text:
SHAPITA WA DIKUMI NE MWANDA
Lubatyijo ne Kipwano Kyobe na Leza
Lubatyijo lwa bwine Kidishitu luloñwanga namani?
I matabula’ka ofwaninwe kutabula pa kusaka kubatyijibwa?
Muntu wipānanga namani kudi Leza?
I bubinga’ka bwine bulomba muntu abatyijibwe?
“TALAPO mema ano, le kadi kinkankaja kubatyijibwa kadi i kika le?” Kino kyo kipangujo kyāipangwile mwine Efiopya ntyikala wa mu kipango mu myaka katwa kabajinji. Mwine Kidishitu utelwa dya bu Fidipa wāmulombwele bubinga bulombola amba Yesu ye Meshiasa wālailwe. Mutyima wa mwine Efiopya pa kutengwa na byaafundile mu Bisonekwa, wālonga’po kintu kampanda. Bine, wālombwele amba usaka kubatyijibwa!—Bilongwa 8:26-36.
2 Nobe pano powapwa kwifunda mashapita ashele kunyuma mu dino dibuku, mutyima ukokeja kukutonona kwipangula amba, ‘Kinkankaja ami nami kubatyijibwa i kika le?’ Pano kodi muyuke mulao ulaile Bible amba kukekala būmi bwa nyeke mu Paladisa. (Luka 23:43; Kusokwelwa 21:3, 4) Kadi kodi muyuke mwikadile bafwile ne lukulupilo lwa lusangukilo. (Musapudi 9:5; Yoano 5:28, 29) Pakwabo kopwilanga kala na Batumoni ba Yehova ku kupwila kwabo kwa pa kipwilo ne kwimwena mobalondela mutōtelo wa bine mu būmi bwabo. (Yoano 13:35) Ne kupityidila, kodi padi mushilule kala kutamija kipwano kya kupwana abe mwine na Yehova Leza.
3 Ino ukalombola namani amba usaka kwingidila Leza? Yesu wānene balondi bandi amba: “Endai…mukafundijei mizo yonso ya bantu nabo ke bāna-babwanga, kwibabatyija.” (Mateo 28:19) Yesu aye mwine wāshile kimfwa na kubatyijibwa mu mema. Kāsangilwepo mema, ehe, nansha kututwa’o mu mutwe. (Mateo 3:16) Kishima “kubatyija” kitamba ku kishima kya Kingidiki kishintulula amba “kutokenya.” Nanshi lubatyijo lwa bwine Kidishitu i kutokenya, kwibija muntu yense mu mema.
4 Lubatyijo lwa mu mema i kisakibwa kya kubwanya bonso basaka kupwana na Yehova Leza. Lubatyijo lulombolanga patōka amba usakanga kwingidila Leza. Lulombola amba uloelelwe kulonga kiswa-mutyima kya Yehova. (Mitōto 40:7, 8) Inoko pa kusaka kubatyijibwa, unenwe kutabula matabula kampanda.
BILOMBA KWIKALA NA BUYUKI NE LWITABIJO
5 Kodi kala mushilule kutabula ditabula dibajinji. Namani? Na kutambula buyuki butala padi Yehova Leza ne Yesu Kidishitu, pakwabo i kupityila ku kifundwa kya Bible kiteakanibwe. (Yoano 17:3) Ino kudi bivule bya kwifunda. Bene Kidishitu basakanga kwikala ‘bayule buyuki bwa bine bwa kiswa-mutyima kya Leza.’ (Kolose 1:9) Kutanwa ku kupwila kwa Batumoni ba Yehova kukakukwasha mpata mu uno mwanda. O mwanda i kya kamweno kutanwa ku kuno kupwila. (Bahebelu 10:24, 25) Kutanwa kitatyi ne kitatyi ku kupwila kukakukwasha utuntwile’ko buyuki butala padi Leza.
6 Shako, kebikulombepo kuyuka myanda yonso idi mu Bible ebiya kobatyijibwa, mhm. Ntyikala wa mu kipango mwine Efiopya wādi na buyuki kampanda, ino wādi usakilwa bukwashi pa kwivwanija bipindi bikwabo bya mu Bisonekwa. (Bilongwa 8:30, 31) Ne abe nobe mo monka, kukikushadile bivule bya kufunda. Na bubine, kukalekapo nansha dimo kufunda myanda itala Leza. (Musapudi 3:11, NW) Inoko, kumeso kwa kubatyijibwa, ufwaninwe kuyuka ne kwitabija nansha’tu bufundiji bwa kyalwilo bwa mu Bible. (Bahebelu 5:12) Mu buno bufundiji mudi ne bubinebine butala pa mwikadile bafwe ne mvubu ya dijina dya Leza ne Bulopwe bwandi.
7 Inoko buyuki bonkabonka kebubwenepo, mwanda “kwakubulwa lwitabijo kebikokejikapo kusangaja Leza.” (Bahebelu 11:6, MB) Bible witulombola amba bantu bamo ba mu kibundi kya kala kya Kodinda pobāivwene musapu wa bwine Kidishitu, ponka’pa “baitabija babatyijibwa.” (Bilongwa 18:8) Ne abe nobe i monka na monka, kifundwa kya Bible kifwaninwe kukudinga lwitabijo lwa kwitabija amba i Kinenwa kya Leza kya ku bukomo bwa mushipiditu. Bine, kifundwa kya Bible kifwaninwe kukupa lwitabijo mu milao ya Leza ne mu kitapwa kya Yesu amba kidi na bukomo bwa kukupandija.—Yoshua 23:14; Bilongwa 4:12; 2 Temote 3:16, 17.
KUSAPWILA BANTU BAKWABO BUBINEBINE BWA MU BIBLE
8 Penda patama lwitabijo mu mutyima obe, ukamona amba i bikomo kwilamina’nka abe mwine byobya byowifunda. (Yelemia 20:9) Lwitabijo lukakutonona bininge usapwile bantu bakwabo myanda itala padi Leza ne pa mpango yandi.—2 Kodinda 4:13.
9 Padi ukashilula kala kusapwila bantu bakwabo bubinebine bwa mu Bible na bunwa, kimfwa babutule, balunda, balondakani, ne bengidi nobe. Mwenda mafuku, ukasaka kutambila mu mwingilo wa busapudi ulongololwelwe na Batumoni ba Yehova. Pa kino, kokekaka kwisamba na Kamoni omwifundanga nandi Bible. Shi bibamweka amba ubabwanya bisakibwa bya kutambila mu mwingilo wa bantu bonso, nabya kukakwatwa mpangiko ya abe ne omwifundanga nandi muketane na bakulumpe babidi ba pa kipwilo.
10 Kino kikakukwasha nobe uyuke bakulumpe bamobamo bene Kidishitu, bakumba luombe lwa Leza. (Bilongwa 20:28; 1 Petelo 51 , 3) Shi bano bakulumpe abamone amba wivwanije ne kukulupila buno bufundiji bwa kyalwilo bwa mu Bible, ulondanga misoñanya ya Leza mu būmi bobe, ne amba usakanga binebine kwikala Kamoni wa Yehova, nabya bakakuyukija amba pano ubabwanya bisakibwa bya kutambila mu mwingilo wa bantu bonso bu musapudi wa myanda miyampe wampikwa kubatyijibwa.
11 Ku mutamba mukwabo, bikakulomba padi kushinta bibidiji ne mikadila kampanda mu būmi bobe kumeso kwa kubwanya bisakibwa bya kutambila mu busapudi bwa bantu bonso. Kino padi kilomba kuleka bilongwa bimobimo byowadi ulonga mu bufyafya. Nanshi, kumeso kwa kulomba kwikala musapudi wampikwa kubatyijibwa, i biyampe wijibe ku bubi bonso bukatampe, kimfwa busekese, bunkolwankolwa, ne kwitonda bintu bileta lunjingwe.—1 Kodinda 6:9, 10; Ngalatea 5:19-21.
KWISĀSA NE KWALAMUKA PA MUTYIMA
12 Kudi matabula makwabo afwaninwe kutabula kumeso kwa kubatyijibwa. Mutumibwa Petelo wānene amba: “Mwisāsei, muvundamuke, nankyo ne bubi bwenu bujimankanibwe.” (Bilongwa 3:19, NW) Kwisāsa i kwialakanya na mutyima umo pa kintu kyolongele. Na bubine, muntu ufwaninwe kwisāsa shi wādi na būmi bwa kiboja, inoko ne yewa wādi na mwikadilo wa būmi butōka’ko nandi i kimwendele’mo kwisāsa. Mwanda waka? Mwanda bantu bonso i babipya-mambo, bafwaninwe kufwilwa lusa na Leza. (Loma 3:23; 5:12) Powadi kwashilwile kwifunda Bible, kwadipo uyukile kiswa-mutyima kya Leza i kika. Penepa wadi ubwanya namani kwikala na būmi bukwatañene na kiswa-mutyima kyandi umbyonso? Nanshi kwisāsa kudi na mvubu.
13 Kwisāsa kufwaninwe kulondwa na kwalamuka pa mutyima, nansha ‘kuvundamuka.’ Kufwaninwepo enka kwialakanya pangala pa byowadi ulonga. Ino ufwaninwe ne kusumbula mwikadilo wa būmi bobe bwa pa kala ne kusumininwa amba tamba pano ukendelela nyeke na kulonga byoloke. Kwisāsa ne kwalamuka pa mutyima i matabula ofwaninwe kutabula kumeso kwa kubatyijibwa.
KWIPĀNA ABE MWINE
14 Kudi ditabula dikwabo dya mvubu dya kutabula kumeso kwa kubatyijibwa. Ufwaninwe kwipāna abe mwine kudi Yehova Leza.
15 Shi ubepāna abe mwine kudi Yehova Leza mu milombelo ya kininga, nabya ubamutyipila amba ukamutōta enka aye kasuku nyeke ne nyekeke. (Kupituluka 6:15) Ino mwanda waka muntu usakilwa kulonga kino? Tala, langa bidi shi muntu washilula kunangila mwana-mukaji. Kitatyi kyaenda uyuka bumuntu bwa uno mwana-mukaji ne kujingulula amba udi na ngikadilo milumbuluke, mutyima ukashilula kumutonwena kwadi. Mwenda mafuku, kakabulwepo kumunena amba nsaka nkusonge. Na bubine, kusonga i kwitwika biselwa bikwabo bya ntentekelo. Ino buswe bukamufikija ku kutabula dino ditabula dikatampe.
16 Nobe byowayuka Yehova ne kumuswa, kodi’nka na mutyima usaka kumwingidila pampikwa kakama, kumutōta pampikwa mikalo. Bine, muntu yense usaka kulonda Yesu Kidishitu, Mwana wa Leza, ufwaninwe ‘kwipela aye mwine.’ (Mako 8:34) Twipelanga batwe bene kitatyi kyotwibandaula kutyina amba masakila etu ne bitungo byetu byaketukankaja kukōkela Leza mu byonso. Nanshi kumeso kwa abe kubatyijibwa, kulonga kiswa-mutyima kya Leza kufwaninwe kwikale kala kitungo kyobe kikatampe umbūmi.—1 Petelo 4:2.
KUNEKENYA MOYO WA KUTUNYA
17 Bamo bekakanga kwipāna kudi Yehova mwanda bevwananga moyo pa kutabula dino ditabula disumininwe. Padi batyinanga kwishintulwila kudi Leza shi abaikala bene Kidishitu bepāne. Pa kutyina amba bakokeja kutunya ne kufityija Yehova mutyima, balañanga amba i biyampe kuleka’tu kwipāna kwadi.
18 Shi wifunde kuswa Yehova, kukabulwepo kwikala na mutyima wa kwipāna kudi Yehova ne kulonga buninge bwa kwikala na būmi bukwatañene na kwipāna kobe. (Musapudi 5:4) Shi ubapu kwipāna, kubapu ukaloelelwa “kunanga mwakufwaninwa Mfumwetu, mwakumutōkejeja ku mutyima tō.” (Kolose 1:10) Ne kadi byoswele Leza, kukalangapo amba i bikomo kulonga kiswa-mutyima kyandi. Bine ne bine ponka uketabija byobya byāsonekele mutumibwa Yoano amba: “Kusanswa Leza kudi mu kulama mbila yandi. Ne mbila yandi ke ilema po.”—1 Yoano 5:3, BB.
19 Kebikulombepo kwikala mubwaninine pa kusaka wipāne kudi Leza. Yehova uyukile mikalo yobe kadi kakulombepo ulonge bintu byokubwanyapo kulonga. (Mitōto 103:14) Bine, aye usaka ubwanye kadi ukakukwatakanya ne kukukwasha. (Isaya 41:10) Abe kulupila’tu amba shi wiubije mudi Yehova na mutyima obe onsololo, bine “aye ukōlolanga tushinda tobe.”—Nkindi 3:5, 6.
KULOMBOLA KWIPĀNA KOBE NA KUBATYIJIBWA
20 Kulanguluka pa bintu byotwatamba mu kwisamba kukakukwasha wipāne abe mwine kudi Yehova mu milombelo. Ino yense uswele Leza bya binebine ufwaninwe ‘kunenena ku meso a bonso pa lupandilo.’ (Loma 10:10) Lelo ukanena namani uno muswelo?
21 Yukija mutadi mwimaniji wa pa kipwilo kyenu amba nsaka kubatyijibwa. Nandi ukakwata’ko mpangiko mwanda wa bakulumpe kampanda bāye bapituluke nobe mu bipangujo bibala-binga bitala pa bufundiji bwa Bible bwa kyalwilo. Shi bano bakulumpe abaitabija amba wi mubwanye bisakibwa, nabya bakakulombola amba usa kukabatyijibwa.* Dishikulu dipituluka mu buluji bwine bwa lubatyijo dinenwanga nyeke mu bino bitatyi. Kupwa muneni unenanga bonso basaka kubatyijibwa balondolole ku bipangujo bibidi bipēla mwanda wa balombole lwitabijo lwabo na ‘kunena ku meso a bonso.’
22Lubatyijo alo lwine lo luyukanyanga muntu ku bantu amba i mwipāne kudi Leza ne amba pano ke Kamoni wa Yehova. Bakubatyijibwa batokenibwanga imbidi yonso mu mema mwanda wa kulombola ku bonso amba i bepāne kudi Yehova.
NSHINTULWILO YA LUBATYIJO LOBE
23 Yesu wānene bandi bana ba bwanga amba bakabatyija ‘mu dijina dya Tata, ne dya Mwana, ne dya mushipiditu sandu.’ (Mateo 28:19) Ko kunena amba yewa ubatyijibwa i muyuke lupusa lwa Yehova Leza ne lwa Yesu Kidishitu. (Mitōto 83:18; Mateo 28:18) Kadi uyukile ne mwingilo wingila mushipiditu sandu wa Leza, bukomo bwandi bwingila.—Ngalatea 5:22, 23; 2 Petelo 1:21.
24 Inoko, lubatyijo ke koyapo’tu mema, ehe. I kyelekejo kya kintu kya mvubu mpata. Kutokena mu mema kwelekeja amba ubafu ku mwikadila obe wa būmi bwa kala. Kuvubuka mu mema kulombola amba pano kodi mūmi mwanda wa kulonga kiswa-mutyima kya Leza. Vuluka kadi amba wi mwipāne kudi Yehova Leza mwine, ke ku mwingilopo, ku kintu, ku muntu, nansha ku bulongolodi kampanda. Kwipāna kobe ne kubatyijibwa yo ngalwilo ya bulunda bwa pa mutyima bowasamba na Leza—kipwano kya mpwaninine kyowapwana nandi.—Mitōto 25:14.
25 Inoko ke lubatyijopo luleta lupandilo. Mutumibwa Polo wāsonekele amba: “Fikijijai bidi lupandilo lwenu ne moyo ne luzakalo.” (Fidipai 2:12) Lubatyijo i ñanjilo’tu. Ino kipangujo pano i kino, I muswelo’ka okelama mu buswe bwa Leza? Shapita wetu wa mfulo ukakupa malondololo.
BYOBYA BIFUNDIJA BIBLE
- Lubatyijo lwa bwine Kidishitu lulomba kutokenya muntu yense mu mema, ke kumusangilapo mema.—Mateo 3:16.
- Matabula atwala ku lubatyijo ashilulanga na buyuki ne kulombola lwitabijo, palonda kwisāsa, kwalamuka pa mutyima, ne kwipāna kudi Leza. —Yoano 17:3; Bilongwa 3:19; 18:8.
- Pa kwipāna kudi Yehova, ufwaninwe kwipela abe mwine, monka mwēpelele bantu pa kulonda Yesu.—Mako 8:34.
- Lubatyijo i kyelekejo kya kufwa ku mwikadilo wa kala wa umbūmi ne kwikala mūmi mwanda wa kulonga kiswa-mutyima kya Leza.—1 Petelo 4:2.
* Lubatyijo lwikalanga’ko nyeke ku kubungakana ne ku bitango bya mwaka ne mwaka bya Batumoni ba Yehova.
Bipangujo bya Kifundwa
1. Mwanda waka ntyikala wa mu kipango mwine Efiopya wāsakile kubatyijibwa?
2. Mwanda waka ufwaninwe kulangulukila bya binebine pa lubatyijo?
3. (a) I lubila’ka lwāpēne Yesu ku bandi bana ba bwanga? (b) Lubatyijo lwa mu mema luloñwanga namani?
4. Lubatyijo lwa mu mema lulombolanga bika?
5. (a) Le i ditabula’ka dibajinji ditwala ku kubatyijibwa? (b) Mwanda waka kupwila kwa bwine Kidishitu kudi na kamweno?
6. Ufwaninwe kwikala na buyuki buvule namani pa kusaka kubatyijibwa?
7. Lelo kifundwa kya Bible kifwaninwe kukupa bika?
8. I bika bikakutonona usapwile bantu bakwabo byobya byowifunda?
9, 10. (a) I bāni bokashilula kusapwila bubinebine bwa mu Bible? (b) Ukalonga namani shi usaka kutambila mu mwingilo wa busapudi ulongolwelwe na Batumoni ba Yehova?
11. I kushinta’ka kusakilwa bamo kumeso kwa kutambila mu mwingilo wa bantu bonso?
12. Mwanda waka kwisāsa kudi na mvubu?
13. Kwalamuka pa mutyima i bika?
14. I ditabula’ka dya mvubu dyofwaninwe kutabula kumeso kwa kubatyijibwa?
15, 16. Kwipāna abe mwine kudi Leza kushintulula bika, ne i kika kitononanga muntu epāne?
17. Mwanda waka bamo bekakanga kwipāna kudi Leza?
18. I bika bikakutonona wikale kwipāna kudi Yehova?
19. Mwanda waka kufwaninwepo kwikala na moyo wa kwipāna kudi Leza?
20. Mwanda waka kwipāna kudi Yehova ke mwandapo wa kwilamina nyeke abe mwine kufula?
21, 22. I muswelo’ka okokeja kulombola lwitabijo lobe patōka na ‘kunena ku meso a bonso’?
23. Kubatyijibwa ‘mu dijina dya Tata, ne dya Mwana, ne dya mushipiditu sandu’ kushintulula namani?
24, 25. (a) Lubatyijo lwelekeja bika? (b) I kipangujo’ka kifwaninwe kulondololwa?


c: text/html

text:
Batemwe ba Yehowa
—Lukumiino alumweka mu bikitshino, Kipindji 2: Etaata ditembe
Mudimo ukata ubaadi kumpala kwa Balongi ba Bible nsaa ibaabadi bakumiine kwipaana mu kulombasha kwa mwiya wa Yesu wa ‘kwikasha bantu ba miilo yooso bu balondji.’ Kubaadi kukumbeene kutuuka beshikwanyi bebungi. Kupusha kwabo kwa Bifundundwe kubaadi kulombeene kutungunuka na kutama. Na lukumiino lwabo lubaadi alwende na kulongama. Kipindji kya kabidi kya uno video akilesha mushindo ukunkushe Yehowa mwilo waaye kubanga mu 1922 mpa na lelo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lufunjisho 10
Kupopwela kwa kisemi ko ku ka?
Kufumatu ne kala, Yehoba ukeba’mba bisemi bikalenga pamo na kukosesha bulunda bwabo ne aye pa kuba’mba kisemi kikale kyakwatankana. (Mpitulukilo ya mu mizhilo 6:6, 7) O ene mambo Bakamonyi ba kwa Yehoba o bekela na juba ja kupopwela kwa kisemi pa mulungu pa mulungu, ne kwisamba mambo a Lesa saka bakasuluka kwesakana na bibena kukebwa mu kisemi kyabo. Nangwa kya kuba mwikala bunke, kyanema bingi kwikalapo na kimye kya kufunda Baibolo.
Kupopwela kwa kisemi ke kimye kya kufwenyenyamo kwipi ne Yehoba. “Fwenyai kwipi ne Lesa, naye ukafwenya kwipi ne anweba.” (Yakoba 4:8) Tumuyuka bulongo Yehoba inge twafunda byavula mu Mambo anji pa byo aji ne pa byo oba. Jishinda japela kutendekelamo kupopwela kwenu kwa kisemi ke kutanga Baibolo na jiwi jasansuka bonse pamo, mwakonsha kulondela mutanchi wa kutanga Baibolo wa mu Sukulu wa Mwingilo wa Lesa. Mwakonsha kwabanya bya kutanga ku bonse mu kisemi, kabiji ne kwisamba byo mwafunjile mu Binembelo.
Ke kimye kya kukwatankanya kisemi. Bamulume ne mukazhi, bansemi ne baana, bakosesha bulunda bwabo kupichila mu kufunjila pamo Baibolo. Kyafwainwa kwikala kimye kya lusekelo ne mutende kabiji bonse bafwainwa kutengelanga jino juba na lusekelo. Kwesakana na mafumbi a baana, bansemi bakonsha kusala bya kwisambapo byakonsha kwibakwasha pa mitwe ikala mu Kyamba kya Usopa ne Awake! Mwakonsha kwamba pa makatazho baana benu o bapitamo kusukulu ne bya kwiapwisha. Mwakonsha kufunda nyimbo ikembwa pa kupwila ne kutomapo byatalala panyuma ya kupopwela kwa kisemi.
Kino kimye kyanema kya kwikala pamo na kupopwela Yehoba kilengela kisemi kutemwa kufunda mambo a Lesa, kabiji ukemupesha bingi.—Salamo 1:1-3.
Mambo ka o twikela na kupopwela kwa kisemi?
Bansemi bakonsha kulengela byepi kisemi kyabo kutemwa kupopwela kwa kisemi?


text:
Mashina ya Bani Ayalembwa mwi “Buuku lya Mweo”?
Icasuko ca mu Baibolo
Mwi “buuku lya mweo,” ilitwa no kuti “ibuuku lya kwibukisha,” mwalembwa amashina ya bantu abo Lesa akapeela umweo wa muyayaya. (Ukusokolola 3:5; 20:12; Malaki 3:16) Lesa e wishiba amashina ya abo bantu pantu baliba ne cishinka kuli ena kabili balamumfwila.
Lesa alebukisha ababomfi bakwe aba cishinka ukufuma “pa kutendeka kwa calo,” ciba kwati alalemba amashina yabo mwi buuku. (Ukusokolola 17:8) Abele, umwaume uwali ne citetekelo, e o nalimo Lesa abalilepo ukulemba mwi buuku lya mweo. (AbaHebere 11:4) Ici tacilolele mu kuti Lesa nga alemba amashina yabo mwi buuku lya mweo ninshi abalabanako, lelo ici cilangililo ca kuti Yehova ni Lesa uwatemwa abantu bakwe, ‘alishiba abakwe.’
Bushe amashina kuti yafuutwa mwi buuku lya mweo?
Ee. Lesa aebele bacintomfwa ba mu Israele ati: “Uubembukile ine, e o ndefuuta mwi buuku lyandi.” (Ukufuma 32:33) Lelo nga twatwalilila ukuba aba cishinka kuli Lesa, amashina yesu yakatwalilila ukuba mwi “buuku lya mweo.”


text:
IFYEBO NA FIMBI
Bushe Mikaele Malaika Mukalamba Nani?
MALAIKA witwa Mikaele alumbulwa fye imiku iinono mu Baibolo. Nomba imiku alumbulwa, ninshi pali fimo ifyo alecita. Mwi buuku lya kwa Daniele, Mikaele aalelwa ne cibanda; muli kalata yalembele Yuda, aalekansana na Satana; mwi buuku lya Ukusokolola, aalelwa inkondo na Kaseebanya ne fibanda fyakwe. Apo e ulandilako bwino ukuteka kwa kwa Yehova e lyo no kulwisha abalwani ba kwa Lesa, Mikaele acite fintu ukulingana no mwalola ishina lyakwe ilyalola mu kuti: “Nani Waba Nga Lesa?” Nomba bushe Mikaele nani?
Limo limo abantu bakwata amashina ayengi. Ku ca kumwenako, ishina limbi ilya cikolwe Yakobo ni Israele, e lyo umutumwa Petro, ni Simone. (Ukutendeka 49:1, 2; Mateo 10:2) E ico, ifyalembwa mu Baibolo filangilila ukutila Mikaele lishina na limbi ilya kwa Yesu Kristu ilyo alebomfya ninshi talaisa pe sonde e lyo na pa numa ya kubwelelamo ku muulu. Natumone Amalembo yalekosha ico cishinka.
Malaika mukalamba. Icebo ca kwa Lesa citila Mikaele ni “malaika mukalamba.” (Yuda 9) E kutila malaika uwacila bamalaika bonse. Mwamona ukutila Mikaele etwa malaika mukalamba. E mu kuti kwaba fye malaika mukalamba umo, epela. Na kuba Baibolo taitila “bamalaika bakalamba,” kwati nakalimo bengi, lelo itila “malaika mukalamba,” pantu ili lishina lya muntu umo fye. Kabinge, Yesu alumbulwa pamo ne shina lya kuti malaika mukalamba. Ilembo lya 1 Abena Tesalonika 4:16 lisosa pali Shikulu Yesu Kristu ati: “Shikulu umwine akatentemuka ukufuma ku muulu no kubilikisha kukalamba, kwi shiwi lya kwa malaika mukalamba.” E ico ishiwi lya kwa Yesu e lyo pano batila lya kwa malaika mukalamba. Kanshi ili lembo liletweba fye ukutila Yesu wine e malaika mukalamba, Mikaele.
Mushika. Baibolo itila “Mikaele na bamalaika bakwe balwile ne cing’wena…na bamalaika ba ciko.” (Ukusokolola 12:7) E ico, Mikaele e Ntungulushi ya mulalo wa bamalaika ba cishinka. Kabili Ukusokolola kutila Yesu ni Ntungulushi ya mulalo wa bamalaika ba cishinka. (Ukusokolola 19:14-16) Umutumwa Paulo na o alumbula mu kulungatika “Shikulu Yesu” na “bamalaika bakwe aba maka.” (2 Abena Tesalonika 1:7; Mateo 16:27; 24:31; 1 Petro 3:22) E ico Baibolo ilanda pali Mikaele na “bamalaika bakwe” e lyo na Yesu na “bamalaika bakwe.” (Mateo 13:41) Apo tapaba amashiwi yalembwa mu Cebo ca kwa Lesa ayatila mu muulu mwaba imilalo ibili iya bamalaika ba busumino—e kuti bamalaika ba kwa Mikaele na ba kwa Yesu—ninshi kanshi icingalolamo fye ca kuti Mikaele te umbi: ni Yesu Kristu wine ilyo ali ku muulu.*
* Nga mulefwaya ifyebo na fimbi ifilelangilila bwino bwino ukutila Mikaele ni Mwana Lesa, kuti mwamona mu citabo ca Insight on the Scriptures Volume 2, amabula 393-4, icasabankanishiwa ne Nte sha kwa Yehova.


text:
Sena Leza Ninguzu Buyo Zitali Muciimo Camuntu?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Leza ubelesya nguzu zitalivwulili mububumbo boonse. Kujatikizya nzila mbwaakalenga mabbiliyoni aanyenyeezi aatabaliki, Bbaibbele lyaamba kuti: “
Amuululale mubone kujulu. Ezi zyoonse nguni wakazilenga? Ulapozya makamu aazyo cakubala mweelwe wazyo. Zyoonse buyo ulaziita [Leza] mazina. Mubupati bwakwe bugambya, mbwali singuzu, taakwe niiba yomwe iibulika.”—Isaya 40:25, 26.
Pele Leza mupati kwiinda cintu cili coonse. Bbaibbele lyaamba kuti ulakonzya kutondezya luyando alimwi alusulo. (Intembauzyo 11:5; Johane 3:16) Alimwi lilayubununa kuti Leza ulakonzya kujatikizyigwa ambobacita zyintu bantu.—Intembauzyo 78:40, 41.


text:
Bushe Lesa Maka fye, te Muntu
Icasuko ca mu Baibolo
Lesa e wakwata sana amaka pano isonde na ku muulu. Baibolo ilanda pa fyo apangile intanda ishingi sana ati: “
Lolesheni mu muulu no kumona. Nani uwalengele intanda ishi? Ni uyo uutungulula ibumba lya shiko mu mpendwa, shonse [Lesa] alashiita amashina. Pa mulandu wa kufula kwa bukose bwakwe, kabili aba na maka ayengi, tapabulila nangu lumo.”—Esaya 40:25, 26.
Lelo Lesa te maka fye. Baibolo itila muntu uwakwata ukutemwa kabili uwapata ifibi. (Amalumbo 11:5; Yohane 3:16) Ilanda no kuti ifyo abantu bacita filalenga akalipa nelyo asekelela.—Amalumbo 78:40, 41.


text:
Bushe Baibolo Yalilandapo pa Kuponya Ifumo?
Icasuko ca mu Baibolo
Lesa alicindika ubumi, kabili amona no mwana uushilafyalwa ukuti na o muntu. Imfumu Davidi yalandile pali Lesa ati: “
Ilyo fye nalepangwa amenso yenu yalimwene.” (Amalumbo 139:16) Lesa alandile ukuti umuntu uwacena umwana uuli mwi fumo ali no kuba no mulandu. Kanshi Lesa amona umuntu uwaipaya umwana uushilafyalwa ukuti ni kepaya.—Ukufuma 20:13; 21:22, 23.
Cinshi abaupana bengacita nga ca kuti kwaba ubwafya ubukalamba pa nshita ya kupaapa ica kuti pa mwana nelyo nyina palafwa umo? Ica ifi nga cacitika, abaupana kuti basalapo uo balefwaya ukupususha, nampo nga mwana nelyo nyina.


text:
Ukulongana Kwesu
Ishibeni ifyo tupepa. Ishibeni apo bapepela uko mwikala.
Bushe ukulongana kwesu kuba shani?
Inte sha kwa Yehova balongana imiku ibili mu mulungu. (AbaHebere 10:24, 25) Uku ukulongana kutendeka ne pepo ilyo bonse bakutikako. Pa numa, tutendeka ukusambilila ifyaba mu Baibolo no kumona ifyo twingafibomfya mu mikalile yesu.
Imbali ishingi ishiba pa mapepo yesu sha kulanshanya, kwati ni filya ciba mu kalasi ku sukulu. Ukulongana kutendeka no lwimbo e lyo ne pepo, kabili ifi fine e fyo ciba na pa kulekelesha.
Uuli fye onse nangu fye te Nte ya kwa Yehova kuti aisa ku mapepo yesu. Tuleta fye bonse ukusangwako. Tatulipilisha kabili tabapishamo imbale ya mutuulo.
Icibukisho ca Mfwa ya kwa Yesu
Cila mwaka, tulebukisha imfwa ya kwa Yesu mu ncende sha lekanalekana mwi sonde lyonse.
Ico tucitila ifi tukonka ifunde Yesu apeele abasambi bakwe, abebele ukuti: “Mulecita ici ku kunjibukisha.” (Luka 22:19) Umuku na umbi uo tukebukisha imfwa ya kwa Yesu ni pali Cibili pa, March 26, 2013. Tulemwita ukwisasangwa kuli uku ukulongana ukwacindama nga nshi. Uku ukulongana kwaba fye ngo kulongana konse, umuntu uuli onse uulefwaya kuti aisasangwako nga alefwaya. Tatulipilisha pa kusangwako kabili tatupishamo imbale ya mutuulo.


text:
Bushe Ifyo Baibolo Yalanda pali Yesu fya Cine?
Icasuko ca mu Baibolo
Luka, umo pali kalemba ba Baibolo alandile pa fyo alembele pali Yesu ati: “
Nalikonka fyonse bwino bwino ukufuma pa kutendeka.”—Luka 1:3.
Bamo batila ifyo amabuuku ya Mbila Nsuma ayo Mateo, Marko, Luka na Yohane abali pano calo pamo na Yesu balembele, fyalyalwilwe mu myaka ya ba 300 C.E.
Lelo ku kutendeka kwa myaka ya ba 1900, mu Egypt mwalisangilwe iciputusha ce buuku lya Mbila Nsuma iyo Yohane alembele icacindama sana. Ici iciputusha nomba citwa ati Papyrus Ryland 457 (P52) kabili bacisungila mu John Rylands Library, ku Manchester, mu England. Muli ici ciputusha mwaba amashiwi ya pali Yohane 18:31-33, 37, 38 ayasangwa mu maBaibolo ya nomba.
Ici e ciputusha ca kale sana pa fimfungwa fya Amalembo ya ciGriki aya Bena Kristu. Abasambilila abengi basumina ukuti calembelwe nalimo muli ba 125 C.E, pa numa fye ya myaka 25 ukutula apo Amalembo ya kubalilapo yalembelwe. Amashiwi yaba muli ici iciputusha yamoyene na yaba mu fimfungwa fyasangilwe pa numa.


text:
Nkaambo Nzi Ncomutabelesyi Ciingano Mubukombi Bwanu?
Bantu banji basyoma kuti ciingano ncecitondezyo ca Bunakristo cidumide. Nokuba kuti Bakamboni ba Jehova Mbanakristo, tababelesyi ciingano mubukombi bwabo. Ino nkaambo nzi?
Kaambo kamwi nkakuti Bbaibbele litondezya kuti Jesu taakafwida aciingano pele wakafwida acisamu. Kuyungizya waawo, Bbaibbele licenjezya Banakristo kuti ‘batije kukomba mituni,’ calo icibikkilizya akutabelesya ciingano mubukombi.
Jesu wakaamba kuti: “Eeci nceciyoozyibya bantu boonse kuti muli basikwiiya bangu, ikuti kamujisi luyando akati kanu.” (Johane 13:


text:
BAKUBUSI BALABUZYA
Mbuti Mbondikonzya Kubandika Abazyali Bangu Kujatikizya Milawo Njobandibikkila?
Ncomuyandika: Kubandika kuli kabotu
Kubandika ncibelesyo ciyandika cikonzya
kugwasya bamwi kumumvwisya.
kumugwasya kuzyiba ncobamukasyizya zyintu nzyomuyanda.
Masimpe, kuti kamuyanda kubikkilwa maano mbuli muntu mupati, nkokuti mweelede kutalika kubandika mbuli muntu mupati. Mbuti mbomukonzya kucita oobo?
Amwiiye kulijata. Kubandika kuli kabotu kuyandika kulilesya. Bbaibbele lyaamba kuti: “
Mufubafuba ulaamba bukali bwakwe boonse, pele musongo ulabukasya akubutontozya.”
Eeci caamba kuti tamweelede kwaambaula ajwi lyaatala, kuumuna akaambo kakunyema, naa kujala cijazyo cabukali. Kucita boobu kulakonzya kupa kuti mubikkilwe milawo iimbi, kutali lwaanguluko.
Amusole kumvwa ncobaamba bazyali banu. Mucikozyanyo: Ikuti bazyali banu balawaya-waya kumuzumizya kuunka kupobwe, muciindi cakubakazya, mulakonzya kwaamba kuti:
“Ino kuti ndaunka amweenzuma uusimide alimwi uusyomeka?”
Nokuba boobo, ambweni bazyali banu inga tiibamuzumizya. Pele kuti kamumvwisya kulibilika kwabo, balakonzya kumupa coolwe cakusala cakucita.
Amucite zyintu zikonzya kupa kuti bazyali banu kabamusyoma. Amweezyeezye muntu uujisi cikwelete kubbanki. Ikuti kajola mali lyoonse, babbanki bayoomusyoma kapati alimwi balakonzya kumukweletesya aambi kumbele.
Mbocibede akuŋanda. Bazyali banu balangila kuti munoobamvwida lyoonse. Aboobo, ikuti mwazumanana kubatyompya, bayoocesya naa kulekelalimwi kumusyoma.
Kulubazu lumwi, ikuti kamusyomeka nomuba mutuntu tusyoonto, bazyali banu banakumusyoma kapati.


text:
Mba nindo Bamboni sha BaYawe tabasefeshapo Icilishimishi?
Ifi abantu balabilapo
Ubufi: Umulandu Bamboni sha BaYawe tabasefeshapo Icilishimishi ni pakuti tabacetekelepo muli baYesu.
Icine: Tuli baKlistu. Tulicetekele ati ukupuluka kukeshila lukoso ukupitila muli baYesu Klistu.—Ifyacitilwe 4:12.
Ubufi: Mulapaatulula icisoolo cenu pa kulukusambisha aba mwi kelesha ati tabelelwe ukusefya Icilishimishi.
Icine: Tulabikako makosa akalango ku fisoolo, kabili tulapyungisha Baibolo pa kofwako ifisoolo ati fibe ifikosele pakweba ati tafipatulukile.
Ubufi: Mulapuswako ku mupashi wa pa Cilishimishi uwa kupeela, umutende pa calo, ne kweba ati ifintu filukwenda bwino ku bantu bonse.
Icine: Tulesha ne makosa ukulukupeelako bambi cila kasuba kabili ukuba abamutende lyonse lukoso. (Ifisimpi 11:25; AbaLoma 12:18)
Ku cakubwenako, inshila tubunganinamo ne kutulisha filipalene na fyefyo baYesu balabiile ati “ Ukulunda pali fyefyo, tulabiika makosa akalango ku Bufumu bwa baLesa ukweba ati ekungaleta umutende pa calo.—Matayo 10:7.
Mwalukupoka lukoso, ka mulukupeela lukoso.” (Matayo 10:8)
Mba Nindo Bamboni sha BaYawe tabasefeshapo Icilishimishi?
BaYesu balikomekele ati tulukusefya lukoso imfwa yabo, talipo kufyalwa kwabo.—Luku 22:19, 20.
Intangishi ne basambile ba baYesu aba kutanga tabalukusefyapo Icilishimishi. Ibuuku lya The New Catholic Encyclopedia lilalabila ati “
ukusefya kwalitatikile cipale panuma ya 243 [C.E.],” ili abasambile bakupelako bafwile.
Kabili tapalipo ifyebo fya cinenene ifibuulishisha ati baYesu balifyelwe pa December 25; akasuba kabo akakufyalwa takalembelelwepo mu Baibolo.
Tulicetekele ati Icilishimishi tacifuminepo kuli baLesa ni pakuti cilifumine kuli babo abalukupempela ukupempela kwa bufi.—2 AbaKolinto 6:17.
Mba nindo Icilishimishi cibelele mulandu uukulu?
Abengi balasefyako Icilishimishi nangaba ati balishi ati cilifumine ku kupempela kwa bufi kabili nangaba ati balishi ati Baibolo tailabilepo pa Cilishimishi. Abantu bakube’fyo bangepusha ati: Mba nindo abaKlistu bangakoselapo lukoso ati tabelelwepo ukusefya Icilishimishi? Mba nindo Icilishimishi cibelele umulandu uukulu?
Baibolo ilatukoselesha ukulukulangulukapo fwebene pa fintu fyakube’fi, ukupyungisha amakosa esu aakwalakanya pa fintu. (AbaLoma 12:1, 2) Ilatusambisha ukucindamika icine. (Yoane 4:23, 24) Popele nangaba ati tulabikako akalango kuli fyefyo bambi batubona, tulabika makosa kuli fyefyo Baibolo ilabila nangaba ati abantu tabatwishibilepo.
Nangaba ati tulasalululapo ukubula ukusefyako Icilishimishi fwe bene, tulacindikisha makosa ukusalululapo kwa muntu umo umo pali fyefyo asalululapo umwine. Tatufulunganyapo fyefyo abantu abene balukufwaya ukusefya Icilishimishi.


text:
Sena Mulacita Mulimo Wabumisyinali?
Inzya. Kufwumbwa nkobakkala boonse Bakamboni ba Jehova balasola kuba amuuya wabumisyinali, kutola lubazu lyoonse mukwaambila bantu zyalusyomo lwabo.
Kuyungizya waawo, Bakamboni bamwi balaswaya naa kulongela kumasena aambi mucisi mobakkala kwalo kuli bantu banji ibayandika kumvwa makani mabotu aamu Bbaibbele. Bamwi Bakamboni balongela kuzisi zimbi kutegwa bayungizye mulimo wabo wakukambauka. Balikkomene kutola lubazu mukuzuzikizya businsimi mbwaakapa Jesu bwakuti: “Muyooba bakamboni bangu . . . kusikila kumagolelo aanyika.”
Mu 1943, twakatalisya cikolo cakuyiisya bamisyinali besu bamwi lwiiyo lulibedelede. Kuzwa ciindi eeco, Bakamboni bainda ku 8,000 bakanjila kale cikolo eeci, iciitwa kuti Watchtower Bible School of Gilead.