text: 1Sɔli sɔnta Sitifen faga koe ma. Marita mɔgɛ donu ya Sitifen togon ka di ala ko la bɛrɛkɛ! Tɔrɔya-ba wulita Allata mɔgɛnu kan ma Yerusalɛm soe burɔ wulɔn tele. Dɛnkɛninya-mɔgɛ bɛɛ nyɛnsɛnta Yudiya anubɛ Samariya nyamanɛ bɛɛ rɔ fɔ Marita kilayɛnu. 3Sɔli ya a raya ka Allata mɔgɛnu tatinya. A donta bɔn bɛɛ la ka dɛnkɛninya-mɔgɛnu sagan ka anu nabɔ, a keima wo, a musuma wo. A ya wonu sa yele la. 4Marita mɔgɛ minnu nyɛnsɛnta, wonu tara kan tinɛ bɛɛ kawandili-bɔɛ la. 5Filipi tara Samariya-so-karantan burɔ ka Yisa, Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛla koe kawandili bɔ nyɔ-mɔgɛnu ye. 6Filipi ya min fɔ, nyama bɛɛ ya anu tole masɔ wo la a kin na ka ala kabana koenu tayen. 7Nyina-yogomɛnu bɔra gbele-gbelenna mɔgɔ siyaman fɛ. Mɔgɔ fɛrɛ faganɛ anubɛ namarɛ siyaman fanan kɛndɛyara. 8Woletɔ sewa-belebele kera Samariya so-burɔ-mɔgɛnu ye. 9Mɔgɛ do ye soe wo burɔ nun, a tɔgɛ Saimon. Wo ara Samariya kɛnu nakawa duriyɛ kɛ tinɛ. Ado a ara a nyɛrɛ ma mɔgɔ ba la. 10Mɔgɔ su min bɛɛ ye soe wo burɔ, a nɔnfulu-tigi wo, a bolo-kolɔn wo, wo bɛɛ ya a tole masɔ a la bɛrɛkɛ! Anu tora a fɔla ko, “Bɛsɛ min sɛnbɛ kolo bɛsɛ bɛɛtɛ ko, wo nara kei kɛla muninyɛ rɔ.” 11Anu ya anu tole masɔ a la wati bɛɛ bawo a ara mɛ duriyɛ kɛla anu tɛma ka anu nakawa wo nya. 12Kɔnɔ Filipi ya Allala mansayɛ anubɛ Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛ wo kibara-nyimɛ lake tumɛ min, anu dama dɛnkɛninyara ka batasi, a keima wo, a musuma wo. 13Hali Saimon nyɛrɛ fanan dɛnkɛninyara ka batasi. A tora Filipi dafɛ bawo kabana-ko-wɛnu anubɛ tamasere minnu kɛra, a ya wonu yen tumɛ min, ale fanan kawara kati! 14Kilayɛ minnu bi Yerusalɛm, wonu ya Samariya kɛnuna dɛnkɛninya-koe wo lamɔɛn. Woletɔ anu ya Pita anubɛ Yɔni lata anu ma. 15Wonu ke nyɔ, anu ya Alla matara dɛnkɛninya-mɔgɛnu ye alako anu fanan ni Allata Ni Sɛnimɛ sɔrɔn. 16Anu ya wo ma bawo Allata Ni Sɛnimɛ ma yigi wɛ Samariya kɛ fenfen kuma nun. Anu bara batasi le nun Mari Yisa tɔgɛ rɔ dɔrɔn! 17Wo kɔma, Pita anubɛ Yɔni ya anu bole sa wonu kuma. Anu fanan ya Allata Ni Sɛnimɛ sɔrɔn. 18Saimon ya a yen ko Marita kilayɛnu ba anu bole sa min kuma, wo si Allata Ni Sɛnimɛ sɔrɔn. Wo ya a ma, a ya wodi do yira Pita anubɛ Yɔni la. 19A ko, “Wo ni sɛnbɛ kɛ di nde fanan ma, woletɔ n ba n bole sa mɔgɔ wo mɔgɔ kuma, wo si Allata Ni Sɛnimɛ sɔrɔn.” 20Kɔnɔ Pita ya a fɔ a ye ka a gbɛ ko, “I mirinɛ ko i si Allala kɔ-fan san wodi la min kɛ, wobɛ ila wodi ni halaki nyahanama rɔ! 21Ita mumɛ sa mala wɔlɛ rɔ bawo i yisi ma telen Alla yala. 22I ni miriya-yogomɛ kɛ boloka ka Mari madiya. A ni i makoto miriya sifa kɛla ko la. 23N bara a yen ko i fanɛ keliyɛ la kati! I hɔrɔyani ma hakɛ bolo.” 24Saimon ya a fɔ Pita anubɛ Yɔni ye wo rɔ ko, “Wo yandi, wo ni Mari madiya n ye ko i wara min bɛɛ fɔ kɛ la, wo fenfen kana na ma n na.” 25Pita anubɛ Yɔni ban sereyɛ bɔla tumɛ min ka Marila kumɛ lake, anu sɛgira Yerusalɛm. Anu sɛgimatoe, anu ya kibara-nyimɛ-kawandili bɔ Samariya so siyaman tɔ kilɛ la. 26Mari kumara Filipi ye melikala muninyɛ rɔ ko, “I ni i rabɛn ka ta dugu la. Kilɛ min bi bɔla Yerusalɛm ka ta Kesa soe burɔ, i ni kilɛ wo bira.” (Ado mɔgɛnu sa bɔla kilɛ wo fɛ kaka.) 27Woletɔ Filipi ya a rabɛn. A ya kilɛ wo bira. Nba, Itiyopiya-kun-tigi do ye bɔla kilɛ wo fɛ ka ta a warɛ. Kun-tigi-ba le wo la nun. Ale le ye Itiyopiya musu-mansɛ Kandasila nɔnfuli bɛɛ kun na. A tara Alla bato tinɛ Yerusalɛm. 28A sɛgimatoe, a sigini ala kirindi rɔ. Ado a tamatoe, a ye Nɛbi Aiseyata buku karanna. 29Allata Ni Sɛnimɛ ya a fɔ Filipi ye ko, “Ta i madon ala kirindi la.” 30Filipi ya a buri ka ta. A ya a lamɔɛn, a ye Nɛbi Aiseyata buku karanna. Woletɔ a ya a manyinika ko, “I ye min karanna wo la, i wara hɛnkili sɔrɔn wo ma, wa?” 31Kun tigi wo ya a yabi ko, “Ni mɔgɔ ma a fɛsɛfɛsɛ n ye, n si a nya-yen kama?” Wo kɔma, a ya Filipi kele ko a ni yɛlɛ ka sigi a fɛ ala kirindi rɔ. 32A ye min karanna nun Allata kitabu rɔ, wo le kɛ la. A sɛbɛnɛ ko, “A madenɛ iko anu bi nala saga-dan min mala sarakɛ la. A radenɛ don iko anu bi nala sagɛ min siyi matɛgɛla. Hali da fa kelan, a ma tɛgɛ. 33Anu ya a lafɛya. Anu ma sɔn ala kiti tɛgɛla a kila telennɛ la. Mɔgɔ wo mɔgɔ ti ke a bɔnsɔnla koe fɔla bawo a niyi ara ban duninya rɔ.” 34Kun tigi wo ya a fɔ Filipi ye ko, “Nɛbi kɛ ye kɛ fɔla yonna ko la? Wo fɔ n ye. A ye a nyɛrɛ le ma, ka, mɔgɔ gbɛrɛ?” 35Woletɔ Filipi ya a dabira Allata kitabu dinkirɛ kɛ nyɛrɛ ma gben, ka Yisala kibara-nyimɛ fɔ a ye. 36Anu bi tala kilɛ la tumɛ min, anu kera yi do ma. Woletɔ kun tigi wo ko, “Yi kɛ mafɛlɛn. Nfen bi a tola gbɛ, n sa batasila?” [ 37Filipi ya a fɔ a ye ko, “Ni i wara dɛnkɛninya i yisi bɛɛ la, i si batasi.” A ya a yabi ko, “N bara dɛnkɛninya. N bara la a la ko Allala dan le Yisa la.”] 38Kun tigi ya a fɔ ko anu ni ala kirindi sɔ. Filipi anubɛ kun tigi wo yigira yi rɔ. Filipi ya a batasi. 39Anu bɔra yi rɔ tumɛ min, Marita Niyi ya Filipi bɔ a fɛ. Kun tigi wo ma a yen tun. Kɔnɔ a sewanɛ tara a warɛ. 40Filipi tɛrɛnara a nyɛrɛ la Asadadi soe burɔ. A tara kibara-nyimɛ kawandili bɔ soe bɛɛ rɔ ha a kera Sɛsariya soe burɔ.


c: text/html

text:
Dinandougou
Dinandougou is a commune in the Cercle of Koulikoro in the Koulikoro Region of south-western Mali. The principal town lies at Kenekou and it has 28 villages: Banancoro, Bakolé, Bougoukoro, Bouramabougou, Dinan-Marka, Dinan-Bamanan, Diaguinébougou, Diecoungo, Dioni, Doubala, Donéguébougou, Fatiambougou, Gossigo, Goundando, Kakoulé, Kaliabougou, Kamani, Kassa, Mamadibougou, Ourongo, Sassila, Sirimou, Tamato, Tiécourabougou-Est, Tiécorurabougou-Ouest, Tieconungo, Tidiani-Tourébougou, and Tierkéla. As of 2005 the commune had a population of 17841.[1]
References[edit]
- ^ "Plan de sécurité alimentaire commune rurale de Dinandougou". Comissariat a la Sécurité Alimentaire. Retrieved August 10, 2011.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Má a tiɛn kpiɛn ŋu, ama, jɔjɔ i dɔ kabo a jɔjɔ u si dɔ ni, na a tu ngbɛfɛnɛm fɔ ka u ninbaam, 2na a fa nbara nkpiɛnm yo ka u nim, na a fa tarawam ni nsuŋgurum yo ka u ninbaam, na u ni bɛrɛ wo ni ahorembaa casi. 3Bita nkunafɔm bo bu la má bukafɔ be n ni jirima. 4Ama, nzɛn kunafɔ la nbaam, wara anumam, i ti ye ni ka bu suniɛ i dika kabo Nyɛmɛ koro ni. Nyini kere ka, bu sufa bu wufɔm ŋkatɔ tɔ bu kaari wɔ lɛɛ. Dama nyini n sɔ yo Nyɛmɛ fiɛ a. 5Nzɛn kunafɔ wo i ŋgumi na i la má bukafɔ be, wɔ fa i tama kɛrɛ awura Nyɛmɛ saa nu lɛɛ. Na i susere Nyɛmɛ jande wiɛsu ni kɔŋguɛ ka i buka i. 6Ama, kunafɔ kɛrɛ bo i nati yo i kunnu koroowa, haari ni bo i la ŋgɔɔ mmɔɔ ni, i ti ka wɔ wu wɔ lɛɛ. 7Fa ahin kereewam kɛrɛ kere nkunafɔm, ni bu dikafɔm, adena má be ŋu bu ŋgasi. 8Ama, nzɛn be cɛcɛ wo má nu ka i niɛ i lamɔsim dika, maala i dikafɔm, i ti ka i mi akete Kristo atin n lɛɛ. Nyini saŋga ni, sɔnɔ bo wɔ yo má yarada tara i mi co lɛɛ. 9Kunafɔ kɛrɛ bo wɔ nya ju má afɔ aburasɛn, má a kɛrɛ i duma buka Kristo jama nkunafɔm su. Bekun, na i ti bo wɔ du mɔ aja biɛsɔ kun wɔ, 10na minɛm di i daani ka i yo sakpa a, má pui ti, i ti bo wɔ ta nbaam ataari kpa, na wɔ de wɔfɔm i dika, na wɔ yo i ŋu kaan ka i su Nyɛmɛ minɛm, na wɔ buka minɛm bo bu woori kekereke nu, na wɔ su amusui kpa. 11Ama, nkunafɔm bo bu nyunu nya ti má ni, má a kɛrɛ bu duma buka nkunafɔm n su, dama nzɛn ajaa konvi ba wuraari bu na bu koro ka bu kaaki ja ajaa, nyini saŋga, sɛsɛsu bo bu faari i na bu diiri i di ni Kristo ni, bu koro su má i su ni nahɔrɛ su lɛɛ, bu yaki i wɔ, na bu kaaki bu sin bo Kristo lɛɛ. Nyini ti ye Nyɛmɛ dí bu jɔrɛ cin bu sui a. 13Bekun, nyini ma bu koro ba yo nviɛyafɔm na bu ba sunati awuru awurum nu, i ti má ka bu yo nviɛyafɔm ŋgumi wɔ, ama, na bu sukpura tere, na bu sufa bu nɔɔ suwura minɛm jɔrɛ nu, na bu sujɔjɔ jɔrɛm bo wɔ ti má ye ni ka bu jɔjɔ bu. 14Nyini ti, mini dɔ, nzɛn nkunafɔm toko ti tarawam, i ti ye ni ka bu ja na bu wu nbaam, na bu bita bu awurum, na má ya kpɔfɔm koro ŋu ŋgasi be bo bu koro nya atin jɔjɔ ya ŋgbɛɛnŋgbɛɛn kabo bu koro. 15Dama nkunafɔ nbem adu mɔ akete Kristo atin n asu Sitana su. 16Ama, Kristo susufɔ bara kɛrɛ bo nkunafɔm wo i dika, i ti ye ni ka yiri ni i tii niɛ bu dika, na má bu fa bu fie fie Kristo jama n ni, adena Kristo jama n koro niɛ nkunafɔm bo bu la má bukafɔ be fieo n su. 17Kristo jama ni nkpiɛnkpiɛnm bo bu yo mɔfɔ juma nyunyumi ni, i ti ye ni ka bu nya bu ŋkatɔ busu nnyɔ, maala bɛrɛ bo bu yo bu juma ni anyumboro ka bu kan Nyɛmɛ jɔrɛ na bu kaaki kere minɛm Nyɛmɛ atin n ni. 18Dama ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka, “Nzɛn a bita toora subobo ŋgani, má a cici i nɔɔ.” Na ba kaaki akɛrɛ ka, “I ti ye ni ka jumayofɔ nya i ŋkatɔ.” 19Má a se ka a de jɔrɛ be bo ba kpiɛ asɔ Kristo jama n bukafɔ n kpiɛn be, má ka minɛ nnyɔ, wara nsan adi jɔrɛ n daani ka i ti nahɔrɛ. 20Ama, bo bu yo satiɛ ni, se bu nahɔrɛ jama n kɛrɛ nyunu, adena nyiŋgam kɛrɛ soro sɛrɛ. 21M suma u nɔaniɛ lɛɛ, Nyɛmɛ ni Yesu Kristo ni mɛrɛkɛm kɛrɛ nyunu, ka, a de ahin kereewam ni, na má a fa tantambunu, wara má a koro be tara be fa kɔ deke kɛrɛ bo a yo i n su. 22Má a koro nde na a fa u saa nana sɔnɔ be ŋu, na a sere Nyɛmɛ ma i mi ka i yo Nyɛmɛ juma, má a ma u saa n wo be dɛɛ satiɛ yoowa n nu. Ma u woowa yo casi. 23A la má laifiɛ saŋga saŋga n dɛɛ ti, má a nu nzue ŋgumi, ama, nu nzan mmɔɔ kaan, na i buka u fa kɔ akunnuyaari n bo i yaki má u ni. 24Minɛ nbem satiɛ yoowa kɛrɛ kaba da fofoe nu wɔ, na sɔnɔ kɛrɛ ŋu i, nyini satiɛm ye Nyɛmɛ fá di bu jɔrɛ a, ama, na nbem gusu dɛɛ satiɛ bo bu yo i bá fite fofoe nu kasin. 25I ti sɔ ɔ lɛɛ bekun, sakpa ti deke bo sɔnɔ kɛrɛ ŋu i fofoe nu wɔ, na nzɛn haari sakpa bo i wo má fofoe nu ni mmɔɔ, i ti deke bo bu koro fiɛ má i.


text: 1Wo kɔma, kabana-ko-gbɛrɛ bɔra Arinyɛni tɔ. Musi do bɔra gbɛ rɔ nyɔ min fɛrɛya bɔnɛ tele la. Karɛ ye a kin kɔrɔ. Lolo tan-ni-fila mara mansaya-fulɛ la a kunyɛ la. 2A buyi gbiliyanɛ. Ado a ye dila den-sɔrɔn-dumɛ anubɛ a tɔrɔyɛ kɔrɔ. 3Kabana-ko-gbɛrɛ bɔra Arinyɛni tɔ. Ninkinanka-wulen-ba bɔra gbɛ rɔ nyɔ. A kunyɛ wɔrɔnfila. A kere tan. Mansaya-fulɛ ye a kunyɛ wo kelen-kelennamɛ-bɛɛ la. 4Lolɛnu faranɛ sigi tina sawa la, a ya wo sigi tina kelan sagan a fɔɛn la ka bɔ san kole rɔ ka anu nafili dugi ma. Musi min buyi gbiliyanɛ, a sɔra wo yakɔrɔ alako wo wa dan sɔrɔn nya min wo, a ni dan wo dɔn. 5Musi wo ya den kei sɔrɔn min si na sigi sibole bɛɛ kun na ka mansayɛ kɛ nɛgɛ-gbelekɛ la. Kɔnɔ melika do ya dan wo fɔrɔn a na bolo. A ya a layɛlɛ ha Allata mansaya-sigi-fan ye kan min. 6Musi wo ya a buri tala wulɛ rɔ. Alla ara wulɛ min tabɛn musi wo ye, a ya a buri tala nyɔ a kanan koe la. A tora nyɔ tele waga kelen, tele kɛmɛ fila, ani tele bi-wɔrɔ (1,260) kɔrɔ. 7Wo kɔma, kɛlɛ kɛra san kole rɔ! Maikali anubɛ ata melikanu ya ninkinankɛ wonubɛ ata melikanu kɛlɛ. 8Ado anu ya nɔ-ko sɔrɔn ninkinankɛ ma. Anu ma sɔn ko ninkinankɛ anubɛ ata melikanu ni to Arinyɛni tɔ tun! 9Ninkinanka-wɛ min ya duninya bɛɛ yanfa, ale duguma-fen-kɔrɛ kɔni, wo lafilita dugu kole kuma anubɛ ata melika bɛɛ. Anu si a kele ko nyinɛ, ni wo ma, Setanɛ. 10Wo kɔma, n ya kuman-kan-ba lamɔɛn Arinyɛni tɔ. A ko, “Allata kisi-koe ara na de! Alla ara ala mansaya-sɛnbɛ mayira kaka! Ala Mɔgɔ Yabɔnɛ ara ata sarati mayira gbɛ! Ado ale min bi sɔla Alla yakɔrɔ ka ma na kelen nyɔgɛ dɛnkɛninya-mɔgɛnu maburi su-ni-tele, wo la ara fili ka bɔ Arinyɛni tɔ. 11Ma na kelen nyɔgɛnu ya Setanɛ nɔ saga-dan-yele anubɛ anuta sereyɛ fɛ. Anu sɔnta ko anu ni anu niyi fili ka faga. 12Woletɔ san kole anubɛ wole min bɛɛ siginɛ nyɔ, wo ni sewa bɛrɛkɛ! Kɔnɔ gbalo ye dugu kole anubɛ kɔgɔ-yi kuma bawo Setanɛ ara yigi wonu ma. A yisi bɔnɛ kati, bawo a ya a lɔn ko wati-kunduni dɔrɔn de tonɛ ale ye.” 13Ninkinankɛ ya a lɔn tumɛ min ko a la ara fili dugu kole kuma, a wulita musi wo tɔrɔla min ya den kei sɔrɔn. 14Kokɛ-wɛ kanban filɛ dira musi wo ma alako a ni gban ka ta a warɛ wula-da-rakolɔn rɔ. Anu si a kandan nyɔ san sawa ani a tala ka kisi ninkinankɛ ma. 15Nba, ninkinankɛ ya yi-wa-belebele labɔ a da rɔ musi gbere la iko bɛ alako yi-fɛ wo ni ta musi wo la. 16Kɔnɔ dugu kole ya musi wo dɛnbɛ. Dugi-dɛ lakara ka yi wo min min bɔra ninkinankɛ dɛ rɔ. 17Ninkinankɛ diminyara musi wo ma kati! Musi wo bɔnsɔn toe min ya Allata tɔnnu bira ka Yisala tonyɛ yira, ninkinankɛ wo tara wo bɛɛ kɛlɛ tinɛ. 18Ninkinankɛ ya a sɔ kɔgɔ-yi kɔnkɔn-dɛ la.


text: 1Mu domo ba niyɔ iŋ lanɛya, wu kiŋ ba kahe thukuma bɛyiniŋ ba tute miŋ thukuma ba miŋ bɛŋ kɔ kuta, ba yɛrɔkɔ bɛyiniŋ ba sa miŋ punku kutiyɔkɔ baŋ. 2Ka lɔkɔ ba thankɛ daŋande baŋ, biya bi nde ka lɔkɔ babɛina beŋ yeroko iŋ Masaala saathɛ ba lanɛya namɛŋ baŋ. 3Maŋaye ka lanɛya kɛna kothiye miŋ ba dɔma na Masaala yeheni kafay woŋ maŋaye ka gbonkiya nama haŋ. Wuna munki mu nda punku kutiyoko muŋ yehinuwo ŋaye ka mu sa punku kutiyoko muŋ. 4Lanɛya bɛna niyɛ nde ba Ebɛli fuŋuna saraka ba yeroko iŋ Masaala wuŋ yama ba wɛndama Keni. Saathɛ ba lanɛya nama baŋ kɛna toŋino ndɛ iŋ Masaala ba ndɛ niyɔ wɔ thumbɛ, baa Masaala gbeeŋ ka yɛthɛ nama ndɛ gbonkoy wuyɔhɔy ba munkii nama muŋ kɛnama. Saathɛ ba lanɛya nama baŋ ndɛ Ebɛli haaŋ hɛ wo gbonkoy, hali na thanki nde nda wundɛ tuka na. 5Lanɛya bɛna niyɛ nde Inɔki tha tuku. Wundɛ ŋatito ka thinthi ka Masaala, awa wɔ yo wɔ tha niŋ kutu, baa Masaala ŋatite niŋ ka thinthi. Magbali ma ka Masaala maŋ tepe ba dɔma na saanuŋ Inɔki ba ŋatito ka ariana, wundɛ yenke yehina Masaala na thukuma. 6Wɔ yo ka wo yeheŋ Masaala na thukuma mahɛŋ ma wɔ bɛina tha niŋ yenke niya lanɛya. Ba wɔ yo wɔ wo see ka Masaala yɔkɔŋ ndɛ be yenke niya lanɛya ba dɔma na Masaala kiŋ lɔkɔiŋ fooma, awa na ndɛ kɔŋ thunkuŋ bi niŋ deethi beŋ. 7Lanɛya bɛna niyɛ nde ba Nowa yuyɛ kuyeli ku ka Masaala koŋ ba bɛyiniŋ ba be hɛ Nowa kutiyɔkɔ baŋ. Wundɛ mɛyyamari wo tepe niŋ Masaala woŋ e ndɛ lɔnka gbe bamandiŋ ba thɔɔyɛ ndɛ iŋ kubɔri nama e bindɛ niyɔ kisi. Ka gboŋa baŋ baŋ kɛna toŋine wundɛ ba kafay woŋ niyɔ wosikɔy, awa ndɛ domo iŋ Masaala ba ndɛ niyɔ wɔ thumbɛ saathɛ ba ka lanɛya bakɛnama baŋ. 8Lanɛya bɛna niyɛ ba Ebrahim mɛya yamari wo tepe niŋ Masaala woŋ ba ndɛ pɛyɛna kuyɛkɛŋ ku mpoo ndɛ koŋ e ndɛ kaa ka kuyɛkɛŋ ku ni Masaala lahiri ba niŋ kuŋ dunkune koŋ. Wundɛ pɛyɛŋ kuyɛkɛŋ nama koŋ e ndɛ fuŋa ba kaa ka be ndɛ kɔthɔ. 9Saathɛ ba na ni ndɛ Masaala na lanɛya, ndɛ key niyɔ thahinɛ ka kuyɛkɛŋ ku ni nde niŋ Masaala lahiri koŋ. Wundɛ key kɛndɛ niyɔ ka banka bathika ba kiye wundɛ baŋ, awa nɛna ni hɛlɛŋ Aisaki, hati nama wowathe, mɛnɛ Yakuba, koma nama, bi kutɛ nde lahiri babanthe babɛina maŋaye ka Masaala. 10Ba Ebrahim bareŋ nde yumba ba mɛti bamandiŋ ba dɛnkɛti nda Masaala baŋ e ndɛ kɛndɛ thoyuwa, mɛti bamandiŋ ba kɔɔ wukahɛ-kahɛ baŋ. 11Lanɛya bɛna niyɛ ba Ebrahim punka mpaa hati, hali na nde nda wundɛ wɔ thanthɛ na e wɔtɔ nama Sera thantha bindɛ tha mpuu mpati. Ebrahim piteke Masaala na ba ndɛ kɔ kɔsina lahiri nama baŋ. 12Hali na thuriye nde nda tuka hukɛnama haŋ na, kɛnama kɛna ŋaye bɔnsɔŋ bamandiŋ-mandiŋ baŋ nɔŋ sosɛŋ bi ka kuthahinɛ koŋ beŋ. Awa bindɛ boye nɔŋ thɛkɛyaŋ hu ka gbaraŋ ba ka mankɔ maŋ hu sa punku kondo haŋ. 13Bindɛ kahite ka niya Masaala na lanɛya haaŋ bindɛ tuukuwa fooma. Bindɛ tha peŋ thiya ka yɔnkɔ munki mu ni nde Masaala bindɛ lahiri muŋ, kɛrɛ bindɛ kute muŋ wuthokiye e bindɛ muŋ yɛrɔkɔ, e bindɛ tɛpa nagberekethe ba dɔma na thahinɛŋ bina bindɛ awa bindɛ ka iŋ ka kahite bindɛ kafaydo. 14Biya bi tɛpi bɛyiniŋ nɔŋ baŋ baŋ beŋ bi kɔŋ tɛpi nagberekethe ba dɔma na bi kɔŋ dethi ba kuta kuyɛkɛŋ namɛŋ kuhalala. 15Bindɛ doŋeta nde siyuwa ba kuyɛkɛŋ ku pɛyɛŋ bindɛ koŋ; mɛnɛ bindɛ nde nɔŋ wuŋ niya, bi kɔŋ nde nɔŋ niyɔ iŋ hɛɛra ba ba duwe kɛndɛ. 16Kɛrɛ kuyɛkɛŋ ku yamɛ niyɔ hita kuna niyɔy nde bindɛ kufiyo, kuna kuyɛkɛŋ ku ka ariana koŋ. Awa Masaala tha niyɔ kuyaahu ba bindɛ niŋ thiya Masaala wokɛnamɛŋ, baa ndɛ kɔsiniyɔkɔy bindɛ mɛti bamandiŋ. 17Lanɛya bɛna niyɛ ba Ebrahim fuŋuna Aisaki na saraka ka Masaala naa gbɛrɛŋɛŋ niŋ Masaala. Ka Ebrahim wobɛina kɛna ni nde Masaala lahiri, kɛrɛ ndɛ yɛrɔkɔy ba fuŋuna saraka ka Masaala hati nama wowunthe woŋ napethi, 18hali na niyɔy wuŋ na Masaala tepe nde kɛnama ba wuŋ niyɔ na “Maŋaye ka Aisaki kɛna yi kute bɔnsɔŋ ba ni yaŋ yina lahiri baŋ.” 19Ebrahim niyeŋ nde lanɛya ba Masaala kɔ punka ŋayina Aisaki na ka tuka haŋ. Miŋ tɛpɛŋ nda ba dɔma na Ebrahim duu nde hɛlɛŋ ka kuta Aisaki na wopethɔy nagbelebe. 20Lanɛya bɛna niyɛ ba Aisaki nde niya lahiri Yakuba na mɛnɛ Isɔ mpati nama beŋ ba bindɛ nɔŋ kɔ kuta thaduba. 21Lanɛya bɛna niyɛ ba Yakuba thiyiyɛ mpati bibiyɛthɛŋ bi ka Yusufu beŋ thaduba saanuŋ ndɛ ba tuka. Wundɛ dɛkintɔkɔy ka kugbɔkɔdi nama koŋ ka thinthi e ndɛ niya Masaala na kubatho. 22Lanɛya bɛna niyɛ nde, naa bathɔy Yusufu ba tuka, ndɛ gbonkiya ba biIsirɛli beŋ nɔŋ kɔ fuŋa ka kuyɛkɛŋ ku ka Iyipiti koŋ, awa ndɛ bindɛ toŋinuwe na nɔŋ bindɛ ni kubeli nama koŋ naa ndɛ tuku. 23Lanɛya bɛna niyɛ ba biya bi ka Musa niŋ nununa sɛnkɛni bitaati naa mpoo wundɛ. Bindɛ kute nde ba dɔma na hati woyɔhɔy ka detha na ndɛ, awa bindɛ tha payɔ ba thinka siraŋ ba deŋe nde gbaku woŋ baŋ. 24Lanɛya bɛna niyɛ ba Musa baŋina ba gbanthinto ka hati woyɛrɛmɛ wo ka gbaku wo ka Iyipiti woŋ, naa thanki ndɛ fuŋa. 25Wundɛ yɛthi ba niyɔ nambara ka nanthe iŋ biya bi ka Masaala beŋ, ayaŋ ba yehiteke hakɛ ba wuthurɔy. 26Wundɛ ni nde lanɛya ba dɔma na ba hetho ba Banikisi wo niyo nde lahiri woŋ wu yameŋ niyɔ hita ba nanhuluiŋ ba ka kuyɛkɛŋ ku ka Iyipiti fooma, baa ndɛ loope nde thaaya natiŋ ka kuthunkuŋ ku nɔŋ see koŋ. 27Lanɛya bɛna niyɛ ba Musa pɛyɛna ka Iyipiti hali naa thɔɔyɛ nde gbaku woŋ ka mathoŋ na. Wuŋ thɔyande nde ba dɔma nɔŋ ka kute ndɛ Masaala wo sa kutiyoko woŋ, huna baŋine wundɛ nakosi ba dapiyɔkɔ ka Iyipiti. 28Lanɛya bɛna niyɛ nde ba Musa kahitina malɔkɔ ma ka siyuwa lɔkɔ ba puntiyando nde bindɛ iŋ maleka wo ka tuka haŋ woŋ ka Iyipiti. Awa ndɛ ni nde yamari biIsirɛli beŋ ba puina wasi ba ka takɛŋ bikɔrɔy beŋ ka thabiyo thaŋ. Wuna, naa Maleka wo nde katitɔkɔ Tuka haŋ woŋ tɛŋ, ndɛ be tha kɔɔri mpati bibiyɛthɛŋ bimayoŋ bi ka biIsirɛli beŋ. 29Lanɛya bɛna niyɛ nde ba biIsirɛli beŋ punka thuhande Mankɔ Mapothɛ maŋ nɔŋ ka thithɛ kɛna bindɛ kaande. Naa gbɛrɛŋɛŋ biIyipiti beŋ ba wuŋ niya, mandi maŋ piriŋite bindɛ nayeŋ. 30Lanɛya bɛna niyɛ ba thathɛŋ ba pɛnkande nde mɛti ba ka Yɛriko baŋ ŋɔɔtuwa naa pɛnkande bɛŋ biIsirɛli beŋ gbɛɛni bisɔŋ-biye. 31Lanɛya bɛna niye nde ba Rehabu wo ba kaande nama o nama woŋ tha kɔritando iŋ bi tha nde putiyɔ Masaala na beŋ, ba na yɛritɔy nde wundɛ wuyɔhɔy bayiliŋ bi ŋindi nde biIsirɛli beŋ. 32E yaŋ kaa ka kɔtɔkɔy? Yaŋ ka nda iŋ lɔkɔ ba gbonkiya ba Kidiyɔŋ, Baraka, Samasɔŋ, Yɛfitha, Dauda, Samɛli, mɛnɛ banabiŋ beŋ. 33Lanɛya dekiye mɛiŋ ŋakuyɛkɛŋ ŋabunthu e bindɛ ŋɛŋ punka. Bindɛ ni wuthumbɛ awa bindɛ kute nɛnɛ mu ni nde Masaala lahiri muŋ. Bindɛ manke nde yaadiŋ thahothi, 34e bindɛ dɔminuwa buuni bumandiŋ, e bindɛ buthurɔ ba koro iŋ silanhiŋ. Bindɛ ka nde bi kahɛ ŋakɔtɔ, kɛrɛ bindɛ manke niyɔ bi kahɛ ŋakɔtɔ; bindɛ niyɔy nde biya bibukuyuwɛ ka ŋayombo ŋaŋ awa e bindɛ punka kurugbani bi ka ŋakuyɛkɛŋ ŋahɛna ŋaŋ beŋ. 35Lanɛya bɛnɛ niyɛ ba yɛrɛmɛŋ binɔndi kuta mpooni namɛŋ bi ŋayino ka tuka haŋ ba niyɔ iŋ sii. Biya binɔndi nɛnɛ, bindɛ niyo wuthoonɛ iŋ hadeni namɛŋ beŋ haaŋ e bindɛ tukuwa. Bindɛ tha mɛyba buuhuwa Masaala na haliko ba buthurɔ tuka haŋ. Bindɛ ni wuŋ haliko ba ŋayino nɔŋ ka tuka haŋ iŋ sii ba yamɛ niyɔ waŋ baŋ. 36Biya bihɛna hɛlɛŋ nɛŋ, bindɛ hetho, bindɛ gbuduŋo, awa binɔndi loŋo iŋ yɔlɔnkɔiŋ e bindɛ thiyo ka yeeli. 37Binɔndi loopuwo tharaka haaŋ bindɛ tuka; binɔndi thonkando iŋ sɛrani; binɔndi koro iŋ silanhiŋ. Bindɛ key kaŋ pɛnkande bi gbɛkitɔkɔy ŋathagba ŋa ka takɛŋ maa ŋa ka baahuiŋ, bamɔnɛŋ, bi niyo thɔrɔ, e bindɛ diŋo wunɛnɔy. 38Biya biyɔhɔy beŋ beŋ baŋ tha nde sisande ba ka fay wonɛnɔy woŋ baŋ. Bindɛ thɔɔyɛ nde wuruwanda ka wulani baŋ mɛnɛ ka ŋasɛri ŋaŋ, e bindɛ niya yikiya ka ŋathani ŋaŋ mɛnɛ ka mathani maŋ ka kuyɛkɛŋ koŋ. 39Hali na pɛy bindɛ ŋakeŋ ŋayɔhɔy na saathɛ ba na ni bindɛ Masaala na lanɛya, bindɛ tha nde kutu mu ni nde Masaala lahiri muŋ, 40baa Masaala tutunuwande ba madɛɛnki ma yamɛ niyɔ hita ba miŋ. Madɛɛnki ma ka Masaala maŋ mɛna na yɔkɔŋ bindɛ niyɔy bithankinuwɛ ka tha banthe iŋ miŋ.


text: 1Donu bi a fɔla nde, Pɔli ma ko n tenbi wo tɛma, n famayiginɛ kɔnɔ n ba bɔ wo fɛ tumɛ min, n kerinteyanɛ wo la. N bi a fɛ ka kuma wo ye dinyɛ anubɛ nyimayɛ la iko Kirasiti duruta a mala nya min nun. 2N bi wo madiyala ko wo kana n fɔrɔsɛ n ni kerinteya wo la. Minnu ko male ye koenu kɛla duninya kɛ-nyanu denuna ko la, n lanɛ a la ko n ba na tun, n si ke n kerinteyala wonu na serr! 3Tonyɛ le, ma ye duninya kɛ rɔ kɔnɔ ma sa kɛlɛ kɛla iko duninya kɛ si kɛlɛ kɛ nya min. 4Ma ye kɛlɛ-kɛ-fan minnu bila kɛlɛ kɛ tinɛ, duninyata kɛlɛ-kɛ-fen ma wonu na. Ma ye Allata kɛlɛ-kɛ-fen-sɛnbɛmɛnu bila ka Setanɛta kan-tina-latankanɛnu tinya wonu na. Anu bi hɛnkili minnu nabɔla, 5anubɛ anu wasinɛ fan min bɛɛ la, minnu si a ma, mɔgɔ kana na Alla lɔn, ma ye wonu kasarala le pɔ! Ma ye kɛlɛ-kɛ-fan wonu nawɔlila ka miriya bɛɛ ladon Kirasitita marɛ kɔrɔ alako anu ni ala kumɛ bira nya min. 6Wo ni wota kuma-birɛ yira fɔlɔn, wo kɔma, ma si ma rabɛn ka kuma-birabɛlɛ-bɛɛ tɔrɔ! 7Wo ni koe kɛnu mafɛlɛn a kila-bɛrɛbɛrɛ fɛ. Wo mirinɛ ko Kirasititɛ le wole la, nyɛ? Nba, wo hɛnkili ni to kɛ fanan ko ko Kirasitita mɔgɛ le male fanan na iko wo ye nya min. 8Mari ya sɛnbɛ min di ma ma, n wasinɛ sɛnbɛ wo le la bɛrɛkɛ! Ado n ti miliya wo la bawo sɛnbɛ wo sa n bolo ka wo lasɛgi kɔma fɔ ka wo lasabati. 9N sa a fɛ, a ni ma iko n bi wo makilanna nna kɛdi kɛnu tɔ. 10Do si a fɔ ko, “Min sɛbɛnɛ Pɔlita kɛdinu tɔ, wo gbɛlɛ ma wara la kɔnɔ ni ale nyɛrɛ ye ma fɛ, a ma gbɛlɛ wo nya. Fen ma ala kumɛnu na!” 11Wo mɔgɔ su ni a lɔn ko n ba taran wo fɛ wati min, min sɛbɛnɛ n bolo, n si wo le ma, yɔ! N si a lagbɛlɛya wo kuma gben! 12Nba, minnu bara anu nyɛrɛ ma fen na, ma ti sisi ma nyɛrɛ sankala wonu ma. Anu hɛnkili sa mumɛ! Anu bi anu nyɛrɛ sankala anu nyɔgɔn ma! Anu miri a ma ko min telenta anu nyɛrɛ yala, anu bi anu nyɛrɛ kitila wonu denu fɛ. 13Kɔnɔ ma ti wasi fenfen na, a ma kɛn, ma ni wasi min na. Alla ara wɔlɛ min di ma ma, ma ye wasila wo le dɔrɔn na. Ado ma ya wɔlɛ min kɛ wo tɛma, wo ye mala wasɛ kɛ rɔ. 14A kakɛn, ma ni wasi nya min, mala wasɛ ti tenbi a dan wo la. Ado male fɔlɔn nara Kirasitita kibara-nyimɛ la wo ye nun bi ma! 15Woletɔ donu bara wɔlɛ min kɛ, ma wasini ma wonu na fɔ Alla ara min don male bolo. Kɔnɔ ma yigi le ko wola dɛnkɛninyɛ si to koloyala. Wo le si a ma, Alla ara dan min sa, ma si ke ka wɔlɛ kɛ ka ke a dan ma. 16Wo le, ma si ke ka kibara-nyimɛ-kawandili bɔ nyamanɛ wonu tɔ minnu bi wo kɔma. Donu bara wɔlɛ min kɛ mɔgɛ donu barɛ, ma kana wasi wo la. 17Kɔnɔ iko a sɛbɛnɛ Allala kitabu rɔ nya min ko, “Min bi a fɛ ka wasi, Mari ara min kɛ a ye, a ni wasi wo le tɔ.” 18Mɔgɛ min bi a nyɛrɛ matɔgɔla, wola nyɛrɛ-matɔgɛ wo, fuyi le wo la. Min kolo wo bɛɛ ko, Mari wa min matɔgɔ, wo le fisa a bɛɛ ko.


text:
Nkalontigèla kôrôbôra
Nkalontigèla kôrôbôra
Galondugu ye kalabaanciw, nsow, fugariw ani baarakèbaliw daga yôrô ye. Don o don, in bè kibaruya kure de mèn a kônô. Fonse ye banafurakè yôrôba ye Bamakô. Kabinin dugu mana jè, yen bè fa môgôla: dôgôtôrôw, banabaatow, bilasirabagaw, feerekèlaw ani nganamu-nganamu kèlaw. Ko dô kera ye halibi o bè lakali. Nin kèra èkorobalamugo do ye.
k'a ta sogomafo su, a bè taakasegin ma dôgôtôrôsô fanbè. N'a ni mogo bènna,a yèrè b'a don se bè minye. A b'o la jô k'a fo ye k'a muso ka kalifa minèra, u gnè ama k'a dèmè a sutara lila. Dow bè wari di ama. Nka ni don in, a ye ce dô lajô ka dèmè gnini o fè. O lajè, ka lajè. Ce hakili jiginn'a ko kunasini ale ye kèmè yôrô di ni ce kele in ma nin yôrô kele n'a muso sutaralikama. A hakili jiginna tunkun ko bamakô falen do nin môgô lankolon suguw la. A ko delili kelama, ne bèè jôni musakaw bèè ye. Nka nbè taa in muso lajè walasa k'a don kasanke hakè min bè bèma. Ni fali bè môgô bi i ta kulo ye. A ni bila nganiagnumatigi nè k'a ta ga muso koroba dô jira-jaa o ye cè ye woloba de ye.
Dka ma: «Nin ye ne koni ba de ye wa ne yèrè nalé do o dikama ya ». N'kalotiguela ye a se fan k'a ta dosu kolo ka yôrô kolu ferékè. Jaa u lu ka kasekè dobalana a kana. Banabaatow ni kènè maw ni dôgôrôbè donna gniakona. Sanni ce ka se ka mâgô la fanua, o diya dè!
Nkalon mèèn, a na kôrôbô don dô.


text: 1I hɛnkili to kɛ ko! Ko-gbɛlɛmɛnu si kɛ tele-labannu tɔ. 2Mɔgɛnu si to hɔnna anu nyɛrɛ la alako ka fan bɛɛ ladɛn anu nyɛrɛ ye. Anu si ma nyɛrɛ-matɔgɔlɛnu na ha ka anu yɛ layigi mɔgɛ toenu ma. Anu si ma mɔgɔ-lafɛyalɛnu na ka anu sɔrɔnnɛnuna kumɛ tinya. Anu si ma fisiri-fasarɛnu na anubɛ dina-birabɛlɛnu. 3Anu si to karagbɛlɛyɛ ladanna tolon! Anu ti kinikini mɔgɛnu ma. Anu si ma mɔgɔ-tɔgɔ-tinyanɛnu na anubɛ nyɛrɛ-birabɛlɛnu anubɛ mɔgɔ-feremɛnu. Anu si ko-nyimɛ-bɛɛ kɔn. 4Anu si ma mɔgɔ-bolo-labiralɛnu na anubɛ tengberannu. Anu wasinɛ ha ka a dan natenbi. Anu nyɛrɛ-diyana-koe di anu ye ka tenbi Alla wara koe la. 5Anu si a ma iko anu bi Alla batola kɔnɔ anu ma la ata sɛnbɛ la mumɛ! I ni fara mɔgɔ sufa wonu na feu! 6Anu donu si don denbaya-tiginuna bɔnnu na yanfɛ la alako anu si anuna musinu mayuwaya nya min. Musi wonu ma a lɔn anu bi min kun na. Anu hakɛ ara siyaya. Anu bi anu diyana koe kɛla tolon! 7Musi wonu tayanɛ karan-kurɛ ma tumɛ bɛɛ kɔnɔ anu ti ke Allata tonyɛ lɔnna mumɛ! 8Mɔgɛ kɛnu fanan bi tonyɛ kan ma iko Yanisi anubɛ Yanbarisi minnu ya Nɛbi Musa sɔsɔ wulɔn. Mɔgɛ wonu hɛnkili rabasannɛ, ado anuna dɛnkɛninyɛ ma mɔnɔ bɔ! 9I kana hami anuna ko la bawo anuna ko ti ta yarɔ. Mɔgɛ bɛɛ si anuna hɛnkilibɔninyɛ yen iko a mara Yanisi anubɛ Yanbarisi la nya min. 10I wara nna karan lakɔrɔsi ka bila n fɛ. I ya n kɛ-nya lɔn anubɛ nna ko-latɛgɛ-nya. I wara nta dɛnkɛninyɛ yen Yisa ma anubɛ n si n munyu nya min. Keninteyɛ min bi n tɔ, i ya wo bɛɛ lɔn. Ado n ti kuri fenfen ma. 11Mɔgɛnu bara n kɔn nya min ka n tɔrɔ, i wara wo lamɔɛn nun. Koe min bɛɛ kɛra n na Antiyaki anubɛ Aikoniyam anubɛ Lisitira soenu tɔ, i ya wo fanan lɔn. N bara n munyu gbɛlɛya-wɛ wonu kɔrɔ kati! Kɔnɔ Mari ya n kandan wo bɛɛ rɔ. 12Ado, ni min bɛɛ ye a fɛ ka ma Allata mɔgɛ la Kirasiti Yisa fɛ, wo tigi si gbɛlɛyɛ sɔrɔn. 13Kɔnɔ mɔgɔ-yogomɛnu anubɛ yanfantenu si to yogoyala dɛɛ ha anu ni donu yanfa. Ado anu bara anu nyɛrɛ fɔlɔn yanfa. 14Kɔnɔ ile karanta tonyɛ minnu na, i dɛnkɛninyanɛ minnu ma kɔni, i ni to wonu tɔ. Ado i ya i karan-mɔgɛnu lɔn. 15Kebi i dennɛ, i wara Allala kitabu-sɛnimɛnu lɔn. Wonu denu si ke hɛnkili dila i ma alako i si dɛnkɛninya Yisa Kirasiti ma nya min ka kisi. 16Allala kitabu bɛɛ dinɛ ma ma ka bɔ Alla karɛ rɔ. A bɛnnɛ mɔgɛnu ni karan wo fɛ ka ko-yogoma-kɛlɛnu makuma. Wo si mɔgɛnuna fɛɛnu natelen ka anu makolo telenbagayɛ la. 17Wonu denu si a ma, ni min bi wɔlila Alla ye, wo si kanbali feu! A si a rabɛn kɛwɔli-nyima-su-bɛɛ kɛ-koe la.


text: 1Ma ti jɔrɛ be, ka daŋgba sa wo am nu, yiri la ka sɔnɔ be bita i si yi da a. Haari bo bu su má Nyɛmɛ ni mmɔɔ yo má nyini daŋgba sa ni. 2Am ayo nyini sa n ye am toko koro kpiri n a fan? Ye am ahore saaki má n a? Wɔ yo daka ka am yi nyini sɔnɔ n fite am nu. 3Haari ni bo mini wo má am dɔ ni, m awiɛwiɛ wo am dɔ, na sɔnɔ bo i yoori nyini sa ni, ma du mɔ adi i jɔrɛ ajaraki i ya Mibiɛ Yesu dɛɛ duma n nu, kabo má mini ni m tii wo am dɔ na m yo ni. Nzɛn am ba tiɛɛnri am nɔɔ, na m awiɛwiɛ wo am dɔ, na ya Mibiɛ Yesu yiko n wo ya dɔ, 5am fa nyini sɔnɔ n fa wura Sitana saa nu, na i kere i kekereke fa kɔ i adamande aŋuniɛmbaa koroowa n su, adena i awiɛwiɛ n nya tiide cɛɛn n bo Mibiɛ ni bá di minɛm jɔrɛ ni. 6Am yanfɔya bo am nati fɔ i ni, i ti má kpa. Am si má ka ayiri kaan sɔ ma kpɔnɔ n yasu a, nzɛn sɛ? 7Am sunsun fa kɔ Butara cɛɛnkpiri n su, bo bu di kpɔnɔ na bu gɔ má ayiri nu ni, kana bu ba di cɛɛnkpiri n ni, bu du mɔ fa ayiri dawa n tu wɔ. Am yi nyini ayiri dawa n fa tu, na am yo ka kpɔnɔ fɔfɔrɛ bo ba fa má ayiri agɔ má nu. Deke bo m suse n la ka, nzɛn satiɛ kaan woori am nu, i sáaki am kɛrɛ wɔ. Nyini dɛɛ ti, am yi satiɛ kɛrɛ bo i wo am nu ni. Nahɔrɛ, am ti minɛ casim wɔ, am ti ka kpɔnɔ fɔfɔrɛ n wɔ, dama ba fa Kristo ayo yoowa ama ya. Yiri ti ka ya Butara cɛɛnkpiri bɔmbaa n bo ba kpiɛ i kɔm n a. 8Nyini ti, am ma ya bita Butara cɛɛnkpiri nyunyumi, na ya yaki satiɛ bo i ti ka ayiri dawa ni, ama, am ma ya di i ka ya ti minɛm bo ya ti casi na ya la nahɔrɛ wɔ, bo i ti ka kpɔnɔ bo ba gɔ má ayiri nu ni. 9Kadasi n bo m yo du mɔ kɛrɛ maari am ni, m seeri am ka, má am ni minɛm bo bu yo daŋgba sam saŋga wo. 10Tɔ, m sukan má durunya n nufɔm ni jɔrɛ a, bɛrɛ bo bu nati yo daŋgba sam ni, ni bo bu nyunu aboro neŋge kpini su ni, ni bo bu fin bu beŋgum ni, ni bo bu su amɔɛm ni. Nzɛn má i ti sɔ yiri, ŋka má am fite yaki durunya n wɔ. 11Tɔ, bo m sukan n la ka, má am saŋga ni minɛm bo bu yo bu ŋu ka bu ti am lamɔkɔ Kristofɔm na bu yo daŋgba sam, wara bu nyunu boro neŋge kpini su, wara bo bu su amɔɛm ni, wara bo bu nati kan minɛm jɔrɛ, wara bo bu nati nu nzan bo ni, wara bo bu nati fin minɛ ni. Má am se ka am ni nyini sɔnɔ n be sɔ mmɔɔ saŋga di diire. 12Má m juma la ka m di bo bu wo má Kristo jama n nu jɔrɛ. Nyɛmɛ dí bu jɔrɛ a. Bo bu wo Kristo jama n nu ni, ambɛrɛ ti bo am di bu jɔrɛ a. Nyini dɛɛ ti, kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ni, ka, “Am fɔn yi sɔnɔ tiɛ n bo i wo am nu ni.”


text: 1Yudaba ka Bɛnyamɛɛban yibɛrɛba ba nua ma be ba raa yoru mwɛɛra ba wurama ba Gusunɔ Isireliban Yinni sãa yeru baniammɛ. 2Yera yibɛrɛ be, ba na Sorobabɛli ka Yudaban bukurobun mi ba bu sɔ̃ɔwa ba nɛɛ, sa ko ka bɛɛ bana ye ko, domi bɛsɛn tii sa ra Gusunɔ bɛɛn Yinni sã, kpa su nùn yãkuru kua saa Esari Hadoni, Asirin sina bokon waatin di, wi, wi u ka sun na mini. 3Adama Sorobabɛli ka Yosue ka Isireliban yɛnu yɛ̃ro be ba tie, ba bu sɔ̃ɔwa ba nɛɛ, n ǹ ka bɛɛ, bɛsɛ tɔnawa nge mɛ Sirusi Pɛɛsiban sina boko u gerua. Domi Gusunɔ bɛsɛ Isireliban Yinnin sãa yera. 4Saa yera tɔn be ba wãa tem mɛ sɔɔ, ba Yudaban dam bua. Ma ba bu nandasia bu ku ka bana ye ko. 5Ba bwisi kɛ̃ɔbu gabu gobi kã bu ka tɔmbu swaa nim wia bu ka sɔmbu te kpana. Nge mɛya n koora Sirusin bandun waati kpuro sɔɔ, sere n ka girari Darusi Pɛɛsiban sina bokon bandu sɔɔ. 6Asuresin bandun tore sɔɔ, ba tireru yorua bu ka Yudaba ka Yerusalɛmugibu taarɛ wɛ̃. 7Aatasɛsi Pɛɛsin sina bokon waati sɔɔ, Bisilamu ka Miteredati ka Tabɛɛli ka sere ben sɔm kowosibu ba Aatasɛsi wi tireru yorua. Ba tu yoruawa ka Aramun barum ka mɛn yora. 8Rehumu, bera min kparo ka win tire yoro Simusai ba sina boko Aatasɛsi tire te yorua te ta ka Yerusalɛmu yã. 9- 11Wee ye tire te, ta gerua. Ta nɛɛ, Aatasɛsi, sina boko, bɛsɛ wunɛn sɔm kowobu, bɛsɛ be sa wãa daa guru gee, nɛ, Rehumu, bera minin kparo ka Simusai nɛn tire yoro ka sere bɛsɛn sɔm kowosibu be ba wãa Diniɔ ka Aafasatakiɔ ka Taapɛliɔ ka Afarasiɔ ka Erɛkiɔ ka Babiloniɔ ka Susiɔ ka Dehaɔ ka Elamuɔ ka sere bwese ni nu tie ni Asinapari wi u sãa tɔn boko u swĩi Samariɔ ka sere wuu si su wãa Efaratin guru gee, sɔ̃ɔ duu yeru gia, bɛsɛra sa nun yoruammɛ. Sa nɛɛ, 12sina boko, a de a n yɛ̃ ma Yuu be ba na saa wunɛn min di ba tunuma bɛsɛn suunu sɔɔ Yerusalɛmu mini. Ba na ba Yerusalɛmu ye seeya yèn tɔmba sãa tɔn kɔ̃sobu ba ku ra mɛm nɔ mi. Ba yen gbãrarun kpɛɛkpɛɛku sɔmmɔ. 13Yen sɔ̃, a n yɛ̃ ma bà n wuu gen gbãraru seeya, ba ǹ maa wɔ̃ɔ gobi kɔsiamɔ ǹ kun mɛ gbererun gobi. Yen biru wunɛn arumani ye a ra raa wa ya koo kaarawa. 14Nge mɛ sa maa waamɔ sa dimɔ wunɛn min di, yera sa nɛɛ, n ǹ weenɛ bu nun gɛm. Yen sɔ̃na sa nun labaari yeni sɔ̃ɔmɔ. 15A de a kasu wunɛn sikadoban faagin tireru sɔɔ, kaa wa nge mɛ Yerusalɛmu ya sãa. Ya sãawa wuu ge ga ra sinambu seesi ka sere bera mi ya wãan tɔmbu. Saa yellun diya ya ra ko mɛ. Yen sɔ̃na ba ye bansu koosia. 16Yen sɔ̃, wunɛ sina boko, à n wura wuu ge, ga banira, ma ba gen gbãraru seeya, a ǹ kaa maa Efaratin daa guru ge nɔma sikerena a n mɔ. 17Sina boko Aatasɛsi u bu wisa u nɛɛ, Rehumu, wunɛ wi a sãa bera yen kparo, ka wunɛn tire yoro Simusai ka bɛɛn sɔm kowosibu be ba wãa Samariɔ ka be ba wãa Efaratin daarun guru giɔ, bɛɛ kpurowa na tɔbura. 18Tire te i man mɔrisiama mi, ba man tu garia mam mam. 19Ma na wooda wɛ̃ bu kasu nɛn sikadoban faagin tireru sɔɔ. Ma ba kaso ge kua ba wa ma saa yellun di wuu ge, ga ra sinambun wooda yinɛ kpa ba n bu seesimɔ. 20Yerusalɛmu mi, sinam damgiba ba bandu di ma ba beri min tem kpuro mɔ. Ma sinambu gabu ba ra bu wɔ̃ɔ gobi ka gbere gobi kɔsie. 21Yen sɔ̃, i tɔn ben sɔmburu yɔ̃rasio kpa bu ku raa wuu gen bansu seeya ma n kun mɔ na bu wooda wɛ̃. 22I ku gari yi atafiiru ko kpa kɔ̃sa yu ku raa sosi yu ka sinambu asɔrɔ naawa. 23Ye ba yande Aatasɛsin tire te wa, ba gara Rehumu ka win tire yoro Simusai ka sere ben sɔm kowosibun wuswaaɔ, yera ba da fuuku Yerusalɛmuɔ Yuuban mi, ba ben sɔmbu te yɔ̃rasia ka dam. 24Sãa yee ten sɔmbu te, ta yɔ̃ra n ka kua Darusi Pɛɛsiban sina bokon bandun wɔ̃ɔ yiruse sɔɔ.


text: 1Nɛɛ iyaa emɛ pilemaa kuu emɛ le emi sɔmɔuwɔin ma? Maa inɛw gamuu gin’, lɛtɛrɛ boi ɛju emɛ sɔɔ sɔɔjɛ e bɛrɛ emɛ jɛɛlɛun jaain wɔɔ ma? Maa emɛ bɛrɛ e oboun jaain wɔɔ ma? 2Lɛtɛrɛ boi ɛju emɛ sɔɔ sɔɔjɛ, kinɛ emɛ nɛ tɔŋaa too gɔ, ei. Inɛw puu jugɔ ye jaŋa bɛbɛɛɲu. 3Ei Kirisito lɛtɛrɛ, emɛ le tiin ga jɛnrɛin wɔɔ. Wogɔ dii tɔŋu tɔŋu le tɔŋɔnɛ, kaa Ama ɔnmɔ Kikinu birɛi. Tibu kɛbiriyɛun nɛ tɔŋɔnɛ, kaa kinɛ nɛ tɔŋɔ. 4Kirisito le digɛu Ama giru nɛ diyɛdɔn emɛ sɛɛ gɔ dɛi, emɛ sɔɔ kɔɔ sɔɔɲu. 5Emɛ kuu emɛ le birɛ kɔɔ birɛɲu gɔnrɔn yasin ga ajubaa wɔnɛ. Gɔnrɔn emɛ, Ama bɛrɛ goojɛ. 6Aaru kana birɛbirɛnwin biyɛ ga, gɔnrɔn gɔ emɛ bɛrɛ wo obu. Wogɔ tɔɔru tɔŋaaɲu aarui laa, Ama Kikinu aarui. Sabu tɔɔru tɔŋaaɲu gɔ, yiun wo nɛ goojɛ. Kaa Ama Kikinu ɔnmɔ obojɛ. 7Tɔɔru, lɛtɛrɛ ii tuturu tibu kɛbiriyɛun nɛ tɔŋaa waaru obobɛin le, Ama dooro iyemaabe. Halu dooro kɔɔ dooro galajɛi bee kanran, Isɛrɛlu unrunw Mɔisei yɛnɛ bɛɛubenɛ. Tɔɔru yiun jɛɛlɛjɛ gɔ dooro kɔɔ tunmɔ le wɛi ye, 8Kikinu birɛ gɔ kɔɔ dɛi sigɛ Ama dooro tagaraidolo ma? 9Tɔɔru birɛ, jarugu inɛ kuu nɛ duurɔjɛ gɔ dooro le bee ye, Kikinu birɛ, inɛwin teitai bojojɛ gɔ sigɛ le ɛjii dooro le biyɛidolo ma? 10Naran go, pɔɔlɔ kijɛ dooroi bee gɔ, iye dooro diyɛ gɔ le tunwaan ye, kijɛ kanmai laa. 11Sabu kijɛ galajɛ, dooro unrunmɔ yasɛbe biyaai ye, kijɛ galaalɛ dooro gɔ wogɔ dɛi sigɛ. 12Emɛ diyɛdɔn ɛju kɔɔ yasin dɛi, liyɛ sɛlɛ le wɔin. 13Emɛ Mɔise gin’ kanraannɛ. Wo, Isɛrɛlu unrunw bemaa dooro galajɛ gɔ mananu wo wɔnu iyenɔu ga, girupala unrunmɔ sɔi le dɛbɛube. 14Kaa Isɛrɛlu unrunw wogɔ paamu bɛɛubenɛ. Iye bai dɔɔ, aaru pɛi sɔɔ waaru be jaŋajɛ le, sɔi girupala dɛbu tunmɔ gɔ le, hakilɛ bemɛ dɛdɛbɛ. Sɔi gɔ dɛbɛlɛla, sabu Kirisito le digɛnu dɛbɛlɛjɛ. 15Halu, iye bai dɔɔ Mɔise dɔn gɔbe waaru be jaŋajɛ puu, hakilɛ bemɛ nɛ sɔi yadɛbɛ. 16Kaa Inɛw Baŋa sibɛ nɛ kigelemaa ye, sɔi dɛbɛ gɔ goiyaajɛ. 17Sɔɔ ɔn nɛ Inɛw Baŋa gɔ, Kikinu gɔ woi. Iyaa Inɛw Baŋa Kikinu yalu wɔɔ nɛ, liliyɛ wɔlɔ. Inɛw puu hɔɔlɔwin. 18Emɛ puu, girupala emɛ nɛ sɔi dɛbɛla. Wogɔ digɛu, emɛ kikinuyɛni Inɛw Baŋa dooro tagarajɛ gin’ wɔin. Kunrin, Inɛw Baŋa Kikinu gɔnrɔn le, waaru puu dooro bɛɛ bɛɛ yaanu, emɛ duli ye, Yesu Kirisito bana gin’ biyɛdɛin.


text: 1Nba, ma ni ta yarɔ kinanuta karan rɔ. Ma ya minnu fɔlɔn karan Kirasiti wara-koe rɔ, ma kana to sɛgila wonu ma. Ma ara ban wo karanna nun alako wo ni wo kan-kɔ sɔ ko-yogomɛ la nya min. Ma ko wo ni to lala Alla la. A ma bɛn, ma ni to kumala wonuna ko la wati bɛɛ. 2Batasi-ko-karan wo, bolo-sa-koe mɔgɔ kuma wo, furi-lawuli-karan wo, Allata-kiti-ko-karan wo, ma kana to sɛgila wonu ma tun. 3Ma ta yarɔ wona! Ado ni Alla sɔnta, ma si wo le ma, yɔ! 4Minnu bi Allata waan rɔ, anu bara ban Allata kɔ-fan anubɛ ata Ni Sɛnimɛ fanan sɔrɔnna nun feu! Anu bara ban a ragbɛla nun ko Allala kumɛ kin. Ado sɛnbɛ min bi nala yarɔ, anu bara wuli wo yenna nun. Ni wonu denu ya anuna dɛnkɛninyɛ boloka gbɛ, anu ti ke sɛgila anu kɔma tun ka tubi a kurɛ la. Wo mani de iko anu bi Allata dan gbangbanna kɔlɔma ma ka a lamiliya gbɛ rɔ tun. 7Mɔgɛ donu mani de iko dugi min bi bandɛ sɔrɔnna duk! Ki-fannu si sabati a tiginu ye, ado Alla ye ata duwɛ layigila dugi wo ma. 8Kɔnɔ ni wɔnɛ anubɛ binyɛ gbansan wulita a rɔ, a ti ko-wo-ko nyinya mɔgɔ ma. Tumado lunyɛ do, Alla si a danka. Ado tɛ si a halaki. 9N diyana-mɔgɛnu, hali ma ara koe kɛnu fɔ wo ye kɔnɔ ma lanɛ wole la gben! Ma ya a lɔn ko wo ye koenu mala iko mɔgɔ-kisinɛnu si a ma nya min. 10Alla telenta. Wo ya wo ta-nyɔgɛnu dɛnbɛ ka keninteyɛ yira anu na min kɛ, ale Alla ti nyina wo ko. Ado ha bi, wo ye wo ta-nyɔgɛnu dɛnbɛna. 11Fananta wo ye wo niyi la, ma ye a fɛ, wo kelen-kelennamɛ-bɛɛ ni to wo rayala dɛɛ. Woletɔ wo yigi ye fan min bɛɛ kuma, wo si wonu sɔrɔn. 12A ma di ma ye, wo ni ma tinya-mansɛ la. Kɔnɔ wo ni ma iko Alla ara lanyiri kiri minnu ye. Anu si anutɛ sɔrɔn dɛnkɛninyɛ anubɛ munyu fɛ. 13Alla ya lanyiri kiri Iburayima ye tumɛ min, a ya a keli ko a ara lanyiri min kiri, a si wo kanbali. Ado mɔgɔ sa min kolo ale ko min kɛ, a ya a keli a nyɛrɛ rɔ. 14Alla ya a fɔ Iburayima ye ko, “N si nta duwɛ layigi i kuma ka i bɔnsɔn lasiyaya. N bara lanyiri wo kiri i ye!” 15Iburayima ya a munyu lanyiri wo kɔrɔ. Woletɔ Alla ya lanyiri min kiri, a ya wo sɔrɔn. 16Kɔnɔ hadama dan tenbi a kelila tumɛ min, a si a keli mɔgɛ do rɔ min kolo ale ko. Kelili wo si a ma, sɔsɔlɛ bɛɛ ni ban anubɛ mɔgɛnu tɛma worɔ. 17Ni Alla ye a fɛ ka a gbɛ minnu ye ko ala lanyiri-latɛgɛnɛ wo ti tinya, a si kelili sa lanyiri wo kuma. 18Ado Alla nyɛrɛ ya ata kelili sa ata lanyiri wo kuma. Fen filɛ kɛnu ti yɛlɛma bawo Alla ti foninyɛ fɔ. Woletɔ male minnu bara ma buri tala a wara la ma latanka koe la, ma si yisi-latɛgɛ sɔrɔn alako yigi min bi ma yarɔ, ma ni wo bira gben! 19Yigi wo ye ma bolo min si ma niyi lakandan, Yisa kɔni. Ale si ke tenbila Sɛnima-Sɛnima-Tinɛ yorolan kɔma min bi Alla Bato Bɔn tɛma Arinyɛni tɔ.. 20Yisa ara ta ma yarɔ nyɔ malela ko la. A ara ma saraka-masɔla-kun-tigi-wɛ la habadan iko Mɛlikisidaki.


text: 1Yisa bɔra kɔnkɛ kuma tumɛ min, nyama tugura a fɛ. 2Nba, fɛrɛma-yogoma kirayatoe do nara a wara ka a nyɛnkin Yisa kɔrɔ. A ko, “N fa, ni i ye a fɛ ka n nakɛndɛya, n ya a lɔn ko wo sɛnbɛ ye ile bolo ka n nakɛndɛya.” 3Yisa ya a bole sa kirayatoe wo kuma. A ya a fɔ a ye ko, “N bara sɔn i lakɛndɛya-koe ma.” A fɛrɛ kɛndɛyara tiriya! 4Wo kɔma, Yisa ya a fɔ a ye ko, “I tole masɔ! I kana kɛ fɔ mɔgɔ wo mɔgɔ ye kɔnɔ ta saraka masɔlɛ wara tiriya! I ni i nyɛrɛ yira a la iko tɔn ya a fɔ nya min. Nɛbi Musa ya sarakɛ minna ko fɔ, i ni wo bɔ ka a yira mɔgɛ bɛɛ la ko i wara kɛndɛya.” 5Yisa donta Kapereniyam soe burɔ tumɛ min, Romu kɛlɛ-den-kun-tigi do nara a wara. A ya Yisa madiya a dɛnbɛn koe la. 6A ko, “N fa, nna wɔli kɛlɛ kirɛ sani bɔn la. A ti ke a mamagala. A tɔrɔnɛ dumɛ bolo kati!” 7Yisa ko, “N si ta a lakɛndɛya.” 8Kɛlɛ-den-kun-tigi wo ya a fɔ a ye ko, “Ade, n fa. A ma kɛn, i ni i salɛ ladon nde sufala bɔn la. Hali i kumara le dɔrɔn, nna wɔli kɛlɛ si kɛndɛya. 9Nde ye kɛlɛ-den-kunyɛ donu kɔrɔ. Kɛlɛ dannu bi nde fanan kɔrɔ. N ba a fɔ wo do ye ko, ‘Ta!’ A si ta. N ba a fɔ, ‘Na!’ A si na. N ba a fɔ nna yɔɔn ye ko, ‘Kɛ ma!’ A si wo ma.” 10Yisa ya wo lamɔɛn tumɛ min, a kawara. A ya a fɔ a gba-fɛ-bilalɛnu ye ko, “Wa wo hɛnkili to kɛ ko! N ma kɛ-nyɔgɔn-dɛnkɛninyɛ yen mɔgɔ wo mɔgɔ bolo Isirɛla mɔgɛnu tɛma. 11Wo ni wo hɛnkili to kɛ ko! Mɔgɔ siyaman si na ka bɔ duninya fan bɛɛ rɔ ka ladiyɛ kɛ Iburayima anubɛ Isiyaka anubɛ Yakoba fɛ Allata mansayɛ rɔ min bi Arinyɛni tɔ. 12Kɔnɔ minnu bɛnnɛ nun ka don Allata mansayɛ rɔ, wonu na si fili pinpi-makilannɛ rɔ. Anu si di nyɔ ka anu nyin masɔgɔ dumɛ bolo.” 13Wo kɔma, Yisa ya a fɔ kun tigi wo ye ko, “Ta ila bɔn la. Ila wɔli kɛlɛ si kɛndɛya ka a tɛgɛ ila dɛnkɛninyɛ ma.” Nba, kun tigi wola wɔli kɛlɛ kɛndɛyara wati wo nyɛrɛ rɔ. 14Yisala tɛ Pitala bɔn la, a ya Pita biran-musi fɛrɛma-kaliyanɛ sanɛ taran nyɔ. 15Yisa ya musi wo bole bira tumɛ min, fɛrɛma-kaliyɛ ya a boloka. Musi wo ya a lasɔ ka wɔlɛ kɛ dabira Yisa ye. 16Wo wulɔn wurɛ la, mɔgɛnu nara nyinatoe siyaman na Yisa wara. Yisata kumɛ ya nyina-yoge wonu gben. Min bɛɛsi kirɛ, a ya wo bɛɛ lakɛndɛya. 17A ya wo ma alako Nɛbi Aiseya kan ni bɔ a la ko, “A ya mala kirayɛnu bi ma ye ka mala gbandayɛnu bɔ ma rɔ.” 18Yisa ya a yen min kɛ a lafoonɛ nyama-belebele-wɛ la tumɛ min, a ya a fɔ ala karan dannu ye ko, “Ma ni ta dalɛ kɔgɔma.” 19Tɔn-karan-mɔgɛ do nara a wara. A ko, “Karan-mɔgɔ, i tara kan-bo-kan, n tabɛnnɛ ka bila i fɛ nyɔ.” 20Yisa ya a fɔ a ye ko, “Farannu bi banbannu bolo anu si ki kan min. Kona-nyagannu bi konanu bolo fanan kɔnɔ kun sa tinɛ sa nde, Hadama dan bolo.” 21Ala karan dan do ya a fɔ a ye ko, “N fa, sɔn, n ni ta n fa togon fɔlɔn.” 22Yisa ya a fɔ a ye ko, “Bila n fɛ. Mɔgɔ faganɛnu ni anuna mɔgɔ faganɛ togon.” 23Yisa anubɛ ala karan dannu siginɛ kulɔn wo rɔ. 24A ma mɛ, fɔn-belebele kerita anu kun na. Nba, yi burunda lunku-lankana ka kɛ kulɔn rɔ. Kɔnɔ wo ya a taran, Yisa ye kinɔgɔ rɔ nun. 25Karan dannu tara a wara ka a lakunden. Anu ko, “Mari, ma lakisi! Ma ye nala fagala!” 26Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wo kilannɛ nfenna? Wola dɛnkɛninyɛ ma kolo mumɛ!” Wo kɔma, a ya a lasɔ ka fɔnyɔ anubɛ yi makuma. Fɔnyɔ anubɛ yi wo sigira-a-la don! 27Karan dan wonu bɛɛ kawara. Anu ya anu nyɔgɔn manyinika ko, “Nfen mɔgɔ sufa ye kɛ la? Hali fɔnyɔ anubɛ yi ye ata kumɛ birala!” 28Yisa tara Kadara kɛnuna nyamanɛ rɔ dalɛ tɔnkɔn kelan rɔ. Nyinato fila ya a taran nyɔ minnu siginɛ kaburu-soe burɔ. Nyinɛnu bi mɔgɛ wonu fɛ. Ado gbalo mɔgɛ le wonu na kati! Anu yogoyara ha mɔgɔ wo mɔgɔ ti sisi bɔla kilɛ wo fɛ. 29Tiriyante wo rɔ, anu gbele-gbelenta ko, “Allala dan, i ye nfen nyinina ma fɛ? I wara na ma tɔrɔ koe la, yanni ma kiti wati ni ke, wa?” 30Kɔsɔ-mɛlan-wɔrɛ taranta anu de-nyinina nyɔ. 31Nyinɛnu tora Yisa madiyala ko, “Ni i ye ma gbenna le, nba, ma ladon kɔsɔ-mɛlan kɛnu tɔ.” 32Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wo ta.” Woletɔ anu tara ka don kɔsɛnu tɔ. Kɔsɛ wo bɛɛ burumatoe yigira kɔnkɔ-kerikerinya la ka bui dalɛ rɔ. Anu fagara nyɔ. 33Nba, minnu bi kɔsɛ wonu fɛ-birala nun, wonu burumatoe tara soe. Koe min mara nyinato-kɔrɛnu anubɛ kɔsɛnu na, anu ya wo bɛɛ lakaran mɔgɛnu ye. 34Min bɛɛ ye soe wo rɔ, wonu nara Yisa labɛn tinɛ. Anu ya a yen tumɛ min, anu ya a madiya ko, “I yandi, bɔ mala nyamanɛ kɛ rɔ.”


text: 1«Iyôŋ ba, emê iyére to derômaraŋ yi mega kam kalmê ka môj ka pô lampa toji jôriɲ kwini ôbi kurô iyôŋ. 2Perê kam kalmê bay ka môj hen na, ka bay na bay tu melênê men, ka bay na bay galê men. 3Kaɲ bay galê hen na, eraɲji naɲ weŋ wo ɗaŋgi kôbriji a ré. 4Niɲba, kaɲ bay tu melênê hen na, eraɲ naɲ weŋ lampa toji bô gwolé a kôbriji a. 5Mega wo tê ôbi kurô bi wo hen ba geré tô menba, bay yederiɲ kum aɲ yiji kum kêm. 6Sa kiriɲ ka jali menba, tô kwôni ôm kaŋ a ta kôl iyôŋ ba: ‹Geléŋge ôbi kurô bi era hen ya, séŋge ken jô kwini.› 7Menba, kam kalmê bay ka môj hen eŋgeji tô kum a, aɲ ɲanji lampa toji. 8Kaɲ bay galê hen, kôliɲ kaɲ bay tu melênê hen iyôŋ ba: ‹Béniŋge weŋ lampa toŋge dê men, wôsa lampa toni bariɲ.› 9Menba, kaɲ bay tu melênê hen uwôlji sara iyôŋ ba: ‹Niɲa béŋge ré wôsa nêm wo naa sodiriɲge ré. Erêŋge ken ô kelé iyé bay garare a yaŋ ɗi.› 10Kiriɲa bay ô wô kelé weŋ lampa toji hende to hen menba, ôbi kurô bi wo hen sa cêgeriji a, aɲ kam kalmê ka ré ɓu sa têrji hen, ôrji naɲ ɗi ira kini gerê iyére a menba, bay luge kibi iyére ta. 11Kiriɲa kam kalmê kaɲ bay galê bay ka hen buloji hera menba, bay di kermiɲ aɲ kôl iyôŋ ba: ‹Kelma, Kelma, bôl kermiɲ béni men ɗéy.› 12Menba, ôbi uwôlji sara iyôŋ ba: ‹Na tu kwôlê a ené kelêŋge hen, en henêŋge ré.› » 13Menba, Jésu kôlji iyôŋ ba: «Ɗéŋge tu melênê sa yerŋge a, wôsa sa heraren na, ken hôn wulêri ré men, tayriri ré a men.» 14«Emê iyére to derômaraŋ a yi mega gawra wo ɗa erê kergare menba, uwôge manê kari aɲ céji ari uɲé kari bi bay ré gem. 15Kwo tumô, ôbi biri lari woɲ lôr miliɲôn bay men, ôbi cêgeri ba ôbi biri lari woɲ lôr miliɲôn wôô men, kwo subi ba ôbi biri lari woɲ lôr miliɲôn pôn men. Ôbi céji hen iyôŋ nêm sa néé woji néé woji menba, ɗiɲ yiri ô hari niɲ. 16Kwo tumô wo bay ré biri lari woɲ lôr dubu bay hen na, ô liɲ jeŋga aɲ uwôɲ kamne dubu bay a sara. 17Ôbi cêgeri wo bay ré biri lari woɲ lôr miliɲôn wôô hen kôba, ô liɲ jeŋga aɲ uwôɲ kamne dubu wôô a sara men. 18Niɲba, kwo subi wo bay ré biri lari woɲ lôr miliɲôn pôn hen na, ô kergé iyom aɲ emiɲ kwori tôŋ uwôbe. 19Wulê kwône niɲ menba, ôbi iyérji na uwo tô kergare tori a menba, uwôgeji eŋgeriji tô lari wo na ɗiré céji gemé hen. 20Kwo tumô wo ôbi na biri lari woɲ lôr miliɲôn bay hen, era ligiri a aɲ kôli iyôŋ ba: ‹Kelma, na ju ben lari woɲ lôr na bay aɲ ju gel, en hô uwôɲ miliɲôn bay a sara.› 21Menba, kelma wori kôli iyôŋ ba: ‹Dô damaŋ, ju na mana wo dôri woɲ ôbi bôô pôn. Aŋga dê ka na en bem hen aɲ ju cubu tum tô a hen na, na hô bêm megêrji mê a sara, era sa li yi derê naɲ en.› 22Ôbi cêgeri wo ôbi ré biri lari woɲ lôr miliɲôn wôô hen na, era ligiri a aɲ kôli iyôŋ ba: ‹Kelma, na ju ben lari woɲ lôr na wôô aɲ ju gel en hô uwôɲ miliɲôn wôô a sara.› 23Menba, kelma wori kôli iyôŋ ba: ‹Dô damaŋ, ju na mana wo dôri wo bôm pôn. Aŋga dê ka na en bem hen aɲ ju cubu tum tô a hen na, na hô bêm megêrji mê a sara, era sa li yi derê naɲ en.› 24Kwo subi wo ôbi na biri lari woɲ lôr miliɲôn pôn hen era ligiri a aɲ kôli iyôŋ ba: ‹Kelma, en hôn wo jeré na kwôni wo ré li iyêre men, jeré na kwôni wo ré ci dema ré wal ré a men, kwo ré wusu dema ré pô ré a men. Na ôbi á, ené merên yen né hen. 25En kemnam aɲ en kerge iyom emiɲ lari wom bi wo hen tôŋ aɲ gel, ôbi a na.› 26Menba, kelma wori kôli iyôŋ ba: ‹Jôbi ju na mana wo habiɲ woɲ kuy. Ju hôn dô iyôŋ wo ené ci dema ené wal ré men, ené wusu dema ené pô ré a men. 27Iyôŋ ba, ré jeré erê biɲ bay lê jeŋga aɲ kiriɲa ré ené hera na ba, ré ené uɲé kamne a sara ré ba? 28Iyôŋ ba, ken dô lari wo kôbri a hen aɲ ken biɲ kwo kwori môj hen a sara. 29En kelêŋge kwôni wo naɲ uɲé bay a hô biri a sara. Aɲ ôbi a ôriɲ damaŋ a. Niɲba, kwo ari uɲé kari lôg hen na, bay a derê bay ka lôg hen kôbri a aɲ sôŋ. 30Mana wo habiɲ woɲ kuy hen na, ɓeréŋgeri ken uwôli nô bô dilemne a, na kiriɲ ka ɓiɲé a sômê men, ômniɲ kaɲniji mêêrê mêêrê ya a men hen.› » 31«Kiriɲa nôbi Kema Gawra na heraɲ naɲ damɲare tiɲê hen na, manê ka derômaraŋ a a banji aɲ na sa merê sa gagay kenare wuɲê. 32Aɲ tô yê ɓiɲé ka sa terare a na kêm a daɲ tumôn a aɲ na a derê tirji mega wo ôbi abê gamgê dôriɲ tu gamgê gay naɲ uré hen iyôŋ. 33Na bê gamgê sa kôben gusurô men, uɲé sa kôben ma men. 34Menba, na kôliɲ ka sa kôben gusurô hen iyôŋ ba: ‹Eraŋge kenbay ka Iban tô kibri a sarŋge a hen, ken sa mô bô emê iyére tori to bay ɲan wô kwôleŋge ca tumô kiriɲa ka tô terare na ɗiɲ yeŋ hen. 35Wôsa, kiriɲa kurôŋ na lên ba, na ken ben aŋgaɲ emê men, kam na dên ba, na ken ben en yi men, na ena kerga ba, na ken lên kergare men. 36Na en ô tôn seŋge ba, na ken ben bargay en têliɲ tôn men, na en ômiɲ ba, na ken kôrben men, na en yi daŋgay a ba, na ken ô gelen a men.› 37Menba, bay lê aŋgaɲ derôre bay ka hen a uwôlen sara iyôŋ ba: ‹Kelma, kiriɲa yôŋ a na niné gelem kurôŋ na ré lêm a, na niné bem aŋgaɲ emê men, kam na dêm a, na niné bem ju yi men ba? 38Men, kiriɲa yôŋ a, na jeré na kerga aɲa na niné lêm kergare men, na jeré ô tôm seŋge a, na niné bem bargay ju têliɲ tôm men ba? 39Men, kiriɲa yôŋ a, na jeré ômiɲ men, na ju yi daŋgay a a men a, na niné ô gelem ba?› 40Menba, na uwôlji a sara iyôŋ ba: ‹Na tu kwôlê a ené kelêŋge hen are bay ka kêm ka ken li naɲ yênên ka bay bôrji mega ani ré hen na, na nôbi bi a na kené lên hen.› » 41«Menba, na kôliɲ ka sa kôben ma hen iyôŋ ba: ‹Erêŋge wolé, kenbay ka mênê yi wô sarŋge, erêŋge bô tare to eŋge kwôy naɲ kunu to yi gengiɲ sa Sidan naɲ ɓiɲé kari hen. 42Wôsa, kiriɲa kurôŋ na lên ba, na ken ben aŋgaɲ emê ré men, kam na dên ba, na ken ben en yi ré men. 43Na ena kerga ba, na ken lên kergare ré men, na en ô tôn seŋge ba, na ken ben bargay bi ené têliɲ tôn ré men, na en ômiɲ men, na en yi daŋgay a men menba, na ken ô gelen ré a men.› 44Menba, bay a uwôlen sara iyôŋ ba: ‹Kelma, kiriɲa yôŋ a, na niné gelem kurôŋ na ré lêm men, kam na ré dêm men, na jeré na kerga men, na jeré ô tôm seŋge men, na jeré ômiɲ men, na jeré yi daŋgay a a men, a na niné li naɲ ju ré ba?› 45Menba, na uwôlji sara iyôŋ ba: ‹Na tu kwôlê a ené kelêŋge hen, are bay ka kêm ka ken li naɲ yênên ka bay bôrji mega ani ré hen na, na nôbi bi a na kené li naɲ en né hen.› 46Menba, bay lê habrê bay ka hen a erê kiriɲ kaɲ gusiɲ ka yi naɲ kuniji hen, wô jé lêreji wo habiɲ bi wo hen men, kaɲ bay lê aŋgaɲ derôre ba, bay a erê kini gelê wo yi naɲ kwini a hen men.»


text: 1Saŋga bo Yesu sufite Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu ni, na i susufɔm n nu kun be aba ase i ka, “Ya Kerefɔ, niɛ nyini yabuɛ ŋgbiŋgbirim ni. Niɛ kabo bu ti a. Niɛ nyini awuru bambaka ni. Niɛ kabo ba ta i barasu a.” 2Na Yesu ase i ka, “M ŋa a ŋu nyini ataari ŋgbiŋgbirim n e? Yabuɛ kun n kpein n mmɔɔ bá nana má i beŋgu su. Bu bá bereki i kɛrɛ gɔ ɔ lɛɛ.” 3Na Yesu akɔ afun atana Oliva Buka n su suniɛ Nyɛmɛ Sereebiri Awuru ni. Na saŋga bo yiri ni Petoro ni Yakobo ni Yohane ni Andere woori bu ŋgumi ni, na ba bisa i ka, 4”Ya Kerefɔ, se ya, saŋga bɔnɔ ye ahin sam n kɛrɛ bá yo a? Ye nzu deke bá kere ya ka saŋga n adodo bo nyini sam n kɛrɛ bá yo a?” 5Na Yesu anya ase bu ka, “Am si am ŋu sa na má am ma be dadaka am. 6Dama minɛ dɔŋgu bá fa m duma n ba, na bu sé ka, ‘Yiri la mini n a.’ Na bu dádaka minɛ beberebe. 7Saŋga bo am bá ti aluwa ŋga fɛn, wara bu sukun luɛ dɔ, má am ma am ahore saaki. Wɔ yo daka ka nyini n kɛrɛ bá yo ka, ama, má am niɛ ka durunya n awieeri lɛɛ. 8Daanfiɛ daanfiɛ bá kun luɛ ni bu beŋgum, na nfɛmɛm kún luɛ ni bu beŋgu nfɛmɛm. Na asiɛn bá kpisi awɔrɛ awɔrɛm nu, na ahɔɛ tɔ́. Nyini n kɛrɛ bá yo kabo bara kutu cɛɛn bumboori dɛɛ wahara n ti n wɔ. 9Am si am ŋu sa, dama bu bá fa am wura jɔrɛdifɔm saa nu, na bu bó am bu tiɛntiɛnbunɔɔ sɔɔm n nu. Mini dɛɛ ti, na bu dí am jɔrɛ gominam ni nfɛmɛm nyunu. Nyini má am atin, na am di m daani kere bu a. 10Ama, wɔ yo daka ka daanfiɛ kɛrɛ du mɔ ti labari kpa n ka, ye durunya n awieeri bá ju a. 11Saŋga n bo bu bá faari am kɔɔri jinaabiri, na bu kɔ di am jɔrɛ ni, má am ma am ahore saaki fa kɔ kabo am kɔ́ jɔjɔ barasu. Nɔaniɛ kɛrɛ bo i tɔ́ am nɔɔ nyini saŋga ni, am jɔjɔ i, dama i fíte Awiɛwiɛ Casi n dɔ ɔ, i fíte má am dɔ. 12Gɔrɔm ni niɛmam bá tɔ bu beŋgu ma bu kpɔfɔm na bu kún bu, na sim tɔ́ bu nbaam, na nbaam kéte bu wufɔm ŋu, na bu má minɛm kun bu wufɔm ni. 13Ama, wɔrɔ kɛrɛ bo a mindi deeri nyini n kɛrɛ kɔ ju i awieeri, Nyɛmɛ dé u tii ji.” 14Na Yesu akaaki ase bu ka, “Am bá ŋu anyumbaa ciire sa be bo Nyɛmɛ mmɔɔ kpɔ i, ka bu má i jina Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu, deke bo wɔ yo má daka ka i jina, na i sáaki i ni. Ma sɔnɔ kɛrɛ bo i kan ahin kadasi n ti i bu nyunyumi. Nyini saŋga ni, wɔrɔ kɛrɛ bo a tiiri i ŋga, na a wo Yudiya asiɛn n su, ŋmati kɔ bukam n su. 15Wɔrɔ kɛrɛ bo a wo kpata nu, má a wura gisan n nu fa pui. 16Na wɔrɔ kɛrɛ gusu bo a wo fiesu, má a kpie u nyi kɔ awuru kɔ fa u sutura be. 17Nyini saŋga ni yó kekere agaya ma nyinsɛfɔm, ni nbaram bo bu nbaam toko nu ni. 18Am sere Nyɛmɛ ka má nyini sa n yó buke saŋga. 19Nyini saŋga ni, wahara bo minɛ dí i, i tára wahara kɛrɛ bo ba di i asin, fite saŋga n bo Nyɛmɛ yiiri durunya ni haari ni kisa, nyini wahara n ŋusu bá má kun. 20Ama, Micɛra n akpiɛ nyini saŋga n su. Nzɛn má wɔ kpiɛ má i su, má sɔnɔ wo má bɛrɛ bo i nyá ŋgɔɔ, ama, i dɛɛ tiɛŋgu minɛm bo wɔ yi bu n dɛɛ ti, wɔ kpiɛ saŋga n su a. 21Nyini saŋga ni, nzɛn be bá se am ka, ‘Am niɛ, Kristo Tiidefɔ ni wo fɛn n a,’ wara ‘Am niɛ, yiri wo dɔ n a,’ má am de i mi nɔaniɛ ni. 22Dama kɔrɛfɔ nbem bá ba na bu yó bu ŋu ka bɛrɛ ti Kristo n a, na nbem gusu yó bu ŋu ka bu ti Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔm wɔ. Bu yó alekutura sam beberebe fa kere am, na nzɛn bu koro nyaari atin, bu dádaka Nyɛmɛ dɛɛ minɛm bo wɔ yi bu ni. 23Ambɛrɛ, ma se am i kɛrɛ wɔ lɛɛ ka, na saŋga n nyá ba ju. Am si am ŋu sa.” 24Na Yesu akaaki ase bu ka, “Saŋga bo nyini wahara n kɛrɛ ba siinri, ‘Awosin káta wiɛ n su, na sara n gusu tá má bo minɛm ŋu i. 25Na asarambaam fíte aŋgoro titi tɔtɔ, na aŋgoro n kɛrɛ kpísi.’ 26Na minɛm nyá ŋu ka mini Adamande Wa ni sufite aŋgoro yinyiŋgu n nu suje piɛpiɛu suba ni yiko bambaka. 27Na m nyá sunma Nyɛmɛ mɛrɛkɛm durunya n awɔrɛ n kɛrɛ nu, na bu tíɛntiɛn Nyɛmɛ minɛm bo Nyɛmɛ ayi bu durunya n nu n kɛrɛ nɔɔ.” 28Na Yesu akaaki ase ka, “Am fa damba baka n fa se nyaari. Saŋga bo am ba ŋu ka i nyawa akpɔnkpɔn, na i sufiɛfiɛ fɔfɔrɛ ni, am si ka dɔdɔɔri saŋga adodo lɛɛ. 29Mini Adamande Wa n ba ni bá yo sɔ ɔ. Saŋga bo ambɛrɛ gusu bá ŋu ka nyini sam kɛrɛ bá suyo ni, am si tenle su ka saŋga n adodo lɛɛ, i cɛ́ má kun. 30Nahɔrɛ ye m suse am n a, ka bo bu la ŋgɔɔ kisa n wú wie má ka, ye nyini sam kɛrɛ bá yo a. 31Aŋgoro ni asiɛŋgu kɛrɛ bá la awieeri, ama, m dɛɛ nɔaniɛ n yiri la má awieeri cɛɛn be.” 32Na Yesu akaaki ase ka, “Be si má saŋga ni, wara cɛɛn n bo m bá kpie m nyi ba ni. Haari Nyɛmɛ mɛrɛkɛm n bo bu wo i dɔ ni, ni mini bo m ti i wa n mmɔɔ si má. Má ka ya Si Nyɛmɛ ŋgumi si a. 33Nyini ti, am si am ŋu sa. Má am fa am ŋu ji, dama am si má saŋga n bo m bá ni. 34Mini Adamande Wa n baawa ni bá yo ka sɔnɔ be ye wɔ yasu i dika ka i kɔ atin. Saŋga bo i ba sukɔ ni, na wɔ fa i awuru n awura i akɔɔm saa nu, na wɔ ma bu kɛrɛ ni bu juma bo bu yo. Na wɔ se daŋmindafɔ n ka má i fa i ŋu ji haari fa kɔ saŋga bo i bá ba. 35Ambɛrɛ mmɔɔ si má saŋga bo mini Awurufɔbiɛ ni bá ba. Nzɛn ŋgarama a? Naasɔ ɔ? Kɔŋguɛ jinanjin? Akɔnyuma bo saŋga? Be si má. Nyini ti, má am fa am ŋu ji, 36na má am daafi na m bá fura am nu. 37Deke bo m sujɔjɔ se am ni, m jɔjɔ ni sɔnɔ kɛrɛ pepere wɔ lɛɛ, ka, má am fa am ŋu ji na am daafi.”


text: 1Yesu daa kɛn' la ɔɔnrɔŋɔ poan yakɛ mɔgɔrɛ la keŋɛ a mɛŋa teŋa poan. 2Te nɛreba basɛba tare kɔɔrɔŋɔ te a gan'an bongan'an la zuo keŋɛ a zen'en. Yesu n nyɛ' ba n daa sakɛ sakɛ se'ere taaba la, a yele kɔɔrɔŋɔ la yeti, Kanbɛ suunre, n dayɔa! N bahɛ ho be'em bo ho. 3Te pa'alegɔ pa'aleba basɛba yele ba mɛhe yeti, Nɛre'ena wa toore la Na'ayenɛ! 4Yesu baŋɛ ban tɛn'ɛhe sɛla la, nya yele ba yeti, Wane te ya tɛn'ɛhe tɛn'ɛbe'ero? 5La dene n tɔe? La tɔe mɛ te n yeti, n bahɛ ho be'em bo ho, bii n yeti, ihege la ho keŋɛ? 6Bala, n wan bahɛ te ya baŋɛ te Asaala Dayɔa tare paŋa teŋa wa zuo te n bahɛ nɛreba be'em bɔ'ɔra ba. Ge te a nya yele kɔɔrɔŋɔ la yeti, Ihege vaɛ ho bongan'an la kule. 7Te boraa la ihege kule. 8Nɛrekooŋɔ wa n nyɛ' dena wa, dabeem kɛn' ba ge te ba pɛngera Na'ayenɛ se'em n dekere paŋkana wa bɔ'ɔra asaala la. 9Yesu n daa bahɛ bilam la, a ye' tɔla mɛ ge nyɛ' te boraa kayema zin'an koba to'ohego yire te a yu'urɛ dɛna Matu. Te a yele en yeti, Doohe mam. Te Matu ihege doohe en. 10Yesu la a dɔlɔba la keŋɛ la Matu yire, te bama la koba tɔ'ɔhɔba la be'emdoma kekeko lagom dita. 11Te Pariseedoma basɛba nyɛ' bala soke te a dɔlɔba la yeti, Wane te ya pa'ala la dita la nɛrebana taaba? 12Yesu wom ban tɔgɔre sɛla nya yele ba yeti, Nɛresɛba n ka bɛn'ɛnre, ka sontii ba nyɛ' tebedoma, ge sɛba n bɛn'ɛnre ma'an n sontii ba nyɛ' tebedoma. 13Keŋɛ ya la ya ta behɛ yele se'em la vɔnrɛ: Mam nini tegɛ mɛ la ninbɔn'zɔteba ge dagɛ sɛba n kaanberɛ. La dagɛ tontɔɔ nɛreba te mam wa'ana te n yi' la ge be'emdoma. 14Te Yon dɔlɔba la daa wa'ana soke Yesu yeti, Tomam la Pariseedoma ete la zagahɛ mɛŋa mɛ ge ho dɔlɔba la ka ete. Bene n sɔe? 15Te Yesu lebehe yele ba yeti, Ya bote te pɔgɔzɔrɛ saama sunya n sagom pɔgɔdaana la han bɔna bini? Aai, la dagɛ bala. Ge dabaherɛ kena te ba wan ta dekɛ pɔgɔdaana la ba zen'en keŋɛ ge te ba nya zagahɛ ba mɛhe dabeha aŋa poan. 16La ka ane soŋa te nɛra dekɛ fupɔlɔgɔ tanɛ lige fukɛka. Se'ere n sɔe la, fupɔlɔgɔ la wan aanhegɛ fukɛka la pa'ahɛ nya eŋɛ yogokantɛ. 17La ka ane soŋa te nɛra dekɛ daam sebo n kele sun' daamtalankɛka poan. Ho han eŋɛ bala, talaŋa la wan tanhɛ te daam la ka'ɛ, te talaŋa la me sagom. Ba dekerɛ daam sebo n kele sun'unra la talaŋpaalega poan, bala te bo wan yuuɛ. 18Yesu daa kelom bɔna bini tɔgɔra mɛ, te zamehegɔ yire kpɛ'ɛma ayema wa'ana dɔnbelɛ a nɛŋan yele en yeti, N pɔyɔa n pon ki'. Bala wa'ana la ho dekɛ ho nu'o pagalɛ a zuo te a vo'e. 19Te Yesu la a dɔlɔba la ihege doohe en. 20Yesu n daa ye' la, te pɔka kayema bɔna bini te a luta sea ge te la ka gɔ'ɔra yuum pia la ayi'. Te pɔka la tole Yesu pooren ta kalom a fuo kenkɛleŋa. 21A eŋɛ a potɛn'ɛrɛ yeti, N han kalom a fuo wa ma'an, n wan eŋɛ som. 22Te Yesu ŋmɛregɛ behɛ en ge yeti, N ma, tare ya sunkpe'eŋɔ. Ho sakerɛ wa ma'an n wan bahɛ te ho ban'an wa bahɛ. Bilam bilam te pɔka la ban'an la bahɛ. 23Yesu n keŋɛ kpɛ'ɛma la yire ge nyɛ' te banbaandoma baana ge te nɛreba kaaha, 24a yele ba yeti, Nɛra woo yehe. Pugula la ka ki', ge a ginhi mɛ. Te ba zan'an la'ara en. 25Ba dige nɛreba la woo te ba yehe la, te Yesu kɛn' la pugula la bɔ'en ta gin' a nu'o te a ihege. 26Ge te nɛreba dekɛ dena wa yeregɛ teŋa la poan zan'an. 27Yesu n daa bahɛ bilam ge daa yɛ'a la, te fɔɔhe seyi' dɔla en ge kaaha yeti, David dayɔa wa, zɔ' to ninbɔn'ɔn. 28En kɛn' deo poan te fɔɔhe seyi' la keŋɛ a zen'en, te a soke ba yeti, Ya sakɛ sera te mam wan ta'an tebɛ ya? Te ba lebehe yele en yeti, Ɛɛn, n Daana. 29Te Yesu kalom ba nini la ge yeti, La eŋɛ ya wo yan sakɛ se'em la. 30Te ba nini la pekɛ. A daa ka'an ba yeti, Mini ya te ya wan tara dena wa yɛta nɛreba. 31Ge te ba yehe ta dekɛ Yesu yele yeregɛ teŋa la poan zan'an. 32Nɛreba bayi' la n daa yɛ'ɛha la, nɛreba basɛba me n tare boraa kayema te bonbɛ'ɛhe dɔla en te a ka tana tɔgɔra wa'an Yesu zen'en na. 33Yesu n sa'ɛ bonbɛ'ɛhe la te ka yehe, boraa la nya daa tana tɔgɔra. Te la daa eŋɛ nɛrekooŋɔ la pakerɛ te ba yeti, To nan ka tabelɛ nyɛ' wana Israel teŋa wa poan. 34Ge Pariseedoma la yeti, Bonbɛ'ɛhe naba n soŋore en te a tana sa'aha bonbɛ'ɛhe la. 35Te Yesu dɔla teŋkanra la teŋbibihe poan pa'ala ba ba zamehegɔ yiya la poan, mɔɔla sɔ'ɔlom yelesoma bɔ'ɔra nɛreba, ge tebera nɛreba ban'ahe buuri buuri. 36En nyɛ' nɛrekooŋɔ la, ninbɔn'ɔn daa nyɔkɛ en. Se'ere n sɔe la, ba tarege mɛ ge banlɛ ana woo piihe n ka tare duŋkeena la. 37Te a yele a dɔlɔba la yeti, Dia la maalɛ mɛ, ge te tontoneba la me pɔ'ɛ. 38Bala, belom ya va'amdaana la te a ɛ tontoneba te ba keŋɛ va'am la ta bum dia la.


text: 1Ka makɔmande ma ka balanɛyani beŋ maŋ ka Antiyɔkɔ banabiŋ mɛnɛ bathananini bi kiŋ nde kɛndɛ: Banabasi, Simiɔŋ wo dɔma wɔ bɔlɛ woŋ, Lusiyɔsi wo ŋaye ka Sairini woŋ, Maneaŋ wo dinko ka tha banthe iŋ Hɛrɔdi wo bayaha woŋ, mɛnɛ Sɔli. 2Naa nde bindɛ ni Mariki woŋ kubatho e bindɛ kɔ bɔha suŋ, Yina wo ka Masaala woŋ tepe kɛnamɛŋ, na “Fuŋuniyaŋ nuŋ Banabasi na mɛnɛ Sɔli haliko bi be ni wali ba thiyiyɛ yaŋ bindɛ baŋ.” 3Naa thanki bindɛ bɔha suŋ baŋ e bindɛ niya kuraminɛ koŋ, bindɛ tute Banabasi na mɛnɛ Sɔli thɛnkɔ e bindɛ bindɛ ŋinda. 4Banabasi mɛnɛ Sɔli ŋindo iŋ Yina wo ka Masaala woŋ, awa bindɛ fuŋ biyasi namɛŋ haŋ e bindɛ kaa ka Silusiya, mɛti ba ka kuthuhu koŋ baŋ. Bindɛ fuŋ kɛndɛ iŋ gbe bamandiŋ ba kaa ka thiki humandiŋ hu ka Saipurɔsi. 5Naa biyande bindɛ ka mɛti ba ka Salamisi ka Saipurɔsi, bindɛ ni kɛndɛ kɛwandi thampa tha ka Masaala thaŋ ka bankɛŋ bathuŋuyande ba ka biYusu beŋ baŋ. Bi kiŋ nde iŋ Yɔni Maki ba bindɛ mase wali baŋ. 6Bindɛ kɛriŋande fooma ka kuyɛkɛŋ ku ka Saipurɔsi koŋ ba kaa ka mɛti ba ka Pefɔsi, awa kɛna penke bindɛ bamɛni wunthe wo dɔma na Bari-Yisɔs. WoYu na nde wundɛ wo dɔmɔkɔy ba wundɛ niyɔ banabi. 7Wundɛ kiŋ nde nyathiki wo ka bayaha wo ka kuyɛkɛŋ kubɛina, wo dɔma Sayiyɔsi Pɔlɔsi woŋ, wɔ na nde wo iŋ kele humandiŋ. Bayaha woŋ thiyi Banabasi na mɛnɛ Sɔli ba bindɛ si kɔɔ ka kɔtɔkɔy kɛnama, bɛyi bahɛna kutɛ wundɛ thimoŋ nde ba yuyɛ thampa tha ka Masaala thaŋ. 8Bamɛni wo dɔma Bara-Yisɔs woŋ wundɛ na hɛlɛŋ dɔma Ɛlimasi ka huKiriki haŋ. Ɛlimasi woŋ baŋ kɔɔyɛ ba sɔkinɔkɔ Sɔli na mɛnɛ Banabasi, awa wundɛ yole nde ti punke wundɛ na sa bayaha woŋ niye kulanɛya. 9Awa Sɔli, wo hɛlɛŋ dɔma Pɔli woŋ, kiŋ nde wo thiŋo iŋ Yina wo ka Masaala woŋ, ndɛ dethe niŋ natiiŋ 10e niŋ tepe, na “Yindo hati ka Wayi Womandiŋ woŋ. Hadeŋ na yi wo ka bɛy yo bɛy bayɔhɔy. Yindo iŋ maniyɔyŋ manɛnɔy fooma. E yi sa pɛyi sikinuwande nɔndi ba ka Masaala baŋ? 11Bɛna yɔnkɔ hu ka Mariki woŋ haŋ hu kɔŋ sɔkinɔkɔ yina. Yi kɔŋ mankɔ thaaya hɛ, awa yi sa nda kutu waŋ ba kafay woŋ baŋ ba malɔkɔ.” Ka thagbɛmgbɛŋ thabɛina Ɛlimasi kutɔkɔy natiyi awa wundɛ mankɔy thaaya. Wundɛ bohe deethuwa wo niŋ bohi kugbeke ba niŋ kata. 12Naa thanki bayaha woŋ kuta ba thankɛ niyɔ ka bamɛni woŋ baŋ, wundɛ ni kulanɛya huseri hu yuye wundɛ ba Masaala haŋ awa wundɛ ni thakaba wumandiŋ ba mathanani ma yuye wundɛ ba Mariki woŋ maŋ. 13Pɔli mɛnɛ bintɔni nama beŋ thuhande maŋaye ka Pefɔsi e bindɛ kaa ka Pɛrɛka, ka bompi wo ka Pamfiliya, ka peye Yɔni Maki bindɛ e wundɛ duwa ka Yɛrusalɛmi ka. 14Bindɛ key maŋaye ka Pɛrɛka e bindɛ biyande ka Antiyɔkɔ ba ka kuyɛkɛŋ ku ka Pisidiya, awa ka Malɔkɔ Mahemuwe maŋ, bindɛ key dɔŋɔ ka banka bathuŋuyande ba ka biYusu beŋ baŋ. 15Naa thanki biya beŋ niya karaŋ maŋaye ka Siraŋ ba ka Musa baŋ mɛnɛ magbaliŋ ma ka banabiŋ beŋ maŋ, bayahɛŋ bi ka banka bathuŋuyande baŋ beŋ fuŋuŋ wɔ wunthe ba bindɛ ka tepe, na “Mbɛndaŋ, miŋ thimoŋ ba beŋ gbonkitiyande biya beŋ beŋ baŋ mɛnɛ beŋ kiŋ iŋ huseri ba bindɛ haliko ba bindɛ niya kuthɔnthɔ.” 16Pɔli ŋaye ka kɔɔ e wundɛ pɛmpiŋina thɛnkɔ nama thaŋ e sɛsuwa ba gbonkiya magbonkoy maŋ maŋ baŋ, na “Biyaŋ biIsirɛli mɛnɛ siyani bahɛna baŋ fooma bendo ni Masaala na kubatho beŋ, poniyaŋ nuŋ kuiha! 17Masaala wo biya bi ka Isirɛli beŋ ni kubatho woŋ thanki nde yɛtha mbembɛŋ ntuŋ beŋ awa e wundɛ bindɛ niya siya bamandiŋ ka lɔkɔ ba nde bindɛ ka kuyɛkɛŋ ku ka Iyipiti koŋ. Masaala fuŋutu bindɛ ka sɛmbɛ nama baŋ maŋaye ka Iyipiti. 18Awa mɔlɔŋ ba thaninɛŋ kɔnthɔ kanaŋ wundɛ kiŋ iŋ bindɛ ka wula baŋ e wundɛ kɔ niya bindɛ muyuŋ. 19Wundɛ ni ba siyani bahɛna basɔŋ-baye baŋ teetuwo, awa e wundɛ dunkuna kuyɛkɛŋ namɛŋ ku dɔma na Kenaŋ koŋ ka biya nama beŋ, haliko bindɛ be kuŋ biyɔ. 20Bɛyiniŋ baŋ baŋ fooma niyɔy ka malɔkɔ ma ka thaninɛŋ kɛmɛ kanaŋ e kɔnthɔ kasɔhi. “Naa daŋande wuŋ kɛndɛ Masaala yɛthiyɛ bindɛ bakɔnsɔŋɔni haaŋ yɔkɔŋ malɔkɔ ma ka banabi woŋ Samɛli. 21Awa naa thɔnthɔŋɔŋ bindɛ ba gbaku, Masaala yɛthiyɛ bindɛ Sɔli na, hati ka Kiisi woŋ, ŋaye ka bɔnsɔŋ ba ka Bɛnyamiŋ baŋ ba niyɔ gbaku wokɛnamɛŋ ba thaninɛŋ kɔnthɔ kanaŋ. 22Naa kanite Masaala Sɔli na hugbakine haŋ, Masaala yɛthi Dauda na ba niyɔ gbaku namɛŋ. Huna tepe Masaala, na ‘Yaŋ kute ba dɔma na Dauda, hati ka Yɛsi woŋ, ndɛ na thimo yaŋ woŋ siiya, awa wundɛ kɔŋ ni bɛyiniŋ fooma ba thimo yaŋ ba wundɛ niya.’ 23Dauda na nde mbemba wo ka Yisɔs woŋ, awa Yisɔs wobɛina na ni Masaala Banikisi woŋ ba biya bi ka Isirɛli beŋ, nɔŋ na ni nde nthɔŋ Masaala lahiri na. 24Yisɔs tha nde niye sesuwe wali nama baŋ, Yɔni ni kɛwandi ka biya bi ka Isirɛli beŋ fooma ba bi be sikiŋ sɔkɔrɔ hakɛŋ namɛŋ baŋ e bindɛ biyo biye hu ka Masaala haŋ. 25Naa Yɔni see ka thankina wali nama baŋ, wundɛ tepe biya beŋ, na ‘Nama siyuwe beŋ ba yaŋ? Yaŋ kutɛ wɔ wo beŋ yumbu woŋ do. Kɛrɛ ponaŋ kuiha! Wundɛ yemeŋ yama mahɛŋ; yaŋ sisandeta hintiŋ nthɔŋ ba pɛɛka nkalɛŋ ki ka dagbalɛŋ nama baŋ kiŋ.’ ” 26Pɔli key ka kɔtɔkɔy ba dɔma, na “Biyaŋ bi ka Isirɛli, bendo dɔŋ Ebrahim na beŋ na mbemba wokendeŋ na, mɛnɛ bendo siyani bahɛna ba ni Masaala na kubatho beŋ baŋ dondo: Kɛntuŋ kɛna ŋindo huseri hu ni kisi baŋ haŋ gbeeŋ! 27Biya fooma bi ka Yɛrusalɛmi mɛnɛ bayahɛŋ namɛŋ beŋ tha nde ŋee Yisɔs na ba wundɛ niyɔ Banikisi woŋ, maa ba hakiyando thaseriŋ tha ka banabiŋ beŋ tha bindɛ ni karaŋ timo tima thaŋ ka Malɔkɔ Mahemuwe maŋ. Kɛrɛ bindɛ ni ba thaseriŋ tha ka banabiŋ beŋ thaŋ niyɔ nɔndi maŋaye ka thonkine Yisɔs na haŋ. 28Hali na niyɔy nde wuŋ na bindɛ tha kutu bɛyi bagbeeŋ ba tɛŋɛ wundɛ ba koro, bindɛ thɔnthɔŋɔŋ nde Pailɛti na ba wundɛ be kɔra. 29Naa thanki bindɛ niya bɛy yo bɛy ba tepe magbali ma ka Masaala maŋ ba wundɛ, bindɛ thathaŋ niŋ ka kuyeŋ koŋ e bindɛ niŋ ka thiya ka yoma haŋ. 30Kɛrɛ Masaala ŋayaŋ niŋ ka tuka haŋ, 31awa ba malɔkɔiŋ mabɔyɛ wundɛ tɔŋinɔkɔy ka bindɛ bi nde kaande iŋ wundɛ beŋ ka Kalili haaŋ ka Yɛrusalɛmi. Bindɛ fooma bi kiŋ nda maseriŋ ba wundɛ ka biya bi ka Isirɛli beŋ. 32Bɛna miŋ kiŋ dondo fooma ba bena sisiyɛ Huseri Huyɔhɔy haŋ: Bɛyi ba thanki Masaala niya lahiri ka mbembɛŋ bikɛntuŋ beŋ ba bindɛ niyiyɛ, wundɛ thanki mina bɛŋ niyiyɛ, mindo mpati bikɛnamɛŋ beŋ, maŋaye ka ŋayina Yisɔs na ka tuka haŋ e wundɛ niŋ dunkune sii. Nɔŋ na gbalo nde wuŋ na ka Kuiŋa kuŋaye koŋ, na ‘Yina hati wokiyaŋ woŋ; Ka hɛ yaŋ niyɔy Fanda!’ 34Wuŋ baŋ wuna tepe Masaala ba niŋ ŋayina ka tuka haŋ, awa wundɛ sa tuunu ka yoma haŋ: ‘Yaŋ kɔŋ yina thiyiyɛ thaduba tha sa thanki, tha ni nde yaŋ lahiri thaŋ ka Dauda.’ 35Nɔŋ na tepe hɛlɛŋ wundɛ na ka magbali mahɛna maŋ, na ‘Yi sa mɛyi ba bawali wokɛnda womɛthɛ woŋ tuunuwa ka yoma haŋ.’ 36Dauda ni nde wali ba dɛɛnki nde Masaala ba wundɛ niya baŋ ka yamana bakɛnama baŋ, awa wundɛ tuka e wundɛ mankuwo ka mankuwo nde mbembɛŋ nama beŋ kɛ, e kɔtɔ nama koŋ tuunuwa ka yoma haŋ. 37Kɛrɛ wuŋ, wuŋ tha niyɔ ka wunthe wo ŋayaŋ Masaala ka tuka haŋ woŋ. 38Yaŋ thimoŋ ba beŋ kɔthɔ, bendo mbɛndaŋ beŋ, ba dɔma na huseri hu ka peniyo hakɛŋ baŋ haŋ, hu niya kɛwandi kendeŋ haŋ ba Yisɔs, ba dɔma na wɔ yo wɔ wo niyɛ niŋ lanɛya wundɛ kɔŋ pɛniya hakɛŋ ba sa Siraŋ ba ka Musa baŋ niŋ punku pɛniyɛ. 40Bɛna niyaŋ kuthɛgbɛ haliko hu tepe nde banabiŋ beŋ haŋ hu be tha bena niyɔ, na 41‘Dethaŋ, bendo bahɛthiŋ bɛy beŋ! Beŋ kɔŋ ni kukabanɛ e beŋ tuka! Bɛyiniŋ ba yaŋ see ka niya baŋ ka yamana ndeŋ baŋ, beŋ sa bɛŋ ni lanɛya, hali na wɔ na methine bena bɛŋ!’ ” 42Naa Pɔli iŋ Banabasi fuŋ ka banka bathuŋuyande baŋ, biya beŋ thiyi bindɛ ba hɛlɛŋ bindɛ saa ka Malɔkɔ Mahemuwe mamantheŋ maŋ ba si ndinta kaa ka kɔtɔkɔy ba thaninuwa biya beŋ bɛyiniŋ baŋ baŋ. 43Pɔli iŋ Banabasi yemo iŋ biYusu bibɔyɛ mɛnɛ biya binɔndi ka siyani bahɛna baŋ bi sikiyɔkɔy nde ka dina wo ka biYusu beŋ woŋ. Baseriŋ bithɔɔkɔ beŋ gbonkitiyande biya beŋ e bindɛ bindɛ kahina thathukuma ba bi be key ka kɔtɔkɔy ba piteke makutiyɛ ma ka Masaala maŋ. 44Ka Malɔkɔ Mahemuwe mamantheŋ maŋ, biya bibɔyɛ ka mɛti ka see ba si yuyɛ huseri hu ka Mariki woŋ haŋ. 45Naa kute biYusu beŋ sɛthɛ baŋ, bindɛ niyɔy hunaŋ wumandiŋ awa e bindɛ gbonkiya wunɛnɔy ma sɔkinɔkɔ bɛyiniŋ ba Pɔli gbonkoy baŋ awa e bindɛ niŋ yaka. 46Kɛrɛ Pɔli iŋ Banabasi yame ntiŋ gbonkiya iŋ thunka. Bindɛ tepe, na “Wuŋ asisande beŋ ba yenke tepo thampa tha ka Masaala thaŋ, kɛrɛ na baŋaŋ beŋ huŋ e beŋ kuta ba dɔma na beŋ sisandeta ba kuta sii ba kɔy yo kɔy, miŋ kɔŋ bena pɛyɛŋ e miŋ kaa ka siyani bahɛna baŋ, 47baa yamari baŋ baŋ bɛna dunkune nde mina Mariki woŋ: Mariki woŋ tepe nde, na ‘Yaŋ thanki nde yina yehinuwa ba yi be niyɔ mumɔɔli ba siyani bahɛna baŋ, iŋ ba niyɔ gboŋa ba ka kisi baŋ ba kafay woŋ fooma.’ ” 48Naa yuye huŋ siyani bahɛna baŋ, bindɛ fooma yehitɔkɔy e bindɛ gbuŋunuwa thampa tha ka Mariki woŋ thaŋ awa bi thankɛ yetho beŋ ba kuta sii ba kɔy yo kɔy baŋ, bindɛ see ni kulanɛya. 49Awa thampa tha ka Masaala thaŋ gbanthande fooma ka kufɛŋ kubɛina. 50Kɛrɛ biYusu beŋ see hɛŋɛti bayahɛŋ bi ka mɛti baŋ beŋ iŋ yɛrɛmɛŋ bi ka siyani bahɛna baŋ bi iŋ makooyeŋ ma ŋatɛ ka thinthi bi ni Masaala na kubatho beŋ. Kɛna thɛrɛŋ bindɛ ba niya Pɔli iŋ Banabasi na thɔrɔ e bindɛ kantha bindɛ ka kufɛŋ kubɛina. 51Awa kɛna konki baseriŋ bithɔɔkɔ beŋ kuligbi ku ka ŋananka namɛŋ ŋaŋ koŋ ba wu be niyɔ maseri ma sɔkinɔkɔ bindɛ, e bindɛ kaa ka mɛti ba ka Ikoniɔmi. 52Bakarandeni bi ka Antiyɔkɔ beŋ yehitɔkɔy wumandiŋ awa e bindɛ niyɔ iŋ Yina wo ka Masaala woŋ.


text: 1Ka tete, ba saathɛ ba sɔkɔ hu gbalite beŋ yama haŋ: Naa wɔ tha yɛnti ndɛ ni wuyɔhɔi. 2Kɛrɛ ba saathɛ ba na dunia baŋ ba thiŋɛ iŋ ŋabɛi, ayɔhɔ ba wɔ o wɔ niyɔ iŋ wɔtɔ nama gbeeŋ, awa e yɛrɛmɛ o yɛrɛmɛ niyɔ iŋ wandama. 3Awa bayɛnti woŋ ndɛ kiŋ ba tikitande mutaayi iŋ wɔtɔ nama nɔŋ bayɛnti, awa woyɛrɛmɛ woŋ hɛlɛŋ wundɛ kiŋ ba tikitande mutaayi iŋ wandama nɔŋ yɛrɛmɛ woyento, ti bindɛ biye bi kiŋ ba thɛbinande ŋafiyo. 4Yɛrɛmɛ woyɛntɔi kutɛ ba kɛriŋiyɛ kɔtɔ kukɛnama koŋ; wandama woŋ na ba kɛriŋiyɛ kuŋ. Nanthe hɛlɛŋ nɛŋ wowathe woŋ, wundɛ ka ba niyɔ bakɛrɛŋ wo ka kɔtɔ nama koŋ; yɛrɛmɛ nama woŋ na ba kɛriŋiyɛ kuŋ. 5Baŋ baŋintande. Mɛnɛ beŋ kiŋ ba wuŋ niya ba malɔkɔ mathurɔi haliko na beŋ dunkune malɔkɔ makendeŋ ka kuraminɛ, beŋ kiŋ ba huŋ yenke niyɔ hunthe. Kɛrɛ naa beŋ daŋinande malɔkɔ mabɛina, tikitandeŋ hɛlɛŋ mutaayi. Mbɛ saabu, beŋ punketa kɛriŋiyɛ yɛthɛ bakendeŋ, ka lɔkɔ babɛina Sithani sa kutu hɛɛra ba bena thiikita. 6Yaŋ kɔŋ bena tepe haŋ haŋ. Wuŋ ka ye na yamari na yaŋ bena ni, kɛrɛ tepe huna bena ba beŋ be yɛthi ba beŋ ba niya. 7Yaathi, yaŋ kɔŋ nde thimo ba beŋ niyɔ fooma nɔŋ na yaŋ na. Kɛrɛ wɔ o wɔ ndɛ kiŋ iŋ munkii nama muthɔɔkɔ ŋaye ka Masaala; woŋ dunkuno munkii munthe muthɔɔkɔ, woŋ dunkuno munkii muhɛna. 8Ka bi be yɛnti beŋ iŋ bi be yɛntɔ beŋ, iŋ ka bagbokorani beŋ, yaŋ kɔŋ tɛpi na wu kiŋ wuyɔhɔi ba bi be tha yɛnti maa bi be tha yɛnta, bindɛ niyɔ bakirɛŋ nɔŋ na yaŋ na. 9Kɛrɛ mɛnɛ bindɛ sa punku kɛriŋiyɛ ŋafiyo ŋakɛnamɛŋ ŋaŋ, ayɔhɔ ba bindɛ yɛnta maa ba bindɛ yento adaŋande ba bindɛ kɔ kaa kaŋ ŋaakuwo iŋ kufiyo ku ka yɛrɛmɛ maa ku ka wathe. 10Biya biyɛntɛ beŋ iŋ biyɛntɔi beŋ, yaŋ kɔŋ bindɛ ni yamari, kɛrɛ yamari niŋ kutɛ ye, yamari na wo ŋaye ka Mariki woŋ. Wɔ yɛrɛmɛ wo yɛntɔi bɛiŋ pɛyɛŋ wandama na. 11Kɛrɛ mɛnɛ wundɛ ni wuŋ, yɔkɔŋ wundɛ be nɛŋ dɔŋɔ wu ka wathe. Mɛnɛ huŋ kutɛ, yɔkɔŋ wundɛ be duu ka wandama. Awa bayɛnti woŋ nɛnɛ, wundɛ ka ba baŋina wɔtɔ nama hali. 12Ka bi pɛyɛ beŋ, yaŋ kɔŋ nda gbonkiyiyɔkɔ; wuŋ ka ye na yamari na wo ŋaye ka Mariki woŋ. Mɛnɛ balanɛya niyɔi iŋ yɛrɛmɛ wo ka iŋ lanɛya ka Mariki woŋ, kɛrɛ e yɛrɛmɛ wobɛina thimo ba dɔŋɔ iŋ wathe wo niyɛ lanɛya woŋ, wɔ wathe wo niyɛ lanɛya woŋ ka ba niŋ baŋina. 13Awa mɛnɛ wɔ yɛrɛmɛ wo niyɛ lanɛya ka Mariki woŋ yento nde nda iŋ wathe wo be ni lanɛya ka Mariki woŋ, awa e wathe wobɛina thimo ba dɔŋɔ iŋ wundɛ, yɛrɛmɛ woŋ ka ba niŋ baŋina. 14Ba wathe wo be ni lanɛya woŋ kɔŋ punku yeroko iŋ Masaala saathɛ ba niyɔ namɛŋ ka tha banthe haŋ. Nɛna hɛlɛŋ yɛrɛmɛ wo be ni lanɛya woŋ; ndɛ kɔŋ punku yeroko iŋ Masaala ba niyɔ nama ka tha banthe haŋ iŋ wathe wo niyɛ lanɛya woŋ. Mɛnɛ wuŋ tha nɛŋ niyɔ, mpati bikɛnamɛŋ beŋ bi kɔŋ niyɔ nɔŋ mpati bi ka biya bi be kɔthɔ Masaala na beŋ. Kɛrɛ na bindɛ ka tha banthe, mpati namɛŋ beŋ bi kɔŋ punku yeroko iŋ Masaala. 15Kɛrɛ, mɛnɛ wo be ni lanɛya ka Kraist woŋ yɛthi ba baŋina wo iŋ lanɛya baŋ woŋ, baŋ niŋ pindi. Ka lɔkɔ babɛina wo iŋ lanɛya baŋ woŋ kiŋ iŋ mayoho ba yɛnta maa ba yento. Ba Masaala thiye mina ba mathɛbɛ. 16Yindo wɔ yɛrɛmɛ woyɛntɔi wo niyɛ lanɛya woŋ, nama yi kothiye gbeeŋ ba dɔma na yi sa ni kisi wanda na? Maa, yindo wathe woyɛntɛ wo niyɛ lanɛya woŋ, ba dɔma na yi tha ni yɛrɛmɛ nda kisi? 17Wɔ o wɔ dɔŋɔiŋ nɔŋ na nde wundɛ ka lɔkɔ ba thiye niŋ Masaala, baa kɛna deŋe wundɛ niŋ. Yamari woŋ baŋ ndɛ na yaŋ thanani ka makɔmandeŋ ma ka balanɛyani beŋ maŋ fooma. 18Mɛnɛ wɔ thiyɔi ka bintɔni nama yɛrɔkɔi kuthiyi ku ka Masaala koŋ, wundɛ ka ba gbɛriŋina ba puuthuwa mathɔmpini mabɛina ka kɔtɔ nama koŋ; mɛnɛ wɔ be hɛ thiyɔ ka bintɔni nama yɛrɔkɔi kuthiyi ku ka Masaala koŋ, wundɛ ka ba dɔma na yɔkɔŋ wundɛ thiyo ka bintɔni nama. 19Bɛyi bakolo kutɛ ba thiyo ka bintɔni nda maa ba thana thiyo ka bintɔni nda. Bɛyi bakolo baŋ bɛna ba putiyɔ yamariŋ bi ka Masaala beŋ. 20Wɔ o wɔ pɛyɔiŋ nɔŋ na nde wundɛ ka malɔkɔ ma yɛrɔkɔi wundɛ kuthiyi ku ka Masaala koŋ. 21E waayi na nde yi Masaala si yina thiyi? Mɛnɛ nɛna huŋ, pɛyɔ nɛŋ. Kɛrɛ mɛnɛ hɛɛra see yi ba sikiyɔkɔ kɔɔrɔ, niye bɛŋ wali. 22Baa waayi wo thankɛ thiyo iŋ Mariki woŋ, kɔɔrɔ wo ka Mariki woŋ na. Nanthe hɛlɛŋ ba kɔɔrɔ wo thankɛ thiyo iŋ Kraist; waayi wo ka Kraist na wundɛ. 23Masaala boye bena mɔlɔŋ bakahɛ; bɛna baŋ sikinɔkɔ mbaayiŋ bi ka biyamɛti. 24Mbɛndaŋ beŋ, nama o nama na nde yi Masaala si yina thiyi, pɛyɔ nɛŋ e yi niyɔ mabohinande iŋ Masaala. 25Ba saathɛ ba hu gbalite beŋ yama haŋ ba bɛthɛŋ bi be hɛ yɛntɔ beŋ, yaŋ tha kutu yamari ŋaye ka Mariki woŋ ba huŋ. Kɛrɛ yaŋ kɔŋ bena tepe hu ka thukuma niŋ haŋ nɔŋ wɔ yɔhɔi ba niyo lanɛya saathɛ ba na kutiye niŋ Masaala. 26Ba saathɛ ba ka wukahɛ wuhɛ wuŋ, yaŋ kɔŋ simɔkɔ ba wuŋ niyɔ kuhita ba wɔ thana yɛnta. 27E yi yente nda? Awa mɛnɛ yi yente nda, ba yɔli ba niŋ baŋina. E yi yenteta hɛ? Awa ba nda yɔli ba yɛnta. 28Kɛrɛ mɛnɛ yi yente nda, yi tha ni hakɛ yo. Awa mɛnɛ yɛrɛmɛ wo be hɛ yɛntɔ yento, wundɛ tha ni hakɛ yo. Kɛrɛ yɔla na yaŋ yɔli ba bena niya kisi ŋaye ka thɔrɔ ba tima o tima ba bena pɛnki saathɛ ba ka yɛnta maa ka yento. 29Ba bena tepe nagberekethe, mbɛndaŋ beŋ, malɔkɔ mapɛyɛ maŋ boyeta nda, awa there nda hɛ, bi yɛntɛ beŋ bi dɔŋɔiŋ nɔŋ bindɛ tha nde yɛnti. 30Bi bereŋ beŋ bi dɔŋɔiŋ nɔŋ bindɛ berineta; bi hɛthi beŋ bi dɔŋɔiŋ nɔŋ bindɛ hetheta; bi boyɛ munki beŋ bi dɔŋɔiŋ nɔŋ bindɛ kutɛ biyɛ muŋ; 31bi deethi kɛɛ ba ka dunia baŋ baŋ beŋ bi dɔŋɔiŋ nɔŋ bindɛ kooyeta ka deethuwa bɛŋ. Baa ka tete, na kooye dunia baŋ na, wuŋ sa nda nambi ba kɔŋ daŋande. 32Yaŋ kiŋ ba bena fuŋunuwa maŋaye ka kuyaagba. Wɔ wo be yɛnti woŋ ndɛ kiŋ tima o tima ka yaagba ba wali ba ka Mariki woŋ baŋ, baa wundɛ thimoŋ ba yehina Mariki woŋ thukuma. 33Kɛrɛ wɔ yɛntɛ kiŋ nthuŋ ka niya yaagba ba bɛyiniŋ ba ka dunia baŋ baŋ, baa wundɛ kiŋ ba yehina wɔtɔ nama na thukuma, 34awa ka lɔkɔ babɛina wundɛ kiŋ ka yɔsando ŋawaŋ ŋaye. Wɔ yɛrɛmɛ wo be yɛntɔ maa wo be kɔthɔ bɛyi ba ka biyɛthɛŋ kiŋ hɔkɔŋ nagbɛti ka yaagba wo ka niya wali ba ka Mariki woŋ baŋ, baa wundɛ thimoŋ ba dunkuna yɛthɛ bakɛnama baŋ fooma ka Masaala, kɔtɔ nama koŋ mɛnɛ yina nama woŋ. Kɛrɛ yɛrɛmɛ wo yɛntɔi ndɛ kiŋ ka niyɔkɔ yaagba ba bɛyiniŋ ba ka dunia baŋ baŋ baa wundɛ thimoŋ ba yehina wandama na thukuma. 35Yaŋ gbonkoi bɛyiniŋ baŋ baŋ, wuŋ ka na ba bena kahine, kɛrɛ yaŋ thimoŋ ba bena mase, iŋ na beŋ niye bɛyi o bɛyi ka gboŋa bakɛnama nɔŋ na beŋ ba bɛŋ niye, iŋ na beŋ dunkuneke wubunthu nayalaŋ ka wali ba ka Mariki woŋ baŋ e bɛyi o bɛyi thana niyɔ ba bena pindi. 36Ba sɔkɔ hu ka biya bi dɛɛnkɛ ba kuyɛntande, kɛrɛ e bindɛ thikipa masiyi ba thana yɛntande, mɛnɛ wɔ wathe woŋ kutɔkɔi ba dɔma na wundɛ bohe niya wu ba thɔyande ka woyɛrɛmɛ woŋ, awa mɛnɛ kufiyo nama koŋ ku kiŋ tindɛ kutɔɔkɛ-tɔɔkɛ, e wundɛ kutɔkɔ ba dɔma na kiŋ nda ba bi be yɛntande, bi yɛntandeŋ, haliko wu be niyɔ nɔŋ na thimo wundɛ na. Wuŋ, wuŋ ka iŋ hakɛ hali. 37Kɛrɛ, mɛnɛ wowathe woŋ tha pithita, kɛrɛ e huŋ dɛnkiyɔkɔ ka thukuma ba thana yɛntande e punka kɛriŋiyɛ yɛthɛ nama, ndɛ ni wuyɔhɔi ba niŋ thana yɛnta. 38Huna wɔ wathe wo yɛntɛ, wundɛ ni wuyɔhɔi; kɛrɛ wo tha yɛnti woŋ yame niya wuyɔhɔi. 39Wɔ yɛrɛmɛ wo yɛntɔi wundɛ ka ka yɛthɛ nama hanimaa wandama kiŋ ka dunia baŋ. Kɛrɛ, mɛnɛ wandama tuku, wundɛ pɛyɛ ka yɛthɛ nama awa kiŋ iŋ mayoho ba yento iŋ wathe o wathe wo thimo wundɛ wo niyɛ lanɛya ka Kraist. 40Kɛrɛ ndɛ kɔŋ yaŋ niyɔ iŋ mayehitɔkɔ mɛnɛ wundɛ tha yɛnta. Wuŋ, masimɔkɔ niŋ maŋ mɛna, awa yaŋ niyeŋ lanɛya ba dɔma na yaŋ gbeeŋ yaŋ kiŋ iŋ Yina wo ka Masaala woŋ.


text: 1Yisa tenbira sɛnɛ do rɔ Sulen-Tele ma tumɛ min, kɔnkɛ ye ala karan dannu na nun. Woletɔ anu ya fui-fan-gbesi dabira ka a togotogon anu bolo tɔ ka a kole dɔn. 2Farisinu ya wo yen tumɛ min, anu ya a fɔ Yisa ye ko, “A mafɛlɛn ila karan dannu bi min mala kɛ la Sulen-Tele ma. Anu bi mala tɔn tinyana wo la!” 3Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Dawuda ya min ma wo tumɛ kɔnkɛ ye anubɛ a keminɛnu na, wo ma wo karan bɛ, wa? 4A donta Allala bɔn la. Biredi min dantɛgɛnɛ Alla ma, hali anu bi tɔn tinyana a dɔn tinɛ, anubɛ ala keminɛnu ya wo dɔn. Ado saraka masɔlɛnu denu dɔrɔn kakɛn ka biredi wo dɔn nun. 5Alla ya tɔn min di Nɛbi Musa ma, wo ma wo karan bɛ, wa? Saraka masɔlɛ minnu bi wɔlila Allala bɔn la, wonu bi Sulen-Tele wonu tɔn tinyana. Kɔnɔ hali wo, anu yilikini ma. 6N bi a fɔla wo ye, fan do ye yan min kolo Alla Bato Bɔn ko. 7A sɛbɛnɛ Allata kitabu rɔ ko, ‘N sa saraka-soge fɛ fɔ kinikinɛ.’ Ni wo ya wo kɔrɛ lɔn nun bɛrɛkɛ, wo ti mɔgɔ magbalanɛ kɛnu yiliki. 8Ado Sulen-Tele Mari le nde, Hadama dan la.” 9Yisa bɔra nyɔ ka ta Yahudiyanuna dina-bɔn do la Sulen-Tele wo ma. 10Kei do ye nyɔ min bole faganɛ a la kɔnɔ mɔgɛ donu bi nyɔ minnu bi a fɛ ka tɔgɛ sa Yisa la. Woletɔ anu ya a manyinika ko, “Ni mɔgɔ ya mɔgɔ dandan Sulen-Tele ma, wo si mala tɔn tinya, wa?” 11Yisa ya anu yabi ko, “Sagɛ ye wole min bolo, ni a buira denka-wɛ rɔ Sulen-Tele ma, a tigi ti a layɛlɛ, wa? 12Ado mɔgɔni-gbuyi tenbira sagɛ la pirr! Woletɔ mala tɔn sɔnnɛ ko ma ni mɔgɛ dɛnbɛ Sulen-Tele ma.” 13Wo kɔma, a ya a fɔ kei wo ye ko, “I bole rasagan.” A ya a rasagan. A kɛndɛyara iko a bole doi. 14Wo le ya a ma, Farisinu tara ka anu nyɔgɔn yen Yisa kan ma, ni anu si ke ka a faga nya min. 15Yisa ya a faga koe wo lamɔɛn tumɛ min, a bɔra nyɔ ka ta. Mɔgɔ siyaman bilara a fɛ. A ya kirayatoe bɛɛ lakɛndɛya. 16A ya a fɔ anu ye ko anu kana ala koe fɔ mɔgɛnu ye 17alako Nɛbi Aiseya ya Alla kuman kan min natenbi, wo ni kanbali ko, 18“N bara nna wɔli kɛlɛ min yabɔ, wo le kɛ la. N bara wo keni ado wo ara n hɛnɛ feu! N si nta Ni Sɛnimɛ sa a kuma. A si telenbagayɛ wara-koe fɔ sibole bɛɛ ye. 19A ti seren-seren mɔgɔ ma ado a ti kuma a yisi ma. A ti nyɛɛ nyama ma barɛ rɔ. 20Fanka sa mɔgɛ min na, a ti tɔrɔya sa wo kuma. Yigi sa mɔgɛ min na, a ti wo yisi tinya. A si to ko-nyimɛ kɛla ha telenbagayɛ ni nɔlɛ kɛ. 21Nba, mɔgɛ bɛɛ si anu yigi sa ale kuma.” 22Nba, mɔgɛ donu nara kei do la Yisa wara. Fiyɔn le. A ti ke kumala fanan bawo nyinatoe le. Yisa ya a lakɛndɛya min kɛ, a wulita kumala anubɛ a yɛ lakara ka fen-yen-kɛ fanan. 23Nyama bɛɛ kawara Yisa ma. Anu ya nyinikali kɛ ko, “Kɛ si ma Mansa Dawudala dan la min si na ma kisi, wa?” 24Farisinu ya wo lamɔɛn tumɛ min, anu ya a fɔ nyama ye ko, “A ye nyinɛnu gbenna bawo sɛnbɛ wo bɔnɛ nyina-kun-tigi bolo, Biyɛsiba kɔni.” 25Anu bi anu mirila min ma, Yisa ya wo lɔn. Woletɔ a ya a fɔ anu ye ko, “Ni mɔgɛnu bi anu nyɔgɛnu kɛlɛla nyamani woo rɔ ka dan-nafarɛ sa anu nyɔgɔn tɛma, nyamanɛ wo ti mɛ! Ni so-burɔ-mɔgɛnu bi anu nyɔgɛnu kɛlɛla, ni wo ma, denbayɛ ka dan-nafarɛ sa anu nyɔgɔn tɛma, wo si tinya pɔ! 26Ni mɔgɛ doinu bi anu nyɔgɛ kɛlɛla Setanɛla mansayɛ rɔ, wo kɔrɛ le ko dan-nafarɛ ara ban sala anu tɛma feu! Anu si ke sɔla kama? 27Wo ye a fɔla ko n bi nyinɛnu gbenna bawo nyina-kun-tigi Biyɛsiba le ye sɛnbɛ wo dila n ma. Nba, yon bi sɛnbɛ dila wola mɔgɛnu ma worɔ ka nyinɛnu gben? Wola mɔgɛnu bi a yirala wo rɔ ko wo foni feu! 28Kɔnɔ ni Allala Ni Sɛnimɛ le ye anu gben-sɛnbɛ dila n ma, wo ye a yirala wo rɔ ko Allala mansayɛ ara ke wo ma nun. Ka, a sa wo nya? 29“Mɔgɔ wo mɔgɔ ti ke sɛnbɛ-tigila bɔn tinyana ka a bolo-fannu bi fɔ ni a ya sɛnbɛ-tigi wo kiri fɔlɔn. Wo kɔma, a ni bon-burɔ-fannu bi. 30“Mɔgɔ wo mɔgɔ min sa nde fɛ, wo ye n kan ma. Min sa n dɛnbɛna ka fannu nadɛn, wo ye wonu tanyɛnsɛnna. 31Wo le ya a to, n bi a fɔla wo ye ko mɔgɛnu bi hakɛ min bɛɛ kɛla anubɛ anu bi kuma-yogomɛ min bɛɛ fɔla, anu ma si koto wo bɛɛ la. Kɔnɔ min bi kuma-yogomɛ fɔla Allala Ni Sɛnimɛ ma, a ma ti koto wo la. 32Min si kuma-yogomɛ fɔ nde, Hadama dan ma, a ma si koto wo la. Kɔnɔ mɔgɔ wo mɔgɔ min si kuma-yogomɛ fɔ Allala Ni Sɛnimɛ ma, a ma ti koto bi, a ma ti koto habadan! 33“Ka kɔn-gbɔ-nyimɛ sɔrɔn fɔ kɔlɔma sabatinɛ ni taran i bolo. Kɔlɔma min sabatini ma, ni wo ye i bolo, wo gbɔɛ ti mɔgɔ munanfaga. Kɔlɔma si lɔn a gbɔɛ le fɛ. 34Wo sɔn yogo iko duguma-fannu. Wo sɔn yogoyanɛ min kɛ, wo si ke kuma-nyimɛ fɔla kama? Ado mɔgɛ yisi fannɛ min na, a dɛ ye wo le fɔla. 35Mɔgɔ-nyimɛ si ko-nyimɛ labɔ ata nyimayɛ rɔ. Sɔn-yogoma-tigi si ko-yogomɛ labɔ ata sɔn-yogomɛ rɔ. 36“Nba, n ni a fɔ wo ye, kiti-tɛgɛ-lunyɛ, mɔgɛnu bi kuntanya-kumɛ min bɛɛ fɔla, anu si anu dantɛgɛ Alla ye wo bɛɛla ko la. 37Nba, Alla si mɔgɛ bɛɛ kiti anu kuman kan le fɛ. A si yo sɔrɔn anu fɛ, a si yilikiyi sɔrɔn anu fɛ.” 38Wo kɔma, tɔn-karan-mɔgɛ donu anubɛ Farisi donu ko, “Karan-mɔgɔ, ma ye a fɛ ka i yen kabana koe do kɛla.” 39Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wole sɔn-yogoma-tiginu anubɛ Alla-lɔnbɛlɛnu, wo ye n manyinikala ko n ni kabana koenu kɛ wo ye, nyɛ? Wo ti kabana ko gbɛrɛ yen fɔ Nɛbi Yonata kabana koe. 40Iko Nɛbi Yona ya su sawa anubɛ tele sawa kɛ yɛgɛ-ba burɔ nya min, nde, Hadama dan si su sawa anubɛ tele sawa kɛ dugu kɔrɔ wo nya na le. 41Ninɛfa so-burɔ-mɔgɛnu si anu nasɔ kiti-tɛgɛ-lunyɛ ka wo maburi bawo wonu ya Nɛbi Yonala kawandilɛ lamɔɛn tumɛ min, anu ya anu kɛ-nya yɛlɛma. Nba, n bi a fɔla wo ye ko mɔgɛ do ye yan min kolo Nɛbi Yona ko pirr! 42Musu-mansɛ min bɔra Siba nyamanɛ rɔ don? Wo si a lasɔ kiti-tɛgɛ-lunyɛ ka wo maburi bawo ale bɔra ata nyamanɛ rɔ pon ka na a tole masɔ Mansa Silamɛnita hɛnkilimaya-karan la. Nba, n bi a fɔla wo ye, mɔgɛ do ye yan min kolo Mansa Silamɛni ko pirr! 43“Nba, nyina-yoge wa bɔ mɔgɔ fɛ tumɛ min, a si yilan-yilan wulɛ rɔ ka a sulen tinɛ nyini. Ni a ma kan tinɛ do yen, 44a si a fɔ a nyɛrɛ ye ko, ‘N bɔra bɔn min na, sɔn, n ni sɛgi nyɔ.’ Nba, a si sɛgi ka bon-takolɔn taran. A sɛninyanɛ. A bɛɛ rabɛnnɛ feu! 45A si ta worɔ ka na nyina wɔrɔnfila gbɛrɛ la a bolo minnu yogo ale nyɛrɛ ko. Anu si na ka anu sigi a fɛ bɔn wo la. Nba, mɔgɛ wola ban si yogoya ka tenbi a fɔlɔtɛ la. A si ma bita mɔgɔ-yogomɛnu na wo nya na le fanan.” 46Yisa ye kumala mɔgɛnu ye tumɛ min, a na anubɛ a dɔgɛnu nara. Anu sɔra luyi ma ka nyinikali kɛ ko a yen-sɔgɛ ye anu na. 47Woletɔ mɔgɛ do ya a fɔ a ye ko, “N fa, i na anubɛ i dɔgɛnu sɔnɛ luyi ma. Anu bi i yen-koe rɔ.” 48Yisa ya a yabi ko, “N na ye yon na? N dɔgɛnu bi yonnu na?” 49Wo kɔma, a ya a bolo-nɔlɔnɛ sɔ ala karan dannu na. A ko, “N na anubɛ n dɔgɛnu de kɛnu na! 50N Fa Alla min bi Arinyɛni tɔ, min bi a diyana koe kɛla, n na kelen nyɔgɛ anubɛ n na le wonu na.”


text: 1M suse am ahin sam kɛrɛ bo bu bá yo n wɔ, na bu ba yoori, na má am kaaki am sin bo m. 2Bu bá fɔn yi am fite bu tiɛntiɛnbunɔɔ sɔɔm n nu, ama, saŋga suba bo bu bá kun am, na bu súnsun ka bu susu Nyɛmɛ wɔ. 3Bu si má m ni m Si n dɛɛ ti, ye bu yó nyini sam kɛrɛ n a. 4Ma se am sam bo bu bá yo lɛɛ, na i saŋga ba juuri, na am téŋge su ka m yo seeri am.” Na Yesu asa su ase bu ka, “M ni ambɛrɛ yo woori bumboori n dɛɛ ti, ye ma yo ase má am ahin kɛrɛ a. 5Ama, kisa m sukaaki kɔ yiri bo i sunmaari m n dɔ ɔ, ye am be akoro abisa má m ka, ‘Ye a sukɔ ni wɔ?’ 6Bo ma se ka m kɔ́ yaki am dɛɛ ti, am ahore asaaki agaya. 7Ama, nahɔrɛ ye m suse am n a, i ti am buka su wɔ ka m kɔ, dama nzɛn má m kɔ má, má Bukafɔ ni bá má, ama, nzɛn m kɔɔri, m súnma i am dɔ. 8I baari, i kére durunya n nufɔm deke bo i ti satiɛ, na i kére bu deke bo i ti sakpa na i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ, na i káaki kere bu kabo Nyɛmɛ bá di sɔnɔ kɛrɛ jɔrɛ barasu. 9I kére bu deke bo i ti satiɛ, dama bu yo má m yarada. 10Na i kére bu deke bo i ti kpa na i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ, dama m sukɔ m Si n dɔ ɔ, na am ŋú má m kun. 11Na i káaki kere bu kabo Nyɛmɛ bá di sɔnɔ kɛrɛ jɔrɛ, dama Nyɛmɛ adi Sitana bo i ti durunya n nufɔm kɛrɛ tii n jɔrɛ ayo i ŋgbɛɛn. 12M toko la jɔrɛ dɔŋgu bo má m se am, ama, am koro de má i kɛrɛ kisa. 13Ama, Awiɛwiɛ Casi n bo i se nahɔrɛ n ba baari, yiri kére am nahɔrɛ atin kɛrɛ a, dama jɔrɛ kɛrɛ bo i kán kere am ni, má i dɛɛ yiko nu ye i fá kan, ama, kabo Nyɛmɛ kére i ni, sɔ ye i kán, na i kére am sam bo bu bá yo ni. 14Yiri wúra m kpiri a, dama i kán m ŋu jɔrɛ kere am. 15Deke kɛrɛ bo i ti m Si dɛɛ, i ti m dɛɛ wɔ, nyini dɛɛ ti ye ma se am ka, i kán m ŋu jɔrɛ kere am n a.” 16Na Yesu ase bu ka, “Wɔ ka kaan na am ŋú má m, ama, i ba yoori kaan buka su na am ŋú m bekun.” 17Na i susufɔm n nbem abisa bu ŋuŋu nu ka, “Nzu jɔrɛ ye i jɔjɔɔri i sɔ n a? I ŋa, wɔ ka kaan na ya ŋú má i, ama, i ba yoori kaan buka su, ya ŋú i bekun. Ye wɔ kaaki ase bekun ka, i sukɔ i Si dɔ ɔ.” 18Na ba kaaki abisa bu ŋuŋu nu ka, “Ye ahin dɛɛ, i ba yoori kaan n bu la ka sɛ wɔ lɛɛ? Ya si má i jɔjɔɔwa n bu.” 19Na Yesu afa nu ka bu koro ka bu bisa i nyini jɔjɔɔwa n bu wɔ. Na wɔ bisa bu ka, “Bo m seeri ka wɔ ka kaan na am ŋú má m, ama, i ba yoori kaan buka su, am ŋú m bekun n ye am subisa am ŋuŋu nu, na am si i bu, nzɛn sɛ? 20Nahɔrɛ ye m suse am a, ambɛrɛ bá sun na am kóko, ama, na durunya n nufɔm bɛrɛ ahore jɔ́. Ambɛrɛ ahore bá saaki, ama, am ahoresaaki ni bá kaaki ahorejɔ. 21Nzɛn bara anya akutu ka i wu baa, i la ahoresaaki, dama i wahara saŋga ye wɔ ju a, ama, i ba wuuri baa n wieeri, i téŋge má i wahara n bo wɔ sin n su kun, dama baa n bo wɔ wu i durunya n nu n ti, i ahore ajɔ. 22I ti sɔ ɔ, am gusu dɔ, kisa, am la ahoresaaki, ama, m bá ŋu am bekun, na am ahore jɔ́ bo sɔnɔ koro dé má am ahorejɔ n am dɔ. 23Nyini cɛɛn ni, am bísa má deke be busu m dɔ. Nahɔrɛ ye m suse am a, deke kɛrɛ bo am sereeri m Si ni, m duma n nu, i yó i ma am. 24Am nya sere má m Si deke be m duma n nu haari ni nyuma. Kisa am sere i, na am nyá i, na am ahore jɔ́ kɔ sin su.” 25Na Yesu ase bu ka, “Ma se am ahin n kɛrɛ anyundɛrɛ nu wɔ lɛɛ, saŋga suba bo m bó má am anyundɛrɛ kun, ama, m kán m Si ŋu jɔrɛ kɛrɛ kpain kere am a. 26Nyini cɛɛn ni, am fá m duma n fa sere Nyɛmɛ, má mini sere Nyɛmɛ ma am a. 27Yiri m Si ni i tii koro am a, dama am koro m na am ayo yarada ka m fite i dɔ ɔ. 28M fiteeri m Si dɔ ɔ baari durunya n nu a, ye kisa m sufite durunya n nu kaaki kɔ i dɔ a.” 29Na Yesu susufɔm n ase i ka, “Kisa a jɔjɔ ya dɔ weinwein wɔ, a bo má ya anyundɛrɛ kun. 30Ama, kisa ya si ka a si deke kɛrɛ, wɔ ti má ye ni ka be bisa u deke be, dama kana bu ba bisa u deke be, a si kabo bu koro ka bu bisa u ni, nyini ma ya si ka a fite Nyɛmɛ dɔ n a.” 31Na wɔ bisa bu ka, “Am ayo yarada kisa? 32Ama, saŋga suba bo wɔ ju awie, bo am kɛrɛ bá sandi yaki mini ŋgumi, na sɔnɔ kɛrɛ kɔ́ i dika, ama, m wo má m ŋgumi, dama m Si Nyɛmɛ wo m dɔ. 33Ma se am ahin kɛrɛ na am la ahoreda m dɔ. Am ŋú kekereke durunya n nu, ama, am fa ahoresi, dama ma kunma durunya ni.”


text: 1“Koe kɛnu ba ma tumɛ min, Alla min bi Arinyɛni tɔ, ata mansayɛ si ma iko sunkurun tan minnu ya anuna lɛnpunu bi ka ta kɔnyɔ-tigi labɛn kilɛ la. 2Mɔgɔ loli, kun-takolɔn le wonu na, a to loli, hɛnkilimɛ le wonu na. 3Kun-takolɔn wonu ya anuna lɛnpunu bi kɔnɔ anu ma na tulu-gbɛrɛ la anu bolo. 4Kɔnɔ hɛnkilimɛnu ya miran donu nafa tuli la ka na wonu na anu bolo anubɛ min bi anuna lɛnpunu tɔ. 5Kɔnyɔ-tigi ma na yona, woletɔ sunkurɔn wonu ya anu dabira ka yunkun. Anu kinɔgɔra. 6“Suyi tɛma, gbele-gbelen kan bɔra ko, ‘Kɔnyɔ-tigi ara na! Wo na a labɛn!’ 7Sunkurun tan kundenta ka anuna lɛnpunu tabɛn. 8Kun-takolon loli wonu ya a fɔ hɛnkilimɛnu ye ko, ‘Wa ma kɔ wola tuli do rɔ bawo mala lɛnpunu bi dufenna.’ 9“Hɛnkilimɛnu ya anu yabi ko, ‘Ade, a ti a bɔ ma dama bolo wona. Wo ta a ferelɛnu bara ka do san wo nyɛrɛ ye.’ 10“Woletɔ sunkurun-kun-takolɔn wonu tara tulu san tinɛ. Anu tara tumɛ min, kɔnyɔ-tigi nara anu kɔma. Sunkurun loli minnu tabɛnnɛ, wonu donta a fɛ kɔnyɔ-masɔ-ladiyɛ rɔ. Nba, wɔli kɛlɛnu ya nyɔ dɛ latogon. 11“Wo kɔma, sunkurɔn doi wonu nara. Anu ko, ‘N fa! N fa! Dɛ laka ma ye, ma ni don!’ 12“Kɔnɔ kɔnyɔ-tigi ya anu yabi ko, ‘Nde ma wo lɔn mumɛ!’ ” 13Yisa ko, “Nba, wo ni wo yɛ lakalan bawo wo ma n na-tele anubɛ a wati lɔn. 14“Alla min bi Arinyɛni tɔ, ata mansayɛ si ma ka le. Kei do bɔra a warɛ ka ta tagama rɔ. A ya ala wɔli kɛlɛnu kele ka a bolo-fannu kerifa anu na. 15A ya fan do don anu kelen-kelennamɛ-bɛɛ bolo iko anuna kusanyɛ ye nya min. A ya sɛnɛ-bɔrɔ loli don kelen bolo. A ya bɔrɔ fila don do bolo. A ya bɔrɔ kelen don do bolo. Wo kɔma, a tara tagama rɔ. 16“Wɔli kɛlɛ min ya sɛnɛ-bɔrɔ loli sɔrɔn, wo tara tiriya ka feri kɛ ata sɛnɛ la. A ya bɔrɔ loli gbɛrɛ sɔrɔn tɔnɛ la. 17Wɔli kɛlɛ min fanan ya sɛnɛ-bɔrɔ fila sɔrɔn, wo fanan ya a ma wo nya le. A ya bɔrɔ fila gbɛrɛ sɔrɔn tɔnɛ la. 18Kɔnɔ wɔli kɛlɛ min ya sɛnɛ-bɔrɔ kelen sɔrɔn, wo tara ka denkɛ sin dugi rɔ ka a tigila sɛnɛ dogon nyɔ. 19“Wati-yan tenbira tumɛ min, wɔli kɛlɛ wonu tigi sɛgira ka anuna wodi dan. 20Wɔli kɛlɛ min ya sɛnɛ-bɔrɔ loli sɔrɔn, wo nara ka sɛnɛ-bɔrɔ loli gbɛrɛ don a bolo. A ko, ‘N fa, i ya sɛnɛ-bɔrɔ loli don n bolo, sɛnɛ-bɔrɔ loli gbɛrɛ mafɛlɛn n bara min sɔrɔn tɔnɛ la.’ 21“A tigi ko, ‘Wɔli-kɛla-nyimɛ, lanaya-mɔgɛ, i wara ko-nyimɛ kɛ! I wara lanayɛ kɛ ko-dɔgɔmanɛ rɔ, woletɔ n si a kinama-wɛ don i bolo. I ni don, ma ni sewa ma nyɔgɔn fɛ!’ 22“Wo kɔma, a ya sɛnɛ-bɔrɔ filɛ don min bolo, wo nara. A ko, ‘N fa, i ya sɛnɛ-bɔrɔ fila don n bolo. Sɛnɛ-bɔrɔ fila gbɛrɛ mafɛlɛn, n bara min sɔrɔn tɔnɛ la.’ 23“A tigi ko, ‘Wɔli-kɛla-nyimɛ, lanaya-mɔgɛ, i wara ko-nyimɛ kɛ! I wara lanayɛ kɛ ko-dɔgɔmanɛ rɔ, woletɔ n si a kinama-wɛ don i bolo. I ni don, ma ni sewa ma nyɔgɔn fɛ!’ 24“Wo kɔma, wɔli kɛlɛ min ya sɛnɛ-bɔrɔ kelan sɔrɔn, wo nara. A ko, ‘N fa, n ya a lɔn ko i wara-koe gbɛlɛ. I ye min tɛgɛla, mɔgɔ gbɛrɛ ya wo fui. I ma sugi ki kan min, i ye a gbɔɛ kerila nyɔ. 25N kilanta, woletɔ n tara ka ila sɛnɛ dogon dugi rɔ. Wo le kɛ la! Itɛ le. A bira.’ 26“A tigi ko, ‘Ile, wɔli kɛla fuyi! Tinya-mansa-yogomɛ! Ile yala, n bi min tɛgɛla, mɔgɔ gbɛrɛ le ya wo fui, nyɛ? N ma sugi ki kan min, n bi a gbɔɛ kerila nyɔ, nyɛ? 27Nba, a fisa nun, i ni nna sɛnɛ dɔndɔ alako n ba na tumɛ min, n ni a bɛɛ sɔrɔn anubɛ a tɔnɛ. 28Awa, wa wo bi a bolo wona. Wa a di sɛnɛ-bɔrɔ tan tigi ma 29bawo fan do ye min bolo, do si sa wo kuma wonu ye. A si siyaman sɔrɔn. Kɔnɔ fen sa min bolo, hali a dɔgɔmanɛ min bi a bolo, wo si bi a bolo. 30Nba, wa wɔli kɛla fufafuyi kɛ lakɛ pinpi rɔ pon! Mɔgɛnu si di nyɔ ka anu nyin masɔgɔ dumɛ bolo.’ 31“Nde, Hadama dan wa na nta mansayɛ rɔ tumɛ min nta melikanu fɛ, n si n sigi nta mansaya-sigi-fan rɔ. 32Duninya-mɔgɛ bɛɛ la si dɛn n yakɔrɔ. N si anu fara kurun fila la iko saga-fɛ-biralɛ si sagɛnu fara baanu na nya min. 33N si sagɛnu nadɛn n bolo nyimɛ rɔ ka baanu nadɛn n bolo maran rɔ. 34Wo kɔma, nde, mansɛ si a fɔ n bolo-nyimarɔ-mɔgɛnu ye ko, ‘N Fa Alla ara ata duwɛ layigi wole min kuma, wo na! Wo na mansayɛ sɔrɔn min tabɛnnɛ wo ye kebi duninya danta. 35Kɔnkɛ ya n bira tumɛ min, wo ya dɔn-fan di n ma. N kan lagbalata tumɛ min, wo ya yi di n ma. A taranta, bɔn sa n bolo min kɛ, wo ya n yiya wo warɛ. 36N gbu makolɔn tumɛ min, wo ya n fɛrɛya-bɔ. N kirayara, wo ya n fɛ-bira. N bi yele la tumɛ min, wo tara n kɔndɔn.’ 37“Telenbagɛnu si a fɔ nde, mansɛ ye worɔ ko, ‘Mari, ma ya i kɔnkɔtoe yen tumɛ nyamintan ka dɔn-fan di i ma? Ma ya i kan lagbalanɛ taran tumɛ nyamintan ka yi di i ma? 38Ma ya i taran, bɔn sa i bolo tumɛ nyamintan ka i yiya ma warɛ? Ma ya i gbu makolɔn taran tumɛ nyamintan ka i fɛrɛya-bɔ? 39Ma ya i kirɛ yen tumɛ nyamintan ka i fɛ-bira? Ma ya i yen yele la tumɛ nyamintan ka i kɔndɔn?’ 40“Nde, mansɛ si anu yabi ko, ‘Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Min dɔgɔ nta mɔgɛnu tɛma, wo ya wo ma wo mɔgɔ kelen na, wo ya a ma nde le la wo la!’ 41“Wo kɔma, minnu bi n maran rɔ, n si a fɔ wonu ye ko, ‘Wa wo bɔ n fɛ, wole min bi Allala dankɛ kɔrɔ! Wo ta habadan tɛ rɔ min tabɛnnɛ Setanɛ anubɛ ata melikanu ye! 42Kɔnkɛ ya n bira kɔnɔ wo ma sɔn dɔn-fan dila n ma. N kan lagbalata kɔnɔ wo ma sɔn yi dila n ma. 43A taranta, bɔn sa n bolo kɔnɔ wo ma sɔn n yiyala wo warɛ. N gbu makolɔn tumɛ min, wo ma sɔn n fɛrɛya-bɔla. N kirayara, wo ma sɔn n fɛ-birala. N taranta yele la kɔnɔ wo ma sɔn n kɔndɔnna.’ 44“Nba, anu si n yabi ko, ‘Mari, ma ya i kɔnkɔtoe yen tumɛ nyamintan, ka, i kan lagbalanɛ, ka, bon sa i bolo, ka, i gbu makolɔn, ka, i kirayanɛ, ka, i ye yele la, ma ma sɔn i dɛnbɛna?’ 45“Nde, mansɛ si anu yabi ko, ‘Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Min dɔgɔ nta mɔgɛnu tɛma, wo ma wo ma wo la min kɛ, wo ma a ma nde le la wo la!’ 46“Nba, wonu si ta habadan tɔrɔyɛ rɔ kɔnɔ telenbagɛnu si ta habadan-nimayɛ rɔ.”


text: 1Ge nɔtɔgɔheba sɛba n yuun de ponpɔrɔŋdoma yuun boe mɛ yuuma yuuma ha. Bala, dena mea, nɛresɛba n de ponpɔrɔŋdoma pa'ala nɛreba me wan wa'an bɔna la ya. Ba wan pa'ala ya pa'aleseko n sagom ne nɛreba ge dagana yelemɛŋɛrɛ. Ba me wan zagahɛ to Daana Yesu se'em n ki' bo ba ba yelebe'ero zuo te la nya wona te a da' ba mɛ la. Bala, ba eŋɛ la sɛla n sagom ne ba mɛhe nananawa. 2Ge bala mea zan'an, nɛreba basɛba zo'e zo'e wan lagom eta ponpɔrɔŋdoma la yalomtooma la. Te ban ete yelese'a la zuo, nɛreba wan tɔgɛ sɛla n ka ane soŋa yɛhera yetɔgom sebo n de yelemɛŋɛrɛ la. 3Bala, ponpɔrɔŋdoma wa tɛn'ɛhe la ba mɛhe ma'an yɛla. Ba ete bala la ba ta'an nyɛ' yɔɔrɔ ya zen'en. Ba wan eŋɛ dena wa yɛhera la sɔlema se'a te ba mɛhe tɛn'ɛhɛ yɛta la. Te se'em n yete a yele ba te ba tue mɛ la se'em n me yete a bahɛ ba te ba nyɛ' sagaŋɔ la ka ginhere. 4Ge Na'ayenɛ daa ka bahɛ a soŋoreba sɛba n daa tom be'em la. Ge a daa dige ba bahɛ la namehegɔ zen'an la. Bilam, te ba ba' ba la banhe biŋe lika poan gura daanse'ere daarɛ te Na'ayenɛ yete a gankɛ nɛra woo la. 5Yuuma yuuma nɛreba la n yuun tom be'em la, a yuun da ka bahɛ bama me. Ge a yuun da bahɛ te saa n ni' libe nɛresɛba n yuun ka zote Yenɛ. Sɛba te a yuun fan' bahɛ yuun dela Noah se'em n yuun mɔɔle yelemɛŋɛrɛ yetɔgom la la nɛreba bayopɔe la ma'an. 6Na'ayenɛ me yuun dekɛ bugum sagom Sodom la Gomora teŋhe la ba nɛreba. A yuun daa eŋɛ ba, bala te ba wan dɛna sɛba te nɛreba wan behɛ baŋɛ sɛla la sɛla te a wan eŋɛ sɛba n ka zote Yenɛ. 7A yuun fan' Lot se'em n yuun de nɛresoŋɔ la bahɛ. Nɛresɛba n yuun ka zote Yenɛ la yuun tone la yalomtooma. Ba yalomtooma la yuun daan Lot me. 8Lot nɛresoŋɔ wa yuun bo la ba mɛ ge nyɛta ge wona beere n yelegere woo toonbe'seto te ba tona la. Bala, a suunre yuun sagom mɛ la ba tooma mea. 9Dene poan, to Daana Na'ayenɛ mi' enŋa n ete se'em faanra yelemɛŋɛrɛdoma namehegɔ poan mɛ. A me kelom mina n ete se'em nameha potɔpa ge gura gankerɛ daarɛ la. 10Ge la wan kpe'em bo nɛresɛba n dekɛ ba mɛhe kɔ'ɔn tona la yalomtooma ma'an, ge me zagahɛ Na'ayenɛ nɔɔrɛ la. Ponpɔrɔŋdoma wa n de sɛba n pa'ale nɛreba wa ka zote dabeem gee me ka bɔta ba kelehe yelese'ere la fiin me. Ba me ka bo'ore sɛla woo n boe Na'ayenɛ zen'en saazuo ha na'ahegɔ. Ba ton eta toora ba mɛ. 11Na'ayenɛ soŋoreba la tare paŋa ge me le gana ponpɔrɔŋdoma la n de sɛba n pa'ale nɛreba la. Ge bala mea zan'an, ba ka tɔgɔre toora ponpɔrɔŋdoma wa to Daana Na'ayenɛ nɛŋa te ba eŋɛ la yelese'ere. 12Ge nɛrebana wa n toore sɛla te ba ka bɔkɛ wa ka tɛn'ɛhe wo saaleba la. Ba ane me wo dunhe te ba maahom na te ba kɔrom la. Bala, Na'ayenɛ wan sagom ba wo ban sagom ne dunhe se'em la. 13Na'ayenɛ wan bahɛ ba te ba nyɛ' namehegɔ wo bama n bahɛ te sɛba me nyɛ' namehegɔ se'em la. Ba dekɛ teŋa wa zuo nyɛlom te de dela sɛla woo te ho eta peelome te de kɔ'ɔn dɛna ho potɛn'ɛrɛ n bote se'em. Bala ba dela sɛba n tone vitooma la yelese'a n ka nare ba naɛ la ya lagom dita. Ba han lagom la ya bala, ba kelom bɔna la ba yalom bɔŋa la poan. 14Ba ka bote sɛla pa'ahɛ han dagana la pɔgɔse'ehe n de yalomdoma ma'an. Ba ka malom tɛn'ɛha gɔ'ɔra be'emtooma poan. Nɛra se'em n nan ka sɛ' ze'ele soŋa soŋa Yesu sore la poan, ba ne pan'ahɛ en mɛ te a tona be'em. Ba potɛn'ya zan'an kɔ'ɔn tɛn'ɛha la nyika tɛn'ɛhegɔ ma'an. Bala, ba wan nyɛ' ba namehegɔ. 15Ba zagahɛ yelemɛŋɛrɛ sore la ge ton dɔla la ponpɔrɔŋɔ zen'an la. Ba eŋɛ la eteseko te Bosore dayɔa Balaam se'em n yuun de Na'ayenɛ nɔtɔgɔha yuun eŋɛ la. A yuun da nɔŋɛ la ligiri zuo te a yuun da bɔta ta a tom be'em. 16Ge a mɛŋa boŋa yuun tanhɛ en mɛ a be'em la zuo. Boŋa la yuun tɔgɛ bo en mɛ la asaala konkore go'e en a gɔɔntooma la poan te a yuun yeti a eŋɛ la. 17Nɛrebanadoma wa ane me wo kolehe n kɛɛnhe te ko'om ka bɔna bini la fiin me la. Ba me le ana wo sabebekantɛ n lobere saŋgbana zɛɛra, ge te saa ka bɔna se'em la. Na'ayenɛ maahom la zen'sɛka n de lika te a yeti a namehɛ ba bini. 18Ba zɛnkere la ba mɛhe saazuo, ge me tɔgɔra yetɔgɔyooro. Ba me le eta la yelese'a n de yalomtooma. Ba ete dena wa pan'aha la nɛresɛba n nan zegere te ba yehe ba mɛhe nɛresɛba n tone be'emtooma la zen'en la. 19Ponpɔrɔŋdoma wa biŋe nɔɔrɛ bo nɛreba la te ba wan bahɛ te ba nyɛ' vo'ohogo. Ge bama mɛhe wone te ba dela yamehe bo yelese'a n tare ba yɛ'a sagaŋɔ poan la. Se'ere n sɔe la, nɛra de yameŋa bo la yelese'ere te a dekɛ dɛ te dene n sɔe en behera. 20Ge nɛra se'em han yehe a mɛŋa yelese'a n de be'em teŋa wa zuo yɛhera la a sakerɛ to Daana la to Faanra Yesu Krista sore dɔlɔga la poan, de an soŋa. Ge ba han pan'ahɛ en te a le lebe ta eta yele aŋa mea yɛ'ɛha, ba'ahegɔ poan, a wan nyɛ' yelese'a n wan gana bala. 21La wan yaane bo a daana a han ka mini yelemɛŋɛrɛ yetɔgom gana n mi' de ge sakɛ Na'ayenɛ n bo en a nɔɔrɛ la se'em la ge zagahɛ dɛ. 22Ge sɛla n eŋɛ ba la pa'alɛ mɛ soŋa soŋa te makerɛ wa dela yelemɛŋɛrɛ. Ba makɛ te, Wo baa n lebe ta di ka tiinro. Makerɛ deyema me le yeti, Ho han pee kurikuri te a yehe la se'em me ge a ba'ahom lɛbera ta gan'an ta la santeko ko'om poan.


text: 1Jésu uwôge bay tôri ka môj kibi wôô hen, aɲ biji néé bi bay ré dagiɲ tunu to habiɲ men, ré berariɲ bay ômɲare to gay gay hen naɲ bay merayê ka gay gay a men. 2Hini bay tôri bay ka môj kibi wôô hen a na: Simô wo bay uwôgeri Piyêr hen naɲ yêni André men, si Jak naɲ yêni Ja kaɲ kam Jébédé hen men. 3Pilip men Bartélémi men, Tomas men Matiyé woɲ ôbi eŋgé wôgê hen men, Jak woɲ kema Alpé hen men, Tadé men, 4Simô woɲ kema iyére hen men, Judas Iskariyôt woɲ ôbi desé Jésu hen a men. 5Jésu jé bay tôri bay ka môj kibi wôô hen aɲ halji kôl iyôŋ ba: «Erêŋge sa iyé ɓiɲé ka na Jubɲê ré hen ré men, ken ô sa iyé Samari a ré a men, 6niɲba, ken ô kebê gamgê ka ge kay ka na kam Israyêl hen pa dem. 7Erê wo ka erê hen na, ken kôliɲ ɓiɲé wo emê iyére to derômaraŋ a ré ba ɗa niɲ. 8Men, ken berare bay ômɲare to gay gay hen men, ken bér ka ma men, ken dô terbare yi ɓiɲé a men, ken dage tunu to habiɲ bô ɓiɲé a a men. Mega wo ken uwôɲ seŋge hen na, kenbay kôba ken bi seŋge hen iyôŋ men. 9Erê wo ka erê hen na, ayêŋge lôr ley gursu tôni ley bô magela woŋge a ré men, 10ken ay magela woɲ kergare kôbreŋge a ré men, bargay kaɲ kabrêrŋge wôô wôô ré men, ken tôbe garbê ré men, ken pô kwoore wôni ré a men wôsa kwôni wo li jé ba a uɲé ari emêri. 11Hena kené biɲ sa iyére to damné ley sa kam iyére a ley na, ken eŋgere kwôni wo a nêmê ɓeréŋge yiri a ya ba ken mô ya hende to hen kwôy wo ken ôriɲ ta. 12Men, kiriɲa kena sé bô iyé kwôni bi wo hen a na, ken liri dosé pa dem. 13A hena ɓiɲé ka bô iyére hende to hen ré nêm ɓeréŋge yirji a ba, bi bô jalê woŋge ba naɲ ci, a hena bay ré nêm ɓeréŋge yirji a ré ba, bi bô jalê woŋge a hera uɲéŋge. 14A hena bay ré ɓeréŋge yirji a ré men, bay toy kwôlê woŋge ré a men aɲa kené kena sé sa iyére hende to hen aɲ na, ken gage beni têrŋge aɲ dema kené ô ta tô. 15Na tu kwôlê a ené kelêŋge hen: Wulê wo bay a sa jerê kwôlê sa ɓiɲé a hen na, sa iyé Sodôm naɲ Gwomôr kôba are a sa liji lôg sôŋ.» 16«Toyéŋge, en jéŋge môɲ gamgê iyôŋ perê heŋɲê a, iyôŋ ba ken melên môɲ kalaw iyôŋ men, ken ô lôm lôm mega derare iyôŋ a men. 17Henêŋge bôrŋge a wo ɓiɲé ré ôriɲ naɲ ken tumô bay jerê kwôlê men, bay a yêmnêŋge bô iyéy daɲare toji a a men.» 18«Men, bay a ôriɲ naɲ ken tumô bay emê iyére a men, tumô kilmé a a men hen iyôŋ wô keben nôbi aɲ bi Jubɲê naɲ ɓiɲé ka na Jubɲê ré hen ré toyiɲ béré Kwôlê Dôri kebreŋge a a men. 19Kiriɲa bay ôriɲ naɲ ken kini jerê kwôlê a na, ken sun wô gwosoy kwôlo ma kené sa kelê ré men, wô kwôlo ma kené sa kelê ré a men wôsa kwôlo ka kelê hen na, na Tunu a béŋge kiriɲ bay ka ken ɗibiɲ hen a men seŋge. 20Wôsa kwôlê bi wo hen na, na kenbay a kelêri ré niɲba, na Tini Ibareŋge a béŋge a kené kelê hen. 21Gawra a desé sa yêni a bi bay ré diri men, iba kema a liɲ kemari hen iyôŋ hende to hen men, kamrê kôba a perê sa balêrji bi bay ré dirji a men, 22ɓiɲé kêm a kaɲêŋge yôd wô kibi henen niɲba, kwôni wo ɓu bôri iyêre kwôy deriɲ kibi ba, ôbi a gelê. 23A hena bay ré geléŋge gusiɲ sa iyére tôni a ley ba ken ge sa to ɗaŋgi a. Na tu kwôlê a ené kelêŋge hen ka gerê tô iyé Israyêl kêm né tô a men, menba, nôbi Kema Gawra na bulo hera men. 24Ôbi dôyrê are na, gôliɲ sa dami wori ré men, paja gôliɲ sa kelmari ré a men. 25Ôbi dôyrê are yi môɲ dami wori iyôŋ men, paja yi môɲ kelmari iyôŋ a men. Hena bay na ré uwôge ôbi iyéreŋge Béyêljébul ba kenbay dema bay ré kelê kené na ka Béyêljébul ré ba?» 26«Kemnaɲge gawrê ré, wôsa ani ka uwôbe ka ba geliɲ ba naɲ men, ka bô kwôni a ka a ba hôniɲ ba naɲ a men. 27Iyôŋ ba, kwôlo en kelêŋge bô dilemne ba, ken kôl tu tare a waŋ a ta men, kwo bay kelêŋge naɲ gwôsiɲare hen na, ken ɗay ta sa ira dema kené uwôliɲ béréri. 28Hariɲge ka a deré kurôŋgi yerŋge mera ɗiba a nêmê deré tunuŋge ré hen né niɲba, ken hariɲ kwo a bê kurôŋgi yerŋge naɲ tunuŋge bô tare toɲ géhên a hen ɗi. 29Bay daɲ diya wôô dema ré na tu selé pôn tô hen ba, ken gel ré ba? Niɲba, diya bi wo hen kwo pôn nêŋ wo a ma aɲ bi Ibareŋge Emen ré hôn né ba naɲ. 30Kenbay ba, gusuri sarŋge kôba Emen dêŋse. 31Iyôŋ ba, ken hare ré wôsa ken dami tu Emen gôliɲ diya bi wo kwône hen. 32Hena kwôni ré kôl waŋ ta tu ɓiɲé ɗiré na kuɲê na, nôbi kôba na sa kelê waŋ ta tu Iban wo derômaraŋ a ôbi ré na kuɲê men. 33A hena kwôni ré uwôser tu ɓiɲé ɗiré hônen ré na, nôbi kôba na sa uwôserê tu Iban wo derômaraŋ a ené hôni ré men.» 34«Ma ka kelê yaŋ ba ené era sa terare a na na naɲ bô jalê, en eraɲ na naɲ yebere to dami ɗi. 35En era bi kariɲare ré yi perê gawra naɲ ibari men, perê iyore a naɲ yore men, perê môni iyore a naɲ maare a men. 36Men, bay bayi gawra ba na ɓiɲé ka bô iyére tori a ɗi men. 37Hena kwôni ré gey ibari naɲ yori gôlen nôbi ba ôbi na kuɲê ré tô men, hena kwôni ré gey kemari réba môɲni gôlen nôbi ba ôbi na kuɲê ré tô a men. 38Hena kwôni ré ay gurô tagelê wori kôbiɲ tôn né ba, na kuɲê ré tô a men. 39Ôbi a, kwôni wo ré gem yiri ba, kay na yiri men, kwo kay yiri wô san ba gem na yiri hen men.» 40«Kwôni wo ɓeréŋge yiri ba, ɓuren na nôbi yiri hen men, kwo ɓuren nôbi yiri a ba, ɓu na kwo joon hen yiri a hen a men. 41Hena kwôni ré ɓu ôbi kibi Emen wôni yiri wô wo ôbi ré na ôbi kibi Emen na, ôbi a uɲé sa kôbi wo gengiɲ sa ôbi kibi Emen men, kwo ɓu gawra woɲ ôbi lê aŋgaɲ derôre yiri a wô wo ôbi ré na ôbi lê aŋgaɲ derôre na, a uɲé sa kôbi wo gengiɲ sa lê aŋgaɲ derôre a men. 42Na tu kwôlê a ené kelêŋge hen, hena kwôni ré ay kam ka jali bô môni gwore a biɲ kwo dê wo perê megêri a hen wô wo ôbi ré na ôbi tôn na, ôbi a ba uɲé sa kôbri ré.»