text:
Tungalangisha Shani ati Tulitemenwe BaYawe?
“Ngatulukutemwa, pakuti bo e batanjile ukututemwa.”—1 YOANE 4:19.
INYIMBO: 56, 138
1, 2. Kani baYawe balitusambishe shani ukulukubatemwa?
INSHILA iiweme yeyo bawishi bangasambishishamo abana babo kuba icakubwenako. Kani balukulangisho’butemwe ku bana babo, balabasambisha ifya kulangisho’butemwe. Tapalipo umuntu uungatutemwa makosa ukucila pali fyefyo baWishifwe, baYawe, batutemenwe. Popele, tulasambilila ifya kulangisha ubutemwe “pakuti bo e batanjile ukututemwa.”—1 Yoane 4:19.
2 Kani baYawe balilangishe shani ati “e batanjile ukututemwa”? Baibolo ilalabila ati: ‘Ili twali tucili imbifi, baKlistu balitufwilile.’ (AbaLoma 5:8) BaWishifwe ba butemwe, baYawe, baalitupeele Umwana wabo ukuba umulubulo pakweba ati batulubule ku kubifya ne mfwa. Iyi impese iicindeme yalilengeshe tupalamine kuli baYawe ne kulangisha ati tulibatemenwe. Ili baYawe batupeele iyi impese, balitulangishe ifi twelelwe ukucita. Balitusambishe ati tulyelelwe ukulangisho’butemwe pa kulukupeelako bambi ifi tukwete ne kubulo’kuba abakulitemwa.
3, 4. Tulalangisha shani ati tulitemenwe baLesa?
3 Ubutemwe e mibelo ya baYawe iikulu. Popele, tulomfwisha umulandu baYesu balabilile ati ifunde ilikulu lya kweba ati: “Ukalukutemwa baYawe Lesa wobe ne mutima wobe wonse, ne mupashi wobe wonse, ne mano obe onse, ne makosa obe onse.” (Mako 12:30) BaYawe balafwaya fwebo ukubatemwa ne ‘mutima wesu onse.’ Popele, tungasoomesha baYawe kani twatemwa makosa umuntu umbi neli ifintu fimbi pa mupunda wa baYawe. Pano, tatwelelwepo ukulukumfwa lukoso ati tulitemenwe baLesa. BaYawe balafwaya fwebo ukubatemwa ne ‘mano esu onse’ ne ‘makosa esu onse.’ Ici cilukwalula ati tulyelelwe ukulangisha ati tulitemenwe baYawe ukupitila muli fyefyo tulanguluka na muli fyefyo tucita.—Pendeni Mika 6:8.
4 Popele, tulyelelwe ukutemwa baYawe ne buntu bwesu bonse eli na fyonse lukoso ifi tukwete. Tulalangisha ati tulitemenwe baYawe kani twabika ukufwaya kwabo pantangiile mu mweo wesu. Mwi sambililo lyafumako, twalisambilile inshila shine umu baYawe balangishishemo ati balitemenwe abana babo. Pano, nga tubone ifi tungakusha ukutemwa kwesu ukwa kuli baYawe na fyefyo tungalangisha ati tulibatemenwe.
MULUKUTOOTA BAYAWE
5. Findo tufwaisho’kucita kani twaalakanya pali fyonse lukoso ifi baYawe batucitiile?
5 Kani umuntu amupeeleni impese, ukwakubula ne kukanika mungalangisha ati mwatoota uwamupeeleni iyo impese. Nakabili, mungalukupyungisha bwino iyo impese ni pakuti muliicindikile. Jakobo alilembele ati: “Impese shonse ishiweme ne fyaluse fyonse ifiwaminine filatulila kwiulu, ne kuseluka ukufuma kuli baWishifwe aba kutuba, abatabalipo ne kwaluka, neli cinshingwa icakucitwa pa kusholoka.” (Jakobo 1:17) Tulasangalala makosa pakuti baYawe balatupeela fyonse ifi tupengela pakweba ati tube ne mweo kabili abasangalele. Na muli fyefyo, tuleshiba ifi baLesa batutemenwe, kabili na fwebo tulafwaisho’kulangisha ati tulibatemenwe. Kani na mwebo efi mufwaisho’kucita?
6. Kani findo abaIshilaeli baelelwe ukucita pakweba ati baYawe balukubashukisha?
6 BaYawe baalipeele abaIshilaeli ifintu ifyakuti ubwingi. Pa myaka iyakuti ubwingi, baLesa balukutangilila abaIshilaeli ukupitila mu mafunde balukubapeela kabili balukubapeela fyonse ifi balukupengela pa kuba ne mweo. (Ndutelonomi 4:7, 8) Pakuti pali fyefyo, abaIshilaeli baali ne kulangisha ati balukutoota kani balukumfwila amafunde abaLesa. Ku cakubwenako, ili baalukupeela imilambu kuli baYawe, balyelelwe ukupeela “ifya mutulu [ifisepo] ifya kutanga lukoso ifya pa mushili.” (Ifyakufuma 23:19) AbaIshilaeli baalishibile ati baali ne kushukishiwa kuli baYawe kani balukubomfwila ne kubapyungila apapelele amakosa abo.—Pendeni Ndutelonomi 8: 7- 11.
7. Tungapyungisha shani ‘amaboni esu’ ku kulangisha ati tulitemenwe baYawe?
7 Na fwebo tungalangisha ati tulitemenwe baYawe ukupitila mu kubapeelako ‘amaboni esu.’ (Ifisimpi 3:9) Tulatoota baYawe kani tulukupyungisha bwino amaboni esu. Ku cakubweneko, tungapyungisha amaboni esu ku kofwako imilimo ya Bufumu iya mwi kelesha eli ne ya mu calo conse lukoso. Nangaba’ti tulikwete ifingi neli ifinini, fwense tungapyungisha ifi tukwete ku kulangisha ati tulitemenwe baYawe. (2 AbaKolinto 8:12) Pano, kuli na shimbi inshila ishi tungalangishishamo ati tulitemenwe baYawe.
8, 9. Ni ise’nshila na imbi tungalangishishamo ati tulitemenwe baYawe? Findo ba Mike ne cisoolo cabo baacitile?
8 BaYesu baalitusambishe ati tulukutango’kupensela Ubufumu ne kubulo’kubamba mu mitima pakuti pa fyakulya ne fyakufwala. BaWishifwe balitulaile ukutupeela ifi tupengela. (Matayo 6:31-33) Tulicetekele makosa baYawe kabili tuliishi ati bakakonsha uku ukulaya kwabo. Na cine, tulacetekela umuntu woyo tutemenwe makosa. Fyopele’fyo, kani ukucetekela kwesu muli baYawe kwakulilako, tukabatemenwako makosa. Pakuti pali fyefyo, tungalipusha ati: ‘Kani ifi mfwaya ukucita na fyefyo mpyungisha impindi ne makosa anji filalangisha ati ndibatemenwe makosa baYawe? Kani lyonse ndacetekela ati baYawe bakumpeela ifi ndukupengela?’
9 Ba Mike ne cisoolo cabo baalilangishe ukucetekela kwa kube’fyo muli baYawe. Ili ba Mike baali abanice, baalukufwaisha ukutulishako mu calo cimbi. Na lyelyo baupile ne kukwata abana babili, balipitilishe ukuba na lyelyo ilangulushi. Ili ba Mike ne cisoolo cabo bapendele pa bakwabesu ne nkashi abapyungiilepo ukwalukupengelwa abakutulisha, baalisalulwilepo ukupufya amekalilo abo. Balishitishe ing’anda yabo iikulu ne kukuukila mu ng’anda inini. Nakabili, ba Mike balicefesheko ubwingi bwa baabo balukuwamisha ifyakwibaka kabili baalisangene ne kweba ati bangapyungisha Intaneti pa kuceba pa mulimo wabo kani bakuukila ku calo cimbi. Icafuminemo ca kweba ati ba Mike ne cisoolo cabo baalikuukiile ku calo cimbi kabili balilitemweshe makosa ukutulisha. Ba Mike baalilabiile ati: “Icine, tulilibwenene ukukonshiwa kwa mashiwi abaYesu aali pali Matayo 6:33!”
MULUKWALAKANYA PALI FYEFYO BAYAWE BAMUSAMBISHENI
10. Mba nindo ciwamine ukulukwalakanya pali fyefyo tusambilila pali baYawe koti ni fyefyo Dafidi acitile?
10 Dafidi alilabiile ati: “Amaulu alatulisha ubuleme bwa baLesa; ne kusememba nako kulalanjisha imilimo iya kuminwe yabo.” Nakabili alilabiile ati: “Ukufunda kwa baYawe kuliwaminine lukoso; kulabusha umutima: Ukushimika kwa baYawe kulukwikalilila, kulabaalula abatumpile ati ba mano.” Ili Dafidi aalakenye pa mafunde abaYawe ne bulengeshi bwabo, alipalamine makosa kuli baYawe kabili alukufwaisha ne kulangisha ati alibatemenwe. Alilabiile ati: “Amashiwi amu kanwa kanji ne kwalakanya ukwa mu mutima wanji nga kube ni mpokelo pa menso enu, mwe baYawe, mwe bwe lyanji, mwe ndubula yanji.”—Amasamo 19:1, 7, 14.
11. Tungapyungisha shani ifi baYawe batusambishe ku kulangisha ati tulibatemenwe? (Boneni icikope icili pe buula 28.)
11 Buno bukumo, baYawe balatusambisha ifintu ifingi pali bo, ukufwaya kwabo, ubulengeshi bwabo, ne Mashiwi abo. Aba mu calo balakoselesha abantu ukusambilila makosa kabili ici cilalengesha abantu ukuleko’kutemwa baLesa. Pano baYawe balipuseneko ni pakuti kani batusambisha fimo, balafwaya fwebo ukufipyungisha pakweba ati fitofweko fwebene ne kofwako abantu bambi. (Ifisimpi 4:5-7) Ku cakubwenako, balafwaya ati tulukubuulako bambi pali “bucine” tusambilile pakweba ati bakapuluke. (1 Timote 2:4) Tulalangisha ati tulitemenwe baYawe ne bantu babyesu kani tulukutulisha pa Bufumu bwa baLesa na fyefyo bukacitila abantunshi.—Pendeni Amasamo 66: 16, 17.
12. Kani Mboni umo umwanice alyumfwile shani pe buuku iliweme ili apokelele?
12 Abanice nabo bangalakanya pali fyefyo baYawe babasambisha na fyefyo babapeela. Shannon alanuka ifi aumfwile pe bungano lye besa ili aali lukoso ne myaka 11 kabili umwanice wakwe umwanakashi ali ne myaka 10. Pali lili ibungano ilyakwete umutwi wa kweba ati “Ukuipeelesha kwa Bulesa,” abanice bonse, ukubikako na Shannon ne mwanice wakwe, balibabuulile ukwikala pa mupunda uulibelele. Pa kutanga, alyumfwile umwenso. Pano alisangalele ili bamupeele ibuuku lya Ifipusho Abacaice Bepusha ne Fyasuko Ifingabafwa. Kani alyumfwile shani pali lili ibuuku iliweme ukwakuti? Alilabiile ati: “Pali ilya impindi nalibwene ati baYawe bacinenene kabili ati balintememwe makosa. Cilatusangalasha makosa ukwishiba ati baLesa besu abakulu, baYawe, balatupeela ifya mpese ifyakuti ubune kabili ifiwaminine!”
MULUKUSUMINA UKUFUNDA KWA BAYAWE
13, 14. Findo twelelwe ukucita kani baYawe batufunda, kabili nindo?
13 Baibolo ilatubuula ati: “BaYawe balabapama abo aba batemwa, koti ni fyopele’fyo ifi bawishi bamupama umwana wabo ubatemenwe.” (Ifisimpi 3:12) Kani tulukusambishiwa na baYawe ne kusumino’kufunda kwabo, tulasambilila ukucite’fiweme kabili tulaba ne butende bwa mwi langulushi lyesu. Fya cine, “ukupama konse pa mpindi ya bukumo takuboneka ati kwa kusangalasha, sombi kulaboneka ati kwa kusomesha.” (AbaEbeya 12:11) Nangabe’fyo, kani tulyelelwe ukumfwa shani ili baYawe batufunda? Tatwelelwepo ukupufya ukufunda kwa baYawe neli ukufiitwa pakuti tatutemenwepo uko ukufunda. Pakuti tulitemenwe baYawe, tulabomfwila kabili tulalitemenwa ukuwamyako umulukupengela ukwaluka.
14 AbaJuda abengi abaaliko ili uwakushimika Malaci ali ne mweo, tabalukumfwilapo baYawe. Tababikileko ne kalango ati imilambu balukupoosela baLesa tabalukuipokelelapo. Pakuti pali fyefyo, baYawe balipaatiile abaJuda pali cici. (Pendeni Malaci 1:12, 13.) Na cine, baYawe balifundile abaJuda pa miku iingi, pano balikeene ukumfwila baYawe. Popele balibabuulile ati: ‘Nkatuma amafinge pali mwebo, nkafinga amashuko enu.’ (Malaci 2:1, 2) Fya cine ati kani tulukukaano’kufunda kwa baYawe neli ukulanguluka ati takucindemepo, tungalufya bucibusa bwesu na baYawe.
15. Kani mibelo ya kuba shani yeyo tatwelelwepo ukuba nayo?
15 Icalo cakwe Satana cilakoselesha abantu ukuba ne mibelo ya kulitoota ne kulitemwa. Abengi tabafwayapo ukubalunjika neli ukubabuula ifyakucita. Bambi balakutika lukoso ku kufunda ni pakuti efi belelwe ukucita. Tatwelelwepo ukuba koti ni baba. Baibolo ilatubuula ati: “Tekupalana ne ba mpindi ino.” Pano, tulyelelwe ukwishiba bwino ifi baYawe bafwaya fwebo ukulukucita pa kubasangalasha. (AbaLoma 12:2) BaYawe balapyungisha ukwanshika kwabo ukutupeela ukufunda pa mpindi iyelelwe. Ku cakubwenako, balatwanushako ifyakucita kani tuli ne balalume neli abanakashi, ifyakusalulula ifibusa, na pa kusalulula bwino ifyakulisangalashishamo. Kani mu kulitemenwa tulukusumino’kufunda kwa baYawe ne kuwamyako umulukupengela ukwaluka, tulalangisho’kutoota pa kutangilila kwa baYawe ne kweba’ti tulibatemenwe makosa.
CETEKELENI ATI BAYAWE BAKAMOFWENIKO NE KUMULAMENI
16, 17. (a) Nindo cicindamine ukulombela ukofwako kwa baYawe ili tatungasalululapo ifyakucita? (b) Kani findo abaIshilaeli bacitile pa mupunda wa kulomba ukubofwako kuli baYawe?
16 Abana abanini baleyamina makosa pa bafyashi babo ukubalama ne kubofwako. Ne bana abakulu lukoso bangalombo’kubofwako ku bafyashi babo. Baliishi ati nangaba’ti bangalisalulwilapo ifyakucita, abafyashi babo bangabapeelo’kofwako ukuweme. BaWishifwe, baYawe, balitupeele amakosa akulisalulwilapo ifyakucita. Pano, pakuti tulibatemenwe ne kubacetekela, impindi shonse tulalomba ukofwako kwabo kabili tulesho’kwishiba ifi balangulukapo pali fyefyo tulukufwayo’kucita ili tatungaficita. Kani twaeyamina pali baYawe, bakatupeela umupashi wabo uuswetelele uukalukutofwako ukucite’filungeme.—AbaFilipoi 2:13.
17 Ili Samweli ali ne mweo, abaIshilaeli balibakomekele ku baFilisiti pa mpindi imo. Pa mupunda wa kwipusha baYawe ifi baelelwe ukucita, balilabiile ati: “Nga tulete ibokoshi lya kulayana kwa baYawe, tulifumye ku Shilo, ati likese pakati pali fwebo, litupulushe mu minwe ya tupondo twesu.” Kani findo fyafuminemo? “Kwali ukwipayala ukukulu makosa, pakuti palifwile pa baIshilaeli abantu abakulwa panshi amasausande amakumi atatu. Kabili ibokoshi lya baLesa lyalipokolwelwe.” (1 Samweli 4:2-4, 10, 11) AbaIshilaeli balukulanguluka ati kani bapinta Ibokoshi lya baYawe, baYawe bakubofwako. Pano tabalombelepo ukubofwako kuli baYawe neli kwesha lukoso ukwishiba ifi baYawe balukulangulukapo. Kabili balicitile ifi balukulanguluka ati fyali lukoso bwino. Popele, balipengele pakuti pali fyefyo bacitile.—Pendeni Ifisimpi 14:12.
18. Kani findo Baibolo imusambisheni pa kupemamo muli baYawe?
18 Umwimbishi wa masamo uwatemenwe makosa baYawe kabili uwabacetekele alilembele ati: “Ulukupemamo muli baLesa: pakuti pantanjile nkalukubacindika bo, pakuti pa makosa apa menso abo. Mwe baLesa banji, umutima wanji ulukubombomana muli nebo: Pakuti pali fyefyo ndukumulangulucileni.” (Amasamo 42:5, 6) Kani na mwebo efi mumfwa pali baYawe? Kani muli cibusa ca baLesa icipalamishe? Kani mulibacetekele makosa? Ishibeni ati mungabacetekela ukucila na fyefyo mubacetekele pali ino impindi. Baibolo ilatubuula ati: “Kopemamo muli baYawe ne mutima wobe wonse, wilukweyaminapo pa kalango kobe we mwine. Pa nshila shobe shonse usumine kuli bo, eli bakalukukulanjisha inshila shobe.”—Ifisimpi 3:5, 6.
19. Kani mukalukulangisha shani ati mulitemenwe baYawe?
19 BaYawe balitusambishe ukubatemwa ukupitila mu kutango’kututemwa. Popele, nga tulukulanguka pali fyefyo baYawe batucitiile na fyefyo batulangisho’butemwe. Nakabili, nga tulukulangisha ati tulitemenwe baYawe ne mutima wesu onse, ne mupashi wesu onse, ne mano esu onse, ne makosa esu onse.—Mako 12:30.


c: text/html

text:
LUFUNJISHO 3
Bwikalo Bwajinga Byepi mu Paladisa?
Yehoba wapeele Adama ne Evwa bintu byavula byawama bingi. Ntendekelo 1:28
Yehoba walengele mwanamukazhi mutanshi, Evwa ne kumupana kwi Adama kuba’mba ekale mukazhanji.—Ntendekelo 2:21, 22.
Yehoba wibalengele na milanguluko ne mibiji yalumbuluka yabujile bubi.
Muzhi wabo wa Paladisa wajinga bujimi bwa Edena, mpunzha yawama mwajinga mikola, bichi bipanga bipangwa ne banyama.
Yehoba wisambanga nabo; wibafunjishanga. Umvwe bamumvwijile, bakonsheshe kwikala myaka mu Paladisa pano pa ntanda.
Lesa wibakainye kuja ku kichi kimo. Ntendekelo 2:16, 17
Yehoba wamwesheshe Adama ne Evwa kichi kimo kyajinga mu bujimi, ne kwibabula’mba umvwe bajako bakafwa.
Malaika umo wasatukijile Lesa. Uno malaika watama ke Satana Diabola.
Satana kechi wakebelenga Adama ne Evwa kukokela Yehoba ne. Onkao mambo, Satana waingijishe muloolo kubuula Evwa kuba’mba umvwe wajako ku kipangwa kya kyokya kichi kechi ukafwa ne, bino amba ukekala pamo nobe Lesa. Buno bwajinga bubela bwine bufiita.—Ntendekelo 3:1-5.
Fundai ne Bikwabo
MAMBO AWAMA AFUMA KWI LESA!
Lesa Wakebelenga’mba Pano pa Ntanda Pekale Byepi?
Baibolo walumbulula kyo Lesa kyo alengejile ntanda, bikapwa buyanji, bimweka pano pa ntanda ne byo akobila bantu

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BIBLE USHINTANGA BŪMI
Nadi Nsenswe Futu ya Nteneshi Kupita Kintu Kyonso!
MUBUTULWE MU: 1928
NTANDA YABO: KOSITA RIKA
PA KALA: NADI MUMUNWE NA MAKAYO A BAKAYI BA BWINO NE A KWIDYA LUPETO
BYONADI
Natamine mu Puerto Limón, kibundi kidi mu kyabu kutunduka kwa Kosita Rika ne mu bibundi bikwabo bya kubwipi. Mwetu munda tudi mwānda, bana-balume basatu, bana-bakaji nabo batano, amiwa ye wa busamba-bubidi. Tata wafwile ponadi na myaka mwānda. Penepa, mama kaetulela bunka bwandi.
Mu būmi bwami nadi nsenswe futu ya nteneshi. Naanjile makayo nakidi’tu mwanuke. Pa bunkasampe nakatwelele mu ekipe ya bakayi bakaya bitupu, ketwitambe na maekipe makwabo. Ponadi ntela mu ino ekipe ami papo na myaka 20 ne musubu, mukulu wa ekipe waunena nkatele mu ekipe ya bakayi ba bwino mu Nikaragua. Inoko, mama byaadi ubelabela mu kino kitatyi, kadi ami ye wadi umutala, nkyasakilepo kwenda mu Nikaragua. O mwanda napelele. Mwenda mafuku, mukulu wa ekipe mukwabo waungita nkatele mu ekipe mikatampe ya futu ya nteneshi ya ntanda ya Kosita Rika, mibundwe na bakayi bakaya bitupu. Pano, naitabije. Natedile mu ekipe mikatampe ya ntanda kushilwila mu 1949 kutūla 1952, kadi nakaile makayo mavule mu Cuba, mu Meksike, ne mu Nikaragua. Mu bakayi bayampe nadi wa bubidi nansha wa busatu, kenkaye ne mu makayo a miswelo 17 pa kubulwa kilubo. Nadi nsangala pansasula kibumbo!
Ino i kya bulanda, nadi kendi kisekese. Nansha byonadi na mukaji wa ntekele nkuvwike, ino kadi nadi ne na bishinka bikwabo. Nadi kendi nkolwankolwa wa mu meso fututu. Difuku dimo nakolelwe bininge, abo bukya lubanga keneipangula monafikile kwinjibo! Kadi nadi nkaya makayo a kwidya lupeto ne a tombola.
Ponadi mu ino ngikadilo, mama waikala ke Kamoni wa Yehova. Wadi utompa kunomboja myanda itala nkulupilo yandi, inoko kebyakokejikilepo dibajinji, mwanda nadi mumunwe bininge na makayo. Ponadi neibidija, nansha shi ke nsá ya kudya, nkyadipo ngivwana nzala! Mutyima wami onso wadi’nka ku makayo. Nadi nsenswe futu ya nteneshi kupita kintu kyonso!
Inoko, ponabwenye myaka 29, netapile bibi ponadi nkimba kukobola nteneshi mu makayo. Ami pa kwivwana biyampe, natamba mu ekipe ya bakayi ba bwino. Nansha nankyo, nadi nekiteakanya makayo a futu ya nteneshi na kufundija bakayi bakaya bitupu kubwipi na kwami.
MUSWELO WASHINTYILE BIBLE BŪMI BWAMI
Mu 1957, natambwile lwito lwa kukatanwa ku kitongo kya Batumoni ba Yehova kyalongelwe mu kiwanza monatedile futu ya nteneshi. Ponadi mu kibumbo najingulwile ami mwine amba mwiendelejo wa bulēme onamwene mu Batumoni i mwishile kulampe na mwiendelejo wa kavutakanya onadi mona mu kibumbo kya bantu badi babandila futu ya nteneshi. Byonamwene ku kino kitango byauntonwene nshilule kwifunda Bible na Batumoni ne kutanwa ku kupwila kwabo.
Nadi nsangela bufundiji buvule bwa mu Bible bonadi nefunda. Kimfwa, Yesu wālaile amba mu mafuku a mfulo, bandi bana babwanga bakasambakanya myanda miyampe ya Bulopwe bwa Leza pano pa ntanda ponso. (Mateo 24:14) Nefundile kadi amba bene Kidishitu ba bine kebafutwangapo pa mwingilo wabo. Yesu wānenene amba: “Mubatambula ku bitupu, nenu pānai ku bitupu.”—Mateo 10:8.
Ponadi nefunda Bible, nadi ndingakanya byanena na bilongeka mu Batumoni ba Yehova. Nadi nebatendela pa bukomo bobalonga pampikwa kukōka mwanda wa kusambakanya myanda miyampe ya Bulopwe bwa Leza pano pa ntanda ponso. Namwene amba badi na mushipiditu wa kupāna mwine wāsoñenye Yesu ku bene Kidishitu. Ponatangile Mako 10:21 naivwene lwito lwa Yesu lwa amba, “Iya wikale mulondi wami,” nasakile kwikala Kamoni.
Inoko, byaunombele kitatyi pa kukwata butyibi busumininwe. Kimfwa myaka mivule, nadi nkaya makayo a nimelo ya “dyese” yenga ne yenga mu tombola mikatampe ya ntanda. Inoko, nafundile mu Bible amba Leza ukatyibila mambo boba batōta leza wa “dyese,” pamo ne bantu ba makomwa-meso. (Isaya 65:11; Kolose 3:5) O mwanda nakwete butyibi bwa kuleka kukaya makayo a kwidya lupeto. Dya Yenga dibajinji ami pa kupwa’tu kuleka makayo a tombola, nimelo yami ya “dyese” yabwina! Bantu bauntopekele kyonkyakakailepo mu mwine yenga’wa, kupwa baanza kuningila nkakaye monka, ino napela. Nkyajokelepo monka mu makayo a kwidya lupeto.
Natenwe kadi ne na ditompo dikwabo mu būmi bwami bwa “bumuntu bupya” enka mu dine difuku dyonabatyijibwe ku kitango kya Batumoni ba Yehova. (Efisesa 4:24) Kyolwa, ami njokela ku otela konadi nshikata, natana’ko kishinka kyami kya kala kinkungile pa kibelo. Waungita bya bukena’mba “A kikupa wami, iya. Iya twisangaje!” Nalondolola ponka na ponka amba, “Napele!” Kupwa namushintulwila amba pano kenodanga mu būmi bwami misoñanya ya mu Bible. (1 Kodinda 6:18) Wabezemuka’mba, “Bika?” Penepa waanza kupeleka byobya binena Bible pa mwanda utala busekese, kauningila tupwane monka. Inoko, ami natwelele’tu nyā mu kyumba kupwa neshityila’mo ne kwela’ko kalé, aye washala panja. Dyalelo, ngidi na nsangaji mwanda tamba ngikala bu Kamoni mu 1958, ndi mushinte bininge mu būmi bwami.
MUSWELO ONAMWENINE’MO
Nemonanga’mba mbwanya kulemba kitabo kituntulu shi nsake kwisambila pa byonso byonemwenine mu kulonda madingi ne buludiki bwa mu Bible! Byabuyabuya bimo bidi i balunda ba bine bondi nabo, kwikala na būmi bwa kitungo, ne nsangaji ya bine.
Nekitanga ne pano futu ya nteneshi, inoko nkikiimonengapo bu idi na mvubu kutabuka. Mu kuta futu ya nteneshi nadi na ntumbo ne lupeto, inoko bino bintu kebyaijijepo kupita. Ino, kipwano kyondi nakyo na Leza ne bu bana na bana bwetu bwa ntanda yonso, byobikekala’ko nyeke. Bible unena’mba: “Ino ntanda ipitanga ne bya kusakasaka byayo bine, inoko yewa ulonga kiswa-mutyima kya Leza udi’ko nyeke.” (1 Yoano 2:17) Pano nsenswe Yehova Leza ne bantu bandi bene kumo kupita kintu kyonso!
Yukila'ko Bikwabo
MYANDA MIYAMPE ITAMBA KUDI LEZA!
I Muswelo’ka Otumwena mu Misoñanya Idi mu Bible?
Yesu wālobmwele mwanda waka tusakilwa bwendeji ne misoñanya ibidi imbajinji mu Bible.


text:
LUGWASYO KUMUKWASYI | LUKWATANO
Mbomukonzya Kulekelela
BUYUMUYUMU
Kuti nywebo angomukwetene limwi mwazwangana, kanji-kanji mwaamba twaambo twakainda kale, muleta matongoosi manji aakaindi aakeelede kubandikwa aciindi eeco. Ncinzi cipa kucita boobo? Ambweni umwi akati kanu naa nyoonse inga kamutacizyi kulekelela.
Mulakonzya kwiiya kulekelela. Nokuba boobo, cakusaanguna, amulange-lange kaambo ncocikonzya kumuyumina mulumi naa mukaintu kulekelela mweenzinyina.
ICIPA KUTI KUBE BUYUMUYUMU
Nguzu zyakweendelezya. Bamaalumi alimwi abamakaintu bamwi tabayandi kulekelela mweenzinyina kutegwa bazumanane kweendelezya ngobakwetene limwi. Aboobo, ciindi nobazwangana, baamba twaambo twakainda kale kutegwa ayendelezye ngobakwetene limwi.
Kubikkilila. Twaambo twakaindi itwakamupa kuzwangana tulatola ciindi kutuluba. Ngomukwetene limwi ulakonzya kwaamba kuti ‘Ndamulekelela,’ pele kakuli wamubikkilila akaambo kacintu cacitika—ambweni buya kayanda kujolela.
Kutyompwa. Bantu bamwi balanjila mulukwatano kabayeeya kuti buumi bwabo bunooli kabotu lyoonse. Aboobo ciindi nokwaba kutamvwana akati kabo, balakaka kucinca mizeezo yabo, kabayeeya kuti muntu ngobakali kweendelana kabotu-kabotu lino watalika kuzyibona bumbi zyintu. Kuyeeyela zyintu zitakonzyi kucitika kulakonzya kupa muntu kujanina mweenzinyina mulandu alimwi akwaalilwa kumulekelela.
Kutamvwana mutwaambo. Banabukwetene banji balakaka kulekelela akaambo kakuti tabazyi cikonzya kucitika kuti naa bacita oobo. Mucikozyanyo bamwi balakonzya kwaamba kuti:
Kuti naa ndamulekelela, nduubya-ubya penzi.
Kuti naa ndamulekelela, ndeelede kuciluba cibi cakacitika.
Kuti naa ndamulekelela, ndilapa kuti penzi liindile.
Masimpe ngakuti, kulekelela tacaambi cili coonse cazyintu zyaambidwe kale. Nokuba boobo, kulekelela kulakonzya kukatazya—ikapati kubanabukwetene.
NCOMUKONZYA KUCITA
Amuzyibe kulekelela ncokwaamba. Mu Bbaibbele, zimwi ziindi bbala lyakuti “kulekelela” lipandulula ‘kuleka buyo.’ Aboobo talili lyoonse kulekelela nikwaamba kuluba naa kuubya-ubya cibi cakacitika. Zimwi ziindi kuyandika kwaaleka buyo makani kutegwa kube luumuno mulukwatano lwanu.
Amuzyibe bubi buboola akaambo kakutalekelela. Basyaazibwene mulukwatano alimwi akubandika kwabanabukwetene baamba kuti kubikkilila kulakonzya kubikka muntu muntenda yakumubili amumizeezo, eeci cibikkilizya kutyompwa akuciswa bulwazi bwa BP—alimwi amapenzi amwi buyo aakonzya kuboola mulukwatano lwanu. Nkakaambo kaako, Bbaibbele ncolyaamba kuti: “Amufwidilane luzyalo, mube amoyo mutete walubomba, akulekelelana camoyo woonse.”—Baefeso 4:32.
Amuzyibe bubotu bwakulekelela. Muciindi cakubikkilila, muuya wakulekelela upa kuti nywebo angomukwetene limwi kamusyoma kuti mweenzinyoko kunyina naakajisi makanze mabi pe. Kucita boobo kulamugwasya kutabikkilila alimwi akukomezya luyando lwanu.—Mpoijanika njiisyo eeyi mu Bbaibbele: Bakolose 3:13.
Amuzibone munzila yeelede zyintu. Kuti ngomukwetene limwi mwamuzumina mbuli mbwabede kweelana akutalondoka kwakwe, ciyoomuubaubila kumulekelela. Bbuku lyakuti Fighting for Your Marriage lyaamba kuti: “Kuti mwabikkila maano kuzyintu nzyomutajisi, ncuuba-uba kuziluba zyoonse nzyomujisi. Nzyintu nzi nzyomuyanda kubikkila maano mubuumi aciindi cino?” Kamuyeeya kuti, kunyina uulondokede—kubikkilizya andinywe.—Mpoijanika njiisyo eeyi mu Bbaibbele: Jakobo 3:2.
Amunyoneke. Ciindi ciboola mwaakunyema ambweni akaambo kamajwi ngaamba naa ncintu ncaacita ngomukwetene limwi, amukalibuzye kuti: ‘Sena makani aaya mapati? Sena ndiyanda kuti ngotukwetene limwi alilekelele, naa ndeelede kwaaluba buyo makani aayo?’—Mpoijanika njiisyo eeyi mu Bbaibbele: 1 Petulo 4:8.
Ikuti kakuyandika, amwaabandike makani aayo. Cakukkazyika moyo, amwaambe camunyemya alimwi akaambo ncicamupa kulimvwa boobo. Mutamutamikizyi kuba amakanze mabi naa kumupa mulandu ngomukwetene limwi, nkaambo eeci inga capa kuti mutalike kukazyanya. Muciindi caboobo, amwaambe buyo mbomwalimvwa akaambo kazyintu nzyaacita.


text:
MUTU 12
Ngimba Tubombe Fiki Ukuti Tuye Pabumbanyani na Kyala?
1. Ngimba Kyala opilika inyiputo syosa?
Kyala olonda abandu bosa biputeghe kumyake ukuti baye nawe pabumanyani. (Salimo 65:2) Loli Kyala atopilika inyiputo syosa. Umwene atopilika inyiputo sya banyambala aba bobabombela imbibi abakasi babo. (1 Peteri 3:7) Kyala akanagha upilika inyiputo sya Baisraeli linga bakindilile ukubomba imbibi. Uyoba na Yehova lusako ulu tuli nalo. Kyala obahobokela imbibi abandu aba baghomokile kumyake.—Belenga Yesaya 1:15; 55:7.
2. Ngimba twiputeghe bulebule?
Twiputeghe kwa Yehova mwene papo Mpeli witu. (Matai 4:10; 6:9) Pakuti tuli batulanongwa, twiputeghe mu ngamu ya Yesu Kristu papo afwile nongwa ya butulanongwa bwitu. (Yohani 14:6) Yehova atolonda ukuti linga tukwiputa twandisanieghe amasyu ghamoghene.—Belenga Matai 6:7; Bafilipi 4:6, 7.
Syope inyiputo sya mundumbula Kyala opilika. (1 Samueli 1:12, 13) Tubaghile ukwiputa akabalilo kalikosa, linga tulembuka nalinga tughona namayolo, linga tukulya pamo linga twaghene ni ndamyo.—Belenga Salimo 55:22; Matai 15:36.
3. Nongwa yafiki Abakristu bokomana pamopene?
Ukuya pabumanyani na Kyala kukuya kupala nongwa yakuti tonganikile na bandu abasita kumutila Kyala. Abandu aba bakaya nimbombo nulutengano ulu lukwisa munkyeni. (2 Timoti 3:1, 4; 2 Peteri 3:3, 13) Yo nongwa tukulondiwa ukukasania na Bakristu abinitu.—Belenga Abahiburi 10:24, 25.
Ukomana na Bakristu abinitu kututula ukuti tuye pabumanyani na Kyala. Pangomano sya Baketi ba Yehova tukuya nulusako lwa kukasania na binitu.—Belenga Baroma 1:11, 12.
4. Ngimba tubombe fiki ukuti tuye pabumanyani na Kyala?
Tubaghile ukuya pabumanyani na Kyala linga tukonga nubomba isi tumanyila m’Baibolo. Twinoghonelepo isi Kyala abombile, indaghilo syake na isi Umwene akwisa pobomba. Linga tukwiputa nukwinoghonelapo isi tumanyila tupilikisya ulughano lwa Kyala kangi na mahala ghake.—Belenga Yoswa 1:8; Salimo 1:1-3.
Tubaghile ukuya pabumanyani na Kyala linga tuli nulusubilo m’myake. Ukuti tuye nulusubilo tulondiwa ukindilila ukwinoghonelapo ifindu ifi fikutupa ulusubilo.—Belenga Matai 4:4; Abahiburi 11:1, 6.
5. Ngimba ukuya pabumanyani na Kyala kututula bulebule?
Kyala obatula aba bokonga indaghilo syake. Abene bopokiwa na Kyala ku findu fyosa ifi fibaghile upoka ulwitiko nulusubilo lwabo. (Salimo 91:1, 2, 7-10) Kyala otusoka ku findu ifi fibaghile ukonanga ubumi bwitu nulusekelo lwitu. Umwene otumanyisya ukuti tuye nubumi ubununu.—Belenga Salimo 73:27, 28; Yakobu 4:4, 8.
Manyila Fingi
UMANYILA IBAIBOLO
Mubaghile Ukughagha Amansala
IBaibolo likwamula amalalusyo gha bandu abingi pakisu kyosa. Ngimba numwe muli na malalusyo aghakuti mwamuliwe?


text:
Ni Kwi Twingasanga Amasuko ku Mepusho Yacindama Sana?
Bushe ni . . .
muli sayansi?
mu fisambilisha abantu abasambilila sana?
muli Baibolo?
UMO PA BALEMBELE BAIBOLO ALOMBELE LESA ATI
“Nengeni ukwiluka . . . Icebo cenu ca cine.”—Amalumbo 119:144, 160. Baibolo ya Malembo ya Calo Cipya.
Baibolo ilafwa abantu abengi ukwishiba amasuko ku mepusho yacindama.
Bushe na imwe kuti mwatemwa ukumfwa ifyo yalanda?
Webu saiti ya jw.org kuti yamwafwa.
Kuti MWABELENGA ifyaba pali iyi webu saiti
Kuti MWATAMBAPO amavidio ayalanda pa fya mu Baibolo
Kuti MWAKOPOLOLAPO impapulo
Broshuwa iitila Imbila Nsuma Ukufuma Kuli Lesa!
Icitabo icitila Bushe Cinshi Baibolo Isambilisha?
PALI IFI FIPUSHO FILI PE SAMBA NI CILI KWI MUTONTONKANYAPO SANA?
Baibolo yalyasuka aya mepusho, kuti mwayasanga pa jw.org.
(Moneni palya balemba ukuti AMASAMBILISHO YA MU BAIBOLO e lyo mumone apatila AMASUKO KU MEPUSHO YA MU BAIBOLO)


text:
“Lilileni Pamo na Balelila”
“Mulesansamushanya no kukuulana.”—1 TES. 5:11.
INYIMBO: 121, 75
1, 2. Mulandu nshi twalalandila pa fyo tulingile ukucita pa kusansamusha abafwililwe? (Moneni icikope pa muulu.)
BA Susi batile: “Palipitile nalimo umwaka umo ukutula apo umwana wesu umwaume afwilile, na lyo line twaleumfwa sana icikonko.” Munyinefwe umbi na o alandile ati ilyo umwina mwakwe afwile mu kupumikisha, aleumfwa “ubukali ubo ashingalondolola.” Ku ca bulanda, abantu abengi abafwilwapo, ifi fine e fyo bomfwa. Abengi mu cilonganino ca Bwina Kristu nalimo tabaleenekela ukuti baali no kufwilwa balupwa wabo ilyo Armagedone ishilafika. Nampo nga lupwa wenu alifwa nelyo nga mwalishibako bamo abafwilwa balupwa wabo, nalimo kuti mwalayipusha amuti, ‘Finshi fingafwa abafwilwa ukushipikisha?’
2 Nalimo mwalyumfwapo abantu balelanda abati ni nshita fye ifintu fikaba fye bwino. Lelo bushe inshita kuti yalenga umuntu aleka ukuba no bulanda? Mukamfwilwa umo atile, “Ine mona ukutila kuti cawamapo ukulanda ukuti ifyo umuntu acita ilyo ali no bulanda e fingalenga aleka ukuba sana no bulanda.” Ca cine, nga filya fine icilonda cingaya cilepola nga namucibikako amano e fyo no bulanda buya bulepwa mu kupita kwa nshita. Finshi fingafwa sana abaleloosha ukukanaba sana no bulanda?
YEHOVA NI “LESA WA CISANSAMUSHI CONSE”
3, 4. Mulandu nshi twingashininkishisha ukuti Yehova aleshiba ukuti umuntu uuleloosha alakabila icisansamushi?
3 Ukwabula no kutwishika, uwingatusansamusha sana nga tuli no bulanda ni Shifwe wa ku muulu Yehova uwaba ne nkumbu. (Belengeni 2 Abena Korinti 1:3, 4.) Yehova alalangulukilako sana abantu bakwe, e ico abeba ati: “Ine, nine ndesansamusha imwe mwe bantu.”—Esa. 51:12; Amalu. 119:50, 52, 76.
4 Yehova Shifwe uwaba no luse na o wine alifwilwapo abantu bakwe pamo nga Abrahamu, Isaki, Yakobo, Mose ne mfumu Davidi. (Impe. 12:6-8; Mat. 22:31, 32; Imil. 13:22) Icebo ca kwa Lesa citweba ukuti Yehova alafwaisha ukubuusha aba abantu. (Yobo 14:14, 15) Nga ababuusha bakasansamuka kabili bakaba no bumi ubusuma nga nshi. Na kabili Yehova alifwililwe Umwana wakwe uo “atemenwe nga nshi” uwafwile imfwa iibi. (Amapi. 8:22, 30) Te kuti tulondolole ne fyo Yehova aumfwile ubulanda.—Yoh. 5:20; 10:17.
5, 6. Bushe Yehova atusansamusha shani?
5 Te kuti tutwishike no kutwishika ukuti Yehova akatwafwa nga twaba no bulanda. Kanshi tatulingile ukushimunuka ukumweba fyonse fye ifili ku mutima ifilelenga tube no bulanda. Ala tulasansamuka ukwishiba ukuti Yehova alishiba ifyo tumfwa nga tuli no bulanda kabili alatusansamusha pa nshita tulekabila icisansamushi! Lelo bushe Yehova atusansamusha shani?
6 Inshila imo iyo Lesa atwafwilamo, ‘kutusansamusha no mupashi wa mushilo.’ (Imil. 9:31) Umupashi wa mushilo uwa kwa Lesa walikwata amaka ya kutusansamusha. Yesu atile Shifwe wa ku muulu ali no “kupeela umupashi wa mushilo ku bamulomba.” (Luka 11:13) Ba Susi abo tulandilepo pa ntendekelo batile: “Imiku iingi twalefukama no kupapaata Yehova ukuti atusansamushe. Lyonse nga twapepa, umutende wa kwa Lesa walelinda imitima yesu na matontonkanyo yesu.”—Belengeni Abena Filipi 4:6, 7.
YESU NI SHIMAPEPO MUKALAMBA UUTULANGULUKILAKO
7, 8. Mulandu nshi twingacetekela ukutila Yesu kuti asansamusha abali no ubulanda?
7 Ifyo Yesu, Umwana wa kwa Lesa alelanda ne fyo alecita ilyo ali pano isonde fyalelanga ifyo Yehova atulangulukilako. (Yoh. 5:19) Yehova atumine Yesu ku kusansamusha abali no “bulanda” na ‘bonse abaleloosha.’ (Esa. 61:1, 2; Luka 4:17-21) E ico abantu bamwishibe ukuti alelangulukilako abantu kabili alefwaisha ukufumyapo ifyalelenga balecula.—Heb. 2:17.
8 Ukwabula no kutwishika ilyo Yesu ali umwaice, alifwililwe balupwa wakwe ne fibusa. Cimoneka kwati Yosefe wishi wa kwa Yesu afwile ninshi Yesu acili umulumendo. * Nalimo pali iyi nshita ninshi talafisha imyaka 20, nangu limbi e lyo acilileko fye panono iyi myaka. Elenganyeni ifyo Yesu uwali ne cikuuku aleumfwa ububi ilyo alemona banyina, bandume nankwe, na bankashi yakwe bali no bulanda.
9. Bushe Yesu alangile shani ukuti alelangulukilako abantu ilyo Lasaro afwile?
9 Kanshi ilyo Yesu atendeke umulimo wa kubila imbila nsuma ninshi alishiba sana ifyo abantu baleumfwa nga bali no bulanda, kabili alebalangulukilako. Ku ca kumwenako, cibusa wakwe Lasaro alifwile. Nangu ca kuti Yesu alishibe ukuti aali no kumubuusha, alyumfwile ububi sana ilyo amwene Maria na Marita bali no bulanda. Aliketwe sana ubulanda ica kuti aliponeshe ne filamba.—Yoh. 11:33-36.
10. Mulandu nshi twingacetekela ukuti Yesu acili alomfwila abantu ubulanda na muno nshiku mwine?
10 Bushe ifyo Yesu alecita nga aumfwila abantu ubulanda ne fyo alebasansamusha kuti fyatwafwa shani muno nshiku? Baibolo itila “Yesu Kristu aba cimo cine, ifyo ali mailo e fyo aba na lelo, kabili e fyo akaba umuyayaya.” (Heb. 13:8) Apo Yesu e ‘upeela ubumi bwa muyayaya,’ alishiba ifyo cumfwika ukuba no bulanda e ico “kuti ayafwa abale-eshiwa.” (Imil. 3:15; Heb. 2:10, 18) Kanshi te kuti tutwishike no kutwishika ukuti Kristu alomfwa ububi abantu nga bali no bulanda, aleshiba ifyo baleumfwa, kabili alabasansamusha ‘pa nshita balekabila ubwafwilisho.’—Belengeni AbaHebere 4:15, 16.
“ICISANSAMUSHI CA MU MALEMBO”
11. Malembo nshi ayo mwamona ukuti yalamusansamusha sana?
11 Ilyashi ililanda pa fyo Yesu ali no bulanda ilyo Lasaro afwile, lyaba pa malyashi ayengi ayatusansamusha ayaba mu Cebo ca kwa Lesa. E mulandu wine Baibolo ilandila ukuti, “pantu fyonse ifyalembelwe kale fyalembelwe ku kutufunda, pa kuti mu kushipikisha kwesu na mu cisansamushi ca mu Malembo tube ne subilo.” (Rom. 15:4) Kanshi nga ca kuti lupwa wenu alifwa, amalembo ayakonkapo kuti yamusansamusha:
“Yehova ali mupepi ku baba ne mitima ya bulanda; kabili apususha abasakamikwa imitima.”—Amalu. 34:18, 19.
“Ilyo amatontonkanyo ya kusakamika yafulile muli ine, e lyo ifya kusansamusha fyenu [Yehova] fyantalalike umutima.”—Amalu. 94:19.
“Kabili Shikulwifwe Yesu Kristu umwine na Lesa Shifwe, uwatutemenwe no kutupeela icisansamushi ca muyayaya ne subilo ilisuma mu cikuuku ca kwa Lesa, basansamushe imitima yenu no kumukosha.”—2 Tes. 2:16, 17. *
ICILONGANINO CILASANSAMUSHA SANA
12. Cintu nshi icisuma ico twingacita pa kusansamusha abali no bulanda?
12 Aba mu cilonganino nabo kuti basansamusha abaleloosha. (Belengeni 1 Abena Tesalonika 5:11.) Kuti mwakosha shani ababa no “mutima uwa bulanda” no kubasansamusha? (Amapi. 17:22) Muleibukisha ukuti kwaliba “inshita ya kwikala tondolo ne nshita ya kusosa.” (Luk. Mil. 3:7) Ba Dalene bamukamfwilwa batile: “Abaleloosha balingile ukulanda ifyo baletontonkanya ne fyo baleumfwa. Kanshi icisuma sana ico mwingacitila abaleloosha, kulakutika ukwabula ukubacilima.” Ba Junia abakwete bandume yabo abayipeye nabo batile: “Nangu ca kutila te kuti mwishibe fyonse ifyo abaleloosha baleumfwa, icacindama ca kuti mulefwaya ukwishiba ifyo baleumfwa.”
13. Cinshi ico tulingile ukulaibukisha pa fyo abantu bomfwa nga bali no bulanda?
13 Na kabili tulingile ukulaibukisha ukuti ifyo abantu bomfwa ne fyo bacita nga bali no bulanda filapusanapusana. Inshita shimo umutima wa muntu e wishiba ubulanda ubo umwine aleumfwa, kabili nalimo kuti camukosela ukulanda ifyo aleumfwa. Icebo ca kwa Lesa citila: “Umutima e wishiba ukucula kwa muntu umwine, no kusekelela kwa uko umuntu umbi teshiba.” (Amapi. 14:10) Nangu fye ni lintu umuntu alanda ifyo aleumfwa, abantu bambi kuti cabafya ukumfwikisha ifyo aleumfwa.
14. Kuti twasansamusha shani abaleloosha?
14 Kanshi calikosa ukwishiba ifya kweba umuntu uuli no bulanda. Na lyo line Baibolo itila “ululimi lwa ba mano lulaposha.” (Amapi. 12:18) Pa kusansamusha abaleloosha abengi babomfya ifyebo ifyaba muli broshuwa itila Ilyo Untu Watemwa Afwa. * Nomba ilingi line ico mwingacita pa kwafwa abaleloosha ‘kulilila pamo na balelila.’ (Rom. 12:15) Ba Gaby abafwililwe abena mwabo batile, “Ndila fye umo shacela. Kanshi ndomfwa bwino nga ca kuti ifibusa fyandi filelilila pamo na ine. Nga bacita ifi, ng’umfwa ukuti nshileloosha neka.”
15. Kuti twacita shani pa kusansamusha abali no bulanda nga ca kuti catukosela ukubeba amashiwi ya kubasansamusha ilyo tuli nabo? (Moneni na kabokoshi akaleti “Amashiwi Ayasuma aya Kusansamusha.”)
15 Nga mwafilwa ukulanda no muntu uuleloosha ilyo muli nankwe, kuti mwamulembela kardi nelyo kalata, kuti mwamutumina meseji pa kompyuta nelyo pa foni. Nalimo kuti mwayambula ilembo ilingamusansamusha, kuti mwaibukishako imibele ya muyashi nelyo ifisuma ifyo mwibukisha pali ena. Ba Junia batile: “Nga napokelela utumashiwi utwakunkoselesha nelyo aba bwananyina nga banjitako ukuba pamo nabo, ndomfwa bwino sana. Nga bacita ifi ng’umfwa ukuti balintemwa kabili balimbikako sana amano.”
16. Ni nshila nshi iisuma iyo twisansamushishamo abali no bulanda?
16 Amapepo yesu kuti yayafwa uwa bwananyina uuleloosha. Kuti twapepa ilyo tuli nankwe nelyo ilyo tuli fweka. Nangu ca kuti nalimo kuti cakosa ukulanda ifyo tuletontonkanya ilyo tulepepa pa mulandu wa kuti tuli no bulanda, nga tulemupapatilako kuli Yehova ilyo tulepepa nankwe, ica kuti no kulila tulelila ne shiwi lileumfwika ilya bulanda, kuti asansamushiwa sana. Ba Dalene batile: “Limo bankashi nga baisa mu kunsansamusha ndabalomba ukuti bapepe. Nga batendeka ukupepa, ilingi line cilabafya ukulanda bwino pa mulandu wa bulanda, lelo nga balandako amashiwi yamo, ishiwi lilatendeka ukukosa kabili balapepa ukufuma pa nshi ya mutima. Icitetekelo candi cilakoselako nga namona ifyo baba ne citetekelo icakosa, ifyo baba no kutemwa ne fyo bambikako amano.”
TWALILILENI UKUSANSAMUSHA ABALI NO BULANDA
17-19. Mulandu nshi uo tufwile ukutwalilila ukusansamusha ababa no bulanda?
17 Inshita ingapitapo pa kuti umuntu aleke ukuba no bulanda ilapusana. Kanshi tamulingile ukuba fye nabo ilyo icililo cacitika lintu ifibusa na balupwa baba pa ng’anda ya malilo, lelo mulingile ukulabatandalila na lintu papita imyeshi. Baibolo itila: “Ukutemwa kwa kwa cibusa wa cishinka takupwa, kabili uyu cibusa ni munyina uufyalwa ilyo kuli ubucushi.” (Amapi. 17:17) Aba bwananyina balingile ukutwalilila ukusansamusha uuli no bulanda mpaka aleka ukuba sana no bulanda.—Belengeni 1 Abena Tesalonika 3:7.
18 Muleibukisha ukuti ifingalenga abafwilwa baba no bulanda fingi, pamo nga ubushiku baupene nga bwafika, nga baumfwa ulwimbo lumo lwalila, ifikope, ifintu fimo ifyo balecita nelyo icena cimo, iciunda e lyo ne fiputulwa fimo ifya mu mwaka. Abafwilwa abena mwabo balaba sana no bulanda nga baibukisha fimo ifyo balecitila pamo, pamo nga ukuya mu kulongana kwa muputule nelyo ukuya ku Cibukisho. Munyinefwe umo alandile ati: “Naleenekela ukuti ubushiku twaupaninepo nga bwafika nkaba sana no bulanda, na cine nali no bulanda. Lelo aba bwananyina bamo balipangile ka parte apali ne fibusa fyandi pa kuti niba neka.”
19 Na lyo line, muleibukisha ukuti tamulingile fye ukulasansamusha ababa no bulanda mu nshiku shaibela. Ba Junia batile: “Ilingi line nga baleyafwa abafwilwa no kuba pamo nabo na mu nshiku shimbi fye cilalenga basansamushiwa. Kanshi ukucita ifi kulalenga baleka ukuba sana no bulanda.” Kwena te kuti tupwishe ubulanda nelyo ukulenga uufwililwe aleka ukufuluka umuyashi, lelo kuti twacitapo fimo ifingamusansamusha. (1 Yoh. 3:18) Ba Gaby balandile abati: “Ndatasha sana Yehova na baeluda abalengafwa ilyo nali no bulanda. Balilenga ndeumfwa kwati Yehova nankumbatila.”
20. Mulandu nshi amalayo ya kwa Yehova yatusansamushisha?
20 Ala tulasansamuka ukwishiba ukuti Yehova Lesa wa cisansamushi conse, akafumyapo ifilenga tuleba no bulanda kabili akatusansamusha umuyayaya ilyo “bonse ababa mu nshiishi bakebukishiwa kabili bakomfwa ishiwi lyakwe [Kristu] no kufumamo”! (Yoh. 5:28, 29) Lesa atulaya ukuti “akamina imfwa umuyayaya, kabili Shikulu Mulopwe Yehova akafuuta ifilamba ku menso yonse.” (Esa. 25:8) Ilyo Yehova akacita ifi, mu cifulo ca ‘kulalilila pamo na balelila,’ bonse abakalaikala pano isonde ‘bakalasekelela pamo na bakalasekelela.’—Rom. 12:15.
^ para. 8 Umuku wa kulekeleshako uo Baibolo yalanda pali Yosefe ni lintu Yesu ali ne myaka 12. Ilyo Yesu acitile icipesha mano ca kubalilapo ilyo asangwile amenshi yaba umwangashi, Yosefe taliko kabili Baibolo tayamulandapo na kabili. Ilyo Yesu ali pa cimuti ca kucushiwilwapo, aebele umutumwa Yohane ukulasakamana Maria. Yesu nga talandile ifi nga ca kuti Yosefe ali umumi.—Yoh. 19:26, 27.
^ para. 11 Amalembo yambi ayo abengi basanga ukuti yalabasamusha ni aya: Amalumbo 20:1, 2; 31:7; 38:8, 9, 15; 55:22; 121:1, 2; Esaya 57:15; 66:13; Abena Filipi 4:13; na 1 Petro 5:7.
^ para. 14 Moneni ne cipande citila “Mulesansamusha Abaleloosha, nge fyo Yesu Acitile,” icali mu Ulupungu lwa kwa Kalinda ulwa November 1, 2010.


text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Mateo 24:1-51
24 Nomba ilyo Yesu aleya ukufuma mwi tempele, abasambi bakwe baile kuli ena pa kuti bamulange ifikuulwa fya pe tempele.+2 Na o abebele ati: “Bushe mwafimona ifi fyonse? Ndemweba icine cine nati, Tapakashalepo ilibwe apa nakalya pa muulu wa libiye ilishakapooswe pa nshi.”+3 Ilyo aikele pa Lupili lwa Miolife, abasambi baishile kuli ena ku mbali, no kumwipusha abati: “Twebeni, Ni lilali ifi fintu fikabako, kabili cinshi tukeshibilako ukuti e po muli+ no kuti icalo cili ku mpela?”*+4 Na o Yesu abaswike ati: “Cenjeleni ukuti umuntu nangu umo ekamubepa;+5 pantu abengi bakeshila mwi shina lyandi, abati, ‘Nine Kristu,’ kabili bakalufya abengi.+6 Mukomfwa pa lwa nkondo mupepi no kutali; cenjeleni ukuti mwikatiina. Pantu ifi fintu fifwile ukucitika, ilyo impela tailaisa.+7 “Pantu uluko lukemina uluko lubiye+ no buteko bukemina ubuteko bubiye,+ kabili kukaba ifipowe+ ne finkukuma+ mu ncende shimo shimo.8 Fyonse ifi e kutendeka kwa bucushi ubukaba ngo kucula kwa pa kupaapa.9 “Kabili abantu bakamucusha+ kabili bakamwipaya,+ kabili abantu ba mu nko shonse bakamupata+ pa mulandu we shina lyandi.+10 E lyo abengi bakalufya icitetekelo+ kabili bakalabepeshanya no kupatana.+11 Na bakasesema+ ba bufi abengi bakema no kulufya abengi;+12 kabili pa mulandu wa kufulisha kwa bubi,+ ukutemwa kwa bengi kukacepa.+13 Lelo uwashipikisha+ ukufika na ku mpela, e ukapusuka.+14 Ne mbila nsuma+ iyi iya bufumu+ ikabilwa ku bantu bonse aba pe sonde ku kuba ubunte ku nko shonse;+ e lyo impela+ ikesa.15 “E ico, ilyo mukamona ica bunani+ icileta ubonaushi, icalandilwe muli kasesema Daniele, cili mu ncende ya mushilo,+ (uulebelenga eluke)16 e lyo abakaba mu Yudea bakatendeke ukufulumukila+ ku mpili.17 Uukaba pa mutenge ekekila ku kufumya ifipe mu ng’anda yakwe;18 no ukaba mwi bala ekabwelela ku ng’anda ku kubuula ifya kufwala fyakwe.19 We bulanda ku bakaba na mafumo na bakalaonsha muli shilya nshiku!+20 Mulepepa ukuti mwikafulumuka mu nshita ya mpepo nangu pa bushiku bwe sabata;21 pantu kukaba ubucushi ubukalamba+ ubushatala abubako ukutula pa ntendekelo ya ba pano calo ukufika nomba,+ kabili tabwakatale ababubako na kabili.22 Isho nshiku nga tashakepifiwe, takuli umuntu nangu umo uukapusuka; lelo pa mulandu wa basalwa,+ isho nshiku bakashipifya.+23 “E lyo umuntu nga amweba ati, ‘Moneni! Kristu ali kuno,’+ nelyo amweba ati, ‘Ali kulya,’ mwikasumina iyo.+24 Pantu baKristu+ ba bufi na bakasesema ba bufi+ bakema no kucita ifishibilo+ fikalamba ne fipapwa ku kulufya abantu ica kuti ni cikanga balufye na basalwa bene.+25 Moneni! Namusokela kabela.+26 E ico, abantu nga bamweba abati, ‘Moneni! Ali mu matololo,’ mwikayako; nangu nga batila, ‘Moneni! Ali mu kati na nkati ka ng’anda,’ mwikasumina iyo.+27 Pantu filya fine inkuba+ itula ku kabanga no kubyatila na ku masamba, e fyo cikaba na lintu Umwana wa muntu akabapo.+28 Konse ukuli icitumbi, e ko na bakapumpe+ balongana.+29 “Ilyo line pa numa ya bucushi bwa nshiku shilya, akasuba kakafiita+ no mweshi+ tawakabalike, kabili intanda shikapona mu muulu, ne fya maka ifya mu muulu fikatenkana.+30 E lyo icishibilo ca Mwana wa muntu+ cikamoneka mu muulu, e lyo ne mitundu yonse iya bantu pano isonde ikaloosha nga nshi,+ no kumona Umwana wa muntu aleisa pa makumbi ya mu muulu ali na maka no bukata ubukalamba.+31 Kabili akatuma bamalaika bakwe ne ciunda icikalamba ice penga,+ kabili bakalonganika pamo abasalwa+ bakwe ukufuma ku kabanga, ku masamba, ku kapinda ka ku kuso na ku kapinda ka ku kulyo,+ ukufuma ku mpela imo iya mu muulu no kufika ku mpela ibiye.32 “Nomba sambilileniko ku cilangililo ca mukunyu: Cilya fye imisambo ya uko yaba iiteku kabili amabuula yaleemba, muleshiba ukuti amainsa yali mupepi.+33 Ifyo fine na imwe, ilyo mukamona fyonse ifi, mukeshibe ukuti ali mupepi, ali pa mwinshi.+34 Ndemweba icine cine nati, abantu ba nkulo+ ino tabakafwe nakalya mpaka fyonse ifi fikacitike.35 Umuulu na pano isonde fikapita,+ lelo amashiwi yandi tayakapite nakalya.+36 “Ulwa bushiku bulya ne nshita+ takuli uwaishiba, nangu ni bamalaika ba mu muulu nangu Mwana, kano fye Tata.+37 Pantu filya fine inshiku sha kwa Noa+ shali, e fyo cikaba na lintu Umwana wa muntu akabapo.+38 Pantu filya balecita mu nshiku shilya ilyo ilyeshi lishilaisa, balelya no kunwa, baleupa no kuupwa, mpaka no bushiku ubo Noa+ aingile mu cibwato;+39 kabili tabapooseleko amano nakalya mpaka ilyeshi lyaisa no kubasenda bonse,+ e fyo cikaba na lintu Umwana wa muntu akabapo.40 Kabili abaume babili bakaba mwi bala: umo bakamusenda e lyo umbi bakamusha;41 pa banakashi babili abalepela pa libwe:+ umo bakamusenda e lyo umbi bakamusha.+42 E ico mulelola, pantu tamwaishiba ubushiku ubo Shikulwinwe akesamo.+43 “Lelo ishibeni ukuti umwine wa ng’anda nga naishiba inshita umupuupu aleishilapo,+ kuti alalola kabili te kuti aleke bamwingilile mu ng’anda.44 E ico na imwe mube abaiteyanya,+ pantu pa nshita mushenekele, e po Umwana wa muntu akesa.45 “Nga kanshi nani umusha wa cishinka kabili uwashilimuka*+ uo shikulu wakwe asontele ukuba kangalila pa ba mu ng’anda yakwe, pa kuti alebapeela ifya kulya fyabo pa nshita yalinga?+46 Wa nsansa+ uyo musha nga shikulu wakwe pa kwisa amusanga alecita ifyo!47 Ndemweba icine cine nati, akamusonta ukuba kangalila pa fyuma fyakwe fyonse.+48 “Lelo umusha mubi nga mu mutima wakwe atila,+ ‘Shikulu akokola,’+49 kabili atendeka ukupuma abasha banankwe, no kulya no kunwa pamo na bacakolwa bene bene,50 shikulu wa ulya musha akesa pa bushiku ubo ashenekele na mu nshita+ iyo ashishibe,51 kabili akamukanda icine cine+ no kumubika pamo na ba bumbimunda. Kulya e kukaba ukulila no kusumanya ameno.+


text: 5 Uno ye buku wa kisemi kya kwa Adama. Mu juba Lesa jo alengele Adama, wamulengele monka mu kipasha kya Lesa.+2 Walengele mwanamulume ne mwanamukazhi.+ Pa juba jo ebalengele,+ wibapesheshe ne kwibatumba’mba Muntu.*3 Adama waikele myaka 130 kabiji wasemene mwana wa mulume monka mu kipasha kyanji, wamupashishe kabiji wamutumbile’mba Seta.+4 Kufuma kimye kyo asemene Seta, Adama waikele myaka 800. Kabiji wasemene ne baana bakwabo ba balume ne baana ba bakazhi.5 Myaka yonse Adama yo aikele na bumi yajinga 930, ne kufwa wafwile.+6 Seta waikele myaka 105 kabiji wasemene Enoshi.+7 Kufuma kimye kyo asemene Enoshi, Seta waikele myaka 807. Kabiji wasemene ne baana bakwabo ba balume ne baana ba bakazhi.8 Myaka yonse yaikele Seta yajinga 912, ne kufwa wafwile.9 Enoshi waikele myaka 90 kabiji wasemene Kinana.10 Kufuma kimye kyo asemene Kinana, Enoshi waikele myaka 815. Kabiji wasemene ne baana bakwabo ba balume ne baana ba bakazhi.11 Myaka yonse yaikele Enoshi yajinga 905, ne kufwa wafwile.12 Kinana waikele myaka 70 kabiji wasemene Mahalalela.+13 Kufuma kimye kyo asemene Mahalalela, Kinana waikele myaka 840. Kabiji wasemene ne baana bakwabo ba balume ne baana ba bakazhi.14 Myaka yonse yaikele Kinana yajinga 910, ne kufwa wafwile.15 Mahalalela waikele myaka 65 kabiji wasemene Yaleda.+16 Kufuma kimye kyo asemene Yaleda, Mahalalela waikele myaka 830. Kabiji wasemene ne baana bakwabo ba balume ne baana ba bakazhi.17 Myaka yonse yaikele Mahalalela yajinga 895, ne kufwa wafwile.18 Yaleda waikele myaka 162 kabiji wasemene Enoka.+19 Kufuma kimye kyo asemene Enoka, Yaleda waikele myaka 800. Kabiji wasemene ne baana bakwabo ba balume ne baana ba bakazhi.20 Myaka yonse yaikele Yaleda yajinga 962, ne kufwa wafwile.21 Enoka waikele myaka 65 kabiji wasemene Metusela.+22 Kufuma kimye kyo asemene Metusela, Enoka watwajijile kwenda na Lesa wa kine* pa myaka 300. Kabiji wasemene ne baana bakwabo ba balume ne baana ba bakazhi.23 Myaka yonse yaikele Enoka yajinga 365.24 Enoka waendelenga na Lesa wa kine.+ Kabiji wazhimañene, mambo Lesa wamusendele.+25 Metusela waikele myaka 187 kabiji wasemene Lameki.+26 Kufuma kimye kyo asemene Lameki, Metusela waikele myaka 782. Kabiji wasemene ne baana bakwabo ba balume ne baana ba bakazhi.27 Myaka yonse yaikele Metusela yajinga 969, ne kufwa wafwile.28 Lameki waikele myaka 182 kabiji wasemene mwana wa mulume.29 Wamutumbile’mba Nowa*+ ne kwamba’mba: “Uno ye uketutekenesha* na mambo a mingilo yetu ne mingilo yetu yakosa yo twingila na maboko etu na mambo a mushiji Yehoba ye afingile.”+30 Kufuma kimye kyo asemene Nowa, Lameki waikele myaka 595. Kabiji wasemene ne baana bakwabo ba balume ne baana ba bakazhi.31 Myaka yonse yaikele Lameki yajinga 777, ne kufwa wafwile.32 Nowa byo afikizhe myaka ya kusemwa 500, wasemene Shema,+ Hama+ ne Yafeta.+


text:
OCTOBER 14, 2015
RUSSIA
Bashayuka Baambapo pa Kushinka kwa Keyala wa JW.ORG mu Kyalo kya Russia
ST. PETERSBURG, mu Russia—Pa July 21, mu 2015, kochi wa Russian Federation washinkile keyala wa intaneti wa jw.org wa ba Bakamonyi ba kwa Yehoba ne kwamba’mba yense mu kino kyalo wamushinkula bakamupamo mambo a bumbanzhi. Pa byalo byonse mwaya ntanda, kyalo kya Russia kyo kyonkatu kyakanya keyala wa jw.org.
Shayuka wafunda bya bupopweshi kabiji mukulumpe pa sukulu mukatampe wa Academy of Labor and Social Relations mu Moscow, abo ba Yekaterina Elbakyan, baambile pa jw.org amba: “Namona uno keyala wawama bingi mambo paji byambo bya Bakamonyi ba kwa Yehoba byo baamba pa jibumba jabo kechi byaambatu bantu ne. . . . Kechi Bakamonyi bobonkatu batemwa uno keyala ne, ne bonsetu batemwa kupesapesa pa bupopweshi bwapusana pusana. Kechi mbena kwambatu pa bafunda bya bupopweshi nabiji amiwa ne, bino ne bantapatwambo ne banemba mabuku pa bya bupopweshi.”
“Namona uno keyala wawama bingi mambo paji byambo bya Bakamonyi ba kwa Yehoba”—Yekaterina Elbakyan, Professor, Academy of Labor and Social Relations, Moscow
Ba shayuka wa mizhilo pa kipamo kitala pa luusa lwa bantu kya Human Rights Institute mu Moscow, abo ba Lev Levinson, baambile pa byafwainwa kuba kafulumende kwesakana na mizhilo ya mu kyalo pa kino kimye amba: “Pa kino kimye buku wa mizhilo mu kyalo kya Russia waswisha bantu kukasuluka mu bya bupopweshi ne kwisajila bupopweshi bo bakeba abo bene. Bino byonka byo baubanga kala, kyalo kya Russia kyatendeka kunyanchijila luusa lwa bantu lwa kubulako bakwabo byo baitabilamo mambo babena kwangata mabuku ne kulekesha makeyala a pa intaneti. Babena kuba kyanshiji mambo bamitonyi bayuka byaamba mizhilo pano bino babena kufyamina mu muzhilo wakanya kukizhamo mu bya bupopweshi.”
Mitotololo ya kushinka uno keyala yatendekele mu 2013. Pa August 7 mu uno mwaka, kochi wa mu nkambi imo mu Russia waambile’mba uno keyala “wakizhamo” mu kavoto ka ku mbajitu. Bino byo bafuukwile bebifumishepo ku kochi mukatampe pa January 22, mu 2014. Nangwa byonkabyo, shabyambo wa kibiji mu kyalo aye Deputy of the Prosecutor General of the Russian Federation watwajile ano mambo ku kochi mukatampe wa Supreme Court mu kyalo kya Russia ko bakabwezhezhe byafukwile kochi mutanshi. Pa December 2, mu 2014, kochi wa Supreme Court watelekele ku byaambile uno shabyambo kwa kubula kwita Bakamonyi kwiya na kwiambila. Kochi wa Supreme Court wabwezhezhe byafukwile kochi mutanshi ne kushinka uno keyala amba “wakizhamo” nangwa kya kuba kochi waswile kuba’mba pa uno keyala kafwapo mabuku o bakanya mu kyalo kya Russia ne. Bakamonyi batwajile ano mambo ku wakumupando mu kochi mukatampe wa Supreme Court, bino kafwako kyamwekele ne. Kino kyo kyalengejile pa July 21, mu 2015, kipamo kitala pa mizhilo kya Ministry of Justice mu kyalo kya Russia kubika uno keyala pa mutanchi paji bintu byo bakanya ne kushinka uno keyala mu Russia.
Ba Yaroslav Sivulskiy, baambilako Bakamonyi ba kwa Yehoba mu Russia, baambile pa kino amba: “Kyatama bingi mambo kafulumende mu Russia walekesha uno keyala kwakubula kulondela mizhilo. Kushinka uno keyala kwalengela Bakamonyi baji mu kino kyalo kukila pa 170,000 kubula kwikala na bwana bwa bene mu bya bupopweshi. Bino bantu kukila pa 285,000 mu Russia bo bashinkulanga uno keyala pa juba pa juba. Onkao mambo, baipailamo ne bantu bakwabotu babula Bakamonyi bamwenangamo mu uno keyala ufunjisha bantu byaamba Baibolo.”
Ba J. R. Brown bemenako Bakamonyi ba kwa Yehoba ntanda yonse baambile ku ofweshi mukatampe wa ntanda yonse ku Brooklyn, mu New York amba: “Keyala wetu wa jw.org, paji mavidyo awama bingi, mabuku alumbulula Baibolo mu milaka yavula ne magazini ye tusampanya mwaya ntanda yonse wa Kyamba kya Usopa ne Labainga! Uno keyala bamwambapo bingi ku kupwila kukatampe mu byalo byavula ko batambisha mabuku kabiji bamwingijisha bingi mu masukulu avula. Uno keyala wakwasha bantu bavula mwaya ntanda kabiji bamwingijishanga bingi mu Russia. Onkao mambo, uno keyala bafwainwa kumuleka watwajijila.”
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Russia: Yaroslav Sivulskiy, tel. +7 812 702 2691


text:
CHIPAANZI 11
Sena Jehova Ulatuswiilila?
Leza ulaswiilila inkombyo zyesu. 1 Petro 3:12
Jehova nguwe ‘uswiilila zikombyo.’ (Intembauzyo 65:2) Uyanda kuti katukomba kulinguwe zizwa mumoyo.
Tweelede kukomba kuli Jehova alikke, kutali kuli umwi muntu pe.
Tulakonzya kukombela zintu ziingi. 1 Johane 5:14
Katukombela kuyanda kwaLeza kuti kucitwe kujulu aanyika.
Katukomba kwiinda muzina lyaJesu kuti tutondezye kulumba zintu nzyatucitila.
Katukumbila kuli Jehova kuti atugwasye kucita zibotu. Alubo tulakonzya kukumbila kujana cakulya, mulimo, aakukkala, zyakusama, alimwi nitwaciswa.
Yiiya Zyiingi
MAKANI MABOTU AAZWA KULI LEZA!
Kujana Wasweena Biyeni Kuli Leza?
Jana kuti Leza ulaziswiilila na inkombyo zyoonse akuti tweelede kukomba biyeni, alimwi kuti ncinzi cimwi ncitweelede kucita kuti tusweene kuli Leza.


text:
AKATAMBO KA WAKULAMA (AKAKUSAMBILILAMO) March 2016 | Nindo BaYesu Bapengeele ne Kufwa?
Muli yiyi makashini muli ne fiputusha fya kusambililamo ukufuma pa 2 May ukufika pa 29 May, 2016.
COVER SUBJECT
Kani mu Cinenene Fyalicitikile?
Findo filangisha ati ifilembelwe mu Mabuuku Acebo Iciweme fya cine?
COVER SUBJECT
Nindo BaYesu Bapengeele ne Kufwa?
Kani mungabwenamo shani mu mfwa yabo?
Mwe Banice—Kani Mulilyanshikile Ukubatishiwa?
Ifyakwipusha fitatu ifingamofweniko ukwishiba ifya kusalululapo.
Mwe Banice—Mungalyanshika Shani Ukubatishiwa?
Nga kani mulukubona ati tamulyanshikilepo ukubatishiwa? Neli nga kani mulukufwaya ukutishiwa pano abafyashi benu balukubona ati tamungalyanshika?
Kani Mungofwako Shani Ukwikatanya Ikelesha lya BuKlistu?
Icakubona icilembelwe mu capitala 9 ice buuku lya Ukufisulula cilabuulishisha umulandu ukubeela abaketene kucindamine.
BaYawe Balatangilila Abantu Babo pa Nshila ya ku Mweo
Tungalangisha shani ati tulafwaisha baYawe ukulukututangilila?
Ifyakwipusha Abantu Bepusha
Ni lwisa abantu ba baLesa baali abasha kuli Babiloni Umukulu? Ili Satana alukwesha baYesu, kani alibatwite kwi tempuli lya cinenene, neli alilabangishe mu cakubona?
Kani Umusenseshi ni Nani Neli Cindo?
Kani mulyelelwe ukumutiina?


text:
SENA CAKALENGWA BUYA?
Cilikwabilizyo Kukupya Cakanyenyene Kategwa Saharan Silver Ant
KANYENYENE ikategwa Saharan silver ant (Cataglyphis bombycina) kali akati katuuka twaanyika ikazyibidwe kuti kalaliyumya kapati kukupya. Ciindi zuba nolisika akalangabwaaseme ku Sahara calo icipa kuti itunyama tukonzya kukalya kanyenyene aaka tuunke muzimvwule, kanyenyene aaka kalazwa mubwina bwankako kwaciindi cisyoonto kutegwa kakayandaule cakulya calo icibikkilizya atuuka tumbi itufwa akaambo kakupya kapati.
Amulange-lange cicitika: Kanyenyene aaka kalijisi cilikwabilizyo kukupya icakapangwa acivwumbyo icilibedelede icaboya mpokali atala alimwi amumabali mpoonya ada takajisi boya. Boya (1, 2), bwalo ibupa kuti kanyenyene aaka kakalibonya amubala uumweka mbuli nsiliva, ntutyubbu tusyoonto-syoonto itujisi makkona otatwe mukati ikuti bwatendwa (3). Boya bwatunyenyene ootu mpobuli anze bulijisi magunyugunyu kweelana akulampa kwaboya, mpoonya mobuli mukati tabujisi magunyugunyu. Ikubambwa munzila eeyi kujisi milimo yobilo. Wakusaanguna, cigwasya boya kuti butazumizyi kupya kunjila mumubili. Wabili, cigwasya kanyenyene kuti kacesye kupya ikwanjila mumubili. Kulubazu lumwi, ada aakanyenyene mpokatajisi boya kalacikonzya kukasya kupya ikuzwa ansi. *
Cilikwabilizyo cakanyenyene aaka cikagwasya kucesya kupya mumubili nokuba kuti kupya kwasika ku 53.6°C. Kwiinda mukulangilila kauka aaka kaniini, basikuvwuntauzya basola kupanga cintu icilibedelede icakubikka atala calo cikonzya kuti kacitontozya—nkokuti kutontozya kakunyina kubelesya mafaani naa mincini iimbi.
Ino muyeeya buti? Sena cilikwabilizyo kukupya cakanyenyene kategwa Saharan silver ant cakabako kwiinda mukusanduka naa cakalengwa buya?
^ munc. 4 Azimbi zintu nzyokajisi kanyenyene zibikkilizya ma protein mumubili alo aakatazya kugaya akaambo kakupya kapati, maulu malamfwu alo aapa kuti kakatagumi da amusenga uupya alimwi aakapa kuzuza cakufwambaana alimwi kalijisi busongo bwakucikonzya kuzyiba nkokaya calo icikagwasya kubelesya nzila mfwaafwi akupiluka kubwina bwankako.


text:
CHIIYO 5
Niinzi Makanze aLeza Atalaa Nyika?
1. Nkamboonzi Leza ncakalenga nyika?
Jehova wakalenga nyika kuti ibe muunzi wabantu. Nkikaako mwaalumi amwanakazi bakutanguna, Adamu aEva, tiibakalengelwa kuti bapone kabali kujulu. Leza wakali walenga kale bangelo kuti bapone kujulu. (Jobu 38:4, 7) Kunze lyaboobu, Leza wakabika Adamu mubusena bweebeka butegwa muunda waEdeni. (Matalikilo 2:15-17) Jehova wakapa Adamu antoomwe abana mbaakali kuyoozyala coolwe cakubotelwaa buumi butamani munyika.
Kumatalikilo, muunda waEdeni luzutu nguwo wakali paradaiso. Adamu aEva bakali kuyoozuzya nyika abana babo. Mukuya kwacindi, bakalikuyooyendelezya nyika yoonse akucita kuti ibe paradaiso. (Matalikilo 1:28) Nyika tikoyoonyonyoonwa pe. Iyookkala kili munzi wabantu.
2. Nkamboonzi nyika kitali paradaiso lino?
Adamu aEva tiibakamuswiilila pe Leza, akaambo kaako Jehova wakabaanda mumuunda waEdeni. Iparadaiso yakasweeka, alimwi takwe muntu wakonzya kwiibweedezya. IBbaibbele lyaamba kuti: “Inyika yapegwa mumaanza abaabi.”—Jobu 9:24.
Sena Jehova wakacilwa kuzuzikizya makanze aakwe akumatalikilo kubantu na? Peepe! Ulanguzu zyoonse. Takacilwi pe. (Isaya 45:18) Uyoobweedezya nzyakali kanzide atalaa bantu.
3. Paradaiso iyoobwedezegwa biyeni?
Paradaiso iyoobwedezegwa munyika awo Jesu natazootonge kali Mwami waLeza. Jesu uyoosololela bangelo baLeza mukunyonyoona boonse abo bakazyanyaa Leza, munkondo itegwa Harmagedoni. Kuzwa wawo Jesu uyakwaanga Saatani kwamyaka iili 1 000. Bantu baLeza bayoofutuka lunyonyoono oolo nkaambo Jesu uyoobasololela akubakwabilila. Bayoobotelwaa buumi butamani munyika iili Paradaiso.
4. Mapenzi azoomana lili?
Leza uyoobumanisya lili bubi munyika? Jesu wakapa “citondezyo” cakuti mamanino ayooboneka biyeni ikuti aba afwifwi. Zilikucitika lino ziyosya, zili kubika bantu muntenda alimwi zitondezya kuti tilikupona mu ‘ciindi camamanino.’
Aawo Jesu natazotonge nyika kwamyaka iili 1 000 kali kujulu uzoomanisya mapenzi oonse. (Isaya 9:6, 7; 11:9) Kunze kwakutonga kali Mwami, Jesu uyoobeleka mbuli muPaiizi Mupati alimwi uyoogwisya zibi zyababo bayanda Leza. Nkikaako Leza uyoomana kuciswa, kucembala, alufu, kwiinda muli Jesu.
5. Ino mbaani batazoopone muParadaiso iilikunembo?
Bantu baswiilila Leza bayoopona muParadaiso. (1 Johane 2:17) Jesu wakatuma basikumutobela bakwe kuti bakayandule bantu baboombe myoyo alimwi babayiisye kuti batambulike kuli Leza. Mazubaano Jehova ulikubamba mamiliyoni abantu kuti bakapone muParadaiso iilikunembo aanyika. (Zefaniya 2:3) KuN’anda zyaBwami zyaBakamboni baJehova, bantu bayiiya kuti babe baalumi amawisi aalikabotu alimwi akuti banakazi amamaama babe bantu balikabotu. Bana abazyali bakomba antoomwe alimwi bayiiya mbobakonzya kugwasigwa amakani mabotu.


text:
Mutu 3
Ngimba Ubwighane Bwa Kyala ku Bandu bo Buliku?
1. Ngimba ubwighane bwa Kyala ku bandu bo buliku?
KYALA ikubalondela ifinunu fiyo abandu. Umwene apelile unnyambala nu nkikulu wakwanda Adamu na Eva, nukubabika mu ngunda unnunu. Ubwighane bwake bwali bwakuti abene bapape abana nukupanga ikisu kyosa ukuya paladaiso kangi nukuti bapasikisyeghe ifinyamana.—Ubwandilo 1:28; 2:8, 9, 15; mukete Amasyu Gha Pabumalilo 6.
2. (a) Ngimba tukumanya bulebule ukuti Kyala ikwisa kufwanisya ubwighane bwake? (b) Ngimba iBaibolo likuyobapo isyafiki isya kwikala bwila na bwila pa kisu?
2 Ngimba mukwinong’ona ukuti naloli tukwisa kwikala mu paladaiso? Yehova ikuti: ‘Isi ndendekisye syo sitisa kutoliwamo, nukuti nisakusimalisya isi nalinowine ukusibomba.’ (Yesaya 46:9-11; 55:11) Naloli, umwene ikwisa kubomba isi ikulonda kangi fikayapo nafimo ifi fibaghile ukumutolesya. Yehova ikuyoba nongwa yake iyi apelile ikisu. Umwene ‘akapelile ukuti kayeghe fisame.’ (Yesaya 45:18) Umwene ikulonda abandu bikalaghe bwila na bwila pa kisu. Ngimba Kyala ikulonda ukuti pa kisu pikaleghe abandu baliku? Kangi bikaleghe amasiku malinga? IBaibolo likuyoba ukuti: ‘Abagholofu [pamo aba bikumpilikila] bo bisakukikabagha ikisu, kangi bisakwitughalagha mumo bwila na bwila.’—Salimo 37:29; Ubusetuli 21:3, 4.
3. Nongwa yakuti tukubina nukufwa, ngimba malalusyo ghaliku agha tukwilalusya?
3 Amasiku agha abandu bikubina nu kufwa. M’malo mingi abandu bikulwa nu kughoghana. Fyosa ifi fikubombiwa bukaya bwighane bwa Kyala. Ngimba findu fiki fyabombiwe? Nongwa yafiki ubwighane bwa Kyala bukafwanisiwa? IBaibolo lyene lyo likwamula amalalusyo agha.
UNNDUGHU WA KYALA
4, 5. (a) Yonani uyu ayobile nu Eva kwendela mu njoka? (b) Ngimba singabombiwa bulebule ukuti umundu unsubiliwa ande ubuhiyi?
4 Tukumanyila m’Baibolo ukuti Kyala ali nu nndughu wake, uyu ikukoleliwa ukuti “Mohesi kangi Setano.” Setano abombile injoka ukuyoba na Eva mu ngunda wa Edeni. (Ubusetuli 12:9; Ubwandilo 3:1) Setano yo apangisye ukuti injoka yiyobe na Eva.—mukete Amasyu Gha Pabumalilo 7.
5 Ngimba Kyala yo apelile Setano? Hayi! Wandumi uyu ali kumwanya pakabalilo aka Kyala atendekesyagha ikisu ukuti Adamu na Eva bikalepo achenjile ukuya Mohesi. (Jobu 38:4, 7) Ngimba fyabombiwe bulebule? Isi syabombiwe sifwene itolo na isi sibaghile ukubombiwa ku mundu unsubiliwa ukuti achenja nukwanda ubuhiyi. Umundu atikupapiwa nhiyi. Loli abaghile ukwanda ukunyonywa pamo ukuya ni nyinong’ono syakulonda ifi fikaya fyake. Linga abaghile ukukindilila ukwinong’onela ifindu ifi, pabumalilo abaghile uhiya linga ulusako lwaghiwe. Pakabalilo aka tubaghile ukuyoba ukuti muhiyi.—Belenga Yakobu 1:13-15; mukete Amasyu Gha Pabumalilo 8.
6. Ngimba syabombiwe bulebule ukuti uwandumi uyu aye nndughu wa Kyala?
6 Isi syo syabombiwe nu wandumi yula. Bo Yehova apelile Adamu na Eva, ababulile ukuti bapape abana ‘nukwisusya ikisu.’ (Ubwandilo 1:27, 28) Lumo uwandumi uyu ali ni nyinong’ono isyakuti, ‘Abandu bosa aba babaghile ukwanda ukwiputa kumyangu nukuleka ukwiputa kwa Yehova!’ Inyinong’ono syake isi syo syalimpangisye ukuti ande ukunyonywa ubulaghili bwa Yehova. Uwandumi uyu alondagha ukuti abandu bamwiputeghe. Yo nongwa ayobile ubutungulu kwa Eva nukunsyoba. (Belenga Ubwandilo 3:1-5.) Nongwa ya isi abombile, akoboleliwe ingamu ya Setano kangi Mohesi, ukuya nndughu wa Kyala.
7. (a) Nongwa yafiki Adamu na Eva bafwile? (b) Nongwa yafiki tukukangala nu kufwa?
7 Adamu na Eva bakalimpilikile Kyala, balile iseke isya mpiki. (Ubwandilo 2:17; 3:6) Abene balimonangile Yehova, bo akabalilo kakindilepo bafwile ukufwana namuno Yehova ayobile. (Ubwandilo 3:17-19) Adamu, Eva na banake bafwile panongwa yakuti bali batulanongwa. (Belenga Baroma 5:12.) Ukuti tupilikisye kanunu nongwa iyi Adamu, Eva na banake bosa bali batulanongwa tufwanikisye nikikomboli kyakumatila ingelwa. Linga ikikomboli kiniongele, ingelwa syope siniongala. Ukufuma pakabalilo aka Adamu akalimpilikile Yehova, alinkuya ntulanongwa. Twesa tuli batulanongwa papo tuli bana ba Adamu. Yo nongwa tukukangala nu kufwa.—Baroma 3:23 mukete Amasyu Gha Pabumalilo 9.
8, 9. (a) Ngimba Setano alondagha ukuti Adamu na Eva basubileghe isyafiki? (b) Nongwa yafiki Yehova akabaghoghile akabalilo kalakala?
8 Setano alinsambukile Yehova pakabalilo aka apangisye ukuti Adamu na Eva baleke ukumpilikila Yehova. Umwene alondagha ukuti Adamu na Eva basubileghe ukuti Yehova ntungulu, ndaghili mbibi uyu atikubalondela inunu. Setano ayobile ukuti abandu bitikulondiwa ukuti Kyala ababuleghe isyakuti babombeghe, loli bamanyeghe bene inunu nimbibi. Ngimba Yehova abombile isyafiki? Linga alighanile ngali abaghoghile bosa pakabalilo kalakala. Ngimba isi bo ngali syalintulile ukuti ubutungulu bwa Setano bwamuliwe? Hayi!
9 Yo nongwa Yehova akaghoghile Setano, Adamu, na Eva akabalilo kalakala. Loli alitikisye ukuti abandu bilaghilepo bene. Iyi yo njila nnunu yakunangisyila ukuti Setano ntungulu loli Kyala mwene yo uyu amenye isi nunu kubandu. Tukuya pakumanyila fingi pa fundo iyi mu chaputala 11. Ngimba mukwinong’ona bulebule pa isi Adamu na Eva basalile? Ngimba abene batalwisye ukumusubila Setano nukuleka ukumpilikila Kyala? Yehova yo abapele fyosa ifi balinafyo. Abapele ubumi ubununu, amalo manunu ghakwikala, ni mbombo iyi bahobwike nayo. Loli Setano akabapele nafimo. Muyeghe umwe ngali mwabombile isyafiki?
10. Ngimba fyo filiku ifi twesa tukulondiwa ukusala?
10 Nanuswe amasiku agha, tuli nulusako lwakusala isi tukulonda ukubomba, kangi isi tukusala sikupalamasya ubumi bwitu. Tubaghile ukusala ukumpilikila Kyala nukunangisya ukuti Setano ntungulu. Pamo tubaghile ukusala Setano ukuti atulaghileghe. (Salimo 73:28; Belenga Isya Mbupingamu 27:11.) Nkisu iki, bandu banandi fiyo aba bikumpilikila Kyala. Loli akaya yo Kyala uyu ikulaghila ikisu. Po linga akaya yo Kyala, yonani?
YONANI IKULAGHILA IKISU?
11, 12. (a) Ngimba isi Setano abombile pakumbula Yesu ukuti ikuya pakumupa ubunyafyale bwa pa kisu, sikunangisya isyafiki? (b) Ngimba malemba ghaliku agha ghikunangisya ukuti Setano yo ikulaghila ikisu?
11 Yesu alim’menye kanunu uyu ikulaghila ikisu. Pakabalilo kamo, Setano ‘alinkunnangisya ubunyafyale bwa nkisu nubukulumba bwake.’ Panyuma pake Setano atile kwa Yesu: ‘Fyosa fififi fyo nikukupagha linga kubunguluka kumyangu.’ (Matai 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Mwilalusye ukuti, ‘linga ubunyafyale bosa ubu bukali bwake, ngali alimpele Yesu?’ Hayi. Ubunyafyale bosa ubu bulipo, Setano yo mwenenabo.
12 Lumo mubaghile ukuswigha ukuti, ‘Ngimba Setano abaghile ukuya bulebule ndaghili wa kisu iki, bo Yehova uyu yo Mwenemaka ghosa kangi Mpeli wa kisu kyosa alipo? (Ubusetuli 4:11) Bwanaloli ukuti Yehova yo Mwenemaka ghosa, loli Yesu ayobile ukuti, Setano ‘nkulumba wa kisu.’ (Yohani 12:31; 14:30; 16:11) Untumiwa Pauli ayobile ukuti Setano ‘yo Kyala wa nkisu.’ (2 Bakorinti 4:3, 4) Untumiwa Yohani alembile ukuti ‘ikisu kyosa kili m’maboko gha mbibi.’—1 Yohani 5:19.
NGIMBA UBULAGHILI BWA SETANO BUKWISA KUMALIKA BULEBULE?
13. Nongwa yafiki tukulondiwa ikisu ikipya?
13 Isiku lililyosa indamyo sikongelela. M’malo mingi muli ubwite, ubuhiyi, ubuyanja, ubusyobi, ni fyongo. Mulimosa muno abandu babaghile ukubombela bakabaghila ukumasya indamyo syosa isi. Loli pasyele akabalilo kanandi ukuti Kyala asosyepo indamyo syosa isi pa bwite bwa Armagedoni, ikisu kyosa kikwisa pakuya nabandu abagholofu.—Ubusetuli 16:14-16; mukete Amasyu Gha Pabumalilo 10.
14. Ngimba yo aliku uyu Kyala ansalile ukuya Mwalafyale wa Bunyafyale Bwake? Ngimba iBaibolo lyayobile ngani isyafiki isya Yesu?
14 Yehova asalile Yesu Kristu ukuya Mwalafyale wa bunyafyale bwake bwa kumwanya. IBaibolo lyayobile ngani ukuti Yesu asakuya ‘Mwalafyale wa Lutengano’ kangi ubunyafyale bwake butisa kumalikamo. (Yesaya 9:6, 7) Yesu abamanyisye abafundiwa bake ukuti babusumeghe ubunyafyale ubu, atile: ‘Ubunyafyale bwako bwiseghe; ubwighane bwako bubombiweghe, pasi apa bo kumwanya.’ (Matai 6:10) M’mutu 8 tukwisa kumanyila muno Ubunyafyale bwa Kyala bwisakusosyelapo amabunyafyale agha ghalipo lino. (Belenga Danieli 2:44.) Pabumalilo Ubunyafyale bwa Kyala bwisakuchenja ikisu kyosa ukuya paladaiso.—Mukete Amasyu Gha Pabumalilo 11.
IKISU IKIPYA KILI PIPI
15. Ngimba “ikisu ikipya” findu fiki?
15 IBaibolo likuyoba ukuti: ‘Tukulindilila ikya kumwanya ikipya nikisu ikya pasi ikipya muno bulimo ubugholofu.’ (2 Peteri 3:13; Yesaya 65:17) Utubalilo tumo linga iBaibolo likuyoba isya “kisu” likusanusya isya bandu aba bakwikala pa kisu. (Ubwandilo 11:1) Yo nongwa “ikisu ikipya” ikigholofu, kikwimila abandu aba bikumpilikila Kyala kangi ikubasaya.
16. Ngimba Kyala ikwisa kubapa ifiki aba bisa kwingila nkisu ikipya, kangi uswe tukulondiwa ukubomba isyafiki ukuti tusambilile ikyabupe iki?
16 Yesu ayobile atile bosa aba bisa kwingila nkisu ikipya bikwisa kupeliwa “ubumi bwa bwila na bwila.” (Marko 10:30) Ngimba tukulondiwa ukubomba isyafiki kuti nuswe twise tukabe ubumi bwa bwila na bwila? Mubelenge Yohani 3:16 na 17:3 ukuti mumanye isi mukulondiwa ukubomba. Lino isagha tumanyile isi iBaibolo likuyoba muno ifindu fisa kuyila m’Paladaiso pa kisu.
17, 18. Ngimba tukumanya bulebule ukuti pakisu kyosa pakwisa kuya ulutengano?
17 Ubwite, ukusita kukonga indaghilo, ifyongo, fyosa fikwisa kumalika. Ababibi bosa batisa kuyako pa kisu. (Salimo 37:10, 11) Kyala ikwisa ‘kusosyapo ubwite pa kisu kyosa.’ (Salimo 46:9; Yesaya 2:4) Ikisu kyosa kikwisa kuya nabandu aba banganile Kyala nukumpilikila. Kwisa kuya ulutengano pakisu kyosa.—Salimo 72:7.
18 Abandu ba Yehova bikwisa kuya nu lutengano. Nkabalilo kakunyuma, linga abaIsraeli bampilikile Yehova bapokiwagha. (Banyalevi 25:18, 19) M’Paladaiso abandu batikwisa kuya bogha pamo ukutila abandu abinabo. Tukwisa kuya nulutengano akabalilo kosa!—Belenga Yesaya 32:18; Mika 4:4.
19. Ngimba tukumanya bulebule ukuti ifyakulya fikwisa kuya fingi nkisu ikipya?
19 Ifyakulya fikwisa kuya fingi. ‘Ifyakulya fikwisa kuya fingi nkisu, pamwanya pa fyamba.’ (Salimo 72:16) Yehova ‘Kyala witu atusayile.’—Salimo 67:6.
20. Ngimba tukumanya bulebule ukuti ikisu kyosa kikwisa kuya Paladaiso?
20 Ikisu kyosa kikwisa kuya Paladaiso. Abandu bikwisa kuyenga inyumba inunu nukuya na malo ghakulima. (Belenga Yesaya 65:21-24; Ubusetuli 11:18.) Ikisu kyosa kikwisa kuya kinunu bo ngunda wa Edeni muno wayilile. Akabalilo kosa Yehova ikwisa pakutupa fyosa ifi tukulondiwa. IBaibolo likuyoba isya Kyala ukuti: ‘Ikiboko kyako kikupa itolo, yo uwe kukapa akabumi kosa ifi kikulondiwa.’—Salimo 145:16.
21. Ngimba tukumanya bulebule ukuti pakwisa kuya ulutengano pakati pa bandu ni finyamana?
21 Pakwisa kuya ulutengano pakati pabandu ni finyamana. Ifinyamana fitisa kulumagha abandu. Abana bikwisa kwangalagha ni finyamana.—Belenga Yesaya 11:6-9; 65:25.
22. Ngimba Yesu ikwisa kubomba isyafiki na babine?
22 Nayumo isakuyoba ukuti ndi mbine. Bo Yesu ali pa kisu ababumbulwisye ababine. (Matai 9:35; Marko 1:40-42; Yohani 5:5-9) Ukuya Mwalafyale wa Bunyafyale bwa Kyala Yesu ikuya pakubumbulusya aliwesa. Nayumo isakuyoba ukuti “Ndi mbine.”—Yesaya 33:24; 35:5, 6.
23. Ngimba Kyala ikwisa kubomba isyafiki ku bandu aba bafwile?
23 Aba bafwile bikwisa kuya kangi nu bumi. Kyala afingile ukuti ikwisa pakusyusya abandu bosa aba bafwile. ‘Kwisa kuyako ukusyuka kwa bagholofu na baniongafu.’—Belenga Yohani 5:28, 29; Imbombo Sya Batumiwa 24:15.
24. Ngimba mukwipilika bulebule linga mwikwinong’onela isya kwikala m’Paladaiso?
24 Twesa tuli nulusako lwakusala ifi tukulonda. Tubaghile ukusala ukumanyila ifi Yehova ikulonda nukubomba ubwighane bwake, pamo tubaghile ukusala ukubomba filifyosa ifi uswe twighanile. Linga tusalile ukumbombela Kyala, tukwisa kuya nu bumi ubununu. Unnyambala yumo alinsumile Yesu ukuti asamukumbuke panyuma pa inifwa yake, Yesu alimwamwile ukuti: “Uwe kwisa kuya nanine m’Paladaiso.” (Luka 23:43 NWT) Isagha tumanyile nyingi isya Yesu namuno ikwisa kubombela isi Kyala afingile.


text:
Bushe Muli Lesa Mwaba Abene Batatu?
Icasuko ca mu Baibolo
Mu macalici ayengi basambilisha ukuti muli Lesa umo mwaba ba Lesa batatu. Lelo icitabo ca Encyclopædia Britannica citila: “
Mu Cipingo Cipya tamwaba amashiwi ya kuti muli Lesa umo mwaba abene batatu . . . Ici icisambilisho catendeke panono panono na pa numa ya myaka iingi calikosele, e lyo na bantu balekansaninapo.”
Na kuba, Baibolo tayalandapo ukuti muli Lesa umo mwaba abene batatu. Umfweni ifyo Baibolo yalanda muli aya amalembo:
“Yehova Lesa wesu ni Yehova umo.”—Amalango 6:4.
“Imwe mweka, mwe bakwata ishina lya kuti Yehova, ni mwe Mwapulamo pano isonde ponse.”—Amalumbo 83:18.
“Nomba pa kuti babe no mweo wa muyayaya, kano baishiba imwe mwe Lesa wa cine mweka, na Yesu Kristu uo mwatumine.”—Yohane 17:3.
“Lesa aba fye umo.”—Abena Galatia 3:20.
Cinshi mu macalici ayengi basambilishisha ukuti muli Lesa umo mwaba abene batatu?
Ishibilenipo na Fimbi
Bushe Cinshi Baibolo Isambilisha?


text:
CIPANDE 17
Kupepa Kuli Yeova I Syuko Sana
1, 2. U mulandu ci uno tungalandila ukuti ipepo u wila uiyeele sana, napya u mulandu ci uno tulinzile ukumanyila vino Baibo ikasambilizya api pepo?
INSI yacepa sana ngu kuilinganya ku uumbo onsi. Ndi Yeova walolekesya pano nsi, akaalola imitundu ya antu wa kalitoni ka manzi akali apa milomo ya nsembo. (Masamu 115:15; Ezaya 40:15) Nanti cakuti swe yantu twacepesya vii ngu kutulinganya ku uumbo, pa Masamu 145:18, 19 pene pakati, Yeova “wene waya umupipi na yonsi akakuuta kunoli, yonsi akakuuta kunoli umusi mwisyente. Wene akapeela ivikalonda akamoopa, akauvwa ukukuuta kwao nu kuyatuula.” Ala twakwata isyuko lisuma cuze! Yeova, Kaumba wa maka yonsi, akalondesya kuti tuye ya cuza yakwe nupya akalondesya kuti twapepa kuli aliwe. Ukupepa kuli Yeova i syuko sana napya u wila uiyeele uno Yeova watupeela swensi.
2 Nomba, Yeova akauvwa mapepo itu ndi cakuti tukupepa kulingana na vino wazumilizya. Uzye vwilini tungacita uli pakuti Yeova auvwa mapepo itu? Lekini tusambilile vino Baibo ikalanda pi pepo.
U MULANDU CI UNO TULINZILE UKUPEPELA KULI YEOVA?
3. U mulandu ci uno mufwile ukupepela kuli Yeova?
3 Yeova akalonda ukuti mwapepa, nanti kulanda kuli aliwe. Twasininkizya uli? Welengini amazwi aya pali Filipi 4:6, 7. Lyene mwelenganye vino amazwi yaa yakutukomelezya. Kateeka wa uumbo onsi wamutemwa sana, napya akalonda kuti mwamunena vyonsi ivili ku mwenzo kumwi sile ni ntazi zino mwakwata.
4. Uzye ucuza winu na Yeova ungaya uli ndi mukupepa lyonsi kuli aliwe?
4 Ipepo likatulenga ukuya na ucuza ukome na Yeova. Ndi cakuti yacuza yakulanzyanya insita izingi ivili uku mwenzo, ivikuyacuzya, na vino yakuyuvwa, ucuza wao ukaya ukome sana. Vikwene avino caya na lino mukupepa kuli Yeova. Wene akaomvya Baibo pa kumunena vino akaelenganya na pali vino akayuvwa, napya akamunena vino alacita uku nkoleelo. Ndi mukupepa lyonsi, mukakwata isyuko lya kunena Yeova vino mukwelenganya ni vili mu mwenzo. Lino mukucita vivyo, ucuza winu na Yeova ulaakomelako.—Yakobo 4:8.
I VYANI VINO TULINZILE UKUCITA PAKUTI LEZA AUVWA MAPEPO ITU?
5. Uzye i cani icalenga tusininkizye ukuti Yeova asiuvwa mapepo yonsi?
5 Uzye Yeova akauvwa amapepo yonsi sile? Awe, asi mapepo yonsi yano akauvwa. Mu manda yakwe kasema Ezaya, Yeova wanenyile aina Izlaeli ati: “Nanti mupepe uli nemo namapupuzyanga sile, pano iminwe inu ikowele ku uyi.” (Ezaya 1:15) Fwandi nga tutacenjile, tungaacita vimwi ivingatutalusya kuli Yeova, na ci cingalenga kuti atauvwa mapepo itu.
6. U mulandu ci uno utailo wacindamila? Mungacita uli pa kulanga ukuti mwaya nu tailo?
6 Ndi cakuti tukulonda kuti Yeova auvwa mapepo itu, tufwile ukuya nu tailo muli aliwe. (Mako 11:24) Mutumwa Paulo walemvile ukuti: “Kusi umwi angazanzya Leza kwaula kukwata utailo. Pano wino wensi akaiza kuli Leza alinzile ataile ukuti Leza akuno waya nupya akalambula yao akamulondalonda.” (Ayebulai 11:6) Nomba tutalinzile ukupelela sile pa kulanda ukuti twaya nu utailo. Tulinzile ukulangizya umu cumi ukuti twaya nu utailo lino tukuvwila Yeova cila-wanda.—Welengini Yakobo 2:26.
7. (a) U mulandu ci uno tufwile ukuicefya nu kuya amucinzi lino tukupepa kuli Yeova? (b) Uzye tungalanga uli ukuti tuli acumi lino tukupepa?
7 Tulinzile ukuicefya nu kuya a mucinzi lino tukupepa kuli Yeova. U mulandu ci? Ndi cakuti twakweti isyuko lya kulanda na kateeka nanti umwene, tungaya a mucinzi sana. Yeova a “Leza Wamaka Yonsi, fwandi tufwile ukulanga umucinzi sana nu kuya aicefye lino tukulanda kuli aliwe. (Utandiko 17:1; Masamu 138:6) Nupya tufwile ukuya a cumi nu kupepa kuli Yeova nu mwenzo onsi, tutafwile ukulaswilizya amazwi aliyamwi lyonsi lino tukupepa.—Mateo 6:7, 8.
8. Uzye ndi cakuti twapepela pali cimwi, i vyani na vyuze vino tulinzile ukucita?
8 Cakusyalikizya icakuti, lino tukupepa kuti Yeova atwavwe, tulinzile ukuomba ukulingana na vino tukupepelapo. Tuti twapepa kuli Leza ukuti, atupeele vino tukalonda cila wanda, tutafwile ukwikala sile nu kwenekela kuti Yeova amatupeela na lino itukwata maka yakuomba. Tufwile ukuombesya apangapela maka itu incito ili yonsi yaloleka ino tungaomba. (Mateo 6:11; 2 Tesalonika 3:10) Nanti tuti twapepa kuli Yeova ukuti atwazwe ukucimvya uwezyo umwi, tufwile ukutaluka kuli vyonsi vingalenga tweziwe. (Kolose 3:5) Lekini lyene tulande pa mauzyo yano antu yakauzya sana pi pepo.
MAUZYO YANO ANTU YAKAUZYA SANA PI PEPO
9. A kuli weni kuno tulinzile ukupepa? Uzye ilembelo lya pali Yoane 14:6 likatusambilizya cani pi pepo?
9 A kuli weni kuno tulinzile ukupepa? Yesu wasambilizye alondezi yakwe ukupepa kuli “Tata witu uwa mwiyulu.” (Mateo 6:9) Napya walanzile ukuti: “Nene ndi nzila ni cumi, nu umi. Pasi umwi angiza kuli Tata suka wizila muli nene.” (Yoane 14:6) Fwandi tulinzile ukupepa sile kuli Yeova ukupitila muli Yesu. Uzye calola mwi ukupepa ukupitila muli Yesu? Pakuti Yeova auvwe mapepo itu, tulinzile ukucindika mulimo uyiyeele uno Yeova wapeezile Yesu. Wakwe vino twasambilile, Yesu wizile pano nsi pakuti atukulule ku maifyo ni mfwa. (Yoane 3:16; Loma 5:12) Nupya Yeova wasonta Yesu kuya ali Simapepo Mukalamba napya Kapingula.—Yoane 5:22; Ayebulai 6:20.
10. Uzye kwaya iviiyeele vino tulinzile ukucita lino tukupepa? Londololini.
10 Uzye kwaya ivi-iyeele vino tulinzile ukucita lino tukupepa? Awe, Yeova atalanda ukuti lino tukupepa tufwile ukufukama, ukwikala nanti ukwimilila. Baibo ikatusambilizya ukuti tungapepa kuli Yeova paliponsi cikulu sile tuli nu mucinzi. (1 Milandu 17:16; Neemiya 8:6; Danieli 6:10; Mako 11:25) Icacindama kuli Yeova, asi vino itucita lino tukupepa, lelo u kuya nu mwenzo usuma. Tungapepa ale mazwi itu yakuvwika, nanti kupepela mu mwenzo kuli konsi kuno tuli, na pa nsita ili yonsi, umusanya nanti usiku. Ndi cakuti twapepa kuli Yeova, tungataila ukuti alatuvwa nanti cakuti kusi ali wensi akuvwa vino tukupepa.—Neemiya 2:1-6.
11. Uzye i vyani vimwi vimwi vino tungapepela kuli Yeova?
11 Uzye i vyani vino tungapepelapo? Tungapepela pali consi icikuvwana nu kulonda kwako Yeova. Baibo ikati: “Ndi twamulenga, wene akatuvwa nu kutwasuka pali consi cino twalenga kulingana nu kulonda kwakwe.” (1 Yoane 5:14) Uzye tungapepela ivintu vino tukulonda sweineco? Ee. Ukupepa kuli Yeova kwakolana na vino umwi angavwanga kuli cuza wakwe. Tunganeena Yeova vyonsi vino tukwelenganya kumwi sile ni vili mu mwenzo. (Masamu 62:8) Tungapepa kuli aliwe pakuti atupeele umupasi uwamuzilo uwakutwavwa ukucita ivyaololoke. (Luka 11:13) Nupya tungaleenga nu kuti atupeele mano pakuti tupingule ningo pali vimwi; tungamulenga nu kuti atupeele amaka ya kuzizimizya intazi. (Yakobo 1:5) Tufwile ukulenga kuli Yeova kuti atwelele maifyo itu. (Efeso 1:3, 7) Tufwile nu kupepelako na antu yauze, kumwi sile na yalupwa itu, alino na yankazi na ina amu cilongano.—Milimo 12:5; Kolose 4:12.
12. I vyani vicindame sana vino tufwile ukulanda mu mapepo itu?
12 I vintu ci vicindame sana vino tulinzile ukulumbula mu mapepo? Tulinzile ukulanda pali Yeova nu kulonda kwakwe. Tufwile kumutaizya nu mwenzo onsi pa vintu vyonsi vino watucitila. (1 Milandu 29:10-13) Twamanya ukuti avino tufwile ukucita pano lino Yesu wali pano nsi, wasambilizye asambi yakwe vya kupepa. (Welengini Mateo 6:9-13.) Wayanenyile ukuti yafwile ukutandikilapo ukupepa ukuti izina lyakwe Leza licindikwe, kuli kuti, liye ilya muzilo. Lyene Yesu walanzile nu kuti tulinzile ukupepela Uwene Wakwe Leza kuti wize nu kuti ukulonda kwakwe Yeova kucitike pano nsi yonsi. Lino Yesu walumbwile ivintu kwene vii ivicindame sana, alino wakonkizyepo ukulumbula vino umuntu angaipepela umwineco. Naswe ndi tukutandikilako ukupepela izina lyako Yeova alino nu kulonda kwakwe, tukalanga ukuti tutaasumba sile amano kuli vino tukalonda sweineco.
13. Uzye amapepo itu yafwile ukutalimpa uli?
13 Uzye amapepo itu yafwile ukutalimpa uli? Kwene Baibo itaalanda. Amapepo itu yangaya aipi nanti atali kulingana na vino ivintu vili. Tungapepa ipepo iliipi lino tutatala twalya icakulya, nanti tungapepa ipepo ilitali lino tukuneena Yeova ivili mu mwenzo witu nanti lino tukumutaizya pali vimwi. (1 Samueli 1:12, 15) Tutafwile ukupepa mapepo atali pakuti sile tuzanzye antu, wakwe vino antu yamwi yacitanga lino Yesu wali pano nsi. (Luka 20:46, 47) Amapepo ya musango uwo yasizanzya Yeova. Icacindama sana kuli Yeova u kupepa nu mwenzo onsi.
14. Uzye tufwile ukupepa imiku inga, napya cii cikatusambilizya cani pali Yeova?
14 Uzye tufwile ukupepa imiku inga? Yeova akatuneena ukuti tulinzile ukupepa kuli aliwe lyonsi. Baibo ikalanda ukuti tufwile “ukupepa insita zyonsi.” (Mateo 26:41; Loma 12:12; 1 Tesalonika 5:17) Yeova waipekanya ukuvwa mapepo itu lyonsi lino twapepa. Tungaamutaizya cila wanda pali vino watutemwa na pa visuma vino akatupeela. Nupya tungaamulenga nu kuti aatutungulula, aatukomelezya, nu kuti aatuteekezya. Ndi cakuti tukataizya api syuko lino twakwata ilya kupepa kuli Yeova, tulaalondesya ukupepa kuli aliwe insita yonsi.
15. U mulandu ci uno tulinzile ukulandila “ameni” apa mpela yi pepo?
15 U mulandu ci uno tufwile ukulandila ukuti “ameni” pa mpela yi pepo? Izwi lyakuti “ameni” lyalola umu kuti “ciye vivyo kwene.” Ndi twalanda twati “ameni” pa mpela yi pepo, ala tukupiliula kuti vino itulanda vili sile ningo napya i vyacumi. (Masamu 41:13) Baibo ikatusambilizya ukuti caya sile ningo ukulandila “ameni” umu mwenzo nanti na mazwi ayuvwike, lino aakupepa wamala, ukucita vi ale tukulanga ukuti twati-tuzumilizya kuli vino wali wavwanga umwipepo.—1 Milandu 16:36; 1 Kolinto 14:16.
VINO LEZA AKA-ASUKA MAPEPO ITU
16. Uzye i cumicumi Leza aka-asuka amapepo itu? Londololini.
16 Uzye i cumicumi Leza aka-asuka amapepo itu? Ee, aka-asuka. Baibo ikalanda ukuti Yeova ‘akauvwa amapepo.’ (Masamu 65:2) Yeova akauvwa nu kwasuka mapepo ya cumicumi yano antu aingi sana yakapepa, napya akacita vivyo mu nzila izipusane-pusane.
17. U mu nzila ci muno Yeova akaomvya angeli na aomvi yakwe aya pano nsi ukwasuka amapepo itu?
17 Yeova akaomvya angeli yakwe na aomvi yakwe aya pano nsi pa kwasuka mapepo itu. (Ayebulai 1:13, 14) Kwaya antu aingi sana apefile kuli Leza ukuti ayavwe ukuvwikisya ivyaya muli Baibo, nupya pataalengile nu kuleengela ukufuma pano yapepiile, na Nte Wakwe Yeova umwi ayatandalila. Baibo ikalanda ukuti angeli yakaombako umulimo wa kusimikila “landwe lisuma” mu nsi yonsi. (Welengini Umbwilo 14:6.) Napya swe ingi kwali limwi lino twapefile kuli Yeova kuti atwavwe ukucimvya intazi imwi, lyene kapepa unji wizile atwavwa.—Mapinda 12:25; Yakobo 2:16.
18. Uzye Yeova akaomvya uli umupasi wakwe uwa muzilo na Baibo pa kwasuka amapepo itu?
18 Yeova akaomvya umupasi wakwe uwamuzilo pa kwasuka mapepo itu. Ndi twapepa kuli Yeova kuti atwavwe ukucimvya uwavya umwi, angaomvya mupasi wakwe wa muzilo ukututungulula nu kutukomelezya. (2 Kolinto 4:7) Napya Yeova akaomvya Baibo pa kwasuka amapepo itu nu kutwavwa ukupingulapo ningo pali vimwi. Ndi twawelenga Baibo tungazana ilembelo ilingatwavwa ukumanya ivyakucita pa wavya umwi. Lino tuli pa kulongana, Yeova angaomvya umwi ukwasuka icasuko icingatwavwa, nanti limwi eluda umwi wino twaya nawe umu cilongano angatulanga cisinka cimwi kufuma muli Baibo.—Galatiya 6:1.
19. U mulandu ci uno insita zimwi cingaloleka ngati Yeova ataswike mapepo itu?
19 Lelo insita zimwi tungaelenganya tuti, ‘I cani cino Yeova akuleengelela kwasuka mapepo yane?’ Mwaiusya ukuti wene wamanya lino alinzile ukwasuka mapepo itu ni nzila ya kwasukilamo. Yeova wamanya vino tukalonda. Tufwile sile ukutwalilila ukupepa, ndi twacita vivyo ale tukulanga ukuti tukulondesya uwavwilizyo napya ale tukulanga ukuti twaya nu utailo kuli Yeova. (Luka 11:5-10) Insita zimwi, Yeova angaasuka amapepo itu mu nzila ino tutakwenekela nu kuti aino angasukilamo. Limwi tungapepela pa ntazi ino tukweti, lelo Yeova atangasisyepo intazi iyo, angatupeela sile maka akuzizimizya.—Welengini Filipi 4:13.
20. U mulandu ci uno tufwile ukupepela kuli Yeova lyonsi?
20 I syuko ilikulu cuze ukupepa kuli Yeova! Tungataila ukuti aluvwa ndi twapepa. (Masamu 145:18) Napya, ndi tukupepa lyonsi kuli Yeova nu mwenzo onsi, ucuza witu na Yeova ulakomelako.


text:
BWIPUZHO 2
Mwakonsha kufunda byepi pe Lesa?
“Uno buku wa Mizhilo kechi akafume mu kanwa kobe ne, ukamutangenga ne kulanguluka langulukapo mute ne bufuku pa kuba’mba ukalondelenga bulongo byonse byanembwamo; mambo mu kuba bino, jishinda jobe jikawama kabiji ukobanga bintu na maana.”
“Batwajijile kutanga mu buku na jiwi ja peulu mu Mizhilo ya Lesa wa kine, ne kwiilumbulula bulongo ne kulumbulula mo yatala; onkao mambo bakwashishe bantu kumvwisha byo batangilenga.”
“Ye mwine wa lusekelo muntu ubula kwenda mwayila mabulañano a babi . . . , pakuba aye usekela monka mu mizhilo ya Yehoba, kabiji utanga mizhilo yanji ne kulanguluka langulukapo mute ne bufuku. . . . Ne bintu byonse byo oba bikalumbuluka.”
“Filipa wanyemejile konka ne kumumvwa saka atanga na jiwi ja peulu mu buku wa ngauzhi Isaya, kabiji wamushikishe’mba: ‘Nanchi mwayuka bintu byo mubena kutanga nyi?’ Aye wamukumbwile’mba: ‘Nakonsha kwibiyuka byepi kwa kubula muntu wa kundumbulwila?’”
“Byubilo byanji bibula kumweka byamweka patoka kufumatu kimye kyo alengele ntanda, mambo bimwekela mu bintu byo alenga, ko kuba’mba bulume bwanji bwa myaka ne kuba’mba ye Lesa, pa kuba’mba babule kwikangaizha.”
“Saka ulangulukishapo pa bino bintu; wikale monka, pa kuba’mba kuyilako palutwe kobe kumweke ku bantu bonse.”
“Twayai twitenga muchima atwe bene na bene kuba’mba twitundaikenga kwitemwa atwe bene na bene ne kuba mingilo yawama, kabiji kange tuleke kupwila pamo. . . ne.”
“Umvwe umo mwi anweba wakepelwa maana, alombenga kwi Lesa, mambo aye upana na muchima yense ku bonse kwa kubula kunenañana, kabiji ukamupao.”


text:
MUTANCHI WA KUPWILA KWA BWIKALO NE MWINGILO WETU WA BWINA KILISHITU Mankumbinkumbi 2016
Mashinda a Kwisambilamo
Mashinda a kwisambilamo pa kusha Kyamba kya Usopa ne buloshuwa wa Mambo Awama Afuma kwi Lesa! Ingijishai ano mashinda pa kunengezha jishinda jenu ja kwisambilamo.
BYA BUNEME BIJI MU MAMBO A LESA
Totai Yehoba, Umvwa Milombelo
Mambo ka o kyawamina kubuula Yehoba bintu byo mukeba kuba? Mwakonsha kumwesha byepi amba mwaketekela mwi Yehoba kimye kyo mubena kulomba? (Salamo 61-65)
BYAFWAINWA KWIKALA BENA KILISHITU
Kwikala Bwikalo Bwapela Kwitulengela Kwingijila Lesa Bulongo
Kwikala bwikalo bwapela kwakonsha kwimukwasha kuba ka? Mwakonsha kulondela byepi bwikalo bwaikalanga Yesu?
BYA BUNEME BIJI MU MAMBO A LESA
Bantu ba Yehoba Bengila na Mukoyo mu Bupopweshi bwa Kine
Mukoyo wajingapo ne Davida wa kutemwa Lesa witufunjishapo ka? Mukoyo wakutemwa mpopwelo ya kine ulengela bantu ba Yehoba kuba ka? (Masalamo 69-72)
BYAFWAINWA KWIKALA BENA KILISHITU
Nanchi Mwakonsha Kwingilako pa Mwaka umo Nyi?
Bwikalo bwawama ne mapesho apembelela boba bakeba kwingilako bupainiya.
BYAFWAINWA KWIKALA BENA KILISHITU
Mutanchi wa Kwimukwasha Kwingila Bupainiya bwa Kimye Kyonse
Mwakonsha kukumya bingi kumona kuba’mba bonse bakonsha kwingilako bupainiya nangwa boba bapayankana ne bakolwakolwa.
BYA BUNEME BIJI MU MAMBO A LESA
Langulukainga pa Mingilo ya Yehoba
Ñanyi bintu byavwangwa mu mingilo ya Yehoba? Kulanguluka languluka pa mingilo yanji kwakonsha kwitukwasha byepi? (Masalamo 74-78)
BYA BUNEME BIJI MU MAMBO A LESA
Ñanyi Wakilamo Kunema mu Bwikalo Bwenu?
Wanembele Salamo 83 wamwesheshe kuba’mba Yehoba ye wakilamo kunema mu bwikalo bwanji. Twakonsha kumweshe byepi kuba’mba ne atweba Yehoba wanema mu bwikalo bwetu?


text:
ISAMBILILO 8
Mulandu Nshi Lesa Alekela Amacushi ne Fyabipa Ukulacitika?
1. Bushe ifyabipa fyatampile shani?
Ifyabipa fyatampile ukucitika pano calo ilyo Satana abepele ubufi bwa kubalilapo. Pa kubala, Satana ali ni malaika umusuma, nomba “tatwalilile mu cine.” (Yohane 8:44) Atendeke ukufwaisha ukuti abantu balemupepa nga filya balepepa Lesa. Satana abepele umwanakashi wa kubalilapo, Efa, kabili alimusembeleke ukuti amumfwile ukucila ukumfwila Lesa. Adamu na o akene ukumfwila Lesa nga filya Efa acitile. Ifyo Adamu acitile e fyalenga abantu balecula no kufwa.—Belengeni Ukutendeka 3:1-6, 19.
Satana atunkile Efa ukukanaumfwila Lesa, kabili apa pene e patendekele ukupondokela Lesa, nelyo ukukaana ukuti Lesa e wakwata insambu sha kuteka. Abantu abengi balakonkelesha Satana pantu nabo balakaana ukuti Lesa alebateka. E fyo Satana asanguka “kateka wa ici calo.”—Belengeni Yohane 14:30; 1 Yohane 5:19.
2. Bushe Lesa tapangile bwino bamalaika na bantu?
Imilimo ya kwa Lesa yonse yalifikapo. Ilyo Lesa apangile abantu na bamalaika, bali fye abapwililika ica kutila bali no kulamumfwila fye lyonse. (Amalango 32:4, 5) Lesa alitupeela insambu sha kusala ifyo tulefwaya, ifisuma nelyo ifyabipa. Nga twasalapo ukucita ifisuma ninshi tulelanga ukuti twalitemwa Lesa.—Belengeni Yakobo 1:13-15; 1 Yohane 5:3.
3. Mulandu nshi Lesa alekela ifyabipa ukulacitika?
Ukufuma apo abantu bapondokela Lesa, Yehova alibaleka ukulaiteka. Mulandu nshi? Pa kuti beshibe ukuti teti bekale bwino nga tabaletekwa na Lesa. (Lukala Milandu 7:29; 8:9) Apo Lesa apangila abantu napapita imyaka ukucila pali 6,000, kabili bonse twali-imwena ukuti abantu balifilwa ukuiteka. Bakateka balifilwa ukupwisha inkondo, buntalamisoka, ulufyengo, nelyo amalwele.—Belengeni Yeremia 10:23; Abena Roma 9:17.
Imitekele ya kwa Lesa tayaba nga iya bantu, pantu abasalapo ukutekwa na Lesa imikalile yabo ilawama. (Esaya 48:17, 18) Nomba line, Yehova ali no kufumyapo imitekele ya bantu yonse. Bantu fye abasalapo ukulatekwa na Lesa e bakekala mu calo.—Esaya 11:9.—Belengeni Daniele 2:44.
4. Busuma nshi bwaba mu kutekanya kwa kwa Lesa?
Satana aleti takwaba umuntu uwingaitemenwa ukulabombela Yehova. Bushe teti mutemwe ukulanga ukuti ubu bufi? Ukutekanya kwa kwa Lesa kwaliwama pantu kulalenga twasalapo uo tulefwaya ukulatuteka nampo nga ni Lesa nelyo umuntu. Ifyo tucita e filanga uo twasalapo ukulatuteka.—Belengeni Yobo 1:8-12; Amapinda 27:11.
5. Kuti twacita shani pa kuti tusalepo ukulatekwa na Lesa?
Kuti twasalapo imitekele ya kwa Lesa nga twasanga ukupepa kwa cine e lyo no kulacita ifintu ukulingana ne Cebo ca kwa Lesa, Baibolo. (Yohane 4:23) Kuti twakaana Satana nga tatuleba mu mapolitiki, nga tatulelwa inkondo, nga filya Yesu acitile.—Belengeni Yohane 17:14.
Satana alalenga abantu ukulamona kwati ubupulumushi ne fintu ifyabipa fyaliba fye bwino. Nga twaleka ukucitako ifya musango yo, abanensu na balupwa nalimo kuti batampa ukutuseka nelyo ukutulesha ukucita ifisuma. (1 Petro 4:3, 4) E ico, tufwile ukusalapo. Bushe twakula-angala na bantu abatemwa Lesa? Bushe twakulakonka amafunde yakwe ayasuma? Nga tulecita ifi, tukalanga ukuti filya Satana aleti umuntu nga ali na mafya teti omfwile Lesa fya bufi.—Belengeni 1 Abena Korinti 6:9, 10; 15:33.
Ifyo Lesa atemwa abantu fyalenga tushininkishe ukuti akafumyapo ifyabipa na macushi. Abacetekela ukuti Lesa akacita ifi bakekala umuyayaya pano calo.—Belengeni Yohane 3:16.
Ishibilenipo na Fimbi
Bushe Cinshi Baibolo Isambilisha?


text:
Nkaambo Nzi Jesu Ncaitwa Kuti Mwana wa Leza?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Leza tajisi mukaintu ngwakonzya kuzyala awalo bana. Pele Mulengi wabuumi boonse. (Ciyubunuzyo 4:11) Aboobo, muntu wakusaanguna ngwaakalenga Leza, nkokuti Adamu, wiitwa kuti “
mwana wa Leza.” (Luka 3:38) Mbubwenya buyo, Bbaibbele liyiisya kuti Jesu wakalengwa a Leza. Aboobo awalo Jesu wiitwa kuti “
Mwana wa Leza.”—Johane 1:49.
Leza wakalenga Jesu katanalenga Adamu. Kujatikizya Jesu, mwaapostolo Paulo wakalemba kuti: “
Ooyu ngonguwe cinkozya ca Leza uutalibonyi, imutaanzi kuzyalwa kuzilenge zyoonse.” (Bakolose 1:15) Jesu wakaliko kale kaindi katanazyalwa muluba lwaŋombe mu Betelehemu. Mubwini, Bbaibbele lyaamba kuti matalikilo ‘
aakwe ngakalekale, ngamazuba aaciindi loko.’ (Mika 5:2) Mbwali Mwana wa Leza mutaanzi, Jesu wakali cilenge camuuya kujulu katanazyalwa anyika kali muntu. Jesu wakalyaambilila kuti: “
Ndakaboola kuzwa kujulu.”—Johane 6:38; 8:23.


text:
KIPINDI 8
Lelo Lufu lwa Yesu Lushintulula Bika Kodi?
Yesu wāfwile mwanda wa tumone būmi. Yoano 3:16
Mafuku asatu kupwa kwa Yesu kufwa, bana-bakaji bamo bāendele kukamutala mu kibundu bamutana mutupu’ye. Yehova wādi ke mupwe kusangula Yesu ku lufu.
Mwenda mafuku, Yesu wāmwekela batumibwa bandi.
Bine, Yehova wāsangwile Yesu bu kipangwa kya ku mushipiditu kya bukomo, kekibwanyapo kufwa. Bana ba bwanga ba Yesu bāmumwene ukanda mūlu.
Leza wāsangwile Yesu ne kumubikika bu Mulopwe wa Bulopwe bwandi. Danyele 7:13, 14
Yesu wāpēne būmi bwandi mwanda wa kufutyila bantu kikūlwa. (Mateo 20:28) Kupityila ku kino kikūlwa, Leza i mwitupe muswelo wa kumona būmi bwa nyeke.
Yehova wātongele Yesu bu Mulopwe wa kuludika ntanda. Ukabikala na bantu ba kikōkeji 144 000 basangulwa pano pa ntanda mwanda wa kwenda mūlu. Yesu ne ba 144 000 bakabunda umbikalo moloke wa mūlu
Bulopwe bwa Leza bukalamuna ntanda ke paladisa. Mavita, bupolapola, bulanda, ne nzala kebikekala’kopo dikwabo. Bantu bakekala mu nsangaji ya binebine.
Yukila'ko Bikwabo
MYANDA MIYAMPE ITAMBA KUDI LEZA!
Le Yesu Kidishitu I Ani?
Wifunde mwanda waka Yesu wāfwile, kinkūlwa i kika, ne i bika bine bilonga Yesu pano.
MYANDA MIYAMPE ITAMBA KUDI LEZA!
Lelo Bulopwe bwa Leza I Bika?
Lelo i ani Mulopwe wa Bulopwe bwa Leza, ne i bika bisa kulonga buno Bulopwe?


text:
Kuti Ndekaana Shani Amesho ya Kucita Ifyabipa?
Ifyo Wingacita
Intanshi, nangu ca kuti banobe balekutunka ukucita ifyabipa, ububi bukafuma mu fyo wasala ukucita bukesa pali iwe.
Ica Bubili, ishiba ubwesho bwa kucita icabipa ubukwafya sana ukucimfya.
Icakonkapo, yipushe ati, ‘Ni lilali ntunkwa sana ukucita ico icabipa?’ (Bushe ni lintu ndi ku sukulu? Ilyo ndi ku ncito? Pa nshita imbi?) Ukwishiba ilyo wingatunkwa ukucita icabipa kuti kwakwafwa ukutaluka ubo bwesho.
Nga wacita ifi, ninshi nauipekanya ukucita ifingakwafwa. Ica kubalilapo icifwaikwa, kutaluka ku fingalenga walatunkwa ukucita ico icabipa. (Ku ca kumwenako: Nga ca kuti wafuma ku sukulu ulaba na bana be sukulu banobe, abakupatikisha ukupepako fwaka, limbi kuti cawama wacinja inshila ya kupita pa kuti mwilakumana.) Ufwile ukwishiba ukuti: “Abanobe” abakupatikisha ukucita ifyabipa te fibusa fya cine.
Na lyo line, te kuti utaluke kuli fyonse ifingakuletela ubwafya. Limo kuti waeshiwa ukucita icabipa icayafya ukucimfya, nalimo ici kuti cacitika ilyo ushile-enekela ico ukucitika.
Icingakwafwa kuipekanya!
Tontonkanya pali ici: Yesu alishibe ifyo amafunde ya kwa Lesa yacindama. Alefwaya sana ukulaumfwila Wishi pa nshita yonse. (Yohane 8:28, 29) Kanshi icingakwafwa sana kwishiba ico ulingile ukucita.
Cita ifi. Tontonkanyapo pa milandu ibili iyo ufwile ukukaanina ukucita ifyabipa ifyo utunkwa ukucita ilingi line, kabili tontonkanya na pa fintu fibili ifyo wingacita pa kuti wicita ifyo fintu.
Cinshi wingafwaila abantu bambi ukulakutungulula? Uleshipa no kucita ico waishiba ukuti e calungama. (Abena Kolose 3:5) Kabili ulepepa pa kuti ukatwalilile ukucita ico.—Mateo 6:13.