text:
Distance
distance calculator for the cities begins with kon in ml.
Kona, Kona, Kona, Kona, Kona, Kona, Kona, Kona, Kona, Kona, Kona, Kona, Kona, Kona-Mali, Kona-Mali, Konana, Konani, Konankou, Konankou, Konare, Konassedougou, Konatela, Konbalabougou, Konbe, Konbere, Konberi, Konborea, Konbournavel, Konda, Kondi, Kondi-Kayna, Kondia, Kondiambougou, Kondie Ouere, Kondiobougou, Kondji-Bobo, Kondjiguila, Kondjili, Kondo, Kondo, Kondo, Kondo, Kondo, Kondo, Kondognan, Kondogo, Kondola, Kondola, Kondora, Kondoroubougou, Kondoroubougou, Kondou, Kondougoula, Kondoya, Kondya, Kondyiribougou, Kone, Konebougou, Konegue, Konfina, Konfon, Konfra, Konga, Konga, Konga, Konga, Konganbougou, Kongani, Kongay, Kongo, Kongo, Kongoba, Kongobougou, Kongodian, Kongodian, Kongodian, Kongodiani, Kongodyara, Kongokoto, Kongola, Kongola, Kongoli, Kongolikoro, Kongolikoro, Kongolikoro, Kongolikoro, Kongolikouo, Kongona, Kongono, Kongoro, Kongorosso, Kongosanbougou, Kongossaba, Kongosso, Kongota, Kongou, Konguelebougou, Koni, Koni, Koni, Koni, Koni, Koni, Koni, Koni, Koni, Koni Diassa, Koni Ouere, Koniakari, Konian, Konian, Koniantombo, Konibabougou, Konida, Koniegue, Koniguf, Konimbabougou, Konimbabougou, Konimebabougou, Konina, Konina, Konina, Konina, Koninba, Konindogole, Koninga, Koninko, Koninko, Koninkounkourou, Konintole, Koniobla, Koniouma, Konioumani, Konissaya, Konitare, Konitonoma, Konko, Konkobara, Konkobougou, Konkodioula, Konkoga, Konkombougou, Konkon, Konkonan, Konkonian, Konkora, Konkorma, Konkorona, Konkou, Konkoudyan, Konkoukoutou, Konkouo, Konkui, Kono, Kono, Kono Banire Tougoune, Konoba, Konobougou, Konobougou, Konobougou, Konode, Konodimini, Konokasi, Konoko, Konokoule, Konokoulou, Konokourou, Konokui, Konomani, Konona, Konona, Konongo, Kononi Sirakoro, Konono, Konosourou, Konosso, Konotaye, Konoula, Konsago, Konsanbougou, Konseguela, Konsekui, Konsofon, Konsogou, Konsogou, Konsogoudo, Konsogoule, Konsori, Konsse, Kontala, Kontanga, Kontela, Konti, Kontogourou, Kontonau, Kontoni, Kontoni, Kontougolou, Kontougoun, Konverebougou, Konyi, Konyi, Konyikoro, Konyimba, Konza, Konzanso, Konzanso, Konze, Konzorolan,
ADS


c: text/html

text:
Fden ʃaaka Banba ka yɛrɛkofɔ
Ne tɔgɔ ye ko ʃaaka Banba. Ne ye baɲumanketɔn ‘baarakela ye. N y’o baaraw da Mine 2007 sàn na. Ne y’a baara bolodonniw Ke karamɔgɔ Ndo Sise ‘bolo ka Fàra siginikalan ni balikukalan ɲedɔnni baaraw kan.
O kɔ fe, n ye baara Ke Amapros la, Лɔnɔ, Segu mara la. N Kera baarakɔlɔsilila ye yen. O tùn ye bolodali ye min tùn be mara cemabɔli kan.
Bì, n be baara Ke Paji Лetaa la Zeguwa n’a lamini na, sikasomara la. O baara ɲesinnen be denmisenw kàlanni ma ani k’u Lafaamuya kenyereye baara nafa kan.
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-07

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kalo nɔɔrɔminɛ: jakuma bɛ kalo minɛko jòli Kɛ ɲinan 'kɔnɔ?
An bɛ dɔnniyasan min na, ni dɔw Ko a ma ko tubabusan, o sàn 2016nan ye ɲinan ye. Komin sàn o sàn, jakuma bɛ kalo Minɛ, yala ɲinantaw bɛ na Bɔ a da fɛ cogo di?
Kabini lawale la, kalo b'a To a tan ni fla fili la ka sanga dama-dama Kɛ k'a ɲɛ zolomalen To. A waleya bɛ Jate halibi ka Kɛ i n'a fɔ kùnko jugu dɔ bìntɔ dòn mɔgɔninfin kan. O faamuko juguya o b'a To mɔgɔw bɛ Siran a 'ɲɛ k'u yɛrɛ majiginkow caman Kɛ a ʃu fɛ. Musow bɛ ji Kɛ kòlon na k'o Sùsu ko fɔ jakuma ka kalo Blà. Cɛ dɔw bɛ Taa misiri la ka Ala Deli. O n'a ɲɔgɔnnako caman wɛrɛw bɛ Kɛ 'sèn na a dòn ʃu fɛ.
Bì-bi in na, a ko Dara kɛnɛ kan ko 'siranɲɛko tɛ dɔnniya fɛ. Dɔnniya ko a ma ko nɔɔrɔminɛ. A bɛ Kɛ kalo ni tle fla bɛɛ la. Ni kalo ta dòn, o ye kalo nɔɔrɔminɛ ye ninka tle ta Kɛ tle nɔɔrɔminɛ ye. Tle ta dɔ Kɛra 2013 kalo 11nan tle 3 la fo o Yera Mali 'kɔnɔ. O dɔ fana Kɛra 1999 sàn utikalo tle 11 f'o Yera Fransi.
A jate bɛ Bɔ k'a Dɔn ko a bɛ na Kɛ nin don masina in na ani nin sàn masina in na. O jate ɲɛnabɔbaa minnu bɛ Mali 'kɔnɔ, o dɔ y'i wasa Dòn sàn bà tan nàtaw ɲɛtigɛli la Mali kanw na. O la, 2016 sàn, n'o ye ɲinan ye, kalo nɔɔrɔminɛ jate min bɛ o jatebla 'kɔnɔ o ye sàba ye: lasiri sabanan ta, fùrancɛ-kalo ta ani selibakalo ta.
2016 sàn kalo nɔɔrɔ minɛko fɔlɔ bɛ Kɛ kalo jɔta lasiri sabanan 'kɔnɔ. A bɛ na Bɛn n'o tle 14 ʃu ye, alamisadonya dɔ fɛ. Nka n'a kalo Jɔra siga la, a tle 14 bɛ Bɛn araba ma. O la kalo nɔɔrɔminɛ in bɛ Kɛ o arabadonya fɛ.
Mɔgɔ minnu bɛ baara Kɛ ni dɔnniyakalo ye, a bɛ Bɛn ni Marisikalo tle 24 ye. Nka ni siga Dònna kalo la, a bɛ Bɛn o tle 23 ma.
Sàn kalonɔɔrɔ-minɛko flanan bɛ Kɛ fùrancɛ-kalo tle 14, juma, ni siga ma Ye kalo jɔli la. Nka siga mana Ye o la, a bɛ Kɛ alamisa ʃu fɛ. O ka kan ka Bɛn Utikalo tle 19 walima a tle 18 ma.
Kalo nɔɔrɔminɛ-ko sabanan min bɛ yen ɲinan o bɛ selibakalo la. O bɛ na Kɛ o tle 14 fana. Ni siga Dònna a kalo jɔli la, a bɛ Bɛn sibiri dɔ ma nka ni siga ma Dòn a la, karidonya dɔ dòn. O bɛ Bɛn ni sɛtanburukalo tle 17 walima 18 ye.
An ka jatebla tɛ blàsirali Kɛ nɔɔrɔminɛ ninnu kɛjamanako kan. U bɛ na Ye jyɛn fàn dɔ mɔgɔw fɛ kɔnin. Komin dugukolo kanna ka bòn, Jyɛnmɔgɔ bɛɛ tɛ nɔɔrɔminɛ kelen Ye ɲɔgɔn fɛ. Jamana dɔw mɔgɔ b'a Ye k'a sɔrɔ jamana wɛrɛ mɔgɔw 'sèn t'a la. Лɛtigɛli min b'an 'bolo 'kɔrɔ o kɔnin ma jamana kelen Dànnatigɛ k'o mɔgɔw b'a Ye. Nka ni mɔgɔ min y'i Tlomajɔ a don fɔlen ninnu na rajow la, o b'a kibaru Mɛn ko jakuma ye kalo Minɛ nin jamana masina in na wali dugu masina in na.
Ncidɔri Sàbaatɛ bolonɔ dòn
Blàdon : 2016-06-16 Yɛlɛmako laban : 2016-12-07


text:
Konsɔgɔla
Dugu yɔrɔfɔli
Konsɔgɔla ye dugu ye min bɛ Baninkɔ fɛ. A bɛ Kulukɔrɔ màrabolo la. O màra in kɔnɔ, a bɛ Joyila kolomi de fɛ. A n’o kubedugu cɛ ye bam 50 ye. A bɛ gàloda min fɛ, o ye Ŋolobugu ye, a n’o cɛ ye bam 10 ye. N’i bɛ Bɔ Bamakɔ i bɛ forobasira 6nan Minɛ k’i Kùnda Faana kan. N’i Sera yen, i bɛ Fara i kinin fɛ k’i Kùnda Joyila kan min ni Faana cɛ janya ye bam 45 ye. I bɛ Bɔ Joyila ka Na ŋolobugu, bam 40. N’i Sera yen, i bɛ Fara i ɲuman fɛ ka bankɔsira Minɛ, bam 25. Sani i ka Se Bankɔ, i ni yen cɛ tɔ bɛ To bam 15 ye dɔrɔn i kinin fe ten sira kere fɛ, i Be Konsɔgɔla Ye.
Dugu ni kɔrɔn ce Sàala de be yen, tlebi fe Лamajo, keɲeka fe Jekɔ, worodugu fe Kanzo jùrala.
Dugu tɔgɔko
Konsɔgɔla sigili ni sisan ce ka jan. Tɔgɔ fla be dugu in na : Konsɔgɔla, Konzaa. Flanan in Sɔrɔla mɔgɔw dayelemacogo de fe n’o te a bee ye kelen ye.
Konsɔgɔla in de Sɔrɔla ni cogo in de la tan : « Kon sɔgɔli ni dalilu ye ». O kɔrɔ ye ko ni kelekelaw walima binkannikelaw tun Nàna, Konsɔgɔlakaw de tun be u dugu daasɔgɔ ni dalilu ye. U Bɔra Masina ka Na. U ka baara tun ye baganmàra ye.
Dugu dugutigiya
Konsɔgɔlakaw ka dugutigi be Sigi làada la.Yen dugutigiya be Yaala kin ni kin ce. Olu fɛ ye dugu tigiya bɛ Na fàya-kunda. Ni min ka Kɔrɔ dugu fà bɛe ye, o de bɛ Sigi. Ni dugutigi Fatura, dugutigi kura bɛ Sigi kalo 3 o kɔ fɛ. Konsɔgɔla dugutigi kɔrɔw tɔgɔ ye nin ye : Cefili, Morije, Meme, Nfa. U bee tun ye Sidibew ye. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bi, o ye Bakari Sidibe ye. Konsɔgɔla tun bɛ jàmanatigidugu minnu ka màra kɔnɔ olu ye Togo ni Ʃankɔrɔ ye.
Dugu bonya
Konsɔgɔla ye kin 3 ye : Màmurula, Sobala, Fàlanin. A sigikɛnɛ bonya ye taari 7 ye. Mɔgɔ 1400 de b’a kɔnɔ bi.Dugu in b’a sigiyɔrɔ 3nan na nin ye. Olu ye Sokɔrɔ, Sokura.
Dugu siyako
Konsɔgɔlakaw ye flaw ye.. Yen jàmuw ye : Sidibe, Jalo, Jakite, furumusow jàmuw t’o la.
U sinankunw ye : Sangarew, Fɔnbaw.
Furusira b’u ni dugu minnu ce : Sirakɔrɔ, Sàa, Jekɔ, Ŋolobugu, Senw jùrala, Donw.
Yen kan ye bamanankan ye.
Dugu baarako
Baara caman bɛ Kɛ Konsɔgɔla i n’a Fɔ sɛnɛ, baganmara, jàgo, mɔni, donsoya.
Forosɛnɛ : keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ : mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.
Jàgo : senefenw, fìnifeere, butigifeere.
Mɔni : o be Ke kɔw, dàlaw ani jew kɔnɔ. O baarain ke minenw ye : zɔklɔ, dalayele, flen, jɔ, sansaranin, papulo, dɔlen.
Donsoya : donsow be yen wa donso-bolodon be Ke yen.
Baganmara : misi, bà, saga, ʃe, kami, tonkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Konsɔgɔla olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.
Yen baaraw la fanba ye sene ye.
Dugu fɛɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ dugudenw bolo kungokɔnɔw fàgali la olu ye : manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, wɔlɔgɛn, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o la, ʃiladɔn mana dali, buturu.
Sokɔnɔfɛnw minɛni : ncɔlɔ (ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲɛ), ka bagan masina Nɛgɛn ka Don a kɛyɔrɔ la walima k’a Gɛn ka Minɛ.
Лɛlakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle, gɛnkurunin.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto.
Baaɲumankɛtɔw min ni dugu bɛ baara la bi o ye Bɔrn Fɔndɛn ( jàgo misenninw, keneya, kàlanko, sene), Kuran wuruzi (keneya), jigisemeyiri (desebagatɔw demeni).
Baaɲumakɛtɔn minnu ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ olu ye Bɔrn Fɔndɛn (keneya, kàlanko, jàgo) ni CMDT (sene) ye.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ la Konsɔgɔla lakɔlikalan Daminena 2000 sàn. Foroba don, kelen don wa san 6kalan don. Balikukalanso 1 fana be yen min Dabɔra 1975 sàn. Madarasa be yen, o Daminena 2000 sàn. Kelen don wa sàn 6kalan don.
Balikukalan de Nàna fɔlɔ nka lakɔlikalan de fanga ka Bon.
Dugu bàtoko
Silamɛya de bɛ Konsɔgɔla. A Donna Yusu Sidibe de fe. Misiri kelen dɔrɔn de bɛ Konsɔgɔla.
Dugu in tene ye: Kaana ye. A dasiri fana y’o ye.
Dugu ɲɛnajɛko
Fɔli sugu minnu bɛ dugu in kɔnɔ olu ye: bàri, jidunun, ntalen, kolonkolon, bala, boyi, kariɲan.O fɔliminɛn ninnu bɛ Tà ɲɛnajɛ minnu na olu ye seliw, furu gintanw, kamalenw ni sungurunw ka ʃufɛ-ɲɛnajɛw, denkundiw a n'o ɲɔgɔnnaw.
Fɔli ninnu bee keyɔrɔ ye fere de ye.
Farikolo-ɲenaje sugu min fanga ka bòn Konsɔgɔla o ye ntolatan ye. Denmisɛnw ka ɲɛnajɛfɛn wɛrɛ minnu bɛ yen n'u fanga bɛ ka Dɔgɔya ka T'a fɛ olu ye fɛrɛnfunun, berefili, bolominɛ-tlon, bɛlɛta, inɛɛri, nten, tugu.
Dugu kungoko
Konsɔgɔla kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( dàla, kɔ, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, kɔ ye 2 ye, dàla ye 5, fàla ye 1 ye ni ka je Ke 2 ye.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Dugu in kungodaw tɔgɔ flɛ : dubala, kɔkungo
Kùlu min be dugu in kungo la o ye Kongoli ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo fla de bɛ Konsɔgɔla. Mɔgɔ caya de Nàna n’o ye. Kelen bɛ dugu ni keɲeka cɛ, tɔ kelen be tlebi fe.
Dugu waatiko
Konsɔgɔla, waatiwbɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni samiɲɛ ni tltma ye sanko siratigɛ la. Sanji hake ye bl 1000 samiɲe kelen kɔnɔ. U bɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni fonɛnɛ ni fùnteni ye waati kalaya siratigɛ la . Funteni hake sannadan ye 45 ye. Nene hake dugumadan ye 20 ye. Samiɲɛ ni tlema cɛ, kawulɛ de bɛ yen. O bɛ ɔkutɔburukalo ni desanburukalo cɛ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ te Konsɔgɔla
Blàdon : 2017-02-19 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04


text:
Albert Einstein
Albert Einstein (1879, Jermani - 1955, Amerika ka Kelenyalen Jamanaw).
Mogo kalanen don ba. Tun ye hakili tigi ye laboratoire la. Ale jiginna Alemanya la, san ba kelen keme segin ani biwolofila ni kononto. A togo bora mun na. O ye hakilina caman caman ye. Albert Einstein togo bora barisa ale ko A ka kalandenw ma. Ko: giriya ani yeelen teleya be se ka yelema ka ke fanga walima fangya ye. I na fo, fangali dow be yeelen kononana, yeelen, min be bo tile la. Tile sera mun o mun ma, Giriya be U bee lajelen na. E=mc^2. Walasa Mogow ka se ka a nafa don, E = fangaya, m = giriya , c = yeelen teliya x yeelen teliya. Olasa A kera Giriya ani Fangya kelenya ye.
Denya ani Kalanya[yɛlɛma | modifier le wikicode]
Albert jiginna Ulm, Württemberg, Alemanya. A ka cekoroba, a togo ko Hermann Einstein, ye baara caman ke electricien baara ani negejuru bara ni tasuma baara la. Albert tun ye Jeuf ye, nka a tun te taa misirila ka seli. Albert tun te deli seli la. Waati min a tun taara filana kalanyoro la, Ale taara lakoliso Katoliki ye.


text:
Jiwoyo galoda jisigi-yɔrɔko: Weɲan dàlaba
Jiwoyo ye galoda-dugu ye Mali dàlaba dɔ Bɛ min 'kɔnɔ Kolokani kolomi 'kɔnɔ. O kolomi Bɛ Kulukɔrɔ marabolo la. A bɛ lamini min 'kɔnɔ o bɛ Weele ko Bɛlɛdugu 'laada la kà Kɔrɔ. O Bɛlɛdugu kɔnɔna o tɔ bɛ Ye Kati kolomi fana fɛ. Ji-sigiyɔrɔ basigilen yeli man nɔgɔ a kɔnɔna in dugukolo kan i n'a fɔ baw ni kɔw ɲɔgɔnw. Nka o bɛɛ n'a 'ta, dàlaba dɔ Bɛ yen min y'i tɔgɔ Dòn Mali ji-sigiyɔrɔbaw la flɛliyɔrɔ-kunda. O dàlaba in bɛ Weele u fɛ ko Weɲan. Weɲan yɛrɛ ye 'dugu ye fɔlɔ min tɔgɔ Jara a kɛrɛfɛ-jidaga-yɔrɔ in 'kùn na. Weɲan dàla bɛ Weele sìgida mɔgɔw fɛ ko ba nka o ye latɛmɛnitɔgɔ ye dɔrɔn n'o tɛ a ni ba yɛrɛyɛrɛ tɛ kelen ye bari a tɛ Taa yɔrɔ jan. O la an Ko a ma ko dàlaba bari dàlaya jogo n'o sawura B'a la hali n'a dakun ka bòn dàla tɔw ta ma.
Weɲan dàlaba in bɛ lamini mago Лɛ fɛn caman na. A bɛ yen jɛgɛko Nɔgɔya sàn waati bɛɛ. Jɛgɛ minnu bɛ Sɔrɔ a 'kɔnɔ bì olu ye salen ye, manɔgɔ, ntɛbɛn, zara, nàna ani jɛgɛ misɛn sugu wɛrɛw. Komin a Bìnna kà Geren ani ji nàta dɔgɔya fɛ, a tɛ Labɔ jɛgɛ la blen i ko fɔlɔ cogo. N'o tɛ, fɔlɔ la kà Nà, hali i tùn bɛ sòjɛgɛ ni ji ŋɛɲɛ ninnu bɛɛ Sɔrɔ a 'kɔnɔ. Basalaka minnu B'a 'kɔnɔ o dɔw ye bàmaw ni kaanaw ye. Dàla in mɔnikun ninnu bɛɛ Dɔgɔyara k'a sababu Kɛ a ji kɛbaliya ye kà Sɛnɛgali ba Lasɔrɔ. Weɲan b'a kɔnɔfɛnw Sɔrɔ kà Bɔ o ba in na ba wɛrɛ 'sababu la ko bawulen. Weɲan falen bɛ Woyo kà Bìn bawulen 'kɔnɔ o fana ka T'i Bìn Sɛnɛgali ba 'da rɔ. O baw jɛgɛw bɛ Sɔrɔ kà Yɛlɛn kà N'a 'kɔnɔ. O blàɲɔgɔnnaw tigɛli jikogɛlɛya fɛ o y'a jɛgɛko Nagasi kosɛbɛ.
Dàla in mɔni-kɛminɛn fànba ye jɔw ye, jɔba ni bàmajɔ ni jɔmisɛnw, teeninw, doolenw ani gankariw. O mɔni dɔw yaalakɛlan ye kurun ye ji kan.
Weɲan mankutu fɛ, flɛlimayɔrɔ dòn yɔrɔlajɛlaw bɛ Taa u ɲɛ Da min kan. Tubabu-diinɛfa minnu dagayɔrɔ ye Fàlajɛ ye, olu yɛrɛ ye so dɔw Jɔ a giri kan yen u ka waatilatɛmɛ kan ma. Nka o yeko bìlama b'a Jira ko hali o nàli man ca blen.
Weɲan laminiduguw ye Weɲan ye, Sirababugu, Cɛmanbugu, Kananisira, Flabugu ani Sominabugu ye. Weɲan dàlaba yɛrɛ fɛnsɛn ye taari 3 900 ye.
'Kɔlɔsibaa Bɛ Weɲan dàlaba la kabi 1968 sàn. O ye 'cɛkɔrɔba ye bì min tɔgɔ ye ko Saajo Sɔmɔnɔ Tarawele. Ale ka du b'a dala la yen. O bɔdugu ye Kuɲakari ye, yen bamaanna sɔmɔnɔdu mɔgɔ dòn. Ale ka 'fɔ la, Modibo Keyta minɛni kibaruya y'ale n'a muso Sɔrɔ sisikurun 'kɔnɔ kà Bɔ Tukoto k'u Kùnda Weɲan kan. O waati y'a Sɔrɔ jiw nafabɔ cakɛda dɔ tùn Bɛ Tukoto min mago tùn bɛ Jɔ jɛgɛ la ani bàmagolo. Komin Weɲan tùn ka sɔrɔ ka bòn o fɛn ninnu na, ale Kɛra mɔgɔ fɔlɔ ye min tùn bɛ o nafalafɛn ninnu Lase o baarakɛda ma.
Bàmafaa tùn B'a tan ni flafili la waati min, ale Saajo ka bàma fàalen mumɛ Taar'i Jɔ bàma 140 na bari a yamaruyasɛbɛnw tùn B'a 'bolo. A ka donkelenfaaw la belebele Kɛra bàma 35 ye.
Blàdon : 2017-01-16 Yɛlɛmako laban : 2017-01-16


text:
Jasajan
Dugu yɔrɔfɔli
Jasajan Bɛ Sikaso marabolo an’a kolomi la, Gɔ̀nkaso galoda ani Kilela kafoda la. A ni Kilela cɛ Ye bam 35 ye ni k’a ni Gɔ̀ngaso cɛ jànya Kɛ bam 4 ye. A ni duguba min ka surun o Ye Sikaso ye. A n’o cɛ jànya Ye bam 34 ye.
Dugu minnu kɛlen dòn kà Jasajan Lamini olu Flɛ :Siramana B’a kɔrɔn fɛ, Gɔ̀nkaso B’a tlebin fɛ, Fama B’a ni kɛɲɛka ‘cɛ ni kà Jasadennin K’a ni worodugu ‘cɛ.
Dugu tɔgɔko
Kabi Jasajan Kɛra Jasajan ye, a ma Weele tɔgɔ wɛrɛ la.
Dugu dugutigiya
Laadaladugu-tigiko Bɛ Jasajan na sa, nka faama-dugutigi fana Bɛ yen min bɛ dugu ni faamaw cɛtaamaw Kɛ. Dugutigiya Bɛ kìn kelen ka bolo kan an’a bɛ Nà kɔrɔyakunda. Dugutigi ntanyali de bɛ Se kà Nà ni dugutigi yɛlɛmani ye.
Bàla Kulubali de Bɛ dugutigiya la bì. Dugutigi kɔrɔ dɔw Flɛ : Cɔŋolo Banba, Zanpe Tarawele ani Jeni Tarawele.
Dugu bònya
An ma ‘fen Sɔrɔ kà Fɔ dugu bònya kan.
Dugu siyako
Jasajan Ye bamanandugu ye bamanakan bɛ Fɔ min ‘kɔnɔ. Jamu minnu Bɛ yen olu Flɛ : Kɔnɛ, Tarawele, Kulubali ani Bànba. Furusira Bɛ Jasajan kìnw ni ɲɔgɔn ‘cɛ, a jamuw ni ɲɔgɔn ‘cɛ a n’a ni dugu wɛrɛw ‘cɛ.
Dugu baarako
Baarako siratigɛ la, sὲnɛ bɛ Kɛ Jasajan ka sago baara bɛɛ kan. Jasajan sὲnɛfɛn dɔw Ye kàba, malo, keninke, saɲɔ, tiga, tiganinkuru, woso, je, bàra, ʃɔ̀, ani kɔɔri. Sὲnɛ kɛrɛ fɛ, nakɔbaara fana bɛ Kɛ. Nakɔjiri dɔw Flɛ : mangoro, lenburu, buyagi, manje, namasa ani sɔmɔ. Nakɔlafɛn dɔw Ye : fòronto, tamati, nkɔyɔ, salati, nanaye, melɔn, ʃù ani gan.
Ka Fàra sὲnɛ ni nakɔbaara kan, Jasajankaw cɛsirilen dòn baganmara fana na. Bagan marata dɔw Ye misi, bà, saga, fàli, wùlu ani jakuma ye. Kami, tonkɔnɔ, jὲnɛntubannin ani ʃɛ Ye kamanmafɛn marata dɔw ye. Mɔni-kɛyɔrɔ tɛ Jasajan na.
Baara fɔlen ninnu kɔ fɛ, jago fana bɛ Kɛ Jasajan na nka sugu tɛ yen. Jago minnu bɛ Kɛ olu dɔw Flɛ : butigifeere, sὲnɛfɛn-feere, jiriden-feere, baganjago ani ʃɛfeere.
Nin Bɛɛ kɔ fɛ, Jasajannakaw bɛ bololabaara ni donsoya fana Kɛ. Bolalabaara kɛta dɔw Ye ŋununda, sìgilandla ani sansaradla ye.
Dugu fὲɛrɛko
Kungosogow fàgali la, fὲɛrɛ minnu Bɛ jasajannakaw ‘bolo olu Ye marifa ni bese ye. Fὲɛrɛ minnu Bɛ yen kungokɔnɔw fàgali la olu Ye: manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, wɔ̀lɔjuru ani wɔ̀lɔgɛn. Fɛn minnu bɛ Kɛ sokɔnɔfɛnw minɛni la olu Flɛ: Jonbori (ka juru ncoma Fìli misi ‘ɲɛ, ncɔlɔ (ka misiden Dabɔ sin na), ka bagan masina Nɛgɛn kà Dòn a koronyɔrɔ la walima ka Gɛn k’a Minɛ. Лɛlakegunyako min bɛ Kɛ dugu ‘kɔnɔ o Ye ncankoroda ye.
Dugu yiriwaliko
Yiriwaliko siratigɛ la, nin ko kura kofɔta ninnu Dònna Jasajan ‘kɔnɔ: pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu, moto, jibanbew, kalalikɛ-mansin ani sὲnɛkɛ-mansin.
Dugu kàlanko
An ma fɛn Sɔrɔ ka Fɔ dugu kàlanko kan.
Dugu batoko
Silamɛya de Bɛ Jasajan. Misiri gansan kelen de Bɛ dugu ‘kɔnɔ.
Dugu ɲɛnajɛkow
Nin ɲɛnajɛlako ninnu bɛ Kɛ jasajannakaw fɛ an Bɛ dòn min na i ko bì: kɔɲɔ, denkundi, seliw, sànyɛlɛmaw, sànkunbɛn ani tɔnɲɛnajɛw. Лɛnajɛ fɔlen ninnu fɔliminɛn Ye bala ye.
Farikolo-ɲɛnajɛ min bɛ Kɛ yen o Ye ntolatan ye. Dugu ɲɛnajɛw bɛ Kɛ fὲrɛ la.
Dugu kungoko
Jiboli-yɔrɔko siratigɛ la, fàla kelen ni jɛ fla bɛ Jasajan na.
Dugu kungojiri dɔw Ye jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, balazan, sunsun, nten, zaajɛ, woo ani zɛkɛnɛ.
Nin kungofɛn kofɔta ninnu bɛ Sɔrɔ Jasajan kungo ‘kɔnɔ: warablen, miniɲan, dànkalan, duga, kungo kami, wɔ̀lɔ, bunun, baninkɔnɔ, tònkanjɔ ani bàla.
Dugu kaburudoko
Jasajan kaburudo Ye kelen ye, a Bɛ dugu ni tlebin ‘cɛ.
Dugu waatiko
Waati minnu bɛ Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ Jasajan na olu Ye samiɲɛ ni kawulɛ ani tlema.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
An ma fen Sɔrɔ kà Fɔ dugu kabakoma-yɔrɔko kan.
Blàdon : 2017-04-27 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29


text:
Sama
Dɔw ko sama, dɔw ko ɲintigi, dɔw ko bugu.
Aa, ‘fenba te yabi Bɔ
Лintigi ka ‘kὲle man di
Sasendaba be sama ɲintigi da la, ‘so ni ‘kungo ‘ce
Sankaso kura be sama ɲintigi da la,
Ee donsow, ɲintigi ka kὲle man ɲi
Marifa kura sɔngɔ be bugu da la, ‘so ni ‘kungo ‘ce
Kɔɲɔmuso-furuwari be ɲintigi ‘da
Mɔbili kura konɲin be sama ɲintigi da la
Un, ɲintigi ka kὲle man ɲi
Bawo minekabla te samaɲintigi fe
N’i be Taa ɲintigi ka kὲle la,
I ka furumuso Jira u centabagaw la
I k’i wolodenw Jira u ladonbagaw la.
N’i be Taa ɲintigi ka kὲle la dun
I b’i sèn kelen Da sankanso jɔwari kan
Ka sèn kelen Da kaburu kura da la.
I b’i sèn kelen Da mɔbili kura sɔngɔ kan
Ka sèn kelen Da kaburu kura da la.
N’i be Taa ɲintigi kὲleyɔrɔ la,
I b’i sèn kelen Da marifa kura wari kan
Ka tɔ kelen Da kaburu kura kan.
Ee donsow, ɲintigi ka kὲle man di
Bawo seginsobaliya be ɲintigi ka kὲle la
Seku Sangare, 2014 12 16
_______________________________________________________________________________________________
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Seku ka poyi wɛrɛw Lasɔrɔ yan
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2016-12-01


text:
Ake mlawookpeehe ke Maŋhienyielכ oshikifככ le eba naagbee ni maŋ le nitsumכ ni kweכ oshikifככ nכ le etsככ mכ ni ye kunim ni ake le eta eseŋ nכ.
Dani nomei baaba nכ le, maŋ nכkwemכ kui wuji enyכ ni yככ wכ maŋ le mli, NPP ke NDC mli bii fכfכi wiemכi kemaje majee amehe. Ekomei kwraa po yafee hiekwemכi ni ha ni gidigidi, pilamכ ke la shishwiemכ aaba ye heikomei.
Be eshiwie oshikifככ le see shi wכyeko wכhe.
Nכ hewכ ji NPP bii, ni mitsככ ake aju ame aha John Mahama, baanye ni ametswia glasintsiŋsii kenyie gbei anכ, ye sane ni ameketee saneyelihe le see.
Wכbaanye wכka wכyitseiaŋ ni wכkee ake ye neke bei amli, ni mei ahiŋmeiaŋ etsutsui le, ne fee nכ banye ni eba keji mei ni afa kekwe mei ahebuu le eyakweee ni ahi. Naagba ji ake, ke wכyafeee he nכ ko pe, gidigidifeemכ eba. Ke okwe kwraa po le, mei ni atsiכ keyajeכ eneemei ashishi ke mei ni naa nכ ye gidigidifeemכ nee mli ji Gafכmכbii ke wכnyemimei ni yככ Zongo shihilehei.
Kakalכi ji Gamei, ni anכkwale ni, ni nakai nכŋŋ ji Zongobii nee. Shi hu le, keji ebale ake aahe tsכji donkomi loo aatao mei ni ake gככtamlijiemכ nitsumכi aha ke nכkwemכ le, anaaa wכbii ke wכnyemimei nee futu ame. No ji ebaaa wכtsine po. Eŋככ wכnaa keke ake abaana ake wכfutu mei ni feכ eneemei. Hei ni wכle ake latsaa ko etsaŋ wכ ke kunimyeli tete po le, wכsumככ ake wכtsככ wכhewale koni ana wכ. Maŋnכkwemכ kui ahienyielכi ni taoכ ni Ga asha nee paiכ wכ buului asablai ejaake amele ake eŋככ wכnaa.
Ame loo amebii fataŋ he kenככ keji ebale nakai. Keji be le she hu, amehaa ni wכyajeכ hiegbe bכ ni afee keji nכ fכŋ ko aaba le, enina wכ dani eshe ame nכ.
Jewbii ni wכsusuכ ake wכji le, esa ake wכnifeemכi anyie odehei aŋle nכ. Ake oblahii ke oblayei le, esa ake wכ kleŋkleŋ wכgbe wכhiŋmeiaŋ ni wכkwe maŋnכkwemכi kui awoji amli fitsofitso bכ ni afee ni keji wכfa wכnane le, wכna he ni wכke aama, ni jeee ku ko su ni baagbla wכ kenyie amesee keke aloo wכbaafee wכyiŋ ake wכ ke ame loo gbehe ni mei yככ a-mpleshii.
Ene hewכ le, keji wכgble wכdafitswaa adeka efכ he ko ni aawie ŋmeneŋmene nibii ni yaa nכ ahe saji le, wכbo nibii atoi jogbaŋŋ koni wכfee wכyiŋ ye nibii ni aawa wכ he shi jee nכ ni baaha ni wכtswara kpai ni wכyafכte mu ewo la mli.
Keji oke ohiŋmei na Otsokrikri gbi ni ji ejwe loo Afuabe gbi ni ji Nyuŋmai ete ke ekome, 1981 butumכ ni sojafoi babutu maŋnכkwemכ loo Nkrumahfaa Oflכ, 1966 le, obaafata kleŋkleŋmei ni baafכ te ketswara mei ni awiemכi esaaa ni haa mei nyieכ amesee ke nibii gbohii afeemכ le.
Ake mei ni ahie efa ye maŋ le mli le, sa ake wכtsככ wכbii gbe nכ ni atsככ kekwככ ŋwei. No ji, ni obaale ohe, mכ ni oji, he ni oje, he ni otaoכ ni oya ke gbe ni ootsכ keshe jeme.
Keji wכke wכhe woo nibii amli le, wכtsכmככ jatsu wכhaa maŋ le ni nכfeene le ja afee aha wכ.
Wכbaafee nibii ni ke seenamכi aba aha mei krokomei bכ ni afee aye ni ashi shishi aha wכ ŋmene le, tכmכ kple ni wכbii feכ ji amenaa maŋnכkwemכ akui amlibotemכ ake nכ ni baaha amena ni nכŋŋ. Ene aanye afee anכkwale ejaake wכnaa mei pii ni amena nii ni kejee maŋsaneyeli hewכ le, jeee mei kwraa komei ji ame. Wכnaa mei akpei ohai abכ ye hei ni wכyככ.
Be fee be ni wכbaayafכ oshiki aloo ake maŋsaneyeli yitso ko baafכ wכhie le, esa ake wכwie wכha wכhe shi jeee ni wכbaaha ni mei komei atsi le wכ ni wכwie bכni ame amesumככ. No tsככ ake sa ni wכkwe yitsei komei ajogbaŋŋ ni wכfכ oshiki le ye gbe nכ ni wכle ake eke nכyaa ke hienכkamכ baaba.
Keji mi ke bo ke wכbii fee eyakweee jogbaŋŋ le, wכbaa kpa nכ gbonyo ni no ji nכ ni wכbaashi wכha wכbii.
Ene ehii ehaaa wכ keji wכkee “Wכji ŋoo le, – Wכji Gכŋti le”.


text:
Lakalita >
2016 sàn Foorila: 2017 Nàn'i Cooko kàban
2016 sàn Kɛra hɛrɛ ni baden na. O ye kuma ye min ka kan ni 'faamuyali ye k'i tɔ To. Bari, waati tɛmɛni dya n'a goya bɛ Lakali ni mankutu ɲuman ye n'a fɔbaa ka gɛlɛyaw ma Dankari a ni na walima n'u m'a ka adamadenya Dòn bɔgɔ la. N b'a fɛ Fo o yɔrɔ la ko n'a tìgi ma masiba wali bàna dɔ Sɔrɔ k'a Bali a kow la. N'o tɛ, a forobafɔli man nɔgɔ jama 'tɔgɔ la ko sàn Tɛmɛna koɲùman. Nka Mali 'kɔnɔ, an bɛ Se kà 'tanuli Kɛ bari a gɛlɛya ma sàn tɛmɛnen dɔw ta Bɔ. N 'kan Bɛ 2012 sànw n'a ɲɔgɔnnaw ma.
Fàkan fogo kùnkan-kunnafoniw la fɔlɔ, 2015 bɛ Ban don min, o y'a Sɔrɔ fàkan fogo fasiri mumɛ tùn tɛ Tɛmɛ 212 kan. Nka k'a Tà o dugujɛ la kà N'a Blà 2016 bandon na, fasiri min bɛ fogo 'kɔnɔ o hakɛ Yɛlɛnna ka Se 343 ma. O ye mankutu duman fɔlɔ ye fogo ma 2016 'kɔnɔ. Fogo dayɛlɛnni hakɛ tùn bɛ 118 571 na. Nka dayɛlɛnko Sera ʃyɛn 144 153 ma. O b'a Jira ko 2016 sàn dɔrɔn dayɛlɛnko Sera 69 178 hakɛ ma. O tɛ 'gansan ye fana bari an bɛ Se k'a Fɔ o la ko 2016 sàn dayɛlɛnko Gunna 70 000 na. 'Kodaminɛ na, o ye 'tɛgɛrɛfɔkoba ye fana n'i mɔgɔ min b'a Dɔn ko an ka kanw dòntɔ dòn blen fogoko ni latigɛdɔnkow la. Fogo yɛrɛ flɛli dya Sankɔrɔtara ja yeta cayali fɛ a ɲɛ fɔlɔ kan n'o ye "Dabɔ" ye. Fasiri kura 'fɛn o fɛn bɛ Blà a kan n'o ni ja dòn o ja n'o bamukan bɛ Nà ten kan "dabɔ" ɲɛ kan. Lafiyaba wɛrɛ Dònna a ko la k'o Kɛ fasiriɲini sonin fàrali ye a kan. I bɛ Se k'i kùn Jan k'i ka ɲininidakan dɔ Dòn o yɔrɔ la k'a Lajɛ n'o kùnkanfasiri bɛ fogo 'kɔnɔ. Fogo baaralaw ye cɛsiri ni ŋanaya taamaʃyɛnw Jira nin bɛɛ la. Fasiri b'a la Sɛbɛn cogo min na dɔ bɛ kà Fàra o kan kà T'a fɛ.
Mali 'kɔnɔ, 2016 sàn Kɛra maaba caman tunusan ye. O maabaw la, Amadu Jikɔrɔnin Tarawele b'o la. Ale tùn ye Mali in tu tigɛli cɛden dɔ ye. A ye jamana in jɔli baaraw Kɛ Modibo Keyta 'bolo fo kà Se o janfali ma 1968 sàn na. A fatuli Kɛra IBK min tle la, ale ye a ka cɛsiri Lakodɔn n'a jansali ye Mali jamana danbejala hakɛlama la. U y'a Kɛ Mali jamanajɔ' jàlatigi ye.
Dàn kelen wɛrɛ min Tununa 2016 sàn 'kɔnɔ o ye Kàlanfa Bakari Kamiɲa ye. Ale fana tùn ye Modibo 'baarakɛ-ɲɔgɔn ye. Kàlan sira kan, dɔnni selen tùn b'a 'bolo tarikudɔn ni sìgidɔn na. A ye kàlan jàlaba caman Sɔrɔ jamana 'kɔnɔ ani jamana kɔ kan. Ale fana ka magan Dɔnn'a ye cogo dɔ la jamana fɛ n'a jansali ye ni jamanajɔ 'danbejala ye.
An ka maa bannen dɔ fana Kɛra Tɛnɛman Sanɔgɔ ye, Lasidan Kɛnɛkaraba. Ale tùn ye ɲɔgɔlɔnbɔla ŋana ye Mali 'kɔnɔ. Hali n'a ma ʃì jan Sɔrɔ, sàn 53, a ye tɔgɔ ni mankutuba caman Sɔrɔ jabɔ siratigɛ la. Jamana fana y'a Lakodɔn n'a jansali ye jàla dɔ la.
Maaba caman Banna 2016 sàn 'kɔnɔ fo dɔw Ko IBK sɛgɛ Yɛlɛnna u la, ko IBK bɛ na jamana maaba bɛ Dun. Nka o y'a fɔcogo dɔ ye. N'o tɛ, jamana in ka yɛrɛmahɔrɔnya bɛ sàn 56 la ɲinan. O b'a Jira ko mɔgɔ minnu ye jamana ka lafiya kɛlɛ Kɛ, k'o tɔ bɛɛ kɔrɔlen dòn kosɛbɛ sa. Ni sàya tɛ sa, olu tɛ kà fosi Makɔnɔ blen. IBK nàli Bɛnna n'u caman ka ʃìse waati ye.
Koba dɔw Kɛra jyɛn 'kɔnɔ 2016 sàn in na. Fatuliw B'o la, jamanatigi-jigin B'o la ani fɛn caman wɛrɛw. Fatuliko siratigɛ la, Fidɛl Kastro ye Jyɛn To an ye, Kubakaw ka dànkelen kɔnin. Ale ye jamantigi kɔrɔ ani jyɛnyɛlɛma tìgilamaa ye min ye sàn 47 Kɛ a ka jamana 'kùn na sani a k'o ɲɛmaaya Di a yɛrɛ dɔgɔkɛ ma, Rawul Kastro. Ale tle la, a ɲɛkɔnniyabaa tùn ka ca jyɛn jamanaw la i n'a fɔ Etazuni yɛrɛ. A ye hakililakɛlɛ ni maralakɛlɛ caman Kɛ kà Se kà 'cogoya Di a ka jamana ma ni Risiw ka dɛmɛ ye.
Etazunikaw ka jamana-ɲɛmaasigi fana ɲinannama gintan Bònyana kà Tɛmɛ. O kàlata Kɛra Ilari Klintɔnn ni Donald Trɔnp 'cɛ. Ilari tùn ye jɛmuse tɔgɔlafanga-ɲinitɔn ka kanbɔbaa ye. Donald tùn ye Forobase tɔgɔlata ye. U ye a kùnkanw Dùuru k'u Daara fo Nà Se u wolomayɔrɔ la kà Bɔ ɲwaan na Nowanburukalo tle 8, 2016. 'Jyɛnmɔgɔ tlɛ Kɛra Donald Trɔmp tɛmɛnen na k'a sɔrɔ dasumu-sumukanw tùn b'a la kà tɛmɛbaa Kɛ Ilari ye a gintanw waati fànba 'kɔnɔ. Hali a ko Bàlara etazunikaw yɛrɛ la fo Ilari kanubaa dɔw tùn b'a Лinina ko kà 'segin Kɛ kàlata kan. Donald Trɔnp, ale min ye jamana waritigiba dɔ ye, bɛ na Sìgi a ka ɲɛmaaya wòlo kan 2017 01 20 don. O la, a Na Kɛ Etazuni jamanatigi 45nan ye. Ale na Fɔ Barak Obama 'kɔ wòlo kan. A y'i Kandi kàban ko ale tɛ na Se a ka ɲɛmaaya sàra ma, ko 'wariko t'ale la. A y'a Jìgi ko o wari na Kɛ kà musaka wɛrɛw Dakala jamana ye.
Blàdon : 2017-01-01 Yɛlɛmako laban : 2017-01-01


text:
Descriptif: Descriptif: Votre agence immobilière TDI Bamako .
Nous intervenons dans tout les quartiers de Bamako pour vos achats,locations,ventes,gestions appartement,villa,terrain,boutique,magasin,immeuble,bureaux pour vos besoin dans les quartiers suivants : -Moribabougou -Fombabougou -Souleymanebougou -Titibougou -Sangarebougou -Sarambougou -Marseille -Konatebougou -Boulkassoumbougou -kouloubléni -Djelibougou -Petit paris -Doumazana -Fadjiguila -Nafadji -Korofina -Razel -Baconi -Hippodrome -Quizambougou -Missira -Medina Coura -Bagadadji -Niarela -Cité du Niger N'Golonina -Bozola -Bamako coura -Bolibana -Ouolofobougou -Hamdallaye -Lafiabougou -Badialan -Djicoroni para -Sebenicoro -Kanadjiguila -Mamaribougou -Badalabougou -Torokorobougou -Quartier Mali -300 logements -Baco Djicoroni -Kalaban koura -Kalaban Coro -Faso Kanu -Magnambougou -Sogoniko -Daoudabougou -Banakabougou -Sokorodji -Niamacoro
-Missabougou -Faladiè -Niamacoro courani -Sabalibougou kourani -Senou


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with gui in gn.
Guiape, Guibaya, Guibekoro, Guibi, Guibodougou, Guidali Koutiouri, Guidaly, Guidivel, Guidou, Guidouya, Guiefari, Guiemembo, Guifara, Guiffo, Guifoua, Guifouga, Guigbadougou, Guiladou, Guilde, Guiledji, Guilemgoue, Guilere, Guilere, Guilimba, Guilindo, Guiliwodou, Guilouadou, Guimpo, Guindo, Guingan, Guingan, Guinguedou, Guinguelou, Guinkoura, Guinso, Guiongui, Guiradou, Guirawadou, Guirigoue, Guirilan, Guirilan, Guisouma, Guissouma, Guissouma, Guizeoma,
ADS


text:
Bamanankan
Bamanankan ye Fàrafinna tlebinyanfan kanw na kanba dɔ ye. A bɛ Fɔ Mali n'a laminijamanaw 'kɔnɔ. A weeeletɔgɔw ka ca 'jamana ni jamana. "Bambara" y'a weelecogo min Jara a 'kùn na tubabuw ka sɛbɛnni fɛ.
Bamanankan bɛ kankabila min fɛ o bɛ Weele kandɔnnaw fɛ ko Nizɛr-kɔngo. Josɛf Grinbɛrg ka ɲininiw y'o Jira an na. O cɛ kelen in ka farafinnakanw danfarali ɲininiw 'sèn fɛ fana, o ye tlayɔrɔ wɛrɛw Ye kankabilaw 'kɔnɔ minnu na Mandenkan kankulu ye Nizɛr-kɔngo kankabila kɔnɔ-kankulu dɔ ye. Bamanankan ye Mandenkan kankulu kan dɔ ye min bɛ Fɔ Mali kɔnɔ. O kankulu in kɔnɔkan tɔw ye julakan ye (Burkina Faso ani kɔdiwari), Maninkakan (Mali ani Laginɛ) Mandingo (Ganbi), Mɛnde (Saralɔn), (bulletin ACALAN B°4) ɲuman na.
Bamanakan ye 'kan ye min bɛ 'labɔli Kɛ Mali 'kɔnɔ ka Sago Mali Kan tɔ bɛɛ kan. O y'a Kɛ Mali kanw na mandi ye. Kɛmɛsara la, a mɛnni n'a fɔli kɛbaaw bɛ mɔgɔ 80 Bɔ malidenw na. Bamanankan bɛ Sɛbɛkɔrɔ-fɔ Mali duguba bɛɛ 'kɔnɔ hali ni kan wɛrɛ bɛ o duguba mɔgɔw 'bolo ka Tɛmɛ a kan. Kɛmɛsara tɔ 20 bɛ Tla Mali kan 12 tɔw ni ɲɔgɔn 'cɛ. O fanga min bɛ bamanankan na o ye, o b'a Jira ko malidenw kùnko fànba bɛ Лɛnabɔ a la. Baara caman bɛ yen minnu kɛbaaw bɛ Лɔgɔn-kumaɲɔgɔnya bamanankan na.
Bamanankan Fɔra ka Blà Mandenkanw ka kankulu fɛ kandɔnnaw fɛ. A kankabila ye Nizɛr-Kɔngo ye. Лininikɛla dɔw ka jateminɛ na, a kan in mɛnbaa mumɛ, Mali 'kɔnɔ ani Fàrafinna tlebin-yanfan fɛ, o bɛ T'i Jɔ mɔgɔ miliyɔn mùgan ni duuru la (25 000 000).
Jyɛn kὲlɛ fɔlɔ (1914-1918) ani kὲlɛ flanan 'sèn fɛ (1939-1945), bamanankan Kɛra Fàrafinna tlebinjamanaw ka kan madɔnnen ye Fàrafinna kan tɔw 'tu la.
Bamanankan bɛ Kàlan dakun caman na. Dugumakalanso kàlan fànba bɛ Kɛ a la Mali foroba-kalansow la. A bɛ Kàlan Cɛmakalansow la. Sannakalan bolofara dɔw b'a Kɛ u ka sannakalandenw 'kùn fana. Kùnnafonilasesow fana b'u ka lasew fànba Kɛ a la Mali 'kɔnɔ. Rajo min bɛ Fransi ko RFI o fana bɛ lase dɔ Kɛ ko Mandenkan. Hali n'o tɛ Kɛ bamanankan gɛrɛgɛrɛ la, bamanankan 'ni Bɛ o kumakanw na bari olu ka lase bɛ kankulu de la: mandenkan. Amerikikaw ka rajo min Bɛ yen ko VOA o ka Mali kura lase bɛ Kɛ bamanankan cɛ ɲi na.
Blàdon : 2016-03-04 Yɛlɛmako laban : 2017-01-04


text:
2014 09 10 Mali kura donkibaru
Donkibaru
An balimaw, aw ni ʃu, Mohamed Tuure.
Ebola kùnflanintu-jolibɔn-bana ye fure bà fla ni keme sàba Ke, i n’a fɔ fure keme fla tle naani ‘kɔnɔ. Dunuya kelenyatɔnba ka jatew fe, organisation mondiale de la santé (Selekenaani keneyatɔn) ye a Jira k’a Fɔ ko ebola bànabagatɔ bà naani ni keme sàba Jatera Fàrafinna tlebin-yanfan-jamanaw kan.
ʃinn (jɔnn guwo) jamanafanga ye sorasi bà kelen ni keme seegin Lataa Sudan wòrodugu-yanfe-jamana la ka Fàra u ka fìnitigiw kan, ben lakana hukumu kɔnɔna na. U jɔyɔrɔw ye, ka taji-bɔyɔrɔw ani ʃinn (jɔnn guwo) jamanadenw minnu be baara la o fànfela la lakana Sabati, ʃinnwa (jɔnn guwoka) ka cidenya ka kuma la, ni world street n’o ye kùnnafoni-seben ye ka lakalita fe.
Bàaɲuman-ketɔnba n’o ye croix rouge international (Kana Blen) ye, ye weele-weele Da yaasa deme ka Ke teliya la Sudan wòrodugu-yanfe-jamanadenw minnu fàratilen dòn kɔngɔba fe. A tɔn ye a Jira k’a Fɔ k’u mago be dolar tɔrɔmɔɲɔ miliyɔn tan ni kɔnɔntɔn na ka Jɔ ni a jamanadenw musakaw ye.
Bìdon, mobili kolon fla ye maa tan ni fla Bɔne u niw la ani ka bi duuru were Jogin Bagdad sìgida la. Amerique (Amerika) jamana cidenya ɲemaa n’o ye Jɔnn Keri ye, be Irak jamana faaba ‘kɔnɔ a ka dugutagama hukumu ‘kɔnɔ, n’o ye ka jamanaw Fàra ɲɔgɔn kan ka Etat islamiste bànbaanciw Kὲle. Amerique (Amerika) jamanatigi, Barak Obama, be na ‘jὲmukan Di ʃu in na yaasa ka Amerique (Amerika) jamana sorasiw jateɲiniw Etat islamiste (silamefanga) kὲle kama Лefɔ.
Pakistan fìnitigiw ye a Jira k’a fɔ ko u ye sanfemugu Ci talibanw dagayɔrɔ la Afganistan jamana dànfara la. Maa bi sàba ni duuru Sàra a muguci fe.
Dunuya kelenyatɔn o ɲemaa, Bankimunn, ye Afganistan jamatigiya-kalafili cὲbɔ fla waju u ka u tegew Di ɲɔgɔn ma walasa ka ben jamanafanga Sìgi. Dɔgɔkun damine la, a cὲbɔ Abdala-Abdala ye a Maweele ko a ye sebaaya Sɔrɔ kàlata la. O kama, a te na Sɔn nin dunuya ka jate werew ma.
Ukraine (Okraniya) jamanatigi, Petroʃenko, ye i Kanto ko dɔgɔkun were la a be na a sariyaseben-laɲini Lajira jamana wasaden-blonba la, min ka kan ka fanga Segin ‘so, n’an b’o Weele ko autonomie (yeremara) Lase Ukraine (Okranya) jamana mara dɔw ma. Nka, a maraw be tolen Ukraine (Okraniya) jamana ‘kɔnɔ.
Kan ni Yiriwa ‘tɔgɔ la, Musa Danbele ye jɛmukan seben
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Blàdon : 2015-01-11 Yɛlɛmako laban : 2016-12-15


text:
Kàba
Kàbaforo
Kàba ye ɲɔsun ye min janya tɛ Tɛmɛ mɛtɛrɛ 3 kan.Ni kàbaju bɛ Wuli, sibiriɲɛ kelen o sibiriɲɛ kelen a bɛ kuruni dɔ Falen yen. 'Kuru - kuru ninnu falen yɔrɔ la, furabuluw bɛ Bɔ yen de. Kàbaju kelen bɛ se ka furabulu Bɔ fo ka Se 14 walima 22 ɲɔgɔn ma. Nka n'a bɛ Kɔrɔ a furabuluw bɛ Burun ka Taa a fɛ. Kàbabulu bonya bɛ Taa cm 10 kan wa a janya fana bɛ Taa mɛtɛrɛ 1 na.
A diliko
Kàba bɛ dili caman Bɔ ka Dòn dugu la. Tuma dɔw la a b'u Labɔ kuru-kuru ninnu fɛ fo ka Bɔ dugu la pewu. A bɛ o dili minnu Labɔ o ye, o de b'a Bali binni ma. Kàbasun kelen baloko ɲuman bɛ Se ka den Kɛ fo ka Se sàba ma.
Baloko
Kàba ye suma ye min ka dɛmɛ ka bon balo kunda kosɛbɛ. Лɔ sugu min dòn a mɔni ka teli ka sago ɲɔsugu caman kan. Kàba dannen 'kɔ a tɛ Tɛmɛ kalo sàba ɲɔgɔn kan a ka Mɔ. A yɛlɛmacogo ka ca baloko-kunda fana. Ni kàba den Kɔgɔra a sun na ka ban, a bɛ Dòn balo la kabini yen. Bari a kɛnɛ bɛ Se ka Kari ni k'a Jeni ka Лimi. Nka o ye waatininko ye. N'o Tɛmɛna a bɛ Ja sɔn. N'o Kɛra u bɛ Sɔrɔ ka Kari ni k'u Wɔrɔ ka Bɔ u fàra 'kɔnɔ, O fàra min fana b'a da Tugu olu fana bɛ Taa 20 ni dɔɔni na. O bɛɛ kɔ fɛ, a bɛ Dla ka Kɛ ɲɛnɲɛn ye, o min bɛ Se ka Tobi ka Kɛ seri walima kini ye. Лɛnɲɛn bɔlen 'kɔ yen a mugu fana bɛ Se ka Bɔ ka Kɛ ka balofɛn wɛrɛw Dla i n'a fɔ: mɔni, to, basi ani ŋɔmi.
Kàbakisɛ
Blàdon : 2016-11-04 Yɛlɛmako laban : 2016-11-05


text:
Sàna-uwi
Dugu yɔrɔfɔli
Sàna-uwi bɛ Mali marabolo 4nan 'kɔnɔ n'o ye Segu ye. A bɛ kolomi min 'kɔnɔ segumara la o ye Tomiɲan ye a ni min cɛ ye bam 27 ye. Manzan-uwi y'a ka kafoda ye a ni min cɛ ye bam 18 ye ninka a yɛrɛ Kɛ a ka yɔrɔ galotigi-dugu ye. Yen galoda tɔgɔ Dara dugu yɛrɛ tɔgɔ la ko Sàna-uwi. Dugu laminiduguw la, Lɛ-uwi b'a ni kɔrɔn 'cɛ, Hanpɔni-uwi b'a ni tlebin 'cɛ. Dugu kɛɲɛkafɛla la, San-uwi bɛ yen ninka Wawarana Kɛ a ni worodugu 'cɛ.
Dugu tɔgɔko
Sana uwi tɔgɔ Sɔrɔla a sìgibaa tɔgɔ fɛ min tùn bɛ Weele ko Sanibɛ. Sanibɛ la, "sani" kɔrɔ ye ko "seli", i ko nisɔndya don.
Dugu dugutigiya
Sàna-uwi bɛ Mara dugutigi fɛ. Laadala-dugutigi bɛ yen Mara sa nka, sugandili walima kàlata bɛ To ka Kɛ yen dugutigi-sigi la tuma dɔw la. Dugu tìgiya bɛ kìn kelen ka bolo kan. A tɛ Bɔ yen ka Taa kìn wɛrɛ la.
Dugutigi min bɛ Sàna-uwi 'kùn na bì (2015 sàn) o tɔgɔ ye ko Pobanu Abɛl Danbɛlɛ. Yen dugutigi kɔrɔ dɔw ye Wapa Danbɛlɛ; Manburu Danbɛlɛ, Dabu Danbɛlɛ ani Zan Lutɛɛ Danbɛlɛ.
Sàna-uwi tu Tigɛra Sanibɛ Danbɛlɛ fɛ. A Bɔra dugu min na ka Sàna-uwi Sìgi o ye Oni-uwi ye. A ka baara tùn ye donsoya ye.
Dugu bònya
Sàna-uwi ye 'dugu ye kìn wɔɔrɔ bɛ min 'kɔnɔ. Dabuni-uwi, Orobani-uwi, Bɛɛni-uwi, Wawara-uwi, Dofana-uwi, Лa-anni-uwi olu y'a kìnw tɔgɔ ye. Dugu sìgikɛnɛ bònya bɛ m 3000 Bɔ kɛrɛ naani kɛnɛ 'kɔnɔ. Mɔgɔ hakɛ min bɛ dugu la o bɛ 1500 Bɔ.
Kabini dugu Sìgira, a b'a sìgiyɔrɔ in na yen. A ma sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ, min b'a Jira ko tomon kɔrɔ tɛ dugu 'bolo.
Dugu siyako
N'i Ko Sàna-uwi, i Ko bɔbɔdugu. Bɔbɔw 'kɔ, siya wɛrɛ tɛ yen. Jamu minnu bɛ yen olu ye Danbɛlɛ, Dakwo, Kamatɛ, Tera, Kulubali ani Jara ye. Bomu (bɔbɔkan) dɔrɔn bɛ Fɔ a dugu in na.
Dugu baarako
Sὲnɛ yiriwalen dòn Sàna-uwi 'kɔnɔ. Sὲnɛfɛn minnu bɛ Mali la olu caman dɔ bɛ Sὲnɛ yen i n'a fɔ keninke, saɲɔ, kàba, tiga, fini, ʃɔ̀, tiganinkuru, bɛnɛ, zɛrɛ, woso, kurubaa ani dugusɛsɛ (bɔbɔkan). Sὲnɛ ye dugu baara la fànba ye.
Nakɔko siratigɛ la, yenkaw bɛ jiriforo Da i ko mangoroforow. U bɛ nakɔfɛn kɛnɛw fana Sɛnɛ i n'a fɔ nkɔyɔ, tamati, tubabunkɔyɔ, salati, ʃù, karɔti ani jaba.
Sàna-uwi, baganmara bɛ yen. Sokɔnɔ-bagan sugu caman bɛ yen mɔgɔw 'bolo i ko misi, fàli, sò, saga, bà, lὲ, wùlu, jakuma ani sonsonnin. Kamanmafɛnw na, sàna-uwikaw bɛ kami ni ʃɛ de Mara ka Caya.
Mɔni bɛ sàna-uwikaw ka baara la. U bɛ mɔni Kɛ kɔ dɔ 'kɔnɔ. U ka mɔnikɛ-minɛn fànba ye siyo (bɔbɔkan) ye.
Walasa k'u ka musakakow Dakala, sàna-uwikaw bɛ jago misɛnninw Kɛ. U bɛ butikifeere, baganfeere ani sɛnɛfɛn-feerew Kɛ u ka sugu ni lɔgɔdugu wɛrɛw 'cɛ. Sàna-uwi yɛrɛ sugu jɔdon ye tarata ye.
Sojɔ man'i Bɔ a la, Sàna-uwi bololabaara tɔ bɛɛ ye numuw ka baaraw ye. Yen numuw bɛ jiridɛsɛ, dàbadla ani minɛndla sugu caman Kɛ. Numumusow bɛ dàgaw ni fiɲɛnw Bɔ bɔgɔ la. Donsow bɛ Sàna-uwi nka ‘donso-bolodon tɛ Kɛ yen.
Dugu yiriwaliko
Yiriwali siratigɛ la, fɛn dama-dama bɛ yen minnu bɛ 'sɛmɛntiyali Kɛ o kan n'i Dònna Sàna-uwi 'kɔnɔ. Kɛnɛyaso dɔ jɔli y'o la fɔlɔ ye. Ka Fàra kɛnɛyaso kan, yɛlɛma kura minnu Dònna dugu la o dɔw ye ɲɔsimansin ye, pɔnpekɔlɔn, worobinɛ, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, wotoro ani kalalikɛ-mansin.
Baɲumankɛ-tɔn minnu ni dugu bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo yiriwa hukumu 'kɔnɔ olu ye CMDT, ODES ani World Vision ye. CMDT ni ODES ka yiriwalisiraw bɛ sɛnɛko kan. World Vision bɛ yiriwalisira caman Kɛ i ko denmisɛnniko, musakako walima kàlan forobayali.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan bɛ Sàna-uwi kabi 1983 sàn. O kàlanso kelen de bɛ yen duguma-kalan bɛ Kɛ ka Foori min 'kɔnɔ. O ye ka Bɔ sàn fɔlɔ ka T'a Bla sàn kɔnɔntɔnnan na. Bɔbɔkan kàlanni da Minɛna yen kabini kerecɛnya donwaatiw la. Nka, jamana yɛrɛ ka balikukalan Dabɔra dugu la 1998 waatiw la.
Balikukalan fana bɛ yen kàlanw na. O kàlanso kelen bɛ yen bomu bɛ Kàlan balikuw 'kùn min 'kɔnɔ.
Dugu batoko
Bato minnu bɛ Sàna-uwi 'kɔnɔ olu ye fla ye: kerecɛnya ni laadalabatow. Yen mɔgɔ tla bɛɛ ye kerecɛn ye. U ka bato bɛ Kɛ eglizi 'kɔnɔ min kelen jɔlen b'u fɛ yen. Kerecɛndiinɛ Dònna yen Pa-a Danbɛlɛ fɛ 1930 sàn waatw la. Laadalabato minnu bɛ yen, olu fanga b'a la ka Dɔgɔya ka T'a fɛ.
Dugu ɲɛnajɛko
Sàna-uwi ɲɛnajɛw caman ye an ka laadalakow ni kerecɛnya nɔfɛkow ye. Yenkaw bɛ ɲɛnajɛ Kɛ kɔɲɔw ni Nowɛli ani Paki la. Mɔgɔkɔrɔba dɔw ka sàya sànyɛlɛma ɲɛnajɛ fana bɛ Kɛ. U ka fɔlifɛn tla bɛɛ ye jenbe ni bala ani ntamannin ye. Nka fɔliminɛn kuraman dɔw Bìnna ka Dòn dugu la kerecɛnya bolo kan.
Dugu kungoko
Sàna-uwi kungo labɔlen dòn jiri ni jisitɛmɛ-yɔrɔ ni kungosogow la.
Jiriba sugu caman bɛ yen kungo la i ko jala, banan, sanan, genun, dingɛ, nsira, bumu, nɛrɛ ani ʃi. Kungolafɛn minnu bɛ a tuw 'kɔnɔ o la kùnbabaw ye waraninkalan ye, ntomisa, kungo kami, wɔlɔ ani bunun.
Jiboli-yɔrɔw bɛ Sàna-uwi kungo la fana. Kɔ kelen ni dala 5 ɲɔgɔn ani fàla 3 ni jɛ kelen bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen. O jimayɔrɔ ninnu na, jilafɛn dɔw bɛ yen i ko bàma ni kaana ani koorow. Koorokaaraw fana bɛ yen ka Fàra jɛgɛ kan. Manɔgɔ ni ntɛbɛn ye u ka jiboli-yɔrɔw la jɛgɛ fànba ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo kelen bɛ Sàna-uwi 'kɔnɔ. Yen kaburudo bɛ dugu ni tlebin 'cɛ.
Dugu waatiko
Sàna-uwi, waati bɛ Yɛlɛma sàn 'kɔnɔ ʃyɛn fla jiko nɛɛmako siratigɛ la. O waati fla ye tlema ni samiɲɛ fɔli ye ɲɔgɔn 'kɔ. Samiɲɛ ye sɛnɛ waati ye. Samiɲɛ-donda ye Zuwɛnkalo ninka samiɲɛ-bɔda Kɛ Sɛtanburukalo ye. Sannji min bɛ Nà samiɲɛ kelen 'kɔnɔ o cayalenba ye hakɛ 1000 ye. Tlema bɛ Bɔ Zanwuyekalo la. Sɛtanburu ni Zanwuye cɛ ye furancɛnin ye min bɛ Weele ko kawulɛ. O ye sumannadon waati ye.
Funteniko siratigɛ la, fonɛnɛ ni funteni waati fana bɛ Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ sàn 'kɔnɔ. Fonɛnɛ bɛ Dabɔ Desanburukalo ninka funteni Dabɔ Marisikalo la. Funteni hakɛ bɛ Yɛlɛn ka Se fo 45 ma. Nɛnɛ fana juguyalenba bɛ Se hakɛ 20 ma.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Sàna-uwi sìgiyɔrɔ tɛ kabakoma-yɔrɔ ye. Dugu lamini na, i tɛ yɔrɔ si Ye ko min ye flɛlimayɔrɔ ye. O de y'a To 'yɔrɔlajɛla tɛ Se yen kabakoma-yɔrɔw lajɛli kama.
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2016-07-29


text:
Sugunba
Dugu yɔrɔfɔli
Sugunba ye Mali marabolo sabanan dugu dɔ ye. Kucala kolomi dɔ y'a ye fana, a n'o cɛ janya ye bam 52 ye. Sugunba yɛrɛ ye Mali galotigidugu dɔ ye, banɛso ni dugan ni gegesi fɔlɔ ani gegeso flanan y'a ka galodaduguw ye. A ka kafoda ye molobala ye bam 18 de b'u 'cɛ. Sugunba n'a ka marabolo yɛrɛ cɛ ye bam 173 de ye o siratigɛ la kucala bɛ Kɛ duguba ye a ni min ka surun ɲwaan na. Yen ni dugu wɛrɛ minnu bɛ dancɛ Bɔ olu ye: Gegeso bam 5 a kɔrɔn fɛ, Dugan bam 9 a tlebin fɛ, Bɛrɛso bam 9 a kinin fɛ ani Kaani bam 11 a nunman fɛ.
Dugu tɔgɔko.
Sugunba ye miɲakadugu de ye, o de Kɛra sababu ye ni tɔgɔ fla bɛ Fɔ a dugu in ma bì. A fɔlɔ ye "Yadaan" a flanan de ye "Sugunba" ye. A tɔgɔ fɔlɔ sɔrɔcogo flɛ: Cɛkɔrɔba dɔ de tùn yen dafɛlaw la min tùn bɛ mɔni Kɛ kosɛbɛ. O de Bɔra lɛbolo dɔ kan dòn dɔ, a y'o Minɛ ka Taa se yɔrɔ dɔ la, a yɛrɛ fɛ ko jɛgɛ ka kan kà Sɔrɔ yɔrɔ min na kosɛbɛ. A y'a ka mɔnikɛ minɛw Jigin yen ni k'a sɛgɛlafiyɛn Bɔ. Ɔ, a tlalen o la, a m'a yɛrɛ Blà yɔrɔ wɛrɛ taa la blen, a y'a ka mɔni Kɛ yen o dòn. Ala fana y'a Kɛ a ye jɛgɛ caman Sɔrɔ. A nàlen 'so, a k'a ka denbaya ma ko "Yam pa Taan ni ɲaa". Kumasen in ye mamara ye, a kɔrɔ de ye ko: Mɔni "Dyara bì". O tuma na a tɔgɔ fɔlɔ "Yadaan", o sun Flɛ: "Yam" o kɔrɔ ye ko "Mɔni", "Taan" o ye "dya" ye. "Pa", dɛmɛnan dòn w'a bɛ waleya fana na yan k'a Jira wale kɛtuma Tɛmɛna. Ɔ, o min Kɛra sa, cɛkɔrɔba Tora tuma bɛɛ a bɛ Taa yen w'a bɛ jɛgɛ Sɔrɔ fana. Ni màa min y'a Лininka k'a bɛ jɛgɛ ninnu Bɔ min a b'o tigi Jaabi k'a bɛ Bɔ n'u ye "yamtaan" na. Cɛkɔrɔba in Tor'o la fo ka na fòronin dɔ Bɔ a yɔrɔ la sɔn. O fòrolabaaraw ni Mɔni dyalen a la, a fana ye bugu dɔ Dla k'i Sìgi yen 'ʃyɛn kelen. Ɔ, a yɔrɔ Nàna bònya ka Kɛ sìgida ye min kɛ u Tora u bɛ "kan" Fàra tɔgɔ in kan ni k'a Kɛ "Yamtaankan" ye. "kan" Kɔrɔ de ye "so" ye. O de la miɲakadugu caman tɔgɔ bɛ Laban n'a ye. Mɔgɔw da teliya kojugu Nàna ni "m" bìnni ye ka Bɔ "a" ni "t" 'cɛ ani "t" yɛlɛmani ka Kɛ "d" ye. O de y'a Bɔ "Yamtaan' na k'a Kɛ "Yadaan" ye. Nka a tɔgɔ flanan Sɔrɔla min fɛ, o ye suguko ye. Bari a lamini na yen de Kɔnna ka sugu Sɔrɔ min tùn bɛ Dòn kosɛbɛ. Ɔ, o la jùla dɔgɔjɔla kelen-kelenni minnu tùn bɛ T'o Jɔ, olu de y'a D'a la ko: Suguba, o de yɛlɛmana dalafɔli sèn fɛ ka Kɛ "sugunba" ye.
Dugu marabaako
Laadala-mara ni faamamara bɛɛ bɛ sugunbakaw fɛ yen. Kɛrɛnkɛrɛnneya la, dugutigiya suguya fla b'u fɛ yen: Laadaladugutiya ani faamadugutiya. U ka Laadaladugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda duba kelen na n'o ye Bertelakaw ye w'a tɛ Bɔ yen ka Taa kìn wɛrɛ la fana. Ni saya tɛ foyi tɛ sugunba laadaladugutigi B'a ka dugutigiya la. An bì min na, Yakuba Berte de ye yen dugutigi ye. Sugunba ye dugu kɔrɔba ye nka laadalamaraba min Tɛmɛna n'a bɛ Weele ko màsakɛfanga, sugunba ma Se ka Kɛ o waati màsakɛduguw dɔ ye. Nka a Marala karangaso ta fɛ. Faamamara-kunda, i n'a fɔ an y'a Fɔ cogo min na fɔlɔ, yen ye golotigidugu ye màa fɔlɔ min Tɛmɛna yen o Kɛra Dɔgɔ bɛrte ani Nangolo bɛrte ye.
Dugu bònya
Sungunba bɛ Jate yen lamini dugu belebelew fɛ. yen kìnw bɛ Taa kìnba naani na, olu la: fungɔrɔ, Kawaga, Kapaha, Yaʃùn. Sugunba ma deli ka sìgiyɔrɔyɛlɛma Kɛ kabini a tutigɛ fo bì.
Dugu siyako
Siya wɛrɛ tɛ sugunba n'a Bɔra miɲakaw la. Yen jàmuw ye bɛrte, konatɛ ani goyita ye. Furuɲɔgɔnya bɛ Tɛmɛ yenkaw ni laminidugu bɛɛ 'cɛ, w'a bɛ Tɛmɛ fana du bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ ani kìn bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ. Sugunbakaw bɛ kan min Fɔ mamara kɔ fɛ o ye Bamanankan ye.
Dugu baarako
Sugunbakaw ɲɛsinfanba ye sɛnɛ ye. Yen, u bɛ bolofɛn caman Sɛnɛ i n'a fɔ: keninke , kàba, saɲɔ, malo, tiga, tiganinkuru, ɲimikala, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaga, dà ani kɔɔri. O tɛmɛnen 'kɔ, u bɛ jiriba dɔw Turu i n'a fɔ: mangoro, lenburu, buyagi ani manje . Nafɛnw fana Bɛ Sɛnɛ yen. U ka nakɔnin ninnu na u bɛ fòronto ni jaba ni ɲugu ni tamati ni nkɔyɔ ni salati ni ʃù ni pɔmitɛri ni gan ni kɔnkɔn ni melɔn Sɛnɛ yen. Sɛnɛ kɔ fɛ, u bɛ baganmara fana Kɛ. U ka bagan marataw ye misi, fàli, bà, saga, wùlu, sò, lɛ ani jakuma ye. Nka kamanmafɛn dɔw fana bɛ Mar'u fɛ i n'a fɔ: kami ni ʃɛ ni tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Baganmara kɔ fɛ, mɔni fana bɛ Kɛ yen. Laadalamɔni ani jɛgɛmarayɔrɔ-mɔni bɛɛ bɛ K'u fɛ yen. U ka laadalamɔni bɛ Kɛ fàlaw ni kɔdaw ani lɛdaw la. Jɛgɛmarayɔrɔ duuru bɛ yen. A yɔrɔ ninnu bɛɛ mɔnikɛminɛw ye kelen ye bese ni doolen ani jɔ. Sugunbakaw bɛ jago fana dɔɔn-dɔɔnikɛ kà Fàra ninnu kan. Nka o jago in fanba ye butigifɛnfeere ni sɛnɛfɛnfeere ni jiridenfeere ani baganjago de kan. Yen sugu ye karidon ye. Bololabaara dɔw bɛ K'u fɛ yen i n'a fɔ: ŋunanda ni segereda ni fifalandla ni sìgilandla ni kalakadla ni kolondla ni dabadla ni murudla ni bɔgɔdagadla ani sɛnɛkɛminɛ wɛrɛw. Donsoya fana bɛ Kɛ yen fana.
Dugu fɛɛrɛko
Sugunba yen, sògobaw bɛ Minɛ walima k'u Fàga ni fɛɛrɛ minnu ye olu dɔw ye: marafa, bese, sɔgɔlan, waraminɛ-nɛgɛ, fɛlɛbɔ, wosen, wùlu ʃuli a sògo masina na. Yen kɔnɔfaga fɛɛrɛw flɛ: manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, gɛnni, furabuluda, samakaminɛ-fankan. Ncɔlɔ, jonbori, gɛnni, ani koronni y'u ka daba-minɛfɛɛrɛw ye.
Dugu yiriwaliko
Baɲumankɛtɔn caman sèn Dònna sugunba ka yiriwa la. Olu la AMEDD, UNICEF, GRADE COM ani MEDICUS MUNDI b'a la. U ka yiriwa ɲɛsinnen dòn jɛya, kɛnɛya, kalanko ni sɛnɛko ani warimarako ma. Ninnu bɔlen 'kɔ a la ko kura caman fana bɛ Sɔrɔ yen bì. i n'a fɔ: ɲɔʃimansin ni kɔlɔn ŋana ni pɔnpekɔlɔ ni worobinɛ ni tlebarikawalan-kuran ni kɔɔrisugu ni mɔbili ni moto ni kalalikɛmansin ni kɛnɛyaso ni jibanbe ani sɛnɛkɛ-mansin bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen.
Dugu kàlanko
Sugunba lakɔlikalan Dabɔra 1958 yanfanw na sàn . Yen lakɔli ye forobata ye. Duguma dakun fàn fɔlɔ ani dugumadakun fàn flanan bɛɛ bɛ yen. Madarasa ni blonkɔnɔkalan bɛ yen fana. U ka madarasa Dabɔra 2006 sàn. Forobata y'u ta ye wa dugumadakun fàn fɔlɔ n'a fàn flanan bɛɛ b'a la. Balikukalan bɛ Kɛ yen. Nka ninnu bɛɛ la, lakɔlikalan de fanga ka bòn ka sago tɔw bɛɛ kan. Baba bɛrte ye yen kalanden fɔlɔ dɔ ye. O min bɛ kuluba. A Kɛra minisiri ye ka Tɛmɛ wa ale de bɛ CMDT ɲɛmaaya la bì.
Dugu batoko
Silamɛya, kerecɛnya ani laadabatow bɛɛ bɛ sugunbakaw fɛ yen. Juma misiri kelen ni misiri gansan kelen b'u fɛ yen. O kɔ fɛ eglizi fla fana bɛ yen. Yen laadabatow ka Ca kosɛbɛ. olu la, kɔmɔ ni dagɔri ni lemuʃoo, buguduma, kua, kɔrɛ, kɔmɔ, ani ɲa. Ninnu bɛ u ka kìn minnu na kosɛbɛ olu flɛ: kafɔna ani yaʃɔnso.Sugunbakaw tnɛ ye bama ye, u ka dugudaasiri yeba kɔrɔn ye.
Dugu ɲenajeko
Nanpun, kalenɛ, kɔɲɔ, ntolatan, baarta ani tɛgɛrɛtlon ye yen ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin ni flen ni gita ni bàra, bala ani dunun ye. U ka ɲɛnajɛw bɛ Kɛ u ka fɛɛrɛbaw de kan.
Dugu kungoko
Sugunba jisigiyɔrɔw ka Ca. Yen, Kɔw ni fàlaw ni dàlaw ani lɛw bɛ yen. A jisigiyɔrɔ ninnu na jilafɛn damadɔ bɛ Sɔrɔ yen i n'a fɔ:manɔgɔ ni ntɛbɛn ni kɔnkɔn ni kaana ni kooro ani koorokaara. Yen kungo 'kɔnɔ jiriba damadɔ bɛ Sɔrɔ yen, olu la, jala ni banan ni sanan ni genun ni nkaba ni npeku ni zaban ni dingɛ ni gele ni nsira ni bumu ni ʃì ni nɛrɛ ni ntabakunba ni kòro ni zɛrɛninjɛ ni nkalama ni sunsun ni nten ni gunjɛ ni jun ni npilen ni ntomi ni ɲama ni nkunan ni wɔlɔ ni ntɔmɔnɔ ani bɔ. Yen kungodaw ye Ŋologo, kɔɔŋɔ, kɔrɔgɔ, ɲalogo, buya, sere, ɲagɛŋɛ ani kafaaya ye. A kungoda ninnu na sula, bubutigɛ, dankala, warablen, bàla, wɔlɔ, jugunin, gorongo bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon naani 4 de bɛ Sugunba. O Sɔrɔla kìnko ni yɔrɔw janya-ɲɔgɔnna fɛ.U ka kaburudow bɛɛ Sɔrɔ dugu ni . Nka a kaburu ninnu bɛɛ bɛ Sɔrɔ dugu nunmayanfan, Kininyanfan ani tlebin yanfan de fɛ. Wa 'kun foyi fana t'a la u fɛ.
Dugu waatiko
Sugunba samiɲa bɛ da Minɛ mɛkalo 'kɔnɔ ni ka Foori nowanburukala la.Yen tlema bɛ da Minɛ desanburukalo la ni ka Ban awirilikalo la. yen funteni waatiw ye daminɛ ye marisikalo ye, a laban ye mɛkalo ye. Fonɛnɛ bɛ da Minɛ desanburukalo la ka Foori feburuyekalo la. Sugunba samiɲa sanji hakɛ fànba ye 800mm walima 1000mm. Yen unteni sannadan ye 30 ye, a dugumada ye 42 ye. U ka nɛnɛ sannadan ye 19 ye, a dugumada ye 30 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ kelen bɛ sugunba mɔgɔ bɛ Se ka wuli min lajɛli kamà. Farawoba dɔ de dòn, kabakofɛn caman de bɛ Sɔrɔ a 'kɔnɔ. wa màa si ma deli ka Dòn a 'kɔnɔ k'i Sera a dan na. Nka dɔw kɔni ka jateminɛ y'a Jira k'a Taa Bɔ fo sungulaso faraw la bari o ɲɔgɔnna dɔ bɛ yen fana, mɔgɔw bɛ Dòn o fana 'kɔnɔ nka màa si ma deli ka Se o fan dàn na.
Blàdon : 2017-01-20 Yɛlɛmako laban : 2017-02-23


text:
Amadu Haya Sanɔgɔ
Bangeli n’a ka sororasiyakalan
Amadu Haya Sanɔgɔ Bangera 1972 sàn Segu. A ye dugumakalan kunfɔlɔw Ke yen sani a ka Dòn sorasiya la Kati sorasikalanyɔrɔ la. O kɔ fe a ye sorasiyakalan kuntaalajan ke etazinikaw fe yen k’a Tà 2004 ka Nà 2010 sàn na. A ye dakun minnu Ke yen olu ye sannasorasiyakalan ( Tekzas), dugumasorasiyakalan (zɔrzi).
Attfanga dafrili 2012 sàn
K’a To kapitenya ni anglekaramɔgɔya la Kati sorasikalanyɔrɔ la a n’a nɔfe mɔgɔw Jera ka Attfanga Dafiri 2012 sàn masikalo tle 22 don. O kelen a y’I to CNDRE ɲemaaya la ka N’a Sìgi jamana kun na.
A ka ŋaniya talen fɔlɔ Kera dancew datuguli dabilali ye jamana ni jamantɔw ce ye. O kɔ fe a y’a Jira ko CNDRE ye fanga bee la sannadan ye jamana kɔnɔ.
O kelen sogonalidonw Kera CDEAO ni Burukina fe min Kera nin benkan ye 2012 sàn awirikalo tle 6 don. Amadu Haya Nàna Jagoya ka furancelafangasariyaw Labato 2012 sàn awirikalo tle 20. O sariya te dɔwere ye fanga dili wasablon ɲemaa ma kɔ. O fangabla in Kera jyentɔnba ka gerente sigili kɔnɔ. O la ATT Kelen ka fanga Bla 2012 sàn awirikalo tle 8, jamanatigiya Nàna Jɔnkunda Tarawele ka bolo kan o min tun ye wasablon ɲemaa ye kɔni. O n’a ta bee Amadu Haya ye jamanatigiya Ke tle 20 kɔnɔna na. O waati in MNLA ye jamanana kɔrɔnyafan fanaba Mine ka Dòn a ka mara kɔnɔ nin ka Sɔrɔ ka Azawad keli a da ma jamana ye ko Sìgi sèn kan.
O temenen CNDRE ye sorosikɔrɔw ni politikimaaw mineni Boloda 2012 sàn awirilikalo tle 16 ni 17.
CDEAO ka sariya y’a Jira ko Amadu Haya te furancelafanga ɲemaa ye bilen.
2013 sàn kalata kùnflanan temenen kɔ Amadu Haya ka jala Yelenna. O jalada in sen fe a Kera zeneral ye.
2013 sàn nowanburukalo tle 27 Amadu Haya Sanɔgɔ Minena k’a Datugu.
Blàdon : 2017-03-24 Yɛlɛmako laban : 2017-03-25


text:
Mumɛ >
PARENA ka sàn politiki-tɔnsigiba fɔlɔ: kuma Bòlila màafaa kὲlɛli kan kosɛbɛ
Sibiridon, feburuyekalo tle 20, 2016 sàn, PARENA y’a ka politiki-tɔnsigiba Ke Bamakɔ. A Kera yɔrɔ min na o ye « Palais de la Culture » ye, Seko ni Dɔnko tɔgɔlaso.
Lajere Sìgira dakun min kan o tùn ye ko « Jìgiya, Tìɲe ani Layidu kene ».
Sàni lajeere in yere ka da Mine, o y’a Sɔrɔ laben bee sabatilen dòn ka Ban pew. An ka lakana tìgilamɔgɔw, GMS, tùn be kene kan walasa ka lakana Sàbati.
Dònsow fana tùn be yen. Dònso-nkɔninfɔla ye dɔnkilida da Mine tùma min na, mɔgɔw Wulila k’u Jɔ. Dɔw ye dɔn Ke, dɔw yere ta Kera tegerefɔ ye. U be mugulankolon Ci-ci cogo min, u b’o Cì ten. O temenen ‘kɔ, gitarifɔlaw ye mɔgɔw Laɲenaje ni dɔnkili dumanw ye. Nka nin bee la, ɲemaa yere n’o ye Ceblen DARAMƐ ye, o tùn ma kene Sɔrɔ fɔlɔ. Mɔgɔw kɔni be ka Nà cogo min na, olu be ka Nà ten. Kàlandenw tùn ka ca kosebe. An ma Лine jatalaw fana ‘kɔ. O temenen ‘kɔ, kumatigi y’a Fɔ ko mɔgɔw k’u Sìgi.
O la sa, Ceblen DARAMƐ Nàna kene kan ka Ben nege ɲe 10 : 15 waati ma. A bìsimilalen kɔ fe, bee Wulila k’i Jɔ ka Màli pàsa Da ɲɔgɔn fe ben ni kelenya ‘kɔnɔ. O kɔ fe, Milmo n’o ye dɔnkilidala funakenin kùnkene ye, o ye dɔnkili kɔrɔma dɔw Da. Poyidala dɔw Tùgura o la.
U ye kuma Di PARENA ɲemɔgɔ dɔ ma. O y’a ka kuma da Mine bamanankan na ka bònya ni bònyamasegin Ke mɔgɔw ye ka Sɔrɔ k’i da Dòn jamana gὲleyaw la.
Лemɔgɔ musoman dɔ Dara ale kan.
Ceblen yere Sɔrɔla ka Nà bànbe kan nege ɲe 11 : 42 waati. A y’a ka laseli da Mine ni dugawudon ani waleɲumandɔn fòli ye ka Лesin bee ma. A ka kuma da Minena bamanakan na nink’a Kùnce ni faransekan ye. Bakuurubaya la, a ka kuma tùn ɲesinnen be Màli lakanacogo, kàlanko ani soko ma kosebe. A y’a Jìra k’a Fɔ ko maa fàata ka ca sisan Màli ‘kɔnɔ kojùgu. Ko bolonɔbla min Kera 2015 sàn mekalo la, k’o fana ka Waleya. A K’o bolonɔbla in Kera màlidenw ma ɲeni ni degun ye, ko barisa bee kamana gànnen dòn.
Kàlan siratige la, a y’a Jìra an na ko 'kàlan te ka Ke Màli kàlansow la blen. O waleya min Fle o ye k’o ka kan ka Kὲle. A ka kuma Kùncera ni Màli pasa kumasen naani labanw ye faransekan na.
Lajeere Kùncera ka Ben ni nege ɲe 12 : 06 waati. O kelen bee y’i taayɔrɔ Magen.
Yusuf Baalo bolonɔ dòn
Blàdon : 2016-02-22 Yɛlɛmako laban : 2016-12-07


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with sou in bf.
Soua, Soualmou, Souanko, Souarou, Soubakaniedougou, Soubakaniedougou, Soubare, Soubeira, Soubeyra Nakoara, Soubo, Soubouy, Soubsi, Soubsi, Soudogo, Soudougou, Soudougou, Soudougui, Soudougui Department, Soudouwilya, Soudren, Sougbini, Sougou, Sougoudou, Sougouma, Sougouma, Sougoupyana, Sougyendi, Souiyi, Souka, Soukera, Soukoudiankouli, Soula, Soula, Soula, Soula, Souli, Souli, Soulogo, Soulou, Soulou, Soulougou, Soulountou, Soum, Soum, Soum, Souma, Souma, Souma, Soumankui, Soumara Boumba, Soumarani, Soumbara, Soumde, Soumeila, Soumonkui, Soumousso, Soumoustenga, Soun, Soune, Soungaribougou, Soungaroundaga, Soungolo, Souni, Sounle, Sounsouna, Souomse, Souonkobou, Sour, Sourgou, Sourgoubila, Souri, Souri, Sourisso, Sourkoudougou, Sourkoutomo, Sourou, Sourou, Sourou, Souroube, Sourougoudou, Souroukoudinga, Soury, Souryala, Soussie, Soussou, Southwest Region, Souwera, Souxuy,
ADS


text:
Hɔrɔnya
Ni a fora i ma ko i hɔrɔn, fing ba fora i ma i kɛra mogɔ ba ye. Wa i bɛ nisodiya ka dakan i ni ɔ kankan. Mali la kɛrɛkɛrɛniala Bamananw fɛye hɔrɔnya ye ko bɛ folɔ ye wa ko bɛ labando. Hɔrɔnya tɛ ta halalaya kɔ, a tɛ ta dambɛ tigiya kɔ, kangelɛ tigiya kɛrɛbɛtɛ. Hɔrɔn Cɛ walama Hɔrɔn Muso, bɛ sa a dalakan nɔfɛ, a tɛ galɔ tigɛ abada, a tɛ sɔn ya kɛ, wa saya ka fusa a ma ni malo ye. Kuma la suru yala hɔrɔnya ye mɔgaya ye. Fɔlɔ fɔlɔla a tun bɛ fɔ ko i hɔrɔn ô ya sɔrɔ i ma tana tinyɛ n'ga bi mi ninnu bɛ wɛlɛ hɔrɔn funɛ ka juru tɛ o lula ka da ka hɔrɔn ka kan ka fin fin o bɛ ye u tana ye. Hɔrɔn tun ye fin ba ye n'gan bimɔgɔ ye hɔrɔn ye da de la n'ga jokotɛ. Wa ni an ma kolosi hɔrɔnya bɛ na kɛ an bolo kuma korɔye. U du ye an danbé taagale ye. Fin o fin bilali bɛ sɛ nka danbɛ, an kan ka k'o minɛ ni an bɔlɔ fila ye ani kan jatola kosɛba. Ka bini kunu fɔ bi mɔgɔ tɛ taa.


text:
Latin
Latin (linga Latīna), tariku la ye kan ye min tun be fɔ Latium ani Rome dugu kɔrɔ. A tun ye hali dɔnni ani kalan ka selekenani kan ye cɛma ani tlebi Eropa fokase 17n kɛmɛda ma. Romanw ka kɛlɛ kɔnɔ, Latin carinna Mediterane ani Eropa fan caman na. A wolora ka kɛ Franse, Italikan, Romanikan ye kasɔrɔ ka carin Amerikaw ani Afrika. Latin suguya fla be yen Kɔrɔlen Latin be labaara sokuda (poyi) la ani Foroba Latin min sigilen fɔcogo caman kan f'u kera Romankanw ye bii. Tlebi Roman Mansamara bilen kɔ, ka Katolik Misiri wili, Latin kera krecenmoriw ka baarakɛ minin ye ani mɔgɔ-kalanenw ka kan Tlebi fɛ.
San 2300 kɔfɛ, Latin nara jigin doni-doni 16n kɛmɛda masuruya la . Nka, Foroba Latin tora senna ka k'a dama kan ye yɔrɔ caman na, san 800 kɔfɛ, a kera bii Romankanw ye. Obɛnata, Latin tora ɲanamayalen Tubabu Moriw bolo k'uka sariyaw sɛbɛn. Latin daɲɛ caman labaaralen dɔnni ani kalan sira fɛ. Ali bii, Kɔrɔlen Latin ni Greki fla ɲagaminen be lakalan duguma kalansow la, nka u yankan dɔgɔyara kosobe 20n kɛmɛda in kɔnɔ. Latin siginiden kafara watikura bɔnaw min bɛ Engliz, Espaɲɔl ani Franse siginidenw labaaralen katɛmɛ siginiden tɔw kan.


text:
Gewuru
Dugu yɔrɔfɔli
Mooti marabolodugu dɔ ye gewuru ye. A ka galoda ye kaporopen ye, o min bɛ koro kolomi fɛ. Gewuru ni duguba min ka surun o ye koro yɛrɛ ye bari a n'o cɛ ye bam 22 ye. O tɛmɛnen 'kɔ, dugu misɛnnin wɛrɛw kɛlen bɛ k'a Lamini. Kɛrɛnkɛrɛnneya la a kɔrɔn fɛ duna ni anatɔn ni pomorodoju ani ogodenŋu, gewuru ni nin dugu naani ninnu ʃi cɛ jànya tɛ Tɛmɛ bam 9 kan. Fɛn min ye a tlebinyanfan ye sa, dɔn ni oro ni senbere ani jimeru bɛ yen, olu kelen bɛɛ fana n'a cɛ tɛ Tɛmɛ bam 7 kan. Gewuru kɛɲɛka fɛ, oropa ni kɔnpen ni amoruro ani samani fana bɛ yen wa ninnu ni yen cɛ jànya o jànya a tɛ Tɛmɛ bam 9. Pel ni moniburo ni temegolo ani birigɛ b'a woroduguyanfan fɛ, wa ninnu ʃi n'a tɛ Tɛmɛ bam 13 kan.
Dugu tɔgɔko
Dugu in tɔgɔ Dara gewuru k'a sababu Kɛ a yɔrɔ in sìgibaa n'a balimaw ye. Ala tùn y'olu Kɛ balimaw ye nka balimakɛ kelen ma Kɛ sìgibaa ye tɔw 'kɔrɔ. Ale tùn Taara tu kura Bɔ k'i Sìgi yen nka o n'a ta a hakili ma Bɔ a balimaw 'kɔ, o la a tùn bɛ to ka Taa a ɲɛ Da u kan tuma ni tuma. A Tora tèn mɔgɔw nan'o kɔlɔsi a ka kow la, u y'a Da la ko "Gewuru" jaa o kɔrɔ de ye dɔgɔnɔkan na ko Taa Bɔ 'mɔgɔ la tuma ni tuma. Ɔ, o tɔgɔ in dalen cɛ in na i komin ale de fana y'a ka sìyɔrɔ tutigɛbaa ye minkɛ u sinna k'ale yɛrɛ tɔgɔ Da a ka sìgiyɔyɔ fana na ʃyɛn kelen. Gewuru Sɔrɔla o de fɛ. kumalasurunya na, Gewuru ka dugu tutigɛlen tɔgɔ Dar'a yɛrɛ la ko "Gewuru".
Dugu marabaako
Gewurukaw sèn ma Dòn faama-dugutigiya la an bɛ bì min na. U B'u ka laadaladugutigiya de ba kan hali bì. Ka Da o dugutigiya in taabolow kan, u ka dugutigiya Tolen bɛ kìn kelen ani jàmu kelen de 'bolo. U ka o dugutigiya min Flɛ, a bɛ Nà kɔrɔyakunda de, wa n'a Ser'i ma fana ni saya tɛ sababu yɛrɛ tɛ Se k'i Lawuli ka Bɔ yen. Waati kɛrɛnkɛrɛnnen tɛ gewurukaw ka dugutigi kura sìgili la. I n'a fɔ an b'a Ye sɔyɔ dɔw la, ni dugutigi kɔrɔ Banna dɔw bɛ kalo kelen, fla sàba, sàn kelen.... Nka o tɛ gewurukaw ta la. Amadu Duɲɔn de ye gewuru dugutigi ye bì nka a Fɔra minnu 'kɔ olu dɔw Flɛ: Anɲɔnwonlu, Ibrahima, Anlɛ ani Anpaŋanlɛ.
Dugu bònya
Gewuru mumɛ bɛ Bɛn kìn naani de ma. O kìn ninnu ye: Baligomoro Tɔrɔgomoro, orogomoro ani tengomoro ye. Yen sìgikɛnɛnin tɛ bɛrɛ ye. Wa u ka dugu mɔgɔw hakɛ tɛ 2000 kan.
Dugu siyako
Dɔgɔnɔw ni fulaw de bɛ gewuru. Yen jàmuw ye Togo, Duɲɔ, Sagara, Pujugu, Dara, Saye, Kasoke, Tenbeli, Kodio, Gindo ani Sangalaba ye. Gewurukaw fɛ yen, sinankunya bɛ sangalabalakaw ni sagaralakaw de 'cɛ. furuɲɔgɔnnya bɛ gewuru n'a laminidugu tɔ bɛɛ 'cɛ, w'a fana bɛ Tɛmɛ du bɛɛ ni kabila bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ yen. Gewurukaw ka fòrobakan ye dɔgɔsɔ de ye nka fulakan fana bɛ Fɔ yen dɔɔnin dɔɔnin.
Dugu baarako
Gewuru ye sɛnɛkɛdugu de ye. Yenkaw bɛ sɛnɛfɛn caman Sɛnɛ, i n'a fɔ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, soza, dà ani kɔɔri. O bɔlen kɔ yen, u bɛ baganmara ni jago ani bololabaara misɛnnin dɔw fana Kɛ u sèn fɛ. U ka bagan marataw Flɛ: Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. U fana ka jago bɛ butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de 'kùn kan kosɛbɛ. Donsoya bɛ K'u fɛ yen haali.
Dugu fɛɛrɛko
Manabɛlɛ ni wɔlɔjuruda ani sentɛgɛninjɛ de ye gewurukaw ka kɔnɔminɛ-fɛɛrɛ ye. Marafa y'u ka kungosogobaw fàalan ye. U bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye fana. U bɛ dugukɔnɔ-bagan murutilenw Minɛ ni jonborifli, koronka-minɛ walima nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye). Yen musow fana bɛ finisɔgɔ dɔɔnin-dɔɔnin Kɛ.
Dugu yiriwaliko
An bɛ dòn min na i ko bì ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin ani moto, ninnu bɛɛ bɛ Sɔrɔ gewurukaw fɛ yen. Yen ni baɲumankɛtɔn minnu bɛ baara la hali bì o dɔ ye CRS ani SUISSCONTACT ye. Nka a ni minnu y'a Kɛ ka Tɛmɛ olu ye COEUR MALI, ani SOCIATE COOPERATIVE. Coeur Mali ka baara tùn ɲɛsinnen bɛ jirituru de ma. Cooperative tùn bɛ kàlan ɲɔ maracogo ɲuman na. A bɛ balo San ka Mara ni ''waati Sera ko baloko ka Gɛlɛn waati min a b'a Labɔ ni k'a Feere sɔgɔn nɔgɔn na.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan de ye kàlan ye min Kɔnna ka Dòn gewurukaw fɛ yen. Wa hali bì o de bɛ ten kan yen.
Dugu batoko
Silamɛya ni kerecyɛnya de ɲɔ ɲɛlen bɛ gewuru yen. Misiri fla de b'u fɛ yen: jumamisi kelen ani misiri gansan kelen ka Fàra eglizi fla kan: protɛstanw ta ani katolikiw ta. Màa minnu Kɛra yen kerecɛnya dònni sàbabu ye yen, Esay Togo ani Filip Togo ye. Wa o fana Kɛ ni bì 'cɛ bɛ Taa 'Sàn bi wɔɔrɔ (60) la. Yen silamɛnya dòbaaw ye Ali Togo ani Agibu Togo ye. A fana ni 'cɛ bɛ Taa 'sàn bi wɔɔrɔ ni duuru (65) ɲɔgɔn na.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni sankunbɛnw ni ntolatan ye gewurukaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye ya ni bàra ni bala ni dunun ni jenbe ni flen ni gita ni ntamannin ani bari ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ ye dugu foroba-kɛnɛba ye u b'a Weele ko kafubgɔ.
Dugu kungoko
Jisigiyɔrɔ dɔw bɛ Sɔrɔ gewuru, o yɔrɔ ninnu na, jɛgɛ kelen kelenninw bɛ Sɔrɔ yen nka kosɛbɛ tɛ, koorow ni kaanaw ani koorokaaraw bɛ Sɔrɔ a yɔrɔ kelenw na tuma dɔw la. Jiri suguya caman bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ fana i n'a fɔ jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ pɔpɔ ani nten. Yen kungosogow ye miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ ani baninkɔnɔ.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon fla de bɛ gewuru, silamɛnw ta ani kerecyɛnw ta. Yen, Silamɛnw ka kaburudon bɔlen bɛ tlebinyanfan fɛ. Nka kerecyɛnw ta bɛ kɛɲɛka fɛ. Nka kɔrɔ kɔni tɛ a fla ʃi bɔfanko la.
Dugu waatiko
Yen samiɲɛ bɛ Dòn mɛkalo la ni ka Taa Foori fo sɛtanburukalo la. Yen kawulɛ bɛ Jɔ ɔkutɔburukalo la tlema bɛ Bɛn marisikalo ma jɔyi. u ka tlema bɛ da Minɛ ɔkutɔburukalo la. Sanji hakɛ samiɲa kɔnɔ bɛ Taa 32 ɲɔgɔn na Yen funtenni hakɛ sanadan ye 45 ye a nɛnɛ dugumadan hakɛ ye 23 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ fɛn tɛ gewurukaw fɛ yen ko màa bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.
Blàdon : 2017-04-20 Yɛlɛmako laban : 2017-04-22


text:
Kɛnceri
Dugu yɔrɔfɔli
Kɛnceri ye dugu ye min bɛ Mali marabolo sabanan na, Sikaso. A bɛ Sikaso kolomi min 'kɔnɔ o ye Kucala ye. A ni Kucala cɛ ye bam 52 ye. Kucala kolomi 'kɔnɔ, Kɛnceri bɛ Npɛsoba kafoda fɛ a ni min cɛ ye bam 7 ye. O Npɛsoba o ye galoda ye fana ni Kɛnceri ye dugu dɔ ye. Ni Npɛsoba Bɔra yen, Kucala ye Kɛncerikaw ka duguba magɛnta ye kùnko caman na.
Kɛnceri lamini na, Debila b'a ni kɔrɔn 'cɛ, Farakala ni banan b'a ni tlebin 'cɛ. Dugu ni kɔgɔdugu 'cɛ, Kajala bɛ yen ninka Npɛsoba K'a ni worodugu 'cɛ.
Dugu tɔgɔko
Kɛnceri walima Kancan, nin bɛɛ ye dugu kelen ko ye. Kɛnceri ye dugu togɔ min bɛ Sɛbɛn gafew 'kɔnɔ. Tɔgɔ fla bɛ dugu la bari o Sɔrɔla kanflafɔ fɛ dugu la. Kancan min y'a tɔgɔ ye miɲankakan na, o dali sababu Bɔra dugu yɛrɛ sìgibaa tɔgɔ n'o denkɛ tɔgɔ la. Kan ye dugu sìgibaa ye k'o den Kɛ Caan ye. O tɔgɔ fla Dorokora Kan + Caan ka Bange Kancaan la.
Dugu dugutigiya
Kɛnceri dugutigi ye laada-dugutigi ye. Dugu tìgiya bɛ Kulubali dɔw 'bolo minnu ye dugu tu tigɛbaa ye. O Kulubaliw 'cɛ la, do bɛ Sugandi ka Blà dugu 'kùn na. Kɛnceri dugutigya ma Siri kɔrɔya la. Nka ni mɔgɔ min Kɛra dugutigi ye, ni sàya tɛ foyi t'a Bɔ a la. Dugutigi kura sìgilen tɛ Blà ka waati dàntigɛlen Makɔnɔ, nka o dlonnen dòn laada dɔ latlenni na.
Kɛnceri yɛrɛ tu tigɛbaa tɔgɔ ye ko Kan Kulubali. Donso tùn dòn. A Bɔra dugu dɔ la ko Ŋaniya ka Nà i damadugu Sìgi. Mɔgɔ min bɛ dugu 'kùn na bì (2016) o ye Sɔzan Kulubali ye. Ale ye jamanatigi-sigi bannen 'kɔ dugutigi fɔlɔ ye. A Sìgira dugu 'kùn na 1986 sàn na.
Komin Kɛnceri ye jamanatigi-dugu kɔrɔ ye, a dugutigi kɔrɔw bɛɛ ye masa-dugutigiw ye. Fasanin Keyita b'u la, ale min ka dugutigiya Kɛr'a damanako ye.
Dugu bònya
Hali ka Dàn Kɛnceri kìn hakɛ ma, i b'a Dɔn ko galodugu dòn. A sokala bɛ Taa 16 la minnu Flɛ: Kabugu, Koɲumanna, Kojela, Obana, Ofotokan, Jawɔla, Marakala, Flala, Zeŋɔla, Kalɛgɛla, Nangɔla, Kafɔɔna, Mɛrimɛrila, Cimɛnakan, Kakola, ka Fàra Misiyɔn kan.
Kɛnceri mɔgɔ bɛ 5000 Bɔ. A sìgikɛnɛ bɛ koorikɔnɔ bam 4 Bɔ. Kabini dugu Sìgira, a b'a sìgiyɔrɔ fɔlɔ la.
Dugu siyako
Siya minnu bɛ Kɛnceri olu ye miɲanka, bamanan ani fula. U jamuw ye Kulubali, Danbɛlɛ, Sogoba, Male, Jalo, Kɔnɛ, Keyita, Diire ani Fanɛ. Sinankunya b'u ni dugu minnu 'cɛ olu ye Farakala ani Ŋaniya ye.
Kɛnceri 'kɔnɔ, kìn kelen denw tɛ Furu ɲɔgɔn ma. Furusira bɛ dugu ni dafɛdugu minnu 'cɛ olu ye Kajala, Npɛsɔnna, Debila ani Danpɛla
Mamara ni bamanankan bɛ Fɔ Kɛnceri nka mamara fɔli bɛ bamanankan ta kan.
Dugu baarako
Kɛncerikaw ka jugu sɛnɛ de ma. U ka baara fànba ye forosɛnɛ ye. U bɛ keninke, saɲɔ, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaa, danan, bɛnɛ, dà ani kɔɔri ninnu bɛɛ Sɛnɛ.
Nakɔbaara fana bɛ Kɛ Kɛnceri. U ka nakɔjiriw ye mangoro, lenburu, buyagi, manje, namasa, ntɔmɔnɔ ani sɔmɔ ye. Nakɔlafɛn kɛnɛ minnu bɛ Sɔrɔ u ka nakɔw la olu ye fòronto, jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn.
Komin baganmara bɛ kɛnncerikaw ka baaraw la, u bɛ misi, bà, saga, fàli, wùlu, jakuma, sonsan ani lὲ ninnu Mara. Kɔnɔ minnu bɛ mara la u fɛ yen olu ye ʃɛ, kami, tonknɔ ani jɛnɛntabannin ye.
Mɔni min bɛ Kɛ Kɛnceri o ye laadalamɔni ye. Jɛgɛmara min tùn Dabɔra yen Unicef fɛ o ma Mɛn 'sèn na. Kɔ dɔ b'u fɛ yen u bɛ min Mɔ. U ka mɔnikɛ-minɛn fànba ye doolen, sansara ani jɔ ye.
Jago sugu min bɛ Kɛ Kɛnceri o ye butigifeere ni sɛnɛfɛn-feere ye ani taji ni bagan ka Fàra fìnifeere kan. Sugu bɛ yen min bɛ Jɔ ntɛnɛndonya fɛ.
Bololabara damado bɛ Kɛ dugu la i n'a fo jiriʃi ani motodla. Yen numuw bɛ nɛgɛfaa Kɛ nka numumusow bɛ lɛfɛda Kɛ. Komin donsoya bɛ 'ba la yen, hali donso-bolodon bɛɛ bɛ Kɛ yen.
Dugu yiriwaliko
Kɛnceri bɛ yiriwali sira kan. Yiriwali taaamasiɲɛ minnu bɛ dugu la olu ye ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, pɔnpekɔlɔn, worobinɛ, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, kalalimansin, kɛnɛyaso, sɛnɛkɛ-mansin ani senfɛjuruw.
Baɲuman-kɛtɔn dow n'u bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo ɲɛtaa kow la. CMDT bɛ yen feeresɛnɛ yiriwali kama. Tɛgɛrɛnin bɛ yen, musow ka warikafo-jɛkulu. Amed bɛ yen fana dugukolo nafabɔ-siraw koɲɛ 'kùn na. Dugu ni Unicef Delila ka baara dow Kɛ ka Tɛmɛ.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan Dabɔra Kɛnceri 1988 sàn. Foroba-kalanso dòn. Madarasakalan fana bɛ dugu la. Balikulan min bɛ Kɛ dugu la o tùn Foosofaasara nka 2010 sàn na, u y'a Wuli tugun. Nkokalan Dònna dugu 'kɔnɔ. Denmarayɔrɔ kelen fana bɛ yen. Dugu kàlanw bɛɛ la, lakɔli de fanga ka bòn ni tɔw ye.
Dugu batoko
Silamɛya ni kerecɛnya bɛ Kɛnceri. Laadalabatow fana bɛ 'ba la yen. Misiri ka ca yen nka jumamisiri kɔnin ye 2 ye u la. Silamɛya nàbaa tɔgɔ ye ko Alu Jara Kulubali. Eglizi kelen bɛ yen. Kɔmɔtuw ni ɲasow bɛ u fɛ yen. Laadalabato dɔw bɛ yen ko namakɔrɔ, zanjugu ani zancɛ.
Tɛnɛmako minnu bɛ dugu la olu dɔ ye kɔtɛnɛ ye. Mɔnikɛ-minɛnw tɛ Dòn yen kɔ mɔni na n'a Bɔra.
Kɛnceri dugu dasiri ye fàli ye. Nka kìn dɔw damanadasiri b'u 'bolo n'o ye bakɔrɔn ye.
Dugu ɲenajeko
Fɔliminɛn minnu bɛ kɛncerikaw fɛ yen olu ye bala, nkɔnin, gita. U bɛ fɔliminɛn dɔ Tà ko pinŋ sàya laada latlenni na bamananya sira fɛ.
Лɛnajɛlako minnu ye ka telin dugu la olu ye seliw, sànyɛlɛmaw, kɔɲɔ ani laadalaɲɛnajɛw.
Ntolatan ye dugu farikolo-ɲɛnajɛ la belebele ye. Nɛgɛsoboli bɛ Kɛ 'tuma ni 'tuma.
Boloɲɛnajɛ-tlon minnu bɛ yen olu ye npari ni bɛlɛta ye.
Kɛnceri gintanw kɛyɔrɔba ye u ka fὲrɛ ye.
Dugu kungoko
Kungoda kelen tɔgɔ dalen bɛ Kɛnceri ko Npɛkungo. Jiboli-yɔrɔ ka ca dugu kungo la. Kɔ kelen ni fàla kelen ani jɛ fla bɛ yen. Jɛgɛ minnu bɛ Sɔrɔ u fɛ u jisigi-yɔrɔ ninnu na olu ye manɔgɔ, ntɛbɛn, zeku, nàna, dodò. Kooro ni kaana ani koorokaara bɛ a jiw la fana.
Jiriba dɔw bɛ Kɛnceri kungow la. Jala, gele, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, dingɛ, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba ninnu bɛɛ bɛ u ka kungolajiriw la.
Kungosogo man ca dugu kungo la. Warablen, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorongo, ani wɔlɔ ninnu bɛ dugu kungo la.
Dugu kaburudoko
Kɛnceri kìn bɛɛ n'i ka kaburudo dòn. Bamananʃuw ni ʃu tɔw dònyɔrɔ kɔnin tɛ kelen ye, n'o tɛ silamɛw ni kerecɛnw bɛɛ bɛ Jὲ 'kaburrudo la. Komin kìnw mabɔlen dòn ɲɔgɔn na kosɛbɛ, kaburudo cayali sababu Bɔra o la. Kaburudo ninnu tla bɛɛ bɛ a kìn ni tlebin walima kɔrɔn 'cɛ.
Dugu waatiko
Waati bɛ yɛlɛmakoba fla Kɛ Kɛnceri nɛɛma siratigɛ la. Ni samiɲɛ Bɔra yen, tlema bɛ Nà. Nka u fla ni ɲɔgɔn cɛ bɛ Weele ko kawulɛ. Waati kalaya cogoya fɛ, funteni waati ni fonɛnɛ bɛ Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ. Funteni juguyalenba bɛ Se 40 hakɛ ma yen. Nɛnɛ fana juguyalenba bɛ Se 17 hakɛ ma.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ flɛta tɛ Kɛnceri.
Blàdon : 2016-01-18 Yɛlɛmako laban : 2016-07-27


text:
Fàkan fogo bɔkɛnɛna ɲwaandan ŋanaw jansalifɛnw
Jɔyɔrɔ fɔlɔ
- Gafe 5: Kanuyawale 1 – 2 – 3; Pour une culture de la lecture en famille au Mali 1; Ni sàn Cyɛnna jate tɛ kalo la 1.
- Kàlanwari : bamanankan kalokelen-kalan AMALAN na (d.2000)
Jɔyɔrɔ flanan
- Gafe 4: Masasi 2; Pour une culture de la lecture en famille au Mali 1; Ni sàn Cyɛnna jate tɛ kalo la 1.
Jɔyɔrɔ sabanan
- Gafe 3: Ŋɛɲɛkɔrɔ ka Tonnkan 1; Pour une culture de la lecture en famille au Mali 1; Ni sàn Cyɛnna jate tɛ kalo la 1.
Blàdon : 2016-05-04 Yɛlɛmako laban : 2016-05-04


text:
Zangaso
Duguyɔrɔfɔli
Zangaso ye 'dugu ye min bɛ Mali worodugu-yanfanfɛ. A bɛ marabolo min na o ye Sikaso ta ye k'a kolomi Kɛ Kucala ye. Ale yɛrɛ bɛ a laminiduguw ka kafodaya ani galoda-duguya la yen. A bɛ Kucala dugu ni worodugu 'cɛ a ni min cɛ jànya bɛ bam 35 Bɔ. Zangaso galoda duguw ye : Jitanmana, Fyὲnso, Kiko, kolonto, Sangaba, Kugbe, Ntɔso, Gare ani Cɛrɛkasedugu ye .Nin dugu kofɔlen ninnu na a ni minnu bɛ dàncɛ Bɔ olu flɛ: Fyὲnso ni Nkàri b'a ni kɔgɔdugu 'cɛ kà Ntɔ̀so K'a ni worodugu 'cɛ. A ni kɔrɔn 'cɛ, Zangaba ni ʃu bɛ yen kà Fàra Sinkolo kan. Kiko ni Ziyena b'a ni tlebin 'cɛ.
Dugutɔgɔko
Zangaso tu Tigɛra cὲ min fɛ o tɔgɔ Dara dugula. Ale tɔgɔtùn ye ko ZangaTarawele. A tɔgɔ ni "so" Dorokora ka Zangaso Di.
Dugu marabaako
Dugutigiya ye Mali laadalamara dɔ ye. O sababu de y'a To zangaso ka mara Dònna mara suguya fla 'bolo an bɛ bì min na, olu ye: Dugutimara ani faamamara ye. zangaso dugutigiya tolen bɛ tarawelelakaw de 'bolo bari olu de ye dugu tutigɛbaaw ye. I n'a fɔ a bɛ fàn caman cogo min na, zangaso fana laadaladugutigi tɛ Bɔ a ka dugutigiya la sababu foyi la ni saya tɛ.
Dugu bònya
Zangasokaw fɛ yen duba-dubaw de bɛ yen. U ka kìnw dlalen dòn n'olu de ye, hali ni jàmu wɛrɛ Sɔrɔla u cɛ la a kìn na, i b'a Sɔrɔ o duba masina in jàmu de kɔni ka Ca a kìn 'kɔnɔ. Yen, kìn dɔ, u b'a Fɔ min ma ko "Zìgɛnɔhɔ". Mamara dòn, a kɔrɔ ye ko "zirasun kìn". Bɛrtew de ka ca yen. O kɔ fɛ kìn wɛrɛ minnu bɛ yen, ye zanprizila, nanpala ani kulufee/kulufɛɛ ye. Nin kìn sàba ninnu bɛɛ la Tarawelekaw de ka Ca u la, n'olu ye dugutigilakaw ye. Nka jalo ni kulubali dɔw b'u cɛ la fana. Kopaala fana bɛ yen, nka o ye kɔnɛw ka kìn ye. Zangaso bɛ Jate Kucala kolomi dugubaw fɛ an bɛ bì min na. O sababu tɛ dɔ wɛrɛ ye, o ye yen bonya, a sɔrɔ ani a faamamara dakun yiriwali ye.
Dugu siyako
Siya min ka Ca zangaso o ye Miɲankaw ye. Bari a yɔrɔ in yɛrɛ tu Tigɛra olu de fɛ. O kɔ fɛ fulaw dɔw bɛ yen. O siratigɛ la, an bɛ jàmu minuu Sɔrɔ yen ye: Tarawele, bɛrte, kɔnɛ, kulubali ani jalow ye. Tariku bɛ min fana Fɔ an ye k'a Fɔ yen bɛrtew ye tarawelelaka kelen ninnu de ye. Bari tarawele fɔlɔ minnu Sìgira yen, k'olu dɔw nana Jɛnsɛ, dɔw Taara sikaso, kɛrɛnkɛrɛnneya la a kɔrɔnyanfan fɛ, dɔw fana Taara segu. Ɔ, nka u bɔnna dɔw tlala ka kɔ Segin ka Nà. Olu de Kɛra bɛrtew ye, sìgi-n-fɛ ye a sababu ye. o de la dɔw b'a faamu ko miɲankaw ni sɛnɛfɔw ni bamananw ani fulaw de ye yen siyaw ye.
Dugu baarako
Zangasokaw ka baara kologrin ye sɛnɛ ye. Yen, kɔɔrisɛnɛ, saɲɔ keninke, kàba, tiga, zɛrɛ o n'a ɲɔgɔnna fɛn wɛrɛw bɛ Sɛnɛ yen kosɛbɛ. Olu ye sɛnɛfɛnw ye minnu bɛ Dàn ni k'u Labɛn kalo damadɔ 'kɔnɔ. Nka sɛnɛfɛn wɛrɛ minnu bɛ yen n'olu bɛ Turu, olu la, mangoro, lenburu, manje ani sɔmɔ b'o la. Dumunifɛn minnu bɛ Sɛnɛ u ka nakɔforoninw la yen,o dɔw ye: nkɔyɔ, gan, fòronto... Zangasokaw bɛ daba minnu Mara ka caya olu ye misiw, bàw, sagaw, fàliw, jakuma ani wùluw ye. U ka kamamanfɛn marataw dɔw ye: Kami, ʃɛ... Nin bɛɛ kɔ fɛ u bɛ jogo fana dɔɔni-dɔɔnikɛ.
Dugu yiriwaliko
An bɛ don min na i ko bì, yiriwali Nàna zangaso kosɛbɛ n'an y'an ɲɛmada kunun ma. Bari nɔgɔya Dònna ko caman na yen bì-bì in na, i n'a fɔ musow ka laafiya-kunda, kunnafonisɔrɔ ni ɲɛnajɛ-kunda, sɔrɔ-kunda, yɛlɛnkanfɛn/taama nɔgɔyali-kunda, dònfini-kunda, sɛnɛfɛn-kunda...K'a sababu Kɛ ɲɔsimansinw ni jabaraninw ni kɔɔrisuguw ni motow ni kalalikɛ-mansinw ni jisamamansinw ni lakɔlisow ani o n'a ɲɔgɔna wɛrɛw nàli ye yen. O tɛmɛnen 'kɔ baɲumankɛtɔn dɔw fana sèn Dònna yen yiriwali la kosɛbɛ.
Dugu kàlanko
An bɛ bì min 2016 sàn, lakɔlikalan de fanga ka bòn ka sago yen kalan sugu tɔ bɛɛ lajɛlen kan. Zangasokaw fɛ yen, duguma-dakun fàn fɔlɔ kalanso ani duguma-dakun fàn flanan kalanso bɛɛ bɛ yen. O kɔ fɛ fana, jàmana ka cakɛdaba dɔ, min ɲɛsinnen bɛ duguma-dakun fàn fɔlɔ kalanko ɲɛnabɔli ma n'a bɛ F'a ma frasɛkan na ko "CAP" o dɔ fana bɛ yen.
Dugu ɲenajeko
Zangasokaw ka ɲɛnajɛlako dɔw ye silw, sanyɛlɛmaw a ni o n'a ɲɔgɔnnaw ye. Fɔlifɛn minnu bɛ Sɔrɔ ye kosɛbɛ olu ye bala, bara ani jenbe ye.
Dugu kungoko
Jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, kele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakunba, kòroninfin, ntɔngɛ, zɛrɛninjɛsunsun, baro, fuganjɛ, warabilenzaban, zɛkɛnɛ ani zaajɛ ye kungokɔnɔjiribaw ye minnu ka teli ka Sɔrɔ yen. Kungosogo misɛnnin dɔw fana bɛ Sɔrɔ yen i n'a fɔ: warabilen, miniɲan, dànkalan, nkorongo, kungo kami ani wɔlɔ.
Dugu waatiko
Zangaso, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ n'i Jɔ n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Ni samiɲɛ da Minɛna Zangaso sanji Kɛ mandi ka kɔ Tigɛ yen bari a ni sikaso ka surun kosɛbɛ, sanji dun bɛ Nà sikaso ka sago Mali yɔrɔ tɔ bɛɛ kan.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ-lakodɔnnenba tɛ zangasokaw fɛ ye ko màa bɛ Wuli ka Taa Bɔ yen min kamà.
Blàdon : 2016-12-27 Yɛlɛmako laban : 2017-02-12


text:
Bàɲa
Dugu yɔrɔfɔli
Bàɲa ye Mali dugu ncinin dɔ ye min bɛ Sɔrɔ Sikaso marabolo ani Kucala kolomi la. A bɛ galoda min na o ye Sinsinna ta ye nink'a kafoda Kɛ Kucala ye fana. A ni Kucala cɛ bɛ Bɛn bam 15 ma ka Taa kɔrɔn fɛ. Bàɲa bɛ Sɔrɔ dugu misɛnnin wɛrɛ minnu ni ɲɔgɔn 'cɛ o dɔw ye Naposela, Ngbukan ani Karangaso ye.
Dugu tɔgɔko
Bàɲa ye 'dugu ye tɔgɔflako tɛ min na. Bàɲa de bɛ Fɔ a ma hali 'kan wɛrɛw la.
Dugu dugutigiya
Kabini lawale la, Bàɲa ma Kɛ ‘màsakɛ-dugu ye, nka a tùn bɛ màsakɛ-dugu dɔ fɛ min bɛ Weele ko Karangaso. An bɛ ‘bì min na, dugu bɛ Mara faama-dugutigi de fɛ.
Dugu bònya
Bàɲa bɛɛ bɛ Bɛn kìn naani ma. O kìn naani ye Bakan, Duguɲugɔ, Kablakan, ani Numukin ye. A dugu mɔgɔw bɛ 804 ɲɔgɔn Bɔ. A sìgikɛnɛ tɛ bɛrɛ Bɔ. Bàɲa ma Deli ka sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ.
Dugu siyako
Bàɲa sìgibaaw ye miɲankaw ye. Siya wɛrɛ tɛ yen ka Fàra olu kan. Jamu minnu bɛ Bàɲa olu ye Danbɛlɛ, Tarawele, ani Kelemaw ye. Bàɲakaw fɛ yen, mamara ni bamanankan de bɛ Fɔ, nka u ka mamarafɔ de fanga ka bòn.
Dugu baarako
Bàɲa ka baaraw la fànba ye sɛnɛ ye. O sɛnɛfɛnw na, u bɛ saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, ani ʃɔ de Sɛnɛ kosɛbɛ. Nakɔlabaaraw bɛ Kɛ yen. U ka nakɔw 'kɔnɔ, u bɛ nakɔjiri dɔw Sɛnɛ i n'a fɔ mangoro, lenburu ani manje. Nafɛn wɛrɛw bɛ Sɛnɛ yen nakɔw 'kɔnɔ i n'a fɔ tubabunkɔyɔ, tamati, fòronto ani ʃù.
Sɛnɛ tɛmɛnen 'kɔ, numuya bɛ Kɛ yen fana. U bɛ Dàbadlaw, kòlonbɔw, zubɔw, bɔgɔdaga-dlaw, ɲìntindlaw ani segeredlaw Kɛ.
Bàɲakaw ka bagan marata fànba ye misiw, fàliw, sagaw, bàw, ani wùluw ye. U bɛ kamamanfɛn minnu Mara olu ye ∫ɛw, kamiw, ani tonkɔnɔw ye.
Laadalamɔni bɛ Kɛ Bàɲa. A mɔnikɛyɔrɔw ye lofige ani lotung ye. U bɛ mɔni Kɛ ni minɛn minnu ye olu ye jɔw ni sɔgɔlanw ye.
Mɔni tɛmɛnen 'kɔ, jago bɛ Kɛ bàɲa, bari u bɛ sɛnɛfɛnw, butigifɛnw ni baganw Jago u musakaw ɲɛnabɔli kama.
Ninnu bɛ tɛmɛnen 'kɔ, bololabaara bɛ Kɛ yen i n'a fɔ jiriʃi, kalali, ani motodlaw. Bàɲakaw bɛ donsoya Kɛ fɔ ka Se donso-bolodon kɛli ma.
Dugu yiriwaliko
Bàɲa dugu yiriwali siratigɛ la, musojigin-so kelen bɛ yen. O tɛmɛnen 'kɔ, fɛn damadɔ fana bɛ Sɔrɔ yen i n'a fɔ ɲɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow ani kalalikɛ-mansinw. Bàɲa ni baɲuman-ketɔn minnu ye baara Kɛ ka Tɛmɛ ani bì o dɔw ye CMDT ani VISION MONDIALE ye. CMDT ka yiriwa ɲɛsinnen bɛ fɛn minnu ma olu ye kɔɔrisɛnɛ, nɔgɔkow, sanni ni feere ani jurudon ni jurusara ye.VISION MONDIALE ka baara tùn ɲɛsinnen bɛ dugu denmisɛnninw ka kàlanko ni u ka furakɛlikow ma.
Dugu kàlanko
Balikukalan bɛ Kɛ Bàɲa. A Dabɔra 1980 sàn na. Lakɔlikalan Dabɔra yen 2013 sàn na. Foroba-kalanso dòn. Sàn fɔlɔ dɔrɔn kàlan de be Ke yen.
Dugu batoko.
Bàɲakaw fɛ yen, n'a Bɔra silamɛya la, bato sugu wɛrɛ tɛ yen. Misiri kelen bɛ yen. Mɔgɔ min Nàna ni silamɛya ye o ye Brama Danbɛlɛ ye. A dònni ni sisan cɛ bɛ sàn 55 Bɔ.
Dugu ɲenajeko
Лɛnajɛlako minnu bɛ bàɲa olu ye seliw, sanyɛlɛmaw ani kɔɲɔw ye. Fɔlifɛn minnu bɛ Fɔ a ɲɛnajɛw la olu ye bala, bàra, jenbe, bɔnɔ ani fle ye.
Dugu kungoko
Bàɲa kungo ‘kɔnɔ, kɔ naani, dala sàba, fàla sàba ani jɛ kelen de bɛ yen.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ 'fɛn tɛ Bàɲa ko ‘mɔgɔ bɛ Se ka Taa min Lajɛ.
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2016-07-26


text:
Ziirinda >
Forotigi ni 'jinɛ kalabannci
Nin Kɛra cὲ dɔ ye, 'foro belebele tùn bɛ min ‘bolo. 'Sàn o sàn, a tùn bɛ foro in Sὲnɛ. Sàn dɔ la, a Taara a ka fὸro la ni k’a baara da Minɛ. A ye ‘waatinin Kɛ dɔrɔn, jinɛ dɔ Bɔra tu 'kɔnɔ kà Pɛrɛn kà D’a kan. Jinɛ pɛrɛnkan Kɛra :
- E bɛ mun na yan?
Sὲnɛkɛla Siranna sa, nka a Sera kà jinɛkɛ Jaabi :
- N b’a la kà n ka fὸro de Labɛn, bari dànnituma Surunyara.
Jinɛkɛ y'i Kanto sὲnɛkɛla ma :
- Fὸro in Kɛra e 'ta ye tuma jumɛn ? E t'a Dɔn ko ne de y'a tìgi ye wa?.
Sὲnɛkɛla Ko a ma :
- Ne tùn t'o kàla ma. Fo n'e Yafara ne ma dɛ! Nka, komin e ta ye fὸro ye, ne kɔni b'a Лini i fɛ i ka Sabali kà n To n ka foro Sὲnɛ. N bɛ n ka denbaya balo Лini a ‘kɔnɔ.
Jinɛkɛ ma Bàn o ma. A Ko 'baasi tɛ o ye ko cὲ bɛ Se k'a ka sὲnɛ Kɛ. Jinɛkɛ Ko nka, ko ni cὲ ye sὲnɛfɛn min Sὲnɛ, ko u flà b'o Tla u ni ɲɔgɔn ‘cɛ. Ko ni tlali bɛ Kɛ, ko sὲnɛfɛn dugumana bɛ Kɛ ale jinɛkɛ 'ta ye ni k’a sanfɛla Kɛ cὲ ‘ta ye. U Bɛnna o bɛɛ kan.
O Kɛlen dànnituma Nàna Se. Cὲ ye ɲɔ Dàn. A ka ɲɔ Лɛna kosɛbɛ. Лɔ Nàna Se minkɛ, sὲnɛkɛla y'a Tigɛ ni k'a Gosi k’a Dòn bɔɔrɛw ‘kɔnɔ kà T’a Fèere. Jinɛkɛ fana n'a denw Taara ɲɔkalaw Tigɛ, k'u Fàra ɲɔgɔn kan ni kà Taa n'u ye sugu la u fèereli kama. Sugujɔlaw Tora k'u Lajɛ. Olu ma 'dàn foyi Sɔrɔ u la, wa mɔgɔ ʃi ma jinɛkɛ n'a denw Лininka hali ɲɔkalaw sɔngɔ na. O kɛlen, jinɛkɛ Dimina fo kà Tɛmɛ.
Ɔ, sàn min Dar'o kan sa, don dɔ a Taara fὸro in na kà Taa sὲnɛkɛla Sɔrɔ yen tugun. A y'i Kanto sὲnɛkɛla ma o la, k’o ye namara Kɛ ale la salon tlali la. A Ko nka ɲìnan ta la, k’ale de bɛ nà sanfɛta Tà ni kà dugumana Di cὲ ma. O kɛlen, sὲnɛkɛla fana Ko o tɛ 'baasi ye.
Ɔ, dànnituma selen, sὲnɛkɛla fana ye woso Sὲnɛ. Woso Nàna Se tuma min na, jinɛkɛ n'a denw Taar'o bulu bɛɛ Bɔ. Sὲnɛkɛla yɛrɛ Taara woso ku Bɔ. U Taara ɲɔgɔn fɛ sugu la. Sὲnɛkɛla ka woso Banna pew kà jinɛkɛ ka wosobulu gàlalen To a ‘bolo. O mɔnɛ fɛ, jinɛkɛ Kulela dew. Kabini o don Bɔr'a la sa, ‘màa ʃi ma jinɛkɛ n'a denw Ye blen. Foro tìgiya Seginna cὲ ma a ‘nɔ kɔrɔ la yen.
An y'o Tà yɔrɔ min, an y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-05-14 Yɛlɛmako laban : 2016-05-14


text:
Jatedɔn
Jatedɔn ye kàlan ye min bɛ tàli Kɛ danni ni jate ani sumani daliluw kan. O siratigɛ la, a kàlan bɛ da Minɛ ni da suguyaw ye.
Jatedɔn dugumadakun bɛ Dabɔ danni degeli ma (1, 2, 3, 4, 5, 6.....). A bɛ Bɔ o la kà Kɛ jate sugu naani fɔlɔ degeli ye: kafoli, dɔbɔli, sìgiyɔrɔmani ani tlali.
Jateko baara bɛ Kologirinya o daugumadakunw dɔrɔn ma fo kàlansen wɛrɛ bɛ Poyi a 'kɔnɔ. Mali la, o kàlansen kuraw bɛ da Minɛ kàlan sàn wolonflanan na ni jatedɔn tɔgɔ ye.
Jatedɔn ye daw Tla-tla sìgiyɔrɔma-sigiyɔrɔma ye ka Kɛɲɛ ni dalilu min b'u Fàra ɲɔgɔn kan. O la, daw kàlanni bɛ Fɔlɔ dannidaw la. Olu mana Bɔ yen, da sugu wɛrɛ minnu bɛ Kàlan olu ye murumurudaw, daliludaw, da kolokoto ani fɛn wɛrɛw.
Kàlandenw bɛ Лininka daw sɔrɔcogo la: 20 Sɔrɔla cogo di walima i bɛ da jumɛn ni jumɛn jate Bɔ walasa i bɛ 20 Sɔrɔ? Walima, 'kɛrɛnkɛrɛnnenya la, da jumɛnw bɛ Sìgiyɔrɔma ɲɔgɔn na kà 20 Bange? O jate bɔli ye 20 sìgiyɔrɔmadaw ɲinini ye.
N'i ye 5 sìgiyɔrɔma 4 na o bɛ 20 Di i ma. O kɔrɔ ye ko n'i b'a fɛ kà 20 sɔrɔcogo Dɔn, ko 5 ni 4 sìgiyɔrɔmali ɲɔgɔn na y'o sababu dɔ ye. Nka yala 20 tɛ Sɔrɔ da wɛrɛw sìgiyɔrɔmani la ɲɔgɔn na ni 5 ni 4 t tɛ wa? An k'o ɲininkali Kɔrɔbɔ k'a Maflɛ:
2 x 10 = 20 (2 ni 10 sìgiyɔrɔmani fana bɛ 20 Di)
1 x 20 = 20 (1 ni 20) sìgiyɔrɔmani fana bɛ 20 Di)
Kàra 5 ni 4 sìgiyɔrɔmani na ɲɔgɔn na, da wɛrɛw sìgiyɔrɔmani ɲɔgɔn na bɛ 20 Bange. O la, an b'a Fɔ ko da caman sìgiyɔrɔmani ɲɔgɔn na bɛ 20 Di. O da minnu bɛ Sìgiyɔrɔma ɲɔgɔn na ka 20 Bange (5 x4; 2 x 10; 1 x 20), olu bɛ Weele ko 20 sìgiyɔrɔmadaw.
An ka Jὲ kà 24; 9; 40; 10 sìgiyɔrɔmadaw Лini.
Blàdon : 2016-04-30 Yɛlɛmako laban : 2018-02-15


text:
Jɔnkunda Tarawele
Denmisenya
Jɔnkunda Tarawele Bangera 1942 sàn kalo 2nan tle 23 Kati. Jɔnkunda y’a ka kàlanw Ke Kati, o kɔ fe Nàra, Kayi ani Frezis (Fransi). A ye cemakalanjala sɔrɔ Terasɔon de Fuzɛɛ cemakalanso la 1961 sàn Bamakɔ. O kɔ fe a ye sannakalanw Ke Risila, Alzeri ani Fransi ni ka Kɛ dɔnnifa ye jatedɔn dakun na. Baara talen 'kɔ, a Kera ENI sannakalanda ɲemaa ye.
Politikiko daminew
Jɔnkunda ye ADEMA-PASJ sintibaa dɔ ye 1990sàn.
1992 sàn zuwenkalo tle 9 Jɔnkunda Kera baarako setigi ye. 1993 sàn awirikalo tle 16 a Kera lakanasetigi ye o kɔ fe a Kera jamanakunkankos jamana kɔ kan setigi ye 1994 sàn fɔ 1997 sàn.
1997 sàn Jɔnkunda Kera Nàra wasaden dɔ ye Ka Sɔrɔ ka Ke yen ADEMA-PASJ kuntigi ye k’a Tà 1997 sàn ka Nà 2002 sàn na. 2002 sàn wasadenkalata la a Danna.
2000 sàn ɔktɔburukalo la, Ibrahim Bubakar Keyta bɔlen kɔ yen, Jɔnkunda Kera ADEMA-PASJ ɲemaa ye Mali kɔnɔ.
Jɔnkunda Tarawele, wàsablon ɲemaa
Parti in sesɔrɔ wàsadensigi temenen kɔ 2007 sàn na, Jɔnkunda Kera wàsadenw ɲemaa ye setanburukalo tle 3. O kalata in tun b’a ni CNID ɲemaa ce n’o ye Muntaga Tal ye.
2012 sàn grigra
2012 sàn kalo fɔlɔ la, MNLA ni Asar Dine fàaralen ɲɔgɔnkan ye murutili dɔ Ke jamana kɔrɔnyafan fe.
2012 sàn kalo 3nan tle 21 sorasidenmisenw ni Amadu Haya Sanɔgɔ tun b’u ɲe ye Attfanga Dafri. Лanŋeniberew Tàra CDEAO fe. O hukumu kɔnɔ MNLA ni Ansar Din mɔgɔw jamana marabolosaba Mine kɔrɔn fe. MNLA ye Azawad ka yeremahɔrɔnya kuma Labɔ k’a Sɔrɔ CEDEAO m’a Lakodɔn.
Sogonalidon Kelen CEDEAO ni Burukina jamana fe ATT ye fanga bla. O kelen Jɔnkunda kera furancelafanga jamanatigi ye.
Furancelafanga ni jamanatigiya
2012 kalo 4nan tle 7 Jɔnkunda y’i To Burukina ka Nà Bamakɔ. A nàlen ye kalata kura Laben.
2012 sàn kalo 4nan tle 8 Amadu Tumani Ture ye fanga Bla.
Jɔnkunda Kera furancelafanga jamatigi ye awirikalo tle 12, 2012 sàn na. O kelen a ye ʃek Modibo Jara Ke jamana setigiw ɲemaa ye.
2012 sàn kalo 5nan tle 21 Jɔnkunda joginkoguya Kera jamakulu diminen dɔ fe a ka baarakeyɔrɔ la. O kelen a Taara Furake Fransi nin ka Sɔrɔ ka Nà kalo 7nan tle 27 jamana kɔnɔ a keneyalen.
2012 sàn desanburukalo la Kapiten Amadu Haya Sanɔgɔ ye ʃek Modibo Jara ka fangabla Dyagoya. O kelen ka fanga Bla Jɔnkunda ye Jango Sisɔkɔ si ʃek Modibo Jara nɔ na.
Jamantigi-kalata min Kera juluyekalo tle 28 ni Utikalo tle 11 ce 2013 sàn, Ibrahim Bubakar Keyta ye se Sɔrɔ min ke Jɔ,kunda Tarawele ye fanga Di ale Ma setanburukalo tle 4 don.
Blàdon : 2017-03-24 Yɛlɛmako laban : 2017-03-29


text:
Faraba Ginba
Dugu yɔrɔfɔli
Faraba Ginba fana ye marabolo fɔlɔ dugu dɔ ye min bɛ Kita kolomi fɛ ani Fuɲa galoda. A ni Kita cɛ ye bam 4 ye. Sananfara bɛ Faraba Ginba ni kɔrɔn cɛ ni bam 7 ɲɔgɔn ye, a ni tlebin cɛ dugu ye Dùnba ye, bam 3, Kita b'a ni worodugu cɛ ni bam 4 ye, min ye kɛɲɛka fɛ la ye, o ye Gumanko ye, bam 5. Duguba min bɛ yen ni Faraba Ginba n'o cɛ ka sùrun, o ye Kita ye.
Dugu tɔgɔko
Tɔgɔko nàsira la Faraba Ginba Sɔrɔla a sigibaa tɔgɔ de nɔ fɛ "Banjugu". O tɔgɔ fɔli de Nàna ni Faraba Ginba fɔli ye. Banjugu Sisɔkɔ de y'a tu tigɛ. Ale de Nàna ka bɔ Mande sɛnɛ bolo ma.
Dugu dugutigiya
Faraba Ginbakaw ka dugutigiko ye laadaladugu-tigisigi ye min bɛ jamu kelen ka bolo kan. U ka dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi sàn kelen o kɔ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Banjugu Sisɔkɔ, Hamakan Sisɔkɔ. Maa min Bɛ dugu kùnna bì, o ye Famori Sisɔkɔ ye.
Dugu in tun bɛ jamanatigi-dugu kɔrɔ, o ye Kita ye.
Dugu bònya
Kìn fla de bɛ yen minnu ye Bɔgɔnɔ ni Komikomi ye. A maa hakɛ ye 400 ye. A ba sigiyɔrɔ 2nan na. A sigiyɔrɔ kɔrɔ ye Mande ye ani a bɛ yɔrɔ min na bì. Siya minnu bɛ yen, olu ye maninka, fla. Yen jamuw ye Sisɔkɔ, Tarawele, Sidibe ani Kuyatɛ ye. Sɛnɛkunya b'u bɛɛ ni ɲɔgɔn cɛ. Jamu kofota ninnu bɛɛ bɛ ɲɔgɔn Furu fo Tunkaraw. Furu bɛ kin bɛɛ ni ɲɔgɔn cɛ.
Yen kanfɔtaw ye maninkakan ni puular ye. Nka kan min bɛ Fɔ yen kosɛbɛ, o ye maninkakan ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye Faraba Ginba baaraw la fànba dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara, jàgo bɛ Kɛ yen.
Forosɛnɛ siratigɛ la, u bɛ fɛn minnu Sɛnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, fini, filensun, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ: mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye, melɔn, karɔti, pɔpɔrɔn, beterafu.
Jàgo: sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere, baganjago.
Baganmara : misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma, bama, koorokaara.
U bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin; bawɔlɔ. U ka mɔni ye laadalata ye min kɛ minɛnw jɔ, doolen ani sansaranin ye. U b'o mɔni in Kɛ kɔ de la.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Faraba Ginba olu ye : sigilandla, kalakadla, sansaradla, bɔrɛdla.
O tɛmɛnen kɔ numuyabaaraw bɛ Kɛ dugu in na. Numucɛw bɛ baara minnu Kɛ, olu ye: dabadla, jeledla, jalodla, murudla, zundla, marifa, tama, biɲɛn, kurun, ŋunan. Numumusow ta ye bɔgɔdaga, faka, dun, ɲintin, lɛfɛ dlali ye
Dosonya bɛ yen wa donso bolo bɛ Dòn ye.
Sɛnɛ de fanga ka bon yen kosɛbɛ.
Dugu fὲɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ Faraba Ginbakaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabele, ntefere, wɔlɔjuru, wɔlɔgen, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu, kalanin, marfa.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw Faraba Ginbakaw fɛ yen, olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikemansin, moto, pɔnpekɔlɔn, kɔlɔn ŋana, sɛnɛkɛ-mansin, senfɛjuru, latigɛdɔn, jisamamansin.
Baaɲumankɛ-tɔn minnu ni dugu bɛ baara la bì, olu ye jirituru ni kɔlɔnsen baaɲumakɛ-tɔn ye.
Olu de Nàna dugu mɔgɔw Dɛmɛ jirituru ni jiko sàbatili la.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalanso 3 de bɛ yen minnu ye dugu ta ye. Balikukalanso 1 bɛ ye min Dabɔra 2014 sàn. O kɔ fɛ morikalansow bɛ yen.
Lakɔlikalan fanga de ka bon yen kosɛbɛ.
Dugu batoko
Silamɛya de bɛ Faraba Ginba. Sanuwulen Sisɔkɔ de Nàna ni diinɛ in ye.
O kɔ fɛ yen laadalabato ye kɔmɔ ye. Dugu in dasiri ye Musokɔrɔ sìgiju ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye Faraba Ginbakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun, bɔlɔn, dan, sinbi, kisa, daro ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Faraba Ginbakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ bàrade la. Nin bee kɔ fe farikoloɲeneje werew be yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani negesoboli.
Dugu kungoko
Faraba Ginba kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( kɔ, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Faraba Ginba kɔ ye fla ye, jɛ ye saba ye.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : salen, ntɛbɛnbaman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ, ntubanin, sɛgɛ.
Fadugu, Musokɔrɔnin sìgidugu ani Kɛɲɛfara ye yen kungodaw ye ni ka kùlu Kɛ Fadugu fana ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo kelen pe de bɛ Faraba Ginbakaw fɛ yen. A bɛ kɛɲɛka fɛ.
Dugu waatiko
Waatiko nàasira la, waati minnu bɛ Faraba Ginba, olu ye tlema, samiɲɛ ani kawulɛ ye. Yen funteni sannadan ye 35 ye. Nɛnɛ dugumadan ye 15 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔ min bɛ dugu in na, o ye Musokɔronin sìgidugu ye.
Blàdon : 2017-07-25 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10


text:
Maroko
Maroko (Arabukan المغرب) madɔnnen Maroko Mansamara (Arabukan المملكة المغربية), a bɛ Afrika Saheli fɛ min jamanadenw jatelen ka kɛ 33 848 242 (2014). A sigilen Atlantik Kɔgɔji dala min bɛ mɔnɔbɔ kase Gibraltar Mɔsɔn ma Mediterane Baji la. Maroko bɛ danbɔ ni Aljeri kɔrɔn fɛ, Espania saheli fɛ (kɔgɔji bolo kan fo kase Espania dugu fla ma Seta ani Melila) ani Moritani wordugu fɛ.
Maroko ye Afrika jamana ye min ye tɔnden ye Afrika Kelenya kɔnɔ. Kafara, a ye tɔnden ye Arabu ka Tɔn, Magreb Arabu ka Kelenya, Fransekanfɔtɔn, Silameya Lajɛ ka Tɔn na. A fɛnsɛn bɛse 710 850 bametri kɛmɛjɛ ma.


text:
Ɲinɛ san 2017, o bɛ bɛn Faransi ni farafinna ka lajɛba tako 27 nan ma. O bɛ kɛ Mali faaba kɔnɔ. Jamana kuntigi 25 ka kan ka na ɲɔgɔn kunbɛn yan, ka hakulina falen falen kɛ. O hakilina falen falen ninnu bɛ kɛ ka ɲɛsin lakana sabaliti, sɔrɔyiriwasiraw, Kalanko, ani fɛn fɛn n’o de bɛ hadamadenya sabati ka laafiya sabati jamanakɔnɔdenw ye.
O lajɛba in kama, Mali Gakɔrɔnama cɛsirilen bɛ walasa o ko ka kɛ ko sabatilen ani kunnawoloko ye. O de kama; sirabaw dilanna; k’u ɲɛgɛn, ka wale caman ta ka ɲɛsin jɛya ni bɛɛsɛya fana ma. O kow kama, jamakulu caman wililen bɛ ka jɔ u sen kan walasa, cogo o cogo la, fiɲɛ foyi kana sɔrɔ nin ko in labɛn fan fɛ. O de la, jamanakuntigi weele caman bila ka ɲɛsin jamanadenw ma, walasa bɛɛ ka nin ko in kɛ i kunkɔrɔko walasa, nin dunanba minnu bɛ na an ka jamana kɔnɔ, olu kana jiginna yɔrɔ foyi sɔrɔ an na yanni u taali cɛ.
Jamanakuntigi 25 bisimilali tɛ konɔgɔn ye, nka, a n’a gɛlɛya bɛɛ, Gakɔrɔnama dabali bɛɛ bila senkan u jatigilako la otɛliw la. Kunnafoniw b’a jira k’a fɔ k’o tɛ sigako ye tugun.
Lakabata fan fɛ, a bɛ kalo caman bɔ sisan, wolomasiritabaw ni polosiw b’u sen kan su ani tile walasa ka lakana lasabati dugu fan bɛɛ fɛ.
Kunnafoni di sira fɛ, dabali camn fana tigɛlen bɛ walasa mɔgɔsi kana to dibi la nin ko in na: Jamna telewisɔnba bɛ k’a ka labɛn sabati walasa k’a ta dunanw cunnina an ka pankurujiginkɛnɛ kan, fɔ ka se baara tɔw ma, u ka se k’o bɛɛ jira jamanakɔnɔdenw na. O kɔfɛ, arajow ni papiye kunnafonidila caman fɔ ka se jamana kɔkan kunnafonidilaw ma, o caman weelelen bɛ nin ko in walasa bɛɛ ka se ka somɔgɔ sama sɔrɔ à ko sen fɛ.
An bɛ dugaw kɛ, Ala k’a ko kɛ ko sabatilen ni kunnawoloko ye. Ala ka kɛ hɛɛrɛ ye Jamana ni jamanadenw ma.
Aw ni ce.


text:
Ali Farka Touré, Damon Albarn, Rokia Traoré, Bjôrk, Dee Dee Bridgewater, Cheick Tidiane Seck, Keziah Jones, Kirikou, Youssou N’Dour, Amadou et Mariam, Toumani Diabaté, Oumou Sangaré Amy Koïta, Ramata Diakité, Issa Bagayogo, Mah Kouyaté, Néba Solo, Idrissa Soumaoro, Abdoulaye Diabaté, Adama Yalomba, Nafi Diabaté, Nahawa Doumbia, Bassékou Kouyaté, Lobi Traoré, Ibrahim Dicko, Kassé Mady Diabaté, Sibiri Samaké, Baala Guimba Diakité, Mamou Sidibé, Toma Sidibé, Alou Sam, Les Escrocs, Samba Diallo, Coumba Sidibé, Ensemble Instrumental National, World Circuit, EMI, Universal Jazz, Label Bleu, Showbiz, Syllart …
Artists having recorded in the music studio:
See above


text:
Kr Dukure : Denbaya
Mamadu Fuseni Dukure ye yɔrɔ flà Kɛ n'a ka denbaya ye Bamakɔ: a ka badalabugu-sigi an'a ka ʃɔkɔrɔjisigi.
A ye sàn 11 Kɛ Badalabugu Sema la sofuru la ka Se 1978 sàn ma. A Yɛlɛmana pew ʃɔkɔrɔji 1978 sàn.
Dukure ka denbayako la, a muso fɔlɔ Kɛra Mariyam Samakɛ ye. O Dir'a ma furu la k'a To bɔrdosigi la f'a n'o ye o sàn labanw Kɛ ɲɔgɔn fɛ yen. U ye den minnu Sɔrɔ ko Asitan ani Mariyam olu Bangera k'u To Faransi yen 1964 ani 1965 sàn na. O den tɔw ye: Cɛmɔkɔ, Fatumata, Awa, Umu. Muso in ni Dukure ka furu laban ma Se ka Taa ka ɲɔgɔnlabla Dàn. Furusa Dònn'u ni ɲɔgɔn 'cɛ 1978 sàn na. Dukure ye muso wɛrɛ min Tà o 'kɔ o tɔgɔ Kɛra ko Jaka Kaba. O tùn ye anglɛkan karamɔgɔ ye min ni IBK tùn ye 'kàlankɛ-ɲɔgɔnma ye. Den sàba Sɔrɔla o furu la: Sira, Dusu, Hɛndati. Kr Dukure ni o muso in fana ma Лὲ a la. A n'o ye ɲɔgɔn Lablà 1990 sàn na.
Mamadu Dukure Bɔra muso wɛrɛ min 'kɔ o la o Kɛra Fatumata Dukure ye, min bɛ Bɔ ʃɔkɔrɔji kɛrɛfɛkin dɔ la ko Janɛgɛla. A n'o ka den fɔlɔ Sɔrɔla 1985 sàn min tɔgɔ ye ko Sirandu. O muso o min bɛ Weele Payi la, o den flànan Kɛra cὲ ye 1987 sàn na min tɔgɔ Dara ko Mandela, Nɛlsɔnn Mandela ka baaraw kanu kosɔn Dukure fɛ. Den min Dara Mandela kan o ye Kadija ye min baŋena 2001 sàn na. ʃɛk Anta Dara o kan 2008 sàn na. Ale fana ye senegalikaw ka dànkelen tɔgɔma ye ko ʃɛk Anta Jɔp. O ka baaraw lakodɔnni taamaseere y'o tɔgɔ dali sababu ye Dukure fɛ a den in na.
Dukure ye muso wɛrɛ Ladon ka Fàra Payi kan ko Mariyam Samakɛ. A n'o ka furu Sìrira 1989 sàn na. O ye Mariyam wɛrɛ ye min ni a muso fɔlɔ-fɔlɔnin Kɛra tɔgɔmama ni jamukelenma ye.
Blàdon : 2016-06-29 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Tubala
Dugu yɔrɔfɔli
Tubala ye dugu ye min be Baninkɔ fe. A bɛ Kulukɔrɔ marabolo la. O mara in kɔnɔ, a bɛ Joyila kolomi de fɛ. A n’o kubedugu cɛ ye bam 76 ye. A bɛ gàlodugu min fɛ, o ye Bankɔ ye, a n’o cɛ ye bam 11 ye. N’i bɛ Bɔ Bamakɔ i bɛ forobasira 6nan Minɛ k’i Kunda Faana kan. N’i Sera yen, i bɛ Fara i kinin fɛ k’i Kunda Joyila kan min ni Faana cɛ janya ye bam 45 ye. I bɛ Bɔ Joyila ka Na ŋolo bugu, bam 40. N’i Sera yen, i bɛ Fara i ɲuman fɛ ka banakɔsira Minɛ, bam 25. I be Teme Bankɔ kan, i be bam 7 Boli Bankɔ ni Kàafla ce. I be Bam 4 ɲɔgɔn Boli ka Sɔrɔ ka Don Tubaladugu kɔnɔ.
Dugu ni kɔrɔn ce Koyala de be yen, tlebi fe Kàafla, keɲeka fe Màsafenbugu, worodugu fe Funena.
Dugu tɔgɔko
Tubala sigili ni sisan ce ka jan. A be sàn 516 Bɔ bi. Kabi lawale dugu in tɔgɔ ye Tubala ye. Tɔgɔ in yere Sɔrɔ la tuba dɔ de nɔ fe ko « Tuba la». Halisa a tu in be yen. Dugu in sigibaa ye Jose Togola ye. A Bɔra Sensen ka Na. Senekela tun don.
Dugu dugutigiya
Tubalakaw ka dugutigiya ye làadalako ye. A bɛ jàmu kelen ka bolo kan n’o ye Togola ye. Olu fɛ ye dugu tigiya bɛ Na kɔrɔya-kunda. Ni min ka Kɔrɔ dugu cebɛe ye, o de bɛ Sigi. Ni dugutigi Fatura, dugutigi kura bɛ Sigi kalo sàba o kɔ fɛ. Tubala dugutigi kɔrɔw ye : Cekɔgɔ, Kɔriba, Fabɔyi, Ŋolo, Daaba. Ninnu bee tun ye Togolaw de ye. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bi, o ye Nùmuce Togola ye. Tubala tun bɛ jàmanatigidugu min ka mara kɔrɔ, o ye Kle ye
Dugu bonya
Tubala ye kin 3 de ye : Josela, Cetubela, Ntinekala. Mɔgɔ 500 de b’a kɔnɔ bi. Dugu in b’a sigiyɔrɔ flanan na nin ye. A sigiyɔrɔ kɔrɔw tɔgɔ : Sokɔrɔ, Sokura.
Dugu siyako
Tubalakaw ye bamananw ni flaw ye. Yen jàmuw ye : Togola, Mariko, Jabaate, Dunbiya, Kuyate, Jalo, nka furumusow jàmuw t’o la.
Sinankunya b’u ni Tarawelew, Jabaatew, Marikow, Danbelew, Sangarew ani Sow ce. Furusira b’u ni dugu minnu ce olu ye : Kle, Kunabugu, Kɔnfɔn, Koyala, Màsafenbugu.
Bamanankan ni flakan de be Fɔ Tubala. Bamanankan fɔbaga ka ca kosebe.
Dugu baarako
Baara caman bɛ Kɛ Tubala i n’a Fɔ sɛnɛ, baganmara, jàgo, donsoya, nùmuya.
Forosɛnɛ : keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ : mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.
Jàgo : sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere.
Donsoya : donso caman be yen wa donsobolodon fana be Ke yen.
Nùmuya : nùmucew ka baara ye negefaga, dàbadla, kolondla, kolonkaladla ani zundla ye ni ka nùmumusow ta Ke dàgadla ni ceeredla ( lefe) ye.
Baganmara : misi, bà, saga, ʃe, kami, tonkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Tubala olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.
O kɔ fe sugu fana be yen. Yen sugudonya ye tàrata ye.
Baara ninnu bee la, sɛnɛ de y’a la fanba ye.
Dugu fɛɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ dugudenw bolo kungokɔnɔw fàgali la olu ye : manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, wɔlɔgɛn, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o la, ʃiladɔn mana dali, buturu.
Sokɔnɔfɛnw minɛni : ncɔlɔ (ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲɛ), ka bagan masina Nɛgɛn ka Don a kɛyɔrɔ la walima k’a Gɛn ka Minɛ.
Лɛlakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle, gɛnkurunin.
Dugu yiriwaliko
Kokura nalenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto.
Baaɲumankɛtɔw min ni dugu bɛ baara la bi o ye Bɔrn Fɔndɛn ye. O min Nana saniya tiimɛni ka ma dugu in na. CMDT (seneko) fana be yen.
Baaɲumakɛtɔn minnu ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ olu ye Bɔrn Fɔndɛn (keneya, kàlanko, jàgo) ni CMDT (sene) ye.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ lakɔlikalan Daminena Tubala 1996 sàn. Dugu ta don, kelen don wa san wɔɔrɔkalan don.
Dugu bàtoko
Diinɛ minnu bɛ Tubala, olu ye silamɛya ni bamananya ye. Silamediinɛ Donna Joma Togola fe. Misiri 1 de bɛ Tubala.
Bamananya batoso 5 de be yen minnu tɔgɔ ye : jobon, warabugu, ɲànantu, dugulennci.
Laadalabato minnu be Ke Tubala olu ye : do, ɲà, wara.
Dugu in tenew ye kaana ni jàra ye ni k’a dasiri Ke miniɲan ye.
Dugu ɲɛnajɛko
Fɔli sugu minnu bɛ Tubala o dɔw ye: bàri, jidunun, ntalen, kolonkolon, bala, boyi, kariɲan.O fɔliminɛn ninnu bɛ Tà ɲɛnajɛ minnu na olu ye seliw, furu gintanw, kamalenw ni sungurunw ka ʃufɛ-ɲɛnajɛw, denkundiw a n'o ɲɔgɔnnaw.
Farikolo-ɲenaje sugu min fanga ka bòn Tubala o ye ntolatan ye. Denmisɛnw ka ɲɛnajɛfɛn wɛrɛ minnu bɛ yen n'u fanga bɛ ka Dɔgɔya ka T'a fɛ olu ye fɛrɛnfunun, berefili, bolominɛ-tlon, bɛlɛta, inɛɛri, nten, tugu.
Nin ɲenajew bee be Ke ferekene de kan.
Dugu kungoko
Tubala kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw (dàla 4, kɔ 1, jɛ 1, fàla 1), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Dugu in kungodaw tɔgɔ flɛ : kaba, ncenlele, ncàn, kɔda, bɔgɔbele.
Tubala kùlu ye fla ye. Olu Kaba ni Funenabele ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo 5 de bɛ Tubala. O Sɔrɔla sigi n’a cogoya de fe. U bɛ dugu woroduguyafan ni tlebiyafan fe.
Dugu waatiko
Tubala, waatiwbɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni samiɲɛ ni tltma ye sanko siratigɛ la. Sanji hake ye bl 700 ye sàmiɲe kelen kɔnɔ. U bɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni fonɛnɛ ni fùnteni ye waati kalaya siratigɛ la. Samiɲɛ ni tlema cɛ, kawulɛ de bɛ yen. O bɛ ɔkutɔburukalo ni desanburukalo cɛ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ minnu be Tubala, olu ye : Wara, Joko, Tuba, Kaba.
Blàdon : 2017-02-19 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04