text:
ILYASI 104
Yesu Waswilila Ukwiyulu
LINO amanda yakupita, Yesu walolekanga uku yalondezi yakwe maila ingi. Kwali uwanda umwi lino asambi yakwe 500 yaamuweni. Lino Yesu walolekiile kuli aliyo, uzye watuumanya vino wayaneenyile? Wayasimikiile apa wene wakwe Leza. Yeova watumile Yesu ukwiza pa mpanga ya pansi kuti asambilizye antu pa Wene. Watwalilile ukusimikila na lino watuutulwike.
Uzye ukwiusya vino uwene wakwe Leza ukapiliula? Uwene kuli kuti uuteeko wakwe Leza, uwa cumi uwaya umwiyulu, na Yesu ali Wino Leza wasoolola ukuya umwene. Twasambiliile ukuti Yesu walangiliile vino alaya umwene uwampomvu, pano waliisyanga antu aali ni inzala, wapozyanga alwale, nu kutuutulula afwe.
Uzye lino Yesu alaateeka umwiyulu apa myaka 1,000, ivintu vilaya uli pano nsi? Insi yonsi ilaya paladaise umusuma cuze. Kutalaya inkondo, upondo, ukulwala, nanti imfwa. Twasininkizya cii pano lino Leza wapanzile insi, waipanzile paladaise kuti antu yaaipakizya. Fwandi cili cino wapangiile icalo ca Edeni apa kutandika. Yesu alasininkizya ukuti vyonsi vino Leza akalonda, vice vicitike.
Lyene insita yafisile iyakuti Yesu aswilile ukwiyulu. Pa manda 40 Yesu wailangizyanga uku yasambi yakwe. Fwandi yaasininkizye ukuti watuutulwike. Nomba, lino atatala wapita ukwiyulu, waneenyile asambi yakwe ati: ‘Muce mwikale umu Yelusalemu kufikila muce mupokelele umupasi wa muzilo.’ Umupasi wa muzilo kuli kuti amaka yano Leza akaomvya, yaaya kwati umuza, uli uno ulavwa asambi yakwe ukucita vino Leza akaalonda. Lyene, Yesu wavwanzile ati: ‘Mukaakosoola pali neene ukufika kuno insi yapela.’
Lino Yesu wamazile ukulanda vii, kwacitiike icintu cimwi ica kuzungusya. Watandike ukukatuka ukuya umwiyulu, wakwe vino ukulola pa cikope cii. Lyene wingile umwikumbi, na asambi yata nu kumulola. Ali vino Yesu waile ukwiyulu ayatandika nu kuteeka alondezi yakwe aaya pano nsi.


c: text/html

text:
ABACAICE BEPUSHA UKUTI
Finshi Fingalenga Nalafwaisha Ukutukusha Umubili?
Baibolo itila: ‘
Ukutukusha umubili kulafwa.’ (1 Timote 4:8) Nangu ca kuti abacaice abengi balalanda ukuti bafwile ukutukusha umubili, banono abatukusha umubili.
Richard uuli ne myaka 21 atile: “Ilyo nali pa sukulu, abaice abengi tabatemenwe ukutukusha umubili. Na kuba, ukutukusha umubili takwali ukwayafya!”
Ruth uuli ne myaka 22 atile: “Bamo batila, ‘Cinshi ningalaicushisha ukulabutauka mu kasuba? Cawamapo no kwikala fye mu ng’anda ndeteya icangalo ca pa kompyuta.’ ”
Nga ca kuti tawatemwa ukutukusha umubili, mona ubusuma butatu ubwaba mu kutukusha umubili.
Namba 1. Kulalenga wilalwalilila. Rachel uuli ne myaka 19 atile: “Batata lyonse balenjeba ati, ‘
Nga tauletukusha umubili ninshi wishibe fye ukuti wakulalwalilila.’ ”
Namba 2. Kulalenga wilasakamana sana. Emily uuli ne myaka 16 atile: “
Nga ninsakamikwa sana, ukubutukako kulalenga naumfwako bwino. Umubili ulanguka kabili ndasansamuka.”
Namba 3. Kulalenga uleumfwa bwino. Ruth atile: “
Ukwendaukako, ukuya mu kowa, no kucofa incinga filanenga ukumfwa bwino.”
Icingakwafwa: Uletukusha umubili pa mamineti 20 imiku itatu cila mulungu kabili ulecita ifyo watemwisha.
Uleibukisha ici: Nangu ca kuti insandensande sha mfyalo na sho shilasangwilako ku bumi busuma, lelo ilingi line ifyo uisunga e fingalenga waba no bumi ubusuma. Kanshi nga walishiba ukuti ukutukusha umubili kwalicindama, kuti wacitapo cimo, nampo nga kulautukusha nelyo iyo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ICIPANDWA 2
Uzye e Leza Wacisinka Weweni?
Kwawa vye Leza wa cisinka wenga, izina lyakwe we Yehova. (Amalumbo 83:18) A Muzimu; tutanga tumulole. Watukunda swinya akalonda nasweswenye tumukunde, apo naswenye tuwakundana. (Mateyu 22:35-40) E Leza wa maka yonsi, welewuzile ivintu vyonsi.
E Leza watalicizile ukwelewula umungeli wa maka wino wizile amanyikwa ukuti we Yesu Kristu. E Yehova swinya welewuzile awangeli.
E Yehova welewuzile vyonsinye mwi yulu . . . na munsi. Ukuwumbulika 4:11
E Yehova Leza welewuzile intanda, insi na vyonsi vino vyawa mwenemo.—Intaliko 1:1.
Wapanzile Adamu umuntu wakutalicila ukufuma kwi tukumbu lya munsi.—Intaliko 2:7.


text:
ICIPUSHO 5
Bushe Mfwile Ukucita Shani nga Balencusha ku Sukulu?
BUSHE KUTI WACITA SHANI?
Tontonkanya pali ici: Thomas talefwaya ukulaya ku sukulu. Icilengele ni co imyeshi itatu iyafumineko abanankwe balitandenye ilyashi lya bufi pali ena. Lyena batendeke no kumwita amashina yambi. Inshita shimo Thomas balamupunka ica kuti na mabuuku yapona, e lyo uwacimupunka acita kwati tacishiba. Inshita shimo kuti bamusunka fye mu numa, e lyo lilya ati apilibuke tamwene uwamusunka. Mailo calicilile napo ilyo umo pa bamucusha amutumiine amashiwi ya kumutiinya pa Intaneti . . .
Bushe nga cali niwe, kuti wacita shani?
TALA TONTONKANYA!
Wimona kwati tapali ifyo wingacita, na kuba kuti wacimfya uulekucusha ukwabula ukulwa nankwe. Bushe kuti wacita shani ifyo?
WILAKALIPA. Baibolo itila: “Uwatumpa afumya icipyu cakwe conse, nomba uwa mano alacikaanya.” (Amapinda 29:11) Nga taulekalipa, kuti baleka ukukucusha.
WILABWEKESHAMO. Baibolo itila: “Mwilabwesesha ububi pa bubi.” (Abena Roma 12:17) Ukubwesesha ububi pa bubi kuti kwalenga fye ifintu ukubipilako.
WILACITA IFINGALENGA BALAKUCUSHA. Baibolo itila: “Uwasalapuka nga amona ububi alabelama.” (Amapinda 22:3) Uleesha na maka yonse ukukanasangwa na bantu abengakucusha kabili wilaya uko bengasangwa.
ULEBASUKA MU NSHILA IISUMA. Baibolo itila: “Ukwasuka ukwafuuka kunasha ubukali.” (Amapinda 15:1) Kuti waesha fye no kufitwala mu mipuulwe. Ku ca kumwenako, nga ca kuti uulefwaya ukulakucusha akweba ati walina sana, kuti waimya fye amapeya no kumweba ati: “Nalimo ifi nacita fyalalenga mbwesheko umubili panono!”
ULEFUMAPO. Nora uuli ne myaka 19 atile: “Ukukanayasuka kulanga ukuti uli wa mano, walishipa kabili waliilama ukucila uulekucusha.”—2 Timote 2:24.
ULEICETEKELA. Abacusha abanabo baleshiba nga ca kuti umuntu taicetekela kabili tapali ifyo engacita nga balemucusha. Nga bamona ukuti teti bamucimfye balaleka ukumucusha.
ULEEBAKO BAMBI. Uwali kafundisha atile: “Nga balekucusha ufwile ukwebako bambi. Nga wacita ifi ukalenga no kuti bambi belabacusha.”


text:
LUBASU 2
Ino Lesa Wancinencine Ngani?
Kuli bo Lesa wancinencine womwi, aliina lyakwe ngu Yehova. (Kulumbaisha 83:18, NW) Ngu Mushimu; tatukonshi kumubona sobwe. Ulitusuni alimwi ulayanda ayi andiswe tunomusuna. Alimwi ulayanda ayi aswebo tunosuna bantu bamwi. (Mateyo 22:35-40) Ulinditewo nkusu pa bantu boonse, alimwi ngo Wakalenga shintu shoonse.
Lesa katana kulenga shintu shoonse wakatanguna kulenga muntu wa mushimu shinkusu uyo wakesa mu kushibikwa ayi Yesu Klistu. Yehova wakalenga abaangelo.
Yehova wakalenga shintu shoonse kwiculu . . . apacishi. Ciyubululo 4:11
Yehova Lesa wakalenga nyenyeenshi alimwi acishi, ashintu shoonse shiliiwo.—Matalikilo 1:1.
Wakalenga Adamu, muntu wakutanguna, kuswa kubulongo.—Matalikilo 2:7.


text:
SHAPITA WA BUSAMBA
Bafwe Badi Kwepi?
Shi tubafu twikalanga namani?
Mwanda waka tufwanga?
Mwanda waka kuyuka bubine butala pa bafwe kubwanya kwitusenga?
1-3. I bipangujo’ka biipangulanga bantu pa mwanda utala lufu, ne bipwilo palapala bilondololanga’po namani?
BINO byo bipangujo biipangulanga bantu pano ke tununu ne tununu twa myaka. Bine, bino i bipangujo bikatampe. Wikale ani, nansha shi ushikatanga kwepi, malondololo a bino bipangujo akutala ne abe.
2 Mu shapita ushele kunyuma, twesambīle pa kitapwa kya kinkūlwa kya Yesu Kidishitu mokitushitwidile kibelo kitwala ku būmi bwa nyeke. Kadi twefundile amba Bible ulaile kitatyi ‘kekikekala’kopo lufu dikwabo.’ (Kusokwelwa 21:4) Pano’ko bidi batwe bonso tukifwanga. “Bōmi bayukile’mba bakafwa,” mo mwānenene Solomone Mulopwe wa tunangu. (Musapudi 9:5) Shako, tuloñanga buninge bwa kwikala bōmi mafuku malampe’ko. Ino tukimbanga kuyuka motwikadilanga shi tubafu.
3 Shi bantu botuswele abafu, tudilanga. Padi twiipangulanga’mba: ‘Le ke badi namani? Le basusukanga? Le betulamanga? Le tukokeja netu kwibakwasha? Lelo tukemona nabo monka?’ Bipwilo bya ino ntanda biletanga malondololo meshileshile pa bino bipangujo. Bimo bifundija amba shi ulonga biyampe umbūmi, nabya ukenda mūlu, ino shi ulonga bibi, ukatēma mu mudilo wa masusu. Bipwilo bikwabo bifundija amba shi muntu wafu, mushipiditu wandi wendanga kukekala na bankambo mu kīkalo kya mishipiditu. Ino bipwilo bingi nabyo bifundija amba bafwile badi mu ntanda ya bāya-kalunga mobatyibilwa mambo, kupwa bajokela monka pano bu bangudi, nansha kubutulwa dipya na umbidi mukwabo.
4. I mulangwe’ka umo wa kyalwilo udi na mitōtelo mivule pa mwanda utala lufu?
4 Buno bufundiji bonso bwa bipwilo budi na mulangwe umo onka wa kyalwilo—amba kudi kintu kitambanga shi umbidi wa muntu ubafu. Mitōtelo mivule ya pa kala ne ya dyalelo mine inenanga’mba twikalanga’ko nyeke na bukomo bwa kumona, kwimvwana, ne kulanga. Ino le bibwanika namani? Byumvwanino byetu, pamo ne milangwe yetu, byonso i bikwatañane na mingilo ya bongolo. Ino shi tubafu, bongolo bulekanga’byo kwingila. Luté lwetu, malango, ne byumvwanino byetu kebyendelelangapo kwingila pa abyo bine mu muswelo kampanda wa kingelengele. Kebingilangapo shi bongolo bwetu bubaoneka.
NA BUBINE SHI MUNTU WAFU WIKALANGA NAMANI?
5, 6. Bible ufundija bika bilombola mwikadile bafwe?
5 Muswelo otwikalanga potufwanga ke kingelengelepo kudi Yehova, Umpangi wa bongolo. Uyukile bubine, kadi i mushintulule mu Bible, Kinenwa kyandi ngikadilo idi’mo bafwile. Bufundiji bwandi bwampikwa kafinda i buno: Shi muntu wafu, kakidi’kopo. Lufu i kubulwa būmi. Bafwe kebamonangapo, kebemvwanangapo, kadi kebalañangapo. Kekudipo kintu nansha kimo kyendelelanga na būmi shi ngitu ibafu. Ketudipo na muya nansha mushipiditu keufu. *
6 Solomone pa kupwa kulombola’mba bōmi bayukile amba bakafwa, wāsonekele amba: “Nanshi bafwe kebayukilepo nansha kimo kine.” Kupwa utandabula buno bubine bwa kyalwilo amba bafwe kebakokejapo kuswa muntu nansha kumushikwa, ne amba “kekudipo mingilo nansha kusambakanya bintu pamo miswelo ne miswelo, nansha kuyukidija, nansha ñeni mu kibundu.” (Tanga Musapudi 9:5, 6, 10.) Mo monka ne Ñimbo 146:4 nayo inena amba shi muntu wafu, “mifwatakanyo yandi ībaoneka.” Tufwanga binebine, kadi ketwikalangapo bōmi shi umbidi wetu ubafu. Būmi botudi nabo budi pamo bwa lubimbi lwa mudilo wa buji. Shi lubabule, i kutupu kolwendanga. Kubapu, ke kutupu’lo.
BYĀNENE YESU PA MWANDA UTALA LUFU
7. Yesu wāshintulwile amba lufu i bika?
7 Yesu Kidishitu wālombwele mwikadile bafwe. Wālombwele kino paādi wisambila padi Lazalasa, muntu waādi uyukile biyampe, wāfwile. Yesu wāsapwila bandi bana ba bwanga’mba: “Lazalasa mulunda netu walāla.” Bana ba bwanga bālanga amba Yesu usaka kunena’mba Lazalasa ulēle witūkija, usa kubūka. Ino ke amopo. O mwanda Yesu wāshintulwile amba: “Lazalasa wafu.” (Tanga Yoano 11:11-14.) Ubamone amba Yesu wādingakenye lufu na tulo. Bine, Lazalasa kādipo shi mūlu shi mu kalunganyembo ka mudilo, mhm. Kadi kādipo pamo na bamwikeulu nansha na bankambo bandi. Lazalasa kābutwilwepo dipya bu muntu mukwabo. Wādi’tu ulēle mu lufu, pamo’nka na mulādilanga muntu tulo bukū, kulota mpika. Kudi bisonekwa bikwabo bidingakanya lufu na tulo. Kimfwa pobaāshile Shitevani mabwe wāfwa, Bible unena’mba “waponena mu tulo.” (Bilongwa 7:60) Mo monka ne mutumibwa Polo nandi, wāsonekele amba bamo mu myaka yabo’ya bādi ke balāle “kala mu tulo twa lufu.”—1 Kodinda 15:6.
8. Le tuyukile namani amba mpango ya Leza keyādipo ya amba bantu bafwe?
8 Le mpango imbajinjibajinji ya Leza yādi ya amba bantu bafwe? Nansha dimo! Yehova wālongele muntu ekale’ko nyeke pano pa ntanda. Monka motwefundile’kyo kala mu dino dibuku, Leza wātūdile ba mulume ne mukaji babajinji mu paladisa miyampe. Wēbapa ne būmi bubwaninine. Bine, Yehova wādi wibasakila’nka biyampe. Le kudi mbutwile wa buswe usakanga bandi bana basusuke na misongo, bununu, ne lufu? Nansha umo! Yehova nandi wādi uswele bandi bana, ne wādi wibasakila bekale mu nsangaji yampikwa mfulo pano pa ntanda. Bible unena pa mwanda utala bantu amba: ‘Nansha ke kitatyi kyampikwa mfulo kine Yehova watūla’kyo mu mutyima wabo.’ (Musapudi 3:11) I amo, Yehova wētupangile na kyumwa kya kusaka kwikala’ko nyeke ne nyeke. Kadi i muteakanye’ko muswelo wa kupwija kino kyumwa.
MWANDA WAKA BANTU BAFWANGA
9. I kijila’ka kyobājidikile Adama kudi Yehova, ne mwanda waka kekyādipo kikomo kulama?
9 Penepo, mwanda waka bantu bafwanga? Pa kutana malondololo, tufwaninwe kuyuka myanda yālongekele pokwādi kukidi’nka mwana-mulume umo ne mwana-mukaji umo pano panshi. Bible ushintulula’mba: “Yehova Leza wameneja panshi mityi yonso miyampe kutalako, ne miyampe kudyako.” (Ngalwilo 2:9) Inoko kwādi’nka kijila kimo. Yehova wānene Adama amba: “Ku mityi yonso ya budimi kudya udyako bitupu kekudipo mwanda. Nanshi ku mutyi wakuyukanya buya ne bubi, kokadyako i kijila; mwanda difuku dyokadyako mwiko, kufwa ukafwanga.” (Ngalwilo 2:16, 17) Kino kijila kekyādipo kikomo kulama. Kwādi mityi mivule yādi ikokeja kudya’ko ba Adama ne Eva. Ino pano bāpelwe mukenga wa pa bula wa kufwija’ko Yewa wēbapele bintu byonso, kubadila’mo ne būmi bwabo bubwaninine. Kikōkeji kyabo kyādi kadi kya kulombola amba balēmekele lupusa lwa Shabo wa mūlu ne amba baswele kulonda buludiki bwandi bwa buswe.
10, 11. (a) Ba mulume ne mukaji babajinji bāpelele kukōkela Leza muswelo’ka? (b) Mwanda waka kubulwa kikōkeji kwa ba Adama ne Eva wādi mwanda mukatampe?
10 Ino i kya bulanda, ba mulume ne mukaji babajinji bātonga kupela kukōkela Yehova. Satana wāipangula Eva kupityila kudi nyoka amba: “Lelo i nankyo nanshi Leza wanene’mba: Kemukadyako ku mityi yonso, shi mityi ka, shi mityi ka, idi mu budimi’ni, a?” Eva wālondolola’mba: “Kudya tudya bitupu ku bipa bya mityi ya budimi. Ino ku bipa bya mutyi udi umbukata mwa budimi Leza wanene’mba: Kemukadyako, nansha kwikutenga kwine, kutyina’mba mwakafwa.”—Ngalwilo 3:1-3.
11 Satana nandi amba: “Mhm, binebine kemukafupo. Mwanda Leza uyukile’mba difuku dyo mukadyako ponkapo meso akemuputuka. Kabidi mukekalanga bwa Leza, kuyuka biya ne bibi.” (Ngalwilo 3:4, 5) Satana wādi usaka Eva akulupile amba shi adye ku mutyi ujidikilwe nabya ukamwena’mo. Mungya kunena kwandi, Eva wādi ukokeja kwityibila mbila ya kuyuka kiyampe ne kibi; wādi ubwanya kulonga byonso byasaka. Kadi Satana wātwikile Yehova bubela pa kunena amba kudya kipa kekubwanyapo kulupula bipa bibi. Eva wāitabija Satana. Penepa wāapa’ko kipa ne kudya wādya. Kupwa wāpa ne wandi mulume, nandi wādya’ko. Kebādipo bedilwe mwanda. Bādi’tu bayukile biyampe amba baloñanga kintu kibapeleje Leza amba kemwakalonga’kyo. Bine, bājilwile ku kusaka kijila kipēla ne kyendele’mo pa kudya kipa’kya. Pa kino, bāfutulwile Shabo wa mūlu ne lupusa lwandi lwine kumo. Bine, kebādipo bafwaninwe kufwilwa lusa pa kano kafutululo kobāfutulwile Umpangi wabo wa buswe!
12. I bika bitukwasha twimvwanije mobyāsanshile Yehova pa kumona ba Adama ne Eva bapela kulonga byasaka?
12 Tulete kimfwa: Ulanga namani shi ubalela mwana, ino aye wapele kukukōkela, walombola amba ukufutulwile ne kakuswelepo nansha dimo? Bine mutyima ukakusansa mpata. Penepo fwatakanya mobyāsanshile Yehova pa kumona ba Adama ne Eva bapela kulonga byasaka.
13. Yehova wānene amba Adama shi wafu ukajokela kwepi, ne byādi bishintulula namani?
13 Yehova kādipo na kya kulekela ba Adama ne Eva bampikwa kikōkeji bendelele na būmi nyeke. Bāfwile, monka mwāebalombwedile. Ba Adama ne Eva kebākidi’kopo. Kebāendelepo mu kīkalo kya mishipiditu, ehe. Tunena namino mwanda Yehova pa kutyibila Adama mambo a kubulwa kwaābudilwe kikōkeji, wānene amba: “[Ukajokela] ku biloba; mwanda e mo walupwilwe, ke-wi-muntu wi biloba, kabidi i kubiloba konka kokajokela.” (Ngalwilo 3:19) Bine, Leza wālongele Adama ku biloba bya panshi. (Ngalwilo 2:7) Kumeso kwa kino kitatyi, Adama kādi’kopo. Nanshi Yehova pa kunena Adama amba ukajokela ku biloba, wādi umulombola amba ukajokela monka ku kubulwa kwikala’ko. Adama wādi wa kwikala wampikwa būmi pamo’nka na mwikadile biloba kobāmulupwile.
14. Mwanda waka tufwanga?
14 Ba Adama ne Eva bādi ba kwikala’ko bōmi kufika ne ku dyalelo, ino bāfwile mwanda bāpelele kukōkela Leza ku kusaka ne kulonga bālonga bubi. Nanshi kyotufwila i ino ngikadilo ya bubi ne ya lufu yāpyanikile Adama lutundu lwandi lonsololo. (Tanga Loma 5:12.) Buno bubi budi pamo bwa misongo mibi isambuka keidi ushala kupya’yo mpika. Lufu lulupuka’ko i mafingo. Lufu i walwana netu, ke mulunda netupo. (1 Kodinda 15:26) Nanshi tufwijei’ko Yehova pa kwitupa kinkūlwa kya kwitunyongolola ku uno walwana ulenga nzuba!
KUYUKA BUBINE BUTALA PA BAFWE KUDI NA KAMWENO
15. Mwanda waka kuyuka bubine butala pa bafwe kwituseñanga?
15 Byobya bifundija Bible pangala pa mwikadile bafwe i kintu kitusenga ku mutyima. Monka motwamwena, bafwile kebasusukangapo nansha kwimvwana bisansa. Kekudipo kyotutyinina bafwile mwanda kebakokejapo kwitusanshija. Kebasakilwapo bukwashi bwetu, kadi nabo kebakokejapo kwitukwasha. Ketukokejapo kwibaneneja, nabo kebakokejapo kwituneneja. Bendeji bavule ba bipwilo babepanga amba bakokeja kukwasha bafwile, ne boba betabija buno bubela bwabo bebapanga lupeto. Ino kuyuka bubine kuketukinga ku bongojani bwa boba bafundija buno bubela.
16. I ani uleta milangwe ya mfundijo ya bipwilo bivule, ne wiiletanga namani?
16 Le kipwilo kyenu kitabije byobya bifundija Bible pa mwanda utala bafwe? Bipwilo bivule kebitabije’byopo. Mwanda waka? Mwanda bufundiji bwabyo bulondanga milangwe ya Satana. Satana wingidijanga bipwilo bya bubela mwanda wa kukulupija bantu amba shi umbidi ubafu, abo bakendelela na kwikala’ko mu kīkalo kya mishipiditu. Buno bo bubela busambakanya Satana na mabela makwabo mwanda wa bantu bavundamine Yehova Leza. Namani?
17. Mwanda waka lufundijo lwa masusu mu mudilo wa nyeke lufutulwijanga Yehova?
17 Monka motwanenenanga, bipwilo bivule bifundijanga amba muntu ulonga bibi shi wafu, ukenda mu mudilo utēma mwakasusuka nyeke ne nyeke. Luno lufundijo lufutulwijanga Leza. Yehova i Leza wa buswe, kabwanyapo kususula bantu mu uno muswelo. (Tanga 1 Yoano 4:8.) Ulanga namani shi muntu upa mwana ulubile mfuto ya kumuvunda makasa andi mu mudilo? Lelo ukapa uno muntu bulēme? Le ukakimba bine’tu kuyuka muntu wa uno muswelo? Nansha dimo! Ukamona amba uno muntu udi na nshikani ya malwa. Ino Satana usaka twitabije amba Yehova ususulanga bantu mu mudilo nyeke ne nyeke—myaka na myakula!
18. Kutōta bafu kwimanine pa bubela’ka bwa bipwilo?
18 Kadi Satana wingidijanga bipwilo bikwabo mwanda wa kufundija amba bafwile bālamukanga ke mishipiditu ifwaninwe kulēmekwa na bōmi. Mungya buno bufundiji, mishipiditu ya bafu ikokeja pamo kwikala balunda bakomo nansha balwana balenga nzuba. Bavule bakulupile buno bubela. Batyinanga bafu ne kwibalēmeka, pakwabo bebatōta ne kwibatōta. Ino Bible aye ufundija amba bafu balēle mu tulo ne amba tufwaninwe kutōta’nka Yehova, Leza umo kete wa bine, Umpangi ne Nsulo ya byonso.—Kusokwelwa 4:11.
19. Kuyuka bubine butala pa bafwile kuketukwasha twimvwanije bufundiji’ka bukwabo bwa mu Bible?
19 Kuyuka bubine bwa mwikadile boba bafwile kukakukinga uleke kongolwa na bubela bwa bipwilo. Kadi kukakukwasha wimvwanije bufundiji bukwabo bwa mu Bible. Kimfwa, shi ubayuka amba boba bafwa kebendangapo mu kīkalo kya mishipiditu, nabya mulao wa būmi bwa nyeke mu paladisa pano panshi ukekala na buluji kodi.
20. I kipangujo’ka kyotukabandaula mu shapita ulonda’ko?
20 Tamba kalā, Yoba muntu moloke, wāipangwile amba: “Shi muntu afwe, ekale mūmi monka’ni, a?” (Yoba 14:14) Le muntu wambulwa būmi ulēle mu tulo twa lufu ukokeja kujokela monka ku būmi? Byobya bifundija Bible pa uno mwanda biseñanga ku mutyima, monka musa kwikilombwela shapita ulonda’ko.
^ mus. 5 Shi usaka kuyuka bivule bitala pa kishima “muya” ne “mushipiditu,” tukulomba utale Mbwejo pa paje 208-211.


text:
MUTU 15
Nongwa Yafiki Mulondiwa Ukindilila Umanyila?
1. Ngimba ukindilila umanyila iBaibolo kubaghile ubatula bulebule?
Tuli nulusubilo lwakuti umanyila iBaibolo uku kubatulile ukuya nu lughano ulukulumba kwa Yehova. Ukindilila umanyila iBaibolo kututula ukuti ulughano ulu lukindilile ukuya lwamaka. (1 Peteri 2:2) Ulusubilo lwa bumi bwa bwila na bwila lulonda ukuti tuye pabumanyani na Kyala, isi sibombiwa linga tumanyila iBaibolo.—Belenga Yohani 17:3; Yuda 21.
Linga mukindilila umanyila, ulwitiko lwinu lukuya lwamaka. Ulwitiko lwinu lubaghile ukubatula ukuti munhobosyeghe Kyala. (Abahiburi 11:1, 6) Ulwitiko ulu muli nalo lubatule ukuti muleke imbibi nukonga inunu.—Belenga Imbombo sya Batumigwa 3:19.
2. Ngimba isi mumanyile sibaghile ubatula bulebule abangi?
Twesa tuhoboka ubabula abangi inkhani inunu—iki kipeliwa kyitu. Ubukilila umanyila iBaibolo kubatula muno mubaghile ulibombela linga muyoba na bangi isya lwitiko ulu muli nalo kwa Yehova.—Belenga Baroma 10:13-15.
Abingi bakwanda uyoba isi bamanyile ku aba bakwangala nabo pamo ku bakamu babo. Muyeghe bamahala uyoba ku bangi. Mubaghile uyoba nabo inunu isi Kyala akwisa pobabombela abandu ukinda ubabula ukuti ikipanga kyabo kyabutungulu. Mumanye ukuti abandu bohoboka fiyo nakayilo kinu akanunu ukinda isi mubaghile uyoba nabo pamulomo.—Belenga 2 Timoti 2:24, 25.
3. Ngimba tukaba findu fiki linga tumanyila amasyu gha Kyala?
Umanyila amasyu ghake kututula ukuya pabumanyani na Kyala. Tukuya pabumanyani fiyo na Yehova. Tukuya nu lusako lwakuya mu gulu lya bana bake.—Belenga 2 Bakorinti 6:18.
4. Ukuti mukindilile umanyila iBaibolo
Ukindilila umanyila iBaibolo kubaghile ubatula ukuti mumanye fingi. (Abahiburi 5:13, 14) Suma Abaketi ba Yehova ukuti babatule umanyila iBaibolo. Abene babaghile umanyila nanumwe ibuku lya Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene? Linga tukindilila umanyila Amasyu ghake tukuya nu bumi ubununu.—Belenga Salimo 1:1-3; 73:27, 28.
Inkhani inunu sifuma kwa Kyala. Tubaghile ukuya pabumanyani na Kyala linga tuli pabumanyani na bandu bake. (Abahiburi 10:24, 25) Linga mukindilila ubomba isi Kyala ohoboka nasyo, ubumi bwa bwila na bwila mukwisa pobwagha. Ubwanaloli bwakuti nakimo pa bumi bwitu iki kibaghile ukinda ukuya pabumanyani na Kyala.—Belenga 1 Timoti 1:11; 6:19.
Manyila Fingi
INGOMANO
Findu Fiki Fikubombiwa ku Nyumba ya Bunyafyale?
Mubuke ku Nyumba ya Bunyafyale ukuti mukete muno tubombela.
UMANYILA IBAIBOLO
Mubaghile Ukughagha Amansala
IBaibolo likwamula amalalusyo gha bandu abingi pakisu kyosa. Ngimba numwe muli na malalusyo aghakuti mwamuliwe?


text:
BWIPUZHO 2
Mambo ka o Ngakaminwa pa byo Mmweka?
WAKONSHA KUBA BYEPI?
Fwanyikizha bino: Julia inge ubena kwitala mu kimbonyi, wimona kubaya bingi. Wamba’mba: “Nafwainwa kunyanako.” Pano bino, bansemi banji ne balunda nanji bamwambila’mba “wanyana.”
Katataka papo, Julia wafuukwilepo kuba’mba asunsululeko mubiji na makilogilamu atanu. Bino pa kuba’mba obe bino, ukeba’mba ekalenga moba amo kwa kubuula kuja . . .
Inge ulanguluka byonka bilanguluka Julia, wakonsha kuba byepi?
AKITULUMANA NE KULANGULUKAPO!
Kechi kyatama kwakamwa pa byo umweka ne. Mambo Baibolo waambapo pa banabalume ne banabakazhi bamo nabiji Sala, Lechela, Abigaila, Yosefwa, ne Davida , kuba’mba bamwekanga bingi bulongo. Baibolo waamba pe Abishagi amba “walambile bingi.”—1 Bamfumu 1:4.
Nangwa byonkabyo, banyike bavula bakamwa bingi pa byo bamweka. Kino kyakonsha kwibalengela kwikala na makatazho akatampe. Akilanguluka pa bino:
Bashayuka baipwizhe bansongwakazhi bavula ne kutaana kuba’mba 58 pesenti wa bansongwakazhi bemonanga’mba babaya bingi. Pano bino babayile bajingatu 17 pesenti.
Kabiji bataaine’mba 45 pesenti wa banabakazhi banyana balangulukanga’mba baji bingi na kinemenezhi.
Na mambo a kukeba kunyana, banyike bamo bekala kimye kyabaya kwa kubula kuja. Kino kibalengela kukolwa kikola kyatama kitelwa’mba anorexia.
Inge wamona’mba ubena kukizhamo kunyana nangwa kibena kukukatazha kuja, wafwainwa kuya ku kipatela. Wafwainwa kubuula bansemi bobe nangwa muntu mukwabo wakoma ye waketekela. Baibolo waamba’mba: “Mulunda wa kine umwesha butemwe kimye kyonse, kabiji ye mulongo ye wakonsha kuketekela mu kimye kya bya malwa.”—Byambo bya Maana 17:17.
BYO WAKONSHA KUBA
Muntu mwine wa mukachi ye ulengela muntu kuwama nangwa ne. Akilanguluka pe Abisalomo, mwana wa Mfumu Davida. Baibolo waamba’mba:
“Kechi mwajingapo mwanamulume ye batakaikilenga walambile nobe Abisalomo ne. . . . Kechi wajingapo na kabulema ne.”—2 Samwela 14:25.
Pano bino, uno nsongwalume wajinga bingi na bwitote, bujimbijimbi ne kukeba kutumbalala. Baibolo kechi waambapo byawama pe Abisalomo ne; bino waamba kuba’mba wajinga muntu wabula bukishinka kabiji nsatuki.
Onkao mambo, Baibolo witubuula’mba:
‘Vwalai bumuntu bupya.’—Kolose 3:10.
“Kwiwamisha kwenu kechi kwikaletu kwa pangye ya mubiji . . . ne, bino kwikale kwa mu muchima.”—1 Petelo 3:3, 4.
Nangwa kya kuba kechi kyatama kuta muchima ku byo tumweka ne, bino kyanemesha ke kuta muchima ku muntu wetu wa mukachi. Byubilo byawama byo bikalengela bantu kukutemwa, kechi kwikala na mubiji wakosa nangwa kulamba ne. Phylicia waambile’mba: “Kulamba kukebula bingi bantu, pano bino bantu javula bavulukako muchima ye uji nanji ne byubilo byobe byawama.”
LANGULUKA PA BYO UMWEKA
Nanchi mwakamwa pa byo mumweka nyi?
Nanchi mukeba kuya na kwimutumbula ne kujapo bimo pa kuba’mba mumwekenga bulongo nyi?
Ñanyi bintu byo mwakonsha kuwamyako inge mukeba’mba mumwekenga bulongo?
KIMINO
KINEMENEZHI
NSUKI
MUBIJI BYO BAMULENGA
KU MESO
MMWEKELO YA KIKOBA
Inge waji kukumbula’mba ee ku mepuzho atanshi abiji ne kusalapo bintu bisatu mu bwipuzho bwa busatu, languluka pa kino: Kechi bantu bonse bakumona byonka byo wimona obewa mwine ne. Kyapeela bingi kukizhamo kwakamwa pa byo umweka.—1 Samwela 16:7.


text:
ISAMBILILO 3
Bushe iyi Mbila Nsuma ca Cine Yafuma Kuli Lesa?
1. Nani alembele Baibolo?
Imbila nsuma iya kuti abantu bakekala umuyayaya pano calo yalembwa muli Baibolo. (Amalumbo 37:29) Muli Baibolo mwaba amabuuku 66. Lesa abomfeshe abaume ba cishinka nalimo 40 ukulemba aya mabuuku. Uwalembele amabuuku ya kubalilapo 5 ni Mose, kabili napapita nalimo ne myaka 3,500 apo alembele. Umutumwa Yohane e walembele ibuuku lya kulekeleshako, kabili apo alembele napapita imyaka ukucila 1,900. Bushe ni kwi abalembele Baibolo bafumishe ifyebo? Ni Lesa e wabebele ifya kulemba kabili abomfeshe umupashi wa mushilo pa kulanda nabo. (2 Samwele 23:2) Balembele fyonse ifyo Lesa abebele, tabalembele ifya mu mitwe yabo. Kanshi Yehova e mwine wa Baibolo.—Belengeni 2 Timote 3:16; 2 Petro 1:20, 21.
2. Kuti twashininkisha shani ukuti ifyalembwa muli Baibolo fya cine?
Twalishiba ukuti Baibolo yafuma kuli Lesa pantu nga yalanda pa fikacitika ku ntanshi, fisa mukucitika filya fine fye yalandile. Takwaba umuntu uwingeshiba ifikacitika ku ntanshi. (Yoshua 23:14) Ni Lesa fye Uwa Maka Yonse e wingeshiba bwino bwino ifikacitikila abantu ku ntanshi.—Belengeni Esaya 42:9; 46:10.
Baibolo tayaba nga mabuuku yambi pantu yena yafuma kuli Lesa. Baibolo yalipulintwa mu fitundu ifingi sana. Nangu ca kuti yalembelwe kale sana, ifyalembwamo filomfwana ne fyo basayantisti basanga. Kabili abalembele Baibolo bali 40, lelo ifyo balembele filomfwana. * E lyo kabili mu Baibolo emo tusanga ifyo Lesa atemwa abantu. Nangu ca kuti Baibolo ya kale, yalikwata amaka ya kwalula abantu. Ifi fishinka fyalilenga abengi ukusumina ukuti Baibolo, Cebo ca kwa Lesa.—Belengeni 1 Abena Tesalonika 2:13.
3. Finshi fyalembwa muli Baibolo?
Imbila nsuma iyaba mu Baibolo ya kuti Lesa afwaya ukucitila abantu ifisuma. Baibolo ilatweba bwino bwino icalengele Lesa afumye abantu mu paradaise, ne fyo Lesa akacita pa kulenga isonde ukuba paradaise na kabili.—Belengeni Ukusokolola 21:4, 5.
Na kabili Baibolo yalikwata amafunde e lyo ilatupanda na mano. Muli Baibolo mwaba ne lyashi lya fyo Lesa aleumfwana na bantu kale. Kabili ili lyashi lilalenga twaishiba ifyo Lesa aba. Kanshi, nga mulebelenga Baibolo e lyo mwingeshiba Lesa. Ilalondolola ne fyo mwingacita pa kuba cibusa wakwe.—Belengeni Amalumbo 19:7, 11; Yakobo 2:23; 4:8.
4. Kuti mwacita shani pa kumfwikisha ifyalembwa muli Baibolo?
Nga mulebelenga kano katabo mukomfwikisha ifyalembwa muli Baibolo. Inshila ya kusambililamo kano katabo naipalana ne fyo Yesu alecita pa kusambilisha abantu. Alebelenga Icebo ca kwa Lesa no kubalondolwela “umwalola Amalembo.”—Belengeni Luka 24:27, 45.
Kwaba ifintu ifisuma, lelo imbila nsuma iyafuma kuli Lesa yalicilapo ukuwama. Nomba abantu bamo tabafwaya ukukutikako, e lyo bambi bali-ipata icine cine. Te kwesha ukubakonkelesha. Pantu pa kuti mukakwate umweo wa muyayaya kano mwaishiba Lesa.—Belengeni Yohane 17:3.
^ par.3 Belengeni akatabo katila A Book for All People.
Ishibilenipo na Fimbi
IMBILA NSUMA UKUFUMA KULI LESA!
Bushe Baibolo Cebo ca kwa Lesa?
Nga ca kuti Lesa e walengele Baibolo ilembwe, ninshi ifwile ukucila ifitabo fimbi ifyabako.
Bushe Cinshi Baibolo Isambilisha?
Baibolo Citabo Cafuma Kuli Lesa
Bushe Cinshi Baibolo Isambilisha?


text:
NANCHI KYALENGELWE NYI?
Mwingilo wa Ntomombo ya Tumenshi
TUMENSHI twatemwa bingi kwenda bufuku. Ntomombo itukwasha kuyuka bintu biji pepi ne kukwata bintu byo kaja kimye kya bufuku.
Langulukai pa kino: Ntomombo ya tumenshi yakwatankana na tumaselo tulengela amba twingilenga bulongo. Tuno tumaselo tulengela ntomombo kwingila bulongo, to tulengela kamenshi kuyuka bulongo bibena kwenda mwela. Kino kilengela tumenshi kuyuka bulongo bintu biji kipi kipi kwa kubula kwibimona kikatakata kimye kya bufuku.
Na mambo a kuba ntomombo ikwashako tumenshi kuyuka bibena kwenda mwela, tumenshi twingijisha ino ntomombo pa kuyuka paji kintu ne byo kibena kwenda. Ntomombo ikwashako kamenshi kupima byabaya kipenze kyo kakeba kupichilapo. Buku wa Encyclopædia Britannica waamba’mba “bashayuka kechi bayuka mingilo yonse ingila ntomombo ya tumenshi ne, bino kyatanwa kuba’mba inge bachibako ino ntomombo ku tumenshi, bulume bwa kwingila bulongo bupwa.”
Bashayuka ba bya sayansi babena kulenga tubiñambañamba twa mu minkinyi twingila nobe ntomombo ya tumenshi pa kukwashako minkinyi kuzhokoloka bulongo mu binkobwankobwa byakatazha. Ali Javey, mukulumpe wa bafunjishi ba sayansi pa sukulu mukatampe wa mu California, Berkeley waambile’mba, tuno tubiñambañamba tutelwa’mba e-whiskers, “twafwainwa kwingila mingilo yapusana pusana mu minkinyi ne mu bya sayansi.”
Mwalangulukapo’mba Ka? Nanchi ntomombo ya tumenshi yaishilekotu ine nyi, inyi yalengelwe?


text:
Cinshi Inte Nte sha kwa Yehova Bashisefesha Krisimasi?
Ifyo Abengi Batontonkanya
Ubufi: Ico Inte sha kwa Yehova bashisefesha Krisimasi ni co tabasumina muli Yesu.
Icishinka: Tuli Bena Kristu. Twalisumina ukuti ipusukilo likabako fye muli Yesu Kristu.
Ubufi: Mulaleta amalekano mu ndupwa pantu musambilisha ukuti abantu tabafwile ukulasefya Krisimasi.
Icishinka: Twalibika sana amano ku ndupwa, kabili tubomfya Baibolo ku kwafwa abantu ukukosha indupwa shabo.
Ubufi: Imwe tamucitako ifyo abantu bambi bacita mu nshita ya Krisimasi pamo nga ukupeelana ifya bupe, ukuba pa mutende na bambi, no kutemwana.
Icishinka: Lyonse fye tulesha ukuba bakapekape kabili aba mutende. (Amapinda 11:25; Abena Roma 12:18) Ku ca kumwenako, ilyo tulongana ne lyo tushimikila, tukonka amashiwi Yesu alandile, aya kuti: “
Mwapeelwe fye ubupe, na imwe mulepeela fye.” (Mateo 10:8) Na kabili, twacetekela ukuti Ubufumu bwa kwa Lesa fye e bukaleta umutende pano calo.
Cinshi Inte sha kwa Yehova bashisefesha Krisimasi?
Yesu tatwebele ukulasefya ukufyalwa kwakwe, lelo atwebele ukulasefya imfwa yakwe.
—Luka 22: 19, 20.
Abatumwa ba kwa Yesu na Bena Kristu aba kubalilapo tabalesefya Krisimasi. Icitabo ca New Catholic Encyclopedia citila “
abantu batendeke ukusefya Krisimasi pa numa ya mwaka wa 243 C.E,” ninshi palipita ne myaka ukucila pali 100 ukutula apo umutumwa wa kulekelesha afwilile.
Takwaba ubushininkisho ubulanga ukuti Yesu afyelwe pa 25 December; Baibolo tayalanda ubushiku afyelwe.
Twasumina ukuti Lesa tafwaya Abena Kristu balesefya Krisimasi pantu ifyo bakonka pa Krisimasi fyafuma mu mipepele ya bufi.
—2 Korinti 6:17.
Mulandu nshi wingafwaila abantu ukukupata pa mulandu fye wa kukanasefya Krisimasi?
Abengi balitwalilila ukusefya Krisimasi nangu ca kuti balishiba ukuti yafuma ku mipepele ya bufi kabili Baibolo tayalandapo ukuti tulesefya. Aba bantu batontonkanya ukuti: Mulandu nshi Abena Kristu bengafwaila abantu ukubapata pa mulandu fye wa kukanalasefya Krisimasi?
Baibolo yatila tufwile ukulatontonkanya, ukulabomfya ‘
amaka yesu aya kupelulula.’ (Abena Roma 12:
Nangu ca kuti ifwe tatusefya Krisimasi, twalicindika abasefya. Tatubapatikisha ukuleka ukusefya.
Ishibilenipo na Fimbi
AMASUKO KU MEPUSHO YA MU BAIBOLO
Finshi Baibolo Yalanda Pali Krisimasi?
Kuti mwapapa sana nga mwaishiba ukwafumine ifintu 6 ifyo bacita pa Krisimasi.


text:
BAKUBUSI BALABUZYA
Ino Inga Ndacita Buti Kuti Naa Kabandicita Naa Kundaambila Zyintu Zileta Muzeezo Wakoonana?
Ino kucitwa naa kwaambilwa zyintu zileta muzeezo wakoonana caamba nzi?
Cibikkilizya kucitwa micito njotayandi naa kwaambilwa makani aabusya muzeezo wakoonana. Pele zimwi ziindi cilakonzya kukatazya kubona lwiindano luliko akati kakufwubaazyigwa, kutondezyegwa mbuli kuti ulayandwa, akucitwa naa kwaambilwa zyintu zileta muzeezo wakoonana.
Sena mulizyi kwiindana kuliko akati kamicito eeyi? Amwiingule mibuzyo iijatikizya kucitwa naa kwaambilwa zyintu zileta muzeezo wakoonana kutegwa muzyibe!
Cuusisya ncakuti, mulakonzya kunookucitwa naa kwaambilwa zyintu zileta muzeezo wakoonana nociba ciindi mwamanizya cikolo. Nokuba boobo, kuti nomucili kucikolo mwayiya mbomukonzya kucita ciindi nomucitwa naa kwaambilwa zyintu zileta muzeezo wakoonana muyookonzya kuzunda ciindi mwaakutalika kubeleka. Alimwi mulakonzya kupa kuti muntu uucita micito eeyi acileke!
Ino inga ndacita buti kuti naa kabandicita naa kundaambila zyintu zileta muzeezo wakoonana?
Kucitwa naa kwaambilwa zyintu zileta muzeezo wakoonana kulakonzya kumana kuti kamuzyi mbokubede alimwi akuzyiba ncomweelede kucita! Amubone bukkale botatwe alimwi ambomukonzya kucita mubukkale bumwi abumwi.
BUKKALE:
“
Kumulimo, bamwi basankwa ibakali bapati alindime lyoonse bakali kundaambila kuti ndili mubotu alimwi bakali kulombozya kuti nobakacili basyoonto amyaka iili 30. Mane umwi wambabo wakaboola kusyule lyangu akununkizya masusu aangu!”—Tabitha, 20.
Tabitha wakali kukonzya kuyeeya kuti: ‘Ikuti naa tiindazibikkila maano alimwi akuliyumya mubukkale oobu bukatazya, ambweni uyakuleka.’
Ikaambo eeci ncocitakonzyi kugwasya: Basyaabupampu baamba kuti ciindi basikucitwa naa kwaambilwa zyintu zileta muzeezo wakoonana nobaumuna buyo, kanji-kanji penzi eeli lilazumanana alimwi akwiindila.
Muciindi caboobo amusole nzila eeyi: Amumwaambile muntu ooyo kuti tamwiiyandi ŋambawido yakwe naa micito yakwe pele munzila iilimvwisya alimwi cakukkazyika moyo. Umwi musimbi uutegwa Taryn uujisi myaka yakuzyalwa iili 22 wakaamba kuti: “
Ikuti umwi wandijata munzila iiteelede,
ndakali kumulanga akumwaambila kuti utakasoli kundijata alimwi. Kanji-kanji eeci cakali kumugambya musankwa.” Ikuti naa muntu ooyo wazumanana, amuzumanane kukaka alimwi mutatyompwi pe. Caboola kumakani aakutobela zyeelelo zisumpukide zyakulilemeka, lulayo lwamu Bbaibbele ndwakuti: ‘
Amwiime kamuzulide alimwi kamusinizyide cakumaninina.’—Bakolose 4: 12.
Mbuti kuti muntu ooyo uumusyupa umukonga kumucisa? Ikuti kacili oobo, mutamulwani. Amutije cakufwambaana, alimwi akulomba lugwasyo kumuntu mupati ngomusyoma.
BUKKALE:
“
Nindakali mugiledi 6, basimbi bobilo bakandijata kucikolo nondakali kuyaabweenda. Umwi wakali aaciyanza cakoonana abasimbinyina, aboobo wakali kuyanda kuti toonane. Nokuba kuti ndakakaka, bakazumanana kundisinikizya buzuba abuzuba kucikolo. Cimwi ciindi, mane bakanditonkela kubwaanda!”—Victoria, 18.
Victoria wakali kukonzya kuyeeya kuti: ‘Ikuti ndaambila umwi kujatikizya makani aaya, bamwi inga bandiyeeyela kuti ndilikompeme, alimwi ambweni kunyina uukonzya kundisyoma.’
Ikaambo eeci ncocitakonzyi kugwasya: Ikuti tiimwaambila umwi, muntu ooyo uumusyupa ulakonzya kuzumanana alimwi akupenzya bamwi. —Mukambausi 8: 11.
Muciindi caboobo amusole nzila eeyi: Amujane lugwasyo. Bazyali abamayi balakonzya kumugwasya kutegwa muntu ooyo uumusyupa aleke. Pele ino kuti bantu mbomwaambila tabalibonyi kubikkila maano? Amusole nzila eeyi: Amulembe twaambo tupati-pati kufwumbwa ciindi nomucitwa naa kwaambilwa zyintu zileta muzeezo wakoonana. Amubikkilizye deeti, ciindi, alimwi abusena nkocacitikila, alimwi anzyaamba muntu ooyo. Mpoonya amubape pepa lyomwe bazyali banu naa bayi banu. Bantu banji balabikkila maano kutongoosi lilembedwe kwiinda lyakwaamba buyo.
BUKKALE:
“
Ndakali kumuyoowa kapati musankwa umwi iwakali mukabunga kacisobano ca rugby. Wakali kutandila kumamita obilo kulampa, alimwi wakali kulema makkilogilamu aatandila ku 135! Wakalisinizyide kuti uyakoonana andime. Wakali kundisyupa buzuba abuzuba kwamwaka woonse. Bumwi buzuba, twakali buyo tolikke mukkilasi mpoonya wakatalika kuswena munsi lyangu. Ndakasotoka akutijila anze.”—Julieta, 18.
Julieta wakali kukonzya kuyeeya kuti: ‘Mbobabede oobu basankwa.’
Ikaambo eeci ncocitakonzyi kugwasya: Sikumucita naa kumwaambila zyintu zileta muzeezo wakoonana talangilwi kucinca ikuti bantu boonse kabayeeya kuti zyacita zili kabotu.
Muciindi caboobo amusole nzila eeyi: Amukake sunko kwiinda mukutaseka-seka. Muciindi caboobo, amube masimpe kuti tamuyandi —kubikilizya mbomulibonya abusyu—amumwaambile sikumusyupa zyintu nzyomuyanda alimwi anzyomutayandi.
Ncinzi ncondikonzya kucita kuti kandili mubukkale buli boobu?
MAKANI AAKACITIKA NCOBENI 1:
“
Tandiyandi kuba muntu uulanciki kubantu. Aboobo, nokuba kuti basankwa bakali kuzumanana kundisyupa, ndakali kubaambila kuti baleke—pele tiindakali kwaamba canguzu, alimwi kanji-kanji ndakali kuseka-seka nindakali kubaambila. Bakali kuyeeya kuti ndakali kubayanda.” —Tabitha.
Ikuti nomwakali Tabitha, ino nimwakabacita buti basikumusyupa aabo? Nkaambo nzi?
Ncinzi cikonzya kupa sikumusyupa kuyeeya kuti mulamuyanda?
MAKANI AAKACITIKA NCOBENI 2:
“
Zyakatalika ciindi basankwa bamwi mbotwakali kwiiya limwi nobakaamba majwi masyoonto aateelede notwakali mukkilasi yazisobano. Kwansondo zisyoonto, ndakasola kutazibikkila maano nzyobakali kwaamba akucita, pele cakaindila. Mpoonya basankwa bakatalika kukkala munsi lyangu akundikumbata. Ndakabatonta, pele bakazumanana. Kumane, umwi wabasankwa aaba wakandipa kapepa kakalembedwe majwi mabyaabi. Mpoonya ndakakapa bayi bangu. Musankwa ooyu bakamulesya cikolo kwaciindi cisyoonto. Ndakabona kuti ndakeelede kubaambila bayi bangu kuzwa kumatalikilo!”—Sabina.
Ino muyeeya kuti nkaambo nzi Sabina ncaatakaunkila kubayi bakwe cakufwambaana? Sena muyeeya kuti ooyu wakali muzeezo mubotu? Nkaambo nzi ncomwaambila boobo?
MAKANI AAKACITIKA NCOBENI 3:
“
Musankwa umwi wakanjilila mwanookwesu musankwa, Greg, mucisambilo. Musankwa ooyu wakamusika munsi Greg akumwaambila kuti ‘Kondikkisa.’ Greg wakakaka pele musankwa ooyu taakaunka. Mane Greg wakamutonta buya musankwa ooyu.”—Suzanne.
Sena muyeeya kuti Greg wakali kucitwa naa kwaambilwa zyintu zileta muzeezo wakoonana? Nkaambo nzi ncomwaambila boobo?
Nkaambo nzi ncomuyeeya kuti basankwa bamwi cilabakatazya kwaamba ciindi basankwanyina nobabacita naa kubaambila zyintu zileta muzeezo wakoonana?
Sena mulazumina kuti Greg wakazyeendelezya kabotu zyintu? Ino nywebo nimwakacita buti?


text:
CIIYO 6
Sa Bafu Tulaakubabonawo Alimwi?
1. Ino makani abotu nshiinshi nshoaamba pa bafu?
Yesu ndyakashika ku Betani mushi wakalinga pafwafwi a Jelusalemu, wakacana ayi peenda kale nshiku shone Lasalo mubye ndyaakafwa. Yesu wakaya ku cuumbwe pantu pomwi a Malita a Maliya benaankashi shakwe Lasalo. Muciindi, bantu bakabungana. Amuciyeeye Malita a Maliya mbobakasangalala Yesu ndyakabusha Lasalo.—Amubelenge Joni 11:21-24, 38-44.
Malita wakalinga kushi kale makani abotu nshoaamba pa bafu. Wakalinga kushi ayi Yehova ulaakubusha bafu kwaamba ayi bakakale pa cishi alimwi.—Amubelenge Jobo 14:14, 15.
2. Ino nciinshi cicitika ku muntu na wafwa?
Bantu bakalengwa kuswa ku bulongo. (Matalikilo 2:7; 3:19) Taaku mishimu ikala mu mibili yesu. Twakalengwabo a mibili, aboobo taaku cipuluka na muntu wafwa. Na muntu wafwa, boongo abwalo bulafwa, miyeeyo ayalo ilaloba. Paceebo ceeco, Lasalo taakwe kwaamba ayi kwakalinga shakacitika ndyaakafwa mukwiinga bafwite taaku ncebeshi.—Amubelenge Kulumbaisha 146:4; Shikushimikila 9:5, 6, 10.
Sa Lesa ulapensha bantu mu mulilo na bafwa? Mukwiinga Baibo ileisha ayi bafwite taaku ncebeshi, ciiyo ca bubeshi cakwaamba ayi Lesa ulapensha bantu mu mulilo cilalengesha bantu kubekesha Lesa ayi mbwaacita. Ciiyo ca kupensha bantu mu mulilo tacimo mu miyeeyo yakwe Lesa, cilamulensha bunya.—Amubelenge Jelemiya 7:31.
3. Sa bafu inga baamba aboomi?
Bafu tabaambi nabi kunyumfwa. (Kulumbaisha 115:17) Bamwi bangelo mbabiibi, cimwi ciindi balaamba abantu akunyumfwika anga ndiswi lya mufu. (2 Pita 2:4) Yehova ulatukasha kwaamba abafu.—Amubelenge Dutolonomi 18:10, 11.
4. Ino mbaani beshi bakabushikwe?
Bantu baanji bafwite balaakubushikwa akukala pa cishi. Bamwi bakalinga kucita shibiibi mukwiinga tabakalinga kushi Lesa abalo balaakubushikwa.—Amubelenge Milimo ya Batumwi 24:15.
Beshi bakabushikwe balaakwiiya sha lushinisho shakwe Lesa a kushoma muli Yesu kwiinda mu kumunyumfwila. (Ciyubululo 20:11-13) Beshi bakanoocita shibotu na bakabushikwe balaakukala muyayaya pa cishi.—Amubelenge Joni 5:28, 29.
5. Ino kubushikwa kulatwiisha nshi pali Yehova?
Lesa wakatupa bulindilili ndyaakatuma Mwanaakwe kwisa mukufwa ceebo ca ndiswe. Aboobo kubushikwa kulatwiisha ayi Yehova ulicite lusuno a luse luunji. Bafu na bakabushikwe, mbaani mbomutoyandisha kubona?—Amubelenge Joni 3:16; Bene Loma 6:23.


text:
Ino Inga Ndacita Buti Kutegwa Katumvwana Abayi Bangu?
Amukkale ansi akuyeeya!
Amubone cakacitikila Rachel. Rachel wakali kulembelwa ma A ama B amakkaadi aakwe aalipooti. Mpoonya naakasika mugiledi 7, zyintu zyakacinca. Rachel wakaamba kuti, “
Bayi bangu bakasola kubelesya nzila zyoonse kutegwa kandifeela”. Ino ncinzi cakalubide? Bayi bakakasalazya kaambo kuti tiibakali kuciyanda cikombelo ncaakali kunjila Rachel abanyina.
Ino ncinzi cakacitika? Rachel wakaamba kuti: “
Lyoonse calibonya kuti lusalululo ndolwapa bayi bangu kuti bandifeezye, baama bakali kuboola kubandika ambabo kujatikizya makani aaya. Mukuyakwaciindi, bakaleka kundikatazya.”
Kuti kamujisi buyumuyumu bukozyenye aboobu, cabusicamba amubandike abazyali banu kujatikizya makani aaya. Cakutadooneka, bayooyanda kubandika abayi alimwi ambweni abapati bacikolo kutegwa bamane penzi eeli.
Nokuba boobo, tatuli twaambo toonse tumana kabotu. Zimwi ziindi, muyandika buyo kuliyumya. (Baloma 12:17, 18) Tanya wakaamba kuti, “
Mwiiyi wangu umwi taakali kubalanganya kabotu basicikolo. Kanji-kanji bakali kututukila, akutwaamba kuti tulibafwubafwuba. Kusaanguna ndakali kulila, pele ndakaiya kutaabikkila maano matusi aabo. Ndakali kubikkila buyo maano kulwiiyo lwangu alimwi akuba azinji zyakucita mukkilasi. Akaambo kaceeci, tiibakali kundikatazya kapati, alimwi ndakali umwi wabasicikolo basyoonto bakali kupasa kabotu. Nokwakainda myaka yobilo, bayi aaba bakatandwa mulimo.”
Kaambo keelede kubikkilwa maano: Amwiiye mbomukonzya kuliyumya kumwiiyi uukatazya, alimwi muyakwiiya zyintu ziyandika kapati mubuumi—zyalo ziyakumugwasya ciindi mwaakuba amupati wamulimo uukatazya. (1 Petulo 2:18) Alimwi muyakwiiya kulumba bamayi bali kabotu mwabajana.


text:
Isambililo 11
Kani Amashiwi AbaLesa Alatutangilila Shani?
1. Mba nindo twelelwe ukutangililwa?
Abalengeshi besu ba mano ukutucila. Pakuti ni baWishifwe ababutemwe, balatulama. Nakabili, takwalipo kufwaya kwabo ati tulukulyendela lukoso. (Jelemiya 10:23) Popele, koti ni fyopele filya abana belelwe ukutangililwa ku bafyashi babo, na fwebo fwense tulyelelwe ukutangililwa na baLesa. (Yisaya 48:17, 18) Amafunde amu Baibolo alatutangilila kabili iyi ni mpese ukufuma kuli baLesa.—Pendeni 2 Timote 3:16.
Amafunde aba Yehova alatusambisha ifya kwikala amekalilo aaweme buno bukumo ne kutulangisha ifi tungapoka amalambulo amuyayaya kuntangiile. Pakuti baLesa ebatulengele, balyelelwe ukutupeela amafunde kabili na fwebo tulyelelwe ukualonda ayo amafunde.—Pendeni Amasamo 19:7, 11; Ukufisulula 4:11.
2. Kani Amashiwi abaLesa alatutangilila shani?
Bumbi bucine bwa mu Baibolo bulatulangisha ifi baLesa bafwaya ati tulukucita mu fintu ifilekenelekene. Ambi amafunde alatubuula ifyakucita pa fintu ifiishibikilwe apaswetele. (Ndutelonomi 22:8) Tulyelelwe ukucenjela, neli ukubikako akalango ukumfwisha ifi bucine bwa mu Baibolo bulukutubuula ukucita. (Ifisimpi 2:10-12) Ku cakubwenako, Baibolo ilatusambisha ati umweo ni mpese ukufuma kuli baLesa. Ubo bucine bungatutangilila ili tuli ku milimo, pa ŋanda, kabili na lyelyo tulukwenda na motoka neli kani ni ncinga. Kani twaanuka bucine bwa kweba ati umweo ni mpese, tatukacitapo ifingabika umweo wesu neli uwa bantu bambi mu kukatashiwa.—Pendeni Ifyacitilwe 17:28.
3. Kani niesa amafunde obilo aacilile ubukulu?
BaYesu baalilabile amafunde obilo aacilile ubukulu. Ilya kutanga lilafisulula umulandu fwe bantunshi twalengeelwe. Twalilengelwe ati tubeshibe baLesa, tulukubatemwa, ne kulukubapyungila mu bucetekelo. Tulyelelwe ukwalakanyapo pali lili ifunde lya kutanga ili tulukusalululapo ifyakucita ifili fyonse lukoso. (Ifisimpi 3:6) Abo abacita ifyelelwe na lili ifunde balakwata bucibusa na baLesa, balaba ne kusangalala ukwinenene, kabili bakaba ne mweo wa muyayaya.—Pendeni Matayo 22:36-38.
Ifunde lya bubili lingatutangilila mu kukwata bucibusa ubuweme ne bantu bambi. (1 AbaKolinto 13:4-7) Ukupyungisha ili ifunde lya bubili kulisankenemo ne kutuntulula inshila baLesa bacitilamo ifintu ku bantunshi.—Pendeni Matayo 7:12; 22:39, 40.
4. Kani tulashukilamo shani mu mafunde abaLesa?
Amafunde abaLesa alasambisha aba mu fisoolo ifi bangekatana mu butemwe. (AbaKolosai 3:12-14) Nakabili, Amashiwi abaLesa alalama ifisoolo pakuti alasambisha bucine ubungatutangilila. Ubu bucine bwa kweba ati icupo cilyelelwe ukulukuliko inshiku shonse.—Pendeni Ifyakutaŋga 2:24.
Pa kulukulonda ifi Baibolo isambisha, tungalama ifi tukwete ifya ku munefu ne kulanguluka kwesu. Ku cakubwenako, abengisha imilimo impindi ishingi balafwaya abapyungishi abalonda ifi Baibolo isambisha ukweba ati abantu balyelelwe ukuba aba bucine neli abaweme mu fintu fyonse kabili abapyungisha ukwakuti. (Ifisimpi 10:4, 26; AbaEbeya 13:18) Amashiwi abaLesa nakabili alatusambisha ukweba ati tulukumfwa ati tuli ne fintu ifyakutukumana ifyelelwe kabili ati tulukulemya bucibusa bwesu na baLesa ukucila pa fintu ifya ku munefu.—Pendeni Matayo 6:24, 25, 33; 1 Timote 6:8-10.
Ukulonda amafunde abaLesa kungalama umweo wesu. (Ifisimpi 14:30; 22:24, 25) Ku cakubwenako, ukulonda ifunde lya baLesa ilikaanya ukupendwa kungatulama ku kubulo’kulwala amalwashi aabipile na ku kucita ifingaleta ukukatashiwa. (Ifisimpi 23:20) BaYehova balitusuminishe ukunwa ifyakunwa ifilengesha abantu ukupendwa pano tulyelelwe ukulinga. (Amasamo 104:15; 1 AbaKolinto 6:10) Tulashukilamo mu mafunde abaLesa pakuti alatusambisha ati tulyelelwe ukulama ifi tucita ne kulanguluka kwesu. (Amasamo 119:97-100) Nangabe’fyo, abaKlistu bacine tabalondapo lukoso amafunde abaLesa pakuti balashukilamo, koku. Sombi balacita fyopele’fyo ni pakuti balafwaya ukulukulemya baYehova.—Pendeni Matayo 5:14-16.
Sambilileni na Fimbi
Kani Findo Baibolo Muli Bucine Isambisha?
Ukulukucita Ifisangalasha BaLesa
Cingacitika ukulukucita ifisangalasha baLesa. Bucine bwa kweba’ti, mungaba icibusa cabo.
Kani Findo Baibolo Muli Bucine Isambisha?
Cindikeni Umweo Koti Nifyefyo BaLesa Baucindikile
Kani baLesa balabona shani ukupulumushe’pafu, ukubikwamo umilopa, ne mweo wa nama?
PALI FWEBO
Lombeni Ukumusambisheni Baibolo
Sambilileni Baibolo apalukoso pa mpindi na pa mupunda mulukufwaya.


text:
Kipindi 6: Kubutulwa kwa Yesu Kutūla ku Lufu Lwandi
Mwikeulu Ngabudyele wātuminwe kudi nsongwakaji mupopoke witwa bu Madia. Wāmulombola’mba ukabutulanga mwana ukekala mulopwe nyeke ne nyeke. Uno mwana, Yesu, wābutwidilwe mu kipombo, mobākamupempwile kudi bakumbi. Kupwa luñenyenye lwāludika bantu bātambile Kutunduka kufika ne kudi mwana’wa. Tukefunda i ani wālupwile luno luñenyenye, ne mwāpandile Yesu ku nkuku ya kwipaibwa.
Kupwa, tukamona Yesu wisamba na bafundiji mu tempelo aye na myaka 12. Myaka dikumi ne mwanda kupita’po, Yesu wābatyijibwa ne kushilula mwingilo wa kusapula ne kufundija Bulopwe wāmutumīne Leza pano pa ntanda. Yesu wātongele bantu 12 ba kumukwasha mu uno mwingilo, wēbatūla ke batumibwa bandi.
Kadi Yesu wālongele bingelengele bivule. Wādishishe tununu twa bantu na tumishipa tutyetye ne mikate mityetye. Wābelwile babela ne kusangula bafwe. Ku mfulo, tukayuka bintu bivule byāfikīle Yesu mu mafuku a mfulo ya būmi bwandi, ne mobāmwipaile. Yesu wāsapwile kubwipi kwa myaka isatu ne kipindi, o mwanda mu KIPINDI 6 mudi myanda yālongekele mu bula bwa kitatyi kya kubwipi kwa myaka 34.


text:
LUPUNGU LWA MULINZI—LWA KUSAMBILILAMO Sepetemba 2017
Muli Magazini wii muli vipande vya kusambililamo ukutandika umu mulungu wakwe Okotoba 23 ukufika Novemba 26, 2017.
Mwaikanya
Uzye malyasi ya antu alembwa muli Baibo yangatwazwa uli ukuya ni miyele kwene ii? U mulandu ci uno Aina Klistu yakalondela ukuya ni miyele ii?
Mwaya nu Luse Wakwe Vino Yeova Waya
Pa nsita imwi, Yeova waisokolwile kuli Mose lino walondolwile pi zina ni miyele yakwe. Imiyele ino Leza watandikilepo ukulumbula u luse. Uzye uluse ali cani, nupya u mulandu ci uno mulinzile ukulutemelwa?
LYASI PA UMI WAO
Natemilwe Sana Ukuomba na Onsi Aombesyanga Muli Ukapepa
Ya David Sinclair yakaiusya vino yali ni nsansa pa kuomba na ina na ya nkazi pa myaka 61 ala yakaombela pa Betele uku Brooklyn.
‘Izwi Lyakwe Leza Witu Likaikalilila Amanda pe’
Ipapita imyaka iingi ukufuma pano Baibo yasizile ukulembwa lelo yatwalilila ukuyako nanti icakuti indimi zikasenuka, mauteeko yakasenuka nupya kwaya akakanya umulimo wa kusenula.
‘Izwi Lyakwe Leza . . . Likaomba’
Aingi yasenula imiyele yao pa mulandu wa kusambilila Baibo. I vyani vino tulinzile ukucita pakuti naswe Baibo ikatwazwe ukusenuka vivyo?
“Uposye . . . Kuti Uombe Umulimo”
U mulandu ci uno tulinzile ukuyela aasipe, nupya tungacita uli vivyo?


text:
ISAMBILILO 12
Bushe Umulimo Wesu uwa Kushimikila Ubombwa Shani?
Ilyo Yesu ali mupepi no kufwa atile: “Imbila nsuma iyi iya bufumu ikabilwa ku bantu bonse aba pe sonde ku kuba ubunte ku nko shonse; e lyo impela ikesa.” (Mateo 24:14) Nomba bushe bali no kushimikila shani pano isonde ponse? Balingile ukukonka ifyo Yesu alecita ilyo aali pano calo.—Luka 8:1.
Tuya pa mayanda yabo. Yesu alisambilishe abasambi bakwe ukushimikila imbila nsuma ukufuma ku ng’anda ne ng’anda. (Mateo 10:11-13; Imilimo 5:42; 20:20) Balya bakabila ba mbila nsuma balibapeele ififulo fya kushimikilamo. (Mateo 10:5, 6; 2 Abena Korinti 10:13) Na muno nshiku, icilonganino cimo na cimo calikwata icifulo ca kushimikilamo. Ici cilalenga ‘tuleshimikila abantu no kushimikisha ubunte’ nga fintu Yesu atwebele.—Imilimo 10:42.
Tulashimikila abantu konse uko basangwa. Yesu aleshimikila mu fifulo umusangwa sana abantu, pamo nga ku lulamba lwa bemba na pa fishima fya cintubwingi. (Marko 4:1; Yohane 4:5-15) Nga filya Yesu alecita, na ifwe tulalanshanya na bantu ifya mu Baibolo ukuli konse uko basangwa, nampo nga ni mu misebo, mu fifulo fya makwebo, mu maparka, nelyo pa foni. Lyonse ilyo twakwata ishuko, tulashimikila ku bena mupalamano besu, na ku bo tubomba nabo, na bo tusambilila nabo ku sukulu, e lyo na kuli balupwa. Ukucita ifi kwalilenga abantu abengi isonde lyonse ukumfwa “imbila nsuma pa kupususha [kwa kwa Yehova].”—Amalumbo 96:2.
Bushe kuliko uo mwingatemwa ukwebako imbila nsuma iya Bufumu bwa kwa Lesa ne fyo bukamucitila? Mwilekapo fye, mwebeniko iyi imbila nsuma nomba line!
Ni “mbila nsuma” nshi tufwile ukubila?
Bushe Inte sha kwa Yehova shipashanya shani Yesu mu fyo bashimikila?


text:
Ukukumbukila Inifwa ya Yesu
Kamokene pa kinja kilikyosya pa kisu kyosa ikyapasi m’malo ghakukindanakindana, tukukumbukila inifwa ya Yesu. Tukubomba isi panongwa yakuti umwene ababulile aba bikunkonga ukuti: “Bo mubombeghe bunobuno ukungumbukilamo une.” (Luka 22:19) Tukuya pakukumbukila inifwa iyi pa:
Chobeluka, pa Malichi 31, 2018.
Mwesa mukukoleliwa pa kyakubombiwa kyapamwanya iki. Ukufwana namuno tukubombela ni ngomano syitu syosa, aliwesa ikwambililiwa ku lukomano ulu. Mukuya pakwikala apa mukulonda, kangi nayumo uyu ikuya pakwenda ni mbale ya fyabupe.


text:
ULUPUNGU LWA KWA KALINDA—ULWA KUSAMBILILAMO September 2017
Muli ino magazini muli ifipande fya kusambililamo mu October 23 ukufika November 26, 2017.
Sambilileni Ukuilama
Bushe ifyo Baibolo yalanda pa bantu abalembwamo kuti fyatwafwa shani ukulailama? Mulandu nshi Abena Kristu balingile ukusambilila ukuilama?
Muleba ne Nkumbu nga Fintu Yehova Aba
Inshita imo Yehova aliisokolwele kuli Mose ilyo amwebele ishina lyakwe ne mibele yakwe. Imibele abalilepo ukumweba ni nkumbu. Bushe inkumbu ni cinshi, kabili mulandu nshi mulingile ukubela ne nkumbu?
UBUMI BWABO
Nalipaalwa Ukubombela Pamo na Baume Abakosa mu fya kwa Lesa
Ba David Sinclair balebukisha insansa bakwata ne shuko lya kubomba na ba bwananyina aba cishinka mu myaka 61 iyo babomba pa Bethel
“Icebo ca kwa Lesa Wesu Cena, Cikabako Umuyayaya”
Takwaba icitabo ico abantu bashita sana ukucila Baibolo nangu ca kuti ni kale bailembele, nangu ca kuti ululimi lwalyalwike, imitekele yalyalwike, kabili kwali abalekaanya ukupilibula Baibolo.
“Icebo ca kwa Lesa . . . ca Maka”
Abantu abengi balyaluka pa mulandu wa kusambilila Icebo ca kwa Lesa. Finshi tulingile ukucita pa kuti Icebo ca kwa Lesa ciletwalula?
“Shipa . . . no Kubomba”
Mulandu nshi tulingile ukubela abashipa, kabili kuti twacita shani pa kuti tube abashipa?


text:
Cinshi ba Nte Bashi-ibikila mu Milandu ya Mitekele ya Calo?
Ba Nte tabaibika mu milandu ya mitekele ya calo pa mulandu wa fyo basumina, ifyaba mu Baibolo. Tatucitila kampeni utubungwe twa mapolitiki, tatuvotela akabungwe nangu umuntu pa kuti akwate icifulo mu buteko, e lyo tatukwata ififulo mu buteko kabili tatwimina ubuteko. Twalisumina ukuti Baibolo ilalondolola bwino ico tushilingile ukui-ibikila mu milandu ya mitekele ya calo.
Tukonka ica kumwenako ca kwa Yesu, uwakeene ukumubika pa bufumu. (Yohane 6:15) Alisambilishe abasambi bakwe ukuti ‘tabalingile ukuba aba muli ici calo’ kabili alibebele no kuti tabalingile ukui-ibika mu fya mapolitiki.—Yohane 17:14, 16; 18:36; Marko 12:13-17.
Tulakonka ifyo Yesu atwebele pa Bufumu bwa kwa Lesa ilyo atile: “Ne mbila nsuma iyi iya bufumu ikabilwa ku bantu bonse aba pe sonde.” (Mateo 24:14) Apo tuli beminishi ba Bufumu bwa kwa Lesa kabili tushimikila ukuti ubu ubufumu buli no kwisa, tatuibika mu milandu ya mitekele ya fyalo fimbi e lyo ne ya mu calo cesu.—2 Abena Korinti 5:20; Abena Efese 6:20.
Apo tatuibika mu milandu ya mitekele ya calo, twaliba no buntungwa bwa kushimikila imbila nsuma pa Bufumu bwa kwa Lesa ku bantu bacetekela sana utubungwe twamapolitiki. Ifyo tulanda no kucita filanga ukuti twalicetekela ukuti Ubufumu bwa kwa Lesa e bukafumyapo amafya yonse pa calo.—Amalumbo 56:11.
Apo tatwaba mu kabungwe ka mapolitiki akali konse, twalikatana mu kubombela Lesa mwi sonde lyonse. (Abena Kolose 3:14; 1 Petro 2:17) Aba mu mipepele abaibika mu fya mapolitiki bena tababa abaikatana.—1 Abena Korinti 1:10.
Ukunakila ubuteko. Nangu ca kuti tatuibikamo mu milandu ya calo, tulanakila ubuteko. Ifi e fyo na Baibolo ilanda ukuti: “Umuntu onse alenakila ubuteko.” (Abena Roma 13:1) Tulakonka amafunde ya buteko, tulalipila imisonko kabili tulakonka ne fyo ubuteko butweba ukucita pa kuwamyako imikalile ya bekala calo. Tatucita icili conse icilanga ukuti tulafwaya ukufumyapo ubuteko, pantu tulakonka ifyo Baibolo ilanda ukuti tufwile ukupepelako “ishamfumu na bashimucindikwa bonse,” maka maka nga balebombela pali fimo ifingakuma insambu twakwata isha kupepa Lesa.—1 Timote 2:1, 2.
Tatukanya abafwaya ukucitapo fimo mu milandu ya mitekele. Ku ca kumwenako, tatucita ifimfulunganya nga kuli ukusala intungulushi kabili tatukanya na bantu abafwaya ukusalako intungulushi.
Bushe ni muno nshiku twalekele ukuibika mu milandu ya mitekele ya calo?
Awe. Abatumwa na Bena Kristu ba kubalilapo nabo balekaana ukuibika mu milandu ya mitekele. Icitabo cimo citila, “Nangu ca kuti balishibe ukutila baali no kulacindika aba mu buteko, Abena Kristu ba kubalilapo tabaleibika mu milandu ya mitekele.” Icitabo na cimbi cilanda pa Bena Kristu ba kubalilapo ati “tabalekwata ififulo mu fya mapolitiki.”
Bushe ifi tushi-ibika mu milandu ya mitekele ya calo cipilibula ukuti tulafwaya ukwimina ubuteko? Awe. Tuli bekala calo ba mutende abo aba mu buteko bashifwile ukutiina ukutila kuti twabemina. Lipoti ya mu 2001 iya ba National Academy of Sciences mu Ukraine yalandile pa co tushi-ibikila mu milandu ya mitekele ya calo ukuti: “Abantu bamo tabatemwa ifi ba Nte bashi-ibika mu milandu ya mitekele ya calo, kabili ici e calengele no buteko bwa ba Nazi na ba Komyunist ukulapeela ba Nte imilandu. Lelo, na lintu ubuteko bwa Soviet bwalebacusha, ba Nte “batwalilile fye ukuba abekala calo bacumfwila. Bali abafumacumi kabili balebombela pamo mu ma famu na mu twampani kabili bali aba mutende.” Iyi lipoti yalandile no kuti na muno nshiku mwine, ifyo Inte sha kwa Yehova basuminamo ne fyo bacita filanga ukuti “tabafwaya ukwimina ubuteko.”
Ishibilenipo na Fimbi
AMEPUSHO ABANTU BEPUSHA SANA
Cinshi Inte sha kwa Yehova Bashilwilako Inkondo?
Inte sha kwa Yehova baishibikwa ukuti balakaana ukulwako inkondo. Ishibeni ico tushilwilako inkondo.


text:
Bushe Mwalikwata Bamishonari?
Ee. Mu fyalo fye fyonse, fwe Nte sha kwa Yehova tubomba fye kwati ni bamishonari, lyonse tulashimikila imbila nsuma ku bantu.
E lyo kabili, ba Nte bamo balaya nelyo ukukuukila ku ncende shimbi mu calo bekala uko abantu bashilaumfwa imbila nsuma yaba mu Baibolo. Ba Nte bambi balakuukila ku fyalo fimbi pa kuti baleshimikila sana imbila nsuma. Baliba ne nsansa ukuba pa bantu abafikilisha amashiwi Yesu alandile aya kuti: “Mukaba inte shandi . . . na ku mpela ya pano isonde.”
Mu 1943, twalitendeke Isukulu lya kusambilisha bamo ifya kubomba bumishonari. Ukutula mu 1943, ba Nte ukucila 8,000, balipita muli ili isukulu ilyo twita ati Isukulu lya Gileadi.


text:
Sena Banakristo Baleelede Kubelesya Misamu Iikasya Kumita?
Bwiinguzi bwamu Bbaibbele
Jesu tanaakalailila basikumutobela kuba abana naa pe. Alimwi kunyina sikwiiya wa Jesu wakalailila boobo. Ibbaibbele kunyina mpolyaamba caantangalala kuti ncibi kubelesya misamu iikasya kumita. Mumakani aaya, njiisyo iilembedwe mulugwalo lwa Baloma 14:12 ilabeleka yaamba kuti: “
Leza uyoobeteka umwi aumwi wesu kweelana amilimo yakwe.”
Aboobo, banabukwetene balaangulukide kulisalila kuba abana naa pe. Alimwi balakonzya kulisalila naa bayanda kuzyala bana bongaye alimwi aciindi nobanga baba abana. Ikuti banabukwetene basala kubelesya misamu iikasya kumita kutali kugwisya da, eeco ncakulisalila cabo alimwi mukuli wabo. Kunyina weelede kubabeteka.—Baloma 14:4, 10-13.


text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Mateo 6:1-34
6 “Cenjeleni, mwilacita ifyalungama+ pa menso ya bantu pa kuti fye bamumone; nga mulecita ifyo ninshi Shinwe uwaba mu muulu takamupeele icilambu.2 E ico ilyo ulepeela ifya bupe,+ wilalisha ipenga,+ nge ficita aba bumbimunda mu masunagoge* na mu misebo, pa kuti fye abantu babacindike. Ndemweba icine cine nati, Nabapokelela kale icilambu cabo conse.3 Lelo iwe, ilyo ulepeela ifya bupe, wileka ukuboko kobe ukwa ku kuso kwishibe ifyo ukwa kulyo kulecita,4 pa kuti ifya bupe ifyo wapeela fibe ifya mu bumfisolo; e lyo Wiso uumona umwafisama akakulambula.+5 “Kabili, ilyo mulepepa, tamufwile ukupashanya aba bumbimunda; pantu bena batemwa ukupepa ubwiminine+ mu masunagoge na pa makoona ya misebo iikalamba pa kuti abantu babamone.+ Ndemweba icine cine nati, Nabapokelela kale icilambu cabo conse.6 Lelo iwe, ilyo ulepepa, ingila mu muputule obe,+ kabili ilyo waisalako iciibi, pepa kuli Wiso uushimoneka,+ e lyo wiso uumona umwafisama akakulambula.7 Kabili ilyo ulepepa, wilabwekeshapo ukusosa fimo fine,+ nge ficita abantu ba muli cino calo, pantu bamona kwati kuti babomfwa nga basosa amashiwi ayengi.8 E ico, mwiba nga bena iyo, pantu Lesa Shinwe alishiba ifyo mukabila+ na lintu fye tamulamulomba.9 “E ico imwe mufwile ukupepa ifi, amuti:+“‘Shifwe wa mu muulu, ishina+ lyenu libe ilya mushilo.+10 Ubufumu+ bwenu bwise. Ukufwaya+ kwenu kucitwe pano isonde+ nga mu muulu.11 Tupeeleni lelo ifya kulya ifya buno bushiku;+12 kabili tubeleleni uluse pa membu shesu, ifyo na ifwe tubelela uluse abatulufyanya.*+13 Kabili mwitutwala mu kutunkwa,+ lelo tupokololeni ku mubifi.’+14 “Pantu nga mwabelela uluse abamulufyanya, Shinwe wa muulu na o akamubelela uluse;+15 nomba nga tamubelela uluse abamulufyanya, na Shinwe wa mu muulu takamubelele uluse ku fyo mulufyanya.+16 “Ilyo mwaleka ukulya,+ mwiba ne finso fya bulanda nga aba bumbimunda pantu balabifya pa menso pa kuti bamoneke ku bantu ukuti nabaleka ukulya.+ Ndemweba icine cine nati, Nabapokelela kale icilambu cabo conse.17 Lelo iwe ilyo waleka ukulya, suba amafuta ku mutwe no kusamba ku menso,+18 pa kuti abantu bekumona ukuti nauleka ukulya, kano fye Wiso uwaba umwafisama;+ e lyo Wiso uumona umwafisama akakulambula.19 “Mwilalonganikila ifyuma+ pano isonde, apo icipelebesha ca bushiku ne ndalawa fyonaula, kabili apo abapuupu bengengila no kwiba.20 Lelo mulelonganikila ifyuma ku muulu,+ uko icipelebesha ca bushiku nangu ni ndalawa tafyonaula,+ kabili uko abapuupu tabengila nangu ukwiba.21 Pantu ukuli icuma cobe, e kuba no mutima obe.22 “Ulubuuto lwa mubili menso.+ E ico amenso yobe nga yalolesha fye pa cintu cimo, umubili obe onse ukaba umwabuuta;23 lelo nga amenso yobe yalolesha pa fibi,+ umubili obe onse ukaba umwafiita. Nga cine cine ulubuuto ulwaba muli iwe ni mfifi, ninshi iyo mfifi yaba iikalamba icine cine!+24 “Takuli uwingabombela bashikulu babili; pantu kuti apatapo umo no kutemwa umbi,+ nalimo kuti aba uwa cishinka kuli umo no kusuula umbi. Te kuti mubombele Lesa ne Fyuma.+25 “E ico ndemweba nati: Mwilasakamikilwa+ imyeo yenu ifyo mukalya nelyo ifyo mukanwa, nelyo ukusakamikwa pa mibili yenu ifyo mukafwala.+ Bushe ubumi tabwacindama ukucila ifya kulya, no mubili bushe tawacindama ukucila ifya kufwala?+26 Lolekesheni ifyuni+ fya mu muulu, pantu tafibyala imbuto nelyo ukulobolola nelyo ukusunga ifya kulya mu matala; na lyo line Shinwe wa mu muulu alafiliisha. Bushe tamwaficila ukucindama?+27 Nani pali imwe nga ca kuti alesakamikwa engalundako ubumi bwakwe panono?+28 Na kabili, mulandu nshi mulesakamikilwa pa fya kufwala? Sambilileniko ku maluba+ ya mu mpanga fintu yakula; tayacucutika, nelyo ukupikula insalu sha kufwala;29 nomba ndemweba nati nangu fye ni Solomone+ mu bukata bwakwe bonse tafwelepo nga limo ilya aya maluba.30 Nomba ifi nga e fyo Lesa afwika ifimenwa fya mu mpanga, ifingabapo lelo kabili mailo fyapooswa mu mulilo, bushe takacilepo ukumufwika, mwe ba citetekelo icinono?+31 E ico mwisakamikwa+ amuti, ‘Tulelya nshi?’ nelyo, ‘Tulenwa nshi?’ nelyo, ‘Tulefwala nshi?’32 Pantu fyonse ifi e fyo abena fyalo bafwaisha. Pantu Shinwe wa mu muulu alishiba ukuti mulakabila ifi fyonse.+33 “E ico, intanshi mulefwaya ubufumu no bulungami bwakwe,+ na fyonse ifi ifyo mukabila akamupeela.+34 E ico, mwilasakamikwa pa bushiku bwa mailo,+ pantu ubwa mailo bukaba na masakamika ya buko. Amafya ya mu bushiku bumo yalilinga kuli ubo bwine bushiku.
Amafutunoti
^ Amasunagoge e mayanda abaYuda balepepelamo kabili e mo balebelengela amashiwi ya kwa Lesa.
^ Mu ciGriki ili lembo litila: “Tubeleleni uluse pa nkongole shesu ifyo na ifwe tubelela uluse abatukwatila inkongole.”


text:
LUBASU 4
Bakakutika Kuli Sataana—Ino Nshiinshi Shakaswamo?
Adamu a Efa tabakwe kunyumfwila Lesa, aboobo bakafwa. Matalikilo 3:6, 23
Efa wakakutika ku nsoka akulya cisepo. Pesule, wakapaako Adamu, alakwe wakalya.
Nco bakacita cakabica—cakalinga cibiibi. Lesa wakabakushamo mu Paladaiso mobakalinga kukala.
Bukaalo bwakabayumina pantu pomwi abana babo. Bakacembela akufwa. Tabakwe kuya ku cishi ca mishimu; bakaloba.
Bafwite balibo anga mbulongo butacite buumi. Matalikilo 3:19
Soonse tulafwa mukwiinga twakaswa kuli Adamu a Efa. Bafwite tababoniiwo, tabanyumfwiiwo nabi kucita shili shoonse.—Shikushimikila 9:5, 10.
Takwakalinga kuyanda kwakwe Yehova kwaamba ayi bantu banofwa. Onoono ulakubusha bafwite. Na bakakutike kuli nguwe balakukala muyayaya.


text:
CIIYO 10
Jesu Wakali Kumvwida Lyoonse
Sena ncuuba-uba kubamvwida bazyali bako lyoonse?— Zimwi ziindi tacili cuuba-uba. Sena ulizyi kuti Jesu wakali kubamvwida bazyali bakwe alimwi a Jehova?— Cikozyanyo cakwe cilakonzya kukugwasya kubamvwida bazyali bako noliba leelyo nocitali cuuba-uba kucita boobo. Atwiiye zinji kujatikizya makani aaya.
Jesu katanaboola anyika, wakali kukkala kujulu a Jehova, Bausyi. Pele alimwi Jesu wakajisi bazyali aano anyika. Mazina aabo bakali ba Josefa alimwi a Mariya. Sena ulizyi mbobakaba bazyali bakwe?—
Jehova wakabweza buumi bwa Jesu kuzwa kujulu akububikka mwida lya Mariya kutegwa Jesu azyalwe akupona anyika. Aaya akali maleele! Jesu wakakomena mwida lya Mariya mbubwenya buyo muvwanda umwi aumwi mbwakomena mwida lyabanyina. Nokwakainda myezi iili fwuka, Jesu wakazyalwa. Oobu mbombubo Mariya abalumi bakwe ba Josefa, mbobakaba bazyali ba Jesu aano anyika.
Ciindi Jesu naakajisi myaka iili 12 yakuzyalwa, wakacita cintu cakatondezya mbwaakali kubayanda Bausyi, nkokuti Jehova. Eeci cakacitika ciindi Jesu alimwi abanamukwasyi nobakaunka ku Jerusalemu ku Pobwe Lyakwiindilila. Nobakali kupiluka kuŋanda, Josefa alimwi a Mariya bakabona kuti Jesu tanaakali ambabo alimwi tiibakazyi nkwaakabede. Sena ulikuzyi nkwaakabede?—
Nkaambo nzi Jesu ncaakali mutempele?
Josefa alimwi a Mariya bakajokela ku Jerusalemu cakufwambaana alimwi bakamuyandaula Jesu koonse-koonse. Bakalibilika akaambo kakuti tiibakamujana. Pele nokwakainda mazuba otatwe, bakamujana mutempele! Sena ulikazyi kaambo Jesu ncaakali mutempele?— Nkaambo nkonkuko nkwaakali kukonzya kwiiya kujatikizya Bausyi, nkokuti Jehova. Wakali kumuyanda Jehova alimwi wakali kuyanda kwiiya mbwakonzya kumukkomanisya. Nociba ciindi naakakomena akuba mwaalumi, Jesu lyoonse wakali kumumvwida Jehova. Jesu wakali kumvwida nociba ciindi nocakali kukatazya kucita boobo alimwi nokuba kuti wakali kukonzya kupenga zimwi ziindi. Sena abalo ba Josefa a Mariya wakali kubamvwida Jesu?— Inzya, Bbaibbele lyaamba kuti wakacita oobo.
Ncinzi ncokonzya kwiiya kucikozyanyo ca Jesu?— Weelede kubamvwida bazyali bako nociba ciindi nocili ciyumu kucita boobo. Sena unoocita oobo?—


text:
CHIIYO 9
Kujana Impuli Yanu Yakkala Biyeni Kiibotelwa?
1. Nkamboonzi lukwatano lulaamulawo niluyandika kuti mpuli kiibotelwa?
Makani mabotu aazwa kuli Jehova, Leza ubotelwa ooyo uyanda kuti impuli kazibotelwa. (1 Timoteo 1:11) Nguwe wakatalisya lukwatano. Lukwatano lulaamulawo lulayandikana kuti mpuli kiibotelwa nkaambo lupa kuti bana bakkomezegwe kabotu munzila iilaa lukwabililo. BanaKristo beelede kuswiilila milawo yakoko nkubakkala yakulembesya lukwatano.
Leza ulubona biyeni lukwatano? Uyanda kuti lube lujatano lutamani lwamwaalumi amwanakazi. Jehova uyanda kuti mwaalumi amwanakazi babe basyomeka kuli umwi aumwi wabo. (baHebrayo 13:4) Leza takuyandi kulekana. (Malaki 2:16) Pesi ulazumizya kuti balekane naa kuti umwi akwate naa kukwatwa lubo ikuti umwi wabo wacita bwaamu.
2. Mwaalumi amwanakazi beelede kukkalisyana biyeni?
Jehova wakalenga mwaalumi amwanakazi kuti kabagwasyaana mulukwatano. (Matalikilo 2:18) Mbukunga mwaalumi ngumutwe wampuli, nkikaako weelede kusololela kukwiisya mpuli atalaa Leza alimwi akubayandwiida ziyandikana. Weelede kuyanda banaakwe camoyo woonse. Baalumi abanakazi beelede kutondezyana luyando akulemekana. Akambo kakuti baalumi abanakazi tabamaninide pe, nkikaako kulekelelana kulayandikana kapati kuti lukwatano kalubotezya.
3. Sena weelede kuzwa mulukwatano lutakubotezyi na?
Ikuti kakuli buyumu-yumu mulukwatano lwenu, moonse mweelede kuzumanana kutondezyaana luyando. (1 baKorinto 13:4, 5) IJwi lyaLeza talikusungwaazi kwanzaana mbuli nzila yakumana kutamvwanana ooko kuvulide mulukwatano.
4. Bana, Leza uyanda kuti mube abuumi bulibiyeni?
Jehova uyanda kuti mubotelwe. Umupa lulayo lwiinda lwoonse ikuti mubotelwe mucindi cakukula. Uyanda kuti mugwasigwe abusongo aluzibo lwabazyali benu. (baKolose 3:20) Alubo Jehova uyanda kuti mubotelwe kwiinda mukucita zintu ziyandwaa Mulengi wenu, aMwanaakwe.
5. Nobazyali, bana benu balakujana biyeni kubotelwa?
Mweelede kubeleka canguzu kuti bana benu bajane cakulya, aakukkala, azyakuzwata. (1 Timoteo 5:8) Nikuba boobu ikuti bana benu kababotelwa, mweelede kubayiisya kuti bayande Leza akwiiya kulinguwe. (baEfeso 6:4) Meendelo eenu atondezya luyando kuli Leza alakonzya kuba cikozyanyo cibotu loko kubana benu. Malailile aayeme muBbaibble alakonzya kugwasya bana benu kuti babe akuyeeya kuli kabotu.
Bana balagwasikana ikuti kamubasungwaazya akubalumba. Alubo beelede kululamikwa akujana lulayo. Lulayo luli boobu lulabakwabilila mukucita zintu zikonzya kumana kubotelwa kwabo. (Tusimpi 22:15) Nikuba boobu, lulayo talweelede kubaa lunya.
Bakamboni baJehova balikumwaya mabbuku asiyene-siyene akonzya kugwasya bazyaali abana. Mabbuku aaya aambula atalaa zili muBbaibbele.
Yiiya Zyiingi
MULAKONZYA KUBOTELWA MUMPULI YANU
Amulangile kuli Leza kuti Mubotelwe Mulukwatano
Kubelesya mibuzyo iibili kulakonzya kugwasya lukwatano lwanu kuti lusime.
MULAKONZYA KUBOTELWA MUMPULI YANU
Mbomukonzya Kulwanaa Mapenzi
Kwaambuzyanya kuli kabotu kulakonzya kupa kuti lukwatano lusimide alubotezya lusiyane aloolo lutasimide alutabotezyi.


text:
Mepuzho Akumbulwa mu Baibolo
Nanchi tukekalapo na kafulumende umo wa ntanda yonse nyi?
Akilangulukai pa bintu kafulumende wa ntanda yonse byo akonsha kubila bantu. Lelo jino bantu bavula bayanda na mambo a kwikala bayanji, bakwabo banonshi bingi. Bino kafulumende wayuka bikeba bantu wakonsha kwibobila byonse byo bakeba. Nanchi mwalanguluka amba bantu bakonsha kuleta kafulumende wa uno mutundu nyi?—Tangai Yelemiya 10:23.
Kufumatu ne kala, makafulumende akankalwa kulama bangikazhi babo, kikatakata bayanji. Makafulumende amo akanama. (Musapwishi 4:1; 8:9) Bino Lesa wa Bulume Bonse walaya kuleta kafulumende ukafumyapo onse ajipo. Kalama wa uno kafulumende ukalamanga bulongo bantu.—Tangai Isaya 11:4; Danyela 2:44.
Ñanyi bintu bikoba Bufumu bwa Lesa?
Yehoba Lesa wasala mfumu wa ntanda yonse wawama aye Mwananji Yesu. (Luka 1:31-33) Byo ajinga pano pa ntanda, Yesu watemenwe bingi kukwasha bantu. Byo aji Mfumu, ukakwatankanya bantu ba mu mikoka yonse ne kupwisha buyanji.—Tangai Salamo 72:8, 12-14.
Nanchi bantu bonse bakatundaika Yesu kwikala Kalama wabo nyi? Ine. Bino Yehoba watekanya. (2 Petelo 3:9) Wapa bantu kimye pa kuba’mba Yesu ekale Kalama wabo. Katatakatu Yesu akavizhe bantu bonse batama kabiji ukaleta mutende ne luzhikijilo ntanda yonse.—Tangai Mika 4:3, 4.


text:
NGAZI YAMULINDIZI—YAKWIIYA June 2017
Magazini eeyi ijisi zibalo zyakwiiya kuzwa mu July 31 kusikila mu August 27, 2017.
Sena Muciyeeyede?
Sena cakamukkomanisya kubala mamagazini aa Ngazi Yamulindizi aalino-lino? Mibuzyo yongaye yamu Bbaibbele njomukonzya kwiingula.
Jehova Ulatuumbulizya Mumapenzi Eesu Oonse
Ino mbuyumu-yumu nzi Banakristo mbobakonzya kujana mucikwati alimwi amubuumi bwamumukwasyi aano mazuba? Alimwi ikuti kamujisi mapenzi aali boobo, mbuti mbomukonzya kujana luumbulizyo kuli Leza?
Amugamike Moyo Wanu Kumbono Zyakumuuya
Ino nimbono zili buti nzyotweelede kubikkila maano, alimwi mbuti mbotukonzya kucita boobo?
Sena Inga Mwabona Bwini Mbwabede Muntu Kutali Kulanga Ciwa?
Ino ncinzi cakacitika ciindi umwi wa Bakamboni ba Jehova cakukkazika moyo naakakambaukila mwaalumi iwatakali kuyanda bantu alimwi simukkala nzila?
Sena Mulaamana Mazwanga Kutegwa Kube Luumuno?
Bantu balayandisya kukkala muluumuno. Nokuba boobo, ikuti naa kuli wabanyonganya akaambo kacuuno ncobajisi naa kulisumpula, bantu banji batalika kulilemeka munzila iitatondezyi kuti mbaasiluumuno. Ino inga mwabweeleba buti bukkale buli boobu?
“Leza Akulongezye Akaambo Kabusongo Bwako!”
Majwi aaya akaambwa a Davida iwakapona mu Israyeli yansiku ciindi naakali kutembaula Abigayeli. Ino ncinzi cakapa kuti Davida amutembaule alimwi ncinzi ncotukonzya kwiiya kucikozyanyo cakwe?
Amubikkile Maano Kumakani Aayandika Kapati
Ino makani nzi mapati aabajatikizya bantu boonse? Ino nkaambo nzi ncociyandika kuti kamwaazyi kabotu?
Amubusumpule Bulelo bwa Jehova!
Ino ikuzyiba kuti Jehova nguweelela kweendelezya bubumbo boonse inga kwabujatikizya buti buumi bwanu?
Sena Mulizyi?
Nkaambo nzi Jesu ncaakaamba basambazi ibakali kusambala banyama mutempele kuti ‘mbabbi’?


text:
SHAPITRE 36
Mukata a basalayi balesha lukumino lukata
MATEO 8:5-13 LUKA 7:1-10
MPIKA A MUKATA A BASALAYI BAPASHIBWA
BA SHA LUKUMIINO ABAPETE MWABI
Kunyima kw’aye kukita mwisambo wa ku Mwengye, Yesu bayile ku kibalo kya Kapernaume. Kwakwa, bangi bakulu ba beena Yuuda abadi bende kwadi. Abadi bebatume kwi ungi muntu badi na kyaye kiukilo kilekene—badi mukata a basalayi a ku Looma.
Mufubi umune a yawa mukata a basalayi aadi mufule bakumbile peepi na lufu. Sunga byekala shi mukata a basalayi tabadi mwina Yuuda, badi akumina shi Yesu amukwashe. Beena Yuuda abalungula Yesu shi mufubi a mukata “mmulaale mu nshibo, mufwe lupoolo, busungu mbumunemeene,” abimweneka shi e na mitanyo ibungi. (Mateo 8:6) Bakulu beena Yuuda abalungula Yesu shi, uno mukata a basalayi badi mulombanyine kukwashibwa ku mwanda waye, abamuleesha dingi shi: “mwanda mufule mwilo wetu, dingi nnaye mwitwibakile nshibo ya kitumbwilo.”—Luka 7:4, 5.
Nka paapa, bakatuka na bakulu abende ku nshibo ya mukata a basalayi. Pababadi befubwile peepi nayo, mukata a basalayi nkutuma beenaaye bwa kululungula Yesu shi: “Mwanana, twekalakashanga, mwanda ntshimulombeene otwela mu nshibo mwande. Ngi mwanda kinyi mmwene ami nabeene shi ntshi na matalwa a kufika koodi.” (Luka 7:6, 7) Bibadi bishima bya kwiyisha bibakwile uno muntu atumiinaa bantu eyi! Abilesha kwilekeena kwaye na bangi beena Looma abakitshina bafubi baabo bibubi.—Mateo 8:9.
Kushi mpaka, mukata abasalayi badi auku shi beena Yuuda tabadiya bukuuku na bashi beena Yuuda n’abo nya. (Bikitshino 10:28) Pangi kyakya kinangu nyi kibadi kitakule mukata a basalayi bwa kuteka beenaaye bwa nkalungula Yesu shi: “Akula penda kishima kimune bwa shi mufubi ande apande.”—Luka 7:7.
Pakupusha bino bishima Yesu bamukanyishe bikata aye nkwakula dingi shi: “Sunga mu Isaleele, ntshii musangane lukumiino lwi bino.” (Luka 7:9) Pabadi bena mudimo naaye balukile ku nshibo kwa mukata a basalayi abadi basangane mufubi badi na maladi mupashibwe.
Musango umune aye ky’apu kukita kino kilengyeleshi kya kupaasha, bamwene bya kulesha shi, sunga bantu bashii beena Yuuda kadi su be na lukumiino, abapete myabi, p’aye kwakula shi: “Bee bungi abakakatukila dya kutunduka-nguba na kupona-nguba bwa kushala ku madyo pamune na Abrahame na Isaake na Yaakobo mu Bufumu bwa mwiyilu.” Kadi bwa beena Yuuda bakutwe lukumiino? Yesu aamba shi “abeebasumbula paasha mu mufito kwakwa akwikala nkalo na kwibongyeshena kwa meeno.”—Mateo 8:11, 12.
Byabya, bano beena Yuuda abapele mwabi wibapebwe wa kwikala ba kumpala mu Bufumu na Kidishito abakebasumbushena. Kadi beena bingi bisamba, abakebakukila bwa kushala ku meesa aaye, mu “Bufumu bwa mwiyilu.”


text:
IFINGAAFWA ULUPWA | ICUPO
Ifya Kulanshanya pa Mafya
UBWAFYA UBUBAPO
Bushe mulafulilwako ilyo mwapwisha ukulanshanya na bena mwenu pa bwafya mukwete? Nga mulafulilwako, ninshi kuti mwacitapo fimo. Mulingile ukwishiba ukuti inshila abanakashi balandilamo ifintu yalipusana ne nshila abaume balandilamo ifintu. *
IFYO MULINGILE UKWISHIBA
Abanakashi balitemwa ukulanda pa bwafya ilyo tamulabeba ifya kubupwisha. Na kuba limo ico bafwaya fye kulanda pa bwafya epela, ninshi no bwafya bwapwa.
“Ndatemwa nga ca kuti nalanda ifyo ndeumfwa kabili namona no kuti abena mwandi nabeshiba ifyo ndeumfwa. Nga nabalondolwela, ilyo line fye cilafuma ku mukoshi.”—E fyalandile ba Sirppa. *
“Ndafilwa ukulaba ku bwafya nkwete nga nshebeleko abena mwandi ifyo ndeumfwa. Ndaleka ukusakamana nga nalanda pa bwafya nkwete.”—E fyalandile ba Ae-Jin.
“Nga ndelanda, ciba kwati ni filya abafwailisha pa milandu bacita, pantu ilyo ndelanda ndafwailisha pa kuti imone icacilenga kube ubwafya.”—E fyalandile ba Lurdes.
Abaume batemwa ukutontonkanya pa fya kupwisha ubwafya. Ukucita ifi takwabipa pantu abaume bomfwa kwati nga bapwisha ubwafya ninshi baleyafwa abena mwabo kabili bamona kwati nga bacita ifi, ninshi abena mwabo kuti babacetekela. Kanshi abaume cilabapapusha nga ca kuti abena mwabo tabatemenwe ilyo baleyesha ukubafwa ukupwisha ubwafya. Ba Kirk batile: “Nshishibe ico umuntu engafwaila ukuti tulande pa bwafya nga ca kuti talefwaya ukumwafwa.”
Icitabo icitila The Seven Principles for Making Marriage Work cilanda ukuti: “Mufwile ukwishiba ifyo abena mwenu baleumfwa ilyo mushilabeba ifya kucita. Mulingile ukuleka abena mwenu bamona ukuti namwishiba bwino ifyo baleumfwa kabili mulingile ukubalanga ukuti namumfwa ububi pa bwafya bakwete ilyo mushilabeba ifya kucita. Ilingi line, abena mwenu nga bamulondolwela fimo ninshi tabalefwaya mubebe ifya kucita, lelo balefwaya fye mukutike ku fyo balelanda.”
IFYO MWINGACITA
Mwe balume: Mulebikako amano nga ca kuti abena mwenu balelanda. Ba Tomás batile: “Inshita shimo nga nakutika ku fyo umwina mwandi alelanda, ndatontonkanya nati, ‘Kwena tapali nangu cimo ico nacita.’ Lelo umwina mwandi acilafwaya fye ukuti nkutike.” Ba Stephen nabo batile: “Umwina mwandi alomfwa bwino nga alanda fyonse ifilemusakamika ukwabula ukumucilinganya, kabili nga nacita ifi alanjeba ukuti alomfwako bwino.”
Esheniko ukucita ifi: Ilyo mukalanshanya pa bwafya mukakwata na bena mwenu, mwikangufyanya ukubeba ifya kucita. Mukalebalolesha ilyo balelanda, kabili mukalebikako amano nga balelanda. Mukalebasuminisha ku mutwe. Kuti mwabwekeshapo amashiwi yamo ayo balandile pa kuti bamone ukuti namumfwa ifyo balelanda. Ba Charles batile: “Limo umwina mwandi afwaya fye ukwishiba ukuti ninjishiba ifyo aleumfwa no kuti ndefwaya ukumwafwa.”—Ilembo ilingamwafwa: Yakobo 1:19.
Mwe bakashi: Mulingile ukulanda ifyo mulefwaya abena mwenu bacite. Ba Eleni batile, “Tumona kwati abena mwesu kuti baishiba fye fyonse ifyo tulefwaya, nomba limo pa kuti beshibe kano twabalondolwela.” Ba Ynez nabo batile: “Limo kuti walanda fye ati, ‘Kuli fimo ifilencusha kabili ndefwaya fye ukuti mumfwe ifyo ndemweba. Nshilefwaya ukuti munjebe ifya kucita, lelo ndefwaya fye ukuti mwishibe ifyo ndeumfwa.’”
Esheniko ukucita ifi: Nga ca kuti abena mwenu bamweba ifya kucita pa kupwisha ubwafya ilyo mushilapwa ukulanda, mwikatontonkanya ukuti tababika amano ku fyo mumfwa. Nalimo icilenga ni co balafwaisha ukumwafwa. Ba Ester batile, “Mu nshita ya kufulwa, ndamona ukuti abena mwandi balintemwa kabili balafwaya ukukutika, lelo ndeshiba no kuti ico bafwaisha kungafwa.”—Ilembo ilingamwafwa: Abena Roma 12:10.
Ku baupana: Ilingi line tucitila bambi ifyo twingatemwa batucitile, lelo ilyo mulelanshanya pa mafya na bena mwenu mufwile ukutontonkanya pa fyo abena mwenu bengatemwa ukuti mucite. (1 Abena Korinti 10:24) Ba Miguel batile: “Nga muli balume, mulingile ukulakutika ku fyo abena mwenu balelanda. Nga muli bakashi, inshita shimo mufwile ukulakutika nga ca kuti abena mwenu balemweba ifya kucita pa kupwisha ubwafya. Nga ca kuti bonse mulecita ifi, icupo cenu cikawama.”—Ilembo ilingamwafwa: 1 Petro 3:8.


text:
BYA KULUMBULULA
Nanchi Byambo bya Kuba’mba “Mweo” ne “Mupashi” Kine Bilumbulula Ka?
UMVWE mwaumvwa byambo bya kuba’mba “mweo” ne “mupashi,” mulangulukapo ka? Bavula balanguluka’mba bino byambo bilumbulula kintu kibula kumweka kabiji kibula kufwa kiji mukachi ketu. Balanguluka’mba umvwe muntu wafwa kino kintu kibula kumweka kiji mu muntu kifumamo mu mubiji ne kutwajijila kwikala kyumi. Luno lufunjisho byo lwakumbanamo, bavula bakumya bingi inge bafunda’mba Baibolo kine kechi byobyo afunjisha ne. Pano nga nanchi mweo ye mu ka, kabiji mupashi naye ye mu ka kwesakana na Mambo a Lesa?
KYAMBO KYA “MWEO” BYO KYAINGIJISHIWA MU BAIBOLO
Patanshi akilangulukai pa mweo. Mwakonsha kuvuluka kuba’mba Baibolo wanembelwe mu milaka ya Kihebelu ne Kingiliki. Pa kunemba pa mambo a mweo, banembi ba Baibolo baingijishe kyambo kya Kihebelu kya ne′phesh nangwa kyambo kya Kingiliki kya psy·khe′. Bino byambo bibiji bitanwa mu Binembelo kukila pa bimye 800, kabiji mu Baibolo wa New World Translation ponse ponse po biji byatuntululwa’mba “mweo.” Umvwe mwamona byaingijishiwa kyambo kya “mweo” nangwa’mba “myeo” mu Baibolo, kyamweshiwatu patoka amba kino kyambo kilumbulula (1) bantu, (2) banyama, nangwa (3) bumi buji mu bantu ne mu banyama. Twayai twambe pa binembelo byaamba pa ino ndumbulwilo isatu yapusana pusana.
Bantu. “Mu moba a Nowa…bapulukile bamo bacheche, bo batanu na basatu [Kingiliki, psy·khe′], na mema.” (1 Petelo 3:20) Apano kyambo kya “psy·khe” kyanembwa’mba bantu, ko kuba’mba Nowa, mukazhanji, baana banji babalume basatu, ne bakazhi babo. Kulupuka 16:16 watongola mikambizho yapainwe ku bena Isalela pa mambo a kuwola manna. Bebabujile’mba: “Muwolepo…mwayila kuvula kwa bantu [Kihebelu, ne′phesh, myeo] bo muji nabo mu matente enu pa muntu pa muntu.” Onkao mambo kuvula kwa maana o bawolele kwayijile mu kibelengelo kya bantu [Kihebelu, ne′phesh, myeo] ba mu kisemi kimo kimo.
Banyama. Mu jishimikila ja mu Baibolo jaamba pa lulengelo, tutangamo’mba: “Lesa waambile’mba: Mu mema mwikale bisamba ne bisamba bya bintu byumi [Kihebelu, ne′phesh, myeo] ne bañonyi nabo bapitañanenga peulu ya ntanda mu mpunzha ya mwiulu. Kabiji Lesa waambile’mba: Pano pa ntanda pekale bilengwa [Kihebelu, ne′phesh, myeo] byumi monka mwayila mitundu yabyo, banyama ba kulela ne banyama ba mungye, monka mwayila mitundu yabo, ne bikalaba panshi nabyo monka mwayila mitundu yabyo; ne kumweka byamwekele byonkabyo.” (Ntendekelo 1:20, 24) Mu kino kibaba, masabi, banyama ba kulela, ne banyama ba mungye bonse batongolwa na kyambotu kimo kya Kihebelu kya kuba’mba “ne′phesh” kulumbulula’mba myeo.
Bumi bwa muntu. Kimo kimye kyambo kya “mweo” kilumbulula bumi bwa muntu. Yehoba wamwambijile Mosesa amba: “Bafwa kala bantu bonse basakilenga mweo wobe.” (Kulupuka 4:19) Ki ka balwanyi ba kwa Mosesa kyo basakilenga? Basakilenga konauna bumi bwanji. Kabiji langulukai ne pa byambo bya kwa Yesu bya kuba’mba: ‘Amiwa ne kafunga wawama: kafunga wawama welela mikooko mweo wanji.’ (Yoano 10:11) Yesu waelejile bantu mweo, nangwa’mba bumi bwanji. Mu bino bibaba bya mu Baibolo, kyambo kya “mweo” kilumbulula bumi bwa muntu. Bya kumwenako bikwabo bya mwatala kyambo kya “mweo” mwakonsha kwibitana mu Mateo 10:39; Yoano 15:13; ne Byubilo 20:10.
Umvwe mwatwajijila na kufunda Mambo a Lesa, mukayuka kuba’mba kafwako nangwa pamo mu Baibolo paji byambo bya “bumbulwakufwa” nangwa “myaka ne myaka” po byakwatankana na kyambo kya “mweo” ne. Binembelo byamba’mba mweo ufwa.—Ezikyo 18:4, 20.
“MUPASHI” WAYUKANYIKWA
Pano twayai twisambe pa Baibolo byo engijisha kyambo kya “mupashi.” Bantu bamo balanguluka’mba “mupashi” ke kyambotu kikwabo kya “mweo.” Pano bino, kechi ibyo ne. Baibolo walumbulwishatu bulongo’mba byambo bya “mupashi” ne “mweo” bitongola bintu bibiji byapusana. Byapusena mwepi?
Banembi ba Baibolo baingijishe kyambo kya Kihebelu kya ru′ach nangwa kyambo kya Kingiliki kya pneu′ma pa kunemba kyambo kya “mupashi.” Binembelo byalumbulula mwatala bino byambo. Kya kumwenako, Masalamo 104:29 aamba’mba: ‘Anweba [Yehoba] pa kwangata muya wabo nangwa’mba mupashi [ru′ach], ke bafwe, ne kubwela babwela ku lukungu lwabo.’ Kabiji Yakoba 2:26 waamba’mba: ‘Mubiji pa kubula mupashi [pneu′ma] ufwa.’ Ko kuba’mba mu ano mavesi, “mupashi” ulumbulula akya kipana bumi ku mubiji. Kwa kubula mupashi, mubiji ufwa. Onkao mambo, mu Baibolo kyambo kya ru′ach kechi kyatuntululwatu’mba “mupashi” ne, bino kyatuntululwa ne kuba’mba “bulume,” nangwa’mba “muya wa bumi.” Kya kumwenako, pa mambo a Muyulo wa mu moba a Nowa, Lesa waambile’mba: “Amiwa nkaleta muyulo wa mema pano pa ntanda mu konauna byonse bipema [ru′ach] biji na bumi muno munshi.” (Ntendekelo 6:17; 7:15, 22) Onkao mambo, “mupashi” ulumbulula bulume bubula kumweka (ngovu ya bumi) buji mu bilengwa byonse byumi.
Mweo ne mupashi kechi bilumbulula kintu kimo ne. Mubiji ukebewa mupashi byonkatu waileshi byo akebewa mujilo pa kuba’mba ambenga. Pa kuba’mba tulumbulwishe kino, akilangulukai biji waileshi. Umvwe mwabika mabwe mu waileshi mwamushinkula ne kumushinkula, mujilo uji mu mabwe ulengela waileshi kutendeka kwamba. Kwa kubula mabwe, waileshi kuba waamba ne. Ujitu pamo na waileshi ye babula kusomeka ku malaichi. Po pamotu, mupashi ke bulume bulengela mubiji wetu kwikala mumi. Kabiji byonka biji malaichi, mupashi kafwako kyo omvwa ne, kabiji kechi wakonsha kulanguluka ne. Ke bulumetu kechi kintu ne. Pano bino kwa kubula uno mupashi, nangwa’mba muya, mibiji yetu ‘ifwa, ne kubwela ibwela ku lukungu,’ byonka byaambile nyimbi wa masalamo.
Kwamba pa mambo a lufu lwa muntu, Musapwishi 12:7 waamba’mba: ‘Lukungu [lwa mubiji wanji] lubwelela ku mushiji ko lwajinga kala, ne mupashi naye ubwelela kwi Lesa yenka wamupaine.’ Umvwe mupashi, nangwa’mba muya wafuma mu mubiji, mubiji ufwa ne kubwelela ku mushiji ko afumine. Mu jishinda jintutu jimo, ne muya nanji ubwela kwi Lesa ko afumine. (Yoba 34:14, 15; Masalamo 36:9) Kino kechi kilumbulula’mba bulume bwa bumi bwenda musinso kuya mwiulu ne. Kilumbululatu’mba umvwe muntu wafwa, luketekelo luji lonse lwa bumi bwa kulutwe lwaimena pe Yehoba Lesa. Mu ñambilo ya kifwanyikizho ko kuba’mba bumi bwanji buji mu maboko a Lesa. Mu bulume bwa Lesa mo monkatu mupashi nangwa’mba muya mo akonsha kubwezhiwa pa kuba’mba muntu ekale jibiji na bumi.
Byo kitekeneshapo kuyuka’mba kino Lesa kyokyo akoba ku boba bonse baji mu ‘bilende bya kivuluko’! (Yoano 5:28, 29) Kimye kya lusanguko, Yehoba ukebasangula na mibiji ipya aba bafwa kupichila mu kubikamo mupashi, nangwa’mba muya mwi abo. Kino kimye byo kikekalapo kya lusekelo!
Umvwe mukeba kufunda byavula pa byambo bya “mweo ne “mupashi” kwesakana na byo byaingijishiwa mu Baibolo, mwakonsha kutanga byambo biji mu buloshuwa wa Cinshi Cicitika Nga Twafwa? ne mu buku wa Ukupelulula Ukufuma mu Malembo, pa mapeja 415-19. Ano onse mabuku abiji anembwa na Bakamonyi ba kwa Yehoba.


text:
BWIPUZHO 3
Nakonsha Kwisamba Byepi na Bansemi?
WAKONSHA KUBA BYEPI?
Fwanyikizha bino: Juba jimo mabanga, Geoffrey, uji na myaka 17 wapwishishe kwingila mingilo ya pa nzubo ne kukeba kuba’mba akokolokeko. Waikele mu mupando ne kutendeka kutamba TV.
Katandakano, bashanji batwela saka bazhingila.
Bamwambila’mba: “Geoffrey! Ubena kutayila ka kimye na kutamba TV? Wakufwainwa kukwashangako nkasobe kupwisha mwingilo ye bamupele ku sukulu. Ki ka kyo ubujila kuba byo bakubuula?”
Geoffrey watendeka kunyinyita amba “Naji kuyukatu.”
Bashanji bamumvwa ne ku mwipuzha na bukaji amba, “Waamba’mba ka?”
Geoffrey wakotaula ku meso ne kukumbula bashanji amba, “Kafwako ne.”
Na bukaji, bashanji bamwambila’mba, “Kukabwezhapo kunkumbula byobyo ne, waumvwa!”
Umvwe yobe wajinga Geoffrey, inge waubile byepi?
AKITULUMANA NE KULANGULUKAPO!
Kwisamba na bansemi kujitu nobe kwendesha motoka. Inge wataana amba mukwakwa bamushinka, wafwainwa kwingijisha jishinda jikwabo.
KYA KUMWENAKO:
Nsongwakazhi wa jizhina ja Leah waambile’mba: “Kinkatazha bingi kwisamba na batata. Kimo kimye inge mbena kwisamba nabo, kechi batako maana ne.”
LEAH WAKONSHA KUBA BYEPI INGE KYAIKALA BINO?
Kwambila bashanji na bukaji.
Leah waamba na bukaji amba, “Saka muteleka inge mbena kwamba!”
Kuleka kwisamba na bashanji.
Leah waleka kubuula bashanji makatazho o abena kupitamo.
Kumonapo kimye kikwabo kyawama kya kwisamba na bashanji.
Leah wisamba na bashanji, nangwa kwibanembela nkalata ya kwibabuula makatazho anji.
Ñanyi jishinda jo wakonsha kutundaika Leah kwingijisha?
AKILANGULUKAPO: Bashanji Leah kechi bayuka’mba Leah wibazhingijila ne mambo bapayankana bingi. Onkao mambo, inge Leah waingijisha Jishinda 1, kechi bakonsha ne kuyuka ene mambo o aambila na bukaji ne. Jino jishinda kechi jakonsha kulengela bashanji kuteleka ne, kabiji jakonsha kumweshatu nobe kechi uji na mushingi ne. (Efisesa 6:2) Onkao mambo, jino jishinda kechi jakonsha kwibakwasha ne.
Bavula bakonsha kunyemena ku Jishinda 2, bino jino jishinda kechi jawama ne. Mambo ka? Mambo umvwe Leah ukeba kupwisha makatazho anji, wafwainwa kwisamba na bashanji, kabiji pa kuba’mba bamukwashe bulongo, bafwainwa kuyuka byo abena kupitamo. Onkao mambo, kubula kwisamba nabo kechi kukamukwasha ne.
Bino inge Leah waingijisha Jishinda 3, ukamonapo jishinda jikwabo ja kwisambilamo na bashanji pa kimye kikwabo kyawama. Kabiji inge wafuukulapo kunembela bashanji nkalata, Leah wakonsha kumvwa ne ku muchima kukasuluka.
Kwibanembela nkalata kwakonsha ne kumukwasha kukeba byambo byawama bya kulumbulula byo abena kumvwa. Inge bashanji batanga nkalata yanji, bakonsha kuyuka bulongo byo abena kumvwa ne lukatazho lo aji nalo. Onkao mambo, Jishinda 3 jakonsha kwibakwasha bonse babiji. Umvwe besamba nangwa wibanembela nkalata, bakalondela byaamba Baibolo, amba: “Tubenga bintu bileta mutende.”—Loma 14:19.
Ñanyi mashinda akwabo akonsha kwingijisha Leah?
Langulukapo jishinda jimo. Kabiji languluka pa byakonsha kufumamo inge wijingijisha.
LUMBULULA BULONGO BYO UBENA KULANGULUKA
Vuluka kuba’mba byambo byo waambatu bulongo, bansemi bobe bakonsha kwibyumvwina mungi.
FWANYIKIZHA KINO:
Bansemi bakonsha kukwipuzha’mba, ‘Mambo ka o ubena kumwekela kuzhingila?’ Wakumbula’mba, “Kechi mbena kukeba kwamba ne.”
Bansemi bobe bakomvwa nobe watazha mu kuba’mba: “Kechi nsakwimubuula ne, mambo kechi nemuketekela ne. Kyawama ne kubuulako bakwetu lukatazho lo nji nalo.”
Fwanyikizha kuba’mba uji na lukatazho lukatampe bingi kabiji bansemi bakeba kukukwasha. Bino obewa wibakumbula’mba: “Kwakamwa ne, nayuka bya kuba amiwa mwine.”
Bansemi bobe bakonsha kumvwa nobe watazha mwepi?
Ñanyi jishinda jawama jo wafwainwa kukumbwilamo?


text:
Baibolo ya pa Intaneti | BAIBOLO—AMALEMBO YA CALO CIPYA
Bushe kuti mwatemwa ukubelenga ici cipande mu %%?
Imilimo 4:1-37
4 Nomba ilyo Petro na Yohane balelanda ku bantu, intungulushi sha bashimapepo no mukalamba wa bakalinda ba pe tempele+ na baSaduke+ baishile kuli bena,2 ninshi nabafulwa pa mulandu wa kuti balesambilisha abantu no kubila pa kubuuka ku bafwa nga filya cali kuli Yesu;+3 kabili balibekete no kubabika mu cifungo ukufika ubushiku bwakonkelepo,+ pantu cali cungulo.4 Lelo, abengi abaumfwile ifyo balandile balitetekele,+ ne mpendwa ya baume yafikile nalimo amakana yasano (5,000).+5 Ubushiku bwakonkelepo intungulushi sha baYuda na bakalamba na bakalemba+ balongene mu Yerusalemu6 (pamo na Anasi+ shimapepo mukalamba na Kayafa+ na Yohane na Alekisanda na bonse aba mu lupwa lwa kwa shimapepo mukalamba),7 kabili babemike pa kati kabo, no kubepusha, abati: “Ni ku maka nshi atemwa ni mwi shina nshi mwacitiile ici?”+8 E lyo Petro, pa kwisulamo umupashi wa mushilo,+ abebele ati:“Mwe ntungulushi sha bantu na bakalamba,9 nga ca kutila buno bushiku muletulubulwisha pa mulandu wa mulimo uusuma uwacitilwe ku mulwele,+ kabili mulefwaya ukwishiba ifyo uyu muntu apolele,10 lekeni cishibikwe kuli imwe bonse na ku bena Israele bonse, ukuti mwi shina lya kwa Yesu Kristu umwina Nasarete,+ uo mwapoopele+ lelo uo Lesa aimishe ku bafwa,+ muli uyu wine e mo uyu muntu eminine pano umutuntulu pa ntanshi yenu.11 Ulya e ‘libwe ilyo mwe bakakuula mwasuulile ilyaisaba pa muulu pa koona.’+12 Kabili, tamwaba ipusukilo mu muntu umbi iyo, pantu takwaba ishina+ limbi mwi samba lya muulu ilyapeelwa na Lesa mu bantu, umo tufwile ukupusukila.”+13 Nomba ilyo bamwene ukuti Petro na Yohane nabashipa pa kulanda, no kwiluka ukuti bantu abashasambilila kabili abantu yaweyawe,+ balipapile. Kabili baishileishiba ukuti baali pamo na Yesu;+14 kabili ilyo bamwene uwaundepwe naiminina na bo,+ tabakwete ne ca kusosa.+15 E ico babebele ukufumina pa nse ya cilye ca Sanhedrini, e lyo bashala balepandana amano,16 abati: “Tucite shani kuli aba bantu?+ Pantu cine cine, nabacita icishibilo icikalamba, icimoneke ku bekashi bonse aba mu Yerusalemu;+ kabili te kuti tucikaane.17 Lelo, pa kuti ici cintu cifika apatali mu bantu, natubatiinye ukuti bekabwekeshapo ukulandila muli ili shina ku muntu nangu umo.”+18 Awe balibetile no kubakonkomesha ukukanalandila nelyo fye ukusambilishisha mwi shina lya kwa Yesu.19 Lelo pa kwasuka, Petro na Yohane, babebele abati: “Pinguleni mwe bene, nga nacilungama mu menso ya kwa Lesa ukumfwa kuli imwe atemwa ukumfwa kuli Lesa.20 Lelo ifwe, te kuti tuleke ukulanda ifyo twamwene ne fyo twaumfwile.”+21 E ico, ilyo babatiinishe na kabili, e lyo babalekele, pantu tabasangile umulandu nangu umo uwa kubakandilapo kabili baletiina abantu,+ pantu bonse balecindika Lesa pa cacitike;22 kabili umuntu uwaposhiwe mu cipesha amano aali ne myaka ukucila amakumi yane (40).23 Ilyo babalekeleko, baile ku basumina+ banabo no kushimika ifyo intungulushi sha bashimapepo na bakalamba babebele.24 Na bonse abalipo ilyo baumfwile ifi, bapepele pamo kuli Lesa,+ abati:“Mwe Shikulu Mulopwe,+ ni mwe mwapangile umuulu ne sonde na bemba na fyonse ifyabamo,+25 kabili ni mwe mwasoseele mu mupashi wa mushilo mu kanwa ka cikolwe cesu Davidi,+ umubomfi wenu, amuti, ‘Cinshi ico inko shabela mu cimfulumfulu na bantu ba mu nko balepangila ifya fye?+26 Ishamfumu sha pano isonde shaima, intungulushi na sho shalongana pa kuti shimine Yehova no wasubwa wakwe.’+27 Na cine, muli uno musumba, Herode* na Ponti Pilato+ pamo na bena fyalo e lyo na bena Israele abengi baimine umubomfi wenu uwa mushilo+ Yesu, uo mwasubile,+28 ku kucita ifyo mwapangile ukuti fikacitika ku maka yenu na ku kufwaya kwenu.+29 E ico nomba, mwe Yehova, lolekesheni pa fintiinya fyabo,+ no kusuminisha abasha benu ukuti balelanda icebo cenu no kushipa konse,+30 ilyo muletambika ukuboko kwenu ku kundapa abalwele kabili ilyo ifishibilo ne fipesha amano+ filecitilwa mwi shina+ lya mubomfi+ wenu uwa mushilo Yesu.”31 Kabili ilyo bapwile ukupepa, umo balongene mwalitenkene;+ na bonse baiswilemo umupashi+ wa mushilo kabili balelanda icebo ca kwa Lesa no kushipa.+32 Kabili, abengi abasumine bali no mutima umo,+ kabili tapali uwalelanda ukuti conse ico akwete cali cakwe; lelo fyonse fyali fya bonse.+33 Na kabili, abatumwa batwalilile ukubomba bwino umulimo wa kushimika ubunte pa kubuuka kwa kwa Shikulu Yesu;+ kabili Lesa aali sana ne cikuuku kuli aba bonse.34 Na kuba, pali bena tapali uwabulilwe;+ pantu bonse abakwete amabala atemwa amayanda baleyashitisha no kutwala indalama balesangamo35 no kushibika ku makasa ya batumwa.+ Na bo baleshakanya+ kuli umo na umo, ukulingana ne fyo alekabila.36 E ico Yosefe, uo abatumwa baleita ati Barnaba,+ icalola mu kuti, Umwana wa Cisansamushi, umwina Lebi, uwa ku Kupro,37 ashitishe ibala lyakwe no kutwala indalama ku batumwa no kushibika ku makasa yabo.+


text:
CIPANDWA 1
How Do We Listen to God?
Leza akalanda naswe kupitila muli Baibo. 2 Timoti 3:16
Leza wa cumi wanenyile antu yamwi kulemba amelenganyo yakwe mwi buku lyonga ilya muzilo. Ibuku lilyo a Baibo. Umwaya mazwi ampomvu yano Leza akalonda kuti mumanye.
Leza u wamanya ivingazipila antu, nupya ali Ntulo ya mano yonsi. Ndi mukuvwila vino akumunena, mungaya a mano sana.—Amapinda 1:5.
Leza akalonda kuti antu yonsi mu nsi yawelenga Baibolo. Ndakai, Baibolo yalembwa mu ndimi izingi.
Ndi mukulonda ukumvwa kuli Leza, mulinzile ukuwelenga nu kuvwikisya Baibolo.
Antu konsi konsi sile yakuvwa. Mateo 28:19
Ya Nte Yakwe Yeova yangamwazwa ukuvwikisya Baibolo.
Yakasambilizya antu icumi pali Leza mu nsi yonsi.
Yasilipilisya nu kulipilisya pa kusambilizya. Nakapya mungasambilila pali Leza ku Ng’anda ya Wene iya Nte Zyakwe Yeova iyayela lwa ku mwinu..
Sambililini na Vyunze
ILYASI LISUMA LINO LEZA AKUTUNEENA!
Uzye Baibo Iyacumi?
Ndi cakuti Baibo ibuku lyako Leza, ale ifwile ukupusana na mabuku yauze yano antu yalemba.
ILYASI LISUMA LINO LEZA AKUTUNEENA!
Uzye Amazwi Aaya Muli Baibo Akwe Weni?
Ngi cakuti Baibo yalemvilwe na antu, uzye ingaamwa ukuti Izwi Lyakwe Leza? Uzye muli Baibo mwaya melenganyo yakwe weni?
ILYASI LISUMA LINO LEZA AKUTUNEENA!
Uzye I Cumicumi A Leza Aakatuneena Ilyasi Lisuma?
Tungasininkizya uli ukuti ivyaya muli Baibo i vya cumi?


text:
NGAZI YAMULINDIZI—YAKWIIYA September 2017
Magazini eeyi ijisi zibalo zyakwiiya kuzwa mu October 23 kusikila mu November 26, 2017.
Kamulilesya
Mbuti zikozyanyo zyamu Bbaibbele mbozikonzya kutugwasya kuba abube oobu alimwi akubutondezya? Nkaambo nzi Banakristo ncobeelede kulilesya?
Amwiiye Lweetelelo lwa Jehova
Aciindi cimwi, Jehova wakaliyubununa kuli Musa kwiinda mukwaambilizya zina lyakwe limugeme alimwi abube bwakwe. Bube mbwaakasaanguna kwaamba Leza ndweetelelo lwakwe. Ino bube oobu ninzi, alimwi nkaambo nzi ncomweelede kububikkila maano?
MAKANI AABUUMI
Ndalongezyegwa Kubeleka Abaalumi Basimide Kumuuya
Ba David Sinclair balayeeya lukkomano ndobakajana alimwi acoolwe cakubeleka abakwesu basyomeka alimwi abacizyi mumyaka iili 61 njobakabelekela a Beteli yaku Brooklyn.
“Ijwi lya Leza Wesu Linooliko Lyoonse Mane Kukabe Kutamani”
Nokuba kuti kwainda myaanda yamyaka kuzwa nolyakamana kulembwa, Bbaibbele licili ndebbuku liinda kuulwa, nokuba kuti kuli kucinca kwamwaambo abulelo alimwi akukazyigwa kwamulimo wakusandulula Bbaibbele.
“Jwi lya Leza . . . Lilaanguzu”
Ibanji bacinca kapati mubuumi bwabo akaambo kakwiiya Jwi lya Leza. Ino ncinzi ciyandika kutegwa Bbaibbele litucince?
‘Koba Sicamba, Uubeleke Mulimo’
Nkaambo nzi ncotuyandika busicamba, alimwi ino busicamba inga twabujana buti?