text:
CIPANDE 12
Mungacita Uli Pakuti Muye Cuza Wakwe Leza?
1, 2. Aaweni yamwi yamwi aali ya cuza yakwe Yeova?
UMUNTU wa musango ci wino mungatemwa ukuti aye cuza winu? Nanti ciye uli, mungatemwa umuntu uwaya ningo, wino mukauvwana sana. Mungatemwa sana umuntu uwakuti waya ni miyele isuma nupya uwa cikuuku.
2 Yeova Leza akasoolola antu yamwi ukuti yaye yacuza yakwe. Umuntu umwi uwali cuza wakwe Yeova a Abulaamu. (Ezaya 41:8; Yakobo 2:23) Namuze wino Yeova watemilwe sana a Davidi. Leza walanzile ukuti Davidi wali ‘u muntu wino mwenzo wakwe watemilwe.’ (Milimo 13:22) Nakupya, Yeova walolanga kasema Danieli ukuti wali ‘umutemwikwe cuze.’—Danieli 9:23.
3. I cani calenzile ukuti Abulaamu, Davidi, na Danieli yaye ya cuza yakwe Yeova?
3 I cani calenzile ukuti Abulaamu, Davidi, na Danieli yaye ya cuza yakwe Yeova? Yeova wanenyile Abulaamu ukuti: ‘Watunjela.’ (Utandiko 22:18) Fwandi Yeova akaaya cuza kuli yaayo aakamuvwila. Nanti sile u luko lwa yantu, lungaya na ucuza na aliwe. Yeova wanenyile aina Izlaeli ati: “Mwayela amazwi yane, pakuti nje Leza winu nga namwe mulaya antu yane.” (Yelemiya 7:23) Fwandi namwe kwene mulinzile ukuvwila Yeova nga mukulondesya ukuya cuza wakwe.
YEOVA AKACINGILILA YA CUZA YAKWE
4, 5. Uzye Yeova akacingilila uli ya cuza yakwe?
4 Baibo ikati Yeova akalondesya ‘ukupeela amaka kuli yayo yano imyenzo yao i ya cumi kuli aliwe.’ (2 Milandu 16:9) Pa Masamu 32:8 paaya amazwi yano Yeova walaya ya cuza yakwe aakuti: “Namakusambilizyanga nu kukulanga inzila mwakupita. Namakuwakanga nu kukupanda mano.”
5 Mulwani witu uwa maka akalonda ukutulesya ukuya ya cuza yakwe Leza. Lelo Yeova akaalonda ukutucingilila. (Welengini Masamu 55:22.) Swe ya cuza yakwe Yeova tukamuombela nu mwenzo witu onsi. Tukaaya acisinka kuli aliwe nanti sile tuli ni ntazi. Nupya twaya nu utailo wakwe uno kalemba wa masamu wakweti. Walanzile ati: “[Yeova] ali pipi ukwi kasa lilunji lyane, fwandi kusi icingantenkanya.” (Masamu 16:8; 63:8) Uzye Satana akaezya uli ukutulesya ukuya ya cuza yakwe Leza?
VINO SATANA WATWISIKE ANTUNZE
6. I vyani vino Satana walanzile pa yantunze?
6 Umu Cipande 11 twasambilile vino Satana Ciwa watwisike ukateeka wakwe Leza nu kumupeela umulandu wa kuti wene u waufi nupya ataaya ningo pa kukanaleka Adamu na Eva yaipingula aeneco icipe ni cisuma. Mwi buku lyako Yobo tukasambililamo ukuti Satana acili akatwisika antu aakalonda ukuya ya cuza yakwe Leza. Satana akalanda ukuti antu yasyaombela Leza pa mulandu nu kumutemwa, lelo a pa mulandu wakuti akayapeela vimwi. Nupya Satana akati wene angatalusya aliwensi kuli Leza. Lekini tulole vino tungasambilila kuli Yobo na vino Yeova wamucingilile.
7, 8. (a) Uzye Yeova wayuvwanga uli pa miyele yakwe Yobo? (b) I vyani vino Satana walanzile pali Yobo?
7 Uzye Yobo wali a weni? Wali umonsi umusuma sana uwaliko pano nsi imyaka apipi na 3,600 iyapitapo. Yeova walanzile ukuti pa nsita iya kutali umuntu ali wensi pano nsi uwakweti imiyele isuma wakwe Yobo. Yobo wacindike sana Leza nupya wapasile iviipe. (Yobo 1:8) Yobo wali a cuza wakwe Yeova uwa cisinka.
8 Satana walanzile ukuti Yobo akaombela sile Yeova pa mulandu na ukaitemwe. Satana wanenyile Yeova ati: “Uzye asi wewe kwene ukamucingilila pamwi ni vyuma vyakwe vyonsi? Ukapolelela icili consi cino akacita. I calenga ni viteekwa vyakwe visanduluke mu mpanga yonsi. Lelo ndi cakuti wapokolola na vyonsi vino akweti, umalola wakutuka ale ukuvwa nu kuvwa!”—Yobo 1:10, 11.
9. Uzye Yeova wazumilizye Satana ukucita cani?
9 Satana walanzile ukuti Yobo waombelanga Yeova pa mulandu sile na vino Leza wamupeelanga. Nakupya, Satana walanzile ati angalesya Yobo ukuombela Yeova. Yeova atazumilizye vino Satana walanzile, lelo wamupeezile insambu zya kwezya Yobo pakuti cimanyikwe ngi cakuti Yobo waombelanga Yeova apa mulandu na ukaitemwe.
VINO SATANA WEZIZYE YOBO
10. A mezyo ci yano Satana waleesile pali Yobo, nupya Yobo wacisile uli?
10 Cakutandikilako, Satana walenzile ukuti Yobo aponzye iviteekwa vyakwe vyonsi. Lyene Satana wakomile na aomvi yakwe Yobo aingi. Yobo waponzizye vyonsi vino wakweti. Na pakusyalikizya, Satana wakomile ana yakwe Yobo yonsi kwene 10 uku cipunga iciipisye ica mvula. Nomba Yobo watwalilile ukuya uwa cisinka kuli Yeova. “Umu uzanzo uwo onsi, Yobo atatazile aifye nanti cimwi nanti ukupeela [Yeova] umulandu.”—Yobo 1:12-19, 22.
11. (a) I cani cuze cino Satana wacisile kuli Yobo? (b) Uzye Yobo wacisile uli?
11 Satana ataatiile papokwene. Wanenyile Leza ati: “Ndi cakuti wemo wala wakumya ku mwili wakwe nu kumutota, cawaya, ulalola vino alakutuka nu kukutipwila ale ukulola nu kulola!” Fwandi Satana walenzile Yobo ukulwala indwala imwi iipisye. (Yobo 2:5, 7) Nalyo kwene Yobo watwalilile ukuya uwa cisinka kuli Yeova. Walanzile ati: “Mpaka sile ni mfwa yane, ntalatala inte ukuvwanga ukuti nene muntu umwi uwakaele.”—Yobo 27:5.
12. Uzye Yobo wasinile uli Satana ukuti u waufi?
12 Yobo ataamanyile icili consi pali vino Satana walanzile nanti umulandu uno waculilanga. Welenganyanga ukuti Yeova aliwe walenzile ukuti acule. (Yobo 6:4; 16:11-14) Lelo nanti cali vivyo, Yobo watwaliliile ukuya uwa cisinka kuli Yeova. Lyene patali cakutwisika. Yobo ataombelanga Yeova pa mulandu wakuti wamupeelanga vimwi, lelo wamuombelanga pa mulandu wakuti wamutemilwe. Imilandu yonsi ino Satana wapeezile yali iya ufi sile!
13. I vyani ivyacitikiile Yobo pa mulandu nu kuya uwa cisinka kuli Leza?
13 Nanti icakuti Yobo ataamanyile ivyacitikanga umwiyulu, watwalilile ukuya uwa cisinka kuli Leza nu kusinila Satana ukuti u mwipe. Yeova walambwile Yobo pali ucisinka uno wakweti.—Yobo 42:12-17.
VINO SATANA AKATWISIKA PALI MWEMWE
14, 15. I vyani vino Satana walanzile pa antunze yonsi?
14 Mungasambilila amasambililo acindame kuli vino vyacitikile Yobo. Na ndakai kwene Satana akati tukaombela Yeova pa mulandu sile uwakuti akatupeela vimwi. Pali Yobo 2:4 Satana walanzile ati: “Umuntu ali nu kupeela vyonsi vino wakwata pakuti aikale nu umi.” Fwandi Satana wanenanga antunze yonsi, asi a Yobo mutupu foo. Na lino paapisile imyaka iingi kufuma pano Yobo wafwilile, Satana watwalilile ukusaalula Yeova nu kulanda iviipe pa yaomvi yakwe. Pa Mapinda 27:11, paaya mazwi akuti: “Mwanane, uye na mano, pakuti uzanzye umwenzo wane, pakuti ningakwata insambu zya kwasuka wensi wino anganzewanya.”
15 Mungasoolola ukulauvwila Yeova nu kuya cuza wakwe uwacisinka nu kusinila Satana ukuti u waufi. Icintu cicindamisye cino mungapingulapo ukucita, u kusenula imiyele inu nu kuya cuza wakwe Leza. Mufwile ukupingulapo zuwa ukucita vivyo. Satana akati mutanga mutwalilile ukuya acisinka kuli Yeova ndi cakuti mwaya na mavya. Akaezya na maka kutulenga kuti tutaya acisinka kuli Leza. Akacita uli vivyo?
16. (a) Iinzila ci zino Satana akaomvya pa kulesya antu ukuombela Yeova? (b) Nga mwemo, uzye Ciwa angacita uli pa kumutoovola ukuti mutaaombela Yeova?
16 Satana akaomvya inzila izingi pakuti atulesye ukuya ya cuza yakwe Leza. Akazanza “wakwe cisama wino akulunga umwi uwakuti alye.” (1 Petulo 5:8) Fwandi mutafwile ukuzunguka ndi cakuti auzo, yalupwa inu, nanti antu yauze yakumulesya ukusambilila Baibo nu kukonka vino mukusambilila. Mungaalola kwati yakumuzanza. * (Yoane 15:19, 20) Nupya Satana akaipanga kuti aloleke “wa mungeli wa luswepo.” Fwandi angatusomba pakuti tutauvwila Yeova. (2 Kolinto 11:14) Inzila nayuze ino Satana akaomvya pa kwezya ukutulesya ukuombela Yeova, u kuleka kuti twaelenganya ukuti tutange tuzanzye Yeova.—Mapinda 24:10.
MWAUVWILA MASUNDE YAKWE YEOVA
17. U mulandu ci uno tukauvwila Yeova?
17 Nga tukuvwila Yeova, ala tukusinila Satana ukuti u wa ufi. I cani icingatwavwa ukuya ni cumvwila? Baibo ikaati: “Uwatemwa [Yeova] Umwene Leza wako nu mwenzo wako onsi, nu umi wako onsi, na maka yako yonsi.” (Malango 6:5) Tukaumvwila Yeova pa mulandu wakuti twamutemwa. Lino tukuya tukutemelwako Yeova, tulaalondesya ukucita vyonsi vino watuneena kuti tucite. Mutumwa Yoane walemvile ati: “Swemo tukalanga kutemwa kuno twatemwa Leza pa kuyela masunde yakwe. Na masunde yakwe angupale.”—1 Yoane 5:3.
18, 19. (a) I vintu ci vimwi-vimwi vino Yeova walanda ukuti i viipe? (b) Uzye twamanya uli ukuti Yeova asituneena ukuti twacita ivintu vino tutanga-tukwanisye?
18 Nomba i vyani vimwi vino Yeova watukaanya ukucita? Mu kambokosi akakweti umutwe wakuti: “ Patini Ivintu Vino Yeova Wapata,” muli vimwi vimwi vino Yeova watukaanya ukucita. Limwi pa kutandika, mungalola kwati ivicitwa vimwi pali vivyo ivitantikwe vitaipa sana. Lelo ndi mwawelenga Baibo nu kwelenganyapo sana, alino muliluka ukuti fwandi cacindama ukuvwila masunde yako Leza. Nupya mulalola nu kuti muli mumwi muno mufwile ukusenuka. Nanti cakuti ukucita vivyo insita zimwi kutangupala, nga mwazifya imiyele inu, mulaaya nu mutende ni nsansa izikaiza ndi cakuti tuli na ucuza usuma na Leza. (Ezaya 48:17, 18) Twasininkizya uli ukuti umuntu angasenuka nu kuya ni miyele isuma?
19 Yeova asitunena ukuti tucite icili consi cino tutanga tukwanisye. (Malango 30:11-14) Wene a cuza witu, fwandi watumanya ningo kucila vino twaimanya sweineco. Wene wamanya ningo apapelela amaka itu alino na muno twatonta. (Masamu 103:14) Mutumwa Paulo watukomelizye ati: “Leza wene uwakutailwa. Wene atalazumilizya kuti mweziwe kuluta pali vino mungaposya. Pa nsita ino mukweziwa, wene alamulanga inzila yakuleukila matunko pa kumupeela maka akuti muposye.” (1 Kolinto 10:13) Fwandi tungataila ukuti lyonsi Yeova akulatupeela amaka pakuti twacita vya ololoke. Alamupeela “maka ya umi” pakuti mwazizimizya intazi, nanti zingatala uli. (2 Kolinto 4:7) Lino Paulo waweni vino Yeova wamwazwanga lino ali ni ntazi, calenzile alembe ukuti: “Klistu wampeela maka akulungatana ni miyele ili yonsi.”—Filipi 4:13.
MWACITA VINO LEZA WATEMWA
20. I miyele ci ino Yeova wakwata ino mufwile ukukolanya, nupya u mulandu ci?
20 Ndi cakuti tukulonda ukuya cuza wakwe Yeova, tulinzile ukusenka kuli vino Yeova wapata. Lelo kwaya na vyuze vino tufwile ukucita. (Loma 12:9) Ya cuza yakwe Leza yaatemwa ivintu vino wene watemwa. Vimwi-vimwi vino Leza watemwa vyalondololwa pa Masamu 15:1-5. (Welengini.) Yacuza yakwe Yeova yakakolanya miyele yakwe nu kulanga ‘ukutemwa, uluzango, mutende, kuteeka umwenzo, uluse, cikuuku, kuya a cumi, kuicefya, nu kuikaanya.’—Galatiya 5:22, 23.
21. Mungacita uli pakuti muye ni miyele ino Leza watemwa?
21 Mungacita uli pa kuya ni miyele isuma wakwe ii? Mufwile ukusambilila vino Yeova watemwa lino mukuwelenga nu kusambilila Baibo lyonsi. (Ezaya 30:20, 21) Lino mukucita vii, mumatemwanga sana Yeova, alino cimamwavwanga ukulondesya ukumuvwila.
22. Uzye cilaya uli ndi mukuvwila Yeova?
22 Kusenula imiyele inu kungakolana nu kuzula ivyakuzwala ivyampiti alino ukuzwala ivipya. Baibo ikalanda ukuti mufwile ‘ukufumako ku umi wa mpiti’ nu kwingila ‘umu umi upya.’ (Kolose 3:9, 10) Nanti cakuti citange cangupale ukucita vivyo, ndi twasenula imiyele itu nu kuvwila Yeova, watulaya ukuti alatupeela “cilambu icikalamba.” (Masamu 19:11) Fwandi mwasoolola ukuvwila Yeova nu kusinila Satana ukuti u wa ufi. Mwaombela Yeova pa mulandu wa kumutemwa, asi a pa mulandu wakuti mukulonda kucapokelela vimwi uku nkoleelo. Lyene mulaya cuza musuma wakwe Leza!
^ par. 16 Cico cisikupiliula ukuti wensi aakumukaanya ukusambilila Baibo ala a Satana uwatamutuma. Lelo Satana ali “leza wa nsi yii,” nupya “insi yonsi yaaya pisika lya utesi [wakwe].” Fwandi citafwile ukumuzungusya lino yamwi yakumukaanya ukusambilila Baibo.—2 Kolinto 4:4; 1 Yoane 5:19.


c: text/html

text:
CIPANDE 1
Uzye Leza A Weni?
1, 2. Uzye antu yakakwata mauzyo pali vyani?
ANA yakauzya sana mauzyo. Mungezya ukuyalondolwela, nomba ilingi ala yamauzya yati, ‘I cani cino cayela vivyo?’ Napya ndi mwayasuka, ala yamauzya nupya kwene yati, ‘Nomba i cani?’
2 Swe yantu swensi kwene, anono na akalamba, twakwata mauzyo. Tukakwata mauzyo pali vino tumalya, vino tumazwala, nanti vino tumakala. Nanti limwi tungakwata mauzyo acindame pa umi witu ni vilatucitikila uku nkoleelo. Nomba nga tutazanyile amasuko asuma ku mauzyo yaayo, limwi tungata ukuuzya.
3. I cani icikalenga ukuti antu aingi yaelenganya ukuti yatanga yazane masuko ku mauzyo yao?
3 Uzye Baibo yakwata amasuko ku mauzyo acindame yano tukauzya? Antu yamwi yamanya ukuti amasuko amuno yaya muli Baibo, nomba yakalola ukuti itanguka ukumvwa. Nupya yakaelenganya ukuti ya kasambilizya na ya simapepo sile aliyo yamanya amasuko. Yamwi nayo yakaumvwa insonyi ukuzumila ukuti yatamanyile amasuko. Nga mwemo mukaelenganyapo uli?
4, 5. A mauzyo ci acindame yano mwakwata? U mulandu ci uno mulinzile ukutwalilila ukulonda amasuko?
4 Mufwile mukalonda ukumanya masuko ku mauzyo yaa: U mulandu ci uno nayela muno nsi? Aekwi kuno ndaya ndi nafwa? Uzye Leza waya uli? Yesu, Kasambilizya uwamanyikwa sana, watile: “Lengini nga mumapeelwa, londini nga mumazana, konkonsyini nga mumayulilwa.” (Mateo 7:7) Mulinzile ukutwalilila ukulonda amasuko kufikila lino mulazana acumi.
5 Ndi mwatwalilila ‘ukulonda,’ mulazana amasuko muli Baibo. (Mapinda 2:1-5) Masuko yaa yatatala ukumvwa. Vino mulasambilila vilalenga muye ni nsansa ndakai, nupya mulaya nu umi usuma cuze uku nkoleelo. Lekini tulande api uzyo lyonga ilyavulunganya sana antu aingi.
UZYE LEZA AKATUSAKAMALA NANTI UZYE WAKOMA UMWENZO?
6. U mulandu ci uno antu aingi yakaelenganyizizya ukuti Leza asiyasakamala lino yakucula?
6 Antu aingi yakati Leza asitusakamala. Yakati, ndi cakuti watusakamala, ivintu umu nsi ndi vyazipa. Mu nsi yonsi mwaya inkondo, ulupato, na malanda. Tukalwala, tukacula, nu kufwa. Fwandi aingi yakati, ‘Ndi cakuti Leza akatusakamala, u mulandu ci uno atafumizyapo ukucula kuu konsi?’
7. (a) I vyani vino ya simapepo yakalanda ivikalenga antu yaelenganya ukuti Leza u munkalwe? (b) U mulandu ci uno tungasininkizizya ukuti asi a Leza akalenga antu ukucula?
7 Insita zimwi, ya simapepo aliyo yakalenga antu yaelenganya ukuti Leza u munkalwe. Lino kwacitika vimwi ivipe yakati u kulonda kwakwe Leza. Yakalanda ukuti aliwe akalonda ukuti ivintu vivyo vyacitika. Ukulanda vivyo, i cilicimwi nu kuti yakapeela Leza umulandu. Nomba Baibo ikati Leza atange acite icipe. Pali Yakobo 1:13 tukawelengapo ukuti Leza asiezya umuntu ukucita ivipe. Pakati: “Ndi umuntu watunkwa na mezyo amusango uu wene atalinzile ukulanda ati Leza akuntunka. Pano Leza atanga tunkwa ni nkota, nupya Leza asitunka umuntu nanti wenga.” Cikupiliula ukuti nanti i cakuti Leza ataalesya ivintu ivipe ukucitika, asi aliwe akalenga ukuti vyacitika. (Welengini Yobo 34:10-12.) Lekini tulangilile.
8, 9. U mulandu ci uno citange ciyele ningo ukupeela Leza umulandu pa mavya yano tukakwata? Langililini.
8 Elenganyini pa mwana umonsi wino acili akaikala pa yavyazi. Ya isi yamutemwa sana nupya yamusambilizya ni vyakusoolola ningo ivyakucita. Lyene umwana wiyo wapondokela ya isi wafuma na pa ng’anda. Watandika ukucita ivipe, lyene wailetela amavya. Uzye mungati ya isi aalenga pano yatamulesizye ukuti atafuma pa ng’anda? Awe foo! (Luka 15:11-13) Wakwe vino ya isi yatalesizye umwana ukuti atafuma apa ng’anda, avino na Leza asilesya umuntu aliwensi ukuti atamupondokela nanti ukuti atacita ivipe. Fwandi, lino icipe cimwi cacitika, tulinzile ukwiusya ukuti asi a Leza uwatalenga cicitike. Citange cizipe ukupeela Leza umulandu.
9 Kwaya umulandu usuma uno Leza asilesezya ivipe ukucitika. Umu Cipande 11, mulasambilila pa mulandu uwo. Lelo mulinzile ukumanya ukuti Leza watutemwa napya asi wino tulinzile ukupeela umulandu pa mavya yano tukakwata. Alino, aliwe sile angafumyapo mavya yaayo.—Ezaya 33:2.
10. U mulandu ci uno tungasininkizizya ukuti Leza alazifya ivintu vyonsi vino antu aipe yakacita?
10 Leza u wa muzilo. (Ezaya 6:3) Vyonsi vino akacita i vyausaka nupya i visuma. Fwandi tungamutaila. Antu yene yataya wako Leza. Insita zimwi yakacita ivipe. Na kateeka nanti angaya uli uwa cisinka, atange azifye ivintu vino antu aipe yakacita. Kutaya uwakwata amaka wakwe vino Leza waya. Wene alazifya ivintu vino antu aipe yakacita. Nupya alafumyapo ivipe vyonsi pyu, vitalatala viyeko nupya.—Welengini Masamu 37:9-11.
UZYE LEZA AKAUMVWA ULI NDI CAKUTI TUKUCULA?
11. Uzye Leza akaumvwa uli ndi mukucula?
11 Uzye Leza akaumvwa uli ndi walola ivikucitika umu nsi alino ni vikacitikila mwemwe? Baibo ikasambilizya ukuti Leza “watemwa ivilungame.” (Masamu 37:28) Fwandi wasumbako sana mano kuli vino vikacitikila antu. Akaumvwa uyi ndi cakuti walola antu yakucula. Baibo ikati ‘umwenzo wamuwavile’ lino waweni ivipe ivyacitikanga umu nsi. (Utandiko 6:5, 6) Leza atasenuka foo. (Malaki 3:6) Baibo ikati Leza akamusakamala.—Welengini 1 Petulo 5:7.
12, 13. (a) U mulandu ci uno mukasakamalila antu nu kuyatemwa, nupya mukaumvwa uli ndi mwalola antu yakucula? (b) U mulandu ci uno tungasininkizizya ukuti Leza alafumyapo ukucula konsi nu lufyengo?
12 Nupya, Baibo ikati Leza watuumvile umu cata cakwe. (Utandiko 1:26) Cikupiliula ukuti watuumvile ni miyele isuma ino wakwata. Fwandi, ndi cakuti mwemo mukaumvwa uyi lino mwalola antu akaele yakucula, Leza wene akacila napo! Twamanya uli vivyo?
13 Baibo ikasambilizya ukuti “Leza u kutemwa.” (1 Yoane 4:8) Vyonsi vino Leza akacita, akavicita apa mulandu nu kutemwa kuno watutemwa. Fwandi twakwata ukutemwa pano Leza waya nu kutemwa. Tale elenganyini: Ndi cakuti mwakweti amaka akufumyapo ukucula konsi nu lufyengo, uzye mutange mucite vivyo? Mu cumi, mungacita vivyo pano mwatemwa antu. Nga Leza wene? Wakwata amaka, nupya pa mulandu wakuti watutemwa, alafumyapo ukucula konsi nu lufyengo. Mungataila ukuti amalayo yonsi yano Leza walaya atiyalandwa pa mafwa 4 na 5 umwi buku kwene li yalafikiliziwa! Nomba pakuti mutaile malayo yaayo, mulinzile ukumanya ivingi pali Leza.
LEZA AKALONDA UKUTI MUMUMANYE
14. Uzye Leza a weni izina, nupya twamanya uli ukuti tufwile ukulaliomvya?
14 Ndi cakuti mukulonda umwi aye cuza winu, i cani cino mukatandikilapo ukumuneena? I zina linu. Uzye Leza wakwata izina? Amu macalici aingi yakati izina lyakwe a Leza nanti Mwene, nomba yaa asi mazina foo. A malumbo sile akulangilamo umucinzi kuli aliwe ndi vino tungati “umusambazi” nanti “kateeka.” Leza watunena umwineco ukuti izina lyakwe a Yeova. Pa Masamu 83:18 pakati: “Yangala yamanye nu kuti awewe sile wenga ukaamwa Yawe [Yeova], nupya wenga mpo, wewe uli Leza Wapapelapela umu nsi yonsi!” Ya kalemba yakwe Baibo yaomvizye izina lyakwe Leza amaila aingi pa kulemba Baibo. Yeova akalonda ukuti mumanye izina lyakwe nu kulaliomvya. Akaminena izina lyakwe pakuti muye ya cuza yakwe.
15. Izina lyakuti Yeova likapiliula cani?
15 Izina lyakwe Leza, ilyakuti Yeova, lyakwata upiliulo. Likapiliula ukuti Leza angafikilizya malayo yonsi yano walaya, nu kucita vyonsi vino akulonda. Pasi icingamulesya ukucita vivyo. A Yeova sile uwalinga ukukwata izina lilyo. *
16, 17. Uzye malumbo yaa yakapiliula cani: (a) “wa Maka yonsi”? (b) “Kateeka wa nko zyonsi”? (c) “Kaumba”?
16 Utwawelenga pa Masamu 83:18 apakalanda pali Yeova ukuti: “Awewe sile wenga . . . wewe uli Leza Wapapelapela.” Na pa Umbwilo 15:3 pakati: “We mwene Leza wa maka yonsi, imilimo yako ikulu nupya iyakuzunguka! We Kateeka wa nko zyonsi imiyele yako iyaololoke nupya iya cumi!” Uzye izina lya mucinzi ilyakuti “wa Maka yonsi” likapiliula cani? Likapiliula ukuti Yeova wene wakwata sana amaka, kutaya angalingana nawe. Lyene izina lya mucinzi ilyakuti “Kateeka wa nko zyonsi” likapiliula ukuti wene wayako lyonsi. Pa Masamu 90:2 pakati wene atakwata intandikilo nanti impela. Ulondolozi uwo ukazungusya sana, asi avivyo?
17 Yeova sile ali Kaumba. Pa Umbwilo 4:11 pakati: “We mwene Leza witu! Wemo wazipilwa ukupeelwa ululumbi, umucinzi na maka, pano wewe waumvile ivintu vyonsi. Ku kulonda kwako walenzile vyonsi ukuti viyeko, nupya wewe waviumvile.” Yeova aliwe waumvile angeli ya mwiyulu, intanda, ivizao, ivimuti, inswi, ni ivintu vyonsi vino mungelenganyapo!
UZYE MUNGAYA CUZA WAKWE YEOVA?
18. U mulandu ci uno antu yamwi yakaelenganyizizya ukuti Leza atange aye cuza wao? Uzye Baibo ikatusambizya ukuti uli?
18 Antu yamwi ndi yawelenga pa miyele yakwe Yeova iyakuzungusya cikalenga yauvwa intete. Yakaelenganya yati, ‘Wene wakwatisya amaka, wacindama cuze nupya waya sana ukutali nani, fwandi atange ansakamale.’ Nomba uzye vivyo ali vino Yeova akalonda ukuti twayuvwa? Awe foo. Yeova akalonda ukuti tumupalame. Baibo ikatunena ukuti Leza “asi ukutali naswe.” (Milimo 17:27) Leza akalonda ukuti muye cuza wakwe. Wamulaya ukuti, ndi mwapalama kuli aliwe, ‘nawe alapalama kunomuli.’—Yakobo 4:8.
19. (a) Uzye mungacita uli pakuti muye cuza wakwe Leza? (b) Pa miyele ino Yeova wakwata, iilikwi ino mwatemwapo sana?
19 Mungacita uli pakuti muye cuza wakwe Leza? Yesu watile: “Umi wapee u wakuti antu yamanye wewe, Leza wenga sile uwa cumi, nga nu kumanya Yesu Klistu wino watumile.” (Yoane 17:3) Twalililini ukusambilila alino mulamanya Yeova na Yesu. Nga alino mulaya nu umi wa pe. Itusambilila mpiti ukuti “Leza u kutemwa.” (1 Yoane 4:16) Nomba kwaya imiyele nayuze iingi isuma cuze ino wakwata. Baibo ikatunena ukuti Yeova waya nu “luse na mizu, asisoka zuwa, uwazula nu kutemwa kwa manda pe, uwatailwa na antu yakwe.” (Kufuma 34:6) Yeova wene “u musuma nupya akayelela uluse.” (Masamu 86:5) Leza akateeka umwenzo nupya u wa cisinka. (2 Petulo 3:9; Umbwilo 15:4) Ndi mukuwelenga Baibo lyonsi, mulasambilila pa miyele nayuze iingi ino wakwata.
20-22. (a) Uzye vino Leza asiloleka, tungapalama tutuuli kuli aliwe? (b) I vyani vino mulinzile ukucita ndi cakuti yamwi yakulonda mute ukusambilila Baibo?
20 Nomba vino Leza asiloleka, mungapalama mutuuli kuli aliwe? (Yoane 1:18; 4:24; 1 Timoti 1:17) Ndi mukuwelenga muli Baibo pali Yeova, mulamumanya ningo. (Masamu 27:4; Loma 1:20) Nupya lino mukusambilila ivingi pali Yeova, mulaamutemwa sana nupya mulaapalama kuli aliwe.
21 Mulamanya ukuti Yeova a Tata witu. (Mateo 6:9) Watupiile umi, nupya akalonda kuti tukwate umi usuma cuze na likwene. Ali vino isi uwakwata ukutemwa akalonda ana yakwe ukuya. (Masamu 36:9) Baibo ikasambilizya ukuti mungaya cuza wakwe Yeova. (Yakobo 2:23) Uzye cisi cintu cisuma cico? Yeova Kaumba wa vintu vyonsi akulonda mwemwe kwene ukuya cuza wakwe!
22 Antu yamwi yatanga yatemwe ukulola mukusambilila Baibo. Yangatiina ukuti limwi mungata ukupepa kuno mukapepa. Nomba mutalinzile ukuleka yamulesye ukuya cuza wakwe Yeova. Pano ali Cuza musuma sana uno mungakwata.
23, 24. (a) U mulandu ci uno tulinzile ukutwalilila ukuuzya amauzyo? (b) I vyani vino tulasambilila umu cipande icilondelilepo??
23 Lino mukusambilila Baibo mulazana ivintu vimwi ivilaamutalila ukuvwikisya. Nomba mutakauvwa insonyi ukuzya mauzyo. Yesu watile tulinzile ukuya aicefye wa ana anono. (Mateo 18:2-4) Ana yakauzya sana mauzyo. Leza akalonda ukuti muzane amasuko. Fwandi mwaikisya amano ku kusambilila Baibo pakuti mwasininkizya ukuti vino mukusambilila i vya cumi.—Welengini Milimo 17:11.
24 Inzila isuma ino tungamanyilamo ivingi pali Yeova u kusambilila Baibo. Umu cipande icilondelilepo tuli nu kusambilila umulandu uno Baibo yapusanilako sana na mabuku yauze.
^ par. 15 Ndi cakuti Baibo winu atakwata izina lyakuti Yeova, nanti ndi cakuti mukulonda ukumanyilapo navyuze pa upiliulo wi zina kwene lii na vino yakalilumbula, mukwai lolini Vyeo Vya ku Mpela pa 1.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CIPANDE 9
Uzye Impelelekezyo ya Nsi Yatipalama?
1. I cani cingatwazwa ukumanya ivilacitika uku nkoleelo?
UZYE mwatala muvwapo lyasi limwi pa TV nanti pa ledyo lyene imwelenganya muti, ‘Uzye ivintu vilatwalilila ukwipilako sile?’ Antu aingi yazumila ukuti impelelekezyo ya nsi yatipalama pano mu nsi muli sana ivintu ivipisye nu unkalwe. Uzye i cacumi cico? Uzye kwaya icingatwazwa ukumanya ivilacitika uku nkoleelo? Ee. Nanti cakuti antu yatange yamanye ivilacitika, Yeova Leza wene wamanya. Akatuneena muli Baibo vino tulaikala, na vino insi ilaya uku nkoleelo.—Ezaya 46:10; Yakobo 4:14.
2, 3. I cani cino asambi yakwe Yesu yalondanga ukumanya, nupya Yesu wayaswike atuuli?
2 Ndi twawelenga muli Baibo pa mpelelekezyo ya nsi, ala isikulanda pa kusila kwa mpanga, lelo u kusila kwa vicitwa iviipe. Yesu Klistu wasambilizye antu ukuti Uwene Wakwe Leza ulateeka insi yonsi. (Luka 4:43) Asambi yakwe Yesu yalondanga ukumanya lino Uwene uwo uliza, acino, yamuzizye yati: “I cani cilaya icilangililo ca kulanga ukwiza kwako nga ni mpelelekezyo ya nsi?” (Mateo 24:3) Yesu atayanenyile uwanda na kasita, lelo wayanenyile ivintu ivyali nu kucitika lino kwasyala panono ukuti impelelekezyo ya nsi ifike. Ivintu vino Yesu walanzile vikucitika ndakai.
3 Umu cipande cii tumasambilila pa visinka ivikulanga ukuti tuli umu manda ya mpelelekezyo. Lekini tutale tusambilile apa nkondo imwi iyali ukwiyulu pakuti tumanye ningo umulandu uno ivintu pano nsi vipila ndakai.
ULWI UWALI UMWIYULU
4, 5. (a) I cani icacitiike ukwiyulu lino Yesu watandiike sile ukuteeka? (b) Ukulingana ni lembelo lya Umbwilo 12:12, i vyani vyali nu kucitika pano nsi lino sile Satana wasumbwa ukufuma ukwiyulu?
4 Umu cipande 8 twasambiliile ukuti Yesu Klistu watandiike ukuteeka ukwiyulu umu 1914. (Danieli 7:13, 14) Ibuku lyamuli Baibo ilya Umbwilo likalondolola ivyacitike, likati: ‘Mwiyulu mwakatwike ulwi. Mikaeli [kulikuti Yesu] na angeli yakwe yalwisyanyizye ni cizoka [Satana], nga icizoka pamwi na angeli yakweco yalwisyanya nao.’ * Satana na angeli yakwe yayacimvizye, iyayavwintila na pano nsi. Elenganyini vino Angeli yaazanzile lino Satana ni viwa vyakwe yaasumvilwe ukufuma ukwiyulu. Nomba, nga antu apano nsi yene cali uli? Baibo ikati yali nu kuya insita ya ucuzi uku yantu pano nsi. U mulandu ci? Pano Ciwa wasoka cuze, ‘pa kumanya ukuti wasyala sile ni nsita inono.’—Umbwilo 12:7, 9, 12.
5 Ciwa akwezya na maka ukuleta intazi pano nsi. Watakalipa sana pano “watasyala sile ni nsita inono” kuti Leza amusisyepo. Lekini tusambilile pa vintu vino Yesu watiile vilaacitika umu manda akusyalikizya.—Lolini Vyeo Vya ku Mpela pa namba 24.
AMANDA YA KUSYALIKIZYA
6, 7. I vyani vino tungalanda pa nkondo ni nzala ivikucitika ndakai?
6 Inkondo. Yesu watiile: “Inko zilakatukilana, na mawene yalakatukilana.” (Mateo 24:7) Antu aingi cuze yumoolwa umu nkondo ndakai ukucila imyaka ya kucisila sana. Kaungwe kamwi (Worldwatch Institute) kalanda ukuti kutandika umu 1914 antu kucila pali 100 milyoni yumoolwa umu nkondo. Antu aumozilwe mu nkondo mu myaka sile 100 pakasi kakwe 1900 na 2000 yavuzile cuze ukucila na yayo aumozilwe umu myaka 1,900 lino umwaka wako 1900 utatala wafika. Mutale mwelenganye vino antu aingi cuze cikayawaya ndi antu yumoolwa umu nkondo!
7 Inzala. Yesu watiile: “Kulaya ivipowe.” (Mateo 24:7) Nanti cakuti ivyakulya vikuvulilako ndakai ukucila imyaka iingi yapita, antu aingi yasikwata ivyakulya ivyakuti iikute. U mulandu ci? Pano aingi yataakwata impiya zya kukalila ivyakulya, nanti mpanga pano yangalima. Antu aingi wakwe cimwi yakakwata akapiya akanono sana kakuti katange kayakwane nu wanda onga. Akaungwe akakalolekesya pa umi wa yantu mu nsi yonsi (World Health Organization), kalanzile ukuti ana mamilyoni yakafwa cila-mwaka, apa mulandu nu kuulizya ivyakulya umu mwili.
8, 9. I vyani ivikalanga ukuti vino Yesu wasoowile ukuti kulaya ivilundumusi na malwala, vikufikiliziwa ndakai?
8 Vilundumusi. Yesu wasoowile ukuti: “Kulaya ivilundumusi vikulu.” (Luka 21:11) Ivilundumusi ivya maka sana ndakai vikucitika cila-mwaka. Kutandikila umu 1900 antu kucila pali 2 milyoni yafwa pa mulandu ni vilundumusi. Nanti cakuti ndakai antu yasambilila sana ivyakupanga-panga ivikayazwilizya ukumanya zuwa ukuti kumaya icilundumusi, antu yene yacili yakafwa.
9 Malwala. Yesu wasoowile ukuti: “Kulaya . . . impungo [nanti ivinkunka].” Indwala izipisye zyali nu kusalangana nu kukoma antu aingi. (Luka 21:11) Nanti cakuti ndakai ya dokota yasambilila ivya kulwazya indwala izingi sana, kucili kwaya indwala zimwi izitange zipoziwe. Napya, cazanwa ukuti cila mwaka, antu amamilyoni yakafwa pa mulandu wa kulwala malwala wakwe TB, malelya, na kolela. Nakapya, ya dokota yazanilapo ni indwala nazyuze 30, zimwi izitange zipoziwe nu kupoziwa.
VINO ANTU YAAYA UMU MANDA AKUSYALIKIZYA
10. Uzye amazwi aya pali 2 Timoti 3:1-5 yakufikiliziwa uli ndakai?
10 Pali 2 Timoti 3:1-5, Baibo ikati: “Mu manda akusyalikizya mulaya tusita tutale.” Mutumwa Paulo walondolwile vino antu aingi yaali nu kuya umu manda akusyalikizya. Walanzile ukuti antu
yalaitemwa
yalatemwisya impiya
yatalayela akwasi yao
yatalataizya
yatalaya nu luse na mizu
yalaya azakantike
yalaya akaakate
yalatemwa vyakuizanzya kuluta ukutemwa Leza
yalailanga ukuya apefi, lelo upefi wao utalaloleka uwa cumi
11. Uzye pa Masamu 92:7 pakalangilila ukuti i vyani ivilacitikila aipe?
11 Uzye kuno mukaikala, kwaya antu amusango uu? Antu aingi mu nsi yonsi, yakwata imiyele ya musango ndi uu. Nomba likwene sile Leza wasya azifye ivintu. Watulaya ukuti: “Antu aipe nanti yangavula uli wi sote, ni ntalanganyi nazyo nanti zingasyuka uli, awe yene yonsi yalalowelela pyu.”—Masamu 92:7.
ILANDWE LISUMA UMU MANDA AKUSYALIKIZYA
12, 13. I vyani vino Yeova watusambilizya umu manda ya kusyalikizya?
12 Baibo yasoowile ukuti umu manda akusyalikizya mulaya ukuwaikwa nu kucula. Lelo Baibo ikalanda nu kuti kulaya ivintu ivisuma ivilaacitika.
13 Antu aingi Yaluvwikisya Baibo. Kasema Danieli walemvilepo vimwi pa manda akusyalikizya. Watiile: “Ukumanya kwa mpomvu kulavula.” (Danieli 12:4, NW) Leza alalenga antu yakwe ukuvwikisya sana Baibo ukucila vino cali mpiti. Yeova wacita vivyo sana-sana ukutandika umu 1914. Watusambilizya vino izina lyakwe lyacindama, na vino akaalonda kuti insi iye, ni cumi pali vino Yesu Klistu watufwilile, vino afwe yaaya, alino na vino afwe yalatuutuluka. Twasambilila mpiti ukuti Uwene Wakwe Leza sile uulasisyapo intanzi zyonsi pano nsi. Nupya twasambilila na vino tungacita pakuti tuye ni nsansa na pakuti twazanzya Leza. Nomba uzye aomvi yakwe Leza yakacita uli pali vii vyonsi vino yaasambilila? Kwaya usesemo nauze uka-asuka iuzyo lilyo.—Lolini Vyeo Vya ku Mpela pa namba 21 na 25.
14. Aukwi kuno ilandwe lisuma lya Wene likakosoolwa, nupya aaweni aakaomba umulimo uu?
14 Ukusimikila umu nsi yonsi. Lino Yesu walandanga ivyali nu kucitika umu manda akusyalikizya, watiile: “Ilandwe lisuma lii lya Wene lilakosoolwa mu nsi yonsi.” (Mateo 24:3, 14.) Ilandwe lisuma ilya Wene likakosoolwa umu mpanga ukuluta pali 230 umu ndimi ukucila pali 700. Umu nsi yonsi ya Nte Yakwe Yeova ukufuma ‘mu nko zyonsi nu mu mitundu yonsi,’ yakwazwilizya antu ukumanya vino Uwene waya na vino ulacitila antunze. (Umbwilo 7:9) Nupya yakacita vivyo ukwaula ukulipiliisya. Nanti cakuti antu aingi yaapata ya Nte, nupya yakayazunya, pasi icingalesya umulimo wa kusimikila, wakwe vino Yesu wasoowile!—Luka 21:17.
I VYANI VINO MUFWILE UKUCITA?
15. (a) Uzye namwe mwazumila ukuti tukwikala umu manda akusyalikizya, nupya u mulandu ci? (b) I vyani vilacitikila yaaya aakauvwila Yeova? Nga yaaya aasimuvwila i vyani ivilayacitikila?
15 Uzye mwazumila ukuti tuli mu manda akusyalikizya? Amausesemo aingi aya muli Baibo aakalanda pa manda ya kusyalikizya yakufikiliziwa. Likwene sile Yeova wasya alesye umulimo wa kukosoola ilandwe lisuma, alino “mpelelekezyo” iliza. (Mateo 24:14) Uzye impelelekezyo i cani? I nkondo ya Alamagedoni, lino Leza alafumyapo uyi onsi pano nsi. Yeova alatuma Yesu na angeli yakwe aamaka ukonona wensi aakakaana ukumumvwila nu kumvwila Umwanakwe. (2 Tesalonika 1:6-9) Kufuma papo, Satana pamwi ni viwa vyakwe yatalatala yasombepo antunze. Na yaayo yonsi aakalonda ukuvwila Leza nu kulonda ukuteekwa nu Wene wakwe, yalalolako kuno malayo yonsi yano Leza walaya yakufikiliziwa.—Umbwilo 20:1-3; 21:3-5.
16. Lyene vino impelelekezyo yatipalama, i vyani cino mufwile ukucita?
16 Insi ii iikateekwa na Satana yaasya iyononwe likwene sile. Fwandi, cati cicindama ukuyuzya sweeneco tuti, ‘I vyani vino ndinzile ukucita?’ Yeova akaalonda ukuti musambilile nu kuvwikisya ningo sana ivyaya muli Baibo. Mulinzile ukwika sana mano uku kusambilila Baibo. (Yoane 17:3) Ya Nte Yakwe Yeova yakalongana pamwi cila mulungu; nupya ukulongana kuu, kungamwavwa ukuvwikisya Baibo. Mwaezya sana na maka ukuya uku kulongana kuu lyonsi. (Welengini Ayebulai 10:24, 25.) Ndi cakuti mwalola ukuti mulinzile ukwaluka muli vimwi, mutalinzile ukuvwa intete ukucita vivyo. Lino mukuya mukwaluka panono panono, ucuza winu na Yeova ulaakomelako.—Yakobo 4:8.
17. U mulandu ci uno antu aingi cilayapezezya amano lino impelelekezyo iliza?
17 Umutumwa Paulo walondolwile ukuti uononesi wa yantu aipe uliza lino antu aingi yasikwenekela, uliza “kwati ukwiza kwa mwivi usiku.” (1 Tesalonika 5:2) Yesu wasoowile ukuti antu aingi yatalazumila ukuti tuli mu manda akusyalikizya. Walanzile ati: “Vino cali mu manda yakwe Nowa, avino cilaya pa kwiza kwa Mwana wa Muntu [nanti, mu manda akusyalikizya]. Pano mu manda yalya, lino Mulamba atali aize, antu yalyanga nu kumwa, yatwalanga nu kutwalwa, kufika na pa wanda uno Nowa wingile mu cange. Lelo yatamanyile cali nu kucitika kufika lino Mulamba wizile asenda yonsi kwene. Mu musango uli onga avino cilaya pa kwiza kwa Mwana wa Muntu.”—Mateo 24:37-39.
18. A mazwi ci yano Yesu walanzile yano tufwile ukwikako sana amano?
18 Yesu wacelwile antu ukuti yatalinzile ukulaukilwa “mu kupunuka, mu ukolesi na masakamiko amu umi.” Walanzile ukuti impelelekezyo iliza umu kupumikizya “wa citeyo.” Nupya walanzile nu kuti impelelekezyo iliza pa “antu yonsi pano nsi.” Lyene watiile: “Acino pempulini nu kupepa nsita zyonsi pakuti muye na maka a kuutuka ku vintu vyonsi iviliza vicitike, nga nu kwimilila pa manso ya Mwana wa muntu.” (Luka 21:34-36) U mulandu ci uno tulinzile ukuvwila vino Yesu watucelwile? Pano likwene sile insi ii iipe yakwe Satana yasya iyononwe. Yaayo sile yano Yeova na Yesu yatemwa, aalapusuka nu kuya nu umi wa pe umu nsi ipya.—Yoane 3:16; 2 Petulo 3:13.
^ par. 4 Mikaeli i zina nalyuze lyakwe Yesu Klistu. Ndi mukulonda ukumanyilapo navyunze, lolini Vyeo Vya ku Mpela pa namba 23.


text:
CIBALO 3
Ino Leza Ujisi Makanze nzi Kujatikizya Nyika?
Ino Leza ujisi makanze nzi kujatikizya bantu?
Ino mbuti Leza mbwaakazyigwa?
Ino bukkale bunooli buti anyika kumbele?
1. Ino Leza ujisi makanze nzi kujatikizya nyika?
MAKANZE ngajisi Leza kujatikizya nyika mmabotu ncobeni. Jehova uyanda kuti nyika kiikkedwe buyo bantu bakkomene alimwi ibajisi buumi bubotu. Ibbaibbele lyaamba kuti “Leza wakalima muunda . . . ku-Edeni” akuti “wakameneka . . . misamu yoonse iiebeka kumeso amisamu mibotu yakulya.” Naakalenga mwaalumi amwanakazi bakusaanguna ba Adamu a Eva, Wakababikka mubusena oobo bubotu kapati akubaambila kuti: “Amuzyalisye, muvule, muzuzye nyika akwiibombya.” (Matalikilo 1:28; 2:8, 9, 15) Aboobo akali makanze aa Leza aakuti bantu bazyalane, bakomezye paradaiso yabo nyika yoonse alimwi akulanganya banyama.
2. (a) Ino tuzyi buti kuti makanze aa Leza kujatikizya nyika ayoozuzikizyigwa? (b) Ikweelana ancolyaamba Bbaibbele, ino mbantu bali buti ibakali kuyoopona kukabe kutamani?
2 Sena muyeeya kuti imakanze ngajisi Jehova Leza aakuti bantu kabakkala muparadaiso anyika kuli naayoozuzikizyigwa? Leza waamba kuti: “Ndaamba kale makani, . . . lino njoocita obo.” (Isaya 46:9-11; 55:11) Inzya, Leza uyoozyicita ncobeni zyoonse nzyakanza! Waamba kuti nyika “[tanaa]kailenga kuti ibe yalupilingano pe,” pele “wakaibumba kuti ikalwe bantu.” (Isaya 45:18) Ino mbantu bali buti Leza mbaakali kuyanda kuti kabakkala anyika? Alimwi ino wakali kuyanda kuti kabakkala alinjiyo kwaciindi cilamfwu buti? Ibbaibbele liingula kuti: “Balulami bayookona nyika, bayookala alinjiyo lyoonse.”—Intembauzyo 37:29; Ciyubunuzyo 21:3, 4.
3. Mbukkale nzi bubyaabi ibuliko sunu anyika, alimwi ino eeci cipa kubuzya mibuzyo nzi?
3 Masimpe eeci tacina citika pe. Sunu bantu balaciswa akufwa; alimwi mane balalwana akujayana. Kuli cakalubila. Pele bwini mbwakuti kunyina Leza naakali kuyanda kuti nyika kiili mbuli mboibede sunu! Ino ncinzi cakacitika? Ino nkaambo nzi makanze aa Leza ncaatazuzikizyigwa? Kunyina bbuku lyaamba makani aakaindi lyakalembwa abantu likonzya kutwaambila akaambo kakuti imapenzi akatalikila kujulu.
IMATALIKILO AASINKONDO
4, 5. (a) Ino nguni mubwini wakabandika a Eva kwiinda munzoka? (b) Ino mbuti muntu wakalomene alimwi wakali kusyomeka musyule mbwanga waba mubbi?
4 Ibbuku lyakusaanguna mu Bbaibbele lyaamba zyasikukazya Leza iwakalibonya mumuunda wa Edeni. Upandululwa kuti “[ni]nzoka,” pele tanaakali munyama buyo pe. Ibbuku lyamamanino mu Bbaibbele limwaamba kuti ngooyo “uutegwa Diabolosi a-Saatani, nguuena bantu boonse baansi.” Alimwi waambwa kuti “nguwenya muzoka waciindi.” (Matalikilo 3:1; Ciyubunuzyo 12:9) Imungelo ooyu singuzu naa cilenge camuuya citalibonyi cakabelesya nzoka kwaambaula a Eva, mbubwenya haazibwene mbwanga wacita mbuli kuti ijwi lyakwe lizwa mucidooli naa cikozyanyo cimwi. Cakutadooneka, imuntu wamuuya ooyo wakaliko Leza naakababambila nyika bantu.—Jobu 38:4, 7.
5 Pele mbwaanga zilenge zya Jehova zyoonse zililondokede, ino nguni wakapanga yooyu uutegwa “Diabolosi,” “Saatani”? Ikucaamba munzila nguba-uba, umwi iwakali mwana a Leza singuzu imuuya wakalipenda kuba Diabolosi. Ino eeci cakakonzyeka buti? Tweelede kuzyiba kuti mazubaano imuntu cimwi ciindi wakalomene alimwi uusyomeka ulakonzya kuba mubbi. Ino eeco cicitika buti? Imuntu ooyo ulakonzya kulekela kulombozya kubyaabi kutalika mumoyo wakwe. Ikuti wazumanana kukubikkila maanu, ikulombozya kubyaabi ooko kulakonzya kwiindilila. Mpoonya ikuti naa wajanika mubusena bujatikizya kulombozya ooko, ulakonzya kucita cibyaabi eeco ncalombozya ncaali kuyeeya lyoonse.—Amubale Jakobo 1:13-15.
6. Ino mbuti mwana a Leza wamuuya singuzu mbwaakaba Saatani Diabolosi?
6 Eeci ncicakacitika kujatikizya Saatani Diabolosi. Ulangilwa kuti wakamvwa eelyo Leza naakali kwaambila ba Adamu a Eva kuti bazyale bana akuzuzya nyika alunyungu lwabo. (Matalikilo 1:27, 28) Saatani ulangilwa kuti wakayeeya kuti: ‘Ibantu aaba boonse balakonzya kukomba ndime muciindi cakukomba Leza!’ Aboobo ikulombozya kubyaabi kwakatalika mumoyo wakwe. Ndilyonya wakabweza ntaamu yakweena Eva kwiinda mukumwaambila makani aakubeja kujatikizya Leza. (Amubale Matalikilo 3:1-5) Akaambo kaceeci wakaba “Diabolosi,” ibbala lyaamba “Sikubejekezya.” Alimwi mpoonya aawo wakaba “Saatani,” ibbala lyaamba “Sikukazya.”
7. (a) Nkaambo nzi ba Adamu a Eva ncobakafwida? (b) Nkaambo nzi bana ba Adamu boonse ncobacembaalila alimwi akufwa?
7 Ikwiinda mukubelesya bubeji alimwi abucenjezu bwalweeno, Saatani Diabolosi wakapa kuti ba Adamu a Eva bazangile Leza. (Matalikilo 2:17; 3:6) Akaambo kaceeco, mukuya kwaciindi bakafwa mbubwenya Leza mbwaakaambide kuti bakali kuyoofwa ikuti bamuzangila. (Matalikilo 3:17-19) Mbwaanga Adamu wakaba muntu uutalondokede naakabisya, ibana bakwe boonse bakaba acibi kuzwa kulinguwe. (Amubale Ba-Roma 5:12) Icakacitika cilakonzya kwaambwa mucikozyanyo campani iibelesyegwa kupanga cinkwa. Ikuti mpani kiibbookede amwi, ino ncinzi cicitika kucinkwa acimwi cipangwa mumpani eeyo? Icinkwa cimwi acimwi cinoobbookede. Mbubwena buyo, imuntu aumwi wakaba “akubbookela” naa kutalondoka kuzwa kuli Adamu. Nkakaambo kaako bantu boonse ncobacembaalila alimwi akufwa.—Ba-Roma 3:23.
8, 9. (a) Nkutamikizya nzi kulangilwa kuti nkwaakacita Saatani? (b) Ino nkaambo nzi Leza ncaatakabajaya bazangi mpoonya-mpoonya?
8 Saatani naakabapa kubisizya Leza ba Adamu a Eva, mubwini wakali kumbele mukuzanga. Wakali kukazya nzila ya Jehova yakweendelezya. Mubwini Saatani wakali kwaamba kuti: ‘Leza mmweendelezi mubyaabi. Ulabeja alimwi ulabaima bantu mbalela zintu zibotu. Ibantu tabayandiki kweendelezyegwa a Leza. Balakonzya kulisalila cibotu alimwi acibi. Alimwi inga kabakkomene mubweendelezi bwangu.’ Mbuti Leza mbwaakali kunga weendelezya makani aakutamikizya mabi boobo? Ibamwi bayeeya kuti Leza wakeelede buyo kubajaya aabo bazangi. Pele sena eeco nocakaasalazya makani aa Saatani aakubeja? Sena nocakasinizya kuti inzila ya Leza yakweendelezya ililuzi?
9 Ikubelesya bululami kwa Leza nkwacita munzila iilondokede tiikwakali kunga kwamupa kubajaya mpoonya-mpoonya bazangi aabo. Wakabona kuti kwakali kuyandika kwiinda ciindi kutegwa kutamikizya kwa Saatani kwiingulwe munzila iikkutya alimwi akusinizya kuti Diabolosi mmubeji. Aboobo Leza wakasala kuti azumizye bantu kulyeendelezya kwaciindi cili mbocibede mubweendelezi bwa Saatani. Ncaakacitila boobo Jehova alimwi ancaalekela kuti kwiinde ciindi cinji boobu katanamanizya makani aaya zilabandikwa mu Cibalo 11 cabbuku lino. Pele lino tweelede kubikkila maanu kukaambo kakuti: Sena ba Adamu a Eva bakaliluzi ikusyoma Saatani iwatakalina kubacitila cintu cibotu neciba cimwi? Sena bakaliluzi ikusyoma kuti Jehova iwakabapede zintu zyoonse nzyobakajisi mmubeji silunya? Ino ncinzi ncomwakali kunga mwacita nywebo kumugama?
10. Mbuti mbomunga mwaba kulubazu lwa Jehova mukwiingula kutamikizya kwa Saatani?
10 Cilayandika kwiibikkila maanu mibuzyo eeyi akaambo kakuti umwi aumwi wesu sunu ulijatikizyidwe mumakani aaya ngoona. Inzya, mulijisi coolwe cakuba kulubazu lwa Jehova mukwiingula kutamikizya kwa Saatani. Mulakonzya kuzumina Jehova kali Mweendelezi wanu akugwasyilizya mukutondezya kuti Saatani mmubeji. (Intembauzyo 73:28; Amubale Tusimpi 27:11) Mukubula coolwe, mbasyoonto buyo akati kazyuulu-zyuulu zyatuulunzuma twabantu bali munyika eeyi ibasala boobo. Eeci cipa kubuzya mubuzyo uuyandika kapati wakuti, Sena Bbaibbele ncobeni liyiisya kuti ngu Saatani weendelezya nyika eeyi?
INO NGUNI WEENDELEZYA NYIKA EEYI?
11, 12. (a) Ino mbuti ikusunkwa kwa Jesu mbokutondezya kuti Saatani mmweendelezi wanyika eeyi? (b) Ncinzi acimbi cisinizya kuti Saatani mmweendelezi wanyika eeyi?
11 Kunyina Jesu naakadooneka kuti Saatani ngomweendelezi wanyika eeyi. Munzila yamaleele, cimwi ciindi Saatani wakatondezya Jesu “zisi zyoonse zyanyika abulemu bwazyo.” Mpoonya Saatani wakasyomezya Jesu kuti: “Ezi zyoonse ndakupa, kuti wafugama akundikomba.” (Matayo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Amuciyeeyele buyo eeci! Sena cipego eeco nowakali musunko kuli Jesu ikuti Saatani naatakali mweendelezi wazisi eezyi? Jesu kunyina naakakaka kuti imfwulumende zyamunyika eezyi zyoonse zyakali zya Saatani. Mmasimpe Jesu naakacita oobo ikuti Saatani naatakali mweendelezi wanzizyo.
12 Ee, Jehova ngu Leza Singuzuzyoonse, Imulengi wabubumbo bugambya boonse. (Ciyubunuzyo 4:11) Nokuba boobo, kunyina Bbaibbele mpolyaamba kuti Jehova Leza naa Jesu Kristo mbeendelezi banyika eeyi. Mubwini, cakutainda mumbali Jesu wakaamba Saatani kuti “mwami wenyika ino.” (Johane 12:31; 14:30; 16:11) Alimwi Bbaibbele mane lyaamba Saatani Diabolosi kuti “ngoleza waansi aano.” (2 Bakolinti 4:3, 4) Ikujatikizya sikukazya ooyu naa Saatani, imwaapostolo Munakristo Johane wakalemba kuti: “Tulizi kuti tuli bakwe Leza, nikuba kuti bantunsi boonse mba Mubi.”—1 Joni 5:19.
MBOIYA KUGUSYIGWA NYIKA YA SAATANI
13. Ino nkaambo nzi ncokuyandika nyika mpya?
13 Imwaka amwaka, inyika ilaindila kubija. Ilizwide ampi zilwana, basitwaambo twacisi bampelenge, beendelezi bazikombelo basikuupaupa ameso alimwi azigwebenga zinyina lweetelelo. Tacikonzyeki ikwiibotezya nyika yoonse. Ibbaibbele litondezya kuti cilaafwaafwi ciindi Leza nayoonyonyoona nyika mbyaabi lyankondo yakwe ya Harmagedoni. Inyika eeyi iyoonjililwa mubusena anyika mpya yabululami.—Ciyubunuzyo 16:14-16.
14. Ino nguni Leza ngwaasala kuba Mweendelezi wa Bwami Bwakwe, alimwi ino eeci cakasinsimwa buti?
14 Jehova Leza wakasala Jesu Kristo kuba Mweendelezi wa Bwami Bwakwe bwakujulu naa mfwulumende. Ikaindi, Ibbaibbele lyakasinsima kuti: “Iswe twazyalilwa mwana, twapegwa mwana mulombe. Bweendelezi buyookala azifunzi zyakwe. Nkabela izina lyakwe liyooambwa kuti, . . . Mwami waluumuno. Bwami bwakwe buyookomenesya, alwalo luumuno talukooyoomana.” (Isaya 9:6, 7) Ikujatikizya mfwulumende eeyi, Jesu wakayiisya basikumutobela kupaila kuti: “Abuze Bwami bwako, alucitwe luyando lwako, ansi ano mbubonya mbuli kujulu.” (Matayo 6:10) Mbubwenya mbotutiibone kumbele mubbuku eeli, Ibwami bwa Leza ino-ino buyoonyonyoona mfwulumende zyamunyika eeyi zyoonse, eelyo bwalo mbobuyoonjila mubusena bwanzizyo zyoonse. (Amubale Daniele 2:44) Mpoonya Bwami bwa Leza buyootalisya paradaiso anyika.
INYIKA MPYA ILAAFWAAFWI!
15. Ino “nyika impya” ncinzi?
15 Ibbaibbele litusyomezya kuti: “Swebo tulangila ijulu ipya anyika impya, mbubonya mbuli mbwaakatusyomezya [Leza]. Mulinzizyo momukala bululami.” (2 Petro 3:13; Isaya 65:17) Zimwi ziindi Bbaibbele nolyaamba “nyika,” inga lyaamba bantu bakkala anyika. (Matalikilo 11:1) Aboobo “nyika impya” iiluleme nciinga cabantu mbakkomanina Leza.
16. Ncipego nzi citaliboteli cizwa kuli Leza ciyoopegwa baabo mbakkomanina, alimwi ino ncinzi ncotweelede kucita kutegwa tukapegwe ncico?
16 Jesu wakasyomezya kuti munyika impya iilangilwa, aabo mbakkomanina Leza bayootambula cipego “[ca]buumi butamani.” (Marko 10:30) Amuvwunune Bbaibbele lyanu kuli Johane 3:16 alimwi a Johane 17:3 akubala ncaakaamba Jesu kuti tweelede kucita kutegwa tujane buumi butamani. Lino amulange kuzwa mu Bbaibbele izilongezyo nzyobayoojana aabo beelela kupegwa cipego eeco citaliboteli kuzwa kuli Leza munyika ya Paradaiso iilangilwa.
17, 18. Mbuti mbotunga twasinizya kuti kunooli luumuno akuliiba koonse-koonse anyika?
17 Ibubi, inkondo, milandu alimwi akulwana tazinooliko. “Sizibi takooyooba wo . . . Pele babombemyoyo bayoovuba nyika.” (Intembauzyo 37:10, 11) Kunooli luumuno akaambo kakuti ‘Leza uyoolesya nkondo ikusikila kumamanino aanyika.’ (Intembauzyo 46:9; Isaya 2:4) Mpoonya ‘balulami bayoovwula, aluumuno luyoovwula ciindi coonse kusikila mwezi ukamane’—icaamba kuti luumuno lunooliko kukabe kutamani!—Intembauzyo 72:7.
18 Ibakombi ba Jehova bayooliiba. Kufwumbwa leelyo bana Israyeli nobakali kumumvwida Leza kuciindi ca Bbaibbele, bakaliliibide. (Levitiko 25:18, 19) Elo cinookkomanisya kapati kaka kuyooliiba mbubwenya mu Paradaiso!—Amubale Isaya 32:18; Mika 4:4.
19. Nkaambo nzi ncotuzyi kuti kunooli zyakulya zinji munyika ya Leza mpya?
19 Kunoonyina kubulila kwazyakulya. Sintembauzyo wakaimba kuti: ‘Maila ayoovwula anyika, aatala lyazilundu ayooyooma mbuli lusaka.’ (Intembauzyo 72:16) Jehova Leza uyoobalongezya bantu bakwe baluleme alimwi ‘inyika iyoopa micelo yanjiyo.’—Intembauzyo 67:6.
20. Nkaambo nzi ncotukonzya kusinizya kuti nyika yoonse iyooba paradaiso?
20 Inyika yoonse iyooba paradaiso. Kuyooyakwa maanda mapya mabotu akulimwa myuunda yeebeka anyika yakanyonyoodwe abantunsi basizibi. (Amubale Isaya 65:21-24; Ciyubunuzyo 11:18) Mbokunooyinda ciindi, izibeela zyanyika zikkedwe kale ziyookomena kusikila nyika yoonse ikabe mbuli muunda mubotu alimwi mutebulwa zilyo zinji wa Edeni. Alimwi kunyina Leza nayookakilwa ‘kufwumbatula janza lyakwe akukkutya kusukama kwazyuumi zyoonse.’—Intembauzyo 145:16.
21. Ncinzi citondezya kuti kunooli luumuno akati kabantu abanyama?
21 Kunooli luumuno akati kabantu abanyama. Ibanyama bamusokwe abavwubwa bayoocelela antoomwe. Naba mwana musyoonto takabayoowi banyama ibaluma mazubaano.—Amubale Isaya 11:6-9; 65:25.
22. Ino ncinzi ciyoocitika kukuciswa?
22 Ikuciswa kuyoomana. Mbwali Mweendelezi wa Bwami bwa Leza bwakujulu, Jesu uyooponya kwiinda mbwaakacita naakali anyika. (Matayo 9:35; Marko 1:40-42; Johane 5:5-9) Iciindi eeco “takukooyooba naba omwe akati kabantu banyika uuamba kuti, Ndaciswa.”—Isaya 33:24; 35:5, 6.
23. Nkaambo nzi bubuke ncobuyootupa kukkomana kapati?
23 Ibayandwa besu bafwide bayoobusyigwa kabajisi bulangizi bwakutafwa alimwi. Boonse iboona mulufwu mbabikkide mumizeezo Leza bayoobusyigwa. Mubwini ‘kuyooba kubuka kwabafwu baluleme abataluleme.’—Incito 24:15; Amubale Johane 5:28, 29.
24. Ino mulimvwa buti kujatikizya kupona mu Paradaiso anyika?
24 Elo tabuliboteli kaka bukkale bwakumbele mbobalangila aabo ibasala kumubelekela alimwi akwiiya kujatikizya Mulengi wesu Mupati, Jehova Leza! Yakali nyika ya Paradaiso iilangilwa njaakali kwaamba Jesu naakasyomezya simucitazibi wakafwa munsi lyakwe kuti: “Tunooli ayebo mu-Paradaiso.” (Luka 23:43) Cilayandika kapati kwiiya zinji kujatikizya Jesu Kristo ooyo uuyoopa kuti zilongezyo eezyi zyoonse zikazuzikizyigwe.


text:
Bya Kuba na Kukoma kwa Mubiji
BANYIKE PO BAKONSHA KUNEMBA BYAMBO
Bya Kuba Inge Mubiji Watendeka Kukoma
Pa kunemba bya kwimukwasha kuyuka bya kuba inge mwatendeka kukoma.
Kopolola
Bikwabo Bijipo
Mwisambo Waimena pa Nyimbo
Nanchi bansemi benu batemwa nyimbo yo mutelekako nyi? Nanchi mwatemwa nyimbo bansemi benu yo batelekako nyi? Ingijisha mapepala pa kunemba wesakanye ne kwisamba mikumbu.
Kulangulukapo Bulongo pa Mizhilo
Langulukishapo bulongo pa mizhilo yo ubena kukankalwa kukookela.
Languluka Saka Ukyangye Kunemba
Nanchi wakonsha kwikala na nembo paji byambo bya mu kinembelo nyi?
BANYIKE PO BAKONSHA KUNEMBA BYAMBO BYABO


text:
JUNE 11, 2015
AZERBAIJAN
Bakamonyi ba kwa Yehoba mu Azerbaijan Balomba Kuleka Kwibakasa kya Lunkanankana
Bakamonyi ba kwa Yehoba balomba byalo bikwabo kwibambilako ba Irina Zakharchenko ne ba Valida Jabrayilova bo bakasaka kya lunkanankana. Kochi wa Sabail District Court wakashile bano banabakazhi babiji bañondo basatu pa 17 February mu 2015 byo babena kupembelela kwibatotolwesha na mambo a kusampanya mabuku a bupopweshi kwa kubula kutambula luusa. Kabiji kochi katataka papo wanungileko bañondo babiji bakwibalamina mu kaleya byo babena kupembelela kwibatotolwesha.
Banabakazhi Babula Mambo Babena Kwibayanjisha Nobe Bambanzhi
Pa 5 December mu 2014, ba Zakharchenko ne ba Jabrayilova besambilenga na bobekala nabo kinkalankulo mu muzhi wa Baku pa bya mu Baibolo byo baitabilamo kimye kibakwachile bakapokola. Bakapokola baishile kulekako bano banabakazhi panyuma ya kupitapo maola avula, kabiji batwajijile kwibeta na kwibatebawisha pa kimye pa kimye. Pa 17 February mu 2015, bengila mu kipamo kya bukikizhi bwa kyalo kya Ministry of National Security (MNS) bebatotolweshe mu bufyamfya ne kwibapamo mambo a bumbanzhi. Mutonyi wibapelemo mambo amba “bakonsha kuleta bufinda mu kimasamasa,” amba o ene mambo o bafwainwa kwibalamina mu kaleya saka bakyangye kwibatotolwesha. Kipamo kya MNS kyakashile bano banabakazhi babiji baji pa kipikichala peulu mu kaleya kabo kakatampe.
Kufumatu kyo kya kimye, bengila mu kipamo kya MNS bapikichile mu mazubo abo ne kwangata mabuku a bya bupopweshi, mabuku mo banemba bintu byabo bene, kompyuta ne mafoni. Kochi wakaine kwamba ano mambo bano banabakazhi byo balombele kuba’mba beambe jikwabo kabiji wakaine ne kwibakashila pa mazubo babo.
Butuntulu bwa Mubiji bwa Bano Banabakazhi Buji mu Kizumba
Bashabyambo, ba mu kisemi, ne balunda nabo baakamwa mambo butuntulu bwa mubiji bwa bano banabakazhi buji mu kizumba, mambo bamona’mba babena kuyatu na kupwa mubiji pachepache. Ba Zakharchenko baji na myaka 55. Dokotala waambile’mba balemana na kikola kya kuvimba mu manungi ne kwibakozha ko bebakozhezhe ku kulu kwa kilujo.
Kabiji baakamwa amba kechi basakwikala bulongo ne, na mambo a binyenge. Kipamo kya MNS kyaswishatu bashabyambo babo kwiya na kwibapembula. Balongo babo bakonsha kulayisha bintu nabiji muchi, mulola, ne bivwalo jimo pa ñondo. Pa kuba’mba bebatekeneshe, balongo babo balombele kuba’mba bebape Baibolo, pano bino ba mu kipamo kya MNS bakaine.
Nanchi Kyalo kya Azerbaijan Kikaleka Bantu Bakasuluka mu bya Bupopweshi Nyi?
Byo bakebelenga bishinka bya mambo a ba Zakharchenko ne ba Jabrayilova, kipamo kya MNS kyatebawishe ne Bakamonyi bakwabo kukila pa 20 ne kupikita mazubo abo. Kabiji bamingilo bengila mu kipamo kya MNS, ne ba mu kipamo kya State Committee for Work with Religious Associations, ne bakapokola bapikichile mu Mazubo a Bufumu mwayanga bano banabakazhi na kupwila.
Bakamonyi ba kwa Yehoba baloba ku ofweshi wa utala pa luusa lwa bantu wa Office of the High Commissioner for Human Rights, mambo kafulumende wa kyalo kya Azerbaijan kechi ubena kwibakwasha ne. Kabiji besamba ne na bipamo bya mu byalo bingi kuba’mba bitalepo pa kyalo kya Azerbaijan byo kibena kuyanjisha kya lunkanankana ba Zakharchenko ne ba Jabrayilova. Kyalo kya Azerbaijan kyalayañene na byalo bikwabo kuba’mba kisakunemekanga luusa lwa bantu ne kuba’mba kisakuleka bantu bakasuluke mu bya bupopweshi.
Bakamonyi ba kwa Yehoba balomba kyalo kya Azerbaijan kunemeka luusa lwa bantu ne kuswisha Bakamonyi kukasuluka mu bya bupopweshi. Balomba kafulumende wa kyalo kya Azerbaijan kuba’mba akasulule bano banabakazhi bobakasa kwa kubula mambo.


text:
IULAI LWITABIJO LWABO | LEHABA
“Wātelelwe bu Moloke pa Mingilo”
LEHABA utadila pa dididisha mweñeninya mikejima ya dyuba pa musansa ujokolokele Yediko. Kibumbo kya bulwi kya bashidika ba Isalela bebungile panja pa Yediko. Po bashilula kwenda monka mwanda wa kujokoloka kibundi, luvumbi lubakatuka kunyuma kwabo kadi lunwa lwa bimpungidi lubaivwanwa monka.
Yediko kyo kyādi kibundi kya ba Lehaba; wādi uyukile mashinda akyo, mobo, mansoko ne mamangajini atyikinya bantu. Wādi uyukile’nka ne bantu bakyo biyampe. Wāmwene mu bula bwa mafuku muswelo wēlundile’ko moyo wabo koku bene Isalela bendelela na kilongwa kyabo
Lehaba wāmwene kitatyi kyāshilwile bashidika kwenda lubanga mu dino difuku dya busamba-bubidi. Wāmwene mu bukata mwa bashidika bene Isalela, bapidishitu bela bimpungidi koku baselele dikumbo dikola dyādi dyelekeja kwikala’po kwa Yehova Leza wabo. Tumonei’po bidi mu ñeni Lehaba utūdile kuboko pa monji utyila uyela pa dididisha dyandi, dine ditadidile panja pa nsakwa mikatampe ya Yediko. Uno monji wādi uvuluja Lehaba lukulupilo lwandi lwa amba aye ne kisaka kyandi bakapanda ku bonakani bwa kibundi. Lelo Lehaba wādi ndalandala? Na bubine Yehova kāmumwenepo uno muswelo; ino wāmumwene bu mwana-mukaji wa lwitabijo lwa kutendelwa. Tujokelei bidi ku ngalwilo ya mānga ya Lehaba ne kumona ñeni yotubwanya kuboila kwadi.
LEHABA WABWITWA
Lehaba wādi wabwitwa. Uno mwanda wādi usansa bashintuludi ba Bible ba pa kala bādi banena’mba wādi’tu na njibo ya kulubula beni. Inoko Bible i munene patōkelela, kadi pampikwa kufya mwanda nansha umo. (Yoshua 2:1; Bahebelu 11:31; Yakoba 2:25) Mobimwekela, mwingilo wa Lehaba wādi mwitabijibwe na bene Kenani. Inoko, nansha kibidiji kyandi byokyādi kitabijibwe, Yehova i mwitupe batwe bonso mutyima wa kuyuka kiyampe ne kibi. (Loma 2:14, 15) Lehaba wādi padi wivwana bumvu pa uno mwiendelejo wandi. Padi, pamo bwa bantu bavule badi na uno mwiendelejo dyalelo, wādi wimwene bu mupye mu dikinga, mukomenwe bya kulonga pa kukwatakanya kyandi kisaka.
Na bubine, Lehaba wādi usaka kwikala na būmi buyampe. Yabo ntanda yādi miyule bupolapola ne bintu bya munyanji, kimfwa busudya-malwa ne kulala na banyema. (Levi 18:3, 6, 21-24) Bino bibi byāvudile mu ntanda byādi bilongwa mu bipwilo. Matempelo ādi atonona bantu balonge busekese, ne kutōta baleza ba bademona pamo bwa Bala ne Moloka, kubadila’mo ne kwela bana bōmi bu kitapwa mu mudilo.
Yehova wādi umwene bilongwa byādi bilongwa mu Kenani. Na bubine, Yehova wānene pangala pa mwiendelejo mubi wa bene Kenani amba: “Ntanda mine i ya disubi; po pa mwanda o ntwadila bubi bwayo po idi, ino ntanda nayo keilase bene bayo.” (Levi 18:25) Lelo ‘kutwala bubi bwayo’ kwādi kulomba bika? Isalela yense wālailwe uno mulao wa Leza amba: “Yehova Leza obe ukapanga yoya mizo ku meso obe bityebitye.” (Kupituluka 7:22) Myaka tutwa na tutwa kumeso, Yehova wālaya kupa kisaka kya Abalahama ntanda, kadi “Leza, . . . kayūkile kubepa.”
Inoko, Yehova wānenene kadi amba bisumpi bimo bya bantu ba mu ntanda’ya byādi bya konakanibwa fututu. (Kupituluka 7:1, 2) Byadi “mutyibi mwine wa panopantanda” moloke, wādi uyukile bidi mu mutyima wa muntu ne muntu ne kuyuka muswelo wādi ulamete’mo bibi ne bintu bya munyanji. (Ngalwilo 18:25; 1 Bilongwa 28:9) Le Lehaba wādi umwene namani kushikata mu kino kibundi kibi? Tubwanya’tu kufwatakanya muswelo wāeivwene pa kwivwana myanda ya Isalela. Wāivwene amba Leza wa Isalela wāludikile bantu bandi
Lehaba kādipo pamo bwa bano bantu. Mu bula bwa myaka, wēmwenine myanda yaāivwene pa Isalela ne Yehova Leza wabo. Bine, uno Leza wādi mwishile na baleza ba bene Kenani! Uno Leza ye wālwidile bandi bantu pa kyaba kya kwibalekelela, wāzunzwile batōtyi bandi pa kyaba kya kwityepeja bulēme. Uno Leza wādi umwene bana-bakaji bu balēme, ke bu bintupo bya kupota mwanda wa kulala nabyo, kupoteja ne kupēlula mu butōtyi. Lehaba paāyukile amba Isalela utūdile kitūlo bukila bwa Yodano, witeakanya mwa kulwila, wāivwene bulanda pa byādi bya kufikila bantu ba mu kyabo kibundi. Le Yehova wādi umwene Lehaba ne kumona biyampe byādi mu mutyima wandi na mvubu?
Dyalelo, kudi bantu bavule badi pamo bwa Lehaba. Bemonanga bu bapye mu dikinga, bekele mu būmi bwibabudija bulēme ne nsangaji; balanga’mba kekudipo wibamwene ne kwibakwata na mvubu. Kimfwa kya Lehaba i kivulujo kisenga ku mutyima kilombola’mba, Leza witumwene batwe bonso. Nansha shi twityepelwa namani, “[kadipo] bine kulampe na batwe bonso.” (Bilongwa 17:27) Udi pabwipi, utengele kadi udi na mutyima wakupa boba bonso balombola lwitabijo mwadi lukulupilo. Le Lehaba wālongele uno muswelo?
WĀTAMBWILE BATUBEDIBEDI
Difuku dimo, kumeso kwa Isalela kujokoloka Yediko, beni babidi bāile ku njibo ya Lehaba. Bana-balume babidi bādi balanga’mba bantu kebakebamonepo, ino mu kino kibundi kikatampe, bantu bavule bādyumwine kukimba padi tubedibedi twa bene Isalela. Padi Lehaba wēbajingulwile bukidibukidi. Kebādipo bana-balume babajinji kufika ku yandi njibo, ino bano bana-balume badi’tu basaka kushikata
Na bubine, bano bana-balume babidi i batubedibedi bātambile mu kitūlo kya Isalela. Bātuminwe na Yoshua mudyavita wabo kujingulula bukomo ne bukōkekōke bwa Yediko. Kino kyādi kibundi kibajinji kya Kenani kyātambilwe bulwi na Isalela kadi padi kyādi kitabukile bibundi byonso bukomo. Yoshua wādi usaka kuyuka’tu byādi bya kumufikila aye ne bandi bantu. Na bubine, batubedibedi bātongele abo bene kufikila ku njibo ya Lehaba. Mu bifuko byonso bya kibundi, ku njibo ya wabwitwa ko kwādi kubwanya kufikila beni pambulwa kumonwa na bantu. Padi batubedibedi nabo bādi bakulupile kusokola myanda ya kamweno kupityila ku mīsambo ya kubulwa kuta’ko mutyima yobādi babwanya kwivwana.
Bible unena’mba Lehaba ‘wātundaile mikendi na kizaji.’ (Yakoba 2:25) Wēbatwejeje mu njibo yandi, nansha shi wādi wibayukile ne kuyuka kine kyobāidile, wēbaleka bashikate. Padi wādi usaka kuyuka bivule padi Yehova Leza wabo.
Ino na mu kitulumukila, mikendi ya mulopwe wa Yediko yafika! Mwanda wāzambalala amba tubedibedi twa bene Isalela tubaiya ku njibo ya Lehaba. Le Lehaba wādi wa kulonga’po namani? Le kādipo wa kutūla būmi bwandi ne bwa kyandi kisaka mu kyaka shi wāfile bano beni babidi? Le bantu ba Yediko kebādipo ba kwibepaya abo bonso shi wākingile bano balwana? Pakwabo kadi, Lehaba kātuninyepo kujingulula bano bana-balume. Shi wādi uyukile’mba kala Yehova i Leza muyampe kupita’ko baleza bandi, le uno kewādipo mukenga wa kwikala ku mutamba wa Yehova?
Lehaba wādi na kitatyi kityetye kya kulanguluka, ino wādi na tunangu kadi wālongele bintu bukidibukidi. Wāfile tubedibedi mu mani a bukonge ādi manike pa musaka wa yandi njibo. Kupwa wālombola mikendi ya mulopwe amba: “Eyo, bantu baiya ko ndi, ino nanshi nkiyukilepo ko baile abo, mhm; kabidi kyaikala enka nenki pabwipi ne pa kitatyi kya kushita pa kibelo, kekapita’ka-i-kani, bantu’ba batamba; ino kwaendeleko bantu’ba nkiyukilekopo, mhm, mwibalondei bukidi nanshi musa kwibapeta.” (Yoshua 2:4, 5) Mona’po bidi mu ñeni Lehaba utala mu mapala a bantunguluji ba mulopwe. Le wādi wiipangula shi bakamwipangula’mba i bika bikutwa dityima?
Budyumuku bwandi bwāendekele! Bantu ba mulopwe bāendele lubilo mu dishinda dyenda ku byabu bya munonga wa Yodano. (Yoshua 2:7) Lehaba kābudilwepo kutūkija mutyima. Pa kwingidija buno bunwa bupēla, wālubije bano bana-balume bantapani kebādipo na lupusa lwa kuyuka bubinebine, kadi wāpandije bengidi ba Yehova bampikwa mambo.
Lehaba wājokele lubilo pangala pa njibo yandi ne kulombola batubedibedi babidi byaalonga. Webasokwela ne mwanda wa mvubu amba: Mityima ya babo bantu ke mifwe ne amba batyinanga balwana nabo. Kino kipindi kya myanda miyampe kyāsangeje batubedibedi. Bano bene Kenani babi bāshilula kwivwana moyo pa bukomo bwa Yehova Leza wa Isalela! Kupwa Lehaba witusokwela’nka ne kintu kya mvubu mikatampe. Wānene amba: “Yehova Leza [i Leza] wa momwa mūlu mwine ne wa panopantanda pene muno munshi.” (Yoshua 2:11) Myanda yaāivwene padi Yehova yāmufundije bivule amba: Wādi ufwaninwe kukulupila mudi Leza wa Isalela. Wāitabije mudi Yehova.
Lehaba wādi witabije’mba Yehova ukapa bantu bandi bushindañani. O mwanda wālombele kufwilwa lusa, wesāshila bamupandije aye ne kisaka kyandi. Batubedibedi bāitabija, ne kunena Lehaba’mba ukafya yabo myanda ne kukuta monji utyila pa dididisha uyela pa nsakwa ya kibundi, mwanda wa bashidika bamupandije aye ne kisaka kyandi.
Tubwanya kwifundila bubinebine bwa kamweno ku lwitabijo lwa Lehaba. Monka munenena Bible, “lwitabijo lulondanga byobya bivwanwa.” (Loma 10:17) Wāivwene myanda milumbuluke itala pa bukomo ne boloke bwa Yehova Leza, o mwanda wāitabije ne kukulupila mwadi. Dyalelo, tupebwanga buyuki buvule butala padi Yehova. Le tukakimba kumuyuka ne kumwitabija kukwatañana na byobya byotwifunda mu Bible Kinenwa kyandi?
MPAKALA MIKOMOKOMO IBAPONE
Pa kupwa kulonda madingi a Lehaba, batubedibedi bātūkīle pa nsakwa kupityila ku monji wādi uyela pa dididisha dyandi ne kwenda lubilo mu ngulu. Ku ino ngulu kwādi mita mivule ne mapema kungala kwa Yediko, mwine mwādi mwa kufyama batubedibedi kufika ne byobadi babwanya kujokela ku kitūlo kya bene Isalela na myanda miyampe yēbalombwele Lehaba.
Mwenda mafuku, bantu ba Yediko bakwatwa moyo pobāivwene amba Yehova wajike Munonga wa Yodano mu kingelengele, ne kupityija bene Isalela pa nshi myumu. (Yoshua 3:14-17) Inoko, ino myanda yāpele’tu Lehaba bukamoni bukwabo bulombola’mba wādi na bubinga bwa kukulupidila mudi Yehova.
Penepa Isalela walonga mafuku mavule wenda ujokoloka Yediko
Mfulo mfulō, ku mfulo kwa lwendo lwa busamba-bubidi lwa mu difuku dya busamba-bubidi, bashidika bāimana. Baleka kwila bimpungidi. Ke talala nyā. Bantu ba mu kibundi bashilula kuzumbazumba. Penepa Yoshua pa kuleta kiyukeno, bashidika ba Isalela batūlula mawi abo musunsa mubajinji, ne kutūta kyungwe kikatampe. Lelo balami badi pangala pa nsakwa ya Yediko bālangile’mba kino kyungwe kilombola bulwi bumo bwa pa bula? Shi i amo, kebāijijepo mu kulanga namino. Nsakwa mipuñame yashilula kutetema kunshi. Yatenkana, yaladika mitanta, kupwa yapona
Bantu ba Yehova nabo bālēmekele Lehaba pangala pa lwitabijo lwandi. Kitatyi kyobāmwene njibo yandi ishele bwimwa pa kupwa kwa nsakwa kupona, bāyuka’mba Yehova udi na uno mwana-mukaji. Aye ne kyandi kisaka bapanda ku bonakani bwāfikīle kino kibundi kya bubi. Divita pa kupwa, banena Lehaba ashikate kubwipi na kitūlo kya bene Isalela. Mu kine kitatyi’kya, Lehaba wabadilwa mu bene Yuda. Wāsongwa na Salamona. Wabo mwana Boaza, wātama bu muntu wa lwitabijo lwa kutendelwa. Wāsonga Luta mwine Moabu. * (Luta 4:13, 22) Mulopwe Davida ne mwenda mafuku Meshiasa aye mwine, Yesu Kidishitu, bātambile ku kino kisaka kya lwitabijo lwa kutendelwa.
Mānga ya Lehaba ilombola’mba batwe bonso tudi na mvubu kumeso a Yehova. Witumwene batwe bonso, uyukile bidi mu mityima yetu, kadi usangalanga kitatyi kyaetumona twikele na lwitabijo na lwādi na Lehaba. Lwitabijo lwandi lwāmutonwene alonge kintu. Monka munenena Bible, “wātelelwe bu moloke pa mingilo.” (Yakoba 2:25) Bine, i biyampe twiule lwitabijo lwandi!


text:
Ciiyo 9
Inga Mwinsa Aconi Kwamba Eti Kamuli Mwakondwa Pamo ne Bamung’anda Yenu?
1. Inga nimulandu cini cikwati camulawo ecilayandikinga kwamba eti kamuli mwakondwa?
Makani aina akute kufuma kuli Yehova, Lesa wakondwa, layandanga kwamba eti mikowa kaili yakondwa. (1 Timoteyo 1:11) Ewalayambisha bubambo bwacikwati. Cikwati camulawo ecilayandikinga kwamba eti kamuli mwakondwa mulandu wakwamba eti cikute kubapa colwe bana benu cakukulila mubwikalo bwaina.
Inga Lesa ukute kucibona aconi cikwati? Ukute kuyanda eti mutuloba nemutukashi bebana, nkabalayandikinga kulekana. Bakilisitu belela kukonka milawo yacikwati yamucishi. (Luka 2:1, 4, 5) Yehova layandanga eti mulume nemukashi kabali bashomeka. (Aheberi 13:4) Kulekana nkakusuni. (Malaki 2:16) Ito naumo lenshi bupombo, Lesa ukute kubasuminisha Bakilisitu kulekana nekweba na kwebwa kumbi.—Belengani Mateyo 19:3-6, 9.
2. Inga mulume nemukashi belela kubandika aconi?
Yehova walalenga mutuloba ne mutukashi kwamba eti kabanyamfwana mucikwati. (Genesis 2:18) Pakwinga mulume emutwi wang’anda, welela kucanina bamung’anda yakendi cakulya kayi nekubayisha maswi a Lesa.Welela kusuna mukashendi. Mulume nemukashi belela kupana bulemu kayi nekusunana. Pakwinga bonse babili mulume nemukashi bakute bucimo, kwamba eti kabali bakondwa mucikwati cabo belela kulekelelana.—Belengani Aefeso 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Petulo 3:7.
3. Ito bwikalo bulepi mucikwati, sena mwelela kulekana?
Ito mucikwati mwenu muli mapensho, mwense mobabili mwelela kusunana. (1 Akorinto 13:4, 5) Maswi a Lesa nkakute kusuminisha kushiyana kwamba eti mupwishe mapensho akute kucanika mucikwati.—Belengani 1 Akorinto 7:10-13.
4. Mobatwanike, inga Lesa usuni cani kulinjamwe?
Yehova usuni eti kamuli mwakondwa. Ukute kumupa milawo yela kumunyamfwa kwamba eti kamuli mwakondwa mubutwanike bwenu. Pakwinga bashali benu bakute mano, Lesa usuni eti munyamfwiwe nemano abo. (Akolose 3:20) Yehova, Mulengi wenu kayi ne Mwanendi basuni eti kamukondwa pakubasebensela.—Belengani Mlaliki 11:9–12:1; Mateyo 19:13-15; 21:15, 16.
5. Mobashali, inga bana benu ingababa aconi bakondwa?
Mwelela kusebensa cangofu kwamba eti mubacanine cakulya, ng’anda kayi nebyakufwala bana benu. (1 Timoteyo 5:8) Kwamba eti bana benu kabakondwa, mulayandikinga kubayisha kusuna Lesa kayi nekwamba eti kabamunyumfwila. (Aefeso 6:4) Ito kamulesha momumusunini Lesa, bana benu naboyo nibakayiye mukoshanyo wenu. Mwasebenseshanga Maswi a Lesa pakubayisha, bana benu nibakabe nemano aina.—Belengani Deuteronomo 6:4-7; Miyambo 22:6.
Bana bakute kunyumfwa cena ito kamubalumbesha, kayi ito na balalubishi, mwelela kubalulamika. Kubayisha munshila iyi kukute kubanyamfwilisha kwamba eti kabatenshi bintu byaipa byela kubapa kutakondwa. (Miyambo 22:15) Nacikaba ico, nkamwelela kuba nelukanda mwalulamikanga bana benu.—Belengani Akolose 3:21.
Bakamboni ba Yehova bakute kulemba mabuku ashiyana-shiyana elela kunyamfwa bashali nebana babo kwamba eti kabali bakondwa. Mbyobakute kulemba mumabuku opele aya bikute kufumina mu Baibolo.—Belengani Masalimo 19:7, 11.


text:
Kikikadile Butūkanye na Mvubu
“I kintu kya ñeni kwikala muntu mutukanye.”
ÑIMBO: 38, 69
1, 2. Mwanda waka Leza wāpelele Solo? (Tala kifwatulo ku ngalwilo.)
SOLO wādi mutūkanye pāmutongele Yehova kwikala bu mulopwe. (1 Samwele 9:1, 2, 21; 10:20-24) Ino aye pa kubikala, wāikala na mitatulo. Kitatyi kimo, bene Fidishitia tununu ne tununu bāile kulwa na bene Isalela. Mupolofeto Samwele wālombweje Solo amba nsa kwiya kwela kitapwa kudi Yehova. Inoko, kumeso kwa Samwele kufika, bene Isalela bāzakele kadi bavule bānyemene Solo. Solo nandi kātūkijepo mutyima, wāela kitapwa aye mwine pa kyaba kya kwilaija Samwele āye ele’kyo. Solo kādipo na lupusa lwa kwela kino kitapwa, ne kino kekyāsangejepo Yehova.
2 Samwele pa kufika, wātopeka Solo pa kubulwa kukōkela Yehova. Ino Solo kāmwenepo amba walonga kibi. Wāshilula kwibingija, enka ne kutopeka bakwabo pa mwanda wa kilubo kyandi. (1 Samwele 13:10-14) Tamba papo, Solo wālongele bilongwa bikwabo bivule bya mitatulo. O mwanda Yehova nandi wāmupelele kwikala’ye bu mulopwe. (1 Samwele 15:22, 23) Būmi bwa Solo bwāshilwile biyampe ino bwāfula bibi.
3. (a) Lelo bantu bavule bamonanga namani butūkanye? (b) I bipangujo’ka byotusa kulondolola?
3 Bantu bavule dyalelo balañanga’mba muntu wa butūkanye kabwanyapo kwikala na būmi ne kaji kayampe. Beanyanga na kwimwekeja bu bayampe kutabuka bakwabo. Kimfwa, mukayi umo mutumbe kadi wa politike wanenene amba: “Butūkanye kebuntalepo ami nansha dimo
MWANDA WAKA BUTŪKANYE BUDI NA MVUBU?
4. Lelo bya kibengo nansha bya mitatulo i bika?
4 Bible ulombola’mba mitatulo i mishile na butūkanye. (Tanga Nkindi 11:2.) Davida wāzenzele Yehova amba: “Bankankaje ami umpika obe ne ku byakibengo.” (Ñimbo ya Mitōto 19:13) Lelo bya kibengo nansha bya mitatulo i bika? I kulonga kintu kyoketufwaninwepo nansha kyoketupelwepo lupusa, padi i pa mwanda wa kwianya nansha kubulwa kitūkijetyima. Kyaba kimo batwe bonso ketudi balonge bintu na mitatulo pa mwanda wa kubulwa kubwaninina. Monka motwefundila’kyo ku kimfwa kya Mulopwe Solo, shi netu twibidile kulonga uno muswelo, nabya Yehova kakasangalapo. Ñimbo ya Mitōto 119:21 unena’mba Yehova ukadingila “bakwitatula.” Mwanda waka?
5. Mwanda waka kulonga bya kibengo nansha bya mitatulo i kilubo kikatampe?
5 Kibajinji bidi, shi tulonga bintu bya kibengo nansha bya mitatulo, nabya tulombolanga’mba ketulēmekelepo Yehova, Leza wetu ne Muludiki wetu. Kya bubidi, shi tubalonga bintu byoketupelwepo lupusa, nabya tukashilula kwipotomeja ne kubulwa kwiivwana na bantu bakwabo. (Nkindi 13:10) Ne kya busatu, tubwanya kumweka bu balembakane shi bantu bakwabo abayuka’mba twi balonge bya kibengo nansha bya mitatulo. (Luka 14:8, 9) Bine, pano tubwanya kumona kine kisakila Yehova twikale batūkanye.
BUTŪKANYE BULOMBA BIKA NE BIKA?
6, 7. Lelo butūkanye i bukwatañane namani na kwityepeja?
6 Butūkanye i bukwatañane bininge na kwityepeja. Mwine Kidishitu mwityepeje keanyangapo kadi umonanga bakwabo bu bamupite bukatampe. (Fidipai 2:3) Muntu mwityepeje wikalanga nyeke mutūkanye. Uyukile amba udi na mikalo, kadi witabijanga bilubo byandi na kwityepeja. Wikalanga na mutyima wa kuteja milangwe ya bantu bakwabo ne kuboila’ko ñeni. Muntu mwityepeje usangajanga Yehova bininge.
7 Bible unena’mba muntu mutūkanye wiyukile aye mwine ne kujingulula amba kudi bintu byabwanya ne byakabwanyapo kulonga. Kino kimukwashanga alēmeke bakwabo ne kwikala nabo biyampe.
8. I milangwe’ka yotufwaninwe kwepuka pa kwikala nyeke na butūkanye?
8 Inoko tubwanya kushilula kulanga bya mitatulo batwe papo kuyuka mpika. Muswelo’ka? Tubwanya kushilula kwimona bu tudi na mvubu kutabuka bakwabo, padi i pa mwanda batwe nansha bakwabo botuyukile badi na madyese mu kipwilo. (Loma 12:16) Pakwabo tubwanya kwimwekeja bipitepite. (1 Temote 2:9, 10) Padi tubwanya’nka ne kushilula kusomanya bakwabo bya kulonga ne byokebafwaninwepo kulonga.
9. I kika kyālengeje bantu bamo bekale na mitatulo? Leta kimfwa kya mu Bible.
9 Shi ketwilamapo ku bya kwabilaabila bibi, tukaponena mu mitatulo. Bavule bāikele na mitatulo mwanda bādi besakila ntumbo, babila bakwabo, ne kwīfula ku bulobo mpika. Kino kyo kyāfikile ne ku bantu bamo batelelwe mu Bible, kimfwa Abisalome, Uzia, ne Nebukaneza. Yehova wēbalengeje bamone amba bafwaninwe kwikala betyepeje.
10. Mwanda waka ketufwaninwepo kutatana kukanina kwa mutyima kwa bakwabo? Leta kimfwa kya mu Bible.
10 Kudi bubinga bukwabo kebwikadilapo bantu na butūkanye kyaba kimo. Vuluka bimfwa bya ba Abimeleke ne Petelo. (Ngalwilo 20:2-7; Mateo 26:31-35) Lelo bano bantu bādi na mitatulo? Nansha le i mwanda kebādipo bayukile myanda yonso ne kulonga bintu kwampikwa kulanga? Byoketubwanyapo kumona mu mutyima wa muntu, o mwanda ketufwaninwepo kutatana kukanina kwabo kwa mutyima.
MWINGILO OBE MU MPANGO YA LEZA
11. I bika byotufwaninwe kwivwanija?
11 Muntu mutūkanye wivwanije mwingilo wandi mu mpango ya Leza. Yehova i Leza wa ndudi. I mwabile muntu ense wa mu kipwilo mwingilo wandi. Batwe bonso tudi na mvubu. Yehova i mwitupe byabuntu, manwa, bwino, ne bukomo palapala, kadi witulekanga batwe bene twitongele muswelo wa kwibingidija. Shi twi batūkanye, tukengidija byabuntu byetu mu muswelo usaka Yehova twingidije’byo. (Loma 12:4-8) Tuyukile amba Yehova usakanga twibingidije mwanda wa kumutumbija ne kukwasha bakwabo.
12, 13. I bika byotufwaninwe kuvuluka shi kubaikala kushinta mu mwingilo otwingidila Yehova?
12 Bintu byotulonga mu mwingilo wa Yehova bibwanya kushinta mwenda mafuku. Kimfwa, vuluka bintu byāshintyile mu būmi bwa Yesu. Dibajinji, wādi bidi bunka na Shandi. (Nkindi 8:22) Kupwa, wākwasha’ko Yehova pa kupanga bamwikeulu, diulu ne ntanda, ne bantu. (Kolose 1:16) Mwenda mafuku, wātumwa pano panshi. Wābutulwa bu mwana wa lukeke kaenda ukula. (Fidipai 2:7) Pa kupwa kufwa, wasanguka ne kujokela mūlu, kadi mu 1914, waikala ke Mulopwe wa Bulopwe bwa Leza. (Bahebelu 2:9) Kadi kumeso’ku, pakapwa kuludika mu bula bwa myaka kanunu, Yesu ukajokeja Bulopwe kudi Yehova amba “Leza ekale bintu byonso ku muntu ense.”
13 Padi netu bintu bibwanya kushinta mu būmi bwetu. Kyaba kimo, mingilo ibwanya kushinta kukwatañana na butyibi botwakwata. Kimfwa, padi twadi bankungulume nansha bankungakaji twakwata butyibi bwa kusonga nansha kusongwa. Padi i kubutula. Mwenda mafuku, tubwanya kukwata butyibi bwa kushinta bintu bimo mwanda wa kwingidila Yehova mwingilo wa kitatyi kyonso. Pakwabo mingilo yetu ibwanya kushinta mwanda wa ngikadilo yotwatanwa’mo. Tubwanya kwikala na mukenga wa kulonga bivule nansha bityetye. Ekale twi bankasampe nansha banunu, bakomo nansha babela, Yehova uyukile muswelo ubwanya muntu ne muntu kumwingidila senene. Ketulombangapo bintu byoketubwanyapo kulonga. Usangelanga bintu byonso byotumulongela.
14. Le butūkanye bubwanya kwitukwasha namani tuloelelwe ne kusangela ngikadilo yo-yonso?
14 Yesu wādi usangela mwingilo o-onso umupa Yehova, netu tubwanya kusangela wetu. (Nkindi 8:30, 31) Muntu mutūkanye usangelanga mingilo ne madyese andi onso apebwa mu kipwilo. Kabilangapo bilonga bakwabo. Ino usangelanga mwingilo wandi mu bulongolodi bwa Leza. Wiumonanga bu mwingilo umupele Yehova. Kadi muntu mutūkanye ulēmekanga bakwabo kadi usangelanga kwibakwatakanya. Uyukile amba nabo ibapebwe mingilo yabo na Yehova.
KUMONA BIYAMPE BUTŪKANYE
15. I bika bitufundija kimfwa kya Ngideoni?
15 Ngideoni i kimfwa kiyampe mpata kya butūkanye. Pāmupele Yehova mwingilo wa kupandija bene Isalela ku bene Midyana, wānenene amba: “Talapo bidi, difu dyetu i ditabuke bulanda muno mu Manase, ne ami mwine ne mutabuke butyetye mu njibo ya tata.” (Batyibi 6:15) Inoko Ngideoni wākulupile mudi Yehova ne kwitabija mwingilo’wa. Ebiya Ngideoni wākimbile kwivwanija bimusakila Yehova, ko kulomba, wāmulomba amukwashe. (Batyibi 6:36-40) Ngideoni wādi nkomokomo kadi mukankamane, ino kadi wādi ne na tunangu kadi mudyumuke. (Batyibi 6:11, 27) Mwenda mafuku bantu pobāsakile kumubikika bulopwe, wāpela. Aye pa kupwa kulonga byāmunenene Yehova, wājokela kwabo.
16, 17. Lelo muntu mutūkanye ubwanya kwendelela namani kumeso?
16 Shi muntu waitabija mwingilo wamupebwa ne usaka kwingila bivule mu kipwilo, kino kekishintululapo amba kadipo na butūkanye. Bible unena’mba i biyampe mwingidi wa Yehova ekale na mutyima wa kwingidila banababo bininge ne kwendelela kumeso. (1 Temote 4:13-15) Ino le pa kwendelela kumeso bitulomba’nka kupebwa mwingilo? Aa. Batwe bonso tubwanya kwendelela na kulumbulula ngikadilo yetu ya bwine Kidishitu ne bwino bwitupele Yehova amba tumwingidile aye ne kwingidila bakwabo senene.
17 Kumeso kwa kwitabija mwingilo, muntu mutūkanye usakanga kuyuka bidi bimulombwa i bika. Ulombelanga pa mwingilo’wa ne kubandaula na katentekeji shi ubwanya’o. Lelo ukekala na kitatyi ne bukomo bwa kulonga bintu bikwabo bya mvubu? Shi kakekalapo nabyo, le bikokejika mingilo yandi imo ingilwe na bakwabo? Pa kupwa kulangulukila pa ino myanda, muntu mutūkanye ubwanya kumona’mba, mhm, kakabwanyapo kwingila senene mwingilo wa ntentekelo’wa. Muntu mutūkanye ubwanya kupela’ko ne bimo.
18. (a) Lelo i bika bikalonga muntu mutūkanye shi wapebwa mwingilo? (b) Lelo Loma 12:3 witukwasha namani twikale batūkanye?
18 Yehova usaka ‘tunange na kwiubija nansha butūkanye pamo nandi.’ (Mika 6:8) Nanshi shi tubapebwa mwingilo, i biyampe tukimbe buludiki bwa Leza ne kumulomba bukwashi na mwālongele Ngideoni. Tufwaninwe kulangulukila bininge pa byobya bitusapwila Yehova kupityila ku Bible ne ku bulongolodi bwandi. Tuvulukei amba byonso byotubwanya kulonga mu mwingilo wandi, ketwibiloñangapo na bwino bwetu, ino i mwanda Yehova i mwityepeje kadi witukwashanga. (Ñimbo ya Mitōto 18:35) Muntu mutūkanye kelangilangapo “aye mwine bipitepite.”
19. Mwanda waka tufwaninwe kwikala batūkanye?
19 Muntu mutūkanye uyukile amba Yehova kasuku kandi ye mufwaninwe ntumbo yonso, mwanda aye ye Umpangi kadi i Mwine wa Mūlu Mwine, mūlu ne panshi. (Kusokwelwa 4:11) Shi twi batūkanye, tukasangela kyonso kyotulonga mu mwingilo wa Yehova. Tukalēmeka mwiivwanino ne milangwe ya batutu ne bakaka, ne kino kiketukutyila mu bumo. Muntu mutūkanye ulangulukanga na katentekeji kumeso kwa kulonga kintu, mu uno muswelo, wepukanga kulonga bilubo bikatampe. Yehova usangelanga boba batūkanye. Pa kino nanshi, butūkanye i bwa mvubu ku bantu ba Leza. Mu kishinte kilonda’ko, tukamona muswelo wa mwa kushadila batūkanye pobimweka bu bikomo.


text:
Mpango ya Yehova Ikafikidila!
“Nesambe’kyo, nkafikija’kyo; natonge; nami nkalonga’kyo.”
1, 2. (a) Le i bika bitusokwedile Yehova? (b) I mulao’ka udi mu Isaya 46:10, 11 ne 55:11?
BINENWA bibajinji bikunka mutyima bya mu Bible binena mu muswelo upēla amba: “Mu ngalwilo Leza wapangile diulu ne ntanda mine.” (Ngalwilo 1:1) Mu bintu bivule bipangile Yehova mūlu ne panshi, bityetye’tu ye byotumona, kadi ketwivwanijangapo senene bintu bimo, kimfwa lwelele, kitōkeji, ne bukomo bukokela bintu panshi. (Musapudi 3:11) Inoko Yehova i mwitusokwele mpango yandi itala ntanda ne bantu. Wāpangile bantu mu kimfwa kyandi kadi wādi usaka bekale na būmi bwa nsangaji pano pa ntanda. (Ngalwilo 1:26) Bādi ba kwikala bandi bana nandi bu Tata wabo.
2 Twifunda mu Ngalwilo shapita wa busatu amba mpango ya Yehova yālwilwe. (Ngalwilo 3:1-7) Inoko, kekudipo mwanda nansha umo ukomena Yehova kupwija. I kutupu nansha umo ubwanya kumukalakanya. (Isaya 46:10, 11; 55:11) O mwanda tubwanya kukulupila’mba mpango imbajinjibajinji ya Yehova ikafikidila binebine enka pa kitatyi kifwaninwe!
3. (a) I bufundiji’ka bwa mvubu bwitukwasha twivwanije musapu wa mu Bible? (b) Mwanda waka tusa kwisambila pa buno bufundiji? (c) I bipangujo’ka byotusa kubandaula?
3 Ne kutatana kwine mpika, tuyukile mpango ya Yehova itala ntanda ne bantu, enka ne mwingilo wa Yesu mu ino mpango. Buno i bubine bwa mvubu mpata mu Bible ne padi bo bubajinji kuyuka potwashilwile kwifunda Kinenwa kya Leza. Pano tusaka kukwasha bakwabo bayuke buno bufundiji bwa mvubu. Tudi na mukenga wa pa bula wa kwibakwasha mu kino kitatyi kya mwaka, potwita bantu bāye batanwe ku Kivulukilo kya lufu lwa Kidishitu. (Luka 22:19, 20) Shi abaiya ku kino kinkumenkume kya mvubu, nabya bakefunda bivule pa mpango ya kutendelwa ya Leza. O mwanda kino i kitatyi kiyampe kya kulangulukila pa bipangujo bipotoloke byotubwanya kwingidija pa kukankamika bantu bāye batanwe’ko. Mu kino kishinte, tusa kubandaula’mo bipangujo bisatu: Lelo Leza udi na mpango’ka itala ino ntanda ne bantu? Le i bika byāonene? Ne mwanda waka kitapwa kya kinkūlwa kya Yesu kyo kishitwile kibelo kya kufikidila kwa mpango ya Leza?
LELO MUPANGI WĀDI NA MPANGO’KA?
4. Lelo bupangi bwelanga namani “lubila lwa ntumbo ya Leza”?
4 Yehova i Mupangi ufwaninwe kwakamibwa. I mupange bintu byonso na kulonda misoñanya ya peulu. (Ngalwilo 1:31; Yelemia 10:12) Le i bika byotubwanya kwifunda ku buya ne ndudi yotumona mu bupangi? Twi befunde amba bintu byonso bipangile Yehova, tamba ku kityetye kutūla ku kikatampe i bya kamweno. Kadi kitatyi kyolangulukila pa kaseke ka muntu katulumukwa (cellule), potala kana ka lukeke ne kubandila kupona kwa dyuba kusangaja, le wiivwananga namani? Tutendelanga bino bintu mwanda Yehova wētupangile na bukomo bwa kujingulula kintu kiyampe bya binebine.
5. Yehova i mulonge bika pa kusaka’mba bintu byonso byapangile bingidile pamo senene?
5 Yehova wātūdile na tunangu mikalo mu bintu byonso bapangile. I mutūle’ko bijila bya kipangila, ne bya mu mwikadilo. Wātūdile’ko bino bijila amba bintu byonso bya mūlu ne pano panshi bingidile pamo. (Ñimbo ya Mitōto 19:7-9) Kintu kyonso mūlu ne pano panshi kidi na kifuko ne mwingilo wakyo. Kimfwa, kijila kya bukomo bukokela bintu panshi kilamanga luvula lujokolokele ntanda, ne tulunga-lui ne kusalala kwa mema. Shi kekwadipo bukomo bukokela bintu panshi, longa i kutupu ubwenye kushikata pano pa ntanda. Mikalo itūdile’ko Yehova mu bupangi ilengejanga bintu bya mūlu ne bya panshi bikale mu ndudi. Kino kilombola’mba udi na mpango itala ino ntanda ne bantu. Mu mwingilo wetu, tubwanya kukwasha bakwabo bayuke Mupangi wa bino bintu bitendelwa, ke diulu ne ntanda kadi.
6, 7. Lelo Yehova wāpele ba Adama ne Eva byabuntu’ka bimobimo?
6 Mpango ya Yehova yādi ya amba bantu bekale’ko nyeke pano pa ntanda. (Ngalwilo 1:28; Ñimbo ya Mitōto 37:29) Udi na buntu, wāpele ba Adama ne Eva byabuntu bya bulēme palapala. (Tanga Yakoba 1:17.) Yehova wēbapele bwanapabo bwa kwitongela ne bukomo bwa kulanga, bwa kusanswa ne bwa kwikala mu kipwano. Mupangi wādi wisamba na Adama ne kumupa bulombodi bwa mwa kulongela kyokya kilumbuluke. Kadi Adama wāfundijibwe mwa kwilamina aye mwine, banyama ne ntanda. (Ngalwilo 2:15-17, 19, 20) Yehova wāpele ba Adama ne Eva bukomo bwa kuyuka butobaji, kutenga, kumona, kwivwana ne kulula luvumba lwa bintu biyampe byāebalongele. Mu uno muswelo, bādi ba kwikala na būmi bwa nsangaji mu kifuko kyabo kya buya bwa dyangi. Ba Adama ne Eva bādi ba kwingila mingilo mivule isangaja. Kadi bādi ba kwendelela nyeke na kufundila’ko bivule ne kusokola bintu bipya.
7 Le i bika bikwabo byādi bibadilwa mu mpango ya Leza? Yehova wāpele ba Adama ne Eva bukomo bwa kubutula bana babwaninine. Kadi bana nabo bādi ba kubutula bana, kufīka ne biyula bantu pa ntanda ponso. Yehova wādi usaka bambutwile basanswe babo bana, enka na mwaādi usanshilwe ba Adama ne Eva, bana bandi babajinji babwaninine. Wāpele kisaka kya muntu ntanda ne bintu byonso bya bulēme kadi bya buya bwa dyangi bidi’po. Kino kyo kyādi kīkalo kyabo, kadi kekyādipo kya kwibayatwa nansha dimo.
LE I BIKA BYĀONENE?
8. Mwanda waka Leza wāpele ba Adama ne Eva kijila kidi mu Ngalwilo 2:16, 17?
8 Bintu kebyāikelepo na mwādi mwibisakila Yehova. Le i bika byālongekele? Yehova wāpele ba Adama ne Eva kijila kipēla amba bajingulule mikalo ya bwanapabo bwabo. Wānenene amba: “Ku mityi yonso ya budimi kudya udyako bitupu kekudipo mwanda. Nanshi ku mutyi wakuyukanya buya ne bubi, kokadyako i kijila; mwanda difuku dyokadyako mwiko, kufwa ukafwanga.” (Ngalwilo 2:16, 17) Kobadi, kebyādipo bikomo kwivwanija kino kijila. Kadi kebyādipo bikomo kobadi kukōkela, mwanda kwādi bidibwa bikwabo bivule mu budimi kadi bitobala.
9, 10. (a) Le Satana wātopekele Yehova matope’ka? (b) Le ba Adama ne Eva bātongele kulonga bika? (Tala kifwatulo ku ngalwilo.)
9 Satana Dyabola wāingidije nyoka mwanda wa kongola Eva aleke kukōkela Shandi Yehova. (Tanga Ngalwilo 3:1-5; Kusokwelwa 12:9) Satana wāletele matope amba bantu, bana ba Leza kebāpelwepo lupusa lwa kudya “ku bipa bya mityi ya budimi.” Udi pamo na aye wānenene amba: ‘Ko kunena’mba kemubwanyapo kulonga byonso byomusaka?’ Kadi wamusapwila’mba: “Binebine kemukafupo.” Buno bwādi bubela. Kupwa watompa kukulupija Eva amba kafwaninwepo kuteja Leza. Satana amba: “Leza uyukile’mba difuku dyo mukadyako ponkapo meso akemuputuka.” Satana wādi usaka kunena’mba Yehova kebasakilangapo badye ku kino kipa kutyina bakekala na buyuki bwa pa bula. Ku mfulo, wāmulaya uno mulao wa bubela amba: “Mukekalanga bwa Leza, kuyuka biya ne bibi.”
10 Ba Adama ne Eva bādi bafwaninwe kutonga bya kulonga. Le bādi ba kutonga kuteja nyoka’ni nansha kukōkela Leza? I kya bulanda, bātongele kuleka kukōkela Leza. Bāpela Yehova bu Tata wabo, ino belunga kudi Satana. Bāshilula kwiendeja abo bene, pampikwa kukingwa na Yehova.
11. Mwanda waka Yehova kālekelepo bitupu bubi bwa ba Adama ne Eva?
11 Ba Adama ne Eva pa kujilula kijila kya Leza, Bājimije būmi bubwaninine. Kadi, bāikele bu balwana na Leza, mwanda ushikilwe bubi. I “wameso, atabukile butōki ku kumona bibi.” (Habakuka 1:13) Shi Yehova kālongelepo kintu pa bubi bwa ba Adama ne Eva, longa bipangwa byonso byādi bya kwikala mu kyaka. Bamwikeulu ne bantu bādi ba kwiipangula bya bine i byepi. Inoko Yehova ulamete ku misoñanya yandi, keishintangapo nansha dimo. (Ñimbo ya Mitōto 119:142) Nansha ba Adama ne Eva byobādi na bwanapabo bwa kwitongela, ino kebādipo babwanya kwepuka bibi bilupukanga ku kutombokela Yehova. Bāfwile mwenda mafuku ne kujokela ku biloba kobātambile.
12. I bika bifikile bana ba Adama?
12 Pādīle ba Adama ne Eva ku kipa, Yehova wēbapelele mu kisaka kyandi. Wēbalupwidile panja pa budimi bwa Edena, kebākidipo ba kujokela’mo monka. (Ngalwilo 3:23, 24) Yehova wēbalekele bafikilwe na bibi byālupukile ku butongi bwabo. (Tanga Kupituluka 32:4, 5.) Mfulo mfolō, kebābwenyepo kadi kwiula ne pa mfulo ngikadilo ya Yehova. Adama kājimijepo’tu’nka būmi bwandi bwa kumeso bwa kutendelwa, ino i ne bwa bandi bana bene kumo. Wāpyanikile bandi bana’nka kubulwa kubwaninina, bubi ne lufu. (Loma 5:12) Adama wēbajimijije kyepelo kya kwikala’ko nyeke ne nyeke. Ba Adama ne Eva kebākidipo kadi ba kubutula mwana mubwaninine, ne babo bana nabo kebādipo ba kubutula bana babwaninine. Satana Dyabola pa kubombola ba Adama ne Eva kudi Leza, utompanga kadi kubombola ne bantu bonso.
KINKŪLWA KYO KITULENGEJE TUPWANE NA LEZA
13. Le Yehova wādi usakila bantu bika?
13 Yehova usenswe nyeke bantu. Nansha ba Adama ne Eva byobāmupelele, ino aye wādi usaka bantu bekale nandi mu kipwano kiyampe. Kadi kadipo usaka nansha umo afwe. (2 Petelo 3:9) O mwanda Leza wākwete’ko mpangiko kiponka na ponka amba bantu bapwane nandi monka. Le wādi wa kulonga kino namani pa kubulwa kusāsuka ku misoñanya yandi? Tutalei.
14. (a) Mungya Yoano 3:16, i bika bilongele Leza pa kunyongolola bantu ku bubi ne ku lufu? (b) I kipangujo’ka kyotubwanya kwisambila’po na bantu?
14 Tanga Yoano 3:16. Bantu bavule botwitanga ku Kivulukilo bayukile uno vese pa mutwe. Ino le kitapwa kya Yesu i kilengeje namani kwikale lukulupilo lwa būmi bwa nyeke? Tudi na mukenga wa kukwasha bantu bevwanije malondololo a kino kipangujo potwibeta ku Kivulukilo, potudi nabo ku Kivulukilo, ne potwibapempula mwenda mafuku. Pobenda bevwanija mvubu ya kinkūlwa, po pene bakajingulula’mba Yehova usenswe bantu kadi i wa tunangu. Le i myanda’ka itala kinkūlwa yotubwanya kwisamba nabo?
15. Le Yesu wādi mwishile namani na Adama?
15 Yehova wāletele muntu mubwaninine ubwanya kupāna būmi bwandi bu kinkūlwa. Uno muntu mubwaninine wādi ufwaninwe kulamata kudi Yehova. Wādi ufwaninwe kwikala na mutyima wa kupānina bantu būmi bwandi. (Loma 5:17-19) Yehova wātundulwile būmi bwa Yesu, kipangwa kyandi kibajinji, kutamba mūlu kwiya pano pa ntanda. (Yoano 1:14) O mwanda Yesu wādi muntu mubwaninine, enka na mwādi mwikadile Adama dibajinji. Inoko Yesu wādi mwishile na Adama, aye wālondele misoñanya ya Yehova yādi inenwe kulonda muntu mubwaninine. Nansha ke mu matompo makomokomo, kātyumwinepo kijila kya Leza nansha kimo.
16. Mwanda waka kinkūlwa i kyabuntu kilēme?
16 Lufu lwa Yesu lwa bu muntu mubwaninine, lwadi lwa kukūla bantu ku bubi ne ku lufu. Aye i mufikile senene pa mwādi mufwaninwe kwikadila Adama. Yesu wādi muntu mubwaninine, wādi ulamete bininge kudi Leza ne kumukōkela. (1 Temote 2:6) Wētufwidile, kadi kitapwa kyandi i kishitwile bana-balume, bana-bakaji, ne bana mukenga wa kwikala na būmi bwa nyeke. (Mateo 20:28) Kinkūlwa kyo kishitwile kibelo kya kufikidila kwa mpango ya Leza.
YEHOVA WĀSHITWILE KIBELO KYA BANTU KUJOKELA KWADI
17. Lelo kinkūlwa i kilengeje bika?
17 Yehova wēsuminwe bivule pa kwitupa kinkūlwa. (1 Petelo 1:19) Witukwete na mvubu mikatampe, wasaka’nka ne wandi Mwana mulēme etufwile. (1 Yoano 4:9, 10) Mu uno muswelo Yesu wāikele ke tata pa kyaba kya Adama. (1 Kodinda 15:45) Yesu ketupelepo enka mukenga wa kwikala na būmi bwa nyeke kete ino i ne wa kujokela mu kisaka kya Leza dyakadīlwe kantu. Kupityila ku kinkūlwa, bantu bakekala babwaninine ne Yehova ukebetabija bajokele mu kisaka kyandi pampikwa kutyumuna bijila byandi. Langa’po bidi mobikanengelela kitatyi kikekala bonso balamete Yehova ke babwaninine! Ku mfulo, bonso badi mūlu ne pano panshi bakelunga bu kisaka kimo. Batwe bonso tukekalanga bana ba Leza.
18. I kitatyi’ka kikekala Yehova “bintu byonso ku muntu ense”?
18 Nansha bambutwile betu babajinji byobāpelele Yehova, ino Yehova wāndelele na kuswa bantu, ne kwibapa kinkūlwa. Kadi nansha byotudi ba kubulwa kubwaninina, Satana kabwanyapo kwitukankaja kulamata kudi Yehova. Kupityila ku kinkūlwa, Yehova uketukwasha tukekale boloke ne pa mfulo. Langa’po bidi mukekadila būmi kitatyi muntu “ense uyuka Mwana senene ne kulombola lwitabijo mudi aye” pakekala na būmi bwa nyeke! (Yoano 6:40) Tata wetu wa buswe ne wa tunangu ukafikidija mpango yandi ne kukwasha bantu bafikile pa bubwaninine. Kupwa Yehova ukekala “bintu byonso ku muntu ense.”
19. (a) Le kufwija’ko pa kinkūlwa kufwaninwe kwitutonona tulonge bika? (Tala kapango, “ Tukimbei Nyeke Boba Bafwaninwe.”) (b) Le i bika byotukabandaula mu kishinte kilonda’ko?
19 Kufwija’ko kwetu pa kinkūlwa kufwaninwe kwitutonona tusapwile bantu bakwabo myanda itala kino kyabuntu kilēme bininge. Bantu bafwaninwe kuyuka amba Yehova i mupe na buswe bantu bonso mukenga wa kwikala na būmi bwa nyeke kupityila ku kinkūlwa. Inoko kinkūlwa i kilonge bivule kupita ne bino. I kipwije lupata lwākolomwene Satana mu budimi bwa Edena. Muswelo okipwijije’lo, tukeubandaula mu kishinte kilonda’ko.


text:
Kani Ubufumu bwa BaLesa Cindo?
Kani mulalanguluka ati . . .
cintu icili mu mutima wa muntu?
nindabililo ya bantu lukoso?
bufumu bwa kwiulu?
IFI BAIBOLO ILABILA
“BaLesa ba kwiulu bakemika ubufumu, ubutabukonalwapo.”—Danyeli 2:44.
‘Twapelwa umwana umwalalume; lomba ne bufumu bukalukuli pa cifushi cakwe.’—Yisaya 9:6.
IFI UKUCETEKELA AYA AMASHIWI KUNGAMOFWENIKO
Mungeshiba ukwikalika ukulungeme ukungamulengeni mwebo ukushukilamo palwenu.—Yisaya 48:17, 18.
Kungamofweniko ukwishiba ati mu calo ca bukumo icilukwisa, abantu bakaba ne mweo uuwaminine kabili abasangalele. —Ukufisulula 21:3, 4.
KANI MU CINENENE TUNGACETEKELA IFI BAIBOLO ILABILA?
Inya, ni pakuti:
BaYesu balilangiishe ifi Ubufumu bwa baLesa bukashilisha ku ntangiile. BaYesu balibulile abasambile babo ukutembelela Ubufumu bwa baLesa ukweba ati bwise ne kufwaya kwa baLesa ati kucitwe pa calo. (Matayo 6:9, 10) BaYesu balilangile ifi lilya itembelo likaasukwa.
Ili baali pa calo, baYesu balilishishe abaali ne nsala, baliposeshe abalwashi, balibushishe ne bafwile! (Matayo 15:29-38; Yoane 11:38-44) Pakuba abekalikishi ba Bufumu bwa baLesa aba kuntangiile, BaYesu balicitile ifiweme ifi Ubufumu bwa baLesa bukacitila abantu bukalukwikalika.—Ukufisulula 11:15.
Ifilukucitika mu calo filukulangisha lukoso ukweba ati Ubufumu bwa baLesa bwapalamina. BaYesu balilabiile ati ili Ubufumu tabungaleta ubutende pa calo, mu calo mukaba inkondo, insala, ne fitulika.—Matayo 24:3, 7.
Tulafibone’fyo filukucitika ino myaka. Popele tungacetekela ukweba ati Ubufumu bwa baLesa bukumo lukoso bukashiliisha amakatasho tulukupitamo.
IFYAKWALAKANYAPO
Kani ubwikashi bukaba shani ili Ubufumu bwa baLesa bukatatika ukwikalika icalo?
Baibolo ilaasuka ico icakwipusha pa AMASAMO 37:29 na YISAYA 65:21-23.


text:
AKATABO KA MIKALILE NO MULIMO TUBOMBA December 2016
Ifyo Mwingalanda
Ifyo mwingalanda pa kupeela abantu Loleni! e lyo na pa kusambilisha icine pa calenga ukuti kube ukucula. Pekanyeni mwe bene ifyo mwingalanda.
ICUMA ICABA MU CEBO CA KWA LESA
“Natunine Tuleya ku Lupili lwa kwa Yehova”
Kasesema Esaya alandile ifyo ifyanso fya bulwi fyali no kwalulwa ukuba ifya kubomfya mu bulimi, icalepilibula ukuti abantu ba kwa Yehova bali no kuba no mutende. (Esaya 2:4)
IFYO FWE BENA KRISTU TULINGILE UKULAIKALA
Mulefika Abasambi pa Mutima Ilyo Mulebasambilisha mu Citabo ca “Ikalilileni mu Kutemwa kwa kwa Lesa”
Tulabomfya icitabo ca ‘Ikalilileni’ pa kwafwa abasambi ukulakonka amashiwi ya kwa Lesa ayatutungulula pa kuti balepingula bwino pa fintu.
ICUMA ICABA MU CEBO CA KWA LESA
Ubusesemo Mesia Afikilishe
Kasesema Esaya asobele ukuti Mesia ali no kubila imbila nsuma mu citungu ca Galili. Yesu alifikilishe ubu busesemo ilyo alebila imbila nsuma no kusambilisha mu Galili monse.
ICUMA ICABA MU CEBO CA KWA LESA
“E po ndi! Ntumeni”
Kuti twaba shani no mupashi wa kuipeelesha ne citetekelo nga Esaya? Sambilileniko ku lupwa ulwaile mu kubombela ukwali ukukabila.
ICUMA ICABA MU CEBO CA KWA LESA
Isonde Likesulamo Ukwishiba Yehova
Bushe ukusesema kwa kwa Esaya ukulanda pali paradaise wa pano isonde kwafikilishiwe shani akale, kufikilishiwa shani muno nshiku kabili kukafikilishiwa shani ku nshita ya ku ntanshi?
IFYO FWE BENA KRISTU TULINGILE UKULAIKALA
Ifyo Lesa Atusambilisha Filatwafwa Ukukanaba na Kapaatulula
Abantu babili abashaleumfwana nomba ni bamunyina pantu balisambilishiwa na Lesa.
ICUMA ICABA MU CEBO CA KWA LESA
Ababomfya Amaka Bubi Bubi Tabatwalilila Ukuba mu Butungulushi
Bushe Shebna alingile ukubomfya shani amaka bamupeele? Cinshi Yehova amufumishe pa butungulushi no kubikapo Eliakimu?


text:
Ishiwi Ilyali Ilisuma Sana!
MU NSHITA balelemba Baibolo abaume limo balitemenwe ukubomfya ishiwi lya kuti “umwanakashi” pa kulanda na banakashi. Ukulingana ne ntambi sha baHebere, wali mucinshi ukubomfya ili ishiwi. Yesu na o alebomfya ili ishiwi. Ku ca kumwenako, ilyo aundepe umwanakashi uwali uwakongama pa myaka 18 amwebele ati: “We mwanakashi, wapola ku bulwele bobe.” (Luka 13:10-13) Na kabili Yesu alibomfeshe ili ishiwi ilyo alelanda na nyina pantu pali ilya nshita wali mucinshi ukubomfya ili ishiwi. (Yoh. 20:13) Lelo kwali ishiwi na limbi ilyacilile pa kulanga umucinshi.
Mu Baibolo mwaliba ishiwi ilyo balebomfya pa kulanga uluse ne cikuuku ku banakashi bamo. Yesu alibomfeshe ili ishiwi ilyo alelanda na umwanakashi uwalefuma umulopa pa myaka 12. Amafunde ya kwa Lesa tayasuminishe ifyo uyu mwanakashi acitile, talingile kupalamina kuli Yesu pantu ukulingana na Mafunde uyu mwanakashi ali uwakowela. Bamo kuti batila apo ali uwakowela, talingile ukupalama ku bantu. (Lebi 15:19-27) Lelo uyu mwanakashi alefwaisha ukupola. Na kuba, ‘aliculile nga nshi kuli bakondapa abengi abaeseshe ukumuposha kabili alipooselepo icuma cakwe conse lelo tapolele, e lyo alwalileko.’—Marko 5:25, 26.
Umwanakashi bwangu bwangu alipitile mwi bumba no kuya ku numa ya kwa Yesu e lyo akumya ku nsenkebele ya ca kufwala cakwe ica ku nse. Apo pene fye umulopa walilekele ukufuma! Umwanakashi alemona kwati nabelama lelo Yesu aipwishe ati: “Nani uwankumya?” (Luka 8:45-47) Umwanakashi alitiinine no kututuma, e ico awile pa ntanshi ya kwa Yesu “no kumulondolwela fye fyonse.”—Marko 5:33.
Pa kuti Yesu alenge uyu mwanakashi aleke ukutiina, amwebele ati: “Wisakamana, we mwana!” (Mat. 9:22) Abasambilila pali Baibolo balanda ukuti mu ciHebere ne ciGriki ishiwi lya kuti “umwana” balelibomfya pa kulanga “icikuuku ne nkumbu.” Yesu aebele uyu mwanakashi amashiwi ayasuma aya kuti: “Icitetekelo cobe nacikuposha. Kabiye umutende, kabili upolelele na ku bulwele bobe ubwabipisha.”—Marko 5:34.
Boasi umwina Israele uwali umukankaala na o alibomfeshe ishiwi lya kuti “umwana” ilyo alelanda na Ruti umwina Moabu. Ruti alemona kwati takwete insambu sha kutolelesha barle mwi bala lya muntu uo ashaishibe. Boasi aebele Ruti ati: “Umfwa we mwana wandi umwanakashi.” Lyena aebele Ruti ukutwalilila ukutolelesha mwi bala. E ico Ruti alifukeme ashiba ne mpumi pa nshi kabili aipwishe Boasi ico abelele ne cikuuku ku muntu umwina fyalo. Boasi amwaswike ati: “Balinjeba fyonse ifyo wacitiile nokofyala [Naomi mukamfwilwa] . . . Yehova apaale ifyo ucita.”—Ruti 2:8-12
Baeluda balingile ukulapashanya Yesu na Boasi! Inshita shimo, baeluda babili kuti bakumana na nkashi uo balingile ukwafwa no kukoselesha ukubomfya Amalembo. Pa numa ya kupepa kuli Yehova ukuti abafwe no kukutika ku fyo nkashi alebeba, baeluda bakeshiba ifya ku musansamusha ukubomfya Icebo ca kwa Lesa.—Rom. 15:4.