text:
I k’a dÉn kumakela dÉw ye abuubakari kakalifaya sabati ni nasuw ye kabÉ kurana ni hadiisa kÉnÉ, an be n’o na famaw yira ni sinsinni ye a suruЛali la an b’a damine suna na “hadiisa” k’a sabu ke ale walanwalannen do kosÉbe, ani k’a sabuk kurana aayaw semenen do, a ka kalifaya gilanni na asemenente a ka kalifaya sabatili la.
Nasu fÉlÉ: kira ko (ki-so) a ka bana na a faatola min na: a ye Abubakari yamaroya a ka seli ni mÉgÉw ye.
( مروا ابابكر فليصل بالناس)
DÉw y’a ye k’a fÉ ni hadiisa in be Abuubakari ka kalifaya jira, hali n’a y’a sÉrÉ o dogolen don k’a sÉrÉ a ma ke danfara ye seli Alimamiya ni mantow ka Alimamiya ni ЛÉgÉn ce.
U y’u ka daliliya ke ni sahaaba dÉw ka kuma ye Abubakari fe n’o ye:
((ارتضاك رسول الله لد يننا, أفلا نرضاك لدنيانا؟!))
Ko kira jiЛena I ma k’I k’ an ka diine ЛemÉgÉ ye a f’ an te jiЛe I ma ka ke an ka jiЛe ЛemÉgÉ ye. Wa min ye kabako ye ni kumakan laabaa in na, o ye kuma in danbeyali ye ka taa Ali Bunu Abii tÉÉkibi ma ([1])!!
Mankan wililen hake dÉ be ni kuma dafe ani Abubakari ka yamaroyali in kira fe, o manka wililen be hadiisa in laЛini bee tunu ani jaabi fen o fen n’o de be bÉ hadiisa in kÉnÉ a b’o bee kunu:
Manka fÉlÉ: o ye k’a fÉ ko danfara te seli Alimaamiya ni jama kuntikiya ni ЛÉgÉn ce o ye kabako ye kosÉbe min kabakoya ka bon ka teme o fana kan, o ye Jurujaani ka kumakan ye min b’a fÉ ko:
(لا قائل بالفصل)([2])
Maa si teyi min baa fÉ ko danfara be ЛemÉgÉya fila in ni ЛÉgÉnЛe ce. Alimaamiya seli la, ani jiЛe kuntikiya.
Ibinu Hazimu y’a jira kene kan ko ni ko fila sumali ЛÉgÉn ma k’a sÉrÉ suku kelen te, o dun ye filiba ye, a ko: ni maa min y’a fÉ ko Abubakari kera adamadenw ka ЛemÉgÉ ye fen bee la-jama kuntikiya- walima jama kuntigiya k’a sabu ke a keli ye seli Alimaami ye, o ye nkalon ye dagineЛa yere la, sabu a te se ka fÉ ko maa o maa n’o kera seli Alimaami ye k’o de be ke Alimaami ye kalifaya hukumu kÉnÉ. Sabu maa min be se kalan na ka teme bee kan o be se ka ke seli Alimaami ye hali n’o kera siya were ye walima Arabu. Unka ni kalifaya ma kan ni maa si ye, sabu kurayishikaw dama de ka kan ni kalifaya ye, cogo jume sumaЛÉgÉna be ke fen fila ni ЛÉgÉn ce minu te kelen ye”?!([3])
Sheki Abu Zahara be ni ЛÉgÉna sumaЛÉgÉnna bali ani k’a ke dalilu ye a b’o fana bali a b’a fÉ: ko maa dÉw ye tali ke ni nasu in na ka Abubakari ka kalifaya yira n’o ye silamaw ka kow la u ka kumakelaw y’u kanto:
( لقد رضيه عليه السلا م لد يننا, أفلا نرضاه لدنيانا)
Ko kira jirenna n’a ye k’a ke an ka diine ЛemÉgÉ ye, a f’ an te jiЛe n’a ye k’a ke an ka diЛe ЛemÉgÉ ye. Unka u ye fen sabati min mankan ni sabati ye, sabu jiЛe taabolo polotiki ЛemÉgÉya o ni bato ЛemÉgÉya te kelen ye taamashiЛe te banke o la. min be ni bee san fe, fen ma ke sakiifa (ЛÉgÉnlajere cibaa kelen k’u gen) kene kan, sakiifa kene min ni muhaajiruunaw ni AnisÉÉruw ye ЛÉgÉn sama sama ke kaliifa bÉyÉrÉko la kabiilaw cela, k’u t’o ЛÉgÉn sama sama na mÉgÉ dÉ y’i kanto jama na, ka daliluya ke ni kumakan temennen ye, k’a sÉrÉ u ma dance sigi seli Alimaamiya, ni silamaw kunko tali Alimaamiya ni ЛÉgÉn ce.”([4])
Min be jate mine kuma in na o ye hadiisa in danbeyali ye ka taa Ali ma (ki-so) o tiЛe yÉrÉ ka jan kÉsÉbe, o kuma in tiЛe te sÉrÉ o la, k’a sabu ke suna kitaabu kenemaw ye min sabati ko Ali ma wote ke Abubakari ye fÉ kalo wÉÉrÉ temenen kÉ fe”([5]) I n’a fÉ kuma min minena ka bÉ Ali la, o n’o te kelen ye, (a ka jaabi) tuma min na u ka daliluya in kuma sera a ma, k’a fÉ ko kurayishiw de ye kira ka mÉgÉw n’a ka sÉmÉgÉw ye ani maa min ka kan ni ЛemÉgÉya ye a ko:(ki-so)
( احتجوا بالشجرة و أضاعوا الثمرة)([6])
U ye daliluya ke ni jirisun ye k’a den tunu.
Mankan filana: I k’a dÉn seli Alimaamiya sunamÉgÉw ka kalan taabolo la fusamaciya nafa foyi te jate o la, u ka fiku (diine faamuya) b’a ben ka fusamaci bila kÉ fe a ka fusa ni min ye k’o bila Лefe, wa ali taabolo in b’a daga faasiku (jÉgÉjugu ni faajiruti-ennikela) ka ke Ala ЛesiraЛe jÉnw ni Лumankelaw ka Alimaami ye. A ye seli Лumakela bee kÉ fe ani faajiru (tiennikela) bee kÉ f e.
(صلوا وراء كل بر وفاجر)
Mankan-saban: Ahamadu ni Musilimu ani Abuu daawuda ni Ibinu Maaja ani Nisayi, ko Abudu Rahamani Bunu Awufu kera silamaw ka Alimaami ye k’a sÉrÉ kira yere b’u cela”([7]) (ki-so).
Ni hadiisa in be hadiisa sabati min be Abubakari ka Alimaamiya, yira, I n’a fÉ a bena cogo min na, o tuma dalilu ye Abudu Rahamaani Bunu Awufu fana yira, sabu o bilali Alimaamiya la o de kafusa n’a Лe lajeli ke kow sumali la ЛÉgÉn n’a ([8])
Manka naani na: SÉhiihu bukaari kÉnÉ: saalimu min ye Abii Huzayifa ka jÉn ye (maralimÉgÉ) o tun be muhaajiruuna fÉlow, ni kira ka sahaabaw laseli kuuba misiri kÉnÉ k’a sÉrÉ Abubakari ni Umaru ni Abuu salima ni Aamuru Bunu Rabiiya b’u cela.”([9])
Umaru bunu Aasi tun ye ЛemÉgÉ ye(zaatu salaasilu) keledenw kuna, w’ ale de tun y’u ka Alimaami ye seli la, f’a ye seli dÉw ke n’u ye k’a sÉrÉ a be janaaba la, k’a sÉrÉ Abubalari n’i Umaru ani Abuu ubiyida b’u cela»([10])
Yala daliluya be ke k’a fÉ saalimu ni Umaru Bunu Aasi ka fusa ni Abuubakari ni Umaru ni Abii Ubayida ye wa, wa yala A be se ka fÉ k’a ka kan ni kalifaya ye ka teme olu kan wa?.
Mankan duuru na: an b’o kolosi pÉЛi(tÉmi) nataw la:A sabatila hadisa sira bee la ni lakalili dafalen ye ko tuma min na Abuubakari ye seli damine ko kira bÉla (ki-so) k’a sÉrÉ a dulonnen do ce fila kan na, n’o ye Ali ani fadilu Bunu Abaasi ye Abuubakari teruna ka taa kÉ fe ka bÉ a jÉyÉrÉ la k’a sÉrÉ a be kira kÉfe ka seli, kira kinibolo yanfan fe.
A- Abuu Faraji Ibinu Jawuzi ye ni sabati segesegeli bolo ma, kitaabu dÉ kÉnÉ a y’a dansiki ke ni ko in kama a y’a tilan ka taa bonda saba la, a ye bonda fÉlo ke kira ka bÉli (ki-so) sabatili ye ka taa seli in na ani Abuubakari seginni ka taa kÉfe, k’a bÉ Alimaamiya la, a ye bonda filana kerenkeren fiku dÉnnaw ka (faraЛÉgÉnkan) walan walanni kuma kan, a ye Abuu hunayifa ni Maaliki ni shaafiyu ni Ahamadu tÉkÉw fÉ fiku dÉnaw la. Bonda sabanana kibaroya minu b’a jira ko Abuubakari selila ni mÉgÉw ye, a b’o lagosi, w’a dÉnibaa minu y’o fÉ a b’olu wele k’u mankutu ko kanagelenw do ani nindingÉn mÉgÉw.”([11])
Asikalaani ko: ko hadiisaw cayala ka bÉ Ayisha la ni tigenkan ye ko kira de selila ni mÉgÉw ye, ni seli in na “A kera Alimaami ye seli in na”.([12])
Kabiini yan mÉgÉ dÉw ko:n’an ye hadiisa (baro) laban in laje an be daliluya ke ka hadiisa in bÉyÉrÉ Лini ani nakasi ni dese (dafabaliya ani kuntaalasuruЛa)min be hadiisa in na, k’o Лinini o ye k’a fÉ kira (ki-so)tuma min na a fari laafiyala a kan n’a ye fangan sÉrÉ a bÉÉra fÉ ka taa misiri la, a bilala Лefe ka Abubakari lataa kÉ fe ka b’a pilasi la, a yere y’a jÉ a pilasi la. N’a y’a sÉrÉ Abubakari ka Alimaamiya tun ye kira ka yamaroya ye, a tun n’a toyi ka ke Alimaami ye a yere ka seli a kÉ fe in’a fÉ a selila Abudu Rahamaani Bunu awufu kÉfe cogo min na.”([13])
B-min be kuma temelen in son ji la o minena ka bÉ Ibunu Abaasi la, ko yani Bilaali ka seli in weele kira ko:(ki-so)
(ادعوا عليا) فقالت عائشة:لو دعوت ابابكر! وقالت حفصة:لو دعوت عمر! وقالت أم الفضل لو دعوت العباس! فلما اجتمعوا رفع رسول الله صلى الله عليه واله وسلم رأسه فلم ير عليا)([14])
A ko a ye Ali weele,Aayisha ko:n’I tun ye Abu-ubakari weele! Hafusa ko ni tun ye Umaru weele, Umu fadilu ko ni tun ye Abaasu weele tuma min na u farala ЛÉgÉn kan kira y’a kun kÉrÉta a ma Ali ye!!
C- ni be fen beelajelen sabati min minana Ali la (ki) ko a tun b’a fÉ:
ان عائشة هي التي أمرت بلالا ان يأمر اباها ليصل بالناس, لان رسول الله صلى الله عليه واله وسلم قال: (ليصل بهم أحدهم) ولم يعين.
Ko Aayisha de ye Bilaali yamaroya k’a k’a fÉ a faa ye a ka seli ni mÉgÉw ye ko sabu kira ko (ki-so)ko mÉgÉ dÉ ka seli ni mÉgÉw ye k’a sÉrÉ a ma mÉgÉ suganti.Ali tun kere a b’o f’a ka sahaabaw ye u ka fereli caama na Ali tun b’a fÉ (ki) ko Ala ka cibaa (kiso)muna, a tun b’a fÉ:
(إنكن لصويحبات يوسف)
I k’a dÉn aw ye Yusufu jeЛÉgÉn musoniw ye fÉ n’a kera kalalafili ye kana ni lahalaya in ma ani dimi jirali lahaalaya la, sabu ale Aayisha ni Hafusa olu fila de sinna k’u faw suganti k’o bena ni kira bÉli ye (ki-so-) a y’a pilasi ta ni k’a bÉ Alimaami jÉyÉrÉ la (miiraabu)”([15])
Ni cogo min file, cogoya do min ni mineni ka kan ka ke n’a ye ka baara ke n’a ye, wa nasu in nafa si te sÉrÉ, ani ko kelen kenekan, o fana nafa si te sÉrÉ k’o toyi k’a sabu ke walanwanlanni temennen in ye w’a be se ka Лa an ka kÉlÉsili dÉw fara temenen in kan min nafa te dÉgÉya.
O kÉlÉsili dÉ ye : fÉngonЛÉgÉnЛaba ye ЛÉgÉn sama sama min be hadiisaw ni ЛÉgÉn ce ni kelen in kan Ibunu Hajari Asikalani ye ЛefÉli k’o la ka tila k’a laЛini k’a be benЛÉgÉnЛa ke o hadiisaw ni ЛÉgÉn ce cesiri kÉ fe.([16])
O dÉ ye:mÉgÉdÉw ka kÉlÉsili ye minu be haadiisa bee nkalotigiya, olu ko, ko hadiisa in mankene k’a sabu ke a mineni ye ka bÉ Aayisha la:([17]) o de koson a dalilu ma tilen.
A dÉ ye ko Ibunu Abaasi ye Aayisha ka hadiisa in lagosi ni kekuya ye hadiisa lakalibaaw m’o kÉlÉsi, tunma min na ni Aayisha b’a fÉ a ka hadiisa kÉnÉ ko:
( خرج النبي يتهادى بين رجلين احد هما الفضل بن العباس…)
Kira bÉÉra (ki-so) k’a sÉrÉ a sinsinsinnen do ce fila ni ЛÉgÉn ce k’o dÉlakelen ye Fadulu Bunu Abaasi ye k’a sÉrÉ a te ce filanan tÉkÉ fÉ, tuma min mÉgÉw dÉlakelen ye kuma in jira Abudulayi Bunu Abaasi la, Ibinu Abaasu k’a ma, yala I be ce filanan dÉn wa min tÉgÉ ma fÉ Aayisha fe?.
A y’a kanto, ayi .(unun)
Ibinu Abaasu ko, o ye Ali Bunu Abuu TÉÉlibi ye, unka Aayisha dusu tun tÉÉrÉlen be Ali kÉrÉ a tun te heere kanu ni Ali ye.”([18])
Mankan wÉÉrÉna: kokÉrÉdÉna dow ni siiradÉn-naw (sratigedÉnbaw) kila bee y’a jira k’afÉ ko Abubakari tun kera kira ka bana don labanw la, a tun yamaroyalen do ka bÉ ka taa Usaama ka kelebolo la, kira tun kera a be geleyali ke kÉsÉbe Usaama ka kelebolo labenni teliyali la, o keleyÉrÉlataga ni seli Alimaamiya be ben cogo juma na? Sanko k’a fÉ ko kira ye taamasiЛe di ka ke kalifa ye:
Ibinu tayimiya y’a ye k’a fÉ ko sÉsÉli be ko fila in ni ЛÉgÉn ce, a y’a nkalontigiya k’a fÉ ko Abubakari tÉgÉ tun ma fÉ Usaama ka kelebolo la”([19])
Unka Ibinu Tayimiya ka ni ЛÉgÉnna balili o te se ka jÉyÉrÉ in kisi ka bÉ tiЛe fÉlen in ma, n’o ye Abubakari sÉrÉli ye Usaama ka keledenw cela, wa Ibnu Tayimiya mana ni dalilu si ye min b’a ka kuma sÉn ji la . k’a sÉrÉ Abubakari tÉkÉ nana gafe lasili caama na minu b’a sabati k’a fÉ ko Abubakari tÉkÉ fÉra keledenw fe. Wa Ibunu Tayimiya jenЛÉgÉw bee y’a fÉ ko Abubakari ka bila Лefe ka seli ni mÉgÉw ye k’o ye tiЛe ye k’a sÉrÉ daliluya t’u bolo.
Abubakari togo fÉli balili, walima Taariku dÉna dÉw bani o lakalili ma, I k’a dÉn o be segin ka taa olu yere ka sugantili ma an’u ka taasira lapasali, wa dÉwere si t’a la n’o te, sabu u y’a famuya dankineya yere la ko Abubakari ka Alimaamiya sabatili te se ka Лa Abada k’a sÉrÉ a tun tÉgÉ be Usaama ka keledenw na, o te se ka sabati k’a sÉrÉ Abubakari yamaroyalen do ni bÉli ye Madiina kÉnÉ kira ka faatoli tile damadÉ kÉnÉ k’a sÉrÉ a ye Usaama ka keleden ye k’a sÉrÉ Usaama ye kamalen (funage) ye san tanniseegi.» ([20]) ЛÉgÉnna.
Nasu kuma fÉbaaw kalifa sikiko la u ma nasu temenen in sabati, u seginna ka taa nasu were ma min jelen do kalifa sikiko kan, unka teЛe yere la nasuw do minu be sika sika wili u yere la-u yere kan, biskiya si teyi o nasu tiЛetikiyali la, sikaw do minu be wili nasu nasiraw n’an kumakanw la, o nasuw la nafama o ye ni ye:
1-ko muso dÉ ye kira Лinikan (ki-so) fen do la a y’a yamaroya k’a segin kana a feyi muso in ko :Eyi Ala ka cibaa, I y’a ye wa n’i nana ni m’I sÉrÉ yan dun?-In’afÉ a kanbe kira ka saya ma kira ko:(n’I ma n sÉrÉ yan I kana Abubakari ma”([21])
Wa ni hadiisa in, cekÉrÉba fila benna a kan Bukaari ni Musilimu- nacogo kelen na, o ye: Ibiraahimu Ibunu Saadu y’a mne ka b’a fa la, o y’a mine ka bÉ Muhamadu Bunu jubayiru Bunu Mutiimu la O y’a mine ka b’a fa la, Jubayiru Bunu Mutiimu ko:muso do ye kira Лinika (ki-so)…maa si ma hadiisa in mine ka bÉ sahaabaw la fÉ n’a kera jubayiru Bunu Mutimu ye, wa maawere m’a mine ka bÉ jubayiru la fÉ n’a kera a den Muhamadu ye wa maa were m’a mine Muhamadu la fÉ n’a kera sa-adu ye, (o ye Ibirahim Bunu Abudu Rahamani bunu Awufu den ye,) wa ma were maa mine ka bÉ saadu la fÉ n’a kera a den Ibiraahimu ye o kÉfe hadiisalakalilaw y’a mine ka bÉ Ibirahimu bunu sa-adu la!
Hadiisa nasira sÉsÉli: lajeko kelen pe ni hadiisa nasira la, min yÉrÉ kajan ka bÉ fereke la min be jigiyaw tiЛe, jigiya minu n’a be Лa sirili ka ke o kan…
Jubayiru Bunu Mutiimu ye maalabilalen dÉ ye maka dayeli la, kira ye mÉgÉ minu mine ka kila k’a f’u ma, a ye taa aw ye maa labilalenw ye, wa Ale de ye Abuubakari jenЛÉgÉ ye a ye danbew ni kurayishi kibaaroyaw kalan a bolo”([22]) Aayisha tun be weele Jubayiru la, yani kira k’a furu”([23]) (ki-so) maa dÉw ko k’olu ye maa dusukun delilenw ye, min tun be nisongon sara ko Jubayiru tun ye maaba ye a ka mÉgÉw cela n’o ye Bani nawufali ye, olu ye Bani umayakaw jeЛÉgÉw ye jaahiliya ni silaamaya tunma na, wa ale de ye maa duuru dÉlakelen ye (Amuru Bunu Aasi) minu dansikila Abi Muusa Ashi-ari yÉrÉ k’a ke ЛÉgÉnye mÉgÉ ye kiri tunmana, olu maa duuru ye: Jubayiru Bunu Muti-imu, ni Abudulayi Bunu Zubayiru ni Abudulahi Bunu Amuru Bunu Aasi ni Abu jahamu Bunu Huzayifa ani Abudu Rahamaani Bunu Harisu Bunu Hishamu Bunu Mugiira ye wa nunu bee jegelen tun do ka bÉ Ali ma (ki) o tuma na Ibinu Zubayiru den ani Abudu Rahamaani Bunu Harisu olu fila tun be jamalu keledenw na minu ye Ali kele (ki) Basura kÉnÉ Abudulahi Bunu Amuru an’a fa Amuru Bunu Aasi olu tun be Mua-awiya ka mÉgÉw la, Jubayiru ni Abu Jahamu olu ye maka dayeleli silamaw ye w’u laЛini be Bani umayakaw fe “([24])
Mahamadu Bunu jubayiru Bunu Mutiimu: ale de y’a fÉbaga ye ko Abudu Maliku Bunu Mariwaani Ale y’a Лinika: yala anw ni aw- a kanbe Bani umayiyakaw ma-tun te fuduulu” ([25]) mÉgÉw jenЛÉgÉya la wa? Muha-madu Bunu Jubayiru Bunu Mutiimu y’a kanto a ma: ayi walaahi yaa Muuminuw ЛemÉgÉ, anw tun bÉÉra k’a sÉrÉ aw b’u cela, wa aw bolow n’anw bolow bee tun ye kelen ye jaahiliya ni silamaya waati la ([26])
Muhamadu ye Ali ni Hasani jegen ka bÉ kalifaya la (ki-so) u ka kele la ni Mua-awiya ye, tuma mini na ben baana u ni ЛÉgÉn ce Muhamadu tun ye nÉnabila ye Madiinekaw ka jamakulu la ka taa Muaawiya woteli kama([27]) unka saadu Bunu Ibirahimu Bunu Abudu Rahamaani Bun awufu ale tun ye kiri tigela ye Bani umayakaw ka masa dÉw fe Madiina([28]) KÉnÉ.
1) Unka a den Ibirahimu Bunu saadu ale ye ngÉniti ki ni dÉnkilidala ye a tun be gitari fÉ (ungÉni) ni bere ye ka dÉnkili da, hadiisatiki dÉw nana k’u bena hadiisa mine a bolo u y’a sÉrÉ a be donkilida la u y’a toyi ka taa, Ibirahimu y’a kali k’ale te hadiisa lakali f’a ka donkili da k’o kÉ fe a kera silamaw ka wariso ЛemÉgÉ ye Bagidaadi, haarun Rashidu ka yamaroya hukumu kÉnÉ.([29])
Nasu min nana ni nasira kelen in na, Ibunu Hazimu ye lajeli ke o la, an’a ЛÉgÉnnaw k’o ke nasu bangelen ye Abuubakari ka kalifaya sabatili la ([30])! unka Jurijaani ani Tafutazaani olu fila m’o fÉ k’a teme a nasira kan wa a daliluya ka dÉgÉn fana([31])!
Hadiisa kise (kolo) sÉsÉli: kumakan-senpara were ka taa Лefe sekesekeli siratige la, an be ja were ye Лefe min faamuya jeelen do ka teme temelen kan, sabu o be hadiisa in bilacogo yira an na hadiisa kenemaw dÉnyÉrÉ la minu bÉÉra Ali kan (ki) ni hadiis in yere kumakan jaati ye.
Tuma min na kira nana (ki-so) SÉfiyatu ko: min ye Muuminuw Ba ye.
(يا رسول الله لكل امرأة من نسائك أهل تلجا إليهم,وانك أجليت أهلي, فان حدث حدث فإلى من؟ قال صلى الله عليه واله وسلم (إلى علي بن أبي طالب)" ([32])
A ko eyi kira I ka musu kelen o kelen somÉgÉw b’u la u be segin ka taa minu ma I k’a dÉn e ye ne sÉmÉgÉw bonЛa ni ko dÉ kera an ka segin ka taa jÉni ma?
Kira ko (ki-so)a ye segin ka taa Ali Bunu Abi TÉÉlibi ma. Ahamadu ye ni maafila.
Polotiki waatiw min ni fanga tun ka bon, k’a damine kira faatuli la(ki-so) fÉ ka taa sababu kelen pe ye hadiisa fÉlÉ bÉli la an’a donni cekÉrÉba fila ka hadiisa kÉnÉ n’o ye Bukaari, ni Musilimu ye o n’u ЛÉgÉnnaw ka sÉrÉ a ma ke hadiisa filana ye!
2- Aayisha ko:ko kira ko ale ma (ki-so)k’a t’a ka bana na.
(ادعى لي أبا بكر أباك وأخاك حتى اكتب كتابا, فإني أخاف ان يتمنى متمن ويقول قائل أنا أولى, ويأبى الله والمؤمنون إلا أبابكر). ([33])
K’a ko ale ma: Abubakari n’a balimace weele nЛe,fÉ n ka gafe sebe aw ye, sabu ne be siran natabaa kana nata fÉbaa kan’a fÉ: ko ne de ka kan n’a ye (kalifaya) k’a sÉrÉ Ala ni muuminuw be ban maa were ma fÉ n’a kera Abubakari ye.
Musilimu ye hadiisa in sira bÉ, o nasira ye nata in ye: Ubayidulaahi Bunu Sayidi y’a mine ka bÉ Yaziidu Bunu Haaruuni na, o fana y’a mine ka bÉ Ibirahimu Bunu Saadi la, o y’a mine ka bÉ SÉÉlihu Bunu kiisaani na, o fana y’a mine ka bÉ Zahari la, o fana y’a mine ka bÉ Uruwata la, o fana y’a mine ka bÉ Aayisha la.
Ibiraahiimu Bunu saadu yela ni hadiisa in nasira fana na tun, k’a sÉrÉ ale de ye hadiisa temenen tiki ye, Ale min ye ungonnitigi ni dÉnkilidala ye, wa Haaruna Rashiidu jenЛÉgÉn do.
Unka Zahari ni Uriwata ani Aayisha olu ye maaw la jukuma ye jenkeli la ka b É Ali fan fe.u jÉyÉrÉ kalifaya la, an’u jÉyÉrÉ Ali fan fe o ye jÉkuya kerenkerennen ye, u jÉyÉrÉ fana Bani Haashimukaw fan fe, o ye jukuya lÉÉbÉlen ye, w’u jÉyÉrÉ nunu dÉnnen do kÉsÉbe!
Bukaari fana ye Hadiis in lakali sira were fe, o be labani Aayisha ye tun, ale Aayisha kelen de ye ni hadiisa in kunkolo ye, a nasira bee lajelen na.
W’a dÉ la mankanba min be wili yan ko Hadisa in, ko shayiku fila y’a lakali ( Bukaari ni Musilimu) o tuma na ko, jigina jume be se ka ke hadiisa in na ?!
FÉyi ma nÉgÉ ka teme o jaabi kan ni maa min y’I yere walaka tiЛe Лinini kama, ka fen toyi min te tiЛe ye, tiЛe min ni maa jeelenw y’o bange, taariku dÉnnaw ni Imaamuw la, sika foyi makan ka don olu ka danaya n’u ka tiЛefÉ la:
Nifitowayi ko: A ka Taariku kÉnÉ: hadiisa caama minu dalen do sahaabaw la, k’u ka fusamatiya f’o la, a bee yalamana Bani umayakaw ka fanga waati la, maa minu ka baara tun ye hadiisa bayalamali ye, u tun b’u yere lasuruЛa Bani umyakaw la, u b’a laЛini ka Bani Haashimukaw ladimi k’u dusukasi!
Madaayinu ko a ka kitaabu kÉnÉ min tÉgÉ ye ko Ahadaasu: ko hadiisa caama lakalila sahaabaw kun kan a bee ye hadiisa gilannew ye tiЛa kise kelen t’u la, fÉ kibaroya ni hadiisa nunu yalamana ka taa se diine dungebaw ma minu te son unkalon ma Abada,olu kilala ka son kibaroya nunu ma ani hadiisaw, k’a sÉrÉ u b’a miiri ko tiЛe do n’u tun y’adÉn k’a fÉ ko nkalonw do u tun tena son ka kibarÉya ni hadiisa nunu lakali, w’u tun te na son a ka ke u ka diine ye.
Imaamu Baakiru(ki) ko:
(حتى صار الرجل الذي يذكر بالخير, ولعله يكون ورعاً صدوقا, يحدث بأحاديث عظيمة عجيبة من تفضيل بعض من قد سلف من الولاة ولم يخلق الله تعالى شيئا منها ولا كانت وقعت, وهو يحسب أنها حق لكثرة من رواها ممن لم يعرف بالكذب ولا بقلة ورع)([34])
Ko fÉ maa minu beyi n’u be mankutu ni heere ye, a dÉ la u tun ye Ala Лesira maaw ye, ani tiЛefÉlaw ye, fÉ olu fana be hadiisa kabakomaba lakali sahaaba dÉw ka fusamatiya la, minu ye kalifaya mara ke kateme, k’a sÉrÉ Ala ma tiЛe foyi dan a la, k’a sÉrÉ mankutuw ma ke yere, o maa Лuma in b’a jate k’o f Étaw ye tiЛe ye k’a sabu ke a kibaroyaw n’a hadiisaw lakalibaaw cayali ye, w’o lakalibaw fana ma dÉn ni nkalon ye, w’u ma do ni Ala ЛensiraЛe dÉgÉya ye.
O tuma ni ЛÉgÉn nkalonw sÉrÉli kitaabu sÉhiihu (kenema) fila kÉnÉ (Bukaari ni Musilimu) o te kabako fen ye, ni ЛÉgÉnna nkalontigiya (nagarÉya) be bÉ min, k’a sÉrÉ minu y’a lakali u tun dÉlen do ni tiЛefÉ ye.
Wa ni hadiisa kelen in Muutazila (o ye suna taabÉlÉ dÉ ye) y’o tiЛe kÉlÉsi, k’a fÉ ko Bikiriya mÉgÉw de ye hadiisa temenen in gila ka hadiisa were kunbe n’a ye, hadiisa min ni kira y’o f É a ka Bana waati la:
(ائتوني بدواة وبياض اكتب لكم كتابا لاتضلوا بعدى أبدا) فاختلفوا عنده, وقال قوم منهم: لقد غلبه الوجع حسبنا كتاب الله) ([35])
Ko a ye na ni daba ni kalemu ni gafeden jeema ye (furaje) un be kitaabu(bataki)seben aw ye, a te fili min kÉfe abada, u fÉÉra ЛÉgÉn k’o la, cibaakÉrÉ mÉgÉ dÉw ko: baana dimi y’a tÉÉrÉ, ko an jigi ye Ala ka kitaabu ye.
Min be ni kuma in tiЛetigiya, n’a b’a ke danginneya ye k’a sÉrÉ sika ma don a la, o ye min sabatila ka bÉ Ibinu Abaasi la, sahaabaw ka fÉngÉnЛÉgÉnЛa mankutu la kira kuna (ki-so)min y’a to kitaabu in ma se ka seben, Ibun Abaasi tun kera a b’o hadiisa in mankutu k’a fÉ ko: ni ye masiiba ye masiiba (tÉÉrÉko) beejelen a b’a ЛefÉ a b’i kantÉ.
اختلافهم ولغطهم-(الرزية كل الرزية) ويذكره ويقول: (يوم الخميس, وما يوم الخميس, قالوا: وما يوم الخميس؟ قال اشتد برسول الله صلى الله عليه واله وسلم وجعه فقال: (ائتوني اكتب لكم كتابا لا تضلوا بعدي,فتنازعوا وما ينبغي عند نبي تنازع! وقالوا:ما شانه! أهجر؟
استفهموه!!:فقال دعوني, فالذي انا فيه خير) قال ابن عباس:ان الرزية كل الرزية ما حال بين رسول الله صلى الله عليه واله وسلم وبين ان يكتب لهم ذلك الكتاب. ([36])
Alamusa don, Alamusa don yere ye don juma ye?u y’u kanto:Alamusa don ye don jume ye? A ko:o ye don ye don min ni kira ka bana dimi jukuyala o la, (ki-so) a y’I kanto a ye na n ma, un be kitaabu ( bataki) seben aw ye aw te fili n kÉfe Abada, u ye ЛÉgÉn sÉsÉ, a dun makan sÉÉli ka ke kira feyi! U ko:kira cogo be di, yala a hakili bolila wa? A y’a Лiniga kosÉbe! Kira ko a ye n toyi, ne be min na, o heere ka bon, Ibinu Abaasi ko:ni ye Masiiba ye masiiba beelajelen, mun de y’a bali kira ma kitaabu (bataki)in seben u ye, fÉ n’a kera u ka ЛÉgÉn sÉsÉ ye an’u ka mankan kira kunna. Ibunu Abasi tun be kasi fa Лeji be deben Лigin.
N’a y’a sÉrÉ hadiisa min danbeyala ka taa Aayisha ma n’o be Abubakari mankutu, n’o ye ko:
(يأبى الله والمؤمنون الا أبابكر)
Ala ni muminuw be ban bee la fÉ n’a kera Abu-Ubakari ye. Ni ni tun ye tiЛe ye nafa tun te na ke Ibunu Abasi ka kuma la n’o ye masiibako ye, w’a ka kasi n’a ka dusunkun tÉÉrÉ tun na ke gaansa ye.
I k’a dÉn Ibunu Abasi ka kasi n’a ka dimin jukuma ni hadiisa in na, o ye daliluya ye fÉyi bangelen te kene kan ka teme a kan, k’a fÉ kira tun b’a fe ka min seben kitaabu la(bataki) o ma se ka ke,o toyi fen were de kera min n’o te kelen ye, wa min tun te kira ka laЛini ye (ki-so) w’a m’o kelen taamasiyen jira hali fitiini.
DÉ be fara ni tiЛe bankeli kan tuma min na an b’a ye k’a fÉ ko Ibinu Abaasi ye Bani Haashimu maabaw dÉlakelen ye minu ma sÉn ka Abuubakari wote, ka son a ye fÉ kalo wÉÉrÉ kÉ fe. ([37])
Ni tiЛe kama Aayisha ka hadiisa in te se ka ke hadiisa kenema ye!
(اقتدوا باللذين من بعدي, أبي بكر وعمر)
Ko a ye ladegeli ke mÉgÉ fila la ne kÉ fe, Abuuba-kari ani Umaru.
Ko tirimiizi ni Ibunu Maajata”([38]) ye ni lakali, wa maa caama ye hadiisa in sabati Abubakari ni Umaru kan ani k’u sikicogo kalifaya la k’o sabati n’a ye k’o ke tiЛe ye([39]) Unka Ibinu Hazimu ye cejuguyali ke kÉsÉbe ni dalilu-sigi ye ni hadisa in na a y’a jate lebuba ye, keleЛÉgÉnw b’u belen ni min ЛÉgÉnnaw ye a y’a kanto:
(ولو اننا نستجيز التدليس والامر الذى لو ظفر به خصومنا طاروابه فرحا, او ابلسوا اسفا, لاحتججنا بما روي (اقتدوا باللذين من بعدي ابى بكر وعمر) ولكنه, لا يصح, ويعيذنا الله من الاحتجاج بما لايصح. ([40])
Ko hali n’a y’a sÉrÉ an be hadiisa Лaganmi sa, unka fen min ni keleЛÉgÉn y’o sÉrÉ, u be pan nusÉndiya fe walama u be segin u kÉ u nimisalen, an tun na daliluya ke n’u ka lakalili ye n’o ye ko: a ye ladegeli ke mÉgÉ fila la ne kÉ fe, Abuubakari ani Umaru, unka a te ben Abada an ka daliluya ke n’o ye,wa Ala k’an kiisi an ka daliluya ke ni fen ye fen min te ben Abada.(fen min te keneya abada)
4- Nasu werew minu danbeyalen do ka taa Ali ma (ki) wala sa ka filiw dagere n’o ye ani ka sira tige keleЛÉgÉn na. Muhibu TÉbari ye o hadiisaw unkalotigiya, k’a tiЛe yÉrÉ jaЛa k’a sabu ke Ali banni ye ka wote ke Abuubakari ye fÉ kalo wÉÉrÉ kÉ fe, wa k’a fÉ ko Лine kera hadiisa in kÉ ni ЛÉgÉnna waati suruma na, o yÉrÉ ka jan kosÉbe([41]) In’a fÉ dÉ y’a fÉ cogoya min na, o min file in ye, o be tiЛetikiya ni fen ye Ali dÉnen do ni min ye (ki) ani min fÉÉra Ali hake la([42]) (an ka hake fÉli kalifaya la)
Ni ye kumakan ye u y’u sinsin nasu minu kan ka Abuubakari suganti ani k’a bila Лefe.
1-Ala ko:a ka se kÉrÉtalen do:
]وعد الله الذين آمنوا منكم وعملوا الصالحات ليستخلفنهم فى الارض كما استخلف الذين من قبلهم وليمكنن لهم دينهم الذى ارتضى لهم[ ([43])
Ko Ala ye layidu di maaw ma maa minu limaaniyalen do aw la a ni maa minu ye baara Лuma ke, k’a bena u ke kaliifa ye ka kÉn aw Лe, w’a bena u ka diine sabati u bolo diine min n’a yere jennen do n’o ye.
U ko: kumakan in ye sahaabaw ko ye k’o tuma a be waajibiya jamakulu dÉ ka sÉrÉ u cela mimu be ke kalifa ye, walasa diine ka sabati n’o ye, wa ko maa si masÉrÉ ni mankutu in sira kan fÉ n’a kera kaliifa naani ye, wa ko Ala y’ o de layidu di.” ([44]) FÉ dÉw y’a jira k’a fÉ ko Aaya in jiginna u kan, walima k’a jiginna Abubakari ni Umru kan. kerenkerennenЛa la.” ([45])
Wa ni kÉrÉfÉ cogo (dalilu sigi) min ye ni ye kurana kÉrÉfÉlaw y’o laafu ni fen fila ye:
A fÉLÉ: o ye k’a fÉ ko kurana Aaya in laЛini layidu ye makow bee ye, dukukolo masaya bee la silamaya darapo (jÉnjÉn)jukÉrÉ,In’a fÉ kira y’a fÉ cogo min na.(ki-so)
(زويت لي الأرض, فرأيت مشارقهاومغاربهاوسيبلغ ملك أمتي مازوي لي منها)
KO dukukolo kurula ne ye, ne ye dukukolo kÉrÉnЛanfan n’a kilebiЛa nfan ye, wa ne ka mantow ka mara bena se yÉrÉ la yÉrÉ min kurula ne y’a la, ko tiЛe na ni Aaya in na, o ye k’a fÉ k’a kanbe jama de ka kalifaya ma, wa kalifaya kÉrÉ ye, k’o ka dugukolo mara ani k’u ke dugukolo mÉgÉ ye.
I m’a ye kurayishikaw ye silamaw kele uhudu kele la, kerenkerennenyala kandaki(kele min ni kira ye sahaabaw yamarÉya ka digen ke ka Madiina lamini) kele la, fÉ Ala kuma na u bee kibaroya kan, ko:
]اذجاءوكم من فوقكم ومن اسفل منكم واذ زاغت الأبصار وبلغت القلوب الحناجر وتظنون بالله الظنونا * هنالك ابتلي المؤمنون وزلزلوا زلزالا شديدا[ ([46])
K’u nana aw ma aw sanfe an’ aw duku ma, fÉ Лekisew suranana fÉ dusakunw sera kanw kÉnÉ, f’ a be bisikiyaw ta ni Ala ye, o yÉrÉ de la sa muuminiw lajarabila, w’u yereyerela, yere yere min ka jukun kÉsÉbe, o kÉ fe Ala ye kaafiruw lasegin, u ma heere si sÉrÉ, a ye muuminuw basiki k’a k’u ye dukukolo ciЛetabaaw ye an’u ka sÉw n’u ka nafolow, w’o de ye Al kumakan in laЛini ye ani Aaya were kÉrÉ n’o ye)
]ليستخلفنهم فى الأرض كما استخلف الذين من قبلهم[
K’a n’u ke dukukolo kaliifaw ye. In’a fÉ a ye mÉgÉw ke kalifa ye ka kÉn aw Лe .a kan be Banii Isirayilakaw ma sabu Ala y’u la kanagelenw halaki Misira, kÉnÉ k’a ke, u y’u ka dukukolo ciЛe ta an’u ka sÉw, w’a b’o cogola sahaabaw tun kera maa laafulenw ye, siranbaatÉw ye, o kÉ fe Ala y’u limaaniЛa k’u sabati k’u ke marabaw ye, o tumana a benna k’a fÉ Aaya in ka ke fÉrÉba ye kira Muhamadu ka mantow ma (ki-so)a kerenkerennen te sabu kerenkerenni te se ka ke fÉ kibaroya dÉ k’o jira hadiisa kÉnÉ min be se ka ke, o mineni be ke waajibi ye, unka lasili min dÉnnen do, o ye ko Aaya in be ke fÉrÉba kÉrÉfÉli ye” ([47])
A-filana: U ye min fÉ Aaya in jiginni sababuya la, Ik’a dÉn min temena sisan a n’o kÉrÉ bennen do, a te demen si ke kalifa naani kerenkerenni la walima u ЛÉgÉn werew ali n’a y’a sÉrÉ fen be Aaya in kÉnÉ min be kerenkeren ni kira n’a ka sabaabaw” ([48]) ye.
Baraa-a suura kÉnÉ a ko:ko Aaya ni jiginna k’a sÉrÉ anw be siran juguma na.
Abii Aaliya fana ka lakalili la, a be kira ka sahaabaw lahaalaya mankutu k’a sÉrÉ u sirannen do, u tun be tilen kele la. W’u tun be si kele la, u y’u ka kira bange Arabu jamana kan, u limaaniyala, u ye panmuru bila. (keleke minew bila)
A ЛÉgÉnna ye Ubayi Bunu kaabu ka lakalili ye, a n’a ka kumakan lakalili filana kÉnÉ: ko tuma min na Aaya in jiginna kira kan Ala ye lahidu di mÉgÉw ma mÉgÉ minu limaniyala ka bara Лuman ke.
]وعد الله الذين امنواوعملوا الصالحات…[
FÉ ka se Aaya laaban na, Ala ye mantow lanusonja ni kÉrÉta ni kunkÉrÉta ye ani diine ni deme ani sabatili dukukolo kan ni maa min ye lahaara baara ke jiЛe koson ninyÉrÉ t’o tigi ye lahaara don na” ([49]).
Unka Abudu Bunu Humayidu ka lakalili ye min mine ka bÉ Atiyata la, kerenkerenni were b’o kÉnÉ min ni temelen fÉlen do ЛÉgÉ kÉ kalifa naani kan, sabu Aliya ko: olu ye kira sÉmÉgÉw ye yan, a y’a bolo Лesin ka taa kÉÉrÉn ma. ([50])
Ni min fÉlen file ni ye sisan, tukuЛÉgÉnЛa b’o ni shiiya kuranakÉrÉfÉla donibaa caama ka taabolo ce, k’a ko Aaya ni n’o ye ko maa minu lamaaniyalen don ni ka baara Лuman ke
]الذين امنوا وعملوا الصالحات[
Yan a kanbe kira n’a sÉmÉgÉw ma (ki-so)wa ko ni Aaya in be nusunjali ke ni Mahadi bÉli ye ale min ni layidu dira a kan kira sÉmÉgÉw la, min bena mara ke a ka jamana kÉnÉ([51])
Ka kafÉ ni kumakan in na, walima ka kafÉ fen bangelen ma, min temena n’a be foroba kÉrÉfÉ jira, Лe si te toyi, kana mineni ma kurana kolo nunu na yan.
2-Ala ko, a ka se kÉrÉtalen do:
]قل للمخلفين من الاعراب ستدعون الى قوم اولى باس شديد تقاتلونهم او يسلمون فان تطيعوايؤتكم الله اجرا حسنا[([52])
Ko Muhamadu a fÉ Arabuw Лena minu ni aw fÉlen do ЛÉgÉn kÉ, k’u na weele ka taa mÉgÉw ma minu ye fariЛa tigiw ye, o b’u kele, walima u ka silamaya,n’a be tuku u la k’u labato, ale Ala be sara Лuma di aw ma.
Weelekebaa y’a jira ko maa min labatoli ye waajibi ye, o laЛini ye Abuubakari ni Umaru ni Usumaani ye k’olu labatoli ye waajibi ye ni kurana nasu(koloje) ye, o tumana n’u labatÉli kera waajibi ye hakiika yere la a be ben u ka ke Imaanu ni kalifa ye([53]) tiЛe min ni Taariku bennen do ЛogÉn ma n’a ni Kelen be ben Aaya in jiginni kibaroya la, n’o ni kelen bennen do, o ye fakiru Raazii ye min fÉ n’o ye ko min labatoli Лinina, ni weeleli kera ka taa o ma, o ye kira ye([54]) (ki-so) n’a y’a sÉrÉ Aaya in jiginna Hudayibiya kele la, ko ЛÉgÉn sÉsÉ t’o la, o dun kera Hijira san wÉÉrÉna na, o kÉ fe kira ye kele ke Huwaazinukaw ni Sakiifakaw fe olu ye fariya gelen tikiw ye Hunayini kele la kene kan min lakodÉnnen do, o min kera Maka dayeli kÉ fe Hijira san seegina na, wa Maka dayelenli de ye weele laaban ye, ka taa fariya tigiw keleli ma, sabu u ye silamaya ni silamaw kele, fÉ Ala ye silamaya bange u kan ni Maka dayeleli ye, o kÉfe Muuta kele kela kele min jukuyala kÉsÉbe, o kÉ fe Taabuuku kele fana kela o min tÉgÉ dÉnlen do ni “usira keledenw”(geleya kelebolo) tÉgÉ ye, min kela sababu ye ni Ruumukaw ye shaamikaw kele ,o kÉ fe kira y’u weele tukuni ka taa Ruumu keleli ma ni Usaama ka kelebolo ye min labenna kira fe(ki-so) a ye yamaroya ke ni kele in keli ye, a y’a keli geleya kosÉbe tuma min na a b’a ka bana na a faatola bana mi na.
O tuma na a be fÉ cogodi ko kira (ki-so)m’u weele ka taa kele ma Aaya jiginnen kÉfe?!
Ni digen fÉlen in sisan o ЛesiraЛe kama u bÉlila ka taa Aaya were ma suuratu Tawuba kÉnÉ min kumalen do mÉgÉw kan mÉgÉ minu ye kira janfa kele yÉrÉ la ni k’a fÉngÉnЛÉgÉnya. O Aaya file ni ye.
]فان رجعك الله إلى طائفة منهم فاستأذنوك للخروج فقل لن تخرجوا معي أبدا ولن تقاتلوا معي عدوا إنكم رضيتم بالقعود أول مرة فاقعدوا مع الخالفين[([55])
Ko ni Ala y’I lasegin ka taa jamakulu ma minu ye jen Лini I fe ka bÉ ka taa kele la, a fÉ k’ aw te na bÉ Abada, w’ aw te na kele ke ne fe ka jukuw kele Abada, sabu aw sÉna sigili ma siЛe fÉlo la, o tuma a ye sigi ni mogÉw ye minu ye fÉngÉnЛÉgÉnЛa ke.
Ibinu Hazimu ko tuma min na a ye Aaya in kalan: ko suuratu Baraa-a jigina, min ni kiti in b’o kÉnÉ Taabuuku kele kÉ fe sika t’o la pew o kele min ni maa saba y’o fÉngÉnЛÉgÉnya minu tun ye lujuratÉw ye minu ni Ala sÉna u ka tuubi ma suuratu Baraa-a kÉnÉ, o min ni kira ma kele were k’o kÉ fe fÉ ka taa s’ a faatuli ma .Ala ko tun:
]سيقول المخلفون إذا انطلقتم إلى مغانم لتأخذوها ذرونا نتبعكم يريدون ان يبدلوا كلام الله قل لن تتبعونا كذلكم قال الله من قبل[([56])
Ko maa minu ye fÉngÉnЛÉgÉnЛali ke, u be n’a fÉ ko n’aw taara ganiimata la, a y’an toyi an ka tuku aw kÉ, u b’a fe ka Ala ka kumakan yalaman, a f’u ye a te tuku anw kÉ Abada Ala y’a f’É cogola ka teme. A bangela sisan k’a fÉ ko Arabuw te na kele ke kira fe Taabuuku kÉfe”!(ki-so)!.
Ni ye binnin fÉlÉ ye! Aaya koloje filana ye Aayatu (koloje) ye min be suuratu Faatihu kÉnÉ, O Aaya in jiginna Hudayibiya kele la Hijira san wÉÉrÉ na, fÉngÉnЛÉgÉnЛa t’o la, sani Taabuuku kele ka ke ni san saba ye! Binnin be bange kÉsÉbe, tuma min na Ibinu Hazimu b’a fÉ, a tilalen kuma fÉlÉ la, ko:o kÉ fe Ala ye tukuli ke, a kelen k’u bali kele la ni kira ye(ki-so) ani Ala kelen ka tuubi bonda datuku. Ako a ka se kÉrÉtalen do.
]قل للمخلفين من الأعراب ستدعون إلى قوم أولي باس شديد تقاتلونهم أو يسلمون[
Ko a fÉ mÉgÉw Лena minu ye kele fÉngÉnЛÉgÉ-nЛa Arabuw la, k’a bena weele ka taa maaw ma minu ye jukuya bilen tigiw ye a b’u kele walima u ka silamaya. Ala ye kibaroya di a ka se kÉrÉtalen do, k’u bena weele mÉgÉ were fe min ni kira te kelen ye ka taa maaw ma u b’u kele walima u ka silamaya” ([57])
Ni cogoya in de la, u ye Aaya nunu nacogo yalama, a ye tuubi ka koloje bila Лefe,o min jiginna taabuuku kele kÉ fe Hijira san kÉnÉ na, a tÉkelen jiginna hudayibiya kele kÉ fe Hijira san wÉÉrÉna u y’a yalama k’a ke fen ye min n’u ka laЛini be ben.
Wa ni de ye fili fÉlÉ ye cogo jumen na min jiginna Hijira san kÉnÉtÉn, o be bila Лefe, min jiginna Hijira san wÉÉrÉ o be bila kÉ fe.?
Unka, fili filana o bangeli man dÉgÉn ka teme fÉlÉ kan Aaya min be suuratu faatihu (dayeleli taamasiЛe kurana kÉnÉ) kÉnÉ, min jiginna Hudayibiya kele la, Hijira san wÉÉrÉna. O ye weeleli kibaroya di ni ka sara di maa ma minu ye labatoli ke, ani ka Лangata di maa ma minu ye weleli sÉsÉ: o la Aaya ye jirali ke ko:
]ستدعون إلى قوم أولي باس شديد…[
Aw be na weele ka taa mÉgÉw ma minu ye jukuya bilen tigiw ye, wa kira ye weeleli in ke tiЛe yere la Hunayini ni Muu-uta ni Taabuku kele kene kan.
Aaya min be suuratu Tawubatu kÉnÉ min jiginna Munafiku fÉngÉЛÉgÉЛabaaw la, o Aaya in ye tuubi bonda tuku u Лe a y’u ka b Éli ni kira ye,an’u ka bÉli ni mÉgÉ were ye, cogo jumee Abubakari ni kira sereyala u kan ni kaafiruya ye an’u faatoli fili sira kan. Ala ko a ka se k Ér Étalen do:
]فان رجعك الله إلى طائفة منهم فاستأذنوك للخروج فقل لن تخرجوا معي أبدا ولن تقاتلوا معي عدوا إنكم رضيتم بالقعود أول مرة فاقعدوا مع الخالفين, ولا تصل على أحد منهم مات أبدا ولا تقم على قبره انهم كفروا بالله ورسوله وماتوا وهم فاسقون[([58])
Ko n’a Ala y’I lasegin ka taa jamakulu ma u cela, n’u ye jiЛe Лini I fe, a f’u ye,aw tena bÉ ne fe, sabu aw jiЛena ni sigili ye siЛe fÉlÉ la, o tuma a ye sigi ni maa banenw ye, w’I kana seli maa si kan u la, Abada, min sala w’I kana j’u ka kaburu kuna, I k’a dÉn u kaafiriyala Ala n’a ka kira ma ,u sara k’a sÉrÉ u ye faasikuw ye .(tiЛelikelaw)
Ni jeelen Don Ala kumakan na,k’a fÉ, u ye kaafiri ye, Aaya in jigin tuma na, ani k’a fÉ k’u be sa fili ni kaafiriya la, Ala y’o geleya n’a kumakan ye Aaya nata kÉnÉ:
]ولا تعجبك أموالهم وأولادهم إنما يريد الله ان يعذبهم بها فى الدنيا وتزهق أنفسهم وهم كافرون[ ([59])
K’u ka nafÉlow kana i kabakoya an’u denw I k’a dÉn Ala b’a fe k’u Лagata n’a ye diЛe kÉnÉ u ninw ka mine(fosi)k’a sÉrÉ u ye kaafiri ye nunu de ka kaafiriya dangeneya b’o la ani k’u be sa kaafiriya la, suuratu falatihu ye maa minu kofÉ k’u layidu ni baraaji ye n’u ye weelelibaa jaabi.
KÉfileli nafama, o ye:ko kurana Aaya fÉlÉ in jiginna ko min na hudayibiya yere la kira ko(ki-so) kurayishikaw ka jekulu dÉ ma
]قل للمخلفين من الأعراب ستدعون إلى قوم أولي باس شديد تقاتلونهم أو يسلمون فان تطيعوا يؤتكم الله أجرا حسنا[
(يا معشر قريش, لتنتهن او ليبعثن الله عليكم من يضرب رقابكم بالسيف على الدين,قد امتحن قلبه على الإيمان):قالوا:من هو يا رسول الله؟ فقال أبو بكر:من هو يا رسول الله ؟ و قال عمر:من هو يا رسول الله ؟ قال صلى الله عليه واله وسلم (خاصف النعل) وكان قد أعطى عليا نعلا يخصفها)
Eeyi kurayishikaw aw t’a dabila Abada, fÉ Ala ka mÉgÉ ci aw ma min b’aw kanw bugÉ ni panmuru ye diine koson, Ala y’o tiki dusukun kÉrÉbÉ ni limaaniya ye, u ko, o ye jÉni ye kira? Abubakari ko: o ye jÉni ye kira? Umaru ko: o ye jÉni ye. kira ko ( sabara gilan na ni) o y’a sÉrÉ a tun ye sabara di Ali ma ka gilan.
Tirimizi ni Nisaayi ni Ibinu Abii shayibata ye ni hadi-isa in labÉ n’a nasira kenemaw ye” ([60]) Kira ye ni ЛÉgÉnna de fÉ tun kerenkerennenyala (kiso) sakiifakaw ye, a ko:
(لتسلمن او لا بعثن عليكم رجلا مني - او قال:مثل نفسي ليضربن أعناقكم وليسبين ذراريكم, وليأخذن أموالكم)
Aw be silaamaya walima n be mÉgÉ c’aw ma min bÉÉla ne yere la, walima, a ko ne yere ЛÉgÉnna a b’aw kanw bugÉ, a b’aw ka kÉlew mine a b’aw ka nafolow mine. Umaru ko walayi un be kali Ala la, ne ma ЛemÉgÉya kanu don si la fÉ n’a kela ni don ye, ne tora n be n disi jira ka sÉrÉ n b’a nata a k’a fÉ ko ni don, a y’i Лesin Ali ma k’a t’a bolo ma, ka sÉrÉ k’a fÉ:
(هو هذا هو هذا) ([61])
K’o ye ni ye, o ye ni ye.
O n’a ЛÉgÉnna min ni kira y’o lakali k’a fÉ k’o be na ke a kÉ fe a ko:
(ان منكم من يقاتل على تأويل القران كما قاتلت على تنزيله)
Ko mÉgÉ b’aw la min bena kele ke kurana yalamani na i n’a fÉ ne ye kele ke kurana jiginni na cogo min na .maaw ye bonЛa lasegin ke kira ma, Abuubakari ni Umaru tun b’u cela Abuubakari ko: o ye ne ye wa? Kira ko “ayi” Umaru ko: o ye ne ye wa? Kira ko “ayi” unka sabara gilanna ni do
((ولكن خاصف النعل))
O y’a sÉrÉ Ali tun be ka kira ka sabara gilan.
Nunu ye nasuw ye minu jera sabatili ni balili la kene kan:
A y’a bali kene kan ko weelelibaa ka ke Abuubakari ni Umaru ye.
An’ a sabatila kene kan k’a fÉ ko welelibaa kira kÉ fe, o ye Ali ye.
Ni nasu nunu beelajelen sÉrÉlen kÉ fe minu ni da kelen do u la, o ka kan kÉsÉbe, o tuma na sÉsÉli juru makan ka jaЛa tun, k’a sabu ke dÉnni kumakelaw ka kumaw ye.
[1]- cibaa ka fÉlen ania ye min kє,ani min kєra,a Лєna n’a ma kuma o la.
[2]- sharihu Mawaakifu 8:365.
[3]- fasilu4:109.
[4]- Mazaahibu Isilamiya:37.
[5]- SÉhiihu Bukaari Baabu gaziwatu kayibara/3998 sohiihu Ä ÅMusilimu kitaabu jihaadu wa siyaru3:138/52 sunanu kabiiru Bayihaki ka kitaabu6:300Taariku TÉbari.
[6]- Nhaju Balaaga:97 kutubatu 67 E ka Imaama wa -siyaasa- lajє min ye Ibunu kutayiba ka kitaabu gilanlen ye.
[7]- Musinadu Ahamadu4:248-251,sahiihu msilimu: TÉhaara-B masihu Ala naasiya ni imaama.sunanu Abii daawuda :masihu Ala kufayini/149-152 sunanu Ibinu Maaja:/1236. msunanu nisayi TÉhaara/112.
[8]- Ibinu jawuzi,Aafatu Asihaabu Hasiisi 199.
[9]- sÉhiihu Bukaari kitaabu Ahakaamu/6754.
[10]- Abu Faraji Ibinu Jawuzi,Aafatu Asihaabu hadiisi babu fÉlÉ ani filana ani sabana.
[11]- Abuu faraji Ibunu jawuzi Aafatu Asihaabu Hadiisi Baabu fÉlÉ ani filana ani sabana.
[12]- fatihu baari sÉhiihu bukaari ka walanwalanni2:123.
[13]- Ibunu Isikaafi Mi-iyiaaru wali Muwaazana:41-42.
[14]- Musinadu Ahamadu1:356 tÉbari y’a bÉ a ka taariku kÉnÉ3:196 unka ama umu fadilu ka kuma f’a la.
–Musinadu Ahamadu1:356 tÉbari y’a bÉ a ka taariku kÉnÉ3:196 unka ama umu fadilu ka kuma f’a la.
[15]- Ibinu Abii Hadiidu sharihu Nahajulibalaaga:197.
[16]- fatihu Baari sÉhiihu bukaari ka walanwalanni2:122-123.
[17]- Mi-iyaaru
[18]- Abudu Razigi min ye musÉnifu ye 5: 429-430.fatihu baari sÉhiihu Bukaari ka walanwalnni2:123.
[19]- Ibunu tayimiya, Minihaaju suna kÉnÉ 3:113.
[20] -TÉbaakaatu kubura4:66 fatihu Baari sharihu sÉhiihu -Bukaari 8:124tahaziibu taariku Dimashika 2:395ni.5:129 ni 56 Usaama Bunu waarisu ka bayєlєmali, tariku-yaakuubi 2:77 Taariku –kamiil i2:172. sharihu Nahaju Balaga 1: 159 ani 200 ani 9:197.
[21] –Bukaariyu ni Musilimu y’a lakali Baabu fadÉÉfilu kÉnÉ Abubakari ka fusamatiya bonda -fatihu Baari ka gafe sÉhiihu Bukaari ka sharihu 7:145 sÉhiihu Musilimu sharihu nawawi8:-154: E ka tasibiitu Imaama wa taritiibi kitabu laje:90no 56.
[22]- Tarijumatu jubayiru Bunu Mutiimu fi siyari Aalamu nubala a3:95no18 IsÉÉbaatu1:226 no 1092.
[23]- Ibinu Abii hadiidu sharihu Nahaju Balaaga.
[24]- E k’u ka kitaabu bayalamanen kalan Isitii-aabu ni usudugaaba ni IsÉÉba ni MukitasÉru taariku Dimashiki ani siyaru AALAMU Nubalaa kÉnÉ.
[25]- fuduulu:Bani Haashimuka ni zuhuratakaw ni tamimikaw ka faraЛÉgÉkan ye, u farala ЛÉgÉn kan Abudu Rahamaani Bunu jahami feyen u bєє farala ЛÉgÉn kan walasa ka tonЛÉlikєla ka tiЛє segin ka bÉ tonЛÉlikєlaw bolo k’a segin kataa tiЛєtiki tonЛÉlen ma.
[26]- Agaani 17:295.
[27]- E ka fatihu Baari lajє sÉhiihu Bukaari ka sharihu13:98.
[28]- Taariku Bagidaadi6:83.Agaani15:329.
[29]- Taariku Bagidaadi6:86 Aalaamu1:40.
[30] -fasilu4:108 Alajє tun tasibiitu Imaama wa taritibi-kÉnÉ.
[31]- E ka jurijaani ka kitaabu lajє sharihu Mawaakifu kÉnÉ8:364-364 tafutazaani sharihu Makaasidu5:263-367.
[32]- Musinadu Ahamadu6:300 Majima-u Zawaayidu9:113.
[33] -sÉhiihu Bukaari kitaabu Ahakamu-Baabu Isitikilafu6/6791 sÉhiihu -Musilimu Baabu fadÉÉyilu Abiibakari5/2387 nasu baala.
[34]- Ibinu Hadiidu sharihu Nahaju Balaaga11:43-46.
[35]- Ibinu Hadiidu, sharihu Nahaju Balaaga11:49.
[36] -SÉhiihu Bukaari-kitaabu Marida-Baabu17/5345 a b’É kÉnÉ k’a fÉ maa min ye kira bali ka kitaabu in sebєn o ye Umaru de ye.SÉhiihu Musilimu kitaabu wasiya 15 ani 21 ani 22 Musinadu Ahamadu1:324 siiratu Nabawiya zahabi ka gafe-:384 Bidaaya wa Nihaaya 5:248.
[37]- sunanu kubura 6:300 Taariku TÉbari3:208 Muruuju-zahabu 2:316 kaamilu fi taariku2:331 jaamiyu usuulu 4:482.
[38]- sunanu Tirimizi-Manaakibu Abibakari5/3662 sunanu Ibinu Majata1:97.
[39]- sharihu Mawaakifu 8:364 sharihu Makaasidu 5:266. Tasibiitu Imaama:92 no 59.
[40]- fasilu 4:108.
[41]- Riyaadi Nadira: 48-49.
[42]- a bє na ЛєЛinni nata la.-
[43]- Suuratu Nuur24:55.
[44]- Sharihu Mawaakifu8:364,sarihu Makaasidu5:265.
[45]- Tafusiiru kurutubi12:195.
[46]- Suuratu-Ahazaabu33:10ani11.
[47]- Tafisiiru kuritubi12:-196-197 Tafisiiru shawukaani (fatihu-kadiiru) 4:47. E ka Miizaani fi tafisiiru kuraani lajє 15:167.
[48]- In’a fÉ a tєmєnna kurutubi ka kuma laaban na cogo min na,o ye sira ye Muhamadu jawaadu Muginiya taara o sira fє a ka kitaabu kÉnÉ mi tÉgÉ ye Tafisiiru,kaashifu5:436.
[49]- Duraru Manisuuru6:215-216.
[50]- Duraru Manisuuru6:216.
[51]- Majimaawu Bayaani4:152 Mizaani15:167 IfusÉÉhu fi Imaama:102.
[52]- Majimaawu Bayaani4:152 Mizaani15:167 IfusÉÉhu fi Imaama:102.
[53]- fasilu 4:109-110 sharihu mawaakifu 8:364 sharihu maka-asidu5:266.
[54]- Tafisiiru Raazi 28:92-93.
[55]- Suuratu Tawubatu9:83.
[56]- E ka Bidaaya wa Nihaaya lajє 5:233.
[57]- Fasilu 4:109.
[58]- suuratu Tawuba 83-84.
[59]- Suuratu Tawubatu 9:85.
[60]- Sunanu Tirimiizi 5/3715. sunanu Nisayi 5/8416 kitaabu kasÉ-Éyisu Takiriju Asari/30 a wÉlÉfubaa o ye Ibinu Abii shayiba ye fadÉ-Éyilu Ali-/7/18.
[61] -Abudu Razaaki, kitaabu wÉlÉfubaa o y’a labÉ 11: 226/20389. A wÉlÉfubaa Ibinu Abii shayiba fadÉÉyilu ALI-7/23 ani 30 Sunanu Nisayi, kitaabu kas ÉÉyisi/8457Ibinu Abudu Bari Isitiiyaabu3:46.-Musinadu Ahamadu:82,Ihisaanu sÉhii Ibnu Habaani4:ni ka Taritiibu 9:46. Ni 6898 awÉlÉfubaa--Ibinu shayiba fadÉÉyilu Ali-7/19. - - -Musitadiraku 3:123 Bidaaya wa Nihaaya 7:398.


c: text/html

text:
Sìbi
Dugu yɔrɔfɔli
Kulukɔrɔ marabolo la, kolomi min bɛ yen ko Kàti, dugu dɔ de bɛ yen ko Sìbi min yɛrɛ ye galoda ye. A ni Kàti cɛ janya ye bam 63 ye nin k'a ni KuluKɔrɔ ta Kɛ bam 110 ye. Dugu laminidugu naani tɔgɔ flɛ nin ye: kɔrɔn fɛ Kamale bɛ yen, bam 6; tlebin fɛ Kalasa de bɛ yen, bam 3; kɛɲɛka fɛ o ye Dɔnbila kafoda ye, dugu min b'a ni worodugu cɛ, o ye Kongɔla ye, bam 3 ye. Sìbi ni dugu ba min ka Sùrun ɲɔgɔn na o ye Bamakɔ ye, bam 45.
Dugu tɔgɔko
Sìbi tu tigɛli ni bi cɛ bɛ taa sàn 300 ni dɔɔni na.Kabi dugu in Sìgira a tɔgɔ ye Sìbi kelen in ye. A Sìgira Jomakɔdɔ Kamara de fɛ. Ale de Bɔra Sɔbɛba ka Nà sɛnɛ ka ma. An ma kùnnafoni Sɔrɔ dugu tɔgɔ sɔrocogo kan fɔlɔ.
Dugu dugutigiya
Laadala-dugutigiko de bɛ Sìbi. A bɛ Yaala kìnw ni ɲɔgɔn cɛ nka a bɛ jamu kelen ka bolo kan n'o ye Kamaraw ye. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi ni labɛnw Sabatira ka Bɛn ni waati min ye. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Jomakɔdɔ, Fafren, Mankɔdɔ-Musa, Sabiyan-Fayasi, Kɛkudabajan, Jalakɔdɔba, Siriman. Ninnu bɛɛ tùn ye Kamara ye. Màa min bɛ dugu kun na bi, o ye Sina Kamara ye. Nin dugu in tun ye jamatigi-dugukɔrɔ ye. A galotigiw Flɛ: Musa Kamara, Burama Kamara, Kanimakan Kamara.
Dugu bònya
Sìbi mɔgɔ bɛ 7483 Bɔ bi. Kìn 5 de b'a kɔnɔ minnu ye Kakala, Kiɲɛkuna, Jinkɔnɔ, Sabakɔdɔ ani Jisumana ye. Dugu b'a sìgiyɔrɔ 4nan na nin ye: Sɔbɛba, Sɔbɛnin, Dalaɲan ani a sìgilen bɛ yɔrɔ min na sisan.
Dugu siyako
Siya 4 de bɛ dugu in na.U Flɛ: maninka, bamanan, fla, màraka. Yen jamuw ye: Kamara,Tarawele, Kulubali, Kɔnɛ, Sinaba. Dugu mɔgɔw sinankunw ye Fofana, Kɔnatɛ, Keyta, Tarawele, Dunbiya, Kulubali, Kamara; Sal, Jawara. Furusira bɛ dugu mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ w'a bɛ dugu ni dugu wɛrɛ cɛ. Kan minnu bɛ Fɔ yen, olu ye maninkakan, bamanankan, fulfulde,marakakan ye. Kan min bɛ Fɔ kosɛbɛ; o ye maninkakan ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye sìbikaw ka baaraw la fànba dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara, jàgo ani mɔni bɛ Kɛ yen.
Forosɛnɛ siratigɛ la, u bɛ fɛn minnu Sɛnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, fini, filensun, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ: mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye, melɔn, karɔti, pɔpɔrɔn, beterafu.
Jàgo: sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere, baganjago.
Baganmara : misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma, bama, koorokaara.
Mɔniko siratigɛ la u bɛ laadalamɔni Kɛ ni jɔ, doolen, ɲa, susu, bɔrɛ, sanke. O mɔnikɛyɔrɔw Flɛ: kakalen, misikun, kɔmakɔ, frinfrin, sirimanjana-dunnin.
U bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin; bawɔlɔ.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Sìbi olu ye : geseda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla, bɔrɛdla, jiriʃi.
O tɛmɛnen kɔ numuyabaaraw bɛ Kɛ dugu in na. Numucɛw bɛ baara minnu Kɛ, olu ye: dabadla, jeledla, jalodla, murudla, zundla, marifa, tama, biɲɛn, kurun, ŋunan. Numumusow ta ye bɔgɔdaga, faka, dun, fɔɔɲɔn, ɲintin, tinto, bɛɛlɔ, lɛfɛ dlali ye
Dosonya bɛ yen wa donso-bolodon bɛ Kɛ yen.
Nin bɛɛ la, yen baaraw la fanba ye sɛnɛ de ye.
Dugu fὲɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ sìbikaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabele, ntefere, wɔlɔjuru, wɔlɔgen, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu, kalanin, marfa.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Лelakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikemansin, moto, pɔnpekɔlɔn, kɔlɔn ŋana, sɛnɛkɛ-mansin, senfɛjuru, kumabaranin.
Baaɲumaketɔn minnu ni dugu Delila ka baara Ke ɲɔgɔn fe olu ye; AADEC, AMFP, ADDA, UNICEF, World Education, Medecine for Mali, ASMAP? PAGE ЛƐTA, ADAC, COFESFA, ACOD ye.
Baaɲumaketɔn minnu ni dugu bɛ ka baara Ke ɲɔgɔn fe bi, olu ye: Plan-Mali, TONUS, 3AG, PASECA-OSK, Clinique juridique dɛmɛso, GREF.
Nin baaɲumakɛtɔn ninnu Nàna sɛnɛko, jurudonni, kàlanko, kɛnɛyako, jiko ni kuranko, nakɔko de ka ma.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ lakɔlikalanso 4 de bɛ Sìbi. U daminɛsanw Flɛ: 1945 sàn, 1996 sàn, 2002 sàn, 2004 sàn. Kàlanso ninnu ye forobata ye. Sàn 6kalan b'a la, sàn 9 kalan b'a la . Kɛnyɛreye kelen bɛ ye. O ye sàn 9kalan ye. Balikukalanso kelen fana be yen min Dabɔra 2005 sàn. O ye dugu ta ye. Ka Fàra o kan, blonkɔnɔ-kalanso 3 bɛ yen. Madarasa 2 fana bɛ yen. Kelen ye dugu ta ye min Dabɔra 1973 sàn. Ale ye sàn 6kalan ye. Tɔ kelen ye kɛnyɛrɛye ye min Dabɔra 1990 sàn. Ale ye sàn 8kalan ye. Nin bɛɛ kɔ fɛ nkokalanso kelen bɛ yen min Dabɔra 2006 sàn. Kàlan min Donna Sìbi fɔlɔ o ye blonkɔnɔ-kalan ye nka bi lakɔlikalan de fanga ka bon kosebe.
Lakɔlikalan sira fe duguden minnu Kera jɔyɔrɔ-tigi ye olu ye :
- Ginba Kamara : Ale sìgiyɔrɔ ye Bamakɔ ye. A ka baara ye dɔggɔtɔrɔya ye.
- Fakuru Sinaba : Ale sigilen be Kulukɔrɔ. A ka baara ye karamɔgɔya ye IPR sannakalanso la.Lakɔlikaramɔgɔ min ʃi ye sàn 32 ye.
- Malik Sagara : Ale be Bamakɔ. A ka baaa ye bagandɔgɔtɔrɔya ye.
- Modibo Kumu Kulubali. Ale bɛ Bamakɔ. A ʃi ye sàn 62 ye. Kiritigɛla don.
Dugu batoko
Dugumɔgɔw be diine minnu na, olu ye silameya ni kerecɛnya ye. Silammɛdiine donbaa ye Karamɔgɔ Fofanaye. A dòn ni sisan cɛ ka ca sàn 150 ye. Jumamisiri 4 bɛ yen nin ka misiri gansan Kɛ 9 ye. Kercɛnya Donno Samiyɛl Kamara fɛ 1995 sàn. Egili fla bɛ yen.
Dugu dasiri ye miniɲan ni jinɛ ye. A tɛnɛw ye koorokaara, kaana, waraninkalan, waraba ani wulu ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye sìbikaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun, bɔlɔn, dan, sinbi, kisa, daro ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Sìbikaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fereba de la. Nin bee kɔ fe farikoloɲeneje werew be yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani negesoboli.
Dugu kungoko
Sìbi kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( kɔ,dàla, fàla), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, dàla 2, kɔ 4 ani fàla 4ani de be yen.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : salen, ntɛbɛnbaman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ, ntubanin, sɛgɛ.
Dugu in kungodaw tɔgɔ ye: tonbonin, danda, kɔnkɔrɔnin, dɛkɛdɛ, konjanbɛrɛ, fanfasari, kɔlɔni, bɛrɛla, bondankɔ, lɛmakɔlen, dà, tòro. Yen kùluw ye: telu, manawulenni, fadagɛ, kɔnkɔrɔnin,jinakɔlɔnnin.
Dugu kaburudoko
Kaburudo 8 de bɛ dugu in na. Dugu bònya ni kìnw caayali de Nàna ni kaburudo camanko ye. U bɛ dugu ni kɔrɔn, tlebin, kɛɲɛka, worodugu ani dugukɔnɔna na.
Dugu waatiko
Sìbi, tlema mana Bɔ yen, samiɲɛ de bɛ Nà n'o Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà. O kɔ fɛ fonɛnɛ bɛ yen.Yen sanji hakɛ samiɲɛ kelen kɔnɔ o ye 1111 ye.Funteni hakɛ sannadan ye 36 ye nin ka nɛnɛ dugumadan Kɛ 24 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔ minnu bɛ Sìbi, olu ye: kamajankulu, sagagɛnkurunin, bodankɔ, fanfaba, kùruninba.
Minnu tɔgɔ bɔlen don fo jamana wɛrɛw mɔgɔw bɛ Nà u Flɛ, olu ye: kamajankulu, fanfaba, kùruninba ye.
Blàdon : 2017-05-31 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Liberia
Liberia madɔnnen Liberia ka Fasojamana, ye jamana ye Afrika ka tlebi dankan na, a bɛ danbɔ ni Sera Leon, Gine, Kote D’Ivoire ani Atlantik Kɔgɔji. Liberia ye tudugu ye min fiɲɛ (taksu) ka kalan, sanji bɛna kawula wati ani harmatan fiɲɛ jalan tlema fɛ. Liberia kɔgɔjibolo ye jiritu ye, tumamin dugu gerekanna ye jiritu warowarolen ye, min dayelen fuga kan ani bin jalanw. Kabii san 1989, Liberia kɛra wilikajɔ dugu ye min sereyara duguden kɛlɛ fla la. Liberia Duguden Kɛlɛ Fɔlɔ (1989 – 1996) ani Liberia Duguden Kɛlɛ Flanan (1999-2003) ye mɔgɔ bakɛmɛ caman b’u sigiyɔrɔ ka jamana sɔrɔ dafiri. Liberia tɔgɔ bɛ kɔrɔyalikɛ “hɔrɔnya” tumamin farafin kanhɔrɔnyalenw ani jɔnw siginna ka na Liberia san 1822, ka jamana in sigi san 1847 ni Keleyalen Duguw (US) ka Fanga ka dɛmɛ ye, kasɔrɔ ka kabila kura sintin min bɛ wele Ameriko-Liberiakaw. Nin kabila kura in nali ye gɛrɛntɛ jubɔ u ni kabila ba taniwɔrɔ tɔw cɛ.
Antropolojy ɲiniw y’a jira ko Liberia yɔrɔ sigili wati surun ye 12an kɛmɛda, adɔla ka kɔn o ɲɛ. Manden kanfɔlaw sigira kataa tlebifɛ, min ye kabila fitini caman jagoya k’u sigi kɔrɔnfɛ ka digi Atlantik Kwaji kan. Deyiw, Basaw, Kruw, Golaw ani Gisiw jatelen nabaa fɔlɔw fɛ. Nin tamaasegin farala Tlebi Sudan Mali Mansamara bini na san 1375 ani kɔfɛ san 1591 ni Songai Mansamara wilili. Ka fara, gerekanyɔrɔ sɛgɛnna cencentaama bolo, o ye sigibaaw jagoya ka yɛlɛma Pepper Coast babolo ɲiginen na. Nin sigibaa kuraw naara ni uka ɲɛdɔnw ye inafɔ kɔri parata, gesedan, nɛgɛbaara, malo ni ɲɔ sɛnɛ, ani sigi ni marataabolo cakɛdaw kabɔ Mali ani Songai Mansamara la.
Manew ka yɔrɔ in minali ma mɛn, Vai kabila mɔgɔw fana naara u sigi Grand Cape Mount yɔrɔ la. Vai kabila tun ye Mali Mansamara dɔ ye minu jagoyara ka boli mansamara yurulen kɔ tanninaninan kɛmɛda wati kɔnɔ. U y’a suganti k’u sigi kɔgɔjibolo yɔrɔw la. Kru kabila y’u banamini Vai ka sigi u sigiyɔrɔ la. Manew ani Kruw ka jɛ sera ka Vai ka taama wɛrɛw bali yɔrɔ in na, nka Vai tora Grand Cape Mount yɔrɔ la min ye bii Robertsport dugu ye.
Kɔgɔji dala mɔgɔw ye kurunw dilan ka jago daminɛ ni Tlebi Farafinw ye kataa Kape verdo kabla Sanu Dankan na. Kɔfɛ, Eropa julaw ye karajago sifayaw donɲwanakɛ ni dugudenw ye, tumadɔ u b’uka kuruw siri dankan na. Tumamin Kru ye julaya sigi sen kan ni Eropa ye, uka jago tun sinsinnen daminɛ la jɔntan karajagow kan, nka taalen ɲɛ u y’u sen don ni barika ye Farafin jɔn jago la. Kru surugaw y’u sigiyɔrɔ bila ka taa baara kɛ jiriforow la ani sojobaara sarama la. A dɔw yɛrɛ ye baara kɛ Suez and Panama bajalanw sennin baara la.
Kabila wɛrɛ min dɔnnen yɔrɔ in na bɛ wele Glebo. Glebow genna ka b’u sigiyɔrɔ Manew doni senfɛ, u taara u sigi jidala min ye bii Liberia ye.


text:
Retour au blog de vavoudu78tukiff
History-vogue, Posté le jeudi 14 avril 2011 15:38
Oh que ouii
garatoidu78, Posté le mercredi 13 avril 2011 11:01
eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeva
garatoidu78, Posté le mercredi 13 avril 2011 10:54
cuni-lingus comme dirait mister salomé x)
garatoidu78, Posté le mercredi 13 avril 2011 10:29
espece de altec lansing
arrette de baiser comme un chameau ton tabouret
garatoidu78, Posté le mercredi 13 avril 2011 10:17
Nan je t'assure tu sent mauvais :p
adriendefavrieux, Posté le mardi 12 avril 2011 04:25
ouki =) merci!


text:
Yinmbla, Mumini Te Ngalon Tike, Alakira Mankutura Ni Tiyinfo ye Yani Aka tchi, Ngalon ye Munafikiya Tamasere ye, seredjuku ya kololow, Ngalon Tike ka da Allah la O kololo, Ngalon Tike Bolo la Baraw la O kololow, Ngalon Tike demiseniw ye O kololow, Ngalon Tike Be daga finminuw Na.
Yinbila, Mayimune ben mihirane ko : mbaw ladi ni lahidu dafa ye, ani banke baka labato, hasane ben ali – ala ka dien ani afa ma – ko : ni moko mi ye kurane kalan dien kama o tiki bonela dien ni lahara, moko ye niyoro soro moko mi ye doni gnini ala kama, moko kunadiya ra moko mi ya famuya ko doni gnini ye allah bato ye.
1- Yinmbla, Allah Niesira ya, Kunfi ya ani filanikafo ya, ani N`ee, ani gololo(riba) nafolo kololow, kari, surrafana niumaw, kafiri ya ani filanikafo ya djosenwye, allah be hine hinebakaw la, fin saba be dusukun faka, dume finsaba kan.
2- Yinmbla, fin duru matarafa walasa ika ke allah ka djon niuma ye, kuma te nafake ni bara te, sarakati te nafake ni kaniya te, Teriya te nafake ni danaya te, nianamaya te nafake ni silameya te, niayanamaya kuntala ka suru, nianamaya djosen ye nani.
hadama den ka nianamaya be don duru ni niokotie: don mi temena, don mi beye bi, don mi benna len, en fatu (saya) don, lahara don , ni moko mi ye dien so fitini ke ika haminye ibe lajdarabi ni hami djuku ni dusukun koron ye, enka lahara so gnini walasa enmbe kunadiya dien so kono.
Fin woro ni moko mi kera Ola ibe do aridjine kono ibe kisi tasuma ma, ka allah don ani ka tuku aka niamariya ko, ka tien don ka abara, ka gallon don ka iyoro madjanyan ala, ka yoro djanya kabo dien denya ma, ka lahara don ka barake minbe ikisi lahara, dusukun fura be finduru la.
1- Munbe dala N`ee sabati, Tiyin beni a foyoro do, bisikiya Niuma ni mokow ye ani Niumaya kabo I hala la, Tokodi Ibe Ine kolochi ani ika dine ani ika Bonya ani hadama denya.
2- Munbe dala N`ee sabati, Tiyin beni a foyoro do, bisikiya Niuma ni mokow ye ani Niumaya kabo I hala la, Tokodi Ibe Ine kolochi ani ika dine ani ika Bonya ani hadama denya.
3- Yinmbla,Moko ye niyoro soro mine sirana allah nie ani ka iyere mine dimi wati, siran moko tonyonlen ka yindji nie ani yatime den yindji, kana ...
Al katobe Al makzumi ko adenw ma : aye aw yoro djanya kabo yele ani kulenke ani kuma dama teme na , ni fen nunu damatemen be moko ka boyan tien. Abu hanifa ko aka kalande "kalid" man :doni bakaw boyan ika doni gnini ufe ni mandjiki ye, moko korobaw bonyan, hina demiseniw na ika gere ula, kana iyere korota mokow kan, kana mokosi tonyon, kana ika gindo fo mokosi ye .
Nuhu ka ladilikan – kisi ni nema ba kan- a den ye : allah ko suman ka tia ya afo ko: "lailaha ila lahu", allah kelenmbakatiya kuma kan do,afo ko: "subhanalahi wa bihamdihi" , siran filani kafo ya nien, filani kafo ya bato la abe iko posoni dumini na, siran yere boyan nie, yere bonya ye ka ban tien na ani ka mokow dokoya , hadama den ka imiri idamine tioko ani ilanban tioko .
Foyi te yalen tien safai, galon be banke hali ni awati djanya ra, tama be mokow dioko banke, sanfin be te sandji ye, nianamaya lafia be : limaniya ani woloden niumanw ani muso niuma ani siki nioko niuman ani hakili niuman na, sosoli tiaman dabila walasa mokow kana idokoya.
Doni baga be gnini ka, moko gnina le hakili be djikin, kalanbali be ladoniya, gnanamaya kasurun bara nafantan ke man, kana miri mokow ka fota nibe fe ka niumaya ke uye, Deliya mangni fo fin damadow la : djanaza, ani seli, ani tubi, ani furu, Ne ka lafia be kuma dokoya la, dusukun ka lafia be hami dokoya la, nikun ka lafia be djurumu dabilali la.
Dusukun fura be allah kofo la, Dusukun bana be filani kafoya ni djurumu la, Dusukun ka bana sababu doye yin aye allah ko, ni moko mi ye iyoro djanyan djurumu na allah be ilatanka, ni moko mi dukura ini dunko ko ibe fili.
1- Yinbla, faranfansiya te tie ni muso t`che Baradji la, Ani sabali ni Allah kosuman Ni niemala kolochili baradji la.
2- Kunadiya ye ardjine kono doye, djoni ye kunadi ye? Kunadiya soro tiokoya, Limaniya kada Allah la ani dusukunasiri lakileni, walandaw ni Tasi Moko Niumaw ka Niamaya la.
3- Moko Niumaw ka Allah ni kira kan labatoli, Batow Matarafali, Djiyin ni Allah ka latike ye, ka silameya djokow Matarafa, tiyin fo, sabali, furut`che labatoli.
Allah ye Adamadenw Dan Allah kelen Bakatiya de Kaman, Allah kelen Bakatiya ye Allah Ni aka melekew ka sereya ye, Allah ye Nabiyumaw Be dji Ni Allah kelen Bakatiya, Ni Allah kelen Bakatiya Tiyeni ye Baraw Beladjelen Be tiyin, Allah kelen Bakatiya ye Wadjibi folo folo ye.
Allah kelen Bakatiya Beke sababu ye ka djiyin Ani lahara geleya Wili kabo moko kan, Allah kelen Bakatiya Beke sababu ye ka Allah djiyin soro, ANI ka kira ka soronali soro, ANI ka Bara Yuma keli Nokoya djon ye, ANI ka Ibo djonw ka djonya la ka Ibila Allh ka djonya la.
1- Yinmbila, allah ye tonyonli haramuya ayere kan, aye a haramuya aka djonw ni nionkon tie, allah kira – kisi ni nema bakan- ka mansirani kabo tonyonli man, ni walanda djoyoro wala wala li mokow ye.
2- Gninikaliw tonyonli kan: muna ni walanda sukantira, walasa mokow be lafia ni basiki soro uka sikidala, walasa tonyonli kolo low ka don bela djelen fe .
3- Tonyonli ye muye: ka finbila yoro la ani mi mankan, niefoli wasalen ni kunkan.
4- Toyonli misaliyaw dusukuna siri la, ani kumakanw na, ani ...
Kurane aya yelemali ani mibe tali ke ola, sanfela ni dukumala ye allah taye abe finke minkadi aye, kitabu tikiw befe silamew ka sekine kafiriya ni boli bato la hasidiya kama, Muminiw aye seli ni djaka bo, yahudiya ni nasora ka kuna kumaw ko ardjine krin krin nedo ni olu dron ye, muminiw de be to ardjine kon .
Yahudiyaw keli ka kurane Nankari, yahudiyaw ka Nabiyuma faka, Mussa ka kabakow inafo: Tufana dji, Tonw, Toriw, yahudiyaw ka kuna kumaw ko : Ardjina krinkrin nedo ni olu dronye, ko olu ye allah teriw ni a denw ni aknu bakaw ye, yahudiya be diyin nianamaya kanu ka teme bekan, yahudiyaw ko ko djbrila ye olu djuku ye, yahudiyaw ka lahidu Tiyin, korote kiti, Haruta ni maruta ni kisso, aw kanafo kira ma ko (R`aaina) kafiriw ni muchriku Te silamew ka Here fe.
Yahudiyaw ko ko nasora te foyi kan nasoraw ko ko yahudiayw te foyi kan, kasoro ube tawurata ni indjila kalan, mokosi ka tonyonli manbo kateme moko minbe allah kofoli bali aka misriw la, kile boyoro ni abinyoro ni sankolo ni tukukolo kono ko beye allah taye, yahudiyaw ni nasoraw ka kuna kuman ko: den be allah bolo, allah ka sanu kabo uka galontike man, allah ye kira t`chi ni kabako kow ye, yakuba bonaw aye tasi allah ka nemaw la, aye siran lahara niakata yin ni fese feseli yin.
Mokosi te ik`o don ibrahima ka dine la – silameya – fo nakera djahili ni kodonmbali ye, ibrahima ni yakuba ye U denw ye Uka sabati silameya kan, yahudiyaw aw kumbe yakuba ka fatuli ke yoro la, Muminiw ayafo yahudiyaw ni nasoraw ye ko awbe allah kelen bato, aye allah ka dine matarafa, t`chi den afo kitqbu donkenw ye: aw be sosoli allah kelenmbakatiya la ? kasoro finmbe la djelen tiki do, awbe sosoli ko ibrahima ni ismaila ni ishaka ni yakuba ye yahudiya ni nasora ye? Oye galonye, findonmbaliw...
Niumaya te niesini ye koron ma wali kilebi ma ni allah ka niamariya te, muminiw ni here mokow ye djoni ye, tadjuru sara kitiw ani a kodonw, tadjuru sara be nianamaya basiki, sarakana tien talaw ye o aya wili li ni tien ta aya ye, chu ka sarakanaw kiti.
Allah ye ibrahima – kisi nema ba kan -ladjarabi, Toyonli kelaw teke niemoko ye, allah ye alkaba ke mokow farayoro ye nioko kan ani U mafa yoro ye, ani hidji ni Umra keyoro ye , Ibrahima ka duwaou makah ye, Ibrahima ni Ismaila ka alkaba djoli ani uka duwaou ni allah niesira ya ye.
Yahudiyaw ni nasoraw be kira ka kira ya don iko ube udenw don tokominan – kisi ni neema ba kan – udow be tiyin doko kasoro ube a don, mindjikina ikan - kira- odeye tiyin ye kabo allah yoro, kira I niesi koron ma ikera yoro wo yoro, ani aw silamew, Muminiw aye deme yini allah fe aw ka ko bela.
Aye hidji ni umura dafa allah ye, ni moko mi bali la hidji ni umuara dafali la O kiti ka kiti, alakira kundi li – kisi ni nema baye – " hudeyibiya" san , fidiya lagnini , hadiyu lagnini, aye siran allah nien aka allah ka niamriya kanw labato, aye aw yoro ma djanyan aka bali li kow la.
Sofa ni marwa ye dine tamasere ba tow ye, miniw bana limaniya ni tiyin na fo Usara okan allah ka danka be Ukan, bato masa teye tien yere yere la fo allah, allah ka kabakow danfew na, cheitane be yamariyali ke djurumu ni alah kota la, muminiw akana ke iko kafiriw, fin mi be muminiw toro allah ye o haramu muniw kan.
Allah ye kalo ke wakati ni bato tamaserew ye , aye siran allah nie aw ka kobe la, muminiw aye allah ka dine deme aye mokow faka miniw ye aw faka, ni miniw dona limaniya la kabo kafiri ya la allah ye yafa masa ye hine masa do aka djonw na.
Suun faridaya mokow kan, ludjura miniw be suun bilali daga, kurane fasari bakaw ka kuma (fidiya) fasari la, kurane djikini suunkalo la, allah ka se duau djabili la,suunkalo sufela dakali furu niokonw ye, mokow ka nafolo duni ted aka galo kan , surafain kolo lo.
Hadamadenw kunye djamokulu kelenye limaniya kan okofe ufara fara la allah ye nabiyumaw T`chi ka allah bato law nisodiya, ka allah kota law mansiran, muminiw ladjarabi li ni : fanta ya ani bana ani siran ye.
Haida kitiw, allah be tubi djonw fe ani sanuya djonw, aw musow ye aw ka seneke forow ye , ayena uma uniefe, aw kana aw ka kaleli ke balilan ye ani niumaya ni sindji tuku tie, kale li muso kafo nioko ya baliya la.
Allah be ko dokolenw Ni ko banke lenw don, yahodiya dow ka kalan Ni sebeni doni baliya,Allah ka djaka sereda yahodiya karamoko djukuw ye, Bani israila kaw Galon tike, Allah ka kiti Moko djukuw kan Ani Moko Niumanw ye.
Allah ka lahidu bani kan ku ka allah kelen bato, Niumaya banke baka filaye, danfe te labato danibaka kotali la, saad ka kisso, abi sufiane ka kiso, danka denya kolo lo, Niumaya baliman surunye, balikuya tamasere, kuma Niuma fo mokow ye, lachuli djakabo kan,djaka kitiw.
Allah ka lahidu bani israila kaw ye tawurata kono : aw kana nioko djoli bon, aw be limaniya ni tawurata kono fin do ye ka kafiriya ni do ye, O tiki lamokow sara ye madjiki ye dien na ani djahanama ye lahara, allah ka kabakow issa ye, mussa ni saya meleke ka kisso, bani israila kaw ka fitiri waleya nabiyumaw ni kurane ma.k


text:
Dùnba
Dugu yɔrɔfɔli
Dùnba bɛ Kayi marabolo la Kita kolomi kɔnɔ ani Fuɲa galoda. A ni Kita cɛ ye bam 6 ye ni k'a ni Fuɲa ta Kɛ bam 7 ye. Dugu min bɛ Dùnba ni kɔrɔn cɛ ni bam 3 ɲɔgɔn ye, o ye Komikomiye, a ni tlebin cɛ dugu ye Danbana ye, bam 4, Fuɲa b'a ni worodugu cɛ ni bam 7 ye, min ye kɛɲɛka fɛ la ye, o ye Kita ye, bam 6. Duguba min bɛ yen ni Dùnba n'o cɛ ka sùrun, o ye Kita ye.
Dugu tɔgɔko
Tɔgɔko nàsira la, Dùnba ye dugu in tɔgɔ ye kabi lawale. Bakunjaba Tunkara de y'a tutigɛbaa ye. Ale de Bɔra Mande. Sɛnɛkɛla tun don. Dugu tutigɛli ni bì cɛ ye sàn 1000 ye.
Dugu dugutigiya
Dùnbakaw ka dugutigiko ye laadaladugu-tigisigi ye min bɛ jamu kelen ka bolo kan w'a bɛ kin kelen ka bolo kan. U ka dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi sàn kelen o kɔ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Bakunjaba, Samakanjan, Лɔnbifin, Makura. Maa min Bɛ dugu kùnna bì, o ye Walemadi Tunkara ye.
Dugu in tun bɛ jamanatigi-dugu kɔrɔ, o ye Kita ye.
Dugu bònya
Kìn kelen dɔrɔn de bɛ yen. A maa hakɛ ye 2000 ye. A ba sigiyɔrɔ 2nan na A sìgikɛnɛ bonya ye bam 4 ye kɛrɛ naani kɔnɔ. A sigiyɔrɔ kɔrɔ ye Kita ye ani a bɛ yɔrɔ min na bì. Siya minnu bɛ yen, olu ye maninka, fla, bamanan. Yen jamuw ye Tunkara, Tarawele, Sisɔkɔ, So ani Kuyatɛ ye. Sɛnɛkunya b'u bɛɛ ni ɲɔgɔn cɛ. Jamu kofota ninnu bɛɛ bɛ ɲɔgɔn Furu. Furu bɛ kin bɛɛ ni ɲɔgɔn cɛ.
Yen kanfɔtaw ye maninkakan ni puular ani bamanankan ye. Nka kan min bɛ Fɔ yen kosɛbɛ, o ye bamanankan ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye Dùnba baaraw la fànba dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara, jàgo bɛ Kɛ yen.
Forosɛnɛ siratigɛ la, u bɛ fɛn minnu Sɛnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, fini, filensun, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ: mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye, melɔn, karɔti, pɔpɔrɔn, beterafu.
Jàgo: sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere, baganjago.
Baganmara : misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma, bama, koorokaara.
U bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin; bawɔlɔ. U ka mɔni ye laadalata ye min kɛ minɛnw jɔ, doolen ani sansaranin ye. U b'o mɔni in Kɛ kɔ de la.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Dùnba olu ye : sigilandla, kalakadla, sansaradla, bɔrɛdla.
O tɛmɛnen kɔ numuyabaaraw bɛ Kɛ dugu in na. Numucɛw bɛ baara minnu Kɛ, olu ye: dabadla, jeledla, jalodla, murudla, zundla, marifa, tama, biɲɛn, kurun, ŋunan. Numumusow ta ye bɔgɔdaga, faka, dun, ɲintin, lɛfɛ dlali ye
Dosonya bɛ yen wa donso bolo bɛ Dòn ye.
Sɛnɛ de fanga ka bon yen kosɛbɛ.
Dugu fὲɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ Dùnbakaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabele, ntefere, wɔlɔjuru, wɔlɔgen, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu, kalanin, marfa.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw Dùnbakaw fɛ yen, olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikemansin, moto, pɔnpekɔlɔn, kɔlɔn ŋana, sɛnɛkɛ-mansin, senfɛjuru, latigɛdɔn, jisamamansin.
Baaɲumankɛ-tɔn minnu ni dugu bɛ baara la bì, olu ye Bas, Лataa, Pilan, PETRIC. Min n'u Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ, o ye Jisisɛmɛyiri ye.
Basi de Nàna fɛn siw labaarali, safunɛdla, senfɛjuru-dla hukumu kɔnɔ. PETRIC ta ye kaba baara ye.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalanso 2 de bɛ yen. Kelen ye foroba ye min Dabɔra 1997 sàn. Sàn 9kalan. Flanan ye kɛnyɛrɛye ye. O ye Daminɛna 2013 sàn, sàn 7kalan don. Balikukalanso 1 bɛ ye min Dabɔra 1987 sàn.
Lakɔlikalan fanga de ka bon yen kosɛbɛ.
Dugu batoko
Silamɛya ni kerecɛnya de bɛ Dùnba. Eglizi kelen ni misiri gansan kelen bɛ yen. Лamɛfin Tunkara de Nàna ni silamɛya ye. Piyɛr Nàna ni kerencɛnya 1917 sàn.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye Dùnbakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun, bɔlɔn, dan, sinbi, kisa, daro ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Dùnbakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ bàrade la. Nin bee kɔ fe farikoloɲeneje werew be yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani negesoboli.
Dugu kungoko
Dùnba kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw, jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dùnba kɔ ye 1 ye, dàla ye naani ye, fàla ka can kosɛbɛ.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : salen, ntɛbɛnbaman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ, ntubanin, sɛgɛ.
Bakukuru, Funɛkùru ani Bakujanbugu ye dugu in na kungodaw n'a kùlu ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo 4 de bɛ Dùnbakaw fɛ yen. Dɔ bɛ dugu ni worodugu cɛ, dɔ b'a ni cɛ, dɔw b'a n isahili cɛ.
Dugu waatiko
Waatiko nàasira la, waati minnu bɛ Dùnba, olu ye tlema, samiɲɛ ani kawulɛ ye. Yen funteni sannadan ye 40 ye. Nɛnɛ dugumadan ye 15 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔ min bɛ dugu in na, o ye Kurunin kumala ye.
Blàdon : 2017-07-25 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10


text:
Màsakɛ n'a ka jɔnkɛ
Nin Kera màsake dɔ ye. A musow tùn ka Ca kosebe. Jɔnw fana tùn ka Ca a 'bolo, nka bee n’i ka baara tùn dòn. Dɔw tùn be sow Ko, dɔw be musow Kɔlɔsi, dɔw ta tùn ye yɔrɔ lasanuyali ye. O hukumu 'kɔnɔ, jɔn dɔ nana Jarabi a muso ncinin na. O Tor'o la fo ka muso in Kunmayɛlɛma. O kɛlen u ye bòli fari Da. Muso ye kangari kelen Da a ye,
-N dyaɲɛbaa, n be Sɔn i ka furu ma, nka hali n'i ye muso keme furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fe, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fe. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.
-N ye n kan D'i ma. cɛ kan bɛ tèn
Taamasira kan, u ye muso dɔ n’a den sɔrɔ bada la yɔrɔ dɔ la. O dòn kama, o yɔrɔ ba tigeli tùn ka gelen kosebe, bawo mɔgɔ si tùn te ba fàn dɔ in Lasɔrɔ f’i ka mɔgɔ kelen Saraka ba jinew ye. Jɔnke n’a muso Hanmina ka Jɔrɔ o ko in na, sabu bamananw ko tèn ko "dugutigiden-bugɔ ni sìgi te Ben, jango ka màsakemuso-ntaraki". Jɔnke n’a ka saraman be k'u Sɛnsɛn màa si t’a Ye n’i m’a kanu n'i yɛrɛ ye. Aa! jaa jarabi ka Kɔrɔ n’a tigi ye. Musodenba-tigi in Fle ka Jarabi jɔnke la o yɔrɔ kelen in na. O de Flɛ k'a den Di jinew ma batigesaraka ye. O kɛlen o fana y'i Kanto a ma,
-N dyaɲɛbaa, n be Furu i ma, nka hali n'i ye muso keme furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fe, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fe. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.
-N ye n kan D'i ma yanni saya cɛ. jɔnkɛ ko tèn
Ba tigɛlen 'kɔ u sàba y’u Kunda jàmanaba dɔ kan. nka o dòn kama, mɔgɔ si te Dòn o jàmana in kɔnɔ n’u m’i segesege. Tuma min na jɔnke n’a musow kùn Bɔra dugu dɔ sokene kan, u ni o yɔrɔ in masake denmuso Benna. O fana jarabikojugu jɔnkɛ la, a Flɛ ka dugu gundo bɛɛ F'a ye. O kɛlen, O fana nan'i Kant'a ma,
-N dyaɲɛbaa, n be Furu i ma, nka hali n'i ye muso keme furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fe, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fe. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.
-N ye kan D'i ma yanni saya 'cɛ. a ko tèn
U dònnen, màsakɛ y'i Kanto a ma,
-Dunnankɛ, n bɛ na ɲinikali damadɔ Seme i la n'i Sera k’u jaabi, i be Sìgi n nɔ na, o y’an ka yɔrɔ laada ye san wolonfla o san wolonfla o laada tɛ na Wuli ne fɛ. Nka n’i ma Se k'u Jaabi an b’i Fàga.
- N y'a Mɛn n 'fà. jɔnkɛ kan bɛ tèn.
O kɛlen, a y’i Kanto jɔnke ma;
An ka jamana mugubon be min ?
A keleke minew be mara min ?
A màsakɛ be ʃi min ?
O kɛlen, jɔnkɛ ye ɲininkali ninnu Tà kelen kelen hali a ma Sigisigi u jaabitɔ. Kabini o Kɛra, màsakɛ y'i kant'a ma ko,
- Dunnanke, e te mɔgɔlakolon ye. K'a Tà bì la, an ka jamanatigiya b'i 'bolo. Ne ka fanga Sera a dàn na. N bɛ barika Da ʃukɔrɔw ye. N den a ko b'i 'bolo sa dɛ.
Jɔnkɛ Flɛ ka màsakɛya Sɔrɔ. Nka hunn! Muso sàba ninnu ka furudonkan in dɛ!
N y'a Tà yɔrɔ min na, n y'a Blà yen.
Blàdon : 2017-07-14 Yɛlɛmako laban : 2017-07-14


text:
Jamaika
Jamaika ye jigun manto ye Antiyi Ba kono, a janya ye bm 234 (bameteri 234) walima milu 145, a kono ye bm 80 (milu 50) a fensen jatelen ka ke bm2 11100 (bameteri kene ba tan ni kele ani keme). A sigilen Kariyibu Kogoji cema, masuruyala bm 145 (milu 90) Kuba worodugu ani bameteri 190 (milu 120) Hispanyolo tlebi, jigun min be lakafolike Ayiti Dominika Fasojamana manto jamanaw la. Jamana sigibaw ye Taino Arawakan folaw, ye jigun togoda Ksaymaka min koro “Tuu dugu ani ji” walima “kawula dugu”. Folo, a tunbe wele Santiago Espanyi ka mara kono. Kofe a labanna ka ke Jamaika ye Britania ka mara kono. Ni jamanaden miliyon 2.8, jamanaden caya la, a bena joyoro sabannan Inglizi kanfola jamanaw cela Saheli Amerika n’o ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ani Kanada. A be Forobanafolo (Commonwealth) mara kono ni Mansamuso Elizabeti Filanan ye Jamana nyema ye. Jamaika dugu labonba ye Kingston min ye jamana faaba fana ye.


text:
4
Samariya kaa ɲaxanla fe
1Farisi muxune yi a mɛ fa fala Yesu yi xarandiine sɔtɔma dangu Yoni ra, a yi e rafu igeni. 2Anu, Yesu yɛtɛɛn mi yi marafuun tima, koni a xarandiine nan yi muxune rafuma. 3Yesu to muxune falane mɛ, a keli Yudaya yamanani, a siga Galile yamanani.
4A yi lan nun a xa dangu Samariya yamanani. 5A taana nde li Samariya yamanani naxan xili Sikara, naxan yi maso xɛɛn na Yaxuba naxan so a dii xɛmɛn Yusufu yii. 6Yaxubaa xɔɲinna yi na yi. Yesu bata yi xadan siga tideni, a yi dɔxɔ na xɔɲinna dɛ ra yanyin na.
7Samariya kaa ɲaxanla nde yi fa ige badeni. Yesu yi a fala a xa, a naxa, “N ki igeni, n xa n min.” 8A xarandiine bata yi siga taani donse saradeni. 9Samariya kaa ɲaxanla yi a yabi, a naxa, “Yahudiyan nan i tan na, Samariya kaan nan n tan na. I n xandima igeni nanfera?” Amasɔtɔ Yahudiyane mako mi Samariya kaane ma.#4.9 Na waxatini Yahudiyane yi Samariya kaane yatɛxi kafirine nan na. E fe fɔlɔden sɛbɛxi Mangane Firinden 17.24 kui. 10Yesu yi a yabi, a naxa, “Xa i yi Alaa kiseen kolon nun e nun naxan i xandixi igeni, xa i yi na fan kolon nun, i yi a xandima nɛn nun, a yi siimaya igen fi i ma.” 11Ɲaxanla yi a fala, a naxa, “N fafe, ige rate se mi i yii, anu igen makuya. I na siimaya igen sɔtɔn minɛn yi? 12Nxu benba Yaxuba nan xɔɲinni ito fixi nxu ma, a tan nun a diine nun a xuruseene birin yi e minma be nin nun. I tan gbo Yaxuba xa ba?”
13Yesu yi a yabi, a naxa, “Muxu yo igeni ito min, min xɔnla a suxuma nɛn mɔn, 14koni n tan igen naxan fima muxune ma, xa muxun na min, min xɔnla mi fa a suxuma sɔnɔn. Amasɔtɔ n ni igen naxan fima a ma, na luma nɛn a yi alo tigi igen naxan minima han a habadan nii rakisin sɔtɔ.” 15Ɲaxanla yi a fala, a naxa, “N fafe, na igen fi n ma alogo min xɔnla nama fa n suxu sɔnɔn, n mɔn yi fa ige badeni be.”
16Yesu yi a fala a xa, a naxa, “Sa i ya xɛmɛn xili, ɛ fa be.” 17Ɲaxanla yi a yabi, a naxa, “Xɛmɛn mi n yii.” Yesu yi a yabi, a naxa, “I bata ɲɔndin fala fa fala xɛmɛ mi i yii. 18Koni i bata yi dɔxɔ xɛmɛ suulun xɔn ma nun. I naxan yii iki, i ya xɛmɛn yɛtɛɛn mi na ra. I bata ɲɔndin fala n xa.”
19Ɲaxanla yi a fala, a naxa, “N fafe, n bata a kolon fa yati, fa fala nabiin nan i tan na. 20Nxu tan Samariya kaane, nxu benbane Ala batu geyani ito nan fari, koni ɛ tan Yahudiyane naxa, a lan nɛn, en xa Ala batu Yerusalɛn nin.” 21Yesu yi a fala ɲaxanla xa, a naxa, “La n na, waxatina nde fama, yamaan mi fa fama Fafe Ala batudeni geyani ito fari, e mɔn mi a batuɛ Yerusalɛn taan fan yi. 22Ɛ tan Samariya kaane, ɛ naxan batuma, ɛ mi na kolon. Nxu tan Yahudiyane naxan batuma, nxu na kolon, amasɔtɔ kisi feen fataxi Yahudiyane nan na. 23Koni waxatina nde fama, a yɛtɛɛn bata a li, Ala batu muxu kɛndɛne fama Fafe Ala batudeni niin nun ɲɔndini nɛn yati! Bayo Fafe Ala na muxu sifane nan fenma, e yi a batu. 24Niin nan Ala ra. Naxanye a batuma, ne xa a batu niin nun ɲɔndin yatin nin.”
25Ɲaxanla yi a fala a xa, a naxa, “N na a kolon fa fala Mesiya fama nɛn, naxan xili Alaa Muxu Sugandixina. A na fa waxatin naxan yi, a feen birin yɛbama nxu xa nɛn.” 26Yesu yi a yabi, a naxa, “A tan nan n tan na, n tan naxan falan tima i xa ito ra.”
27Na waxatin yɛtɛni, Yesu a xarandiine yi fa, e kabɛ amasɔtɔ e bata a li falan tiyɛ ɲaxanla xa. Koni e sese mi ɲaxanla maxɔdin fa fala, “I waxi nanse xɔn?” E mi Yesu fan maxɔdin fa fala, “I nanse falama ɲaxanla xa?” 28Nba, ɲaxanla yi ige ba fɛɲɛn lu na, a xɛtɛ taani. A sa a fala yamaan xa, 29a naxa, “Ɛ fa xɛmɛna nde mato, n bata feen naxanye birin liga, a bata ne birin fala n xa. Alaa Muxu Sugandixin mi a ra ba?” 30Na ma, yamaan yi keli taani, e siga Yesu fɛma.
31Xarandiine yi Yesu mafanma na waxatini, e naxa, “Karamɔxɔ, donseen don!” 32Koni a yi e yabi, a naxa, “Donsena n yii, ɛ mi naxan kolon.” 33Nayi, xarandiine yi e bode maxɔdin fɔlɔ, e naxa, “Muxuna nde bata donseen fi a ma ba?” 34Yesu yi a fala e xa, a naxa, “N ma donseen nan n xɛ muxun sagoon wanla kɛɛn na han wanla yi kamali. 35Ɛ a falama nɛn, ɛ naxa, ‘Kike naanin luxi, malo xaba waxatin yi a li,’ koni n xa a fala ɛ xa, ɛ yɛɛn nakeli, ɛ xɛɛne mato. Maala bata mɔ, malo xaba waxatin bata a li. 36Malo xabane bata fɔlɔ e saranna sɔtɛ. E naxanye malanma, ne habadan nii rakisin sɔtɔma nɛn. Nanara, maala bi muxun nun a xaba muxun sɛwama nɛn e bode xɔn ma. 37Na kui, ɲɔndin nan sandani ito ra, naxan a falaxi, a naxa, ‘Muxuna nde maala bima, gbɛtɛ yi a xaba.’ 38N bata ɛ xɛ, ɛ sa maala xaba, ɛ mi naxan walixi. Muxu gbɛtɛye nan a walixi. Ɛ tan yi tɔnɔ sɔtɔ e wanli.”
39Samariya kaan naxanye yi na taani, ne wuyaxi yi dɛnkɛlɛya Yesu ma na ɲaxanla falana fe ra, a naxa, “N feen naxan birin ligaxi, a bata na fala n xa.” 40Nanara, Samariya kaane to fa Yesu fɛma, e yi a mafan, a xa lu e fɛma. Yesu yi lu e fɛma xii firin. 41Muxu wuyaxi gbɛtɛye yi dɛnkɛlɛya Yesu ma a falane fe ra. 42Ne yi a fala ɲaxanla xa, e naxa, “Nxu bata dɛnkɛlɛya iki koni nxu mi dɛnkɛlɛyaxi i ya falan gbansanna xan ma fe ra bayo nxu fan bata a xuiin mɛ. Nxu bata a kolon yati fa fala dunuɲa muxune rakisimaan nan a tan na.”
Yesu yi kuntigina diini yalan
43Yesu to xii firin ti na, a yi siga Galile yamanani. 44Yesu yɛtɛɛn bata yi a fala e xa nun, a naxa, “Nabiin mi binyen sɔtɛ a yɛtɛna yamanani.” 45A Galile yamanan li waxatin naxan yi, na kaane yi a yisuxu ki faɲi, amasɔtɔ e fan bata yi a fe ligaxine to Yerusalɛn taani Halagi Tiin Dangu Lɔxɔn Sanla#4.45 Halagi Tiin Dangu Lɔxɔn Sanla: Musaa waxatini, Ala fitina feen nafa nɛn Firawona yamaan ma, malekan yi fa e dii singene birin faxa kɔɛ kedenna ra. Koni, Isirayila kaane yi saraxa wunla xuya e banxine dɛ wudine ma, saya malekan yi dangu e xun ma. Na feen sanla ni ito ra. A mato Xɔrɔyaan 12.1-13 kui. waxatini. Bayo e fan yi na nun. 46Nayi, Yesu mɔn yi xɛtɛ Kana taani Galile yamanani, a igen maxɛtɛ manpaan na dɛnaxan yi.
Mangana kuntigina nde yi mɛnni naxan ma dii xɛmɛn yi furaxi Kapɛrunan yi. 47A to a mɛ a Yesu bata fa Galile yi sa keli Yudaya yamanani, a yi siga a fɛma, a yi a mafan, alogo a xa siga Kapɛrunan yi, a sa a dii xɛmɛni yalan. Amasɔtɔ a faxamatɔɔn nan yi fa a ra. 48Yesu yi a fala a xa, a naxa, “Ɛ tan tondixi dɛnkɛlɛyɛ fɔ ɛ na taxamasenne nun kabanako feene to.” 49Mangana kuntigin yi a yabi, a naxa, “N kanna, yandi, fa en siga benun n ma diin xa faxa.” 50Yesu yi a fala, a naxa, “Siga, i ya dii xɛmɛn mi faxama.” Xɛmɛn yi la Yesu a falan na, a siga. 51A yi sigama a konni waxatin naxan yi, a lan a walikɛne ra. Ne yi a fala a xa, fa fala a a diin mɔn a nii ra. 52A yi e maxɔdin a dii xɛmɛn fisaxi waxatin naxan yi. E yi a yabi, e naxa, “Xoro yanyi tagini, a fati mawolonna yi a beɲin.” 53Na yi rabira a fafe ma a Yesu a fala na waxatin nin, a naxa, “I ya dii xɛmɛn mi faxama.” Nanara, a tan nun a denbayaan birin yi dɛnkɛlɛya Yesu ma.
54Kabanako feen firinden nan ito ra Yesu naxan liga a to keli Yudaya yamanani siga Galile yamanani.


text:
Latin
Latin (linga Latīna), tariku la ye kan ye min tun be fɔ Latium ani Rome dugu kɔrɔ. A tun ye hali dɔnni ani kalan ka selekenani kan ye cɛma ani tlebi Eropa fokase 17n kɛmɛda ma. Romanw ka kɛlɛ kɔnɔ, Latin carinna Mediterane ani Eropa fan caman na. A wolora ka kɛ Franse, Italikan, Romanikan ye kasɔrɔ ka carin Amerikaw ani Afrika. Latin suguya fla be yen Kɔrɔlen Latin be labaara sokuda (poyi) la ani Foroba Latin min sigilen fɔcogo caman kan f'u kera Romankanw ye bii. Tlebi Roman Mansamara bilen kɔ, ka Katolik Misiri wili, Latin kera krecenmoriw ka baarakɛ minin ye ani mɔgɔ-kalanenw ka kan Tlebi fɛ.
San 2300 kɔfɛ, Latin nara jigin doni-doni 16n kɛmɛda masuruya la . Nka, Foroba Latin tora senna ka k'a dama kan ye yɔrɔ caman na, san 800 kɔfɛ, a kera bii Romankanw ye. Obɛnata, Latin tora ɲanamayalen Tubabu Moriw bolo k'uka sariyaw sɛbɛn. Latin daɲɛ caman labaaralen dɔnni ani kalan sira fɛ. Ali bii, Kɔrɔlen Latin ni Greki fla ɲagaminen be lakalan duguma kalansow la, nka u yankan dɔgɔyara kosobe 20n kɛmɛda in kɔnɔ. Latin siginiden kafara watikura bɔnaw min bɛ Engliz, Espaɲɔl ani Franse siginidenw labaaralen katɛmɛ siginiden tɔw kan.


text:
An b’a siri an dusukun na k’a fÉ Ala a ka se kÉrÉtalen do, tuma min na a ye miiri tofanga di an ma, ani waati min na a ye hakili nin an na, a y’an yamaroya an k’an miiri a ka danni na, an ka lajeli ke ni taasi ye a ka gilanni nÉw la, an’an ka taasi a ka kodÉn na, an’a ka dabali pali a ka kabakow la fan beelajelen fe an’an yerekunw na, Ala ko a ka se kÉrÉtalen do:
]سَنُرِيهم آيَاتِنَا فِي الآفَاقِ وفي أَنفُسِهم حتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُم أًنَّهُ الحَقُ[
An be na an ka kabakow yira aw la fan beelajelen na an’aw yerekun na, f’a ka bange aw ye k’a fÉ Alako in ye tipe ye.
I k’a dÉn Ala ye maaw lagosi minu b’u faw ladege, a ko a ka se kÉrÉtalen do:
]قَـالُوا بَـل نَتَـبِعُ مَا أَلـفَينَا عَـلَيهِ آبـاءُنَا أَوَلَـو كَـانَ آبَـاؤُهُـم لا يـَعلَمُونَ شَـيئًا[.
U ko fÉtaw betoyi, an y’an faw sÉrÉ min kan an be tuku o nÉfe ali n’a y’a sÉrÉ u faw te foyi dÉn, n’u te fÉyi kalama.
A b’o cogo kelen na,a ye mÉgÉ lagosi minu be tuku u ka bisikiyaw nÉfe, n’u be bonni ke ko dogolenw na – ka fen fÉ u te min dÉn – Ala ko:
]إِن يَـتَـبِعُـونَ إِلَا الـظَّـنَّ[.
U tukulen te foyi kÉ fÉ n’a kera u ka bisikiyaw ye.
Tipe yere la, an be min siri an dusukun na o ye k’a fÉ an hakili de b’a faridaya an kan ka miiri a ka danfenw na, ani ka jipe danbaa pini, I n’a fÉ a y’a faridaya an kan ka lajeli miiri jan ke maa ka ko la min be nabipumaya weele a yere la, an’a be kabako min ke an ka miiri o fana na -Muujiza- (kabako).
W’a te ben a ye a ka mÉgÉ ladege o miiri jan in na ali n’o tiki kunkolo ye sankaba sÉrÉ, ali n’o tiki jÉyÉrÉ n’a lahurÉma bopana ka teme a dan bee kan.
I k’a dÉn min nana kuranaba kÉnÉ lasuli la ka ke miiri kan, a tukuli dÉnni ni kodÉn kÉ, I k’a dÉn o nana ka dancogo hÉÉrÉpa sinsin hakili la, o min ni hakilimaw hakilina benna o kan o la kurana nana ka lakununi ke fen na ninkun jÉla min kan a dancogo la, k’a damine kodÉn laben ni miiri laben na, w’a na hakiliw dayele k’a pesin fen ma dancogo be sÉn min ma.
A mana ke cogo o cogo a te ben adamaden k’a yere labila dusukunnasiri fenw na, walima a k’i seme a lamÉbaw ni mÉgÉ were ladegeli la.
O toyi a be waajibiya a kan, a yere hakili dancogo hakeya la min ni kurana y’o sÉn ji la, a ka pinini ni miiri jan ni lajeli ni taasili ke a ka dusukunnasiri fenw lasili dÉnni na(1) Minu tÉgÉ weelela ko diine lasiliw minu nafama ye kelenbaatiya ni nabipumaya ni imaama ni lahara don ye.
Ni maa min ye faw n’u pÉgÉnnaw ladege ni dusukunnasiri lasili nunu na I k’a dÉn o tiki ye ko lankolo ke, w’o tiki jegena ka bÉ sira tilennen kan, wa haketo te ke o tiki ye abada.
Kuma lasuruya la fÉkan fila b’an bolo:
A fÉlÉ: miiri jan ni dÉnni waajibiyali dusukunasiri lasiliw la, a te ben mÉgÉ were ka ladege o la.
A filana: o min file ni ye hakili ka waajibiyali do sani a ka ke sariya ka waajibiyali ye, o kÉrÉ ye k’o dÉnniya te ta ka bÉ diine sariya kumakanw na ali n’a y’a sÉrÉ a be n’a sÉn ji la hakili dalilu kÉfe.
Hakili waajibiya kÉrÉ te dÉwere ye fÉ n’a kera hakili ka dÉnni ye nÉgÉya siratige la ani miiri sinsinni ani cesiri dusukunnasiri fenw lasiliw la.
Diine bolofaraw ye sariya kitiw ye minu sirilen do baara la, miiri jan ni cesiri te waajibiya o la, o toyi a be waajibiya a la kosÉbe – n’a ma ke diine kenekan fenw ye minu sabatilen do ni tigen kan ye, I n’a fÉ seli ni sun ani jaka – a b’i suganti ni fen saba dÉlakelen ye: jijali – cesiri – ka daliluw laje kitiw la n’a y’a sÉrÉ a y’o mÉgÉ ye, walima a k’i yere farati a ka baaraw la – ihitiyaatu- n’a y’a sÉrÉ o sira ferelen do a ye, walima a ka dÉnni cesiribaa dÉ ladege min ni cesiri sariya bee dafalen do a la, w’a ka ke a be mÉgÉ min ladege o ka ke hakilima ye, a ka ke a yerekun tangabaa ye ka bÉ jurumi bee la, a ka ke a ka diine kÉlÉsibaa ye ka bÉ nakasi bee la, a ka k’a nindigÉn fÉngÉnbaa ye, a ka k’a danbaa ka yamaroya labatobaa ye.
Ni maa min ma ke dÉnni cesiribaa ye w’a ma ke farati dÉnni sÉrÉbaa ye, o kÉfe a ma se ka dÉnni cesiribaa ladege min kelen do ka sariyaw bee fara pÉgÉn ka,sariyaw bee dafalen do min na o tigi ka batow bee ye bato lankolon ye u te mine a bolo, ali n’a selila ka sun ka jaka di a si kuntaala bee kÉnÉ, fÉ n’a y’a sÉrÉ a ka baara benna a ka dÉnni cesiribaa ka hakilina ma, a ye min ladege baara fÉlÉ kelen kÉfe n’o dÉnnibaa y’a jenpÉgÉnya k’a fÉ k’a ka baara kela ni surupa ganipa ye ka taa Ala ma, a ka se kÉrÉtalen do.
An b’a siri an dusukun na k’a fÉ dÉnni cesiri diine kiti bolofaraw la o ye waajibi ye waajibiya dansiki la silaamaw bee kan, imaamu Mahadi untapa wati la, o kÉrÉ ye ko cesiri be waajibiya silaama kelen kelen kan waati bee la, unka ni mÉgÉ dÉ sÉrÉla ka wili n’a ye kaari ni wasa be se ka ke ni min ye a be bin ka bÉ silaama tÉw kan, u b’u wasa n’o tigi ye min y’a yere segen o cesiri daraja sÉrÉli la k’o tigi ye sariyaw kafobaa ye pÉgÉn kan u b’a ladege, u be segin ka n’a ma u ka diine bolo faraw la.
Waati bee la a be waajibiya silaamaw ka lajeli ke u yere cela, n’u ye mÉgÉ sÉrÉ u yere cela maa min y’a yerekun di ka dÉni cesiri daraja in sÉrÉ min ni bee t’o sÉrÉ fÉ n’a kela maa garijigeba ye, w’o k’a sÉrÉ sariyaw dafalen do a la min b’a to mÉgÉw be se k’a ladege, u b’u yere wasa n’o tiki ye w’u b’a ladege u be segin ka n’a fe u ka diine kitiw dÉnni na, n’u ye mÉgÉ sÉrÉ ni daraja in be mÉgÉ min na, a be waajibiya u kelen kelen kan u ka dÉnni cesiri daraja pini, walima u ka mÉgÉ laben u yere cela min be wili a pinini kama,sabu a be geleya u bee kan ka wili k’a pini, w’a te ben u ka mÉgÉ ladege dÉnni cesiribaaw la min sara u cela.
DÉnni cesiri ye silaamaya sariyaw lajeli ye ka diine kiti bolo faraw sÉrÉ min ni cidenw kuntiki nana n’o ye, o te falen a te yalama waati mana yalama cogo o cogo.
(حَلالُ مُحمدٍ حَلالٌ إلى يومِ القيامةِ وحَرَامُهُ حَرَامٌ إِلى يَومِ القِيامَةِ)
Muhamadu ka halaala ye halaala ye fÉ ka taa se alikiya-ama don ma, a ka haraamu ye haraamu ye fÉ ka taa se alikiyaama don ma.
Silaamaya sariyaw be bÉ gafe minu kÉnÉ o ye kuranaba ni suna –kira ka kumaw- ni dÉnnibaaw ka benkan ka bÉ sariya kumakanw kÉnÉ n’a be f’o ma larabukan na ko (ijimaa-u) benkan ani hakili I n’a fÉ a walanwalan na usuulu gafew kÉnÉ cogo min na.
DÉnni cesiri daraja mako be dÉnniya caama na, ani dÉnniya minu te laben fÉ n’a kela jija ni cesiri ni yerekun di ani waati ferelen dili ye a sÉrÉli kama.
An ka dusukunnasiri dÉnni cesiribaa kan sariyaw bee dafalen be min na, o ye k’a fÉ imaamu Mahadi ka nÉnabila do – kisi b’a kan – a tununi waati la, o cesiribaa in de ye kiti tiki ye, wa kuntiki kunkelen do, fusamatiya min be imaamu Mahadi bolo kÉw ni gÉwerenama boli cogo la mÉgÉw ni pÉgÉn ce o b’a bolo, maa min banna a la, o tiki banna imaamu na, ni maa min banna imaamu na o tiki banna Ala la a ka se kÉrÉtalen do, o tiki b’I b’a fÉ filankafo Ala la, I n’a fÉ a nana hadiisa kÉnÉ cogo min na ka bÉ sÉÉdiki la kisi b’a kan.
Cesiribaa min ni saratiw dafalen do a la o te segin yÉrÉ ye diine kitiw (fatuwa) dama na dee o toyi kuntigiya kun kelen b’a bolo (wilaaya) segin be k’a ma kitiw ni walanwalanniw ni kiti tigiw la, w’o keren-kerennen do n’a ye a te ben maa si ye o k’o kunko ta n’a te fÉ n’a kela a ka jipe ye, I n’a fÉ a te ben haduw ni hakew ka boli fÉ n’a kela a ka yamaroya ye an’a ka kiti.
NafÉlÉ minu ye imaamu taye o bee be segin ka n’a ma, ani hake minu kerenkerennen do imaamu tÉgÉla o bee fana be segin ka n’a ma.
Ni pilasi in ni kuntigiya kun kelen in imaamu de y’o di cesiribaa in ma, sariyaw bee dafalen be min na., a ka ke a ka nÉnabila ye a ka tunu waati la, o de be weele ko (imaamu ka nÉnabila) walima arabu kan na u b’a fÉ ko (Naa-ibu imamu).
(1) fen minu be ni bataaki in kÉnÉ o bee tedusu-kunnasirifew lasili ye, I k’a dÉn dusukunnasirifen caama b’a kÉnÉ lajeli jan ni miiri jan te waajibi ye o la I n’a fÉ latige ni hake, kadaru, ni segini) raja-a) o n’a pÉgÉnnaw dusukunnasiri te waajibiya o la segini be ben ka taa fen ma min dÉnnen te, n’o ye nabipumaw ni imaamuw ka kuma tipetigiyali ye, wa fen caama beni dusukunnasiri nunu na, o minena ka bÉ imaamuw la ni sira kenema ye.


text:
Ku
Ku ye balo ye min bé sɛnɛ. Ku bé sɛnɛ samiya fɛ, ni san kun fɔlɔw na na, sɛnɛ kɛlaw bé taa forow la ka ku tuguni biri ni dababaw ye. Ku té sɛnɛ ka sɔrɔ ku si té i bolo. Tuguni birililen kɔ u ku si tigɛ, ku si tigɛlen kɔ, u be digɛn bɔ tuguniw la k a sɔrɔ ka ku si kelen kelen turuyi. Ku dolen kɔ a bé kɔlɔsi fɔ ka taa sé a falen kun bɔli ma, ni a falen na u bé yiri dɔw tigɛ ka turu ku si kɛrɛfɛ walasa ku si ka na woyo duguma, ku sun ka sé ka mɛlɛkɛ a la. Ni bin falen na a foro kɔnɔ u b'a sièn, dɔw yɛrɛ bé nɔgɔ kɛ a kɔrɔ.
Kalo saba kalo naani ku kun fɔlɔ bé kari ni a bé fɔ o ma ko (bɛdɛ-bɛdɛ), kalo filana wɛrɛ kalo naani kɔ ku kun filana bé kari, ni o ba fɔ o ma ko «ku jɛma».
Ku kari don foro tigiw gansan té kɛ ye mɔgɔ wɛrɛw bé fara u kan. Ku bé kari ni nɛgɛ jan dɔ ye walima daba minsen. Ku den bé kɛ tuguni dé kɔnɔ, ni u b'a fɛ k'a kari, u bé tuguni waraka ka sɔrɔ ka ku sun duguma na tigɛ ka sun yɛrɛ toyi, ni u tila la u ye yɔrɔmin sé, u bé a datugu walisa ku filana ka sɔrɔ. Ku kun filana tigɛlen kô, u bé sorɔ ka san wɛrɛ ku bɔ, san wèrè ku si bɔlen kɔ, u bé dɔw féré ka dow kè dun taa ye. Ku bé ka kè fɛn wɛrɛ caama ye: i na fɔ towalima ka beleke, walima ka yiran, walima ka jɛni. Ku ka di ko sɛbɛ a fana jɔyɔrɔ ka bon farikolo la.


text:
Nɔnɔ
Nɔnɔ ye jimafɛn jèma ye min bè bɔ bagan dôw la i n'a fɔ misi, saga, ba walasa k'u denw la balo. Hadamaden fana b'a den baloli daminè ni sinji ye. Sinji tè dô wèrè ye ni nɔnɔ kɔ. Balo dafale do, farikolo nafalan cama bè sɔrɔ min na. Nan ye nɔnɔ minèn kônô ka bila ka mèèn, fènè bè sigi a sanfè. Ni ye fènè ye gosi a bè kè nare ye; o tobilen de ye sirèmè ye. Ni nônôkènè bila,a bè sunôgo ka kè nônô kumu ye. Nônô bè se ka bila ka kè dumifèn wèrèw ye i n'a fɔ fromazi, yawuru, kèrèmu. Walasa nônô ka na sunô kô joona, i ba wili. An ka n'a nônôkèmè wili bali min bawo a bè se ka bana cama na se môgôma. Nɔnɔ bè dumunifèn folò de fèn min ni bè barika la se môgô farikolma. Ngan a bè fɔ ka n'i ye fèn fima ye nɔnɔ la o tè a dô ye. Ni kuma ye bè nɔnɔ ka jèlè ye de yira. An fè ya tun ye fèntigi dumuni ye n'ga sisan bèè ya famuya ko an farikolo mago bala walas ka barika sôrô. Nônô jiman ye kôfèn, nônô mugu bè ye. Ni an bè kafô la sako di, ka daka an se ko lamara fô tunma ja.
Nɔnɔ bɛ fɛɛrɛ buteli walima ... kɔnɔ.


text:
Retour au blog de miss-conneriedu49
L'auteur de ce blog n'accepte que les commentaires de ses amis.
Tu n'es pas identifié.Clique ici pour poster un commentaire en étant identifié avec ton compte Skyrock et un lien vers ton blog ainsi que ta photo seront automatiquement ajoutés à ton commentaire.
liliejolie23, Posté le dimanche 13 juin 2010 07:28
Lé deu
sindy, Posté le samedi 12 juin 2010 09:08
eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee LE CHOCOLATS !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Mwa-lili-du-49, Posté le samedi 22 mai 2010 05:24
bonbons =D