu zibotezya Mwami.”—Ba-Efeso 5:10.
12. Amupe cikozyanyo kujatikizya kaambo ncotweelede kutantamuka zilengwa amapobwe aajisi matalikilo aasofweede?
12 Ambweni mulimvwa kuti matalikilo aamazuba aakulyookezya tatuli ntotwaambo tupa kuti kaasekelelwa sunu. Sena kuli makani kujatikizya mbwaakatalika? Inzya! Mucikozyanyo: Amweezyeezye kuti mwabona nswiti ansi aali tombe. Sena inga mwiibweza nswiti eeyo akwiilya? Peepe! Inswiti eeyo ilaatombe. Mbubwenya mbuli nswiti eeyo, imazuba aakulyookezya alakonzya kaakkomanisya, pele matalikilo aangawo alisofweede. Ikutegwa tukakatile kubukombi bwakasimpe, zintu tweelede kuzilanga mbwaakali kuzilanga musinsimi Isaya iwakaambila bakombi bakasimpe kuti: “Mutaampi cintu niciba cimwi cisofweede.”—Isaya 52:11.
AMUBELESYE BUPAMPU MUKWEENDELEZYA BAMWI
13. Ino mbuyumuyumu nzi mbomunga mwaba ambubo ikuti kamutatoli lubazu mumapobwe aamazuba aakulyookezya?
13 Kulakonzya kuba buyumuyumu nomusala kutatola lubazu mumapobwe aamazuba aakulyookezya. Mucikozyanyo, mbomubeleka limwi balakonzya kugambwa ncomutajatikizyigwi muzintu zimwi zicitwa kujatikizya mazuba aakulyookezya kumilimo nkomubeleka. Ncinzi ncomunga mwacita ikuti mwapegwa cipego ca Kkilisimasi? Sena inga calubila ikuti mwacitambula? Ino kuti ngomukwetene limwi tasyomi nzyomusyoma? Ncinzi ncomunga mwacita kutegwa bana banu batalimvwi kuti kuli ncobaindwa akaambo kakutasekelela mazuba aakulyookezya?
14, 15. Ncinzi ncomunga mwacita ikuti mwaanzyigwa kujatikizya buzuba bwakulyookezya naa ikuti umwi kayanda kumupa cipego?
14 Muyandika bupampu kutegwa muzyibe mbomunga mweendelezya bukkale abumwi. Ikuti naa mwaanzyigwa amuntu ngomutazyibene kabotu kujatikizya buzuba bwakulyookezya bumwi, mulakonzya kwiile kwiingula cabupampu. Pele ino mbuti kuti mwaanzyigwa amuntu ngomubonana lyoonse naa ngomubeleka limwi? Nocili boobo, inga mwayanda kubandika zinji. Mumbazu zyoonse zyobile, amubone kuti tiimwamufwumpula pe. Ibbaibbele lilailila kuti: “Kwaamba kwanu kulweezegwe amunyo wakulumba, kuti mube abusongo bwakutyaba kabotu kubantu boonse bamubuzya makani.” (Ba-Kolose 4:6) Amucenjele kapati kuti mutatondezyi kuti tamubalemeki bantu. Muciindi caboobo, cabusongo amupandulule nzyomusyoma. Amupandulule kabotu-kabotu kuti cili buyo kabotu kulindinywe kupana zipego alimwi akubungana lyamapobwe, pele inga mwalombozya kutola lubazu muzintu eezyo mubuzuba bumbi.
15 Ino mbuti kuti muntu umwi wayanda kumupa cipego? Ibukkale mbobuyooyendelezya ncomuyoocita. Sikucipa ulakonzya kwaamba kuti: “Ndilizyi kuti tamusekeleli buzuba bwakulyookezya. Nokuba boobo, ndiyanda kumupa cintu eeci.” Mulakonzya kuyeeya kuti ikutambula cipego mubukkale buli boobo taceelene akutola lubazu mupobwe lyabuzuba bwakulyookezya. Ee, ikuti sikupa katazizyi nzyomusyoma, inga mwamwaambila kuti tamusekeleli buzuba bwakulyookezya. Eeci inga cagwasya kupandulula ncomuzumina kupegwa zipego, pele ncomutapi zipego buzuba oobo. Kulubazu lumbi, inga caba camaanu ikucikaka cipego ikuti cabonwa kuti sikucipa ujisi makanze aakutondezya kuti tamukakatili kuzintu nzyomusyoma naa kuti inga mwajokoloka akaambo kakuyanda kupegwa cipego.
INO MBUTI MBOMUNGA MWEENDELEZYA BANAMUKWASYI?
16. Mbuti mbomunga mwabelesya bupampu nomweendelezya makani aajatikizya mazuba aakulyookezya?
16 Ino mbuti kuti banamukwasyi tabasyomi nzyomusyoma? Alimwi amucenjele, mutabafwumpuli pe. Tamweelede kukazyanya kujatikizya cilengwa naa pobwe limwi eelyo basazinyoko ndyobasekelela. Muciindi caboobo, amubalemeke kujatikizya kulanga zintu nkobajisi mbubwenya anywebo mbomuyanda kuti bamulemeke kujatikizya mbomuzilanga zintu. (Amubale Matayo 7:12) Amutantamuke zintu zinga zyamupa kubonwa kuti mutola lubazu mupobwe lyabuzuba bwakulyookezya. Nokuba boobo, amuzyeendelezye cabusongo zintu caboola kumakani aatajatikizyi kusekelela kwini. Ee, lyoonse mweelede kucita zintu munzila iiyoomupa kuzumanana amanjezyeezya aali kabotu.—Amubale 1 Timoteo 1:18, 19.
17. Mbuti mbomunga mwagwasya bana banu kutalimvwa kuti baindwa akaambo kakubona kuti bamwi bali mukusekelela mazuba aakulyookezya?
17 Ncinzi ncomunga mwacita ikutegwa bana banu batalimvwi kuti baindwa akaambo kakuti tabasekeleli mazuba aakulyookezya aateendelani amagwalo? Izinji ziyeeme azintu nzyomucita muziindi zimbi zyamwaka. Bazyali bamwi bacita bubambe bwakuba aciindi cakupa zipego kubana babo. Icipego cimwi cibotu kapati ncomunga mwapa bana banu nkuba ambabo alimwi akubalanganya caluyando.
AMUTOBELE ZICITWA MUBUKOMBI BWAKASIMPE
18. Mbuti kujanika kumiswaangano ya Bunakristo mbokunga kwamugwasya kukakatila kubukombi bwakasimpe?
18 Ikutegwa mukkomanisye Leza, mweelede kukaka bukombi bwakubeja alimwi akukakatila kubukombi bwakasimpe. Ino eeci cibikkilizya nzi? Ibbaibbele lyaamba kuti: “Katunga katuyeeyana, katubusyanya-busyanya mukuyandana akucita milimo mibotu. Tutanoonga katuleka kulibunga-bunga, mbuli bamwi mbubaleka, anu kamucenjezyanya twaambo, kamucita obuya lyoonse mbomukubwene kuti buzuba bwa-Kristo buli afwaafwi.” (Ba-Hebrayo 10:24, 25) Imiswaangano ya Bunakristo nziindi zyalukkomano zyakuti mukombe Leza munzila njakkomanina. (Intembauzyo 22:22; 122:1) Lyamiswaangano iili boobo, kuli ‘kuyumizyanya mulusyomo’ akati ka Banakristo basyomeka.—Ba-Roma 1:12.
19. Nkaambo nzi ncociyandika kapati kuti mwaambile abambi zintu nzyomwaiya mu Bbaibbele?
19 Inzila imbi mbomunga mwakakatila kubukombi bwakasimpe nkwiinda mukwaambila bamwi zintu nzyomwazyiba kwiinda mukwiiya Bbaibbele a Bakamboni ba Jehova. Mmasimpe bantu banji ‘balalila akutongela’ akaambo kabubi bucitika munyika sunu. (Ezekieli 9:4) Ambweni kuli bantu mbomuzyi ibalila akutongela. Amubaambile zintu nzyomulangila izyaambwa mu Bbaibbele. Mbomuyanzana a Banakristo bakasimpe alimwi akwaambila bambi kujatikizya njiisyo zibotu alimwi zyakasimpe zili mu Bbaibbele nzyomwaiya, muyoojana kuti ikulombozya zilengwa zyabukombi bwakubeja koonse nkomwakacijisi mumoyo kunooyaabumana. Amusinizyigwe kuti munookkomene cini-cini alimwi muyoolongezyegwa kapati ikuti mwakakatila kubukombi bwakasimpe.—Malaki 3:10.
^ munc. 9 Amubone Makani Aayungizyidwe mucibalo cakuti “Sena Jesu Wakazyalwa mu December?”
^ munc. 9 Alyalo pobwe litegwa Saturnalia lyakajisi lubazu mukusalwa kwabuzuba bwa December 25. Ipobwe eeli lyakali lyakulemeka leza wabana Roma wabulimi ilyakali kucitwa kuzwa mu December 17 kusikila mu 24. Ikupobola, kusekelela alimwi akupana zipego kwakali kucitwa lyapobwe lya Saturnalia.
^ munc. 10 Ikujatikizya makani aambobaalanga mazuba aakulyookezya aambi aadumide Banakristo bakasimpe, amubone Makani Aayungizyidwe mucibalo cakuti “Sena Tuleelede Kusekelela Mazuba Aakulyookezya?”


c: text/html

text:
MUBUZYO 7
Kujana Ndachita Biyeni Kuti Ndoongelezegwa Kuti Ndoonane Awumwi Muntu?
KUJANA WACHITA BIYENI?
Yeeya eezi: Twaambo aChileleko, bali amyeezi iibili kabayandana pesi Twaambo uchitaanga bakazibana chiindi loko. Buzuba abuzuba basendelana mameseji akufoonenana, chimwi chiindi umwi katanajinsya zyayanda kwaamba umwi ngawaziziba kale kuti uyanda kutyeni. Pesi, Chileleko uyanda kuti bachite zyiinda aawo.
Mumyeezi eeyi iibili kabayandana Twaambo aChileleko, bakali kujatana maboko akumyontana luzutu. Twaambo tayandi kuti bachite zyiinda aawo. Pesi tayandi kuti baleke kuyandana aChileleko. Taakwe muntu umutondeezya luyando mbuuli Chileleko. Twaambo ukkala kalibuzya kuti, ‘Chileleko nguwangu . . . ’
Kaansinga nduwe ulimuchiimo eechi, walikunoochita biyeni?
YEEYA SAANSI!
Kuti weezya kusotoka kuzwa akaluli kang’anda ulakonzya kulichisa. Nkinkaako, kutyola milawu yamuBbayibbele mbuuli wakuti: “Amulilesye kubwaamu,” kulakonzya kutunjizya mumapenzi.—1 BaTesalonika 4:3.
Nziizili mpindu nzitukonzya kujana kuti twasotoka mulawu ooyu? Bbayibbele lyaamba kuti: “Sibwaamu ulabisizya mubili wakwe mwini.” (1 BaKorinto 6:18) Niinzi chitondeezya kuti majwi aaya ngachoonzyo?
Basikuyanduulisisya bakajana kuti bachikula bakaswaanizigwa mumakani azyakoonana bakajana mpindu zitobela:
KULISOLA. Bachikula bakaswaanizigwa mumakani azyakoonana kabatanakwata naakuti kukwatwa bakazoolisola kunembo.
KUTASYOMANA. Bachikula bakaswaanizigwa mumakani azyakoonana kabatanakwatana ngabalibuzya kuti, ‘Ndime andikke na ndakoonanaawe?’
KUUSA. Basimbi bayanda balombe bakonzya kubakwabilila kutali balombe bayanda kuti boonane aabo. Alubo balombe tababayandi pe basimbi bafwambaana kuzumina koongelezegwa mumakani azyakoonana.
Simpe ndyakuti: Kuti woonana amuntu kutana kwata naakuti kukwatwa ngawalyuubula. (BaRoma 1:24) Tuyelede kusofwaazya mubili wako nkaambo ulayandikana!
Tondeezya kuti ulalilemeka kwiinda ‘mukulilesya kubwaamu.’ (1 BaTesalonika 4:3) Kuti wazookwata naakuti kukwatwa uyoobotelelwa koonana amuntu ngukwetenaawe. Alubo tukalisoli, tukawusi naakuti kulimvwa kutakwabililidwe, mbuuli bantu boonana kabatana kwatana.—Tusimpi 7:22, 23; 1 BaKorinto 7:3.
UYEEYAANZI?
Zilachita na kuti muntu ukuyanda achite zintu zikonzya kukunyongania kumubili amumizeezo?
Zilachita na kuti muntu ukuyanda ape kuti uchite zintu zikonzya kunyongania bweenzinyokwe aLeza?—BaHebrayo 13:4.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ICIPANDWA 3
Muletemwa Abo Lesa Atemwa
“Uule-enda na ba mano akaba uwa mano.”—AMAPINDA 13:20.
1-3. (a) Mashiwi nshi ayo Baibolo yalandapo pali bucibusa? (b) Kuti twasala shani ifibusa ifingalenga twaba ne mibele iisuma?
ABANTU baba kwati butonge. Ubutonge nga mwabutumpika mu menshi, bulonka amenshi. Nga mwabutumpika mu muto, bulonka umuto. E fyo na bantu baba. Balapashanya abantu abo baba nabo. Limo tabeshiba no kwishiba ukuti balepashanya imibele ya banabo, ifyo abanabo bacita, e lyo ne misango yabo.
2 Baibolo yena tayapita na mu mbali, itila: “Uule-enda na ba mano akaba uwa mano, lelo uwangala na bawelewele akacula.” (Amapinda 13:20) Ili ipinda talilanda pa kumfwana kwa patali patali. Amashiwi ya kuti “uule-enda na” yalola mu kuti ukula-angalila pamo. * Icitabo cimo icilanda pali Baibolo cilanda pali ici cikomo aciti: “Ukwenda no muntu, kutemwa uyo wine muntu.” Na kuba, abo tufwaya ukupashanya bantu abo twatemwa! Kanshi apo tulafwaya sana ukuba na bantu abo twatemwa, tulatendeka ukucita filya fine bacita, ifisuma nelyo ifibi.
3 Kanshi nga tulefwaya ukwikalilila mu kutemwa kwa kwa Lesa, tufwile ukusala ifibusa ifingalenga twaba ne mibele iisuma. Kuti twasala shani? Ico tacafishe, kutemwa fye abo Lesa atemwa, e kutila ukupanga bucibusa ne fibusa fyakwe. Tontonkanyenipo. Fibusa nshi ifingacilapo ukuwama ukucila pali balya abakwata imibele iyo Yehova afwaya, kabili ababa ifibusa fyakwe? Lekeni nomba tumone abantu abo Lesa atemwa. Nga twaishiba abo Yehova atemwa, e lyo twingasala bwino abengaba ifibusa fyesu.
ABO LESA ATEMWA
4. Mulandu nshi uo Yehova akwatila insambu isha kukanasala fye icisalesale abengaba ifibusa fyakwe, kabili mulandu nshi Yehova aitile Abrahamu ukuti “cibusa wandi”?
4 Yehova tasala fye icisalesale abengaba ifibusa fyakwe. Na kuba e fyo cifwile fye ukuba! Yehova ni Shikulu Mulopwe, e mwine wa fintu fyonse, kabili ukuba cibusa wakwe lishuko ilikalamba nga nshi. Ni bani kanshi abo asala ukuti babe ifibusa fyakwe? Yehova apalama ku bantu abamutetekela kabili abamucetekela muli fyonse. Natulande pali Abrahamu uwatetekele Lesa nga nshi. Ukulanda fye icishinka, ukweba umufyashi ukuti epaye umwana wakwe no kumutuula ilambo kuti bwaba bwesho ubukalamba nga nshi ubwa kwesha icitetekelo cakwe. * Lelo, Abrahamu ena “apene atuule Isaki ilambo,” pantu alitetekele nga nshi “ukuti Lesa ali na maka ya kumwimya ku bafwa.” (AbaHebere 11:17-19) Pa mulandu wa kuti Abrahamu alikwete icitetekelo ca musango yo kabili ali ne cumfwila, Yehova amwitile ati “cibusa wandi.”—Esaya 41:8; Yakobo 2:21-23.
5. Bushe Yehova amona shani abamumfwila lyonse?
5 Yehova amona ukuti icumfwila calicindama sana. Lesa atemwa abantu abaitemenwa fye ukumumfwila muli fyonse. (Belengeni 2 Samwele 22:26.) Nga fintu twasambilile mu Cipandwa 1 muli cino cine citabo, Yehova alatemwa abantu abasalapo ukumumfwila pa mulandu wa kuti balimutemwa. Amapinda 3:32 yatila, “Abalungama e baba bacibusa bakwe.” Yehova alapokelela abacita ifyo afwaya kabili alabeeta mwi “tenti” lyakwe, e kutila, alabapokelela ukuti balemupepa kabili kuti balanda nankwe mwi pepo inshita iili yonse.—Amalumbo 15:1-5.
6. Kuti twalanga shani ukuti twalitemwa Yesu, kabili Yehova amona shani abantu abatemwa Umwana wakwe?
6 Yehova alitemwa abantu abatemwa Yesu, Umwana wakwe uwafyalwa eka. Yesu atile: “Umuntu nga antemwa, akomfwila amashiwi yandi, na Tata akamutemwa, kabili tukesa kuli ena no kwikala nankwe.” (Yohane 14:23) Kuti twalanga shani ukuti twalitemwa Yesu? Kulaumfwila amafunde yakwe no kulabomba umulimo atupeela uwa kubila imbila nsuma no kupanga abasambi. (Mateo 28:19, 20; Yohane 14:15, 21) Na kabili, tufwile ‘ukulakonka sana mu ntampulo shakwe,’ e kutila ukulamupashanya mu milandile na mu fyo tulecita ukulingana napengapela amaka yesu nangu ca kuti tatwapwililika. (1 Petro 2:21) Yehova alomfwa bwino sana nga amona abantu abatemwa Umwana wakwe bale-esha ukupashanya Kristu.
7. Mulandu nshi cawamina ukuba ifibusa na bantu ababa ifibusa fya kwa Yehova?
7 Yehova afwaya abengaba ifibusa fyakwe baba ne citetekelo, icishinka, icumfwila, no kutemwa ifyo Yesu afwaya. Bonse tufwile ukuipusha ukuti: ‘Bushe iyi mibele e yo ifibusa fyandi fyakwata? Bushe ifibusa fya kwa Yehova e fibusa fyandi?’ Nacilinga ukuipusha ifi fipusho. Abantu abakwata imibele iyo Lesa akwata kabili abacincila mu kushimikila imbila nsuma iya Bufumu kuti balenga twalabapashanya, kabili kuti balenga twatwalilila ukusekesha Lesa.—Moneni amashiwi ayali mu kabokoshi akaleti “ Nani Uwingaba Cibusa Musuma?”
IFYO TWINGASAMBILILAKO KU BA MU BAIBOLO
8. Cinshi mwatemwapo pali bucibusa bwali (a) pali Naomi na Ruti? (b) pa balumendo batatu abaHebere? (c) pali Paulo na Timote?
8 Mu Malembo mwaba abantu abengi abo twingalandapo abapaalilwe pantu balisalile bwino ifibusa. Kuti mwabelenga pali bucibusa bwali pali Naomi na nafyala Ruti, na pa balumendo batatu abaHebere abali ifibusa fya cine cine mu Babiloni, e lyo na pali Paulo na Timote. (Ruti 1:16; Daniele 3:17, 18; 1 Abena Korinti 4:17; Abena Filipi 2:20-22) Nomba, lekeni tulande pali Davidi na Yonatani abali ifibusa fya cine cine.
9, 10. Cinshi calengele ukuti Davidi na Yonatani babe ifibusa?
9 Baibolo itila ilyo Davidi aipeye Galyati, “umutima wa kwa Yonatani waikatene no mutima wa kwa Davidi, na Yonatani amutemenwe ngo mweo wakwe.” (1 Samwele 18:1) E fyo baishileba ifibusa ifyaikatana nga nshi nangu ca kuti balipusene sana mu myaka ya kufyalwa, kabili bucibusa bwabo bwaishilepwa fye lintu Yonatani afwile mu nkondo. * (2 Samwele 1:26) Cinshi maka maka calengele ukuti aba babili batemwane nga nshi?
10 Icalengele ukuti Davidi na Yonatani babe ifibusa fya cine cine, ni co bonse balitemenwe Lesa kabili balefwaya ukutwalilila aba cishinka kuli ena. Bonse balikwete imibele iyalelenga ukuti batemwane. Ukwabula no kutwishika, ico Yonatani atemenwe Davidi ni co ali uwashipa kabili uwacincila ilyo alwilile ishina lya kwa Yehova ukwabula umwenso. Davidi na o alicindike Yonatani pantu aletungilila ifyo Yehova apekenye kabili alibikile pa ntanshi ukufwaya kwa kwa Davidi ukucila ukwakwe. Tontonkanyeni pa cacitike ilyo Davidi aali no bulanda sana pa nshita aleikala mu matololo pa mulandu wa kutiina Imfumu yabipa Shauli, wishi wa kwa Yonatani. Yonatani alilangile ukuti aali ni cibusa wa cishinka ilyo aitemenwe “ukuya kuli Davidi . . . ku kumukoselesha ukuti atetekele sana Lesa.” (1 Samwele 23:16) Elenganyeni ifyo Davidi aumfwile ilyo cibusa wakwe uwa pa mutima aishile no kumwafwilisha e lyo no kumukoselesha! *
11. Finshi mwasambililako kuli bucibusa bwa kwa Davidi na Yonatani?
11 Finshi twasambililako kuli Yonatani na Davidi? Icikalamba ico twasambililako ca kuti, icacindama sana muli bucibusa kuba ne mibele iingalenga twaba ifibusa fya kwa Lesa. Nga tuleba na bantu abasumina mu fyo na ifwe twasuminamo, ababa ne mibele iyo twakwatako, kabili abafwaya ukuba aba cishinka kuli Lesa nge fyo na ifwe tufwaya, kuti tulekoseleshanya, kuti tulekuulana e lyo no kulaumfwana sana. (Belengeni Abena Roma 1:11, 12.) Ifibusa fya musango yu ifyabika amano kuli bukapepa fyaba mu cilonganino cesu. Nomba bushe ici cilolele mu kuti bonse fye abesa ku kulongana pa Ng’anda ya Bufumu kuti ba ifibusa ifisuma? Awe, te bonse.
IFYO TWINGASALA IFIBUSA
12, 13. (a) Mulandu nshi tulingile ukusalila bwino abengaba ifibusa fyesu na mu cilonganino mwine? (b) Mafya nshi abali mu filonganino fya kubalilapo ifya Bena Kristu bakwete, kabili Paulo abasokele shani?
12 Na mu cilonganino mwine, tufwile ukusala ifibusa ifingatwafwa ukukosha bucibusa bwesu na Lesa. Bushe ici cifwile ukutupapusha? Awe nakalya. Nga filya fine ifisabo fimo fikokola ukupya ku cimuti cimo cine, e fyo na Bena Kristu bamo bakokola ukuba bakapepa abakosa. Kanshi e calenga ukuti Abena Kristu mu filonganino fyonse bapusane mu fyo bakosa muli bukapepa. (AbaHebere 5:12–6:3) Kwena, tufwile ukutekanishisha abapya na banaka no kubalanga ukuti twalibatemwa, pantu tufwaya ukubafwa pa kuti nabo bakule muli bukapepa.—Abena Roma 14:1; 15:1.
13 Limo limo, kuti kwacitika fimo mu cilonganino ifingalenga ukuti tumone nampo nga kuti twatwalilila ukuba ifibusa na bantu bamo nelyo iyo. Abantu bamo kuti batendeka ukucita ifintu ifyabipa. Bambi nabo kuti batampa ukulailishanya nga nshi. Abali mu filonganino fya kubalilapo ifya Bena Kristu nabo balikwete amafya ya musango uyu. Nangu ca kuti abengi baali aba cishinka, bamo bamo balecita ifintu ifyabipa. Pa mulandu wa kuti bamo mu cilonganino ca ku Korinti tabalekonka amasambililo ya Bena Kristu, umutumwa Paulo abasokele ati: “Mwilufiwa. Ukwampana pamo na babi kulonaula imibele isuma.” (1 Abena Korinti 15:12, 33) Paulo asokele Timote ukuti na mu cilonganino mwine, kuti mwaba bamo abacita ifyabipa. Amwebele no kuti ataluke ku bantu ba musango yu, ukukanapanga bucibusa nabo.—Belengeni 2 Timote 2:20-22.
14. Kuti twakonka shani ifyo Paulo asokele Abena Kristu ba kubalilapo pa bengaba ifibusa fyesu?
14 Kuti twakonka shani ifyo Paulo asokele Abena Kristu ba kubalilapo? Tatulingile ukuba ifibusa na bantu abengonaula imibele yesu iisuma, nampo nga baba mu cilonganino nelyo nga baba ku nse ya cilonganino. (2 Abena Tesalonika 3:6, 7, 14) Tufwile ukucingilila bucibusa bwesu na Lesa. Ibukisheni icilangililo ca butonge. Fwe bantu tulapashanya sana abanensu, ifyo baba ne fyo bacita. Filya fine tushingenekela ubutonge ubo batumpika mu muto ukoonka amenshi, e fyo tushingaba ne mibele iisuma ilyo tuleangala na bantu abacita ifyabipa.—1 Abena Korinti 5:6.
Kuti mwapanga bucibusa busuma na bakapepa banenu
15. Kuti mwacita shani pa kusanga ifibusa ifisuma mu cilonganino?
15 Icawamako ca kuti, mu cilonganino mwaliba abantu abengi nga nshi abengaba ifibusa ifisuma. (Amalumbo 133:1) Kuti twacita shani pa kusanga ifibusa ifisuma mu cilonganino? Ilyo muleya mulekwatilako imibele iyo Lesa atemwa no kulacita ifintu ifyo atemwa, abantu abafwaya ukusekesha Lesa bakalaipalamika fye abene kuli imwe. Lelo na imwe bene, mufwile ukuitendekelako ukufwaya abengaba ifibusa fyenu. (Moneni amashiwi yali mu kabokoshi akaleti “ Ifyo Twacitile pa Kuti Tukwate Ifibusa Ifisuma,”) Fwayeni abakwata imibele iyo na imwe mulefwaya ukukwata. Umfwileni ukufunda kwa mu Baibolo ukwa kuti “kusheni ukutemwa kwenu.” Kanshi mulingile ukupanga bucibusa na bakapepa banenu aba mishobo yonse nangu bafuma ku calo cimbi nangu nga ca kuti intambi shabo shalipusanako ne ntambi shenu. (2 Abena Korinti 6:13; belengeni 1 Petro 2:17.) Kabili mwila-angala fye na abo mulingene nabo imyaka. Ibukisheni ukuti Yonatani aali umukalamba nga nshi pali Davidi. Abakalamba abengi kuti balenga bucibusa bwenu bwakosa ilyo balemupandako amano na lintu balemushimikila ifyo bapitamo.
ILYO KWABA AMAFYA
16, 17. Nga ca kuti kapepa munensu atukalifya, mulandu nshi tushifwile ukulekela ukulongana?
16 Limo limo kuti twakwata amafya pa mulandu wa kuti ababa mu cilonganino balipusanapusana kabili bakulila ku ncende ishalekanalekana. Kapepa munensu kuti atweba fimo nelyo kuti acita ifintu fimo ifingatukalifya. (Amapinda 12:18) Inshita shimo ifilenga amafya mulandu wa kuti, twalipusana ifyo twaba, tatwishiba umo abanensu balosha ilyo balanda fimo, nelyo kuti limbi tulapusana mu fyo tumona ifintu. Bushe amafya ya musango uyu yalingile ukutubwesesha pa numa no kuleka ukulongana? Nga ca kutila twalitemwa sana Yehova na bantu abo atemwa, tatwakacite ica musango yu.
17 Apo Yehova e Kabumba wesu kabili e ulenga ukuti tube no bumi, ninshi tufwile ukumutemwa no kumubombela no mweo onse. (Ukusokolola 4:11) Na kabili, lyonse tufwile ukulatungilila icilonganino ico umwine abomfya. (AbaHebere 13:17) Kanshi nga ca kuti kapepa munensu atukalifya nelyo atulufyanya, tatwakaleke ukulongana pa kuti tumulange ukuti natukalipa. Kuti twaleka shani ukulongana kwati Yehova e utulufyenye? Apo twalitemwa Yehova na bantu bakwe, te kuti tuleke ukulongana!—Belengeni Amalumbo 119:165.
18. (a) Cinshi twingacita pa kuti mu cilonganino mube umutende? (b) Busuma nshi bwaba mu kwelela uwatulufyanya?
18 Ukutemwa bakapepa banensu, kukalenga mu cilonganino mukabe umutende. Yehova alishiba ukuti abantu abo atemwa balalufyanya, na ifwe bene tufwile ukwishiba ukuti abanensu kuti batulufyanya. Ukutemwa e kutulenga tulesuulako ku filubo ifyo abanensu batulufyanya pantu twalishiba ukuti nabo bene tabapwililika. (Amapinda 17:9; 1 Petro 4:8) Na kabili ukutemwa e kulenga ukuti lyonse ‘tulebelelana uluse.’ (Abena Kolose 3:13) Kwena, calyafya ukukonka uku kufunda. Nga twatwalilila fye abakalipa, nalimo kuti twapata na batulufyenye no kulatontonkanya ukuti ukucita ifi ninshi tulekanda abatulufyenye. Lelo ukutwalilila abakalipa takwawama. Nga twaelela uutulufyenye tulapaalwa nga nshi. (Luka 17:3, 4) Tatwakale-enda ne cikonko ku mukoshi na mu cilonganino mukaba umutende, kabili bucibusa bwesu na Yehova bukatwalilila.—Mateo 6:14, 15; Abena Roma 14:19.
ILYO TWINGAPWISHA BUCIBUSA
19. Finshi fingalenga twapwisha bucibusa no wa mu cilonganino?
19 Limo limo kuti batweba ukupwisha bucibusa na umo uwa mu cilonganino. Ifya musango uyu ficitika ilyo kapepa munensu atamfiwa mu cilonganino pa mulandu wa kuti talapile pa numa ya kupula mwi funde lya kwa Lesa nelyo lintu akaana ifyo twasuminamo no kutendeka ukusambilisha ifya bufi nelyo nga aifumya umwine mu cilonganino. Icebo ca kwa Lesa tacipita na mu mbali, cilanda ukuti ‘twila-ampana’ na ba musango yu. * (Belengeni 1 Abena Korinti 5:11-13; 2 Yohane 9-11) Kuti cayafya nga nshi ukutaluka umuntu uwali cibusa wesu nelyo lupwa wesu. Bushe tukashipa no kulanga ukuti icacindama sana kuba aba cishinka kuli Yehova no kumfwila amafunde yakwe ayalungama? Ibukisheni ukuti Lesa amona ukuti icishinka ne cumfwila filafwaikwa.
20, 21. (a) Mulandu nshi ukutamfya uulufyenye mu cilonganino kwawamina? (b) Mulandu nshi tulingile ukusalila bwino ifibusa?
20 Ukutamfya umuntu mu cilonganino ni nshila iisuma iyo Yehova abikako. Mulandu nshi twasosela ifi? Ukutamfya umubembu uushilapile kulanga ukuti twalitemwa ishina lya kwa Yehova ilya mushilo, amafunde yakwe e lyo na Yehova wine. (1 Petro 1:15, 16) Umubembu nga atamfiwa, icilonganino cilacingililwa. Abena Kristu ba cishinka balacingililwa ku kwambula imisango yabipa ku bantu abacita ulubembu ku mufulo kabili kuti batwalilila ukupepa pantu baleshiba ukuti mu cilonganino e mo bengacingililwa ku fyabipa ifya muli ici calo. (1 Abena Korinti 5:7; AbaHebere 12:15, 16) Ukutamfya uulufyenye mu cilonganino, kulanga ukuti twalimutemwa kabili kuti kwalenga ailuka ukuti alingile ukwalula imibele yakwe no kucita ifingalenga abwelela kuli Yehova.—AbaHebere 12:11.
21 Nangu tulefwaya nangu tatulefwaya, abanensu kuti balenga twaba ifyo bena baba. Kanshi tulingile ukusala bwino ifibusa. Nga tuleangala ne fibusa fya kwa Yehova, no kutemwa abo Lesa atemwa, tukakwata ifibusa ifisuma nga nshi. Ifyo tusambililako kuli ifi fibusa kuti fyatwafwa ukulacita ifisekesha Yehova.
^ para. 2 Ishiwi lya ciHebere ilyapilibulwa mu Baibolo ukuti “ukwangala na” pambi na po lyapilibulwa ukuti “ukubikana icibusa.”—Amapinda 22:24.
^ para. 4 Filya Yehova aebele Abrahamu ukuti atuule umwana wakwe ilambo, cali cilangililo ca fyo ena aali no kutuula Umwana wakwe uwafyalwa eka. (Yohane 3:16) Ilyo Abrahamu apene atuule umwana wakwe Isaki ilambo, Yehova alimukenye kabili amupeele impaanga ukuti e yo atuule.—Ukutendeka 22:1, 2, 9-13.
^ para. 9 Davidi ali “umwaice” ilyo aipeye Galyati kabili ali nalimo ne myaka 30 ilyo Yonatani afwile. (1 Samwele 17:33; 31:2; 2 Samwele 5:4) Apo Yonatani ali ne myaka nalimo 60 ilyo afwile, kuti twatila ninshi Davidi bamucilileko imyaka nalimo 30.
^ para. 10 Ukulingana na mashiwi yaba pali 1 Samwele 23:17, Yonatani alandile ifintu fisano pa kukoselesha Davidi: (1) Akoseleshe Davidi ukukanaba no mwenso. (2) Alengele Davidi eshibe ukuti amapange ya kwa Shauli tayali na kubomba. (3) Acinkwileko Davidi ukuti e wali no kupyana pa bufumu, ukulingana no bulayo bwa kwa Lesa. (4) Alapile ukuti aali no kuba ne cishinka kuli Davidi. (5) Aebele Davidi ukuti nangu fye ni Shauli wine alishibe ukuti Yonatani aali uwa cishinka kuli Davidi.
^ para. 19 Nga mulefwaya ukwishibilapo na fimbi pa fyo mwingacita umuntu nga atamfiwa nelyo aifumya mu cilonganino, belengeni ifyebo na fimbi pa kamutwe kaleti “Ifyo Twingacita Nga ca Kuti Umuntu Atamfiwa mu Cilonganino.”


text:
Bushe Yesu ni Lesa Wa Maka Yonse?
Icasuko ca mu Baibolo
Abapatile Yesu balemubepesha ati alelanda ati alilingana na Lesa. (Yohane 5:18; 10:30-33) Lelo Yesu tabalile alanda ati alilingana na Lesa Wa Maka Yonse. Umwine atile: “
Tata mukalamba pali ine.”—Yohane 14:28.
Abasambi ba kwa Yesu aba kubalilapo tabalemona Yesu ukuti alilingana na Lesa Wa Maka Yonse. Cimo icilanga ico ni filya umutumwa Paulo alembele ati, ilyo Yesu abuukile, Lesa “
alimusansabike.” Kanshi Paulo alishibe ukuti Yesu taali Lesa Wa Maka Yonse. Aba Lesa Wa Maka Yonse, bushe Lesa nga amusansabike shani? —Abena Filipi 2:9.


text:
IVYUMA IVYAYA UMWI ZWI LYAKWE LEZA | EZAYA 17–23
Kuomvya Maka Uyi-uyi Kungalenga Tupokwe Umulimo Uno Twapeelwa
Syebina wali a “musika wa kwi sano,” lifwile isano lya Mwene Hezekiya. Syebina wali ali wakwe ciili pa mwene, fwandi wali nu kupeelwa ivintu ivingi sana.
22:15, 16
Syebina afwile u wasakamalanga vino antu yakwe Yeova yalondekwanga
Watandike ukulondesya ukulumbuka
22:20-22
Yeova wapyanikizyepo Eliakimu pali Syebina
Eliakimu wapeezilwe “imfungulo zya ng’anda yakwe Davidi,” imfungulo zii zimililangako amaka nu utunguluzi
Elenganyini api uzyo lii: Uzye Syebina wali nu kuomvya uli maka yano wakweti ukwavwa yauze?


text:
Lino Mwalwalika
YA DOREEN yavulunganiziwe sana lino ya iya ya Wesley ali ni myaka 54 yalwile, yalwile indwala ya ku wongo. * Ya dokota yayanenyile ukuti yasyala sile ni myezi inono kuti yafwe. Ya Doreen yalanzile iyati: “Navizilwe ukusininkizya vino nuvwile, navulunganiziwe sana pa milungu ingi. Ntasininkizye ukuti sweswe icintu ca musango uu cacitikila, alino ntaipekinye nu kuntazi ii.”
Kwene vino ya Doreen yayuvwile, avino aingi yakayuvwa. Indwala iziipisye zingaponela ali wensi nupya pa nsita ili yonsi. Aingi yakaomba ningo sana, pano yakaitemelwa ukuomba mulimo wakusakamala antu yao alwale. Nomba mulimo wakusakamala mulwale, wakoma cuze. Uzye lyene ya lupwa ya mulwale, yangacita uli pakuti yakomelezya nu kusakamala uwatalwala? Uzye aakusunga umulwale yangacita uli pakuti yazizimizya intazi izyaya mu kusakamala umulwale? Uzye ndi cakuti umulwale aatafwa, i vyani vino aakumusunga alinzile kwenekela? Lino tutali twasuke amauzyo yaa, katutale tulande umulandu uno catalila ndakai ukusunga uwatalwala sana.
VINO YACITA PAKUTI ANTU YATAFWA SANA
Milembo ino ya sayansi yapanga ikalenga antu yatafwa zuwa. Apa myaka ingi, antu yasi-ikala imyaka ingi nanti u mu mpanga kwene muno mwavula asambilila. Antu yakafwa ku ndwala izika-ambukila nanti ku mazanzo. Antu yatayanga sana ku vipatala, nupya aingi yayasakamalanga sile kuli ya lupwa yao nupya yafwilanga sile mu mang’anda.
Ndakai, ya sayansi yalunduluka ukupanga imilembo iyakwavwa antu kutantalizya umi ndi yalwala. Indwala zino zyakomanga zuwa antu mpiti, ndakai limwi umuntu uwatalwala atanga afwe zuwa pano kwaya milembo. Lelo, kulunduluka kuu, aasi aali kulenga indwala ukusila. Alwale yatakwata amaka yakuti yangaisakamala aisikulu. Fwandi kusunga antu yamusango uwo, kukalondekwa ukuombesya nupya kwatala.
Lyene, vino antu yafwilanga mu mang’anda, ndakai yakafwila ku vipatala. Antu aingi yatamanya ivikacitika lino umuntu ali apiipi nu kufwa nupya aingi yatalolanapo kuno muntu akufwa. Fwandi ukutiina sile ivingacitika, limwi kungalenga muntu atoovoke, ate nu kusakamala umulwale. Uzye lyene angacita uli?
MWAIPEKANYIZIZYA LIMWI
Ndi vino utulanda pali ya Doreen, antu aingi yakavulunganiziwa ndi yalwalika sana. Uzye ndi cakuti, mukutiina, mukusakamikwa, i cani cingamwavwa ukuipekanya uku vingacitika ku nkoleelo? Muomvi wakwe Leza uwa utailo, wapefile ati: “Tusambilizye tumanye uwipi [kupenda] wa manda itu, apakuti tukwate imyenzo ya mano.” (Masamu 90:12) Icacumi mufwile ukupepa kuli Yeova Leza ukuti amulange ivya kupenda manda inu pakuti mungaomvya ningo manda asyalako ukuya nu muntu wiyo.
Ukucita vii cikalondekwa kupekanya ningo sana. Ndi cakuti umulwale acili na maka akulanda nupya ataitemelwa kulanzyanya namwe api lyasi kwene iii, cingazipa ailandile yano yafwile kumupingwila ivintu ndi wiza walwalisya icakuti atanga avwange nu kuvwanga. Ukwaula kupita umumbali mufwile kulanzyanya nawe ndi cakuti akulonda akatantalizye umi, yakamuteeke mu cipatala, nanti kumukalila milembo yakuti akaamwa pakuti citakamukomele nanti mutakayuvwe aamulandu ukulamupingwilako lino walwalisya. Ndi mwalanzyanizizya limwi pali vino ivintu vilaya ndi walwalisya, cilamwangukila ukwika sana amano ukukumusakamala ndi cakuti walwalisya. Baibo ikati “Ukutaya ukupanziwa amano amapange yasifikiliziwa.”—Mapinda 15:22.
VINO MUNGAVWA MULWALE
Ilingi incito ino aakusakamala umulwale akakwata, u kukomelezya. Muntu aali apiipi nu kufwa akalondekwa ukulola ukuti mwamutemwa nupya ataya wenga foo. Uzye mungacita uli? Mwawelenga nu kwimbila pamwi inyimbo nawe, mwasoloola inyimbo nanti ivyakuwelenga visuma vino umulwale angatemwa. Antu aingi yakauvwa ningo sana ndi cakuti ya lupwa yayalema makasa alino nu kulanda nayo mwi zwi lisuma nupya ilitekele.
Cikazipa sana ndi mukulondolwela umulwale antu ati-iza umu kumupempula. Lipoti imwi yalanzile ukuti: “Ukuuvwa ali cintu cakusyalikizyako ku muntu ali apiipi nu kufwa. Limwi mulwale angatwalilila kuvwa nanti akuloleka kwati ali mutulo, acino mutaalanda ivintu vino mutanga mulande lino mukulanzyanya nawe.”
Nga cingalinga, mungapepela pamwi. Baibo yalanda ukuti apa nsita imwi, umutumwa Paulo na auze yasakamikwe sana nupya yatamanyile na vino umi wao wali nu kuya. I cani cayavwile? Paulo wakomelizye auze ati: “Mwemo mwatwika mu mapepo.” (2 Kolinto 1:8-11) Kupepa nu mwenzo onsi lino twaya ni ntazi na lino twalwala nanti twalwalika, kwacindama sana.
MWAZUMILA UKUTI IVICITIKA
Kufwilwa lupwa, kukawavya sana umwenzo. Ali mulandu kwene uno imfwa iipila cuze. Swe yantu tutaumvilwe ukuti twafwa. (Loma 5:12) Baibo yene ika-ama imfwa ukuti, “Mwanisi.” (1 Kolinto 15:26) Fwandi tungati ukwipilwa ku mwenzo lino twafwilwa, citaipa foo.
Lelo nanti cingaya vivyo, ukwelenganyizizya limwi ivingacitika, kungavwa ya lupwa ya mulwale kuteeka umwenzo. Vimwi ivingacitika lino uwatalwala waya apiipi nu kufwa, vili mu kambokosi akakuti, “ Insita Yakufwa Ndi Yapalama.” Ukuya kwene asi mulwale wensi wino vyonsi ivitantikwe vingacitikila, nanti kucitika mu kukonkana ndi vino vitantiime. Lelo, ivintu vimwi pali viivyo vikacitika ku yalwale aingi.
Ndi cakuti mwafwilwa, cingaziipa sana kulanda na ya lupwa amwavwilizyanga kusakamala mulwale. Aasakamalanga umulwale na ya lupwa limwi yangalondekwa kukomeleziwa ukuti umuntu wao aatafwa asikucula kucili consi. Kaumba witu watuneena ukuti, “Afwe yatamanya nanti acimwi.”—Kasambilizya 9:5.
KAAZWA MUKALAMBA
Kutaila Yeova kwacindama sana, fwandi tufwile kumutaila lyonsi na lino muntu wino tukusakamala wiza wafwa, asi sile lino alwile. Yeova angamwavwa kuomvya antu yauze aangamukomelezya. Ya Doreen yalanzile iyati; “Nasambilile kukana-suula ukwavwa konsi. Nupya ukwavwa konsi kuno twapokeliile, kwalenzile ukuti tuye sana nu luzango. Kwene ukwaula nu kutwisika twamanyile ukuti uwatwavwile a Yeova, cali kwati akuti, ‘Apano ndi uwakumwavwa ku ntazi zii zino mukweti.’ Icumi kwene ntalatala niilile.”
Umu cumi, Yeova Leza aali kaavwa mukalamba. Nupya vino aaliwe uwatuumvile, wamanya vino tukacula nu kuwaika. Wakwata amaka akutwavwa nu kutukomelezya pakuti twazizimizya. Ni caziipisya i cakuti, watulaya ukuti likwene sile alasisyapo imfwa pano nsi nupya alatuutulula antu yonsi afwa yano akaiusya. (Yoane 5:28, 29; Umbwilo 21:3, 4) Fwandi swensi tungiusya na mazwi yano mutumwa Paulo walanzile aakuti: “Mfwa we, uzye luoya lwako luli kwi?”—1 Kolinto 15:55.
^ par. 2 Asi mazina yao.


text:
BAKUBUSI BALABUZYA
Ino Mbuti Mbondikonzya Kulilesya Kunyema?
Mibuzyo
Ikaambo ncocili boobo
Ncomukonzya kucita
Nzyobaamba beenzinyoko
Mibuzyo
Sena mulanyema-nyema?
peepe
zimwi ziindi
inzya, abuzuba
-
Ino munyema kusikila aali?
asyoonto
kapati
cakuciindizya
-
Ino nguni uumunyemya kapati?
muzyali
mwanookwanu
mweenzinyoko
-
Ikuti naa muyandika kulilesya kunyema, eeci cibalo cilamugwasya! Cakusaanguna, amulange-lange ncociyandika kuumuna buyo nomwanyemezyegwa.
Ikaambo ncocili boobo
Buumi bwanu. Lugwalo lwa Tusimpi 14:30 lwaamba kuti: “Moyo uukkede upa buumi kumubili.” Mukwiimpana, bbuku litegwa Journal of Medicine and Life lyaamba kuti “kunyema kulakonzya kumupa kuciswa bulwazi bwamoyo.”
Beenzinyoko. Ibbaibbele lyaamba kuti: “Utanoomvwani amuntu mukali, alimwi utanikweendi amuntu uunyema-nyema buyo.” (Tusimpi 22:24) Aboobo, kuti naa mulanyema-nyema, mutanoogambwi kuti bantu balamutantamuka. Mukubusi wazina lya Jasmine wakaamba kuti, “Ikuti tamwiiyi kulilesya kunyema, nkokuti mulibuzya coolwe cakuba abalongwe.”
Mpuwo yanu. Ethan uujisi myaka iili 17 wakaamba kuti “Ikuti kamunyema-nyema, abantu bambi bayoomuzyiba mbomubede.” Amulibuzye kuti, ‘Ino ndiyanda kuti bantu kabandizyi kuti ndili muntu uuli buti, mutontozi siluumuno naa muntu uunyema-nyema buyo?’ Ibbaibbele lyaamba kuti: “Ooyo uutafwambaani kunyema musongo kapati, pele ooyo uutakkaziki moyo utondezya bufwubafwuba bwakwe.”
Ncomukonzya kucita
Amulange-lange magwalo aatobela alimwi anzyobaamba bamwi, mpoonya amulibuzye mibuzyo iibikkilizyidwe.
Tusimpi 29:22: “Muntu mukali ubusya mazwanga; Muntu uuli woonse uunyema-nyema buyo ucita zinyonyoono zinji.”
“Nindakali mukubusi, cakali kundikatazya kulilesya kunyema. Eeli ndepenzi ndyobajisi babbululu babataata. Aboobo inga twati ncamubulowa buya. Tulakatazyigwa kulilesya kunyema!”
—Kerri.
Sena ndilanyema-nyema? Ikuti kandizumina kulumbaizyigwa akaambo kabube bubotu, sena ncamaano kutongooka akwaamba kuti penzi lyakunyema mbondakazyalwa buya?
Tusimpi 15:1: “Kuvwiila kabotu kulalesya bukali, pele majwi mabi alanyemya.”
“Cikonzya kugwasya nkwiiya kulilesya kunyema. Ikuti mwaiya kuba abube bwakubomba moyo alimwi akubona bubotu ciindi coonse, nkokuti ciyoomuubaubila kutanyema-nyema.”
—Daryl.
Ciindi nobandinyemya bamwi, nkaambo nzi ncondeelede kubikkila maano kuzintu nzyondicita?
Tusimpi 26:20: “Kuti kakunyina nkuni mulilo ulazima.”
“Kuti ndaingula cakukkazika moyo, cipa kuti awalo muntu ngondibandika limwi atontomane akupa kuti tubandike kakunyina kunyemezyanya.”
—Jasmine.
Ino mbuti majwi ngondaamba alimwi azintu nzyondicita mbozikonzya kupa kuti mulilo uvwilime buya?
Tusimpi 22:3: “Muntu uucenjede abona mapenzi ulayuba, pele aabo batakwe maano balaunka nkukonya ooko, aboobo balapenga.”
“Zimwi ziindi cilagwasya kuzwa buyo kutegwa ndibe aciindi cakuyeeya cacitika, mpoonya kwainda ciindi ndilalimana penzi kanditontomene.”
—Gary.
Ino ndilili nocili cibotu kuzwa kuti naa bukkale bwabija pele kakunyina kulitondezya kuti munzila imwi tamumubikkili maano?
Jakobo 3:2: “Nkaambo toonse tulalubizya ziindi zinji.”
“Tweelede kuusa kujatikizya kulubizya kwesu, pele alimwi tweelede kwiiya ciiyo kukulubizya kwesu. Tweelede kuba amakanze aakululamika zintu twaakulijana mubukkale bukozyenye aboobo.”
—Kerri.
Muzeezo: Amube ambaakani. Amukanze kuba muntu mubombe moyo kwaciindi cili mbocibede ambweni kwamwezi omwe. Mpoonya kamulilingula ciindi aciindi.
Amwiiye Zinji
SINSIMUKA!
Mbomukonzya Kulijata Ikuti Mwanyema
Zintu zyosanwe zyaambwa mu Bbaibbele zilakonzya kumugwasya kulijata kuti mwanyema.
NGAZI YAMULINDIZI
“Bupampu Bwamuntu Bulamulesya Kufwambaana Kunyema”
Icakacitika mubuumi bwa Davida, mwami wabana Israyeli, cilakonzya kumugwasya kweendelezya mbomulimvwa ciindi muntu umwi naamunyemya.
MIBUZYO YAMU BBAIBBELE YAINGULWA
Sena Leza Ulandigwasya Kuti naa Ndapaila?
Sena ncobeni Leza ulatulanganya kujatikizya mapenzi eesu?


text:
Sena Mulazumina Kusilikwa?
Inzya, Bakamboni ba Jehova balazumina kusilikwa. Nokuba kuti tulailanganya mibili yesu akupona ibuumi buli kabotu, zimwi ziindi ‘tuyandika musilisi.’ (Luka 5:31) Mubwini, Bakamboni ba Jehova bamwi mbasilisi mbubwenya mbwaakabede Luka, Munakristo wamumwaanda wamyaka wakusaanguna.—Bakolose 4:14.
Nokuba boobo, busilisi bumwi tabweendelani anjiisyo zyamu Bbaibbele, aboobo tulabukaka. Mucikozyanyo, tulakaka kubikkwa bulowa nkaambo Ibbaibbele lilakasya kubikkwa bulowa mumubili kutegwa mubili ube abulowa bunji. (Milimo 15:20) Alimwi Ibbaibbele lilakasya busilisi bujatikizya kukomba mizimo.—Galatiya 5:19-21.
Nokuba boobo, busilisi bunji tabukazyanyi anjiisyo zyamu Bbaibbele. Aboobo, tweelede kulisalila cakucita. Kamboni umwi ulakonzya kuuzumina musamu naa busilisi bumwi kakuli umwi ulakonzya kubukaka busilisi oobo.—Bagalatiya 6:5.


text:
ILYASI 49
Ilanzi Limilila
LOLA vino Yoswa akucita. Akulanda akuti: ‘We lanzi, imilila!’ Ni lanzi limilila. Ilanzi ilimilila papakwene uwanda onsi. Yeova aliwe waleenzile ukuti icintu cii cicitike! Nomba, leka tulole umulandu uno Yoswa walondelanga ukuti ilanzi litwalilile ukuwala.
Lino aene yasano (5) amu mpanga ya Kenani yaatandike ukulwisya aina Gibyoni, aina Gibyoni yaatumile umonsi umwi ukuyaneena Yoswa ukuti ayazwilizye. Umonsi kwene wiyo waile-alanda ati: ‘Wize zuwa-zuwa utwazwe. Wize ututuule! Aene yonsi amu mpanga ii yakutulwisya swe yaomvi inu.’
Papo kwene sile, Yoswa na onsi yakwe yonsi aulwi iyakatuka. Iyapita usiku onsi. Lino yaafisile kuli Gibyoni, asilika ya ene alwisyanga Gibyoni yuvwile intete nu kutandika ukupuuka. Lyene Yeova waleenzile amawe ya mvula ukupona ukufuma ukwiyulu, nupya amawe yaayo yaakomile asilika aingi ukucila na yano aonsi yakwe Yoswa aulwi yuumoozile.
Yoswa waweni ukuti ilanzi lyasya liwe. Pamafiita, nupya asilika ya ene kwene yaaya aipe yamautuka. Acino, Yoswa wapefile kuli Yeova nu kulanda ukuti: ‘We lanzi, imilila!’ Lyene lino ilanzi lyatwaliliile ukuwala, aina Izlaeli yaacimvizye ulwi.
Umu Kenani mwali aene aipe aingi na yauze aapasile antu yakwe Leza. Pakuti Yoswa na asilika yakwe yacimvye aene 31 amu mpanga ya Kenani, cayasendiile imyaka mutanda (6). Lino yacimvizye, Yoswa watandiike ukwankanya impanga ya Kenani uku mitundu ya ina Izlaeli iitaakweti incende.
Paapisile imyaka ingi, na Yoswa wizile afwa ala ali ni myaka ya kuvyalwa 110. Lyonsi lino Yoswa na onsi yano waombanga nayo umu utunguluzi yaali aumi, antu yuvwilanga Yeova. Lino aonsi kwene yaa asuma yaafwile, antu yaatandike ukucita iviipe nu kuiletelela. Ndi yaaya sana ni ntazi, alino yalondanga sana ukuti Leza ayazwe.


text:
ILYASI 115
Paladaise Apa Mpanga Ya Pansi
LOLA imiti itali, maluwa asuma, ni myamba itali. Uzye vwile icalo cii asi iciyembe sana? Lola vino kacisongo kakulya umu minwe ya kalumendo. Nupya lola yacisama, lola ni mfalasi zyati-zimilila umumbali ya luzi. Uzye naawe ungatemwa ukwikala pa ng’anda apaya wakwe vii?
Leza akaalonda ukuti naawe kwene ukikale umu paladaise pano mpanga ya pansi. Nupya asyalonda ukuti uce wawaikwa uku vintu ivikacuzya antu ndakai. Vino Baibo yasoowela kuli yano yalikala umu paladaise ipya, aevi: ‘Leza wene alaya pamwi nayo. Kutalaya imfwa nanti ukulila, nanti ukuwaikwa. Vintu vya mpiti ala vyati-vipita.’
Lyene Yesu alasininkizya ukuti ivintu vyonsi ivisuma, vyati-vifikiliziwa. Uzye wamanya lino vilafikiliziwa? Vintu vii vilafikiliziwa ndi Yesu wazifya insi, kusisyapo iviipe vyonsi na antu aipe. Iusya ukuti lino Yesu wali pano nsi, wapoziizye antu andwala izipusane-pusane, nupya watuutulwile na afwe. Yesu wacisile vii ku kulangilila vino wali nu kwiza-cita apa mpanga ya pansi ndi waya umwene wa wene wakwe Leza.
Elenganya vino cilaziipa ukwikala umu nsi iipya! Yesu, pamwi na yano wasoolola, yalaateekela ukwiyulu. Ya kateeka kwene yaa, yalasakamala antu yonsi aalaya pano nsi, nupya yalasininkizya ukuti yonsi pyu yali ni nsansa. Fwandi leka tulole vino tulinzile ukucita pakuti nafwe Leza ace atupeele umi wa pe umu nsi ipya.


text:
CIIYO 3
Rahabu Wakasyoma Jehova
Atweezyeezye kuti tuli mumunzi wa Jeriko. Munzi ooyu uli munyika ya Kanana, bantu mobatasyomi Jehova. Mukaintu wiitwa kuti Rahabu nkwakkala ooku.
Rahabu naakacili mwana, wakamvwa makani aajatikizya Musa mbwaakaandaanya Lwizi Lusalala akusololela bana Israyeli kuzwa mu Egepita. Alimwi wakamvwa Jehova mbwaakabagwasya kuzunda munkondo nzyobakali kulwana abasinkondonyina. Lino wamvwa kuti bana Israyeli bali bungene afwaafwi a Jeriko!
Rahabu wakabakwabilila basikutwela akaambo kakuti wakali kusyoma Jehova
Buzuba bumwi kumangolezya, bana Israyeli bobilo baunka ku Jeriko kuyootwela munzi. Basika aŋanda ya Rahabu. Wabatambula akubanjizya muŋanda yakwe. Masiku, mwami wa Jeriko wazyiba kuti kuli basikutwela mumunzi alimwi akuti bali muŋanda ya Rahabu. Aboobo mwami watuma baalumi kuti babajate. Rahabu wabasisa basikutwela bobilo aciluli cipapalete caŋanda yakwe akwaambila bantu bamwami kuti: ‘Basikutwela baliko, pele bazwa kale mumunzi. Ikuti mwabatobela, mulakonzya kubeenzya!’ Sena ulizyi kaambo Rahabu ncaabakwabilila basikutwela?— Nkaambo kakuti usyoma Jehova alimwi ulizyi kuti Leza uyoobapa nyika ya Kanana bana Israyeli.
Basikutwela kabatanazwa muŋanda ya Rahabu, bamusyomezya kuti walo abamukwasyi wakwe bayoofwutuka waakunyonyoonwa munzi wa Jeriko. Sena ulizyi ncobamwaambila kucita?— Bamwaambila kuti: ‘Ndoolu lutambo lusalala, ulwaangilile kuwindo lyako. Ikuti ucite oobo, boonse bali muŋanda yako bayoofwutuka.’ Rahabu wacita mbubwenya mbobamwaambila basikutwela. Sena ulizyi cakatobela?—
Nokwainda mazuba masyoonto buyo, bana Israyeli bauzinguluka munzi cakaumuumu. Bacita oobo mazuba aali cisambomwe, ciindi comwe buzuba abuzuba. Pele mubuzuba bwaciloba, bauzinguluka munzi ziindi zili ciloba. Mpoonya boongolola boonse. Jehova wapa kuti bwaanda bwamunzi bukolomoke. Pele ŋanda iijisi lutambo lusalala awindo tiiyawa pe! Sena uliibwene ŋanda mucifwanikiso?— Rahabu amukwasyi wakwe bafwutuka!
Ncinzi ncokonzya kwiiya kuli Rahabu?— Rahabu wakali kusyoma Jehova akaambo kazintu zyoonse zibotu nzyaakaiya kujatikizya nguwe. Anduwe wiiya zintu zibotu zinji kujatikizya Jehova. Sena ulamusyoma mbuli mbwaakacita Rahabu?— Tulizyi kuti ulamusyoma!


text:
LUPUNGU LWA MULINZI—LWA KUSAMBILILAMO Maaci 2016
Umu lupungu luu muli amalyasi akusambilila ukutandika Mei 2 kufika Mei 29, 2016.
Uzye Mungazwilizya Icilongano Cino Mwayamo?
Mungaya ya misyonali nu mu icilongano cino mwayamo?
Mwe Yacance Uzye Mwati Muipekanya Ukuwatiziwa?
Mauzyo yatatu yangamwazwa ukupingulapo.
Mwe Yacance Mungacita Uli Pakuti Muipekanye Ukuwatiziwa?
Mungacita uli ndi cakuti mutamanyile ngi cakuti mwatimuipekanya nanti foo? Nanti limwi mukulonda ukuwatiziwa nomba avyazi inu yakulonda kuti muloleleko panono mungacita uli?
Mungazwilizya Uli Ukupanga Umutende Mwi Uvi?
Icilolwa icili umu Umbwilo cipande 9 cikalangilila vino ukuvwana kwacindama.
Yeova Akatungulula Antu Yakwe Umu Nzila ya ku Umi
Uzye tungalanga uli ukuti tukalonda kuti Yeova atutungulula?
Mauzyo Yano Aakawelenga Yakauzya
A lilaci lino antu yakwe Leza yaali azya, muli babiloni mukulu? Lino Satana wezizye Yesu, uzye wasenzile Yesu uku ng’anda ya kupepelamo, nanti uzye walangizye sile Yesu ing’anda ya kupepelamo umu cilolwa?


text:
1U mu shiku jenijo Yohana Matiija akiza ku matogolo ga Buyudaya; uyulomeela 2alihaya, "Galukagi, nguno u butemi bo ng'wigulu wegeelaga." 3U ng'wenuyo hu ng'wene uyo ahayiwe na nghangi Isaya, giki, "Ilaka lya munhu akuhamukaga mu matogolo, 'Beeja-beejagi ikuuwa lya ng'wa Seeba, jigoloolagi i nzila jakwe.' " 4I shizwalo sha ng'wa Yohana shali sha booya bo ngamila, u mu nkimbili witungaga ngwasho gwa nkoba, i shiliwa shakwe shali njige na buuki bo mu matogolo. 5Banhu bingi bakayiza uko wali; bafumaga Yelusalemu na hose-hose u mu si ya Buyudaya, nu mu si pyi i ja ku mbalama ya mongo gwa Yolodani. 6Buli bene bashikaga batambuula i shibi shabo wababatiija u mu mongo gwenuyo. 7Kwike aho wabona Bafalisayo bingi na Basadukayo baliza u ku bubatiija bokwe; ubawila, "Bing'we bubyile wa shipili, nani wamuhugulile giki mugupeele u nsango uyo guliza? 8Ali luulu, twajagi matwajo kulwa koolecha bukaaniji bo kugaluka kwing'we. 9Mutiganikage mukwiwilaga giki, 'Tuli na nkulugenji wise Abulahamu.' Nguno nalimuwila nuulu kufuma mu mawe git'aya, u Mulungu adugije kumuukija baana u Abulahamu. 10Niyo i haha iliho mbasa ituulilwe nghana-nghana a ha matina ga miti. Hu kuhaya buli nti uyo gututwaja matwajo gawiza, gukubbutwa guponyiwe mu moto. 11"U nene nghana nalimubatiija mu minzi kulwa kugaluka; aliyo a ha numa yane aliza uyo anikilile u budula. U nene natigeleelilwe nuulu ni kumuukija shilatu shakwe, u ng'wenuyo h'uyo akumubatiija na Moyo Ng'wela, na moto. 12U luhungo lokwe ali nalo mu nkono gokwe wei ng'wenekili, hama u lubuuga lokwe akulupyagula alweje lwele pe. U busiga abukuminge chiza abutuule ng'wibikilo lyakwe; aliyo a meela a gene ugapemba mu moto guti gwa kujima!" 13Huna u Yesu winga i Galilaya, uja uko wali u Yohana, u ku mongo gwa Yolodani, nanghwe akabatiijiwe. 14Aliyo u Yohana unemeja alihaya, "Nibuli uliza kuli nene, aliyo u nene hu inigeleelile unibatiije u bebe?" 15Nanghwe u Yesu unshokeja ung'wila, "Nizunilijage i haha, nguno ili yawiza tubushikilije u butungilija u bose." Huna unzunilija. 16U Yesu aho wamala u kubatiijiwa, haho na haho ufuma u mu minzi. I likanza lyenilo lyukunduka i ligulu, umona u Moyo wa ng'wa Mulungu alika giti nghuulu, izile a hali we. 17N'ilaka lyufuma u ng'wigulu lilihaya giki, "Uyu ng'wene Ng'wana wane Ntogwa, uyo aniyegije hataale no!"
Copyrighted Material
Learn More


text:
Kuti Nacita Shani nga Nshatemwa Isukulu?
Ifingakwafwa
Tontonkanya pa busuma bwabamo. Ulingile ukwishiba ico ukusambilila kwawamina. Te fisambililo fyonse fingamoneka ukuti fyalicindama pali ino nshita. Lelo nga waishiba ifisambililo ifingi, uli no kwishiba ifintu pano calo. Ukwishiba ifingi kukakwafwa ‘
ukuba ku bantu bonse nge fyo bali,’ e lyo ukeshiba ne fya kulanda na bantu balekanalekana. (1 Abena Korinti 9:22) E lyo kabili, ukalatontonkanya bwino, ne ci, cikakwafwa sana ku ntanshi.
Ukutemwa bakafundisha bobe. Nga umona kwati bakafundisha bobe balakutendusha, ulebika fye amano ku fyo basambilisha te kuli bena iyo. Wilaba ukuti bakafundisha bobe balisambilisha ifintu fimo fine pa myaka iingi. Kanshi nalimo kuti cabafya ukucincimuka pa kufunda nge fyo balecincimuka kale.
Ifyo wingacita: Ulelemba ifyebo nga balefunda. Uleipusha mu mucinshi ifyo ushumfwikishe, kabili ulemoneka ukuti walitemwa ico cisambililo. Nga ulebikako sana amano, nabo kuti balebikako amano.
Bika amano ku fyo wacenjelamo. Isukulu kuti lyakwafwa ukwishiba ifintu ifyo wacenjelamo mu cifyalilwa fye. Paulo alembeele Timote ati: “
[Ulebomfya] sana ica bupe ca kwa Lesa icaba muli iwe.” (2 Timote 1:6) Timote afwile alipeelwe ica bupe ukupitila mu mupashi wa mushilo. Lelo alingile ukulabomfya sana ubu “ubupe” pa kuti amano akwete tayaleonaika. Nomba tatuletila amano wakwata aya ku sukulu ni Lesa e wakupeela. Na lyo line kwaliba ifintu fimo ifyo iwe wacenjelamo. Isukulu kuti lyakwafwa ukwishiba umo wacenjela e lyo no kubika amano kuli ifyo fine wacenjelamo.


text:
Mutu 5
Ukutabuliwa—Kyabupe Kyapamwanya Iki Kyala Atupele
1, 2. (a) Ngimba findu fiki fikupangisya ukuti ikyabupe kiye kyapamwanya fiyo? (b) Nongwa yafiki ukutabuliwa kwitu kyabupe kyapamwanya fiyo?
PA fyabupe fyosa ifi mwambililepo, ngimba kyabupe kiliku iki mukuketa ukuti kyapamwanya fiyo? Ukuti ikyabupe kiye kyapamwanya kitikulondiwa ukuya kya ndalama nyingi. Loli linga muhobwike nakyo kangi muketile ukuti kikuya pakubatula, mundaghisya fiyo.
2 Kyala atupele ifyabupe fingi, loli pali ikyabupe kyapamwanya fiyo ukukinda fyosa. Ikyabupe iki kyapamwanya fiyo ku bandu bosa. M’mutu ughu, tukuya pakumanyila ukuti Yehova alintumile umwanake pa kisu, Yesu Kristu, ukuti tusaye nu bumi bwa bwila na bwila. (Belenga Matai 20:28.) Ukuntuma umwanake pa kisu ukuti atutabule, kukunangisya ukuti Yehova atughanile fiyo.
NGIMBA UKUTABULIWA KOKUTI FIKI?
3. Nongwa yafiki twebandu tukufwa?
3 Yehova ikututabula ku butulanongwa bwitu ni nifwa ukwendela mwa Yesu Kristu. (Baefesi 1:7) Ukuti tupilikisye inongwa yake iyi twalondiwagha ukutabuliwa, tumanye tasi ifi fyabombiwe kunyuma mu ngunda wa Edeni. Abapapi bitu, Adamu na Eva, batulile inongwa. Abene bafwile panongwa ya butulanongwa bwabo. Ukuya mbapo ya Adamu na Eva yo nongwa twesa tukufwa.—Mukete Amasyu Gha Pabumalilo 9.
4. Ngimba Adamu ali yonani, kangi Kyala alimpele ifiki?
4 Bo Yehova apelile umundu uwakwanda, Adamu, alimpele ulusako lwa pamwanya fiyo. Alimpele Adamu ubumi bwa bwila na bwila. Inyinong’ono syake syali ngolofu nu mbili wake ghope wali ngolofu. Adamu akabaghile ukubina, ukukangala pamo ukufwa. Nongwa yakuti Yehova alimpelile Adamu, umwene yo ali tata wake. (Luka 3:38) Yehova na Adamu bayobesaniagha akabalilo kosa. Kyala alimbulile Adamu isi umwene alondagha kumyake nukumpa imbombo inunu yakuti ahobokeghe nayo.—Ubwandilo 1:28-30; 2:16, 17.
5. Ngimba amasyu ghakuti Kyala alimpelile Adamu “nkifwani kyake” ghikusanusya isyafiki?
5 Kyala alimpelile Adamu “nkifwani kyake.” (Ubwandilo 1:27) Yehova alimpele utuyilo utu umwene ali nato, bo lughano, amahala, ukuya wabwanaloli, na maka. Alimpele kangi Adamu ulusako lwakusala mwene ifi ikulonda. Adamu akafwene na muno amaloboti ghayilile. Kyala alimpelile ukuti asaleghe mwene ukubomba inunu pamo imbibi. Linga Adamu asalile ukumpilikila Kyala ngali alitughele nu bumi bwa bwila na bwila m’Paladaiso.
6. Ngimba lusako luliku ulu Adamu ataghile bo atoliwe ukumpilikila Kyala? Ngimba uswe tukupalamasiwa bulebule?
6 Bo asalile ukuleka ukumpilikila Kyala, Adamu ataghile ulusako ulunywamu fiyo papo alongiwe ukuti afwe. Ataghile ulusako lwakuya pabumanyani na Yehova, ubumi bwa bwila na bwila pampene ni kisu kya Paladaiso. (Ubwandilo 3:17-19) Adamu na Eva basalile ukuleka ukumpilikila Kyala. Nongwa ya isi Adamu abombile, “ubutulanongwa bwalyendile m’mundu yumoywene ukwisa nkisu muno, mo mumo bope nubufwe bwendile mbutulanongwa, po apa ubufwe bulinkusatanila mbandu bosa papo bosa batulile inongwa.” (Baroma 5:12) Bo Adamu atulile inongwa ‘alyulisiwe’ pampene nanuswe ku butulanongwa na ku nifwa. (Baroma 7:14) Ngimba uswe tubaghile ukupona ku butulanongwa ubu? Ee, tubaghile.
7, 8. Ngimba ukutabuliwa kokuti fiki?
7 Ngimba ukutabuliwa kokuti fiki? Ukutabuliwa kukusanusya fiyo ifindu fibili. Ikyakwanda, kukwimila ukuhomba indalama pamo ifindu fimo ukuti umundu abuliwe pamo ifindu ifi fyonangike fighomokele. Ikyabubili, kukwimila ukuhomba indalama pamo ifindu fimo ifi untengo wake ghufwene na ifi fyonangike.
8 Nayumo umundu uyu abaghile ukuhomba kwa Kyala pa butulanongwa bwa Adamu ubu bwatwele inifwa ku bandu bosa. Loli Yehova alondile injila yakututabulila ku butulanongwa ni nifwa. Isagha tumanyile muno Yehova atutabulile nu bununu ubu bulipo.
MUNO YEHOVA ATUTABULILE
9. Ngimba twalondiwagha ifiki ukuti tutabuliwe?
9 Nayumo umundu uyu abaghile ukututabula ukuti tuye nubumi ubugholofu ubu Adamu ataghile. Nongwa yafiki? Nongwa yakuti twesa tuli batulanongwa. (Salimo 49:7, 8) Ubumi bwa mundu ungolofu bo bwalondiwagha ukuti tutabuliwe. IBaibolo likuyoba ukuti Yesu yo ‘ntabuli wa bandu bosa.’ (1 Timoti 2:6) Ubumi ubwakututabulila, bwalondiwagha ukuya bugholofu ukufwana namuno ubumi bwayilile ubu Adamu ataghile.
10. Ngimba Yehova atutabwile bulebule?
10 Ngimba Yehova atutabwile bulebule? Yehova alintumile umwanake unganiwa fiyo pa kisu. Umwanake uyu yo Yesu, ali wakwanda ukupeliwa bo fyosa fikali. (1 Yohani 4:9, 10) Yesu alitikisye ukwisa pa kisu ukufuma kumwanya kuno ikalagha. (Bafilipi 2:7) Yehova asamisye ubumi bwa Yesu ukufuma kumwanya ukwisa pa kisu. Yesu apapiwe kisita butulanongwa.—Luka 1:35.
11. Ngimba umundu yumoywene abaghile ukubatabula bulebule abandu bosa?
11 Umundu uwakwanda, Adamu, ataghile ubumi bugholofu bwa twesa pakabalilo aka alekile ukumpilikila Yehova. Ngimba alipo uyu abaghile ukutupoka ku bufye? Alipo. (Belenga Baroma 5:19.) Yesu, uyu akalyonangilemo, afwile ukuti uswe tutabuliwe. (1 Bakorinti 15:45) Ubumi bwake ubugholofu bo bwene bwabaghile ukusosyapo inifwa ku bana bosa ba Adamu.—1 Bakorinti 15:21, 22.
12. Nongwa yafiki Yesu alondiwagha ukuti atamiwe fiyo?
12 IBaibolo likulingania muno Yesu atamiliwe bo ali pipi ukufwa. Akomiwe fiyo ningili, balinkomile ni misomali pa mpiki, nukufwa inifwa yakubaba. (Yohani 19:1, 16-18, 30) Nongwa yafiki Yesu alondiwagha ukuti atamiwe fiyo? Nongwa yakuti Setano ayobile ukuti nayumo umundu uyu abaghile ukukindilila ukuya nsubiliwa kwa Kyala linga aghene ni ngelo inywamu. Yesu anangisye ukuti umundu ungolofu abaghile ukufwanisya ukuya nsubiliwa kwa Kyala nalinga aghane ni ngelo inywamu pa bumi bwake. Yehova ahobwike fiyo nu mwanake uyu!—Isya Mbupingamo 27:11; mukete Amasyu Gha Pabumalilo 15.
13. Ngimba twatabuliwe bulebule?
13 Ngimba twatabuliwe bulebule? Yesu apelike ubumi bwake bwa pamwanya kwa tata wake. Mu kyinja kya 33 C.E., m’mwesi wa Nisani 14 pa kalendala ya Bayuda, Yehova alitikisye ukuti abalughu ba Yesu bangoghe. (Bahiburi 10:10) Bo ghakindilepo amasiku matatu ukufuma apa Yesu afwilile, Yehova alinsyusisye Yesu nukumpa ubumi ubu bwafwene na ubu ali nabo kumwanya bo akali ukwisa pa kisu. Panyuma pake, Yesu aghomokile kumwanya, pakabalilo aka Yehova alitikisye syosa isi abombile bo ali pa kisu ukuti uswe tutabuliwe. (Bahiburi 9:24) Nongwa ya syosa isi Yesu abombile, uswe tuli nulusako lwa kwabuliwa ku butulanongwa ni nifwa.—Belenga Baroma 3:23, 24.
MUNO INIFWA YA YESU YIKUTUTULILA
14, 15. Ngimba findu fiki ifi tukulondiwa ukubomba ukuti tuhobokeliwe imbibi syitu?
14 Pakabalilo aka twesa tukutuliwa ni kyabupe kya pamwanya iki Kyala atupele. Isagha tumanyile muno ikyabupe iki kikututulila lino na nkyeni.
15 Tukuhobokeliwa imbibi syitu. Ukubomba inunu akabalilo kosa kukutamya ku mundu aliwesa. Twesa tukonanga utubalilo tumo mu isi tukuyoba pamo ukubomba. (Bakolosi 1:13, 14) Ngimba tubaghile ukuhobokeliwa bulebule? Twitikisyeghe syosa isi tonangile nukunsuma Yehova ukuti atuhobokele. Linga tunsumile, umwene ikutuhobokela imbibi syitu.—1 Yohani 1:8, 9.
16. Ngimba tubombeghe isyafiki ukuti tuye na mabyebye amanunu?
16 Tukuya na mabyebye amanunu. Linga amabyebye ghakutubula ukuti tubombile simo imbibi, tukwilonga mu ndumbula, lumo tukwanda ukwinong’ona ukuti Kyala akabaghila ukutuhobokela. Loli tutikulondiwa ukuti mo twinong’oneleghe. Linga tunsumile Yehova ukuti atuhobokele, tunsubileghe ukuti apilike kangi atuhobokile. (Bahiburi 9:13, 14) Yehova ikulonda ukuti tumbuleghe indamyo syitu syosa ukuti atutule. (Bahiburi 4:14-16) Linga atuhobokile, tukuya nawe pabumanyani.
17. Ngimba tukwisa pakukaba ifiki nongwa yakuti Yesu atufwilile?
17 Tukwisa kuya nu bumi bwa bwila na bwila. ‘Namanga ifihombiwa ifi ubutulanongwa bukunhomba umundu bo bu bufwe; ifyene loli ifyabupe fya Kyala, bo bu bumi bwa bwila na bwila, mwa Yesu Kristu uNtwa witu.’ (Baroma 6:23) Nongwa yakuti Yesu atufwilile, tuli nulusako lwakuya nubumi bwa bwila na bwila nu mbili ungolofu. (Ubusetuli 21:3, 4) Ngimba tukulondiwa ukubomba isyafiki ukuti Kyala asatusaye?
NGIMBA UMWE MUKUNDAGHISYA UKUYA NI KYABUPE IKI?
18. Ngimba tukumanya bulebule ukuti Yehova atughanile?
18 Ngimba mukuhoboka fiyo linga yumo abapele ikyabupe kya pamwanya? Ukutabuliwa kyabupe kyapamwanya fiyo ukukinda fyosa, yo nongwa tukulondiwa ukuyoba ukuti ndagha kwa Yehova uyu atupele. Pa Yohani 3:16 pali amasyu ghakuti ‘Namanga bo akighanile bunobuno Kyala ikisu, ko kwenda nukukipa uMwanake yumoywene untigha pamo wapadela.’ Isi sikututula ukumanya ukuti Yehova atughanile fiyo uswe yo nongwa atupele umwanake unganiwa, Yesu Kristu. Tumenye kangi ukuti Yesu yope atughanile, papo alipelike ukutufwila. (Yohani 15:13) Ikyabupe iki kitupele uswe ulusubilo lwamaka ukuti Yehova na Yesu batughanile fiyo.—Bagalatiya 2:20.
19, 20. (a) Ngimba mubaghile ukubomba isyafiki ukuti muye pabumanyani na Yehova? (b) Ngimba mubaghile ukubomba isyafiki ukuti munangisye ukuti mukundaghisya ikyabupe kya Yesu?
19 Pakuti lino mumanyile isya lughano ulukulumba lwa Kyala, ngimba mubaghile ukubomba isyafiki ukuti muye pabumanyani na Yehova? Kukuya kukafu fiyo ukungana umundu uyu mukam’manya kanunu. Ilemba lya Yohani 17:3 likuyoba ukuti tubaghile ukumanya Yehova. Linga mumanyila isya Yehova, ulughano lwinu kumyake lukukula, mukwanda ukulonda ukuti mubombeghe ubwighane bwake nukuya nawe pabumanyani. Mukindilile ukumanyila iBaibolo ukuti mumanye nyingi isya Yehova.—1 Yohani 5:3.
20 Mundaghisyeghe ikyabupe kya Yesu. IBaibolo likuyoba ukuti “uyu ikumwitika uMwana yo ali nabo ubumi bwa bwila.” (Yohani 3:36) Ngimba ukumwitika umwana kukusanusya ifiki? Kukusanusya ukubomba isi Yesu atumanyisye ukuti tubombeghe. (Yohani 13:15) Tutikulondiwa ukuyoba pakanwa pene ukuti tukunsubila Yesu. Tukulondiwa ukunangisya nimbombo syitu ukuti tukundaghisya ikyabupe iki tuli nakyo. Pa lemba lya Yakobe 2:26, tukubelenga ukuti: “ulwitiko lufwe itolo apa linga lukaya nimbombo.”
21, 22. (a) Nongwa yafiki tukulondiwa ukuti tuyengepo pakukumbukila inifwa ya Yesu ikyinja kilikyosa? (b) Ngimba tukwisa pakumanyila ifiki m’mutu 6 na 7?
21 Muyengepo pisiku lyakukumbukila inifwa ya Yesu. Pisiku ilyakuti kilabo ikuya pakufwa, Yesu ayobile atile twise tukumbukileghe inifwa yake. Tukukumbukila inifwa ya Yesu ikyinja kilikyosa, kangi tukuyoba ukuti Ukumbukila inifwa ya Yesu pamo “Ighonelo lya Mwalafyale.” (1 Bakorinti 11:20 NWT; Matai 26:26-28) Yesu ikulonda ukuti tukumbukileghe ukuti umwene afwile ukuti uswe tutabuliwe. Ayobile atile: ‘Bo mubombeghe bunobuno ukungumbukilamo une.’ (Belenga Luka 22:19.) Linga mukwaghiwapo pisiku lyakukumbukila inifwa ya Yesu, mukunangisya ukuti mukundaghisya inifwa yake nu lughano ulukulumba ulu Yehova na Yesu bali nalo kumyitu.—Mukete Amasyu Gha Pabumalilo 16.
22 Ukutabuliwa kyabupe kyapamwanya iki Kyala atupele. (2 Bakorinti 9:14, 15) Ikyabupe kyapamwanya iki kikwisa kubatula nabandu abingi fiyo aba bafwile. Isi syo tukwisa pakumanyila m’mutu 6 na 7.


text:
LUBASU 6
Nshiinshi Nshotwiiyako ku Muyoba Unene?
Lesa wakanyonyoola bamucita shibi, ono Nowa abamung’anda yakwe bakapuluka. Matalikilo 7:11, 12, 23
Kwakalinga muyoba pa nshinku 40 malumwi amashiku, aceebo ceco manshi akesula pacishi coonse. Bamucita shibi boonse bakafwa.
Baangelo bakafutatila Lesa bakashiya mibili yabo ya buntu akuba mishimu ibiibi.
Bakalinga mu bwaato bakapuluka. Nabi Nowa aba mung’anda yakwe ndipakeenda ciindi bakafwa, Lesa ulakubabusha alimwi kwaamba ayi bakabe abuumi butamaani.
Lesa alimwi ulakunyonyoola bamucita shibi akupulusha bantu baluleme. Mateyo 24:37-39
Sataana amishimu ibiibi bacibeca bantu.
Bulya bwenka mbo cakalinga muciindi ca kwe Nowa, acecino ciindi baanji balakaka shintu shibotu nshaamba Lesa.
Onoonobo Yehova ulakunyonyoola bamucita shibi boonse.—2 Pita 2:5, 6.
Bamwi bantu bali anga ngu Nowa. Balakutika kuli Lesa akucita nshaamba; abo mba Kamboni bakwe Yehova.


text:
Mwasambilizya Ana Inu
Mwe yavyazi, mwawelengela ana inu malyasi yaa pakuti mwayasambilizya masambililo aacindame a muli Baibo.
Amazwi ya Kutandikilako
Amazwi aaya umwi buku lya Malango yangamwazwa ukumanya ivya kukuzya ana inu.
Inkama Iyatuleetela Uluzango
Baibo ikalanda pa nkama imwi iiyeele. Uzye ungatemwa ukumanya inkama kwene ii?
Labeka Walondanga Ukuzanzya Yeova
Uzye tungacita uli pakuti tuye wakwe Labeka? Welenga ilyasi nu kusambilila ivingi pali aliwe.
Laabu Wataaile Yeova
Sambilila pali vino Laabu na yalupwa yakwe yaapuswike lino umusumba wa Yeliko onoonyilwe.
Umukazyana Uwazanzizye Isi na Yeova
Uzye uulayo ci uno mwana Yefuta wafikilizye? Uzye tungamukolanya tutuuli?
Samueli Wacitanga Ivisuma Lyonsi
Uzye ungacita uli pakuti uwakolanya Samueli nu kucita ivisuma nanti icakuti antu yamwi yakucita iviipe?
Davidi Ataakweti Intete
Welenga ilyasi kwene lii ilisuma cuze ilya muli Baibo pakuti umanye icalenzile Davidi ukusipa vii.
Uzye Ukatala Uzuukilwa nu Kuvwa Intete?
Uzye lino Eliya welenginye ukuti wasyala sile wenga, Yeova wamunenyile vyani? I vyani vino ungasambilila kuli vino vyacitikiile Eliya?
Yosiya Wakweti Ivyuza Ivisuma
Baibo ikatuneena pa mulumendo uwizina lyakuti Yosiya ukuti camukomiile sana pa kucita ivisuma. Sambilila pakuti umanye vino ivyuza vyakwe vyamwavwizye.
Yelemiya Ataatiile Ukulanda Pali Yeova
Nanti icakuti antu yaasowekanga Yelemiya nu kusoka, u mulandu ci uno Yelemiya watwaliliile ukulanda pali Leza?
Yesu Wali Uwa Cuvwila Lyonsi
Asi lyonsi lino cangupala ukuuvwila avyazi yaako. Sambilila umanye vino cingakwazwa ndi wakolanya Yesu.
Yaalemvile Ilyasi Pali Yesu
Sambilila pali yakalemba yakwe Baibo 8 yano yaaliko ala Yesu acili pano nsi nupya aalemvile ilyasi pali aliwe.
Umwipwa Wakwe Paulo Wali Umusipe
Umulumendo wii wapuswisye nyinalume. Uzye wacisile uli?
Timoti Walondanga Ukwazwa Antu
Ungacita uli pakuti ivintu vyakuziipila, wakwe vino Timoti wacisile?
Uwene Uulateeka Insi Yonsi
Uzye cilaya uli lino Yesu alaateeka insi? Uzye naawe ungatemwa ukwiza-ikalamo?


text:
Uzye Ndakai Aaweni Aakacita Vino Yeova Akaalonda?
Ya Nte Yakwe Yeova yaaya umu nsi yonsi nupya yaafuma uku mitundu ipusane-pusane ni indimi zipusane-pusane. I cani icikaavwa antu avula vii ukulemana?
I Cani Cino Leza Akaalonda?
Leza akaalonda ukuti ukulonda kwakwe kukosolwe insi yonsi. Icani cico kwene cino akaalonda, alino uzye ndakai aweni aakakosoola vivyo kwene?
Uzye ya Nte Yakwe Yeova Aantu ya Musango Ci?
Uzye mwamanyako ya Nte Yakwe Yeova yanga? I visinka ci vino mwamanya pali sweswe?
U Mulandu ci Uno Tuka-amilwa Ukuti ya Nte Yakwe Yeova?
Lolini imilandu itatu iyalenga twaomvya izina lii.
Uzye Cali Uli Pakuti Icumi ca Muli Baibo Cisokololwe?
Tungasininkizya uli ukuti ndakai twamanya icumi cino baibo ikasambilizya?
U Mulandu Ci Uno Twapangila Baibo wa Amalembo ya Calo Cipya?
I vyani vyalenga ukuti baibo wii apusaneko sana na ya Baibo yauze?
I Vintu Ci Ivisuma Vino Mulazana Apa Kulongana Kwitu?
Tukalongana pamwi uku kusambilila amalembelo alino nu kukomelezyanya. Muce mwizeko, tulamuzengela ni nsansa!
Uzye Ukulongana Pamwi na Yano Tukapepa Nayo Kukatwazwa Umu Nzila Ci?
Izwi lyakwe Leza likakomelezya ukuti twalongana pamwi na anji. Lolini vino namwe mungaipakizya.
Uzye Ukulongana Kwitu Kukaaya Uli?
Uzye mukalonda ukumanya ivikacitika pa kulongana kwitu? Cumi kwene mulatemwa vino mulasambilila ivingi ivya muli Baibo ndi mwaca mwizako.
U mulandu ci Uno Tukazwalila Ningo Apa Kulongana?
Uzye Leza akasumba amano ku mizwalile itu? Lolini amasunde amuli Baibo aakatwavwa ukusoolola ningo ivyakuzwala nu kuiemvya.
Uzye Tungacita Uli Pakuti Twapekanya Ningo Ivya mu Kulongana?
Kupekanyizizya limwi ivya mu kulongana kulamwavwa ukuyasambilila ivingi.
Uzye Ukupepela Leza Capamwi Umu Lupwa Kuli Kutuuli?
Lolini vino ukupepa Leza umu nzila ii kungamwavwa ukupalamila sana kuli Leza nu kuleka mwatemwana sana umu lupwa
U Mulandu Ci Uno Tukaila Uku Kukongana Kukalamba?
Cila-mwaka tukakongana pamwi maila yatatu. Uzye maukongano yaa yangamwazwa uli?
Uzye Umulimo Witu Uwa Kukosoola Apa Wene Ukaombwa Ukutuuli?
Tukaomba wakwe vino Yesu waombanga lino wali pano nsi. Iinzila ci zimwi-zimwi zino tukaomvya pa kusimikila?
Uzye Painiya Ali Weni?
Ya Nte yamwi yakasumba maawazi 30, 50, nanti ukucilapo umu kusimikila cila-mwezi. Ngi vyani ivikalenga kuti yaaomba vivyo?
Uzye Umulimo wa Umisyonali Waya Uli?
I vyani ivikalondekwa pa kuya misyonali? Uzye ya misyonali yakasambilila uli?
Uzye ya Eluda Yakaomba Yakutuuli Umu Cilongano?
Ya eluda a onsi aalunduluka sana muli vyakwe Leza nupya yakatungulula umu vilongano. Uzye i vyani vino yakaomba uku kutwavwa?
Uzye Aomvi ya mu Cilongano Yakaomba Imilimo Ci?
Aomvi ya mu cilongano yaka-avwilizya ukuti icilongano caomba ningo. Lolini vino imilimo yao ika-avwa antu yonsi aakaya uku kulongana.
Uzye Angalizi Aakatandalila Ivilongano Yakatwazwa Umu Nzila Ci?
U mulandu ci uno angalizi yamwi yakatandalila ivilongano? Cingamwazwa uli ndi mukuzanwako lino antu yaayo iiza?
Tuka-avwa Uli Aina Itu Lino Yali ni Intazi Izipisye?
Ndi kwacitika uzanzo tukapekanya zuwa-zuwa ukuya-avwa anji nu kuya yakomelezya. I vintu ci vino tukaomba?
Uzye Umuomvi Mutailwe Uwa Mano A Weni?
Yesu walavile ukuti alasonta umuomvi aalapeela antu ivyakulya vya kumanya Leza. U mu nzila ci muno antu yaayo yakaombela?
Uzye Iumba Likatungulula Likaomba Uli Ndakai?
Mu nsita ya atumwa, akaliumba ka onsi ya eluda na atumwa kaali iumba ilyatungululanga cilongano ca ina Klistu. Nga ndakai caaya uli?
Uzye Betele Cili Cani?
Betele yaiyela sana nupya yayelako uku kuomba umulimo ucindame sana. Sambililini mumanye ivingi pali yaayo aakaombelapo.
I Milimo Ci Iikaombwa pa ma Ofesi?
Yonsi akulonda ukuya-tandalila maofesi yalayazengela ni nsansa nupya yalayatandazya. Tukumulaalika ukuti muce mwize!
Uzye Amabuku Itu Yakalembwa Umu Nzila Ci, Nupya Yakasenulwa Yakutuuli?
Tukapanga mabuku umu ndimi ukucila pali 600. U mulandu ci uno tukaombela incito iyakoma vivyo?
Uzye Impiya Zino Tukaomvya Umu Mulimo wa mu Nsi Yonsi Zikafuma Kwi?
Uzye iuvi litu lyapusana uli na macali yauze mu miomvezye ya mpiya?
U mulandu ci Uno Tukakuulila Ama Ng’anda ya Wene, Nupya Tukayakuula Umu Musango Ci?
U mulandu ci uno ivifulo pano tukapepela tukavyamila tukuti Mang’anda ya Wene? Umvwini vino ivikuulwa vii ivilinge sile vika-avwa ivilongano vitu.
Tungacita Uli Pakuti Twa-azwilizyako Ukusakamala Ing’anda ya Wene?
Ng’anda ya Wene ino yakazifya ningo nu kuisakamala ikacindika leza. I vyani vino tukapekanya ukuti twazifya inganda ya wene ino tukaomvya?
Uzye Laibulale ya pa Ng’anda ya Wene Ingatwavwa Umu Nzila Ci?
Uzye mungatemwa ukulondelezya ivyeo vya kumwavwa ukumanya sana Baibo? Muce mulole umu laibulale iya pa Ng’anda ya Wene!
I Vyani Ivikazanwa Apa Adelesi Itu Iya pa Intaneti?
Mungamanya ivingi pali sweswe na vino twazumila nupya mungazana amasuko uku mauzyo yamuli Baibo yano mwakwata.
Uzye Lyene Mumacitanga Vino Leza Akaalonda?
Yeova Leza wamutemwa wakwe cimwi. Mungalangizya mutuuli ukuti mukalondesya ukumuzanzya muli vino mukacita?


text:
CIPUTULWA 6
Kuvyalwa Kwakwe Yesu Kufika Lino Wafwile
Umungeli Gabilieli watumilwe kuli mama umusuma uwiziina lyakuti Maliya. Waile anena mama wiya ukuti alavyala umwana aalateeka amanda pe. Mwana wii, Yesu, wavyaliilwe umu cikulwa canyama, muno ya kacema iizile iyamulolela. Lino paapisile amanda, ulutanda lwatungulwile aonsi yamwi ukufuma uku Ufumondaaka ukwiza-fika kuno umwana wali. Tulasambilila uwalenzile ukuti ulutanda lutungulule aonsi yaaya, nakupya tulasambilila navino Yesu wapuswike lino yaalondanga ukumumoola ala acili akanya.
Nupya, tulasambilila pali Yesu lino wali ni myaka iya kuvyalwa 12, ala akulanda kuli ya kasambilizya umu ng’anda ya kupepelamo. Kufuma papo, paapisile imyaka 18 aiza-watiziwa, nga alino watandike umulimo wa kukosoola nu kusambilizya pa Wene, pano ali cino Leza wamutumiile pano mpanga ya pansi. Yesu wasoolwile aonsi 12 yano wacisile ukuya atumwa.
Yesu wacisile ni vizungusyo ivingi cuze. Waliisizye antu aingi wakwe cimwi lino wayapeezile sile inswi izinoono alino ni mikate inoono sile. Wapozizye na aalwale nu kutuutulula afwe. Lyene, tulasambilila ivintu ivingi sana ivyacitiike apa wanda uno Yesu wafwililepo, na vino yaamumoozile. Yesu wakosoozile umupipi ni myaka itatu ni myezi 6; fwandi ICIPUTULWA 6 cikalondolola ivyacitiike pa myaka 34, nu kucilapo panoono.
MU CIPUTULWA CII
ILYASI 84
Umungeli Waaya Kuli Maliya
Ali ni landwe kufuma kuli Leza lyakuti: Maliya aali nu kukwata umwana aalaya kateeka manda pee.
ILYASI 85
JYesu Wavyalwa
Umulandu ci uno aalaya Umwene angavyalilwa umukalila ivinyama?
ILYASI 86
Aonsi Yano Ulutanda Lwatungulwile
Aweni watungulwile ya magi kuli Yesu? Ala mungazunguka pa casuko.
ILYASI 87
Yesu Umu Ng’anda Ya Kupepelamo
Nanti sile aikolo asambilizyanga mu ng’anda Ikulu yakwe Leza Yazungwike.
ILYASI 88
Yoane Wawatizya Yesu
Yoane wawatizyanga yakaifya, nomba Yesu wene atatazile aifyepo. Umulandu ci uno wawatiziwe
ILYASI 89
Yesu Waziifya Ing’anda Ya kupepelamo
Yesu wali nu kutemwa nanti cakuti pa nsita ii wasosile.
ILYASI 90
Yesu Nu Mwanaci Pa Cifula
Uzye amanzi ci yano Yesu akapeela angalenga kuti mwanaci atuvwapo ulusala napya?
ILYASI 91
Yesu Ali Na Antu pa Mwamba Akuyasambilizya
Sambililini kuli vino Yesu wasambilizye pa mwamba wa olivi.
ILYASI 92
Yesu Watuutulula Umufwe
Yesu waomvizye maka yako Leza nu kuvwanga sile mazwi yaili pakuti mwana Yailo mukazyana atutuuluke.
ILYASI 93
Yesu Waliisya Antu Aingi Cuze
Uzye icani cino tungasambilila ku cizungusyo cino Yesu wacisile ica kulisya antu aingi cuze?
ILYASI 94
Yesu Watemwa Ana Anoono
Yesu wasambilizya atumwa kuti yalinzile kusambilila ku yana yanono.
ILYASI 95
Vino Yesu Wasambilizyanga
Yesu waomvyanga milumbe pa kusambilizya wakwe vino walanzile nu mulumbe pa mwina Samalitani.
ILYASI 96
Yesu Wapozyanga Alwale
Umulandu ci uno Yesu wacitilanga ivizungusyo?
ILYASI 97
Yesu Wailangizya Ukuti U Mwene
Antu aingi cuze yamupokelile, lelo asi yonsi yamutemilwe.
ILYASI 98
Apa Mwamba Wa Miolivi
Yesu wanena atumwa yakwe 4, pa vintu vikucitika ndakai.
ILYASI 99
Yali Umu Muputule Wa Papela
Umulandu ci uno Yesu wanenela asambi yakwe ukulacita icintu cii cila mwaka?
ILYASI 100
Yesu Umu Calo
Umulandu ci uno Yuda watomola Yesu pa kumufutuka?
ILYASI 101
Yesu Yamukoma
Lino iyamupopela pa cimuti, waalaya pali paladaise.


text:
BYAMBAPO BAIBOLO
Bijikila
Bijikila biji pabiji. Kuji byakonsha kwimukwasha ne byakonsha kwimuletela makatazho. Baibolo witukwasha kuyuka byonse bibiji.
Nanchi kijitu bulongo kwikala na bijikila nyi?
KISHINKA
Kwikala na bijikila kwavwangamo kubula kukasuluka, kumvwa moyo nangwa kwakamwa. Na mambo a kuba’mba twikala mu ntanda mumweka bintu bya kubula kuketekela, bijikila byakonsha kwitupwishisha lusekelo.
BYAMBA BAIBOLO
Mfumu Davida wanembele’mba: “Bimye binga byo nkekala na bijikila, ne bulanda mu muchima wami pa juba pa juba?” (Salamo 13:2) Ñanyi bintu byakwashishe Davida kuchinchika? Kimye kyo alombelenga, wabuujile Lesa byonse byajinga ku muchima wanji ne kuketekela mu butemwe bwa Lesa bubula kwaluka. (Salamo 13:5; 62:8) Lesa witubuula’mba tutayenga bitunemena pe aye. Kinembelo kya 1 Petelo 5:7 kyaamba’mba: “Saka mutaya bijikila byenu pe [Lesa] mambo wimuta muchima.”
Nangwa byonkabyo, kuji bintu byo twafwainwa kuba pa kuba’mba tukepesheko bijikila. Kimye nembi wa Baibolo Paulo kyo ajinga na “kijikila pa mambo a bipwilo byonse,” waingijile na ngovu kutekenesha boba bo atele muchima. (2 Kolinda 11:28) Na mambo a kuba bino, kijikila kyanji kyamulengejile kukwasha bakwabo. Ne atweba byobyo twafwainwa kubanga. Pano bino, kubula kuta bantu muchima kumwesha kuba’mba kechi twibatemwa ne.—Byambo bya Maana 17:17.
“Saka muta muchima ku bintu bya bakwenu kabiji kange mulangulukengatu pa bintu byenu byonka ne.”—Filipai 2:4.
Mwakonsha kuba byepi inge mwakizhamo kwikala na bijikila?
KISHINKA
Bantu bamo bekala na bijikila na mambo a bubi bo baubile kala, na mambo a bikamweka kulutwe, nangwa na mambo a mali. *
BYAMBA BAIBOLO
Kwakamwa na mambo a bubi muntu bo aubile kala: Bantu bamo mu myaka kitota kitanshi saka bakyangye kwikala bena Kilishitu, bapendwapendwanga, kuja bya lunkanankana, kuba bulalelale, ne kwiba. (1 Kolinda 6:9-11) Nangwa byonkabyo, kechi batwajijiletu na kulanguluka pa byo baubanga kala ne, bino bapimpwile mashinda abo ne kuketekela mu lusa lukatampe lwa Lesa lo ebamwesheshe. Salamo 130:4 waamba’mba: “Mambo anweba [Lesa] mulekela mambo kya kine, pa kuba’mba bemwakamwe.”
Kwakamwa na mambo a bikamweka kulutwe: Yesu Kilishitu waambile’mba: “Kange mubambishenga michima na mambo a juba ja kesha ne, mambo juba ja kesha jikekala na bijikila byajo.” (Mateo 6:25, 34) Ñanyi kishinka kyo aambilengapo? Mwafwainwa kutatu muchima pa makatazho a jojo juba. Kange muvwangenga bijikila bya lelo na bijikila bya juba jikwabo ne, mambo byakonsha kwimulengela kukankalwa kulanguluka bulongo ne kufuukula bintu kwa kubula kutekanya. Vulukainga’mba bintu byavula bileta bijikila kechi byanema ne kunematu ne.
Kwakamwa na mambo a mali: Mwanamulume wa maana walombele’mba: “Kange mumpe buyanji nangwa bunonshi ne.” (Byambo bya Maana 30:8) Aye wakebelenga kutondwa na byonka byo ajinga nabyo, kino kyo kyaitabilwa kwi Lesa. Pa Bahebelu 13:5 paamba’mba: “Mwikale babula kutemwa mali, sekelainga mu bintu byonka byo muji nabyo. Mambo [Lesa] waamba’mba: ‘Kechi nkakusha ne, kabiji kechi nkakulekelela ne.’” Kupusanako na mali akonsha kupwa, Lesa kechi ukankalwa kukwasha bantu bamuketekela kabiji bekala bwikalo bwapeela ne.
“Kechi nakimonapo kala muntu waoloka bamulekelela, nangwa baana banji saka bapitamo na kukeba kajo ne.”—Salamo 37:25.
Nanchi bijikila bikapwa nyi?
BYAMBA BANTU
: Munembeshi wa byambo aye Harriet Green mu kibaba kyo anembele mu 2008 waambile’mba: “Luno bantu babena kwikala na bijikila byavula bingi.” Mu mwaka wa 2014, Patrick O’Connor wanembele mu pepala wa byambo wa The Wall Street Journal amba: “Bena America luno baji bingi na bijikila kukila kala.”
BYAMBA BAIBOLO
“Bijikila biji mu muchima wa muntu byo bilengela muchima kupopomenwa, pakuba byambo byawama bimusangajika.” (Byambo bya Maana 12:25) “Byambo byawama” kikatakata byakonsha kutanwa mu ‘mambo awama a Bufumu bwa Lesa.’ (Mateo 24:14) Buno Bufumu, ko kuba’mba kafulumende wa Lesa, katatakatu akafumyepo bintu byakankalwa kufumyapo bantu, kupwisha bijikila byonse kupichila mu kufumyapo bine bintu bileta bijikila, kubikapotu ne bikola ne lufu. “[Lesa] ukashimuna mipolo yonse ku meso abo, ne lufu, mabingo, kujila ne misongo kechi bikekalako jibiji ne. Bintu bya kala byapichijila.”—Lumwekesho 21:4.
“Lesa upana luketekelo emuyuzhe na lusekelo ne mutende na mambo a kumuketekela.”—Loma 15:13.
^ par. 10 Bantu bakizhamo kwikala na bijikila bafwainwa kuya na kumona badokotala kuba’mba bebakwashe. Labainga! kechi ubuulañana muchi nangwa mashinda a kubukilwamo ne.
Fundai ne Bikwabo
NEW WORLD TRANSLATION OF THE HOLY SCRIPTURES (2013 REVISION)
Mwakonsha kuba byepi na bijikila?
Umvwe mwakilamo kwikala na bulanda, Baibolo wakonsha kwimukwasha.
Nanchi Baibolo Kine Ufunjisha’mba Ka?


text:
KIFUNDWA 5
Lelo Leza Udi na Mpango’ka Itala Ino Ntanda?
1. Mwanda waka Leza wāpangile ino ntanda?
Yehova i mupe bana-balume ne bana-bakaji ino ntanda. Ntanda i kīkalo kyetu. Nanshi, mwana-mulume ne mwana-mukaji umbajinji, ba Adama ne Eva, kebāpangilwepo mwanda wa kukayuja mūlu—mūlu mudi kala Leza ne bamwikeulu. (Yoba 38:4, 7) Inoko Leza, wātūdile muntu umbajinji mu paladisa ya dyangi itwa bu Edena. (Ngalwilo 2:15-17) Yehova wāmupele aye pamo ne bana bandi dyese dya kwikala na būmi bwa kubulwa mfulo pano pa ntanda.
Ku ngalwilo, budimi bwa Edena kete yo yādi paladisa. Ba mulume ne mukaji babajinji bādi ba kubutula bana ne kuyuja ntanda. Mwenda mafuku, bādi ba kunekenya ntanda yonso ne kwiyalamuna ke paladisa. (Ngalwilo 1:28) Ino nshi keikonakanibwapo nansha dimo. Ikashadidila bu kikalo kya muzo wa muntu.
2. Mwanda waka dyalelo ntanda ke paladisapo?
Ba Adama ne Eva bātombokele, kadi Yehova wēbapangila panja pa budimi. Paladisa yājimina, kadi kekudipo muntu wābwenye kwiijokeja. Bible unena’mba: “Panopanshi i papebwe mu dikasa dya mubi.”—Yoba 9:24; Tanga Ngalwilo 3:23, 24.
Le Yehova wālekele mpango yandi imbajinjibajinji itala bantu? Mhm! Aye i Mwinē Bukomo Bonso. Kakankalwangapo. (Isaya 45:18) Ukajokeja bantu ku būmi bwaādi wibasakila.
3. Le Paladisa ikajokejibwa muswelo’ka?
Paladisa ikajokejibwa pano pa ntanda’nka shi Yesu kaludika bu Mulopwe utongelwe na Leza. Ku divita ditwa bu Amakedona, Yesu ukendeja bamwikeulu ba Leza ne konakanya balwana na Leza bonso. Kupwa Yesu ukakuta Satana mu kifungo mu bula bwa myaka 1 000. Bantu ba Leza bakapanda ku bonakani, mwanda Yesu ukebendeja ne kwibakinga. Bakamona būmi bwa nyeke mu Paladisa pano pa ntanda.
4. Le masusu akafula kitatyi’ka?
Le i kitatyi’ka kikafudija Leza bubi pano pa ntanda? Yesu wāletele ‘kiyukeno’ kilombola kufwena kwa mfulo. Ngikadilo ya ntanda dyalelo itūlanga būmi bwa bantu pa katele bulenda, kadi ilombola amba tudi ku “mvuyo ya ngikadilo ya bintu.”
Umbula bwa umbikalo wa myaka 1 000, Yesu ukafudija masusu onso. (Isaya 9:6, 7; 11:9) Kutentekela pa kwingila bu Mulopwe, Yesu ukengila ne bu Mupidishitu Mukatampe ukafundwila kulampe bubi bwa boba baswele Leza. Mu uno muswelo, Leza, kupityila kudi Yesu, ukafundula misongo, bununu, ne lufu.
5. Le i ani ukekala mu Paladisa īya kumeso’ku?
Bantu bakōkele Leza bo bakekala mu Paladisa. (1 Yoano 2:17) Yesu wātumine balondi bandi kukakimba bantu batūkanye ne kwibafundija bya kulonga pa kwitabijibwa na Leza. Dyalelo, Yehova uteakanyanga midiyo ne midiyo ya bantu mwa kukekadila’bo mu Paladisa pano pa ntanda. (Zefenia 2:3) Ku Njibo ya Bulopwe ya Batumoni ba Yehova, bantu befundanga’ko mwa kwikadila balume, bashabana, bakaji ne bainabana balumbuluke. Bana ne bambutwile batōtela’ko pamo, ne kwifunda muswelo wa kumwena mu myanda miyampe.
Yukila'ko Bikwabo
Lelo I Bika Bine Bifundija Bible?
Leza Udi na Mpango’ka Itala Ino Ntanda?
Le mpango ya Leza itala paladisa pano pa ntanda ikafikidila binebine? Shi i amo, kitatyi’ka?


text:
LUPUNGU LWA MULINZI Novemba 2015 | Mwamanyapo Vyani pa Nte Zyakwe Yeova?
Pakuti mumanye icasuko, muce mulande na ya Nte Yakwe Yeova.
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
Mwamanyapo Vyani pa Nte Zyakwe Yeova?
Uzye ale namwe kwene mutamanyapo ivisinka?
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
Uzye ya Nte Yakwe Yeova Antu ya Musango Ci?
Limwi mulazunguka ndi mwaca mwatulola.
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
I vyani Vino ya Nte Yakwe Yeova Yazumilamo?
Twazumila ukuti Baibo iili ino ikatwavwa sana ukukomya utailo witu.
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
Uzye Impiya Izika-avwilizya Umulimo Witu Zikafuma Kwi?
Uzye impiya zikafuma kwi? Uzye zikaomviwa umu musango ci?
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
U Mulandu ci Uno Tukasimikilila Antu?
Kwaya ivintu vitatu ivikalenga ukuti twaomba umulimo witu uwa kusimikila umu nsi.
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
U Mulandu ci Uno Antu Yakapepela?
Mungazunguka sana ukuvwa ivintu vino antu yakapepelapo.
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
Uzye Kwaya Akauvwa Amapepo?
Pakuti ipepo litu lyasukwe, tufwile ukucita ivintu viili.
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
U Mulandu ci Uno Leza Akalondela Ukuti Twapepa Kuli Aliwe?
Ipepo likatwavwa sana ukucila ni vintu vyuze.
LYASI LYAKUTANDIKILAKO
Vino Ipepo
—Lingamwavwa
Uzye lyene i vyani vino tungenekela ndi cakuti tukupepa lyonsi kuli Leza?
Uzye Mukalola Kwati Leza Asimusakamala?
Uzye mukauzyapo ukuti, ‘I cani cino Leza walekela icintu cii ukuncitikila?’
Ukwasuka Mauzyo Amuli Baibo
A weni angamala icipowe?


text:
LUFUNJISHO 10
Yesu Wakokelanga Kimye Kyonse
Nanchi kyapela kukokela bansemi bobe nyi?— Bimye bimo kikatazha. Abya wayuka kuba’mba Yesu wakokelanga Yehoba ne bansemi banji ba pano pa ntanda nyi?— Inge ke ulondele byo aubanga, ne obewa ukakokelanga bansemi bobe nangwa kya kuba kechi kyapela ne. Twaya tufunde byavula pa lukokelo lwa kwa Yesu.
Yesu saka akyangye kwiya pano pa ntanda, waikalanga ne Shanji aye Yehoba mwiulu. Pano bino, Yesu wajinga ne na bansemi ba pano pa ntanda. Mazhina abo bajinga ba Yosefwa ne Maliya. Wayuka byo kyajinga pa kuba’mba bekale bansemi banji nyi?—
Yehoba wafumishe bumi bwa kwa Yesu mwiulu ne kwibubika munda ya kwa Maliya pa kuba’mba Yesu akasemwe ne kwikala pano pa ntanda. Kino kyajinga kya kukumya. Yesu wakomenenga munda ya kwa Maliya byonka bikoma baana bonse munda mwa bainabo. Byo papichile bañondo 9, Yesu wasemenwe. Bino byo byo kyajinga pa kuba’mba Maliya ne mwatawanji Yosefwa bekale bansemi ba kwa Yesu pano pa ntanda.
Yesu byo afikizhe myaka ya kusemwa 12, waubile kintu kyamwesheshe kuba’mba watemenwe Shanji wa mwiulu Yehoba. Kino kyamwekele kimye Yesu ne bansemi banji kyo baendele lwendo lwalepa bingi kuya ku Yelusalema na kutanwa ku Kijiilo kya Lupitailo. Pa kubwela ku nzubo, ba Yosefwa ne Maliya kechi bayukile kwajinga Yesu ne. Wayuka ko ajinga nyi?—
Mambo ka Yesu o aikejile mu nzubo ya Lesa?
Ba Yosefwa ne Maliya babwelele bukiji bukiji ku Yelusalema na kukeba Yesu. Baakaminwe bingi mambo kechi bamutaine ne. Bino byo papichile moba asatu, bamutaine mu nzubo ya Lesa. Wayuka kyalengejile Yesu kwikala mu nzubo ya Lesa nyi?— Mambo wafunjilenga pe Shanji wa mwiulu, aye Yehoba. Watemenwe Yehoba kabiji wakebelenga kufunda bya kumutokesha ku muchima. Nangwatu byo akomene, Yesu wakokelanga Yehoba. Yesu wakokejile nangwatu kimye bintu kyo byakatezhe bingi, ko kuba’mba kimye kyo amanaminenga. Nanchi Yesu wakokelanga ne ba Yosefwa ne Maliya nyi?— Ee, Baibolo waamba’mba wibakokelanga.
Wakonsha kufunjilako ka kwi Yesu?— Wafwainwa kukokelanga bansemi bobe, nangwa kya kuba kimye kimo kechi kyapela ne. Nanchi usa kukokelanga nyi?—


text:
IFYALEMBELWE KALE IFITWAFWA NA MUNO NSHIKU
Mwilasakamikwa
ILEMBO ILINGAMWAFWA: “Mwilasakamikilwa imyeo yenu.”—Mateo 6:25.
Bushe aya amashiwi yalola mwi? Yesu alandile aya amashiwi mu Lyashi lya pa Lupili. Dikishonari imo iilanda pa fya mu Baibolo yalondolola ishiwi lya mu ciGriki ilyo bapilibula ukuti ‘ukusakamikwa,’ ukutila lilanda pa fyo “umuntu acita nga ca kuti mupiina, ali ne nsala, nelyo akwata amafya yambi ayo fwe bantu tukwata cila bushiku.” Ukutontonkanya pa fya ku ntanshi ilingi line e kulenga tulesakamikwa. Tacabipa ukusakamikwa pa fyo tukabila e lyo na pa fyo imikalile ya balupwa lwesu ne fibusa ikaba ku ntanshi. (Abena Filipi 2:20) Na lyo line, ilyo Yesu atile ‘mwilasakamikwa,’ aleeba abasambi bakwe ukuti tabalingile ukulasakamikwa ukucila mu cipimo pa fya ku ntanshi ica kuti balafilwa no kuba ne nsansa.—Mateo 6:31, 34.
Bushe ili ilembo kuti lyatwafwa na muno nshiku? Tulingiile ukulaumfwila ifyo Yesu alandile. Mulandu nshi? Ifitabo fimo filanda ukuti umuntu nga alesakamikwa sana, “kuti alwala ifilonda fya mu mala, amalwele ya ku mutima e lyo ne cifuba icifwasa.”
Yesu alilondolwele ukuti tatufwile ukulasakamikwa pantu ukusakamikwa takwafwa nangu panono. Atile, “Nani pali imwe nga ca kuti alesakamikwa engalundako ubumi bwakwe panono?” (Mateo 6:27) Nga tulesakamikwa, te kuti tulundeko inshiku tukekala pa calo kabili te kuti tulenge ukuti tuleikala bwino. Na kuba, ilingi line ifintu tafibipa nga fintu twaletontonkanya. Uwasambilila sana umo atile: “Nga tulesakamikwa ninshi tulepoosa fye inshita, pantu ilingi line ifintu tafibipa nga fintu twaletontonkanya.”
Finshi twingacita pa kuti twilasakamikwa sana? Ica ntanshi ico tulingile ukucita, kucetekela Lesa. Nga ca kuti Lesa alapeela ifyuni ifya kulya kabili alafwika na maluba pa kuti yalemoneka bwino, bushe kuti afilwa ukupeela abantu abamupepa ifyo bakabila? (Mateo 6:25, 26, 28-30) Ica bubili ca kuti, tatulingile ukulasakamikwa pa fya ku ntanshi. Yesu atile, “Mwilasakamikwa pa bushiku bwa mailo, pantu ubwa mailo bukaba na masakamika ya buko.” Bushe tamulesumina ukuti “amafya ya mu bushiku bumo yalilinga kuli ubo bwine bushiku”?—Mateo 6:34.
Nga tulecita ifyo Yesu alandile, tukalaicingilila ku mafya ayengi. Ne cacilapo ukucindama ca kuti tukaba no mutende wa cine cine uo Baibolo, itila “umutende wa kwa Lesa.”—Abena Filipi 4:6, 7.


text:
Sena Eeci Ncaakakanzide Kucita Leza?
IKUTI mwabala muteende uuli woonse, ikuti mwalangilila cipekupeku naa kuswiilila wayilesi, muyoojana makani manji aamba micito yazigwebenga, inkondo alimwi amilandu! Amuyeeye zintu nzyomulibilika lwenu kumugama. Ambweni bulwazi naa kufwidwa muyandwa kwamupa kuusa kapati. Mulakonzya kulimvwa bwakalimvwa mwaalumi mubotu Jobu iwakati ‘wakaluuside kapati akaambo kamapenzi.’—Jobo 10:15, BT.
Amulibuzye kuti:
Sena oobu mbobukkale Leza mbwaakayanda kuti mebo abantu boonse katupona?
Ino nkuukuli nkondinga ndajana lugwasyo lwakusola kwaamanizya mapenzi ngondijisi?
Sena kuli bulangizi buli boonse bwakuti kuli notuyooba aluumuno alimwi anyika?
Ibbaibbele lilapa bwiinguzi bukkazyika moyo kujatikizya mibuzyo eeyi.
IBBAIBBELE LIYIISYA KUTI LEZA UYOOZIZUZIKIZYA ZINTU EEZYI ANYIKA.
“Uyoosindula misozi yoonse kumeso aabo, takukooyooba limbi lufu, nikuba kuomoka nikuba kulila nikuba kuciswa.”
“Cilema unooya busotauka mbuli insya.”
“Meso aaboofu ayoobononona.”
“Boonse abali muzyuumbwe, bayoozwa.”
“Takukooyooba naba omwe akati kabantu banyika uuamba kuti, Ndaciswa.”
‘Maila ayoovwula anyika.’
AMUGWASYIGWE ANJIISYO NZYOLIYIISYA BBAIBBELE
Mutafwambaani kuzikaka izyaambwa mumapeeji aamusyule kuti nkulombozya buyo ikutakonzyi kuzwidilila. Leza wasyomezya kuzizuzikizya zyoonse eezyi alimwi Ibbaibbele lilapandulula mbwaya kuzizuzikizya.
Pele Ibbaibbele lilagwasya munzila azimbi zinji. Lilapa inzila iimusololela kukuba abuumi bubotu kapati ncobeni noliba lino. Amukkale ansi kuyeeya kwaciindi cisyoonto azintu zimupa kulibilika amapenzi ngomujisi. Zilakonzya kubikkilizya kubula mali, imapenzi aamumukwasyi, ikuciswa-ciswa naa kufwidwa muyandwa. Ibbaibbele lilakonzya kumugwasya kuliyumya mumapenzi aaliko sunu alimwi lilakonzya kumukatalusya kwiinda mukwiingula mibuzyo mbuli yeeyi:
Ino nkaambo nzi ncotupenga?
Mbuti mbotunga twasoleka kumanizya mapenzi aatupa kulibilika mubuumi?
Mbuti mbotunga twacita buumi bwesu bwamumukwasyi kuba bwalukkomano luyaambele?
Ncinzi cicitika kulindiswe twafwa?
Sena kuli notuya kubabona alimwi bayandwa besu bafwide?
Ino inga twasinizya buti kuti Leza uyoozizuzikizya nzyaakasyomezya kuti ziyoocitika kumbele?
Ikubala bbuku lino nkomucita kutondezya kuti mulayandisisya kuzyiba ncoliyiisya Bbaibbele. Ibbuku lino lilamugwasya. Amubone kuti imincali ilijisi mibuzyo yayo ansi apeeji. Ituulunzuma twabantu balaikkomanina nzila yakubuzya akwiingula nobabandika zili mu Bbaibbele a Bakamboni ba Jehova. Tusyoma kuti anywebo muyookukkomanina. Leza amulongezye mbomutalika kwiiya cini ncoliyiisya Bbaibbele munzila iikondelezya alimwi iikkazyika moyo!


text:
NGAZI YAMULINDIZI—YAKWIIYA May 2017
Magazini eeyi ijisi zibalo zyakwiiya zyamu July 3-30, 2017.
Kugwasya “Bamuzwakule” Kuti ‘Babelekele Jehova Cakukondwa’
Ino mbuti mbomukonzya kubakambaukila kabotu bazangalisi ibatanamuzyiba Jehova?
Kugwasya Bana ba “Bamuzwakule”
Ikuti kamuli muzyali iwakalongela kucisi cimbi, mbuti mbomukonzya kubagwasya bana banu kwiiya kujatikizya Jehova munzila mbotu? Mbuti bamwi mbobakonzya kugwasya?
MAKANI AABUUMI
Kuba Musinke Matwi Tiikwandilesya Kuyiisya Bamwi
Ba Walter Markin mbasinke matwi, pele bapona buumi bukkomanisya alimwi ibulaampindu akaambo kakubelekela Jehova Leza.
Mutalekeli Luyando Ndomujisi Kuti Lumane
Banakristo bamwi bamumwaanda wamyaka wakusaanguna bakalekela kuti luyando ndobakajisi kumatalikilo lumane. Ino ncinzi cikonzya kutugwasya kupa kuti luyando ndotujisi kuli Jehova luzumanane kuba luyumu?
“Sena Ulandiyanda Kwiinda Zyeezyi?”
Jesu wakayiisya Simoni Petro ciiyo ciyandika kapati kujatikizya kubikka mubusena bwakusaanguna zintu ziyandika. Sena andiswe mazuba aano inga twacibelesya ciiyo eeco?
Mbwaakabagwasya Gayo Basyominyina
Ino Gayo wakali ni, alimwi nkaambo nzi ncotweelede kwiiya cikozyanyo cakwe?
Lukkomano Luboola Akaambo Kakupona Buumi Buuba-uba
Ino ncinzi cakapa kuti banabukwetene bamwi baubye-ubye buumi bwabo? Mbuti mbobakacita oobo? Nkaambo nzi kusala kwabo ncokwakabaletela lukkomano?
MAKANI EESU AAKAINDI
‘Twakaba Basungu Alimwi Twakazula Luyando Mumyoyo Yesu Kwiinda Kaindi’
Nowakamana muswaangano wabo mu 1922, mbuti Basikwiiya Bbaibbele mbobakalutobela lulayo ‘lwakwaambilizya Mwami a Bwami bwakwe’?


text:
Kani Bamboni sha BaYawe Nibani?
Tulifumine ku mikoka ne milaka iilekenelekene, nangabe’fyo, tulikatene mu kupyunga kwesu. Ukucila pali fyonse lukoso, tulafwaya ukulemya baYawe, baLesa abalabiilwepo mu Baibolo kabili Abalengeshi ba fintu fyonse. Tulesha ne makosa esu ukutuntulula baYesu Klistu kabili tulasangalala ukwitwa ati abaKlistu. Fwense umo umo lyonse tulapyungisha impindi yesu ukofwako abantu ukusambilila Baibolo ne Bufumu bwa baLesa. Pakuti tulacitila bumboni, neli tulalabila, pali baYawe Lesa ne Bufumu bwabo, tuletwa ati Bamboni sha BaYawe.
Bonenipo pa mbokoshi yesu iya pa Intaneti. Pendeni Baibolo pa Intaneti. Twishibeni fwebo na fyefyo tucetekelemo.


text:
LUPUNGU LWA MULINZI
Na. 3 2017 | Aonsi Akwela pa Mfwalasi
—Yangamwavwa Uli?
Ya Nte Yakwe Yeova—Uzye Fwefwe Yaweni?
Swe ya Nte twafuma uku mitundu ipusanepusane ni ndimi zipusanepusane. Nomba twalemana pano fwensi kwene tukalonda ukuomba ivili-vimwi. Lyene ni cacila penepo ica kuti tukalonda ukucindika Yeova, Leza wino Baibolo yalandapo kapya Kaumba wa vintu vyonsi. Tukaezya na maka ukukolanya Yesu Klistu, nupya tukaumvwa ningo sana ndi yakutwama yati Aina Klistu. Swensi kwene tukaomvya insita itu ku kusambilizya antu pali Baibolo na pa Wene wakwe Leza. Fwandi cino twayela ya Nte Yakwe Yeova, a pa mulandu wa kuti tukasimika, nanti kuneena antu pali Yeova Leza na pa Wene wakwe.
Pitinimo mulole vino twakwata pa Intaneti. Welengini Baibolo pa Intaneti Sambililini mumanye vino twaya na vino twazumila.