text:
Isiyaka Baalo - ncidori@yahoo.fr // ncidɔri (bataki kan)
Daɲɛw ni kumasenw fàn dɔ bìnni: mɔsɔnni
Лɛfɔli: mɔsɔnni ye daɲe wali kumasen yɔrɔ dɔ bìnni ye kà Bɔ a la n’a te yelema Dòn a kɔrɔ la. O waleya in barika kà bon bamanankan na kosebe. A bɛ Kɛ daɲɛkunda cogo min na a fana bɛ Kɛ kumasen-kunda tèn.
I. Daɲe mɔsɔnni
Daɲe siginiden dɔ bìnni kà Bɔ a la. Cogoya saba be daɲe mɔsɔnni na: daɲe dabɔ mankan dɔ bìnni kà Bɔ a la (ɲemɔsɔn); daɲe cemance mankan dɔ bìnni (cemɔsɔn); daɲe laban mankan dɔ bìnni (kɔmɔsɔn). Ni mɔsɔnni Bolila daɲe min kan, o be sebencogo fla Sɔrɔ minnu kɔrɔ ye kelen ye: a mɔsɔnbali sebencogo an’a mɔsɔnnen sebencogo.
Лemɔsɔn
Ni daɲe damine kanɲe(w) mankan Bìnna kà Bɔ a la k’a tɔ To a nenyanfan ye.
Misali: kunsigi ==> sigi
- Cemɔsɔn
Ni daɲe mankan dɔ Binna kà Bɔ a cemance la k’a kere fla Ncɔn ɲɔgɔn na. Kanntan (dafata) be Bin cogo min na kanma (dafalen) fana be Bin ten.
a. Kanntan bìnni
Misali: dàga ==> dàa
Daɲe dɔw kanntan bìnni be Nà ni daɲe sawura nɔɔnini ye.
Misali: mɔgɔ ==> maa
Kabalanw / cogoya sementiyalanw
- Kanma bìnni
Misali: dalan ==> dlan
3. Kɔmɔsɔn
Ni daɲe mankan laban Binna kà Bɔ a la k’a tɔ To juyanfan ye. O kunkurun in be Weele ko kɔmɔsɔn.
Misali: tasuma ==> ta
Janto!: mɔsɔnni te Karaba. Ni daɲe min te Fɔ k’a Mɔsɔn fɔli la, o te Dyagoya-mɔsɔn sebenni na. Ni mɔsɔnnen ni mɔsɔnbali be Sɔrɔ daɲe min na fɔli la, o de be Jate sebenni fana na.
Misali: nin daɲe ninnu te Fɔ kà Mɔsɔn; u dun fana te Seben kà Mɔsɔn.
II. Kumasen mɔsɔnni
Kumasen fana be Fɔ k’a Mɔsɔn bamanankan na. O ye daɲe kelen bìnni ye kà Bɔ kumasen kɔnɔ wali kumasenbolo la. A mɔsɔnnen n’a mɔsɔnbali kɔrɔ bee ye kelen ye. Ale be Ke blankɔ-kunda, ɲininkalikunda, nɔnabla-kunda, tùgulankunda,…
1. Blànkɔ-kunda: blànkɔ (kɔbla) be wale n’a kɔdafa cela Ben, nka 'tumaw la olu be Jen blànkɔ 'kɔ. O la kumasen wali kumasenbolo be Dàn sira la kà Лὲ a ‘kɔ.
Misali:
2. Лininkalikunda:
Misali:
4. Nɔnabla-kunda:
Misali:
- Tùgulankunda:
Misali:
Laɲini : nin dalilu ninnu b’a Jira ko bamanankan sebenni sariya latigeli kà Ke kanma (dafalen) ni kanntan (dafanta) ye kuday (structure canonique CVCV) k'o tɛ sariya tlennen ye. Laala ʃarl Berd ma nin bee Ye a ka ʃifleli kɔnɔna na wali a na Ke a y’i Tugu kà ntubanku Dòn an ‘bolo ; n’o te bee b’a Dɔn ko tɔnɔ ni tnɔ te kelen ye blen bamanankan na yere sango ko mɔgɔ be t’i Jɔ ko k’o bee Seben cogo kelen na (tɔnɔ = sogo saradali k’a Tla, o sara kelen-kelen ; tnɔ = nafa min be Bɔ ko keli la a ka c’a la warilamago).
Bamanankan mɛnbaajɛ t’a Fɔcogo ʃi la fana ko : dalan, dulɔ, duloki, filen, fiye, ɲɔgɔntuma, tila, tile, tiɲe, tulo, diya, diyalatige, diyatɔ,... A b’a Fɔ de, Ko :dlan, dlɔ, dloki, flen, fye, ɲwaantuma, tla, tle, cyen, tlo, dya, dyalatige, dyatɔ,...
Sebennikela dɔw y’a Ye kabi tuma jan k’a Seben a cogo ɲuman na. Olu ka ‘sira ma Ke CVCV ko in na. Nka, bì u b’a fe kà CVCV ko in de Dyagoya-tintin an ‘kùn na kà bamanankan daɲe caman To ‘sebenbali ye, k’a sebenni Ke k’a fɔcogo Jὲ, k’a kalanni tɔ Geleya an ‘bolo kà T’a fe, k’a Sumaya. O ɲininikela n’o sebennikela dɔw Fle:
- Kalilu Teera ni daa ka kɔre kele, gafe ɲe 19 sira 20, mɔrrɔ
- ʃarl Bayel ni dictionnaire Bamabara-français. A Ko :
« la prononciation phonétique est indiquée entre [ ] quand l’orthographe officielle s’écarte de la prononciation effective ». Munna ale be nin Fɔ? Bari a y’a Ye ko sebenni b’a la kà fɔcogo Jὲ tuma caman na. O dun Fɔra Ko an k’an Farati o ma an ka kanw sebenni na n’o te an laban be na Taa Dòn Franse ni angle sebencogo filiw la i n’a fɔ mankan kelen sebencogo caman (e = è, ê,es, est, ai, e ; an = an, en, em, am…) wali daɲe sebenna ni siginiden minnu ye a t’olu mankan Di fɔ mankan sugu were (charisme, paon,..).
- Benbakan dungew : o kulu in maa ʃi (Bari, Dukure, Tanba, Kanute, Jakite…) ma Sɔ̀n a ma don kelen si ko CVCV ye bamanankan taalan ye.
- MAKDAS : o mɔgɔw ma Sɔ̀n kà Da u ka dalilu kan : a be kan Lanɔgɔ, k’a 'kalan Goya, k’a daɲe To sebenbali ye, k’a To min be Fɔ n’o be Se kà Seben o te Seben. Olu y’a Jira k’a fɔ n’i tlo be maa min gafekalan na bamanankan k’a Je, i b’a Sɔrɔ a tigi t’a kalanna ni ni CVCV dalilu ye. A b’a sebennen Ye CVCV la k’a Kalan fɔcogo cogo la. Nk’o ye maa minnu ye kan kalannina waanew ye, n’o te e maa o maa y’a Kalan ni CVCV dalilu ye, i te Kisi Sumaya ni fɔkaje ma abada. Kà Da nin bee kan, u y’a Jira tugun Ko ni an bɛ waledaɲew wali waletɔgɔw Sinka kà Dòn kan na, ko a CVCV-ko be Taa Ke gὲleya were ye tugun (Maxwell = Makisiweli, kalashnikov = kalasinikɔfu…). U Ko munna an t'olu Sɛbɛn ko Makswɛl, kalasnikɔf walasa an ka sɛbɛnnen kàlankan kà Gɛrɛ a tɔgɔjɛw fɔcogo la. Mɔgɔ man kan kà waletɔgɔ Fɔ k'a Cyɛn.
Blàdon : 2018-03-29 Yɛlɛmako laban : 2018-03-29


c: text/html

text:
Warsala
Dugu yɔrɔfɔli
Warsala bɛ kulukɔrɔ marabolo de fɛ. A bɛ yen galoda min na o ye geɲɛka ye. Joyila min y'a ka kolomi ye, a n'o cɛ bɛ Taa bam 51 ɲɔgɔn na. A ni kulukɔrɔ yɛrɛ ye 76 ye. Yen lamini na duguba min ka surun a la, o ye faana ye bari a n'o cɛ tɛ Tɛmɛ bam 6 kan. Warsala seleke naani laminiduguw n'u cɛ jànya Flɛ: kɔrɔn fɛ, faana bɛ yen ni bam 6 ye, tlebin fɛ, Tingɔle bɛ yen ni bam 15 ɲɔgɔn ye, kɛɲɛka fɛ, misango ni ncinina bɛ yen ni bam 7 ye wòroduguyan-fanfɛla la, ngabakɔrɔ bɛ yen ni bam 3 ye.
Dugu tɔgɔko
Dugu in bɛ Weele Nbezana fana na. Nka fɛn min y'a tɔgɔ fla ninnu nàcogoko ye, kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ o kan.
Dugu marabaako
Warsala tu tigɛbaa Bɔra bana keleye de. A tɔgɔ tùn ye Masa faanɛ ye. Masa bɛ yen tu Tigɛ ni k'i Sìgi tuma min na, a ka baara tùn ye numuya de ye. K'a Tà Masa ka waatiw la fo ka na Se bì ma sa, warsala bɛ ka Màra laadaladugutigiw de fɛ. U ka o laadaladugutiya in fana bɛ Nà kɔrɔyakunda de. Ni warsala dugutigi Banna u bɛ kalo sàba de Kɛ ka Sɔrɔ ka kura Sìgi. Nka n'a Bɔrɔ saya la n'i kɔni Sìgira wuliliko-kuma tɛ yen. Warsala dugutigi kɔrɔw Flɛ: Masa, Sidi, Dina baba bagayɔkɔ, Nɛrɛjurukɔrɔ faanɛ, Cɔfulo bagayɔgɔ, Bakari faanɛ, jukable bagayɔgɔ ani Mori faanɛ. Nka an bɛ bì min na Fabu faanɛ de bɛ yen dugutigiya la. Màsakɛfanga waatiw la, warsala tùn Màrala kɛrɛla màsakɛw fɛ.
Dugu bònya
Kìn duuru de bɛ warsala, olu ye nɛgɛjurula, ntɛneya, nbezana, bagayɔgɔla ani kumarela.
Dugu siyako
Bamanaw-numuw ni fulaw de bɛ warsala. Yen jàmuw ye faanɛ, bagayɔgɔ, kanɛ, kumarɛ ani kulubali ye. warsalakaw ni fulaw de bɛ sinankunya Kɛ. 'Tnɛ tɛ 'fàn ni 'fàn 'cɛ, a tɛ 'kìn ni 'kìn 'cɛ, a tɛ 'du ni 'du 'cɛ wa a tɛ hali 'dugu ni 'dugu 'cɛ yen furuko siratigɛ la. Warsala, fulakan ni bamanankan de Fɔ yen. Nka nin kan fla ninnu fana na min bɛ Fɔ u fɛ ka caya o ye Bamanankan in de ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye yenkaw ka baarawla fànba ye. U bɛ keninke, sunna, saɲɔn, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, woso, je, bàra, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, soza, dà ani kɔɔri. Nakɔlabaaw fana bɛ K'u fɛ yen. U ka nakɔw 'kɔnɔ, u bɛ jiriba dɔw Turu i n'a fɔ mangoro, lenburu, buyakgi, manje, namasa, ntɔmɔnɔ ani sɔmɔ. Yen nakɔtigiw bɛ nafɛn dɔ fana Sɛnɛ i n'a fɔ jabibi, fòronto, jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, nkɔyɔ, gan, kɔnkɔn, nanaye ani melɔn. Ninnu tɛmɛnen 'kɔ, u bɛ baganmara fana dɔɔnin dɔɔnin Kɛ. Yen bagan màrataw ye bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, lɛ, tlotlo ani jɛnɛntubannin ye. U bɛ jago bɛ Bòli butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de kan. Yen bololabaara misɛnnin-kɛtaw ye ŋununda, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, fùdla ani furunɛdla ye.
Dugu fɛɛrɛko
Yenkaw ka kɔnɔminɛfɛɛrɛ ye manabɛlɛ ni wɔlɔjuruda ye. Marafa y'u ka kungosogobaw fàalan ɲuman ye. U bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye. U ka dugukɔnɔ-bagan murutilenw Minɛni na, u bɛ jonborifli, koronka-minɛ walima nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye) de Kɛ. Finisɔgɔ fana bɛ Kɛ yen musow fɛ.
Dugu yiriwaliko
Ko kurako siratigɛ la, ɲɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, kɔlɔn ŋana tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, pɔnpekɔlɔn , sènfɛjuru ani moto bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen. CMDT ni Bɔrfɔndɛn ani pezɛrɛnin ye baɲumankɛtɔnw ye minnu y'u bolonɔ Blà yen na yiriwa siratigɛ la. U ka ɲɛtaa tùn ɲɛsinnen bɛ dugumɔgɔ bolomadɛmɛni de ma ni baaraminɛnw dili ye fo ka Taa Se sannifeerew ma.
Dugu kàlanko
Balikukalan de Dònna warsala ka Kɔn kàlan caman 'ɲɛ. O kɔ fɛ blonkɔnɔ-kalan Nàna yen. Nka an bɛ bì min na yen lakɔli de yanga ka bòn ka Sago kàlan tɔw bɛɛ kan. O lakɔlikalan in kàlanso kelenpe de bɛ yen, wa o fana ye dugumadakun fàn fɔlɔ ta de ye. A lakɔliso in ye fòroba ta ye. A Dabɔra 1997 sàn. Nka ninnu bɛɛ fana tɛmɛnen 'kɔ, nkosɛbɛnni-kalan fana bɛ Kɛ yen kabini tuma jàn.
Dugu batoko
Diinɛko siratigɛ la, jumamisiri kelen, misiri gansan kelen ani eglizi kelen bɛ yen. Yen silamɛya dònbaaw ye Madu jire ni Bɔkari jalo ye. Kerecyɛnya taw ye Fabu faanɛ ni Yusu tarawele ye. Yen tnɛw ye jeli ni tawo (jilakɔnɔ suguya dɔ dòn) ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni sankubɛnw ni denkundiw ni tɔnɲɛnajɛw ni ntolatan ani laadalakow ye yenkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye dunun ni gita ni jenbe ni bari ni buru ni ntamannin ni bala ni fle ani flen ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ ye dugu fòroba-kɛnɛba ye.
Dugu kungoko
Jisigiyɔrɔ dɔw bɛ yen i n'a fɔ kɔ, fàla ani jɛ. A yɔrɔ ninnu na, jɛgɛ kelen-kelenninw bɛ Sɔrɔ yen ka Fàra koorow ni kaanaw ani koorokaaraw kan. Jiri suguya caman fana bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ, pɔpɔ, nten ani ntomi. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ, baninkɔnɔ, warabilen, bàla ani nkolonin ye. Warsala kungoda tɔgɔ ye lamakara ye.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon fla de bɛ warsalakaw fɛ yen wa foyi ma Nà n'o ye ni dugu sìgicogoko tɛ.U ka o kaburudon fla ninnu bɛ dugu tlebinyanfan de fɛ.
Dugu waatiko
Yen waatiw fàlen-fàlen cogo Flɛ: ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ 'fɛn tɛ warsala dugu 'kɔnɔ ko màa bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.
Blàdon : 2017-04-20 Yɛlɛmako laban : 2017-08-23

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mali
vendredi 30 septembre 2022
-
septembre 14, 2022
Donkelaw ni dɔnkilidala kamalennin 12 bɛ ka kurun dɔ planw gosi ka jimbe mankan na Nizɛri baji kan Bamakɔ .
dɔnkilidala kamalennin 12 bɛ ka kurun dɔ planw gosi ka tabale mankan na Nizɛri baji kan Bamakɔ . U bɛ ka foli laben kɛ Mali kɔnɔ, seko ni dɔnko kama: Pirogue du Zémé. repetition kɛ Mali kɔnɔ, seko ni dɔnko yɔrɔ fɔlɔ min bɛ panpan, o dabɔli kama: Pirogue du Zémé. An ka a dɔn ni Mariam Traoré ye
-
-
-
septembre 07, 2022
Jihadikɛlaw minnu bɛ Islamic State jɛkulu la, olu ye sigida dɔ minɛ min bɛ tali kɛ Mali koronyanfan fɛ tarata wula fɛ
Jihadikɛlaw minnu bɛ Islamic State jɛkulu la, olu ye sigida dɔ minɛ min bɛ tali kɛ Mali koronduguyanfan fɛ tarata wula fɛ, kɛlɛ kɛlen kɔfɛ ni marifatigi kulu wɛrɛw ye o mara kɔnɔ ani jihadikɛlaw kɛlɛɲɔgɔnw minnu ye layidu ta ko u bɛna kantigiya kɛ Al-Qaida ye, ka kɛɲɛ ni AFP ka fɔta ye.
-
septembre 07, 2022
Mali Protestant kerecɛn musow b’a fɛ ka hɛrɛ lafasa sow kɔnɔ ani Mali kɔnɔna bɛɛ la
Mali Protestant kerecɛn musow b’a fɛ ka hɛrɛ lafasa sow kɔnɔ ani Mali kɔnɔn bɛɛ la. A bɛ yelifɛn dɔ la, k’u bɛ ka dɔgɔkun kelen baaraw labɛn Bamakɔ, a ka kerecɛnya musow bɛna labɛn ni Bibulu kɔnɔkow ye ka fara wale ɲumanw kan hɛrɛ sabatili kama walasa u yɛrɛ ka se ka kɛ cɛsiribagaw ye.
-
-
-
-
septembre 05, 2022
Mali Ye Sebaya Sɔrɔ CHAN Janjola Ka taka Algerie san 2023
Mali ntolatanna Aly Dessé Sissoko fɛ, o ye jɛ-ka-baara min tun ye Mali ekipu fanga ye . Ibourahima Sidibé, n'o ye Mali ntolatanna wɛrɛ ye, o y'o fɔ ko setigiya in latigɛra kabini ntolatan fɔlɔ. Ka ɲɛsin Mali ka coach Nouhoum Diané ma, a kun ye ka match tun ye hakili bara ye
-
-
-


text:
Ku
Ku ye balo ye min bé sɛnɛ. Ku bé sɛnɛ samiya fɛ, ni san kun fɔlɔw na na, sɛnɛ kɛlaw bé taa forow la ka ku tuguni biri ni dababaw ye. Ku té sɛnɛ ka sɔrɔ ku si té i bolo. Tuguni birililen kɔ u ku si tigɛ, ku si tigɛlen kɔ, u be digɛn bɔ tuguniw la k a sɔrɔ ka ku si kelen kelen turuyi. Ku dolen kɔ a bé kɔlɔsi fɔ ka taa sé a falen kun bɔli ma, ni a falen na u bé yiri dɔw tigɛ ka turu ku si kɛrɛfɛ walasa ku si ka na woyo duguma, ku sun ka sé ka mɛlɛkɛ a la. Ni bin falen na a foro kɔnɔ u b'a sièn, dɔw yɛrɛ bé nɔgɔ kɛ a kɔrɔ.
Kalo saba kalo naani ku kun fɔlɔ bé kari ni a bé fɔ o ma ko (bɛdɛ-bɛdɛ), kalo filana wɛrɛ kalo naani kɔ ku kun filana bé kari, ni o ba fɔ o ma ko «ku jɛma».
Ku kari don foro tigiw gansan té kɛ ye mɔgɔ wɛrɛw bé fara u kan. Ku bé kari ni nɛgɛ jan dɔ ye walima daba minsen. Ku den bé kɛ tuguni dé kɔnɔ, ni u b'a fɛ k'a kari, u bé tuguni waraka ka sɔrɔ ka ku sun duguma na tigɛ ka sun yɛrɛ toyi, ni u tila la u ye yɔrɔmin sé, u bé a datugu walisa ku filana ka sɔrɔ. Ku kun filana tigɛlen kô, u bé sorɔ ka san wɛrɛ ku bɔ, san wèrè ku si bɔlen kɔ, u bé dɔw féré ka dow kè dun taa ye. Ku bé ka kè fɛn wɛrɛ caama ye: i na fɔ towalima ka beleke, walima ka yiran, walima ka jɛni. Ku ka di ko sɛbɛ a fana jɔyɔrɔ ka bon farikolo la.


text:
Sùsula
Dugu yɔrɔfɔli
Sùsula bɛ Kucala kolomi fɛ. Molobala min bɛ Sikaso marabolo la, o galoda-dugu dɔ dòn. Sùsula ni Kucala cɛ ye bamɛtɛrɛ 35 ye. Nka a ni Molobala fana cɛ tɛTɛmɛ bam 2 kan. Sùsula lasɔrɔli ma nɔgɔ bari a tɛ gudɔrɔnda la. Nka lasɔrɔ cogo min b'a la sɔnnɔgɔya bolo ma, o ye, i Bɔra Kucala fɛ o, i Bɔra Kuri fɛ o, f'i ka Tɛmɛ Molobala fɛ ninka sɔrɔ k'i kùnda a kan. A ni Sokurunin, Farawula, Ntɔso ani Molobala de bɛ dàncɛ Bɔ.
Dugu tɔgɔko
Mɔgɔ min ye Sùsula tu Tigɛ a ka baara tùn ye sὲnɛ ye. Wa o sababu kelen in de Taara n'a ye yen. Misi caman de tùn b'a 'bolo. Bàna nana Dòn a ka misiw la nink'u Fàga. O misiʃuw tolilen k'u kasa Bɔ, dimɔgɔw fana Nàna ka caya a yɔrɔ la. O kɛlen i tɛmɛtɔ a yɔrɔ da fɛ, i tùn bɛ misiʃuw Ye fàn bɛɛ dimɔgɔw tolen b'u kan. O kɛlen mɔgɔw fana Tora k'a yɔrɔ Weele ko "Susɔmɔɔkan". Susɔmɔɔkan ye mamaradaɲɛ ye, a kɔrɔ ye ko " Dimɔgɔw ka dugu". Nka a ka Fɔ a ma ko "Sùsula", o Sɔrɔla bamanankanfɔlaw ka fɔcogo fɛ. Sùsula nacogo ye nin ye.
Dugu dugutigiya
Sùsula Marala Molobala màsakɛw fɛ ka Tɛmɛ. Nka màsakɛ-fanga Bannen, Sùsula mara mùmɛ Seginna a dugutiw ma. Sugandili Tɛ sùsulakaw ka dugutiya la. Du kelen bɛ Sùsula u ka dugutigiw bɛ Bɔ min 'kɔnɔ. O du in na, cɛ min ka kɔrɔ ni tɔw ye o de bɛ Kɛ dugutigi ye. Bì (2015), Lozeni Sangare ( sènfɛ juru: 60879438) de ye yen Dugutigi ye.
Dugu bònya
kìn fla de bɛ Sùsula olu ye Wazerela ani Kagookan ye. Sùsula sìgikɛnɛ tɛ o ʃi kɛnɛba ye. A tu tigɛli ni sisan (2015) 'cɛ a ma sìgiyɔyɔ-yɛlɛma Kɛ.
Dugu siyako
Miɲankaw, fulaw, dɔgɔnɔw ani bamananw de bɛ Sùsula. O de y'a To bamanankan, fulakan, ani dɔgɔnɔkan bɛɛ bɛ Fɔ yen Mamara kɔ fɛ. Jàmu Sangare, Danbɛlɛ, Jara, Tarawele, Kulubali, Ginndo, Jalo, Sise, Sidibe, Munkoro ani Sanɔgɔ bɛɛ bɛ Sùsula.
Dugu baarako
Susulakaw bɛ Saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, ʃɔ, tiga, saza, malo, mangoro, lenburuba, lenburukumunin, manje, sɔmɔ, tubabunkɔyɔ, tamati, fòronto ani ʃù Sὲnɛ.
Daaba ni kamanmafɛn kùnda, u bɛ misi, saga, bà, fàli, wùlu, sò, kami, ʃɛ, ani tonkɔnɔ Mara.
Laadala mɔnikɛyɔrɔ kelen bɛ Sùsula n'o bɛ Weele ko Nuwege. U b'u ka mɔni Kɛ ni jɔw, byɛnw ani npolow ye.
Susulakaw bɛ jago misɛnninw fana Kɛ ka fàra geseda ni donsoya, jiriʃi, jurufugan fìnisɔgɔ kan.
Dugu yiriwaliko
Lakɔliso, musojigin-so, ɲɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow ani kalalikɛ-mansinw bɛ sùsulakaw fɛ yen ko kurako siratigɛ la.
CMDT ani USAID ye baɲumankɛ-tɔnw ye minnu ye dɛmɛ Dὸn Sùsula ye yiriwaliko hukumu 'kɔnɔ. Wa u ka yiriwako fànba fana tùn bɛ sὲnɛ ni baganmara de 'kùn kan kosɛbɛ.
Dugu kàlanko
Balikukalan bɛ Kɛ Sùsula a bɛ sàn 50 ɲɔgɔn Bɔ bì (2015). Lakɔlikalanso kelen kelen bɛ u fɛ yen duguma-dakun fàn fɔlɔ kàlanw bɛ Kɛ o 'kɔnɔ. Madaraso kelen fana bɛ u fɛ yen duguma-dakun fàn fɔlɔ ani duguma-dakun fàn flanan kàlanw bɛ Kɛ olu 'kɔnɔ.
Dugu batoko.
Silamɛya dɔrɔn de bɛ Sùsula. O misiri fla b'u fɛ yen.
Dugu ɲenajeko
Seliw, kɔɲɔw, burannɛnɛ ye Susulakaw ka ɲenajelakow ye. U ka fɔlifɛnfɔtaw ye bala, bàra, bɔnɔ, nburu ye.
Dugu kungoko
Kɔ Saba, dàla naani ani jɛ kelen bɛ Sùsula kungo 'kɔnɔ yen.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
‘Kabakomayɔrɔ tɛ ntɔsokaw fɛ ko mɔgɔ bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.
Blàdon : 2016-06-19 Yɛlɛmako laban : 2016-07-29


text:
Lakosɛbɛn > 2016 04 30
Mamadu Dukure: mandenkan mabɛnko mafɔ kanlasigi kɛnɛ: ACALAN 2010 07 14-16, Bamakɔ, Mali
Kɔlɔsi: N'a Bɔra Mandenkan jὲkulu ka misali dilenw na, nin sɛbɛn kuuru bɛɛ sɛbɛnnen don ni MAKDAS ka sɛbɛncogo taabolo ye.
Dantigɛ:––
Mandenkan sɛbɛncogo mabɛnni lasigi kɛnɛ lankolon damantan dan tɛ nin ye!
Mandenkan jὲkulu ye o "donma-kunbɛn" minnu Wɛrɛndɛ, o b'o Sɛmɛntiya farankan 'kɔnɔ, k'u dafabali To yɛrɛ. Mandenkan jὲkulu in ye a tɔnden yamaruyalenw ni kan kanubaaw 'ko ye.
###############################################################
• 19-75: Zerar GALTCYE ka hakililajira mandenkan sɛbɛncogo ɲuman 'ko la "Etudes Maliennes", n° 12, ɲɲ 1-58);
•17 - 21 / 7 /1978 ( Лamɛ, Nizɛr), dɔnko-tigiw ka sɛbɛn labɛnnen ka Лɛsin Farafinna kanw sɛbɛnni n'u mabɛnni ma;
•8 - 14 / 11 /1979 ( CELTHO, Лiamɛ, Nizɛr), mandenkan mabɛnni lasigi, kanha-kɛ-ko sabatili 'kùn kan
•6 - 22 / 06 /1981 (Bamakɔ, Mali), MAPE ka ɲwaan-kanbɛn dannatigɛ-sɛbɛn (Mandenkan ni Fulakan ka ɲɛsigi-wale);
•3 - 9 / 06 / 1982 (Wagadugu, Hotiwɔlta), Kanbɛnni baara dannatigɛ ka Лɛsin mandenkan ni fulakan fɛɛrɛ-daɲɛw sigili 'sèn kan ma
•24 - 28 / 8 / 1983 (Bamakɔ, Mali) Лwaan-kanbɛn forobasigi, mandenkan mabɛnni 'kun kan;
•3 / 2002 (Abijan, Kodiwari), mandenkan sɛbɛnni mabɛnni lasigi 'kùn kan;
•2003 (Abijan, Kodiwari), mandenkan sɛbɛncogo mabɛnnen;
##########################################################################
Kɔlɔsi:
1. Kalan-kunda tlennenya b'a Wajibiya ka bamanankanmɛnnaw ka ɲinini baara Kofɔ fàrankan 'kɔnɔ, o min nafa ka bon yɛrɛ, n'o ye " Bamanankan mabɛn" ye , a bɔra 1974 sàn , ani "Bamanankan sɛbɛncogo minɛbolo" , o dira Mandenkan jὲkulu ma, ACALAN ka kanko lasigi in sèn fɛ, 'hakili-jakabɔ la; o sɛbɛn in de Tɛgɛsɔnyara ten...
An bɛ na o sɛbɛn in kun-kun n'a ɲɛɲɛ²n di 'kɔ la, an ka kan sɛbɛncogo kolomayɔrɔ kan, Mandenkan jὲkulu y'o min Kɛ bolo-kɔfɛ-fɛn ye; an bɛ na taabolo daluma da Jira o kan.
2. Mabɛnni lasigi in daminɛ, ACALAN ɲɛkun ye nin yamaruyaw di Mandankan, Fulakan ni Hawusakan jὲkuluw ma:
•Kan jὲkulu kele-kelen bɛɛ ka kan ka baara Kɛ a ka kan na. Mandenkan jὲkulu dun Dɛsɛra o la k'i Balan an marabaa kɔrɔ ka kan na.
•Ka mandenkan bolofora kelen-kelen bɛɛ sɛbɛncogo Sɛgɛsɛgɛ, k'an wasa Don bɛnkan kɔrɔw la; minnu ma Лɛnɛbɔ, ka 'ɲɛ Лini olu la.
Wa an Tigɛr'a kan, Mandenkan jὲkulu y'o yamaruyaw de Tereke dugu ma k'i ta Kɛ dɔnni kolon sira minɛni ye; kan sɛbɛncogo taabolo kuraw hakililaw n'u ɲinini baaraw, kɔ Donn'olu ma fasay, sango kanhakɛ-ko min ye mandenkan sɛbɛncogo kolomayɔrɔ ye, o Kɛra gwansan kolon fililen ye.
Mandenkan jὲkulu ka sɛbɛn dajiralen sɛgɛsɛgɛli an fɛ, dakun saba don: mankandenw (minnu b'a Kunbɔ ani minnu t'a Kunbɔ) lahala, kanhakɛ-ko n'a marafali wajibi, ani daɲɛw fàra-faraliko.
1. Mankandenw sigiliko
An ye nanzarala kandɔn Dɔn ni laada sɔfilen ye, ka mankanko ni mabɛnnanko karatukaratu Kɛ ka kan koɲɛ Лɛnɛbɔ, k'a taalan kɛrɛnkɛrɛnnen sabatilen dɔw Senbɔ: misali la, fransɛkan tɛ kanhakɛma ye, kasɔrɔ wyɛtnamkan taaboloba ye kanɲɛ-kelenma ye ni kanhakɛ 7 ye; wa mandenkan taaboloba ye daɲɛw dorokoli ye ani kanhakɛ 4. Mankanko ni mabɛnnanko miirina tɛ dɔ wɛrɛ ye kan ɲɛɲini-minɛn gwansan kɔ min n'a nafa don; nk'a tɛ Bɛn a ka kan masina mankanden lakika Sɔsɔ. Mandenkan jὲkulu Flɛ k'i pasa Ja nin fusamanciyawale in de kan:
• Ka Jɛn ni gb, pk, v ni x donni ye mandenkan sigini na, k'i Bàn petu [ ʃ ] la, k'o taamaʃyɛn ka Kɛ s ye; kasɔrɔ o ʃ in hakɛ ka ca z ta ye bamanankan na ( a' ye Bɔ MAKDAS ka daɲɛ-sɛbɛn na); sɔn Kɛra z dun ma; gb, pk, v ni x dun, nin ʃi tɛ bamanankan bolofara ʃi la.
N'a y'a Sɔrɔ de ko v ni x bɛ julakan, maninkakan ni mandinkakan dɔla kelen na ka bamanankan Majɛ, anw fɛ u tali ye ko ɲuman ye, sabu a mago b'an ye ka Da daɲɛ sure ni tɔgɔ yelekew sɛbɛncogo-ko kan, i n'a Fɔ: Valeri, furru; O kùn kelen in kosɔn, ʃ tun ka kan ka To an bolo 'kɔrɔ.
Kùn kelen ʃi tɛ gb ni pk farali la sigini kan, sabu u sɛbɛnni sabatilen don g, b, k, p fɛ kaban, olu bɛ sigini na minkɛ.
• Лɛnawoloma min ye ka mandeankan Fara-fara nink'a Dansigi nin misaliw 'kɔnɔ tan: jlk (jula-kan): mobili juman, mdk (mandinkankan): moo fula, bmk (bamanankan): den caman, furru, kasɔrɔ a bɛ Ziirinda ko "fɔcogo caman, sɛbɛncogo kelen" nin misali ninnu na:
moo , mɔgɔ, mɔɔ, maa ;
bilenman, blenman, wulenman;
jiigibagatɔ, jubaatɔ;
nkɔni, gɔni;
i, ile ,ite;
e, ele,;
ne, nne nte;
duuru, looru;
anw, annugu;
aw, alugu;
olu, ulu, olugu; etc,
ka dalaminɛ-kala Kɛ ko ka daɲɛ-kɔrɔko sɛbɛnni Kɛ taabolo ye sɛbɛnko bɛɛ la, o tɛ kalantanko dan ye. I Ko nin koɲɛ walebaaw na Se ka daɲɛ ni fɔta milyɔn yirikan Лɛnɛbɔ o kan na !... O ye k'i ma foy Faamu kan yiriwali kùntaa-fan sababa la. Min kɔni bɛ Bɛn, o ye de, n'i bɛ Se, ka daɲɛ kɔrɔ daɲɛ-gafe Labɛn; nafa b'o la yɛrɛ.
Min ye maa nɔna sinsinen ta fàn ye (u bɛ fɛ k'o min Tintin an 'kùn), fo ka kandɔn hakilisonya sisi Fyɛ.
Nin saŋaɲwaan ninnu ɲɛtaa-kun b'a To faamuya bɛ Sɔrɔ u bi minɛbolo la, ni bamanankan ta Foorila ka mandinkakan To:
Dakun 1 Dakun 2 Dakun 3 Dakun 4 Sɛbɛncogo
ntele nte nne ne ne
ele e e
annugu annu an-u anw
alugu / olugu alu / olu olu olu
Kɔlɔsi : Ko fla dɔla kelen don: a bɛ Sɔrɔ [t] Fyɛra ka Kɛ [n] ye dakun 3 la, wali [t] Binna dakun 4 na. Anw hakili la dakun 4 "ne" de sabatilen don, sabu samaniko ni flaninko ʃi ma Kɛ. O bɛ Bɛn bamanankan ma jaati; taalen ɲɛ o na Kɛ manikakan ni mandinkakan taabolo ye...
Balannako tɛ ni nin sawura ninnu Baŋena ka Da fyɛli, binni, ni mayɛlɛmani wale kan
mɔgɔ ----- mɔɔ ----- maa ;
fila / fula ----- fla ;
tiɲɛ ----- ciɲɛ ----- cyɛn;
fiyɛ ----- fyɛ;
sonya ----- ʃwɛn;
kɔgɔ ------ kwaa;
baga ----- bwaa;
diɲɛ ------ jiyɛn ------- jyɛn; etc.
2. Kanhakɛko
O kanhakɛ-ko Sɛbɛwalawalal bamanankan na, nink'a Bamu fransɛkan na kabini 1974 sàn ( "Bamanankan mabɛn", "Un aspect du génie de la langue bambara"). Cogoya saba don ka Bɛn kanhakɛ dakunba fla ma.
Cogoya fɔlɔ: daɲɛ kanhakɛ
Kɔlɔsili la, kanhakɛ dakunw bilisalen bɛ Kɛ kadaw jyɛn kan bɛɛ daɲɛw 'kɔnɔ. O n'a ta bɛɛ, kan masina tɛ Minɛ kanhakɛma ye fo ni kanɲɛ kanhakɛ danfara bɛ kɔrɔko danfara Baŋe daɲɛko siratigɛ la, hal'a ka Dàn o ma. Nansɔrɔ o wale tɛ fransɛkan 'kùn kan; nk'o ye wyɛtnamkan, bamanankan sonin n'a ɲwaanna taabolo lakika ye.
An bɛ daɲɛ kanhakɛ Minɛ gɛrɛgɛrɛ ma, mabɛn ni ko wɛrɛ ʃi makama sèn tɛ min na.
Sabu la, an bɛ n'a Jira ko faranfasilen ni faranfasibali ani dorokoli bɛ daɲɛ bɛrɛma-kanhakɛ Yɛlɛma. O daɲɛ bɛrɛma-kanhakɛ taabolo Flɛ:
- Kanhakɛ yɛlɛnnen kadaw:
ko, kalo, wara, buru, suruku, jogo, jɛgɛ, bili, ... = Tɔgɔw
n, ne, an, i, e, aw,... = Nɔnaw
kelen, naani, duuru, wɔɔrɔ, tan, seegin,... = Jatelanw
ɲini, kari, kuma, sogolon, sumusumu,... = Walew
bɛ, tɛ, ma, mana, ka, man.... = Walelanw
kura, belebele, fitinin, kalankalannen... = Mankutulanw
wɛrɛ, dɔ, ʃi, gwansan.... = Dantigɛlanw
joona, cɔy, fasay, dɛrɛ,... = Kɛrɛnkɛrɛnnanw
- Kanhakɛ jiginnen kadaw
bu, dugu, misi, kɔnɔ, sunsun, jɔlɔkɔ, ɲɛbɛrɛ ... = Tɔgɔw
a, u, o, nin, jumɛn... = Nɔnaw
fla, kɔnɔntɔn, dɛbɛ, kɛmɛ,... = Jatelanw
sama, saalo, kalan, siri, bugubugu... = Walew
tun, kana ... = Walelanw
jan, surun, kegun ... . = Mankutulanw
fɛ, kan, la / ra / na, ma, ye = Blankɔw
jumɛn, joli.... = Dantigɛlanw
kɔni, yɛrɛ, de,... = Kɛrɛnkɛrɛnnanw
- Kanhakɛ bilisalen
kunun, sisan, halibi, kelen (kɛrɛnkɛrɛnnan), sango, ...
- Kanhakɛ sinamaw
ba / ba, fini / fini, woro / woro, sara / sara.... = Tɔgɔw
dan / dan, kunun / kunun, falen / falen , tu / tu... = Walew
aa / aa, e / e, ee / ee, ... = Kabalanw
Jateminɛ kuuru b'a Sɛmɛntiya ko sugu fla fɔlɔ daɲɛw hakɛ ye damantan ye kasɔrɔ kanhakɛ bilisalen daɲɛw tɛ bɛrɛ ʃi ye; an ye kanhakɛ sinama 978 Sɔrɔ MAKDAS ka daɲɛ-gafe 'kɔnɔ.
Kɔlɔsi: An ma cogo kɛrɛnkɛrɛnnen min ɲwaan ye maa ʃi fɛ, o ye nɔrɔnnaw bɛrɛma-kanhakɛ yɛlɛnnen ye: -ba, -len / -en, -li / -ni, nin, -ma, -man, -nan, -ntan, -ya....
O yɔrɔ la, a Fɔra ko MAPE ka daɲɛ-sɛbɛn min ka Minɛ 'fitinɛyeelen ye, o ka kanhakɛ-ko tɔ-k'a-jɛ Dara kɛnɛ kan, a m'o yɔrɔ Matarafa minkɛ
Cogoya flanan: mabɛn kanhakɛ-ko
Mandenkan na, faranfasilen ni faranfasibli kanhakɛw bɛ Boli matɔgɔw de kan: faranfasilen kanhakɛ suulilen don, nka faranfasibali kanhakɛ banbannen don.
An ka MAPE ka sɛbɛn kofɔlen in kanhakɛ-ko dafalen Matarafa, (ka faranfasilen kanhakɛ taamaʃyɛn bɛɛ Sigi ninka daɲɛ faranfasilenw Kɔrɔci ) nin misali ninnu na:
Misaliw
Cɛ' má na // Cɛ má na
Káratɔ' magó' sara // Káratɔ' ní kunkó má bán
Blakojúgu' ní' kó t'á ye // Magwancí' má siri fadén ná
Sánkanso' jɔbáa' mán cá // A má jɔbáa ɲíni án ká só' la
Sɛbɛncogo taabolo fla kɛlen don 'misali ye farankan 'kɔnɔ:.
Cogoya sabanan: dorokolenko
Mandenkan na, daɲɛkulu dɔw bɛ Fɔ k'u Fɛrɛfɛrɛ; kulu wɛrɛw fana fɔlen don k'u Tusun kanhakɛ-ko siratigɛ la; an K'olu ma dorokolenw. An k'olu cogoya Fɛsɛfɛsɛ.
An bɛ Fɔlɔ ka daɲɛ kelenna-kanhakɛ Jira, ka Tla ka dorokolen kanhakɛ bilisaɲaami Sɛmɛntiya; daɲɛ kɔrɔcilenw ye minnu kanhakɛ yɛlɛmana; ka faranfasilen ni faranfasibli fana jate Minɛ.
Misaliw:
kulu 1: mìsì, kùn, kóló, jènìi, -ná
kulu 2: dàa, kólón, cì
kulu 3: flén, kólón, cì
kulu 4: dùgù, tlá, mà, bàrò
kulu 5: dén, màrà, só, kùn, tìgì, dá -ñ- kàn, sìgì, dón
Faranfasibali Faranfasilen
kulu 1
mìsìkún mìsìkûn
mìsìkúnkóló mìsìkúnkólô
mìsìkùnkòlòjéní mìsìkùnkòlòjénî
mìsìkùnkòlòjènìná mìsìkùnkòlòjènìnâ kulu 2 ni kulu 3
dàakòlòncí = wale ( bisikilen ) Ntanya (a kùn tɛ)
flénkólóncí = wale ( bisikilen ) Ntanya (a kùn tɛ)
kulu 4
dùgùutlá dùgùtlâ
dùgùtlámá dùgùtlámâ
dùgùtlàmàbáró dùgùtlàmàbárô
kulu 5
dénmárá dénmárâ
dénmárásó dénmárásô
dénmárásókúntígí dénmárásókúntígî
dénmárásókúntígídáñkán dénmárásókúntígídáñkân
dénmárásókúntígídáñkánsígí dénmárásókúntígídáñkánsígî
dénmárásókúntígídáñkánsígídón dénmárásókúntígídáñkánsígídôn
..............
O misaliya in tɛ foy ye dorokollenw bilisaɲaami damantan 'ɲɛ kɔrɔ; kamasɔrɔ daɲɛ sugu n'a ɲɛci sugu bɛɛ sèn bɛ a ko la.
Cogoya kɛrɛnkɛrɛnnen:
Dorokolenko bɛ matɔgɔ ni mankutu jɛlen 'kùn kan; nk'a Kɛra 'laada ye bɛɛ fɛ ka mankutu Sɛbɛn a 'dan na, k'a Mabɔ matɔgɔ la, sɛbɛnnen janya kana Kɛ burututu ye.
Misali:
Karisa ye dalifini kura saŋawuli danɔgɔn ɲumanba San.
Mankutu naani bɛ nin kulu dorokolen in 'kɔnɔ, u bɛɛ kanhakɛ yɛlɛnnen don.
Kanhakɛ dakun in bamunen b'a to an ka Dankaniya ko nin y'a sàn 43 ye kalanni nɔgɔya jate ma Minɛ fyen kan sɛbɛncogo la!...
Bamanankan bilama sɛbɛnnen bɛ cogo min na, a kalanni ka gɛlɛn, mun na?
An k'a jate Minɛ ko kalanni sabatili bɛ sɛbɛnnen ɲɛnɔ faamuya telin de 'bolo. An ye doroli sorobaɲaami min Jira ka Tɛmɛ, o b'a Dankɛnɛmaya ko bamanankan tusunnen don ni sɛbɛnnen ɲɛnɔ sorobaɲaami bisigi ba wuu ye ka Tɛmɛ fransɛkan kan pinw. O faaya sɔsɔlen in fana ye kanhakɛ bilisalen tu fin de ye.!... Wa daɲɛ sugu caman ( tɔgɔ, wale, mankutulan) sɛbɛncogo bɛɛ kelen kasɔrɔ u kanhakɛ tɛ kelen ye.
Kan baara kùntaala janya b'a To maa bɛ mɔ kalanni na, siga t'o la; an ma Лinɛ fɔyɔrɔ jɔyɔrɔ fana kɔ kalanni na, o n'a ta bɛɛ, daɲɛw cɛla kanhalɛ flanflan caya ye degunba ye kalanni na. O tuma, dorokolen daɲɛw fɛrɛfɛrɛli ani faranfasilen ni faranfasibali danfarali ye wajibi ye walasa kalanni bɛ Nɔgɔya, n'a ma Kɛ ni balan ye sɛbɛncogo ma. An hakili la an Sera k'o de Latigɛ. Bɔ farankan na.
Sɛbɛnnen fɔyɔ, sango a ɲɛbla tɛ flanflan Bali nin ko sugu la: sɛbɛnnen, kanhakɛ ni fɔcogo 'kùn kan. Mun de ko don nin misali ninnu 'kɔnɔ?
Misaliw:
1) Denmisɛnya min tle tɛ kɔrɔta fo ka to ka jigi wurubata ( Sɛbɛn na tɔmɔnen )
[ jigi = ( wale ? tɔgɔ ) ] [ wurubata = (wale ? kabalan ] ( Sɛbɛn na tɔmɔnen )
2) K'u bè laban k'u concoli sogo fin tɔ kan k'a boso, hun !
[ hun = ( hùn ? hún ) ] [ kabalan sugu jumɛn?] (Sɛbɛn na tɔmɔnen )
3) Fanta tlalen finiko la yɔrɔ min, a y'i kanbɔ sotigi ma k'u ka taa.
[ finiko, sotigi : ( kanhakɛ sinamaw flanflan ) ]
4) - Don nin na san ye cyɛnni kɛ kɔlɔkolɔ tɛ !
San ka cyɛnni in kɛra don jumɛn yɛrɛ ?
- N ma sɔrɔ k'a nadon dɔn .
[ nin, nadon (faranfasilen ? faranfasibali) ] [ Fɔcogo danfara kanhakɛko la]
Kalanni kɛcogo cɛɲi ni bɛrɛma fɔta gasi sigili ye wajibi ye ka Лɛsin sɛbɛnwale sugu bɛɛ ma.
Yanni Mandenkan jὲkulu ka kanhakɛko sisi Fyɛ mandenkan sɛbɛnni magwanciw ɲɛ na, a ka donmaya tun ka kan Kɛ sabu ɲuman ye, a ka kanhakɛko Лɛfɔ koɲuman nink'a Waleya ni fura ɲɛ ken ye. A ka donko n'a ka kisɛya de tun ka kan k'o wale Sɔn ji ka Sagon fɛn bɛɛ kan!... Nk'a b'i Ko haminako wɛrɛw b'a ma.
3. Daɲɛw fara-farali:
Mandenkan jὲkulu ka daɲɛw fara-farali sariya kuuru Flɛ nin ye, a ka "dɔnko-tigi"- dannatigɛ ye min da Jira.
##################################################################
• Ninnu bɛ Kelen-kelensɛbɛn (A) :
(1) - Kan daɲɛ-jɛɛrɛ damadamaw ;
(2) - Mankutulan minnu ni -man nɔrɔnna don tɔgɔjɛɛrɛ 'kɔnɔ, ani daɲɛ-jɛɛrɛ minnu ni -nin, -len kɔnɔrɔnnaw don;
misaliw :
muso finman
gese wulenman
tiga barabaranin
malo wusulen.
(3) - Jatelanw (dannitaw ni nɔkan-dataw) ; misaliw :
mdk : moo fula ‘‘deux personnes’’
jlk : kuma filanan
(4)- Лininkalanw ; misaliw: jlk : mobili juman ? Yiri joli ?
(5) - Faranfasibali mankutulanw;
misaliw: bmk :
Den caman b’a bolo
Muso dכ bכ ra yan sisan.
(6) - Лagali kɛfɛnw ; misali, mnk : nne ye ile le fe
(7) - Ni tugufɛn ; misali: Madu ni Fanta nana
(8) - Walejɛɛrɛ kɔnɔ walelanw;
misaliw:
Musa ka jan
Musolu bada na
(9) - Blankɔw wali blankɔkulu; misaliw: Ali bɛ taga kungo ra.
(10) - Kɛrɛnkɛrɛnnanw;
misaliw:
a tagara sisan
a k’i bori biribiri.
(11) - Mankutulanw, kɛrɛnkɛrɛnnanw, jatelanw flanin dafalenw;
misaliw:
u ka bon bon
a tagara sisan sisan
a ke dכnin dכnin
u nana kelen kelen
Janto : Ni flaninma tɔ-k'a-jɛ don, tugulan bɛ K'a la;
misaliw: na-naani ; du-duuru ; wככrכ
• Ninnu bɛ Sɛbɛn ka Nɔrɔ (B):
- Nɔrɔnnaw
- Daɲɛ dorokolenw, u daɲɛw Kɛra sugu o sugu ye.
T + T : misaliw : sagamuso
T+ W : misaliw: denwolo
T+ Bl+T : misaliw: jilafen
T+ M. : misaliw: daje, farafin, nכnכkene
T+ (Kɛrɛnkɛrɛnnan)+ W : misaliw: … ?
- Blankɔkuluw: …afe ‘‘devant’’, kכfe "derrière‘’, …ana "en face de‘’’, kunna ‘‘au-dessus de’’, kanma ‘‘à cause de’’, senfe ‘‘en même temps’’, ...
- Laadala-sèbèncogo dɔw:
damadכ ‘‘un certain nombre’’, dכwere ‘‘uoron autre’’, kabini ‘‘depuis, depuis que’’, kamasכrכ ‘‘car’’, kasכrכ ‘‘puis’’, kojugu ‘‘trop’’, kokura ‘‘ de nouveau’’, ko…uman ‘‘bien’’, kosebe ‘‘beaucoup’’, minke ‘‘après que’’, nasכrכ ‘‘peut être’’, sebekכrכ ‘‘très bien’’.
• Tùgulan bɛ Kɛ ka ninnu Fàra ɲwaan kan (C):
- Flaninma tɔ-k'a-jɛw; misaliw: na-naani ; du-duuru.
- Daɲɛ-kafo minnu tɛ dorokolen ye (ko bɛɛ kelen-kelen n'a bɛrɛma-kanhakɛ don) ; misaliw: tu-filenin ‘‘ petit sifflet de la forêt = espèce de moineau‘’, baba-kerekelen ‘‘ celui de l’océan (qui marche) sur un côté = crabe‘’
- Daɲɛ flanin mlnnu bɛ caya wali seginkanni Kofɔ; misaliw:
kuru-kuru ‘‘boutons ‘’, tכni-tכni ‘‘ goutter‘’, …aman-…aman ‘‘ ordures‘’. Kɔlɔsi : U bɛ Minɛ o ma, sabu dorokolenw tɛ
- Daɲɛ tusunnenw wali kumasen jɔsɔlen kɛlen tɔgɔ wali wale ye misaliw :
ce-te-muso-te ‘‘hermaphrodite ‘’
la-n-kan-na ‘‘écharpe ‘’
fכ-ka-ben ‘‘entente verbale ‘’
don-n-kכnכ ‘‘ poison‘’
ta-ka-yuguyugu ‘‘ friperie‘’
don-ka-file ‘‘ friperie‘’
ta-ka-pere ‘‘ ? ‘’
##################################################################
Daɲɛw fara-farali sariya in bɛ Bɛn dakun saba ma tan:
Daɲɛ minnu bɛ Kelen-kelensɛbɛn (A)
Daɲɛ minnu bɛ Nɔrɔ (B)
Tùgulan (-) bɛ Kɛ daɲɛ minnu na (C)
Dakun fɔlɔ ( Daɲɛ minnu bɛ Kelen-kelensɛbɛn) ye jɔnya baarafin kuntan dan ye!
A bɛ Bɛn cogoya 11 wɛrɛndɛlen de ma; w'a kelen-kelen bɛ na Kɛ ʃɛkili-sabasiri ye maa min tɛ kandɔnna ye ma sɛbɛnni sèn fɛ, k'a Kunmasiri ni nin ɲininkali suguw ye:
- Daɲɛ-jɛɛrɛ ye mun ye? O daɲɛ faamuya dànyɔrɔ ye jumɛn ye? (1)
- Bɔnna tɔw dun bɛ cogo di? [ O sariya (2) fɔcogo kɔɔnɔʃu kolen don bɛrɛ ]
- Mankutulankulu ni nɔnaw bɛ minɛbolo jumɛn na? [(3), (4), (5) ],
- Лagafɛn ye mun ʃi kelen ye; mun de t'a ye? [ (6) ]
- Tùgufɛn tɔw dun? U ka ca [ (7) ].
- Blankɔw ni blakɔkuluw hakɛ bɛ Dàn min, sabu u hakɛ ma Dansigi; w'a ko faamuya nɔɔninen don. (o bɛ Лɛfɔ 'kɔ la ) [ {(9) ]
- Fɔko fla sariya flaninma minɛbolo ani dorokolenko ta bɛ Лwaan Sɔsɔ [ (11) ].
Nin fɔta ninnu dun bɛ Sɛbɛn cogo di:
U donna ( kelen ? kelen ) // U ye mangoro ( kelen ? kelen dan ) // A ye jiri ( yigi ? yigi ) // A b'a ka misiw feere ( waa ? bi ? na-naani )
Kɔlɔsi:
Ni bolomadali Tora sɔrɔlen ma, a kùn tɛ:
- k'a Fɔ nɔrɔnnaw bɛ Nɔrɔ;
- ka dɛnni Kofɔ;
- ka nin daɲɛ-kulu ninnu Fara tan kasɔrɔ dorokolenw don:
la-n-kan-na lakanna
fכ-ka-ben fɔkabɛn
don-n-kכnכ donkɔnɔ;
ta-ka-yuguyugu takayuguyugu
don-ka-file donkafilɛ
ta-ka-peren takapɛrɛn
....... .........
( O tɛ yɛrɛsɔsɔ dan ye ka Лɛsin dorokolenko ma )
- Ka danfara Don [ Naani naani ni na-naani ] sɛbɛncogo la
Ayiwa kùn jumɛn kelen bɛ nin sariya ɲamanton na? A dan ye dɔrɔn ka sɛbɛnyɔrɔ kelen sariya Di, ani tùgulan bɛ Kɛ minnu na. O ye dakun fɔlɔ ( A) bɛɛ dajilen ye.
An ka daɲɛ tusulenw ka cogoya Maflɛ sisan, minnu tɛ dorokolenw ye: (1) Matɔgɔw
sa kunun; nkɛlɛn so ; fali da; suruku ɲɛɲɛn; banin kɔnɔ; bo jara; cɛ kurulen;
ba bugunin; ..
(2) Cogoya kɛrɛnkɛrɛnnen (kumasen kɛlen matɔgɔ ye)
dugutigi y'an weele ;
n ka sira tɛ ko la ;
kuma na n k'i fɔ....
Cogoya (1) la, daɲɛ dibilenw ye faranfasilen ye, mabɛn danfara ʃi tɛ sɛbɛnnen kɔrɔcilenw ni ninnu cɛ; (olu daɲɛ dibilenw fana faranfasilen don):
saga sen; muso furucɛ; so dugumana; jɛgɛ jiranni:...
O tuma o kuluw sɛbɛnkun ʃi tɛ ni tùgulan ye, ka dalaminɛ-kala Kɛ ko hakilimakɔrɔ fɛnw don. O na Kɛ fili dakeln ye ka Kɔli k'a Faamu ko fɛn bɛɛ bɛ Se ka Minɛ hakilimakɔrɔ ma: ( daɲɛ gwanan, daɲɛ dorokolen, fɔta, hali kumasen). Kɔrɔko tɛ Se ka Minɛ sɛbɛncogo 'sarati ye.
Min ye cogoya (2) ta fàn ye, walasa an kana Porokoto k'u Minɛ 'kumasen ye, an hakili la a bɛ Bɛn k'u Kɛ damako ye, k'u Sɛbɛn tan:
dugutigi-y'an-weele;
n-ka-sira-tɛ-ko-la;
kuma-na-n-k'i-fɔ
An ka walekulu (3) fana Maflɛ (wale dibilen don); cogoya fla b'a la:
(31) Matɔgɔ faranfasibali ni wale jɛlen
Kan sɔsɔ; dala ɲini; kunma bɔ; kunna da; jan to; jaka bɔ; kɔla fɔ...
An hakili la o ye bamanankan bolofara bɛɛ taabolo ye; wa o kulu bɛ dorokoli minɛ 'kɔnɔ, k'a sabu Kɛ faranfasibali kanhakɛ banbannen ye.
(32) Matɔgɔ faranfasilen ni wale jɛlen
bolo ko; ɲɛ sigi; da minɛ; da bɔ; da bla; dala minɛ; kɔrɔ tigɛ...
Nin fɔta ninnu kanhakɛko tɛ minɛbolo kelen na bamanankan bolofaraw ni fɔco danfaraw fɛ
U fɔcogo bɛ Minɛ wal'u tɛ Minɛ 'dorokolen ye.
Nin fɔta (32) sɛbɛncogo sariya nɔgɔya kosɔn, an ka laɲini ye k'u Sɛbɛn ka Nɔrɔ, sabu kalanni fɔnkɔ gɛlɛya tɛ kalannaw cɛ:
(31): Kansɔsɔ; dalaɲini; kunmabɔ; kunnada; janto; jakabɔ; kɔlafɔ...
(32): boloko; ɲɛsigi; daminɛ; dabɔ; dabla; dalaminɛ; kɔrɔtigɛ....
An ka nin hakiliila taabolo fla Saŋa ka Лɛsin blankɔ ni blankɔ-kulu minɛbolo ma: Mandenkan jɛkulu n'a mantonw hakilila (A) an'anw hakilila (B), n'an ka kɛcogo, n'o ye:
- ka kanhakɛ jiginnen taamaʃyɛn Kɛ a daɲɛ kanɲɛ fɔlɔ kan;
- Ka dɛnnan ( ' ) Sigi matɔgɔ faranfasibali daminɛ na;
- ka Wale siginiden fɔlɔ Kɛ kunbaba ye, ka flanflan ʃilasa a ni daɲɛ sugu wɛrɛ cɛ, i n'a Fɔ tɔgɔ, mankutulan, ...;
- Daɲɛ dorokolen man kan ka Tɛmɛ daɲɛ 2 kan ni tùgulan (- ) ma Kɛ a la.
Nin misali ninnu na, wale kɔrɔciken don, a kɔdafa jɛŋɛnen don, ka blankɔ Dibi.
Hakilila (A)
- Blankɔw n'u ka kuluw:
fɛ; kan; la // ra , rɔ, na, nɛ; ma; ye // di (maninkakan); sanfɛ, duguma; kɔnɔ; kɔ; kɔfɛ; ɲɛ; ɲɛfɛ; kɛrɛfɛ; kun; kunna; kanma;...
Hakilila (B)
- Blankɔw:
fɛ; kan; la // ra , rɔ, na, nɛ; ma; ye // di (maninkakan).
Kɔlɔsi: Blankɔ ye daɲɛ sugu min jɔyɔrɔba ye ka wale n'a kɔdafaw cɛla Bɛn; wa
o kɔdafa bɛ Se ka Kɛ kumasen yɛrɛ ye.
Blanɔ ntanya cogoya kɛrɛnkɛrɛnnen bɛ Se ka Ye:
Hakilila (A)
- A nana ʃú''fɛ. 1
- A nana ʃú' dugutláma de fɛ. 2
- A nana ʃú dugutlama génge' yɛrɛ fɛ. 3
- A nana ʃú dugutláma' arabakónjo' fɛ tíigitigi. 4
- U táara ɲɛ''fɛ. 5
- U táara jísira kɛrɛdanín' fɛ jáati ! 6
- U séra Segu . ( blankɔ ntanya ) 7
- U séra Segu , sɔgɔmada jóona fɛ. 8
- Sannikɛlá' yé fúgulan' don a kun' na. 9
- Wári fóy má sɔrɔ cɛ n'a térikɛ' kun, kábako ! ( blankɔ ntanya ) 10
- Feerekɛlá' kó u ká bɔ a kunna [n' án ɲinɛna ] kúma kólon' ye. 11
Hakilila (B)
- A Nana ʃu fɛ. 1
- A Nana ʃu dugutlama de fɛ. 2
- A Nana ʃu dugutlama genge yɛrɛ fɛ. 3
- A Nana ʃu dugutlama arabakonjo fɛ tigitigi. 4
- U Tara ɲɛ fɛ. 5
- U Tara jisira kɛrɛdanin fɛ jaati ! 6
- U Sera Segu . ( blankɔ ntanya ) 7
- U Sera Segu , sɔgɔmada joona fɛ. 8
- Sànnikɛla ye fugulan Don a kùn na. 9
- Wari foy ma Sɔrɔ cὲ n'a terikɛ ''kùn, 'kabako ! ( blankɔ ntanya ) 10
- Fèerekɛla Ko u ka Bɔ a 'kun na [n' an Лinɛna ] kuma kolon ye. 11
Kɔlɔsi:
.Blanlɔ faamuya Kaalokaaloko ni yɛrɛsɔsɔ Dara kɛnɛ kan hakilila (A) kɔnɔ dɛrɛ!
. O kaalokaalo sun Sɔrɔla nanzarala-kandɔn "kɔbla" faamuya ʃu donnen kùn na, k'a Waleya a kùn ka an ka kan kan. ka blankɔ ɲɛci gɛrɛgɛrɛ Tunu ninka kɔnɔ, kɔ, kɔrɔ, ɲɛ, kun,.. Minɛ 'blankɔw ye.
. Kanhakɛ ni faranfasilen taamaʃyɛn caya (43) bɛ maa kɔnɔna Fili hakilila ( A ) la, kasɔrɔ taamaʃyɛnw hakɛ ye 8 dɔrɔn ye hakilila ( B ) la . . Hakilila ( B ) ka sariya kofɔlen naani bɛ sɛbɛnnen ni kanhakɛ flanflan caman ʃilasa, ka kalanni Nɔgɔya.
Kùncɛl:
Mandenkan ma Surunya ka Nɔɔni kelen ye, hali ni ɲwaanfaamu dɔnin bɛ Sɔrɔ a bolofara fɔbaaw ni ɲwaan cɛ: Bamanankan ni mandinkakan cɛ faamuya cɛ ka jan Bamanankan ni julakan ta ye.
Mandenkan bolofaraw kanbɛnni hakilima bɛ Bɛn, a ka ɲi fana, nka Mandenkan jὲkulu ta cogoya in t'a ye: n'o don, o ye ka mandenkan fɔbaaw bɛɛ Digi ka Don sɛbɛncogo kelen da fɛ, ka N'a Kɛ kalanni sira fɛ faŋa jalan kan wali kan ʃidɔnbali tintinni ye an 'kun. O cogo la, o tɛ na Kɛ a dan ye ka bamanankan nafa n'a dawulaba Don ɲɛgɛnbɔgɔ la, o min ye mandenkan jɔyɔrɔba-tigi ye; o tɛ Bɛn cogo ʃi la!...
A bɛ Bɛn kan sɛbɛncogo kanbɛnni k'a bolofara kelen-kelen bɛɛ, a faamuya dakun n'a fɔcogo cɛɲi bɛɛ gasi Sigi seko ni dɔnko siratigɛ la. Kanbɛnni cɛɲi ka kan ka fɔcogo tɔw bɛɛ de Sɛbɛn mandenkan daɲɛ-gafe 'kɔnɔ, u kana Minɛ 'fili ye.
O tɛmɛnen 'kɔ, kanko jɔnya n'a maafɛ-maaya ka kan ka Kɛlɛ, k'an bɛnbakan dɔnni n'a ɲɛɲini mɔnen K'an nikan-ko ye, walasa fàsojama na Bɔ dɔnniya seko ni dɔnko nu ma. Maa ʃi kelen tɛ Se k'o wale Tiimɛ ka sago an kan, n'an Sera k'an yɛrɛ Karaba k'o kɛlɛ Bin jyɛnlatigɛ dakun bɛɛ la, kabila ka Kisi !...
Farankan: [ ὲ έ ]
An hakili la, wajibi don ka mandenkan sɛbɛnco kuuru Sɛmɛntiya. Nin ye hakilila fla ka minɛbolo da jiralen ye o siratigɛ la: hakilia (A) ni hakilila (B). Hakilila (A) mabɛnnanw ni hakilila (B) daɲɛ faranfasibali kɔrɔcilen don a ko faamuya kosɔn.
KUNNAFONI' [ Hakilila A ]
Ñ bέ wéele' bla Mali sɛnɛkɛlaw' bέɛ lájɛlén ma kέrɛnkɛrɛnnenya lá kɔɔrisɛnɛnaw'. Ñ'a má ɲɛ Kó kɔɔriko' blala juláw' ká bólo' kan, n'án m'án bólo' dí ɲɔgɔn ma ka bɛn kán kélen kan wálasa juláw' kàná án k'ú sagó' yé, sábù ó fɛɛrɛ' bέ sé ka y'ú bólo.
An ní Dawuda Kɔnatɛ tlálen ɲɔgɔn ná, án wúlila k'án kundá Lɛnci kan. O yé dugu ye mín bέ Kasaro galodá la Kita marabólo' kɔnɔ. An sélen yen, án ní Tumani Jalo yé ɲɔgɔn kúmaɲɔgɔnya. O sen' fɛ, a yé mínnu fɔ olú flέ: Tumani Jalo ká fɔ' la, a yé kɔɔrisɛnɛ da'minɛ a mέnna. A ká fɔ' la, a yé sánji 8 de kέ kɔɔrisɛnɛ' na; nka san 8 in kɔnɔ, a yé nafa cáman sɔrɔ kɔɔriko' la. Fέn mín yé "CMDT" feerelikó' yé, jɔrɔnakobá' don ánw sɛnɛkɛláw' bólo ka dá gɛlɛya cáman kan: 1 Kasɔrɔ án ní "CMDT" bέ báara'
kέ ɲɔgɔn fɛ, ní kɔɔri' súmana, hálì ñ'a má Ta, "CMDT" b'á wári sara, wa hálì ñ'a tara fána, a wári' tέ mέn ñ'a má sara. Nka julakó mána fɔ fέn ó fέn na, o tέ lában gɛlɛyá' kɔ. Sábù, olú tέ fóy ɲíni u ká nafá' kɔ. Ka d'á kan, í ní julá' mána bɛn dá' mín kan í ká fέn' sɔŋɔkó' la, ñ'u bólo' fára, u bέ sé k'é tá' bla kɔ fɛ ka kúra wέrɛ ɲíni, sábù é tá in tέ táa k'u dan. O yé fέn yé mín bέ ánw jɔrɔ kósɛbɛ. Nka o bɛɛ ñ'a tá, ñ'a má ɲɛ feereli kɔni kɔ, Mará' k'a lájɛ k'a hákili' tó kɔɔr'i sancógo n'a wári saracógo' la, aní a doniwáati'. O tɛmɛnen kɔ, a k'á hákili' tó minɛnkó' fána ná; nɔntɛ, ñ'a kέra kɔɔri súmani damá yé k'a wári saralí kέ wáati mín mána án dyá yé, o mána kɛ san ó san, kɔɔrisɛnɛ lában' bέ sɔn ka dan o san ma, sábù, nafoló' sɔrɔfɛn t'án fɛ yan kó sɛnɛkɛlá' bέ sé ka mílyɔn sɔrɔ mín na san' kɔnɔ ní kɔɔri' tέ. O tumá', Mará' kàná sɔn ábada k'a ká sɛnɛkɛláw tó juláw bólo. Kuncɛlí' àní wéelekan' ka ɲɛsin sɛnɛkɛláw' ma. Ñ bέ wéele' bla ka táa Mali sɛnɛkɛláw bέɛ ma. Ñ'a má ɲɛ kó "CMDT" bέ feere, án k'án bólo' dí ɲɔgɔn ma bɛn' ni kelenyá' kɔnɔ. Ní "CMDT" tigi kúraw' ká táabolo' ní kɔrɔlén' kɛra kélen yé, a fɔra a bánna, nka ñ'u má kέ kélen yé, o kó tɔ' tέ maa Kɔnɔna' fili bɛn' kɔnɔ.
KUNNAFONI [ Hakilila B ]
N bɛ weele Bla Mali sὲnɛkɛlaw bɛɛ lajɛlen ma ‘kɛrɛnkɛrɛnnenya la kɔɔrisɛnɛnaw. N'a ma Лɛ Ko kɔɔriko Blala julaw ka bolo kan, n'an m'an bolo Di ɲɔgɔn ma ka Bɛn kan kelen kan walasa julaw kana an K'u sago ye, sabu o fɛɛrɛ bɛ Se ka Y'u ‘bolo.
An ni Dawuda Kɔnatɛ tlalen ɲɔgɔn na, an Wulila k'an Kunda Lɛnci kan. O ye ‘dugu ye min bɛ Kasaro galoda la Kita marabolo ‘kɔnɔ. An selen yen, an ni Tumani Jalo ye ɲɔgɔn Kumaɲɔgɔnya. O sèn fɛ, a ye minnu Fɔ olu Flɛ: Tumani Jalo ka fɔ la, a ye kɔɔrisɛnɛ Daminɛ a Mɛnna. A ka fɔ la, a ye sanji 8 de Kɛ kɔɔrisɛnɛ na; nka sàn 8 in kɔnɔ, a ye nafa caman Sɔrɔ kɔɔriko la. Fɛn min ye "CMDT" fèereliko ye, jɔrɔnakoba don anw sὲnɛkɛlaw ‘bolo ka Da gɛlɛya caman kan: 1 Kasɔrɔ an ni "CMDT" bɛ baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ, ni kɔɔri Sumana, hali n'a ma Ta, "CMDT" b'a wari Sara, wa hali n'a Tara fana, a wari tɛ Mɛn n'a ma Sara. Nka julako mana Fɔ fɛn o fɛn na, o tɛ Laban gɛlɛya 'kɔ. Sabu, olu tɛ foy Лini u ka nafa ‘kɔ. Ka D'a kan, i ni jula mana Bɛn da min kan i ka fɛn sɔŋɔko la, n'u bolo Fara, u bɛ Se k'e ta Bla 'kɔ fɛ ka kura wɛrɛ Лini, sabu e ta in tɛ Taa k'u Dàn. O ye ‘fɛn ye min bɛ anw Jɔrɔ kosɛbɛ. Nka o bɛɛ n'a ˉta, n'a ma Лɛ feereli kɔni 'kɔ, Mara k'a Lajɛ k'a hakili To kɔɔri sàncogo n'a wari sàracogo la, ani a doniwaati. O tɛmɛnen 'kɔ, a k'a hakili To minɛnko fana na; nɔntɛ, n'a Kɛra kɔɔri sumani dama ye k'a wari sàrali Kɛ waati min mana an Dya ye, o mana Kɛ sàn o sàn, kɔɔrisɛnɛ laban bɛ Sɔn ka Dàn o sàn ma, sabu, nafolo ‘sɔrɔfɛn t'an fɛ yan ko sὲnɛkɛla bɛ Se ka milyɔn Sɔrɔ min na sàn ‘kɔnɔ ni kɔɔri tɛ. O tuma, Mara kana Sɔn abada k'a ka sὲnɛkɛlaw To julaw ‘bolo. Kùncɛli ani weelekan ka Лɛsin sὲnɛkɛlaw ma. N bɛ weele Bla ka Taa Mali sὲnɛkɛlaw bɛɛ ma. N'a ma Лɛ ko "CMDT" bɛ Feere, an k'an bolo Di ɲɔgɔn ma bɛn ni kelenya ‘kɔnɔ. Ni "CMDT" tigi kuraw ka taabolo ni kɔrɔlen Kɛra kelen ye, a Fɔra a Banna, nka n'u ma Kɛ kelen ye, o ko tɔ tɛ maa Kɔnɔnafili bɛn ‘kɔnɔ.
Jatebɔ ( Hakilila A )
• Faranfasilen taamaʃyɛn hakɛ = 59
Kanhakɛ yɛlɛnnen taamaʃyɛn hakɛ = 283
• Taamaʃyɛn kuuru hakɛ = 342
Jatebɔ ( Hakilila B )
• Faranfasibali taamaʃyɛn hakɛ = 17
• Kan sinama kanhakɛ jiginnen taamaʃyɛn hakɛ = 20
• Wale sugandilen hakɛ = 56
• Taamaʃyɛn kuuru hakɛ = 37
Kɔlɔsi : "Arial Unicode MS" siginibolo tɔ-k'a-jɛ kosɔn, an ma Se ka ɔ kanhakɛ taamaʃyɛnw Kɛ, o m'a Bali u jate ka Minɛ.
Sɛbɛn sugu fla in yeɲɛna ni taamaʃyɛnw jatebɔ bɛ hakilila jɛlen di, ka Dankaniya min taabolo ka fusa nin fla la.
Bmakɔ 2010 / 08 / 16
MAKDAS ( Mali Kanko ni Danbe Se
Walebaa: Mamadu DUKURE
Blàdon : 2016-06-11 Yɛlɛmako laban : 2016-07-08


text:
Farabala ɲɛfala
Dugu yɔrɔfɔli
Kayi marabolo kolomi dɔ bɛ yen ko Kita. Faraba ɲafala b'o de 'kɔnɔ. A bɛ galoda min na o ye bɛnkadi fuɲa ye. A n'o Kita in cɛ ye bam 4 ye. A n'a ka galotigidugu ta ye bam 10 ye. A ni kayi yɛrɛ ta ye 315. Dugu misɛnnin minnu bɛ k'a Lakoori olu Flɛ: Kɔrɔn fɛ, Banjugula bɛ yen ni bam 4. Tlebin fɛ, Danbana bɛ yen ni bam 3 ye. Kɛɲɛka fɛ, duɲa bɛ yen ni 7 ye. Wòroduguyanfan fɛ Kita bɛ yen ni bam 4 ye.
Dugu tɔgɔko
Faraba ɲafala tɔgɔ Sɔrɔla a tu Tigɛbaa siyɔrɔ fɔlɔ de fɛ. O yɔrɔ in na, faraba de tùn bɛ yen.
Dugu marabaako
Laadaladugutigiya de bɛ faraba ɲafala. U ka dugutigiya bɛ Faginba keyita de 'bolo bì. Yen dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda. N'i Sìgira dugu 'kùn na yen ka Ban ni saya tɛ i tɛ B'a la ko foyi wɛrɛ kama. U ka dugutigiya bɛ Mununmunun kìn kelen de la. U bɛ sàn kelen de Kɛ ka Sɔrɔ ka dugutigi kura Sìgi ni kɔrɔlen Banna. Yen dugutigikɔrɔ dɔw ye: Yɔrɔjan keyita, Somita finman keyita ani Somita keyita ye. Faraba ɲafala tùn bɛ Mara Kita màsakɛw fɛ lawale la.
Dugu bònya
Kìn kelen de bɛ faraba ɲafala. A sigikɛnɛ tɛ Tɛmɛ bam 2 kàn kɛnɛ naani 'kɔnɔ. Yen b'a sìgiyɔrɔ flanan de la. Sìgiyɔrɔ fɔlɔ bɛ Weele ko "kita kuru". Jàtelabanw y'a Jira ko faraba ɲafala mɔgɔw ye 1060 ye.
Dugu siyako
Yenkaw ye fulaw ni màninkaw ni bamananw ye. U jàmuw ye keyita, tarawele, kantɛ, sidibe, si, tunkara, jara, sise fofana ani kuyatɛ. sinankunya-tlon fana bɛ 'ba la u fɛ yen. 'Tnɛ tɛ yen furuko sira kàn. Màninkakan de bɛ Fɔ yen fòrobaya la.
Dugu baarako
Sɛnɛ bɛ Kɛ yen haali. Yen sɛnɛfɛndɔw Flɛ: keninke, saɲɔn, sàba, tiga, tiganinkuru, woso, je, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, dà, ɲimikala, bananku, mangoro, buyakgi, manje, lenburu, namasa, ntɔmɔnɔ, sɔmɔ, fòronto, jaba, tamati, nkɔyɔ, gan, salati, ʃù, kɔnkɔn, nanaye, ɲugu ani melɔn. Yen, Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin y'u ka bagan marataw ye. Jago siratigɛ la u bɛ sɛnɛfɛn-feerew ni baganfeere ni butigifeere ani bololafɛndlata dɔw Feere. Donsoya yen ko kɔrɔ dɔ ye min bɛ Ban yen fɔlɔ.
Dugu fɛɛrɛko
Marifa, wosen, fɛlɛbɔ, nkalaɲɛ, manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ wɔlɔjuru, basaminɛ-nɛgɛ, jakumaminɛ-nɛgɛ, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Blà o la, o bɛɛ y'u ka kungosogow ni kɔnɔw fàalifɛɛrɛw ye. U b'u ka misidenw Dabɔ ni ncɔlɔ ye. U b'u ka misi murutilenw Minɛ ni jonbori walima k'a Nɛgɛ ni dumunifɛn ye walima k'a bagan masina Koron ka Dòn yɔrɔ koronnen dɔ la.
Dugu yiriwaliko
Yen ko kura nàlenw ye: Лɔʃimansin, jabaranin, tlebarika-walan, pɔnpekɔlɔn, sɛnɛkɛ-mansin, sènfɛjuru, arajo ani moto ye. Baɲumankɛtɔn min ye baara Kɛ faraba ɲafla olu ye: PLAN ye. A ka ɲɛtaa tùn ɲɛsinnen bɛ kàlan yiriwaliko ma.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan d Minɛna yen 2000 sàn. Dugumandakun fàn fɔlɔ ni fàn flanan bɛɛ b'u fɛ yen. Fòrabata y'u ta in ye. U ka madarasa da Minɛna 2016 sàn. A kàlanso ye fla ye yen, dugu ta kelen ani kɛnyɛrɛye ta kelen. Balikukalan fana bɛ Kɛ faraba ɲafala. Nkà nin bɛɛ la, lakɔli de Dònna yen ka Kɔn tɔw 'ɲɛ. Wa an bì a fana yanga ka bòn ni tɔw ye.
Dugu batoko
Misiri fla de bɛ yen. Somita keyita de Nàna ni yen silamɛya ye. Sɔnni bɛ Kɛ yen hali bì. U ka fɛnsɔnta lakodɔnnenba ye Nàma ye. Yen dugudasiri ye kurutu ni jala ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ ni seli ni sanyɛlɛma ni sankunbɛn ni denkundi ni ntolatan ni tɔnɲɛnajɛ ani laadalakow, bɛlɛta, nparibɔ ani fɛrɛn ye yenkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye dunun ni flen ni jenbe ni wasanba ni buru ni gita ni bàra ani ntamannin ye.
Dugu kungoko
Kɔ, fla de bɛ faraba ɲafala. manɔgɔ, ntɛbɛn, bilinkìtin, ntingin, nàna, wùlujɛgɛ ani sajɛgɛ ye jɛgɛ suguyaw ye minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen. O bɔlen 'kɔ yen, koorow ni kaanaw fana bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman fana bɛ Sɔrɔ yen n'a fɔ jala, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, ntɔngɛ, zɛrɛninjɛ, sunsun, zaajɛ, ntɔngɛ, ntabakùnba, koboblen, ntege ani zɛkɛnɛ. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye: Gɔn, dànkala, nkorongo, kungo-kami, minɛn, warabilen, miniɲan, wɔlɔ, gɛlɛnin, tentannin, ntomisa, baninkɔnɔ, ani tonkanjɔ ye. Yen kungodaw ye fuganin jujan ani kɔmitɔ ye.
Dugu Kaburudoko
Yen Kaburudonko ye dubako ye. O sababu de y'a To yen kaburudon Taar'a yɛrɛ Sɔrɔ fo Wɔɔrɔ la. Wa fànko t'u ta la.
Dugu waatiko
Yen Sanji nàlenw bɛ Taa100 na samiɲa kelen 'kɔnɔ. Yen waatiw fàlen-fàlen cogo Flɛ: Ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà. Yen funtenin hakɛ sannadan ye 35 ye a nɛnɛ hakɛ dugumadan ye 15 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
kabakomayɔrɔ kelen bɛ faraba ɲafala.
Blàdon : 2017-08-07 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10


text:
Sinji
Sinji dɔrɔn de bennen don denyerenin ka balo ma a wolodon n’a kalo 6 fɔlɔ furance kɔnɔ. A be sukaromaw, semedonnanw, tulumaw, katakɔgɔw ani nafalan magolata caman lase den ma den baloli kɔnɔna na.
a. Sinji nafaw
K’a ta den wolodon fɔ ka se a kalo 6 ma, sinji be den balo bɔ faasi. Sinji ta ma se labenni were la, wa a fana sanuman don.
Sinji nafa bonya dɔnnen don ka bɔ nɔnɔtɔw ta la.
A kene-kene don tuma bee;
A kalaya basigilen don ka bereben den ma;
A yelema ka di kɔnɔbara fe;
A berekeɲenen don ka ben denw damanabalolanw ma;
Faritangalanw b’a la;
A be den ka kokunbaliya dɔgɔya;
A be dɔ bɔ kɔnɔboli ni ɲɔnni degunw na ;
A b’a to den balocogo be bɔ a sira laɲininen ɲuman fe, bawo sukaromaw, tulumaw, semedonnanw, nafalanw ni katakɔgɔw bee damanahake berekeɲenen don a kɔnɔ ;
Musakabɔ t’a la ;
A be den ka bla la tuma bee ;
Sin dili be den n’a ba ka tin sinsin.
Sinji kɔnɔfenw be yelema ka da den farikolo mago yelemali kan.
K’a ta den kalo 6 ka yelen, sinji te se ka den magoɲe tugunni
b. Dendɑbɔ
i. Лefɔli :
Dabɔli kɔrɔ te sin dili jɔli ye, nka ka dunfen werew don sin minni kɔrɔ dɔɔnin-dɔɔnin ka t’a fe.
ii. Dabɔli kecogo
K’a ta kalo 6 la, sinji te se ka den ka baloko magow ɲe dumuni caya n’a fa fla si la. Dumuni werew be kun sinminden fari la o waati la i n’a fɔ dumuni jimaw ni magamanw wali dumunidorow.
Den degeli joona dumuni keli la o be se ka geleya don kɔnɔbara ka dumuniyelema la. A keli dugu donni fana be se ka na ni baloko-juguya ye den ma, n’o be na ni den nkeseli ye an’a kunbayali jɔli ye.
iii. Dabɔli dumuniw
A ka ɲi i k’i wasa Don sigida balow la ka teme mansinnabalow kan i n’a fɔ nɔgɔmugu.
Sodumuniw faracogo ɲɔgɔn kan an’u dlacogo kecogo ɲuman dɔnni ka fusa walasa o kana dankari:
U labɔli la balolan ɲenamaw la ;
U yelemani nɔgɔyali la kɔnɔbara fe;
U kologirinya cogoya la;
U ka keneya n’u ka sanumanya la;
A te ke baasi ye ka to ka dumuni-farankan feere ke n’o ye ka balo jɔnjɔn dɔ ta jujɔn ye ka dumuni werew fara o kan walasa k’a kɔnɔbalolanw sankɔrɔta.
Kunceli la, dabɔli ye temesira ye den bolo min ye ka bɔ sinmin na ka don dumuni keli la, nka den ka balokoɲumanya man kan ka dan a waati dɔrɔn na. I ka kan ka teme ni den baloli ye ni dumuni sanumanw ye minnu be bɔli ke ani u ka berekeɲe k’u suguw bɔ ɲɔgɔn kɔrɔ fɔ ka s’a damana-furakeli ma.
iv. Dabɔli geleyaw
Sinminden dabɔwaati ka telin ka ke geleya ye a ma, bawo o waati kɔnɔ baloko-juguya bana kunbabaw b’u kunbɔ (serejalan, serejima a n’o ɲɔgɔnw),
Den minnu ye baloko-juguyatɔ ye kakɔrɔ olu ka keneya cogo be se ka juguya dabɔli waati fe. Balocogo juguya be se ka fyen bla den mɔcogo berema la o waati. O jate be ye mɔkundama tiiri kan, ni girinya labɔta sɔrɔbaliya ye, wali kelen, ni girinya jiginni ye.
Den be se dabɔli ma waati min na o b’a sɔrɔ a furu ye fitinin ye, nk’a mago be dumuni suguya caman na a mɔni n’a ka baara kama. A ka kan an ka dumuniw d’a ma minnu b’a labɔ.
Dumuni keli ka caya ka gan ɲɔgɔn na fana ;
Dumuni minnu labɔlen don balolanw na ;
Dumuni minnu ka magan n’u ɲimini n’u kununni ka nɔgɔ.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan:
Dɔ Digi nin sira ninnu na i ka Taa taayɔrɔ wɛrɛ la
Dumuni
Nafalan
Fa nafalata
Baloko-juguya
Mali dundɛnw balofa katimu
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Dunia ngun Kunafoli Sanga kelin kono
🇲🇾Malaisie Minisiriɲɛmɔgɔ kɔrɔ Najib Razak y’a jira taratadon ko a ma kiri tigɛ tilennenya la
🇺🇦Ukraine: jamanakuntigi Volodymyr Zelenskyy ye Pologne jamanatigi Andrzej Duda bisimila Kiev taratadon
🇨🇳Chine: Faamaw ko u bena kuran cili baara ke marabolow la
🇺🇸Diɲɛ: NASA ye dugukolo ja kura bɔ kɛnɛ kan dugukolo kan, min minɛna James Webb Space Telescope fɛ,
Dunia ngun Kunafoli Sanga kelin kono
Programmes
-
septembre 22, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoliw sanga kelin kono
-
septembre 19, 2022
Dunia Ngun Kunafoliw Sanga Kelin kono
-
septembre 19, 2022
🌍Farafina ngunkunafoli Sanga Kelin kono
-
septembre 16, 2022
Farafina Ngun Kunafoli saga kelin kono
-
septembre 16, 2022
🇺🇸Ameriki Ngun kunafoli Sanga kelij kono
-
septembre 16, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoliw sanga kelin kono


text:
Bataki yamaruyakan
1. Fɛla fɔyɔrɔ: Janto!
I fɛla ka kan kà Bòli fasiri in lataaɲɛ kan. N'a Bɔr'o hukumu 'kɔnɔ, i seere y'i yɛrɛ ye sani fogotigi ka Bɔ a kàla ma k'a Jɔɔʃi kà Bɔ yen n'i ka sɛbɛnnen Bɛ ko bɛnbali kan (2015 sàn)
2. Fàkan Kanbaaraso kùntlenna
Fàkan Kanbaaraso ka baaraw la, fogo dayɛlɛnni ntalen kan o y'o la fànba dɔ ye bamanankan na. Fogo minnu Лɛtigɛra k'u Blà fogolajɛlaw ka bolo kan o dɔ ye fakan.ml ye. A fogo in Kɛra laɲini min kan ma o ye kà kùnnafoni basigilen Лini k'u Dlon fogokɛnɛ kan bamanankanmɛnnaw ye. O kan in mɛnbaaw ka Se k'u yɛrɛ Kàlan dɔnniya kùnnafoni sugu bɛɛ dɔ la. An bɛ sɛbɛnni Kɛ dakun caman kan. O dakunw bɛ Walankata kà T'a fɛ don o don.
3. Fogo kanfɛnw nafabɔli
Bɛɛ bɛ Se kà fogo fasiriw daamu Da cogo caman na:
- I ɲɛ daamu dali u lajɛli la;
- U kàlanni ka dɔ Fàra i ka jyɛnnatigɛ faamuya kan;
- I dyanɲɛtaw ja tàli walima u foosili kà Bɔ k'u k'i sago ye k'i hakili To a bɔyɔrɔ ganseli la.
4. Fogo kùnnafoniw tìgiya
Fasiri fɛn o fɛn Bɛ fogo kan, a bɛɛ tìgiya bɛ fogo ka bolo kan. A Kɛra fogo ye 'mɔgɔ Blà min ɲinini na o, walima mɔgɔ y'a Bɔ i yɛrɛ la kà 'kùnnafoni Di kà Bl'a kan o, nin ʃi tɛ fogo in ‘kanfasiri Kɛ mɔgɔ wɛrɛ walima cakɛda wɛrɛ ta ye. Ni fasiri min y'i yɛrɛ Sɔrɔ a kan kàban, o y'o kɛlen ye fogo halala ye.


text:
Mὲɛna
Dugu yɔrɔfɔli
Mὲɛna bɛ Kulukɔrɔ marabolo 'kɔnɔ. Kafoda dòn min bɛ Joyla kolomi 'kɔnɔ. A ni Joyla cɛ ye bam 80 ɲɔgɔn ye. Kafoda min dòn, a Kɛra galoda ye mara cɛmabɔli 'sèn fɛ 1999 sàn na k'a tɔgɔ Kɛ ko Ntlondugu galoda. Galotigi 3 y'u ka galoda Mara kaban: Drisa Mariko (1999-2004), Abdulay Kulubali (2004-2009) ani Abdulay Male (2009 - ...).
Mὲɛna ni Sikaso marabolo fàn dɔw bɛ 'dàncɛ la i n'a fɔ Dogoni galoda ani kumakun galoda. A ni Kucala cɛ fana ka Surun, bam 75 ɲɔgɔn, nka sira jɔnjɔn t'u ni ɲɔgɔn 'cɛ. O la, mὲɛnakaw ka ko ɲɛsinnen bɛ duguba min ma u lamini na o ye Faana ye, u ni min cɛ ye bam 130 ye.
Mὲɛna laminiduguw la, Ncijanna b'a ni kɔrɔn 'cɛ ninka Jaratobugu K'a ni tlebin 'cɛ. Dɔɔma b'a ni Kɛɲɛka 'cɛ ka sɔrɔ ka Boneke K'a ni worodugu 'cɛ.
Dugu tɔgɔko
Mὲɛna ye dugu ye min ma Deli ka sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ.
Dugu dugutigiiya
Dugutigi bɛ Mὲɛna 'kùn na. Laada-dugutigiko dɔrɔn bɛ 'ba la yen. U ka dugu tìgiya tɛ Yaala 'kìn ni 'kìn 'cɛ. A bɛ kìn kelen min na, Jasɔnna, a bɛ yen tuma bɛɛ. Komin dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda, dugutigi tɛ Bɔ dugutigiya la ni sàya tɛ. Ni dugutigi Banna, dugutigi kura sìgili bɛ Kɛ kalo 3 o kɔ fɛ. Nka o furancɛ 'kɔnɔ, dugu marali bɛ To mɔdenw 'bolo sɔn.
Mɔgɔ min bɛ Mὲɛna 'kùn na bì o ye Bɔrɔ Male ye. Dugu dugutigi kɔrɔ dɔw tɔgɔ ye Mɔrɔzan Male, Nci Male (Dnan Nci), Nuhun Bugu Male (2006-...) ani Morifin Male (Dnan Morifin) ye. Morifin tùn ye 'misiriweelela ye fana.
Mὲɛna yɛrɛ tu tigɛbaaw ye Jakite dɔw ye. Jakite minnu bɛ dugu la yen halibi olu bɛnbakɛw. Jamatigi-duguko tle la, Mὲɛna ka jamanatigi-dugu tùn ye Лɔfalenna ye.
Dugu bònya
Mὲɛna bɛ kìn 4 ɲɔgɔn Bɔ. O kìnw ye Jasɔnna, Jawelena, Numuna ani Ntnɛnkala ye. Mɔgɔ hakɛ min bɛ dugu 'kɔnɔ o bɛ 3000 Bɔ. Dugu sìgikɛnɛ bɛ m 2000² Bɔ kɛrɛnaani kɛnɛ 'kɔnɔ. Mὲɛna sìgiyɔrɔ ma Deli ka Yɛlɛma. O la tomon kɔrɔ tɛ dugu la. Mὲɛna yɛrɛ sìgili ni sisan cɛ bɛ sàn 200 Bɔ.
Dugu siyako
Mὲɛna sìgibaa fànba ye bamananw ye, nka fuladu dɔw bɛ yen. Jamu minnu bɛ yen olu ye Male, Mariko, Jakite, Tarawele, Jabaatɛ, Togola, Fanɛ ani Baalo. Bamanankan dɔrɔn bɛ Fɔ dugu la.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye Mὲɛna baara la fànba ye. Yenkaw bɛ kɔɔri, tiga, malo, keninke, saɲɔ, kàba, bɛnɛ, ʃɔ, woso, je, bàra, galama, ani tiganinkuru Sɛnɛ.
U ka jirifforow la, u bɛ mangoro, lenburu, manje, buyagi ninnu bɛɛ Turu. Nakɔlafɛn minnu b'u ka nakɔ sɔntaw 'kɔnɔ olu ye foronto, salati, jaba, ʃù, tamati, nkɔyɔ ani ɲuguw.
Baganmara bɛ Mὲɛna. Bagan siya caman Mara i ko misii, bà, saga, fàli, jakuma, wùlu ani sonsannin. Kamanmafɛn minnu bɛ yen dugu 'kɔnɔ olu ye ʃɛ, kami, ba wɔlo, tonkɔnɔ, jɛnɛntubannin ani tlotlo.
Mɔni min bɛ Kɛ Mὲɛna o ye laadalamɔni kelen in ye; jɛgɛmara ma Dòn yen fɔlɔ. U ka mɔnikɛ-yɔrɔw ye kɔ, dàla ani fàlakɔnɔnaw ye. U bɛ mɔni Kɛ minɛn minnu na olu ye zɔlɔ ni doolen ani jɔ ye. U bɛ kɔkabi fana Kɛ ni dɔw Ko o ma ko kɔsoli. O ye ka balan Da ji ni jɛgɛw 'ɲɛ ka ji Soli ka Bɔ jɛgɛw 'kɔrɔ k'olu Minɛ.
Jago min bɛ Kɛ Mὲɛna o ye sɛnɛfɛnfeere ni butigifeere ye. Mɔgɔ dɔw bɛ kamanmafɛnw ni baganjago Kɛ. Nakɔlafɛnw ni jiridenw fana bɛ Jago yen kosɛbɛ.
Mὲɛna ye logɔdugu ye. A sugu bɛ Jɔ alamisadonya de fɛ. Sugujɔlaw bɛ Nà ka Bɔ dafɛdugucaman na ani ka Bɔ duguba dɔw la.
Bololabaara fàn caman bɛ Mὲɛna 'kɔnɔ. Jiriʃilaw, mtodlalaw, tajifeerelaw ani kalalikɛlaw bɛɛ dɔ bɛ yen.
Yen numuw bɛ dabadla sugu caman Kɛ. Numumusow bɛ baramadla ni lɛfɛdla ani tɛrɛdla Kɛ.
Mὲɛna ye donsodugu ye. Donsobaw yɛrɛ bɛ minnu bɛ jibɔn Kɛ.
Dugu yiriwaliko
Yiriwalii sinsinnan dɔw bɛ Mὲɛna 'kɔnɔ. Minɛnw ni ko kura minnu Dònna yɔrɔ taabolo la o dɔw ye ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, kalalimansin ani kɛnɛyaso ye. Rajoso mankannin dɔ yɛrɛ bɛ dugu la min tɔgɔ ye ko Rajo .... Dugu ni yiriwali bolodalikɛla minnu bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo olu ye CMDT ni Kafo Jiginɛw ye.
Dugu kàlanko
Kàlan minnu bɛ Mὲɛna olu ye lakɔlikalan ni madarasa ani blonkɔnɔ-kalan dɔɔnin. Balikukalan fana bɛ yen. Jamana ka kàlanso jɔlen ye yen lakɔli-kalanso ye kabini 1963 sàn. A b'a da Minɛ sàn 1lɔ la ka T'a Blà sàn 9nan na. Yen madarasa fana kùntaala ye sàn 9 ye. Ale Dabɔra 1988 sàn kalo 9nan tle 24. Blonkɔnɔ-kalan min bɛ yen o ye denmisɛnnin dalajɛ-yɔrɔ dɔ ye mori dɔ kɛrɛ fɛ ka silamɛya jɔsen dɔw K'u 'kùn. Mὲɛnakaw ka mɔgɔ kàlannen fɔlɔ lakɔlikalan na o dɔ ye Musa Tarawele ye. Ale Kɛra sudantle sorasi ye fransi ka mara 'kɔnɔ. Musa fana denkɛ, ko Isa, ale fana ye dɔɔman Kɛ kàlan na fo ka Se sannakalan ma.
Dugu batoko
Silamɛya ye Mὲɛna diinɛ ye. Misiri 2 bɛ yen jumaseli bɛ Kɛ minnu 'kɔnɔ fana. Silamɛya dònbaa tɔgɔ ye ko Mamadu Tarawele. Mὲɛnakaw ka laadalabatow tɛ Kɛ 'forobaya la blen. Bato min tùn bɛ yenkaw 'bolo sani silamɛya ka fanga Sɔrɔ o tùn ye wara ye. O wara tùn bɛ Bato yɔrɔ min na o tùn bɛ Weele u fɛ ko warabugu min kelen tùn bɛ dugu 'bolo.
Tɛnɛmako minnu bɛ mὲɛnakaw la olu tla-tlalen dòn 'jamu ni 'jamu. Malelakaw tɛnɛ ye waraba ye ninka marikolakaw ta Kɛ bàma ni kaana ani kooro ye.
Dugudasiri min bɛ Mὲɛna na o ye bakɔrɔnba dɔ ye. O bɛ Sugandi bakɔrɔnw 'tu la ʃyɛn o ʃyɛn ni kɔrɔlen Bɔra yen.
Dugu ɲɛnajɛko
Лɛnajɛlako minnu bɛ Mὲɛna olu la fànba ye seliw, yɛrɛmahɔrɔnya, furu gintanw, denkundiw ani ɲɛnajɛ bolodalenw. Fɔliminɛn minnu bɛ Tà ka o ɲɛnajɛw Kɛ olu ye jenbe, bari, bàra, jidunun ani gita ye.
Farikolo-ɲɛnajɛ min bɛ ten kan Mὲɛna o ye ntolatan ye. Nka tlonkɛcogo kɔrɔ dɔw bɛ dugu denmisɛnw 'bolo ka kɔrɔ i n'a fɔ bὲlɛta, kɔtɛ, npolenfili ni yɔrɔ dɔw Ko o ma ko ntenfili, dogo-dogonintlon, tɛgɛrɛtlon ani sagooni.
Dugu kungoko
Kungoda tɔgɔ dale man ca Mὲɛna. Kungoda kelen bɛ min Weele ko Dɛbugu kungo.
Jiboli-yɔrɔ kɔnin caman bɛ yen kungow la: fàla, kɔ, dàla ani jɛ. Jikɔnɔfɛn sugu caman bɛ yen jiw la. U bɛ jɛgɛ minnu Minɛ olu ye manɔgɔ, ntɛbɛn, kɔnkɔn, sajɛgɛ, wùlujɛgɛ, ntnɛnin, zara, zeku, ntigin, bilinkitin ani wondon. Bàmalaka minnu bɛ Sɔrɔ yen jiw la olu ye bàma, kaana, kooro ani koorokaara ye. Ntoriw ni jilasaw kɛrɛbɛtɛ.
Jiri kunbaw bɛ Mὲɛna kungo la. O jiri kunba dɔw ye jala, banan, sanan, genun, dingɛ, gele, nsira, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, sunsun, daan, ntɔngɛ, zaban, ntege ani balazan kelen-kelen.
Kungofɛn minnu bɛ Ye u ka tuw la olu ye lὲ, warabilen, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorongo, duga, kungo kami, wɔlɔ, bunun, tentannin ani tonkanjɔ. Kulu kelen pe bɛ yen kungow la ko Dɛbugu kulu.
Dugu kaburudoko
Kaburudo?
Mὲɛna kaburudo ye sàba ye. U bɛɛ b'u damakin na. Kaburudo dɔ bɛ Jasɔnna ni Ntnɛnkala ani Numuna 'tɔgɔ la. Kaburudow caya jù bɛ Bɔ kìnko la.
Mὲɛna kaburudow bɛ u kìnw ni tlebin 'cɛ. Ntnɛnkala ta jɛngɛlen bɛ ka Kɛ worodugu kan dɔɔnin.
Dugu waatiko
Waati bɛ Yɛlɛma-yɛlɛma sàn 'kɔnɔ ʃyɛn fla ka Kɛ samiɲɛ ni tlema ye nɛmako siratigɛ la. Samiɲɛ ni tlema 'cɛ, waati kunkurunnin bɛ yen ko kawulɛ. Sanji bɛ Nà samiɲɛ fɛ n'o bɛ Bɛn sɛnɛ waati ma. Sàn 'kɔnɔ, sanji nalen cayalenba ye balitiri 913 ye nink'a dɔgɔyalenba Kɛ balitiri 849 ye.
Waati kalayali siratigɛ la, waati bɛ fàlenko min Kɛ o fana ye fla ye ka Bɛn fonɛnɛ ni funteni waati ma. Fonɛnɛ na, nɛnɛ dugumadan bɛ Se 20 hakɛ ma. Funteni waati la, funteni hakɛ sannadan bɛ Se 40 ma
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔko tɛ 'ba la Mὲɛna kosɛbɛ. Yɔrɔ kelen min bɛ yen k'o bɛ Se ka Jate 'flɛliyɔrɔ ye o ye Turu ncɛnin ye. Ale ye tu latɔnnen ye dugu fɛ 'maga tɛ Kɛ min 'kɔnɔfɛn fàn si la.
Blàdon : 2016-01-23 Yɛlɛmako laban : 2016-08-05


text:
[Ganja Morie]
A yé dampé dô biri ne ka horon musso koun na , danguadenyi bé na dou djô
A yé télévision fagua makanaiw koun na , météo bé ka fou fô
An ka sanayailai té na ban sisan , vagabondyi bé na wari tchai
A ye Citizenws fara yonguon kan , bi dougou be djai a té wati tchai
Klé bé bô a bô waati la , san bé fin a na wati tchai
Mouna neguezziw té kouma i yin na ? Mais ou ba bai fô i kofai
I ka kaiwalé be commenté i yaina , ka kla ka kouma i kofai
[Didi]
Man wilila fadjiri laaa eeh maman hey
Papa tara ta yinina eeh papa hey
Kana son ka dodo do
Tounkaraké wari la don sososo
Sababou man dogon ali na sira te kelein ye
Nbe bougousoni kelein fai ni louancé yé
Wotro be pousser hey , samara be cirer hey
Gala be yanguami hey , froufrou be ferer hey
Neko bourouferelaw kana djô i yairai la i ka baara kai hey
Neko yanmantchailaw kana djô i yairai la i ka baara kai hey
Don djara don ma dja an te djô anw yairai la an ban ka baara la hey
Don kadi don mandi anw te djô anw yairai la an ban ka baara la hey
Ya pas de sot métier , wali doussou te kai fin ye hmm
Kana djô i yairai la i ka baara kai hey
Don djara don ma dja an te djô anw yairai la an ba ka baara la hey
Don kadi don mandi anw te djô anw yairai la an ba ka baara la hey
Ya pas de sot métier wali doussou te kai fin ye hmm
[Young Pap]
Dôni dôni dôni kônôni be yangua da ehyaheya hey
Petit a petit tu ferras un grand pas ehyaehya hey
Djiyen te glokini ye djikôrô ye ganda ehyaheya hey
Yiriba sanfai kônôni ba denw kalifa ehyaehya hey
Baara ma bô baara la gloki bô
Ni ye moun sôrô
Da ka sounôguô banyi bila o to kô
Djon to don
Vazy molo molo tout va s’arranger ehyaheya hey
Ka Allah to san na nous on connait pas danger ehyaheya hey
[Mezto Bigi]
Wili oh wili oh wili i ka baara kai
Wili oh wili oh oh wili i ka saibai kai
Djon te kai foyi dakan kô
Den yairaini kachira yanni a ka djiyen kow don
Taka baara yini washi la , tounkaraken kaira fin ye ka to djôchi la
Maman ye hey , hey , hey hey
Papa oh oh oh oh
Maman ye hey hey hey hey
Papa oh oh oh oh
Don djara don ma dja an te djô anw yairai la an ban ka baara la hey
Don kadi don mandi anw te djô anw yairai la an ban ka baara la hey
Ya pas de sot métier , wali doussou te kai fin ye hmm
Kana djô i yairai la i ka baara kai hey
Don djara don ma dja an te djô anw yairai la an ba ka baara la hey
Don kadi don mandi anw te djô anw yairai la an ba ka baara la hey
Ya pas de sot métier wali doussou te kai fin ye hmm
Paroles2Chansons dispose d’un accord de licence de paroles de chansons avec la Société des Editeurs et Auteurs de Musique (SEAM)


text:
Kàlata 'tàko-flànanko
2018 sàn kàlataw tàko flanan min ka kàn kà Tὲmɛ Ibrim Bubakar KEYITA ni Sumayila SISE 'cɛ. O baaraw bɛɛ Dɔ̀gɔdara kà Blà utikalo tile 12nan na. O siratigɛ la, Kàlatigi màa mùgan ni fla (22) minnu ma san Sɔ̀rɔ, olu caman y'u ɲɛna Tà nìn fàn fla ninnu na. Nkà, olu 'tu la, Jɛgɛba fla minnu b'u la o ye Alu JALO ani ʃɛk Modibo JARA ye. Jɛgɛbaw dòn, bari kàlata tàko fɔlɔ la Alu JALO Kɛra kàlatigi ye, min Nàn'a yὲrɛ Sɔ̀rɔ jɔ̀yɔrɔ sàbanan na ni kùru 08,03% ye . Ɔ, fɛn min ye ʃɛk Modibo JARA ye, ale fana Nàn'a yὲrɛ Sɔ̀rɔ jɔ̀yɔrɔ naaninan na ni kùru 07,36% ye. O Siratigɛ la, nìn màa fla kelen o kelen tùn ma na dὲmɛ Dòn nìn cὲbɔ fla dɔla kelen mà o tùn bɛ Kɛ ni kura dònnen ye o tìgi la.
Nkà Ala y'a Kɛ nìn fla ʃi ma Sɔ̀n k'a kan Di 'màa mà. Wa u ye sira Di u ka kandibaaw mà k'a Fɔ bɛɛ ka Taa kàla Tà n'u ni dùnŋɔ ye. Kùn min y'u Blà nìn hakilinanw tàli la olu tɛ kelen ye. N'a ye Alu JALO Tà, ale Ko de k'a ma Sɔ̀n kàlata jaabiw mà. A Ko Namara cayara a ko 'kɔnɔ kojùgu, K'o siratigɛ la, ale tùn ye damakasi-sɛbɛn Dòn kiirisoba la o ko fɛsɛfɛsɛli kan mà nkà o ma Waleya. A Ko ka Da nìn ko ninnu kàn, k'a y'a 'sèn Bɔ a ko tɔ la. Nkà ʃɛk Modibo JARA ka dàlu Kɛra min ye, ale y'a Jira k'a Fɔ hakilina min b'ale la kà Лɛsin jàmana ka 'taaɲɛ mà k'a ma o 'ɲɛ ye IBK ni Sumayila fla ʃi 'kùn. A ko ka Da o kàn k'a t'a 'kan Di u ʃi mà.
Blàdon : 2018-08-12 Yɛlɛmako laban : 2018-08-12


text:
🌍Farafina Ngun Kunafoli sanga kelin
🇰🇪Kenya: William Ruto ye kalifa kɛ Kenya jamanakuntigi ye taratadon, a kɛlen kɔ ka se sɔrɔ dɔɔnin Aug. 9 kalata Afiriki kɔrɔnyanfan demokarasi sabatilenba la
🇸🇳Senegal: Lakanalitɔnw welera jamanakuntigiso la jumadon wulada fɛ, k’a sababu kɛ sɔsɔli kɛra sariyasunbatigiw ni ɲɔgɔn cɛ lajɛ fɔlɔ la kabini zuluyekalo kalata, jamanakuntigi Macky Sall ka kalata min kɛra
🇳🇬Nigeria : Afiriki jamana min ka sɔrɔko ka bon ani jamana min ka ca ni jamana tɔw bɛɛ ye, nɔgɔw lajɛli, u tilatilali ani u lasegincogo man ca nka baarakɛla dɔw bɛ ka baara kɛ kosɛbɛ walasa ka o ko ɲɛnabɔ
🌍Farafina Ngun Kunafoli sanga kelin
🌍Farafina Ngun Kunafoli sanga kelin
Programmes
-
septembre 30, 2022
Dunia Ngun Kunafoli Sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
🇺🇸Ameriki Ngun kunafoli sanga kelin Kono
-
septembre 30, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoli Sanga Kelin kono
-
septembre 30, 2022
Dunia Ngun Kunafoli sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
Ameriki ngun Kunafoli Sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoli sanga kelin kono


text:
Dɔnkili >
Amadu & Mariyam : Amadu Bagayɔgɔ - Mariyam Dunbiya
Amadu Bagayɔgɔ ni Mariyam Dunbiya ye Mali sorofekɔnɔw dɔ ye. U fla bɛɛ ka yeli minɛnen dòn u la. Nka u Sera kà jyɛn daamu Da kà Sago hali ɲɛtigi caman kan. U ka jyɛn ɲɛ sɔrɔli sababu Bɔra dɔnkilida la. Mali yɛrɛ ‘kɔnɔ fɔlɔ, u tɔgɔ bɛ Fɔ seko ni dɔnko tigilamaaw la ŋanaw fɛ fɔli ni dɔnkili siratigɛ fɛ. U ka ŋaaraya kɛlen ‘kɔ kà u fàjamana Ban, u tɔgɔ ye gun bɛɛ Lasɔrɔ k’olu Labɔ fana o cogo kelen na : k'a Tà Fàrafinna na kà Taa Se Erɔp, Amerika ani Azi gunw ma, Amadu ni Mariyam ka dɔnkiliko dogolen tɛ nin fàn ʃi la.
Mariyam Bangera Awirilikalo tle 15, 1958 sàn na, Bamakɔ. Kabini a ncinin a yeko tan, i tùn b’a 'fà ka rajo Sɔr'a 'bolo kà dɔnkiliw Lamɛn. Mariyam tùn bɛ dɔnkili fɛn o fɛn Lamɛn a tùn b'olu Durusi, wa n'a tùn Seginna o dɔlakelen kan i tùn tɛ 'fyɛn foyi Y'o la. Mɔgɔw tùn bɛ Kabakoya o la kà D’a kundama dɔgɔya kan. A tùn ye dɔnkilidala minnu kà dɔnkiliw Kanu kɛrɛnkɛrɛnnenya la o dɔ tùn ye Siramori Jabaatɛ, Mokɔntaafe Sàakɔ ani Fanta Dànba ye kà Bɔ Mali la. Ninnu 'kɔ, a tùn ye Dalida, ʃeyila ani Nàna Muskuri fana Kanu kosɛbɛ. Olu fana tùn ye dɔnkilidala lakodɔnnenw ye fransijamana kan. Mariyam ye dɔnkilida da Minɛ kɔɲɔyɔrɔw ni denkundi-yɔrɔw la kabini k'a ʃì To sàntan-yanfanw na. 'Kumalasurunya na, Mariyam Wulila ni dɔnkilida kanu ye, wa a ka o tàabolo o fana tùn y'a fà ka sira ye kosɛbɛ. A ɲɛ Fyenna k'a To sàn duuru la. Ɔ, 1973 sàn, kàlanyɔrɔ dɔ da Yɛlɛnna jamana fɛ denmisɛnnin yelikotɔw ladonni n'u kàlanni kamà Bamakɔ ni k'a tɔgɔ Da ko "Bamakɔ funanke fyentɔw kàlanda” (Institut des jeunes aŋeugles de Bamako). Mariyam fana Kɛra o kàlanso in kàlanden fɔlɔw la. A ye sɛbɛnni Kàlan yen.Wa fana a tùn bɛ To k'a kàladen-ɲɔgɔnw Dege dɔnkili ni dɔn na yen.
Amadu Bagayɔkɔ Bangera Ɔkutɔburukalo tle 24, 1954 sàn na Bamakɔ. Amadu ye fɔli Kanu Kabini a ncinin. Fle de tùn ka d'a ye kosɛbɛ. Nk’a Tor'o la fo kà Nà fɔlifɛn sugu wɛrɛ Ye a fànin ncinin dɔ 'bolo a tùn tɛ min Dɔn kà kɔrɔ: gitari. O ‘ko Dyar’a ye kà Tɛmɛ fɔlifɛn tɔw kan. Amadu tùn ye kubakaw ka fɔli Kanu kosɛbɛ bari a nidungɔlamɔgɔ dɔw tùn ye olu ka fɔlikɛla dɔw ye i n'a fɔ Jìmi Handriks, Led Zepelɛn, Jɔnn Li Hokɛr ani Erik Klaptɔn. Amadu sèndonni fɔli yɛrɛ ni fɔlikulu dɔw nɔfɛtaama na i n'a fɔ Mali jamana tɔgɔla-fɔlikulu (l'orchestre national du Mali), Лaarela taw, Kucala ta a n'o ɲɔgɔnna wɛrɛw, o da Minɛna 1968 sàn na. K'a Tà 1974 sàn na kà Nà Blà 1980 sàn na, a tùn bɛ fɔlikulu dɔ fana na n'o tùn bɛ Weele ko "les Ambassadeurs du Motel" n'o mɔgɔ dɔ tùn ye Salifu Keyta ye fana. K'a To o kulu in 'kɔnɔ u ye fɔli Kɛ yɔrɔ caman na i n'a fɔ: Fransi, Kɔnɔwari, Laginɛ konakri, ani Burukina Fàso. Amadu ɲɛ Bàlala kà Fyen minkὲ, a Taara denmisɛnnin-fyentɔw ka kàlanso la. A ni Mariyam kanu Dònna ɲɔgɔnna yen k'o sababu Kɛ dɔnkiliko ye. A kàlanso in tùn sinsinnen bɛ fɔliko kan kosɛbɛ. Kàlandenw Nàna fɔlikulu dɔ Dla yen 1976 sàn na ni k'o ɲɛmaa Kɛ Amadu ye. 1977 sàn, Mariyam Kɛr'o fɔlikulu in dɔnkilikun ye. Amadu ni Mariyam Labanna kà Furu ɲɔgɔn ma 1980 sàn na, wa u ka màafla-fɔli da Minɛna o sàn kelen in de la. Amadu ni Mariyam ka fɔli fɔlɔ Kɛra bɔbɔ julasokaw de fɛ yen. 1981 sàn, fɔlikulu dɔ fana Dlara ni fɔlikɛla yelikotɔw dàma ye k'o tɔgɔ Da ko "Miiriya". Amadu Tàra kà Kɛ o fɛɛrɛɲɛmaa ye kokùra walasa a k’i Janto a ka kàlanyɔrɔ fɔlikulu n'a ɲɔgɔlɔnkulu la. O sàn kelen na, a Sugandira k'a Kɛ fyentɔw ka jὲkulu ɲɛmaaba ye ko "AMPSA" (Mali tɔgɔlatɔn min bɛ yelikotɔw ka maaya sankɔrɔtali cɛsiri la - Association malienne pour la promotion sociale des aŋeugles). 1982 sàn, a Kɛra ŋana ye RFI ka ɲɔgɔndan dɔ la olu b'a Fɔ min ma ko "Priʃ Découŋertes RFI". O tɛmɛnen 'kɔ, a Tlara kà ACCT (agence de coopération culturelle et techniɲue) jɔnjɔn fana Tà.
Amadu ni Mariyam Taara u Sìgi kɔdiwarijamana kan 1986 sàn na k'a sababu Kɛ kurufebɔko ye. Bari o ko tùn ɲɛ Sɔrɔ ka di yen kà Tɛmɛ Mali kan. Yen, u Sìgira dugu min na o ye Abijan ye, o min ye yen faaba ye. U Tor'o de la, u ni kurufebɔla dɔ ye jɛɲɔgɔnyaw Kala. O kurufebɔla tùn ye Nizeriyaka ye ko Maykano. O kɛlen, u Dònna kurufebon 'kɔnɔ kà Bɛn ni 1988 sàn Desanburukalo ye. U ye kurufe fla Lafa o sèn fɛ k'olu fana jagoli da Minɛ 1989 sàn marsikalo la. O kurufe ninnu ye kùnnawolo Sɔrɔ u 'bolo kosɛbɛ wa o Kɛra sababu ye fana k'u kà jamalafɔliw Caya. O 1989 sàn kelen in desanburukalo la, u ni fɔlikɛlaba wɛrɛw i n'a fɔ Stewi Wɔndɛr, Kool and The Gang Jὲra kà fàamakunbɛn-fɔliba dɔ Kɛ Abijan yen. Sàn min Dar'o kan, u Weelela kɔdiwarikaw ka jaso jὲmukantigi lakodɔnnenba dɔ ka taasibla-kɛnɛ kan ko Fulgans Kasi.
Nin bɛɛ 'kɔ, Amadu ni Mariyam Tlara kà Dòn kurufebon na tùn 1990 sàn feburuyekalo la kà kurufe fla wɛrɛ Lafa. Nka o kow bɛɛ Banni n'u jagoli da Minɛna 1991 sàn na. O sàn na, u Seginna kà Nà u fàso Mali la. Amadu ni Mariyam ka kurufebɔ Mali la o Dabɔra 1993 sàn de la, nka hali o fana Kɛra u ni Maykano ka jὲɲɔgɔnya ‘kɔnɔ. Amadu ni Mariyam ka fɔliko mankutu wàrali kà Se fo erɔp gun kan, o Kɛra 1994 sàn.
U bɔlen Fransi 1997 sàn, u ye kurufe dɔ Bɔ k'o tɔgɔ Da ko ʃu ni tle. U ka Mon amour, ma chérie Dara o kurufe kelen in de 'kɔnɔ, o min yɛrɛ Kɛra sababu ye k'u ka ko tɔ sankɔrɔ Tà. O kɔ fɛ, u ye kurufe wɛrɛ Bɔ ko" 'sèn tɛ jɔn ye". 1999 sàn, dɔ wɛrɛ Bɔr'u fɛ ko: "Cɛ ni muso" O sàn kelen in na, u Weelela alemaɲijamana kan ɲàga dɔ la, u bɛ min Weele fransikan na ko:"Festival international de Louisiane". 2001 sàn, u ye Fransi fɔlikɛnɛba dɔ fana Lasɔrɔ n'o ye "scène des Eurockéennes " ye. 2002 sàn na sa, u ye kurufe kura Bɔ tun k'o tɔgɔ Da ko"waati". Nka u ye fɔlikɛlaba wɛrɛw Sèndon o baaraw la i n'a fɔ: ʃɛk Tijaani Sɛk , Zan Filip Rikyɛl ani Sɛrzan Garsi. 2005 sàn marisikalo tle 5, u Kɛra jyɛn sanukurufe-tigi ye.
U Ka dɔnkili lakodɔnnen dɔw ye Les Dimanches à Bamako, o Bɔra 2004 sàn. O kurufe in baaraw da Minɛna fransijamana na 2003 sàn ni kà Sɔrɔ kà N’a tɔ Kùncɛ Mali la 2004 sàn ɔktɔburukalo la. O fana ye belebeleba wɛrɛ Fàra u yankan kan tun.
O tɛmɛnen 'kɔ, u Nàna dɔ wɛrɛ Bɔ K'o tɔgɔ Da ko Welcome to Mali. O kurufe Bɔra 2008 Nowanburukalo la. "Fɔlila" fana ye u ka kurufe dɔ ye min Bɔra 2012 sàn. Amadu ni Mariyam ye fɔlikɛla cɛsirilenbaw ye. O sababu y'a To u ka dɔnkiliko Lakodɔnna jyɛn fàn caman fɛ bì. Wa ‘fɔlikɛlaw dòn minnu b'u ka dɔnkiliw Лini u yɛrɛ 'kɔrɔ. W'a dɔnkiliw bɛ mɔgɔw Ladi ni k'u nikunw Laafya.
Amadu ni Mariyam ka dɔnkiliw bɛ Da bamanankan, fransɛkan, anglɛkan ani kan wɛrɛw la.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Blàdon : 2016-06-11 Yɛlɛmako laban : 2016-12-02


text:
🇮🇷🇺🇳Iran Kan Duniya kelenyatɔnba ni ONGw ye hami jira taratadon Iran fangatigiw ka "farinya wale" la, ka ɲɛsin mɔgɔw ma minnu bɛ ka u ka ŋaniyajira kɛ musomannin dɔ ka saya kan, a minɛni kɔfɛ jogoɲumanya polisiw fɛ. Mariam Traore ba kunafoli di
🇮🇷🇺🇳Iran Kan Duniya kelenyatɔnba ye hami jira taratadon Iran fangatigiw ka "farinya wale" la
Programmes
-
octobre 02, 2022
Mɔgɔ ba caman ye ɲɔgɔn lajɛn kari don Bobo-Dioulasso
-
octobre 02, 2022
Burkina Faso: Ibrahim Traoré ye taama ke Ouagadougou la
-
octobre 01, 2022
Laselikɛlaw binna Faransi ka lasigidenso kan Ouagadougou
-
octobre 01, 2022
Anbafo Jemukan Sibiri Octoburu kalo tile folo san 2022
-
-


text:
Kanɲɛ-sɛbɛnnibolo
A bɛ Fɔ sɛbɛnnibolo ma ko kanɲɛ-sɛbɛnnibolo dòn ni a taamaʃyɛn kelen-kelen bɛ Sɛbɛn ka kanɲɛ Nɔnabla. Sani siginiden ka Kɛ ka kanden kelen Fɔ i komin "b", "a", "p" wali "l", ale sɛbɛnnibolo sugu siginiden bɛ kanma ni kanntan fla jὲlen mànkan Di i n'a fɔ "b+a = ba", p+i = pi", walima "l+o" = lo". 'Kumalasurunya la, a siginiden kelen bɛ Kɛ ka mànkanw Fɔ tan: ba, pi, lo...
Màsaba ye kanɲɛ-sɛbɛnnibolo ye bari ale taamaʃyɛn 123 kelen-kelen bɛ kanɲɛ mànkanw Bɔ. Màsaba la, "peh", "pa", "pah" bɛɛ ye kanɲɛ ye siginiden kelen bɛ minnu na.
Kanɲɛ-sɛbɛnnibolo yɛrɛ ni sɛbɛnnibolo sugu wɛrɛ bɛ Dànfara min ye sigini-sɛbɛnnibolo ye. Ale sɛbɛnnibolo la, taamaʃyɛn kelen bɛ Kɛ ka kanden kelen Fɔ. Bì-bi in na, kan caman bɛ Sɛbɛn ni o dalilu ye. Kanɲɛ-sɛbɛnnibolo yeli ka bon fɔlɔ-fɔlɔ sɛbɛnniw de la.
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-02-26


text:
Jyɛn sekeleke naani 2018 ntòla-jɔnjɔnko
Jyɛn seleke naani ntòla jɔ̀njɔn bɛ Da jyɛn jàmana ntòlakuluw ni ɲɔgɔn 'cɛ sàn naani o sàn naani, Fɛn min ye Faransi ye, ale Wulila k'i Jɔ̀ n'a jɔ̀njnɔn ye ka Kɛɲɛ ni zuluyekalo tle 15 ye, 'ntòlaci la min tùn bɛ Faransi ni Krowasi ni ɲɔgɔn 'cɛ. Faransi kɔ̀nin Sera kà Krowasi kɔ Da dὲnɛn na ni 4 ni 2 ye. A ntòlatan ninnu bɛɛ Kɛra jàmana min na o ye Risila ye, min Da Minɛna zuwɛnkalo tle 14 don, 2018 sàn ni 'ntòlantan ye, min tùn tùn ye Ɛspaɲi jàmana ni Pɔrcugal jàmana kɔ Da ɲɔgɔn na, o min Kɛra 0 ni 0 ye. Nin ntòlaɲɛnɛjɛ in bannen, 'bolo Sinna màa min mà ko Kɛra ntòlatanna denmisɛnninw ka ŋàna ye, o Kɛra Faransikaw ka kàlamanin 10 ye n'o tɔgɔ ye Kiliyann Mpape ye. O bɔlen 'kɔ ye, 'bolo Sinna min mà k'o Kɛra ntòlantannaw bɛɛ la ŋàna ye o Kɛra Krowasikaw ka kàlamanin 10 ye n'o tɔgɔ ye ko Modric ye.
Blàdon : 2018-07-28 Yɛlɛmako laban : 2018-08-03


text:
Jiri >
Sebesun
Sebe ye mali jiriw la nafamanba dɔ ye. Sebe ye suguya fla ye. sebecɛ ni sebe muso.
Sebecɛ ni sebemuso dànfara
Sebecɛ den ka jan w'a tɛ Dun nka a kɔni bɛ Kɛ ka bàna dɔw Furakɛ i n'a fɔ kàba. Nafa caman bɛ sebemuso la. Ale den bɛ Kɛ bàra ye. Ni sebemuso den Mɔna a bɛ Bìn a yɛrɛ ma. O la musow b'a Tà k'a Susu walima k'aTigɛ-tigɛ k'a Tobi ni k'a Jago. Nafa wɛrɛ min b'a la o y'a kolo ye. Ni fàra Wɔrɔla ka B'u la u bɛ dingɛ Sen k'u Dòn yen. A kolo in bɛ Se ka kalo fla ɲɔgɔn Kɛ ka sɔrɔ a ma Falen. N'a Falenna o la, a bɛ kalo fla wɛrɛ Kɛ ka sɔrɔ ka Mɔ. A bɛ Fɔ o de ma ko sebeninkun. O fana ye jagofɛn ye tun. Nin bɛɛ tɛmɛnen 'kɔ sebebolo bɛ Kɛ ka kalakaw, tɛmɛnw, segi, sanzara ani sìgilanw Dla.
Sebecɛ Sebemuso
Blàdon : 2016-12-16 Yɛlɛmako laban : 2016-12-16


text:
Burkina Faso: kunnafonidisow kɔlɔsi cakɛda "CSC" ye ɲangili da Oméga kunnafonidiso kan
A jɛnsɛnna :
U ka baaraw bɛ sɔnsɔri tile duuru kɔnɔ k'a daminɛ arabadon in na. Kunnafoniidiso in jalaki la k'a ye kunnafoni dɔ cari min kun tɛ tiɲɛn ye.O ma bɛn Oméga ɲɛmaaw ma ali n'u ye fili lakodɔn. Kasɔrɔ Burkina Kunnafonidisow kɔlɔsi cakɛda ka sariya kɔnɔ, ɲangiliw bɛ daminɛ ni kalo kelen baara sɔnsori de ye , ka yɛlɛ fɔ ka se kunnafonidiso datugu ma.
Solhan dugu ka fagalijugu don dugusagwɛ, Oméga kunnafonidiso ye kunnafoni cari a ka arajoso ni bɔlɔlɔ siraw kan ko sereya dɔ y'a fɔ u ye ko jaatigɛwalekɛlaw ye dugutaga mɔbili dɔ lalɔ ani k'a kɔnɔ mɔgɔ 47 bɛɛ faga.
O kunnafoni m'a kɛ tiɲɛn ye. O de kɔsɔn kunnafonidisow kɔlɔsi cakɛda "CSC" ye oméga kunnafonidiso ɲangi.
Alexis Konkobo
Ka kunnafoni kun ma sɛmɛtiya, an y'a ye ko filijuguba de don, baarajuguba don. Kunnafonidisow kɔlɔsi cakɛda ka lasigidenw ye ɲɔgɔn karabani kɛ.
U y'a latigɛ ka kunnafoni cakɛda in ka baaraw sɔnsori tile 5 kɔnɔ, n'a bɛ daminɛ arabadon su.
Oméga kunnafonidiso y'a lakodɔn ko fili y'u sɔrɔ sabu la kunnafolidilaw ɲɛmaa ka baara lasala a dafɛ. Nka, ɲangi in damatɛmɛna, a ɲɛmaa Ouezzin Louis Oulon ka fɔla.
Ouezzin Louis
CSC ladilikɛla Alexis Konkobo y'a lakan ko kunnafoniso minnu ye Oméga kunnafonidiso ka kibaruya kolon in jɛnsɛn kankarimada bɛna lase u ma.


text:
Dɔnkili >
Salif Keyta 1949 - ?
Salif Keyta Ye Mali dɔnkilidalaw la dànkelen dɔ ye. A Bangera 1949 sàn utikalo tle 25 Joliba. Salif Ye Sùnjata Keyta bɔnsɔn dɔ ye. Yefuge dòn. A ka kàlan kɔ fɛ, atùn b’a Fὲ kà Kɛ ‘kàlanfa ye nka o ko Dablara k’a sababu Kɛ a yecogo ye màaw fὲ. Laadaw la, fɔliko Ye ɲàmakalaw ka ‘ko ye. A somɔgɔw tùn t’a ka dɔnkilida fὲ kà D’a ka màsalenya kàn. O de kosɔ̀n, a Taara Bamakɔ 1968 sàn dònni ‘kan mà Tijann Kɔnɛ fɔlikɛ-jɛkulu la. A ye kùnkɔrɔta Sɔ̀rɔ o ko la kosɛbɛ.
1973 sàn, a Dònna ‘fɔlikɛ-jɛkulu wɛrɛ la min tùn bɛ fɔli Kɛ Bamakɔ, n’a Yɛlɛmana Abijan. 1978 sàn, Salif y’a ka dɔ̀nkili fɔlɔ Bɔ ko Manju. O dɔ̀nkili in ‘kɔnɔ, a ye ‘tàasibla Kɛ kà Лɛsin Amɛd Seku Tùre (Lajinɛ jamanatigi fɔlɔ) ani màninkaw mà. 1980 sàn, a ye dɔ̀nkili ‘kura Flà Bɔ Bὲnkungo Amerik ko Prinpin ni Tukan. 1984, a Bɔra Abijan kà nà Bamakɔ u ka du la. O y’a Sɔ̀rɔ a fàkɛ. O sàn kelen, a ‘sèn Dònna fɔliko gintanba dɔ la Fransi. A ye kùnkɔrota fana Sɔ̀rɔ yèn. O kɛlen a Nàna Sìgi Mɔntrey. A y’a ‘sèn Dòn Màli ‘làadala-fɔliko caman na. O sànnayɛlɛma a ni manu Dibango Jὲra kà dɔ̀nkili dɔ Bɔ ko Fàrafinna jènbe Ecopi kànu na. 1986 sàn, Sɔ̀rɔ dɔ̀nkili Bɔ màninkakan na. O dɔ̀nkili in bɔli Kɛra gintanba ye min y’a Kɛ ‘màa lakodɔnnen ye jyɛnmaa ‘bolo. A Taara gintan dɔ kɛnɛ kàn Roʃɛl 1987 sàn, ni kà Tla kà Taa Lɔndɔnn Mandela ka sànkunbɛn 70nan kɛnɛ kàn. A ye fɔlitsun flanan Bɔ ko Koyan Fransi 1989 sàn, An tɛ Taa ‘yɔrɔ si dɔ̀nkili Bɛ min ‘kɔnɔ. O dɔ̀nkili Bɛ Mali tunkarankew kà gὲlɛyaw kàn Fransi. A ka fɔlitsun sabanan Bɔra 1991 sàn juwɛnkalo la k’o tɔgɔ Da ko Amina. Folo fɔlitsun Bɔra 1995 sàn kà yefegedenmisɛnninw Jànsa n’o ye, a ye jɛkutulu Sìgi minnu ‘tɔgɔ la. K’a Daminɛ 1996 sàn na k’a To halisa Mɔntrey, a ye cakɛso dɔ Dayɛlɛ Bamakɔ yaasa kà Maàli dɔ̀nkilidala denmisɛnninw Dɛmɛ. 1997 a ye Sosi Bɔ ni Fransi dɔnkilidala dɔw ye. 1999 sàn a ye ‘fɔlitsun kura Bɔ ko Papa, a b’a a fà Kofɔ min na. 2001 sàn, a ye kàfotɔn dɔ Sìgi ko Mofu min Ye bagangɛnnaw ka ‘flé ye. 2002 a ye Mofu dɔ̀nkili Bɔ. 2004 sàn desanburu tle 12, a ye Kora jàlaba Sɔrɔ Johanɛsburg. Salif yemɛtɛrɛ 400 bòlikɛla Nantɛnɛn Keyta fà ye. 2014 sàn, Salif Weelela Bɛ jyɛnfɔliko gintan dɔ kɛnɛ kàn.
Politikiko nàsira la, Slif Kɛra ‘cὲbɔ 2007 wàsadenkalataw la Kàti màra la. 2010 utikalo tle 19, Saif Kɛra bὲn làsigiden ye Zan Ping fɛ. 2019 sàn nowanburukalo tle 15, Salif Bɔra kà Jìra IBK la ko Fransi de bɛ kà jàwuliwalekɛlaw Dὲmɛ kà Màli Kὲlɛ.
Fɔlitsun bɔlenw
1987 : Soro
1989 : Ko-Yan
1991 : Amen
1994 : Intégrale 1969-1980, Sonodisc
1995 : The Mansa of Mali...a Retrospective, Mango
1995 : Folon, Mango
1997 : Seydou Bathili
1998 : Sosie
1999 : Papa
2002 : Moffou
2005 : Nbɛnba
2009 : La Différence
2011 : Anthology
2012 : Talé (ani Philippe Cohen-Solal)
2018 : Un autre blanc
Salif fana bɛ Màli lamagaja dɔw la i n'a fɔ "Yeelen" Solomann Sìse ka ‘ja labɛnnen 1988 sàn ani "L’enfant lion" (Patrik Granperɛ 1993 sàn).
Blàdon : 2020-02-09 Yɛlɛmako laban : 2020-02-09


text:
Kan ni Yiriwa tɔndenw
Fden Isiyaka BAALO
Yɛrɛkofɔ-kan
Fàden Isiyaka BAALO ye 'ɲininikaramɔgɔ ye. Bayɛlɛmanikɛla ani kanbaarala dòn fana (TB mankutusɛbɛn na).
A bɛ ɲininikaramɔgɔya Kɛ Mali sannakalanso dɔ la ko FLSL, Bamakɔ. A ka karamɔgɔya bɛ Kɛ kankalan (anglɛkan ni bamanankan) kan ani kandɔn kan. A bɛ ɲininiw Kɛ bamanankan kan ani Mali tabiya dɔw. O ɲininiw y'a To a Sera ka daɲɛgafe Dla bamanankan na 2008 sàn na a ni Kr Dukure ka jὲɲɔgɔnya 'kɔnɔ.
A bɛ sàn 6 Bɔ bì bayɛlɛmani ni kanlase baaraw la kan sàba ni ɲɔgɔn 'cɛ: bamanankan - anglɛkan - fransɛkan. A ka kanlase fànba Bòlila forobakɛnɛya dakun kan, fὲɛrɛdɔn ni fὲɛrɛminɛn-dɔn kan. A bɛ lamagajaw sènkɔrɔ-kumaw sɛbɛnni n'u bayɛlɛmani Kɛ fana.
Nin ye Kr Baalo sàn 8 ye karamɔgɔya la kandɔn ni kankalan sannakalandenw 'kùn. A bɛ bamanankan ni anglɛkan Kɛ a 'sèn fɛ magotigiw ye u ka 'so walima kanbaarasow la.
Kr BAALO ka kanbaaraw kɔnɔna na, a bɛ baara Kɛ kosɛbɛ Mali kanw bɛ Se ka Blà 'ɲɔgɔn na cogo min na ni latigɛlan fὲɛrɛ ye. A y'o baara caman Kɛ MAKDAS ni bataki.org fogo mɔgɔw ye.
Kabini 2006 sàn na, Kr BAALO tùn bɛ tàkabin na Mali kanw tɔgɔlatɔn dɔ sìgili la 'sen kan. Bì-bi in na, o Kɛra ko latigɛlen ye a ka cɛsiri n'a jὲɲɔgɔnw ta fɛ. Tɔn in tɔgɔdako fɔlɔ ko Kanko (2006-2010) y'a To a ye lapasalikan ni jὲɲɔgɔn ɲumanw Sɔrɔ tɔn na. Tɔn wulili min Kɛra o kɔ fɛ 2010 na, a tɔgɔ Yɛlɛmana ka Kɛ Kan ni Yiriwa ye. O Kan ni Yiriwa tɔn b'a la ka ko caman kɛ bamanankan na bì.
Ka Fàra Kan ni Yiriwa sintinni kan, Kr BAALO ye fogo dɔ Blà 'sen kan fogokɛnɛ kan n'o bɛ Weele ko Fàkan fogo, min fogosira Ye fakan.org ye. N'i Dònna o fogo 'kɔnɔ, i bɛ i 'magolafɛn caman Sɔrɔ yen.
Fden Seku Sangarɛ
Yɛrɛkofɔ-kan
Fàden Seku Sangarɛ ye dànkelen dɔ ye bamanankan lafali baaraw la. Mɔgɔ dòn min ye sìgida yiriwali kàlanw Ke. O kàlanw waleyali siratige la, a ka baara Sera den balodesetɔw ladonni ma. O y’a Blà ka balodɔn faamuya sira Taama. A ye den caman ni Kisi n’a ka balodɔn dɔnniya ye Mali dugumisenninw na bàɲuman-ketɔn dɔw la i n’a fɔ Medicine for Mali n’a ɲɔgɔnnaw. A be den balodesetɔw ladoncogo Dɔn k’u fari Lafa n’a ma Ke ni dɔgɔtɔrɔso-lataa ye. A be denbaw Dege balo nafama dlacogo la ka Di denw ma.
Kr Seku ye siginikalan ni magokalan caman Ke kalandenw ‘kùn. A ka kàlanden kɔrɔ dɔw yere be 'jɔyɔrɔ ɲenama na dugu dɔw ‘kɔnɔ. A dɔw be u ka galoda (komini) cakelaw la bì.
A ye sàn 24 Ke sìgidaw yiriwali baaraw la bamanankan na. A ye forobakeneya baaraw da Mine SAVE THE CHILDREN na ka Tla k’o dɔw Ke ADRA MALI la. Nin bee la, Seku Sangare tùn ye zana ‘dɔnbaaje ye bamanankan na. A yere ɲuman na, “mɔgɔ kelen bololatulu te Se ka sama Mun”. A b’o zana in Da ka jama Suguni ka Ke fàsokanw baarali kan.
Kan ni Yiriwa cɛbɔ tùn dòn. A ye sɛbɛn dɔw Bayɛlɛma ka Bɔ fransɛkan na ka Blà bamanankan na, balodɔn kan. A ka zana sɛbɛnnen fana bɛ bà kelen ni 'kɔ Bɔ. A 'sèn bɛ poyisɛbɛn ni sɛbɛnni sugu caman na bamanankan lafali kama.
Faden Seku Sangarɛ Fatura 2015 sàn kalo 03nan tle 24 ʃu fɛ k'a dugu Jɛ araba la. Kan ni Yiriwa tɔndenw ka dugawu b'a ye. Ala k'a jiginyɔrɔ Лɛ.
Fden Musa Danbɛlɛ
Yɛrɛkofɔ-kan
Fàden Musa S Danbele Bangera 1989 sàn kalo 05 tle 09, ‘dugu la, a be Fɔ min mà ko Лìdugukulu (Sungulaso), Kucala lamini na. A ba tɔgɔ ye ko Sigiɲime Mariyam Dandele nink’a fà tɔgɔ Ke Fungʃa Sanba Danbele ye. Musa Danbeley’a ka kàlanw da Mine Sungulaso, ka teme Molobala fe ka Nà Se Kùcala ceman-kàlanso la (L.K.D.K). Bac sɔrɔlen kɔ fe, a Nàna kankalan bolofara (FLSL) la Bamakɔ sannakalanso la ka anglekan Kàlan. A Tor’o la a ni Karamɔgɔ Baalo Dònna ɲɔgɔn na 2013 sàn k’a To a ka kàlan sàn sabanan na. K'a Tà o dònw na ka Nà Se bì ma, a ni Kr Baalo ye jὲɲɔgɔnya Sìri fàso kanw baarali kan.
Fden Dramann Keyta
Yɛrɛkofɔ-kan
Ne ye Fàden Dramann KEYTA ye min Bangera Bamakɔ. N ye n ka kàlan kùnfɔlɔ da Minɛ 1990 sàn, Point G, Bamakɔ. 2008 sàn, n ye kàlanden-karamɔgɔya sɛbɛn Sɔrɔ Kangaba. K’a Tà 2008 na ka Taa Blà 2013 sàn na, n tun ye kàlanden-karamɔgɔ ye Lafiyabugu kàlankow cakɛda mara ‘kɔnɔ. Kabini 2013 sàn, n bɛ kàlandenya la sannakalanso la, o bolofara min ɲɛsinnen dòn kandɔn ma. N ye Kan ni Yiriwa tɔnden ye. N ka baara ɲɛsinnen bɛ ɲinini ani kanw bayɛlɛmani ma bamanankan na.
Fden ʃaaka Banba
Yɛrɛkofɔ-kan
Ne tɔgɔ ye ko ʃaaka Banba. Ne ye baɲumanketɔn ‘baarakela ye. N y’o baaraw da Mine 2007 sàn na. Ne y’a baara bolodonniw Ke Karamɔgɔ Ndo Sise ‘bolo ka Fàra siginikalan ni balikukalan ɲedɔnni baaraw kan.
O kɔ fe, n ye baara Ke Amapros la, Лɔnɔ, Segu mara la. N Kera baarakɔlɔsilila ye yen. O tùn ye bolodali ye min tùn be mara cemabɔli kan.
Bì, n be baara Ke Paji Лetaa la Zeguwa n’a lamini na, sikasomara la. O baara ɲesinnen be denmisenw kàlanni ma ani k’u Lafaamuya kenyereye baara nafa kan.
Forobaja dɔw
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Blàdon : 2016-01-14 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Mɔgɔ caman bɔnɛ na o nin nan funtenibaw kɔsɔn USA ani Canada
A jɛnsɛnna :
Mɔgɔ caman bɔnɛna o nin na o funtenibaw kɔsɔn USA ani Canada. Tasuma donyɔrɔ 180 ɲɔgɔn na de kun bɛ lɔgɔkun filacɛ in na Canada jamana kɔnɔ ka waga ha wa 64 jɛni. Etats_Unis waga wa 15 fana jɛni na. Tasuma faga sodasiw kun bi senka k’u kɔrɔtige.
Tasuma ye waga ha 64 500 de jɛni ka ban Canada. Jamana in kɔnɔ tasuma faga sodasiw bi senkan suu ni tile kabi ni funtenibaw in sanpɛrɛn kera sababu ye ka taa don jamana in tile binyanfan marabolow la.
Lɔgɔkunfurancɛ la, Colombie-Britannique marabolo ɲamaaw ka jaati ya yira ko tasuma donyɔrɔ 177 bɛ yin. Sodasi 350 fana laben na sanko ka ta dɛmɛ lase tasumafagaw ma.
O fɛɛrɛw taara jamana marabaaw fɛ. Funteni ba in ye mɔgɔ 700 ni kɔ bɔnɛ u nin Canada kabi n’a daminɛra, a lɔgɔkun kelen sisan ye.
USA jamana kɔnɔ fana, funteni ba kelen in kɛra mɔgɔ 100 ni kɔ sababu ye. 94 Oregon marabolo la, ani 20 ɲɔgɔn Washington marabolo kɔnɔ.
Californie marabolo fana na tasuma ye waga ha wa 15 jɛni ka ban. Ka kɔrɔ marabolo nunu na, sumaya ni nɛnɛ de bi deli ka kɛ yin.
O de la yɔrɔnikelen waati yɛlɛma in kabakoya ye lamini donbagaw ye minɛ. Olu ka fɔla, O bɔra waati yelema ni jaaw de fɛ.


text:
Tɛnɛman Sanɔgɔ banniko
Mali la, ɲɔgɔlɔnbɔla min tɔgɔ ye ko Tɛnɛman Sanɔgɔ, ni bɛɛ b'a Weele ko Lasidan kɛnɛkaraba, o minniji Dɔgɔyara kà Bɛn ni 2016 sàn kalo 12nan (desanburukalo) tle 4nan ye karidonya dɔ sɔgɔmada fɛ a ka 'so ACI 2000 la. A ye ko caman Kɛ u ka kulu 'kɔnɔ min bɛ Weele ko ɲɔgɔlɔn mɔgɔw. A janajaw Bɛɛ Kɛra o don dugusɛjɛ n'o ye ntɛnɛn ye, ka Bɛn ni 16:00 waati ye ka 'so. Sukarobana de tùn Kɛr'a gɛrɛsɛgɛ ye kabini 'waati. O bàna in fana laban Nàna Kɛ a sata ye. A Faatura k'a ʃì To sàn 53 la. Jamana y'a ka cɛsiri Lakodɔn ni a jansali ye ni jamana danbe nsirajala ye.
Blàdon : 2016-12-08 Yɛlɛmako laban : 2016-12-09