text:
Tuuba Suurili
Tuuba Suurili (At-Tawbah ٱلتَّوْبَة)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhirila di ni tu kamaata ni Muslimi ŋmaai simli ni chefura balibukam shem, ni binshɛɣu din ni tooi tahi iliŋ Muslimi mini chefura sunsuuni na. Ka di lahi baŋsiri ti chefurinim’ ŋmahiŋgbana ni nyɛ shem.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) yihi bɛ nuu ka chɛ ninvuɣu shɛba yi (Muslinnim’) ni gbaai alikauli ni bana buɣujɛmdiba puuni la.
- 2. Dinzuɣu (Yaa yinim’ chefurinima)! Gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu chira anahi (ni suhudoo), ka baŋ yani yipala ban yɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo n-tilgi). Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn filim chefurinima.
- 3.Yaha! Di nyɛla molo din yi Naawuni ni O tumo sani na n-zaŋ chaŋ ninsalinim’ sani Haʒititali la dali, kadama Naawuni mini O tumo yihi bɛ nuu ka chɛ buɣujɛmdiba. Amaa! Yi (chefurinim’) yi niŋ tuuba, tɔ! Dina nnyɛ din gari n-zaŋ tin ya.Yi mi yi lԑbi biri, tɔ! Yin baŋmi ya ni achiika! Yi pala ban yɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo ntilgi). Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim chefurinim’ azaabakpeeni lahibali.
- 4. Naɣila yi (Muslinnim’) ni gbaai alikauli ni ninvuɣu sheba buɣujɛmdiba puuni, din nyaaŋa kabɛ bi yiɣisi alikauli maa, ka mi bi sɔŋ yidim so yizuɣu, tɔ! Yin palimi ya ba bɛ daalikauli hali ni bɛ saha. Achiika! Naawuni bɔrila wuntizɔriba.
- 5. Dinzuɣu, goli shɛŋabɛ ni mɔŋ tobu tuhibu di puuni maa yi ti gari, tɔ! Yin tuhimi ya chefurinim’ maa luɣilikam yi ni paai ba, ka gbahi ya ba daba, ka taɣi ya ba zali, ka ŋman ya taɣi ba soli kam. Amaa! Bɛ yi niŋ tuuba, ka puhi jiŋli, ka ti zakka, tɔ! Yin cheli ya ba. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 6.Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Buɣujɛmdiba maa puuni so yi bɔri ni o ʒini tabli a, tɔ! Nyin ʒinimi tabli o hali ka o ti wum Naawuni yɛltɔɣa, din’ nyaaŋa, ka a chɛ ka o paai luɣushɛli o ni yɛn nya suhudoo, domin bɛ nyɛla nivuɣu sheba ban bi mi.
- 7. Di yɛn niŋ wula ka alikauli be ni chefurinima n-zaŋ chaŋ Naawuni mini O tumo sani, (ka bɛ bi yiɣisi li), naɣila yi mini ban daa gbaai alikauli Harami jiŋli (Ka’aba) gbinni la, bɛ yi zani tuhi, tɔ! Yi (Muslinim’) gba man zanimi ya tuhi. Achiika! Naawuni bɔrila wuntizɔriba.
- 8. Ka wula n-yɛn nyɛli, bɛ yi nya nasara yi (Muslinnim’) zuɣu, bɛ ku gu dɔɣim, bee mi ku gu amaana sheli, bɛ saɣiri mi n-tiri ya bɛ noya ni, amaa! Ka bɛ suhiri zaɣisiri li. Yaha! Bɛ pam nyɛla ban kpeeri yira.
- 9. Bɛ zaŋla Naawuni aayanima n-taɣi laɣibihi, ka guri ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli. Achiika! Bɛ tuuntumsa nyɛla din be.
- 10. Bɛ (chefurinim’ maa) pala ban yɛngu bɛ Muslindɔɣim, bee ka bɛ gu amaana sheli. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ban kpahiri yeɣiri targa.
- 11. Amaa! Bɛ yi niŋ tuuba, ka puhi jiŋli, ka ti zakka, tɔ!Bɛ nyɛla yi mabihi adiini puuni. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigirila aayanim’ tiri ninvuɣu sheba ban mi.
- 12. Yaha! Bɛ (chefurinim’ maa) yi yiɣisi bɛ pɔri bɛ daalikauli maa nyaaŋa, ka lahi galim yi daadiini, tɔ! Yin tuhimi ya Chefuri zuɣulannima. Achiika! Bɛ pɔri maa kani, achiika! Bɛ ni chɛ yi daadiini saɣimbu.
- 13. Dini bɔŋɔ, yi ku tuhi ninvuɣu sheba ban yiɣisi bɛ pɔri ka niŋ niya ni bɛ yihi Naawuni tumo Makka, ka di nyɛla bana n-daa daŋ ya liribu piligu maa. Di nibɔŋɔ, yi zɔri ba mi? Tɔ! Naawuni n-tu ni yi zo, yiyinyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli.
- 14. Tuhimi ya ba, Naawuni ni dargi bɛ tibli ni yi (Muslinnim’) nuhi, ka dihi ba vi, ka lahi tin ya nasara bɛ zuɣu. Ka ti doro shɛŋa din be ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli suhiri ni.
- 15. Ka O (Naawuni) mahi bɛ (Muslinnim’) suhiri. Yaha! Naawuni deerila O ni bɔri so tuuba. Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 16. Bee yi (Muslinnim’) tehirimi ni bɛ yɛn chen ya mi (ka kuli bi dahim ya), ka Naawuni bi baŋ yi puuni ban tuhi tobu, ka mi bi gbibi din pa Naawuni, bee O tumo, bee Muuminnim’ ka bɛ nyɛ simnima. Yaha! Naawuni n-nyɛŊunmidin sɔɣi yi tuuntumsa puuni.
- 17. Di bi tu kamaata ni buɣujɛmdiba gbibi Naawuni jiŋa ka mi diri bɛ maŋ’ shɛhira ni chefuritali. Bannim’ maa tuma saɣim ya, kabɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim buɣum puuni.
- 18. Achiika! Ninvuɣu sheba ban gaandi Naawuni jiŋa (ni jɛma) nnyɛ ban ti Naawuni yelimaŋli ka ti Chiyaama yelimaŋli, ka puhi jiŋli, ka ti zaka, ka bi zo so naɣila Naawuni. Tɔ! Bannim’ maa, tamaha beni kadama bɛ be ninvuɣu sheba ban dolsi puuni.
- 19. Di ni bɔŋɔ, yi (Muslinnim’) zaŋla haʒitiriba kom taribu mini harami jiŋli (Ka’aba) mɛbu zali ka di ŋmani ninvuɣu so ŋun ti Naawuni ni Zaadali yelimaŋli, ka tuhi tobu Naawuni soli puuni? Bɛ ku niŋ yim Naawuni sani. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.
- 20. Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli,ka zo hiʒira, ka lahi tuhi Naawuni soli puuni ni bɛ daarzichi mini bɛ nyɛvuya, tɔ! Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban mali darza gari sokam Naawuni sani. Dinzuɣu, bannim’ maa nnyɛ ban nyɛ tarli.
- 21. Bɛ Duuma (Naawuni) tiri bala suhupɛlli lahibali ni nambɔzɔbo din yi O sani na, ni yeda shɛli, ka bɛ lahi mali Alizanda yili sheŋa din puuni mali yolsigu din ka naabu.
- 22. Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Achiika! Naawuni sani ka sanyoo din galsi be.
- 23. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelmaŋli! Di zaŋ ya yi banim’ mini yi mabihi leei yi simnima, dindee yi niŋ ka bɛ yu chefuritali n-gari Naawuni yɛlimaŋtibo. Dinzuɣu, ŋun ti zaŋ ba leei simnima yi puuni, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ zualindiriba.
- 24. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di yi niŋ ka yi banima, ni yi bihi, ni yi mabihi, ni yi paɣaba, ni yi dɔɣiriba, ni arzichi shɛŋa yi ni laɣim, ni yi daabilim sheli yi nizɔrini di tiniŋ ashaara, ni yili sheŋa yi ni niŋ yɛda, dina ka yi bɔra n-gari Naawuni ni O tumo, n-ti pahi Naawuni soli tobu tuhibu, tɔ! Yin ʒin ya guhimi hali ka Naawuni ti tahi O zaligu (azaaba) na. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu sheba ban kpeeri yira.
- 25. Achiika! Naawuni tin ya nasara luɣa pam, n-ti pahi Hunaini tobu dali la, saha sheli yi (Muslinnim’) nina ni daa tiɣi yi galsim, ka di bi niŋ ya anfaani sheli, ka tiŋgbani muɣi ya di mini di yɛlim maa zaa yoli. Din nyaaŋa, ka yi (Muslinnim’) lԑbi biri (ka zo ka chɛ tobu maa).
- 26. Din nyaaŋa, ka Naawuni siɣisi O suhudoo na n-ti ti O tumo (Annabi Muhammadu), ni ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli, ka siɣisi tobbihi (Malaaika) sheba yi ni bi nya, ka dargi chefurinim’ tibli. Tɔ! Dina n-nyɛ chefurinim’ sanyoo.
- 27. Din nyaaŋa, ka Naawuni deei O ni bɔri so tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 28. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Achiika! Buɣujɛmdiba nyɛla tabzahi (daɣiri), dinzuɣubɛ miri ka bɛ miri Harami jiŋli (Ka’aba) yuuni ŋɔ maa nyaaŋa, yimiyi zɔri fara (yi mini ba daabilim zuɣu), tɔ! Ni baalim, Naawuni ni largi ya O pini puuni O yi yu. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Baŋda, Yɛmgoliŋgalana.
- 29. Tuhimi ya ninvuɣu sheba ban bi tiri Naawuni mini Chiyaama dabsili yelimaŋli,ka mibi mɔŋdi bɛ maŋ’ Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) ni mɔŋdi sheli, be mi ka yɛlimaŋli daadiini (Muslinsi daadiini) puuni, ka be be ninvuɣu sheba be ni ti litaafi puuni, naɣila bɛ ti yo la tiŋgbani fargu (n-ti Muslinnima) ni bɛ nuu, ka nyɛla ban filiŋ.
- 30. Ka Yahuudunim’ naan yeli: “Uzairu nyɛla Naawuni bia,” ka Nashaaranim’ gba yeli: “Masiihu (Annabi Issa) nyɛla Naawuni bia. “Lala n-nyɛ bɛ noya ni yeltɔɣa,ka bɛ zaŋdi li ŋmahindi ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali pɔi ni bana maa yeltɔɣa. Tɔ! Naawuni nari ba, bozuɣuka bɛŋmalgiri ba (ka cheri Naawuni dolibu).
- 31. Bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim’) zaŋla bɛ daalifa kpamba mini bɛ daadiini toondannima n-leei duumanim’ ka pa ni Naawuni, ni Issa Mariam bia. Bɛ mi daa bi puhi ba ni yɛltɔɣa sheli mpahila bɛ jemmi Duuma yino. Duuma jemdigu n-kan ni yelimaŋli naɣila Ŋuna. O nam simsiya ka chɛ bɛ ni jɛmdi binyɛri shɛŋa m-pahi O zuɣu maa.
- 32. Bɛ bɔrimi ni bɛ pobsi kpihim Naawuni neesim (Muslinsi daadiini) ni bɛ noya, ka Naawuni mi zaɣisi (bɛ yubu maa) naɣilaO pali O neesim, hali chefurinim’ yi je.
- 33. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun tim O tumo (Annabi Muhammadu) na ni dolsigu mini yelimaŋli daadiini, domin O chɛ ka di nyɛŋ adiini kam, hali di yi niŋ ka buɣujɛmdiba je.
- 34. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Achiika! Yahuudu limamanim’ mini dolodolo faaranim’ dirila niriba daarzichi ni ʒiri, ka guri (niriba) ka chɛri Naawuni soli, n-ti pahi ninvuɣu sheba ban laɣindi salima mini anʒilfa sɔŋda, ka mi bi mali li dihiri Naawuni soli zuɣu, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba azaabakpeeni lahibali.
- 35. Dabsi’ sheli bɛ ni yɛn ti pɔbsi li (salima ni anʒilfa maa), ka di biigi ʒahannama buɣum puuni, ka bɛ zaŋ li n-tabli bɛ gberi, ni bɛ puluɣa, n-ti pahi bɛ yaansi zuɣu,(ka bɛ yeli ba): “Ŋɔ maa ka yi daa laɣim n-zali yi maŋ’ (Dunia la). Dinzuɣu, lammi ya yi ni daa laɣindi shɛli maa (daazaaba).”
- 36. Achiika! Goya kalinli nyɛla pia ni ayi Naawuni sani, ka di sabi be Naawuni litaafi (Lauhul Mahfuuz) puuni, tun dabsi’ sheli Naawuni ni kuli nam sagbana mini tiŋgbani. Di puuni mali chira anahi ka Naawuni mɔŋ tobu tuhibu di puuni. Dina n-nyɛ adiini (zalsi) shɛli din tuhi. Dinzuɣu, di din ya yi maŋ’ zualinsi di puuni. Yaha! Tuhimi ya ban jɛmdi buɣa maa namgbaniyini kamani bɛ ni tuhiri ya (yi Muslinnima) namgbaniyini shem, kabaŋ ya ni achiika! Naawuni mini ban zoro m-be
- 37. Achiika! Naɣisibu nyɛla din pahi chɛfuritali ni, ka bɛ mali li m-birgiri ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali, bɛ niŋdi li (tobu tuhibu) la halalsi n-tiri bɛ maŋ’ yuun’ sheli ni,kamɔŋdi bɛ maŋ’ yuun’ sheli ni, domin di kana n-ti saɣisi Naawuni ni mɔŋ tobu goli sheŋa ni maa, ka di chɛ ka bɛ ni tooi niŋ Naawuni ni mɔŋ shɛli halalsi ti bɛ maŋa, bɛ (shintaŋ) dihi ba la bɛ tuumberi nachinsi. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu sheba ban nyɛ gutulunima.
- 38. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Bozuɣu ka bɛ yiti yeli ya: “Yim ya na Naawuni soli zuɣu tobu ni,” ka yi niŋ tibsim tiŋgbani yaaŋa zuɣu? Di ni bɔŋɔ, yi niŋla Dunia behigu yeda ka chɛ Chiyaama? Dunia behigu nyeɣisim pa shɛli Chiyaama puuni naɣila bɛla.
- 39. Yi (Muslinnim’) yi bi yi tobu maa ni, O (Naawuni) ni niŋ ya azaabakpeeni, ka taɣi ya ka tahi ninvuɣu sheba dabam na, ka yi ku tooi niŋ O (Naawuni) chuuta sheli. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 40. Yi (Muslinnim’) yi bi sɔŋ O (Annabi Muhammadu), tɔ! Achiika! Naawuni Ŋun sɔŋ o, dina n-nyɛ saha sheli chefurinim’ ni daa yihi o (Maka), ka o nyɛ niriba ayi puuni yino (o mini ti toondana Abubakar), saha sheli bɛ niriba ayi maa ni daa be zoloŋ la ni, saha sheli o (Annabi Muhammadu) ni daa yeri o zo maa (Abubakar): “Di niŋ suhusaɣiŋgu, achiika! Naawuni be ni tinima. Dinzuɣu, ka Naawuni daa siɣisi O suhu-doo na nti ti o (Annabi Muhammadu), ka kpaŋsi o ni sooje sheba yi nina ayi ni bi nya (bana n-nyɛ Malaaikanima), ka chɛ ka chɛfurinim’ (buɣujɛmdiba) yɛltɔɣa filiŋ, ka Naawuni yeltɔɣa (Laa’ilaaha illallahu) nyɛ din be zuɣusaa. Yaha! Naawuni nyɛla Nyeŋda, Yemgoliŋgalana.
- 41. (Yaa yinim’ Muslinnima)! Yim ya n-ti tuhi tobu, ka nyɛla ban mali yaa bee chɔɣinsi, ka tuhi ya ni yi daarzichi mini yi maŋsi Naawuni soli, dina n-nyɛ bɛrisuŋ n-tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu sheba ban mi.
- 42. (Yaa nyini Annabi)! Di yi di nyɛla Nyɔri (tobbuna) m-be yoma, ni gɔrim sheli din bi waɣa, bɛ (Munaafichinim’ maa) naan doli a, amaa! Soli maa n-niŋ waɣilim n-ti ba. Ni baalim, bɛ ni po Naawuni (ka yeli): “Ti yi di naan tooi yi tobu maa ni, achiika! Ti naan yina mpahi yi zuɣu. Bɛ maŋsi kabɛ niŋdi ashaara. Yaha! Naawuni mi ni bɛ nyɛla ʒirinima.
- 43. (Yaa nyini Annabi)! Naawuni che m-paŋ a, bozuɣu ka a ti ba soli (ni bɛʒinmi yiŋa, bozuɣuka a bichɛ ba) hali a ti baŋ bɛ puuni ban niŋ yɛlimaŋli, ka baŋ ban nyɛʒirinima.
- 44. Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni mini Chiyaama yelimaŋli ku saɣi bo yeda a (Annabi) sani (ni bɛʒini yiŋ’)ka che bɛ zaŋ bɛ daarzichi ni bɛ mammaŋ’ nyɛvuya n-tuhi Naawuni zuɣu. Naawuni mi nyɛla Ŋun mi wuntizɔriba.
- 45. Achiika! Ninvuɣu sheba ban bi ti Naawuni mini Chiyaama yelimaŋli nnyɛ ban bɔri yedda a sani (ni bɛʒini yiŋa),ka bɛ suhiri zilsi, dinzuɣu bɛ nyɛla ban kuli be bɛ biɛhim puuni m-puri bɛ haŋkaya.
- 46. Yaha! Bɛ yi di bɔri tobu maa ni yibu, tɔ!Bɛ naan mali di shili. Amaa! Naawuni mɔŋ ba mi ni bɛ di yiɣisi pahi yi zuɣu,ka di kpɛhi ba vunnyɛɣili, ka bɛ yɛliba: “Ʒinimi ya yiŋ m-pahi ninvuɣu shɛba ban ʒiya zuɣu.”
- 47. Bɛ (Munaafichinim’ maa) yi di yi tobu maa ni pahi yi (Muslinnim’) zuɣu, tɔ! Bɛ naan ku pahi ya sheli naɣila saɣiŋgu. Yaha! Bɛ naan niŋ yomyoma m-bo tuɣiligu niŋ yi sunsuuni, ka bɛ di yɛnbɔri ya ni fitina, yi mi puuni sheba beni n-di yɛn wum ti ba. Yaha! Naawuni mi zualindiriba.
- 48. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ (Munaafichinim’ maa) daa mini pun bo fitina m-bahi a zuɣu (Uhdu tobu ni), ka tilgi tilgi a yɛla hali ka yɛlimaŋli ti ka na, ka Naawuni zaligu (Muslinsi daadiini) nya nasara, ka bɛ (Munaafichinim’) nyɛla ban je.
- 49. Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni sheba beni n-yera: “(Yaa nyini Annabi)! Niŋmima yeda (ni yiŋ’ ʒiya), amaa! Di niŋ ma fitina.” Wumma! Bɛ lu fitina puuni. Yaha! Achiika! Ʒahannama buɣum nyɛla din gili chefurinima.
- 50. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi nya din viela, ka di saɣim bɛ suhiri. Amaa! Yɛlibɛɣu yi nya a, ka bɛ yera: “Achiika! Tinim’ pun gbaaila ti maŋ’ poi ni dina,” ka bɛ lԑbi biri, ka nyɛla ban niŋdi suhupielli.
- 51. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di kariya ka yɛlibiɛɣu nya ti naɣila Naawuni ni sabi sheli n-ti ti, Ŋuna n-nyɛŊun taɣiri ti. Yaha! Ban ti yelimaŋli zaŋmi bɛ yɛla n-dalim Naawuni.
- 52. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di-ni bɔŋɔ, yi (Munaafichinim’) ʒɛmi guhiri ti ni yɛlisuma ayi (nasara bee kpibu) puuni yini ti paai ti? Ka ti (Muslinnim’) mi guhiri ni Naawuni gbaai ya ni azaaba din yi O sani na, bee (ka ti kun ya) ni ti nuhi. Dinzuɣu ʒinimi ya n-guhira, achiika! Ti mi gba nyɛla ban ʒiya guhiri m-pahi yi zuɣu.”
- 53. Yelima: “Dihimi ya ka di nyɛla yi yurimi bee yi bi yura, di kariya ka bɛ (Naawuni) deei li yi sani, achiika! Yi nyela ninvuɣu sheba ban kpeeyi”.
- 54. Yaha! Ka sheli n-che ka bɛ ku deei bɛ dihibu m-pahila achiika! Bɛ niŋla gutulunsi ni Naawuni ni O tumo, bɛ mi bi kani na jiŋli ni naɣila bɛ nyɛla vunyeɣalinima. Yaha! Bɛ bi dihiri ni bɛ daarzichi naɣila bɛ nyɛla bɛ ni niŋ shɛba talahi.
- 55. (Yaa nyini Annabi)! Di che ka bɛ (Munaafichinim’ maa) daarzichi mini bɛ bihi niŋ a lahaʒiba, achiika! Naawuni bɔrimi ni O zaŋ li niŋ ba azaaba Dunia behigu puuni, ka bɛ nyevuya ti yi ka bɛ nyɛla chefurinima.
- 56. Ka bɛ (Munaafichinim’ maa) naan pɔri Naawuni kadama bɛ bela yi puuni, ka mi ka yi ni. Amaa! Bɛ nyɛla ninvuɣu shɛba naan zɔri dabem (ni yi ti ku ba).
- 57. Bɛ yidi nyasɔɣibu shee, bee zolona ni, bee kpiehili shee, tɔ!Bɛ naan ŋmalgi kpa di polo ka nyɛla ban niŋdi yomyoma.
- 58. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ puuni sheba beni n-galinda sara taribu shee, bɛ yi ti ba di puuni sheli, ka bɛ saɣi ti li, amaa! Bɛ yi bi ti ba di puuni shɛli, ka a nya ba ka bɛ jeri suli.
- 59. Yaha! Bɛ yi di saɣi ti Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) ni ti ba shɛli ka yeli: “Naawuni ni saɣindi ti, ni baalim, Naawuni mini O tumo ni ti ti O pini puuni sheli, achiika! Ti nyɛla ban niŋdi kore n-zaŋ chaŋ ti Duuma sani.”
- 60. Achiika! Sara (zaka liɣiri) nyɛla faranim’ dini, ni nandaamba, ni ban tumdi di (zaka maa) tuma, ni ninvuɣu sheba bɛ ni balinda bɛ suhiri (ni bɛ kpe Muslinsi daadiini ni), ni daba chɛbu, ni bɛ ni doli sheba samkara, ni Naawuni soli zuɣu tobu, ni sochanda. Di nyɛla talahi shɛli din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 61. Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni sheba beni niŋdi Annabi biɛrim ka naan yera: “O (Muhammadu) nyɛla ŋun tiri yelimaŋli ni lahibali kam o ni wum ni o tibli. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “O wumdila din nyɛ zaɣiviɛlli n-tin ya, o tirila Naawuni yelimaŋli, ka tiri yelimaŋli ni Muumininima, ka lahi nyɛ nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli yi puuni. Yaha! Ninvuɣu sheba ban niŋdi Annabi chuuta maa, bɛ mali azaabakpeeni (Zaadali).
- 62. Bɛ (Munaafichinim’ maa) pɔrila Naawuni n-tiri ya (yi Muslinnima) domin yi niŋ ba yeda. Naawuni mi mini O tumo n-nyɛ ban tu ni bɛ niŋ ba yeda, bɛ yi nyɛla ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 63. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi mi ni achiika! Ninvuɣu so ŋun kpahira n-yɛɣiri Naawuni ni O tumo tarsi, tɔ! Achiika! Ʒahannama buɣum be o zuɣu, ka o nyɛla ŋun yɛn ti kpalim di puuni. Dina n-nyɛ vi zaɣititali.
- 64. Munaafichinim’ maa zɔrimi ni suuri sheli tishee bɛ zuɣu na n-ti tiri ba din be bɛ suhiri ni lahibali. Yelima: “Malimi ya ansarsi, achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn yihi yi ni zɔri shɛli maa polo ni.”
- 65. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi bɔhi ba bɛ ni yeli: “Achiika! Tinim’ dirila alizama ka dɛmda, tɔ!Yelima: “Di ni bɔŋɔ, Naawuni mini O aayanima, n-ti pahi O tumo ka yi maandi ansarsi?
- 66. Di fabli ya, achiika! Yi niŋ chefuritali yi yɛlimaŋtibo nyaaŋa, Ti (Tinim’ Naawuni) yi che m-paŋ yi puuni sheba, tɔ! Ti ni niŋ sheba azaaba, domin bɛ nyɛla bibɛhi.
- 67. Munaafichinim’ dobba mini Munaafichi paɣaba nyelaban sɔŋdi taba, ka bɛ puhiri taba ni Naawuni ni mɔŋ sheli, ka mɔŋdi tuunviela tumbu, ka che ka bɛ nuhi kpema (bɛ bi diri bɛ daarzichi Naawuni soli). Bɛ tamla Naawuni yela, kaOgba tam bɛ yela. Achiika! Munaafichinima n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban kpee yi.
- 68. Naawuni niŋ Munaafichi dobba mini paɣaba, n-ti pahi chefurinim’ alikauli ni ʒahannama buɣum,ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, dina n-nyɛ din saɣindi ba. Yaha! Naawuni narim ba, ka bɛ lahi mali azaaba shɛli din bi ŋmaara.
- 69. Kamani ninvuɣu sheba ban daa kana pɔi ni yinima, bɛ daa nyɛla ban mali yaa n-gari ya, ka lahi mali arzichi mini bihi n-gari ya, ka bɛ wum nyɛɣisim ni bɛ tarli (saha biɛla), dinzuɣu wummi nyɛɣisim ni yi tarli (saha bɛla) kamani ninvuɣu shɛba ban daa kana pɔi ni yinim’ maa gba ni daa wum nyɛɣisim ni bɛ tarli shem, ka yikpe ʒiri ŋmabu ni kamani bɛ ni daa ŋmari ʒiri shem. Bannim’ maa, bɛ tuuntumsa (laara) saɣim ya Dunia ni Chiyaama. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ban kɔhi lu.
- 70. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu sheba ban daa kana pɔi ni bana maa lahibali bi kaba na? (Bana n-nyɛ) Annabi Nuhu niriba, ni Aadunima (Annabi Hudu niriba), ni Samuudu nima (Annabi Salihu niriba), ni Annabi Ibrahima niriba, ni Madyana nima (Annabi Sayibu niriba), n-ti pahi ninvuɣu sheba bɛ ni daa lԑbi bɛ tiŋgbani m-pili (Annabi Lutu niriba), bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ din be polo ni, dinzuɣu, Naawuni daa pala Ŋun di ba zualinsi, amaa! Bana n-daa diri bɛ maŋ’ zualinsi.
- 71. Yaha! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli dobba ni paɣaba nyɛlaban sɔŋdi taba, bɛ puhirila tuunviela, kamɔŋdi Naawuni ni je shɛli, ka puhiri jiŋli, ka tiri zakka, ka doli Naawuni ni O tumo, bannim’ maa, ni baalim Naawuni ni zo ba nambɔɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Nyeŋda, ni Yemgoliŋgalana.
- 72. Naawuni niŋla ninvuɣu shɛba ban ti yelimaŋli dobba ni paɣaba alikauli ni Alizanda yili sheŋa kulibɔnani yɛnti zɔri di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ni yili vɛla din be ʒinahigu Daalizanda puuni. Yɛda mi din yi Naawuni sani na n-nyɛ din galsi. Dina n-nyɛ tarli din galsi.
- 73. Yaa nyini Annabi! Tuhimi chefurnim’ mini Munaafichinima, ka miitaɣi ba. Yaha! Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛʒahannama buɣum ni, di labbu shee maa mi nyɛla din be.
- 74. Bɛ (Munaafichinim’ maa) pɔrila Naawuni kadama bɛ bi yeli shɛli (din be). Achiika! Bɛ daa yelila chefuritali yeltɔɣa, ka leei chefurinim’ bɛ Muslinsi kpɛbu nyaaŋa. Yaha! Ka bɛ niŋ tɛhiberi ka bi nya di nasara, mi bɛ daa bi galim ba (bɛ Muslinnima) m-pahila Naawuni ni O tumo n-daa largi ba O pini puuni zuɣu. Dinzuɣubɛ yi niŋ tuuba, tɔ! Dina n-nyɛ zaɣiviɛlli zaŋ ti ba, amaa! Bɛ yi lԑbi biri, Naawuni ni niŋ ba azaaba kpeeni Dunia ni Chiyaama, bɛ mi ka ŋun yɛn taɣi ba tiŋgbani yaaŋa zuɣu (ka chɛ Naawuni daazaaba), bee ŋun yɛn ti sɔŋ ba.
- 75. Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni sheba beni gbaai Naawuni alikauli (ka yɛli): “Achiika! O yi ti ti O pini puuni sheli, tɔ! Achiika! Ti naan zaŋ li mali sara. Ti mi naan pahi ninvuɣusuma puuni.
- 76. Saha sheli O (Naawuni) ni ti largi ba O pini puuni sheli,ka bɛ zaŋ li niŋ bem. Yaha! Ka bɛ lԑbi biri, ka nyɛla ban zaɣisira.
- 77. Ka Naawuni zaŋ munaafichitali maa n-dolsi bɛ suhiri ni hali ni dabsi’ sheli bɛ ni yɛn ti laɣim ni Ŋuna, domin bɛ ni kuli yiɣisi Naawuni daalikauli sheli bɛ ni gbaagi O maa zuɣu, ni ʒiri sheŋabɛ ni daa ŋmar maa.
- 78. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi mi ni achiika! Naawuni mi bɛ daashili, ni bɛ ni gbaari saawɔra sheŋa maa? Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Baŋdatitali ni din sɔɣi?
- 79. Ninvuɣu sheba ban galindi ninvuɣu shɛba ban niŋdi alheeri Muslinnim’ puuni n-zaŋ kpa sara sheŋabɛ ni yihira, (ka lahi galindi) ninvuɣu sheba ban ku tooi nyeŋ naɣila bɛ kpaŋmaŋ’ targa, ka bɛ (Munaafichinim’ maa) naan maandi ba ansarsi. Naawuni ni mali ba ansarsi yo. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).
- 80. (Yaa nyini Annabi)! Bom gaafara nti ba (bɛ Munaafichinim’ maa), bee ka a bi bo gaafara n-ti ba, a yi bo gaafara n-ti ba siɣim bupishiyɔpɔin, tɔ! Di kariya ka Naawuni chɛ m-paŋ ba, di daliri nyɛla bɛ niŋla chɛfuritali ni Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu). Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban kpeeri yira.
- 81. Ninvuɣu shɛba ban kpalim yiŋa (ka bi chaŋ Tabuuka tobu ni) Naawuni tumo nyaaŋa maa niŋ suhupelli ni bɛ yiŋ’ ʒiya. Ka zaɣisi ni bɛ zaŋ bɛ daarzichi mini bɛ nyevuya n-tuhi Naawuni soli zuɣu, ka bɛ yeli: “Di yin ya tobu ni tulum ŋɔ saha.” (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Ʒahannama buɣum tuli gari lala, bi yi di nyela ninvuɣu sheba ban baŋda.”
- 82. Dinzuɣubɛ lam bɛla (Dunia ŋɔ), ka ti kuhi pam (Zaadali), di nyɛla sanyoo ni bɛ ni daa tumdi shɛli.
- 83. (Yaa nyini Annabi)! Naawuni yi che ka a yi (tobu ŋɔ ni) n-labi yiŋa, n-ti paai bɛ (munaafichinim’ maa) puuni shɛba, ka bɛ ti lahi bo soli ni bɛ yi tobu sheli ni, tɔ! Nyin yelima: “Kuli mali wɔra, yi ku lahi pahi n-zuɣu ka ti yi, yi mi ku pahi n-zuɣu ka ti tuhi n-dimba. Achiika! Yi daa pun niŋla yiŋ’ ʒiya maa yedda, dinzuɣu ʒinimi ya m-pahi ban pun ʒiya zuɣu.
- 84. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di puhi jiŋli m-bahi bɛ zaɣiyino kam ŋun kpi zuɣu, a mi di zani o gballi zuɣu. Achiika! Bɛ niŋla chɛfuritali ni Naawuni mini O tumo, ka kpi ka nyɛla ban kpeeyi.
- 85. Yaha! Di chɛ ka bɛ daarizchi mini bɛ bihi maa niŋ a lahiʒiba, achiika! Naawuni bɔrimi ni Ozaŋ li n-darigi bɛ tibli Dunia ŋɔ, ka bɛ nyevuya ti yɛn yi, ka bɛ nyɛla chefurinima.
- 86. Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura sheli na, (ka yeli): “Tim ya Naawuni yelimaŋli, ka pahi O tumo zuɣu ka yi tuhi, ka bɛ puuni bundaannim’ naan bɔri soli a sani, ka yeli: “Cheli ti ka ti pahi ninvuɣu shɛba ban ʒi yiŋ’ maa zuɣu.”
- 87. Bɛ (Munaafichinim’ maa) saɣi ya ni bɛ pahi ban ʒi yiŋ’ maa zuɣu. Dinzuɣu,ka bɛ (Naawuni) ŋari bɛ suhuri, ka bɛ nyɛla ban ku lahi baŋ vienyela.
- 88. Amaa! (Naawuni) tumo ni ninvuɣu sheba ban tiyelimaŋli pahi o zuɣu maa ban tuhi ya ni bɛ daarzichi ni bɛ maŋsi, dinzuɣu, bannim’ maa mali alheeri balibu kam. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu sheba ban nyɛ tarli.
- 89. Naawuni mali Alizanda yili sheŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri di gbinni shili nguli ba, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Dina n-nyɛ tarli din galsi.
- 90. Ka ban mali fabila Larbu tiŋkpannim’ puuni kana ni bɛ ti niŋ ba yedda (ka bɛ di ʒini yiŋa), ka ninvuɣu sheba ban labsi Naawuni mini O tumo ʒiri maa gba ʒini yiŋa. Ni baalim, azaabakpeeni ni nya bɛ puuni ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa.
- 91. Taali ka ninvuɣu gbarima zuɣu (ni bɛʒini yiŋa), ni ban ka alaafee, n-ti pahi ninvuɣu sheba ban ka bɛ ni yɛn zaŋ shɛli dihi Naawuni zuɣu, di yi niŋ ka bɛ paɣibɛ suhuri Naawuni mini O tumo zuɣu. Yaha! Taali sheli ka ninvuɣu sheba ban tumdi tuunsuma (ka bi tooi chaŋ tobu ni) zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔoboznaa.
- 92. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Taali ka ninvuɣu sheba ban yi kana a sani domin a ti kpiɣi ba (ni bimbara), ka a yeliba: “N- ka din yɛn kpiɣi ya,” ka bɛŋmalgi ka bɛ nina kpaari ni nintam, ka di nyɛ suhusaɣiŋgu domin bɛ ka bɛ ni yɛn zaŋ shɛli n-dihi Naawuni zuɣu.
- 93. Achiika! Taali bela ninvuɣu sheba ban bɔri yeda a (Annabi Muhammadu) sani, ka mi nyɛla bundannima. Bɛ saɣi ti ni bɛ pahi ban ʒi yiŋ’ zuɣu, ka Naawuni ŋari bɛ suhiri, dinzuɣu ka bɛ ku lahi tooi baŋ (yɛlimaŋli).
- 94. Bɛ (Munaafichinim’) ni tahi fabla na yi (Muslinnim’) sani di yi niŋ ka yi yi tobu maa ni labi na yiŋa. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di fabli ya, di kariya ka ti tin ya yedda, achiika! Naawuni pun ti ti yi lahibali. Yaha! Ni baalim, Naawuni mini O tumo ni nya yi tuma. Din nyaaŋa, kabɛ yɛn ti labsi ya (Duuma so) Ŋunmidin sɔɣi ni din be polo ni la sani, ka O ti tin ya yi ni taa tumdi shɛli tuuntumsa lahibali.
- 95. Ni baalim, bɛ (Munaafichinim’) ni pon ya Naawuni (ka wuhi daliri shɛli din chɛ ka bɛ bi chaŋ tobu ni), yi yi ŋmalgi chaŋ bɛ sani, domin yi chɛ ba. Dinzuɣu! Yim yabɛ yɛla ni. Achiika! Bɛ nyɛla tabzahi (daɣiri). Yaha! Bɛ labbu shee n-nyɛʒahannama buɣum domin bɛ ni daa tumdi tuun shɛŋa zuɣu.
- 96. Bɛ pɔri yala Naawuni domin yi (Muslinnim’) ti ba yeda, tɔ! Yi yi ti ba yeda, achiika! Naawuni pala Ŋun yɛn ti ninvuɣu shɛba ban kpeeri yiri yɛdda.
- 97. Laribu tiŋkpannima n-gari sokam chefuritali mini munaafichitali, bana n-lahi tu ni bɛ di mi Naawuni ni siɣisi zalsi sheŋa na n-ti ti O tumo (Annabi Muhammadu). Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 98. Yaha! Laribu tiŋkpannim’ maa puuni sheba beni n-gbibi bɛ ni dihiri shɛli Naawuni zuɣu maa ka di nyɛ samli, ka naan ʒiya guhiri ni yɛlibɛɣu nyɛn ya (yi Muslinnima), tɔ! Bana ka yɛlibɛɣuyɛn nya. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.
- 99. Yaha! Larbu tiŋkpannim’ maa puuni so beni ti Naawuni mini Zaadali yelimaŋli. Yaha! Ka o gbibi o ni dihiri shɛli maa ka di nyɛla pulibu Naawuni sani, ni Naawuni tumo daaduwa. Wumma! Di nyɛla nzaŋ ti ba. Ni baalim, Naawuni nyɛla Ŋun yɛn zaŋ ba kpehi O nambɔzɔbo (Alizanda) ni. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 100. Yaha! Tuulinim’ ban daa daŋ tooni ban zo hiʒira puuni, ni Madinanima, n-ti pahi ban doli bɛ nyaaŋa ni tuunsuma, Naawuni niŋ ba yeda, ka mali Alizanda yili shɛŋa kulibɔnani yɛn ti zɔri di gbinni la shili n-guli ba, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Dina n-nyɛ tarli din galsi.
- 101. Yaha! Munaafichinim’ be Larbu tiŋkpannim’ ban gili ya maa mini Madinanim’ puuni, bɛ limla munaafichitali puuni. (Yaa nyini Annabi)! A ʒi ba, Ti (Tinim’ Naawuni) m-mi ba, Ni baalim, Ti nyɛla ban yɛn niŋ ba azaaba (Dunia ŋɔ) siɣim buyi. Di nyaaŋa, ka bɛ yɛn ti labsi ba n-ti niŋ azaabatitali ni (Zaadali).
- 102. Ka ninvuɣu sheba misaɣi ti bɛ taali (ni yiŋ’ ʒiya), bɛ nyɛla ban zaŋ tuunvielli mini tuunbieɣu n-gabi taba, di yi pa shɛli ka Naawuni deei bɛ tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 103. (Yaa nyini Annabi)! Deemi sara bɛ daarzichi puuni, ka zaŋ li nsimsi ba, ka niŋ ba kasi. Yaha! Suhimi gaafara n-ti ba, domin a suhigu nyɛla nambɔzɔbo nti ba. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.
- 104. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi mi ni kadama Naawuni deerila O daba tuuba, ka lahi deeri sara. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 105. Yaha! Yelima: “Tummi ya (yi ni bɔri shɛli), ni baalim, Naawuni ni O tumo n-ti pahi ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli ni nya yi tuma. Yaha! Ni baalim, bɛ ni labsi ya (Duuma so) Ŋun mi din sɔɣi mini din be polo ni sani, ka O ti tin ya yi ni daa tumdi tuun’ shɛŋa lahibali.”
- 106. Shɛba mi beni ka bɛ naɣisi (bɛ tuuba niŋbu) domin Nawuni fukumsi zuɣu.O yibɔra, kaOniŋ ba azaaba, bee ka O deei bɛ tuuba. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 107. Yaha! Ninvuɣu sheba ban me jiŋli, ka di nyɛla ni tɛhibɛri zuɣu, n-ti pahi chefuritali, ni wolginsim Muslinnim’ sunsuuni, ka nyɛla bɛ ni mali shɛli shili ni bɛ zaŋ sɔŋ ŋun daa tuhi Naawuni mini O tumo. Yaha! Achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn po Naawuni (ka yeli): “Tinim’ bi tehi sheli m-pahila din viɛla.” Naawuni mi diri shɛhira ni bɛ nyɛla ʒirinima.
- 108. (Yaa nyini Annabi)! Di puhi jiŋli di puuni kuli mali wɔra. Achiika! Jiŋ’ sheli bɛ ni me (Kuba’a jiŋli) n-tam wuntia zuɣu, binshɛɣu din gbaai di mebu piligu dali n-nyɛ din tu kamaata ni a puhi di puuni. Ninvuɣu sheba be di puuni mbɔri nibɛ niŋ kasi. Yaha! Naawuni bɔrila ninvuɣu shɛba ban niŋdi kasi.
- 109. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun pili o meei n-tam wuntia ni Naawuni yeda zuɣu, ŋuna n-nyɛŋun gari, bee ŋun me o meei n-tam tiŋgbani shɛli din sirgiri namgbaŋgbriŋ, ka di sirgi o n-ti niŋʒahannama buɣum ni. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.
- 110. Bɛ (Munaafiɣilim’) mee maa bi yɛn milgi ka nyɛ zilsigu bɛ suhiri ni, naɣila bɛ suhiri ti chihi chihi (ka bɛ kpi). Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 111. Achiika! Naawuni dala ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli nyɛvuya, ni bɛ liɣiri kadama bɛ mali Alizanda, (domin) bɛ tuhirila Naawuni soli zuɣu, ka bɛ tuhira, ka bɛ kura, ka bɛ kuri bɛ gba, di nyɛla alikauli din nyɛ yɛlimaŋli Attaura mini Injiila (Old Testament mini Gospei) puuni, n-ti pahi Alkuraani, ŋun n-leei lahi yɛn pali alikauli n-ti paai Naawuni, dinzuɣu niŋmi ya suhupɛlli (yi ban ti Naawuni yɛlimaŋli) ni daabilim shɛli yi ni niŋ maa. Dina mi n-nyɛ tarli din galsi.
- 112. Bana n-nyɛ ban niŋdi tuuba, ni ban jemdi Naawuni, ni ban paɣiri Naawuni, ni ban lɔri noli, ni ban kurinda n-tiri Naawuni, ni ban ŋmɛri gbɛɣu tiŋgbani ni, ni ban puhira tuunvela tumbu, ni ban mɔŋdi Naawuni ni mɔŋ shɛli, ni ban guri Naawuni zalsi. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli suhupelli lahabali (kadama bɛ ni ti kpe Alizanda Zaadali).
- 113. Di bi tu kamaata ni Annabi (Muhammadu) mini ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli bo gaafara n-ti buɣujɛmdiba, hali bɛ yi nyɛla bɛ dɔɣiriba, saha shɛli di ni kahigi n-ti ba kadama bɛ nyɛla ʒehiimi buɣum bihi nyaaŋa.
- 114. Yaha! Annabi Ibrahima daa bi bo gaafara n-ti o ba m-pahila di daa nyɛla alikauli shelikao daa niŋ o (kadama o ni bo gaafara n-ti). Amaa! Saha sheli o ni ti baŋ ni o (ba) nyɛla Naawuni dima, ka o pihi o nuu ka chɛ o, achiika! Annabi Ibrahima daa nyɛla ŋun gbargiri o maŋa n-tiri Naawuni, ni Suɣulolana titali.
- 115. Yaha! Naawuni pala Ŋun yɛn birgiri ninsalinim’ saha shɛli O ni dolsi ba naai, naɣila Obaŋsi bala bɛ ni yɛn zaŋ shɛli n-nyɛ wuntia, Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.
- 116. Achiika! Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani yiko, Ŋuna n-neeri ka kura. Yaha! Yi ka ŋun yɛn taɣi ya, bee ŋun yɛnsɔŋ ya ka pa ni Naawuni.
- 117. Achiika! Naawuni deei Annabi mini ninvuɣu shɛba ban zohiʒira maa tuuba, ni sɔŋdiba (Madinanima) ban daa doli o miisim saha, saha shɛli bɛ puuni sheba suhiri ni daa ti chɛ biɛla ni di milgi nyaaŋa. Din nyaaŋa, ka Odeeibɛ tuuba. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana (Dunia ŋɔ), Zaadali Nambɔzobonaa.
- 118. Yaha! Bɛ (Naawuni) deei niriba ata shɛba bɛ ni daa naɣisi bɛ tuuba deebu, hali ka tiŋgbani ti niŋ bɛla n-ti ba di mini di galsim maa zaasa, ka bɛ mammaŋ’ nyee ti nyoni bɛ maŋa, ka tehini bɛ ka sɔɣibu shee m-pahila Naawuni sani. Din nyaaŋa ka Naawuni deei bɛ tuuba, domin bɛ tuuba niŋ yelimaŋli. Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 119. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Zom ya Naawuni, ka leei ya ninvuɣu shɛba ban be niyelimaŋli nima.
- 120. Di bi tu kamaata ni Madinanim’ mini Larbu tiŋkpannim’ ban zaa gili li maa kpalim Naawuni tumo nyaaŋa (ka bi yi tobu ni), di mi bi tu kamaata ni bɛ yu bɛ nyɛvuya n-gari o nyɛvuli, domin konyuri bee wahala bee kum shɛli ku paai ba, bɛ mi ku kpiɣi napɔŋ n-chaŋ luɣushɛli ni bɛ ti ku chɛfurinim’ suli, bɛ mi ku ti chɛfurinim’ daŋsi naɣila bɛ sabi li mi ka di nyɛ tuunvɛlli sanyoo n-ti ba. Achiika! Naawuni bi bahiri tuunsumanim’ sanyoo yoli.
- 121.Yaha! Bɛ ku dihi dihiri shɛli (Naawuni zuɣu) zaɣibili n-nyɛ li, bee zaɣititali, bɛ mi ku ŋma yɔɣu (n-chaŋ tobu ni), naɣila bɛ sabi li mi n-ti ba (ka dinyɛ laara), domin Naawuni yo ba samli ni din viela n-gari bɛ ni daa tumid shɛli (Dunia puuni).
- 122. Yaha! Di bi tu kamaata ni Muslinnim’ zaasa yi n-chaŋ tobu ni. Dinzuɣu, bozuɣu ka salo kam puuni yɛɣi shɛli bɛ yi n-chaŋ adiini baŋsim bobu, domin bɛ niriba yi ti yi tobu ni na, ka bɛ zaŋ li nyihi ba wa’azu, domin achiika! Bɛ leei ban yɛn zo Naawuni dabiɛm.
- 123. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Tuhimi ya chɛfura shɛba ban miri ya, ka chɛ ka dimii taɣi ba, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni mini wuntizɔriba m-be.
- 124. Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura sheli na, ka bɛ (Munaafichinim’) puuni sheba yeli: “Yi puuni ŋuni ka dimbɔŋɔ maa leei pahi iimaansili (Yɛlimaŋtibo)? Amaa! ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli maa bana, ka di pahi ba iimaansili, ka bɛ nyɛla ban tiri suhupɛlli lahibali.
- 125. Tɔ! Amaa! Ninvuɣu sheba doro ni bebɛ suhiri ni maa, ka di pahi ban daɣiri (munaafichitali) bɛ daɣiri zuɣu, ka bɛ kpi ka nyɛla chefurinima.
- 126. Di ni bɔŋɔ,Bɛ bi nyara kadama yuuni kam puuni bɛ dahindi bala yim bee buyi, din nyaaŋa kabɛ na kuli bi niŋdi tuuba, bɛ mi lahi pala ban teeri Naawuni yɛla?
- 127. Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura sheli na, ka bɛ (munaafichinim’ maa) sheba naan yuli taba (ka yeli): “Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so nyari ya?” Din nyaaŋa kabɛ ŋmalgi, ka Naawuni gba ŋmalgi bɛ suhiri domin bɛ nyela ninvuɣu sheba ban bi baŋda.
- 128. Achiika! Tuun’ so (Annabi Muhammadu) kan ya na yi mammaŋ’ puuni, yi wahala nyɛla muɣisigu o zuɣu, o nyɛla ŋun niŋdi kore n-tiri ya (ni dolsigu), o nyɛla nambɔzɔrikpeeni lana ni ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli,ka o shiri nyɛla ŋun zɔri ba nambɔɣu (ka bɔri ba ni aliheeri kam).
- 129. Dinzuɣu, bɛ yi lԑbi biri, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Naawuni saɣi ma. Duuma jemdigu n-kani ni yelimaŋli naɣila Ŋuna. O zuɣu ka n-dalim. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Al’arshi shɛli din galsila Duuma.”
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.


c: text/html

text:
Sama
Dɔw ko sama, dɔw ko ɲintigi, dɔw ko bugu.
Aa, ‘fenba te yabi Bɔ
Лintigi ka ‘kὲle man di
Sasendaba be sama ɲintigi da la, ‘so ni ‘kungo ‘ce
Sankaso kura be sama ɲintigi da la,
Ee donsow, ɲintigi ka kὲle man ɲi
Marifa kura sɔngɔ be bugu da la, ‘so ni ‘kungo ‘ce
Kɔɲɔmuso-furuwari be ɲintigi ‘da
Mɔbili kura konɲin be sama ɲintigi da la
Un, ɲintigi ka kὲle man ɲi
Bawo minekabla te samaɲintigi fe
N’i be Taa ɲintigi ka kὲle la,
I ka furumuso Jira u centabagaw la
I k’i wolodenw Jira u ladonbagaw la.
N’i be Taa ɲintigi ka kὲle la dun
I b’i sèn kelen Da sankanso jɔwari kan
Ka sèn kelen Da kaburu kura da la.
I b’i sèn kelen Da mɔbili kura sɔngɔ kan
Ka sèn kelen Da kaburu kura da la.
N’i be Taa ɲintigi kὲleyɔrɔ la,
I b’i sèn kelen Da marifa kura wari kan
Ka tɔ kelen Da kaburu kura kan.
Ee donsow, ɲintigi ka kὲle man di
Bawo seginsobaliya be ɲintigi ka kὲle la
Seku Sangare, 2014 12 16
_______________________________________________________________________________________________
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Seku ka poyi wɛrɛw Lasɔrɔ yan
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2016-12-01

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Alatala naxa yɛxɛ xungbe nde yamari baa ma a xa Yunusa gerun. Yunusa naxa lu yɛxɛ furi kui fɛɛɲɛn saxan, kɔɛ saxan.
2A naxa a Marigi Alatala maxandi yɛxɛ furi kui yi ki:
3«Alatala, n to n xui rate i ma n ma bɔɲɛ mini kui, i bara n yaabi. N to i xili kelife aligiyama, i bara n xui mɛ.
4I to n woli baa bɔtini ma, ye bara n makoto, i nu fa i xa mɔrɔnyie radin n ma.
5N naxa a maɲɔxun i bara n keri, kɔnɔ n a kolon n man fama nɛ i xa banxi sɛniyɛnxi tode.
6N naxa madula ye xɔɔra, baa naxa nɔ n na. Baa ɲooge naxa filin filin n kɔnyi ma.
7N goro nɛ baa bɔtini ma han geyae fɔlɔde. N nu na geeli aligiyama, kɔnɔ i tan Marigi Alatala, i naxa n namini na yili tilinxi kui n ɲiɲɛ ra.
8N nii to nu na bafe n fate i, n naxa n maɲɔxun Alatala ma. N ma maxandi naxa siga han a sa i li, i xa hɔrɔmɔbanxi sɛniyɛnxi.
9Mixi naxee e nii taxu kuye sɛnbɛtare ra, nee e yɛtɛ raganma hinnɛ fanyi nan na.
10Kɔnɔ n tan tantui bɛɛti nan bama i bɛ sɛrɛxɛ ra, n na n ma kɛrɛ tongoxi rakamalima nɛ. Kisi fatanxi Alatala nan na.»
11Na dangi xanbi, Alatala naxa yɛxɛ yamari, a xa sa Annabi Yunusa bɔxun xare ma.


text:
Лɔnɔ kolomi
Лɔnɔ ye kolomi ye min bɛ Segu mara ‘kɔnɔ. A ni Segu cɛ ye bam 110 ye k’a ni Bamakɔ cɛ Kɛ bam 350 ye.
Лɔnɔ kolomi ‘kɔnɔ, galoda 12 de bɛ yen. Olu Flɛ :
- Лɔnɔ galoda
- Mariko galoda
- Toridagako galoda
- Nanpalari galoda
- Jabali galoda
- Dɔgɔfiri galoda
- Siribala galoda
- Yɛrɛdɔn sayɔnna galoda
- Kàlasigida galoda
- Pɔgɔ galoda
- Molodo galoda
- Sogolo galoda
Ne tɛ na ‘ɲɛfɔli Kɛ Лɔnɔ kolomi dɔrɔn kan , nka n bɛ ‘dɔ Fɔ Лɔnɔ galoda 12 de kan, a bɛ Fɔ kɛnɛ min ma ko Лɔnɔ kolomi Лɔnɔ galoda ye min fàn dɔ ye. An bɛ ɲɛfɔli da Minɛ Лɔnɔ galoda ma.
Лɔnɔ duguba-galoda sìgija
Worodugu fɛ, Kàlasigida galoda ani Pɔgɔ galoda bɛ yen. Лɔnɔ ye ‘galodaba ye dugu 21 bɛ min ‘kɔnɔ. Siya caman b’a ‘kɔnɔ. A siya min mɔgɔ ka ca o ye bamanan ye. Nka Mali siya tɔ tla bɛɛ bɛ yen i n’a fɔ kɔrɔbɔrɔ, maraka, mɔsi, miɲanka, fula, bozo. Siya fɛn o fɛn bɛ yen o bɛɛ ka kan bɛ Fɔ. Diinɛ min fanga ka bòn o ye silamɛya ye. O mana Bɔ yen kerecɛnya bɛ Gɛrɛ. Лɔnɔ galoda bɛ Fa mɔgɔ wɛrɛw la kosɛbɛ malobaara ani maloturu waatiw la ani nakɔbaara waatiw la. Лɔnɔ ye malosɛnɛ-yɔrɔba ye Mali kɔnɔ.
Лɔnɔ mɔgɔ hakɛ bɛ Taa 103 187 la. Cὲ hakɛ bɛ 48 216 Bɔ, muso fana hakɛ bɛ 49 056 Sɔrɔ.
Nin tarabu bɛ ɲɛfɔli Kɛ duguw furancɛ jànya kan
Tarabu : laminiduguw ni Лɔnɔ cɛ jànya
Лɔnɔ ye ‘yɔrɔ ye min bɛ Lasɔrɔ sàn waati bɛɛ a sirako nɔgɔya fɛ. Duguba caman dayɛlɛnen dòn ka Blà Лɔnɔ na i n’a fɔ Nàra, Bànanba, Лanfunke ani Direy. Лɔnɔ ye ‘sὲnɛkɛ-yɔrɔba ye. Sὲnɛ jɔyɔrɔ ka bòn yen kosɛbɛ. Лɔnɔ tlalen dòn fla ye : yɔrɔ dɔw bɛ malo Sὲnɛ, yɔrɔ dɔw bɛ ɲɔ ni kàba n’a ɲɔgɔnnafɛnw Sὲnɛ.
Yɔrɔ minnu bɛ malo Sὲnɛ olu bɛ Se ka tɔni 6, 59 Sɔrɔ taari la. Лɔnɔ sὲkɛlaw dɛmɛnen dòn kàlan ta sira fɛani hakilina ɲumanw dili la ka Bɔ ofisi ni sὲnɛ-lakɔlidenw ‘yɔrɔ la. Лɔnɔ sὲnɛ fànba bɛ Kɛ ni misidaba ye. Sὲnɛkɛ-mansin fana bɛ yen.
Лɔnɔ galoda sìgikɛnɛ fɛnsɛn bɛ bam² 5 000 Bɔ kɛrɛnaani kɛnɛ ‘kɔnɔ. Yɔrɔ min Labɛnna malosɛnɛ kamà, o bɛ bam² 487 Bɔ. Kɛnɛ min ma Labɛn fɔlɔ malosɛnɛ-yɔrɔko kamà o bɛ Taa tari 12 256 la.
Suman min bɛ Sὲnɛ Лɔnɔ galoda ‘kɔnɔ sàn ‘kɔnɔ
Jaba: t.900
Tamati: t.240
Лɔ : t.155
Malo: t.23 000
Maloforo ja
Baganmara-yɔrɔ Лɔnɔ : nin katimu bɛЛɔnɔ baganko Лɛfɔ kà Dàn 2016 sàn na
Kùnnafoni sɔrɔyɔrɔw
- Kùnnafoni Bɔra ‘cakɛda ‘yɔrɔ min ɲɛsinen dòn jamana duguw danni ma.
Blàdon : 2016-06-06 Yɛlɛmako laban : 2016-07-16


text:
Jatigɛwalekɛwale kɛlɛ fɛɛrɛw Burkina Faso, laseli fila na
A jɛnsɛnna :
Kabi jatikɛwalekɛlaw ye binkani daminɛ Burkina, jamana marabaaw ye waati gɛlɛ ni "couvre-feu" fɛɛrɛw bila senkan mara dɔw la. O kun ye ka se ka sebaya di sɔrasiw ma jatigɛwalekɛlaw kɛlɛli la. O Fɛɛrɛw bɛ senkan kabi san 2018 nka lakana tɛ ka basigi.
Mai kalo tile 14 san 2019, Burkina Faso wasadenw ye sariya ta ka waati gɛlɛ fɛɛrɛw bila senkan mara dɔw kɔnɔ. O hokum kɔnɔ, "Couvre-feu" sigira. O kun ye ka dankari jatigɛwalew la. Ali bi o fɛɛrɛw bɛ mara 14 kɔnɔ, lakanabaliya ka jugu minnu na.
Nka o tɛ sera ka mɔnɛ bɔ. Juguw tɛ dɔn ka bɔ sigidaladenw na, o de ya gɛlɛya ye Daouda Kinda hakili la. Ale ye lakana ni jatigɛwalew dɔnbaga ye.
Daouda Kinda
Burkina jamana kɔnɔ, maa caman de y'u kanbɔ ka waati gɛlɛ in kɔn. Olu fɛ, a bɛ ka sigidaladenw yɛrɛ de labila jatigɛwalekɛlaw ye. Daouda Kinda fana fɛ fɛɛrɛ wɛrɛ de kan ka taa.
Arabadon tɛmɛnnen na, minisiriw ka laadala ɲɔgɔnye kɔnɔ, u ye latigɛ ta k'a ɲini wasadenw fɛ u ka sariya ta kokura sanko waatigɛlɛ fɛɛrɛw ka to senna halisa. Kabi san wɔrɔ sisan, jatigɛwalekɛlaw ye mɔgɔ wa 1400 ɲɔgɔn bɔnɛ u nin na Burkina.


text:
Lakalita >
Mali ka 2017 sàn CAN ntolakulu: a ntolatannaw Sugandira
Mali foroba-ntolakulu degeden-karamɔgɔ, n'o ye Alɛn Zirɛs ye, ye ntolatanna 26 Sugandi minnu ka kan ka Taa fàso Mali Kùnnawolo fàrafinna ntolaɲɛnajɛ-kɛnɛba kan min bɛ na Лɛnamaya Zanwuyekalo tle 14 nan 2017 sàn na Gabɔn.
A ka mɔgɔ talenw Flɛ:
Celu kɔlɔsibaa
Sumayila Jakite (ka Bɔ stad Maliyɛn ntolakuku la Bamakɔ), ani Umar Sisɔkɔ ( ka Bɔ ɔrleans ntolakuku la Fransi).
Yaara wɔɔrɔ dalakɔlɔsilibaaw
Usumani kulubali (ka Bɔ panatinayikos ntolakuku la Grɛs), Hamari tarawele (ka Bɔ rɛnms ntolakuku la Fransi), Falay sakɔ (ka Bɔ wiktoriya gimarans ntolakuku la Purtugol/pɔtigal), Mola wage ( ka Bɔ udinɛz ntolakuku la Itali), Salifu kulubali ( ka Bɔ TP mazɛnbe ntolakuku la Kɔngo ), Mahamɛd Umar konatɛ (ka Bɔ RS bɛrkann ntolakuku la Marɔk), Mamadu njay (ka Bɔ troyes ntolakuku la Fransi), Yusuf kɔnɛ ( ka Bɔ lil ntolakuku la Fransi), ani ʃarl blɔda tarawele ( ka Bɔ troyes ntolakuku la Fransi).
Cɛmancɛ kɔlɔsilibaaw
IInf bisuma ( ka Bɔ lil ntolakuku la Fransi), Mamutu njay ( ka Bɔ RS antwɛrp ntolakuku la Bɛlzik), Lasana kulubali ( ka Bɔ basca ntolakuku la Fransi), Yakuba sìla ( ka Bɔ mɔnpeliye ntolakuku la Fransi), Sanba so ( ka Bɔ kayserispɔr ntolakuku la Tirki), Adama tarawele (ka Bɔ AS monako ntolakuku la Fransi), Sanbu yatabarɛ (ka Bɔ wɛrdɛr brɛm ntolakuku la almay), solomann jara (ka Bɔ ujpɛst ntolakuku la Hɔngri) ani Musa dunbya (ka Bɔ rɔstow ntolakuku la irisi).
Celu ɲinibaaw
Musa marega (ka Bɔ wiktoriya gimarans ntolakuku la Purtugol/pɔtigal), Kalifa kukubali (ka Bɔ gantwaz ntolakuku la bɛlzik), Mustafa yatabarɛ (ka Bɔ karabukspɔr ntolakuku la tirki), Adama tarawele (ka Bɔ TP mazɛnbe ntolakuku la Kɔngo) ani Bakari sakɔ ( ka Bɔ kristal palas ntolakuku la anglɛtɛr).
Kunnafoni sun: RFI
Blàdon : 2017-01-01 Yɛlɛmako laban : 2017-01-01


text:
Lakosɛbɛn > 2016 04 30
Mamadu Dukure: bamanankan kanhakɛko
Bamakɔ 2011 - 7 - 15
Dantigeli:
Bamanankan kalanni ka gelen; maa min ma o Faamu, wali ka Ban k’o Faamu hali kandɔnna-kunda, «Kùnnafoni [Hakilila A]» min Fle nin ye, o Wasara ‘seere ye. Seben kalanni nɔgɔya be kalanni delinna bolo, cyen don; nk’a be daɲe yeɲena bolo ka Teme nin bee kan. Bamanankan «DNAFLA tɔgɔla-sebencogo» kalanni geleya be nin lahala ninnu bolo:
1. Daɲe kelen-kelenw dorokobali be Ke sawura kelen na cɔy kasɔrɔ u kanhake te kelen ye, kanhake sinamaw b’o kuma Sementiya, i n’a Fɔ: kàba / kaba , tùgu / tugu, bère / bere,… An ye kanhakɛ sinama 978 Sɔrɔ MAKDAS ka daɲɛgafe kɔnɔ.
2. Daɲe sugu caman sawura ye kelen ye, kasɔrɔ u kanhake te kelen ye, i n’a Fɔ : matɔgɔ, wale, mankutulan,..
3. 1. Bamanankan daɲew dorokoli ye hakentan ye, wa ‘dànsigi te dorokolen janya na.
Misali: - misikunkolo, misikunkolojenin, misikunkolojeninna
- kalanden, kalandensomɔgɔ, kalandensomɔgɔtɔn, kalandensomɔgɔtɔnkuntigi, kalandensomɔgɔtɔnkuntigidankan, …
A ye Dɔn o tuma, dorokolen haketan yeɲena te fen sabatita ye hakili la ‘dya la, n’a tigebali Tora.
3.2. Dorokolen kɔnɔdaɲew kanhake sebebilisalen don ka Ke tu fin ye, wa u kanhake be Yelema i Ko nɔnsi. Kalanni sèn fe, fo sɔmi ka Ke nin bee wolomani fe ‘teliya la.
4. Kanhake faranfasilen ni faranfasibali flanfla be Na ni a berematungurunni ye.
Misali: ‘Ce te yan ( ce si te yan -> ‘ce = faranfansibali)
Ce te yan ( ce lakodɔnnen -> ce = faranfasilen)
Min ka jugu o bee ye, a be Ke sabu jugu ye ka kumadonsow ka bamanankan ceɲi Dogo bɔgɔ la kalanni sèn fe.
«Kunnafoni [Hakilila A]» seben in te bamanankan tlɔlen sankɔrɔtalen ye, o n’a ta bee, a kɔnɔ kanhake bilisaɲaami ye hadada ye! An y’o Jira nin cogo in na:
· Kanhake yelennen ɲe Kera blenman na ##;
· Kanhake yelennen majiginnen ɲe Kera kɔlɔ la ## ;
· Kanhake jiginnen ɲe Kera finman na ## ;
· Kanhake jiginnen mayelennen ɲe Kera ɲugu la ## ;
· Kanhake faranfasilen taamaʃyen ye dennan ( ‘ ) ye;
· Daɲe kanɲe kɔrɔcilen ( ## ) kùn ye kanhake sariya nɔgɔn waleyali ye (Bubakar JARA ye min da Jira kabini 1981 sàn )
KUNNAFONI' [ Hakilila A ]
N bɛ wele' bla Mali sɛnɛkɛlaw' bɛɛ lajɛlen ma kέrɛnkɛrɛn-nenya la, kɔɔrisɛnɛnaw'. N'a ma ɲɛ Ko kɔɔriko' blala julaw' ka bolo' kan, n'an m'an bolo' di ɲɔgɔn ma ka bɛn kan kelen kan walasa julaw' kana an k'u sago' ye, sabu fɛɛrɛ' bɛ se ka y'u bolo.
An ni Dawuda Kɔnatɛ tlalen ɲɔgɔn na, an wulila k'an kunda Lɛnci kan. O ye dugu ye min bɛ Kasaro galoda la Kita marabolo' kɔnɔ. An selen yen, an ni Tumani Jalo ye ɲɔgɔn kumaɲɔgɔnya. O sen' fɛ, a ye minnu fɔ olu flɛ: Tumani Jalo ka fɔ' la, a ye kɔɔrisɛnɛ’ daminɛ a mɛnna. A ka fɔ' la, a ye sanji 8 de kɛ kɔɔrisɛnɛ' na; nka san 8 in kɔnɔ, a ye nafa caman sɔrɔ kɔɔriko' la. Fέn min ye "CMDT" feereliko' ye, jɔrɔnakoba' don anw sɛnɛkɛlaw' bolo ka da gɛlɛya caman kan: 1 Kasɔrɔ an ni "CMDT" bɛ baara' kɛ ɲɔgɔn fɛ, ni kɔɔri' sumana, hali n'a ma Ta, "CMDT" b’a wari’ sara, wa hali n'a tara fana, a wari' tɛ mɛn n'a ma sara. Nka julako’ mana fɔ fɛn o fɛn na, o tɛ laban gɛlɛya' kɔ. Sabu, olu tɛ foy ɲini u ka nafa' kɔ. Ka d'a kan, i ni jula' mana bɛn da' min kan i ka fɛn' sɔŋɔko' la, n'u bolo' fara, u bɛ se k'e ta' bla kɔ fɛ ka kura wɛrɛ ɲini, sabu e ta in tɛ taa k'u dan. O ye fɛn ye min bɛ anw jɔrɔ kosɛbɛ. Nka o bɛɛ n'a ta, n'a ma ɲɛ feereli’ kɔni kɔ, Mara' k'a lajɛ k'a hakili' to kɔɔri’ sancogo’ n'a wari saracogo' la, ani a doniwaati'. O tɛmɛnen kɔ, a k’a hakili' to minɛnko' fana na; nɔntɛ, n'a kɛra kɔɔri’ sumani dama ye k'a wari sarali’ kɛ waati min mana an dya ye, o mana kɛ san o san, kɔɔrisɛnɛ’ laban' bɛ sɔn ka dan o san’ ma, sabu, nafolo' sɔrɔfɛn t'an fɛ yan ko sɛnɛkɛla' bɛ se ka miliyɔn sɔrɔ min na san' kɔnɔ ni kɔɔri' tɛ. O tuma', Mara' kana sɔn abada k'a ka sɛnɛkɛlaw to julaw bolo. Kuncɛli' ni welekan' ka ɲɛsin sɛnɛkɛlaw' ma. N bɛ wele' bla ka taa Mali sɛnɛkɛlaw bɛɛ ma. N'a ma ɲɛ ko "CMDT" bɛ feere, an k'an bolo' di ɲɔgɔn ma bɛn' ni kelenya' kɔnɔ. Ni "CMDT" tigi kuraw' ka taabolo' ni kɔrɔlen' kɛra kelen ye, a fɔra a banna, nka n'u ma kɛ kelen ye, o ko tɔ' tɛ maa Kɔnɔna' fili bɛn' kɔnɔ.
Kanhake sariya nɔgɔn kofɔlen in ma Dafa: a ma kɔnɔ-rɔnnaw berema-kanhake jate Mine; a da ma Se faranfarsilen ni faranfasibali danfarali ma. N’a sariya tun Tara, a tun na flanfla yɔrɔ caman sèn Bɔ kalanni na; nk’a sariya in waleyali ma nɔgɔn. ‘Maa n’a Fɔ sebenyɔrɔ jatemine na, nin taamaʃyen camanba in b’a Kunbɔ wa? Kanhake sariya nɔgɔn ye ka tùlu ( ‘ ) Ke daɲe kanɲe yelennen fɔlɔ dɔrɔn kùn na, n’a kanɲe tɔ bee yelennen don, nka ni daɲe kanɲe yelennen ni jiginnen sorobalen don, k’u bee kanhake taamaʃyen K’u kun na. An y’o taamaʃyen Ke ni kɔrɔcili ye, ka daɲe kanhake sorobalen kan jiginen Ke bagama ye “Kunnafoni [ Hakilila A ]” kɔnɔ. Sariya in matarafali taamaʃyen hake be Ben 282 ma, n’an ma Fili; kanhake faranfasilen taamaʃyen jate ‘sèn t’o la; n’o dun Faral’a kan, taamaʃyen kuuru hake be Ben 348 ma. Seben in yere daɲe bee jelen be Ben 408 ma. Daɲe 408, taamaʃyen 348, n’a bè ten, kuma fɔyɔrɔ Tigesɔnyara dere!... Dabali were fusaman ɲinini ye wajibi ye k’an ka bana in Furake!... MAKDAS ye taabolo nɔgɔn min Sɔrɔ, k’o Waleya seben kelen in kan, o daluya Fle:
- ka kanhakɛ jiginnen taamaʃyɛn Kɛ a daɲɛ kanɲɛ fɔlɔ kan;
- Ka dɛnnan ( ' ) Sigi matɔgɔ faranfasibali daminɛ na;
- ka Wale siginiden fɔlɔ Kɛ kunbaba ye, ka flanfla ʃilasa a ni daɲɛ sugu wɛrɛ cɛ, i n'a Fɔ tɔgɔ, mankutulan, ...;
- Ka cì Kɛ daɲɛ dorokolen jan na, n'a kɔnɔdaɲɛ Sera
daɲɛ saba ɲɔgɔn ma, ko 2 b'a la minnu kanɲɛ bɛ 2 Bɔ
Misali: sinin-ɲɛsigi; denkundi-jama; fàasoden-juguya;
KUNNAFONI [ Hakilila B ]
N bɛ weele Bla Mali sὲnɛkɛlaw bɛɛ lajɛlen ma, ‘kɛrɛnkɛrɛnnenya la kɔɔrisɛnɛnaw. N'a ma Лɛ Ko kɔɔriko Blala julaw ka bolo kan, n'an m'an bolo Di ɲɔgɔn ma ka Bɛn kan kelen kan walasa julaw kana an K'u sago ye, sabu o fɛɛrɛ bɛ Se ka Y'u bolo.
An ni Dawuda Kɔnatɛ tlalen ɲɔgɔn na, an Wulila k'an Kùnda Lɛnci kan. O ye ‘dugu ye min bɛ Kasaro galoda la Kita marabolo kɔnɔ. An selen yen, an ni Tumani Jalo ye ɲɔgɔn Kumaɲɔgɔnya. O sèn fɛ, a ye minnu Fɔ olu Flɛ: Tumani Jalo ka fɔ la, a ye kɔɔrisɛnɛ Daminɛ a Mɛnna. A ka fɔ la, a ye sanji 8 de Kɛ kɔɔrisɛnɛ na; nka sàn 8 in kɔnɔ, a ye nafa caman Sɔrɔ kɔɔriko la. Fɛn min ye "CMDT" feereliko ye, jɔrɔnakoba don anw sὲnɛkɛlaw bolo ka Da gɛlɛya caman kan: 1 Kasɔrɔ an ni "CMDT" bɛ baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ, ni kɔɔri Sumana, hali n'a ma Ta, "CMDT" b'a wari Sara, wa hali n'a Tara fana, a wari tɛ Mɛn n'a ma Sara. Nka julako mana Fɔ fɛn o fɛn na, o tɛ Laban gɛlɛya kɔ. Sabu, olu tɛ foy Лini u ka nafa kɔ. Ka D'a kan, i ni jula mana Bɛn da min kan i ka fɛn sɔŋɔko la, n'u bolo Fara, u bɛ Se k'e ta Bla kɔ fɛ ka kura wɛrɛ Лini, sabu e ta in tɛ Taa k'u Dàn. O ye ‘fɛn ye min bɛ anw Jɔrɔ kosɛbɛ. Nka o bɛɛ n'a ‘ta, n'a ma Лɛ feereli kɔni kɔ, Mara k'a Lajɛ k'a hakili To kɔɔri sàncogo n'a wari sàracogo la, ani a doniwaati. O tɛmɛnen kɔ, a k'a hakili To minɛnko fana na; nɔntɛ, n'a Kɛra kɔɔri sumani dama ye k'a wari sàrali Kɛ waati min mana an Dya ye, o mana Kɛ sàn o sàn, kɔɔrisɛnɛ laban bɛ Sɔn ka Dàn o sàn ma, sabu, nafolo ‘sɔrɔfɛn t'an fɛ yan ko sὲnɛkɛla bɛ Se ka milyɔn Sɔrɔ min na sàn kɔnɔ ni kɔɔri tɛ. O tuma, Mara kana Sɔn abada k'a ka sὲnɛkɛlaw To julaw bolo. Kùncɛli ani weelekan ka Лɛsin sὲnɛkɛlaw ma. N bɛ weele Bla ka Taa Mali sὲnɛkɛlaw bɛɛ ma. N'a ma Лɛ ko "CMDT" bɛ Feere, an k'an bolo Di ɲɔgɔn ma bɛn ni kelenya kɔnɔ. Ni "CMDT" tigi kuraw ka taabolo ni kɔrɔlen Kɛra kelen ye, a Fɔra a Banna, nka n'u ma Kɛ kelen ye, o ko tɔ tɛ maa Kɔnɔnafili bɛn kɔnɔ
MAKDAS ka sariya dajiralen bolilen seben in kan, kalanni nɔgɔya kosɔn; o taamaʃyenko dantige Fle:
· Faranfasibali taamaʃyɛn hakɛ = 4
· Kan sinama kanhakɛ jiginnen taamaʃyɛn hakɛ = 20
· Wale sugandilen hakɛ = 56
· Taamaʃyɛn kuuru hakɛ = 24
MAKDAS ( Mali Kanko ni Danbe Se )
Walebaa: Mamadu DUKURE
Blàdon : 2016-06-11 Yɛlɛmako laban : 2016-07-08


text:
Ziirinda > 2016 05 12
Nanalen cɛntako
Nanalen tùn ye nafolobatigi ye. A tùn bɛ kabakokow Kɛ nafolo la. Nka balima tùn t'a 'bolo 'kuma tɛ 'den ma.
Nanalen Tor'o la fo bàna Nàn'a Minɛ. Fura sugu bɛɛ Kɛr'a la a ka bàna na. Don dɔ tlegan fɛ a ka bàna Nàna Juguya fo k'a dàma Tɛmɛ. Nanalen Sɛngɛna, a Tɔɔrɔla. Aa, yanni wulafɛla ka Se, a Dɛsɛra. A ma Лὲ min 'kɔ a Kɛr'o ye. Nanalen Sara k'a ka nafolomafɛn bɛɛ To. Aa, n badenw, nanalen cɛn tlaliko de Nàna Kɛ baara ye sa dɛ! Sìgiɲɔgɔn tɔw y'a Laɲini ko a cɛntlabali kana To, balima dun tɛ nanalen la 'tuma tɛ 'den ma. Aa, a ko Kɛra 'dɔnnin dɔn goman ye. N'i y'a Dɔn ka Taa 'ɲɛ i 'fà bɛ Sà, n'i y'a Dɔn ka Nà kɔ fɛ i 'ba bɛ Sà, n'i y'a Dɔnbali To i yɛrɛ Sà. Aa kabako!
'Surukuba 'tlo Nàna Dòn o kùnnafoni na minkὲ, a ye mun Kɛ? Don dɔ walahatle fɛ, a y'i Labɛn ka Wuli ka Nà nanalenw ka dugu la. Surukuba selen dugu dònda la, a ye kasi da Dòn yen. A bɛ Se tuma min dugu 'kɔnɔ, a y'a Sɔrɔ nanalen sìgiɲɔgɔnw n'a terisiraw sìgilen bɛ, u bɛ ka 'tlacogo Лini nanalen cɛn na. Surukuba kasibaatɔ Ser'u ma. U Ko dnankɛ, i dàn ka Nà anw fɛ yan. Surukuba K'u ma k'ale y'a balimakɛ ka Sàya de Mɛn k'ale Nàna o sànga de la. A kasibaatɔ bɛ k'a Fɔ ko nanalen Bɔra ale surukuba la ko wa ale surukuba fana Bɔra nanalen na. Ko Ala ma den wɛrɛ Nɔgɔya olu masaw ye ale ni nanalen 'kɔ. K'ale surukuba mana Miiri k'a Ye k'ale tolen Flɛ a kelen na in ye, k'o de b'ale Blà kasi la. N'a y'o Fɔ a bɛ Kule k'ale surukuba ta Kɛra kunnangoya ye; ko balima kelen min tùn b'ale la ko nin y'o fana taalen ye ko hali Ala tùn ka ale yɛrɛ Tà ʃyɛn kelen.
O kɛlen, nanalen sìgiɲɔgɔn minnu tùn kafolen bɛ cɛn tlacogo-ɲini na, olu bɛɛ Wulila ka surukuba Lasabali. Surukuba Nàn'i Makun tuma min, u bɛɛ la kɔrɔ ko nin ye ʃì bìnnen ye a tɔmɔminɛn 'kɔnɔ ko bari nanalen cɛnko tùn bɛ na Kɛ sababu ye ka bɛnbaliya Dòn olu yɛrɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ. Ko ni Ala dun y'a Kɛ nanalen sinji yɛrɛ Sɔrɔla 'balo la, k'o tuma na nanalen cɛn bɛɛ y'o 'ta ye. Tɔw bɛɛ y'u Kanto "o ye cyɛn ye, o ye cyɛn ye. AnwJɛnna, anw Jɛnna".
O Kɛra minkὲ, u ye nanalen bololafɛn bɛɛ Cὲ ka Di surukuba ma.
N y'o Sɔrɔ min, n y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-05-12 Yɛlɛmako laban : 2016-07-07


text:
Pɔpɔsun
Pɔpɔ ye 'jiri ye nafaba bɛ min na. Pɔpɔsun ye jiri min ye a nɔɔfɔnnama dòn. A ka c'a la n'a fana bɛ Falen a bɛ Falen jiri wɛrɛ de 'kɔrɔ ni k'i melek'o la i n'a fɔ ngaro b'a Kɛ cogo min. Pɔpɔ den ni jiriden min bɔlen dòn o ye zaban ye. Nka zaban den ka bon n'a ye. Kumuya la, bɔbɔ ka Kumu ni zaban ye. N'i ye pɔpɔju Tigɛ ji jɛman de bɛ Bɔ a la, wa zaban fana bɛ tèn. Nka ji min bɛ Bɔ zaban ta la nɔrɔnan (kɔli) t'o la ka pɔpɔ ta Bɔ. O de la dɔw bɛ pɔpɔju ji Bɔ k'a Kɛ nɛgɛsow, motow... kɔli, n'u se Sɔgɔra.
a
Pɔpɔju Pɔpɔ den
Pɔpɔ den da yɛlɛnen
Blàdon : 2016-10-14 Yɛlɛmako laban : 2017-01-25


text:
🇺🇳 🇲🇱Duniya Kelenyatɔnba ka Lakanalitɔn ye sankɔrɔta minnu fɔlen don sariyasen 2374 (2017) kɔnɔ, olu kura ye dɔnnikɛlaw ka kulu ka baarakɛta ye min latigɛra o sɛbɛn kelen fɛ fo ka se awirilikalo tile 31 san 2023 ani sɛtanburukalo tile 30 san 2023. Boubacar S Diarra, Directeur de la publication de la kunnafonisɛbɛn "La Sentinelle" bɛ ka jaabi di Modibo Dembélé ka mikro kan.
🇺🇳 🇲🇱Duniya Kelenyatɔnba ka Lakanalitɔn ye sankɔrɔta minnu fɔlen don sariyasen 2374 (2017) kɔnɔ,
Programmes
-
-
-
-
septembre 23, 2022
🇲🇱Mali yerema honronya nienamayala Youwarou Sɛtanburukalo tile 22
-
-


text:
Lakalita >
AMALAN ka lakosɛbɛn bɔkɛnɛna: ko lakosɛbɛn tɔgɔ ye ko "langues et développement"
Alamisadon 2016 12 29, Lajɛɛrɛ dɔ Sìgira AMALAN na, o min ye Mali Kanw labaarali sannada ye Mali la. Lajɛɛrɛ in tùn a cakɛda in ka lakosɛbɛn ɲɛtigɛlen bɔkɛnɛna kan. O lakosɛbɛn kura tɔgɔ ye ko "langues et développement" (Kanw ni yiriwa). Лininikɛlaw ka fasiriw de bɛ na Bɔ a 'kɔnɔ. Jama dɔɔnin tùn b'a kɛnɛ kan. AMALAN yɛrɛ cakɛlaw bɔlen 'kɔ a la, Mali kanw dònni 'ba la mɔgɔ caman tùn Bɛ yen. Sannakanlan setigida ka mɔgɔ cilen tùn Bɛ kɛnɛ kan ka kow ɲɛmɔgɔya Tà. Kàlanko setigi kɔrɔ min tɔgɔ ye ko Adama Samaseku ale fana tùn bɛ kɛnɛ kan.
An ma min Faamuya a ko la sa, o ye munna lakosɛbɛn tɔgɔ fana Dara fransɛkan na? Hali ni a fasiriw bɛ na Kɛ fransɛkan na, mun de b'u Bali k'a tɔgɔ Kɛ an ka kan dɔ daɲɛw ye? AMALAN sìgikun fɔlɔ ye Mali kanw ɲininiko ɲɛnabɔli ye. O yɔrɔya si tɛ kà Dɔn lakosɛbɛn tɔgɔ yelen na.
Blàdon : 2016-12-30 Yɛlɛmako laban : 2016-12-31


text:
Dɔnniya >
Miiriya-tɔgɔda
Dorokoli fὲɛrɛ tali ka miiriya kura tɔgɔ Da
An bɛ n'an Sinsin tɔgɔdon-minɛn dalilu kan an ka masala in na ka tɔgɔ Лini sukaro la min kulu kɔnɔ sukaro suguya 8 bɛ yen. O suguya 8 ye miiriya kura ye bamanankan na n'u fana tɔgɔ ma Sɔrɔ fɔlɔ. U tɔgɔ Flɛ nin ye fransɛkan na: sucre = maltose, saccharose, cellulose, lactose; hexose, glucose/dextrose, fructose/levulose; pentose/ribose. Sukaro ninnu tla-tlalen don kulu ni kulu ye ni u kɔnɔ basimafɛn hakɛ dalilu ye. Kunnafoni minnu bɛ ka Di nin yɔrɔ miiriyaw kan olu Bɔra Microsoft Encarta Encyclopedia (bakuurugafe) 2008 kɔnɔ.
Sani an ka Se yɔrɔ jan, an b'a Fɔ ko tɔgɔdon-minɛn bɛ tali Kɛ tɔgɔda-sababu min kan k'o bɛ Se ka Caya miiriya kelen bolo. O la, tɔgɔda-sababu minnu bɛ Sɔrɔ miiriya la an bɛ olu Sɛrɛda fɔlɔ kasɔrɔ ka an Лɛnawoloma u cɛ la ka sugandilen tɔgɔdon-minɛn Jira ninka miiriya tɔgɔ Bɔ o kɔnɔ.
misali: bolifɛn sen flama Nana farafinna kɔnɔ waati min na, bɛɛ y'a tɔgɔda-sababu Kɛ fɛn ye min n'a bɛ sira la i ka tabiya kɔnɔ.
Mali kɔnɔ (bamanankan):
A tɔgɔda-sababu Kɛra: fɛn kura min ɲɛci bɛ tali Kɛ so ɲɛci kan
O tɔgɔdon-minɛn: A bɛ B ka kɛta Kɛ
O Bangera tɔgɔ min na o Kɛra: nɛgɛso (so nɛgɛlama). A bɔlen tɛ so fɛ nk'a bɛ so jɔyɔrɔ Fa yɛlɛnkan siratigɛ la.
Cinwa Aʃebe ka gafe Things fall apart (1958) b'a Jir'an na ko bamanankan ka nɛgɛso tɔgɔda-sababu kelen in ye Igbow Bla k'a tɔgɔ Da ni A bɛ B ka kɛta Kɛ (the iron horse = byke) tɔgɔdon-minɛn kelen in ye.
Santrafriki kɔnɔ (sango):
Tɔgɔda-sababu: minɛn kura senw Dlara bɔgɔ min na n'o ye mana ye.
tɔgɔdon-minɛn: A ye B dlabɔgɔ ye ka C bakuuruba tɔgɔ Da, B ye min fan dɔ ye la.
tɔgɔ dalen: manasenma
boliikow fɛ yen:
A tɔgɔda-sababu Kɛra: sen hakɛ min b'a la (2) o faralen mɔgɔ sen hakɛ (2) kan o bɛ sen naani Di min bɛ na Teliya ni senflalataama ye.
O tɔgɔdon-minɛn: A hakɛ bɛ B ka teliya Jira
tɔgɔ dalen: sennaani (olu ka tɔgɔda-sababu ni tubabukan ta bɛ tali Kɛ ɲɔgɔn na i komin "sen teliman: minɛn ka baara nɔ/kɔla".
Lilikow fɛ yen: train
tɔgɔ dalen: mambele-ma-suka
tɔgɔda-sababu: minɛn in bɔcogo a nɔ na n'a bɛ Taa a kun fla bɛɛ fɛ
kumajago-sen talen: bisigili kɛli train ni saninkunfla cɛ o min bɛ taa i kun fla bɛɛ kan
Bamananw fɛ yen: train
tɔgɔ dalen: sisikurun
Tɔgɔda-sababu: kurun min bɛ sisi Bɔ a taatɔ
Tɔgɔdon-minɛn: A ye B ka fɛn bɔlen ye
Nimadɔn ni basidɔn jɛ ye sukaroko miiriya kalan ye. Komin an bɛ na Don sukaro n'a bɔnnaw na k'u tɔgɔ dacogo Лini bamanankan na, an b'a dɔnniya Weele fɔlɔ ko nimabasidɔn.
Sucre = sukaro, o tɔgɔ b'an bolo ka kɔrɔ, hali n'a y'a sɔrɔ ko a tɔgɔ ye daɲɛ singalen ye
Finnan den 12 bɛ sukaro minnu kɔnɔ
disaccharide / polysaccharide
- Finnan den 12 sukarow ka kulu tɔgɔ = maflasukaro / tanniflalasukaro
maltose (C12H22O11):
tɔgɔda-sabanu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ mugu la ka caya = mugusukaro
- A bɛ Dla denw ka dumuni sukaroko kama, bari a yeele ka di = densukaro / dendumuni-sukaro
- A bɛ Sɔrɔ kabamugu la ka caya = kabasukaro
saccharose/sucrose:
Tɔgɔda-sababuw n'o bɔnnatɔgɔ
- A dunni forobayalen don ni sukaro tɔ bɛɛ ta ye = forobasukaro
- A bɛ Bɔ sukarokala la ka caya = kalasukaro / ɲiminkala-sukaro
- A ka c'a la a ka jɛ pasi = Sukarojɛ
- A timiya ka bon ni sukaro tɔ bɛɛ ta ye = legelegesukaro / timitimi-sukaro
celulose:
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ jiriw ji la ka caya, a tɛ bagan caman fari la = jiriji-sukaro
- A tɛ Yeele jimafɛnw na = yeelebalisukaro
- A bɛ sɛbɛnfura Labɛn ka Kɛ kartɔn wali golo-ladegefɛnw ye = sɛbɛndla-sukaro
- A ɲɛci bɛ fini dɔw dlali la = finidla-sukaro
- A bɛ Kɛ ka wɛɛrɛ minnen Dla = minnisukaro
- A bɛ safunɛ dlafɛnw na, (i b'a ye an ka musow bɛ sɛgɛmajiriw jeni ka Kɛ safunɛlafɛnw ye togodaw la) = safunɛsukaro / sɛgɛsukaro
- A bɛ nɔrɔlanw kɛfɛnw na = nɔrɔlansukaro
- Mɛnɛnfɛn ni poronfɛn duman caman lakɛfɛn don (kɔɔrimugu min bɛ Mɛnɛn ka marifa mugu Mɛnɛn cili kama) = mɛnɛnfɛn-sukaro / poronfɛn-sukaro
lactose:
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ nɔnɔ na = nɔnɔsukaro
- A ɲɛci ka bon sinminfɛnw denw baloli la = sinjisukaro
- A ɲɛci ka bon nɔɔnɔdla la = nɔɔnɔlabɛn-sukaro
- A bɛ Kɛ furakisɛlaka caman na = furakisɛ-sukaro
Finnan den 6 bɛ sukaro minnu kɔnɔ (kunwɔɔrɔsukaro)
Monosaccharide
- Sukaro min tɛ se ka ci ka kɛ fla ye = kolokelen-sukaro
hexose:
- finnan den wɔɔrɔ bɛ sukaro min na = wɔɔrɔlasukaro (mun wɔɔrɔla b'a kɔnɔ? finnan)
glucose/dextrose (C6H12O6):
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ di nɔɔnɔ na = dinɔɔnɔ-sukaro
- A ka ca npekuden nɔɔnɔ na = npekusukaro
- A bɛ Sɔrɔ jiridennɔɔnɔ bɛɛ la = nɔɔnɔsukaro
- A bɛ Kɛ ka golo Dogi = dogolisukaro
- A bɛ Kɛ galamugu la = galasukaro
- A bɛ Kɛ farijidɛsɛ furakɛji la = fariji-sukaro
- A bɛ Kɛ sɔrɔmu ye = sɔrɔmusukaro
fructose/levulose:
Tɔgɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A bɛ Sɔrɔ jiriden timiman bɛɛ la = jiriden-sukaro / jirinɔɔnɔ-sukaro
- A bɛ Kɛ ka dlɔ Labɛn = dlɔdonsukaro
Finnan den 5 bɛ sukaro minnu kɔnɔ
pentose/ribose:
Tɔggɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- finnan den duuru bɛ sukaro min na = duurulasukaro
xylose (C5H10O5):
Tɔggɔda-sababu n'o bɔnnatɔgɔ
- A tɛ Yeele mɔgɔ joli la = jolikɔn-sukaro
- Sukarodun-banatɔw ka sukaro dunta don = banabaatɔsukaro
- Bonyali bɛrɛkɛɲɛ sukaro don = bɛrɛbɛn-sukaro
- A bɛ Sɔrɔ jiri bu, kolo, fara la = jiribu-sukaro
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-02-26


text:
Farawula.
Dugu yɔrɔfɔli
Farawula bɛ Molobala galoda fɛ. Kucala kolomi dugu dɔ y'a ye fana. Farawula ni Molobala cɛ tɛ Tɛmɛ bamɛtɛrɛ 5 kan. Nka a ni Kucala cɛ ye 45. Lasɔrɔcogo sɔnɔgɔ wɛrɛ tɛ Farawula la n'i ma Tɛmɛ Molobala fɛ. Farawula ni dugu wɛrɛ minnu ka surun olu dɔw ye Molobala, Ntɔso, Taraso I, ani sogo ye.
Dugu tɔgɔko
Farawula ye dugu ye min Sìgilen bɛ faraw kɛrɛ fɛ. A dugu tɔgɔ Sɔrɔla o sababu de fɛ fana, bari mɔgɔ min Nàna yen tu Tigɛ n'a tùn bɛ Weele ko Kaafa Tarawele, o tùn ye donso ye. Kaafa tùn bɛ Bɔ 'dugu la a bɛ Fɔ min ma ko Wentengele. A tùn bɛ to ka Nà ‘sogo ɲini na yen. Taalen 'ɲɛ, yɔrɔ in Dyar'a ye a y'a kanu k'i Sìgi yen. Dugu in tu tigɛli sababu Sɔrɔla nin de fɛ. Wa a tu tigɛlen, tɔgɔ wɛrɛ ma Da a la "Farawula" 'kɔ. Nka mamarafɔlaw de b’a Weele « Farkan » (faraso) la. Kɔrɔko siratigԑ la nin fla bԑԑ bԑ fԑn kelen ɲini.
Dugu dugutigiya.
Màsakɛya tle la, Farawula ka mara fànba tùn bɛ Molobala màsakɛw 'bolo. Nka bì a bɛɛ tolen bɛ dugutigiw 'bolo, faamaw ta kɔ fɛ. O dugutigiya min b'u fɛ yen o ye laadala ta ye nink'a nàcogo Kɛ kɔrɔya-kunda ye. Farawula dugutigiya tolen bɛ kìn kelen ani du kelen de 'bolo. Mɔgɔ min bɛ yen dugutigiya la bì (2015), o ye Mamadu Tarawele ye.
Dugu bònya
Farawula fɛnsɛ tɛ bɛrɛ ye, wa a mɔgɔw man ca ten fana. O de y'a to Farawula bɛɛ Bɛnna kìn kelen ma, n'u k'a ma ko Farawula. An bɛ bì min na Farawula b'a sìgiyɔrɔ flanan de la, a sìgiyɔrɔ kɔrɔ tɔgɔ ye FAGOYI ye. O kɔrɔ ye ko tomon kɔrɔ kelen b'u fɛ yen.
Dugu siyako
Miɲankaw ni Bɔbɔw de bɛ Farawula. Jàmu minnu bɛ yen ye Tarawele, Danbɛlɛ, Kulubali, Kamate ani Jara ye. Kan minnu bɛ Fɔ yen ye bamanankan, bɔbɔkan ani mamara ye. Nka mamara de bɛ Fɔ farawulakaw fɛ kosɛbɛ ka sago kan tɔw kan.
Dugu baarako
Farawula ye cikɛdugu ye. Sɛnɛfɛn minnu bɛ Sɛnɛ yen ye Saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiganinkuru, ʃɔ, tiga, soza, bɛnɛ, sɔmɔ, namasa, tubabunkɔyɔ, jaba, tamati, ani fòronto ye.
Farawulakaw bɛ Dabaw ni kamanmafɛn dɔw Mara i n'a fɔ misi, saga, bà, fàli, wùluw, jakuma, kami, ʃɛ ani tonkɔnɔ. U bɛ laadalamɔni dɔw Kɛ Jɛkɔnɔnaw na. Jago misɛnninw bɛ Kɛ Farawula. Bololabaara wɛrɛ minnu bɛ Kɛ yen olu dɔw ye sojɔw, yiriʃi ani fìnikalanw ye. Donsoya bɛ Kɛ Farawulakaw fɛ yen, nka donsobolodon-ko t'a la.
Dugu yiriwaliko
Лɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow, kalalikɛ-mansinw ye yen ko kura nàlenw ye.
CMDT, PGT, PACR ani PRMISI ye baɲuman-kɛtɔnw ye minnu ye dɛmɛ Dòn farawulakaw ye ka Tɛmɛ yiriwaliko siratigɛ la. U ka baaraw tùn ɲɛsinnen bɛ sɛnɛ, kungo lakanani ani ni feere kàlanw ma dugudenw ye.
Dugu kàlanko
Balikukalan Dònna Farawula kabini 1984 sàn furancɛw la. Madarasa bɛ Kɛ yen kabini 1993 sàn. Farawula lakɔlikalan da Minɛna 1999 sàn. Duguma-dakun fàn fɔlɔ kàlanso de y'u ka lakɔlikalanso ye, wa foroba ta dὸn. Sàn wɔɔrɔ kalanw de bɛ Kɛ a 'kɔnɔ. Farawula madarasakalan-so la, sàn fɔlɔ kalanw dɔrɔn de bɛ Kɛ yen.
Dugu batoko.
Alsilamɛya misiri kelen bɛ Farawula. Kalifa Tarawele de Nàna ni silamɛya ye yen. O nàli ni bì (2015) cɛ bɛ 70 ɲɔgɔn Bɔ. Zanbɔsko de Nàna n'u ka kerecɛnya ye, o min batoyɔrɔ kelen bɛ yen bì. Wa a nàli ni sisan cɛ bɛ taa 45 ɲɔgɔn na. Ninnu fla tɛmɛnen 'kɔ laadalabato dɔw bɛ yen i n'i fɔ mahan ani zadɛn.
Dugu ɲenajeko
Farawulakaw ka ɲɛnɛjɛlakow ye seliw, sanyɛlɛmaw, buransɛnɛw ani kɔɲɔw ye. U ka Fɔlifɛnfɔtaw ye bala, bàra, bɔnɔ, buru, fle, ani dununba ye.
Dugu kungoko
Dala saba, fàla kelen ani jɛ kelen bɛ Farawula ka kungo 'kɔnɔ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ min bɛ Farawula o y'u ka tusɔnta dɔ ye.
Blàdon : 2016-01-25 Yɛlɛmako laban : 2016-07-26


text:
🇺🇸 Ameriki Jamana koai kow Minisiri Antony Blinken Sera Congo RDC 🇨🇩 Aka farafina wilikajo tama kono, Ni ani 🇨🇩 Congo jamana kuntigi Felix Tshisekedi kankan Niongoye bi wulafai, banbacieya jekulu waleya munbe uka jamana kan
🇺🇸 Ameriki Jamana koai kow Minisiri Antony Blinken Sera Congo RDC 🇨🇩 Aka farafina wilikajo tama kono
Programmes
-
octobre 02, 2022
Mɔgɔ ba caman ye ɲɔgɔn lajɛn kari don Bobo-Dioulasso
-
octobre 02, 2022
Burkina Faso: Ibrahim Traoré ye taama ke Ouagadougou la
-
octobre 01, 2022
Laselikɛlaw binna Faransi ka lasigidenso kan Ouagadougou
-
octobre 01, 2022
Anbafo Jemukan Sibiri Octoburu kalo tile folo san 2022
-
-


text:
🇰🇪Kenya jamana na, Raila Odinga banna awirilikalo tile 9 jamanakuntigi kalata jaabiw la k’a ka ɲɔgɔndankɛla William Ruto di setigi ma, k’u wele ko « travesty » ani ka layidu ta ko a bɛna sariya sugandiliw bɛɛ kɛ a bolo. Mariam Traore Ba kunafoli di
🇰🇪Kenya jamana na, Raila Odinga banna awirilikalo tile 9 jamanakuntigi kalata jaabiw la k’a ka ɲɔgɔndankɛla William Ruto di setigi ma
Programmes
-
octobre 02, 2022
Mɔgɔ ba caman ye ɲɔgɔn lajɛn kari don Bobo-Dioulasso
-
octobre 02, 2022
Burkina Faso: Ibrahim Traoré ye taama ke Ouagadougou la
-
octobre 01, 2022
Laselikɛlaw binna Faransi ka lasigidenso kan Ouagadougou
-
octobre 01, 2022
Anbafo Jemukan Sibiri Octoburu kalo tile folo san 2022
-
-


text:
🇺🇸Ameriki Ngun Kunafoliw sanga Kelin kono
🇺🇸Ameriki jamana minisiri Antony Blinken tun bɛ Ukraine jumadon, taama dɔ la min tun ma fɔ fɔlɔ, walasa ka Washington ka dɛmɛ jira min bɛ senna. Blinken ye dɛmɛn miliyari 2,6 laseli Ukraine jamana ma
🇺🇸Amerili djamana tigui Joe Biden ye gniongon gniemogow 675 miliyɔn wɛrɛw di Ukraine ma, Lakana minisiri Lloyd Austin y’o fɔ jumadon
🇺🇸Jamanakuntigi Joe Biden ni muso fɔlɔ Jill Biden ye jamanakuntigi kɔrɔ Barack Obama ni muso fɔlɔ kɔrɔ Michelle Obama bisimila White House la
🇺🇸Ameriki Ngun Kunafoliw sanga Kelin kono
🇺🇸Ameriki jamana minisiri Antony Blinken tun bɛ Ukraine jumadon, taama dɔ la min tun ma fɔ fɔlɔ, walasa ka Washington ka dɛmɛ jira min bɛ senna. Blinken ye dɛmɛn miliyari 2,6 laseli Ukraine jamana ma 🇺🇸Amerili djamana tigui Joe Biden ye gniongon gniemogow 675 miliyɔn wɛrɛw di Ukraine ma
🇺🇸Ameriki Ngun Kunafoliw sanga Kelin kono
Programmes
-
septembre 30, 2022
Dunia Ngun Kunafoli Sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
🇺🇸Ameriki Ngun kunafoli sanga kelin Kono
-
septembre 30, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoli Sanga Kelin kono
-
septembre 30, 2022
Dunia Ngun Kunafoli sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
Ameriki ngun Kunafoli Sanga kelin kono
-
septembre 30, 2022
🌍Farafina Ngun Kunafoli sanga kelin kono


text:
Sigida kɔnɔkow
Walasa ka banaw, walima kɛnɛya kunkankow yɔrɔ dɔn, aw bɛ Gafe Kɔnɔkow lajɛ. Aw bɛ fɛn min ɲini, ni aw ye o ye, aw bɛ taa sɛbɛn ɲɛ la, a bɛ sɔrɔyɔrɔ min na.
Aw bɛ daɲɛ ɲini Kumadenw kɔrɔ la. Daɲɛ minnu ɲɛfɔlen bɛ, olu sɛbɛnni jɛgɛnnen don (en italique) u sɛbɛn ko fɔlɔ sigida kɔnɔ.
Walasa aw ka kunnafoniw sɔrɔ furaw tacogo, u tata hakɛ, u faratiw ni yɛrɛtangacogow kan, aw bɛ Sigida 25 lajɛ. Furaw tɔgɔ ani u sɔrɔyɔrɔ bɛ Sigida 25 daminɛ na, sɛbɛn ɲɛ Furaw tɔgɔ.
Sigida 11 bɛ kuma balocogo ɲuman kan, Sigida 12 bɛ kuma banaw kunbɛncogo kan, aw bɛ olu kalan ka ɲɛ ani ka aw janto bilasiralikanw ni yɛrɛtangacogow la.
Aw ni aw sigiɲɔgɔnw bɛ ɲɔgɔnye dɔ kɛ ka gafe in kalan ka hakili jakabɔ kɛ aw ka yɔrɔ kɛnɛya kow kan. Walima, aw bɛ a ɲini lakɔli karamɔgɔ dɔ fɛ a ka denmisɛnw ni balikuw lakalan gafe in kɔnɔ kumaw kan. Aw bɛ hakilina caman sɔrɔ sɛbɛn ɲɛ sikɔlɔma yɔrɔ la, ladilikanw ka ɲɛsin dugu kɛnɛyabaarakɛlaw ma, gafe in daminɛ na.
Nin gafe in bɛ kunnafoni caman di ka tɛmɛ gafe kan, min bɛ kuma furakɛli kun fɔlɔ kan. A bɛ kuma bana caman kan minnu bɛ dankari adamadenw ka kɛnɛya la, ka a ta kɔnɔboli la fo ka se sɔgɔsɔgɔninjɛ ninnu ma, ka a ta farafinfura juguman ni a ɲuman ma fo ka se ladilikanw ma tubabufuraw tali la. Ladilikan ɲuman kɛrɛnkɛrɛnnenw dilen don saniya ni dumuni nafama dunni ni boloci kan. Nin gafe in bɛ kuma bange ni bangekɔlɔsi fɛɛrɛw fana kan. Gafe bɛ fɔlɔ ka a kalanbagaw dɛmɛ u ka se ka u ka laɲiniw sɔrɔ u yɛrɛ ye, ka tila ka kɛ sababu ye u ka se ka a dɔn bana minnu ka kan ka jira dɔgɔtɔrɔba dɔ la.
Segin kɛlen kɔ gafe in kan, kunnafoni kuraw dilen don bana dɔw kan i n’a fɔ sumaya, sɔgɔsɔgɔninjɛ, kafoɲɔgɔnyabanaw, dɔrɔguta, sidabanakisɛ ni sidabana ka fara a furaw kan ani hakilina caman wɛrɛw.
Dugumisɛnni minnu yɔrɔ ka jan kɛnɛyasow la. Banaw kunbɛncogo, u sidɔnni, ani u furakɛcogo ɲɛfɔlen don jaw ni kumakan jɛlenw na.
Butigitigiw walima furafeerelaw, minnu bɛ furaw ni kɛnɛya baarakɛminɛnw feere dugumisɛnw kɔnɔ. Fura minnu ka kan ka bana minnu furakɛ, o ɲɛfɔlen don gafe in kɔnɔ, farati bɛ fura minnu tali la walima nafa tɛ minnu yɛrɛ la, olu bɛɛ ɲɛfɔlen don fana gafe in kɔnɔ. Furaw tali farati ni yɛrɛtangacogow ɲɛfɔlen don ka a walawala. Ladilikan kɛrɛnkɛrɛnnenw dilen don farafinfuraw ni tubabufuraw tacogo kan furakɛli la.
Dugumisɛnw lakɔlikaramɔgɔ: Gafe bɛ a to a ka se ka dɛmɛ don mɔgɔ joginnen ma ani ka tila ka ladilikan ɲumanw di a ma. A bɛ kɛ sababu ye karamɔgɔ ka se ka a ka sigidala denmisɛnw ni balikuw bɛɛ lakalan kɛnɛyako la, ani saniya ni dumuni nafama dunni na.
Kɛnɛyabaarakɛlaw dugumisɛnw na, ani mɔgɔ o mɔgɔ wulilen don ka a cɛsiri a ka sigida ka kɛnɛya ni a ka lafiya kama. Gafe in fan dɔ bɛ yen min bɛ kuma kɛnɛyabaarakɛla ni sigidamɔgɔw ka ɲɔgɔnye kɛcogo kan, ɲɔgɔnye min senfɛ u bɛ jɛ ka hakilina falenfalen kɛ dugu makow ni dugumɔgɔ ka kɛnɛya sabatili kan.
Denbaw ni lajiginnimusow bɛ nafaba sɔrɔ gafe in na, u bɛna a kɔnɔkumaw faamuya ka ɲɛ, sokɔnɔjiginni ni denba ladonni ni den ka kɛnɛya kan.
(Daɲɛ janmanjan sɛbɛncogo surunman; ka siginiden damadama kɛ ka daɲɛ kuturu sɛbɛn)
+ o kɔrɔ ye ani walima farankan
= o kɔrɔ ye a ni … bɛɛ ye kelen ye walima a ni … dama kɛnɲɛnnen don (a ni … bɛɛ ka kan, o bɛ bɛn …. ma)
% o kɔrɔ ye kɛmɛ kɛmɛ sara la
kg o kɔrɔ ye kilogaramu (kilogramme)
g o kɔrɔ garamu (gramme)
mg o kɔrɔ miligaramu (milligramme)
mcg o kɔrɔ mikɔrɔgaramu (microgramme)
gr o kɔrɔ kisɛ (graine)
(fɛn dɔ girinya hakɛ ye min ye)
garamu 1.000 = kilogaramu 1 (kg)
garamu 1 = mg 1.000
miligaramu (mg) 1 = mikɔrɔgaramu (mcg) 1.000
kisɛ 1 (graine) = mg 65
(fɛn kɔnɔfɛrɛko hakɛ walasa ka jimafɛnw litiri hakɛ saman)
mililitiri 1000 (mL) = litiri 1
mililitiri 1 = cc. 1 = santimɛtiri kubi (centimètre cube)
kafeminkutu ɲɛ 3 (cuillère à thé) = dumunikɛkutu ɲɛ 1 (cuillère à soupe)
kafeminkutu ɲɛ 1 = mililitiri 5
dumunikɛkutu ɲɛ 1 = mililitiri 15
📖 Gafe kɔnɔkow
← Segin kɔfɛ | Taa ɲɛfɛ →


text:
EDITORIAL: Issues Between The U.S. and Russia
Ameriki jamana ŋɛmɔkɔ, Joe Biden, ko a ni, Russie jamana ŋɛmɔkɔ, Vladimir Putin, ka ŋonkon ye sefen, u kumana, ko caman kan yasa ka " jɛ ŋonkonya da'la n'keŋŋen ani jɛ len bila sekan" Russie ani Ameriki jamanaw fila cɛ.
Basikili fɛrɛma, ni marama fin jugu lakɔlɔsi , tun bala. U nin kunanfonin dila ka baro sigui sefen, President Biden nisoja len ye Russia jamana danse a ka hakili la, ka basikili kuma ŋonkonan daminɛ anin Ameriki jamana ye. O mɔkɔw fila kuma falen falen sefen, Ameriki jamana ani Russie jamanaw ye la ŋini, ka fɛrɛ bila sekan yasa kaseka adama den chi la tununin marama fin guilanin lakɔlɔsi ani ka u ladɔkɔya.
U ka baro hakilila wɛrɛ tun ye, bɔlɔlɔ lakanali, nin Russie jamana ka guindo kafoli cakɛ da soba ye dankari Ameriki jamana ka kuran sɔrɔ sira fiŋ'ŋen la. Ameriki jamana ŋenmɔkɔ ko: " an benan’a’ kan ka doninw bagaw sugandi an ka jamana fila bɛla, yasa ka sɛke sɛkɛ li kɛ bɔlɔlɔw dankari kola , ani ka tuku a walew kelen dow kɔ nin jamana dola kelen la"
U kumana fana , Ameriki ani Russie ka son, balo latɛmɛli man kataka di Syrie jamana denw millions bayirika man, munu bɛ guɛlɛya konon, inafo Ameriki nin Russie jamana ye a kɛ yasa ka jatikɛ walew bali aka fanga sɔrɔ Afganistan . Baro bolila fana, koka jijali kɛ, Iran jamana kana seka i bolida fiyehu adama la chi la tununi maraman fin jugu kan.
Ameriki jamana ŋɛmɔkɔ, Joe Biden ye kuma guinlin lawili ni Russie jamana ŋɛmɔkɔ ye, Vladimir Putin nin " Ameriki jamana ka yikiyiki baliya ye Ukraine jamana ka dugukolo fɛrɛkɛnɛ lakodonlila ani uka kanabilali kola"
A ko President Putin man, ko " adama hakɛ lafasali kuma tɛnan kɔtikɛ... Ko , o ye, anw yɛrɛ kɛ coko ye", Biden kote.
Joe Biden da sera fanga sinanma ton mun bɛ bolo la, Aleksey Navalny, a ko kunafonin dilaw man, ko alaye fɔ Russie jamana ŋɛmɔkɔ ye, Putin , ko ni Navalny sara kasola " ko a kɔlɔlɔ bina cɛ juguya Russie jamana man". Aye Kremlin ka siguiŋon tɔrɔ waleya talen ka sin Ameriki jamana ka kunanfonin di cakɛ da man, Radio Free Europe/Radio Liberty, ani aye Putin hakili jigui, "kunanfonin labilalen ani da’a sako fɔ nafa la"
Ameriki jamana ŋɛmɔkɔ, Joe Biden ko baro kuntagala jan kuma cokoya "ŋennan". A ko aye a nan kun kɛ: jamana fila ka nafa bɛ yɔrɔ munan ka ‘ o don ani ka lafasa ani duniya ka o nafa sɔrɔ, ani ka yira ko Ameriki jamana bɛ tasarali kɛ ni dankarilila aka nafaw la, ani ka an ka jamana dambew mankara.
Joe Biden ko " Ko bara tɔ ba’a, bɛ kɔfɛ". Gan sisan, " an ye takabolo jɛlen bila sekan Russie ani Ameriki jamanaw ka jɛ ŋonkon ŋanlan"


text:
Ziirinda >
Nɔnɔfeere-muso ka togola-sandon
Don dɔ la, fulamuso dɔ Bɔra ka dugutaa-sira Minɛ. Den b'a kɔ la an'a ka nɔnɔflen b'a 'kùn. A bɛ ka Taa nɔnɔfeere la. An tùn bɛ samiɲɛ la. Fulamuso bɛ na Se kungo kolon dɔ 'kɔnɔ waati min na, san Fìnna tɛ. Fulamuso tɛ ni dugu ʃi ye o yɔrɔ la yen. Sanfin Nàna Wuli tuma min na, o Bɛnna ni fulamuso seli ye foro dɔ ma sira kan yen. Komin togo dɔ jɔlen tùn bɛ o foro la, fulama ko payi k'ale ye sandonyɔrɔ Sɔrɔ o ye. A Farala ka Taa Dòn togo in 'kɔnɔ. Ale Dònna togo 'kɔnɔ k'a Sɔrɔ kungofɛn dɔw tùn bɛ yen kaban. Nka Ala ni ale ka balaka-balaka fɛ ani dìbi bonyako jugu fɛ togo la, ale ma kungofɛn ninnu Ye.
San Tora ka Nà. San bɛ Mɛgɛru. San bɛ ka Pɛrɛn. San in pɛrɛnkan Nàna togo kɔnɔfɛnw ja Bɔ sanko nɔnɔfeerela kɔladen. Den Nàna kasi Dabɔ san mankan 'kɔrɔ. Fulamuso y'i ka nɔnɔfeere-galamanin Tà ka nɔnɔ dɔ Soli ko a b'o Di den ma k'o Naani. Jaa fumlmuso fana jɔyɔrɔ ni warabilen jɔyɔrɔ bɛ ɲɔgɔn kɛrɛ fɛ togo 'kɔnɔ. Sani galama nɔnɔma ka Tlen den da ma muso kɔ la, o Taara Bɛn warabilen kùn cɛmancɛ ma dìbi la. Fulamuso kɔnin 'bolo ale bɛ ka nɔnɔ Dòn den 'da. Ale Tora ka nɔnɔ in Sugusugu warabilen kùn na. O ni sanpɛrɛnko jugumanba dɔ Bɛnna. A Kɛra walabilen 'ɲɛ na ko nin yɛrɛ ye sanpɛrɛn jiginnen ye ale kan. Warabilen y'i Pan ka mankan Bɔ ka Bɔ da fɛ. Kungosogow tɔw ja bɔko jugu fɛ, olu fana ye da Tan ka Bɔ ɲɔgɔn fɛ. Jaa kɔngɔ gannenba bɛ surukuba la togo 'kɔnɔ. Kungosogow kɛtɔ k'u Pan ka Bɔ sanji tɔnin na, suruku y'i Dɛn ka waraba ku kùn Sawu a da la k'o Tigɛ nink'o Kuru a kenken na. Sanji tɔnin 'kɔrɔ, kungosow ninnu Nàn'u Jɔ ka To ka u ka ɲɛgankow Lakali ɲɔgɔn ye. Warabilen y'i Kanto tɔw ma:
- Aw bɛɛ kùnna ka di o, sanpɛrɛn kisɛden min tùn Digi-digira ne kùn na dun.
Waraba fana Ko:
- Aw tɔw ʃi ka degun tɛ ne ta Bɔ o, n ko sanpɛrɛn nɛgɛden ye ne ku Tigɛ an bɔtɔ.
Surukuba yɛrɛ Sɔrɔla ka Dòn a ka ɲɛgan cogoya la k'o Лɛfɔ a tɔɲɔgɔnw ye. Komin a nalonnen dòn, a Ko:
- Foyi ma Kɛ aw tɔw la. N ko sanpɛrɛn nɛgɛden Nàna i Kari ne da 'kɔnɔ k'i Kuru yen. A' ɲɛ tɛ ne da fununen na o fɛ. Hali n tɛ Sela ka Kuma ka Лɛ a fɛ.
Surukuba y'o Fɔ yɔrɔ min, sogo tɔw Kabakoyara. Olu ko surukuba k'a nɛgɛden Bɔ u k'a Lajɛ n'a bɛ cogo min na. Jaa surukuba ye waraba ku kùn min Tigɛ, jaa o 'kan bɛ o de ma ko sanpɛrɛn nɛgɛden. A y'i da Waga yɔrɔ min na ka waraba ku in Bɔ k'o Bìn, o ni waraba ɲɛ ka Da o kan ʃi ma Kɔrɔya ʃi ye. Waraba fana y'i Jan ka bolokuru Jigin suruku bòlitɔ kukun na fo k'o Digi ka Jigin. Suruku Bòlila ka Taa sanji tɔ murumurunin 'kɔrɔ. Kabini waraba ka o bolokuru ye kukunjigin min Blà suruku la, o Kɛra surukuw taamasiɲɛ ye sa. E m'a Ye ko suruku kuyanfan ʃuulilen dòn k'a kùnyanfan Kɔrɔta. O ma Sɔrɔ dɔ wɛrɛ fɛ waraba ka bugɔli 'kɔ.
Blàdon : 2016-05-14 Yɛlɛmako laban : 2016-05-14


text:
🇨🇮Cote D’ivoire ba niumaketon ONG kulu min bɛ kalanko karamɔgɔw la kunnafoniko ni kumaɲɔgɔnya fɛɛrɛw fɛ (GA-TIC) n’a ka kalanko porozɛ baarakɛta ye musow ka sugu jagokɛlaw ye Abijan ani jamana kɔnɔna na, o bɛ ka walew kɛ kɛnɛ kan ni gɔfɛrɛnaman ni yiriwali jɛɲɔgɔnw ka dɛmɛ ye i n’a fɔ UNESCO walasa ka dɔ bɔ kalanbaliya hakɛ la Alain Amontchi ka laseli dɔ VOA Bambara ka laseli la MARIAM TRAORE fɛ
🇨🇮Cote D’ivoire ba niumaketon ONG kulu min bɛ kalanko karamɔgɔw la kunnafoniko ni kumaɲɔgɔnya fɛɛrɛw fɛ
🇨🇮Cote D’ivoire ba niumaketon ONG kulu min bɛ kalanko karamɔgɔw la kunnafoniko ni kumaɲɔgɔnya fɛɛrɛw fɛ (GA-TIC) n’a ka kalanko porozɛ baarakɛta ye musow ka sugu jagokɛlaw ye Abijan ani jamana kɔnɔna na, o bɛ ka walew kɛ kɛnɛ kan ni gɔfɛrɛnaman ni yiriwali jɛɲɔgɔnw ka dɛmɛ ye i n’a fɔ UNESCO
Programmes
-
-
-
-
février 04, 2023
Anbafo Jemukan Fewiriye Kal tile 04 San 2023
-
-


text:
Ameriki sɔrɔdasiw y’a jira taratadon ko u ye Minuteman III intercontinental ballistic missile kɔrɔbɔli kɛ
Ameriki ni Corée du Sud Dugu bɛna u ka sɔrɔdasi-kalanba daminɛ sanw kɔnɔ dɔgɔkun nata la, Kore Dugu ka lafasalitɔn y’o fɔ taratadon
Ameriki Jamanakuntigi kɔrɔ Donald Trump yɛrɛ ka avoka, Rudy Giuliani, y’a jira bi karidon ko ale ye kiritigɛlaw ka sɛgɛsɛgɛli laɲini ye Georgia jamana kan
🇺🇸Ameriki ngun kunafoli sanga kelin kono
🇺🇸Ameriki sɔrɔdasiw y’a jira taratadon ko u ye Minuteman III intercontinental ballistic missile 🇺🇸🇰🇷Ameriki ni 🇰🇷 Corée du Sud Dugu bɛna u ka sɔrɔdasi-kalanba daminɛ sanw kɔnɔ 🇺🇸Ameriki Jamanakuntigi kɔrɔ Donald Trump yɛrɛ ka avoka, Rudy Giuliani, y’a jira bi karidon ko ale ye kiritigɛlaw
Ameriki sɔrɔdasiw y’a jira taratadon ko u ye Minuteman III intercontinental ballistic missile kɔrɔbɔli kɛ
Programmes
-
février 06, 2023
🗺Dunia Ngun Kunafoniw Sanga kelin kono
-
février 06, 2023
🌍Farafina Ngun kunafoniw Sanga Kelin kono
-
février 03, 2023
🇺🇸Ameriki Ngun Kunafoniw Sanga kelin kono
-
février 03, 2023
🗺Dunia Ngun Kunafoniw Sanga kelin kono
-
-
février 03, 2023
🌍Farafina Ngun Kunafoniw Sanga Kelin Kono


text:
Fàden Seku Sangarɛ ka yɛrɛkofɔ
Kr Seku Sangare ye dànkelen dɔ ye bamanankan lafali baaraw la. Mɔgɔ dòn min ye sìgida yiriwali kàlanw Ke. O kàlanw waleyali siratige la, a ka baara Sera den balodesetɔw ladonni ma. O y’a Blà ka balodɔn faamuya sira Taama. A ye den caman ni Kisi n’a ka balodɔn dɔnniya ye Mali dugumisenninw na bàɲuman-ketɔn dɔw la i n’a fɔ Medicine for Mali n’a ɲɔgɔnnaw. A be den balodesetɔw ladoncogo Dɔn k’u fari Lafa n’a ma Ke ni dɔgɔtɔrɔso-lataa ye. A be denbaw Dege balo nafama dlacogo la ka Di denw ma.
Kr Seku ye siginikalan ni magokalan caman Ke kalandenw ‘kùn. A ka kàlanden kɔrɔ dɔw yere be 'jɔyɔrɔ ɲenama na dugu dɔw ‘kɔnɔ. A dɔw be u ka galoda (komini) cakelaw la bì.
A sàn 24 Fle nin ye, Kr Seku be baara Ke bamanankan na sìgidaw yiriwali ‘kɔnɔ. A ye forobakeneya baaraw da Mine SAVE THE CHILDREN na ka Tla k’o dɔw Ke ADRA MALI la. Nin bee la, Seku Sangare ye zana ‘dɔnbaaje ye bamanankan na. A yere ɲuman na, “mɔgɔ kelen bololatulu te Se ka sama Mun”. A b’o zana in Da ka jama Suguni ka Ke fàsokanw baarali kan.
Kan ni Yiriwa cɛbɔ dòn. A ye sɛbɛn dɔw Bayɛlɛma ka Bɔ fransɛkan na ka Blà bamanankan na, balodɔn kan. A ka zana sɛbɛnnen fana bɛ bà kelen ni 'kɔ Bɔ. A 'sèn bɛ poyisɛbɛn ni sɛbɛnni sugu caman na bamanankan lafali kama.
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-07


text:
A Fàrafinna >
Fàrafinna Ye jyɛn gun dɔ ye. ‘Jàmana bi duuru ni sàba de b’a ‘kɔnɔ. A gun tlalen dòn fàn duuru (5) ye. Olu Ye : Fàrafinna tlèbinyanfan, fàrafinna kɔrɔnyanfan, fàrafinna wòroduguyanfan, fàrafinna kὲɲɛkayanfan a ni fàrafinna cɛmancɛ. Dùgukolo kalasira kɛlen dòn kà fàrafinna cɛ Cì. Fàrafinna dàn Ye Ɛndi gèji ni gèji blen ye kɔrɔnyanfan fɛ, cɛmancɛgeji B’a ni kὲɲɛka ‘cɛ, a ni Atlantik gèji bɛ Dànbɔ tlèbin fὲ, a wòroduguyanfanfɛseleke Bɛ Ɛndi gèji ni Atlantik gèji dàncɛ la. Fàrafinna ni Azi gun bɛ Dànbɔ ni Suɛz babolofara ye ni k’a ni Erɔp Dànbɔ ni Zibraltar gèjibolofara ye.
Fàrafinna ‘jàmana caman Ye gun ye. O Jàmana dɔw Ye : Madagaskar, Sàwotome, Moriss….
Fàrafinna gun fὲnsɛ bɛ T’i Jɔ Bamɛtɛrɛ kare miliyɔn bi sàba ( miliyɔn 30) ɲɔgɔn na.
Bà flà ni duuru sàn, fàrafinna mɔgɔ tùn Ye miliyɔn kὲmɛ kɔnɔntɔn ni duuru ( miliyɔn 905) ɲɔgɔn ye.
Blàdon : 2021-01-10 Yɛlɛmako laban : 2021-03-14


text:
Ziirinda >
Fifì ni Antà
Nin Kɛra npogotiginin fla ye, terimaw tùn dòn. Filì ni Antà ka teriya tùn ka di w'a tùn Sinsinnen dòn kosɛbɛ, ʃu tùn t'u Fara tle kɛrɛbɛtɛ. U tùn bɛ fɛn bɛɛ Kɛ ɲɔgɔn fɛ. Don dɔ, u Taara kungo 'kɔnɔ lɔgɔɲini na. U ye lɔgɔ Tigɛ fo ka Sɛgɛ. O kɛlen, u Taar'u Sìgi jiriba dɔ suma 'kɔrɔ. U Tora baro la ka To baro la, Antà Sinna ka n'i Makun sɔn. Filì y'a Лininka k'a dun y'a da Bɔ baro la munna? A Sɔrɔla k'a Fɔ o la k'ale bɛ ka Jɔrɔ fɛn fla de la. Ɔ, Filì K'a ma k'a k'u F'ale ye tan. A Sɔrɔla k'i kant'o la k'ale bɛ ka Hami, w'a bɛ ka Jɔrɔ 'don na ani 'fɛn na min bɛ na olu ka nin teriya duman in Fara. Ɔ, Antà kɛlen k'o Fɔ, Filì fana y'i kanto ko cyɛn dòn, k'ale fana bɛ to ka Hami o la tuma caman na. Ko nkà fɛɛrɛ min b'ale 'bolo k'o de ye n'u kɔɲɔdon Sera k'u ka na Sɔn ka Taa u cɛla la. Ɔ, Anta fana Sɔnn'o ma. 'Bɛn kɛlen o kan, U y'u ka lɔgɔsiriw Tà ka Taa 'so. Ɔ, o Kɛ, a ma Tɛmɛ kalo kelen kan Anta cɛlɛkaw Nàna a Лini a fàw fɛ k'u bɛ fɛ k'a kɔɲɔbɔ. Antà fàw ye Antà ka kɔɲɔ Dɔgɔda. U Tora ten fo don kofɔlen tɔ Nàna To tle kelen ye minkɛ, teriya gasi kamà, Antà Siranna lahidu tyɛn ɲɛ, a Bòlila ka T'i Dogo kungo 'kɔnɔ tu fin dɔ la. U y'a Лini ka Dɛsɛ. Antà dalen Tora o tu in 'kɔnɔ fo ka na Sunɔgɔ. Ɔ, safɔfɔnin dɔ fana dumuni-ɲinibaatɔ Nàna B'a dalen kan yen, k'i fòofo ka Yɛlɛn a kan. Anta kɛlen k'a tɛgɛ Kɛ k'a Pàro jaa fɔnfɔnin tɛ Sɔn o ma. A Fununna ka Da Antà dalen kan k'a Kin. Anta Girinna ka Wuli a ma Taayɔrɔ Ye Ala ni dibikuru sababu la. Sa jugu in y'a Kin fo k'a Dɛsɛ a Лɛnaminina ka Bìn. Aa, sakinda in ma se ka kun a fɛ. Antà Sara tu kɔnɔ ye. O y'a Sɔrɔ Antà somɔgɔw y'a Лini fàn bɛɛ, u m'a Ye fo ka kɔɲɔdon Tɛmɛ, ka na o kunɲɔgɔn Tɛmɛ Antà ma Ye. Aa! a Kɛra kɔnɔnafliko ye. Ɔ, misigɛnna-denmisɛnninw de Tor'o la ka Taa Bɔ Antà ʃu kan tu 'kɔnɔ ye. Olu Bòlila ka n'a Fɔ 'so. Aa! a ko Yɛlɛmana ka Kɛ ɲɛji ye. U Taara Antà Sutura a ka dayɔrɔlaban na. Ɔ, o tɛmɛnen ma kalo sàba Bɔ, Filì fana cɛlakaw Nàna k'u bɛ n'a kɔɲɔbɔ. U ye kɔɲɔdon Dɔgɔda. A don Nàna ka Nà ka Nà... fo ka na Se. U Nàna Filì Lasigi k'a Labɛn kɔɲɔmuso masiriw la. Aa! a Kɛra muso ɲumanko dàn ye. Ɔ, ʃu kolen cɛlakaw Nàna. Filì fàw n'a baw ye dugaw K'a ye. U ye Sira Minɛ u bɛ Taa, muso misɛnninw bɛ ka gita Fɔ, dɔnkili dumanninw bɛ ka Da dɔn bɛ ka Kɛ. U Taara Se yɔrɔ dɔ la, dubannin dɔ Sinna ka T'i Sìgi jalasunba dɔ kan u ɲɛ fɛ ka dɔnkilida da Minɛ. Dɔnkili in na, a tùn bɛ min Fɔ a' y'o Lamɛn. A ko:
Un unn teri un unn
Un unn teri un unn
E yɛrɛ tùn m'a Fɔ wa? un unn
Un unn teri un unn
K'an ka na Taa cɛla la wa? un unn
Un unn teri un unn
Ne ka cɛlakaw nàlen un unn
Ne de Dogola o la o un unn
Fɔnfɔnnin Nàna n Kin yen un unn
Un unn teri un unn
O Kɛra n sata n teri un unn
Un unn teri un unn
Nkà e ka cɛlakaw nàlen un unn
I ye n janfa n teri un unn
Ala ka furu ni ʃi Bɛn n teri un unn
Un unn teri un unn
Ala ka denkɛw D'i ma un unn
Un unn teri un unn
Ala ka demusow D'i ma un unn
Un unn teri un unn
Ne ta Kɛra bɔnɛ ye n teri un unn
Un unn teri un unn
Un unn teri un unn.
Jaa an bɛ ni bɛɛ la, màa wɛrɛ tùn tɛ dɔnkili in Mɛn n'a Bɔra Filì la. A kɛlen ka dubannin ka dɔnkili in Mɛn a Hakili Jiginna a terimuso Antà la. A y'a Dɔn ko nin y'ale terimuso de kɛlen ye dubannin ye ka N'ale ma. Aa, o kɛlen filì ma laafya blen. U mana Taa yɔrɔ o 'yɔrɔ dubannin b'a 'kɔ. kɔɲɔ nana Tɛmɛ, O bɛɛ la dubanni ma Bɔ a 'kɔ. ka n'a tɔ Kɛ Antà yɛrɛ bɛ N'i Jɔ Filì ɲɛ 'kɔrɔ ka dɔnkili kelen in Da, nkà mɔgɔ t'a Ye n'a Bɔra Filì yɛrɛ la. Aa! Filì Nàna Minɛ k'a fasa i n'a fɔ a deli ka dumuni Kɛ. Nkà o bɛɛ la Antà ma Far'a la. Ɔ, an bɛ Sɔnmi ko la tuma min, fà Dònna Filì la, a ye fìni Blà pew don dɔ tlegan deredère fɛ.
An y'o Tà yɔrɔ min, an y'o Blà ye.
Blàdon : 2016-06-19 Yɛlɛmako laban : 2017-07-10


text:
Mun de bɛ ka Fransi marabagaw ka dimin boɲa Russie yɛrɛlakana jɛkulu Wagner nali ko la Mali la ?
A jɛnsɛnna :
k'a lamɛn - 08:11
Kabini Reuteurs kunnafonisɛbɛn y’a lase ko bɛnkan dɔ bɛ ka dilan dogo la Mali ni Russie yɛrɛlakana jɛkulu Wagner cɛ, Fransi marabagaw ka murutikanw ma kɔtigɛ.
Kunu Araba yɛrɛ Fransi kana ko minisiri muso Florence Parly ko ni Mali ye Wagner ta baara la ko Fransi sɔrasiw bɛ taa, wa tubabu sɔrasi tɔw bɛɛ fana bɛ taa.
O siratigila, Safi LUNA y’a ka bi mɔgɔ weelelen ɲinika mun de bɛ ka Fransi marabagaw dimin ka se fɔ nin yɔrɔ la.
An ka Niankoro Yeah SAMAKE ka jaabiw lamɛn.
PACP politikitɔn ɲɛmɔgɔ don, Mali fanga ɲinina kɔrɔ fana don.


text:
Mali marabagaw y'u dɛmɛnbagaw 15 ka kumakanw sɔsɔ Wagner ka nali ko la jamana in kɔnɔ
A jɛnsɛnna :
k'a lamɛn - 05:34
Dɔgɔkum tɛmɛlen in na, a kuma tun cayara kɔsɔbɛ, Mali dɛmɛnbaga jamana 15 de tun ye dantigɛlikɛ, ka Russie kɛnyɛrɛye lakana Cakɛda Wagner ka nali ko kon Mali la.
Nga, Mali marabagaw ma mɛn k'u dɛmɛnbaga ninnu ka kumakanw sɔsɔ.
Dr. Bréhima Mamadou Koné de y'an ka mɔgɔ weelelen ye bi, sanfe kalanfadon wa politikiko donbaga fana don ka bɔ Mali la.
Ani Sory IBRAHIM ka babu ye talikɛ ni ɲɔgon sama-samaw de kan Mali marabagaw n'u dɛmɛnbagaw ni ɲɔgɔncɛ Wagner ko la.
An ka jɛ k'u ka masala lamɛn.


text:
Cheche
Cheche nyɛla ninsalanima ni mali bɛ naba n nɔri shɛli ka di mali ba tahiri bɛ chɛndi shee.[1]
Taarihi[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Ŋun tuui mali cheche n-nye Karl Friedrich Drais. Cheche maa daa mali la naba ayi ka di ka yila, bireechi ni gali. Di daa lahi ka paadirinima ka di zuɣu chɛ ka ŋun barili tu ni o zini la viɛnyenlinga ka bi lu. Lala tuuli cheche ŋɔ daa ka diŋ yɛn soŋ li ka di chaŋ, ŋun bari li maa n daa mali o naba n-daari li ka chana.
Zuŋɔ cheche biɛhigu ni di babu bɛ Tɔ. Niriba pam mali ŋa m-bori alaafee. Ghana puuni pukpari sheba mali chechenima n-ziri bɛ puzuri. Ninvuɣ sheba zaŋ ŋa leegi Bɛ tuma.
Di anfaani[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Cheche afaani zoya pam biɛhigu puuni. Tuuli, di nyɛla din pahiri nisali nim alaafee ka lahi guri ba ka che doriti kamani gbal ni bohi, ʒiduli, kaansa ni dipahi. Di lahi kpaŋsiri ti chana, Di guri ti ka che lahi sahindi yiriŋ ti ni daa kuri sheŋa niŋdi yuri ni bimbara bin diri buni pam la ni.
Cheche lahi nyɛla bimbarigu din guuri pam ti pala ŋo zuɣu, di lahi che ka ninsalinima koŋ di timsim ka di zaa kpaŋsiri bi daa laafee.


text:
Burundi
Burundi madɔnnen Burundi ka Fasojamana, ye jamana fitini ye Dala Ba yɔrɔ la Afrika. A bɛ danbɔ ni Rwanda ye saheli fɛ, Tanzania worodugu ani kɔrɔn fɛ, ani Kongo ka Bɛjɛfanga Fasojamana tlebi fɛ. Alnayasɔrɔ gerekan jamana don, a tlebi dancɛ dalen Dala Tanganika dafɛ. Jamana in watikura tɔgɔ bɔra Bantukan na, Kirundi.
Fɛnsɛnboloma a b’a kelenna min bɛ dugudenw ka gɛrɛntɛ boɲa a kan ani ka sɔrɔfenw dwaya. Burundi ye ladugumada ye per Kapita Bakrunba Sokɔnɔ Karajago (BSK) [GDP] [PIB] ta boloma dunia kɔnɔ, min b’a kɛ dugukolokan jamanaw bɛɛ lafatan ye. Dɔnni kalan dɔ kera dugu 178 kan o ye Burundi jamanadenw sarada min ka nimisiwasa ni ɲanamaya ye bɛ bɛɛ duguma.


text:
Coronavirus bana bɛ ka kunbɛn cogodi kalandenw fɛ Fransi?
A jɛnsɛnna :
k'a lamɛn - 30:00
Baro ye taalikɛ Coronavirus bana kan. Burkina sifinw nyɛmɔgɔ Fransi, Aly Traoré de kuman na o kan.
- Lamɛnbaga 5, whatsapp sanfɛ, ka bɔ Mali, Burkina, ani Sénégal y’u fɛla fɔ Coronavirus bana kan.
- Ladilikan : Dr Boubacar Niaré, Mali dokotorow ka lafasalikɛ-ton nyɛmaa, coronavirus kan
- Togodaw Kunkan : kuma di la Radio Meguetan nyɛmɔgɔ ma, Lassana Diarra
- Dokilidala lakodonen ye K Maroun de ye ka bɔ Côte d’Ivoire.


text:
Dina famuya taariku Walima silamaya chariyali
bakruba carti
lagniniw: Dina famuya taariku Walima silamaya chariyali
sira surun: http://IslamHouse.com/805388
ni karti bayelemana ka taga ni kanw la: Arabu kan - bengali kan - anglais kan - a` sukuya bee - talgou kan - Nipali kan - chiniwa kan - Franci kan - tailandai kan - Malezi kan - bosni kan - Vietnami kan - Farisi kan - Matey - Hindu kan - uzbeki kan - igori kan - Somali kan - Gafe - ordo kan - Espgni kan - Akani kan - Holandi kan - sinhali kan - tamili kan - tajiki kan - turiki kan - amhari kan - afari kan - Komoro kan - Albani kan - swahili kan - Assamese - muri - indonesi kan - Hawsa kan - tigiriniya kan - Manden kan - chirkisi kan - turkimani kan - Makdoni kan
a file tougouni ( 3 )
Dina famuya Tabolow (Mazhabuw) ( Arabu kan )
Dina famuya lasiliw ( Arabu kan )
dina Famuya fusamantiya ( Arabu kan )


text:
Maliden minnu tun farala ɲɔgɔn kan Salaadini kan kɔnɔ, libijamana kan, n’u makɔnɔnen tun bɛ yan Mali la, u ser’an fɛ yan kɔsa in na. Libikaw y’a jirali min kɛ k’u ɲɛ tɛ da dunanw kan u ka jamana kan, n’u wulila k’u lajaba, o de kɛra sababu ye ni mɔgɔ kofɔlen ninnu wulila k’u faso sɛgɛrɛ, n’o ye Mali ye. Nin jama fanba tun taara nafoloɲini de la Libi jamana kan. Wa dogoli m’u bali ka nafolo sɔrɔ sabu dogoli in tɛ kojugu ye Libijamana kan. Mɔgɔ dogolenw bɛ baara caman kɛ, libika wolodenw tɛ sɔn baara suguya minnu ma, i n’a fɔ mɔgɔ gɛnnenw y’a fɔ cogo min na, karidon, ɔkutɔburukalo tile 22, san 2000.
Mɔgɔ ninnu ka fɔ la, walejugu in daminɛra lamerikɛnw ni diɲɛ selekenaani tɔnba « ONU » ka dagasigilen wulilen ka bɔ Libijamana d’a la, hali ni farafinjamana ɲɛmɔgɔw kɛr’o sababu ɲuman ye ka ɲɛsin Libi ma, ni Libi masakɛ Mohamari Kadafi y’u waleɲumandɔn a koɲɛ la. A kɛra i n’a fɔ Kadafi b’a fɛ ka badenya min sabati a ka jamana ni farafinjamanaw cɛ, o ma kɛ libika dɔw fɛko ye. Olu kalikan ye ko Libijamana nafolo dɔrɔmɛ kelen man kan ka bɔ jamana dafɛ.
Nin wale in balala mɔgɔ caman na, sanko maliden minnu mɛɛna kosɛbɛ Libijamana kan, sabu u ma deli ka nin ɲɔgɔn dakabana wale ye abada. Minnu donna Mali la yan, olu y’a jira ko dunanw sigiyɔrɔw bɛɛ jenina, k’u ka nafolow bɔs’u la. Dɔw taalen tun kaca ni san tan ye ; dɔw taalen tun tɛ tɛmɛ kalo wɔɔrɔ kan.
Sanni mɔgɔgɛnnenw ka t’u bɔduguw la, u tun y’a jira ko libijamana ye dolariwari 1.100 labil’u ye, k’o d’u ma. Pankurun saba nana ni mɔgɔ 175.475 ye. Dɔgɔkun damadɔw ka kɔn nin ɲɛ, nizeriyakaw ni Cadika caman bɔra Libi k’u kund’u ka jamanaw kan.
Mali ka kɔkan jamanadenw ka koɲɛw ɲɛnabɔbaga Musa Kulubali y’a jira ko minnu nana, nali diyar’olu ye. Ko nali ka di fɛn o fɛn ye, olu bɛɛ nana Maliden mɔgɔ nalen bɛɛ lajɛlen ye mɔgɔ 1405 ye.
Musa Kulubali ka fɔ la, maliden hali kelen ni ma t’a la. A y’a jira fana ko wariko fana ni tiɲɛ ka jan. Musa y’a jira ko Nizeriya bɔlen kɔ yen, jamana min y’a mago don o ka mɔgɔw la, k’u lana jamana kɔnɔ hɛrɛ ni bonya la, o ye Mali ye.
A sabatira fana ko mɔgɔ minnu nana olu taalen ma mɛɛn kosɛbɛ Libi jamana kan. U tɛ yen kow ɲɛdɔn ten kosɛbɛ ; balawu in digir’olu de la ka tɛmɛ tɔw kan. Malidenw minnu bɛ Libi jamana kan, u bɛɛ lajɛlen bɛ se mɔgɔ 30.000 ma. O b’a jira ko minnu tora Libi yen, olu de ka ca kosɛbɛ.
Nka maliden fila, Mohamɛdi M Hayidara ni Musa Kulubali diminenba y’a jira k’o kuma tɛ tiɲɛ ye. Mohamɛdi M Hayidara ka fɔ la, ale ye mɔgɔgɛnnenw ka peresidan ye. Mohamɛdi M Hayidara ni Musa Sisoko y’a jira, ko koɲɛw daminɛdon yɛrɛ, maliden wolonwula sɔgɔra ni muru ye, k’u faga Mansena kin kɔnɔ, Nizeriya ka lasigiden dagayɔrɔ kɛrɛfɛ ; don filanan mɔgɔ naani sara, tuma min na binkannikɛlaw ye malidenw dagayɔrɔw jeni.
Mohamɛdi M Hayidara y’a jira k’ale terikɛ Bara ni motika don, k’o ni muso fila fagara.
A y’a jira fana ko kow daminɛnen tile naaninan, tuma min na malidenw bolila ka lasigiden dagayɔrɔ sɛgɛrɛ, mɔgɔ 18 joginna ; mɔgɔ fila ni tor’olu la. Mɔgɔ baa kelen ɲɔgɔnnaw kɛlen ka ɲɔgɔn sɔrɔ Mali ka lasigidenso la, an ka jamana ni jamana tɔw cɛ koɲɛw ɲɛnabɔbagaw sɔrɔla ka fɛɛrɛ ɲini ka malidenw bila ka taa Saaba kan kɔnɔ, n’o ye Libijamana ka mara dɔ ye.
Mɔgɔw taatɔla Saaba kan kɔnɔ, bin kɛra mɔbili kan, ka mɔgɔ wolonwula faga, k’u ka minɛnw soɲɛ. Wa mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ wajibiyara ka dinariwari kɛmɛ ni mugan ni duuru sara, Tiripoli ni Saaba cɛ, ka sɔrɔ kɔrɔlen, o wari tɛ tɛmɛ dinariwari tan ni duuru kan. Dinariwari dɔrɔmɛ tan bɛ bɛn sefawari baa kelen ma. Cɛ fila ninnu y’a jira ko Mali lasigidenso baarakɛla dɔw sen bɛ wariko in janfa la. Tuma min na u ye ɲɔgɔn sɔrɔ Saaba kan kɔnɔ, bin kɛr’u kan ye fana, o de la a ɲinina ko k’u bila ka taa Salahadini kan kɔnɔ ; hali yen fana bin kɛr’u kan.
O de kosɔn, u ye bataki dɔ ci lasigiden ma k’a ɲin’a fɛ, a ka fɛɛrɛ ɲini ka mɔgɔgɛnnenw bila ka na Mali la pankurunsira fɛ. Nka bataki cilen n’u nali cɛ sera kalo kelen ma, k’a sababu kɛ wariko ye, min tun ka kan ka d’u ma Libijamana fɛ. U tun bɛ k’o ko fɛsɛfɛsɛ u ni lasigidenso ni ɲɔgɔn cɛ. Mohamɛdi M Hayidara ni Musa Sisoko y’a jira ko Libijamana kolonɛli ni kɔmandan minn’u tun bɛ kan kɔnɔ, olu y’a sabati ko wari bɛɛ danna k’a di lasigiden ma. O la, u y’a jira k’u tɛ bɔ Libijamana dafɛ, fɔ n’a fɔr’u ye ko n’u sera Mali la, u ka wari bɛ d’u ma.
Mɔgɔ fila ninnu ka fɔ la kayika fila n’u denw fagara ; olu tun ye libikamusow furu ; wa mɔgɔ minnu tun bɛ baara la Masara nakɔ kɔnɔ, kunnafoni fosi ma sɔr’olu kan. A jirala ko Jabatekɛ dɔ fana sɛbɛkɔrɔ dasira, k’a ka mɔbili tiɲɛ ; ale tun ye maafaamuyalen ye min ka baara tun ye kanw bayɛlɛmali ye Mali ka lasigidenso la ; kɔkan jamanadenw ka koɲɛw ɲɛnabɔyɔrɔ y’o Jabatekɛ ka ko tiɲɛtigiya.
Nka nin n’a taa bɛ, Musa Kulubali ni Amadu Basiru Ture y’a jira ko bataki fɛn o fɛn cir’u ma, kunnafoni fɛn o fɛn dir’u ma ka bɔ Libijamana kan, a kelen ma jira ko maliden kelen ni tora koɲɛw na. Nka, a jirala ko mɔgɔ dɔw joginna yɔrɔ dɔ la, min ni Tiripoli cɛ ye kilomɛtɛrɛ binaani ye. Mɔgɔ dɔw taara bin malidenw kan yen, mɔgɔ minnu bɔyɔrɔ ma se ka dɔn mɔgɔ si fɛ. Amadu Basiru Ture y’a jira ko mɔgɔ joginnen ninnu furakɛra, sann’u ka pankurun ta ka na Mali la.
Mali kɔkanjamanadenw ka koɲɛw ɲɛnabɔyɔrɔ mɔgɔ fila, Musa Kulubali ni Amadu Basiru Ture y’a jira ko wariko min kuma bɛ senna, olu ma kunnafoni sabatilen si sɔr’o kan.
N’i ye walew jateminɛ minnu tara ka ɲɛsin malidenw ni dunan tɔw ma Libijamana kan, a ka gɛlɛn mɔgɔ ka d’a la ko maliden kelen ni ma t’a la. Nka Musa Kulubali ni Amadu Basiru Ture y’a jira ko wale kunfɔlɔw ɲɛsinna jamanadenw ma minnu ye « angilɛfɔlaw » ye, i n’a fɔ nizeriyakaw n’u ɲɔgɔnnaw.
Nka, o n’a taa bɛɛ, walew juguyara kojugu. Wale ninnu nɔɔniyɔrɔ ka ca : mɔgɔ fagalenw ma t’u tɔgɔ ma, k’a fɔ ko karisa ni karisa tor’a la ; o kɔfɛ, an ka maliden caman dogolen tun don Libijamana kan, ka baara lagosilenw kɛ ; wa u ni Mali ka lasigidenso baarakɛlaw fana tun tɛ ɲɔgɔn kalama fɔ ; u tun tɛ bɛn na.
Base Jara, Badama Dukure