text: 1Yisa ya ala karan den mɔgɔ tan-ni-filɛ kele anu nyɔgɔn fɛ ka anu masara. A ya nyina-gben-sɛnbɛ di anu ma. A ya kiraya sufa bɛɛ lakɛndɛya-sɛnbɛ fanan di anu ma. 2Kilaya tan-ni-filɛ wonu tɔgɛ le kɛnu na. Saimon (min tɔgɔ fanan Pita) anubɛ wo na kelen nyɔgɛ Anduru anubɛ Sɛbɛdila den Yemesi, wonubɛ wo na kelen nyɔgɛ Yɔni. 3Filipi anubɛ Batalamiyu, Tamasi anubɛ Matiyu (duti-makelelɛ kɔni), Alifala den Yemesi anubɛ Tadiyasi, 4Saimon (min si kɛlɛ kɛ ala nyamanɛla ko la) anubɛ Yudasi-Isakariyati min ya Yisa don a yogenu bolo tɔ. 5Yisa ya mɔgɔ tan-ni-filɛ wonu masara ka anu nata ko, “Wo kana ta sibolo gbɛrɛnuna nyamani woo rɔ, hali Samariya kɛnuna soenu tɔ. 6Kɔnɔ wo ye min mala, wo ta Isirɛla mɔgɛnu bara min filifilinɛ iko sagɛnu. 7Wo ta anu makawandi ko, ‘Alla min bi Arinyɛni tɔ, wota mansayɛ ara gbɛrɛn!’ 8Wo ni kirayatoenu nakɛndɛya ka furinu nawuli. Wo ni kunatoenu nakɛndɛya ka nyinɛnu fanan gben. N bara sɛnbɛ wo di wo ma. Wo ma a sɔnkɔ bɔ, wo don ka a sɔnkɔ makele. 9Wo kana ta wodi woo la wo bolo. 10Bɔrɔ wo, duruku fila nyɔgɔ wo, sanbara wo, hali sewuri, wo kana ta wo fenfen na wo bolo tagama wo rɔ. Wo makoe taranta fan minnu na, wo ye tala minnu bara, wonu si wo di wo ma. 11“Wo wa don so-wo-so burɔ min si sɔn wo yiya-koe ma, wo ni ta wo warɛ. Wo ni to ale fɛ ha wo bɔ-tumɛ nyɔ. 12Wo wa don bɔn la tumɛ min, wo ni a fɔ ko, ‘Alamɛ yisi-kimɛ dira wo ma.’ 13Ni bonna-mɔgɛ wonu ya wo rabira a kin na, wola yisi-kima-duwa-kɔndɔli si to anu fɛ. Kɔnɔ ni anu ma wo rabira, wo ni Alla madiya ko wola duwɛ ni bɔ anu fɛ. 14Ni mɔgɛ do ye bɔn wo la, ni wo ma, soe wo burɔ min ma sɔn wo rabirala ka anu tole masɔ wola kumɛ la, wo ni bɔ nyɔ rɔ. Wo ni wo kin-gbangban ragbɔngbɔn anu kan ma nyɔ rɔ. 15Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Kiti-tɛgɛ-tele rɔ, Alla si kinikini Sɔdɔm anubɛ Kɔmɔra soe mɔgɛnu ma ka tenbi soe wo la! 16“Wo ni wo tole masɔ! N bi wo latala sulukinu tɛma iko sagɛnu. Wo ni halliya iko duguma-fannu. Wo ni ma kɛlɛ-tɛgɛbɛlɛ la iko kangbɔɛnu. 17Wo ni a ma wo fɛrɛma bawo mɔgɛ donu bi nyɔ minnu si wo bira ka ta wo la kiti tɛgɛ tinɛ. Anu si wo gbesi Yahudiyanuna dina-bɔnnu na. 18Ka a tɛgɛ nde ma, anu si wo rasagan kun tiginu anubɛ mansɛnu yakɔrɔ. Wo si nta kibara-nyimɛ fɔ wonu ye anubɛ sibolo gbɛrɛnu fanan. 19Anu ba ta wo la nyɔ, wo si min fɔ anubɛ wo si a fɔ nya min, wo kana hami wola ko la. A wati wa ke, wo ye nala min fɔla, wo si wo sɔrɔn 20bawo wo ye min fɔla, wota kuma ma wonu na. Kumɛ wonu bi bɔla wo Fa Allala Ni Sɛnimɛ le bolo min bi kumala wo rɔ. 21“Mɔgɛnu si anu na kelen nyɔgɛnu kunyɛ madon anu yogenu bolo alako anu ni anu faga. Fanu si wo nyɔgɔn ma anuna dannu na. Dannu si wuli anu sɔrɔnnɛnu kan ma hali ka anu nadon sayɛ rɔ. 22Wo si gboya mɔgɛ bɛɛ ye ndela ko la kɔnɔ ni min si a munyu ha ala ban, wo tigi si kisi. 23Anu ba a lagbɛlɛya wo kuma so kelen tɔ tumɛ min, wo ni wo buri ka ta so gbɛrɛ rɔ. Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Yanni nde, Hadama dan ni na, wo ti wola wɔli laban Isirɛla nyamanɛ soe bɛɛ burɔ. 24“Karan den woo ma tenbi a karan-mɔgɔ la. Yɔɔn woo ma tenbi a tigi la. 25Nba, karan dan wa ke a karan-mɔgɔ rɔ, a kakɛn, wo ni a wasa. Yɔɔn fanan ba ke a tigi rɔ, a kakɛn, wo ni a wasa. Ni anu ya denbaya-tigi kele ko, Biyɛsiba, denbayɛ toenu si tɔgɔ-yogomɛ sɔrɔn ka tenbi ale la! 26“Nba, wo kana kilan mɔgɛnu na. Fenfen yamatogonnɛ, wo yama si ka. Gbundu koe bɛɛ la si bɔ gbɛ rɔ. 27N bi min fɔla wo ye pinpi rɔ, wo ni wo fɔ tun waan rɔ. Wo ara min namɔɛn n bolo dogɔn rɔ, wo ni wo fɔ gbɛ rɔ bɛɛ yala. 28Minnu si ke fɛrɛ-bɔnkɛ fagala kɔnɔ a ti ke niyi fagala, wo kana kilan wonu na. Wo ni kilan Alla la bawo wo si ke niyi anubɛ fɛrɛ-bɔnkɛ le kɛla nyahanama rɔ nya-kun-kelen. 29I si ke kona-mɛsɛ fila sanna kaba kelen na. Hali wo, kona kelen bɛrɛn ti bui dugi ma, wo Fa Alla sa min kalama. 30Nba, wole don, hali wo kun-sigi, Alla ya wo bɛɛ yatɛ lɔn. 31Woletɔ wo kana kilan bawo wo tenbira kona siyamɛnu na. 32“Mɔgɔ wo mɔgɔ wa a sɔn a la gbɛ rɔ ko ntɛ le ale la, n si wo nyɔgɔn ma n Fa Alla yakɔrɔ min bi Arinyɛni tɔ. 33Kɔnɔ mɔgɔ wo mɔgɔ wa a ban n na gbɛ rɔ, nde fanan si n ban a la worɔ n Fa Alla yakɔrɔ min bi Arinyɛni tɔ. 34“Wo mirinɛ ko n bara na yisi-kimɛ la duninya kɛ rɔ, wa? Ade, n ma na yisi-kimɛ la fɔ kɛlɛ. 35N bara na ka kɛlɛ lawuli den keinubɛ anu fanu tɛma, dunmusinubɛ anu nanu tɛma, mama-musunɛnubɛ anu mamanu tɛma. 36I yoge bɛrɛbɛrɛ si taran ila denbayɛ tɛma. 37“Mɔgɔ wo mɔgɔ wa a na, ni wo ma, a fa keni ka tenbi nde la, a ma kɛn, wo tigi ni bila n fɛ. Mɔgɔ wo mɔgɔ wa ala dan keni ka tenbi nde la, a ma kɛn, wo tigi ni bila n fɛ. 38Min ti a nyɛrɛ faga-kɔn bi ka bila n kin-gbɛ fɛ, a ma kɛn, wo tigi ni bila n fɛ. 39Min ba a raya ka a nyɛrɛ niyi lakisi, wo si bɔnɔ a rɔ. Min ba bɔnɔ a niyi rɔ ndela ko la, wo si a sɔrɔn. 40“Mɔgɔ wo mɔgɔ min ba wole, nta karan dannu tabira, wo ara nde rabira. Nba, ni min ya nde rabira, a ara ale fanan tabira min ya n sɔ. 41Min ba Allala kilayɛ rabira bawo Allala kilayɛ le, ale fanan si barayi sɔrɔn iko kilayɛ wo. Min ba mɔgɔ-nyimɛ rabira bawo mɔgɔ-nyimɛ le, ale fanan si barayi sɔrɔn iko mɔgɔ-nyimɛ wo. 42Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Min ba yi kimɛ di nna mɔgɔ dɔgɔmani kelen ma bawo nna mɔgɛ le, ale fanan si barayi sɔrɔn, yɔ!”


c: text/html

text: 1Te Na'ayenɛ tɔgɛ bo mam Yeremia yeti, 2Wa'ana keŋɛ sige yagombaha daana la yire ha, te n pa'alɛ ho sɛla bini. 3Te mam keŋɛ sige bini wo enŋa n yele mam se'em la, ta paɛ te yagombaha daana la boe bini yagona mɛ. 4Ge dokɔ seko te a yagom na la ka doohe enŋa n bote ko se'em la, te a ŋmɛ' kɔ lagom taaba, le malom pɔhɛ maalegɔ. 5Te Na'ayenɛ nya tɔgɛ bo mam bilam yeti, 6Mam kan ta'an eŋɛ Israel buuri wa wo yagombaha daana wa en eŋɛ a yagom baherɛ wa se'em wa mɛ yoi? Wo yɔgɔrɔ wa n boe yagombaha daana wa nu'uhen se'em la, ya boe n nu'uhen la bala. 7Saŋsɛka han bɔna te n ta yele teŋa, bii sɔ'ɔlom sebo yeti, N wan voen ka sagom ka zan'an bahɛ. 8Ge teŋsɛka te n yele ka bala la han tee ka mɛŋa yehe ka be'em la poan, n wan tee n potɛn'ɛrɛ mam yele ne te n tare sagaŋɔ seko wa'an ka zuo na la poan. 9Ge saŋsɛka me han bɔna te n yele teŋsɛka bii sɔ'ɔlom sebo yeti, N wan sɛ' ka ze'ele, ge mɛ' ka soŋa soŋa. 10Te teŋkana wa, bii sɔ'ɔlom bona wa, ŋmɛregɛ tona be'em mam nɛŋan, ge ka kɛleha mam yelehom, n wan tee n potɛn'ɛrɛ, te mam yele ne te n ka'ɛ som sebo bahɛ ka zuo na la. 11Bala zuo, yele Yudadoma wa, la Yerusalem teŋa nɛreba wa yeti, Na'ayenɛ n yele se'em la, behɛ ya, mam maala be'em tabela ya. N maahene la sagaŋɔ sore biŋera ya. Ya zan'an ŋmɛregɛ nananawa yehe ya be'em sɔya la poan, la ya malom tee ya etegɔ la. 12Nɛreba wa wan zagahɛ, ge yele ho yeti, bana dela yoo, tomam kɔ'ɔn yeti te ana la tomam n ane se'em wa, te kɔ'ɔn yeti to dɔla la to mɛhe sunya n bote be'em sebo la. 13Na'ayenɛ yeti ya, Soke ya tenhe wa behɛ, ane n tabelɛ wom sɛla bala? Israel n de pɔgɔsa'arɛ se'ere n nan ka min boraa la ganlom la galeŋɔ seko n ka ta'an beha. 14Lebanon teŋa saakuga la tabelɛ yelegɛ ge bahɛ ka bɔn'ɔrɔ la? Ko'niho sebo n tanhɛ n tanhɛ teŋa na, lebege kolega zɔta, wan keen? 15Ge mam nɛreba wa tamɛ mam yele mɛ, ge dekɛ ba mɛhe bo baga. Ba bahɛ sɔrɔɔ kɛka la n de som sore la mɛ, ge ŋmɛregɛ dɔla be'em sore la n de bɛngerɔ la poan. 16Bala zuo te ba teŋa la lebege daboo, ka wan lebege kɛhega lɔkɔ. La wan eŋɛ sɛba woo n dole tɔla la pakera, te ba lɔbera ba zuto la teŋa la n sagom se'em la. 17N wan yeregɛ n nɛreba bahɛ ba diŋdoma poan wo dapɔya bɔba sabeeo n ne yeregɛ puuhugo se'em la. Ba daaŋɔ la wo poan, n wan bire n poore bahɛ, ba n kan be'e behɛ ba sunsagaŋɔ la. 18Nɛreba basɛba nya daa yeti, Lagahɛ ya na, te to eŋɛ nɔyene zabɛ la Yeremia wa. To wan ba'ahom tara malemadoma te ba pa'ala tɔ pa'alegɔ la, ge tara yamdoma te ba kan'ana tɔ, ge tara nɔtɔgɔheba, te ba tɔgɔra Na'ayenɛ nɔɔrɛ bɔ'ɔra tɔ. Bala bahɛ ya te to eŋɛ nɔɔrɛ la to dekɛ yelebe'o zuunhe Yeremia wa, ge da pon kɛleha sɛla woo te a wan yele to. 19Na'ayenɛ, kelehe mam, ge behɛ mam bɛ'ɛ ba wa n maahene te ba eŋɛ mam se'em wa. 20La ane soŋa te ba dekɛ be'em yɔ som? Ba ga'ɛ la baŋa biŋe, te ka nyɔkɛ mam. Tɛnra mam n ne ze'ele ho nɛŋan, po'ohera ɛɛra ba som se'em, bɛlena hom te ho da bahɛ te namehegɔ sige ba zuo na se'em. 21Bala zuo, bahɛ te ba kɔma vibe la kom. Bahɛ te so'a kɔrom ba te ba. Bahɛ te ba pɔgɔba lebege kɔma zan'an ki, te ba lebege kondɔgɔreba, ge dɛna pɔkɔnpa. Bahɛ te woŋerɛ paɛ ba bonkoroba te ba ki, te ba bonbilipaalehe han doohe sige pɛɛnbɔn'en, ba da doohe lebe na. 22Ho han ta kooreba la pɔnra ba na, ho bahɛ te yire woo kaahera kaahe dɔɔrɔ, te zen'an woo wom. Se'ere n sɔe la, ba tun' la boko biŋe mam, ge ga'ahɛ banhe bɛnrɛ te ba nyɔkɛ mam. 23Ge hom n Na'ayenɛ wa, mi' ban dole sɔrɔɔ seko woo te ba ko mam la, da di sugurom bo ba, ba tuure wa, da saalom ba yelebe'o wa ho nɛŋan bahɛ. Sina ge beha, te ba diŋdoma la nyaŋɛ ba. Bahɛ te la wuŋɛ ba la ho sunsunyiim la.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- last post: 01.01.0001 12:00 AM PST
sweeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee ttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt


text: 1Ń badinŋolu, ń be nala men fola alu ɲen, alu xa wo lon xa ban, bawo alu xa Musa la sariya lon. Sariya la julo be hadamadinŋo la, x'a nilama tu. 2Awa sariya ken na, musu futuninŋo be sitinin a xe la, fo a xe xa sa. Bari nin a xe sata, sariya men tun b'a sitinin a xe la, wo la julu nt'a la tugun. 3Nin a sigita xe xote kun x'a xe nilama tu, a xa jadoya le ke. Bari nin a xe sata, sariya la julu nte a la. Wo to, nin a sigita xe xote kun, a man jadoya ke. 4Ń badinŋolu, wo be ɲa men, alu dulu la kuwo be ten. Sariya silo la, alu sata, x'a la Kirisita la saya xan; walasa alu xa ke do xote ta ti, nin wo mu Kirisita ti, wo men kunita xa bo furelu to. Wo to, alu si kewale ɲumalu ke Ala ɲen. 5Xa n tu i taxamala n fannu nidiyanɲo la, sariya xa nege jaxo mennu lawuli, wolu tunnu be baaro kela n balo dula bee to, xa saya lasi n ma. 6Bari saasa ken, n hooroyata xa bo sariya bulu; bawo n tunnu be men bulu jonɲa la, saya xa n nin wo fata. Wo ɲa ma, n si sin xa baaro ke Ala ɲen ɲa kuto ma, Ni Senunŋo barako to. N nte a kela í xo n x'a ke ɲa men xotonin, xa n tu sariya safe fango xoto. 7Alan si mun fo sa? Sariya man ɲin ba? Abada! Bari ń xa junubo lon sariya le ma. Ɲabonfe mu fenŋo men ti, n tun me wo lon nin sariya tun man a fo xo: «Í ɲa xana bo moxo la fen fe.» 8Junubo xa wo sariya ta xa nege sifa bee ke nte la. Nin sariya nte je, junubo mu fen saninŋo le ti. 9Xotonin, sariya nte je tumo men, nte tun nilama mu. Bari sariya naninma, junubo xa sinŋo soto, 10nte sata: Sariya men be nilamaya lasila moxo ma, wo keta sabaabu ti xa saya lasi nte ma. 11Bawo junubo xa sariya ke xa nte lafili, xa ń faxa ate sariya kilin in na. 12Wo to, sariya xa senu. A be men fola, wo xa senu. A be tilinnin, a xa ɲin. 13Men xa ɲin, wo keta nte la saya sabaabo ti ba? Abada! Junubo le keta a sabaabo ti. A x'a la junubeya yita ɲin fe, xa saya lasi nte ma fen ɲuma la. Junubo x'a la jaxuya yita bete ɲa men, sariya dinmalo fe, wo ɲa le felenti. 14N x'a lon xo sariya niyo la fenŋo le ti, bari nte ken mu dafen balasubuma le ti. Ń be sannin junubo ma í xo jonŋo. 15Nte be men kela, ń man wo faamu. Men xa di ń ɲen, ń nte wo kela, bari men man di ń ɲen, ń be wo le kela. 16Nin nte be ń kuwanɲo le kela, wo to, ń sonta sariya ɲen, x'a lon xo a xa ɲin. 17Wo to, ń be jaxumanŋo men kela, wo kebaxo nte nte ti. Junubo men be siginin ń to, wo le b'a kela. 18Nte x'a lon xo, nte xono, wo xoto nte balasubo to, betemanŋo nte je. Ɲumako nego be ń na, bari barake nte ń na x'a ke. 19Ń b'a fe xa ku ɲuma men ke, ń nte wo kela. Ń nte a fe xa ku jaxo men ke, ń be wo le kela. 20Nin nte nte men fe, ń be wo le kela, wo kebaxo nte nte ti. Junubo men be siginin nte to, wo le mu a kebaxo ti. 21Ń xa ɲin ku in korosi ń fan bata xo: Nte b'a fe xa ku ɲuma le ke. Bari ń x'a je xo ku jaxo le ko barako be ń na. 22Ala la sariya xa di ń niyo ɲen. 23Bari barake xote be ń to, men be nte fan hakililata kelela. Wo barako be ń kela junubo la jonŋo ti, men be siginin ń to. 24Nte be ń kuwa de! Jon si nte bo ɲin bala in bulu, men be saya lasila ń ma? 25Tanto be Ala ɲen, wo men be ń bola a bulu, n Marigi Isa Kirisita barako to! Ń si a fo xo, nte be baaro kela Ala la sariya ɲen ń hakilo la, bari balasubo boxo la, ń be junubo la sariya la jonɲa la.


text: 1Iyôŋ ba, aŋga ɓu bôn damaŋ ka en ayiɲ tôôn biɲ bay ayê bôô na, na bi bay ré eŋgeriɲ Emen ré biɲ ɓiɲé aŋga bay ôriɲ doyriji hen men, bay ré uwôli men, bay ré sôm sari a men, bay ré liri dosé wô sa aŋga ôbi li biɲ ɓiɲé kêm hen a men. 2Uwôlêŋge Emen wô sa kilmé men, wô ɓiɲé kêm ka kenare kôbriji a hen a men, aɲ bi nana môriɲ ɗê naɲ bô jalê men, bi nana ɗi yerna yi Emen a dô men. 3Uwôlê Emen wô sa ɓiɲé kêm na, na aŋga dôri men, na aŋga dé tu Emen woɲ ôbi gôliɲ naɲ na hen a men. 4Ôbi gey hen iyôŋ bi ɓiɲé kêm ré gôl men, bay ré hôn tu kwôlê a men. 5Wôsa Emen na pôn nêŋ hari men, ôbi ɗebé derôrji a naɲ ɓiɲé na, na Jésu Krist pôn nêŋ hari men, ôbi na gawra a men. 6Ôbi ay yiri liɲ sarga aɲ bi ɓiɲé kêm ré mô sarji seŋge. Ôbi li hen iyôŋ geliɲ ɓiɲé ka Emen ré gey gôliɲ naɲ ci. Ôbi gel hen iyôŋ na wulê wo Emen na genge hen. 7Na ôbi á, Emen ré ɗén bi ené yi ôbi uwôlê béré men, ôbi jé wo Krist a men hen. Aɲ bi ené geliɲ ɓiɲé ka na Jubɲê ré hen aŋga gengiɲ sa ayê bôô men, tu kwôlê a men. En kôl na kwôlê woɲ tiri ɗiba, na benare ré. 8En gey bi ɓiɲé ré uwôl Emen naɲ kiriɲ kiriɲ men, bay ré pô kôbriji wo séli ta aɲ uwôliɲni naɲ bôô wo pôn men, naɲ bô tarê ré men, naɲ naɲare ré a men. 9En gey bi yébé ré ha bargay kaji naɲ tô gerériji ɗiba, kaɲ lamiɲ imɲê hen né men, bi bay ré duu yirji tôŋ men, bi ré pôy sarji toɲ bayrare ré men, ré elagêrê yirji naɲ lôr ré men, ɲaŋ ré men, ré tôbe bargay ka gararji gaɲ hen né a men. 10Niɲba, aŋgaɲ kalmare kaji ba, bi yi na jé lêreji wo dôri hen, ôbi a dé yébé ka kôl ciré na ka Emen hen. 11Kiriɲa yébé mô wô toyé kwôlê na, bi bay herage ré men, bi biɲ ôbi halêrji hen kwôlê a men. 12En jôô wo yébé ré geliɲ imɲê are men, ré ôm sarji ré men, ré herage ré a men. 13Wôsa Emen ɗi Adam tumô dema ré ɗi Êb tô. 14Men, na Adam a ɗé Sidan lamni ré niɲba, na iyore a ɗé ôbi lamne men, ɗagiɲ sa tôô to Emen a men . 15Iyôŋ hari kôba, iyore a uɲé gelê wô kamrê ka hende a yê hen men, hena hende ré gem ayê bôô wore men, hena hende ré gey ɓiɲé men, hena jé lêre ré dé tu Emen men, hena hende ré pôy yere a men.


text: 1Wulê wo pôni a na, Jésu geliɲ ɓiɲé are derô haba wo iyéy Emen a aɲ uwôliɲ béré Kwôlo Dôri menba, damné kaɲ bay bê kwôbe men, bay derê tô tôô to Emen naɲ bay sa ɓiɲé saji. 2Aɲ bay kôli iyôŋ ba: «Kelêni na naɲ tôô to yôŋ a jeré liɲ are bay ka hen men, i a bem tôô hende to hen a men, ba?» 3Menba, ôbi kôlji iyôŋ ba: «Nôbi kôba na eŋgeréŋge kwôlê pôn men. Kôlenge: 4batêm to Ja na liɲ ɓiɲé hen na, hena na derômaraŋ a laba hena na ligi gawrê ɗi ba?» 5Bay kôliɲ perêrji a iyôŋ ba: «Hena nana kôl: ‹Hena na derômaraŋ a› ba, ôbi a kelê: ‹Wô mi a na kené bi bôrŋge sari a ré ba?› 6A hena nana kôl na to gawrê ba, ɓiɲé a gôbêna deré wôsa bay hôn wo Ja ré na ôbi kibi Emen.» 7Menba, bay kôli ciré hôn kiriɲ ka tôô tori hende to hen ré henaɲ ya hen né. 8Menba, Jésu kôlji iyôŋ ba: «Nôbi kôba, na kelêŋge na naɲ tôô to yôŋ a ené liɲ are bay ka hen né men.» 9Menba, Jésu kôliɲ ɓiɲé gwosoy kwôlo pôni kôl iyôŋ ba: «Gawra wo pôni yage tiɲaɗor, ôbi biɲ bay yagê tiɲaɗor yagê wori bi wo hen aɲ bay têbri naɲ geserê geserê aɲ ɗiɲ yiri ôriɲ kergare to kelaŋgi aɲ wula gaɲ. 10Kiriɲa wulê néére nêm niɲ menba, ôbi jé mana wori ô uɲé bay yagê tiɲaɗor hende to hen bi bay ré biri kwa yêre tori men. Niɲba bay sê mana bi wo hen aɲ dageri hô kôbri seŋge. 11Ôbi hô jé mana wo ɗaŋgi menba, ôbi kôba, bay sêri men, tiréri a men aɲ bay dageri hô kôbri seŋge. 12Ôbi hô jé mana wo ɗaŋgi wo jôgiɲ têê subu sôŋ menba, ôbi kôba, bay sêri iyare aɲ dageri. 13Ôbi iyéy tiɲaɗor na kôl iyôŋ ba: ‹Na ba, na lê iyeŋ ba? Na jé keman wo en geyri hen. Dô ré ba, ôbi ba, bay a kemnaɲ tini tô.› 14Niɲba, kiriɲa bay gili hen iyôŋ menba, bay kôl iyôŋ ba: ‹Na ôbi emê cibré ibari ôbi a na. Na deréŋgeri aɲ na baɲge naɲ aŋgaɲ cibré bay ka hen.› 15Bay ɓiri bô yagê ôriɲ wolé aɲ bay diiri.» «Hen ba, ôbi iyéy tiɲaɗor hende to hen a liji iyeŋ niɲ ba? 16Ôbi a era naɲ yiri sa deré bay yagê bay ka hen aɲ biɲ ka ɗaŋgi yagê bi wo hen.» Kiriɲa kwônê ɓiɲé toy hen iyôŋ menba, bay kôl iyôŋ ba: «Eŋ eŋ, a yé hen iyôŋ né kwôy.» 17Jésu bôrji tirji a aɲ kôlji iyôŋ ba: «Kwôlo kôl iyôŋ ba: ‹Keram bi wo bay ɗé iyére na kaɲni hen na, ôbi a hô yé keram woɲ ɗé tô iyére › hen ba, bôri na iyeŋ ba? 18Kwôni wo yôŋ yôŋ wo kuriɲ sa keram bi wo hen a na, gerɲéri a tiɲ men, kwo keram bi wo hen kuriɲ sari a ba, a hederéri men.» 19Bay derê tô tôô to Emen naɲ damné kaɲ bay bê kwôbe woge bi ciré ɓeré Jésu kiriɲ bay ka hen, niɲba, bay hariɲ ɓiɲé. Bay hôn dô wo gwosore to ôbi ré kôl hen na, ré gengiɲ na sarji. 20Ayiɲ tôri wulê bi wo hen na, bay bôri jô jô menba, bay jé ɓiɲé ka li yirji môɲ ciré na kaɲ bay lê are naɲ gerérji hen ligi Jésu a wô ɓeréri sa kwôli kelêri a ô biɲ bay emê sa iyére. 21Bay eŋgereri kwôlê kôl iyôŋ ba: «Rabi, nini hôn wo kwôli kelêrem men, gelé aŋgam men na, na kwôlê woɲ tiri men, ju dô tu kwôni ré men, ju geliɲ ɓiɲé are naɲ geré kwôlo Emen woɲ tiri a men. 22A têbê wôgê wo kelma wo dami Sésar ba, tôô kôl niné têbe laba, niné têbe ré ɗiba?» 23Jésu hôn gwosore toji hende to hen menba, ôbi kôlji iyôŋ ba: 24«Benge selé pôn nà na gelé. Sa kwôni wo yi hen men, aŋga bay ɗi yéé hen a men ba, na ka i ba?» Menba, bay uwôli sara iyôŋ ba: «Na to kelma wo dami Sésar.» 25Menba, Jésu kôlji iyôŋ ba: «Dô, aŋga na ka Sésar ba, ken biɲ Sésar, aŋga na ka Emen ba, ken biɲ Emen.» 26Bay nêm ɓeréri tu ɓiɲé sa kwôlo ôbi kôl a hen né men, tiniji ge kay aɲ bay wôm tôŋ mera. 27Ɓiɲé ka pôni bay uwôgeji Sadusiɲêɲê. Bay na ɓiɲé ka bi bôrji sa jê sé wo ɓiɲé ka ma a ré. Menba, ka pôni eraji ligi Jésu a eŋgeriri kwôlê kôl iyôŋ ba: 28«Rabi, Moyis na kelêna iyôŋ ba: ‹Hena kwôni wo yêni ré ma aɲa ré ɗi tamni mamare aɲa hende ré yê ré tô na, ôbi eŋne yêɲ kamrê biɲ yêni wo ma hen .› 29Niɲ na, ɓiɲé ka pôni na jurgem tô yêniɲare a. Kwo iyêri eŋge iyore yê ré tô menba, ma. 30Kwo têê wôô men, 31kwo subi eŋji turgôrji hende to hen iyôŋ kwôy jurgem toji hende to hen niɲba bay yêɲ ré tô menba, maji kêm. 32Cêgerji kelôg menba, iyore hende to hen ma a men. 33Iyore hende to hen na, kiriɲa ɓiɲé ka ma a jê sé ba hende yé tami i pôn ba? Wôsa bay jurgem toji hende to hen na na kwôrɲêre.» 34Menba, Jésu kôlji iyôŋ ba: «Gawrê ka sa terare a na, eŋgiɲ yirji. 35Niɲba, ka Emen bôrji mega ɓiɲé ka ɗiré biji gelê wo a era hen na, kiriɲa ɓiɲé ka ma a jê sé kamɲê hen na, bay a eŋgiɲ yirji ré. 36Bay a ma ré niɲ a men, wôsa bay yi mega manê ka derômaraŋ a iyôŋ. Bay na kam Emen wôsa Emen biji ji si kamɲê niɲ. 37Wô jê sé wo ɓiɲé ka ma na, Moyis kôba, na gel wo bay ré sa jê sé. Kwôlo ôbi na li bô magtubu a gengiɲ sa kwôli germé ka yi môɲ tare iyôŋ hen, aɲ ôbi uwôge Kelma Emen na kwo Abraham, kwo Isak naɲ kwo Jakwôb . 38Hena Emen ré na Emen wo kwôni na, gel wo kwôni bi wo hen ré mô tu geɲ, ɗiba, ôbi na Emen wo ka ma hen né. Wôsa tiri a na ɓiɲé kêm mô tu geɲ.» 39Bay derê tô tôô to Emen ka pôni kôli iyôŋ ba: «Kelma ju kôl dô.» 40Aɲ bay hare eŋgeréri kwôlê sa ani kani a niɲ. 41Menba, Jésu kôlji iyôŋ ba: «Ɓiɲé li iyeŋ aɲa kené kôl Krist, kwo Emen dôri hen ré na kuŋga kelma Dabid ba? 42Wôsa Dabid naɲ yiri kôba kôl bô magtubu toɲ kurôŋ to cay a kôl iyôŋ ba: ‹Kelma Emen na kôliɲ Kelma wuɲê iyôŋ ba: «Sa mô sa kôben woɲ gusurô a, 43kwôy wo na biɲ bay barem a yé aŋgaɲ sêlê têm .» › 44A hena Dabid ré uwôgeri Kelma, ba a lê iyeŋ a ôbi ré yé kuŋgari sôŋ ba?» 45Jésu kôliɲ bay tôri tu ɓiɲé ka mô toy kwôlê hen iyôŋ ba: 46«Berêŋge dô wô bay derê tô tôô to Emen ka gey palê naɲ bargay ka yêŋnê ka ré gel wo ciré na ka damné hen men, gey bi ɓiɲé ré liji dosé yôd yôd tu wolé men, kiriɲ ka tumô bô iyéy daɲare a men, kini emê are a a men hen. 47Men, bay gey emê yébé kaɲ mamê men, uwôlji Emen jô kibi ré hen a men na, Emen a ulê kwôlo dami sarji a.»


text: 1Nba, ma ara mɔgɛ min bɛɛla ko fɔ wo ye nun, ma lafoonɛ wonu na. Anu bara anuna dɛnkɛninyɛ lagbɛ ma ye. Woletɔ koe min bɛɛ si a ma, ma ni bui, ma ni wonu boloka. Hakɛ min bara ma bira gben, ma ni wo bɛɛ boloka! Nyɔgɔn-to-buri min bi ma yarɔ, ma ni ma tunadiya wo ma wona. 2Ma ni la Yisa la dɛɛ bawo ale le ye mala dɛnkɛninyɛ dabirɛ anubɛ ala ban la. A ma a ban faga koe ma kɔlɔma ma! Miliyɛ wo bɔrɔ ma taran a ye. A fonde latɛgɛnɛ sewɛ wola ko la min siginɛ a yarɔ. Ado a siginɛ Alla kɔɛn-nyimɛ rɔ kaka. 3Yisa ya min bɛɛ ma wo ye, wo ni wo miri wo le ma. A ya a munyu hakɛ tiginuna wunduyogoyɛ kɔrɔ. Woletɔ wo yigi kana tɛgɛ. Wo kana bandan mumɛ! 4Wo ma hakɛ kɛlɛ wɛ, ha ka faga wola ko la. 5Alla ya a fɔ wole, ala dannu ye ko, “Nna dan, nde, Mari tenbi i latelennna, i ni i tole masɔ n na a kin na! N tenbi i makumala, i yisi kana tinya. Ado nde, Mari ara min bɛɛ keni, n si wonu bɛɛ kolo. N bi min bɛɛ rabirala iko nna dannu, n bi wonu denu tɔrɔla.” Wo ara nyina makawandili-kumɛ wonu ko, wa? 7Wo ye tɔrɔla wo fala kolole min bolo, wo ni wo munyu wo fanan kɔrɔ bawo wo ye tɔrɛ min kun na, wo ye a yirala ko Alla le ye wo birala iko ala dannu. Dan do ye nyɔ, min fa ti a kolo? 8A ye ala dan bɛɛ kolola le. Ni a ma wo kolo, wo kɔrɛ le ko a nyɛrɛta den ma wo la worɔ. Fɔ ni wo mara nyɔ-mɔgɔ-dan la worɔ. 9Ma fa minnu bi duninya kɛ rɔ, wonu bi ma kolola, ado ma ye wonu gbiliyala. Ni ma ye wonu gbiliyala, ma fa min bi Arinyɛni tɔ don? A fisa, ma ni ma famayigi wo kɔrɔ alako ma si ni-bɛrɛ sɔrɔn nya min. 10Ma fa minnu bi duninya kɛ rɔ, wonu bi ma kolola wati-kunduni kɔrɔ iko a bɛnnɛ anu yala nya min. Alla ye wo kɛla ma dɛnbɛn koe le la alako ma si ata sɛninyɛ sɔrɔn nya min. 11Ma tenbi kolole kɔrɔ, a ti ma sewɛ la ma ye wo wati kɔrɔ. A gbɛlɛ, ado a si ma ladiminya. Kɔnɔ tɔ-a-la, min bara a munyu kolole wo kɔrɔ, wonu si yisi-kimɛ sɔrɔn bawo wonu bi ko-latelennɛ le kɛla. 12Wo bole anubɛ wo kunbelan minnu takunnɛ, wo ni wonu tagbɛlɛya tun. 13Wo ni tagama kila-latelennɛnu fɛ, woletɔ minnu kian ra ma gbɛlɛ, wonu kana bui. Ado anu kiannu ta si gbɛlɛya. 14Wo ni wo raya ka to yisi-kimɛ rɔ mɔgɛ bɛɛ fɛ. Wo ni wo raya ka ma mɔgɔ-sɛninyanɛnu na bawo mɔgɔ wo mɔgɔ ti Mari yen sɛninyɛ kɔma. 15Wo ni a ma wo fɛrɛma ko mɔgɔ wo mɔgɔ kana a kan-kɔ sɔ Allala hinɛ la. Wo tigi kana ma iko kɔn-suli-kunayanɛ bawo a si a matii ka a marɛ ranyɛnsɛn mɔgɛ bɛɛ tɛma min si anu sɔndɔmɛ latinya. 16Wo ni a ma wo fɛrɛma ko mɔgɔ wo mɔgɔ kana ma sɔn-yogoma-tigi la. Wo kana ma iko Isɔ min ya ata sɔ tinɛ mayira a dɔgɛ ma dɔn-fen-nɛla ko la. 17A banta wo mala tumɛ min, a ye nyinina a fa ni duwa a ye kɔnɔ a fa ma sɔn. A ara min ma nun, fɛrɛ sa a ye ka wo yɛlɛma tun. Hali a ya-yi bɔra biribiri, a ti ke wo sɔrɔnna tun. 18Iko Isirɛla mɔgɛnu nara Sinayi kɔnkɛ dafɛ ta-mɛlan ye min dafɛ, wole ma na wɛ kɔnkɔ su wo ma. Anu ya pinpi anubɛ banda finyɛ anubɛ fɔn-digidigi-wɛ min tayen, wole ma wonu tayen. 19Anu ya buru-fɛ-kan anubɛ kuman kan min namɔɛn, wole ma wonu namɔɛn. Isirɛla mɔgɛnu ya Allata kuman kan wo lamɔɛn tumɛ min, anu kilanta ha anu ya a madiya alako anu kana wo su lamɔɛn tun 20bawo tɔn min sigira, wo ya anu takilan kati! Alla ko, “Hali soge, ni wo ya a kian sɔ kɔnkɛ wo ma, wo ni a mabon kuri la ha a ni faga.” 21Anu ya min tayen kɔnkɛ wo kuma, wo ya a ma, anu kilanta kati! Hali Musa nyɛrɛ ko, “N fɛrɛ bɛɛ ye yɛrɛyɛrɛnna kilan bolo!” 22Kɔnɔ wole ara ke Sayɔn kɔnkɛ min ma, Mansa Dawudata kɔnkɛ le wo la anubɛ Alla nimɛta soe, Yerusalɛm min bi Arinyɛni tɔ kɔni. Allata melika waga siyamɛ minnu nadɛnnɛ nyɔ, sewɛ ye wonu yisi rɔ. 23Wo ara na bɛn Allata den-fɔlɛnuna ladiyɛ ma. Wonu damasi tɔgɛ sɛbɛnɛ Arinyɛni tɔ. Alla siginɛ soe wo le burɔ, mɔgɛ bɛɛ Kitilɛ kɔni. Mɔgɔ-nyimɛ minnu kanbalinɛ Alla yala, wonu bi a fɛ nyɔ. 24Sarama-kan-kurɛ ara kiri Yisa yele min fɛ, wo ara ke wo fanan ma. Ado a yele-purupurunɛ tenbira Ebɛli yele la. 25Wo ni a ma wo fɛrɛma worɔ. Alla wa kuma, wo kana wo tengberenya wo lamɔɛn koe ma. Minnu ya anu ban nun wo lamɔɛn koe ma, wonu denu ma kisi. Nba, min bi kumala ma ye ka bɔ Arinyɛni tɔ, ni ma ya ma tengberenya wola kuma bira koe ma, male si kisi kama worɔ gbɛ? 26A kuman kan ya dugu kole layɛrɛyɛrɛn wo wati rɔ kɔnɔ kaka, a ara lanyiri kiri ko, “N si dugi layɛrɛyɛrɛn iko kelen tun, yɔ! Dugu kole dɔrɔn ma de, fɔ san kole fanan.” 27Alla wa a fɔ ko, “iko kelen tun,” wo ye a yirala ka a gbɛ ko fan min bɛɛ danta, wonu na si yɛrɛyɛrɛn ka bɔ anu gbɛ rɔ. Kɔnɔ fan minnu ti maga anu gbɛ rɔ, wonu si to anu gbɛ rɔ tolon! 28Nba, ma ni Alla tanto ka baraka bira a ye bawo a ye mansayɛ la dinkirɛ min, wo ye ma bolo. Wo ti ke bɔla a gbɛ rɔ muk! Ma ni ma raya ka a hɛnɛ a kilɛ fɛ gbiliyɛ anubɛ kilan bolo. 29Ado mata Alla mani de iko tɛ min si fan bɛɛ mintan gburr!


text: 1Yisa ko, “N bara kɛ bɛɛ fɔ wo ye alako wo kana wola dɛnkɛninyɛ boloka. 2Wo yogenu si wo gben anuna dina-bɔnnu na. Ado wo wati si na, wo fagalɛnu si anu miri ko anu bi Allala wɔli le kɛ tinɛ. 3Anu si koe kɛnu ma wo la bawo anu ma nde lɔn. Hali n Fa Alla fanan, anu ma wo lɔn. 4N bara kɛ fɔ wo ye, woletɔ anu tenbi koe kɛnu mala wo la tumɛ min, wo si wo yili to nna kumɛ kɛnu ko.” “Fɔlɔ nun, n ma koe kɛnu fɔ wo ye bawo n bi wo fɛ wo wati rɔ. 5Kɔnɔ kaka, min ya n sɔ, n bi tala wo warɛ kɔnɔ wo fenfen sa n manyinikala ni n bi tala kan min. 6N bara wo fɔ wo ye min kɛ, wo yisi ara tinya. 7Kɔnɔ n bi tonyɛ le fɔla wo ye, ni n tara, wo si fisaya wo ma bawo n bi min sɔla wo dɛnbɛn tinɛ, wo si na wo wara. Ni n ma ta, a ti na. 8A wa na tumɛ min, a si hakɛ anubɛ ko-latelennɛ yira duninya-mɔgɛnu na. Ado a si a ma, anu ni a lɔn Alla si mɔgɛ bɛɛ kiti nya min. 9Anu ma la nna kumɛ la min kɛ, anu si a lɔn worɔ ko anuta hakɛ fɔlɛ le wo la. 10Anu si na a lɔn ko ko-latelennɛ si na bɔ n Fa warɛ, anu ti ke n yenna kan min tun. 11Dɛnkɛninyabɛlɛnuna kun tigi, wola kiti wa ban tɛgɛla, anu si a lɔn Allala kiti ye nya min. 12“Ko siyaman bi n yisi rɔ tun ka a fɔ wo ye kɔnɔ wo gbɛlɛ wo kuma kaka. 13Kɔnɔ Allala Ni Sɛnimɛ min si tonyɛ labɔ gbɛ rɔ Alla wara-koe rɔ, wo wa na tumɛ min, a si tonyɛ bɛɛ yira wo la. A ti kuma a nyɛrɛta sɛnbɛ la fɔ a ya min namɔɛn yɛ, a si wo le fɔ wo ye. Koe minnu bi nala, a si wonu fanan fɔ wo ye. 14A si nde gbiliya bawo nde ye min fɔla, a si wo latenbi wo ma. 15Fan min bɛɛ ye n Fa Alla bolo, ntɛ le wo la. Wo le ya a to, n ko n si min fɔ Allala Ni Sɛnimɛ ye, a si wo latenbi wo ma.” 16“N ti wati-yan bɔ wo fɛ tun. Wati-kundunɛ wa tenbi, wo si n yen tun.” 17Ala karan dan donu ya a fɔ anu nyɔgɛnu tɛma ko, “A ya min fɔ ma ye kɛ la, wo kɔrɛ ye kama? A ko a ti wati-yan bɔ ma fɛ tun. Wati-kunduni wa tenbi, ma si a yen tun. Wo kɔrɛ ye kama ka a fɔ ko a ye tala a Fa warɛ?” 18Anu ya nyinikali kɛ anu nyɔgɔn tɛma ko, “Ka a fɔ wati-kundini wo, wo kɔrɛ ye kama? A ye min fɔ tinɛ wo la, ma ma wo nya-yen!” 19Yisa ya a lɔn ko a manyinika-sɔgɛ ye anu na, woletɔ a ya a fɔ anu ye ko, “N ti wati-yan bɔ wo fɛ tun. Wati-kunduni wa tenbi, wo si n yen tun. Wo sa wo nyɔgɔn manyinikala wo lela ko la? 20N bi tonyɛ fɔla wo ye, wo si gbele-gbelen ka di kɔnɔ dɛnkɛninyabɛlɛnu si sewa. Wo yisi si tinya kɔnɔ wola yisi-tinyɛ la si ban sewɛ ma. 21Ni musi ye a nyɛrɛ-masɔrɔn tinɛ, a yisi si gbala ata tɔrɔyɛla ko la. Kɔnɔ a wa dan sɔrɔn tumɛ min, a si nyina ala tɔrɔyɛ wo ko ka sewa bawo dan ara sɔrɔn a ye. 22A ye wo nya le wole fanan bolo. Wo yisi si gbala kaka kɔnɔ n si wo yen tun. Wo yisinu si fa sewɛ sifa wo la, mɔgɔ ti ke min bila wo bolo. 23Wo tele wa ke tumɛ min, wo ti n manyinika ko-wo-ko la. N bi tonyɛ fɔla wo ye, wo wa n Fa Alla tara ko-wo-ko la n tɔgɔ rɔ, a si wo kɛ wo ye. 24Ha bi, wo ma fenfen tara wɛ n tɔgɔ rɔ. Wo ni tarali kɛ, wo si a sɔrɔn alako wola sewɛ ni wo munanfaga.” 25“N bara kɛ bɛɛ fɔ wo ye sɔsɔlima-tilinu tɔ. Kɔnɔ wati ye nala, n ti tili sa wo ye tun. Wo wati rɔ, n si n Fa Allala koe fɔ wo ye kuma-latelennɛnu tɔ. 26Wo tele wa ke tumɛ min, wo si n Fa Alla tara n tɔgɔ rɔ, hali n ma tarali kɛ wola ko la 27bawo n Fa Alla nyɛrɛ ara wo keni. A ara wo keni bawo wo ara nde keni. Ado wo ara la a la ko n bɔra Alla warɛ le. 28N bɔra n Fa Alla warɛ le serr, ka na duninya kɛ rɔ. Kaka, n bi bɔla duninya kɛ rɔ ka sɛgi n Fa Alla warɛ.” 29Nba, ala karan dannu ya a fɔ a ye ko, “I ye kuma latelennɛ le fɔla ma ye kaka, i sa sɔsɔlima-tilinu tɛgɛla. Wo le di ma ye. 30Ma ara a lɔn de gbɛ, ko min bɛɛsi ye mɔgɔ yisi rɔ, i ya wo lɔn, hali i ma a manyinika. Wo le ara a ma, ma ara la a la ko i bɔra Alla warɛ le.” 31Yisa ya anu yabi ko, “Wo ara la n na gbɛ? 32Wati ye nala, ado a ara ke, wo dama si nyɛnsɛn. Bɛɛ si ta a warɛ. N kelen pe si to. Kɔnɔ n kelen ma de bawo n Fa Alla ye n fɛ. 33N bara kɛ fɔ wo ye woletɔ wo si yisi-kimɛ sɔrɔn nde baraka rɔ. Duninya-mɔgɛnu si wo tɔrɔ kɔnɔ wo ni wo wakila! N bara anu nɔ!”


text: 1Wo xo, ń xa Saaxandinŋo je, a xa bukko buluno woorowulolu to folo bo je. Ń xa fen nilama naanolu to kilin xanme í xo sanjifetenŋo, a xo: «Na!» 2Nte xa felelo ke, ń xa su xoyo do je. Xalo tun be a xan sigibaxo bulu. Mansakufuno do dita a ma. A sintigima le taxata walasa xa sinŋo soto tugun. 3Saaxandinŋo xa buluno fulananŋo bo je tumo men, ń xa fen nilama fulananŋo xanme a fola xo: «Na!» 4Wo to, suwo do xote bota, wulemanŋo le mu. Men tun b'a xan, sinŋo dita wo ma xa heero bee bo duguxulo xan, walasa moxolu x'e ɲoxo faxa. Fan janjamanŋo dita a ma. 5Saaxandinŋo xa bukko buluno sabananŋo bo je tumo men, ń xa fen nilama sabananŋo xanme a fola xo: «Na!» Nte xa felelo ke, ń xa su finmanŋo do je. Men tun be siginin a xan, sumannikelanŋo le tun be wo bulu. 6Ń xa xanŋo do me í xo xumaxanŋo, fen nilama naano temo to, a tun b'a foxan xo: «Alixaamo kilo kilin mu tili kilin baaro sara le ti. Ɲo kilo saba mu tili kilin baaro sara le ti. Bari í xana maxa tulo nin dolo la.» 7Saaxandinŋo xa bukko buluno naaninanŋo bo je tumo men, ń xa fen nilama naaninanŋo xanme a fola xo: «Na!» 8Ń xa felelo ke, ń xa su ɲugujilama do je. Men tun be a xan, wo toxo le xo Saya, lahara tun be a nofe. Duguxulo talaninŋo naani ti sinŋo dita i ma tala kilinŋo xan, walasa i xa moxolu faxa fanŋo nin xonxo nin foɲojangaro anin duguxulo xan wara jaxolu la. 9Saaxandinŋo xa bukko buluno luulunanŋo bo je tumo men, nte xa moxolu niyolu je sadaxajanilanŋo xoto, mennu faxata Ala la xumo nofe, anin i xa seedeyalo men ke nofe. 10I tunnu be kulela barako to xo: «Marigi senumanŋo, anin tonɲatigo, fo tuma joman í be tula í man kiito tege duguxulo moxolu xan, xa n jelo bonno julo sara?» 11Dorokeba xoyimanŋo dita i bee ma, anin a fota i ɲen xo i xa i ɲoɲo dondin haalisa, fo i baaradin toɲoxolu nin i badinŋolu moxo xa dafa tumo men, mennu xa xan xa faxa, í xo itelu fannu faxata ɲa men. 12Saaxandinŋo xa bukko buluno wooronanŋo bo je tumo men, ń x'a je xo duguxulu jarajaraba keta. Tilo finta í xo furuja faano, xaro muume wuleta í xo jelo. 13Loololu butunta dugo ma xa bo sanŋo to, í xo foɲoba be turojuwo lamaxala ɲa men x'a din kerenŋolu labon. 14Sanxulo sankota í xo bukke mininta be mininna ɲa men. Kurolu nin jisuttolu bee bota i nolu to. 15Duguxulo mansaxelu nin fangatigolu nin sorodasi kuntigolu, nin naafulutigolu, nin baraketigolu anin moxo tolu bee, jonŋolu nin hoorolu, i bee x'e dugu kuruwuwolu xono anin kurolu to. 16I x'a fo kurolu nin gojelu ɲen xo: «Alu boyi n to, xa n dugu mansasigilanŋo tosigibaxo ɲada ma anin Saaxandinŋo la diminŋo ma; 17bawo i la diminŋo lunba sita. Jon si bo no a xono?»


text: 1Bala, yan diŋɛ dɛna Yenɛ kɔma sɛba te a nɔŋɛ la, la sontii ya ana wo enŋa n an se'em la. 2Ya tara nɔŋerɛ wo Krista n daa nɔŋɛ to se'em ge ki to zuo, wo kaanbegɔ bo'olom n tare nyuŋo soŋɔ bo Yenɛ. 3Bala, yan kelom diŋɛ dɛna Yenɛ nɛreba wa, la ka nare te ya tɔgɔra yalom yetɔgom, bii yelese'a n de dɛngerɔ, bii nyika. 4La me da tɔgɔra yelenyalehe, bii yetɔgom sebo n ka tare vɔnrɛ, bii yelese'a n ka nare nɛra tɔgɔra. Ge, la ton sona mɛ te ya pɛngera Yenɛ. 5Ya mɛhe mi' soŋa soŋa te nɛra se'em n tone yalomtooma, bii eta yelese'a n de dɛngerɔ, bii nyigera kan ta'an bɔna zen'sɛka te Krista la Yenɛ sɔna behera la. Nyika la dela baga kaanbegɔ. 6Ge, da bahɛ ya te se'em dekɛ yetɔgɔyooro pan'ahɛ ya. Te la dela yele ana mɛŋa zuo te Yenɛ wan namehɛ nɛresɛba n ka nane en la. 7Bala, da tare ya yelese'ere te ya eŋɛ la nɛre bama taaba. 8Ge yamam mɛhe daa nan boe lika poan. Ge yan nya de Na'ayenɛ nɛreba la, ya nya boe la nɛɛhom la poan. Bala, ya bɔna wo nɛresɛba n de nɛɛhom n boe se'em la. 9Ho dɛna nɛɛhom vɔnrɛ dela ho eta yelese'ere woo n ane soŋa, ge dɛna tontɔɔ, ge me dɛna yelemɛŋɛrɛ. 10Kpeŋe ya ya mɛhe la ya zamehe ya sɛla n ete Na'ayenɛ suunre nyɛlom. 11Da tare ya yelese'ere te ya eŋɛ la yelese'a n ka tare vɔnrɛ te nɛreba eta. Yele aŋa dela lika poan yɛla. Ge ton bahɛ ya nɛɛ peelome na. 12La de vi' te ho tɔgɔra yɛhera yelese'a te nɛreba sogora eta la yele 13Ge sɛla woo han ta wa'an nɛɛhom la poan na, nɛreba wan nyɛ' la ba nini ban seren ane se'em. 14Te nɛɛhom n de sɛla n bahere te nɛra nyɛta sɛla woo la a nini. Bala n sɔe, te ba yeti, Be'em daana wa, ihege. Han dagana bala, la wan sagom hɔ, wa'ana te Krista fan' hɔ. 15Dene poan, tare ya mɛŋa soŋa soŋa yɛhera ya bɔŋa poan. Da bo ya wo nɛresɛba n ka mi' sɛsɛla la, ge boe ne ya wo nɛresɛba n tare yam la. 16Ya han nyɛ' sose'ere woo, dekɛ ya dɛ tom toonsonɛ. Se'ere n sɔe la, Tomam saŋa wa, nɛreba tona toonfɛn'ɛha. 17Bala, da de ya gɔɔnɔ, ge ton kpeŋe ya ya mɛhe mina sɛla te Na'ayenɛ bɔta ya te ya eta. 18Da de ya daamnyuureba, te bala sagom ne ya me. Ge ton bahɛ ya te Yenɛ Sea kɔ'ɔn tona la ya. 19Tare ya pɛnka yooma, Yenɛ baaŋa la toolom yooma yɛla tɔgɔra bɔ'ɔra taaba, yoone ya pɛnka yooma woo ya suunre poan pɛngera Na'ayenɛ. 20Po'ohe ya to Sɔ enɛ yelese'ere woo poan to Na'ayenɛ Yesu Krista paŋa poan. 21De ya sɛba n wan nana taaba yan bo'ore Krista na'ahegɔ la. 22Pɔgɔhe, nane ya, ya sereba wo yan nane Na'ayenɛ se'em la. 23Sera n de zuodaana a pɔga zen'en wo Krista me n de zuodaana lagaŋɔ la poan se'em la. Krista mɛŋa n de lagaŋɔ n de a iŋa la faanra. 24Bala, pɔgɔhe kɔ'ɔn nana ba sereba sɛla woo poan wo lagaŋɔ kɔ'ɔn nana Krista se'em la. 25Dene mea, yamam sereba me, ya nɔŋɛ ya pɔgɔba wo Krista n daa nɔŋɛ lagaŋɔ la se'em ge ki' ba zuo la. 26Krista daa eŋɛ dena wa te a bahɛ mɛ te lagaŋɔ la dɛna Yenɛ ma'an dene, doohe la yelehom la poan, la en pee ko la ko'om ba'ahɛ. 27A daa eŋɛ dena te a dekɛ lagaŋɔ la mɛ la ko soŋa zan'an bo a mɛŋa. Te ko dɛna fa'a da tara dɛnkɔ bii tuure, bii ŋmɛlema, bii ganleŋɔ. 28Bala mea, boraahe nɔŋɛ ba pɔgɔba wo ban nɔŋɛ ba mɛhe iinhe se'em la. Se'em n nɔŋɛ a pɔga me nɔŋɛ a mɛŋa mɛ. 29Nɛra ka boe ka nɔŋɛ a mɛŋa iŋa. A daana n wan to eŋɛ se'em dela a wan diiha a mea mɛ gee me beha a mea soŋa soŋa wo Krista n ete se'em bɔ'ɔra lagaŋɔ la. 30Se'ere n sɔe la, tomam me lagom dɛna la a iŋa la loga a se'a. 31Ge, ba golehɛ Yenɛ gɔŋɔ la poan yeti, Yele dena wa zuo, boraa wan bahɛ a sɔ la a ma ge dekɛ ka mɛŋa naɛ boyena la ka pɔga, te ba bayi' lebege boyenɛ. 32Yele dena wa dela yelekantɛ n sogɛ ge mam dekɛ dɛ tɔgɔra makara mɛ la Krista la a lagaŋɔ la. 33Ge dena wa, dekere bɔ'ɔra la yamam mɛ te sera woo nɔŋɛ a pɔga wo n nɔŋɛ a mɛŋa se'em la. Te pɔka woo mɛ na'ahe ka sera.


text: 1Boguma dita nte ma a be í xo sumannikeguma. A fota ń ɲen xo: «Taxa Alabatusuba nin sadaxajanilanŋo suman anin mennu be batulo kela je. 2Bari í xa Alabatusuba lukeno tu je, í xana wo suman, bawo wo dita siya tolu ma, mennu si gallu senumanŋo toɲonxo, tan naani xaru anin xaru fula xono. 3Ń si sinŋo di ń na seede fulo ma, i xa kilaya ke wulu nin keme fula nin tan wooro tili xono, xa caake faano tu i xanna.» 4Seede fulo mu oliweju fulo nin lanpa fulo lelu ti, mennu be lonin duguxulotigi Marigi ɲafe. 5Nin moxo do b'a fe xa ku jaxo ke i la, ta si bo i da xono x'e jaxolu jani. Nin moxo wo moxo b'a fe xa ku jaxo ke i la, waajibo le mu wo tigo xa sa ten. 6Sinŋo be i ɲen xa sanxulo dataxun walasa sanji xana na i la kilaya lunŋolu. Sinŋo be i ɲen xa jiyolu yelema jelo ti, anin xa kasaaro kiika laboyi duguxulo xan, sinɲa jaate men je diya i ɲen. 7Nin i la seedeyalo banta tumo men, wara jaxo men be yelela xa bo dinxajironba danjebalo xono, wo si i kele, x'e no, anin x'e faxa. 8I furelu si tu wo galluba dakeno la. Xumaxotoma la, wo gallo si kili xo Sodome nin Misira, i Marigi gengenta yiro ma dula men. 9Jamanolu nin xabiilolu nin xanŋolu nin siyalu bee moxo si na i furelu mafele tili saba nin tala xono. I me son moxolu x'e lasi. 10Duguxulo xan moxolu si ɲaɲa i la kuwo la, x'e tulun, xa nilifenŋolu ki i ɲoxo ma, bawo wo kila fulo tunnu xa tooro kiika lasi hadamadinŋolu ma. 11Bari wo tili saba nin tala tanbo xo, nilamaya foɲo do bota Ala la, xa dun i to. I wulita x'e lo. Wo to, silanɲaba xa i mafelebaxolu muta. 12Kila fulo xa xumaxanba do me xa bo sanŋo to, wo x'a fo i ɲen xo: «Alu yele jan.» I yeleta sanŋo to, xabo to, x'e jaxolu ɲalu loninŋo tu i to. 13Wo waxato fan, duguxulu jarajaraba keta, gallo talaninŋo tan ti, tala kilinŋo boyita, wulu woorowula moxo tuta wo kasaaro to. Moxo mennu kisita, silanɲaba xa wolu muta, i xa sanxulotigi Ala bunɲa. 14Bone fulananŋo tanbita. Bone sabananŋo nato fele dondin. 15Meleke woorowulananŋo x'a la buutuwo fo. Xumaxanbalu bota sanŋo to x'a fo xo: «Kabirin saasa, duniya mansaya mu n Marigi nin a la Kirisita ta le ti, a si tu mansaya la fo abada!» 16Moxoba muxan nin naano mennu be siginin i la mansasigilanŋolu xan Ala ɲa xoto, wolu x'e boyi i ɲadalu xan dugo ma, xa Ala batu, 17x'a fo xo: «Marigi Ala, Sinŋobeetigo, n be barako bulala í ɲen, ite men be je, anin ite men tun be je, í x'é la sintigiyaba ke, x'é la mansaya sigi. 18Siyalu tunnu diminta, bari saasa ite la diminŋo nata. Furelu la kiito tege waxato sita. Waxato sita xa í la jonŋolu sara, nin wolu mu kilalu ti, anin i la moxo senumanŋolu nin í ɲasilanɲabaxolu, moxondin nin moxoba. Duguxulo tiɲabaxolu halagi tumo sita.» 19Alabatusuba men be sanŋo to, wo dayeleta, Kafuxanŋo waxande jeta Alabatusuba xono. Sanjimeɲenxolu nin xumaxanŋolu nin sanjifetenŋolu nin duguxulu jarajaro keta. Maramallekese kunba du nata.


text: 1Kabo ya ni ambɛrɛ akpaaki acɛ n dɛɛ ti, ya wara ado am agaya, nyini ti, ya ŋa yɛrɛ ka Atensi miɛ kpiri n nu. 2Na ya sunma ya niwa Timoti ka i ba niɛ am busu. Ya ni yiri saŋga yo juma fa kɔ Kristo labari kpa n kan su, ye ya sunmaari i ka i ma am nya ahoresi, na i ma am jina kenken fa kɔ am yarada n su. 3Adena má am be ŋuniɛ yɔrɔki i fa kɔ ahin wuwuruwam bo bu sukere am n ti. Ambɛrɛ mmɔɔ ni am tii si ka, nyini sam bo bu tú yɛrɛ yaradayofɔm ni, Nyɛmɛ koroowa lɛɛ. 4Dama saŋga bo ya toko wo am dɔ ni, ya yo seeri am ka bu bá kere ya wuwuruwa. Kabo am si ni, nyini lɛɛ ye wɔ tu ya n a. 5Nyini ti, ma koro amindi má, ye m sunmaari Timoti na i ba niɛ ka am toko bita am yarada n kenken n a. Beni, kisa Sitana akoro anya atin adadaka am, wɔ ma ya juma n bo ya yo i am dɔ n kɛrɛ aka ŋgbɛɛn. 6Ye kisa, Timoti akpie i nyi afa labari aba ama ya fa kɔ kabo am yarada, ni am koro n ti barasu. Wɔ se ya ka am la sunsunni kpa fa ma ya saŋga kɛrɛ, na am koro ka am ŋu ya kabo ya gusu koro ka ya ŋu am ni. 7Nyini ti, ya ninbaam, haari ni bo ya wo kekereke nu na ya sudi wahara n kɛrɛ ni, am yarada n ama ya ahoresi. 8Na nzɛn am jinaari kun su, fa kɔ Mibiɛ n dɛɛ atin n su, ya koro da na ya daafi. 9Kisa ya si má kabo ya da Nyɛmɛ asi fa ma am mmɔɔ, fa kɔ ahorejɔ bambaka n bo wɔ fa ama ya, am dɛɛ ti. 10Kɔŋguɛ ni wiɛsu kɛrɛ ya sereeri Nyɛmɛ nahɔrɛ su wɔ, ka, i ma ya ba ŋu ya ŋu, na ya kere am dekem bo i kpiɛ am su fa kɔ am yarada n su. 11Ya sere ya Si Nyɛmɛ, ni ya Mibiɛ Yesu ka bu teke atin ma ya, na ya koro ba am dɔ. 12Na ya sere Mibiɛ ni, ka, i ma am la koro buka su, na am fa koro am beŋgu ni minɛm kɛrɛ kɔ sin su, kabo ya gusu koro am ni. 13Na i ma am nya ahoresi, na am jina kenken, na am ba yo minɛ casim bo be koro jaraki má am, ya Si Nyɛmɛ dɔ, saŋga bo ya Mibiɛ Yesu bá baari ni i tiɛŋgu minɛm kɛrɛ ni.


text: 1Wo xo tili fula, maaɲoya keta Galile gallo do to, xo Kana. Isa na tun be wo maaɲoya to. 2I xa Isa du nin a la xarandinŋolu kili wo maaɲoya to. 3Awa dolo nata dasa. Isa na woman in xo a ɲen xo: «Doli nt'e bulu tugun.» 4Isa x'a jaabi xo: «Muso, í b'a fe ń xa mun ke? Ń na waxato man si folo.» 5A na woman in xo baaradinŋolu ɲen xo: «A je fen wo fen fo alu ɲen, alu a ke ten.» 6Kurudaxa wooro tun be je Yahudiyalu la fansenuya xanma Ala ɲa xoto. Jibifeba ɲa luulu fo wooro tun si ke wo daxolu kilin wo kilin xono. 7Isa xo baaradinŋolu ɲen xo i xa wo daxolu lafa jiyo la. Wolu x'e lafa, x'e ben i da ma. 8A xo i ɲen xo: «Alu do ta silan, xa taxa a di domoliɲabobaxo ma.» I taxata do di a ma. 9Wo x'a nene, a x'a tara a yelemata dolo ti. A man a lon, wo dolo bota dula men. Baaradinŋo mennu xa jiyo ta, wolu xa wo bodula lon. Domoliɲabobaxo xa maaɲoxe kili. 10A xo: «Moxo bee be folola le xa dolo dimanŋo di moxolu ma. Nin i x'e fa wo la, wo xo, men man di bete, a si laban xa wo di. Ite dun xa dolo dimanŋo lamara fo saasa?» 11Awa wo le keta Isa la kawaku folo ti, Galile Kana. A x'a la nooro yita. A la xarandinŋolu lata a la. 12Wo xo, Isa taxata Kaperenahun gallo to, a nin a na nin a badinxelu nin a la xarandinŋolu. I xa tili dantalu ke je. 13Yahudiyalu la Tanbinxansallo sutiyaninma, Isa taxata Yerusaleme. 14A xa moxo dolu tara Alabatusuba xono, i be tuuralu nin saaxolu nin jenetubanŋolu fiirila. Xaalisifalinnalu du tunnu be siginin je. 15A xa julukeso ta xa buso dara, x'e bee labo Alabatusuba xono, i nin i la saaxolu nin i la tuuralu. A xa xaalisifalinnalu la tabalolu kundinmayelema, x'e la xaalisolu jenjen. 16A xo jenetuban fiirilalu ɲen xo: «Alu ɲinnu bee bo jan. Alu xana ń Fa la luwo ke fiirikedula ti.» 17A la xarandinŋolu hakilo jigita Kitaabo la ɲin xuma innu la xo: «Í la luwo kuwo hanmo be nte la, fo a be ń janila í xo ta.» 18Wo keninma, Yahudiyalu la ɲamoxolu xa Isa ŋininxa xo: «Í be taagumanseede joman yitala, men s'a laxoyiya n ma, xo yanmaruya b'é bulu xa ɲin ke?» 19Isa x'e jaabi xo: «Alu ɲin Alabatusuba in te. Ń s'a tolo tili saba xono.» 20Yahudiyalu la ɲamoxolu xo a ɲen xo: «Í xo di? Tan naani nin san wooro le keta ɲin Alabatusuba in lo la. Ite xo x'é si wo le tolo tili saba xono?» 21Bari Isa tun be Alabatusuba men ma, wo mu a fan balo le ti. 22Isa kunita xa bo furelu to tumo men, a la xarandinŋolu hakilo jigita a la wo xumo kun. I lata Kitaabo xumolu la, xa la Isa du xumaxanŋo la. 23Xa Isa tu Tanbinxansallo to Yerusaleme, moxo kiika lata a la, bawo i tunnu ɲa b'a la a be taagumanseedolu kela. 24Bari Isa tun man la i la, bawo a tun x'e bee xonokuwo lon. 25A haaju tun nt'a la, moxo xa moxo la ɲa fo a ɲen, bawo men be moxo xono, a fan tun xa wo lon.


text: 1Na Nyɛmɛ mɛrɛkɛ nsom n nu kun, bo i bita ayaba nsom n nu kun, aba m dɔ, aba ase m ka, “Bra fɛn, na m kére u kabo Nyɛmɛ cín bara sakara tiɛ n sui ni, yiri bo i tana kunma nzue beberebem n su ni. 2Yiri ye durunya n nu nfɛmɛm akpini i afa ayo bu soma, na wɔ fa i sakaraya asa durunya n nufɔm kɛrɛ, na bu gusu akpini i afa ayo bu soma.” 3Na Awiɛwiɛ Casi n dɛɛ yiko nu, na mɛrɛkɛ n afa m akɔ boro kpantain nu. Na ma ŋu bara be ka i tana boro neŋgendɔrɛ kɔkɔrɛ be su, duma kɛrɛɛwa nbem bo bu kpiɛ Nyɛmɛ nzukɔ n wo boro neŋgendɔrɛ n ŋuniɛ kɛrɛ su. I la atii nso, na i mbiɛ ti buru. 4Bara n adi suŋguruya anyɔnyɔndi i ŋu, i wura sutura kɔkɔrɛ nyunyumi, na wɔ wura i kɔm, ni i saam, ni i suim jɔrɔkɔm, ni lalankundim, ni afere nyunyumim, ni sikam, ni afere fofoem bo bu la gɔ agaya. I bita sika kɔpu i saa nu, wɔ yi ni daŋgba ni i sayoowa ŋgbɛɛnŋgbɛɛn n wɔ. 5Ba kɛrɛ i asiri nu duma i ŋuma su, nyini duma n bu la ka, Babilɔn miɛ kpiri, bo i ti sakaram kɛrɛ ni, na i kaaki ti saa ŋgbɛɛnŋgbɛɛn yofɔm kɛrɛ bo bu wo durunya n nu n ni. 6Na ma ŋu ka bara n anu Nyɛmɛ minɛm mbunja abo, ni minɛm bo bu di Yesu daani n dɛɛ ti na ba kun bu ni gusu mbunja abo. M ŋuuri i sɔ ni, na wɔ yo m alekutura. 7Na mɛrɛkɛ n abisa m ka, “Nzu ti ye a ma wɔ yo u alekutura? M kére u asiri nu jɔrɛ bo i wo bɛrɛ fa kɔ bara n ni boro neŋgendɔrɛ n bo bara n tana su, na i la atii nso ni mbiɛm buru ni. 8Boro neŋgendɔrɛ n bo a ŋuuri i ni, ti deke bo i yo woori bɛrɛ wɔ, ama, kisa i wo má bɛrɛ kun. Wɔ ka kaan na i fíte kunma ŋgoŋgo n bo i la má awieeri n nu, na i kɔ́ di wahara na i ká ŋgbɛɛn. Na durunya n nufɔm bo bu duma wo má ŋgɔɔ kadasi n nu, fite saŋga bo Nyɛmɛ nya yi má durunya ni, bu ba ŋuuri i, i yó bu alekutura, dama i yo woori bɛrɛ, ye kisa, i wo má bɛrɛ kun, na i bá kaaki ba cɛɛn be. 9Nyini dɛɛ ti, sɔnɔ kɛrɛ fa i alecira ni sunsunni na i ti ahin jɔrɛ n bu. Boro neŋgendɔrɛ n tii nso n ti buka nso bo bara n afun atana su wɔ. Bu gusu kaaki ti nfɛmɛm nso wɔ. 10Bu nu nnu akpaasi, nsɛn su n toko wo bɛrɛ, nso su n nya ba má, ama, i ba baari, i cɛ má, i fɛmɛya ni kpáasi wɔ. 11Boro neŋgendɔrɛ n bo i yo woori bɛrɛ, ama, kisa i wo má bɛrɛ kun ni, yiri ti fɛmɛ n bo i buka su mɔcuɛ su n a, ama, i ti nfɛmɛ nsom nu kun wɔ, na i kɔ́ di wahara na i ká ŋgbɛɛn. 12Mbiɛ burum bo a ŋuuri bu n ti nfɛmɛ burum bo bu nya di má fɛmɛya, ama, bu nyá yiko na bu dí fɛmɛ buka boro neŋgendɔrɛ n su saŋga kaan sɔ. 13Nyini nfɛmɛ burum n yó bu nɔɔkun, na bu fá bu faŋga ni bu yiko kɛrɛ na bu fá ma boro neŋgendɔrɛ ni. 14Bu kún luɛ ni Nyɛmɛ Bɔmbaa ni, ama, i ni i minɛm ni kúnma bu, dama yiri ti mibiɛm kɛrɛ Mibiɛ, na i ti nfɛmɛm kɛrɛ Fɛmɛ. I minɛm bo bu wo i dɔ n la bo wɔ fere bu ni, ni bo wɔ yi bu na bu jina i sin nahɔrɛ su ni.” 15Na mɛrɛkɛ n ase m ka, “Kunmam nzue n bo a ŋuuri i ni, na bara sakara n tana su ni, ti durunya n nu minɛm, ni durunya n nu asiɛn barasu barasu kɛrɛ, ni daanfiɛ kɛrɛ wɔ lɛɛ. 16Mbiɛ burum bo a ŋuuri bu ni, ni boro neŋgendɔrɛ ni, bu bá kpɔ bara sakara ni, bu dé i neŋge kɛrɛ na i ká i bu ŋgbɛɛn, na bu dí i ŋuniɛmbaa kɛrɛ, na bu yára bo wɔ ka n sin. 17Dama Nyɛmɛ maari bu yoori kabo i koro a. I maari bu yoori bu nɔɔkun na bu fa bu fɛmɛya n kɛrɛ buka boro neŋgendɔrɛ, na i dí fɛmɛya n kɔ ju saŋga bo Nyɛmɛ nɔaniɛ ni bá yo yiiwa ni. 18Bara n bo a ŋuuri i n la miɛ kpiri n bo i ti durunya n nu nfɛmɛm kɛrɛ tii n a.”


text: 1Kristo jama nbaam bo bu ti akɔɔm ni, i ti ye ni ka bu ma bu mibiɛm jirima nyunyumi, adena be koro saaki má Nyɛmɛ duma, wara ya kereewam ni. 2Akɔɔm bo bu mibiɛm gusu ti yaradayofɔm ni, i ti má ye ni ka bu bu bu mibiɛm ŋgbɛɛn ka bu kɛrɛ ti yaradayofɔm n ti, ama, i ti ye ni ka bu su bu tara mibiɛm bo bu ti má yaradayofɔm ni, dama bɛrɛ n bo bu sudi bu amusui n kpɛrɛ n ti bu ninbaam bo bu koro bu wɔ. Fa ahin kereewam n kan kere u jama n na a se ka bu yo bu. 3Minɛ nbem wo bɛrɛ bo bu kere kereewa nbem bo bu ni ya dɛɛ n ti má kun, na bu sunsun ka ya Mibiɛ Yesu Kristo dɛɛ nɔaniɛ kereewam n ti kɔrɛ wɔ, na bu kereewam kaaki su má Kristo dɛɛ atin n su. 4Nyini minɛm n ti kpirikorofɔm wɔ, na bu kaaki si má pui. Na bu la sunsunni tiɛ, na bu se akuruwa ni minɛm fa kɔ nɔaniɛ kereewam bu. Nyini ma bu si kɔrɛ a, na bu di aluwa, na bu kpiɛ bu beŋgu nzukɔ, na bu la sunsunmase fa kɔ bu beŋgu dɔ, 5na bu nati suse akuruwa. Bu la má sunsunni kpa, na nahɔrɛ wo má bu dɔ. Na bu sunsun ka nzɛn sɔnɔ su Nyɛmɛ atin su, i nyá kpɛrɛ wɔ. 6I ti nahɔrɛ wɔ, sɔnɔ kɛrɛ bo i nyunu yi deke bo i la i, na i su Nyɛmɛ atin su, i mi nyá kpɛrɛ Nyɛmɛ dɔ. 7Dama ya fa má pui aba má durunya n nu fɛn. Ya kaaki koro fa má pui fite má fɛn. 8Nyini ti, nzɛn ya la diirem ni suturam, i ti ye ni ka ya nyunu yi bu. 9Ama, minɛm bo bu nyunu aboro neŋge kpini su agaya, na bu koro ka bu nya ajɛkɛ beberebe ni, bu nyini neŋge koro n sɔ bu ŋgɛɛ wɔ, na i nya bu taraabiri fa kɔ bu konvikiya sunsunni ŋgbɛɛnŋgbɛɛn n su. Nyini ma bu kpaasi a, na bu ka ŋgbɛɛn. 10Dama ŋwaa koro awaraye ti satiɛ kɛrɛ bunlui a. Nbem wo bɛrɛ bo bu koro ŋwaa agaya, nyini sɔ ma bu kaaki bu sin bo Kristo atin n wɔ, na i fa bu wura ahoresaaki bambaka nu. 11Ama, wɔrɔ Timoti, a ti Nyɛmɛ sɔnɔ ɔ, nyini ti, i ti ye ni ka má a dodo nyini sam kɛrɛ be. Boro u nyi na a yo sa bo i kɔ atin su, na a su nyɛmɛsu atin n su, na a yo i yarada, na a koro minɛm, na a la mindi, na a wo bɛnlɛ. 12Boro u nyi na a tu ŋgoni kpa bita u yarada n kenken. Nyini má a di nasara, na a nyá ŋgɔɔ n bo i la má awieeri ni, ahin ŋgɔɔ n ye Nyɛmɛ fereeri u ka i fá ma u a, na wɔrɔ ni u tii diiri i daani minɛ beberebe nyunu ni. 13Nyɛmɛ ma deke n kɛrɛ ŋgɔɔ a, na Yesu Kristo gusu jinaari Gomina Pɔntiyo Pilato nyunu diiri daani kpa, nyini dɛɛ ti ye m suma u nɔɔ Nyɛmɛ ni Yesu Kristo nyunu n a, 14ka, a yo u juma n bo Nyɛmɛ afa ama u n ni nahɔrɛ su, na u woowa ti casi na má be koro ŋu u ŋgasi be, haari fa kɔ ju cɛɛn n bo ya Mibiɛ Yesu Kristo bá kpie i nyi ba ni. 15Nyɛmɛ afa nyini saŋga n bo i koro ka Yesu ba n afa ase, nyini saŋga n juuri, ye Nyɛmɛ má i ba a. Yiri ŋgumi niɛ deke n kɛrɛ su ye kansi wo i dɔ a. Yiri ti nfɛmɛ ŋgbiŋgbirim kɛrɛ Fɛmɛ a, na i ti mibiɛm kɛrɛ Mibiɛ. 16Yiri ŋgumi kpein wo bɛrɛ saŋga kɛrɛ a, na i woobiri n bo i wo n ti wein wɔ, na be koro dodo má nyini wein ni. Be nya ŋu má i cɛɛn be da, be gusu koro ŋu má i wɔ mmɔɔ cɛɛn be cɛɛn be. I dɛɛ la jirima ni faŋga, saŋga kɛrɛ. Ami. 17Se bo bu la ajɛkɛ durunya n nu fɛn n ka má bu fɔ, na má bu fa bu tama gɔ nyini ajɛkɛm bo bu cɛ má n ŋu, ama, bu fa gɔ Nyɛmɛ ŋu, yiri bo i ce ya deke n kɛrɛ kɔ sin su n na ya fa yo ya koroowa ni. 18Se bu ka bu yo sakpa dɔŋgu, na bu ce aceerim, na deke kɛrɛ bo bu la i, na bu sukpaaki nu ma nyiŋgam. 19Nzɛn bu nya yoori sɔ, i ti ka ba tiɛn ajɛkɛ nɔɔ abo i bu afa ase fa kɔ fa ba lɛɛ, adena bu nyá ŋgɔɔ n bo i ti ŋgɔɔ nahɔrɛ su ni. 20Timoti, niɛ deke bo Nyɛmɛ afa ama u ka a niɛ i dika n su nyunyumi. Cin u ŋu yaki minɛm bo bu jɔjɔ jɔjɔɔwa ŋgbɛɛnŋgbɛɛn na bu bu má Nyɛmɛ, na bu sunsun ka bu si wɔ, ama, bu si má pui. 21Dama nbem afun ajina su ka bu la si, nyini dɛɛ ti, ba mini Kristo atin ni. Nyɛmɛ buka am kɛrɛ.


text: 1Tɔ, nyini ti, wɔ yo daka ka am niɛ ya ka ya ti Kristo amusuisufɔm wɔ, ya ti minɛm bo Nyɛmɛ afa i asiri nu jɔrɛ n awura ya saa nu wɔ. 2Jɔrɛ n bo i kaaki wo bɛrɛ la ka, wɔ yo daka ka amusuisufɔ yo i juma ni nahɔrɛ su ma i mibiɛ. 3Mini yiri, nzɛn am di m jɔrɛ, wara adamande jɔrɛdifɔm di m jɔrɛ, m cɛcɛ wo má nu, haari mini mmɔɔ ni m tii di má m ŋu jɔrɛ. 4M sunsunni ni m ahore su, ma yo má satiɛ be, ama, nyini kere má ka m la má ŋgasi be wɔ lɛɛ, má ka Mibiɛ ni ŋgumi ti bo i di m jɔrɛ a. 5Nyini dɛɛ ti, má sɔnɔ be di i beŋgu jɔrɛ, dama saŋga nya ju má bo Mibiɛ ni bá. I ba baari, yiri yí deke kɛrɛ bo i wo awosin nu na i fiɛ n fite fofoe nu a, na i yí deke kɛrɛ bo i wo adamande ahore su fite fofoe nu. Nyini saŋga ni, ye sɔnɔ kɛrɛ nyá i kansi Nyɛmɛ dɔ. 6Tɔ, m ninbaam, ambɛrɛ dɛɛ ti ye m kaanri ahin n kɛrɛ fa kɔ m ni Apolosi jɔrɛ n a, na am niɛ ya woowa, na am su kabo ba kɛrɛ i ase ni ŋgumi su, adena má am be yo kpirikoro ka mɔfɔ be tara i lamɔkɔ nyiŋga ni. 7Ŋma ase am ka am tara am beŋgu a? Nzu deke ye am la i, ye Nyɛmɛ afa ace má am a? Deke bo am deeri i ni, ye nzu ti ye am koro kpiri ka Nyɛmɛ afa ace má am a? 8Am sunsun ka am anya deke n kɛrɛ bo am koro i n lɛɛ fan. Am ayo neŋgefɔm lɛɛ fan. Am akaaki nfɛmɛm ayaki ya lɛɛ fan. Nzɛn má am adi fɛmɛya nahɔrɛ su, má i yo m fiɛ, adena ya ni ambɛrɛ kɛrɛ saŋga di fɛmɛya ni. 9Mini dɔ, yɛrɛ n bo ya ti Kristo jaramasam ni, i ti ka Nyɛmɛ ma ya ka sin wɔ. Ya ti ka minɛm bo ba di ya jɔrɛ abo ya asi ye ya wu a, na ya di nyini nyinsɛ n na sɔnɔ kɛrɛ nyumbaa ŋu i, mɛrɛkɛm ni adamandem kɛrɛ. 10Yɛrɛ ti sinnzinm wɔ, Kristo dɛɛ ti, ama, ambɛrɛ ti anyunutekefɔm wɔ, Kristo atin n su. Yɛrɛ ti daburukafɔm wɔ, ye ambɛrɛ ti nfaŋgafɔm. Bu bu ambɛrɛ wɔ, ama, yɛrɛ yiri, bu bu má ya. 11Haari fa ba ju ni kisa, ahɔɛ ni nzuehɔɛ sukun ya a, ya la má sutura wuraawa kpa, bu bita ya bo wɔ, ya kaaki la má deke bo ya da. 12Ya yo ya saa nu juma ni anyumboro wɔ, ye ya di a. Nzɛn minɛm kpiɛ ya nzukɔ, ya sere awieeri kpa ma bu wɔ. Nzɛn bu kere ya wuwuruwa, ya mindi de i wɔ. 13Nzɛn bu saaki ya duma, yɛrɛ jɔjɔ kpa ma bu wɔ. Ya ti ka wura tiɛ bo durunya n nufɔm fa gɔ bɔnfɔ su n wɔ, haari ni kisa. 14I ti má ka m koro ka m wura am nyinsɛ dɛɛ ti, ye m sukɛrɛ ahin jɔrɛm ma am a, ama, am ti m nbaa koroowam dɛɛ ti, ye m subɔbɔ am a. 15Dama nzɛn haari má am la kerefɔm akpii buru mmɔɔ fa kɔ Kristo dɛɛ atin n su, má am la má sim beberebe, mini ti am si a, Yesu Kristo dɛɛ atin n su, labari kpa n bo m kan kereeri am dɛɛ ti. 16Nyini ti, m sere am wɔ, am sɔn m su, na am ma am woowa ti kabo m woowa ti barasu ni. 17Nyini dɛɛ ti ye m susunma Timoti am dɔ n a. Yiri ti m wa koroowa nahɔrɛ su a, na i kaaki la dabuŋu Mibiɛ n atin n su. I téŋge am su kabo m woowa ti Kristo atin n su, ni kabo m kere minɛm ka bu wo barasu, deke kɛrɛ bo m kɔ ni, Kristo jamam n kɛrɛ nu. 18Am nbem sunsun ka m ba má am dɔ kun, nyini ti, ba fa kpirikoro. 19Ama, nzɛn Nyɛmɛ soro su, i cɛ́ má, m bá niɛ am busu, na m bá si nyini minɛm bo bu la kpirikoro ni, má ka bu nɔaniɛ jɔjɔɔwa ni ŋgumi, ama, m níɛ kabo bu yiko ti barasu. 20Dama kabo Nyɛmɛ niɛ i minɛm su ni, i ti má nɔaniɛ jɔjɔɔwa n wɔ, ama, i ti yiko wɔ. 21Ahin jɔrɛ nnyɔm nu, am koro bɔnɔ ɔ? Am koro ka m bá cin am sui, nzɛn sɛ? Wara am koro ka m bá am dɔ bɛnlɛ, ni koro wɔ?


text: 1Menba, Jésu kôlji iyôŋ ba: «Erméŋge kwôlê wôni ré, niɲba, ken bi bôrŋge sa Emen a men, ken bi bôrŋge san a a men. 2Wôsa kini merê yi gaɲ bô iyé Iban a. Hena henaŋ ré na hen iyôŋ réba, henaŋ ené kelêŋge waŋ a ta. En ô wô ɲanê kiriɲ ka gengiɲ sarŋge. 3Aɲ kiriɲa na erê aɲ kiriɲa en ɲanaŋge kiriɲ kera niɲ na, na bulo hera sa perêŋge naɲ en, aɲ bi kiriɲ ka en sa ô merê ya ba, kenbay kôba ka merê ya men. 4Kiriɲ ka na erê ya hen na, ken hôn geré wo ô kiriɲ bay ka hen a men.» 5Menba, Tomas kôli iyôŋ ba: «Kelma, nini hôn kiriɲ ka já ôriɲ ya hen né, menba, niɲa lê iyeŋ a niné henê geré wo ô ya hen ba?» 6Menba, Jésu kôli iyôŋ ba: «Nôbi ena geré men, tu kwôlê men, merê tu geɲ a men. Kwôni a erê ligi Iban a ba, sé si legen né. 7Hena kené hônen ba, ken hôn na Iban men. Aɲ haw hen ba, ken hôni men, na ken gili a men niɲ.» 8Menba, Pilip kôli iyôŋ ba: «Kelma, geléni Ibam aɲ yerni a derêni mera.» 9Menba, Jésu kôli iyôŋ ba: «Pilip, en mô naɲ ken nà ca yeŋ aɲa jeré kôl jeré hônen ré tô ba? Kwôni wo gelen nôbi ba, gel na Iban men, menba, li iyeŋ a jeré kôl iyôŋ ba: ‹Geléni Ibam sôŋ ba?› 10Ju bi bôm sara mega wo ené na yi Iban a men, Iban ré na yen a men ré ba? Kwôlo en kelêŋge hen na, en kelêŋge na sa keben né aɲ Iban wo yi yen a hen na, ôbi a lê aŋgari. 11Iyôŋ ba, ken bi bôrŋge sa kwôlê wo en kôl iyôŋ ba: En biɲ naɲ Iban a men, Iban kôba, biɲ naɲ en men hen. Men, hena ré na iyôŋ né kôba, ken bi bôrŋge san a, wô kibi aŋga en li hen. 12Na tu kwôlê ené kelêŋge hen: kwôni wo bi bôri san a na, ôbi a lê aŋga en li hen men, a hô lê ka ɗê ka en li hen aɲ sôŋ, wôsa en ô na ligi Iban a tô. 13Aɲ are kêm ka ka eŋgeré naɲ henen hen na, na lê béŋge aɲ bay ré geliɲ damɲare to Iba Kema sa kibi Kemari. 14Hena kené eŋgere ani naɲ henen na, na lê béŋge.» 15«Hena kené geyen ba, ka bê kwôlê sa tôô tiɲê a men. 16Aɲ nôbi na uwôlê Iban aɲ ôbi a béŋge hende lê naɲ ken to ɗaŋgi bi ré sa mô naɲ ken yôd naɲ kuune. 17Hende a na Tunu toɲ tu kwôlê to ɓiɲé ka sa terare a nà. Bay a geyére ré, wôsa bay gele ré men, bay hône ré a men. Niɲba, kenbay ba, ken hône, wôsa hende mô naɲ ken men, mô bôrŋge a a men.» 18«Na ɗéŋge kam tiɲaɲê ré, niɲba, na hera uɲéŋge hen ya. 19Dê iyôŋ a menba, ɓiɲé ka sa terare a nà, a gelen ré niɲ, niɲba, kenbay ba, ka gelen. Mega wo en mô tu geɲ hen iyôŋ na, kenbay kôba ka merê tu geɲ a men. 20Wulê bi wo hen na, ka henê wo nibay naɲ Iban niné yi mega gawra wo pôn iyôŋ men, kenbay naɲ en kôba, nana yi mega gawra wo pôn iyôŋ men.» 21«Kwôni wo hôn tôô tiɲê aɲ bi kwôlê sara dô ba, ôbi a puren men, Iban a peréri men, nôbi kôba, na peréri men, na lê aɲ ôbi a henê wo ené na i ba, a men.» 22Menba, Judas wo na kwoɲ Iskariyôt ré hen kôli iyôŋ ba: «Kelma, na iyeŋ a jeré gelé yem béni nibay ɗiba biɲ ɓiɲé ka sa terare a nà, ré hen ba?» 23Menba, Jésu uwôli sara iyôŋ ba: «Hena kwôni ré geyen ba, a bê kwôlê sa kwôlê wuɲê men, Iban a geyéri men, nibay naɲ Iban niɲa era uɲéri aɲ sa biɲ naɲ ɗi a men. 24Niɲba, kwôni wo geyen ré, ba, a bê kwôlê sa kwôlê wuɲê ré men. Aɲ kwôlo ken toy keben a hen na, na kwôlê wuɲê ré, niɲba, na kwo Iban wo joon hen ɗi.» 25«Na en kelêŋge kwôli are bay ka hen kiriɲa na en baɲ naɲ ken hen. 26Hende lê naɲ ken to na Tunu toɲ hendi bô bôrê to Iban a joɲ naɲ henen béŋge hen na, hende a geléŋge are kêm men, a jebé tô bôrŋge sa kwôlo kêm wo na en kelêŋge a hen a men.» 27«En ɗéŋge naɲ bô jalê wuɲê, en béŋge bô jalê wuɲê, en béŋge na môɲ kwo ɓiɲé ka sa terare a nà, biɲ hen iyôŋ né. Iyôŋ ba, ken ɗi bôrŋge bôɲ kam ré men, ken sun ré a men. 28Na ken toy, na en kelêŋge iyôŋ ba: ‹Na erê aɲ na bulo hera uɲéŋge.› Hena kené geyen ba, ka sa lê yi derê wô wo en hô ligi Iban a wôsa ôbi dami ɗên. 29Na en kelêŋge kwôli are bay ka hen ca tumô niɲ dema bay ré sa tô, aɲ bi kiriɲa are bay ka hen ré sa ba, kené biɲ bôrŋge sara. 30Na iyêlê naɲ ken gaɲ cêgê ré niɲ, wôsa kelma wo sa terare a nà wo na Sidan hen era hen ya. 31Ôbi ôriɲ naɲ néé san a ré. Niɲba, na bé ɓiɲé ka sa terare a nà, ré hôn wo ené gey Iban aɲ ené li na aŋga ôbi ré gey ené li hen. Henaŋge ta, na erêŋge aɲ kiriɲ ka nà aɲ.»


text: 1M ninbaam, saŋga bo m baari am dɔ na m ba kaanri labari kpa n kereeri am, na am si Nyɛmɛ asiri nu n jɔrɛ ni, ma fa má adamande alecira ni si jɔrɛ ajɔjɔ akere má am. 2Dama m yo baari ni, ma koro má ka m kan jɔrɛ be am dɔ, má ka Yesu Kristo Tiidefɔ n dɛɛ jɔrɛ, ni kabo i wuuri baka jaanu n su ni. 3Saŋga bo m yo woori am dɔ ni, m ŋuniɛ ti m yɔrɔkiiwa a, na sɛrɛ ati m agaya, na m ŋuniɛ subobo m. 4M nɔaniɛ jɔjɔɔwa ni labari kpa n bo m kaanri i ni, i ti má adamande alecira ni si jɔrɛ, ama, Nyɛmɛ Awiɛwiɛ Casi ni yoori alekutura sam kereeri ka m nɔaniɛ jɔjɔɔwa n ti nahɔrɛ wɔ. 5Adena má am yo yarada adamande alecira n dɛɛ ti, ama, Nyɛmɛ dɛɛ yiko n dɛɛ ti. 6Tɔ, ama, ya jɔjɔ alecira jɔrɛ fa kere minɛm bo ba bi fa kɔ Nyɛmɛ atin n su n a. I ti má durunya n nu fɛn dɛɛ alecira, wara i ti má alecira bo durunya n nu nfaŋgafɔm la i ni, bɛrɛ kɛrɛ bá ka ŋgbɛɛn wɔ. 7Ama, yɛrɛ kan Nyɛmɛ alecira asiri nu jɔrɛ n bo i yo fa fiɛɛri adamande ŋu n wɔ, nyini alecira ni, Nyɛmɛ du mɔ ciciiri i wɔ ka, ye i nya ba yiiri durunya n a. I yoori sɔ ɔ, adena ya nya i jirima woowa ni. 8Durunya n nu nfaŋgafɔm be mmɔɔ asi má nyini alecira ni, nzɛn má bu siiri i, má bu kpama má ya Mibiɛ Jirimafɔ n baka jaanu n su. 9Ama, i ti kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu n wɔ, ka, “Deke bo be nyumbaa nya ŋu má i ni, wara deke bo be sui nya ti má i ni, wara deke bo be nya sunsun má i, i ahorembaa su ni, nyini ye Nyɛmɛ asɛsɛ i su, na i fá ma bo bu koro i n a.” 10Ama, yɛrɛ yiri, Nyɛmɛ ama i Awiɛwiɛ Casi n ayi nyini n sɔ akere ya, dama Awiɛwiɛ Casi ni fiiti si deke n kɛrɛ a, haari ni Nyɛmɛ jɔrɛ bo i wo ŋgo ni. 11Adamande be koro si má sa bo i wo i beŋgu adamande ahore su, má ka i mi ni i tii awiɛwiɛ ni si deke bo i wo i ahore su a. Sɔ ye be koro si má sa bo i wo Nyɛmɛ ahore su a, má ka Nyɛmɛ Awiɛwiɛ ni ŋgumi si a. 12Awiɛwiɛ n bo yɛrɛ anya i ni, i ti má durunya n nu fɛn dɛɛ, ama, i fite Nyɛmɛ dɔ ɔ, adena ya si aceerim kɛrɛ bo Nyɛmɛ afa ama ya ni. 13Nyini ye ya fa kere minɛm a. I fite má adamande alecira kereewa n nu, ama, i ti deke bo Awiɛwiɛ Casi ni kereeri ya a, ye ya fa kere minɛm bo bu la Awiɛwiɛ Casi n a. 14Sɔnɔ bo i la má Nyɛmɛ Awiɛwiɛ ni, koro de má deke n bo i fite Nyɛmɛ Awiɛwiɛ n dɔ, dama yiri dɔ, nyini jɔrɛm ti ka sinnzinya jɔrɛ wɔ, na i koro ti má i bu, dama be koro si má i bu, má ka Nyɛmɛ Awiɛwiɛ ni buka i na i koro fiiti si i bu. 15Sɔnɔ bo i la Nyɛmɛ Awiɛwiɛ ni, i mi koro fiiti deke n kɛrɛ a, ama, be koro fiiti má i mi yiri. 16I ti kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu barasu n wɔ ka, “Ŋma asi sa bo i wo Micɛra n sunsunni nu, na i kére i kabo i yo a?” Ama, yɛrɛ yiri, ya si deke bo i wo Kristo sunsunni nu.


text: 1Cɛɛn n be naasɔ wiɛ kerefi nsan saŋga, na Petoro ni Yohane akɔ Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu ka bu kɔ sere Nyɛmɛ. Saŋga bo bu fa sere Nyɛmɛ lɛɛ. 2Sɔnɔ be woori dɔ, bu wuuri i wɔbuka wɔ, na minɛ nbem asɔ i aba atana Nyɛmɛ Sereebiri Awuru nu anɔ n bo bu fere i ka Anɔ Nyunyumi ni, na i tana susere minɛm bo bu ba nyɛmɛsere ni, ka bu ma i ŋwaa. Cɛɛn n kɛrɛ cɛɛn bu fa i ba wɔ, na i ba susere. 3Nyini cɛɛn ni, saŋga bo i ŋuuri Petoro ni Yohane ka bu suwura Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu ni, na wɔ sere bɛrɛ gusu ka bu ma i deke be. 4Na Petoro ni Yohane afa bu nyumbaa akpama i ŋu, na Petoro ase i ka, “Niɛ ya dɔ fɛn.” 5Nyini ti, na wɔ tu i tii suniɛ bu dɔ, i sunsun ka bu má i deke be wɔ. 6Na Petoro ase i ka, “M la má ŋwaa bo m ma u, ama, deke bo m la i na m fa ma u yaa, Yesu Kristo Nazarɛtifɔ n dɛɛ duma nu, m ŋa, a yasu nati.” 7Dɔ na Petoro aso wɔbuka n saa fɔmbɔrɔ nu, na wɔ yɛ i su ajina, kpeŋga sɔnɔ n jaam kɛrɛ ayo faŋga, 8nyini ti, na wɔ warakpin, na wɔ jina i jaa su, na wɔ bo i bu sunati bara yɛ. Dɔ na wɔ su bu su awura Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu, na i sunati, na i suwarakpin, na i sukansi Nyɛmɛ. 9Na jama n kɛrɛ aŋu ka i sunati, na i sukansi Nyɛmɛ. 10Saŋga bo minɛm ni siiri nu ka, yiri bo i yo tana Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n Anɔ Nyunyumi n nu sere n lɛɛ ni, na ba miɛ atana, na sa n bo i yoori sɔnɔ n ayo bu alekutura. 11Saŋga bo wɔbuka n bita Petoro ni Yohane barasu ni, na minɛ kɛrɛ ayo alekutura, na ba ŋmati aba bu dɔ awɔrɛ be bo bu fere i ka Solomon dɛɛ Lɛlɛ n nu. 12Saŋga bo Petoro ŋuuri minɛm sɔ ni, na wɔ se bu ka, “Yisarelifɔm, nzu ti ye am fa ahin sa n yo alekutura ye am niɛ ya sɔ a? Am sunsun ka ya dɛɛ yiko nu ye ahin sɔnɔ n anati a, wara am sunsun ka ya yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ n dɛɛ ti, nzɛn sɛ? Ai, i ti má sɔ. 13Nyɛmɛ bo Abraham ni Izaki ni Jakɔbu ni ya nam suuri i ni, yiri ye wɔ wura i amusuisufɔ Yesu n kpiri bambaka a. Ama, am faari i wuraari yikofɔm saa nu wɔ, na am akete i Gomina Pilato nyunu, ka am koro má i, haari ni bo má gomina n ŋa i yaki i nu ji ni. 14I ti Nyɛmɛ sɔnɔ fofoe wɔ, bo i yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ ɔ, ama, na am akete i, na am asere gomina n jande ka i yaki sɔnɔ kunfɔ nu ji. 15Na am akun yiri Yesu n bo i ma ya ŋgɔɔ ni, ama, Nyɛmɛ ateŋge i yiwee n nu, ya ŋuuri i wɔ ye ya sudi i daani a. 16Ahin sɔnɔ bo am ŋu i na am si i ni, Yesu dɛɛ duma n yiko nu ma i jaam kɛrɛ ayo faŋga n a. Deke n bo am aŋu i ni, i fite ka sɔnɔ n ayo Yesu duma n yarada n dɛɛ ti, nyini ma wɔ nya laifiɛ ye am kɛrɛ aŋu i n a.” 17Na Petoro anya ase bu ka, “M ninbaam, m si ka ambɛrɛ ni am tereterefɔm kɛrɛ be mmɔɔ asi má sam bo am yo yoori bu ni. 18Dawa saŋga, Nyɛmɛ ma i nɔaniɛ kanfɔm kɛrɛ yo jɔjɔɔri ahin jɔrɛ kɛrɛ, ka, Kristo, Tiidefɔ n bo Nyɛmɛ ase ka i súnma i ni bá, na i bá di wahara, nyini lɛɛ ye wɔ yo yiiwa bɛrɛ n a. 19Nyini dɛɛ ti, am kaaki am wo, na am su Nyɛmɛ, na i fá am satiɛ ce am, 20na i má am nyá ŋumiyi, na i nyá sunma Kristo, Tiidefɔ n bo wɔ yi i ka i bá am dɔ ni, yiri la Yesu. 21Wɔ yo daka ka i wó Nyɛmɛ dɔ aŋgoro, haari fa kɔ ju saŋga n bo Nyɛmɛ má deke kɛrɛ yo yiiwa, kabo dawa saŋga na i maari i nɔaniɛ kanfɔ casim n nɔɔ na bu seeri ni. 22Moyisi yo seeri ka, ‘Am Micɛra Nyɛmɛ súnma i nɔaniɛ kanfɔ kabo i sunmaari mini Moyisi n wɔ. Nyini sɔnɔ ni yó am dɛɛ tiɛŋgu sɔnɔ bo i fite am nu wɔ. I ti ye ni ka am de i nɔaniɛ, na am yo deke kɛrɛ bo i se ka am yo i. 23Sɔnɔ kɛrɛ bo i de má Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔ n nɔaniɛ ni, Nyɛmɛ yí i mi fite i dɛɛ minɛm nu wɔ, na i ká ŋgbɛɛn.’ 24Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔm kɛrɛ bo bu jɔjɔɔri fite Samuwɛli saŋga haari ba ju ni nyuma, bu kɛrɛ jɔjɔɔri fa kɔ ahin sam bo bu suyo nyuma n su wɔ. 25Ambɛrɛ ti Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔ dɛɛ busu nufɔm a, am dɛɛ la sɛsɛsu n bo Nyɛmɛ yo diiri i di ni am nam ni. Na wɔ se ya na Abraham ka, ‘U busu nufɔm dɛɛ ti ye m yó durunya n nufɔm kɛrɛ kisi a.’ 26Nyini dɛɛ ti, ye i du mɔ yiiri i amusuisufɔ n ye i sunmaari i am dɔ n a, ka i bá yo am kisi, nyini la ka, i má am kaaki am wo, na i yí am fite am satiɛ kɛrɛ nu.”


text: 1Nba, n na kelen nyɔgɛnu, ka a tɛgɛ Allata kinikini-belebele-wɛla ko ma male ye, n bi wo madiyala ko wo ni wo nyɛrɛ ma saraka nimɛ la Alla ye. Wo sɛninyanɛ ni taran Alla yala ka a kɔntɔ-diya-koenu kɛ. A bato-nya-bɛrɛ le wo la wo si min ma. 2Wo kana wo raya ka wo nyɛrɛ kɛnya duninya kɛ koenu ma fɔ wo ni sɔn ko Alla ni wo sɔndɔmɛ yɛlɛma ka hɛnkili-kurɛ di wo ma. Wo si a ma, wo ni ke Alla sako lɔnna. Alla ye nyinina min ma, wo kin, wo si a diya don a rɔ, ado mɔgɛ ti ke fɛɛ yenna a la. 3Alla ara n kɔ ata hinɛ rɔ alako n ni kɛ fɔ wo kelen-kelennamɛ-bɛɛ ye. Wo kana wo miri wo nyɛrɛ ma ko wo nyɔgɔn sa. Min fisa, wo ni wo famayigi wo miriya rɔ. Alla ara dɛnkɛninyɛ min nyɔgɔn di wo ma, a kakɛn, wo kelen-kelennamɛ-bɛɛ ni wo lɔn wo nyɛrɛ ma. 4Ma bagbuyi faranɛ sigi-tina-siyaman na ado wo bɛɛta wɔlɛ ye a dan na. 5A ye wo nya na le fanan male dɛnkɛninya-mɔgɛnu tema. Hali ma siya, bagbu kelen de ma la Kirasiti rɔ. Ma dama latugunnɛ bagbu kelan wo la. 6Woletɔ Alla ara hinɛ min nyɔgɔn di ma ma, ma ni mala sanbɛnu nawɔli wo nya na le worɔ. Ni mala sanbɛ le ka Allala kilayɛ lake, ma ni wo ma iko mala dɛnkɛninyɛ ye nya min. 7Ni matɛ le ka mɔgɛnu dɛnbɛ, ma ni wo ma. Ni karan le, ma ni karan kɛ. 8Ni mala sanbɛ le ka donu sɛnbɛ don, ma ni wo ma. Ni nɔnfuli ye min bolo ka donu kɔ, ma ni wo ma ma yisi bɛɛ la. Ni mata sanbɛ le mansayɛ la, ma ni wo kɛ a kilɛ fɛ. Ni mata sanbɛ le ko-nyima-kɛ la, ma ni a kɛ sewɛ la. 9I ni keninteyɛ yira mɔgɛnu na i yisi bɛɛ la. Bɛɛ ni ko-yogomɛ kɔn. Min kin, wo ni kiri wo le ma. 10Wo ni wo nyɔgɔn keni a kilɛ fɛ iko na kelannu Kirasiti rɔ. Bɛɛ ni anu nyɔgɔn gbiliya ka tenbi a nyɛrɛ la. 11Wo ni wola wɔlɛ kɛ bɛrɛkɛ! Mɔgɔ kana tinya-mansayɛ kɛ. Wo ni wɔli Mari ye wo yisi bɛɛ la sewɛ rɔ. 12Yigi min bi wo rɔ, wo ni wo mara sewɛ rɔ. Wo ni wo munyu wola tɔrɔyɛnu kɔrɔ ka Alla madiya tumɛ bɛɛ. 13Dɛnkɛninya-mɔgɔ bolo-kolɔn minnu bi wo tɛma, wo ni hɔn wonu na. Wo ni sundannu tabira. 14Minnu bi wo niyi ragbɛrɛnna, wo ni duwa anu ye. Wo kana anu danka fɔ ka duwa anu ye. 15Sewa wonu fɛ minnu bi sewala. Di wonu fɛ minnu bi dila. 16Wo kana lafisalayɛ kɛ. Wo kana wasi fɔ ka wo famayigi. Wo kana wo nyɛrɛ lɔn hɛnkili-bɔrɔ-tigi la. 17Ni mɔgɛ do ya ko-yogomɛ ma wo la, wo kana wo tayili sara ko-yogomɛ la. Koe minnu kin mɔgɛ bɛɛ yala, wa wo raya koe wonu ma tinɛ. 18Wa wo sɛ-koe-bɛɛ kɛ ka to yisi-kimɛ rɔ mɔgɛ bɛɛ fɛ. 19N diyana-mɔgɛnu, wo kana wotɛ lasɛgi. Wo ni wotɛ to Alla ma. Ado a sɛbɛnɛ Allata kitabu rɔ ko, “Mari si wo tayili sara.” 20Woletɔ iko a sɛbɛnɛ Allata kitabu rɔ nya min, a ko, “Ni kɔnkɛ ye i yoge la, i ni a de-nyini. Ni a kan lagbalanɛ, i ni yi di a ma. I tenbi wo mala, a si miliya i ye ka a tɛgɛ a sɔn wo ma.” 21Wo kana sɔn, ko-yogomɛ ni nɔ-ko sɔrɔn wo ma. Wola ko-nyimɛnu ni nɔ-ko sɔrɔn ko-yogomɛnu ma.


text: 1Yisa ko, “Kɔlɔma-kuru-bɛrɛ le nde la. A fɛ-biralɛ le n Fa Alla la. 2Bolɔn min bɛɛ ye nde ma, minnu ti gbɔ, a si wonu gbendan a ma. Bolɔn min bɛɛ ye gbɔla, a si wonu matɛgɛ, woletɔ anu si gbɔ bɛrɛkɛ! 3“N ya karan min fɔ wo ye, wo la ara telen wo fɛ kaka. 4Wo ni to nde rɔ, nde fanan si to wole rɔ. Ni wo ma to nde rɔ, wo ti ke gbɔla. Wo si ma iko bolɔn min tugunni ma kɔlɔma-kuri la, wo sa gbɔla nya min. 5“Kɔlɔma-kuri le nde la, a bolɔnnu le wole la. Minnu ba to nde rɔ, nde ye wonu denu tɔ. Wo si gbɔ wɛ kɛ bawo wo ti ke ko-wo-ko kɛla nde kɔma. 6Minnu ti to nde rɔ, n Fa Alla si wonu nakɛ a rɔ iko mɔgɛ si kɔlɔma-bolon-gbalɛnu nadɛn nya min. Anu si to gbalala. Mɔgɛnu si bolɔn wonu nadɛn ka anu nakɛ tɛ rɔ anu si mintan kan min. 7Ni wo tora nde rɔ, ado ni nna kumɛ sigira wo yisi rɔ, wo wa n tara ko-wo-ko la, wo si wo diyana koe wo sɔrɔn. 8Ni wo gbɔra wɛ kɛ, n Fa Allala gbiliyɛ si bɔ gbɛ rɔ wo fɛ. Woletɔ wo si ma nna karan dan bɛrɛnu na. 9“N Fa Alla ya n keni nya min, nde fanan ya wo keni wo nya le. Wo ni to nta keninteyɛ tɛma den! 10Ni wo ya nna kumɛ bira, wo si to nta keninteyɛ tɛma wo rɔ iko n ya n Fa Allala kumɛnu bira nya min ka to aleta keninteyɛ tɛma. 11“N bara kɛ fɔ wo ye alako mala sewɛ da-ni-fa ma nyɔgɔn fɛ. 12Nna sereya le kɛ la ko wo ni wo nyɔgɔn keni iko n bara wo keni nya min. 13Mɔgɔ wa faga a diyana-mɔgɛnuna ko la, keninteyɛ ti koloya wo ko. 14Ni wo ya nna kumɛ bira, n diyana-mɔgɛnu de wole la. 15N ti wo kele tun ko wɔli kɛlɛnu bawo wɔli kɛlɛ ma a lɔn ala kun tigi ye min kun na. N si wo kele n diyana-mɔgɛnu bawo n bara min bɛɛ lamɔɛn n Fa Alla bolo, n bara wonu fɔ wo ye. 16Wole ma nde tɔnbɔn. Nde le ya wo yatɔnbɔn. N bara wo yatɔnbɔn alako wo ni ta gbɔ wɛ kɛ. Ado gbɔɛ wo si to a la. Nba, wo wa ko-wo-ko tara n tɔgɔ rɔ, n Fa Alla si wo di wo ma. 17Woletɔ n bi a fɔla wo ye ko wo ni wo nyɔgɔn keni.” 18“Ni wo gboyara dɛnkɛninyabɛlɛnu ye, wo ni wo yili to kɛ ko, nde le fɔlɔn gboyara anu ye. 19Ni duninyatɛ le wole la nun, dɛnkɛninyabɛlɛnu si wo keni nun iko anu nyɛrɛtɛ. Kɔnɔ n bara wo yatɔnbɔn ka wo bɔ dɛnkɛninyabɛlɛnu tɛma. Anuta ma wole la. Wo le ya a to, wo gboyanɛ dɛnkɛninyabɛlɛnu ye. 20N bara min fɔ wo ye, wo ni wo yili to wo ko. N ko yɔɔn woo sa nyɔ min tenbira a tigi la. Ni anu ya a lagbɛlɛya nde kuma, anu si a lagbɛlɛya wole fanan kuma. Ni anu ya nta kumɛ bira nun, anu si wole fananta kumɛ bira. 21Kɔnɔ anu si koe kɛ bɛɛ ma wo la bawo ntɛ le wole la. Ado ale min ya nde sɔ, anu ma wo lɔn. 22Ni n ma kuma anu ye nun, anu ti yiliki hakɛla ko la nun. Kɔnɔ kaka, masigima-ko-fɔ sa anu bolo tun ka a tɛgɛ anuna hakɛ ma. 23N gboyara minnu ye, n Fa Alla fanan gboyara wonu denu ye. 24Ni n ma kabana-ko-tamaserenu kɛ anu tɛma nun, mɔgɔ gbɛrɛ ma min nyɔgɔn kɛ wɛ, anu ti yiliki hakɛla ko la nun. Kɔnɔ kaka, n bara minnu kɛ, anu bara wonu yen woletɔ mabɛ n Fa Alla gboyara anu ye. 25Ado fɔ a ni ma wo nya na le alako min sɛbɛnɛ anuta tɔn rɔ, wo ni bɔ a la. A sɛbɛnɛ ko, ‘N gboyara anu ye, a kɔrɔ woo sa a la.’ 26“Dɛnbɛnɛ-kɛlɛ-dogbɛrɛ si na ka bɔ n Fa Alla warɛ, Allata Ni Sɛnimɛ kɔni. Wo le si tonyɛ lagbɛ wo ye Alla wara-koe rɔ. N si a sɔ ka bɔ n Fa Alla warɛ. Nba, a si nde fanan wara-koe fɔ wo ye. 27Wole fanan si nna ko fɔ bawo wo taranta n fɛ kebi fɔlɔ.”


text: 1Wo kɔma, Yisa tenbira Kalili dala-belebele-wɛ kɔma. (Dalɛ wo tɔgɛ fanan Taibiriya.) 2Nyama-wɛ bilara a fɛ bawo anu bara ala kabana-ko-tamaserenu yen kirayatoenu-nakɛndɛya-koe rɔ. 3Yisa tara kɔnkɛ kuma. Anubɛ ala karan dannu sigira anu nyɔgɔn fɛ. 4Yahudiyanuna Kanan-Ko-Ladiyɛ ara gbɛrɛn. 5Yisa ya a yɛ lata. A ya nyama-wɛ yen nala a wara la. A ya a fɔ Filipi ye ko, “Ma si dɔn-fan san mintɔ mɔgɛ kɛ bɛɛ de-nyini koe la?” ( 6A ya kɛ fɔ alako a ni Filipi burɛ lɔn. Ale ye nala min mala, a ara ban wo lɔnna nun, bi ma.) 7Filipi ya a yabi ko, “Ka biredi kelen-kelen san mɔgɛ kɛ bɛɛla ko la, wo si tenbi karɛ segin sarɛ la.” 8Ala karan dan Anduru, Saimon Pita na kelen nyɔgɛ wo ko, 9“Dennɛ do ye yan, biredi lolɛ anubɛ yɛgɛ fila ye a bolo. Kɔnɔ wonu si nfen nyinya mɔgɛ kɛ bɛɛ ma?” 10Nba, Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wa mɔgɛnu nasigi.” Nba, mɔgɛnu ya anu mayigi binyɛ rɔ nyɔ. Kei minnu bi nyɔ, anu si mɔgɔ waga lolɛ nyɔgɔn bɔ nun. 11Yisa ya biredi wo bi ka baraka bira Alla ye. A ya a rafara mɔgɔ siginɛ wonu tɛma. A ya yɛgɛ wo fanan ma wo nya le. Anu dama fara pen, iko a di anu ye nya min. 12Anu dama wasara tumɛ min, a ya a fɔ ala karan dannu ye ko, “Wo ni dɔn-fan toenu nadɛn. Hali doni kana tinya.” 13Woletɔ Yisa ya biredi lolɛ min fara nyama la, anu ya wo bɛɛ ladɛn ka sende tan-ni-fila lafa biredi kundu-kundi toenu na fen dɔnnɛnu ya min to. 14Nyɔ-dugurannu ya Yisala kabana-ko-tamasere yen min kɛ, anu wulita a fɔla ko, “Anu ya nɛbi min bara-koe fɔ nun, wo le kɛ la serr!” 15Yisa ya a yen ko anu bi nyinina a sigila mansayɛ la fɔrɔsɛ la, woletɔ a tara kɔnkɛ kuma a dan na tun. 16Wurɛ kera tumɛ min, ala karan dannu yigira dalɛ dafɛ. 17Anu ma Yisa yen min kɛ ha suyi kera, anu sigira kulɔn rɔ ka ta dala-belebele-wɛ wo kɔma, Kapaniyam soe ye kan min. 18Dalɛ tɛma gbɛ, fɔn-belebele-wɛ bɔra ka yi ramaga bɛrɛkɛ! 19Nba, karan dannu bara ta iko mɛli sawa, ha mɛli nani, anu tɛrɛnara Yisa la tagamana yi kuma kulɔn magbenna. Anu kilanta bɛrɛkɛ! 20Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wo kana kilan! Nde le!” 21Anu bi a ladon koe rɔ kulɔn rɔ tumɛ min, anu kera anu ta tinɛ kelenna! 22Wo banda kɛ, nyama minnu tora dalɛ kɔma, wonu ya a lɔn ko kulun kelen de nara nun, ado Yisa ma ta ala karan dannu fɛ kulɔn wo rɔ. Ala karan dannu denu dɔrɔn tara. 23Kulɔn donu bi bɔla Taibiriya soe burɔ, Mari ya baraka bira Alla ye kan min nun ka biredi di mɔgɛnu ma, kulɔn wonu sɔra kan tinɛ wo rɔ. 24Nyama ya a yen tumɛ min ko Yisa sa nyɔ ado ala karan dannu sa nyɔ fanan, anu sigira kulɔn wonu tɔ ka ta a lanyini Kapereniyam soe burɔ. 25Mɔgɛnu ya Yisa taran dalɛ kɔma tumɛ min, anu ya a manyinika ko, “Karan-mɔgɔ, i nara yan wati nyamintan?” 26Yisa ya anu yabi ko, “N bi tonyɛ fɔla wo ye, wo sa n nyinina nna kabana-ko-tamaserenu nya-yen koe ma. Wo ye n nyini tinɛ bawo wo ya biredi dɔn ka wo buyi lafa. 27Wo kana wɔli dɔn-fanla ko la min si tinya. Wo ni wɔli dɔn-fanla ko la min si habadan-nimayɛ di wo ma. Nde, Hadama dan si dɔn-fan min di wo ma, wa wo raya ka wo sɔrɔn bawo n Fa Alla ara sɔn nta wɔli ma.” 28Anu ya a manyinika worɔ ko, “Male si nfen ma ko ma ni Allala wɔlɛ kɛ iko a ye nyinina a ma nya min?” 29Yisa ya anu yabi ko, “Alla ye a fɛ, wo ni wɔlɛ min kɛ, wo le ko wo ni la nde la, a ara min sɔ.” 30Anu ya a manyinika tun ko, “I si nfen kabana-ko-tamasere yira ma la min si a ma, ma ni la i la? I si nfen ma? 31Musa ya biredi su do di ma benbanu ma wulɛ rɔ ka bɔ Arinyɛni tɔ iko a sɛbɛnɛ Allata kitabu rɔ nya min.” 32Yisa ko, “N bi tonyɛ fɔla wo ye, Nɛbi Musa ma biredi di wo ma ka bɔ Arinyɛni tɔ kɔnɔ n Fa le ara biredi di wo ma ka bɔ Arinyɛni tɔ. 33Ado Alla ye biredi-bɛrɛ min dila wo ma, wo le nde la min yigira ka bɔ Arinyɛni tɔ. N si to n niyi dila duninya-mɔgɛnu ma.” 34Anu ya a matara ko, “N fa, to biredi wo dila ma ma tuma-wo-tuma.” 35Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Niyi ye biredi min tɔ, nde le wo la. Ni min nara ka dɛnkɛninya nde ma, kɔnkɛ ti wo tigi bira ado wo kan la ti gbala tun ni! 36Nba, n bara a fɔ wo ye ko wo ara n yen kɔnɔ wo ma la n na. 37N fa ara mɔgɛ min bɛɛ di n ma, wonu si ma n gba-fɛ-bilalɛnu na. Min ba ma n gba-fɛ-bilalɛ la, n ti wo gben mumɛ! 38N ti a gben bawo n ma yigi ka bɔ Arinyɛni tɔ n nyɛrɛ sako kɛ tinɛ. Min ya n sɔ, n bi wo le sako kɛ tinɛ. 39N Fa Alla min ya n sɔ, a ara mɔgɛ min bɛɛ don n bolo, a sa a fɛ, wo fenfen ni bɔ n bolo. Tele-laban-lun, n si anu bɛɛ lawuli ka niyi di anu ma. 40N fa diyana koe le ko min bɛɛ wa nde, ala dan mafɛlɛn ka dɛnkɛninya n ma, wo si habadan-nimayɛ sɔrɔn. Nba, tele-laban-lun, n si anu nawuli ka niyi kurɛ di anu ma.” 41Yahudiyanu ya da-kɔrɔ-kumɛ dabira Yisala ko la bawo a ko biredi le ale la min yigira ka bɔ Arinyɛni tɔ. 42Woletɔ anu ya nyinikalɛ kɛ ko, “Yisa ma kɛ la, Yusufula dan? Ma ya a na anubɛ a fa lɔn. Nba, a ye a fɔla kama worɔ ko a yigira ka bɔ Arinyɛni tɔ?” 43Yisa ya anu yabi ko, “Wa fara da-kɔrɔ-kumɛ la wo nyɔgɔn tɛma. 44Mɔgɔ wo mɔgɔ ti na n bara fɔ n Fa min ya n sɔ, ale le si wo lana n ma. Nba, tele-laban-lun, n si wo lawuli ka niyi di a ma. 45Nɛbinu ya a sɛbɛ ko, ‘Alla si mɔgɛ bɛɛ karan.’ Min bɛɛ wa a tole masɔ n Fa Allala kumɛ la ka a karan, wo si na n bara. 46Nde min bɔnɛ Alla wara, nde le kelen pe ara n Fa Alla yen. Mɔgɔ gbɛrɛkɛ ma n Fa Alla yen mumɛ! 47N bi tonyɛ fɔla wo ye, min ba dɛnkɛninya nde ma, habadan-nimayɛ ye wo bolo. 48Niyi ye biredi min tɔ, wo le nde la. 49Wo benbanu ya biredi dɔn min bɔra Arinyɛni tɔ kɔnɔ hali wo, anu bɛɛ fagara. 50Kɔnɔ biredi min bi yigila ka bɔ Arinyɛni tɔ, min ba wo su dɔn, wo ti faga tun. 51Niyi ye biredi min tɔ, wo le nde la min yigira ka bɔ Arinyɛni tɔ. Ni mɔgɔ wo mɔgɔ ya biredi wo dɔn, a si habadan-nimayɛ sɔrɔn. Nba, n si biredi min di wo ma, wo le n bagbuyi la. N bi wo nila duninya-mɔgɛnu beli koe la.” 52Kumɛ kɛ ya diminyɛ anubɛ sɔsɔlɛ lawuli Yahudiyanuna kun tiginu tɛma. Anu ko, “Kei kɛ si ke a bagbuyi dila ma ma kama alako a si dɔn?” 53Yisa ya a fɔ anu ye ko, “N bi tonyɛ fɔla wo ye, ni wo ma nde, Hadama dan bagbuyi dɔn ka n yele min, wo ti niyi sɔrɔn. 54Min ba n bagbuyi dɔn ka n yele min, habadan-nimayɛ ye wo tigi bolo. Tele-laban-lun, n si a lawuli ka niyi kurɛ di a ma. 55Ado dɔn-fen-bɛrɛ le n bagbuyi la. Minni-fen-bɛrɛ le n yele la. 56Min ba n bagbuyi dɔn ka n yele min, wo tonɛ nde rɔ, nde tonɛ ale rɔ. 57N Fa min ya n sɔ duninya rɔ, wo ye a niyi la. Ado ale le ya niyi di nde fanan ma. Mɔgɛ min ba n bagbuyi dɔn, ale fanan si niyi sɔrɔn nde baraka rɔ. 58Nde le wo biredi la min yigira ka bɔ Arinyɛni tɔ. Wo benbanu ya biredi min dɔn, anuta sa wo nya bawo anu ban wo dɔnna, anu fagara. Kɔnɔ min ba biredi kɛ dɔn, wo si to habadan!” 59Yisa ya wo fɔ wo tumɛ a ye mɔgɛnu karanna Yahudiyanuna dina-bɔn la Kapereniyam soe burɔ. 60Yisala karan den siyaman ya wo lamɔɛn tumɛ min, anu ko, “Karan kɛ gbɛlɛ de! Yon si ke bilala karan su kɛ fɛ?” 61Yisa ya a lɔn ko ala karan dannu bi da-kɔrɔ-kumɛ fɔla kɛla ko la, woletɔ a ya a fɔ anu ye ko, “Kumɛ kɛ ara wo yigi tɛgɛ, wa? 62Nde, Hadama dan bɔra kan min nun, ni wo ya n yen sɛgila nyɔ don? 63Allata Ni Sɛnimɛ le ye niyi dila mɔgɛnu ma. Sɛnbɛ sa mɔgɔ wo mɔgɔ bolo ka niyi di mɔgɛ ma. N bara kumɛ minnu fɔ wo ye kɛ la, Allala Ni Sɛnimɛ min si niyi di mɔgɛ ma, wo le si niyi lana wo ma. 64Hali wo, donu bi wo tɛma minnu ma dɛnkɛninya nde ma.” (Kebi ala karan dabira fɔlɛ, Yisa ya wonu denu lɔn minnu ti dɛnkɛninya a ma anubɛ min si a don a yogenu bolo tɔ.) 65A ko tun, “Mɔgɔ wo mɔgɔ ti ke bilala n fɛ a nyɛrɛ ma, fɔ n Fa wa min madɛnbɛ. Wo le ya a to, n ya kɛ fɔ wo ye.” 66Ka a tɛgɛ kumɛ kɛ ma, Yisa gba-fɛ-bilalɛ siyaman sɛgira. Anu ma sɔn bilala a fɛ tun. 67Woletɔ Yisa ya a fɔ ala karan den tan-ni-filɛ ye ko, “Wole don, wo fanan bi a fɛ, wo ni bɔ n fɛ, wa?” 68Saimon Pita ya a yabi ko, “Mari, ma si ta yon bara gbɛ? Habadan-niyi-kumɛ ye ile le bolo. 69Nba, ma ara dɛnkɛninya i ma ka i lɔn Allatalata mɔgɔ-sɛnimɛ la.” 70Yisa ya anu yabi ko, “Nde le ya wo mɔgɔ tan-ni-filɛ bɛɛ yabɔ. Hali wo, kelen bi wo tɛma, wo ye Setanɛla wɔli kɛla kaka!” 71A ya kumɛ kɛ fɔ bawo a miri ye Saimon Yisikariyɔtila dan Yudasi ma bawo Yudasi Yisikariyɔti ye karan den tan-ni-filɛ tɛma nun. Kɔnɔ hali wo, ale le ye nala Yisa maburila.


text: 1Mini Pɔɔlu, ni Silivanusi, ni Timoti sukɛrɛ ahin kadasi n ma ambɛrɛ Kristo jama n bo am wo Tɛsalonika miɛ kpiri n nu na am ti ya Si Nyɛmɛ ni ya Mibiɛ Yesu Kristo dɛɛ minɛm ni. Nyɛmɛ buka am, na i ma am ahoreda. 2Saŋga kɛrɛ ya da Nyɛmɛ asi ambɛrɛ kɛrɛ dɛɛ ti wɔ, na ya susere Nyɛmɛ ma am, 3na ya suteŋge am su ya Si Nyɛmɛ dɔ, kabo am fa am yarada fa yo juma barasu ni, ni kabo am la koro, na am fa yo juma barasu ni, ni kabo am bita am tama n kenken fa kɔ ya Mibiɛ Yesu Kristo dɔ ni. 4Ya ninbaam, Nyɛmɛ koro am, na ya si ka wɔ yi am ka am yo i tiɛŋgu dɛɛ minɛm, ya si ka i ti sɔ ɔ, 5dama saŋga bo ya kaanri labari kpa n kereeri am ni, wɔ ti má nɔaniɛ jɔjɔɔwa ŋgumi wɔ, ama, i fite Awiɛwiɛ Casi n dɛɛ yiko n nu wɔ, ye am siiri tenle su ka i ti nahɔrɛ a. Saŋga bo ya woori am dɔ ni, am ŋuuri kabo ya wo tiiri barasu, i fiteeri ka ambɛrɛ dɛɛ ti ye ya woori sɔ a, adena i buka am. 6Na am asɔn ya ni Mibiɛ n dɛɛ wo n su, haari ni bo am diiri wahara agaya n kɛrɛ ni, am deeri labari kpa n wɔ, ni ahorejɔ n bo i fite Awiɛwiɛ Casi n dɔ ni. 7Am nyini wo n ti, yaradayofɔm kɛrɛ bo bu wo Makɛdoniya ni Akaya awɔrɛm n nu aŋu ka i ti ye ni ka bu sɔn am su. 8Má ka Makɛdoniya ni Akayafɔm tiiri Mibiɛ n labari n fiteeri am dɔ n ŋgumi, ama, yarada n bo am yoori Nyɛmɛ ni, i jɔrɛ abara ayɛ deke kɛrɛ. Nyini ti, ya la má jɔrɛ be bo ya kan kun. 9Nyini minɛm n kɛrɛ kan kabo am deeri ya barasu, saŋga bo ya baari am dɔ ni, ni kabo am kaakiiri am sin boori amɔɛm na am su Nyɛmɛ bo i ti nahɔrɛfɔ na i wo bɛrɛ saŋga kɛrɛ ni, 10na am ŋminda i Wa Yesu, yiri fíte Nyɛmɛ dɔ aŋgoro ba a, yiri ye Nyɛmɛ ateŋge i yiwee n nu n a, yiri yí ya fite jina cɛɛn dɛɛ kekereke n nu a.


text: 1Ala ban, ma na kelen nyɔgɛnu, wo ni Alla matara ma ye. Marita kumɛ ni to nyɛnsɛnna tiriya! Wo si a ma, mɔgɛnu ni ata kumɛ gbiliya iko a mara wo tɛma nya min. 2Wo ni tarali kɛ ko Alla ni ma tanka kalabantenu anubɛ ko-yogoma-kɛlɛnu ma bawo bɛɛ ma dɛnkɛninya Mari ma wɛ. 3Wo si ke lala Mari la ko a si wo sɛnbɛ don ka wo tanka Setanɛ ma. 4Ma lanɛ wole bɛrɛn na Mari rɔ. Ma ya a lɔn ko ma ya min fɔ wo ye, wo ye wo kɛla. Ado wo si to wo kɛla dɛɛ! 5Alamɛ Mari ya Allala keninteyɛ yira wo la ka a ma, wo ni wo munyu iko Kirasiti nyɛrɛ. 6Ma na kelen nyɔgɛnu, ma ye a fɔla wo ye ma Mari Yisa tɔgɛ rɔ ko minnu bara anu ban wɔli kɛ koe ma, wo ni fara wonu na feu! Wonu sa mala kumɛ birala ado male ma anu nabila wo la. 7Male ya min kɛ wo yala, a bɛnnɛ wo ni wo madegen wo ma. Wole nyɛrɛ ya wo lɔn serr! Ma ye wo fɛ tumɛ min kɔrɔma la, ma ma tinya-mansayɛ kɛ mumɛ! 8Ma ma dɔn-fen sɔrɔn mɔgɔ wo mɔgɔ bolo ma ma min sarɛ di. Ma tora wɔlila su-ni-tele alako ma kana ma dunɛ sa wo fenfen kuma. 9Ma ma a fɔ ko a ma bɛn ko ma ni dɛnbɛnɛ sɔrɔn wo bolo. Ma wɔlita alako dɔrɔn male nyɛrɛ ni ma misalɛ la wo ye. Ado wo ni wo nyɔgɔn kɛ. 10Ma ye wo fɛ tumɛ min, ma ko, “Ni min ma wɔlɛ kɛ, wo kana fen dɔn.” Ado ma ya tɔn wo lagbɛlɛya wo ye. 11Ma ye kɛ fɔla wo ye bawo ma ara a lamɔɛn ko mɔgɛ donu bi wo tɛma minnu bi tinya-mansayɛ la. Ado wɔlɔ woo sa anu bolo fɔ nafigiyɛ. 12Ma ye a fɔla wonu ye Mari Yisa tɔgɛ rɔ ko anu ni kɛ-nya-telennɛ kɛ. Anu ni anuta wɔlɛ kɛ alako anu ni anu nyɛrɛ beli-fan sɔrɔn nya min. 13Kɔnɔ ma na kelen nyɔgɛnu, wo kana bandan ko-nyima-kɛ la. 14Ma ya kumɛ min sɛbɛ kɛdi kɛ rɔ, mɔgɛ do si taran nyɔ min ti wo bira. Wo ni wo yili to anu ko. Ko-wo-ko kana taran wo tɛma, woletɔ anu si miliya. 15N ma a fɔ wo ye ko wo ni anu bira iko wo yogenu kɔnɔ wo ni anu makawandi iko wo na kelen nyɔgɛnu. 16Mari nyɛrɛ min bi yisi-kimɛ dila ma ma, alamɛ wo ya yisi-kimɛ di wo ma tumɛ bɛɛ, nya bɛɛ ma. Mari ni to wo dama fɛ. 17Nde, Pɔli le ya kɔndɔli kɛnu sɛbɛ n nyɛrɛ bole la. N si n tɔgɛ sa kɛdi bɛɛ ma ka le. Ado wo ma n bolo gbɛ yen? 18Ma Mari Yisa, Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛta hinɛ ni to wo dama fɛ.


text:
Pack EMOTIONS
Catégorie 23 - Les Pack TV , publié le 15 octobre 2000 à 00h11 par Anthony
Packs EMOTIONS Soirée (7.49€)
HustlerTV - Spice Platinium Cinéma - XXL - XXX Xtreme - Dorcel TV
Offre à la carte : Toute la soirée de 22H00 à 05H00
Packs EMOTIONS (14.99€)
HustlerTV - Spice Platinium Cinéma - XXL - XXX Xtreme - Dorcel TV
jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi
Cinq consignes avant de réagir :
- Rester dans le cadre de l'article. Pour des discussions plus générales, vous pouvez utiliser nos forums.
- Développer son argumentation. Les messages dont le seul but est de mettre de l'huile sur le feu seront modifiés ou effacés sans préavis par la rédaction.
- Respecter les acteurs de l'informatique et les autres lecteurs. Les messages agressifs, vulgaires, haineux, etc. seront modifiés ou effacés sans préavis par la rédaction.
- Pour toute remarque concernant le contenu de l'article, pour nous signaler une erreur, une faute d'orthographe, une omission, merci de nous contacter exclusivement par e-mail.
- Relisez-vous, n'abusez pas des majuscules et profitez de l'aide du navigateur en activant la correction orthographique
Vous devez créer un compte Freezone et être connecté afin de pouvoir poster un commentaire.


text: 1I ŋa, “M sim ni m ninbaam, am ti fɛn, m koro ka m kan m jɔrɛ n na am ti.” 2Saŋga bo bu tiiri ka i sujɔjɔ bu dɔ Hiburu aniɛ nu ni, na ba yaki naŋmiɛ na ba mɔ bu nɔɔ surum. Na Pɔɔlu ase ka, 3”M ti Yudafɔ ɔ, bu wuuri m Tarasu miɛ kpiri n nu wɔ bo i wo Silisiya awɔrɛ n nu ni, ama, bu taari m Yɛrusalem miɛ kpiri n nu fɛn wɔ, Gamɛli kereeri m kara a, ye m sɔnsɔɔnri ya nam sayoowa atin n kɛrɛ ni anyumboro. Na ma fa m ŋu kɛrɛ ama Nyɛmɛ, kabo ambɛrɛ bo am jina fɛn nyuma n afa am ŋu ama i ni. 4Na ma kere minɛm bo bu su ahin atin n su n wuwuruwa, haari na ma kun bu nbem. Na ma tara bu nbiɛsɔm ni nbaram anyi bu dansaraka. 5Nzɛn am bisaari Nyɛmɛ sayoowa dɔŋguyofɔm n kɛrɛ kpiɛn ni, ni tereterefɔm ni, bu sé am ka nɔaniɛ n bo m sujɔjɔ i n ti nahɔrɛ wɔ. Haari na ba ma m kadasi ka m fa kɔ ma ya minɛm bo bu wo Damasiko miɛ kpiri n nu ni, adena m koro tara Yesu minɛm ni, na m wura bu jɔrɔkɔ fa bu ba Yɛrusalem na bu bá cin bu sui.” 6Na Pɔɔlu asa su ase bu ka, “Saŋga bo m wo kɔ su n na m kɔ dodoori Damasiko miɛ kpiri n ni, wiɛ kekete saŋga lɛɛ, na sin be akaba afite aŋgoro ata abara ayɛ m. 7Na ma kpaasi haari asiɛŋgu, na ma ti akonvi be ŋga, i ŋa, ‘Sɔɔlu, Sɔɔlu e, nzu ti ye a kere m wuwuruwa sɔ a?’ 8Na ma bisa i ka, ‘M Mibiɛ, wɔrɔ ŋma a?’ Na wɔ bɔ m nu ka, ‘Mini Yesu Nazarɛtifɔ n a, mini ye a kere m wuwuruwa n a.’ 9Na minɛm bo bu su m su n aŋu sin ni, ama, ba ti má akonvi n yiri ŋga. 10Na ma bisa i ka, ‘M Mibiɛ, ye a ŋa m yo nzu wɔ?’ Na wɔ se m ka, ‘Yasu na a kɔ Damasiko, dɔ ye bu sé u deke n kɛrɛ bo Nyɛmɛ koro ka a yo i ni.’ 11Sin n bo i ta wuraari m nyumbaa nu agaya n dɛɛ ti, na ma yo anyinsin, na minɛm ni bo bu su m su n aso m saa nu afa m awura Damasiko. 12Tɔ, sɔnɔ be woori miɛ n nu, bu fere i ka Ananiyasi, i su Nyɛmɛ wɔ, na i su i nɔaniɛ kpamaawa n su, i ti sɔnɔ n bo Yudafɔm bo bu wo miɛ n nu n kɛrɛ ma i jirima agaya a. 13Na wɔ ba m dɔ ajina adodo m, na wɔ se m ka, ‘M niwa Sɔɔlu, niɛ, a ŋú asi.’ Jina n nu bɛrɛ na ma ŋu asi bekun, na ma niɛ aŋu i. 14Na wɔ se m ka, ‘Nyɛmɛ n bo ya nam su i ni, yiri ye wɔ yi u a, na a si i sa koroowam, ye wɔ yi Sɔnɔ n bo i yo sa bo i kɔ atin su n akere u, na a ti yiri ni i tii nɔaniɛ jɔjɔɔwa. 15Dama deke bo a ŋu i na a ti i ni, wɔrɔ kán kere minɛm kɛrɛ. 16Ye kisa, a ŋminda nzu wɔ? Yasu na bu biɛ u Nyɛmɛ nzue. Bo fere i duma na i ŋmisi yi u satiɛ kɛrɛ.’” 17Na Pɔɔlu asa su ase bu ka, “Nyini ti, na ma kpie m nyi akɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu, saŋga bo m wo Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu wo nyɛmɛsere su ni, na wɔ yo m ka alɛlɛ dɛɛ su wɔ, 18na ma ŋu Yesu ka i sujɔjɔ m dɔ, i ŋa, ‘Yasu na a fite Yɛrusalem ndende, dama minɛm bo bu wo fɛn ni dé má m jɔrɛ n bo a kan kere bu ni.’ 19Na ma bɔ i nu ka, ‘M Mibiɛ, bɛrɛ ni bu tii si tenle su ka m yo wuraari bu tiɛntiɛnbunɔɔ sɔɔm nu wɔ, na ma tara minɛm bo bu yo u yarada ni, na ma nyi bu dansaraka, na ma bo bu. 20Sasu bekun, saŋga bo bu sukun Satɛfano bo i diiri u ŋusu daani kereeri minɛm ni, m yo jinaari bɛrɛ, na ma soro su, mini niɛɛri minɛm bo bu kuunri i n suturam su a.’ 21Na Mibiɛ n ase m ka, ‘Wɔrɔ kɔ, m súnma u dede minɛm bo bu ti má Yudafɔm ni dɔ.’” 22Nyini saŋga n kɛrɛ ni, minɛm ni soori bu sui wɔ, na ba ti jɔrɛ n kɛrɛ bo Pɔɔlu kaanri i ni, ama, i ba kaanri sɔ ni, na ba tiɛn kpa, bu ŋa, “Am yi i fite fɛn. Am mini i mmɔɔ. Wɔ ti má ye ni ka i wo ni ŋgɔɔ.” 23Na bu sutiɛntiɛn, yaa ati bu n dɛɛ ti, na bu sufikindi bu suturam tu, na bu susa fa sutu sandi aŋgoro. 24Na Romafɔm soja kɛrɛ kpiɛn n ama nɔɔ ka bu fa Pɔɔlu wura bu dika bambaka n nu, na bu bisa i bisaawam na bu fin i ŋgbere na bu si deke bo i ti na Yudafɔm ni tiɛntiɛn sɔ ni. 25Ama, saŋga bo bu ciciiri Pɔɔlu nyama n ka bu bo i ni, na wɔ bisa soja kpiɛn n bo i jina dodo i ka, “Atin wo nu ka am bo Roma miɛbaa na am asi má satiɛ bo wɔ yo i?” 26Saŋga bo soja kpiɛn n tiiri nyini jɔrɛ n sɔ ni, na wɔ kɔ sojam kɛrɛ kpiɛn n dɔ, akɔ abisa i ka, “A koro ka a yo ahin sɔnɔ n sɛ wɔ? I ti Roma miɛbaa a.” 27Nyini ti, na sojam kpiɛn n akɔ Pɔɔlu dɔ, akɔ abisa i ka, “A ti Roma miɛbaa a, nahɔrɛ su?” Na wɔ bɔ i nu ka, “Ɛɛn.” 28Na sojam kpiɛn n ase i ka, “Mini, m tɔɔri ŋwaa beberebe wɔ ye m nya kaakiiri Roma miɛbaa a.” Na Pɔɔlu ase i ka, “Ama, mini yiri, bu wuuri m miɛbaa a.” 29I seeri sɔ ni, kpeŋga na sɛrɛ ati sojam bo ba yi bu ka bu bisa i bisaawa ni, na ba kɔ bu sin. Na sɛrɛ ati soja kpiɛn ni mmɔɔ, dama wɔ du mɔ abo Pɔɔlu jɔrɔkɔ ka, ye i nya siiri ka i ti Roma miɛbaa a. 30Na i alecin, sojam kpiɛn n akoro ka i si sa bo Pɔɔlu ayo i na Yudafɔm jaraki i ni, na wɔ yi Pɔɔlu jɔrɔkɔ ni, na wɔ ma nɔɔ ka Nyɛmɛ sayoowa dɔŋguyofɔ nkpiɛnkpiɛnm ni, ni Yudafɔ tereterefɔm n kɛrɛ tiɛn bu nɔɔ. Na wɔ ma Pɔɔlu aba ajina bu nyunu.