text:
Banɛso
Dugu yɔrɔfɔli
Banɛso ye Mali marabolo sàbanan, dugu dɔ ye. A ka galoda ye "koniŋɛ" ye ni k'o galotigi-dugu Kɛ sugunba ye. N'a Bɔra a ka kolomi na (kucala) la a ni duguba wɛrɛ min ka surun ɲɔgɔn na, o ye kuri ye. Nka hali a ni olu fana 'cɛ tɛ o ʃi surunyaba ye tèn, bari a ni kucala ta ye bam 62 w'a ni kuri fana ta bɛ bam 30 ɲɔngɔn Bɔ sɔn. Nka o bɔlen 'kɔ yen a ni dugu misɛnnin minnu bɛ dàncɛ Bɔ olu dɔw ye: wurekela ka Taa kɔrɔnyanfan fɛ ni bam 12 ye, sungulaso bɛ tlebinyanfan fɛ ni bam 8 ye, kɛɲɛka fɛ, sugunba bɛ yen ni bam 9 ye,woroduguyanfan fɛ sa, jɔnina bɛ Sɔrɔ yen fan fɛ ni bam 7 ye.
Dugu tɔgɔko
Kabini dugu in tu Tigɛra tɔgɔ wɛrɛ ma D'a la ni Banɛso tɛ nka yɛlɛma ncinin dɔ de Dònn'a na. O tɛ dɔ wɛrɛ ye, a tùn bɛ Weele fɔlɔ ko "gbaankan", mamara dòn wa o kelen in de fana Mununmununna ka na Kɛ banɛso ye n'o bɛ Jate a bamanankanfɔ-cogo ye. O la, kuma tɛ banɛso kan, nka a bɛ gbaankan de kan. A Nàna cogo di? Tɔgɔ in Sɔrɔla balima fla dɔ fɛ. Olu tùn Bɔra sikaso fɛ, u tùn bɛ donsoya de Kɛ. U Taara Bɔ yɔrɔ in kan o sababu de la. U Tora u tɛ Fama yen ma fo u Nàna sɛnɛ Fàr'u bolo kan. O kɛlen, kelen Nàn'i Wuli dòn dɔ i komi donsoya taabolo ye o ye. A Taara Bɔ yɔrɔ dɔ fana na yen min y'ale fana kùn Minɛ kosɛbɛ. O kɛlen, ale fana ma Fama yen ma tun, a Tora tuma bɛɛ a bɛ Taa yen sɔn. O Tora 'sèn na f'ale fana nana fòro kura Bɔ yen. Ɔ, o kɛlen, a Nàn'a balimakɛ ma k'u ka sìgiyɔrɔ fɔlɔ in Blà ko ka Taa ɲɛ fɛ ale ta la. A kɛlen k'o kuma Bɔ k'a Bìn, a balimakɛ sinna k'i makun, a ma foyi Fɔ. Ɔ, dɔ in Tora sa, 'tuma ni ‘tuma a b'a Лini a fɛ nka o bɛɛ n'a ta a ma n'a F'a ye ‘tuma o ‘tuma dɔ in b'a Makun a la. A laban na dɔ in K'a ma: "ma ɲii bye gban mi kara" o kɔrɔ ye ko "hali n'i y'i Makun ne bɛ Taa. U Farala ɲɔgɔn na ten. Nka a ma Kɛ 'bɛnbaliya u ni ɲɔgɔn 'cɛ min kɛ, u Tora u bɛ Taa Bɔ ɲɔgɔn ye sɔn. Balimakɛ min Wulila ka Taa ɲɛ fɛ, n'a bɛ na Taa Bɔ dɔ in na n'i y'a Лininka "i bɛ Taa min?" walima "i Bɔra min", a tùn b'i Jaabi ko " n bɛ Taa gbàn fɛ yen walima "n Bɔra gbàn fɛ yen. "Gbàn" kɔrɔ de ye ko "makun". I komin ale yen blàli Laɲini a balimakɛ fɛ minkɛ n'a ma Kuma, ale y'o tɔgɔ yɛlɛma ka Kɛ gbàn (makun) ye ʃyɛn kelen. Wa o de Tora 'sèn na fo ka na "kan" Fàra a kan. O kɔrɔ ko "so" mamara la. O de Nàna ni gbàkan ye. Hali bì a tɔgɔ fla ninnu bɛ Fɔ. Nka balimakɛ min Wulila ka Taa tu kura Bɔ, o yɔrɔ in ye banɛso laminidugu dɔla kelen ye, nka cyɛn yɛrɛ la 'bolo tɛ ka Se ka Sin a dɔla kelen ma.
Dugu marabaako
Banɛso ma Kɛ jamanatigi-dugu ye, nka a Marala wurekela màsakɛw fɛ. Mali dugumara fɔlɔ min bɛ yen n'o ye dugutigiya ye o b'u fɛ ye. Dugutigiya suguya fla de bɛ Banɛso, laadaladugutigiya ani faamadugutigiya. Laadadugutigiya min b'u fɛ yen, o tolen tɛ kìn kelen 'bolo i n'a fɔ a bɛ dugu caman na cogo min na. U ta bɛ Mununmunun kìnw ni ɲɔgɔn 'cɛ wa 'jàmuko fana t'a la tuma tɛ kɔrɔya-kunda ma. Bɛɛ bɛ Se ka Kɛ yen dugutigi ye ni dugumɔgɔw ka dannaya ye. Nka ni bolo kɔni Sinna e min ma 'fɛn t'i Labɔ yen ni saya tɛ. Kumalasurunya na u ka dugutigiw bɛ Sugandi de, nka fo ni kɔrɔlen Banna dɛ. Banɛso dugutigi kɔrɔ dɔw ye: Seku konatɛ, Upinɛ Konatɛ, Zege konatɛ, bɛgɛ sundra, ba laji dawu ani Laminn dawu. Nka Solomann konatɛ de b'a kùn na an bɛ bì min na (2016) sàn.
Dugu bònya
Banɛso dugu fɛnzɛ ka bòn dɔɔni. Kìn wolonfla de b'a 'kɔnɔ, olu ye: Ntɔso, zerewola, tɔnzila, kadama, kagbɔhɔla, kakereso ani tefoola. Mali duguw mɔgɔ jate laban min Kɛra 2009 sàn yen mɔgɔw tùn bԑ Taa 2000 ɲɔgɔn na. Nka bì (2016) 'fɛn bɛ Ye o kan. A fana ma sìgiyɔrɔyɛlɛma Kɛ kabini a tu Tigɛra fo bì.
Dugu siyako
Siya wɛrɛ ninnu bɛ Sɔrɔ yen ka Fàra miɲakaw kan, olu ye fulaw ni bɔbɔw ye. Yen jàmuw ye konatɛ, sundra, dawu, Tarawele, kulubali, danbɛlɛ, kɔnɛ, sakɔ, sanɔgɔ, sangare, ani siribe. Sinankunya bɛ banɛso ni laminidugu min 'cɛ o ye Dùgan ye. N'o Bɔr'a la a bɛ danbɛlɛw ni dawuw ni kɔnɛw ‘cɛ, ani kɔnɛw ni yen lamini kulubaliw 'cɛ. N'a Bɔra dugankaw la, furuɲɔgɔnya bɛ Tɛmɛ yenkaw ni laminidugu bɛɛ 'cɛ, w'a bɛ Tɛmɛ fana du bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ ani kìn bɛɛ. Banɛsokaw bɛ mamara de Fɔ kɔsɛbɛ, n'o tɛ kan wɛrɛw bɛ yen i n'a fɔ: Bamanankan, fulakan ani bɔbɔkan.
Dugu baarako
Banɛso ye sɛnɛ-dugu ŋana ye. Yenkaw bɛ sɛnɛfɛn caman Sɛnɛ i n'a fɔ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaa, danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri ani alikaama. Nafɛnmisɛnnin-sɛnɛyɔrɔw b'u 'bolo. O yɔrɔ ninnu na u bɛ foronto ni tamati ni nkɔyɔ ni salati ni ʃù ni nàblenna ni gan ni kɔnkɔn ni nanaye ni melɔn ni sira Sɛnɛ. Banɛsokaw bɛ jiribaforow fana Bɔ. U ka jiriba turutaw ye lenburu ni mangoro ni buyagi ni namasa ani sɔmɔ ye. Sɛnɛ tɛmɛnnen 'kɔ yen, u bɛ baganmara jago ani bololabaara misɛnnin dɔw fana Kɛ u sèn fɛ. U bɛ bagan minnu Mara yen daba ni kamanmafɛnw na o dɔw ye bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. I n'a fɔ an y'a Fɔ cogo min na, Jago bɛ Kɛ yen fana. Nka jago in kɔni sinsinnen dòn butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew i n'a fɔ segere, cidɛfɛ, sigilan, daba, ani jele). Sugu fana b'u fɛ yen, o jɔdon ye ntɛnɛn ye. Nin bɛɛ tɛmɛnen 'kɔ donnsoya fana bɛ Kɛ yen kosɛbɛ wa bolodon bɛ K'a la ni denmisɛnw Kalifa ye donsocɛkɔrɔbaw la.
Dugu fɛɛrɛko
Manabɛlɛ ni wɔlɔjuruda ni buturu ani gɛnni de ye banɛsokaw ka kɔnɔminɛ-fɛɛrɛ ye. Nka màrafa de y'u ka kungosogobaw fàalan ye. Yenkaw fana bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ de ye ka Caya. U bɛ dugukɔnɔbagan murutilenw Minɛ ni fɛɛrɛ minnu ye ye jonborifli, koronka-minɛ ani nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye) ye. Finisɔgɔ ni bɔfledla ni gɛnkurunnindla fana bɛ K'u fɛ.
Dugu yiriwaliko
Baɲumankɛtɔn caman sèn Dònna banɛso ka yiriwa la. Olu la AMEDD, UNICEF ani CMDT. U ka yiriwa ɲɛsinnen dòn fɛn minnu ma o dɔw ye dugumɔgɔw dɛmɛni ye baara dakun dɔw la, 'kalan ni 'sɛnɛ b'o la. O tɛmɛnen 'kɔ kokura damadɔ bɛ Sɔrɔ yen bì, i n'a fɔ ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, jabaranin, kɔɔrisugu ani moto.
Dugu kàlanko
Balikukalan, blonkɔnɔ-kalan, lakɔlikalan ani madarasa bɛɛ bɛ banɛsokaw fɛ yen. Yen lakɔli ye forobata ye. Dugumandakun fàn fɔlɔ ani dugumandakun fàn flanan bɛɛ b'u fɛ yen. Yen lakɔli Dabɔra 1987 sàn. Madarasa min b'u fɛ yen o ye dugu ta ye, dugumandakun fàn fɔlɔ ta dòn. Nka yen kàlanw bɛɛ la, Lakɔlikalan de yanga ka bòn.
Dugu batoko
Kerecɛnya ni silamɛya ani laadalabato bɛɛ bɛ Kɛ Banɛso. Màa min Nàna ni yen silamɛya ye o ye Birama Jabaatɛ ye. Misiri sàba de b'u fɛ yen, kelen ye jumamisiri ye Burama konatɛ de Kɛra misirijɔbaa fɔlɔ ye yen nka o Kɛra ka Sɔrɔ silamɛya tùn bɛ yen ka ban. Eglizi sàba bɛ yen, wa o kerecɛnya Sera yen mɔgɔ min sababuya la, o ye Moriba konatɛ ye. Ninnu fla kɔ fɛ, kɔmɔsɔn ni tusɔn ni bùgusɔn ni kɔrɛsɔn bɛɛ bɛ Kɛ yen fana haali. U ka dugu dasiri ye bakɔrɔn fin ye.
Dugu ɲenajeko
Banɛsokaw ka ɲɛnajɛlakow ye kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni tɔnɲɛnajɛ ni ntolatan ani laadalakow ye. U ka fɔlifɛnw ye Buzanyan, fle, bàra, bala ni dunun ani cicara ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnenw ye dugu foroba-kɛnɛbaw ye.
Dugu kungoko
Kɔ ni fàla ani jɛ damadɔ bɛ Sɔrɔ Banɛso kungo 'kɔnɔ. Wa nin yɔrɔ kofɔlen ninnu na jilafɛn minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen ye jɛgɛ, o suguya ninnu bɛ Sɔrɔ yen fana o ye manɔgɔ ni saalen ani ntɛbɛn ye. Kaanaw ni koorow ani koorokaaraw fana bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ ani nten. Yen kungosogowla fànba ye miniɲan, dànkala, ntomisa, nkorongo, duga, kungo-kami, wɔlɔ baninkɔnɔ ani kɔnɔsogonin ye. Yen kungodaw flɛ: Maajɔrɔ, coogbege, ɲadɔgɔ, siwɔrɔ, faraga, gbowihin, degbuu, ganigba, tɔngzii, kagbɔɔ, jiseye, ani katala.
Dugu Kaburudoko
Koburudo seegin de bɛ Banɛso. Kùn min Nàna n'o ye, o ye: Banɛsokaw fɛ yen kìn bɛɛ n'a ka kaburudo dòn, bari a yɔrɔw sɛbɛkɔrɔ ka jan ɲɔgɔn na haali. fànko tɛ yen kaburuko la.
Dugu waatiko
Ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà, yen waatiw yɛlɛmacogo y'o ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ dɔ bɛ Banɛso u b'a Weele ko "Yazii" farawoba dɔ de y'a ye, nka a solaman de dòn.
Blàdon : 2017-01-20 Yɛlɛmako laban : 2017-02-25


c: text/html

text:
Fakan.ml kunaɲɛ: 2016 kalo laban bensenjate
2016 sàn kalo laban bɛnsenjate kunaɲɛ ye. A bɛ dɔ Fɔ a sàn mumɛ koɲɛ dɔw kan kà Fàra desanburukalo dɔrɔn kunaɲɛ kan. Fasiri 'kɔnɔ, n'i ye daɲɛ min Ye k'i 'dɔnfɛn t'o ye bamanankan na ka kɔrɔ, i b'o Dòn fogo daɲɛsɛbɛn 'kɔnɔ k'a fransɛkan Dɔn n'i b’o kan in Mɛn. N'i ye (Ko/Mo/Go) Ye tarabu 'kɔnɔ yɔrɔ o yɔrɔ, u bɛ Kàlan ko (Ko = kiloseeginnin / Mo = megaseeginnin / Go = gigaseeginnin). taamaʃyɛnw bɛ To u cogo la k'u kàlankan Kɛ fɔlen in ye bamanankan na.
Bamuyɔrɔ
* Dònni « yebali » ye ‘dònni ye min Kera yeremalanw fe, ntumuw walima HTTP jaabiw fe minnu ka gundoda kerenkerennen B’u ‘bolo n’u be Kɔsegin kà Bɔ fogo ‘kɔnɔ.
Sàn kunaɲe (2016)
Kalo donw kunaɲe
Jamanaw
Foosili
Лew
Fὲerelanw
Fogoyaalalanw
Blàdon : 2017-01-10
Yɛlɛmako laban : 2017-01-10

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kan ni Yiriwa tɔndenw
Fden Isiyaka BAALO
Yɛrɛkofɔ-kan
Fàden Isiyaka BAALO ye 'ɲininikaramɔgɔ ye. Bayɛlɛmanikɛla ani kanbaarala dòn fana (TB mankutusɛbɛn na).
A bɛ ɲininikaramɔgɔya Kɛ Mali sannakalanso dɔ la ko FLSL, Bamakɔ. A ka karamɔgɔya bɛ Kɛ kankalan (anglɛkan ni bamanankan) kan ani kandɔn kan. A bɛ ɲininiw Kɛ bamanankan kan ani Mali tabiya dɔw. O ɲininiw y'a To a Sera ka daɲɛgafe Dla bamanankan na 2008 sàn na a ni Kr Dukure ka jὲɲɔgɔnya 'kɔnɔ.
A bɛ sàn 6 Bɔ bì bayɛlɛmani ni kanlase baaraw la kan sàba ni ɲɔgɔn 'cɛ: bamanankan - anglɛkan - fransɛkan. A ka kanlase fànba Bòlila forobakɛnɛya dakun kan, fὲɛrɛdɔn ni fὲɛrɛminɛn-dɔn kan. A bɛ lamagajaw sènkɔrɔ-kumaw sɛbɛnni n'u bayɛlɛmani Kɛ fana.
Nin ye Kr Baalo sàn 8 ye karamɔgɔya la kandɔn ni kankalan sannakalandenw 'kùn. A bɛ bamanankan ni anglɛkan Kɛ a 'sèn fɛ magotigiw ye u ka 'so walima kanbaarasow la.
Kr BAALO ka kanbaaraw kɔnɔna na, a bɛ baara Kɛ kosɛbɛ Mali kanw bɛ Se ka Blà 'ɲɔgɔn na cogo min na ni latigɛlan fὲɛrɛ ye. A y'o baara caman Kɛ MAKDAS ni bataki.org fogo mɔgɔw ye.
Kabini 2006 sàn na, Kr BAALO tùn bɛ tàkabin na Mali kanw tɔgɔlatɔn dɔ sìgili la 'sen kan. Bì-bi in na, o Kɛra ko latigɛlen ye a ka cɛsiri n'a jὲɲɔgɔnw ta fɛ. Tɔn in tɔgɔdako fɔlɔ ko Kanko (2006-2010) y'a To a ye lapasalikan ni jὲɲɔgɔn ɲumanw Sɔrɔ tɔn na. Tɔn wulili min Kɛra o kɔ fɛ 2010 na, a tɔgɔ Yɛlɛmana ka Kɛ Kan ni Yiriwa ye. O Kan ni Yiriwa tɔn b'a la ka ko caman kɛ bamanankan na bì.
Ka Fàra Kan ni Yiriwa sintinni kan, Kr BAALO ye fogo dɔ Blà 'sen kan fogokɛnɛ kan n'o bɛ Weele ko Fàkan fogo, min fogosira Ye fakan.org ye. N'i Dònna o fogo 'kɔnɔ, i bɛ i 'magolafɛn caman Sɔrɔ yen.
Fden Seku Sangarɛ
Yɛrɛkofɔ-kan
Fàden Seku Sangarɛ ye dànkelen dɔ ye bamanankan lafali baaraw la. Mɔgɔ dòn min ye sìgida yiriwali kàlanw Ke. O kàlanw waleyali siratige la, a ka baara Sera den balodesetɔw ladonni ma. O y’a Blà ka balodɔn faamuya sira Taama. A ye den caman ni Kisi n’a ka balodɔn dɔnniya ye Mali dugumisenninw na bàɲuman-ketɔn dɔw la i n’a fɔ Medicine for Mali n’a ɲɔgɔnnaw. A be den balodesetɔw ladoncogo Dɔn k’u fari Lafa n’a ma Ke ni dɔgɔtɔrɔso-lataa ye. A be denbaw Dege balo nafama dlacogo la ka Di denw ma.
Kr Seku ye siginikalan ni magokalan caman Ke kalandenw ‘kùn. A ka kàlanden kɔrɔ dɔw yere be 'jɔyɔrɔ ɲenama na dugu dɔw ‘kɔnɔ. A dɔw be u ka galoda (komini) cakelaw la bì.
A ye sàn 24 Ke sìgidaw yiriwali baaraw la bamanankan na. A ye forobakeneya baaraw da Mine SAVE THE CHILDREN na ka Tla k’o dɔw Ke ADRA MALI la. Nin bee la, Seku Sangare tùn ye zana ‘dɔnbaaje ye bamanankan na. A yere ɲuman na, “mɔgɔ kelen bololatulu te Se ka sama Mun”. A b’o zana in Da ka jama Suguni ka Ke fàsokanw baarali kan.
Kan ni Yiriwa cɛbɔ tùn dòn. A ye sɛbɛn dɔw Bayɛlɛma ka Bɔ fransɛkan na ka Blà bamanankan na, balodɔn kan. A ka zana sɛbɛnnen fana bɛ bà kelen ni 'kɔ Bɔ. A 'sèn bɛ poyisɛbɛn ni sɛbɛnni sugu caman na bamanankan lafali kama.
Faden Seku Sangarɛ Fatura 2015 sàn kalo 03nan tle 24 ʃu fɛ k'a dugu Jɛ araba la. Kan ni Yiriwa tɔndenw ka dugawu b'a ye. Ala k'a jiginyɔrɔ Лɛ.
Fden Musa Danbɛlɛ
Yɛrɛkofɔ-kan
Fàden Musa S Danbele Bangera 1989 sàn kalo 05 tle 09, ‘dugu la, a be Fɔ min mà ko Лìdugukulu (Sungulaso), Kucala lamini na. A ba tɔgɔ ye ko Sigiɲime Mariyam Dandele nink’a fà tɔgɔ Ke Fungʃa Sanba Danbele ye. Musa Danbeley’a ka kàlanw da Mine Sungulaso, ka teme Molobala fe ka Nà Se Kùcala ceman-kàlanso la (L.K.D.K). Bac sɔrɔlen kɔ fe, a Nàna kankalan bolofara (FLSL) la Bamakɔ sannakalanso la ka anglekan Kàlan. A Tor’o la a ni Karamɔgɔ Baalo Dònna ɲɔgɔn na 2013 sàn k’a To a ka kàlan sàn sabanan na. K'a Tà o dònw na ka Nà Se bì ma, a ni Kr Baalo ye jὲɲɔgɔnya Sìri fàso kanw baarali kan.
Fden Dramann Keyta
Yɛrɛkofɔ-kan
Ne ye Fàden Dramann KEYTA ye min Bangera Bamakɔ. N ye n ka kàlan kùnfɔlɔ da Minɛ 1990 sàn, Point G, Bamakɔ. 2008 sàn, n ye kàlanden-karamɔgɔya sɛbɛn Sɔrɔ Kangaba. K’a Tà 2008 na ka Taa Blà 2013 sàn na, n tun ye kàlanden-karamɔgɔ ye Lafiyabugu kàlankow cakɛda mara ‘kɔnɔ. Kabini 2013 sàn, n bɛ kàlandenya la sannakalanso la, o bolofara min ɲɛsinnen dòn kandɔn ma. N ye Kan ni Yiriwa tɔnden ye. N ka baara ɲɛsinnen bɛ ɲinini ani kanw bayɛlɛmani ma bamanankan na.
Fden ʃaaka Banba
Yɛrɛkofɔ-kan
Ne tɔgɔ ye ko ʃaaka Banba. Ne ye baɲumanketɔn ‘baarakela ye. N y’o baaraw da Mine 2007 sàn na. Ne y’a baara bolodonniw Ke Karamɔgɔ Ndo Sise ‘bolo ka Fàra siginikalan ni balikukalan ɲedɔnni baaraw kan.
O kɔ fe, n ye baara Ke Amapros la, Лɔnɔ, Segu mara la. N Kera baarakɔlɔsilila ye yen. O tùn ye bolodali ye min tùn be mara cemabɔli kan.
Bì, n be baara Ke Paji Лetaa la Zeguwa n’a lamini na, sikasomara la. O baara ɲesinnen be denmisenw kàlanni ma ani k’u Lafaamuya kenyereye baara nafa kan.
Forobaja dɔw
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Blàdon : 2016-01-14 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Fàkan mɔgɔw
Kabini fàkan fogo Dayɛlɛnna 2014 sàn na k'a dònsira Kɛ fakan.ml ye, kanko cɛsiribaa dɔw b'a la ka baaraw K'a 'kɔnɔ. A sintinbaaw yɛrɛ y'o la mɔgɔ fɔlɔw ye. Mali fàsokanw baarali galabu-kɛnɛtigi dɔw 'sèn b'a la denmisɛnkunda. O denmisɛnkulu mɔgɔ fànba bɛ tɔn dɔ la ko Kan ni Yiriwa. O tɔn in mɔgɔ minnu y'u Kandi fàkan fogo lafali la, olu ma Salaya a baara fɛ halibi. An b'u Weele ko fàkan baarali dungɔlamɔgɔw.
Isiyaka BAALO
Isiyaka BAALO ye 'ɲininikaramɔgɔ ye. Bayɛlɛmanikɛla ani kanbaarala dòn fana (TB mankutusɛbɛn na). A ye fogo Blà 'sen kan fogokɛnɛ kan n'o bɛ Weele ko Fàkan fogo, min dlonsira Ye fakan.ml ye. Isiyaka BAALO bɛ ɲininikaramɔgɔya Kɛ Mali sannakalanso dɔ la ko FLSL, Bamakɔ. A ka karamɔgɔya bɛ Kɛ kankalan (anglɛkan ni bamanankan) ani kandɔn kan. A bɛ ɲininiw Kɛ bamanankan kan ani Mali tabiya dɔw. O ɲininiw y'a To a Sera ka daɲɛgafe Dla bamanankan na 2008 sàn na a ni Kr Dukure ka jὲɲɔgɔnya 'kɔnɔ. Isiyaka BAALO ye fàkan fogo sintibaa ye. A bɛ kan sàba Mɛn k'u fana Sɛbɛn: bamanankan, faransɛkan ani anglɛkan. A ye risikan Kàlan k'a To cɛmakalanso la.
Yusuf BAALO
Musa DANBƐLƐ
Musa S Danbele bɛ Bɔ Sungulaso, Kucala kolomi la. A ye sannakalan sànnaani-kalan Kɛ k'o Foori anglɛkan kankelen-kalanni na, Bamakɔ. Musa Danbɛlɛ y'i To sannakalan na ka Sɔmi fàsokanw nafa la. A ye DNAFLA ka kalokelen-kalan Kɛ bamanankan na. A bɛ bamanankan ni anglɛkan karamɔgɔya Kɛ cɛmakalansow la (TB mankutusɛbɛn).
Musa Danbɛlɛ ka bolojolenya kosɔn bamanankan sɛbɛnni na, Fàkan mɔgɔw Dar'a la k'u ka fogo lafali sagoya dɔ Dòn a 'bolo. Fogo lafali dungɔlamɔgɔ dɔ dòn. A ka lafali fànba bɛ Mali duguw kùnnafoni dònni kan fakan.ml 'kɔnɔ. Musa Danbɛlɛ bɛ kan minnu Fɔ n'a b'u Sɛbɛn olu ye mamara, bamanankan, faransɛkan ani anglɛkan ye. A bɛ bayɛlɛmaniw ni kanlasew Kɛ o kan ninnu ni ɲɔgɔn 'cɛ.
Dramann KEYITA
Dramann KEYITA bɛ Bɔ Bamakɔ. A y'a ka lakɔlikaramɔgɔya kàlan Kɛ ka Tla o la 2008 san, Kangaba (TB mankutusɛbɛn). Ka Bɔ o san na ka N'a Blà 2013 la, Dramann ye kalanden-kalan Kɛ Bamakɔ duguma-kalanso dɔw la. A ka kanw baaraliko dusu Dònn'a 'kɔnɔ o waati la. 2013 selen, a y'i Kanbɔ sannakalan sànnaani-kalan kɛli nɔ fɛ. A y'o Sɔrɔ minkɛ, a b'o san naaninan na kandɔn kàlanda la FLSL la ɲinan (2016). Dramann bolo bɛ bamanankan baarali caman na i n'a fɔ bayɛlɛmaniw. Dramann Keyita ni Fàkan mɔgɔw bɛ baara la sisan. A ye fàkan.ml lafali dungɔlamɔgɔ dɔ ye. A bolo bɛ dakun min na o baara la o ye masalasɛbɛnw kùnnafoniw ɲinini ye k'olu Blà fogo kan. Dramann ka kan mɛnnen ye bamanankan ni faransɛkan ye. A b'olu Sɛbɛn fana.
Umu KULUBALI
Umu KULUBALI ye Jijenika ye, Kolokani kolomi 'kɔnɔ ani Kulukɔrɔ mara la. A ye sànnaani-kalan Kɛ k'o jala Tà kandɔn kalanbolo la sanna-kalanso dɔ la ko FLASH, Bamakɔ. A Tlar'o la 2013 sàn. Umu ye bamanankan sɛbɛnni kalokelen-kalan Kɛ DNAFLA la ka Tɛmɛ ka Fàra a ka siginikalan kɛlenw kan FLASH la. O kàlan ninnu y'a Kɛ mɔgɔ faamuyalen ye bamanankan sɛbɛnni n'a mabɛn dɔnniya la. O kosɔn Umu Delila ka baara Kɛ "Jɛkabaara" kibarusɛbɛn na bayɛlɛmani siratigɛ la. Bì, Umu bɛ bamanankan karamɔgɔya Kɛ kàlanso dɔw la, Bamakɔ. Umu ye fàkan.ml lafali dungɔlamɔgɔ dɔ ye. A ka baara bɛ fogo-gafebon kùnnafoni-ɲini kan. Umu bɛ kan fla minnu Mɛn, bamanankan ni faransɛkan, a b'olu fana Sɛbɛn fo a bɛ bayɛlɛmaniw ni kanlasew Kɛ olu la.
Salimata BƐNGALI
Salimata Bengali bɛ Bɔ Gɔngaso, Klela galoda 'kɔnɔ ani Sikaso mara la. Kandɔn kàlanbolo min bɛ FLSL sanna-kalanda la Bamakɔ, a ye 'sànnaani-kalan Ke k’o Foori yen. A y'o jàla Sɔrɔ 2013 sàn na. Salimata ye kàlan misɛnnin caman Kɛ bamanankan sɛbɛncogow kan. O kàlan ninnu y’a Ke mɔgɔ faamuyalen ye bamanankan sebenni n’a maben dɔnniya la. Salimata ka cɛsiri kosɔn, Fàkan mɔgɔw y'a K'u ka fogo lafali dungɔlamɔgɔ dɔ ye. Fakan.ml lafali ni so tàtaw kùnnafoniw ye o y'a ka baara ye. Salimata be kan sàba Men k'u Sɛbɛn fana n'olu ye bamanankan, ʃɛnara ani faransekan ye. A b'o kan ninnu nafabɔ-sira caman Kɛ i komin bayelemaniw ni kalansenw keli u la.
Blàdon : 2016-05-22 Yɛlɛmako laban : 2016-12-15


text:
Ngbukan
Dugu yɔrɔfɔli
Ngbukan ye Mali dugu ncinin dɔ ye. A bɛ Sikaso marabolo ani Kucala kolomi fɛ. A bɛ galoda min na o ye Sinsinna ye nink'a kafoda Kɛ Kucala ye fana. A ni Kucala cɛ bɛ Bɛn bam 18 ma ka Taa kɔrɔn fɛ. N'i b'a fɛ ka Taa Ngbukan, i bɛ Bɔ Kucala k'i Kùnda Naposela kan. O min bɛ Kucala ni kɔrɔn 'cɛ ni bam 15 ye. N'i Bɔra yen, i bɛ Sɔrɔ k'i Kùnda Ngbukan kan. Ngbukan bɛ Sɔrɔ dugumisɛnnin wɛrɛ minnu ni ɲɔgɔn 'cɛ o dɔw ye Naposela, Bàɲa ani Karangaso ye.
Dugu tɔgɔko
Dugu tɔgɔ Dara a tutigɛbaa de la. A tɔgɔ tùn ye "Ngbuu" ye. O sababu kosɔn, "Kan" min kɔrɔ ye "So" ye Bamanankan na, o ni Ngbuu Dorogora ka Kɛ "Ngbukan" ye. O bɛ ngbuu ka so Fɔ kɔrɔko siratigɛ la. Nka tɔgɔ flanan min b'a la, n'o ye Ngorosonin ye, o Sɔrɔla kanflafɔ de fɛ. Bari a dugu in na, Mamara ni Bamanankan de bɛ Fɔ . O de la a bɛ Fɔ a ma bamanankan na ko Ngorosonin.
Dugu dugutigiya
Kabini lawale la, Ngbukan ma Kɛ Masakɛdugu ye. Nka a Marala masakɛdugu dɔ fɛ n'o bɛ weele ko Karangaso. An bɛ bì min na, dugu in bɛ Mara laadala-dugutigi ni faama-dugutigi fla bɛɛ fɛ. Nka laadala-dugutiya in tɛ Bɔ ka yaala 'kìn ni 'kìn 'cɛ. A bɛɛ bɛ 'kìn kelen ka bolo kan nink'a nàcogo Kɛ kɔrɔyakunda ye. Faama-dugutigiya min bɛ u fɛ yen o kɔni bɛ Yaala wa fana, o bɛ Nà sugandili-kunda. Ngbukan Sìgira mɔgɔ min fɛ o tɔgɔ tùn ye ko Ngbuu. Ale ka baara tùn ye donsoya de ye. A Bɔra Ngbandere.
Dugu bònya
Ngbukan dugu bɛɛ bɛ Bɛn kìn fla ma. N'olu ye Sigiʃɔso ani Kangbɔ ye. A dugu mɔgɔw bɛ Taa 1100 ɲɔgɔn na. A sìgikɛnɛ man bòn kosɛbɛ. Ngbukan ma Deli ka 'sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ.
Dugu siyako
Ngbukan sìgibaaw ye miɲankaw ye. Siya wɛrɛ tɛ yen ka Fàra u kan. A dugu in jamu dàn ye Danbɛlɛ ni Konatɛ ye. Ngbukan, mamara ni bamanankan de Fɔ. Kan min bɛ Fɔ u fla la kosɛbɛ o ye mamara ye.
Dugu baarako
Ngbukan ka baaraw la fànba ye sɛnɛ ye. O sɛnɛfɛnw na, u bɛ saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, soza ani ʃɔ de Sɛnɛ kosɛbɛ. Nakɔlabaaraw bɛ Kɛ yen. U ka nakɔw 'kɔnɔ, u bɛ nakɔjiriw dɔw Sɛnɛ i n'a Fɔ mangoro, lenburu ani manje. Nafɛnw bɛ Sɛnɛ yen nakɔw 'kɔnɔ fana i n'a Fɔ tubabunkɔyɔ, tamati, fòronto ani ʃù. Sɛnɛ tɛmɛnen 'kɔ, numuya bɛ Kɛ yen fana. Numucɛw bɛ dàbadlaw, kòlonbɔw, ani waarobɔw Kɛ. Numumusow ka kɛta Bìnna ka Dɔgɔya dɔɔnin. Baganmara bɛ Kɛ yen kosɛbɛ. U ka bagan marata fànba ye misiw, fàliw, sagaw, bàw, wùluw ani lὲw ye. U ka kamamanfɛn marataw ye ʃɛw, kamiw, tonkɔnɔw ani jɛnɛkɔnɔw ye. Jago bɛ Kɛ yen bari, u bɛ sɛnɛfɛnw, butigifɛnw ni baganw Jago u ka mago misɛnninw kama. Ninnu bɛ tɛmɛnen 'kɔ, bololabaara wɛrɛw bɛ Kɛ i n'a Fɔ geseda, kalali, ani motodlaw. Donsoya bɛ Kɛ yen wa donso-bolodon bɛ Kɛ. Sugu bɛ Ngbukan wa a jɔdon ye Araba ye.
Dugu yiriwaliko
Ngbukan ka yiriwa siratigɛ la, musojiginso kelen bɛ yen. O tɛmɛnen 'kɔ, fɛn damadɔ fana bɛ Sɔrɔ yen i n'a Fɔ ɲɔsinmansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow, kalalikɛ-mansinw, ɲɔfolon-mansinw, nɛgɛsow ani fàliwotorow. Ngbukan ni baɲuman-ketɔn minnu ye baara Kɛ ka Tɛmɛ ani ka Nà Se bì ma o dɔ ye CMDT ye. O ka yiriwa ɲɛsinnen bɛ fɛn minnu ma o ye kɔɔrisɛnɛ, nɔgɔkow, sannifeere ani jurudon ye. Waati ni waati, a bɛ bolodaliw Kɛ ninka dugudenw Kàlan o dakun kofɔlen ninnu na walasa olu ka Se u yɛrɛ 'kɔrɔ. Dugu ni DRSPR fana Delila ka jɛɲɔgɔnya Kɛ ka Tɛmɛ. O ka yiriwa tùn ɲɛsinnen dòn dugumɔgɔw kàlanni ma baganmara ni fòrow ni sɛnɛ kɛcogo ɲuman na. MPGRM tùn ye DRSPR 'bolofara ye min ka baara tùn ɲɛsinnen bɛ o fɛn kelen ninnu ma. AMDD ka yiriwa tùn ɲɛsinnen dòn fòrokɔnɔnaw labɛnni ni sùmanʃi-ɲumanko kàlanw kɛli ma dugumɔgɔw kùn na. USAID ka baara tùn ɲɛsinnen dòn sɛnɛko ma, kɛrɛnkɛrɛnnenya la, saɲɔ ni keninke sɛnɛcogo ɲuman ɲɛfɔliw dugudenw ye.
Dugu kàlanko
Balikukalan bɛ Kɛ Ngbukan. O Dabɔra 1979 sàn na. Yenkaw ka lakɔlikalan Dabɔra 2000 sàn na. O ye foroba-kalanso ye. U ka kàlanso ye sànwɔɔrɔ-kalanso dɔ ye.
Dugu batoko.
Ngbukan yen, laadalabatow ni bìtaw bɛɛ bɛ yen. Laadala taw la, kɔrɛ bɛ yen min batoyɔrɔ tɔgɔ ye ko kɔrɛto. O kelen bɛ yen. Dagɔrɔ bɛ yen min batoyɔrɔ bɛ Weele ko dagɔrɔto ye. O kelen bɛ yen. Nangɔ fla bɛ yen minnu batoyɔrɔ tɔgɔ ye Nangɔto ye. Kla fla bɛ yen minnu batoyɔrɔbɛ Weele ko Klagbaa. Kɔnɔ batoyɔrɔ tɔgɔ ye ko kɔnɔso n'o batoyɔrɔ kelen bɛ yen. ʃikan kelen bɛ yen. O batoyɔrɔ tɔgɔ ye ʃikan ye.
U ka bìbatow ye silamɛya ni kerecɛnya ye. Silamɛya batoso, misiri, kelen bɛ yen. Mɔgɔ min Nàna ni silamɛya ye o ye Bàba Danbɛlɛ ye. A Dònna n'a ye 1962 sàn. Kerecɛnya batoso, eglizi, kelen bɛ yen. Mɔgɔ min Nàna n'o ye o tùn bɛ Weele ko Filip.
Dugu ɲenajeko
Лɛnajɛlako minnu bɛ Ngbukan olu ye seliw, sɔnniw, sangaw ani kɔɲɔw ye. A ɲɛnajɛw la, fɔlifɛn minnu bɛ Fɔ olu ye bala, dunun, bàra, jenbe, cacaara, dununba, nkɔnin ani ntaman.
A fɔlifɛn ninnu bɛ Fɔ u ka bamanan-sangaw na fana.
Dugu kungoko
Ngbukan kungow 'kɔnɔ, jiboli-yɔrɔ minnu bɛ yen olu ye dàla fla ni jɛ kelen ye. Nka ‘ba tɛ yen 'fala fana tɛ yen.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ ko siratigɛ la, flɛlimayɔrɔ tɛ Ngbukan.
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2016-07-29


text:
Lakalita >
Olɛnpi fonɛnɛ farikolo-ɲɛnajɛw: Pyewɔncang 2018
Sàn naani o sàn naani, farikolo-ɲɛnajɛ dɔ gintan bɛ Kɛ jyɛn 'tɔgɔ la n'a bɛ Weele ko Olɛnpi farikolo-ɲɛnajɛw. A ɲinannama Dabɔra jumadon 2018 02 09. A gintan in labɛnni sagoya Dira Kore dɔ ma ko Tlebinkore n'o mɔgɔw y'a daga Sìgi u ka dugu dɔ la ko Pyewɔncang. Sàn naani kà Kɔ̀n ɲinan 'ɲɛ, 2014 sàn, a ɲɛnajɛ kelen in Labɛnna Risila fɛ n'o tùn bɛ Weele ko Soci ta, o Kɛra dugu min na o tɔgɔ ye min ye.
2018 sàn ta in n'a kɔnɔko bɛ ɲɔgɔn na fo k'a Fɔ a To tèn. A gintanw kɛli ye jamana 92 Kafo ɲɔgɔn kan Pyewɔncang 'kɔnɔ. O jamanaw 'cɛ la, Fàrafinna niyɔrɔ tàlen dòn jamana dɔw fɛ i n'a fɔ Nizeriya ni Sudafrik, Nɛlsɔnn Mandela ka jamana kɔni.
Olɛnpi bɛ na To 'sèn na tle 17 'kɔnɔ kà tlon caman Waleya. A ɲɛganko kɛta Taar'i Jɔ fo tlon 102 la ɲinan. A tlon dɔw ye marifaci ye, tɛrɛkuli, wolokili, o n'a ɲɔgɔnnaw.
Damanako caman Poyira labɛnw koɲɛw 'kɔnɔ ɲinan. O damanakow bɛ 'tàli Kɛ a labɛnjamana ni a kɛrɛfɛ-jamana cɛgɛlɛya kɔrɔw kan.
Kà kɔrɔ, Kore ye 'jamana ye Azi gun kan min Dyagoya-farala kà Bɔ ɲɔgɔn na 1948 sàn na k'a Kɛ jamana fla ye: Tlebinkore ani Kɔrɔnnakore. A jamana fla ninnu bɛ kὲlɛ sìgi 'kɔnɔ kabi u ka mugukanw Sumana 1953 sàn na. U tɛ Bɛn. Komin Olɛnpi labɛnni Dira a tlebinkore ma ɲinan, a kɔrɔnnakaw ye 'laɲini Kɛ a tlebinnakaw fɛ k'u kà Jὲ kà Kɛ kelen ye a ɲɛnajɛ in hukumu 'kɔnɔ. U Bɛnn'o kan minkɛ, u ye jɔnjɔn kelen Tà u fla k'u ka ɲɛnajɛ Kɛ o 'tɔgɔ la. U y'a kululaɲɛnajɛ dɔw yɛrɛ Kɛ ɲɔgɔn fɛ i n'a fɔ jamana kelen ka mɔgɔ bɔlenw.
A Kɛra 'sababu ye kà gɛrɛɲɔgɔnna-wale dɔw Ye Kore fla faamaw ni ɲɔgɔn 'cɛ. Kɔrɔnnakore jamanatigi, Kim Jɔng Unn, y'a ka fanga kankɔrɔ-sigi n'a yɛrɛ dɔgɔmuso Blà kà N'a kɛnɛ kan. O cidenkulu in Nàna ni bɛn laɲiniwale caman ye a fɛ kà Bɔ kɔrɔnnakore kà Лɛsin tlebinkore faamaw ma. Kim jɔng Unn ye cikan dɔ Ci tlebinkore ɲɛmaa ma min kɔnɔkuma ye ko sira bɛ o 'bolo kà Nà Bɔ ale ye kɔrɔnnakore. O ye 'ŋaniyajira ye mɔgɔ ʃi tùn ma Sìgi ni min ye jyɛn 'kɔnɔ u ni ɲɔgɔn cɛ gɛlɛyaw fɛ ani Kɔrɔnnakore yɛrɛ ka kelennabla fɛ jyɛnmɔgɔ fɛ.
Damanako wɛrɛ min bɛ olɛnpiko la ɲinan o dɔ fana ye Risila bòlikɛlaw yamaruyali ye waati labanw na u k'u Sèndon Pyewɔncang ta in na. An b'a Fɔ ko Risila tùn Лankera kabini waati jan k'a Sènbɔ jyɛn farikolo-ɲɛnajɛ gintanw na k'a sababu Kɛ ale ka bòlikɛlaw ka ŋanaya tùn ye kùnmayɛlɛmananw tàli nɔ ye 'dogo la. 'Bɔ Kɛra o ko bɛnbali in kan sàn min na, u tùn Sènbɔra ko bɛɛ la. Nka u ka bòlikɛla minnu tɔgɔ ma Ye o kùnmayɛlɛmananta la kosɛbɛ, koretaa da Yɛlɛnna olu 'ɲɛ. O mɔgɔ nàlenw ka jɔnjɔn fana Kɛra Olɛnpi tɔgɔlajɔnjɔn ye k'u Bali a kɛli la u ka jamana jɔnjɔn 'jukɔrɔ. Risila olɛpiden nàlen Sera mɔgɔ 168 ɲɔgɔn ma o kɛlen.
Olɛnpi fonɛnɛ farikolo-ɲɛnajɛ in kɛli sirilen bɛ waati cogoya dɔ kan n'o bɛ Weele ko "hiver" fransɛ la, o min ye waati dantigɛ dɔ ye a jamana ninnu kan. O waati in 'kɔnɔ, nɛnɛ bɛ Da fo ji bɛ Yɛlɛma kà Kɛ jimugu ye. Nɛnɛ jimugulama bɛ jigin i ko sanji fusufusu. A bɛ yɔrɔw Minɛ kà Kɛ jikuru dalen ye kà dugukolo Datugu. Yɔrɔ dɔw ta bɛ Kɛ kùlu mankanninw ye yɛrɛ. O ye Olɛnpi farikolo-ɲɛnajɛw kɛbaaw sago sɔrɔlen ye bari a ɲɛnajɛ fànba bɛ Kɛ o jimugu n'o jikuru fɛnsɛlen in san fɛ. N'a waatisugu in tɛ Kɛ jamana min na o 'sèn tɛ Olɛnpi labɛnni na. An y'a waati in Weele bamanankan ko "fonɛnɛ" bari a n'o bɛ 'tàli Kɛ ɲwaan na, n'o tɛ a waati in dàntigɛlen tɛ Mali 'kɔnɔ o min y'a To a 'tɔgɔ tɛ bamanankan na ka kɔrɔ n'a m'a tɔgɔ Karaba.
Blàdon : 2018-02-10 Yɛlɛmako laban : 2018-02-24


text:
Kàpaala
Dugu yɔrɔfɔli
Kàpaala Ye galoda-dugu de ye. Sikaso marabolo dugu dɔ dòn nk'a bɛ yen Kucala kolomi de fɛ. Kàpaala ni Kucala cɛ jànya ye bam 25 ye. A ni Sikaso ta ye bam 138 ye. A ni ʃìkolonba bɛ dàncɛ Bɔ ni bam 4 ye. A ni Sangaba fana ka surun ɲɔgɔn na kosɛbɛ. A kɛɲɛkayanfan fɛ, Wucinna Bɛ yen ni bam 11 ye. A worodugu-yanfan fɛ ntɔrlanin bɛ yen ni bam 6 ɲɔgɔn ye.
Dugu tɔgɔko
Kàpaala tɔgɔ Sɔrɔcogoko kan, kunnafoni kɛnɛman ma Sɔrɔ nka kàla bɛ Se ka Turu min kan o ye ko kɛlɛ de delila ka Bìn a dugu in kan lawale la. U dɛsɛlen, minnu Sera k'u yɛrɛ Tla olu Bòlila ka T'u ɲɛmadogo yɔrɔ wɛrɛ la. Ɔ, kɛlɛ bannen, dɔw Seginna ka n'u Sìgi yen. O de Nàna ni "Kàpaa" ye. Daɲɛ in ye mamara de ye. Nk’a bɛ fɛn damadɔ Лini kɔrɔko siratigɛ la. "Ka Paa" (a Bòlila), "ka Pa" (a Nàna), "Kàpahay" (tomon). Siga t'a la, nin daɲɛ ninnu bɛɛ dlonnen dòn kɛlɛ de la nka 'bolo tɛ Se ka nin dɔla kelen ma k'a tɔgɔ in Dara ka Da o kan.
Dugu marabaako
Faama-dugutigiya de bɛ kàpaalakaw fɛ yen. Nka o bɛɛ n'a ta u ka o dugutigiya tolen bɛ kìn kelen ni jàmu kelen de 'bolo yen. Kɔrɔyako tɛ u ka dugutiya ye, u b'u taw Sugandi. I n'a fɔ an y'a Fɔ cogo min na, faama-dugutigiya y'u ta ye nka ni dannaya Dara min kan k'i Sugandi ka Kɛ yen dugutigi ye ni saya ma S'i ma foyi t'i Lawuli ka Bɔ yen. Ɔ nka ni Ala y'a kɛ ko dugutigi Ntanyanna 'bɛn bɛ Kɛ waati dɔ de kan n'o Sera u bɛ sɔrɔ ka mɔgɔ kura Sugandi k'o Sìgi. Kàpaala tutigɛbaa Bɔra mande donsoya sira kan ka Nà yen tu Tigɛ. O de ye yen dugutigi fɔlɔ ye. O kɔ fɛ minnu Kɛr'a ye cilen 'kɔ olu ye: Hɔgze sunŋara, Kasunm sunŋara ani Madu sunŋara ye. Nka bì, Adu sangare de bɛ yen. Kun min Bɔra n'a ye sunŋaraw la ka Nà sangare la o ma Walanwalan.
Dugu bònya
Kìn 9 de Bɛ kàpaala: Kafiŋela, pɔrɔgɔso, kaɲigala, nizerekan, fandukan, flaakan baninkɔ, dozii ani kinikan. Mali mɔgɔ hakɛdɔnni jate laban min Kɛra kàpaalakaw taar'u Jɔn mɔgɔ 2181 na.
Dugu siyako
Fulaw ni dɔgɔnɔ dɔw bɛ yen ka Fàra miɲakaw kan. Yen jàmuw ye sunŋara, sangare, danbɛlɛ, kulubali, tarawele, konatɛ, mankani ani kɔnɛ ye. Kàpaalakaw. Kàpaala ni dugu minnu ye sinankunmanw ye olu ye: Zeena, sanŋɛɛla, baso ani wurekela ye. Furu kɔnnen dòn kàpaala ni zeena dɔrɔn de 'cɛ, n'o tɛ furuɲɔgɔnnya b'a n'a laminidugu tɔ bɛɛ 'cɛ, wa o cogo kelen na, a bɛ Tɛmɛ du bɛɛ ni kabila bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ. Mamara kɔ fɛ, kàpaalakaw bɛ kan wɛrɛ minnu Fɔ olu ye: bamanankan, fulakan ani dɔgɔnɔkan ye.
Dugu baarako
kàpaalakaw ka baarawla fànba ye sɛnɛ ye. U bɛ sɛnɛfɛn caman Sɛnɛ, i n'a fɔ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, soza, dà ani kɔɔri. O kɔ fɛ, foronto ni tamati ni nkɔyɔ ni salati ni ʃù ni gan ni kɔnkɔn ni nanaye ani melɔn fana Sɛnɛ. U bɛ jirituru fana Kɛ. Yen jiriturutaw ye: lenburu ni mangoro ni buyagi ani sɔmɔ ye.O kɔ fɛ, u bɛ baganmara ni jago ni mɔni ani bololabaara misɛnnin dɔw fana Kɛ u sèn fɛ. U ka bagan marata yen, daba ni kamanmafɛn-kunda na o dɔw ye bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. U ka jago bɛ butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de 'kùn kan kosɛbɛ. Laadalamɔni de bɛ K'u fɛ yen nɔ. U k'o mɔni in bɛ K'u ka kɔw n'u ka lɛw kɔnɔnaw la. Yen jɛgɛminɛ-fɛɛrɛw ye: jɔ ni muru ni ntolen ani sɔgɔlanw ye. Kàpaala sugu jɔdon ye tarata ye. Donsoya bɛ yen.
Dugu fɛɛrɛko
Manabɛlɛ ni wɔlɔjuruda ani gɛnni de ye kàpaalakaw fana ka kɔnɔminɛ-fɛɛrɛ ye. Marafa y'u ka kungosogobaw fàalan ye. U bɛ misiden dabɔ ni fɛɛrɛ min ye o ye ncɔlɔ n'u b'a Weele ko "gbarayi" mamara la. U bɛ dugukɔnɔbagan murutilenw Minɛ ni fɛɛrɛ minnu ye, o dɔ ye jonborifli, koronka-minɛ ani nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye) walima k'a bagan-masinan Gɛn ka Minɛ a ku ma k'a Sama fo k'a Lajɔ. Yen musow bɛ finisɔgɔ Kɛ kosɛbɛ.
Dugu yiriwaliko
Kàpaala ye dɛmɛ caman Sɔrɔ baɲumankɛtɔn-kunda. Olu la, an bɛ Se ka CMDT ni PAGE ЛƐTAA ni JIGISƐMƐJIRI ni KɲFO JIGINƐ ani USAID Tɛrɛmɛ. Nin baɲumankɛtɔn ninnu ka baaraw Bòlila kàpaalaka yiriwa kan dakuncaman na, i n'a fɔ kɛnɛya, sɛnɛ, kàlan o n'a ɲɔgɔnna wɛrɛw. An bɛ dòn min na i ko bì ko kura damadɔ bɛ Sɔrɔ kàpaala i n'a fɔ ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin ani moto.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalanso min bɛ kàpaalakaw fɛ yen, o ye forobata ye. dugumandakun fàn fɔlɔ n'a flanan bɛɛ b'a la. A kàlanso in da Yɛlɛna 1990 sàn. O kɔ fɛ, madarasa kelen fana bɛ yen tun. O fana da Yɛlɛ ni sisan cɛ bɛ sàn 20 ɲɔgɔn Bɔ, dugumandakun fàn fɔlɔ dɔrɔn ta dòn. Kàpaala sìginikalanso ye kelen ye, o Dabɔra 2002 sàn na. Balikukalan ka Lakodɔn kàpaala o Kɛra 1978 sàn. An bɛ bì min na, a kàlanyɔrɔ sàba de bɛ ye. Nka nin kàlan sugukofɔlen sàba ninnu na, lakɔli de yanga ka bòn ka sago a fla tɔ kan.
Dugu batoko
Misiri kelen de bɛ kàpaala wa u ka juma fana bɛ Seli o misiri kelen in 'kɔnɔ. Silamɛya Yera màa fɔlɔ minnu 'bolo yen, o ye Bakari sunŋara ani kasunm sunŋara ye. Silamɛya kɔ fɛ, kɔsɔnta dɔ fana bɛ yen u bɛ min Weele ko kàpaadugu (mamara) kàpaalakɔ (bamanankan).Kàpaalakaw ntɛnɛ ye miniɲa ni waraninkalan ani kooro ye. U ka dugudasiri ye bakɔrɔn ni fàlimuso ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni sankunbɛnw ni ntolatan ani laadalakow kàpaalakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye ya ni bàra ni bala ni dunun ni jenbe ni flen ni gita ni ntamannin ani cicara ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ ye dugu foroba-kɛnɛba ye u b'a Weele ko kafubgɔ.
Dugu kungoko
Kɔ ni dàla ni fàla ani lɛ bɛ Sɔrɔ kàpaala. O yɔrɔ kofɔlen ninnu na manɔgɔ , ntɛbɛn, ntòri, kaanaw, miniɲa, koorow ani koorokaaraw bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman bɛ yen kungo 'kɔnɔ fana o dɔw ye jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ pɔpɔ ani nten. Yen kungosogow ye miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ ani baninkɔnɔ. Yen kungodaw tɔgɔ Flɛ: Fulawɛɛrɛ, ntɔsigi, tigasigi, muturu, zematii. Kùluba fla b'u fɛ yen: ɲabubiri ani ɲabugboo.
Dugu Kaburudoko
Kàpaala kaburudon ye duuru ye. Kùn wɛrɛ tɛ yen kaburudon kɛli duuru ye fo n'a Kɛra fànko ye. Fàn minnu ka surun ɲɔgɔn na olu bɛ Jɛ kaburudon kelen na. Fɔlɔ la yen kaburudo bɛɛ tùn bɛ Bɔ kɔrɔnyanfan fɛ, nka sisan bɔfan kelen t'a la. Ni 'bɛn Kɛra yɔrɔ o yɔrɔ kan a bɛ Bɔ yen.
Dugu waatiko
Yen samiɲɛ bɛ Dòn mɛkalo la ni ka Taa Foori fo sɛtanburukalo la. Yen kawulɛ bɛ Jɔ ɔkutɔburukalo la tlema bɛ Bɛn marisikalo ma jɔyi. u ka tlema bɛ da Minɛ ɔkutɔburukalo la. Sanji hakɛ samiɲa kɔnɔ. U samanen sanadaba ye 1000 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kɔ kelen bɛ kàpaala, o ɲɔgɔn kabakofɛn tɛ. Bari kɔ in bɛ to ka Fa fo ka walankata tlema fɛ. Wa màa si ma o sababu Dɔn.
Blàdon : 2017-01-20 Yɛlɛmako laban : 2017-01-23


text:
Bɛrɛso
Dugu yɔrɔfɔli
Bɛrɛso bɛ Molobala galoda fɛ. A ni Molobala cɛ tɛ Tɛmɛ bamɛtɛrɛ 4 ɲɔgɔn kan. Kucala kolomi dugu ncinin dɔ Y'a ye. Bɛrɛso ni Kucala yɛrɛ cɛ Ye bamɛtɛrɛ 18 ye. A bɛ Kucala ni Kɔrɔn ‘cɛ. Walasa k'a Lasɔrɔ, n'i Bɔra Kucala fɛ i bɛ Tɛmɛ Kanikɔ la ni bamɛtɛrɛ 3 ɲɔgɔn ye nink'i Kùnsin a ma. Nka n'i Bɔra Molobala fɛ i bɛ Tɛmɛ Farakɔrɔ la ninka Se a ma. Gudɔrɔn min bɔlen dòn Kucala ninka Taa Kuri fɛ, Bɛrɛsobɛ o kininyanfan fɛ. Bɛrɛso ni dugu wɛrɛ minnu bɛ dàncɛ Bɔ, o dɔw Ye Kanikɔ, Tri, ani Farakɔrɔ ye.
Dugu tɔgɔko
Bɛrɛso tɔgɔ Sɔrɔcogo ma Bilisa. A dugu in tu tigɛbaa de tɔgɔ tùn ye Bɛrɛ ye. A Bɔra Segu ka na i Sìgi yen sɛnɛ de kama. Ɔ, a yɔrɔ sìgi Dyara a la minkɛ, mɔgɔ wɛrɛw Sɔrɔla lamini na ka Fàra a kan. Kabini yen, a yɔrɔ in tùnbɛ Kofɔ ni "Bɛrɛkan walima Bɛrɛso" ye. "Bɛrɛkan" y’a miqankatçgç ye ninka "Bɛrɛso"K’a bamanantçgç ye. Nka ɲininkali tomi bɛ yɔrɔ min na, o ye nin tɔgɔ fla ninnu na, jumɛn Fɔra a ma ka kɔn jumɛn ‘ɲɛ?
Dugu dugutigiya
Bɛrɛso tùn bɛ Mara Molobala màsakɛw fɛ lawale la. Bɛrɛso dugu tigi ye laadala-dugutigi ye, wa u ka dugutigiya in bɛ Nàkɔrɔya-kunda. A tɛYaala 'kin ni 'kìn‘cɛ wa sugandiliko tɛ a la. Mɔgɔ min bɛ yen dugutigiya la bì (2015), o ye Abulayi Kulubali ye.
Dugu bònya
Bɛrɛsofɛnsɛ ma bònten. Kìn fla de bɛ yen, Zerekan ani Kafola. Bɛrɛso dugu màa bɛ 2000 ɲɔgɔn Bɔ (2015 sàn). Tomonkɔrɔ kelen bɛ Bɛrɛso n'o bɛWeele ko bolɛɛrɛ.
Dugu siyako
Miɲankaw, fulaw ani Dɔgɔnɔw de bɛ Bɛrɛso. Danbɛlɛ, Kulubali, Jalo, Jakite, Sangarɛ, Kafunke, Jigiba, Demango, Tesuge, Bwarɛ, Banba, Arama, Bereye yen jàmuw ye. Fulakan, dɔgɔnɔkan, mamaraanibamanankanbɛɛbɛFɔ yen, nkamamara de forobayalendònkosɛbɛ.
Dugu baarako
Saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, malo, ʃɔ, mangoro, lenburu, tubabunkɔyɔ, jaba, tamati, fòrontoaniʃù. NinnubɛɛbɛSɛnɛbɛrɛsokawfɛ.
Daabaw ni kamanmafɛn minnu bɛ Màra Bɛrɛso yen olu ye misi, saga, bà, fàli, wùluw, kami, ʃɛ, tonkɔnɔ ye. Bɛrɛsokaw bɛ jagomisɛnnin dɔw Kɛ. Sugu minbɛ u fɛ yen o bɛ Jɔ jumadonya de fɛ. Misidabaw, kolonw, muruw ani dabaninkuruninw bɛ Dla bɛrɛsokaw fɛ fana.
Dugu yiriwaliko
Lakɔliso, musojigin-so, Лɔximansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow, kɔlɔnŋana ani kalalikɛ-mansinw fana bɛ Sɔrɔ yen yɛlɛma kurakosiratigɛla. CMDT, IFIGR ani AMDD yebaɲuman-kɛtɔnwyebɛrɛsokaw ni minnuyebaaraKɛdugu ka yiriwakama. A baɲuman-kɛtɔnninnukelen-kelenbɛɛ ka baaratùnɲɛsinnenbɛsɛnɛyiriwaliko de ma.
Dugu kàlanko
Bɛrɛso lakɔlikalanso ye foroba ta ye. Duguma-dakun fàn fɔlɔkàlanso y'a ye. Sàn wɔɔrɔ kalanw de bɛ Kɛ a 'kɔnɔ. U ka lakɔlikalan dabɔ ni sisan cɛ ye sàn 18 ɲɔgɔn ye. Madarasa fana bɛ Kɛ Bɛrɛso o min dabɔra 2012 sàn. O tɛmɛnen 'kɔ, balikukalan bɛ yen o dabɔ ni sisan cɛ bɛ sàn 35 ɲɔgɔn Bɔ.
Dugu batoko.
Silamɛyadɔrɔn de bɛBɛrɛso (2015). Alisilamɛyabatoso (misiri) kelenbɛbɛrɛsokawfɛ yen. Mudu Kulubali ye silamɛya dònbaa ye yen, wa a nàli ni sisancɛbɛsàn 65 ɲɔgɔnBɔ.
Dugu ɲenajeko
Seliw, sanyɛlɛmaw ani kɔɲɔw y'u ka ɲenajelakowye. Fɔlifɛn minnu bɛ Fɔ olu la, olu ye bala, bàra, bɔnɔ ani jenbe ye.
Dugu kungoko
Kɔ kelen, ani dalamugan bɛBɛrɛso kungo 'kɔnɔ.
Dugukabakoma-yɔrɔko
Yɔrɔ tɛ Bɛrɛso 'kabakomayɔrɔ la min bɛ mɔgɔ Kabakoya
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2016-07-26


text:
Ziirinda 2016 06 18
Donsokɛ ni fitiwalen
Nin Kɛra donsokɛ dɔ ye. Don dɔ de Kɛra a Bɔra ka Taa a ka kungoyaala dɔ la. A Taara Bɔ kɔlɔn kolon dɔ la ka Sɔrɔ Jàra, sà, mɔgɔninfin ani suruku Binnen b'o 'kɔnɔ. O kɛlen donsokɛ Kabakoyara u hinɛ Dònn'a la, a Jiginna ni ka jàra Labɔ. Jàra nisɔn Dyara a y'i kanto donsokɛ ma
- Donsokɛ i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sara i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!
Jàra y'o Fɔ sɔrɔ min a y'i kɔ Dòn. Donsokɛ Tlara ka Jigin tun ni ka sà Labɔ. O fana nisɔn-dyakojugu y'i kant'a ma ko
- Donsokɛ i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sara i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!
O fana y'o Fɔ k'i kɔ Dòn. Donsokɛ Seginna ka Jigin kɔlɔn kolon in 'kɔnɔ tugun ka Yɛlɛ ni suruku ye. Aa! suruku fana nisɔn Dyara a y'i kanto donsokɛ ma ko
-Donso i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sàra i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!
Donsokɛ ye ninnu saba Labɔ kuma min, a k'a b'a kɔ Dòn ka Taa sɔrɔ min cɛ y'i kant'a ma kɔlɔn 'kɔnɔ ko
-Ee! donsokɛ, e ye ninnu minnu Labɔ olu ye kungokɔnɔ-fɛnw de ye e ɲɔgɔn hadamaden ye a fɔ e bɛ Sɔn ka Taa ka ne To n Sa nin kɔlɔn kolon in 'kɔnɔ?
Aa! a y'o Fɔ sɔrɔ min a hinɛ Dònna donsokɛ la. donsokɛ Seginna ka na Jigin ni k'a fana Labɔ. Aa! a nisɔn Dyara, a ko
-Donsokɛ i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sara i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!
Ɔ, o ko Tɛmɛnen fo ka Mɛ,don dɔ jàra ni donsokɛ Bɛnna o y'a Sɔrɔ donsokɛ Sɛgɛna wa a tùn ma 'sògo fana Sɔrɔ nkà sògoba tùn bɛ jàra 'bolo. Jara y'a Fo ni k'i kant'a ma ko
-E bɛ ne Dɔn wa donsokɛ?
Donsokɛ fana y'i kant'a ma
-Aa! n t'i Dɔn nin cogo in na dɛ, fo ni y'i yɛrɛ Fɔ n ye Dɔɔni.
Jara k'a ma
-i ye jàra min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o de ye ne ye. N tùn ye lahidu Tà i ye n ko n b'i ka ɲuman Sàra i ye, o tuma na o don de ye bì ye nin sògo in bɛɛ Minɛ i ka Taa 'so i ta dòn.
Aa! o kɛlen donsokɛ nisɔn Dyara a ye sògo Tà f'a bɛ Dɛsɛ a 'kɔrɔ. A taatɔ ni suruku fana bɛnna tun. O y'a Sɔrɔ suruku tùn ye màsakɛ dɔ ka sanu Soɲa. A ye donsokɛ Ye sɔrɔ min a ko
-Donsokɛ i ni Ce. Yala e bɛ ne Dɔn wa?
Donsokɛ y'i kant'o fana ma ko
-Aa! n t'i Dɔn nin cogo in na dɛ, fo ni y'i yɛrɛ Fɔ n ye Dɔɔni.
Suruku y'i kant'a ma ko
-i ye suruku min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o de ye ne ye. N tùn ye lahidu Tà i ye n ko n b'i ka ɲuman Sàra i ye, o tuma na o don de ye bì ye nin 'sanukuru in Minɛ i ka Taa 'so i ta dòn.
Donsokɛ y'o fana Minɛ, a nisɔn dyakojugu fɛ f'a bɛ Yɛlɛ fiɲɛ fɛ. Donsokɛ Taara 'so awasalen. Ɔ, nkà o tɛmɛnen 'kɔ ni tle damadɔ ye màsakɛ Nàna Wuli a ka sanu ɲinini na. A y'i Sara dugu 'mɔgɔ bɛɛ la ko ni min Sera k'ale ka sanu yeli sababu ye k'a bɛ ladyalifɛnba dɔ Di o tigi ma. Aa! o kuma Fɔra màsakɛ fɛ yɔrɔ min. Donsokɛ ye cɛ min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o y'i Dɛn ka Taa Fɔ màsakɛ k'a ka sanu bɛ donsokɛ de 'bolo. Ɔ, o kɛlen màsakɛ fana y'a Blà a yɛrɛ 'ɲɛ ka Taa donsokɛ fɛ yen. U yen sanu Minɛ donsokɛ la wa màsakɛ Tlala ka jɔnw Blà k'a Siri ka Blà so dɔ 'kɔnɔ k'a bɛ Tla ka n'a fàa. Aa! an b'o de la jaa kɔngɔ de ye sà fana Minɛ o Bɔra k'a bɛna dumuni Лini a munun-mununbaatɔ Nàna Bɔ donsokɛ sirilen dalen na. A Kabara k'i kanto donsokɛ ma ko
- un ye nin Lase e ma donsokɛ?
Donsokɛ fana y'i kant'a ma
-E y'a Dɔn cogo di ko ne ye donso ye?
-E Flila ne ma wa? sa kan bɛ ten.
Donsokɛ y'i kanto o fana na ko
-Aa! n t'i Dɔn nin cogo in na dɛ, fo ni y'i yɛrɛ Fɔ n ye Dɔɔni.
Sa k'a ma
- i ye sà min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o de ye ne ye.
Aa, o kɛlen donsokɛ fana Dònna kuma ɲɛ na k'a bɛɛ F'a ye. Sà Sɔrɔla k'i kanto o la ko.
-o tɛ 'baasi ye, N tùn ye lahidu Tà i ye n ko n b'i ka ɲuman Sàra i ye, o tuma na o don de ye bì ye ne 'bolo dɛ. I ye màsakɛ min Kofɔ n b'a Dɔn. Wa fɛn min ka Di a ye dyɛnsosigi in na o dàn y'a muso ncinin ye. O tuma na n'o Taara koli la bì ʃu in na n Taa a Kin. N'o Kɛra u bɛ na Bòli ka fura Лini fàn bɛɛ nkà ni ne daji tɛ a tɛ Bɔ a la. Nkà n'u Nàna i Лininka i b'a Fɔ k'i bɛ Se k'a furu Kɛ ko nk'a fura bɛ Dla ni nafiki kunkolosɛmɛn de ye. O la, n bɛ na dajinin Di i ma, n'u y'o Лini ka Nà i b'i Dɛn ka daji in dɔ Mun a yɔrɔ la a bɛ Kɛnɛya o yɔrɔ bɛɛ. Ɔ, ni min Bɔr'o la an bɛ na o Ye.
Aa! Nàna Ko. Màsakɛ ka muso mandi in Taara màsakɛ ka ji Sìgi o Taar'i Ko. A yɛrɛ ye npalan Fa ka Dòn k'a bɛ n'i Ko, aa! a y'i tɛgɛ fla Fa k'a Seri a kɔ la yɔrɔ min sà k'a saba a kùn ko paraw yɔrɔ min o ʃi man kɔrɔya ni ʃi ye. Aa! dàga Wulila sɔnkala ma Ye. U ye fàn bɛɛ Dòn ɲɔgɔn sa furakɛli o furakɛli, nkà a ʃi ma mako ɲɛ. O y'a Sɔrɔ jɔnkamalennin dɔ tùn bɛ màsakɛ 'bolo o hakili tùn ka Di kosɛbɛ ni ko tùn gwanna màsakɛ tùn bɛ Dɛn k'o Лininka sɔn. U Dɛsɛlen a Nàn'o Weele k'a Лininka a hakilina na. O kɛlen jɔnkɛ fana y'i kanto o la k'a ye donsokɛ min Siri k'a ka T'o fana Лininka ko bari sàfura ɲuman ka Teli ka Sɔrɔ o fana 'bolo. O kɛlen màsakɛ m'o Blà dàga girin dala a Taara donsokɛ nɔ fɛ k'a Лininka. Donsokɛ fana k'a ma k'ale bɛ Se k'a fura kɛ ɲɛ Tugu n'a Yɛlɛ 'cɛ, ko nkà a fura de tɛ Sɔrɔ. Màsakɛ k'a ma k'a k'a Fɔ ko hali ni ale bolola-fɛn bɛɛ bɛ Taa a da fɛ k'a b'o Kɛ walasa a muso ka kɛnɛya. Ɔ, donsokɛ fana y'i kanto o la ko a fura bɛ Bɔ nafigi kunkolosɛmɛ de la. Aa! o kuma Fɔ donsokɛ fɛ màsakɛ Yɛlɛla ni k'i kanto donsokɛ ma k'o kɔni Sɔrɔla ka Ban. Cɛ min ye donsokɛ ka sanu Kofɔ a ye jɔnw Blà k'o Gɛn ka Minɛ ni k'a kunkoloTigɛ k'a Ci k'a sɛmɛ Bɔ ka N'a Di donsokɛ ma. O fana y'i Dɛn k'i tɛgɛ Da 'sà daji in na ni k'a Kɛ ka muso sèn Saalo. Aa! o Kɛra sɔrɔ min na muso Wulila k'i Jɔ i komin kabini Ala y'a Da 'kàla ma deli k'a wagaʃi. O kɛlen màsakɛ tùn ye sanu mi Minɛ a la a y'o sanu kuru ɲɔgɔn na tan Fàra kɔrɔlen na ka D'a ma. Ka Tla k'a Kɛ a ka kɛlɛ kuntiigi ye, ni k'a Fɔ a ye tun ko ni fɛn o fɛn y'a ja dugu in kɔnɔ k'a bɛ Se k'o Kɛ. Wa ko ni Ala ye ale miniji Dɔgɔya k'ale ka dugu kalifalen b'a la.
N y'o Sɔrɔ yɔrɔ min an y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-06-19 Yɛlɛmako laban : 2016-06-19


text:
Gindinso
Dugu yɔrɔfɔli
Kayi marabolo la, kolomi min Bɛ yen ko Kɛɲɛba, dugu dɔ de Bɛ yen ko Gindinso min Bɛ Kasama galoda fɛ. A ni Kɛɲɛba cɛ jànya ye bam 12 ye nin k'a ni Kasama ta Kɛ bam 30 ye. Dugu laminidugu naani tɔgɔ Flɛ nin ye: kɔrɔn fɛ Galasi ni Sibidugu Bɛ yen, bam 7; tlebin fɛ Kɔɔbatɔ de Bɛ yen, bam 7; kɛɲɛka fɛ o ye Tabakɔtɔ ye, dugu min b'a ni worodugu cɛ, o ye Balu ye, bam 1 ye. Gindinso ni duguba min ka Sùrun ɲɔgɔn na o ye Kita ye bam 238.
Dugu tɔgɔko
Tɔgɔ fla tɛ dugu in na wa tɔgɔ fla ma Deli ka k'a la. A Sìgira Famusa Fofana de fɛ. Ale de Bɔra Galasi ka Nà sὲnɛ ni donsoya ka ma. Dugu in tɔgɔ Sɔrɔla daɲɛ dɔ de fɔli fɛ kɔrɔ ye a bɛ Yiriwa ye. O jidusu fɔli de Nàna ni Gindinso ye.
Dugu dugutigiya
Laadala-dugutigiko de bɛ Gindinso. A bɛ jamu fla de ka bolo kan n'olu ye Fofana ni Keyta ye. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi kalo kelen o kɔ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Famusa Fofana, Senkun Keyta. Màa min bɛ dugu kun na bi, o ye Funɛmadi Keyta ye.
Dugu bònya
Kìn 3 de b'a kɔnɔ minnu ye Лalakalan, Numulatɔ ani Bɛrɔla ye. Dugu in b'a sìgiyɔrɔfɔlɔ de la halisa.
Dugu siyako
Siya 1 de bɛ dugu in na.O ye maninka ye. Yen jamuw ye: Fofana, Keyta, Sisɔkɔ, Danbɛlɛ, Tigana, Ture, Sise, Jalo. Dugu mɔgɔw sinankunw ye Fofana, Keyta, Kulubali, Sise, Sisɔkɔ, flaw, Ture. Furusira bɛ dugu mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ w'a bɛ dugu ni dugu wɛrɛ cɛ. Kan min bɛ Fɔ yen; o ye maninkakan ye.
Dugu baarako
Sὲnɛ ye Gindinso baaraw la fànba dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara, jàgo bɛ Kɛ yen.
Forosɛnɛ siratigɛ la, u bɛ fɛn minnu Sὲnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, fini, filensun, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ: mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye, melɔn, karɔti, pɔpɔrɔn, beterafu.
Jàgo: sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere, baganjago.
Baganmara : misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma, bama, koorokaara.
U bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin; bawɔlɔ.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Gindinso olu ye : geseda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla, bɔrɛdla, jiriʃi.
O tɛmɛnen kɔ numuyabaaraw bɛ Kɛ dugu in na. Numucɛw bɛ baara minnu Kɛ, olu ye: dabadla, jeledla, jalodla, murudla, zundla, marifa, tama, biɲɛn, kurun, ŋunan. Numumusow ta ye bɔgɔdaga, faka, dun, fɔɔɲɔn, ɲintin, tinto, bɛɛlɔ, lɛfɛ dlali ye
Dosonya bɛ yen.Yen sugudonya ye alamisa ye.
Nin bɛɛ la, yen baaraw la fanba ye sɛnɛ de ye.
Dugu fὲɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ gindinsokaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabele, ntefere, wɔlɔjuru, wɔlɔgen, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu, kalanin, marfa.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Лelakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikemansin, moto, pɔnpekɔlɔn, kɔlɔn ŋana, sɛnɛkɛ-mansin, senfɛjuru, kumabaranin.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ lakɔlikalanso 1 de bɛ yen. A Daminɛna 1960 sàn n'o ye Mali ka yɛrɛmahɔrɔnya ta san ye.. Kàlanso in ye forobata ye. Sàn 9kalan don. Balikukalanso kelen ni blonkɔnɔkalanso 1 be yen. Kàlan min Donna Gindenso fɔlɔ o ye blonkɔnɔ-kalan ye nka bi lakɔlikalan de fanga ka bon kosebe.
Dugu batoko
Dugumɔgɔw be diine minnu na, olu ye silameya ni kerecɛnya ye. O kɔ fɛ, laadalabatow bɛ Kɛ ye minnu ye kɔmɔ, boli, kunakudun tukun. olu batoyɔrɔw ye kurufin ni buguda ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye gindinsokaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun, bɔlɔn, dan, sinbi, kisa, daro ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. gindinsokaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fereba de la. Nin bee kɔ fe farikoloɲeneje werew be yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani negesoboli.
Dugu kungoko
Gindinso kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( kɔ, fàla), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, kɔ 1 ni fàla sàba de be yen.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : salen, ntɛbɛnbaman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ, ntubanin, sɛgɛ.
Dugu in kungodaw tɔgɔ ye: subɛɲa, kùrufin, lɛkɔ, tankɔnikurama, kɔlɔnkɛla. Yen kùluw ye: tankɔkikurama, kùru kùnsigima.
Dugu kaburudoko
Kaburudo 1 de bɛ dugu in na. A bɛ dugu ni tlebin cɛ.
Dugu waatiko
Gindinso, tlema mana Bɔ yen, samiɲɛ de bɛ Nà n'o Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà. O kɔ fɛ fonɛnɛ bɛ yen.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
An ma fɛn Sɔrɔ dugu in kabakoma-yɔrɔ kan.
Blàdon : 2017-05-31 Yɛlɛmako laban : 2017-06-22


text:
Waraminɛ-nɛgɛ
Nɛgɛ labɛnnen dòn 'fὲɛrɛ la kà da K'a la min ɲinw bɔlen dòn. A da fàn fla bɛ Wàga kà Bɔ ɲɔgɔn na fanga la n'i ye minnu Blà u bɛ Nà Bàlan ɲɔgɔn na ni fanga ye k'a ɲinw Coron ɲɔgɔn 'kɔnɔ. O waleya o mana Kɛ kà wara min To a da in nco 'kɔnɔ, a b'o Dɛrɛ f'o tɛ Se k'i yɛrɛ Bɔ a la.
Balanyɔrɔnin dɔ B'a la n'a da Wàgara o bɛ Bàlan min na kà Blà wara tɛmɛtɔ 'ɲɛ. A dabaga bɛ Se k'a Dà 'yɔrɔ la waraw tɛmɛsira ye min ye. O fana bɛ Se kà 'fὲɛrɛ Kɛ ni waraw ka dunfɛn dɔ dònni ye nɛgɛ da wàgayɔrɔ la. A tìgi bɛ nɛgɛ Siri fɛn dɔ la walasa wara fangama min mana Minɛ a la o kan'i Sàma n'a ye kà Tunun a dabaa la.
Waraminɛlan bɛ Da kà Blà waraw 'ɲɛ tu 'kɔnɔ yen. N'a tìgi y'a Da o bɛ Taa 'so. A bɛ 'waati Tɛmɛ fɔlɔ f'a k'a Dɔn ko waraw tɛmɛtuma dɔ Tɛmɛna tuma min, a tɛ Taa a Lajɛ. A ka c'a la yɛrɛ, nɛgɛ dabaa b'a Da kà tle Kɛ fo kà ʃì. Ni dugu Jɛra, a bɛ T'i ɲɛ Da a ka nɛgɛ kan n'a gɛrɛsɛgɛ Kɛra 'fɛn na a la. A bɛ Taa ni ko sàba y'a 'kɔnɔ nɛgɛlajɛ la: fɛn dɔ sɔrɔli nɛgɛ la, fɛn dɔ porokotonɔ sɔrɔli nɛgɛ la, walima foyi ma Se nɛgɛ ma. N'a ye 'fɛn Sɔrɔ nɛgɛ la, a b'o Bɔ kà Taa n'o ye 'so. N'a y'a Sɔrɔ nɛgɛ ye fɛn dɔ Jὲ k'a Bɔ a cogo la, a b'a Yɛlɛn kà Blà a nɔ na yen. N'a yɛrɛ y'a Sɔrɔ ko 'fɛn ma Maga nɛgɛ la fyew, a b'a To yen a cogo la yen. Nk'o dɔw la, a b'a Fɔ k'a dayɔrɔ man ɲi k'a blàyɔrɔ Yɛlɛma.
Waraminɛgɛ bɛ Kɛ kà wara sugu minnu Minɛ a ka c'a la olu ye totow, kaanaw, koorow, jakumaw, nkɔɔlɔwaraw, ŋɛnsɛnw a n'o ɲɔgɔnnafɛnw. N'i ta lawulilen dòn fɛn min minɛni 'kan ma kɛrɛnkɛrɛnnenya la, i b'i ta Dla k'a Bɛrɛbɛn n'o bònya n'o dɔgɔya hakɛ ye. A dɔw bɛ Kɛ kà hali bàmaw ni warablènw Minɛ.
Blàdon : 2017-04-29 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29


text:
Pɔpɔsun
Pɔpɔ ye 'jiri ye nafaba bɛ min na. Pɔpɔsun ye jiri min ye a nɔɔfɔnnama dòn. A ka c'a la n'a fana bɛ Falen a bɛ Falen jiri wɛrɛ de 'kɔrɔ ni k'i melek'o la i n'a fɔ ngaro b'a Kɛ cogo min. Pɔpɔ den ni jiriden min bɔlen dòn o ye zaban ye. Nka zaban den ka bon n'a ye. Kumuya la, bɔbɔ ka Kumu ni zaban ye. N'i ye pɔpɔju Tigɛ ji jɛman de bɛ Bɔ a la, wa zaban fana bɛ tèn. Nka ji min bɛ Bɔ zaban ta la nɔrɔnan (kɔli) t'o la ka pɔpɔ ta Bɔ. O de la dɔw bɛ pɔpɔju ji Bɔ k'a Kɛ nɛgɛsow, motow... kɔli, n'u se Sɔgɔra.
a
Pɔpɔju Pɔpɔ den
Pɔpɔ den da yɛlɛnen
Blàdon : 2016-10-14 Yɛlɛmako laban : 2017-01-25


text:
Dinbal
Dugu yɔrɔfɔli
Dinbal ye mali galotigi-dugu dɔ ye. Galotigi minnu Tɛmɛna yen ye olu ye Pol sojo, Kalɛf Tesuge ani Amidu Tesuge ye. Dinbal bɛ kolomi min na o ye Bankas ye, a n'o cɛ jànya ye bam 12 ye. Wa o de fana ye yen duguba ye a ka surun min na. Dinbal ye Mooti marabolo dugu dɔ de ye, o n'a cɛ bɛ Taa bam 80 ɲɔgɔn na. Dinbal ni dugu wɛrɛ minnu bɛ dàncɛ Bɔ yen ye Seja, Sɔn, Logo ani Tobara ye.
Dugu tɔgɔko
Dugu in bɛ Weele Dinbal ni Juma fla bɛɛ la. Tubabukan na dinbal bɛ Sɛbɛn tan "Dinmbal". Fɛn min ye tɔgɔ ninnu sɔrɔcogo n'u kɔrɔko ye, kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ o kow kan.
Dugu dugutigiya
Dinbal dugutigiya ye laadalata ye. Nka o n'a ta u ka dugutigi bɛ sugandi de. Dinbalkaw fɛ yen, ni dugutigi Faatura u bɛ kalo sàba Kɛ ka sɔrɔ 'mɔgɔ tɛ dugu kùn na. O tuma na n'o kalo sàba Dafara u bɛ sɔrɔ ka mɔgɔ kelen Sugandi u ka dugutigibonda mɔgɔ ɲɛmatigɛlenw cɛ la ni k'o Sìgi. N'i Sìgira ka ban dinbal dugutigiya la, ni saya tɛ sababu wɛrɛ t'i Bɔ yen. Dinbal dugutigi kɔrɔ dɔw flɛ: Madu Tesuke, Hɛrɛ Tesuke ani Baji Tesuke. Nka an bɛ don min na i ko bì (2016) màa min bɛ dugu kùn na o ye Bakari Tesuke ye.
Dugu bònya
Dinbal sìgili ni bì cɛ a ma sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ. A sìgikɛnɛ bònya bɛ Taa bam 100 na kɛrɛ naani 'kɔnɔ. Dinbal dugumɔgɔ hakɛ bɛ 1000 walima 1500 Bɔ bì (2016). Yen kìnw ye 9 ye olu la, Amasabo, Tiamadɔ, Seribe, Jumana, Bujibo, Jinekanabo,Leanbo, Sarobo ani Lobonabo b'o la.
Dugu siyako
Siya minnu bɛ dinbal, olu ye: Dɔgɔnɔ/kaadɔ, Mɔʃi ani fula ye. Yen jàmuw ye Tesuke, Wedrago, Jalo, Arame, Demago ani Daramɛ ye. Dinbalkaw sinankunw ye yenɛbow ni Gisubaraw ye. 'Tnɛ tɛ dinbal n'a laminidugu ʃi 'cɛ furuko siratigɛ la, wa yen dugu yɛrɛ 'kɔnɔ bɛɛ bɛ Furu ɲɔgɔn ma. Dɔgɔnɔnkan de forobayalen bɛ dinbalkaw fɛ yen hali ni y'a sɔrɔ kan wɛrɛw bɛ kelen kelennin Fɔ yen.
Dugu baarako
Dinbalkaw bɛ dɔɔnin dɔɔnin Kɛ sɛnɛ na. U bɛ sɛnɛfɛn minnu Sɛnɛ o dɔw ye saɲɔ, tiga, tiganinkuru, gajaba, woso, je, ʃɔ, bɛnɛ ani dà ye. Yen nakɔjiriba sɛnɛta dàn ye lenburu, manje ani ntɔmɔnɔ ye. U bɛ nakɔlabaaraw fana Kɛ. O nakɔ ninnu 'kɔnɔ u bɛ tamati, nkɔyɔ salati, ʃù, gan, kɔnkɔn, melɔn ani karɔti Sɛnɛ. Dinbalkaw bɛ bagan dɔw fana Mara i n'a fɔ: misi, bà, saga, fàli, wùlu, sò, jakuma ani lɛ. Ninnu fana tɛmɛnen 'kɔ u bɛ kamanmafɛn dɔw Mara i n'a fɔ: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, tlotlo ani jɛnɛntubannin. Jago bɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ dinbal. Yenkaw bɛ sɛnɛfɛn-feere ani butigi-feere Kɛ kosɛbɛ. dinbal sugu ye tɛnɛn ye. Nin bɛɛ Tɛmɛnen 'kɔ bololabaara kelen kelennin dɔw fana bɛ Kɛ yen i n'a fɔ: Dabadla, murudla, nɛgɛdagadla, jiriʃi o n'a ɲɔgɔn na wɛrɛw. Donsoya bɛ dinbal Nka u tɛ bolodon Kɛ yen donsoya la.
Dugu yiriwaliko
Dinbalkaw fɛ yen bì ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, pɔnpekɔnɔn jabaranin, mobili, moto, kalalikɛmansin, kɛnɛyaso ani lakɔliso bɛ Sɔrɔ yen ko kura kunda. UNICEF, PCR, USAID ani Save the children ye baɲumankɛtɔnw ye minnu ni dugu bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo yiriwa baaraw kamà. Wa u ka yiriwa ɲɛsinnen dòn kàlanko, sɛnɛko, denmisɛnninw ka kɛnɛyako, sannifeere, jurudon ani jurusara ma.
Dugu kàlanko
Dinbal Lakɔlikalan Dabɔra 1994 sàn. U ka lakɔliso ye duguma-dakun fàn fɔlɔ an'a fàn flanan ta ye, wa a bɛɛ ye foroba ta ye. Lakɔli kɔ fɛ madarasa fana bɛ yen, o Dabɔra 2000 sàn. A kàlanso hakɛ ye wɔɔrɔ ye duguma-dakun fàn fɔlɔ ta fana dòn, Nka kɛnyɛrɛye ta y'a ye. Siginikalan Sera yen 2008 sàn. O kàlanso 3 bɛ yen. Denmarayɔrɔ fana bɛ yen o Dabɔra 2011 sàn. Dinbal lakɔlikalan kuntaala ye sàn kɔnɔntɔn ye. Madarasa ta ye sàn wɔɔrɔ ye. An bɛ bì min na lakɔlikanlan de fanga ka bon yen ka sago kàlan tɔw kan.
Dugu batoko
Silamɛya ni kerecyɛnya bɛɛ bɛ dinbalkaw fɛ yen. Alisilamɛya misiri kelen bɛ yen ka Fàra eglizi kelen kan. Nin diinɛ fla ninnnu kɔ fɛ, laadalabato kelen fana bɛ yen n'a bɛ Fɔ o ma ko: Sìgi. O batoso kelen bɛ yen a bɛ Fɔ min ma ko: Jomana.
Dugu ɲenajeko
Dinbalkaw ka ɲɛnajɛlakow ye donsotlonkɛ, ʃɛnta, sanyɛlɛma ani seliw ye. Nin ɲɛnajɛ kofɔlen ninnu na u bɛ fɔlifɛn minnu Fɔ olu ye nkɔni, kɛɲɛ, fle, jenbe, flen ani dunun ye.
Dugu kungoko
Dinbalkaw ka kungo ye kɛnɛjɛ ye. jiriba minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen ye nkaba, npeku, gele, nsira,ʃì, balazan ani zɛkɛnɛ ye. Yen kungosogobaw dàn ye lɛ ni duga ye. U kungodaw ye: Baarakoro, cejebaara, laara ani sajabaara ye.
Dugu Kaburudoko
Dinbalkaw fɛ yen silamɛw ka kaburudo b'a 'dàn na, bolisɔnnaw ta b'a 'dàn na, kerecɛnw ta b'a 'dàn na, jeliw fana ta b'a 'dàn na.
Dugu waatiko
Dinbalkaw fɛ yen, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Yen funteni sannadan tɛ Tɛmɛ 38 kan, a nɛnɛ hakɛ dugumadan fana tɛ Tɛmɛ 24 kan.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ fla bɛ dinbal: Tɔkunna ani Aramaju. Nka tɔkunna de lakodɔnnen dòn kosɛbɛ.
Blàdon : 2016-07-13 Yɛlɛmako laban : 2016-07-26


text:
Lakalita >
Farikolo-ɲɛnajɛ
Erɔpjamanakaw ka 2016 sàn ntonlanŋanaɲini-kɛnɛ
Musa Danbɛlɛ
Farkoloɲɛnajɛko siratigɛ la, laadala-jɔnjɔn min bɛ Deli ka Da Erɔp jamanaw ni ɲɔgɔn 'cɛ n'a bɛ Weele tubabukan na ko: coupe d'euro, ɲina 2016 sàn ta Labɛnna ka Bɛn ni zuwɛnkalo ye. A ntonlan in sèn fɛ Erɔp jamana mugan ni tɔnɔntɔn (29)...
Fàrafinna denmisɛnninw ka dànkelen-ntolaci: CHAN tàko 4nan Kùncɛra Ruwanda karidon
Ncidɔri - 2016 02 07
Kabini waati 16nan Sera sanga 30 ma, ntola ciko fɔlɔ Kɛra Mali ni Kɔngo Kinʃaʃa 'cɛ. Ntola in yɛrɛ da Minɛna san 'jukɔrɔ.
Blàdon : 2016-06-16 Yɛlɛmako laban : 2017-01-07


text:
Masalasɛbɛn
Masalasɛbɛn bɛ Fɔ faamuya sugu bɛɛ ma, n'a y'a Sɔ̀rɔ k'o faamuya Sɛbɛnna ka Kɛ 'kàlanfɛn ye. A dakun in yɛrɛ baarabaa dɔw Ko a ma ko faamuya. A faamuya waleyabolo ka ca. Poyiw y'a dɔ ye. Mɔ̀gɔ dɔw ka baara ye ka poyi dumanw Labɛn ka Bɛn ko dɔ ma. Masalasɛbɛn bɛ Waleya cogoya caman wɛrɛ la i n'a fɔ̀ ɲɔ̀gɔlɔn, zana, dɔ̀nkili, baabu ani ziirinw. Ntɛn-ntɛn fana 'sèn b'a waleyabolow la. Dɔnkili min bɛ Da fɔliw 'sèn 'kɔrɔ olu bɛɛ ye masalasɛbɛn waleyabolo dɔw ye.
Masaladɔn
Masaladɔn ye kuma jagodon-cogo minnu bɛ Sɔ̀rɔ masalasɛbɛnw 'kɔnɔ.
Poyi
Poyi ye hakilina fɔli ye k'a Majago ni kuma dyalanw ni kumasen kùnkurunninw ye ka Sìgi 'ɲɔ̀gɔn 'kɔ ka Jigin. Mɔ̀gɔ dɔw yɛrɛ ɲùman na, poyi ye hakilina dili ye ni jago ye. Poyiw dɔw ka farin, kὲlɛjeli-poyiw, dɔw ka nɔ̀gɔ, kanuyapoyiw. Poyisɛbɛnna ŋana dɔw bɛ bamanankan na i n'a fɔ Mamadu Dukure, Abdulay Bari, Mamadu Laminn Kanute, Amadu Tanba Dunbiya, Drisa Jakite. O mɔgɔ ninnu caman ka poyiw Ye kὲlɛjeli-poyiw ye.
Fɔlɔ, poyi tùn bɛ an ka baara minnu na ka caya o dɔw ye tɔnci ye. Ciden dɔ ka baara tùn bɛ Kɛ ka poyi Da cidenw nɔ̀ fɛ foro 'kɔnɔ n'ale tùn bɛ Weele ko cijeli walima cimakilila. O poyiw bɛ Da ni dusudonkanw ye ka cidenw Suguni ka Kɛ ŋanaya kan. Ŋanaw tɔgɔlapoyiw b'a 'bolo cogo min na, fugariw ta b'a 'bolo ten. Ni cijeli tùn ye ciden min tɛgɛ Tà fugariya la mɔ̀gɔ tɔ̀w 'kɔ, e t'o Se fla. A b'i Lakari ni poyi dɔ ye k'i ni 'fɛn Sanga min ye makaritɔfɛn ye. A bɛ Kɛ fo dɔw bɛ Kasi a 'bolo u lakariko jugu fɛ k'u Blà ɲuguntɔlafɛnw blàyɔrɔ la. N'a fana ye ŋanaw tanuli Dabɔ, o poyiw bɛ dɔ Fàra ŋanaw ka kùnkɛnɛya kan. Baara tɔ̀ bɛ Soroba ka T'a fɛ.
Ziirin
Ziirin Ye kalansen ye ka denmisɛnninw Ladamu. Ziirinda tùn ye mɔ̀gɔ ɲɛnatigɛ ka baara ye. Denmisɛnfɛn tùn tɛ a Da bari ziirin dali tùn jatelen dòn ka Kɛ maakɔrɔbabaara ye. Musokɔrɔbaw ni cɛkɔrɔbaw tùn b'a Da denmisɛnw ye.
Ziirin tùn bɛ Da tle waati min fɛ o tùn ye ʃufɛla ye. Komin ʃufɛla tùn denmisɛnw mɔ̀gɔkɔrɔbaw gɛrɛtuma ye ɲɔ̀gɔn na, mɔ̀gɔw tùn bɛ ziirin Da u fɛrɛ ma o waati. A dawaati bɛnni fonɛnɛ ma o fana tùn b'a tɔ̀ Sankɔrɔta bari bɛɛ bɛ Kɛ jalitasumaba kìnnen 'kɔrɔ o waati.
Dawaati tùn bɛ ziirin na sàn 'kɔnɔ. O dawaati tɛ dɔ wɛrɛ ye samiɲɛbɔda 'kɔ, ni dɔw Ko a ma ko fobɔda. Ziirin dali tùn yamaruyalen dòn o waati dɔrɔn 'kɔnɔ k'a sababu Kɛ sumanw ladonnen nisɔndya ye. A waati b'a Sɔ̀rɔ suman kɛnɛ Sɔ̀rɔla. 'Kùn flanan min b'a la o ye a waati Bɛnni ye fonɛnɛ tuma ma. O waati in fana ye mɔ̀gɔ gɛrɛtumaba ye ɲɔ̀gɔn na. Nɛnɛ sababu la, sani dudenw ka Bɔ ka Carin ʃu fɛ, u bɛ To so 'kɔnɔ mɔ̀gɔkɔrɔbaw fɛ baro la, bari tasuma bɛ Dadon olu ɲɛ so 'kɔnɔ olu b'u Ja min funteni na. O gɛrɛɲɔgɔnna baro bɛɛ bɛ Kɛ ziirinw kan.
Zana
Zana, proverb anglɛkan na, ye hakilina dicogo ye min bɛ Kɛ ni kumasen basigilen ye ka Ja. Zana baaracogo ka ca kan na.
Mali jamanatigi IBK ka don dɔ kɔrɔfɔ la a ko "sanji-kɔrɔwɔɔsi tɛ Dɔ̀n". Faamaw ka zanada kuma 'kɔnɔ o b'a Sɛmɛntiya ko zanako bɛ 'ba laa Mali la. O kama, zana nafa bonya fɛ Mali kɔrɔfɔw laseli 'kɔnɔ, an bɛ na a baaracogo damadɔ Blà mɔ̀gɔw ka bolo kan. Zana bɛ Se ka baara nin cogo damadɔ ninnu na: zanasɛrɛ, kɔrɔmaɲɔgɔnzana, sinamazana, zanakabila, zanasanga, zanabayɛlɛma, zanaboso
Zana baaracogow la lakodɔnnenba ye k'a Sɛbɛn k'a Ton ɲɔgɔn 'kɔ ten. O tonni ɲɔgɔn 'kɔ bɛ Se ka Kɛ ni sɛrɛdali sugu dɔ ye walima a sɛrɛdabali yɛrɛ bɛ Se ka K'a ye. Zana sɛrɛdali ye k'a caman Sɛbɛn ka u tonni ɲɔgɔn 'kɔ Bɔ siginiden da fɛ. O la, zana min bɛ da Minɛ ni siginiden "a" ye o bɛ Blà siginiden "b" ta ɲɛ. U bɛ Ton ɲɔgɔn 'kɔ o cogo la ka Bɔ "a" la fo ka Se "z" ma. O baaracogo sugu min bɛ Boli zanaw kan an bɛ o Weele ko zanasɛrɛ. Zanaden damadɔ Flɛ nin ye bamanankan siginiden bɛɛ bɛ Sɔrɔ minnu dabɔ la.
Zana dɔw kɔrɔ ye kelen ye. O b'a Jira ko hakilina kelen bɛ Se ka Fɔ ni zana dànsigi-yɔrɔ kelen ye fo ka Se caman ma. N'i y'a hakilina Fɔ ni o zana fɛn o fɛn ye a bɛ Faamu ka Kɛ fɛn kelen in ye. An ye kɔrɔmaɲɔgɔnzana Da o zanaw la nin baara in 'sen fɛ. Kɔrɔmaɲɔgɔnzana dɔw dajiralen Flɛ dugu ma
Misali:
Sogoblentigi de bɛ tasumablentigi Sɛgɛrɛ = Bokɛla de bɛ selidaga Magɛn = Taanikasegin bɛ gɔ̀n ma, n'o tɛ kulu b'a nɔ na
Zana dɔw bɛ ɲɔgɔn kɔ Kari, an b'a fɛ k'a Fɔ k'u bɛ ɲɔgɔn ka hakilina sina Fɔ. O zanaw Baarala an fɛ ni sinamazana tɔgɔ ye. Misali la, i bɛ zana do Sɔ̀rɔ min kɔrɔ bɛ kùnnadiya kan ka Tla ka dɔ wɛrɛ Sɔ̀rɔ min kɔrɔ bɛ kara walima kùnnangoya kan. Bɛɛ kɔ̀ni b'a Dɔn ko "kara" ni "kùnnandiya" ye ɲɔgɔn sina ye. O sinamaya b'a To ko a zana fla bɛ Se ka Blà sinamazanaw fɛ n'u dànfara Kɛra u sinamadaɲɛ fla ninnu dɔrɔn ye.
Misali:
Ni kara bɛ ɲɛbɛrɛ 'kɔ, a jɔ̀yɔrɔ bɛ Bɛn kulukulu da ma
Jɔ̀nkunnandi cɛlajuru tigɛyɔrɔ bɛ Bɛn ɲamasun kɔrɔla ma
Sa kùnkolo mana Bɔ a la, a tɔ bɛɛ To jurukisɛ ye
Sa tɛ kùnkolo dɔrɔn ye
Zana bɛ Baara cogo wɛrɛw la minnu ni a sɛrɛdali tɛ kelen ye. O cogo wɛrɛ dɔ ye ka zanaw Tɔ̀mɔ k'u Tla-tla 'kulu ni 'kulu ye. Dalilu min bɛ o tlali la o ye zanaw ka hakilina-kelenfɔ ye. Zana dɔw bɛ Se ka Fàra ɲɔgɔn kan ka Kɛ 'kulu ye k'a sababu Kɛ u bɛ bɛɛ dakun kelen de kan. Dakun suguya ka ca jyɛnnatigɛ 'kɔnɔ i n'a fɔ saya, sonyali, hakilimaya, walima hakilisigi yɛrɛ. N'i ye zana damadɔ Sɔ̀rɔ ka Blà nin dakun fɔlenw kelen-kelenna 'kɔnɔ, o y'i kɛlen ye k'olu Blà 'kulu ni 'kulu ye. O tlacogo sugu bɛ Weele an fɛ yan ko zanakabila, bari i ye u Blà u 'dan ma kabila ni kabila. Zanakabila dɔw Flɛ nin ye.
Zanaw b'i ka kan na cogo min na u bɛ kan wɛrɛ la ten. Zana Fɔra ka hakilina min Latɛmɛ i ka kan na o k'a Dɔn ko o hakilina kelen latɛmɛbali tɛ kan dɔ in na, wa a fana bɛ Latɛmɛ ni zana dɔ fana ye. I y'a Dɔn o, i m'a Dɔn o, i bolozana kùnɲɔgɔnma bɛ kan dɔ in na. O zana ɲinini k'o Dɔn k'o ni i ka kan ta Da ɲɔgɔn ma o ye ka zana fla Sanga ɲɔgɔn ma kan fla ni ɲɔgɔn 'cɛ. An b'o baara Weele yan ko zanasanga. Zanasanga bɛ Fɛrɛ hakilina laseli ma kan fla ni ɲɔgɔn 'cɛ ka Sago zanabayɛlɛma kan. Bayɛlɛmani bɛ Se ka kumasen gansan Lase cogo min na a tɛ Se ka zana Lase kan wɛrɛ la o cogo la. Zanasanga ɲɔ̀gɔn tɛ zana laseli la kan wɛrɛ.
Zanasanga dɔw Kɛra bamanankan ni kanba dɔw 'cɛ i n'a fɔ bamanankan ni fransɛkan ani bamanankan ni anglɛkan.
Zanasanga tɛ 'bɔli Kɛ tuma dɔw la. N'i bɛ kanflabaara la, i mago bɛ Jɔ̀ zana dɔ laseli la kan wɛrɛ la k'a sɔ̀rɔ o kùnɲɔgɔnmazana t'i 'bolo. O bɛ Sɔ̀rɔ zana sɔ̀rɔbaliya fɛ zanahakilina dɔw la i ka kan flanan na walima a dɔnbaliya fɛ e fɛ. Ni hakilina lasebali tɛ na To, i bɛ Wajibiya k'a zana Bayɛlɛma k'a sɔ̀rɔ i tigɛlen dòn a kan bayɛlɛmani tɛ Fɛrɛ a ma kan sangali Bɔ. O waleya bɛ Weele an fɛ ko zanabayɛlɛma. Zanabayɛlɛma kɛli bɛɛ tɛ zana dɛsɛ ye kan flanan, zana ɲinini de ka suma laseli la tuma dɔw la. Zana bayɛlɛmanen dɔw Flɛ:
Zana baaracogo dɔ ye k'a Boso k'a fɛn caman Fɔ a kan. O ye n'i Sera ka kùnnafoni fɛn o fɛn Sɔ̀rɔ ka Bɔ a 'kɔnɔ k'o Dànkɛnɛmaya ɲinini siratigɛ la. An ye baara minnu Kɛ o siratigɛ la, an k'olu ma ko zanaboso.
Blàdon : 2016-04-28 Yɛlɛmako laban : 2018-01-18


text:
Ziirinda 2016 06 18
Masakɛ ɲuman n'a den ŋaniya jugu
Nin Kɛra masakɛ dɔ ye min tùn ka ɲi kosɛbɛ, nafolo tùn b'a 'kùn w'a tùn bɛ Hinɛ a ka jamanadenw na kojùgu. A tùn y'i Janto kàlan, sɛnɛ baganmara, mɔni ani kɛnɛyako la haali. O de tùn y'a To a ko Dyara a ka jamanadenw ye. Ni masakɛ ɲuman in tùn Taara a ka jamana 'fàn o 'fàn bonyaw tùn bɛ Bɔ fàn bɛɛ ka n'a Kɛ k'a kɔnkɔn Fa. Nkà masakɛ denkɛ fɔlɔ tùn Kɛra den jugu ye w'a fà ka ɲumanya walew tùn ka go a ye kojugu. Don dɔ Kɛra yen a y'i Madon a fà la k'i kanto o ma ko
-Bwa, i bɛ ka jamanadenw Tyɛn kojugu, u bɛ na jama ka Blà i la. Jamanaden ka kan ni gosili ni lajaaba de ye 'tuma bɛɛ.
Aa!, denkɛ kɛlen ka nin kuma B'a 'da, masakɛ Hamina ka jɔɔrɔ. A Kɛra sa 'tuma bɛɛ a b'i Sìgi k'i Miiri a denkɛ ka jamanadenw maracogo la ale yɛrɛ salen kɔ fɛ, bari a y'a Dɔn sisan k'a den tɛ ŋanya ɲuman tigi ye. Nkà masakɛ Nàna mun Kɛ? Walasa jamanadenw tiin ka Dòn a den na djɛnma don o don sɔgɔma fɛ a tun bɛ den in ni kankɔrɔsigi damadɔ Fàra a yɛrɛ kan ka Bɔ ka Ti ɲɛ Da a jamana yiriwa sira bɛɛ kan i n'a fɔ kàlanyɔrɔw, wɛrɛkɔnɔnaw, mɔnikɛyɔrɔw, kɛnɛyasow, wa n'a tùn Taara forokɔnɔnaw na don min a yɛrɛ tùn bɛ daba Minɛ tuma dɔw la k'i bri ka sɛnɛ Kɛ. O waleya in tùn bɛ jamanaden laseewa k'u jadon u yɛrɛ la, u tùn bɛ nɔnɔw, jɛgɛw, ni fɛn caman D'u ma o sèn fɛ, nkà masakɛ denkɛ tùn bɛ Лugun o fɛn ninnu fana na. Jamanadenw tiin ma se ka Dòn masakɛ denkɛ la nin bɛɛ 'kɔ. Ɔ, don dɔ fajirida fɛ masakɛ fari Ganna, dugujɛlen, a ma Se ka Taa yɔrɔ la. A ye dɔgɔkun kelen K'o la a tɛ Se ka Taa 'yɔrɔ la. O kɛlen a ye kankɔrɔsigi dɔw Blà ka Munmun-munmun jamana 'àn bɛɛ la ka jamanadenw Bɔ kunpan na. Aa! kùnnafoni jɛnsɛnna k'a Fɔ ko masakɛ fari man di a la yɔrɔ min aa! jamana Nàna ka na Suma bɛɛ Hamina, u bɛ dugawu Dòn a ye 'tuma bɛɛ. Bàna Nàna ka na ka Nà juguya, fura sugu bɛɛ dɔ Kɛr'a la nkà o bɛɛ la a Tora Ala ta la. Ala ye masakɛ ɲuman in miniji Dɔgɔya. Aa! o Kɛlen, jamanaden Siranna. U Hamina. Wa u Jɔɔrɔla. Ɔ, u Nàna masakɛ sutura minkɛ cɛkɔrɔbaw ye dugu mɔgɔw Fàra ɲɔgɔn kan, u bɛɛla kɔrɔbalen Wulila ka kuma Tà a ko
-An bɛ Ala Fo k'a barikada, ale min y'an Da, n'an bɛɛ bɛ Tla ka Segin ale kelen in ma. Jamanadenw, o Ala in de tùn y'an gɛrɛsɛgɛ Dòn 'masakɛ la min Kɛra An fɛ, wa a y'a Minɛ an na dɛ! o tuma na bɛɛ ka dugawu k'a ye. O tɛmɛnen 'kɔ an fɛ yan, laada ye laada ye dɛ! o jumɛ ye? ni masakɛ Banna a denkɛ fɔlɔ de Sìgi a nɔ na. An Bangera k'o Sɔrɔ yan. O tuma na k'a Tà bì la an ka masakɛ kura Flɛ.
U ye masakɛ denkɛ bolo Minɛ k'a masakɛya minɛ bɛɛ D'a ma, a Sìgira jamana kun na. Kabani o don a ye pɛrɛnni da Minɛ kankɔrɔsigiw yɛrɛ la fɔlɔ. Wa o sàn kelen in na a ko ko ni sɛnɛfɛnw Tigɛra ko sɛnɛkɛla bɛɛ ka Nà n'i ta ye ka N'a Blà ale ka 'so, ni min Bànn'o ma a b'o Minɛ k'o kunkolo Tigɛ, don o don mɔnikɛla bɛ Nà n'u ka jɛgɛ mɔnenw bɛɛ ye ka n'u D'a ma ni min Bànn'o ma a b'o kunkolo Tigɛ. Kɔnkɔn Nàna jamanadenw Tɔɔrɔ ka dɔw Fàga. A Tor'o de la sa, aa! jaa bà dekunen bɛ kinni Kɛ. Aa! don dɔ Kɛra jamanadenw bɛɛ Fàrala ɲɔgɔn kan ka maramafɛnw Tà ko n'a ma ɲɛ k'olu bɛɛ bɛ ka Sa kɔnkɔn y'a sababu ye k'o dekun ka Bon k'o tuma na u ka Taa masakɛ jugu in nɔ fɛ k'a Fàga walima a k'olu bɛɛ Fàga a ko ka Ban ʃyɛn kelen. Aa! i sɛnɛkɛla, i baganmarala, i kankɔrɔsigi....U bɛɛ Fàrala ɲɔgɔn kan k'u 'kùn Da masakɛ bara kan. U selen, u y'a Minɛ k'a Siri jiribolo dɔ la ka lɔgɔba Ton a dugu ma k'u bɛ na tasuma Dòn o la a 'kɔrɔ ni k'a Jeni. Maakɔrɔba dɔ Sɔrɔla jama cɛla min kumakan tùn Labatolen tùn don kosɛbɛ, o ko k'u ka Hinɛ a la a fà ka ɲumanyaw kamà. Ɔ, o kɛlen, u m'a Fàga blen nkà u y'a n'a ka denbaya bɛɛ Fàra ɲɔgɔn kan k'u Sɛnsɛn ka Taa fo jamana dàncɛ la, u selen yen u ye sira D'a ma yen k'a sèn ka Cun jamana in 'kɔnɔ tun. O kɛlen, jamanadenw ye lafya Sɔrɔ, ko kɔnɔkulu jɛlen de bɛ bii Fɔ.
N y'o Sɔrɔ yɔrɔ min, n y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-06-18 Yɛlɛmako laban : 2016-06-18


text:
Mumɛ >
Setigi-yɛlɛma: 'dòn Kɛra setigiw la k'u Yiba-yiba tugun
Mali kùnnasigi-fanga setigi-yɛlɛma dɔ Waleyara jumadon 2016 sàn kalo 01 tle 15. Dɔ Fàrala setigida (minisiriso) kan nin 'sèn in na. Sani yɛlɛmani in ka Kɛ, setigi (minisiri) 31 tùn bɛ kùnnasigi-fanga 'kɔnɔ. Nka setigida kelen min Fàrala kɔrɔlenw kan o Nàn'a Kɛ setigida 32 ye o n'o setigi kura.
Setigi naani de ye kùnkolo kura ye Modibo Keyita ka fanga kura mɔgɔ nalenw na. Setigi sàba Sènbɔra fanga la ka kuraman ninnu na sàba tɔ Blà olu nɔ na. Setigi tɔ kɔrɔ minnu tùn bɛ yen olu bɛɛ Tora fanga 'kɔnɔ n'o dɔw Tora u ka setigida kɔrɔ ‘kùn na k'a sɔrɔ kelen-kelen Bɔra u ka setigida kɔrɔ la ka Taa setigida wɛrɛ la.
Kùnnasigi-fanga tɛmɛnen na, setigi musoman tùn ye muso duuru ye. Nka nin 'sèn in ta ye setigimuso wɔɔrɔ ye. O bɛ ba dònni Da kɛnɛ kan musow ka ko la, bari kɛlɛ min bɛ 'sèn na bì o ye muso kotigiyali koɲɛw ye jyɛn 'kɔnɔ.
An y'a Jìgi Modibo Keyita n'a ka jama ka Se bolodaliw 'kɔrɔ ka Лɛ.
Ncidɔri Sàbaatɛ bolonɔ dòn
Blàdon : 2016-01-15 Yɛlɛmako laban : 2016-12-07


text:
Jinɛ-janfanci
Nin kera jineke dɔ ye min dagayɔrɔ tùn ka surun senekela dɔ ka fòro la. A tùn Tɔɔrɔlen be senekela in 'kɔrɔ bawo hadamaden ni jine te Ben sigida kelen na tèn. Ka Da o kan, jineke tùn bɛ fe ka janfa Siri senekela in kama. Dòn dɔ, sɛnɛkɛla Brilen sɛnɛ na a ka fòro la jinɛkɛ Sinna k'i Blà hadamadenya sawura la ni k'i Лɔɔri ka Bɔ a kɔ fɛ. Foli kɔ fɛ, a y’i kanto senekela ma,
-N 'teri, ne ye jinɛ de ye. Yan ye ne ka du ye. Ɔ, Ala dun ye e fana baloɲini-yɔrɔ Kɛ yan ye. I m'a Dɔn a Kɛra balimaya ye?
-'Cyɛnna a Kɛr'o ye. Sɛnɛkɛla y'a Jaabi tèn.
-Ɔ, o siratigɛ la, ne kɔni tùn y'a ŋaniya ka here Лɛsin i ma a Mɛnna. Nka n be Siran i ka wùlu de 'ɲe. An jinɛw ni wùluw ka kow tɛ Taa ni ɲɔgɔn ye kosɛbɛ. O la, n b'a Лin'i fɛ n'i bɛ Nà ʃyɛn wɛrɛ i ka wùlu in To 'so. N'o Kɛra, n na 'fɛn K'i ye sini i yɛrɛ n'a Ye. Nafolo kalifalen dòn an jinew na Ala yɛrɛ ka sebaaya 'kɔnɔ. N bɛ na nin K'i ye an ka sìgiɲɔgɔnya de kosɔn n balimakɛ, nka fo i k'i hakili To wùluko in na.
-N y'a Mɛn n balimakɛ , ni Ala sɔnna wùlu in tɛ fòrosira in Da a ɲɛ kan tùn.
Ɔ, tle damadɔ o kɔ fɛ, jineke nana Poyi ka Bɔ fòro seleke dɔ la k’i Kanto senekela ma,
- N 'teri, i ni ce! i ni jɔn be yan bì ?
Senekela fana y’a ka foli Lamine, ni ka sɔrɔ k’i Kant'a ma,
-Ne kelen de be yan bì n balimakɛ.
Nisɔndiya fɛ, jineke ye dɔnkilida Damine ka to k’i Magere senekela la. A be Peren fo tasuma kisɛw be Pan-pan ka Bɔ a da fe. Jaa sɛnɛkɛla ka wùlu tùn Dogora ka tùgu a 'kɔ ka Nà i Dogo tu 'kɔnɔ ka Sɔrɔ sɛnɛkɛla yɛrɛ ma Bɔ o kàlama. Jinɛkɛ y'o wale in Daminɛ minkɛ wùlu Poyila ka Bɔ tu 'kɔnɔ ni k'i Лɛsin janfanci in ma. O kɛlen, a y'a yɛrɛ Лini ka Taa kɔsɔ.
O min Kɛra, sɛnɛkɛla in fana ye wùlu caman Tà ka Fàra dɔ in kan. A tùn bɛ dɔw Laʃi fòro la, a ni tɔw bɛ Jɛ ka Taa 'so ɲɔgɔn fɛ. Wùlu dun ɲɛnayeli man di jinɛ ye. Aa! a ma Лɛ min 'kɔ jinɛkɛ y'a yɛrɛ Tà ka Taa kungoda wɛrɛ la. Sɛnɛkɛla ka fòro Tor'a taya la. A fana ye barika Da wùlu ye.
N y'o Tà yɔrɔ min, n y'a Blà yen.
Blàdon : 2017-07-14 Yɛlɛmako laban : 2017-07-14


text:
Norwij
Norwij (Norwijikan: Norge) madɔnnen Norwij ka Faamamara, ye shariyabaju mansaya ye Kɔrɔnfɛ Eropa a sigilen Skandinavia Gunjate tlebi fan dɔ kan. Jamana fanba bɛ danbɔ kɔrɔn ni Swedi ye, a saheliyan fan bɛ danbɔ ni Finlan kataa worodugu ani Risila kataa kɔrɔn. Kelenyalen Faamamara ani Faro Jigun dalen a tlebi ka tɛmɛ Saheli Ji fɛ, Danmark dalen a worodugu nukun worodugu ka tɛmɛ Skagerak Mɔsɔ fɛ. Norwij kɔgɔjikɛrɛ ka ɲashin Atlantik Geji ma ani Barenti Ji ye aka fiorj tɔgɔbɔlen sɔrɔyɔrɔ ye.
San 1920w kɔnɔ, Norwij Jan Mayen fara a kan.
Kataa Dunia Kɛlɛ II Norwij ye sɔrɔko jidi ye, a bɛ dunia nafolotigiba jamana cɛla sisan. Norwij bena jɔyɔrɔ naaninan la taji labɔli la petroli dlanifen ɛ tlanaani ta aka Bakrunba Sokɔnɔ Karajago la.
Kafaraokan, gazi dugukolo nafolow bɛ Norwij fɛ, jikuranta, jɛgɛ, tufinw, and dugujukɔrɔfenw. orwij tun bena jɔyɔrɔ flana na jibalo labɔlabaw cɛla China kɔfɛ san 2006 kɔnɔ. Dlanfenba wɛrɛ ye balo labaarali, kulunbadlan, nɛgɛyele, kemifenw, damanbɔ, jɛgɛmɔn and furajɛ dlan. Norwij ye Skandinavi Jamana lafiyale dɔ ye aka warikun lasago kungolo kan kan bon ni manto bɛɛ t
Norwij nara jɔyɔrɔ fɔlɔ la jmana bɛɛ cɛla a kɛɲɛ hadamaden Yiriwa ma kat201 2006, san 2008 a nara jɔrɔ flanan la [[Aisland] kfɛ.


text:
2014 10 04 mali kura
Donkibaru
An balimaw, aw ni ʃu : Mohamed Tuure.
Dunuya kelenyatɔn fìnitigi kɔnɔntɔn, ni olu ye Nizer fàsodenw ye, Fàgara Mali kɔrɔnfela la. Maramafen-tigiw, minnu tùn Bɛ u ka motow kan, ye u ka bolimafenw convoi (jamakulu) Dànkari, MINUSMA ka lakalita fe. Kabini sàn da Minena, dunuya kelenyatɔn fìnitigi bi sàba de Fàgara, Mali jamana na.
Mali jamana sorasiw cakeda ɲemaa kɔrɔ, n’o ye Usmann Bubey Mayiga ye, nɔ Minena jumadon Nanter Pari kerefela la. A tùn Weelela kumalasigi la alamisadon, Miʃel Tomi, n’ale ye jagokela ye, ka segesegeliw hukumu kɔnɔna na. Agence France Press, n’o ye kùnnafonidila-seben ye, ka lakalita fe, Cad jamanaden dɔ, min ka refugié sebenko (kùndogo-yɔrɔsebenko) ma Лenabɔ, ye a Laɲini jumadon ka ta Wuli a yere la Mɔntrey sìgida la. A kasaara Kera maaya hake tribunal (kiiriblon) keneda la, Fransi dunanseben-ɲininaw jigiseme-kene laban.
Yannin nɔ, Amerik (Amerika) jamana na, bànabagatɔ dɔ, ni kùnflanintu jòlibɔn-bana Yera a farikolo la, Minena Amerik (Amerika) faaba hopital (labitani) dɔ la, n’o ye Harvard kàlansoba hopital (labitani) ye. Nka Dalas, Tekzas mara la, keneya cakeda ɲemaa Ko olu fànfela la, ebola bànabagatɔ fɔlɔ min Dònna Amerik (Amerika) jamana na (???) k’a masɔrɔ u ye maa naani Blà quarantaine (latɔnyɔrɔ) na, n’o ye k’u Koron tle bi naani bàna mafleli la.
Bìdon, nin y’a ʃyen fɔlɔ ye sàn bi sàba ani sàba ‘kɔnɔ, yahujaw ka seli, n’o ye yɔmkipur sun ani seliw ka Ben silame seliba ni ye, n’o ye Id Al Ahada, sibiri sɔgɔmada ka Taa tarataʃu ma. Yan n’o ‘ce, silame miliyɔn caman ye ɲɔgɔn Dalaje Makan, Arabisawud jamana kan, hiji la.
Grande Bretagne (Britaniya) ɲemaa Bɛ `taama la Afganistan jamana la. Dawid Kamerɔn, ni ale de ko dòn, ani Afganistan jamanafanga kura ye kumaɲɔgɔnya Ke. O fana na ani Afganistan jamanatigi, Aʃaraf Gani ka ɲɔgɔnyew la, Kabul fangakunda, Dawid Kamerɔn ye a Lasabatiya ko a ka jamana fìnitigiw bɛ na Afganistan sorasiw Jukɔrɔ-matintin hali ni jamana were fìnitigiw tɔw ka kan ka jamana Blà yan ni sàn sàba ‘ce.
An balimaw nin de tùn ye bìdon kibaruyaw ye k’a Lase aw ma aw balimake Mohamed Ture fe.
Muso ŋana kene: Kasim Tarawele
Лininkalikela : Kasim Tarawele
Bì muso ŋana kene bɛ maa min kan o ye kùnnafonidila belebeleba ye an ka jamana ‘kɔnɔ ani a kɔ kan.
Jaabilikela : Saajo Kante
Ne tɔgɔ ye Saajo Kante. Kɔngo guerre (kὲle) kelen na de, ne tùn bɛ baara la Sud FM la Senluwi, Senegali. N y’a Men k’a Fɔ ko n somɔgɔw musomanw Nana Mali la tuma min na, n Nana ka baara da Mine yan Kledu la. Donc (o la) mɔgɔw ye n kɔrɔbayalen de Dɔn yan. Lingalakan de bɛ Fɔ anw ka du ‘kɔnɔ hali Mali la ka Teme Bamanankan yere kan. Donc (o la) n’a Fɔra k’a Fɔ ko bì de ko Saajo Kante te Congolaise (kɔngoka) ye alors que (k’a sɔrɔ) n ye jardin d’enfant (den-kalanso) Ke yen de. N ka jyennatige fen bee bɛ Kɔngo de.
Лininkalikela: Kasim Tarawele
Gὲleya Dònna k’a sababuya Ke a fà ka lamɔden ye. O de la, min ye Kɔngo Braza maaw ye, olu y’a Gen ka Na.
Jaabilikela: Saajo Kante
Kalifadenw dɔw de bɛ n ‘fà ‘bolo. U ka cyenni barika Bonyana. Bon (Ɔ), bee b’a Dɔn k’a Fɔ ko n ‘fà, ko Ala ye nafolo Nɔgɔya a ye. Denmisenninw b’a ka commerce papier (jagoke-seben) de Tà ka Taa cyenni Ke n’a ye. Maintenant (Sisan) n ko, bon (sisan) n bɛ Taa a Fɔ polisi la. Nfà ye n Kɔn. A ko polisi la ko ne Wolola Kayi de. Kayi woloseben ma Di fo Kɔngo woloseben de ? …
Лininkalikela: Kasim Tarawele
Saajo Kante, u y’a Jira fana k’a Fɔ ko min ye sirajugu ye ni bee lajelen b’a Weele ko drogue (kùnmayelemanan) ko a b’o fana Mìn.
Jaabilikela: Saajo Kante
Ne kɔni, Rasta-kunkolo bɛ n kùn na, mais (nka) ni n tùn bɛ drogue (kùnmayelemanan) Tà, malien (maliden) minnu bɛ n Dɔn yan u tùn bɛ Bɔ a kàla ma. U tùn bɛ Bɔ n ka dlɔmin kàla ma. U tùn bɛ Bɔ n ka cyenni kàla ma. N kɔni b’a Dɔn k’a Fɔ ko n ka tempérament ka Farin (Funteni ka di).
Лininkalikela: Kasim Tarawele
Ni i ye ko in Tà k’a Laje, Saajo Kante ka genni, kùn were b’a la. Sabula, ɲemaaw, olu y’a Ye k’a Fɔ a bɛ baara min Ke, a segesegeli barika ka bòn.
Jaabilikela: Saajo Kante
IBK Bɔra yan a ka campagne (jamaɲini) la. A y’a Ye. Mara ni Keyita Bɔra yen. Kurantige ni jisɔrɔbaliya min bɛ yen, u y’a Ye. Ni i Dònna hopital (labitani) la makaritɔko min bɛ yen, o ka jugu n’a bee ye. Parce que (Bari) hali ascenseur (yelen-yelennan) te yen. I bɛ mɔgɔ Sàra de par escalier (yelen-yelennan bee la). O b’i ka bànabagatɔ Bamu a kɔ la ka Yelen san fe, keme fla par escalier (yelen-yelennan bee la). Ne ni président (ɲemaa) ka Surun, parce que (bari) fà min ye ne Lamɔ, n’o ye Seedu Bajan ye, o ka mɔgɔ Dòn. Président (ɲemaa) bɛ ne Dɔn très bien (fo ka teme), polisi fen o fen bɛ yen, u bee Dèlila ka Na zaame Dun anw fe yen.
Лininkalikela: Kasim Tarawele
Min ye Saajo Kante ye, ale kelen ma Gen ka Bɔ Kɔngo jamana kan. Journaliste (kùnnafonidila) were bɛ yen, n’o ye kamerunnka ye. U ye o fana Gen Saajo Kante ale Gennen kɔ fe.
Jaabilikela: Saajo Kante
Ne Genna ka Bɔ n ka dugu la mardi (tarata). Juma min Dara a kan, u ye camerounnais (kamerunnka) dɔ Gen. Bon (Ɔ), o yere ka surun ka jugu ne ka surun ye. Parce que (bari) o bɛ baara la président (ɲemaa) kɔrɔke ka chaine de télévision (teleso) de la. O ye o directeur (ca-kuntigi) ye. O Genna o. Ne Genna mardi (tarata), o Genna jumadon. O dun tùn bɛ baara la président (ɲemaa) yere de ye. I b’a Dɔn k’a Fɔ ko administrationko (mara nɔfeko) te, ko were te, c’est politique (politikiko dòn). Parce que (Bari) ne ni o fla de, an ka micro (kumagalamanin) taayɔrɔ ka jàn. Anw de y’an engager (ce Siri) ka Kuma population (jamanaden) ka kungo kan.
Лininkalikela: Kasim Tarawele
N’i ye Saajo Kante yere Лininka, a y’a yere Sɔrɔ Bamakɔ cogo min, o kamanagan bɛ a la.
Jaabilikela: Saajo Kante
N selen na aéroport (pankurun-so) la, n ka papier d’expulsion (genniseben) Dira n ma. Commissaire (polisi-kuntigi) kelen de ye keme naani Di ne ma; ka Tla ka n Jigin Tour d’afrique la. N ye keme fla Dòn taksi la, ka keme fla Dòn carte ni puce (ciseben ni hakilifara) la. Parce que (Bari) n’i ye carte ni puce (ciseben ni hakilifara) Sàn keme fla, keme sàba bɛ Ye a ‘kɔnɔ. Ayiwa n commencera (y’a da Mine) ka jyen mɔgɔw Fenke ten de. Journaliste (kùnnafonidila) si ma ne Labla. Jyen journaliste jὲkulu (kùnnafonidi-jὲkulu) bee, conféderationbaw (bolodi-ɲɔgɔnma-kuluw), reporteurs sans frontière (dancesagon-laselikelaw), amerikenw (amerikakaw), e yere sìgilen Fle, aw bee y’a mankan Ke yan ka Teme. Bon (Ɔ) n gosili fɔlɔ te nin ye de. A sàn kelen de ye nin ye kalo sàba o kalo sàba, ko dɔ bɛ Ke n na yen.
Лininkalikela: Kasim Tarawele
Bì-bi in na, nin waleya in kelen kɔ fe, min ye Saajo Kante ye ale kɔni nisɔndiyalen Dòn. Sabula kùnnafonidila bee lajelen ye deme Tà k’a Лesin a ma. O ka Bɔ yen, a ka soronalidonna, n’o ye a ka avocatw (lapasalikelaw) ye, olu ka wulikajɔ min bɛ ‘sen na a ka woloseben segesegeliko la, laala a na sɔn ka Segin ka Taa a nɔ na Kɔngo Brazakaw, olu fe yen.
Лininkalikela: Mohamed Bokum
Cour d’assise (kojugu-kiiriblon) min Sìgira Mooti mara la, sariya jumenw de Tara?
Jaabilikela : Paskal Bagayɔgɔ
An tùn ye dossier (kiiri-seben) bi sàba ni kɔnɔntɔn de Blà rôle la (kiirisere-seben ‘kɔnɔ) minnu bɛ juger (kiiri bɛ Tige). Jugement (kiiri) Sera ka Ke dossier (kiiriseben) mugan ni naani na. Bon (Ɔ), dossier (kiiriseben) tan ni sàba bɛ yen olu renvoyer (Kɔseginna) la.
Mais (Nka) minnu jugera (kiiri minnu Tigera) a bɛ Fɔ min ma ko contumace (yerekɔ-kiiri), mɔgɔ minnu ni u ma Лini ka Ye fyew, nka seben Cira a cicogo la, olu Kera cas duuru ye (olu ɲɔgɔn duuru Kera). Ɔ, acquittement (cyentigiyali) ye minnu ni sariya ye u Lapasa k’u Lajeya, o Kera cas wɔɔrɔ ye (o wɔɔrɔ ɲɔgɔn Kera).
Maintenant (Sisan), minnu condamnela (Лaginna) fana olu Kera cas (olu ɲɔgɔn tan ni sàba Kera) tan ni sàba ye. Ne kɔni fe baara ma Cyen, parce que (bari) an ye a pourcentage (kemenanhake), an b’a Fɔ min ma 61%, o de Sera ka Ke baara la, sur 100 (keme la), ni 61 Sera ka Ke, donc (o la) an Sera ka Teme moitié (tlance) kan.
Nin dun y’an ʃyen fɔlɔ ye k’a organiser (Laben) 2014 sàn mume bee, assise (kojugu-kiiri) ma Ke, assise (kojugu-kiiri) keyɔrɔ Fle fo yan. Donc (o la), an ye baara da Mine don min na bee, o duguseje an ye assise (kojugu-kiiri) programmer (Boloda). Dieu merci (Ala barika la) an Sera ka nin ɲɔgɔn `baara K’a la.
Kabini ne ka discours d’ouverture (dayelenni-kɔrɔfɔ) min Kera le 15 septembre (Setanburukalo 15), n y’o de Fɔ. A bɛ Fɔ min ma ko pédagogie (karamɔgɔ-feere), an bɛ pédagogie (karamɔgɔ-feere) Dòn baara la. Pour que (walasa) minnu bɛ jugela (kiirila) olu yere ka Sɔn k’a Fɔ vraiment (cyen na) baara in Kera a kecogo la.
Donc (o la), mɔgɔw ka kan k’u jìgi Sìgi sariyablon na parce que (bari) hali sisan n kelen k’a Fɔ ko n’Ala ma baasi were Ke, nowanburukalo tle tan ani wolonfla an bɛ assise (kojugu-kiiri) were Boloda, parce que (bari) dossierw (kiirisebenw) bɛ yan. Donc (O la), mɔgɔ bee k’i tà n’i blà Dɔn yànn’i ka Blà kaso la ten i te juger (kiiri), o kuma te Bɔ a la tugun.
Désormais il faut que (Waati nataw la, fo) mɔgɔw ka juger temps ‘kɔnɔ (kiiri a ‘tuma la), temps (tuma) min ‘kɔnɔ ni mɔgɔw b’a la k’a Fɔ, aa, sariya bɛ baara Kela.
Bee k’i kewale Suma i yere ma dɔrɔn. K’a Fɔ ko n bɛ nin ko Ke ko ‘fen te Bɔ a la, o ‘kuma t’a la tugun. Désormais (waati nataw la), bee ka sariya Bato a batocogo la. Sariya baarakela ka dɔgɔ o, a ka bòn o, n’a Ko ka sariya Baara cogo min na, e ka a Лini k’a Faamu bani.
I k’a Ke a kecogo la. I k’i kecogo Yelema. Parce que (bari) nin bee y’an ka éducation (kàlan) ye o. O ye kelen ye. Flanan ye jumen ye? Fen dɔ bɛ yen, ne bɛ ka fen dɔ jate Mine. Impunité (Лaginnikebaliya) barika Bonyana an ka jamana ‘kɔnɔ kojùgu fen caman na.
Ni baara min da Minena tuma min ko min sababuya la, u k’a To a ko ka Sèn fo ka Taa Se ‘kùn ni ‘kùn. O tuma k’a Fɔ ko wari bɛ n 'bolo o, walima wari te n 'bolo o, i ye faama ye o, i te faantan ye o, ni jugement (kiiri) dɔw Kera ka Bɔ fo ‘kùn ni ‘kùn, a tìgi k’a Dɔn k’a Fɔ ale tùn man kan ka ni ko Ke. Sariya k’a Mine ka a Лagin. O tuma na bee k’i kecogo Yelema o la. Jamana bɛ Dya.
Kan ni Yiriwa ‘tɔgɔ la, Musa Danbele ye lase Seben.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Blàdon : 2015-01-11 Yɛlɛmako laban : 2015-01-11


text:
ʃì
ʃì ye jiri nafamanba ye Mali dugukolo kan. ʃisun ye jiri ye min bɛ Sɔrɔ Mali la kosɛbɛ. A bɛ den min Kɛ o bɛ Weele ko ʃì. ʃìsun bɛ Den samiɲa de fɛ. A den ɲɛ ye binkɛnɛ ye. Kolo min bɛ Kɛ ʃì 'kɔnɔ o bɛ Weele kɔlɔ la. Tulu bɛ Bɔ ʃìkɔlɔ la. O bɛ Kɛ cogo min, n'a Mɔna, musow bɛT'a Tɔmɔ ka n'a Màra kɔlɔdingɛ 'kɔnɔ ka To ka ji K'a kan waati damadɔ la, o b'a To tulu caman bɛ Sɔrɔ a la. N'o Kɛra u bɛ sɔrɔ k'a Bɔ k'a Laja tle la fɔlɔ. N'a Lajara u bɛ sɔrɔ k'a Dòn dibi la ni k'a Laja tasuma na. N'a Lajara yen u b'a Labɔ ni k'a Ci k'a kɔnɔkolo B'a 'kɔnɔ. N'o Kɛra u bɛ sɔrɔ k'a Kɛ kòlon na k'a Susu, ni ka Tla k'a ʃin. N'a ʃinna ka Ban u b'a Gosi bolo la fo k'a tulu Bɔ. Nka n'o Kɛra o t'a Bannen ye. U bɛ Tla k'o tulu gosilen in yalon k'a Gɛrɛn-gɛrɛn walasa k'a tulu ɲuman Bɔ a kolon na. N'o Kɛra u b'a ʃɛɛnɛ ka Kɛ minɛ dɔ 'kɔnɔ k'a Lamaga tle kelen 'kɔnɔ. Walasa a simicogo ka Лɛ. N'i ye ʃìbolo Kari ji jɛman bɛ Bɔ a la. Mɔgɔ kɔrɔbaw ɲumana ko ʃì bɛ bàna caman fura Kɛ n'a lili ni bulu ani fàra ye. Mali la, ʃìsun ka Ca marabolo sàbana de la n'o ye sikaso ye.
ʃ
ʃìju ʃìbulu ʃìsun ʃìmɔ
Blàdon : 2016-08-02 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Fàkɔkuru
Dugu yɔrɔfɔli
Mali dugu misɛnnin dɔ ye Fàkɔkuru ye. Fàkɔkuru bɛ mali marabolo sabanan fɛ. Kajolo kolomi dugu dɔ y'a ye. Fàkɔkuru bɛ mali galoda min ka mara 'kɔnɔ o ye Luluni ye. Fakɔruru n'o galotigi-dugu 'cɛ ye bam 30 ye. Bam 20 b'a ni kajolo 'cɛ, 80 b'a ni Sikaso yɛrɛ 'cɛ. Kajolo de ye yen lamini duguba ye fakɔruru ka surun min na. Nka a ni dugu misɛnnin wɛrɛ minnu ka surun o dɔw ye kura, o b'a kɔrɔnyanfan fɛ ni bam 8 ɲɔgɔn ye, lɔfige, o b'a ni tlebin 'cɛ ni bam 12 ye, kɛɲɛka fɛ, zegwa bɛ yen ni bam 18 ye ani luluni, o b'a ni kɔrɔnyanfan 'cɛ ni bam 30 ye.
Dugu tɔgɔko
Tɔgɔ fla tɛ Fàkɔkuru la Fàkɔkuru 'kɔ. Tubabukan na, a bɛ sɛbɛn tan: Facocourou. Nka fɛn min ye Fàkɔkuru wɛrɛ kɔrɔ ye kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ o 'ko kan.
Dugu marabaako
Laadala-dugutigiya bɛ Fàkɔkuru w'a dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de fana. U ka o dugutigiya bɛ Mumunmunun jàmu kelen màaw de ni ɲɔgɔn 'cɛ n'o ye wataralakaw ye. Dugukolotigiw fana bɛ fakɔruru,Nka olu ni dugutigiw fana tɛ kelen ye. Fɛn wɛrɛ tɛ Nà ni dugutigi-yɛlɛma ye yen n'a Bɔra saya la. An bɛ bì min na (2016) Làmini watara de ye yen dugutigi ye. Nka o fana Fɔra dɔw 'kɔ i n'a fɔ Labasu watara o n'a ɲɔgɔnnaw.
Dugu bònya
Kabini Fàkɔkuru Kɛra Fàkɔkuru ye, a ma Deli ka sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ. A dugu in mɔgɔ bɛ Taa 1500 ɲɔgɔn na. Yen kìnw Tlalen dòn ka Kɛ wɔɔrɔ ye. Olu la, Jagwanu, Tukɔrɔna, Namɔɔsana, Kɔdɔɔna ni Tɔnsɔn b'o la.
Dugu siyako
Siya sàba de bɛ Fàkɔkuru olu ye: Samɔgɔ, Miɲanka ani fula ye. Watara, kɔnɛ ani tarawele yen jamuw ye. Fàkɔkuru sinankun ye mɔsiw ye. Furuɲɔgɔnya bɛ Fàkɔkuru n'a laminidugu bɛɛ 'cɛ. wa Fàkɔkuru dugu yɛrɛ 'kɔnɔ tnɛ tɛ 'du ni 'du 'cɛ, a tɛ 'siya ni 'siya 'cɛ, w'a tɛ 'jàmu ni 'jàmu 'cɛ furuko siratigɛ la. Samɔgɔkan 'kɔ, kan wɛrɛ minnu bɛ 'dɔɔdɔɔnin fɔ yen ye bamanankan, fulakan ani miɲankakan ye.
Dugu baarako
Fàkɔkurukaw ka baarawla belebele dɔ ye sɛnɛ ye. U ka sɛnɛfɛn sɛnɛta dɔw ye saɲɔ, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, ku, bananku, woso, ʃɔ, danan, dà ani kɔɔri ye. Fàkɔkurukaw bɛ jiridenjagota-jiri dɔw fana Turu i n'a fɔ mangoro, lenburu, buyagi, manje, ntɔmɔnɔ ani sɔmɔ. Fàkɔkurukaw m'u sèn Dòn nafɛn misɛnnin nakɔlabaaraw la an bɛ bì min na (2016). U bɛ baganmara Kɛ u ka sɛnɛ sèn fɛ. Nka u ka o bagan maratawla fànba ye misi, bà, saga, fàli, wùlu, jakuma ani sonsan ye, kamanmafɛn dɔw fana bɛ Mara u fɛ i n'a fɔ ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Laadalamɔni kelen kelenninw fana bɛ Kɛ yen. O mɔnikɛyɔrɔ-lakodɔnnenba dɔ ye yen jibanbeda ye. Fàkɔkurukaw bɛ jago misɛnninw Kɛ i n'a fɔ butigi-feere, jiriden-feere, dabafeere ni kamanmafɛn-feere. Sugu t'u yɛrɛ fɛ yen minkɛ o y'a To u ka magoɲɛfɛnko n'u ka sànnifeereko bɛɛ Лɛsinna u ka kɛrɛfɛdugu suguw ma.
Dugu Fὲɛrɛko
Fàkɔkurukaw bɛ kamanmafɛnw Minɛ ni fɛɛrɛ minnu ye o dɔ ye wɔ̀lɔjuruda, gɛnni, Лɔɔrili ani manabɛlɛ ye. Nka u bɛ marifa, bese ani waraminɛ-nɛgɛ Tà kungosogobaw minɛni kamà. U b'u ka dugukɔnɔ dabaw Minɛ ni fɛɛrɛ min ye ye jonborifli walima k'u Nɛgɛ ni dumunifɛn ye ani k'u Koron ka Dòn yɔrɔ koronnen dɔ la ye.
Dugu yiriwaliko
An bɛ dòn na i ko bì, ɲɔʃimansin, pɔnpekɔlɔ, jabaranin, kɔɔrisugu, moto ani kalalikɛmansin bɛɛ dɔ bɛ Sɔrɔ Fàkɔkuru. CMDT ni Kafojigiyɛ ye cakɛkuluw ye minnu bɛ dɛmɛ Dòn Fàkɔkurukaw fɛ sɛnɛko ni sanifeereko, an'u ka warimarako la kosɛbɛ.
Dugu kàlanko
Duguma-dakun fàn fɔlɔ kàlanso fla de bɛ Fàkɔkuru. Sàn wɔɔrɔ kàlanw de bɛ K'u 'kɔnɔ. Kɛnyɛrɛyeta t'u ka kàlansow la. Lakɔli bɔlen 'kɔ yen, madarasa kàlanso kelen fana bɛ yen, o fana ye duguma-dakun fàn fɔlɔ ye. Fàkɔkurukaw ka lakɔlikalan fanga ka bon ni kàlantɔw ye yen bì.
Dugu batoko
N'a Bɔra silamɛya la, diinɛ wɛrɛ tɛ Fàkɔkurukaw fɛ yen. Alisilamɛya misiri duuru de bɛ yen, kelen ye jumamisri ye a tɔ naanin ye misirigasanw ye.
Dugu ɲenajeko
Fàkɔkurukaw ka ɲɛnɛjɛlakow ye kɔɲɔ, denkundi, seli, sanyɛlɛma, laadalako ani tɔnɲɛnajɛ ye. Fɔlifɛn minnu bɛ yen, u ka ɲɛnajɛw ɲanamayali kamà ye jenbe, nkɔnin, flen, buru, fle, bàra, bala ani dunun ye. ɲɛnajɛlako kɔrɔ minnu bɛ Fàkɔkuru halisa olu dɔw ye nparibɔ, fɛrɛn, juruden ani nten ye.
Dugu kungoko
Kɔ naani ni dàla damadɔ bɛ Fàkɔkuru kungo 'kɔnɔ. Yen kɔw 'kɔnɔ, manɔgɔ ni ntɛbɛn ni wùlujɛgɛ ani sajɛgɛ bɛ Sɔrɔ yen ka Fàra koorow ni kaanaw kan. Yen jiribaw ye jala, banan, sanan, zaban, nsira, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, kòro, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ ani nten ye. Kungokɔnɔsogo minnu ka Teli ka Ye Fàkɔkuru kungo 'kɔnɔ olu ye wòronin, dànkalan, ntomisa, nkorongo, wɔlɔ, warabilen ani baninkɔnɔ ye. tɔgɔ tɛ Fàkɔkuru kungodaw la.
Dugu Kaburudoko
Kaburudo kelen de bɛ Fàkɔkurukaw fɛ yen. Cɛ ni muso ni denmisɛn ni duguden ni dnan ni yɛrɛfaaʃu ni jangaroʃu ani musokɔnɔmanʃu bɛɛ ʃù bɛ Dòn yen de. U ka kaburudo bɛ dugu ni tlebin 'cɛ.
Dugu waatiko
Fàkɔkurukaw fɛ yen, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Ni yen samiɲɛ Sesa lolɛ sanji tɛ kɔ Tigɛ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ kelen bɛ fakokuru, u b'a Weele ko "Faramisiri".
Blàdon : 2016-07-13 Yɛlɛmako laban : 2016-07-26


text:
Joyla
Dugu yɔrɔfɔli
Kulukɔrɔ marabolo la kolomiw dɔ ye Joyla ye. Joyla yɛrɛ dugu bɛ Kaladugu galoda fɛ nin k'a Kɛ Joyla kolomi fɛ minnu kubeda cookolen bɛ a dugu kɔnɔna na yen.
Dugu tɔgɔko
Joyla Sìgira kabini lawale la. Tɔgɔ fla t'a la. A Sìgira Suncὲ Mariko de fɛ min Bɔra Fiyaana. O fiyaanakaw fana Bɔra Buguni dafɛlaw la. Dugu in sìgiyɔrɔ jɛ tun ka can. O la Mɔgɔw tun b'a Fɔ ko "jɛ la". Ɔ tubabuw nàlen sa, olu de ye o jɛ la Kɛ Joyla ye. Joyla ni kɔrɔn cɛ, Wɔlɔmɛ de bɛ yen, a ni tlebin cɛ, Fìyaana de Bɛ yen, dugu min b'a ni kɛɲɛka cɛ, o ye Nɛɛmatùlayi ye nin ka Sɔrɔ ka Ntomi k'a ni worodugu cɛ. Dugu in ni duguba min ka Sùrun ɲɔgɔn na, o ye Faana ye, bam 40.
Dugu dugutigiya
Laadala-dugutigiko de bɛ Joyla. A bɛ Marikow dɔrɔn de ka bolo kan. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigi kɔrɔ minniji Dɔgɔyara, kura de bɛ Sìgi kalo fla o 'kɔ. Joyla dugutigi kɔrɔ dɔw tɔgɔ ye: Suncὲ Mariko, Mɔnzɔn Mariko, Yakuba Mariko, Dɔɔweele Mariko. U ka sisan dugutigi ye Seedu Mariko ye. Jamanatigi-dugu kɔrɔ ye Joyla ye.
Dugu bònya
Kìn 4 de b'a kɔnɔ minnu ye Bolibana, Wɔlɔmɛ, Tripano ani Sokura ye. Dugu in b'a sìgiyɔrɔ fɔlɔ de la halisa. A sìgikɛnɛ ye m 3000 kὲrɛnaani ye. Bì-bi in na, Joyla maa bɛ 10.000 Bɔ.
Dugu siyako
Siya caman bɛ dugu in na. Olu ye bamanan, fla, kɔrɔbɔrɔ, miɲanka, maraka. Yen jamuw ye: Mariko, Fɔnba, Samakɛ, Tarawele, Jara, Ture, Kɔnɛ, Jalo, Sangarɛ, Sidibe. Yen, jamuw bɛɛ bɛ Furu ɲɔgɔn ma wa furu B'u ni dugu wɛrɛw 'cɛ. Kan minnu bɛ Fɔ yen, olu ye bamanankan, flakan, mamara, soŋay ani marakakan ye. Bamanankan de bɛ Fɔ kosɛbɛ ni tɔw ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye Joyla baaraw la fànba dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara, jàgo ani mɔni fana bɛ yen.
Forosɛnɛ siratigɛ la, u bɛ fɛn minnu Sɛnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, fini, filensun, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ: mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye, melɔn, karɔti, pɔpɔrɔn, beterafu.
Jàgo: sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere, baganjago.
Baganmara : misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma, bama, koorokaara.
U bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin; bawɔlɔ.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Joyla olu ye : geseda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla, bɔrɛdla, jiriʃi.
Mɔniko siratigɛ la, joylakaw ka mɔnikɛyɔrɔ ye ba ye.
O tɛmɛnen kɔ numuyabaaraw bɛ Kɛ dugu in na. Numucɛw bɛ baara minnu Kɛ, olu ye: dabadla, jeledla, jalodla, murudla, zundla, marifa, tama, biɲɛn, kurun, ŋunan. Numumusow ta ye bɔgɔdaga, faka, dun, fɔɔɲɔn, ɲintin, tinto, bɛɛlɔ, lɛfɛ dlali ye
Dosonya bɛ yen, donso-bolodon fana bɛ yen. Joyla sugu bɛ Jɔ don min, o ye sibiri ye.
Nin bɛɛ la, yen baaraw la fanba ye sɛnɛ de ye.
Dugu fὲɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ Joylakaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabele, ntefere, wɔlɔjuru, wɔlɔgen, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu, kalanin, marfa.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Лelakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : kuran, izini, mɔbili, kɛnɛyasow, ɲɔsimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikemansin, moto, pɔnpekɔlɔn, kɔlɔn ŋana, sɛnɛkɛ-mansin, senfɛjuru, kumabaranin.
Baaɲuma-kɛtɔn min ni dugu bɛ baara la ɲɔgɔn fɛ bi, o ye lujuratɔw lafasalitɔn ye. U bɛ bolifɛnw Di lujuratɔw ma.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ lakɔlikalanso 7 de bɛ yen. Yen lakɔlikalanso fɔlɔ Daminɛna 1967 sàn. Kàlanso 7 ninnu ye forobataw ye. Sàn 9kalanw don. Kɛnyɛreɛye ta ye 5 ye. O fɔlɔ Daminɛna 2008 sàn. O kɔfɛ cɛmakalanso 1 bɛ yen forobaya la nin k'a tɔw Kɛ kɛnyɛrɛye ye. Madarsasow fana bɛ yen. Balikukalanso kelen be yen. Nin bɛɛ kɔ, denmarayɔrɔ saba bɛ Joyla minnu Daminɛna 1980 sàn. Kàlan min Donna Joyla fɔlɔ o ye balikukalan ye nka bi lakɔlikalan de fanga ka bon kosebe.
Lakɔlikalan sira fɛ Mɔnzɔn Mariko de Kɛra jɔyɔrɔtigi ye. A ʃi bɛ 44 na. Lakɔlikaramɔgɔ don Bamakɔ.
Dugu batoko
Dugumɔgɔw be diine minnu na, olu ye silameya ni kerecɛnya ye. Jumamisiri 4 ni misiri gansan 8 de bɛ yen. Eglizi ye saba ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye joylakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun, bɔlɔn, dan, sinbi, kisa, daro ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Kwazannakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fereba de la. Nin bee kɔ fe farikoloɲeneje werew be yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani negesoboli.
Dugu kungoko
Joyla kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( ba, dàla, fàla), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, ba1, fàla 1 ani dàla saba de be yen.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : salen, ntɛbɛnbaman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ, ntubanin, sɛgɛ.
Bakùlu ye yen kùlu ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo fla de bɛ dugu in na. Mɔgɔ caaya de Nàna n'o flako ye. Kelen b'a ni worodugu cɛ, tɔ kelen b'a ni kɛɲɛka cɛ.
Dugu waatiko
Joyla, tlema mana Bɔ yen, samiɲɛ de bɛ Nà n'o Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà. O kɔ fɛ fonɛnɛ bɛ yen.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kùnnafoni min Bɛ Joyla kabakoma-yɔrɔko kan o ye ko o yɔrɔ ɲɔgɔn fla Bɛ yen mɔgɔw bɛ T'u ɲɛ Da minnu kan. Olu ye Masiraba ni Nkɛrɛkɛdingɛ ye.
Blàdon : 2017-06-04 Yɛlɛmako laban : 2017-07-08


text:
Ziirinda > 2016 06 18
Bunteni ni ntori ka fàlatigiyako
Don dɔ la funteni de Ganna bunteni na, o fana Bɔra k'a bɛ Taa fiɲɛminɛ na fàlada la. A selen yen a y'a Sɔrɔ ntori màsayadalen bɛ yen. bunteni kɛlen ka ntori Fo, 'ntori fana y'a Jaabi ni ka Tla k'i kant'a ma ko
-E fɛnnin barikantan in Nàna mun Лini yan?
Bunteni y'a jaabi ko
-Funteni de ye n Tɔɔrɔ o de la n fana Nàna n lafyayɔrɔ-ɲini.
O kɛlen, 'ntori y'a Fɔ a ye k'a ka Taa lafyayɔrɔ wɛrɛ Лini ko n'o tɛ ale n'a tɛ kun yan. O kuma ma se ka kun bunteni fana fɛ o fana ye 'ntori Jaabi ko yala dugukolo ye 'ntori ta ye wa? U Tor'o ɲɔgɔn Sama-sama na sonsannin Nàna jimi na ka n'u Sɔrɔ yen. Ale y'u Лininka u Dònna kuma ɲɛ na k'a F'a ye. O kɛlen sonsannin Ko k'o kɔni ma Se ɲɔgɔn Sama-sama ma. A k'u ma ko kɛnɛ Flɛ so Flɛ, k'u k'a Kɛ cɛkɛlɛ ye ko min maa Se min na ko fàalatigiya na T'o tigi 'bolo. Aa! o kuma Fɔ sonsan fɛ o Dyara 'ntori ye haali. A y'i kant'o la k'o y'a kɛcogo ɲuman ye. Ɔ, 'sɔn kɛlen o ma, sonsannin y'i kanto tun ko a ko ma Kan ka Kɛ olu sàba dama ɲɛ na, k'u ka Jɔ k'a bɛ ci Blà kungokɔnɔfɛn tɔw ma. O kɛlen a y'a ka dununba Tà ko
-Goŋ goŋ goŋ, Ayiwa n balima cɛ ni muso, ni Ala ye kaidon Jira an kɛnɛ na bɛɛ ka ɲɔgɔn Sɔrɔ fàlada la. Cɛkɛlɛ bɛ na Kɛ yen 'ntori ni 'bunteni 'cɛ fàlatigiyaɲini-kɛlɛ dòn. O tuma na, bɛɛ lajɛlen Weelelen dòn, maaʃi ka na To 'kɔ. Bɛɛ ka Bɔ an ka Taa a ko seereya jankɔ 'bìn ka na Kɛ dɔ kan a ko la. O karidon kofɔlen in sɔgɔmajoona fɛ kungokɔnɔfɛn bɛɛ ye ɲɔgɔn Sɔrɔ fàlada la yen. Ɔ, bɛɛ dafalen, jara ye kɛlɛ sariya Sìgi. A y'i kant'u ma k'u kelen bɛɛ bɛ tanniko sàba sàba Kɛ ko ni min Bòlila walima ka Kule k'o tuma na o tigi 'sèn tɛ 'fàlatigiya la tun, k'a bɛ Di dɔ in ma. Ntori hakili sìgilen, a dakojugu a yɛrɛ la, a y'i kan kɔrɔ Tà jàma cɛla ni k'i kanto
- Ne balima kungokɔnɔfɛnw ne 'ntori flɛ ka lahidu Tà Ala ye k'a Tà aw ye fana, ni nin kɛlɛ in da Tora ne na, n y'a Лini Ala fɛ a ka fìyɛn Dòn ne ni n bɔnnaw bɛɛ ka ɲanamaya la.
Ɔ, o kɛlen sa, jara y'i kanto ko ntori ka tanni da Minɛ. 'Ntori fana y'i Labɛn k'i Funnun ka Sin bunteni ma, a selen a ma a y'a Tan ka Fli dugu ma o Wulila k'i Jɔ, a Tlala k'i Funun ka n'a Tan ka Fli. Ntori y'a ka tanniko sàba bɛɛ Kɛ bunteni ma Kule , w'a ma Bòli. O kɛlen sa jara y'i kanto ko 'ntori ka tanniko sàba Dafara, u ko ko tanni da Sera bunteni fana ma, ko 'ntori k'i Labɛn. Ntori y'i funnun k'i Jɔ, bunteni fana ye 'ntori fununnen Lajɛ k'a Wuli a kɔ la ko ŋamaw! Aa! o tanniko fɔlɔ ntori funnun Jiginna ni k'a ɲɛw Blen. Jara y'i kanto ntori ma k'a k'a Jija k'a tɔ Tora tanniko fla ye. Bunteni Taara kɔ fɛ tun k'i Fyɛ ka n'a Da ntori kɔ la tugun ko ŋamaw! Aa! Jɔn k'o Dyara! ntori de Flɛ ka Kule dew! k'i Pan ka sugunɛ Seri ni ka T'i Fli fàlakɔnɔji la. Bɛɛ ko ee! ntori Kulela, ntori Bòlila!!!. Jara ko o la ko tigi wɛrɛ tɛ fàlada la ni bunteni tɛ. Ɔ, nkà ntori pantɔ ye sugunɛ min Kɛ Ala fana y'o Kɛ 'fyɛn ye ntori n'a bɔnnaw ka ɲɛnamaya la. K'a Tà o don ka na Blà bì la sugunɛbakɛ Kɛra 'ntori taalan ye.
N y'o Tà yɔrɔ min, n y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-06-18 Yɛlɛmako laban : 2016-07-07


text:
Mali >
Mali jɔnjɔn: Binkɛnɛ - Nɛrɛma - Blènman
Mali jɔnjɔn ɲɛ ye sàba ye: binkɛnɛ, nɛrɛma ani blènman. O ɲɛ ninnu ma Sugandi gansan. A bɛɛ n'a kɔrɔ dòn. Jɔnjɔn ɲɛw bɛ Ton ɲɔgɔn 'kɔ dalen ye. U tɛ Ton ɲɔgɔn 'kɔ jɔlen ye. Jɔnjɔn ɲɛw kàlanni bɛ Dabɔ numan fɛ ka Taa kinin fɛ. O la i b'a Ye k'a fɔli bɛ da Minɛ binkɛnɛ na k'a Laban blènman na.
A ɲɛ fɔlɔ, n'o ye binkɛnɛ ye, o ye miiriya ye min 'tàli Kɛ jamana kungo jiriko kan. Bɛɛ b'a Dɔn ko jiri bulu kɛnɛ ɲɛ ye binkɛnɛ ye. Jiri dɔrɔn 'ko tɛ fana, binw ni sɛnɛfɛnw bɛɛ b'a la. O fɛn kɛnɛ ka ca yɔrɔ min na nɛɛma ka bòn yen bari jiriw ka kɛnɛya ni sanjiko sirilen bɛ ɲɔgɔn na. O de la Mali ye binkɛnɛ k'a ka jɔnjɔn ɲɛ dɔ ye k'a Jira ko sɔrɔ yiriwalan ye sɛnɛ min ye k'o dugukolo ye Mali dugukolo ye. O sababu y'a To dɔw bɛ binkɛnɛ yɔrɔ Weele jɔnjɔn kan ko fɛn kɛnɛ, jiribulu kɛnɛ fɔtɔ.
Лɛ min bɛ Nà cɛmancɛ la ka Da binkɛnɛ kan, nɛrɛma, o fana n'a kɔrɔ bɛ ɲɔgɔn na. Nɛrɛ b'a Jira ko sanu bɛ Mali dugukolo la, ko sanu n'a ɲɔgɔnsi damannafɛnw bɛ Sɔrɔ Mali 'kɔnɔ. O kosɔn, mɔgɔ dɔw yɛrɛ bɛ nɛrɛma fɔli Nɔnabla ni sanu ye.
Mali jɔnjɔn ɲɛ laban, blènman, o kɔrɔ fana ka dùn. Kùn min b'ale fàrali la jɔnjɔn ɲɛw kan o ye ka blènman Kɛ jòli bisigilen ye, jòli min bɛ Woyo adamaden fari la. O ye k'a Jira ko Mali kɔnɔmɔgɔw ka kan k'u yɛrɛ jansalen Ye maliko la hali ka Dàn jɔnjɔn yeli gansan ma. Ka Da o kan, a b'a Jira ko adamaden ye fɛn barikama ye, ko a dàgalen tɛ k'a jòli Bɔn. O kɔrɔ ye ko adamadenya ye fɛn makarata ye Mali 'kɔnɔ.
Blàdon : 2016-01-15 Yɛlɛmako laban : 2016-12-04


text:
Bamakɔ kàlansow > 2016 05 23
Ecole publique de Kalaban Sud A - CAP de Kalaban Coura AE-RD
N’i Bɔra ba numanfe-bolo fɛ ni babili Fad sira ye, i bɛ na Tɛmɛ Karce Mali fɛ. I bɛ pankurun-kene sira kelen o Minɛ kà Nà. San'i ka Se Otɛl Wasulu (Umu Sangarɛ ka Otɛl), i bɛ Fɔlɔ polisi-jɔyɔrɔ dɔ ma. Gudɔrɔn min bɛ i nàsira cɛ Tigɛ yen n'a kininfɛ-bolo bɛ Yɛlɛn kà Taa Sabalibugu fàn fɛ, i be Fara o fɛ. O gudɔrɔn bɛ Taa Blà Garantigi-bugu gudɔrɔn na. I b'o Minɛ k'i Kùnda Лamakɔrɔ kuranin kan. I be na se ‘yɔrɔ la, a be Fɔ min ma ko "deuxième plaque" Sotramaw jɔyɔrɔ flanan. I be Dòn o bɔlɔn 'kɔnɔ i kinin fɛ. I be Teme bɔlɔn duuru la. Bɔlɔn wɔɔrɔnan, i b’a Ye i kinin fe kɔnɔna na yen. A bɔlɔn ye 542 ye. Sɛbɛnw kan, a kàlanso bɛ Weele sìgida min na o ye Kalabankura tlebin garantigibugu-yanfan ye. A ni Garantigi-bugu sugu bɛ fàn kelen fɛ yen.
Blàdon : 2016-05-23 Yɛlɛmako laban : 2016-05-23