text:
Sena Mulakonzya Kumubona Leza Uutalibonyi?
“LEZA muuya,” talibonyi mumeso aabantu. (Johane 4:24) Pele Bbaibbele lyaamba kuti munzila imwi, kuli bantu bakamubona Leza. (Bahebrayo 11:27) Ino mbuti mbocikonzyeka eeci? Sena ncobeni mulakonzya kumubona “Leza uutalibonyi”?—Bakolose 1:15.
Atukozyanisye bukkale bwesu abwamuntu uutaboni kuzwa naakazyalwa. Sena kutabona kumupa kutamvwisya zintu zimuzingulukide? Peepe. Muntu uutaboni ulatambula twaambo munzila ziindene-indene zyalo zimugwasya kuzyiba bantu, zintu alimwi azicitika. Mwaalumi umwi uutaboni wakaamba kuti: “Kubona takuzwi mumeso. Kuli mumizeezo.”
Mbubwenya buyo, nokuba kuti inga tiimwabelesya meso aanu kubona Leza, mulakonzya ‘kujalula myoyo yanu’ kutegwa mumubone. (Baefeso 1:18) Amubone nzila zyotatwe mbomukonzya kucita oobo.
“BULALIBONYA CAANTANGALALA KUZWA CIINDI NAAKALENGA NYIKA”
Muntu uutaboni kanji-kanji maano aakwe aakumvwa alimwi aakuzyiba ncaaguma naa camuguma inga alisumpukide kapati, calo cimugwasya kuzyiba zintu nzyatakonzyi kubona. Mbubwenya buyo, mulakonzya kubelesya maano aagwasya kuzyiba zintu zimuzingulukide alimwi akumuzyiba Leza uutalibonyi wakazilenga. “Bube bwakwe butalibonyi bulalibonya caantangalala kuzwa ciindi naakalenga nyika kuya kumbele, nkaambo bulabonwa muzyintu nzyalengede.”—Baloma 1:20.
Mucikozyanyo, amuyeeye buyo kujatikizya munyika motukkala. Nyika yakapangwa munzila iilibedelede kutegwa katukkomana abuumi ikutali kupona kumwi katujisi buyumuyumu bwamali. Ciindi notwamvwa kuunga kwamuwo uutontola, kuyotela zuba, kulya mucelo mubotu, naa kumvwa kulila kwatuyuni kukatalusya, tulakkomana kapati. Sena zipego eezi tazitondezyi kuti Mulengi wesu ulatulanganya, mutete moyo alimwi ngusibuuya?
Ino ncinzi ncomukonzya kwiiya kujatikizya Leza kuzwa kuzintu nzyomubona mububumbo? Masimpe ngakuti, ijulu lilayubununa nguzu zya Leza. Buvwuntauzi bwasayansi bwaino-ino butondezya kuti bubumbo buyaabukomena alimwi bulacita oobo cakufwambaana! Nomulanga kujulu masiku amulibuzye kuti: “Ino nguzu zipa kuti bubumbo kabuyaabukomena cakufwambaana zizwa kuli? Bbaibbele litwaambila kuti Mulengi ulijisi “bupati bwakwe bugambya.” (Isaya 40:26) Zintu nzyaakalenga Leza zitutondezya kuti “Ngusinguzuzyoonse” alimwi akuti ‘ulimaninide munguzu.’—Jobu 37:23.
‘IWAKAMUPANDULULA’
Muzyali mukaintu wabana basankwa bobilo bataboni waamba kuti: “Kwaambaula ncecintu cibagwasya kapati kwiiya. Nkubaambila zyoonse nzyomubona alimwi anzyomumvwa, [alimwi] nkulibambila kuluula zyoonse nzyomwabona. Ndinywe meso aabo.” Mbubwenya buyo, nokuba kuti “kunyina muntu wakamubona kale Leza nociba ciindi comwe,” pele mwana wa Leza, Jesu “uuli acamba ca Usyi ngonguwe wakamupandulula.” (Johane 1:18) Mbwali cilenge ca Leza citaanzi alimwi simuzyalwaalikke, Jesu wakaba “meso” eesu aakutugwasya kubona kujulu. Ngonguwe uukonzya kutupa twaambo twiinda kusyomeka kujatikizya Leza uutalibonyi.
Amubone twaambo tumwi Jesu walo iwakakkala a Usyi kwaciindi cilamfwu kapati ntwaakaamba kujatikizya Leza:
Leza ulabeleka lyoonse. “Taata ulabeleka ambuli sunu.”—Johane 5:17.
Leza ulizizyi nzyotuyandika. “Uso ulizyi zyintu nzyomuyandika kamutana kumulomba.”—Matayo 6:8.
Leza ulatupa zintu camoyo woonse. “Uso uuli kujulu . . . ulapasuzya zuba lyakwe kubantu babi ababotu alimwi ulapa mvwula kubantu baluleme abataluleme.”—Matayo 5:45.
Leza ulabikkila maano umwi aumwi wandiswe. “Sena tutiiti tobilo tatusambalwi kakkobili komwe kajisi mpindu nsyoonto? Nokuba boobo, kunyina nokaba komwe kayoowida ansi Uso katakonzyi kuzyiba. Pele naaba masusu aakumutwe wanu alibalidwe oonse. Aboobo, mutayoowi pe: nywebo mulayandika kwiinda tutiiti tunji.”—Matayo 10:29-31.
MUNTU IWAKATONDEZYA MBWABEDE LEZA UUTALIBONYI
Mbobajata twaambo bantu bataboni, ciliindene kapati abaabo ibajisi meso. Muntu uutaboni ulakonzya kuzyiba kuti eeci ncinzimweemwe ikutali akaambo kakuti abusena aawo kunyina zuba, pele kuba busena butontola bwasinkilwa zuba. Mbubwenya buyo muntu uutaboni naaceya mbwatakonzyi kubona cinzimweemwe naa zuba, andiswe tatukonzyi kumumvwisya Jehova tolikke. Aboobo, Jehova wakatupa muntu walo wakatondezya bube bwakwe munzila iilondokede.
Muntu ooyo wakali Jesu. (Bafilipi 2:7) Jesu tanaakali kwaamba buyo kujatikizya Bausyi pele wakatutondezya mbwabede Leza. Sikwiiya wa Jesu Filipo wakabuzya kuti: “O Mwami, kotutondezya Bauso.” Mukumwiingula Jesu wakati: “Ooyo wandibona wamubona awalo Taata.” (Johane 14:8, 9) Ino ncinzi ncomukonzya “kubona” kujatikizya Taata kwiinda muzintu nzyaakali kucita Jesu?
Jesu wakali kusangalizya, kulicesya alimwi akusikilika. (Matayo 11:28-30) Bube bwakwe bukatalusya bwakali kukwela bantu kulinguwe. Jesu wakali kumvwisya mbobakali kulimvwa bantu alimwi akukkomana antoomwe ambabo. (Luka 10:17, 21; Johane 11:32-35) Nomubala naa kuswiilila zibalo zyamu Bbaibbele zyaamba kujatikizya Jesu, kamweezyeezya kuti mulizibwene zicitika mucibalo. Kuti kamuzinzibala kuyeeya kujatikizya Jesu mbwaakali kweendelezya bantu, muyoobubona kabotu-kabotu bube bubotu bwa Leza alimwi muyooswena kulinguwe.
KUBIKKA TWAAMBO ANTOOMWE
Kujatikizya muntu uutaboni mbwacikonzya kuzyiba zintu zicitika, mulembi umwi wakaamba kuti: “Ulatambula twaambo twiindene indene kuzwa kuzintu ziindene indene (nzyajata, nzyanunkizya, nzyamvwa alimwi azimwi buyo) alimwi munzila imwi ulatubikka antoomwe twaambo ootu kupanga cintu comwe.” Mbubwenya buyo, nomulanga-langa zintu nzyaakalenga Leza, amubale Jesu nzyakaamba kujatikizya Usyi akubona Jesu mbwaakatondezya bube bwa Leza, eeci ciyoomupa kubona mbwali mubotu Jehova. Uyooba mwini-mwini kulindinywe.
Sikale Jobu, wakalibonena eeci. Kumatalikilo wakaambaula “cakutasongwaala.” (Job 42:3) Pele naakalanga-langa mbozyeebeka zintu nzyaakalenga Leza, Jobo wakati: “Ndakalimvwide amatwi buyo anduwe, pele lino meso aangu abona.”—Job 42:5.
‘Naa mwamuyandaula Jehova, muyoomujana’
Andinywe mulakonzya kulimvwa mbubonya. ‘Na mwamuyandaula [Jehova], muyoomujana.’ (1 Makani 28:9) Bakamboni ba Jehova bayookkomana kumugwasya kumuyandaula alimwi akumujana Leza uutalibonyi.


c: text/html

text:
Lelo Ubwanya Kumona Leza Wampikwa Kumweka?
“LEZA i Mushipiditu,” keubwanyapo kumonwa na bantu. (Yoano 4:24) Inoko, Bible unena’mba bantu bamo bāmwene Leza mu buluji kampanda. (Bahebelu 11:27) Le kino kibwanika namani? Le bine ubwanya kumona “Leza wampikwa kumweka.”—Kolose 1:15.
Tudingakanyei bidi ngikadilo yotudi’mo na idi’mo mpofu wa kibutwila. Lelo bupofu bwandi bumulengejanga akomenwe kuyuka kifuko kyashikete’mo? Nansha dimo. Mpofu uyukanga myanda mu miswelo palapala mine imukwashanga ayuke bantu, bintu ne mingilo ingilwa kuntu kwashikete. Mpofu umo unena’mba, “kumona ke mesopo. I ñeni.”
Mu muswelo umo onka, nansha byokubwanyapo kwingidija meso obe mwanda wa kumona Leza, ubwanya kwingidija “meso a mutyima” obe mwanda wa kumumona. (Efisesa 1:18) Langulukila bidi pa miswelo isatu yokokeja kumumona.
“UMWEKELANGA BIYAMPE MU BUPANGI BWA PANO PA NTANDA”
Divule dine mpofu udi na byumvwanino bikomo bya kwivwana ne kutenga, bine byaingidijanga mwanda wa kuyuka bintu byakabwanyapo kumona. Mu muswelo umo onka, nobe ubwanya kwingidija byumvwanino byobe mwanda wa kubandaula bintu bikujokolokele ne kumona Leza wampikwa kumweka wēbipangile. “Ngikadila yandi yampikwa kumweka i mimweke patōka tamba ku kupangwa kwa ino ntanda, mwanda i mimwekelele mu bintu byalongele.”—Loma 1:20.
Kimfwa, langulukila bidi pa kīkalo kyetu. Ntanda yāpangilwe mu muswelo wa pa bula pa mwanda wetu, ke pa mwandapo wa kwikala’po bitupu ino kwikala’po na būmi bwa nsangaji. Kitatyi kyotwivwana kaluvula kayampe, kakyanga ka dyuba, kudya kipa kitobala, nansha kwivwana tōnyi tudila biyampe, tusangalanga bininge. Lelo bino byabuntu kebilombolapo tunangu twa Umpangi wetu, kinyenye ne buntu bwandi?
Le i bika byokokeja kwifundila kudi Leza kupityila ku bintu byomona mu umbuo wa diulu ne ntanda? Kintu kimo bidi, madiulu alombolanga bukomo bwa Leza. Bukamoni bwa sianse ya panopano bulombola’mba, umbuo wa diulu ne ntanda kewendangapo’nka ubaila’ko, ino kadi ubayanga lubilolubilo! Kitatyi kyotala mūlu bufuku, wiipangule amba: Le kwatambile buno bukomo bubaija umbuo wa ntanda lubilolubilo i kwepi? Bible witulombola’mba Umpangi udi na “bukomokomo.” (Isaya 40:26) Bupangi bwa Leza bwitulombola’mba i “Mwinebukomobonso”—i “mutabuke mu bukomokomo byamwiko’tu.”—Yoba 37:23.
“YE AYE WAMUSHINTULULA”
Inabana umo udi na bana babidi unena amba: “Kunena i kintu kimo kibadilwa mu bintu bya mvubu mpata pa kufundija bana. Wibalombole kintu kyo-kyonso kyomona ne kwivwana, [kadi] witeakanye kushintulula nyeke byobya byomona. Wi abo meso.” Mu muswelo umo onka, nansha byokudi “kutupu muntu ke mumone Leza nansha dimo,” Yesu Mwanā Leza “udi dya mu kyadi kya Tata ye aye Wamushintulula.” (Yoano 1:18) Byadi kipangwa kya Leza kibajinji, kadi Mwanā Leza mubutulwe bunka, Yesu i “meso” etu a kutala momwa mūlu. I nsulo milumbuluke ya myanda ya Leza wampikwa kumweka.
Tala’tu bintu bityetye byāshintulwile Yesu padi Leza, mwine wāpityije kitatyi kilampe na Shandi:
Leza wingilanga kwampikwa kukōka. “Tata wingilanga’nka kwingila kufika ne pano pene, ne ami nami ñingilanga’nka kwingila.”—Yoano 5:17.
Leza uyukile bintu byotusakilwa. “Shenu Leza uyukile bine byomusakilwa ne banwe bene kemwamulombele’byo.”—Mateo 6:8.
Leza uvuijanga bisakibwa byetu na buntu. “Shenu udi mūlu, . . . aye utambijanga dyuba dyandi ku babi ne ku bayampe kadi unokejanga mvula ku boloke ne ku bakondame bene.”—Mateo 5:45.
Leza witumwene na mvubu umo ne umo. “Lelo kebapotejangapo misolwe ibidi ku kityele kimo kya mvubu mityetye’ni, a? Inoko, i kutupu nansha umo uponanga panshi pampikwa Shenu kuyuka. Ino, enka ne nywene mine ya ku mutwe wenu i mibalwe yonso. Nanshi kemwakityinai: Mudi na bulēme kutabuka misolwe mingi.”—Mateo 10:29-31.
MUNTU WĀMWEKEJE LEZA WAMPIKWA KUMWEKA
Bampofu bavudile kwivwanija bintu mu muswelo mwishile na bantu bamona. Mpofu ubwanya kuyuka kyemba, ke bu kifukopo kya mfindi kya kubulwa kitōkeji kya dyuba, ino bu kifuko kya kufyama’mo kyanga kya dyuba. Monka kemubwaninyapo mpofu kumona mwemba nansha kitōkeji kya dyuba, netu ketubwanyapo kwivwanija Yehova na bukomo bwetu. O mwanda Yehova wāletele muntu wāmwekeje mu muswelo mubwaninine ngikadilo ne bumuntu Bwandi.
Uno muntu i Yesu. (Fidipai 2:7) Yesu kēsambilepo’nka myanda ya Shandi, ino wētulombwele ne mwikadile Leza. Fidipa mwanā bwanga wa Yesu wāmwipangwile amba: “A Mfumwami, witulombole Shobe.” Yesu wāmulondolola amba: “Yewa umona ami wamone ne Tata mwine.” (Yoano 14:8, 9) Le i bika byobwanya “kumona” padi Tata kupityila ku bilongwa bya Yesu?
Yesu wādi musangamuke mashi, mwityepeje kadi ulumbwa. (Mateo 11:28-30) Ngikadilo yandi itūkija bantu mutyima yādi ibakokela kwadi. Yesu wādi wivwana misanshi yādi ivwana bakwabo, kadi wādi usangala nabo. (Luka 10:17, 21; Yoano 11:32-35) Kitatyi kyotanga nansha kwivwana nsekununi ya Yesu idi mu Bible, ingidija byumvwanino byobe ne kumona mu ñeni yobe ino myanda ilongeka. Shi ulangulukila pa muswelo wādi wikele Yesu na bantu, ukabwanya kumona biyampe bumuntu bwa Leza bwa kutendelwa ne kufwena Kwadi.
KULAMAKANYA BIPINDI PAMO
Mushiludi umo unena pa muswelo umwenanga mpofu mu ino ntanda amba: “Utambulanga myanda mityetye ne kipindi, kupityila ku masulo palapala (kutenga, kulula, kwivwana ne bikwabokwabo), kupwa wakongakanya ino myanda mwa kimo mu muswelo kampanda.” Mu muswelo umo onka, kitatyi kyobandila mingilo ya bupangi bwa Leza, kyotanga byobya byānene Yesu padi Shandi ne kyobandaula muswelo wālombwele Yesu ngikadilo ya Leza, ukamona Yehova mu ñeni senene. Ukamumona bu udi’ko binebine.
Yoba wāikele’ko mu kitatyi kya kala, wēmwenine uno mwanda. Wānene dibajinji ‘kyokya kyākadipo wivwanije.’ (Yoba 42:3) Ino pa kupwa kubandaula na katentekeji bupangi bwa Leza bwa kutendelwa, Yoba wāfudile ku kunena amba: “Nadi nkwivwana na kutwi bitupu; ino pano namino dīso dyami dibakumone.”—Yoba 42:5.
‘Shi umukimba Yehova, ukatanwa kōdi’
Kino nobe kibwanya kukufikila. “Shi umukimba [Yehova], ukatanwa kōdi.” (1 Bilongwa 28:9) Batumoni ba Yehova bakasangela kukukwasha ukimbe ne kutana Leza wampikwa kumweka.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ICIPANDE ICIKALAMBA | MULANDU NSHI IFYABIPA FICITIKILA ABACITA IFISUMA?
Ifyabipa Nafifula!
Ba Smita, *abaali ne myaka 35 baleikala mu Dhaka, mu calo ca Bangladesh, baishibikwe ukuti baali aba cikuuku kabili balitemenwe abantu. Nangu ca kuti ba Smita e lyo baupilwe fye, balebombesha kabili balefwaisha ukwafwa abantu ukwishiba ifyo basambilile pali Lesa. Balupwa wabo ne fibusa balipapile nga nshi ilyo ba Smita balwele ubulwele ubwabepeye ilyo papitile fye inshiku shinono.
Ba James na bena mwabo abaali nalimo ne myaka 35 abashakokwele mu cupo, nabo bene baali aba cikuuku kabili balitemenwe na bantu nga filya fine ba Smita baali. Ba James na bena mwabo baile mu kutandalila ifibusa fyabo ku masamba ya United States. Ku ca bulanda tababwelele ku New York uko baleikala pantu balisangilwe mu busanso bwabipisha ubwa pa musebo. Ne ci calengele ukuti balupwa wabo na bo balebomba nabo bekatwe ubulanda nga nshi.
Muno nshiku ububifi no kucula fili fye mpanga yonse. Abantu e lyo na bashilika balafwa mu nkondo. Abantu abakaele balacula pa mulandu wa misoka no lukaakala. Abantu balalwala no kufwa ku masanso yabipisha te mulandu no mushinku nelyo ifyo baishibikwa mu bwikashi. Amasanso yalepaya abantu ukwabula ukusalulula. Ulupato no lufyengo fyaba fye mpanga yonse. Nalimo na imwe mwaliculapo kuli ifi tulumbwile.
Kanshi kuti twaipusha ifipusho pamo nge fi:
Mulandu nshi ifyabipa ficitikila abantu abacita ifisuma?
Bushe Lesa e ulenga ukuti ifyabipa filecitika?
Bushe ifyabipa ficitika fye nelyo bantu balenga?
Ukulingana ne cisambilisho ca Karma icitila umuntu alacula pa mulandu wa fyo alecita kale, bushe e cilenga ukuti abantu balecula?
Nga ca kuti kwaliba Lesa wa maka yonse, mulandu nshi ashicingilila abantu abacita ifisuma ku fyabipa?
Bushe ifyabipa no kucula fikatala afipwa?
Pa kusanga ifyasuko kuli ifi fipusho, tulingile intanshi ukwishiba ifyasuko kuli aya mepusho yabili ayakonkapo: Mulandu nshi ifyabipa ficitikila, kabili finshi Lesa akacitapo?
^ par. 3 Amashina te yabo.


text:
BAIBOLO UPIMPULA BWIKALO BWA BANTU
Kechi Nashanga Buta Ne
MWAKA WA KUSEMWA: 1958
KYALO: ITALY
MWAPITA BWIKALO BWABO: WAJINGA MU JIBUMBA JA TUPONDO
BWIKALO BWAMI BWA KALA:
Nasemekejilwe ne kukomena mu ka muzhi kaji mu Loma mwaikalanga bantu bayanji. Bwikalo bwakatezhe bingi. Kechi nayukile bamaama bansema ne, kabiji kechi twaumvwañananga na batata ne. Nakomejiletu mu mikwakwa ne kwimwena mwakujila.
Byo nafikizhe myaka 10, natendekele kwiba. Byo nafikizhe myaka 12, nafumine pa nzubo. Pa bimye byavula, batata baiyanga na kusenda ku ofweshi mukatampe wa bakapokola kumbwezha ku nzubo. Natobokanga bingi na bantu kabiji najinga mbanzhi kabiji wa bukaji. Byo nafikizhe myaka 14, nalekele kwikala na bansemi pa nzubo. Natendekele kwingijisha bizhima ne kululumbatu mu mikwakwa. Na mambo a kubula pa kulaala, nalaalangatu mu myotoka. Umvwe bwakya, nayanga na kukeba kuji mema akowa.
Naikele pompwe mwine kya kuba navutulanga bantu byola ne kwiba bijimo kabiji nayanga ne na kwiba mu mazubo a bantu kimye kya bufuku. Natendekele kuya nkuwa na mambo a bwivi kabiji natwelele mu jibumba ja tupondo kyandengejile kutendeka kwiba mu ma banki. Na mambo a kwikala pompwe mwine, banketekejile bingi mu jibumba ja tupondo. Kechi nashanga buta ne, kabiji nalalangatu nabo ku mitwe. Bukapondo, kwingijisha bizhima, kwiba ne kutukana byo bintu byo naubanga. Bakapokola baendangatu na kumfumpila. Bankashile mu kaleya pa bimye byavula kabiji baubangatu bankasa nafuma kabiji papitangatu kimye kicheche na bwelamo.
BAIBOLO BYO APIMPWILE BWIKALO BWAMI:
Juba jimo byo bankasulwile mu kaleya, nayile nakumona ba maama ba banyike. Kechi nayukile amba bano bamaama ne bankasami baikele Bakamonyi ba kwa Yehoba ne. Bañambijile kuya na kupwila nabo kabiji naswile kuya nabo. Byo twafikile pa Nzubo ya Bufumu, ne bambijile amba nsakwikela ku kibelo pa kuba’mba mmonenga basa kutwelanga ne kulupuka. Pano bino nasendele ne buta.
Kuno kupwila kwandengejile kupimpula bwikalo bwami. Navulukile kuba’mba nafwainwa kupimpula bwikalo bwami. Bantambwijile bingi bulongo ne kungimuna na lusekelo. Ne lunotu nkivuluka Bakamonyi byo bantambwijile na lusekelo. Bano bapusene bingi na bantu bo napwanañananga nabo!
Natendekele kufunda Baibolo na Bakamonyi. Kutwajijila na kufunda kwandengejile kupimpula bwikalo bwami. Byambo biji mu Byambo bya Mana 13:20 bya kuba’mba: “Awa wenda na ba mana ukekala ke wa mana; pakuba awa wenda ne bakosama ukamona byakatazha,” byamfikile bingi pa muchima. Nayukile kuba’mba nafwainwe kuleka kupwanañana na jibumba ja tupondo. Kuba bino kechi kwapelele ne, bino Yehoba wankwashishe.
Kyo kyajinga kimye kitanshi kutendeka kupimpula byubilo byami mu bwikalo
Nalekele byubilo byonse byatama. Nalekele kupepa fwanka ne kwingijisha bizhima. Natendele nsuki, kuleka kuvwala mashikiyo ne kutukana. Kyo kyajinga kimye kitanshi kutendeka kuleka kuba bino bintu mu bwikalo bwami.
Kechi natemenwe kutanga ne kufunda ne. Onkao mambo, kyankatezhe bingi kufunda Baibolo. Pano bino, kwibikako kwandengejile kutemwa Yehoba kabiji jiwi jami ja mu muchima jatendekele kunzhachisha. Javula nazhinaukanga umvwe kya kuba Yehoba wakonsha kundekelako mambo pa bubi bo naubile. Pano bino, kutanga pe Yehoba byo alekejileko mambo Mfumu Davida kwantekeneshe bingi.—2 Samwela 11:1–12:13.
Lukatazho lukwabo lo najinga nalo ke lwa kusapwila ku nzubo ku nzubo. (Mateo 28:19, 20) Nachiinanga kuba’mba kampepo nakonsha kutana muntu ye naubile byatama kala. Bino pa kupitapo kimye, nalekele kuchiina. Najinga bingi na lusekelo pa kukwasha bantu kufunda pe Shetu wa mwiulu awo witulekelako mambo.
BYO NAMWENAMO:
Kufunda pe Yehoba kwapulwishe bumi bwami. Bakwetu bavula bafwa kabiji bakwabo baji mu kaleya. Pano bino amiwa nji bingi na lusekelo mu bwikalo ne kwikala na luketekelo lwa bintu byawama biji kulutwe. Nafunda kwikepesha, kukokela ne kuyuka bya kuba umvwe nazhingila. Ne kyafumamo, twikala mutende na bantu. Kabiji nasongola ne wa mukazhi wawama aye Carmen. Tukwasha bantu kufunda biji mu Baibolo kabiji kino kituletela bingi lusekelo.
Kimye kimo, Oa ne amiwa twingijila mu ma banki mwingilo wa kuwamisha kwakubula kwiba.


text:
ULUPUNGU LWA KWA KALINDA (ULWA KUSAMBILILAMO) JUNE 2015
Muli ulu lupungu muli ifipande fya kusambililamo ukutendeka pa July 27 ukufika August 30, 2015.
Muli Kristu E Mumonekela Amaka ya kwa Lesa
Yesu alyafwile abena Israele ku fipesha amano ifyo alecita, lelo ifi fipesha mano fyalelanga ne fyo akacitila abantu ku ntanshi
Alitemenwe Abantu
Bushe ifyo Yesu alecita ifipesha amano filanga shani ifyo aba?
Kuti Twatwalilila Ukuba Abasanguluka
Baibolo yalilanda pa fintu fitatu ifingatwafwa ukucimfya ubulalelale.
“Ba Kingsley nga Kuti Balanda Ilyashi, Ninshi na Ine Wine Kuti Nalanda!”
ba Kingsley, aba ku Sri Lanka, balibombeshe pa kuti balande ilyashi nangu ca kuti lyali lya mamineti fye ayanono.
Mulecita Ifyo Tusambilila mwi Pepo lya Cilangililo—Ulubali I
Mulandu nshi Yesu atendekele ipepo ne shiwi lya kuti “Shifwe”?
Mulecita Ifyo Tusambilila mwi Pepo lya Cilangililo—Ulubali 2
Nga tulepepa ukuti Lesa atupeele ifya kulya, ninshi tulepepa no kuti atupeele ne fya kulya fya ku mupashi.
‘Mulakabila Ukushipikisha’
Ifintu fine ifyo Yehova atupeela ifingatwafwa ukushipikisha amafya.
Bushe Muleibukisha?
Bushe mwalibelenga magazini ya Ulupungu lwa kwa Kalinda iya nomba line? Moneni nga kuti mwayasuka ifi fipusho.


text:
Ukwikala Mubuteko bwakwa Papa Wakushalikisha
Ukwikala Mubuteko bwakwa Papa Wakushalikisha
- Imfumu yalenga cine konsekonse kabili Papa Wakushalikisha uwa mu Kusokolola
- Papa Francis I umu Jesuit
- Intandala sha mu Kusokolola shalaswa shilile
- Ukuifungushanya kwa fibanda kwalaswa kucitike
- Baksunga we Sabata lya ciine balapakakaswa
- Inshita ya luse ku bantunse yalaswa iisalwe!
Ifili muli ubu bunkolanya:
Ukwikala Mubuteko bwakwa Papa Wakushalikisha: Ifishinka Ikumi na Fibili (12) Ifyo Mufwile Ukwishiba


text:
Icisimicisyo 76: Jelusalemi Aonalwa
IMYAKA ukucila pali 10 yapita ukufuma apo Imfumu Nebukadinesa yapintile abaIsilaeli abasambilile bonse ku Babiloni. Pano lolesya icilukucitika! Jelusalemi yaocewa. AbaIsilaeli abasyaipailwepo bapintwa ku kuba bakaili ku Babiloni.
Anuka ukweba’ti, efi abakusimika ba baYehoba bacenjesye ati cikacitika kani abantu tabalwile imibelo yabo iibipile. Pano abaIsilaeli tabakutikile ku bakusimika. Batwalilila ukupempela tulesa twa bufi pe punda lya kupempela baYehoba. Aba bantu balyelelwe ukupanikwa. Tulisi ifi nipakuti Esiceli uwakusimika wa baLesa atubula fyonse ifibipile abaIsilaeli balukucita.
Kani ulimwisi Esiceli? Ali pa basankwa Imfumu Nebukadinesa yapintile ku Babiloni pa myaka 10 ili ukonalwa kwa Jelusalemi ukukulu takungacitika. Danyeli ne babyakwe botatu, Syadilaci, Mesyaci na Abedinego, nabo balipintilwe ku Babiloni pa mpindi intu imo.
Ili Esiceli acili mu Babiloni, baYehoba bamulanga ifibipile ifilukucitwa ku Jelusalemi pe tempuli. BaYehoba bacite’ci ukupitila mu cimpelampela. Esiceli muli bucine acili mu Babiloni, pano baYehoba bamulenga ukubona fyonse lukoso ifilukucitwa pe tempuli. Kabili ifi Esiceli abona fyakukankamanika!
BaYehoba baeba Esiceli ati: ‘Lolesya ifintu ifyakunekasya ifi abantu balukucita pe tempuli. Lolesya pa cibumba pali ifikope fya nsoka ne nama simbi. Kabili bona abaIsilaeli balukufipempela!’ Esiceli afibona ifi fintu, kabili alemba ifilukucitika.
BaYehoba bamwipusya Esiceli ati: ‘Kani wabona intangisi sya baIsilaeli ifi silukucita mu bumfisolo?’ Inya, naye abona. Abalalume bali 70, kabili bonse lukoso balepempela tulesa twa bufi. Balelabila ati: ‘BaYehoba tabalukutubonapo. Bacilekelela icalo.’
Pano baYehoba balanga Esiceli abanakasi abali ku ciibi ca ku mulyango we tempuli. Balikele balukupempela lesa wa bufi Tamusi. Kabili lolesya balya abalalume ku mulyango we tempuli lya baYehoba! Cipale bali 25 bonse pamo. Esiceli ababona. Balukwinamisya ku mutulesuba kabili balukupempela akasuba!
BaYehoba balabila ati: ‘Aba bantu tabampapo ubuleme. Tabacitapo lukoso ifyakubifya sombi balesa na kwi tempuli lyanji ne kuficita!’ Pano baYehoba balaya ati: ‘Bakomfwa ili nkacita ubukali bwanji. Kabili tekuti nkomfwe inkumbu pali bo ili bakonalwa.’
Papita lukoso koti myaka itatu ukufuma apo baYehoba balangisisya Esiceli ifyo fintu, abaIsilaeli bafutukila Imfumu Nebukadinesa. Popele yaya mu kulwa nabo. Ili papita umwaka na afu abaBabiloni baonala ne kwingila pa fibumba fya Jelusalemi ne kuwoca umusi ne kuuwisya pansi. Abantu abengi baipaiwa neli ukupintwa mu kuba bakaili mu Babiloni.
Mba pano nindo baYehoba bangalekela ukonalwa ukwakubipe’fi ukucitwa pa baIsilaeli? Muli bucine, nipakuti tabakutikile kuli baYehoba kabili tabomfwilile amafunde abo. Ici cilukutubula ati cicindeme lyonse ukulukucita ifi baLesa balabila.
Pa kutanga abantu banini babasuminisya ukwikala mu calo ca Isilaeli. Imfumu Nebukadinesa yaikalika Gedaliya umuJuda ukuba umwikalicisi pa bantu aba. Pano abaIsilaeli bamo bamo bamwipaya Gedaliya. Pano abantu baumfwo’mwenso ati abaBabiloni bakesa ne kubonala bonse pakuti pa kubifya ukwacitika. Bapatikisya Jelemiya ukuya nabo, kabili babutukila ku Ijipiti.
Pano mu calo ca Isilaeli tamusyele umuntu neli umo. Pa myaka 70 tamuli uwaikala mu calo. Casyala masala. Pano baYehoba balaya ati bakaleta abantu babo mu calo panuma yakupita imyaka 70. Pali ino mpindi, mba cindo cilukucitika ku bantu ba baLesa uku bapintilwe ku calo ca Babiloni? Ngatubone.
2 Imfumu 25:1-26; Jelemiya 29:10; Esiceli 1:1-3; 8:1-18.
Ifyakwipusya
- Findo filukucitika kuli Jelusalemi na ku baIsilaeli pali cici cikope?
- Mba Esiceli ninani, kabili findo ifibipile baYehoba bamulangisya?
- Pakuti abaIsilaeli tabakwetepo umucinsi kuli baYehoba, cindo babalaya?
- Cindo Imfumu Nebukadinesa yacita ili abaIsilaeli baifutatila?
- Mba nindo baYehoba balekela ukonalwa ukwakubipe’fi ukucitwa pa baIsilaeli?
- Kani icalo ca Isilaeli casyala syani ica kubulamo abantu, kabili ni pa mpindi yakuba syani?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni 2 Imfumu 25:1-26.
Mba Sedeciya aali ninani, cindo cacitikile kuli ye, kabili ici califisisyepo syani ukusimika kwa mu Baibolo? (2 Imf. 25:5-7; Esic. 12:13-15)
Mba ninani baYehoba bapele umulandu pakubula bucine ubo abaIsilaeli bacitile? (2 Imf. 25:9, 11, 12, 18, 19; 2 Ifye. 36:14, 17)
- Pendeni Esiceli 8:1-18.
Kani Klistendomu alituntulwile syani abaIsilaeli abakwalukila baLesa abalukupempela akasuba? (Esic. 8:16; Isa. 5:20, 21; Yoa. 3:19-21; 2 Tim. 4:3)


text:
Jishimikila 20: Daina Watainwe mu Lukatazho
NANCHI wamona Daina bo abena kuya na kupempula nyi? Ubena kuya na kupempula bansongwakazhi bamo bekala mu ntanda ya Kenana. Nanchi shanji aye Yakoba waumvwine bulongo pa kino nyi? Pa kukumbula buno bwipuzho, eseka kuvuluka Abalahama ne Izaka byo bamonanga banabakazhi ba mu ntanda ya Kenana.
Nanchi Abalahama wakebelenga mwananji wamulume aye Izaka kusongola mwanamukazhi wa mu ntanda ya Kenana nyi? Ine, kechi wakebelenga ne. Nanchi Izaka ne Libeka bakebelenga mwanabo wamulume aye Yakoba kusongola mwanamukazhi mwina Kenana nyi? Ine, kechi bakebelenga ne. Nanchi wayuka kine kintu kyo babujilenga kukeba nyi?
Ke na mambo a kuba bena Kenana bapopwelanga balesa ba bubela. Kechi bajinga bantu bawama kusongwelako nangwa kusongweshako ne. Kabiji kechi bajinga bantu bawama kwisampa nabo bulunda ne. Onkao mambo, twakonsha kuketekela’mba Yakoba kechi kyamutokejile ku muchima pa kumona mwananji wamukazhi waikala ke mulunda na bano banabakazhi bena Kenana ne.
Daina witaine mu lukatazho. Nanchi wamumona uno mwanamulume mwina Kenana pa kipikichala ubena kutala Daina nyi? Jizhina janji Shekema. Juba jimo Daina byoaile na kufwakasha, Shekema wamusendele Daina ne kumukanjikizha kulaala nanji. Kino kyajinga kintu kyatama bingi, mambo bantu besongola bo bonkatu bafwainwa kulaala pamo. Kino kintu kyatama kyo aubile Shekema kwi Daina kyaletele bingi lukatazho.
Bakolojanji Daina byo baumvwine kino kintu, bauminetu ipu na bukaji. Bakolojanji babiji abo ba Shimeona ne Levi, bazhingijile kya kuba bashikwile ne mapoko abo ne kukatwela mu muzhi bantu saka babula ne kuketekelatu ne. Abo ne balongo babo baipayile Shekema ne banabalume bakwabo bonse. Yakoba wazhingijile bingi mambo baana banji baubile kintu kyatama.
Nga ano onse makatazho atendekele byepi? Mambo a kuba Daina wisampile bulunda na bantu babulanga kukokela mizhilo ya Lesa. Nanchi ne atweba tukeba kwisampa bulunda na bantu ba uno mutundu nyi?
Ntendekelo 34:1-31.
Mepuzho
- Mambo ka Abalahama ne Izaka kyo babujile kukeba baana babo kusongola bantu ba mu ntanda ya Kenana?
- Nanchi Yakoba waswishishe mwananji wa mukazhi kwisampa bulunda na bakamwale ba ku Kenana nyi?
- Nga awe mwanamulume ubena kutala Daina pa kipikichala ñanyi, kabiji kintu ka kyatama kyo aubile?
- Nanchi bakolojanji Daina, abo ba Shimeona ne Levi baubile byepi pa kumvwa byamwekele?
- Nanchi Yakoba waswile byaubile Shimeona ne Levi nyi?
- Nanchi lukatazho lwatendekele byepi mu kisemi?
Mepuzho akwabo
- Tanga Ntendekelo 34:1-31.
Nanchi Daina byo ayanga na kukaya na banabakazhi bena Kenana kyajinga kya mapuso nyi? Londolola. (Nte. 34:1)
Mambo ka Daina kyo ebikijile mu lukatazho lwa kumuja kisungu? (Nga. 6:7)
Bakyanyike ba mu ano moba bakonsha kumwesha byepi amba baumvwina lujimuno lwa kya kumwenako kya kwa Daina? (Mana. 13:20; 1 Ko. 15:33; 1 Yoa. 5:19)


text:
Anukuminaa bwashi benubukye kwi munganga su?
Oolo, Batemwe ba Yehowa abakumiina kutoma bwanga na kubukibwa na munganga. Sunga byekala shi atukitaa mwetu mooso bwa kubamba mbidi bwa kushaala na mbidi bukome, ingi nsaa atwikalaa “na lukalo na munanga.” (Luuka 5:31, Kilombeno kipya 2009) Na dingi, anka bu bibaadi Luuka, mu mafuku a batumibwa, bangi Batemwe ba Yehowa mba munganga.—Beena-Kolose 4:14.
Kadi ingi mishindo ya kwibukisha ta ngipushene na akyamba Bible nya; na tatukumiina kwibukisha mu yaaya mishindo nya. Bu kileshesho, atupelaa bwashi tabetwalushanga mase mwanda Bible mutoshe kwata kwa mase bwa kupaasha mbidi. (Bikitshino 15:20) Bi mumune, Bible atosha kwibukisha na mishindo yooso ya kwibukisha ayitwesha myanda ya malenganyi.—Beena-Galate 5:19-21.
Sunga mbyabya, mishindo ibungi ya kwibukisha ta ngikutwene na mayi a mu Bible nya. Byabya, muntu ooso e na kya kwata kitshibilo kyaye’ye nabeene. Temwe a Yehowa umune e kukumina bwanga kampanda, aku namu ungi mukumbeene kwata kitshibilo kya kupela kutoma bwabwa bwanga.—Beena-Galate 6:5.


text:
Ukwasuka Mauzyo Amuli Baibo
U mulandu ci uno tulinzile ukwiusizya imfwa yakwe Yesu?
Imfwa yakwe Yesu cali icintu icicindame sana icacitike—wafwile pakuti umi wa yantunze ukaye wakwe vino ulinzile ukuya. Umuntu ataumvilwe ukuti aelenganya pa kucita iviipe, ukulwala, nanti ukufwa. (Utandiko 1:31) Nomba iifyo lingile umu nsi ukupitila umu muntu wenga, Adamu. Yesu wapeezile umi wakwe pakuti atutuule ukwi ifyo ni mfwa.—Welengini Mateo 20:28; Loma 6:23.
Leza walangiliile ukuti watutemwa lino watumile umwanakwe pano nsi ukwiza tufwila. (1 Yoane 4:9, 10) Yesu waneenyile alondezi yakwe ukuti yaiusya imfwa yakwe ukuomvya umukate na waini. Ndi tukucita vii cila mwaka ala tukulanga ukuti tukataizya sana pa kutemwa kuno Leza na Yesu yaatulanga.—Welengini Luka 22:19, 20.
Uzye aaweni aalinzile ukulya umukate nu kumwa waini?
Pa muku wakutandikilako lino Yesu waneenyile asambi yakwe ukuti yaiusya imfwa yakwe, walanzile pa upangano, nanti ukuzumilizyanya. (Mateo 26:26-28) Calenzile ukuti asambi na antu yauze anono sile yaye ni syuko lya kwizaya yakateeka nupya ya simapepo pamwi na Yesu ukwiyulu. Nanti icakuti antu aingi wakwe cimwi yakazevya imfwa yakwe Yesu, aakalya umukate nu kumwa waini a yaayo sile aaya umu upangano.—Welengini Umbwilo 5:10.
Apiipi ni myaka 2,000 iyapitapo, Yeova akaasoolola yaayo aalaya yakateeka. (Luka 12:32) Icipendo ca yantu yaa icinono sana ndi twacilinganya kuli yaayo aalikala manda pe pano nsi.—Welengini Umbwilo 7:4, 9, 17.


text:
LUFUNJISHO 2
Libeka Wakebelenga Kusangajika Muchima wa Yehoba
Libeka wajinga mwanamukazhi watemenwe bingi Yehoba. Mwatawanji wajinga Izaka. Naye watemenwe bingi Yehoba. Libeka ne Izaka beyukile byepi? Nga Libeka wamwesheshe byepi kuba’mba wakebelenga kusangajika muchima wa Yehoba? Twaya tufunde byavula pe aye.
Bansemi ba kwa Izaka bajinga ba Abalahama ne Sala. Baikalanga mu kyalo kya Kenana mwajinga bantu babulanga kupopwela Yehoba. Bino Abalahama wakebelenga’mba mwananji akasongole mwanamukazhi wapopwelanga Yehoba. Onkao mambo, Abalahama watumine kalume wanji kuya ku mpunzha ya Halana na kukebela Izaka mwanamukazhi wa kusongola. Kyamweka uno kalume wanji wajinga Elieza, kabiji bamutumine ku Halana kwaikalanga balongo ba kwa Abalahama.
Elieza wayijile pamo na bakalume bakwabo ba kwa Abalahama. Ko bayilenga kwalepele bingi. Basendele bangamela 10 po basendejile kajo ne bya bupe. Pano Elieza wafwainwe kuyuka byepi mwanamukazhi wa kusongolwa kwi Izaka? Elieza ne bakalume bakwabo byo bafikile ku Halana, baikele ku mushima wa mema mambo Elieza wayukile’mba bantu koko baiyanga na kutapula mema. Walombele kwi Yehoba ne kwamba’mba: ‘Pano nsongwakazhi ye nsakwambila namba: Mpepo mema ntomemo, ne aye naye inge wampa, kabiji ne bangamela bami nabo wibapa, nsakuyuka kuba’mba i ye ye mwasala.’
Ponkapo Libeka waishile ku mushima wa mema. Baibolo wamba kuba’mba Libeka walambile bingi. Elieza wamulombele mema a kutoma kabiji aye waambile’mba: ‘Mwane, nsakwimupa, kabiji bangamela benu nabo amiwa nsa kwibatomesha.’ Akilangulukapotu! Bangamela inge baumvwa kilaka batoma mema avula bingi, onkao mambo, Libeka wafwainwa wabweleleko bimye byavula ku mushima na kutapula mema. Inge watala pa kipikichala, nanchi ubena kumona Libeka byo abena kwingila na ngovu nyi?— Elieza wakuminye bingi pa kumona Yehoba byo akumbwile lulombelo lwanji.
Kabiji Elieza wapele Libeka bya bupe byavula bingi byawama. Libeka watwajile Elieza ne bakalume bakwabo pa muzhi. Byo bafikile, Elieza wabuujile kisemi kya kwa Libeka ene mambo Abalahama o amutumijile, ne Yehoba byo akumbwile lulombelo lwanji. Kabiji Libeka bamuswishishe kusongolwa kwi Izaka.
Libeka wayile ne Elieza ku Kenana kabiji wasongwelwe kwi Izaka
Abya walanguluka’mba Libeka waswile kwikala mukazhi wa kwa Izaka nyi?— Libeka wayukile amba Yehoba ye watumine Elieza. Onkao mambo, kisemi kyanji Libeka byo kya mwipwizhe inge kya kuba waswile kuya ku Kenana na kwikala muka Izaka, aye waambile amba: “Ee, naswa kuya.” Kwa kubula nangwa kutaya kimye ne, Libeka wayile ne Elieza. Byo bafikile ku Kenana wasongwelwe kwi Izaka.
Na mambo a kuba Libeka waubile kyakebelenga Yehoba, Yehoba wamupesheshe. Byo papichile myaka yavula bingi, Yesu waishile na kusemekelwa monka mu kisemi kya kwa Libeka. Inge waikala nobe Libeka ne kusangajika muchima wa Yehoba, ne obewa Yehoba ukakupesha.
TANGA MU BAIBOLO
Ntendekelo 12:4, 5; 24:1-58, 67


text:
Mānga 4: Mwanda Waka Bājimije Kīkalo Kyabo
TALA mobyaikadila pano. Ba Adama ne Eva abapangilwa panja pa budimi bulumbuluke bwa Edena. Lelo uyukile i mwanda waka?
Mwanda abalonga kintu kibi kutabuka. O mwanda Yehova webape mfuto. Lelo uyukile kintu kibi kyālongele ba Adama ne Eva?
Bālongele kintu kyebāpeleje Leza kulonga. Leza wēbasapwidile’mba bādi bafwaninwe kudya bipa bya ku mityi ya umbudimi. Ino Leza wēbakankaja kudya ku mutyi umo amba, shi badye’ko bakafwa. Wāshile uno mutyi bu wandi aye mwine. Ne tuyukile’mba ke kiyampepo kuyata kintu kya bene, mwene i amo? Eyo, i kika kyālongekele?
Difuku dimo pādi Eva kasuku kandi mu budimi, nyoka wēsamba nandi. Langa’po bidi! Nyoka wāsapwila Eva adye kipa kya ku mutyi wēbapeleje Leza’mba kemukidya’ko. Inoko, Yehova paāpangile banyoka, kēbapelepo bukomo bwa kwisamba. O mwanda nanshi kudi muntu kampanda wāneneje uno nyoka. Lelo wādi ani?
Kādipo Adama. Nanshi wādi ufwaninwe kwikala umo wa mu bantu bāpangilwe na Yehova kumeso kwa kupanga ntanda. Bano bantu i bamwikeulu, ne ketukokejapo kwibamona. Uno mwikeulu wāikele na kibengo. Wāshilula kulanga kwikala muludiki mwikadile Leza. Ne wādi usaka bantu bamukōkele aye pa kyaba kya kukōkela Yehova. Bine, uno ye mwikeulu wāneneje nyoka.
Uno mwikeulu wābwenye kongola Eva. Eva wāitabije pāmusapwidile mwikeulu amba ukekala pamo’nka bwa Leza shi adye ku kipa. Penepo wādya, ne Adama nandi wādya. Ba Adama ne Eva kebākōkelepo Leza, o mwanda bājimije budimi, kīkalo kyabo kilumbuluke.
Ino difuku dimo, Leza ukālamunanga ntanda yonso ke miyampe monka, enka na mwādi mwikadile budimi bwa Edena. Kumeso’ku, tusa kumona muswelo okokeja nobe kukaputumina mu uno mwingilo wa kuneñenya ntanda. Ino pano, tutalei kyāfikile ba Adama ne Eva.
Ngalwilo 2:16, 17; 3:1-13, 24; Kusokwelwa 12:9.
Bipangujo
- Pa kino kifwatulo, abalonga ba Adama ne Eva bika?
- Mwanda waka Yehova webape mfuto?
- Le nyoka wāsapwidile Eva bika?
- I ani wālengeje nyoka esambe na Eva?
- Mwanda waka ba Adama ne Eva bājimije paladisa, kīkalo kyabo?
Bipangujo bikwabo
- Tanga Ngalwilo 2:16, 17 ne 3:1-13, 24.
Kipangujo kyobāipangwile Eva kudi nyoka kyāmwekeje Yehova bibi namani? (Ngal. 3:1-5; 1 Yoa. 5:3)
Eva i kimfwa kya batwe kudyumukila’po namani? (Fid. 4:8; Yak. 1:14, 15; 1 Yoa. 2:16)
I muswelo’ka wākomenwe ba Adama ne Eva kwitabija kuluba kwabo? (Ngal. 3:12, 13)
(d) Bakelubi bātūdilwe kutunduka kwa budimi bwa Edena bākwatakenye namani bubikadi bwa Yehova? (Ngal. 3:24)
- Tanga Kusokwelwa 12:9.
Lelo Satana wābwenye namani kutonona bantu bavundamine ku bubikadi bwa Leza? (1 Yoa. 5:19)


text:
Cibeela 2: Kuzwa Ciindi ca Zambangulwe Kusikila Ciindi Cakunununwa mu Ijipiti
Bantu bali buyo lusele mbebakafwutuka ku Zambangulwe, pele mukuya kwaciindi bakavwula akuba zyuulu-zyuulu. Kwiinde myaka iili 352 kuzwa ciindi ca Zambangulwe, Abbulahamu wakazyalwa. Tulaiya Leza mbwaakasyomeka kucisyomezyo cakwe kwiinda mukupa Abbulahamu mwana wazina lya Izaka. Kubana bobilo ba Izaka, Leza wakasala Jakobo.
Jakobo wakalijisi mukwasyi mupati wakajisi bana basankwa bali 12 alimwi abasimbi. Bana basankwa ba Jakobo bali 10 tiibakali kumuyanda muce wabo Josefa, aboobo bakamuuzya mubuzike ku Ijipiti. Kumpela Josefa wakaba mweendelezi mupati wa Ijipiti. Nikwakaba nzala mpati, Josefa wakabasunka banyina kutegwa abone naa bakacinca myoyo yabo. Kumane mukwasyi woonse wa Jakobo, nkokuti bana Isilayeli, bakalongela ku Ijipiti. Eeci cakacitika nikwakainda myaka iili 290 kuzwa Abbulahamu naakazyalwa.
Kwamyaka iili 215 yakaccilila, bana Isilayeli bakali kukkala mu Ijipiti. Naakafwa Josefa, bakaba bazike nkweena ooko. Nikwakainda ciindi, Musa wakazyalwa, eelyo Leza wakamubelesya kunununa bana Isilayeli bakali mubuzike mu Ijipiti. Izintu zyoonse zyakacitika mumyaka iili 857, zilaambwa mu Cibeela CABILI.


text:
Cinshi Yesu Etilwa ati Umwana wa kwa Lesa? | Ifipusho fya mu Baibolo
Icasuko ca mu Baibolo
Lesa takwata umukashi uo akwata nankwe abana. Lelo e Kabumba wa fintu fyonse ifya mweo. (Ukusokolola 4:11) E co Adamu, umuntu wa kubalilapo uo Lesa apangile etilwa ati “
mwana Lesa.” (Luka 3:38) Baibolo itusambilisha ukuti Lesa e wabumbile na Yesu. Kanshi Yesu na o etwa ati “
Umwana wa kwa Lesa.”—Yohane 1:49.
Lesa abalilepo ukubumba Yesu ilyo ashilabumba Adamu. Paulo alembele pali Yesu ati: “
Ena e cipasho ca kwa Lesa uushimoneka, e beli pa fibumbwa fyonse.” (Abena Kolose 1:15) Yesu e ko ali na kale sana ilyo ashilafyalwa mu Betelehemu. Na kuba Baibolo itila, “
intulo yakwe ya ku kale, ku nshita sha muyayaya.” (Mika 5:2) Apo e beli lya kwa Lesa, Yesu ali cibumbwa ca mupashi mu muulu ilyo ashilafyalwa mu buntunse pano calo. Yesu umwine atile: ‘
Nafumine ku muulu.’—Yohane 6:38; 8:23.


text:
Next Chapter:Kuroko no Basket - Onsen ni Iko (Doujinshi) 0
read Kuroko no Basket - Onsen ni Iko (Doujinshi) 0 english, Kuroko no Basket - Onsen ni Iko (Doujinshi) 0 raw manga, Kuroko no Basket - Onsen ni Iko (Doujinshi) 0 online, Kuroko no Basket - Onsen ni Iko (Doujinshi) 0 chap, Kuroko no Basket - Onsen ni Iko (Doujinshi) chapter 0, Kuroko no Basket - Onsen ni Iko (Doujinshi) 0 high quality, Kuroko no Basket - Onsen ni Iko (Doujinshi) 0 manga scan,Read Kuroko no Basket - Onsen ni Iko (Doujinshi) 0 on MangaChapter


text:
Bushe Mulingile Ukusalapula Shani Abana Benu?
“Naleti fye nga naumfwa iciunda ca motoka umutima waima. Uyu e muku walenga butatu uo Jordan ashabwelele bwangu pa ng’anda ukulingana ne funde twamupeele. Naletontonkanya nati ‘Bushe ali kwi?’ ‘Bushe kuli ifimucitikile?’ Bushe uyu mwana naishiba ukuti natusakamika?’ Ilyo afikile pa ng’anda, ninshi ninkalipa icine cine.”—E fyalandile ba GEORGE.
“Ilyo naumfwile umwana wandi umwanakashi apunda, nalisakamikwe sana. Ilyo nalolesheko namwene fye naikata mu mutwe kabili alelila. Ndume yakwe uwali ne myaka 4 e wamumine.”E fyalandile ba NICOLE.
“Natalie umwana wesu umwanakashi uwa myaka 6 alemoneka kwati wa kaele ilyo atwebele ati ‘Nshaciiba, nacitoola fye iyi inindaminwe.’ Alikaninine fye ndai ica kuti calitukalipe sana no kulila twalila. Twalishibe ukuti aletubepa fye.” E fyalandile ba STEPHEN.
NGA MULI bafyashi, na imwe kuti mwaumfwa nga filya fine abafyashi banenu abo tulandilepo baumfwile. Nga namukwata ubwafya bwa musango uyu, nalimo mulatontonkanya ukuti bushe mfwile ukusalapula umwana wandi kabili mfwile ukumusalapula shani? Bushe caliba fye bwino ukusalapula abana benu?
BUSHE UKUSALAPULA KUCITA SHANI?
Mu Baibolo ishiwi lya kuti “ukusalapula” talipilibula fye ukukanda umuntu. Ilingi line lipilibula, ukusambilisha, ukufunda e lyo no kulungika. Talipilibula ukucusha umuntu nelyo ku kumusunga bulukubuluku.—Amapinda 4:1, 2.
Ukusalapula umwana kwaba kwati kulima ibala. Umulimi alalima, alatapilisha, alabikamo umufundo no kusekwila kabili alabikamo umuti uwa kucingilila ifimenwa. Ilyo ifimenwa filekula, umulimi alatungwila pa kuti filekuula bwino. Umulimi aleshiba ukuti nga alebomfya inshila shalekanalekana, ifimenwa kuti fyakula bwino. Na bafyashi nabo balabomfya inshila ishalekanalekana pa kukusha abana. Lelo inshita shimo balingile ukusalapula abana babo. Nga filya batungwila ifimenwa, abafyashi nabo balalungika abana nga bamona ukuti batampa ukucita ifyabipa pa kuti bakule bwino. Umulimi afwile ukucenjela pa kutungwila ifimenwa pa kuti tafyonaike. Na bafyashi nabo bafwile ukuba ne cikuuku pa kusalapula abana.
Yehova Lesa alilanga abafyashi ifyo bafwile ukucita ilyo balesalapula abana. Alasalapula bwino sana abantu bakwe ica kuti balanonkelamo kabili ‘balatemwa ifyo abasalapula.’ (Amapinda 12:1) ‘Balekatisha ukusalapula’ kabili ‘tabalekelako.’ (Amapinda 4:13) Kuti mwayafwa umwana ukutemwa ukusalapula kwenu nga mwakonka ifintu fitatu ifyo Lesa acita pa kusalapula. Ifi fintu fitatu ni fi (1) ukutemwa, (2) ukukanaumina kumo, e lyo (3) ukukanayalula amafunde.
UKUBA NE CIKUUKU PA KUSALAPULA
Lyonse ilyo Yehova alesalapula abantu bakwe alaba no kutemwa. Baibolo itila: “Uo Yehova atemwa alamufunda, ifyo na wishi afunda umwana mwaume uo atemwa.” (Amapinda 3:12) Na kabili Yehova wa ‘luse kabili wa mutembo, alakokola ukukalipa.’ (Ukufuma 34:6) Apo Yehova alikwata iyi mibele, tacusha abantu nelyo ukubasunga buluku buluku. Tabasaluula nelyo ukubalengulula pantu ukucita ifi kuti kwabakalifya nga filya “ulupanga ululasaula” lucita.—Amapinda 12:18.
Ca cine abafyashi te kuti bailame nga filya Lesa acita. Limo cilafya ukuilama, lelo muleibukisha ukuti nga mwakanda umwana mu bukali, kuti mwamucena, kuti mwacishamo ukumusalapula kabili te kuti atemwe uku kusalapula. Na kabili nga mwalasalapula umwana mu cifukushi, ninshi tamuleilama.
Lelo nga ca kuti pa kusalapula umwana wenu namuilama kabili muli no kutemwa, umwana wenu akatemwa ifyo mu kamusalapula. Natusambilileko ku fyo ba George na ba Nicole, abafyashi abo tulandilepo pa kutendeka kwa cino cipande bacitile.
“Ilyo Jordan afikile pa ng’anda, ine no mwina mwandi ninshi natukalipa icine cine, lelo twalitekenye no kukutika ilyo alelondolola. Apo ubushiku bwalilile sana, twasalilepo ukulanshanya nankwe ulucelo. Twalipepeele pamo nankwe e lyo twayalaala. Ilyo bwacele, ninshi natutontoloka ne ci calengele tulanshanye bwino ica kuti ifyo twalanshenye fyalifikile umwana pa mutima. Alisumine ukuti alilufyenye pa fyo acitile kabili atile akulakonka ifyo twamwebele. Twalilwike ukuti ukusalapula umwana mu bukali kuicusha fye. Ilingi line nga twakutika ku fyo umwana alelanda, twalelanshanya bwino.” E fyalandile ba George.
“Nalifulilwe sana ilyo umwana wandi umwaume uwa myaka 4 acenene nkashi yakwe umukalamba. Mu nshita ya kuti imukande apo pene, namwebele ukuya ku muputule wakwe pantu nalikalipe sana ica kuti nga nshamusalapwile mu cikuuku. Pa numa ninshi ubukali na buceepako, nalimulondolwelele ukuti talingile ukulacita ulubuli kabili nalimulangile ifyo acenene nkashi yakwe. Ifi nacitile fyalibombele bwino. Alilombele ubwelelo kuli nkashi yakwe kabili alimukumbatiile.” E fyalandile ba Nicole.
Ca cine, mufwile ukuba no kutemwa lyonse ilyo mulesalapula abana.
UKUSALAPULA KWALINGA
Yehova alasalapula “ukusalapula kwalinga.” (Yeremia 30:11; 46:28) Aleshiba fyonse ifilengele, ukubikako fye ne fintu ifyo tushishiba. Bushe abafyashi kuti bapashanya shani Yehova? Ba Stephen abo tulandilepo kale batile: “Nangu ca kuti twalikalipe sana kabili tatwasumine ilyo Natalie alekaana ukuti taibile inindaminwe, twatontonkenye pa myaka akwete no kuti nalimo bwaice fye bwalengele.”
Ba Robert bamuka ba Nicole, nabo intanshi balafwaya baishiba icilengele ukuti umwana acite fimo. Nga ca kuti abana balufyanya, balayipusha abati: ‘Bushe uyu e muku wa kubalilapo acita ifi nelyo e fyo acita lyonse? Bushe nanaka nelyo taleumfwa bwino? Bushe ifi alecita kuliko fimo ifilelenga ukuti alecita ifi?’
Abafyashi balingile ukwishiba ukuti abana te bakalamba, baice. Umutumwa Paulo na o alishibe ici cishinka, kabili alembele ati: “Ilyo nali umwaice, nalelanda ngo mwaice.” (1 Abena Korinti 13:11) Ba Robert nabo batile: “Icintu cimo icingafwa ukukanaumina kumo no kukanakalipa sana, kutontonkanya pa fyo na ine nalecita ilyo nali umwaice.”
Calicindama sana ukwishiba ukuti na bana nabo balalufyanya lelo ici tacilolele mu kuti tufwile ukulatekelesha abana. Nga ca kuti intanshi mwaishiba ifyo umwana wenu aishiba, ifyo engacita ne fyo ashingacita, e lyo ne fintu fimbi ifilengele ukuti acite fimo, e lyo mu kamusalapula bwino.
MULECITA IFYO FINE MWALANSHANYA
Baibolo pali Malaki 3:6 itila: “Nine Yehova; nshayaluka iyo.” Ababomfi ba kwa Lesa balicetekela aya mashiwi. Abana nabo balingile ukwishiba ukuti ifyo mwabeba, ifyo fine e fyo mukacita. Nga ca kuti mwa-alula amafunde pa mulandu wa fyo mubukile ubo bushiku, umwana wenu, nalimo akafilwa ukuyakonka.
Yesu atile: “Lekeni ‘Ee’ wenu abe ee, na ‘Iyo’ wenu abe iyo.” Aya mashiwi yalafwa sana abafyashi. (Mateo 5:37) Mwilapanga amafunde ayo mwishibe ukuti tamwakulayakonka. Nga mwaeba umwana ukuti nga acita fimo, mukamukanda, ifyo fine e fyo mufwile ukucita.
Abafyashi balingile ukulalanshanya bwino pa kuti balecita filya fine balanshanya ilyo balesalapula abana. Ba Robert balondolwele abati; “Nga ca kuti mu kukanaishiba nasuminisha abana bandi ukucita fimo ifyo banyinabo babakeenye, e lyo pa numa naishiba ukuti balibakaanya, ndabeba ukucita filya fine banyinabo babebele ukucita.” Abafyashi nga bafilwa ukusuminishanya pali fimo, kuti cawama balanshanya ku mbali ukucila ukulanshanya na bana baleumfwako.
UKUSALAPULA ABANA CISUMA
Nga mulepashanya Yehova uwaba no kutemwa pa kusalapula, uusalapula mu kulinga kabili uushalula amafunde pa kusalapula abantu, abana benu bakalanonkelamo mu kusalapula kwenu. Abana benu bakeshiba bwino ifyo balingile ukucita kabili bakakula bwino nga ca kuti muli no kutemwa ilyo mulebakusha. Baibolo itila: “Sambilisha umwaice umo afwile ukubela; ne lyo akakota takafumemo.”—Amapinda 22:6.


text:
LUFUNJISHO 3
Byo Mwakonsha Kupwisha Makatazho
“Itemwishai anwe bene na bene, mambo butemwe buvweta pa mambo avula.”
Byo mwatwela mu masongola, mupitanga mu makatazho apusana pusana. Amo eyanga na mambo a kupusenamo mu ndangulukilo, bintu byo mwatemwa ne mo mubila bintu bimo bya mu bwikalo. Makatazho akwabo akonsha kufumatu kukwabo ne ku bintu byo mwabula kuketekela.
Kimye kimo twakonsha kulanguluka’mba kijitu bulongo kuvulamako ku makatazho. Bino Baibolo witubula’mba kyawama kwiapwisha. (Mateo 5:
1 ISAMBAI PA LUKATAZHO
BYAMBA BAIBOLO: “Kuji . . . kimye kya kwamba.” (Musapwishi 3:
Nangwa kya kuba mwapusenamo, mwi ubilenga lusa, kabiji mumweshenga butemwe ne kushingika benakwenu. (Kolose 4:6) Pwishai makatazho bukiji, kabiji kange muleke kwisamba ne.
BYO MWAKONSHA KUBA:
Salai kimye kyawama kya kwisamba pa lukatazho
Inge mubena kuteleka, kuchibikizha benakwenu ne. Pembelai kimye kyenu kya kwamba
2 TELEKAINGA NE KUMVWISHA
BYAMBA BAIBOLO: “Itemwainga anwe bene na bene. Ikalainga batanshi kunemeka bakwenu.” (Loma 12:10) Ntelekelo yenu yanema bingi. Kwatakanyai kibena kwamba bena kwenu ne na “lusa . . . ne kwipelula.” (1 Petelo 3:8; Yakoba 1:
BYO MWAKONSHA KUBA:
Telekai bibena kwamba benakwenu nangwa kya kuba byo babena kwamba bimufichisha ku muchima
Telekai ne kukwatakanya kyo babena kwamba. Yukai benakwenu inge bazhingila
3 UBILAINGA MONKA MO MWAFUUKWILA
BYAMBA BAIBOLO: “Mu kwingila na ngovu mufuma byawama, bino mu kwabauka mufumatu buyanji.” (Byambo bya Mana 14:23) Mwafwainwa kwitabunzhana mwa kupwishisha lukatazho. Kabiji bonse babiji mwafwainwa kubilanga monka mo mwafuukwila. Kechi kyapela kuba bino ne, bino mufuma byawama. (Byambo bya Mana 10:4) Umvwe saka mwingijila pamo na benakwenu mu ‘kamwenamo byawama.’
BYO MWAKONSHA KUBA:
Fuukulai byo musa kuba pa muntu pa muntu pa kuba’mba mupwishe lukatazho
Kabiji mumonenga byo mubena kuba pa kimye pa kimye


text:
Kani Abafumine Mukupempela Kwenu Mulabapata?
Abo abaali ni Bamboni sha baYawe akale pano abalekele ukutulisha, cipale abalekele ne kusangwa ne baKlistu babyabo, tatubapatapo. Tanje cine, tulaya na mukubofwako ati batatike nakabili ukutemwa ifya baLesa.
Tatutamfyapo bonse ibacita ifyakubifya ifikulu. Kani, umukwabesu uwabatishiwilwe apitilisha ukulupulaisha amafunde amu Baibolo kabili talapiilepo eli angatamfiwa. Baibolo ilalabila apaswetele ati: “
Ifumyeni imbifi muli mwebo mwe bene.”—1 AbaKolinto 5:13.
Nga pano umwalalume uutamfiwilwe pano abakashi ne bana bacili Bamboni sha baYawe? Ubwana bwankashi ubwa ku mupashi bulashila, pano ubwa ku munefu bulapitilisha. Icupo na bucibusa akwete ne cisoolo tabushilapo kabili bangalukupyungila pamo ne milimo ya ku munefu.
Abatamfiwilwe bali abakakulukile ukusangwa mu kubungana kwesu. Kani balukufwaya, bangapokelela ne kofwako kwa mu Malembo ukufuma ku bakulu ba mwi kelesha. Icitufwaisha kofwako ulya umuntu ukube Mboni ya baYawe nakabili. Abatamfiwilwe abalekele ukucita ifibipile kabili abalangisha ati balukufwaisha ukulukulonda amafunde amu Baibolo bangabwela mwi kelesha nakabili.


text:
Nanchi Mwakonsha Kumona Lesa Ubula Kumweka Nyi?
“LESA Mupashi,” kechi umweka ku bantu ne. (Yoano 4:24) Pano bino, Baibolo wamba’mba bantu bamo bakimonapo kala Lesa mu mashinda amo. (Bahebelu 11:27) Nanchi kino kyakonsheka nyi? Nanchi mwakonsha kumona “Lesa ubula kumweka” nyi?—Kolose 1:15.
Esakanyai kino ku muntu wasemwa mpofu. Nanchi kubula kumona kumulengela kubula kuyuka bintu biji mu ntanda nyi? Ine. Mpofu uyuka bintu mu mashinda apusana pusana bimukwasha kuyuka amba awe muntu ne bintu bibena kumweka. Mwanamulume umo mpofu waambile’mba: “Kumona kechi ko kulengela kuyuka bintu ne, bino milanguluko yo ikwasha kuyuka bintu.”
Mu jishinda jimotu, nangwa kya kuba kechi mwakonsha kumumona Lesa na meso ne, “michima yenu yashinkuka.” (Efisesa 1:18) Monai mashinda o mwafwainwa kubilamo bino.
“BYAMWEKA PATOKA KUFUMATU KIMYE KYO ALENGELE NTANDA”
Muntu ubula kumona, uji na bulume bwabaya bwa kukwata ne kumvwa bintu bumulengela kuyuka bintu byo abula kumona. Ne atweba twakonsha kwingijisha bulume bo tuji nabo pa kumona bintu biji mu ntanda ne kuyuka amba Lesa ko aji. “Byubilo byanji byamweka patoka kufumatu kimye kyo alengele ntanda, mambo bino byubilo byamwekela mu bintu byo alenga.”—Loma 1:20.
Akilangulukai pa ntanda yo twikalamo. Ntanda kechi beilengele amba ya kwikalamotu ne, bino ne kwiyowa bumi. Inge ke tumvwe ka mwela kawama kabena kupepemuka, kota mute, kuja kipangwa kyawama bulongo, nangwa kumvwa tuñonyi tubena kwimba, tumvwa bingi bulongo. Nanchi bino byonse kechi bimwesha maana, lusa ne bumpanyi buji na Mulenga wetu ne nyi?
Ñanyi bintu byo mwakonsha kufunjilako kwi Lesa pa bintu byo tumona mu ntanda? Bintu biji mwiulu bimwesha bulume buji ne Lesa. Bintu byatana basayansi bimwesha kuba’mba bintu biji mwiulu nabiji myala yanshansha ibena kuvujilakotu. Umvwe mwatala mwiulu bufuku, mwakonsha kwishikisha’mba: Nga bulume bulengela myala yanshansha kwenda lubilo ifuma kwepi? Baibolo witubula amba Mulenga uji na ‘bulume bukatampe.’ (Isaya 40:26) Bintu byalenga Lesa bimwesha amba “wa bulume bonse” ko kuba’mba Ye “mukatampe mu bulume.”—Yoba 37:23.
“YE WAMULUMBULULA”
Nsemi wamukazhi uji na baana babiji bampofu waambile’mba: “Bayuka bintu kupichila mu kwibabula. Inge muji pangye, babulai bintu byonse byo mubena kumona. Yenu meso abo.” Kyo kimotu, nangwa kya kuba kafwako wakimonapo kala Lesa ne, Mwana wa Lesa aye Yesu “waikala kwipi na Shanji, ye wamulumbulula.” (Yoano 1:18) Byo ajinga kilengwa kitanshi kya Lesa kabiji Mwana Lesa yenkawa umo, ye wajinga “meso” etu a kumona biji mwiulu. Ye wayuka byonse byaamba pe Lesa ubula kumweka.
Akimonai bintu bimo byalumbulwile Yesu wajinga ne Shanji, aye Lesa pa myaka yavula:
Lesa wingila bingi. “Batata ne luno bakingila.”—Yoano 5:17.
Lesa wayuka bintu byo tukeba. “Shenu wayuka bintu byo mukeba saka mukyangye kumulomba.”—Mateo 6:8.
Lesa witupa byo tukeba mambo uji na lusa. “Shenu wa mwiulu . . . usamisha kyeya pa bantu babi ne bawama, kabiji unokesha mvula pa baoloka ne babula koloka.”—Mateo 5:45.
Lesa witunemeka pa muntu pa muntu. “Nanchi tubwalula tubiji kechi tupotwa na kajali kamo nenyi? Pakuba kafwako nangwa kamo kaponena panshi kwa kubula Shenu kuyuka ne. Kabiji nsuki ya ku mutwe wenu yonse beibala. Onkao mambo, kwakamwa ne: mambo mwanema kukila bisamba bya bwalula.”—Mateo 10:29-31.
MUNTU WAMWESHESHE BYUBILO BIJI NA LESA UBULA KUMWEKA
Bampofu bayuka bintu mu jishinda japusana na jiyukilamo bantu bamona. Mpofu wakonsha kuyuka kimfutele kuba’mba kechi mpunzha pabula kusamina mute ne, bino amba mpunzha pabena kubula kufika kyeselela kya mute. Byonkatu mpofu byo akonsha kubula kumona kimfutele nangwa kyeya, kechi twakonsha kuyuka byubilo bya Yehoba atweba bene ne. Onkao mambo, Yehoba watumine muntu wajinga na byubilo byanji byalumbuluka.
Uno muntu wajinga Yesu. (Filipai 2:7) Yesu waambile ne kwitumwesha biji Shanji, aye Lesa. Mutumwa wa kwa Yesu aye Filipa washikishe amba: “Nkambo, tumweshai Bashenu.” Yesu wakumbwile’mba: “Awa wammona, wamona ne Batata.” (Yoano 14:8, 9) Ñanyi bintu byo mwafwainwa “kumona” byaubanga Yesu byakonsha kwimulengela kumona Shanji?
Yesu watemenwe bantu, kwikepesha kabiji bantu kechi bamuchinanga kumusolomoka ne. (Mateo 11:28-30) Bino byalengejile bantu kwiya ko aji. Yesu waikalanga na lusekelo inge bantu basangalala kabiji waikalanga na bulanda inge bantu baji na bulanda. (Luka 10:17, 21; Yoano 11:32-35) Inge ke mutange nangwa kuteleka ku mashimikila a kwa Yesu aji mu Baibolo, taiko muchima ne kumonanga nobe ne anweba muji konka kubena kumweka bino bintu. Inge ke mulanguluke languluke pa byaubanga Yesu na bantu, mukayuka bulongo byubilo biji na Lesa kabiji mukafwenya kwipi ne Aye.
BINTU BYAKONSHA KUKWASHA KUYUKA LESA
Pa kwamba pa bampofu byo bayuka bintu biji mu ntanda, nembi umo wanembele’mba: “Mpofu uyuka bintu kupichila mu bintu byapusana pusana nabiji, kukwata, kununsha, kumvwa ne bikwabotu ne kulabijila bino byonse pamo.” Ne anweba inge ke mumone bintu byalenga Lesa, kutanga byaambile Yesu pe Shanji, kulanguluka pe Yesu byo amwesheshe byubilo bya Lesa, mukayuka Yehoba byo aji kabiji mukamuketekela.
Yoba naye wapichilemo mu bintu bya uno mutundu. Patanshi waambile ‘bintu byo abujile kumvwisha.’ (Yoba 42:3) Bino panyuma ya kulanguluka pa bilengwa bya kukumya bya Lesa, Yoba waambile’mba: “Kala naumvwinetu nkuwa yenu, pakuba lelo meso ami emumona.”—Yoba 42:5.
‘Umvwe obewa wamukeba Yehoba ukamutana’
Ne anweba byobyo mwafwainwa kuba. “Umvwe obewa wamukeba [Yehoba] ukamutana.” (1 Byambo bya Moba 28:9) Bakamonyi ba kwa Yehoba bakatemwa kwimukwasha kukeba ne kuyuka Lesa ubula kumweka.


text:
Icisimicisyo 56: Saulu—Imfumu ya Kutanga iya Isilaeli
BONA Samweli alukwitulwila amafuta pa mutwi wa mwalalume. Ifi efi baalukucita ku muntu pa kulangilila ati alisalulwilwe ukube’mfumu. BaYehoba babula Samweli ukwitulwila amafuta pa mutwi wakwe Saulu. Mafuta aali ne bwema ubulibelele.
Saulu taalangulukilepo ati alyelelwe ukube’mfumu. Abula Samweli ati: ‘Ndi wa mu cikoto cakwe Benjamini, ica baIsilaeli icinini lukoso. Mba nindo walabilila ati ndukube’mfumu?’ BaYehoba balitemenwe Saulu nipakuti talibepesya ukuba umukulu kabili umucindeme. Eci bamusalulwila ukube’mfumu.
Pano Saulu talipo mupengele neli musankwa umwanice. Alifumine ku lupwa lwa babile, kabili wa bulombe, umwalalume umutali. Alicilile ubutali abantu bonse aba mu Isilaeli! Saulu alabutukisya makosa, kabili mwalalume umukosele. Abantu basangalala pakweba’ti baYehoba basalulula Saulu ukube’mfumu. Bonse bawelesya ati: ‘Nga ilukuba ne mweo imfumu!’
Ifilwani fya baIsilaeli ficili ifikosele. Ficili filukuleta amakatasyo aengi pa baIsilaeli. Mu mpindi inini ili Saulu acitwa imfumu, abaAmono baisa mu kubalwisya. Pano Saulu abunganika ifita ifingi, kabili acimfya abaAmono. Ici calenga abantu ukusangalala ati Saulu ni mfumu.
Ili papite’myaka, Saulu atungulula abaIsilaeli mu kucimfya ukwingi pa filwani fyabo. Saulu alikwete umwana umwalalume umusipile uwilicilwe ati Jonafani. Kabili Jonafani alofwa abaIsilaeli ukucimfye’nkondo isingi. AbaFilisiti bacili balwani ba baIsilaeli abacililepo makosa. Kambi kasuba amasausande ne masausande ya baFilisiti baisa mu kulwisya abaIsilaeli.
Samweli abula Saulu ukumupembelela mpaka ese ne kucito’mulambu, neli impese, kuli baYehoba. Pano Samweli akokola ukwisa. Saulu aumfwo’mwenso ati abaFilisiti balukutatikako ukulwa, alipangila ne kupeela umulambu umwine. Mukupelako ili Samweli aisa, abula Saulu ati taumfwilile. Samweli alabila ati: ‘BaYehoba bakalifwaila umuntu umbi uwakube’mfumu ya Isilaeli.’
Mukupita kwa mpindi Saulu apulaisya nakabili. Popele Samweli amubula ati: ‘Kuweme ukumfwila baYehoba ukucila na pa mafuta ambelele. Pakuti taumfwilile baYehoba, tabakakwikalika ati niwe mfumu ya baIsilaeli.’
Tungasambililako ifiweme kuli cici. Catulanga ifi cicindeme ukumfwila baYehoba lyonse. Nakabili, catulanga ati umuntu umuweme, koti nififilya ifyali Saulu, angaaluka ne kuba umubipile. Tatulukufwayapo ukuba ababipile, kani tefifyo?
1 Samweli ifyapitala 9 ukufika ku 11; 13:5-14; 14:47-52; 15:1-35; 2 Samweli 1:23.
Ifyakwipusya
- Mu cikope, kani Samweli alukucite’ndo, kabili nindo alukucitile’fyo?
- Mba nindo baYehoba bamutemenwa Saulu, kabili Saulu mwalalame uuli syani?
- Kani umwana wakwe Saulu ninani isina, kabili nifindo acita?
- Mba nindo Saulu apeelela umulambu mucifulo cakupembelela Samweli ati ewo apele?
- Mba nifindo tungasambililako ku cisimicisyo cakwe Saulu?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni 1 Samweli 9:15-21 na 10:17-27.
Kani imibelo yakwe Saulu iyakulicefya yalimofwele syani ukucite’fintu mu kalango akaweme ili abalalume bamupufisye? (1 Sam. 9:21; 10:21, 22, 27; Ifisi. 17:27)
- Pendeni 1 Samweli 13:5-14.
Kani nicindo Saulu abifisye pa Giligali? (1 Sam. 10:8; 13:8, 9, 13)
- Pendeni 1 Samweli 15:1-35.
Kani nifindo Saulu abifisye kuli Agaji, imfumu ya baAmaleci? (1 Sam. 15:2, 3, 8, 9, 22)
Kani Saulu alyesesye syani ukulilungika ku fiacitile ne kupeela bambi umulandu? (1 Sam. 15:24)
Kani batufunda muli bulelo tulyelelwe ukulonda kwisa kucenjesya? (1 Sam. 15:19-21; Amasa. 141:5; Ifisi. 9:8, 9; 11:2)


text:
Bbuku Lyangu Lya Makani Aamu Bbaibbele
EELI ndibbuku lijisi makani aamasimpe. Akajanwa mu Bbaibbele, ibbuku lijisi mpuwo kapati kwiinda mabbuku oonse aali munyika. Makani aaya alakugwasya kuzyiba nyika mboyakatalika kuzwa Leza naakatalika kulenga zintu kusikila sunu. Alimwi alaamba Leza nzyasyomezya kuya kucita kumpela.
Eeli bbuku lilakugwasya kuzyiba Bbaibbele mbolibede. Lilaamba bantu bamu Bbaibbele azintu nzyobakacita. Alimwi lilaamba bulangizi butaliboteli bwakupona kukabe akutamani munyika yapaladaiso Leza njaakapa bantu.
Kuli makani aali 116 mubbuku eeli. Alibikkidwe muzyibeela zili lusele. Ipeeji lili kumatalikilo aacibeela acimwi, kulaambwa mubufwiifwi zintu izijanika mucibeela eeco. Makani alilembedwe cakuccililana kweelana ambozyakali kucitika zintu. Eeci cilakugwasya kuziiya acimwi nicakacitika.
Makani alilembedwe mumulaka muuba-uba. Ibunji bwanu nobana muna kukonzya kulibalila. Nywebo nobazyali muya kubona kuti bana banu baniini baya kukkomana ikuti kamubabalila makani aaya cakwiinduluka-induluka. Muya kujana kuti bbuku eeli lilabakkomanisya bana abapati.
Magwalo aamu Bbaibbele alilembedwe kumamanino aamakani aamwi. Mukulwaizyigwa kuzyibala zibalo eezyi zyamu Bbaibbele nkaambo nkokwakazwa makani. Mwamana kubala makani aamwi, amwiinduluke amibuzyo yaciiyo iijatikizya makani aayo iijanwa kumbele kwa Makani 116 akusola kuyeeya bwiinguzi.
Kuzubululwa kwamakani aamu Bbaibbele mubbuku eeli kwabelesyegwa mabala aambi. Kwalembwa mumulaka muuba-uba kutegwa bana baniini bakonzye kwaamvwa. Magwalo aalembedwe kumamanino aamakani aamwi, atondezya nkwaakajanwa mu Bbaibbele.


text:
MIISAMBO YA MBANGILO | BYA KUSANGEELA MUDIMO OOBE
Midimo i bukopo—tayikii dingi na muulo su?
Nsaa ibaadi Alex atuminkaa mu kompanyi atwadilaa bantu bintu mutwale karton ke bushito bwa kwikatwesha mu mootoka baadi mwiyipushe shi: ‘Bwakinyi ne mu uno mudimo ushii bya kungikasha biiya? Na kapete nshalelo ebuwa mafuku kinyi? Nadya kwikala na nshalelo ebuwa su ntshi ku uno mudimo!’
Nka bu Alex, bantu bebungi lelo uno tabakwete kusankila midimo i bukopo nya. Aaron ungi muntu alumbulaa myootoka amba shi: “Bantu bebungi abapwandikisha shi kutumika midimo ya ‘maasa’ nkwibayisha milongo.” “Mu binangu mwabo abeamba shi: ‘Nkwete kutumika bino pankya ntengyela mudimo wibuwa.’”
Bwakinyi bantu bebungi abamono shi midimo ibukopo ta ngibalombeene? Pangi abalondo myanda yabamono ku television, kwabamono misusa ibungi abalesha shi nshalelo ebuwa ngyawa e na bintu bibugi shi na nkalakasho. Matthew alumbulaa bintu amba shi: “Bantu abapwandikisha shi su otumika ngofu bwa kulongamisha nshalelo, twe mukumbene kobesha nya.” Shane ungi nsaamo a ku nshibo baadi mushinkamishe n’aye ano mayi. Amba shi: “Mufubo wa kwifuku bwa kupeta efuto dya kwifuku nyi mmwanda wabash’abakuminaa dingi kukita kwi bantu.”
Ku lungi lupese, abimweneka shi bantu bebungi balumbuule nshalelo abasangelaa midimo ibukopo. Daniel ungi nsongwalume e na bipwa 25 afubaa mudimo wa kwibaka mashibo akula shi: “Namono shi mifubo ibukopo ayipetesha efuto dikaamine, bikishekishe su ofubu nadyo bwa kulombasha bitshibilo bibuwa.” Andre e na bipwa 23 ashinkamisha shi: “Nakumina shi, bwa kupeta muloo na disanka abitungu kufuba midimo ibukopo. Kukita midimo ipeelepeele, takutwadilaa muntu muloo wa mafuku e bungi nya
Nkinyi kikwashe bantu bebungi bwa kupeta mweneno ebuwa a midimo ibukopo bu Daniel na Andre? Mwanda mbatumikile mayi a kulonda a mu Bible mu nshalelo aabo. Pamutwe pa kubepuula midimo ibukopo, Bible akankamika bantu bwa kwikala na katshintshi na kishima ku mudimo. Anka Bible tetulungula nka penda bwa kufuba nya. Etulesha dingi byatudya kusangeela mudimo wetu.
Mmayi a kulonda kinyi a mu Bible alombeene nkukwasha bwa kupeta muloo mu mudimo oobe? Atukutekye bwa kutala amune a ku anka, abadi baleshe mu mwisambo aulondo.


text:
Kani mungatemwa ukupenda ifi ifyebo mu %%?
Inya
Koku
Ukupyunga Kwesu Ukwa Bufumu
Mu Ukupyunga Kwesu Ukwa Bufumu emusangwa ifyebo pa kubungana kwa Bamboni sha BaYawe ukuli koti ni kuku: Ukusambilila Baibolo Ukwa mwi Kelesha, Isukuulu lya Kusambisha Ukutulisha, na Ukubungana kwa Kupyunga Kwesu.
Ishibeni ati: Amalyashi aangalukuli mu Ukupyunga Kwesu Ukwa Bufumu ukupulintilwe angapusanako na yayo aali pa intaneti.
MAY 2015 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
APRIL 2015 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
MARCH 2015 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
FEBRUARY 2015 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
JANUARY 2015 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
DECEMBER 2014 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
NOVEMBER 2014 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
OCTOBER 2014 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
SEPTEMBER 2014 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
AUGUST 2014 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
JULY 2014 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU
JUNE 2014 UKUPYUNGA KWESU UKWA BUFUMU


text:
Sena Musyoma Kuti Ndinywe Mujisi Cikombelo Cakasimpe Cilikke?
Aabo babikkila maano kubukombi beelede kusyoma kuti cikombelo ncobasala cilakkomaninwa a Leza alimwi a Jesu. Kuti nikwatali boobo, nibatali kuunka kucikombelo eeco.
Jesu Kristo tanaakakazumina kaambo kakuti zyoonse zikombelo ninzila zitola kulufwutuko.
Muciindi caboobo, wakaamba kuti: “Ulisyanikide mulyango alimwi nisyoonto nzila iitola kubuumi, kumane mbasyoonto baijana.” (Matayo 7:14) Bakamboni ba Jehova basyoma kuti bakiijana nzila eeyo. Nicatali boobo, nibakayandaula kale cikombelo cimbi.


text:
Baketi ba Yehova
Abaketi ba Yehova, bandu aba bafumile mu fikolo na mu njobelo syakuleghanaleghana, kangi bapilikene palikimo. Uswe tukulonda ukumwimika Yehova uyu apelile fyosa. Nu lwitiko tukukonga Yesu Kristi, yo nongwa tukuhoboka ukuya Bakristi. Akabalilo kosa Abaketi ba Yehova bikumanyisya abandu iBaibolo nu Bunyafyale bwa Kyala. Pa nongwa yakuti tukufumusya ingamu yake nu bunyafyale bwake, tuli Baketi ba Yehova.
Keta ifya pa Webusayiti yithu. Belenga iBaibolo. Manyila ifindu fingi fya lwitikano lwitu.


text:
Bushe Baibolo Yalandapo Shani pa Balaala na Baume Banabo Nelyo na Banakashi Banabo?
Icasuko ca mu Baibolo
Lesa apekenye ukuti umwaume no mwanakashi abaupana e balingile fye ukulaala pamo. (Ukutendeka 1:
Nangu ca kuti Baibolo yalikaanya abaume ukulaala na baume banabo nelyo abanakashi ukulaala na banakashi banabo, tailanda ukuti tufwile ukupata abacita ifya musango yu. Baibolo yeba Abena Kristu “ukucindika abantu aba misango yonse.”
Bushe kwaliba abafyalwa fye ifi fine?
Baibolo tayalanda pa cilenga abaume ukulafwaya ukulaala na baume banabo nelyo abanakashi ukufwaya ukulaala na banakashi banabo, lelo yalilanda ukuti bonse tulabembuka kabili tulatoba amafunde ya kwa Lesa. (Abena Roma 7:
Ifyo mwingacita pa kusekesha Lesa nangu mulafwaya ukulaala na baume nelyo abanakashi banenu.
Baibolo itila: “Ipayeni ifilundwa fya mubili wenu umumonekela imibele yabipa.” (Abena Kolose 3:5) Pa kuti mwipaye ifilundwa fya mubili ifingalenga mwabembuka, mulingile ukulatontonkanya pa fintu ifisuma. Nga ca kuti mutontonkanya pa fintu ifisuma, te kuti mucite ifyabipa. (Abena Filipi 4:8; Yakobo 1:
Ubwafya bwakwata abaume abafwaya ukulaala na banakashi e lyo na banakashi abafwaya ukulaala na baume, ebo nabafwaya ukulaala na baume nelyo abanakashi banabo bakwata. Ku ca kumwenako, abashimbe abashenekela ukusanga uwa kuupana nabo, nelyo aba kuti abena mwabo tabakwata amaka ya kupanga icupo balailama pa kuti tababembwike. Balaba ne nsansa te mulandu no bwafya bakwata, kanshi na baume abafwaya ukulaala na baume banabo nelyo abanakashi abafwaya ukulaala na banakashi banabo nabo bene bafwile ukulailama nga balefwaya ukusekesha Lesa.


text:
Jishimikila 102: Yesu Wasangulwa
NANCHI wamuyuka awe mwanamukazhi ne banabalume babiji baji pa kikye kipikichala nyi? Awe mwanamukazhi ke Maliya wa ku Mangadala, mulunda nanji Yesu. Banabalume bavwala bivwalo bitoka ke bamalaika. Akye kibamba kya kicheche mubena kutala Maliya yo mpunzha mo bamubikile Yesu byo afwile. Itelwa amba kilende. Pano mubiji ufwamo! Ñanyi wamusendele? Twaya tumone.
Yesu byo afwile, bañanga bamwambijile Pilato amba: ‘Yesu byo akijinga mumi waambile’mba pa kupitapo moba asatu ukasangulwa. Onkao mambo mukambizhe’mba, kilende bekilame bulongo, kuchina’mba, baana banji ba bwanga bakamwangatamo, ne kwibabula bantu amba, wasangulwa mu bafu!’ Pilato waambijile bañanga amba batume bashilikale na kulama kilende.
Bino lukelo pa juba ja busatu kufuma pafwijile Yesu, malaika wa Yehoba waishile. Waalumwineko jibwe ku kilende. Bashilikale bazakamine bingi kya kuba’mba bakankelwe ne kwenda. Kyapeleleko, byo batajile mu kilende, bamwene kafwamo muntu! Bashilikale bamo bayile mu muzhi na kwambila bañanga. Nanchi wayuka byaubile boba bañanga batama nyi? Bapaine mali ku bashilikale kuba’mba babepe. Bano bañanga baambijile bashilikale amba: ‘Mukambe’mba, baana banji ba bwanga bajikwiya bufuku, ne kumwiba kasa twalaala.’
Aba banabakazhi balunda nanji Yesu nabo bayile ku kilende. Byo bafikile bakuminye bingi pa kutana ufwamo mu kilende! Nobe mu kukopa kwa jiso, kwibamwekejile bamalaika babiji mu bivwalo bitoka. Bano bamalaika baipwizhe’mba: ‘Mambo ka o mubena kumukebela Yesu kuno? Wasangulwa. Yainga lubilo, kebabulai baana banji ba bwanga.’ Bano banabakazhi bayile lubilo! Pano byo bayilenga mu jishinda muntu umo wibemikile. Nanchi wamuyuka uno muntu nyi? Wajinga Yesu! Wibambijile’mba: ‘Yainga kebabulai baana bami ba bwanga.’
Banabakazhi byo babujile baana ba bwanga ba kwa Yesu amba Yesu wasangulwa ne kumona bamumona, baana ba bwanga bakankelwe kwitaba. Petelo ne Yoano bayile lubilo ku kilende na kwimwena abo bene, bino bataine kuba’mba ufwamo mu kilende! Petelo ne Yoano byo bafumineko, Maliya wa ku Mangadala washajile konka ku kilende. Po po asumbijile mu kilende ne kumonamo bamalaika babiji.
Nanchi wayuka kyamwekele ku mubiji wa kwa Yesu nyi? Lesa ye walengejile’mba mubiji wanji azhimañane. Lesa kechi wamusangwile Yesu na mubiji wa bumuntu ye afwile nanji ne. Wamupele Yesu mubiji mupya wa bumupashi, byonka biji bamalaika ba mwiulu. Bino pa kuba’mba amweshe baana banji ba bwanga amba wasanguka, Yesu waikele na mubiji wakonsheshe kumona bantu, kwesakana na byo tukafunda kulutwe.
Mateo 27:62-66; 28:1-15; Luka 24:1-12; Yoano 20:1-12.
Mepuzho
- Awe mwanamukazhi uji pa kipikichala ñanyi, nga abe banabalume babiji bañanyi, kabiji kwepi ko baji?
- Mambo ka Pilato kyo aambijile bañanga amba batume bashilikale ba kuya na kulama kilende kya kwa Yesu?
- Malaika waubile ka ku manyanshi pa juba ja busatu Yesu saka afwa kala, kabiji bañanga baubilepo ka?
- Mambo ka banabakazhi bamo kyo bakuminye kimye kyo baile ku kilende kya kwa Yesu?
- Mambo ka Petelo ne Yoano kyo bayijile ku kilende kya kwa Yesu, kabiji bataineko ka?
- Ki ka kyamwekele ku mubiji wa kwa Yesu, pano bino waubilepo ka pa kuba’mba amweshe baana banji ba bwanga amba mumi?
Mepuzho akwabo
- Tanga Mateo 27:62-66 ne 28:1-15.
Pa juba ja lusanguko lwa kwa Yesu, bañanga bakatampe, Bafaliseo ne bakulumpe balengele byepi mambo mupashi wazhila? (Mat. 12:24, 31, 32; 28:11-15)
- Tanga Luka 24:1-12.
Jishimikila ja lusanguko lwa kwa Yesu jimwesha byepi amba Yehoba wanemeka banabakazhi kwikala bakamonyi baketekelwa? (Luka 24:4, 9, 10; Mat. 28:1-7)
- Tanga Yoano 20:1-12.
Nanchi Yoano 20:8, 9 witukwasha byepi kwikala batekanya umvwe kechi twaumvwisha kufikizhiwa kwa bungauzhi bwa mu Baibolo ne? (Mana. 4:18; Mat. 17:22, 23; Luka 24:5-8; Yoa. 16:12)


text:
Miswaangano Yesu Yambungano
Amwiizyibe miswaangano yesu. Amuzyibe nkoicitilwa miswaangano kufwaafwi ankomukkala.
Ino Ncinzi Cicitika Kumiswaangano Yesu?
Bakamboni ba Jehova balabungana kuti bakombe ziindi zyobilo ansondo. (Bahebulayo 10:
Zyintu zinji zicitika zibikkilizya kutola lubazu kwabaswiilizi, mbuli buyo mubandi wabasicikolo mukkilasi. Miswaangano ilatalika akumana alwiimbo alimwi amupailo.
Tamweelede kuba Bakamboni ba Jehova kuti mujanike kumiswaangano. Twamutamba nyoonse kuti kamujanika. Kunyina kubbadela. Kunyina mali aabwezelelwa.
Ciibalusyo Calufwu lwa Jesu
Ciindi comwe mwaka uuli woonse, mumasena manji nyika yoonse, tulaibaluka lufwu lwa Jesu.
Tulacita oobo akaambo kakuti wakalailila basikumutobela kuti: “Kamucita oobu lyoonse kundiibaluka.” (Luka 22:19) Ciibalusyo citobela ciyoocitwa muli Bwabili, March 26, 2013. Twamutamba kuti mukatusangane kumuswaangano ooyu uulibedelede. Muswaangano ooyu ngwabanamaleya boonse, mbubwenya mbuli miswaangano yesu yoonse. Kunyina kubbadela alimwi kunyina mutiba wamulumbo wiinzyigwa.


text:
Sena Kupenga Nikukapwe?
Sena inga mukumbula eti . . .
ee?
sobwe?
apona?
NCOIKUTE KWAMBA BAIBOLO
“Lesa . . . nakapukute misoshi yonse mumenso abo, lufu nteti lukabeko kayi, nteti kukabe malila, kulila na kubabiwa.”—Chivumbulutso 21:3, 4, New World Translation.
PINDU NJOMWELA KUCANA MWASHOMA MASWI AYA
Nimukenshibe kwamba eti nteye Lesa ukute kuleta mapensho.—Yakobo 1:13.
Myoyo yenu nkayela kupenga mwenshiba eti Lesa ucinshi ncemukute kupenga.—Zekariya 2:8.
Inga mushoma eti mapensho nakapwe.—Masalimo 37:9-11.
SENA CANCINE-NCINE INGA TUSHOMA NCOIKUTE KWAMBA BAIBOLO?
Ee, pamulandu wabintu ibi bibili:
Lesa wakupela kupenga ne kutalulama. Bonani Yehova Lesa ncalepilwa cindi bantu bakendi ba mucindi camu Baibolo mpobalapenshewa. Baibolo ikute kwamba eti Lesa walepilwa ne “abo bali kubanyakaika” bantu bakendi.—Oweruza 2:18.
Lesa ukute kwipilwa ne abo bakute kupensha banabo. Mucikoshano, Baibolo ikute kwamba eti ‘Lesa nkabasuni bantu bakute kushina banabo.’—Miyambo 6:16, 17.
Lesa ukute kutushako mano umo ne umo. Nacikaba eti muntu uli yense ucinshi “mapensho akendi nebishikubaba mbyakute,” neye Yehova ucinshi!—2 Mbiri 6:29, 30.
Kupitila mu Bwami bwakendi, lino-lino Yehova nakapwishe mapensho abantu bonse. (Mateyo 6:9, 10) Pacindi cino, Lesa ukute kunyamfwilisha abo bakute kumuyandaula.—Machitidwe 17:27; 2 Akorinto 1:3, 4.
MWIPUSHO ULAYANDIKINGA KUYEYAPO
Inga nicani Lesa ncakute kusuminishila mapensho?
Baibolo ikute kukumbula mwipusho uyu pa AROMA 5:12 ne pa 2 PETULO 3:9.


text:
Sena Bakamboni ba Jehova Nkabunga Kabukombi Kazandukide?
Peepe, Bakamboni ba Jehova tabali kabunga kabukombi kazandukide. Muciindi caboobo, tuli Banakristo ibasolekesya kutobela cikozyanyo ncaakatusiila Jesu Kristo alimwi akupona kweelana anzyaakayiisya.
Ino kabunga kabukombi kazandukide ninzi?
Mabala aakuti “kabunga kabukombi kazandukide” alakonzya kwaamba zintu ziindene-indene kubantu basiyene-siyene. Nokuba boobo, atulange-lange twaambo tobilo ntobavwula kwaamba bantu kujatikizya tubunga ootu alimwi akaambo ncotutali twamasimpe kujatikizya ndiswe.
Bamwi bayeeya kuti kabunga kabukombi kazandukide ncikombelo cipya naa cikombelo citali mbuli zikombelonyina. Bakamboni ba Jehova tiibakatalisya bukombi bupya. Mukwiimpana, tubelesya nzila yakukomba njobakali kubelesya Banakristo bamumwaanda wakusaanguna, cikozyanyo cabo anjiisyo zyabo zililembedwe mu Bbaibbele. (2 Timoteyo 3:
16, 17) Tusyoma kuti Magwalo Aasalala ngaajisi nguzu zyakutwaambila makani aajatikizya bukombi.
Bamwi baamba kuti kabunga kabukombi kazandukide nkabunga kabukombi kakonzya kuleta mapenzi, alimwi ikasololelwa amuntu. Bakamboni ba Jehova tabasololelwi amuntu pe. Muciindi caboobo, tutobela ceelelo Jesu ncaakabikkila basikumutobela naakaamba kuti: “Mujisi Musololi omwe, Kilisito.”
—Matayo 23:10.
Muciindi cakuba kabunga kabukombi kazandukide kakonzya kuleta mapenzi, Bakamboni ba Jehova bakomba munzila iigwasya basicikombelo cabo alimwi abanamaleya. Mucikozyanyo, mulimo wesu wakukambauka wagwasya bantu banji kulwana ziyanza zikatazya kuleka, mbuli kubelesya misamu iikola alimwi akuciindizya kunywa bukoko. Kuyungizya waawo, tulagwasya bantu banji nyika yoonse kwiiya kulemba akubala. Alimwi tulatola lubazu mukugwasyilizya ciindi nokwacitika ntenda zilicitikila. Tulabeleka canguzu kugwasya bantu mbubwenya Jesu mbwaakalailila basikumutobela kuti kabacita.


text:
Icisimicisyo 1: BaLesa Batatika Ukulenga Ifintu
FYONSE lukoso ifintu tukwete filifumine kuli baLesa. Balilengele akasuba akatupa ukutuba mu kasuba, ne mwensi ne tubangabanga pakweba’ti tulukukwata ukutuba ubusiku. BaLesa balilengele icalo ukweba’ti fwebo tulukwikalamo.
Pano akasuba, umwensi, utubangabanga ne calo talipo ati efi baLesa batatikilepo ukulenga. Kani webo ulifisi ifi batatikilepo? Mukutatikilapo lukoso baLesa balilengele abantu abali koti nibo. Tekubabonapo, koti nifyenkafilya tatubabonapo baLesa. Mu Baibolo aba abantu balabeta ati inkalamba. BaLesa balilengele inkalamba ukweba’ti balukwikala nasyo kwiulu.
Inkalamba baLesa batatikilepo ukulenga yalilibelele. Yali Mwana umwalalume ibeli lyabo, kabili alipyungile na baWisi. Alyofweleko baLesa ukulenga ifintu fyonse lukoso. Alyofweleko baLesa ukulenga akasuba, umwensi, utubangabanga eli ne calo.
Mba pano ulo icalo calukuboneka koti nindo? Pa kutanga lukoso takwali uwalukwikala pa calo. Takwalipo neli kamo sombi pali isiba ilikulu ilyakapile na ku mutunta konse. Pano baLesa balukufwaya abantu ukulukwikala pa calo. Pano kabatatika ukututeyanisisye’fintu. Mba nindo bacitile?
Mu kutanga lukoso mu calo mwalukufwaikwa ukutuba. BaLesa balilengele ukutuba ukufuma ku kasuba ku kutufya pa calo. BaLesa balilengele ukweba’ti kulukubako impindi ya busiku eli ne mpindi ya kasuba. Panuma yafyefyo baLesa balilengele umutunta ukubapo peulu lya menda ayali mu cisiba.
Pa kutanga tapaalipo neli cimo pa mutunta. Calukuboneka koti cikope ulukubona’pa. Tapaalipo amaluba, ifiti neli ni nama. Tamwali neli lisabi ilili lyonse mu cisiba. BaLesa baali ne milimo iingi iya kupyunga pakweba’ti icalo cibe iciweme ukwikalamo abantu ne nama.
Jelemiya 10:12; AbaKolosai 1:15-17; Ifyakutaŋga 1:1-10.
Ifyakwipusya
- Mba nipi ifintu fyonse ifiweme fifumine, kabili kani ungapele’cakubwenako?
- Nicindo baLesa batatikilepo ukulenga?
- Inkalamba ya kutanga mba yali syani iilibelele?
- Londolola ifi icalo calukuboneka pa kutanga lukoso. (Bona pa cikope.)
- Kani baLesa balitatikile syani ukuteyanye’calo ukube’celelwe ukwikalwapo inama ne bantu?
Ifyakwipusya na fimbi
- Pendeni Jelemiya 10:12.
Mba niisa imibelo ya baLesa iibonwa ukupitila mu bulengesi bwabo? (Yisa. 40:26; Loma. 11:33)
- Pendeni AbaKolosai 1:15-17.
Mba nifindo baYesu bapyungileko mu bulengesi, kabili ici cilyelelwe ukukuma syani ifi tubabona? (Kolo. 1:15-17)
- Pendeni Ifyakutaŋga 1:1-10.
Kani icalo califumine pi? (Taŋ. 1:1)
Mba kani nifindo fyacitikile mu kasuba ka kutaŋga aka bulengesi? (Taŋ. 1:3-5)
Londolola ifyacitikile mu kasuba ka bubili aka bulengesi. (Taŋ. 1:7, 8)


text:
Kani Ukupenga Kukashila?
Kani mungalabila ati . . .
inya?
koku?
cipale?
IFI BAIBOLO ILABILA
“BaLesa bakabasumwina iminsoshi yonse ku menso abo; tapakalukuli imfwa libili, neli ni nsoni, neli kulila, neli kusomenwa konse, tau.”—Ukufisulula 21:3, 4.
IFI UKWISHIBA ATI UKUPENGA KUKASHILA KUNGAMOFWENIKO
Mukacetekela ati baLesa talipo e balengesha ati tulukupenga.—Jakobo 1:13.
Mukasangalala kani mwaishiba ati baLesa balomfwisha ifi tupitamo kani tulukupenga.—Sakaliya 2:8.
Mukacetekela ati ukupenga kukashila.—Amasamo 37:9-11.
KANI MULI BUCINE TUNGACETEKELA IFI BAIBOLO ILABILA?
Inya, ni pakuti:
BaLesa balafiitilwa ukupenga ne kusendama. Langulukeni ifi baYehova Lesa balukumfwa ili abantu abalabiilwepo mu Baibolo baalukupenshiwa. Baibolo ilalabila ati balikatashiwe pakuti “pa kutongela kwabo pa kupenga ne kukululuka bo.”—Abasololwesi 2:18.
BaLesa balafiitilwa abapensha ababyabo. Ku cakubwenako, Baibolo ilalabila ati ‘iminwe ipokomosha imilopa’ ilikanaminwe kuli Bo.—Ifisimpi 6:16, 17.
BaLesa balatulama fwense umo umo. Talipo ati bantu lukoso ‘e beshiba bonse umo umo umwalo wakwe umwine ne nsoni shakwe umwine’ sombi na baYehova baleshiba!—2 Ifyebo 6:29, 30.
Bukumo baYehova bakapyungisha Ubufumu bwabo ukushilisha ukukatashiwa kwa muntu umo umo. (Matayo 6:9, 10) Pano pali ino mpindi, balasangalasha ababafwaya-fwaya muli bucine.—Ifyacitilwe 17:27; 2 AbaKolinto 1:3, 4.
IFYAKWALAKANYAPO
Mba nindo baLesa basuminishishe ukupenga?
Baibolo ilaasuka ico icakwipusha pa ABALOMA 5:12 na 2 PETILO 3:9.


text:
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Ee
Awe
Ifitabo na ma Broshuwa Ifya Kubomfya pa Kusambilila Baibolo
Sambilileni amalyashi ya mu Baibolo ukubomfya ifi fitabo na mabroshuwa ifyo mwingakopolola.
Akapepala Kakwitilapo Abantu ku Cibukisho mu 2015
Akatabo ka Kutwafwa Ukusambilila Icebo ca kwa Lesa
Kalenda ya Nte sha kwa Yehova iya mu 2015
Mu Lupwa Lwenu Kuti Mwaba Insansa
Ifyaba mu Cebo ca kwa Lesa
Ukubebeta Amalembo Cila Bushiku—2015
'Fwayeni Umutende no Ku-ukonkelela'—1 Pet. 3:11
Mulefwaya Ubulungami bwa kwa Yehova!—Mat. 6:33
Fimo ifyo ba-alula mu mpapulo isho basabankanya pa Intaneti tabalafibikamo mu mpapulo shipulintwa.


text:
MAKANI AAYEEME AMUTWE UULI ACIVWUMBYO | MFWULUMENDE IITACITI MAKULO
Bubi Buliko Mumakulo Aacitika Mumfwulumende
Makulo aamumfwulumende aambwa kuti, nkutazibelesya bweelede nguzu zyakweendelezya kutegwa muntu alijanine mpindu. Cilengwa eeci cakatalika kaindi loko. Mucikozyanyo, Bbaibbele lilijisi mulawo uukasya cisinkamulomo mumakani aalubeta, eeci citondezya kuti mucito ooyu wakalizyibidwe kale myaka iinda ku 3,500 yainda. (Kulonga 23:8) Nokuba boobo, makulo tacaambi buyo kutambula cisinkamulomo pe. Babelesi babuleya zimwi ziindi balabba zintu, balijanina mpindu kumilimo njobatapedwe, nokuba kubba mali kakunyina kusisikizya. Akaambo kazyuuno nzyobajisi, balakonzya kubelesya nguzu nzyobapedwe kukkomanisya balongwe babo alimwi abacibbululu munzila iiteelede.
Nokuba kuti makulo alakonzya kujanika mumbunga iili yoonse yabantu, kuboneka kuti makulo aamumfwulumende aliindide. Kweelana alipooti yamu 2013 ya Global Corruption Barometer iyakamwaigwa ambunga yaba Transparency International, yakaamba kuti bantu munyika yoonse baamba kuti imbunga zyosanwe ziindide kucita makulo nimbunga zyamapolitikisi, bamapulisa, babelesi babuleya, basikupanga milawo alimwi abasinkuta. Atulange-lange malipooti aamwi aatondezya kuti penzi eeli nkolili ncobeni.
AFRICA: Mu 2013 ku South Africa, babelesi babuleya batandila ku 22,000 bakapegwa mulandu akaambo kakucita makulo.
SOUTH AMERICA: Mu 2012, kucisi ca Brazil, bantu bali 25 bakapegwa mulandu akaambo kakubelesya mali aabuleya kutegwa balijanine mpuwo mutwaambo twacisi. Akati kabaabo bakapegwa mulandu, kwakali amuntu iwakali kulemekwa kapati ooyo iwakali kutobela mweendelezi wacisi eeco.
ASIA: Mu 1995 mu Seoul, ku South Korea, bantu bali 502 bakafwa ciindi cintoolo cipati nocakakolomoka. Basikuvwuntauzya bakajana kuti balupati-pati badolopo eelyo bakaulwa makulo kutegwa bazumizye basikuyaka kubelesya samende uutali kabotu alimwi akutatobela milawo yabukwabilizi.
EUROPE: Kweelana aba Cecilia Malmström bamukabunga ka European Commission Home Affairs Commissioner, bakaamba kuti: “[Makulo aacitika mu Europe] alagambya kapati, nkaambo kuboneka kuti basitwaambo twacisi tabalibambilide kulimana penzi eeli.”
Nciyumu kubantu kwaagusya makulo aacitika mumfwulumende. Basyaazibwene mumakani aakulwana makulo, ba Susan Rose-Ackerman bakalemba kuti, kutegwa kube kucinca kugwasya, “mfwulumende yeelede kucinca mboicita zintu.” Nokuba kuti penzi eeli liboneka kuti talikonzyi kumana, Ibbaibbele litondezya kuti kucinca kupati kulakonzyeka alimwi kuyoocitika ncobeni.


text:
Lufunjisho 4
Yesu Kilishitu ye Ñanyi?
1. Bumi bwa kwa Yesu bwatendekele byepi?
Yesu wapuseneko na bantu bonse, waikalanga mwiulu mu bumupashi saka akyangye kusemwa pano pa ntanda. (Yoano 8:23) Yesu ye wajinga mutanshi kulengwa kwi Lesa pa bilengwa byonse, kabiji waingijileko mwingilo wa kulenga bilengwa bikwabo byonse. Ye yenkatu ye balengele kwi Yehoba mwine, kyokyo atelelwa’mba Mwana Lesa “yenkawa umotu.” (Yoano 1:14) Kabiji wajinga wakumwambilako Lesa, kyokyo atelelwa’mba, “Mambo.”—Tangai Byambo bya Mana 8:22, 23, 30; Kolose 1:15, 16.
2. Mambo ka Yesu o aishijile pano pa ntanda?
Lesa watumine Mwananji pano pa ntanda kupichila mu kuvilwila bumi bwanji munda ya kisungu Muyudea aye Maliya. Onkao mambo, Yesu kechi wajingapo na shanji wa bumuntu ne. (Luka 1:30-35) Yesu waishile pano pa ntanda (1) na kufunjisha bukine pe Lesa, (2) kwitushila mwakulondela pa kuba kyaswa muchima wa Lesa ne (3) kupana bumi bwanji ke kya “kukuula” bavula.—Tangai Mateo 20:28.
3. Mambo ka o tukebela bukuzhi?
Bukuzhi ke kintu kyo bapana pa kupokolola muntu ye babena kukeba kwipaya. (Kulupuka 21:29, 30) Lesa kechi wakebelenga’mba bantu bakakotenga ne kufwa ne. Twayuka byepi? Lesa waambijile mwanamulume mutanshi Adama amba inge akalenge ‘mambo,’ ukafwa. Inge Adama wabujile kulenga mambo inge kechi tufwa ne. (Ntendekelo 2:16, 17; 5:5) Kwesakana na byaamba Baibolo, lufu “lwakumbene” ku bantu bonse pano pa ntanda na mambo a kwa Adama. Onkao mambo, Adama waletelejile baana banji bundengamambo bwaleta lufu. Kyokyo tukebela bukuzhi bwa kwitukula ku bundengamambo ne lufu lo twaswana kwi Adama.—Tangai Loma 5:12; 6:23.
Ñanyi wafwainwe kupana bukuzhi bwa kwitukula ku lufu? Atweba bantu tufwa na mambo a bundengamambo bwetu. Kafwako muntu mbulwa kulumbuluka wakonsha kukula bakwabo ku bundengamambo ne.—Tangai Salamo 49:7-9.
4. Mambo ka Yesu o afwijile?
Kupusanako ne atweba bonse, Yesu wajinga walumbuluka. Onkao mambo kechi wafwile na mambo a bundengamambo bwanji ne, mambo kechi walengelepo mambo ne. Yesu wafwijile bantu bandengamambo. Lesa wamwesheshe butemwe bwanji bukatampe bo etutemwa byo atumine Mwananji kwiya na kwitufwila. Yesu naye wamwesheshe’mba witutemwa pa kukokela Bashanji ne kupana bumi bwanji na mambo a bundengamambo bwetu.—Tangai Yoano 3:16; Loma 5:18, 19.
5. Nga Yesu ubena kuba ka pa kino kimye?
Byo ajinga pano pa ntanda, Yesu wabukilenga bakolwa, kusangula bafwa ne kupulusha bantu bajinga mu bizumba. Wamwesheshenga byo akobila bantu bonse balukokelo kulutwe. (Mateo 15:30, 31; Yoano 5:28) Yesu byo afwile, Lesa wamusangwile mu bukilengwa kya mupashi. (1 Petelo 3:18) Yesu wakekajile ku kilujo kya Lesa na kupembelela kufika ne kimye Yehoba kyo amupele bulume bwa kwikala Mfumu wa kulama pano pa ntanda ponse. (Bahebelu 10:12, 13) Pano luno Yesu ke Mfumu mwiulu kabiji baana banji ba bwanga pano pa ntanda babena kubijika mbila ya mambo awama pano pa ntanda ponse.—Tangai Danyela 7:13, 14; Mateo 24:14.
Yesu byo aji Mfumu, katatakatu akafumyepo buyanji ne kuzhiisha bonse bamanyika bakwabo. Bonse baji na lwitabilo mwi Yesu bamukokela bakekala na bumi bwa myaka ne myaka mu paladisa pano pa ntanda.—Tangai Salamo 37:9-11.


text:
CIPUTULWA 9
Mwensi Apa Ng’anda Mwapepela Yeova Pamwi
“Pepini wino uwaumvile iyulu ni nsi.”—Umbwilo 14:7
Wakwe vino mwati-musambilila umu kabuku kaa, muli Baibo mwaya ivyeo ivingi sana ivingamwazwa pamwi nu lupwa lwinu. Yeova akalonda ukuti muye ni nsansa. Walaya ukuti ndi pa vintu vyonsi mwakolezya ukumupepa, “alamupeela vintu vii vyonsi.” (Mateo 6:33) Akalondesya ukuti muye cuza wakwe. Mwaezya na maka pakuti mwalukuya cuza wakwe Leza. Ukuya cuza wakwe Leza, ali syuko ilyakulisya lino umuntu angakwata.—Mateo 22:37, 38.
1 MWAKOMYA UCUZA WINU NA YEOVA
BAIBO IKATI: “‘Ndaya so, namwe mulaya ana yane aonsi na yakaci,’ avino Mwene wamaka yonsi walanda.” (2 Kolinto 6:18) Leza akalonda ukuti muye sana cuza wakwe. Ipepo lingamwazwa ukuti muye sana cuza wakwe Leza. Yeova akumulaalika, akuti “pepini insita zyonsi.” (1 Tesalonika 5:17) Akalondesya ukuvwa ivili uku mwenzo winu ni vikumusakamika sana. (Filipi 4:6) Ndi mukupepela pamwi nu lupwa, yonsi apa ng’anda yalaalola ukuti i cumicumi Leza acuza winu.
Na cuze cino mulinzile ukucita, u kuvwa vino Leza akumuneena. Munguvwa vino Leza akumuneena lino mukuisambilizya Izwi lyakwe Leza nu kuwelenga impapulo izikalanda pali Baibo. (Masamu 1:1, 2) Mwaelenganya sana pali vino mukusambilila. (Masamu 77:11, 12) Ukuvwa vino Leza akumuneena, kukalondekwa nu kuti mwazanwa lyonsi umu kulongana.—Masamu 122:1-4.
Ukuneenako antu yauze pali Leza nayo iinzila iyacindama sana iingalenga muye sana cuza wakwe Leza. Lino mukulanda sana pali Leza, alino mulaayuvwa sana ukuti wene a cuza winu.—Mateo 28:19, 20.
VINO MUNGACITA AEVI:
Mwapatula insita ya kuwelenga Baibo cila-wanda nu kupepa lyonsi kuli Leza
Mwensi kwene apa ng’anda mwakolezya vyakwe Leza, ukuluta ukusumba sana mano uku vintu vya kuizanzya
2 MWAIPAKIZYA UKUPEPA KWA LUPWA
BAIBO IKATI: “Mupalame kuli Leza, nga nawe amapalama kuno muli.” (Yakobo 4:8) Mufwile ukutantika uwanda na vino mulaasambilila pa kupepa kwa lupwa nu kulondela vivyo kwene lyonsi. (Utandiko 18:19) Nomba, i vingi ivikalondekwa. Mulinzile ukwiusya Leza cila-wanda. Mwakomya ucuza wakwe yonsi apa ng’anda lino mukulanda pali aliwe “lino mutenzi pa ng’anda, lino muli pa lwendo lino mukupuza na lino mukuomba.” (Malango 6:6, 7) Mwaezya na maka ukukolanya Yoswa, uwalanzile ati: “Lelo nemo na amu ng’anda yane, tumatumikilanga Yawe [“Yeova,” NW].”—Yoswa 24:15.
VINO MUNGACITA AEVI:
Muce mutantike vino mulaasambilila ivingavwa mwensi cila-muntu apa ng’anda


text:
Mānga ya 58: Davida ne Ngodiata
BENE Fidishitia abaiya kulwa monka na Isalela. Batutu wa Davida basatu badi mu basola ba Solo. Difuku dimo, Yese wasapwila Davida’mba: ‘Sela miseke ne mikate mijokoloke ukatwadile banabenu. Kebatale shi badi namani pano.’
Davida pa kufika ku kitūlo kya ba bulwi, wanyemena ku bulwi mwanda wa kutala banababo. Ebiya kampangala Ngodiata Mwine Fidishitia watambe kuzawila Bene Isalela. Wadi wibazawila lubanga ne kyolwa umbula mwa mafuku 40. Wela lubila’mba: ‘Tongai muntu umo āye tulwe nandi. Shi wauntyumuna ne kungipaya tukekala bapika benu. Ino shi mutyumune ne kumwipaya mukekala bapika betu. Tongai’mo umo tulwe nandi.’
Davida waipangula basola bamo’mba: ‘I bika bikapebwa muntu ukepaya uno Mwine Fidishitia ne kukafundula mutonko mu Isalela?’
Sola umo wanena’mba: ‘Solo ukamupa byabupeta bivule. Kadi ukamupa wandi mwana nsongwakaji kwikala wandi mukaji.’
Ino Bene Isalela bonso abatuyuka Ngodiata mwanda i kampangala. Udi kubwipi kwa mametele asatu umbula, kadi udi na sola mukwabo umuselēle ngabo.
Basola bamo abakasapwila Mulopwe Solo amba Davida usakanga kulwa na Ngodiata. Ino Solo walombola Davida’mba: ‘Kubwanyapo kulwa na yeu Mwine Fidishitia. Abe ukidi mwanuke, kadi aye i sola umbūmi bwandi bonso.’ Davida walondolola’mba: ‘Naipaile mpumpi ne ntambo badi basela mikōko ya tata. Ne uno Mwine Fidishitia ukekala bwa umo wa mu bano banyema. Yehova ukankwasha.’ Penepo Solo wanena’mba: ‘Enda shobe, Yehova ekale nobe.’
Davida watūkila ku munonga ne kuboya’ko mabwe atano masenene, waela’o mu kafuko kandi. Kupwa wapakata topito yandi kaenda kukasambakana kampangala. Ngodiata pa kumumona, wamufutulula. Walanga’mba i kipēla kyonka kwipaya Davida.
Ngodiata wanena: ‘Fwena kuno, nkapāna umbidi obe bu bidibwa bya byoni ne banyema.’ Ino Davida wanena’mba: ‘Abe wiyanga kondi na kipete, ne mukobe ne muketo, ino ami ngiyanga kodi na dijina dya Yehova. Dyalelo dino Yehova wakumpe mu kuboko kwami, kadi nkakushinda panshi.’
Ponka’po, Davida wanyemena kudi Ngodiata. Waomona dibwe mu kafuko kandi, wapanze’dyo mu topito ne kwidyela na kikoso kyonso. Dibwe dibakatwela mu mutwe wa Ngodiata, penepo Ngodiata wapone mufwididile! Bene Fidishitia pa kumona obekulupidile wapone, abaalamuka ke banyema. Bene Isalela abebalonda lubilo ne kutyumuna bulwi.
1 Samwele 17:1-54.
Bipangujo
- Ngodiata ukolomonanga namani bibumbo bya bulwi bya Bene Isalela?
- Le Ngodiata i mukata namani, ne Mulopwe Solo wanena kupa muntu ukepaya Ngodiata bika?
- Davida wanena bika pamulombola Solo amba kubwanyapo kulwa na Ngodiata mwanda ukidi mwanuke?
- Davida pa kulondolola Ngodiata, walombola namani amba ukulupile mudi Yehova?
- Monka momwena pa kifwatulo, Davida waipaya Ngodiata na bika, ne Bene Fidishitia abalonga bika pafwa Ngodiata?
Bipangujo bikwabo
- Tanga 1 Samwele 17:1-54.
Mwanda waka Davida kādipo na moyo, ne tukokeja kwiula namani bukankamane bwandi? (1 Sam. 17:37, 45; Ef. 6:10, 11)
Mwanda waka Bene Kidishitu bafwaninwe kwepuka mushipiditu wa kwitāka na wādi na Ngodiata shi bakaya makayo ne kwipwija mukose? (1 Sam. 17:8; Ngat. 5:26; 1 Tem. 4:8)
Binenwa bya Davida bilombola namani amba wādi na lwitabijo mudi Leza? (1 Sam. 17:45-47; 2 Bil. 20:15)
Ino nsekununi pa kyaba kya kwitulombola’tu bulwi bwa bibumbo bibidi, itulombola muswelo’ka amba na bubine i bilezaleza byādi bilwa na Yehova, Leza wa bine? (1 Sam. 17:43, 46, 47)
Bashele’ko bashingwe māni beulanga namani kikulupiji kya Davida mudi Yehova? (1 Sam. 17:37; Yel. 1:17-19; Kus. 12:17)


text:
Bushe Yesu ni Lesa Wa Maka Yonse?
Icasuko ca mu Baibolo
Abapatile Yesu balemubepesha ati alelanda ati alilingana na Lesa. (Yohane 5:18; 10:30-33) Lelo Yesu tabalile alanda ati alilingana na Lesa Wa Maka Yonse. Umwine atile: “
Tata mukalamba pali ine.”—Yohane 14:28.
Abasambi ba kwa Yesu aba kubalilapo tabalemona Yesu ukuti alilingana na Lesa Wa Maka Yonse. Cimo icilanga ico ni filya umutumwa Paulo alembele ati, ilyo Yesu abuukile, Lesa “
alimusansabike.” Kanshi Paulo alishibe ukuti Yesu taali Lesa Wa Maka Yonse. Aba Lesa Wa Maka Yonse, bushe Lesa nga amusansabike shani? —Abena Filipi 2:9.


text:
Uzye Ungakunda Ukumanya Icisinka?
ICISINKA pa vyani? Pa mawuzyo yamwi amacindame yano awantu wakawuzya. Nawewenye impindi zimwi nampo ukakwelenganya pa mawuzyo ndivyo yaa:
- Uzye e Leza mucisinka akatusakamala?
- Uzye inkondo nu wuyinvi vilitela visile?
- Uzye cikawa wuli umuntu ndi wafwa?
- Uzye awafwe walizyulupuka?
- Uzye ningapepa wuli pa kuti e Leza anjivwe?
- Ningacita wuli pa kuwa ni cimwemwe?
Akwinye kuno ungazana icisinka ku mawuzyo yaa? Ndi wayile mo wakawazizya nu kukazya amabuku, ulizana amabuku amavule yano yakati yeni ayano yawa ni cisinka. Nanti ciwe woo, amabuku yaa, yasizumilizyanya mwe vyo yakalanda. Nanti aca kuti amabuku yamwi yakaloleka nge yawa ni visinka, mu kampindi katici, yakaleka ukuwomba swinya awalemba yanji.
Cingatenga ciwe woo, kwawavye ibuku lyonga mo mwawa ivisinka. Lyoo ibuku alyacisinka. E Yesu Kristu pa kupepa kwe Leza watili: “Izwi lyako alyakusimicila.” (Yohani 17:17) Amanda yaa, twamanya ukuti Izwi lyolyo we Baibolo. Ndi wawazya akapepala kaa, wandi uzane ivisinka vino Baibolo wasuka amauzyo yano yali papela.
Uzye E Leza Mucisinka Akatusakamala?
NGA CANI CINO TUNGAWUZIZYA WOO? Twikala munsi muno mwawa awakalale nawa lufyengo. Wasongo wamapepo awavule wakasambilizya ukuti uwuyinvi a kulonda kwakwe Leza.
ACANI CINO BAIBOLO AKASAMBILIZYA? E Leza atangalenge uwuwipe. Pe Job 34:10 pakati: ‘E Leza wamaka yonsi atangawifye.’ Leza wa lukundo akalonda ukutucitila ivizima. Aco e Yesu watusambilizizye ukupepa ukuti: ‘Tata witu uwa mwiyulu: uwufumu wako wize ukulonda kwako kucitwe munsi ndivino mwiyulu.’ (Mateyu 6:9, 10) E Leza watusakamala nkaninkaninye, acino wawombela vyonsi vino vilificilizya ukulonda kwakwe.—Yohani 3:16.
Mulole ni Intaliko 1:26-28; Jemusi 1:13; nu 1 Petro 5:6, 7.
Uzye Inkondo nu Wuyinvi Vilisila?
NGA CANI CINO TUNGAWUZIZYA WOO? Awantu awavule wakafwa mu nkondo. Swensinye tukawa nu wulanda ndi twalola awantu wakuyimba.
ACANI CINO BAIBOLO AKASAMBILIZYA? E Leza watili kuliwa impindi pano munsi yonsinye muliwa umutende. Pano aliwateka mu Wufumu wa mwi yulu, awantu ‘watalisambilila swinya inkondo, walisula amapanga yawo yawe ankundi.’ (Ayizeya 2:4) E Leza alimala ulufyengo lonsinye ponga nu wuyinvi. E Baibolo walaya ukuti: ‘E Leza alipyela iminsozi yonsi mu minso yitu. Kutaliwa imfwa, amalanda, ukulila nanti awulumilanye. Ivintu vikali [ponga nu lufyengo nu wuyinvi] vilisowa napano vyaya.’—Ukuwumbulika 21:3, 4.
Mulole na Amalumbo 37:10, 11; 46:9; nu Mika 4:1-4.
Uzye Cikawa Wuli Umuntu ndi Wafwa?
ACANI CINO TUNGAWUZIZYA WOO? Wasongo wamapepo awavule wakasambilizya ukuti umuntu ndi wafwa kwawa cimwi mwe weliwe cino cisifwa. Wamwi wakati awafwe wangacisa awapuma. Swinya wakati e Leza akakoca awawipe mu mulilo wa pe na pe.
ACANI CINO BAIBOLO AKASAMBILIZYA? Imfwa aili impelelecezyo ya wantu. Ekawizya 9:5 akati: ‘Awafwe watamanya nanti cimwi,’ acino watanga wacise nanti ukwavwa awapuma.—Amalumbo 146:3, 4.
Mulole ni Intaliko 3:19 ne Ekawizya 9:6, 10.
Uzye Awafwe Walizyulupuka?
ACANI CINO TUNGAWUZIZYA WOO? Tukalonda ukuwa nu wumi, nu kuyitopwa na wakundwe witu. Umuntu wensinye akalucila ukulola awakundwe wakwe wano wafwa.
ACANI CINO BAIBOLO AKASAMBILIZYA? Awavule wano wafwa walizyulupuka. E Yesu walaile ukuti ‘wonsi wano wawa munkungwe walizyulupuka.’ (Yohani 5:28, 29) Ndivino Leza walondanga pa kutalika, wano walizyulupuka waliikala mu paradaise munsi. (Luka 23:43) Mu paradaise, muliwavye awantu wano wakakwivwila Leza, waa awantu wataliwalwala swinya waliikala kwe pe na pe. E Baibolo akati: “Awalungamane waliwakwikala umutende munsi iwe ansi yawo pe na pe.”—Amalumbo 37:29.
Mulole nu Job 14:14, 15; Luka 7:11-17; ni Imilimo 24:15.
Uzye ningapepa Wuli pa Kuti E Leza Anjivwe?
ACANI CINO TUNGAWUZIZYA WOO? Awantu mu macalici yonsinye wakapepa. Nanti ciwe woo, awavule wakakwivwa nge amapepo yawo yasikwasukwa.
ACANI CINO BAIBOLO AKASAMBILIZYA? E Yesu watusambilizizye ukuti tutanyocezyapo ivilivyonganye pa kupepa. Watili: ‘Mumapepo yinu mutize muwanyocezyapo amazwi ayaliyonga.’ (Mateyu 6:7, NW) Ndi tukulonda Leza awakwivwa amapepo yitu, tuwapepa munzila yino wazumilizya. Pa kuti tuwapepa munzila yino Leza wazumilizya, tuzipizile ukusambilila pa kulonda kwakwe. Pe 1 Yohani 5:14 [NW] pakati: ‘Tungalenga icili consinye kwe Leza; ndi ciyine nu kulonda kwakwe, angatupa.’
Mulole na Amalumbo 65:2; Yohani 14:6, 14; nu 1 Yohani 3:22.
Ningacita Wuli pa Kuwa ni Cimwemwe?
ACANI CINO TUNGAWUZIZYA WOO? Awavule wamanya ukuti ndi wawa ni impiya, wamanyikwa nkani, nanti ndi wawa ni cata icizima apano wangawa ni cimwemwe. Acino wakavwambilizya vyoo, nanti ciwe wowo, wakazana ukuti wasiwa ni cimwemwe.
ACANI CINO BAIBOLO AKASAMBILIZYA? Yesu watunena co cingatupa icimwemwe. Watili: “Awacimwemwe wano wakalonda ivyakwe Leza.” (Mateyu 5:3, NW) Ndi tukulonda ukuwa ni cimwemwe, tuzipizile ukumanya icisinka pe Leza na vyo akalonda kwe sweswe. Coo icisinka cikazanwa mwe Baibolo. Ukumanya icisinka coco kungatwavwa ukumanya ivicindame navyo asavicindame. Ndi twaleka Baibolo awatutungulula mwe vyonsinye vyo tukucita tungawa ni cimwemwe.—Luka 11:28.
Mulole ni Imilumbe 3:5, 6, 13-18; nu 1 Timoti 6:9, 10.
Paa twazanavye ivisinka 6 mwe Baibolo vino vyasuka amauzyo yamwi. Uzye ungalonda ukumanya na vinji? Ndi ‘ukulonda ukumanya pe Leza,’ ukwasowa ukuvwilika ungakunda ukumanya na vinji. Mpindi zimwi mukakwelenganya pa mauzyo ndivyo yaa: ‘Uzye e Leza nga akatusakamala, acani cino wazumilizizya uwuwipe nu uwuyinvi ukutwalilila? Ningacita wuli pa kuti nakwikala icete mu lupwa?’ E Baibolo ikakwasuka icete amauzyo yaa na yanji.
Awavule wasilonda ukuwazya Baibolo. Wakalola nge Baibolo watala ukwivwicisya swinya wakula muno. Uzye ungalonda uwa kukwavwa ukuzana amasuko ya mu Baibolo? Inte Zyakwe Yehova wawa ni vintu viwili vino vingakwavwa.
Ica kutalicila, alibuku lya mu Ciwemba lino likati Bushe Cinshi Baibolo Isambilisha? Lyoo ibuku walipekanya ku kwavwilizya wano watawa ni mpindi ukuti wamanye amasuko ku mauzyo amacindame aya mu Baibolo. Icacitiwili we pologilamu wa kusambilila Baibolo na mwemwe uwila. Ukwasowa ukulipilisya, Inte Yakwe Yehova wino wamanya ukusambilizya Baibolo angiza ku mwinu nanti kuno kungayana ukusambilila namwemwe Baibolo cila sabata pa kampindi katici. Vyoo avino awavule munsi yonsinye wakasambilila Baibolo. Ndi wasambilila Baibolo awavule wakati: “Nomba apo namanya icisinka!”
Kutawa cino cingacindama ukulusya icisinka ca mu Baibolo. Icisinka ca mu Baibolo cikalenga ukuti tuluwuke ku kusuwila imizimu, ukukanamanya ivintu icete, nu kusaya iviwipe. Cikatupa isuwilo, icimwemwe nu kumanya co twawela munsi. E Yesu watili: ‘Mulimanya icisinka, ni cisinka coo cilileka muwe nu wuntungwa.’—Yohani 8:32, NW.


text:
Ciiyo 4
Ino Jesu Kristo Nguni?
1. Ino buumi bwa Jesu bwakatalika buti?
Mukwiimpana abantu boonse, Jesu wakapona kujulu kali muntu wamuuya katanazyalwa anyika. (Johane 8:23) Ngookali cilenge ca Leza cakusaanguna alimwi wakagwasya mukulenga zyintu zimbi zyoonse. Jesu alikke ngookalengwa cakaanzambwene a Jehova, aboobo uleelela kwiitwa kuti Mwana aa Leza, “simuzyalwaalikke.” (Johane 1:14) Jesu wakabeleka kali mwaambilizi wa Leza, aboobo wiitwa kuti “Ijwi.”—Amubale Tusimpi 8:22, 23, 30; Bakolose 1:15, 16.
2. Ncinzi Jesu ncaakaboolela anyika?
Leza wakatuma Mwanaakwe anyika kwiinda mukulonzya buumi bwakwe kuzwa kujulu kuya mwida lyanakalindu mu Juda wazyina lyakuti Mariya. Aboobo, Jesu tanaakajisi usyi muntunsi. (Luka 1:30-35) Jesu wakaboola anyika (1) kuzooyiisya kasimpe kujatikizya Leza, (2) kuzoopa citondezyo mukucita kuyanda kwa Leza neliba leelyo notuli mumapenzi, alimwi (3) kuti aabe buumi bwakwe cibe “cinunuzyo.”—Amubale Matayo 20:28.
3. Nkaambo nzi ncotuyandika cinunuzyo?
Cinunuzyo muulo uubbadelwa kutegwa muntu anununwe kulufwu. (Kulonga 21:29, 30) Tanaakali makanze aa Leza kuzwa kumatalikilo kuti bantu kabacembaala akufwa. Ino tuzyi buti? Leza wakaambila Adamu, muntu wakusaanguna kuti naa wacita cintu Bbaibbele ncoliita kuti “cibi,” uyoofwa. Aboobo, Adamu naatakabisya, naatakafwa pe. (Matalikilo 2: 16, 17; 5:5) Kweelana ancolyaamba Bbaibbele, lufwu ‘lwakanjila’ munyika kwiinda muli Adamu. Aboobo, Adamu wakatambukizya lunyungu lwakwe loonse cibi alufwu. Tuyandika cinunuzyo kutegwa citufwutule kulufwu ndotwakakona kuli Adamu.—Amubale Baloma 5:12; 6:23.
Nguni wakali kukonzya kubbadela cinunuzyo kutegwa atununune kulufwu? Ciindi notufwa, tubbadelela buyo zibi zyesu tobeni. Kunyina muntu uutalondokede uukonzya kubbadelela zibi zyabamwi.—Amubale Intembauzyo 49:7-9.
4. Ino Jesu wakafwida nzi?
Mukwiindana andiswe, walo Jesu wakalilondokede. Mbwaanga tanaakabisya, tanaakeelede kufwida zibi zyakwe nzyaatakacita. Muciindi caboobo, Jesu wakafwida zibi zyabantu. Leza wakatondezya luyando lugambya kubantu kwiinda mukutuma Mwanaakwe kuzootufwida. Awalo Jesu wakatondezya kuti ulatuyanda kwiinda mukubamvwida Bausyi alimwi akwaaba buumi bwakwe akaambo kazibi zyesu.—Amubale Johane 3:16; Baloma 5:18, 19.
5. Ncinzi Jesu ncacita lino?
Naakali anyika, Jesu wakaponya baciswa, wakabusya bafwide, alimwi wakagwasya bantu bakali muntenda. Kwiinda mukucita boobo, wakatondezya nzyayoobacitila kumbele bantu bamvwida. (Matayo 15:30, 31; Johane 5:28) Jesu naakafwa, Leza wakamubusya kali muntu wamuuya. (1 Petulo 3:18) Kumane Jesu wakalindila kujanza lyalulyo lya Leza kusikila Jehova wamupa nguzu zyakweendelezya nyika yoonse kali Mwami. (Bahebulayo 10:12, 13) Lino Jesu ulalela kali Mwami kujulu, alimwi basikumutobela balimukwaambilizya makani mabotu nyika yoonse mboizulwa.—Amubale Daniele 7:13, 14; Matayo 24:14.
Lino-lino, Jesu uyoobelesya nguzu zyakwe kali Mwami kumana mapenzi akunyonyoona baabo baleta mapenzi. Boonse bajisi lusyomo muli Jesu kwiinda mukumumvwida, bayookkomana kupona muparadaiso anyika.—Amubale Intembauzyo 37:9-11.