text:
Mutu 16
Musale Ukumwiputa Kyala
1, 2. Ngimba lilalusyo liliku ili mukulondiwa ukwilalusya, kangi nongwa yafiki kwakulondiwa ikwilalusya?
UKWENDELA m’Baibolo, mumanyile ukuti abandu bingi bikuyoba ukuti bikwiputa kwa Kyala, loli ubwanaloli bwake bwakuti isi bikumanyisya pamo isi bikubomba Kyala abengene nasyo. (2 Bakorinti 6:17) Yo nongwa Yehova ikutubula ukuti tusokemo mu fipanga ifya butungulu uyu yo, “Babeloni Unkulumba.” (Ubusetuli 18:2, 4) Ngimba umwe mukuya pakubomba isyafiki? Aliwesa ali nu bwighane ubwakusala isi ikulonda ukubomba kangi akabalilo kosa twilalusyeghe ukuti, ‘Ngimba une ngulonda ukumwiputa Kyala munjila iyi umwene ikulonda pamo munjila iyi une ngulonda?’
2 Linga mulekile pamo mulembile ikalata iyakubabula ukuti musokilemo mu kipanga ikya butungulu, mubombile kanunu. Lumo musokilemo nkipanga ikya butungulu loli lumo mukali mukubomba pamo mukukonga inyiho syake. Isagha tuyobesanie simo mu nyiho isi tukulondiwa ukumanya ninongwa yake iyi kwakulondiwa ukuketa muno Yehova ikuketela.
UKWIPUTA KUFIFWANI NA KUMISYUKA
3. (a) Nongwa yafiki abandu bamo babaghile ukutamiwa ukuti baleke ukubombela ififwani pakwiputa? (b) Ngimba iBaibolo likuti fiki pa fundo yakubombela ififwani pakwiputa kwa Kyala?
3 Abandu bamo bikubombela ififwani pamo ifindu fimo m’nyumba syabo ukumwiputa Kyala. Linga numwe mo mukubombela, fibaghile ukuya fihesya ukwanda ukumwiputa Kyala kisita fifwani. Mungibwagha ukuti Yehova atumanyisye muno tubaghile ukwiputila kumyake. IBaibolo likuyoba ukuti Yehova ikukana ukuti tubombeleghe ififwani pakwiputa.—Belenga Ukusoka 20:4, 5; Salimo 115:4-8; Yesaya 42:8; 1 Yohani 5:21.
4. (a) Nongwa yafiki tutikulondiwa ukwiputa kumisyuka? (b) Nongwa yafiki Yehova abakanile abandu bake ukuyoba na bafwe?
4 Abandu bamo babaghile ukumala akabalilo namaka ghabo ukuti bayihobosye imisyuka ya bakamu babo aba bafwile. Utubalilo tumo bikwiputa ku misyuka iyi. Loli uswe tumanyile ukuti abafwe bakabaghila ukututula pamo ukutufulasya. Abene bakaya nubumi kumalo aghangi. Ukuyobesania nabakamu aba bafwile kubibi panongwa yakuti amasyu ghalighosa agha tukwinong’ona ukuti ghakufuma ku bandu aba, ubwanaloli bwake bwakuti ghakufumila ku bandumi ababibi. Yo nongwa Yehova abakanisye abaIsraeli ukuti bangaghelagha napanandi ukuyoba na bafwe pamo ukubomba filifyosa ifi fikukolelana nimisyuka.—Ukukumbusya Indaghilo 18:10-12; muketeAmasyu Gha Pabumalilo 25 na 30.
5. Ngimba findu fiki ifi fibaghile ukubatula umwe ukuti muleke ukwiputa kufifwani pamo kumisyuka?
5 Ngimba findu fiki ifi fibaghile ukubatula umwe ukuti muleke ukwiputa kufifwani pamo kumisyuka? Mukulondiwa ukumanyila iBaibolo nukwinong’onelapo fiyo muno Yehova ikuyiketela ifundo iyi. Umwene ikuketa ifindu ifi ukuya “finyali.” (Ukukumbusya Indaghilo 27:15) Mwiputeghe isiku lililyosa kwa Yehova ukuti abatule ukuti muketeghe ifindu muno umwene ikufiketela kangi nukuti abatule ukuti mumwiputeghe muno umwene ikulondela. (Yesaya 55:9) Mukulondiwa ukuya nulusubilo ukuti Yehova ikuya pakubapa amaka ukuti musosye filifyosa ifi fikukolelana nukwiputa kwa butungulu.
NGIMBA TUKULONDIWA UKUSEKELA IKILISIMASI?
6. Nongwa yafiki abakulumba ba fipanga basalile ukuti basekeleghe ukupapiwa kwa Yesu pa 25 Disembala?
6 Ikilisimasi yo yimo mwa holide iyi abandu bingi bikusekela pa kisu kyosa, kangi abandu bingi bikuyoba ukuti pisiku ili bikukumbukila ukupapiwa kwa Yesu. Loli Ikilisimasi yalyandile ni fipanga ifya butungulu. Ibuku limo likuyoba ukuti abandu ba ku Roma basekelagha ukupapiwa kwa kyala isuba pa 25 Disembala. Abakulumba ba fipanga balondagha ukuti abandu bingi abapanja bande ubukristu. Ukuti bakwabe abandu bingi, basalile ukusekela ukupapiwa kwa Yesu pa 25 Disembala nalinga Yesu akapapiwe pisiku ili. (Luka 2:8-12) Abafundiwa ba Yesu bakasekelagha ikilisimasi. Ibuku limo lyayobilepo ukuti bo pakindile ifinja 200 ukufuma apa Yesu apapiwe, “nayumo uyu amenye isiku ili Yesu apapiliwe, kangi isyakuti Yesu apapiwe ndili abandu bakali nasyo nimbombo.” (Sacred Origins of Profound Things) Ukusekela Ikilisimasi kwalyandile bo pakindile ifinja fingi bo Yesu aghomokile kumwanya.
7. Nongwa yafiki abakristu ba bwanaloli batikusekela Ikilisimasi?
7 Abandu bingi bamenye ukuti Ikilisimasi kangi inyiho isi sikubombiwa pisiku ili sikufuma ku fipanga ifya butungulu. Simo mu nyiho isi ko kupana ifyabupe na maphwando. Ku England ni fisu fimo ifya ku America, syaliko indaghilo isyakukanisya abandu ukusekela Ikilisimasi panongwa ya muno yalyandile. Aliwesa uyu asekelagha pisiku ili afundiwagha. Loli panandinapanandi abandu balyandile kangi ukusekela Ikilisimasi. Nongwa yafiki abakristu ba bwanaloli batikusekela Ikilisimasi? Nongwa yakuti bikulonda ukuntufya Kyala pa kalikosa aka abene bikubomba.
NGIMBA TUKULONDIWA UKUSEKELA AMASIKU GHAKUPAPIWA?
8, 9. Nongwa yafiki abaKristu abakwanda bakasekelagha amasiku ghakupapiliwa?
8 Abandu bingi bighanile ukusekela isiku lyabo ili bapapiliwe. Ngimba abakristu bope bikulondiwa ukusekela isiku lyabo lyakupapiliwa? Ukusekela isiku lyakupapiliwa uku kukuyobiwa m’Baibolo kwa bandu bene aba bakamwiputagha Yehova. (Ubwandilo 40:20; Marko 6:21) Abandu bakumbukilagha amasiku ghabo aghakupapiliwa ukuti babaghindike abakyala babo babutungulu. Yo nongwa abaKristu babwandilo ‘baketagha ukuti ukusekela isiku ili umundu apapiliwe lwiho lwa bapanja.’—The World Book Encyclopedia.
9 AbaRoma na baGiliki basubilagha ukuti pa kabalilo aka umundu ikupapiwa pakuya umbepo uyu ikumufighilila umundu pa bumi bwake bosa. “Ibuku limo likuyoba ukuti abandu aba bakali baKristu basekelagha amasiku ghabo ghakupapiliwa nongwa yakuti abene binong’onagha ukuti linga babombile isi abakyala babo bikuya pakunfighilila umundu uyu asekelagha isiku lyake ilyakupapiliwa.”—The Lore of Birthdays.
10. Nongwa yafiki abaKristu amasiku agha batikulondiwa ukusekela amasiku ghakupapiliwa?
10 Ngimba umwe mukwinong’ona ukuti Yehova ikwitikisya ukusekela ifindu ifi fikukolelana ni fipanga ifya butungulu? (Yesaya 65:11, 12) Hayi, umwene atikwitikisya. Yo nongwa tutikusekela amasiku ghakupapiliwa pamo iholide yiliyosa iyi yikukolelana ni fipanga ifya butungulu.
NGIMBA PALI INDAMYO YILIYOSA NAMUNO FYALYANDILE?
11. Nongwa yafiki abandu bamo bikusekela amaholide? Ngimba ikyakulondiwa fiyo pa bumi bwinu kyo kiliku?
11 Abandu bamo bikukindilila ukusekela Ikilisimasi na maholide nalinga bamenye ukuti ghalyandile ni fipanga ifya butungulu. Abene bikuketa ukuti ko kabalilo ka kwangala naba m’mbumba yabo. Ngimba numwe mo muno mukuketela? Yikaya nongwa linga mukulonda ukuya na kabalilo ka kwangala ni mbumba yinu. Yehova yo alyandisye inyegha kangi ikulonda ukuti tukolelaneghe. (Baefesi 3:14, 15) Loli, tukulondiwa ukuketa ukuti ifi fikulondiwa fiyo ko kuya pabumanyani ubununu na Yehova ukukinda ukuti tubahobosyeghe abakamu pakubomba ifindu ifi fyalyandile ni fipanga ifya butungulu. Yo nongwa untumiwa Pauli atile: ‘Musimanyeghe isi sinkuhobosya Kyala.’—Baefesi 5:10.
12. Ngimba tubaghile ukumanya bulebule ukuti iholide iyi nnunu pamo hayi?
12 Abandu bingi bikuketa ukuti fikaya nimbombo namuno amaholide ghamo ghalyandile, loli Yehova mukaya mo muno ikuketela. Umwene atikuhoboka na maholide agha ghafumile ku fipanga ifya butungulu agha ko kupala abandu, indembela ni fingi. Ikifwanikisyo, bo abaEgiputi aba bali ni nyiho isyakukindanakindana pa kwiputa ku bakyala babo ababutungulu. AbaIsraeli bo basokile ku Egiputi, balyandile ukubomba ulwiho lumo ulwa baEgiputi ulu balupele ingamu yakuti “ulusekelo lwa Yehova.” Loli Yehova abafundile panongwa ya isi babombile. (Ukusoka 32:2-10) Unsololi Yesaya ayobile atile, “Komma ukufipalamasya ifindu ifi fili mwiko ukufipalamasya.”—Belenga Yesaya 52:11.
MUYEGHE BOLOLO LINGA MUKUBOMBA IFINDU NA BANGI
13. Ngimba malalusyo ghaliku agha mubaghile ukwilalusya linga mulekile ukusekela ikilisimasi?
13 Linga mulekile ukusekela amaholide ghamo, mubaghile ukwanda ukwilalusya ukuti: Ngimba mbaghile ukwamula bulebule inongwa yake iyi ndikusekela ikilisimasi? Ngimba mbaghile ukubomba isyafiki linga yumo ikumba ifyabupe ifya pakilimasi? Ngimba mbaghile ukuyoba isyafiki ku nkasi wangu pamo undume wangu inongwa yake iyi ndikusekela amaholide? Ngimba mbaghile ukubatula bulebule abanangu ukuti bakindilile ukuya balusekelo nalinga balekile ukusekela amaholide pamo isiku lyabo ilya kupapiliwa?
14, 15. Ngimba mubaghile ukubomba isyafiki linga yumo ikubalondela ifinunu pamo ikubapa ifyabupe pa holide?
14 Ukwinong’onelapo kukulondiwa linga mukumwamula yumo pa fundo iyi. Tufwanikisye ukuti yumo ikubalondela ifinunu pa holide yimo. Pakabalilo aka mubaghile ukwamula ukuti, “Ndagha.” Loli linga mwaghile ukuti umundu ikulonda ukumanya nyingi, mubaghile ukumulingania inongwa yake. Linga mukumwamula, muyeghe bololo, bamahala, kangi mwamuleghe nulughindiko. IBaibolo likuyoba ukuti: ‘Amasyu ghinu bwila ghayeghe gha ipyana, ghalungiweghe numunyu, ukuti mumanyeghe muno mubaghile ukumwamulila umundu wesa.’ (Bakolosi 4:6) Mubaghile ukwamula itolo ukuti mukuhoboka ukwangala nabangi nukuyabana ifyabupe, loli mutikulonda ukusekela amaholide agha.
15 Ngimba linga yumo ikubapa ifyabupe mubaghile ukubomba isyafiki? IBaibolo litikutubula muno tubaghile ukubombela pa kilikyosa, loli likuti tuyeghe na mabyebye amanunu. (1 Timoti 1:18, 19) Sibaghile ukubombiwa ukuti lumo umundu uyu ikubapa ifyabupe akamanya ukuti mutikusekela iholide. Lumo abaghile ukuyoba ukuti, “Menye ukuti mutikusekela iholide, loli ngulonda ukupako ikyabupe iki.” Apa, mubaghile ukusala mwibene ukwambilila pamo hayi. Mulimosa muno mubaghile ukwamulila, mukulondiwa ukuti mwinong’oneleghe fiyo ukunhobosya Kyala. Tutikulondiwa ukubomba ifi fibaghile ukonanga ubumanyani bwitu na Yehova.
UMWE NI MBUMBA YINU
16. Ngimba mubaghile ukubomba isyafiki linga aba m’mbumba yinu bikulonda ukusekelela iholide?
16 Ngimba mubaghile ukubomba isyafiki linga aba m’mbumba yinu bikulonda ukusekelela iholide? Mumanye ukuti, bope bikulondiwa ukusala bene isi bikulonda ukubomba pa fundo iyi. Muyeghe bololo kangi musighindikeghe isi basalile ukubomba pakuti nanumwe mukulonda ukuti basighindikeghe isi musalile. (Belenga Matai 7:12.) Lumo aba m’mbumba yinu babaghile ukulonda ukuti numwe muyepo pakabalilo aka bikusekela iholide, ngimba mubaghile ukubomba isyafiki? Bo mukali ukusala ifyakuti mubombe, mwipute kwa Yehova ukuti abatule ukusala kanunu. Mwinong’onelepo fiyo kangi mufufuze kanunu pa fundo iyi. Mungibwagha ukuti mukulondiwa ukuti munhobosyeghe Yehova akabalilo kosa.
17. Ngimba mubaghile ukubomba isyafiki ukuti abaninu banganyonywagha linga abinabo bikusekela amaholide?
17 Ngimba mubaghile ukubomba isyafiki ukuti mubatule abaninu linga bikunyonywa abinabo bo bikusekela ikilisimasi? Amasiku ghamo musekeleghe nabaninu pampene. Lumo mubulileghe bope ifyabupe. Ikyabupe ikya pamwanya fiyo ku baninu ko kabalilo kakwangala nabo nukubanangisya ulughano.
MUMWIPUTEGHE KYALA MBWANALOLI
18. Nongwa yafiki tukulondiwa ukufika pangomano akabalilo kosa?
18 Ukuti tunhobosye Yehova tukulondiwa ukusoka nkipanga ikyabutungulu, nukuleka inyiho namaholide ghosa agha Yehova atikuhoboka nagho. Twiputeghe mu njila iyi Yehova ikwitikisya. Tubaghile ukubomba isi linga akabalilo kosa tukubungana nukwiputa pampene nabaKristu abinitu. (Belenga Bahiburi 10:24, 25.) Ukwaghiwa pangomano isya kipanga kukulondiwa fiyo pa bumi bwa baKristu. (Salimo 22:22; 122:1) Linga tubungene pangomano syitu tukukasania.—Baroma 1:12.
19. Nongwa yafiki kwakulondiwa fiyo ukubabulako abangi isi mumanyile m’Baibolo?
19 Ifindu ifingi ifi mukulondiwa ukubomba ko kubabulapo abangi isi mumanyile m’Baibolo. Abandu bingi batikuhoboka nongwa ya mbibi isi sikubombiwa pa kisu. Lumo mubamenye abandu bamo aba bakwaghana ni ndamyo isya luko ulu. Mukulondiwa ukubabulako ifindu ifyakuhobosya ifi tukulindilila nkyeni. Linga akabalilo kosa mukufika pangomano syitu kangi mukubabulako abangi isya bwanaloli bwa m’Baibolo, mukuya pakuleka ukulonda ukubomba inyiho pamo ifindu ifi fikukolelana ni fipanga ifya butungulu. Mumanye ukuti linga mubombile isi mukuya pakuhoboka fiyo kangi Yehova ikuya pakubasaya panongwa yakuti mukumwiputa mu njila iyi umwene ikulonda.—Malaki 3:10.


c: text/html

text:
Uzye Avyani Vino Wamanya Pakwe Baibolo?
Uzye ungati . . .
alibuku lino mwawa amano yawantu?
alibuku lino mwawa utwili?
Alizwi Lyakwe Leza?
NGE BAIBOLO AKATI WULI?
“Amazwi amatele yonsi yafutilwa numupo wakwe Leza.”—2 Timoti 3:16.
UWUZIMA WUNO UNGAZANA NDIWASUWILA MWE BAIBOLO
Ungazana ivyasuko vya mawuzyo amatale.—Imilumbe 2:1-5.
Angakutungulula cila wanda mumikalile iyizima.—Amalumbo 119:105.
Angakupa isuwilo lya muyayaya.—Waroma 15:4.
UZYE KWENI TUNGASUWILA VINO BAIBOLO AKALANDA?
Pali imilandu yitatu yino yingaleka tusuwile:
Ukuzumilizyanya. Papisile imyaka 1,600 pakumala ukuwalika Baibolo. Awantu wano wawalisile Baibolo walinji 40, awavule wasitela walolane penepo. Nomba icakuzungusya acakuti, e Baibolo wensinye akazumilizyanya!
Wucisinka. Impindi mvule, awantu wasiwalika iviwipe pewoliwo nawantu wawo. Nomba wano wawalisile Baibolo weni walenvile ivisinka paviluwo vya luko lwawo na vino waluvyanyanga aweneco.—2 Imilandu 36:15, 16; Amalumbo 51:1-4.
Ndiwalanda pa vino vitani vicitike vikacitika muno alandizilenye. Baibolo walanzile palwa konona akaya ke Babeloni imyaka 200 pano katani kononwe. (Ayizeya 13:17-22) E Baibolo, atawumbuzilevye ukuti akaya ke Babeloni kaliyononwa, lelo, wawubuzile nizina lya wino wononile!—Ayizeya 45:1-3.
Avivulenye vino Baibolo walanzile pano vitani vicitike apo avicitika ndimuno Baibolo walandizilenye. Asacakuzungusya co-o amuno avino izwi laykwe Leza likasi liwe.—2 Peter 1:21.
TELA UYELENGANYE
Uzye Izwi Lyakwe Leza lingakwavwilizya wuli?
E Baibolo wasuka iwuzyo lyolyo pe AYIZEYA 48:17, 18 nu 2 TIMOTI 3:16, 17.
Sambililani Navinji
ILYASI ILIZIMA LINO E LEZA AKUTUNENA!
Uzye Acisinka Ukuti Ilyasi Lizima Likafuma kwe Leza?
Uzye tungacita wuli pakuti tumanye ukuti vino vyawa mu Baibolo avya cisinka?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Makani 64: Solomoni Wayaka Tempele
KATANAFWA Davida, wakamupa Solomoni malailile aakazwa kuli Leza aambuli mbwaakeelede kuyaka tempele lya Jehova. Mumwaka wane wakulela, Solomoni watalika kuyaka tempele, alimwi yamutolela myaka iili ciloba acisela. Zyuulu-zyuulu zyabantu balabeleka kuyaka tempele, alimwi kwabelesyegwa mali manji kapati. Eeci cili boobo akaambo kakuti kwabelesyegwa kapati ngolida ansiliva.
Tempele ilijisi maanda obilo mapati, kuli yamujulu ayaansi mbuli bwakabede cikombelo. Pele aaya maanda, mapati ziindi zyobilo kwiinda yaayo amucikombelo. Solomoni wabweza bbokesi lyacizuminano akulibikka muŋanda yacikombelo, alimwi azimwi zintu zyakali kuyobodwa mucikombelo zyabikkwa muŋanda iimwi.
Niyamana tempele, kwacitwa pobwe lipati. Solomoni wafwugama kumpela lya tempele wapaila mbuli mbobona acifwanikiso. Solomoni wati kuli Jehova: ‘Noliba Julu ndiniini cakuti tokonzyi kukkwana mulindilyo. Elo nkuceya tempele eeli! Pele O Leza wangu, koswiilila bantu bako nobakomba abusena obuno.’
Solomoni mbwaamanina kupaila, kwaboola mulilo kuzwa kujulu. Waumpa banyama boonse babikkwa acituuzyo. Alimwi mumuni uumwekesya uuzwa kuli Jehova watubya mutempele yoonse. Eeci citondezya kuti Jehova ulaswiilila alimwi akuti waikkomanina tempele amupailo wa Solomoni. Itempele kuleka cikombelo, bwaba mbobusena bantu nkobaboola kuzyi kukomba.
Kwaciindi cilamfwu Solomoni ulalela munzila yabusongo, aboobo bantu balikkomenyi. Pele Solomoni wakwata bamakaintu banji bazwa mumasi aambi batakombi Jehova. Hena wamubona umwi nkwakomba cibumbwa? Limwi bamakaintu bakwe bapa kuti Solomoni awalo atalikke kukomba baleza bambi. Hena ulicizyi cacitika Solomoni naacita boobu? Waleka kubafwida luzyalo bantu. Waba silunya, aboobo bantu tabacikkomani kabili.
Eeci capa kuti Jehova amukalalile Solomoni, alimwi wati kuli nguwe: ‘Ndiya kukunyanga bwami bwako akubupa muntu uumbi. Tandikaciciti eeci kocipona, pele mumazuba aakulela kwamwana wako. Pele tandikamunyangi mwana wako bantu boonse bamubwami bwako.’ Atubone mbocacitika eeci.
1 Makani 28:9-21; 29:1-9; 1 Bami 5:1-18; 2 Makani 6:12-42; 7:1-5; 1 Bami 11:9-13.
Mibuzyo
- Ino cakamutolela ciindi cilamfwu buti Solomoni kuyaka tempele lya Jehova, alimwi nkaambo nzi ncokwakabelesyegwa mali manji?
- Ino tempele lyakajisi maanda ongaye, alimwi ncinzi cibikkidwe mulingayo?
- Ncinzi Solomoni ncaamba mumupailo wakwe nilyamana tempele?
- Mbuti Jehova mbwaatondezya kuti wakkomana amupailo wa Solomoni?
- Ncinzi bamakaintu ba Solomoni ncobamupa kuti acite, alimwi ncinzi cacitika kuli Solomoni?
- Nkaambo nzi Jehova ncaamukalalila Solomoni, alimwi ncinzi Jehova ncaamwaambila?
Mibuzyo aimwi
- Bala 1 Makani 28:9, 10.
Kweelana amajwi aa Davida aalembedwe ku 1 Makani 28:9, 10, ncinzi ncotweelede kusoleka canguzu kucita mubuumi bwesu? (Int. 19:14; Flp. 4:8, 9)
- Bala 2 Makani 6:12-21, 32-42.
Mbuti Solomoni mbwaakatondezya kuti taku ŋanda iiyakwa amuntu njakonzya kukkwana Leza Mupatikampatila? (2 Mak. 6:18; Inc. 17:24, 25)
Mbuti majwi aa Solomoni aajanwa ku 2 Makani 6:32, 33 mbwaatondezya kuti alamujatikizya Jehova? (Inc. 10:34, 35; Gal. 2:6)
- Bala 2 Makani 7:1-5.
Mbweena mbuli bana Isilayeli mbocakabapa kutembaula Jehova nibakabona bulemu bakwe, ino mbuti andiswe sunu mbotweelede kulimvwa twayeeya zilongezyo zya Jehova kubantu bakwe? (2 Mak. 7:3; Int. 22:22; 34:1; 96:2)
- Bala 1 Bami 11:9-13.
Mbuti buumi bwa Solomoni mbwaakapona mbobutondezya mbociyandika kuzumanana kusyomeka kusikila kumamanino? (1 Bam. 11:4, 9; Mt. 10:22; Ciy. 2:10)


text:
Kani Bamboni sha BaYawe Balapyungako Umulimo wa Bumishonali?
Inya. Konse uku mungaba, Bamboni sha baYawe balesha ukupyungako umulimo wa bumishonali, pa kulukufwaisha ukubuulako bambi ifi tusuminemo.
Ukulundapo, abakwabesu bambi balafakasha neli ukutelela ku mupunda umbi mu calo cabo kuko abantu balukupengelwa ukumfwa icebo iciweme ica mu Baibolo. Eli bambi balatelela ku fyalo fimbi pa kweba’ti bangakushako umulimo wabo. Balasangalala pa kukwatako akabeya mu kukonshiwa kwa kushimika kwa baYesu ukwa kweba’ti: “Mukaba ni mboni shandi . . . Nekufikilo’kupelele icalo ca panshi.”
Mu 1943, twalitatikile isukuulu ilyali ne kofwako ba mishonali ukupyunga bwino umulimo wabo. Ukufuma ilya mpindi, Bamboni ukucila pali 8,000 balileko kuli lili isukuulu, ililikilwe ati Isukuulu lya Gilyadi.


text:
BYAFWAINWA KWIKALA BENA KILISHITU
Nanchi Mubena Kwingijisha Bulongo Tubikachi twa JW.ORG Nyi?
Mwingilo wa kusapwila ubena kukebewa kumwingila bingi bukiji mambo malwa akatampe ajitu pepi. (Man 24:11, 12, 20) Pa kuba’mba tukwashe bantu bavula, twafwainwa kwingijishanga tubikachi twa jw.org pa kuba’mba bayuke keyala wetu ne kufunda Mambo a Lesa. Pa kano kakikachi paji po bakonsha kuba scan paji musaabilo wa kwibatwala paji vidyo wa kuba’mba Mambo ka a Kufunjila Baibolo? ne po bafwainwa kunemba inge kuji bikwabo byo babena kukeba nangwa kufunda Baibolo. Bantu bamo kechi bakeba kutambula mabuku etu ne, bino baswa kuya pa keyala wetu. Twafwainwa kwibapa kakikachi ka jw.org. Pano bino, kechi mwafwainwa kupa bantu babula kutako muchima tuno tubikachi ne.
Pa kupa bantu tuno tubikachi, mwakonsha kwambatu’mba: “Njina na kakintu kamo ko mbena kukeba kwimupa. Pa kano ka kikachi paji keyala wa pa intaneti paji mabuku o mwakonsha kutanga kyatutu ne mavidyo aamba pa mitwe yapusana pusana.” (Yoa 4:7) Kano kakikachi ka jw.org kachechetu. Onkao mambo, mwakonsha kusendapo tumo ne kupa bantu pa kimye kiji kyonse.


text:
Buku wa Mwaka wa Bakamonyi ba kwa Yehoba wa 2016
Tangai byaingijile Bakamonyi ba kwa Yehoba mu mwaka wa 2015 ne byo kyajinga kala pa kusapwila mu Indonesia.
Kinembelo kya Mwaka wa 2016
Bahebelu 13:1 muji byambo byawama bingi bitundaika.
Nkalata Yafuma ku Jibumba Jitangijila
Abino byambo bya kutundaika bibena kumwesha’mba keyala wetu wa jw.org, TV wa JW, pa kutanchika mabuku mu mapunzha mupita bantu bavula ne Kushonkena kwa Kijiiji ko twajinga nako kwa mu 2015 mwafuma bintu byawama bingi.
“Twatemwa Bingi TV wa JW!”
Ñanyi bintu byakebewenga pa kulenga uno tv wa pa intaneti?
Kushimika Bukiji Mazubo a Bufumu
Bapeezhako jishinda ja kushimikilamo mazubo a bufumu a katataka avula.
Mwingilo wa ku Warwick Ubena Kwenda Byepi?
Ipuzhai bemubuule po bafika kushimika ofweshi mukatampe wa ntanda yonse wa Bakamonyi ba kwa Yehoba.
Kusapwila Bantu Babula Kutanwa pa Mazubo
Ñanyi kintu kyalengejile Terry kuswa’mba bintu byamubuujile Bakamonyi ba kwa Yehoba bimwesha’mba Lesa wakumbwile lulombelo lwanji?
Kyeya Kibena Kuya na Kusama
Mu kino kibaaba, monai Yehoba byo atwajijila na kusamisha kyeya ku bapopweshi banji bakine.
Kushinkula Misampi
Bakamonyi ba kwa Yehoba mu Madagascar ne mu Indonesia beyowele bintu byawama bingi mu 2015.
Baibolo wa Binembelo bya Ntanda Ipya Bamutuntulula mu Milaka Yavula
Ma Baibolo akwabo 16 bealupwile mu mwaka wa mwingilo wa 2015.
Masawakya a bya Mambo
Kwitushikwa ku bantu kwatwajijila mwaya ntanda.
Masawakya Kufuma Mwaya Ntanda
Mali afyanga Ken aingijile bingi pa kushimika Nzubo ya Bufumu.
Africa
Ñanyi mashinda akatataka abena kwingijisha Bakamonyi pa kusapwila mambo awama?
Bena North ne South America
Mambo ka mwanamukazhi umo o afunjilanga Baibolo mungye kwingijisha kandulu? Mambo ka mfumu mwina Amerindia wakanamine kyo apembejilenga Bakamonyi? Kabiji mambo ka muntu wamanyikanga bantu kyo ajijijile?
Asia ne Middle East
Bulema nangwa kukasa muntu mu kaleya kechi kwakonsha kumulengela kubula kusapwila ne.
Europe
Mwanamulume mwina Loma, kaili, ne mwanamukazhi wakebelenga kwiipaya batemenwa bingi pa kufunda bukine.
Oceania
matebulu a kutanchikapo mabuku, matebulu a kwingijisha pa kusapwila, keyala wa jw.org, kabiji mavidyo aamba pa bya mu baibolo abena kukwasha bantu bavula bingi kufunda bukine!
Biji Kyalo kya Indonesia
Monai biji kino kyalo, bantu, ne bisho biji pa makuji akatampe pano pa ntanda.
Busulu bwa Binunka Bulongo
Mu myaka kitota kya bu 16, busulu bwa kupotesha binunka bulongo bwaletele bukomo mu ntanda yonse.
Akuno ko ko Mbena Kukeba Kutendekela!
Bapainiya bacheche bafumine ku Australia bachinchikile makatazho kimye kyo batendekele kusapwila.
Mashinda o Bangijishanga Kala pa Kusapwila
Kwingijisha waileshi ne kusapwila ku biito kwazhingijishe bantu bashikilwe bukine mu Indonesia.
Jibumba ja Bafunda Baibolo
Abuno bupopweshi bwaingijishanga mabuku a Bakamonyi ba kwa Yehoba, bino bakankelwe kuyilako palutwe mambo a kwingijisha mafunde a bantu.
Wanemekele Bingi Bulunda Bwanji ne Lesa
Bantu bazhingijile bapaswile nzubo ya ba Thio Seng Bie saka batala, pano bino bashile kintu kyo banemekele bingi kukila bintu byavula byo basendele.
Bena West Java Batambwijile Bukine
Mabuku abo byo beakainye, Bakamonyi batendekele kwingijisha mashinda akwabo pa kusapwila.
Bebakatazhanga ku Bena Japan
Mu Nkondo ya Bubiji ya Ntanda Yonse, Bakamonyi bamo bakebelepo mashinda amo a kutambwilamo bitupa ku kafulumende wa Japan kwa kubula kwivwanga mu bya bumulwila ntanda.
Painiya Wabujile Moyo
Myaka 60 yo aingijile mwingilo, André Elias watwajijile kwikala wa kishinka nangwa kya kuba bamutebawizhenga ne kumuchinya.
Bamishonale ba ku Gileada Baishile
Bamishonale batanshi bapichile mu sukulu wa Gileada balengejile mwingilo wa kusapwila kuyilako palutwe.
Mwingilo Wafikile ne ku Mapunzha a ku Musela
Nanchi bantangi ba bupopweshi bakatwajijila kwitukanya nyi?
Paishijile Bamishonale Bakwabo
Mu ma 1970, kusapwila mambo awama kwakatezhe bingi.
Mwana wa Mukazhi wa kwa Sala
Titi Koetin wakookejile mwatawanji kabiji mwafumine bintu byawama.
Kushonkena ko Nkabula Kulubamo
Kushonkena kwa “Everlasting Good News” kwajingako mu 1963 kwaikeleko nangwa kya kuba kwajinga makatazho.
Kechi Nafwile mu Milukuchi ya Kipanyi kya Bumulwila Ntanda Ne
Bapoyijile jimo kilende kya kwa Ronald Jacka.
Naingijile Bupainiya Bwiikajila Myaka 50
Mu 1964, mu West Papua, mukulumpe wa ba Polotesitanti waambile’mba, ‘Mbena kuzhiya Bakamonyi ba kwa Yehoba bonse baji mu muzhi wa Manokwari!’ Nanchi waubile kino nyi?
Wajinga Mukulumpe wa Bambanzhi Waikala ke Muntu ye Banemeka
Mukulumpe wa bashilikale washikishe’mba: “Nga Bakamonyi ba kwa Yehoba babena kuba muno mu Indonesia?”
Batwajijile Kusapwila
Mambo ka bantu bamo o baambijile’mba, “Bakamonyi ba kwa Yehoba baji nobe misomali”?
Kechi Balekele Kupwila Pamo Ne
Bakamonyi ba kwa Yehoba byo bebaswishishe kwingila mwingilo wabo, kiloolo umo waambile’mba: “Akino kipepala kechi kimuswisha kukasuluka mu mpopwelo yenu ne.”
Bena Kilishitu Bekwasha Inge Kwamweka bya Malwa
Bakamonyi ba kwa Yehoba bapaine bukwasho kimye kwajinga kitentanshi mu muzhi wa Gunungsitoli mu Indonesia.
Kechi Twakonsha Kusankilapo Lwitabilo Lwetu Ne
Daniel Lokollo uvuluka byo bamumanyikilenga ku baota ba mu kaleya.
Kulondela Mikambizho Kwitulengejile Kubula Kufwa!
Milukuchi yajinga pa Bamozilemu ne bena Kilishitu kwaletele lukatazho bingi ku Bakamonyi ba kwa Yehoba.
Mwingilo Waendelenga Bingi Bulongo
Muzhilo wa kwibakanya byo bamufumishepo, balongo baingijishe mashinda asatu a kwingijilamo mwingilo.
Kubuula Bantu Jizhina ja Yehoba
Bakamonyi baubile byepi na makatazho ne bisho pa kuba’mba basapwile na kuchinchika?
Ofweshi wa Musampi Waikela Peulu
Bakebelenga mpunzha kuji bantu babula kuyuka Yehoba, kabiji beitaaine.
“Yehoba Witupesheshe Bingi Kukila byo Twalangulukilenga!”
Kipwilo kya mu muzhi wa Tugala mu Indonesia, kyamwenejilemo bintu byawama bingi.
Bamonañene Jikwabo!
Banyenga babiji ba bibulu mu Indonesia baabenejilemo saka bajitu banyike kimye umo kyo bamupaine kuba’mba bamulamenga ku bantu bangi, bino bukine bo bafunjile bwibalengejile kumonañana jikwabo.
Papita Myaka 100 Kufuma mu 1916
Bintu byamwekele mu 1916 byanemene bingi ku Bafunda Baibolo.
Bibelengelo Byonse bya mu 2015
Twaingijile byepi kabiji mali anga o twaingijishe pa kusapwila mambo awama a Bufumu bwa Lesa?
Kivuluko Kyajingako pa Kitanu pa 3 April 2015
Pa milungu ina yo twaingijile kupa bantu tupepala twa kwibechilapo ku kivuluko, mwafumine bintu byawama bingi.


text:
ICIPANDWA 8
Uzye Imfwa Yakwe Yesu Ikasula Cani kwe Wewe?
E Yesu wafwile pa kuti tuwe nu wumi. Yohani 3:16
Pa nsizi ya manda yatatu po Yesu wafwile, awanaci waile mu kulola mu nkungwe awazana musi. E Yehova wazyulupuzile e Yesu.
E Yesu wizile aloleka ku wasambilizi wakwe.
Nakauzyenye, e Yehova wazyulupuzile e Yesu ukuwa amungeli wa maka wino atanga afwe. Awasambilizi wakwe wamuweni pano wayanga kwi yulu.
E Leza Wayulupuzile e Yesu nu kumuwika pa Wufumu wakwe. Daniel 7:13, 14
E Yesu watayile uwumi wakwe ukuti apususye awavule. (Mateyu 20:28) Pa mulandu wa kuti e Yesu watayile uwumi, e Leza walenga ukuti twize twikale ku ciyayaya.
E Yehova wasozile Yesu ukuwa Imfumu iya kuteka insi. Aliwateka na wa 144,000 awalungamane wano walizyulupucila ku pela. E Yesu na wa 144,000 wapanga uwuteko uwulungamane mwi yulu, akuli ukuti Uwufumu Wakwe Leza.—Ukuwumbulika 14:1-3.
Uwufumu Wakwe Leza wulilenga insi yonsi ukuwa paradaise. Inkondo, uwupondo, uwuyinvi, ni nzala vilisila. Awantu walisecelela nkaninye.—Amalumbo 145:16.


text:
ISAMBILILO 11
Uzye Amasundo Yakwe Leza Yakatwavwa mu Nzilaci?
1. Acani cino swe wantu tukalondekwa uwutunguluzi?
E Kelewula witu watulusya amano. Akatusakamala ndi vino umukwasi wa lukundo akasakamala awana wakwe. Swinya kutalinji akulonda kwakwe ukuti sweswe tuwaipanzya. (Jeremiya 10:23) Acino ndi vino umwana umutici akalondekwa uwutunguluzi wa wakwasi, swensinye tukalondekwa uwutunguluzi wakwe Leza. (Ayizeya 48:17, 18) Amasundo yakwe Leza yawa awila uwakutulanjilizya vino Leza angakunda ukuti tuwakwikala.—Wazya 2 Timoti 3:16.
Amasundo yakwe Yehova yakatusambilizya vino tungikala icete pa mpindi yo-o, swinya yakatulanjizya vino tuzipizile ukucita pa kuti e Leza aize atupe uwumi wa pe na pe. E Leza we Kelewula witu, acino tuzipizile ukwivwila uwutunguluzi wakwe.—Wazya Amalumbo 19:7, 11; Ukuwumbulika 4:11.
2. Uzye e Baibolo akatutungulula wuli?
Ivisinka vimwi ivya mwe Baibolo vikatulanjilizya vino Leza akalonda tuwakwikala. Lelo amasundo yeni yakatulanjizya vino tuzipizile ukucita na vino tutazipizile ukucita. (Amasundo 22:8) Tukasi tuwawonvya amano pa kuti twivwicisye ivisinka vino Baibolo akutulanjilizya. (Imilumbe 2:10-12) Icisinka ica mwe Baibolo cino cikatusambilizya ukuti uwumi awila wakwe Leza, cikaleka ukuti tuwaicinjilila.—Wazya Imilimo 17:28.
3. Uzye amasundoci yawili amakalambane?
E Yesu wavwanzile pa masundo yawili amakalambane. Isundo lyakutalicila likatwavwa ukumanya cino swe wantu twawela munsi, na cino twawela munsi akuti tumanye Leza, tumukunde nu kumuwombela na maka yitu yonsi. Lyo-o isundo lyakutalicila lizipizile ukulizuka mwe vyonsi vino tukasi tucite. (Imilumbe 3:6) Wano wakakonka isundo lyo-o, wakawa waciwuza wakwe Leza, wakawa ni cimwemwe swinya waliwa nu wumi wa muyayaya kunkolelo.—Wazya Mateyu 22:36-38.
Isundo lyacitiwili lingatulanjilizya vino tungakwikala icete na wantu wanji. (1 Wakorinte 13:4-7) Nga twacita vino isundo lyacitiwili likalanda lyo apano tungakolanya vino e Leza akawomba na wantu.—Wazya Mateyu 7:12; 22:39, 40.
4. Uzye amasundo yakwe Leza yakatwavwa mu nzilaci?
Amasundo yakwe Leza yakasambilizya indupwa ukulemenkana nu kukundana. (Wakolose 3:12-14) E Baibolo akacinjilila indupwa amuno akatusambilizya icisinka ica kuti awantu ndi watwalana watazipizile ukulekana.—Wazya Intaliko 2:24.
Ndi tukukonka amasundo yamwe Baibolo tulicinjililwa mwe vyonsinye. Ndi we wacisinka swinya nu kuwombesya ungazana incito zuwa amuno awantu pa kwinjizya incito, wakasolapo wano wawa ni miwele yo-o. (Imilumbe 10:4, 26; Waheberi 13:18) Swinya e Baibolo akatusambilizya ukuwika wuciwuza witu nu Leza pankolelo ya vintu vyonsinye nukuti tuwawavye ni vintu iviyane ukwasowa ukulondelapo navinji.—Wazya Mateyu 6:24, 25, 33; 1 Timoti 6:8-10.
Ndi tukukonka amasundo ye Leza tungawa nu wumi uwuzima. (Imilumbe 14:30; 22:24, 25) Ndivino nditwivwila isundo lyakwe Leza ilya kuti tutakolwa ipaala tungayicinjilila ku ndwala na ku ntanzi zino zingiza ku mulandu wakukolwa. (Imilumbe 23:20) E Yehova atalesya ukumwa ipaala, lelo tuzipizile ukumwa ipaala iliyane. (Amalumbo 104:15; 1 Wakorinte 6:10) Amasundo yakwe Leza yangatwavwa, amuno yakatusambilizya vino tungayinjilila mwe vyo tukucita na mu melenganyo. (Amalumbo 119:97-100) Nanti cingawa wowo, Awina Klistu wacisinka wakakonka amasundo yakwe Yehova amuno wamucindika, asa mulanduvye wa kuti yakawavwa.—Wazya Mateyu 5:14-16.
Sambililani Navinji
PA NTE ZYA KWE YEHOVA
Lembesya Ukusambilila Baibolo Uwiila
Sambilila Baibolo uwiila pa mpindi nincende yino yikuyine.


text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Yohane 3:1-36
3 Awe kwali umuntu umo umuFarise, ishina lyakwe ni Nikodemo,+ intungulushi ya baYuda.2 Uyu aishile kuli Yesu ubushiku,+ no kumweba ati: “Rabi,+ twalishiba ukuti ni mwe kasambilisha+ uwafuma kuli Lesa;+ pantu takuli umuntu uwingacita ifipesha amano+ ifyo mucita kano Lesa ali nankwe.+”3 Na o Yesu amwaswike ati:+ “Ndekweba icine cine, nati, Umuntu nga tafyelwe libili,+ te kuti amone ubufumu bwa kwa Lesa.”+4 Nikodemo amwipwishe ati: “Umuntu umukalamba kuti afyalwa shani na kabili? Bushe kuti aingila mwi fumo lya kwa nyina na kabili, no kufyalwa?”5 Yesu ayaswike ati: “Ndekweba icine cine, nati, Umuntu nga tafyelwe ku menshi+ na ku mupashi,+ te kuti engile mu bufumu bwa kwa Lesa.6 Uwafyalwa ku muntu, muntu, no wafyalwa ku mupashi, mupashi.+7 Wipapa ifi nakweba, ati, Mufwile ukufyalwa libili.+8 Umwela upuupila+ uko utemenwe, kabili ulomfwa uko ulepuupa, lelo tawishiba uko ulefuma no ko ulelola. E fyo ciba na kuli onse uwafyalwa ku mupashi.”+9 Na o Nikodemo amwipwishe ati: “Nge ca musango yu kuti cacitika shani?”10 Yesu ayaswike ati: “Bushe we kasambilisha wa bena Israele, ni we ushaishiba ifi fintu?+11 Ndekweba icine cine, nati, Tulanda ifyo twaishiba, kabili tushimika+ ifyo twamona, lelo imwe tamusumina ifyo tushimika.+12 Nga namweba ifya pano calo, tamusumina, nga kuti mwasumina shani nga namweba ifya ku muulu?+13 Kabili takwaba umuntu uwaya ku muulu,+ lelo kwaba fye uwaishile ukufuma ku muulu,+ Umwana wa muntu.+14 Kabili filya Mose aimishe insoka+ mu matololo, e fyo no Mwana wa muntu bakamwimya,+15 pa kuti onse uumutetekela akabe no mweo uwa muyayaya.+16 “Pantu Lesa atemenwe+ nga nshi aba pano calo ica kuti apeele Umwana wakwe uwafyalwa eka,+ ukuti onse uumutetekela+ ekonaika+ lelo akabe no mweo wa muyayaya.+17 Pantu Lesa tatumine Umwana wakwe mu calo ku kupingula+ icalo, lelo ni mu kuti aba mu calo bakapusukile+ muli ena.18 Uumutetekela tapingulwa.+ Uushitetekela napingulwa kale, pantu tatetekele ishina lya Mwana wa kwa Lesa uwafyalwa eka.+19 Kabili ne co abantu bapingwilwapo ni ci, ulubuuto+ lwaisa pano calo+ lelo abantu batemwa imfifi ukucila ulubuuto,+ pantu imilimo yabo ibi.20 Pantu uucita ifyabipa+ apata ulubuuto kabili tesa ku lubuuto, pa kuti ifyo acita fisokoloka.+21 Lelo uucita ifisuma esa ku lubuuto,+ pa kuti ifyo acita fimoneke ukuti filomfwana ne fyo Lesa afwaya.”22 Pa numa ya ifi fintu, Yesu na basambi bakwe baile ku calo ca Yudea, kabili aikeleko na bo inshita iinono, no kulabatisha.+23 Lelo Yohane+ na o alebatisha mu Ainone mupepi na ku Salimu, pantu kulya kwali amenshi ayengi,+ na bantu baleisa ku kubatishiwa;+24 pantu Yohane ali talapooswa mu cifungo.+25 E ico abasambi ba kwa Yohane batendeke ukukansana no muYuda pa lwa kusangulula.+26 E ico baishile kuli Yohane, no kumweba ati: “Rabi, umuntu uo mwali nankwe kwi shilya lya Yordani, uo mwatushimikilepo,+ moneni, alebatisha, na bonse baleya kuli ena.”+27 Na Yohane ayaswike ati: “Umuntu te kuti apokelele nangu cimo, kano bamupeela fye ukufuma ku muulu.+28 Imwe muli bakambone pa mashiwi nalandile aya kuti,+ Nshili Kristu, lelo, ine natuminwe ukumutangilila.+29 Uuli na nabwinga e shibwinga.+ Lelo cibusa wa kwa shibwinga ilyo aiminina no kumumfwa alelanda, alasekelela nga nshi pa mulandu wa kumfwa ishiwi lya kwa shibwinga. E ico na ine ninsekelela icine cine.+30 Ena ali no kulakula, lelo ine ndi no kulacepa.”31 Uwafuma ku muulu alicila bonse.+ Uwafuma pano isonde wa pano isonde, kabili alanda ifya pano isonde.+ Uwafuma ku muulu alicila bonse.+32 Ifyo amona no kumfwa, e fyo ashimika,+ lelo tapali uulesumina ifyo aleshimika.+33 Uwasumina ifyo ashimika alifwatikapo icifwati cakwe ukuti Lesa wa cine.+34 Pantu uo Lesa atumine alanda amashiwi ya kwa Lesa,+ pantu alamupeela sana umupashi.+35 Wishi alitemwa+ Umwana kabili napeela fyonse mu minwe yakwe.+36 Uutetekela+ Umwana aba no mweo wa muyayaya;+ uushumfwila Mwana takabe no mweo,+ lelo ubukali bwa kwa Lesa bwaikala pali ena.+


text:
IFYEBO NA FIMBI
Umulalilo wa BaShikulu—Icakwanuka Icilemya BaLesa
ABAKLISTU balifundilwe ukwanuka imfwa ya baKlistu. Ici icakwanuka nakabili ciletwa ati ‘umulalilo wa baShikulu.’ (1 AbaKolinto 11:20) Mba nindo cicindamine ukwakuti? Nilwisa celelwe ukwanukwa, kabili cilyelelwe ukwanukwa shani?
BaYesu Klistu balitatikile ici icakwanuka pa bushiku bwa Muciluko uwa baJuda mu mwaka wa 33 C.E. Umuciluko wali kusefya ukwalukucitwa limo lukoso mu mwaka, pa kasuba ka 14 mu mwenshi wa Nisani uwa baJuda. Pakweba’ti bapende ukufika pali kako akasuba, abaJuda cipale baalukupembelela akasuba ka mu mpindi ya mwela ili kuba ukutuba pa maawala 12 ne mfinshi pa maawala 12. Akasuba ako ili umwenshi waikala akaali apepi ne kasuba aka, e kaali kasuba ka kutanga aka mwenshi wa Nisani. Umuciluko walukubako panuma ya nshiku 14, ninshi akasuba kawa.
BaYesu balisefeshe Umuciluko ne ntangishi shabo, kabili panuma ya kutamfya Juda Isikaliote, eli batatikile Umulalilo wa baShikulu. Uyu umulalilo walipyene Umuciluko wa baJuda, pakuti pali fyefyo, ulyelelwe ukwanukwa limo lukoso mu mwaka.
Ibuuku lya mu Baibolo ilyakwe Matayo lilalabila ati: “BaYesu balibulile siŋkwa nekucindika, nekuukumala, nekubapela abasambile, nekulabila ati: Pokeni, mulye; uyu mubili wanji! Kabili balibulile iŋkomeci, nekutota, nekubapela, nekulabila ati: Nweni-mo mwense; pakuti iyi milopa yanji, iyakulayana kwabukumo, iyakupokomokela abenji, kukulekelela kwafyakubifya.”—Matayo 26:26-28.
Bambi abantu balicetekele ati baYesu balyalwile shinkwa ukuba iminefu yabo ne mfaina ukuba imilopa yabo. Nangabe’fyo, umubili wa baYesu wali lukoso uubulubulu ili bapeele uyo shinkwa. Kani intangishi sha baYesu muli bucine shalukulya iminefu yabo ne kulukunwa imilopa yabo? Koku, pakuti ukucite’fyo nga kwali kupuulaishe’funde lya baLesa ilikaanya ukulye’minefu ya bantu ne kunwe’milopa. (Ifyakutaŋga 9:3, 4; IfyabaLefai 17:10) Koti ni fyefyo tupenda pali Luku 22:20, baYesu balilabile ati: “Iŋkomeci iyi kulayana kwabukumo mumilopa yanji ipokomokele pakuti pali mwebo.” Kani inkomeci iyo icinenene yalyalukile “kulayana kwabukumo”? Ifyo tekuti ficitikepo, pakuti ukulayana kusuminanshanya, talipo cintu ici mungabona ne menso.
Pakuti pali fyefyo, fyonse fyobilo shinkwa ne mfaina fyakupalanya lukoso. Shinkwa ilemakaninako umubili wa baKlistu uuwaminine. BaYesu balipyungishe shinkwa iyasheleko ku cakulya ca Muciluko. Shinkwa yalipangilwe iya kubulo’musunga. (Ifyakufuma 12:8) Baibolo ilalabila pa musunga ati keshibilo ka kubifya neli aka kubola. Pakuti pali fyefyo, shinkwa iya kubulo’musunga ilemakaninako umubili uuwaminine woyo baYesu bapeele. Tawakwetepo akakubifya.—Matayo 16:11, 12; 1 AbaKolinto 5:6, 7; 1 Petilo 2:22; 1 Yoane 2:1, 2.
Imfaina ishikashikile shilemakaninako imilopa ya baYesu. Iyo imilopa ilalenga ukulayana kwa bukumo ukuba ukwa cinenene. BaYesu balilabile ati imilopa yabo yalipokomokele “kukulekelela kwafyakubifya.” Pakuti pali fyefyo, abantunshi bangaba abaswetele mu menso abaLesa kabili bangaba mu kulayana kwa bukumo na baYehova. (AbaEbeya 9:14; 10:16, 17) Uku ukulayana e kulenga ati ba 144,000 abaKlistu babucetekelo bangaya kwiulu. Kulya bakaba ni mfumu ne bapapatilishi pakweba ati abantunshi bonse bangashuka.—Ifyakutaŋga 22:18; Jelemiya 31:31-33; 1 Petilo 2:9; Ukufisulula 5:9, 10; 14:1-3.
Mba nibani lomba abelelwe ukulya ifyakupalanya fya pa Cakwanuka? Ni baabo lukoso abali mu kulayana kwa bukumo—e kweba ati, ni baabo abakwete ubucetekelo bwa kuya kwiulu—ebelelwe ukulya shinkwa ne kunwe’mfaina. Umupashi uswetelele uwa baLesa eubabuulishisha ukweba ati balisalulwilwe ukube’mfumu kwiulu. (AbaLoma 8:16) Nakabili bali mu kulayana kwa Bufumu na baYesu.—Luku 22:29.
Nga pano abo abakwete ubucetekelo bwa kwikala umuyayaya mu Paladaiso pa calo? Balalonde’funde lya baYesu kabili balasangwako ku Mulalilo wa baShikulu mu mucinshi, pano tabalyako. Limo mu mwaka panuma lulya akasuba kawa pa Nisani 14, Bamboni sha baYehova balanuka Umulalilo wa baShikulu. Nangaba’ti banini lukoso mu calo conse abalabila ati bali ne bucetekelo bwa kuya kwiulu, ici icakwanuka cicindeme ku baKlistu bonse. Ni mpindi ili bonse bangalakanya pa butemwe ubwakuti ubukulu ubwa baYehova Lesa na baYesu Klistu.—Yoane 3:16.


text:
Amukutike Kuli Lesa a Kukala Muyayaya
Mulengi alisuni kututanjilila, kutushitilisha akutupa shoolwe.
Maswi Akutalikilawo
Lesa alatwisha nshila ibotu njotweelete kulalilaamo, mukwiinga ulisuni bantu.
Ino Inga Twakutika Buyani Kuli Lesa?
Tulyeete kushiba shakucita aweenga watucafwa kushicita.
Ino Lesa Wancinencine Ngani?
Inga tweeya liina lyakwe amibo imwi njaacite.
Ino Bukaalo Bwakalinga Buyani mu Paladaiso?
Lubasu lwakutaanguna lwa muBaibo lulaambawo.
Bakakutika Kuli Sataana—Ino Nshiinshi Shakaswamo?
Shintu shibiibi shakatalika kucitika.
Muyoba Unene—Mbani Bakakutika? Mbani Batana Kukutika?
Ino mbupusano nshi bwakabonekela mumiibo ya bantu?
Nshiinshi Nshotwiiyako ku Muyoba Unene?
Teshibo makani akalekale.
Ino Yesu Wakalinga Ani?
Ino nceebo nshi cilayandika kushiba pali nguwe?
Ino Lufu Lwakwe Yesu Lulakonsha Kumucafwa Buyani?
Bulalengesha ayi tube ashoolwe shibotu.
Ino Paladaiso Ilakusa Lili?
Baibo yakaambila limwi shintu sheshi shikanoocitika na ciindi cikasene pafwiifwi.
Ncoolwe Nshi Citolindila Baabo Bakutika Kuli Lesa?
Shintu nshomutasuniwo kwiindwa.
Sa Yehova Ulakutika Kuli Ndiswe?
Ino nshintu nshi nsheenga mwamulwiita?
Ino Inga Mwaba Buyani Abukaalo Busangalasha Mung’anda Yanu?
Mulengi wa mukwashi ulaamba makani engaacafwa abuumbi.
Tulyeelete Kucita Nshi Kwaamba Ayi Tusangalashe Lesa?
Kuli shintu shimwi nshaapatite, ashimwi nshasuni.
Ino Inga Mwashomeka Buyani Kuli Yehova?
Kusunishisha kushomeka kulaakukuma mbomusala shakucita.


text:
LUBASU 5
Muyoba Unene—Mbani Bakakutika? Mbani Batana Kukutika?
Bantu baanji mu ciindi cakwe Nowa bakalinga kucita shibiibi. Matalikilo 6:5
Adamu a Efa bakashala baana, alimwi bantu bakafula pa cishi. Mukwiinda kwa ciindi, baangelo bamwi bakalibika ku lubasu lwakwe Sataana mukutanyumfwila.
Bakesa pa cishi akufwala mibili ya bantu kwaamba ayi beebe banakashi. Banakashi mbo bakeeba bakashala baana basankwa bakali, alimwi bankusu abuumbi.
Cishi cakesulamobo bantu bakalinga kucita shintu shibiibi. Baibolo ilaamba ayi: ‘Womwi awomwi pacishi ca panshi wakalinga mubiibi, miyeeyo yakwe yakalinga ibiibi ciindi coonse.’
Nowa wakakutika kuli Lesa akuyaka bwaato. Matalikilo 6:13, 14, 18, 19, 22
Nowa wakalinga muntu mubotu. Yehova wakalwita Nowa ayi ulakunyonyoola bantu babiibi kusebensensha muyoba unene.
Alimwi Lesa wakalwita Nowa kuyaka bwaato bunene, bwakalinga kwitwa ayi alaka, alimwi akwinjishamo bamung’anda yakwe ashinyama sha mishobo yoonse.
Nowa wakacenjesha bantu pa muyoba wakalinga kusa, ono balo tabana kukutika. Bamwi bakalinga kumuseka; bamwi bakamupata.
Ndyakamanisha kuyaka bwaato, Nowa wakenjishamo shinyama.


text:
ICIPANDWA 7
Isubilo Line Line ku Batemwikwa Benu Abafwa
Twaishiba shani ukuti cine cine ukubuuka kukabako?
Cinshi cilanga ukuti Yehova alafwaisha ukubuusha abafwa?
Ni bani bakabuushiwa?
ELENGANYENI ukuti umulwani wabipisha namukunkunika. Alikwatisha amaka kabili alebutukisha ukumucila. Namwishiba ukuti takwata luse pantu mwalimona ifyo aipaya abanenu bamo bamo. Nangu mwabutukisha shani, ena eshile fye alepalama. Awe ne subilo lyasuka lyapwa. Lelo, ukwabula no kwenekela, uwa kumupokolola aisa. Ena nakwata sana amaka ukucila umulwani wenu, kabili amulaya ukuti alamwafwa. Mwandini ici kuti capwisha umwenso wenu!
2 Cili kwati na imwe mulakunkunikwa ku mulwani. Na kuba bonse fye alatukunkunika. Nga filya twasambilile mu cipande cafumako, Baibolo ita imfwa ati umulwani. Tapali wingacimfya yena nelyo ukuibutuka. Fwe bengi twalimona uyu mulwani asenda imyeo ya batemwikwa besu abengi sana. Lelo, Yehova alikwatisha amaka ukucila imfwa. Mulubushi waba no kutemwa uwalanga kale kale ukutila kuti aonaula uyu mulwani. Kabili alaya ukonaula imfwa atemwa umulwani wesu umuku wa limo. Baibolo isambilisha ati: “No mulwani wa kupelelekesha ukonaulwa ni mfwa.” (1 Abena Korinti 15:26) Iyo ni mbila nsuma icine cine!
3 Nomba natulande pa fyo tumfwa ilyo uo twaishiba afwa. Ukulanda pali co kwalatwafwa ukwishiba isubilo ilingalenga twaba ne nsansa. Yehova alaya ukuti abafwa bakaba no mweo na kabili. (Esaya 26:19) Bakatutubulwa no kuba abomi na kabili. E subilo lyaba ku bafwa.
ILYO UMUTEMWIKWA AFWA
4 Bushe mwalifwilwapo? Ubukali, ubulanda no kupelelwa filamoneka kwati fyacilamo. Nga cabe fyo, tufwile ukubebeta Icebo ca kwa Lesa ukuti citusansamushe. (2 Abena Korinti 1:3, 4) Baibolo ilatwafwa ukwishiba ifyo Yehova na Yesu bomfwa pa mfwa. Yesu uwali cipasho ca kwa Wishi icafikapo, alishibe ifyo cikalipa umutemwikwa nga afwa. (Yohane 14:9) Ilyo Yesu ali mu Yerusalemu, aletemwa ukutandalila Lasaro na bankashi yakwe, Maria na Marita abaleikala mu musumba wa Betani, uwali lwa mupepi. Baali fibusa fyatemwana sana. Baibolo itila: “Yesu atemenwe Marita na nkashi mbiye na Lasaro.” (Yohane 11:5) Lelo, nga filya twasambilile mu cipande cafumineko, Lasaro alifwile.
5 Bushe Yesu aumfwile shani ilyo cibusa wakwe afwile? Ilyashi litila Yesu aile kuli balupwa lwa kwa Lasaro abaleloosha ilyo afwile. Ilyo Yesu abamwene, alyumfwile sana ububi. “Ashinshimukile mu mutima, no kwikatwa ubulanda.” Lyene ilyashi litila, “Yesu alilile ifilamba.” (Yohane 11:33, 35) Bushe filya Yesu aiketwe ubulanda ninshi takwete isubilo? Iyo. Na kuba, Yesu alishibe ukuti icisuma cimo cali no kucitika. (Yohane 11:3, 4) Na lyo line alikalipwe no kwikatwa ubulanda pa mulandu wa mfwa.
6 Kuti twatila, ubulanda Yesu aumfwile bulatukosha. Tusambililako ukuti Yesu na Wishi, Yehova, balipata imfwa. Lelo, Yehova Lesa alikwata amaka ya kucimfya no konaula uyu mulwani! Natumone ifyo Yesu acitile ku maka Lesa amupeele.
“WE LASARO, FUMINA KUNO NSE!”
7 Lasaro ashikilwe mu ninga, kabili Yesu abebele ukuti bafumyepo ilibwe bacilike pa mwinshi. Marita alikeene pantu pa numa ya nshiku shine, umubili wa kwa Lasaro ufwile walitendeke ukubola. (Yohane 11:39) Ku bantunse takwali isubilo lya kuti alabuuka.
8 Bafumishepo ilibwe, kabili Yesu abilikishe shiwi likalamba ati: “We Lasaro, fumina kuno nse!” Cinshi cacitike? “Uwafwile alifumine ku nse.” (Yohane 11:43, 44) Elenganyeni ifyo abantu kulya batemenwe. Balupwa, ifibusa, na bena mupalamano, bonse balishibe ukuti Lasaro alifwile. Lelo, alibuushiwe, ulya wine Lasaro batemenwe, e wali na bo na kabili. Ico camoneke kwati tacingacitika. Abengi bakumbatile Lasaro ne nsansa. Ala kwena imfwa baliicimfishe!
9 Yesu tatile ni ku maka yakwe acitiile ici cipesha mano. Mwi pepo apepele ilyo ali mupepi no kwita Lasaro, alangile apabuuta tuutu ukuti Yehova e walengele Lasaro ukubuuka. (Yohane 11:41, 42) Te pali iyi yine fye nshita apo Yehova abomfeshe amaka yakwe ukubuusha abafwa. Lasaro aba pa bantu 9 ababuukile, abalembwa mu Cebo ca kwa Lesa.* Ukubelenga no kusambilila pali aya malyashi kulasansamusha. Aya malyashi yatusambilisha ukuti Lesa taaba na kapaatulula, pantu alebuusha abanono na bakalamba bene, abaume na banakashi, abena Israele na bashali bena Israele. Kabili aya malyashi mwandini yalaleta insansa! Ku ca kumwenako, ilyo Yesu abuushishe umukashana wafwile, abafyashi ba mukashana “apo pene bapeshiwe amano no kusekelela apakalamba nga nshi.” (Marko 5:42) Ca cine, Yehova abalengele ukusekelela kabili tabaali na kulaba ico abacitiile.
10 Kwena abo Yesu abuushishe balifwile na kabili. Bushe kuti twatila kanshi nga tababuushishe fye? Awe. Aya malyashi ya mu Baibolo yomfwana ne cine cacindama icitupeela isubilo.
IFYO TWINGASAMBILILAKO KU MALYASHI YALANDA PA KUBUUKA
11 Baibolo isambilisha ukuti abafwa “tabaishiba kantu nelyo kamo.” Tababa abomi kabili tabaya mu kwikala ukuli konse. Ilyashi lya kwa Lasaro lilanga ukuti ico ca cine. Ilyo Lasaro abuukile, bushe alyebelepo abantu ifyo ku muulu kwaba? Nelyo bushe alibatiinishe na malyashi ya mulilo wa pe? Nakalya. Baibolo tayalandapo ukuti Lasaro alilandile amashiwi ya musango yo. Pa nshiku shine isho aali uwafwa, ‘taishibe kantu nangu kamo.’ (Lukala Milandu 9:5) Lasaro aleele fye utulo twa mfwa.—Yohane 11:11.
12 Ilyashi lya kwa Lasaro na kabili litusambilisha ukuti ukubuushiwa te cintu ca kwelenganya fye, kukacitika. Yesu abuushishe Lasaro pa menso ya nte ishingi. Nangu fye ni bashimapepo, abapatile Yesu, tabakeene abati ici cipesha amano tacacitike. Lelo, batile: “Tulecita shani, pantu uyu muntu [Yesu] alecite fishibilo ifingi?” (Yohane 11:47) Abengi balile mu kumona uwabuushiwe. Ne ci calengele abengi ukucetekela Yesu. Balilwike ukuti icacitikile Lasaro calangile ukutila Yesu atuminwe na Lesa. Ubushininkisho bwali ubwa maka sana ica kuti bamo bashimapepo abaYuda abakosele mitima, bapangile ukwipaya Yesu na Lasaro wine.—Yohane 11:53; 12:9-11.
13 Bushe calilolamo ukusumina ukuti kukaba ukubuuka? Ee, pantu Yesu asambilishe ati bushiku bumo “bonse ababa mu nshiishi bakebukishiwa kabili bakomfwe shiwi lyakwe.” (Yohane 5:28) Yehova e Kalenga wa bumi bonse. Bushe cilingile ukutukosela ukusumina ukutila Yehova kuti alenga cipya cipya ubumi? Kwena cikashintilila sana pa cibukisho ca kwa Yehova. Bushe kuti abebukisha abafwa besu? Mu muulu mwaba intanda iminshipendwa, lelo Lesa alinika cila lutanda ishina! (Esaya 40:26) E ico, Yehova Lesa kuti aibukisha tonse fye pa batemwikwa besu abafwa, kabili aliiteyanya ukubabuusha.
14 Baibolo isambilisha ukuti Yehova alafwaya sana ukubuusha abafwa. Kuti twashininkisha shani ico? Umuntu wa mpomfu Yobo aipwishe ati: “Umuntu uwafwa,…engaba no mweo na kabili?” Yobo alelanda pa kulolela mu nindi mpaka Lesa amwibukisha. Aebele Yehova ati: “Nga mwaita, na ine nayasuka, nga mwafuluke cacitwa ku minwe yenu.”—Yobo 14:13-15.
15 Baleni tontonkanyeni! Yehova alafuluka ukubuusha abafwa. Bushe tamumfwile bwino ukwishiba ukuti Yehova alafwaisha ukucite co? Natulandeko na pa kubuuka kuli ku ntanshi. Ni bani bakabuushiwa, kabili ni kwi bakabuukila?
“BONSE ABABA MU NSHIISHI”
16 Amalyashi yaba muli Baibolo ayalanda pa kubuuka, yatusambilisha pa kubuuka kukaba ku ntanshi. Ababuushiwe pano pene pe sonde baishileba pamo na batemwikwa babo. E fyo cikaba na ku kubuuka kuli ku ntanshi, na kuba kwena kukawamisha. Nga filya twasambilile mu Cipandwa 3, ubufwayo bwa kwa Lesa bwa kuti isonde lyonse likabe paradaise. E ico abafwa tabakabuushiwe ku kwikala mwi sonde lyaisulamo inkondo, ulukaakala na malwele. Bakaba ne shuko lya kwikala pali lino isonde mu mutende ne nsansa umuyayaya.
17 Ni bani bakabuushiwa? Yesu atile “bonse ababa mu nshiishi bakebukishiwa kabili bakomfwe shiwi lyakwe [ilya kwa Yesu] no kufumamo.” (Yohane 5:28, 29) Na pa Ukusokolola 20:13 patila: “Bemba alekele abafwa abalimo, ne mfwa ne Nshiishi fyalekele abafwa abalimo.” (Moneni Ifyebo na Fimbi.) Kanshi twamona bwino bwino ukuti, inshiishi ukuya abantunse tamwakabe nangu kantu. Iminshipendwa ya bantu bonse abatuusha mulya bakaba no mweo na kabili. Umutumwa Paulo atile: “Kukaba ukubuushiwa kwa balungama na bashalungama.” (Imilimo 24:15) Bushe ico calola mwi?
18 Pa “balungama” pakaba na bengi abo tubelenga muli Baibolo abali pano calo ilyo Yesu ashilaisapo. Bamo pali aba ni Noa, Abrahamu, Sara, Mose, Ruti, Estere, na bambi abengi. Abaume na banakashi bamo abakwete icitetekelo balandwapo mu cipandwa 11 ice buuku lya AbaHebere. Lelo pa “balungama” paaba na babomfi ba kwa Yehova abafwa muno nshiku. Isubilo lya kubuushiwa lyalenga twaleka ukutiina ukufwa.—AbaHebere 2:15.
19 Cikaba shani kuli balya bonse abashalebombela Yehova pa mulandu wa kuti tabamwishibe? Iyi minshipendwa “abashalungama” tabakabalabeko. Na bo bene bakabuushiwa no kupeelwa inshita ya kusambilila pali Lesa wa cine no kumubombela. Mu myaka 1,000, abafwa bakabuushiwa no kupeelwa ishuko lya kubombela Yehova pamo na bantu bambi aba cishinka pano pene pe sonde. Ifintu fikawama sana. Iyi e nshita Baibolo ita aiti Ubushiku bwa Bupingushi.#
20 Bushe ici cilolele mu kuti abantu bonse abafwa bakabuuka? Iyo. Baibolo itila abafwa bamo baba mu “Gehena.” (Luka 12:5) Ishina Gehena lyafuma ku cishala cali ku nse ya musumba wa Yerusalemu wa ku kale. E mo baleocela ifitumbi ne fisoso. Ifitumbi balepoosa mulya, fya balya abo abaYuda balemona ukuti tabalingile ukushikwa no kubuuka. Kanshi Gehena cishibilo calinga ica konaulwa kwa pe. Nangu ca kutila Yesu e ukapingula aba mweo na bafwa, Yehova e Kapingula mukalamba. (Imilimo 10:42) Takabuushe abo akapingula ukuti ni mbifi abashifwaya kupilibuka.
UKUBUUKILA KU MUULU
21 Baibolo ilalanda pa kubuuka na kumbi, no ku, kubuukila ku muulu ku kuba icibumbwa ca mupashi. (Ukusokolola 20:6) Baibolo yashimika fye ukubuuka kumo ukwa musango yu, no ko kubuuka kwa kwa Yesu Kristu.
22 Ilyo Yesu ali umuntunse, balimwipeye. Lelo, Yehova talekele Umwana Wakwe uwa cishinka ukubelelela mu nshiishi. (Amalumbo 16:10; Imilimo 13:34, 35) Lesa abuushishe Yesu, nomba te ku kuba umuntunse. Umutumwa Petro alondolwele ati Kristu ‘aipaiwe mu mubili, lelo alengelwe umumi mu mupashi.’ (1 Petro 3:18) Ici cali cisungusho icine cine. Yesu alibuukile na kabili no kuba umupashi wa maka! (1 Abena Korinti 15:3-6) Yesu e wabalilepo ukubuushiwa no kupeelwa ubu bukata. (Yohane 3:13) Na lyo line, te walekelesheko.
23 Ico aishibe ukuti tapakokole alaya ku muulu, Yesu aebele abakonshi bakwe aba cishinka ukuti ‘akabapekanishisha apa kwikala.’ (Yohane 14:2) Yesu aleita abaya ku muulu ati “umukuni unono.” (Luka 12:32) Ni banga baba muli ili bumba linono ilya Bena Kristu ba cishinka? Ukulingana na Ukusokolola 14:1, umutumwa Yohane atile: “Naliloleshe, kabili, moneni! Umwana wa mpaanga naiminina pa Lupili lwa Sione, kabili ali pamo na ba makana umwanda umo na makana makumi yane na makana yane (144,000) abakwete ishina lyakwe ne shina lya kwa Wishi ayalembwa pa mpumi shabo.”
24 Ili bumba lya ba 144,000, Abena Kristu, umwaba na batumwa ba cishinka aba kwa Yesu, balabuushiwa ukuyaikala ku muulu. Ni lilali ukubuuka kwabo kubako? Umutumwa Paulo alembele ati bakabuuka mu nshita ya kubapo kwa kwa Kristu. (1 Abena Korinti 15:23) Nge fyo mukasambilila mu Cipandwa 9, nomba tuleikala muli iyo nshita. E ico, abanono abashalapo muli ba 144,000 abafwa mu nshiku shesu balabuushiwa ukuya ku muulu lilya line fye bafwa. (1 Abena Korinti 15:51-55) Nomba, abantunse bonse abashala, bakwata isubilo lya kubuushiwa ku ntanshi no kwikala muli Paradaise pe sonde.
25 Yehova cine cine, akacimfya imfwa, kabili ikafumapo ku ciyayaya! (Esaya 25:8) Lelo, napamo kuti mwaipusha amuti, ‘Cinshi abakabuushiwa ukuyaikala ku muulu bakaya mu kucita kulya?’ Nabo bene bakalateka mu Bufumu bwawamisha ubwa mu muulu. Tukasambilila na fimbi pali ubo bufumu mu cipande cikonkelepo.
IFYO BAIBOLO ISAMBILISHA
- Amalyashi ya mu Baibolo ayalanda pa kubuuka yalatupeela isubilo line line.—Yohane 11:39-44.
- Yehova alafwaisha ukubuusha abafwa.—Yohane 14:13-15.
- Bonse ababa mu nshiishi bakabuushiwa.—Yohane 5:28, 29.
* Amalyashi yambi ayalanda pa kubuuka yalembwa pali 1 Ishamfumu 17:17-24; 2 Ishamfumu 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Imilimo 9:36-42; e lyo na 20:7-12.
# Nga mulefwaya ukwishibilapo na fimbi pa Bushiku bwa Bupingushi ne cikapima ifyo ubupingushi bukaba, moneni Ifyebo na Fimbi.
Amepusho
1-3. Mulwani nshi utukunkunika bonse kabili cinshi ukumona ifyo Baibolo isambilisha kutusansamushisha?
4. (a) Cinshi ifyo Yesu acitile ilyo umutemwikwa wakwe afwile fitusambilishisha ifyo Yehova omfwa umo nga afwa? (b) Ni bani batemwanene sana na Yesu?
5, 6. (a) Bushe Yesu acitile shani ilyo ali na balupwa ba kwa Lasaro ne fibusa abaleloosha? (b) Cinshi ukuloosha kwa kwa Yesu kutukosesha?
7, 8. Cinshi ku bantunse baletamba camonekele kwati Lasaro te kuti abuushiwe, lelo cinshi Yesu acitile?
9, 10. (a) Bushe Yesu asokolwele shani Ukwafumine amaka yakwe aya kubuusha Lasaro? (b) Mapaalo nshi yamo ayafuma mu kubelenga amalyashi ya mu Baibolo ayalanda pa kubuuka?
11. Bushe ilyashi lya kubuuka kwa kwa Lasaro litulanga shani ukuti ifyalembwa pali Lukala Milandu 9:5 fya cine?
12. Cinshi cingalenga twacetekela ukuti cine cine Lasaro alibuushiwe?
13. Cinshi twingasuminina ukuti Yehova cine cine kuti abuusha abafwa?
14, 15. Bushe Ifyo Yobo asosele filangilila shani ukuti Yehova alafwaisha ukubuusha abafwa?
16. Bushe abafwa bakabuushiwa ku kwikala mwi sonde lyaba shani?
17. Bushe ni bani bakabuushiwa?
18. Ni bani baba pa “balungama” abakabuushiwa, kabili bushe imwe lyamwafwa shani ili subilo?
19. “Abashalungama” ni bani, kabili lishuko nshi Yehova abapeela?
20. Gehena cinshi kabili ni bani bayako?
21, 22. (a) Kubuuka nshi kumbi ukwabako? (b) Nani wabalilepo ukubuukila ku bumi bwa ku mupashi?
23, 24. Ni bani baba mu “mukuni unono” uwa kwa Yesu, kabili bakaba banga?
25. Cinshi cikalandwapo mu cipande cikonkelepo?


text:
Lufunjisho 4
Yesu Kilishitu ye Ñanyi?
1. Bumi bwa kwa Yesu bwatendekele byepi?
Yesu wapuseneko na bantu bonse, waikalanga mwiulu mu bumupashi saka akyangye kusemwa pano pa ntanda. (Yoano 8:23) Yesu ye wajinga mutanshi kulengwa kwi Lesa pa bilengwa byonse, kabiji waingijileko mwingilo wa kulenga bilengwa bikwabo byonse. Ye yenkatu ye balengele kwi Yehoba mwine, kyokyo atelelwa’mba Mwana Lesa “yenkawa umotu.” (Yoano 1:14) Kabiji wajinga wakumwambilako Lesa, kyokyo atelelwa’mba, “Mambo.”—Tangai Byambo bya Mana 8:22, 23, 30; Kolose 1:15, 16.
2. Mambo ka Yesu o aishijile pano pa ntanda?
Lesa watumine Mwananji pano pa ntanda kupichila mu kuvilwila bumi bwanji munda ya kisungu Muyudea aye Maliya. Onkao mambo, Yesu kechi wajingapo na shanji wa bumuntu ne. (Luka 1:30-35) Yesu waishile pano pa ntanda (1) na kufunjisha bukine pe Lesa, (2) kwitushila mwakulondela pa kuba kyaswa muchima wa Lesa ne (3) kupana bumi bwanji ke kya “kukuula” bavula.—Tangai Mateo 20:28.
3. Mambo ka o tukebela bukuzhi?
Bukuzhi ke kintu kyo bapana pa kupokolola muntu ye babena kukeba kwipaya. (Kulupuka 21:29, 30) Lesa kechi wakebelenga’mba bantu bakakotenga ne kufwa ne. Twayuka byepi? Lesa waambijile mwanamulume mutanshi Adama amba inge akalenge ‘mambo,’ ukafwa. Inge Adama wabujile kulenga mambo inge kechi tufwa ne. (Ntendekelo 2:16, 17; 5:5) Kwesakana na byaamba Baibolo, lufu “lwakumbene” ku bantu bonse pano pa ntanda na mambo a kwa Adama. Onkao mambo, Adama waletelejile baana banji bundengamambo bwaleta lufu. Kyokyo tukebela bukuzhi bwa kwitukula ku bundengamambo ne lufu lo twaswana kwi Adama.—Tangai Loma 5:12; 6:23.
Ñanyi wafwainwe kupana bukuzhi bwa kwitukula ku lufu? Atweba bantu tufwa na mambo a bundengamambo bwetu. Kafwako muntu mbulwa kulumbuluka wakonsha kukula bakwabo ku bundengamambo ne.—Tangai Salamo 49:7-9.
4. Mambo ka Yesu o afwijile?
Kupusanako ne atweba bonse, Yesu wajinga walumbuluka. Onkao mambo kechi wafwile na mambo a bundengamambo bwanji ne, mambo kechi walengelepo mambo ne. Yesu wafwijile bantu bandengamambo. Lesa wamwesheshe butemwe bwanji bukatampe bo etutemwa byo atumine Mwananji kwiya na kwitufwila. Yesu naye wamwesheshe’mba witutemwa pa kukokela Bashanji ne kupana bumi bwanji na mambo a bundengamambo bwetu.—Tangai Yoano 3:16; Loma 5:18, 19.
5. Nga Yesu ubena kuba ka pa kino kimye?
Byo ajinga pano pa ntanda, Yesu wabukilenga bakolwa, kusangula bafwa ne kupulusha bantu bajinga mu bizumba. Wamwesheshenga byo akobila bantu bonse balukokelo kulutwe. (Mateo 15:30, 31; Yoano 5:28) Yesu byo afwile, Lesa wamusangwile mu bukilengwa kya mupashi. (1 Petelo 3:18) Yesu wakekajile ku kilujo kya Lesa na kupembelela kufika ne kimye Yehoba kyo amupele bulume bwa kwikala Mfumu wa kulama pano pa ntanda ponse. (Bahebelu 10:12, 13) Pano luno Yesu ke Mfumu mwiulu kabiji baana banji ba bwanga pano pa ntanda babena kubijika mbila ya mambo awama pano pa ntanda ponse.—Tangai Danyela 7:13, 14; Mateo 24:14.
Yesu byo aji Mfumu, katatakatu akafumyepo buyanji ne kuzhiisha bonse bamanyika bakwabo. Bonse baji na lwitabilo mwi Yesu bamukokela bakekala na bumi bwa myaka ne myaka mu paladisa pano pa ntanda.—Tangai Salamo 37:9-11.
Fundai ne Bikwabo
Nanchi Baibolo Kine Ufunjisha’mba Ka?


text:
Ino Nshiinshi Nshomuyeeya Pali Baibo?
Sa inga mwaamba ayi . . .
ndi buku lya busongo bwa bantu?
ndi buku lya makani akalekale atashibikitwe na ngancinencine?
ndi buku lyakaswa kuli Lesa?
BAIBO ILAAMBA AYI
“Malembo akwe Lesa oonse akayubululwa anguwe mwiine.”—2 Timoti 3:16, The Bible in Lenje.
MBWEENGA MWACAFWIKWA NA MWASHIBA AYI BAIBO YAKASWA KULI LESA
Inga mwacana mikumbulo ya miipusho ipensha baanji mu bukaalo.—Tushimpi 2:1-5.
Inga mwacana kutangililwa kwa ncinencine mu bukaalo.—Kulumbaisha 119:105.
Inga mwacana lulangilo lwa ncinencine lwa kunembo.—Bene Loma 15:4.
SA INGA TWASHOMA NSHOYAAMBA BAIBO?
Ee, ceebo ca milandu iyi yotatwe:
Kunyumfwana kukondelesha abuumbi. Basankwa 40 bapusenepusene bakamanisha kulemba Baibo ndipakeenda myaaka 1,600. Baanji pali baaba tabana kubonanaawo. Nacibi boobo, Baibo ndi buku linyumfwana abuumbi, alimwi lilicitebo mutwi womwi!
Lyaashi lya kalekale lya lushinisho. Beshikulemba lyashi lya kalekale balashisa kukomwa kwa bantu babo. Ono bakalemba Baibo balo bakalemba pa shilubo shabo asha ba mu mushobo wabo.—2 Makani 36:15, 16; Kulumbaisha 51:1-4.
Bulaluki bulaba bwa ncinencine. Baibo yakaamba pa kunyonyoolwa kwa mushi wa Babiloni wa kalekale kakuli myaaka 200 kunembo. (Isaya 13:17-22) Yakaambila limwi liina lya muntu ngwaakasebensesha kuunyonyoola alimwi anshila njaakasebensesha pa kuunyonyola!—Isaya 45:1-3.
Bulaluki bumwi buunji bwa mu Baibo bwakacitika kweelana ashoonse nsheyakaamba. Ici tacikwe citukankamike mukwiinga Baibo yakaswa kuli Lesa.—2 Pita 1:21.
SHAKUYEEYAWO
Ino Baibo inga yamucafwa buyani kuba abukaalo bubotu?
Baibo ilakumbula mwiipusho uyo pali ISAYA 48:17, 18 a 2 TIMOTI 3:16, 17.
AMWIILEWO ASHIMWI
MAKANI ABOTU KUSWA KULI LESA!
Sa Ncancinencine Makani Abotu Alaswa Kuli Lesa?
Ino inga twashoma buyani ayi makani amu Baibo ngancine?


text:
MBWEJO
Difuku dya Kidye—I Difuku’ka?
ABE umonanga namani Difuku dya Kidye? Bavule balañanga amba myuya yonsololo iketwa umoumo kwimuka ku meso a lupona lwa Leza. Kwine’kwa bakatyibila muntu umo ne umo butyibi. Bamo bakapalwa mpalo ya kutwela mūlu mu nsangaji, ino bakwabo nabo bakaponejibwa ne kwelwa mu masusu a nyeke. Inoko Bible ulombola muswelo mwishile wa mukapityila kine kyaba’kya. Kinenwa kya Leza kishintulula amba ke kitatyipo kilenga nzuba, ino i kitatyi kya lukulupilo ne kwalujibwa kwa bintu.
Tutanga mu Kusokwelwa 20:11, 12 bushintuludi bwa mutumibwa Yoano bwa Difuku dya Kidye amba: “Namwene lupona lukatampe lutōka tō ne muntu ushikete’po. Ntanda ne diulu byanyema lubilo ku meso andi, ne kobyaya jimejime. Kadi namwene bafwe, bakatampe ne batyetye, bemene kumeso kwa lupona, ebiya mivungo ya mikanda yavungululwa. Ino muvungo mukwabo wavungululwa; i muvungo wa mukanda wa būmi. Penepo bafwe’ba batyibilwa mambo mungya byobya bilembelwe mu mivungo ya mikanda mwendele bilongwa byabo.” Le Mutyibi unenenwa’po pano i ani?
Yehova Leza ye Mutyibi Mukatakata wa bantu. Inoko upele muntu mukwabo uno mwingilo wa kutyiba mambo. Kukwatañana na Bilongwa 17:31, mutumibwa Polo wānene amba Leza “i mutūle’ko difuku dyalanga kutyibila ntanda ikelwe na bantu mambo mu boloke na muntu watongele.” Uno Mutyibi utongelwe i Yesu Kidishitu musanguke. (Yoano 5:22) Penepa i kitatyi’ka kikashilula Difuku dya Kidye? Lelo dikalāla myaka inga?
Mukanda wa Kusokwelwa ulombola amba Difuku dya Kidye dikashilula kinondanonda na divita dya Amakedona, pakapwa konakanibwa ngikadilo ya Satana. * (Kusokwelwa 16:14, 16; 19:19–20:3) Kupwa kwa Amakedona, Satana ne bandemona bandi bakakutwa mu lupongo myaka kanunu. Mu kine kitatyi’kya, balopwe bampyana 144 000 bakatyiba mambo ne kubikala “kubikala bulopwe na Kidishitu myaka 1 000” momwa mūlu. (Kusokwelwa 14:1-3; 20:1-4; Loma 8:17) Difuku dya Kidye ke mwandapo ukapita lubilo mu difuku dya nsá 24 kete, mhm. Dikalāla myaka kanunu.
Mu kine kyaba kya myaka kanunu’kya, Yesu Kidishitu ye ukekala “mutyibi wa bōmi ne bafwe.” (2 Temote 4:1) “Bōmi” i “kibumbo kikatampe” kikapanda pa Amakedona. (Kusokwelwa 7:9-17) Ino mutumibwa Yoano wāmwene ne “bafu, . . . bemene kumeso kwa lupona” lwa kidye. Monka mwālaile Yesu, “bonso badi mu bibundu bakevwana diwi dyandi [Kidishitu] ne kutamba bakatamba’mo,” pobakasanguka. (Yoano 5:28, 29; Bilongwa 24:15) Ino le bonso bakatyibilwa mambo pa myanda’ka?
Mungya kimonwa kya mutumibwa Yoano, amba “mivungo ya mikanda yavungululwa,” “penepo bafwe’ba batyibilwa mambo mungya byobya bilembelwe mu mivungo ya mikanda mwendele bilongwa byabo.” (Kusokwelwa 20:12) Le ino i mikanda musonekelwe bilongwa bya pa kala bya bantu? Nansha dimo, butyibi kebukemaninapo pa byobya byālongele bantu kumeso kwa kufwa. Mwanda waka tunena namino? Mwanda Bible unena’mba: “Mwanda yewa wafwa watalulwa mambo a bubi bwandi.” (Loma 6:7) Boba bakasanguka badi bwa abo bakajokela ku būmi na diseletyi dyampikwa kulemba’po, pampikwa mambo. O mwanda mikanda’ya yelekeja bisakibwa bikwabo bisaka Leza. Pa kusaka amba boba bakapanda pa Amakedona ne boba bakasanguka bekale nyeke bōmi, bibalomba kukōkela ku mbila ya Leza, kubadila’mo ne bisakibwa bikasaka Yehova bikasokolwa mu bula bwa myaka kanunu. Nanshi, bantu bakatyibilwa mambo mungya byobya byobakalonga mu bula bwa Difuku dya Kidye.
Mu Difuku dya Kidye, bantu bavule bene bakapebwa mukenga wabo umbajinji wa kuyuka kiswa-mutyima kya Leza ne kulonda’kyo mu būmi bwabo. Ko kunena’mba kukekala mwingilo mukatampe wa kufundija. Bine, ‘bekadi ba pano pa ntanda bakalombolwa boloke.’ (Isaya 26:9) Inoko ke bonsopo bakasaka kulonda kiswa-mutyima kya Leza. Isaya 26:10 unena’mba: “Shi kiyampe kilaijibwa kudi mubi, ino kakalombolwapo boloke; mu ntanda ya buluji ukalonga bibi, ne kukabandilapo bulopwe bwa Yehova mpika.” Bano babi bakepaibwa lonsololo mu Difuku dya Kidye.—Isaya 65:20.
Ku mfulo kwa Difuku dya Kidye, bantu bapandile ‘bakekala bōmi,’ ko kunena’mba bantu babwaninine shē. (Kusokwelwa 20:5) Nanshi mu Difuku dya Kidye mo mukalujibwa bantu ku mwikadilo obādi nao dibajinjibajinji. (1 Kodinda 15:24-28) Kupwa kukekala ditompo dya mfulo. Satana ukakutululwa mu kifungo mwanda wa atompe kongola bantu dya mfulo. (Kusokwelwa 20:3, 7-10) Boba bakamukomena bo bakemwena kufikidila kutuntulu kwa uno mulao wa mu Bible unena’mba: “Boloke bakapyananga ntanda, ne kwikala monka nyeke.” (Ñimbo 37:29) Bine, Difuku dya Kidye dikekala dya dyese ku bantu bonso ba kikōkeji!
^ mus. 1 Pa mwanda utala Amakedona, tala dibuku Étude perspicace des Écritures, volime 1, paje 1073-1074 ne volime 2, paje 63-64, kadi ne dibuku Tōta Leza Umo Kete wa Bine, shapita 20, onso alupwilwe na Batumoni ba Yehova.


text:
PASHANYENI ICITETEKELO CABO | ENOKE
“Alesekesha Lesa”
ENOKE alikeele imyaka iingi. Kuti cayafya ukwelenganya ukuti umuntu kuti aikala imyaka 365. Imyaka Enoke aikele kuti yalingana ne myaka ya bantu 4 abengekala imyaka ukucila pali 90. Na lyo line, pali ilya nshita talemoneka ukuti mukalamba sana. Imyaka ukucila 5000 naipita ukutula apo abeleele pano calo kabili pali ilya nshita abantu baleikala imyaka iingi ukucila ino nshita. Enoke afyelwe ninshi Adamu umuntu wa kubalilapo ali ne myaka ukucila pali 600, kabili Adamu alikeele imyaka na imbi 300. Abantu bamo balikeele imyaka iingi ukucila na payo Adamu aikeele. Kanshi ilyo Enoke aali ne myaka 365, afwile alemoneka fye umulumendo kabili uwa maka. Nomba taikele imyaka iingi nga kulinganya imyaka iyo aikele ku yo abantu baleikala pali ilya nshita.
Enoke nalimo ali mu bwafya ubukalamba. Elenganyeni ukuti alebutuka, ninshi aletontonkanya pa fyo abantu baumfwile ilyo abebele ubukombe ukufuma kuli Lesa. Balifulilwe sana. Balya abantu balimupatile sana. Balipatile ifyo alebeba, kabili balipatile fye na Lesa uwamutumine ukubeba ayo amashiwi. Tabakwete amaka ya kulwa na Lesa uwatumine Enoke, e ico balefwaya ukwipaya Enoke. Nalimo Enoke alelanguluka nga ca kuti aali no kumonapo balupwa wakwe na kabili. Nalimo aletontonkanya pa mwina mwakwe, pa bana bakwe abanakashi, pa mwana wakwe umwaume Metusela, nelyo pa mwishikulu wakwe Lameke. (Ukutendeka 5:21-23, 25) Bushe iyi e yali imfwa yakwe?
Kwaliba ifintu ifingi ifipapusha pali Enoke. Kwaba fye amalembo yatatu, nayo ayepi, ayalandapo pali ena. (Ukutendeka 5:21-24; AbaHebere 11:5; Yuda 14, 15) Na lyo line, aya amalembo yalilanda ifishinka ifingi ifitwafwa ukwishiba ukuti Enoke aali muntu uwali ne citetekelo icakosa. Bushe mwalikwata balupwa abo musunga? Bushe kwalibapo fimo ifyacitike ifyalengele cimwafye sana ukucita ico mwaishibe ukuti e calungama? Nga e fyo caba, ninshi kwaliba ifingi ifyo mwingasambilila kuli Enoke.
“ENOKE ALE-ENDA NA LESA WA CINE”
Ilyo Enoke afyelwe, abantu balecita sana ifyabipa. Aaliko mu nkulo yalenga 7 ukufuma pali Adamu. Pali ilya nshita, abantu balipalamine sana ku kupwililika nga filya Adamu na Efa baali ilyo bashilabembuka. Ici e calengele abantu baleikala imyaka iingi. Na lyo line, imibele ya bantu pali ilya nshita yalibipile sana. Abantu baali abankalwe sana. Ubunkalwe bwatendeke ilyo Kaini umwana wa kwa Adamu aipeye Abele munyina. Umo pa bantu abafumine mu lupwa lwa kwa Kaini, aali sana ne cilumba pa fyo ali umunkalwe na pa fyo atemenwe ukulandula ukucila fye na Kaini. Mu nkulo yalenga butatu ukutula pali Adamu, abantu balitendeke ukucita ifyabipa na fimbi. Abantu balitendeke ukwita pe shina lya kwa Yehova, lelo tabalelicindika. Cimoneka kwati balesaalula Lesa ilyo balebomfya ishina lyakwe ilya mushilo.—Ukutendeka 4:8, 23-26.
Abantu abaaliko mu nshiku sha kwa Enoke nabo bafwile balepontela ishina lya kwa Lesa. Ilyo Enoke akulile, alingile ukusalapo nga kulakonkelela aba bantu nelyo ukulaumfwila Yehova uwapangile imyulu ne sonde. Afwile alitemenwe sana ifyo asambilile pali Abele, uo baipeye pa mulandu wa kuti alepepa Yehova ukulingana ne fyo afwaya. Enoke na o alefwaya ukulapashanya Abele. Baibolo pa Ukutendeka 5:22 itila: “Enoke ale-enda na Lesa wa cine.” Ili ilembo lilanga ukuti Enoke aali ne citetekelo cakosa nangu ca kuti abantu bambi baali ababipa sana. E muntu wa kubalilapo uo Baibolo yalandapo ukuti aleenda na Lesa.
Ilembo limo line lilanda no kuti alitwalilile ukwenda na Yehova na lintu afyele umwana umwaume, Metusela. Kanshi Enoke akwete umwana ninshi ali nalimo ne myaka 65. Alikwete umukashi uo bashalumbula ishina mu Baibolo, kabili ‘alifyele abana baume na bana banakashi’ abo tushaishiba impendwa. Pa kuti umufyashi uwakwata abana abe cibusa wa kwa Lesa, afwile ukulasambilisha ulupwa lwakwe ifya kwa Lesa. Enoke alishibe ukuti Yehova alefwaya aaba ne cishinka ku mukashi wakwe. (Ukutendeka 2:24) Afwile alebombesha sana pa kuti asambilishe abana bakwe pali Yehova Lesa. Bushe abana bakwe balitwalilile ukuba ifibusa fya kwa Lesa?
Baibolo tayalandapo ifingi pali balupwa wakwe. Tayalandapo pa citetekelo ca kwa Metusela, umwana wa kwa Enoke uwaikele imyaka iingi ukucila bonse abalembwa mu Baibolo kabili uwafwile mu mwaka Ilyeshi lyaishilebako. Na lyo line, Metusela alikwete umwana uo ainike ati Lameke. Enoke afwile ninshi umwishikulu wakwe Lameke alicila ne myaka 100. Lameke aali ne citetekelo icakosa. Yehova alengele Lameke aseseme pa mwana wakwe Noa, kabili ifyo aseseme fyalicitike pa numa ya Lyeshi. Noa aali nga shikulu wakwe Enoke, uwaleenda na Lesa. Nangu ca kuti Enoke afwile ninshi Noa talafyalwa, ifyo acitile fyalyafwile sana Noa. Noa nalimo asambilile pa fyo Enoke aali ne citetekelo kuli wishi Lameke, nelyo kuli shikulu wakwe Metusela nelyo kuli Yarede wishi wa kwa Enoke, uwafwile ninshi Noa ali ne myaka 366.—Ukutendeka 5:25-29; 6:9; 9:1.
Tontonkanyeni ifyo Enoke apuseneko kuli Adamu. Nangu ca kuti Adamu ali uwapwililika, alibembukile Yehova kabili alengele abana bakwe babe mu bwafya no kulenga balefwaya ukulapondokela Yehova. Enoke ena nangu ca kuti taali uwapwililika, aleenda na Lesa kabili alikwete icitetekelo cakosa ico abana bakwe bali no kulapashanya. Adamu afwile ilyo Enoke aali ne myaka 308. Bushe balupwa wa kwa Adamu balilooseshe Adamu icikolwe cabo uwali kaitemwe? Kwena tatwaishiba nga balimulooseshe nelyo iyo, lelo Enoke ena “ale-enda na Lesa wa cine.”—Ukutendeka 5:24.
Nga mwalikwata ulupwa ulo musunga, moneni ifyo mwingasambilila ku fyo Enoke aali ne citetekelo. Nangu ca kuti calicindama ukulapeela ulupwa lwenu ifyo lukabila, icacindamisha kulabasambilisha ifya kwa Lesa. (1 Timote 5:8) Ifyo mulanda ne fyo mucita kuti fyalenga basambilila ifya kwa Lesa. Nga filya Enoke aleenda na Lesa, na imwe nga ca kuti Icebo ca kwa Lesa calamutungulula mu fyo mucita, ninshi mukaba ne citetekelo icakosa ico aba mu lupwa lwenu bakalafwaya ukupashanya.
ENOKE “ASESEME” PALI BENA
Enoke nalimo aleumfwa sana ububi apo e muntu fye uwali ne citetekelo mu calo pali ilya nshita. Lelo bushe Yehova Lesa alimwene ubwafya akwete? Alimwene. Yehova bushiku bumo alilanshenye no yu umubomfi wakwe uwa cishinka. Lesa alyebele Enoke amashiwi yakweba abantu abali mu calo pali ilya nshita. Kanshi Lesa alengele Enoke aaba kasesema wa kubalilapo uo Baibolo yalanda pa fyo aseseme. Twalishiba ifyo aseseme pantu Lesa alengele Yuda, munyina wa kwa Yesu, ukulemba ubusesemo ubo Enoke alandile kale sana. *
Finshi Enoke aseseme? Aseseme ati: “Moneni! Yehova aishile ne minshipendwa ya ba mushilo bakwe, ku kupingula bonse, no kushinina bonse abashipepa pa micitile yabo yonse iyabipa iyo bacitile mu nshila yabipa, na pa fya bunani fyonse ifyo ababembu abashipepa balandile pali ena.” (Yuda 14, 15) Nomba nga fintu mwamona, ifyo Enoke alandile fyumfwika kwati alelanda pa fyo Lesa acita kale. Ifi fine e fyaba na masesemo ayengi aya mu Baibolo ayakonkelepo. Ico tulelandapo ca kuti, kasesema nga alelanda muli iyi nshila ninshi nashininkisha ukuti ifyo alelanda fya cine kabili alemona kwati no kucitika fyalicitika kale.—Esaya 46:10.
Bushe cali shani ilyo Enoke nalimo alebila ubukombe ku bantu bonse abalefwaya ukukutika? Moneni ifyo ubukombe alebila bwayafishe. Ubu bukombe bwalelanda pa bantu abashipepa, pa micitile yabo yonse iyabipa, na pa fya bunani fyonse ifyo balecita. Kanshi ubu busesemo bwali bwa kusoka abantu bonse pa fyabipa ifyo balecita ukutula ilyo Adamu na Efa babembukiile Lesa na po babafumishe mu Edeni. Balya bantu baali no konaulwa ilyo Yehova aali no kwisa mu konaula isonde ninshi ali ne “minshipendwa ya ba mushilo,” e kutila bamalaika ba maka. Enoke abilile eka iyi imbila ukwabula umwenso. Lameke, uwali nalimo umwaice pali ilya nshita afwile alepapa ukumona ifyo bashikulu wakwe bali abashipa. Nga ca kuti calimupapwishe, ninshi kuti twaishiba icalengele.
Icitetekelo Enoke akwete kuti calenga twalayipusha nga ca kuti tumona icalo twikalamo nge fyo Yehova acimona. Ubupingushi Enoke alebila ku bantu mu kushipa bwalitukuma na muno nshiku. Nga filya Enoke asokele abantu, Yehova aliletele Ilyeshi likalamba pa bantu abashalemupepa abaliko mu nshiku sha kwa Noa. Filya Lesa aonawile abantu pali ilya nshita, filanga ifyo akacita ku ntanshi. (Mateo 24:38, 39; 2 Petro 2:4-6) Na muno nshiku mwine, Lesa aliiteyanya capamo ne minshipendwa ya ba mushilo ku kupingula abantu abashipepa. Bonse tulingile ukubika amano ku fyo Enoke atusokele e lyo no kulaebako bambi ifyo alandile. Balupwa wesu ne fibusa kuti batulekelesha kabili kuti tuleumfwa ububi. Na lyo line, na muno nshiku mwine Yehova talekelesha ababomfi bakwe aba cishinka, nga filya fine ashalekeleshe Enoke.
‘BALIMUSENDELE PA KUTI EMONA IMFWA’
Bushe Enoke afwile shani? Imfwa yakwe ilapapusha sana ukucila fye ne fyo acitile ilyo ali umumi. Ibuuku lya Ukutendeka lilanda fye ukuti: “Enoke ale-enda na Lesa wa cine. Kabili takwali uwamumwene na kabili, pantu Lesa alimusendele.” (Ukutendeka 5:24) Bushe Lesa amusendele shani? Umutumwa Paulo alondolwele ukuti: “Citetekelo calengele ukuti Enoke bamusende pa kuti emona imfwa, kabili tasangilwe pantu Lesa alimusendele; pantu ilyo tabalamusenda ashimikwe ukuti alesekesha Lesa.” (AbaHebere 11:5) Bushe Paulo aloseshe mwi ilyo alandile ukuti Enoke ‘balimusendele pa kuti emona imfwa’? AmaBaibolo yamo yalanda ukuti Lesa alisendele Enoke ku muulu. Lelo ifi te fyo cali. Baibolo ilanda ukuti Yesu Kristu e wabalilepo ukuya ku muulu ilyo abuushiwe.—Yohane 3:13.
Nomba ninshi Enoke ‘bamusendele’ shani pa kuti ‘emona imfwa’? Yehova nalimo alengele Enoke ukufwa ukwabula ukumfwa ubukali ubuli bonse. Nomba ilyo bashilamusenda “ashimikwe ukuti alesekesha Lesa.” Bushe Lesa alangile shani Enoke ukuti alitemenwe ifyo alecita? Ilyo kwashele panono ukuti afwe, Enoke nalimo alimwene icimonwa ukufuma kuli Lesa, umo amwene isonde lili paradaise. Ilyo alemona icimonwa icalangile ukuti Yehova alimutemenwe, Enoke alifwile. Umutumwa Paulo alandile pali Enoke na pa baume na banakashi abali ne citetekelo ukuti: “Bonse aba bafwile ne citetekelo.” (AbaHebere 11:13) Ilyo papitile inshita, abalwani bakwe nalimo balyeseshe ukufwaya umubili wakwe, lelo ‘tabausangile’ nalimo pa mulandu wa kuti Yehova aliubikile uko bashaishibe pa kuti beonaula umubili wakwe nelyo ukutendeka ukuubomfya mu fya mapepo. *
Apo nomba twamona ifyo Baibolo yalanda, natulande pa fyo Enoke afwile. Ifi twalalanda nalimo e fyacitike. Elenganyeni ukuti Enoke alebutuka kabili nanaka sana. Abalefwaya ukumwipaya nabamukonka pa mulandu wa kuti nabakalipa sana pa bukombe bwa bupingushi ubo abebele. Enoke asanga ukwa kuti afisame no kutuushako panono, lelo naishiba ukuti tapakokole balamusanga. Atendeka ukumona ukuti alafwa imfwa iyabipisha. Ilyo aletuusha, atendeka ukupepa kuli Lesa. Lyena ilyo alepepa atendeka ukumfwako bwino. Ilyo alemona ici icimonwa atendeka ukumfwa kwati na o ali mu cimonwa.
Elenganyeni ukuti atendeka ukumona icalo icapusanako ne calo aleikalamo. Cilemoneka icisuma sana kwati fye ni filya mu Edeni mwali, lelo mwena tamuli bakerubi aba kulinda ici icifulo pa kuti abantu belayako. Muli abaume na banakashi abengi abalemoneka aba maka kabili aba bumi ubusuma. Baleikala mu mutende kabili tamuli abantu balupato kabili abacusha ababomfi ba kwa Yehova nga balya Enoke aishibe. Enoke amona ukuti ca cine Yehova alimutemwa kabili aumfwa ukuti icalo ico alemona e mo akulaikala. Ilyo Enoke aumfwa sana bwino ashibata kabili alaala utulo utukalamba ukwabula ukuloota.
Ukufika na pali ino inshita Enoke alilaala utulo twa mfwa, kabili Yehova Lesa takamulabe. Nga fintu Yesu alandile, inshita ileisa ilyo bonse abo Lesa ebukisha bakomfwa ishiwi lya kwa Kristu no kufuma mu nshiishi, kabili bakamona icalo icisuma umukaba umutende.—Yohane 5:28, 29.
Bushe kuti mwatemwa ukwikala mu calo ca musango uyu? Elenganyeni ifyo cikawama ukumonana na Enoke. Tontonkanyeni pa fintu ifisuma ifingi ifyo twingasambilila kuli ena. Kuti atweba nga ca kuti ifyo twacilaelenganya pa fya mucitikiile ilyo ali mupepi no kufwa fya cine. Lelo kuli na cimbi ico tulingile ukusambililako pali ena ino ine inshita. Pa numa ya kulanda pali Enoke, Paulo atwalilile ukulanda ati: “Ukwabula icitetekelo te kuti tusekeshe Lesa.” (AbaHebere 11:6) Ala kuti cawama ukulapashanya Enoke pa fyo aali uwashipa na pa fyo ali ne citetekelo icakosa!
^ para. 14 Bamo abasambilila sana ifya mu Baibolo batila Yuda afumishe aya amashiwi mwi buuku ilishaba mu Baibolo ilyo beta ukuti Ibuuku lya kwa Enoke. Ifyebo fyafulisha muli ili ibuuku fya kwelenganya fye, lelo mwaliba ne fyebo fya cine ifilanda pa busesemo bwa kwa Enoke. Abalembele ili ibuuku bafwile bafumishe ifi ifyebo fya busesemo bwa kwa Enoke ku fyo abantu bamo balembele kale nelyo ku fyo abakalamba baleshimika. Nalimo Yuda na o afumishe ifyebo kuli balya bene abakalamba, nelyo ku fyo abantu bamo balembele kale nangu asambilile pali Enoke kuli Yesu, uwamwene ifyo Enoke alecita ninshi ali ku muulu.
^ para. 20 Ifi fine nalimo e fyo Lesa acitile ku mubili wa kwa Mose no wa kwa Yesu pa kuti abantu tabaubomfeshe bubi bubi.—Amalango 34:5, 6; Luka 24:3-6; Yuda 9.


text:
Icebo Iciweme Ukufuma Kuli BaLesa!
Kani icebo iciweme iciweme ukufuma kuli baLesa ni cisa? Mba nindo tungaicetekela? Bloshuwa ilaasuka ifyakwipusha fya mu Baibolo ifipushiwa makosa.
Ifi Bloshuwa iyi Ingamofweniko
Iyi bloshuwa ikamofweniko ukusambilila ifyebo ukufuma mu Baibolo. Boneni ifi mungapyungisha Baibolo yenu pa kusangana ilembo baloshako.
Kani Icebo Iciweme Cindo?
Sambilileni icebo ukufuma kuli baLesa ifi cili, ne mulandu celelwe ukutulishiwa makosa, kabili na fyefyo twelelwe ukucita.
Kani BaLesa ni Bani?
Kani baLesa balikwete ishina kabili kani balatulama?
Kani Icebo Iciweme Muli Bucine Cilifumine Kuli BaLesa?
Koti twashininwa shani ukweba ati Baibolo ilalabila ifya cine?
Kani BaYesu Klistu ni Bani?
Sambilileni umulandu baYesu bafwilile, ifi umulubulo uli, na fyefyo baYesu balukucita ino mpindi.
Mba Nindo BaLesa Balengele Icalo?
Baibolo ilabuulishisha umulandu baLesa balengele icalo, ili ukupenga ku kashila, ne fikaba kuntangiile pa calo na babo abakalukwikala muli co.
Kani Nibwisa Bucetekelo Buli ku Bakwabesu Abafwile?
Findo ficitika kani twafwa? Kani tukababonapo abakwabesu abafwile na kabili?
Kani Ubufumu bwa baLesa Cindo?
Kani Imfumu ya Bufumu bwa baLesa ni nani, kani findo Ubufumu bukacita?
Mba Nindo BaLesa Basuminishishe Bumbifi ne Kupenga?
Kani bumbifi bwalitatikile shani, ne mulandu baLesa basuminishishe ukupenga ukupitilisha na bubuno bukumo? Kani ukupenga ku kashila?
Kani Findo Mungacita Pakweba ati mu Cisoolo Cenu Mulukuli Ukusangalala?
BaYehova, ni baLesa bakusangalala, balafwaya ifisoolo ukuba abasangalele. Sangeni ifyasuko ifingapyunga ku balume, abakashi, abafyashi, ne bana.
Kani mungeshiba shani abapempela muli bucine?
Kani kuli lukoso ukupempela kwa cine kumo? Langulukeni ifi ifyakwishibilako ukupempela kwa cine fisanu.
Kani Amashiwi AbaLesa Alatutangilila Shani?
bayesu balibuulishishe umulandu tupengela ukutangilila na fyefyo amafunde abilo acindamine.
Mungapalamina Shani Kuli BaLesa?
Sambilileni kani baLesa balakutika ku matembelo, ifi tungatembela, ne fintu fimbi ifitungacita pa kweba ati tupalamine kuli baLesa.
Kani Findo Icebo Iciweme Cilabilapo pa Kupempela?
Kani kukabapo impindi ili abantu bonse bakekatana mukupempela baLesa bacine?
Mba Nindo BaLesa Bakwatile Ukwanshika Kwabo?
Baibolo ilatubuulishisha umulandu abaKlistu bacine banshikilwe.
Mba Nindo Mwelelwe Ukupitilisha?
Kani ukwishiba kwenu ukwa pali baLesa koti kwalenga shani bambi ukushukilamo? Kani ni kwisa kusangalala mungaba nako pa kuba icibusa na baLesa?


text:
Baibolo Wapusana na a Kwabo mu France
Bantu bavula mu 2014 bayile ku Rouen International Fair ku kabeta ka buyeke mu France, bamwene kazubo po banembele’mba: “Baibolo Ujitu Byonka byo Ajinga Kala”
Ma TV akatampe o babikile pangye ya kano kazubo batambishepo vidyo waamba pa manyusikilipiti a Baibolo a kala, uno vidyo wakebwile bantu bavula bingi. Bantu inge batwelamo bafunjilenga pa Baibolo byo akonsha kwibakwasha mu bwikalo bwabo, byo yaamba bya kine pa bya kala, byo yakwatankana na byaamba basayansi kabiji ne byo abena kusampanyiwa mwaya ntanda yonse.
Kabiji uno vidyo wamwesheshe Baibolo byo apuluka ne kumona kuba’mba mabilyonyi a bantu baji nanji wa kupulinta nangwa uji pa intaneti. Bantu batambwileko Baibolo wa Binembelo bya Ntanda Ipya watutu walupula Bakamonyi ba kwa Yehoba kukila mu milaka 120.
Bano bantu bavula basanchijile bingi Bakamonyi pa byo bapaine Baibolo ku bantu. Utala pa bya kukwasha banyike byo atajilenga po batanchikile ano mabuku saka aji na jibumba ja banyike, waambile’mba: “Baibolo ke kya buswanyi kyetu. Ke buku ukwashañana bingi. Kimye kyonse kyo neitanga, ntaana mikumbu ya makatazho ami.”
Nsemi wa mukazhi uji na myaka 60 wakuminye bingi byo aumvwine kuba’mba usakutambula Baibolo watutu. Waambile’mba: “Bonse twafwainwa kutendeka Baibolo, mambo yanema bingi kwi atweba bonse.”
Fundai ne Bikwabo
MEPUZHO O BEPUZHA JAVULA
Nanchi Baibolo wa Binembelo bya Ntanda Ipya Watuntululwa Bulongo Nyi?
Mambo ka Baibolo wa Binembelo bya Ntanda Ipya o apusana na ma Baibolo akwabo?


text:
KIPINDI 7
Lelo Yesu I Ani?
Yehova wātumine Yesu pano pa ntanda. 1 Yoano 4:9
Shi tukimba kusangaja Yehova, tufwaninwe kuteja ne muntu mukwabo wa mvubu. Kumeso kwa kupanga Adama, Yehova wāpangile muntu mukomo wa ku mushipiditu momwa mūlu.
Mwenda mafuku, Yehova wātumine uno muntu abutwilwe mu Betelema na Madia, mwana-mukaji mujike. Uno mwana wāinikilwe bu Yesu.
Yesu paādi pano panshi, wāmwekeje potō ngikadilo ya Leza. Wādi na kanye, buswe, ne ulumbwa. Wāfundije bakwabo bubinebine butala padi Yehova kwakubulwa moyo.
Yesu wādi ulonga biyampe inoko bāmushikilwe. 1 Petelo 2:21-24
Kadi Yesu wābelwile misongo ne kusangula bantu bamo bafwe.
Bendeji ba bipwilo bādi bashikilwe Yesu mwanda wādi usokwela patōka bufundiji bwabo bwa bubela ne bilongwa byabo bibi.
Bendeji ba bipwilo bāsoñenye Bene Loma bakupile Yesu ne kumwipaya.
Yukila'ko Bikwabo
MYANDA MIYAMPE ITAMBA KUDI LEZA!
Le Yesu Kidishitu I Ani?
Wifunde mwanda waka Yesu wāfwile, kinkūlwa i kika, ne i bika bine bilonga Yesu pano.


text:
Sena inga mwayanda kubala cibalo eeci mumwaambo wa %%?
Bbaibbele Lili a Intaneti | BBAIBBELE LYA BUSANDULUZI BWANYIKA MPYA
Sena inga mwayanda kubala cibalo eeci mumwaambo wa %%?
-
Bubuke bwa Kristo (1-11)
-
Bubuke mpaayeeme lusyomo (12-19)
-
Bubuke bwa Kristo ncisinizyo (20-34)
-
Mubili wanyama, mubili wamuuya (35-49)
-
Kutafwa alimwi akutabola (50-57)
-
Kuba azinji zyakucita mumulimo wa Mwami (58)
15 Lino bakwesu ndimuyeezya makani mabotu ngondakaambilizya kulindinywe,+ aayo ngomwakatambula alimwi ngomutobela cakusitikila.
2 Kwiinda mulingawo lino mulafwutulwa ikuti mukakatile kumakani mabotu ngondakaambilizya kulindinywe, ccita kuti mwakaba basyomi cabuyo.
3 Nkaambo akati kazintu zyakusaanguna nzyondakamwaambila kuli ceeco ncondakatambula andime, cakuti Kristo wakafwa kutegwa atwaangulule kuzibi zyesu kweelana ancaamba Magwalo;+
4 ikuti wakazikkwa,+ wakabusyigwa+ mubuzuba bwatatu+ kweelana ancaamba Magwalo;+
5 akuti wakalibonya kuli Kefasi,+ mpoonya akuli bali Kkumi Ababili.+
6 Kuzwa waawo wakalibonya kubakwesu bainda ku 500 aciindi comwe,+ ibunji bwabo tucili limwi, pele bamwi baloona mulufwu.
7 Kuzwa waawo wakalibonya kuli Jakobo,+ mpoonya akubaapostolo boonse.+
8 Pele ciindi camamanino wakalibonya akulindime+ mbuli kumwana wakazyalwa ciindi kacitanakkwana.
9 Nkaambo ndendime muniini akati kabaapostolo boonse, alimwi tandeeleli kwiitwa kuti ndimwaapostolo, nkaambo ndakapenzya mbungano ya Leza.+
10 Pele kwiinda muluzyalo lwa Leza ndili boobu mbondibede lino. Alimwi luzyalo ndwaakandifwida tiilwakaba lwabuyo pe, pele ndakabeleka cakulitakata kubainda boonse; nokuba boobo tandili ndime pe, pele nduzyalo lwa Leza ilulaandime.
11 Nokuba boobo, kufwumbwa naa ndime naa mbambabo, oobu mbotukambauka alimwi oobu mbomwakasyoma.
12 Lino ikuti kakukambaukwa kuti Kristo wakabusyigwa kubafwu,+ ino nkaambo nzi bamwi akati kanu ncobaambila kuti kunyina bubuke bwabafwu?
13 Ikuti naa ncobeni kunyina bubuke bwabafwu, nkokuti Kristo tanaakabusyigwa pe.
14 Pele ikuti naa Kristo tanaakabusyigwa, kukambauka kwesu ncobeni nkwabuyo alimwi alwalo lusyomo lwanu ndwabuyo.
15 Kunze lyaboobo, alimwi twaba bakamboni ba Leza bakubeja,+ nkaambo tupa bumboni kubejelezya Leza kwiinda mukwaamba kuti wakamubusya Kristo,+ pele walo ngwaatakabusya ikuti naa ncobeni bafwu tabakabusyigwi.
16 Nkaambo ikuti naa bafwu tabakabusyigwi, nkokuti Kristo tanaakabusyigwa pe.
17 Kunze lyaboobo, ikuti naa Kristo tanaakabusyigwa, lusyomo lwanu ndwabuyo; mucili muzibi zyanu.+
18 Mpoonya abalo aabo boona mulufwu kabakamantene a Kristo bakaloba.+
19 Ikuti naa ikulangila Kristo kwesu kakuli kwabuumi obuno bulikke, nkokuti tuleetezya kapati kwiinda muntu uuli woonse.
20 Pele mubwini Kristo wakabusyigwa kubafwu, walo uuli ngomicelo mitaanzi yabaabo bakoona mulufwu.+
21 Nkaambo mbwaanga lufwu lwakaboola kwiinda mumuntu omwe,+ abwalo bubuke bwabafwu bulaboola kwiinda mumuntu omwe.+
22 Nkaambo mbubonya muli Adamu boonse balafwa,+ mbubonya buyo muli Kristo boonse bayoopegwa buumi.+
23 Pele umwi aumwi ulabusyigwa aciindi cakwe ceelede: kusaanguna Kristo uuli njemicelo mitaanzi,+ mpoonya aabo bazulilwa kuli Kristo bayoobusyigwa kuciindi cakubako kwakwe.+
24 Mpoonya kumamanino, uyoopa Bwami kuli Leza wakwe alimwi Usyi, aakumana kunyonyoona mfwulumende zyoonse abweendelezi boonse alimwi anguzu zyoonse.+
25 Nkaambo weelede kulela kali mwami kusikila Leza akabikke basinkondonyina boonse kunsi aamaulu aakwe.+
26 Sinkondo wamamanino uuyoonyonyoonwa, ndufwu.+
27 Nkaambo Leza “wakabombya zintu zyoonse kunsi aamaulu aakwe.”+ Pele nokwaambwa kuti ‘zintu zyoonse zyakabombesyegwa,’+ cilalimvwisya kuti eeci tacibikkilizyi Leza ooyo wakabombya zintu zyoonse kulinguwe.+
28 Pele Leza aakumana kubombya zintu zyoonse kumwanaakwe, mpoonya Mwana ooyo awalo uyoolibombya kuli Leza ooyo wakabombya zintu zyoonse kulinguwe,+ ikutegwa Leza abe mweendelezi wazintu zyoonse.+
29 Ikuti naa bafwu tabakabusyigwi, ino nimpindu nzi njobayoojana aabo babbapatizyigwa kutegwa babe bafwu?+ Ikuti naa bafwu kunyina nobayoobusyigwa, ino nkaambo nzi abalo ncobali mukubbapatizyigwa kutegwa babe bafwu?
30 Ino nkaambo nzi andiswe ncotuli muntenda ciindi coonse?+
31 Abuzuba ndijanika muntenda yalufwu. Eeci ncamasimpe mbubonya mbuli lukkomano ndondijisi kujatikizya ndinywe bakwesu muli Kristo Jesu Mwami wesu.
32 Ikuti naa mbuli bantu bamwi ndakalwana abanyama babutambo ku Efeso,+ ino eeci cindigwasya buti mebo? Ikuti bafwu tabakabusyigwi, nkokuti “atulye akunywa, nkaambo kayi juunza tuyoofwa.”+
33 Muteenwi pe. Kuyanzana abantu babyaabi kunyonganya zilengwa zibotu.+
34 Amusinsimuke munzila yabululami alimwi mutabi nimucita cibi pe, nkaambo bamwi tabajisi luzyibo lwa Leza. Ndaamba boobu kutegwa ndimuusye nsoni.
35 Nokuba boobo, umwi inga wabuzya kuti: “Ino bafwu bayoobusyigwa buti? Inzya, ino bayoobuka amubili uuli buti?”+
36 Yebo omufwubafwuba! Ncosyanga tacibi cuumi pe ccita kuti casaanguna kufwa.
37 Alimwi kujatikizya ncosyanga, tosyangi mubili uuyookomena pe, pele usyanga nseke buyo, ibe yawiiti naa iimbi buyo;
38 pele Leza ulaipa mubili mbuli mbwayanda, alimwi nseke imwi aimwi ulaipa mubili wanjiyo.
39 Taili mibili yoonse iikozyenye pe, kuli mubili wabantu, kuli mubili waŋombe, kuli mubili wabayuni alimwi amubili wanswi.
40 Alimwi kuli mibili yakujulu amibili yaanyika;+ pele bulemu bwamibili yakujulu mbumbi,+ abwalo bulemu bwamibili yaanyika mbumbi.
41 Bulemu bwazuba mbumbi, alimwi abulemu bwamwezi mbumbi,+ abwalo bulemu bwanyenyeezi mbumbi; mubwini nyenyeezi imwi aimwi iliindene kunyenyeezinyina kubulemu.
42 Mbobubede oobo abubuke bwabafwu. Mubili wazikkwa ulabola; pele wabusyigwa tauciboli limbi pe.+
43 Ulazikkwa kausampukide; ulabusyigwa mubulemu.+ Ulazikkwa kautajisi nguzu; ulabusyigwa munguzu.+
44 Ulazikkwa kauli mubili wanyama; ulabusyigwa kauli mubili wamuuya. Ikuti kakuli mubili wanyama, nkokuti awalo mubili wamuuya nkouli.
45 Mbokulembedwe buya kuti: “Muntu wakusaanguna Adamu wakaba muumi.”+ Adamu wamamanino wakaba muuya uupa buumi.+
46 Nokuba boobo, mubili wamuuya tauli wakusaanguna pe. Mubili wanyama nguusaanguna, mpoonya nokuya kube wamuuya.
47 Muntu wakusaanguna wakazwa anyika alimwi wakabumbwa abulongo;+ muntu wabili wakazwa kujulu.+
48 Mbubonya mbwabede ooyo wakabumbwa abulongo, mbobabede abalo aabo bakabumbwa abulongo; alimwi mbubonya mbwabede ooyo wakazwa kujulu, mbobabede abalo aabo bakujulu.+
49 Alimwi mbwaanga tuli mucinkozya cayooyo wakabumbwa abulongo,+ mbubonya buyo tuyooba mucinkozya cayooyo wakazwa kujulu.+
50 Pele bakwesu ndimwaambila kuti, mubili wanyama abulowa taukonzyi kunjila mu Bwami bwa Leza, mbubonya kubola mbokutakwe lubazu mukutabola.
51 Amubone! Ndimwaambila maseseke aa Leza aakuti: Tatukooni toonse mulufwu pe, pele toonse tuyoosandulwa,+
52 mukaindi kaniini buyo, mukulaba kwaliso, muciindi cakulila kwamweembo wamamanino. Nkaambo mweembo uyoolila+ eelyo bafwide bayoobusyigwa amibili iitaboli alimwi tuyoosandulwa.
53 Nkaambo mubili ooyu uubola weelede kusama mubili uutaboli,+ alimwi mubili ooyu uufwa weelede kusama mubili uutafwi.+
54 Pele mubili ooyu uubola waakusama kutabola, amubili ooyu uufwa waakusama kutafwa, ayoozuzikizyigwa majwi aalembedwe aakuti: “Lufwu lwamenwa mane kukabe kutamani.”+
55 “O lufwu, ino luli kuli luzundo lwako? O lufwu, ino luli kuli lumoola lwako?”+
56 Lumoola iluletela lufwu ncibi,+ alimwi nguzu zyacibi zizwa ku Mulawo.+
57 Pele aalumbwe Leza, nkaambo ulatupa luzundo kwiinda mu Mwami wesu Jesu Kristo!+
58 Aboobo nomuyandwa bakwesu, amukakatile,+ mutazungaani pe,+ lyoonse amube azintu zinji zyakucita mumulimo wa Mwami, mbokunga mulizyi kuti kubeleka kwanu nkomubelekela Mwami takuli kwabuyo pe.+
Amutumizyile bamwi
Amutumizyile bamwi
BBAIBBELE LYA BUSANDULUZI BWANYIKA MPYA
1 Bakorinto 15
Chitonga
Amubale Bbaibbele aa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Sena inga mwayanda kubala cibalo eeci mumwaambo wa %%?
Bbaibbele Lili a Intaneti | BBAIBBELE LYA BUSANDULUZI BWANYIKA MPYA
Sena inga mwayanda kubala cibalo eeci mumwaambo wa %%?
-
Bbuku lyakuvwunga ilijisi zinamatizyo zili ciloba (1-5)
-
Mwanaambelele wabweza bbuku lyakuvwunga (6-8)
-
Mwanaambelele uleelela kunamatula zinamatizyo (9-14)
5 Mpoonya ndakabona bbuku lyakuvwunga mujanza lyalulyo lyayooyo uukkede acuuno cabwami+ ilyakalembedwe mukati alimwi akunze, ilyakanamatikidwe canguzu azinamatizyo zili ciloba.
2 Alimwi ndakabona mungelo singuzu kaambilizya ajwi pati kuti: “Nguni weelela kunamatula zinamatizyo zyabbuku eelyo akulivwungulula?”
3 Pele kunyina naba omwe kujulu naa anyika nokuba kunsi aanyika wakali kukonzya kulivwungulula ibbuku eelyo akubona zyakali mukati.
4 Ndakalila kapati nkaambo kwakajanika kuti kunyina wakali kweelela kulivwungulula ibbuku eelyo akubona zyakali mukati.
5 Pele umwi wabaalu wakandaambila kuti: “Koleka kulila. Bona! Syuumbwa wamusyobo wa Juda,+ imuyanda+ wa Davida,+ wazunda+ eelyo ulakonzya kunamatula zinamatizyo zili ciloba zyabbuku eelyo akulivwungulula.”
6 Mpoonya akati kacuuno cabwami azilenge zyuumi zyone alimwi aakati kabaalu+ ndakabona mwanaambelele+ wiimvwi iwakali kulibonya mbuli kuti wakalijaidwe,+ kajisi meja aali ciloba alimwi ameso aali ciloba, aayo meso aiminina myuuya ya Leza+ iili ciloba eeyo iitumidwe munyika yoonse.
7 Eelyo wakaunka akulibweza mpoonya aawo mujanza lyalulyo lyayooyo uukkede acuuno cabwami.+
8 Lino naakalibweza bbuku eelyo, izilenge zyuumi zyone alimwi abaalu bali 24 + bakaliwaala ansi kumbele lya Mwanaambelele, alimwi umwi aumwi wakajisi kantimbwa amitiba yangolida iyakazwide tununkilizyo. (Itununkilizyo ootu twiiminina mipailo yabasalali.)+
9 Alimwi baimba lwiimbo lupya,+ kabati: “Uleelela yebo kubweza bbuku eelyo akunamatula zinamatizyo zyandilyo, nkaambo wakalijaidwe alimwi abulowa bwako wakaulila Leza+ bantu kuzwa kumisyobo yoonse amilaka yoonse amikowa yoonse azisi zyoonse,+
10 alimwi wakabapa kuti babe bwami+ abapaizi kuli Leza wesu,+ eelyo bayooba bami+ ibayoolela nyika.”
11 Lino ndakabona alimwi ndakamvwa jwi lyabangelo banji bakazingulukide cuuno cabwami azilenge zyuumi zyone alimwi abaalu, alimwi mweelwe wabo wakali makumi-makumi aazyuulu alimwi azyuulu-zyuulu zyazyuulu,+
12 alimwi bakali kwaamba ajwi pati kuti: “Mwanaambelele ooyo iwakajaidwe+ uleelela kutambula bweendelezi, lubono, busongo, nguzu, lulemeko, bulemu alimwi azilongezyo.”+
13 Alimwi ndakamvwa zilenge zyoonse zili kujulu aanyika akunsi aanyika+ alimwi amulwizi, azintu zyoonse zili mulinzizyo kazyaamba kuti: “Kuli yooyo uukkede acuuno cabwami+ aku Mwanaambelele+ akube zilongezyo alulemeko+ abulemu alimwi anguzu lyoonse mane kukabe kutamani.”+
14 Mpoonya zilenge zyuumi zyone zyakali kwaamba kuti: “Ameni!” eelyo baalu bakaliwaala ansi akukomba.
Amutumizyile bamwi
Amutumizyile bamwi
BBAIBBELE LYA BUSANDULUZI BWANYIKA MPYA
Ciyubunuzyo 5
Chitonga
Amubale Bbaibbele aa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text: 6 Aboobo Jehova wakaambila Musa kuti: “Lino ulabona nconditiimucite Farao.+ Janza lyangu lyanguzu lilamupa kuti abaleke kuti baunke alimwi janza lyangu lyanguzu lilamupa kuti abatande buya kuti bazwe mucisi cakwe.”+2 Mpoonya Leza wakati kuli Musa: “Ndime Jehova.3 Ndakali kulibonya kuli Abrahamu, Izaka a Jakobo kandili Leza Singuzuzyoonse,+ pele zina lyangu lyakuti Jehova+ tiindakalizyibya kulimbabo.+4 Alimwi ndakapangana cizuminano ambabo kuti ndikabape nyika ya Kanana, ooko nkobakali kukkala kabali beenzu.+5 Lino mebo ndaamvwa matongoosi aabana Israyeli, bana Egepita mbobacita buzike alimwi ndaciyeeya cizuminano cangu.+6 “Aboobo kobaambila bana Israyeli kuti: ‘Ndime Jehova, alimwi ndiyoomulemununa kumilimo iiminya yabana Egepita akumugwisya mubuzike bwabo,+ alimwi ndiyoomuvwuna ajanza lyangu lyanguzu alubeta lupati.+7 Ndiyoomubweza kuti mube bantu bangu, ndiyooba Leza wanu,+ alimwi masimpe muyoozyiba kuti ndime Jehova Leza wanu uumulemununa kumilimo iiminya yamu Egepita.8 Alimwi ndiyoomutola kunyika njindakakonkezya acikonke* kupa Abrahamu, Izaka a Jakobo; ndiyoomupa njiyo kuba cikono canu.+ Ndime Jehova.’”+9 Kumane Musa wakabaambila makani aaya bana Israyeli, pele tiibakamuswiilila Musa akaambo kakutyompwa amilimo miyumu yabuzike.+10 Mpoonya Jehova wakaambila Musa kuti:11 “Koya ukamwaambile Farao, mwami wa Egepita, kuti abaleke bana Israyeli kuti bazwe mucisi cakwe.”12 Pele Musa wakati kuli Jehova: “Bona! Bana Israyeli tiibandiswiilila;+ ino mbuti Farao mbwakonzya kundiswiilila, mbwaanga cilandikatazya kwaambaula?”*+13 Pele Jehova alimwi wakapa Musa a Aroni malailile aakuti baambile bana Israyeli a Farao, mwami wa Egepita, kuti Musa a Aroni bagwisye bana Israyeli mucisi ca Egepita.14 Mbaaba basilutwe bamuŋanda yabamausyi: Bana ba Rubeni, imwana mutaanzi+ wa Israyeli, bakali ba Hanoki, Palu, Hezironi a Karimi.+ Eeyi njemikwasyi ya Rubeni.15 Bana ba Simeoni bakali ba Jemueli, Jamini, Ohadi, Jakini, Zohari a Saulu mwana wamukaintu muna Kanana.+ Eeyi njemikwasyi ya Simeoni.16 Aaya ngamazina aabana ba Levi+ kweelana amikwasyi yabo: Gerisoni, Kohati a Merari.+ Levi wakapona myaka iili 137.17 Bana ba Gerisoni bakali ba Libini a Simeyi kweelana amikwasyi yabo.+18 Bana ba Kohati bakali ba Amuramu, Izara, Hebroni a Uzieli.+ Kohati wakapona myaka iili 133.19 Bana ba Merari bakali ba Mali a Musi.Eeyi njemikwasyi ya Levi kweelana amikwasyi yabo.+20 Lino Amuramu wakakwata Jokebedi mucizyi wausyi.+ Wakamuzyalila Aroni a Musa.+ Amuramu wakapona myaka iili 137.21 Bana ba Izara, bakali ba Kora,+ Nefegi a Zikiri.22 Bana ba Uzieli bakali ba Misayeli, Elizafana+ a Sitiri.23 Lino Aroni wakakwata Eliseba mwana wa Aminadabu, mucizyi wa Nasoni.+ Wakamuzyalila Nadabu, Abihu, Eleazara a Itamara.+24 Bana ba Kora bakali ba Asiri, Elikana a Abiasafu.+ Eeyi njemikwasyi yabana Kora.+25 Eleazara,+ mwana wa Aroni, wakakwata umwi wabana ba Putieli. Wakamuzyalila Finehasi.+Aaba mbabasilutwe baziinga zyabamausyi baba Levi kweelana amikwasyi yabo.+26 Ooyu ngo Aroni a Musa aabo Jehova mbaakaambila kuti: “Amugwisye bana Israyeli mucisi ca Egepita kweelana amakamu-makamu+ aabo.”27 Mbambabo ibakaambaula a Farao, mwami wa Egepita, kuti bagwisye bana Israyeli mu Egepita. Ooyu ngo Musa a Aroni.+28 Mubuzuba oobo Jehova mbwaakaambaula a Musa mucisi ca Egepita,29 Jehova wakaambila Musa kuti: “Ndime Jehova. Umwaambile Farao mwami wa Egepita zyoonse nzyondikwaambila.”30 Mpoonya Musa wakaambila Jehova kuti: “Bona! Cilandikatazya kwaambaula,* ino mbuti Farao mbwakonzya kundiswiilila?”+