text:
Bakɔrɔnnin ni surukuba
Don dɔ la, bakɔrɔnin ni surukuba yaalatɔ Benna. Bakɔrɔnnin Tora ka
Yereyere, surukuba y’i kanto bakɔrɔnnin ma
-siran te saya Bali. Nka, n’i sera ka cyen lakika sàba Fɔ ne surukuba ye i jɔyɔrɔ in na, ne te na 'fen k’i la.
O kɛlen, bakɔrɔnnin y'i kant'a ma
- Surukuba, n’e Kɔseginna ka Taa a Fɔ i balimaw ye 'so, k’i ni ne
bakɔrɔnnin Bɛnna bì ko nk'i ma ne Sɔn ka ne Dun, u b’a Fɔ ko nkalon dòn.
I ma foyi Fɔ ni cyɛn tɛ, suruguba kan bɛ tèn.
O kɛlen, bakɔrɔnni y'i kanto tun ko
-Surukuba, ni ne Porokotora ka so Sɔrɔ ni ka nin Lakali n tɔɲɔgɔnw ye, ko ne ni e surukuba ye bàro Ke bì u ʃi te Limaniya o kuma in kan. Ka Da a kan bɛɛ miiri la k'e bɛ Se jyɛn fɛn bɛɛ la fo kaariya. N'o tɛ n'i tùn Sera ka Kaari ka ne Blà ka Taa 'so, aa! n kɔrɔ suruguba, jyɛn bɛɛ tùn bɛ danaya badabada Da i kan wa o danaya in de bɛ i ni jyɛnmaramasaya 'cɛ. N'i Sera k'o Dòn i taabolo la i ka jyɛnmara ye ʃuko ni dugujɛko ye.
O kuma in dyakojugu suruguba ye a Sinna k'i kanto
Ee! n dwaa fo n'i Yafara ne ma dɛ, jaa maa bɛ fɛn dɔ juguya Minɛ ka Sɔrɔ i ka taaɲɛ fɛɛrɛ ɲuman b'o 'kɔnɔ. N t'i Dun blen Taa i sago ma 'so, wa i taatɔ ni fɛn o fɛn y'i kun Bɛn a F'a ye ko ne suruguba de y'i Ci.
O kɛlen, bakɔrɔnnin Taara a fɛrɛ ma 'so.
N y'o Tà yɔrɔ min na, n y'a Blà ye.
Blàdon : 2017-03-16 Yɛlɛmako laban : 2017-03-16


c: text/html

text:
Jɛnɛba Mariko ka janjow dɔnkili
Jɛnɛba Mariko ye dɔnkilidala ŋana ye Baninkɔ mara la sisan. A bɛ Weele Jɛnɛbanin na ka caya. A fàdugu ye Fàlanin ye, min ni Bankɔ cɛ janya ye bam 12 ye. Jɛnɛba yɛrɛ cὲla ye Kànso bamaanna ye ni dɔw Ko o ma ko Kansonin. A ka dɔnkiliw ka di mɔgɔw ye fɔli sugu bɛɛ 'kɔrɔ: bari, ya, nkusun, jenbe, kariɲan o n'a ɲɔgɔnnaw. Jɛnɛba ka janjo dɔw dɔnkiliw an'u lamagaja dɔw Flɛ nin ye:
Konfɔn janjo lamagaja dɔ: 2015-9
Nin lamagaja in tàdon, Jɛnɛba ye baridɔnkili Da fo k'a Fɔ a To tèn. Kamalenw ni npogotigiw y'u Yuguba a don kosɛbɛ. Maakɔrɔbaw yɛrɛ ma Sɔn toli la 'kɔ. Jɛnɛbanin y'i Blà i fla ni dɛbɛ la.
Sàala janjo dɔnkili dɔ: 2015 seliba don
Ncìbugu janjo dɔnkili dɔ: 2013-10
Blàdon : 2016-12-08 Yɛlɛmako laban : 2016-12-08

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kungosogow ka jiminyɔrɔ-ko
Lawale la, kungosogow tùn be ji Min kɔba kelen na. K’o sababu Ke jaadi beleble dɔ ye, min Sɔrɔla jikogeleya fe.
O waati la, nin dakabanna ji dese ma dogo ‘danfen si la. Bee lajelen hanmi fɔlɔ tùn ye dusukun nemayali ye. Sogow tùn be ɲɔgɔn kùn Ben kɔbada in na ʃyen fla dɔgɔkun ‘kɔnɔ. O yɔrɔ kerenkerennen in tùn y’u ka lafiya yɔrɔ n’u ka jimiyɔrɔ ye. Nka sanga ni waati bee, nin sogow tùn be Kafo nka yamaruya tùn te K’u ʃi kelen ‘bolo ka Gere kɔji in na. U waajibiyalen tùn dòn kà dankele kɔnɔ, n’o tùn y’u ka màsake ye. Sogow ye geleya caman muɲun nin waatikofɔlen in na. Dankele tùn b’a sago n’a dungɔn ke. A tùn be sugune Ke ji la walasa ka ji Duuru ka Blà sogow ‘ɲe.
Dòn dɔ la, minɔgɔ ye dajemuso lasiritɔ dɔ Dese. O tùn Tɔɔrɔla kosebe sabu dumuni ni ji ani dogo yɔrɔ tùn ma labɔli Ke kungo ‘kɔnɔ o waati. A y’a Sὲnsen ka Gere kɔji in na tuma min na, a ye ji Mi. Dankele ‘kùn Bɔra. O kelen, A ye sogow Ke ɲɔgɔn kàn joona k’u Лininka. Ala ni siran kojugu fԑ, dɔw ye kene Blà k’o sabu ke dankele peren cogo ye. Wale Genna ka Jɔ dajemuso kɔnɔman na. Belebele y’i pan k’i Cun o kàn ni k’o kan kari, k’o tereke o ko tereke fo k’a den fla pan ka Bɔ o galaka fe, kelen binna ba ʃu kere fe. kelen Serila ka Taa Bin tu ‘kɔnɔ. Dankele ye den kelen ni bamuso Ke fure ye. Nka dɔ in kisira k’o sabu ke o binyɔrɔko ye. O dajeden Balola sogomuso were fe fo k’a ke sogokamalen ye. Tuma min na sogodennin y’a ba fàga cogo Faamuya Sɔrɔ, a ye tajurusara fari Da. A Tora k’a sendanɔ suma dankele sendanɔ na. A be to k’a fɔ.
-Nin ne sendanɔ ye dankele sendanɔ Fa dòn o dòn n be n ba ka saya juru Sara.
kabini a ka laɲini Sabatira, a Tora ka kelekecogow Dege walasa a be sannada Sɔrɔ dankele kàn. Dòn dɔ la, a y’i kanto kungosogow ma,
-An Segena, an Tɔɔrɔ la. N ɲɔgɔn te n badenw na, o ye cyὲn ye nka n ɲɔgɔn te muso were den na o ye nkalon ye. Bì, ne jigitukuzan b’aw Yamaruya kà ji Mi here be ʃi a be Tle.
Sogow Siranna, dɔw y’u yere Лini yanni dankele ‘kùn ka Bɔ.
O Bɔlen, aa ! kele kɔrɔ Sa ani kura Dabɔ. Belebele fla Karila ‘ɲɔgɔn na kabini misibɔtile fɔ wuladanin fe u ʃi ma se ʃi la. Tuma min na tle Dara fura kàn dankele ye duguma sara Ce. A ye jyen To. K’a Tà o dòn fɔ bì sogow ma lajaba tun.
N y'o Tà yɔrɔ min n y'o Blà yen.
Blàdon : 2017-08-01 Yɛlɛmako laban : 2017-08-01


text:
Jyɛn sekeleke naani 2018 ntòla-jɔnjɔnko
Jyɛn seleke naani ntòla jɔ̀njɔn bɛ Da jyɛn jàmana ntòlakuluw ni ɲɔgɔn 'cɛ sàn naani o sàn naani, Fɛn min ye Faransi ye, ale Wulila k'i Jɔ̀ n'a jɔ̀njnɔn ye ka Kɛɲɛ ni zuluyekalo tle 15 ye, 'ntòlaci la min tùn bɛ Faransi ni Krowasi ni ɲɔgɔn 'cɛ. Faransi kɔ̀nin Sera kà Krowasi kɔ Da dὲnɛn na ni 4 ni 2 ye. A ntòlatan ninnu bɛɛ Kɛra jàmana min na o ye Risila ye, min Da Minɛna zuwɛnkalo tle 14 don, 2018 sàn ni 'ntòlantan ye, min tùn tùn ye Ɛspaɲi jàmana ni Pɔrcugal jàmana kɔ Da ɲɔgɔn na, o min Kɛra 0 ni 0 ye. Nin ntòlaɲɛnɛjɛ in bannen, 'bolo Sinna màa min mà ko Kɛra ntòlatanna denmisɛnninw ka ŋàna ye, o Kɛra Faransikaw ka kàlamanin 10 ye n'o tɔgɔ ye Kiliyann Mpape ye. O bɔlen 'kɔ ye, 'bolo Sinna min mà k'o Kɛra ntòlantannaw bɛɛ la ŋàna ye o Kɛra Krowasikaw ka kàlamanin 10 ye n'o tɔgɔ ye ko Modric ye.
Blàdon : 2018-07-28 Yɛlɛmako laban : 2018-08-03


text:
Fàkan.ml fogo bɔkɛnɛna dajirali don fɔlɔ kunaɲɛ
Fàkan Kanbaaraso mɔgɔw y'u ka fogo fàkan.ml bɔkɛnɛna don fɔlɔ Kɛ sàn kalo 5nan tle fɔlɔ dɔnnikulu san fɛ sannakalanso dɔ la ko FST.
Lajɛɛrɛ in yɛrɛ kùnkan tùn ye "Fàso kanw ka Tà, jamana ka Taa ‘ɲɛ". A ni fɛn wɛrɛw kɛli tùn bolodalen don ɲɔgɔn fɛ i n'a Fɔ MAKDAS mɔgɔw ka baara kɛlenw Mali kanw na : fogo (bataki.org), jateblaw (kalimu, TDUK ani daɲɛgafe Wagadu).
Baara tùn Tlalen don tlayɔrɔ flà ɲɔgɔn ye. Fɔlɔ tùn bɛ tàli Kɛ bolondondenw ka ɲɔgɔndanko kan. O la kabi 8nan waati, bolodondenw ka sɛgɛsɛgɛli Dabɔra fogobon « Idéal » ‘kɔnɔ. U ye sanga 30 Kɛ. O bannen, bolodondenw Taara Fara mɔgɔ tɔw kan dajirali kɛyɔrɔ la. Min ye sɛgɛsɛgɛlikɛlaw ye sa, olu ye ɲɔgɔndan fililatlenw Kɛ. Fililatlen bannen, u ye ŋana sàba Dɔn ɲɔgɔndanna mɔgɔ 7 ‘cɛ la.
Baara tlayɔrɔ flanan tùn ye dajirali ye. Komin Fàkan kanbaaraso ani MAKDAS kulu tùn ka kan kà o baaraw Bɔ a da fɛ, MAKDAS y’a dajirali Kɛ kà Bɔ yen. Kɛnɛ Sɔrɔla kà Blà Fàkan ka bolo kan.
Sɛgɛsɛgɛlikɛlaw nàlen y'a Sɔrɔ Kr Baalo bɛ fàkan.ml fogo dajirali la kàban.
Kan ni Yiriwa mɔgɔw Nàna banbe kan kà Kuma kelen-kelen. U ka kuma fànba sinsinnen tùn bɛ fàso kanw tàli kan ‘ba la
O kɛlen, fàkan mɔgɔ tɔw Tɛmɛna ni fogo dajirali ye. Musa Danbɛlɛ y’i wasa Dòn sìgidɔn dakun jirali la.
Yusuf Baalo Dara Musa kan. Ale ka dajirali Kɛra dakun min kan o ye fogo daɲɛsɛbɛn ye. A ye daɲɛ dɔw don kà Jira jama la ‘misali ye.
O bɛɛ bannen ‘kɔ, bolodondenw Jirala jama na. U kelen-kelenna bɛɛ y'u yɛrɛ Kofɔ kà Sɔrɔ k'u fɛla Fɔ kanko kan Mali ‘kɔnɔ ni kà T'u Sìgi. O la sa, ŋanaw weeleli da Minɛna kà Nà banbe kan. A da Minɛna ŋana sabanan ma n'o Kɛra Ŋolo Sanɔgɔ ye. An balimamuso Awa Kulubali y'o ka jansalilan Di. Jakaliya Watara Dara o kan. Ale ye ŋana flanan ye. Kr Mamadu Dukure y'o ka ladyalifɛn Di. O tɛmɛnen, ŋana fɔlɔ Bɛnna Umar Kulubali ma. Kr Adama Samaseku y'o jansalilan Di. Kr Dukure ni Kr Samaseku bɛɛ y'u hakilina Fɔ. U fana ye fòlikan kɛrɛnkɛrɛnnen Kɛ kà Taa Kr Isiyaka Baalo n'a jɛɲɔgɔnw yɔrɔ la.
O kɔ, kuma Dira jama ma. Mɔgɔ fɔlɔ min Kumana o Kɛra Gawsu Bɛrte ye kà Kɔnɛ a o kan. Kr Dukure Ko kanko ye jyɛnlatigɛko de ye. « N'i Ko kan, i Ko ji ni wasa, ko a dama ka kan jamanaden bɛɛ la ». Kr Samaseku Ko « kanko baara ye danbe ni yɛrɛdɔn baara ye». A ye fòli kɛrɛnkɛrɛnnen Di Mandela Dukure ma ale min bɛ latigɛdɔn ɲɛtigɛliw Kɛ. O ‘kɔ, jataw Kɛra. Kr Baalo ye bònya ni bonyanmasegin Kɛ mɔgɔw la kà Sɔrɔ k'u Labla. Baara bɛɛ Banna kà Bɛn 13 waati ma.
Blàdon : 2016-05-04 Yɛlɛmako laban : 2016-05-04


text:
Bamakɔ kàlasow > 2014 12 31
Ecole Publique de Kalaban Coura ACI. CAP de Kalaban Coura AE-RD
A bɛ Kalabankura ACI 'kɔnɔ. N’i ye pankurun-kԑnԑ sira Minԑ ka Bɔ dugu ‘kɔnɔ (ba numanbolo fԑ) ka Nà Se Jalobugu la, numukԑ ka plaque (bɔlɔn) yɔrɔw la, gudɔrɔn dɔ faralen bԑ ka Dòn ‘kɔnɔ i kinin fԑ. A bԑ Fɔ a ma ko ACI gudɔrɔnnin. I bԑ Dòn o fԑ. I bԑ bɔlɔn fɔlɔ Tԑmԑ i kinin fԑ ka Se flanan ma. I bԑ Dòn o fԑ k’i Tlen ka Taa ni paara ɲԑ damadɔ ye. I bԑ Sɔrɔ ka Se a ma i numan fԑ yen. A ni Collège Umar BA bɛ ɲɔgɔn 'kɔrɔ.
Dɔw b'a Fɔ a ma ko ATT ka kàlanso jɔlen k'a Dànfara ka Bɔ Kalabankura duguma-kalanso dɔ in ma, o min y'a ɲɔgɔn kàlanso dɔ ye.
Blàdon : 2016-05-23 Yɛlɛmako laban : 2016-05-23


text:
Tri I / Npɛkan
Dugu yɔrɔfɔli
Tri I ye dugu misɛnnin ye Mali ‘kɔnɔ. A bɛ Sikaso mara la ani Kucala kolomi n’o kafoda. A bɛ galoda min na o ye Sinsinna ye. A ni Kucala cɛ bɛ Bɛn bam 15 ma ka Taa kɔrɔn fɛ.
Dugu tɔgɔko
Tɔgɔ fla bɛ dugu in na: Tri I walima Npɛkan. Tri I de y’a tɔgɔw la sɛbɛnnen ye gafew ‘kɔnɔ. Npɛkan dugu tɔgɔ Dara a tutigɛbaa de la. O tɔgɔ tùn ye Npɛ Kulubali ye. O de sababu kosɔn, "Kan" min ye "So" fɔcogo ye mamara (miɲankakan) la, Tàra ka Nɔrɔ "Npɛ" la ka "Npɛkan" tɔgɔ Di. O Npɛkan in bɛ Se ka Boso kɔrɔko siratigɛ la ka Kɛ Npɛso ye bamanankan na i n’a fɔ Npɛ ka so fɔtɔ. Nka Tri I Sɔrɔla kanflafɔ fɛ, bari miɲankadugu dòn nka bamanankan fana bɛ Fɔ yen kosɛbɛ mamara kɔ fɛ. O de la a bɛ Fɔ a ma bamanankan na ko "Tri I".
Dugu dugutigiya
Npɛkan ma Deli ka Kɛ masakɛ-dugu ye, nka a Marala masakɛ-dugu dɔ fɛ n'o bɛ Weele ko Molobala. An bɛ 'bì min na, a dugu in bɛ Mara laadala-dugutigi fɛ, wa fana a tìgiya tɛ Bɔ ka Yaala 'kin ni 'kìn 'cɛ. A bɛ kìn kelen de ka bolo kan nink'a nacogo Kɛ kɔrɔyakunda ye. Npɛkan Sìgira Npɛ Kulubali de fɛ. Ale ka baara tùn ye donsoya ye, nka a yɛrɛ jujɔn Bɔra Npɛso.
Dugu bònya
Tri I ye kìn sàba ye. O kìn sàbaw tɔgɔ ye Lonɔso, Kagbala ani Zilaso. Tomon kɔrɔ tɛ a dugu in na. A sìgiyɔrɔ ma Fàlen kabini a Sìgira.
Dugu siyako
Siya min fanga ka bòn Tri I ‘kɔnɔ o ye miɲanka ye. Siya wɛrɛ minnu bɛ yen ka Fàra miɲanka kan olu ye dɔgɔnɔw ni fulaw ye. Kulubaliw bɔlen 'kɔ a la, jamu wɛrɛ minnu bɛ yen olu ye Tarawele ye, Kɔnatɛ, Jabaatɛ, Jolo ani Gindo. Kan fla de bɛ Fɔ Npɛkan yen: mamara ani bamanankan. Nka mamara de bɛ Fɔ ka Sago bamanankan fana kan.
Dugu baarako
Tri I ka baaraw la fànba ye sὲnɛ ye. Sὲnɛfɛnw na, yenkaw bɛ saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru ani ʃɔ de Sɛnɛ kosɛbɛ. Nakɔlabaaraw bɛ Kɛ yen. U ka nakɔw 'kɔnɔ, u bɛ nakɔjiriko Kɛ i n'a fɔ mangoro, lenburu ani buyaki. Nakɔlafɛnw bɛ Sὲnɛ yen nakɔw 'kɔnɔ i n'a fɔ tubabunkɔyɔ (aubergine), yiran (tamati), fòronto, ʃù, pɔnpɔrɔn.
Sὲnɛ tɛmɛnen 'kɔ, numubaaraw bɛ Kɛ Tri I la. Numucɛw bɛ dàbadla Kɛ, jeledla, murudla ani kolonbɔ. Numumusow tùn bɛ baara caman Kɛ fɔlɔ ka Nà nka, bì o caman tɛ sèn na blen.
Trikaw ka baara dɔ ye baganmara ye. U ka bagan marataw fànba ye misi, fàli, saga, bà, wùlu, ani lὲ ye. U bɛ kamamanfɛn minnu Mara olu ye ʃɛ ye, kami, kɔnɔ ani tonkɔnɔ.
Jago bɛ Kɛ Npɛkankaw fɛ yen. U bɛ sɛnɛfɛnw ni baganw Jago u kùnko misɛnninw kama. Ninnu bɛɛ tɛmɛnen 'kɔ, trikaw bɛ bololabaara dɔw Kɛ i n'a fɔ, geseda, jiriʃi, ani motodla. Donsoya bɛ Kɛ yen. Donso karamɔgɔw yɛrɛ bɛ yen minnu bɛ donso-bolodon Kɛ.
Dugu yiriwaliko
Musojigin-so kelen ani kɛnɛyaso kelen bɛ Tri I ‘kɔnɔ. Yɛlɛma kurako siratigɛ la, fɛn damadɔ bɛ Sɔrɔ yen i n'a Fɔ ɲɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow, kalalikɛ-mansinw, nɛgɛsow ani fàliwotorow.
Npɛkan ni baɲuman-ketɔn caman ma baara Kɛ u ka ‘fɔ la. A ni bolodali-cakɛda kelen min b’a la ka baara Kɛ o ye CMDT ye. CMDT ka yiriwali ɲɛsinnen bɛ fɛn minnu ma olu ye kɔɔrisɛnɛ, nɔgɔkow, sannifeere ani jurudon ni jurusara ye. ‘Waati ni ‘waati, u bɛ bolodaliw Kɛ ninka dugudenw kàlan u ka yiriwalisira fɔlen ninnu na.
Dugu kàlanko
Balikukalan bɛ Kɛ Tri I la min bɛ dugu ka bolo kan. O Dabɔra 1978 sàn. Lakɔlikalan Dabɔra yen 1990 sàn. Ale ye ‘foroba-kalanso ye.
Lakɔli-kalanso kelen min bɛ yen o ye duguma-kalan dɔrɔn ye. Sànwɔɔrɔ-kalan de bɛ Kɛ a ‘kɔnɔ. Lakɔli kɔ fɛ, madarasa fana bɛ Kɛ ye. O Dabɔra 2000 sàn na. Du dɔ ka kàlanso jɔlen dòn. A kàlanso ye duguma-kalan sànwɔɔrɔ-kalan ye.
Dugu batoko
Tri I la, laadalabato ni diinɛ kura fla bɛɛ bɛ yen. Laadala taw la, ɲa, kɔrɛ ani ɲagani bɛ yen. U batoyɔrɔw tɔgɔko la, ɲa bɛ Bato ɲato la, o min kelen bɛ yen. Kɔrɛ bɛ Bato kɔrɛto la, n’o kelen bɛ dugu ‘bolo. Bì diinɛw la, silamɛya ni kerecɛnya bɛ yen. Silamɛya batoyɔrɔ fla bɛ yen ko misiri. Mɔgɔ min Nàna n'o ye o ye Burahima Kulubali ye. A dònni ni sisan cɛ bɛ Taa sàn 162 ɲɔgɔn na. Kerecɛnya batoyɔrɔ kelen bɛ yen ko eglizi. Mɔgɔ min Nàna n'o ye o ye Лaʃi Kulubali ye. A dònni ni sisan cɛ bɛ Taa sàn 85 ɲɔgɔn na.
Dugu ɲenajeko
Лɛnajɛlako minnu bɛ Npɛkan olu ye seliw, sɔnniw, ani buransɛnɛw ye. A ɲɛnajɛw la, fɔlifɛn minnu bɛ Fɔ:
- Selitaw: Bala, Cicaara, bàra.
- Sɔnnitaw: Nkɔnin, ntàman, bàra, ngboloo, kariya ani dunun.
- Buransɛnɛ: Jenbe, ɲɔgɔ, ani ntàman.
Nin fɔlifɛn ninnu bɛɛ bɛ Fɔ u ka bamanansangaw la fana.
Dugu kungoko
Dugu kungow 'kɔnɔ, kɔ kelen, jɛ kelen ani dàla mugan ɲɔgɔn bɛ Tri I la. Nka ‘ba ni 'fala t’u ka sìgida la.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔko la, Tri I ka sìgida cogoya m’a To ko flɛlimayɔrɔ bɛ Kɛ yen. Yɔrɔ tɛ yen min ye kabakoma-yɔrɔ ye ko mɔgɔ bɛ Wuli ka T’i ɲɛ Da a kan.
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2016-07-29


text:
MBIFÉ – Viviane CHIDID
Alou ter ser… nanfigui lou ter ser non non Alou ter ser… alou ter ser nanfigui lou ter ser non I yer nfai yi fai non I yer nko nyi nko Ntina i la maloyala lon kelen Lon kelen… lon kelen… lon kelen I yer nfai yi fai non I yer nko nyi nko Ntina i la maloyala lon kelen Lon kelen… lon kelen… lon kelen Samara gnouman fainai san nyer Goloki gnouman fainai san nyer Mobili gnouman fainai san nyer San nyer… san nyer… san nyer Talon gnouman fainai san nyer Soh gnouman fainai djo nyer Dongili douman fainai da nyer A ber yini la deer Mousso gnouman ber yinila deh Ehh Ehh A ter gochi la deh Ba fo a ber ladiala deh.


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with bam in bd.
Bamahikati, Bamai, Bamai, Bamail, Bamain, Baman Kuri, Baman Sardar, Bamanail, Bamanali, Bamanbarara, Bamanbari, Bamanda, Bamanda, Bamandah Bir, Bamandaha, Bamandahar, Bamandanga, Bamandanga, Bamandanga, Bamandanga, Bamandanga, Bamandanga, Bamandanga, Bamandanga, Bamandanga, Bamandanga, Bamandanga, Bamandanga, Bamandeon, Bamandi, Bamandi, Bamandi, Bamandi Baliakandi, Bamandia, Bamandighi, Bamandighi, Bamandihi, Bamaner Char, Bamaner Karuna, Bamangachi, Bamangaon, Bamangaon, Bamangaon, Bamangaon, Bamangaon, Bamangaon, Bamangaon, Bamangaon, Bamangaon, Bamangara, Bamangara Adatika, Bamangati, Bamangoon, Bamangram, Bamanhat, Bamanhat, Bamanhati, Bamanhazra, Bamania, Bamanikati, Bamanipur, Bamanjat, Bamankati, Bamankati, Bamankhali, Bamankhali, Bamankhali, Bamankhan, Bamankhila, Bamankhola, Bamankuri, Bamanmoha, Bamannagar, Bamannagar, Bamanora, Bamanpara, Bamanpara, Bamanpara, Bamanpara, Bamanpara, Bamanpara, Bamanpara, Bamanpara, Bamanpur, Bamanpur, Bamar Taimidong, Bamatia, Bambu, Bambu, Bamensikhar, Bamer Chengipara, Bamer Lakshmichari, Bamila Bhatbari, Bamlaha, Bamna, Bamna, Bamna, Bamna, Bamna Upazila, Bamnahar, Bamnahar, Bamni, Bamni, Bamni Chhamni, Bamni Hari, Bamni Kona, Bamnia, Bamnidaha, Bamnigaon, Bamnigram, Bamnikati, Bamnikati, Bamnikhola, Bamnipur, Bamnisar, Bamongram, Bamrail, Bamrail, Bamrail, Bamu, Bamu, Bamuahati, Bamundia, Bamundia, Bamundih, Bamuni Kona, Bamunia, Bamunia,
ADS


text:
Taraso I
Dugu yɔrɔfɔli
Taraso I ye Kucala kolomi dugu dɔ ye. A bɛ Molobala galoda fɛ nink'a kafoda Kɛ o Molobala kelen in ye fana. Sikaso y'a ka marabolo ye. Taraso I ni Molobala cɛ tɛ Tɛmɛ bamɛtɛrɛ 7 ɲɔgɔn kan, nka a ni Kucala cɛ kɔni ye 45 ye. Taraso I lasɔrɔli ka nɔgɔ. N'i Bɔra Kucala ni k'i kùnda Kuri kan, i bɛ na Se Molobala sirafara ma, i kɛlen ka Kucala Blà ni bam 25 ɲɔgɔn ye. I bɛ Fara o fɛ, ka bam 10 ɲɔgɔn Bòli nink'i Madon Molobala la. N'i Bɔra yen sa, i bɛ sɔrɔ k'i kùnda Taraso I kan. Sungulaso, Taraso II hɛrɛmakɔnɔ, Sògo ani Molobala ye Taraso I dafɛduguw ye.
Dugu tɔgɔko
"Tukookan" de tùn ye dugu in tɔgɔ ye fɔlɔ-fɔlɔ. O tɔgɔ in sɔrɔla a tutigɛbaa de fɛ, o min tùn bɛ Weele ko "Tukooloo". A tùn bɛ Bɔ 'Sàn. Tukooloo Nàna donsoya de sababu la yen. Nka an bɛ bì min na o tɔgɔ in tɛ Fɔ a ma tùn. O de Munun-mununna ka Nà Kɛ "Taakan" ye. O min bɛ "Tukooloo" ka so Лini kɔrɔko siratigɛ la. Nka Taraso in Sɔrɔla bamanankanfɔlaw ka fɔcogo de fɛ.
Dugu marabaako
Màsakɛ-fanga waatiw la, Taraso I tùn bɛ Mara Molobala màsakɛw fɛ. Nkan bì u ka mara bɛɛ Seginna dugutigiw ma fàamaw ta 'kɔ. Taraso I dugutiya ye laadalata ye, wa a bɛ Nà kɔrɔya- kùnda de. Taraso I dugutigiw bɛ Bɔ 'kìn kelen de la. Maadu Tarawele de bɛ yen dugutigiya la bì (2015).
Dugu bònya
Kìn naani de bɛ Taraso I la, olu ye ʃikɔkan, Kafela, Kagbɔla, Mɔbila ani Zeela ye. Taraso I ma sìgiyɔyɔ-yɛlɛma Kɛ a sìgili ni sisan 'cɛ.
Dugu siyako
Miɲankaw ni fulaw de bɛ Taraso I la. Bamanankan, fulakan, ani mamara bɛ Fɔ yen. Nka mamara de bɛ Fɔ yen kosɛbɛ. Jàmu Tarawele, Konatɛ, Dao, Sidibe, Sangare ani Jalo de bɛ yen.
Dugu baarako
Tarasokaw bɛ Saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, ʃɔ, malo, mangoro, lenburuba, lenburukumunin, manje, sɔmɔ, tubabunkɔyɔ, tamati, fòronto ani ʃù Sὲnɛ. Daaba ni kamanmafɛn-kùnda, u bɛ misi, saga, bà, fàli, wùlu, kami ani ʃɛ, Mara. Laadala mɔnikɛyɔrɔ fla bɛ Taraso I la olu ye kotimɛɛ-nukan ani Ntɔrlakelen. U b'u ka mɔni Kɛ ni flenw, byɛnw ani muruw ye. Jago misɛnninw bɛ Kɛ yen.
Dugu yiriwaliko
Musojigin-so, ɲɔsimansinw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow ani kalalikɛ-mansinw bɛ Taraso I la. CMDT ani AMDD ye baɲumankɛ-tɔnw ye minnu ye dɛmɛ Dὸn u ye yiriwaliko hukumu 'kɔnɔ. AMDD ka baaraw tùn ɲɛsinnen bɛ kɛnɛyakow ani kàlankow sabatili ma dugumɔgɔw ye. CMDT ka yiriwa ɲɛsinnen bɛ siradlaw ni dugumɔgɔw kàlanni ma sɛnɛ yiriwali kama.
Dugu kàlanko
Balikukalan ni Blonkɔnɔ-kàlan bɛ KɛTaraso I la yen. Taraso I lakɔlikalan Dabɔra 2000 sàn. Lakɔlikalanso kelen min bɛ u fɛ yen duguma-dakun fàn fɔlɔ ta dòn.
Dugu batoko
Silamɛya dɔrɔn de bɛ Taraso I la. Misiri kelen b'u fɛ yen. U ka silamɛya dònni Bakari Tarawele fɛ bɛ sàn bi duuru ni wolonfla ɲɔgɔn Bɔ.
Dugu ɲenajeko
Seliw ani kɔɲɔw ye Taraso I ka ɲenajelakow ye. U ka fɔlifɛnfɔtaw ye bala, bàra, bɔnɔ ani dununw ye.
Dugu kungoko
Kɔ kelen ani dàla duuru bɛ Taraso I kungo 'kɔnɔ yen.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
‘Kabakomayɔrɔ tɛ Taraso I la ko mɔgɔ bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.
Blàdon : 2016-02-10 Yɛlɛmako laban : 2016-07-29


text:
Risila 2018 FIFA
Jyen sènnantolatan nàcogo
Jὲkulu min Be yèn n’o ɲesinnen be jyen sènnantolatan ma ko FIFA, Sìgira ‘sèn kàn 1904 sàn fransikaw ka donkibarudila dɔ fɛ ko Rober Geren ani jàmana 7 de fe.
1930 sàn Bὲnna jyen sènnantolatan tàko fɔlɔ ma min Kera Urugey jàmana na. Jàmana 13 (Meksik, ʃili, Arzantinn, Brezil, Bolinfi, Peru, Urugey, Paragey, Etazuni, Fransi, Yugɔslanfi, Rumani ani Belzik) de ye o sàn in ta Ke. Mɔ̀gɔ fɔlɔ min y’a ‘celu fɔlɔ Ke, o ye Liʃen Loran ye. A tàko in Kùncera ni Urugey ka sebaaya ye Arzantinn kàn ni 4-2 ye.
Sentenario fàrikolo-ɲɛnajɛ kɛnɛba 1930 sàn
Komi ntòlatan in ye sàn naani o naani ye, Itali de ye 1934 ta Laben.
2010 sàn ta Tanna sudafrik. Ale de Kera Fàrafinna jàmana fɔlɔ ye kà ntòlatan in laben. O sàn ta Tàra espaɲ jàmana fe ni Andre Iɲesta ka cèlu ye sanga 117nan waati.
Ntòlatan in ɲinannama Be ‘sen na Risila sisan min da Mìnena zuwenkalo tle 14 don. O y’a tàko 21 nan ye. A fàn fɔlɔ Tὲmena kàban. Fàrafinna jamanaw bɛɛ Cìra kà Bɔ à la kàban.
Yὲlɛma kura dɔ Dònna a ɲinannama la n'o ye lamagajako ye. Dyalatigɛbaa t'a yɛrɛ 'bolo blen. Ale de bɛ Segin jà lajɛli kàn ni ko bὲnbali dɔ Kɛra ntòlakɛnɛ kàn ntolatan 'sèn fɛ. Komin o ko in ye ko kura ye, mɔ̀gɔw ma mìnɛcogo Sɔ̀rɔ a la 'fɔlɔ sabù ko kɛlen bɛ Se kà Bɔ a ma jà lajɛlen kɔ fɛ tuma dɔw la.
Bì, cìkokelen fiyeku de be Damine Arzantinn ni Fransi ani Porcugal ni Urugey la.
Jyen sènnantolatan kejamanaw n’u kesanw tàrabu
Bɔyɔrɔ: Wikipedia
Blàdon : 2018-06-30 Yɛlɛmako laban : 2018-07-02


text:
Alimata Mariko
Alimata Mariko n’u K’a ma “Màayabiri” ye baninkɔ bari-dɔnkilidalaw la ŋana dɔ ye. Màayabri yɛrɛ bɛ Bɔ Sɛrɛbla ni k'a furuyɔrɔ Bὲn Jògo ma. O Jògo in bɛ Bànkɔ galoda la ni ka Sɛrɛbla Kɛ Masigi galoda fɛ. A ka janjo lamagaja Tàra Serila latigɛdɔnso mɔgɔw fɛ. Màayabri bɛ dɔnkili Da fɔli sugu caman 'kɔrɔ i n'a fɔ bàri, bòyi (ya/nkusun), kariɲan, jidunun. A ni Serila latigɛdɔnso baarakɛlaw bɛ Taa a ka janjow la walasa olu k'a ka fɔlikanw ni a ka jaw Tà. A ka janjo kɛlenw dɔnkili dɔw Flɛ nin ye n'o dɔw ye lamagaja ye:
Blàdon : 2017-08-11 Yɛlɛmako laban : 2017-09-23


text:
Mamadu Dukure: Zerar DUMƐSTR ka bamanankan mabɛn bosoli
Z. DUMESTR ye bamanankan mabɛn gafe kelen Bɔ 2003 sàn, k’a tɔgɔ Da « Grammaire fondamentale du bambara », ɲɛ 422. Zerar DUMESTR ye fransɛ kandɔnna ye min y’i Fili bamanankan bajikɛnɛ kan ni kisɛya bɛɛ lajɛlen ye. A bɛ Fo faasi ! Nk’a ma Taa ka fili Dàn, fili damantan.
A ka fili fɔlɔ Kɛra Fusamantiya ni tigɛnsɔnya ye ka Лɛsin Maliden kandɔnna sanji-kɔrɔwɔɔʃiw ma.
A ka gafe dantigɛli la, a ye nanzara ( kɛrɛnkɛrɛn ma fransɛw) bamanankan kanubaaw tɔgɔ n’u ka wale Tɛrɛmɛ kabini tubabutle fo bi : Bɛnje, Abiven, Bazin, Sauvent, Labouret, Molin, Majorɛl, Moralɛs, Bayel, Delafos, M. Huis ani ale yɛrɛ kɛ…. : ɲɛ 11. O kɛwale b’a Da kɛnɛ kan ko bamanankan kandɔn faamuya maa ʃi tɛ Sɔrɔ ni nanrarala tɛ, sabu a m’a maa ʃi Lakodɔn min ye ɲinini baara Kɛ bamanankan kandɔn kan, kàla bɛ Se ka Turu min kan. Kabini INAFLA (Institut National d’Alphabetisation Fonctionnelle et de la Linguistique Appliquée), ka Na Se DNAFLA (Direction Nationale d’Alphabétisation Fonctionnelle et de la Linguistique Appliquéɛ), ka Se ILAB (Institut de Langue Abdoulaye Barry) ma, ka Fàra ISH (Maaya Dɔnniyada ) ni ENSUP (Ecole Normale Supérieure) kan, kanko ɲɛɲnini Kɛra nin dakun cakɛlaw fɛ, hali n’a ma wasa Kɛ ; O tɛmɛnen kɔ, kan ɲɛɲini lasigi damadama Kɛra ka bamananan-kan sɛbɛncogo sira Bɔ ; Bɛnbakan Dungew sèn Donna nin bɛɛ la ka banankan foro Buluku, wa o ma Kɛ ni kunfin-baara ye. O bɛɛ k’i Bɔ yen, Kabini 1974 sàn, Adama Samaseku, Mamadu DUKURE ni Bubakar TRAWELE ye bamanakan mabɛn tu Tigɛ k’a Buluku bamanankan yɛrɛ la ka Se kandɔn dakun na min ɲwaan ma Deli ka Kɛ Mali furadama. Ka Tla nin bɛɛ kɔ ka « Bamanankan Mabɛn » in Bamu fransɛkan na (k’a tɔgɔ Da « Un aspect du génie de la langue banbara »). Yali Z. DUMESTR tɛ nin ʃi de kàla wa, walima a ma Se ka nin ʃi de Kalan ka faamuya Sɔrɔ a la, walima a Ɲugunna nin bɛɛ la ka Tigɛ o kan ɲɛɲini-baara la de wa? Nin ye dɔnni na kabako belebele ye.
Z. DUMESTR ka fili flanan Kɛra k’i yɛrɛ kalalafili ko /ʃ/ ni /z/ tɛ bamanankan na, k’a Jira ko bamanankan-fɔlaw ka nconaya de y’u Sama ka Bɔ fransɛkan na ka Don bamanankan kɔnɔ : ɲɛ 21.
Hali ni Zan ye zoro blen fini Don ka Taa jyɛn sugufyɛ bɛɛ la ni zimini ni zɛrɛ ni ʃɔ falidoni ye, an ma D’a la ni Z. Dumestr na Jɛn ni /ʃ/ ni /z/ donni ye bamanankan na.
Z. DUMESTR ka kanhakɛ-ko sorobaɲaami
Blasirali
Jyɛn kan bɛɛ n'a ka nankanma-fɛɛrɛ don k'a ka kan so Jɔ koɲuman. Fransɛkan tɛ kanhakɛma ye, nk'a ka fɛɛrɛw b'a bolo k'a ka kan Jɔ k'a Yiriwa; ʃinwakan "han" ye kanhakɛma ye, ʃinwaw ɲuman na kanhakɛ 4 ni tla de b'a la kasɔrɔ kanhakɛ 7 de bɛ wiyɛtnamkan na, ka D'a kan fana o kan fanba taaboloba ye kanɲɛ-kelen-kelenko ye, w'a jamanadenw Bɛnn'a kan k'o kanhakɛ 7 bɛɛ Taamaʃyɛn.
Bamanankan ni soninke ye kanhakɛma ye jaati. Bamanankan kanhakɛ b'i ko flenden gwannen soninke flenba kɔnɔ. Bamanankan kanhakɛ bɛ Se ka Bisigi kanhakɛ 4 ye: daɲɛ-ko kanhakɛ 2 ani mabɛnfɛn-ko kanhakɛ 2.
O ye kanko fɛɛrɛ ye bamanankan bolo ka daɲɛw Dla, ka kan Fɛsɛsɛ k'a Jiidi, i n'a Fɔ daɲɛ-ko bɛ Jiidi cogo min a fɛ ni bɔnnako, kɔrɔko, sigiɲwaan-ko, wali siginiden-kanma samani yɛrɛ ye.
Daɲɛ-ko kanhakɛ yɛlɛnnen n'a jiginnen ye fɛɛrɛ ye bamanankan bolo ka danfara Kɛ daɲɛw cɛ ka Da kɔrɔko kan,
A/ Daɲɛ kelenna-kanhakɛ
Misali:
fìnì / fini ; bàrà / bárá; fὲrὲ / fέrέ
tùgù / túgú (walew ko don).
Nin yɔrɔ in na, faranfasilen ni faranfasibali ʃi ko tɛ yan, sabu walew ( i n'a Fɔ tùgù / túgú ) ka sira ʃi tɛ o ko fɛ k'u To waleya jɔyɔrɔ la.
Mabɛnfɛn-ko kanhakɛ taabolo fla ( faranfasibali kan banbannen ni faranfasilen kan suulilen ) fana ye fɛɛrɛ ye bamanankan bolo ka Na ni kɔrɔko danfara ye. Bamanankan b'o sariya Boli tɔgɔ ani matɔgɔ (daɲɛ sugu o sugu mayɛlɛmanen ka Kɛ tɔgɔ ye) dɔrɔn de kan. An bɛ daɲɛ faranfasibali Jira ni ɲɛ blenman ye ka daɲɛ faranfasilen Kɛ ɲugubaga ye.
Misali:
w= wale: nr= nɔrɔnna ; mk=mankutu
An bɛ Fɔlɔ ka misali daɲɛw kelen-kelen kanhakɛ Jira.
Fɛn o fɛn tɛ tɔgɔ wali matɔgɔ ye, fanfasili ni fanranfabaliko t'o ma
Taamaʃyɛn ninnu [ a á à â ǎ] kɔrɔ ye kanɲɛ kelen-kelen bɛɛ la: á kanhakɛ yɛlɛnnen
à kanhakɛ jiginnen
â kanhakɛ yɛlɛnnen jiginnen
ǎ kanhakɛ jiginnen yɛlɛnnen
a kanɲɛ nanama sumalen jamana [ààà]
Siginiden kɔrɔcilen ( á , ǎ ) kɔrɔ ye k'o yɔrɔ daɲɛ faranfasilen don.
jamana [ààá] dun ( w )
dugu [àà] dugu [àá] da (w ) sɛbɛ [àà] sɛbɛ [àá]
da [á] da[á] kɛlɛ [àà] (w)
nafa [àà] nafa [àá] sunaa [àà] (w)
wara [áá] wara[áá] jenin [àà] (w)
suruku [ááá] suruku [ááá] minɛ[àà] (w)
don [á] don[á] sigi [àà] (w)
sogo[àà] sogo [àá] ]
fɛn [á] fɛn[á]
cyɛn [à] cyɛn [ǎ]
ɲinɛ [áá] ɲinɛ [áá]
basa [áá] basa[áá]
ntúfán [áá] ntufan [áá]
wulu [àà] wulu [àá]
misi [àà] misi [àá]
kun [à] kun [ǎ]
kolo [áá] kolo[áá]
ɲuman [àà] ɲuman [àá]
saga[àà] saga [àá]
1) Bamakɔ tɛ jamana [ààà] ye, dugu [àá] de don.
2) ʃɔkɔrɔji tɛ dugu [àà] ye sigida [ààá] de don.
3) Dentaŋanin ma sɛbɛ [àà] Dɔn, a ma ɲuman [àà] Dɔn; a b'a ka nafa [àá] kɔni Dɔn.
4) Wara [áá] ma Minɛ sogoʃuhdunna [ààààá] ye, bɛɛ ye suruku [ááá] Dɔn n'a ka sogoʃuhdun [àààá] ye
5) Bakarijan ni Bilisi kɛlɛdon [ààá]. u Ko dá[á] bɛ Segu ye, sunaa [àà] t'a ye.
6) Cyɛn [à] ye ɲinέ [áá] ni basasogohjenin [áááááá] ye kɛ,
ntufanminɛhwuluhjenin [áááááááá] fana!
7) Misikunkolo [ààááá] ma Sɔrɔ; sagakunkolo [ààááá] dɔ Flɛ
8) Misihkunkolohjenin [àààààáá] t'an ma, an Lafiyara ni sagakunkolojenin [àààààáá] ye.
9) Misihkunkolohjeninna [àààààààá] ʃi ma Sɔrɔ,
sagakunkolojeninna [àààààààá] dɔ sigilen Flɛ.
Kɔlɔsi
An ye kanhakɛhko kunkun n'a ɲɛnɲɛn Fɛsɛfɛsɛ min b'a To a bɛ Se ka Faamu ko J. DUMESTR ka kanhakɛ-ko ye sira Bla pew ka ŋaɲa Minɛ, ka fili damantan Sɛrɛndɛ; a fili dɔw ye faranfasilen ni faranfasibali ni kanhakɛ yɛlɛnnen n'a jiginnen faamuya nɔɔnɔni ye. Kanhakɛ-ko yɛrɛ kuurukaara la, a Solila, a ma Taa, sabu daɲɛ sugu ʃi kanhakɛ tɛ Taamasyɛn a fɛ fo daɲɛ kanɲɛ kelennin pe, k'a tɔba To dibi la.
An k'an hakili Latigɛ kanhakɛ kuuru sɛbɛncogo kelen kan: ka Bubar JARA ka kanhakɛ sariya nɔgɔn taabolo Ta ka faranfasi- lenko Waleya kadaw n'a kɛyɔrɔ bɛ Dàga ; a taamaʃyɛn ye ( ' ).
Лɛfɔli jugu Лɛfɔli ɲuman
ɲɛ 19 seere [àa] (temoin) seere' [áa.]
araba [áaa ] (mercredi) arabá' [aaá]
byɛ [á] (vagin) byɛ' [a]
ɲɛ 21 ci [ǎ] (briser) ci [a]
ɲɛ 22 sɔrɔ [àá] (obtenir) sɔrɔ [aa] h
gɛlɛn [àá] (difficile) gɛlɛn [aa]
siri [àá] (attacher) siri [aa]
belebele [aaaá] ( gros) belebele [áaaa] = mk
ko [ǎ] (laver) ko [a]
o [ǎ] (cela) o [a}
u [ǎ] (ils) u [a]
ɲɛ 23 bi [â] (dizaine) bi [á]
Musa [áǎ] (Moussa) Musa [áá]
dɔrɔmɛ [áǎá] dɔrɔmɛ' [áàá]
mangoro [áàà] (mangue) mangoro' [áàá] = segukafɔ
" [ ? ] " " [áaa] = bamakɔkafɔ
babugunin [ááǎá] (fourmilier) babugunin' [àáàá]
bununkoro [áááǎ] (canard casqué) bununkoro' [áaaa]
gengerenin [àááǎ] (oiseau sp.) gengerenin' [àáàá]
lagosi [áàá] (mépriser) lagosi [áàà]
maminɛ [ǎàá] (fiancer) maminɛ [áàà]
sama [àá] (tirer) sama [aa]
samasama [áàáá] (tirer à petits cps) sama-sama [ àáàà] ²
ɲɛ 25 kun [ǎà] (tête) kun' [a]
sa [ǎà] (serpent) sa' [a]
B/ Kumasen kanhakɛ-ko
Nin ye dakabannahkuma dɔ dajiralen ye ʃarl BERD fɛ 1970 sànw tuma: "kanhakɛ jiginnen ka jurusama". J. DUMESTR y'i kùn Don o de kɔrɔ cɔ, k'o ye bamanankan dabolo dɔ ye. O subahanasariya in ɲuman na, daɲɛ kan yɛlɛnnen fɛn o fɛn bɛ Fɔ kanhakɛ jiginnen kɔ, o bɛɛ kanhakɛ de bɛ Yuuru ka Jigin. An ma D'a la n'o dulilu in bɛ Boli jyɛn kan ʃi kan ni bamanankan tɛ.
Misali kelen-kelen bɛɛ la, an bɛ kumasen daɲɛw kelen-kelen bɛɛ kanhakɛ Sigi fɔlɔ kasɔrɔ ka kumasen yɛrɛ kanhakɛ-ko Tɛrɛmɛ kandɔnna ninnu ɲuman na; k'o ni bamanankan lakika Saŋa. An bɛ na ɲɛfɔli Kɛ ni nin kanbɛn ye:
b = kanɲɛ kanhakɛ jiginnen .
B = kanɲɛ kanhakɛ jiginnen min Yɛlɛnna.
H = kanɲɛ kanhakɛ yɛlɛnnen
h = kanɲɛ kanhakɛ jyɛlɛnnen min Jiginna.
Misaliw:
ɲɛ 25
1) a [b] , ma [H], bɔ [H] --> { a [b] ma [h] bɔ [h] } = wuya
.............................. --> {a [b] ma [H] bɔ [H] } = lakika
{si [H] ma [H] bɔ [H] } = "
2) a [b] , ma [H] ,den [H], sɔrɔ [bH] --> {a [b] ma [h] den [h] sɔrɔ [ bb] } = wuya
................................................. --> {a [b] ma [H] den [H] sɔrɔ [Bb] } = lakika
Kɔlɔsi: Den faranfasibali de ko don yan
3) a [b], taara [ HH], den [H], sɔrɔ [ bH]
--> {a [b] taara [hh] den' [h] sɔrɔ [bb] }} = wuya
--> {a [b] taara [HH] den' [H] sɔrɔ [bb] } = lakika
Kɔlɔsi: Den faranfasilen de ko don yan
4) muso' [bH] , bɛ[H], yan [b] --> {muso' [bh] bɛ [h] yan [b]} = wuya
--> {muso' [bB] bɛ [H] yan [b]} = lakika
5) muso [bb] , bɛ[H], yan [b] --> {muso [bh] bɛ [h] yan [b]} = wuya
--> {muso [bb] bɛ [H] yan [b]} = lakika
Kɔlɔsi: - Misali 4) la muso faranfasilen don nka 5) la muso faranfasibali don
6) a [b], bɛ[H], mɛn[H], kinun [Hb], ni[H], bi[b], maakɔrɔw[bBB], yɛrɛ[bH], de[b]
la[b], ko[H], bolonkɔninden[HHHHH], kelen[HH], tɛ[H], bɛlɛ[bb], ta[b], teri[bH],di[b]
Nin daɲɛ ninnu jɛlen ka ka kumasen ye, "kanhakɛ jiginnen ka jurusama" dalilu b'o kumasen Sɛbɛn tan:
a[b] bɛ[h] mɛn[h] kunun [hb] ni[h] bi[b] maakɔrɔw[bhh] yɛrɛ[bh] de[b] la[b]
ko[h] bolonkɔninden[hhhhh] kelen[hh] tɛ[h] bɛlɛ[bb] ta[b] teri[bh]di[b].
Bamanankan lakika dun tɛ Jɛn n'o ye abada fo nin kanhakɛ cogoya in:
a[b] bɛ[H] mɛn[H] kunun [Hb] ni[H] bi[b] maakɔrɔw'[bBB] yɛrɛ[bH] de[b] la[b]
ko[H] bolonkɔninden[HHHHH] kelen[HH] tɛ[H] bɛlɛ'[bB] ta[b] teri[bH]di[b].
"kanhakɛ jiginnen ka jurusama" ye bɔgɔ Kɛ bin kan, o dɔrɔn tɛ, flanfaln b'a ko la, o hakila datugulen Tora. Лininkali ye wajibi ye:
Yali dalilu in bɛ kanhakɛ jiginnen Lajigin fana wa, teri olu kan jiginnen bɛ To u cogo la? N'a y'a Sɔrɔ olu kanhakɛ bɛ To ten, o tuma kuma kan yankan bɛ Pɛtɛ;
n'o dun tɛ, o tumu kuma bɛ Suuru ka Firi, o kɔrɔ ye kuma yɛrɛ tɛ na Mɛn taalen ɲɛ.
Kandɔn miirina dɔ bɛ yen ko fyɛli (assimilation fransɛkan na), anw hakili la, o de ye maa kofɔlen ninnu Bla fili la. Cyɛn don daɲɛw dorokoli bɛ Na ni fyɛli ye, min bɛ kanhakɛ-yɛlɛma Kofɔ, o ni faranfasibali ka fyɛli tɛ kelen ye. Wa faranfasili ka fyɛli y'a damako ye. Kanhakɛ-yɛlɛma min bɛ ka Kofɔ nin ye, a tɛ Se Da daɲɛw sigiɲwaan-ko kùn na: daɲɛw "nanamasumalen" sigi-sigili ɲwaan kɔ kasɔrɔ dorokoliko wali faranfasibaliko t'a la.
Misali:
misi [bb] + sogo [bb] ----> misi [bb] sogo [BB] (faranfasibali)
wara [HH] + sogo [bb] ----> wara [HH] sogo [BB] (faranfasibali)
misali 2) la, den faranfasibali ye [sɔ] kanhakɛ Fyɛn ka Yɛlɛn ka [rɔ] To yen
An ka nin kumasen in Kɛ ka kanhakɛ-ko kuuru Bamu ni Bubakar JARA ka kanhakɛ-ko sariya nɔgɔn waleyali ye ani faranfasilen taamaʃyɛnni:
A Dára túlu' la k'a Dá jabá' la, kámàlén m'í Sín kó bese má Falen, jéle má Falen.
J. DUMESTR ka bamanankan sɛbɛncogo
Sɛbɛncogo dajiralen in tɛ daliluya ʃi kelen kan, ɛlɛɛ, sagokɛ dan don! Maa o maa ye bamanankan sɛbɛnni n'a kalanni Matarafa, i bɛ D'a la ko gɛlɛyaba b'a kalanni na, ni kanhakɛ-ko ʃi ma Taamasyɛn, ka daɲɛ dorokolenw tusunnen To ɲwaan kan, wa kanhakɛ bɛ Nɔnsiyɛlɛma kuday dorokolen janw kɔnɔ. O bɛɛ la J. DUMESTR ko ale fɛ, daɲɛ minnu ye kulu ye, dorokolen ni dorokobali bɛɛ, k'o daɲɛw bɛ Nɔrɔ mɛgɛsu, hali n'a hakɛ ka ca 10 ye. O b'a Jira ko ale mago ʃi tɛ kalanni jateminɛ na, kan sɛbɛnni-ko la . A ka misali dɔw Flɛ: musocamantigi, hakilijakbɔbaara
A ka fɔ la, ninnu fana ka kan ka Sɛbɛn tan:
kalandensomɔgɔtɔnkuntigidankansigi misikunkunkolojeninnafɛteriya,...
Maa o maa ye almankan Kalan, i b'a Dɔn o kan daɲɛnw ka jan, nka kanha- Kɛma tɛ sango biliɲaami ka Y'a la.
Blàdon : 2016-12-11 Yɛlɛmako laban : 2016-12-18


text:
best tile san francisco san francisco best tile for shower bathroom terranean with best tile san francisco bayshore.
best tile inc san francisco ca,best tile store san francisco,best tile inc san francisco ca 94124,best tile inc san francisco ca 9412428618,best tile inc bayshore boulevard san francisco calendar,best tile san francisco yelp lunch,best tile san francisco yelp cheap,best tile san francisco yelp bay,best tile inc san francisco ca 9412482038,best tile inc bayshore boulevard san francisco cafe,best tile san francisco yelp japantown.


text:
Lakalita >
AMALAN ka lakosɛbɛn bɔkɛnɛna: ko lakosɛbɛn tɔgɔ ye ko "langues et développement"
Alamisadon 2016 12 29, Lajɛɛrɛ dɔ Sìgira AMALAN na, o min ye Mali Kanw labaarali sannada ye Mali la. Lajɛɛrɛ in tùn a cakɛda in ka lakosɛbɛn ɲɛtigɛlen bɔkɛnɛna kan. O lakosɛbɛn kura tɔgɔ ye ko "langues et développement" (Kanw ni yiriwa). Лininikɛlaw ka fasiriw de bɛ na Bɔ a 'kɔnɔ. Jama dɔɔnin tùn b'a kɛnɛ kan. AMALAN yɛrɛ cakɛlaw bɔlen 'kɔ a la, Mali kanw dònni 'ba la mɔgɔ caman tùn Bɛ yen. Sannakanlan setigida ka mɔgɔ cilen tùn Bɛ kɛnɛ kan ka kow ɲɛmɔgɔya Tà. Kàlanko setigi kɔrɔ min tɔgɔ ye ko Adama Samaseku ale fana tùn bɛ kɛnɛ kan.
An ma min Faamuya a ko la sa, o ye munna lakosɛbɛn tɔgɔ fana Dara fransɛkan na? Hali ni a fasiriw bɛ na Kɛ fransɛkan na, mun de b'u Bali k'a tɔgɔ Kɛ an ka kan dɔ daɲɛw ye? AMALAN sìgikun fɔlɔ ye Mali kanw ɲininiko ɲɛnabɔli ye. O yɔrɔya si tɛ kà Dɔn lakosɛbɛn tɔgɔ yelen na.
Blàdon : 2016-12-30 Yɛlɛmako laban : 2016-12-31


text:
2018 sàn jàmana-kuntigi-kalafili yὲrɛkofɔw nun dònni
Mali 2018 sàn jàmanakùn-tigisigi yὲrɛkofɔ baaraw da Yɛlɛnna kàlatigi bɛɛ ye zuluyekalo tle 7nan don. A don 'kan mà, fɛn min ye Ibrim Bubakar Keyta ye, Ale Taara a ka yὲrɛkofɔ baaraw nùn Dòn an ka ntolatan-kɛnɛba kàn min ye "26 Marisi". Sùmayila Sise fana y'a kanubaaw Weele an ka yὲrɛmahɔrɔnya tɔgɔla-dugumasiri kɛnɛba kàn n'o bɛ Weele ko "Monument de l'independence". ʃɛk Modibo Jara, ale fanaTaara a ka yὲrɛjira-baaraw nùn Dòn 'yɔrɔ la, min bɛ Weele ko nàmasadanga. 'Kumalasurunya la, a kàlatigi 24 bɛɛ ye 'wulikajɔ Kɛ kà jàmanadenw Sɛgɛrɛ.
Blàdon : 2018-07-28 Yɛlɛmako laban : 2018-08-03


text:
Ntomisun
Ntomi fana bɛ Jate Mali jiribaw dɔ ye. Jiri nafamanba dòn bari a den bɛ Kɛ ka mago caman Dla. O mago tɛ dɔ wɛrɛ ye, a ji de bɛ Bɔ ka Kɛ ka kumuko jɔyɔrɔw Fa dumunifɛnw na minnu ni kumu bɛ Taa i n'a fɔ: sèri, mɔni, zaamɛ o n'a ɲɔgɔnna wɛrɛw. Dɔw fana bɛ ntomibulu ni kurubaa Tobi ɲɔgɔn fɛ. O dalu ye, ko n'i ye kurubaa Tobi cogo o cogo k'a bɛ se k'i ngɔɔnɔ Ŋɛɲɛ. Nka n'i y'a ni ntomibulu Лagami ka Tobi a bɛ timiya w'a tɛ 'ngɔɔnɔ Ŋɛɲɛ. Mɔgɔ min bɛ ntomi fàra Wɔrɔ k'a ni cɛ kurulen (jɛgɛ) Лagami k'o Tobi ka kɔgɔ dɔrɔn k'a la ni k'o naji Mi, o tigilamɔgɔ cɛya tɛ kɔn ka dɛsɛ.
Ntomi bulu n'a den Ntomisun
Blàdon : 2016-10-17 Yɛlɛmako laban : 2016-10-17


text:
Tɛnɛman Sanɔgɔ banniko
Mali la, ɲɔgɔlɔnbɔla min tɔgɔ ye ko Tɛnɛman Sanɔgɔ, ni bɛɛ b'a Weele ko Lasidan kɛnɛkaraba, o minniji Dɔgɔyara kà Bɛn ni 2016 sàn kalo 12nan (desanburukalo) tle 4nan ye karidonya dɔ sɔgɔmada fɛ a ka 'so ACI 2000 la. A ye ko caman Kɛ u ka kulu 'kɔnɔ min bɛ Weele ko ɲɔgɔlɔn mɔgɔw. A janajaw Bɛɛ Kɛra o don dugusɛjɛ n'o ye ntɛnɛn ye, ka Bɛn ni 16:00 waati ye ka 'so. Sukarobana de tùn Kɛr'a gɛrɛsɛgɛ ye kabini 'waati. O bàna in fana laban Nàna Kɛ a sata ye. A Faatura k'a ʃì To sàn 53 la. Jamana y'a ka cɛsiri Lakodɔn ni a jansali ye ni jamana danbe nsirajala ye.
Blàdon : 2016-12-08 Yɛlɛmako laban : 2016-12-09


text:
empire tile san bernardino inland empire tile san bernardino ca.
empire tile and marble san bernardino ca,empire tile san bernardino california,empire tile and marble san bernardino,inland empire tile san bernardino ca,empire tile san bernardino,inland empire tile san bernardino, carpet tile laminate vinyl tile hardwood floor sales bathroom tile floors beaumont kitchen flooring san bernardino , unique ceramic tile by azulev in interior superior empire tile san photo of unique ceramic tile by azulev in interior superior empire tile san bernardino , empire tile wood look tile why it continues to be a trendsetter empire tile wood look tile why it continues to be a trendsetter empire tile in san, empire tile marble san bernardino ca youtube empire tile marble san bernardino ca, empire tile marble supply in san bernardino ca yellowbot empire tile amp marble supply .


text:
Dankelen Sàba
Fɔlɔ fɔlɔ, taamaɲɔgɔn cὲ sàba y’u denw ʃu ka Kԑ waleya dɔw kan minnu tùn tԑ Taa den ninnu jimisira fԑ. Cὲ fɔlɔ y’a ta ʃu ka Kԑ musoko kan. O kamalennin tùn bԑ ʃu ni tle bԑԑ Kԑ girin na musow ‘kɔ, hali a tùn tԑ mago ɲԑ a fà ye tun. A Tor’o la fo ka na taama bolo Da.
Flanan fana y’a ta ʃu ka Kԑ damatԑmԑ cikԑ kàn. Ale tùn bԑ sԑnԑ Kԑ kosԑbԑ fɔ o yɔrɔ jamanatigi tùn b’a fԑ k’a fà Janfa sɔ̀rɔ kosɔn. O Kԑra sababu ye dugubla Jiginn’o ‘kɔnɔ.
Sàbanan y’a ta ʃu ka Kԑ geseda kàn. Cԑnin in fana tùn bԑ ʃu ni tle bԑԑ K’o la. A ye ‘fԑn K’a fà ye fo fadenw tùn b’a fà Juguya o sɔrɔ in kama. O juguya kosɔn, o fana ye dugu Blà.
Nin cὲ sàba ninnu de Flԑ ka ɲɔgɔn Sɔrɔ taamasira kàn. U Tora k’u ka dugubla-kun ɲԑfɔ ɲɔgɔn ye. U Sera dugunin dɔ la..
Dugutigi n’a jԑɲɔgɔnw y’u bisimila. Ɔ, jaa o dugu kamalenkun-tigiw fana tԑ màa si Blà u yԑrԑ ‘ɲԑ jyԑn ko foyi la. Bamananw ka kuma tԑ ? ko « n 'ɲɔgɔn tԑ n badenw na, k’o ye cyԑn ye, ko nka n 'ɲɔgɔn tԑ muso wԑrԑ den na k’o ye nkalon ye ». jatigiw y’a Laɲini ka nin cὲ sàba ninnu Kɔrɔbɔ ka Lajԑ. U Flԑ ka dugu sԑnԑkԑnԑ bԑԑ Fàra ɲɔgɔn kàn. O kɔ fԑ, u ye dugu muso bԑԑ Kԑ ɲɔgɔn kàn yɔrɔ kelen. Kà Tla ka dugu gesew bԑԑ fana Fàra ɲɔgɔn kàn. Tuma min na, u ka labԑnw Sabatira, u y’a Лini cὲ sàba ninnu fԑ ko bԑԑ k’i dɔnko Kԑ sɔgɔma ni wula ‘cԑ. Yanni ka Se lansara ma, sԑnԑkԑla ye dugu sԑnԑkԑnԑ bԑԑ Sԑnԑ k’a Ban tayi. Gesedala fana ye dugu gese bԑԑ kԑ finimugu ye ka Bԑn waati fɔlen ma. Ɔ, sàbanan sa, O fana Sera ka Tԑmԑ ni dugu muso kelen kelen bԑԑ ye fo tintɔ kelen. O kuma Selen dugutigi ma, o y’u Weele blon ‘kɔnɔ. A ko sԑnԑkԑla ni gesedala ma k’olu Kԑra ale ka duguden dɔw ye. A ye dugukolo D’u ma ni ka dugu kamalenw Blà ka ʃiso Jɔ u ye ni ka Sɔrɔ k’a Fɔ tɔ kelen ye k’a k’ale ka dugu Blà, k’a ka Taa ‘yɔrɔ la a ka kunafonin tԑ dugu Lasɔrɔ yɔrɔ min ‘kuma t’a ka kɔlɔkɔlɔ ma. K’a Ta o dòn fo ka na Blà bì la o cὲ in bԑ ka Taa ni Ala tԑ màa si t’o danyɔrɔ Dɔn.
N y’o Tà yɔrɔ min, n y’a Blà yen.
Blàdon : 2017-07-14 Yɛlɛmako laban : 2017-07-23


text:
Dɔnkili > 2016 03 20
Sòlomann Tarawele: Nɛba Sòlo
Sòlomann Tarawele, n'à dɔnnen dὸn ni Nὲba Sòlo ye, ye Mali laadala-fɔlikɛla lakodɔnnenba dɔ ye. Nὲba Solo ka
dugu tɔgɔ ye ko Nὲba. A Bangera yen fana. Sikaso màrabolo dùgu dɔ dòn, wa a n’o ‘cɛ jànya tɛ bɛrɛ Bɔ. O sababu in yɛrɛ de y'a To mɔgɔw y'a D’a la ko Nὲba sòlo. Sòlomann Tarawele bɛ laadalafɔlifɛn min Fɔ o ye bala ye. Bala ye sikasokaw ka fɔlifɛn mandi ye. A tùn bɛ Fɔ sὲnɛkɛlaw nɔ fɛ fɔlɔ k'u Ladusu ka dɔ Fàra u galabu kan foro 'kɔnɔ.
Nὲba Sòlo ka fɔliko Sɔrɔla a fà Zànnɔ Tarawele fɛ. O fana tùn ye balafɔla ye. O de y'a bolo Dòn balafɔ la sani o minniji ka Dɔgɔya.
Sòlomann yɛrɛ Labanna ka hakilina kuraw Tà a yɛrɛ ye a ko la. A n'a ɲɔgɔnna minnu ye bala Bɔ foro 'kɔnɔ k'a Kɛ ɲɛnajɛlan ye kɛnɛ wɛrɛw kan, ni Lamisa Bangali Bɔr'a la, ale ɲɔgɔn ka Dɔgɔ olu la. A ye 'fɛɛrɛ ɲɛnama Sɔrɔ a ta 'da la. Bala Kɛra jagokun ye ale fɛ.
Bala min tùn bɛ Fɔ sὲnɛkɛlaw lafali kamà, a ka c'a la o tùn bɛ Kɛ bala kelen walima flà ye. Nka Nὲba Sòlo ye fɔlifɛn wɛrɛw Tà ka Sogin bala la ka fɔlikulu (orchestre) Sìgi a 'tɔgɔ la. A ka fɔlifɛnw ye balaba ye, o min bɛ Fɔ àle Sòlo yɛrɛ fɛ. Fɔcogo la, a ni laadalabala tɛ Fɔ ka Taa fàn kelen fɛ. N'a bɛ a ka bala Fɔ, a b'a da Mìnɛ numan fɛ ka Taa kinin fɛ. Balaba tɛmɛnen 'kɔ, baladennin b'a la. O bɛ Fɔ ʃaaka Tarawele fɛ. Ale ye Nὲba Sòlo yɛrɛ dɔgɔkɛ ye, ba kelen fà kelen. Balaba ni baladennin 'kɔ, bàraba , bàradennin, yabara, kariɲan, flen ani sòku ye fɔlifɛn tɔw ye.
Nὲba sòlo ka bala yɛrɛ Dɔnna ni fɔlisen min ye o ye "Sama" ye. A dɔ̀nkili kɔnɔkuma Bòlila bolo kolonw hakilisigi-kumaw kan. A b'a Fɔ a 'kɔnɔ ko: Màsa min ye sama Da o kelen de ye mɛnɛmɛnɛ Da.O màsa in ma Лìnɛ sama 'kɔ wa à tɛ na Лìnɛ mɛnɛmɛnɛ 'kɔ. Nὲba Sòlo ka fɔlikulu tàamaʃyɛn ye kòoli ye ka sama kùnkolo ja K'o 'kɔnɔ ni ka sɛbɛnni K'a kan ko: "Nὲba sòlo". N'a Taara fɔli la jamana kɔ kan, Kɛrɛnkɛrɛnnenya la Faransi, u b'a Weele ko: l'éléphant Malien "Màli sama".
Blàdon : 2016-06-11 Yɛlɛmako laban : 2016-12-16


text:
Fàden Dramann Keyta ka yɛrɛkofɔ
Ne Ye Dramann Keyta ye min Bangera Bamakɔ. N ye n ka kàlan kùnfɔlɔ da Minɛ 1990 sàn, Point G, Bamakɔ. 2008 sàn, n ye kàlanden-karamɔgɔya sɛbɛn Sɔrɔ Kangaba. K’a Tà 2008 na ka Taa Blà 2013 sàn na, n tun Ye kàlanden-karamɔgɔ ye Lafiyabugu kàlankow cakɛda mara ‘kɔnɔ. Kabini 2013 sàn, n bɛ kàlandenya la sannakalanso la, o bolofara min ɲɛsinnen dòn kandɔn ma. N ye Kan ni Yiriwa tɔnden ye. N ka baara ɲɛsinnen bɛ ɲinini ani kanw bayɛlɛmani ma bamanankan na.
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-07


text:
Kr Dukure > Sɛbɛnnikɛla >
Kr Dukure: Sɛbɛnnikɛla
Karamɔgɔ ka ko ma Dàn dalafɔ dɔrɔn ma. A ma Dàn hali kàlanso-kɔnɔkalan dɔrɔn ma. A b'a Dɔn ko a bɛ sira minnu kan ko n'a ma nɔ wɛrɛ Blà a ka kɛtaw la k'u laban tɛ na mago Лὲ. Nɔ wɛrɛ min b'a To hakilila bɛ yɔrɔ jan Sɔrɔ ani ka Mɛn 'ʃì la n'a fɔbaa yɛrɛ ye o ye hakili blàli ye sɛbɛnfura kan. O y'a To Kr Dukure ye hakilila caman Fɔ ka Tla k'u Sɛbɛn ka Kɛ 'gafe ye. A ka gafe sɛbɛnnen caman kɔni ma Bɔ sɛbɛnca-sobaw la. A fànba bɛ Kɛra a yɛrɛ ka sɛbɛnca ye a ka so yen.
A ye gafe minnu Sɛbɛn olu bɛ dakun caman na. U b'a Dabɔ poyigafew la, ɲɔgɔlɔngafew, faamuyagafew, ziiringafew, degeden-gafew, siginikalan gafew, mabɛngafew, daɲɛgafew, dɔnniya ni dɔnniya forobayaligafew fo ka Se hakilijaka-bɔgafew ma. Min bɛ Fɔ ka Fàra o kan, o ye a gafew ma Sɛbɛn kan kelen na. A tla bɛ bamanankan na sa, nk'a dɔw fana bɛ soninke (marakakan) la. A fànba y'a yɛrɛkelenna-gafew ye. Kelen-kelen b'a la minnu y'a ni mɔgɔ wɛrɛw 'jὲ ye. A ka gafe dɔw fana bayɛlɛmani ye ka Bɔ farasɛkan na kà Nà bamanankan na. A gafew mankutu Flɛ nin ye:
A ka gafe minnu bɛ bamanankan na
Bamanankan mabɛn, 1974, MAKDAS sɛbɛnca, a ni Bubakar Tarawele ni Adama Samaseku ka jὲ ‘kɔnɔ
Bamanankan degeden-sɛbɛn, 1990,
Miiri de bɛ ɲɔ kɛ dlɔ ye, 1979, ziirin
Geseba falentan, 1978, ziirin
Fatɔya ni jigiya, 1980, faamuya
Ni sàn Cyɛnna jate tɛ kalo la, 1978, Editions Cauris 2009, ɲɔgɔlɔn
Poyigafe, 2008,
Sɛbɛnko bɛrɛ, 1990,
Jyɛnlatigɛ kangɛlɛya, 2010,
Kunkandɔn, 2008,
Лɛgɛnkalan, 2000,
Hakilijakabɔ bamanankan sɛbɛncogo kan, 2007
A ka gafe minnu bɛ soninke la
Soninken ceeredi Kitaabe, 1999,
Saha moxo sire, 1995,
A ka gafe dɔw ye jansalan Sɔrɔ i n'a fɔ
Ninnu t'a ka gafe bɛɛ ye. A ka gafe dɔw ma Sɛbɛn sɛbɛnfura kan. Olu Sɛbɛnna biribara kan walima kurannanma. Olu bɛ Lajɛ mansin kan ko latigɛlan. A ye daɲɛgafe min Baara 2007 sàn na, a ni Isiyaka Baalo ka jὲ ‘kɔnɔ, o bɛ latigɛlan kan. O ye daɲɛgafe ye min kɔnɔdaɲɛ ka surun daɲɛ 14 000 na. Kankelen-daɲɛgafe fana dòn bamanankan na ani soninke la. Nanflamayɔrɔ dɔw b'a la i n'a fo farasɛkan-bamanankan daɲɛsɛbɛn ani zanaw.
Komin sɛbɛnni t'a ka nɔblalan dɔrɔn ye, a ka kɛlenw nɔ bɛ Ye sira wɛrɛ minnu fɛ o dɔw ye a kan tàliw ye, a ja tàliw (lamagaja Fàra ja jɔlen kan), ani latigɛdɔn sira fana fɛ.
Blàdon : 2016-06-27 Yɛlɛmako laban : 2017-04-16


text:
Mali >
Mali danbejalaw
Naminɔrɔjala - Nsirajala - Warijala // Sanujala - Lulujala
Bamanankanfɔlaw bɛ To ka nin zana in Fɔ ko " 'bònya bɛ Manden, 'bònyamasegin fana bɛ Manden". Mɔgɔ ka magwan ka kan ni 'lakodɔnni ye i ka sìgida la. O kɔrɔ ye ko ni cɛsiribaa b'i ka jama la, i ka kan k'a Ladùsu o sira fɛ n'a waleɲuman-dɔnni ye a ka ‘baara ɲumanw na. N'o ma cɛsiribaa Caya i ka sìgida la, o tɛ na foyi Bɔ cɛsiribaa la.
Mali b'o sira kan cogo dɔ la. A bɛ To ka jamanaden Bɔ ɲɔgɔn ma n'u ka cɛsiri dalilu ye jamana jɔ̀li la. Ni jamanaden min ye jamana jɔ̀li n'a yiriwali sira Bɔ, fo k'a Kɛ mɔgɔ tɔ̀w dalagɛsɛ ye, jamana b'o tìgilamɔgɔ Jansa ni jàla dɔ ye. O siratigɛ la, ŋanaw lakodɔnni Dònna Mali taabolow la sàn 3 yɛrɛmahɔrɔnya tàlen 'kɔ. O ye kabini 1963 sàn Mɛkalo tle 31 ye. Setigisariya dɔ Tàra Mali fanga fɛ o sàn na k'a ka jamanadenw ka cɛsiri ni magwan Lakodɔn.
O la, jàla dàntigɛlen minnu bɛ Di cɛsiribaaw ma olu ye jàla sìgiyɔrɔma 5 ye. Sìgiyɔrɔma sàba fɔlɔ, olu ni ‘jamanaden lablalenw ka kan. Jàla tɔ̀ 2 minnu bɛ yen, olu ni jamanatigiw ka kan.
Jàla sàba minnu bɛ Di jamanaden lablalenw ma olu ye:
- Naminɔrɔjala
- Nsìrajala
- Warijala
Jàla in bɛɛ tɛ Sɔrɔ ʃyὲn kelen ɲɔgɔn fɛ. Ni mɔgɔ min ka cɛsiri Sera min dili ma, o b'o Sɔrɔ. Nka a bɛ da Minɛ Naminɔrɔjala ma. O y'a bɛɛ la fɔlɔ ye ani a bɛɛ la dugumadan ye. N'i ka cɛsiri ma Kɔtigɛ ko fo dɔ Fàral'a kan ka Taa, i bɛ Se ka Jansa ni jàla fɔlɔ dankan ye n'o ye Nsirajala ye sàn nàtaw dɔ la. Ni halisa dɔ bɛ ka Fàra i ka cɛsiriwalew kan ka T'a fɛ, i bɛ Se ka jàla sabanan tìgiya Kɛ, o min ye Warijala ye.
N'an Bɔra jamanaden lablalenw na ka Dòn jamanatigiw la, olu ka jàlaw fana bɛ yen mɔgɔ tɛ minnu Sɔrɔ fyew n'i ma Kɛ jamanatigi ye. O jàlaw ye:
- Sanujala
- Lulujala
Jamanatigiw jansali bɛ Dabɔ Sanujala la. N'i ye Jamana tìgiya Sɔrɔ kàban, i bɛ D’i ma. Jamanatigiw ka jàla flanan ye Lulujala ye. Ale de 'sɔrɔ man di tèn. Jamanatigi bɛɛ b’o ‘jàla fɔlɔ in Sɔrɔ cogo bɛɛ la. Nka flanan in sɔrɔli sìrilen bɛ ko minnu na, i n'a fɔ a sìrilen bɛ jamana bɔli la ‘gὲlɛya sugu minnu 'kɔnɔ, a ka c'a la ‘jamanatigi caman tle tɛ Bɛn n'o ‘gὲlɛya sugu ye k'o bɛ o Furakɛ.
Jamanajɔ jansalijala nìnnu bɛ Se kà Kɛ ka mɔgɔ ɲɛnama Jànsa cogo min na u fana bɛ Se kà Kɛ k'a mɔgɔ Jànsa a fatulen 'kɔ. Tnɔ min bɛ jàla sɔrɔli la o tɛ 'wariko ye. A Dabɔra kùn min kamà o ye a tìgi dànfara ka Dɔn mɔgɔ tɔ̀w 'cɛ la. A tìgi bɛ Se k'a Jìra ko caman nà walasa karama min b'a kan fanga 'yɔrɔ, a k'o daamu Sɔrɔ. Kɛnɛ dɔw kan fana, a dònni a tìgi fɛ k'a Taa yèn o laɲininen dòn.
Jàlaw lakodɔnni kɛnɛkannama dɔ ye a tìgi fatulen dàmanajansali kɛli ye jamanatigi fɛ jamana 'tɔgɔ la. Jamanatigi tɛ Taa mɔgɔ bɛɛ ʃùkoya la nkà ni jamanajɔ jànsalijala bɛ ‘mɔgɔ o mɔgɔ 'bolo, o ʃùkoya bɛ Лɛnabɔ jamana fɛ ni jamanatigi nàli ye a ʃù 'kùn nà ka taasi Blà kà T'a ma. O yɔrɔ la, sorasiw bɛ burunin Fyɛko damadɔ Kɛ ʃù 'kùn na. Jamana ka kùnnafoni-carinsiraw b'a Lase jàma mà. O de b'a To i b'a tìgilamɔgɔ ʃùkoya jà bɔlen Ye jamana ka jàso la.
Tɔgɔ dali nin miiriya kuraw la o fana Kɛr'a damanabaara ye an 'bolo. An y'a miiriyaw Ye jamana min na o ye Faransi ye. Farasi ta jàlaw tɔgɔ Dara ka minɛ Kɛ sorasiya kisɛya jàlaw tɔgɔw ma. An ma Mali ta Bɔ o sira kelen fɛ cɔy bari an b'a Dɔn ko tɔgɔ dasababu ka ca fɛn kura la. Awa fana, jansali cogoya kɔrɔ tɛ Ban jamana tabiyaw la ka Nà. O sababu y'a To, an ye Mali ta jàlaw tɔgɔko Bɔ farikolo-ɲɛnajɛ ta miiriya sira fɛ. Mɔgɔw 'dɔnfɛn ye nafolo suguyaw nafa bonya ye ni ɲɔgɔn ye. Bɛɛ b'a Dɔn ko sanutigi bɛ waritigi ni nafolotigiya 'cɛ wa ko a fana bɛ lulutigi ni dugumana 'cɛ. Mali laadalakow la ka Nà, mɔgɔ tùn bɛ kisɛya wali ŋanaya jànsa ni o nafolow tɔgɔ dali ye ŋana na. I tɛ Koli k'a Mɛn ko "n ye sanujala D'i ma, n ye lulujala D'i ma" ka Лɛsin ŋana dɔ ma. O la ni jamana Ko k'a bɛ mɔgɔw Jansa, o fɔcogo taacogo tɛ ka o tɔgɔda-cogo kɔrɔw Dàn bamanankan na:
- Naminɔrɔjala - Jamanajɔ naminɔrɔjala-tigi
- Nsirajala - Jamanajɔ nsirajala-tigi
- Warijala - Jamanajɔ warijala-tigi
- Sanujala - Jamanajɔ sanujala-tigi
- Lulujala - Jamanajɔ lulujala-tigi
Blàdon : 2016-03-28 Yɛlɛmako laban : 2016-07-25


text:
Musa Tarawele
Musa Tarawele ye finitigi ani politiki mɔgɔ ye Mali la. A Kɛra Mali jamanatigi ye 1968 sàn ni 1991 sàn cɛ. A Bangera 1936 sàn sɛtanbrukalo tle 25 Sebetu Kayi marabolo ma maninkadu dɔ kɔnɔ.
Musa ka kàlanko
Musa ye faransi finitigiw ka sɔrɔdasi kɔrɔ dɔ ye. O siratigɛ la a y'i Sendon o kàlan suguyaw la 1954 sàn. A y'a ka kàlanw Kɛ denmisɛnni-kalanso dɔ la Kati kà Sɔrɔ kà Taa fransi kàlanso finitigikalanso dɔ la ko Frezis 1960 sàn. A tlalen a sɔgɔn ma Kɛ à ka kulu cɛ la.
Musa ka finitigiya
Musa Kɛra sous-lieutenant ye 1961. Sàn fla o kɔ fɛ a Kɛra lieutenant 1963 sàn. A Taara Tanganika n'o bɛ Weele bi ko Tanzani. A tùn ye yen finitigiw kàlanbaa ye. O kɔ fɛ a Nàna Kɛ Mali sɔrɔdasiw kàlanbaa ye Kàti.
Musa ka jamanatigiya
1968 sàn nowanbrukalo tle 19, Musa ye Modibo ka fanga Dafri. A Kɛra CMLN. O kɔ fɛ à Kɛra jamanatigi ye.
Politiki baaraw bɛɛ Jɔra a fɛ. Polisi sɛgɛsɛgɛli dɔ Blara sen kan. Cɛkɔrɔ Bagayɔgɔ tùn b'o ko ɲɛ ma ye. Kùnnafoni ɲininaw tùn bɛ Taa kàlansow walasa kà kàramɔgɔ Lamɛ ko sabu sannakalansow ni kalanso tɔw ye yɔrɔ jugu ye min ni finitigifanga tɛ ɲɔgɔn kan Fɔ. Modibo Keyta ka fanga cogoya Blàra pew.
1972-1973 sànw gɛlɛya juguba dɔ Donna Mali kɔnɔ.Jɛn kèlenyatɔ, ka dɛmɛ Nàna nka o wari bɛɛ uruku-yurukura.
1974 sàn, a ye sariya dɔ Sigi Mali kɔnɔ mun Mali fanga kɛcogo flanan ye.
1977 sàn mɛkalo, jamanatigi fɔlɔ Modibo Sàra à sàn 62.
1978 sàn februyekalo tle 28, Musa ye Cɛkɔrɔ Bagayɔkɔ ni KIsima Dukara Minɛ minnu tùn ye lakana ni basigi setigiw ye. A y'u Minɛ ten k'u b'a fɛ ka bɛnbɛnbɛn dɔ Kɛ ale kɔ fɛ.
A ye politiki koɲɛw Dayɛlɛ min y'a To mɔgɔ kalannen dɔw y'a Kɔkɔrɔmadon i n'a Fɔ Alfa Umar Konarɛ o min Kɛra seko ni dpnko setigi ye sàn damadɔ kɔnɔ.
1979 sàn, a ye jὲkulu dɔw Sigi sen kan i n'a Fɔ UDPM, jamana musow ka jὲkulu ani denmisɛnw ka jὲkulu. Nin jὲkulu ninnu na musow ni denmisɛnw bɛɛ tùn b'a la.
1980 sàn gintanba dɔ Wulila kàlandenw fɛ. O kàlandejɛkulu ɲɛmɔgɔ tùn ye Abdul Karim Kamara (Kabral) ye. O cɛ in Sàra o sen fɛ marisikalo tle 17.
1982 Musa Kɛra Mali finitigi bɛɛ ɲɛmɔgɔba ye.
1990 jὲkulu dɔw Nàna Sigi sen kan. ADEMA Abdramann Baba tùn ye o sinsinbaa ye ani CNID n'o ɲɛmɔgɔ ye Muntaga Tal ye.O jὲkulu fla Fàrala kàlandenw ka jὲkulu kan kà Musa ka fanga Dàfri. Olu de ye parti caman ko Dyagoya jamana kɔnɔ.
1991 sàn gintan
1991 sàn mariikalo tle 22 jamanaden Wulika Musa ka ma. Joli caman Bɔnna.
1991 marisikalo tle 26 finitigiw ye musafanga Dafri. Amadu Tumani Ture de tùn b'olu ɲɛ ma. Musa Datugura kàso la. 1993 a fagaliko kuma tùn Fɔra. Nka Alfa Umar Konarɛ y'o donni Tà kà Bɔ a kan k'a Labla 2002 sàn mɛkalo la.
ʃɛk Modibo Jara min tùn ye kɔsa in na setigi ɲɛmɔgɔ ye o ye Musa denmuso Furu.
Blàdon : 2016-07-24 Yɛlɛmako laban : 2016-12-04


text:
Kr Dukure: dɔnniya forobayabaa
Mamadu Dukure ka baara kɛlen fànba bɛ dɔnniya forobayali kan. A ka kanko tàli sɛbɛ la o sababu ma Bɔ jamana ka yɛrɛya dɔrɔn laɲini kamà. Hali n'a y'a Sɔrɔ o sababu in dɔrɔn bɛ 'mɔgɔ Bɔ kanw baarali la, kùn wɛrɛ bɛ Dukure ta la ka Fàra o kan: dɔnniyaw forobayali. Kr Dukure ye bangudɔnna min ye a b'a fɛ bangudɔn faamuyaw ka Dòn mɔgɔw taabolo la. A kana Kɛ dalafɔ dɔrɔn ye walima kàlanjɛ dɔrɔn ye kàlandenw dɔrɔn kamà ka fàsojama fililen To. Dukure yɛrɛ ɲuman na, fàsojama kan kan ka Labɛn de. Faamuya hakɛlama dɔ bɛ yen bɛɛ ka kan k'o Sɔrɔ jamana ‘kɔnɔ. Mɔgɔ bɛ Se ka Yɛlɛn o ni 'san 'cɛ nka mɔgɔ man kan ka Ye o hakɛ ni dugumana 'cɛ. An dun ka jamanaw kɛcogo b'a Jira an na ko faamuyaw ni ɲɔgɔn cɛ ka jan fàsodenw ni ɲɔgɔn 'cɛ. Minnu bɛ dɔ kàla ma bi dɔnniya dalilu kɛnɛmanw na olu ye zanninkelen-kelen jama 'tu la.
Kr Dukure ka kὲlɛ Kɛra dɔnniya ɲɛfɔli siraw taamani ye a kɛyɔrɔ bɛɛ la. A fɔlɔ, a bɛ To ka kàlandenw Weele ka Taa sannakolo cogoya Jira u la wula fɛ ka Dòn ʃu ‘kɔnɔ. Tle ni dugukolo ani kalo ninnu yɛlɛmacogo ɲɔgɔn 'da fɛ, a b'o faamuya jɔnjɔn Di u ma.
O siratigɛw la, Mamadu Dukure ye fasiri caman Sɛbɛn bangudɔn kan minnu Bɔra 'dɔnniyasɛbɛn ‘kɔnɔ min tɔgɔ ye ko Jama.
A ye jὲkafɔ caman fana Kɛ ka Bɔ 1976 sànw na ka Nà Se a bɔli ma cɛmakalanso la. O jὲkafɔw y'a To mɔgɔw Bɔr'a kàla ma ko "oxigène" bɛ Se ka Fɔ bamanankan na, a bɛ min Weele "ninan" na. Kabini yen, mɔgɔw Bìnna ka kàla Turu a ka baaraw la. A ye gafe-bayɛlɛma ani hakililasɛbɛn minnu Kɛ o bɛɛ 'sèn b'a ka dɔnniya forobayali la. A ye sojɔ gafe dɔ Sɛbɛn o siratigɛ la a ka bololamisɛnya-baaraw 'sèn fɛ ka Tla k'a sojɔminɛnw Dla. A ka dɔnniya forobayali cɛsiriw 'sèn fɛ, a ye dɔnniya miiriya minnu ɲɛfɔli Kɛ bamanankan na, a y'o daɲɛw fana Kɛ ka bamanankan Sɔsɔ daɲɛ kura caman na min ye dɔ Fàra o kan in kisɛya kan. Komin a ka forobayali tùn tɛ Dàn dɔnniya bolo kelen ma, a bɛ daɲɛ kuraw ye dakun caman kan i n'a fɔ jatedɔn daɲɛw, bangudɔn taw, latigɛdɔn taw ani kɛnɛsuma taw o n'a ɲɔgɔnna caman. A ka baara ninnu fànba y'a yɛrɛ ye. A mana jὲɲɔgɔn min Sɔrɔ waati min, a n'o bɛ dɔ Kɛ ɲɔgɔn fɛ i n'a fɔ Abdulay Bari. A ka baara dɔw Kɛra kuluw ‘kɔnɔ fana i n'a fɔ Bɛnbakan Dungew ani MAKDAS (Mali Kanko ni Danbe Se). O bɛɛ ye k'a Fɔ ko a ma K'a kelen na tùma bɛɛ. A y'i kwaa Da "Kùnkandɔn" "théorie de la relativité" bayɛlɛmani kan 2006 waatiw la k'o baara Foori 2007. A ka tɔgɔ dalen fɔlɔ o miiriya la ko "Kùnkanko", a Labanna k'o Blà k'o tɔgɔ Kɛ "Kùnkandɔn" ye min kɔrɔ ye ko " a ko sìrilen bɛ ko dɔ la, a ko bɛ 'tàli Kɛ ko dɔ kan walima a ko bɛ ko dɔ 'kùn kan". A bɛ "dɔn" Fàra a ka dɔnniyaw tɔgɔbajuw kan k'a Jira ko miiriya bɛ dɔnniya dɔ Kofɔ. A ye 'minɛ Kɛ bamanankan daɲɛ-dlacogo kɔrɔ dɔ ma o ye an bɛ min misali Ye "jidɔn, sòdɔn, jiridɔn, mɔgɔdɔn de ɲɔgɔn tɛ".
Blàdon : 2016-06-27 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Nɑfɑlɑn
a. Nafalan ɲefɔli
Nafalan ye balolan ye mɔgɔ farikolo mago be jɔ minnu hake dɔɔnin-dɔɔnin na. U be Sɔrɔ dumuniw kɔnɔ. Nafalan bee n’i jɔyɔrɔ dantigelen don, nka bakuurubaya la u bee b’u jɔyɔrɔ fa farikolo kunbayali la, a lakanani an’a ɲenamayali la. I mana dumuni fen o fen Ta, i b’a sɔrɔ nafalan sugu dɔw b’o kɔnɔ.
b.Nafalanw suguya
Nafalan suguya ka ca. U tɔgɔw dalen be siginidenw na ka caya. Bakuurubaya la, an be dɔ Fɔ minnu kan olu fle : nafalan A, B, C, D, PP.
Nafalan A:
Ale jɔyɔrɔ ka bon ɲe lakani na ani farikolo golow. Ninakili minenw fana be lakanaa fe I n’a fogonfogon. Ni mɔgɔ min be ale sɔrɔ ka ɲe, o tigi ka ninakiliko degun be dɔgɔya. A fana b’a tigi kisi ʃuranfyen ma.
Nafalan A be Sɔrɔ dumuni minnu na kosebe o dɔw fle: feene, byen, ɲugu, ntentulu, jege tulumaw.
Nafalan A ɲagantan ye fla ye: a deseli fari la ani a damatemeni fari la. An ka bi kalan be Boli a deseli kan ka sagon a caya kan fari la.
Ni nafalan A dese be fari min na, o be na ni ʃuranfyen ye fo ka Se fyenni kun kelen ma.
Miiriʃu minnu be nafalan A deseli fari la kun kan an be dɔɔnin Fɔ olu kan :
- Ni ʃuranfyen ye mɔgɔ min mine, a be Fɔ ko o fura ye kabyen igi dibi la a tigi k’a Ɲini ka Ye nink’a Dun. O ye miiriʃu ye kalan in kɔ fe an man ka Sɔn min ma blen. An ka kan ka mɔgɔw Bɔ fili la n’a sababu fɔli ye u ɲe na ani k’a bandumuniw fɔ u ye.
- Miiriʃu were ye k’a bana bandumuni Jate ka Ke negejuguya ye. An ka Ke blasirali kebaaw ye.
Nafalan A be sɔrɔ dumuni minnu na an k’an Jija k’olu dunni mantarafa walasa ɲeko ni goloko kana an Sɔrɔ.
Nafalan B:
Ale sugu ka ca. An be kuma a sugu saba kan: B1, B2, B12.
U bee jɔyɔrɔ ka bon barikalan jenseli la farikolo la. U be farila lakana fana ka tla ka jolikise blenw kɔgɔw ka ɲe.
U be Sɔrɔ dunfen minnnu na o dɔw ye : ʃɔw, bene, byen, fanw, sogo, ani nɔnɔmafenw.
B1 deselii fari la o be na ni sɔminancyen ye fo ka Se sɔn cunni ma a tigi kɔnɔ.
B2 ta be na ni farilaw deseli ye ka bonya.
B12 deseli be na ni jolidese ye a tigi la.
Miiriʃu min be a kun kan, o ye jolidese be Jate ka Ke sayije ye.
Nafalan C :
Nafalan C jɔyɔrɔ ka bon farikolo la fana. Ale be farilaw kalansoli ɲɔɔgɔn na laben Sabati. A be jolisiraw kolo geleya ka t’a fe.
Nafala C be Sɔrɔ dunfen minnu na o dɔw fle : Jiridenw (lenburuba fara lenburukumu kan, mangoro, buyaki ani jiriden kenew.
Nafalan C deseli fari la o be na ni jolimisenci ye a tigi fari la. A farikolo be joli bɔn a yere ma i n’a fɔ nunci, ani ntarakuru ka jolibɔ.
An k’an Jija ka o jolibɔnw ɲɔgɔnw sababu dɔn ninka bɔ miiriʃuw ka subaaw b’a la k’a tigi joli sama.
Nafalan D :
Nafalan D mago be farikolo ye. Ale kabaara be boli semenan bayelemani labenni kan. Seme min be kolow kɔnɔ, olu be bɔ a nu ma kosebe u ka baara la.
Nafalan D be Sɔrɔ nin dunfen ninnu na: fan, feene, jege tuluma, biɲe. O dunfen ninnu laɲininen don kosebe adamaden ka balo la k’a sababu Ke nafalan D ye u kɔnɔ.
Nafalan D deseli fari la be na ni kɔlɔɔlɔ ye fari ma min be weele koo koloŋaana. A ka c’a o bana in be denminsenninw sɔrɔ ni nafalan D te labɔli ke u ka dunfenw na. Koloŋaana be waleya farikolo la ni tɔgɔwaga ye den na. I be den minnu sen ncon wagalen, o ye koloŋaana nɔ ye. Nafalan D dɔgɔya de be kolow magaya k’u fanga dɔgɔya min be na ni farikolo girinyali e a ma k’a ŋaana. A tigilamɔgɔ kolo be kari dya kaa sagon mɔgɔ kan min ka nafalan D be a fari labɔ.
Taaboloʃu min be koloŋaana furakeli kan o ye ka jiribulu tobi ka den ko o la wali klen ka tafow Siri a la. Olu te mago ɲe. A be furake ni yelema donni ye a tigi ka dumunifen na. O ye ka dumuniw ke nafalan D ka ca minnu na.
Nafalan PP:
Nafalan PP ɲeci ka bon farikolo la. Ale ka baara ye ka farilaw lafa ninan na. Farilaw mago be ninan min na ka bɔ hinakili la a jɔyɔrɔ ye olu kɔrɔdonni ye.
Nafalan PP be Sɔrɔ dunfenw na ni o dɔw fle: Nakɔlafen kenew, tiga, fanw, ʃɔ, biɲe. Nin dunfenw dunni berebennen b’aa to Nafalan PP be mɔgɔ fari labɔ.
Nafalan PP deseli be na ni kɔlɔɔlɔ min ye farikolo ma o ye gololabanaw ye. Kɔnɔboli ni golobirinti bee sen b’o la ani a ntanya be na ni kunkolo-ɲagami fana ye.
An bɔra ka nafalan fen o fen kalan sisan, u hake damatemeni fana y’u damana ɲagantan ye farikolo la. An be ladili min ke o yɔrɔ la, o ye an u dun ka dan hake la min berekeɲenen don (hake min man dɔgɔ I fari labɔli a ani hake min dama ma teme I fari labɔli kan). Ni mɔgɔ min be u Sɔrɔ ka dan o hake laɲininen ma, a be fɔ ko o tigi be a ka fa nafalata sɔrɔ tle kɔnɔ.
Nafalan A ni D be yeele tulu la ninka nafalan B, C ani PP yeele ji la. Ni dumuni minnu nafalanw be yeele ji la an k’an jija k’olu koli teliya ka bɔ ji la, k’u kɔlɔsi menni ma ji la walasa u kan’u tobiji min.
Nafalan A, B1 jango C te funteni Kun. U be se ka cyen dali keko caman na tle kɔrɔ jango nafalan C yere.
__________________________________________________________________________________________________
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan:
Dɔ Digi nin sira ninnu na i ka Taa taayɔrɔ wɛrɛ la
Dumuni
Nafalan
Sinji
Fa nafalata
Baloko-juguya
Mali dundɛnw balofa katimu
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2016-07-07


text:
Mali >
Mali jamanatigiw
Mali jamana marali la, jamanatigi damadɔ Tɛmɛna kàban. Dɔw y'u ka fanga Foori koɲuman, dɔw yɛrɛ ta ma Foori cogo ɲuman na. U bɛ mɔgɔ wolonfla Bɔ bì. Jamanatigi minnu Tɛmɛna Mali 'kùn na kà Nà olu fɔlɔ ye Modibo Keyta ye. Ale ye jamana ka yɛrɛmahɔrɔnya D'a ma 1960 sàn na. Musa Tarawele ye janfa dòn Modibo ma k'o Minɛ 1968 k'i Sìgi jamana 'kùn na. Ale Musa fana Gɛnna ka Bɔ yen 1991 sàn na Amadu Tumani Tuure fɛ. O Amadu in ye tɛmɛsenna-fanga dɔ Sìgi kà fanga Di Alfa Umar Konarɛ ma jɛmuse kàlata dɔ 'sèn fɛ 1992. Alfa ye sàn tan Kɛ jamana 'kùn na kà sɔrɔ k'a Di Amadu Tumani Tuure ma tugun, nka, jɛmuse kàlata dɔ 'sèn fɛ 2002 sàn na. Amadu Tumani fana Gɛnna ka Bɔ fanga la a ka sàn tan kalo dafabali 2012 sàn na. A tɔgɔma Amadu Haya Sanɔgɔ Kɛr'o kotigi ye. Haya ye dɔgɔkun damadɔ Kɛ a tɛmɛsenna-fanga dɔ 'kùn na sani Jɔnkunda Tarawele ka Sìgi sariyabaju 'ɲuman na ka tɛmɛsenna-fanga Foori. 2013 sàn kàlataw ye ɲɛmaa kura Sìgi o min tɔgɔ ye ko Ibrahim Bubakar Keyta. Ale ka fanga b'a tɛmɛko fɔlɔ la.
Modibo Keyta Musa Tarawele Amadu Tumani Tuure Alfa Umar Konarɛ
Amadu Haya Sanɔgɔ Jɔnkunda Tarawele Ibrahim Bubakar Keyta
Blàdon : 2016-07-24 Yɛlɛmako laban : 2017-03-25


text:
2015-2016 sàn cɛmakalanw foorili kiimɛni
Laadala, cɛmankalanw foorili kiimɛni min bɛ Kɛ Mali la 'sàn o 'sàn n'a bɛ Weele Fransɛkan na ko "Baccalauréat Malien", da Minɛna ɲinɛ 2016 sàn na Mali fàn bɛɛ la, k’a da Minɛ Kayi fo ka T’a Blà Menaka marabolo la, ka Bɛn ntɛnɛn ma, zuwɛnkalo tle 20nan na, ni ka Taa kùn Cɛ a tle 23nan na ka Kɛɲɛ ni waati 11nan ye. Kàlanden hakɛ min 'sèn Dònn'a kiimɛni na Taar'a Jɔ fo màa ba kɛmɛ ni màa tan ni wolonfla la (117000). Mali dugumankalan ni cɛmankalanko minisiriso ani cakɛda wɛrɛ minnu Лɛsinnen dòn cɛmankalankow ɲɛnabɔli ma, y'u cɛ Siri ni k'a ko Bɔ a sira yɛrɛ fɛ ka Sɔrɔ 'gὲlɛya foyi ma Y’a la.
Blàdon : 2016-06-23 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Venezuela
Venezuela focogo Ispanikan na (bene'swela) a togo madonnen Venezuela ka Bolivari Fasojamana (Ispanikan: República Bolivariana de Venezuela) ye funtenima jamana ye Worodugu Amerika saheli dakan kan. Gerekan jamana don ni jigun damado ye minu sigilen Karayibu Ji jida fe. Fasojamana in y'aka yeretaa soro kabo Ispaniya bolo san 1821.
Venezuela be danbo ni Guyani, Esekibo Ba koron, Brazil worodugu, Kolonbi tlebi ani Trinidi ani Tobago, Grenada, Sin Lusia, Barnadosi, Curasao, Aruba, Sin Vinsan, ani Grenadiniw ni Antiyi Finyesira saheli. Jamana fensen ye bametri kene 916 445 ni jamanaden 26 414 816. A faaba ye Karakasi ye.


text:
Ziirinda 2016 06 18
Jaadikɔngɔ
Jaadikɔngɔ dɔ Nàna kungokɔnɔ-fɛnw fɛ sàn dɔ la. Baloko Gɛlɛyara a sàn fo kungokɔnɔ-fɛnw tùn bɛ Sa kɔngɔ 'bolo. Nkà a ko selen yɔrɔ la, suruba tùn bɛ To ka sògoʃuw Tɔmɔ k'olu Dun. Aa! a ko Nàna dan Sago. Hali surukuba tùn bɛ sògoʃu minnu fana Sɔrɔ o fana sɔrɔli Nàna Gɛlɛya. Surukuba dun tɛ Se kɔngɔmuɲu na. O kɛlen a Nàna Minɛ k'a Fasa. Don dɔ de Kɛra sa, a Tor'a ka sògoʃu-ɲini na ka Taa Bɔ sonsannin sìgilen kan yɔrɔ dɔ la. O tùn Bɔr'a ka 'so ka N'i Sìgi fɲɛminɛ na yen. Nkà surukuba ma Se ka min Fàamu a y'a Sɔrɔ sonsannin tùn bonyana ni k'a fari Minɛ k'o Nɔɔrɔ a kan ten. Surukuba Sinna k'a Teri n'a jɛɲɔgɔn Kɛ sonsannin ye o nɔgannin bɛɛ la. A y'i kanto a ma ko
-N dɔgɔ sonsan, n'i ma ne Dɛmɛ baloko la kɔngɔ bɛ na n Fàga dɛ! i yɛrɛ ɲɛ bɛ n fàsacogo la kɔni?
O kɛlen, sonsannin k'a ma k'o tɛ 'baasi ye, ko sinni sɔgɔma k'a ka Soli ka Nà, k'ale sonsannin bɛ kɔ dɔ yɔrɔ Dɔn ko jɛgɛw bɛ Sɔrɔ yen kosɛbɛ k'u bɛ Taa mɔni na ɲɔgɔn fɛ yen sinni. Aa! o don donnon Kasira ka surukuba jɔlen Sɔrɔ sonsannin ka soda la. Sonsannin de Nàn'a ka da Yɛlɛn k'a bɛ Taa a seliji Minɛ dɔrɔn, a ɲɛ ʃura surukuba kan a ko
-Ee! n kɔrɔ, e Nàna ka ban wa?
-Ateliya n dwaa, tle Ganna: surukuba kan bɛ ten.
Aa! sonsannin y'i Teliya o la sa, ka fajiri Seli u Bɔra ka kɔsira Minɛ. U selen, u ye mɔni da Minɛ, k'a Tà sɔgɔma-sumalennin fɛ fo ka Taa Blà fitiridanin na u ma foyi Sɔrɔ jɛgɛden kelen 'kɔ. O kɛlen, sonsannin y'i kanto surukuba ma ko:
-N kɔrɔ i bɛ Taa ni bì jɛgɛden kelen ye wa tari i bɛ sinni ta den fla kɔnɔ?
-N dɔgɔ e ka Taa ni bì ta ye ne bɛ sinni ta den fla Kɔnɔ: Surukuba kumakan.
U taara 'so. O dugujɛ u Nàna ɲɔgɔn fɛ tun, ka N'u ka mɔni da Minɛ sɔgɔma fo wula, u ma foyi Sɔrɔ jɛgɛden fla 'kɔ. U taakuma selen, sonsannin Sinna ka jɛgɛden fla ninnu Tà k'u Blà surukuba ka npalan 'kɔnɔ ten, k'i kanto surukuba ma ko
- N kɔrɔ, bɛnkan ye bɛnkan ye. e ka Taa ni bì ta ye. O la sinni ta den naani ne b'olu Tà.
O y'a Sɔrɔ fo surukuba bɛ Лanamini kɔngɔ fɛ. nkà jɛgɛden naaniko -kuma fɔlen sonsannin fɛ a Sinna ka jɛgɛden fla ninnu Bɔ ka Di sonsannin ma ten k'i kɔ Dòn f'a taatɔ bɛ Teŋetaŋan. O dugujɛ sabanan na surukuba y'i jija ka Nà mɔnikɛ-yɔrɔ la tun kabini sɔgɔma fo tle bìntumanin. U ma foyi Sɔrɔ jɛgɛden naani 'kɔ o don fana na. Nkà surukuba ma hali sɛgɛ Walon ka Kɛ a dɔgɔ sonsannin na o don. A y'a ka jɛgɛden naani Tà ka Bl'a ka npalan 'kɔnɔ ka sosira Minɛ, a bɛ Taa a bɛ Taa...
Sonsannin bɛ na mun Kɛ? A Dònna tu 'kɔnɔ ka Bòli biribiri ka T'i Da k'a sènw Kɔrɔta san fɛ ni k'i ɲɛ bɛɛ Wɛrɛ ka Dòn sankolo la. Surukuba ɲɛ Dar'o kan yɔrɔ min, a ko
-Ee! sonsansu!
Nkà a ma Sɔn k'a Tà. A Tɛmɛn'a ka sira fɛ, a yɔrɔ janyanen sonsannin Fora ka Wuli tun ka Dòn tu 'kɔnɔ ka Bòli biribiri ka T'i Da surukuba ɲɛ tugun o dacogo kelen in na. Aa! surukuba ɲɛ Da o kan, a nisɔndyara a ko:
-Ee! sonsansu wɛrɛ! a Sinna k'i kun Jan san fɛ f'a b'u Dan a bolokɔnninw na, a ko sonsansu fla ni jɛgɛden naani. E ko o tɛ ne ka dwaakun kelen balo Bɔ? I Jɔ tan dɛ!
O Fɔ a fɛ, a Sinna k'a npalan Foosi ka B'a kama na k'o Blà o sonsansu in 'kɔrɔ k'i kɔ Segin ka Taa sonsansu fɔlɔ nɔ fɛ. A selen yen a ma sonsansu foyi Ye yen tun. A y'i kɔ Segin ka N'a Sɔrɔ a ka npalan o, sonsansu flanan o, a ʃi tɛ yen tun. Aa! O kɛlen sa, kɔngɔ ni jigitigɛ y'u bolo Di ɲɔgɔn ma ka surukuba ni djɛn Fàra.
N y'o Sɔrɔ yɔrɔ min, n y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-07-06 Yɛlɛmako laban : 2016-07-06


text:
Piyama
Dugu yɔrɔfɔli
Piyama bɛ Sikaso marabolo fɛ. A bɛ galoda min fɛ, o ye Furu ye Kajolo kolomi na. A ni Furu cɛ ye bam 12 ye ni k'a ni Kajolo ta Kɛ bam 55 ye. Dugu laminidugu naani tɔgɔ flɛ nin ye: kɔrɔn fɛ Tanblennin bɛ yen, bam 1; tlebin fɛ Lasiribugu de bɛ yen ni bam 2 ye; kɛɲɛka fɛ o ye Bànanso ye, bam 7, dugu min b'a ni worodugu cɛ, o ye Lugele ye min n'a cɛ ye bam 9 ye.
Dugu tɔgɔko
Piyama yɛrɛ kɔrɔ yen in ye « ‘Mɔgɔ ma Fisa ‘mɔgɔ ye, Nà an ka Sìgi Kɛ ». A sìgibaa ye Sifiyɛ Sogodogo. Ale de Nàna sὲnɛ kan ma.
Dugu in bɛ yen a bɛ sàn 300 Bɔ bì.
Dugu dugutigiya
Làadala-dugutigiko de bɛ Piyama. A bɛ kìn kelen ka bolo kan w'a bɛ jamu kelen ka bolo kan. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi kalo 6 o kɔ fɛ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Sifiyɛ, Kunantɔ, Bɔgɔfiye, Namantun, Sinali, Sokura, Musa, Cɛfin, Laji, Nanba, ŋama, Kameku. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bi, o ye Nankun Sogodogo ye. Dugu in tun bɛ jamanatigi-dugu min ka mara kɔnɔ, o ye Kajolo ye.
Dugu bonya
Piyama ye kìn 7 ye bi. O kìnw ye : Sifiya, Faʃala, Oʃaa, Mafinya, Sɔɔyara, Siba, Oyana. Dugu b'a sìgiyɔrɔ 2nan na nin ye.
Dugu siyako
Sàmɔgɔw dɔrɔn de bɛ Piyama. Yen jamuw ye: Sogodogo, Banba. Dugu mɔgɔw sinankun ye Bagayɔgɔw ye. Furusira bɛ dugu mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ fɔ jeliw w'a bɛ dugu ni dugu wɛrɛ cɛ. Kan minnu bɛ Fɔ yen, olu ye sàmɔgɔkan ni bamanankan ye nka sàmɔgɔkan de fanga ka bòn.
Dugu baarako
Piyamakaw bɛ sὲnɛ Kɛ kosɛbɛ. Ka Fàra o kan baganmara, jàgo ani mɔni bɛ Kɛ yen.
Forosɛnɛ hukumu kɔnɔ, u bɛ fɛn minnu Sὲnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, jabere, dà, kɔɔri, fini.
U bɛ mangoro, buyagi, manje, bananku, jabibi, namasa, tamati, gan, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye, pɔmitɛri, kɔnkɔn.
Bagan minnu bɛ Mara Piyama, olu ye misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma ye.
U bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin.
Fɛn minnu bɛ Jàgo Piyama, olu ye sὲnefenw, fìniw, butigi kɔnɔ fɛnw, baganw.
Piyamakaw bɛ mɔni Kɛ Baninfin de la.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Piyama olu ye sigilandlaw ye. U bɛ donsoya Kɛ wa donsow bolo bɛ Dòn yen.
Nin bɛɛ la, yen baaraw la fanba ye sὲnɛ de ye.
Dugu fὲɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ Piyamakaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : marifa, fɛlebɔ, waraminɛ-nɛgɛ, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen, wɔlɔgɛn, manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, wɔlɔjuru.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ (ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Лelakegunyakow : finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, kalalikemansin, moto, pɔnpekɔlɔn.
Baaɲumaketɔn minnu ni dugu bɛ baara Ke ɲɔgɔn fe bi, o ye Yɛrɛdɔn ye.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ la lakɔlikalanso de Bɛ Piyama.
Dugu batoko
Dugumɔgɔw be diine min na, o ye silameya ye. Diine in dònbaaw Sokura ni Kunantɔn ye. A Dònna 1897 sàn. Misiri gansan 1 dɔrɔn de bɛ Piyama.
Ka Fàra o kan, laadalabato dɔw bɛ Kɛ yen minnu ye wara, banso ye..
Dugu dasiri ye Bakɔrɔnin ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye piyamakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye bala ni bàra ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Piyamakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fereba de la. Nin bee kɔ fe farikoloɲeneje werew be yen i n’a fɔ sennantolatan, tugu.
Dugu kungoko
Piyama kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( kɔ,dàla, fàla, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen: salen, ntɛbɛn, ntigin, dodo, talaka, nfanan, bàma, kaana, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ; siri, wɔnflɔ, kunna; ɲama, donbo, goloba, dugura, kùnjɛ.
Kungofɛnw : sinɛnnin, gɔn, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun, dingon, tentanin.
Dugu in kungow la kùlu ye Caaka ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo 1 dɔrɔn de bɛ dugu in na. A bɛ dugu ni kɛɲɛka ‘cɛ.
Dugu waatiko
Piyamakaw ka waatiw bɛ Nà ka Da ɲɔgɔn kan ni tlema, samiɲɛ ani kawulɛ ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔ tɛ yen.
Blàdon : 2017-09-22 Yɛlɛmako laban : 2017-09-23


text:
2014 09 25 mali kura
Donkibaru
An balimaw, aw ni ʃu : Modibo Danbele
An balimaw, aw ni ʃu: Mohamed Tuure
Modibo Danbele
Seraliyɔnn (Saralɔn), ko kùnflanintu jòlibɔn Dònna yɔrɔ kura mɔgɔ minnu na be na Blà denkerefe la yalasa bàna kana Se ka Walankata. Nin bàna ye mɔgɔ bà sàba hake de Fàga Fàrafinna tlebinyanfan fe. Kùnflanintu jòlibɔn, kelen ye baabu gelen ye nin waati in na dunuya kelenyatɔnba, n’o ye ONU ye, a ka lajeere min be Sen na yan Etats unis (Amerikajamana), Niyɔrk.
Mohamed Tuure
Nizeriya jamana na, fìnitigiw ye Abubakar ʃeku, n’o tùn ye Boko Haram jὲkulu ɲemaa ye, ka fàgali Sementiya nka u ma a Faranfasiya a waati ani a Fàgara yɔrɔ min na. Nizeriya fìnitigiw ka kumalasela, n’o ye Kris Olukade ye, y’a Lase ko u ka sorasiw ye maa were Fàga min tùn b’a fɔ ko ale ye ʃeku ye.
Modibo Danbele
Fransi sanfekeleke-pankurun ye ta wulili da Mine jaadi kὲlekedenw na Irak fransika dɔ kùnkolo tigelen kɔ fe jaadi kὲlekedenw fe. Ameriki (Amerika) jamana n’a teri jamanaw, minnu be nin fele wulili la, ye tajidlan-yɔrɔ dɔ Ye min be jaadi kὲleke-denw ka mara ‘kɔnɔ yɔrɔ kofɔlen in na.
Mohamed Tuure
Fransi silamew ka jamakulu a bee ladɔnnen fàraje jamana kan ye wele-wele Da al silamew bee ma ani u teriw ko u ka ɲɔgɔn Dalaje sinin Pari misiriba da la dugawuta ani taasibla la ƐRNFE Pudel, n’o ye Fransi jamanaden welekulen ye min Fàgara.
Modibo Danbele
Nizer jamanatigi, Mamadu isufu, ye wele Blà dunuya ma k’u ka wale gelenw Ta yaasa basigibaliya be Se ka Ban cogoya min na Libi mara la. A y’a Лini dunuya kelenyatɔnba fe, n’o ye ONU ye, k’u ka kulu Sìgi ‘sèn kan yaasa Libi cakebaarake-yɔrɔw u be Se ka Basigi cogoya min na.
Mohamed Tuure
Libi jamana keneya cakeda ye a Lase ko Ukraine (Okraniya) dɔgɔtɔrɔ dɔ a n’a furumuso nɔ Minena Bengazi jamana kɔrɔn fe. Sìgida min ye jaadis (jaadikulu) FARMA, komin ANSAR AʃARIYA jὲkulu, dagayɔrɔ ye; yɔrɔ min na mɔgɔfaga ani dunan mineni te Ban fyew.
Modibo Danbele
Gana ani kodiwari ko u be na wele Blà dunuya kelenyatɔnba ka kὲleban-kubeda ma yaasa u ka dugukolo-mankan danfara o be se ka Ben cogo min na, nin jamana fla be mankan na yɔrɔ min nɔ fe taji yelen don a yɔrɔ in na nin waati in na.
Mohamed Tuure
Croix rouge international (Selekenaani Kasaaratɔn) o ɲemaa, n’o ye DOMINIK STIL HARD ye, ye ‘kangari Da ko jakɔgɔnba be Sudan worodugu-yanfan da la. A ka lakalita fe, dunuya ani kùnnafonidilaw kelen be ka ɲina maa miliyɔn naani ‘kɔ.
An balimaw, nin de tùn ye bìdon kibaruyaw ye k’a Lase aw ma, Modibo Danbele ani Mohamed Tuure fe.
Alze sìgikafɔ
Kajatu Tarawele
Komin an y’a Fɔ aw ye cogo min, an be nà Dòn an ka kibaruw la ka u Walawala aw ye.
Ka Da Burkina fàso ciden min be sìgikafɔ kene kan yen Alzeri jamana na, a ka seereyaw kan, a ye min Di an baarake-ɲɔgɔnw, kùnnafoni-sensenla-sebenw mɔgɔw ma Independant. Ko yeremara o te baasi ye ‘jamana ‘kɔnɔ min ka yeremahɔrɔnya be a ‘bolo i n’a Fɔ Mali ta be cogoya min na sisan. An ye an balimake Daba Jawara de Лininka o kuma la. A ka a Fɔ an ɲe dànfara jumen o be yeremara n’a be Fɔ a ma ko fédéralisme (kafojamanaya) ani kelenya ni ɲɔgɔn ‘ce. An ka Daba ka seereyaw Lamen.
Лininkalikɛla:
An be bolo min kan ko ka kὲle Ban, Burkina mɔgɔw kelen be kὲlebanna dɔw ye. Ayiwa, olu ka lasigiden min be kὲlebanyɔrɔ in na yen nɔ. A ye kumakan dɔw Blà kùnnafoni-seben ‘kɔnɔ. A y’a Jira ka a Fɔ ko fédéralisme (kafojamanaya) nin, yeremara k’o te baasi ye.
Ko o be Se ka Ke ka jamana ka yeremahɔrɔnya To a ‘kɔnɔ, ko parce que (bari) Accord de Ouagadougou (Wagadugu benkan) kὲle banni papier (seben) fɔlɔ min tùn Kera, n’o kera zuwenkalo tle tan ani seegin na sàn ba fla ani tan ni sàba ko nin kuma ninnu tùn be a kɔnɔna na. Ayiwa yala e be Se ka walawalali Ke an ye dɔɔnin a ce in ka kuma kan wa?
An ye a Faamuya de k’a Fɔ ko Mali te Tla ayiwa fédéralismeko-kuma (kafojamanaya-kokuma) t’a la, yeremarako-kuma t’a la. A Fɔra an ɲe na k’a Fɔ mara seginni ‘so n’o ye descentralisation (mara cemabɔli) ye ko baara be na Ke o kan k’o lawalawala kosebe, k’o Blà Mali fàn tan ni naani bee lajὲlen na, ale dun Nàna Tla ka n’a Fɔ ko nin yeremara-kokuma min Fle n’o ye fédéralisme (kafojamanaya) ye k’o te baasi ye. Est ce que (yala) o te ka an Lasegin ko sigika-fɔkuma la?
Jaabilikela :
N be min Fɔ aw ye dɔrɔn, n be exemple (misali) Tà a yere ka jamana kan Burkina yen bì. Province de kajogo (Kajogo kafoda), province (kafoda) o be yen, province (kafoda) caman be yen. Ale ye min Fɔ sisan komin n’i y’a sɔrɔ a be se ka Sɔn province (kafoda) ninnu bee ka Ke u dama Etat ye Burkina ‘kɔnɔ. Sinon (n’o te) jyen fàn bee, ne be theorie (kalanda) fen o fen Dɔn jamana labennicogo la, un Etat fédéral (kafojamana) ani un Etat unitaire (kelennajamana) olu te kelen ye cogoya si la jyen bee bennen dòn o kan.
Лininkalikela :
Dànfara jumen be u fen fla ni ɲɔgɔn ‘ce?
Jaabilikela :
Dànfara min be u ni ɲɔgɔn ‘ce, d’abord (a fɔlɔ), Etat unitaire (kelennajamana) o de ye jamana ye, jamana kelen ye. Sur le plan diplomatique (jamanaw ni ɲɔgɔncekow la), c’est a dire que (n b’a fe k’a fɔ) jamana ni jamana werew ‘ce fanga kelen de be Se k’o Лenabɔ. Jamana sorasiw, u be fangakelen de ‘bolo. Etat unitaire (kelennajamana) o ye o de ye.
Bon maintenant (ɔ sisan) n’a Kera Etat fédéral (kafojamana) ye, jamana ni jamana were ‘ce, teriya min be Teme u ni ɲɔgɔn ‘ce ani jamana armée (kὲlefanga), u bee ye armée (kὲlefanga) kelen de ye. O ye armée fédérale (kafo-kelefanga) ye. Bon (ayiwa) jamana kɔnɔna na, maintenant (sisan) mɔgɔ tɔw be Se k’u ka polisiw n’u ka fenw organizer (Laben). Mais (nka) k’a Fɔ ko Etat unitaire (kelennajamana) ko fédération (kafojamana-ko) t’o Bali, o te cyen ye. Ne ma o Men ka Ye théorie (kalanda) si la.
Лininkalikela :
MNLA ka mɔgɔw ye tɔnsigi dɔ Ke k’a Jira k’a Fɔ ko u be fe de u ka mara ka Di u ma yere de, parce que (bari) u Ko k’u b’u ka statut politique (jɔyɔrɔ) de reclamer (ɲini).
Jaabilikela :
Olu de ma a Fɔ ko olu be min Лini sisan k’a ka Ke Etat (jamana) fla ye, Mali du sud (Tlebin-femali) ani AZAWAD. K’u ka Fara ɲɔgɔn kan ka Ke fédération (kafojamana) ye président (Лemaa) be Bɔ kelen na a be Ke Etat (jamana) fla de ye. N’a dun Fɔra Etat (jamana) fla, o kɔrɔ ye sur la scène internationale il y a deux identitees juridiques qui ont la même égalite (jyen ɲe ‘kɔrɔ, dantɔgɔ-lafen fla be yen sariya ‘bolo minnu dama ka kan), qui peut participer a tous (fen minnu kelen-kelenena bee be Se k’i dantɔgɔ-lako Ke). U y’a Fɔ u ka fenw na ko il faut que (fo) olu ka Se ka participer union Africaine ka reunion (u dantɔgɔla-donni Ke Fàrafinna Kelenyatɔn) na, u ka Se ka participer (Sèndon) jyen jamanaw be ɲɔgɔn Sɔrɔ fen o fen na, olu ka Se ka participer (‘sèn ka Ye) o la au nom de l’AZAWAD (AZAWAD ‘tɔgɔ la). I y’a Dɔn o te Mali ye tugunni, o ye jamana fla de ye ɲɔgɔn fe.
Лininkalikela :
O kɔrɔ de ye sa ka a Fɔ an ka sariyasunba n’o ye constitution (sariyabaju) ye o be na Bìn sa ke ?
Awɔ o be Bìn ke. Ce ye min Fɔ sisan, an ka constitution (sariyabaju) te o permet (Sɔn o ma). Ni a Kera Etat fédérale (kafojamana) ye, an ka constitution (sariyabaju) be Bìn, constitution (sariyabaju) be Ke AZAWAD la, constitution (sariyabaju) be Ke sud (tlebin) la. N te n’o Dɔn tugun o tɔgɔ be na Da min na. Bon (ɔ) a sud (tlebin) in na constitutionba (sariyabajuba) dɔ de be na Ke o be Ke a jamana fla bee ‘kùn na.
Hali n’o sira dòn, Etat unitaire (kelennajamana) ka caracteristique (dànfara), condition (lahala), constitution (sariyabaju) kelen be yen min be Ke Etat unitaire (kelennajamana) ka fenw bee la. Bon maintenant (ɔ sisan), Etat unitaire (kelennajamana) ‘kɔnɔ, o autonomie (yeremara yamaruya) be Se ka Di mɔgɔw ma descentralisation (mara cemabɔli) kɔnɔna na. Aw yere sìgiyɔrɔ, aw be Se ka ko dɔw gérer (Лenabɔ). Mais (nka). O ni Etats fédérés (jamanaw kafolen) o te kelen ye du tout (‘cogo si la).
N t’a Dɔn Wagadugu province (kafoda) ani Wayiguya province (kafoda) ani Tenkodogo province (kafoda), olu bee Se ka Ke u damana état (damanajamana) ye. N’o be Se ka Ke ka Tla ka Burkina To état unitaireya (a ka kelennajamanaya) la. A k’o Fɔ an ye. N’a Ko o be Se ka Ke, o tuma an fana Sɔnna.
Bamakɔ taamadenw bɔli
Kasim TARAWELE
Bì Alamisa in, Mali den bee lajὲlen Bɔra ka a ka ŋaniyajira Ke ka a Fɔ, min ye jamana tlali ye, k’u ma Jen n’a ye bì, u ma Jen n’a ye sinin. Taamadenw, u y’a da Mine Bamakɔ meriba (galodaba) dalala la ka T’a Foori, min ye, monument de l’independance (Yeremahɔrɔnya Dugumasiri) la. Taamaden ninnu na, musolakaw de tùn ka ca ni a bee lajὲlen ye.
Taamaden dɔ :
An bɔkun ye Maliba in de ko ye, parce que (bari) an Fle nin ye, taayɔrɔ te an na Mali ‘kɔ. An Wolola Mali ‘kɔnɔ wa an be Sa yan. Wa Mali in te Tla, wa Oland tlo b’an na. A ko ma Di an ye blen. An ka Mali te Tla.
An bee nakun ye an ka fàsoko de ye, sabula a Jirala k’a Fɔ ŋunuŋunu be ko an ka jamana be Tla. Donc (o la) an be na ŋaniyajira Ke an ka fàamaw la k’a Jira k’a Fɔ ko an ma Jen n’a tlali ye. An bee lajὲlen ŋaniya ye kelen ye. An nakun ye o dɔrɔn de ye.
An karamɔgɔ de y’an Labɔ, Ayidara, an ka Na an ka nisɔngoya Jira, ko an ka fàsoden minnu be kɔrɔn fe k’u tɔɔrɔlen dòn. A te ka Kun an fe. U te minecogo ɲuman na.
Kasim
Bi Malienw (maliden) bee ɲe jɔlen dòn Alzeri la. Sabula sìgikafɔ min be ka Ke yen, o te kaTaa malienw (malidenw) jiminsira fe. Fara-faraliko-kuma min be ka Fɔ banbaanci-jὲkuluw fe, caman ma o Faamuya.
Taamaden dɔ:
Alze ‘kɔnɔ, fen min be ka Fɔ bì vraiment (cyen na) o taabolo ma an Dya. Parce que (bari) ‘ben Kera min kan Burkina, il me semble que (i be i n’a fɔ) yelema be ka Dòn kow la. Donc (o la) an ɲe be o yelema in na depuis (fo) yɔrɔ jan. Donc (o la) depuis (kabini) yɔrɔ jan an be fe ka yelema in de Kùnben. Yelema ye jumen ye ? U be fe ka an ka fen yelema k’a Ke ko autonomie ani federalisme (yeremara ani kafojamanaya). O dun ma di an ye an ko Mali, kelen a te Fara. Jamana kelen, kùntlenna kelen, hakilina kelen. Donc (o la) o de ye an ka taama kùn ye. N’a ma Se ka Лenabɔ, ʃyen were an be Tla ka taama were Boloda tugun min ka jugu ni nin ye.
Kasim
Diine-kuntigi bee lajὲlen ye ɲɔgɔn Sɔrɔ nin kene in kan. Bee lajὲlen y’i wasa Dòn min na k’u ka kumalase Ke, o Kera imam Mamud Diko ye, n’ale ye haut conseil o présidentba (Silametɔn ɲemɔgɔba) ye.
Mamud Diko:
Nin marche (taama) nin kɔni ye here marche (taama) de ye. Marche (taama) min dòn jamanaden bee de fàralen be ɲɔgɔn kan, diine ni taabolo bee lajὲlen fàralen be ɲɔgɔn kan pour que (walasa) jamana in ka kelenya k’o Sabati. Fàra ɲɔgɔn kan ka baara Ke o be fen min Jira, o kɔrɔ ye jamana in ye kelen ye. ɔ bee lajὲlen ka kan o la. Ni Ala Sɔnna jamanadenw balolen dòn jamana tlaliko-kuma o te Se ka Ke.
Kasim
Ko in bee lajὲlen Лenabɔla maa min fe, o ye ʃerif Usmann Madani Ayidara ye. Ale fana ye i Dàntige .
ʃerif Usmann Madani Ayidara :
An ka Wuli ka an Jɔ ka fàso den bee Wele. An ka jamana te Tla. N’an Tlala, o la an be Sɔrɔ ka jamanatigi yere Wele a ka an Bisimila. Papier (Seben) minnu Sɔrɔla société civile (fàso-jama) fe, kulu bi naani ani fla, societe civilew (fàso-jama) la, olu bee de Jὲra ka hakilijakabɔ Ke kalo fla ‘kɔnɔ. O dossier (hakilinaseben) dlannen bannen de be yen. Président (ɲemɔgɔ) de b’an recois (Bisimila). An be Taa a Di a ma, ka a Deme ŋaniya min be an na, Mali ka Ben, Mali kana Fara, Mali ka Taa ‘ɲe Mali kana Segin ‘kɔ.
Kasim
Bamakɔ taama kɔ fe, min ye segukaw ye, Mooti, Sikaso ale ni Kulukɔrɔ, olu bee lajὲlen be k’u Laben yaasa u be Se ka nin taama in ɲɔgɔnna Ke cogoya min na.
Kayatu Tarawele
An balimamuso Mariyam Tarawele ye kuma Di maliden dɔw ma olu ce la. An balimake Abdulay Sila be o la. An ka a ka seereya Lamen.
Abdulay Sila:
Ka an ka jamana marabagaw, ni an Ko u ma ko autorité (fanga), k’u Deme u ka baara la.
Parce que (bari) ni i ye a Tà ka a Laje, nin ye an sìgikafɔ wɔɔrɔnan de ye Mali ‘kɔnɔ democratie (jemuse) nàli ni sisan ‘ce, an Ko min ma ko pacte national (jò dònni jamanadenw ni ɲɔgɔn ‘ce) o Kera, accord de Tamanaraset (Tamanaraset Benkan) Kera, accord d’Alze (Alze Benkan) Kera 2006, accord de ouaga (Waga Benkan) Kera, accord dAlze 1 (Alze Benkan tàko 1) Kera ɲina. Nin ye an ye flanan kene kan.
Donc (o la) sìgikafɔ wɔɔrɔ. An y’a Faamuya k’a Fɔ ko hali deusieme guerre mondiale (Jyen kὲle flanan) n’o Kera kὲle juguba ye, sìgikafɔ de ye o Ban. Nka est ce que (yala) anw ta in, sìgikafɔ be na a Ban? K’an te Mali tlali fe bì, an te Mali tlali fe sinin. N’an ye an Sìgi ko nord (kɔrɔnfela) tlalen dòn kaban, a be Tla an ‘ɲe na de. An be Bɔ d. Cebɔ temenen te yerekunbɔ kan de. Ni i ye i yere Bɔ, o de ye ŋaniya ɲuman ye fɔlɔ .
A ye n Deme ka n ka wara Fàga, i be a Sɔrɔ wara kùnkolo be i yere ‘bolo fɔlɔ. O la mɔgɔw be Sɔrɔ ka Na i Deme ka a Fàga. Mɔgɔ si de te na Bɔ jyen fàn si fe ka na maliko Ke ni anw te. Anw de ye malienw (malidenw) ye. Anw de b’a Ke. Ni i be i da Dòn a la, I da Dòn a la. Ni i te i da Dòn a la n’a Temena i ɲenayɔrɔ kan i n’i da Dòn a la.
Mariyam
E dun ka messagew Sera ka Lateme I bolo cogo di a Temekoɲuma na?
Abdulay Sila :
Tlefla-laban in na vraiment (cyen na) mɔgɔw ye faamuyali Sɔrɔ, parce que societe civile (bawo fàso-jama) mɔgɔw yere ye conférence de presse (kùnnafodilaw tɔgɔla-jὲkafɔ) minnu Ke kɔsa in na, mɔgɔw kelen ka o Ye, mɔgɔw y’a Faamuya k’a Fɔ ko effectivement (‘cyen na) nin te mɔgɔkelen-ko ye. Nin ye fàsoko de ye. An ye a Jira u la a Fìnna, a Jὲra, dɔrɔme kelen ma Di an ma. Donc (o la) fàsoko de dòn.
An ka Bɔ an ka Taa. Mali tlali te an si arranger (man ɲi an si ma). Kὲle Mali ‘kɔnɔ, a te mɔgɔ si arranger (a man ɲi mɔgɔ si ma). Résolution des Nations Unies qui reconnais l’intégrité du Mali (Seleke naani tɔn dàntigelikan ye Mali ka dafalenya Lakodɔn). An b’a Fɔ ‘jyenmɔgɔ ‘ɲe na, u ka a Bonya, kerenkerennenya la Fransi. Mali ye kelen de ye, Mali te Tla.
Mariyam
O hukumu kelen kɔnɔna na, an Sera denba dɔ ma Bulkasobugu la, n’ale tɔgɔ ye Madame Bagayɔgɔ Maymuna Sanɔgɔ ye.
Maymuna Sanɔgɔ:
U b’a fe ka an ka yɔrɔ Tɔnɔmada n’o ye Kidal ye. Musow bee y’a Jira k’a Fɔ jamana te Tla fla ye. Cew bee Ko jamana te Tla fla ye. Denw bee Ko jamana te Tla fla ye. ɔ, mais (nka) an ‘ɲe b’a la u be fe ka janfa de Dòn an bara. U b’a fe ka an ka yɔrɔ Tla. K’a Jira jyen bee la u ka a Dɔn ka Fɔ an te jamana tlali fe.
U ka a Dɔn ka a Fɔ an ka jamana, a te Tla fla ye. An ka jamana ye kelen de ye, ka Bɔ Kidal ka Taa Sikaso, ka Bɔ yen ka Taa foo… An ka mara seegin bee ye Mali de ye, donc (o la), Mali te Se ka Tla. N’an Ko k’an be Sɔn Kidal tlali ma, o tuma jamana tɔ be Ke cogo di? Jamana kelen de dòn fà kelen bà kelen. Mɔgɔ yeleke te an ‘ce la. An bee ye maliden de ye. Hali n’an kὲlela sìgikafɔ de b’a Ban. Wa an te a fe bì, an te a fe sinin.
A te Tla bì, a te Tla sinin. A be i komin i n’a Fɔ nin ye dukɔnɔ-kele de ye. An be Kὲle, kὲle be Ban. Mais (nka) tlaliko-kuma min Fle a la, vraiment (cyen yere la) an te Jen n’o ye bì, an te Jen n’a ye sinin. Barisa ni i ye a jate Mine, i be T’a Sɔrɔ sikasoka den furulen dòn kidalka ma, kidalka den furulen dòn sikasoka ma komin i n’a Fɔ u furulen be yɔrɔ tɔw la cogoya min na.
Kajatu Tarawele:
Mariyam ye an balimamuso Hamsetu Sakiliba Лininka. Ale fana tùn be taama in kene kan. An ka a ka seereyaw Lamen.
Hamsetu Sakiliba:
Bì kɔni malienw (malidenw) Bɔra yere de kosebe-kosebe. Bee y’a Jira k’a Fɔ Mali ye an bee de ta ye. Mali ye an ka cen ye. A Dira an ma cogo min na, an fana be fe ka a Di an denw ma ten en entier (a dafalen) k’a Sɔrɔ fosi ma Bɔ a la. A ma Tla a ma Tɔnɔmada, a ma foy. Malienw (maliden) bee Bɔra, ce Fara muso kan, denmisennin ni mɔgɔkɔrɔba, ‘diineko ma Laje ‘politikiko ma Laje, bee de Bɔra. Bee ye i ka avis (fela) Fɔ fana. Bee y’a Jira ka a Fɔ Mali ka To kelenya la o de ka ɲi.
Mariyam
A y’a Fɔ a y’a Ke diyen bee ye image (jaw) ye, an ye kumakanw fana Sɔrɔ ka Bɔ yɔrɔ caman na. Dɔw ka kuma la, a ɲɔgɔn ma Ke Mali ‘kɔnɔ fɔlɔ. I tùn be kene kan yen émotion (gintan) tùn be cogo di?
Hamsetu Sakiliba:
Vraiment (cyen yere la) les gens étaient vraiment émus (mɔgɔw tùn mugurilen dòn). Bee de tùn be yen, bee kumakan tùn ye kelen ye yen : un et indivisible (kelen min te Tla). A te Tla. Mali ye kelen de ye, an be To an ka kelenya de la. O de tùn be bee da ‘kɔnɔ ka Fɔ. `Ce te, `muso te, `denmisennin te, tout le monde parlait la même chose (bee tùn be ka kumakan-kelen de Fɔ).
Mariyam
Yaala gouvernement (kùnnafanga) mɔgɔ dɔw tùn be aw ‘ce la ka taasibla-taama in Ladya aw ‘bolo wa?
Hamsetu Sakiliba:
Awɔ gouvernement (kùnnafanga) mɔgɔw tùn b’an ‘ce la yen. Assemblée (wasablon) yere députéw (wasadenw) caman fana tùn be yen nɔ. Donc (o la) kuma be Taa Se ‘yɔrɔ la, on espère bien que (an hakili la ko) faamuyali be na Ke puis que (bari) jyen bee tùn be yen. Télévision étrangère (‘jamana werew ka telesow) bee tùn be yen nɔ, media (kùnnafonisiraw) tùn be fàn bee.
Mariyam
Fen min ye a kasaarako ye i y’a Dɔn an be se k’a Fɔ alhamdulilay ko ‘cyenni ma Dòn ye?
Hansutu Sakiliba:
Alhamdulilay, `cyenni ma Ke. Ne ka dɔnniya kɔni na, n ma a Men n m’a Ye. Cyenni ma Ke, c’est très bien organisé (a Labenna ka Лe kosebe).
Mariyam
I be na Se ka mun de Fɔ i tɔw ye Mali ‘kɔnɔ ani minnu be région (‘marayɔrɔ werew la) fàn werew fe, ani hali ni malien (maliden) minnu ni Ala m’a Latige olu ka Ke aw ‘ce la bì.
Hamsetu Sakiliba:
Ne kɔni b’a Лini, malien (maliden) be jyen fàn o fàn, bee ka Bɔ. Nin ye maliko de ye, mɔgɔkelen-ko te. Donc (o la), bee de ka Wuli i sekoye fen o fen ye…. Ne yere Fle, ne ma Deli ka marcher jamais de toute ma vie (Taama abada n ʃi bee ‘kɔnɔ). Nin ye ne ʃyen fɔlɔ de ye ka marcher (Taama), parce que j’ai vu que vraiment c’est la peine (bari n y’a Ye k’a Fɔ cyen yere la a ‘kùn be) n ka Taa. N Taara fana, n ma Nimisa.
Hali sinin n’a Fɔra ko marche (taama) be Ke tugun pour la même cause (nin ko kelen in na), n be Taa tuguni wa n be n ka mɔgɔw bee Labɔ. An ka Mali, an k’a léguer (Ke ‘cen ye) k’a Di an mɔdenw ni an tlonmasamaw ma i n’a Fɔ a Dira an ma cogo min na en entier (a dafalen).
Seko ni dɔnko
Kajatu tarawele :
Seko ni donko kene kan Mariyam Tarawele ye kuma Di jeli Madi Tunkara ma an ka a ka seereyaw Lamen.
Jeli Madi Tunkara :
Ne yere be sàn kelen Bɔ sisan, n ma contrat (saratiseben) Ke, n ma Taa ‘yɔrɔ la. Mais (nka) n be studio (fɔliso) la baara la, n ka kan ka disque (kurufe) dɔ Bɔ. Début 2015 (2015 daminew la), n ka kan ka tournée (yaala) da Mine. Dɔɔnin Bɔra gὲleya la sisan. N b’o baara de la.
Bon (ɔ) artistw (fɔlikelaw) ka gὲleya sisan, min b’an kan dɔrɔn, an yere be cogoya min na sisan komin an ni tubabuw be baara Ke ɲɔgɔn fe, mais (nka) an denw n’an dɔgɔninw ni an mɔdenw, ni u ka avenir (sinin-ɲesigi) Sera ka prepare (Laben), o be Se ka Ke cogo min na n’o y’a Sɔrɔ disque maison (kurufe-bɔyɔrɔ) be yan, n’u ye baara Ke u ka Se k’a disque (kurufe) Bɔ parce que (bari) dɔnkilidala ɲumanw Cayara sisan, fɔlikela ɲumanw Cayara.
Bon pour que (o la walasa) jyen bee k’i Koladɔn, bon (ɔ) Mali dun dɔnnen be fɔli la cogo min na tant que (fo k’a Fɔ ko) ni disque (kurufe) ma Ke internationalement (jyenlaminita ye), a ka gelen dɔɔnin jamana ka Se ka developer (Yiriwa), a kɔnɔna na, parce que artists (bari fɔlikela) de be Se ka jamana tɔgɔ Labɔ kosebe. O kɔni o gὲleyaba de be yan nɔ.
Producteur (kurufebɔla) te yan ka jeunew produit (ka funakew ka kurufe Bɔ). Pour le moment (Sisan) kɔni gὲleya dɔɔnin be yen nɔ nka, mais (nka) a Nɔgɔyara sisan dɔɔnin. Yɔrɔ kelennin min ye gὲleya ye sisan dɔɔnin o ye kidal koɲa in ye. An bee kɔni be dugawu Ke la de pour que (walasa) Ala be Se ka miiriya ɲuman Di u ma cogo min na.
Kan ni Yiriwa ‘tɔgɔ la, Musa Danbele ye jὲmukan Seben.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Blàdon : 2015-01-11 Yɛlɛmako laban : 2015-01-11


text:
Lakalita >
Gawokaw ka ŋaniyajira-taama bɛnkan
Bì alamisa zuluyekalo tle 14, 2016 sàn, ŋaniyajira-taama dɔw Kɛra tumutu ni bamakɔ. A taama ninnu bɛɛ tùn bɛ kà Kɛ kùn min kamà, o de ye dɛmɛ dònni ye gawokaw ka taratadon taama kùn mà ye. O min ye cɛmancɛ-marabaaw Wulili ye ka B'u kùn na ye. Nka kabini arabadon, Mali kùnnasigi-fanga ye 'kulu Wuli kà Taa gawo ni bɛnkan dɔw ye walasa kà fɔkabɛn Kɛ a ko in na. Ɔ, Ala kɔni y'a Kɛ ɲɔgɔnfaamu Nàna an bɛ waati min na. Kùnnasigi-fanga ka o waleya in kosɔn, gawo taamadenw Sɔnna bɛnkan talen ma, k'a sababu Kɛ k'olu ka laɲini dɔw b'a 'kɔnɔ. Nka u ka kumalaban Kɛra wèeledakan ye ka Лɛsin o kùnnasigi-fanga kelen in ma k'a Fɔ ko bɛɛ To bɛnkan talen 'kɔ ni k'a Bɔ a sira yɛrɛ fɛ.
Blàdon : 2016-07-14 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Gwànalen
Dugu yɔrɔfɔli
Gwànalen ye bùgunin kolomi dugu dɔ ye Sikaso marabolo 'kɔnɔ. Keleya de ye Gwànalen kafoda n'a galoda ye. A n'o cɛ jànya ye bam 18 ye. Bùgunin ni Sikaso ani Welesebugu de ye yen lamini dugubaw ye. Nka Gwànalen ni Welesebugu de ka surun kà sago Bùgunin ni sikaso kan, bari a ni Bùgunin cɛ ye bam 78, a ni Sikaso ta ye 278, Welesebugu ta dun tɛ nin fla ʃi Bɔ. Nin duguba kofɔlen ninnu kɔ fɛ, dugu misɛnnin wɛrɛw Gunnen bɛ Gwànalen na i n'a fɔ Sotigila Bùgunin, Wurɛ, Dani ani Bikɔ. Sotigila Bùgunin sìgilen bɛ a ni kɔrɔn 'cɛ ni bam 9 ye, Wurɛ bɛ tlebinyanfan fɛ ni bam 6 ye, kɛɲɛka fɛ, Dani bɛ yen ni bam 4 ye, a worodugu-yanfan sa, Bikɔ bɛ yen ni bam 3 ye.
Dugu tɔgɔko
Gwànalen ye 'dugu ye min tu Tigɛra sonsokɛ dɔ fɛ min tɔgɔ tùn ye Mari musa ye. Tumutu mara la, dugu dɔ bɛ yen ko Kooro a tùn bɛ Bɔ yen de ka Nà sògoɲini na gwanalen. O waati y'a Sɔrɔ a yɔrɔ ye kungo tulenba ye wa sògow tùn bɛ Sɔrɔ yen kosɛbɛ. Mari musa Tor'o la don dɔ sìgifɛn dɔ Bɔr'a ma k'a F'a ye ko nin màa min Sìgira yan ko 'kɛlɛ tɛ Se i la. Donsonkɛ fana y'i Sìgi yen. A yɔrɔ tùn bɛ Weele "Galala" la Mari musa fɛ. O de Yɛlɛmana ka Kɛ Gwànalen ye bì.
Dugu dugutigiya
Dugutigiya min bɛ Gwànalen, o ye laadalata ye. U ka dugutigiya bɛ bagayɔgɔlakaw de 'bolo a tigiya in bɛ Mununmunun olu de ni ɲɔgɔn 'cɛ. Kìnko t'u ta la. Bagayɔgɔ bɛ dugu 'kìn o 'kìn na ni kɔrɔya Ser'i ma i bɛ K'a ye bari i u ka dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda fana. Keleya tùn ye jamanatigi-dugu ye masatle la. Gwànalen tùn maralen dòn o de fɛ. An bɛ bì min na, Boriba fɔgɔ Bagayɔgɔ de ye Gwànalen dugutigi ye. Nk'a Fɔra caman fana 'kɔ i n'a fɔ Nama , Maɲan, Dɔwele, Ntogojan, Fotigi, Dennin kurun bɔkɔri, Mama, cɛnin, Fajala, Bɔkɔri, Bɛnbɛjɛ, Fadebi, Boni, Dusuba Bonikɔrɔ, Korika Wojuma, Zejɛ Ntogo, Mɔntinɛ Wojuma, Sirajɛ Maɲan, Famusa Bangali, Naɲumannama ani Fɔgɔ.
Dugu bònya
Gwànalen dugu man bòn. Kìn naani 4 de b'a 'kɔnɔ, olu ye Senijɛla ni Sigala ni Sabula ani ɲamakɔkɔla ye. Gwànalen sìgikɛnɛ bònya tɛ Tɛmɛ bam 5 kan kɛnɛ naani 'kɔnɔ. Yen màa hakɛ ye 900 ye bì-bi in na (2016).
Dugu siyako
Gwànalen sìgibaaw ye bamananw ni fulaw ani numuw ye. Bagayɔgɔ ni dumiya ni samakɛ ni sise ni sumaworo ani kɔnɛ ye yen jàmuw ye. 'Ntɛ tɛ Gwànalen n'a laminidugu ʃi 'cɛ furuko siratigɛ la. Fo n'a Bɔra numuw ni bagayɔgɔlakaw ta la, bari hali Gwànalen dugu yɛrɛ 'kɔnɔ furu kɔnnen dòn olu ni ɲɔgɔn 'cɛ. Bamanankan ni fulakan bɛ Fɔ yen, nka bamanankan de sɛbɛkɔrɔ bɛ Fɔ yen haali.
Dugu baarako
Sὲnɛ bɛ Kɛ kosɛbɛ Gwànalen. Fini, kɔɔri, dà, zɛrɛ, ʃɔ, galama, bàra, je, woso, bananku, ɲimikala, tiganinkuru, tiga, malo, kàba, saɲɔ ani keninke bɛ Sὲnɛ yen nɔ. Gwànalenkaw bɛ jɔnforoninw Bɔ nafɛnsɛnɛ kamà fana. U ka nafɛn sὲnɛtaw ye ʃù ni salati ni jaba ni tamati ni nkɔyɔ ni pɔmitɛri ni jabibi ni gan ni kɔnkɔn ni nanaye ani melɔn ye. Jiriba-forow fana b'u fɛ yen. U ka jiriturutaw ye buyagi, mangoro, namasa, lenburu ani sɔmɔ ye. Sὲnɛ tɛ Taa baganmara 'kɔ, o siratigɛ la, gwànalenkaw bɛ fàliw, misiw, bàw, wùluw, sagaw, jakumaw, ʃɛw, kamiw ani jɛnɛntubanninw Mara. Mɔni fànʃi tɛ Kɛ gwànalenkaw fɛ yen. Nka u bɛ jago misɛnnin dɔw Kɛ sɔn i n'a fɔ butigifeere ni sὲnɛfɛnfeere ni jiridenfeere ni dabaw ni kamanmafɛn-feere ani bololafɛndlata-feere (Ŋunun, segere, cidɛfɛ, sigilan, sansara, daba, muru, fìni sɔgɔlen, geseda). Gwànalen bɛ donsobolodon Kɛ.
Dugu fὲɛrɛko
Gwànalenkaw bɛ manabɛlɛ ni ntɛnfɛrɛ ni wɔ̀lɔjuru ni buturu ani gɛnni de Kɛ ka kɔnɔw Minɛ. Nka marafa de y'u ka kungosogobaw fàalan ye. Yenkaw fana bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye. U bɛ dugukɔnɔbagan murutilenw Minɛ ni fὲɛrɛ minnu ye ye jonborifli, koronka-minɛ ani nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye) ye. Finisɔgɔ ni bɔfledla ni gɛnkurunnindla fana bɛ K'u fɛ sɔn.
Dugu yiriwaliko
Bì bi in an (2016), ɲɔʃimansin, pɔnpekɔlɔ, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, kalalikɛmansin ani sɛnɛkɛmansin bɛ Gwànalen. N'a Bɔra CMDT la gwànalenkaw ka baɲumankɛtɔnko tɛ tèn.
Dugu kàlanko
Forobalakɔli-so kelen bɛ Gwànalen. Yen lakɔli Dabɔra 2005 sàn. dugumadakun fɔlɔ kàlanso dòn sàn wɔɔrɔ kalanw de Kɛ yen. Balikukalan fana kelen kelen bɛ Kɛ yen.
Dugu batoko
Misiri kelen bɛ gwànalenkaw fɛ yen. Fasɔgɔ Dumiya de Nàna ni yen silamɛya ye. An bɛ bì (2016) min na kerecɛnya ma Dòn Gwànalen fɔlɔ. Silamɛya kɔ fɛ, laadalabato dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ: Kɔmɔ, dàndugu (o ye sɔrɔ ye) ani gere. U bɛ "Tu" Fàra u ka laadalabatow tɔgɔ kan sɔnyɔrɔtɔgɔ-ko kamà. Gwànalen dugu dasiri ye bà kɔrɔn ani fàli ye. Dugu ntɛ ye bàga ni nkɛɛrɛn ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni tɔnɲɛnajɛ ni ntolatan ni soboli ani laadalakow ye yen ɲɛnajɛlakow ye. U bɛ jenbew ni nkɔninw ni ntamanninw ni wasanbaw ani dununw Fɔ nin ɲɛajɛw sèn fɛ. Yen ɲɛnajɛw bɛɛ bɛ Kɛ dugu fɛrɛw de la.
Dugu kungoko
Kɔbolofara sàba ni fàla kelen bɛ Gwànalen. O yɔrɔ ninnu na Manɔgɔw ni ntɛbɛnw ni wùlujɛgɛw ni bàmaw ni kaanaw ni koorow ni koorokaaraw ka teli ka Ye yen. Yen kungo kɔnɔ, nin jiriba kofɔlen ninnu bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen: jala, banan, sanan, ganun, nkaba, npeku, zaban nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ ani nten. Yen kungosogowla fànba ye Gɔnw ni lɛw ni bàlaw ni minɛw ni nkoloninw ni warabilenw ni miniɲanw ni tonkajɔw ni jokala ni gìngin ani baninkɔnɔw ye. Yen kungodaw tlalen dòn ka Kɛ wɔɔrɔ ye Kɔsɔn, ciɲɛba, kolɔninkan, tintininkunjan, bɛlɛnin ani sirasumala.
Dugu Kaburudoko
Kaburudo?
Kaburudon fla de bɛ Gwànalen. Kìnw janya-ɲɔgɔn na de Nàna n'o ye n'o tɛ sababu wɛrɛ t'a la. O kaburudon fla ninnu fana na, kelen tolen dòn kìn kelen 'bolo, nka tɔ kelen ye kìn tɔ bɛɛ jɛ ye. Yen kaburudon kelen bɛ tlebin fɛ tɔ kelen bɛ kɔrɔn fɛ.
Dugu waatiko
Ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà, Gwànalen waatiw yɛlɛmacogo y'o ye. Yen funteni sannadan yɛlɛlenba tɛ Tɛmɛ 40 kan w'a nɛnɛ hakɛ dugumadan fana tɛ Tɛmɛ 16 kan. Gwànalen samiɲan kelen sanji nàlen bɛ Taa 30 ɲɔgɔn na.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ fla bɛ gwànalenkaw fɛ yen ko: kuluba ani dàndugu.
Blàdon : 2016-07-20 Yɛlɛmako laban : 2016-08-05


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with dji in ml.
Djiadiani, Djiba, Djiba, Djibadougou, Djibala, Djibala, Djibala, Djibar, Djibara, Djibara, Djibassi, Djibe, Djibia, Djibitaga, Djiblebougou, Djiblebougou, Djiblena, Djibougou, Djibougou, Djibougou, Djibougou, Djibougou, Djibougou, Djibougouni, Djibouroula, Djibrouia, Djida, Djidabougou, Djidian, Djidian, Djidian Kenieba, Djidiana, Djidianda, Djidibi, Djidie, Djidie, Djidie, Djidie, Djidiebougou, Djidiebougou, Djidieni, Djidieni, Djidjina, Djifale, Djigali, Djigan, Djigani, Djigani-Mango, Djigani Ouere, Djigibougou, Djigo, Djigouma, Djigue, Djiguela, Djiguela, Djiguenesso, Djigui, Djiguia, Djiguibambo, Djiguibougou, Djiguibougou, Djiguibougou, Djiguidala, Djiguila, Djiguila, Djiguilamor, Djiguinare, Djiguine, Djiguiya de Koloni, Djija, Djikabougou, Djikabougou, Djikabougou, Djikelesso, Djiki, Djikone, Djikoroni, Djikouma, Djikouna, Djikouna, Djikounani, Djikoungo, Djikoungoni, Djikoungoni, Djikourma, Djikoye, Djila, Djila, Djila-Finyana, Djile, Djimatogo, Djime, Djime, Djime, Djimebougou, Djimekourani, Djimekourou, Djimerou, Djimindo, Djina, Djinaban, Djinague, Djinajo, Djinakolonba, Djinango, Djinassogou, Djindiang Teguenda, Djindie, Djindigo, Djindjikounda, Djine, Djinebougou, Djinetoumaninala, Djinfin, Djingaram, Djingje, Djinidie, Djinidiebougou, Djinidiela, Djinifina, Djinigue, Djinikorola, Djinina, Djinje, Djinkoni, Djinkourou, Djinndjinnbounda, Djinnfiti, Djinntoi, Djionkoulou, Djirawa, Djiribabougou, Djiribabougou, Djiribabougou, Djirikoro, Djirila, Djirimassigui, Djirola, Djissan, Djissikina, Djissoumabole, Djissoumabougou, Djitamana,
ADS


text:
Ntɔso
Dugu yɔrɔfɔli
Ntɔso bɛ Molobala galoda fɛ, o min bɛ Sikaso marabolo ni Kucala kolomi na. Ntɔso ni Molobala cɛ tɛTɛmɛ bamɛtɛrɛ 10 ɲɔgɔn kan. A ni Kucala ta ye 35 ye. Ntɔso tɛ gudɔrɔndala-dugu ye, o sababu kosɔn a lasɔrɔli ka gɛlɛn dɔɔnin. Nka a nɔgɔya sira ye i ka Bɔ Molobala fɛ ka Tɛmɛ Susula ninka sɔrɔ k'i Kùnd'a kan. Ntɔso ni Farawula, Susula ani Sogo de bɛ dàncɛ Bɔ.
Dugutɔgɔko
Ntɔso tu tigɛbaa tɔgɔ tùn ye Màsa Tarawele ye. Donsoya de y'a Sama ka Bɔ Maade kaaba ninka Nà n'a ye yen. Nka miɲankala laada la, tɔgɔ kɛrɛnkɛrɛnnen dɔw bɛ yen k'aTà den fɔlɔ la fo ka Taa Se den tannan ma. O den bɛɛ kelen-kelen n'a tɔgɔ dòn. Màsa ta Bɛnna "Dɔ" ma, o y'a To a tùn bɛ Weele "Màsa ni Dɔ" bɛɛ la. Nk'a waati laadalako fanga bònya kosɔn, "Dɔ" fɔli ye "Masa" fɔli Tunun. O de la, Dɔ ka sìgiyɔrɔ in tɔgɔ Dara a yɛrɛla ko "Dɔkan" mamara la. O kɔrɔ ye "Dɔ ka so" ye. Nka an bɛ bì min na, dɔw bɛ "Dɔ" in Fɔ ka Kɛ "Ntɔ" ye, nka a ka c'a la olu ye bamanankanfɔlaw ye. N'o tɛ halibì a bɛ Weele "Dɔkan" na miɲankaw fɛ.
Dugu dugutigiya
Ntɔso fana tùn ye Molobala màsakɛw ka dugu marata dɔ ye lawale la. Nka a bɛ ka Mara dugutigiw fɛ i n'a fɔ dugu dɔw. Nka o dugutigiya min b'u fɛ yen o ye laadalata ye. Sugandili t'u ka dugutigiya la, wa a nacogo ye kɔrɔya-kunda ye. Ntɔso dugutigiya tɛ Bɔ kìn dɔ la ka Taa dɔ wɛrɛ la fyew. A Sinsinna kìn min na kabini lawale la a tolen bɛ o de 'bolo hali bì. Umaru Tarawele de ye yen dugutigi ye an bɛ don min na (2015).
Dugu bònya
Ntɔso bɛɛ ye kìn kelen ye. A bɛ Fɔ a ma Dɔkan walima Ntɔso. Ntɔso mɔgɔ hakɛ bɛ Taa 2003 ɲɔgɔn na. A fɛnsɛ tɛ bɛrɛ ye. Ntɔso sìgili ni bì (2015) 'cɛ, a ma b'a sìgiyɔyɔ la. O kɔrɔ ye kotomon kɔrɔ tɛ yen.
Dugu siyako
Miɲankaw, fulaw, kɔrɔbɔrɔw, mɔsiw, bamananw, jɔnkaw ani Senufow de bɛ Ntɔso. U jàmuw ye Danbɛlɛ, Kulubali, Sanɔgo, Tarawele, Sanna, Bɛrte, Goyita ani Jòone ye. Kan naani bɛ Fɔ u fɛ yen I ko bamanankan, mɔsikan, mamara, ani kɔrɔbɔrɔkan. Nka mamara fɔbaa ka ca n'a tɔ bɛɛ ye minkɛ, o y’ukaforobakan ye.
Dugu baarako
Ntɔsokaw ye sɛnɛkɛlaw ye. U bɛ Saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, ʃɔ, tiga, fini, malo, mangoro, lenburuba, lenburukumunin, sɔmɔ, bɛnɛ, tubabunkɔyɔ, tamati, fòronto ani ʃù Sɛnɛ.
U ka Daaba ni kamanmafɛn marataw ye misi, saga, bà, fàli, wùlu, sò, kami, ʃɛanitonkɔnɔ ye
Caŋlɔhɔ, similohoo, loʃuguŋɔ, nafenama, kaʃiɲɔhɔ, wɛrɛgɛlɔhɔ, triyelɔhɔ, fɛrɛwii, namalɔhɔ, kadinɲiizɔgɔ, logohɔ, kamadurugo, nacunwakoro, faayilɔhɔ, nuwege, wegeyelɔhɔ, tinpeeɲiiʃɔrɔ, dufaragaanigoro, ninnubɛɛ ye ntɔsokaw ka laadala mɔni-kɛyɔrɔw ye. U ka mɔnikɛminɛw ye flenw ani jɔw ye. U bɛ jago misɛnninw fana Kɛ ka geseda ni donsoya, jiriʃi, jurufugan fìnisɔgɔ Fàra o kan.
Dugu yiriwaliko
Lakɔliso, musojigin-so, ɲɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow, kɔlɔnŋana, kalalikɛ-mansinw, ani sɛnɛkɛmansinw b'u 'bolo ko kurako siratigɛ la.
Baɲuman-kɛtɔn damadɔ, I n'a fɔ PGR, PACR, AVRDC, CRECOM CMDT, PGT ani AMDD ye bolodi-ɲɔgɔnmaw Kɛ Ntɔso ka ɲɛtaa kama. Wa nin tɔn ninnu ka yiriwa fànba tùn bɛ sɛnɛ yiriwali ni sɛnɛfɛnw ladonko-ɲuman ni sumanw bayɛlɛmani de kan.
Dugu kàlanko
Balikukalan bɛ Ntɔso kabini 1998 sàn. Lakɔlikalan duguma-dakun fàn fɔlɔ kàlanso fana bɛ yen. Forobata dòn ,wa sàn wɔɔrɔ kalanw de bɛ Kɛ a 'kɔnɔ. U ka lakɔlikalan dabɔ ni sisan cɛ bɛ sàn 45 ɲɔgɔn Bɔ bì (2015).
Dugu batoko.
Silamɛya misiri fla bɛ Ntɔso. Sidiki Tarawele de Nàna ni silamɛdiinɛ ye 1956 waatiw la. Kerecɛnya b'ufɛ yen. O fana nali Zanbɔsko Danbɛlɛ fɛ o ni sisan cɛ bɛ Taa sàn 35 ɲɔgɔn na. An bɛ bì min na, laadala-bato lakodɔnnen tɛ Ntɔso.
Dugu ɲenajeko
Seliw, sanyɛlɛmaw, bamanan-sangaw, denkundiw ani kɔɲɔw ye ntɔsokaw ka ɲenajelakow ye. U ka fɔlifɛnfɔtaw ye bala, bàra, bɔnɔ, ntama, cacaara, jenbe ani dunun ye.
Dugu kungoko
Ntɔso kungo 'kɔnɔ, kɔ naani, dàla seegin, fàla fla, ani jɛ fla de bɛ yen.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
‘Kabakomayɔrɔ tɛ ntɔsokaw fɛ ko mɔgɔ bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2017-01-23