text:
Read Microsoft Word - 9 John Kapya Kaoma Narrative.doc text version
John Kapya Kaoma English Introduction My name is John Kaoma. I was born in Mwense District, that is, in Luapula Province of Zambia. It is usually called Northern part of Zambia, but we are on the riverside, so we are called Luapula. My father who was a teacher, though orignally my father comes from a Royal family in Luapula province. In fact he was supposed to be the Chief but he turned it down. My Chieftenship is Katuta. My father is Mr Kaoma Mishek. Having grown up with my father, I really wanted to be an accountant but it did not turn out that way. I left my father's place and went to the Copperbelt, and on the Copperbelt, I felt I needed to study Theology and become a priest in the Anglican Church, which in the US is called the Episcopal Church. I attended the Theological School called "Theological College of Central Africa" on the Copperbelt, in Ndola, Zambia. I enjoyed my studies and I was always passing with good marks. And before I graduated, (I was supposed to graduate after four years but I managed to finish my degree in three years and) I won a scholarship to go to the UK. So I went to University of Bristol, where I did my Masters. I never thought I was going to end up in US, of course, because I didn't really think highly of the US at that time. Having been at Bristol, I thought I would not find myself in the US one day. After finishing my Masters, I felt I was called by God to go back to Africa and change Africa. This is normal when you are young. You tend to think that way that you have something to contribute. When I told my friends that I was going back to Africa, they laughed at me saying, "Who are you to change Africa?" I said, "No, I want to contribute something to Africa." So I left the UK, went back to Africa, this time to Zimbabwe. I did not go to Zambia but I went to Zimbabwe at Africa University, until I got frustrated because I was trying to change things. In 1998, things were just starting to be bad in Zimbabwe. I really tried by all means to argue and ask people to stand up against Mugabe and do all sorts of things. Things didn't work, so I got a bit frustrated. President Robert Mugabe and his guys pushed me out of Zimbabwe, of course. And I went back to my home country Zambia. So I retuned to Zambia in 2001 to 2002. Right there, that is where I met my good friends the Parsons, who are now in Cambridge. They spoke about the US, and how good the US would be and so I said, "Well, maybe it is time to try." But they also introduced me to the Profersors of Boston Unversity, Prof Daneel and Prof Dana Robert, both in the School of Theology. I met them while in Africa. That made a connection of coming to the US. That is how I ended up in the US because of the two Profersors I met and two good friends from Boston. They changed my perspective about America and I came to study here at Boston University School of Theology. I have also done a bit of thinking about what I want to be and mostly what I want to do. Having met my two Profersors and friends, I realized I would contribute more not in the political sphere as I thought when I was young, but now in the environmental movement. So I got so interested in the question of saving Africa's environment, which again, at the end of the day will take me back into battles with political figures in Africa because of the way they are treating the environment in Africa. I am doing my Doctrate at BU School of Theology. I am married to a Zimbabwean woman, lovely woman, and we have two kids and we are expecting another hopefully in April, so they will be three beautiful daughters. Thanks
ALMA: African Immigrant Voices
1
Nine Kapya Kaoma, umwina Luapula. Naishile kuno ku USA umwaka wa 2002, ilyo nalesambilila pa Episcopal Divinty School. Lintu nafikile, abantu balenjeba ati ku USA ekwaba indalama. Nalisumina ati ee, ekoshaba indalama. Pantu nalecita nga namona umunandi uwafuma ku USA, nangu abanandi ebo naishibe baleisa nemyotoka, bamo baleshita na mayanda. So naletila ati, oh, uku US nga wayako limbi naiwe, kuti waya shukilamo. Abanandi, abafumine kuno ku America, balinsendele nokuntwala ku Ndola Airport. Nafuma pa Ndola, naishile ku Johannesburg, nafumine ku Johannesburg naishileisa ku Heathrow, Heathrow, naishile cita land pa Logan Airport. Umunandi Gift Makwasha ewaiishile mpokelela. Antwala na kusukulu. Gift afuma ku Zimbabwe. So twafika pa sukulu palya, twasangile umukashana uwali nencito ya kupokelela abeni. Aisa mpela nama keys, anjeba ati, imfungulo ishi nakupela mune, kabiya ku room yobe, room 214, Lawrence Hall. "Natile, Room 214, ilikwi?" Awe mwalishiba abanensu fintu balanda icisungu cabo tacumfwika nabwino. So ena isanjebafye ati, room 214, Lawrance Hall. Iceshuko umunandi Gift alishibeko pantu epo asambilile nayo wine. Aisa njeba, ati, awe, nalakutwala Kaoma, tuleeya. Twaayafika mu room mulya, tamwaali napakulala, mwalifye kabed akanono. Mumutima nai pusha ati, bushe eko naisa kuno? Umunandi Gift, aisa bwekelamo ku office, aya bepusha ati, "Nomba uyu muntu mwaleta kuno, afika bwangu, nomba akalaikala shani? Ngo kulya akalya shani? Ba yaswike ati, "Kuti aya pa Harvard Square." Apo pa Harvard Square bane, paba ifintu ifingi nganshi. Palaba abantu abaleshana, utuntu utwingi, epaba ne sukulu likalamba ilyo mumfwa ati Harvard University. So ine banjebele ati inje pa Harvard Square. Nomba iyi ine Harvard Square yaba kwi? Nalipapile mwe, nati, kwena aba bantu, teti bampelekofye nangu ifyakulya, elyo mwalishiba nga waenda, ukufuma ku Zambia, ku Ndola, Johansburg, Heathrow, ukwisa pa Logan. Tawishibe nangu cimo, tawishibe neko Harvard Square yabela. Elyo baisa kwebafye ati, kabiye ku Harvard Square! Natile kwena, limbi ifintu fikacinjako panono, kandolelako. Nayamba ukulolela, ndelolela. Umunandi Gift aisa ntwala mukulya, anshitilako ifyakulya. Nafyo ifyakulya fyabo, nika Sandwich babula umukate baputula pakati, babikamo notumusalu, natumbi tumbi. Pantu nalikele ku Bulaya, tafyanshupile sana. Nabulilefye nalya. Nomba lilya twabwelelamo, naipusha umunandi nati, we mwaume, bushe ififine nalya, nomba ifyakulya nkalafumya kwi? Ati, kushita. Natile nomba nkashita nendalama nshikwete. Nati limbi fikacinja. Nalikele imilungu ibili. Iceshuko, abanandi balya abanengele ukuti njise ku USA, abena Parsons, baliisa tuma e-mail bangipusha ati, bushe uleikala shani? Natile awe, nshikwete nangu fyakulya, elyo nesukulu nalyo talilaisuka. Elyo takwaba nangu ifyakulya nelyo fimo. Baishile yeba abanabo ku Cambridge kwine ukuti bese mukumbona. So baliisa babili, baisa ngeba ati nabofwa ati ninkwata amaproblems ayengi. Balefwaya ukungafwilishako. Elyo bampele $50. Endalama shintu nakwete ishakubalilapo. Iyo yine $50, eyo naikalilemo imilungu ibili ukulalya pa Harvard. Elyo pa Harvard palikosa umutengo, tepakwesha ukuya mukushita. Angishiba nga nshafikilepo nokufikapo, pantu kwena palikwatisha umutengo. Panuma ya milungu ibili, isukulu lyaliisa isuka. Iceshamo, batwebele ati, nga waisa, ukesa sanga incito. Abena Zambia, mwebengi, mwebekala ku Zambia, mwaishiba ati, nga waya ku America, ifintu apopene ninshi fya yamba nokubomba, awe, tefyo ciba iyo. Nayambile ukufwailisha ifyakucita, ndecita inshi. Batile, incito eko yaba, kuti wabomba. Pamapepala yantu bampele batile kuti wasalapo,nga ulefwaya ukubomba nangu taulefwaya. Elyo nga ulefwaya ukubomba kuti wabomba pama hours 20. Efintu batweebele ifwe. So ine nalelolelafye ukubomba ama hours ayo 20. Naiisaya mukufwaya incito. Bangebele ati kuti wabombafye pasukulu pamobe.
ALMA: African Immigrant Voices 2
Konse uko naeseshe, tafyalebomba. Nabalilepo ukwesha ku library. Naya ulubilo ku Library, "mwe bantu ndefwayaka incito." Banjebele ati , "iyo, incito tapali pano." Naisaya ku Security, ati nfwayeko incito, naipusha, "Bati, awe, incito tatukwete." Nomba mwanjebele ati nga naisa kuno, infwile naisa sanga incito, nomba incito ndefwaya, nincito nshi? Naisaya kuba kalamba bakalamba na bepusha ati, nomba ine ndefwaya ukukwata indalama, nakulacita shani? Ati, "uulefwaya incito." Nati incito ndeifwaya kuisa? Uko naya konse ati, takuli incito. Iceshuko, naiisa sanga umulumendo umo uyo baleita ati George, uwalebomba mu Kitchen. Encito nabalilepo uku fwaya. Natampa uku bomba mu kitchen. Filya fine nga baleipika nangu nga bapwisha ukwipika, twatampa ukusamfya imbale, nangu ulesamfya impoto. Nelyo abantu nga balelya ulepitana, ulebapela ifyakulya nokumona ukweba ati amatebo, nangu pantu balelila pali apabasuka. Nasangile iyo incito mu Semester ya cibili. Nabombele mu kitchen ukutamba mu January ukwisafika mu May. Encito ine iyo nabalilepo ukubomba pa Episcopal Divinty School. Abanandi kumushi nga ndebeba ati encito nabalilepo ukubomba, balamona kwati bufi ndebeepa. Pantu teti basumine ati umuntu uwali kufundisha ku Zambia naku Zimbabwe kuti aisa mukubomba kuno mu kitchen. Iyo bane, encito nabalilepo ukubomba. Elyo nendalama nalefola, cila 1 hour balempela $7.50. So iyo $7.50 multiply by 20, efyo nalepoka cila mulungu. Ilyo nshila yamba iyo incito, ndefwaya nandepo pali cimo ica citike. Kulaba akapepa kamo ako batila ka Social Security number kuno. Nga bakupela iyo number, elyo wingabomba. Banjebele ati, ufwile ukapoka number, elyo tukakupele incito. Naipwishe ati, nomba iyo Social Security ndeipoka kwisa? Banjebele ati ukaye kuma office ya Social Security. Nati, "Yaba kwi?" Bena baletontonkanya ati ninjishibako. So banjebelefye ati, "ukaye ku Social Security ukapoke number." Twali nomukashana umo, ena afumine ku Mauritius kanshi twali babili, aisa ngipusha ati, " Nomba John, iyo Social Security imoneka shani?" Natile, "katwishi. Natuleyefye mune." Icheshuko kwali nomukashana umo uwa twafilisheko atile ati, "awe, nalamutwala." Elyo twaishileya ku Social Security, baisa mpela na number, Naisa pela nabo bene abalefwaya ukunjingisha incito bati nokuti, awe, nalishiba ukuti imwe mwebena Africa ngamwaisa kuno ku USA, mulacula sana. Eico natila, nangu tapali incito ili mukitchen, na lakwingisha. Efyo nayambile ukubomba mu kitchen. Lintu nabombele mu kitchen, nalisambilile ifintu ifingi nganshi. Cakubalilapo, abantu nga balekumona ulebomba mukitchen, tabakwata umucinshi waku kucindika. Naine wine efyo nali. Nga namona umuntu ubomba mu kitchen, naletontonkanya ati, aba bantu kuti na batuka, kuti na bacita ifili fyonse. Lelo nomba lintu nabombele muKitchen, nalisambilile ifintu ifingi nganshi. Elyo kabili ndatasha Lesa, pantu abantu ababomba mu kitchen, ebalenga ukuti twikale bwino. Pantu nga tabalipo, kuti twafwa ne nsala. Ilingi line, nga wayeba abantu ku mushi ati momba mu kitchen, teti basumine nakalya. Pantu baishiba ati ku America ekwaba ndalama. Lintu nalikuno, naliishiba ukuti abafyashi bandi ba lefwayako ubwafwilisho, nga buntu nalebapela lintu nali ku Africa. Lelo ukufuma mu September ukufika mu December, nshakwete uko nalebomba. Lelo abantu ku mushi bamona kwati nga waisa ku America, apopene, ifintu fyayamba noku kubombela. Awe, ilingi line tefyo fibomba. Fwebengi fye baisa, naba nandi bonse abafika kuno, kulaba ukucula sana, sana fye. Icakweba ati, nga taukosele kuti wa bwekelamo noku bwekelamo.
ALMA: African Immigrant Voices
3
Ilingi line kuti twaeba abena America ati, tababa bwino. Limbi tababa bwino, lelo ifyo namona, tabaishiba. Ilingi line ifwe nga twapokelela umweni, filya tucita, umuntu nga aisa pa n'ganda, tukabalilapo ukumona ati alelya bwino, asambe, alale. Teti mu mushefye nakalya. Mu America mwena tefyo ciba iyo. Kwaliba iyo abene batila mucisungu, "Individualism". Inga wafika, nipa lobe. Cila muntu nipa lwakwe. So abengi batontonya ati filya tucita ku Africa, efyo nakuno kwine bafwile ukucita. Kanshi icilenge ilingi, nifwe fwebene, abena Africa. Pantu inga twaisa, tutontokanya ati abanensu kuno, ifyo tuba pokelela ku mushi ku myesu, efyo nabo bene ba kesa tupokelela nga twafika. Awe tefyo ciba, ilingi lingi nga wafika kuno, cila muntu nipa lwakwe. Ndefwaya nande pa munandi, nsha mulumbule ishina. Umunandi uyu nao afumine ku Zambia. Ena aishile nishi ndipano pene pa Boston Univeristy. Aisa fika. Naishile umfwafye ba lenjeba ku banandi ati, kuli umwina Zambia naumbi uwishile. Natile, ndefwaya ukumwishiba, elyo naisa mumona. Aishile njeba ati, ninkwata ubwafya. "Ubwafya buntu ukwete, bwamusango nshi mune?" Atile, "Ine lintu naishile, bampele ukwikala mu Hotel umulungu utuntulu. Nomba lintu nafumine, naishile ipusha abantwele ku Hotel ati, nomba ulelipila Bill ninani? Banjebele ati, niwe wine ukalipila. Nomba nshishibe nefyakucita." Nalimwipwishe ati, "Bushe nausosa nabakalamba bamilimo? Nao atile, ee, batile pandalama shintu walinokupoka umwenshi nga wapwa, epo tukaputula, tukalipile Bill." Nomba nga bafumyepo indalama ishali muma Thousands, umunandi ninshi aleshalapofye nangu kamo. Namwebele ati, tacishupile mune, natubapeele indalama shabo, pantu tabakakuleke. Nomba taufwile ukwikala uko nakalya. Ukese ku n'ganda ku myandi tukese ikala bonse. Naliikele nankwe ukufuma mu September ukufika mu January. Elyo aishile yamba ukwikala eka. So mwebanandi nga muleisa kuno, mwisansamuka sana ati tuleya kuParadise filya tumfwa, awe. Filya tumona mu mabook namu mafilm fyabufi. Kuno kuAmerica, kwaliba ukucula ukukalamba nganshi. Abengi abanensu incito shintu babomba, kulapyanga, bumalonda nangu filya mwacumfwa, ukulabomba mu kitchen. Isho incito isho tamufwile ukubomba. Limbi mwaisa kuno, muli bakafundisha, muli ba Doctor, teti mwambefye ukubomba iyo, pantu ciilashupa nganshi. Ilingi line, kubombafye incite yabu cibombe bombe. Elyo nga walikwata ukuyumfwa mwandini, ufwile waishibafye ati ubuntu bonse ubo walinabo, bufwile bwapwa. Elyo ilingi line, abo batila baManager, tubaice, nangula masambililo, kuti naukacila sana. Lelo akokene, ekalekweba ati, iwe taubombele apa, tupyangile apa. Ine mwandini nga temulandu wesukulu, kuti watemwafye nokwikala kuAfrica, ukucila ukwisa ikala kuno kucalo cabene. Pa voice-mail yandi, nabikapo ulwimbo lwakwa P.K. Chishala ulwakweba ati, "Nimayo balikunjeba, tuli nguni shamilomo." Abanandi balangipusha ati, ninshi wabikilapo ulu lwimbo? Nati fintu lulanda. Pantu nga waisa kuno ku America, wishibefye ati wayamba ukutukwa. Ukabafye ngo musha. Elyo abanensu kuno, bala icinjilila, kanshi insambu shobe iwe, tapaba. Fyonsefye abasungu, ebene. Mwaliba kwaliba bantu banensu abobatila, ama Black Americans. Tutotonkanya ati nganafika mu America, abanandi abafita inkanda, bakantemwa. Iceshamo, aba abanensu tefyo baba abengi iyo. Abanensu abafita, balakwata umwenso pantu ifwe twisa abasambilila, limbi kuti mwaisa kuno nama Degrees yenu. Elyo abanensu abafita abengi, tabasambilila sana. So fwebena Africa nifwe twasambilila sana. So nga balefwaya ukwingisha abantu abafita pa Company, abene ati, "Affirmative action", abapoka incito ilingi, bafuma ku Africa. Ecilenga ukuti abanensu abafita, bafulwe nganshi. Bamo batotokanya ati twaisa mukubapokolola incito.
ALMA: African Immigrant Voices 4
Ala mwandini, cawama nokuya ku Zambia. Abanandi bamo abo nakulile nabo, nangula umwaice wandi uwaba ku Zambia, ena nga mwalolesha efyo aleikala, nefyo acita, nemilimo akwata, nendalama apanga, ine newikala kuno tapali fintu ndi kuli ena. Lelo, lishinafye ilya kweba ati ndi ku America. Teine neka, abanandi abengi ababa kuno ku America banono sana abakwata incito isha londoloka. Elyo kuno takwaba nga fintu tyaba kumushi ati icikulu ulabomba. Kuno ma Hours. Cila hour nga yapita, mwapenda. Bamo babombela $7.50 nangu $30. Abanensu abashuka balabombela nangu $60. Nomba tebengi, ma $7.50 nama $10. Nomba pakweba ati ukumanishe indalama sha Rent. Ifyakulya fyena tafyashupa sana pantu kwaliba filya batila ama GMO, ku Zambia tamuya fyaya. Abanensu abakwata indalama, balya filya batila, ama organic, nga fintu mulya ku Zambia. Nomba fwebengi, tulyafye icikulu naulya. Nga washita ifikoko fya$10, fingi nganshi. Ukwashupa sana niku Rent. Pantu nga walishuka kuti ulipila $1.200. Pakubombela iyo $1.200, ma Hours yanga? Elyo aba ku mushi balefyayako indalama, elyo kuno kwaliba nama "Bills". Nga walikwata motoka, ninshi ufwile ukulipila Insurance, Medical Insurance, amalaiti nafimbi fye. Nomba pakuti ukumanishe nga ufola $10 per hour, awe wishibefye. 100 hours ilekupela $1000, elyo babulemo na ilya batila Tax. Kanshi pakuti ukapange ka $2000, awe ninshi naupiba. Kanshi ilingi line tatusangwa napa mayanda. Nga walikwata incito, limbi ubomba ukwingi. Limbi ubomba mu Kitchen, limbi uko basungile abantu nga bakula. Kuno abantu nga bakula, ba basungila ku Nursing Home, uko kwine, limbi eko bomba. Kanshi ilingi teti usangwe na pan'ganda nakalya. Lelo nga washuka waikalisha, wapoka na Green card, wamona nencitio iyisuma, awe, kuti ifintu fyacinjako. Lelo taficinjafye nga wafika awe. ILingi line fikasenda inshita iyi kalamba nganshi. Bamo, ficenda imyaka 10, pakuti bakwate amapepala yakwikala muno mu calo. Lelo nga taukweta amapepala, kulacitafye wabomba apa, wabomba apa. Nga waumfwa ati balefwaya amapepala, wabutuka, waya kumbi. Kanshi bwafya. Ecilenga ukutila abantu abengi bafilwe ukubwelelamo ku Africa nga Visa yapwa. Pantu nga bafumafye mu America, tabakabasumishe ukubwela. Kanshi kulachitafye, apa baikalapo, afumapo, kulabutaukafye. Lelo nga ashuka akwata amapepa, bamo balakwata incito ishalondoloka nganshi. Eceshamo twakwata, pantu abanensu abakwata incito ishisuma ngabaisa kuAfrica, abalanga abantu ati balikala bwino. Ecilenga umuntu onse ku Africa atile, ngefwaya ukuya ku America pantu eko naumfwa ati indalama eko shaba. Lelo nga taukwete incito, nga mwangipusha ine, ukuti bushe nkese ku America, nkatila, nga namukosa kuti mwaisa. Kuli nacimbi ico ntontonkanyapo sana. Nga mwalikwata abana elyo mulefwaya ati abana benu bese ku America, mufwile mwaishiba ati intambi shesu ne ntambi sha kuAmerica shalipusana nganshi. Abana besu nga baisa, ilingi line tabalefwaya bamoneke nga bena Africa pantu ukumoneka ati uli mwina Africa, ninshi insambu shobe shala cepelako. Nga balefwala, bafwala kwati bakuno, ukulanda, balanda Language yakuno, abengi naku filonganino fyakwa Lesa, tabayako nakalya. Abengi bafwaya ama boy friends nangu girl friends abenga bafwilisha ukupoka amapepala. Lelo nga basangwa muma problems, bala babika mufingo nangula ba batamfya ba bwekelamo ku Africa. Lelo abanabo bamo nga baisa kuno mukusambila, bapwisha, balabafwe bwino sana. Ilingi line, balakwata incito isha londoloka. Na bantu balasekelamo. Nomba abengi nga mwabalolesha teti musekelamo. Kanshi nga muletuma umwana ku America, mufwile mwaishiba ati, kuntu aleya nikwi? Aba kulamwafilisha nga fya mushupa ni banani? Pantu tutotokanya ati, umwana nga aya ku fyalo, ninshi aya ikala bwino. Elyo mwebafyashi mwilatila umwana nga aya ku America nangu ku Europe,mwati nokuti nomba twashuka.Tulachusa sana abana mukutotokanya ati
ALMA: African Immigrant Voices 5
mfwile ukwafwilisha aba fyashi bandi. Limbi uyu mwana, mwebekala ku Zambia, mulilipo na bwino ukumucila.Ico tamwaishiba cakweba ati, pakuti amone ka$100 ninshi nacula. Elyo mwe banandi, mwe bakwata incito ishisuma kuZ ambia, mwiyesha no kwesha. Limbi nga muleisa mukusambila. Lelo nga muleisafye mwikwikala, mulipo bwino, ukucila ifwe kuno. Pantu mwe banensu mulabika utundalama ku Bank, fwebengi kuno muma Accounts indalama shabamo ma$20. Limbi ama Street kids bena but nga mwalikwata incito ishisuma napapata, bemibepa, America mwandini, nifilya twaletila ku Kawambwa ati "Kawambwa na Nanoko," pantu ukucula eko kwaba nganshi. Elyo mwila bepekwa ati fintu mumona mu ma movies efyo caba. Ine palwandi nga banjeba ati salapo ukwikala kuno nangu ku Africa, kuti na salapo ku Africa. Kuno kabili kwalitalala sana. Ilelo, kuli Snow storm. Ku Zambia ta twaishiba nakalya. Kanshi panse apo, napatalala, no kucila nga taukwete pakwikala. Ubwafya namona bwakweba ati tatwamona movie iyilanga ifyo abena America abacula. Nakuno kwine abantu balacula, filya tumona abantu balelomba lomba muma streets, tumona kwati niku Africa fyaba. Nakuno kwine eko fyaba. Mumisebo ukusanga nebekala balelomba lomba fye. Napa Harvard Square kuti mwasanga abantu balelomba lomba fye. Ifwe nga twaisa, twamba ukucula ngabena, lingi line, bambi nga twaisa kuno, twikala muma Shelters, umo umwikala abantu abashakwata ukwakwikala. So naiwe eko waya mukwikala. Basuminyishafye ukwikala ukufuma ubushiku ukufika na 8 Oclock. Nga 8 oclock yafika, mufwile ukufuma mushelter nangu panse na patalala. Eifi ndetila mwiyesha nga tamukwete ifya kwisa cita kuno ku America. Mulomfwa abene batila, "Land of opportunity" eee! Ni land of opportunity kuli abo abakwete amapepala. Nga taukwete amapepala, ni, "land of slavery". Pantu mwandini, kwaliba ukucula uku kalamba nganshi. Nokucila nga bantu baishiba ati tawakwata namapepala, ninshi abene ba ma Company batemwa. Nabeshiba ati nangu bakucushe, tabakufolesha, tabacitile ifi, nabeshiba ati takuli uko uleya. Nga wati ulandepo, ati, ngekutwala ku Migration. Kanshi iwe kulacitafye akacito akali konse. Bamo abanandi bafola ama $4.00. Minimum wage nishi ili pa $10.00. Elyo nga ulefola iyo yine $4.00 per hour, nishi ulefwaya ama hours yanga pakuti wikale muno mu America. Kanshi baneni, ba bepa ati, umakaka no buci eko bwaba ku America, ine palwandi, nshabumona. Lelo nga bumona, nkesa mweba ati, ubuci nomba na bufika mu America. Ifyo ningalanda fyakweba ati, ku America ukucula ekwo kwaba ukulaba ngnshi. Efyo ni nga tila pali ino nshita. Lelo nga mulefyaya ukwisa, teti mukanye, kuti mwaisa. Elyo pakulekelesha, mwebantu bakwa Lesa, twiba kwati tuleeba abena America ati, eba tucusha. Pantu nga twafuma ku calo cesu tatuntonkanya sana ati kuntanshi cikaba shani. Kuno abantu bakuno, abengi tabaishiba, elyo abengi tabaikalapo mu fyalo fimbi. Limbi umuntu ekala mu Boston, na ku New York tafikako. Kanshi tabaishiba ifya kwikala na bantu bambi. Ifwe twikala mumabumba, elyo umuntu uyuli onse ni ndume nangu ni nkashi. Kuno takwaba. Elyo bumbi ubwafya twakwata ninkanda yesu. Abanensu bambi balikwata problem na bantu bafita. Lelo te bonse nakalya. Kwaliba na bantu bamo ababuta abasuma nganshi. Lelo abengi balikwata problem na bantu bafita. Kanshi nga bakumona, bati nokuti, bushe cinshi uwafita engacita? So ilingi line ecilenga. Limbi ngatwaisa kuno ku America, bambi bekalila ukumwa no kupepa fifwaka no kuilekelesha sana. So fyonse ifyo, filenga abantu ukumona ati, efyo abena Africa baba. Icilefwaikwa, nga mwaisa kuno ku America, mwiyibwesha panshi sana, iyo. Fwebene twalikwata intambi, nefyo twifile ukuba, nefyo tufwile ukuba kumuntu uuli wonse. Tufwile twaficingililaifyo fintu.
ALMA: African Immigrant Voices 6
Twafikatisha. Nangu tuli mu America, tufwile twaficingilila ify fintu pantu ubushiku bumo tukabwelelamo kumwesu. Tufwilwa twa icingilila ifintu ifili fyonse, nokubafye nga bantu abakwata ishuko lya kwikalako ku calo cimbi, lelo twaliba ku calo twafuma nakalya. Eeee, Kuno tulacula, lelo ubushiku bumo tukabwelelamo ku mishi kumwesu. Nga twaya ku mushi ku mwesu, tukaba bantu. Eifyo nga naisa kumasambilo, nga fintu naisa, nfwile nabombesha, pakweba ati beshibe ati, efyo umwine Africa nao enga cita. Lelo tekwesha ati twise kuno twambe ukupona mu sukulu, abantu batusule nakalya. Nga tukosepo fye, kuti twasambilila twaba ngo muntu uuli onse. PART 2 Ilingi line nga mwaisa kuno ku America, kulaba bumo ubwafya mukasangwa nabo mu masukulu umo mukesa mukulasambilila. Nga mwafuma ku Africa, bamona kwati tapaba nangu cimo ico mwaishiba. Kanshi nangu mwalisambilila shani, bakamweba ati tapaba ifyo mwaishiba. Limbi mukatamba ukulanda ati, ndebwekelamo. Mwikabwelamo awe. Mufwile mwayafwilishako abantu ukuti beshibe ati ku Africa nako kwaliba abasambilila. Elyo cimbi mukasangwa naco sana sana fye, cakweba ati, abantu nga baumfwa ati wafuma ku Africa, bena Africa bakwata mumano ni ilya Africa twalebelenga muma book, ilya iyakwa Tarzan. Bamona kwati ku Africa twakwaba misebo, twakwaba mayanda, twakwaba imyotoka. Bamona kwati ku Africa mwiikala ku fimuti, eko mutolauka. Kanshi ilingi bakalamwipusha ati, ku Africa bushe mwikala ne nama? Nga mwafulwa kuti mwauma umuntu. Limbi bakala mwipusha ati, "Bushe ku Africa mwalikweta amayanda? Nomba mwitontonkanya ati twikala kwi? Nangu batila ati, "kuAfrica kwine ku Zambia (tabaishiba ati Zambia calo, batontonkanya ati ka Africa kabafye akanono kwati nika Lusaka). So bakamwipusha ati wafuma ku Africa, walimwishiba Bediako, ekala ku Nigeria? "Kwena muletontonkanya kuti naishiba uwikala ku Nigeria sure?" Tabaishiba ati Africa calo icikalamba nganshi, bena bamona kwati Africa kanono sana. Limbi mukomfwa ati, "Nalikwata umunandi kuAfrica." "Ati ninani ishina, afuma kwi?" Ati afuma ku Mali. "Iyo mukwai, ine nafuma kuZambia." But niku Africa." Awe mukwai fyali pusana. Tabaishiba ifyo. Kanshi nga mwaisa mwimona ati abantu kuno balishiba. Kanshi mufwile ukuba sambilisha. Elyo limbi nga mwafika ku University bakemweba ati icisungu cenu tacaba bwino. Nga baumfwa ati wafuma ku Zambia, balishiba ati Zambia yali colony ya Britain. Kanshi bamwebafye ati icisungu cobe ni British english. Ku Zambia mwaishiba ati British English eyaba bwino, lelo nabo kuno bamona kwati British English ya cabe cabe. Kanshi palaba ka bwafya panono. Abanensu kuno bamona kwati icisungi cabo ecisuma nganshi. Kanshi limo kuti mwalemba akapepala kenu akasuma nganshi, pakumibwesesha bati, ili pepala lyobe nga twacikupela `A,' nomba pantu icisungu cobe caku England, twalakufumishako. Ufwile wacita improve mu cisungu cobe. Nomba bushe icisungu candi capusana shani? Iyo, pantu abene balishiba ati wafuma ku Zambia, ukwali icisungu ca kuEngland. Kwaliba nacimbi ico nseka sana. Nga wakumanya umusungu kuno, balanda ati uyu muntu mwamona apa ni Peter. Peter akulile ku Zimbabwe nangu ku Zambia, alanda icibemba. Nomba nga waumfwa Peter alelanda iciBemba, accent yakwe yumfwika fye fimbi fimbi. We mwina Zambia nga waumfwa umusungu alelanda iciBemba, niciti yobe ukumfwa ati alelanda shani. Nomba abanensu kuno nga baumfwa umusungu ulanda iciBemba, bakalatila alicenjela sana. Abene batila ati, he is a genious 2 languages or two African languages. Nomba balaba ukwebati, naiwe nga waisa kuno ku America, walikwata iciBemba, icutundu cobe. Elyo nga wayamba ukulanda icisungu, bafwaya ukuti ulande icisungu kwati cisungu ca mwina America,
ALMA: African Immigrant Voices 7
uwafyalilwa kuno. Pantu bena balefwaisha ati ulande icisungu cabo not icisungu cobe but icisungu cabo. So balefwaya ati accent yobe ilya wakwata nga walanda icisungu cesu cilia twalanda ku Zambia, cibe kwati caku America. Mulomfwa utunensu utubaice nga twabwela ukufuma ku America. Nangu abakashana abengi nga bafika ukufuma ku America, kwati bakulila ku America nangu eko bafyalilwa. Icilenga sana, mulandu wakweba ati, abanensu kuno bafwaya icisungu cobe cunfwike ngo mwina America. So kukupafya sana ati icisungu cobe cicinje. Nga tacicinjishe, ninshi tawaishiba icisungu. Nga taukoselepo, nakalya tulanda ati ka Zambian accent ka cisungu cesu, kakaluba. Kanshi fwebambi tulakana ati, awe, icisungu candi mukwai caku Zambia, eco nanda, kabili calipusanako nabanensu baku America. So nga wafika kuno, kwishibilafye limo ati ifintu fya musango ifi, fikalacitika. Mukalaumfwa abengi bakalati, "What do you mean! What do you mean?" So kukosapofye, ulelondololafye. Nga ulefwaya, kuubasha. So ifyo efintu mukalasangwa nafyo nga mwafika, so ku kosapo fye. Elyo limbi, kwaliba nacimbi ico ndefwaya ukumwebako. Nga mwafika kuno, mwikasumina ati bakamweba ati, mwafuma ku Africa. Mukabebe fye ati mukwai, ine nafuma ku Zambia. Pantu nga tatukosele ukweba abantu ati twafuma ku Zambia, abanensu kuno tabakeshibe ati Zambia nangu South Africa, Zimbabwe, Botswana, na Namibia fyalo, tabakafishibe ifyo nakalya. Pantu kuli bena Africa yaba fye cimo cine. So mufwile ukulabasambilisha kuti beshibe. Lelo tekweba ati mitinye ati pakuti nalanda ifi, teti mwise kuno iyo. Ilingi line, abaisa kuno nga ni musukulu umo tusambilila, abena Africa balapasa bwino sana. Nga mwakwata ishuko lwa kwisa ku America mukusambilila, mukese balanga ati abena Africa nabo bene, balikwata amino. Lelo teti mwebe ati nga mwaisa kuno, ifintu fyonse fikabafye bwino, awe. Nga ni ndalama shena, mulabeko. Nga mwakonka ukusambilila, mukese mukusambilila, nga mwakonka indalama, mukese ku bussiness. Nga waisa mukusambilila, basuminishafye ukubomba 20 hours mu University usambila. Mwikabepwa ati mukese sanga incito, nefintu fikabafye bwino, awe. Kuno calo, ku kosapo nga mulefwaya ukwisa sambilila. Pakulekelesha, ndefwaya nande pa cintu cimo ico mufwile ukwishiba. Nga mwafika kuno kucalo, mwikalaba ukufwailisha abanenu abafuma ku Zambia. Pantu abo bene ba kalamwafilisha ukuti mwishibe ifya kwikala muno mu calo. Nga tamukwete nangu umo, kufwailisha mpaka mwasangapo nangu umo. Ilingi line, abantu bamusango uyo, basangwa mufilongano nangu mumasukulu umo musambila, nangu muma organizations ayafwilisha abeni. Nga mulefwaya ukubafye bwino, mufwile mwaishiba ukweba ati, kuno ku America, ifi fwaikwa, nifi nefi. Pantu nga mwapanga ama mistakes pa kulaba, kuti mwailetelela. Elyo ilingi line, Lesa alapala. Bamo aba nensu abayambile nga bana be sukulu, balikalila kuno kwine, balikwata ne ncito ishisuma nganshi. So nga mwakwata chance yakwisa kuno, please kwisa bombesha. Twabalanga ati naifwe bene twalikwata amano, twalishiba ukulemba, twalishiba ukubelenga, twalishiba ukulanda icisungu, ne cibemba cine. Epo ningapela.
ALMA: African Immigrant Voices
8
Information
Microsoft Word - 9 John Kapya Kaoma Narrative.doc
8 pages
Report File (DMCA)
Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:
Report this file as copyright or inappropriate
932628


c: text/html

text:
ICIPANDWA 9
Bushe Impela ya Calo Naipalama?
1. Ni kwi twingasambilila pa fya ku ntanshi?
BUSHE mwalibala amumfwapo ilyashi pa cilimba nelyo pa TV, e lyo mwalayipusha amuti, ‘Bushe icalo cileya kwi?’ Ubunkalwe ne fintu na fimbi ifyabipa sana ifilecitika muno calo filalenga abantu bamo bashininkisha ukuti impela ya calo naipalama. Bushe ifi twalanda cishinka? Bushe kuti twaishiba ifikacitika ku ntanshi? Ee. Nangu ca kuti abantunse te kuti beshibe ifikacitika ku ntanshi, Yehova Lesa ena kuti aishiba. Alitweba muli Baibolo ifyo cikaba ku bantunse nefyo isonde likaba.—Esaya 46:10; Yakobo 4:14.
2, 3. Finshi abasambi ba kwa Yesu balefwaya ukwishiba, kabili abaswike shani?
2 Baibolo nga yalanda pa mpela ya calo, tailanda pa kupwa kwe sonde, lelo ninshi ilelanda pa kupwa kwa fintu ifyabipa. Yesu asambilishe abantu ukuti Ubufumu bwa kwa Lesa e bukalateka isonde. (Luka 4:43) Abasambi bakwe balefwaya ukwishiba ilyo Ubufumu bwa kwa Lesa bwali no kwisa, e co bamwipushishe abati: “Ni lilali ifi fintu fikabako, kabili cinshi tukeshibilako ukuti e po muli no kuti icalo cili ku mpela?” (Mateo 24:3) Yesu tabebele ubushiku, lelo alibebele ifyali no kulacitika ilyo impela ya calo ishilafika. Ifyo Yesu asobele e filecitika muno nshiku.
3 Muli cino cipandwa twalasambilila pa fintu ifilelangilila ukuti impela ya calo naipalama sana. Ica kubalilapo, tulingile ukusambilila pa nkondo iyali ku muulu pa kuti twishibe icalenga ukuti ifintu fibipe sana mwi sonde.
INKONDO IYALI KU MUULU
4, 5. (a) Finshi fyacitike ku muulu ilyo fye Yesu asontelwe ukuba Imfumu? (b) Nga fintu Ukusokolola 12:12 kulanda, finshi fyali no kulacitika pe sonde lintu Satana Kaseebanya bamupooselepo?
4 Mu Cipandwa 8 twasambilile ukuti Yesu atendeke ukuteka mu mwaka wa 1914. (Daniele 7:13, 14) Mwi buuku lya Ukusokolola tubelenga ukuti “Awe kwabuukile inkondo mu muulu: Mikaele [Yesu] na bamalaika bakwe balwile ne cing’wena, icing’wena [Satan] na bamalaika ba ciko na fyo fyalwile na bo” *. Satana na bamalaika bakwe balibapoosele pe sonde. Elenganyeni ifyo bamalaika batemenwe! Nomba cali no kuba shani ku bantu pe nsonde? Baibolo itila ifintu pano isonde fyali no kubipa. Mulandu nshi twalandila ifi? Pantu Satana Kaseebanya ali ne cipyu icikalamba, “pa kwishiba ukuti ali fye ne nshita inono.”—Ukusokolola 12:7, 9, 12.
5 Satana alalenga pano calo paleba amafya ayengi. Ali ne cipyu pantu ali fye ne nshita inono ninshi Lesa amonaula. Lekeni nomba tusambilile pa fyo Yesu alandile ukuti e fikalacitika mu nshiku sha kulekelesha.—Belengeni Ifyebo na Fimbi pa 24.
INSHIKU SHA KULEKELESHA
6, 7. Finshi twingalanda pa nkondo ne nsala muno nshiku?
6 Inkondo. Yesu atile: “Uluko lukemina uluko lubiye no buteko bukemina ubuteko bubiye.” (Mateo 24:7) Muno nshiku, abantu abengi balifwa mu nkondo ukucila abafwile mu nkondo ishaliko akale. Lipoti imo iya kabungwe ka Worldwatch Institute yatile, ukutula mu 1914 abantu ukucila pali 100 milioni balifwa mu nkondo. Iyi lipoti na kabili yatile, abantu abafwile mu myaka fye 100, e kutila pa kati ka 1900 na 2000, balifulilepo nga nshi ukucila abafwile mu myaka 1,900 iyabangilileko. Tontonkanyeni pa bulanda abantu bomfwa pa mulandu wa abantu abengi abafwa mu nkondo.
7 Insala. Yesu atile: “Kukaba ifipowe.” (Mateo 24:7) Nangu ca kuti abantu balalima ifya kulya ifingi, abantu abengi balacula ku nsala. Cinshi twalandila ifi? Pantu abantu abengi tabakwata indalama sha kushita ifya kulya nelyo incende apo bengalima. Abantu ukucila pali 1 bilioni bapiina sana ica kuti cilafya no kukwata fye indalama sha kulilamo ubushiku bumo. Aba mu kabungwe ka World Health Organization batile abana abengi balafwa cila mwaka pa mulandu wa kubulisha ifya kulya ififwaikwa mu mubili.
8, 9. Finshi filangilila ukuti ifyo Yesu asobele pa finkukuma na malwele filefikilishiwa?
8 Ifinkukuma. Yesu asobele ukuti: “Kukaba ifinkukuma ifikalamba.” (Luka 21:11) Cila mwaka kulaba ifinkukuma ifikalamba. Ukutula mu 1900, ifinkukuma fyalipaya abantu ukucila pali 2 milioni. Nangu ca kuti kwaliba fimashini ifya kwishibilako nga kwalaba icinkukuma ilyo no kucitika tacilacitika, abantu abengi bacili balafwa.
9 Amalwele. Yesu atile kukaba “ifikuko.” Amalwele ayabipa nga nshi yalasalangana bwangu kabili yalepaya abantu abengi. (Luka 21:11) Nangu ca kuti badokota balishiba ifya kundapa amalwele ayengi, kucili kwaliba amalwele ayashipola. Na kuba, lipoti imo itila cila mwaka abantu amamilioni ayengi balafwa ku malwele pamo nga icifuba ca ntandabwanga (TB), ubulwele bwa mpepo (maleria) e lyo na ubulwele bwa kupolomya. Na kabili, badokota balisanga amalwele na yambi 30 ayapya, kabili yamo pali aya tayapola no kupola.
IFYO ABANTU BAABA MU NSHIKU SHA KULEKELESHA
10. Bushe amashiwi ayaba pali 2 Timote 3:1-5 yalefikilishiwa shani muno nshiku?
10 Pali 2 Timote 3:1-5, Baibolo itila: “Mu nshiku sha kulekelesha mukesaba inshita ishayafya nga nshi.” Paulo alondolwele ifyo abantu abengi baali no kuba mu nshiku sha kulekelesha. Atile abantu bakaba
abaitemwa
abatemwa indalama
abashumfwila abafyashi babo
abashaba ne cishinka
abashatemwa abantu
abashailama
abankalwe
abatemwa ukwangala ukucila ukutemwa Lesa
abamoneka kwati ni bakapepa lelo abakaana amaka ya bukapepa
11. Nga fintu Amalumbo 92:7 yalanda, finshi fikacitikila abacita ifyabipa?
11 Bushe ifi twalandapo e fyo abantu abengi baaba uko mwikala? Abantu abengi mwi sonde lyonse e fyo baaba. Lelo Lesa takalekepo fye. Alitulaya ukuti: “Ababifi nga bamena nge cani, ne ncitatubi shonse shabalula, ni pa kuti bonaulwe pe na pe.”—Amalumbo 92:7.
IMBILA NSUMA MU NSHIKU SHA KULEKELESHA
12, 13. Finshi Yehova atusambilisha mu nshiku sha kulekelesha?
12 Baibolo yalisobele ukuti mu nshiku sha kulekelesha, abantu mwi sonde lyonse bakalacula kabili bakalakalipwa. Lelo Baibolo ilanda no kuti kukaba ne fintu ifisuma ifikalacitika.
13 Ukwishiba Bwino Baibolo. Kasesema Daniele alisobele ifyali no kulacitika mu nshiku sha kulekelesha. Atile: ‘ukwishiba kwine kwine kukafula.’ (Daniele 12:4) Lesa aali no kulenga abantu ukumfwikisha Baibolo. Yehova alyafwa abantu ukwishiba bwino Baibolo maka maka ukutula mu 1914. Ku ca kumwenako, alitusambilisha ifyo ishina lyakwe lyacindama, ifyo afwaya isonde libe, icine pa cilubula, ifyo umuntu aba nga afwa, na pa kubuushiwa. Twalisambilila ukuti Ubufumu bwa kwa Lesa e bukafumyapo fye amafya yonse ayo twakwata. Na kabili, twalisambilila ifya kucita pa kuba ne nsansa ne fya kwikala pa kuti tulesekesha Lesa. Lelo, finshi ababomfi ba kwa Lesa bacita apo balisambilila fyonse ifi? Ubusesemo na bumbi bulasuka ici cipusho.—Belengeni Ifyebo na Fimbi pa 21 na pa 25
14. Ni bani babila imbila nsuma iya Bufumu kabili ni kwi uko babila iyi imbila?
14 Ukubila imbila nsuma mwi sonde lyonse. Ilyo Yesu alelanda pa nshiku sha kulekelesha, atile: “Imbila nsuma iyi iya bufumu ikabilwa ku bantu bonse aba pe sonde.” (Mateo 24:3, 14) Iyi mbila nsuma iya bufumu ilebilwa mu fyalo ukucila pali 230 mu ndimi ukucila pali 700. Ca cine, mwi sonde fye lyonse, Inte sha kwa Yehova abafuma “mu nko shonse ne mitundu” balasambilisha abantu pa Bufumu ne fyo bukacitila abantunse. (Ukusokolola 7:9) E lyo kabili tabalipilisha abantu pa kubasambilisha. Nangu ca kuti abantu abengi balipata ba Nte kabili balabacusha, takuli nangu cimo icingalesha umulimo wa kubila imbila nsuma nga fintu fye Yesu asobele.—Luka 21:17.
FINSHI IFYO MULINGILE UKULACITA?
15. (a) Bushe mwalisumina ukuti tuleikala mu nshiku sha kulekelesha, kabili mulandu nshi? (b) Bushe cikaba shani ku bantu abomfwila Yehova? Kabili finshi fikacitikila bonse abashimumfwila?
15 Bushe mwalisumina ukuti tuleikala mu nshiku sha kulekelesha? Ifintu ifingi ifyo Baibolo yasobele ukuti fikalacitika mu nshiku sha kulekelesha, filefikilishiwa. Nomba line fye, Yehova ali no kulesha umulimo wa kubila imbila nsuma, e lyo “impela” ikesa. (Mateo 24:14) Bushe iyi impela ni cinshi? Bushiku bwa Armagedone, ilyo Lesa akafumyapo ububifi bonse. Yehova akabomfya Yesu na bamalaika bakwe aba maka ku konaula bonse abakaana ukumumfwila no Mwana wakwe. (2 Abena Tesalonika 1:6-9) Ilyo ifi fikacitika, Satana ne fibanda fyakwe tabakakwate amaka ya kulalufya abantu. Lyena bonse abomfwila Lesa kabili abafwaya Ubufumu bwakwe bali no kumonako uko fyonse ifyo Lesa alaya fikafikilishiwa.—Ukusokolola 20:1-3; 21:3-5.
16. Apo impela naipalama sana, finshi ifyo mulingile ukulacita?
16 Cino calo icitekwa na Satana cili no kupwa nomba line. Cisuma kanshi ukuipusha ukuti, ‘Finshi ifyo ningile ukulacita?’ Yehova afwaya ukuti musambilile no kwishiba sana Baibolo. Mulingile ukubikako sana amano ku kusambilila Baibolo. (Yohane 17:3) Inte sha kwa Yehova balalongana cila mulungu ku kwafwa abantu ukwishiba bwino Baibolo. Na imwe bene mulelongana pamo nabo. (Belengeni AbaHebere 10:24, 25.) Nga mwailuka ukuti mufwile ukwaluka muli fimo, mwiikata na ku cani, alukeni fye. Nga mwayaluka, bucibusa bwenu na Yehova bukakoselako.—Yakobo 4:8.
17. Cinshi twingalandila ukuti impela ikapumikisha fye abantu abengi?
17 Umutumwa Paulo alondolwele ukuti ilyo ubushiku bwa konaula ababifi bukesa abengi tabakeshibe, bukesa ‘ngo mupuupu ubushiku.’ (1 Abena Tesalonika 5:2) Yesu asobele ukuti abantu abengi tabakeluke ifishibilo ifilangilila ukuti tuleikala mu nshiku sha kulekelesha. Atile: “Filya fine inshiku sha kwa Noa shali, e fyo cikaba na lintu Umwana wa muntu akabapo [nelyo e fyo inshiku sha kulekelesha shikaba]. Pantu filya balecita mu nshiku shilya ilyo ilyeshi lishilaisa, balelya no kunwa, baleupa no kuupwa, mpaka no bushiku ubo Noa aingile mu cibwato; kabili tabapooseleko amano nakalya mpaka ilyeshi lyaisa no kubasenda bonse, e fyo cikaba na lintu Umwana wa muntu akabapo.”—Mateo 24:37-39.
18. Finshi Yesu atusokele?
18 Yesu atile tatulingile ukuleka “ubuliili, bucakolwa na masakamika ya mikalile,” ukutulenga twafilwa ukwiluka ifishibilo fya nshiku sha kulekelesha. Atile impela ikesa mu kupumikisha “kwati citeyo.” Alandile no kuti ikesa “pali bonse abaikala pano isonde ponse.” Na kabili atile: “Mulelola inshita yonse no kulapepa amapepo ya kupapaata pa kuti mukapusuke kuli fyonse ifikacitika, no kwiminina pa ntanshi ya Mwana wa muntu.”(Luka 21:34-36) Mulandu nshi cawamina ukulakonka ifyo Yesu atusokele? Pantu icalo ca kwa Satana cili no konaulwa nomba line. Abakapusuka fye no kwikala umuyayaya mu calo cipya, bantu abo Yehova na Yesu bakapususha.—Yohane 3:16; 2 Petro 3:13.
^ para. 4 Mikaele e shina na limbi ilya kwa Yesu Kristu. Nga mulefwaya ukwishibilapo na fimbi, belengeni Ifyebo na Fimbi pa 23.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TREASURES FROM GOD’S WORD | ESAYA 17-23
Ababomfya Amaka Bubi Bubi Tabatwalilila Ukuba mu Butungulushi
Shebna ‘e waleangalila ing’anda’ nalimo iya Mfumu Hisekia. Ali ni nkonkani ya mfumu kabili fingi aleenekelwa ukucita.
Shebna alingile ukubika amano ku kusakamana abantu kwa Yehova
Alefwaya fye ifyali no kumuwamina
Yehova alifumishepo Shebna pa butungulushi no kubikapo Eliakimu
Eliakimu balimupeele “amakii ya ng’anda ya kwa Davidi” ayemininako amaka no butungulushi
Tontonkanyeni pali ici: Bushe Shebna alingile ukubomfya shani amaka bamupeele ku kwafwa bambi


text:
Muswelo wa kumwena mu uno boloshile
Uno boloshile ukakukwasha usangele kwifunda monka Kinenwa kya Leza, Bible. Bisonekwa bitelelwe ku mfulo kwa musango ne musango, bilombola kwine kokokeja kutana bilondololwa ku bipangujo bitampwe mu bilembwa bifita.
Kitatyi kyotanga bino bisonekwa mu Bible, langulukila pa muswelo obilondolola ku bino bipangujo. Kamoni wa Yehova umo ukasangela kukukwasha ulangulukile pa nshintulwilo ya bino Bisonekwa.—Tanga Luka 24:32, 45.
Tá mutyima: Mabuku onso atelelwe mu uno boloshile i malupulwe na Batumoni ba Yehova.
Yukila'ko Bikwabo
MPANGIKO YA KWIFUNDA BIBLE
I Bika Biloñwanga mu Kifundwa kya Bible?
Ntanda yonso, Batumoni ba Yehova i bayukane pa mwanda wa mpangiko yabo ya kufundija Bible ku bitupu. Tala mobalongelanga.


text:
Abapingushi
19 Nomba mu nshiku shilya tamwali imfumu mu Israele.+ Kabili umwina Lebi umo ali umulebeshi mu ncende yali ukwalepesha iya mu calo ca mpili ica kwa Efraimu.+ Awe uyu muntu umuya inshiku aupile kanakashi+ uwa ku Betelehemu+ mu calo ca Yuda. 2 Awe kanakashi wakwe atendeke ukucita ubulalelale.+ Asukile uyu umwanakashi afuma kuli ena no kuya ku ng’anda ya kwa wishi mu Betelehemu mu Yuda kabili aikele kulya imyeshi ine iituntulu. 3 E lyo umulume wakwe aimine no kumukonkela ukuti alande nankwe amashiwi ayasuma pa kuti amubweshe; kabili ali no mubomfi+ wakwe ne mpunda ishilume shibili. E ico uyu mwanakashi amwingishe mu ng’anda ya kwa wishi. Ilyo wishi wa mukashana amumwene, apo pene alisekelele pa kumumona. 4 Awe shifyala, wishi wa mukashana, alimutekele, ica kuti aikele nankwe inshiku shitatu; kabili balelya no kunwa, na o alesendama kulya kwine ubushiku.+
5 Nomba pa bushiku bwalenga shine, ilyo baimine ulucelo nga pe, aliimine nomba ukuti aleya, lelo wishi wa mukashana atile kuli shifyala: “Tala ulye umukate+ unono, ukwate amaka e lyo pa numa kuti mwaya.” 6 Awe balikele, kabili bonse babili batendeke ukulya no kunwa; e lyo wishi wa mukashana atile kuli uyu muntu: “Wiya, usendame kuno ubushiku,+ kabili leka umutima obe usansamuke.”+ 7 Ilyo uyu muntu aimine ukuti aleya, shifyala alemupapaata, ica kuti asendeme kulya kwine na kabili.+
8 Ilyo aimine ulucelocelo ubushiku bwalenga shisano ukuti aleya, wishi wa mukashana atile: “Senda ifya kulya ifya kumupeela amaka.”+ Kabili baleshingashinga mpaka na kasuba kayaluka. Kabili bonse babili balelya. 9 Umwaume+ nomba alimine ukuti aleya, pamo na kanakashi+ wakwe no mubomfi+ wakwe; lelo shifyala, wishi wa mukashana, atile: “Mona, nomba! Akasuba kaya kalewa. Sendama kuno.+ Akasuba nomba kalawa. Sendama kuno ubushiku, kabili leka umutima obe usansamuke.+ Kabili mailo mukema ulucelo no kutendeka ulwendo lwenu, e lyo ukaye kwi tenti lyobe.” 10 Awe, uyu mwaume tasumine ukusendama kulya, lelo aliimine no kutendeka ulwendo no kufika apalungatana na Yebusi,+ e kuti, Yerusalemu;+ kabili ali ne mpunda ishilume shibili ishakwete ne fya kwikalapo, na kanakashi wakwe no mubomfi wakwe.
11 Ilyo bali mupepi na ku Yebusi, ninshi bwaya buleila,+ umubomfi atile kuli shikulu wakwe: “Iseni twalukile kuli uyu musumba wa bena Yebusi+ e ko tuyesendama.” 12 Lelo shikulu wakwe amwebele ati: “Twiyalukila ku musumba wa bambi bambi+ abashaba pa bana ba kwa Israele; lelo tufwile ukwenda ukufika ku Gibea.”+ 13 Kabili aebele umubomfi wakwe ukuti: “Isa uleke tufike pa musumba umo, umusumba wa Gibea nelyo uwa Rama,+ kabili kulya e ko twalasendama.” 14 E ico balipitile no kutwalilila ulwendo lwabo, kabili akasuba kabawilile mupepi na ku Gibea, umusumba uwaba mu Benjamini.
15 Awe e ko bayalukile pa kuti basendame mu Gibea. Kabili balingile no kwikala mu lubansa lwa musumba, kabili takwali uwabasendele ku ng’anda pa kuti basendame.+ 16 Awe, moneni! umuntu umukote alefuma mu kubomba mwi bala icungulo,+ kabili uyu muntu ali wa ku calo ca mpili ica kwa Efraimu,+ kabili aleikala mu Gibea; lelo abaume ba muli iyi ncende bali bena Benjamini.+ 17 Ilyo ainwine amenso amwene umwaume, umulendo, mu lubansa lwa mu musumba. E ico uyu mukote amwipwishe ati: “Ni kwi uleya, kabili ni kwi wafuma?”+ 18 Na o ayaswike ati: “Tulepita fye ukufuma ku Betelehemu mu calo ca Yuda ukuya ku ncende shaba ukwalepesha isha mu calo ca mpili ica kwa Efraimu.+ E ko nafumine, lelo naile ku Betelehemu mu Yuda;+ kabili ni ku ng’anda yandi ndebwelela, lelo takuli uunsendele ku ng’anda yakwe.+ 19 Kabili natukwata impimbili ne fya kulya+ fya mpunda shesu, kabili ine no musha wenu umwanakashi+ no mubomfi+ uuli no musha wenu natukwata umukate+ no mwangashi. Tapali ico tushikwete.” 20 Lelo, umukote atile: “Shi naube no mutende!+ Leka nkupeele conse ico ushikwete.+ Lelo wisendama mu lubansa.” 21 E lyo amwingishe mu ng’anda+ no kupoosela impunda+ icani. Kabili basambile amakasa+ yabo no kutendeka ukulya no kunwa.
22 Ilyo balesansamusha imitima yabo,+ moneni! abaume ba mu musumba, ifinangwa fye,+ bashingulwike ing’anda,+ balesunkana no kupuma ku ciibi; kabili baleti ku mukote, umwine wa ng’anda: “Fumya umwaume uwishile mu ng’anda yobe, pa kuti tulaale nankwe.”+ 23 E lyo umwine wa ng’anda afumiine kuli bena no kubeba ati:+ “Iyo, bamunyinane,+ mwicita icabipa, pantu uyu mwaume eshile mu ng’anda yandi. Mwicita ici cintu ca museebanya.+ 24 Moneni, pali umwana wandi umukashana nacisungu na kanakashi wa uyu mwaume. Shi lekeni mbafumishe pa nse na imwe mulaale na bo+ no kucita ifyo mulefwaya kuli bena. Lelo kuli uyu mwaume mwicita ici cintu ca museebanya, ica buwelewele.”
25 Awe abaume tabafwaile ukukutika ku fyo alesosa. E ico umuntu abuulile kanakashi+ wakwe no kumufumisha pa nse kuli bena; kabili batendeke ukuulungana nankwe,+ no kumucenda+ ubushiku bonse mpaka ulucelo, e lyo bamulekele aya ku macaca. 26 Kabili kanakashi aishile ilyo kwaleyaluka ulucelo, no kuwila pa mwinshi wa ng’anda ya ulya mukote umwali shikulu wakwe,+—mpaka bwaca. 27 Pa numa shikulu wakwe aliimine ulucelo no kwisula iciibi ca ng’anda no kufuma ukuti atendeke ulwendo lwakwe, kabili moneni! umwanakashi, kanakashi+ wakwe, nawa pa mwinshi wa ng’anda ninshi na maboko yakwe yali pa mwinshi! 28 E ico amwebele ati: “Ima, natuleya.” Lelo taleyasuka.+ E lyo amubuulile no kumubika pa mpunda kabili aliimine no kuya ku mwakwe.+
29 E lyo aingile mu ng’anda yakwe no kubuula umwele no kwikata kanakashi wakwe no kumuputaula cilundwa cilundwa mu fiputulwa ikumi na fibili (12)+ no kufituma mu fitungu fyonse ifya mu Israele.+ 30 Nomba onse uwamona aleti: “Ica musango yu tacabala acicitika nelyo ukumoneka ukufuma pa bushiku abana ba kwa Israele bafumine mu Egupti ukufika na lelo. Tontonkanyeni pali ici, mupandane amano+ no kulandapo.”


text:
Uzye Ukwelenganya Insi Iliwa wuli Kunkolelo?
Uzye insi yitu . . .
yiliwa iciliconganye?
yili wipila kweneko?
yilizipa?
NGE BAIBOLO AKATI WULI?
“E Leza . . . aliwapyela ivilamba vyonsi muminso yawo kutaliwa imfwa swinya, amalanda, ukulila nanti awulumilanye. Ivintu vikali vyasowa napo vyaya.”—Ukuwumbulika 21:3, 4.
UWUZIMA WUNO UNGAZANA NDIWASUWILA MWE BAIBOLO
Ulikunda incito yino Uliwawomba—Ayizeya 65:21-23.
Kutaliwa indwala nuku yimba ukulikonsinye.—Ayizeya 25:8; 33:24.
Kuliwa ukuyitopwa kwamuyayaya nulupwa niviwuza.—Amalumbo 37:11, 29.
UZYE KWENI TUNGASUWILA VINO BAIBOLO AKALANDA?
Pali imilandu yiwili yino yingaleka tusuwile:
E Leza wawa namaka yakuficilizya vino walaya. Mwe Baibolo e Yehova Leza mutupu awino akakwitwa ukuti “uwamaka Yonsi” amuno amaka yakwe yatawa nimpelelecezya. (Ukuwumbulika 15:3) Acino atanga avilwe ukuficilizya vyo walaya ivyakuti alizifya insi yitu. Baibolo walanda, “kwe Leza kweni cingacitwa.”—Mateyu 19:26.
E Leza akalonda nkani ukuficilizya vino walaya. Ukulanjilizya, e Yehova “akalucila” ukuzyulupula awafwe.—Job 14:14, 15.
E Baibolonye akati umwana we Leza, e Yesu, wapozizye awalwale. Nga acani cino wacitizile wowo? Calinji akulonda kwakwe. (Marko 1:40, 41) E Yesu wakolanyanga imiwele ye Yisi pano wavwilizyanga awayinvi.—Yohani 14:9.
Acino tutanga tuvwilike ukuti E Yehova nu Yesu wakalonda ukutwavwa ukuyitopwa uwumi wamuyayaya!—Amalumbo 72:12-14; 145:16; 2 Peter 3:9.
TELA UYELENGANYE
Uzye Leza aliwomba wuli pakutuyanizya insi?
E Baibolo wasuka iwuzyo lyolyo pe MATEYU 48:17, 18 nu DANIEL 3:16, 17.
Sambililani Navinji
ILYASI ILIZIMA LINO E LEZA AKUTUNENA!
Uzye Leza Walondanga Ukuti Insi Yiwe Wuli?
E Baibolo ikalondolola cino Leza welewulizile insi, impindi yino ukucula kulisila, vino vilicitika munsi kunkolelo na wano waliikala munsi.
ILYASI ILIZIMA LINO E LEZA AKUTUNENA!
Uzye Uwufumu Wakwe Leza Acani?
Uzye weweni Imfumu ya Wufumu wakwe Leza, swinya avyani vino Uwufumu wulicita?


text:
Welini Kuli Yeova
Yeova akazuka akulonda imfwele zyakwe iziponge, nakapya akumwama namwe kwene ukuti muwele kuli aliwe.
Kalata Ukufuma Ukwi Umba Likatungulula
Kalata wii ukufuma ukwi Umba Likatungulula, u wakukomelezya aomvi yakwe Leza aafuma umu cilongano.
CIPUTULWA 1
“Nemo Ndapita Inkulonda Iponge”
Uzye Leza akalola ukuti imfwele ndi yaponga ale casila yapongelela?
CIPUTULWA 2
Masakamika—“Ilingi Tukacuula”
Ndi cakuti mukuvwa uyi pa mulandu wakuti mukufilwa ukuombela sana Yeova wakwe vino mwamuombelanga mpiti, kuli cintu cimwi icingamwazwa.
CIPUTULWA 3
Ukuvwa Uyi—Lyonsi Lino “Umwi Wailizyanya pa Muze”
Visinte vitatu vya muli Baibo vingamwavwa ndi cakuti mukulola ukuti kapepa muzo watamuluvyanya
CIPUTULWA 4
Kuyuvwa Uwa Mulandu—“Mfumizyini Impulupulu Zyane Zyonsi Pyu”
Mungacita uli pakuti mwaya na kampingu musanguluke?
CIPUTULWA 5
Welini Kuli “Kacema Nupya Kacingilila Winu”
Ndi cakuti nkulonda ukuwela kuli yeova, ningambila pi? Uzye amu cilongano yalandola uli?
Mazwi ya Kusyalikizya
Uzye mukatala imwiusyako insita imwi lino cazipanga ukuya capamwi na antu yakwe Yeova?


text:
CIPUTULWA 1
Mwaleenga Leza Pakuti Aamwazwa Ukuya ni Nsansa Umu Cupo
“Pa utandiko Leza wayaumvile umonsi nu mwanaci.”—Mateo 19:4
Yeova * u watwalizye umonsi nu mwanaci akutandikilapo. Baibo ikatunena ukuti waumvile umwanaci wakutandikilapo nu ‘kumuleta uku monsi.’ Adamu wazanzile cuze icakuti avwanga ati: “Wii ifupa ukufuma ku mafupa yane nu munyefu ukufuma ku munyefu wane.” (Utandiko 2:22, 23) Yeova acili akaalonda ukuti aatwalana yaaya ni nsansa.
Lino mwatwalana sile, mungaelenganya ukuti vyonsi vilaya sile ningo. Nomba, icisinka i cakuti, nanti sile iya na mama aatemwana sana, nayo kwene insita zimwi yakaaya ni ntazi. (1 Kolinto 7:28) Umu kabuku kaa, mulazanamo ivyeo ivyaya muli Baibo ivingamwazwa ukuya ni nsansa umu cupo na pa ng’anda ndi cakuti mukuviomvya.—Masamu 19:8-11.
1 MWACINDIKA ICIFULO CINO YEOVA WAMUPEELA
BAIBO IKATI: Umonsi ali mutwe wa lupwa.—Efeso 5:23.
Ndi cakuti mwemwe ya iya, Yeova akaalonda ukuti mwasunga ningo ya mama inu. (1 Petulo 3:7) Leza waumvile umwanaci ukuti aye kaazwa, nupya akaalonda ukuti mwe ya iya mwacindika ya mama inu nu kuyatemwa. (Utandiko 2:18) Mufwile ukutemwa sana ya mama inu nu kuitemelwa mweineco ukukolezya vino yakalonda ukuluta vino mukalonda mweineco.—Efeso 5:25-29.
Ndi cakuti mwatwalwa, Yeova akaalonda ukuti mwacindika sana ya winu nu kuyaavwa ukuti yaomba ningo. (1 Kolinto 11:3; Efeso 5:33) Mwayavwa ukuti vino yapingulapo ukuti mucite, vyaomba ningo, nupya mwombela pamwi nayo. (Kolose 3:18) Ndi cakuti mukucita vivyo, yawinu yalamutemwa sana nupya mulaazanzya Yeova.—1 Petulo 3:1-6.
VINO MUNGACITA AEVI:
Mwauzya yawinu iyamuneena vino mungacita pakuti muye iya nanti umuci musuma. Mwasumbako sana mano lino yatandika ukumunena vino mungacita, nupya ndi pali pano mufwile ukuzifya, mwaezya na maka ukuombelapo
Mwaya ateekele. Cilaseenda insita pakuti mwensi mweili muce musambilile ivya kuzanzyanya
2 MWASAKAMALANA SANA
BAIBO IKATI: Mulinzile ukusumba mano ku vintu ivingaziipila yawinu. (Filipi 2:3, 4) Mwalanga ukuti mwatemwa sana yawinu muli vino mukuyacitila, nupya mwaiusya ukuti Yeova akaalonda aomvi yakwe ‘yaateeka imyenzo.’ (2 Timoti 2:24) Umuntu “akacincila ukuvwanga, ivivwangwa vyakwe vikatota wa mupeni. Lelo amazwi ya muntu wa mano yali wa mulembo ku antu avule.” Fwandi mwasoolola ningo amazwi. (Mapinda 12:18) Umupasi wakwe Leza ulaamwavwa ukuya ni cikuuku nu kutemwa lino mukuvwanga.—Galatiya 5:22, 23; Kolose 4:6.
VINO MUNGACITA AEVI:
Mwapepa kuli Leza pakuti mwaya ateekele, nupya mwaipekanya ukukutika lino mutatala mwatandika ukulanzyanya na yawinu pa vintu vimwi ivyati-vitala sana
Mwatala mwelenganya pali vino mukulonda ukulanda na vino mungavwanga ningo
3 MWAUVWANA
BAIBO IKATI: Ndi mwatwalana, ala mwaya “umwili onga” na wino mwatwalana nawe. (Mateo 19:5) Nomba kwene ala mucili antu yaili nupya mungaelenganya ivipusane. Fwandi mufwile ukusambilila ukuvwana umu myelenganyizizye na muli vino mukayuvwa. (Filipi 2:2) Cacindama sana ukuombela pamwi lino mukupingula pali vimwi. Baibo ikati: “Kupandwa mano u kukalenga ukuti mapange yacitike.” (Mapinda 20:18, NW) Mwaleka Baibo iyamutungulula lino mukupingula pa vintu ivicindame.—Mapinda 8:32, 33.
VINO MUNGACITA AEVI:
Mwanena yawinu vino mukuyuvwa, asi kupeleela sile apa vyeo vitupu
Mwauzyako yawinu lino mutatala mwapingulapo ukucita vimwi
^ par. 4 Yeova ali zina lyakwe Leza ilyaya muli Baibo.


text:
Bushe Lesa Maka fye, te Muntu
Icasuko ca mu Baibolo
Lesa e wakwata sana amaka pano isonde na ku muulu. Baibolo ilanda pa fyo apangile intanda ishingi sana ati: “
Lolesheni mu muulu no kumona. Nani uwalengele intanda ishi? Ni uyo uutungulula ibumba lya shiko mu mpendwa, shonse [Lesa] alashiita amashina. Pa mulandu wa kufula kwa bukose bwakwe, kabili aba na maka ayengi, tapabulila nangu lumo.”—Esaya 40:25, 26.
Lelo Lesa te maka fye. Baibolo itila muntu uwakwata ukutemwa kabili uwapata ifibi. (Amalumbo 11:5; Yohane 3:16) Ilanda no kuti ifyo abantu bacita filalenga akalipa nelyo asekelela.—Amalumbo 78:40, 41.
Ishibilenipo na Fimbi
IMBILA NSUMA UKUFUMA KULI LESA!
Bushe Lesa Mwamwishiba Shani?
Bushe Lesa alikwata ishina kabili bushe alatusakamana?


text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Esaya 43:1-28
43 Nomba Yehova, Kalenga obe,+ we Yakobo, kabili Kabumba obe,+ we Israele, atila: “Witiina, pantu nalikulubula.+ Nalikwita mwi shina lyobe.+ Uli wandi.+2 Nga wapita mu menshi,+ nkaba na iwe;+ kabili nga wapita mu mimana, tawakebile.+ Nga wapita mu mulilo, tawakapye, nangu ulubingu talwakakubabule.+3 Pantu nine Yehova Lesa obe, Uwa Mushilo uwa kwa Israele Umupusushi obe.+ Nimpeela Egupti ukuba icilubula cobe,+ Etiopia+ na Seba ukucila ukupeela iwe.4 Apo walicindama mu menso yandi,+ umoneka uwacindikwa, kabili ine nalikutemwa.+ Kabili nkapeela abantu bambi ukucila ukupeela iwe, ne nko ukucila umweo obe.+5 “Witiina, pantu ndi na iwe.+ Ukufuma ku kabanga, nkaleta ulubuto lobe, kabili ukufuma ku masamba nkakulonganika.+6 Nkasosa ku kapinda ka ku kuso,+ nkatila, ‘Leta!’ na ku kapinda ka ku kulyo, nkatila, ‘Witana. Leta abana bandi abaume ukufuma ukutali, na bana bandi abanakashi ukufuma ku mpela she sonde,+7 onse uwitwa ishina lyandi+ kabili uo nabumbile ukuti ncindikwe,+ uo nalengele, cine cine, uo napangile.’+8 “Leteni abantu abapofula nangu ca kuti balikwata amenso, kabili bankomamatwi nangu ca kuti balikwata amatwi.+9 Lekeni inko shonse shilonganikwe pamo pa ncende imo, ne nko ishingi shikolonganikwe pamo.+ Nani pali bena uwingalondolola ici?+ Nelyo bushe kuti batulenga ukumfwa ifya ntanshi?+ Lekeni balete inte shabo,+ isha kushinina ukuti balungami, nangu lekeni bomfwe no kutila, ‘Ca cine!’”+10 “Imwe mli nte shandi,”+ e fyo Yehova asosa, “ababomfi bandi abo nasala,+ pa kuti munjishibe+ no kuntetekela,+ no kuti mumfwikishe ukuti naba fye cimo cine.+ Pa ntanshi yandi takwali Lesa uwabumbilwe,+ kabili pa numa yandi takwali umbi.+11 Ine, nine Yehova,+ kabili takwaba umupusushi umbi.”+12 “Ine nalilondolwele no kupususha no kulenga cumfwike,+ ilyo takwali lesa umbi pali imwe.+ Kanshi muli nte shandi,”+ e fyo Yehova asosa, “na ine ndi Lesa.+13 Kabili, inshita yonse naba fye cimo cine;+ kabili takuli uwingapususha ukufuma mu kuboko kwandi.+ Nkacitapo fimo,+ kabili nani uwingabwesha ukuboko kwandi?”+14 Yehova, Umulubushi wenu,+ Uwa Mushilo uwa kwa Israele,+ atila: “Pa mulandu wenu nkabatuma ku Babiloni no kulenga imipindo ya fifungo ukwisa pa nshi,+ kabili nkawisha abena Kaldi mu mato na bo bakalila imisowa.+15 Nine Yehova Uwa Mushilo+ wenu, Kalenga wa kwa Israele,+ Imfumu yenu.”+16 Yehova, uupanga inshila pali bemba no musebo mu menshi ayengi,+17 uuleta iceleta lya nkondo na kabalwe, ibumba lya bashilika na ba maka pa nshita imo ine, atila:+ “Bakasendama.+ Tabakeme.+ Bakaloba.+ Bakashima nge ciku.”+18 “Mwi-ibukisha ifya pa kubala, kabili mwitontokanya pa fya kale.19 Moneni! Ndecita icintu icipya.+ Kabili cili no kumoneka. Bushe imwe tamwakacishibe?+ Cine cine, nkapanga inshila mu matololo,+ na mu fiswebebe nkapishamo imimana.+20 Ifiswango fya mu mpanga fikancindika,+ bamumbwe na bamwakatala;+ pantu nkapeela amenshi mu matololo, imimana mu fiswebebe,+ pa kuti abantu bandi, abasalwa bandi,+ bakanwe,21 abantu abo naibumbiile, ukuti balenumbanya.+22 “Lelo tawalilila kuli ine, we Yakobo,+ pantu wantendwa, we Israele.+23 Tawandetela impaanga sha malambo yobe aya koca, kabili tawancindikila ku malambo yobe.+ Nshakupatikisha ukundetela ifya bupe, nangu kukutendusha ku fyanunkila.+24 Tawabomfya indalama shobe ukunshitila ifyanunkila;+ kabili tawansekesha ku mafuta ya malambo yobe.+ Wampatikisha ukubomba pa mulandu wa membu shobe; walintendusha ku filubo fyobe.+25 “Ine, nine ndefuuta+ ifilubo+ fyobe pa mulandu wandi,+ ne membu shobe nshakashiibukishe.+26 Njibukishako; natupingushanye;+ ulondolole pa kuti cishibikwe ukuti ni we ulungike.+27 Wiso, uwa ntanshi, nabembuka,+ na ba ku kulandilako nabalufyanya kuli ine.+28 E ico nkakowesha bacilolo ba pa ncende ya mushilo, kabili nkaleka Yakobo bakamwipaye na Israele nkaleka bakamutuke.+


text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Mika 5:1-15
5 “Pali nomba uleitetaula we mwine,+ we musumba uwaingililwa; pantu umulwani natushinga.+ Ku nkonto e ko bakomina pe saya kapingula wa kwa Israele.+2 “Na iwe, we Betelehemu Efrata,+ we wacepesha ica kutila tawingalinga no kupendelwa pa misumba ya mu Yuda,+ muli iwe+ e mukafuma uukaba kateka muli Israele,+ uo intulo yakwe ya ku kale, ku nshita sha muyayaya.+3 “E ico akabapoosa+ ukufikila ilyo uulepaapa akapaapa.+ Na bamunyina abashalako bakabwelela ku bana ba kwa Israele.4 “Kabili akeminina no kucema ku maka ya kwa Yehova,+ mu kupuulama kwe shina lya kwa Yehova Lesa wakwe.+ Na bo bakekala,+ pantu nomba akaba umukalamba ukufika na ku mpela sha pano isonde.+5 Kabili ena akaba e mutende.+ Lelo umwina Asiria, ilyo akesa mu calo cesu kabili ilyo akanyanta mu mpungu shesu isha kwikalamo,+ e lyo na ifwe tukamwimisha bakacema aba kumulwisha cinelubali (7), tukamwimisha bacilolo mu bantunse cinekonsekonse (8).6 Na bo bakacema icalo ca Asiria ku lupanga+ ne calo ca kwa Nimrode+ mu miinshi ya ciko. Kabili akatulubula ku mwina Asiria,+ ilyo akesa mu calo cesu kabili ilyo akanyanta mu mupaka wesu.7 “Na bashalapo aba kwa Yakobo+ bakaba mu kati ka bantu abengi ngo mume ukufuma kuli Yehova,+ nge mfula iikalamba pa fimenwa,+ ifishisuubila umuntu nelyo ukulolela abana ba bantunse.+8 Na bashalapo ba kwa Yakobo bakaba mu kati ka nko, mu kati ka bantu abengi, nge nkalamo mu kati ka nama sha mu mutengo, ngo musepela wa nkalamo mu kati ka mikuni ya mpaanga, uwa kuti nga wapita, unyantaula no kusantaula tupimfya tupimfya;+ kabili tapali na wa kupususha.9 Ukuboko kobe kukasumbulwa pa muulu wa balwani bobe,+ na balwani bobe bonse bakepaiwa.”+10 “Nomba mu bushiku bulya,” e fyasosa Yehova, “nkalofya bakabalwe bobe mu kati kobe no konaula amaceleta yobe.+11 Kabili nkonaula imisumba ya mu calo cobe no kubongolola amalinga yobe.+12 Nkonaula ne fya buloshi ifyaba mu minwe yobe, kabili tawakabe na ba finjelengwe.+13 Nkonaula ne fimpashanya fyobe ifyabaswa ne fyaimikwa fyobe mu kati kobe, na iwe tawakakontamine kabili icapangwa ne minwe yobe.+14 Nkanukula ne fyaimikwa+ fyobe ifya fimuti mu kati kobe no konaula imisumba yobe.15 Kabili mu bukali na mu cipyu e mo nkakandila inko ishishumfwa.”+


text:
CIIYO 10
Inga Mwashiba Buyani Bupailishi bwa Lushinisho?
1. Sa kulibo bupailishi bwa lushinisho bomwi?
Yesu wakeisha bashikwiya bakwe bupailishi bomwi, bupailishi bwa lushinisho. Buli anga ni nshila itola ku buumi butamaani. Yesu wakaamba ayi: “Bantu baikonkela mbaniini.” (Mateyo 7:14) Lesa ulasumina bupailishi bukonkela shiswa mu Maswi akwe Baibo. Boonse balambila mu lushinisho balashoma lushomo lomwi.—Amubelenge Joni 4:23, 24; 14:6; Bene Efeso 4:4, 5.
2. Nshiinshi Yesu nshakaamba pa Bene Klistu babubeshi?
Yesu wakacenjesha ayi balaluki babeshi balakubisha buKlistu. Balalibonesha anga mbene Klistu balushinisho. Macalici abo alaboneka anga nga buKlistu. Ono bantu bamushobo uyo inga mwabashiba ayi teshi bene Klistu bancinencine. Ino inga mwabashiba buyani? Bupailishi bwa lushinisho bweenkabo mbobucite bene Klistu bancinencine bashibikwa kwiinda mu mibo yabo a nshobacita.—Amubelenge Mateyo 7:13-23.
3. Ino inga mwabashiba buyani bapaila mu lushinisho?
Amubone sha kushibilaako shosanwe:
Bapaila mu lushinisho balalemeka Baibo ayi nga Maswi akwe Lesa. Baleelesha cankusu kucita shintu kweelana amilawo icanika mu Baibo. Aboobo bupailishi bwa lushinisho bulishiyene a bupailishi bukonkela milawo ya bantu. (Mateyo 15:7-9) Bapaila mu lushinisho balacita nshobeisha bantu bamwi kucita.—Amubelenge Joni 17:17; 2 Timoti 3:16, 17.
Bashikwiiya bakwe Yesu balushinisho balalemeka liina lyakwe Lesa—Yehova. Yesu wakalemeka liina lyakwe Lesa kwiinda mu kwiisha bantu. Wakacafwa bantu kushiba Lesa alimwi wakabeisha kunopaila ayi liina lyakwe Lesa lilemekwe. (Mateyo 6:9) Sa nkomukalila, mbuli bupailishi bwiisha bantu liina lyakwe Lesa?—Amubelenge Joni 17:26; Bene Loma 10:13, 14.
Bene Klistu balushinisho balashimikila pa Bweene bwakwe Lesa. Lesa wakatuma Yesu mu kushimikila makani abotu a Bweene. Bweene bwakwe Lesa bwenkabo mbweshi bukamane mapenshi. Yesu wakatolelela kwaamba pa Bweene kushikila ndyaakafwa. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) Wakaamba ayi bashikwiiya bakwe balaakunoshimikila pa Bweene. Na muntu wesa mu kwaamba kuli ndimwe pa Bweene bwakwe Lesa, ino inga mwayeeya ayi ngwa mu bupailishi buli?—Amubelenge Mateyo 24:14.
Bashikwiiya bakwe Yesu tabeshi ba mu cishi cino cibiibi. Inga mwabashiba mukwiinga tabalibiki mu mapolitiki nabi shimwi sha kupikishanya mu cishi. (Joni 17:16; 18:36) Alimwi tabaciti milawo ibiibi ya mu cishi.—Amubelenge Jemusi 4:4.
Bene Klistu balushinisho balasunana abuumbi. Kwiinda mu Maswi akwe Lesa, baleeya kulemeka bantu bamishobo yoonse. Nacibi ayi bupailishi bwa bubeshi bulacafwilisha maningi nkondo, bapaila mulushinisho balo tabaciti boobo. (Mika 4:1-3) Sombi bene Klistu balushinisho balo balasebensesha ciindi cabo a nshobacite kucafwilisha a kuyuminisha bamwi.—Amubelenge Joni 13:34, 35; 1 Joni 4:20.
4. Sa mwabushiba bupailishi bwa lushinisho?
Mbuli bupailishi bwiisha shiswa mu Maswi akwe Lesa, bulemeka liina lyakwe Lesa, a kushimikila ayi Bweene bwakwe Lesa bweenkabo mbweshi bukamane mapenshi? Mbuli bupailishi butondesha lusuno a kutacafwilisha nkondo? Ino mutoyeeya ayi mbaani?—Amubelenge 1 Joni 3:10-12.


text:
Ciiyo 4
Inga Yesu Kilisitu Niyani?
1. Inga buyumi bwa Yesu bwalatatika aconi?
Kushiyanako nemuntu uliyense, Yesu walikubako kwilu kali muntu wamushimu katana asemwa pacishi capanshi. (Yohane 8:23) Yesu nimutanshi kulengwa ne Lesa, kayi walanyamfwilisha kulenga bintu byonse. Endiye enka owa walalengwa ne Yehova mwine, emulandu wakendi welela kukwiwa eti Mwana wa Lesa ‘wasemwa enka owa.’ (Yohane 1:14) Yesu walikuba Shikwambililako Lesa, emulandu wakendi ukute kukwiwa eti “Liswi.”—Belengani Miyambo 8:22, 23, 30; Akolose 1:15, 16.
2. Nimulandu wacani Yesu walesa pacishi capanshi?
Lesa walatuma Mwanendi pacishi capanshi kupitila mukulongesha buyumi bwakendi kufuma kwilu nekububika mulibunda lyamoye mu Yuda walina lya Maliya. Emulandu wakendi Yesu liyawa baishi babuntu pacishi capanshi. (Luka 1:30-35) Yesu walesa pacishi capanshi kwamba eti (1) ayishe cancine-ncine pali Lesa, (2) atuleshe ncetwela kumunyumfwila Lesa nakukaba eti katuli mumapensho, kayi ne (3) kutufwila kwamba eti “atulubule.”—Belengani Mateyu 20:28.
3. Nimulandu wacani tulayandikinga cilubulo?
Cilubulo nicintu cikute kulipiliwa kwamba eti muntu ukute mulandu walufu asunguluke. (Ekisodo 21:29, 30) Lesa liyawa kulenga bantu eti kabacekula nekufwa. Nimulandu wacani ncetulaambilinga ico? Lesa walaambila muntu wakutanguna, Adamu, eti ito akense ico Baibolo nceikute kwamba eti “bucimo,” nakafwe. Uku ekwamba eti Adamu nalabula kucimwa, nalabula kufwa. (Genesis 2:16, 17; 5:5) Kwelana nenceikute kwamba Baibolo, lufu ‘lwalesa’ pacishi capanshi kupitila muli Adamu. Adamu walayambukisha bantu bonse bucimo nelufu. Tulayandikinga cilubulo kwamba eti tusungululwe kumulandu walufu ngotukute uyo ngwalatuyambukisha Adamu.—Belengani Aroma 5:12; 6:23.
Inga niyani wali kwelela kutulipilila cilubulo ici, kutusungulula kulufu? Twafwa, tukute kulilipilila macimo etu twenka owa. Kuliyawa muntu uliyense wela kucikonsha kulipilila macimo abanendi, pakwinga bantu bonse nkabalulama.—Belengani Masalimo 49:7-9.
4. Inga Yesu walafwila cani?
Kushiyana nebantu, Yesu walikuba walulama. Emulandu wakendi liyawa kuyandika kufwila macimo akendi—nkali kukute macimo ali onse sobwe. Koma walafwila macimo abantu. Lesa walalesha luyando munshila inene kupitila mukutuma Mwanendi kwisa kutufwila. Yesu neyo walalesha luyando kuli njafwe kupitila mukunyumfwila baishi kayi nekwisa kutufwila.—Belengani Yohane 3:16; Aroma 5:18, 19.
5. Inga nicani ncalainshinga Yesu lino?
Mpwali kuba pacishi capanshi, Yesu walasengula balwashi, walapundusha bafu, kayi nekunyamfwilisha bantu balikuba mumapensho. Pakwinsa cisa, walalesha nceti akainse kuntangu kubantu bakute kunyumfwila Lesa. (Mateyu 15:30, 31; Yohane 5:28) Yesu mpwalafwa, Lesa walamupundusha nekumupa buyumi bwamushimu. (1 Petulo 3:18) Kufuma apo, walapembela kucikasa ca Lesa cacilyo kushikila mpwalamupa ngofu sha Bwami eti akalele pacishi conse capanshi. (Aheberi 10:12, 13) Lino Yesu ni Mwami lalelenga kwilu, kayi beshikwiya bakendi balaambilinga bantu makani aina pacishi conse.—Belengani Danieli 7:13, 14; Mateyu 24:14.
Lino-lino, Yesu nakasebenseshe ngofu shakendi sha Bwami kupwisha mapensho onse kayi nekufunyapo bantu bakute kwaleta mapensho aya. Bantu bonse bakute lushomo muli Yesu kupitila mukumunyumfwila, nibakaikale nebuyumi butapu mupaladaiso pacishi capanshi.—Belengani Masalimo 37:9-11.


text:
BWIPUZHO 3
Ñanyi wanembele Baibolo?
“Mosesa wanembele byambo byonse byaambile Yehoba.”
“Danyela byo alaajile pa mwanya walotele kiloto ne kumona bimwesho. Kepo anembele kiloto; watongawilemo bintu byonse byo amwene.”
“Byo mwatambwile mambo a Lesa, o mwaumvwine kwi atweba, kechi mwiatambwile nobe byambo bya bantu ne, poso byonka byo aji kine mambo a Lesa.”
“Binembelo byonse byanembelwe na lutangijilo lwa mupashi wa Lesa kabiji bikwasha bantu pa kwibafunjisha.”
“Bungauzhi kechi bwaishileko na kyaswa muchima wa muntu ne, bino bantu baambilenga byafumine kwi Lesa byo bebatangijile ku mupashi wazhila.”


text:
Download/ダウンロード Kinou no Watashi, Ashita no Watashi (きのうのわたし,あしたのわたし)
Kinou no Watashi, Ashita no Watashi (きのうのわたし,あしたのわたし) Associated Names
Kinou no Watashi, Ashita no Watashi (きのうのわたし,あしたのわたし) Description
Tags: Kinou no Watashi, Ashita no Watashi (きのうのわたし,あしたのわたし)raw zip, きのうのわたし,あしたのわたし ダウンロード,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi raw zip,きのうのわたし,あしたのわたし raw raw,きのうのわたし,あしたのわたし torrent zip,?? zip,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi raw scan,きのうのわたし,あしたのわたし raw .rar,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi raw .zip download,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi raw share,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi mediafire,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi rapidshare,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi Rapidgator,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi Lumfile,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi Luckyshare,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi Turbobit,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi Ryushare,Kinou no Watashi, Ashita no Watashi Extabit, raw zip
(Visited 260 times, 1 visits today)
More Raw Zip


text:
Bushe Ifipendo Fya mu Baibolo Fyalola Mwi? Bushe Baibolo yalisuminisha ukubukila ku fipendo
Icasuko ca mu Baibolo
Ifipendo fyaba mu Baibolo limo fipilibula filya fine fye fyalembwa, lelo limo fiba fye fishibilo. Icilelandwapo e cilanga nga ca kuti icipendo cishibilo fye. Moneni amanambala yamo ayaba mu Baibolo ayaba fishibilo fye:
1 Imininako ukwikatana. Ku ca kumwenako, Yesu apepele kuli Lesa ukuti “bonse babe umo, ifyo imwe Tata mwaba muli ine, na ine naba muli imwe.”
—Yohane 17:21; Mateo 19:6.
2 Pa cilye ca milandu inte shibili shalepeela ubushinino pa kulanga ukuti umulandu balelandapo wa cine. (Amalango 17:6) Na pa kulanga ukuti icimonwa ca cine kabili cikacitika balecibwekeshapo imiku ibili. Ku ca kumwenako, ilyo Yosefe alondolwele umwalolele iciloto calotele Farao wa ku Egupti, atile: “Apo iciloto cabwekeshiwepo imiku ibili kuli Farao, cilolele mu kuti ici cintu nacipampamikwa na Lesa wa cine.” (Ukutendeka 41:32) Mu busesemo, “insengo shibili” kuti shaimininako ubufumu ubwa bakateka babili nga fintu kasesema Daniele bamwebele pa bufumu bwa Madai na Persia.
—Daniele 8: 20, 21; Ukusokolola 13:11.
3 Nga filya fine inte shitatu shalingile ukupeela ubunte pa kuti icine cishibikwe, ukubwekeshapo imiku itatu kulanga ukuti icilelandwapo ca cine.
—Esekiele 21:27; Imilimo 10: 9- 16; Ukusokolola 4:8; 8: 13.
4 Iyi inambala kuti yalanga ukuti icilelandwapo cintu conse fye nga filya amashiwi ya kuti “amakoona yane aye sonde” yapilibula.
—Ukusokolola 7:1; 21:16; Esaya 11:12.
6 Apo pali ici icipendo pabulila cimo pa kukumanisha icipendo ca 7 iciimininako ukupwililika, ninshi 6 kuti yaimininako ifintu ifishapwililika, ifyo Lesa ashatemwa kabili kuti yabomfiwa na pa kulanda pa fikumine abalwani ba kwa Lesa.
—1 Imilandu 20:6; Daniele 3:1; Ukusokolola 13:18.
7 Ilingi 7 imininako ifintu ifyapwililika. Ku ca kumwenako, Lesa aebele abena Israele ukushinguluka umusumba wa Yeriko pa nshiku 7 ishakonkana, e lyo pa bushiku bwalenga 7 abebele ukushinguluka imiku 7. (Yoshua 6:15) Muli Baibolo mwaliba ifya kumwenako na fimbi umo balanda pa namba ya 7. (Ubwina Lebi 4:6; 25:8; 26:18; Amalumbo 119:164; Ukusokolola 1:20; 13:1; 17:10) Ilyo Yesu aebele Petro ukulaelela bamunyina, atile, “Nshilekweba nati, imiku 7, lelo imiku 77.” Filya Yesu ashapeelele fye pa kulanda ati imiku 7, lelo atila imiku 77, capilibwile ukuti Petro alingile ukutwalilila fye ukwelela.
—Mateo 18: 21, 22.
10 Ipilibula ifintu fyonse pamo.
—Ukufuma 34:28; Luka 19:13; Ukusokolola 2:10.
12 Ilingi ipilibula ukupwililika kwa fintu ifyakuma ukufwaya kwa kwa Lesa. Ku ca kumwenako, mu cimonwa ca fya mu muulu ico umutumwa Yohane amwene, mwali no musumba uwakwete “amabwe aya mufula 12, na pali aya mabwe pali amashina 12 aya batumwa.” (Ukusokolola 21:14; Ukutendeka 49:28) Kabili ukufusha iyi mpendwa, nako kuti kwapilibula icintu cimo cine.
—Ukusokolola 4:4; 7: 4-8.
40 Ilingi iyi nambala baibomfya pa kulanda pa bupingushi bwa kwa Lesa nelyo pa nshita asalapwile abantu.
—Ukutendeka 7:4; Esekiele 29: 11, 12.
Ukwishiba ifintu ukubomfya ifipendo
Ukwishiba ifipendo fya mu Baibolo ifimininako fimo, kwalipusana no kubomfya ifipendo ku kubuka. Ku ca kumwenako, amabumba ya baYuda baliceceta sana ifyalembwa mu malembo ya ciHebere ukubomfya inshila ya kubukila ku fipendo. Uku nako kubuka uko Lesa apata.


text:
AMEKALILO ABUKLISTU NE KUTULISHA KWESU-AKABUUKU KA KUSAMBILILAMO July 2016
Ifi Tungalabila
Ifyakutofwako pa kupeela abantu Akatambo ka Wakulama ne kabuuku ka Icebo Iciweme Ukufuma Kuli BaLesa! Ukupyungisha ifi tungalabila, lembeni fimbi ifi mungalabila pakutulisha.
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
Lemyeni BaYawe, Abomfwa Amatembelo
Nindo cicindamine ukutembelelapo pali fyefyo mulaile baYawe? Ili mulukutembela mungalangisha shani ati mulicetekele baYawe? (Amasamo 61-
AMEKALILO ABUKLISTU
Ukupufyako Amekalilo Esu Kulatulengesha Ukulemya BaLesa
Kani ukupufyako amekalilo enu kungamulengesheni ukucite’ndo? Kani mungatenteka shani amekalilo abaYesu?
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
Abantu ba BaYawe Bali ne Munkonsha ku Kupempela kwa Cine
Findo tungasambililako kuli fyefyo Dafidi aali ne munkonsha? Kani umunkonsha ulatulengesha ukucite’ndo? (Amasamo 69-72)
AMEKALILO ABUKLISTU
Kani Mungeshako pa Mwaka Umo?
Amashuko aakuti bwingi alukupembelela babo abangalitemenwa ukupyungako.
AMEKALILO BAKLISTU
Ukwanshika Ifya Kupyunga Bupainiya bwa Mpindi Shonse
Mungakankamana ukubona ati abali bonse kanshi bangapyungako bupainiya bwa mpindi shonse ukubikako abakatashiwa ne batabakwatishepo amakosa.
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
Mulukwalakanya pa Milimo ya BaYawe
Kani imilimo ya baLesa ilisankenemo indo? Kabili tungabwenamo shani mu kwalakanya pa milimo yabo? (Amasamo 74-78)
IFICINDEME IFI TUSAMBILILA MU MASHIWI ABALESA
Kani Nibani Mucindamikile Makosa
Uwalembele Amasamo 83 aalilangishe ati baYawe emuntu acindamikile makosa mu mweo wakwe. Tungalangisha shani ati na fwebo tulicindamikile makosa baYawe?


text:
యొక్క వెబ్సైట్ రివ్యూ ishibi.pref.ishikawa.jp (తెరిచి)
లేదా మీ వెబ్ సైట్ లో ఒక బ్యానర్ ప్రదేశం
వెబ్సైట్ రివ్యూ ఇక్కడ మీ అభిప్రాయం వ్యక్తీకరించవచ్చు
Please enable JavaScript to view the
comments powered by Disqus.
మెటా సమాచారం Title వెబ్సైట్ మూల్యాంకనం, చూడు, విమర్శలు మరియు సలహాలను
డొమైన్ IP 202.213.110.4
సంస్థ
ISP
డొమైన్ సమాచారం డొమైన్ నగర Japan - JP , JPN ప్రాంతం: 42 , Toyama సిటీ: Uozu పోస్టల్ కోడ్: 933-0331 స్వేచ్ఛకు అవకాశము: 36.8
, లాంగిట్యూడ్: 137.4 మెట్రో కోడ్: ఏరియా కోడ్:
మాప్ లో డొమైన్ నగర:
వెబ్సైట్ ఆర్కైవ్ ఈ వెబ్సైట్ గతంలో చూసారు ఎలా చూడండి సైట్ యొక్క ఆర్కైవ్ కలవండి
DMOZ వర్గం
ఓపెన్ డైరెక్టరీ ప్రాజెక్ట్ కలవండి - మనుషులు సవరించిన డైరెక్టరీ
బేధాలు
చూపు బేధాలు
దాచు బేధాలు
ushibi.pref.ishikawa.jp jshibi.pref.ishikawa.jp kshibi.pref.ishikawa.jp oshibi.pref.ishikawa.jp 9shibi.pref.ishikawa.jp 8shibi.pref.ishikawa.jp iahibi.pref.ishikawa.jp izhibi.pref.ishikawa.jp ixhibi.pref.ishikawa.jp idhibi.pref.ishikawa.jp iehibi.pref.ishikawa.jp iwhibi.pref.ishikawa.jp isgibi.pref.ishikawa.jp isbibi.pref.ishikawa.jp isnibi.pref.ishikawa.jp isjibi.pref.ishikawa.jp isuibi.pref.ishikawa.jp isyibi.pref.ishikawa.jp ishubi.pref.ishikawa.jp ishjbi.pref.ishikawa.jp ishkbi.pref.ishikawa.jp ishobi.pref.ishikawa.jp ish9bi.pref.ishikawa.jp ish8bi.pref.ishikawa.jp ishivi.pref.ishikawa.jp ishini.pref.ishikawa.jp ishihi.pref.ishikawa.jp ishigi.pref.ishikawa.jp ishibu.pref.ishikawa.jp ishibj.pref.ishikawa.jp ishibk.pref.ishikawa.jp ishibo.pref.ishikawa.jp ishib9.pref.ishikawa.jp ishib8.pref.ishikawa.jp ishibi.oref.ishikawa.jp ishibi.lref.ishikawa.jp ishibi.-ref.ishikawa.jp ishibi.0ref.ishikawa.jp ishibi.peef.ishikawa.jp ishibi.pdef.ishikawa.jp ishibi.pfef.ishikawa.jp ishibi.ptef.ishikawa.jp ishibi.p5ef.ishikawa.jp ishibi.p4ef.ishikawa.jp ishibi.prwf.ishikawa.jp ishibi.prsf.ishikawa.jp ishibi.prdf.ishikawa.jp ishibi.prrf.ishikawa.jp ishibi.pr4f.ishikawa.jp ishibi.pr3f.ishikawa.jp ishibi.pred.ishikawa.jp ishibi.prec.ishikawa.jp ishibi.prev.ishikawa.jp ishibi.preg.ishikawa.jp ishibi.pret.ishikawa.jp ishibi.prer.ishikawa.jp ishibi.pref.ushikawa.jp ishibi.pref.jshikawa.jp ishibi.pref.kshikawa.jp ishibi.pref.oshikawa.jp ishibi.pref.9shikawa.jp ishibi.pref.8shikawa.jp ishibi.pref.iahikawa.jp ishibi.pref.izhikawa.jp ishibi.pref.ixhikawa.jp ishibi.pref.idhikawa.jp ishibi.pref.iehikawa.jp ishibi.pref.iwhikawa.jp ishibi.pref.isgikawa.jp ishibi.pref.isbikawa.jp ishibi.pref.isnikawa.jp ishibi.pref.isjikawa.jp ishibi.pref.isuikawa.jp ishibi.pref.isyikawa.jp ishibi.pref.ishukawa.jp ishibi.pref.ishjkawa.jp ishibi.pref.ishkkawa.jp ishibi.pref.ishokawa.jp ishibi.pref.ish9kawa.jp ishibi.pref.ish8kawa.jp ishibi.pref.ishijawa.jp ishibi.pref.ishimawa.jp ishibi.pref.ishilawa.jp ishibi.pref.ishioawa.jp ishibi.pref.ishiiawa.jp ishibi.pref.ishikzwa.jp ishibi.pref.ishikswa.jp ishibi.pref.ishikwwa.jp ishibi.pref.ishikqwa.jp ishibi.pref.ishikaqa.jp ishibi.pref.ishikaaa.jp ishibi.pref.ishikasa.jp ishibi.pref.ishikaea.jp ishibi.pref.ishika3a.jp ishibi.pref.ishika2a.jp ishibi.pref.ishikawz.jp ishibi.pref.ishikaws.jp ishibi.pref.ishikaww.jp ishibi.pref.ishikawq.jp ishibi.pref.ishikawa.hp ishibi.pref.ishikawa.np ishibi.pref.ishikawa.mp ishibi.pref.ishikawa.kp ishibi.pref.ishikawa.ip ishibi.pref.ishikawa.up ishibi.pref.ishikawa.jo ishibi.pref.ishikawa.jl ishibi.pref.ishikawa.j- ishibi.pref.ishikawa.j0 shibi.pref.ishikawa.jp ihibi.pref.ishikawa.jp isibi.pref.ishikawa.jp ishbi.pref.ishikawa.jp ishii.pref.ishikawa.jp ishib.pref.ishikawa.jp ishibipref.ishikawa.jp ishibi.ref.ishikawa.jp ishibi.pef.ishikawa.jp ishibi.prf.ishikawa.jp ishibi.pre.ishikawa.jp ishibi.prefishikawa.jp ishibi.pref.shikawa.jp ishibi.pref.ihikawa.jp ishibi.pref.isikawa.jp ishibi.pref.ishkawa.jp ishibi.pref.ishiawa.jp ishibi.pref.ishikwa.jp ishibi.pref.ishikaa.jp ishibi.pref.ishikaw.jp ishibi.pref.ishikawajp ishibi.pref.ishikawa.p ishibi.pref.ishikawa.j sihibi.pref.ishikawa.jp ihsibi.pref.ishikawa.jp isihbi.pref.ishikawa.jp ishbii.pref.ishikawa.jp ishiib.pref.ishikawa.jp ishib.ipref.ishikawa.jp ishibip.ref.ishikawa.jp ishibi.rpef.ishikawa.jp ishibi.perf.ishikawa.jp ishibi.prfe.ishikawa.jp ishibi.pre.fishikawa.jp ishibi.prefi.shikawa.jp ishibi.pref.sihikawa.jp ishibi.pref.ihsikawa.jp ishibi.pref.isihkawa.jp ishibi.pref.ishkiawa.jp ishibi.pref.ishiakwa.jp ishibi.pref.ishikwaa.jp ishibi.pref.ishikaaw.jp ishibi.pref.ishikaw.ajp ishibi.pref.ishikawaj.p ishibi.pref.ishikawa.pj iishibi.pref.ishikawa.jp isshibi.pref.ishikawa.jp ishhibi.pref.ishikawa.jp ishiibi.pref.ishikawa.jp ishibbi.pref.ishikawa.jp ishibii.pref.ishikawa.jp ishibi..pref.ishikawa.jp ishibi.ppref.ishikawa.jp ishibi.prref.ishikawa.jp ishibi.preef.ishikawa.jp ishibi.preff.ishikawa.jp ishibi.pref..ishikawa.jp ishibi.pref.iishikawa.jp ishibi.pref.isshikawa.jp ishibi.pref.ishhikawa.jp ishibi.pref.ishiikawa.jp ishibi.pref.ishikkawa.jp ishibi.pref.ishikaawa.jp ishibi.pref.ishikawwa.jp ishibi.pref.ishikawaa.jp ishibi.pref.ishikawa..jp ishibi.pref.ishikawa.jjp ishibi.pref.ishikawa.jpp
అన్ని ఇతర సైట్లకు కొత్త గ్లోబల్ సమీక్షలు ఇక్కడ పర్యవేక్షణలో ఉన్న ఇతర వెబ్సైట్లను ఒక చిన్న జాబితా


text:
Ncinzi cikonzya kumugwasya kumvwisya ncolyaamba Bbaibbele?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Bbaibbele lilaamba zyintu zinji zikonzya kutugwasya kulimvwisya.
Tacikwe makani abukkale bwanu, mulumbe uuli mu Bbaibbele “tuuyoosyi pe, alimwi tuuli kule.”
Cikonzya kumugwasya kumvwisya Bbaibbele
Amube amizeezo mibotu. Amuzumine kuti Bbaibbele ndi Jwi lya Leza. Amulicesye, nkaambo Leza ulabakazya ibalisumpula. (1 Batesalonika 2:13; Jakobo 4:6) Nokuba boobo, mutanoozisyomi buyo zyintu nzyomubala kakunyina kuzyiba masimpe
—Leza uyanda kuti ‘
kamubelesya maano.’
—Baloma 12: 1, 2.
Amupailile busongo. Lugwalo lwa Tusimpi 3:5 lwaamba kuti: “
Utalifunkizyi kumaanu aako omwini.” Muciindi caboobo, ‘
amuzumanane kumulomba Leza’ kuti amupe busongo kutegwa mulimvwisye Bbaibbele.
—Jakobo 1:5.
Amulibale lyoonse. Muyoogwasyigwa kapati aciiyo canu ca Bbaibbele kuti kamulibala kweelana abubambe mbomwakabikka ikutali kulibala buyo kufwumbwa mpomwayeeyela.
—Joshua 1:8.
Amulibale kwiinda mukusala zibalo. Kubala Bbaibbele kwiinda mukusala cibalo akulanga-langa ncolyaamba kujatikizya cibalo ncomwasala, ninzila mbotu iikonzya kumugwasya kumvwisya ncaamba Magwalo. Amutalikile ‘
anjiisyo zyantalisyo akuya kumbele mane musime.’ (Bahebulayo 6:
1, 2) Muyoojana kuti mulakonzya kweezyanisya magwalo akubona kuti zibeela ziindene-indene zyamu Bbaibbele zilapandululana, noziba zibeela ‘
zikatazya kumvwisya.’
—2 Petulo 3:16.
Amulombe kugwasyigwa. Bbaibbele litukulwaizya kutambula lugwasyo kuzwa kubantu ibalimvwisya. (Milimo 8:
30, 31) Bakamboni ba Jehova balijisi bubambe bwakusololela ziiyo zya Bbaibbele zitabbadelelwi. Mbubwenya mbuli Banakristo bakusaanguna mbobakali kucita, balabelesya zilembedwe mumagwalo kugwasya bantu kuzyiba cini ncoliyiisya Bbaibbele. —Milimo 17: 2, 3.
Zyintu nzyomutayandiki
Lwiiyo lwaatala. Basikwiiya ba Jesu bali 12 bakali kwaamvwisya Magwalo akuyiisya bamwi nokuba kuti bantu bamwi bakali kubabona kuti ‘
tiibakayiide kapati alimwi akuti bakali bantu buyo.’
—Milimo 4:13.
Mali. Mulakonzya kwiiya Bbaibbele kakunyina kubbadela. Jesu wakaambila basikwiiya bakwe kuti: “
Mwakapegwa cabuyo, amupe cabuyo.”
—Matayo 10:8.
Amwiiye Zinji
AMULOMBE CIIYO CA BBAIBBELE
Nkaambo Nzi Ncomweelede Kwiiya Bbaibbele?
Bbaibbele lilapa bwiinguzi kumibuzyo iibakatazya kapati bantu banji mubuumi. Sena inga mwayanda kuba akati kabo?
Ino Ncinzi Cini Bbaibbele Ncoliyiisya?
Ibbaibbele
—Ndibbuku Lyakazwa Kuli Leza
Mbuti Bbaibbele mbolikonzya kumugwasya kuliyumya mumapenzi ngomujisi? Nkaambo nzi ncomukonzya kubusyoma businsimi bulembedwe mu Bbaibbele?
NGAZI YAMULINDIZI
Mbomukonzya Kugwasyigwa Kumvwa Ncolyaamba Bbaibbele
Ikuti naa Bbaibbele lyakalembwa munzila iilimvwisya, nkaambo nzi ncomuyandika kugwasyigwa kutegwa mumvwe ncolyaamba?


text:
Bushe Umuntu aba Shani nga Afwa?
Icasuko ca mu Baibolo
Baibolo itila: “Aba mweo balishiba ukuti bakafwa; lelo abafwa, tabaishiba akantu nangu kamo.” (Lukala Milandu 9:5; Amalumbo 146:4) Kanshi nga twafwa, tatwishiba nangu cimo. Abafwa tabatontonkanya, tabacita icili conse, nelyo ukumfwa icili conse.
“Ku lukungu e ko ukabwelela”
Ilyo Lesa alandile na Adamu, alilondolwele ifyo fwe bantu tuba nga twafwa. Pa mulandu wa kuti Adamu alibembwike, Lesa amwebele ati: “Uli lukungu, kabili ku lukungu e ko ukabwelela.” (Ukutendeka 3:19) Ilyo Lesa ashilapanga Adamu “ku lukungu lwa mu mushili,” Adamu taliko. (Ukutendeka 2:7) Kanshi, ilyo Adamu afwile, abwelele ku mushili.
Ifi fine e fyo ciba na ku bantu abafwa muno nshiku. Baibolo ilanda pa bantu ne finama ukuti: “Fyonse fibili fyafumine ku lukungu, na fyonse fibili fibwelela ku lukungu.”
Imfwa te mpela ya muntu
Baibolo ilinganya imfwa ku kulaala utulo. (Amalumbo 13:3; Yohane 11:


text:
CHAANDANO 13
Lemeka Chipo Chabuumi
1. Ngwani wakatupa buumi?
JEHOVA “nguLeza muumi.” (Jeremiya 10:10) NguuMulengi wesu. Alimwi wakatupa buumi. IBbayibbele litubuzya kuti: “Nkaambo nduwe wakalenga zintu zyoonse, nkaambo kabukanze bwako nkizibeda, ankizyakalengelwa.” (Ciyubunuzyo 4:11) Nisimpe, Jehova wakali kuyanda kuti tube abuumi. Buumi nchipo chiyandikana loko chizwa kuli nguwe.
2. Nga tulazwidilila biyeni mubuumi?
2 Jehova utupa zintu nzituyanda kutegwa tupone, zili mbuli chakulya amaanzi. (Incito 17:28) Pesi kwiinda eezi, uyanda kuti tubotelwe mubuumi. (Incito 14:15-17) Kutegwa tuzwidilile mubuumi, tweelede kuswiilila milawu yaLeza.
LEZA MBWALIMVWA ATALA ABUUMI
3. Niinzi Jehova nchaakachita chiindi Kaini naakajeya Abelo?
3 IBbayibbele lituyiisya kuti buumi bwesu abuumi bwabamwi bantu bulayandikana kapati kuli Jehova. Muchikozyano, chiindi Kaini
4. Mulawu waLeza ngwaakapede maIsrayeli utuyiisyaanzi atala achipo chabuumi?
4 Nikwakiinda zyuulu zyaminyaka, Jehova wakatondeezya kuti buumi nchintu chiyandikana aawo naakapa Musa Milawu iili Kkumi. Umwi mulawu wakali wakuti: “Utajayi.” (Deuteronomo 5:17) Kweendelana amulawu ooyu, muntu wakali kujeya muntunyina wakeelede kujayigwa alakwe.
5. Leza ulimvwa biyeni atala akugwisya da?
5 Jehova ulimvwa biyeni atala akugwisya da? Alabo buumi bwamwana uutanazyalwa bulayandikana kuli Jehova. Mumulawu Jehova ngwaakapede maIsrayeli wakaambide kuti, ikuti umwi wachisa mwanakazi uulaada kusikila wasowa, muntu ooyo wakeelede kujayigwa. (Bala Kulonga 21:22, 23; Intembauzyo 127:3.) Eezi zituyiisya kuti kugwisya da nkubi.
6, 7. Kujana twamutondeezya biyeni Jehova kuti buumi tububona kabuli chintu chiyandikana?
6 Kujana twamutondeezya biyeni Jehova kuti buumi bwesu abwabamwi tububona kabuyandikana kapati? Kwiinda mukutachita zimwi zintu zikonzya kutuchisa naa kuchisa buumi bwabamwi. Aboobo, tatukafwepi polya naa kubelesya misamu iikola nkaambo kakuti zijeya mibili yesu.
7 Leza wakatupa buumi amibili, alimwi tweelede kuzibelesya kabotu mbuli mbwayanda. Aboobo tweelede kulijata kabotu. Ikuti teetwachita oobo, tatukonzyi pe kusalala mumeso aaLeza. (BaRoma 6:19; 12:1; 2 BaKorinto 7:1) Tachikonzeki pe kukomba Jehova sikutupa buumi kuti teetwabubona mbuli mbwabubona. Nikuba kuti chilakonzya kutuyumina kuleka michito iili boobo, Jehova uyootugwasya kuti katweezya changuzu kuleka nkaambo buumi ububona kabuyandikana loko.
8. Niinzi nzitutayoochite kutegwa tutachisi buumi bwesu abwabamwi?
8 Twayiiya kuti buumi nchipo chiyandikana loko. Jehova usyoma kuti tuyoochita nzitukonzya kutegwa tutakachisi buumi bwesu abwabamwi. Eezi tulazitondeezya munzila njitweenzyaayo myoota, midududu, naa zimwi zyeenzyo. Tweelede kutantamuka zisobano zilaangozi azyakulwana. (Intembauzyo 11:5) Alubo tuyoochita kabotu kuyaka myuunzi yesu munzila iitapi ngozi. Jehova wakalayilila maIsrayeli kuti: “Na wayaka ing’anda impya, bikila lululi citabililo, kuti utaleteli ing’anda yako mulandu wabulowa na muntu waloka.”
9. Tweelede kubajata biyeni banyama?
9 Nikuba nzila njitujataayo banyama naa zivuubwa zyesu ilayandikana kuli Jehova. Ulatuzumizya kuti tujaye banyama kutegwa tulye nikuba kulungisya zisamo naa zyakuzwaata, alimwi utuzumizya kujaya munyama kuti wayanda kutuchisa. (Matalikilo 3:21; 9:3; Kulonga 21:28) Pesi tatweelede kuba basilunya kubanyama nikuba kubajaya akaambo kakusobana biyo.
LEMEKA BUSALALI BWABUUMI
10. Tuzi biyeni kuti bulowa bwiiminina buumi?
10 Bulowa bulayandikana, naa kuti bulasalala kuli Jehova nkaambo bulowa bwiiminina buumi. Kaini naakazwaa kujaya Abelo, Jehova wakamubuzya kuti: “Ijwi lyabulowa bwamwanike wako lilandikwiilila kuzwa muvu.” (Matalikilo 4:10) Bulowa bwaAbelo bwakali kwiiminina buumi bwakwe, alimwi Jehova wakasubula Kaini akaambo kakujeya Abelo. Nilyakamana Zambangulwe mumazubaa Nowa, alubo Jehova wakatondeezya kuti bulowa bwiiminina buumi. Jehova wakazumizya Nowa ampuli yakwe kulya banyama. Wakati: “[Banyama] baumi boonse bayavula ansi bayoomubeda zilyo. Mbubonya mbuli zisyu zisia-sia, zyoonse biyo ndamupa nzizyo.” Nikuba boobo, kuli chintu chimwi Jehova nchaakababuzya kuti batachilyi: “Tamweelede kulya nyama antoomwe abuumi bwayo
11. Mulawuunzi uuli atala abulowa Leza ngwaakapa chisi chamaIsrayeli?
11 Kakuli kwiinda minyaka iisika ku800 Jehova kabuzizye Nowa kuti taakeelede kulya bulowa, wakazoolayilila bantu bakwe kuti: “Kufumbwa muntu wabana ba-Israyeli, nanka mweenzu, uukala-kala akati kabo, uuvwima akujaya munyama na muyuni uuligwa, uleelede kutila bulowa ansi akubuvumba abulongo.” Mpawo wakayungizya kati: “Mutalyi bulowa.” (Levitiko 17:13, 14) Jehova uchiyanda kuti bantu bakwe kababona bulowa mbuli chintu chisalala. Beelede kulya nyama kutali bulowa pe. Chiindi nibajeya munyama kutegwa balye, beelede kuvwikkila bulowa bwamunyama ooyo munyika.
12. MaKristu babubona biyeni bulowa?
12 Nikwakiinda minyaka kuzwa lufu lwaJesu, baapostolo abaalu bamumbungano yamuJerusalemu bakaswaanana kutegwa basale kuti njiili milawu yakapedwe maIsrayeli yakachili kubeleka kumaKristu. (Bala Incito 15:28, 29; 21:25.) Jehova wakabagwasya kumvwisisisya kuti bulowa bwakachili kuyandikana kuli nguwe akuti kwakachili kuyandikana kuti kababubona mbuli kuti bulasalala. MaKristu aakusaanguna teebakeelede kulya pe nikuba kunywa bulowa naa kulya nyama yakatagwisigwa kabotu bulowa. Kulya naa kunywa bulowa, kwakali kubi mbuli kukomba mituni naa kuchita bwaamu. Kuzwaawo, maKristu bakasimpe bakali kukaka kulya naa kunywa bulowa. Kutegwani mazuba aano? Jehova uchiyanda kuti bulowa katububona mbuli chintu chisalala.
13. Nkaamboonzi maKristu nibakaka kubikkilwa bulowa?
13 Eezi zyaamba kuti maKristu abalabo beelede kukaka kubikkilwa bulowa na? Nisimpe kweelede kuba oobo. Jehova wakatulayilila kuti tutalyi nikuba kunywa bulowa. Ikuti dokotela wakubuzya kuti utachinoonywi bukande, kujana wabelesya nsunda na kuti bunjile mumubili? Peepe! Munzila iili boobu, mulawu wakutalya naa kunywa bulowa waamba kuti tweelede kukaka kubikkilwa bulowa.
14, 15. Kuyandikana biyeni kumuKristu kulemeka buumi akuswiilila Jehova?
14 Niinzi nchitweelede kuchita kuti dokotela watubuzya kuti tulafwa ikuti teetwabikkilwa bulowa? Umwi awumwi weelede kulisalila kuswiilila mulawu waLeza uuli atala abulowa. MaKristu bachilemeka loko chipo chabuumi Leza nchaakabapa, alimwi tulooyanduula zimwi nzila zyabusilisi kuchitila kuti tupone, pesi tatukazumini pe kubikkilwa bulowa.
15 Tulachita nzitukonzya kutegwa mibili yesu ikkale kayili kabotu, kwiinda kuti tuzumine kubikkilwa bulowa, nkaambo buumi nchipo chizwa kuli Leza. Nikuba boobo, kuswiilila Jehova kuyandikana loko kwiinda kutamuswiilila kutegwa tuliyungizizye buumi. Jesu wakati: “Umwi aumwi uuyanda kuliyobweda buumi bwakwe uzoobusweekelwa, pele umwi aumwi uusweekelwa buumi bwakwe nkaambo kandime uzoobujana.” (Matayo 16:25) Tuyanda kuswiilila Jehova nkaambo ulizi zintu zibotu nzituyanda alimwi nkaambo buumi tububona kabusalala mbuli mbabubona Jehova.
16. Nkaamboonzi babelesi baLeza nibamuswiilila?
16 Babelesi baJehova basyomeka balakuyanda kulemeka milawu yakwe iili atala abulowa. Taakwe nibayoobulya nikuba kubunywa, alimwi tabakazumini pe kusilikwa kakubelesegwa bulowa. * Pesi balazumina kusilikwa kumwi kuchitila kuti bakapone. Balaa choonzyo chakuti Mulengi wabuumi ulizi nzibayanda mubuumi bwabo. Ulasyoma na kuti Leza ulizi ziyandikana mubuumi bwako?
INZILA IIMWI JEHOVA NJAAKAZUMIZYA KUBELESYA BULOWA
17. KumaIsrayeli, njiili nzila yakubelesya bulowa Jehova njaakabazumizya?
17 Mumulawu Leza ngwaakapa Musa, Jehova wakabuzya maIsrayeli kuti: “Nkaambo mubulowa mobubede buumi bwanyama, alimwi mbombubo mbondimupede acipaililo kuti bumanye milandu yanu, nkaambo bulowa mbobumanya milandu nkaambo kabuumi.” (Levitiko 17:11) MaIsrayeli nibakali kubisya, bakali kukumbila kulekelelwa kuli Jehova kwiinda mukutuula munyama alimwi bakali kukumbila mupayizi kuti atile bulowa aachipayililo chamutempele. Eeyi njiyakali nzila Jehova njaakali kuzumizya maIsrayeli kubelesya bulowa.
18. Chinunuzyo chaJesu chitugwasya biyeni?
18 Chiindi Jesu naakazaa nyika, wakabambulula mulawu atalaa zituuzyo zyabanyama kwiinda mukupa buumi bwakwe, naa bulowa kutegwa tulekelelwe zibi zyesu. (Matayo 20:28; BaHebrayo 10:1) Buumi bwaJesu bwakalaa chindemezi [kuyandikana] zyakuti chiindi Jehova naakamubusizya kuya kujulu, wakapa bantu boonse choolwe chakupona kukabe kutamani.
19. Niinzi nzitweelede kuchita kutegwa “tusalale kubulowa bwabantu boonse”?
19 Tulabotelwa kuli Jehova akaambo kachipo chabuumi chigambya! Alimwi tuyanda kubuzya bantu kuti, ikuti babaa lusyomo muli Jesu, bayoopona kukabe kutamani. Tulabayanda bantu, alimwi tuyoochita zyoonse nzitukonzya kutegwa tubayiisye mbubanga bayoojana buumi. (Ezekiele 3:17-21) Mbubonya mbuli mwaapostolo Paulo, tuyookonzya kwaamba kuti: “Ndasalala kubulowa bwabantu boonse, nkaambo nsikasiside cintu pe, ndakamwaambila luyando loonse lwa-Leza.” (Incito 20:26, 27) Nisimpe, tutondeezya kulemeka buumi abulowa chiindi nitubuzya bamwi atala aJehova akuti buumi buyandikana biyeni kuli nguwe.
^ par 16 Kuti ujane zyiingi atala akusilikwa kutabelesyi bulowa bwakubikkilwa, langa mapeji 77-79 aabbuku litegwa ‘Amukkale Kamuli Muluyando lwaLeza’ lyakapupululwaa Bakamboni baJehova.


text:
MĀNGA YA 64
Solomone Waūbaka Tempelo
DAVIDA paādi kafwile, wālombwele Solomone muswelo wāletele Yehova Leza wa mwa kūbakila tempelo. O mwanda Solomone washilula kūbaka tempelo mu mwaka wa buná wa kubikala kwandi, kadi pabapite myaka isamba-ibidi ne kipindi penepo ibapu. Tununu ne tununu twa bana-balume i bengile ku tempelo, kadi lūbako i lulombe lupeto luvule. Ke-pantu, i bobake na nsahabu ne ndalama mivule.
Tempelo idi na byumba bibidi’nka na mwādi mwikadile tabenakulo. Inoko bino byumba i bikata misunsa ibidi kupita bya mu tabenakulo. Solomone watūdija dikumbo dya kipwano mu kyumba kya munda mwa tempelo, ne bintu bikwabo byādi mu tabenakulo nabyo bibatūlwa mu kyumba kikwabo.
Tempelo pa kupwa, abasoba masobo makatampe. Ebiya Solomone wafukata kumeso kwa tempelo kalombela, enka na momwena pa kifwatulo’pa. Solomone wanena Yehova’mba: ‘Abe kubwanwapo nansha mu madiulu onso, nanshi ino tempelo mityetye nenki po pene. Inoko, a Leza wami, nakwisāshila, ivwana bantu bobe shi balombela mu kino kifuko’ki.’
Solomone ukadikija’tu milombelo, mudilo ubatūka mūlu. Ubasoka milambu ya banyema yobadi balambula. Kupwa kubamweka ne kitōkeji kikatampe kya kwa Yehova mu tempelo yonso. Kino kilombola’mba Yehova waivwana kadi waitabija tempelo ne milombelo ya Solomone. Tempelo ibaikala ke kifuko kīya kutōtela’mo bantu kupita’ko tabenakulo.
Penepo Solomone waludika na tunangu mu bula bwa kitatyi kilampe, ne bantu abaikala mu nsangaji. Ino Solomone wasonge bakaji bavule ba mu matanda angi akubulwa kutōta Yehova. Mwene umwene bidi umo utōta nkishi’u? Ku mfulo, bandi bakaji abamufikija ku kutōta baleza bangi. Uyukile byafikila Solomone pa kulonga kino kilongwa? Wakomenwa kulela bantu biyampe. Waikala ke kilobo, ne bantu ababulwe nsangaji.
Kino kibafikija Yehova ku kukalabela Solomone ne kumunena’mba: ‘Nkakubikula ne kupa bulopwe ku muntu mukwabo. Nkikalongapo kino pokidi mūmi, nkekilonga mu bubikadi bwa obe mwana. Ino nkikamutalulapo bantu bonso mu bulopwe.’ Tutalei mobyafikile.
1 Bilongwa 28:9-21; 29:1-9; 1 Balopwe 5:1-18; 2 Bilongwa 6:12-42; 7:1-5; 1 Balopwe 11:9-13.


text:
BANYIKE BEPUZHA MBA
Nanchi Nakonsha Kwikala na Nembo Nyi?
Nanchi imwekatu bulongo nyi?
Ñanyi mepuzho o wakonsha kwipuzha?
Ñanyi mafunde a mu Baibolo aambapo pa bino?
Nanchi imwekatu bulongo nyi?
Nsongwalume wa jizhina ja Ryan waambile’mba, “Nembo imwekatu bulongo.”
Bintu bilenga bantu kwikala na nembo byakonsha kukulengela kwikala nayo nangwa ne. Twambe pa nsongwakazhi wa jizhina ja Jillian, aye wambile’mba: “Mukwetu mo twayilanga ku sukulu byo najinga mwanyike, bainanji bafwile. Byo akomene, wanembele jizhina ja bainanji na nembo pamenena nshingo munyuma. Naketekela kwikala na nembo ya uno mutundu kujitu bulongo.”
Kechi na mambo a kilenga bantu kwikala na nembo ne, bino kyanema bingi kulangulukapo bulongo saka ukyangye kwinemba nembo pa mubiji. Ñanyi mepuzho o wakonsha kulangulukapo inge ubana kukeba kwinemba nembo? Ñanyi mafunde a mu Baibolo akonsha kukukwasha kufuukulapo bulongo?
Ñanyi mepuzho o wakonsha kwipuzha?
Ñanyi bintu byatama bifumamo? Byambo biji pa keyala wa ba Mayo Clinic byaamba’mba “Nembo yonauna kikoba, ko kuba’mba mwakonsha ne kwikala na bikola biya mambo a nembo. Kimo kimye kwikala bitumba ponka po banembela nembo bitelwa’mba granulomas. Nembo ilengela kwikala na luvwa, wakonsha ne kubaya ne kwikala nobe kibovu. Inge byo mubena kwingijisha biji na mashi, byakonsha kwimulengela mwaikala na kikola ne anweba.”
Bantu bakalangulukanga byepi inge bemumona? Umvwe mwayuka nangwa ne, mwekelo yenu ibula bantu byo muji. Imwesha kana mwi bakulumpe nangwa banyike, nangwa bantu bemuketekela nangwa ne. Mwanyike wa jizhina ja Samantha waambile’mba; “Inge namonatu muntu uji na nembo, mfikatu kuyuka amba utoma malwa kutanwa mu bishimikwa bya kukayilamo.”
Melanie, naye waamba’mba, “Nembo ilengela kubula kumweka bulongo. Kiji nobe kechi ukeba bantu ku kuyuka byo uji ne, ukeba kwifya.”
Nanchi kimye kyonse ukeitemwa nembo nyi? Pa kupitapo kimye, kukoma ne kubaya kwakonsha kulengela kubula kumweka bulongo mambo a nembo. Nsongwalume wa jizhina ja Joseph waambile’mba, “Namona bantu bavula babula kumweka bulongo na mambo a nembo yo banembele saka bakiji banyike.”
Allen uji na myaka 21, naye waambile’mba, “Nembo kechi imweka bulongo inge papita myaka ne. Inge nembo yamwekanga bulongo ku bwanyike, inge muntu wakoma ileka kumweka bulongo.”
Kino kyaambile Allen kishinka. Bantu inge babena kukoma, byo balangulukapo biya na kupimpula, ne mwekelo naya ipimpulwa bino nembo kechi ipimpulwa ne. Nsongwakazhi wa jizhina ja Teresa naye waambile’mba, “Kwikala na nembo imvululamo bintu byatama byonaubanga kala indengela kwilangulusha.”
Ñanyi mafunde a mu Baibolo aambapo pa bino?
Muntu wakoma wikala na kimye kya kulangulukapo saka akyangy kufuukula bya kuba ne. (Byambo bya Maana 21:5; Bahebelu 5:14) Akimonai mafunde a Baibolo akonsha kwimukwasha kuyuka bya kuba pa uno mutwe.
Kolose 3:20: “Anweba baana, saka mukookela bansemi benu mu bintu byonse, mambo kino kitokesha Nkambo ku muchima.”
Ñanyi bintu byakonsha kufumamo inge wikala na bansemi pa nzubo bino kechi ulondela byo bakubula ne?
1 Petelo 3:3, 4: “Kwiwamisha kwenu kechi kwikaletu kwa pangye ya mubiji—kwichika nsuki, kuvwala bya kwikobaika bya ngolode nangwa bya kuvwala byawama ne—Bino kwikale kwa mu muchima, kyo kivwalo kibula kubola kya muchima wakooka kabiji wazhindama.”
Pano mambo ka Baibolo o yambilapo bingi pa “kivwalo kibula kubola kya mu muchima”?
1 Timoti 2:9: “Banabakazhi nabo bafwainwa kuvwalanga bulongo, na kwipelula ne kwikala na milanguluko yawama.”
Kyambo kya “kwipelula” kilumbulula ka? Mu jishinda jikwabo, mambo ka kwipelula kyo kwawamina kukila mwekelo ya mubiji?
Loma 12:1: “Mulambule mibiji yenu kwikala kitapisho kyumi, kyazhila, kyaitabilwa kwi Lesa ne kwingila mwingilo wazhila na bulume bwenu bwa kulanguluka.”
Mambo ka jishinda jo mulaminamo mubiji wenu o janemena kwi Lesa?
Na mambo a bino byonse, bantu bamo kechi bakeba kwinemba nembo ne. Batana bikwabo byanema kukila kwinemba nembo. Teresa, ye twaambapo kala, waambile’mba: “Inge paji byambo nangwa muntu ye watemwa bingi nangwa muntu ye wanemeka mu bwikalo bobe, kyawama kuvulukanga byobyo byambo nangwa yewo muntu ne byo anema mu bwikalo bobe. Tai muchima pa byo mwaitabilamo kukila kwinemba nembo.”


text:
Bañanyi Batendekele?
Jibumba ja Yehoba ja lelo jino jatendekele ku mpelo ya myaka kitota kya bu 19. Pa kyokya kimye kajibumba kacheche ka Bafunda Baibolo kaikalanga kwipi na Pittsburgh, ku Pennsylvania, mu United States, ko katendekele kupesapesa bya mu Baibolo. Kaesakenyenga mafunjisho a mu machechi na bifunjisha Baibolo. Katendekele kunemba ne kusampanya byo bafundanga mu mabuku, mapepala a byambo, ne mu Kyamba kya Usopa
Pa ba mu kano kajibumba ka Bafunda Baibolo pajinga ne Charles Taze Russell. Nangwa kya kuba Russell ye watangijilanga mwingilo wa kufunjisha pa kyokya kimye kabiji ye wajinga mutanshi kunemba Kyamba kya Usopa, kechi ye watendekele bobwa bupopweshi.Russell ne bakwabo ba mu jibumba ja Bafunda Baibolo, bajinga na kikonkwanyi kya kutundaika mafunjisho a kwa Yesu Kilishitu ne kulondela byaubiwanga mu kipwilo kya bena Kilishitu batanshi. Byo kiji kuba’mba Yesu ye watendekeshe bwina Kilishitu, tumumona kuba’mba ye watendekeshe ne jino jibumba jetu.