text:
Kwàzana
Dugu yɔrɔfɔli
Kwàzana Ye Baninkɔ dugu dɔ ye min Bɛ Jὲbɛn galoda fɛ Joyla kolomi na. A ni Jὲbɛn kubedugu cɛ jànya ye bam 7 ye ni k'a ni Joyla ta Kɛ bam 115 ye. A Bɛ marabolo min na, o ye Kulukɔrɔ ye, a n'o cɛ bɛ Taa bam 242 la. A Bɛ Mὲɛna kafoda la a ni min cɛ ye bam 10 ɲɔgɔn ye. Dugu laminidugu naani tɔgɔ Flɛ nin ye: kɔrɔn fɛ Sirimabugu ni Jàratubugu Bɛ yen ni bam 5 ye. Dugu ni tlebin 'cɛ, Duguyana de Bɛ yen, bam 5. Dugu kɛɲɛkayanfan fɛ, Woronin Bɛ yen ni bam 2 ye. Dugu min Bɛ dugu ni worodugu 'cɛ o ye Jɔnɔgɔ ye min n'a cɛ Ye bam 3 ye. Kwàzana ni duguba minnu ka Surun ɲɔgɔn na olu Ye Joyla ni Faana ye.
Dugu tɔgɔko
Kwàzanna tu tigɛli bɛ taa sàn 201 ɲɔgɔn na. Kabi dugu in Sìgira a tɔgɔ ye kelen ye. A sìgibaa ye Kwàzan ye min Bɔra Mande ka Nà sὲnɛ siratigɛ la. Fɛn min y'a tɔgɔ sɔrocogo ye, an bɛ Nà dɔɔnin Лɛfɔ o kan. Dugu tɔgɔ Sɔrɔla a sìgibaa tɔgɔ fɛ ko Kwàzan. O tɔgɔ in fɔli de Nàna ni Kwàzanna ye.
Dugu dugutigiya
Laadala-dugutigiko de bɛ Kwàzanna. A bɛ kìn kelen ka bolo kan w'a bɛ jamu kelen ka bolo kan n'o ye Tarawelew ye. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi kalo 3 o kɔ fɛ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Kwazan, Nanamacɛ, Sìribacɛ, Kɛɛma, Cɛwari, Dɔcɛ, Baajan, Лankɔrɔ, Baablen, Musa, Yusu. Nin mɔgɔ tɛmɛnen bɛɛ tùn ye Tarawele ye. Màa min bɛ dugu kun na bi, o ye Nuhum Tarawele ye. Dugu in tun bɛ jamanatigi-dugu min ka mara kɔnɔ, o ye Лɔfalenna ye.
Dugu bonya
Kwàzanna mɔgɔ bɛ 1000 Bɔ bi. A sìgikɛnɛ ye bam 1 ye kɛrɛ naani na. Kìn 3 de bɛ yen. Dugu b'a sìgiyɔrɔ flanan na nin ye: Dugutigila ni a sìgilen bɛ yɔrɔ min na sisan.
Dugu siyako
Siya min bɛ Kwàzanna, o ye bamanan ye. Yen jamuw ye: Tarawele, Mariko, Kulubali. Dugu mɔgɔw sinankunw ye Kulubali, Jàra, Togola, Kɔnɛ, Jabaatɛ, Jalo. Furusira bɛ dugu mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ w'a bɛ dugu ni dugu wɛrɛ cɛ. Kan min bɛ Fɔ yen, o ye bamanankan ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye kwàzannakaw ka baara la kologirin dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara ni jàgo bɛ Kɛ yen.
Forosɛnɛ siratigɛ la, u bɛ fɛn minnu Sɛnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ: mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.
Jàgo: sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere, baganjago.
Baganmara : misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.
U bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Kwàzanna olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.
O tɛmɛnen kɔ numuyabaaraw bɛ Kɛ dugu in na. Numucɛw bɛ baara minnu Kɛ, olu ye: dabadla, jeledla, jalodla, murudla, zundla.
Dosonya bɛ yen wa donso-bolodon bɛ Kɛ yen.
Nin bɛɛ la, yen baaraw la fanba ye sɛnɛ de ye.
Dugu fὲɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ kwàzannakaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabele, ntefere, wɔlɔjuru, wɔlɔgen, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Лelakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikemansin, moto, pɔnpekɔlɔn, kɔlɔn ŋana, sɛnɛkɛ-mansin.
Baaɲumaketɔn min ni dugu Delila ka baara Ke ɲɔgɔn fe o ye ACODEP ye. Ale de Nàna ka jurudon, balikukalanko ani baganbalo ka ma.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ lakɔlikalan Dabɔra Kwàzanna 2004 sàn. Kàlanso fla dòn wa forobata y'u ye. Sàn 9 kalan don .Balikukalanso kelen fana be yen min Dabɔra 1980 sàn. Ka Fàra o kan, blonkɔnɔ-kalanso fla bɛ yen minnu daminɛ ni sisan cɛ ye sàn 80 ye. Kàlan min Donna Kwàzanna fɔlɔ o ye blonkɔnɔ-kalan ye nka bi lakɔlikalan de fanga ka bon kosebe.
Lakɔlikalan sira fe duguden minnu Kera jɔyɔrɔ-tigi ye olu ye :
- Laminini Mariko : Ale sìgiyɔrɔ ye Kucala ye. A ka baara ye pokisiya ye. A ʃi ye 48 ye.
- Umar Tarawele : Ale sigilen be Лɔnɔ. Lakɔlikaramɔgɔ min ʃi ye sàn 32 ye.
- Malik Sagara : Ale be Bamakɔ. A ʃi ye 32 ye. A ka baara ye dɔgɔtɔrɔya ye
Dugumɔgɔw be diine min na, o ye silameya ye. Diine in donbaa ye Idrisa Tarawele ye. A Nàna ni diinɛ in ye ɲina y'a sàn 40 ye. Misiri 2 de bɛ Kwàzanna.
Ka Fàra o kan, laadalabato dɔ bɛ Kɛ ye min ye fara ye. Ale batoyɔrɔ ye faraso ye.
Dugu dasiri ye miniɲan ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye kwàzannakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Kwàzannakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fereba de la. Nin bee kɔ fe farikoloɲeneje werew be yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani negesoboli.
Dugu kungoko
Kwàzanna kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( kɔ,dàla, fàla, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, dàla saba, kɔ kelen, fàla 2 ani jɛ 1 de be yen.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : salen, ntɛbɛnbaman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ, ntubanin, sɛgɛ.
Dugu in kungodaw tɔgɔ ye: ciyansorola, jɛnin, nagyew, nkalamatu, lɛkɔnɔ.
Dugu kaburudoko
Kaburudo 4 de bɛ dugu in na. Dugutigiw ta, musokɔnɔmaw ta, denmisɛnninw ta ani jotigiw n'u musow ta. Kaburudo ninnu bɛ dugu ni banin, baba ani tlebin cɛ.
Dugu waatiko
Kwàzanna, tlema mana Bɔ yen, samiɲɛ de bɛ Nà n'o Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà. O kɔ fɛ fonɛnɛ bɛ yen.Yen sanji hakɛ samiɲɛ kelen kɔnɔ o ye 500 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔ minnu bɛ Kwàzanna olu ye: jotu, simaladege, burutu, ɲanantu, jotunajatu.
Minnu tɔgɔ bɔlen don fo jamana wɛrɛw mɔgɔw bɛ Nà u Flɛ, olu ye: jotunajatu, dafalenbama.
Blàdon : 2017-05-25 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04


c: text/html

text:
Mankutusɛbɛn
I. Bugunnatigɛ
Tɔgɔ : ..................... Wolosan : sàn / kalo / tle, wolodugu
Jamu : .......... ʃisan : ..........
Cɛ/Muso : Cὲ Furuko : Cɛ gana
Jamanadenya : Maliden Sìgiyɔrɔ : Bamakɔ
Lasɔrɔ: Kalabankura, bɔlɔn ......., Da .......
Baara : ɲininikaramɔgɔ ; kankaramɔgɔ ; bayɛlɛmanikɛla-dalaminɛnikɛla;
Nɛgɛjuru-sira (senfɛjuru) : + 223 .............. / + 223 ...........................
Cisira: ncidori@yahoo.fr
II. KALAN HAKƐ
2012 – Kandɔn ɲinini Faamuya waalan sɔrɔli, anglɛkan kalanbolo la, Gastɔn Bɛrze Sannakalanso la, Sɛnluwi, Senegali ;
2006 – Anglɛkan kankelen-kalan Sannajala sɔrɔli, Bamakɔ Sannakalanso la, Mali ;
2005 – Anglɛkan kankelen-kalan Nafalajala sɔrɔli, Bamakɔ Sannakalanso la, Mali ;
2001- Mali Cɛmanjala sɔrɔli Kan ni Masalasɛbɛn kalanbolo la Joyila Cɛmankalanso la
1998 – Dugumakalan foorili jala sɔrɔli (dugumajala) Bankɔ kalanso la, Joyila koori kɔnɔ
III. BAARA WALEYALENW
1. Kanw karamɔgɔya
Dɛmɛnikaramɔgɔ FLASH la, Kandɔn kalanbolo, Bamakɔ Sannakalanso :
2013 : Anglɛkan kalan kɛli kandɔn san 2nan mɔgɔw kun;
2006-2008 : San 2 kɛli karamɔgɔya sarantan na bamanankan sɛbɛnni degeli kalan kɛli la sannakalandenw kun : baakuurudɔn kalandenw, kalanfɛɛrɛdɔn kalandenw ani anglɛkan kanflakalanni kalandenw ;
Bamananakan mɛnni kalan kɛli kandɔn san 2nan kalandenw kun ;
2007-2009 : Anglɛkan karamɔgɔya kɛli PRODESCO kan-cakɛda la, o Sogoninkɔ bolofara la (anglɛkan kalanni mali kalandenw kun, bamanankan ni fransɛkan kalanni Nɔrweyikaw kun
2009 : Bamanankan karamɔgɔya kɛli Bamakɔ Liberté A kalanso la.
2. Kandɔn karamɔgɔya
2008-2011: san saba saratikaramɔgɔya kɛli nin kalan ninnu na :
Kandɔn daɲɛdenw kalanni anglɛkan na San 2nan kalandenw kun: daɲɛdɔn kalanni, mankandɔn kalanni, daɲɛbugun kalanni, kandendɔn kalanni, kandɔn faamuya kalanni ani kɔrɔdɔn kalanni anglɛkan na :
3. Bayɛlɛmani ni dalaminɛni ɲɛdɔn
Anglɛkan-fransɛkan-bamanankan bayɛlɛmanikɛla-dalaminɛnikɛla :
Bayɛlɛmanikɛla-dalaminɛnikɛla baɲumankɛtɔn dɔ la min tɔgɔ ye « Medicine for Mali - Mali tɔgɔlafura». O kanlase bɛ waleya baara minnu kɛtɔ la olu ye sumaya kunbɛnni ye ani bana sugu caman furakɛli ye dugu 8 kɔnɔ Mali tlebin-yanfan fɛ (fonkandalaminɛni ani makɔnɔnidalaminɛni fla bɛɛ bɛ kɛ an fɛ anglɛkan ni fransɛkan ni bamanankan ni ɲɔgɔn cɛ kumalasigiw ni tɔnsigiw ni jɛkafɔw ani faamuya kunnafonidiw sen fɛ a dugu ninnu 'kɔnɔ)
4. Kancaman-kow ɲɛtigɛli ɲɛdɔn
2011-2013 : MAKDAS cakulu kanlabɛnna
Kunnafonici-fogo : bataki.org
- Kanw cɛlanw daɲɛko ɲɛtigɛli fogo kama nin kan ninnu na : bamanankan, bomu, fulfulde, dɔgɔsɔ, shenara, sɔŋay, tamasheq, wolof
Sɛbɛnko ɲɛnabɔli jatebla : kalimu
- Kanw cɛlanw daɲɛko ɲɛtigɛli sɛbɛnko jatebla kama nin kan ninnu na : bamanankan, bomu, fulfulde, dɔgɔsɔ, shenara, sɔŋay, tamasheq
Donjate jatebla : TDUK
- Kanw cɛlanw daɲɛko ɲɛtigɛli donjate jatebla kama nin kan ninnu na : bomu, fulfulde, dɔgɔsɔ, shenara, sɔŋay, tamasheq
2013 : Bamanankan cɛlanw bayɛlɛmani NavexGlobal tɔgɔ la
- 2013-09-6: daɲɛ 355 bayɛlɛmani n’o kan tali ka bɔ anglɛkan na ka na bamanankan na ;
- 2013-09 -17: daɲɛ 50 bayɛlɛmani n’o kan tali ka bɔ anglɛkan na ka na bamanankan na.
5. Karamɔgɔfɛɛrɛ kalanni ɲɛdɔn
- 2008 ɔkutɔburukalo 23-29 : dɛmɛnikaramɔgɔya kɛli CAEB mɔgɔw ka karamɔgɔkalan kɛli la karamɔgɔw kun Fondation Stromme ka wale kalan bolodalen na Nɔnsɔnbugu.
- 2009 feburuyekalo 9-14 : dɛmɛnikaramɔgɔya kɛli FANDEEMA mɔgɔw ka karamɔgɔkalan kɛli la karamɔgɔw kun Fondation Stromme ka wale kalan bolodalen na Kayi ;
- 2008 desanburukalo: n sen yeli CAEB mɔgɔw ka karamɔgɔsɛgɛsɛgɛ kɛli la wale kalan bolodalen kama Nɔnsɔnbugu galoda siginikalansow la ;
- 2010 zuwɛnkalo 14-22 : Walekalan sɛgɛsɛgɛli cidenɲɛmɔgɔ Kayi. Sɛgɛsɛgɛli bolila dakun 4 kan dugu 7 kɔnɔ : karamɔgɔw sɛgɛsɛgɛli, kalansow kɔlɔsilibaa sɛgɛsɛgɛli, kalandenw sɛgɛsɛgɛli ani dugu sendoncogo sɛgɛsɛgɛli ;
6. Kalankɛ-gafew bɔli ɲɛdɔn
2008 Marisikalo: n sen yeli fransɛkan-bamanankan daɲɛko ɲɛnabɔli baarasigi la Fondation Stromme la;
2008 zuluyekalo: n sen yeli siginikalan gafelabɛn baarasigi la Fondation Stromme la Walekalan bolodali hukumu kɔnɔ ;
2010 awirilikalo: n sen yeli kalankɛgafe labɛnni baarasigi la IEP (kalan forobayali kalanda) la Kati.
7. Jɛkafɔw kɛli ɲɛdɔn
2008 ɔkutɔburukalo tle 4 : jɛkafɔ dɔ kɛli sanga 45 kɔnɔ mɔgɔ 100 ni kɔ ɲɔgɔn kun « fàsoden-sɛbɛnw tali : wolosɛbɛnko, furusɛbɛnko ani sayasɛbɛnko » dakun kan Ndlondugu galoda la
- jɛkafɔw kɛli nin dakun in kan : « Faso kanw sendonni jamana sɔrɔ ni mɔgɔya yiriwali la Mali kɔnɔ : CMDT ka siginikalanw (balikukalan) kɛlen a ka marabolow kɔnɔ ». O jɛkafɔ kɛra FLASH kalandenw kun san saba kɔnɔ (2007-2010).
- Jɛkafɔw kɛli ni MAKDAS (Mali Kanko ni Danbe Se) cakulu ka jɛɲɔgɔnya kɔnɔ jamana kanw donni ba la nin cakɛda ninnu kɔnɔ : Seko ni dɔnko setigida la, Sannakalanso Manden Bukari, Balafaseke Dɔnko kalanda la, Sɛbɛnbɔda Jamana la, Rajo Kayira la, Kalan forobayali kalanda la (IEP) la Kati, FAST la, ani E-festival takow ni dlali damajirali kɛnɛ kan san o san.
8. Gafesɛbɛn ɲɛdɔn
- Bamanankan kankelen-daɲɛgafe kurannanma farankan-sɛbɛnbaa, gafe min kɔnɔdaɲɛ ka ca ni donta 13.000 ye n’a nanflamayɔrɔ ye fransɛkan-bamanankan daɲɛsɛbɛn (donta 10.000) ye, Mali jamuw (700), zanaw (1000), bamanankan fɔtaw (500) ;
- Лinini Faamuya kalanfoori-sɛbɛn sɛbɛnni kan fla la: a anglɛkannama, min tun ye dyagoya ye, a bamanankannama min tun ye damanako ye.
- Sannakalan kalanfoori-sɛbɛn sɛbɛnni kan saba la : a anglɛkannama, min tun ye dyagoya ye, a fransɛkannama n’a bamanankannama minnu tun ye damanako ye.
- San 2 (2002-2004) kɛli fasirisɛbɛn na « Nouvel Horizon » donkibaru-sɛbɛn kɔnɔ
- Maana wolonfla sɛbɛnni minnu ma bɔ fɔlɔ ka kɛ gafe ye
- Gafe saba sɛbɛnni bamanankan na : baabugafe dɔ bololasɛbɛnnen, Tariku dɔ bololasɛbɛnnen, kalannigafe dɔ bololasɛbɛnnen bamanankan masaladɔn kan.
9. Latigɛdɔn ɲɛdɔn
- Latigɛdɔn siricogo kandɔn na o kalan kɛli ;
- MAKDAS cakulu ka kancaman-jatebla dlalenw ɲɛdɔnni « HOCH/Kalimu» : sɛbɛnkɛ, donjate, daɲɛgafe-dla, fɔlilabɛn, feerejatebɔ ;
- Jaw labɛnni ɲɛdɔnni ;
- Microsoft ka jateblaw kalanni (Windows Word, Excel, Power Point, internet);
Windows Word: sɛbɛnkɛ, karamɔgɔya
Excel: baara kɛli ni jatebɔ jatebla ye.
Power point : baara bolodali labɛn kɛli, jɛkafɔw sɛbɛnni maɲɔgɔlɔnni
Fogolan : cikanw sɔrɔli n’u cili, ɲinini kɛli
Makdas bataki fogo baarali
IV. KAN MƐNNENW
Bamanankan : fɔli ni mɛnni ni sɛbɛnni (dɔnbaajɛ) ;
Fransɛkan : fɔli ni mɛnni ni sɛbɛnni (dɔnbaajɛ) ;
Anglɛkan : fɔli ni mɛnni ni sɛbɛnni (dɔnbaajɛ) ;
Risikan : saranna
V. NIDUNGƆKO
Farikolo-ɲɛnajɛ : boli, ntolatan ;
Gafekalan : baabugafew, ziiringafew, mankutugafew, donkibarusɛbɛnw, ɲininigafew, lamagaja minnu bɛ ko lakikamaw kan ani miiriyaw kan.
Taama: sennataama, motolataama, mɔbililataama, batolataama, pankurunnataama.
Ne b’a Sɛmɛntiya ko ne mankutu minnu bɛ sɛbɛn in kɔnɔ ko o bɛɛ ye lakika ye.
SEEREYABAAW:
Jill DEVORE (Medicine for Mali)
Cisira: jill.devore@gmail.com
Kr Ndo SISE (Kandɔn kalanda ɲɛmɔgɔ, FLSL la, Bamakɔ Sannakalanso la)
Senfɛjuru: 00223 73 14 44 35
Cisira: tapiendo@yahoo.fr
Kr Mamadu F DUKURE (MAKDAS cakulu sintibaa)
Senfɛjuru: 00223 66 76 78 58
Cisira: mak_email@yahoo.fr // tdukure (www.bataki.org)
Lasɔrɔsiraw fogokɛnɛ kan: http://dokotoro.org/issiaka/ // www.bataki.org
_______________________________________________________________________________________________
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
English Version || Version française || Mankutusɛbɛn kura
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-25

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lakosɛbɛn Miiri
Lakosɛbɛn tɛ sɛbɛn gansan ye. Лininisɛbɛn dòn. Лinini dɔ daminɛni n'a foorili kɛlen fasiri ye k'o Blà gafebɔta dɔ 'kɔnɔ. Lakosɛbɛn gafe bɔli ye waati kùntaala dɔ dàntigɛlen ye (kalo 3, 6, sàn 1, ...). A bɔko fɛn o fɛn 'kɔnɔ, i b'a Sɔrɔ ɲininijaabiw Kɛra fasiriw ye a 'kɔnɔ. An ye nin kɛnɛ in Dayɛlɛn k'a tɔgɔ Kɛ"Miiri" ye lakosɛbɛnko 'kan ma bamanankan na. Ni ɲininikɛla min b'a fɛ i ka ɲinini dɔ jaabi fasiri ka Lakodɔn, i b'i ji Ja i ka fasiri ka Kɛ bamanankan na. 'Karamɔgɔw b'an 'bolo minnu bɛ a filiw Latlen. An ka nin lakosɛbɛn tɔgɔ y'a yɛrɛ Fɔ k'a Ban bari fɛn min ye ɲinini ye, o ye miiri caman kɛli ye ka bolo Da i ka ɲininfɛn kisɛ kan o ka Se kà mɔgɔw Nafa taalen 'ɲɛ. A yɛrɛ bɛ Fɔ bamanankanfɔlaw fɛ ko "Miiri de bɛ ɲɔ Kɛ dlɔ ye".
Isiyaka BAALO
Bamanankan daɲɛw kɔrɔɲɔgɔnma-ko : bosolisɛbɛn dɔ kɔrɔɲɔgɔnmaw bosoli
Kɔrɔɲɔgɔnmaya ye cyɛn ye bamanankan na. Kɔrɔɲɔgɔnma Bɛ daɲɛ caman na. Sɛbɛnfɛnw minnu y’o Sɛmɛntiya, olu kàlanni ye mun Fɔ an ye o ko kan ? Kuma Bɛ yen de.
Kùnfɛjate la tèn, a bɛ Bàla ‘mɔgɔ la ko kɔrɔɲɔgɔnmaya bɛ Tɛmɛ daɲɛ 2 kan kosɛbɛ bamanankan na. Bari an caman fɛ, bamanankan ka kɔrɔɲɔgɔma-ko ma Jiidi fo kà Se o bɛɛ ma. Mɔgɔ caman yɛrɛ hakili la, kɔrɔɲɔgɔnmaya Bɛ daɲɛ minnu ni ɲɔgɔn ‘cɛ o ‘kɛ man di k’i yɛrɛ Bɔ daɲɛ fla la ɲɔgɔn fɛ. Gafe bɔlenw ka kɔrɔɲɔgɔnma fɔlenw ye kɔrɔɲɔgɔnmaw Jira an na ni bàlannako dɔw ye. Bosolisɛbɛn tɔmɔnen ye kɔrɔɲɔgɔnma dɔw Jira an na minnu Bɛ daɲɛ seegin Bɔ tusun kelen ‘kɔnɔ.
Isiyaka BAALO
Daɲɛw ni kumasenw fàn dɔ bìnni: mɔsɔnni
Bamanankan daɲɛ dɔw fɔcogo jànya kosɔ̀n, mɔgɔw b'u Fɔ k'u Surunya. O surunyali tɛ Taa daɲɛ fàn dɔ bìnni 'kɔ. N'i ko "Solomani", o bɛ Se kà Mɔsɔn kà Kɛ "Solo" ye, "tasuma" bɛ Kɛ "ta" ye, "bulon" bɛ Kɛ "blon" ye. A waleya in tɛ daɲɛ kɔrɔ Yɛlɛma: 'fɛn tɛ Bɔ a kɔrɔ la, 'fɛn tɛ Fàra a kan, 'ɔrɔ kura yɛrɛ tɛ D'a la. O waleya ɲɛfɔlen dòn yan an fɛ kà Kɛ mɔsɔnni ye. Bamanankan taaboloba dɔ dòn minkɛ, a ka kan k'a ko Faamu faamuyako ɲuman na.
Isiyaka BAALO
Kanden sawurayɛlɛma: fàlenni
Daɲɛ kelenw fɔcogo bɛ To kà Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ k'a sababu Kɛ kanden suguya fla blàli ye ɲɔgɔn nɔ na sìgiyɔrɔ kelen 'kɔnɔ a daɲɛ masina na. O waleya min y'o ye, o bɛ 'tàli Kɛ kandenw sawurura yɛlɛmali la daɲɛ 'kɔnɔ. An y'an da Dòn o sawura damadɔ la fasiri in 'kɔnɔ kà Kɛ 'ɲɛbla ye kandendɔn ni kandɔn kɔnɔdakun caman wɛrɛw ma.
Aw Bɛ 'daɲɛw Sɔrɔ a 'kɔnɔ i n'a fɔ: kanden (phonème), kandɔn (linguistique), kandendɔn (phonologie/phonématique), fàlenni (changement de segment).
Mamadu Dukure
Bamanankan bosoli
Mafɔli dòn ka Лɛsin Zeraa Dumɛstr ka bamanankan mabɛn gafe bɔlen "Grammaire fondamentale du bambara" kɔnɔkuma ma. Mafɔli in yɛrɛ sɛbɛnni n'a jɛnsɛnni kɛko fɔlɔw Kɛra kabi 2011 sàn na a tìgi fɛ.
Ntɔ Sise
Pour saluer les maliens
Pourquoi un dictionnaire des noms de famille? Quelle en est la valeur pour qu'on lui accorde autant d'importance? Voici quelques-unes des questions que le lecteur peut se poser qui me préoccupaient lorsque j'entreprenais cette étude dans le cadre de mes cours de communication à l'Université des Lettres et des Sciences Humaines de Bamako.
Ntɔ Sise
Grammaire du Sénoufo
Nin ye dɔnnifa Ntɔ Sise ka 'bolonɔbla ye shɛnara mabɛn n'a kandɔn kan faransɛkan na. A da Sera shɛnara faamuya caman ma a 'kɔnɔ.
Mamadu Dukure
Mandenkan mabɛnko mafɔ, kan lasigi kɛnɛ: ACALAN 2010 7 14-16, Bamakɔ, Mali
Mamadu Dukure ye 'mafɔli Kɛ mandenkan baarali lasigi in Kɛra ACALAN fɛ. A b'a Jir'a ka bosoliw la ko a lasigi in Tɛmɛna a lawulikun kɛrɛ fɛ ka Bàga kùn wɛrɛw ma ka sariyaw bɛnbali dɔw Tà olu kan tèn.
Mamadu Dukure
Bamanankan kanhakɛko
Nin ye 'ɲinini ye min da Jirala Mamadu Dukure fɛ kabini 2011 - 7 - 15 bamanankan kanhakɛko bilisali kan.
Blàdon : 2016-06-11 Yɛlɛmako laban : 2018-04-25


text:
Ziirinda >
Fifì ni Antà
Nin Kɛra npogotiginin fla ye, terimaw tùn dòn. Filì ni Antà ka teriya tùn ka di w'a tùn Sinsinnen dòn kosɛbɛ, ʃu tùn t'u Fara tle kɛrɛbɛtɛ. U tùn bɛ fɛn bɛɛ Kɛ ɲɔgɔn fɛ. Don dɔ, u Taara kungo 'kɔnɔ lɔgɔɲini na. U ye lɔgɔ Tigɛ fo ka Sɛgɛ. O kɛlen, u Taar'u Sìgi jiriba dɔ suma 'kɔrɔ. U Tora baro la ka To baro la, Antà Sinna ka n'i Makun sɔn. Filì y'a Лininka k'a dun y'a da Bɔ baro la munna? A Sɔrɔla k'a Fɔ o la k'ale bɛ ka Jɔrɔ fɛn fla de la. Ɔ, Filì K'a ma k'a k'u F'ale ye tan. A Sɔrɔla k'i kant'o la k'ale bɛ ka Hami, w'a bɛ ka Jɔrɔ 'don na ani 'fɛn na min bɛ na olu ka nin teriya duman in Fara. Ɔ, Antà kɛlen k'o Fɔ, Filì fana y'i kanto ko cyɛn dòn, k'ale fana bɛ to ka Hami o la tuma caman na. Ko nkà fɛɛrɛ min b'ale 'bolo k'o de ye n'u kɔɲɔdon Sera k'u ka na Sɔn ka Taa u cɛla la. Ɔ, Anta fana Sɔnn'o ma. 'Bɛn kɛlen o kan, U y'u ka lɔgɔsiriw Tà ka Taa 'so. Ɔ, o Kɛ, a ma Tɛmɛ kalo kelen kan Anta cɛlɛkaw Nàna a Лini a fàw fɛ k'u bɛ fɛ k'a kɔɲɔbɔ. Antà fàw ye Antà ka kɔɲɔ Dɔgɔda. U Tora ten fo don kofɔlen tɔ Nàna To tle kelen ye minkɛ, teriya gasi kamà, Antà Siranna lahidu tyɛn ɲɛ, a Bòlila ka T'i Dogo kungo 'kɔnɔ tu fin dɔ la. U y'a Лini ka Dɛsɛ. Antà dalen Tora o tu in 'kɔnɔ fo ka na Sunɔgɔ. Ɔ, safɔfɔnin dɔ fana dumuni-ɲinibaatɔ Nàna B'a dalen kan yen, k'i fòofo ka Yɛlɛn a kan. Anta kɛlen k'a tɛgɛ Kɛ k'a Pàro jaa fɔnfɔnin tɛ Sɔn o ma. A Fununna ka Da Antà dalen kan k'a Kin. Anta Girinna ka Wuli a ma Taayɔrɔ Ye Ala ni dibikuru sababu la. Sa jugu in y'a Kin fo k'a Dɛsɛ a Лɛnaminina ka Bìn. Aa, sakinda in ma se ka kun a fɛ. Antà Sara tu kɔnɔ ye. O y'a Sɔrɔ Antà somɔgɔw y'a Лini fàn bɛɛ, u m'a Ye fo ka kɔɲɔdon Tɛmɛ, ka na o kunɲɔgɔn Tɛmɛ Antà ma Ye. Aa! a Kɛra kɔnɔnafliko ye. Ɔ, misigɛnna-denmisɛnninw de Tor'o la ka Taa Bɔ Antà ʃu kan tu 'kɔnɔ ye. Olu Bòlila ka n'a Fɔ 'so. Aa! a ko Yɛlɛmana ka Kɛ ɲɛji ye. U Taara Antà Sutura a ka dayɔrɔlaban na. Ɔ, o tɛmɛnen ma kalo sàba Bɔ, Filì fana cɛlakaw Nàna k'u bɛ n'a kɔɲɔbɔ. U ye kɔɲɔdon Dɔgɔda. A don Nàna ka Nà ka Nà... fo ka na Se. U Nàna Filì Lasigi k'a Labɛn kɔɲɔmuso masiriw la. Aa! a Kɛra muso ɲumanko dàn ye. Ɔ, ʃu kolen cɛlakaw Nàna. Filì fàw n'a baw ye dugaw K'a ye. U ye Sira Minɛ u bɛ Taa, muso misɛnninw bɛ ka gita Fɔ, dɔnkili dumanninw bɛ ka Da dɔn bɛ ka Kɛ. U Taara Se yɔrɔ dɔ la, dubannin dɔ Sinna ka T'i Sìgi jalasunba dɔ kan u ɲɛ fɛ ka dɔnkilida da Minɛ. Dɔnkili in na, a tùn bɛ min Fɔ a' y'o Lamɛn. A ko:
Un unn teri un unn
Un unn teri un unn
E yɛrɛ tùn m'a Fɔ wa? un unn
Un unn teri un unn
K'an ka na Taa cɛla la wa? un unn
Un unn teri un unn
Ne ka cɛlakaw nàlen un unn
Ne de Dogola o la o un unn
Fɔnfɔnnin Nàna n Kin yen un unn
Un unn teri un unn
O Kɛra n sata n teri un unn
Un unn teri un unn
Nkà e ka cɛlakaw nàlen un unn
I ye n janfa n teri un unn
Ala ka furu ni ʃi Bɛn n teri un unn
Un unn teri un unn
Ala ka denkɛw D'i ma un unn
Un unn teri un unn
Ala ka demusow D'i ma un unn
Un unn teri un unn
Ne ta Kɛra bɔnɛ ye n teri un unn
Un unn teri un unn
Un unn teri un unn.
Jaa an bɛ ni bɛɛ la, màa wɛrɛ tùn tɛ dɔnkili in Mɛn n'a Bɔra Filì la. A kɛlen ka dubannin ka dɔnkili in Mɛn a Hakili Jiginna a terimuso Antà la. A y'a Dɔn ko nin y'ale terimuso de kɛlen ye dubannin ye ka N'ale ma. Aa, o kɛlen filì ma laafya blen. U mana Taa yɔrɔ o 'yɔrɔ dubannin b'a 'kɔ. kɔɲɔ nana Tɛmɛ, O bɛɛ la dubanni ma Bɔ a 'kɔ. ka n'a tɔ Kɛ Antà yɛrɛ bɛ N'i Jɔ Filì ɲɛ 'kɔrɔ ka dɔnkili kelen in Da, nkà mɔgɔ t'a Ye n'a Bɔra Filì yɛrɛ la. Aa! Filì Nàna Minɛ k'a fasa i n'a fɔ a deli ka dumuni Kɛ. Nkà o bɛɛ la Antà ma Far'a la. Ɔ, an bɛ Sɔnmi ko la tuma min, fà Dònna Filì la, a ye fìni Blà pew don dɔ tlegan deredère fɛ.
An y'o Tà yɔrɔ min, an y'o Blà ye.
Blàdon : 2016-06-19 Yɛlɛmako laban : 2017-07-10


text:
Ziirinda >
Bunteni ni ntori
Don dɔ, ntori de Bɔra k'a b'a Sènnayaala ni k'a balo Лini kabaw ni ɲàgasaw cɛ la. Bunteni tɛ Ban a ka kabakɔrɔ-sigi la wa a tɛ Ban a ka ɲàgasakɔnɔ-sigi fana na. Ntori de Tora k'i Sɔgɔbɛ-sɔgɔbɛ ka Taa Bɔ bunteni kan yen. O kɛlen, bunteni fana Wulila k'i Jɔ a kὲlɛkɛsen kan. 'Ntori ye 'bunteni Lajɛ a dàbali Banna. A Ko " 'bunteni, e bɛ tanni Kɛ cogo di?" 'Bunteni ma Kum'a fɛ. A Ko tugunni ko " An ka ɲɔgɔn Tan". Bunteni Sɔnna o ma. O kɛlen u Bɛnna tanniko wɔɔrɔ-wɔɔrɔ kan. Nka yanni tanni ka da Minɛ, bunteni Ko ntori ma ko ni kulatanni tɛ, ko ale tɛ Se sènnatanni na. 'Ntori y'i Kanto " Ee 'bunteni, e kunin ka dɔgɔ cogo min na e na Se ka 'tanni Kɛ ni o ye?" Bunteni y'i Kanto o la ko " O ku ncinin in dun ye ne fana ka tannikɛlan ye dɛ". O la sa, ntori Ko bunteni ma k'ale b'a da Minɛ. A y'i Yɛlɛma ka bunteni tanko kelen Kɛ, k’a tanko Fla, k’a tanko Sàba fo k'a Dafa wɔɔrɔ la. Tanni da Sera bunteni ma minkɛ, o Ko " 'Ntori i Labɛn dɛ". 'Ntori y'a Jaabi k'o kɛlen kɔrɔ dòn, k'a ka a Blà ka Nà dɔrɔn. O Kɛra minkɛ, bunteni y'i Yɛlɛma k'i kunin Fli ka Da ‘ntori kɔ la yɔrɔ min, ntori Kulela k'i Pan. A kulekan Kɛra ko wɔrɔ-wɔrɔ. Bunteni ka tanni ʃyɛn wɔɔrɔ ma se ka Dafa blen. Kabini o don, ntori kasikan fana Kɛra wɔrɔ-wɔrɔ ye.
An y'o Tà yɔrɔ min, an y'o Bla yen.
Blàdon : 2016-05-14 Yɛlɛmako laban : 2016-05-14


text:
Ba bi naña basaa i (forum des langues de la terre) boma i mahop ma matunga ma nkoñ hi si mo masô !
Likoda jada ba nsébél i loñ i pulasi le ASSOCIATION SOÑ TA, li bi éba hop wés. Môm ma’a ma di kôô di bôt. Mbôgôl ma hop ni môm ma tan ! Ba bi ti bés nomba i nyonôs môm ma’a. Bi titii bi ma tila més bini.
Mbai i Toulouse i ngwés ma hop momasô. Naano a yé nwii mi saambok le di yé di ébga hop wés u Nsaa i homa Place du Capitole i Toulouse. Ba bi bat le hikii mut a tila hop wé i ngim li tam i bé pôna nkoñ u hi si :
« LE MONDE ENTIER EST UN SEUL PAYS »
Di bi tila le : « KON HISI U YE MPOM BAI ». Di bé lama tila laa ?


text:
Kunnafoni ka ɲɛsin kɛnɛya baarakɛlaw ma, minnu bɛka Ebola kɛlɛ
K’a ɲini ka Ebola sidɔn. A kunkankumaw bɛ se yɔrɔ la ka sɔrɔ bana yɛrɛ ma se o yɔrɔ la. Kɛnɛya baarakɛlaw de bɛ se ka hakilisigi kumaw fɔ mɔgɔw ye o kibaruyaw kan. Ni mɔgɔw ye yɛrɛtangafɛɛrɛ dɔw sigi sen kan minnu bɛ dɔ bɔ bana in jɛnsɛnni na, o bɛ kɛ sababu ye ka ni caman kisi.
1. Ebola yɛrɛ ye mun ye?
Ebola ye farigan jugumanba ye min bɛ sɔrɔ banakisɛ fɛ, jolibɔn bɛ a sen kɔrɔ (joli bɛ bɔ banabagatɔ fari la). A bɛ sɔrɔ banabagatɔ joli walima a farilaji fɛ, walima fɛn wɛrɛw fɛ banakisɛ bɛ minnu na.A bɛ se ka denbaya kuturu bɛɛ faga. Tuma dɔw la, a daminɛ naa ni bana wɛrɛw bɔlen don.
2. Ebola taamasiɲɛw ye mun ye?
A taamasiɲɛw de filɛ: Farigan, kungolodimi, fangadɔgɔya, fasasiradimi, fɔɔnɔ, kɔnɔboli, kurukuruw, ɲɛkisɛw bilenyali, yegentu ani basibɔn (kɔnɔ na ani farikolo kɔkan)
3.Ebola bɛ cogo di sisan?
Ka na se Utikalo tile 15 ma, fiɲɛbana, basibɔn ni farigan bɛ min sen kɔrɔ ni a tɔgɔ ye ko Ebola, o yera Gine (Lagine), Siyera Lewɔni, Liberiya ani Nizeriya jamanaw kɔnɔ. A mɔgɔ fagataw bɛ bi duuru b’ɔ kɛmɛ kɛmɛ sara la.Bana in ma se Mali la fɔlɔ.
4.Ebola banakisɛ jɛnsɛnni bɛ bali cogo di?
A kunbɛncogo ɲuman ye mɔgɔw kana maga banabagatɔ la, sanko a farilajiw. A nafa ka bon mɔgɔw ka to ka u tɛgɛ ko ka u saniya tuma bɛɛ. A banakisɛ bɛ se ka to fiɲɛ na ka tile caman kɛ, o kama aw ka kan ka aw makoɲɛfɛnw bɛɛ saniya ni zawɛliji ye (tubabukan: l’eau de javel).
5. A banakisɛ bɛ jɛnsɛn cogo di?
Ebola bɛ sɔrɔ ebolatɔ farilaji de fɛ. Wɔsiji, joli, kɔnɔboli, fɔɔnɔ, lawaji, jiyiriyaraw ani sugunɛ bɛ a banakisɛ lase mɔgɔ ma. Ni bana bɛka juguya, a yɛlɛma ka teli o waati de. Laadala sukoya dɔw senfɛ, mɔgɔw bɛ maga su la o fana bɛ kɛ sababu ye ka Ebola banakisɛ yɛlɛma.
6. Ebola fura ye mun ye?
Fura foyi ma sɔrɔ Ebola la fɔlɔ. Kɛnɛyaso minnu sigilen don Ebola kɛlɛli kama, olu ka baara sinsinnen don a sɔrɔcogo kɛlɛli de ma dɔrɔn, ka fara banabagatɔw mabɔli kan ani ka waleyaw kɛ minnu bɛ u dɛmɛ ka u farilaji segin.Hali ni mɔgɔw hakilila ko banabagatɔw mabɔli tɛ fɛɛrɛ ɲuman yewalimaa bɛu somɔgɔw degun, ebolatɔw mabɔli tɔw la, o ye wajibi ye ka a sababu kɛ a banakisɛ ka farati ye ani a bɛ se ka denbaya bɛɛ lajɛlen minɛ.
7.Jamana ɲɛmɔgɔw bɛka mun kɛ walasa ka dankari kɛ bana in na?
Mali bɛka fɛɛrɛ caman tigɛ a kama. O fɛɛrɛw ye:
1lɔ. Ka dabaliw kuraya ani ka u sɛgɛsɛgɛ;
2nan.Ka jamana dondaw, ni a kɛnɛyasow ani sigida mɔgɔw kɔlɔsi;
3nan.Ka kunnafonisiraw sigi sen kan minnu bɛ kuma kɛnɛya sabatili taabolow kan;
4nan.Ni sɔmi kɛra mɔgɔ minnu ma, ka olu sɛgɛsɛgɛ, ka u mabɔ kɛnɛyabagatɔw la,
ka u ladon ani ka u kɔlɔsi;
5nan. Ka sigida mɔgɔw kunnafoni, ka u bilasira ani ka bana in kunbɛnbaara bɛɛ kɔlɔsi.
Ni aw sɔmina ko a bana bɛ mɔgɔ dɔ la:
- Aw kana maga o tigi la
- Aw bɛ a tigi hakili sigi ani ka a bila ka taa kɛnɛyaso la min ka surun aw la
- Aw bɛ banabagatɔ kɛrɛfɛmɔgɔw ladɔnniya u kana maga a la
- Ni aw bɛ se, aw bɛ a ɲini ka a dɔn, banabagatɔ ni mɔgɔ minnu magara ɲɔgɔn na.
- Aw bɛ dɔgɔtɔrɔ Tarawele wele o yɔrɔni bɛɛ.
- Kɛrɛnkɛrɛnnenya la: A ka fisa ka anbulansi wele; banabagatɔ tali takisi (walima mobili wɛrɛ) la, o farati ka bon.
Kunnafoni sɔrɔcogo
Dɔgɔtɔrɔ min bɛ mɔgɔw bilasiraDr. Jak Tarawele: 76 05 04 04 | 66 05 04 04
Komini Fɔlɔ ambilansi ka nɛgɛjurusira: 20 24 51 19
KominiSabana ambilansi ka nɛgɛjurusira: 20 22 28 74
Komini Naanina ambilansi ka nɛgɛjurusira: 20 29 14 99
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Blàdon : 2015-01-14 Yɛlɛmako laban : 2015-01-14


text:
Teredùgu
Dugu yɔrɔfɔli
Teredùgu Be Segu marabolo de fe Tòmiɲan kolomi 'kɔnɔ. O kolomi in na, a Be Timisa galoda de fe o min Y'a ka kafoda fana ye. A n’o ce ye bam 6 ye. Dugu laminidugu 4 la, Farakɔ Lageledaga B'a ni kɔrɔn 'ce . A n’o ce jànya ye bam 4 ye. Tlebin fe, Timisa de Be yen, a ni min ce ye bam 6 ye. Keɲeka fe, ʃikɔrɔnin de Be yen ni bam 30 ye. Dugu min b'a ni worodugu 'ce, o ye Fàtɔmɔdaga ye, bam 4. Teredùgu ni duguba minnu ka Surun ɲɔgɔn na olu ye Jene ni Sòfaara ye.
Dugu tɔgɔko
Teredùgu ye dugu in tɔgɔ ka bi a Sìgira. Dugu in de Nàna Sigi tomon dɔ de kere fe. Bɔbɔ dɔ de tun sigilen don ye. O kere fe dɔgɔnɔke dɔ tun be yen. O ce fla ninnu Kera teri ye f’u tun be Taa Bɔ ɲɔgɔn na. U tun b’a Fɔ: “ N be Taa n teri ka dugu la”. Dugu Nàna Sigi ka Ke “n teri ka dugu” ye o cogo la. Da teliya de y’a To bi a be Fɔ Teredùgu.
Dugu dugutigiya
Laadala-dugutigi-ko de Be Teredùgu. Dugutigiya be Jamu kelen ka bolo kan. Ni dugutigi-kɔrɔ Sara kura de be Sigi. Ankari Sogo de ye dugu sìgibaa fɔlɔ ye. Sὲnekela tun don. A bɔra Cilapanŋa ka Na 1941 sàn. Yen dugutigikɔrɔw ye: Ankari Sogo, ale sàn 25 Ke, Sege Sogo, ale ye sàn 35 Ke dugu 'kùn na. Mɔgɔ min Be dugu 'kùn na bì o ye Musa Sògo ye. Dugu in tùn Be Poromu ka mara 'kɔrɔ.
Dugu bònya
Teredùgu mɔgɔ ye 1000 ni kɔ ye bi. Dugu b’a sìgiyɔrɔ fɔlɔ la ni ye.
Dugu siyako
Siya min bɛ Teredùgu o ye dɔgɔnɔ de ye. Yen jamuw ye: Sògo, Arama, Jibo, Sangare, Tesuge ye. U sinankunw ye bosow, jibo ani Sɔkanda ye. Furusira b’u ni ɲɔgɔn 'ce dugu 'kɔnɔ yen.
Dugu baarako
Teredugukaw fana bɛ sὲnɛ Sɛbɛkɔrɔ-kɛ. Yen sὲnefenw ye: keninke, kàba, saɲɔ, malo tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaga, dà, kɔɔri. O tɛmɛnen kɔ, u bɛ jiriba dɔw fana Turu i n'a fɔ: mangoro, lenburu, buyagi, manje, ʃiniwajiri ani ntɔmɔnɔ.Yenkaw bɛ nafɛnsὲnɛ-nakɔninw fana Bɔ sɔn. O nakɔnin ninnu na u bɛ fòronto ni jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn ani sira Sὲnɛ yen. Sὲnɛ kɔ fɛ, u bɛ baganmara fana Kɛ. U ka bagan marataw ye misi, fàli, bà, saga, wùlu, sò ani jakuma ye. Kamanmafɛnw fana B'a la i n'a fɔ: kami, ʃɛ,tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Baganmara kɔ fɛ, mɔni fana bɛ Kɛ Teredugukaw fɛ. O Mɔni ye laadalamɔni ye. Yen laadalamɔni bɛ Kɛ fàlaw ni kɔ̀w la. A yɔrɔ ninnu mɔnikɛminɛnw ye bese, paporo, doolen ani jɔ. Teredugukaw bɛ jago fana Kɛ ka Fàra ninnu kan. U ka jago ye butigifɛnfeere, sὲnɛfɛnfeere, jiridenfeere ani baganjago ye. Sugu te Teredùgu. Bololabaara dɔw bɛ Kɛ Teredugukaw fɛ i n'a fɔ: ŋunanda, segereda, ciyan, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, murudla, bɔgɔdagadla ani sὲnɛkɛminɛ wɛrɛ. Donsoya bɛ Kɛ yen fana. Yen baara sinsinnen don sene ni baganmara kan.
Dugu fὲɛrɛko
Teredugukaw bɛ sògobaw Minɛ walima k'u Fàga. Olu fàgalanw ye: marafa, bese, sɔgɔlan, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, fɛlɛbɔ, lɛjuru ni dɔw k'o ma ko fɛrɛn ni basaminɛ-nɛge, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen ani wùlu ʃuli a sògo masina na. Yen, u bɛ kɔ̀nɔw Minɛ walima k'u Fàga ni manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, gɛnni ni furabuluda ni samakaminɛ-fankan, a kɔnɔ masina nɛgɛni ni fen wɛrɛ ye, ʃìladɔn mana dali ani jagi sirili kɔ̀nɔ masina 'ɲɛ. U fana bɛ ncɔlɔw, jonbori, gɛnni ani koronni Kɛ k'u ka sokɔnɔ-baganw Minɛ.
Dugu yiriwaliko
Kokura nalenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto, latigedɔn, senfejuru.
Baaɲumankɛtɔw minnu ni dugu bɛ baara la bi olu ye Yeredɔn, Fantajigifa Kesu ani emeseri kesu ye.
Baaɲumakɛtɔn minnu ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ olu ye Pederu silakayeri (kàlanko : balikukalan), Wɔrd wizɔn (ʃemara ni nakɔbaara yiriwali) ani CMDT (sene, baganmara yiriwali) ye.
Dugu kàlanko
Teredùgu lakɔlikalan Dabɔra 2005 sàn . Yen lakɔli ye dugu ta ye. San 4 kalan don. Balikukalan ye kelen ye w’a Dabɔra 1992 sàn. Blonkɔnɔkalan fana be yen. Blonkɔnɔkalan Nàna Teredùgu fɔlɔ nka lakɔlikalan fanga de ka bòn.
Dugu batoko
Silamɛya Dònna Teredùgu Mamayaru Samakan de fɛ. Misiri 3 bɛ yen. Silamɛya kɔ fɛ, laadabato dɔw be yen. Olu ye ntomisun, ɲunun ye. U batoyɔrɔw ye ntomisunba ni dugubɔlɔturuyɔrɔ ye.
Dugu in tene ye suruku ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye Teredugukaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, gana, gayala, calaya, numajiganiŋun, kuwenuŋun, ʃenta ani kɔlɔci. Teredugukaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ cɛkɛnɛcɛw de kan.
Dugu kungoko
Teredùgu kungo kɔnɔ, jisigi-yɔrɔw ( dàla), jiriw ani kungofɛnw de Bɛ yen. Dugu in na, dàla ye 2 ye. Jisigi-yɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tònkanjɔ.
Teredùgu kùluw tɔgɔ fle : kuluyɔrɔ, cencen
Dugu kaburudoko
Teredùgu kaburudo ye naani ye. Kìn bee n’a ta don. U be keɲeke, worodugu ani tlebin fe
Dugu waatiko
Teredùgu, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Yen funteni sannadan ye 40 ye, a nɛnɛ hakɛ dugumadan fana ye 12 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ tɛ Teredùgu.
Blàdon : 2017-02-22 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29


text:
Zaban tɛ Sɛnɛ Mali la nk'a nafa ka bòn
Zaban ye jirinɔɔfɔman ye, a den ka Kumu. Zaban tɛ fɛn sɛnɛta Mali la. Nka mɔgɔw bɛ to ka Yaala ka Tigɛ kungo 'kɔnɔ k'a Jago. Zaban bɛ bɛ Kɛ dumunifɛn i n'a fɔ mɔni ni sèri... U bɛ Kɛ o dumuni ninnu na kumuko jɔyɔrɔ kamà. Nin bɛɛ tɛmɛnen 'kɔ bàna furaw bɛ Kɛ n'a bulu n'a tili ye. Mali la, togodalamɔgɔw bɛ zabannɔɔfɔn Bɔ k'a Kɛ ka jigiɲɛ karataw fana Siri walasa ka ji Bali ka Dòn u ka sùmaw kan. Zaban bɛ fere da Minɛ samiɲa dòndanin fɛ ni ka Mɔ samiɲa 'kɔnɔ.
Zabansun Zabanbulu Zabanden
Blàdon : 2016-08-04 Yɛlɛmako laban : 2016-08-04


text:
Duɲa
Dugu yɔrɔfɔli
Bɛnkadi fuɲa galodadugu dɔ ye duɲa ye. A bɛ Kita kolomi de fɛ Kayi marabolo 'kɔnɔ. A n'o Kita in cɛ ye bam 9 ye. A n'a ka galodugu ta ye bam 4 ye. Ka Bɔ duɲa ka Taa kayi o bɛ Bɛn bam 271 ma. Dugu misɛnni wɛrɛw bɛ ka duɲa Lamini. A kɔrɔn fɛ, fuɲa bɛ yen ni bam 4 ye. Tlebinyanfan na, tabakɔfɛ bɛ yen ni bam 4 ye fana. Faraba b'a kɛɲɛka fɛ ni bam 6 ye ni ka yirimalo K'a wòroduguyanfan na ni bam 3 ye.
Dugu tɔgɔko
Kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ duɲa tɔgɔko kàn an bì min na.
Dugu marabaako
Duɲakaw ka dugutigiya ye laadalata ye. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda. N'i Bɔra saya la foyi wɛrɛ fana tɛ yen dugutigi B'a ka dugutigiya la. Duɲa dugutigiya furadama tolen bɛ kìn kelen ni jàmu kelen de ka bolo kàn. Ni saya Sera yen dugutigi ma u bɛ sàn kelen de Kɛ ka sɔrɔ ka kura Sìgi a nɔ na. Gandamadi keyita min Bɔra mande ka Nà duɲa tu tigɛ, ale ka dugutigiya kɔ fɛ minnu Nàa olu ye Лankun keyita ni dɔw b'a Weele Baba la ani Ginbala keyita. Nkà màa min bɛ wòlo kàn bì o ye Лaamɛ Keyita ye.
Dugu bònya
Duɲa ma bòn. A dugu bɛ Bɛn kìn kelen de ma. A sigikɛnɛ tɛ Tɛmɛ 4 kàn kɛnɛ kelen 'kɔnɔ. Duɲa mɔgɔw tɛ Tɛmɛ 1000 ɲɔgɔn kàn. Nkà yen b'a sìgiyɔrɔ sàbana de la. U sìgiyɔrɔ fɔlɔ ye "jaramaji" ye. A flanan ye "Manden" ye.
Dugu siyako
Bamananw ni màninkaw de bɛ duɲa. Jàmu minnu bɛ Sɔrɔ duɲa olu ye: Keyita, sise, jara, sisoko, kulubali ani Tarawele ye. Sinankunya bɛ Tɛmɛ keyitaw ni sisew ani kulubaliw 'cɛ, a fana bɛ ni sisokow ni tunkaraw 'cɛ. Furuko siratigɛ la, 'tnɛ foyi tɛ yenkaw ni ɲɔgɔn 'cɛ. Yen kanw ye bamanankan ni màninkakan ye. Nkà màninkakan de bɛ Fɔ yen fòrobaya la.
Dugu baarako
Duɲakaw bɛ sɛnɛ kanu kosɛbɛ. U bɛ keninke, saɲɔn, sàba, tiga, tiganinkuru, woso, je, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, dà, kɔɔri, fini, mangoro, buyakgi, manje, fòronto, jaba, tamati, nkɔyɔ, gan, salati, ʃù, kɔnkɔn, ɲugu ani melɔn Sɛnɛ yen. U fana bɛ baganmara Kɛ u sèn fɛ. Yen bagan marata dɔw ye Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. Jago siratigɛ la yenkaw bɛ sɛnɛfɛn-feerew ni butigifeere ni baganfeere ani bololafɛndlata-feere Kɛ. Donsoya fana bɛ Kɛ yen.
Dugu fɛɛrɛko
Marifa, wosen, wɔlɔgɛn, fɛlɛbɔ, manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ wɔlɔjuru, sɔgɔlan, bere, samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Blà o la ani tonbiri y'u ka kungosogow ni kɔnɔw fàalifɛɛrɛw ye. U b'u ka misidenw Dabɔ ni ncɔlɔ ye. U b'u ka misi murutilenw Minɛ ni jonbori flili ye. Walima a Nɛgɛni ni dumunifɛn ye walima k'a bagan masina Koron ka Dòn yɔrɔnin dɔ la. U bɛ bɔflew ni gesedaw fana Kɛ.
Dugu yiriwaliko
Duɲa ko kura nàlenw ye: Лɔʃimansin, kɔnɔn ŋana, pɔnpekɔnɔn, jabaranin, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, sɛnɛkɛ-mansin, sènfɛjuru, arajo ani moto ye. Jigisɛmɛjiri ye baɲumankɛtɔn ye min sèn Dònna yenkaw ka yiriwa la kosɛbɛ. A ka yiriwa Лɛsinnen dòn sɛnɛko ani dɛsɛbaatɔw dɛmɛni de ma.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan dugumadakun fàn fɔlɔ de bɛ duɲakaw fɛ yen. Yen Lakɔli Dabɔra 2000 sàn. Lakɔli kɔ fɛ, balikukalan min ye yen kàlan suguya fɔlɔ dònnen ye yen, o fana bɛ dɔɔnin dɔɔnin Kɛ yen halisa. Wa an bɛ bì min na lakɔlikanlan de yanga ka bòn duɲakaw 'bolo ka Tɛmɛ kàlan tɔw kàn.
Dugu batoko
Misiri kelen bɛ duɲakaw fɛ yen. U ka silamɛya dònbaa ye Bakuma keyita ye. AYen silamɛya lanali yen ni bi 'cɛ bɛ Taa sàn 272 ɲɔgɔn na. Nàma ni jalasɔn ye laadala-batow yen minnu batoli bɛ sèn na yen halisa.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ ni seli ni sanyɛlɛma ni sankunbɛnw ni denkundi ni ntolatan ni tɔnɲɛnajɛ ani laadalakow ye duɲakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye gita ni dunun ni flen ni jenbe ni bàra ni wasanba ni fle ni buru ye. Yenkaw ka tlonkɛcogo kɔrɔw ye bɛlɛda ni nparibɔ ani fɛrɛn ye.
Dugu kungoko
Kɔ kelen ni jɛ duuru bɛ duɲa. Manɔgɔ ni ntɛbɛn ni zara ni wùlujɛgɛ ni sajɛgɛ ni nàna ni ntigin ni bilinkìtin ni ye jɛgɛ suguyaw ye minnu bɛ Sɔrɔ yen jisigiyɔrɔw la. O kɔ fɛ, koorow ni kaanaw bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman fana bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, ntɔngɛ, zɛrɛninjɛ, kòro, sunsun, zaajɛ, ntɔngɛ ani zɛkɛnɛ. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye: Dànkala, nkorongo, kungo-kami, minɛn, warabilen, miniɲan, wɔlɔ, gɛlɛnin, tentannin ani tonkanjɔ ye. Yen kungodaw ye gonindala, Sitahimadala, jananma ani bɛnkoba. Kùluba kelen bɛ yen u bɛ min Weele ko Kɔnkɔnin.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon naani de bɛ duɲa yen. Nkà kùn wɛrɛ t'a la u fɛ yɔrɔw samani na ɲɔgɔn na. U ka o kaburudon ninnu bɛ kɛɲɛka ni tlebinyanfan na.
Dugu waatiko
Yen waatiw bɛ fàlen-fàlen cogo min na o ye, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà. Sanji minnu bɛ Nà duɲa sanmiɲa kelen 'kɔnɔ bɛ Taa 70 na. Yen funtenin hakɛ sannadan ye 45 ye a nɛnɛ hakɛ dugumadan ye 15 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
'kabakomayɔrɔ tɛ duɲa màa bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kàn.
Blàdon : 2017-08-07 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10


text:
Mali duguw >
Sìnsinna
Dugu yɔrɔfɔli
Sìnsinna ye mali dugu dɔ ye min bɛ Sikaso marabolo ani Kucala kolomi la. Mali galoda dɔ dòn fana. Sìnsinna bɛ Kucala kafoda duguw fɛ. Sìnsinna ni Kucala cɛ bɛ Bɛn bam 1 ma. Kucala kɔ fɛ, a bɛ dugu wɛrɛw cɛ la i n'a fɔ Kanikɔ ani Лitabuguru.
Dugu tɔgɔko
A bɛ Fɔ Sìnsinna ma fana ko ʃiʃikan. Sìnsinna bɛ Jate ka Kɛ a bamanankantɔgɔ ye. ʃiʃikan, o y'a mamaratɔgɔ ye.
Dugu dugutigiya
Sìnsinna ma ‘màsakɛ-duguya Kԑ ka Tɛmɛ, nka a tùn bɛ Mara dugu dɔ fɛ n'o ye Kucala ye. A bìlama bɛ Mara faama-dugutigi de fɛ.
Dugu bònya
Sìnsinna mùmɛ ye kìn wolonfla ye. Olu ye Fasɔgso, Sokalaba, Numusokala, Kiniso, Ntɔgɔso, Kongalaso ani Sɛɛso ye. A mɔgɔ bɛ 4676 ɲɔgɔn Bɔ. A sìgikɛnɛ tɛ o ʃi kɛnɛba ye ten. Tomon kɔrɔ tɛ Sìnsinna.
Dugu siyako
Miɲankaw dɔrɔn de bɛ Sìnsinna. Yen jàmuw ye Danbɛlɛ, Kulibali, kɔnɛ, sise, Jabaatԑ, ani sanɔgɔ ye. Mamara ni bamanankan fla bɛɛ bɛ Fɔ yen, nka mamara de fɔli ka ca ‘forobaya la.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye sìnsinnakaw ka baaraw la fànba ye. O sɛnɛfɛn dɔw ye saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, ani ʃɔ ye.
Sɛnɛ kɔ fɛ, nakɔlabaaraw bɛ Kɛ yen. U bɛ nakɔjiri dɔw Sɛnɛ i n'a fɔ mangoro, lenburu ani manje. Nafɛn dɔw fana bɛ Sɛnɛ yen i n'a fɔ tubabunkɔyɔ, tamati, jaba, fòronto ani ʃù.
Numuya bɛ Kɛ Sìnsinna. U ka numuw bɛ Dàbadlaw, kòlonbɔw, bɔgɔdaga-dlaw ani segeredlaw Kɛ.
Sìnsinnakaw bɛ baganmara Kɛ. O baganw na, u bɛ misiw, fàliw, sagaw, bàw, lὲw ani wùluw Mara. Nin bagan kofɔlen ninnu kɔ fɛ, u bɛ kamamanfɛn dɔw fana Mara i n'a fɔ ʃɛw, kamiw, ani tonkɔnɔw.
Baganmara kɔ fɛ, jago fana bɛ Kɛ Sìnsinna, bari u bɛ sɛnɛfɛnw, butigifɛnw ni baganw Jago u magow ɲɛnabɔli kama.
Ninnu bɛ tɛmɛnen 'kɔ, bololabaara bɛ Kɛ yen i n'a fɔ jiriʃi, kalali, ani motodlaw.
Sìnsinnakaw fɛ yen, donso-bolodon bɛ Kɛ.
Dugu yiriwaliko
Sìnsinna ka yiriwaliko siratigɛ la, kɛnɛyaso kelen ani musojigin-so kelen bɛ yen. Лɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow ani kalalikɛ-mansinw fana bɛ Sɔrɔ yen. Sìnsinna ni baɲuman-ketɔn minnu jὲra ka baara Kԑ, o dɔ ye CMDT ye. O ka yiriwa ɲɛsinnen bɛ kɔɔrisɛnɛ, nɔgɔkow, sanni ni feere ani juruko ma.
Dugu kàlanko
Balikukalan, lakɔlikalan, madarasa bɛɛ bԑ Kɛ Sìnsinna.
Sìnsinna ka lakɔli-kalanso ye foroba ye. Dugumakalan fàn fɔlɔ ni fàn flanan bɛɛ b'a la. A dugumakalan fàn fɔlɔ kàlanso la, sànwɔɔrɔ-kàlan be Ke yen. A fàn flanan na, sànsaba-kalan bɛ Kɛ o 'kɔnɔ.
Madarasaso min bɛ u 'bolo o dàn ye dugumakalan fàn fɔlɔ ye sànduuru-kalan bɛ Kɛ min na.
Dugu batoko
Silamɛya bɛ Sìnsinna. A batoso duuru bɛ yen. Mɔgɔ min Nàna ni yen silamɛya ye o ye Fàcɛ ye. Silamɛya tɛmɛnen 'kɔ, laadalabato dɔw bɛ u fɛ yen. Olu la, ɲa ni kɔrɛ ani ɲamakɔrɔ b'o la. U ka ɲa batoyɔrɔ tɔgɔ ye ɲato ye. O kelen de bɛ yen. U ka kɔrɛ batoyɔrɔ tɔgɔ ye kɔrtan ye min fana kelen b'u fɛ yen.
Dugu ɲenajeko
Лɛnajɛlako minnu bɛ sìnsinnakaw fɛ yen olu ye seliw, sɔnniw, sangaw, sanyɛlɛma ani kɔɲɔw ye. Fɔlifɛn minnu bɛ Fɔ a ɲɛnajɛw la olu ye bala, bàra, jenbe, bɔnɔ ani dunun ye.
Dugu kungoko
Kɔ kelen ni dala sàba bɛ Sìnsinna kungo ‘kɔnɔ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ 'fɛn tɛ Sìnsinna.
Blàdon : 2016-01-20
Yɛlɛmako laban : 2016-07-29


text:
Tle nɔɔrɔminɛ: ʃu bɛ na kòko jòli Kɛ tle fɛ ɲinan?
Mɔgɔw delinnako ye kalo nɔɔrɔminɛ ye Mali 'kɔnɔ ni dɔw Ko a ma ko jakuma ka kalominɛ. Nka n'i Ko tle nɔɔrɔminɛ walima jakuma ka tleminɛ, mɔgɔw kɛ man di k'o Faamu. Nka, n'an ye mɔgɔ kɔrɔw Lamɛn, olu bɛ To k'a Fɔ ko ʃu Delila ka Kò tle fɛ nin sàn masina in na. N'an ye dɔnniya ka blàsiraliw Lamɛn, wali kelen n'an hakili bɛ 2013 sàn kalo 11nan tle 3 don na, karidonya dɔ, an ka kan k'a Dɔn ko tle nɔɔrɔminɛ kuma min bɛ da la nin ye ko sɛbɛkuma dòn.
2016 sàn in na, tle nɔɔrɔ minɛko 2 bɛ na Kɛ minnu bɛ na Ye ɲɛ gansan na. A min bɛ Kɛ fɔlɔ o bɛ Kɛ dɔnniyakalo kalo 3nan tle 8 walima o tle 9. O kɛlen tle flanan walima tle fɔlɔ ka kan ka Bɛn lasiri 3nan jɔli ma.
A kɛko flanan bɛ Kɛ kalo 9nan tle fɔlɔ walima o tle flanan. O ka kan ka Kɛ ka Kɔn selibakalo jɔli 'ɲɛ ni tle kelen ye.
Tle nɔɔrɔminɛ ni kalo ta bɛɛ bɛ Kɛ kalo kelen na ɲɔgɔn 'kɔ. Tle ta de bɛ Kɛ fɔlɔ ka Sɔrɔ ka kalo ta Da o kan. N'i ye tle nɔɔrɔminɛ fɔlen ninnu Kɔlɔsi ka Лɛ, i b'a Ye ko a kelen-kelen si ni a kalo ta kɛli cɛ janya tɛ Tɛmɛ tle 14 kan.
Tle nɔɔrɔminɛ ye tle ɲɛ zolomali ye fo k'a dɔw Se tle den dìbili ma ka ʃu Ko tlegan fɛ. A sugu bɛ sàba Bɔ ka tàli Kɛ tle ɲɛ minɛni fanga bònya kan: nɔɔrɔminɛ wɔlɔkɔlen, nɔɔrɔminɛ kɔgɔlen ani nɔɔrɔminɛ ɲaaminen. Tle ɲɛ zolomali sababu bɛ Bɔ kalo kɛcogo la ka dugukolo Lamini. Kalo dugulaminitɔ dòntuma dɔw la dugukolo ni tle yeelen 'cɛ, o bɛ Nà ni kalo ncɔndibi jɔli ye dugukolo yɔrɔ dɔ kan. O mana Bɛn ni dugukolo kanmɔgɔ minnu ka dugu ye, olu tɛ tle yeelen Sɔrɔ o furancɛ 'kɔnɔ. O bɛ Nà ni dìbi dònni ye tle fɛ walima ʃu kòli ye tle fɛ ni an Ko a ma yan ko tle nɔɔrɔ minɛni.
Tle nɔɔrɔminɛ mɛnnenba ye sanga 8 ye. A kɛko hakɛ ka ca sàn 'kɔnɔ ni kalo ta ye. Nka komin a bɛɛ tɛ Ye ka Lasaa ɲɛ gansan ka yeli la, walima komin a dɔw yɛrɛ tɛ Kɛ ka Bɛn dugukolo 'mɔgɔ-kɛyɔrɔ ma, a bɛ mɔgɔw ɲɛ na ko kalo ta ka ca n'a ta ye. 'Hakililajigin na, nɔɔrɔminɛ fàn o fàn, jamana bɛɛ mɔgɔ t'a Ye ɲɔgɔn fɛ. O kɔrɔ ye ko n'a Kɛra ka Bɛn ni dugukolo fàn min ye, k'o mɔgɔw de bɛ Bɔ a kàla ma.
Ncidɔri Sabaatɛ bolonɔ dòn
Blàdon : 2016-06-16 Yɛlɛmako laban : 2016-12-07


text:
Lakosɛbɛn > 2016 04 30
Mamadu Dukure: mandenkan mabɛnko mafɔ kanlasigi kɛnɛ: ACALAN 2010 07 14-16, Bamakɔ, Mali
Kɔlɔsi: N'a Bɔra Mandenkan jὲkulu ka misali dilenw na, nin sɛbɛn kuuru bɛɛ sɛbɛnnen don ni MAKDAS ka sɛbɛncogo taabolo ye.
Dantigɛ:––
Mandenkan sɛbɛncogo mabɛnni lasigi kɛnɛ lankolon damantan dan tɛ nin ye!
Mandenkan jὲkulu ye o "donma-kunbɛn" minnu Wɛrɛndɛ, o b'o Sɛmɛntiya farankan 'kɔnɔ, k'u dafabali To yɛrɛ. Mandenkan jὲkulu in ye a tɔnden yamaruyalenw ni kan kanubaaw 'ko ye.
###############################################################
• 19-75: Zerar GALTCYE ka hakililajira mandenkan sɛbɛncogo ɲuman 'ko la "Etudes Maliennes", n° 12, ɲɲ 1-58);
•17 - 21 / 7 /1978 ( Лamɛ, Nizɛr), dɔnko-tigiw ka sɛbɛn labɛnnen ka Лɛsin Farafinna kanw sɛbɛnni n'u mabɛnni ma;
•8 - 14 / 11 /1979 ( CELTHO, Лiamɛ, Nizɛr), mandenkan mabɛnni lasigi, kanha-kɛ-ko sabatili 'kùn kan
•6 - 22 / 06 /1981 (Bamakɔ, Mali), MAPE ka ɲwaan-kanbɛn dannatigɛ-sɛbɛn (Mandenkan ni Fulakan ka ɲɛsigi-wale);
•3 - 9 / 06 / 1982 (Wagadugu, Hotiwɔlta), Kanbɛnni baara dannatigɛ ka Лɛsin mandenkan ni fulakan fɛɛrɛ-daɲɛw sigili 'sèn kan ma
•24 - 28 / 8 / 1983 (Bamakɔ, Mali) Лwaan-kanbɛn forobasigi, mandenkan mabɛnni 'kun kan;
•3 / 2002 (Abijan, Kodiwari), mandenkan sɛbɛnni mabɛnni lasigi 'kùn kan;
•2003 (Abijan, Kodiwari), mandenkan sɛbɛncogo mabɛnnen;
##########################################################################
Kɔlɔsi:
1. Kalan-kunda tlennenya b'a Wajibiya ka bamanankanmɛnnaw ka ɲinini baara Kofɔ fàrankan 'kɔnɔ, o min nafa ka bon yɛrɛ, n'o ye " Bamanankan mabɛn" ye , a bɔra 1974 sàn , ani "Bamanankan sɛbɛncogo minɛbolo" , o dira Mandenkan jὲkulu ma, ACALAN ka kanko lasigi in sèn fɛ, 'hakili-jakabɔ la; o sɛbɛn in de Tɛgɛsɔnyara ten...
An bɛ na o sɛbɛn in kun-kun n'a ɲɛɲɛ²n di 'kɔ la, an ka kan sɛbɛncogo kolomayɔrɔ kan, Mandenkan jὲkulu y'o min Kɛ bolo-kɔfɛ-fɛn ye; an bɛ na taabolo daluma da Jira o kan.
2. Mabɛnni lasigi in daminɛ, ACALAN ɲɛkun ye nin yamaruyaw di Mandankan, Fulakan ni Hawusakan jὲkuluw ma:
•Kan jὲkulu kele-kelen bɛɛ ka kan ka baara Kɛ a ka kan na. Mandenkan jὲkulu dun Dɛsɛra o la k'i Balan an marabaa kɔrɔ ka kan na.
•Ka mandenkan bolofora kelen-kelen bɛɛ sɛbɛncogo Sɛgɛsɛgɛ, k'an wasa Don bɛnkan kɔrɔw la; minnu ma Лɛnɛbɔ, ka 'ɲɛ Лini olu la.
Wa an Tigɛr'a kan, Mandenkan jὲkulu y'o yamaruyaw de Tereke dugu ma k'i ta Kɛ dɔnni kolon sira minɛni ye; kan sɛbɛncogo taabolo kuraw hakililaw n'u ɲinini baaraw, kɔ Donn'olu ma fasay, sango kanhakɛ-ko min ye mandenkan sɛbɛncogo kolomayɔrɔ ye, o Kɛra gwansan kolon fililen ye.
Mandenkan jὲkulu ka sɛbɛn dajiralen sɛgɛsɛgɛli an fɛ, dakun saba don: mankandenw (minnu b'a Kunbɔ ani minnu t'a Kunbɔ) lahala, kanhakɛ-ko n'a marafali wajibi, ani daɲɛw fàra-faraliko.
1. Mankandenw sigiliko
An ye nanzarala kandɔn Dɔn ni laada sɔfilen ye, ka mankanko ni mabɛnnanko karatukaratu Kɛ ka kan koɲɛ Лɛnɛbɔ, k'a taalan kɛrɛnkɛrɛnnen sabatilen dɔw Senbɔ: misali la, fransɛkan tɛ kanhakɛma ye, kasɔrɔ wyɛtnamkan taaboloba ye kanɲɛ-kelenma ye ni kanhakɛ 7 ye; wa mandenkan taaboloba ye daɲɛw dorokoli ye ani kanhakɛ 4. Mankanko ni mabɛnnanko miirina tɛ dɔ wɛrɛ ye kan ɲɛɲini-minɛn gwansan kɔ min n'a nafa don; nk'a tɛ Bɛn a ka kan masina mankanden lakika Sɔsɔ. Mandenkan jὲkulu Flɛ k'i pasa Ja nin fusamanciyawale in de kan:
• Ka Jɛn ni gb, pk, v ni x donni ye mandenkan sigini na, k'i Bàn petu [ ʃ ] la, k'o taamaʃyɛn ka Kɛ s ye; kasɔrɔ o ʃ in hakɛ ka ca z ta ye bamanankan na ( a' ye Bɔ MAKDAS ka daɲɛ-sɛbɛn na); sɔn Kɛra z dun ma; gb, pk, v ni x dun, nin ʃi tɛ bamanankan bolofara ʃi la.
N'a y'a Sɔrɔ de ko v ni x bɛ julakan, maninkakan ni mandinkakan dɔla kelen na ka bamanankan Majɛ, anw fɛ u tali ye ko ɲuman ye, sabu a mago b'an ye ka Da daɲɛ sure ni tɔgɔ yelekew sɛbɛncogo-ko kan, i n'a Fɔ: Valeri, furru; O kùn kelen in kosɔn, ʃ tun ka kan ka To an bolo 'kɔrɔ.
Kùn kelen ʃi tɛ gb ni pk farali la sigini kan, sabu u sɛbɛnni sabatilen don g, b, k, p fɛ kaban, olu bɛ sigini na minkɛ.
• Лɛnawoloma min ye ka mandeankan Fara-fara nink'a Dansigi nin misaliw 'kɔnɔ tan: jlk (jula-kan): mobili juman, mdk (mandinkankan): moo fula, bmk (bamanankan): den caman, furru, kasɔrɔ a bɛ Ziirinda ko "fɔcogo caman, sɛbɛncogo kelen" nin misali ninnu na:
moo , mɔgɔ, mɔɔ, maa ;
bilenman, blenman, wulenman;
jiigibagatɔ, jubaatɔ;
nkɔni, gɔni;
i, ile ,ite;
e, ele,;
ne, nne nte;
duuru, looru;
anw, annugu;
aw, alugu;
olu, ulu, olugu; etc,
ka dalaminɛ-kala Kɛ ko ka daɲɛ-kɔrɔko sɛbɛnni Kɛ taabolo ye sɛbɛnko bɛɛ la, o tɛ kalantanko dan ye. I Ko nin koɲɛ walebaaw na Se ka daɲɛ ni fɔta milyɔn yirikan Лɛnɛbɔ o kan na !... O ye k'i ma foy Faamu kan yiriwali kùntaa-fan sababa la. Min kɔni bɛ Bɛn, o ye de, n'i bɛ Se, ka daɲɛ kɔrɔ daɲɛ-gafe Labɛn; nafa b'o la yɛrɛ.
Min ye maa nɔna sinsinen ta fàn ye (u bɛ fɛ k'o min Tintin an 'kùn), fo ka kandɔn hakilisonya sisi Fyɛ.
Nin saŋaɲwaan ninnu ɲɛtaa-kun b'a To faamuya bɛ Sɔrɔ u bi minɛbolo la, ni bamanankan ta Foorila ka mandinkakan To:
Dakun 1 Dakun 2 Dakun 3 Dakun 4 Sɛbɛncogo
ntele nte nne ne ne
ele e e
annugu annu an-u anw
alugu / olugu alu / olu olu olu
Kɔlɔsi : Ko fla dɔla kelen don: a bɛ Sɔrɔ [t] Fyɛra ka Kɛ [n] ye dakun 3 la, wali [t] Binna dakun 4 na. Anw hakili la dakun 4 "ne" de sabatilen don, sabu samaniko ni flaninko ʃi ma Kɛ. O bɛ Bɛn bamanankan ma jaati; taalen ɲɛ o na Kɛ manikakan ni mandinkakan taabolo ye...
Balannako tɛ ni nin sawura ninnu Baŋena ka Da fyɛli, binni, ni mayɛlɛmani wale kan
mɔgɔ ----- mɔɔ ----- maa ;
fila / fula ----- fla ;
tiɲɛ ----- ciɲɛ ----- cyɛn;
fiyɛ ----- fyɛ;
sonya ----- ʃwɛn;
kɔgɔ ------ kwaa;
baga ----- bwaa;
diɲɛ ------ jiyɛn ------- jyɛn; etc.
2. Kanhakɛko
O kanhakɛ-ko Sɛbɛwalawalal bamanankan na, nink'a Bamu fransɛkan na kabini 1974 sàn ( "Bamanankan mabɛn", "Un aspect du génie de la langue bambara"). Cogoya saba don ka Bɛn kanhakɛ dakunba fla ma.
Cogoya fɔlɔ: daɲɛ kanhakɛ
Kɔlɔsili la, kanhakɛ dakunw bilisalen bɛ Kɛ kadaw jyɛn kan bɛɛ daɲɛw 'kɔnɔ. O n'a ta bɛɛ, kan masina tɛ Minɛ kanhakɛma ye fo ni kanɲɛ kanhakɛ danfara bɛ kɔrɔko danfara Baŋe daɲɛko siratigɛ la, hal'a ka Dàn o ma. Nansɔrɔ o wale tɛ fransɛkan 'kùn kan; nk'o ye wyɛtnamkan, bamanankan sonin n'a ɲwaanna taabolo lakika ye.
An bɛ daɲɛ kanhakɛ Minɛ gɛrɛgɛrɛ ma, mabɛn ni ko wɛrɛ ʃi makama sèn tɛ min na.
Sabu la, an bɛ n'a Jira ko faranfasilen ni faranfasibali ani dorokoli bɛ daɲɛ bɛrɛma-kanhakɛ Yɛlɛma. O daɲɛ bɛrɛma-kanhakɛ taabolo Flɛ:
- Kanhakɛ yɛlɛnnen kadaw:
ko, kalo, wara, buru, suruku, jogo, jɛgɛ, bili, ... = Tɔgɔw
n, ne, an, i, e, aw,... = Nɔnaw
kelen, naani, duuru, wɔɔrɔ, tan, seegin,... = Jatelanw
ɲini, kari, kuma, sogolon, sumusumu,... = Walew
bɛ, tɛ, ma, mana, ka, man.... = Walelanw
kura, belebele, fitinin, kalankalannen... = Mankutulanw
wɛrɛ, dɔ, ʃi, gwansan.... = Dantigɛlanw
joona, cɔy, fasay, dɛrɛ,... = Kɛrɛnkɛrɛnnanw
- Kanhakɛ jiginnen kadaw
bu, dugu, misi, kɔnɔ, sunsun, jɔlɔkɔ, ɲɛbɛrɛ ... = Tɔgɔw
a, u, o, nin, jumɛn... = Nɔnaw
fla, kɔnɔntɔn, dɛbɛ, kɛmɛ,... = Jatelanw
sama, saalo, kalan, siri, bugubugu... = Walew
tun, kana ... = Walelanw
jan, surun, kegun ... . = Mankutulanw
fɛ, kan, la / ra / na, ma, ye = Blankɔw
jumɛn, joli.... = Dantigɛlanw
kɔni, yɛrɛ, de,... = Kɛrɛnkɛrɛnnanw
- Kanhakɛ bilisalen
kunun, sisan, halibi, kelen (kɛrɛnkɛrɛnnan), sango, ...
- Kanhakɛ sinamaw
ba / ba, fini / fini, woro / woro, sara / sara.... = Tɔgɔw
dan / dan, kunun / kunun, falen / falen , tu / tu... = Walew
aa / aa, e / e, ee / ee, ... = Kabalanw
Jateminɛ kuuru b'a Sɛmɛntiya ko sugu fla fɔlɔ daɲɛw hakɛ ye damantan ye kasɔrɔ kanhakɛ bilisalen daɲɛw tɛ bɛrɛ ʃi ye; an ye kanhakɛ sinama 978 Sɔrɔ MAKDAS ka daɲɛ-gafe 'kɔnɔ.
Kɔlɔsi: An ma cogo kɛrɛnkɛrɛnnen min ɲwaan ye maa ʃi fɛ, o ye nɔrɔnnaw bɛrɛma-kanhakɛ yɛlɛnnen ye: -ba, -len / -en, -li / -ni, nin, -ma, -man, -nan, -ntan, -ya....
O yɔrɔ la, a Fɔra ko MAPE ka daɲɛ-sɛbɛn min ka Minɛ 'fitinɛyeelen ye, o ka kanhakɛ-ko tɔ-k'a-jɛ Dara kɛnɛ kan, a m'o yɔrɔ Matarafa minkɛ
Cogoya flanan: mabɛn kanhakɛ-ko
Mandenkan na, faranfasilen ni faranfasibli kanhakɛw bɛ Boli matɔgɔw de kan: faranfasilen kanhakɛ suulilen don, nka faranfasibali kanhakɛ banbannen don.
An ka MAPE ka sɛbɛn kofɔlen in kanhakɛ-ko dafalen Matarafa, (ka faranfasilen kanhakɛ taamaʃyɛn bɛɛ Sigi ninka daɲɛ faranfasilenw Kɔrɔci ) nin misali ninnu na:
Misaliw
Cɛ' má na // Cɛ má na
Káratɔ' magó' sara // Káratɔ' ní kunkó má bán
Blakojúgu' ní' kó t'á ye // Magwancí' má siri fadén ná
Sánkanso' jɔbáa' mán cá // A má jɔbáa ɲíni án ká só' la
Sɛbɛncogo taabolo fla kɛlen don 'misali ye farankan 'kɔnɔ:.
Cogoya sabanan: dorokolenko
Mandenkan na, daɲɛkulu dɔw bɛ Fɔ k'u Fɛrɛfɛrɛ; kulu wɛrɛw fana fɔlen don k'u Tusun kanhakɛ-ko siratigɛ la; an K'olu ma dorokolenw. An k'olu cogoya Fɛsɛfɛsɛ.
An bɛ Fɔlɔ ka daɲɛ kelenna-kanhakɛ Jira, ka Tla ka dorokolen kanhakɛ bilisaɲaami Sɛmɛntiya; daɲɛ kɔrɔcilenw ye minnu kanhakɛ yɛlɛmana; ka faranfasilen ni faranfasibli fana jate Minɛ.
Misaliw:
kulu 1: mìsì, kùn, kóló, jènìi, -ná
kulu 2: dàa, kólón, cì
kulu 3: flén, kólón, cì
kulu 4: dùgù, tlá, mà, bàrò
kulu 5: dén, màrà, só, kùn, tìgì, dá -ñ- kàn, sìgì, dón
Faranfasibali Faranfasilen
kulu 1
mìsìkún mìsìkûn
mìsìkúnkóló mìsìkúnkólô
mìsìkùnkòlòjéní mìsìkùnkòlòjénî
mìsìkùnkòlòjènìná mìsìkùnkòlòjènìnâ kulu 2 ni kulu 3
dàakòlòncí = wale ( bisikilen ) Ntanya (a kùn tɛ)
flénkólóncí = wale ( bisikilen ) Ntanya (a kùn tɛ)
kulu 4
dùgùutlá dùgùtlâ
dùgùtlámá dùgùtlámâ
dùgùtlàmàbáró dùgùtlàmàbárô
kulu 5
dénmárá dénmárâ
dénmárásó dénmárásô
dénmárásókúntígí dénmárásókúntígî
dénmárásókúntígídáñkán dénmárásókúntígídáñkân
dénmárásókúntígídáñkánsígí dénmárásókúntígídáñkánsígî
dénmárásókúntígídáñkánsígídón dénmárásókúntígídáñkánsígídôn
..............
O misaliya in tɛ foy ye dorokollenw bilisaɲaami damantan 'ɲɛ kɔrɔ; kamasɔrɔ daɲɛ sugu n'a ɲɛci sugu bɛɛ sèn bɛ a ko la.
Cogoya kɛrɛnkɛrɛnnen:
Dorokolenko bɛ matɔgɔ ni mankutu jɛlen 'kùn kan; nk'a Kɛra 'laada ye bɛɛ fɛ ka mankutu Sɛbɛn a 'dan na, k'a Mabɔ matɔgɔ la, sɛbɛnnen janya kana Kɛ burututu ye.
Misali:
Karisa ye dalifini kura saŋawuli danɔgɔn ɲumanba San.
Mankutu naani bɛ nin kulu dorokolen in 'kɔnɔ, u bɛɛ kanhakɛ yɛlɛnnen don.
Kanhakɛ dakun in bamunen b'a to an ka Dankaniya ko nin y'a sàn 43 ye kalanni nɔgɔya jate ma Minɛ fyen kan sɛbɛncogo la!...
Bamanankan bilama sɛbɛnnen bɛ cogo min na, a kalanni ka gɛlɛn, mun na?
An k'a jate Minɛ ko kalanni sabatili bɛ sɛbɛnnen ɲɛnɔ faamuya telin de 'bolo. An ye doroli sorobaɲaami min Jira ka Tɛmɛ, o b'a Dankɛnɛmaya ko bamanankan tusunnen don ni sɛbɛnnen ɲɛnɔ sorobaɲaami bisigi ba wuu ye ka Tɛmɛ fransɛkan kan pinw. O faaya sɔsɔlen in fana ye kanhakɛ bilisalen tu fin de ye.!... Wa daɲɛ sugu caman ( tɔgɔ, wale, mankutulan) sɛbɛncogo bɛɛ kelen kasɔrɔ u kanhakɛ tɛ kelen ye.
Kan baara kùntaala janya b'a To maa bɛ mɔ kalanni na, siga t'o la; an ma Лinɛ fɔyɔrɔ jɔyɔrɔ fana kɔ kalanni na, o n'a ta bɛɛ, daɲɛw cɛla kanhalɛ flanflan caya ye degunba ye kalanni na. O tuma, dorokolen daɲɛw fɛrɛfɛrɛli ani faranfasilen ni faranfasibali danfarali ye wajibi ye walasa kalanni bɛ Nɔgɔya, n'a ma Kɛ ni balan ye sɛbɛncogo ma. An hakili la an Sera k'o de Latigɛ. Bɔ farankan na.
Sɛbɛnnen fɔyɔ, sango a ɲɛbla tɛ flanflan Bali nin ko sugu la: sɛbɛnnen, kanhakɛ ni fɔcogo 'kùn kan. Mun de ko don nin misali ninnu 'kɔnɔ?
Misaliw:
1) Denmisɛnya min tle tɛ kɔrɔta fo ka to ka jigi wurubata ( Sɛbɛn na tɔmɔnen )
[ jigi = ( wale ? tɔgɔ ) ] [ wurubata = (wale ? kabalan ] ( Sɛbɛn na tɔmɔnen )
2) K'u bè laban k'u concoli sogo fin tɔ kan k'a boso, hun !
[ hun = ( hùn ? hún ) ] [ kabalan sugu jumɛn?] (Sɛbɛn na tɔmɔnen )
3) Fanta tlalen finiko la yɔrɔ min, a y'i kanbɔ sotigi ma k'u ka taa.
[ finiko, sotigi : ( kanhakɛ sinamaw flanflan ) ]
4) - Don nin na san ye cyɛnni kɛ kɔlɔkolɔ tɛ !
San ka cyɛnni in kɛra don jumɛn yɛrɛ ?
- N ma sɔrɔ k'a nadon dɔn .
[ nin, nadon (faranfasilen ? faranfasibali) ] [ Fɔcogo danfara kanhakɛko la]
Kalanni kɛcogo cɛɲi ni bɛrɛma fɔta gasi sigili ye wajibi ye ka Лɛsin sɛbɛnwale sugu bɛɛ ma.
Yanni Mandenkan jὲkulu ka kanhakɛko sisi Fyɛ mandenkan sɛbɛnni magwanciw ɲɛ na, a ka donmaya tun ka kan Kɛ sabu ɲuman ye, a ka kanhakɛko Лɛfɔ koɲuman nink'a Waleya ni fura ɲɛ ken ye. A ka donko n'a ka kisɛya de tun ka kan k'o wale Sɔn ji ka Sagon fɛn bɛɛ kan!... Nk'a b'i Ko haminako wɛrɛw b'a ma.
3. Daɲɛw fara-farali:
Mandenkan jὲkulu ka daɲɛw fara-farali sariya kuuru Flɛ nin ye, a ka "dɔnko-tigi"- dannatigɛ ye min da Jira.
##################################################################
• Ninnu bɛ Kelen-kelensɛbɛn (A) :
(1) - Kan daɲɛ-jɛɛrɛ damadamaw ;
(2) - Mankutulan minnu ni -man nɔrɔnna don tɔgɔjɛɛrɛ 'kɔnɔ, ani daɲɛ-jɛɛrɛ minnu ni -nin, -len kɔnɔrɔnnaw don;
misaliw :
muso finman
gese wulenman
tiga barabaranin
malo wusulen.
(3) - Jatelanw (dannitaw ni nɔkan-dataw) ; misaliw :
mdk : moo fula ‘‘deux personnes’’
jlk : kuma filanan
(4)- Лininkalanw ; misaliw: jlk : mobili juman ? Yiri joli ?
(5) - Faranfasibali mankutulanw;
misaliw: bmk :
Den caman b’a bolo
Muso dכ bכ ra yan sisan.
(6) - Лagali kɛfɛnw ; misali, mnk : nne ye ile le fe
(7) - Ni tugufɛn ; misali: Madu ni Fanta nana
(8) - Walejɛɛrɛ kɔnɔ walelanw;
misaliw:
Musa ka jan
Musolu bada na
(9) - Blankɔw wali blankɔkulu; misaliw: Ali bɛ taga kungo ra.
(10) - Kɛrɛnkɛrɛnnanw;
misaliw:
a tagara sisan
a k’i bori biribiri.
(11) - Mankutulanw, kɛrɛnkɛrɛnnanw, jatelanw flanin dafalenw;
misaliw:
u ka bon bon
a tagara sisan sisan
a ke dכnin dכnin
u nana kelen kelen
Janto : Ni flaninma tɔ-k'a-jɛ don, tugulan bɛ K'a la;
misaliw: na-naani ; du-duuru ; wככrכ
• Ninnu bɛ Sɛbɛn ka Nɔrɔ (B):
- Nɔrɔnnaw
- Daɲɛ dorokolenw, u daɲɛw Kɛra sugu o sugu ye.
T + T : misaliw : sagamuso
T+ W : misaliw: denwolo
T+ Bl+T : misaliw: jilafen
T+ M. : misaliw: daje, farafin, nכnכkene
T+ (Kɛrɛnkɛrɛnnan)+ W : misaliw: … ?
- Blankɔkuluw: …afe ‘‘devant’’, kכfe "derrière‘’, …ana "en face de‘’’, kunna ‘‘au-dessus de’’, kanma ‘‘à cause de’’, senfe ‘‘en même temps’’, ...
- Laadala-sèbèncogo dɔw:
damadכ ‘‘un certain nombre’’, dכwere ‘‘uoron autre’’, kabini ‘‘depuis, depuis que’’, kamasכrכ ‘‘car’’, kasכrכ ‘‘puis’’, kojugu ‘‘trop’’, kokura ‘‘ de nouveau’’, ko…uman ‘‘bien’’, kosebe ‘‘beaucoup’’, minke ‘‘après que’’, nasכrכ ‘‘peut être’’, sebekכrכ ‘‘très bien’’.
• Tùgulan bɛ Kɛ ka ninnu Fàra ɲwaan kan (C):
- Flaninma tɔ-k'a-jɛw; misaliw: na-naani ; du-duuru.
- Daɲɛ-kafo minnu tɛ dorokolen ye (ko bɛɛ kelen-kelen n'a bɛrɛma-kanhakɛ don) ; misaliw: tu-filenin ‘‘ petit sifflet de la forêt = espèce de moineau‘’, baba-kerekelen ‘‘ celui de l’océan (qui marche) sur un côté = crabe‘’
- Daɲɛ flanin mlnnu bɛ caya wali seginkanni Kofɔ; misaliw:
kuru-kuru ‘‘boutons ‘’, tכni-tכni ‘‘ goutter‘’, …aman-…aman ‘‘ ordures‘’. Kɔlɔsi : U bɛ Minɛ o ma, sabu dorokolenw tɛ
- Daɲɛ tusunnenw wali kumasen jɔsɔlen kɛlen tɔgɔ wali wale ye misaliw :
ce-te-muso-te ‘‘hermaphrodite ‘’
la-n-kan-na ‘‘écharpe ‘’
fכ-ka-ben ‘‘entente verbale ‘’
don-n-kכnכ ‘‘ poison‘’
ta-ka-yuguyugu ‘‘ friperie‘’
don-ka-file ‘‘ friperie‘’
ta-ka-pere ‘‘ ? ‘’
##################################################################
Daɲɛw fara-farali sariya in bɛ Bɛn dakun saba ma tan:
Daɲɛ minnu bɛ Kelen-kelensɛbɛn (A)
Daɲɛ minnu bɛ Nɔrɔ (B)
Tùgulan (-) bɛ Kɛ daɲɛ minnu na (C)
Dakun fɔlɔ ( Daɲɛ minnu bɛ Kelen-kelensɛbɛn) ye jɔnya baarafin kuntan dan ye!
A bɛ Bɛn cogoya 11 wɛrɛndɛlen de ma; w'a kelen-kelen bɛ na Kɛ ʃɛkili-sabasiri ye maa min tɛ kandɔnna ye ma sɛbɛnni sèn fɛ, k'a Kunmasiri ni nin ɲininkali suguw ye:
- Daɲɛ-jɛɛrɛ ye mun ye? O daɲɛ faamuya dànyɔrɔ ye jumɛn ye? (1)
- Bɔnna tɔw dun bɛ cogo di? [ O sariya (2) fɔcogo kɔɔnɔʃu kolen don bɛrɛ ]
- Mankutulankulu ni nɔnaw bɛ minɛbolo jumɛn na? [(3), (4), (5) ],
- Лagafɛn ye mun ʃi kelen ye; mun de t'a ye? [ (6) ]
- Tùgufɛn tɔw dun? U ka ca [ (7) ].
- Blankɔw ni blakɔkuluw hakɛ bɛ Dàn min, sabu u hakɛ ma Dansigi; w'a ko faamuya nɔɔninen don. (o bɛ Лɛfɔ 'kɔ la ) [ {(9) ]
- Fɔko fla sariya flaninma minɛbolo ani dorokolenko ta bɛ Лwaan Sɔsɔ [ (11) ].
Nin fɔta ninnu dun bɛ Sɛbɛn cogo di:
U donna ( kelen ? kelen ) // U ye mangoro ( kelen ? kelen dan ) // A ye jiri ( yigi ? yigi ) // A b'a ka misiw feere ( waa ? bi ? na-naani )
Kɔlɔsi:
Ni bolomadali Tora sɔrɔlen ma, a kùn tɛ:
- k'a Fɔ nɔrɔnnaw bɛ Nɔrɔ;
- ka dɛnni Kofɔ;
- ka nin daɲɛ-kulu ninnu Fara tan kasɔrɔ dorokolenw don:
la-n-kan-na lakanna
fכ-ka-ben fɔkabɛn
don-n-kכnכ donkɔnɔ;
ta-ka-yuguyugu takayuguyugu
don-ka-file donkafilɛ
ta-ka-peren takapɛrɛn
....... .........
( O tɛ yɛrɛsɔsɔ dan ye ka Лɛsin dorokolenko ma )
- Ka danfara Don [ Naani naani ni na-naani ] sɛbɛncogo la
Ayiwa kùn jumɛn kelen bɛ nin sariya ɲamanton na? A dan ye dɔrɔn ka sɛbɛnyɔrɔ kelen sariya Di, ani tùgulan bɛ Kɛ minnu na. O ye dakun fɔlɔ ( A) bɛɛ dajilen ye.
An ka daɲɛ tusulenw ka cogoya Maflɛ sisan, minnu tɛ dorokolenw ye: (1) Matɔgɔw
sa kunun; nkɛlɛn so ; fali da; suruku ɲɛɲɛn; banin kɔnɔ; bo jara; cɛ kurulen;
ba bugunin; ..
(2) Cogoya kɛrɛnkɛrɛnnen (kumasen kɛlen matɔgɔ ye)
dugutigi y'an weele ;
n ka sira tɛ ko la ;
kuma na n k'i fɔ....
Cogoya (1) la, daɲɛ dibilenw ye faranfasilen ye, mabɛn danfara ʃi tɛ sɛbɛnnen kɔrɔcilenw ni ninnu cɛ; (olu daɲɛ dibilenw fana faranfasilen don):
saga sen; muso furucɛ; so dugumana; jɛgɛ jiranni:...
O tuma o kuluw sɛbɛnkun ʃi tɛ ni tùgulan ye, ka dalaminɛ-kala Kɛ ko hakilimakɔrɔ fɛnw don. O na Kɛ fili dakeln ye ka Kɔli k'a Faamu ko fɛn bɛɛ bɛ Se ka Minɛ hakilimakɔrɔ ma: ( daɲɛ gwanan, daɲɛ dorokolen, fɔta, hali kumasen). Kɔrɔko tɛ Se ka Minɛ sɛbɛncogo 'sarati ye.
Min ye cogoya (2) ta fàn ye, walasa an kana Porokoto k'u Minɛ 'kumasen ye, an hakili la a bɛ Bɛn k'u Kɛ damako ye, k'u Sɛbɛn tan:
dugutigi-y'an-weele;
n-ka-sira-tɛ-ko-la;
kuma-na-n-k'i-fɔ
An ka walekulu (3) fana Maflɛ (wale dibilen don); cogoya fla b'a la:
(31) Matɔgɔ faranfasibali ni wale jɛlen
Kan sɔsɔ; dala ɲini; kunma bɔ; kunna da; jan to; jaka bɔ; kɔla fɔ...
An hakili la o ye bamanankan bolofara bɛɛ taabolo ye; wa o kulu bɛ dorokoli minɛ 'kɔnɔ, k'a sabu Kɛ faranfasibali kanhakɛ banbannen ye.
(32) Matɔgɔ faranfasilen ni wale jɛlen
bolo ko; ɲɛ sigi; da minɛ; da bɔ; da bla; dala minɛ; kɔrɔ tigɛ...
Nin fɔta ninnu kanhakɛko tɛ minɛbolo kelen na bamanankan bolofaraw ni fɔco danfaraw fɛ
U fɔcogo bɛ Minɛ wal'u tɛ Minɛ 'dorokolen ye.
Nin fɔta (32) sɛbɛncogo sariya nɔgɔya kosɔn, an ka laɲini ye k'u Sɛbɛn ka Nɔrɔ, sabu kalanni fɔnkɔ gɛlɛya tɛ kalannaw cɛ:
(31): Kansɔsɔ; dalaɲini; kunmabɔ; kunnada; janto; jakabɔ; kɔlafɔ...
(32): boloko; ɲɛsigi; daminɛ; dabɔ; dabla; dalaminɛ; kɔrɔtigɛ....
An ka nin hakiliila taabolo fla Saŋa ka Лɛsin blankɔ ni blankɔ-kulu minɛbolo ma: Mandenkan jɛkulu n'a mantonw hakilila (A) an'anw hakilila (B), n'an ka kɛcogo, n'o ye:
- ka kanhakɛ jiginnen taamaʃyɛn Kɛ a daɲɛ kanɲɛ fɔlɔ kan;
- Ka dɛnnan ( ' ) Sigi matɔgɔ faranfasibali daminɛ na;
- ka Wale siginiden fɔlɔ Kɛ kunbaba ye, ka flanflan ʃilasa a ni daɲɛ sugu wɛrɛ cɛ, i n'a Fɔ tɔgɔ, mankutulan, ...;
- Daɲɛ dorokolen man kan ka Tɛmɛ daɲɛ 2 kan ni tùgulan (- ) ma Kɛ a la.
Nin misali ninnu na, wale kɔrɔciken don, a kɔdafa jɛŋɛnen don, ka blankɔ Dibi.
Hakilila (A)
- Blankɔw n'u ka kuluw:
fɛ; kan; la // ra , rɔ, na, nɛ; ma; ye // di (maninkakan); sanfɛ, duguma; kɔnɔ; kɔ; kɔfɛ; ɲɛ; ɲɛfɛ; kɛrɛfɛ; kun; kunna; kanma;...
Hakilila (B)
- Blankɔw:
fɛ; kan; la // ra , rɔ, na, nɛ; ma; ye // di (maninkakan).
Kɔlɔsi: Blankɔ ye daɲɛ sugu min jɔyɔrɔba ye ka wale n'a kɔdafaw cɛla Bɛn; wa
o kɔdafa bɛ Se ka Kɛ kumasen yɛrɛ ye.
Blanɔ ntanya cogoya kɛrɛnkɛrɛnnen bɛ Se ka Ye:
Hakilila (A)
- A nana ʃú''fɛ. 1
- A nana ʃú' dugutláma de fɛ. 2
- A nana ʃú dugutlama génge' yɛrɛ fɛ. 3
- A nana ʃú dugutláma' arabakónjo' fɛ tíigitigi. 4
- U táara ɲɛ''fɛ. 5
- U táara jísira kɛrɛdanín' fɛ jáati ! 6
- U séra Segu . ( blankɔ ntanya ) 7
- U séra Segu , sɔgɔmada jóona fɛ. 8
- Sannikɛlá' yé fúgulan' don a kun' na. 9
- Wári fóy má sɔrɔ cɛ n'a térikɛ' kun, kábako ! ( blankɔ ntanya ) 10
- Feerekɛlá' kó u ká bɔ a kunna [n' án ɲinɛna ] kúma kólon' ye. 11
Hakilila (B)
- A Nana ʃu fɛ. 1
- A Nana ʃu dugutlama de fɛ. 2
- A Nana ʃu dugutlama genge yɛrɛ fɛ. 3
- A Nana ʃu dugutlama arabakonjo fɛ tigitigi. 4
- U Tara ɲɛ fɛ. 5
- U Tara jisira kɛrɛdanin fɛ jaati ! 6
- U Sera Segu . ( blankɔ ntanya ) 7
- U Sera Segu , sɔgɔmada joona fɛ. 8
- Sànnikɛla ye fugulan Don a kùn na. 9
- Wari foy ma Sɔrɔ cὲ n'a terikɛ ''kùn, 'kabako ! ( blankɔ ntanya ) 10
- Fèerekɛla Ko u ka Bɔ a 'kun na [n' an Лinɛna ] kuma kolon ye. 11
Kɔlɔsi:
.Blanlɔ faamuya Kaalokaaloko ni yɛrɛsɔsɔ Dara kɛnɛ kan hakilila (A) kɔnɔ dɛrɛ!
. O kaalokaalo sun Sɔrɔla nanzarala-kandɔn "kɔbla" faamuya ʃu donnen kùn na, k'a Waleya a kùn ka an ka kan kan. ka blankɔ ɲɛci gɛrɛgɛrɛ Tunu ninka kɔnɔ, kɔ, kɔrɔ, ɲɛ, kun,.. Minɛ 'blankɔw ye.
. Kanhakɛ ni faranfasilen taamaʃyɛn caya (43) bɛ maa kɔnɔna Fili hakilila ( A ) la, kasɔrɔ taamaʃyɛnw hakɛ ye 8 dɔrɔn ye hakilila ( B ) la . . Hakilila ( B ) ka sariya kofɔlen naani bɛ sɛbɛnnen ni kanhakɛ flanflan caman ʃilasa, ka kalanni Nɔgɔya.
Kùncɛl:
Mandenkan ma Surunya ka Nɔɔni kelen ye, hali ni ɲwaanfaamu dɔnin bɛ Sɔrɔ a bolofara fɔbaaw ni ɲwaan cɛ: Bamanankan ni mandinkakan cɛ faamuya cɛ ka jan Bamanankan ni julakan ta ye.
Mandenkan bolofaraw kanbɛnni hakilima bɛ Bɛn, a ka ɲi fana, nka Mandenkan jὲkulu ta cogoya in t'a ye: n'o don, o ye ka mandenkan fɔbaaw bɛɛ Digi ka Don sɛbɛncogo kelen da fɛ, ka N'a Kɛ kalanni sira fɛ faŋa jalan kan wali kan ʃidɔnbali tintinni ye an 'kun. O cogo la, o tɛ na Kɛ a dan ye ka bamanankan nafa n'a dawulaba Don ɲɛgɛnbɔgɔ la, o min ye mandenkan jɔyɔrɔba-tigi ye; o tɛ Bɛn cogo ʃi la!...
A bɛ Bɛn kan sɛbɛncogo kanbɛnni k'a bolofara kelen-kelen bɛɛ, a faamuya dakun n'a fɔcogo cɛɲi bɛɛ gasi Sigi seko ni dɔnko siratigɛ la. Kanbɛnni cɛɲi ka kan ka fɔcogo tɔw bɛɛ de Sɛbɛn mandenkan daɲɛ-gafe 'kɔnɔ, u kana Minɛ 'fili ye.
O tɛmɛnen 'kɔ, kanko jɔnya n'a maafɛ-maaya ka kan ka Kɛlɛ, k'an bɛnbakan dɔnni n'a ɲɛɲini mɔnen K'an nikan-ko ye, walasa fàsojama na Bɔ dɔnniya seko ni dɔnko nu ma. Maa ʃi kelen tɛ Se k'o wale Tiimɛ ka sago an kan, n'an Sera k'an yɛrɛ Karaba k'o kɛlɛ Bin jyɛnlatigɛ dakun bɛɛ la, kabila ka Kisi !...
Farankan: [ ὲ έ ]
An hakili la, wajibi don ka mandenkan sɛbɛnco kuuru Sɛmɛntiya. Nin ye hakilila fla ka minɛbolo da jiralen ye o siratigɛ la: hakilia (A) ni hakilila (B). Hakilila (A) mabɛnnanw ni hakilila (B) daɲɛ faranfasibali kɔrɔcilen don a ko faamuya kosɔn.
KUNNAFONI' [ Hakilila A ]
Ñ bέ wéele' bla Mali sɛnɛkɛlaw' bέɛ lájɛlén ma kέrɛnkɛrɛnnenya lá kɔɔrisɛnɛnaw'. Ñ'a má ɲɛ Kó kɔɔriko' blala juláw' ká bólo' kan, n'án m'án bólo' dí ɲɔgɔn ma ka bɛn kán kélen kan wálasa juláw' kàná án k'ú sagó' yé, sábù ó fɛɛrɛ' bέ sé ka y'ú bólo.
An ní Dawuda Kɔnatɛ tlálen ɲɔgɔn ná, án wúlila k'án kundá Lɛnci kan. O yé dugu ye mín bέ Kasaro galodá la Kita marabólo' kɔnɔ. An sélen yen, án ní Tumani Jalo yé ɲɔgɔn kúmaɲɔgɔnya. O sen' fɛ, a yé mínnu fɔ olú flέ: Tumani Jalo ká fɔ' la, a yé kɔɔrisɛnɛ da'minɛ a mέnna. A ká fɔ' la, a yé sánji 8 de kέ kɔɔrisɛnɛ' na; nka san 8 in kɔnɔ, a yé nafa cáman sɔrɔ kɔɔriko' la. Fέn mín yé "CMDT" feerelikó' yé, jɔrɔnakobá' don ánw sɛnɛkɛláw' bólo ka dá gɛlɛya cáman kan: 1 Kasɔrɔ án ní "CMDT" bέ báara'
kέ ɲɔgɔn fɛ, ní kɔɔri' súmana, hálì ñ'a má Ta, "CMDT" b'á wári sara, wa hálì ñ'a tara fána, a wári' tέ mέn ñ'a má sara. Nka julakó mána fɔ fέn ó fέn na, o tέ lában gɛlɛyá' kɔ. Sábù, olú tέ fóy ɲíni u ká nafá' kɔ. Ka d'á kan, í ní julá' mána bɛn dá' mín kan í ká fέn' sɔŋɔkó' la, ñ'u bólo' fára, u bέ sé k'é tá' bla kɔ fɛ ka kúra wέrɛ ɲíni, sábù é tá in tέ táa k'u dan. O yé fέn yé mín bέ ánw jɔrɔ kósɛbɛ. Nka o bɛɛ ñ'a tá, ñ'a má ɲɛ feereli kɔni kɔ, Mará' k'a lájɛ k'a hákili' tó kɔɔr'i sancógo n'a wári saracógo' la, aní a doniwáati'. O tɛmɛnen kɔ, a k'á hákili' tó minɛnkó' fána ná; nɔntɛ, ñ'a kέra kɔɔri súmani damá yé k'a wári saralí kέ wáati mín mána án dyá yé, o mána kɛ san ó san, kɔɔrisɛnɛ lában' bέ sɔn ka dan o san ma, sábù, nafoló' sɔrɔfɛn t'án fɛ yan kó sɛnɛkɛlá' bέ sé ka mílyɔn sɔrɔ mín na san' kɔnɔ ní kɔɔri' tέ. O tumá', Mará' kàná sɔn ábada k'a ká sɛnɛkɛláw tó juláw bólo. Kuncɛlí' àní wéelekan' ka ɲɛsin sɛnɛkɛláw' ma. Ñ bέ wéele' bla ka táa Mali sɛnɛkɛláw bέɛ ma. Ñ'a má ɲɛ kó "CMDT" bέ feere, án k'án bólo' dí ɲɔgɔn ma bɛn' ni kelenyá' kɔnɔ. Ní "CMDT" tigi kúraw' ká táabolo' ní kɔrɔlén' kɛra kélen yé, a fɔra a bánna, nka ñ'u má kέ kélen yé, o kó tɔ' tέ maa Kɔnɔna' fili bɛn' kɔnɔ.
KUNNAFONI [ Hakilila B ]
N bɛ weele Bla Mali sὲnɛkɛlaw bɛɛ lajɛlen ma ‘kɛrɛnkɛrɛnnenya la kɔɔrisɛnɛnaw. N'a ma Лɛ Ko kɔɔriko Blala julaw ka bolo kan, n'an m'an bolo Di ɲɔgɔn ma ka Bɛn kan kelen kan walasa julaw kana an K'u sago ye, sabu o fɛɛrɛ bɛ Se ka Y'u ‘bolo.
An ni Dawuda Kɔnatɛ tlalen ɲɔgɔn na, an Wulila k'an Kunda Lɛnci kan. O ye ‘dugu ye min bɛ Kasaro galoda la Kita marabolo ‘kɔnɔ. An selen yen, an ni Tumani Jalo ye ɲɔgɔn Kumaɲɔgɔnya. O sèn fɛ, a ye minnu Fɔ olu Flɛ: Tumani Jalo ka fɔ la, a ye kɔɔrisɛnɛ Daminɛ a Mɛnna. A ka fɔ la, a ye sanji 8 de Kɛ kɔɔrisɛnɛ na; nka sàn 8 in kɔnɔ, a ye nafa caman Sɔrɔ kɔɔriko la. Fɛn min ye "CMDT" fèereliko ye, jɔrɔnakoba don anw sὲnɛkɛlaw ‘bolo ka Da gɛlɛya caman kan: 1 Kasɔrɔ an ni "CMDT" bɛ baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ, ni kɔɔri Sumana, hali n'a ma Ta, "CMDT" b'a wari Sara, wa hali n'a Tara fana, a wari tɛ Mɛn n'a ma Sara. Nka julako mana Fɔ fɛn o fɛn na, o tɛ Laban gɛlɛya 'kɔ. Sabu, olu tɛ foy Лini u ka nafa ‘kɔ. Ka D'a kan, i ni jula mana Bɛn da min kan i ka fɛn sɔŋɔko la, n'u bolo Fara, u bɛ Se k'e ta Bla 'kɔ fɛ ka kura wɛrɛ Лini, sabu e ta in tɛ Taa k'u Dàn. O ye ‘fɛn ye min bɛ anw Jɔrɔ kosɛbɛ. Nka o bɛɛ n'a ˉta, n'a ma Лɛ feereli kɔni 'kɔ, Mara k'a Lajɛ k'a hakili To kɔɔri sàncogo n'a wari sàracogo la, ani a doniwaati. O tɛmɛnen 'kɔ, a k'a hakili To minɛnko fana na; nɔntɛ, n'a Kɛra kɔɔri sumani dama ye k'a wari sàrali Kɛ waati min mana an Dya ye, o mana Kɛ sàn o sàn, kɔɔrisɛnɛ laban bɛ Sɔn ka Dàn o sàn ma, sabu, nafolo ‘sɔrɔfɛn t'an fɛ yan ko sὲnɛkɛla bɛ Se ka milyɔn Sɔrɔ min na sàn ‘kɔnɔ ni kɔɔri tɛ. O tuma, Mara kana Sɔn abada k'a ka sὲnɛkɛlaw To julaw ‘bolo. Kùncɛli ani weelekan ka Лɛsin sὲnɛkɛlaw ma. N bɛ weele Bla ka Taa Mali sὲnɛkɛlaw bɛɛ ma. N'a ma Лɛ ko "CMDT" bɛ Feere, an k'an bolo Di ɲɔgɔn ma bɛn ni kelenya ‘kɔnɔ. Ni "CMDT" tigi kuraw ka taabolo ni kɔrɔlen Kɛra kelen ye, a Fɔra a Banna, nka n'u ma Kɛ kelen ye, o ko tɔ tɛ maa Kɔnɔnafili bɛn ‘kɔnɔ.
Jatebɔ ( Hakilila A )
• Faranfasilen taamaʃyɛn hakɛ = 59
Kanhakɛ yɛlɛnnen taamaʃyɛn hakɛ = 283
• Taamaʃyɛn kuuru hakɛ = 342
Jatebɔ ( Hakilila B )
• Faranfasibali taamaʃyɛn hakɛ = 17
• Kan sinama kanhakɛ jiginnen taamaʃyɛn hakɛ = 20
• Wale sugandilen hakɛ = 56
• Taamaʃyɛn kuuru hakɛ = 37
Kɔlɔsi : "Arial Unicode MS" siginibolo tɔ-k'a-jɛ kosɔn, an ma Se ka ɔ kanhakɛ taamaʃyɛnw Kɛ, o m'a Bali u jate ka Minɛ.
Sɛbɛn sugu fla in yeɲɛna ni taamaʃyɛnw jatebɔ bɛ hakilila jɛlen di, ka Dankaniya min taabolo ka fusa nin fla la.
Bmakɔ 2010 / 08 / 16
MAKDAS ( Mali Kanko ni Danbe Se
Walebaa: Mamadu DUKURE
Blàdon : 2016-06-11 Yɛlɛmako laban : 2016-07-08


text:
best tile san francisco best tile sf best price for porcelain soft taupe floor tile x sf car soft taupe best tile san francisco yelp lunch.
best tile san francisco yelp office,best tile san francisco yelp lunch,best tile south san francisco,best tile san francisco hours,best tile store san francisco,best tile inc bayshore boulevard san francisco calendar,best tile san francisco yelp cheap,best tile inc san francisco ca 9412482718,best tile san francisco ca,best tile san francisco yelp bay,best tile san francisco yelp.


text:
Mali >
Mali kalikan
So kelen - Kùntlenna kelen - Ŋaniɲɛ kelen
Mali kalikan in kɔrɔ bɛ mun de Fɔ?
An ka mɔgɔ kɔrɔw b'a Fɔ ko fɔlɔ ko bɛɛ tùn bɛ Dòn da kelen fɛ ka Bɔ da kelen fɛ. Jamana in b'a ka yɛrɛmahɔrɔnya Tà waati min na o kuma ma Bìn ka Bɔ ɲɛmaa fɔlɔ tlo la. A ye 'ŋaniɲɛjira Kɛ ko o kelenya o taamasiɲɛ ka kan ka Ye jamana kɛnɛkankow la. O la, u y'a Blà jamana yɛrɛ kalikan kumakanw na. N'o Kɛra, ni kalikan ma Лɛ kɛli 'kɔ ye jamanaden dalagɛsɛ ye, a kelenya taamasiɲɛ in fana na Dɔn ka Forobaya ten. So kelen Fɔra o de kama: ko maliden bɛɛ ye so kelen ye, ko 'soflako-kuma t'a la. O bɛ jamana yɛrɛ sariyabaju sarayaden dɔ Bakuurubafɔ ko Mali ye kelen ye min tɛ Tla.
Kùntlenna kelen bɛ Fɔ kɔrɔ min kama o ye hakililaw taafanko ye. Jamaden hakilila ka Kɛ kelen ye jamana kùnkankow la.
Ŋaniɲɛ kelen Fɔra laɲini kama; waleya min bɛ Blà 'sèn na jamana 'kɔnɔ olu dabɔkun kana Kɛ fla ye kelen 'kɔ.
Blàdon : 2016-01-15 Yɛlɛmako laban : 2016-12-04


text:
Kr Dukure : PMT tɔnden
Mamadu Dukure ye fàsojɔ-tɔnko cɛsiri Kɛ sàn 20 ɲɔgɔn ‘kɔnɔ Mali la. Kabini a Bɔra Fàransi ka Nà malisigi la 1965 sàn na, a y'i Sèndon politiki la. Hakilila min tùn b'a la k'o bɛ Se ka jamana Mara, o tùn ye jyɛnyɛlɛma hakililaw ye. O hakilila min Flɛ o ye, ni dɔw ko o ma ko dabolo-yɛlɛma, o tùn ɲɔ ɲɛnen dòn kosɛbɛ Mali kàlanbaaw 'yɔrɔ o waati la. Dabolo-yɛlɛma miiriya bɛ maa kàlannen minnu na o waati, o dɔw ye fangaɲini-tɔn dɔ Sìgi ko PMT (Parti Malien de Travail) an bɛ min Bayɛlɛma ka Kɛ "Baara Fangaɲini-tɔn Mali 'tɔgɔ la". O tɔn in tùn bɛ ko caman Kɛ dogo la Modibo Keyta ka fanga waati. Komin Modibo ka tɔn yɛrɛ tùn bɛ jyɛnyɛlɛma sira kan k'o Kɛ Mali taabolo ye, o ka fanga tùn bɛ PMT mɔgɔw ka dìbi-dibilakow kàla ma nka o ma dànnatɛmɛ-wale Tà ka PMT tɔndenw Sɛgɛrɛ don kelen ʃi. PMT tùn bɛ ŋaara Da fanga ka taabolo la yɔrɔ caman. U tùn bɛ Jigin Modibo la kosɛbɛ ko 'tɔba b'a Jὲ jyɛnyɛlɛma miiriyaw bòlili la jamana ‘kɔnɔ a ɲɛ ma. PMT ka wulikajɔ tùn y'o la ka sugubali Kɛ, ka jamanaden lakununni fὲɛrɛw sira Taama.
Kr Dukure Dònn'o tɔn na 1966 sàn. Ale y'i Лɛsin baarakɛlaw ni kàlanden-kulu lafaamuyali ma a miirina taabolo kan. A y'a ka siginikalanw Dabɔ o waatiw la bari a Kɔ̀nna k'a Ye ko tɔn ka kὲlɛ in tɛ na ɲɛ Sɔrɔ ni fàsojama ma Mɔ kelen ye. O dun mɔni kelen ye tùn tɛ ɲɛ Sɔ̀rɔ fyew ni kàlan forobayali tɛ. U ye waati Kɛ ka kàlanw Kɛ faransɛkan na. U y'a Ye k'o tɛ ka woyo Yɛlɛn minkɛ, u Sɔrɔla k'u Kɔdon o kansure in ma k'u Лɛsin kàlan kɛli ma an ka kanw na kɛrɛnkɛrɛnnenya la bamanankan.
Kr Dukure tùn bɛ Badalabugu kulu sanfɛbaaralaw Лini ka Kɛ ɲɔgɔn kan ka siginikalan k'u 'kùn. Mɔgɔw Bìnna k'a ka fàsojɔ-dusu Dɔn o la dɔɔnin-dɔɔnin.
1968 sàn Nowanburukalo la, Sorasiw ye Janfa Kɛ Modibo Keyta la k'a ka fanga Dafiri. O sorasiw, Musa Tarawele bɛ minnu 'kùn na, ye jamana fangaɲini-tɔnw lanagasili fὲɛrɛw Blà 'sèn kan. Fangaɲini-tɔn fɛn o fɛn tùn bɛ kὲlɛ la dugu ma olu kὲlɛli Dabɔra sa. PMT, ale min tà tùn ka jugu jyɛnyɛlɛma hakililakow la, o tɔndenw Kɛra bolokɔnin taamaseere ye sorasifanga bòlibaaw 'bolo. Maa kàlannen minnu bɛ jamana ‘kɔnɔ fana n'u b'u ka kàlan hakililaw Dòn fàsojama 'kɔrɔ olu bɛɛ tùn ye fanga ma jugu ye. Sorasifanga ye kùnnafoniko lablali bɛɛ Kɔn. Tɔn bɛɛ ye yɛrɛɲini Dabɔ.
1970 sàn Nàna Se. PMT tɔndenw bɛ To kà dìbi-dibilabaaraw Kɛ fàsojama lakununni kamà. O dɔ 'sen fɛ, u ye fanga tnɛmahakilila dɔ Jɛnsɛn 'dogo la. O 'kùnnafoni sugu tùn ɲɔ ɲɛlen bɛ a waati la ko "tract" an bɛ min Weele bamanankan na ko bɔlɔnnasɛbɛn. A ka c'a la, a kùnnafoniw 'dibaa tɛ Dɔn bari a tìgiw bɛ Siran fanga 'ɲɛ a ko la. Sorasiw ka sɛgɛsɛgɛli Bɔra PMT tɔndenw kan.
U ye 'tɛgɛ Kɛ Kr Dukure ni tɔnden wɛrɛw la 1969 awirilikalo la. Лininkali ni matɔɔrɔ kɛlen 'kɔ, u Taara ale Blà Zandarameri la. A n'a jὲɲɔgɔn ye kalo 5 duuru Kɛ kasɔrɔ u ma Kiiri. Kiiri kɛlen, u ye kalo 18 kaso Da u 'kun na. O sàn kelen, a sorasitɔn keln in, CMLN, y'i tɛgɛ Da sorasi farin dɔw kan minnu tùn bɛ halisa Modibo Keyta kanu na. Dìbi Sila Jara tùn b'o la. Kr Dukure b'a Lakali cogo min na: "Dìbi Sila ninnu minɛnen y'u ka ŋanaya Jira ni International dɔnkili dali ye. Anw y'u nàkan Mɛn k'an To kasobon na. O ye n dusu Лaga ka n Blà ka poyi dɔ Sɛbɛn k'u Jansa ko Mɔnɛbɔ cɛbalenw".
Sorasiw ye Kr Dukure n'a tɔw Jɛnsɛn jamana kasobon ni ɲɔgɔn 'cɛ. Ale Taar'i yɛrɛ Sɔrɔ Yòroso kasobon na. A ye kalo 18 ɲɔgɔn Kɛ Yòroso kaso la. Kr Dukure y'a ka poyi caman Sɛbɛn k'a To yen kaso la. A ka kaso Banna 1971 sàn kalo 10nan na.
Sàn flà kasoladon Kɛra Kr Dukure ka ɲɛni da dònnen ye Musa n'a ka mɔgɔw fɛ. Tɔn ka jama-blasira Tora 'sèn na. Fὲɛrɛ min tùn bɛ tɔn 'bolo, i n'a Fɔ jyɛnyɛlɛma tìgilamɔgɔw b'a Kɛ cogo min na jyɛn yɔrɔ tɔw la, o tùn ye tɔnden kelen-kelen bɛɛ ni jὲɲɔgɔn flà sìrilen bɛ ɲɔgɔn na. O ye sàbaninjɛ sugu dɔ ye cɛmancɛlamɔgɔ flà tɛ ɲɔgɔn Dɔn min na. O b'a To ni mɔgɔ kelen Minɛna jὲ la, hali ni o jὲɲɔgɔn kelen Dɔnna k'o fana Minɛ, jὲ mɔgɔ tɔ bɛ To kelen ye o bɛɛ 'kɔ o min fana ni jὲɲɔgɔn wɛrɛ bɛ K'a ye. O la tɔn ka fὲɛrɛw waleyabaa bɛ Sɔrɔ tùma bɛɛ mɔgɔ minɛnenw kɔ fɛ. 'Mɔgɔ fana bɛ Sɔrɔ min bɛ Bɔ kasolamɔgɔ ka ko kàla ma kà Dòn a ka denbaya jìgiya 'kɔrɔ sɔn.
Kr Dukure minɛni dɔ 'sèn fɛ, o y'a Sɔrɔ Alfa Umar Konarɛ tùn y'a ka sàbaninjɛ mɔgɔ dɔ ye. U y'ale Minɛ minkὲ, u ye ɲɛni sugu bɛɛ Da ale kan ko fo a k'a jὲɲɔgɔn tɔw Fɔ. Ale ma gindo Bɔrɔtɔ fyew. 'Se ma Kɛ Alfa ma o ʃyɛn na k'o sababu Kɛ Kr Dukure ka yɛrɛsɔsɔbaliya ye.
PMT tɔn na, Kr Dukure ka cɛsiriw la belebele dɔ tùn ye kanko ye. Bamanankan bɛ Se ka Kɛ tɔn ka kùnnafoni-carinnan ye cogo min na. Mɔgɔkalan bɔlen 'kɔ a la, a tùn bɛ jyɛnyɛlɛma gafew bayɛlɛmani Kɛ bamanankan na. A ye kubakaw ka jamanatigi, Fidɛl Kastro, ka gafe dɔ bayɛlɛma ko "Jyɛnsira na n cyɛntigiya". O n'a ɲɔgɔnna caman bayɛlɛmani Kɛr'a fɛ.
Musa ka mɔgɔw ka lajaba cogoya tùn ka jugu u ka mɔgɔ minɛnenw kan. U ka lajaba kɛcogo tùn ka ca. O lajabaw la, bugɔli ni donita tùn b'a la. U ka bugɔli kɛcogo tùn ye k'a tìgi Da a kɔnɔ kan k'a sèn flà Yankan 'cogo la, a sèntabaraw kɔnɔ bɛ Jan san fɛ. O la sisan, olu bɛ Fɛrɛ u ka ko ma. U bɛ Sɔrɔ k'a tìgi Bugɔ ni busa ye a sèntɛgɛ ‘kɔnɔ ka waati jan K'o la. O tùma, i sènkɔnɔna bɛ Minɛ k'o Gàn ŋamaŋama.
Tɔn ka dabolo-yɛlɛma kὲlɛ Nàna Se 'hakɛ la fo Mali ka kàlanden minnu bɛ jamana kɔ kan, olu caman tùn jìgi dayɔrɔ tùn ye Kr Dukure ka sugubaliw ye jamana ‘kɔnɔ u kɔ fɛ yan. A ka c'a la, o kàlanden ninnu caman tùn bɛ dabolo-yɛlɛma tɔnninw na u ka kàlanyɔrɔw la yen sani u ka Nà a waleyali Kɛ jamana ‘kɔnɔ u nàlen. O kàlandenw na, lapasalikɛla Hamidu Jabaatɛ tùn bɛ Faransi a ka kàlanw na. Kr Dukure ka waleyaw tùn lakodɔnnen tùn dòn ale ka jὲ mɔgɔw fɛ Faransi yen.
Kr Dukure ka baara fànba tùn bɛ kàlandenw kan nka a furadama ma a ka tɔnko kὲlɛ ni kàlansokɔnɔ-kalan Dòn ɲɔgɔn na. N'a bɛ kàlan na kàlandenw 'kùn waati min na, a da tɛ Se jamana kùnkankow ma. A b'a ka ɲɛfɔli Kɛ k'a Ban a da tɛ Tù fanga ka filibaanciya ʃi ma. A ni kàlandenw tùn bɛ ɲɔgɔn Sɔrɔ kɛnɛ sugu minnu kan, olu ye jὲkafɔw kɛnɛ ye. O jὲkafɔ Làbɛnna ale yɛrɛ fɛ sa o, walima o Làbɛnna mɔgɔ wɛrɛw fɛ sa o, ale kɔni ka kɛnɛ sɔrɔlen tùn ye o ye fanga mafɔli ni mɔgɔw lakununni la.
Kr Dukure ni faamaw karili dɔ tùn bɛ na Kɛ ɲɔgɔn na 1978 sàn na. O y'a Sɔrɔ a ka ɲɔgɔlɔn sɛbɛnnen dɔ tùn Bɔra Cɛblen Daramɛ kàlandennama n'a ka jàma fɛ ENSUP la. Лɔgɔlɔn in tɔgɔ tùn ye "Ni sàn Cyɛnna jate tɛ kalo la". A tùn bɛ fanga ka mara kɛkojuguya n'a ka tlenbaliya kan jamanadenw kɔ kan. Kàlandenw y'a Dyagoya Bɔ ENSUP la jama la don min, o y'a Sɔrɔ fanga tɔgɔlamɔgɔw bɛ kɛnɛ kan. A ma Bɛn olu ma fyew. A don tɛmɛnen ma Mɛn ni ɲànkeliw ma Dabɔ. Fanga ye a bɔli ɲɔgɔlɔnden dɔw Cὲ fɔlɔ. A Tlara ka ENSUP ɲɛmaa, ko Kari Dànbɛlɛ, Bɔ a jɔyɔrɔ la, ENSUP ɲɛmaaya la kɔni. Kr Dukure min tùn ye ɲɔgɔlɔn in sɛbɛnbaa ye, u ma Se ale ma bàri Cɛblen Daramɛ ni ɲɔgɔlɔnbɔla ʃi ma To u k'a Dɔn ko ale de y'a sɛbɛnbaa ye.
Kr Dukure minɛni laban min Kɛra, o Kɛra 1980 sàn na Abdul Karim Kamara, n'a bɛ Weele ko Kabral, o minɛni 'sèn fɛ. U karamɔgɔ sàba ɲɔgɔn de Kɛra mɔgɔ minɛnen ye o ʃyɛn: Nfiktɔr Si, Cɛblen Daramɛ ani kr Dukure yɛrɛ. Mali kàlandenw tɔgɔlatɔn, ko UNEEM, ye mànkan Wuli yɛlɛma dònni na ko kàlandenw ka ko caman na ani jamana taabolow. Komin mɔgɔ fɔlen ninnu tùn ye bolokɔnin taamaseerew ye dabolo-yɛlɛma siraw kan kà kɔrɔ, sorasifanga ye kàlanden-ɲɛmaaw n'u ka karamɔgɔ ninnu bɛɛ Cὲ. A ko Kɛra gintanba ye Bamakɔ ‘kɔnɔ a waati la. Musa ka fanga dafirili tùn bɛ kàlandenw ‘kɔnɔ a ʃyɛn fɛ. U Taara ni Kr Dukure ninnu ye fo Buresa, Mali ni Alzeri dàncɛ la. U ye dɔgɔkun kelen Kɛ kaso bonkuru kelen ‘kɔnɔ yen sani kàlandenw ka gintan fanga ka Se fanga bɔli a ‘kan kan Bamakɔ.
Mɔgɔ minnu tùn bɛ PMT sun na, olu ye Abdramann Bàba Ture ye, cὲ min tɔgɔ laban Nàna Da ENI kàlanso la, Ali Nuhun Jalo, o min ye Wasablon ɲɛmaaya Kɛ alfatle la, Kàdari Bànba, sirabakasaara ye min Sɔrɔ tumanitle la k'a To wasadenya la, Ogo Лangali, o min Fatura 2011 sàn na. Kàdari Bànba ɲininkalen Kr Dukure ka koɲɛ na Лangaran tàko 27nan 'sèn fɛ, o ye ninnu Fɔ a kan "n'a ye baara min da Minɛ, komin n y'a Fɔ, a t'a da Blà. A bɛ Se f'a dàn, a b'a Kɛ f'a dàn. A b'a Kɛ ka Лɛ fana" (00:18:10 - 00:18:16).
Blàdon : 2016-06-27 Yɛlɛmako laban : 2017-03-21


text:
Màsakɛ n'a ka jɔnkɛ
Nin Kera màsake dɔ ye. A musow tùn ka Ca kosebe. Jɔnw fana tùn ka Ca a 'bolo, nka bee n’i ka baara tùn dòn. Dɔw tùn be sow Ko, dɔw be musow Kɔlɔsi, dɔw ta tùn ye yɔrɔ lasanuyali ye. O hukumu 'kɔnɔ, jɔn dɔ nana Jarabi a muso ncinin na. O Tor'o la fo ka muso in Kunmayɛlɛma. O kɛlen u ye bòli fari Da. Muso ye kangari kelen Da a ye,
-N dyaɲɛbaa, n be Sɔn i ka furu ma, nka hali n'i ye muso keme furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fe, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fe. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.
-N ye n kan D'i ma. cɛ kan bɛ tèn
Taamasira kan, u ye muso dɔ n’a den sɔrɔ bada la yɔrɔ dɔ la. O dòn kama, o yɔrɔ ba tigeli tùn ka gelen kosebe, bawo mɔgɔ si tùn te ba fàn dɔ in Lasɔrɔ f’i ka mɔgɔ kelen Saraka ba jinew ye. Jɔnke n’a muso Hanmina ka Jɔrɔ o ko in na, sabu bamananw ko tèn ko "dugutigiden-bugɔ ni sìgi te Ben, jango ka màsakemuso-ntaraki". Jɔnke n’a ka saraman be k'u Sɛnsɛn màa si t’a Ye n’i m’a kanu n'i yɛrɛ ye. Aa! jaa jarabi ka Kɔrɔ n’a tigi ye. Musodenba-tigi in Fle ka Jarabi jɔnke la o yɔrɔ kelen in na. O de Flɛ k'a den Di jinew ma batigesaraka ye. O kɛlen o fana y'i Kanto a ma,
-N dyaɲɛbaa, n be Furu i ma, nka hali n'i ye muso keme furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fe, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fe. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.
-N ye n kan D'i ma yanni saya cɛ. jɔnkɛ ko tèn
Ba tigɛlen 'kɔ u sàba y’u Kunda jàmanaba dɔ kan. nka o dòn kama, mɔgɔ si te Dòn o jàmana in kɔnɔ n’u m’i segesege. Tuma min na jɔnke n’a musow kùn Bɔra dugu dɔ sokene kan, u ni o yɔrɔ in masake denmuso Benna. O fana jarabikojugu jɔnkɛ la, a Flɛ ka dugu gundo bɛɛ F'a ye. O kɛlen, O fana nan'i Kant'a ma,
-N dyaɲɛbaa, n be Furu i ma, nka hali n'i ye muso keme furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fe, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fe. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.
-N ye kan D'i ma yanni saya 'cɛ. a ko tèn
U dònnen, màsakɛ y'i Kanto a ma,
-Dunnankɛ, n bɛ na ɲinikali damadɔ Seme i la n'i Sera k’u jaabi, i be Sìgi n nɔ na, o y’an ka yɔrɔ laada ye san wolonfla o san wolonfla o laada tɛ na Wuli ne fɛ. Nka n’i ma Se k'u Jaabi an b’i Fàga.
- N y'a Mɛn n 'fà. jɔnkɛ kan bɛ tèn.
O kɛlen, a y’i Kanto jɔnke ma;
An ka jamana mugubon be min ?
A keleke minew be mara min ?
A màsakɛ be ʃi min ?
O kɛlen, jɔnkɛ ye ɲininkali ninnu Tà kelen kelen hali a ma Sigisigi u jaabitɔ. Kabini o Kɛra, màsakɛ y'i kant'a ma ko,
- Dunnanke, e te mɔgɔlakolon ye. K'a Tà bì la, an ka jamanatigiya b'i 'bolo. Ne ka fanga Sera a dàn na. N bɛ barika Da ʃukɔrɔw ye. N den a ko b'i 'bolo sa dɛ.
Jɔnkɛ Flɛ ka màsakɛya Sɔrɔ. Nka hunn! Muso sàba ninnu ka furudonkan in dɛ!
N y'a Tà yɔrɔ min na, n y'a Blà yen.
Blàdon : 2017-07-14 Yɛlɛmako laban : 2017-07-14


text:
Amadu Hanpate Ba
Amadu Hanpate Ba Bangera 1900 sàn Banjagara dɔgɔnɔw ka faaba la. A fa ye Hanpate ye, a ba ye Kadija Pulɔ Pate Jalo ye. Amadu yere Bɔra fla du de kɔnɔ. A fà salen kɔ a Lamɔnna a ba ce flannan fe n’o ye Tijann Amadu Ali Cam ye.
A Dònna Cernɔ Bokar ka morikalan na fɔlɔ ka Sɔrɔ ka Na lakɔlikalan na Banjagara ni Jene.
1915 sàn a Bolila ka Bɔ yen k’a N’a ba nɔ fe Kati. O la a Temena n’a ka kàlan ye yen.
1921 sàn a Banna ka Taa Gore kalanso la. O kosɔn yen kunnasigi-fangatigi y’a Лanŋe ka Sɔrɔ k’a Bla ka Taa Wagadugu.
K’a Ta 1922 sàn na ka Nà 1932 sàn na a ye baara ke Burukina foroba cakeda caman na fo 1942 sàn a ka Sɔrɔ ka Na Bamakɔ.
1933 sàn a ye segenlafiyenbɔ waati dɔ Sɔrɔ kalo 6 kɔnɔ. A Nana o waati in Ke Cernɔ Bokar kere fe n’o min y’a karamɔgɔ ye.
1942 sàn a ye siyako ɲininiw Ke IFAN na Dakar. A y’a Лesin ɲinini ma sàn 15 kɔnɔ, ɲinini min Nana ni a keli ye ka gafe Bɔ min tɔgɔ ye Empire peul du Macina ye.
1951 sàn a ye kàlanwari Sɔrɔ UNESCO fe min y’a Lase Pari, min fana y’a To a y’a yere Sɔrɔ farafinw ce la yen.
1960 sàn Mali ka yeremahɔrɔnya sàn a ye adamadenya kàlanso dɔ Dayele Bamakɔ. A Kera jamana ka cebɔ yeUNESCO ka lajeereba kene kan.
1962 sàn a Kera UNESCO ka cebɔ dɔ ye.
1966 sàn a sen tun be farafinna kanw sebenni kow la. 1970 sàn Benna ka baara banni ma UNESCO la.
O kelen Amadu Hanpate Ba y’i Лesin a ka ɲinini ni sebenni baaraw ma. A y’a ka ɲenamaya sàn labanw Ke Abijan a ka sebenni kelenw farafinna tlebinyafan ko kɔrɔw kan farali la ɲɔgɔn kan a ka ɲenamaya kɔnɔ ani a ka gafe Amkulel l’enfant peul ni Oui mon commendant sebenni na. O gafe ninnu Nàna Bɔ 1991 sàn Fransi.
1991 sàn mekalo la Amadu miniji Dɔgɔyara.
Gafe bɔlenw
- L’empire peul du Macina, 1955 sàn, a bɔko kura 1984 sàn
- Vie et œuvres de Tierno Bokar, le sage de Bandiagara, 1957 sàn, sebenko kura 1980 sàn, a Kera ɲɔgɔlɔn ye Peter Bruk fe 2003 sàn
- Kaidara, récit initiatique peul, 1969 sàn
- Aspect de la civilisation africaine, 1972 sàn
- L’etranger Destin de Wangrin, 1973 sàn, a ye farafinna jalaba Sɔrɔ 1974 sà
- L’Eclat de la grande étoile, 1974 sàn
- Jésus vu par un musulman, 1976 sàn
- Petit Bodiel, 1976 sàn
- Njeddo Dewal mère de la calamité, 1985 sàn
- Ce que vaut la poussière, 1987 sàn
- Amkoullel l’enfant peul (Mémoires I), 1991 sàn, a ye farafinna tɔgɔla jala Sɔrɔ o sàn kelen
- Oui mon commandant (Mémoires II), 1994 sàn
- Il n’ ya pas de petite querelle, 2000 sàn
- Mémoires, 2012 sàn
Kùnnafoni bɔyɔrɔ
- Tout du Mali
Blàdon : 2017-04-09 Yɛlɛmako laban : 2017-04-10


text:
Anna Zeegɛrs
Jyɛnnabɔ
Anna Zeegers n’a tɔgɔ ye Neti Randwanyi ye, tun ye alemanw ka sebennikela dankelen dɔ ye. Ale de dɔrɔn tun b’a fa n’o ye Izidɔr Rayliŋ n’a ba Hedwis bolo. A Bangera 1900 sàn nowanburukalo tle 19. A masaw tun ye yahojaw ye Mayens.
Anna Zeegers ye kàlan Damine kenyereye kàlanso dɔ la fɔlɔ ka Sɔrɔ ka Na musomaninw ka cemakalanso la. 1920 sàn a y’o jàla Sɔrɔ. O kɔ fe a Temena ni kàlan ye Kolɔɲ ni Hayidelberg sannakalansow la. Yen a y’a Лesin tarikukalan, seko ni dɔnko tarikukalan ani Cayina jamana kùnkankow kalan ma. 1924 sàn a y’o jàla (Dɔktora) Sɔrɔ Haydelberg sannakalanso la. A ka o kàlanfoori-seben tun be « Yahojaw ni yahojaya Ranbrant ka gafe bɔlen kɔnɔ » kan.
1925 sàn Laslo Randwanyi n’o ye hɔngika ye f’a ye sigidakokaàlan Ke, o y’a Furu. A n’a ce Yelemana Berlen. Yen u den fɔlɔ Piyer Bangera 1926 sàn. Sàn fla o kɔ fe u denmuso Rut Bangera 1928 sàn. O sàn kelen Anna Zeegers Dònna Alemaɲ partipolitikiba dɔ ko KPD. O sànnayelema a Kera sebennikela fantanw murutilenw ka jekulu sintinbaa ye. 1930 sàn a Taara Risla.
Hitler nàlen kɔ fanga la, Anna Zeegers Minena Gestapo fe k’a Dòn kàso la. O kɔ fe u Tlara k’a Labla.
O kelen a kla gafe bɔlenw tun te Se ka Kàlan Alemaɲ blen. Min yere Juguyara u y’a ka gafebɔlen bee Jenin. O kelen a Bolila ka Taa Susi ka Bɔ yen ka Taa Pari.
K’a to yen a Gerela Alemaɲ donkibaruw sebencakulu dɔ la. O la a sèn Yera donkibaru dɔsebenni na ko « Neuen Deutschen Blätter ».
1935 a Kera Alemaɲ sebennikelajekulu demeni sintibaa dɔ ye Pari. Jyen keleba flanan daminenen kɔ ani Alemaɲ sorasiw dònne kɔ Pari kɔnɔ, a ce Minena ka Dòn kaso la. O kelen Anna Zeegers ye ɲe Sɔrɔ ka Bòli n’u den fla ye ka Bɔ Pari tlebinyafan fe k’a Taa Marsey. K’a To yen a y’a Лesin a ce lablali ma ani ka cogoyaw Ke minnu b’a To u be Bòli ka Taa jamana were la cogomi.
1951 sàn kalo 3nan na, Zeegers n’a ka denbaya Temena Martinik, New Yɔrk ani Werakrus fe ka N’u yere Sɔrɔ Meksikana.
1943 sàn Anna Zeegers sebekɔrɔ Joginna sirabakan-kasara dɔ sen fe. O kelen a Dyagoyara ka Lada keneyaso la.
1947 sàn, Zeegers Seginna ka Nà Berlen nk’a tun be Berlen tlebinyafanfe fɔlɔ. Yen a tu n ye SEPD parti mɔgɔ dɔ ye. O sàn kelen in na, a ye Georg-Bücher sebenko jala Sɔrɔ.
1950 sàn , a Yelemana Berlen kɔrɔnyafan fe. A Kera jyen tɔnba ben ni kelenya mɔgɔ dɔ ye ka Ke Alemaɲ seko ni dɔnko tɔn mɔgɔ dɔ fana ye.
1951 sàn, Zeegers ye RDA tɔgɔla jalaba Sɔrɔ. O kelen, a Taara Cayna. 1952 sàn a Kera RDA sebennikelaw ka jekulu ɲemaa ye fo 1978 sàn.
1955 sàn, a n’a ce Yelemana Volkswohl bɔlɔn kɔnɔ Adlerstof kìn na. Nka bi o bɔlɔ in be Wele ko Anna Zeegers bɔlɔn. A n’a ce Tora yen sa fo u saya.
1975 sàn, a ye jyen tɔnba tɔgɔla jala Sɔrɔ ben ni kelenya siratige la ka Sɔrɔ ka Ke Berlen kɔrɔnyafan danna mɔgɔba dɔ ye.
1978 sàn a ye sebenbɔlaw ka jekulu ɲemaaya Bla. O sàn kelen in na, a ce Sàra.
1981 sàn, Zeegers ye Mayens, o min y’a bɔyɔrɔ ye sigida jigifa jàla Sɔrɔ.
1983 sàn zuluyekalo tle fɔlɔ don, Ana Zeegers minniji Dɔgɔyara dugukolo kɔ kan. A ka janaja Labenna Alemaɲ seko ni dɔnko soba fe. A su Dònna Berlen kaburudo min be yen ko Dorotheenstädtischer Friedhof.
A ka gafe bɔlenw
· 1932 sàn, Die Gefährten
· 1933 sàn, Der Kopflohn
· 1935 sàn, Der Weg durch den Februar ( Feburuyekalo sira kan)
· 1937 sàn, Die Rettung
· 1940 sàn, Die schönsten Sagen vom Räuber Woynok. Sagen von Artemis
· 1942 sàn, Das siebte Kreuz
· 1943 sàn, Der Ausflug der toten Mädchen
· 1944 sàn, Transit
· 1948 sàn, Sowjetmenschen. Lebensbeschreibungen nach ihren Berichten
· 1949 sàn, Die Toten bleiben jung (ʃùw be To denmisenya la)
· 1949 sàn, Die Hochzeit von Haiti ( Hayti kɔɲɔnko)
· 1950 sàn, Die Linie
· 1950 sàn, Der Kesselflicker
· 1951sàn, Crisanta
· 1951 sàn, Die Kinder (Denmisenw)
· 1952 sàn, Der Mann und sein Name (Ce n’a tɔgɔ)
· 1953 sàn, Der Bienenstock (Dikulu)
· 1956 sàn, Das Ende (Laban)
· 1958 sàn, Brot und Salz( Nbuuru ni kɔgɔ)
· 1959 sàn, Die Entscheidung (Làtigɛ)
· 1961 sàn, Das Licht auf dem Galgen
· 1963 sàn, Über Tolstoi. Über Dostojewski
· 1965 sàn, Die Kraft der Schwachen (Fanntanw fanga )
· 1967 sàn, Das wirkliche Blau (Bula yὲrɛyɛrɛ), o ye Meksikana tariku ye
· 1968 sàn, DasVertrauen (Dannaya)
· 1969 sàn, Glauben an Irdisches
· 1970 sàn, Briefe an Leser (Cikan, gafekalannaw ma)
· 1970 sàn, Über Kunstwerkund Wirklichkeit
· 1971 sàn, Überfahrt. Eine Liebesgeschichte
· 1977 sàn, Steinzeit. Wiederbegegnung
· 1980 sàn, Drei Frauen aus Haiti (Hayti muso saba)
· 1990 sàn, Der gerechte Richter (kiiritigela ɲuman), o gafe in Banna 1957 sàn, nk’a ma Bɔ fo 1990 sàn ka Da politikiko geleya dɔw kan.
Kùnnafoni bɔyɔrɔ
· www .wikipedia.com
Blàdon : 2017-04-16 Yɛlɛmako laban : 2017-06-27


text:
Eropa
Eropa ye ladala gun wolonfla dɔ ye Dugukolo kan. A be dancɛbo Saheli fɛ ni Artik Kɔgɔji, tlebi Atlantik Kɔgɔji, worodugu ni Mediterane Baji, worodugukɔrɔn ni Kokazi Kuluw, ani Baji Fin min tugunnen Mediterane la. Ural Kuluw, Ural Ba ani Kaspian Baji bɛ Asia ni Eropa dancɛbo kɔrɔn fɛ.
Eropa ye jɛn gunw ladogomani flanan ye fɛnsɛn hokmu kɔnɔ, a be datugunnikɛ masurunyala 10,180,000 kare kilometres (3,930,000 kare mi) walima 2% Dugukolo fɛnsɛn na. A bɛ jatigiyalikɛ yɛrɛta jamana hakɛ caman na nin bɛsɛ 50 ma. Eropa jamanaw bɛɛ la, Risila de y'a labebele jamanaden ani dugukolo fɛnsɛn kunda, tumamin a bɛɛ lafitini ye Vatikan ye. Eropa bena jɔyɔrɔ sabanan na duguden caya la, Asia ani Afrika kɔfɛ ni mogo 710,000,000 walima masuruya la 11% dunia kɔnɔ mɔgɔw la. Obenata, Eropa mogow preprelatigɛlen tɛ inafo a bɛ famu ko gun bɛ talikɛ sekonidɔnko ni marako krɛnkrɛnen la cogo min.
Eropaka Jɛkulu ye Eropaka Keleya fanga-matarafali bolofaran ye. Jɛkulu in ɲasinnen shariya bolodali, gnaniw matarafali, kelenya benkanw tɔpɔtɔli ani don-ko-don koɲa latɛmɛni.


text:
Lakosɛbɛn > 2016 04 30
Mamadu Dukure: bamanankan kanhakɛko
Bamakɔ 2011 - 7 - 15
Dantigeli:
Bamanankan kalanni ka gelen; maa min ma o Faamu, wali ka Ban k’o Faamu hali kandɔnna-kunda, «Kùnnafoni [Hakilila A]» min Fle nin ye, o Wasara ‘seere ye. Seben kalanni nɔgɔya be kalanni delinna bolo, cyen don; nk’a be daɲe yeɲena bolo ka Teme nin bee kan. Bamanankan «DNAFLA tɔgɔla-sebencogo» kalanni geleya be nin lahala ninnu bolo:
1. Daɲe kelen-kelenw dorokobali be Ke sawura kelen na cɔy kasɔrɔ u kanhake te kelen ye, kanhake sinamaw b’o kuma Sementiya, i n’a Fɔ: kàba / kaba , tùgu / tugu, bère / bere,… An ye kanhakɛ sinama 978 Sɔrɔ MAKDAS ka daɲɛgafe kɔnɔ.
2. Daɲe sugu caman sawura ye kelen ye, kasɔrɔ u kanhake te kelen ye, i n’a Fɔ : matɔgɔ, wale, mankutulan,..
3. 1. Bamanankan daɲew dorokoli ye hakentan ye, wa ‘dànsigi te dorokolen janya na.
Misali: - misikunkolo, misikunkolojenin, misikunkolojeninna
- kalanden, kalandensomɔgɔ, kalandensomɔgɔtɔn, kalandensomɔgɔtɔnkuntigi, kalandensomɔgɔtɔnkuntigidankan, …
A ye Dɔn o tuma, dorokolen haketan yeɲena te fen sabatita ye hakili la ‘dya la, n’a tigebali Tora.
3.2. Dorokolen kɔnɔdaɲew kanhake sebebilisalen don ka Ke tu fin ye, wa u kanhake be Yelema i Ko nɔnsi. Kalanni sèn fe, fo sɔmi ka Ke nin bee wolomani fe ‘teliya la.
4. Kanhake faranfasilen ni faranfasibali flanfla be Na ni a berematungurunni ye.
Misali: ‘Ce te yan ( ce si te yan -> ‘ce = faranfansibali)
Ce te yan ( ce lakodɔnnen -> ce = faranfasilen)
Min ka jugu o bee ye, a be Ke sabu jugu ye ka kumadonsow ka bamanankan ceɲi Dogo bɔgɔ la kalanni sèn fe.
«Kunnafoni [Hakilila A]» seben in te bamanankan tlɔlen sankɔrɔtalen ye, o n’a ta bee, a kɔnɔ kanhake bilisaɲaami ye hadada ye! An y’o Jira nin cogo in na:
· Kanhake yelennen ɲe Kera blenman na ##;
· Kanhake yelennen majiginnen ɲe Kera kɔlɔ la ## ;
· Kanhake jiginnen ɲe Kera finman na ## ;
· Kanhake jiginnen mayelennen ɲe Kera ɲugu la ## ;
· Kanhake faranfasilen taamaʃyen ye dennan ( ‘ ) ye;
· Daɲe kanɲe kɔrɔcilen ( ## ) kùn ye kanhake sariya nɔgɔn waleyali ye (Bubakar JARA ye min da Jira kabini 1981 sàn )
KUNNAFONI' [ Hakilila A ]
N bɛ wele' bla Mali sɛnɛkɛlaw' bɛɛ lajɛlen ma kέrɛnkɛrɛn-nenya la, kɔɔrisɛnɛnaw'. N'a ma ɲɛ Ko kɔɔriko' blala julaw' ka bolo' kan, n'an m'an bolo' di ɲɔgɔn ma ka bɛn kan kelen kan walasa julaw' kana an k'u sago' ye, sabu fɛɛrɛ' bɛ se ka y'u bolo.
An ni Dawuda Kɔnatɛ tlalen ɲɔgɔn na, an wulila k'an kunda Lɛnci kan. O ye dugu ye min bɛ Kasaro galoda la Kita marabolo' kɔnɔ. An selen yen, an ni Tumani Jalo ye ɲɔgɔn kumaɲɔgɔnya. O sen' fɛ, a ye minnu fɔ olu flɛ: Tumani Jalo ka fɔ' la, a ye kɔɔrisɛnɛ’ daminɛ a mɛnna. A ka fɔ' la, a ye sanji 8 de kɛ kɔɔrisɛnɛ' na; nka san 8 in kɔnɔ, a ye nafa caman sɔrɔ kɔɔriko' la. Fέn min ye "CMDT" feereliko' ye, jɔrɔnakoba' don anw sɛnɛkɛlaw' bolo ka da gɛlɛya caman kan: 1 Kasɔrɔ an ni "CMDT" bɛ baara' kɛ ɲɔgɔn fɛ, ni kɔɔri' sumana, hali n'a ma Ta, "CMDT" b’a wari’ sara, wa hali n'a tara fana, a wari' tɛ mɛn n'a ma sara. Nka julako’ mana fɔ fɛn o fɛn na, o tɛ laban gɛlɛya' kɔ. Sabu, olu tɛ foy ɲini u ka nafa' kɔ. Ka d'a kan, i ni jula' mana bɛn da' min kan i ka fɛn' sɔŋɔko' la, n'u bolo' fara, u bɛ se k'e ta' bla kɔ fɛ ka kura wɛrɛ ɲini, sabu e ta in tɛ taa k'u dan. O ye fɛn ye min bɛ anw jɔrɔ kosɛbɛ. Nka o bɛɛ n'a ta, n'a ma ɲɛ feereli’ kɔni kɔ, Mara' k'a lajɛ k'a hakili' to kɔɔri’ sancogo’ n'a wari saracogo' la, ani a doniwaati'. O tɛmɛnen kɔ, a k’a hakili' to minɛnko' fana na; nɔntɛ, n'a kɛra kɔɔri’ sumani dama ye k'a wari sarali’ kɛ waati min mana an dya ye, o mana kɛ san o san, kɔɔrisɛnɛ’ laban' bɛ sɔn ka dan o san’ ma, sabu, nafolo' sɔrɔfɛn t'an fɛ yan ko sɛnɛkɛla' bɛ se ka miliyɔn sɔrɔ min na san' kɔnɔ ni kɔɔri' tɛ. O tuma', Mara' kana sɔn abada k'a ka sɛnɛkɛlaw to julaw bolo. Kuncɛli' ni welekan' ka ɲɛsin sɛnɛkɛlaw' ma. N bɛ wele' bla ka taa Mali sɛnɛkɛlaw bɛɛ ma. N'a ma ɲɛ ko "CMDT" bɛ feere, an k'an bolo' di ɲɔgɔn ma bɛn' ni kelenya' kɔnɔ. Ni "CMDT" tigi kuraw' ka taabolo' ni kɔrɔlen' kɛra kelen ye, a fɔra a banna, nka n'u ma kɛ kelen ye, o ko tɔ' tɛ maa Kɔnɔna' fili bɛn' kɔnɔ.
Kanhake sariya nɔgɔn kofɔlen in ma Dafa: a ma kɔnɔ-rɔnnaw berema-kanhake jate Mine; a da ma Se faranfarsilen ni faranfasibali danfarali ma. N’a sariya tun Tara, a tun na flanfla yɔrɔ caman sèn Bɔ kalanni na; nk’a sariya in waleyali ma nɔgɔn. ‘Maa n’a Fɔ sebenyɔrɔ jatemine na, nin taamaʃyen camanba in b’a Kunbɔ wa? Kanhake sariya nɔgɔn ye ka tùlu ( ‘ ) Ke daɲe kanɲe yelennen fɔlɔ dɔrɔn kùn na, n’a kanɲe tɔ bee yelennen don, nka ni daɲe kanɲe yelennen ni jiginnen sorobalen don, k’u bee kanhake taamaʃyen K’u kun na. An y’o taamaʃyen Ke ni kɔrɔcili ye, ka daɲe kanhake sorobalen kan jiginen Ke bagama ye “Kunnafoni [ Hakilila A ]” kɔnɔ. Sariya in matarafali taamaʃyen hake be Ben 282 ma, n’an ma Fili; kanhake faranfasilen taamaʃyen jate ‘sèn t’o la; n’o dun Faral’a kan, taamaʃyen kuuru hake be Ben 348 ma. Seben in yere daɲe bee jelen be Ben 408 ma. Daɲe 408, taamaʃyen 348, n’a bè ten, kuma fɔyɔrɔ Tigesɔnyara dere!... Dabali were fusaman ɲinini ye wajibi ye k’an ka bana in Furake!... MAKDAS ye taabolo nɔgɔn min Sɔrɔ, k’o Waleya seben kelen in kan, o daluya Fle:
- ka kanhakɛ jiginnen taamaʃyɛn Kɛ a daɲɛ kanɲɛ fɔlɔ kan;
- Ka dɛnnan ( ' ) Sigi matɔgɔ faranfasibali daminɛ na;
- ka Wale siginiden fɔlɔ Kɛ kunbaba ye, ka flanfla ʃilasa a ni daɲɛ sugu wɛrɛ cɛ, i n'a Fɔ tɔgɔ, mankutulan, ...;
- Ka cì Kɛ daɲɛ dorokolen jan na, n'a kɔnɔdaɲɛ Sera
daɲɛ saba ɲɔgɔn ma, ko 2 b'a la minnu kanɲɛ bɛ 2 Bɔ
Misali: sinin-ɲɛsigi; denkundi-jama; fàasoden-juguya;
KUNNAFONI [ Hakilila B ]
N bɛ weele Bla Mali sὲnɛkɛlaw bɛɛ lajɛlen ma, ‘kɛrɛnkɛrɛnnenya la kɔɔrisɛnɛnaw. N'a ma Лɛ Ko kɔɔriko Blala julaw ka bolo kan, n'an m'an bolo Di ɲɔgɔn ma ka Bɛn kan kelen kan walasa julaw kana an K'u sago ye, sabu o fɛɛrɛ bɛ Se ka Y'u bolo.
An ni Dawuda Kɔnatɛ tlalen ɲɔgɔn na, an Wulila k'an Kùnda Lɛnci kan. O ye ‘dugu ye min bɛ Kasaro galoda la Kita marabolo kɔnɔ. An selen yen, an ni Tumani Jalo ye ɲɔgɔn Kumaɲɔgɔnya. O sèn fɛ, a ye minnu Fɔ olu Flɛ: Tumani Jalo ka fɔ la, a ye kɔɔrisɛnɛ Daminɛ a Mɛnna. A ka fɔ la, a ye sanji 8 de Kɛ kɔɔrisɛnɛ na; nka sàn 8 in kɔnɔ, a ye nafa caman Sɔrɔ kɔɔriko la. Fɛn min ye "CMDT" feereliko ye, jɔrɔnakoba don anw sὲnɛkɛlaw bolo ka Da gɛlɛya caman kan: 1 Kasɔrɔ an ni "CMDT" bɛ baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ, ni kɔɔri Sumana, hali n'a ma Ta, "CMDT" b'a wari Sara, wa hali n'a Tara fana, a wari tɛ Mɛn n'a ma Sara. Nka julako mana Fɔ fɛn o fɛn na, o tɛ Laban gɛlɛya kɔ. Sabu, olu tɛ foy Лini u ka nafa kɔ. Ka D'a kan, i ni jula mana Bɛn da min kan i ka fɛn sɔŋɔko la, n'u bolo Fara, u bɛ Se k'e ta Bla kɔ fɛ ka kura wɛrɛ Лini, sabu e ta in tɛ Taa k'u Dàn. O ye ‘fɛn ye min bɛ anw Jɔrɔ kosɛbɛ. Nka o bɛɛ n'a ‘ta, n'a ma Лɛ feereli kɔni kɔ, Mara k'a Lajɛ k'a hakili To kɔɔri sàncogo n'a wari sàracogo la, ani a doniwaati. O tɛmɛnen kɔ, a k'a hakili To minɛnko fana na; nɔntɛ, n'a Kɛra kɔɔri sumani dama ye k'a wari sàrali Kɛ waati min mana an Dya ye, o mana Kɛ sàn o sàn, kɔɔrisɛnɛ laban bɛ Sɔn ka Dàn o sàn ma, sabu, nafolo ‘sɔrɔfɛn t'an fɛ yan ko sὲnɛkɛla bɛ Se ka milyɔn Sɔrɔ min na sàn kɔnɔ ni kɔɔri tɛ. O tuma, Mara kana Sɔn abada k'a ka sὲnɛkɛlaw To julaw bolo. Kùncɛli ani weelekan ka Лɛsin sὲnɛkɛlaw ma. N bɛ weele Bla ka Taa Mali sὲnɛkɛlaw bɛɛ ma. N'a ma Лɛ ko "CMDT" bɛ Feere, an k'an bolo Di ɲɔgɔn ma bɛn ni kelenya kɔnɔ. Ni "CMDT" tigi kuraw ka taabolo ni kɔrɔlen Kɛra kelen ye, a Fɔra a Banna, nka n'u ma Kɛ kelen ye, o ko tɔ tɛ maa Kɔnɔnafili bɛn kɔnɔ
MAKDAS ka sariya dajiralen bolilen seben in kan, kalanni nɔgɔya kosɔn; o taamaʃyenko dantige Fle:
· Faranfasibali taamaʃyɛn hakɛ = 4
· Kan sinama kanhakɛ jiginnen taamaʃyɛn hakɛ = 20
· Wale sugandilen hakɛ = 56
· Taamaʃyɛn kuuru hakɛ = 24
MAKDAS ( Mali Kanko ni Danbe Se )
Walebaa: Mamadu DUKURE
Blàdon : 2016-06-11 Yɛlɛmako laban : 2016-07-08