text:
Tubala
Dugu yɔrɔfɔli
Tubala ye dugu ye min be Baninkɔ fe. A bɛ Kulukɔrɔ marabolo la. O mara in kɔnɔ, a bɛ Joyila kolomi de fɛ. A n’o kubedugu cɛ ye bam 76 ye. A bɛ gàlodugu min fɛ, o ye Bankɔ ye, a n’o cɛ ye bam 11 ye. N’i bɛ Bɔ Bamakɔ i bɛ forobasira 6nan Minɛ k’i Kunda Faana kan. N’i Sera yen, i bɛ Fara i kinin fɛ k’i Kunda Joyila kan min ni Faana cɛ janya ye bam 45 ye. I bɛ Bɔ Joyila ka Na ŋolo bugu, bam 40. N’i Sera yen, i bɛ Fara i ɲuman fɛ ka banakɔsira Minɛ, bam 25. I be Teme Bankɔ kan, i be bam 7 Boli Bankɔ ni Kàafla ce. I be Bam 4 ɲɔgɔn Boli ka Sɔrɔ ka Don Tubaladugu kɔnɔ.
Dugu ni kɔrɔn ce Koyala de be yen, tlebi fe Kàafla, keɲeka fe Màsafenbugu, worodugu fe Funena.
Dugu tɔgɔko
Tubala sigili ni sisan ce ka jan. A be sàn 516 Bɔ bi. Kabi lawale dugu in tɔgɔ ye Tubala ye. Tɔgɔ in yere Sɔrɔ la tuba dɔ de nɔ fe ko « Tuba la». Halisa a tu in be yen. Dugu in sigibaa ye Jose Togola ye. A Bɔra Sensen ka Na. Senekela tun don.
Dugu dugutigiya
Tubalakaw ka dugutigiya ye làadalako ye. A bɛ jàmu kelen ka bolo kan n’o ye Togola ye. Olu fɛ ye dugu tigiya bɛ Na kɔrɔya-kunda. Ni min ka Kɔrɔ dugu cebɛe ye, o de bɛ Sigi. Ni dugutigi Fatura, dugutigi kura bɛ Sigi kalo sàba o kɔ fɛ. Tubala dugutigi kɔrɔw ye : Cekɔgɔ, Kɔriba, Fabɔyi, Ŋolo, Daaba. Ninnu bee tun ye Togolaw de ye. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bi, o ye Nùmuce Togola ye. Tubala tun bɛ jàmanatigidugu min ka mara kɔrɔ, o ye Kle ye
Dugu bonya
Tubala ye kin 3 de ye : Josela, Cetubela, Ntinekala. Mɔgɔ 500 de b’a kɔnɔ bi. Dugu in b’a sigiyɔrɔ flanan na nin ye. A sigiyɔrɔ kɔrɔw tɔgɔ : Sokɔrɔ, Sokura.
Dugu siyako
Tubalakaw ye bamananw ni flaw ye. Yen jàmuw ye : Togola, Mariko, Jabaate, Dunbiya, Kuyate, Jalo, nka furumusow jàmuw t’o la.
Sinankunya b’u ni Tarawelew, Jabaatew, Marikow, Danbelew, Sangarew ani Sow ce. Furusira b’u ni dugu minnu ce olu ye : Kle, Kunabugu, Kɔnfɔn, Koyala, Màsafenbugu.
Bamanankan ni flakan de be Fɔ Tubala. Bamanankan fɔbaga ka ca kosebe.
Dugu baarako
Baara caman bɛ Kɛ Tubala i n’a Fɔ sɛnɛ, baganmara, jàgo, donsoya, nùmuya.
Forosɛnɛ : keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ : mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.
Jàgo : sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere.
Donsoya : donso caman be yen wa donsobolodon fana be Ke yen.
Nùmuya : nùmucew ka baara ye negefaga, dàbadla, kolondla, kolonkaladla ani zundla ye ni ka nùmumusow ta Ke dàgadla ni ceeredla ( lefe) ye.
Baganmara : misi, bà, saga, ʃe, kami, tonkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Tubala olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.
O kɔ fe sugu fana be yen. Yen sugudonya ye tàrata ye.
Baara ninnu bee la, sɛnɛ de y’a la fanba ye.
Dugu fɛɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ dugudenw bolo kungokɔnɔw fàgali la olu ye : manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, wɔlɔgɛn, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o la, ʃiladɔn mana dali, buturu.
Sokɔnɔfɛnw minɛni : ncɔlɔ (ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲɛ), ka bagan masina Nɛgɛn ka Don a kɛyɔrɔ la walima k’a Gɛn ka Minɛ.
Лɛlakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle, gɛnkurunin.
Dugu yiriwaliko
Kokura nalenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto.
Baaɲumankɛtɔw min ni dugu bɛ baara la bi o ye Bɔrn Fɔndɛn ye. O min Nana saniya tiimɛni ka ma dugu in na. CMDT (seneko) fana be yen.
Baaɲumakɛtɔn minnu ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ olu ye Bɔrn Fɔndɛn (keneya, kàlanko, jàgo) ni CMDT (sene) ye.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ lakɔlikalan Daminena Tubala 1996 sàn. Dugu ta don, kelen don wa san wɔɔrɔkalan don.
Dugu bàtoko
Diinɛ minnu bɛ Tubala, olu ye silamɛya ni bamananya ye. Silamediinɛ Donna Joma Togola fe. Misiri 1 de bɛ Tubala.
Bamananya batoso 5 de be yen minnu tɔgɔ ye : jobon, warabugu, ɲànantu, dugulennci.
Laadalabato minnu be Ke Tubala olu ye : do, ɲà, wara.
Dugu in tenew ye kaana ni jàra ye ni k’a dasiri Ke miniɲan ye.
Dugu ɲɛnajɛko
Fɔli sugu minnu bɛ Tubala o dɔw ye: bàri, jidunun, ntalen, kolonkolon, bala, boyi, kariɲan.O fɔliminɛn ninnu bɛ Tà ɲɛnajɛ minnu na olu ye seliw, furu gintanw, kamalenw ni sungurunw ka ʃufɛ-ɲɛnajɛw, denkundiw a n'o ɲɔgɔnnaw.
Farikolo-ɲenaje sugu min fanga ka bòn Tubala o ye ntolatan ye. Denmisɛnw ka ɲɛnajɛfɛn wɛrɛ minnu bɛ yen n'u fanga bɛ ka Dɔgɔya ka T'a fɛ olu ye fɛrɛnfunun, berefili, bolominɛ-tlon, bɛlɛta, inɛɛri, nten, tugu.
Nin ɲenajew bee be Ke ferekene de kan.
Dugu kungoko
Tubala kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw (dàla 4, kɔ 1, jɛ 1, fàla 1), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Dugu in kungodaw tɔgɔ flɛ : kaba, ncenlele, ncàn, kɔda, bɔgɔbele.
Tubala kùlu ye fla ye. Olu Kaba ni Funenabele ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo 5 de bɛ Tubala. O Sɔrɔla sigi n’a cogoya de fe. U bɛ dugu woroduguyafan ni tlebiyafan fe.
Dugu waatiko
Tubala, waatiwbɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni samiɲɛ ni tltma ye sanko siratigɛ la. Sanji hake ye bl 700 ye sàmiɲe kelen kɔnɔ. U bɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni fonɛnɛ ni fùnteni ye waati kalaya siratigɛ la. Samiɲɛ ni tlema cɛ, kawulɛ de bɛ yen. O bɛ ɔkutɔburukalo ni desanburukalo cɛ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ minnu be Tubala, olu ye : Wara, Joko, Tuba, Kaba.
Blàdon : 2017-02-19 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04


c: text/html

text:
Sàna-uwi
Dugu yɔrɔfɔli
Sàna-uwi bɛ Mali marabolo 4nan 'kɔnɔ n'o ye Segu ye. A bɛ kolomi min 'kɔnɔ segumara la o ye Tomiɲan ye a ni min cɛ ye bam 27 ye. Manzan-uwi y'a ka kafoda ye a ni min cɛ ye bam 18 ye ninka a yɛrɛ Kɛ a ka yɔrɔ galotigi-dugu ye. Yen galoda tɔgɔ Dara dugu yɛrɛ tɔgɔ la ko Sàna-uwi. Dugu laminiduguw la, Lɛ-uwi b'a ni kɔrɔn 'cɛ, Hanpɔni-uwi b'a ni tlebin 'cɛ. Dugu kɛɲɛkafɛla la, San-uwi bɛ yen ninka Wawarana Kɛ a ni worodugu 'cɛ.
Dugu tɔgɔko
Sana uwi tɔgɔ Sɔrɔla a sìgibaa tɔgɔ fɛ min tùn bɛ Weele ko Sanibɛ. Sanibɛ la, "sani" kɔrɔ ye ko "seli", i ko nisɔndya don.
Dugu dugutigiya
Sàna-uwi bɛ Mara dugutigi fɛ. Laadala-dugutigi bɛ yen Mara sa nka, sugandili walima kàlata bɛ To ka Kɛ yen dugutigi-sigi la tuma dɔw la. Dugu tìgiya bɛ kìn kelen ka bolo kan. A tɛ Bɔ yen ka Taa kìn wɛrɛ la.
Dugutigi min bɛ Sàna-uwi 'kùn na bì (2015 sàn) o tɔgɔ ye ko Pobanu Abɛl Danbɛlɛ. Yen dugutigi kɔrɔ dɔw ye Wapa Danbɛlɛ; Manburu Danbɛlɛ, Dabu Danbɛlɛ ani Zan Lutɛɛ Danbɛlɛ.
Sàna-uwi tu Tigɛra Sanibɛ Danbɛlɛ fɛ. A Bɔra dugu min na ka Sàna-uwi Sìgi o ye Oni-uwi ye. A ka baara tùn ye donsoya ye.
Dugu bònya
Sàna-uwi ye 'dugu ye kìn wɔɔrɔ bɛ min 'kɔnɔ. Dabuni-uwi, Orobani-uwi, Bɛɛni-uwi, Wawara-uwi, Dofana-uwi, Лa-anni-uwi olu y'a kìnw tɔgɔ ye. Dugu sìgikɛnɛ bònya bɛ m 3000 Bɔ kɛrɛ naani kɛnɛ 'kɔnɔ. Mɔgɔ hakɛ min bɛ dugu la o bɛ 1500 Bɔ.
Kabini dugu Sìgira, a b'a sìgiyɔrɔ in na yen. A ma sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ, min b'a Jira ko tomon kɔrɔ tɛ dugu 'bolo.
Dugu siyako
N'i Ko Sàna-uwi, i Ko bɔbɔdugu. Bɔbɔw 'kɔ, siya wɛrɛ tɛ yen. Jamu minnu bɛ yen olu ye Danbɛlɛ, Dakwo, Kamatɛ, Tera, Kulubali ani Jara ye. Bomu (bɔbɔkan) dɔrɔn bɛ Fɔ a dugu in na.
Dugu baarako
Sὲnɛ yiriwalen dòn Sàna-uwi 'kɔnɔ. Sὲnɛfɛn minnu bɛ Mali la olu caman dɔ bɛ Sὲnɛ yen i n'a fɔ keninke, saɲɔ, kàba, tiga, fini, ʃɔ̀, tiganinkuru, bɛnɛ, zɛrɛ, woso, kurubaa ani dugusɛsɛ (bɔbɔkan). Sὲnɛ ye dugu baara la fànba ye.
Nakɔko siratigɛ la, yenkaw bɛ jiriforo Da i ko mangoroforow. U bɛ nakɔfɛn kɛnɛw fana Sɛnɛ i n'a fɔ nkɔyɔ, tamati, tubabunkɔyɔ, salati, ʃù, karɔti ani jaba.
Sàna-uwi, baganmara bɛ yen. Sokɔnɔ-bagan sugu caman bɛ yen mɔgɔw 'bolo i ko misi, fàli, sò, saga, bà, lὲ, wùlu, jakuma ani sonsonnin. Kamanmafɛnw na, sàna-uwikaw bɛ kami ni ʃɛ de Mara ka Caya.
Mɔni bɛ sàna-uwikaw ka baara la. U bɛ mɔni Kɛ kɔ dɔ 'kɔnɔ. U ka mɔnikɛ-minɛn fànba ye siyo (bɔbɔkan) ye.
Walasa k'u ka musakakow Dakala, sàna-uwikaw bɛ jago misɛnninw Kɛ. U bɛ butikifeere, baganfeere ani sɛnɛfɛn-feerew Kɛ u ka sugu ni lɔgɔdugu wɛrɛw 'cɛ. Sàna-uwi yɛrɛ sugu jɔdon ye tarata ye.
Sojɔ man'i Bɔ a la, Sàna-uwi bololabaara tɔ bɛɛ ye numuw ka baaraw ye. Yen numuw bɛ jiridɛsɛ, dàbadla ani minɛndla sugu caman Kɛ. Numumusow bɛ dàgaw ni fiɲɛnw Bɔ bɔgɔ la. Donsow bɛ Sàna-uwi nka ‘donso-bolodon tɛ Kɛ yen.
Dugu yiriwaliko
Yiriwali siratigɛ la, fɛn dama-dama bɛ yen minnu bɛ 'sɛmɛntiyali Kɛ o kan n'i Dònna Sàna-uwi 'kɔnɔ. Kɛnɛyaso dɔ jɔli y'o la fɔlɔ ye. Ka Fàra kɛnɛyaso kan, yɛlɛma kura minnu Dònna dugu la o dɔw ye ɲɔsimansin ye, pɔnpekɔlɔn, worobinɛ, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, wotoro ani kalalikɛ-mansin.
Baɲumankɛ-tɔn minnu ni dugu bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo yiriwa hukumu 'kɔnɔ olu ye CMDT, ODES ani World Vision ye. CMDT ni ODES ka yiriwalisiraw bɛ sɛnɛko kan. World Vision bɛ yiriwalisira caman Kɛ i ko denmisɛnniko, musakako walima kàlan forobayali.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan bɛ Sàna-uwi kabi 1983 sàn. O kàlanso kelen de bɛ yen duguma-kalan bɛ Kɛ ka Foori min 'kɔnɔ. O ye ka Bɔ sàn fɔlɔ ka T'a Bla sàn kɔnɔntɔnnan na. Bɔbɔkan kàlanni da Minɛna yen kabini kerecɛnya donwaatiw la. Nka, jamana yɛrɛ ka balikukalan Dabɔra dugu la 1998 waatiw la.
Balikukalan fana bɛ yen kàlanw na. O kàlanso kelen bɛ yen bomu bɛ Kàlan balikuw 'kùn min 'kɔnɔ.
Dugu batoko
Bato minnu bɛ Sàna-uwi 'kɔnɔ olu ye fla ye: kerecɛnya ni laadalabatow. Yen mɔgɔ tla bɛɛ ye kerecɛn ye. U ka bato bɛ Kɛ eglizi 'kɔnɔ min kelen jɔlen b'u fɛ yen. Kerecɛndiinɛ Dònna yen Pa-a Danbɛlɛ fɛ 1930 sàn waatw la. Laadalabato minnu bɛ yen, olu fanga b'a la ka Dɔgɔya ka T'a fɛ.
Dugu ɲɛnajɛko
Sàna-uwi ɲɛnajɛw caman ye an ka laadalakow ni kerecɛnya nɔfɛkow ye. Yenkaw bɛ ɲɛnajɛ Kɛ kɔɲɔw ni Nowɛli ani Paki la. Mɔgɔkɔrɔba dɔw ka sàya sànyɛlɛma ɲɛnajɛ fana bɛ Kɛ. U ka fɔlifɛn tla bɛɛ ye jenbe ni bala ani ntamannin ye. Nka fɔliminɛn kuraman dɔw Bìnna ka Dòn dugu la kerecɛnya bolo kan.
Dugu kungoko
Sàna-uwi kungo labɔlen dòn jiri ni jisitɛmɛ-yɔrɔ ni kungosogow la.
Jiriba sugu caman bɛ yen kungo la i ko jala, banan, sanan, genun, dingɛ, nsira, bumu, nɛrɛ ani ʃi. Kungolafɛn minnu bɛ a tuw 'kɔnɔ o la kùnbabaw ye waraninkalan ye, ntomisa, kungo kami, wɔlɔ ani bunun.
Jiboli-yɔrɔw bɛ Sàna-uwi kungo la fana. Kɔ kelen ni dala 5 ɲɔgɔn ani fàla 3 ni jɛ kelen bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen. O jimayɔrɔ ninnu na, jilafɛn dɔw bɛ yen i ko bàma ni kaana ani koorow. Koorokaaraw fana bɛ yen ka Fàra jɛgɛ kan. Manɔgɔ ni ntɛbɛn ye u ka jiboli-yɔrɔw la jɛgɛ fànba ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo kelen bɛ Sàna-uwi 'kɔnɔ. Yen kaburudo bɛ dugu ni tlebin 'cɛ.
Dugu waatiko
Sàna-uwi, waati bɛ Yɛlɛma sàn 'kɔnɔ ʃyɛn fla jiko nɛɛmako siratigɛ la. O waati fla ye tlema ni samiɲɛ fɔli ye ɲɔgɔn 'kɔ. Samiɲɛ ye sɛnɛ waati ye. Samiɲɛ-donda ye Zuwɛnkalo ninka samiɲɛ-bɔda Kɛ Sɛtanburukalo ye. Sannji min bɛ Nà samiɲɛ kelen 'kɔnɔ o cayalenba ye hakɛ 1000 ye. Tlema bɛ Bɔ Zanwuyekalo la. Sɛtanburu ni Zanwuye cɛ ye furancɛnin ye min bɛ Weele ko kawulɛ. O ye sumannadon waati ye.
Funteniko siratigɛ la, fonɛnɛ ni funteni waati fana bɛ Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ sàn 'kɔnɔ. Fonɛnɛ bɛ Dabɔ Desanburukalo ninka funteni Dabɔ Marisikalo la. Funteni hakɛ bɛ Yɛlɛn ka Se fo 45 ma. Nɛnɛ fana juguyalenba bɛ Se hakɛ 20 ma.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Sàna-uwi sìgiyɔrɔ tɛ kabakoma-yɔrɔ ye. Dugu lamini na, i tɛ yɔrɔ si Ye ko min ye flɛlimayɔrɔ ye. O de y'a To 'yɔrɔlajɛla tɛ Se yen kabakoma-yɔrɔw lajɛli kama.
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2016-07-29

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Liberia
Liberia madɔnnen Liberia ka Fasojamana, ye jamana ye Afrika ka tlebi dankan na, a bɛ danbɔ ni Sera Leon, Gine, Kote D’Ivoire ani Atlantik Kɔgɔji. Liberia ye tudugu ye min fiɲɛ (taksu) ka kalan, sanji bɛna kawula wati ani harmatan fiɲɛ jalan tlema fɛ. Liberia kɔgɔjibolo ye jiritu ye, tumamin dugu gerekanna ye jiritu warowarolen ye, min dayelen fuga kan ani bin jalanw. Kabii san 1989, Liberia kɛra wilikajɔ dugu ye min sereyara duguden kɛlɛ fla la. Liberia Duguden Kɛlɛ Fɔlɔ (1989 – 1996) ani Liberia Duguden Kɛlɛ Flanan (1999-2003) ye mɔgɔ bakɛmɛ caman b’u sigiyɔrɔ ka jamana sɔrɔ dafiri. Liberia tɔgɔ bɛ kɔrɔyalikɛ “hɔrɔnya” tumamin farafin kanhɔrɔnyalenw ani jɔnw siginna ka na Liberia san 1822, ka jamana in sigi san 1847 ni Keleyalen Duguw (US) ka Fanga ka dɛmɛ ye, kasɔrɔ ka kabila kura sintin min bɛ wele Ameriko-Liberiakaw. Nin kabila kura in nali ye gɛrɛntɛ jubɔ u ni kabila ba taniwɔrɔ tɔw cɛ.
Antropolojy ɲiniw y’a jira ko Liberia yɔrɔ sigili wati surun ye 12an kɛmɛda, adɔla ka kɔn o ɲɛ. Manden kanfɔlaw sigira kataa tlebifɛ, min ye kabila fitini caman jagoya k’u sigi kɔrɔnfɛ ka digi Atlantik Kwaji kan. Deyiw, Basaw, Kruw, Golaw ani Gisiw jatelen nabaa fɔlɔw fɛ. Nin tamaasegin farala Tlebi Sudan Mali Mansamara bini na san 1375 ani kɔfɛ san 1591 ni Songai Mansamara wilili. Ka fara, gerekanyɔrɔ sɛgɛnna cencentaama bolo, o ye sigibaaw jagoya ka yɛlɛma Pepper Coast babolo ɲiginen na. Nin sigibaa kuraw naara ni uka ɲɛdɔnw ye inafɔ kɔri parata, gesedan, nɛgɛbaara, malo ni ɲɔ sɛnɛ, ani sigi ni marataabolo cakɛdaw kabɔ Mali ani Songai Mansamara la.
Manew ka yɔrɔ in minali ma mɛn, Vai kabila mɔgɔw fana naara u sigi Grand Cape Mount yɔrɔ la. Vai kabila tun ye Mali Mansamara dɔ ye minu jagoyara ka boli mansamara yurulen kɔ tanninaninan kɛmɛda wati kɔnɔ. U y’a suganti k’u sigi kɔgɔjibolo yɔrɔw la. Kru kabila y’u banamini Vai ka sigi u sigiyɔrɔ la. Manew ani Kruw ka jɛ sera ka Vai ka taama wɛrɛw bali yɔrɔ in na, nka Vai tora Grand Cape Mount yɔrɔ la min ye bii Robertsport dugu ye.
Kɔgɔji dala mɔgɔw ye kurunw dilan ka jago daminɛ ni Tlebi Farafinw ye kataa Kape verdo kabla Sanu Dankan na. Kɔfɛ, Eropa julaw ye karajago sifayaw donɲwanakɛ ni dugudenw ye, tumadɔ u b’uka kuruw siri dankan na. Tumamin Kru ye julaya sigi sen kan ni Eropa ye, uka jago tun sinsinnen daminɛ la jɔntan karajagow kan, nka taalen ɲɛ u y’u sen don ni barika ye Farafin jɔn jago la. Kru surugaw y’u sigiyɔrɔ bila ka taa baara kɛ jiriforow la ani sojobaara sarama la. A dɔw yɛrɛ ye baara kɛ Suez and Panama bajalanw sennin baara la.
Kabila wɛrɛ min dɔnnen yɔrɔ in na bɛ wele Glebo. Glebow genna ka b’u sigiyɔrɔ Manew doni senfɛ, u taara u sigi jidala min ye bii Liberia ye.


text:
🇸🇳🇲🇱Senegali Fanga sinamaton ka kὲlɛcɛba Ousmane Sonko Ye Laseli ke ka nieci 🇲🇱Mali ma ,a y’a ka kandili Kɛ sariya ye 2024 sàn jamanatigi-kalata la, k’a Jalaki jamanatigi Macky Sall ni Faransi kan k’u ye gangw Kɛ k’a bali ka jɔyɔrɔ Sɔrɔ. Ka wele Bila 🇲🇱Mali jamana Fanga ma naye sebayaro Jamana kuntigi Kalata la
🇸🇳🇲🇱Senegali Fanga sinamaton ka kὲlɛcɛba Ousmane Sonko Ye Laseli ke ka nieci 🇲🇱Mali ma
🇸🇳🇲🇱Senegali Fanga sinamaton ka kὲlɛcɛba Ousmane Sonko Ye Laseli ke ka nieci 🇲🇱Mali ma ,a y’a ka kandili Kɛ sariya ye 2024 sàn jamanatigi-kalata la, k’a Jalaki jamanatigi Macky Sall ni Faransi kan k’u ye gangw Kɛ k’a bali ka jɔyɔrɔ Sɔrɔ. Ka wele Bila 🇲🇱Mali jamana Fanga ma naye sebaya soro
Programmes
-
-
-
septembre 23, 2022
🇲🇱Mali yerema honronya nienamayala Youwarou Sɛtanburukalo tile 22
-
-
-
septembre 23, 2022
🇳🇪Niger Djamana Kan G5 Sahel Jamanaw Ka nieonye G5 Sahel jamanaw ka lafasali


text:
Sénégal: Samba SALL, fangasina Ousmane Sonko ni npogɔtigini Adji SARR ka kiiritigɛla, fatura
A jɛnsɛnna :
Sénégal kitigɛla min tun ka kan ka fangasina Ousmane Sonko ni npogɔtigini Adji Sarr binkani walen kiti kɛ, n'a tɔgɔ Samba Sall banna kunu Dakar bana kuntalajan dɔ sen fɛ.
Kitigɛla Samba Sall banan kunu Sénégal faaba la, kɛnɛyaso min tɔgɔ" hôpital Principal" la. Samba Sall u b'a weele le Dji.
Ousmane Sonko ni npogɔtigini Adji Sarr ka kiti ko sɛbɛnw tun b'ale de bɔlɔ kan, kabini kitigɛla fɔlɔ Mamadou Seck y'a sen bɔ kiti in na.
Marisikalo tile 8 tɛmɛnen a ye fangasina Ousmane Sonko minɛn, yani a ka bila kitigɛlaw ka kɔlɔsili kan. Samba Sall ye kitigɛla min Sénégal ko gɛlɛya bɛ kiti minnu kɛlila u bɛ di ale de ma. I n'a fɔ Aïda Ndiongue ka kiti, n'a tun bɛ jamana kuntigi kɔrɔ Abdoulaye ka politikitɔn PDS kɔnɔ, n'a ka kiti tun kɛra fɔrɔba nafɔlɔ nanbarali la ani dɔnkilidala Thione Seck min sara kosayi in, n'a y'a kiti wari kɔlɔn ko kan.
Samba Sall ye kitigɛla kɔrobalen ye kitigɛlaw cɛman, n'a bɛ weele "le doyen des juges d'instrument". Novembre kalo tile 22 san 2019, wasaden kɔrɔ Seydi Fall a y'o fana kiti ka minɛn, fɔrɔbanafɔlɔ nanbarali la ani wari kolon kɔ la, n'a hakɛ bɛ se CFA wari milliards 32 ɲɔgɔn ma.
A jira la fana ko Samba Sall ye kitigɛla min ye a ka kuma ma can. Sénégal jamana kitigɛla min tɔgɔ "procureur", n'o ye Serigne Bassirou Guèye ye masuruya mɔgɔ don.


text:
Barack Obama
Barak Hussein Obama II (flanan) bangera Uti tle 4, san 1961 (tanikɔnɔntɔn biwɔrɔ ni kelen), Amerika Keleyalen Jamanaw ka binaani ni naaninan ani sisan jamanakuntigi don. Farafin Amerikika fɔlɔ don min sera nin jɔyɔrɔ in la. Obama tun ye Kelenyalen Jamanaw Senatori fitini ye kabo Illinois (Ilinɔy) kata Januari tle 3, san 2005 fokase jɔyɔrɔbla ma Nofanbru tle 16, san 2008 ka sabu k’a sugantili jamanakutigi ye. A ye jamanakuntigiya kalili ke Januari tle 20, san 2008 kromokari ɲanaje senfɛ US (yu es) Kapitol la.
Obama bɔra Kolonbia Sanjankalanso la ani Havard Shariya Kalanso, yen min a kera Farafin Amerikika fɔlɔ ye min ye Havard Shariya Gafe ɲɛmɔgɔya kɛ. A ye baarakɛ inafo sigidako labenna, a kɛra duguden josiraw lapasabaa ye Shikago, ka kɔn a ka tuma sabaa kɛ Illinois Sena la kata 1997 kabla san 2004. A dɛselen ka sigiyɔrɔ sɔrɔ Wasadenw ka So (House of Representatives) la san 2000, Obama sugantira kataa Sena la Nofanbru san 2004. Obama ye dantigɛliba kɛ Bɛjɛfangako Faso Lajɛ senfɛ Juyekalo san 2004.
Tumamin a tun ye tɔnden ye Bɛjɛfangako jamadɔgon la Kongresi 109nan la, Obama kera sabu ye ka shariya ta ka ɲɛshin ladala maramafen dansigili ma ani ka sinsinikɛ forobacako nɔminɛli kurufa nafolow labaara tɔ. A ye tamaw kɛ kataa Kɔrɔn Eropa, Cɛma Kɔrɔn, ani Afrika. Kongresi 110nan kɔnɔ a kera sabu ye ka shariyaw ta katra yeremakaran (lobbying) ma ani kalafli shuyaniw, fiɲɛ yɛlɛma, koloko jahadi ani US (yu es) sɔrasi mɔgɔw ladonni n'u seginna kabɔ kɛlɛyɔrɔ Irak ani Afganistan.
Barak Obama bangera Kapi'olani Kɛnɛyaso Musow ani Denmisenw kama Honolulu dugu la, Hawaii a bamuso fɛ Ann Dunham o ye Amerikika farajɛ ye kabɔ Wachita, Kansas min bɔkolo ye Ingliziw ye. A fa ye Barak Obama kɔrɔba kabɔ Luo kabla la Nyang'oma Kogelo, Nyanza mara la Kenya jamana kan. A mansaw ye ɲwan ye san 1960 u tun ye kalandenw ye Hawaii ka Sanjankalanso la Manoa, a facɛ tun ye tunga kalanden ye. U ye furukɛ Febuyekalo tle 2, san 1961, kasɔrɔ ka fara tumamin Obama shi tun bɛ san fla, u sɔrɔla ka furusa san 1964. Obama fa seginna kataa Kenya minna a y'a den ye shiɲɛ kelen kasɔrɔ ka too siraba kasara la san 1982.


text:
Walandaw : chariya Boyorow kan - 2
bakruba carti
lagniniw: Walandaw : chariya Boyorow kan - 2
kan: Bamanan
lasekini: Sidiki Dienta
niefoli suruman: Walandaw: chariya Boyorow kan"2": chariya Tayoro Folo , Kurane Ani Akabakow .
farankan wati: 2016-04-25
sira surun: http://IslamHouse.com/2803334
ni mankutun wolomala woloma tioko nato la
ni karti bayelemana ka taga ni kanw la: Arabu kan
a file tougouni ( 4 )
Walandaw : chariya Boyorow kan - 1 ( Bamanan )
Walandaw : chariya Boyorow kan - 3 ( Bamanan )
Walandaw : chariya Boyorow kan - 4 ( Bamanan )
Walandaw : chariya Boyorow kan - 5 ( Bamanan )


text:
Moussa Samoura, Lagine ni Senegali ka dancɛw dayɛlɛli bɛnkan bɛ kuma mun de kan?
A jɛnsɛnna :
Farafinna tilebiyanfan tɔnba CEDEAO ka lajɛrɛ senfɛ sibiridon Accra Ghana jamana la, Lagine ni Senegali jamana ɲɛmaaw bɛnna a kan ka baaraɲɔgɔnyaw lakuraya u ni ɲɔgɔncɛ kɛrɛnkɛrɛnna lakana ko ta fan fɛ.
Nka jamana fila ninnu dancɛ datugulendo kabini Septembre kalo tɛmɛnen in na, sibiridon bɛnkan sababula o fana kan ka dayɛlɛ.
Moussa Samoura ye Politikiko dɔnbaga ye kabɔ lagine an ka jɛ k'a ni Sory IBRAHIM ka masala lamɛn.
A bɛ ɲɛfɔlikɛ an ye Senegali ni Lagine dancɛ datuguli kun ani a ye kɔlɔlɔ minnu lase jamanadenw ma fan fila bɛɛ la.


text:
Fàrafinna kununni dugumasiri
Kà Bɔ Ameriki gun kan kà Tɛmɛ Erɔp ta fɛ, kà Nà Se Azi ni Oseyani taw ma, dugumasiri kelen Jɔra Fàrafinna gun kan, Segegali dugukolo kan, min ɲɔgɔn ma Deli kà Da dugumasiriw la kùndama la. O ye Fàrafinna kununni dugumasiri ye ; dugumasiri min penpelen dòn fo m152 ɲɔgɔn geji ni san ‘cɛ.
Dugumasiri jɔsawura
Dugumasiri in yɛrɛ ye ‘denbaya ye min mɔgɔ ye sàba ye: cὲ n'a muso an'u den. Cὲ jɔlen dòn k'a kininbolo Balan a muso fana jɔlen kɔ la a kɔ fɛ dɔɔnin k'u den sìgilen To a numanbolo kamankun kan k'o yankannen To u taafan fɛ. Den fana y'i sìgilen To a fà kamankun kan k'i numanbolo Jan k'o bolokɔnin Sin jyɛnnatigɛ waati nàtaw ma. U mɔgɔ sàba bɛɛ bɛ ɲɔgɔn 'bolo k'u Kùnda lahɔrɔma kan.
Dugumasiri yecogo bɛ ko min taamaʃyɛn Kofɔ o ye Fàrafinna denbaya yɛrɛwolo dɔ poyitɔ ye kà Bɔ dugu 'jukɔrɔ kà Nà jyɛn yeelen ni hɛɛrɛ daamu Da. O la, u mɔgɔ sàba bɛɛ bɛ hakilila dɔ kan: muso bolo sɛɛnɛcogo a 'kɔ o bɛ Fàrafinna bɔfan Jira, den bolo sincogo kà ɲɛfɛla Jira o bɛ Fàrafinna ka sininkow laɲini Kofɔ hɛɛra ni lafiya ani bɛn 'kɔnɔ. Cὲ yɛrɛ jɔcogo bɛ Fàrafinna ka kologɛlɛya n'a ka barika Jira lafiya 'kɔnɔ. 'Kumalasurunyala, dugumasiri in bɛ Fàrafinna bɔtɔ Jira dìbi la kà yeelen fàn Magɛn, an b'a Fɔ min ma ko Fàrafinna kununni kà Bɔ sunɔgɔ la.
Den bolo sinfan fana Dabɔr'a kamà k'o Sin jyɛn dugumasiri wɛrɛ ma n'o bɛ Etazuni 'kɔnɔ ko Lafiya dugumasiri. Fàrafinna dugumasiri in n'o ɲɛsinnen bɛ ɲɔgɔn ma kà geji K'u dànfaralan dɔrɔn ye.
Dugumasiri yɔrɔfɔli
Fàrafinna kununni dugumasiri bɛ Dakaru. A bɛ yen kìn min na o tɔgɔ ye ko Wakam. Wakam fana y'a ‘damagaloda ye. Kùlunin flà bɛ kɔgɔjida la ɲɔgɔn da fɛ yen minnu bɛ Weele ko sinbara flànin kùluw. Dugukolo-fɔɔnɔ ka kùlu jɔlenw dòn a yɔrɔ a yen. O kùlu kelen kan, Fàrafinna kununni dugumasiri in Nàn'i Cooko kà sanfɛla Minɛ a dafɛfɛn bɛɛ la. A sìgidɔndaw ye 14° 43' 20" K ani 17° 29' 42" T ye.
Dugumasiri kiimɛ mankutu
Cὲ minn bɛ a la o girinya ye tɔni .100 ye kà muso ta Kɛ t.70 ye. U la den girinya ye t.20 ye. N’i y’a mɔgɔ sàba girinya Fàra ɲɔgɔn kan, o bɛ T'i Jɔ t.190 na.
Mɔgɔ ninnu poyitɔ dòn kà Bɔ dugu min na o fara min bɛ Weele ko coronnan o girinya ye t.6 810, betɔn soginnen na. O la, coronnan ni mɔgɔw girinya mana Kafo o mumɛ bɛ Kɛ tɔni 7000 ye.
A dugumasiri in mɔgɔw Dlara bɔgɔ min na o ye dɛɲɛ ani sìra ye. U coronnan ye fàra labɛnnen ye. A bɛ ssànkɛmɛ sìgiyɔrɔma 12 (sàn 12 000) Kɛ n’a ma Cyɛn. O ye k’a Jira k’a bɛ To yen fo kà 3200 sàn Se, tle-nɔɔrɔminɛ kɛko 4 bɛ na Kɛ sàn min na kɔni.
Dugumasiri kùndama geji 'kùn na
Fàrafinna kununni dugumasiri in bɛ kùlu min 'kùn na o jànya ye m100 ye. Dugumasiri yɛrɛ kùndama ye m52 ye min tlalen dòn sankanso 15 ye. A ni kùlu jànya fàralen ɲɔgɔn kan o mumɛ ye m152 ye geji 'kùn na. A bɛ kùlu min sàn fɛ yɛlɛncogo flà b'o la: n'i ma Yɛlɛn a mɔbilisira fɛ, i bɛ Yɛlɛn a sènnamasira fɛ o min ye ‘baladenninw ye kà Yɛlɛn kà Taa i bɛ min ɲɔgɔn 198 Dòn i 'sèn kɔrɔ san'i kà Se a ma. N’i Ser’a ma, a flɛlikɛyɔrɔ bɛ Taa da Minɛ fo cὲ kùnkolo ‘kɔnɔ, sankanso 15nan na. Komin a sankanso 15nan ni 3nan cɛ tɛ lajɛliyɔrɔw ye, i mana Jigin kà Bɔ yen, i bɛ Nà Tɛmɛ ni lajɛli ye fo a sankanso 3nan na. N’i Bɔr’a sankanso 3nan na, i bɛ Nà 2nan na kà N’a Laban fɔlɔ la. Nka san’i ka yɛlɛnni Dabɔ a sankansow la, dugumabon bɛ yen fɔlɔ.
Dugumasiri dugumabon
San’i ka Yɛlɛn a sankansow la, dugumasiri in dugumabon ye ‘yɔrɔ ye, a yɛrɛ jɔli bɔcogo a da fɛ o jaw bɛ Jira i la yɔrɔ min na. Fàrafinna Tariku fana nàcogo jiralen dòn a ‘kɔnɔ kà Bɔ sàn 4 000 kà Kɔn Yesu ‘ɲɛ kà N’a Blà fo 2000 sàn na Yesu bangelen ‘kɔ.
Dugumasiri sankanso 15nan: cὲ kùnkolo-bara kɔnɔna
Mɔgɔ bɛ Yɛlɛn kà Taa fo dugumasiri in sankanso 15nan 'kɔnɔ. O ye a cὲ kùnkolo-bara kɔnɔna ye. I bɛ Dakaru flɛli daamu Da yen kà Лὲ. Yɛrɛmayɛlɛn-yɛlɛnnan bɛ Taa ni mɔgɔw ye yen. I b'i To dugumasiri so laban 'kɔnɔ kà dugu Ye yecogo ɲuman na. N'i b’o bon laban in 'kɔnɔ, i bɛ dugumasiri yɛrɛ yɔrɔ min Ye i dugu ma o ye a muso kùnkolo-bara ye. I bɛ Sɔrɔ kà flɛli Dabɔ sa f'i ɲɛ dàn. O la, k'i kɔ dònnen To geji ma, i bɛ pankurun-kɛnɛ Ye i ɲɛkuntlenna numankɛrɛ kan, kà geji-dawolo Ye i kininkɛrɛ la f'i ka yeli bɛ Se batodaga ma yɔrɔ jan. I fana bɛ Madelɛnn gun ni Goore gun tigina Ye o kɔ fɛ yen. K'i To a san fɛ, Dakaru bɛɛ bɛ K'i tɛgɛ 'kɔnɔ tèn. I bɛ sɔrɔ kà Tig'a kan ko Dakaru yɛrɛ ka gunya min bɛ Fɔ mɔgɔw fɛ k'o ye cyɛn ye tigi-tigi. Dugu in mɔsɔnnen dòn gejibolow ni ɲɔgɔn 'cɛ tèn.
Sankanso 3nan 'kɔnɔ
Dugumasiri jɔlen ja talen nɔrɔlen dòn ale 'kɔnɔ. Yen Dabɔra dajiraliw kamà. I bɛ Senegali jamanatigi kɔrɔw jaw nɔrɔlen Sɔrɔ a 'kɔnɔ, kabi yen ka yɛrɛmahɔrɔnya sɔrɔli la kà Nà fo sisan na: Lewopol Sedaa Sɛngɔɔ, Abdu Juf, Abdulay Waad, Maki Saal.
Fàrafinna masasigilan flà b'a 'kɔnɔ yen, minnu Dira Senegali ma Angola jamana fɛ. O sìgilan ninnu ye Angola masakɛ kɔrɔ dɔ n'a muso sìgilanw ye minnu ye Angola jamana ka 'ŋaniɲɛjira ye Fàrafinna kununni wulika-jɔko la. Kà Bɔ sankanso 3nan na kà Jigin fo dugumabon na, baladennin bɛ yen min ye taasira flanan ye kà Fàra yɛrɛmayɛlɛn-yɛlɛnnan kan.
Sankanso 2nan
Fàrafinna kununni dugumasiri kurunbokarili Kɛra 2010 sàn awirilikalo tle 3 kà Bɛn ni sibiridonya dɔ ye. A Kɛra dugumasiri sankanso 2nan 'kɔnɔ ale min labɛncogo ɲὲ b'a To o Kɛra faama-bisimilaso ye. Jamana 19 jamanatigi Nàn'a kɛnɛ kan. U bɛɛ Dònna kelen-kelen, u n'u taamaɲɔgɔn-kulu kà sanga 10-10 Kɛ Abdulay Waad kɛrɛ fɛ.
Sankanso fɔlɔ
Ale y'a bon bɛɛ la belebele ye. Ko caman bɛ Kɛ a 'kɔnɔ : dajiraliw, jὲkafɔw ani lajɛɛrɛ wɛrɛw. Senegali siyaw bɛɛ nɔnablalen dòn yen: balant, Serɛr, Wɔlɔfɔ, Manjak, Pulaar... Jirimɔgɔnin flà bɛ ʃyɛnta la. Cὲ dɔ sìgilen bɛ balafɔ la. O bɛɛ ye mɔgɔw dlalen ye bɔgɔ ni jiri la k'u To Fàrafinna laadalabaara dɔ la.
Dugumasiri hakilila sɔrɔbaako n'a jɔbaako
Dugumasiri in kɛli hakilila Bɔra jamanatigi Abdulay Waad (2000-2012) la. A jɔli Kɛra kɔgɔdugu-kore sojɔdɔn kɛnyɛrɛye cakɛda dɔ fɛ ko Mansudae Overseas Project Group of Companies, senegali sojɔdɔnna dɔ ka dɛmɛ 'kɔnɔ ko Piyɛɛ Gujabi Atepa. A jɔli tufaden fɔlɔ Dara awirilikalo tle 15, 2002 sàn na. A jɔli Foorila 2010 sàn marisikalo la. O b'a Jira ko a jɔli ye sàn 8 Kɛ 'sèn na.
Fàrafinna dugumasiri in Kɛra jyɛn dugumasiri bɛɛ la ɲɔgɔntɛ ye bonya la. Dugumasiri fɛn o fɛn bɛ jyɛn 'kɔnɔ bì k'o lajɛli bɛ Kɛ a kɔnɔna fɛ, a jànya b'o bɛɛ ta kan. O la, hali Lafiya dugumasira min ye m46 ye, o t'a Bɔ jànya la.
Senegali jamana ye dolar miliyɔn 25 ($25 000 000) musaka Kɛ nin dakabannaso in jɔli la min tùn ye Sefa miliyari tan ni flà (Sefa 12 000 000 000) ye a waati la.
Fàrafinna jamana bɛɛ niyɔrɔji sìgilen dòn a 'kɔnɔ
Angolakaw ka masasigilan minnu bɛ yen, olu bɛ yen k’o jamana niyɔrɔ Jira a ko la. Mali ka laadala yɛlɛn-yɛlɛnnan dɔ bɛ yen kà Mali ka sèndonni Jir'a ko la kà Fàra dɔgɔnɔjamana minɛn kɔrɔ dɔ kan. Liberiyakaw ka cὲkun dɔ bɛ yen. Benɛnkaw ka bololafɛn dɔ bɛ yen. Burkinakaw ka jirimɔgɔnin dɔ bɛ yen. Ganakaw ka yɛlɛn-yɛlɛnnan dɔ fana bɛ yen. O bɛɛ ye ŋaniɲɛjira ye ko hali ni dugumasiri in bɛ Senegali dugukolo kan, ko a dama ka kan Fàrafinna yɔrɔ bɛɛ la.
Blàdon : 2016-05-11 Yɛlɛmako laban : 2016-05-11


text:
Kunnafoni kɛnɛ kɛrɛnkɛrɛnnen ka ɲɛsin Laurent GBAGBO, Cote d'Ivoire jamanakuntigi kɔrɔ ka seginni ma
A jɛnsɛnna :
San tan kɔ, Cote d'Ivoire jamana kokan, Laurent GBAGBO sera Abidjan bi wulada in na.
Côte d'ivoire jamanaɲɛmaa kɔrɔ Laurent Gbagbo ka seginni ɲanajɛw bɛ senna ni wati in na Abidjan ani jamana fan wɛrɛw la. A kɛlen kɔ ka san tan kɛ diɲɛ kirisoba CPI ka bolokan bi a seginna a ka so nisondiya kɔnɔ.
Sory Ibrahim b'an hakilijigi makan minnu kɛra sababu ye ka Gbagbo lase diɲɛ kirisoba la fo ka se a ka jalakiw bɛɛ wulila kabɔ a kan.
Hakilinajigi la makan minnu kɛra sababu ye ka Gbagbo lase diɲɛ kirisoba la fo ka se a ka jalakiw bɛɛ wulila kabɔ a kan
Côte d'ivoire jamana ɲɛmaa kɔrɔ Laurent Gbagbo ye san 10 de kɛ fanga la, ka ta san 2000 kan bila san 2010 na. O san 2010 de la jamana ɲɛmaakalata sera ka labɛn, Gbagbo n'a sinacɛ Alassane Ouattata ye ɲɔgɔn sɔrɔ o kalata tako filana na, nka ɲɔgɔn sɔsɔ nana dabɔ jabiw nɔfɛ, bɛ k'o ale de ye sebaya sɔrɔ.
O ɲɔgɔn sama-sama in de labana ka masiba wuli jamana in kɔnɔ. Mɔgɔ ba saba ni kɔ de bɔnɛ na u nin na kalo caman kɛlɛ kɔ. Avril kalo san 2011 Alassane Ouattara ka kɛlɛcɛw sera k'u tɛgɛda Laurent Gbagbo kan, Faransi ni diɲɛtɔnba ka kɛlɛbolo ka dɛmɛ ye.
Alassane Ouattara sigira fanga la, Laurent Gbagbo tagara a yɛrɛ sɔrɔ diɲɛ kirisoba CPI ɲɛma. San 10 a ka kiri bɛ senna ye, nka a tile kelen ma sɔn jalaki minnu dalen b'a kan ma.
Kasɔrɔ nin bɛ la Aout kalo san 2012 kulu min sigira côte d'ivoire jamana yɛrɛfɛ ka sɛgɛsɛgɛlikɛ kalata kɔfɛ makanw kan, ulu ka jateminɛnw y'a jira kafɔ fagali walew kɛra fan fila bɛɛ fɛ.
Nka Mars kalo tile 31, diɲɛ kirisoba CPI ka kiritigɛlaw laban na ka Laurent Gbagbo lajɛya kabɔ jalaki bɛɛ la. Côte d'ivoire jamana ɲɛmaa Alassane Ouattara fana sɔnna a ka segin kana a faso kɔnɔ, tuma-yuma mana a yɛrɛ diya. O don de sera bi.
JE SUIS ARRIVÉ SAIN ET SAUF.— Laurent Gbagbo 😋 (@LaurentGbagbOff) June 17, 2021
MERCI SEIGNEUR 🙏🏾


text:
🇺🇦 🇷🇺Ukraine Ni Russie ciela gueleyaw KYIV, Ukraine (AP) — Siranya bɛ ka bonya Erɔpu jamanaw ka nukliyɛri baarakɛyɔrɔba la, k’a sababu kɛ marifaciw bɛ ka taa a fɛ a lamini na, Nin ko in bɛ na tile kelen kɔfɛ, izini in tigɛra tugun ka bɔ Ukɛrɛni kuran sɛnɛyɔrɔ la, ka bila jɔyɔrɔba la, n’o ye k’a jigi da a yɛrɛ ka fanga kan walasa ka lakana siraw baara
🇺🇦 🇷🇺Ukraine Ni Russie ciela gueleyaw KYIV, Ukraine (AP) — Siranya bɛ ka bonya Erɔpu jamanaw ka nukliyɛri baarakɛyɔrɔba la
🇺🇦 🇷🇺Ukraine Ni Russie ciela gueleyaw KYIV, Ukraine (AP) — Siranya bɛ ka bonya Erɔpu jamanaw ka nukliyɛri baarakɛyɔrɔba la, k’a sababu kɛ marifaciw bɛ ka taa a fɛ a lamini na, Nin ko in bɛ na tile kelen kɔfɛ, izini in tigɛra tugun ka bɔ Ukɛrɛni kuran sɛnɛyɔrɔ la, ka bila jɔyɔrɔba la
Programmes
-
-
-
septembre 23, 2022
🇲🇱Mali yerema honronya nienamayala Youwarou Sɛtanburukalo tile 22
-
-
-
septembre 23, 2022
🇳🇪Niger Djamana Kan G5 Sahel Jamanaw Ka nieonye G5 Sahel jamanaw ka lafasali


text:
Farafina Ngun kunafoli sanga Kelin kono
🇦🇴Angola: Wotelaw be taa wote la karidon, wote min be ke ka kegne ni gniemogow ye, a ka demokarasi tariku la
🇿🇦Afiriki tilebinyanfan fɛ: tɔnden kɛmɛ caman ye taama kɛ Pretoria ani Cape Town arabadon, ka ɲɛsin nafolosɔrɔbaliya ma min bɛ ka bonya
🇱🇾Libi: Human Rights Watch ye a jira ko Farafinna 32.450 ɲɔgɔnna de minɛna Libi sɔrɔdasiw fɛ jamana kɔgɔjida la san tɛmɛnnen kɔnɔ.
Farafina Ngun kunafoli sanga Kelin kono
🇦🇴Angola: Wotelaw be taa wote la karidon, wote min be ke ka kegne ni gniemogow ye 🇿🇦Afiriki tilebinyanfan fɛ: tɔnden kɛmɛ caman ye taama kɛ Pretoria ani Cape Town arabadon, ka ɲɛsin nafolosɔrɔbaliya ma 🇱🇾Libi: Human Rights Watch ye a jira ko Farafinna 32.450 ɲɔgɔnna de minɛna Libi sɔrɔdasiw
Farafina Ngun kunafoli sanga Kelin kono
Programmes
-
septembre 30, 2022
Dunia Ngun Kunafoli Sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
🇺🇸Ameriki Ngun kunafoli sanga kelin Kono
-
septembre 30, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoli Sanga Kelin kono
-
septembre 30, 2022
Dunia Ngun Kunafoli sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
Ameriki ngun Kunafoli Sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoli sanga kelin kono


text:
Sàjola
Dugu yɔrɔfɔli
Sàjola Bɛ Molobala kafoda-duguw la. A ka galoda-dugu Ye Kàpaala ye. A Bɛ marabolo sabanan kolomi min fɛ o Ye Kucala ye. Sàjola n'o cɛ jànya ye bam 35 ye. A ni Sikaso ta bɛ Taa bam 170 ye. Sàjola ni dugu minnu bɛ dàncɛ Bɔ seleke naani na olu ye Ntɔso, o B'a kɔrɔn fɛ ni bam 6 ye, Blendo ni dɔw K'a ma fana ko Kacɛrɛla, o B'a tlebin fɛ ni bam 6 ye, Sisumana B'a ni kɛɲɛka 'cɛ ni bam 7 ye, ani Ntɔrla, o min B'a worodugu-yanfan na ni bam 9 ye.
Dugu tɔgɔko
Sàjola fana tɔgɔ Dara a tu tigɛbaa de la, o min tùn bɛ Weele "Sàjo" la. Bì, tɔgɔ fla de bɛ F'a ma: "Sàjola" ani "sàjokan". O kɔrɔ tɛ dɔ wɛrɛ ye kanko 'kɔ. miɲakaw de b'a Weele "sàjokan" na, a bamanankannaman de ye " sàjola" ye. Nka sàjo yɛrɛ Bɔra yɔrɔ min na ka Nà yen tu Tigɛ o ye "tɔmɔnɔ" ye. A Nàna yen donsoya hukumu de 'kɔnɔ fɔlɔ, ni ka sɔrɔ ka na sɛnɛ Fàra a bolo la.
Dugu marabaako
Sàjolakaw ka dugutigiya ye laadalata ye. I n'a fɔ fàn caman fɛ a bɛ Kɛ cogo min na, u fana ta bɛ Nà kɔrɔyakunda. Jàmu wɛrɛ tɛ K'a ye n'a Bɔra tarawelew la. Sàjola dugutigiya bɛ Mununmunun kìn kelenpe de 'kɔnɔ n'o ye kagbɔla ye. N'i Kɛra yen dugutigi ye ni saya tɛ i tɛ Bɔ yen tun. Nka ni Ala ka latigɛ Kɛra n'o ye saya ye, min bɛ Da o kan kɔrɔyakunda o bɛ baaraw Tà o nɔgannin na hali ka Kɔn dugutigisɛbɛ yɛrɛ sɔrɔli 'cɛ. Yen dugutigi kɔrɔw tɔgɔ Flɛ: Yapeŋe tarawele, Yerefoo tarawele, Zagepe tarawele, Naazaa tarawele, Katiiwakari tarawele, Zawɔrɔ tarawele, jɔnkoloze tarawele, Kafulu tarawele, Zaŋɔni tarawele, Natoro tarawele, Kɔgɔzaŋa tarawele, ʃɔhɔzaŋa tarawele, Dɔgɔbazaŋa tarawele, Natorozaŋa tarawele ani Balaa tarawele. Màa min bɛ olu nɔ na bì o ye Cɛmɔgɔ tarawel ye. Màsakɛfanga waatiw la Sàjola tùn Marala Molobala màsakɛw fɛ.
Dugu bònya
Sàjola bɛɛ fàralen ɲɔgɔn kan bɛ Bɛn kìn naani ma: Kagbɔla, lɛngɛnso, kɔkɔ ani kulukɔrɔ.
Dugu siyako
Miɲakaw ani fulaw de bɛ yen. Yen jàmuw ye Tarawele, keyita, danbɛlɛ, kulubali, sanɔgɔ tarawele, jabaatɛ ani jara ye. Sinankunya bɛ Tɛmɛ sàjola ni dugu minnu ye olu ye: singolo, ʃiw ani tri I ni tri II ye. Furuɲɔgɔnya tɛ Tɛmɛ sàjola dugutigikin ni sinkolokaw ni ʃiwkaw 'cɛ. N'a Bɔr'o la ntɛ wɛrɛ tɛ yen furuko la. Mamara de bɛ Fɔ ye kosɛbɛ nka bamanankan fana bɛ Fɔ yen.
Dugu baarako
Sàjolakaw bɛ sɛnɛ Kɛ kosɛbɛ. U bɛ fɛn caman Sɛnɛ, i n'a fɔ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, bananku, woso, je, galama, ʃɔ, dà, kɔɔri, mangoro, lenburu, buyagi, manje, namasa, sɔmɔ, fòronto, jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn ani sira. U bɛ baganmara ni jago ni mɔni ani bololabaara misɛnnin fana Kɛ u sèn fɛ. U ka bagan marata ye: bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. U ka jago bɛ butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de 'kùn kan kosɛbɛ. Mɔni bɛ Kɛ sàjola. U ka mɔnikɛminɛw ye o ye jɔ ni papolo ani doolen.
Dugu fɛɛrɛko
Manabɛlɛ ni wɔlɔjuruda, gɛnni ani ka Dɛn ka wɔlɔ Bugɔ ni bere ye, o de ye Sàjolakaw fana ka kɔnɔminɛ-fɛɛrɛ ye. U bɛ marafa Tà kungosogobaw fàali kamà. U fana bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye. U bɛ dugukɔnɔbagan murutilenw Minɛ ni fɛɛrɛ minnu ye, o dɔ ye jonborifli, koronka-minɛ ani nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye). Yen musow bɛ finisɔgɔ Kɛ kosɛbɛ.
Dugu yiriwaliko
Yen ko kura nàlen dɔw ye: Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto. Baɲumankɛtɔn damadɔ Tɛmɛna sàjola, olu la, ANAM, JIGISƐMƐJIRI, CMDT ani AMED b'olu la. U ka yiriwa tùn ɲɛsinnen bɛ sanuya sabatiliko, dutigiw dɛmɛni musaagakow la, kɛnɛya sabatiliko ani sannifeerekow de ma.
Dugu kàlanko
Sàjola lakɔlikalan Dabɔra 1981 saàn. Dugumandakun fàn fɔlɔ kàlanw dɔrɔn de bɛ K'a 'kɔnɔ, wa fòroba ta y'a ye fana. A lakɔlikalan in. Lakɔlikalan kɔ fɛ blonkɔnɔ-kalan fana bɛ Kɛ yen. Nka o dabɔ ni sisan 'cɛ Bɛ Taa sàn yerika la. Hali an bɛ bì min na a blon fla de bɛ yen nɔ. Wa o blonkɔnɔ-kalan in fana n'a ta bɛɛ, a Nàna balikukalan Sɔrɔ yen. Nka an kɔni bɛ bì min na Lakɔlikalan de yangalen dòn ka Tɛmɛ balikukalan ni blonkɔnɔ-kalan bɛɛ kan.
Dugu batoko
Diinɛ wɛrɛ tɛ sàjola ni silamɛya tɛ. Misiri kelen de b'u bolo la. U b'u ka jumaseliw Kɛ laminiduguw fɛ jummisiri bɛ Sɔrɔ minnu fɛ yen, bari sàjola ta tɛ jumamisiri ye. Silamɛya Dònna yen a bɛ sàn caman Bɔ bì. Hakilinaw Fɔra ɲɔgɔn 'kɔ a diinɛ in dònbaako la. Dɔw ko Bala tarawele de Nàna n'a ye nka dɔw fana Ko ko Burama tarawele de Nàna n'a ye. Silamɛya-diinɛ n'a ta bɛɛ sàjolakaw jan bɛ fɛn kelen na n'o y'u tnɛ ye (miniɲa). U ka fɔ la, ko ka Kɔn silamɛya 'ɲɛ ko yen dugudasiri tùn ye bakɔrɔn de ye, u tùn b'o Weele ko "Baze" ani fàlimuso, o tùn Weele ko "kuluɲɔ".
Dugu ɲenajeko
Silamɛya-seliw ni denkundi, sanyɛlɛma de ye sàjolakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. Jenbe, kariɲa, ya, fle, bàra, ntamannin, bala ani tabalen ye yen fɔlikɛminɛw ye. U ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Лanamaya u ka dugu fɛɛrɛba dɔ kan u yɛrɛ bɛ min Weele ko "kafugbɔ".
Dugu kungoko
dàla ni fàla ani jɛ/lɛ dɔw bɛ yen kungo 'kɔnɔ. A yɔrɔ ninnu na manɔgɔ , ntɛbɛn, ntòri, kaanaw, miniɲa, koorow ani koorokaaraw bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen. Wa jiri suguya caman fana bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ kosɛbɛ i n'a fɔ jala, banan, sanan, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, toro, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ ani pɔpɔ. Kungosogo-kunda, miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ, warablen, kungokɔnɔlɛ, bàla, dùga ani baninkɔnɔ bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen. U ka kngodaw ye faraŋa, jemɛɛyaŋa, ʃazira, ŋologbaɲaŋa ani fa ye.
Dugu Kaburudoko
Sàjolakaw ka kaburudo naani bɛɛ bɛ dugu nin tlebin 'cɛ. Nka u yɛrɛ ka fɔ la, ko kɔrɔ si tɛ o la olu fɛ. Ko yen kaburudo naani bɛɛ bɔyɔraɔ ka Bɛn fàn kelen ma ko o ye bɛnsen-ma de ye. Wa 'kùn fana u cayali la ka Kɛ naani ye fo n'a Kɛra fànko ye. Sɔrɔw mabɔlen dòn ɲɔgɔn na kosɛbɛ.
Dugu waatiko
Yen waatiko ni ntɔso ta bɛ Taa ni ɲɔgɔn ye kosɛbɛ, bari a yɔrɔ man jan ɲɔgɔn na tèn.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ tɛ Sàjola.
Blàdon : 2017-01-20 Yɛlɛmako laban : 2017-01-23


text:
Kr Dukure > Sɛbɛnnikɛla >
Kr Dukure: Sɛbɛnnikɛla
Karamɔgɔ ka ko ma Dàn dalafɔ dɔrɔn ma. A ma Dàn hali kàlanso-kɔnɔkalan dɔrɔn ma. A b'a Dɔn ko a bɛ sira minnu kan ko n'a ma nɔ wɛrɛ Blà a ka kɛtaw la k'u laban tɛ na mago Лὲ. Nɔ wɛrɛ min b'a To hakilila bɛ yɔrɔ jan Sɔrɔ ani ka Mɛn 'ʃì la n'a fɔbaa yɛrɛ ye o ye hakili blàli ye sɛbɛnfura kan. O y'a To Kr Dukure ye hakilila caman Fɔ ka Tla k'u Sɛbɛn ka Kɛ 'gafe ye. A ka gafe sɛbɛnnen caman kɔni ma Bɔ sɛbɛnca-sobaw la. A fànba bɛ Kɛra a yɛrɛ ka sɛbɛnca ye a ka so yen.
A ye gafe minnu Sɛbɛn olu bɛ dakun caman na. U b'a Dabɔ poyigafew la, ɲɔgɔlɔngafew, faamuyagafew, ziiringafew, degeden-gafew, siginikalan gafew, mabɛngafew, daɲɛgafew, dɔnniya ni dɔnniya forobayaligafew fo ka Se hakilijaka-bɔgafew ma. Min bɛ Fɔ ka Fàra o kan, o ye a gafew ma Sɛbɛn kan kelen na. A tla bɛ bamanankan na sa, nk'a dɔw fana bɛ soninke (marakakan) la. A fànba y'a yɛrɛkelenna-gafew ye. Kelen-kelen b'a la minnu y'a ni mɔgɔ wɛrɛw 'jὲ ye. A ka gafe dɔw fana bayɛlɛmani ye ka Bɔ farasɛkan na kà Nà bamanankan na. A gafew mankutu Flɛ nin ye:
A ka gafe minnu bɛ bamanankan na
Bamanankan mabɛn, 1974, MAKDAS sɛbɛnca, a ni Bubakar Tarawele ni Adama Samaseku ka jὲ ‘kɔnɔ
Bamanankan degeden-sɛbɛn, 1990,
Miiri de bɛ ɲɔ kɛ dlɔ ye, 1979, ziirin
Geseba falentan, 1978, ziirin
Fatɔya ni jigiya, 1980, faamuya
Ni sàn Cyɛnna jate tɛ kalo la, 1978, Editions Cauris 2009, ɲɔgɔlɔn
Poyigafe, 2008,
Sɛbɛnko bɛrɛ, 1990,
Jyɛnlatigɛ kangɛlɛya, 2010,
Kunkandɔn, 2008,
Лɛgɛnkalan, 2000,
Hakilijakabɔ bamanankan sɛbɛncogo kan, 2007
A ka gafe minnu bɛ soninke la
Soninken ceeredi Kitaabe, 1999,
Saha moxo sire, 1995,
A ka gafe dɔw ye jansalan Sɔrɔ i n'a fɔ
Ninnu t'a ka gafe bɛɛ ye. A ka gafe dɔw ma Sɛbɛn sɛbɛnfura kan. Olu Sɛbɛnna biribara kan walima kurannanma. Olu bɛ Lajɛ mansin kan ko latigɛlan. A ye daɲɛgafe min Baara 2007 sàn na, a ni Isiyaka Baalo ka jὲ ‘kɔnɔ, o bɛ latigɛlan kan. O ye daɲɛgafe ye min kɔnɔdaɲɛ ka surun daɲɛ 14 000 na. Kankelen-daɲɛgafe fana dòn bamanankan na ani soninke la. Nanflamayɔrɔ dɔw b'a la i n'a fo farasɛkan-bamanankan daɲɛsɛbɛn ani zanaw.
Komin sɛbɛnni t'a ka nɔblalan dɔrɔn ye, a ka kɛlenw nɔ bɛ Ye sira wɛrɛ minnu fɛ o dɔw ye a kan tàliw ye, a ja tàliw (lamagaja Fàra ja jɔlen kan), ani latigɛdɔn sira fana fɛ.
Blàdon : 2016-06-27 Yɛlɛmako laban : 2017-04-16


text:
🇲🇱Mali Furancie faga niema Choguel Maiga ka keneya kow kunafoli
Kabini sibiridon, minisiriɲɛmɔgɔ Choguel Maiga bɛ dɔgɔtɔrɔso la Bamakɔ dɔgɔtɔrɔso dɔ la, a ka kɛnɛyabaliya kɔfɛ. O kɔfɛ, gɔfɛrɛnaman y’a jira k’a ka dɔgɔtɔrɔ y’a bila lafiɲɛbɔ la min bɛ kɛ ni fanga ye. Nka kabini o waati, caman ma filɛ. Mariam Traore bɛ min dɔn minisiriɲɛmɔgɔ ka ko la, o bɛ anw fɔ.
🇲🇱Mali Furancie faga niema Choguel Maiga ka keneya kow kunafoli
🇲🇱Mali Furancie faga niema Choguel Maiga ka keneya kow kunafoli
Programmes
-
octobre 02, 2022
Mɔgɔ ba caman ye ɲɔgɔn lajɛn kari don Bobo-Dioulasso
-
octobre 02, 2022
Burkina Faso: Ibrahim Traoré ye taama ke Ouagadougou la
-
octobre 01, 2022
Laselikɛlaw binna Faransi ka lasigidenso kan Ouagadougou
-
octobre 01, 2022
Anbafo Jemukan Sibiri Octoburu kalo tile folo san 2022
-
-


text:
Màsakɛ n'a ka jɔnkɛ
Nin Kera màsake dɔ ye. A musow tùn ka Ca kosebe. Jɔnw fana tùn ka Ca a 'bolo, nka bee n’i ka baara tùn dòn. Dɔw tùn be sow Ko, dɔw be musow Kɔlɔsi, dɔw ta tùn ye yɔrɔ lasanuyali ye. O hukumu 'kɔnɔ, jɔn dɔ nana Jarabi a muso ncinin na. O Tor'o la fo ka muso in Kunmayɛlɛma. O kɛlen u ye bòli fari Da. Muso ye kangari kelen Da a ye,
-N dyaɲɛbaa, n be Sɔn i ka furu ma, nka hali n'i ye muso keme furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fe, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fe. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.
-N ye n kan D'i ma. cɛ kan bɛ tèn
Taamasira kan, u ye muso dɔ n’a den sɔrɔ bada la yɔrɔ dɔ la. O dòn kama, o yɔrɔ ba tigeli tùn ka gelen kosebe, bawo mɔgɔ si tùn te ba fàn dɔ in Lasɔrɔ f’i ka mɔgɔ kelen Saraka ba jinew ye. Jɔnke n’a muso Hanmina ka Jɔrɔ o ko in na, sabu bamananw ko tèn ko "dugutigiden-bugɔ ni sìgi te Ben, jango ka màsakemuso-ntaraki". Jɔnke n’a ka saraman be k'u Sɛnsɛn màa si t’a Ye n’i m’a kanu n'i yɛrɛ ye. Aa! jaa jarabi ka Kɔrɔ n’a tigi ye. Musodenba-tigi in Fle ka Jarabi jɔnke la o yɔrɔ kelen in na. O de Flɛ k'a den Di jinew ma batigesaraka ye. O kɛlen o fana y'i Kanto a ma,
-N dyaɲɛbaa, n be Furu i ma, nka hali n'i ye muso keme furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fe, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fe. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.
-N ye n kan D'i ma yanni saya cɛ. jɔnkɛ ko tèn
Ba tigɛlen 'kɔ u sàba y’u Kunda jàmanaba dɔ kan. nka o dòn kama, mɔgɔ si te Dòn o jàmana in kɔnɔ n’u m’i segesege. Tuma min na jɔnke n’a musow kùn Bɔra dugu dɔ sokene kan, u ni o yɔrɔ in masake denmuso Benna. O fana jarabikojugu jɔnkɛ la, a Flɛ ka dugu gundo bɛɛ F'a ye. O kɛlen, O fana nan'i Kant'a ma,
-N dyaɲɛbaa, n be Furu i ma, nka hali n'i ye muso keme furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fe, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fe. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.
-N ye kan D'i ma yanni saya 'cɛ. a ko tèn
U dònnen, màsakɛ y'i Kanto a ma,
-Dunnankɛ, n bɛ na ɲinikali damadɔ Seme i la n'i Sera k’u jaabi, i be Sìgi n nɔ na, o y’an ka yɔrɔ laada ye san wolonfla o san wolonfla o laada tɛ na Wuli ne fɛ. Nka n’i ma Se k'u Jaabi an b’i Fàga.
- N y'a Mɛn n 'fà. jɔnkɛ kan bɛ tèn.
O kɛlen, a y’i Kanto jɔnke ma;
An ka jamana mugubon be min ?
A keleke minew be mara min ?
A màsakɛ be ʃi min ?
O kɛlen, jɔnkɛ ye ɲininkali ninnu Tà kelen kelen hali a ma Sigisigi u jaabitɔ. Kabini o Kɛra, màsakɛ y'i kant'a ma ko,
- Dunnanke, e te mɔgɔlakolon ye. K'a Tà bì la, an ka jamanatigiya b'i 'bolo. Ne ka fanga Sera a dàn na. N bɛ barika Da ʃukɔrɔw ye. N den a ko b'i 'bolo sa dɛ.
Jɔnkɛ Flɛ ka màsakɛya Sɔrɔ. Nka hunn! Muso sàba ninnu ka furudonkan in dɛ!
N y'a Tà yɔrɔ min na, n y'a Blà yen.
Blàdon : 2017-07-14 Yɛlɛmako laban : 2017-07-14


text:
Yɔ̀ɔla
Dugu yɔ̀rɔfɔli
Kulukɔrɔ marabolo la, galoda dɔ bɛ joyila kolomi 'kɔnɔ n'o ye "Geɲɛka" ye, Yɔ̀ɔla b'o ka mara 'kɔnɔ. Yɔ̀ɔla n'a ka o galotigi-dugu cɛ jànya tɛ Tɛmɛ bam 4 kan, nka min y'a ni Joyila cɛ ye o kɔni bɛ Taa 40 na. Nka ka Bɔ Yɔ̀ɔla ka Taa Kulukɔrɔ yɛrɛ, o ye 88 ye. Werekela bɛ Yɔ̀ɔla ni kɔrɔn 'cɛ ni bam 5 ye, tlebin fɛ, Misango bɛ yen ni bam 8 ɲɔgɔn ye, a kɛɲɛkayanfanfɛla la, Bàlan bɛ yen ni bam kelen ni murumurunin ye, wòroduguyanfan fɛ sa, Ncinina bɛ yen ni bam 3 ye. Nka nin bɛɛ la, Yɔ̀ɔla ni yen lamini duguba min ka surun o ye Faana ye bari u ni ɲɔgɔncɛ tɛ Tɛmɛ bam 4 kan.
Dugu tɔgɔko
Yɔ̀ɔla tɔgɔ sɔrɔcogo tɛ kiliʃilako ye, bari a Dara yen tu tigɛbaa de la. O tɔgɔ de tùn Yɔ̀la ye. A Taara yen tu Tigɛ cikɛ de sababuya la. Nka ale yɛrɛ Bɔra yɔrɔ min na o ye mande ye.
Dugu marabaako
Dugutigiya min bɛ Yɔ̀ɔla kaw fɛ yen, o ye laadalata ye. U ka o dugutigiya in na, dugutisigi bɛ Kɛ kɔrɔyakunda de. Wa fɛn wɛrɛ fana tԑ yen dugutigi Bɔ a ka dugutigiya la n'a Bɔra saya la. Ɔ, nka ni Ala y'a Kɛ ko dugutigi kɔrɔ Ntanyanna u bɛ kalo sàba de Kɛ ka sɔrɔ ka kura Sìgi o nɔ na. Dugutigi caman Tɛmɛna Yɔ̀ɔla kùn na i n'a fɔ Bamija, Banegesɔn, Badoma, Yɔladɔ, Yɔlacɛjugu, Yɔladasinɛ, Yɔlasinɛ, Dawuda ani Matɛfili. Yɔ̀ɔla Màrala segu masakɛw de fɛ màsakɛya waatiw la.
Dugu bònya
Kìn ncinin duuru de bɛ Yɔ̀ɔla , sidibela, numuna, daɲɔnna, kasunbugu ani marakaw ka yɔrɔ. Dugu min dòn a sigi kɛnɛ man bòn tèn.
Dugu siyako
Bamananw ni marakaw ni fulaw de bɛ Yɔ̀ɔla . Yen jàmuw ye konatɛ, tarawele, sanɔgɔ, kulubali, kumarɛ, tuure, daɲɔ, sidibe, bari, sal, magasa, gaku ani jara. Sinankunya bɛ yen konatɛw ni kulubaliw 'cɛ, a fana bɛ jaraw ni tarawelew 'cɛ. 'Tnɛ tɛ 'fàn ni 'fàn 'cɛ, a tɛ 'kìn ni 'kìn 'cɛ, a tɛ 'du ni 'du 'cɛ wa a tɛ hali 'dugu ni 'dugu 'cɛ yen furuko siratigɛ la. Bamanankan ni fulfulde ani soninke de bɛ Fɔ yen nka min bɛ Fɔ 'fòrobaya la o ye bamanankan ye.
Dugu baarako
Yɔ̀ɔlakaw b'u bɛrɛdigi baara min kan o ye sɛnɛ ye. U bɛ sɛnɛfɛn caman Sɛnɛ i n'a fɔ keninke, sunna, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, soza, dà ani kɔɔri. Nakɔlabaaw fana ɲɔɲɛlenba b'u fɛ yen. U ka nakɔw 'kɔnɔ, u bɛ jiriba dɔw Turu i n'a fɔ mangoro, lenburu, buyakgi, manje, namasa, ntɔmɔnɔ ani sɔmɔ. Yen nafɛn sɛnɛta ye jabibi, fòronto, jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn, sira ani karɔti ye. Yɔ̀ɔlakaw bɛ bagan dɔw Màra. Olu ye Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. U bɛ jago min Kɛ o bɛ butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de kan kosɛbɛ. ŋununda, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, gɛngɛrɛdla ani bilalidla (dlan), ninnu fana ye bololabaara misɛnninw u bɛ minnu Kɛ u sèn 'kɔrɔ.
Dugu fɛɛrɛko
Yɔ̀ɔlakaw bɛ kɔnɔminɛ Kɛ ni fɛɛrɛ minnu ye olu ye manabɛlɛ ni wɔlɔjuru dali ye. Marafa y'u ka kungosogobaw fàali fɛɛrɛwla ɲuman ye. U bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye. U bɛ dugukɔnɔ-bagan murutilenw Minɛ ni jonborifli, koronka-minɛ walima nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye). Finisɔgɔ bɛ K'ɛ yen.
Dugu yiriwaliko
Ko kura caman bɛ Sɔrɔ Yɔ̀ɔla bì yiriwa siratigɛ la. Olu la, ɲɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, pɔnpekɔlɔn , sènfɛjuru ani moto b'a la. Pezeer ni page ɲɛtaa de ye baɲumankɛtɔnw ye minnu sèn Dònna Yɔ̀ɔla ka yiriwa la. U ka ɲɛtaa tùn ɲɛsinnen bɛ dugumɔgɔ kàlanni ani u degeli la baara wɛrɛw la.
Dugu kàlanko
Blonkɔnɔkalan ni balikukalan kɛli Mɛnna 'sèn na Yɔ̀ɔla . O kɔ fɛ lakɔlikalan Nàna yen 2000 sàn. U ka o lakɔli in ye fòrobata ye, dugumadakun fàn fɔlɔ kàlanso dòn, sàn wɔɔrɔkalanw de bɛ K'a 'kɔnɔ. U ka kàlanden fɔlɔ minnu bɛ ka Se ka dɔɔnin dɔɔnin K'u yɛrɛ ye bì, o dɔ ye salimatu tarawele o Kɛra musojiginna ye gwaanakaw fɛ yen ani Seku sidibe o fana Kɛra lakɔlikaramɔgɔ ye Yɔ̀ɔla kaw yɛrɛ fɛ yen. nka kɔsalanin in na, nkosɛbɛnni-kàlan fana Dònna Yɔ̀ɔla ka Kɛɲɛ ni 2012 sàn ye. U ka kàlankofɔlen ninnu bɛɛ la min Kɔnna ka Dòn yen o ye balikukalan ye nka min yanga ka bòn yen bì o ye lakɔlikalan ye.
Dugu batoko
Misiri kelen de bɛ Yɔ̀ɔla . Wa n'a Bɔra silamɛya-diinɛ na, diinɛ wɛrɛ tɛ Yɔ̀ɔla . Madu konatɛ ni ʃaaka kumare de ye yen diinɛ dòbaaw ye. Yɔ̀ɔla tnɛw ye galafin ani kalakarbleni ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni denkundiw ni tɔnɲɛnajɛw ni ntolatan ani laadalakow ye yenkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye dunun ni gita ni jenbe ni bari ni buru ni ntamannin ni bala ani flen ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ y'u ka dugu foroba-kɛnɛba ye.
Dugu kungoko
Jisigiyɔrɔ dɔw bɛ Yɔ̀ɔla i n'a fɔ kɔ, dàla, fàla ani jɛ. A yɔrɔ ninnu na, manɔgɔ de bɛ Sɔrɔ yen ka Sago jɛgɛ suguya bɛɛ kan. Tuma dɔw la koorow ni kaanaw ani koorokaaraw fana bɛ Sɔrɔ a yɔrɔ ninnu na. Jilafɛn ninnu bɔlen 'kɔ yen, Jiri suguya caman fana bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ, pɔpɔ, nten ani ntomi. Miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ, baninkɔnɔ, warabilen, bàla ani ntomisan ye kungosogow ye minnu ka teli ka Sɔrɔ yen. Kungoda minnu bɛ Yɔ̀ɔla , u tɔgɔw Flɛ: Tasɔbala kungo, baana kungo ani ŋolabɛlɛ. Kuluba kelen de b'u fɛ yen u b'o Weele ko tasɔbala fara.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon sàba de bɛ Yɔ̀ɔla kaw fɛ yen, kelen bɛ tlebin na, kelen bɛ wòrodugu la ni ka kelen Kɛ kɛɲɛka la.
Dugu waatiko
Yen waatiw fàlen-fàlen cogo Flɛ: ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ 'fɛn tɛ Yɔ̀ɔla ko màa bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.
Blàdon : 2017-04-20 Yɛlɛmako laban : 2017-08-11


text:
2014 10 04 mali kura
Donkibaru
An balimaw, aw ni ʃu : Mohamed Tuure.
Dunuya kelenyatɔn fìnitigi kɔnɔntɔn, ni olu ye Nizer fàsodenw ye, Fàgara Mali kɔrɔnfela la. Maramafen-tigiw, minnu tùn Bɛ u ka motow kan, ye u ka bolimafenw convoi (jamakulu) Dànkari, MINUSMA ka lakalita fe. Kabini sàn da Minena, dunuya kelenyatɔn fìnitigi bi sàba de Fàgara, Mali jamana na.
Mali jamana sorasiw cakeda ɲemaa kɔrɔ, n’o ye Usmann Bubey Mayiga ye, nɔ Minena jumadon Nanter Pari kerefela la. A tùn Weelela kumalasigi la alamisadon, Miʃel Tomi, n’ale ye jagokela ye, ka segesegeliw hukumu kɔnɔna na. Agence France Press, n’o ye kùnnafonidila-seben ye, ka lakalita fe, Cad jamanaden dɔ, min ka refugié sebenko (kùndogo-yɔrɔsebenko) ma Лenabɔ, ye a Laɲini jumadon ka ta Wuli a yere la Mɔntrey sìgida la. A kasaara Kera maaya hake tribunal (kiiriblon) keneda la, Fransi dunanseben-ɲininaw jigiseme-kene laban.
Yannin nɔ, Amerik (Amerika) jamana na, bànabagatɔ dɔ, ni kùnflanintu jòlibɔn-bana Yera a farikolo la, Minena Amerik (Amerika) faaba hopital (labitani) dɔ la, n’o ye Harvard kàlansoba hopital (labitani) ye. Nka Dalas, Tekzas mara la, keneya cakeda ɲemaa Ko olu fànfela la, ebola bànabagatɔ fɔlɔ min Dònna Amerik (Amerika) jamana na (???) k’a masɔrɔ u ye maa naani Blà quarantaine (latɔnyɔrɔ) na, n’o ye k’u Koron tle bi naani bàna mafleli la.
Bìdon, nin y’a ʃyen fɔlɔ ye sàn bi sàba ani sàba ‘kɔnɔ, yahujaw ka seli, n’o ye yɔmkipur sun ani seliw ka Ben silame seliba ni ye, n’o ye Id Al Ahada, sibiri sɔgɔmada ka Taa tarataʃu ma. Yan n’o ‘ce, silame miliyɔn caman ye ɲɔgɔn Dalaje Makan, Arabisawud jamana kan, hiji la.
Grande Bretagne (Britaniya) ɲemaa Bɛ `taama la Afganistan jamana la. Dawid Kamerɔn, ni ale de ko dòn, ani Afganistan jamanafanga kura ye kumaɲɔgɔnya Ke. O fana na ani Afganistan jamanatigi, Aʃaraf Gani ka ɲɔgɔnyew la, Kabul fangakunda, Dawid Kamerɔn ye a Lasabatiya ko a ka jamana fìnitigiw bɛ na Afganistan sorasiw Jukɔrɔ-matintin hali ni jamana were fìnitigiw tɔw ka kan ka jamana Blà yan ni sàn sàba ‘ce.
An balimaw nin de tùn ye bìdon kibaruyaw ye k’a Lase aw ma aw balimake Mohamed Ture fe.
Muso ŋana kene: Kasim Tarawele
Лininkalikela : Kasim Tarawele
Bì muso ŋana kene bɛ maa min kan o ye kùnnafonidila belebeleba ye an ka jamana ‘kɔnɔ ani a kɔ kan.
Jaabilikela : Saajo Kante
Ne tɔgɔ ye Saajo Kante. Kɔngo guerre (kὲle) kelen na de, ne tùn bɛ baara la Sud FM la Senluwi, Senegali. N y’a Men k’a Fɔ ko n somɔgɔw musomanw Nana Mali la tuma min na, n Nana ka baara da Mine yan Kledu la. Donc (o la) mɔgɔw ye n kɔrɔbayalen de Dɔn yan. Lingalakan de bɛ Fɔ anw ka du ‘kɔnɔ hali Mali la ka Teme Bamanankan yere kan. Donc (o la) n’a Fɔra k’a Fɔ ko bì de ko Saajo Kante te Congolaise (kɔngoka) ye alors que (k’a sɔrɔ) n ye jardin d’enfant (den-kalanso) Ke yen de. N ka jyennatige fen bee bɛ Kɔngo de.
Лininkalikela: Kasim Tarawele
Gὲleya Dònna k’a sababuya Ke a fà ka lamɔden ye. O de la, min ye Kɔngo Braza maaw ye, olu y’a Gen ka Na.
Jaabilikela: Saajo Kante
Kalifadenw dɔw de bɛ n ‘fà ‘bolo. U ka cyenni barika Bonyana. Bon (Ɔ), bee b’a Dɔn k’a Fɔ ko n ‘fà, ko Ala ye nafolo Nɔgɔya a ye. Denmisenninw b’a ka commerce papier (jagoke-seben) de Tà ka Taa cyenni Ke n’a ye. Maintenant (Sisan) n ko, bon (sisan) n bɛ Taa a Fɔ polisi la. Nfà ye n Kɔn. A ko polisi la ko ne Wolola Kayi de. Kayi woloseben ma Di fo Kɔngo woloseben de ? …
Лininkalikela: Kasim Tarawele
Saajo Kante, u y’a Jira fana k’a Fɔ ko min ye sirajugu ye ni bee lajelen b’a Weele ko drogue (kùnmayelemanan) ko a b’o fana Mìn.
Jaabilikela: Saajo Kante
Ne kɔni, Rasta-kunkolo bɛ n kùn na, mais (nka) ni n tùn bɛ drogue (kùnmayelemanan) Tà, malien (maliden) minnu bɛ n Dɔn yan u tùn bɛ Bɔ a kàla ma. U tùn bɛ Bɔ n ka dlɔmin kàla ma. U tùn bɛ Bɔ n ka cyenni kàla ma. N kɔni b’a Dɔn k’a Fɔ ko n ka tempérament ka Farin (Funteni ka di).
Лininkalikela: Kasim Tarawele
Ni i ye ko in Tà k’a Laje, Saajo Kante ka genni, kùn were b’a la. Sabula, ɲemaaw, olu y’a Ye k’a Fɔ a bɛ baara min Ke, a segesegeli barika ka bòn.
Jaabilikela: Saajo Kante
IBK Bɔra yan a ka campagne (jamaɲini) la. A y’a Ye. Mara ni Keyita Bɔra yen. Kurantige ni jisɔrɔbaliya min bɛ yen, u y’a Ye. Ni i Dònna hopital (labitani) la makaritɔko min bɛ yen, o ka jugu n’a bee ye. Parce que (Bari) hali ascenseur (yelen-yelennan) te yen. I bɛ mɔgɔ Sàra de par escalier (yelen-yelennan bee la). O b’i ka bànabagatɔ Bamu a kɔ la ka Yelen san fe, keme fla par escalier (yelen-yelennan bee la). Ne ni président (ɲemaa) ka Surun, parce que (bari) fà min ye ne Lamɔ, n’o ye Seedu Bajan ye, o ka mɔgɔ Dòn. Président (ɲemaa) bɛ ne Dɔn très bien (fo ka teme), polisi fen o fen bɛ yen, u bee Dèlila ka Na zaame Dun anw fe yen.
Лininkalikela: Kasim Tarawele
Min ye Saajo Kante ye, ale kelen ma Gen ka Bɔ Kɔngo jamana kan. Journaliste (kùnnafonidila) were bɛ yen, n’o ye kamerunnka ye. U ye o fana Gen Saajo Kante ale Gennen kɔ fe.
Jaabilikela: Saajo Kante
Ne Genna ka Bɔ n ka dugu la mardi (tarata). Juma min Dara a kan, u ye camerounnais (kamerunnka) dɔ Gen. Bon (Ɔ), o yere ka surun ka jugu ne ka surun ye. Parce que (bari) o bɛ baara la président (ɲemaa) kɔrɔke ka chaine de télévision (teleso) de la. O ye o directeur (ca-kuntigi) ye. O Genna o. Ne Genna mardi (tarata), o Genna jumadon. O dun tùn bɛ baara la président (ɲemaa) yere de ye. I b’a Dɔn k’a Fɔ ko administrationko (mara nɔfeko) te, ko were te, c’est politique (politikiko dòn). Parce que (Bari) ne ni o fla de, an ka micro (kumagalamanin) taayɔrɔ ka jàn. Anw de y’an engager (ce Siri) ka Kuma population (jamanaden) ka kungo kan.
Лininkalikela: Kasim Tarawele
N’i ye Saajo Kante yere Лininka, a y’a yere Sɔrɔ Bamakɔ cogo min, o kamanagan bɛ a la.
Jaabilikela: Saajo Kante
N selen na aéroport (pankurun-so) la, n ka papier d’expulsion (genniseben) Dira n ma. Commissaire (polisi-kuntigi) kelen de ye keme naani Di ne ma; ka Tla ka n Jigin Tour d’afrique la. N ye keme fla Dòn taksi la, ka keme fla Dòn carte ni puce (ciseben ni hakilifara) la. Parce que (Bari) n’i ye carte ni puce (ciseben ni hakilifara) Sàn keme fla, keme sàba bɛ Ye a ‘kɔnɔ. Ayiwa n commencera (y’a da Mine) ka jyen mɔgɔw Fenke ten de. Journaliste (kùnnafonidila) si ma ne Labla. Jyen journaliste jὲkulu (kùnnafonidi-jὲkulu) bee, conféderationbaw (bolodi-ɲɔgɔnma-kuluw), reporteurs sans frontière (dancesagon-laselikelaw), amerikenw (amerikakaw), e yere sìgilen Fle, aw bee y’a mankan Ke yan ka Teme. Bon (Ɔ) n gosili fɔlɔ te nin ye de. A sàn kelen de ye nin ye kalo sàba o kalo sàba, ko dɔ bɛ Ke n na yen.
Лininkalikela: Kasim Tarawele
Bì-bi in na, nin waleya in kelen kɔ fe, min ye Saajo Kante ye ale kɔni nisɔndiyalen Dòn. Sabula kùnnafonidila bee lajelen ye deme Tà k’a Лesin a ma. O ka Bɔ yen, a ka soronalidonna, n’o ye a ka avocatw (lapasalikelaw) ye, olu ka wulikajɔ min bɛ ‘sen na a ka woloseben segesegeliko la, laala a na sɔn ka Segin ka Taa a nɔ na Kɔngo Brazakaw, olu fe yen.
Лininkalikela: Mohamed Bokum
Cour d’assise (kojugu-kiiriblon) min Sìgira Mooti mara la, sariya jumenw de Tara?
Jaabilikela : Paskal Bagayɔgɔ
An tùn ye dossier (kiiri-seben) bi sàba ni kɔnɔntɔn de Blà rôle la (kiirisere-seben ‘kɔnɔ) minnu bɛ juger (kiiri bɛ Tige). Jugement (kiiri) Sera ka Ke dossier (kiiriseben) mugan ni naani na. Bon (Ɔ), dossier (kiiriseben) tan ni sàba bɛ yen olu renvoyer (Kɔseginna) la.
Mais (Nka) minnu jugera (kiiri minnu Tigera) a bɛ Fɔ min ma ko contumace (yerekɔ-kiiri), mɔgɔ minnu ni u ma Лini ka Ye fyew, nka seben Cira a cicogo la, olu Kera cas duuru ye (olu ɲɔgɔn duuru Kera). Ɔ, acquittement (cyentigiyali) ye minnu ni sariya ye u Lapasa k’u Lajeya, o Kera cas wɔɔrɔ ye (o wɔɔrɔ ɲɔgɔn Kera).
Maintenant (Sisan), minnu condamnela (Лaginna) fana olu Kera cas (olu ɲɔgɔn tan ni sàba Kera) tan ni sàba ye. Ne kɔni fe baara ma Cyen, parce que (bari) an ye a pourcentage (kemenanhake), an b’a Fɔ min ma 61%, o de Sera ka Ke baara la, sur 100 (keme la), ni 61 Sera ka Ke, donc (o la) an Sera ka Teme moitié (tlance) kan.
Nin dun y’an ʃyen fɔlɔ ye k’a organiser (Laben) 2014 sàn mume bee, assise (kojugu-kiiri) ma Ke, assise (kojugu-kiiri) keyɔrɔ Fle fo yan. Donc (o la), an ye baara da Mine don min na bee, o duguseje an ye assise (kojugu-kiiri) programmer (Boloda). Dieu merci (Ala barika la) an Sera ka nin ɲɔgɔn `baara K’a la.
Kabini ne ka discours d’ouverture (dayelenni-kɔrɔfɔ) min Kera le 15 septembre (Setanburukalo 15), n y’o de Fɔ. A bɛ Fɔ min ma ko pédagogie (karamɔgɔ-feere), an bɛ pédagogie (karamɔgɔ-feere) Dòn baara la. Pour que (walasa) minnu bɛ jugela (kiirila) olu yere ka Sɔn k’a Fɔ vraiment (cyen na) baara in Kera a kecogo la.
Donc (o la), mɔgɔw ka kan k’u jìgi Sìgi sariyablon na parce que (bari) hali sisan n kelen k’a Fɔ ko n’Ala ma baasi were Ke, nowanburukalo tle tan ani wolonfla an bɛ assise (kojugu-kiiri) were Boloda, parce que (bari) dossierw (kiirisebenw) bɛ yan. Donc (O la), mɔgɔ bee k’i tà n’i blà Dɔn yànn’i ka Blà kaso la ten i te juger (kiiri), o kuma te Bɔ a la tugun.
Désormais il faut que (Waati nataw la, fo) mɔgɔw ka juger temps ‘kɔnɔ (kiiri a ‘tuma la), temps (tuma) min ‘kɔnɔ ni mɔgɔw b’a la k’a Fɔ, aa, sariya bɛ baara Kela.
Bee k’i kewale Suma i yere ma dɔrɔn. K’a Fɔ ko n bɛ nin ko Ke ko ‘fen te Bɔ a la, o ‘kuma t’a la tugun. Désormais (waati nataw la), bee ka sariya Bato a batocogo la. Sariya baarakela ka dɔgɔ o, a ka bòn o, n’a Ko ka sariya Baara cogo min na, e ka a Лini k’a Faamu bani.
I k’a Ke a kecogo la. I k’i kecogo Yelema. Parce que (bari) nin bee y’an ka éducation (kàlan) ye o. O ye kelen ye. Flanan ye jumen ye? Fen dɔ bɛ yen, ne bɛ ka fen dɔ jate Mine. Impunité (Лaginnikebaliya) barika Bonyana an ka jamana ‘kɔnɔ kojùgu fen caman na.
Ni baara min da Minena tuma min ko min sababuya la, u k’a To a ko ka Sèn fo ka Taa Se ‘kùn ni ‘kùn. O tuma k’a Fɔ ko wari bɛ n 'bolo o, walima wari te n 'bolo o, i ye faama ye o, i te faantan ye o, ni jugement (kiiri) dɔw Kera ka Bɔ fo ‘kùn ni ‘kùn, a tìgi k’a Dɔn k’a Fɔ ale tùn man kan ka ni ko Ke. Sariya k’a Mine ka a Лagin. O tuma na bee k’i kecogo Yelema o la. Jamana bɛ Dya.
Kan ni Yiriwa ‘tɔgɔ la, Musa Danbele ye lase Seben.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Blàdon : 2015-01-11 Yɛlɛmako laban : 2015-01-11


text:
Furance fanga ka, san fila , fanga dafiri kofe. Alexi Kalembry, Mali Tribune ka felaw.
Baro bɛ senna Mali ni CEDEAO cɛ walasa ka bɛnkan waati bolodalen sɔrɔ, dɔw bɛ ka u yɛrɛ ɲininka wuli in nɔfɛkow la kabini outi kalo tile 18 san 2020. O ko in kan, politikitɔnw ka jateminɛ kelen tɛ. Alexi Kalembry kunnafonidila Bamako, be a ka kuma di anw ma Mariam Traore ka kuma bara la.
Programmes
-
octobre 03, 2022
VOA Bambara Sport Malikura 3 Octobre 2022.mp3
-
octobre 03, 2022
Daniba ka Fanga Lakaliw
-
octobre 03, 2022
Burkina Jamana Ka Fanga Bin Sɛgɛsɛgɛli
-
octobre 03, 2022
Kalan Daminɛni Mali Kɔnɔ
-
octobre 03, 2022
Malidenw Hakilinaw Burkina Fanga Draguili Kan
-


text:
TekcT пecHи Salif Keita - Bobo
Ni doni diya na kô lô i te nimissa, i te nimissa, i te nimissa
Ni doni goya na kô lô, i di nimissa, i di nimissa, i di nimissa
Ni doni diya na kô lô i te nimissa, i te nimissa, i te nimissa
Kanu gno, furu gno, ki ye kuma fo tugna le là
A fô, ni te na saramaya fè a fô, ki ye kuma lô tugna n’fâ
A fô, ne te na sigi gnoya fè, à fo
Kana kè maloya là, maloya, maloya ma
Yo kana kè maloya ma, maloya, Haaa maloya ma
Yo kana kè maloya ma
Aah ni doni goya na ko lô, maloya ma
Alla ba to nimissa le ma, mô lou
Alla ka na mô nimissa, i ba don nimissa ko lô
A bi bila kelena miri là, o doun te mô gogna fèna
I kana dji mô là, mô no tè, ma beauté
I fa no lo dji, i kana dji mô là, mô nô tè, ma beauté
Fa no lo dji, i kana dji mô là, mô nô tè, ma beauté
Makôno, makôno, makôno, makôno ye few
Gni le le fè, i ma don i duma gné
Marifa dâ tè na, oh te bunssan là, bunssa te kô, mâ forçé, oohh ni lâ kanu le lô
Fâma Alla, Alla le dyagnè le da, a ki dyagnè, haa Alla le lô i dyagnè
Yarabila là, ka yaraba là, oh ah ne le yarabila deni la
Ah mô fila kelena miri lô dô ma gnina dô kô, i ye Alla le lô i dya la gné
Fa no lo dji, i kana dji mô là, mô nô tè, ma beauté
Fa no lo dji, i kana dji mô là, mô nô tè, ma beauté
Ça fait du bien d'être amoureux, aimé, heureux
Me dya na kuma fô, kâ dya na fini don, ko gnè dya na kolou kèla,
mâ se dya na ko ni bè kèla
Ni gnè la là furu gno bèrè ka, ne be gnina o bè kô
Kanâ gnina kô iye Alla le lô i diya là gné
Alla mana mi kè i kana dji mô là, mô nô tè, ma beauté
Alla mana mi kè i kana dji mô là, mô nô tè, ma beauté
Makôno, makôno, makôno, makôno ye few, (i di nimissa)
Gni le le fè,(i di nimissa) i ma don i duma gné
Ni doni goya na kô lô, i di nimissa, gni le le fè
I di nimissa, i ma don duma gné, i di nimissa
Chérie tu me fais bobo, bobo, bobo duma gné
Bobo, chérie tu me fais bobo, bobo, i ma don duma gné
Bobo, Chérie tu me fais bobo, bobo, bobo duma gné
Chérie tu me fais bobo, bobo, bobo duma gné
Alla mana mi kè i kana dji mô lâ, mô nô tè, ma beauté
Chérie tu me fais bobo, bobo, aaaaahn…
PaзMep: 8597837 бaйT


text:
VOA60 Ameriki Gun Kan, Juin 17, 2022
Ameriki wasablon segesegeli jamakulu Janvier kalo tile worona dankariw kan ye, a sementiya ko, jamanatigi koro tun ye aka danka gerente ki ban, jamanatigisigi kalafiliw jaabiw sementiyali la; Julian Assange Wikileaks sigibaga bina lata Amerik jamana la katugu Angleterre kiritigeso ka, yamaruya la.
Programmes
-
septembre 30, 2022
Dunia Ngun Kunafoli Sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
🇺🇸Ameriki Ngun kunafoli sanga kelin Kono
-
septembre 30, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoli Sanga Kelin kono
-
septembre 30, 2022
Dunia Ngun Kunafoli sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
Ameriki ngun Kunafoli Sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoli sanga kelin kono


text:
Dunia Ngun Kunafoliw Sanga Kelin kono
🇬🇧Angleterre Queen Elizabeth II was taken to her final resting place at Windsor Castle Monday
🇮🇷Iran: Jamanadenw ye Mahsa Amini, san 22, san 22 ka saya ko la, Tehran ani Sanandaj, a minɛna kɔfɛ “moralité polisiw” fɛ.
🇹🇼Taiwan Dugukolo yɛrɛyɛrɛba dɔ kɛra Tayiwani saheli-kɔrɔn fan fɛ, mɔgɔ man ca yɔrɔ min na, dimansin wula fɛ
Dunia Ngun Kunafoliw Sanga Kelin kono
🇬🇧Angleterre Queen Elizabeth II was taken to her final resting place at Windsor Castle Monday 🇮🇷Iran: Jamanadenw ye Mahsa Amini, san 22, san 22 ka saya ko la, Tehran ani Sanandaj, a minɛna kɔfɛ 🇹🇼Taiwan Dugukolo yɛrɛyɛrɛba dɔ kɛra Tayiwani saheli-kɔrɔn fan fɛ, mɔgɔ man ca yɔrɔ min na
Dunia Ngun Kunafoliw Sanga Kelin kono
Programmes
-
septembre 30, 2022
Dunia Ngun Kunafoli Sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
🇺🇸Ameriki Ngun kunafoli sanga kelin Kono
-
septembre 30, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoli Sanga Kelin kono
-
septembre 30, 2022
Dunia Ngun Kunafoli sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
Ameriki ngun Kunafoli Sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoli sanga kelin kono


text:
Ziirinda 2016 06 21
Jinɛw ka sɛnsɛn sɔnniko
Nin Kɛra jinɛjamana dɔ ye, forobaboli dɔ tùn bɛ yen n'a bɛ Weele ko Sɛnsɛn. 'Sàn o 'sàn u tùn b'a Sɔn ni nimafɛn dɔ ye min bɛ ɲɛnawolomali Kɛ. U b'a Лini kungokɔnɔfɛnw de la kɔrɔlen. Nkà sàn dɔ Kɛra u ye kungokɔnɔna bɛɛ Dòn ɲɔgɔn na u ma kungokɔnɔfɛn ɲɛnawolomalikɛla Sɔrɔ. O kɛlen, jinɛmasakɛ fana ye jinɛcɛkɔrɔba ni jinɛkamalen bɛɛ Weele màsablon na, ka n'a F'u ye k'ale fà Ko k'a y'a Mɛn ale mɔkɛ 'da k'a Fɔ ko olu jinɛw ka djɛnwuli sababu bɛ na Bɔ sɛnsɛn sɔnbaliya la sàn dɔ la. A K'u ma k'o tuma na bɛɛ k'i Labɛn ka saya Kɔnɔ yanni dwaakun fla cɛ, bari sɛnsɛn sɔnni waati tɔ Tor'o ye.
Jinɛmasakɛ tlalen o fɔli la a y'i 'Лɛsin jinɛkamalenninw ma k'i kanto:
- Kɛrɛnkɛrɛnnenya la aw jinɛkamalenw, aw ye jinɛya Kɛ hadamadenya ye, wa aw y'a Dòn ngalama na. K'a Tà anw mɔkɛw ka na Tɛmɛ an fàw la fo ka na Se anw ma, 'màsakɛ ma deli ka mɔgɔw Weele sɛnsɛn sɔnfɛn sɔrɔbaliyako-kuma na. Ɔ, aw de tle la nin bɛ Kɛ. Ayiwa, kumalasurunnya la, an ka ɲɛnamaya n'an ka djɛnban bɛ aw 'bolo dwaakun fla 'cɛ. Aa! a y'o Fɔ yɔrɔ min a Wulila k'i kɔ Dòn.
O y'a Sɔrɔ jinɛkamalennin dɔ tùn bɛ yen, o tɔgɔ tùn ye Seeni ye. Donsoya de tùn ka Di seeni ye. Ɔ, nkà Seeni tùn mà man di fiyew, o Kɛra sababu ye k'a Kɛ jɛɲɔgɔnntan ye jinɛjamana in na yen. O màngoya min tùn bɛ Seeni kan o y'a To jinɛkamalenw bɔlen màsablon na, u Fàrala ɲɔgɔn kan ka kungokɔnɔna Minɛ k'u bɛ Taa sɛnsɛn sɔnfɛnɲini na nkà u ma ma fɛn Fɔ Seeni ye. O kɛlen Seeni fana Nàn'a kuma Лɛfɔ a ba ye. Ba k'a ma k'a ka Tugu u 'kɔ ten, ko n'o tɛ ko n'u taamakun Лɛbɔra ko màngoya min b'olu kan ko dɔ fana bɛ na Fàra o kan. O kɛlen Seeni m'a ba kumakan Sɔsɔ. A Wulila k'u nɔfɛtugu, a Ser'u ma tuma min na, jinɛmalenkuntigi y'i kant'a ma k'a ka B'u 'kɔ, ko n'o tɛ k'olu bɛɛ bɛ Segin ko wa olu tɛ dàn o ma k'u bɛ Tla ka Taa Fɔ màsakɛ ye. Seeni dùn y'a Dɔ ko n'u Seginkokuma Sera màsakɛ ma k'a sababu K'ale ye k'o kɔni ye fagali kun kelen ye. Seeni kasibaatɔ Seginna ka n'o Лɛfɔ ba ye. O fana yi Kɛ kasi kan. A Kasibaatɔ b'a Fɔ:
- Ee! Ala mun na i b'an Dan ka tla ka màngoyamugu Tà k'a ʃuuru an Kan?
Seeni Nàna a ba ma, k'a bɛ Taa kungoyaala la. Ba fana kasibaatɔ ye dugawu K'a ye. A Bɔra, a Taara ka Taa, ka Taa... fo ka Taa Se kungo jan dɔ la, nkà a ma sògo Sɔrɔ. ʃu Nàna Kò k'a To yen minkɛ a y'i Da yen ntabanɔgɔsunba dɔ 'kɔrɔ. Seeni sunnɔgɔla fo ka dugujɛ Kɛ k'a Minɛ sɛgɛ y'o sababu ye. A bɛ Wuli tuma min na a y'a Sɔrɔ tle Bìnna ka Bɔ. A Sinna k'i Yɛlɛma ka Kɛ miniya belebele dɔ ye, o y'a Sɔrɔ nɛrɛsun jalan dɔ bìnnen bɛ tabanɔgɔsun in da fɛ fana jaa o kɔnɔna tùn ye 'wòba ye a y'i sɛɛnɛn ka Dòn o 'kɔnɔ.
Ɔ, nkà jinɛkamalen-kulu min ye Seeni Gɛn ka B'u 'kɔ, olu Taara kungo fàn bɛɛ Dòn ɲɔgɔ na u ma 'fɛn Sɔrɔ u Seginna ka Nà 'so jinɛcɛkɔrɔba Fàra jinɛkamalen kan bɛɛ y'i Sìgi sa ka saya Makɔnɔ.
Ɔ, nkà ka Seeni T'a ka nɛrɛjalanwo la yen, Dɔɔni a tlo b'a la jelemankan bɛ ka Bɔ nɛrɛsun in na. A Siranna, a hamina, ni k'i kanto a yɛrɛ 'kɔnɔ ko nin ye hadamaden ka baara ye. Jaa Seeni Nàn'i yɛrɛ Sɔrɔ hadamadenjamana dɔ da fɛ, o dugu npogotiginin dɔw de tùn Nàna dɔgɔjalanɲini na yen. O nɛrɛsun jalan yelen olu fana nisɔn Dyara u y'u k'o bolow tigɛli kan. Npogotigininw mana ɲɔgɔn Sɔrɔ u tɛ Fa u ka cɛko baro la. Dɔ Nàna u bɛɛla kɔrɔbalen Лininka n'o ye Sajo ye ko mun na a flanw bɛɛ bɛ furu la ale dùn ma furu fɔlɔ. Sajo Yɛlɛla k'i kant'a ma ko bɛɛ ni janɲɛko. Ko cɛw Bɔra ale Sajo 'kɔ fo ka caya ko nk'ale m'a ɲɛna Ye olu ʃi la. A k'a y'a Fɔ a 'fà ye ko jolifɔn bɛ 'cɛ o 'cɛ la k'ale tɛ Furu o cɛsugu ma, ko cɛ fɛn o fɛn dun Nàna ale Лini a fà fɛ ko jolifɔn Yer'a Bɛɛ la, k'o de la ale fana ma Sɔn u ʃi la. Ko wa n'ale ma 'cɛ jolifɔnntan Sɔrɔ k'a tɛ Furu cɛ wɛrɛ ma. Seeni kɛlen k'o Mɛn k'a To nɛrɛwo kɔnɔ yen. A nisɔn Dyara. Npogotigininw y'u ka dɔgɔ Tigɛ k'a Siri ka Nà 'so minkɛ Seeni fana Bɔra k'i Yɛlɛma ka Kɛ hadamaden ye, kamalen ɲumannin wa jolifɔnntan dɔ ye. K'i Лɛsin dugukɔnɔna ma. A selen yen a y'i Лɛsin sojow ka so ma. A selen du 'kɔnɔ a y'i Madon sajo fà la k'a F'a ye k'a Nàna a denmuso Sojo Лini 'furu la. O kɛlen, fà fana ye weele Blà ka Sajo yɛrɛ ma k'a Лɛf'a ye. Sajo Sɔrɔla ka jinɛ Seeni Lajɛ koɲuman a ma jolifɔn Y'a la. O kɛlen a y'i kant'a fà ma k'a bɛ Furu o ma. U ye Sajo ka kow bɛɛ ɲanabɔ k'a Ban pew. A bɛ Blà ka Taa don min na, a dɔgɔmuso dɔ tùn bɛ yen n'o ye Sìtu ye, o y'i kanto Sajo ma k'ale ma Da Seeni ka hadamadenya la, ko bari k'a Tà Seeni Nàdon na ka na Se bì ma ko màa ʃi tɛ Seeni bɔdugu Dɔn. Nkà Sajo ma hali kàlan Dòn a ɲi na ka Bɛn n'o kuma ye. Tuma min na labɛnw Sabatira, u ye fɔlifɛnw Tà ka Sajo n'a cɛ Sɛnsɛn ka Bɔ soforokun na. U selen yen, bɛɛ Seginna fo k'a tɔ To Sajo n'a cɛ n'a dɔgɔmuso Sìtu ye. U ye sira Minɛ u bɛ Taa u bɛ Taa... Fo u Taara Se 'yɔrɔ la Sajo ni Sìtu fla ʃi tɛ yɔrɔ min Dɔn. Sìtu bɛ Bali min na, a ye Seeni ni Sajo fla bɛɛ Лini ka Dɛsɛ. O y'a Sɔrɔ Seeni ye Sajo Yɛlɛma ka Kɛ kabakurunin dɔ ye, k'a yɛrɛ yɛlɛmana ka Kɛ tenntannin dɔ ye k'i Sìgi jiribolo dɔ la k'i kanto Sìtu ma k'a ka Segin ka Taa 'so ko ka Taa Fɔ Sajo 'ba n'a 'fà ye k'u burankɛ tɛ mɔgɔ ye ko jinɛ jugu dòn, k'u denmuso na Kɛ ka jinɛjamana kunmabɔ. A y'o Fɔ minkɛ ka Wuli ka Taa ni Sajo ye sɔgɔsɔgɔ. Ɔ, o kɛlen sa, sira Yɛlɛna Sìtu ye O kasibaatɔ Nàna Dòn 'so, k'ale kɔrɔmuso totɔ bɛ jolifɔnntan furu la. Seeni Jiginna jinɛjamana na ka sɛnsɛn sɔnni sarati tɔ To tle sàba ye. A Taara ni Sajo ye masakɛ fɛ yen. K'ale ye nin sògo in Sɔrɔ bì ko nin bɛ Se ka Kɛ ka sɛnsɛn Sɔn ko bari nin ye ɲɛnawoloma Kɛ cɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ f'a flanw bɛɛ Taara 'furu la k'a To. O y'a Sɔrɔ jà ni kɔnkɔn tùn y'a da Minɛ ka jinɛjamana Nakasi ka Ban. Ɔ, nkà Seeni nàlen ni Sajo ye o Dyara jinɛ cɛ, muso denmisɛnnin ni màakɔrɔba bɛɛ ye. U ye Sajo Minɛ k'a Kɛ ka sɛnsɛn Sɔn. Aa! o kɛlen hɛrɛ Nàna jinɛjamana kan ji Sɔrɔla nɛma Sɔrɔ dannifɛnw Лɛna. Aa! jinɛmàsakɛ nisɔndyalen y'a ka jamana npogotigi bɛɛ Fàra ɲɔgɔn kan ko Seeni k'a Лɛnakala ko hali n'a ɲɛna Bɛnna ni waleta ye k'o bɛ Di a ma. O don kamà, npogotigi min tùn cɛ ka Лi ni jinɛnpogotigi bɛɛ ye o kɔɲɔ Bɔra ka Di Seeni ma. ka Tla ka sanu Caman D'a kan. Nkà o ʃi ma màsakɛ Bɔ, a Tlala ka jinɛkamalennin dɔw Sugandi k'u Blà jamana 'kɔnɔ ko ni Seeni n'a ba ka tɔgɔ jugu Sɔrɔ la min 'da k'o bɛ Minɛ k'a Fàga. Sajo ka ɲɛnawoloma Labann'a ma Bɔnɛ ye, Seeni ka màngoya Labann'a ma mandya ye.
N y'o Tà yɔrɔ min, n y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-06-22 Yɛlɛmako laban : 2016-06-22


text:
Côte d'ivoire: jamanaɲɛmaa kɔrɔ Laurent Gbagbo y'a ka bɔli fɔlɔ kɛ kɛnɛ kan
A jɛnsɛnna :
Kabini a seginnen Abidjan Alamusa tɛmɛnen, a tun bɛ yɛrɛ lafiya la, kunu a yera Allah bato kɛnɛ dɔ kan "Eglise" dɔ la, Plateau kin na. U k'a fɔla ko makanw bɛ ka kɛ lada ye u ka jamana kɔnɔ. K'o misaliya dɔ yera ale segidon yɛrɛ la.
Dantigɛlisɛbɛn dɔ kɔnɔ, Laurent Gbagbo y'a foli n'a ka tanu la se Cote d'Ivoire jamanadenw bɛɛ ma kɛrɛnkɛrɛnna ka ɲɛsin sifinlakaw ma. A k'u bɔra ka caya kataga a kunbɛn a na don, k'o halin'a makɛ nɔgɔya kɔnɔ. Kadakan a ka fɔla mɔgɔ caman de joginna wa dɔw fana minɛna polisiw fɛ.
A ka weele kɛra k'o ka mɔgɔ minɛnen ninnu bɛɛ labila. K'o bɛn sira bɛ tagama o cogoya de la. N'o tɛ Gbagbo k'a le jɔrɔlen don, ko makanw bɛ ɲini ka kɛ laadala ko ye. Cote d'ivoire jamanaɲɛmaa kɔrɔ in ka dantigɛli sɛbɛn in kɔnɔ min jɛsɛn na a ka kuma lasela Justin Katina Koné fɛ, a b'a ɲini Cote d'Ivoire jamanaden bɛɛlajɛlen fɛ, bɛɛ ka tɛgɛda a dusu kan, bɛɛ k'i yɛrɛ minɛ yasa basigi, bɛn ani kelenya bɛ se ka sinsin cogomina u ka jamana kɔnɔ.
Laurent Gbagbo seginn don Abidjan Alamusa, lakanatigilamaaw ye ɲɛjibɔ gaziw ci jama kulu dɔw la pankurunjigi so kin na, Gbagbo ka politikitɔn FPI ka fɔla u ka mɔgɔ binani ɲɔgɔn minɛna fana polisiw fɛ, Nka o ma sɛmɛntiya marabaaw fɛ.


text:
Mali >
Mali jɔnjɔn: Binkɛnɛ - Nɛrɛma - Blènman
Mali jɔnjɔn ɲɛ ye sàba ye: binkɛnɛ, nɛrɛma ani blènman. O ɲɛ ninnu ma Sugandi gansan. A bɛɛ n'a kɔrɔ dòn. Jɔnjɔn ɲɛw bɛ Ton ɲɔgɔn 'kɔ dalen ye. U tɛ Ton ɲɔgɔn 'kɔ jɔlen ye. Jɔnjɔn ɲɛw kàlanni bɛ Dabɔ numan fɛ ka Taa kinin fɛ. O la i b'a Ye k'a fɔli bɛ da Minɛ binkɛnɛ na k'a Laban blènman na.
A ɲɛ fɔlɔ, n'o ye binkɛnɛ ye, o ye miiriya ye min 'tàli Kɛ jamana kungo jiriko kan. Bɛɛ b'a Dɔn ko jiri bulu kɛnɛ ɲɛ ye binkɛnɛ ye. Jiri dɔrɔn 'ko tɛ fana, binw ni sɛnɛfɛnw bɛɛ b'a la. O fɛn kɛnɛ ka ca yɔrɔ min na nɛɛma ka bòn yen bari jiriw ka kɛnɛya ni sanjiko sirilen bɛ ɲɔgɔn na. O de la Mali ye binkɛnɛ k'a ka jɔnjɔn ɲɛ dɔ ye k'a Jira ko sɔrɔ yiriwalan ye sɛnɛ min ye k'o dugukolo ye Mali dugukolo ye. O sababu y'a To dɔw bɛ binkɛnɛ yɔrɔ Weele jɔnjɔn kan ko fɛn kɛnɛ, jiribulu kɛnɛ fɔtɔ.
Лɛ min bɛ Nà cɛmancɛ la ka Da binkɛnɛ kan, nɛrɛma, o fana n'a kɔrɔ bɛ ɲɔgɔn na. Nɛrɛ b'a Jira ko sanu bɛ Mali dugukolo la, ko sanu n'a ɲɔgɔnsi damannafɛnw bɛ Sɔrɔ Mali 'kɔnɔ. O kosɔn, mɔgɔ dɔw yɛrɛ bɛ nɛrɛma fɔli Nɔnabla ni sanu ye.
Mali jɔnjɔn ɲɛ laban, blènman, o kɔrɔ fana ka dùn. Kùn min b'ale fàrali la jɔnjɔn ɲɛw kan o ye ka blènman Kɛ jòli bisigilen ye, jòli min bɛ Woyo adamaden fari la. O ye k'a Jira ko Mali kɔnɔmɔgɔw ka kan k'u yɛrɛ jansalen Ye maliko la hali ka Dàn jɔnjɔn yeli gansan ma. Ka Da o kan, a b'a Jira ko adamaden ye fɛn barikama ye, ko a dàgalen tɛ k'a jòli Bɔn. O kɔrɔ ye ko adamadenya ye fɛn makarata ye Mali 'kɔnɔ.
Blàdon : 2016-01-15 Yɛlɛmako laban : 2016-12-04


text:
Denis Charbit, munna Israël politikimɔgɔw b'a fɛ ka Benjamin Netanyahu bɔ marabajɛkulu ɲɛmaaya la?
A jɛnsɛnna : A falenna :
An ka bi mɔgɔ weelelen ye Denis Charbit ye. Ale ye sanfɛ kalanfa ye Israel kalanso min tɔgɔ "Université Ouverte d’Israel".
Safi LUNA y’a bisimila baabu min kan, o ye minisiri ɲɛmɔgɔ Benjamin Netanyahu ka baara bila ko ye.
O min laɲinilen don a sinaw fɛ kabi kalo damadɔ. Nin dɔkɔkun in de la, an b’a dɔn ni dan bɛna sigi Benjamin Netanyahu ka san 12 fanga la, wali n’a bɛna se k’I yɛrɛ bɔ. Nka yani o cɛ, an ka Safi LUNA ni Denis Charbit ka masala lamɛn.


text:
Ameriki jamana ni a barakɛ teriw bika u diki kuman ŋonkonyan sira kan Russie jamana kan yasa ka dɔ bɔ baka la wakati munan Russie jamana finitigiw lakaw kafo len dow Ukraine jamana dancɛ la. Ameriki jamana ni Russie jamana ye ŋonkon kuman ŋonkonyan balalen dɔw kɛ basigui nin kuman ŋonkonyan fɛrɛw hugumu kononla, OTAN ton denw ni Russie la kaw kumana ni sefin, ani Ameriki jamana ni Farajɛ jamanaw ka bolodi ŋonkonman bin ani lakana tonba ye ŋonkon kuman ŋonkonyan. Dɔkɔw kun kononla, Ameriki jamana ni OTAN jɛ ŋonkon, ku ka sinsinli kɛ kuma ŋonkonyan kan ani u wele wele da kɛ Russie jamana ye ko aka segui a kɔw.
Ameriki jamana ka duguma dankan kɛnɛman ciden, Wendy Sherman, ni ale tun bɛ Ameriki tɔkɔla kɛnɛyi kan ko " a ka ca ni Russie jamana ka finitiguiw lakaw mɔkɔw 100000 munu daka lebɛ Ukraine jamana dancɛ la". Gan "Mosku ko Ukraine de bɛ kɛlɛ ŋinila ani u bɛ dala ŋini waleyaw la, ko Russie tɛ". Hakili jiguila, Russie jamana donan Ukraine jamana kononla san 2014, ani a bɛ Ukraine ka Krimee n'gun bolo kan alibi.
Benkan Sɛben fura fila laben tolan kan, desemburu kalo caman cɛ la, Russie jamana ka kɛnɛman kow ŋanabɔ baga dankan fɛ, Sergei Ryabtov ko " an sinsinra a kan, ko lakana fɛrɛw dɔw tiseka ka bin ni a tɛ Ameriki jamana hakili la nan, Sherman ka kuman la.
" Ni Russie jamana sonan kuman man, ani ka son taka ŋin fɛ man yasa ka balahu lasa, an biseka ka taka ŋinfɛ" a ka kuma la. "Gan ni Russie jamana bɔra kuman sira kan, o bɛ a yira o sɛbɛ kun tɛ kuman ŋonkon nan man"
" an ye a yira ni Russie donan Ukraine jamana kɔnon, a kɔlɔlɔw bi juguya ka tɛmɛ san 2014 kan" duguman ciden Sherman ka kuman la.
" O kɔw" a ka kuman la, " biseka kɛ nafolo ŋanguili, mun biseka boli u ka nafolo cakɛ da kan, labɔli bayɛlɛmali kɛ yɔrɔw, OTAN kɛlɛ bolo finitigui la kaw bilali teriw jamanaw kan, ani ka lakana dɛmɛli jija ka ɲinsi Ukraine jamana man"
Duguman ciden Sherman ko "Russie jamana kakan ka sugandili guinlin kɛ"


text:
Denmisen kɔrɔlen gɔjɔ
Denmisenya min tle te Kɔrɔta
Fo kà To kà jìgi Wurubata
Yali ʃùw de be na Wuli sa
Ka fàso sarakalen in Kùnmabɔ wa ?
Ko denmisenya saŋa ka di;
Min te 'kɔce-kala Bɔ dun?
Mɔne min ye fàso Fàa kunun
O na To k’a kolo Je cwa!
I nen ka Se kà sankolo Nɔn law;
Ka dabara Ke titi ye fo kà sama Mɔ bora!
I ŋaniya be jyen kura Dabali fasay
Daluya ni miiriya ɲuman
Dama-dama kelen kà kun Fa te-tew;
N’i tofaŋa dun ma Se kà soso Ben.
Dusu salenba disi lankolon na buga
Ko ɲenemaya ye cyen ye. Aa!
Ko di sa jyenwuli Zanblen ?
K’a Fɔ blen corro min coroon b’i la tèn,
O de girinya ye k’i Muluku tàn ?
Ŋaniya banbali min b’i ma,
O de ye kà cesiri-wale bee Ke tàn figifɔgɔ.
A na Sɔrɔ i Dònna fago bwaane na,
Ka To foroko kolonba lankolon ye.
Aa! Jyennatige ani titati!
Awa ʃemuso daŋa o, a Tor’i la de!
Waati b’i kan k’i ʃù ʃeele ;
K’i nantankolow Sɔnsɔn nink’u ʃi
Fàna nafen ye, i fàso ka Ke pya !
Nin ka K’e denmisenma sàlen ye !
I dun sàlen 'kɔ fago ni kɔrɔ fe,
N ka dusu Bɔ min kà fàso ɲeji Cὲ?...
T.J DUKURE (1974 sàn)
Blàdon : 2016-05-22 Yɛlɛmako laban : 2018-01-18


text:
Faayaw
Faaya bɛ Weele ‘yɔrɔ la, yɔrɔ min bɛɛ Ye jiriw de ye. Faaya fana Ye ‘yɔrɔ ye baganw ni falenfɛn wɛrɛw Bɛ min na.
Faayaba sugu naani de Bɛ yèn. Dɔ Bɛ Sɔ̀rɔ jyɛn kɔ̀gɔdugu-yafan fὲ. O Ye Amerik kɔ̀gɔdugu-yafann Erɔp ani Azi kɔ̀gɔdugu-yafan ye. Ale de Ye jyɛn faaya bɛɛ la bèlebele ye. Faaya min Bɛ Fàrafinna, Ameril wòrodugu ani Azi. O faaya in Ye ‘nɛɛmama-yɔrɔba ye sanjiba bɛ Nà min na. Tlè fana tɛ Se o yɔrɔw dùgukolo ma. Amazoni y’o yɔrɔ dɔ ye.
Faaya min fùnteni n’a nɛnɛ bὲrɛ bὲnnen dòn. O bɛ Zapɔn, Erɔp, Cayna ani Amerik kɔ̀gɔdugu fὲ. Jyɛn jiri janba bɛ Sɔ̀rɔ Amerik kɔ̀gɔdugu-yafan fὲ. Mediterane faaya fana ye ‘faaya ye min bɛ Sɔ̀rɔ Fàrafinna kɔ̀gɔdugu-yafan ani Erɔp wòrodugu fὲ w’a Bɛ Mediterane kɔ̀gɔji kὲrɛ fὲ. A kɔnɔ jiriw dèleilen dòn jà la.
Faaya Ye ‘yɔroɔ ye baganw ni jiriw bɛ Balo ‘ɲɔgɔn na min na. Walasa falenfɛnw ka Balo, f’u ka tlè yeelen ni ji Sɔ̀rɔ. U bɛ Sɔ̀rɔ kà ninan Bɔ adamadenw ni baganw bɛ Лɔn min na. Bagan bindunnaw bɛ Balo falenfɛnw na. Sògodunnaw fana bɛ Balo bindunnaw na. N’o fɛn nìnnu fana Sàra, jiriw bɛ Balo o nɔgɔ la. O la faayaw bɛ Balo u yὲrɛ la. O faaya in bɛ Se kà Tiɲɛ tasumajeni, jà ani jiritigɛ fὲ.
Faaya bɛ kà Dɔgɔya ‘san o ‘san kà T’a fὲ. ‘Fɛn caman bɛ Nàn’o wale in ye. Sanfyɛn ni jà b’o Kɛ. Tasumajeni bɛ Se kà ‘jiri caman Tiɲɛ ‘sanga kelen kɔnɔ minnu tùn Bɛ ‘jyɛn na a ka ca sankɛmɛ caman ye. Màaw fan bɛ kà jiriw Tìgɛ walasa kà fòrow Bìn, kà sìgiyɔrɔw Labɛn walima kà dɔgɔw K’u màgow ye.
Jàmana dɔw la, faaya bɛ Tnɔ̀bɔ k’a Sɔ̀rɔ a ma ʃilatunun. Nkà ‘jyɛn yɔrɔ dɔw la, u tnɔ̀bɔli Nàna ni ‘jiri caman ni ‘bagan caman ʃilatununni ye. O fana bɛ Nà ni yɔrɔ kɛli fuga ni saheli ye.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kàn
→ jiriw
→ waatikiimɛ ni waatida
→ fugaya
→ saheliko
Bɔyɔrɔ: Microsoft Encarta 2009
Blàdon : 2020-09-02 Yɛlɛmako laban : 2021-02-21


text:
Mamadu Dukure: Zerar DUMƐSTR ka bamanankan mabɛn bosoli
Z. DUMESTR ye bamanankan mabɛn gafe kelen Bɔ 2003 sàn, k’a tɔgɔ Da « Grammaire fondamentale du bambara », ɲɛ 422. Zerar DUMESTR ye fransɛ kandɔnna ye min y’i Fili bamanankan bajikɛnɛ kan ni kisɛya bɛɛ lajɛlen ye. A bɛ Fo faasi ! Nk’a ma Taa ka fili Dàn, fili damantan.
A ka fili fɔlɔ Kɛra Fusamantiya ni tigɛnsɔnya ye ka Лɛsin Maliden kandɔnna sanji-kɔrɔwɔɔʃiw ma.
A ka gafe dantigɛli la, a ye nanzara ( kɛrɛnkɛrɛn ma fransɛw) bamanankan kanubaaw tɔgɔ n’u ka wale Tɛrɛmɛ kabini tubabutle fo bi : Bɛnje, Abiven, Bazin, Sauvent, Labouret, Molin, Majorɛl, Moralɛs, Bayel, Delafos, M. Huis ani ale yɛrɛ kɛ…. : ɲɛ 11. O kɛwale b’a Da kɛnɛ kan ko bamanankan kandɔn faamuya maa ʃi tɛ Sɔrɔ ni nanrarala tɛ, sabu a m’a maa ʃi Lakodɔn min ye ɲinini baara Kɛ bamanankan kandɔn kan, kàla bɛ Se ka Turu min kan. Kabini INAFLA (Institut National d’Alphabetisation Fonctionnelle et de la Linguistique Appliquée), ka Na Se DNAFLA (Direction Nationale d’Alphabétisation Fonctionnelle et de la Linguistique Appliquéɛ), ka Se ILAB (Institut de Langue Abdoulaye Barry) ma, ka Fàra ISH (Maaya Dɔnniyada ) ni ENSUP (Ecole Normale Supérieure) kan, kanko ɲɛɲnini Kɛra nin dakun cakɛlaw fɛ, hali n’a ma wasa Kɛ ; O tɛmɛnen kɔ, kan ɲɛɲini lasigi damadama Kɛra ka bamananan-kan sɛbɛncogo sira Bɔ ; Bɛnbakan Dungew sèn Donna nin bɛɛ la ka banankan foro Buluku, wa o ma Kɛ ni kunfin-baara ye. O bɛɛ k’i Bɔ yen, Kabini 1974 sàn, Adama Samaseku, Mamadu DUKURE ni Bubakar TRAWELE ye bamanakan mabɛn tu Tigɛ k’a Buluku bamanankan yɛrɛ la ka Se kandɔn dakun na min ɲwaan ma Deli ka Kɛ Mali furadama. Ka Tla nin bɛɛ kɔ ka « Bamanankan Mabɛn » in Bamu fransɛkan na (k’a tɔgɔ Da « Un aspect du génie de la langue banbara »). Yali Z. DUMESTR tɛ nin ʃi de kàla wa, walima a ma Se ka nin ʃi de Kalan ka faamuya Sɔrɔ a la, walima a Ɲugunna nin bɛɛ la ka Tigɛ o kan ɲɛɲini-baara la de wa? Nin ye dɔnni na kabako belebele ye.
Z. DUMESTR ka fili flanan Kɛra k’i yɛrɛ kalalafili ko /ʃ/ ni /z/ tɛ bamanankan na, k’a Jira ko bamanankan-fɔlaw ka nconaya de y’u Sama ka Bɔ fransɛkan na ka Don bamanankan kɔnɔ : ɲɛ 21.
Hali ni Zan ye zoro blen fini Don ka Taa jyɛn sugufyɛ bɛɛ la ni zimini ni zɛrɛ ni ʃɔ falidoni ye, an ma D’a la ni Z. Dumestr na Jɛn ni /ʃ/ ni /z/ donni ye bamanankan na.
Z. DUMESTR ka kanhakɛ-ko sorobaɲaami
Blasirali
Jyɛn kan bɛɛ n'a ka nankanma-fɛɛrɛ don k'a ka kan so Jɔ koɲuman. Fransɛkan tɛ kanhakɛma ye, nk'a ka fɛɛrɛw b'a bolo k'a ka kan Jɔ k'a Yiriwa; ʃinwakan "han" ye kanhakɛma ye, ʃinwaw ɲuman na kanhakɛ 4 ni tla de b'a la kasɔrɔ kanhakɛ 7 de bɛ wiyɛtnamkan na, ka D'a kan fana o kan fanba taaboloba ye kanɲɛ-kelen-kelenko ye, w'a jamanadenw Bɛnn'a kan k'o kanhakɛ 7 bɛɛ Taamaʃyɛn.
Bamanankan ni soninke ye kanhakɛma ye jaati. Bamanankan kanhakɛ b'i ko flenden gwannen soninke flenba kɔnɔ. Bamanankan kanhakɛ bɛ Se ka Bisigi kanhakɛ 4 ye: daɲɛ-ko kanhakɛ 2 ani mabɛnfɛn-ko kanhakɛ 2.
O ye kanko fɛɛrɛ ye bamanankan bolo ka daɲɛw Dla, ka kan Fɛsɛsɛ k'a Jiidi, i n'a Fɔ daɲɛ-ko bɛ Jiidi cogo min a fɛ ni bɔnnako, kɔrɔko, sigiɲwaan-ko, wali siginiden-kanma samani yɛrɛ ye.
Daɲɛ-ko kanhakɛ yɛlɛnnen n'a jiginnen ye fɛɛrɛ ye bamanankan bolo ka danfara Kɛ daɲɛw cɛ ka Da kɔrɔko kan,
A/ Daɲɛ kelenna-kanhakɛ
Misali:
fìnì / fini ; bàrà / bárá; fὲrὲ / fέrέ
tùgù / túgú (walew ko don).
Nin yɔrɔ in na, faranfasilen ni faranfasibali ʃi ko tɛ yan, sabu walew ( i n'a Fɔ tùgù / túgú ) ka sira ʃi tɛ o ko fɛ k'u To waleya jɔyɔrɔ la.
Mabɛnfɛn-ko kanhakɛ taabolo fla ( faranfasibali kan banbannen ni faranfasilen kan suulilen ) fana ye fɛɛrɛ ye bamanankan bolo ka Na ni kɔrɔko danfara ye. Bamanankan b'o sariya Boli tɔgɔ ani matɔgɔ (daɲɛ sugu o sugu mayɛlɛmanen ka Kɛ tɔgɔ ye) dɔrɔn de kan. An bɛ daɲɛ faranfasibali Jira ni ɲɛ blenman ye ka daɲɛ faranfasilen Kɛ ɲugubaga ye.
Misali:
w= wale: nr= nɔrɔnna ; mk=mankutu
An bɛ Fɔlɔ ka misali daɲɛw kelen-kelen kanhakɛ Jira.
Fɛn o fɛn tɛ tɔgɔ wali matɔgɔ ye, fanfasili ni fanranfabaliko t'o ma
Taamaʃyɛn ninnu [ a á à â ǎ] kɔrɔ ye kanɲɛ kelen-kelen bɛɛ la: á kanhakɛ yɛlɛnnen
à kanhakɛ jiginnen
â kanhakɛ yɛlɛnnen jiginnen
ǎ kanhakɛ jiginnen yɛlɛnnen
a kanɲɛ nanama sumalen jamana [ààà]
Siginiden kɔrɔcilen ( á , ǎ ) kɔrɔ ye k'o yɔrɔ daɲɛ faranfasilen don.
jamana [ààá] dun ( w )
dugu [àà] dugu [àá] da (w ) sɛbɛ [àà] sɛbɛ [àá]
da [á] da[á] kɛlɛ [àà] (w)
nafa [àà] nafa [àá] sunaa [àà] (w)
wara [áá] wara[áá] jenin [àà] (w)
suruku [ááá] suruku [ááá] minɛ[àà] (w)
don [á] don[á] sigi [àà] (w)
sogo[àà] sogo [àá] ]
fɛn [á] fɛn[á]
cyɛn [à] cyɛn [ǎ]
ɲinɛ [áá] ɲinɛ [áá]
basa [áá] basa[áá]
ntúfán [áá] ntufan [áá]
wulu [àà] wulu [àá]
misi [àà] misi [àá]
kun [à] kun [ǎ]
kolo [áá] kolo[áá]
ɲuman [àà] ɲuman [àá]
saga[àà] saga [àá]
1) Bamakɔ tɛ jamana [ààà] ye, dugu [àá] de don.
2) ʃɔkɔrɔji tɛ dugu [àà] ye sigida [ààá] de don.
3) Dentaŋanin ma sɛbɛ [àà] Dɔn, a ma ɲuman [àà] Dɔn; a b'a ka nafa [àá] kɔni Dɔn.
4) Wara [áá] ma Minɛ sogoʃuhdunna [ààààá] ye, bɛɛ ye suruku [ááá] Dɔn n'a ka sogoʃuhdun [àààá] ye
5) Bakarijan ni Bilisi kɛlɛdon [ààá]. u Ko dá[á] bɛ Segu ye, sunaa [àà] t'a ye.
6) Cyɛn [à] ye ɲinέ [áá] ni basasogohjenin [áááááá] ye kɛ,
ntufanminɛhwuluhjenin [áááááááá] fana!
7) Misikunkolo [ààááá] ma Sɔrɔ; sagakunkolo [ààááá] dɔ Flɛ
8) Misihkunkolohjenin [àààààáá] t'an ma, an Lafiyara ni sagakunkolojenin [àààààáá] ye.
9) Misihkunkolohjeninna [àààààààá] ʃi ma Sɔrɔ,
sagakunkolojeninna [àààààààá] dɔ sigilen Flɛ.
Kɔlɔsi
An ye kanhakɛhko kunkun n'a ɲɛnɲɛn Fɛsɛfɛsɛ min b'a To a bɛ Se ka Faamu ko J. DUMESTR ka kanhakɛ-ko ye sira Bla pew ka ŋaɲa Minɛ, ka fili damantan Sɛrɛndɛ; a fili dɔw ye faranfasilen ni faranfasibali ni kanhakɛ yɛlɛnnen n'a jiginnen faamuya nɔɔnɔni ye. Kanhakɛ-ko yɛrɛ kuurukaara la, a Solila, a ma Taa, sabu daɲɛ sugu ʃi kanhakɛ tɛ Taamasyɛn a fɛ fo daɲɛ kanɲɛ kelennin pe, k'a tɔba To dibi la.
An k'an hakili Latigɛ kanhakɛ kuuru sɛbɛncogo kelen kan: ka Bubar JARA ka kanhakɛ sariya nɔgɔn taabolo Ta ka faranfasi- lenko Waleya kadaw n'a kɛyɔrɔ bɛ Dàga ; a taamaʃyɛn ye ( ' ).
Лɛfɔli jugu Лɛfɔli ɲuman
ɲɛ 19 seere [àa] (temoin) seere' [áa.]
araba [áaa ] (mercredi) arabá' [aaá]
byɛ [á] (vagin) byɛ' [a]
ɲɛ 21 ci [ǎ] (briser) ci [a]
ɲɛ 22 sɔrɔ [àá] (obtenir) sɔrɔ [aa] h
gɛlɛn [àá] (difficile) gɛlɛn [aa]
siri [àá] (attacher) siri [aa]
belebele [aaaá] ( gros) belebele [áaaa] = mk
ko [ǎ] (laver) ko [a]
o [ǎ] (cela) o [a}
u [ǎ] (ils) u [a]
ɲɛ 23 bi [â] (dizaine) bi [á]
Musa [áǎ] (Moussa) Musa [áá]
dɔrɔmɛ [áǎá] dɔrɔmɛ' [áàá]
mangoro [áàà] (mangue) mangoro' [áàá] = segukafɔ
" [ ? ] " " [áaa] = bamakɔkafɔ
babugunin [ááǎá] (fourmilier) babugunin' [àáàá]
bununkoro [áááǎ] (canard casqué) bununkoro' [áaaa]
gengerenin [àááǎ] (oiseau sp.) gengerenin' [àáàá]
lagosi [áàá] (mépriser) lagosi [áàà]
maminɛ [ǎàá] (fiancer) maminɛ [áàà]
sama [àá] (tirer) sama [aa]
samasama [áàáá] (tirer à petits cps) sama-sama [ àáàà] ²
ɲɛ 25 kun [ǎà] (tête) kun' [a]
sa [ǎà] (serpent) sa' [a]
B/ Kumasen kanhakɛ-ko
Nin ye dakabannahkuma dɔ dajiralen ye ʃarl BERD fɛ 1970 sànw tuma: "kanhakɛ jiginnen ka jurusama". J. DUMESTR y'i kùn Don o de kɔrɔ cɔ, k'o ye bamanankan dabolo dɔ ye. O subahanasariya in ɲuman na, daɲɛ kan yɛlɛnnen fɛn o fɛn bɛ Fɔ kanhakɛ jiginnen kɔ, o bɛɛ kanhakɛ de bɛ Yuuru ka Jigin. An ma D'a la n'o dulilu in bɛ Boli jyɛn kan ʃi kan ni bamanankan tɛ.
Misali kelen-kelen bɛɛ la, an bɛ kumasen daɲɛw kelen-kelen bɛɛ kanhakɛ Sigi fɔlɔ kasɔrɔ ka kumasen yɛrɛ kanhakɛ-ko Tɛrɛmɛ kandɔnna ninnu ɲuman na; k'o ni bamanankan lakika Saŋa. An bɛ na ɲɛfɔli Kɛ ni nin kanbɛn ye:
b = kanɲɛ kanhakɛ jiginnen .
B = kanɲɛ kanhakɛ jiginnen min Yɛlɛnna.
H = kanɲɛ kanhakɛ yɛlɛnnen
h = kanɲɛ kanhakɛ jyɛlɛnnen min Jiginna.
Misaliw:
ɲɛ 25
1) a [b] , ma [H], bɔ [H] --> { a [b] ma [h] bɔ [h] } = wuya
.............................. --> {a [b] ma [H] bɔ [H] } = lakika
{si [H] ma [H] bɔ [H] } = "
2) a [b] , ma [H] ,den [H], sɔrɔ [bH] --> {a [b] ma [h] den [h] sɔrɔ [ bb] } = wuya
................................................. --> {a [b] ma [H] den [H] sɔrɔ [Bb] } = lakika
Kɔlɔsi: Den faranfasibali de ko don yan
3) a [b], taara [ HH], den [H], sɔrɔ [ bH]
--> {a [b] taara [hh] den' [h] sɔrɔ [bb] }} = wuya
--> {a [b] taara [HH] den' [H] sɔrɔ [bb] } = lakika
Kɔlɔsi: Den faranfasilen de ko don yan
4) muso' [bH] , bɛ[H], yan [b] --> {muso' [bh] bɛ [h] yan [b]} = wuya
--> {muso' [bB] bɛ [H] yan [b]} = lakika
5) muso [bb] , bɛ[H], yan [b] --> {muso [bh] bɛ [h] yan [b]} = wuya
--> {muso [bb] bɛ [H] yan [b]} = lakika
Kɔlɔsi: - Misali 4) la muso faranfasilen don nka 5) la muso faranfasibali don
6) a [b], bɛ[H], mɛn[H], kinun [Hb], ni[H], bi[b], maakɔrɔw[bBB], yɛrɛ[bH], de[b]
la[b], ko[H], bolonkɔninden[HHHHH], kelen[HH], tɛ[H], bɛlɛ[bb], ta[b], teri[bH],di[b]
Nin daɲɛ ninnu jɛlen ka ka kumasen ye, "kanhakɛ jiginnen ka jurusama" dalilu b'o kumasen Sɛbɛn tan:
a[b] bɛ[h] mɛn[h] kunun [hb] ni[h] bi[b] maakɔrɔw[bhh] yɛrɛ[bh] de[b] la[b]
ko[h] bolonkɔninden[hhhhh] kelen[hh] tɛ[h] bɛlɛ[bb] ta[b] teri[bh]di[b].
Bamanankan lakika dun tɛ Jɛn n'o ye abada fo nin kanhakɛ cogoya in:
a[b] bɛ[H] mɛn[H] kunun [Hb] ni[H] bi[b] maakɔrɔw'[bBB] yɛrɛ[bH] de[b] la[b]
ko[H] bolonkɔninden[HHHHH] kelen[HH] tɛ[H] bɛlɛ'[bB] ta[b] teri[bH]di[b].
"kanhakɛ jiginnen ka jurusama" ye bɔgɔ Kɛ bin kan, o dɔrɔn tɛ, flanfaln b'a ko la, o hakila datugulen Tora. Лininkali ye wajibi ye:
Yali dalilu in bɛ kanhakɛ jiginnen Lajigin fana wa, teri olu kan jiginnen bɛ To u cogo la? N'a y'a Sɔrɔ olu kanhakɛ bɛ To ten, o tuma kuma kan yankan bɛ Pɛtɛ;
n'o dun tɛ, o tumu kuma bɛ Suuru ka Firi, o kɔrɔ ye kuma yɛrɛ tɛ na Mɛn taalen ɲɛ.
Kandɔn miirina dɔ bɛ yen ko fyɛli (assimilation fransɛkan na), anw hakili la, o de ye maa kofɔlen ninnu Bla fili la. Cyɛn don daɲɛw dorokoli bɛ Na ni fyɛli ye, min bɛ kanhakɛ-yɛlɛma Kofɔ, o ni faranfasibali ka fyɛli tɛ kelen ye. Wa faranfasili ka fyɛli y'a damako ye. Kanhakɛ-yɛlɛma min bɛ ka Kofɔ nin ye, a tɛ Se Da daɲɛw sigiɲwaan-ko kùn na: daɲɛw "nanamasumalen" sigi-sigili ɲwaan kɔ kasɔrɔ dorokoliko wali faranfasibaliko t'a la.
Misali:
misi [bb] + sogo [bb] ----> misi [bb] sogo [BB] (faranfasibali)
wara [HH] + sogo [bb] ----> wara [HH] sogo [BB] (faranfasibali)
misali 2) la, den faranfasibali ye [sɔ] kanhakɛ Fyɛn ka Yɛlɛn ka [rɔ] To yen
An ka nin kumasen in Kɛ ka kanhakɛ-ko kuuru Bamu ni Bubakar JARA ka kanhakɛ-ko sariya nɔgɔn waleyali ye ani faranfasilen taamaʃyɛnni:
A Dára túlu' la k'a Dá jabá' la, kámàlén m'í Sín kó bese má Falen, jéle má Falen.
J. DUMESTR ka bamanankan sɛbɛncogo
Sɛbɛncogo dajiralen in tɛ daliluya ʃi kelen kan, ɛlɛɛ, sagokɛ dan don! Maa o maa ye bamanankan sɛbɛnni n'a kalanni Matarafa, i bɛ D'a la ko gɛlɛyaba b'a kalanni na, ni kanhakɛ-ko ʃi ma Taamasyɛn, ka daɲɛ dorokolenw tusunnen To ɲwaan kan, wa kanhakɛ bɛ Nɔnsiyɛlɛma kuday dorokolen janw kɔnɔ. O bɛɛ la J. DUMESTR ko ale fɛ, daɲɛ minnu ye kulu ye, dorokolen ni dorokobali bɛɛ, k'o daɲɛw bɛ Nɔrɔ mɛgɛsu, hali n'a hakɛ ka ca 10 ye. O b'a Jira ko ale mago ʃi tɛ kalanni jateminɛ na, kan sɛbɛnni-ko la . A ka misali dɔw Flɛ: musocamantigi, hakilijakbɔbaara
A ka fɔ la, ninnu fana ka kan ka Sɛbɛn tan:
kalandensomɔgɔtɔnkuntigidankansigi misikunkunkolojeninnafɛteriya,...
Maa o maa ye almankan Kalan, i b'a Dɔn o kan daɲɛnw ka jan, nka kanha- Kɛma tɛ sango biliɲaami ka Y'a la.
Blàdon : 2016-12-11 Yɛlɛmako laban : 2016-12-18


text:
Donnasigi tle fɔlɔ kunaɲɛ
Donnasigiw kɛli kanko kan Mali la
Donnasigiw bolodali Kɛra Mali jàmanaden-kulu fɛ. A hakilila Bɔra 'jɛkulu la min bɛ Weele ko MAAYA JƐKULU. Ale ye 'tɔn ye min ka cɛsiri ɲɛsinnen dòn kanw kùnkankow ma jyɛn 'kɔnɔ. Nìn Y’a sìɲɛ fɔlɔ ye Màli ‘kɔnɔ. A Kɛra Amadu Anpatɛ Ba tɔgɔlaso la Bamakɔ.
Baara Damìnɛna 9nan tὲmɛnen ni san 35 ‘ɲɔ̀gɔn ye. ‘Màaba caman tùn Bɛ kɛnɛ kàn. Koɲɛnɛbɔla ye kuma Damìnɛ. Kuma Dira Dramann Keyta mà a ka poyi fɔlɔ kàn ma Kan ni Yiriwa jὲkulu -tɔgɔ la.
Adama Sàmaseku, n’o Ye màaya jɛkulu ɲɛmaa ye, ale ye kuma Datìgɛ ni ‘fòlikan ye kà Se màa cɛsirilenw ma fàsokanw lafasali la kàbi ‘tùma jan fo kà Se bì mà Màli ‘kɔnɔ kà Sɔ̀rɔ kà ‘tàasibla Kɛ kà Se kàlanko setigi fatulen Timore Cùlɛnta ma. A ko nin Y’a siyɛn fɔlɔ ye Màli la nìn ɲɔgɔnna làjɛɛrɛ ka Kɛ ‘sìgikafɔ bolo ma. Kà kɔrɔ feburuyekalo tlè 21 Ye fàkanw yakubayali ye ‘jyɛn ‘kɔnɔ. Màaya Sìgira ‘sèn kàn 2006 sàn UNESCO la. A ko fana ko kan Ye an ka tàbiya de ye n’a Tlara an na an fana Tununna. A ko kanw tàwaati Sera jàmana fὲ kà Kàlan kàlansow wà kà kɛ baarayɔrɔ-kan ye. A y’a ka kɔrɔfɔ ‘kùn Cὲ ni dugawu ye.
Aminata Sògoba ye kuma Tà. Ale Ko kan ka kan kà Kàlan bɛɛ fὲ. O ‘kɔ, Dramann Keyta ye poyi flanan Da (denmisɛnnin kɔ̀rɔlen gojɔ).
Kuma Sɔ̀rɔla kà Di sìsan kàlanko setigi mà n’o Ye Fàmanta ye. Ale ‘fòli Kɛ kanko jὲkuluw la kosɛbɛ. A ko a ka dὲmɛ B’u ye faasi, ko Màli Ye ‘jamana ye min B’a la k’a jɔ̀yɔrɔ Jìra kanko la kosɛbɛ. Kàbi ACALAN (fàrafinna kanko jὲkulu) Sìgira 2000 sàn màra ye kanw tàli kokuma Fɔ. Ko setigiso ni màra bɛ Fàra ‘ɲɔgɔn kànw dònni ‘ba la la. 10nan tὲmɛnnen ni sanga 27 làɲɔ Kɛra.
O bannen, kuma Dira Bàmakɔ kìnw ɲɛmaaw ma u k’u ‘yὲrɛ Лɛfɔ. Bàmusa Ture n’o Ye ɲɛmaaba ye, ale y’a Jìra ko n’i ka kan Tununna k’i Tununna. Ale yὲrɛ Ye màa ye min ma To ‘kɔ kanko la.
Setigi Salif Sànɔgɔ ye kuma Tà. Ale ko kanw dònni kàlanbolow la, jàmanadenw jɔ̀yɔrɔba B’o la.
Ale tὲmɛnnen, Sèedu Tarawele Kumana màrakɛcogo ni fàkanw kàn. A Kumana ‘jyɛn kanbaw kàn fɔlɔ. Ko fàkanko Dònna ‘ba la yὲrɛma-hɔrɔnyako nàlen. Ko an tùn Ye ‘sìgida labɛnnen ye fɔlɔ wà an ka kow bɛɛ tùn bɛ Лɛnɛbɔ ni an fàkanw ye. Ko kanyelew tàli bɛ màa Dànbe Tunun a la pew. A ko màa 90% bɛ Kuma fàkan na Màli la.
Nìn màa ninnu ‘kɔ ɲìninkali kɛnɛ Nàn’i Tɛnkun 11 : 56 waati.
Nguro Jaal kumana ko ‘gὲlɛya caman Bɛ yèn. Ko a bɛ Fɔ ‘don o don ko kanw tàli nàfan ka bòn nkà baara tɛ kà Kɛ n’u ye. Ko jàmana jɔ̀yɔrɔ ye jùmɛn ye o ko la ? Ko kanw ka kan kà Kàlan k’a Tà denmara-yɔrɔ la fo sanna-kalanso la. O la frànsɛkan bɛ Kɛ kan flanan ye. Ko fɛn bɛɛ bɛ Fɔ frànsɛ la, jamanaden fànba tɛ fosi Fàamu min na. Màa min Dara o kàn, ale ta Kɛra fàrafinna kὲlɛcɛw kàn kanko la wa ko Màli Ye jàmana fɔlɔ ye ni kà Sɔ̀rɔ k’a Fɔ ko ni ‘fanga màakɔrɔw la blen ko jɔn de bɛ Nà olu nɔ̀ na ?
Mohamɛd Abdulay Ko ‘kan wɛrɛ fɔli man di togoda-lamaaw ye ni fàkanw tɛ. Ko mùnna an tɛ fransɛkan Kɛ kan flanan ye kàlansow la. Wà fana ko jàmana ɲɛmaaw bɛ Kuma jàsow ni rajosow la frànsɛkan màa fànba tɛ min Mɛn.
Ismayɛl Jàbaatɛ Ko nkàlon de fànga Sɔ̀rɔ jamana ‘kɔnɔ. Ko an b’a Fɔ ko ‘fɛn caman Kɛra k’a Sɔ̀rɔ fosi ma Kɛ.
Isiyaka Baalo nàlen Ko màra kɛlen Bɛ fransɛkan na. Ko fo jὲkulu dɔ kà Sìgi wàsablon ‘kɔnɔ kanw ‘tɔgɔ la. Sèedu Idrisa Ko fo kàlan ka Damìnɛ fo dùgu mà. Ko kàlanbaw de bɛ sira Da kanw Tàli ‘ɲɛ. Amadu Jalo, n’o Ye Kìbaruɲɛmaa ye, ale Ko balikukalan ye ‘nɔ̀ba Bɔ kanko la. Ko kàlanbaaw denw ni màa tɔ̀w denw tɛ Taa kàlanso kelen na. Aminata Kɔnɛ ye kuma Tà, ale tùn Ye Màli kanko ɲɛmaa ye. A Ko gafew blàlen dòn tèn, u tɛ Bɔ kà Kɛ sɛbɛn ye. Ko sàriyasun 25nan kà kan kà Labàto. Mahamadu Màyga ko an ka Sègin an ka kanw mà. A Ko fana ko fàkanw blàli kan wɛrɛw kàn ma, o Ye ‘ko ye min ‘cὲ ma ɲìn. Fàjalan Kàmisɔkɔ fana y’a Jìra k’a Fɔ ko Mamadu Dukure ye baaraba Kɛ kanko la kosɛbɛ . A ko ‘mɔ̀gɔ tɛ Tà ORTM jàso la, n’i Tɛ fransɛkan Mɛn kosɛbɛ k’a Sɔ̀rɔ an ka kanw Bɛ yèn. Ko ‘mìsali la, Sɛnɛgali sɔ̀sɔliw bɛɛ bɛ Kɛ Wɔlɔfɔkan na. An ye fransɛkan de ye màa fànba tɛ fosi Fàamu min na.
Bàamusa Ture Ko sɛbɛnw bɛ Di olu ma frànsɛkan na, nkà n’olu bɛ Kuma ni jàma ye, u b’a Fɔ fàkan na. Ko kanw ka Fàra an ka kɛtaw ni fɔtaw kàn.
O Tὲmɛna min kɛ, màaw Taara sὲgɛnlafyɛn-bɔ la.
O ‘kɔ fὲ, dakun flanan da Dònna. Ale de tùn bɛ Kàlanko ni fàkanw kàn.
Abu Jàra ye kuma Tà. A Ko fὲɛrɛw Sìgira ‘sèn kàn fàkanw taaɲɛ ‘kan mà. Ko ‘ko wɛrɛ min Bɛ yèn k k’o Ye kanw fàrali ye an ka kɛtaw kàn ye waasa u ka Taa ‘ɲɛ. Ko fɔlɔfɔlɔ fangaw tùn tɛ Kɛ ‘kan wɛrɛ la an fàkanw ‘kɔ. O màaw Sera kà yiriwa ‘ko caman Kɛ. Ko màra tὲmɛnnen tɛ yèn fàkanw tàli ma Dya min ye nkà dɔw bɛ baara Kɛ ni dɔw ye. Ko ‘denmisɛn tɛ yèn min bɛ kàlan Kɛ a fàkan na Màli n’o ma Dya kà Tὲmɛ a tɔ̀ɲwaanw kàn kosɛbɛ. Ko gὲlɛya Bɛ yɔrɔ min na, o Ye kanw fòrobayali ye, n’o Kɛra kànw bɛ Dòn kiimɛniw na.
Làjɛɛrɛ na a Fɔra ko yòruba Tàra kà Kɛ Nizeriya fòrobakan ye. Moritanikaw Ko fana u ka kanw de bɛ Tà.
Jὲkulu minnu tùn bɛ làjɛɛrɛ in kɛnɛ kàn olu ye : AGTIC ; AMALAN ; Fàkan Kanbaaraso ; Kan ni Yiriwa, MAKDAS ; Tabital Puulaku, Màrakaw ka jὲkulu, Kɔ̀rɔbɔrɔw ka jὲkulu ; Transformons le Mali ; Ginna Dɔgɔn, SIL.
Làjɛɛrɛ tɔ̀ Bɛ ‘kùn Cὲ sinin sibiri 2020 02 22.
Blàdon : 2020-02-21 Yɛlɛmako laban : 2020-02-25


text:
1Alatala yi falani ito ti n xa, a naxa,
2“Adamadina, i dɔxi yama murutɛxin nan tagi. E yɛɛn na, alogo e xa seen to, koni e mi a yigbɛma. E tunla na, alogo e xa feen mɛ, koni e mi a famuma, amasɔtɔ yama murutɛxin nan e ra.
3Nanara, i tan Adamadina, i ya goronne yitɔn i a liga alo i sigama konyiyaan nin yanyi tagini yamaan yɛɛ xɔri. Keli be i siga yire gbɛtɛ yi e yɛɛ xɔri. Waxatina nde, e a kolonma nɛn a yama murutɛxin nan e ra.
4I ya goron yitɔnxine ramini e yɛɛ xɔri yanyin na, i tan yi mini ɲinbanna ra e yɛɛ xɔri alo naxanye sigama konyiyani.
5Yinla raba yinna ma e yɛɛ xɔri, i yi i ya goronne ramini mɛnna ra,
6i yi e tongo i tungunna ma e yɛɛ xɔri, i yi e xali fitirin ma. I xa i yɛtagin xunna so alogo i nama yamanan mato, bayo n na i findima nɛn taxamasenna ra Isirayila yamaan xa.”
7N yamari naxan na, n yi na liga. N yi n ma goronne ramini yanyin na siga konyiyani. Ɲinbanna ra, n yi yinla raba yinna ma n yiin na, n yi n ma goronne ramini fitirin ma, n yi a tongo n tungunna ma e yɛɛ xɔri.
8Xɔtɔnni, Alatala yi falan ti n xa, a naxa,
9“Adamadina, Isirayila yama murutɛxin mi yi i maxɔdin ba, fa fala, ‘I nanse ligama?’
10E yabi, fa fala, ‘Marigina Alatala ito nan falaxi, a naxa: Nabiya falani ito tixi Yerusalɛn mangan nun Isirayila yamaan birin nan xili ma naxanye luxi mɛnni.’
11A fala e xa, i naxa, ‘N findixi ɛ rakolon feen taxamasenna nan na. N naxan ligaxi, na nan nakamalima e ma, e yi suxu yɛngɛni, e siga konyiyani.’
12Mangan naxan e yɛ, na a goronne tongoma nɛn a tungunna ma fitirin ma, a mini taani. Yinla nan nabama a xa yinna ma, a yi mini mɛnna ra. A yi a yɛtagin xunna so alogo a nama yamanan mato.
13N na n ma yalaan natima nɛn a yɛɛ ra, a yi a suxu n ma luti ratixin na, n yi a xali Babilɔn taani, Babilɔn kaane yamanani, a mi dɛnaxan toma a yɛɛn na, a yi sa faxa na.
14N na a rabilinna muxune birin naxuyama ayi nɛn e nun a ganle, n yi e sagatan silanfanna ra.
15Nayi, e a kolonma nɛn a Alatala nan n na, n na e raxuya ayi siyane yɛ e nun yamanane yi.
16Koni n muxuna ndee ratangama nɛn yɛngɛn nun fitina kamɛn nun fitina furen ma alogo e xa sa e ti e kɛwali xɔsixine ra e dɛni siyane birin xa e na siga dɛnaxanye yi. Nayi, na kanne a kolonma nɛn a Alatala nan n na.”
17Alatala yi falan ti n xa, a naxa,
18“Adamadina, i nɛma i dɛgema i xuruxurun, i yi igen min gaxun nun kuisanni.
19I a falama nɛn yamanan muxune xa, i naxa, ‘Marigina Alatala ito nan falaxi lan Yerusalɛn kaane ma naxanye luxi Isirayila yamanani, a naxa: E dɛgema kuisanna nin, e yi igen min yigitɛgɛni, amasɔtɔ e yamanan nun a yi seene birin naxɔrima nɛn a muxune gbalone fe ma.
20Muxune ɲanma nɛn taane yi, yamanan yi findi yire rabeɲinxin na. Nayi, ɛ a kolonma nɛn a Alatala nan n na.’ ”
21Alatala yi falani ito ti n xa, a naxa,
22“Adamadina, nanfera ɛ sandani ito falama ɛ tagi Isirayila bɔxɔn ma, fa fala, ‘Waxatin danguma, koni fe toon naxanye tima alo xiyena, ne sese mi rakamalima.’?
23A fala e xa, i naxa, ‘Marigina Alatala ito nan falaxi, a naxa, “N bata danna sa sandani ito ra, a mi fa falama Isirayila yi sɔnɔn.” ’ Koni a fala e xa, i naxa, ‘Fe toone birin nakamali waxatin bata maso.
24Fe to fuu yo mi fa falama Isirayila kaane tagi alo xiyena, yiimatone mi fa muxune rafan feene falama e xa wuleni.
25Bayo n tan Alatala, n falan tima nɛn, na yi rakamali keden na. Ɛ tan yama murutɛxina, na ligama nɛn ɛ waxatini. N falan tima nɛn, n yi a rakamali.’ Marigina Alatalaa falan nan na ra.”
26Alatala yi falan ti n xa, a naxa,
27“Adamadina, Isirayila yamana a falama, e naxa, ‘A fe toon naxan tixi, iki fe mi na ra, a nabiya falan tima lan waxati famatɔne nan ma naxanye makuya pon!’
28Nanara, a fala e xa, i naxa, ‘Marigina Alatala ito nan falaxi n xa, a naxa, “N na fala yo ti sɔnɔn, na rakamalima nɛn keden na.” Marigina Alatalaa falan nan na ra.’ ”


text:
Mali >
Mali jamanatigiw
Mali jamana marali la, jamanatigi damadɔ Tɛmɛna kàban. Dɔw y'u ka fanga Foori koɲuman, dɔw yɛrɛ ta ma Foori cogo ɲuman na. U bɛ mɔgɔ wolonfla Bɔ bì. Jamanatigi minnu Tɛmɛna Mali 'kùn na kà Nà olu fɔlɔ ye Modibo Keyta ye. Ale ye jamana ka yɛrɛmahɔrɔnya D'a ma 1960 sàn na. Musa Tarawele ye janfa dòn Modibo ma k'o Minɛ 1968 k'i Sìgi jamana 'kùn na. Ale Musa fana Gɛnna ka Bɔ yen 1991 sàn na Amadu Tumani Tuure fɛ. O Amadu in ye tɛmɛsenna-fanga dɔ Sìgi kà fanga Di Alfa Umar Konarɛ ma jɛmuse kàlata dɔ 'sèn fɛ 1992. Alfa ye sàn tan Kɛ jamana 'kùn na kà sɔrɔ k'a Di Amadu Tumani Tuure ma tugun, nka, jɛmuse kàlata dɔ 'sèn fɛ 2002 sàn na. Amadu Tumani fana Gɛnna ka Bɔ fanga la a ka sàn tan kalo dafabali 2012 sàn na. A tɔgɔma Amadu Haya Sanɔgɔ Kɛr'o kotigi ye. Haya ye dɔgɔkun damadɔ Kɛ a tɛmɛsenna-fanga dɔ 'kùn na sani Jɔnkunda Tarawele ka Sìgi sariyabaju 'ɲuman na ka tɛmɛsenna-fanga Foori. 2013 sàn kàlataw ye ɲɛmaa kura Sìgi o min tɔgɔ ye ko Ibrahim Bubakar Keyta. Ale ka fanga b'a tɛmɛko fɔlɔ la. Ibrahim Bubakae Keyta ka fàn tàko fɔlɔ Tὲmɛna, baaʃi ma Bɔ o la. A ye fànga tàko flanan da Mìnɛ 2018 sàn kàlataw jaabi bɔlen kɔ fɛ. O B'a cɛmancɛ la tùma min, baara Cyɛnna ale 'bolo. 2020 sàn utikalo tlè tan, fìnitijɛkulu dɔ Nàna fànga Bɔsi ale la. O y'a Sɔ̀rɔ wulikajɔ tùn Cayara fàsodenw fɛ jàmana fàn bɛɛ. Sɔ̀rɔdasi minnu ye fànga Bɔsi a la, olu ɲɛmɔgɔ Ye Kolonɛl Asimi Gòyita ye. O sɔ̀rɔdasi nìnnu y'u Jɔ̀ ni jàmana ye fo kà tὲmɛnsennafanga ɲɛmɔgɔ Sìgi.O mɔ̀gɔ sugandilen Kɛra Ba Ndaw ye.
Modibo Keyta Musa Tarawele Amadu Tumani Tuure Alfa Umar Konarɛ
Amadu Haya Sanɔgɔ Jɔnkunda Tarawele Ibrahim Bubakar Keyta Ba Ndaw
Blàdon : 2016-07-24 Yɛlɛmako laban : 2020-11-18