text:
TILAYƆRƆBA FƆLƆ
Mun de ye tiɲɛ ye Ala ko la?
Yala Ala b’a janto i la tigitigi wa?
Ala bɛ cogo di? Yala tɔgɔ bɛ a la wa?
Yala i bɛ se ka gɛrɛ Ala la wa?
I Y’A kɔlɔsi denmisɛnninw bɛ ɲininkali kɛ cogo min na wa? Ni caman sera kuma na dɔrɔn, u bɛ ɲininkali daminɛ i ko nin denmisɛnnin min filɛ foto la yan. U bɛ ɲininkali caman kɛ i n’a fɔ: Mun na nin bɛ tan? Walima mun na o bɛ ten? I b’a ɲini cogo bɛɛ la ka u ka ɲininkaliw jaabi, nka o man nɔgɔn tuma bɛɛ. Hali i ka jaabi bɛɛ la ɲuman bɛ se k’u bila ka ɲininkali dɔ wɛrɛ kɛ, n’o ye ko: Mun na?
2 Denmisɛnninw dɔrɔn tɛ ɲininkaliw kɛ. Ni an bɛ ka kɔrɔbaya, an bɛ ɲininkaliw kɛ ka taa a fɛ. An b’o kɛ walisa k’an ka sira ye, walima ka faratiw dɔn, an ka kan k’an yɛrɛ tanga minnu ma, walima k’a ɲini ka ko dɔ dɔn. Nka, ka ɲɛsin ɲininkaliw ma janko minnu nafa ka bon kosɛbɛ ka tɛmɛ fen bɛɛ kan, a bɛ i ko mɔgɔ caman ye ɲininkalikɛ dabila olu ko la. Walima yɛrɛ u t’a ɲini tuguni k’o ɲininkaliw jaabi sɔrɔ.
3 I ka miiri ɲininkali la min bɛ nin gafe ɲɛ fɔlɔ la, walima ɲininkaliw la minnu bɛ ɲɛ 3nan ani 6nan na, walima minnu bɛ nin tilayɔrɔba daminɛ na. Olu ye ɲininkali nafama dɔw ye i bɛ se k’i yɛrɛ ɲininka minnu na. Nka, mɔgɔ caman t’a ɲinina tun k’o ɲininkaliw jaabiw sɔrɔ. Mun na? Yala o ɲininkaliw jaabiw bɛ sɔrɔ Bibulu kɔnɔ wa? Mɔgɔ dɔw bolo, Bibulu bɛ jaabi minnu di, olu faamuyali ka gɛlɛn kosɛbɛ. Dɔ wɛrɛw bɛ siran k’o ɲininkaliw kɛ walisa u kana lamaloya. Dɔw bolo, a ka fisa o ɲininkali suguw ka to diinɛ ɲɛmɔgɔw walima diinɛ karamɔgɔw bolo. E yɛrɛ hakilila ye mun ye o la?
4 Laala i b’a fɛ ka o ɲininkali nafamaw jaabi sɔrɔ minnu bɛ diɲɛlatigɛ ko kan. Siga t’a la ko i bɛ i yɛrɛ ɲininka waati ni waati nin fɛnw na: ‘Diɲɛlatigɛ kun ye jumɛn ye? Yala diɲɛlatigɛ bɛɛ bɛ dan nin de ma wa? Ala bɛ cogo di?’ A ka ɲi k’i yɛrɛ ɲininka o fɛnw na. A nafa ka bon i ka fen bɛɛ kɛ walasa ka jaabi ɲuman jɛlenw sɔrɔ o ɲininkaliw la. Karamɔgɔ dɔnnenba Yesu Krisita y’a fɔ ko: “A’ ye delili kɛ, aw na sɔrɔli kɛ. A’ ye ɲinili kɛ, aw na yeli kɛ. A’ ye da kɔnkɔn, da na yɛlɛ aw ye.”—Matiyu 7:7.
5 N’i bɛ “ɲinili kɛ” ka taa a fɛ walisa ka ɲininkalibaw jaabiw sɔrɔ, i bɛna a ye ko o bɛna se ka nafaba lase i ma tiɲɛ na. (Ntalenw 2:1-5) Mɔgɔ mana fɛn o fɛn fɔ i ye o ko la, o bɛɛ n’a ta, jaabi bɛ u la, wa, u jaabiw bɛ se ka sɔrɔ. Min? U bɛ sɔrɔ Bibulu kɔnɔ. U faamuyali man gɛlɛn kosɛbɛ. Min ka fisa yɛrɛ, o ye ko u bɛ jigiya ni nisɔndiya di mɔgɔ ma. U bɛ se k’i dɛmɛ k’i ka diɲɛlatigɛ kɛ cogo la min bɛ hɛrɛ lase i ma kabini sisan. An ka ɲininkali dɔ sɛgɛsɛgɛli daminɛ min ye mɔgɔ caman kɔnɔnafili.
YALA ALA TƐ HINƐ WA? YALA A DUSUKUN KA GƐLƐN WA?
6 Mɔgɔ caman fɛ, o jaabi ye ɔwɔ ye. U b’a fɔ ko: ‘Ni Ala b’a janto an na, yala tiɲɛ na diɲɛ tun tɛna kɛ yɔrɔ sugu wɛrɛ ye min ni nin tɛ kelen ye wa?’ An mana an ɲɛ munu fan o fan ka filɛli kɛ, an b’a ye ko diɲɛ falen don kɛlɛw, ɲɔgɔn koniya ani sɛgɛn na. N’i ye an kelen-kelen fana ta, an bɛ bana, an bɛ tɔɔrɔ ani an diyanyemɔgɔw bɛ sa. O de y’a to mɔgɔ caman b’a fɔ ko: ‘Ni Ala tun b’a janto anw ni an kunkow la, yala a tun tɛna o ko suguw bali wa?’
7 Min ka jugu kosɛbɛ, o ye ko tuma dɔw la diinɛ karamɔgɔw yɛrɛ de bɛ mɔgɔw bila ka miiri ko Ala dusukun ka gɛlɛn. Cogo di? Ni kasaara kɛra, u b’a fɔ ko Ala sago don. A bɛ ikomi u b’a fɔ ko Ala nɔ de ye kojugu ninnu ye. Yala o ye tiɲɛ ye Ala ko la wa? Bibulu bɛ mun de fɔ tigitigi? Yakuba 1:13 bɛ o jaabi. A ko: “Mɔgɔ mana nɛgɛn ko jugu nɔfɛ, o kana fɔ ko Ala y’a nɛgɛn, katuguni Ala tɛ se ka nɛgɛn ko jugu si nɔfɛ.” O la sa, i ɲɛ bɛ kojugu minnu na an ka nin diɲɛ in kɔnɔ, olu tɛ bɔ abada Ala yɔrɔ. (Job 34:10-12) Tiɲɛ don Ala b’a to kojuguw ka kɛ. Nka, danfaraba de bɛ nin fɛn fila ni ɲɔgɔn cɛ: k’a to ko dɔ ka kɛ, ani ka kɛ o ko sababu ye.
8 Misali la, e ka miiri denfa hakilima dɔ la, kanuyaba bɛ min na, n’a denkɛ kɔrɔbalen b’a ka so halisa. Denkɛ nana muruti k’a fɔ ko a bɛ bɔ so kɔnɔ, fa tɛ a bali a ka taa. Ni denkɛ ye sira jugu ta, ka gɛlɛyaw sɔrɔ o kɔfɛ, yala denkɛ ka kunkow sababu ye a fa ye wa? Ayi. (Luka 15:11-13) O cogo kelen na, hadamaden minnu y’a sugandi ka sira jugu ta, Ala ma olu bali k’o kɛ. Nka kunko minnu bɔra o la kɔfɛ, ale tɛ olu sababu ye. O la sa, k’a fɔ ko Ala nɔ de ye hadamadenw ka bɔnɛw bɛɛ ye, o ye tilenbaliyakoba de ye.
9 Kun ɲɛnamaw bɛ Ala bolo ka hadamadenw to u ka tugu sira jugu kɔ. Ikomi Ala de y’an Dabaga ye, ko hakilitigiya b’a la ani ko sebaayatigi don, a tun wajibiyalen tɛ ka o kunw ɲɛfɔ an ye. Nka, ikomi Ala b’an kanu, a ye olu ɲɛfɔ an ye. I bɛna caman kalan o kunw kan Tilayɔrɔba 11 nan na. Nka i ka da a la ko kunko minnu bɛ an da la, Ala tɛ olu sababu ye. Nka, jigiya kelenpe min bɛ yen walisa an ka kunkow ka ɲɛnabɔ, ale de bɛ o di an ma.—Esayi 33:2.
10 Ka fara o kan, Ala senuma don. (Esayi 6:3) O kɔrɔ ye ko a saniyalen don. Juguya hali kelen tɛ Ala la. O kosɔn, an bɛ se k’an ka dannaya bɛɛ ta ka da a kan. An tɛ se k’o dannaya sugu da hadamadenw kan, bawo tuma dɔw la u jogo bɛ laban ka tiɲɛ. Hali hadamadenw bɛɛ la laadiri min bɛ kuntigiya la, ni mɔgɔjuguw ye kow tiɲɛ, tuma caman na, se tɛ a ye ka o kow labɛn. Nka, se bɛɛ tigi ye Ala ye. Juguya ye tiɲɛni minnu bɛɛ lase hadamadenw ma, a bɛ se ka olu bɛɛ labɛn, wa a bena o kɛ. Ni Ala bɛna wuli tuma min na k’o kɛ, a bɛna o kɛ cogo la min bɛna kojugu ban pewu, wa fo abada.—Zaburu 37:9-11.
TILENBALIYAKO MINNU B’AN SƆRƆ, ALA BƐ MUN MIIRI OLU KO LA?
11 Yanni o don cɛ, Ala bɛ mun miiri kow kan minnu bɛ ka kɛ diɲɛ kɔnɔ ani i yɛrɛ ka diɲɛlatigɛ kɔnɔ? Bibulu b’a fɔ an ye ko “tilennenya ko ka di a ye.” (Zaburu 11:7) O kosɔn, ko min tilennen bɛ ani ko min man ɲi, Ala b’a janto kosɛbɛ olu la. A bɛ tilenbaliya sugu bɛɛ koniya. Juguya tun ye dugukolo fa tuma min na lawale la, Bibulu y’a fɔ ko Ala “ɲɛnasisira haali.” (Jenɛse 6:5, 6) Ala ma yɛlɛma. (Malaki 3:6) K’a ye ko tɔɔrɔ bɛ ka kɛ diɲɛ kɔnɔ, Ala bɛ o koniya hali sisan. Ka mɔgɔw ye tɔɔrɔ la, a bɛ o fana koniya. Bibulu ko “a bɛ a janto aw la.”—1 Piɛrɛ 5:7.
12 Mun b’a to an bɛ se ka da a la ko Ala tɛ tɔɔrɔ fɛ hali dɔɔnin? Dalilu dɔ wɛrɛ filɛ nin ye. Bibulu b’a fɔ ko mɔgɔ dara Ala ja la. (Jenɛse 1:26) O la sa, jogo ɲumanw b’an na bawo jogo ɲumanw bɛ Ala la. Misali la, yala a b’i tɔɔrɔ ka mɔgɔw ye tɔɔrɔ la, mɔgɔ minnu ma fosi kɛ wa ? Ni o tilenbaliya suguw b’i tɔɔrɔ, i ka da a la ko o bɛ Ala tɔɔrɔ kosɛbɛ ka tɛmɛ e yɛrɛ kan.
13 Mɔgɔ bɛ se ka fɛn ɲumanba minnu kɛ, o kelen ye kanuya ye. O fana bɛ a jira ko an dara Ala ja la. Bibulu b’a fɔ ko “Ala ye kanuya de ye.” (1 Yuhana 4:8) Kanuya bɛ an na bawo kanuya bɛ Ala la. I ɲɛ bɛ tɔɔrɔ ni tilenbaliya minnu na diɲɛ kɔnɔ, yala kanuya b’i bila ka olu ban pewu wa? Ni a se tun b’i ye k’o kɛ, yala i tun tɛna o kɛ wa? Siga t’a la ko i tun bɛna o kɛ. O kosɔn, i bɛ se ka da a la ko Ala bɛna tɔɔrɔ ni tilenbaliya ban pewu. Layidu minnu kofɔlen bɛ nin gafe ɲɛ 4nan ani 5nan na, olu tɛ sugo ye walima fɛnw ye an jigi bɛ minnu kan fu. A jɛlen don ko Ala ka layiduw bɛ tiimɛ. O bɛɛ n’a ta, walisa i ka se ka da o layidu suguw la, Ala min ye o layiduw ta, fo i ka caman dɔn a ko la.
ALA B’A FƐ I K’A DƆN ALE YE JƆNI YE
14 N’i b’a fɛ mɔgɔ dɔ k’i dɔn, i bɛna mun kɛ? Yala i tɛna i tɔgɔ fɔ a ye wa? Yala tɔgɔ bɛ Ala la wa? Diinɛ caman b’a fɔ ko a tɔgɔ ye ko “Ala” walima “Matigi.” Nka o tɛ Ala halala tɔgɔ ye. A boɲali tɔgɔw don. A bɛ i ko n’i y’a fɔ “Masakɛ” walima “Peresidan.” Bibulu b’a fɔ ko boɲali tɔgɔ caman bɛ Ala la. “Ala” ani “Matigi” ye olu dɔw ye. Nka, Bibulu b’a fɔ fana ko Ala halala tɔgɔ bɛ yen. O ye Jehova ye. Zaburu 83:19, BS, b’a fɔ ko: “Walisa u k’a dɔn ko e min tɔgɔ ko Jehova, ko e kelenpe ye Kɔrɔtalenba ye dugukolo bɛɛ kunna.” Ni o tɔgɔ tɛ i ka Bibulu kɔnɔ ani n’i b’a fɛ k’a dɔn kun min na, i bɛ se ka Ɲɛfɔli farankanw lajɛ nin gafe kɔnɔ. Fɛn min ye tiɲɛ ye, o ye ko Ala tɔgɔ bɛ sɔrɔ siɲɛ ba caman Bibulu bololasɛbɛnni fɔlɔw kɔnɔ. O la sa, Jehova b’a fɛ i k’a tɔgɔ dɔn, k’o fɔ. An bɛ se k’a fɔ ko Ala ye Bibulu kɛ baarakɛminɛn ye walisa k’a yɛrɛ jira i la.
15 Ala de ye tɔgɔ da a yɛrɛ la min kɔrɔ ka dun kosɛbɛ. A tɔgɔ min ye ko Jehova, o kɔrɔ ye ko Ala bɛ layidu o layidu ta, a bɛ se ka olu bɛɛ tiimɛ ani a sagonata ye ko o ko ye, a bɛ se ka olu bɛɛ fana tiimɛ.* Ala tɔgɔ ɲɔgɔn tɛ yen. O tɔgɔ bɛ ale kelenpe dɔrɔn de la. Wa, Jehova ye kelenpe de ye sira caman wɛrɛw fɛ. Cogo di?
16 An y’a ye ko Zaburu 83:19, BS, b’a fɔ Jehova ko la, ko ale “kelenpe ye Kɔrɔtalenba ye.” O cogo kelen na, a bɛ fɔ Jehova kelenpe ma ko “Sebaayabɛɛtigi.” Jirali 15:3 ko: “Matigi Ala, Sebaayabɛɛtigi, i ka ko kɛtaw ka bon, kabakow don! Siyaw bɛɛ ka Masakɛ, i ka siraw tilennen don. U ye tiɲɛ ye.” Ala mankutu min ye ko “Sebaayabɛɛtigi,” o b’a jira ko se bɛ Jehova de bolo ka tɛmɛ bɛɛ kan. A ka sebaaya ɲɔgɔn tɛ. Se dan ye ale ta ye. 1 Timote 1:17 fana b’a fɔ Jehova ko la ko “Badaa Masakɛ.” O mankutu tɔgɔ b’an hakili jigin ko Jehova ye kelenpe ye sira wɛrɛ fɛ. Ale kelenpe dɔrɔn de bɛ yen kabini abada fo abada. Zaburu 90:2 b’a fɔ ko: “kabini fɔlɔfɔlɔ i ye Ala ye, i na to badaa.” Yala o ko t’an bila ka Jehova bonya wa? Tari di?
17 Jehova ye kelenpe ye sira min fana fɛ, o ye ko ale kelenpe de ye Dabaga ye. An b’a kalan Jirali 4:11 kɔnɔ ko: “An Matigi ni an ka Ala, i ka kan ni nɔɔrɔ ni bonya ani sebaaya ye, katuguni e de ye fɛn bɛɛ dabaa ye, u bɛ, ani u dara ka kɛɲɛ ni i sago ye.” I bɛ se ka miiri fɛn o fɛn na: K’a ta danfɛn hakilimaalama yebaliw la, n’u bɛ sankolo la, ka na a bila dolow la minnu bɛ sankolo fa sufɛ; ani fana, k’a ta jiridenw na minnu bɛ den jiriw la fo ka na a bila jɛgɛw la minnu bɛ nɔ kɔgɔjibaw ani kɔw la, olu bɛɛ bɛ yen bawo Jehova ye Dabaga ye!
YALA I BƐ SE KA GƐRƐ JEHOVA LA WA?
18 Ni mɔgɔ dɔw ye dɔnniya sɔrɔ Jehova jogo ɲumanbaw kan, o bɛ u jɔrɔ cogo dɔ la. U bɛ siran, bawo olu bolo Jehova kɔrɔtalen bɛ kojugu olu ma, ko u tɛna se abada ka gɛrɛ a la, walima ko olu tɛ fosi ye o Ala kɔrɔtalenba sugu bolo. Nka, yala o miiricogo tilennen don wa? Bibulu b’ɛ min fɔ, o n’o tɛ kelen ye fewu. A b’a fɔ Jehova ko la ko: “a yɔrɔ man jan an si la.” (Kɛwalew 17:27) Bibulu yɛrɛ bɛ dusu don an kɔnɔ ko: “A’ ye gɛrɛ Ala la, ale fana na gɛrɛ aw la.”—Yakuba 4:8.
19 I bɛ se ka gɛrɛ Ala la cogo jumɛn na? A fɔlɔ ye ko i bɛ ka min kɛ sisan, i ka taa a fɛ o la, n’o ye ka kalan kɛ ka dɔnniya sɔrɔ Ala ko la. Yesu y’a fɔ ko: “Ɲɛnamaya banbali ye nin de ye ko, u bɛ e dɔn ko i ye Ala sɛbɛ kelenpe ye, ka Yesu Krisita dɔn, i ye o min ci.” (Yuhana 17:3) Tiɲɛ na, Bibulu b’a fɔ ko ka kalan kɛ ka dɔnniya sɔrɔ Jehova ni Yesu ko la, o bɛ na ni “ɲɛnamaya banbali ye.” I ko a fɔra ka tɛmɛ cogo min na, “Ala ye kanuya de ye.” (1 Yuhana 4:16) Jogo ɲumanba caman wɛrɛ bɛ Jehova la minnu ka di an ye kosɛbɛ. Misali la, Bibulu b’a fɔ ko Jehova ye ‘makaritigi, hinɛtigi Ala ye. A tɛ dimin joona. A ka ɲumaya ni a ka kantigiya ka bon.’ (Ekisode 34:6) A ‘ka ɲi, a bɛ sɔn ka yafali kɛ.’ (Zaburu 86:5) Ala bɛ muɲu. (2 Piɛrɛ 3:9) Kantigi don. (1 Kɔrɛntekaw 1:9) N’i bɛ Bibulu kalan ka taa a fɛ, i bɛna a ye cogo min na Jehova y’a jira ko o jogo ɲumanbaw b’a la, ani jogo ɲumanba wɛrɛw.
20 Tiɲɛ don ko i tɛ se ka Ala ye, bawo Ala ye hakilimaa ye min tɛ se ka ye. (Zan 1:18; 4:24, LK; 1 Timote 1:17) Nka, n’i ye Bibulu kalan ka dɔnniya sɔrɔ a ko la, i bɛna laban k’a faamu ko i bɛ se ka Ala dɔn i n’a fɔ i bɛ mɔgɔ dɔn cogo min na. I ko Zaburu sɛbɛnbaga y’a fɔ cogo min na, i bɛ se ka “Jehova ka nɔɔrɔ filɛ.” (Zaburu 27:4, BS; Romɛkaw 1:20) Ni i ka dɔnniya bɛ bonyana ka taa a fɛ Jehova ko la, i bɛna a faamu ko a bɛ yen tigitigi, wa kun caman bɛna kɛ i bolo k’a kanu, ka gɛrɛ ale la.
21 I bɛna a faamu dɔɔnin-dɔɔnin kun min na Bibulu b’a fɔ an ye ko an ka Jehova jate i ko an Fa. (Matiyu 6:9) Tiɲɛ don ko an ka ɲɛnamaya bɛ bɔ ale de la, nka o dɔrɔn tɛ. A bɛ min ŋaniya an ye, o ye an ka hɛrɛ tigitigi sɔrɔ, i ko ŋaniya min ŋɔgɔn bɛ denfa ŋuman na. (Zaburu 36:10) Bibulu b’a fɔ fana ko hadamadenw bɛ se ka kɛ Jehova teriw ye. (Yakuba 2:23) I ka miiri dɔɔnin nin na, ko: E yɛrɛ bɛ se ka kɛ dunuya Dabaga teri dɔ ye!
22 N’i bɛ ka dɔ fara i ka dɔnniya kan Bibulu ko la, mɔgɔ ŋaniya ɲuman tigi dɔw bɛ se k’a gɛlɛya i ma ko i k’i ka Bibulukalan jɔ. I b’a sɔrɔ u bɛ siran i ka bɔ i ka diinɛ na. Nka, i kana a to mɔgɔ si k’i bali ka teriya don ni teri bɛɛ la fisaman ye, i tɛna min ɲɔgɔn sɔrɔ abada.
23 A jɛlen don ko fɛn dɔw bɛ yen i tɛna minnu faamu yɔrɔnin kelen. I bɛ se ka maloya ka dɛmɛ ɲini walisa k’o faamu. Nka i kana a to maloya k’i bali k’o dɛmɛ ɲini. Yesu y’a fɔ ko a ka ɲi ka kɛ mɔgɔ majiginnen ye, i n’a fɔ denmisɛnnin bɛ cogo min na. (Matiyu 18:2-4) I ko an b’a dɔn cogo min na, denmisɛnninw bɛ ɲininkali caman kɛ. Ala b’a fɛ i ka ɲininkali jaabiw sɔrɔ. Bibulu ye mɔgɔ dɔw tanu minnu tun b’a fɛ kosɛbɛ ka dɔnniya sɔrɔ Ala ko la. U tun bɛ ka kalan min na, u y’o sɛgɛsɛgɛ koɲuman Sɛbɛnniw kɔnɔ ni o ye tiɲɛ ye.—Kɛwalew 17:11.
24 Walisa ka dɔnniya sɔrɔ Jehova ko la, a cogo bɛɛ la fisaman ye ka Bibulu kalan k’a faamu. Bibulu ni kitabu tɔw si tɛ kelen ye. Sira jumɛn fɛ? Tilayɔrɔba nata bɛna kuma o kan.
BIBULU BƐ MIN FƆ
- Ala b’a janto e yɛrɛ la.—1 Piɛrɛ 5:7.
- Ala halala tɔgɔ ye Jehova ye.—Zaburu 83:19.
- Ala b’a ɲini i fɛ i ka gɛrɛ a la.—Yakuba 4:8.
- Kanuyaba bɛ Jehova la, a ka ɲi ani a bɛ makari.—Ekisode 34:6; 1 Yuhana 4:8, 16.
* Kunnafoni wɛrɛw bɛ sɔrɔ Ala tɔgɔ kɔrɔ ani a fɔcogo kan Ɲɛfɔli farankanw na.
Ɲininkaliw
1, 2. Mun na a ka ɲi tuma caman na ka ɲininkaliw kɛ?
3. Ka ɲɛsin ɲininkaliw ma minnu nafa ka bon kosɛbɛ, mun na mɔgɔ caman t’a ɲinina tun ka olu jaabiw sɔrɔ?
4, 5. Ɲininkali nafama minnu bɛ diɲɛlatigɛ ko kan, olu dɔw ye jumɛnw ye? Mun na an ka kan k’u jaabiw ɲini?
6. Min ye hadamadenw ka tɔɔrɔ ko ye, mun na mɔgɔ caman b’a miiri ko Ala tɛ hinɛ?
7. (a) Cogo jumɛn na diinɛ karamɔgɔw ye mɔgɔ caman bila ka miiri ko Ala dusukun ka gɛlɛn? (b) An bɛ se ka tɔɔrɔko minnu sɔrɔ, Bibulu bɛ mun fɔ tigitigi olu ko la?
8, 9. (a) I bɛ se ka misali jumɛn di walisa k’a jira danfara min b’a la k’a to kojugu ka kɛ ani ka kɛ o kojugu sababu ye? (b) Mun na a bɛna kɛ tilenbaliyako ye an bolo ka jalaki sɔrɔ Ala fan fɛ, bawo a y’a to hadamadenw ka sira jugu ta?
10. Mun na an bɛ se ka da a la ko juguya nana ni tiɲɛni minnu ye, Ala bɛna olu labɛn?
11. (a) Ala bɛ mun miiri tilenbaliya ko la? (b) I bɛ ka tɔɔrɔ minnu kun, Ala bɛ mun miiri olu ko la?
12, 13. (a) Mun na jogoɲumanw b’an na i n’a fɔ kanuya? Kanuya b’an bila ka diɲɛ ye cogo jumɛn na? (b) Mun na i bɛ se ka da a la ko kunko minnu bɛ diɲɛ kɔnɔ, Ala bɛna olu ɲɛnabɔ tiɲɛ na?
14. Ala tɔgɔ bɛ di? Mun na an ka kan k’o tɔgɔ fɔ?
15. Ala tɔgɔ kɔrɔ ye mun ye?
16, 17. An bɛ se ka mun kalan Jehova ko la a ka nin mankutuw fɛ: (a) “Sebaayabɛɛtigi”? (b) “Badaa Masakɛ”? (c) “Dabaga”?
18. Mun na mɔgɔ dɔw bɛ miiri k’u tɛna se abada ka gɛrɛ Ala la? Nka Bibulu bɛ mun de fɔ?
19. (a) An bɛ se k’a daminɛ ka mun kɛ walisa ka gɛrɛ Ala la? An bɛ nafa jumɛn sɔrɔ o kɛli la? (b) Ala jogo ɲuman jumɛnw de ka di i ye ka tɛmɛ a tɔw bɛɛ kan?
20-22. (a) Ikomi an tɛ se ka Ala ye, yala o b’an bali ka gɛrɛ a la wa? O ɲɛfɔ. (b) Mɔgɔ ŋaniya ɲuman tigi dɔw bɛ se k’a gɛlɛya i ma ko i ka mun kɛ? Nka i ka kan ka mun kɛ?
23, 24. (a) Mun na i ka kan ka ɲininkaliw kɛ ka taa a fɛ i ka fɛn kalannenw ko la? (b) Tilayɔrɔba nata bɛna kuma mun kan?


c: text/html

text:
I dénlu karan Kitabu la
Sɔrɔnbalu, alu yé tariku mɛnlu labaara ka Kitabu la famuyali nafamalu yira alu dénlu la
Kuma daminan
Sariya filana la Sariya filana la kumalu disé i labilala i dénlu kolo ɲan ma.
An sɛwani kô lamarani mɛn lɔnna
Kitabu yé kô lamarani nafama dô la kô fɔla. A yé fɔla wô lé ma « kô lamarani saniman » . I yé afɛ ka kô wô lɔn ?
Rebɛka tɛrɛ afɛ ka Yahuwa lasɛwa
An kakan ka mun kɛ kôsa an ɲé kɛ yoo Rebɛka ? Taliku mɛn karan, ka ala kô lɔn.
Rahabu lala Yahuwa la
Rahabu ni ala dénbaya lakisiɲan lɔn Jɛriko sô tiɲɛ wati la.
A ka a fa ni Yahuwa lasɛwa
Jɛfitɛ dénmuso ka layiri djuma dafa ? An disé bilala ala tɔmaséré kɔ di ?
Samuyɛle tola kô télénni lé kɛla
Dôlu ba kɛ kôdju kɛla, i disé bilala Samuyɛle la tɔmaséré kɔ di ka to kô télénni kɛla ?
Dawuda tun tɛ silanna
Kitabu la taliku mɛn karan kôsa i yé a lɔn kô mɛn ka Dawuda djidja.
I yé silanna wati dôlu rɔ ni i kélén tola ?
Éli kélén tola tuma mɛn, Yahuwa ka mun fɔ a ɲɛ ? Éli la dunuɲan latɛ yé mun yirala i la ?
Yosiyasi ka diɲɔn ɲumanlu sɔrɔn
Kitabu kɔni yé a fɔla kô kôɲuman kɛ gbɛlɛyani tɛrɛ Yosiyasi ma kôdjuya. A diɲɔnlu ka a madɛmɛn ɲamɛn, wô mafɛnɛ.
Irmiya ma a makun Yahuwa la kô ma
Hali mɔɔlu tɛrɛ Irmiya mayɛlɛ mɛn kɛla ni wô tɛ ka to mɔnɛla a ma, munna a ma a makun Alla la kô ma ?
Isa kɔni fanmadjini tɛrɛ
I sɔrɔnbalu kumankan mina kô gbɛlɛman i ma wati dôlu la. Isa la tɔmaséré disé i madɛmɛnna ɲamɛn, wô mafɛnɛ.
Élu ka sɛbɛli kɛ ka bɛn Isa la kô ma
Dô la ila lɔnniya kan ka bɛn Kitabu sɛbɛla 8 la kô ma. Mɛnlu ni Isa ka élula dunuɲan latɛ kɛ wati kélén la, mɛnlu ka sɛbɛli kɛ ka bɛn Isa la kô ma.
Pole mamuso dénkɛɛ djidjani tɛrɛ
Kamérén mɛn ka a borin lakisi. A ka wô kɛ di ?
Mɔɔlu madɛmɛn lɔɔ tɛrɛ Timoté la
I disé sɛwa ni hɛrɛ sɔrɔnna ila dunuɲan latɛ rɔ di yoo Timoté ?
Mansaya mɛn kɛtɔ dukolo bɛɛ kunna
Isa ba kɛ Mansa di dukolo kunna, dunuɲan dina kɛ di ? I yé afɛ ka kɛ yén dɔ ?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Suriya
Suriya (Arabukan na: سورية walima سوريا) madonne Suriya Arabu Fasojamana (Arabukan na: الجمهورية العربية السورية) (Ingliz la: Syrian Arab Republic) ye jamana Tlebi Asia, a be danbo ni Lubenan ani Mediterane Geji tlebi, Turkiye saheli, Iraq koron, Ordon worodugu ani Israil worodugutlebi. Levant yoro bee tunbe wele folo ko Suriya, tumamin bii Suriya jamana be lakafolike faamamara ani mansamara koro caman na, Eblan kodonnyanamaya b'ola bakelenda sabanan kakon Yesu Krisa. Silameya nalen, a faaba Damasi tun ye Umaya Mansamara dagayoro ye ani mara faaba Mamluku Mansamara wati.


text:
KARANSÉN 9
Irmiya ma a makun Yahuwa la kô ma
Wati dôlu la mɔɔlu di an mayɛlɛ ni wô tɛ ka mɔnɛ an ma ni an ka Yahuwa la kô fɔ élu ɲɛ. Wô disé a kɛla an ɲé fara Alla la kô fɔla. Wô ma i masɔrɔn munun ? — Kitabu yé kamérén dô la kô yirala an na, a yé a yirala kô Alla tun diyani kamérén wô ɲɛ, kɔni a tun bara sɛ Alla la kuman fɔla. Élu tun yé a fɔla a ma kô Irmiya. An ɲé dô la anna lɔnniya kan ka bɛn ala kôkɛɲan ma.
Irmiya tun yé kamérén di wati mɛn na, Yahuwa ka a fɔ a ɲɛ kô a yé mɔɔlu lali kôsa élu yé fara kôdju kɛla. Wô kɛ kô gbɛlɛman tɛrɛ Irmiya ma kamasɔrɔn a tun yé silanna. A ka a fɔ Yahuwa ɲɛ : « N ma lɔn n di mɛn fɔ. Dénni lé n di. » Kɔni Yahuwa ka a fɔ a ɲɛ kô : « I kana silan. N di i madɛmɛn. »
Wô rɔ Irmiya ka mɔɔlu lali damina, ka a fɔ élu ɲɛ kô ni élu ma élula kôkɛɲan mafalin, sariya tun di la élu kan. Ilé ɲanan, Irmiya ka mɛn fɔ mɔɔ wôlu ka wô kɛ ? — Élu ma wô kɛ. Élu ka a mayɛlɛ, ka mɔnɛ a ma. Dôlu yɛrɛ tun yé afɛ ka a faa ! Ilé ɲanan, wô ka mun kɛ Irmiya la ? — A silanni tɛrɛ, a ka fɔ : « N téna Yahuwa la kô fɔla butun. » Kɔni a ka lalili daboloka ? — A ma a daboloka.Yahuwa diyani baa lé tɛrɛ a ɲɛ, a tun tɛ sé ka a makun Yahuwa la kô ma. Yahuwa ka Irmiya lakanda, kamasɔrɔn a ma kawandili daboloka.
Tɔmaséréya rɔ, kɛɛ djuyani dôlu ka Irmiya labén kɔlɔn djan dô kɔnɔ. Bɔɔ lé tɛrɛ kɔlɔn wô kɔnɔ. Damuninfén ni djii tun tɛ a bolo. Kɛɛ wôlu tun yé afɛ ka Irmiya to yén kôsa a yé saa. Kɔni Yahuwa ka a lakisi !
Irmiya la tɔmaséré disé mun yirala i la ? — Irmiya tɛrɛ silanna wati dôlu la, kɔni a ma makun Yahuwa la kô ma. Ni i yé Yahuwa la kô ɲafɔla, dôlu disé i mayɛlɛla ni wô tɛ ka mɔnɛ i ma. Wô rɔ, i di malôya Yahuwa kumankan laséla mɔɔlu ma, ni wô tɛ wô di i masilan. Kɔni i ma kan ka i makun Yahuwa la kô ma. A di i madɛmɛn yoo a ka Irmiya madɛmɛn ɲamɛn.
MƐNLU KARAN ILA KITABU KƆNƆ
Irmiya 1:4-8 ; 20:7-9 ; 26:8-19, 24 ; 38:6-13, TMN


text:
fan club
Vanessa Hudgens ma 3448 fanów · Zostań fanem
Aby móc wysyłać wiadomości do tego fan clubu i pisać komentarze, musisz zostać fanem.
jsi skvělá spěvačka
jak je teď Vany ostříhaná,z toho se my chce blejt :(( jenom kvůli roli ve filmu..:(((
myslíte že Vany vydá nový CD? já jsem o tom teda hodně četla..:))
z high school musical je nejky ale ...
I šarpej
super
Vanessu mám ráda ale když se ted ostříhala no fujjjjjjjjjjjjjjjjjjj
ale co pro mě má vanny pořád dlouhé vlasy :DDD
si supééééééééééééééééérrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr
Je dobrá ae škoda že hrála v Sucker Punch plotože je to děsivej filmíííík .-)
vanessa je ta nejlepší I LOVE VANESSA
vanessa je cool hodne dobre zpívá a taky dobre hraje
LIDI MÁM PRO VÁS ŠOK VANESSA JE NA KRÁTKO OSTŘÍHANA
Jooo konečně ;)už nevypadá tak namyšleně má to dobréé :D:D:D
Dobře hrala musikal ze středni a taky umi zpívat
ona je super,bezva,prima,cool
Vanessa Hudgens je nejlepší joooooooooooo
je dobra
I love you Vanessa
nej s holkama se pereme kdo bude vaessa hudgens
ahoj ty si super vanessa hudgens
moje slova ♥
sssssssssseeeeeeeššššššš sssssssssuuuuuuuuuuuuuuuppppppppppppprrrrrrrrr.
je užasná a překrásná a krásně zpívá
seš nej holka
Miluji tě Ness
ja taky
je super zpěvačka každý ji má rád :-)
Herečka je celkem dobrá,ale zpěvačka...je naprosto HROZNÁ!
si děláš prd....
jjjjj dobra
dokonalá
ty jsi doonalá
Ona je ták dokonalá, krásná :)) A ty její vlasy Závist ;))^^
Vanessa Hudgens je boží<3<3
jsi super high shool musical miluju
super
jeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
nej spěvačka a herečka jakou znam
Login


text:
Karansén 7
Kitabu ba a fɔ kô Alla la Mansaya, wô kɔrɔ yé mun di ?
1. Alla la Mansaya yé mun di ?
Alla la Mansaya yé sankolo gbafarnama lé di. A dina dunuɲan gbafarnamalu bɛɛ mafalin, ka Alla diyana kô kɛ sankolo dɔ ani dukolo kan. Kibaro ɲuman lé wô di. Mɔɔlu yé afɛ ka mansaya ɲuman sɔrɔn, a dôn tɛna mɛnna butun, Alla la Mansaya dina wô kɛ élu ɲɛ. A dina bɛn ladôn mɔɔnifinlu bɛɛ tɛma dukolo kan. — Mɛn karan Daniyɛli 2:44, TMN ; Matiyu 6:9, 10 ; 24:14.
Mansa yé Mansaya bɛɛ kunna. Yahuwa bara a Dén kɛɛ suwandi ka a kɛ Mansa di ala Mansaya kunna. — Mɛn karan Lankɛnɛmaya 11:15.
2. Munna Isa bɛnni Mansaya wô rɔ ?
Isa bɛnni Mansaya wô rɔ, kamasɔrɔn télénbaya diyani a ɲɛ (Hébrelu 1:9). Mɔɔlu madɛmɛn sé yé Isa bolo, kamasɔrɔn a totɔ sankolo dɔ ka mansaya kɛ dukolo kan. A lawulini kɔ, Isa yɛlɛla sankolo dɔ ka a sii Yahuwa kinibolo fɛ, ka to mansaya makɔnɔnna (Hébrelu 10:12, 13). Alla fanan ka a sii mansaya rɔ. — Mɛn karan Daniyɛli 7:13, 14, TMN.
3. Djônlu ni Isa kɛtɔ Mansaya wô kɛla ?
A yé fɔla mɔɔ mɛnlu ma kô “ mɔɔ sanimanlu ”, Isa ni wôlu di mansaya kɛ sankolo dɔ (Daniyɛli 7:27, TMN). Isa ka ala karandén dôlu suwandi, ka élu tɔɔ la kô “ kélalu ”. Mɔɔ saniman fɔlɔlu kɛla Isa la kélalu lé di, mɛnlu tola kankéléntii di. Yahuwa yé a kan ka mɔɔ sanimanlu suwandi dɛnkɛnɛya mɔɔ kɛɛmalu ni musomalu tɛ. Ikômi Isa, élu fanan yé lawulila fadibanku niilama lé di. — Mɛn karan Yohana 14:1-3 ; Kôrɛnte kalu I 15:42-44.
Mɔɔ djaté djuma watɔ sankolo dɔ ? Isa yé élu kilila kô : “ Saa kurunin ” (Luku 12:32). Élu dina kɛ mɔɔ wa kɛmɛ ni mɔɔ wa binani ni mɔɔ wa nani (144 000) lé di. Isa ni wôlu di mansaya kɛ dukolo kunna. — Mɛn karan Lankɛnɛmaya 14:1.
4. Mun kɛla Isa la Mansaya damina rɔ ?
Alla ka Isa sii Mansaya rɔ san wa kélén san kɛmɛ kɔnɔndɔ ni san tan ni nanina (1914) lé la *. Isa la kɛwali fɔlɔ kɛla Sétana ni ala mɛlɛka djuulu lafili kô lé di dukolo kan. Sétana mɔnɛla wô rɔ, wô kôsɔn a yé gbalô siyaman lala mɔɔlu kan dukolo kan (Lankɛnɛmaya 12:7-10, 12). Kabi wô kɛla, mɔɔnifinlu la tɔrɔya bara wara kôdjuya. Kɛlɛ, kɔnkɔ, djankarô djuulu ani dugu yɛrɛyɛrɛ bɛɛ yé “ tɔmaséré ” lé di, mɛn yé a yirala kô Alla la Mansaya kɛtɔ kô bɛɛ ɲabɔla dukolo kan, wati suduɲani dɔ. — Mɛn karan Luku 21:7, 10, 11, 31.
5. Alla la Mansaya yé mun kɛla bii, a dôn kɛtɔ mun kɛla sini ?
Alla la Mansaya yé a kan ka mɔɔ siyaman ladɛn, mɛnlu bɔni djamana suu bɛɛ rɔ, kawandili sabu rɔ dukolo bɛɛ kan. Bii, fanmadjila siyaman yé sɔnna Isa la Mansaya ma. Alla la Mansaya di élu lakanda a ba kɛ kôdjulu ni kôdjukɛlalu bɔla dukolo kan tuma mɛn. Wô rɔ mɛnlu bɛɛ yé afɛ ka Alla la Mansaya la barayi sɔrɔn, élu kakan ka élu fanmadji Isa kɔrɔ. — Mɛn karan Lankɛnɛmaya 7:9, 14, 16, 17.
San wa kélén (1 000) kɔrɔ, Alla la Mansaya di Alla miriya fɔlɔ dafa ka bɛn mɔɔnifinlu la kô ma. Dukolo bɛɛ di mafalin Aridjana di ikômi Alla tɛrɛ afɛ ɲamɛn. San wa kélén (1 000) wô kɔ, Isa di Mansaya di a Fa ma kɔtunu (Kôrɛnte kalu I 15:24-26). Mɔɔ dô yé i ɲanan, i yé afɛ ka Alla la Mansaya kibaro lasé mɛn ma ? — Mɛn karan Zaburu 37:10, 11, 29, TMN.
^ § 12 Ni i yé afɛ ka san wa kélén san kɛmɛ kɔnɔdɔ ni san tan ni nanina (1914) walidjiya kuman faranfasi, Mun fɔni Kitabu kɔnɔ ?, kɔnɔ diya 215 haan 218 karan.
Dô la ila lɔnniya kan
DJÔNLU YÉ YAHUWA DIYANAN KÔ KƐLA BII ?
Yahuwa la Sérélu la kawandili baara yé kɛla di ?
Isa tɛrɛ dukolo kan tuma mɛn, a ka kawandili tɔmaséré mɛn yira, an bilani tɔmaséré wô lé kɔ. Isa la kawandili kɛɲan suu dôlu yé mun di ?


text:
Sɛbɛ mɛn disé i mandɛmɛnna di ?
Sɛbɛ mɛn di i madɛmɛn i yé sé Kitabu ɲayéla sɛwa rɔ. Sura mɛnlu kakan ka karan sɛbɛ nin kɔnɔ, wôlu yé sɛbɛ nin la maɲininkalilu djabililu sɔrɔn diya lé yirala i la Kitabu kɔnɔ.
I ba kɛ suralu karanna, maɲininkali wôlu djabililu ɲinin sura wôlu kɔnɔ. A di diya Yahuwa la Séré bɛɛ ɲɛ ka i madɛmɛn i yé Kitabu ɲayé. — Mɛn karan Luku 24:32, 45.
I djanto a rɔ : Sɛbɛ mɛn bɛɛ tɔɔ yirani sɛbɛ mɛn kɔnɔ, Yahuwa la Sérélu lé ka wôlu bɛɛ labɛn.
Dô la ila lɔnniya kan
Kitabu makaranɲa damina gbansan
Kitabu makaranɲa yé kɛla di ?
Dunuɲa fan bɛɛ dɔ, mɔɔlu ka a lɔn kô Yahuwa la Sérélu lé yé mɔɔlu makaranɲala Kitabu la. I yé afɛ ka a kɛ ɲan mafɛnɛ.


text:
Tiken Jah Fakoly – Djeli Lyrics
Moukèni Djelikeni do na mounlila
Mounkèni Djelimuso do na mounkila
N’gwabebaala fara bgèlouma n’golou ko kolou gna té farafinoula dja farafina yèrè le gnagamoua allah kana kuma bgagassanela ko karissa ni karissa te fourougnomayé hé hé..
(Refrain)
Kognômalô do wilila ho kwagnewa djelylou wélé dénkounabô do barassé ho kwangnewa noumou lou wélé adamadéya kuma barana kwagnewa founa lou wélé n’go ni gnamakala mi ka bô idén kô ayebana odilaoma fouroula n’goulé dénmuso do hné malobalyala manamana môgô
(Refrain)…
Alou tolomalô hoo fakoly kumatôlé;n’go Sourakata lé toun yé Mahamadou kô…n’go Sourakata lé tou yé Mahamadou kô yôrôbèla hé.
Snourakata dén tô Moudalfa,Moudalfa dén tô Fakouroun,Fakouroun dé tô Farfan,Farfan dén tô Henryani,Henryani dén Djiguiso,Djiguiso dén tô Karyani,Karyani dén ne Gnantaman,Gnantaman dén ne Gnantouman,Gnantouman dén ne Douga yé,Douga olé dén yé Ballafa ségui yé Delya daminèni oléma manamana môgôlou
(Refrain)
N’go alé Massa lé do ka ambèdan n’go ni djely té mina oté ninakili Allah la Couranè do ma foyi fô djely hinè tani Allah la hôrôgnan.N’galé Djelikeni do na mounkela aloula woïyoy woyoïyoy…


text:
A’ye aw denw kalan
Masaw, aw ye baara kɛ ni nin maana ninnu ye walasa ka aw denw kalan Bibulu kalansira nafamaw ko la.
Ɲɛbilakuma
Kuma minnu bɛ Dutɛrɔnɔmɛ sɛbɛn kɔnɔ, olu bɛ se ka kɛ ɲɛminɛlan ye walasa ka aw dɛmɛ aw ka aw denw lamɔ.
Gundo min dɔnni bɛna an nisɔndiya
Bibulu bɛ kuma ‘gundo kɛrɛnkɛrɛnnen’ dɔ ko la. Yala a ka di e ye k’a dɔn o gundo ye min ye wa?
Rebɛka tun b’a fɛ ka Jehova nisɔndiya
An bɛ se ka mun kɛ walasa an ka kɛ i ko Rebɛka? Maana kalan ani a ɲini ka caman dɔn a kan.
Rahab ye dannaya da Jehova kan
A ɲini k’a dɔn Rahab ni a somɔgɔw kisira cogoya min na tuma min na Jeriko halakila.
A ye a fa ani Jehova nisɔndiya
Jefite denmuso tora layidu jumɛn de kan? An bɛ se k’a ladege cogo di?
Samuɛl tora tilennenya kan
I bɛ se ka Samuɛl ladege cogo di ka ko tilennen kɛ hali ni tɔw bɛ ka kojugu kɛ?How can you imitate Samuel and do what is right even when other people are doing bad things?
Dawuda tun tɛ siran
Nin Bibulu maana farinman kalan walisa k’a dɔn min ye Dawuda ja gɛlɛya tan.
Yala tuma dɔ la i bɛ i yɛrɛ ye i kelen na ani siran bɛ i minɛ wa?
Tuma min na Eli tora a kelen na, Jehova ye mun de fɔ a ye? Ko minnu ye Eli sɔrɔ, e bɛ se ka kalansira jumɛn bɔ o la?
Teri ɲumanw tun bɛ Josiyasi bolo
Bibulu b’a fɔ an ye ko a tun ka gɛlɛn kosɛbɛ Josiyasi bolo ka ko tilennen kɛ. A ɲini k’a dɔn a teriw ye a dɛmɛ cogoya min na.
Jeremi m’a dabila ka kuma Jehova ko la
Hali ni mɔgɔw ye u ɲagari bɔ Jeremi na ani ka dimi a kɔrɔ, mun na Jeremi taara a fɛ ka kuma Ala ko la?
Yesu ye kanminɛli kɛ tuma bɛɛ
A man nɔgɔn tuma bɛɛ ka i bangebagaw kan minɛ. A ɲini k’a dɔn Yesu ka misali bɛ se ka i dɛmɛ cogo min na.
U ye sɛbɛnni kɛ Yesu kan
A ɲini ka Bibulu sɛbɛnbaga segin dɔn minnu ye ɲɛnamaya kɛ Yesu ka waati la ani ka sɛbɛnni kɛ a ka ɲɛnamaya kan.
Paul balimamuso denkɛ ja tun ka gɛlɛn
Nin kamalennin ye a bɛnkɛ Ni kisi. A ye mun kɛ?
Ka mɔgɔw dɛmɛ o tun ka di Timote ye
Cogo jumɛn na i bɛ se ka nisɔndiya sɔrɔ ani ka i ka ɲɛnamaya diyabɔ, i n’a fɔ Timote y’a kɛ cogo min na?
Masaya min bɛna dugukolo bɛɛ mara
Dugukolo bɛna kɛ cogo di ni Yesu bɛ k’a mara? Yala a ka di i ye ka kɛ yen wa?


text:
Donner naissance à un bébé
Vous allez pouvoir jouer au jeu donner naissance à un bébé, un des meilleurs jeux de bébé !
Ce jeu a été un joué par 7921 autres joueurs et possède une note de 4.5 sur 5.
Commentaires et Solution pour le jeu donner naissance à un bébé
- Invité
lol le bébé ne doit pas sortir par le ventre mais pas là ou on fait pipi lol.........
- Invité
ce jeu ne vient pas
- Invité
cooooool yoopi
- Invité
pfff genre c 'est la cigogne qui emmene le bébé mdrrr
- Invité
ce jeux cool ! 20 sur 2
- Invité
Ce jeu ,j'aime beaucoup vous -savez
- Invité
Bonjour je m'appelle Dieynaba khoumba Nayeh koïta
- Invité
Oh! nos mamans se fatiguent quand elles accouchent .donc soyez brave quand vous serez grande et accouchez comme si ça devais être le dernier bébé je m'appelle élise.
- Invité
cool je m'appelle clemence et vous
- Invité
se jeux est difficile mais aussi elle est geniale
- Invité
Sarah dès que vous pouvez visionner le temps pour les deux ans est un mail pour le lien suivant ou une nouvelle commande de votre disposition et de votre disposition et je ne peux pas à la commande en effet je vous en effet je te remercie pour le lien suivant ou de mon coeur je ne peux pas à la semaine et de votre disposition et je ne peux pas à la fin du message
- Invité
C'est difficile d'accoucher mais après c'est mignon ????
- Invité
C'est trop bien !
- Invité
une cigogne amene ton gamin maitenant
- Invité
ses trop mortel
- Invité
sa fait trop gamin !!! att je joue... c est asser rigolo... hhhaaaa ! je suis choquer !!! t a la Sigogne qui arrive genre t es en train d accoucher et l a t a la cigogne qui t amene ton gosse !!!
- Invité
j adoreeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
- Invité
c'est trop génial


text:
Waraba jànfanci
Nin Kera npogotinin dɔ ye min tɔgɔ tùn ye Naɲuma ye. A tùn b'a fà ka fòro Sene. Don dɔ, k'a To fòro la, waraba dɔ y'i Yelema k'i Ke mɔgɔ ye. ka Taa Naɲuma Deme. Don o don a be dɔnkili Da. A b'i Kanto ko,
- Naɲuma ye daba Dɔn,
Naɲuma ye daba Dɔn,
Naɲuma Naɲumanin ye daba Dɔn,
Naɲuma na boli ka daba kala to don dɔ
Naɲuma b'a jaabi ni dɔnkilinin dɔ ye ko,
-N 'tere ne fà be dajɛ fàa
N 'tere nka Лine n fà na waraba fàa,
N fà bɛ warakùn-tigi fàa
N fà bɛ wara kamelen fàa.
O kɛlen waraba y'a Лininka k'a ko mun? Nka Naɲuma ma sɛgɛ Fli ka K'a la. Don dɔ fà y'a Лininka ni fòro Bànna. A y'i Kanto fà ma ko fòro tɔ tora jirisunba kelen ye. Fà fana y'a Лininka jirisunba in kɛcogo la. A K'a ma ko waraba dɔ bɛ To k'i Yɛlɛma ka Ke kamalen ɲumanin ye ka n'ale Deme. Nka don o don a be dɔnkili Da ko,
-Naɲuma ye daba Dɔn,
Naɲuma Naɲuman yedaba Dɔn,
Naɲuma Naumanin ye daba Dɔn,
Naɲuma na boli ka daba kala to don dɔ.
O kɛlen, a n'a fà Taara fòro la. U selen, fà Yɛlɛnna k'i Sìgi sigi yirisunba dɔ san fe. Sɔɔnin, waraba Bɔra ka Nà Fàra Naɲuma kàn. Tuma min na fòro Bànna. Waraba ko k'a bɛ Pan k'i Bari Naɲuma na. Fà y'i To jiri la ka ta Blà fòrobamugu la, nɛgɛw ye ɲɔgɔn Dàn ka Dòn waraba 'kɔnɔ sìgiyɔrɔɲinin na. Waraba y'i Da k'i suma i ko ko ma Kɛ. Naɲuma n'a fà y'a sogo Dòni ka Taa 'so.
Blàdon : 2017-08-01 Yɛlɛmako laban : 2017-08-01


text:
Waraba jubaatɔ
Nin Kɛra musolasiritɔ dɔ ye. A tùn Taara dɔgɔ Лini kungo 'kɔnɔ. Ala fana y'a Kɛ o don Benna n’a ka tìn wulidon ma. A ma Лɛ min 'kɔ a y’a yere Sɔrɔ kungo 'kɔnɔ denmuso fla la tuba dɔ kere fe. Jaa o y'a Sɔrɔ waraba dɔ fana tùn Jiginna o tu kelen in 'kɔnɔ. Muso ɲe Dar'o kàn minkɛ a ni sèntege Jiginna dugu 'kɔnɔ. O kɛlen a y’a jiginni To gundon la bawo a tùn t'a Faamu cogosi la k'a denw bɛ Bɔ a la. Wa a ma waraba in Kofɔ 'màa ye fana bawo Ala ni bange hine kosɔn a tùn t’a fe waraden ninnu ka Bɔnɛ u ni na. Jaa o hinɛ kelen in tùn bɛ waramuso jubaatɔ in fana na. O Flɛ ka muso den filanin ninnu Tà K'u Balo fo k’u Kɔrɔbaya.
Sàn caman temenen 'kɔ filaninw ba nana Bàna. O bàna in Nàna juguya fo ka na Laban kà bagi Blà a la. Mɔgɔw tùn be ɲugu muso in na. Flanin ninnu kɔrɔbayalen, waraba y'u sɔrɔcogo Лɛf'u ye ka Sɔrɔ k'u Blà ka Taa dugu 'kɔnɔ k'u ka Taa u ba Лini. U selen, u Sera màsakɛ fɛ k'u b'u ba Лini. O fana ye tabale Gosi ka weele-weele Da ko denwolo-muso bɛɛ ka ɲɔgɔn Sɔrɔ mara kubeda la.
Aa! O don kama 'mɔgɔ ʃi te filanin ninnu Ye n’u kanu ma Dòn i la. Aa! dàga Wulila sonkala n ma Ye. Tìgiyaɲini Dabɔra nka woloyɔrɔko in de! Ni min Nàna k'a ta y'u ye, ni ɲininkali Sera u woloyɔrɔko fɔli ma o tigi bɛ Bìn yen. U Tor'o la k'a Tà sɔgɔma fo ka Taa se wula ma muso ʃi ma Se ka Sɔrɔ min ye den ninnu woloyɔrɔ Dɔn. Muso bɛɛ tɛmɛnen k'a Ban fo k'a tɔ To musokɔrɔnin-bagitɔ ye, Màsakɛ Ko k'a fana ka Nà. Tuma min na musokɔrɔnin bagintɔ y’i Sensen k’a bɛ Gɛrɛ den ninnu na fo dɔw Tora u bɛ surunba C'a la bawo ko weelekun t'a la, dɔw yɛrɛ tùn bɛ Yɛlɛ a ma. Dɔw tùn b'u Kanto,
-Mɔgɔ ɲanamanw ma fen min ɲɛ Sɔrɔ e bagitɔ de bɛ Se k'o Лɛ Sɔrɔ!
Tuma min na muso Sera a y'i Kanto,
-Ne de y'aw ba ye. N b'aw Bange don min na a Kɛra kungo 'kɔnɔ tuba dɔ 'kɔrɔ. N y'aw flilen To yen ka Nà 'so min na a kùn ma Kɛ ko n tùn t'aw fɛ. N Jiginnen aw ka tuba in kɛrɛ fɛ jaa waraba jubaatɔ dɔ fana tùn bɛ o tu kelen in 'kɔrɔ, ne kɛlen k'o Ye n Bòlila nka n selen 'so n ma 'fɛn Fɔ 'màa ye.
Aa! O fɔlen, flaninw nisɔn Dyara, u y'u Pan k'u Nɔrɔ muso bagitɔ la. O kɛlen, Màake fana ye u n’u ba bɛɛ Lagere a yere la ni ka Tla k’u Furu a denw ma. Ni k'i Kanto u ba ma ko n'a mago bɛ jyɛnlatigɛ fɛn o fɛn na k'o bɛ D'a Ma ko bari buranya gasi ka bòn. O kɔ fɛ a Tlara ka sariya dɔ Sìgi ko ni màa o màa Yɛlɛla bànabaatɔ ma ko n'i Yera i kùnba bɛ Tigɛ ka Bɔ i kanba da la.
N y'o Tà yɔrɔ min, n y'a Blà yen.
Blàdon : 2017-08-01 Yɛlɛmako laban : 2017-08-27


text:
Bamanankan bɛ tɔgɔ Da miiriya kura la cogo min na n'a yɛrɛ kɔnɔminɛnw ye
Bamanankan bɛ kankabila min fɛ o bɛ Weele kandɔnnaw fɛ ko Nizɛr-kɔngo. Josɛf Grinnbɛrg (1963) ka ɲininiw y'o Jira an na. O cɛ kelen in ka farafinnakanw danfarali ɲininiw sen fɛ fana, o ye tlayɔrɔ wɛrɛw Ye kankabilaw kɔnɔ minnu na Mandenkan kankulu ye Nizɛr-kɔngo kankabila kɔnɔkankulu dɔ ye. An ka bi jɛkafɔ bɛ na Boli kan min kan, Bamanankan, o ye Mandenkan kankulu kan dɔ ye min bɛ Fɔ Mali kɔnɔ. O kankulu in kɔnɔkan tɔw ye julakan ye (Burkina Faso ani kɔdiwari), Maninkakan (Mali ani Laginɛ) Mandingo (Ganbi), Mɛnde (Saralɔn), (bulletin ACALAN B°4) ɲuman na.
I. Kan ni miiriya kura tɔgɔda-fɛɛrɛw
An bɛ tle min na i ko bi, dɔnniya warali bɛ ka Walankata ka t'a fɛ. Miiriya minnu bɛ dɔnniya kɔnɔ olu tɔgɔko ye kamanaganko ye kan bɛɛ la. O kamanagan in sɔn ka nɔgɔ kan dɔw la ka sago dɔw kan. Farafinnakanw bɛ kɔ fɛ o tɔgɔko in na kosɛbɛ. Mali kanw na, bamanankan ye kan ye min fana ma Lafa ni miiriya kuraw daɲɛw ye walasa a mɛnbaaw ka dɔnniya nanamasumalen Sɔrɔ a kɔnɔ.
N'an ye minɛ Kɛ Marsɛl Diki-kidiri ka gafe bɔlen ɲɛ 71-75 na ma, an b'a Ye ko fɛɛrɛ caman bɛ yen kan b'i wasa Don minnu na ka tɔgɔ Da miiriya kuraw la. O fɛɛrɛ dɔw Flɛ: dorokoli, bɔnna, Kɔrɔlafa, Kanhakɛ-karaba, siyayɛlɛma, tɔgɔkaraba ani daɲɛsinga. Nin fɛɛrɛw la, an bɛ sugandili Kɛ k'an ka masala Koron dɔɔnin. An ka sugandili Bɛnna dorokoli fɛɛrɛ ma n'an bɛ n'an da Don o la ka dɔ Fɔ o kan bamanankan na.
1. Dorokoli
Dorokoli Лɛfɔra Introduction à la lexicologie, sémantique et morphologie (2008, ɲ.217) kɔnɔ Aliz Lehmann ani Franswaz Martɛn-Bɛrtɛ fɛ tan: "la composition consiste à former un mot en assemblant deux ou plusieurs mots" - dorokoli ye daɲɛ kelen dlali ye ni daɲɛ kelen wali daɲɛ caman farali ye ɲɔgɔn kan. Ni dorokoli Bolila daɲɛ minnu kan, a bɛ daɲɛ min Di o bɛ Weele ko daɲɛ dorokolen. David Cristal ka gafe sɛbɛnnen The Cambridge's Encyclopedia of the English Language (1994, ɲ.129) ye daɲɛ dorokolen Лɛfɔ k'a Kɛ nin ye: "a compound is a unit of vocabulary which consists of more than one lexical stem" - daɲɛ dorokolen ye daɲɛ ye min kɔnɔ-kumaden ka ca ni daɲɛ-kumaden kelen ye. Bamanankan sariyasun (1997, ɲ.46) fana bɛ daɲɛ dorokolen Лɛfɔ nin cogo in na tan: "daɲɛ dorokolen ye daɲɛ fla wali damadɔ kafolen ye ɲɔgɔn na ka daɲɛ kura Bange".
Dorokoli ye daɲɛ-dlacogo barikamaba ye bamanankan na. Лininiw y'a Jira an na ko bamanankan gafe duuru o duuru, minnu daɲɛ mumɛ bɛ t'i Jɔ 93 975 la, ko daɲɛ 9,478% ye dorokolenw ye ninka 4,115% Kɛ bɔnnaw ye (kalanfoori-sɛbɛn, Isiyaka Baalo, 2012).
A. Daɲɛ dorokocogo
Daɲɛ dorokolen kɔnɔ daɲɛ-kumaden bɛ Dabɔ fla la ka Se Fɔ tan ani kɔ ma bamanankan na.
Misali:
daɲɛ dorokolen kumaden flama
dugutigi (Ng.B, ɲ...) = dugu + tigi
kɛlɛmasa (Ŋ.T, ɲ...) = kɛlɛ + masa
sanudaba (W.S, ɲ...) = sanu + daba
daɲɛ dorokolen kumaden sabama
dugujɛkan (Ŋ.T, ɲ...) = dugu + jɛ + kan
sigiyɔrɔyɛlɛma (W.S, ɲ...) = sigi + yɔrɔ + yɛlɛma
Finikominɛn (C.B, ɲ...) = fini + ko + minɛn
daɲɛ dorokolen kumaden naanima
maakuntigɛmuru (Ŋ.T, ɲ.10) = maa + kun + tigɛ + muru
musokɔrɔsigiyɔrɔ (Ŋ.T, ɲ.82) = muso + kɔrɔ + sigi + yɔrɔ
sofakuntigi (W.S, ɲ.31) = so + fa + kun + tigi
daɲɛ dorokolen kumaden seeginma
misimusokunkolojeniyɔrɔbarokan (jama) = misi + muso + kun + kolo + jeni + yɔrɔ + baro + kan.
B. Daɲɛ dorokolen kumadenw tɔgɔko
Daɲɛ dorokolen kumadenw nacogo ɲɔgɔn kɔ bɛ na ni danfara donni ye u ɲɛci la daɲɛ kɔnɔ. Лɛci fla ɲɔgɔn b'u Danfara ka Bɔ ɲɔgɔn ma. Kumaden kelen bɛ miiriya tɔgɔ bakuuruba jɔyɔrɔ Fa ninka kelentɔ Kɛ ka miiriya danfarali jɔyɔrɔ Fa. A ɲɛci flaw taalan ye ɲɔgɔn ye. O la, kumaden sugu fla minnu bɛ Kɛ daɲɛ dorokolenw kɔnɔ jɔyɔrɔko siratigɛ la o ye bakuurutɔgɔ ni danfaratɔgɔ ye. Gafe min tɔgɔ ye ko Bamanankan mabɛn (2006, ɲ.131) kɔnɔ, a Fɔra bakuurutɔgɔ ma ko daɲɛ dorokolen nimayɔrɔ.
Misali:
hɔrɔnmuso = hɔrɔn (danfaratɔgɔ) + muso (bakuurutɔgɔ) muso bɛɛ ye muso ye nka muso bɛɛ tɛ hɔrɔnmuso ye, bari baramuso ni furumuso bɛ yen barri furumuso bɛ yen
dugutigi = dugu (danfaratɔgɔ) + tigi (bakuurutɔgɔ) tigi bɛɛ ye tigi ye nka tigi bɛɛ tɛ dugutigi ye bari waritigi bɛ yen
siigiyɔrɔ = sigi (danfaratɔgɔ) + yɔrɔ (bakuurutɔgɔ) yɔrɔ bɛɛ ye yɔrɔ ye nka yɔrɔ bɛɛ tɛ sigiyɔrɔ ye, bari dayɔrɔ ni jɔyɔrɔ bɛ yen.
C. Daɲɛ dorokolen bɔcogo ɲɔgɔn da fɛ
An b'aw Ladɔnniya ko daɲɛw dorokocogo sariya ye tɔgɔ jɔnjɔn blali ye daɲɛ laban na bamanankan na.
Misali: dibisogo ani sogodibi kan tɛ fɛn kelen ma. A daɲɛ fla bɛɛ kɔnɔ-kumadenw ye fla-fla ye wa kumaden kelen minnu bɛ fɔlɔ kɔnɔ o kelenw de bɛ flanan kɔnɔ. A kumadenw sigicogo ka Fɔ ɲɔgɔn kɔ o kɔni tɛ kelen ye. Dibisogo ye sogo dɔ tɔgɔ ye ninka sogodibi Kɛ dibi dɔ tɔgɔ ye. I b'a Ye nin misaliw la ko kumaden labanw de ye kuma kan bɛ min ma ye.
Misali:
serimalo (malo sugu dɔ)
maloseri (seri sugu dɔ)
ɲɔmugu (mugu sugu dɔ)
muguɲɔ (ɲɔ sugu dɔ)
sonɛgɛ (nɛgɛ sugu dɔ)
nɛgɛso (so sugu dɔ)
Dorokolen dɔw kumaden fɔlɔ Ye kuma kan bɛ min ma ye: jakumawara, sanuhɔrɔn…
D. Daɲɛ tonnen
O Ye daɲejuru ye min fla walima caman bɛ Fɔ ka fɛn kelen Kofɔ k’a sɔrɔ u tɛ Sɛbɛn ka Nɔrɔ ɲɔgɔn na u kanhakɛ cogoya fɛ. N’i y’u Sɛbɛn k’u Nɔrɔ o dorokolen bɛ fɛn wɛrɛ Kofɔ min ni u dorokobali kɔrɔ tɛ kelen ye. N’i y’a fan kelen Fɔ k’a tɔ To o tɛ a bɛɛ fɔli ɲɔgɔn fɛ kɔrɔ Jira.
Misali :
E. Daɲɛ dorokolen kɔrɔdɔn
Daɲɛ dorokolenw bɛ Don kɔrɔ minɛn minnu kɔnɔ k'u Suma ka Bɛn miiriya ma olu bɛ Walawala an fɛ yan. O minɛn ninnu bɛ i ko muulu n'i bɛ miiriya tɔgɔda-sababuw don a kɔnɔ i ko bɔgɔ kɛnɛ bɛ Don tufabɔnnan kɔnɔ cogo min na. Bɔgɔ tufaden bɔlen bɛ Kɛ ka sow Jɔ cogo min na, miiriya kura minɛnw donnen tɔgɔdon-minɛn kɔnɔ o bɛ tɔgɔ ɲumanw Dla minnu bɛ Bɛn u miiriyaw weeletɔgɔ hakika ma. An bɛ daɲɛ dorokolen kelen pe Ta k'o tɔgɔdon-minɛn Jira walasa an bɛ Tɛmɛ n'o fɛɛrɛ kelenw ye ko kuraw tɔgɔ dali la. O daɲɛ tɔmɔnen Bɛnna misidaba ma.
An bɛ ɲininkali Kɛ misidaba tɔgɔ Dara o minɛn kura in na cogo di? Yala n'a Fɔra mɔgɔ min ye ko misidaba hali ni a ma Deli ka minɛn in Ye a ɲɛ na a b'a Faamu wa? Yala ni mɔgɔ min ye o minɛn ɲɔgɔn dɔ Ye a bɛ Se ka tɔgɔ Da o la ni misidaba ta dacogo faamuya ye wa?
Ni ɲininkali fla ninnu jaabi ye ko awɔ o b'a Jira ko tɔgɔ kura dalen Bɛnna sababa ma. N'u jaabi Kɛra ayi ye, o kɔrɔ ye ko fɛn kura tɔgɔ dalen ma Faamu.
misidaba = misi + daba
Daɲɛ dorokocogo: tɔgɔ + tɔgɔ Farala ɲɔgɔn kan ka tɔgɔ kelen Di.
Tɔgɔ nalen fɔlɔ (misi) ye danfaratɔgɔ ye
Tɔgɔ nalen laban (daba) ye bakuurutɔgɔ ye
Kɛ
Tɔgɔ in bɛ Dala minɛn min na o tɔgɔda-sababu dɔw Flɛ:
- minɛn in ɲɛci ni an bolominɛn dɔ ta bɛɛ ye kelen ye min bɛ Weele an fɛ ko daba. A n'o bɔlen tɛ ɲɔgɔn fɛ nka u ɲɛci ye kelen ye.
- minɛn in bɛ Sama misiw fɛ k'a ɲɛci Waleya, o waleyabaa ni an bolodaba kɔrɔ ta tɛ kelen ye.
bakuurutɔgɔ = daba
danfaratɔgɔ = misi
misali kumasen = misi bɛ Da daba min na k'a Sama.
Mabɛn fɛɛrɛ = baara waleyabaa + baara waleyaminɛn kan ka minɛn tɔgɔ Da.
kɔrɔko tɔgɔdon-minɛn = A ye baara waleyabaa ye min bɛ baara waleyaminɛn B Bla waleyali la
Tɔgɔdon-minɛn sugu ka ca. Miiriya kelen bɛ Se ka caman Sɔrɔ. Лɛnawolomani de bɛ Kɛ o la ni min y'i Dya k'o Ta.
Walasa tɔgɔdon-minɛnko ka Faamu a ɲɛ bɛrɛbɛrɛ ma, an bɛ a misali damadɔ Di fransɛkan ni anglɛkan ni bamanankan na. Fransɛkan na a bɛ Weele ko matrice. Anglɛkan na, a bɛ Weele ko matrix. O la, an b'an wasa Don ACCT (1985, ɲ.63) ka gafe bɔlen Guide de reccherche en lexicographie et terminologie kɔnɔmisali dɔw la.
A ka c'a la, miiriya minnu bɛ tɔgɔ dali sababuya fɛn kura la ni dorokoli fɛɛrɛ ye olu ye:
- Fɛn kura ɲɛci/mago (kumaden dɔ ka kan ka Sɔrɔ dorokolen kɔnɔ min bɛ fɛn kura ɲɛci Kofɔ: wugufara, jiminfara ):
- Fɛn kura fanw tɔgɔ (kumaden dɔ ka kan ka Sɔrɔ dorokolen kɔnɔ min bɛ fɛn kura fan dɔ tɔgɔ Jira)
- Fɛn kura Dlara yɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnen min kama (kumaden ka kan Sɔrɔ dorokolen na min bɛ mɔgɔ Sɔmi a bɛ mago ɲɛ yɔrɔ min na)
- Fɛn kura dlalen bɛ fɛn min kɔnɔ wali fɛn min b'a kɔnɔ (kumaden dɔ ka ka k'a Jira fɛn kura yankan b'a To a bɛ Don fɛn min kɔnɔ wali fɛn min bɛ Don a kɔnɔ)- Fɛn kura Dlara ni bɔgɔ sugu min ye (kumaden dɔ ka kan ka Sɔrɔ dorokolen na min bɛ mɔgɔ hakili Lajigin minɛn in sogo ye fɛn kelen min ye: n'a sogo ye jiri ye, mana, nɛgɛ, fara, ...).
II. Dorokoli fɛɛrɛ tali ka miiriya kura tɔgɔ Da
An bɛ n'an Sinsin tɔgɔdon-minɛn dalilu kan an ka masala in na ka tɔgɔ Лini sukaro la min kulu kɔnɔ sukaro suguya 8 bɛ yen. O suguya 8 ye miiriya kura ye bamanankan na n'u fana tɔgɔ ma Sɔrɔ fɔlɔ. U tɔgɔ Flɛ nin ye fransɛkan na: sucre = maltose, saccharose, cellulose, lactose; hexose, glucose/dextrose, fructose/levulose; pentose/ribose. Sukaro ninnu tla-tlalen don kulu ni kulu ye ni u kɔnɔ basimafɛn hakɛ dalilu ye. Kunnafoni minnu bɛ ka Di nin yɔrɔ miiriyaw kan olu Bɔra Microsoft Encarta Encyclopedia (bakuurugafe) 2008 kɔnɔ.
Sani an ka Se yɔrɔ jan, an b'a Fɔ ko tɔgɔdon-minɛn bɛ tali Kɛ tɔgɔda-sababu min kan k'o bɛ Se ka Caya miiriya kelen bolo. O la, tɔgɔda-sababu minnu bɛ Sɔrɔ miiriya la an bɛ olu Sɛrɛda fɔlɔ kasɔrɔ ka an Лɛnawoloma u cɛ la ka sugandilen tɔgɔdon-minɛn Jira ninka miiriya tɔgɔ Bɔ o kɔnɔ.
misali: bolifɛn sen flama Nana farafinna kɔnɔ waati min na, bɛɛ y'a tɔgɔda-sababu Kɛ fɛn ye min n'a bɛ sira la i ka tabiya kɔnɔ.
Mali kɔnɔ (bamanankan):
A tɔgɔda-sababu Kɛra: fɛn kura min ɲɛci bɛ tali Kɛ so ɲɛci kan
O tɔgɔdon-minɛn: A bɛ B ka kɛta Kɛ
O Bangera tɔgɔ min na o Kɛra: nɛgɛso (so nɛgɛlama). A bɔlen tɛ so fɛ nk'a bɛ so jɔyɔrɔ Fa yɛlɛnkan siratigɛ la.
Cinwa Aʃebe ka gafe Things fall apart (1950 ?) b'a Jir'an na ko bamanankan ka nɛgɛso tɔgɔda-sababu kelen in ye Igbow Bla k'a tɔgɔ Da ni A bɛ B ka kɛta Kɛ tɔgɔdon-minɛn kelen in ye.
Santrafrik kɔnɔ (sango):
Tɔgɔda-sababu: minɛn kura senw Dlara bɔgɔ min na n'o ye mana ye.
tɔgɔdon-minɛn: A ye B dlabɔgɔ ye ka C bakuuruba tɔgɔ Da, B ye min fan dɔ ye la.
tɔgɔ dalen: manasennma
boliikow fɛ yen:
A tɔgɔda-sababu Kɛra: sen hakɛ min b'a la (2) o faralen mɔgɔ sen hakɛ (2) kan o bɛ sen naani Di min bɛ na Teliya ni senflalataama ye.
O tɔgɔdon-minɛn: A hakɛ bɛ B ka teliya Jira
tɔgɔ dalen: sennaani (olu ka tɔgɔda-sababu ni tubabukan ta bɛ tali Kɛ ɲɔgɔn na i komin "sen teliman: minɛn ka baara nɔ/kɔla".
Lilikow fɛ yen: train
tɔgɔ dalen: mambele-ma-suka
tɔgɔda-sababu: minɛn in bɔcogo a nɔ na n'a bɛ Taa a kun fla bɛɛ fɛ
kumajago-sen talen: bisigili kɛli train ni saninkunfla cɛ o min bɛ taa i kun fla bɛɛ kan
Bamananw fɛ yen: train
tɔgɔ dalen: sisikurun
Tɔgɔda-sababu: kurun min bɛ sisi Bɔ a taatɔ
Tɔgɔdon-minɛn: A ye B ka fɛn bɔlen ye
Nimadɔn ni basidɔn jɛ ye sukaroko miiriya kalan ye. Komin an bɛ na Don sukaro n'a bɔnnaw na k'u tɔgɔ dacogo Лini bamanankan na, an b'a dɔnniya Weele fɔlɔ ko nimabasidɔn.
Sucre = sukaro, o tɔgɔ b'an bolo ka kɔrɔ, hali n'a y'a sɔrɔ ko a tɔgɔ ye daɲɛ singalen ye
Finnan den 12 bɛ sukaro minnu kɔnɔ
disaccharide / polysaccharide
- Finnan den 12 sukarow ka kulu tɔgɔ = maflasukaro / tanniflalasukaro
maltose (C12H22O11):
tɔgɔda-sabanu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ mugu la ka caya = mugusukaro
- A bɛ Dla denw ka dumuni sukaroko kama, bari a yeele ka di = densukaro / dendumuni-sukaro
- A bɛ Sɔrɔ kabamugu la ka caya = kabasukaro
saccharose/sucrose:
Tɔgɔda-sababuw n'o bɔnnatɔgɔ
- A dunni forobayalen don ni sukaro tɔ bɛɛ ta ye = forobasukaro
- A bɛ Bɔ sukarokala la ka caya = kalasukaro / ɲiminkala-sukaro
- A ka c'a la a ka jɛ pasi = Sukarojɛ
- A timiya ka bon ni sukaro tɔ bɛɛ ta ye = legelegesukaro / timitimi-sukaro
celulose:
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ jiriw ji la ka caya, a tɛ bagan caman fari la = jiriji-sukaro
- A tɛ Yeele jimafɛnw na = yeelebalisukaro
- A bɛ sɛbɛnfura Labɛn ka Kɛ kartɔn wali golo-ladegefɛnw ye = sɛbɛndla-sukaro
- A ɲɛci bɛ fini dɔw dlali la = finidla-sukaro
- A bɛ Kɛ ka wɛɛrɛ minnen Dla = minnisukaro
- A bɛ safunɛ dlafɛnw na, (i b'a ye an ka musow bɛ sɛgɛmajiriw jeni ka Kɛ safunɛlafɛnw ye togodaw la) = safunɛsukaro / sɛgɛsukaro
- A bɛ nɔrɔlanw kɛfɛnw na = nɔrɔlansukaro
- Mɛnɛnfɛn ni poronfɛn duman caman lakɛfɛn don (kɔɔrimugu min bɛ Mɛnɛn ka marifa mugu Mɛnɛn cili kama) = mɛnɛnfɛn-sukaro / poronfɛn-sukaro
lactose:
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ nɔnɔ na = nɔnɔsukaro
- A ɲɛci ka bon sinminfɛnw denw baloli la = sinjisukaro
- A ɲɛci ka bon nɔɔnɔdla la = nɔɔnɔlabɛn-sukaro
- A bɛ Kɛ furakisɛlaka caman na = furakisɛ-sukaro
Finnan den 6 bɛ sukaro minnu kɔnɔ (kunwɔɔrɔsukaro)
Monosaccharide
- Sukaro min tɛ se ka ci ka kɛ fla ye = kolokelen-sukaro
hexose:
- finnan den wɔɔrɔ bɛ sukaro min na = wɔɔrɔlasukaro (mun wɔɔrɔla b'a kɔnɔ? finnan)
glucose/dextrose (C6H12O6):
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ di nɔɔnɔ na = dinɔɔnɔ-sukaro
- A ka ca npekuden nɔɔnɔ na = npekusukaro
- A bɛ Sɔrɔ jiridennɔɔnɔ bɛɛ la = nɔɔnɔsukaro
- A bɛ Kɛ ka golo Dogi = dogolisukaro
- A bɛ Kɛ galamugu la = galasukaro
- A bɛ Kɛ farijidɛsɛ furakɛji la = fariji-sukaro
- A bɛ Kɛ sɔrɔmu ye = sɔrɔmusukaro
fructose/levulose:
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ jiriden timiman bɛɛ la = jiriden-sukaro / jirinɔɔnɔ-sukaro
- A bɛ Kɛ ka dlɔ Labɛn = dlɔdonsukaro
Finnan den 5 bɛ sukaro minnu kɔnɔ
pentose/ribose:
Tɔggɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- finnan den duuru bɛ sukaro min na = duurulasukaro
xylose (C5H10O5):
Tɔggɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A tɛ Yeele mɔgɔ joli la = jolikɔn-sukaro
- Sukarodun-banatɔw ka sukaro dunta don = banabaatɔsukaro
- Bonyali bɛrɛkɛɲɛ sukaro don = bɛrɛbɛn-sukaro
- A bɛ Sɔrɔ jiri bu, kolo, fara la = jiribu-sukaro
III. Jɛkafɔ lawulikunba
Jɛkafɔ in kɛli kunba bamanankan na o ye ka daɲɛ minnu bɛ kandɔn bolofara in na "miiriya-tɔgɔda" k'olu sangadaɲɛ Sɔrɔ bamanankan na ten sa. Ka Bɔ jɛkafɔ daminɛ na ka Se a laban ma, miiriyadaɲɛ kura bi naani Sɔrɔla an fɛ bamanankan na.
Bamananw Ko ten, ko n'i ma tu Bugɔ k'i t'a kɔnɔko Dɔn. An ye miiriya-tɔgɔda dɔnniya tu Bugɔ k'a kɔnɔdaɲɛ bi naani Kɛ an dɔnfɛn ye. Dɔnniya fɛn o fɛn tigi bɛ Mali kɔnɔ, o ka kan k'a Lajɛ ka nin ɲɔgɔn jɛkafɔw Karaba Mali kan dɔ la k'a dɔnniya masina daɲɛw Koronto ka Kɛ o kan kɔnɔ. O bɛ Kɛ i n'a fɔ Kr Dukure (2008) ye bangudɔn tu Bugɔ ka Bɔ ni kòlonci (hyperbole) ni funtunci (parabole) daɲɛw ye cogo min na walima i n'a fɔ Kr Drisa Jakite (2006) ye mabɛn tu Bugɔ cogo min na ka Bɔ ni ladɔn (participe) ni kan tɔgɔrɛ (niveau de langue) ye. An ka bi daɲɛ sɔrɔlenw sɛrɛdalen Flɛ nin ye.
Tɔgɔkaraba = catachrèse
siyayɛlɛma = recatégorisation
kan tɔgɔrɛ* = niveau de langue
ladɔn* = participe
funtunci* = parabole
kolonci* = hyperbole
bangudɔn* = physique
kandɔn* = linguistique
finnan* = carbone
miiriya-tɔgɔda = taxonomie / dénomination de concept
kankabila = famille de langue
kandɔnna = linguiste
ɲinini = recherche
kɔnɔminɛn = élément endogɛne
farafinnakanw danfarali = classification des langues africaines
Mandenkan kankulu = langue du groupe manden
Niger-kongo kankabila = famille niger-congo
jɛkafɔ = conférence
tɔgɔda-fɛɛrɛ = procédé de dénomination
bɔnnako = dérivation
Kɔrɔlafa = polysémisation
Kanhakɛ-karaba = néologie tonique
siyayɛlɛma = recatégorisation
tɔgɔkaraba = catachrɛse
daɲɛsinga* = emprunt
daɲɛ-kumaden* = morphɛme lexical
kalanfoori-sɛbɛn = mémoire
dorokocogo = morphologie
kumaden* = morphɛme
bakuurutɔgɔ = déterminé
danfaratɔgɔ = déterminant
kɔrɔdɔn = sémantique
tɔgɔda-sababuw = motivation
tɔgɔdon-minɛn = matrice
wugufara = schiste
jiminfara = micaschiste
basimafɛn = produit/élément chimique
bakuurugafe = encyclopédie
Nimadɔn* = biologie
basidɔn* = chimie
bɔnna = dérivé
nimabasidɔn = biochimieDoolo (*) bɛ daɲɛ minnu na olu ye ɲinini wɛrɛ kɛbaaw ka daɲɛ sɔrɔlenw ye.
Blàdon : 2015-01-10 Yɛlɛmako laban : 2016-07-09


text:
Fàden Seku Sangarɛ ka yɛrɛkofɔ
Kr Seku Sangare ye dànkelen dɔ ye bamanankan lafali baaraw la. Mɔgɔ dòn min ye sìgida yiriwali kàlanw Ke. O kàlanw waleyali siratige la, a ka baara Sera den balodesetɔw ladonni ma. O y’a Blà ka balodɔn faamuya sira Taama. A ye den caman ni Kisi n’a ka balodɔn dɔnniya ye Mali dugumisenninw na bàɲuman-ketɔn dɔw la i n’a fɔ Medicine for Mali n’a ɲɔgɔnnaw. A be den balodesetɔw ladoncogo Dɔn k’u fari Lafa n’a ma Ke ni dɔgɔtɔrɔso-lataa ye. A be denbaw Dege balo nafama dlacogo la ka Di denw ma.
Kr Seku ye siginikalan ni magokalan caman Ke kalandenw ‘kùn. A ka kàlanden kɔrɔ dɔw yere be 'jɔyɔrɔ ɲenama na dugu dɔw ‘kɔnɔ. A dɔw be u ka galoda (komini) cakelaw la bì.
A sàn 24 Fle nin ye, Kr Seku be baara Ke bamanankan na sìgidaw yiriwali ‘kɔnɔ. A ye forobakeneya baaraw da Mine SAVE THE CHILDREN na ka Tla k’o dɔw Ke ADRA MALI la. Nin bee la, Seku Sangare ye zana ‘dɔnbaaje ye bamanankan na. A yere ɲuman na, “mɔgɔ kelen bololatulu te Se ka sama Mun”. A b’o zana in Da ka jama Suguni ka Ke fàsokanw baarali kan.
Kan ni Yiriwa cɛbɔ dòn. A ye sɛbɛn dɔw Bayɛlɛma ka Bɔ fransɛkan na ka Blà bamanankan na, balodɔn kan. A ka zana sɛbɛnnen fana bɛ bà kelen ni 'kɔ Bɔ. A 'sèn bɛ poyisɛbɛn ni sɛbɛnni sugu caman na bamanankan lafali kama.
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-07


text:
Dɔnniya >
Miiriya-tɔgɔda
Dorokoli fὲɛrɛ tali ka miiriya kura tɔgɔ Da
An bɛ n'an Sinsin tɔgɔdon-minɛn dalilu kan an ka masala in na ka tɔgɔ Лini sukaro la min kulu kɔnɔ sukaro suguya 8 bɛ yen. O suguya 8 ye miiriya kura ye bamanankan na n'u fana tɔgɔ ma Sɔrɔ fɔlɔ. U tɔgɔ Flɛ nin ye fransɛkan na: sucre = maltose, saccharose, cellulose, lactose; hexose, glucose/dextrose, fructose/levulose; pentose/ribose. Sukaro ninnu tla-tlalen don kulu ni kulu ye ni u kɔnɔ basimafɛn hakɛ dalilu ye. Kunnafoni minnu bɛ ka Di nin yɔrɔ miiriyaw kan olu Bɔra Microsoft Encarta Encyclopedia (bakuurugafe) 2008 kɔnɔ.
Sani an ka Se yɔrɔ jan, an b'a Fɔ ko tɔgɔdon-minɛn bɛ tali Kɛ tɔgɔda-sababu min kan k'o bɛ Se ka Caya miiriya kelen bolo. O la, tɔgɔda-sababu minnu bɛ Sɔrɔ miiriya la an bɛ olu Sɛrɛda fɔlɔ kasɔrɔ ka an Лɛnawoloma u cɛ la ka sugandilen tɔgɔdon-minɛn Jira ninka miiriya tɔgɔ Bɔ o kɔnɔ.
misali: bolifɛn sen flama Nana farafinna kɔnɔ waati min na, bɛɛ y'a tɔgɔda-sababu Kɛ fɛn ye min n'a bɛ sira la i ka tabiya kɔnɔ.
Mali kɔnɔ (bamanankan):
A tɔgɔda-sababu Kɛra: fɛn kura min ɲɛci bɛ tali Kɛ so ɲɛci kan
O tɔgɔdon-minɛn: A bɛ B ka kɛta Kɛ
O Bangera tɔgɔ min na o Kɛra: nɛgɛso (so nɛgɛlama). A bɔlen tɛ so fɛ nk'a bɛ so jɔyɔrɔ Fa yɛlɛnkan siratigɛ la.
Cinwa Aʃebe ka gafe Things fall apart (1958) b'a Jir'an na ko bamanankan ka nɛgɛso tɔgɔda-sababu kelen in ye Igbow Bla k'a tɔgɔ Da ni A bɛ B ka kɛta Kɛ (the iron horse = byke) tɔgɔdon-minɛn kelen in ye.
Santrafriki kɔnɔ (sango):
Tɔgɔda-sababu: minɛn kura senw Dlara bɔgɔ min na n'o ye mana ye.
tɔgɔdon-minɛn: A ye B dlabɔgɔ ye ka C bakuuruba tɔgɔ Da, B ye min fan dɔ ye la.
tɔgɔ dalen: manasenma
boliikow fɛ yen:
A tɔgɔda-sababu Kɛra: sen hakɛ min b'a la (2) o faralen mɔgɔ sen hakɛ (2) kan o bɛ sen naani Di min bɛ na Teliya ni senflalataama ye.
O tɔgɔdon-minɛn: A hakɛ bɛ B ka teliya Jira
tɔgɔ dalen: sennaani (olu ka tɔgɔda-sababu ni tubabukan ta bɛ tali Kɛ ɲɔgɔn na i komin "sen teliman: minɛn ka baara nɔ/kɔla".
Lilikow fɛ yen: train
tɔgɔ dalen: mambele-ma-suka
tɔgɔda-sababu: minɛn in bɔcogo a nɔ na n'a bɛ Taa a kun fla bɛɛ fɛ
kumajago-sen talen: bisigili kɛli train ni saninkunfla cɛ o min bɛ taa i kun fla bɛɛ kan
Bamananw fɛ yen: train
tɔgɔ dalen: sisikurun
Tɔgɔda-sababu: kurun min bɛ sisi Bɔ a taatɔ
Tɔgɔdon-minɛn: A ye B ka fɛn bɔlen ye
Nimadɔn ni basidɔn jɛ ye sukaroko miiriya kalan ye. Komin an bɛ na Don sukaro n'a bɔnnaw na k'u tɔgɔ dacogo Лini bamanankan na, an b'a dɔnniya Weele fɔlɔ ko nimabasidɔn.
Sucre = sukaro, o tɔgɔ b'an bolo ka kɔrɔ, hali n'a y'a sɔrɔ ko a tɔgɔ ye daɲɛ singalen ye
Finnan den 12 bɛ sukaro minnu kɔnɔ
disaccharide / polysaccharide
- Finnan den 12 sukarow ka kulu tɔgɔ = maflasukaro / tanniflalasukaro
maltose (C12H22O11):
tɔgɔda-sabanu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ mugu la ka caya = mugusukaro
- A bɛ Dla denw ka dumuni sukaroko kama, bari a yeele ka di = densukaro / dendumuni-sukaro
- A bɛ Sɔrɔ kabamugu la ka caya = kabasukaro
saccharose/sucrose:
Tɔgɔda-sababuw n'o bɔnnatɔgɔ
- A dunni forobayalen don ni sukaro tɔ bɛɛ ta ye = forobasukaro
- A bɛ Bɔ sukarokala la ka caya = kalasukaro / ɲiminkala-sukaro
- A ka c'a la a ka jɛ pasi = Sukarojɛ
- A timiya ka bon ni sukaro tɔ bɛɛ ta ye = legelegesukaro / timitimi-sukaro
celulose:
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ jiriw ji la ka caya, a tɛ bagan caman fari la = jiriji-sukaro
- A tɛ Yeele jimafɛnw na = yeelebalisukaro
- A bɛ sɛbɛnfura Labɛn ka Kɛ kartɔn wali golo-ladegefɛnw ye = sɛbɛndla-sukaro
- A ɲɛci bɛ fini dɔw dlali la = finidla-sukaro
- A bɛ Kɛ ka wɛɛrɛ minnen Dla = minnisukaro
- A bɛ safunɛ dlafɛnw na, (i b'a ye an ka musow bɛ sɛgɛmajiriw jeni ka Kɛ safunɛlafɛnw ye togodaw la) = safunɛsukaro / sɛgɛsukaro
- A bɛ nɔrɔlanw kɛfɛnw na = nɔrɔlansukaro
- Mɛnɛnfɛn ni poronfɛn duman caman lakɛfɛn don (kɔɔrimugu min bɛ Mɛnɛn ka marifa mugu Mɛnɛn cili kama) = mɛnɛnfɛn-sukaro / poronfɛn-sukaro
lactose:
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ nɔnɔ na = nɔnɔsukaro
- A ɲɛci ka bon sinminfɛnw denw baloli la = sinjisukaro
- A ɲɛci ka bon nɔɔnɔdla la = nɔɔnɔlabɛn-sukaro
- A bɛ Kɛ furakisɛlaka caman na = furakisɛ-sukaro
Finnan den 6 bɛ sukaro minnu kɔnɔ (kunwɔɔrɔsukaro)
Monosaccharide
- Sukaro min tɛ se ka ci ka kɛ fla ye = kolokelen-sukaro
hexose:
- finnan den wɔɔrɔ bɛ sukaro min na = wɔɔrɔlasukaro (mun wɔɔrɔla b'a kɔnɔ? finnan)
glucose/dextrose (C6H12O6):
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ di nɔɔnɔ na = dinɔɔnɔ-sukaro
- A ka ca npekuden nɔɔnɔ na = npekusukaro
- A bɛ Sɔrɔ jiridennɔɔnɔ bɛɛ la = nɔɔnɔsukaro
- A bɛ Kɛ ka golo Dogi = dogolisukaro
- A bɛ Kɛ galamugu la = galasukaro
- A bɛ Kɛ farijidɛsɛ furakɛji la = fariji-sukaro
- A bɛ Kɛ sɔrɔmu ye = sɔrɔmusukaro
fructose/levulose:
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ jiriden timiman bɛɛ la = jiriden-sukaro / jirinɔɔnɔ-sukaro
- A bɛ Kɛ ka dlɔ Labɛn = dlɔdonsukaro
Finnan den 5 bɛ sukaro minnu kɔnɔ
pentose/ribose:
Tɔggɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- finnan den duuru bɛ sukaro min na = duurulasukaro
xylose (C5H10O5):
Tɔggɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A tɛ Yeele mɔgɔ joli la = jolikɔn-sukaro
- Sukarodun-banatɔw ka sukaro dunta don = banabaatɔsukaro
- Bonyali bɛrɛkɛɲɛ sukaro don = bɛrɛbɛn-sukaro
- A bɛ Sɔrɔ jiri bu, kolo, fara la = jiribu-sukaro
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-02-26


text:
Warsala
Dugu yɔrɔfɔli
Warsala bɛ kulukɔrɔ marabolo de fɛ. A bɛ yen galoda min na o ye geɲɛka ye. Joyila min y'a ka kolomi ye, a n'o cɛ bɛ Taa bam 51 ɲɔgɔn na. A ni kulukɔrɔ yɛrɛ ye 76 ye. Yen lamini na duguba min ka surun a la, o ye faana ye bari a n'o cɛ tɛ Tɛmɛ bam 6 kan. Warsala seleke naani laminiduguw n'u cɛ jànya Flɛ: kɔrɔn fɛ, faana bɛ yen ni bam 6 ye, tlebin fɛ, Tingɔle bɛ yen ni bam 15 ɲɔgɔn ye, kɛɲɛka fɛ, misango ni ncinina bɛ yen ni bam 7 ye wòroduguyan-fanfɛla la, ngabakɔrɔ bɛ yen ni bam 3 ye.
Dugu tɔgɔko
Dugu in bɛ Weele Nbezana fana na. Nka fɛn min y'a tɔgɔ fla ninnu nàcogoko ye, kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ o kan.
Dugu marabaako
Warsala tu tigɛbaa Bɔra bana keleye de. A tɔgɔ tùn ye Masa faanɛ ye. Masa bɛ yen tu Tigɛ ni k'i Sìgi tuma min na, a ka baara tùn ye numuya de ye. K'a Tà Masa ka waatiw la fo ka na Se bì ma sa, warsala bɛ ka Màra laadaladugutigiw de fɛ. U ka o laadaladugutiya in fana bɛ Nà kɔrɔyakunda de. Ni warsala dugutigi Banna u bɛ kalo sàba de Kɛ ka Sɔrɔ ka kura Sìgi. Nka n'a Bɔrɔ saya la n'i kɔni Sìgira wuliliko-kuma tɛ yen. Warsala dugutigi kɔrɔw Flɛ: Masa, Sidi, Dina baba bagayɔkɔ, Nɛrɛjurukɔrɔ faanɛ, Cɔfulo bagayɔgɔ, Bakari faanɛ, jukable bagayɔgɔ ani Mori faanɛ. Nka an bɛ bì min na Fabu faanɛ de bɛ yen dugutigiya la. Màsakɛfanga waatiw la, warsala tùn Màrala kɛrɛla màsakɛw fɛ.
Dugu bònya
Kìn duuru de bɛ warsala, olu ye nɛgɛjurula, ntɛneya, nbezana, bagayɔgɔla ani kumarela.
Dugu siyako
Bamanaw-numuw ni fulaw de bɛ warsala. Yen jàmuw ye faanɛ, bagayɔgɔ, kanɛ, kumarɛ ani kulubali ye. warsalakaw ni fulaw de bɛ sinankunya Kɛ. 'Tnɛ tɛ 'fàn ni 'fàn 'cɛ, a tɛ 'kìn ni 'kìn 'cɛ, a tɛ 'du ni 'du 'cɛ wa a tɛ hali 'dugu ni 'dugu 'cɛ yen furuko siratigɛ la. Warsala, fulakan ni bamanankan de Fɔ yen. Nka nin kan fla ninnu fana na min bɛ Fɔ u fɛ ka caya o ye Bamanankan in de ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye yenkaw ka baarawla fànba ye. U bɛ keninke, sunna, saɲɔn, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, woso, je, bàra, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, soza, dà ani kɔɔri. Nakɔlabaaw fana bɛ K'u fɛ yen. U ka nakɔw 'kɔnɔ, u bɛ jiriba dɔw Turu i n'a fɔ mangoro, lenburu, buyakgi, manje, namasa, ntɔmɔnɔ ani sɔmɔ. Yen nakɔtigiw bɛ nafɛn dɔ fana Sɛnɛ i n'a fɔ jabibi, fòronto, jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, nkɔyɔ, gan, kɔnkɔn, nanaye ani melɔn. Ninnu tɛmɛnen 'kɔ, u bɛ baganmara fana dɔɔnin dɔɔnin Kɛ. Yen bagan màrataw ye bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, lɛ, tlotlo ani jɛnɛntubannin ye. U bɛ jago bɛ Bòli butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de kan. Yen bololabaara misɛnnin-kɛtaw ye ŋununda, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, fùdla ani furunɛdla ye.
Dugu fɛɛrɛko
Yenkaw ka kɔnɔminɛfɛɛrɛ ye manabɛlɛ ni wɔlɔjuruda ye. Marafa y'u ka kungosogobaw fàalan ɲuman ye. U bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye. U ka dugukɔnɔ-bagan murutilenw Minɛni na, u bɛ jonborifli, koronka-minɛ walima nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye) de Kɛ. Finisɔgɔ fana bɛ Kɛ yen musow fɛ.
Dugu yiriwaliko
Ko kurako siratigɛ la, ɲɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, kɔlɔn ŋana tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, pɔnpekɔlɔn , sènfɛjuru ani moto bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen. CMDT ni Bɔrfɔndɛn ani pezɛrɛnin ye baɲumankɛtɔnw ye minnu y'u bolonɔ Blà yen na yiriwa siratigɛ la. U ka ɲɛtaa tùn ɲɛsinnen bɛ dugumɔgɔ bolomadɛmɛni de ma ni baaraminɛnw dili ye fo ka Taa Se sannifeerew ma.
Dugu kàlanko
Balikukalan de Dònna warsala ka Kɔn kàlan caman 'ɲɛ. O kɔ fɛ blonkɔnɔ-kalan Nàna yen. Nka an bɛ bì min na yen lakɔli de yanga ka bòn ka Sago kàlan tɔw bɛɛ kan. O lakɔlikalan in kàlanso kelenpe de bɛ yen, wa o fana ye dugumadakun fàn fɔlɔ ta de ye. A lakɔliso in ye fòroba ta ye. A Dabɔra 1997 sàn. Nka ninnu bɛɛ fana tɛmɛnen 'kɔ, nkosɛbɛnni-kalan fana bɛ Kɛ yen kabini tuma jàn.
Dugu batoko
Diinɛko siratigɛ la, jumamisiri kelen, misiri gansan kelen ani eglizi kelen bɛ yen. Yen silamɛya dònbaaw ye Madu jire ni Bɔkari jalo ye. Kerecyɛnya taw ye Fabu faanɛ ni Yusu tarawele ye. Yen tnɛw ye jeli ni tawo (jilakɔnɔ suguya dɔ dòn) ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni sankubɛnw ni denkundiw ni tɔnɲɛnajɛw ni ntolatan ani laadalakow ye yenkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye dunun ni gita ni jenbe ni bari ni buru ni ntamannin ni bala ni fle ani flen ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ ye dugu fòroba-kɛnɛba ye.
Dugu kungoko
Jisigiyɔrɔ dɔw bɛ yen i n'a fɔ kɔ, fàla ani jɛ. A yɔrɔ ninnu na, jɛgɛ kelen-kelenninw bɛ Sɔrɔ yen ka Fàra koorow ni kaanaw ani koorokaaraw kan. Jiri suguya caman fana bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ, pɔpɔ, nten ani ntomi. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ, baninkɔnɔ, warabilen, bàla ani nkolonin ye. Warsala kungoda tɔgɔ ye lamakara ye.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon fla de bɛ warsalakaw fɛ yen wa foyi ma Nà n'o ye ni dugu sìgicogoko tɛ.U ka o kaburudon fla ninnu bɛ dugu tlebinyanfan de fɛ.
Dugu waatiko
Yen waatiw fàlen-fàlen cogo Flɛ: ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ 'fɛn tɛ warsala dugu 'kɔnɔ ko màa bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.
Blàdon : 2017-04-20 Yɛlɛmako laban : 2017-08-23


text:
Ŋeɲekɔrɔ ka Tonnkan masaladɔn kalanni kunkanseben (2011)
K’a Ta Utikalo tle 01 la ka T’a Bla a tle 07 na, 2011 san na, Kan ni Yiriwa tɔn ye tle 7 kalan Ke Ŋeɲekɔrɔ ka Tonnkan gafe kan. Lakalanni in Kera kalabankura duguma-kalansoba la ; o bolofara C kalanbon 1lɔ kɔnɔ. Kan ni Yiriwa tɔndenw Nana kalan dayeleli la. A Daminena ni gafekalan ye ninka ka Sɔrɔ ka magokalan Bɔ o kɔnɔ. O magokalan in Kera kalanden 5 de kun minnu be sannakalanso la, FLASH la. Tle wolonfla in kɔnɔ, kalan tun be Dabɔ waati 8nan ka t’a Bla waati 12nan na don o don. A magokalan tun be masaladɔn dakun kan bamanankan na nka, kalansen werew tun be Ke sen kɔrɔ i n’a fɔ maben faamuya jiidili, maana faamuya sinsinni, ani daɲedɔn kan. Tle sabanan don, an ye MAKDAS mɔgɔw Bisimila n’u ka feere kura ɲetigelen ye latigelan kɔnɔ an ka kanw na. Kr Mamadu Dukure ani Mandela Dukure, min y’a feere Лetige, Nana dajirali Ke cifogo bataki.makdas.net kan. Kalanden 5 minnu tun be kene kan ka Fara Kan ni Yiriwa tɔnden mɔgɔ 2 kan, bee ye cisira kura Dla a cifogo in kan. Kalan be Taa Foori don min, an Sera ka masaladɔn kumajago-sen 24 ɲɔgɔn de Kalan minnu Sɔrɔla Isiyaka BAALO ka ɲininiw fe, ale yere min tun ye lakalanni in karamɔgɔ ye.
Geleya minnu Yera lakalanni in sen fe olu man ca wa u fana man jugu ka dama Teme. Kalanden saba ye foronni Ke tle kelen-kelen. Kɔnkanabaliya dɔɔnin-dɔɔnin Yera a la nka, olu ma Juguya.
Kalan don 5nan, an y’a jate Mine k’a fɔ ko an te na Tla ka Ben ni bolodali kecogo ye. O la, an ye wulafelaw Fara an bolo kan.
Don 6nan wulafekalan Taara Ke kr BAALO ka so kuran ntanya fe kalanyɔrɔ la bari, an mago tun Jɔra kuran na. O baaraw Bolila jaboso kan bamanankan na k’o kumajago-senw Boso. O ja lajelen Benna « Ginba Dunbiya, masake jugu » ma. O temenen kɔ, an ye maanaseben degeli Ke Seeba Laminn ka maana dɔ la min be « Amadu Sanpuleeli » kan.
Kari min tun y’a fooridon ye sa, an ye kalandenw Kiime kumajago-senw kan waati 2 kɔnɔ. Mɔgɔ saba ye kuru hakelama Sɔrɔ ninka fla Ke ka kuru Je u la. Kuruw la caman Kera 13 ye nink’u la dɔgɔman Ke 09 ye. Baaraw kuncera ni poyikalan ye ani hakilidayele-barow ye kanko kan. Kr Seku Sangare ye lafaamuyaliba Ke forobakeneya ni balodɔn kan kosebe. Ngɔninkɔrɔ bama gafe sanni n’a kalanni Dadonna kalandenw bolo min sarati ye tle 15 ye ka sɔrɔ ka o ɲɔgɔnye Bla Utikalo tle 22 la sibiridonya sɔgɔmada la.
Kan ni Yiriwa ka foli be bee ye kerenkerennenya la, kalanso ɲemaa, Adama Fɔnba ; MAKDAS jekulu ani kalandenw yere.
Kanyeleke ka Bɔ yen, dugulenkan k’i Cooko
Sebenni kebaa
Kr Isiyaka BAALO (Kan ni Yiriwa tɔnden)
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2016-07-07


text:
Bamakɔ kàlansow > 2016 05 23
Groupe scolaire de Daoudabougou II - CAP de Torokorobougou AE-RD
N’i Bɔra ba numanfebolo fe ka Jigin ni babilikɔrɔ sira ye, i b’i Лesin Sògoninkɔ ma. I be na Se Alzerikaw ka làsigidenso ma i kininyanfan fe. Kà Gun o yɛre la cɔy, gudɔrɔn dɔ faralen be kà Dòn Dawudabugu kɔnɔna na, i be Dòn min fe. I bɛ na Tɛmɛ Dawudabugu lɔgɔfyɛ la kà m200 ɲɔgɔn Taama. I numan fɛ, i b'a tigina Ye ka fɛrɛkɛnɛnin dɔ kooriln Kɛ a ni gudɔrɔn 'cɛ.
Blàdon : 2016-05-23 Yɛlɛmako laban : 2016-05-23


text:
Farawula.
Dugu yɔrɔfɔli
Farawula bɛ Molobala galoda fɛ. Kucala kolomi dugu dɔ y'a ye fana. Farawula ni Molobala cɛ tɛ Tɛmɛ bamɛtɛrɛ 5 kan. Nka a ni Kucala cɛ ye 45. Lasɔrɔcogo sɔnɔgɔ wɛrɛ tɛ Farawula la n'i ma Tɛmɛ Molobala fɛ. Farawula ni dugu wɛrɛ minnu ka surun olu dɔw ye Molobala, Ntɔso, Taraso I, ani sogo ye.
Dugu tɔgɔko
Farawula ye dugu ye min Sìgilen bɛ faraw kɛrɛ fɛ. A dugu tɔgɔ Sɔrɔla o sababu de fɛ fana, bari mɔgɔ min Nàna yen tu Tigɛ n'a tùn bɛ Weele ko Kaafa Tarawele, o tùn ye donso ye. Kaafa tùn bɛ Bɔ 'dugu la a bɛ Fɔ min ma ko Wentengele. A tùn bɛ to ka Nà ‘sogo ɲini na yen. Taalen 'ɲɛ, yɔrɔ in Dyar'a ye a y'a kanu k'i Sìgi yen. Dugu in tu tigɛli sababu Sɔrɔla nin de fɛ. Wa a tu tigɛlen, tɔgɔ wɛrɛ ma Da a la "Farawula" 'kɔ. Nka mamarafɔlaw de b’a Weele « Farkan » (faraso) la. Kɔrɔko siratigԑ la nin fla bԑԑ bԑ fԑn kelen ɲini.
Dugu dugutigiya.
Màsakɛya tle la, Farawula ka mara fànba tùn bɛ Molobala màsakɛw 'bolo. Nka bì a bɛɛ tolen bɛ dugutigiw 'bolo, faamaw ta kɔ fɛ. O dugutigiya min b'u fɛ yen o ye laadala ta ye nink'a nàcogo Kɛ kɔrɔya-kunda ye. Farawula dugutigiya tolen bɛ kìn kelen ani du kelen de 'bolo. Mɔgɔ min bɛ yen dugutigiya la bì (2015), o ye Mamadu Tarawele ye.
Dugu bònya
Farawula fɛnsɛ tɛ bɛrɛ ye, wa a mɔgɔw man ca ten fana. O de y'a to Farawula bɛɛ Bɛnna kìn kelen ma, n'u k'a ma ko Farawula. An bɛ bì min na Farawula b'a sìgiyɔrɔ flanan de la, a sìgiyɔrɔ kɔrɔ tɔgɔ ye FAGOYI ye. O kɔrɔ ye ko tomon kɔrɔ kelen b'u fɛ yen.
Dugu siyako
Miɲankaw ni Bɔbɔw de bɛ Farawula. Jàmu minnu bɛ yen ye Tarawele, Danbɛlɛ, Kulubali, Kamate ani Jara ye. Kan minnu bɛ Fɔ yen ye bamanankan, bɔbɔkan ani mamara ye. Nka mamara de bɛ Fɔ farawulakaw fɛ kosɛbɛ ka sago kan tɔw kan.
Dugu baarako
Farawula ye cikɛdugu ye. Sɛnɛfɛn minnu bɛ Sɛnɛ yen ye Saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiganinkuru, ʃɔ, tiga, soza, bɛnɛ, sɔmɔ, namasa, tubabunkɔyɔ, jaba, tamati, ani fòronto ye.
Farawulakaw bɛ Dabaw ni kamanmafɛn dɔw Mara i n'a fɔ misi, saga, bà, fàli, wùluw, jakuma, kami, ʃɛ ani tonkɔnɔ. U bɛ laadalamɔni dɔw Kɛ Jɛkɔnɔnaw na. Jago misɛnninw bɛ Kɛ Farawula. Bololabaara wɛrɛ minnu bɛ Kɛ yen olu dɔw ye sojɔw, yiriʃi ani fìnikalanw ye. Donsoya bɛ Kɛ Farawulakaw fɛ yen, nka donsobolodon-ko t'a la.
Dugu yiriwaliko
Лɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow, kalalikɛ-mansinw ye yen ko kura nàlenw ye.
CMDT, PGT, PACR ani PRMISI ye baɲuman-kɛtɔnw ye minnu ye dɛmɛ Dòn farawulakaw ye ka Tɛmɛ yiriwaliko siratigɛ la. U ka baaraw tùn ɲɛsinnen bɛ sɛnɛ, kungo lakanani ani ni feere kàlanw ma dugudenw ye.
Dugu kàlanko
Balikukalan Dònna Farawula kabini 1984 sàn furancɛw la. Madarasa bɛ Kɛ yen kabini 1993 sàn. Farawula lakɔlikalan da Minɛna 1999 sàn. Duguma-dakun fàn fɔlɔ kàlanso de y'u ka lakɔlikalanso ye, wa foroba ta dὸn. Sàn wɔɔrɔ kalanw de bɛ Kɛ a 'kɔnɔ. Farawula madarasakalan-so la, sàn fɔlɔ kalanw dɔrɔn de bɛ Kɛ yen.
Dugu batoko.
Alsilamɛya misiri kelen bɛ Farawula. Kalifa Tarawele de Nàna ni silamɛya ye yen. O nàli ni bì (2015) cɛ bɛ 70 ɲɔgɔn Bɔ. Zanbɔsko de Nàna n'u ka kerecɛnya ye, o min batoyɔrɔ kelen bɛ yen bì. Wa a nàli ni sisan cɛ bɛ taa 45 ɲɔgɔn na. Ninnu fla tɛmɛnen 'kɔ laadalabato dɔw bɛ yen i n'i fɔ mahan ani zadɛn.
Dugu ɲenajeko
Farawulakaw ka ɲɛnɛjɛlakow ye seliw, sanyɛlɛmaw, buransɛnɛw ani kɔɲɔw ye. U ka Fɔlifɛnfɔtaw ye bala, bàra, bɔnɔ, buru, fle, ani dununba ye.
Dugu kungoko
Dala saba, fàla kelen ani jɛ kelen bɛ Farawula ka kungo 'kɔnɔ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ min bɛ Farawula o y'u ka tusɔnta dɔ ye.
Blàdon : 2016-01-25 Yɛlɛmako laban : 2016-07-26


text:
Sungùlaso
Dugu yɔrɔfɔli
Sungùlaso ye Mali dugu ncinin dɔ ye min Be Sikaso marabolo la. A Bɛ Kucala kolomi 'kɔnɔ a ni min ce jànya ye bam 50 ye. Mamara (miɲankakan) de be Fɔ yen kosebe. O kɔ fe, bamanankan bԑ Nà. Sungùlaso be dugudennin werew ce ma. O dɔ Ye Taraso, Molobala, Dugan, Sugunba, Baneso, Jɔnina, Sangela. A Bɛ galoda min fɛ o ye Koloniŋɛ ye.
Dugu tɔgɔko
A dugu in bɛ Weele fana ko Лidugunkulu, o min y'a miɲankatɔgɔ ye.
Dugu dugutigiya
Dugu bɛ Mara dugutigi fɛ. Dugutigi fɔlɔ tɔgɔ tùn ye ko Ze Danbԑlԑ. Dugutigi min bɛ dugu 'kùn na bì (2015) o tɔgɔ ye ko Opere Danbԑlԑ.
Dugu bònya
Dugu ye kìn wolonfla ye ani fulawere dɔ, min mabɔlen dòn dugu la. Mɔgɔ 3500 ɲɔgɔn b'a 'kɔnɔ. A fɛnsɛn ye metre 2000² (se fla = kene min be metre 2000 kere naani ‘kɔnɔ). N’i Bɔra Kucala dugu kɔnɔ ka Se Winjinna, o min bԑ Jate Kucala dònda ye n’i bԑ Bɔ Sungùlaso ka Nà Kucala, i b’a Sɔrɔ sira faralen dòn fla ye. Fara min bԑ Taa i kinin fԑ, o ye Sikaso sira ye. Fara tɔ kelen min bԑ Taa numan fԑ o ye Kuri sira ye. I bԑ Taa o de fԑ ka Tԑmԑ Molobala la ka Nà Se Sungùlaso. A ni Molobala ce ye bam 11 ye.
Dugu siyako
Miɲakaw dòn: a dugulen-jamuw ye: Danbԑlԑ, Goyita, Tarawele, Koloma. Dunanjamuw: Sangare, Sibibe, jalo ani Jasana. Miɲakakan (Mamara), Bamanankan. Benuku-fulakan.
Dugu baarako
Dugu baaraw bɛ Bòli sɛnɛ ni baganmara kan ani jago ni numuya.
Forosene : ɲɔ, keninge, saɲɔ, ʃɔ, jaba, zere, kɔɔri, da, soza, kàba, namasa, ku, kurubaga, bananku, malo, tiga, tiganinkurun, woso,: mangoro, buyagi, manje, sebe, lenburuba, lenburukumu, yiran (tamati), nkɔyɔ, nanaye.
Jago : senefenw, butigifeere
Baganmara: misi, bà, saga, ʃe, kami, tɔnkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma, lԑ.
Numuyabaaraw: Daba, misidaba, muru, kolon, segere, kunan, mununanw.
Dugu yiriwaliko
Duguyiriwa-tɔn minnu be Sungùlaso ‘kɔnɔ n’o be Weele ko A.W (A.V), bԑ T’u Jɔ fo A.W seegin na. A.W yԑrԑ ye CMDT ka feere dònnen ye a ka maraduguw ‘kɔrɔ sene yiriwali kama. Sungùlaso A.W ka yiriwali be kɔͻrisԑnԑ de kan kosԑbԑ.
Tɔn in baarakelaw be feere caman Лenabɔ dugu ‘tɔgɔ la i n’a fɔ forosumaw, kɔɔrikuru-danw, Siraba-dlaw, jurudon ni jurusaraw, kɔɔrifeere, kɔɔrinɔgɔɲiniw, a n’o ɲɔgɔnnaw. Fͻlɔ la, tɔn baarakelaw tun ye dugu den minnu ye siginikalan Ke ka Jo ye. Nka bì a caman ye mɔgɔ minnu ye lakɔli dɔɔnin Kԑ ni ka Dԑsԑ kɔsa fԑ ye. A tɔn in be dugu ka senyerekɔrɔ Jira feerekurako caman na.
Yelema kura minnu Dònna dugu kow la o dɔw Fle : pɔnpekɔlɔn, misiri, moto, jabaranin, rajo, sènfejuru, jatalan, tle barikawalan (pano). Bolodalibaara minnu Nàna dugu ‘kɔnɔ olu ye CMDT ni USAID ye.
Dugu kàlanko
Sungùlaso kàlanko da Minena baliku-kalanso dayelenni de la fɔlɔ. O kɔ fԑ, morikԑ dɔ Jiginna yen, 1984 sàn waatiw la. O tɔgɔ tùn ye ko yusufu Mayiga. O tùn bԑ mɔgɔw kàlan dugumakalan na. Nka o tùn dlonnen bԑ kuranԑ durusi ani silameya taabolow ɲԑdɔn de kan. 1988 sàn waatiw la, Sungùlaso y’a ka dugumadakun fɔlɔ forobakalan-so Sɔrɔ. O karamɔgɔ fɔlɔ Kԑra Umar Tugute ye. Mandarasaso-jɔ da Minԑna yen 2009 sàn. U ma dugumadakun flanan Sɔrɔ forobakalan-so la hali bì.
Dugu batoko
Sungùlaso laadalabatow bԑ ‘sèn na hali bì. O bato kɔrɔw kɛrɛ fɛ, silamiya Nàna. Yen laadalabato sugu ka ca: kɔmɔ, ɲaa, ngogoodugu, kɔrԑ, kaʃiyԑn, Nahoo.
Kɔmɔ : kɔmɔko ye dugu laadalabato ye. O bԑ kìn min na o de ye Лanaso ye. Du min b’a ko `kùn na ‘kԑrԑnkԑrԑnnenya la o ye Лeedɔɔlɔɔ ye. Mɔgɔ min b’a laada latlenni ‘kùn na bì o ye Koba Danbele ye.
Лaa: o fana ye dugu laadalabato dɔ ye. O fla de bԑ yen : Kagwala (farakɔrɔ) ta ani Sokalaba (Gookan) ta. Kagwala ta koɲe be Sifigee du ‘bolo. Sokalaba ta koɲe be Zagɲii du ‘bolo.
Kɔrԑ: O fana ye dugu laadalabato dɔ ye. O kelen de bԑ yen, O bԑ Лanaso kìn na. O koɲe be Kegemԑԑ du ‘bolo. A laada latlenbaa min bԑ yen bì o tɔgɔ ye ko Ziye Danbԑlԑ.Ngogoodugu: o fana ye dugu laadalabato wԑrԑ ye. Kɔsɔnta dɔ dòn. O bԑ Kagwala (farakɔrɔ) kìn na. Du min ta dòn ‘kԑrԑnkԑrԑnneya la o ye Ngogoo ye
Kaʃiyԑn: o fana tùn ye dugu laadalabato ye. Dugutigi-kin ka foroba-laadatu dòn min tùn bԑ Sɔn.
Nahoo: o fana tùn ye dugu ‘laadalabato-fԑn ye. O tùn bԑ kìn min na o ye Dԑgԑso ye
Laadala- batoyɔrɔw: kɔmɔtu, ɲaatu, Nahootu, Kɔrԑtu.
Silameya: Dònna yen a tԑ Tԑmԑ sàn bi sàba kan. A batoyɔrɔw (misiriw) ye fla ye.
Dugu ɲenajeko
Fɔliw : Bala, Bàra, Cacaara, Dunun, Bɔnɔ.
Farikolo-ɲenajew : ntola
Dugu kungoko
Sungùlaso kungow 'kɔnɔ, Kɔba kelen, je kelen, fàla kelen ani dàla dɔw bɛ yen.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Farawoba, Driwɔ, Kùlugaa
Blàdon : 2016-06-22 Yɛlɛmako laban : 2017-08-06


text:
best tile plymouth ma best tile ma traditional tile ma tile store in warehouse in best tile tile discount tile plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile ma best tile ma designs tile outlet ma tile place plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile one oak superior tile plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile ma contractor sales warehouse wed superior tile ma superior tile plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile ma best tile ma style for hall with hallway tile by tiles tile best tile ma superior tile plymouth ma.
best tile plymouth ma portico way ma tile place plymouth ma.
best tile plymouth ma ma discount tile plymouth ma.
best tile plymouth ma laminate flooring discount tile plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile a subcategory floor tile ma tile flooring plymouth ma.
best tile plymouth ma turner run ma tile shop plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile ma 7 st tile ma superior tile plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile ma best tile stores in ma in most creative home design ideas with best tile ma degnan tile plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile hotel and conference center more damage superior tile ma best tile plymouth massachusetts.
best tile plymouth ma 7 st ma superior tile plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile view gallery best tile plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile ma colors tile store ma tile outlet plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile selection on counters in breakfast area breakfast buffet area tile ma discount tile plymouth ma.
best tile plymouth ma oak st 2 ma tile showroom plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile hotel conference center photo collage tile showroom best tile plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile superior tile plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile view gallery tile installers plymouth ma.
best tile plymouth ma contractor sales warehouse wed tile showroom plymouth ma.
best tile plymouth ma rd ma tile place plymouth ma.
best tile plymouth ma tile shop plymouth ma.
best tile plymouth ma best tile kitchen fitters kitchen designers bathroom fitters bathroom designers tile outlet ma tile place plymouth ma.
best tile plymouth ma 7 st tile showroom plymouth ma.


text:
Bi djubul bi ini nkwel me yigye lè ngéda bo tada maéa ma ba yom i manyii ; yom i bé kôhna woni ; ndé man loἡ a bé log i toἡba ; yag binuga bi bi kai, di nuni di ngi ni di son di hisi di bé di djôb i kédé maéa. Ngéda man lon a bé kon kon i i bé niἡis bé nyè loἡ yosôna I bé I kwo lè pug.
Di nuni ki bo bisai bi bé bi haba mi nlanga mi tjimba; bôt ba bé béna boma bi nuga ki bo koy hisi ni djaἡ muha I bayag nkamè; koy hisi I yé nuga I inhôm ndigi ni djuu. U boma yo Ni ndjan muha, I mbog basaa wèè libéa li; hala wè simba. U nog man basaa a nkal lè: “me ntèhè koy hisi I ngégi ni ma man” wèè à ntèhè bilim”.
I ngéda hitii hi mut kiki bo mbombog, tolè ngéngéé, tolè nguum, tolè mut makan nkèni a bé a yènèb, ndigi di koo di mbog tolè ba mbombog bon ba ba kônôs nyè ; to bon bé ba tidgi, to baa bé ba bé lôô habé nyè i pan. Nyulè a bé lél bo nguy.
Ndéda man lon a béé a kwo ni béba kon ba béé ba yen ndjel i sôn nyè; ba bé bakè ba tèhè mut ngambi; i mbus ba bé ba nana say i nyu héa nyè li bua; ndi to ba bé kèna nyè ma tibla. I lon NDOG SUGA, u tjél kèna mut won lihaa ma tibla lon I ba I ponos we.
LE LAA BASAA BA BA HOMNA MUT NGEDA A BE KON TO LE A MA MAL WO
Ngéda bo tada matoa ma ba bé. I nyu i kèna mut ma tibla to lè i temna nyè ngéda a mal WO, ba béna bègèl Nnyè i môga. Bongè ba wanda ba ma tjél ma bé ma nyam bon ba bé bègèl môga.
Môga i bé bèègana i nya ini lè : ngéda u nkè ma tibla nno won won i bôg ; ma kôô ma sôgôg i nyu lè nno won won ba bé kè i sôn. Ndéda u mwo, makôô mon ma bôg nno i sôgôg i nyu i bon lè wè u tèghe i mbog ba nkèna wè. Mamn basaa a bé nyégsaga i bègèl môga i man basaa nu mpè to a yi bé nyè to bo nyè ba ta bé lihaa. Ba bé ba la kèna nkokon I bodol I NDOG SUGA I pam I SAK BA YEMI I ngii môga. Man NDOG NDJUE tolè man BIKOK a ba a ba nyégsaga I bègèl mîm man NDOG SUGA nu a bé yi bé djôl to su; I nyulè hala a bé I matin ma mbog basaa. Ngéda môga u ba u djôb I ngim mbay bongè ba wanda ba bé baba ini mbay ba bahôla bôt mbègèl lè tèè ba boma mange wanda nu mpè. Môga I ba la nyodi I NDOG SUGA I kè I pam NDOG BEA i ba bé lè bèt môga ba tibha wo. Ngéda môga I bé I ba I tagbè, bongè ni bôdaa ba bé basolob I kédé mandab inyulè môga I ba yom I I ba kônha wonni.
Kine Onla Yébga


text:
Nɔnɔ
Nɔnɔ ye jimafɛn jèma ye min bè bɔ bagan dôw la i n'a fɔ misi, saga, ba walasa k'u denw la balo. Hadamaden fana b'a den baloli daminè ni sinji ye. Sinji tè dô wèrè ye ni nɔnɔ kɔ. Balo dafale do, farikolo nafalan cama bè sɔrɔ min na. Nan ye nɔnɔ minèn kônô ka bila ka mèèn, fènè bè sigi a sanfè. Ni ye fènè ye gosi a bè kè nare ye; o tobilen de ye sirèmè ye. Ni nônôkènè bila,a bè sunôgo ka kè nônô kumu ye. Nônô bè se ka bila ka kè dumifèn wèrèw ye i n'a fɔ fromazi, yawuru, kèrèmu. Walasa nônô ka na sunô kô joona, i ba wili. An ka n'a nônôkèmè wili bali min bawo a bè se ka bana cama na se môgôma. Nɔnɔ bè dumunifèn folò de fèn min ni bè barika la se môgô farikolma. Ngan a bè fɔ ka n'i ye fèn fima ye nɔnɔ la o tè a dô ye. Ni kuma ye bè nɔnɔ ka jèlè ye de yira. An fè ya tun ye fèntigi dumuni ye n'ga sisan bèè ya famuya ko an farikolo mago bala walas ka barika sôrô. Nônô jiman ye kôfèn, nônô mugu bè ye. Ni an bè kafô la sako di, ka daka an se ko lamara fô tunma ja.
Nɔnɔ bɛ fɛɛrɛ buteli walima ... kɔnɔ.


text:
Sìnsinba
Dugu yɔrɔfɔli
Sìnsinba ye 'dugu ye min bɛ Kɔ̀lɔnjɛba kolomi fɛ. Kebila y'a ka galoda n'a ka kafoda ye. Sìnsinba ni Kebila cɛ ye bam 10 ye, a ni Kɔ̀lɔnjɛba ta ye 40 ye. Nka nìn bɛɛ bɛ marabolo min ‘kɔnɔ o ye Sikaso ye. Boyi, Kɔ̀nin, Fàlaba ani Jalaninkɔrɔ ye ‘duguw ye minnu ni Sìnsinba ka sùrun ɲɔgɔn na.
Dugu tɔgɔko
Tɔgɔ wɛrɛ tɛ Sìnsinba la tun. Wa o fana Sɔrɔla a sìgibaa fɔlɔ fɛ.
Dugu dugutigiya
Sìnsinba Màrala Zàncɛbugu fɛ ka Tὲmɛ. Zàncɛbugu min tùn ye jàmanatigi-dugu ye a lamini na o waati. Sìnsinba dugutigiya ye làadala ta ye, wa a tɛ Yaala 'kìn ni 'kìn 'cɛ fyew. Ni Sàya Bɔr'a la foyi tɛ Sìnsinba dugutigi Bɔ dugutigiya la. Nka ni sàya Sera dugutigi ma yanni kura wɛrɛ ka Sìgi dugu bɛ sàn kelen de Kɛ ka Sɔrɔ màa t'a kùn na. N'o sàn kelen Dafara cɛ min ka Kɔ̀rɔ ni bɛɛ ye u ka dugutigi-bonda la o bɛ Sɔrɔ ka Sìgi. Nùmucɛ kɔnɛ, Màmuru kɔnɛ, Sùmayɛ kɔnɛ, Jòtigi kɔnɛ, Wòjuma kɔnɛ, Bà kɔnɛ, Sànasi kɔnɛ ani Bàbɔ kɔnɛ ye Sìnsinba dugutigi kɔrɔw ye. Nka an bɛ bì min na (2016), Bajanmori kɔkɛ de bɛ Sìnsinba dugutigiya la. Sìnsinba yὲrɛ tu Tìgɛra Jòseri kɔnɛ de fɛ. Sὲnɛkɛla tùn dòn wa o sὲnɛ kelen in de sababuya la a Bɔra Gɔrgoroba ka N'i Sìgi yen na.
Dugu bònya
Sìnsinba bɛɛ bɛ Bὲn kìn kelen ma. U b'a Weele ko Sìnsinba walima Maayina. A dugu in bònya ye bam 2 ye kɛnɛ naani kɔnɔ. Wa a dugu mɔ̀gɔw man ca ten. Sìnsinba sìgilen b'a sìyɔrɔ flanan na. U bɛ fɔlɔ Weele ko sokɔrɔ.
Dugu siyako
Sìnsinbakaw ye bamananw ye. Yen jàmuw ye kɔnɛ, Togola, Tarawele ani Sàmakɛ ye. Tarawelelakaw de ye Sìnsinbakaw ka sìnankunw ye. Kan wɛrɛ tɛ Fɔ Sìnsinba bamanankan 'kɔ. Tnɛ foyi tɛ Furuɲɔgɔnya la sìnsinbakaw ni ɲɔgɔn cɛ. Boyi, Fàlaba, Sìrakɔrɔ, Tofa, Jalakɔrɔ, Bafaga ani Jɔ̀nkelen ye lamini-duguw ye furuɲɔgɔnya bɛ Tὲmɛ minnu ni Sìnsinba 'cɛ.
Dugu baarako
Sὲnɛ de ye sìnsinbakaw ka baaraw la belebele ye. U ka sὲnɛfɛn fànba ye ɲɔ̀, kàba, kɔɔri, tìga, saɲɔ, ku, woso, tìganinkuru, bananku, bὲnɛ, je, bàra, galama, ʃɔ̀, zɛrɛ ani kùrubaa ye.
Nakɔbaaraw fana 'sèn bɛ yen baaraw la. U ka jiriforow la, mangorow, manjew, lenburuw, sɔ̀mɔw ani bùyagiw y'u ka jiriba sὲnɛtaw ye.
Nakɔlafɛn-kunda, u bɛ nkɔyɔ, ʃù, fòronto, tamati, tùbabunkɔyɔ, jaba ɲùgu, salati, pɔmitɛri, gan, kɔ̀nkɔn, melɔn ani sira Sὲnɛ.
Baganmara fana yiriwalen dòn Sìnsinba kosɛbɛ. Mìsi, bà, saga, fàli, wùlu, jakuma ani lὲ ye yen bagan marataw ye.
Sìnsinbakaw ka kamanmafɛn màrata dàn ye ʃὲ, kami ani jὲnɛntubannin ye.
Mɔni bɛ Kɛ Sìnsinba, kɛrɛnkɛrɛnneya la làadala ta. U bɛ mɔni Kɛ yɔrɔ minnu na ye Numaman, fàla ani warakɔ ye.
Sìnsinbakaw bɛ Jago mìsɛnnin dɔw Kɛ i n'i fɔ Bùtigifeere, sὲnɛfɛn-feere, ani baganw.
Sìnsinba dònsobaw bɛ bolodon Kɛ.
Dugu yiriwaliko
Dugu yiriwali fɛn minnu bɛ Sɔrɔ Sìnsinba o dɔw ye ɲɔ̀ʃimansin, kɔ̀lɔn ŋana, jabaranin, kɔɔrisugu, kalalimansin, moto, kɛnɛyaso, jibanbe, ani sèfɛjuru ye.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan Dabɔra 1995 sàn na Sìnsinba. Jàmana ka kàlanso dòn. U ka kàlanso ye dugumadakun fàn fɔlɔ ta ye. O min b'a tà sàn 1lɔ la ka Taa sàn 6 la. N'a Bɔra lakɔli la kàlan sugu wɛrɛ tɛ Sìnsinba.
Dugu bàtoko
Sìlamɛya ye sìnsinbakaw ka batofànba ye. Alisilamɛya mìsiri kelen b'u fɛ yen nɔ. Sìlamɛya nàli Sana kɔnɛ fɛ o ni bì cɛ bɛ sàn kὲmɛ (100) ɲɔgɔn Bɔ. O bɔlen 'kɔ a la jinɛsɔnda kelen fana bɛ yen n'a bɛ Weele ko Kɔ̀lɔba. Sìnsinba tnɛ ye danfin ye. U ka dugu dasiri ye bàma ye.
Dugu ɲɛnajɛko
Dùnun sugu minnu bɛ Sìnsinba ye dìdadi, kamalennkɔnin, ya, gìta, yabara, jènbe, fle ani kekenin. Ninnu bɛɛ bɛ Fɔ denkundiw ni kɔɲɔnw na. Wa a ka c'a la a ɲɛnajɛw bɛ Kɛ fὲrɛ min na o bɛ Weele ko bondala. Ntòlantan ni nὲgɛsoboli ye yen ɲɛnajɛko dɔw ye fana.
Dugu kungoko
Kɔ fla dàla kelen ani fàla kelen bɛ Sìnsinba kungo 'kɔnɔ. A yɔrɔ ninnu na jɛgɛ sugu minnu bɛ Sɔrɔ yen ye kɔ̀nkɔn, zeku, zara, wùlujɛgɛ, sajɛgɛ nàna ani wòni ye. Bamaw, kaanaw, koorow, kòorokaara ani ntòriw fana bɛ Sɔrɔ a jisigiyɔrɔw la. Sìnsinba jiribaw la fànba ye jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, dingɛ, gele nsira, bumu, ʃì, nὲrɛ, sebe, tòro ani ntama ye. Kungosogo minnu Ye ka Di yen olu ye lὲ, bàla, mìnɛn, nkolonin, warablen, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorongo, dùga, kungo kami, wɔlɔ, digon, tentannin ani tonkanjɔ ye. 'Tɔgɔ kɛrɛnkɛrɛnnen dɔw bɛ Sìnsinba kungobolo dɔw la i n'a fɔ fòrojan, tùmu, gaka, falakungo, kɛlɛlatubo ani farakɔ.
Dugu kaburudoko
Yen kaburudo tlalen dòn fla ye, denmisɛnninw ta ani màakɔrɔbaw ta, wa a fla bɛɛ bɛ Sɔrɔ dugu ni tlebin 'cɛ.
Dugu waatiko
Sàn waatiyɛlɛma minnu bɛ Kɛ sìnsinbakaw fɛ yen, olu ye samiɲɛ, kawulɛ, tlema, ani fonɛnɛ ye. Yen, sanji nàtaw ka Ca samiɲɛ fɛ. 'Tùma caman fùnteni hakɛ sannadan bɛ T'i Jɔ̀ 39 na. Nka yen nɛnɛ hakɛ dugumadan tɛ Tὲmɛ 15 kan 'tùma caman na.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ minnu bɛ Sìnsinba ye kɔ̀lɔba, kɔ̀tu ani falakɔnɔna ye. Nka kɔ̀lɔba y'u la tɔgɔbɔlenba ye.
Blàdon : 2016-07-12 Yɛlɛmako laban : 2017-03-19


text:
Fuɲa biriko
Dugu yɔrɔfɔli
Fuɲa biriko ye bɛnkadi fuɲa galodadugu dɔ ye. A fana bɛ Kita kolomi fɛ Kayi marabolo 'kɔnɔ. Kita ni fuɲa biriko cɛ ye bam 15 ye. A n'a ka galodugu ta ye bam 2 ye. Dugu misɛnnin minnu bɛ ka fuɲa biriko Lamini: Kɔrɔn fɛ, Galoblaji bɛ yen ni bam 7. Tlebinyanfan na, Buguya bɛ yen ni bam 5. Kɛɲɛka fɛ Kɔlen bɛ yen ni bam 3 ye. Wòrodugu fɛ, Jankola bɛ yen ni bam 7 ye.
Dugu tɔgɔko
Kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen min bɛ fuɲa biriko kàn o ye k'a Fɔ ko a dugu in tu Tigɛra donsokɛ dɔ de fɛ. O tɔgɔ tùn ye ko Sabu moro Jalo.
Dugu marabaako
Fuɲa biriko dugutigiya bɛ Adama Jalo de 'bolo bì. Laadalata y'u ka dugutigya yen. Yen, dugutigiya fana bɛ Nà kɔrɔya-kunda. Foyi wɛrɛ tɛ yen dugutigi B'a nɔ na n'a Bɔra saya la. Yen dugutigiya tɛ Mununmunun yen kìnw 'cɛ. Ni saya Sera dugutigi ma u bɛ sàn kelen de Kɛ ka sɔrɔ ka kura Sìgi a nɔ na. Dugutigi minnu Tɛmɛna ka Kɔn Adama Jalo 'ɲɛ olu ye: Moro jalo ani Hadi jalo ye. Màsakɛfanga waatiw la, fuɲa biriko tùn bɛ Mara Kita màsakɛw fɛ.
Dugu bònya
Kìn kelen de bɛ fuɲa biriko. A sigikɛnɛ tɛ Tɛmɛ 1/2 kàn kɛnɛ naani 'kɔnɔ. Nkà yen b'a sìgiyɔrɔ flanan de la. Sìgiyɔrɔ fɔlɔ bɛ Weele ko "Gumanko"
Dugu siyako
Fuɲa birikokaw ye fulaw ye. Jalo ni jakite ani sidibe ye yen jàmuw yen. Sinankunya tlon bɛ Tɛmɛ u ni ɲɔgɔn 'cɛ. Bɛɛ bɛ furu Kɛ ɲɔgɔn ma fuɲa biriko. Kan min bɛ Fɔ yen, o ye bamanankan.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye yen baarala fànba ye. U bɛ keninke, saɲɔn, sàba, tiga, tiganinkuru, woso, je, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, dà, kɔɔri, fini, ɲimikala, gajaba, bananku, mangoro, buyakgi, manje, lenburu, jabibi, namasa, ntɔmɔnɔ, sɔmɔ, fòronto, jaba, tamati, nkɔyɔ, gan, salati, ʃù, kɔnkɔn, ɲugu ani melɔn Sɛnɛ yen. Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin fana bɛ Mara u fɛ yen. Jago siratigɛ la u bɛ sɛnɛfɛn-feerew ni baganfeere ani bololafɛndlata dɔw i n'a fɔ ŋununw, sìgilanw, kalakaw ani sansaraw Feere. Donsoya fana bɛ Kɛ yen. Wa bolodon fana bɛ K'u ta la. O tɛmɛnen 'kɔ, laadala-mɔni fana bɛ yenkaw fɛ yen hali bì. Yen mɔnikɛyɔrɔbaw ye telefa ani bunbunkɔrɔ madala ye. Yen mɔnikɛminɛw ye doolen ni jɔ ni sagi ani susu ye.
Dugu fɛɛrɛko
Marifa, wosen, wɔlɔgɛn, fɛlɛbɔ, manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ wɔlɔjuru, sɔgɔlan, bere, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, basaminɛ-nɛgɛ, jakumaminɛ-nɛgɛ, samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Blà o la, nin bɛɛ y'u ka kungosogow ni kɔnɔw fàalifɛɛrɛw ye. U b'u ka misidenw Dabɔ ni ncɔlɔ ye. U b'u ka misi murutilenw Minɛ ni jonbori walima k'a Nɛgɛ ni dumunifɛn ye walima k'a bagan masina Koron ka Dòn yɔrɔ koronnen dɔ la.
Dugu yiriwaliko
Yen ko kura nàlenw ye: Kɔlɔn ŋana, jabaranin, tlebarika-walan, kɔɔrisugu, sɛnɛkɛ-mansin, sènfɛjuru, arajo ani moto ye. ANFAMA ni PAPAM A ni COR DE LA PAIX ani CMDT ye baɲumankɛtɔn ye minnu sèn Dònna fuɲa biriko ka yiriwa la.
Dugu kàlanko
Lakɔliko sàbatilen tɛ fuɲa biriko tèn. Bari 'kàlanso tɛ yen hali bì. Nkà balikukalan kɔni bɛ dɔɔnin dɔɔninkɛ yen. Wa o yɛrɛ Dònna yen 2006 sàn de.
Dugu batoko
N'a Bɔra silamɛya la diinɛ wɛrɛ tɛ fuɲa birikokaw fɛ yen tun. Misiri kelen bɛ yen. Màa min Nàna ni yen silamɛya ye ye Asama Burama Jalo ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ ni seli ni sanyɛlɛma ni sankunbɛn ni denkundi ni ntolatan ni tɔnɲɛnajɛ ani laadalakow ye yenkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye gita ni dunun ni flen ni jenbe ni bàra ni wasanba ni fle ani ntamannin ye. Yenkaw ka tlonkɛcogo kɔrɔw ye bɛlɛda ni nparibɔ ani fɛrɛn ye. Yen ɲɛnajɛkɛyɔrɔ fòroba tɔgɔ yen "Bara" ye.
Dugu kungoko
Kɔ, jɛ, fàla ani dàla bɛ Sɔrɔ fuɲa biriko. Manɔgɔ, ntɛbɛn, nàna, ntigin, bilinkìtin ye 'jɛgɛ 'suguyaw ye minnu bɛ Sɔrɔ yen jisigiyɔrɔkofɔlen ninnu na. O kɔ fɛ, koorow ni kaanaw ni bàmaw bɛ Sɔrɔ yen. Jiri kofɔlen ninnu de bɛ Sɔrɔ yen ka caya. U Flɛ: jala, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, ntɔngɛ, zɛrɛninjɛ, kòro, sunsun, zaajɛ, ntɔngɛ, ntabakùnba, ntege, nten ani zɛkɛnɛ. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye: Gɔn, lɛ, bàla, dànkala, nkorongo, kungo-kami, minɛn, warabilen, miniɲan, wɔlɔ, gɛlɛnin, tentannin, nkolonin, ntomisa, baninkɔnɔ, digon, kɔnɔsogonin ani tonkanjɔ ye. Yen kungodaw Flɛ Namakɔrɔ kuru/kulu, tufin kùrunin/kùlunin, koniɲawilen, bukari kùru, fukakunan-kolon ani kuse kɔdalanin.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon fla bɛ fuɲa biriko. U bɛ dɔ Weele ko kura ni ka tɔ kelen Weele ko kɔrɔlen. A kaburudon ninnu bɛɛ b'u ka dugu tlebinyanfan de fɛ. Nkà kɔrɔ wɛrɛ kɔni t'a la u fɛ.
Dugu waatiko
Sanji ninnu bɛ Nà fuɲa biriko samiɲa kelen 'kɔnɔ bɛ Taa 200 ɲɔgɔn na. U waatiw bɛ fàlen-fàlen cogo Flɛ: Ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà. Yen funtenin hakɛ sannadan ye 35 ye a nɛnɛ hakɛ dugumadan ye 15 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
'kabakomayɔrɔ tɛ yen.
Blàdon : 2017-08-07 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10


text:
Antropoloji
Antropologie ye donni yé mi bɛ tali kɛ adamadéya kan. A bɛ adamadé kalan a fan bɛ ladjɛléfɛ. Djɛkulubola, sigiyorobola, kɛtiokoyabola, kokètiokoyaw ani takabolo. Ale kalanbolo sinsinibɛ mokow kɛtiokoyala jɛkulukono, jɛkulu minu tɛ jekulu baw ye. Etnologie oye ka siyaw kalani ye, anthropologie oye ka adamadé yɛrɛde kalan, kalancokobɛladjɛla.
Takabolo caman bɛ antropologila, minu nafakabo kosɛbɛ oluye sociologikalanso mi bɛ fransikawfɛ ye (Emile Durkheim, Marcel Mauss, Claude Levi-Strauss), anthropologie mibɛ jɛkukuwkan Anglew fɛ ye (J.G. Frazer), Bronislaw Malinoski, A.R. Radcliffe-Brown, E.E. Evans-Pritchard, a ni anthropologie mibɛ kokɛtiokoyawkan Amerikawfɛ ye (L.H. Morgan, Franz Boas, Marvin Harris, Clifford Geertz).