text:
Kr Dukure: jamana kɔ kan
Kr Dukure ka adamadenya bɛɛ ma Kɛ Mali 'kɔnɔ. A ye jamana caman Kɛ f'a ye dugu damadɔ yɛrɛ Kɛ a taajamana dɔw la. Mali kɔ kan, a ka jamana kɛlenw ye Senegali ye. A ye Sɛnluwi ni Dakar sìgi Kɛ yen. A ye Faransi Kɛ. A ye Bɔrdo ni Azaksiyo Kɛ yen. A ye Fribur Kɛ, Alemaɲi ani ka zenɛnf Kɛ Suwis. A ye Kuba Kɛ ka Akara fana Kɛ Gana.
Kr Dukure Senegali
1960 sàn, Mali y'a ka yɛrɛmahɔrɔnya Tà. Kr Dukure n'a kàlanden ɲɔgɔn bɛɛ Bɔra Ɛksanpronfɛnz kà Nà Dakar sannakalansoba la ko Dakar Fann n'a bɛ Weele bì ko Sannakalanso ʃɛk Anta Jɔp. A ye sàn kelen Kɛ yen kà sannajala Sɔrɔ yen. A ja min Flɛ sɛbɛnni numan fɛ nin ye, o Tàra k'a Bɔtɔ To gafesan-yɔrɔ la 1961 sàn na. A tùn Taara bangudɔn-basidɔn gafe dɔ Sàn gafefeere-yɔrɔ la.
K'a To Sɛnluwi
Mamadu Dukure y'a ka kàlanw da Minɛ Sudan (Mali tɔgɔ fɔlɔ) ‘kɔnɔ sa, nk'a m'u Foori yen. A Dònna kàlan na Segu k'a ka dugumakalan Foori yen. 1953 sàn na, a ye ɲɔgɔndan flà Sɔrɔ: Terasɔn de furzɛr kàlanso ta, n'a bɛ Weele bì ko Askiya Mohamɛd cɛmakalanso ani sorasi-kàlanso EMPA ta, o min bɛ Sɛnluwi, Senegali. A ye Sorasi-kàlanso Sugandi ka Terasɔn de Furzɛr To yen. O ye mɔgɔw Kabakoya kosɛbɛ. Nin waatiw y'a Sɔrɔ tubabutle bɛ 'sèn na. Dukure ye sìgi Kɛ Sɛnluwi sokala min tɔgɔ ye Dakar Bango ye, yenkaw ka sorasidaga bɛ yɔrɔ min na. A ka kàlanso tɔgɔ tùn ye ko EMPA. A ye kàlan sàn 7nan Kɛ yen ka Se a sàn 10nan ma.
Kr Dukure Ɛksanpronfɛnz, Faransi
Cɛmakalan dakun fɔlɔ sɔrɔlen, u mɔgɔ 10 de Sugandira ka Taa Ɛksanpronfɛnz sorasiya degeli kàlanso (Ecole Militaire preparatoire) la Faransi. A ye sàn sàba Kɛ yen ka cɛmakalan jàla Sɔrɔ yen.
Kr Dukure ka Bɔrdo sannakalandenya
Mamadu Dukure ye Bɔrdo Lasɔrɔ Mali ni Senegali ka farali 'sèn fɛ, sannakalan kɛli kamà. Ale y'a ka sannakalan Kɛ yen bangudɔn kan. A ni Fàrafinna kàlanden wɛrɛw tùn bɛ yen minnu tùn bɛ Bɔ dafɛjamana caman na i n'a fɔ Togo, Benin, Senegali ka Fàra Mali yɛrɛ kan. Ale n'a muso fɔlɔ tùn bɛ yen f'u y'u den fɔlɔ ni flanan Sɔrɔ yen 1964 sàn ani 1965 sàn na. Dukure y'a ka sannajala Sɔrɔ bangudɔn na 1965 sàn na ka Segin Mali ‘kɔnɔ o sàn kelen tɔ la. A nàlen Mali ‘kɔnɔ a y'a ka bangudɔn karamɔgɔya da Minɛ ENI na n'o tɔgɔ tùn ye ko ETP "Ecole des Travaux Publics" o waati la.
Kr Dukure tùn y'i To Bɔrdo kàlandenya la k'i Sèndon Mali kanw sɛbɛnniko ɲɛɲinini na kabi 1963 sàn na. Nka o waati y'a Sɔrɔ 'sigini ma Blà 'sèn kan kan ninnu sɛbɛnni na. Kr Dukure tùn y'i damanasigini Dla bamanankan na. Nka a seginnen 'kɔ ka Bɔ Faransi, UNESCO Nàna Lajɛ dɔ Kɛ 1966 sàn na kan ninnu siginiko kan Bamakɔ. O lasigi in Wolola sigini sɔrɔli la kanw na. Kr Dukure y'i ka sigini Blà o sigini latigɛlen kamà. Jamana minnu tùn b'o kɛnɛ kan olu ye Senegali ye ani Laginɛ.
Kr Dukure ka akarataa
Kabini Dukure Seginna Mali ‘kɔnɔ 1965 sàn na, a ma Bɔ blen fo 1996 sàn. A Bɔra o sàn k'a To setigi-kɔrɔsigiya la. A ka o taama o Kɛra ka Taa Gana kanko lasigi dɔ la yen. Tɔn min bɛ kàlanko Yiriwali cɛsiri la Fàrafinna ‘kɔnɔ ko A.D.E.A, o mɔgɔw tùn ye lajɛɛrɛ Boloda Fàrafinna kanw dònni kàlansow la o gὲlɛyaw n'a ɲɛsɔrɔko kan. Lasigi Kɛra Akara, ka Bɔ a sàn in kalo 8nan tle 26 la ka Se o tle 30 ma. Komin jamanaw kàlanko setigidaw tùn weelelen dòn a kɛnɛ kan, Mali setigi min tùn ye Adama Samaseku ye a waati la o ka taamakulu mɔgɔ dɔ tùn ye Dukure ye. U taara Mali ka kàlanso-kurako Kofɔ o kɛnɛ kan o min tùn ye Mali kanw dònni cogoya ye Mali kàlansow la. Jamana 19 ɲɔgɔn setigiw walima mɔgɔ bɔlen tùn bɛ a kɛnɛ kan.
Kr Dukure Kuba faaba 'kɔnɔ: Hanfaana
Jyɛn denmisɛn-jɛkulu tɔgɔla-ɲɛnajɛba dɔ Labɛnna Kuba. A tùn bɛ Mali ka mɔgɔ blàlenw na ka Taa o kɛnɛ kan 1978.
Kr Dukure ka dajirali Zenɛnf, Suwis jamana kan
Kr Mamadu Dukure Taara zenɛnf, Suwis, 2002 sàn na. A ka ɲininiw dajirali y'a Lase yen. A ye latigɛdɔn baara minnu Kɛ an ka kanw na, o jateblaw dajirili tùn laɲininen dòn jyɛn kokura-sinti ɲɛnabɔda mɔgɔw fɛ n'o damajira kɛnɛ bɛ Sìgi Suwis jamana ‘kɔnɔ sàn o sàn. A tùn Taara Mali kùnnawololi de kamà yen.
Blàdon : 2016-06-30 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


c: text/html

text:
Ziirinda > 2016 04 26
Surukuba ni sonsannin ka bilisifanta
Don dɔ sonsannin Taar'i Sènnayaala kungo ‘kɔnɔ. A Tor'o la ka Taa Bɔ bilisifan kan. O kɛlen, a y'olu Cὲ ka N’u Di a muso ma 'so. 'Surukuba muso fana Nàna tasumata la sonsannin fɛ yen ka n'o muso Sɔrɔ fanjiran na. A y'i Kant'o ma.
- Aw Bɔra ni nin fan ninnu ye min?
Sonsannin muso fana y'i Kanto o la ko:
- Ne cὲ de bɛ To ka Bɔ n'u ye a ka kungoyaala-yɔrɔw la.
Sonsannin muso y'a Jaabi tèn ni ka Tla ka fan dɔɔnin D'a ma. Surukuba muso y'o Nɛnɛ yɔrɔ min aa, o Kɔrɔtɔra a seli la 'so. O selen 'so ka kuma in Лɛfɔ a cὲ ye yɔrɔ min, o fana Girinna ka Wuli ni ka Taa sonsannin fɛ yen. A selen yen, sonsannin y'a Bisimila minkɛ, a ko:
- A ma Juguya, i komin n muso Nàna tasumata la yan, a y'a Sɔrɔ fɛn dɔ fan bɛ i muso 'bolo ka Jiran, o tùma na n b'a fɛ k'a Dɔn i bɛ Bɔ ni o fan ninnu ye yɔrɔ min na.
Ɔ, o kɛlen sonsannin fana Ko surukuba ma ko:
- O tɛ 'baasi ye, n kɔrɔ suruku. Ni Ala ye sinin Jir'an na, an bɛ Taa ɲɔgɔn fɛ.
- O ka Kɛ. surukuba kan bɛ tèn.
Ɔ, o dugu jɛlen, u Taara fanɲini na. U y'a Лini k'a Лini fo ka Taa Bɔ dɔ kan. Ɔ, o kɛlen sa, u y'o fanw Cὲ ka K'u ka npalanw 'kɔnɔ. Nka yann'u ka Taa, surukuba Ko sonsannin ma:
- N dɔgɔ sonsan, n'an ni fantigi Bɛnna an b'a Kɛ cogo di?
Sonsan Ko k’o ye cyɛn ye. O Ko u ka furabulu Tigɛ ka Blà u kan. Nka o hakilina ma Bɛn surukuba ma. Sonsannin ye zabanbulu dɔw Kari k'a taw kan npalan 'kɔnɔ. O ma Bɛn surukuba ma minkɛ, ale ye zabankuru sàba dɔrɔn Kari k'olu Blà a taw kan. U ye sosira Minɛ o la sa ka Taa. U Taara Se 'yɔrɔ la u ni bilisi Sinna ka Bɛn tèn jɔyi. O fana y'u Lajɔ:
- Mun b'aw 'bolo npalanw 'kɔnɔ?
Sonsan Ko a ma
- N muso ni n denw de ʃìra ka Ŋunan ʃu rɔ, n Nàna 'fura Лini u ye.
Bilisi Nàna sonsan ka npalan da Yɛlɛn k'a Sɔrɔ zabanbulu kɛlen bɛ k'o Fa tew. Bilisi Ko o la:
- E ka Tɛmɛ.
Ɔ, o kɛlen, a Ko:
- Surukuba e ta dun, mun b'o 'kɔnɔ?
Surukuba fana y'i Kanto:
- Kɔngɔ de ye n ka denbaya Tɔɔrɔ ʃu rɔ, o de sababu y'a To n Nàna n Sènnayaala ko n bɛ ‘balo Лini. Ɔ, nka n ye zabankuru dama-damanin Sɔrɔ o de Flɛ n 'kùn npalan 'kɔnɔ.
Bilisi ye surukuba Jaabi o la Ko :
- Surukuba n y'i ka kuma Faamuya. Nka dannaya man kan ka sɛgɛsɛgɛli Sà. I ka npalan da Yɛlɛn.
Aaa, a ma Лὲ min 'kɔ a Kɛr'o ye. Surukuba y'a ka npalan da Yɛlɛn yɔrɔ min na bilisi ye min Ye a 'kɔnɔ o Kɛra zabankuru sàba dɔrɔnYe ni k'a tɔ bɛɛ Kɛ bilisi fan ye. Aaa, bilisi ɲɛ da o kan, aa, o y'i Kɛ surukuba kan k'a Cì fo ka siganna Dòn a ka ɲɛnamaya la.
N y'o Tà yɔrɔ min n y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-05-11 Yɛlɛmako laban : 2016-05-11

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kɛmɛni
Dugu yɔrɔfɔli
Kɛmɛni bɛ Segu marabolo 'kɔnɔ a ni min cɛ ye bam 105 ye. Blà y'a ka kubedugu ye kafoda ni kolomiko fla bɛɛ la. A n'o cɛ tɛ Tɛmɛ bam 25 kan o ni Sàn 'cɛ gudɔrɔnda la. Blà fana b'a masurunnaduguba jɔyɔrɔ la lamini na. Kɛmɛni yɛrɛ ye galoda ye. Galotigi minnu Fɔra ɲɔgɔn 'kɔ ka Nà olu ye Amadu Dawo ye, Gejuma Dawo ani Sanba Dawo, ale min bɛ galoda 'kùn na bì.
Dugu min bɛ Kɛmɛni ni kɔrɔn 'cɛ o ye Kanuwala ye. Sɔkɛ b'a ni tlebin 'cɛ. A ni kɛɲɛka cɛ la, dugu min bɛ yen o tɔgɔ ye ko Kocala. Duguwɔlɔ b'a ni worodugu 'cɛ.
Dugu tɔgɔko
Kɛmɛni ye 'dugu ye min tɔgɔ ye fla ye: Kɛmɛni walima Ntɔkan. Kɛmɛni y'a tɔgɔw la sɛbɛnta ye sɛbɛnfɛnw 'kɔnɔ. Ntɔkan min ye miɲankaw ka weeletɔgɔ y'a la o Sɔrɔla a sìgibaa tɔgɔ fɛ. O tɔgɔ ye Ntɔ ye ka sɔrɔ ka "kan" Fàra o kan n'u fla Nɔrɔla ka Kɛ Ntɔ + kan "Ntɔkan" ye min kɔrɔ ye ko Ntɔ ka so mamara la. Kanflafɔ ye yen tɔgɔflako sababu ye.
Dugu dugutigiya
Laadadugu bɛ Sìgi Kɛmɛni dugu 'kùn na. Nka faamadugu-tigiko fana bɛ yen ka bì ko kura taacogo Лɛnabɔ. Yen dugutigiya bɛ Yaala 'kìn ni 'ìn 'cɛ sa, nk'a bɛ Yaala jamu kelen dɔrɔn de nɔ fɛ kìnw na. O ye dawojamu dɔ ye min mɔgɔw ye dugu sìgibaa kɔlɛw ye. Dawolaka wɛrɛw bɛ yen minnu n'olu tɛ kelen ye fana. Nka dugu tu tigɛbaa kɔlɛ nin min sìgilen bɛ kìn o kìn na, ni dugu tìgiya da Sera o ma o bɛ Kɛ a ye. Kɛmɛni dugu tìgiya bɛ Se mɔgɔ ma kɔrɔyakùnda. Ni sàya fana tɛ fosi tɛ dugutigi Bɔ dugu 'kùn na. Ni dugutigi dɔ Bɔra yen, kura sìgili sirilen bɛ laada dɔ latlenni na ko Siresiri. Dugutigi kura sìgili dlonnen tɛ waati dàntigɛlen na.
Kɛmɛni tu tigɛbaa tɔgɔ ye ko Ntɔ Dawo. A ka baara tùn ye sɛnɛ ni donsoya ye. A Wulila ka Bɔ Waara ka Nà dugu in Sìgi.
Dugutigi min bɛ Kɛmɛni 'kùn na bì o ye Sanji Dawo ye. K'a da Minɛ o la ka Segin 'kɔ, dugutigi minnu Fɔra ɲɔgɔn 'kɔ ka Taa olu ye Baama Dawo, Yaa Tiganin Dawo, Susuro Dawo, Ŋolocɛ Dawo, Buguziye Dawo, Yaa Ŋolo Dawo.
Kɛmɛni ye jamanatigi-dugu kɔrɔ ye. Jamanatigi-dugu tùn dòn cogo min na, kὲlɛmasa-dugu fana tùn dòn ten. Cɛfarinw tùn ka ca a dugu la.
Dugu bònya
Kɛmɛni ye dugu belebele ye. Hali ka Dàn a kìn hakɛ ma, kìn 12, a ye galoduguya kisa bɛɛ Fa. A kìnw ye Dedela, Wɔɔla, Panpala, Siribala, Sobala, Kalɛgɛso, Zanbugu, Masanɛgɛla, Deela, Marikala, Kafɔnɔ ani Jelila.
Mɔgɔ min bɛ dugu la o bɛ 6000 Bɔ. Dugu yɛrɛ fɛnsɛ kɛnɛ 'kɔnɔ o ka bòn ni bam 2 koorikɔnɔ ye. Dugu b'a sìgiyɔrɔ min na bì o y'a sìgiyɔrɔ sabanan ye. A sìgiyɔrɔ kɔrɔ tɔw tomonw bɛ yen dafɛla la yen.
Dugu siyako
Kɛmɛni 'kɔnɔ, siya caman bɛ yen. Miɲanka, maraka, bamanan ani fula. Jamu minnu bɛ yen olu ye Dawo, Ture, Kulubali, Danbɛlɛ, Fofana, Лafo, Jaanɛ, Dunbiya ani Kobara ye. Sinankunya bɛ yen Danbɛlɛw ni Tarawelew 'cɛ. O tɛmɛnɛn 'kɔ, dugu yɛrɛ tɔgɔlasinankun-duguw bɛ yen i n'a fɔ Samabɔgɔ ani Wasaso ka Fàra ʃaanro kan.
Kɛmɛni denw bɛ Furu ɲɔgɔn ma fo n'a Bɔra dugu tu tigɛbaa kɔlɛw la, dawolakaw. Olu yɛrɛdama tɛ Furu ɲɔgɔn ma. Furusira bɛ Kɛmɛni ni a dafɛdugu dɔw 'cɛ i ko Duguwɔlɔ, Sɔkɛ, Kanuwala ani Somaso.
Kan minnu bɛ Fɔ Kɛmɛni olu ye mamara ni bamanankan ye. Komin gudɔrɔndaladugu dòn, bamanankan fɔli ye 'san Sɔrɔ mamara kan.
Dugu baarako
Kɛmɛnikaw ka baaraw la kologirinman ye sɛnɛ ye. O bɛ sɛnɛfɛn caman Sɛnɛ i n'a fɔ keninke, saɲɔ, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, ɲimikala, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaa, bɛnɛ, dà ani kɔɔri.
Yenkaw bɛ nakɔbaara fana Kɛ. U ka nakɔjiriw ye mangoro, buyagi, manje, ntɔmɔnɔ. Nakɔlafɛn minnu bɛ Kɛ u ka nakɔw la olu ye fòronto, jaba, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, gan, kɔnkɔn, nanaye ani melɔn.
Baganko bɛ Kɛmɛni. Bagan sugu minnu bɛ yenkaw 'bolo mara la olu ye misi, saga, bà, fàli, wùlu, sò, jakuma, sonsan ani lὲ ye. Kamanmafɛnko sira fɛ, kɛmɛnika bɛ ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jὲnɛntubannin Mara.
Mɔni bɛ kɛmɛnika ka baara la. Yen, laadalamɔni de bɛ Kɛ. Yen mɔnikɛminɛnw ye doolen, jɔ, ʃu, nkanwo, tigitiginin ni dɔw ko a ma ko sansanranin, balanjɔ ani gangali.
Jago bɛ Kɛmɛni. Butigifeere, sɛnɛfɛnfeere, jiridenfeere, ʃɛfeere ani baganjago ye jago kɛta fànba ye yen. Sugu bɛ dugu la min bɛ Jɔ tarata. Komin Yankaso fana sugudonya ye tarata ye, yen sugu bɛ Kɛmɛni jama Sama.
Motodla ni nɛgɛsodla ani kalali ninnu bɛ Kɛ yen. Donsoya bɛ Kɛ dugu la fo donso-bolodon bɛ Kɛ yen.
Dugu yiriwaliko
Kɛmɛni bɛ yiriwa sira kan. Fɛn dama-dama bɛ Ye a dugu la minnu bɛ yɛlɛma dònni dugu 'kɔnɔ o Sɛmɛntiya. O ko kuraw dɔw ye ɲɔʃimansin ye, pɔnpekɔlɔn, worobinɛ, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, kalalimansin, kɛnɛyaso ani latigɛlanw.
Dugunin baɲuman-kɛtɔn dɔw bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo i ko Alphalog, EPC, Mutuel de la santé, Coopération Luxambourgeoise ani PACR. Alphalog ka baara ye saniya sabatili ye ni ɲamanladon ye. EPC ɲɛsinnen bɛ jurumisɛnninkow ma.
Dugu kàlanko
Kàlanko la Kɛmɛni ma To 'kɔ. Lakɔlikalan ni madarasa ka Fàra siginikalan ni balikulan kan, nin bɛɛ ye ɲɔgɔn Sɔrɔ dugu 'kɔnɔ yen. Lakɔli-kalanso kelen min bɛ yen o ye forobata ye min Dabɔra 1962 sàn na. O kàlan b'a Tà sàn fɔlɔ la fo sàn 9. Madarasaso kelen min bɛ ye o ye sànwɔɔrɔ-kalan ye. Siginikalan ni balikulan bɛɛ ye kàlanso kelen-kelen ye. Denmarayɔrɔ kelen bɛ yen min daminɛ ni sisan cɛ bɛ sàn 4 Bɔ. Kàlan min fanga ka bòn ni dugu kàlan tɔw ye o ye lakɔlikalan ye, o min fana ye dugu kàlan nàlen fɔlɔ ye.
Dugu batoko
Kɛmɛni kɔnɔdiinɛ ye fla ye: silamɛya ani kerencɛnya. Bato wɛrɛw bɛ Kɛ yen i n'a fɔ sɔnnifɛnw batoli. Silamɛya 'tɔgɔ la, misiri 3 bɛ yen. Eglizi kelen bɛ kerecɛnw 'bolo yen.
Tɛnɛmako dɔw bɛ kɛmɛnika la. Dugu tɛnɛ dɔ ye numu sìgili ye yen 'kɔnɔ. Fini fana sɛnɛli ye yenka tɛnɛ dɔ ye. Dugu dasiri ye bakɔrɔn dɔ ye.
Dugu ɲenajeko
Kɛmɛnika ka ɲɛnajɛlako ka ca. Yenkaw bɛ gintan Kɛ ko minnu na olu dɔw ye seliw, kɔɲɔw, sanyɛlɛmaw, denkundiw, tɔnɲɛnajɛw ani faamakunbɛnw. U bɛ fɔliminɛn minnu Tà o ɲɛnajɛw la olu ye bala, nkɔnin, ɲɔgɔfɔli, bɔnfɔli, ntamanninw, gita, jidunun, cicaara (mamara), walima jenbe.
Farikolo-ɲɛnajɛ minnu ye ka telin dugu 'kɔnɔ olu ye ntolatan, nɛgɛsoboli walima sènnaboli ye. Denmisɛnninw ka yɛrɛ-ɲɛnajɛfɛn dɔ bɛ yen ko nfuu n'a bɛ Fɔ a ma yɔrɔ dow la ko fɛrɛn. Kɛmɛni ɲɛnajɛ fànba bɛ Kɛ u ka dugu fὲrɛ la.
Dugu kungoko
Kungoda sàba ɲɔgɔn bɛ Kɛmɛni kungo la: Zanbugu jɛ, Kanuwala jɛ ani Лaanasige. Fɛn caman bɛ a kungodaw 'kɔnɔ i n'a fɔ jiboli-yɔrɔw n'u kɔnɔfɛnw, jiribaw, kungosogow ani kùlu kelen n'o bɛ Weele ko Sɔkɛ Sɔkɛ kùlu.
Jiboliyɔrɔ minnu bɛ yen olu ye kɔ kelen, dàla 5, fàla 1 ani jɛ 2. Kaanaw ni koorow ani koorokaara bɔlen 'kɔ yen, jɛgɛ sugu caman bɛ Sɔrɔ a jisigi-yɔrɔ ninnu na: manɔgɔ, npɔliyɔ, saalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zara, wùlujɛgɛ, nàna, baman, ntigin, bilinkìtin, dodò, talaka ani nfanan.
Jiriba minnu bɛ a kungow la o dɔw ye jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba ani zɛrɛninjɛ.
Kungosogo sugu caman fana bɛ Sɔrɔ yen donsow fɛ i n'a fɔ bàla, nkolonin, warablen, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorongo, duga, kungo kami, wɔlɔ, bunun, tentannin, baninkɔnɔ ani tonkanjɔ.
Dugu waatiko
Sàn 'kɔnɔ, waati ye yɛlɛmako fla ye nɛɛmako siratigɛ la. O ye samiɲɛ ni tlema fɔli ye ɲɔgɔn 'kɔ. Nka furancɛ fitinin dɔ Nà samiɲɛ bantuma ni tlema dabɔtuma 'cɛ ko kawulɛ.
Waati kalaya siratigɛ la, waati fla fana bɛ Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ. O ye funteni ni fonɛnɛ ye. Funteni bɔlenba tɛ Tɛmɛ 40 hakɛ kan. Nɛnɛ juguyalenba fana tɛ 20 Kɔsago.
Dugu kaburudoko
Kaburudo?
Kɛmɛni kaburudo bɛɛ lajɛlen ye duuru ye. U ka kaburudo cayali sababu Bɔra kìnw yɔrɔ janyali la ɲɔgɔn na. A kaburudo tla bɛɛ bɛ a kìn ni banin 'cɛ walima o ni baba 'cɛ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Flɛlikɛyɔrɔ ɲɛnama kelen bɛ Kɛmɛni min bɛ Weele ko Kasige. Dnanw ni dugulenw bɛ To ka T'u ɲɛ Da o kan sɔn. Kɛmɛni tomon kɔrɔw fana ye mɔgɔ dɔw ka yɔrɔlajɛtaw ye.
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2016-10-25


text:
Gusgey
Dugu yɔrɔfɔli
Gusgey ye dugu ye min Be Rarus galoda fe yen kolomi na. A ni Rarus ce ye bam 60 ye. A Be Tumutu marabolo de fe. Dugu laminidugu 4 tɔgɔ ye: kɔrɔn fe Turʃawan de Be yen. A n’o ce ye bam 2 ye. Tlebin fe Banikane de Be yen, a n’o ce ye bam 10 ye. Keɲeka fe ʃahanun de Be yen, a n’o ce ye bam 1 ye. Worodugu fe o ye Kayiwa ye, bam 1. Gusgey ni duguba min ka Surun ɲɔgɔn na o ye Rarus ye.
Dugu tɔgɔko
Gusgey ye dugu in tɔgɔ ka bi a Sìgira. Tɔgɔ in nàcogo fle ni ye: Kele dɔ sen fe, mɔgɔ dɔw Bolila, o mɔgɔw ye dugu dakan. O de Nàna ni Gusgey tɔgɔ sɔrɔli ye.
Dugu dugutigiya
Laadala-dugutigi-ko de be Gusgey. Dugutigiya be kìn kelen ka bolo kan wa a be jamu kelen ka bolo kan. Ni dugutigi-kɔrɔ Sàra kura de be Sìgi sàn kelen o kɔ fe. Mɔgɔ min yen tu Tige, o Bɔra keɲeka fe ka Nà. Yen dugutigikɔrɔw ye: Haweyzun Mayiga. Mɔgɔ min be dugu kun na bi o ye Muktar Mayiga ye. Dugu in tun jamanatigi-dugu kɔrɔ ye.
Dugu bònya
Gusgey ye kìn 6 ye. O kìnw ye: Alwalihɔndu, Sakarjida, Lolo izo, Koʃinakana, Korogusujinda, Alujirey. A sìgikene ye bam 4 ye. Dugu b’a sigiyɔrɔ 2nan na ni ye. A sigiyɔrɔ fɔlɔ tɔgɔ tun ye Alharijanba.
Dugu siyako
Siya minnu bɛ Gusgey olu ye kɔrɔbɔrɔ, bela ani fla ye. Yen jamuw ye: Mayiga, Hayidara, Ture, Dikɔ, Sise. Sinankunya be Mayiga ni Ture ce. Furusira be bee ni ɲɔgɔn ce dugu in na fɔ n’a Bɔra flaw la. Ka Fàra o kan furusira b’uni u kerefe dugu. Kan minnu be Fɔ Gusgey olu ye sɔnŋay, bela, bamanankan ani fransekan ye.
Dugu baarako
Gusgeykaw fana bɛ sὲnɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ. Yen senefenw ye: keninke, kàba, saɲɔ, malo tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaga, dà, kɔɔri. O tɛmɛnen kɔ, u bɛ jiriba dɔw fana Turu i n'a fɔ: mangoro, lenburu, buyagi, manje, ʃiniwajiri ani ntɔmɔnɔ.Yenkaw bɛ nafɛnsὲnɛ-nakɔninw fana Bɔ sɔn. O nakɔnin ninnu na u bɛ fòronto ni jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn ani sira Sὲnɛ yen. Sὲnɛ kɔ fɛ, u bɛ baganmara fana Kɛ. U ka bagan marataw ye misi, fàli, bà, saga, wùlu, sò ani jakuma ye. Kamanmafɛnw fana b'a la i n'a fɔ: kami, ʃɛ,tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Gusgeykaw bɛ jago fana Kɛ ka Fàra ninnu kan. U ka jago ye butigifɛnfeere, sὲnɛfɛnfeere, jiridenfeere ani baganjago ye. Sugu be Gusgey. O sugudonya ye sibiri ye. Bololabaara dɔw bɛ Kɛ Gusgeykaw fɛ i n'a fɔ: ŋunanda, segereda, ciyan, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, murudla, bɔgɔdagadla ani sὲnɛkɛminɛ wɛrɛ. Donsoya bɛ Kɛ yen fana. Yen baara sinsinnen don sene kan.
Dugu fὲɛrɛko
Gusgeykaw bɛ sògobaw Minɛ walima k'u Fàga. Olu fàgalanw ye: marafa, bese, sɔgɔlan, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, fɛlɛbɔ, lɛjuru ni dɔw k'o ma ko fɛrɛn ni basaminɛ-nɛge, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen ani wùlu ʃuli a sògo masina na. Yen, u bɛ kɔnɔw Minɛ walima k'u Fàga ni manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, gɛnni ni furabuluda ni samakaminɛ-fankan, a kɔnɔ masina nɛgɛni ni fen wɛrɛ ye, ʃìladɔn mana dali ani jagi sirili kɔnɔ masina ɲɛ. U fana bɛ ncɔlɔw, jonbori, gɛnni ani koronni Kɛ k'u ka sokɔnɔ-baganw Minɛ.
Dugu yiriwaliko
Kokura nalenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto, latigedɔn, senfejuru.
Baaɲumankɛtɔn min ni dugu bɛ baara la bi o ye jiko (ji walankatali) baɲumaketɔn ye.
Baaɲumakɛtɔn min ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ o ye Sene ta ye
Dugu kàlanko
Gusgey lakɔlikalan Dabɔra kabi Mali ka yeremahɔrɔnya ta waati (1960 sàn) . Yen lakɔli ye foroba ye. San 9kalan don. Madarasa ye 3 ye, sàn naanikalanw don wa kenyereyew don. Siginnikalanso saba be yen, olu ye sàn 3 kalanw ye. Balikukalnso ni blonkɔnɔkalanso fana be yen.
Blonkɔnɔkalan de Nàna dugu in kɔnɔ fɔlɔ nka lakɔlikalan fanga de ka bòn.
Lakɔlikalan siratige la mɔgɔ minnu Kera minisiri ni jɔyɔrɔtigi ye olu fle :
Aba Hayidara. Ale de Kera ɲemaa ye. A sigilen be Bamakɔ ;
Nuhun Hayidara. Ale ye wàsaden Kera Rarus. A sì be sàn 86 la bi.
Dugu batoko
Silamɛya Dònna Gusgey Alfadali ni Abubakar de fe Musafanga waatiw. Misiri gansa 5 bɛ yen ni ka jumamisiri Ke 1 ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye Gusgeykaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Gusgeykaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fere de la.
Dugu kungoko
Gusgey kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw (ba, kɔ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, ba ye 1 ye, kɔ ye 1 ye
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo, mà
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Gusgey kùlu tɔgɔ ye Tinteru ye.
Dugu kungodaw : nurukane, karakasu, taʃiwada
Dugu kaburudoko
Gusgey kaburudo ye 2 ye, denmisenw ta ani maakɔrɔbaw ta. U bee be dugu ni keɲeka ce.
Dugu waatiko
Gusgey, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Nka sanji nani ka Dɔgɔ yen kosebe .
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ minnu be dugu in na olu ye Zeyinabusara (kaburu) ani Sahaba Izey tondo ye.
Min tɔgɔ bɔlen dòn fɔ jamana werew mɔgɔw be Nà a Fle, o ye Sahaba Izey tondo ye.
Blàdon : 2017-02-25 Yɛlɛmako laban : 2017-02-25


text:
Bɛnkungo Màsajamana: Jamana bɔli tɔn na Nàna ni Jamanatigi bɔli ye jamana 'kun na
Anglɛjamana mɔgɔw fɛ yen, fɛn min ye u ka jamanaɲɛmaa n'o ye Dawid Kamerɔnn ye, ye baarabla-sɛbɛn Kɛ ka Di Elizabɛt II ma, o min ye yen màsa ye. Dawid Kamerɔnn yɛrɛ Sìgira yen fanga na 2010 sàn. O ni bì 'cɛ bɛ Bɛn sàn wɔɔrɔ ma. Nka màa min ka kan kà Sìgi a nɔ na, o ye Tereza Mɛy ye. Tereza Mɛy de tùn ye Dawid Kamerɔnn ka 'setigi ye fana. Dawid Kamerɔnn ka baarabla sababu Bɔra Bɛnkungo Màsajamana bɔli girigaraw la Erɔp jamanaw ka tɔn (union europeen) na.
Blàdon : 2016-07-13 Yɛlɛmako laban : 2017-01-07


text:
Kodofara
Dugu yɔrɔfɔli
Kodofara bɛ Kayi marabolo fɛ. A bɛ galoda min na, o ye "bɛnkadifuɲa" ye. Kita de y'a ka kolomi ye. A n'o cɛ jànya ye bam 27 ye. A ni galotigidugu ta ye bam 12 ye. Kodofara kɔrɔnyanfan fɛ, Sɛnko bɛ Sɔrɔ yen ni bam 7 ye. Kodokonin b'a tlebinyanfan fɛ ni bam 2 ye. Kɛɲɛka fɛ, bɔrɔ bɛ yen ni bam 8 ye. Wòroduguyanfan na, Ba bɛ yen ni bam 6 ye.
Dugu tɔgɔko
Kòdo (kòro)
Donsokɛ dɔ de ye kodofara tu Tigɛ. A tùn bɛ Taa kungoyaala de la a yɔrɔ in na. Nkà o don kama kodosun de tùn ka Ca a kungoda kofɔlen in na. A yɔrɔ kɛlen donsokɛ sìgiyɔrɔ ye, mɔgɔw tùn b'a Jira ni tɔgɔ min ye o de ye " Kodofara" ye. Kabini o waatiw fo bì tɔgɔ fla ma F'a ma. Nkà fɔcogo ko siratigɛ la danfaranin dɔ bɛ yen. O tɛ dɔ wɛrɛ ye, a bɛ fɔ "kodofara" walima "kodofra".
Dugu marabaako
Laadala-dugutigiya de bɛ Kodofara. Yen dugutigiya bɛ Nà sugandilikunda. A ko bɛɛ fana tolen Bɛ kìn kelen ni jàmu kelen ka bolo de kàn yen. N'a Bɔra saya la, fɛn wɛrɛ tԑ yen dugutigi Bɔ dugutigiya la. Nkà ni dugutigi Ntanyana u bɛ sàn fla de Kɛ ka sɔrɔ ka kura Sìgi a nɔ na. Yen tu tigɛbaa tùn ye Marimu sirima Sibibe ye. Donsoya de Taara Bɔ n'a ye yen n'o tɛ a tùn bɛ Bɔ Korenna de. Màsakɛfanga waatiw la, kodofara tùn bɛ Mara màsakɛdugu min fɛ o ye kumanko ye. Bì, Kaliba Sidibe de bɛ yen dugutigiya la. Nk'a Fɔra Nana bubu ni Fajala ninnu 'kɔ.
Dugu bònya
Kodofara tɛ duguba ye bari a sìgikɛnɛ tɛ Tɛmɛ bam 2 kan kɛnɛ naani 'kɔnɔ. Yen dugumɔgɔw fana caya o caya tɛ Tɛmɛ 3000 kan.
Dugu siyako
Fulaw ni bamananw ni màrakaw ani màninkaw de sìgilen bɛ kodofara. Yen jàmuw ye: Jalo, jawara, jakite,jara, sidibe, sangare ani Tarawele ye. Ninankunya bɛ sidibe ni sangare 'cɛ, a bɛ jalo ni jakite 'cɛ ani jara ni tarawele 'cɛ yen. Furuko siratigɛ la, 'tnɛ foyi tɛ yenkaw ni ɲɔgɔn cɛ. Bamanankan de bɛ Fɔ Kodofara.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye yen baarawla fànba ye. U bɛ keninke, saɲɔn, sàba, tiga, tiganinkuru, ɲimikala, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, dà, kɔɔri, mangoro, lenburu, buyakgi, ntɔmɔnɔ, fòronto, jaba, tamati, nkɔyɔ, gan, salati, ʃù, kɔnkɔn, ɲugu, nanaye ani melɔn Sɛnɛ yen. Yen bagan marataw ye: Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. Mɔni fana bɛ dɔɔnin dɔɔninkɛ yen. U ka mɔnikɛ minɛw ye jɔ, susu, sagi, doolen, zɔlɔ ani bese ye. Jago siratigɛ la yenkaw bɛ sɛnɛfɛn-feerew ni butigifeere ni baganfeere ani bololafɛndlata-feere (daba, mifyɛn, dàga ni jirisʃi, segeredla, sìgilandla, kalakadla ani sansaradla) Kɛ. Donsoya ye yen jujɔn dɔ ye wa halisa o ma da Blà yen fɔlɔ.
Dugu fɛɛrɛko
Marifa, wosen, wɔlɔgɛn, nkɔrɔ, nkana, manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ wɔlɔjuru, samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Blà o la, kàla (bàlaminɛna). Ninnu y'u ka kungosogow ni kɔnɔw fàalifɛɛrɛw ye. U b'u ka misidenw Dabɔ ni tonsɛ (ncɔlɔ) ye. U b'u ka misi murutilenw Minɛ ni jonbori flili ye. Walima a Nɛgɛni ni dumunifɛn ye walima k'a bagan masina Koron ka Dòn yɔrɔnin dɔ la.
Dugu yiriwaliko
Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, pɔnpekɔlɔn, sɛnɛkɛ-mansin, sènfɛjuru, arajo ani moto ye yenkaw ka ko kura nàlenw ye. CMDT ni jigisɛmɛjiri ani EFAO baɲumankɛtɔnw ye ninnu ye baara Kɛ yenkaw ka yiriwa siratigɛ la. U ka o yiriwa gtùn Лɛsinnen bɛ sɛnɛko ni sannifeere ani dɛsɛbaatɔw dɛmɛni de ma.
Dugu kàlanko
Dugumadakun fàn fɔlɔ kàlanko kelen de bɛ kodofara lakɔli sira kàn. U ka o lakɔlikàlan in da Bɔra 2000 sàn. Nkà madarasa-kalan min b'u fɛ yen o da Bɔra 2004 sàn. O fana ye dugumadakun fàn fɔlɔ ta ye. Lakɔlikalan de Dònna kà Kɔn yen kàlan bɛɛ 'ɲɛ wa hali bì o de fànga ka bòn ka Sago tɔw kàn.
Dugu batoko
Silamɛya bɛ kodofara. U ka silamɛya da Minɛna 1982 sàn. Màa min Nàna n'a ye o ye Musa Fanɛ ye. Nkà silamɛya kɔ fɛ laadala bato dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ nama ni koma/Kɔmɔ. Yen dugu dasiri ye jinɛ ni kɔtɛ ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ ni seli ni sanyɛlɛma ni denkundi ni ntolatan ni tɔnɲɛnajɛ ani laadalakow ye yenkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye gita ni buru ni dunun ni flen ni kolonkolon ni wasanba ni nkɔnin ani patikoronba ye. Yenkaw ka tlonkɛcogo kɔrɔw ye bɛlɛda nparibɔ ani fɛrɛn ye. U ɲɛnajɛw bɛ Kɛ fòrobakɛnɛba min kàn u b'o Weele ko "Bara".
Dugu kungoko
Manɔgɔ ni ntɛbɛn ni npɔliyɔ ni saalen ni samu, kɔnkɔn ni zara ni wùlujɛgɛ ni sajɛgɛ ni nàna ni baman ni ntigin ni tnɛnin ni tono ni fin ani jɛman ye jɛgɛ suguyaw ye minnu bɛ Sɔrɔ yen jisigiyɔrɔw la. O kɔ fɛ, bamaw ni koorokaaraw ni kaanaw ni kooro ani maliw bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman bɛ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, sunsun, zaajɛ nten, danga ani zɛkɛnɛ. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye: Dànkala, nkorongo, kungo-kami, minɛn, nkolonin, warabilen, miniɲan, digon, wɔlɔ, gɛlɛnin, totowaranin, wùluwara ani wòronin ye.Yen kungodaw ye Namakɔrɔ kuru/kulu, saɲɔnin, kusa, bɔkɔniblen ani kɔflabɛn ye.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon naani de bɛ kodofarakaw fɛ yen. Nkà kùn wɛrɛ t'a la u fɛ yɔrɔw jànya ɲɔgɔn na 'kɔ.
Dugu waatiko
Yen waatiw fàlen-fàlen cogo Flɛ: ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà. Sanji minnu bɛ Nà kodofara sanmiɲa kelen 'kɔnɔ bɛ Taa 100 ni kɔ la. Yen funtenin hakɛ sannadan ye 40 ye a nɛnɛ hakɛ dugumadan ye 18 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
'Kabakomayɔrɔ fla bɛ kodofara cɔkɔblen ani lɛnkɛ.
Blàdon : 2017-08-07 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10


text:
Ziirinda > 2016 06 18
Màsakɛ jugu ni musokɔrɔba fitiriwale
Nin Kɛra màsakɛ dɔ ye min tun ye ɲɔmasaba ye. Nka a ka ɲɔ tùn tɛ Sɔrɔ ‘wari la ‘kuma tɛ delili ma. A ka ɲɔ sɔrɔcogo tùn ye min ye, o ye n'i Nàn'a ma, a b'a Fɔ ko jyɛn bɛ Laban fɛn min ma k'i k'o Fɔ. Лɔɲinina bɛɛ y'u sèn Dòn, k'u bolo Dòn kà Dɛsɛ u ma Se k'o ɲɛ Sɔrɔ. Nka musokɔrɔnin dɔ tùn bɛ yen min denw Banna k'a To, se foyi tùn t'a ye. O kɛlen kà màsakɛ in Komɛn, o Ko ee, ne dabaa Ala, i tɛ ne Dɛmɛ nin kelennin na waasa ne na Se kà tle damadɔ balo Sɔrɔ wa ?". Musokɔrɔnin Wulila o la ni k'i Kùnda màsakɛ bara kan. A bɛ kà Taa, kà Taa, kà Taa fo kà Taa Se ʃìsunba dɔ ma. A y'i Sìgi yen k'a b'a sɛgɛnnafyɛn Bɔ. O y'a Sɔrɔ ‘wò belebele dɔ bɛ ʃìsun in na. Jaa o wòba in tùn ye kooro dɔ ʃiyɔrɔ ye. Musokɔrɔba sìgilen, a bɛ kà Miiri, a bɛ Hami a bɛ nà Taa min Fɔ màsakɛ ye walasa kà ɲɔ Sɔrɔ. Dɔɔnin kumakan dɔ Bɔra ʃìwo ‘kɔnɔ ko:
- Musokɔrɔba, e bɛ Taa min?
Musokɔrɔba fana ko:
- E, jɔn dòn?
- Ne kooro dòn.
- E bɛ min?
- N Flɛ wò 'kɔnɔ yan. I bɛ Taa min? mun hamiko b'i kan?
Musokɔrɔba y'i Kanto a ma ko: Ne ye màsakɛ dɔ ko Mɛn, u ko ɲɔba b'a 'bolo. Ne dun, ‘se tɛ ne ye, ‘fanga tɛ ne na, ‘dàbali tɛ n ye, ‘balo tɛ n 'bolo wa a ‘jìgiya fana tɛ n ye. N ka taama kun Flɛ o ye. Fɛn min ye n hamikun ye sa, a Fɔra n ye ko màsakɛ dɔ bɛ yan min ka ɲɔ tɛ Sɔrɔ ko fo n'i ye jyɛn labanko Fɔ. Ne dun t'o Dɔn. O kɛlen, kooro y'i Kanto a ma ko:
- I kana Hami. N bɛ nà jyɛn labanko Fɔ i ye. A ko "n'i Sera màsakɛ fɛ yen, i nàkun fɔlen 'kɔ, n'a Ko k'i ka jyɛn labanko Fɔ, a Fɔ a ye ko jyɛn bɛ Laban fitiriwaleya de la. N'o Kɛra, i na ɲɔ Sɔrɔ.
Musokɔrɔba, Wulila kà sira Minɛ. Musokɔrɔba Wulila kà sira Minɛ kà Taa. A taamatɔ ‘kan bɛ: Ala dan ka nin Kɛ n ye bì sa! Ala ye ɲɛganbaatɔ dɛmɛbaa ye koyi!...
A selen màsakɛ bara la, a ko:
- Ee màsakɛ, ne Nàn'i Magɛn. Màsakɛ, ‘den tɛ n 'bolo, ‘balo tɛ n 'bolo, ‘se tɛ n ye, ‘dàbali fana tɛ n ye. Hali ʃu rɔ, ne ʃìra n ma dumuni Kɛ. Ne Nàna i deli i ka n Sɔn ‘ɲɔ na.
O kɛlen màsakɛ y'i Kanto a ma ko:
- Musokɔrɔba, ɲɔ bɛ ‘ɲɔbugu nka tàkan b'a la dɛ. Yala jyɛn bɛ Laban fɛn min na i b'o Dɔn wa?
- Awɔ, musokɔrɔba ‘kan bɛ tèn.
- A Fɔ n ye i k'i ka ɲɔ Minɛ i kà Taa.
O kɛlen, musokɔrɔ y'i Kanto ko:
- Màsakɛ, jyɛn bɛ Laban fitiriwaleya de la.
O kɛlen, màsakɛ Ko:
- E! aa! musokɔrɔba nin dòn jaati.
Ɔ, màsakɛ fana ye ɲɔba Cὲ kà Di musokɔrɔba ma, musokɔrɔba y'i kɔ Dòn. A Taara Se ʃìsunba yɔrɔ ma, a hakili Jiginna Kooro la. A y'i Madon kooro la a ka wò 'kɔnɔ ni k'i Kanto: ne ye ɲɔ Sɔrɔ nka a tɔ de Tor’a nako ye. Ɔ, e dun bɛ yan, n na e Minɛ kà Kɛ n ka tòna ye. A ye kooro Minɛ ni k'a Kantigɛ k'a Blà a ka ɲɔ kan. A selen 'so, a ye ‘tò dumanba Tobi kà na dumanba Tobi kà kooro in Kɛ o na ye.
Musokɔrɔba ye lɔgɔma ɲɛ sàba Kɛ. A naaninan Bɛnna sògokuru dɔ ma. Abini a y'o Blà a ‘da yɔrɔ min, o kolo Balanna a kan na. Fɛn bɛɛ Kɛra o la fura ma Sɔrɔ o la. A ma Лɛ min 'kɔ musokɔrɔba ye jyɛn To.
An y'o Sɔrɔ yɔrɔ min, an y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-06-18 Yɛlɛmako laban : 2016-07-07


text:
Лina Bac n'o ye 2017 sàn ye, jaabiw Bɔra Araba ka Bὲn Zuluye kalo tle 19 ma nɛgɛ kanɲɛ 15nan waati Mali fan bɛɛ fɛ. Лinan ta yeli senna Teliyara k'a sabu Kɛ jaabi ninnu blali ye fogow kan.
An b'a Jira mɔgɔw fana la ko ɲina jaabiko sàn tɔw si ma Kɛɲɛ ka Da ko fla kan. O fɔlɔ ye jaabiw bɔdonko kuma bɔli ye a sira fɛ sabu don min tun Fɔr'a la, a bɛnn'o ma cɔy.
Ko flannan ye Kulukɔrɔ marabolo ka jaabi bɔko fla ye. Jaabi fɔlɔ bɔlen, sɛgɛsɛgɛliw y'a Jira k'a fɔ ko fìli tun Donn'a la sɛbɛnikɛlaw yɔrɔ. O sɛgɛ-sɛgɛli in de Nàna ni mɔgɔ tɛmɛnen dɔw bìnni ye k'a mɔgɔ bìnnen dɔw Latɛmɛ, dɔw yɛrɛ ka kùru sɔrɔlen tun ka ca kosɛbɛ nka olu Nàn'u yɛrɛ Sɔrɔ kùru dɔgɔnin na. Nka yɛlɛma ma Dòn fan bɛɛ la, yɔrɔ minnu bɛ yen ko TLL ani TAL, olu fla sen ma Y'a la. Min ye TSS, TsECO fo ka Taa Se TSS ma sa, yɛlɛma in de Kɛra yen de. Ɔ nin t'a kɛko fɔlɔ ye, dɔ Delila ka Kɛ Kita 2012 sàn.
Лinata in na, mɔgɔ 221 Fàrala tɛmɛnenw kan. Kamanaganko denmasaw bolo sabu n'a Fɔra k'i ka den Tɛmɛna ka tla k'a Fɔ k'a Binna, a bɛ yibiyaba Don kow w'a bɛ sàn nàtaw kiimɛniw jaabiko Gɛlɛya sabu hali n'i Nàna Tɛmɛ, jɔn b'a Dɔn ko binni tɛ na Y'a la kɔ fɛ? Лininkali gɛlɛn, jaabi gɛlɛn.
2017_tcf_bac_tech_mrbolo_mum.pdf
2017_tech_tgeln_bac_bko_bn2.pdf
2017_tgc_bac_techmrbolo_mum.pdf
2017_tgco_bac_tech_mrbolo_mum.pdf
2017_tgel_bac_tech_mrbolo_mum.pdf
2017_tgeln_bac_tech_mrbolo_mum.pdf
2017_tgen_bac_tech_mrbolo_mum.pdf
2017_tgm_bac_tech_mrbolo_mum.pdf
2017_tgmi_bac_tech_mrbolo_mum.pdf
Blàdon : 2017-07-23 Yɛlɛmako laban : 2017-08-08


text:
Ayiti
Ayiti (Franse la: Haïti, Ayiti Kreyol la: Ayiti, a madonnen Ayiti ka Fasojamana (République d'Haïti; Repiblik Ayiti) ye Karayibu jamana don ye. A ni Dominika Fasojamana be datugunike Hispaniola jigun na, Antiye Boban jigunfitini kono. Ayiti ( kulu janw dugu) ye jamana sigibagafolo Taino ani Ameridika ka togo dalen ye tlebiyanfan kuluw la jigun in na. Jamana yorow lajamjan ye Pic la selle ye, a janya be se meteri 2680 (sibiri 8783). Jamana fensen bee ye bameteri kene 27750 (milu ken 10714) a faaba ye Port-au-Prince ye. Ayiti kreyol ani Franse jamana kan madonnew ye.


text:
Ni bòra Bamakò ka Goudòròn minèm, ka i nyè sin Buguni ma, i bè fara i numan bolo fè, ka sira ba blen minè wulwa kònò. Kilomèterè bikònòntòn bolilen kò, i bè se Dogo. Mòbili la, a bè se ka bèn nèkè kan nyè (èri) nani ma. Mòbili tè mògòsi bolo Dogo.
Commander le livre ici.
-
Sòmiya fè, Dogo bè minè ka fa mògów la, a kònò mògòw bè se fo: mògò baa kelen (1000) ma. A duw bè ye sènèkèladuw ye. Nka tilema fè, kamalenw caman bè ta barakè dugu baw kònò. Ni wakati la, Damanda ko dò wulilen do Dogo kèrèfè … (Moussa Ballo)
-
Marc Fomba ye Dogo aradio so barakèla dò ye. Oluw ye mògò nani ye. Dònkiliw ni kunafòniw, ni dinè dònkiliw bè tèmè aradio so la. Wa Jeliw fana jò yòrò bè ye (Mamata Niambélé)
-
Sibiri donw fè, Korotoumou, ni o ye san 17 ye bè fininòkòw ko. Dògòkun kònò, a bè ta lakoli la, kalanso wolonwulana la. Ni a y’i bò Anglè kan ni Bamanakan la, kalan bèe bè kè Faransèkan na. Korotoumou b’a fè ka Baki sòrò (Korotoumou Coulibaly)
-
Bonyè tè da muso kan fo n’a ye den sòrò. Den sòròbaliya bè jate iko Ala ni Jow ka lagosi. O ye kudayi dimin ye, musow kuna (Djeneba Fomba)
-
Moto kelen sòngò bè ta 250.000 - 300.000 CFA (400 - 500 euros). Kòòrisènèlaw ni Damanda sanukolaw de bè se ka moto sòrò u yèrèw ye. Kòòri bè sènè Dogo a bè san tan bò, fèn min ye Damanda ye, o bè ye a tè kalo wòrò bò (Mahamane Traoré)
-
Dukènè. Lakòli barakètaw bè kè dukènè kònò, tee fana bè min yen, mògòw bè bisimila yen, barow, tobiliw ani dumuniw bè kè dukènè kònòna la. Dukènè ye denbaya ka nyènamaya sinsin yòrò ye (Mah N’Gnifirig Konaté)
-
Tuma mina ci t’u la , cèmisèniw bè tee wuli ani ka aradio lamè nyònkòn fè. U bè Yuwansi (Jouvence) fè kosèbè dònkilida emision dò. Hip-hop dalaw Tata Pound de bè sanga ba la (Youssof Togola)
-
Youssouf Coulibaly ye a ka nékéso san Bamako. A ye 45.000 CFA (euros 70 yònkòna) musaka, o ye wari ba de ye. O de kòsòn Youssouf mèna ka baraba kè ani ka wari mara (Diakaridia Fomba)
-
Fatoumata Diallo, ni o bè san 15 la, b’a fè ka a ka kalan tò kè Bamako walisa ka kè dòkòtòrò ye. Kalanbolo min kadi a ye, o ye faransè kan ye. Minfèn min ka di a ye, o ye nònò kènè ye (Bakary Traoré)
-
Duw ka nafolotigiya bè dòn u ka misi hakè de fè. Misiw tè faga ten dè. U joliw de bè sarakati kèrènkèrènneyala jow ni bangebagak òròsalenw wali Ala ma (Djeneba Fomba)
-
Mariama bè wakati caman kè nyòn susu la. Ni nyòn buu bòra a la, a bè tèntèn, ka a bunte kolon na, wali ka a si wugu la, ka laban ka To tobi a la (Modibo Diawara)
-
Aminata bèna furu san dama dò kònò, wa a bè ta sigi a cèla la, a cè fala la. Yen, a b’a yini k’a buran muso nisòndiya. Kuranè b’a yamaria cè ka fo muso nani furu (Birama Donogo)
-
Mohamed b’a fè ka meniseya dege menisekè fè. Degedenya bè ta se fo san duru la. O san duru kònò Mohamed tè sara sòrò (Bakary Traoré)
-
Anglè karamògò bè bò Mali kòrònyanfan fè. Karamògò 14 ani kalanso 15 ani kalanden 625 de bè Dogo. Dogo ni a kèrèfè lakòli cè bè kilomètèrè 25 bò (Moussa Ballo)
-
Tuma dòw la, bagebagaw bè furuw labè Wari tònò kòsòn walisa duw ka nafa sòrò. O bè kè jènyòkònya ye du fila ni nyòkòn cè – nka a tè kè jènyòkònya ye furu nyòkòn fila ni nòkòn cè (Mahamane Traoré)
-
Yali cèmisènw bèna to Dogo wa? U bèna ta Duguba kònò wali kèrèfè dugunafoloma dò kònò ka ta u ka hèrè nyini ye wa? – Wali u bèna a nyini ka kè balontana ngana dò ye farajèla wa? (Mohamed L. Touré)
-
Tènèn. Dògòdonya. Kalan tè ye. Syè muso bugurijèlama min bè numanbolo fè, o ye 1.500 CFA, kiniboloya fan ta bè bèn 1.400 CFA (2,20 + 2,30 euros) (Youssouf Coulibaly)
-
Òròbu bleman cènyuman ye bangebagaw ka nilifèn ye. Òròbu fila dòròn de bè Aminata bolo. Anglè kan de kadi a ye (Kalifa Nimaga)
-
Musomaniw bè nyògòn kun digi kunyòkòn o kunyòkòn. U bè kunsikiw mu ni situlu ye, walisa kunsikiw ka makaya ka yelenku. Tògòw bè kundikisenw na, iko sira saba (Abaïmouna Diakité)
-
Kuranjuru min bè sokòfèkoko kan, Isabel kòfè, bè bò grupu la ka ta jabarani na. Jabarani 10 dòròn de bè Dogo dugu bèè kònò. Wa kuran tè yen kuma tè nèkèjuru ma (Djélika Famba)
-
De l’eau fraîche et pure Dugukolo jukòròji sumalen, sanuman. Tumabè Mariétou bè ta ji ponpe lakòliso kèrèfè. Pònpe fila bè ka suru a la, nka o na ta bè, a bè ta lakòliso kèrèfèta la, kamasòrò, a ni a terimuso Korotoumou bè nyògòn ye yen. Bi tilegan fè, a bè iko ko dò bè Korotoumou bolobo ka kè … (Sékou Diawara)
-
Mohammed Ballo bè kalan kè ni sèbè ye walisa ka se ka dòkòtòròya kalan Bamako. Mohammed ye san tan ye, nka kalanbolo min kadi a ye, o ye min nyèsinnen do, dugukolo ni a kònò fèn dòniya ma. Gafe kelen ani sèbènikèlan saba dòròn de b’a bolo (Kalifa Nimaga)
-
Solimata sigilen do a cè ka dugu la wula kònò, kabini a furula a mèna sani a ka dege yen na. Nka, a bènkèrama , ani a cè balimamuso ani a kanimaw bè bèn wa a nisòndiyalen do a dafè mògòw kòrò (Samba Diarra)
-
Hali bi musokòròba hakili bè dubaw ni kabilaw ni siyaw ni masayaw ani dònkiliw ni siriw ani zanaw tèmèlenw la. Fòlòfòlò gèlèya fosi tu n tè …(Amadou Diakité)
-
Wari bèrè tè denbaya minuw bolo, olu bè cèmaniw de fòlò tògów sèbèn lakòli la, ni wari tò tora, musomaniw tògów bè sòrò ka sèbèn lakòli la (Adama Magayko)
-
Musow bè bara kè sògòma fo wulafè. Ka fara o baraw kan, Fombamuso bè bolomafara di denbaya musakaw la: a bè jabaw ni tamatiw sènè, a ka nakòforo la. A bè laban k’olu fere suku la (Youssouf Coulibaly)
-
Babou kuna kadi. A ba bè sin d’a ma san fila kònò. A ba bè ta a lajè tumabè dòkòtòròso la ani ka demisènibanaw waksèn k’a la. A fana wolo la yen de (Mahamane Traoré)
-
Donogomuso ye lakòlinyèmògò muso filanan ye. Muso filaw ni u denw bèe bè du kelen kònò. Muso filanan kanunnen do kòsòbè, kamasòrò dèmisèn la mògò do – cè hakilinata fan fè (Mobido Diawara)
-
Sinuwa tee bè wuli, fòlò fo sabanan. Tee bè min wèri ftiniw kònò. Sukaro ni nanaye bè kè ka labò (Mahamane Traoré)
-
Còkòròba sigelen nyè bè min na, denmisèni jòlen nyè t’o la. Dugu cèkòròbaw de bè dugu ni denbayaw kow bèe nyènabò. N’a yi bò mèri la, kuntigi wèrè bè ye n’o bè wele ko Dugutigi. Dugutiya cinyè bè ta (Abaïmouna Diakité)
-
Bara caman bè Finikala bolo ka kè. A bè birifiniw ni òròbuw ni glokibaw ni semisiw ni pantalow kala fini nyèkènnew la. A bè cèmiseniw ka jini kòrò faralenw ni tisòrti kòrò faralenw kala (Mahamane Traoré)
-
Sogo ferela sabaw dò la kelen. Sogo – kènè wali jeni ne – bè se ka san 200 CFA (euro santimu 30 nyòkòna) tènèn donya fè (Youssof Togola)
-
Donsoya. Sogo misèniw dòròn de bè bon tuma caman, kònòma fènw. Dogo kèrèfè yòròw la, yri tikè ni foro kura bò ni Ja ni ntònw ani bagan bilaw kungow kònò kòsòn, sogo bonta bèrè tè yen. Dugulow sèngè na (Youssouf Coulibaly)
-
À ses amis dans le village voisin. Fanèkè sababu la, nanbara sigilanw sera ka na Dogo. Babou bè se ka yala ka sòrò mògò m’a dèmè. A bè ta bò a teriw ye tuma bè kèrèfè duguw la (Sékou Diawara)
-
Cèw, Dogo kèrèfè damanda, sanu bò yòrò sira kan. U bè ta ni ji bidon nèrèmukuman falenw ji la wlisa ka sanu ko. Ni jow ni Ala sòna a ma, u bè sègi so, ni nafolo ba ye, ka so kuraw jò (Bakauy Traoré)


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with son in ml.
Son, Son, Sona, Sona, Sona Ouere, Sonabougou, Sonasso, Sondey, Sondiguila, Sondio, Sondo, Sondobougou, Sondol, Sondou, Sondyougoula, Sone, Sonfara, Sonfounou, Songo, Songo, Songo, Songode, Songodiabougou, Songondiala, Songonie, Songore, Songoria, Songoriba, Songuela, Soni, Soni, Soniebougou, Sonikoro, Sonimble, Sonin Koura, Soninghe, Soninnkoura, Sonio, Sonion, Sonityeni, Sonkali, Sonkan, Sonkankourani, Sonkara, Sonki, Sonko, Sonkoroni, Sonkoun, Sonngobia, Sonoko, Sonson, Sonsorobougou, Sonsorobougou, Sontanbougou, Sony Aliber,
ADS


text:
Mozanbik
Mozanbik madɔnnen Mozanbik ka Fasjamana (Portigiz la Moçambique walima Repuplica de Moçambique, fɔjɔgo [Republika di Musambiki] ye jamana ye Afrika worodugukɔrɔn fɛ, a bɛ danbɔ ni India Kɔgɔji kɔrɔn fɛ, Tanzania saheli fɛ, Malawi and Zanbia sahelitlebi, Zinbabwe tlebi fɛ, ani Swaziland ni Worodugu Afrika kɔrɔntlebi fɛ. A lakodɔnna Vasco da Gama fɛ san 1498 ani ka mara Portugal fɛ san 1505. San 1510, Portigiziw wulira ka Arabu sultana kɔrɔ bɛɛ min bɛ kɔrɔn Afrika dankan na, mina u bolo kɔnɔ. Kataa masuruya la san 1500, Portigiziw ka jago dagayɔrɔw ani tataw nara kɛ jigiyɔrɔw ye sira kura kan kataa kɔrɔn fɛ.
Tɔnden don Portigiz Fɔla Jamanaw ka Jekulu la ani Forobanafolo Jekulu (Commonwealth). Mozanbik tɔgɔdara Muça Alebique la min tun ye mansa (Sultan) ye.


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with dou in ml.
Doua, Doua, Douabougou, Douabougou, Douakorla, Douale, Douale, Douamkara, Douaragoune, Douaragoune, Douaragoune, Douarebougou, Douari, Douba, Doubabougou, Doubabougou, Doubabougou, Doubabougou, Doubabougou, Doubakui, Doubala, Doubala, Doubala, Doubalakoro, Doubasso, Doubel, Doubel, Doubel, Doubena, Doubere, Doudouka, Douegoussou, Douentza, Douentza Cercle, Douetire, Doufanian, Doufiakui, Doufoko, Douga, Dougabo, Dougabougou, Dougabougou, Dougabougou Koroni, Dougadougou, Dougakongo, Dougakorola, Dougan, Dougara, Dougasso, Dougasso Ouere, Dougo, Dougouba, Dougouba, Dougoubala, Dougoubara, Dougoufale Kolindigui, Dougoufe, Dougoufe Ouere, Dougoufing, Dougougouelen, Dougouibarakaia, Dougoukolobougou, Dougoukouna, Dougoulou, Dougoumetara, Dougoumousso, Dougouni, Dougouni, Dougouni, Dougouniana, Dougounikoro, Dougounikoro, Dougounona, Dougounoukoro, Dougounoukou, Dougouolo, Dougouperebougou, Dougouradji, Dougourakoro, Dougourakoro, Dougourakoro, Dougourakoro, Dougourakoroba, Dougourakoroni, Dougourani, Dougourenndji, Dougourila, Dougoussa, Dougoussigue, Dougoutakoto, Dougoutakoto, Dougoutene I, Dougoutene II, Dougoutigui, Dougoutiguibougou, Dougoutiguila, Dougouye, Dougueba, Doukilabougou, Doukoloma, Doukombo, Doukonan, Doukoro, Doukou, Doukoure, Doule, Doule, Doum, Douma, Douma, Doumadourou, Doumakono, Doumanaba, Doumangolo, Doumankui, Doumasso, Doumba, Doumba, Doumbadjila, Doumbana, Doumbaria-ou-Echak, Doumbi, Doumbo, Doumbou, Doumbougou, Doumeba, Doumeba, Doumogou, Doumoufara, Doun, Douna, Douna, Douna, Douna, Douna, Douna, Douna, Douna, Douna, Dounali, Dounanbougou, Dounba, Dounbaga, Dounda, Dounde, Dounde, Dounde, Dounde, Dounde, Dounde, Dounde-Alkaya, Dounde-Bamba, Doundedaga, Doundeguesse, Doundere, Doundioulou, Doundiourou, Doundou, Dounfannia, Dounga, Doungali, Doungoudie, Doungoura, Doungue, Dounguel, Dounguel, Dounguel, Dounguel, Dounguel-Hamadi-Alfa, Dounguel-Silloube, Douni, Douni, Douni, Dounia, Dounkandala, Dounki, Dounki, Dounkokolo, Dounkoye, Dounogoloni, Dounoupa, Dounting, Doura, Dourabougou, Dourabougou, Dourabougou, Dourako, Dourako, Dourei, Douri, Douro, Dourou, Dourou, Dourou, Douroukou, Douroula, Dourounka, Doussare, Doussogou, Doussoudiana, Doussougou, Doussoukane, Doussoungou, Douta,
ADS


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with sou in ml.
Souakou, Souala, Soualani, Soualebougou, Souan, Souando, Souaniebougou, Souara, Souba, Souba, Souba, Soubabougou, Soubagara, Soubai Bara, Soubala, Soubala, Soubala, Soubala, Soubalankide, Soubanou Fara, Souboundou, Souchiena, Soudoube, Souena Gandega, Souena Soumare, Soufouroulaye, Sougouba, Sougouba, Sougouba, Sougoubili, Sougoula, Sougoula, Sougoula, Sougoulabougou, Sougoulasso, Sougouleni, Sougoumasso, Sougoumba, Sougoun, Sougui, Sougui, Souhe, Soui, Soukarodaga, Soukl, Soukobougou, Soukola, Soukoula, Soukoulasso, Soukourane, Soukourani, Soukourani, Soukourani, Soukourani, Soukourani, Soukourani-Bosso, Soukourani-Soubala, Soukouta, Soukouta, Soukouta, Soukoutala, Soukoutale, Soukoutali, Soukoutali, Soukoutali, Soula, Soula Kanda, Soulaboundji, Soulei, Soulemanbougou, Souleyman, Souleymane Bougou, Souli, Soulouba, Souloudji, Soum, Souma, Souma, Soumabougou, Soumaila, Soumala, Souman-Bambara, Souman-Bozo, Soumana, Soumana, Soumana, Soumandougou, Soumankui, Soumanso, Soumantere, Soumatogo, Soumaya, Soumazangasso, Soumba, Soumbala, Soumbi, Soumegolo, Soummarkala, Soumoudji, Soumouni, Soumouni, Soumpi, Soun, Sounani, Soundia, Soundia, Soundian, Soundiani, Soundiebougou, Soundiebougou, Soundoko, Soundougouba, Sounga, Sounga Lore, Soungalob, Soungalobougou, Soungare-Bala, Soungo, Soungobougou, Soungokabougou, Soungoun, Soungoun Ouere, Souni, Sounina, Sounkala, Sounkalo, Sounkalobougou, Sounkarou, Sounkaroula, Sounko, Sounkobougou, Sounkoro, Sounkoro, Sounkoro, Sounle, Sounndonndiala, Souno, Sounoumba, Sounsoungoro, Sounsounkoradie, Sounsounkoro, Sounsounkoro, Sounsounkoro, Sounsounkoro, Sounsounkorodji, Sounssou, Sountabougou, Sounteye, Sounti, Sountyana, Sountyebougou, Souraka Bougoundi, Souraka Ouere, Souraka Ouere, Sourakabougou, Sourakatoumoun, Souransan Dalala, Souransan Toumoundo, Sourbasso, Sourinnde, Sourkoubougou, Sourkoudingueye, Sourokoto, Souronto, Sourou Bongo, Sourou Nanare, Sourou Woro, Souroubire, Souroubire, Souroudian, Souroudian, Souroufing, Souroufou, Souroufouga, Sourouka, Souroukoto, Souroukoubougou, Souroukoudingue, Souroukoudingue, Souroukoula, Souroukoun, Sourounara, Souroundyala, Soussala, Soussiguievel, Soussoula, Soutalabougou, Soutarabougou, Soute, Soutoukole, Soutourabougou, Soutourabougou, Soutourabougou, Soutourabougou, Soutrabougou, Souzangore, Souzoundiela, Souzouniala, Souzourouna,
ADS


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with nou in ml.
Nouaninkoro, Nouara, Nouasso, Noubasso, Noubougou, Nouga, Nougani, Nougoula, Nougoume, Nougoure, Nougoussouala, Nouhoun-Bozo, Nouhoun Peul, Noukouma, Noukoutou, Nouma Kofe, Noumabougou, Noumambougou, Noumana, Noumbol, Noumou, Noumoubakabougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougou, Noumoubougoula, Noumoudiado, Noumoula, Noumoularama, Noumoumbougou, Noumountenen, Noumourolo, Noumousa, Noumousoulata, Noumousso, Noumoutyebougou, Noumpesso, Noumpinesso, Nouna, Noungonotoye, Noungosso, Nounkala, Nounkouni, Nounou, Nounou, Nouola, Nouolobougou, Nouoma, Nouoro, Nourane, Nourounba,
ADS


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with don in ml.
Don, Don, Donadji Banko, Donba, Donbala, Donbira, Donbla, Donbone, Donboro, Dondawel, Dondawel, Dondea, Dondeguenibougou, Dondierela, Dondouli, Doneguebougou, Doneguebougou, Doneguebougou, Doneguebougou, Doneguela, Doney, Donfanani, Dongka, Dongo, Dongo, Dongo-Bambara, Dongomey, Dongon, Dongoni, Dongonion, Dongori, Dongoro, Dongosori, Dongossela, Dongosso, Dongossori, Dongoy, Dongoy, Dongoy-Samou, Donguene, Donguenebougou, Donhale, Doni, Doni, Doniambougou, Doniena, Donimabougou, Doniobougou, Donioumana, Donkelena, Donkene, Donkene, Donkerila, Donkerila, Donkono, Donkoro, Donkorona, Dono, Donobougou, Donsela, Donsiesso, Donsobougou, Dontambougou, Dontemen, Donterebougou, Dontereke, Dontieribougou, Donyimebougou, Donzana, Donzoni,
ADS


text:
Ziirinda 2016 06 21
Jinɛw ka sɛnsɛn sɔnniko
Nin Kɛra jinɛjamana dɔ ye, forobaboli dɔ tùn bɛ yen n'a bɛ Weele ko Sɛnsɛn. 'Sàn o 'sàn u tùn b'a Sɔn ni nimafɛn dɔ ye min bɛ ɲɛnawolomali Kɛ. U b'a Лini kungokɔnɔfɛnw de la kɔrɔlen. Nkà sàn dɔ Kɛra u ye kungokɔnɔna bɛɛ Dòn ɲɔgɔn na u ma kungokɔnɔfɛn ɲɛnawolomalikɛla Sɔrɔ. O kɛlen, jinɛmasakɛ fana ye jinɛcɛkɔrɔba ni jinɛkamalen bɛɛ Weele màsablon na, ka n'a F'u ye k'ale fà Ko k'a y'a Mɛn ale mɔkɛ 'da k'a Fɔ ko olu jinɛw ka djɛnwuli sababu bɛ na Bɔ sɛnsɛn sɔnbaliya la sàn dɔ la. A K'u ma k'o tuma na bɛɛ k'i Labɛn ka saya Kɔnɔ yanni dwaakun fla cɛ, bari sɛnsɛn sɔnni waati tɔ Tor'o ye.
Jinɛmasakɛ tlalen o fɔli la a y'i 'Лɛsin jinɛkamalenninw ma k'i kanto:
- Kɛrɛnkɛrɛnnenya la aw jinɛkamalenw, aw ye jinɛya Kɛ hadamadenya ye, wa aw y'a Dòn ngalama na. K'a Tà anw mɔkɛw ka na Tɛmɛ an fàw la fo ka na Se anw ma, 'màsakɛ ma deli ka mɔgɔw Weele sɛnsɛn sɔnfɛn sɔrɔbaliyako-kuma na. Ɔ, aw de tle la nin bɛ Kɛ. Ayiwa, kumalasurunnya la, an ka ɲɛnamaya n'an ka djɛnban bɛ aw 'bolo dwaakun fla 'cɛ. Aa! a y'o Fɔ yɔrɔ min a Wulila k'i kɔ Dòn.
O y'a Sɔrɔ jinɛkamalennin dɔ tùn bɛ yen, o tɔgɔ tùn ye Seeni ye. Donsoya de tùn ka Di seeni ye. Ɔ, nkà Seeni tùn mà man di fiyew, o Kɛra sababu ye k'a Kɛ jɛɲɔgɔnntan ye jinɛjamana in na yen. O màngoya min tùn bɛ Seeni kan o y'a To jinɛkamalenw bɔlen màsablon na, u Fàrala ɲɔgɔn kan ka kungokɔnɔna Minɛ k'u bɛ Taa sɛnsɛn sɔnfɛnɲini na nkà u ma ma fɛn Fɔ Seeni ye. O kɛlen Seeni fana Nàn'a kuma Лɛfɔ a ba ye. Ba k'a ma k'a ka Tugu u 'kɔ ten, ko n'o tɛ ko n'u taamakun Лɛbɔra ko màngoya min b'olu kan ko dɔ fana bɛ na Fàra o kan. O kɛlen Seeni m'a ba kumakan Sɔsɔ. A Wulila k'u nɔfɛtugu, a Ser'u ma tuma min na, jinɛmalenkuntigi y'i kant'a ma k'a ka B'u 'kɔ, ko n'o tɛ k'olu bɛɛ bɛ Segin ko wa olu tɛ dàn o ma k'u bɛ Tla ka Taa Fɔ màsakɛ ye. Seeni dùn y'a Dɔ ko n'u Seginkokuma Sera màsakɛ ma k'a sababu K'ale ye k'o kɔni ye fagali kun kelen ye. Seeni kasibaatɔ Seginna ka n'o Лɛfɔ ba ye. O fana yi Kɛ kasi kan. A Kasibaatɔ b'a Fɔ:
- Ee! Ala mun na i b'an Dan ka tla ka màngoyamugu Tà k'a ʃuuru an Kan?
Seeni Nàna a ba ma, k'a bɛ Taa kungoyaala la. Ba fana kasibaatɔ ye dugawu K'a ye. A Bɔra, a Taara ka Taa, ka Taa... fo ka Taa Se kungo jan dɔ la, nkà a ma sògo Sɔrɔ. ʃu Nàna Kò k'a To yen minkɛ a y'i Da yen ntabanɔgɔsunba dɔ 'kɔrɔ. Seeni sunnɔgɔla fo ka dugujɛ Kɛ k'a Minɛ sɛgɛ y'o sababu ye. A bɛ Wuli tuma min na a y'a Sɔrɔ tle Bìnna ka Bɔ. A Sinna k'i Yɛlɛma ka Kɛ miniya belebele dɔ ye, o y'a Sɔrɔ nɛrɛsun jalan dɔ bìnnen bɛ tabanɔgɔsun in da fɛ fana jaa o kɔnɔna tùn ye 'wòba ye a y'i sɛɛnɛn ka Dòn o 'kɔnɔ.
Ɔ, nkà jinɛkamalen-kulu min ye Seeni Gɛn ka B'u 'kɔ, olu Taara kungo fàn bɛɛ Dòn ɲɔgɔ na u ma 'fɛn Sɔrɔ u Seginna ka Nà 'so jinɛcɛkɔrɔba Fàra jinɛkamalen kan bɛɛ y'i Sìgi sa ka saya Makɔnɔ.
Ɔ, nkà ka Seeni T'a ka nɛrɛjalanwo la yen, Dɔɔni a tlo b'a la jelemankan bɛ ka Bɔ nɛrɛsun in na. A Siranna, a hamina, ni k'i kanto a yɛrɛ 'kɔnɔ ko nin ye hadamaden ka baara ye. Jaa Seeni Nàn'i yɛrɛ Sɔrɔ hadamadenjamana dɔ da fɛ, o dugu npogotiginin dɔw de tùn Nàna dɔgɔjalanɲini na yen. O nɛrɛsun jalan yelen olu fana nisɔn Dyara u y'u k'o bolow tigɛli kan. Npogotigininw mana ɲɔgɔn Sɔrɔ u tɛ Fa u ka cɛko baro la. Dɔ Nàna u bɛɛla kɔrɔbalen Лininka n'o ye Sajo ye ko mun na a flanw bɛɛ bɛ furu la ale dùn ma furu fɔlɔ. Sajo Yɛlɛla k'i kant'a ma ko bɛɛ ni janɲɛko. Ko cɛw Bɔra ale Sajo 'kɔ fo ka caya ko nk'ale m'a ɲɛna Ye olu ʃi la. A k'a y'a Fɔ a 'fà ye ko jolifɔn bɛ 'cɛ o 'cɛ la k'ale tɛ Furu o cɛsugu ma, ko cɛ fɛn o fɛn dun Nàna ale Лini a fà fɛ ko jolifɔn Yer'a Bɛɛ la, k'o de la ale fana ma Sɔn u ʃi la. Ko wa n'ale ma 'cɛ jolifɔnntan Sɔrɔ k'a tɛ Furu cɛ wɛrɛ ma. Seeni kɛlen k'o Mɛn k'a To nɛrɛwo kɔnɔ yen. A nisɔn Dyara. Npogotigininw y'u ka dɔgɔ Tigɛ k'a Siri ka Nà 'so minkɛ Seeni fana Bɔra k'i Yɛlɛma ka Kɛ hadamaden ye, kamalen ɲumannin wa jolifɔnntan dɔ ye. K'i Лɛsin dugukɔnɔna ma. A selen yen a y'i Лɛsin sojow ka so ma. A selen du 'kɔnɔ a y'i Madon sajo fà la k'a F'a ye k'a Nàna a denmuso Sojo Лini 'furu la. O kɛlen, fà fana ye weele Blà ka Sajo yɛrɛ ma k'a Лɛf'a ye. Sajo Sɔrɔla ka jinɛ Seeni Lajɛ koɲuman a ma jolifɔn Y'a la. O kɛlen a y'i kant'a fà ma k'a bɛ Furu o ma. U ye Sajo ka kow bɛɛ ɲanabɔ k'a Ban pew. A bɛ Blà ka Taa don min na, a dɔgɔmuso dɔ tùn bɛ yen n'o ye Sìtu ye, o y'i kanto Sajo ma k'ale ma Da Seeni ka hadamadenya la, ko bari k'a Tà Seeni Nàdon na ka na Se bì ma ko màa ʃi tɛ Seeni bɔdugu Dɔn. Nkà Sajo ma hali kàlan Dòn a ɲi na ka Bɛn n'o kuma ye. Tuma min na labɛnw Sabatira, u ye fɔlifɛnw Tà ka Sajo n'a cɛ Sɛnsɛn ka Bɔ soforokun na. U selen yen, bɛɛ Seginna fo k'a tɔ To Sajo n'a cɛ n'a dɔgɔmuso Sìtu ye. U ye sira Minɛ u bɛ Taa u bɛ Taa... Fo u Taara Se 'yɔrɔ la Sajo ni Sìtu fla ʃi tɛ yɔrɔ min Dɔn. Sìtu bɛ Bali min na, a ye Seeni ni Sajo fla bɛɛ Лini ka Dɛsɛ. O y'a Sɔrɔ Seeni ye Sajo Yɛlɛma ka Kɛ kabakurunin dɔ ye, k'a yɛrɛ yɛlɛmana ka Kɛ tenntannin dɔ ye k'i Sìgi jiribolo dɔ la k'i kanto Sìtu ma k'a ka Segin ka Taa 'so ko ka Taa Fɔ Sajo 'ba n'a 'fà ye k'u burankɛ tɛ mɔgɔ ye ko jinɛ jugu dòn, k'u denmuso na Kɛ ka jinɛjamana kunmabɔ. A y'o Fɔ minkɛ ka Wuli ka Taa ni Sajo ye sɔgɔsɔgɔ. Ɔ, o kɛlen sa, sira Yɛlɛna Sìtu ye O kasibaatɔ Nàna Dòn 'so, k'ale kɔrɔmuso totɔ bɛ jolifɔnntan furu la. Seeni Jiginna jinɛjamana na ka sɛnsɛn sɔnni sarati tɔ To tle sàba ye. A Taara ni Sajo ye masakɛ fɛ yen. K'ale ye nin sògo in Sɔrɔ bì ko nin bɛ Se ka Kɛ ka sɛnsɛn Sɔn ko bari nin ye ɲɛnawoloma Kɛ cɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ f'a flanw bɛɛ Taara 'furu la k'a To. O y'a Sɔrɔ jà ni kɔnkɔn tùn y'a da Minɛ ka jinɛjamana Nakasi ka Ban. Ɔ, nkà Seeni nàlen ni Sajo ye o Dyara jinɛ cɛ, muso denmisɛnnin ni màakɔrɔba bɛɛ ye. U ye Sajo Minɛ k'a Kɛ ka sɛnsɛn Sɔn. Aa! o kɛlen hɛrɛ Nàna jinɛjamana kan ji Sɔrɔla nɛma Sɔrɔ dannifɛnw Лɛna. Aa! jinɛmàsakɛ nisɔndyalen y'a ka jamana npogotigi bɛɛ Fàra ɲɔgɔn kan ko Seeni k'a Лɛnakala ko hali n'a ɲɛna Bɛnna ni waleta ye k'o bɛ Di a ma. O don kamà, npogotigi min tùn cɛ ka Лi ni jinɛnpogotigi bɛɛ ye o kɔɲɔ Bɔra ka Di Seeni ma. ka Tla ka sanu Caman D'a kan. Nkà o ʃi ma màsakɛ Bɔ, a Tlala ka jinɛkamalennin dɔw Sugandi k'u Blà jamana 'kɔnɔ ko ni Seeni n'a ba ka tɔgɔ jugu Sɔrɔ la min 'da k'o bɛ Minɛ k'a Fàga. Sajo ka ɲɛnawoloma Labann'a ma Bɔnɛ ye, Seeni ka màngoya Labann'a ma mandya ye.
N y'o Tà yɔrɔ min, n y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-06-22 Yɛlɛmako laban : 2016-06-22


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with san in ml.
San, San, San-Niona, San-San, Sana, Sanakoro, Sanakoro, Sanakoro, Sanakoro, Sanakoro, Sanakui, Sanaloube, Sanama, Sanama, Sanamadougou, Sanamafaradi, Sanamani, Sanamani, Sanamba, Sanamba, Sanamba, Sanambani, Sanambele, Sanana, Sananbele, Sananboua, Sananbougou, Sanandiebougou, Sanandio, Sanando, Sanando, Sananfalani, Sananfara, Sananfara, Sananfara, Sananfara, Sananfarakoro, Sananfie, Sananga, Sananguebougou, Sanankenyi, Sananko, Sananko Farako, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro, Sanankoro Djitoumou, Sanankoro Kouloubadougou, Sanankoroba, Sanankoroba, Sanankoroba, Sanankoroba, Sanankorobougou, Sanankoroni, Sanankoroni, Sanankoroni, Sanankoroni, Sanankorotoumou, Sanankoto, Sanankourouni, Sanansaba, Sanaoro, Sanata, Sanba, Sanba, Sanba Bafikou, Sanba Gone, Sanba Lanbe, Sanbabougou, Sanbabougou, Sanbadiarabougou, Sanbaga, Sanbaga, Sanbaka, Sanbakanou, Sanbakrouia, Sanbala, Sanbalade, Sanbalake, Sanbalika, Sanbanara, Sanbani, Sanbaouessi, Sanbea, Sanberi, Sanbiria, Sanbougou, Sanbougou, Sanbouika, Sandama, Sandansare, Sandare, Sande-Baleya, Sandegnan, Sandia Koro, Sandiambougou, Sandigui, Sandiguibougou, Sandiguila, Sando, Sandola, Sandoro-Mayo, Sandoro-Ouro-Bala, Sandougoula, Sandoumbou, Saneme, Sanfaghadala, Sanfara, Sanfarani, Sanfinian, Sanga, Sanga, Sanga, Sanga, Sanga, Sanga, Sanga, Sanga-Madina, Sangaba, Sangafara, Sangafe, Sangala, Sangali, Sangalou, Sanganian, Sangara, Sangarakourou, Sangarebougou, Sangarebougou, Sangarebougou, Sangarebougou, Sangarela, Sangasso, Sangaya, Sango, Sango, Sango-Tiennde, Sangopa, Sangou, Sangoue, Sangourouni, Sanguela, Sanguerena, Sangui, Sangui, Sangui, Sanguira, Sani, Sania, Saniaga, Sanidia, Sanie, Saniena, Sanifina, Sanka, Sankaman, Sankaredjin, Sanko, Sankoro, Sankoura, Sankourabougou, Sanmbe, Sanogo, Sanogoli, Sanoubougou, Sanoukou, Sanouolola, Sanpaka, Sanpakabougou, Sanpiala, Sansa, Sansamba, Sansan, Sansanding, Sansanding, Sansanding, Sansangue, Sansani, Sansankide, Sansankori, Sansanto, Sanse, Sanseguela, Sanseladji, Sanso, Sanso, Sanso, Sansogou, Sansogou, Sansola, Santaba, Santafara, Santafeto, Santakoto, Santakoto, Santankoto, Santankoto, Santansaba, Santiebougou, Santieni, Santiguibougou, Santiguila, Santiguila, Santyakoura, Sanyimale, Sanzana, Sanzana, Sanzana, Sanzarabougou,
ADS


text:
Ziirinda > 2016 05 12
Nanalen cɛntako
Nanalen tùn ye nafolobatigi ye. A tùn bɛ kabakokow Kɛ nafolo la. Nka balima tùn t'a 'bolo 'kuma tɛ 'den ma.
Nanalen Tor'o la fo bàna Nàn'a Minɛ. Fura sugu bɛɛ Kɛr'a la a ka bàna na. Don dɔ tlegan fɛ a ka bàna Nàna Juguya fo k'a dàma Tɛmɛ. Nanalen Sɛngɛna, a Tɔɔrɔla. Aa, yanni wulafɛla ka Se, a Dɛsɛra. A ma Лὲ min 'kɔ a Kɛr'o ye. Nanalen Sara k'a ka nafolomafɛn bɛɛ To. Aa, n badenw, nanalen cɛn tlaliko de Nàna Kɛ baara ye sa dɛ! Sìgiɲɔgɔn tɔw y'a Laɲini ko a cɛntlabali kana To, balima dun tɛ nanalen la 'tuma tɛ 'den ma. Aa, a ko Kɛra 'dɔnnin dɔn goman ye. N'i y'a Dɔn ka Taa 'ɲɛ i 'fà bɛ Sà, n'i y'a Dɔn ka Nà kɔ fɛ i 'ba bɛ Sà, n'i y'a Dɔnbali To i yɛrɛ Sà. Aa kabako!
'Surukuba 'tlo Nàna Dòn o kùnnafoni na minkὲ, a ye mun Kɛ? Don dɔ walahatle fɛ, a y'i Labɛn ka Wuli ka Nà nanalenw ka dugu la. Surukuba selen dugu dònda la, a ye kasi da Dòn yen. A bɛ Se tuma min dugu 'kɔnɔ, a y'a Sɔrɔ nanalen sìgiɲɔgɔnw n'a terisiraw sìgilen bɛ, u bɛ ka 'tlacogo Лini nanalen cɛn na. Surukuba kasibaatɔ Ser'u ma. U Ko dnankɛ, i dàn ka Nà anw fɛ yan. Surukuba K'u ma k'ale y'a balimakɛ ka Sàya de Mɛn k'ale Nàna o sànga de la. A kasibaatɔ bɛ k'a Fɔ ko nanalen Bɔra ale surukuba la ko wa ale surukuba fana Bɔra nanalen na. Ko Ala ma den wɛrɛ Nɔgɔya olu masaw ye ale ni nanalen 'kɔ. K'ale surukuba mana Miiri k'a Ye k'ale tolen Flɛ a kelen na in ye, k'o de b'ale Blà kasi la. N'a y'o Fɔ a bɛ Kule k'ale surukuba ta Kɛra kunnangoya ye; ko balima kelen min tùn b'ale la ko nin y'o fana taalen ye ko hali Ala tùn ka ale yɛrɛ Tà ʃyɛn kelen.
O kɛlen, nanalen sìgiɲɔgɔn minnu tùn kafolen bɛ cɛn tlacogo-ɲini na, olu bɛɛ Wulila ka surukuba Lasabali. Surukuba Nàn'i Makun tuma min, u bɛɛ la kɔrɔ ko nin ye ʃì bìnnen ye a tɔmɔminɛn 'kɔnɔ ko bari nanalen cɛnko tùn bɛ na Kɛ sababu ye ka bɛnbaliya Dòn olu yɛrɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ. Ko ni Ala dun y'a Kɛ nanalen sinji yɛrɛ Sɔrɔla 'balo la, k'o tuma na nanalen cɛn bɛɛ y'o 'ta ye. Tɔw bɛɛ y'u Kanto "o ye cyɛn ye, o ye cyɛn ye. AnwJɛnna, anw Jɛnna".
O Kɛra minkὲ, u ye nanalen bololafɛn bɛɛ Cὲ ka Di surukuba ma.
N y'o Sɔrɔ min, n y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-05-12 Yɛlɛmako laban : 2016-07-07


text:
Keɲeba kuta
Dugu yɔrɔfɔli
Keɲeba kuta ye Kati kolomi dugu dɔ ye min Be Kulukɔrɔ marabolo fe. A Be ‘galoda la min tɔgɔ ye Sìbi ye Лuma-Makana kafoda la. Dugu in lamini dugu 4 ye : kɔrɔnyafan fe Makanjana cookolen Be yen ni bam 7 ye. Kama B’a ni tlebin ‘ce ni bam 12 ye ni ka Лuma-makana Ke a keɲekayafan fe ni bam 8 ye. Dugu min B’a ni worodugu ‘ce, o ye Mɔmɔndɔ ye. O dugu in n’a ‘ce ye bam 5 ye.
Dugu tɔgɔko
‘Tɔgɔ ‘flanan Be dugu in na min ye Sobara Keɲeba ye.
Dugu dugutigiyatigiko be ‘tàli Ke dugukolo-tigiko kàn w’a Be ‘jamu ‘kelen ke bolo kàn. Yen dugutigiya be Nà ‘kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigi kɔrɔ Faatura, kura be Se kà Sìgi kalo 1 o kɔ. Dugu in Sìgira Sokoba Madi Keyta de fe a be sàn 300 ni ‘kɔ Bɔ bì. A ka baara tùn ye sene de ye. Faseme Keyta de Be dugu kùn na bì. Yen dugutigi kɔrɔ dɔw tɔgɔ ye : Sokoba Madi Keyta, Fakanda Keyta , Nakure Bala Keyta, Masanba Bala Keyta, Jalakunba Keyta.
Keɲeba Kuta tùn Ye ‘jamanatigi-dugu ‘kɔrɔ ye.
Dugu bònya
Kìn duuru de Be yen minnu ye Jelila, Bakarila, Kansɔri, Musala ani Gunbu.
A sìgikene ye bam 40 ye kere naani na w’a B’a sìgiyɔrɔ flanan nan in ye. Fɔlɔ tɔgɔ ye Keɲeba (Tonbatɔ) ye.
Dugu siyako
Jamu minnu Be dugu in na, olu ye: Keyta, Kamara, Magasuba, Kuyate, Tarawele, Kamisɔkɔ.
Yen sinankunya Be Magasubaw ni Kamaraw ‘ce. U bee be Furu ‘ɲɔgɔn ma fo jeliw ni numuw. Kan ‘kelen dɔrɔn de be Fɔ yen n’o ye maninkakan ye.
Dugu baarako
Sene ɲɔ ɲennen dòn dugu in na. U ka senefenw yen in ye : keninke, saɲɔ, kàba, malo, tiga, ɲimikala, bananku, woso, je, galama, ʃɔ, zere, bene, dà, kɔɔri, kurubaa, gajaba, danan, je, woso.
U be nakɔbaaraw ‘fana Ke yen.
Nakɔjiriw ye: mangoro, lenburu, buyagi, namasa, sɔmɔ, sunsun, jabibi,wòro.
Nakɔfenw ye jaba, fòronto, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmiteri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn, pawɔrɔn, karɔti ye.
Baganmara ‘fana Be yen. O bagan marataw ye misi, bà, saga, fàli, wùlu, jakuma, sonsan, le, ɲaame.
Kamanmafenw ye ʃe, kami, tɔnkɔnɔ, tlotlo, ba wɔlɔ ani jenentubannin ye.
Nin bee ‘kɔ, laadalamɔni be yen min keminenw ye jɔ, bɔre ni bese ani doolen ye. Mɔnikeyɔrɔ in ye worokotonkɔ ye.
Jago Be yen ‘fana. U be butigifeere, senefen-feere, jiriden-feere, baganjago, ʃefeere Ke.
Numucew be dabadla, jeledla, ani murudla Ke. Numumusow be dagadlan, fiɲedla Ke.
Donsow Be yen wa donsobolodon ‘fana Be yen.
Dugu in baaraw la fanbaw ye sene, baganmara ani ntamanbaara ye.
Dugu fὲereko
Kungosogow fàgali la, u be felebɔ Ke ni wùluw ye, kà Taa ni wulu ye.
Sokɔnɔfenw mineli la, u be jonbori Fili, kà bagan Negen kà Dòn a koronyɔrɔ la ani ncɔlɔ. Yen ɲelakegunyabaaraw ye finisɔgɔ, lokaloka.
Dugu yiriwaliko
Ko kura miòn dugu in na sisan, olu ye : ɲɔsimansin, kɔlɔn ŋana, pɔnpekɔlɔn, worobine, kuran, jabaranin, kɔɔrisugu, moto, kalalikemansin, keneyasow, senekemansin, senfe-juru.
Baaɲuman-ketɔn minnu ni dugu Be baara la bì, olu ye : pɔnpekɔlɔn ta ni keneyasow ta ye.
Dugu kàlanko
Kàlanko nasira kan, lakɔlikalanso Be dugu in na.
Lakɔlikalan sira fe, duguden minnu Kera ‘jɔyɔrɔtigi ye, olu ye Musa Kamisɔkɔ , ale Be dɔgɔtɔrɔya la Bamakɔ. A wì ye sàn 40 ye. Kali Keyta be karamɔgɔya la Mɔsku, a ʃì ye 35 ye. Fajala Keyta ‘fana Be karamɔgɔya la Kayi. Ale ye sàn 35 ye. Tata ye ‘finitigi ye Kuluba. A ʃì Be 45 la.
Dugu batoko
Silameya ni laadalabato de Be dugu in na. Juma misiri kelen Be yen ani misiri gansan 5 ‘fe. Bolibatoso fla Be yen.
Kama karamɔgɔ Adama de ye silaùeya Dòn 1922 sàn.
Kɔmɔbato, jirisɔn ani farasɔn Be yen. Olu batoyɔrɔ ye jetu ye.
Dugu tenew ye wara, mali, wolisinji, warablen sà ye.
Dugu ɲenajeko
Лenajeko hukumu ‘kɔnɔ, u ka ɲenajew ye sankunben, kɔɲɔ, denkundi, seliw, sanyelemaw, ladalakow, tɔnɲenajew ye. O ɲenajew fɔliminenw ye flen, bàra, ntamanin, ya, gita, buru, fle, wasanba, bala, jidunun, jenbe.
Sennantolatan ‘dugu ni ‘dugu ‘ce ani cegananw ni musotigiw ‘ce ye yen farikoloɲenaje fanba ye. Dugu ka nin ɲenaje kofɔtaw be Ke fe de la.
Dugu kungoko
Jiboliyɔrɔ minnu Be yen, olu ye kɔ ni fàlaw ani dàlaw ye.
Jege minnu be Mine o jisigi-yɔrɔw la, olu ye ntigin, bilinkitin, dodò, talaka, nfanan, zara, wulujege, nàna, manɔgɔ, sàjege,baman, nteben ye.
Bàma, kaana, korokara ‘fana Be yen.
Jiriba minnu Be kungo in na, olu ye jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, waban, bumu, ʃì, nere, sebe, toro, ntabakunba, ntɔnge, zereninje, nkalama, sunsun, wekene, zaaje, bɔ, ntɔmɔnɔ, dugura, ntomi.
Kungofen minnu be yen: sinenin, bàla, le, minen, warablen, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorongo, kungo kami, tonkanjɔ, baninkɔnɔ, tentannin, duga, wɔlɔ, bunun kankan, kuntanin, wuluwara.
Yen kungodaw ye: tonbon, malato balala, sebekodo falan, segeda fanfa, ɲeninkefe, famafuga.
Dugu kaburudoko
Kaburudo ‘kelen de Be yen. A Be dugu ni kɔrɔn ‘ce.
Dugu waatiko
Waatiko nasiraw la, samiɲe, ni tlema de Be yen. Fùnteni sannadan hake ye 25 ye.
Dugu kabakomayɔrɔko
Dugu in kabakoma-yɔrɔ ye Tonbotɔ ye. Ale ye kɔɲɔmuso n’a ka minenw farakurunnama ye.
Blàdon : 2018-05-05 Yɛlɛmako laban : 2018-05-05


text:
Mumɛ >
2015 Mali sungurun cὲ ɲi sugandili ʃu: an balimamuso Awa Jawara Kɛra Mali npogotigi bɛɛ la sarama ye
2015 sàn muso sarama tɔgɔlaʃu jansali laban Nàna Kɛ 2016 sàn daminɛ na. O ma Sɔrɔ fɛn wɛrɛ fɛ jamana kɔnɔkow gɛlɛya fɛ sàn kalo laban fla la. ORTM baarakɛlaw ka lapasalitɔn tùn Wajibiyara k'a Bɔ a dɔgɔ 'kɔrɔ kalo sàlen na.
Kabini 21nan waati CICB (S.I.S.B) Minɛna k'a Fa i ko dakɔnɔɲin. Sìgiyɔrɔ Dɔgɔyara mɔgɔ la fo mɔgɔ jɔlen tùn bɛ na Caya ni sìgilen ye. Jama nàlen bɛ i ɲɛ Daamu jamana muso cɛ ɲiw na. Nka baaraw yɛrɛ daminɛni Kɛra nɛgɛ ɲɛ 21 tɛmɛnen 'kɔ ni sanga 15 ye.
Npogotigi 12 tùn bɛ saramaya Лinina. Mali marabolo 8 bɛɛ ka mɔgɔ kelen-kelen ani Bamakɔ ta mɔgɔ fla ka Mali tunkarankew ka mɔgɔ dilen Fàra o bɛɛ kan. Ale Bɔra Faransi ka Nà.
Npogotigiw ye tɛmɛko 4 Kɛ. O tɛmɛkow ni ɲɔgɔn 'cɛ, ɲɛnajɛ wɛrɛw tùn bɛ ka Kɛ i n'a fɔ ɲɔgɔlɔnbɔlaw walima dɔnkilidalaw. Kɔtɛba dɔ Bɔra fɔlɔ ka dyalatigɛlaw jirali Da o kan. Alu Sam Tɛmɛna n'a ka fɔlisen 2 fɔli ye ka Amanar fɔlikulu fana Tɛmɛ n'u ka fɔlisen 1 ye. Astu Лaamɛ fana Tɛmɛna ni fɔlisen 2 ye. Cayile Arbi n'a ka dɔnsen kabakomaw Bɔra ka fɔlisen 2 fana Kɛ ka jama Lanisɔndya. Лɔgɔlɔnbɔ minnu Kɛra, ATT Junior tùn b'o la, Amazoni fana tùn b'o la.
Yɛlɛma kura min ye ɲinan ta Bɔ sàn tɔw ta ma o Kɛra fàso kanw damanatɛmɛ ni sèndonni ye taabolo la. Npogotigiw Tɛmɛna ka Kuma u ka kanw na bɛn ni kelenya hakilina kan Mali 'kɔnɔ.
Tɛmɛko fɔlɔ kɛli la, u kelen-kelen Tɛmɛna ka Kuma u ka marabolo kan madɔnnen na. O la, Kayi npogotigi sarama, Bulel Jum, Kumana xaasongakanŋo na. Kulukɔrɔ ta, Balkisa Ture, Kumana bamanakan na. Sikaso ta, Fatumata Daɲɔkɔ, Kumana shɛnara la. Segu ta, Maselinn Kɔne, Kumana bamanankan na. Mooti ta, Fatumata Jara, Kumana Fulfulde la. Tumutu ta, Fadimata Ag Ali Sise, y'a ta Fɔ Soŋay la. Gawo ta, Fudugu Franswa Damiɲe, fana Kumana Soŋay la. Kidal ta, Ana S Walet Mohamed, y'i ta Fɔ Tamashek la. Bamakɔ ta muso dilen tùn ye sàba ye minkɛ, o mɔgɔ fɔlɔ, Mariyam Gindo, y'i ta Fɔ dɔgɔsɔ la. Ale tùn ye Bamakɔ sarama dankan flanan ye. Bamakɔ muso flanan, Awa Jawara, Kumana Soninke la. Ale tùn ye Bamakɔ sarama dankan fɔlɔ ye. Bamakɔ muso sabanan, n'o tùn ye Bamakɔ saramaya Ta ko Umu Jakite, y'i ta Fɔ fulfulde la. Mali tunkarankew jɔyɔrɔ fabaa, Jabaate, Kumana bamanankan na.
Npogotigiw temeko 2nan Kɛra ni u kɛli ye k'u Jɔ 'cogo la min b'a To u toncogo ɲɔgɔn 'kɔ o bɛ "PAIX" (bɛn) sɛbɛnni Ladege cogo min na. U y'o bɔli Kɛ k'o Kɛ ŋaniɲɛjira ye ka tàli Kɛ Mali cogoya kan bì. U bɛɛ ka masiri tùn ye fìni ɲɛ kelen ye, dlokiba jɛman.
Npogotigiw temeko 3nan Kɛra dugubakɔnɔna masiriw la. Npogotigi temeko 4nan, n'o Kɛra u bɔko laban ye, o Kɛra ni u kelen-kelenbɔli ye ka Nà u Sàra jama la fransɛkan na. O kɔrɔfɔ bɛɛ Bòlila bɛn ni kelenya sabatili kan jamana 'kɔnɔ.
Sàn kɔrɔ dɔw muso cɛ ɲiw tùn bɛ kɛnɛ kan. Komin tàko tɛmɛnen laban muso nàli ye wajibi ye, ka Fàra ale kan, 2008 ni 2009 sàn muso cɛ ɲiw Jirala jama la.
Dyalatigɛlaw Nàna nin bɛɛ tɛmɛnen 'kɔ. U ye jansali da Minɛ bɛn ni kelenya sabatili fɔko ɲuman kɛbaa la. Tumutu npogotigi sugandilen Wulila n'o dɔrɔmɛ 50 000 jansalan ye. Laadalamasiri kɛcogo ɲuman fana Jansara. Sikaso npogotigi Taara n'o jansalan ye. Melekuya jansalan Dira Kayi npogotigi ma. A Jirala k'a Fɔ ko ale ka kuma fɔcogo ka Da ɲɔgɔn kan k'o ye maaw nimisi Wasa.
Sungurun cɛ ɲi dankan flanan jɔyɔrɔ Sɔrɔla Walet Mohamed fɛ, Kidal npogotigi sugandilen. Dankan fɔlɔ jɔyɔrɔ Tàra Umu Jakite fɛ, Bamakɔ npogotigi dɔ. Saraba yɛrɛ cὲbaa, n'o ye Mali 2015 sàn npogotigi sarama ye, o kùnnawolo Kɛra an balimamuso Awa Jawara ye, sàn 19, kilo 48, mɛtrɛ 1,76, ka Bɔ Bamakɔ.
Npogotigi sarama sàba ninnu ka jansalanw ka ca wa u dakunw ka girin. Npogotigi sarama bɛ miliyɔn 2 ni latigɛlan kelen Sɔrɔ ka Bɔ Malitel ani Bɛn ni kelenya sabatili setigida mɔgɔw 'bolo. Dankan fɔlɔ ni flanan fla bɛɛ bɛ miliyɔn 1-1 Sɔrɔ. Wari ninnu bɛ ka Fɔ sefa la. Jansalan sugu caman Dira nka ninnu y'a la kùnbabaw ye. Npogotigi tɔ 9 minnu ma saramaya Sɔrɔ olu fana bolo lankolon ma Bɔ a ko la. Jansalikɛla dɔ ye d. 2000 Di olu kelen-kelen ma.
Komin ɲɛnajɛ ma Kɔn ka da Minɛ ana fana mɛnni 'sèn na y'a To ɲɛnajɛw Taara Kùncɛ fo 3:30.
Blàdon : 2016-01-02 Yɛlɛmako laban : 2016-12-07


text:
Sinji
Sinji dɔrɔn de bennen don denyerenin ka balo ma a wolodon n’a kalo 6 fɔlɔ furance kɔnɔ. A be sukaromaw, semedonnanw, tulumaw, katakɔgɔw ani nafalan magolata caman lase den ma den baloli kɔnɔna na.
a. Sinji nafaw
K’a ta den wolodon fɔ ka se a kalo 6 ma, sinji be den balo bɔ faasi. Sinji ta ma se labenni were la, wa a fana sanuman don.
Sinji nafa bonya dɔnnen don ka bɔ nɔnɔtɔw ta la.
A kene-kene don tuma bee;
A kalaya basigilen don ka bereben den ma;
A yelema ka di kɔnɔbara fe;
A berekeɲenen don ka ben denw damanabalolanw ma;
Faritangalanw b’a la;
A be den ka kokunbaliya dɔgɔya;
A be dɔ bɔ kɔnɔboli ni ɲɔnni degunw na ;
A b’a to den balocogo be bɔ a sira laɲininen ɲuman fe, bawo sukaromaw, tulumaw, semedonnanw, nafalanw ni katakɔgɔw bee damanahake berekeɲenen don a kɔnɔ ;
Musakabɔ t’a la ;
A be den ka bla la tuma bee ;
Sin dili be den n’a ba ka tin sinsin.
Sinji kɔnɔfenw be yelema ka da den farikolo mago yelemali kan.
K’a ta den kalo 6 ka yelen, sinji te se ka den magoɲe tugunni
b. Dendɑbɔ
i. Лefɔli :
Dabɔli kɔrɔ te sin dili jɔli ye, nka ka dunfen werew don sin minni kɔrɔ dɔɔnin-dɔɔnin ka t’a fe.
ii. Dabɔli kecogo
K’a ta kalo 6 la, sinji te se ka den ka baloko magow ɲe dumuni caya n’a fa fla si la. Dumuni werew be kun sinminden fari la o waati la i n’a fɔ dumuni jimaw ni magamanw wali dumunidorow.
Den degeli joona dumuni keli la o be se ka geleya don kɔnɔbara ka dumuniyelema la. A keli dugu donni fana be se ka na ni baloko-juguya ye den ma, n’o be na ni den nkeseli ye an’a kunbayali jɔli ye.
iii. Dabɔli dumuniw
A ka ɲi i k’i wasa Don sigida balow la ka teme mansinnabalow kan i n’a fɔ nɔgɔmugu.
Sodumuniw faracogo ɲɔgɔn kan an’u dlacogo kecogo ɲuman dɔnni ka fusa walasa o kana dankari:
U labɔli la balolan ɲenamaw la ;
U yelemani nɔgɔyali la kɔnɔbara fe;
U kologirinya cogoya la;
U ka keneya n’u ka sanumanya la;
A te ke baasi ye ka to ka dumuni-farankan feere ke n’o ye ka balo jɔnjɔn dɔ ta jujɔn ye ka dumuni werew fara o kan walasa k’a kɔnɔbalolanw sankɔrɔta.
Kunceli la, dabɔli ye temesira ye den bolo min ye ka bɔ sinmin na ka don dumuni keli la, nka den ka balokoɲumanya man kan ka dan a waati dɔrɔn na. I ka kan ka teme ni den baloli ye ni dumuni sanumanw ye minnu be bɔli ke ani u ka berekeɲe k’u suguw bɔ ɲɔgɔn kɔrɔ fɔ ka s’a damana-furakeli ma.
iv. Dabɔli geleyaw
Sinminden dabɔwaati ka telin ka ke geleya ye a ma, bawo o waati kɔnɔ baloko-juguya bana kunbabaw b’u kunbɔ (serejalan, serejima a n’o ɲɔgɔnw),
Den minnu ye baloko-juguyatɔ ye kakɔrɔ olu ka keneya cogo be se ka juguya dabɔli waati fe. Balocogo juguya be se ka fyen bla den mɔcogo berema la o waati. O jate be ye mɔkundama tiiri kan, ni girinya labɔta sɔrɔbaliya ye, wali kelen, ni girinya jiginni ye.
Den be se dabɔli ma waati min na o b’a sɔrɔ a furu ye fitinin ye, nk’a mago be dumuni suguya caman na a mɔni n’a ka baara kama. A ka kan an ka dumuniw d’a ma minnu b’a labɔ.
Dumuni keli ka caya ka gan ɲɔgɔn na fana ;
Dumuni minnu labɔlen don balolanw na ;
Dumuni minnu ka magan n’u ɲimini n’u kununni ka nɔgɔ.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan:
Dɔ Digi nin sira ninnu na i ka Taa taayɔrɔ wɛrɛ la
Dumuni
Nafalan
Fa nafalata
Baloko-juguya
Mali dundɛnw balofa katimu
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Mòlobala
Dugu yɔrɔfɔli
Mali la, Mòlobala bɛ Jate dugubaw dɔ lakelen ye. A bɛ Sɔrɔ marabolo min na o ye Sikaso ye. Kucala kolomi dugu dɔ dòn. A bɛ galoda min na n'o bɛ Weele ko koloniŋɛ o galotigi-dugu y'a ye, wa kafoda fana Dòn. Mòlobala ni Kucala cɛ ye bam 35 ye, o min bɛ Jate lamini duguba lakodɔnnen ye. Mòlobala cookolen bɛ dugu misɛnnin 10 wɛrɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ. O dugu tan ninnu bɛɛ lasɔrɔsira bɛ ɲɔgɔn Kùnbɛn Mòlobala la. O sababu de y'a To a galoda yɛrɛ tɔgɔ Dara ko "Koloniŋɛ". O daɲɛ in Tàra mamara de la. A kɔrɔ ye "sira cɛmancɛ" ye.
Dugu misɛnnin tan kofɔlen ninnu ye Taraso I, Taraso II, Farawula, Farakɔrɔ, Ntɔso, Susula, Sokùranin, Sunguluso, Sogo, ani Npɛrɛso ye.
Mòlobala ni galoda wɛrɛ minnu bɛ dàncɛ Bɔ olu flɛ: koninge, Sinsinna, Gwaji-sukuna ani Kapala Galoda.
Dugu tɔgɔko
Mòlobala tɔgɔ Sɔrɔla a tu tigɛbaa tɔgɔ de fɛ. A tùn bɛ Weele ko ŋolo. ŋolo Nàna a yɔrɔ in na sɛnɛ sababu de la. A yɔrɔ Nàna Yiriwa a 'bolo kosɛbɛ. O kɛlen, mɔgɔw Tora k'a yɔrɔ in tàamasiɲɛ Kɛ ni ŋolo yɛrɛ tɔgɔ ye. Ni min tùn b’a fɛ ka Taa Bɔ yen misali la, o tùn b'a Fɔ ko n bɛ Taa "ŋolo bara". O bɛ Se ka Kɛ "n bɛ Taa ŋolo fɛ yen" ye fɔcogo wɛrɛ la. Taalen 'ɲɛ, "bara" in "r" fàlenna "l" la nink'a Kɛ "bala" ye. O yɛlɛma ɲɔgɔn fana Bòlila "ŋolo" kan ninka "ŋ" Fàlen ka Kɛ "m" ye. A daɲɛ Bɔra "Ngolo" la Kɛ Nà "Molo" la. Nin yɛlɛma ninnu de y'a To "ŋolo bara" Kɛra "Molo bala" ye. Nka delinna fɔcogo y'a To "Molo bala" Fɔra ka Doroko ka Kɛ "Mòlobala" ye. Nka siyako y'a To tɔgɔ wɛrɛ bɛ Fɔ Mòlobala ma. o tɔgɔ wԑrԑ ye "ŋokan" ye mamara la. O fana ye ŋolo bara kelen in ye mamara la. Bari mamara la a ka c’a la, "ng" mankan bɛ Fɔ ni "gb" ye. "Kan" min dorokolen bɛ a la, o bɛ "bara" de jɔyɔrɔ Fɔ.
Dugu dugutigiya
Mali lawale waati la, ka sɔrɔ faama-mara ma Nà. Mali jamana tùn bɛ Mara laadala màsakɛw de fɛ. Mòlobala Kɛra o laadala faamadugu dɔ ye ka Tɛmɛ. Mɔgɔ min tùn bɛ a waati màsaya la, o tùn ye Lamini Danbɛlɛ ye. Nka faamamara nalen, Mòlobala Kɛra kafoda ni galotigi-dugu ye. Ka Fara o kan a bɛ Mara faama-dugutigi ni laadala-dugutigi bɛɛ fɛ bì. A tigiya ninnu bɛɛ bɛ Nà sugandili-kunda, nka a tɛ Yaala 'kìn ni 'kìn 'cɛ. An bɛ bi min na mɔgɔ min bɛ a bɛɛ kùn na o ye Lamini Danbɛlɛ ye.
Dugu bònya
Mòlobala dugu la, kin naani bɛ yen. O kinw ye Kakoola, Kamamina, Kagwala ani Jale ye. Mòlobala ka bòn dɔɔnin w'a jama bɛ dɔɔnin Bɔ fana. Tomon kɔrɔ tɛ Mòlobala.
Dugu siyako
Siyako siratigɛ la, miɲankaw, fulaw ani Bɔbɔw de bɛ Mòlobala. O de la, jàmu minnu bɛ yen olu ye Danbɛlɛ, Konatɛ, Saanu, Tàanu, ani Sanɔgɔ ye. Bamanankan ani mamara de bɛ Fɔ Mòlobala nka mamara fɔli de forobayalen dòn ka Sago bamanakan fana kan.
Dugu baarako
Mòlobalakaw bɛ sɛnɛ Kɛ. U bɛ sɛnɛfɛn minnu Sɛnɛ o dɔw ye saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, malo ani ʃɔ ye. Nakɔlabaara fana bɛ Kɛ mòlobalakaw fɛ. O Nakɔlabaaraw ɲɛsinnen bɛ nakɔjiri dɔw sɛnɛni ma i n'a fɔ mangoro, sɔmɔ ani lenburu. Nakɔjiriw kɔ fɛ, u bɛ nafɛn misɛnni dɔw fana Sɛnɛ i n'a fɔ tubabunkɔyɔ, jaba, tamati, fòronto ani ʃù.
Baganmara-kùnda, mòlobalakaw bɛ misi, saga, bà, fàli, ani lὲ Mara. Daabaw kɔ fɛ, kami, ʃɛ ani tonkɔnɔ fana bɛ Mara u fɛ.
Laadalamɔni bɛ Kɛ Mòlobala. A mɔni bɛ Kɛ yɔrɔ fla de la olu minnu ye caaga ani jalegoyo ye. Mòlobalakaw bɛ mɔni Kɛ ni jɔw, duwalekisɛ, pòpolo ani muru ye. Jɛgɛmara-yɔrɔ kelen bɛ Mòlobala yenkaw b'a Fɔ min ma ko mamɛrɛ. Mòlobalakaw bɛ To ka baganw, sɛnɛfɛnw ani butigifɛn dɔw Jago sɔn. U ka sugu jɔdon ye araba ye.
Mòlobala numuw bɛ misidabaw Dla, u bɛ kolonw Bɔ, u bɛ muruw Dla wa u bɛ dabaninkuruninw Dla fana.
Dugu yiriwaliko
Kɛnɛyaso kelen ani musojigin-so kelen bɛ Mòlobala. Лɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow ani kalalikɛ-mansinw fana bɛ Sɔrɔ yen. CMDT, PGR ani AMDD ye jɛɲɔgɔnyaw Kala ka Tɛmɛ dugu ka yiriwa kama.
PGR tùn bɛ dugumɔgɔw Dɛmɛ jurudon ni jurusara kɔlɔçlɔntan kɛcogo la. CMDT ye siradlaw Kɛ mòlobalakaw fɛ. U ka sɛnɛfɛn-nɔgɔko ni kɔɔriʃiko bɛɛ bɛ CMDT 'bolo kabini tuma jan.
MDD ka baara dɔ tùn ye ka dugumɔgɔw Kàlan dugukolo lakanacogo la ye.
Dugu kàlanko
Mòlobala lakɔlikalan Dabɔra 1962 sàn. U ka kàlanso la, dugumakalan fàn fɔlɔ ye kàlanso fla ye. Dugumakalan fàn flanan fana ye kàlanso fla ye. O kàlanso ninnu b&& ye foroba-kalansow. Madarasaso fla bɛ yen minnu ye dugu yɛrɛ ta ye. Blonkɔnɔ-kalanso kelen bɛ Mòlobala. Siginikalan-so kelen fana bɛ yen ka Fàra o kan. Balikukalan bɛ Kɛ yɔrɔ naani na yen.
Dugu batoko.
Silamɛya bɛ Mòlobala. A batoso sàba bɛ u fɛ yen. Lamini Danbɛlɛ de Nàna ni silamɛya ye Mòlobala.
Silamɛya tɛmɛnen 'kɔ, kerecɛnya bɛ yen. O batoso fla bɛ yen. Mɔgɔ min Nàna n'o ye o tɔgɔ tùn ye Cɛmɔgɔ Tarawele ye.
An bɛ bì min na, laadalabato fɛn foyi tɛ Mòlobala.
Dugu ɲenajeko
Лɛnajɛlako minnu bɛ Mòlobala olu ye seliw, sanyɛlɛmaw ani kɔɲɔw ye. Fɔlifɛn minnu bɛ Fɔ a ɲɛnajɛw la olu ye bala, bàra, bɔnɔ ani dunun ye.
Dugu kungoko
Mòlobalakaw ka kungo ‘kɔnɔ, kɔ naani, ani fàla fla, dala wolonfla ani jɛ kelen bɛ u fɛ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔba tɛ Mòlobala.
Blàdon : 2016-02-14 Yɛlɛmako laban : 2016-07-27


text:
Jubedala
Dugu yɔrɔfɔli
Jubedala ye dugu ye min be Mahina galoda fe Bafulaben kolomi na. A ni Bafulaben ce ye bam 8 ye. A ni Mahina galoda ce ye bam 2 ye. A be Kayi marabolo de fe.A n’o ce ye bam 159 ye. Dugu laminidugu 4 tɔgɔ ye: kɔrɔn fe Kanku de be ye. A n’o ce ye bam 9 ye. Tlebin fe Jalola de be yen, a n’o ce ye bam 1 ye. Keɲeka fe Batingungun de be ye, a n’o ce ye bam 6 ye. Worodugu fe o ye Mahinadin ye, bam 2. Jubedala ni duguba min ka Surun ɲɔgɔn na o ye Mahina ye.
Dugu tɔgɔko
Jubedala ye dugu in tɔgɔ ka bi lawale. Fen mi ye dugu tɔgɔ sɔrɔcogo ye an be N’o Ɲefɔ a ye sisan. Jube yere ye kasɔnkakan de ye. A kɔrɔ ye “ Yɔrɔ min Jàra faraw cogo la”.
Dugu dugutigiya
Dugukolo-tigiko de be Jubedala. Dugukolotigiya be jamu kelen ka bolo kan. A be Na kɔrɔya-kunda. Ni dugukolo-tigikɔrɔ Sara kura de be Sigi o nɔ na. Yen dugukolo-tigikɔrɔ ye: Mamadu Sisɔkɔ ye. Mɔgɔ min be dugu kun na bi o ye Jibi Sisɔkɔ ye. Dugu in tun jamanatigi-dugu min ka mara kɔrɔ o ye Ginbaya ye.
Dugu bònya
Jubedala ye kìn 2 ye. O kìnw ye Jalola ni Jubedala. Dugu b’a sigiyɔrɔ fɔlɔ la ni ye.
Dugu siyako
Siya minnu bɛ Jubedala olu ye: kasɔnka, maninka, maraka, bamanan. Yen jamuw ye: Sisɔkɔ, Keyta, Dabo, Kanute, Sangare, Jara, Saakɔ, Tarawele. U sinankunw ye Sisɔkɔ, Dabo, Keyta, Sangare, Tarawele ni Jara, Kanute ye. Furusira be bee ni ɲɔgɔn ce dugu in na . Ka Fàra o kan furusira b’u dugu werew ce. Kasɔnkakan, maninkakan, marakakan ani bamanankan de be Fɔ Jubedala nka kasɔnkakan de be Fɔ ka Teme ni tɔw bee kan.
Dugu baarako
Jubedalakaw fana bɛ sὲnɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ. Yen senefenw ye: keninke, kàba, saɲɔ, malo tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaga, dà, kɔɔri. O tɛmɛnen kɔ, u bɛ jiriba dɔw fana Turu i n'a fɔ: mangoro, lenburu, buyagi, manje, ʃiniwajiri ani ntɔmɔnɔ.Yenkaw bɛ nafɛnsὲnɛ-nakɔninw fana Bɔ sɔn. O nakɔnin ninnu na u bɛ fòronto ni jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn ani sira Sὲnɛ yen. Sὲnɛ kɔ fɛ, u bɛ baganmara fana Kɛ. U ka bagan marataw ye misi, fàli, bà, saga, wùlu, sò ani jakuma ye. Kamanmafɛnw fana b'a la i n'a fɔ: kami, ʃɛ,tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Jubedalakaw bɛ jago fana Kɛ ka Fàra ninnu kan. U ka jago ye butigifɛnfeere, sὲnɛfɛnfeere, jiridenfeere ani baganjago ye. Sugu te Jubedala. O kɔ fe laadala-mɔni fana be yen. O keyɔrɔ ye ba ni kɔ ye. O ke minenw ye dɔɔlen, zɔlɔ, bese ye.
Bololabaara dɔw bɛ Kɛ Jubedalakaw fɛ i n'a fɔ: ŋunanda, segereda, ciyan, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, murudla, bɔgɔdagadla ani sὲnɛkɛminɛ wɛrɛ. Donsoya bɛ Kɛ yen fana. Yen baara sinsinnen don sene kan.
Dugu fὲɛrɛko
Jubedalakaw bɛ sògobaw Minɛ walima k'u Fàga. Olu fàgalanw ye: marafa, bese, sɔgɔlan, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, fɛlɛbɔ, lɛjuru ni dɔw k'o ma ko fɛrɛn ni basaminɛ-nɛge, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen ani wùlu ʃuli a sògo masina na. Yen, u bɛ kɔnɔw Minɛ walima k'u Fàga ni manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, gɛnni ni furabuluda ni samakaminɛ-fankan, a kɔnɔ masina nɛgɛni ni fen wɛrɛ ye, ʃìladɔn mana dali ani jagi sirili kɔnɔ masina ɲɛ. U fana bɛ ncɔlɔw, jonbori, gɛnni ani koronni Kɛ k'u ka sokɔnɔ-baganw Minɛ.
Dugu yiriwaliko
Kokura nalenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto, latigedɔn, senfejuru.
Baaɲumankɛtɔw min ni dugu bɛ baara la bi o ye PDRU ye. O nakun ye togodaw yiriwali sabatili ye.
Baaɲumakɛtɔn min ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ o ye PDIAM. Ale de nakun tun ye sene, baganmara ani jegemara yiriwali ye.
Dugu kàlanko
Jubedala lakɔlikalan Dabɔra 1998 sàn. Yen lakɔli ye foroba ye. San 6kalan don. Balikukalan Dabɔra yen 2006 sàn.
Lakɔlikalan de Nàna dugu in kɔnɔ fɔlɔ wa a fanga ka bòn.
Lakɔlikalan sira fe duguden minnu Kera jɔyɔrɔ-tigi ye olu ye :
Mamadi Keyta : Ale sì ye sàn 68. A sìgiyɔrɔ ye Jubedala ye. A ka baara ye lakɔlikaramɔgɔya ye.
Taruba Dabo : Ale sì ye sàn 66. A sìgiyɔrɔ ye Keɲeba ye. A ka baara ye bakibaara ye.
Mamadu Sisɔkɔ : Ale sì ye sàn 49. A sìgiyɔrɔ ye Bamakɔ ye. A be baara Ke minissiriso dɔ la.
Jangine Sisɔk : Ale sì ye sàn 48. A sìgiyɔrɔ ye Bamakɔ ye. Wàsaden don wàsablon kɔnɔ Bamakɔ.
Dugu batoko
Silameya de be Jubedala. Jumamisiri kelenbe yen.
Dugu tene ye tadon ye. A dasiri jamakulu kelen, hakilina kelen, ŋaniya kelen ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye Jubedalakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Jubedalakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fere de la.
Dugu kungoko
Jubedala kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( dàla, kɔ, ba, fàla), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, dàla ye 1 ye, kɔ ye 2 ye, b aye 1 ye, fàla fana ye 1 ye.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Jubedala kùlu tɔgɔ ye Walun ye. A kungoda ye tigin ye.
Dugu kaburudoko
Jubedala kaburudo ye 1 ye. A be dugu ni tlebin ce.
Dugu waatiko
Jubedala, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ min be dugu in na o ye Jube ye
Min tɔgɔ bɔlen dòn fɔ jamana werew mɔgɔw be Nà u Fle, o ye Jubel ye.
Blàdon : 2017-02-23 Yɛlɛmako laban : 2017-02-23


text:
Kr Dukure: kàlan setigida kɔrɔsigi
Kàlan setigiya Dira Adama Samaseku ma 1994 sàn. Ale y'i bolonɔ Blà ko kura caman na kàlanko la Mali ‘kɔnɔ. A nàkan Kɛra k'a bɛ fàso kanw Dòn jamana ka forobakalan na. Ni ko kura min dusu bɛ mɔgɔ la, i b'o ko ɲɛnabɔbaa K'i ka kulu mɔgɔ dɔ ye. Adama Samaseku ni Kr Dukure tùn bɛ ɲɔgɔn Dɔn kanko baara sira fɛ ka kɔ̀rɔ kabini 1968 sàn na, kan lajɛ min Kɛra ENI na. U ye bamanakan mabɛn sɛbɛnni sariya baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ. A y'a Лini Dukure fɛ o la k'o ka Kɛ a ka kɔrɔsigi ye 1995 kalo flannan.
Setigi ye Kr Dukure Tà ka jɔyɔrɔ min Di a ma setigida la o ye o tùn tɔgɔ ka bòn: ko kɔrɔsigi min bɛ kokurasinti 'kùn na. O tùn ye Kr Dukure haminako n'a jɔrɔnakoba ye. A y'a ka yeta n'a ka kɛta Dajira min Faamuna ka Se hakɛ dɔ la.
Kr Dukure y'a ka kɔrɔsigiya jɔyɔrɔ fàli da Minɛ. O kɛcogo ɲuman tɛ Taa sira minnu 'kɔ kanko waleyali la a ni setigi y'u bolo Da o dɔw la.
Kr Dukure ka bolodali ‘kɔnɔ, sàn naani tùn b'a To u tùn bɛ jamana karamɔgɔ bɛɛ bolo Dòn kanw na. Wa an bɛ dɛmɛɲiniba min na nin ye halibi, o tùn bɛ Bɔ an 'ci la karamɔgɔw kàlanni na kanw sɛbɛnni na.
Kr Dukure Bɔra kɔrɔsigiya la minkὲ, a Tɛmɛna n'a ka ɲininiw ye. 1998 sàn na o la, Kr Dukure ʃì tùn Sera lasigili ma kàban ka Bɔ jamana baaraw la. A Lasigira k'a ʃì To 58 na.
Blàdon : 2016-06-27 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Ncìbugu / Jànso
Dugu yɔrɔfɔli
Ncìbugu Bɛ Sikaso marabolo n’a kolomi na, Gɔ̀nkaso galoda ni Kilela kafoda la. A n’a ka galotigi-dugu cɛ Ye bam 13 ye. A ni duguba min ka surun o Ye Sikaso ye. A n’o cɛ jànya Ye bam 36 ye.
Ncìbugu ni dugu minnu bɛ ‘dàn Bɔ olu Flɛ : De B’a kɔrɔn fɛ, Niziyaso B’a tlebin fɛ, Tabarakɔ B’a ni kɛɲɛka ‘cɛ ni kà Gɔ̀nkaso K’a ni worodugu ‘cɛ.
Dugu tɔgɔko
Ncìbugu bɛ Weele fana ko Jànso. O tɔgɔflako la, Ncìbugu Sɔrɔla minnu bɛ tubabukan Fɔ fɛ, Jànso Sɔrɔla minnu bɛ bamanankan Fɔ fɛ.
Dugu dugutigiya
Laadala-dugutigiko de Bɛ Ncìbugu. Dugutigiya bɛ kìn kelen ka bolo kan an’a bɛ Nà kɔrɔyakunda. Dugutigi ntanyali de bɛ Se kà Nà ni dugutigi yɛlɛmani ye.
Zanga Jara, n’a ka baara tun Ye sὲnɛ ye, o de Ye Ncìbugu sìgibaa ye. Cὲkura Sanɔgɔ de Bɛ a dugutigiya la bì. A dugutigi kɔrɔ dɔw Ye Ncɔ Sanɔgɔ ani Kari Sanɔgɔ ye.
Dugu bònya
An ma fen Sɔrɔ kà Fɔ dugu bònya kan.
Dugu siyako
Sɛnɛfɔw ni flaw de Bɛ Ncìbugu. Jamu minnu bɛ Sɔrɔ yen olu Ye Sanɔgɔ, Disa, Berte ani Sidibe. Sinankunya Bɛ dugumɔgɔw ni Bugudɔgɔ ani Bolozogolaunw ‘cɛ. Furusira Bɛ Ncìbugu kìnw ni ɲɔgɔn ‘cɛ a n’a ni dugu wɛrɛw ‘cɛ. Disaw dɔrɔn de tɛ Furu ɲɔgɔn ma.
Kanko siratigɛ la, Sɛnɛfɔkan ni bamanankan de bɛ Fɔ Ncìbugu nka Sɛnɛfɔkan fɔli de Be ‘ten kan.
Dugu baarako
Baarako siratigɛ la, sὲnɛ bɛ Kɛ kosɛbɛ ncìbugukaw fe yen. Sὲnɛfɛn dɔw Ye kàba, malo, tiga, tiganinkuru, woso, je, bàra, ʃɔ̀, kɔɔri ani zɛrɛ ye. Sὲnɛ kɛrɛ fɛ, nakɔbaara fana bɛ Kɛ. Nakɔjiri dɔw Ye mangoro, lenburu, buyagi, manje, namasa ani sɔmɔ ye. Nakɔlafɛn dɔw Ye tamati, nkɔyɔ, salati, nanaye, melɔn ʃù ani gan ye.
Kà Fàra sὲnɛ ni nakɔbaara kan, ncìbugukaw cɛ sirilen dòn baganmara fana na. Yenkaw ka bagan marata dɔw Ye misi, bà, saga, fàli, wùlu ani jakuma ye. Kami ni tònkɔnɔ, jὲnɛntubanni ani ʃɛ Ye kamanmafɛn marata dɔw ye. Jɛgɛmara fana bɛ Kɛ yen forow ‘kɔnɔ.
Baara fɔlen ninnu kɔ fɛ, jago fana bɛ Kɛ Ncìbugu nka sugu tɛ yen. Jago minnu bɛ Kɛ olu dɔw Flɛ : butigifeere, sὲnɛfɛn-feere, jiriden-feere, baganjago ani ʃɛfeere.
Nin Bɛɛ kɔ fɛ, ncìbugukaw bɛ bololabaara ni donsoya fana Kɛ. u ka bololabaara kɛta dɔw Ye sìgilandla ni sansaradla ye.
Dugu fὲɛrɛko
Kungosogow fàgali la, fὲɛrɛ caman Bɛ ncìbuguka ‘bolo. Olu dɔw Flɛ : marifa, sɔgɔlan, bese ani waraminɛ-nɛgɛ. Fὲɛrɛ minnu Bɛ yen kungokɔnɔw fàgali la olu Ye manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, wɔ̀lɔjuru ani buturu ye. Fὲere minnu bɛ Kɛ sokɔnɔfɛnw minɛni la olu Flɛ: Jonbori (ka juru ncoma Fili misi ‘ɲɛ, ncɔlɔ (ka misiden Dabɔ sin na), ka bagan masina Nɛgɛn ka Dòn a koronyɔrɔ la walima k’a Gɛn ka Minɛ. Лɛlakegunyako minnu bɛ Kɛ dugu fɛ olu Ye ncankoroda, gɛnkurunindla ani fìnisɔgɔ ye.
Dugu yiriwaliko
Yiriwaliko siratigɛ la, nin ko kura kofɔtaw Dònna Ncìbugu ‘kɔnɔ : pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu, moto, jibanbew, kalalikɛ-mansin ani sὲnɛkɛ-mansin. Baɲuman-kɛtɔn min Bɛ yen o Ye « Save the children » ye. Ale ka yiriwalisira Ye kàlanko ye.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ la, lakɔlikàlan de fɔlɔ Dònna dugu ‘kɔnɔ w’ale fana de fanga ka bòn kà Sago kàlan bɛɛ kan. Foroba lakɔli-kàlanso fla de Bɛ yen. U fla bɛɛ kàlanw Ye sànkɔnɔntɔn-kàlan ye. Lakɔlikàlan kɔ fɛ, balikukàlan fana bɛ Kɛ ncìbugukaw fe yen. Ale kɛyɔrɔ kelen de Bɛ yen.
Lakɔlikàlan sababu la, Ncibuguka dɔw Kɛra jɔyɔrɔ-tigiw ye. Nagazanga Disa B’o la. Ale Kɛra kolomiblon ɲemaa « président du conseil de cercle » ye. A sìgiyɔrɔ Ye Sikaso ye. O kɔ fɛ, Лara Sanɔgɔ Bɛ yen. Ale Kɛra ‘galotigi-seere « conseiller municipal» ye. Ale fana sìgiyɔrɔ Kɛra Sikaso ye.
Dugu batoko
Silamɛya de Bɛ Ncìbugu. A dònbaa tɔgɔ Ye Jakaliya Jabaate ye. Misiri gansan fla de Bɛ dugu ‘kɔnɔ.
Dugu ɲɛnajɛkow
Nin ɲɛnajɛlako ninnu bɛ Kɛ ncìbugukaw fɛ an Bɛ dòn min na i ko bì: kɔɲɔ, denkundi, seliw, sànyɛlɛmaw, sànkunbɛn, laadalakow ani tɔnɲɛnajɛw. Лɛnajɛ ninnu fɔliminɛnw Ye flen, fle, buru, bàra, bala ani dunun ye.
Farikolo-ɲɛnajɛ minnu bɛ Kɛ dugumɔgɔw fɛ olu Ye ntolatan ni nɛgɛso-boli ye. Dugu ɲɛnajɛw kɛyɔrɔ Ye fὲrɛ ye.
Dugu kungoko
Kɔ̀ kelen Bɛ Ncìbugu. Jɛgɛ minnu bɛ Sɔrɔ o kɔ̀ in na olu dɔw Ye manɔgɔ, saalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, talaka, dodò ani zeku ye. Kaana ni koorokaara fana bɛ Sɔrɔ kɔ̀ in na.
Ncìbugu kungo-jiri dɔw Ye jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, balazan, sunsun, woo ani zɛkɛnɛ ye.
Kungofɛn minnu bɛ Sɔrɔ Ncìbugu kungo ‘kɔnɔ o la fànba Ye sinɛnin, warablen, miniɲan, dànkalan, duga, kungo kami, wɔ̀lɔ, bunun, baninkɔnɔ tɔnkanjɔ ani bàla. Dugu kungodaw Ye fla ye: Farakan ni Side.
Dugu kaburudoko
Ncìbugu kaburudo Ye sàba ye: jeliw ta, mɔgɔkɔrɔbaw ta ani denmisɛnw ta. Kaburudow Bɛ dugu ni tlebin ‘cɛ.
Dugu waatiko
Waati minnu bɛ Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ Ncìbugu olu Ye samiɲɛ ni kawulɛ ani tlema ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Dugu kabakomayɔrɔ tɔgɔ Ye Lolo ye.
Blàdon : 2017-04-29 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29