text: 1Wo kɔma, Yisa sɛgira Yahudiyanuna dina-bɔn la. Kei do ye nyɔ, a bole faganɛ a la. 2Mɔgɛ donu fanan bi nyɔ minnu bi a fɛ ka Yisa maburi tɔn tinyana. Woletɔ anu ya anu yɛ bɛn a ma, ni a si kei wo lakɛndɛya Sulen-Tele ma. 3Yisa ya a fɔ kei bolo faganɛ ye ko, “Na, i sɔ mɔgɛ bɛɛ yala yan.” 4Wo kɔma, a ya mɔgɛnu manyinika ko, “Mala tɔn ko kama? Ma ni nfen ma Sulen-Tele ma, ma ni mɔgɔ dɛnbɛ, ka, ma ni mɔgɔ tɔrɔ? Ma ni mɔgɔ niyi lakanan, ka, ma ni a halaki?” Kɔnɔ anu ya a sigi-a-la don! 5Yisa ya anu dama mafɛlɛn. A diminyara anu ma kɔnɔ a kinikinita anu ma fanan anuna yisi-gbɛlɛyɛla ko la. A ya a fɔ kei wo ye ko, “I ni i bole rasagan.” A ya a bole rasagan nkɛkuna, a kɛndɛyara kelenna! 6Tiriyante wo rɔ, Farisinu anubɛ Mansa Hɛrodila bila-fɛ-mɔgɛ donu tara anu kun nayigi alako anu si Yisa faga-koe rabɛn nya min. 7Yisa anubɛ ala karan dannu tara Kalili dalɛ dafɛ. Nyama-belebele bilara a fɛ. Wonu bɔra Kalili sigisɔn rɔ anubɛ Yudiya nyamanɛ rɔ 8anubɛ Yerusalɛm soe burɔ anubɛ Aidumɛya nyamanɛ rɔ. Donu bɔra Yorodan bɛ kɔgɔma anubɛ so-mɛsɛ minnu bi Taya anubɛ Saidonla foolɛ rɔ. Yisa ya koe minnu kɛ nun, nyama-belebele wonu ya wo lamɔɛn min kɛ, anu nara a wara. 9Nyama wo siya min kɛ, Yisa ya a fɔ ala karan dannu ye ko anu ni kulɔn rabɛn a ye. A ya wo ma alako mɔgɛnu kana a ragbɛrɛn. 10A ara mɔgɔ siyaman nakɛndɛya nun min kɛ, kirayatoe bɛɛ tora anu nyɔgɔn matuntunna alako anu si anu bole tugu a la nya min. 11Nba, nyina-yogomɛnu bi mɔgɛ minnu fɛ, wonu ba Yisa yen tuma-wo-tuma, anu si bui a kɔrɔ ka gbele-gbelen ko, “Allala dan le ile la!” 12Yisa ya a fɔ nyina-yogomɛnu ye a sɛbɛ-kuna-wɛ la ko anu kana a wara-koe fɔ. 13Lunyɛ do, Yisa yɛlɛta kɔnkɛ do kuma tumɛ min, a ye nyinina mɔgɛ minnu ma, a ya wonu kele a wara. Anu nara tumɛ min, 14a ya mɔgɔ tan-ni-fila yabɔ anu tɔ ka anu ma kilayɛnu na. A ya a fɔ anu ye ko, “N bara wo yabɔ alako wo si to n fɛ nya min. N si wo lata fanan ka kawandili bɔ mɔgɛnu ye. 15Ado wo si sɛnbɛ sɔrɔn ka nyinɛnu gben mɔgɛnu fɛ.” 16A ya mɔgɔ tan-ni-filɛ minnu yabɔ, wonu denu denu bi kɛnu na, Saimon wo (Yisa ya min kele fanan ko Pita), 17anubɛ Sɛbɛdila dannu Yemesi anubɛ Yɔni wo (Yisa ya minnu kele fanan ko, “San gbalamɛla dannu”), 18Anduru wo, Filipi wo, Batalamiyu wo, Matiyu wo, Tamasi wo, Alifala den Yemesi wo, Tadiyasi wo, Saimon wo (min si kɛlɛ kɛ ata nyamanɛla ko la) 19anubɛ Yudasi-Isakariyati min ya Yisa don a yogenu bolo tɔ. 20Wo kɔma, Yisa tara a yiyɛ la. Nyama-belebele ya anu nadɛn tun ha Yisa anubɛ ala karan dannu ma fɛrɛ sɔrɔn hali ka fen dɔn. 21Ala mɔgɛnu ya wo lamɔɛn tumɛ min, anu tara a bi tinɛ bawo anu miri ko a ara yuwaya! 22Tɔn-karan-mɔgɛ minnu nara ka bɔ Yerusalɛm, wonu bi a fɔla ko, “Biyɛsiba min bi nyina-kun-tigiyɛ la, wo le ye Yisa fɛ!” Donu ko, “Setanɛ min bi nyina-mansɛ la, wo le ara nyina-gben-sɛnbɛ di a ma.” 23Yisa ya mɔgɛnu kele a wara ka tili kɛ tɛgɛ anu ye. A ko, “Setanɛ si ke Setanɛ gbenna, wa? 24Ni mɔgɛnu bi anu nyɔgɔn kɛlɛla nyamanɛ woo rɔ, wo nyamanɛ ti mɛ. 25Ni kɛlɛ donta denbayɛ min tɛma, denbayɛ wo ti mɛ nyɛnsɛnna. 26Woletɔ ni Setanɛ ya Setanɛ kɛlɛ, ala mansayɛ si mɛ kama? A si tinya ka ban. 27“Mɔgɔ wo mɔgɔ ti ke sɛnbɛ-tigila bɔn tinyana ka a bolo-fannu bi fɔ ni a ya sɛnbɛ-tigi wo kiri fɔlɔn. Wo kɔma, a ni bon-burɔ-fannu bi. 28“Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Mɔgɛnu bi hakɛ min bɛɛ kɛla anubɛ anu bi kuma-yogomɛ min bɛɛ fɔla, anu ma si koto wo bɛɛ la. 29Kɔnɔ mɔgɔ wo mɔgɔ min bi kuma-yogomɛ fɔla Allala Ni Sɛnimɛ ma, a ma ti koto bi, a ma ti koto habadan!” 30Yisa ya kɛ fɔ bawo mɔgɛ donu ko, “Nyina-yogomɛ le ye a fɛ.” 31Yisa na anubɛ a dɔgɛnu nara. Anu sɔnɛ tora luyi ma. Anu ya mɔgɛ do sɔ a kele tinɛ. 32Yisa lafoonɛ nyama la. Anu ya a fɔ a ye ko, “I na anubɛ i dɔgɛnu bi luyi ma. Anu bi i yen-koe rɔ.” 33Yisa ya anu yabi ko, “N na ye yon na? N dɔgɛnu bi yonnu na?” 34Minnu siginɛ a dafɛ, a ya wonu mafɛlɛn. A ko, “N na anubɛ n dɔgɛnu denu bi kɛnu na! 35Minnu bi Alla diyana koe kɛla, n na kelen nyɔgɛ anubɛ n na le wonu na.”


c: text/html

text: 1Pɔli anubɛ Banabasi tara kawandili bɔ Yahudiyanuna dina-bɔn la Aikoniyam soe burɔ iko anu ya a ma Antiyaki soe burɔ nya min. Anuna kumɛ ya a ma, Yahudiya-nyama-ba anubɛ sibolo gbɛrɛnu dɛnkɛninyara. 2Kɔnɔ Yahudiya minnu ma dɛnkɛninya Yisa ma, wonu ya sibolo gbɛrɛ doinu natugu ka anu yisi yɛlɛma Mari Yisata mɔgɛnu kan ma. 3Hali wo, Pɔli anubɛ Banabasi mɛra Marita koe fɔla yisi-latɛgɛ rɔ nyɔ bɛrɛkɛ! Mari nyɛrɛ ya a ragbɛ ko anu bi kumɛ min fɔla ala keninteyɛla ko la ko tonyɛ le bawo a ya tamaserenu anubɛ kabana-ko-kɛ-sɛnbɛ di anu ma. 4Dan-nafarɛ taranta Aikoniyam kɛnu tɛma. Donu tora Yahudiyanu fɛ, donu bilara kilayɛnu fɛ. 5Tɔ-a-la, sibolo gbɛrɛ donu wo, Yahudiya donu wo, anuna kun tiginu wo, wonu ya a latɛgɛ ko anu ni Pɔli anubɛ Banabasi bira boloko-yogomɛ-kɛ ka anu mabon kuri la ha anu ni faga. 6Pɔli anubɛ Banabasi ya kala sɔrɔn wo ma tumɛ min, anu burimatoe tara Laikoninya nyamanɛ rɔ. Anu ya Yisata kibara-nyimɛ kawandili bɔ Lisitira anubɛ Dabi soenu tɔ anubɛ so-mɛsɛ minnu bi soe wonu dafɛ. 8Kei do siginɛ Lisitira soe burɔ nun min kiannu faganɛ a la. Kebi a sɔrɔnta, a ma ke tagamana mumɛ! 9A ya a tole masɔ Pɔlita kumɛ la. Pɔli ara a yen min kɛ ko kei wo ara dɛnkɛninya Yisa ma ado a si ke kɛndɛyala, a ya a mafɛlɛn sin! 10A kumara a kulu mayɛlɛnɛ la, a ko, “I lasɔ!” Kei wo ya a lasɔ kelenna ka wuli tagamana. 11Nyama ya wo yen tumɛ min, anu gbele-gbelenta anuna Laikoninya kan rɔ ko, “Allanu bara yɛlɛma mɔgɛnu na ka yigi ma wara!” 12Anu ya Banabasi tɔgɔ sa Susi. Anu ya Pɔli fanan tɔgɔ sa Hamisi bawo ale le mara kumɛ lakelɛ la nun. 13Anuna bɛsɛ Susi, minta kɔ tinɛ sɔnɛ soe kɔma, wo saraka masɔlɛ nara turɛ donu anubɛ kɔn-ferenu na so-tarɛ-don-dɛ la. A sɔgɛ ye anubɛ nyama la ka sarakɛ bɔ kilayɛ wonu ye nun. 14Min ma-sɔgɛ ye mɔgɛnu na, Banabasi anubɛ Pɔli ya wo lamɔɛn tumɛ min, anu ya anuna durukinu tafara yisi-tinya bolo. Anu burimatoe donta nyama tɛma ka gbele-gbelen ko, 15“N fanu, wo ye kɛ mala nfenna? Wo hadama-den-nyɔgɛnu de male la! Ma ye yan ka kibara-nyimɛ lake wo ma. Wo ni bɔ ko-fuyi kɛnu tɔ ka wo yɛ lamunun Alla nimɛ ma min ya san kole anubɛ dugu kole anubɛ kɔgɔ-yi dan anubɛ fan min bɛɛ ye wonu tɔ. 16Fɔlɔ nun, Alla sɔnta ko mɔgɛ bɛɛ ni to anu nyɛrɛta kilɛ fɛ. 17Kɔnɔ tuma-wo-tuma, a ye a nyɛrɛ yirala mɔgɛ bɛɛ la ata kɛwɔli-nyimɛnu fɛ. A ye bandɛ lanala min si wola dɔn-fan lananfa. A si dɔntɛ wo di wo ma alako wo yisi la ni fa sewɛ la.” 18Hali Pɔli anubɛ Banabasi mɛra kumɛ kɛ fɔla, a gbɛlɛyara anu kuma ka nyama lakala sarakɛ bɔɛ la anu ye. 19Yahudiya donu bɔra Paisidiya-Antiyaki soe burɔ anubɛ Aikoniyam soe burɔ. Nyama kerita wonu bara-la. Anu ya Pɔli mabon kuri la ka a sagan soe kɔma bawo anu ya a lɔn ko a ara faga. 20Kɔnɔ dɛnkɛninya-mɔgɛnu nadɛnta ala foolɛ rɔ tumɛ min, a ya a lasɔ ka sɛgi soe burɔ. Wo banda kɛ, Pɔli anubɛ Banabasi tara Dabi soe burɔ. 21Anu ya Yisata kibara-nyimɛ kawandili bɔ Dabi soe burɔ ka karan den siyaman sɔrɔn. Wo kɔma, anu sɛgira Lisitira soe burɔ anubɛ Aikoniyam anubɛ Paisidiya-Antiyaki soenu burɔ. 22Anu ya nyɔ-dɛnkɛninya-mɔgɛnu sɛnbɛ don ka anu makawandi ko anu ni to dɛnkɛninyɛ rɔ yiri! Anu ya anu karan ko, “Yanni ma ni don Allala mansayɛ rɔ, fɔ ma ni tɔrɔya siyaman sɔrɔn.” 23Anu ya mɔgɔ banu sigi ladɛn kelen-kelennamɛ-bɛɛ la wonu ye. Wo kɔma, anu ya sunyɛ don Alla matara tinɛ ka mɔgɔ ba wonu dantɛgɛ Mari ma anu yigi sanɛ min tɔ. 24Pɔli anubɛ Banabasi tenbira Paisidiya nyamanɛ la tumɛ min, anu kera Pamfiliya nyamanɛ ma. 25Anu ya kawandili bɔ Pɛraga soe burɔ. Wo kɔma, anu yigira Ateliya soe burɔ. 26Anu donta kulɔn rɔ nyɔ ka sɛgi Antiyaki soe burɔ, anu dantɛgɛra Allala hinɛ rɔ kan min nun. Ado anu bara wɔlɛ wo dafa feu! 27Anu kera Antiyaki tumɛ min, anu ya Mari Yisata mɔgɛ bɛɛ ladɛn. Alla ya koe min kɛ anu ye, anu ya wo bɛɛ fɔ nyɔ-mɔgɛnu ye katarala a ya kilɛ laka sibolo gbɛrɛnu ye nya min alako anu fanan ni dɛnkɛninya Mari ma. 28Anu mɛra dɛnkɛninya-mɔgɛnu fɛ nyɔ kati!

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Yisa bɔra kɔnkɛ kuma tumɛ min, nyama tugura a fɛ. 2Nba, fɛrɛma-yogoma kirayatoe do nara a wara ka a nyɛnkin Yisa kɔrɔ. A ko, “N fa, ni i ye a fɛ ka n nakɛndɛya, n ya a lɔn ko wo sɛnbɛ ye ile bolo ka n nakɛndɛya.” 3Yisa ya a bole sa kirayatoe wo kuma. A ya a fɔ a ye ko, “N bara sɔn i lakɛndɛya-koe ma.” A fɛrɛ kɛndɛyara tiriya! 4Wo kɔma, Yisa ya a fɔ a ye ko, “I tole masɔ! I kana kɛ fɔ mɔgɔ wo mɔgɔ ye kɔnɔ ta saraka masɔlɛ wara tiriya! I ni i nyɛrɛ yira a la iko tɔn ya a fɔ nya min. Nɛbi Musa ya sarakɛ minna ko fɔ, i ni wo bɔ ka a yira mɔgɛ bɛɛ la ko i wara kɛndɛya.” 5Yisa donta Kapereniyam soe burɔ tumɛ min, Romu kɛlɛ-den-kun-tigi do nara a wara. A ya Yisa madiya a dɛnbɛn koe la. 6A ko, “N fa, nna wɔli kɛlɛ kirɛ sani bɔn la. A ti ke a mamagala. A tɔrɔnɛ dumɛ bolo kati!” 7Yisa ko, “N si ta a lakɛndɛya.” 8Kɛlɛ-den-kun-tigi wo ya a fɔ a ye ko, “Ade, n fa. A ma kɛn, i ni i salɛ ladon nde sufala bɔn la. Hali i kumara le dɔrɔn, nna wɔli kɛlɛ si kɛndɛya. 9Nde ye kɛlɛ-den-kunyɛ donu kɔrɔ. Kɛlɛ dannu bi nde fanan kɔrɔ. N ba a fɔ wo do ye ko, ‘Ta!’ A si ta. N ba a fɔ, ‘Na!’ A si na. N ba a fɔ nna yɔɔn ye ko, ‘Kɛ ma!’ A si wo ma.” 10Yisa ya wo lamɔɛn tumɛ min, a kawara. A ya a fɔ a gba-fɛ-bilalɛnu ye ko, “Wa wo hɛnkili to kɛ ko! N ma kɛ-nyɔgɔn-dɛnkɛninyɛ yen mɔgɔ wo mɔgɔ bolo Isirɛla mɔgɛnu tɛma. 11Wo ni wo hɛnkili to kɛ ko! Mɔgɔ siyaman si na ka bɔ duninya fan bɛɛ rɔ ka ladiyɛ kɛ Iburayima anubɛ Isiyaka anubɛ Yakoba fɛ Allata mansayɛ rɔ min bi Arinyɛni tɔ. 12Kɔnɔ minnu bɛnnɛ nun ka don Allata mansayɛ rɔ, wonu na si fili pinpi-makilannɛ rɔ. Anu si di nyɔ ka anu nyin masɔgɔ dumɛ bolo.” 13Wo kɔma, Yisa ya a fɔ kun tigi wo ye ko, “Ta ila bɔn la. Ila wɔli kɛlɛ si kɛndɛya ka a tɛgɛ ila dɛnkɛninyɛ ma.” Nba, kun tigi wola wɔli kɛlɛ kɛndɛyara wati wo nyɛrɛ rɔ. 14Yisala tɛ Pitala bɔn la, a ya Pita biran-musi fɛrɛma-kaliyanɛ sanɛ taran nyɔ. 15Yisa ya musi wo bole bira tumɛ min, fɛrɛma-kaliyɛ ya a boloka. Musi wo ya a lasɔ ka wɔlɛ kɛ dabira Yisa ye. 16Wo wulɔn wurɛ la, mɔgɛnu nara nyinatoe siyaman na Yisa wara. Yisata kumɛ ya nyina-yoge wonu gben. Min bɛɛsi kirɛ, a ya wo bɛɛ lakɛndɛya. 17A ya wo ma alako Nɛbi Aiseya kan ni bɔ a la ko, “A ya mala kirayɛnu bi ma ye ka mala gbandayɛnu bɔ ma rɔ.” 18Yisa ya a yen min kɛ a lafoonɛ nyama-belebele-wɛ la tumɛ min, a ya a fɔ ala karan dannu ye ko, “Ma ni ta dalɛ kɔgɔma.” 19Tɔn-karan-mɔgɛ do nara a wara. A ko, “Karan-mɔgɔ, i tara kan-bo-kan, n tabɛnnɛ ka bila i fɛ nyɔ.” 20Yisa ya a fɔ a ye ko, “Farannu bi banbannu bolo anu si ki kan min. Kona-nyagannu bi konanu bolo fanan kɔnɔ kun sa tinɛ sa nde, Hadama dan bolo.” 21Ala karan dan do ya a fɔ a ye ko, “N fa, sɔn, n ni ta n fa togon fɔlɔn.” 22Yisa ya a fɔ a ye ko, “Bila n fɛ. Mɔgɔ faganɛnu ni anuna mɔgɔ faganɛ togon.” 23Yisa anubɛ ala karan dannu siginɛ kulɔn wo rɔ. 24A ma mɛ, fɔn-belebele kerita anu kun na. Nba, yi burunda lunku-lankana ka kɛ kulɔn rɔ. Kɔnɔ wo ya a taran, Yisa ye kinɔgɔ rɔ nun. 25Karan dannu tara a wara ka a lakunden. Anu ko, “Mari, ma lakisi! Ma ye nala fagala!” 26Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wo kilannɛ nfenna? Wola dɛnkɛninyɛ ma kolo mumɛ!” Wo kɔma, a ya a lasɔ ka fɔnyɔ anubɛ yi makuma. Fɔnyɔ anubɛ yi wo sigira-a-la don! 27Karan dan wonu bɛɛ kawara. Anu ya anu nyɔgɔn manyinika ko, “Nfen mɔgɔ sufa ye kɛ la? Hali fɔnyɔ anubɛ yi ye ata kumɛ birala!” 28Yisa tara Kadara kɛnuna nyamanɛ rɔ dalɛ tɔnkɔn kelan rɔ. Nyinato fila ya a taran nyɔ minnu siginɛ kaburu-soe burɔ. Nyinɛnu bi mɔgɛ wonu fɛ. Ado gbalo mɔgɛ le wonu na kati! Anu yogoyara ha mɔgɔ wo mɔgɔ ti sisi bɔla kilɛ wo fɛ. 29Tiriyante wo rɔ, anu gbele-gbelenta ko, “Allala dan, i ye nfen nyinina ma fɛ? I wara na ma tɔrɔ koe la, yanni ma kiti wati ni ke, wa?” 30Kɔsɔ-mɛlan-wɔrɛ taranta anu de-nyinina nyɔ. 31Nyinɛnu tora Yisa madiyala ko, “Ni i ye ma gbenna le, nba, ma ladon kɔsɔ-mɛlan kɛnu tɔ.” 32Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wo ta.” Woletɔ anu tara ka don kɔsɛnu tɔ. Kɔsɛ wo bɛɛ burumatoe yigira kɔnkɔ-kerikerinya la ka bui dalɛ rɔ. Anu fagara nyɔ. 33Nba, minnu bi kɔsɛ wonu fɛ-birala nun, wonu burumatoe tara soe. Koe min mara nyinato-kɔrɛnu anubɛ kɔsɛnu na, anu ya wo bɛɛ lakaran mɔgɛnu ye. 34Min bɛɛ ye soe wo rɔ, wonu nara Yisa labɛn tinɛ. Anu ya a yen tumɛ min, anu ya a madiya ko, “I yandi, bɔ mala nyamanɛ kɛ rɔ.”


text: 1Esekiasi u mɔwa wɔ̃ɔ yɛnda nɔɔbu sanam mɛ u bandu di. Win mɛron yĩsira Abiya, Sakarin bii. U kuawa wɔ̃ɔ yɛnda nɔɔbu ka nnɛ bandu sɔɔ Yerusalɛmuɔ. 2U kua ye ya Yinni Gusunɔ wɛ̃re. Win sikado Dafidin yira u swĩi mam mam. 3Win bandun wɔ̃ɔ gbiikuun suru gbiikoo sɔɔ, u Yinni Gusunɔn sãa yeru kɛnia. Ma u ten gamboba sɔnwa. 4U dera yãku kowobu ka Lefiba ba na. Ma u bu mɛnna sãa yerun batumaɔ ye ya wãa sɔ̃ɔ yari yeru gia. 5Ma u bu sɔ̃ɔwa u nɛɛ, bɛɛ Lefiba i swaa dakio i nɔ. I tii dɛɛrasio, kpa i maa Gusunɔ bɛɛn baababan Yinnin sãa yeru dɛɛrasia. I ye ya disi mɔ kpuro yaro sãa yee ten min di. 6Bɛsɛn baababa ba kua mɛm nɔɔ sariba. Ba kɔ̃sa kua Gusunɔ bɛsɛn Yinnin nɔni sɔɔ. Ba wi ka win sãa yeru biru kisi. 7Ma ba sãa yee te kɛnua, ba ten fitilaba go. Ba ku ra nùn turare dɔ̃ɔ dokeye. Ba ku ra maa nùn yãku dɔ̃ɔ mwaararuginu kue. 8Yera Yinni Gusunɔ u Yuda ka Yerusalɛmu mɔru seesi. Ma u dera ye kpuro ya kua bansu ba ye yɛ̃ɛmɔ nge mɛ i waamɔ gisɔ. 9Bɛsɛn baababa ba gbisuka tabu sɔɔ ma bɛsɛn bii tɔn durɔbu ka tɔn kurɔbu ka bɛsɛn kurɔbu ba yoru da tem tukumɔ Yinni Gusunɔn mɔru yen sɔ̃. 10Tɛ̃, na kĩ n ka Gusunɔ bɛsɛ Isireliban Yinni arukawani bɔke, kpa win mɔru ye, yu wa yu sure u sun deri. 11Yen sɔ̃, nɛn bibu, i ku maa Gusunɔ atafiiru ko. Domi u bɛɛ gɔsawa i ka nùn sɔmburu kua, i n nùn sãamɔ, kpa i n nùn turare dɔ̃ɔ dokeammɛ. 12Lefiba be ba seewa ba na, bera Mahati, Amasain bii ka Yoɛli, Asarian bii Kehatin bibun bweseru sɔɔ ka Kisi, Abudin bii ka Asaria, Yehalɛɛlin bii Mɛrarin bibun bweseru sɔɔ ka Yoasi, Simman bii ka Edɛni, Yoan bii Gɛɛsɔnin bibun bweseru sɔɔ 13ka Simuri ka Yeyɛli Elisafanin bibun bweseru sɔɔ ka Sakari ka Matania Asafun bibun bweseru sɔɔ 14ka Yeyɛli ka Simɛi Hemanin bibun bweseru sɔɔ ka Semaya ka Usiɛli Yedutum bibun bweseru sɔɔ. 15Ba ben mɛro bisibu mɛnna ye ba tii dɛɛrasia ba kpa. Yen biru, ba Yinni Gusunɔn sãa yeru dɛɛrasia nge mɛ sina boko u gerua ka nge mɛ Yinni Gusunɔ u wooda wɛ̃. 16Yãku kowobu ba dua Yinni Gusunɔn sãa yerɔ bu ka tu dɛɛrasia. Ma ba disinu kpuro yara ni nu wãa sãa yeru mi, ka ten yaaraɔ. Min diya Lefiba ba disi ni gura ba ka da ba kube wɔwaɔ ye ba mɔ̀ Sedoroni. 17Ba sãa yee ten dɛɛrasiabu toruawa wɔ̃ɔn suru gbiikoon tɔ̃ɔ gbiikirun di. Yen sɔ̃ɔ nɔɔba itase, ma ba tura ten adɛrɔwɔ. Yen biruwa ba maa kua sɔ̃ɔ nɔɔba ita ba ka tu dɛɛrasia ba kpa. Sɔ̃ɔ wɔkura nɔɔbu ka tia ba kua ba ka te kpuro dɛɛrasia ba kpa. 18Ma ba da sina boko Esekiasin mi ba nɛɛ, wee sa sãa yee te dɛɛrasia sa kpa ka yãku yee te, ka ten dendi yãnu ka tabulu mi ba ra pɛ̃ɛ yi ka yen dendi yãnu. 19Yãa ni kpurowa sa sɔnwa, ma sa nu dɛɛrasia ni Akasi u raa disi doke win mɛm nɔɔbu sarirun sɔ̃ sanam mɛ u bandu dii. Ni kpurowa sa yi Yinni Gusunɔn yãku yerun wuswaaɔ. 20Yera sɔ̃ɔ teeru, Esekiasi u seewa buru buru yellu u wuun wirugibu mɛnna, ma ba da Yinni Gusunɔn sãa yerɔ. 21Ma ba ka naa kinɛnu nɔɔba yiru na ka yãa kinɛnu nɔɔba yiru ka yãa kpɛmminu nɔɔba yiru ka boo kinɛnu nɔɔba yiru bu ka toranun yãkunu ko bandun sɔ̃ ka yãku yee ten sɔ̃ ka sere Yudaban sɔ̃. Yera sina boko u yãku kowobu Aronin bibun bweseru sɔ̃ɔwa u nɛɛ, bu ye kpuro goowo Yinni Gusunɔn yãku yerɔ. 22Ma ba kɛtɛ kinɛ ni sakira ba nin yɛm sua ba yɛ̃ka yãku yerɔ. Yen biru, ba yãa kinɛ ni sakira ma ba nin yɛm yɛ̃ka yãku yerɔ. Mɛya ba maa yãa kpɛmmii ni sakira ba nin yɛm yɛ̃ka yãku yerɔ. 23Yen biru, ba maa ka boo kinɛ ni na sina bokon wuswaaɔ ka tɔmbu kpuron wuswaaɔ bu ka toranun yãkunu ko. Ma be kpuro ba ben nɔma sɔndi boo nin wiru wɔllɔ. 24Ma yãku kowobu ba boo ni sakira ba nin yɛm yari yãku yerun temɔ. Ba yãku te kuawa Isireliba kpuron toranun sɔ̃. Domi sina boko u nɛɛ, yãku dɔ̃ɔ mwaararugii ni, ka torarun yãku ni, ba koo nu kowa Isireliba kpuron sɔ̃. 25U Lefiba doke Yinni Gusunɔn sãa yerɔ ba sɛkɛtirɛnu nɛni ka guunu ka mɔrɔkunu nge mɛ Dafidi ka Gusunɔn sɔmɔbu Gadi ka maa Natani ba wooda wɛ̃ bu ko. Yinni Gusunɔwa u bu wooda ye wɛ̃. 26Ma Lefiba ba na ba sina Yinni Gusunɔn sãa yerɔ ka dwee yãa ni Dafidi u dera ba kua. Ma yãku kowobu ba maa dua ka ben kɔbi. 27Ma Esekiasi u nɛɛ, bu yãku dɔ̃ɔ mwaararugiru koowo yãku yeru wɔllɔ. Ye ba yãku dɔ̃ɔ mwaararugii te torua, yera ba maa womusu torua. Ma ba kɔbi so ka sere Dafidi Isireliban sina bokon dwee yãa ni. 28Ma tɔn be kpuro ba yiira bu ka Yinni Gusunɔ bɛɛrɛ wɛ̃. Ba kɔbi soomɔ, ba womusu mɔ̀ sere ba ka yãku dɔ̃ɔ mwaararugii te wiru go. 29Sanam mɛ ba yãku ni kua ba kpa, yera sina boko ka win tɔn be kpuro ba yiira ba Yinni Gusunɔ bɛɛrɛ wɛ̃. 30Yera Esekiasi ka Yudaban wirugibu ba Lefiba sɔ̃ɔwa ba nɛɛ, bu Yinni Gusunɔ siaro ka Dafidin womusu ka maa Asafun womusu. Ma ba Yinni Gusunɔ kpuna ba nùn sãwa ka nuku doo bakabu. 31Esekiasi u nɛɛ, tɛ̃, wee i tii dɛɛrasia, i kua Yinni Gusunɔgibu. Yen sɔ̃, i susima i nùn siarabun yãkunu kua win sãa yerɔ. Yera tɔn be, ba maa ka yaa sabenu na ba ka nùn siarabun yãku ni kua. Ma gaba maa nùn yãku dɔ̃ɔ mwaararuginu kua ka nuku tia. 32Yaa sabe ni ba ka yãku dɔ̃ɔ mwaararugii ni kua mi, nu dabi. Kɛtɛban geera sãawa wata ka wɔkuru, yãa kinɛnu maa wunɔbu (100) ka sere yãa kpɛmminu goobu (200). Ye kpurowa ba ka yãku dɔ̃ɔ mwaararugii ni kua. 33Yen biru, ba maa kɛtɛ nata (600) go ka yãanu nɔrɔbun suba ita (3.000). 34Adama yãku kowobu ba ǹ dabi dɔma te. Yen sɔ̃na ba ǹ kpĩa bu yãku yãa ni koku. Ben mɛro bisibu Lefibara ba bu somi ba ka sɔmbu te kua sere saa ye yãku kowobu be ba tie ba tii dɛɛrasia. Domi Lefiba ba tii wɛ̃ ka kĩru n kere yãku kowobu. 35Dɔma te, ba yãku dɔ̃ɔ mwaararuginu kua nu dabi ka siarabun yãku ni ba kua ka yaa gum ka sere tam mɛ ba ka yãku dɔ̃ɔ mwaararuginu kua. Nge mɛya ba ka sãaru seeya Yinni Gusunɔn sãa yerɔ. 36Esekiasi ka tɔn be kpuro ba nuku dobu kua yèn sɔ̃ Gusunɔ u doke tɔmbun gɔ̃rusɔ ba ka win sãaru seeya mɛsum fuuku.


text: 1Sem cêgê menba, Jésu ô naɲ sa iyére to dami men, to dê men, wô ulê béré Kwôlo Dôri wo gengiɲ sa emê iyére to Emen, aɲ bay tôri ka môj kibi wôô hen ô naɲ ɗi. 2Yébé ka ôbi dage tunu to habiɲ bôrji a hen men, ka ômɲare to gay gay na liji aɲ ôbi na berareji hen kôba ôrji tôri a men. Perê yébé bay ka hen na, Mari to Magdala to ôbi na dage tunu to habiɲ jurgem bôre a hen kôba, ya men, 3Jan tami Suja ôbi berê sa aŋga kelma Hérôd men, Sujan naɲ yébé ka ɗaŋgi kwône li naɲ Jésu naɲ bay tôri sa aŋga naɲji a hen. 4Ɓiɲé kwônê hena naɲ sa iyére iyére era sa daɲji ligi Jésu a menba, ôbi kôl kwôlê naɲ gwosore kôl iyôŋ ba: 5«Sa to pôni gawra wo pôni ô wusé kay cé. Kiriɲa ôbi wuse hen iyôŋ na, ka pôni heriɲ bêŋgê geré menba, tê ɓiɲé ɗiirê men, ciré gôl ôm men. 6Ka pôni heriɲ perê jerew a, bay si menba, ma lew wôsa bay uwôɲ kiriɲ ka jôbi ré. 7Ka pôni heriɲ perê gesem a, bay ɗebu naɲ gesem na ɓem haji niɲba, gesem na yêrji duu. 8Niɲba, ka pôni heriɲ terare to dôri aɲ sarji si dô. Sa ka pôni gusiɲniji ô arew.» Menba, Jésu kôl iyôŋ ba: «Kwôni wo mari ya wô toyiɲ kwôlê bi wo hen ba, bi toy.» 9Menba, bay tôri eŋgeriri iyôŋ ba gwosore hende to hen bôre na iyeŋ ba? 10Menba, ôbi kôlji iyôŋ ba: «Kwoŋge kenbay ba Emen béŋge ken hôn aŋga gengiɲ sa emê iyére tori ka yi kini uwôbêrji a hen, niɲba, ka ɗaŋgi ba, a kôliɲji na naɲ gwosore. Na hen iyôŋ a, bay ré bô kiriɲ niɲba, bay gel ani ré men, bay ré toy kwôlê niɲba, ré hôn bôri ré a men hen. 11Bô gwosoy kwôlê bi wo hen a na: kaw ba, na kwôlo Emen. 12Kaw bay ka hen na, ka heriɲ tô geré hen na, na ɓiɲé ka toy kwôlê bi wo hen menba, Sidan era sa mêne kwôlê bi wo hen aɲ bôrji a wôsa bay ma ré bê bôrji sara aɲ ma ré gôliɲ. 13Ka heriɲ perê jerew a hen na, na ɓiɲé ka toy kwôlê bi wo hen menba, bi bôrji sara naɲ yi derê niɲba, hanêrji naɲ, bay bi bôrji sara sem iyôŋ niɲba, kiriɲa aŋgaɲ lamê uwoɲji menba, bay ɗéɲ mera. 14Ka heriɲ perê gesem a hen na, na ɓiɲé ka toy kwôlê bi wo hen niɲba, ermé kwôlê men, kwôli ari uɲé men, yi derê wo tôŋ sa terare a nà liji aɲ bay gese tô ayê bôô woji a ré. 15Niɲba, ka heriɲ kiriɲ ka dôri hen na, na ɓiɲé ka toy kwôlê bi wo hen naɲ bôô wo dôri aɲ ɓeriɲ bôrji iyêre liɲ aŋga dôri.» 16Jésu hô eŋgeriji iyôŋ ba: «Kwôni ɗi tare bô lampa aɲ emné baɲa sara réba ɗéré tô kalaŋ a sa pôn ken gel ba? Hena ôbi ré ɗi tare a bô lampa ba, na wô teré ta gurô pal a aɲ bi ɓiɲé ka era ira ba, ré gel peraŋgêre ré ba? 17Wôsa ani ka yi naɲ kini uwôbêrji a ka a ba gelé yirji nô ba, naɲ men, kwôlo ken kôl tô gwôsiɲare a hen na, a hôniɲ men, a yé tu wolé ɗéɲ a men. 18Ɗéŋge tu melênê sa yerŋge a sa kwôlê wo ken toy a hen. Kwôni wo hôn are ba, Emen a herê biri bi ré hôn ka ɗaŋgi a sara a niɲba, kwo hôn né hen na, ka dê bay ka ôbi hôn aɲ bô mega ré na aŋga ɗiré hôn hen na, Emen a lê aɲ ôbi a henê bay ka ôbi hôn hen ré niɲ.» 19Yoo Jésu naɲ yênêri eraji ciré erê ligiri a niɲba, bay nêm erê ɗa yiri a ré wôsa kwône ɓiɲé. 20Bay ô kôli iyôŋ ba: «Yom naɲ yênêm ɗibiji nô hen ya, bay gey gelem.» 21Niɲba, ôbi kôliɲ ɓiɲé iyôŋ ba: «Ɓiɲé ka toy kwôlo Emen aɲ liɲ ariri na, bay a na yon men, yênên men.» 22Wulê wo pôni Jésu ɗay bô bato a naɲ bay tôri menba, ôbi kôlji iyôŋ ba: «Na ɗayêŋge tera cér wo dami hen.» Menba, bay ɗay ô. 23Kiriɲa bay tôri ô wô jibé bato hen iyôŋ menba, Jésu ba yi kum men. Kiriɲ bay ka hen na, kal wo dami ay tô geré aɲ di kam bê a bô bato a. Aɲ bay mô kibi temare a wôsa bato toji hende to hen ta dermiɲ. 24Bay era sa eŋni aɲ kôli iyôŋ ba: «Rabi, Rabi, naa mêniɲ.» Ôbi eŋgiɲ tô kum a, menba, ône kal naɲ mêw, menba, kiriɲ iyer iyêêr mera. 25Menba, ôbi kôlji iyôŋ ba: «Ayê bôô woŋge na yôŋ niɲ ba?» Kiriɲ bay ka hen na, harê liji men, tini ge kay a men aɲ bay kôl perêrji a kôl iyôŋ ba: «Ôbi na i aɲa kal naɲ mêw kôba, ré biri kwôlê hen ba?» 26Bay era sa biɲ kibi cér wo bô emê wo Géraséniɲê si tera imê wo Galilé. 27Kiriɲa ôbi herbe tôŋ bô bato a menba, gawra wo pôni wo iyére hende to bay herbiɲ ya era ligiri a, na gawra wo tunu to habiɲ bôri a. Aɲ ca yeŋ na, ôbi tôbe bargay ré men, yi bô ira ré a men. Kini yéri na sa kamɲê ɗi. 28Kiriɲa ôbi gel Jésu menba, era sa kuriɲ sa têri a kôl kaŋ a ta kôl iyôŋ ba: «Ju gey mi yen a ba, Jésu Kema Emen wo ta, en uwôlem gelen gusiɲ né.» 29Ôbi kôl hen iyôŋ wôsa Jésu ône tunu hende to hen ré si aɲ bô gawra bi wo hen a. Wôsa têê kwône wo tunu hende to hen geliɲ tiri gusiɲ. Bay harêri naɲ gaŋgi musure men, bay uwôli musure têri a men, wô geméri niɲba, ôbi ka musure hende to hen aɲ, aɲ tunu to habiɲ hende to hen tôri ôriɲ derô gwôlê. 30Jésu eŋgeri iyôŋ ba: «Henem na i ba?» Menba, ôbi kôli iyôŋ ba: «Henen na kwônê ɓiɲé.» Wôsa tunu to habiɲ kwône mô bôri a. 31Menba, tunu to habiɲ hende to hen uwôliɲ Jésu ré dageji bê a bô iyom wo ɗogi a ré. 32Kiriɲ bay ka hen na, gwôsiɲô kwône ômji are ɗibiɲ sa keram a menba, tunu to habiɲ hende to hen uwôliɲ Jésu ré ɗiji ciré sééré bô gwôsiɲô bay ka hen menba, ôbi gey naɲ ci sara. 33Tunu hende to hen si bô gawra bi wo hen a aɲ aɲ ôrji bô gwôsiɲô bay ka hen, aɲ li wo bay yêseraji ta sa keram a heriɲji bô cér a aɲ yiji kam maji kêm. 34Kiriɲa bay gemé gwôsiɲô gel hen iyôŋ na, bay ge ô kôliɲ ɓiɲé derô ira men, kôliɲ ɓiɲé nono men, kwôli are bay ka hen. 35Ɓiɲé guro wô gelé are bay ka hen. Bay sa ligi Jésu a menba, bay gel gawra wo tunu to habiɲ na bôri a hen mô tôŋ tê Jésu a. Ôbi tôbe bargay men, tiri iyer dô a men, menba, harê liji. 36Ɓiɲé ka ré ɗebu ya gel wo tunu hende to hen séɲ bôri a hen na, dôrji kwôli gawra bi wo hen biɲ ka era cêgê hen. 37Kiriɲ bay ka hen na, ɓiɲé ka bô emê wo Gêraséniɲê uwôliɲ Jésu ré ô aɲ sa iyére toji a wôsa harê liji damaŋ menba, ôbi ɗay bô bato a bul hô Galilé. 38Gawra wo Jésu ré dage tunu to habiɲ bôri a hen si ô eŋgeré Jésu ɗiré erê naɲ ɗi, niɲba, Jésu dageri aɲ kôli iyôŋ ba: 39«Hô iɲ aɲ ju ô kôliɲ ɓiɲé kwôli aŋga Emen li naɲ ju.» Menba, ôbi ô aɲ kôliɲ ɓiɲé kêm kwôli aŋga Jésu ré li naɲ ɗi. 40Kiriɲa Jésu hera Galilé menba, ɓiɲé kêm jô kwini wôsa bay mô gemni. 41Kiriɲ bay ka hen na, Jayrus kelma sa iyéy daɲare sa. Ôbi cubu gubari tumôri a aɲ uwôli ré era iyére tori a, 42wôsa môɲni to pôn nêŋ to elêre môj kibi wôô hen ômiɲ ta ma. Kiriɲa Jésu ô naɲ ɗi menba, ɓiɲé kwône nôgeriɲ yirji ligiri. 43Kiriɲ bay ka hen na, iyore to pôni mô ya, kwôbe ô yere a li elê môj kibi wôô. Hende mêne ari uɲére kêm iyé bay kerbê a, niɲba, kwo pôn wo berare ba naɲ. 44Hende era si cêgê aɲ hebe kibi bargay kari, menba, kiriɲ bay ka hen na, kwôbe wo na ô yere a hen na, naɲ aɲ hende berare. 45Jésu eŋgere iyôŋ ba: «Na i a heben na ba?» Bay kêm uwôser menba, Piyêr kôli iyôŋ ba: «Kelma, na ɓiɲé ka nôgeriɲ hen.» 46Menba, Jésu kôl iyôŋ ba: «Kwôni heben wôsa néé wo en ôriɲ hen kwari dôriɲ.» 47Iyore hende to hen bô wo Jésu ré hôn hen iyôŋ na, harê lere aɲ wuré aɲ era sa cubu gubare tumô Jésu a aɲ kôli tu ɓiɲé wô mi a teré heberi ba, men, kwôli berarê wo teré berare peraŋ hen a men. 48Menba, Jésu kôle iyôŋ ba: «Yêren, ayê bôô woré gôliɲ naɲ mu, ô naɲ bô jalê.» 49Kiriɲa Jésu iyêl ba ya tô menba, gawra wo iyé kelma sa iyéy daɲare hen era sa kôli iyôŋ ba: «Môɲnem ma niɲ ɗiba ju dôyrê Rabi ré.» 50Kiriɲa Jésu toy hen iyôŋ menba, ôbi kôliɲ kelma ôbi sa iyéy daɲare hende to hen iyôŋ ba: «Hare ré, bi bôm san a mera aɲ môɲnen a béré.» 51Kiriɲa ôbi sa biɲ iyé kelma ôbi sa iyéy daɲare hende to hen na, ôbi jôriɲ ɓiɲé erê ira naɲ ɗi niɲba ɗi si Piyêr Ja naɲ Jak men, yo mône naɲ ibare a men a erê naɲ ɗi. 52Ɓiɲé kêm sôm men, ɓar men sare a. Menba, Jésu kôl iyôŋ ba: «Sômêŋge ré hende ma ré, niɲba, yi na kum.» 53Bay ayrêri wôsa bay hôn wo hende ré ma. 54Niɲba Jésu ɓu kôbre aɲ uwôgere «Môɲnen eŋgiɲ ta.» 55Kiriɲ bay ka hen na, tune uwo yere a aɲ hende hena ta. Aɲ Jésu kôlji bay ré buru aŋgaɲ emê. 56Balê mône tiniji ge kay, menba, Jésu kôlji bay ré kôliɲ kwôni ré pa pa.


text: 1Jésu hô kôlji sôŋ iyôŋ ba: «Na tu kwôlê a ené ena kelêŋge hen, perê ɓiɲé ka na na, ka pôni a gelé damɲay emê iyére to Emen naɲ tirji dema ré maji tô.» 2Wulê jii cêgê menba, Jésu tô si Piyêr naɲ Jak naɲ Ja aɲ ôriɲ naɲ ci sêd wolé naɲ ɓiɲé ta sa keram wo yêŋgi a. Kiriɲ bay ka hen na, tu Jésu biliɲ yi gay tirji a men, 3bargay kari biliɲ bôri terij aɲ jeraɲnê wo ôbi pelé bargay wôni wo a pelé selé hen iyôŋ na naɲ. 4Si Eli naɲ Moyis soji aɲ iyêlji naɲ Jésu. 5Menba, Piyêr kôliɲ Jésu iyôŋ ba: «Rabi, dô wo na merêŋge na, niɲa lê iyéy gergé subu pôn tom men, pôn to Eli men, pôn to Moyis a men.» 6Piyêr hôn kwôlê wo ɗa kelê ré wôsa harê liji. 7Kiriɲ bay ka hen na, kiriɲ ka geri so sa têlji ta, menba, tôô gawra ôm bô a kôl iyôŋ ba: «Kwo ɗebe hen na, na Keman, en piri damaŋ, toyéŋge kwôlê kibri a.» 8Menba, kiriɲ bay ka hen na, bay tô Jésu bô kwarji niɲba, gel kwôni ré, niɲba, Jésu a ɗebé pini naɲ ci. 9Kiriɲa bay herbo tôŋ sa keram a menba, Jésu kôlji bay ré kôliɲ kwôni kwôli aŋga bay gel hen né kwôy wo ɗôbi Kema Gawra ɗiré jiɲ siɲ kamɲê. 10Si Piyêr naɲ Jak naɲ Ja gem kwôlê bi wo hen bôrji a menba, bay nariɲ kwôlê perêrji a kôl iyôŋ ba: «Kwôlê wo Jésu kôl wô jê sé perê ɓiɲé ka ma a hen na, bôri na iyeŋ pôn ba?» 11Menba, bay eŋgeriri iyôŋ ba: «Wô mi a bay derê tô tôô to Emen ré kôl iyôŋ ba ré na Eli a ré hera tumô Krist, kwo Emen dôri hen ba?» 12Menba, Jésu uwôlji sara iyôŋ ba: «Na Eli a hera tumô wô ɲanê are kêm naɲ kiniji kiniji ba? A hen iyôŋ ba, wô mi a ré liɲ bô magtubu to Emen a wo nôbi Kema Gawra ené geliɲ gusiɲ men, bay ré tôrɲen a men ba? 13Niɲba, en kelêŋge, Eli na sa aɲ bay na liri aŋga bôrji gey mega wo bay na li bô magtubu to Emen a gengiɲ sari.» 14Kiriɲa Jésu naɲ Piyêr naɲ Jak naɲ Ja heraji ɗa ligi tô bay tôri ka ba hen menba, bay gel kwarji a kwônê ɓiɲé naɲ bay derê tô tôô to Emen wo nariɲji kwôlê. 15Kiriɲa kwônê ɓiɲé gelji Jésu menba, tiniji ge kay aɲ bay guro wô liri dosé. 16Jésu eŋgeriji iyôŋ ba: «Na kwôli mi a kené nariɲ na ba?» 17Menba, gawra wo pôni perê kwônê ɓiɲé uwôli sara iyôŋ ba: «Rabi, en eraɲ naɲ keman bem wôsa tunu to habiɲ jôri iyêlê kwôlê. 18Men, kiriɲ ka yôŋ yôŋ ka ôbi ɗibiɲ ya na, tunu to habiɲ hende to hen dôri ku men, wôbre si kibri a men, ôbi gederé kaɲni men, yiri kêm seŋgal a men. En uwôliɲ bay tôm ré dage tunu hende to hen, niɲba, bay nêm né.» 19Menba, Jésu uwôli sara iyôŋ ba: «Kenbay ka ayê bôô woŋge naɲ hen na, na merê na wô lê naɲ ken yôd ba? Men, na têê iyeŋ a ené ulê bôn jalê sarŋge a ba? Eraɲge naɲ kema bi ben na.» 20Bay eraɲ naɲ kema bi wo hen biri. Menba, kiriɲa tunu to habiɲ hende to hen gel Jésu menba, ay kema ku aɲ ôbi gerŋge men, wôbre si kibri a a men. 21Jésu eŋgere iba kema iyôŋ ba: «Sa iyeŋ a are bay ka hen né liri iyôŋ ba?» Menba, iba kema kôli ré na ca naɲ kamɲêri yeŋ. 22«Têê kwône tunu to habiɲ hende to hen dôri uwôl tare a, réba bô kam a biɲ teré diri. Niɲba, hena jeré nêm lê ani ba, ju li naɲ ni men, ju bô tu ɲa toni men.» 23Jésu kôli iyôŋ ba: «Wô mi a jeré kôl: ‹Hena jeré nêm ba?› Ani a gôliɲ kwôni wo bi bôri sa Emen a ré.» 24Kiriɲ bay ka hen menba, iba kema na kôl naɲ tôri to dami kôl iyôŋ ba: «En bi bôn sa Emen a, li naɲ en aɲ bi ayê bôô wuɲê ré ô tumô men.» 25Jésu bô wo kwônê ɓiɲé daɲ menba, ôbi ône tunu to habiɲ hende to hen aɲ kôle iyôŋ ba: «Tunu to jôriɲ ɓiɲé iyêlê kwôlê men to biɲ ɓiɲé yi meŋɲê a men hen, en ay tôô béré séɲ bô kema wo hen, aɲ mu hô hô ré niɲ.» 26Menba, tunu hende to hen séɲ aɲ li kema kaarê kula men, yêsirê naɲ nééri a men. Aɲ ôbi yi mega ré ma iyôŋ, aɲ ɓiɲé ka pôni kôba kôl ôbi ré ma. 27Menba, Jésu ɓu kôbi kema aɲ jôgeri hena ta aɲ ôbi ɗubu ta. 28Kiriɲa Jésu ô iɲ niɲ menba, bay tôri eŋgeriri pini iyôŋ ba: «Wô mi a, na niné nêm dagê tunu to habiɲ hende to hen né ba?» 29Menba, ôbi uwôlji sara iyôŋ ba: «Tunu to habiɲ to hen iyôŋ na, séére nô na naɲ uwôlê Emen.» 30Jésu naɲ bay tôri ôrji aɲ kiriɲ bay ka hen aɲ siji si bô emê wo Galilé a aɲ bay ɗibiji tôŋ né wôsa Jésu gey bi kwôni ré hôn né. 31Wôsa ôbi hal bay tôri kôl iyôŋ ba: «Bay a ɓeren nôbi Kema Gawra biɲ ɓiɲé aɲ bay a deren aɲ sa wôô, subu tori menba, na jê sé kamɲê.» 32Niɲba, bay hôn bô kwôlo ôbi kôl hen né. Men né bay hare eŋgeréri men. 33Jésu naɲ bay tôri saji biɲ Kapêrnayôm, menba, kiriɲa bay sa biɲ iyére niɲ menba, Jésu eŋgereji iyôŋ ba: «Kené naraɲ na kwôli mi kiriɲa nana eraɲ tô geré hen ba?» 34Menba, bay tôri wômji sidiŋ wôsa tô geré bay nariɲ kwôlê sa i a ré na kwo dami perêrji a ba. 35Menba, Jésu mô tôŋ, aɲ uwôga bay tôri ka môj kibi wôô hen aɲ kôlji iyôŋ ba: «Hena kwôni ré gey yé kelma ba, bi yi ôbi cêgi megêri kêm men, bi yi ôbi lê jé biji a men.» 36Menba, Jésu ay kema wo dê sa ɗiri derôrji a aɲ ôbi ayri kaberêri a aɲ kôlji iyôŋ ba: 37«I, i wo ɓu kema wo dê mega kwo na yiri a naɲ henen na, ôbi ɓeren na nôbi yiri a hen. Men, kwôni wo ɓeren a yiri a na, ɓeren na nôbi mera yiri a hen ré niɲba, na Iban wo joon hen a, ôbi ré ɓiri a yiri a hen men.» 38Ja kôli iyôŋ ba: «Rabi, nini gel gawra wo pôni dage tunu to habiɲ naɲ henem menba, nini jôri sara wôsa ôbi era tôrna ré.» 39Menba, Jésu kôl iyôŋ ba: «Jôreŋgiri ré, wôsa kwôni li are naɲ henen na, a kelê kwôlen habiɲê ré niɲ. 40Na ôbi á, kwôni wo na ôbi barena ré ba, na kwona. 41Hena kwôni wo ré béŋge kam kaɲ yê bô môni gwore a wô wo kené ay hini Krist, kwo Emen dôri hen na, na tu kwôlê a ené ena kelêŋge hen, ôbi a ba uɲé sa kôbri ré.» 42«Hena kwôni ré li aɲa kwo iya tô ayê bôô wori a hen ré kuriɲ na, hena bay ré hari keram wo dami a tôri a aɲ bay ré uwôli a bô cér a kôba na aŋga dê gôliɲ gusiɲ to Emen a gili hen. 43Hena ré na kôm a lê aɲa jeré li têriɲ na, dô wo ju jôri aɲ. Dô wo ju mô tu geɲ naɲ kunum naɲ kôm pôn dô ɗê, erê bô géhên to na tare to eŋge bariɲ né hen naɲ kôm wôô. [ 44Na kiriɲ ka wôŋne kôba ma ré men, tare kôba bariɲ né men.] 45Hena têm né lêm wo ju li têriɲ na, dô wo ju jôre aɲ. Dô wo ju meray aɲ môriɲ tu geɲ naɲ kunum dô ɗê wo ju ôriɲ naɲ têm wôô aɲ ju ôriɲ bô géhên a. [ 46Na kiriɲ ka wôŋne kôba ma ré men, tare kôba bariɲ né men.] 47A hena ré na tum a lê aɲa jeré li têriɲ na, dôre aɲ, dô wo ju si bô emê iyére to Emen a naɲ tum pôn dô ɗê wo jeré ô bô géhên a naɲ tum wôô. 48Na kiriɲ ka wôŋne kôba ma ré men tare kôba bariɲ né men . 49Wôsa kwôni wo yôŋ yôŋ kôba tare a biɲ sari a mega wo bay biɲ ɗôre sa kiliɲ a iyôŋ.» 50«Ɗôre na aŋga dôri, niɲba, hena hende ré geraŋ né ba, bay a lere iyeŋ a ré herê geraŋgê hôriɲ ba? Yéŋge mega ɗôre iyôŋ aɲ ken mô naɲ bô jalê perêrŋge a.»


text: 1Ye n kua sɔ̃ɔ ita Dafidi ka win tɔmbu ba Sikilagi tura. N deema Amalɛkiba ba raa tem mɛn sɔ̃ɔ yɛ̃san nɔm dwaru gia wɔraa da. Saa ye sɔɔra ba maa na ba Sikilagi wɔri, ba ye kɔsuka ba dɔ̃ɔ mɛni. 2Ba yen tɔmbu mwɛɛra tɔn kurɔbu ka tɔn durɔbu, saa bukurobun di sere ka bibɔ. Adama ba ǹ ben goo go. Ba bu gura ba ka doonawa. 3Ye Dafidi ka win tɔmbu ba tura mi, ba deema wee, ba wuu ge dɔ̃ɔ mɛni ma ba ben kurɔbu ka bibu gura ba ka doona. 4- 5Ba ka Dafidin tiin kurɔbu yiru ye doona, Akinɔamu Yisirɛɛligii, ka Abigali, wi u raa sãa Nabalin kurɔ Kaamɛliɔ. Yera Dafidi ka win tɔmbu ba wuri kua sere ba ǹ maa dam tie. 6Ma Dafidin nuki sankira too domi win tɔmbu ba gerunamɔ ba mɔ̀ bu nùn kpenu kasuku bu go, yèn sɔ̃ ba ben kurɔbu ka bibu bia. Yera n dera ba nuki sankire. Adama Dafidi u tii deri Yinni Gusunɔn nɔmuɔ. Ma u nùn dam kã. 7Yera Dafidi u yãku kowo Abiataa, Akimɛlɛkin bii sɔ̃ɔwa u nɛɛ, a ka man yabe tarakpe ye naawa ye ba ra ka bikiaru ko Yinni Gusunɔn mi. Ma Abiataa u ka ye na. 8Ma Dafidi u bikiaru kua Yinni Gusunɔn mi, u nɛɛ, Yinni, nà n Amalɛkiban tabu kowo be naa gira, kon bu naamwɛ? Yera Yinni Gusunɔ u nùn wisa u nɛɛ, mɛya, kaa bu naamwɛ, kpa a wunɛn tɔmbu yakiama. 9- 10Ma Dafidi u seewa ka tabu kowobu nata (600) ye. Ye ba tura Besorin daarɔ miya ben goobu (200) be ba wãa biruɔ ba yɔ̃ra domi ba wasire too. Ma wi ka tɔmbu nɛɛru (400) te ta tie ba tɔbura ba Amalɛki be naa swĩi. 11Yera ba Egibitigii goo wa gbabu te sɔɔ, ma ba ka nùn da Dafidin mi, ba nùn pɛ̃ɛ wɛ̃ u di. Ma u nim nɔra. 12Yera ba maa nùn dãa marum mɛ ba ra soku figien gbebi ka maa resɛm gbebin kurenu yiru wɛ̃. Ye u yeba kpuro di u kpa, ma win hunde ya wurama. Domi u raa kuawa sɔ̃ɔ sɔɔ ita ka wɔ̃kunu ita u ǹ di u ǹ nɔra. 13Dafidi u nùn bikia u nɛɛ, wara u sãa wunɛn yinni. Bwese terà wunɛn tii a sãa. Yera u Dafidi wisa u nɛɛ, na sãawa Egibitigii, na ka sere sãa Amalɛki goon yoo. Yen sɔ̃ɔ itawa mini ye nɛn yinni u ka man deri yèn sɔ̃ na barɔ. 14Sa wɔraa dawa Keretiba ka Yudaba ka Kalɛbuban tem sɔ̃ɔ yɛ̃san nɔm dwaru gia. Mɛya sa maa da Sikilagiɔ sa ye dɔ̃ɔ mɛni. 15Ma Dafidi u nùn bikia u nɛɛ, a kĩ a ka man da tɔn ben mi? Yera durɔ wi, u Dafidi sɔ̃ɔwa u nɛɛ, a bɔ̃ruo ka Gusunɔn yĩsiru ma a ǹ man goomɔ, a ǹ maa man nɛn yinni nɔmu sɔndiammɛ, nà n ka nun da mi. 16Ma ba nɔɔsina nge mɛ. Ma u ka Dafidi da. Ye ba tura mi, yera ba wa wee, Amalɛkiba ba tɛrie baama ba tɔ̃ɔ bakanu mɔ̀ ba dimɔ ba nɔrumɔ dukia ye ba gura Filisitiba ka Yudaban min din sɔ̃. 17Yera Dafidi u bu wɔri u goomɔ saa bururun di n ka kua sisirun yoka. Baa ben goo kun kisire ma n kun mɔ aluwaasi tɔnu nɛɛru (400) be ba yooyoosu sɔni. Bera ba duki. 18Dafidi u ye kpuro yakia ye Amalɛki be, ba raa mwɛɛra ka sere maa win kurɔbu yiru ye. 19Ma Yuda ben baawure u win tɔmbu wa, bukurobu ka bibu. Ye yibɛrɛba ba raa gesi mwa mi kpuro, yen gaa kun kam kue. Ba ye kpuro mwɛɛrimawa ba ka wɔma yɛnuɔ. 20U maa yaa sabenu kpuro mwɛɛra, ma win tɔn be ba nu kpare ba gerumɔ ba mɔ̀, wee, ye Dafidi u tabu diima. 21Ye u gɔsirama u wee, u tura Besorin daarɔ, mi u raa win tɔmbu goobu (200) deri be ba wasira, yera ba seewa ba nùn sennɔ na. Ma u susi u bu tɔbura. 22Yera tɔn kɔ̃so be ba ka nùn taa bi da, ba seewa ba wɔki ba nɛɛ, sa ǹ ka tɔn be ba wasira mi dukia ye sa waama bɔnu mɔ̀. Adama sa ko bu ben kurɔbu ka ben bibu wesia. Domi ba ǹ ka sun taa bi de. 23Yera Dafidi u bu sɔ̃ɔwa u nɛɛ, nɛgibu i ku ko mɛ ye Yinni Gusunɔ u sun kã sɔɔ. Wee, u sun kɔ̃su bɛsɛn yibɛrɛban suunu sɔɔ, ma u sun bu nɔmu bɛria. 24Ye i man bikiamɔ mini, goo kun ye wuramɔ. Be ba taa bi da ka be ba sina ba bɛsɛn yãnu kɔ̃su, be kpuron bɔnu ya ko n nɛwa. 25Nge mɛya ba kua dɔma te, ma ya kua wooda Isireliɔ sere ka gisɔ. 26Ye Dafidi u tunuma Sikilagiɔ, yera u dukia yen sukum Yudaban guro gurobu ka win bɔrɔba mɔrisia, u nɛɛ, dukia ye sa mwɛɛrima Gusunɔn yibɛrɛban min di, ye sɔɔ, ye sa bɛɛ kãwa mi. 27Ma u Betɛligibu begia mɔrisia ka Ramɔtigibu be ba sɔ̃ sɔ̃ɔ yɛ̃san nɔm dwaru gia, ka Yatirigibu, 28ka Aroɛɛgibu ka Sifumɔtugibu, ka Ɛsitemɔagibu, 29ka Rakaligibu ka Yeramɛɛliba ka sere be ba wãa Keniban wusɔ, 30ka Hɔɔmagibu ka Korasanigibu ka Atakigibu 31ka Heboronigibu ka sere maa bèn mi wi Dafidi ka win tɔmbu ba raa da da.


text: 1Nbaatumam, am de am wufɔm nɔaniɛ, Mibiɛ n dɛɛ ti, dama nyini ti kpa a. 2Ka, “Bu u si ni u ni.” Ahin n ti Nyɛmɛ nɔaniɛ maawa ciciri su bo Nyɛmɛ bukaari su seeri ka nzɛn a yoori sɔ, i ma u deke kpa, 3ka, “Nyini ma a ŋu u ŋu fiɛ a, na u ŋgɔɔ kɔ tintiin durunya n nu fɛn a.” 4Nbaasim, má am yo sa bo i yɛ am nbaam yaa su. Ama, am ta bu ataari bo i ti kpa, na am tu bu fɔ fa kɔ Mibiɛ n dɛɛ atin n su. 5Ambɛrɛ bo am ti akɔɔm ni, am de am mibiɛm bo bu wo durunya n nu fɛn n nɔaniɛ, na am soro bu ahore, na am yo deke kɛrɛ bo bu ŋa am yo i ni am ahorembaa kun, kabo am yo ma Kristo barasu ni. 6Má am yo ka bu niɛ am dɛɛ ti, na am koro ka am yo na bu kunnu jɔ am ŋu, ama, am yo bo i sun Nyɛmɛ nu, ni am ahorembaa kun, ka am ti Kristo dɛɛ akɔɔm ti. 7Am yo am juma kɛrɛ ma am mibiɛm ni ahorejɔ, ka am suyo ma ya Mibiɛ Yesu wɔ, ama, má ka am suyo ma adamande wɔ. 8Nahɔrɛ, ye m ŋa am si ka, sɔnɔ kɛrɛ bo i yoori i juma nahɔrɛ su, Mibiɛ ni tɔ́ i mi ŋkatɔ, nzɛn i ti akɔɔ o, wara i ti má akɔɔ o. 9Ambɛrɛ gusu bo am ti bu mibiɛm ni, am bita bu nyunyumi, má am suwura bu sɛrɛ. Má am ma am wara fi ka am ni bɛrɛ kɛrɛ Mibiɛ n bo i wo aŋgoro n ti kun wɔ. I tambu má nu. 10Jɔrɛ n bo wɔ ka n la ka, am ma Mibiɛ n ma am faŋga fa kɔ i yiko bambaka n bo i la i n su. 11Am fa biɛsɔya neŋge n kɛrɛ bo Nyɛmɛ afa ama am n sana, adena am ba koro jina kenken na am kunma Sitana ŋgɔnlɛtiɛ kɛrɛ bo i fa dadaka am ni. 12Dama má ya ni adamande kun luɛ n a, ama, ya kun luɛ n ni Sitana ni yikofɔm barasu barasum kɛrɛ bo bu wo aŋgoro ni, ni bo bu la yiko bita minɛm bo bu wo awosin nu durunya n nu fɛn n wɔ. 13Nyini ti, am fa biɛsɔya neŋgem bo Nyɛmɛ afa ama am sana, adena saŋga kɛrɛ bo Sitana ba kun am luɛ, am koro kete i na am kunma i nahɔrɛ su, na am jina kenken. 14Nyini ti, am kpa am ŋu, na am jina kenken, na am fa nahɔrɛ fa yo ka dambara bo am wii nu, na am yo sa bo i kɔ atin su saŋga kɛrɛ, nyini kanda am a, ka bulaari pɛpɛrɛpɛ bo am fa kanda am hoe su. 15Na am ma labari kpa n bo i ma ahoreda n yo ka gbagbaa bo am koro fa wura jina kenken. 16Am yoori nyini wieeri na am nya fa yarada yo deke bo am fa kanda de Sitana awiɛm kɛrɛ bo i tu bu na bu je ka sin ni. 17Am fa tiide n bo Nyɛmɛ afa ama am n yo ka bulaari kere bo am fa butu kanda am tii, na am fa Nyɛmɛ nɔaniɛ n yo ka takobe bo Awiɛwiɛ Casi n afa ama am. 18Am yoori nyinim kɛrɛ ni, am sere Nyɛmɛ ka i jina am sin buka am, na am susere i saŋga kɛrɛ, kabo Awiɛwiɛ Casi n kere am ka am sere i barasu ni. Nyini dɛɛ ti, saŋga kɛrɛ am sere i sɔ, má am daafi, na má am fa am ŋu ji, na am susere Nyɛmɛ ma i minɛm kɛrɛ. 19Am sere Nyɛmɛ ma m, na saŋga kɛrɛ bo m ŋa m jɔjɔ, na Nyɛmɛ ma m nɔaniɛ bo m jɔjɔ, adena m koro jɔjɔ ni ahoresi, na m koro teke m nɔɔ kan labari kpa n bo minɛm si má i n jɔrɛ n kere minɛm. 20Dama Yesu Kristo ayi m ka m yo i jaramasa na m kan nyini labari kpa n jɔrɛ dɛɛ ti, ye m wo dansaraka nu n a. Nyini ti, am sere Nyɛmɛ na i ma m ahoresi, na m kan labari kpa n jɔrɛ kere minɛm, kabo má i ti ye ni ka m kan kere bu ni. 21Ya niwa Tikikusi bo ya koro i agaya na i la dabuŋu na i yo Mibiɛ n juma n ni, yiri bá kan m ŋusu jɔrɛ kɛrɛ kere am, na am si kabo m woowa ti barasu. 22Nyini dɛɛ ti, ye m susunma i am dɔ a, adena am si kabo ya kɛrɛ woowa ti barasu, na i ma am ahoresi. 23M sere ya Si Nyɛmɛ ni ya Mibiɛ Yesu Kristo ka bu ma ya ninbaam kɛrɛ ahoreda, ni koro, ni yarada. 24Nyɛmɛ buka ambɛrɛ kɛrɛ bo am koro ya Mibiɛ Yesu Kristo n ni koro bo i la má awieeri ni.


text: 1Dene poan, bahɛ ya te nɔŋerɛ de'a ya ninmɔ'ɔrɛ. Bahɛ ya te ya potɛn'ya kɔ'ɔn tɛn'ɛha la bo'olom la te Yenɛ Sea bɔ'ɔra la. Ge, bo'olom sebo n wan ba gana zan'an dela bo'olom sebo te ya wan mɔɔla Na'ayenɛ yɛla bɔ'ɔra nɛreba. 2Te nɛra se'em n tɔgɔre yetɔgom buuri buuri ka tɔgɔre bala bɔ'ɔra la nɛreba, ge a tɔgɔre bɔ'ɔra la Na'ayenɛ. Se'ere n sɔe la, nɛnɛra kan bɔkɛ sɛla te a tɔgɔra la. A tare la Yenɛ Sea la paŋa tɔgɔra yelese'a n de yelemɛŋɛrɛ te nɛreba nan ka tabelɛ wom. 3Ge, se'em n tɔgɔre Yenɛ yɛla, tɔgɔre bɔ'ɔra la nɛreba. A tɔgom la soŋore ba mɛ zo'e zo'e, gee me bahera ba te ba ta'ana sɛɛra zɛ'ɛta soŋa soŋa gee kelom soŋora ba te ba din'inha suunre yelese'ere woo poan. 4Ge nɛra se'em n tɔgɔre yetɔgom buuri buuri soŋore la a mea. Ge, se'em n tɔgɔre Na'ayenɛ yɛla soŋore la sɛba woo n dole Yesu sore la. 5Ge mam bote ne te ya zanwaabe tɔgɔra yetɔgom buuri buuri. Ge, mam wa ton bote ne la ya tara bo'olom sebo n tɔgɔre Na'ayenɛ yɛla bɔ'ɔra nɛreba. Se'ere n sɔe la, nɛra se'em n tɔgɔre Na'ayenɛ yɛla tare vɔnrɛ gana nɛra se'em n tɔgɔre yetɔgom buuri buuri. Han dagana la nɛra se'em n bo bilam wan ta'an yele de vɔnrɛ n de se'em soŋɛ sɛba woo n dole Yesu sore la, de dela yoo. 6Bala, n sɔɔnrɔ, n han ta wa'an ya zen'en na, gee tɔgɔra yetɔgom buuri buuri bɔ'ɔra ya, ya wan ta'an nyɛ' soŋorɛ n zen'en? Aai, ya kan nyɛ' soŋorɛ n zen'en la fiin me. Ge zen'an te ya wan ton nyɛ' n soŋorɛ dela n han wa'ana lilige Yenɛ yelese'ere bo ya, bii n bahɛ ya te ya tara mi'ilom yɛhera Na'ayenɛ yɛla, bii n mɔɔlɛ Na'ayenɛ yetɔgom bo ya, bii n pa'alɛ ye sɛla la sɛla n sontii ya eta. 7Ge magaha wo nɛra han pɛɛbera taleteŋa, bii a ŋmɛ'ɛre la kɔnlɔgɔ bɔra bɔra, nɛra kan bɔkɛ ŋmɛ'sɛka taaba te a ŋmɛ'ɛra la. 8Le yɛ'ɛha me, nɛra han ka kaahɛ te nɛreba bɔkɛ a kaahega la vɔnrɛ, ba kan yehe ta zabɛ. 9Bala mea me nɔɔ, ho han tɔgɔra yetɔgom buuri buuri bɔ'ɔra nɛreba te bɔkerɛ ka bɔna bini, nɛreba la n kelehe la kan bɔkɛ ho yetɔgom la vɔnrɛ n de se'em. Ho wan yenzuo tɔgɔra baha la teŋa. 10Yetɔgom buuri buuri zo'e zo'e bo teŋa wa zuo mɛ. Ge, bala zan'an, dagɛ la yetɔgom sebo n boe ka tara vɔnrɛ. 11Ge, nɛra han tɔgɛ yetɔgom sebo te mam ka mina bɔ nɛra enŋa daana dela saana mam zen'en te mam me de'a saana a zen'en. 12Mam mi' te ya mɔ'ɛ nini bɔta la bo'olomse'a te Yenɛ Sea bɔ'ɔra la. Bala, kpeŋe ya ya mɛhe la ya tara bo'olomse'a n soŋore lagaŋseko n dole Yesu sore te ba sɛɛra zɛ'ɛta soŋa soŋa gee la ya tona mɛ zo'e zo'e. 13Dene poan, nɛra se'em n tɔgɔre yetɔgom buuri buuri sontii a po'ohɛ bo Na'ayenɛ te a bo en bo'olom sebo te a wan ta'an pa'alɛ sɛla te a tɔgɛ la vɔnrɛ n de se'em. 14Te mam han ne ta po'oha yetɔgom buuri buuri poan, n sea me ne po'oha mɛ. Ge, n potɛn'ɛrɛ ka lagom tɛn'ɛha bilam bɔba. 15Bala, n nya wan eŋɛ la wane? Mam wan eŋɛ se'em dela n han po'oha, n sea me wan po'oha gee te n potɛn'ɛrɛ me wan lagom po'oha. N han yoona, n sea wan yoona, gee te n potɛn'ɛrɛ me wan bɔna n yooma la poan. 16Ge ho sea ma'an han po'oha Na'ayenɛ, nɛra se'em me n lagom bɔna lagaŋɔ la poan la wan eŋɛ la wane ta'an yete taarɛ yɛhera hon po'ohɛ Na'ayenɛ se'em la? Aai, A kan ta'an yele. Se'ere n sɔe la, a kan mina sɛla te ho yɛta la. 17La de sera te hon po'ohɛ Na'ayenɛ se'em la han pon ana soŋa, la ka tare soŋorɛ bɔ'ɔra nɛra enŋa daana la. 18Ge mam po'ohɛ Na'ayenɛ te mam tɔgɔre yetɔgom buuri buuri gana ya zanwaabe. 19Ge, n han bɔna zen'an te to lagaha po'oha la, mam wan ton bɔta te n tɔgɛ la yɛla anuu ma'an gee te a tara bɔkerɛ. Bala, n wan ta'an soŋɛ pa'alɛ sɛba me nyana mam tɔgɛ yɛla tuha tuha yetɔgom buuri buuri poan gee te bɔkerɛ ka bɔna bini. 20Bala, n sɔɔnrɔ wa, da tɛn'ɛhe ya wo ya dela kɔmbibihe la. La han de'a be'emtooma poan, ane ya wo kɔmbibihe n ka mi' de se'em la, gee han de'a sɛla n gee la ya ton tɛn'ɛhe ya wo bonkoteba n tɛn'ɛhe se'em la. 21Ge ba golehɛ Pa'alegɔ la poan, N wan dekɛ la nɛresɛba n tɔgɔre yetɔgom buuri buuri tɔgɛ bo n nɛreba wa. N me wan kelom bahɛ te nɛresɛba n dagɛ ya mea teŋa nɛreba tɔgɛ bo ba. Ge bala zan'an, ba ka kelehere mam. Daana n yele se'em la. 22Dene poan, ho tɔgɔra yetɔgom buuri buuri la dela sɛla te Na'ayenɛ pa'ala a paŋa n an se'em bɔ'ɔra sɛba n nan ka dole Yesu sore gee dagɛ sɛba n diŋɛ dɔla a sore la. Ho me mɔɔla Na'ayenɛ yetɔgom dela sɛla te Na'ayenɛ pa'ala a paŋa n an se'em bɔ'ɔra sɛba n sakɛ bo Yesu gee dagɛ sɛba n nan ka sakɛ bo Yesu. 23Bala, yamam sɛba n dole Yesu sore woo han lagahɛ taaba te nɛra woo tɔgɔra yetɔgom buuri buuri te nɛra woo bii se'em n ka dole Yesu sore kɛn' na wom bala, a kan yete ya zaale mɛ? A wan yele bala. 24Ge, ya han mɔɔla Na'ayenɛ yetɔgom te nɛra se'em bii se'em n ka dole Yesu sore kɛn' na wom bala, la wan soŋɛ en te a baŋɛ te n ete se'em la dela be'em. N wom sɛla la wan gankɛ en. 25Nɛreba wan baŋɛ a tɛn'ɛseto te nɛnɛra daa nan ka baŋɛ la gee te a wan dɔnbelɛ teŋa po'ohɛ Na'ayenɛ yɛta te, Yelemɛŋɛrɛ, Na'ayenɛ bo la ya kalam. 26Dene poan, n sɔɔnrɔ, mam n tare se'em ba'ahegɔ poan dela dena wa. Ya han lagahɛ taaba te ya po'ohɛ, nɛra woo sontii a bo yoonɛ, bii a pa'ala, bii a tɔgɛ Na'ayenɛ yɛla yetɔgom buuri buuri poan, bii a tɔgɛ Na'ayenɛ yelese'a te nɛreba nan ka tabelɛ wom, bo nɛreba bii a tɔgɛ yetɔgom buuri buuri la te ba tɔgɛ la vɔnrɛ n de sɛla bo nɛreba. Ge, ya eta dena wa woo la ya lagom la n dole Yesu sore poan la som zuo. 27Ge nɛra han bɔta te a tɔgɛ yetɔgom buuri buuri poan, la sontii ba de'a ba bayi' bii ba batan' ma'an tɔgɛ yema yema. La sontii nɛra se'em me pa'alɛ sɛla te ba tɔgɛ la vɔnrɛ n de se'ere. 28Ge, nɛra se'em han ka bɔna wan ta'an pa'alɛ ban tɔgɛ sɛla la vɔnrɛ n de se'ere la, se'emdaana n bote a tɔgɛ yetɔgom buuri buuri yi da tɔgɛ dɛ ba lagaŋɔ la poan. A tɔgɛ bo a mea la Na'ayenɛ. 29Nɛresɛba n tare Na'ayenɛ yetɔgom te ba tɔgɛ sontii ba de'a ba bayi' bii ba batan'. Ba han tɔgɔra bala, la sontii sɛba n me gee la behɛ nya ban yete sɛla la de ma'an bii de dagɛ ma'an. 30Ge, nɛra se'em han bɔna lagaŋɔ la poan te Na'ayenɛ bo en a yetɔgom na, la sontii se'em n nan bo bini tɔgɔra la go'e gee te a tɔgɛ. 31Ge ya zanwaabe ta'an tɔgɛ Na'ayenɛ yetɔgom yema yema. Bala, te ya zan'an wan lagom zamehɛ gee nyɛ' soŋorɛ. 32La sontii nɛresɛba n tɔgɔre Na'ayenɛ yelesoma la tara ba mɛhe ba yetɔgom la poan. 33Sɛla n sɔe la, a dagɛ Na'ayenɛ se'em n tare nɔkpe'ene kena nɛreba poan na, ge a dela se'em n de sunma'ahom. Ge lagaŋseto woo n de Na'ayenɛ nɛreba dɔla Yesu sore la han ne ta tara lagaŋɔ, 34la sontii pɔgɔhe ana baanlam bini. Ba ka sone te ba lagom tɔgɔra, bii ba de'a zuodoma yelese'ere poan wo Pa'alegɔ la n yuun yelese'em la. 35Ba han bɔta te ba baŋɛ yelese'ere, la sontii ba ta soke ba sereba ba yea poan. La wan de'a vi' te pɔka ta lagom tɔgɔra sɛba n dole Yesu sore la lagaŋɔ poan. 36Ge ya tɛn'ɛhe te Na'ayenɛ yetɔgom la pɔhɛ la yamam zen'en na, bii yamam ma'an n de sɛba n to'e de? 37Ge hon se'em n tɛn'ɛhe te ho dela Na'ayenɛ kpana bii ho tare bo'olom sebo te Yenɛ Sea bɔ'ɔra la sontii ho baŋɛ dena wa. Ho sontii ho baŋɛ te mam golehɛ se'em bɔ'ɔra ho na la dela to Daana Na'ayenɛ nɔɔrɛ n bala. 38Ge, nɛra ena daana han ka kɛleha dena wa, yamam me da kɛleha en. 39Dene poan, n sɔɔnrɔ, bahɛ ya te ya potɛn'ya kɔ'ɔn bone ya la ya tɔgɔra Na'ayenɛ yɛla bɔ'ɔra nɛreba. Ge, da yele ya te ya ka bote yetɔgom buuri buuri ya lagaŋɔ poan. 40La sontii ya eta sɛla woo soŋa soŋa, gee te la me de'a ma'an.


text: 1Ka a fɔ ko Kirasiti siginɛ wo yisi rɔ, kumɛ wo ti wo sɛnbɛ don, ba? Ala keninteyɛ ti wo yisi-kimɛ, wa? Wo ye ta-nyɔgɔnyɛ kɛla ata Ni Sɛnimɛ baraka rɔ, a sa wo nya? Wo sa kinikinɛ anubɛ nyɔgɔn-keni kɛla, wa? 2Nba, ni tonyɛ le wo bɛɛ la, n bi wo madiyala ko wo ni nna sewɛ lakanbali worɔ. Miriya kelen anubɛ keninteya kelen ni taran wo tɛma. Wo sɔndɔmɛ anubɛ wo hɛnkili fanan ni ma kelen na. 3Wo kana ko-wo-ko kɛ ka a bɛn wo nyɛrɛta nata ma. Wo kana ko ladan min si a ma, wo ni wo nyɛrɛ kɔrɔbi nya min. Wo ni wo famayigi wo nyɔgɔn ye. Wo kana ko ladan min si a yira ko wo fisa wo nyɔgɔn ko mumɛ! 4Wo kana to hɔnna wo nyɛrɛ la dɔrɔn, wo ni hina doinu fanan na. 5Kɛ-nya min bi Kirasiti Yisa bolo, wo ni wo le bi. 6Alla kɛ-nya-nyɛrɛ ye a bolo kebi fɔlɔ kɔnɔ a ma a miri ko anubɛ Alla rakɛnyanɛ ni to wo nya fɔrɔsɛ la. 7A ya wo bɛɛ boloka a nyɛrɛ sako la ka kɔrɔ-wɔli-kɛlɛ sɔn bi. A sɔrɔnta iko mɔgɛ ka bɔ gbɛ rɔ mɔgɔyɛ muninyɛ rɔ. 8A ya a famayigi ka Allala kumɛ bira ha a donta sayɛ rɔ. A fagara kɔlɔma ma iko ko-yogoma-kɛlɛ. 9Wola ko la, Alla ya a layɛlɛ san kole rɔ pon! A ya tɔgɛ di a ma min si a yira ko a tenbira bɛɛ la. 10Woletɔ min bɛɛ ye san kole rɔ anubɛ dugu kole kuma anubɛ minnu bi dugu kole kɔrɔ, wonu si anu nyɛnkin Yisa kɔrɔ ka a gbiliya. 11Bɛɛ si a lawɔyɔ gbɛ rɔ ko Yisa Kirasiti, Mari le. Bɛɛ si ma Fa Alla gbiliya kumɛ wo la. 12Woletɔ n na kelen nyɔgɛnu, iko wo ara nna kumɛ bira nya min, n bi wo fɛ nyɔ tumɛ min, wo ni a bira wo nya kaka gben, hali n sa wo fɛ nyɔ. Wo ni wo raya ko wola sɔn-nyimayɛ la ni kanbali kilan anubɛ yɛrɛyɛran rɔ. 13Ado Alla ye wɔlila wole rɔ wati bɛɛ alako a ni diya wo ye ka a sako kɛ. Ado a ye sɛnbɛ dila wo ma ka wo ma. 14Wo tenbi ko-wo-ko kɛla, wo kana a kɛ gbunyɛ rɔ. Wo kana sɔsɔli sa wo nyɔgɔn tɛma. 15Wo ni ma Allala den-sɛninyanɛnu na minnu telennɛ ado fɛɛ woo sa wole la. Hali wo siginɛ duninya-mɔgɔ-radunɛnu anubɛ mɔgɔ-yogomɛnu tɛma, wo tenbi anu makawandila nimaya-kumɛ la, wole ni malan iko lolenu. Ni wo ya wo ma, Kirasiti wa na lunyɛ min, n si n nyɛrɛ-matɔgɔ-kunya sɔrɔn wola ko la worɔ. Ado a si gbɛ bɛɛ yala ko nta wɔlɛ ma kɛ fu! 17Wola dɛnkɛninyɛ fanan manɛ iko sarakɛ min bi bɔla Alla ye. Tumado, n nyɛrɛ yele ye nala bonna wola sarakɛ kuma gbɛ! Wo si ma iko kɔ-fan min dinɛ Alla ma. Ni a ye wo nya le, n sewanɛ worɔ. Ma ni nyagalen ma nyɔgɔn fɛ wona. 19Ni n Mari Yisa sɔnta, n si Timoti lata wo ma yona, woletɔ n ba wo wara-koe lamɔɛn, n yisi si kimɛ. 20Male dɛnkɛninya-mɔgɛnu tɛma, wola ko siginɛ mabɛ Timoti le dɔrɔn yisi rɔ gben! 21Mɔgɛ toe bɛɛ ye hɔnna a nyɛrɛta koenu denu dɔrɔn na, Yisa Kirasitila koenu ma de! 22Wole nyɛrɛ ya a lɔn Timoti mara lanaya-mɔgɛ la nya min. Ale ara ma n ye iko n nyɛrɛta dan. Ado a wɔlita nde fɛ kibara-nyimɛla ko la. 23Nba, n ba nna koenu tagbɛ tumɛ min, a sɔgɛ ye n na ka a lata wo ma yona. 24Ni Mari sɔnta, nde nyɛrɛ si na wo wara yona. 25Ma na kelen nyɔgɛ Ɛpaforodaita, n bara a latɛgɛ ko n ni wo lata wo ma. Ma ara wɔli ma nyɔgɔn fɛ kan kelen tɔ. Ale ara ma wola kilayɛ la n dɛnbɛn tinɛ. 26A sɔgɛ ye a la ka wo dama yen. Ado a yisi sani ma bawo wo ara a lamɔɛn ko a kirayara. 27Tonyɛ le, a kirayara le. A tora doni, a ni faga kɔnɔ Alla kinikinita a ma. Ado ni a lakirayara wo nya, wo si ma tɔrɔya dan natenbinɛ la n bolo. Alla ya n tanka wo ma ka kinikini nde fanan ma. 28Woletɔ n bara n taya nya bɛɛ ma ka a lata wo ma. Wo si a ma, wo wa a yen tumɛ min, wo si sewa tun. Ado wo si a ma fanan, nde nyɛrɛ yisi ni sa. 29Wo ni ale Ɛpaforodaita rabira sewɛ bɛɛ la iko wo na kelen nyɔgɛ Mari rɔ. Mɔgɛ min bɛɛ ye iko ale ye nya min, wo ni wonu gbiliya 30bawo a ma a nyɛrɛ niyi lɔn fenfen na. A tora doni, a ni faga Kirasitila wɔlɛla ko la. A ya wo ma alako wota dɛnbɛnɛ dasara kan min, a ni wo dafa n ye.


text: 1Wati do, duti-makelelɛnu anubɛ Alla batobɛlɛ siyaman nara ka anu tole masɔ Yisa la. 2Farisinu anubɛ tɔn-karan-mɔgɛnu wulita gbunyala ko, “Kei kɛ ye Alla-batobɛlɛnu tabirala ka fen-dɔn-kɛ anu fɛ!” 3Woletɔ Yisa ya tili kɛ sa anu ye ko, 4“Saga kɛmɛ ye wole min bolo, ni wo kelen tora-a-rɔ, saga tigi si nfen ma? A si saga bi-kɔnɔntɔ ani kɔnɔntɛ wonu to gbɛkole ma ka ta saga-tununɛ wo nyini ha a ni a yen. 5A wa a yen tumɛ min, a si sewa ka a sigi a kan ma 6ka sɛgi a la a warɛ tun. Ni a kera nyɔ, a si a diyana-mɔgɛnu anubɛ a sigi-nyɔgɛnu nadɛn anu nyɔgɔn fɛ ka a fɔ anu ye ko, ‘Wo na, ma ni sewa ma nyɔgɔn fɛ bawo nna saga min tora-a-rɔ, n bara a yen!’ 7N bi a fɔla wo ye, hakɛ tigi kelen ba tubi, sewɛ si kɛ Arinyɛni tɔ wo kelenna ko la ka tenbi mɔgɔ-telennɛ bi-kɔnɔntɔ anubɛ kɔnɔntɛ la minnu miriya ko anu mako sa tubi koe la. 8“Ni wodi-mɛlɛn tan ye musi do bolo, kelen ba to-a-rɔ a ma, a si nfen ma? A si lɛnpu lamalan ka ala bɔn firan a nyini tinɛ ha a ni a yen. 9A wa a yen tumɛ min, a si a diyana-mɔgɛnu anubɛ a sigi-nyɔgɛnu nadɛn anu nyɔgɔn fɛ ka a fɔ anu ye ko, ‘Ma ni sewa ma nyɔgɔn fɛ bawo nna wodi-mɛlan min tora-a-rɔ, n bara a yen!’ 10N bi a fɔla wo ye, hakɛ tigi kelen ba tubi, Allala melikanu si sewa wo nya na le.” 11Yisa tora kumala, a ko, “Kei do ye nyɔ nun, den kei fila ye a bolo. 12A dɔgɔmɛ ya a fɔ a fa ye ko, ‘N fa, ila fen-kolomɛnu fara ka ntɛ di n ma gbɛ!’ A fa ya ala fen-kolomɛnu fara ala den filɛ tɛma. 13A ma mɛ, a dɔgɔmɛ ya ata fen-kolomɛ wonu fere wodi la ka ta a ye. A tara nyamanɛ gbɛrɛkɛ rɔ pon! A ke nyɔ, a ya ala wodi bɛɛ kasara yabatoyɛ la. 14A ya a bolo-fan bɛɛ ban. Wo kɔma, kɔnkɔ-fitina-belebele nara nyamanɛ wo rɔ. Fenfen sa a bolo tun. 15Woletɔ a tara sigi duguran do fɛ. Wo ya a lata gbɛkole ma kɔsɛnu fɛ-bira tinɛ. 16Bɛɛ ya a bɛn dɔn-fan la. Ado kɔsɛnu bi sɔsɔ-fɔrɔn min dɔnna, kɔnkɛ ya a bira ha sɔsɔ-fɔrɔn wo dɔn-sɔgɛ ya a bira. 17Tɔ-a-la, a ya a hɛnkili masɔ. A miriya tara a fala wɔli kɛlɛnu ma. Wonu bi fen dɔnna, anu ti a ban kɔnɔ ale ye fagala nyɔ kɔnkɛ bolo! 18A ko a ni sɛgi a fa wara ka a fɔ a ye ko, ‘N fa, n bara hakɛ kɛ Alla anubɛ ile fanan na. 19A ma bɛn tun i ni n kele ko ila dan. I ni n ma iko ila wɔli kɛlɛ do.’ 20Nba, a wulita ka sɛgi a fa wara. “Yanni a ni ke nyɔ, a fa ya a yen nala wula-yan la. A yisi fara kinikinɛ la. A ya a buri ka a bole mini ala dan kan ma ka a sunbu. 21Ala dan ko, ‘N fa, n bara hakɛ kɛ Alla anubɛ ile fanan na. A ma bɛn tun i ni n kele ko ila dan.’ 22Kɔnɔ a fa ya ala wɔli kɛlɛnu kele. A ko, ‘Wo ni na duruku-nyima-ba la ka a bila a kan na tiriya! Wa dɛɛn don a bolo-nɔlɔnɛ la ka sanbarɛ don a kian rɔ. 23Wo ta ninki-den-tɔlɔnɛ faga. Ma ni ladiyɛ ladan ka sewa 24bawo nna dan kɛ ara faga nun kɔnɔ kaka, a ye a niyi la. A tonɛ-a-rɔ nun kɔnɔ kaka, n bara a yen.’ Nba, anu ya ladiyɛ kɛ a kilɛ fɛ. 25“Wo wati ya a taran, dan wo kɔrɔ keminɛ ye sɛnɛ rɔ nun. A sɛgimatoe, a gbɛrɛnta bɔn ma tumɛ min, a ya tolon-kan anubɛ dɔn-kɛ-kan lamɔɛn. 26A ya wɔli kɛlɛ do manyinika ko, ‘Nfen mara?’ 27Wɔli kɛlɛ wo ya a yabi ko, ‘I dɔgɛ ara na. I fa ara ninki-den-tɔlɔnɛ faga bawo a ara ala dan yen tun, a kɛndɛ, a ye a niyi la.’ 28“A kɔrɔ diminyara bɛrɛkɛ! A ma sɔn ka don bɔn la woletɔ a fa bɔra ka a madiya ko a ni don. 29A ya a fɔ a fa ye ko, ‘I yɛ lana. San mumɛ kɛ bɛɛ kɔrɔ, n bi wɔlila i kɔrɔ iko yɔɔn. N ma ila kumɛ tinya hali kelen. I ya nfen di nde ma? Hali baa, i ma a di nde ma alako mabɛ n diyana-mɔgɛnu ni sewa ma nyɔgɔn fɛ! 30Kɔnɔ ila dan kɛ min bara ila nɔnfuli bɛɛ tinya yɛlannu fɛ, wo ara na min kɛ tun, i wara ninki-den-tɔlɔnɛ faga wo ye!’ 31A fa ya a fɔ a ye ko, ‘Nna dan, ile ye n dafɛ wati bɛɛ. Ntɛ bɛɛ, itɛ le. 32Kɔnɔ a bɛnta ma sewanɛ ni ladiyɛ kɛ bawo i dɔgɔ faganɛ le nun kɔnɔ kaka, a ye a niyi la. A tonɛ-a-rɔ nun kɔnɔ kaka, ma ara a yen tun.’ ”


text: 1Nin í be xexotoba la filo yitala a la, í xana a fo xoleya to, bari í s'a tonben í xo í fa. Xamarindinŋolu tonben í xo í badinxelu. 2Musuxotolu tonben í xo í nalu, xa musu dindinŋolu tonben í xo í mamusuwolu, senuya to. 3Í hakilo tu musujaxelu la, mennu kilinnu be i danna. 4Bari nin dinŋolu walla mamarinŋolu be musujaxe do kun, wo dinŋolu xa xan xa i la Alaɲasilanɲa yita i fannu la dinbayalu la folo. I wulubaxolu walla i mamalu xa men ke i ɲen folo, i si wo ɲoxon ke i ɲen. Wo le xa di Ala ɲen. 5Musujaxe men kilin tuta a danna, nin deemabaxa nte a bulu, wo gigo mu Ala le ti. A be Ala matarala su nin tili walasa a x'a deema. 6Bari musujaxe men hakilo nte fen xote ma fo duniyadiya kuwolu, wo saninŋo le mu, haali nin a b'é nila. 7Í xa xan xa wo le xoleya musujaxelu ma, walasa i xa ke jalagibalolu ti. 8Nin moxo men man a hakilo tu a badinŋolu la, sakuta a la lumamoxolu, wo tigi xa lannaya bula le. Haali lannayabalo xa fisa wo tigo ti. 9Muso men si jaate musujaxe ti, fo a siyo xa si tan wooro san ma. A xa tara kenin xe kilin musu ti, 10toxoɲuma xa ke a la a la kebaarolu xono. A xa tara a dinŋolu maranin bete, a xa tara luntannajigila ti, xa Ala la jama moxolu sinŋolu ku, xa segebaxantunŋolu deema, anin a xa tara ɲumaya sifa bee kebaxo ti. 11Bari í xana son xa musu dindinŋolu safe musujaxe ti; bawo nin i diyanɲo x'e bula sigila xela to tugun, i s'i xodi Kirisita la. 12Wo to, i si jalago soto, bawo i man i la lahidu folo latimme. 13X'a kafu wo ma, i nte baara kela, i si ke a ma x'e taxaninsaagi lu nin lu te. X'a kafu wo ma, i si ke dasiyante ti x'e da dun ŋandikuwolu to, xa xumolu fo, mennu man xan xa fo. 14Ń b'a fe musu dindinŋolu xa sigi xela, xa wulu. I fannu x'e la luwolu mara, walasa n jaxo xana maxumalikun soto n ma. 15Bawo musujaxe dolu x'e xodi Kirisita la xa ban, x'a lo Sentane nofe. 16Nin musujaxelu be lannayabaxamuso men bata, wo xa wolu deema, i xana den Ala la jama la, walasa Ala la jama xa sin xa musujaxe moxontanŋolu deema. 17Jama moxobalu mennu be baara beto kela jama ɲen, wolu xa xan xa sara í xo sinɲa fula, sakuta mennu be waajulo nin laxaranno kela. 18Kitaabo b'a fola xo: «Tuura men be ɲo toɲonxola x'a keso bo, í xana fen siti wo da ma.» A fota du xo: «Baaradinŋo nin a la sara xa xan.» 19Í xana xoxuma muta Ala la jama moxoba do ma, x'a tara seede fula walla saba man bo men ma. 20Mennu je junubo ke, i lalon i la junubo la bee ɲala, walasa tolu xa sila. 21Ń b'a fola í ɲen x'a xoleya í ma Ala nin Isa Kirisita ɲala, anin meleke senumanŋolu ɲala, xo í xa ɲin fo innu bee ke i ɲa ma. Í xana moxo fisiya moxo ti, í xana moxo bo moxo to. 22Í xana tariya xa í bulo la moxo xan, x'a bula Ala la jama la baaro do la. Í senuyaninŋo xa tu. 23Fata jiyo doron minna, bari í si tu dolo dondin minna í la xonodiminŋo anin í la doxon doxon jangarolu koso. 24Moxo dolu la junubo be keno le xan x'a tara haali kiito man tege i xan folo. Bari dolu be je, wolu ta be lonna xofe le. 25Wo ɲa ma, kewale ɲumalu si je keno xan ten ne. Haali nin mennu man lankenema junna, i duguninŋo me tu.


text: 1N bi kɛ sɛbɛla ile Tiyofilasi ma. Yanni Yisa ni yɛlɛ Arinyɛni tɔ tumɛ min, a ya ata wɔlɛ anubɛ ata karan min bɛɛ dabira, n bara wo bɛɛ sɛbɛ nna buku fɔlɔtɛ rɔ. Yisa ya kilayɛ minnu yabɔ, a ya hɛnkili di wonu ma Allala Ni Sɛnimɛ baraka rɔ. 3Ata sayɛ kɔma, a ya a nyɛrɛ yira anu na tumɛ siyaman tamasere gbɛnɛ siyaman fɛ alako anu ni a lɔn yati, ko a la ara wuli. Anu ya a kɛndɛ yen tele bi-nani kɔrɔ. A ya Allala mansayɛ wara-koe fɔ anu ye. 4Anu nadɛnta fen dɔn tinɛ tumɛ min, a ya a fɔ anu ye ko a ya kɔ-fan minna ko fɔ anu ye, anu kana bɔ Yerusalɛm ha anu ni wo sɔrɔn. Ado anu Fa Alla ya lanyiri kiri kɔ-fan wo di koe ma anu ma nun. 5A ko Yɔni ya batasili kɛ yi rɔ kɔnɔ anu denu si batasi Allata Ni Sɛnimɛ la. Ado wo ti tele siyaman bɔ tun. 6Yisata kilayɛnu nadɛnta a fɛ tumɛ min, anu ya a manyinika ko, “Mari, i si mansayɛ lasɛgi Isirɛla mɔgɛnu ma wati kɛ rɔ, wa?” 7Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wati wonu anubɛ anu kɛ-tumɛ, n Fa Alla ara wonu natɛgɛ a nyɛrɛta sɛnbɛ la. Alla sa a fɛ wo ni wonu kɛ-tumɛ lɔn. 8Kɔnɔ Allata Ni Sɛnimɛ wa yigi wo kuma tumɛ min, wo si sɛnbɛ sɔrɔn. Wo si ma sereyɛnu na nde ye ka a dabira Yerusalɛm soe burɔ, anubɛ Yudiya anubɛ Samariya nyamanɛ bɛɛ ha duninya dan la.” 9A ban kɛ fɔla tumɛ min, a yɛlɛta Arinyɛni tɔ anu yala. A tununta banda finyɛ rɔ yen! 10Anu yɛ gbalanɛ san ma tumɛ min, kei fila sɔra anu tɛma duruku-gbɛ donnɛ minnu kan na. 11Anu ko, “Wole Kalili kɛnu, wo sɔnɛ yan kama san mafɛlɛn la? Yisa kɛ, min bara bɔ wo tɛma kɛ la ka yɛlɛ Arinyɛni tɔ, a si na tun wo nya iko wo ara a yen tala Arinyɛni tɔ nya min.” 12Wo kɔma, Yisata kilayɛnu bɔra Ɔlifi kɔnkɛ kuma ka sɛgi Yerusalɛm. Kɔnkɛ wonubɛ Yerusalɛm tɛmɛ si mɛli tala nyɔgɔn bɔ. 13Anu donta Yerusalɛm. Anu yiyanɛ san-bɔn min na, anu yɛlɛta nyɔ rɔ. Minnu bi nyɔ nun, wo le Pita wo, Yɔni wo, Yemesi wo, Anduru wo, Filipi wo, Tamasi wo, Batalamiyu wo, Matiyu wo, Alafala dan Yemesi wo, ale Saimon min si kɛlɛ kɛ ala nyamanɛla ko la wo, anubɛ Yemesila dan Yudasi. 14Anu dama tora tala anu nyɔgɔn fɛ ladɛn wo rɔ ka to Alla madiyala. Musi donu kofunɛ anu ma, anubɛ Yisa na Mariyama, anubɛ Yisa dɔgɔ keminɛnu. 15Tele dande tenbinɛ, dɛnkɛninya-mɔgɛnu bi ladɛn wo rɔ. Anu dama lakofunɛ mɔgɔ kɛmɛ ani mɔgɔ mogan nyɔgɔn (120). Pita ya a lasɔ ka a fɔ anu ye ko, 16“N diyana-mɔgɛnu, Mansa Dawuda ya Yudasi wara-koe min sɛbɛ Allata kitabu rɔ Allala Ni Sɛnimɛ baraka rɔ, fɔ wo ni bɔ a la. Yudasi min bi ma fɛ nun, Yisa ara wo yabɔ alako mabɛ wo ni wɔli ma nyɔgɔn fɛ. Kɔnɔ ale Yudasi sɔra Yisa biralɛnu yarɔ.” ( 18Yudasi ya wodi min sɔrɔn ala ko-yogoma-kɛ fɛ, a ya dugi do san wo la. Wo kɔma, a buira nyɔ ka faga. A buyi tiira ha a nugu-yili bɛɛ bɔra. 19Yerusalɛm-sigilɛ bɛɛ ya wo lamɔɛn min kɛ, anu ya dugi wo tɔgɔ sa “Akɛlidama.” Wo kɔrɛ le anuta kan rɔ ko, “Yele-dugi.”) 20Pita ko fanan, “Kɛ sɛbɛnɛ Yudasila ko la Yaburi kitabu rɔ ko, ‘Alamɛ ala bɔn rakolonyara filili! Mɔgɔ wo mɔgɔ kana sigi ala bɔn la.’ A sɛbɛnɛ fanan ko, ‘Alamɛ mɔgɔ gbɛrɛ ya a gbɛ bi wɔli kɛ tinɛ.’ 21“Fɔ mɔgɛ do ni kofu ma ma min si Mari Yisa lawuli-ko-sereyɛ bɔ kɔnɔ a fɛrɛ sa fɔ a ni ma wo mɔgɛ la min bi ma fɛ nun wati kɛ bɛɛ kɔrɔ. Ka a dabira Yɔni ye ala batasili-kawandili bɔla tumɛ min ha Yisa bɔra ma fɛ tumɛ min ka yɛlɛ Arinyɛni tɔ, mɔgɛ wo ni ma sereyɛ la wo bɛɛ la.” 23Woletɔ anu ya mɔgɔ fila yabɔ. Yusufu, anu bi min kelela fanan Barasabasi (a tɔgɛ doi fanan ko Yasita), wonubɛ Matiyasi. 24Wo kɔma, anu ya Alla madiya ko, “Mari, ile le ya mɔgɛ bɛɛ miriya lɔn. Mɔgɔ filɛ kɛnu tɔ, i wa min yabɔ ko 25a ni to Yudasi gbɛ rɔ kilayɛ kɛ tinɛ, wo yira ma la. Ado Yudasi kɛ ya ma boloka ka ta atɛ sɔrɔn.” 26Wo kɔma, anu ya korɔn lakɛ mɔgɔ filɛ wonu tɛma. Korɔn ya Matiyasi yabɔ. A kofura kilaya tan-ni-kelannu ma.


text: 1Ka tete, na kuto nda miŋ nɔŋ biya bithumbɛ iŋ Masaala saathɛ ba na ni miŋ niŋ lanɛya, Mariki ntuŋ woŋ Yisɔs Kraist ni ba miŋ niyɔ nda iŋ thɛbina thukuma iŋ Masaala. 2Naa ni miŋ lanɛya ka Kraist, wundɛ sisi nɛnɛ mina ba si kɔthɔ makutiyɛ ma ka Masaala maŋ, ka nda miŋ kɛ. Huna miŋ gbuŋuneke wumandiŋ, baa miŋ kiŋ iŋ matute yima makunthɛ ba nɔŋ ka niyɔ iŋ kufɛŋ ka yiki ba ka Masaala baŋ. 3Awa miŋ kɔŋ hɛlɛŋ gbuŋunɔkɔ ba nambarɛŋ ba mina pɛnki baŋ, baa miŋ kɔthɛŋ ba dɔma na nambarɛŋ bɛ kɔŋ mina thanani ba niya kuthithi makahɛ. 4Kuthithi ni ba miŋ kuto nɔŋ biya bikunthɛ. Awa kuntha hubɛina sisiyɛ mina matute yima ba ba see. 5Awa mɛnɛ miŋ kiŋ iŋ matute yima maŋ maŋ, mɛŋ sa mina sisiyɛ teetuwɔ thukuma hali, baa Masaala ni ba Yina nama woŋ thiya mathimo nama maŋ ka thathukuma thakɛntuŋ thaŋ, Yina wo dunkune ndɛ mina woŋ. 6Ka malɔkɔ ma ba nde miŋ punku masiyɔkɔ, Kraist tuku ba miŋ, mindo nde binɛnɔy beŋ. Wundɛ tuke ka malɔkɔ maŋ gbeeŋ ma yɛthi Masaala maŋ. 7Bɛyi bakahɛ bɛna ba wɔ ba tuka ba wɔ, hali hintiŋ na niyɔy na wuŋ na wɔ bɛina wɔ thumbɛ na. Lɔkɔ hɛ wɔ kɔŋ yɛrɔkɔ ba tuka ba wɔ wo ni bayɔhɔy ka biya bihɛna. 8Kɛrɛ Masaala kiŋ ka toŋine mina si peye mathimo nama maŋ, baa ka lɔkɔ ba nde miŋ ka niya hakɛ baŋ, Kraist tuku ba miŋ. 9Tuka hu ka Kraist haŋ ni ba miŋ kuto nɔŋ biya bithumbɛ iŋ Masaala; mɛnɛ nɛna huŋ, yaathi Kraist kɔŋ mina ni kisi ŋaye ka mathoŋ ma ka Masaala maŋ, ma nɔŋ mina gbasaŋati maŋ. 10Miŋ kiŋ nde hadeni bi ka Masaala, kɛrɛ ndɛ see mina ni binyathikiŋ nama ŋaye ka tuka hu tuku Hati nama woŋ haŋ. Ka tete, naa see nda miŋ niyɔ binyathikiŋ nama, yaathi Kraist kɔŋ mina ni kisi baa wundɛ kiŋ wopethɔy, wundɛ ka wotukɛ. 11Kɛrɛ huŋ kutɛ thankɛ nagbɛti ye, Masaala ni ba miŋ yehitɔkɔ maŋaye ka Mariki wokɛntuŋ woŋ Yisɔs Kraist wo niyɛ nda mina binyathikiŋ bi ka Masaala beŋ woŋ. 12Hakɛ see ka dunia baŋ ŋaye ka wɔ wunthe, awa hakɛ nama baŋ diŋe hutuka ka saa. Ka gboŋa babɛina hutuka see gbanthande ka biyamɛti fooma baa biya fooma ni hakɛ. 13Hali hintiŋ nde Masaala tha niye dunkune Siraŋ baŋ ka yɔnkɔ hu ka Musa, hakɛ ba kiŋ nde nda ka dunia baŋ; kɛrɛ kamo kama ka ka siraŋ, mathonko ma ka hakɛ sa kɛndɛ kɔsina ma sɔkinɔkɔ wɔ. 14Kɛrɛ there ka malɔkɔ ma ka Adama haaŋ ka malɔkɔ ma ka Musa, hutuka huna nde kɛrɛŋ ka biya fooma, hali hintiŋ bi tha nde ni hakɛ ba ni nde Adama baŋ ba ka thana putiyɔ yamari wo ka Masaala woŋ. Adama kiŋ nde mathɔyande ma ka wɔ wo bɔhɛ nde ba saa woŋ. 15Kɛrɛ biya bibiye beŋ beŋ, bi kiŋ bihakande napooŋ, baa munkii mu ka Masaala muŋ mu sa biyamɛti boyi muŋ thɔyandeta iŋ hakɛ ba ka Adama baŋ. Hu kiŋ nɔndi yaathi ba dɔma na hakɛ ba ka wɔ wunthe woŋ baŋ ni ba biya bibɔyɛ tuka. Kɛrɛ makutiyɛ ma ka Masaala maŋ ma yameŋ bukuya, awa nɛna hɛlɛŋ munkii nama mu sa boya muŋ ka biya bibɔyɛ-bɔyɛ saathɛ ba makutiyɛ ma ka wɔ wunthe wo dɔma Yisɔs Kraist. 16Awa mahakande ma kiŋ hɛlɛŋ kɛndɛ mateete ma gboŋa ba Masaala nkee munkii nama muŋ iŋ gboŋa ba na niye wɔ wunthe woŋ baŋ hakɛ na. Masaala kɔnsɔŋɔŋ niŋ ba wundɛ niyɔ iŋ mathonko; kɛrɛ naa thanki nda biya niya hakɛŋ babɔyɛ-bɔyɛ, munkii mu ka domo ba thana niyɔ iŋ mathonko muŋ, mu tha biyamɛti boyi muŋ, see ntiŋ tɛŋ. 17Nɔndi bɛna ba dɔma na hakɛ ba ka wɔ wunthe ni ba tuka bɔha kɛriŋiyɛ wɔ yo wɔ, ba saathɛ ba ka wɔ wunthe hɔkɔŋ nagbɛti. Kɛrɛ ba ni wɔ wunthe woŋ baŋ Yisɔs Kraist, ba yemeŋ bukuya ba ba niyɔy baŋ saathɛ ba na ni wɔ wunthe hakɛ. Fooma bi kutɛ makutiyɛ mamandiŋ ma ka Masaala maŋ iŋ munkii mu ka kuto iŋ Masaala nɔŋ biya bithumbɛ, mu sa boya muŋ, bi kɔŋ kutu sii ba kɔy yo kɔy. 18Huna, nɔŋ na ni nthɔŋ hakɛ ba ka wɔ wunthe ba biya fooma kuta mathonko, nɛna hɛlɛŋ mani mathumbɛ ma ka wowuntheŋ woŋ maŋ kiyi biya fooma kuyankaŋ e mɛŋ bindɛ dunkune sii. 19Awa nɔŋ na niyo nthɔŋ biya fooma bahakɛŋ na saathɛ ba ka thana putiyɔ Masaala na hu ka wɔ wunthe, ka gboŋa banthe babɛina hɛlɛŋ bi kɔŋ kuta nɔŋ biya bithumbɛ saathɛ ba ka putiyɔ hu ka wɔ wunthe Masaala na haŋ. 20Siraŋ baŋ siso nde ba si niya ba thinka siraŋ baŋ haŋ ndintɔ; kɛrɛ ka hakɛ ndintɔ, kɛna makutiyɛ ma ka Masaala maŋ yaŋ ndintɔ. 21Huna, nɔŋ na keriŋiyo nthɔŋ biyamɛti iŋ hakɛ na e kuta hutuka, nɛna hɛlɛŋ makutiyɛ ma ka Masaala maŋ kɛrɛŋ ka kuta biyamɛti nɔŋ biya bithumbɛ, haliko ba kata mina ka sii ba kɔy yo kɔy saathɛ ba ka Yisɔs Kraist, Mariki ntuŋ woŋ.


text: 1Nba, wo ni wo raya keninteyɛ ma worɔ. Wo ni wo niyi sa Allata Ni Sɛnimɛta fandɛnu kuma katarala fandɛ wo ma min si a ma, wo ni Allala kumɛ fɔ a kila bɛrɛ fɛ. 2Min bi kan gbɛrɛ fɔla, wo sa kumala mɔgɔ ye fɔ Alla bawo mɔgɔ sa a kan lamɔɛnna. A ye gbundu koenu denu fɔla Allata Ni Sɛnimɛ baraka la wo la. 3Kɔnɔ min bi Allala kumɛ fɔla, wo ye kumala mɔgɛnu denu ye. Kumɛ wo si mɔgɛnu dɛnbɛ ka anu sɛnbɛ don anubɛ ka anu yisi kimɛ. 4Min bi kan gbɛrɛ fɔla, wo ye a nyɛrɛ le dɔrɔn dɛnbɛna kɔnɔ min bi Allala kumɛ fɔla, wo ye chɔchi bɛɛ le dɛnbɛna. 5Ni wo dama si ke kan gbɛrɛ fɔla, wo si a diya don n tɔ. Kɔnɔ min di n ye wo ko, wo le, ko wo dama ni Allala-kuma-fɔɛ fandɛ sɔrɔn. Ado Allala-kuma-fɔɛ tenbira kan-gbɛrɛ-fɔɛ la. Kɔnɔ ni mɔgɔ do taranta nyɔ min si a kan latenbi alako chɔchi mɔgɛ bɛɛ ni dɛnbɛnɛ sɔrɔn wo fɛ, nba, wo fisa. 6N na kelen nyɔgɛnu, ni n nara wo wara ka kuma kan gbɛrɛ rɔ, wo si nfen nyinya wo ma? Ni n ma koe do lankɛnɛmaya wo ye ka bɔ Alla bolo, ni n ma lɔnnɛ do di wo ma, ni n ma wɔlɔyiya-kumɛ fɔ wo ye, ni n ma karan do di wo ma, n ti ko-wo-ko nyinya wo ma. 7Hali fɔli-fan minnu nadannɛ mɔgɛnu bolo iko fuli anubɛ bɔlɔn, wonu bi sigi min sala, mɔgɛ si sigi wo lɔn kama, ni sigi wo yabasannɛ? 8Ado min bi kɛlɛ-buri fɛla, ni wo ma a fɛ a kilɛ fɛ, yon si a rabɛn kɛlɛ-kɛ-koe la? 9A ye wo nya na le. Wo ye min fɔla, mɔgɛ si wo nya-yen kama, ni wo ye a fɔla kan gbɛrɛnu tɔ? Wo manɛ kuma-fuyi le la! 10Kan siyaman bi duninya rɔ kɔnɔ hali wo, kelen sa min kɔrɔ sa a la. 11Kɔnɔ ni n sa kan wo lamɔɛnna, kan wo fɔlɛ si ma iko mɔgɔ gbɛrɛ nde yala. Nde si ma iko mɔgɔ gbɛrɛ, mɔgɛ wo fanan yala. 12Nba, wole fanan bi wo nya na le. Wo hɔnnɛ Allata Ni Sɛnimɛta fandɛ fanan na min kɛ, a fisa, wo ni wo raya ka wonu sɔrɔn min si chɔchi dɛnbɛ. 13Min bi kan gbɛrɛ fɔla, wo ni Alla matara ko a ni sɛnbɛ sɔrɔn ka anu kɔrɛ fɔ mɔgɛnu ye. 14Ado ni n ya Alla matara kan gbɛrɛ rɔ, n sɔndɔmɛ ye tarali kɛla kɔnɔ n miriya ma wo la. 15N ni nfen ma worɔ? N si Alla madiya n sɔndɔmɛ la kɔnɔ n si Alla madiya fanan n miriya la. N si bɛti bɔ n sɔndɔmɛ la, wo kɔma, n si bɛti bɔ fanan n miriya la. 16I wa baraka bira Alla ye i sɔndɔmɛ la ladɛn kuma, minnu ma kan wo lɔn, wonu si a fɔ kama ko, “Amina?” I ye min fɔla, anu ma wo lɔn. 17Hali ila baraka-birɛ kin nya bɛɛ ma Alla yala, mɔgɛ gbɛrɛ ti dɛnbɛnɛ sɔrɔn wo rɔ hali! 18N bi baraka birala Alla ye ko nde ye kan gbɛrɛ fɔla ka tenbi wo dama la. 19Kɔnɔ n tenbi Alla batola chɔchi la, yanni n ni kuma waga yirika siyaman fɔ kan gbɛrɛ rɔ, a fisa, n ni kuma loli pe fɔ mɔgɛnu si min nya-yen ka donu karan wo la. 20N na kelen nyɔgɛnu, wo kana ma iko dennɛnu wo miriyanu tɔ. Wo ni ma den pulan la ko-yogomɛ kɛ koe rɔ kɔnɔ wo ni ma kinanu na wo miriyanu tɔ. 21A sɛbɛnɛ Allala kitabu rɔ ko, “Mari ko a si kuma ata mɔgɛnu ye. A si mɔgɛ donu nana wo karan tinɛ kan-yabasannɛ la. A ko wo ma mɔgɛ minta kan lamɔɛn, wonu si ata kumɛ fɔ wo ye kɔnɔ hali wo, a ko ata mɔgɛnu ti anu tole masɔ wo kan la.” 22Woletɔ kan-gbɛrɛ-fɔɛ ye dɛnkɛninyabɛlɛnuna ko la, dɛnkɛninya-mɔgɛnu ma de! Kɔnɔ Allala-kuma-fɔɛ ye dɛnkɛninya-mɔgɛnuna ko la, dɛnkɛninyabɛlɛnu ma de! 23Nba, ni wole kan-gbɛrɛ-fɔlɛnu nadɛnta wo nyɔgɔn fɛ chɔchi burɔ ka kan-gbɛrɛ-fɔɛ dabira, mɔgɔ-kurɛ wa taran wo tɛma, ni wo ma, dɛnkɛninyabɛlɛ, a si a fɔ worɔ ko wo dama ara yuwaya. 24Kɔnɔ ni wo dama ya Allala kumɛ fɔ, mɔgɔ-kurɛ wa taran wo tɛma nyɔ, ni wo ma, dɛnkɛninyabɛlɛ, a si min namɔɛn, wo si a ma, a ni a hakɛ lɔn ka a nyɛrɛ yiliki. 25A si a sɔ ala ko-dogonnɛnu na. Wo kɔma, a si a nyɛnkin ka Alla bato ka a sɔ a la ko, “Tonyɛ le, Alla ye wo tɛma yan!” 26N na kelen nyɔgɛnu, n bi nfen ma kɛ la? Wo wa wo ladɛn Alla bato tinɛ, a fɛrɛ sa fɔ koe bɛɛ ni ma chɔchi-dɛnbɛn-koe la. Bɛti do ye mɔgɔ kelen bolo, mɔgɛ do ye karan kɛla, dogbɛrɛ ye ko-rayirɛ kɛla ka bɔ Alla bolo, dogbɛrɛ ye kumala kan gbɛrɛ rɔ, mɔgɔ gbɛrɛ ye a kan latenbila ka a kɔrɛ fɔ. 27Ni mɔgɛ do ye kumala kan gbɛrɛ rɔ, mɔgɔ fila, ni wo ma, sawa dɔrɔn ni kuma. Wonu ni kuma kelen-kelenyɛ ma ado fɔ mɔgɛ gbɛrɛkɛ ni wo latenbi. 28Ni mɔgɔ sa nyɔ min bi a latenbila, mɔgɔ kana kuma ladɛn wo rɔ. A ni kuma a nyɛrɛ yisi anubɛ Alla ye dɔrɔn. 29Mɔgɔ fila, ni wo ma, sawa minnu bi Allala kumɛ fɔla, wonu ni kuma kɔnɔ anu tenbi kumala, a toenu ni wo lakɔrɔsi. 30Kɔnɔ ni mɔgɛ do siginɛ ladɛn wo rɔ, Alla wa kumɛ do fɔ a ye, min bi kumala wo wati rɔ, wo ni a made fɔlɔn. 31Wo dama ni Allala kumɛ fɔ kelen-kelenyɛ ma. Wo le si a ma, wo dama ni karan. Ado wo sɛnbɛ si koloya. 32Allala-kuma-fɔɛ dinɛ minnu ma, wonu ni anu nyɛrɛ bira 33bawo Alla sa nyinina ko-yabasan ma, fɔ yisi-kimɛ. Allala mɔgɛ bɛɛ wa anu nadɛn chɔchi la, 34musinu ni anu made chɔchi ladɛn rɔ. A ma bɛn anu ni kuma. Iko a sɛbɛnɛ Nɛbi Musala tɔn rɔ nya min, anu kana kun-tigiyɛ kɛ keinu kuma. 35Ni anu bi a fɛ ka ko-wo-ko lɔn, anu ni anuna keinu manyinika bɔn la. Musi wa kuma chɔchi ladɛn rɔ, a si a nyɛrɛ lamiliya wo la. 36Allala kibara-nyimɛ da ma bira wole Kɔrɛnti kɛnu barɛ. Ado a ma na wole dɔrɔn ma. 37Ni mɔgɔ wo mɔgɔ ye a mirila ko Allala kilayɛ le ale la, ado ni min ko Allata Ni Sɛnimɛta fandɛ ye a bolo, ale nyɛrɛ ni a lɔn ko n bi min sɛbɛla wo ma, Marita tɔn le wo la. 38Kɔnɔ ni a ma a tole masɔ nna kumɛ kɛ la, wo fanan kana wo tole masɔ a la. 39Woletɔ n na kelen nyɔgɛnu, Allala-kuma-fɔɛ-sɔgɛ ni wo bira kɔnɔ wo kana tɔn sigi kan-gbɛrɛ-fɔɛ la. 40Koe bɛɛ ni kɛ a kin na anubɛ a kilɛ fɛ.


text: 1Ale min mayiginɛ mansaya-sigi-fan wo rɔ, n ya gbolo-lamininɛ yen a bolo nyimɛ rɔ. A tɔnkɔn filɛ bɛɛ masɛbɛnɛ. A dɛ gbalɔnnɛ li-kɛɛn la dinkira wɔrɔnfilɛ. 2N ya melika-sɛnbɛ-tigi-ba yen. Wo kumara a kan ba la ko, “Gbole kɛ gbalɔnnɛ li-kɛɛn minnu na, yon si ke wonu bɔla a ma ka a lafulen?” 3Kɔnɔ Arinyɛni tɔ wo, dugu kole kuma wo, dugu kole kɔrɔ wo, mɔgɔ wo mɔgɔ ma taran min si gbole wo lafulen ka a burɛ rafɛlɛn. 4N dira bɛrɛkɛ bawo mɔgɔ wo mɔgɔ ma taran min si ke gbolo-lamininɛ wo lafulenna ka a burɛ rafɛlɛn. 5Nba, kɛmɔgɔ kelen ya a fɔ n ye ko, “I kana di! I yɛ lata! Yarɛ min bɔnɛ Yuda bɔnsɔn rɔ, Dawuda bɔnsɔn malɔnnɛ kɔni, wo ara nɔ-koe sɔrɔn a yogenu ma. Wo si ke li-kɛɛn wɔrɔnfilɛ wonu bɔla gbolo-lamininɛ wo ma ka a lafulen.” 6Wo kɔma, n ya saga-dan-sɔnɛ yen mansaya-sigi-fan wo tɔgɔfɛ, a lafoonɛ dali-fen nani anubɛ kɛmɔgɛ wonu na. Saga-dan wo manɛ iko anu bara min faga nun. Kere wɔrɔnfila anubɛ ya-wɔrɔnfila ye a kuma. Allata Ni wɔrɔnfilɛ le wonu na minnu natanɛ duninya kan tinɛ bɛɛ rɔ. 7Saga-dan tara ka gbolo-lamininɛ bɔ mansaya-sigi-fan-sigilɛ wo bolo nyimɛ rɔ. 8A ya wo ma tumɛ min, dali-fen nani anubɛ kɛmɔgɔ mogan-ni-nanɛ wonu ya anu sa saga-dan kɔrɔ. Sɔrɔn ye anu kelen-kelennamɛ-bɛɛ bolo anubɛ sɛnɛ-pani-kunbɛ minnu nafanɛ isɛnti la. Fen-suma-diyamɛ wo, Allata mɔgɛnuna madiyalɛnu denu bi wonu na. 9Anu ya bɛti-kurɛ do bɔ. Anu ko, “I si ke ka gbolo-lamininɛ wo bi ka li-kɛɛn wonu bɔ a ma bawo anu bara i faga nun. I ya mɔgɛnu san Alla ye ila sayɛ fɛ ka bɔ bɔnsɔn bɛɛ rɔ anubɛ mɔgɛ bɛɛ rɔ anubɛ sibole bɛɛ rɔ iko anu kan faranɛ nya min. 10I wara anu ma sibole anubɛ saraka masɔlɛnu na minnu si wɔli mata Alla ye. Ado anu si kun-tigiyɛ kɛ dugu kole kuma.” 11Wo kɔma, n ya n yɛ lata. N ya melikanu-kan lamɔɛn. Wonu yatɛ ti ke lɔnna! Anu sɔra mansaya-sigi-fan anubɛ dali-fen nani anubɛ kɛmɔgɛnuna foolɛ rɔ. 12Anu ya bɛti bɔ anu kulu mayɛlɛnɛ la. Anu ko, “Saga-dan min fagara kɛ, wo le si ke sɛnbɛ anubɛ nɔnfuli anubɛ hɛnkili anubɛ fanka anubɛ bonyɛ anubɛ gbiliyɛ anubɛ tantolɛ bɛɛ sɔrɔnna!” 13Dali-fan minnu bi san kole rɔ wo, minnu bi dugu kole kuma wo, minnu bi dugu kole kɔrɔ wo, minnu bi kɔgɔ-yi rɔ wo, anu bi bɛti bɔla ko, “Ale min mayiginɛ mansaya-sigi-fan rɔ, alamɛ tantolɛ anubɛ bonyɛ anubɛ gbiliyɛ anubɛ sɛnbɛ-ba dira ale anubɛ saga-dan ma habadan!” 14Dali-fen nani wonu fanan ya a labira, “Amina!” Kɛmɔgɛnu ya anu sa dugi ma ka batoli kɛ.


text: 1Bo' Na'ayenɛ fara. Se'ere n sɔe la a ane soŋa. A nɔŋerɛ kantɛ la ka malom tara ba'ahegɔ. 2Bahɛ te sɛba te a yɔ to'e ba la, sɛba te a yɔ to'e ba dima la nu'uhen la mɔɔlɛ en eŋɛ ba se'em la. 3Nɛrebana te a kan'ahɛ ba teŋhe poan, ze'ele dapɔya tole nɛŋa bɔba, ze'ele zuɔ tole gɔbega bɔba na la. 4Ba basɛba daa wa tuuna mɛ pɔgɔtia poan ha, ka mina sore se'ere te ba wan doohe paɛ teŋsɛka poan te ba yɛ'a te ta zin'ire la. 5Te ko'nyuuro kɛngera ba, te kom tara ba, te la wona ba ba vom. 6Te ba kaahɛ bo Na'ayenɛ ba daaŋɔ la poan, te a yehe ba ba ninbaanlega la poan. 7Te a tare ba doohe sɔrɔɔ tontɔɔ ta kɛn'ɛhɛ teŋa la poan te ba ta'an zin'ire. 8Bahɛ te ba bo Na'ayenɛ fara, la a nɔŋerɛ kantɛ la en ka bahere la, la a nyalematooma la te a tona bɔ'ɔra nɛresaala la. 9Enŋa n bo'ore sɛba te ko'nyuuro tara ba, te ba nyuura tegera, ge diiha sɛba kom en duni la la yelesoma. 10Ba dela sɛba n daa zin' lika poan, bɔna nyɔnpɔnhega poan, bɔna paka deo poan nameha la banhe. 11Se'ere n sɔe la, ba bire la poore bahɛ Yenɛ yelehom la, ba zagahɛ la Gaŋɛ zan'an daana la kan'aŋɔ. 12Bala te a dekɛ ba tuunle namehegɔ seko n tɔe, te ba gɛnta, te se'em ka bɔna wan soŋɛ ba. 13Te ba nya kaahɛ bo Na'ayenɛ ba daaŋɔ la poan, te a fan' ba ba ninbaanlega la poan bahɛ. 14A tare ba mɛ ze'ele lika la poan yehe na, nyɔnpɔnhega la poan yehe na, nya kɔ' ba banhe la bahɛ. 15Bahɛ te ba bo Na'ayenɛ fara, la a nɔŋerɛ kantɛ la en ka bahera la, la a nyalematooma la te a tona bɔ'ɔra nɛresaaleba la. 16Enŋa n kɔ' nyɔgom nayahe, ge ŋma kuto nayahe bahɛ. 17Ba pobirega la poan, sɛba lebege la geto, ge nyɛ pogoloŋɔ, ba toonbe'ero la zuo. 18Ba kan le ta'an di, ge yɛ'a kum nɔɔrɛn. 19Te ba kaahɛ bo Na'ayenɛ ba daaŋɔ la poan, te a fan' ba ba ninbaanlega la poan. 20A tom la a yelehom la na, te bo tebɛ ba. A fan' ba mɛ yɔɔ nɔɔrɛn bahɛ. 21Bahɛ te ba bo Na'ayenɛ fara la a nɔŋerɛ kantɛ la, la a nyalematooma la te a tona bɔ'ɔra nɛresaaleba la. 22Bahɛ te ba tare fara bɔ'a bo'olom na kaanbɛ en, ge dekɛ a tooma la yoon yooma. 23Sɛba daa boe la ko'om poan la ɔɔnrɔnɔ, ba dela kɔɔhereba ko'kantɛ mea poan. 24Ba nyɛ Na'ayenɛ tooma la mɛ, ba nyɛ a nyalema en ane se'em ko'om mea poan mɛ. 25Se'ere n sɔe la a yetɔgom ma'an n gbirige ko'om la, te bo ko'mi'inhe kanra ŋmɛ'ɛra. 26Bo ŋmɛ'ɛre la bala zɔna saazuo ha, ge lɛbera sigera teŋa na, te daaŋɔ la bahɛ te ba kiinla kɔ'ɔhɛ. 27Te ba wola, ge gɛnta wo ba buge mɛ la. Ba boe la ba ba'ahegɔ beenɛ en bala. 28Te ba kaahɛ bo Na'ayenɛ ba daaŋɔ la poan, te a fan' ba ba ninbaanlega la poan bahɛ. 29Enŋa n go'e saabeeokeŋɔ la te ko lɔbera fola fola, te ko'kantɛ ko'mi'inhe kanra ma'ɛn zan'an. 30Lan ma'ɛn la, ba poorɛ pee mɛ, te a tare ba bala ta paɛ ba ye'ehego zen'an. 31Bahɛ te ba dekɛ pɛnka bo Na'ayenɛ, la a nɔŋerɛ kantɛ la, la toon nyalema se'a te a tona bɔ'ɔra nɛresaaleba la. 32Bahɛ te ba zɛnkɛ en nɛreba lagaŋɔ la poan, ge pɛngɛ en keendoma la nɛŋan. 33Yenɛ n bahera te kolaahe lebege pɔgɔtia, te bɔgɔhe en zote ku'e gan'an kɛ'ɛhe, 34Enŋa n bahera te samana soma sabagɛ, sɛba n kɛn'ɛre bini la toonfɛn'ɛha la zuo. 35Te a bahɛ te pɔgɔtia zen'an lebege bɔgɔhe, te teŋkɛ'ɛŋa zen'an lebege kolehe. 36Bilam te a tare sɛba te kom tara ba wa na bahɛ, te ba nyɛ teŋa la, nya kɛn'ɛra. 37Te ba borɛ dia, ge sɛ tiihe, te se wom velegɛ. 38Te a kan' bahɛ ba zuo, te ba kanlɛ malom pa'ahɛ gaŋɛ. Te a bahɛ te ba dunhe ka kiira. 39Te muguhego, nɔyalegerɛ, la ninbɔn'ɔn sigehe ba teŋa na te ba kanlɛ la sirige, 40Te Na'ayenɛ ka'ɛ a sunsunyiim bahɛ nɛrekanreba zuo na la. Enŋa n bahɛ te ba ɛɛra tuuna sɔrɔtɔ yooro zuo. 41Ge a zɛnkɛ taromdoma la mɛ yehe pogoloŋɔ la poan, bahɛ te bama nɛreba wi'ira wo piihe la. 42Te se'em n de tontɔɔ la nyɛ nyeena, ge te toonfɛn'ɛhadoma mum ba nɔya. 43Se'em n tare yam, bahɛ te wom yele ana wa, la a mina Na'ayenɛ zo'ohogɔ la.


text: 1Nyɛrɛ-matɔgɛ kɛ ti ko nyinya n ma kɔnɔ hali wo, n ni n nyɛrɛ matɔgɔ fɔlɔn. Mari ya ko-rayirɛ anubɛ lankɛnimayɛ minnu di n ma, n ni wonu bara-koe fɔ kaka. 2A ara san tan-ni-nani bɔ gbɛ, dɛnkɛninya-mɔgɛ do layɛlɛta san kole bɛɛ kuma pon! (Ni a nyɛrɛ le yɛlɛta, ka, ni a ya ko-rayirɛ le yen dɔrɔn, n ma wo lɔn. Alla kelen pe le ya wo lɔn. 3N ya a lɔn ko kei wo layɛlɛta Alla warɛ. Kɔnɔ n ma a lɔn ni a nyɛrɛ le yɛlɛta, ka, ni ko-rayirɛ le nun dɔrɔn. Alla le ya wo lɔn.) 4A ya koe donu namɔɛn nyɔ, hadama dan ti ke minnu fɔla, ado a ti ke minnu nakaranna. 5Woletɔ n si n nyɛrɛ matɔgɔ mɔgɛ wo rɔ kɔnɔ n ti matɔgɔlɛ kɛ n nyɛrɛla ko la. Koe minnu si nna sɛnbɛbɔninyɛ yira, n si n nyɛrɛ matɔgɔ wonu tɔ. 6Ni n bi a fɛ ka n nyɛrɛ matɔgɔ, wo ti a ma, n ni ma kuntan la bawo n bi tonyɛ le fɔla. Kɔnɔ n ti n nyɛrɛ matɔgɔ bawo n sa a fɛ, mɔgɛnu ni anu miri nde ma bɛrɛkɛ! Anu bara n yen min kɛla ka n kan lamɔɛn min fɔla, anu miriya kana tenbi wo la. 7Nba, ka a tɛgɛ wo kabana-ko-waranɛnuna ko la n ya minnu tayen, fɛrɛta-dumɛ ba dira n ma min manɛ n yala iko Setanɛta kilayɛ. Wo si to n gbesila ka n tanka wasinteyɛ ma. 8N ya Mari madiya wola ko la kinyama sawa. N ko a ni fɛrɛta-dumɛ wo bɔ n tɔ 9kɔnɔ a ya n yabi ka le. A ko n mako sa fen gbɛrɛ la ata hinɛ kɔma. A ko ni sɛnbɛ sa n bolo, ata sɛnbɛ si koloya n tɔ worɔ. Nba, n sewanɛ bɛrɛkɛ worɔ ka wasi nta sɛnbɛbɔninya koenuna ko la. N ni a lɔn ko Kirasitita sɛnbɛ ye n matankala. 10Woletɔ n bi fɛrɛta-dumɛ wo kɔrɔ, hali mɔgɛnu ba n manyini wo, gbɛlɛyɛ wa na n ma wo, mɔgɛnu ba n tɔrɔ Kirasitila ko la wo, n sewanɛ wo bɛɛ rɔ. Bawo ni n sɛnbɛ sa tumɛ min, Allata sɛnbɛ ye n tɔ worɔ. 11Wole le wara a ma, n bara kun-takolonyɛ kɛ. A bɛnta wole ni n matɔgɔ nun. Hali fen ma nde la wo yala, wola kilaya-makawanɛ wonu fenfen ma tenbi nde la. 12Kabana koe anubɛ ko-makawanɛ minnu ya a yira ko kilaya-bɛrɛ le nde la, n bara n munyu wo bɛɛ ma-tinɛ wo tɛma. 13Nba, n ya wo bira boloko-yogomɛ-kɛ ka tenbi chɔchi donu na nun kama? Fɔ n ma wo yakɔrɔ-mamɔ min kɛ wodi-ko-dɛnbɛnɛ la dɔrɔn. Wo yandi, wa n makoto hakɛ wo la! 14A sawa nyɔgɛ le kɛ la, n bi n tabɛnna ka ta wo kɔndɔn tinɛ. N ti wo manyinika fenfenna ko la. Ado n sa wola wodi fɛ, fɔ wole nyɛrɛ. Fɛda, a ma bɛn, dennɛnu ni fen nadɛn anu sɔrɔnnɛnu ye. A kakɛn, anu sɔrɔnnɛnu ni fen nadɛn anuna dannu ye. 15N si sewa ka n bolo-fan bɛɛ ni wola ko la, hali ka n nyɛrɛ niyi fanan sa a kuma wo dɛnbɛn koe la. Nta keninteyɛ ye koloyala wo ye min kɛ, wo si a ma, wota keninteyɛ ma ni to yigila n bara la, wa? 16Wole nyɛrɛ ara sɔn ko n ma ma dunɛ la wo kuma. Kɔnɔ mɔgɛ donu si a fɔ ko nde halli nun. Anu ko n ya wo bole labira. 17Wo mara kama? N ya kilayɛ minnu nata wo ma, n ya tɔnɛ sɔrɔn wo bolo wonu fɛ nun, ba? 18N ya Taita madiya anubɛ ma na kelen nyɔgɛ do ko anu ni ta. Wo si a fɔ ko Taita ya tɔnɛ sɔrɔn wo bolo, wa? Ade, mabɛ wo taranta ko kelen kɛla yisi kelen na nun. 19Tumado, wo ye wo mirila ko ma ye ma rayala wati bɛɛ ka ma nyɛrɛ fɛka wo ye. Ade! Ma ye kumala iko Kirasiti ye a fɛ, ma ni kuma nya min Alla yala. Ma diyana-mɔgɛ le wole la. Ma ye koe min bɛɛ mala, ma ye wo kɛla wo dɛnbɛn koe le la. 20N kilannɛ ko n ba ke nyɔ tumɛ min, n bi wo taranna nya gbɛrɛ ma iko a ma di n ye ka wo taran nya min. Wo fanan si n taran nya do ma iko a ma di wo ye ka n taran nya min. Sɔsɔlɛ wo, keliyɛ wo, yisi-bɔɛ wo, kɔrɔndiyɛ wo, lafɛyɛ wo, nafigiyɛ wo, wasinteyɛ wo, sɔnkɔ-sɔnkɛ wo, n kilannɛ ko wo donu si taran wo tɛma. 21N kilannɛ fanan ko n ba ta tumɛ min, nta Alla si n nafɛya wolela ko la. Wo siyaman bara hakɛ kɛ fɔlɔn. N kilannɛ, wo ti sɔn tubila ko-kɔsɔnɛ wonuna ko la. Wo ya min kɛ, wola yɛlɛnya-hakɛnu anubɛ nata-kɛwɔlɛnu si a ma, n ni di biribiri wo siyamanna ko la.


text: 1Yisa ya nyama yen min kɛ, a yɛlɛta kɔnkɛ kuma anu yarɔ ka a mayigi. Ala karan dannu yɛlɛta a fɛ nyɔ. 2A ya anu karan dabira. 3A ko, “Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min si a yigi bɛɛ sa Alla rɔ bawo Alla min bi Arinyɛni tɔ, a si ata mansayɛ sɔrɔn! 4Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min bi dila a yisi rɔ bawo Alla si a yisi-kimɛ! 5Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min famayiginɛ Alla ye bawo Alla si duninya bɛɛ ma atɛ la! 6Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la Alla sako-kɛ-koe di min ye bawo Alla si wo tigi wasa feu! 7Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min bi kinikinina donu ma bawo Alla si kinikini ale fanan ma! 8Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min sɔndɔmɛ gbɛnɛ bawo a si to Alla fɛ! 9Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la min bi yisi-kimɛ lanala mɔgɛnu tɛma bawo Alla si ale kele ko ata mɔgɛ! 10Mɔgɔ-sewanɛ le wo mɔgɛ la anu bi min tɔrɔla ala ko-latelennɛla ko la bawo Alla min bi Arinyɛni tɔ, a si wota mansayɛ sɔrɔn! 11“Mɔgɛnu ba wo mɔɛn ka wo bira boloko-yogomɛ-kɛ ka tɔgɛ sa wo la ndela ko la, wo ni sewa. 12Wo ni sewa ka nyagalen bawo barayi-ba maranɛ wo ye Arinyɛni tɔ. Ado anu ya fɔlɔ-nɛbinu bira boloko-yogomɛ-kɛ wo nya na le nun. 13“Wo manɛ mɔgɛnu ye iko kɔgɛ. Ni kɔgɔ-diyɛ bɔra a la, a si diya kama tun? A ti fenfen nyinya worɔ fɔ ka a lakɛ a rɔ mɔgɛnu kian kɔrɔ. Anu ni tagama a kuma. 14“Wo manɛ mɔgɛnu ye iko wan-takanɛ. Ado soe min sɔnɛ kɔnkɛ kuma, wo dogon-koe gbɛlɛ. 15Mɔgɔ ti lɛnpu lamalan ka bɔnku-dagɛ burun a kuma fɔ ka a sigi san ma. A si waan raka mɔgɛ bɛɛ ye bɔn la worɔ. 16Iko lɛnpu si waan raka mɔgɛ ma nya min, wo ni wola kɛwɔlɛ yira mɔgɛnu na wo nya na le. Anu si wo kɛ-nya-nyimɛnu yen worɔ ka wo Fa gbiliya min bi Arinyɛni tɔ. 17“Alla ya tɔn min di Nɛbi Musa ma wo, anubɛ nɛbinuna karan wo, wo kana wo miri ko n bara na wonu bɔ tinɛ anu gbɛ rɔ. N ma na ka wonu bɔ anu gbɛ rɔ fɔ ka anu dafa. 18Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Fananta san kole anubɛ dugu kole ye nyɔ, hali a nyantarani, a ti bɔ tɔn la fɔ tɔn bɛɛ da ni fa. 19Woletɔ hali tɔn dɔgɔmanɛ, ni min ba a ban wo bira-koe ma ka donu karan wo ma fanan, Alla min bi Arinyɛni tɔ, wo tigi si ma mɔgɔ dɔgɔmanɛ la ata mansayɛ rɔ. Kɔnɔ ni min si tɔn bira ka donu karan a bira-koe ma, wo tigi si ma mɔgɔ ba la Allala mansayɛ rɔ. 20N bi a fɔla wo ye, ni wo ma telen ka tenbi tɔn-karan-mɔgɛnu anubɛ Farisinu na, wo ti don Allata mansayɛ rɔ ni! 21“A fɔra fɔlɔ-mɔgɛnu ye ko, ‘I kana mɔgɔ faga. Ado ni min ya mɔgɔ faga, mɔgɔ banu si wo tigi kiti.’ Wo ma wo lamɔɛn nun, ba? 22Kɔnɔ nde ye a fɔla wo ye kaka ko min ba diminya a na kelen nyɔgɛ ma, mɔgɔ banu si wo mɔgɛ kiti. Min ba a fɔ a ta-nyɔgɛ ma ko, ‘Fenfen ma ile la,’ mɔgɔ banu si wo kiti. Min ba a fɔ a ta-nyɔgɛ ma ko, ‘Ile kun-takolɔn,’ wo tigi ye nyahanama-tɛ-kilɛ le ma. 23Woletɔ ni i ye a fɛ ka Alla kɔ saraka mintan tinɛ kuma Mari bato bɔn la, i hɛnkili la ni bila ko ila ko siginɛ i ta-nyɔgɛ burɔ, 24ila kɔ-fan to saraka mintan tinɛ tɔgɔfɛ. I ni ta tiriya ka yisi-kimɛ don wobɛ i ta-nyɔgɛ tɛma. Wo wa ban, i ni sɛgi ka ila kɔ-fan di Alla ma. 25“Ni i bilara mɔgɛ do la, yanni a ni ta i lakiti, i ni a madiya. Ni i ma wo ma, a si ta i la ka i don kiti-tɛgɛlɛnu bolo. Wonu si i don i maralɛnu bolo. Wonu fanan si i sa yele la. 26Wa wo hɛnkili to kɛ ko! I ti bɔ nyɔ ni! Fɔ i ni yili wo bɛɛ sara feu! 27“Wo ara a lamɔɛn nun ko, ‘I kana yɛlɛnyɛ kɛ.’ 28Kɔnɔ kaka, n bi a fɔla wo ye ko min ba musi mafɛlɛn ha a sɔgɛ ni a bira ko a ni a masɔrɔn, wo mɔgɛ ara ban yɛlɛnyɛ kɛla a yisi rɔ. 29Woletɔ ni i bolo-nyimama-yɛ ya i don hakɛ rɔ, a labɔ a kolon rɔ ka a lakɛ a rɔ! Yanni i fɛrɛ-bɔnkɛ bɛɛ la ni don nyahanama rɔ, a fisa, i ni foo i ya-kelan wo la. 30Ni i bolo nyimɛ ya i don hakɛ rɔ, a tɛgɛ a la ka a lakɛ a rɔ! Yanni i fɛrɛ-bɔnkɛ bɛɛ la ni don nyahanama rɔ, a fisa, i ni foo i bolo kelan wo la. 31“A fɔra fanan ko, ‘Min ba ala musi boloka, fɔ a ni furu-tinya-kɛdi di a ma.’ 32Kɔnɔ kaka, n bi a fɔla wo ye, ni mɔgɛ ya ala musi boloka, ni musi wo ma yɛlɛnyɛ kɛ, a ara musi wo sɔ yɛlɛnyɛ la wo rɔ. Ado ni kei gbɛrɛ ya a furu, wo fanan bara yɛlɛnyɛ kɛ. 33“A fɔra fɔlɔ-mɔgɛnu ye fanan ko, ‘I ka i dakan tinya. I wara lanyiri kiri minna ko la Mari ye, fɔ i ni wo ma.’ Wo ara wo lamɔɛn, nyɛ? 34Kɔnɔ kaka, n bi a fɔla wo ye ko wo kana wo gboro Arinyɛni tɔ bawo Allata mansaya-waganɛ le wo la. 35Wo kana wo gboro dugu kole rɔ bawo Alla kin sɔ tinɛ le wo fanan na. Wo kana wo gboro Yerusalɛm tɔ bawo ale Alla mansa ba warɛ le soe wo la. 36Hali wo kunyɛ, wo kana wo gboro a rɔ bawo hali wo kun-sigi kelan, wo ti ke a lafinna, ni wo ma, ka a ma, a ni gbɛ. 37Ni i ko, ‘Ɔn,’ a ni ma ɔn la. Ni i ko, ‘Ade,’ a ni ma ade la. I wa min fɔ wo kɔma, wo bɔnɛ Setanɛ bolo. 38“Wo ara a lamɔɛn nun ko, ‘Yɛ-nyɔgɔn le yɛ la. Nyin-nyɔgɔn le nyin la.’ 39Kɔnɔ kaka, n bi a fɔla wo ye ko min ba ko-yoge ma i la, i kana i tayili sara. Min ba i dɛ fan kelan ratii, i ni doi fanan tintan a la, a ni wo bɛrɛn tatii. 40Ni mɔgɛ ya ila duruku-kɔrɔ-donyɛ bi i bolo min dɛ ma gbɛlɛ kiti sa tinɛ, i ni a kumabilɛ fanan di a ma min dɛ gbɛlɛ. 41Ni kɛlɛ dan do ya i fɔrɔsɛ ko i ni ta ala dunɛ la mɛli kelen, i ni ta a la ha mɛli fila. 42Ni mɔgɛ ya fan manyinika i bolo, i ni wo di a ma. Ni mɔgɛ do tara i wara yili tɛgɛ tinɛ, i ni a dɔndɔ. 43“Wo ara a lamɔɛn nun ko, ‘I ni i diyana-mɔgɛnu keni. I yogenu ni gboya i ye.’ 44Kɔnɔ kaka, n bi a fɔla i ye ko i ni i yogenu keni ka madiyali kɛ anu ye, hali minnu sa i birala a kin na! 45Wo le si a ma, i si ma iko i Fa Alla min bi Arinyɛni tɔ bawo a ye ala tele labɔla mɔgɔ-nyimɛ anubɛ mɔgɔ yogomɛ bɛɛ ye nya-kun-kelen. Ko-latelenni-kɛla wo, ko-yogoma-kɛla wo, Alla ye bandɛ lanala wo bɛɛ ye. 46Ni i ya i diyana-mɔgɛ dɔrɔn keni, i si barayi nyamintan sɔrɔn Alla bolo? Hali duti-makelelɛnu fanan si wo ma! 47Ni i ya i diyana-mɔgɛ dɔrɔn kɔndɔn, i wara nfen ma worɔ ka tenbi mɔgɛ doinu na? Hali minnu sa Alla batola, wonu fanan si wo ma! 48Wo ni wo telen iko i Fa Alla min bi Arinyɛni tɔ, wo telennɛ nya min.”


text: 1Lire kàntugo ka mii i mɛjwuu lógo fànha na Kileɲaarebage e, li i ŋko Kile mɛ̀lɛkɛɛbii baashuunniŋ'á na: «Kile lùyirini na ɲyɛ ŋkunahigii baashuunniŋi ɲcyiimu i ke, yii sà cyi sùguro ɲìŋke na.» 2Ɲyɛ ka Kile mɛ̀lɛkɛŋi niɲcyiiŋi si sà u ŋkunaani sùguro ɲìŋke na. Lir'à pyi ke, sige yapege fyèŋi mpyi mpiimu na, pi sí i ku nàɲjaŋi pêre ke, ka nɔwapiye si fworo pire na. 3Ka Kile mɛ̀lɛkɛŋi shɔnwuŋi si sà u ŋkunaani sùgoro suumpe lwɔhe e, ka lwɔhe si ŋkɛ̂ɛnŋ'a pyi mu à jwo supyikwugo sìshan. Ɲyii yaayi yi mpyi k'e ke, ka yire puni si ŋkwû. 4Ka Kile mɛ̀lɛkɛŋi tanrewuŋi si sà u ŋkunaani sùgoro baŋi lwɔhe ná lùbilibil'e, ka yire puni si ŋkɛ̂ɛnŋ'a pyi sìshan. 5Kile mɛ̀lɛkɛŋi u ɲyɛ lwɔhe ɲùŋɔ na ke, ka mii i uru ɲya u à jwo: «Mu u ɲyɛ niɲcɛnŋi, mu u ɲyɛ, ná mu mpyi ke, mu à tíi, ɲaha na yɛ amuni mu ɲyɛ na yoge kwùun. 6Pi à mu shiinbii ná mu tùnntunmpii sìshange wu, ka mu u sìshange kan pi a byii, pi ná lir'à yaa.» 7Lire kàntugo ka mii i mɛjwuu lógo sárayi tawwuge e na: «Sèeŋi na, Kafooŋi Kile, Siŋi Punifoo, mu yoge kwɔ̀nŋkann'à tíi.» 8Ka Kile mɛ̀lɛkɛŋi sicyɛrewuŋi si u ŋkunaani sùgoro canŋaɲyiini ɲuŋ'i, bà li kafuge si mpyi si mpêe s'a sùpyire súuge na fiige mɛ. 9Kuru kafug'à sùpyire súugo sèl'e. Ka pi i wá na Kile mɛge kɛ̀ɛge, uru cye e cyire yyefuge karigii ɲyɛ. Pi ɲyɛ a ɲɛn'a pi toroŋkanni kɛ̂ɛnŋɛ si u pêe mɛ. 10Ka Kile mɛ̀lɛkɛŋi kaŋkuro wuŋi si u ŋkunaani sùgoro sige yapege saanre yatɛɛnŋke e. Ku mpyi na ku saanre pyi cyeyi ɲjemu ɲùŋɔ na ke, ka numpini si jyè yire puni i, ka sùpyire si wá na ti ɲjirigii nɔni yyefuge cye e. 11Yyefuge ná nɔwapiyi kurugo, ka pi i wá na nìɲyiŋi Kileŋi mɛge kɛ̀ɛge, ŋka pi ɲyɛ a pi toroŋkanni kɛ̂ɛnŋɛ mɛ. 12Ka Kile mɛ̀lɛkɛŋi baani wuŋi si u ŋkunaani sùgoro Efirati baŋi i, ka baŋi lwɔhe si waha maa tatorogo kan saanbil'á, pire mpyi a yîri canŋafyinmpe e. 13Lire kàntugo ka mii i múnapegii taanre ɲya ntàsɛɛn fiige, là à fworo wwòlyɛge ɲwɔge e, ka là si fworo sige yapege ɲwɔge e, ka là sí fworo tùnntunŋi kafiniviniŋi ɲwɔge e. 14Jínahii pi mpyi cyire múnahigii, cyi maha kakyanhala karigii pyi. Cyi sí n‑shà diɲyɛŋi saanbii puni bínni, bà pi si mpyi si kàshige kwɔ̀n Kile Siŋi Punifoo canmbwɔhe e mɛ. 15Kafooŋi à jwo: «Lógo, mii sí n‑pa mu à jwo nàŋkaawa. Ŋgemu u à kwôro ɲyii na, maa mpyi u ɲyɛ a u vàanɲyi wwû sùpyire ti kwɔ̀ t'a u silege cyeyi ɲaa mɛ, urufoo wuun'à ɲwɔ.» 16Ɲyɛ ka jínabii si sà saanbii bínni cyage k'e, pi maha kuru mɛge pyi Eburubii shɛɛnre e: «Arimagedɔn». 17Ɲyɛ ka Kile mɛ̀lɛkɛŋi baashɔnwuŋi si u ŋkunaani sùgoro kafɛɛge e. Ka mɛjwuu si fworo Kileɲaarebage e saanre yatɛɛnŋke e na: «Y'à kwɔ̀ numɛ.» 18Ka kileɲini ná tùnmpe ná kiletinni si mpyi, ka ɲìŋke si ɲcyɛ̂ɛnnɛ sèl'e. Mà lwɔ́ sùpyire ɲyɛ ɲìŋke na ke, ku mpyi na saha ɲcyɛ̂ɛnnɛ lire cyɛ̀ɛnnɛŋkanni na mɛ. 19Ka Babilɔnni kànbwɔhe si jya mà pyi taanre. Ka kìrigii puni kànyi si ɲcwo. Kile funŋɔ ɲyɛ a wwɔ̀ kuru kànbwɔhe na mɛ, maa u lùyirini tîrige ku shiinbii ɲuŋ'i, lire li ɲyɛ mu à jwo u à ɛrɛzɛn sintanhampe kan pi a bya. 20Kìripyɛɛre ti mpyi suumpe lwɔhe niŋke e ke, ka tire puni si mpînni, wà saha ɲyɛ a ɲaɲyi saha cè mɛ. 21Ka zànhafunɲcɛɛnyɛ nitabaaya si wá na ɲcwo sùpyire ɲuŋ'i. Yi puni niŋkin niŋkinŋi mpyi a dùgo sèe sèl'e. Ka sùpyire si wá na Kile mɛge kɛ̀ɛge kuru yyefuge mpèeŋi kurugo.


text: 1Ma Fa Alla ara ma keni nya min, wo mafɛlɛn! Ala keninteyɛ kolo kati! A kolo ha, a ara ma kele ko ata dannu. Ado male le wo la serr! Wo le wara a ma, duninya ma male lɔn bawo a ma Alla fɔlɔn lɔn. 2N diyana-mɔgɛnu, Allala dan le male la kaka kɔnɔ ma si na ma nya min, wo ma bɔ gbɛ rɔ wɛ. Kɔnɔ ma ya kɛ le dɔrɔn lɔn, Kirasiti wa bɔ gbɛ rɔ tumɛ min, ma si ma iko ale ye nya min bawo ma si a yen de iko a ye nya min, yɔ! 3Yigi kɛ ye mɔgɛ min bɛɛ bolo, wo tigi si a nyɛrɛ sɛninyanɛ mara iko Kirasiti sɛninyanɛ nya min. 4Min ba hakɛ kɛ, wo yilikinɛ Allala tɔn-tinya-koe rɔ ado min bi Allala tɔn tinyana, wo ye hakɛ le kun na. 5Iko wo ya a lɔn nya min, Kirasiti bɔra gbɛ rɔ alako a ni ma hakɛ bɔ ma ma. Ado ale nyɛrɛ ma hakɛ kɛ mumɛ! 6Minnubɛ Kirasiti ye kan kelen tɔ, wonu ti to hakɛ kɛla. Kɔnɔ minnu bi tola hakɛ kɛla, wonu ma Kirasitila ko nya-yen hali! Ado anu ma a lɔn defan! 7N diyana-dannu, wo kana sɔn, mɔgɔ ni wo yanfa! Minnu bi ko-latelennɛ kɛla, mɔgɔ-nyimɛ le wonu na iko Kirasiti ye nya min. 8Ni min bi tola hakɛ kɛla, Setanɛta mɔgɛ le wo tigi la bawo Setanɛ ye hakɛ kɛla kebi fɔlɔfɔlɔ. Allala den Yisa bɔra gbɛ rɔ alako a ni Setanɛta kɛwɔlɛnu tinya feu! 9Allala dan ye minnu na, wonu ti to hakɛ kɛla bawo Alla sɔn ye wonu bolo. Ado anu Fa ye Alla la min kɛ, anu ti ke tola hakɛ kɛla worɔ. 10Nba, dan-nafarɛ-bɛrɛ ye Allala dannu anubɛ Setanɛla dannu tɛma. Minnu ti ko-latelennɛ kɛ wo, minnu ti a na kelen nyɔgɛ keni wo, Allala den ma wonu na. 11Wo ya karan min bara koe namɔɛn kebi fɔlɔfɔlɔ, wo le kɛ la -- ma ni ma nyɔgɔn keni wona. 12Ma kana ma iko Ken min ya a dɔgɛ faga. Setanɛtɛ le Ken wo la. A mara kama, Ken ya a dɔgɛ faga? A ya wo faga bawo ale ma ko-latelennɛ kɛ muk! Kɔnɔ a dɔgɛ ya min ma, wo telenta. 13Woletɔ n na kelen nyɔgɛnu, ni wo gboyara Alla-lɔnbɛlɛnu ye, wo kana kawa. 14Ma ya a lɔn ko ma ara bɔ sayɛ rɔ ka don nimayɛ rɔ bawo ma ara ma na kelen nyɔgɛnu keni. Ni keninteyɛ sa minnu tɔ, wonu bi saya-sɛnbɛ kɔrɔ ha kaka. 15Ni min na kelen nyɔgɛ gboyara a ye, mɔgɔ-fagalɛ le wo tigi la. Ado habadan-nimaya sa mɔgɔ-fagalɛ bolo iko wo ya a lɔn nya min. 16Ma ya keninteya-bɛrɛ lɔn kɛ le fɛ ko Kirasiti ya a niyi ni malela ko la. Male fanan ni ma niyi ni ma na kelen nyɔgɛnuna ko la. 17Ni nɔnfuli ye mɔgɛ do bolo, a ni a yen ko a na kelen nyɔgɛ makoe ye fan do la kɔnɔ a ma kinikini a ma, wo si a fɔ kama ko Allala keninteyɛ ye a yisi rɔ? 18N diyana-dannu, ma nyɔgɔn-keni-koe kɛ kana ma kuma gbansan dɔrɔn na. A ni ma keni-bɛrɛ la min si a nyɛrɛ mayira kɛwɔlɛnu tɔ. 19Wo le si a ma, ma si a lɔn ko ma ye tonyɛ rɔ. Ado ma yisi-latɛgɛnɛ si taran Alla yakɔrɔ fanan, 20hali ma sɔndɔmɛ ya a fɔ ma ye ko ma ma ko-telenni kɛ bawo Alla kolo ma sɔndɔmɛ ko. Ado Alla ya koe bɛɛ lɔn. 21Woletɔ n diyana-mɔgɛnu, ni ma sɔndɔmɛ ma a fɔ ma ye ko ma ya ko tinya, ma wa sɔ Alla yakɔrɔ wati min, ma yisi ti gbala. 22Ma wa Alla manyinika min na, ma si wo sɔrɔn bawo ma ye ala tɔnnu birala ka a diyana koenu ma. 23Alla ya tɔn minnu di ma ma, wo le kɛnu na -- ma ni dɛnkɛninya ala den Yisa Kirasiti tɔgɛ ma ka ma nyɔgɔn keni iko Kirasiti ya a fɔ ma ye nya min. 24Min ba Allala tɔnnu bira, wo ye Alla le tɔ. Alla ye ale fanan tɔ. Nba, ma ya a lɔn kɛ le fɛ ko Alla ye male rɔ. Ma ya wo lɔn bawo a ara ata Ni Sɛnimɛ di ma ma nun.


text: 1Sɔnɔ be yo woori Sizariya miɛ kpiri n nu, bu fere i ka Koneliyo, i ti Romafɔ sojam n kpiɛn wɔ, i niɛ soja mbaa yaa su a. Bu fere nyini soja jama mbaa n ka Itali sojam. 2Koneliyo ti sɔnɔ bo i su Nyɛmɛ atin su wɔ, i ni i dikafɔm kɛrɛ, na bu soro Nyɛmɛ. Na i suyo sakpa ma Yudafɔm bo bu ti yaarifɔm ni, na i susere Nyɛmɛ saŋga kɛrɛ. 3Na cɛɛn n be wiɛsu kerefi nsan saŋga, na wɔ kaba aŋu Nyɛmɛ mɛrɛkɛ be, na mɛrɛkɛ n aba ase i ka, “Koneliyo.” 4Na wɔ niɛ i gbirim, na sɛrɛ ati i, na wɔ bisa i ka, “M Mibiɛ, nzu a?” Na mɛrɛkɛ n abɔ i nu ka, “Nyɛmɛ ade u sere, wɔ ŋu sakpa n bo a yo ama yaarifɔm ni, i wara koro fi má nyini sam kɛrɛ. 5Tɔ, kisa, sunma minɛm na bu kɔ Jopa miɛ kpiri n nu na bu kɔ fere sɔnɔ bo bu fere i ka Simon Petoro ni. 6I wo jɛrɛkɛ be dika a, bu fere i gusu ka Simon, i dika n wo fa dodo tieku n wɔ.” 7Mɛrɛkɛ n jɔjɔɔri i dɔ wieeri ni, na wɔ kɔ, na Koneliyo afere i ngbɛfɛnɛm nnyɔ, ni soja kun be bo i su Nyɛmɛ atin su na i wo i dika ni. 8Na wɔ kan jɔrɛ n kɛrɛ bo mɛrɛkɛ n seeri i ni akere bu, na wɔ sunma bu Jopa miɛ kpiri n nu. 9Na alecin ŋgarama, na ba de atin na bu kɔ Jopa, bu kɔ sudodo dɔ fa kɔ wiɛ kekete saŋga, na Petoro gusu ayasu afun sɔɔ su ka i sere Nyɛmɛ. 10Na ahɔɛ ati i, na wɔ koro deke be i di. Saŋga bo bu wo diire n yo su ni, na deke be aba i dɔ ka alɛlɛ nu dɛɛ su. 11Na wɔ ŋu ka aŋgoro n ateke, na wɔ ŋu deke be i ti ka tani bambaka wɔ, ba cici i bue nna n kɛrɛ, i sucɔɔndi ba asiɛŋgu. 12Ajaanna barasu kɛrɛ, ni cinbukunnusufɔm barasu kɛrɛ, ni laŋkpɛtɛfɔm barasu kɛrɛ ka bu wo nu. 13Na wɔ ti akonvi be ŋga, i ŋa, “Petoro, yasu na a kun di.” 14Ama, na Petoro ase i ka, “M Mibiɛ, ai. M nya di má deke bo i ti ciire na i la fin.” 15Na akonvi n akaaki ase i bekun ka, “Deke kɛrɛ bo Nyɛmɛ ayo i casi, má a se ka i ti fin.” 16Deke n yoori sɔ kɔ juuri kun kun kpe nsan a, na wɔ kaba afun akɔ aŋgoro. 17Saŋga n bo Petoro subirisi fa kɔ deke n bo wɔ ŋu i n su ni, nyini saŋga, minɛm bo Koneliyo sunmaari bu ni, abisa asi Simon dika, na ba ka ajina awuru n anɔ nu. 18Na ba fere sɔnɔ be, abisa i ka, Simon Petoro wo dɔ ɔ? 19Petoro toko wo sunsun su, fa kɔ deke bo i baari i dɔ ka alɛlɛ nu n bu. Dɔ na Awiɛwiɛ Casi n ase i ka, “Ti fɛn. Minɛ nsan nbem wo fɛn suniɛniɛ u busu. 20Nyini ti, yasu na a jura, na u ni bɛrɛ kɔ, má a yo sika, dama mini sunmaari bu a.” 21Na Petoro ajura akɔ minɛm n dɔ, na wɔ se bu ka, “Mini ye am niɛniɛ m n a. Am natiiri bu la ka sɛ wɔ?” 22Na ba bɔ i nu ka, “Sojam kpiɛn Koneliyo sunmaari ya u dɔ a. I ti sɔnɔ kpa a, na i soro Nyɛmɛ, na Yudafɔm kɛrɛ bu i agaya. Nyɛmɛ mɛrɛkɛ be seeri i ka i fere u, na a ba i dika na a ba kan jɔrɛ bo a la i kere i a.” 23Nyini ti, na Petoro ade minɛm n awura, na ba da i dɔ. Alecin ŋgarama, na Petoro ayasu, na i ni minɛm n akɔ, bu sukɔ ni, na yaradayofɔm nbem bo bu wo Jopa n gusu asu i su akɔ. 24Na i alecin fɔfɔrɛ, na ba ju Sizariya, bu kɔ ŋu ka Koneliyo atiɛn i lamɔsim, ni i danfo kpam nɔɔ suŋminda yiri Petoro. 25Saŋga bo Petoro kɔ ŋa i wura awuru n nu ni, na Koneliyo akpa i atin akutu i jaa bu haari asiɛŋgu, na wɔ su i. 26Ama, na Petoro ayɛ i su ajina, na wɔ se i ka, “Mini ni m tii mmɔɔ, ti adamande wɔ.” 27Petoro ni Koneliyo bitaari anzama sɔ ɔ haari bu kɔ wuraari awuru n nu, dɔ na wɔ ŋu ka minɛ beberebe atiɛn bu nɔɔ. 28Na wɔ se bu ka, “Ambɛrɛ mmɔɔ ni am tii si ka, i ti ciire wɔ ka yɛrɛ Yudafɔm fa ya ŋu saŋga ni daanfiɛ barasu be nu, wara ya wura bu dika. Ama, Nyɛmɛ akere m ka má m sinndi sɔnɔ be ka i woowa ti fin. 29Nyini ti, ye a sunma fereeri m ye ma kete má ye ma ba n a. M koro ka m bisa u wɔ, nzu ti ye a sunma fereeri m a?” 30Na Koneliyo ase i ka, “I nyuma lenna lɛɛ, ka ahin saŋga n sɔ, fa kɔ wiɛsu kerefi nsan, m wo m dika n nu wo nyɛmɛsere su, na sɔnɔ be akaba aba ajina m nyunu, i wura sutura fofoe papasi, 31na wɔ se m ka, ‘Koneliyo, Nyɛmɛ ade u sere, ye wɔ teŋge u sakpa bo a yo ama yaarifɔm n su. 32Nyini ti, sunma na bu kɔ Jopa, na bu kɔ fere Simon Petoro ni. I wo jɛrɛkɛ be dika a, bu fere i gusu ka Simon, i dika n wo dodo tieku n wɔ.’ 33Nyini ti, ye m kaba sunmaari ka bu fere u n a, ye wɔrɔ gusu a yo sakpa ye a ba. Kisa, ya kɛrɛ gusu atiɛn ya nɔɔ fɛn Nyɛmɛ nyunu, na ya ti deke n kɛrɛ bo Mibiɛ n ama u nɔɔ ka a fa ma ya ni.” 34Na Petoro anya ase ka, “Kisa, ma si nahɔrɛ su ka adamande kɛrɛ ti kun wɔ Nyɛmɛ dɔ, i tambu má nu. 35Sɔnɔ kɛrɛ bo i soro Nyɛmɛ na i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ, i mi koro i ti nzu daanfiɛ sɔnɔ, Nyɛmɛ de i wɔ. 36Am si labari n bo Nyɛmɛ fa maari Yisarelifɔm, nyini labari kpa n kere ka minɛm nya tanalaifiɛ Yesu Kristo dɛɛ ti, yiri ti sɔnɔ kɛrɛ Mibiɛ a. 37Am kɛrɛ si sa bo i boori i bu Galili dɛɛ awɔrɛ n nu, saŋga bo Yohane kaanri Nyɛmɛ nzue biɛ n jɔrɛ ni, haari na wɔ bara ayɛ Yudiya dɛɛ awɔrɛ n kɛrɛ nu. 38Am si Yesu Nazarɛtifɔ n jɔrɛ ni, kabo Nyɛmɛ faari i Awiɛwiɛ Casi n ni yiko n wuraari i ŋu ni, ni kabo i nati bara yɛɛri deke kɛrɛ suyo sakpa sutuntun minɛm kɛrɛ bo Sitana miɛ bu n na bu nya laifiɛ, dama Nyɛmɛ woori i dɔ a. 39Yɛrɛ, ya ŋuuri deke n kɛrɛ bo i yoori bu Yudafɔm dɛɛ asiɛn su, ni Yɛrusalem miɛ kpiri n nu ni. Na ba kpama i baka jaanu n su, na wɔ wu. 40Ama, i lesan cɛɛn, na Nyɛmɛ ateŋge i afite i yiwee n nu, na Nyɛmɛ ama minɛm aŋu i. 41Má sɔnɔ kɛrɛ ŋuuri i a, ama, yɛrɛ bo Nyɛmɛ du mɔ yiiri ya ka ya di i daani ni, yɛrɛ ŋuuri i a, na ya ni yiri asaŋga adi, na ya nu, saŋga bo i teŋgeeri ni. 42Na wɔ ma ya nɔɔ ka ya kɔ kan labari kpa n kere minɛm na ya di daani ka, yiri ye Nyɛmɛ ayi i ka i bá di ŋgɔɔfɔm, ni bo ba wu n kɛrɛ jɔrɛ a. 43Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔm kɛrɛ yo jɔjɔɔri Yesu jɔrɛ, bu ŋa, ‘Sɔnɔ kɛrɛ bo i yoori i yarada, Nyɛmɛ fá i mi satiɛ bo wɔ yo i fa ce i, Yesu dɛɛ duma n nu.’” 44Saŋga bo Petoro toko jina wo jɔjɔ su ni, na Awiɛwiɛ Casi n aba awura minɛm kɛrɛ bo bu jina suti labari n ŋu. 45Na Yudafɔm bo bu ti yaradayofɔm na bu suuri Petoro su fiteeri Jopa miɛ kpiri n nu baari n ayo alekutura, kabo Nyɛmɛ afa i Awiɛwiɛ Casi n awura minɛm n bo bu ti má Yudafɔm mmɔɔ ŋu ni. 46Na bɛrɛ Yudafɔm ni, ati ka minɛm n sujɔjɔ aniɛ barasu barasu sukansi Nyɛmɛ. Na Petoro ase ka, 47”Nyɛmɛ afa i Awiɛwiɛ Casi n awura ahin minɛm n ŋu, kabo i fa wuraari ya ŋu ni. Ye ŋma koro kete ka má ya biɛ bu Nyɛmɛ nzue a?” 48Nyini ti, na Petoro ama nɔɔ ka bu biɛ bu Nyɛmɛ nzue, Yesu Kristo duma n nu. Na ba sere i ka i wo bu dɔ lennyɔ.