text: 1Minnu dɛnkɛninyanɛ Alla ma, anu lanɛ a la ko anu yigi sanɛ fan min kuma, Alla le si wo di anu ma. Anu ma min yen bɛ, anu lanɛ wo la ko Alla le si wo di anu ma feu! 2Dɛnkɛninyɛ le ya a ma, fɔlɔ-mɔgɛnu ya Alla hɛnɛ. 3Dɛnkɛninyɛ le fɛ, ma ya a lɔn ko duninya bɛɛ danta Allala kumɛ le fɛ. Ma si fan minnu yen kaka, wonu bɔra fan wonu denu tɔ mɔgɔ ti ke minnu yenna. 4Dɛnkɛninyɛ le fɛ, Ebɛli ya saraka-bɛrɛbɛrɛ bɔ Alla ye min tenbira Kenta sarakɛ la. Alla nyɛrɛ sɔnta ata kɔ-fannu na ka a yira ko a ara a hɛnɛ. Ala dɛnkɛninyɛ fɛ, hali Ebɛli faganɛ kɔnɔ ha bi, a ya koe min ma, wo ye kumala ma ye. 5Dɛnkɛninyɛ le ya a ma, Inɔki ma faga. Alla ya a layɛlɛ san ma woletɔ mɔgɔ ma ke a yenna tun. A sɛbɛnɛ Allata kitabu rɔ ko yanni a ni yɛlɛ, Inɔki ya Alla hɛnɛ. 6Ado mɔgɔ wo mɔgɔ ti ke Alla hɛnɛna dɛnkɛninyɛ kɔma bawo minnu bi nala Alla wara, wonu ni dɛnkɛninya ko Alla ye nyɔ. Anu ni la a la fanan ko minnu bi Alla nyini tinɛ, a si anuna barayi di anu ma. 7Dɛnkɛninyɛ le fɛ, Nowa ya Allata kawandilɛnu namɔɛn ka a bɛn koe minnu bi nala yarɔ, a ti ke minnu yenna. A ya Allala kumɛ bira ka kulɔn ladan, anubɛ ala denbayɛ kisira min tɔ. Ata kuma-birɛ le ya a ma, Alla ya duninya bɛɛ halaki. Ado Nowa ya telenbagayɛ sɔrɔn Alla bolo dɛnkɛninyɛ le fɛ. 8Dɛnkɛninyɛ le fɛ, Iburayima ya Allata kumɛ bira ka ta nyamanɛ gbɛrɛ rɔ, Alla ya lanyiri kiri minna ko la ko a si wo di a ma. A yirindira ka bɔ a nyɛrɛta nyamanɛ rɔ, hali a ma a lɔn a ye tala kan min. 9Alla ya lanyiri kiri a ye nyamanɛ minna ko la, a sigira sundanyɛ la nyamanɛ wo rɔ dɛnkɛninyɛ le fɛ. Ale bɛrɛn sigira fani-bɔn la iko ala den Isiyaka anubɛ a mamanɛ Yakoba ya a ma nya min minnu ya lanyiri su wo sɔrɔn Alla bolo. 10Alla ya soe min kurukɛ fanka rɔ ka a sɔ gben, Iburayima ye wo makɔnɔna alako a si sigi nyɔ nya min. 11Hali Iburayima kɔrɔyanɛ ado ala musi Sira, gbandɛ le kɔnɔ anu ya dan sɔrɔn dɛnkɛninyɛ le fɛ. A lara Alla la ko a si ala lanyiri dafa gben! 12Hali a ra ma gbɛlɛ nun kɔnɔ bɔnsɔn siyaman bɔra ale kei kelan wo le tɔ. A bɔnsɔn siya iko lolenu siya nya min. Anu siya iko kɔgɔ-yi-kɛnkɛn siya nya min mɔgɛ ti ke min dan lɔnna. 13Mɔgɛ wonu bɛɛ fagara anuna dɛnkɛninyɛ rɔ. Alla ya lanyiri min kiri anu ye, anu ma wo sɔrɔn kɔnɔ anu ya wo yen wula-yan la pon! Anu ya min yen, anu sewara wo la ka sɔn ko sundan anubɛ yilan-yilantoe le anu na dugu kole kuma. 14Mɔgɛnu ba ko sufa kɛnu fɔ, wonu bi a lagbɛla ko anu bi anu nyɛrɛta nyamanɛ le nyini tinɛ. 15Anu bɔra nyamanɛ min tɔ, ni anu miriya ye nyɔ rɔ nun, anu si sɛ sɔrɔn nun ka sɛgi nyɔ. 16Nyamani-nyima-nyimɛ-sɔgɛ ye anu na nun, Arinyɛnɛ kɔni. Anu bi Alla kelela ko, “Mata Alla.” Alla miliyani ma kumɛ wola ko la. Ado a ara soe rabɛn anu ye. 17Alla ya Iburayima kɔrɔbɔ tumɛ min, dɛnkɛninyɛ le fɛ, Iburayima ya ala dan Isiyaka ma sarakɛ la. Alla ya lanyiri kiri Iburayima ye kɔnɔ hali wo, a rabɛnnɛ hali ka ala dan ma sarakɛ la. 18Alla ara a fɔ a ye nun ko, “N ya lanyiri kiri i ye bɔnsɔn siyamɛ minna ko la, i si wonu sɔrɔn Isiyaka le fɛ.” 19Iburayima ya a lɔn ko ni Isiyaka fagara, Alla si ke a niyi lasɛgila a rɔ le. Ado a kɔrɔbɔɛ kɔma, a ya a yen, Isiyakala niyi ye a rɔ. 20Dɛnkɛninyɛ le fɛ, Isiyaka duwara Yakoba anubɛ Isɔ ye ka a bɛn duwɛ ma min bi nala yarɔ. 21Yakoba fagamatoe, a ya a dun ala sewuri la Alla bato tinɛ. Nba, dɛnkɛninyɛ le fɛ, a duwara Yusufula den kei filɛ bɛɛ ye. 22Yusufu fanan fagamatoe, a ya Isirɛla mɔgɛnu bɔ-koe fɔ Iyipiti nyamanɛ rɔ dɛnkɛninyɛ le fɛ. Anu si min ma a fɛrɛ-bɔnkɛ la, a ya wo rakaran anu ye. 23Musa sɔrɔnta tumɛ min, dɛnkɛninyɛ le fɛ, a sɔrɔnnɛnu ya a dogon karɛ sawa kɔrɔ. Anu ya a yen ko den-kinyɛ le. Ado anu ma kilan ka mansɛla tɔn tinya. 24Musa koloyara tumɛ min, dɛnkɛninyɛ le fɛ, a ma sɔn mɔgɔ ni a kele Iyipiti mansɛla dunmusila dan. 25Yanni hakɛ ni a diya don a rɔ wati-kunduni kɔrɔ, a sɔnta tɔrɔ koe ma Allata mɔgɛnu fɛ. 26A ya a lɔn ko ka tɔrɔ Kirasitila ko la, wo tɔnɛ kolo Iyipiti nɔnfuli bɛɛ ko. A ya a yɛ sɔ barayi natoenu na. 27Dɛnkɛninyɛ le fɛ, Musa bɔɛ Iyipiti, a ma kilan mansɛla diminyɛla ko la. A tora tala yarɔ bawo Alla min ti yen, a ya a yɛ sɔ wo le la. 28Dɛnkɛninyɛ le fɛ, a ya Kanan-Ko-Ladiyɛ dabira mɔgɛnu tɛma ka yele purupuru bonda-dɛnu ma alako niyi-tɛgɛ-melika kana Isirɛla mɔgɛnuna sarɛnu faga. 29Dɛnkɛninyɛ le fɛ, Isirɛla mɔgɛnu ya Kɔgɔ-Yi-Wulan tɛgɛ iko anu bi tagamana dugu-gbalanɛ kuma nya min. Iyipiti kɛnu ya anu taya tumɛ min ko anu denu ni wo ma, anu tora yi rɔ. 30Isirɛla mɔgɛnu banta Yɛrikɔ soe tarɛ lafoola tele wɔrɔnfila kɔrɔ tumɛ min, tarɛ wo buira ka a tɛgɛ anuna dɛnkɛninyɛ ma. 31Hali minnu ma Allala kumɛ bira Yɛrikɔ soe burɔ, musu-yɛlɛn Rehabita dɛnkɛninyɛ ya a ma, a ma faga wonu fɛ bawo a ya Isirɛla ko-lakɔrɔsilɛnu tabira. 32N ni misalɛ do yira wo la tun, ba? Wati-yan sa n bolo ka Kidiyɔnna koe fɔ anubɛ Bɛraki anubɛ Samsin anubɛ Yɛfɛta anubɛ Mansa Dawuda anubɛ Samuwɛli anubɛ a nɛbi toenu. 33Anuna dɛnkɛninyɛ fɛ, wonu ya nyamanɛnu kɛlɛ ka anu nɔ. Alla ya lanyiri kiri minna ko la anu ye, anu ya ko-latelennɛ kɛ ka wonu sɔrɔn Alla bolo. Dɛnkɛninyɛ fɛ, Alla ya yarɛnu dɛ latogon. 34Anuna dɛnkɛninyɛ le ya a ma, ta-belebelenu nadufenta, anu natankara faga koe ma faan la. Anu sɛnbɛ sa nun kɔnɔ anu mara kɛlɛ-kurugbɛnu na. Anu ya sɛnbɛ sɔrɔn kɛlɛ rɔ hali ka nyamanɛ gbɛrɛkɛnuna kɛlɛ dannu nɔ. 35Anuna dɛnkɛninyɛ fɛ, musinu ya anuna mɔgɛnu kunyɛ bɔ lakira bonda-dɛ kɔrɔ. Yanni donu ni anu ban Alla la, anu sɔnta ka tɔrɔya ha ka faga bawo yigi ye anu bolo ko anu si wuli ka nimaya-bɛrɛ sɔrɔn. 36Anu ya donu mayɛlɛn ka anu gbesi. Anu ya donu kiri yɔlɔkɛnu na ka anu sa yele la. 37Anu ya donu mabon kuri la ha anu fagara. Anu ya donu kundu bɔ sɛrɛ la. Anu ya donu faga faan la. Donuna bolo-kolonyɛ ya a ma, anu bi saga-gbolenu anubɛ baa-gbolenu denu donna ka anu bɛnsɛnkɔninya. Mɔgɛnu ya anu bira boloko-yogomɛ-kɛ. 38Dinkira-nyima ma duninya kɛ la mɔgɔ-su-kɛnu ye. Anu tora yilan-yilanna wulɛ rɔ anubɛ kɔnkɛnu tɛma. Anu sigira farannu na anubɛ denkɛnu tɔ dugi kɔrɔ. 39Mɔgɛ wo bɛɛ malɔnnɛ anuna dɛnkɛninyɛla ko la. Hali wo, Alla ya lanyiri kiri anu ye fan minna ko la, anu ma ke wo sɔrɔnna 40bawo Alla ara a latɛgɛ ma ye nun ko ka ko-nyima-nyimɛ rabɛn male ye min tenbira wo la. Alla ye a fɛ, mabɛ wonu ni kanbali ma nyɔgɔn fɛ.


c: text/html

text: 1Na alekutura sa be ayo aŋgoro dɔ. Bara be awo dɔ, wɔ fa wiɛ akara ka tani dɛɛ su, na sara gusu awo i jaa bu, asarambaa buru ni nnyɔ butu i tii ka fɛmɛya kere dɛɛ su. 2I bita akunnu, na baawu yaari afa i na i subo awie. 3Na alekutura sa be gusu ayo aŋgoro dɔ, m ŋuuri woo tiɛ kɔkɔrɛ bambaka be, i tii ti nso wɔ, na i la mbiɛ buru, fɛmɛya kere nso butu atii nso kun kun n kɛrɛ su. 4Na wɔ fa i lɔ abaandi asarambaam kpaaki nu nsan buekun aji asiɛŋgu. Na wɔ ba ajina bara n nyunu, adena i wuuri baa n na i kaba fa baa n mi. 5Na bara n awu baabiɛsɔ, bo i bá niɛ daanfiɛ daanfiɛm kɛrɛ su, na i bíta bu kekereke kabo naŋkasi fa bulaari kɔrɔma tu bo i naanim barasu ni. Na ba fa baa n akɔ yiri Nyɛmɛ ni, i fɛmɛya tanaabiri n dɔ. 6Na bara n aŋmati akɔ boro kpantain awɔrɛ be nu, bo Nyɛmɛ asɛsɛ i su ama i na bu suniɛ i dika haari kɔ ju cɛɛn akpii kun ni yaa nnyɔ ni aburasɛn. 7Tɔ, na Nyɛmɛ mɛrɛkɛ Mikali ni i jamam, ni woo tiɛ ni i dɛɛ jamam sukun luɛ ni bu beŋgu aŋgoro. 8Ama, na Mikali ni i dɛɛ jamam n akunma woo tiɛ n ni i dɛɛ jamam ni, na ba fɔn bu afite aŋgoro, ba nya má woobiri dɔ kun. Na ba fa woo tiɛ bambaka n ni i dɛɛ jamam n kɛrɛ aji asiɛŋgu. Yiri ti dada dɛɛ woo tiɛ n a, yiri la Sitana, bu kaaki fere i ka Dadakafɔ, yiri dadaka durunya n nufɔm kɛrɛ n a. 10Na ma ti akonvi bambaka be ŋga ka i sutiɛn faŋga su aŋgoro. I ŋa, “Kisa, ya ŋu kabo ya Nyɛmɛ n la faŋga na i de i minɛm tii ji, na i di i fɛmɛya ni. Kisa, ye Kristo Tiidefɔ n akere i yiko a, dama ba fɔn ayi Sitana aŋgoro aji durunya n nu fɛn, yiri bo i ti saakifɔ na i jina Nyɛmɛ nyunu na i jaraki ya ninbaam kɔŋguɛ ni wiɛsu ni. 11Bɔmbaa n dɛɛ mbunja, ni bu daani diiwa ye bu fa kunmaari i a, ba soro má bu yiwee, bu soroori su wɔ, ka bu wu. 12Nyini ti, aŋgoro ni ambɛrɛ kɛrɛ bo am wo aŋgoro ni, am ma am ahore jɔ, dama Sitana la má am faŋga kun. Ama, ahoresaaki bá tɔ asiɛn n ni tieku n su, dama Sitana ajura am dɔ. Yaa ti i agaya, dama i si ka i saŋga sunnu má kun.” 13Saŋga bo woo tiɛ n ŋu ka ba yi i aŋgoro aji asiɛŋgu ni, na wɔ nya ŋmati afɔn bara n bo i wuuri baabiɛsɔ n ka i tara i. 14Ama, na Nyɛmɛ ama bara n kajiri bambaka laŋkpɛtɛ nnyɔ, adena i tu kɔ boro kpantain n awɔrɛ n bo wɔ sɛsɛ su ama i ni, na i niɛ i dika afɔ nsan ni kpaaki nu, na má woo tiɛ n tu i. 15Na woo tiɛ n apuuti nzue afite i nɔɔ nu ka wɔmbu nzue dɛɛ su, na má i sɔ bara n kɔ. 16Ama, na asiɛn n ade bara n aji, i kpaaki nu nnyɔ ɔ, na nzue n bo i soŋgi fiteeri woo tiɛ n nɔɔ nu n awura asiɛn bu, nyini ti, nzue n atu má bara ni. 17Woo tiɛ n atu má bara n dɛɛ ti, na yaa ati i agaya, na wɔ kaaki ka i kɔ kun luɛ ni bara n busu nufɔm, bo ba de Nyɛmɛ nɔaniɛ maawam n na bu di daani ni Yesu labari kpa n ni. 18Na woo tiɛ n akɔ ajina tieku n nɔɔ su.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1A ma mɛ wo kɔma, nyama-belebele-gbɛrɛ ladɛnta. Dɔn-fen mumɛ sa anu bolo min kɛ, Yisa ya ala karan dannu kele a wara. A ko, 2“N bara kinikini mɔgɛ kɛnu ma bawo anu bara tele sawa kɛ n fɛ. Nba kaka, dɔn-fen sa anu bolo tun. 3Ni n ya anu nata anu barɛ, n ma anu de-nyini, anu si kirɔn-a-la kilɛ la bawo donu bɔra dinkira-yan rɔ.” 4Ala karan dannu ya a manyinika ko, “Mɔgɛ si ke dɔn-fan sɔrɔnna mintɔ wulɛ kɛ rɔ yan min si mɔgɛ kɛ bɛɛ rabɔ?” 5Yisa ya anu manyinika ko, “Biredi yili ye wo bolo?” Anu ya a yabi ko, “Wɔrɔnfila.” 6Yisa ya a fɔ nyama ye ko anu ni sigi dugi ma. A ya biredi wɔrɔnfilɛ wo bi ka baraka bira Alla ye. A ya anu takerikeri ka anu don ala karan dannu bolo alako anu ni a fara nyama tɛma. Karan dannu ya wo ma. 7Yɛgɛ-mɛsɛ doni fanan bi anu bolo. Yisa ya baraka bira wo fananna ko la ka a fɔ karan dannu ye ko anu ni wonu fanan fara mɔgɛnu tɛma. 8Mɔgɛ waga nani nyɔgɛ ya fen dɔn ka fa pin! Karan dannu ya sende wɔrɔnfila lafa anu datoe la. Wo kɔma, Yisa ya nyama masara. 10Tiriyante wo rɔ, anubɛ ala karan dannu donta kulɔn rɔ ka ta Damanuta sigisɔn rɔ. 11Farisi donu nara ka Yisa-sɔsɛ dabira a kɔrɔbɔ tinɛ. Anu ya a fɔ a ye ko a ni kabana koe do yira anu na ka bɔ Arinyɛni tɔ alako anu ni a lɔn ni Alla le ye a fɛ. 12Yisa kurunta, a ko, “Nfenna mɔgɛ kɛnu bi kabana koe manyinikala n bolo tolon? Ado wa wo hɛnkili to kɛ ko! Kabana ko woo ti kɛ mɔgɛ kɛnu ye mumɛ!” 13A bɔra anu fɛ ka sɛgi kulɔn rɔ alako a ni tenbi dalɛ kɔgɔma. 14Nba, karan dannu nyinara ka na biredi gbɛrɛ la anu bolo. Biredi kelen pe, wo le ye anu bolo kulɔn rɔ. 15Yisa ya anu makawandi ko, “Wo ni a ma wo fɛrɛma Farisinu anubɛ Mansa Hɛrodita biredi-yɛlɛ-fanla ko la.” 16Anu ya a fɔ anu nyɔgɔn ye ko, “A ye kɛ fɔla bawo biredi sa ma bolo, nyɛ?” 17Anu bi min fɔla nun, Yisa ye wo kalama woletɔ a ya anu manyinika ko, “Biredi sa wo bolo min kɛ, nfenna wo ye wo rakaranna wo nyɔgɔn tɛma? Ha bi, wo sa kɛ nya-yenna! Wo hɛnkili sa, wa? 18Yɛ ye wo bolo kɔnɔ wo sa fen yenna. Tole ye wo bolo kɔnɔ wo sa ko lamɔɛnna. N ya biredi loli rakerikeri mɔgɛ waga loli ye tumɛ min, wo ara nyina wo ko, wa? Wo ya sende yili lafa anu datoenu na?” Anu ya a yabi ko, “Tan-ni-fila.” 20Yisa ya anu manyinika ko, “N ya biredi wɔrɔnfila rakerikeri mɔgɔ waga nani ye tumɛ min, wo ya sende yili lafa anu datoenu na?” Anu ya a yabi ko, “Wɔrɔnfila.” 21A ya anu manyinika worɔ ko, “Nba, ha ka, wo ma a nya-yen bɛ, wa?” 22Nba, Yisa anubɛ ala karan dannu kera Bɛti-Sayida soe burɔ. Mɔgɛ donu nara fiyɔn la Yisa wara ka a madiya ko a ni a bole tugu a la. 23Yisa ya fiyɔn wo bira a bole ma ka ta a la soe kɔma. Yisa ban a da-yi kɛla a yɛ ma tumɛ min, a ya a bolenu sa a kuma ka a manyinika ko, “I ye fen yenna, wa?” 24Kei wo ya a yɛ layɛlɛ. A ko, “N bi mɔgɛnu yenna kɔnɔ anu mani de iko kɔlɔmanu tenbi tagamana.” 25Yisa ya a bolenu sa kei wo yɛ ma tun. Kei wo yɛ lakara bɛrɛkɛ! A ye fen yenna a kilɛ fɛ kaka! 26Nba, Yisa ya a lata a warɛ kɔnɔ a ko, “I kana sɛgi soe tun.” 27Wo kɔma, soe min tɔgɛ Sɛsariya-Filipai, so-mɛsɛ minnu bi wola foolɛ rɔ, Yisa anubɛ ala karan dannu tara nyɔnu tɔ. Anu tamatoe, a ya anu manyinika ko, “Yon bi nde la? Mɔgɛnu bi nfen fɔla nna ko la?” 28Anu ya a yabi ko, “Donu ko Yɔni-Batasi-Kɛlɛ le ile la. Donu ko Nɛbi Ilaya. Donu fanan ko nɛbi gbɛrɛ le.” 29A ya anu manyinika ko, “Wole don? Wole ko kama? Yon bi nde la wole yala?” Pita ya a yabi ko, “Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛ le ile la.” 30Nba, Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wo kana n wara-koe fɔ mɔgɔ wo mɔgɔ ye.” 31Wo kɔma, Yisa ya ala karan-dannu-karan dabira. A ko, “A fɛrɛ sa fɔ nde, Hadama dan ni tɔrɔ kɛmɔgɛnu anubɛ saraka-masɔla-wɛnu anubɛ tɔn-karan-mɔgɛnu bolo. Anu si anu ban n na ka n faga. A tele sawa nyɔgɛ, Alla si n nawuli tun ka bɔ furinu tɛma.” 32A ya kɛ ragbɛ anu ye feu! Wo kɔma, Pita ya Yisa labɔ doinu dafɛ. A ya Yisa makumɛ dabira. 33Yisa ya a yɛ lamunun ala karan dannu na. A ya Pita makuma, a ko, “Ile, bɔ n fɛ. I ye Setanɛta kumɛ le fɔ tinɛ wo la! Ila miriya kɛ, mɔgɛnu miriya le wo la kɔnɔ Allata miriya ma wo la!” 34Yisa ya nyama anubɛ ala karan dannu kele a wara. A ya a fɔ anu ye ko, “Ni mɔgɔ wo mɔgɔ ye a fɛ ka bila n fɛ, fɔ a ni a nyɛrɛ wara-koe boloka ka a nyɛrɛ faga-kɔn bi ka bila n fɛ. 35Ado mɔgɛ min bi a fɛ ka a nyɛrɛ niyi kisi, wo tigi si bɔnɔ a niyi la. Kɔnɔ min bi bɔnɔna a niyi la nde anubɛ kibara-nyimɛla ko la, wo niyi la si kisi. 36Ni mɔgɛ ya duninya fan bɛɛ sɔrɔn kɔnɔ a ni bɔnɔ a niyi la, a ya nfen tɔnɛ sɔrɔn wo la? 37Mɔgɔ ti ke fenfen dila a niyila ko la. 38Nba, wati-yogomɛ kɛ, mɔgɛnu ma Alla lɔn wati min, ni mɔgɛ ya a kan-kɔ sɔ nde anubɛ nna karan la, nde, Hadama dan anubɛ melika-sɛnimɛnu ba na tumɛ min n Fa Allata gbiliyɛ rɔ, nde fanan si n kan-kɔ sɔ wo tigi la.”


text: 1Wo kɔma, Yisa bɔra nyɔ ka ta Yudiya nyamanɛ rɔ Yorodan bɛ kɔgɔma. Nyama nara a wara tun. A ya anu karan iko a duruta a mala nya min tuma-wo-tuma. 2Farisi donu nara a wara ka anu taya a bira-koe ma. Anu ya a manyinika ko, “A fɔ ma ye wa, mala tɔn si sɔn ko kei ni a ban ala musi la?” 3Yisa ya anu manyinika ko, “Nɛbi Musa ya tɔn nyamintan di wo ma?” 4Anu ya a yabi ko, “Nɛbi Musa sɔnta ko kei ni furu-tinya-kɛdi sɛbɛ, wo kɔma, a ni ala musi boloka.” 5Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Nɛbi Musa ya tɔn wo sɛbɛ wo ye bawo wo karagbɛlɛ. 6Kɔnɔ kebi duninya-dan-tumɛ, a fɔra ko, ‘Alla ya kei anubɛ musi dan.’ 7Wo le ya a to, kei si a na anubɛ a fa boloka ka tugun ala musi la. 8Anu filɛ si ma kelen na. Woletɔ fila ma anu na tun fɔ kelen. 9Nba, Alla ara min tugun anu nyɔgɔn na, mɔgɔ kana wo fara.” 10Karan dannu sɛgira bɔn la tumɛ min, anu ya Yisa manyinika koe wo ma. 11A ya a fɔ anu ye ko, “Kei min ba a ban ala musi la ka musu gbɛrɛ furu, wo ara yɛlɛnyɛ kɛ ala musu fɔlɛ wo la. 12A ye wo nya na le, musi min ba a ban ala kei la ka to kei gbɛrɛ ye, musi wo ara yɛlɛnyɛ kɛ.” 13Mɔgɛ donu nara dennɛnu na Yisa wara ko a ni a bole sa anu kuma kɔnɔ karan dannu ya mɔgɛ wonu makuma. 14Yisa ya wo yen tumɛ min, a diminyara ka a fɔ ala karan dannu ye ko, “Wo ni sɔn dennɛnu ni na n bara! Wo kana anu mabeli bawo anu denu denuta ye Allala mansayɛ la. 15Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Ni min ti Allala mansayɛ rabira iko dennɛ, wo ti don a rɔ mumɛ!” 16Wo kɔma, a ya dennɛnu sigi a kɔnkɔn tɔ ka a bole sa anu kuma ka duwa anu ye. 17Yisa wulita ala tagama rɔ tumɛ min tun, kei do burimatoe tara ka a nyɛnkin a kɔrɔ a madiya tinɛ. A ko, “Karan-mɔgɔ-nyimɛ, n ni nfen ma alako n ni habadan-nimayɛ sɔrɔn?” 18Yisa ya a manyinika ko, “I ye n kelela kama ko mɔgɔ-nyimɛ? Mɔgɔ-nyima sa fɔ Alla kelen pe. 19Ka ila nyinikalɛ yabi, i ya tɔn kɛnu lɔn. Anu ko, ‘Wo kana mɔgɔ faga. Wo kana yɛlɛnyɛ kɛ. Wo kana kankanyɛ kɛ. Wo kana foninya-sereyɛ bɔ. Wo kana mɔgɔ kensunya. Wo ni wo na anubɛ wo fa gbiliya.’ ” 20Kei wo ko, “Karan-mɔgɔ, kebi n dennɛ, n bara tɔn wo bɛɛ bira.” 21Yisa ya a mafɛlɛn sin! Keminɛ wola ko diyara a ye. A ko, “A tonɛ ko kelen ma gbɛ, ta i bolo-fan bɛɛ feri ka wodi wo di bolo-kolɔnnu ma. I si nɔnfuli sɔrɔn Arinyɛni tɔ. Wo kɔma, i ni na bila n fɛ.” 22A ara a yakɔrɛ funu. A yisi magboyanɛ tara bawo banan le ale la nun. 23Yisa ya a yɛ lamunun ala karan dannu na ka a fɔ anu ye ko, “Nɔnfulu-tiginu don-koe Allala mansayɛ rɔ, wo gbɛlɛ de!” 24Karan dannu kawara kumɛ wola ko la kɔnɔ Yisa ya a fɔ tun ko, “Nna dannu, Allala mansayɛ don-koe gbɛlɛ 25kɔnɔ nɔnfulu-tigi don-koe Allala mansayɛ rɔ, wo gbɛlɛ ka tenbi nyomɛ don koe la sɛgilan woe rɔ.” 26Karan dannu kawara bɛrɛkɛ, ka anu nyɔgɔn manyinika ko, “Yon si kisi worɔ?” 27Yisa tora anu mafɛlɛnna sin! A ya anu yabi ko, “Mɔgɔ ti ke wo mala kɔnɔ Alla le si ke koe bɛɛ mala.” 28Wo kɔma, Pita ya a fɔ ko, “Male ara fan bɛɛ to alako ma si bila i fɛ nya min.” 29Yisa ya a fɔ Pita ye ko, “Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Min bɛɛ ara anu barɛ boloka ka anu na kelen nyɔgɛnu to ka anu sɔrɔnnɛnu to ka anuna dannu to ka anuna duginu to nde anubɛ kibara-nyimɛla ko la, 30wo si fen sɔrɔn min tenbira wo la wati kɛ rɔ. Ado a ya min bɛɛ boloka, a mara bɔn la wo, na kelen nyɔgɛnu wo, a sɔrɔnnɛnu wo, ala dannu wo, ala dugi wo, a si wo nyɔgɔn sigi tina kɛmɛ sɔrɔn, hali tɔrɔyɛ sanɛ wonu kuma yarɔ. A si habadan-nimayɛ fanan sɔrɔn yarɔ. 31Minnu mara a fɔlɛ la, wonu si ma a laban la. Minnu mara a laban la, wonu si ma a fɔlɛ la wulɔn.” 32Karan dannu bilanɛ Yisa fɛ ka yɛlɛ Yerusalɛm soe burɔ. Anu kɔndɔfilinɛ kati! Minnu bilanɛ a fɛ, wonu kilanta. Tiriyante wo rɔ, Yisa ya karan den tan-ni-filɛ wonu bi ka ta anu na anu dan na. Koe minnu bi nala mala a la, a ya wonu takaran anu ye. 33Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wa wo tole masɔ. Ma ye tala Yerusalɛm soe burɔ. Anu si nde, Hadama dan don saraka-masɔla-wɛnu anubɛ tɔn-karan-mɔgɛnu bolo tɔ. Anu si n yiliki sayɛ la ka n don sibolo gbɛrɛnu bolo tɔ. 34Wonu si n mayɛlɛn ka anu da-yi kɛ n ma. Anu si n gbesi ka n faga. A tele sawa nyɔgɛ, n si wuli tun ka bɔ furinu tɛma.” 35Wo kɔma, Sɛbɛdila dannu, Yemesi anubɛ Yɔni kɔni, wonu nara Yisa wara. Anu ko, “Karan-mɔgɔ, ma ye a fɛ, i ni koe do kɛ ma ye.” 36Yisa ya anu manyinika ko, “Wo ye a fɛ, n ni nfen ma wo ye?” 37Anu ya a yabi ko, “I wa sigi ila gbiliyɛ rɔ tumɛ min, male ni sigi i fɛ, kelen i bolo nyimɛ rɔ, kelen i maran rɔ.” 38Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wo ye n tarala min ma, wo ma wo lɔn. N bi nala tɔrɔyɛ minnu sɔrɔnna, wo si kɛ wo munna wonu kɔrɔ? Anu bi n batasila tɔrɔyɛ min tɔ, wo si ke batasila wo nya na?” 39Anu ya a yabi ko, “Ma si ke le.” Yisa ya a fɔ anu ye ko, “N bi n minna tɔrɔyɛ min na, wo si wo min wo la yati! Ado anu bi n batasila tɔrɔyɛ min tɔ, wo si batasi wo nya. 40Kɔnɔ min si sigi n bolo nyimɛ rɔ anubɛ n maran rɔ, sɛ sa nde ye ka wo yabɔ. Alla ara minnu yabɔ, a ara dinkirɛ wo rabɛn wonu denu ye.” 41Karan den to tan ya wo lamɔɛn tumɛ min, anu diminyara Yemesi anubɛ Yɔni ma. 42Woletɔ Yisa ya anu dama kele anu nyɔgɔn fɛ. A ko, “Sɛnbɛ ye sibolo gbɛrɛnuna kun tiginu bolo anuna mɔgɛnu kuma. Ado anuna mɔgɔ banu bi kun-tigiyɛ kɛla anuna mɔgɛnu kuma. Wo ara duru wo la. 43Kɔnɔ a kana ma wo nya wole tɛma. Ni wo kelen bi a fɛ ka ma mɔgɔ ba la, a ni ma wɔli kɛlɛ la a toenu ye. 44Ni wo do ye a fɛ ka ma a fɔlɛ la, a ni ma yɔɔn la a toenu ye. 45Ado nde, Hadama dan ma na ko mɔgɛ ni wɔlɛ kɛ n ye, fɔ ka wɔlɛ kɛ mɔgɛnu ye ka n niyi ni mɔgɔ siyaman kunka koe la.” 46Anu tara Yɛrikɔ soe burɔ. Yisa anubɛ ala karan dannu anubɛ nyama ba ye bɔla Yɛrikɔ tumɛ min, Timeyala dan min tɔgɛ Batameyasi, wo siginɛ kilɛ fɛ. Fiyɔn le ale la. A ye tarali kɛla. 47A ya a lamɔɛn tumɛ min ko Yisa Nasarɛti kɛ le wo la, a ya gbele-gbelan dabira. A ko, “Yisa! Mansa Dawudala dan, kinikini n ma!” 48Mɔgɔ siyaman ya a makuma ka a fɔ a ye ko a ni a made. Kɔnɔ a gbele-gbelenta tun bɛrɛkɛ! A ko, “N fa, Mansa Dawudala dan, kinikini n ma!” 49Yisa sɔra. A ko, “Wa a kele.” Woletɔ anu ya fiyɔn wo kele. Anu ko, “I yisi ni kimɛ! I lasɔ. Karan-mɔgɔ ye i kelela.” 50A ya ala duruki lafili ka a sɔ tiriya ka ta Yisa wara. 51Yisa ya a manyinika ko, “I ye a fɛ, n ni nfen ma i ye?” Fiyɔn ya a yabi ko, “N tigi, n bi a fɛ, n ni fen yen tun.” 52Yisa ya a fɔ a ye ko, “Ta, ila dɛnkɛninyɛ ara i lakɛndɛya.” Tiriyante wo rɔ, a kera fen yenna. A bilara Yisa fɛ.


text: 1N na kelen nyɔgɛnu, n bi a fɛ ka min fɔ wo ye, wo si wo nya-yen bawo wo dama ya tɔn wara-koe lɔn. Ma tenbi ma niyi la, furu-tɔn siginɛ ma kuma. 2Kei-wara-sigi-musi si ma kɛ misalɛ la ma ye. Fananta ala kei ye a kɛndɛ la, anubɛ ala kei ti fara muk! Kɔnɔ ni a fagara, ala musi ara bɔ tɔn wo kɔrɔ. 3Woletɔ ni a sigira kei gbɛrɛ wara ala kei ma faga wɛ tumɛ min, mɔgɛnu si a kele ko yɛlan. Kɔnɔ ni ala kei fagara, musi wo ara bɔ tɔn wo kɔrɔ. Woletɔ hali a sigira kei gbɛrɛ wara wo kɔma, a ma yɛlɛnyɛ kɛ worɔ. 4N na kelen nyɔgɛnu, wole fanan bi wo nya le. A manɛ iko wole ara faga ka bɔ tɔn kitabu kɔrɔ ka kofu Kirasiti ma. Kaka, wo ara ma aletɛ la. Ado a wulita ka bɔ furinu tɛma alako wo ni ma gbɔ-nyimɛ la Alla ye. 5Ma ye ma sɔn-kɔrɛnu da kun tɔ tumɛ min, tɔn kitabu wara-koe le ya a ma, nata-yogomɛnu wulita ma yisi rɔ. Anu tora wɔlila ma bagbuyinu tɔ ka a laban sayɛ ma ma bolo. 6Hali wo kaka, ma ara hɔrɔya ka bɔ tɔn kitabu wo kɔrɔ bawo min ya ma bira fɔlɔ nun ka ma ladon yɔɔnyɛ rɔ, ma ara faga ka bɔ wo kɔrɔ. Ma ma to ma sɔn-kɔrɛnu da kun tɔ fɔ Allata Ni Sɛnimɛ ye sɔn-kurɛ minnu dila ma ma. 7Ma si nfen fɔ worɔ? Ma si a fɔ ko tɔn kitabu wo nyɛrɛ le hakɛ la, wa? Ade! Tɔn kitabu wara-koe le ya a ma, n ya nta hakɛ lɔn. Ado ni Nɛbi Musata tɔn do ma a fɔ nun ko n kana n niyi sa mɔgɔna-fan kuma, n ti a lɔn ko hakɛ le wo la nun. 8Kɔnɔ hakɛ le ya a ma, nata su bɛɛ wulita nde rɔ tɔn wo fɛ. Ado ni tɔn wara-ko sa nun, hakɛ ti sɛnbɛ sɔrɔn ma ma nun. 9Yanni n ni tɔn wara-koe lamɔɛn, n bi n niyi la nun. Kɔnɔ n ya tonyɛ lɔn tumɛ min, hakɛ wulita n yisi rɔ ha n fagara. 10Ado tɔn wara-koe min kakɛn ka niyi di n ma, wo nara sayɛ la nde ye 11bawo hakɛ ya fɛrɛ sɔrɔn ka n yanfa tɔn wara-koe fɛ. Ka a tɛgɛ tɔn wara-koe ma, hakɛ ya n kan natɛgɛ. 12Tɔn kitabu nyɛrɛ sɛnima, a telenta, a kin. 13Hakɛ ya ko-nyimɛ do kɛ n ye, Nɛbi Musata tɔn kitabu kɔni. Wo le nara sayɛ la n kuma. Kɛ mara le alako n ni a lɔn hakɛ ye nya min! Tɔn kitabu le ya a yira ma la ko hakɛ yogo dɔgɔma ma de! 14Ma ya a lɔn ko Alla le ya tɔn kitabu di n ma kɔnɔ mɔgɔni-gbuyi le nde la. A manɛ iko n bi yɔɔnyɛ la hakɛ bolo. 15N bi min mala, n ma wo lɔn. Ado n bi a fɛ ka min ma, n sa wo mala. Ado min ma di n ye, n bi wo le mala. 16N sa a fɛ ka min ma, n ba wo ma tumɛ min, wo si a yira ko n bara sɔn ko Allata tɔn kitabu telenta. 17Nde sa ko kɛnu mala n nyɛrɛ ma fɔ hakɛ min bi n tɔ. 18N ya a lɔn ko ko-nyimɛ woo sa nta hadama-denyɛ rɔ. Ado hali ko-nyimɛ kɛ-sɔgɛ ye n na, n ti ke a mala. 19N bi a fɛ ka ko-nyimɛ minnu ma, n sa wonu mala. Kɔnɔ n sa a fɛ ka ko-yogomɛ minnu ma, n bi wonu denu mala. 20N sa a fɛ ka minnu ma, ni n ya wonu ma, wo kɔrɛ le ko nde sa wonu mala n nyɛrɛ ma fɔ hakɛ min bi n tɔ. 21N bara a yen worɔ ko koe do ye mala n na. Ko-nyimɛ kɛ-sɔgɛ wa n bira tumɛ min, n ni n nyɛrɛ yen ko-yogomɛnu da kun tɔ. 22Ado n sewanɛ n yisi rɔ ka a tɛgɛ Allala tɔn wara-koe ma. 23Kɔnɔ ko do ye wɔlila nde rɔ, min bi Allala tɔn wara-koe kɛlɛla n yisi rɔ. Wo ara n ma yɔɔn la hakɛ kɔrɔ. Ado wo si n mara. 24E, mɔgɔ-tɔrɔnɛ le nde la feu! Yon si n nakanan hakɛ ma min bi n halakila n fɛrɛ-bɔnkɛ kɛ rɔ? 25Tabarakala Alla ma, a si n nakanan ma Mari Yisa, Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛ baraka rɔ! I ma a yen? A sɔgɛ ye n na, n ni ma Allala yɔɔn la n yisi rɔ kɔnɔ nta hadama-denyɛ rɔ, n bi yɔɔnyɛ la hakɛ kɔrɔ.


text: 1Na hen iyôŋ na, bay réé berêni mega manê ka Krist kaɲ bay berê sa kwôlo Emen wo na yi kini uwôbêri a hen. 2Iyôŋ ba, kwôni wo na ôbi berê sa are na, hal wo tumô wo nini gey yiri a na: bi li jé naɲ bôô pôn. 3Hena kené jô kwôlê san a, hena ré na bay jerê kwôlê ka sa terare a nà a jerê san a kôba, dôlen nôbi ré, wôsa nôbi en jô kwôlê sa yen a ré. 4En li ani kani ka ermé wuɲê a uwôlen kwôlê san a ré tô. Niɲba, na ôbi bi wo hen a ené yiɲ derôre hen né, wôsa na Kelma a jerê kwôlê san a. 5Iyôŋ ba, jerêŋge kwôlê sa megêrŋge a jug tumô ré tô, kwôy sa to Kelma a heraɲ aɲ a sa gelé aŋga na uwôbe kiriɲ ka hendi hen nô men, a sa yêrê ermé wo bô ɓiɲé hen nô a men, aɲ sa hende to hen na, i i ba Emen a biri hini emê wo gengiɲ sari sari. 6Yênên, na wô sarŋge a ené kôl kwôlê bi wo hen gengiɲ san men, sa Apolôs a men hen, aɲ bi kené hôniɲ tô kwôlê bi wo hen mega nibay iyôŋ, ɗiba kené ɗage sa kwo liɲ bô magtubu to Emen a hen ré. Men, bi kené uwôyriɲ yerŋge kené na ka kwo na ɗi men, ka kwo hen ɗi men ré. 7Wôsa i a na ɗém jeré na kwo dami sa megêm ba? Aŋga ju uwôɲ hen na, ju uwôɲ na seŋge. A hena jeré uwôɲ na seŋge ba, wô mi a jeré diɲ deŋgôm mega wo jeré uwôɲ na seŋge iyôŋ né ba? 8Haw hen ken uyirê niɲ men, kena bay uɲé men, ken yi kilmé a men, niɲba, nibay nini yi ré tô. Niɲba, tiri ba, en gey bi kené ôm iyére dô aɲ nibay kôba, niné ôm iyére naɲ ken men. 9Wôsa en bô mega wo Emen né ɗéni nibay bay jé kari bi niné yi gerɲé ɓiɲé ka bay jô kwôli temare sarji a hen iyôŋ. Aɲ nini yi ari lê wôrê ka sa terare a nà kêm men, tu manê ka derômaraŋ a men, tu gawrê a men. 10Nina bay galê wôsa niné na ka Krist, niɲba, kenbay ba, kena bay tu melênê tô biɲare toŋge a naɲ Krist, néérni naɲ, niɲba, kena bay néé, bay denéŋge, menba, nibay ba, bay kaɲêni men. 11Kwôy kemnêŋ kôba, kurôŋ lêrêni men, kam dêrêni men, nini tôbrê gerŋga are men, bay sêrêni men, iyéy yéreni kôba, naɲ a men. 12Nini li jé naɲ kôbrini woni wô abiɲ yerni men, kiriɲa ɓiɲé tiréni ba, nini tô kibrini sarji a a men. Kiriɲa bay geléni gusiɲ ba, nini uwôl bôrni sarji a men. 13Men, kiriɲa bay pôy kibrini ba, nini iyêlji kwôlo dôri. Aɲ nini yi mega gubiɲ wo ɓiɲé iyôŋ men, mega aŋga habiɲ ɗê kiriɲ iyôŋ a men kwôy kemnêŋ. 14Kwôlê bi wo en kelêŋge kêm hen na, na wo tayre ré dêŋge ré, niɲba, en halêŋge na mega wo kené na kamnen ka en pirji iyôŋ. 15Hena kené ôriɲ naɲ bay sarŋge dubu môj tô Krist a kôba, ɗôd ba, ibareŋge na pôn nêŋ hari. Wôsa kiriɲa na en ulêŋge béré Kwôlo Dôri hen na, en yi mega ibareŋge iyôŋ tô merê tu geɲ toŋge a naɲ Jésu Krist. 16Ôbi a, ené kelêŋge bi kené yi mega nôbi iyôŋ men hen. 17Na ôbi wo hen na, ené jéɲ naɲ Timoté wo yi mega keman wo en piri men, ôbi bôô pôn sa aŋga Kelma men, ôbi a jebé tô bôrŋge sa aŋga dô tumôn sa geré wuɲê a naɲ Krist Jésu hen. Bay a na aŋga en geliɲ ɓiɲé naɲ kiriɲ kiriɲ men, bô églisɲê kêm a men. 18Aɲ ɓiɲé ka pôni li geɲ mega ené nêmê biɲ uɲéŋge ré iyôŋ. 19Niɲba, hena bô Kelma ré gey ba, baa ɗa wo na biɲ uɲéŋge hen ya. Aɲ na sa henê na ba, bay lê geɲ bay ka hen ôriɲ naɲ néé laba, na kwôlê woɲ ɗéɲ iyôŋ mera ɗi ba? 20Wôsa kiriɲa Emen na ôbi sa kwôni na, kwôni bi wo hen ôriɲ naɲ néé woɲ liɲ are ɗiba, na naɲ kwôlê woɲ kelê mera ré. 21Na ba, ken gey na mi ba? Hen ba, ken gey bi ené era uɲéŋge aɲ ené sa sêŋge laba, ené era naɲ peré men, baliyare a men ɗi ba?


text: 1Perê Parisiɲêɲê a na, gawra wo pôni bay uwôgeri Nikwodêm. Ôbi na kelma perê kilmé ka Jubɲê. 2Ôbi era ligi Jésu a yoyre aɲ kôli iyôŋ ba: «Rabi, nini hôn wo jeré na dami woɲ ôbi giliɲare ɓiɲé tôô to Emen wo hena ligi Emen a. Wôsa hena Emen né baa naɲ kwôni ré ba, ôbi a nêmê lê aŋgaɲ giɲê mega wo ju liɲ hen iyôŋ né.» 3Menba, Jésu uwôli sara iyôŋ ba: «Na tu kwôlê a ené kôlem hen, hena gawra ré hô yêɲ ɗaŋ ré ba, ôbi a gelé emê iyére to Emen né.» 4Nikwodêm uwôli sara iyôŋ ba: «Hena gawra ré na kwo iyêri niɲ ba, a hô yêɲ ɗaŋ na iyeŋ ba? Ôbi a hô herê bô yori a dema bay ré yêri hôriɲ ba?» 5Menba, Jésu uwôli sara iyôŋ ba: «Na tu kwôlê a ené kôlem hen, hena gawra ré yêɲ naɲ geré wo kam men, kwo Tunu a men ré na, ôbi a gelé emê iyére to Emen né. 6Aŋga kurôŋgi yi a yê ba, na kurôŋgi yi men, ka Tunu a yê ba, na Tunu men. 7Bi deŋgôm tém wô kelê wo en kôlem jeré hô yêɲ ɗaŋ hen né. 8Kal ge na kiriɲ ka bôri gey a men, ju toy na néri mera, ɗiba, ju hôn na ba, ôbi hena na yôŋ ba, ré men, ôbi ô na yôŋ ba, ré a men. Gawra wo Tunu a yêri kôba, a yé na mega bi wo hen iyôŋ men. Wôsa já gelé Tunu ré, niɲba, na jé wo hende li yi gawra a jeré gelé.» 9Menba, Nikwodêm kôli iyôŋ ba: «Hen ba, a liɲ na iyeŋ iyeŋ pôn ba?» 10Menba, Jésu uwôli sara iyôŋ ba: «Ju na dami ôbi geliɲare kam Israyêl are menba, ju hôn are bay ka hen, ré wô mi ba? 11Na tu kwôlê a ené kôlem hen, nini kôl kwôli aŋga nini hôn men, nini dô kwôli aŋga nini gel naɲ tirni a men, menba, ken kaɲ bê bôrŋge sa kwôli are bay ka nini derêŋge hen. 12Hen aɲa kené bi bôrŋge sa kwôli aŋga sa terare a nà, ka en derêŋge hen ré ba, ka lê iyeŋ a kené bê bôrŋge sa ka derômaraŋ a ka na derêŋge kwôliji hen ba? 13Aɲ kwôni wo ɗay ô derômaraŋ a ba, naɲ, niɲba, na kwo na hena derômaraŋ a bi pôn hari. Ôbi a na nôbi Kema Gawra. 14Mega wo Moyis na iyege lari liɲ kalaw aɲ dôbe kibi gurô a ta hen iyôŋ na, gel wo nôbi Kema Gawra kôba, bay a ayen ɗé ta hen iyôŋ men 15Aɲ bi i i wo ré bi bôri san a ba, ré mô tu geɲ naɲ kwini. 16Wôsa Emen gey ɓiɲé ka sa terare a nà, damaŋ aɲa ré joɲ naɲ Kemari wo pôn nêŋ nêŋ hari hen sa terare a nà, bi i i wo ré bi bôri sari a ba, ré mêne ré, niɲba, ré mô naɲ kwini. 17Wôsa Emen joɲ naɲ Kemari sa terare a nà na wô jerê kwôlê sa ɓiɲé ré, niɲba, bi bay ré uwôɲiɲ gelê sa kibri ɗi. 18Na ôbi á, kwôni wo ré bi bôri sari ba, bay a jerê kwôlê sari a ré niɲ. Niɲba, kwo kaɲ bê bôri sari a ba, bay jô kwôlê sari a niɲ, wôsa ôbi bi bôri sa hini Kema Emen wo pôn nêŋ nêŋ hari hen né. 19Jerê kwôlê bi wo hen na, na wo kiriɲ ka peraŋgi era sa terare a nà, niɲba, gawrê kaɲji aɲ wô kiriɲ ka hendi ɗi, wôsa jé lêreji na kwo habiɲ. 20Ôbi a, i i wo ré li habrê ba, kaɲ na kiriɲ ka peraŋgi aɲ, ôbi era tu kiriɲ ka peraŋgi bay ka hen a ré, wô wo jé lêri wo habiɲ hen ma ré yé tu wolé. 21Niɲba, ôbi lêre aŋgaɲ tiri na, ôbi era kiriɲ ka peraŋgi a, aɲ ari lêri ka dôri hen na, ɓiɲé gel wôsa bay biɲ naɲ tôô to Emen.» 22Cêgeri wori menba, Jésu naɲ bay tôri ôrji bô emê wo Judé aɲ môrji ya. Aɲ liɲ ɓiɲé batêm. 23Ja kôba liɲ ɓiɲé batêm kiriɲ ka kam ya, ka bay uwôgeji Enôn ka ɗa naɲ Salim hen. Wôsa kiriɲ bay ka hen na, kam yi ya damaŋ aɲ ɓiɲé era bi ôbi ré liji batêm. 24Wôsa wulê bi wo hen na, bay uwôl Ja daŋgay a ré tô. 25Kiriɲ bay ka hen na, bay tô Ja nariɲ kwôlê naɲ Jub wo pôni gengiɲ sa lôɲê yi wô séliɲ tumô Emen a wo na hara wo Jubɲê hen. 26Bay era sa uwôɲ Ja aɲ kôli iyôŋ ba: «Rabi, gawra wo na ɗebe naɲ ju cêgi Jurdê, aɲ na ju dô kwôli hen na, gel ôbi liɲ ɓiɲé batêm aɲ ɓiɲé kêm ô ligiri a.» 27Menba, Ja uwôlji sara iyôŋ ba: «Hena Emen ré biɲ kwôni are ré ba, ôbi a nêmê uɲé ani sa kibri ré. 28Kenbay, na ken toy kwôlo na en kôl kôl iyôŋ ba: ‹Ena Krist, kwo Emen dôri hen ré, niɲba, bay joon tumôri a ɗi.› 29Yi mega kwôni wo eŋge iyore na, hende na tori niɲba, ôbi tô kibri ba, ɗebu na ɗa kwari a. Ôbi toy tôri to ôbi dôriɲ kwôlê hen menba, yiri dôri. Ôbi a, yen ré dôren damaŋ hen. 30Bi damɲare tori ô tumô tumô aɲ bi tiɲê nôbi hera cêgê men.» 31Kwôni wo hena derômaraŋ a era ba, ôbi gôliɲ sa are kêm, niɲba, kwo na kwo sa terare a nà ba, na kwo sa terare a men. Ôbi kôl na kwôli aŋga sa terare a nà a men, niɲba, kwo hena derômaraŋ a ba, gôliɲ sa are kêm. 32Kwo hena derômaraŋ a bi wo hen, dô na kwôli aŋga ôbi na gel men, na toy a men, niɲba, kwôni bi bôri sa kwôli bi wo ôbi dô hen né. 33Kwôni wo bi bôri sa kwôli bi wo ôbi dô hen na, ôbi gel na wo Emen ré kôl na tu kwôlê. 34Wôsa kwo Emen jori hen na, kôl na kwôli aŋga Emen kôl wôsa Emen biri Tini damaŋ. 35Baba Emen gey Kemari aɲ ôbi biri are kêm kôbri a. 36Ôbi a, kwôni wo bi bôri sa Kema ba, a merê naɲ kwini, niɲba, kwo kaɲ bê bôri sari a kwôy ba, a merê naɲ kwini ré, niɲba, bô tarê wo Emen baa sari a.


text: 1Kuru canŋke yabiliŋi i, Yesu à fworo bage e maa ŋkàr'a sà ntɛ̀ɛn baŋi ɲwɔge na. 2Ka shinɲyahara si mpa bínni u taan, li ɲyɛ a pa ɲwɔ mɛ, ka u u jyè a tɛ̀ɛn bakwɔɔge k'e lwɔhe ɲuŋ'i, ka sùpyire si yyére kùmpoge na. 3Ka u u ti kâla karii niɲyahagii na ná bàtaay'i. 4U à jwo: «Ɲɛɛnuguŋi wà u ná fwor'a kàre ɲɛɛmɛ tanuguge e. Mà u yaha u u sùmashiŋi wàa fini fiige, wà à cwo kuni ɲwɔge na, ka saɲcyɛɛnre si mpa uru jò. 5Ka wà tacwugo si mpa bɛ̂ ná kafaafoge e, pworo niɲyahara mpyi kuru cyage e mɛ. Ka uru si fyîn wahawaha, ɲaha na yɛ u mpyi a jyè ɲìŋke e sèl'e mɛ. 6Ɲyɛ canŋk'à pa fworo ke, ka yifyinre si fàan maa waha, ndìre kuuŋi na. 7Ka wà tacwugo si mpa bɛ̂ ŋgurotaha na, ka ŋgure si yîr'a uru cû. 8Ŋka wà tacwug'à pa bɛ̂ ná ɲìŋke niɲcɛnŋke e, maa fyîn, maa lyɛ, maa se. Sùmacire tà à sùmapyaŋi se mà nɔ ŋkuu ŋkuu (100) na, tà mpyi beetaanre taanre (60) tà mpyi beɲjaaga ná kɛ kɛ. 9Ŋgemu la ká mpyi si karii yyaha cè ke, urufoo u u niŋgyigigii cyán sèl'e.» 10Ka Yesu cyelempyiibii si file u na, maa u yíbe: «Ɲaha na mu ɲyɛ na bàtaayi yu sùpyir'á yɛ?» 11Ka Yesu si pi pyi: «Karigii cyi à yyaha tíi ná Kile Saanre e, ná cyi à ŋwɔhɔ ke, yii á cyire ɲcèŋ'à kan, u sí ɲyɛ a kan sùpyire sannt'á mɛ. 12Ɲaha kurugo yɛ ŋgemu u à yaaga cè ke, là sí n‑bâra urufoo u taceŋke na sèl'e. Ŋka ŋgemu u ɲyɛ u ɲyɛ a yaaga cè mɛ, urufoo bá na sɔ̂nŋi na ur'à nimbileni ndemu cè ke, lire sí n‑shwɔ urufoo na. 13Lire kurugo mii na bàtaayi yu pi á, ɲaha na yɛ pi ɲyiigil'à cwôro, ŋka pi ɲyɛ na ɲaa mɛ, niŋgyigigii na ɲyɛ pi á, ŋka pi ɲyɛ na núru mɛ, pi ɲyɛ na karii yyaha cìni mɛ. 14Kile tùnntunŋi Ezayi mpyi a jwumpe mpemu jwo ke, pur'à fûnŋɔ pi kàmpanŋke na. U mpyi a jwo: “Yii sí raa núru, ŋka yii sì raa yafyin yyaha cìni mɛ. Yii ɲyiigii sí n‑cwôro ŋka yii sì raa yafyin ɲaa mɛ. 15Yii li cè, nte sùpyire niŋgyigigil'à waha, pi à pi niŋgyigigii tò, maa pi ɲyiigii tò, bà pi si mpyi pi àha raa ɲaa s'a núru mɛ, pi yákilibii mú ká raa karii yyaha cìni mɛ. Ɲaha kurugo yɛ pi la ɲyɛ sì núru mpa mii yyére, mii i pi shwɔ mɛ.” 16Ŋka yii pi ke, yii wuun'à ɲwɔ, ɲaha na yɛ yii na ɲaa yii ɲyiigil'e, maa núru yii niŋgyigigil'e. 17Sèeŋi na mii sí yi jwo yii á, nde yii à ɲya maa ndemu lógo ke, Kile tùnntunmii niɲyahamii ná Kile ɲwɔmɛɛcuvee niɲyahamii la mpyi si lire ɲya, si li lógo. Ŋka pi ɲyɛ a jà a li ɲya, maa li lógo mɛ. 18Ɲyɛ kuru bàtaage k'à jwo mà yyaha tíi ná ɲɛɛnuguŋi i ke, yii ku ɲwɔhe lógo. 19Kuni ɲwɔge na, sùmashiŋi tacwug'à pa bɛ̂ ke, kuru ku ɲyɛ mu à jwo shinŋi u à Kile Saanre kani jwumpe lógo, maa mpyi u ɲyɛ a pu yyaha cè mɛ, ka Sitaanniŋi si mpa pu wwû u funŋ'i ke. 20Kafaafoge ɲuŋ'i sùmashiŋi tacwug'à pa bɛ̂ ke, kuru ku ɲyɛ mu à jwo sùpyire t'à Kile jwumpe lógo maa ntíl'a ɲɛɛ pu na ná funntange e ke. 21Ŋka pu ɲyɛ a jà a ndìre le t'e mɛ, ti ɲwɔmɛɛni kɛ̀ngɛmɛ ɲyɛ a pɛn mɛ. Kawaa, lire ɲyɛ mɛ yyefugo kyaa ká ti ta Kile jwumpe kurugo, ti maha fworo Kile kuni i. 22Ŋgure shwɔhɔl'e sùmashiŋi tacwug'à pa bɛ̂ ke, kuru ku ɲyɛ mu à jwo sùpyire t'à Kile jwumpe lógo, ka diɲyɛŋi karigii funmpɛɛnre ná nàfuuŋi lage si pu cwɔ̂nrɔ, pu ɲyɛ a jà a yasɛrɛ pyi mɛ. 23Ɲìŋke niɲcɛnŋke na sùmashiŋi tacwug'à pa bɛ̂ ke, kuru ku ɲyɛ mu à jwo sùpyire ti ɲyɛ na Kile jwumpe núru maa pu yyaha cìni ke. Tire sùpyire na ɲyɛ sùmaseŋɛ fiige, sùmacire tà à sùmaŋi se mà nɔ ŋkuu ŋkuu (100) na, ka tà si se mà nɔ beetaanre taanre (60) na, ka tà si se mà nɔ beɲjaaga ná kɛ kɛ na.» 24Ɲyɛ Yesu à núr'a bàtaage kà jwo pi á na: «Kile Saanre à fworo nde kani kurugo: faapyiŋi wà à sùmashi niɲcɛnŋɛ nûgo u kɛrɛge e. 25Mà sùpyire yaha ŋɔɔmpe na numpilage e, u zàmpɛnŋi wà à pa ɲyɛ̀pege kà shi wà kɛrɛge e maa núr'a kàre. 26Ɲyɛ ka ku ná sùmaŋi si fyîn maa lyɛ siɲcyan. 27Kɛrɛge foo báarapyiibil'à sà kɛrɛge ta amuni ke, ka pi i sà u pyi “Ɲùŋufooŋi, sùmashiŋi mu mpyi a nûgo ma kɛrɛge e ke, taha u bà mpyi a ɲwɔ mɛ? Ɲyɛ̀pege sí ku wá kɛrɛge e ke, taa kur'à yîri ke?” 28Ka kɛrɛge foo si jwo “Mii zàmpɛnŋi wà u à ŋke báarapege pyi amɛ.” Ka báarapyiibii si u pyi “Mu la ɲyɛ wuu u sà ku kɔ̀ɔng'a wwû sùmaŋi shwɔhɔl'e la?” 29Ka kɛrɛge foo si jwo “Yii ku yaha wani, lire baare e, ku takɔɔnge e yii sí raa sùmaŋi kɔ̀ɔnge ná k'e. 30Yii ku ná sùmaŋi yaha u a lyɛge siɲcyan, sùmakwɔngigii ká nɔ, mii sí yi jwo sùmakwɔɔnbil'á pi i kuru ɲyɛ̀pege kwɔ̀n a yige sùmaŋi i, pi pwɔ pwɔ pi i ku súugo fɔlɔ, pi i nta a sùmaŋi kwɔ̀n a le na bwùunni i.”» 31Ɲyɛ Yesu à núr'a bàtaage kà jwo pi á. U à jwo: «Kile Saanre na ɲyɛ mu à jwo mutaridi cige pyà nàŋi wà à ŋgemu nûgo u cikɔɔge e ke. 32Kuru cige pyàŋ'à yîlege cire sannte puni wuŋi na. Ŋka u aha nûgo, u maha fyîn maa mpyi cibwɔhɔ mà tòro kaɲyɛge yawyɛɛre puni taan, fo saɲcyɛɛnre maha ti shèere yaa ku ŋkéɲyi i.» 33U à núr'a bàtaage kà jwo pi á na: «Kile Saanre na ɲyɛ mu à jwo bwúuruŋi yîrigeyirige yaani. Ceewe ká li nimbilere le farini mbyìmɛ niɲyaham'i mà cwɔ̀nhɔ, li maha puru mbyìmpe niɲcwɔnhɔmpe puni yîrige.» 34Ɲyɛ Yesu à puru jwumpe puni jwo bàtaay'i sùpyir'á. Bàtaayi jwumpe baare e, u mpyi na pabɛrɛ yu ná t'e mɛ. 35Lire e jwumpe Kile tùnntunŋi mpyi a jwo ke, pur'à fûnŋɔ, u mpyi a jwo: «Bàtaayi mii sí raa yu pi á, karigii cyi à ŋwɔhɔ fo diɲyɛŋi tasiige e ke, cyire mii sí raa yu pi á.» 36Ɲyɛ Yesu à kwɔ̀ puru jwumpe na ke, maa jyè bage e, ka u cyelempyiibii si file u na, maa jwo: «Bàtaage mu à jwo mà yyaha tíi ná ɲyɛ̀pege e sùmaŋi shwɔhɔl'e ke, kuru yyaha jwo wuu á.» 37Ka u u pi pyi: «Sùmashiŋi niɲcɛnŋi nùgufooŋi u ɲyɛ Supyaŋi Jyaŋi. 38Kɛrɛge e sùmashiŋi niɲcɛnŋ'à nûgo ke, kuru ku ɲyɛ diɲyɛŋi. Sùmashiŋi niɲcɛnŋi u ɲyɛ mpii pi à ɲɛɛ Kile Saanre na ke, ɲyɛ̀pege ku ɲyɛ Sitaanniŋi fyèɲwɔhɔshiinbii. 39Zàmpɛnŋi u à ɲyɛ̀pege wà sùmaŋi shwɔhɔl'e ke, uru u ɲyɛ Sitaanniŋi. Sùmakwɔɔnre ti ɲyɛ diɲyɛŋi tèekwooni, sùmakwɔɔnbii pi ɲyɛ Kile mɛ̀lɛkɛɛbii. 40Pyiŋkanni na ɲyɛ̀pege maha ŋkɔ̀ɔng'a wwû sùmaŋi shwɔhɔl'e maa ku súugo ke, amuni li mú sí n‑pyi diɲyɛŋi tèekwooni. 41Kuru canŋke Supyaŋi Jyaŋi sí u mɛ̀lɛkɛɛbii tun. Yaaga maha yaaga ku ɲyɛ na sùpyire ɲùŋɔ kyánge Kile na, ná mpii pi maha Kile Saliyaŋi kɛ̀ɛge ke, pi sí pire puni cwɔɔnrɔ n‑yige Kile Saanre e, 42si ŋgà nafugombaage e. Wani pi sí raa mɛɛ súu s'a ŋkyànhigii kùru. 43Ŋka mpii pi à Kile ɲwɔmɛɛni cû ke, pire sí raa bɛ̀ɛnmpe yige canŋa ɲyii fiige pi Tuŋi Saanre e. Ŋgemu la ká mpyi si karii yyaha cè ke, urufoo u u niŋgyigigii cyán sèl'e.» 44Kile Saanre na ɲyɛ sahaŋki mu à jwo nàfuu ŋgemu u à ŋwɔhɔ kɛrɛge k'e ke. Nàŋi wà à sà fworo uru nàfuuŋi na taŋwɔhɔge e, maa u yal'a ŋwɔhɔ sahaŋki. U funntanga wuŋi, maa ŋkàr'a sà u cyeyaayi puni pɛ́r'a tɛ̀g'a kuru kɛrɛge shwɔ. 45Kile Saanre à fworo nde kani kurugo: cwɔ̀hɔŋi wà u mpyi na kɔ́ɔn nisinaŋa caa. 46U à kɔ́ɔnbile loŋgara wu ɲya ke, maa ŋkàr'a sà u cyeyaayi puni pɛ́rɛ, maa li shwɔ. 47Kile Saanre à fworo nde kani kurugo: fyacuumpii pìi mpyi a cwò wà lwɔhe e, ka uru cwòŋi si fyaabii shiŋi puni cû. 48U à ɲî ke, ka pi i u dìr'a yige kùmpoge na, maa ntɛ̀ɛn maa fyaabii niɲcɛnmpii cwɔɔnr'a le yaleŋke e, maa tɔ̀ɔn baa wuubii wà. 49Ɲyɛ amuni li mú sí n‑pyi diɲyɛŋi tèekwooni i. Kile mɛ̀lɛkɛɛbii sí shinpiibii cwɔɔnrɔ si ŋgwû shincɛnmpil'e, 50si pi wà nafugombaage e. Wani pi sí raa mɛɛ súu s'a ŋkyànhigii kùru. 51Yesu à puru jwo ke, maa u cyelempyiibii yíbe na pi à mpe jwumpe lógo la? Ka pi i jwo: «Ɔɔn, wuu à pu lógo.» 52Ka Yesu si jwo: «Kile Saliyaŋi cyelentuŋi cye k'à le mà yyaha tíi ná Kile Saanre e ke, uru maha kàla nivɔnŋɔ ta maha bâra niɲjyeŋi na maha yaha uye e, mu à jwo nàfuɲuŋɔ na yige na ŋkaan.» 53Yesu à kwɔ̀ puru jwumpe na ke, maa yîri wani, 54maa ŋkàre u tukanhe na. U à nɔ wani ke, maa jyè pi Kile Jwumpe kàlambage e, maa sùpyire kâlali. U kàlaŋi pyiŋkanni mpyi a sùpyire kàkyanhala fo pi na ŋko: «Di u à pyi maa mpyi yákilifoo yɛ? Di u à pyi maa kakyanhala karigii pyi yɛ? 55Taha cíkyangaŋi tooyo wuŋi bà u ɲyɛ u wi mɛ? Taha u nuŋi bà u ɲyɛ Mariyama mɛ? U cìnmpyiibii bà pi ɲyɛ Yakuba ná Yusufu ná Simɔ ná Zhude mà? 56U ná pùcɛribii pi ɲyɛ nu na ke, pire ɲyɛ naha ná wuu e mà? Di u s'à pyi maa jà na ɲcyii karigii pyi yɛ?» 57Ɲyɛ tire sɔ̀nŋɔr'à pi pyi pi à ɲùŋɔ tugo Yesu na. Ka Yesu si jwumpe lwɔ́ maa jwo pi á: «Kile tùnntunŋɔ maha le ɲjire e cyeyi puni i fo u tukanhe ná u tupyɛnge yɛ!» 58Ɲyɛ pi dánabaare kurugo, Yesu ɲyɛ a kakyanhala karii niɲyahagii pyi wani mɛ.


text: 1Nba, n na kelen nyɔgɛnu, ka a tɛgɛ Allata kinikini-belebele-wɛla ko ma male ye, n bi wo madiyala ko wo ni wo nyɛrɛ ma saraka nimɛ la Alla ye. Wo sɛninyanɛ ni taran Alla yala ka a kɔntɔ-diya-koenu kɛ. A bato-nya-bɛrɛ le wo la wo si min ma. 2Wo kana wo raya ka wo nyɛrɛ kɛnya duninya kɛ koenu ma fɔ wo ni sɔn ko Alla ni wo sɔndɔmɛ yɛlɛma ka hɛnkili-kurɛ di wo ma. Wo si a ma, wo ni ke Alla sako lɔnna. Alla ye nyinina min ma, wo kin, wo si a diya don a rɔ, ado mɔgɛ ti ke fɛɛ yenna a la. 3Alla ara n kɔ ata hinɛ rɔ alako n ni kɛ fɔ wo kelen-kelennamɛ-bɛɛ ye. Wo kana wo miri wo nyɛrɛ ma ko wo nyɔgɔn sa. Min fisa, wo ni wo famayigi wo miriya rɔ. Alla ara dɛnkɛninyɛ min nyɔgɔn di wo ma, a kakɛn, wo kelen-kelennamɛ-bɛɛ ni wo lɔn wo nyɛrɛ ma. 4Ma bagbuyi faranɛ sigi-tina-siyaman na ado wo bɛɛta wɔlɛ ye a dan na. 5A ye wo nya na le fanan male dɛnkɛninya-mɔgɛnu tema. Hali ma siya, bagbu kelen de ma la Kirasiti rɔ. Ma dama latugunnɛ bagbu kelan wo la. 6Woletɔ Alla ara hinɛ min nyɔgɔn di ma ma, ma ni mala sanbɛnu nawɔli wo nya na le worɔ. Ni mala sanbɛ le ka Allala kilayɛ lake, ma ni wo ma iko mala dɛnkɛninyɛ ye nya min. 7Ni matɛ le ka mɔgɛnu dɛnbɛ, ma ni wo ma. Ni karan le, ma ni karan kɛ. 8Ni mala sanbɛ le ka donu sɛnbɛ don, ma ni wo ma. Ni nɔnfuli ye min bolo ka donu kɔ, ma ni wo ma ma yisi bɛɛ la. Ni mata sanbɛ le mansayɛ la, ma ni wo kɛ a kilɛ fɛ. Ni mata sanbɛ le ko-nyima-kɛ la, ma ni a kɛ sewɛ la. 9I ni keninteyɛ yira mɔgɛnu na i yisi bɛɛ la. Bɛɛ ni ko-yogomɛ kɔn. Min kin, wo ni kiri wo le ma. 10Wo ni wo nyɔgɔn keni a kilɛ fɛ iko na kelannu Kirasiti rɔ. Bɛɛ ni anu nyɔgɔn gbiliya ka tenbi a nyɛrɛ la. 11Wo ni wola wɔlɛ kɛ bɛrɛkɛ! Mɔgɔ kana tinya-mansayɛ kɛ. Wo ni wɔli Mari ye wo yisi bɛɛ la sewɛ rɔ. 12Yigi min bi wo rɔ, wo ni wo mara sewɛ rɔ. Wo ni wo munyu wola tɔrɔyɛnu kɔrɔ ka Alla madiya tumɛ bɛɛ. 13Dɛnkɛninya-mɔgɔ bolo-kolɔn minnu bi wo tɛma, wo ni hɔn wonu na. Wo ni sundannu tabira. 14Minnu bi wo niyi ragbɛrɛnna, wo ni duwa anu ye. Wo kana anu danka fɔ ka duwa anu ye. 15Sewa wonu fɛ minnu bi sewala. Di wonu fɛ minnu bi dila. 16Wo kana lafisalayɛ kɛ. Wo kana wasi fɔ ka wo famayigi. Wo kana wo nyɛrɛ lɔn hɛnkili-bɔrɔ-tigi la. 17Ni mɔgɛ do ya ko-yogomɛ ma wo la, wo kana wo tayili sara ko-yogomɛ la. Koe minnu kin mɔgɛ bɛɛ yala, wa wo raya koe wonu ma tinɛ. 18Wa wo sɛ-koe-bɛɛ kɛ ka to yisi-kimɛ rɔ mɔgɛ bɛɛ fɛ. 19N diyana-mɔgɛnu, wo kana wotɛ lasɛgi. Wo ni wotɛ to Alla ma. Ado a sɛbɛnɛ Allata kitabu rɔ ko, “Mari si wo tayili sara.” 20Woletɔ iko a sɛbɛnɛ Allata kitabu rɔ nya min, a ko, “Ni kɔnkɛ ye i yoge la, i ni a de-nyini. Ni a kan lagbalanɛ, i ni yi di a ma. I tenbi wo mala, a si miliya i ye ka a tɛgɛ a sɔn wo ma.” 21Wo kana sɔn, ko-yogomɛ ni nɔ-ko sɔrɔn wo ma. Wola ko-nyimɛnu ni nɔ-ko sɔrɔn ko-yogomɛnu ma.


text: 1Sem cêgê menba, Jésu ô naɲ sa iyére to dami men, to dê men, wô ulê béré Kwôlo Dôri wo gengiɲ sa emê iyére to Emen, aɲ bay tôri ka môj kibi wôô hen ô naɲ ɗi. 2Yébé ka ôbi dage tunu to habiɲ bôrji a hen men, ka ômɲare to gay gay na liji aɲ ôbi na berareji hen kôba ôrji tôri a men. Perê yébé bay ka hen na, Mari to Magdala to ôbi na dage tunu to habiɲ jurgem bôre a hen kôba, ya men, 3Jan tami Suja ôbi berê sa aŋga kelma Hérôd men, Sujan naɲ yébé ka ɗaŋgi kwône li naɲ Jésu naɲ bay tôri sa aŋga naɲji a hen. 4Ɓiɲé kwônê hena naɲ sa iyére iyére era sa daɲji ligi Jésu a menba, ôbi kôl kwôlê naɲ gwosore kôl iyôŋ ba: 5«Sa to pôni gawra wo pôni ô wusé kay cé. Kiriɲa ôbi wuse hen iyôŋ na, ka pôni heriɲ bêŋgê geré menba, tê ɓiɲé ɗiirê men, ciré gôl ôm men. 6Ka pôni heriɲ perê jerew a, bay si menba, ma lew wôsa bay uwôɲ kiriɲ ka jôbi ré. 7Ka pôni heriɲ perê gesem a, bay ɗebu naɲ gesem na ɓem haji niɲba, gesem na yêrji duu. 8Niɲba, ka pôni heriɲ terare to dôri aɲ sarji si dô. Sa ka pôni gusiɲniji ô arew.» Menba, Jésu kôl iyôŋ ba: «Kwôni wo mari ya wô toyiɲ kwôlê bi wo hen ba, bi toy.» 9Menba, bay tôri eŋgeriri iyôŋ ba gwosore hende to hen bôre na iyeŋ ba? 10Menba, ôbi kôlji iyôŋ ba: «Kwoŋge kenbay ba Emen béŋge ken hôn aŋga gengiɲ sa emê iyére tori ka yi kini uwôbêrji a hen, niɲba, ka ɗaŋgi ba, a kôliɲji na naɲ gwosore. Na hen iyôŋ a, bay ré bô kiriɲ niɲba, bay gel ani ré men, bay ré toy kwôlê niɲba, ré hôn bôri ré a men hen. 11Bô gwosoy kwôlê bi wo hen a na: kaw ba, na kwôlo Emen. 12Kaw bay ka hen na, ka heriɲ tô geré hen na, na ɓiɲé ka toy kwôlê bi wo hen menba, Sidan era sa mêne kwôlê bi wo hen aɲ bôrji a wôsa bay ma ré bê bôrji sara aɲ ma ré gôliɲ. 13Ka heriɲ perê jerew a hen na, na ɓiɲé ka toy kwôlê bi wo hen menba, bi bôrji sara naɲ yi derê niɲba, hanêrji naɲ, bay bi bôrji sara sem iyôŋ niɲba, kiriɲa aŋgaɲ lamê uwoɲji menba, bay ɗéɲ mera. 14Ka heriɲ perê gesem a hen na, na ɓiɲé ka toy kwôlê bi wo hen niɲba, ermé kwôlê men, kwôli ari uɲé men, yi derê wo tôŋ sa terare a nà liji aɲ bay gese tô ayê bôô woji a ré. 15Niɲba, ka heriɲ kiriɲ ka dôri hen na, na ɓiɲé ka toy kwôlê bi wo hen naɲ bôô wo dôri aɲ ɓeriɲ bôrji iyêre liɲ aŋga dôri.» 16Jésu hô eŋgeriji iyôŋ ba: «Kwôni ɗi tare bô lampa aɲ emné baɲa sara réba ɗéré tô kalaŋ a sa pôn ken gel ba? Hena ôbi ré ɗi tare a bô lampa ba, na wô teré ta gurô pal a aɲ bi ɓiɲé ka era ira ba, ré gel peraŋgêre ré ba? 17Wôsa ani ka yi naɲ kini uwôbêrji a ka a ba gelé yirji nô ba, naɲ men, kwôlo ken kôl tô gwôsiɲare a hen na, a hôniɲ men, a yé tu wolé ɗéɲ a men. 18Ɗéŋge tu melênê sa yerŋge a sa kwôlê wo ken toy a hen. Kwôni wo hôn are ba, Emen a herê biri bi ré hôn ka ɗaŋgi a sara a niɲba, kwo hôn né hen na, ka dê bay ka ôbi hôn aɲ bô mega ré na aŋga ɗiré hôn hen na, Emen a lê aɲ ôbi a henê bay ka ôbi hôn hen ré niɲ.» 19Yoo Jésu naɲ yênêri eraji ciré erê ligiri a niɲba, bay nêm erê ɗa yiri a ré wôsa kwône ɓiɲé. 20Bay ô kôli iyôŋ ba: «Yom naɲ yênêm ɗibiji nô hen ya, bay gey gelem.» 21Niɲba, ôbi kôliɲ ɓiɲé iyôŋ ba: «Ɓiɲé ka toy kwôlo Emen aɲ liɲ ariri na, bay a na yon men, yênên men.» 22Wulê wo pôni Jésu ɗay bô bato a naɲ bay tôri menba, ôbi kôlji iyôŋ ba: «Na ɗayêŋge tera cér wo dami hen.» Menba, bay ɗay ô. 23Kiriɲa bay tôri ô wô jibé bato hen iyôŋ menba, Jésu ba yi kum men. Kiriɲ bay ka hen na, kal wo dami ay tô geré aɲ di kam bê a bô bato a. Aɲ bay mô kibi temare a wôsa bato toji hende to hen ta dermiɲ. 24Bay era sa eŋni aɲ kôli iyôŋ ba: «Rabi, Rabi, naa mêniɲ.» Ôbi eŋgiɲ tô kum a, menba, ône kal naɲ mêw, menba, kiriɲ iyer iyêêr mera. 25Menba, ôbi kôlji iyôŋ ba: «Ayê bôô woŋge na yôŋ niɲ ba?» Kiriɲ bay ka hen na, harê liji men, tini ge kay a men aɲ bay kôl perêrji a kôl iyôŋ ba: «Ôbi na i aɲa kal naɲ mêw kôba, ré biri kwôlê hen ba?» 26Bay era sa biɲ kibi cér wo bô emê wo Géraséniɲê si tera imê wo Galilé. 27Kiriɲa ôbi herbe tôŋ bô bato a menba, gawra wo pôni wo iyére hende to bay herbiɲ ya era ligiri a, na gawra wo tunu to habiɲ bôri a. Aɲ ca yeŋ na, ôbi tôbe bargay ré men, yi bô ira ré a men. Kini yéri na sa kamɲê ɗi. 28Kiriɲa ôbi gel Jésu menba, era sa kuriɲ sa têri a kôl kaŋ a ta kôl iyôŋ ba: «Ju gey mi yen a ba, Jésu Kema Emen wo ta, en uwôlem gelen gusiɲ né.» 29Ôbi kôl hen iyôŋ wôsa Jésu ône tunu hende to hen ré si aɲ bô gawra bi wo hen a. Wôsa têê kwône wo tunu hende to hen geliɲ tiri gusiɲ. Bay harêri naɲ gaŋgi musure men, bay uwôli musure têri a men, wô geméri niɲba, ôbi ka musure hende to hen aɲ, aɲ tunu to habiɲ hende to hen tôri ôriɲ derô gwôlê. 30Jésu eŋgeri iyôŋ ba: «Henem na i ba?» Menba, ôbi kôli iyôŋ ba: «Henen na kwônê ɓiɲé.» Wôsa tunu to habiɲ kwône mô bôri a. 31Menba, tunu to habiɲ hende to hen uwôliɲ Jésu ré dageji bê a bô iyom wo ɗogi a ré. 32Kiriɲ bay ka hen na, gwôsiɲô kwône ômji are ɗibiɲ sa keram a menba, tunu to habiɲ hende to hen uwôliɲ Jésu ré ɗiji ciré sééré bô gwôsiɲô bay ka hen menba, ôbi gey naɲ ci sara. 33Tunu hende to hen si bô gawra bi wo hen a aɲ aɲ ôrji bô gwôsiɲô bay ka hen, aɲ li wo bay yêseraji ta sa keram a heriɲji bô cér a aɲ yiji kam maji kêm. 34Kiriɲa bay gemé gwôsiɲô gel hen iyôŋ na, bay ge ô kôliɲ ɓiɲé derô ira men, kôliɲ ɓiɲé nono men, kwôli are bay ka hen. 35Ɓiɲé guro wô gelé are bay ka hen. Bay sa ligi Jésu a menba, bay gel gawra wo tunu to habiɲ na bôri a hen mô tôŋ tê Jésu a. Ôbi tôbe bargay men, tiri iyer dô a men, menba, harê liji. 36Ɓiɲé ka ré ɗebu ya gel wo tunu hende to hen séɲ bôri a hen na, dôrji kwôli gawra bi wo hen biɲ ka era cêgê hen. 37Kiriɲ bay ka hen na, ɓiɲé ka bô emê wo Gêraséniɲê uwôliɲ Jésu ré ô aɲ sa iyére toji a wôsa harê liji damaŋ menba, ôbi ɗay bô bato a bul hô Galilé. 38Gawra wo Jésu ré dage tunu to habiɲ bôri a hen si ô eŋgeré Jésu ɗiré erê naɲ ɗi, niɲba, Jésu dageri aɲ kôli iyôŋ ba: 39«Hô iɲ aɲ ju ô kôliɲ ɓiɲé kwôli aŋga Emen li naɲ ju.» Menba, ôbi ô aɲ kôliɲ ɓiɲé kêm kwôli aŋga Jésu ré li naɲ ɗi. 40Kiriɲa Jésu hera Galilé menba, ɓiɲé kêm jô kwini wôsa bay mô gemni. 41Kiriɲ bay ka hen na, Jayrus kelma sa iyéy daɲare sa. Ôbi cubu gubari tumôri a aɲ uwôli ré era iyére tori a, 42wôsa môɲni to pôn nêŋ to elêre môj kibi wôô hen ômiɲ ta ma. Kiriɲa Jésu ô naɲ ɗi menba, ɓiɲé kwône nôgeriɲ yirji ligiri. 43Kiriɲ bay ka hen na, iyore to pôni mô ya, kwôbe ô yere a li elê môj kibi wôô. Hende mêne ari uɲére kêm iyé bay kerbê a, niɲba, kwo pôn wo berare ba naɲ. 44Hende era si cêgê aɲ hebe kibi bargay kari, menba, kiriɲ bay ka hen na, kwôbe wo na ô yere a hen na, naɲ aɲ hende berare. 45Jésu eŋgere iyôŋ ba: «Na i a heben na ba?» Bay kêm uwôser menba, Piyêr kôli iyôŋ ba: «Kelma, na ɓiɲé ka nôgeriɲ hen.» 46Menba, Jésu kôl iyôŋ ba: «Kwôni heben wôsa néé wo en ôriɲ hen kwari dôriɲ.» 47Iyore hende to hen bô wo Jésu ré hôn hen iyôŋ na, harê lere aɲ wuré aɲ era sa cubu gubare tumô Jésu a aɲ kôli tu ɓiɲé wô mi a teré heberi ba, men, kwôli berarê wo teré berare peraŋ hen a men. 48Menba, Jésu kôle iyôŋ ba: «Yêren, ayê bôô woré gôliɲ naɲ mu, ô naɲ bô jalê.» 49Kiriɲa Jésu iyêl ba ya tô menba, gawra wo iyé kelma sa iyéy daɲare hen era sa kôli iyôŋ ba: «Môɲnem ma niɲ ɗiba ju dôyrê Rabi ré.» 50Kiriɲa Jésu toy hen iyôŋ menba, ôbi kôliɲ kelma ôbi sa iyéy daɲare hende to hen iyôŋ ba: «Hare ré, bi bôm san a mera aɲ môɲnen a béré.» 51Kiriɲa ôbi sa biɲ iyé kelma ôbi sa iyéy daɲare hende to hen na, ôbi jôriɲ ɓiɲé erê ira naɲ ɗi niɲba ɗi si Piyêr Ja naɲ Jak men, yo mône naɲ ibare a men a erê naɲ ɗi. 52Ɓiɲé kêm sôm men, ɓar men sare a. Menba, Jésu kôl iyôŋ ba: «Sômêŋge ré hende ma ré, niɲba, yi na kum.» 53Bay ayrêri wôsa bay hôn wo hende ré ma. 54Niɲba Jésu ɓu kôbre aɲ uwôgere «Môɲnen eŋgiɲ ta.» 55Kiriɲ bay ka hen na, tune uwo yere a aɲ hende hena ta. Aɲ Jésu kôlji bay ré buru aŋgaɲ emê. 56Balê mône tiniji ge kay, menba, Jésu kôlji bay ré kôliɲ kwôni ré pa pa.


text: 1M ninbaa koroowam, ahin deke n kɛrɛ bo Nyɛmɛ ase ka i yó ma ya n dɛɛ ti, am ma ya kpakpara ya ŋu fite deke kɛrɛ bo i ma ya ŋuniɛmbaa n ni ya awiɛwiɛ n yo fin ni, na am ma ya soro Nyɛmɛ na ya woowa kɛrɛ ti kabo Nyɛmɛ koro ka i ti ni. 2Am teke am ahorembaa na am de ya. Ya do má am be ŋgasi, ya saaki má am be, ya sisi má am be. 3Deke bo i ti na m se ahin sɔ ni, i ti má ka m sujaraki am wɔ, dama ma du mɔ ase am ka am jɔrɛ wo ya ahore su, ya ni ambɛrɛ ti kun wɔ, haari yiwee nu wara ŋgɔɔ nu. 4M la ahoresi agaya fa kɔ am dɔ, na m fa am fɔ agaya, na m la ahoreda agaya ambɛrɛ dɛɛ ti, haari ni wahara n bo ya di i n kɛrɛ ni, m la ahorejɔ bo i la má aŋusu. 5Dama saŋga bo ya ba juuri Makɛdoniya awɔrɛ n nu ni, ya nya má ŋumiyi haari kaan sɔ mmɔɔ, ama, ya ŋuuri kekereke wɔ deke kɛrɛ nu. Minɛm fa aluwa kpura ya sɔ ɔ, na sɛrɛ suti ya, ya ahore su. 6Ama, Nyɛmɛ yiri, yiri dada minɛm bo bu ahore asaaki n ahore a, yiri adada ya ahore a, Titosi baawa n dɛɛ ti. 7Má ka i baawa ni ŋgumi dɛɛ ti a, ama, ahoreda n bo am ni yiri kɛrɛ nyaari i n dɛɛ ti a. Wɔ se ya kabo am wara ado m na am koro ka am ŋu m barasu ni, ni kabo am ahore asaaki fa kɔ jɔrɛ n su ni, ni kabo am ahore abi m busu barasu ni, nyini ma m ahore ajɔ akɔ asin su n a. 8Haari nzɛn kadasi n bo m yo kɛrɛ maari am n asaaki am ahore, ma yo má m si i n sɔ, fa kɔ nyini n dika. Nzɛn má m ŋuuri kabo nyini kadasi n ama am ahore asaaki, haari ni bo wɔ cɛ má ni, má m yoori m si i n sɔ. 9Kisa m ahore ajɔ, má ka am ahore asaaki n dɛɛ ti a, ama, am ahoresaaki ni, wɔ ma am akaaki am wo n dɛɛ ti a. Nyini ahoresaaki ni, yiri ama am akaaki kabo Nyɛmɛ koro n a, adena má am kpaasi fieo, yɛrɛ dɛɛ ti. 10Dama ahoresaaki bo i ti kabo Nyɛmɛ koro ni, yiri ma ya kaaki ya wo ye ya nya tiide a, na ya yo má m si i n sɔ a. Ama, durunya n nu dɛɛ ahoresaaki n fa yiwee ba. 11Am niɛ sa bo Nyɛmɛ ma am ayo i a, nyini ahoresaaki n dɛɛ ti, kabo am nyunu aboro ka am yo jɔrɛ n dɔŋgu na má be jaraki am ni, ni kabo yaa ti am fa kɔ yiri n bo wɔ do ŋgasi n su ni, ni kabo jɔrɛ n ama sɛrɛ ati am ni, ni kabo am wara ado m na am koro ka am ŋu m ni, ni kabo am ahore abi m busu ni, ni kabo am nyunu aboro ka am fa nahɔrɛ cin i sui ni. Deke n kɛrɛ nu, am akere ka am la má ŋgasi be lɛɛ, fa kɔ nyini jɔrɛ n su. 12Deke bo i ti na m yo kɛrɛɛri kadasi n maari am ni, má yiri n bo i doori ŋgasi n dɛɛ ti a, wara sɔnɔ n bo wɔ do i ŋgasi n dɛɛ ti a, ama, deke n bo i ti na m yo kɛrɛɛri i sɔ n la ka, adena Nyɛmɛ ma am si kabo am cɛcɛ wo ya nu ni anyumboro su barasu ni. 13Nyini n kɛrɛ adada ya ahore a. Má nyini ahoreda n ŋgumi ye ya la i a, ama, deke bo i ma ya ahore ajɔ agaya n la kabo Titosi ahore ajɔ ni, dama ambɛrɛ kɛrɛ adada i ahore a. 14Nyini ma ya ahore ajɔ sɔ a, dama ma du mɔ afa am afɔ kabo am ti barasu n akere yiri Titosi, na am ama ma di má nyinsɛ. Kabo jɔrɛ n kɛrɛ bo ya kan kereeri am n ti nahɔrɛ ni, sɔ ye minɛm koro ŋu kabo ya fɔɔri am ŋusu jɔrɛ n kereeri Titosi n gusu n ti nahɔrɛ a. 15Deke bo i ma yiri Titosi koro am agaya ni, maala bo i teŋge su kabo am kɛrɛ deeri i nɔaniɛ n ni, ni kabo am deeri i ni am saa nnyɔ n na sɛrɛ ti am agaya na am ŋuniɛ subobo am ni. 16M ahore ti jɔɔwa, dama deke n kɛrɛ nu, m la ahoresi fa kɔ am dɔ.


text: 1Nba, Farisinu anubɛ tɔn-karan-mɔgɛ minnu bɔra Yerusalɛm, wo donu kinkinta Yisa la. 2Anu ya a yen ko ala karan dan donu bi fen dɔnna anu bolo lakubɛlɛ la. Anu ma anu naku a kilɛ fɛ iko anuna namu ye nya min. ( 3Farisinu anubɛ Yahudiyanu ya namu min sɔrɔn anu benbanu bolo, wo le ko anu ti fen dɔn fɔ anu ba anu bole laku a kilɛ fɛ. 4Wo kɔma fanan, anu ko anu ba fenfen san feri kɛ tinɛ, anu ti wo dɔn fɔ anu ba anu nyɛrɛ sɛninya fɔlɔn. Namu siyaman gbɛrɛ ye anu bolo, anu ya minnu sɔrɔn anu benbanu bolo iko yi-lafɛ maku-nya anubɛ dagɛnu anubɛ bara-mawulannu.) 5Woletɔ Farisinu anubɛ tɔn-karan-mɔgɛ wonu ya Yisa manyinika ko, “Nfenna ila karan dannu sa ma benbanuna namu birala fɔ ka fen-dɔn-kɛ anu bolo lakubɛlɛ la?” 6Yisa ya anu yabi ko, “Aiseya ya wɔlɔyiyɛ min kɛ wolela ko la, wo telenta! Nyɛrɛ-mayiralɛ le wole la iko a ya a sɛbɛ nya min. A ya a sɛbɛ ko Alla ko, ‘Mɔgɛ kɛnu bi a fɔla anu da rɔ ko n di anu ye kɔnɔ n bara-koe sa anu yisi-kunyɛ la! 7Anu bi n batola fu bawo anu bi mɔgɛnu nabilala anuta tɔnnu na iko nta tɔn le!’ ” 8Nba, Yisa ko, “Wo ara Allala tɔn boloka ka mɔgɛnuna namu bira.” 9A ko fanan, “Ado halliya-kilɛ ye wo bolo ka wo ban Allala tɔn la alako wo ni wo nyɛrɛla namu bira nya min! 10Bawo Nɛbi Musa ya a fɔ ko, ‘Wo ni wo fanu anubɛ wo nanu gbiliya.’ A ko fanan, ‘Ni mɔgɔ wo mɔgɔ ya kuma-yogomɛ fɔ a na anubɛ a fa ma fɔ wo tigi ni faga serr!’ 11Kɔnɔ wole ye mɔgɛnu karanna ko ni kɔ-fan do ye mɔgɛ bolo a si a na anubɛ a fa dɛnbɛ min na kɔnɔ ni a si a fɔ anu ye ko, ‘Allatɛ le kɛ la,’ 12hali a ma a na anubɛ a fa dɛnbɛ kɔ-fan wo la tun. 13Wo ara Allala kumɛ ma fuyi la wola namunu fɛ worɔ. Ado wo ye donu karanna wonu na. Nba, wo ye kɛ siyaman su kɛla.” 14Wo kɔma, Yisa ya nyama kele a wara tun ka a fɔ anu ye ko, “Wo ni wo tole masɔ ka koe kɛ nya-yen a kilɛ fɛ! 15Mɔgɛ ye fan min bɛɛ dɔnna, wo fenfen ti a latinya kɔnɔ min bi bɔla mɔgɔ yisi rɔ, wo le si a latinya. [ 16Ni min si ko nya-yen, a ni a tole masɔ!”] 17Yisa bɔɛ nyama fɛ ka don bɔn la tumɛ min, karan dannu ya a manyinika tili wo kɔrɛ ma. 18Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Ha ka, wo ma hɛnkili sɔrɔn kɛ ma? Fenfen ti yigi mɔgɔ burɔ min si a latinya 19bawo dɔn-fan ti don a yisi rɔ fɔ ka yigi a buyi burɔ. Wo kɔma, a si bɔ a bagbuyi rɔ.” (Yisa ya kɛ fɔ alako a la ni gbɛ ko a bɛnnɛ mɔgɛ ni dɔn-fan su bɛɛ dɔn.) 20A ko, “Min si bɔ mɔgɔ yisi rɔ, wo le si a latinya. 21Miriya-yogomɛ minnu si mɔgɔ don kisimiriya koe rɔ, wo le kankanyɛ wo, mɔgɔ fagɛ wo, yɛlɛnyɛ wo, nata-yogomɛ wo, ko-yogomɛ su bɛɛ wo, yanfɛ wo, ko kɔsɔnɛ wo, keliyɛ wo, mɔgɔ rafɔɛ wo, wasinteyɛ wo, anubɛ kalokalonteyɛ. Wonu denu si bɔ mɔgɔ yisi rɔ. 23Ko-yogomɛ wo bɛɛ ye bɔla mɔgɔ yisi le tɔ ado wonu denu si a latinya.” 24Wo kɔma, Yisa bɔra nyɔ ka ta Taya anubɛ Saidon dafɛ-soenu tɔ. A yiyara mɔgɛ dola bɔn la nyɔ. A ma di a ye mɔgɔ wo mɔgɔ ni a lɔn ko a ye nyɔ kɔnɔ hali wo, a ma ke a dogonna. 25Nyinɛ ye musi minna dunmusi fɛ, wo ya Yisa wara-koe lamɔɛn. Musi wo nara a wara tiriya ka a sa a kian kɔrɔ. 26Musi wo, sibolo gbɛrɛ le min sɔrɔnta Finisiya sigisɔn rɔ Siriya nyamanɛ rɔ. A ya Yisa madiya ko a ni nyinɛ wo gben ala dunmusi fɛ. 27Kɔnɔ Yisa ya a fɔ a ye ko, “Ma ni dennɛnu de-nyini fɔlɔn. A ma bɛn ka dennɛnuna dɔn-fan bi ka a lakɛ wulinu kɔrɔ.” 28Musi wo ya a yabi ko, “N fa, hali wuli minnu bi tebulu kɔrɔ, wonu si dennɛnuna dɔn-fen-buriburi dɔn de!” 29Yisa ya a fɔ a ye ko, “Ka a tɛgɛ ila yabilɛ kɛ ma, ta i warɛ. Nyinɛ ara bɔ ila dunmusi fɛ!” 30Woletɔ a sɛgira a warɛ. A ya ala dunmusu nɛ sani taran sa-fan rɔ nyɔ. Nyinɛ ara bɔ a fɛ feu! 31Wo kɔma, Yisa bɔra Taya soela foolɛ rɔ. A tenbira Saidon anubɛ kilɛ wo fɛ min bi so kun tan waralɛ rɔ ha Kalili dalɛ dafɛ. 32Mɔgɛ donu nara kei-tolo-gberan la, kuma koe gbɛlɛ min kuma kati! Anu ya Yisa madiya ko a ni a bole sa a kuma. 33Woletɔ Yisa ya a bi ka a bɔ nyama tɛma ka ta a la a dan na. A ya a bolo-nɔlɔnɛnu nadon a tolenu tɔ. Wo kɔma, a ya a da-yi kɛ a bolo-nɔlɔnɛ ma ka wo nɔrɔ kei wo nagan ma. 34Yisa ya a yɛ layɛlɛ san ma. A ya a niyi lafɛ kinikinɛ ma fɛɛɛ! A ya a fɔ kei wo ye ko, “Tole, i la ni ka!” 35Tiriyante wo rɔ, kei wo tole lakara. A nagan fulenta. A ya kumɛ dabira, a kuman kan latɛgɛnɛ feu! 36Wo kɔma, Yisa ya a fɔ anu dama ye ko anu kana wo fɔ mɔgɔ wo mɔgɔ ye. Kɔnɔ iko a ya a fɔ anu ye nya min ko anu kana a fɔ mɔgɔ woo ye, anu denu tora a fɔla ka tenbi wo la. 37Min bɛɛ ya wo lamɔɛn, wonu kawara kati! Anu ko, “A ye koe bɛɛ kɛla a kin na! Hali tolo-gberannu, a ye wonu tole lakala ka bobenu nagan lafulen!”


text: 1Mii cìnmpyiibii, mii à li cè na ɲje mii na yu yii á ke, yii à yi cè a kwɔ̀, ɲaha na yɛ yii à saliyaŋi karigii cè. Yii à li cè na sùpyaŋi ká mpyi shì na, lire e saliyaŋi fànhe maha mpyi u na. 2Yyecyeenɛ na, ceeŋi u ɲyɛ nàmbage e ke, mà u pooŋi yaha shì na, saliyaŋi maha pi pwɔ piye na. Ŋka nɔ̀ŋi ká ŋkwû, saliyaŋi fànhe saha ɲyɛ ceeŋi na nɔ̀ŋi kàmpanŋa na mɛ. 3Ɲyɛ mà u pooŋi yaha shì na, u aha ŋkàre nɔ̀ŋi wabɛr'á, u à jacwɔrɔ pyi. Ŋka u pooŋi ká ŋkwû, saliyaŋi saha ɲyɛ u ɲuŋ'i mɛ, u aha ŋkàre nɔ̀ŋi wabɛr'á, u ɲyɛ a jacwɔrɔ pyi mɛ. 4Mii cìnmpyiibii, amuni yii wuuni mú ɲyɛ. Li mpyi mu à jwo Musa Saliyaŋi u mpyi yii pooŋi. Ŋka numɛ, l'à pyi mu à jwo yii à kwû ná Kirisita e. Lire e ke yii pooŋi fànhe saha ɲyɛ yii na mɛ. Yii na ɲyɛ nɔ̀ŋi wabɛr'á ŋgemu u à ɲɛ̀ a fworo kwùŋi i ke. Lir'à pyi bà yii si mpyi s'a kacɛnŋii pyi s'a Kile pêre mɛ. 5Yii li cè na tèni i wuu mpyi na wuu ɲyii karigii pyi ke, Musa Saliyaŋi mpyi a wuu ɲyii karigii nimpegigii lage pyi k'à wuu yaha kapegigii na, ɲcyiimu ná Saliyaŋi mpyi a kàntugo wà yiy'á ke. Lire mpyi a wuu le kwùŋi kuni i. 6Numɛ wuu à fworo Musa Saliyaŋi bilere e, ɲaha kurugo yɛ wuu mpyi uru ŋgemu cye e kasujyii fiige ke, wuu à kwû uru kàmpanŋke na. Saliyaŋi nizemɛŋi u ɲyɛ ke, wuu mpyi maha ɲcaa s'a ɲaare s'a ntàanni ná ur'e, ŋka numɛ, Kile Munaani à fànhe kan wuu á, wuu u ɲaare ɲaaraŋkanna nivɔnnɔ na. 7Ɲyɛ mpe funŋke e, ɲaha mii la ɲyɛ si jwo yɛ? Musa Saliyaŋi na ɲyɛ kapii la? Mà byanhara bá la! Saliyaŋi u à mii pyi mii à kapiini cè. Uru baare e, mii mpyi na sì n‑cè na ɲyipɛɛnni na ɲyɛ kapii mɛ. Ɲje y'à jwo Saliyaŋi i na: «Ma hà ma supyiɲɛɛŋi cyeyaage ɲyipɛɛn pyi mɛ» yire y'à mii pyi mii à li cè kapii. 8Ɲyɛ Saliyaŋi à pyi kaɲuŋɔ mà kapegigii mpyiŋi lage tîrige mii funŋ'i pyiŋkannigii niɲyahagii na. Ɲaha na yɛ Saliyaŋi kàmpyi u ɲyɛ mɛ, wuu mpyi na sí wuu kapegigii cè mɛ. 9Tèni l'e, mii mpyi a Saliyaŋi cè mɛ, ŋka tèni i u à cyêe mii na ke, ka mii i nta a cè na mii na kapegigii pyi, 10na mii laage mpyi a tɔɔn Kile na. Lire e Saliyaŋi u mpyi a yaa u shìŋi niŋkwombaaŋi kuni le mii taan ke, u à kwùŋi kuni le mii taan. 11Kapegigii mpyiŋi lage ku ɲyɛ mii i ke, kur'à mii wurugo, maa mii pyi mii à kwû Saliyaŋi cye kurugo. 12Ɲyɛ Saliyaŋi à fworo Kile e, ɲje y'à jwo u e ke, yire mú à tíi, maa ɲwɔ. 13Lire e ke yaage k'à ɲwɔ ke, kuru k'à pyi kaɲuŋɔ si mii bò la? Mà byanhara bá la! Ŋka kuru yaag'à pyi kaɲuŋɔ mà kapegigii mpyiŋi lage pêe mii funŋ'i, ka lire si mii pyi mii à kwû. Lir'à pyi mii si li cè na mii kapyiiŋkii ɲyɛ a tíi mɛ. Mii aha ɲcè na mii à Kile Saliyaŋi kuni yaha, mii maha ɲcè na mii sɔ̀nŋɔre ɲyɛ a sàa ɲwɔ mɛ. 14Sèeŋi na, wuu à li cè na Saliyaŋi à yîri Kile yyére, ŋka mii na ɲyɛ sùpya, ŋgemu fànha k'à cyɛ́rɛ ke. Mii na ɲyɛ mu à jwo biliwe kapegigii mpyiŋi kàmpanŋke na. 15Ɲaha na yɛ nde mii na mpyi ke, mii ɲyɛ na lire yyaha cìni mɛ. Nde l'à táan mii á ke, mii ɲyɛ na lire pyi mɛ, nde l'à pɛn mii á ke, lire mii maha mpyi. 16Ɲyɛ nde l'à pɛn mii á ke, ná lire mii maha mpyi, lire e ke, mii à li cè na Saliyaŋi à ɲwɔ. 17Ŋka mii fànha ɲyɛ naye na mɛ, ɲaha na yɛ kapegigii mpyiŋi lage ku ɲyɛ mii i ke, kuru ku maha mii yaha li na. 18Mii à li cè na kacɛnŋkii mpyiŋi fànha ɲyɛ mii i mɛ. Sèeŋi na, mii la maha mpyi s'a katiigii pyi, ŋka mii maha jà mɛ. 19Kacɛnŋkii mii la maha mpyi s'a mpyi ke, mii ɲyɛ na jìni na cyire pyi mɛ fo kapegigii, cyire lage sí ɲyɛ mii na mɛ. 20Nde l'à pɛn mii á ke, mii aha a lire pyi, lir'à li cyêe na mii fànha ɲyɛ naye na mɛ, ŋka kapegigii mpyiŋi sɔ̀nŋɔre ti ɲyɛ mii i ke, tire fànhe ku ɲyɛ mii na. 21Mii à nde kani kàanmucya naye e, tère o tère e mii la ɲyɛ s'a kacɛnŋii pyi ke, kapiini mpyiŋi lage ku maha mii ta. 22Kile Saliyaŋi kyal'à sàa táan mii á. 23Ŋka mii maha kani labɛrɛ fànha ɲya naye na, ndemu li ɲyɛ li ɲyɛ mii ɲyii wuuni mɛ. Lire li maha mii yaha kapegigii mpyiŋi na, mii a sì mpyi cyi biliwe. 24Ei! Mii wuun'à kɛ̀ɛge dɛ! Mii sɔ̀nŋɔpeere ti sí kwùŋi nɔ mii na ke, jofoo u sí mii shwɔ tire na yɛ? 25Wuu Kile kêe, ɲaha na yɛ wuu Kafooŋi Yesu Kirisita à wuu shwɔ. Ɲyɛ mii la na ɲyɛ s'a Kile Saliyaŋi kurigii ɲaare, ŋka kapegigii mpyiŋi lage kurugo, mii ɲyɛ a jà a li pyi mɛ.


text: 1Naɲ sa demas tô kiriɲ cud wo kiriɲ baa hendu ɗurum ɗurum tô menba, Mari to Magdala ô sa kamɲê. Menba, hende gel kulmaŋ keram wo bay na ligiɲ kibi kamɲê hen gerŋgiɲ yi wolé. 2Hende ge ô uɲé Simô Piyêr naɲ ôbi tô Jésu wo pôni wo Jésu geyri gaɲ hen aɲ kôlji iyôŋ ba: «Bay dô Kelma kamɲê ôriɲ aɲê aɲ nini hôn kiriɲ ka bay uwôli ya hen né.» 3Piyêr naɲ ôbi tô Jésu wo pôni bi wo hen siji gerji ô sa kamɲê. 4Menba, bay gerji wô ɓem niɲba, ôbi tôri wo pôni bi wo hen ge gôliɲ Piyêr aɲ biɲ sa kamɲê tumô. 5Ôbi deŋge tôŋ kôbe bô kamɲê menba, gel na kibi bargay ka bay na lêgeriɲ Jésu hen, a yé tôŋ mera. Niɲba, ôbi si bô kamɲê ré. 6Simô Piyêr wo guro cêgeri a tôŋ tôŋ hen sa menba, si bô kamɲê menba, gel na kibi bargay a yé tôŋ mera. 7Men, bargay ka bay na lêgeriɲ sa Jésu hen, lêgeriɲ yi wolé piniji ɗiba, yi naɲ ka bay na lêgeriɲ yiri hen né. 8Menba, ôbi tô Jésu wo ré guro sa tumô hen si bô kamɲê aɲ gel menba, ôbi bi bôri sara. 9Wôsa kwôlo na liɲ bô magtubu to Emen a wo Jésu ré jê sé kamɲê hen na, kwôy saɲ wulê bi wo hen na, bay tôri na hôn ré tô tô. 10Menba, bay tô Jésu bay ka wôô hen bilji hô iɲ. 11Niɲba, Mari ɗebe nô kibi kamɲê sôm. Kiriɲa hende sôm ɗibiɲ iyôŋ menba, deŋge tôŋ ɲél bô kamɲê. 12Menba, hende gel manê ka derômaraŋ a wôô ka tôbe bargay ka bôri môrji kiriɲ ka bay na uwôliɲ Jésu ya hen, kwo pôn si sari men, kwo pôn si cêbêri men. 13Menba, bay kôle iyôŋ ba: «Iyore, wô mi a meré sôm ba?» Menba, hende uwôlji sara iyôŋ ba: «Wôsa bay dô temay Kelma wuɲê aɲ en hôn kiriɲ ka bay uwôli ya hen né.» 14Kiriɲa hende kôl hen iyôŋ menba, bare cêgere menba, gel Jésu ɗebe hen niɲba, hende hôn wo ré na Jésu ré. 15Menba, Jésu kôle iyôŋ ba: «Iyore wô mi a meré sôm ba? Mu woge na i ba?» Menba, hende kôl yaŋ ba, ré na ôbi gemé kini banê gurô bi wo hen menba, hende kôli iyôŋ ba: «Gawra, hena ré na jôbi a ré ayêri ôriɲ wolé ba, ju kôlen na erê ô ayêri.» 16Menba, Jésu uwôgere: «Mari», menba, hende bul aɲ uwôgeri: «Raboni», naɲ kibi hébre bôri na ôbi geliɲ ɓiɲé are. 17Menba, Jésu kôle iyôŋ ba: «Heben né wôsa en ô ta ligi Iban a ré tô. Niɲba, ô mu ô uɲé yênên aɲ mu kôlji iyôŋ ba, ené erê ta ligi Iban a wo na Ibareŋge kenbay men, ligi Emen wuɲê a wo na Emen woŋge kenbay men hen.» 18Menba, Mari to Magdala ô kôliɲ bay tô Jésu wo teré gelo Kelma aɲ hende kôlji kwôlo ôbi ré kelare hen. 19Perare to demas hende to hen na, bay tôri daɲji mô bô ira aɲ legeji kermiɲ dô sarji a, wôsa bay hariɲ Jubɲê. Menba, Jésu so ɗebe derôrji a aɲ kôlji iyôŋ ba: «Bi bô jalê wo Emen baa naɲ ken.» 20Kiriɲa ôbi kôl hen iyôŋ menba, ôbi gelji hôlmê iyare to kôbri men, kwa bôri a men. Kiriɲa bay tôri gili hen iyôŋ menba, yirji dôrji damaŋ. 21Menba, Jésu hô kôlji iyôŋ ba: «Bi bô jalê baa ré ken. Mega wo Iban na joon hen na, nôbi kôba, en jéŋge men.» 22Kiriɲa ôbi kôl hen iyôŋ kô niɲ menba, ôbi dô bul wo dami sarji a aɲ kôlji iyôŋ ba: «Eŋgéŋge Tunu toɲ hendi bô bôrê. 23Ɓiɲé ka ka ɗé bôrŋge jalê sa têriɲ toji a hen na, Emen kôba, a ɗé bôri jalê sa têriɲ toji a men, ka ken ɗi bôrŋge jal têriɲ toji a ré hen na, Emen kôba, a ɗé bôri jalê sa têriɲ toji a ré men.» 24Tomas ôbi tôri wo pôni perê ka môj kibi wôô wo bay uwôgeri Kerma hen ré naɲ kiriɲa Jésu ré siɲ sa megêri a hen. 25Tô megêri ka baa hen kôli iyôŋ ba: «Nini gel Kelma.» Menba, ôbi kôlji iyôŋ ba: «Hena ené gel kôbri wo bay na di naɲ pôndé hen né men, hena ené dôbe kôben hôlmê iyare to kôbri a hen ré men, hena ené dôbe kôben kwa kabrêri ka bay na cubu naɲ dargaw hen né a men na, na bê bôn sara ré kwôy.» 26Wulê marge cêgê menba, bay tô Jésu hô daɲji bô ira menba, Tomas naɲ ci niɲ. Kermiɲ ligiriɲ ta menba, Jésu so ɗebe derôrji a aɲ kôl iyôŋ ba: «Bi bô jalê baa ré ken.» 27Menba, ôbi kôliɲ Tomas iyôŋ ba: «Eraɲ naɲ kôbem nà aɲ ju hamiɲ hôlmê iyare to kôben a men, usoɲ naɲ kôm nà aɲ ju hamiɲ hôlmê iyare to kwa kabrên a hen a men, aɲ ju ɗi narê kwôlê wom baa aɲ ju bi bôm sara.» 28Menba, Tomas uwôli sara iyôŋ ba: «Kelma wuɲê, Emen wuɲê.» 29Menba, Jésu kôli iyôŋ ba: «Na wô gelé wo ju gelen hen aɲa jeré bi bôm sara hen. Niɲba, ɓiɲé ka gelen né aɲ bi bôrji san a hen na, yirji a dôrji.» 30Jésu hô li aŋgaɲ giɲê ka gay gay kwône a tu bay tôri a niɲba, kwôliji kôliɲ bô magtubu a na ré. 31Niɲba, are bay ka hen liɲ bô magtubu a hen iyôŋ, bi kené bi bôrŋge sara mega wo Jésu ré na Krist Kema Emen aɲ hena kené bi bôrŋge sari a ba, kené môriɲ tu geɲ sa kibri.


text: 1Saŋga bo Yesu fiteeri Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu na i wo kɔ su ni, na i susufɔm n aba i dɔ, aba ase i ka i niɛ kabo Nyɛmɛ sereebiri n ti barasu a. 2Na wɔ se bu ka, “M ŋa am aŋu ahinm kɛrɛ e? Nahɔrɛ ye m suse am n a, yabuɛ kun n kpein n mmɔɔ bá nana má i beŋgu su. Bu bá bereki i kɛrɛ gɔ ɔ lɛɛ.” 3Saŋga bo Yesu fun kɔ tanaari Oliva Buka n su ni, na i susufɔm n aba i dɔ, bu ni yiri ŋgumi, na ba se i ka, “Ya Kerefɔ, se ya, saŋga bɔnɔ ye ahin sam kɛrɛ bá yo a? Ye nzu deke bá kere ya ka saŋga n adodo bo a bá bekun, na durunya n bá awieeri a?” 4Na Yesu abɔ bu nu ka, “Am si am ŋu sa, na má am ma be dadaka am. 5Dama minɛ dɔŋgu bá fa m duma ba, na bu sé ka, ‘Kristo Tiidefɔ n la mini wɔ.’ Na bu dádaka minɛ beberebe. 6Saŋga bo am bá ti aluwa ŋga fɛn, wara bu sukun luɛ dɔ, má am ma am ahore saaki. Wɔ yo daka ka nyini sam n kɛrɛ bá yo sin ka, ama, má am niɛ ka durunya n awieeri lɛɛ. 7Daanfiɛ daanfiɛ bá kun luɛ ni bu beŋgum, na nfɛmɛm kún luɛ ni bu beŋgu nfɛmɛm. Na asiɛn bá kpisi awɔrɛ awɔrɛm nu, na ahɔɛ tɔ́. 8Nyini n kɛrɛ bá yo kabo bara kutu cɛɛn bumboori dɛɛ wahara n ti n wɔ. 9Nyini saŋga, na bu tára am ma yikofɔm na bu kére am wuwuruwa, na bu kún am. Mini dɛɛ ti, sɔnɔ kɛrɛ kpɔ́ am. 10Nyini saŋga n na minɛ dɔŋgu bá kete m na bu su má m kun, na bu tɔ́ bu beŋgu, na bu kpɔ́ bu beŋgu. 11Na kɔrɛfɔm dɔŋgu bo bu yo bu ŋu ka bɛrɛ ti Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔm ni bá ba, na bu dádaka minɛm beberebe. 12Satiɛyo bá sunnu n dɛɛ ti, minɛ dɔŋgu koro bá kɔ i sin. 13Ama, wɔrɔ kɛrɛ bo a mindi deeri nyini n kɛrɛ kɔ juuri i awieeri, Nyɛmɛ dé u tii ji. 14Na bu bá kan ahin labari kpa n fa kɔ Nyɛmɛ fɛmɛya n jɔrɛ su, kere durunya n nufɔm, na adamande kɛrɛ tí i ka, na durunya n nya bá awieeri.” 15Na Yesu akaaki ase bu ka, “Am bá ŋu anyumbaa ciire sa be bo Nyɛmɛ mmɔɔ kpɔ i n na Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔ Daniɛli yo jɔjɔɔri i jɔrɛ ni, ka i jina sɔɔ casi n bo i wo Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu ni. Ma sɔnɔ kɛrɛ bo i kan ahin kadasi n ti i bu nyunyumi. 16Nyini saŋga ni, wɔrɔ kɛrɛ bo a tiiri i ŋga na a wo Yudiya asiɛn n su, ŋmati kɔ bukam n su. 17Wɔrɔ kɛrɛ bo a wo kpata nu, má a wura gisan nu fa pui. 18Na wɔrɔ kɛrɛ gusu bo a wo fiesu, má a kpie u nyi kɔ awuru kɔ fa u sutura be. 19Nyini saŋga ni yó kekereke agaya ma nyinsɛfɔm, ni nbaram bo bu nbaam toko nu ni. 20Am sere Nyɛmɛ ka má nyini sa n yó buke saŋga, wara Yudafɔm Ŋumiyi cɛɛn ni. 21Nyini saŋga ni wahara bo minɛ dí i, i tára wahara kɛrɛ bo ba di i asin ni, fite saŋga n bo Nyɛmɛ yiiri durunya ni, haari ni kisa. Nahɔrɛ, nyini wahara n ŋusu bá má kun. 22Ama, Nyɛmɛ akpiɛ nyini saŋga n su. Nzɛn má wɔ kpiɛ má i su, má sɔnɔ wo má bɛrɛ bo i nya ŋgɔɔ, ama, i dɛɛ tiɛŋgu minɛm bo wɔ yi bu n dɛɛ ti, ye wɔ kpiɛ saŋga n su a. 23Nyini saŋga ni, na nzɛn be bá se am ka, ‘Am niɛ, Kristo Tiidefɔ ni wo fɛn n a,’ wara, ‘Am niɛ, yiri wo dɔ n a,’ má am de i mi nɔaniɛ ni. 24Dama kɔrɛfɔ nbem bá ba, na bu yó bu ŋu ka bɛrɛ ti Kristo n a, na nbem gusu yó bu ŋu ka bu ti Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔm wɔ. Bu yó alekutura sam beberebe fa kere am, na nzɛn bu koro nyaari atin, bu dádaka Nyɛmɛ dɛɛ minɛm mmɔɔ bo wɔ yi bu ni. 25Ambɛrɛ, am ti fɛn, ma se am wɔ lɛɛ ka, na saŋga n nyá ba ju. 26Na nzɛn be bá seeri am ka, ‘Am niɛ, Kristo ni wo boro kpantain n nu dɔ n a,’ má am kɔ dɔ. Wara, nzɛn be bá seeri am ka, ‘Yiri fiɛ sɔrɔ dɔ n a,’ má am yo i mi yarada. 27Dama mini Adamande Wa n ba ni, i bá ti kabo nzue kpɛsɛ na i ta bara yɛ deke kɛrɛ n wɔ, fite wiɛ afiiri fa kɔ ju wiɛ atɔɔri n wɔ. 28Deke kɛrɛ bo deke fuin nya wo, pɛtɛm bara yɛ dɔ ɔ.” 29Na Yesu akaaki ase bu ka, “Saŋga bo nyini wahara n kɛrɛ ba siinri, ‘Awosin káta wiɛ n su, na sara n gusu tá má bo minɛm ŋu i. Na asarambaam fíte aŋgoro titi tɔtɔ, na aŋgoro n kɛrɛ kpísi.’ 30Nyini saŋga ni, na minɛ ŋú deke be aŋgoro bo i kere ka mini Adamande Wa ni suba. Na minɛm bo bu wo durunya n nu n kɛrɛ bó awie, na bu nyá ŋu ka mini Adamande Wa ni sufite aŋgoro yinyiŋgu n nu suje piɛpiɛu suba ni yiko bambaka ni. 31Na bu tí ka awiɛ be sukpura ni faŋga su, na m nyá sunma Nyɛmɛ mɛrɛkɛm durunya n awɔrɛ n kɛrɛ nu, na bu tíɛn minɛm bo Nyɛmɛ ayi bu durunya n nu n kɛrɛ nɔɔ.” 32Na Yesu akaaki ase ka, “Am fa damba baka n fa se nyaari. Saŋga bo am ba ŋu ka i nyawa akpɔnkpɔn, na i sufiɛfiɛ fɔfɔrɛ ni, am si ka dɔdɔɔri saŋga adodo lɛɛ. 33Mini Adamande Wa n ba ni bá yo sɔ ɔ. Saŋga bo am ba ŋu ka nyini sam kɛrɛ bá suyo ni, am si tenle su ka saŋga n adodo lɛɛ, i cɛ́ má kun. 34Nahɔrɛ ye m suse am n a, ahin nyumafɔm busu kɛrɛ wú wie má ka, ye nyini sam kɛrɛ bá yo a. 35Aŋgoro n ni asiɛŋgu n kɛrɛ bá la awieeri, ama, m dɛɛ nɔaniɛ n yiri la má awieeri cɛɛn be.” 36Na Yesu akaaki ase ka, “Be si má saŋga ni, wara cɛɛn n bo m bá kpie m nyi ba ni. Haari Nyɛmɛ mɛrɛkɛm bo bu wo i dɔ ni, ni mini bo m ti i wa ni mmɔɔ si má. Má ka ya Si Nyɛmɛ ŋgumi si a. 37Mini Adamande Wa n ba saŋga ni yó kabo sɔnɔ be bo bu fere i ka Nowa saŋga na i yoori n wɔ. 38Saŋga bo wɔmbu n nya di má durunya n ni, sɔnɔ kɛrɛ woori di ni nu su wɔ, na nbaram ni nbiɛsɔm suja bu beŋgum, fa kɔ juuri haari cɛɛn n bo Nowa wuraari lee bambaka n nu ni. 39Minɛm ayo asi má sa bo i bá yo ni, haari cɛɛn n bo wɔmbu n ba diiri bu kɛrɛ ni. I yó sɔ ɔ, fa kɔ saŋga n bo mini Adamande Wa ni bá ba ni. 40Nyini saŋga ni, minɛ nnyɔ bá wo juma yo su fiesu, na Nyɛmɛ má bu bá fa kun n kɔ yaki kun ni. 41Na nbaram nnyɔ wo ŋgani saanbiri, na Nyɛmɛ má bu bá fa kun n kɔ yaki kun ni. 42Tɔ, nyini ti, má am fa am ŋu ji na am daafi, dama am si má cɛɛn n bo am Mibiɛ ni bá ni. 43Am si tenle su ka nzɛn má awurufɔbiɛ n si saŋga bo awiefɔ ni bá i dika na i bá wɔ i, má i tana ŋminda a, na awiefɔ n koro ba wura má. 44Nyini ti, ambɛrɛ gusu kpa am ŋu saŋga kɛrɛ, dama mini Adamande Wa ni, m bá saŋga bo am sunsun má ka m bá n wɔ.” 45Na Yesu akaaki ase ka, “Akɔɔ kpiɛn n bo i la dabuŋu na i kaaki la alecira n la ŋma a? Yiri la bo i mibiɛ n afa akɔɔ nyiŋgam awura i saa nu ka i kpaaki diire nu ma bu, saŋga bo i ti ye ni ka i ma bu ni. 46Nzɛn i mibiɛ n ba ŋuuri ka i suyo i juma kabo i seeri ka i yo ni, terefiɛ wo nyini akɔɔ n dɔ. 47Nahɔrɛ ye m suse am n a, mibiɛ ni fá i aja kɛrɛ wura nyini akɔɔ n saa nu wɔ, na i níɛ i dika. 48Ama, nzɛn i ti akɔɔ tiɛfɔ, i súnsun ka i mibiɛ ni kpíe má i nyi nde. 49A ŋu ka i subo akɔɔ nyiŋgam wɔ, na i sudi, na i ni nzan nufɔm sunu bo. 50Dɔ, na i mibiɛ n ba kpieeri i nyi baari cɛɛn bo i sunsun má ka i bá, na i kaaki si má ba n saŋga ni. 51Nyini saŋga n na i mibiɛ n cín i sui agaya, na i fá i bo burukɔɔnufɔm n su. Dɔ na i sún, na i kán i saa.”


text: 1Saŋga bo Apolosi toko wo Kɔrinto miɛ kpiri n nu ni, na Pɔɔlu anati abara ayɛ dɔ dɛɛ ahɛmɛ miɛ miɛm n kɛrɛ su, haari na wɔ kɔ aju Ɛfɛso miɛ kpiri n nu. Dɔ na wɔ kɔ atu Yesu susufɔ nbem, 2na wɔ bisa bu ka, “Saŋga bo am yoori yarada ni, Awiɛwiɛ Casi n awura am ŋu?” Na ba bɔ i nu ka, “Ai, ya nya ti má ka Awiɛwiɛ Casi wo bɛrɛ mmɔɔ.” 3Dɔ na Pɔɔlu abisa bu ka, “Ye nzu Nyɛmɛ nzue ye bu biɛɛri am a?” Na ba bɔ i nu ka, “Bu biɛɛri ya Yohane dɛɛ nzue biɛɛwa n wɔ.” 4Na Pɔɔlu ase bu ka, “Yohane nzue biɛɛwa n bu la ka, minɛ kaaki bu wo na bu yaki bu satiɛ wɔ. Na wɔ se minɛm n ka bu yo sɔnɔ n bo i wo i sin suba n yarada, yiri la Yesu.” 5Bu tiiri nyini n sɔ wieeri ni, na ba biɛ bu Nyɛmɛ nzue ya Mibiɛ Yesu n dɛɛ duma nu. 6Na Pɔɔlu afa i saa anana bu ŋu, na Awiɛwiɛ Casi n awura bu ŋu. Na ba jɔjɔ aniɛ barasu barasu nbem, na ba kan Nyɛmɛ nɔaniɛ akere minɛm. 7Bu kɛrɛ kɔ yasuuri nbiɛsɔm buru ni nnyɔ ɔ. 8Na wɔ wo dɔ haari sara nsan, na Ŋumiyi cɛɛn kɛrɛ, na i suwura bu tiɛntiɛnbunɔɔ sɔɔ n nu, na i sukan kere bu fa kɔ Nyɛmɛ fɛmɛya n su ni ahoresi, na i ni bɛrɛ subo anzama, na wɔ boro i nyi akere bu ka, kabo i kan n ti nahɔrɛ wɔ. 9Ama, na bu nbem afa ahorembaa kekereke, na ba kete ka bu yo má yarada. Na ba jɔjɔ jɔrɛ tiɛ fa kɔ Mibiɛ n dɛɛ atin n su, jama n kɛrɛ nyunu. Nyini ti, na Pɔɔlu ayaki bu, na wɔ fa yaradayofɔm n afite akɔ Tiranusi tiɛntiɛnbunɔɔ sɔɔ bambaka n nu, na i ni bɛrɛ sutiɛn bu nɔɔ subo anzama, fa kɔ Yesu dɛɛ atin n su cɛɛn n kɛrɛ cɛɛn. 10Pɔɔlu bitaari i sɔ ɔ, haari afɔ nnyɔ, na minɛm kɛrɛ bo bu wo Esiya dɛɛ awɔrɛ n nu n ati Mibiɛ n nɔaniɛ ni, bo bu ti Yudafɔm, ni bo bu ti má Yudafɔm n kɛrɛ. 11Na Nyɛmɛ ama Pɔɔlu ayo alekutura sam bo bu la má ŋusu. 12Haari na sanvuinm ni suturam kɛrɛ bo ba kan i ŋuniɛ, na bu fa kɔ nana tukpakifɔm ŋu, bu nya laifiɛ wɔ, na ajinim fite yaki minɛm bo bu wo bu ŋu ni. 13Na Yudafɔm nbem bo bɛrɛ gusu nati jeŋgbe fɔn yi ajinim fite minɛm ŋu ni, aboro bu nyi ka bu fa Yesu duma n fɔn yi ajinim. Bu ŋa, “Yesu n bo Pɔɔlu kan i jɔrɛ n dɛɛ duma nu, ye m se am ka am fite yaki sɔnɔ n a.” 14Yudafɔm minɛ nso nbem nati yo nyini sam n a. Bɛrɛ la Nyɛmɛ sayoowa dɔŋguyofɔm n kɛrɛ kpiɛn be bo bu fere i ka Sikeva n dɛɛ nbaabiɛsɔm ni. 15Ama, na ajini n ase bu ka, “M si Yesu, na m kaaki si Pɔɔlu, ama, ye ambɛrɛ la ŋma n wɔ?” 16Na sɔnɔ n bo ajini n wo i ŋu ni, atɔ bu ŋu na wɔ kunma bu kɛrɛ faŋga, na wɔ bo bu na wɔ ma bu mandim, na ba ŋmati afite i dika n nu bu bu ŋgbɛɛn. 17Saŋga bo Yudafɔm ni minɛm bo bu ti má Yudafɔm na bu wo Ɛfɛso miɛ kpiri n nu n kɛrɛ tiiri nyini sa n sɔ ni, na sɛrɛ ati bu, na ba kansi Mibiɛ Yesu n duma agaya. 18Na minɛ dɔŋgu bo ba yo yarada n afite ajina, na ba kan bu ŋgasim ni bu satiɛm kɛrɛ bo ba yo bu n akere jama ni. 19Na minɛ dɔŋgu bo bu nati yo boboyaya juma n afa bu boboyaya kadasim ni, na ba tiɛn bu nɔɔ jama n kɛrɛ nyunu, na ba yara bu kɛrɛ. Kadasim n kɛrɛ bo bu yaraari bu ni, i ŋwaa sunnu agaya, bu buuri i akunta, i kɛrɛ kɔ yasuuri bu dɛɛ jɛtɛ ŋwaa akpii aburunu wɔ. 20Nyini n dɛɛ ti, na minɛ beberebe ati Mibiɛ n nɔaniɛ ni, na wɔ sandi abara yɛ ni faŋga. 21Nyini n kɛrɛ sin, na Pɔɔlu afa sunsunni ka i kɔ Makɛdoniya ni Akaya dɛɛ awɔrɛm n nu, na i nya sin kɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu. Na wɔ se ka, “Nzɛn m nya ŋuuri m natiiri n kɛrɛ nyaari, wɔ yo daka ka m kɔ́ Roma miɛ kpiri n nu gusu.” 22Na wɔ sunma i bukafɔ nnyɔm ni, bɛrɛ la Timoti ni Irasitusi ka bu kɔ Makɛdoniya, na yiri aka Esiya dɛɛ awɔrɛ n nu, ayo lennyɔ. 23Nyini saŋga n ye Mibiɛ n atin n su su n ayo jɔrɛ agaya Ɛfɛso miɛ kpiri n nu n a. 24Jɛtɛ tunmi be yo wo dɔ, bu fere i ka Demetirɔsi, i fa jɛtɛ wɔ, na i fa yo sɔɔ kan kanm, bu ti ka amɔɛ n bo bu fere i ka Atɛmisi n wɔ, na i sufa tɔ ma minɛm. Na minɛm bo bu yo nyini juma n anya kpɛrɛ beberebe afite nu. 25Tɔ, na yiri Demetirɔsi afere minɛm bo bu yo nyini juma atiɛn bu nɔɔ, na wɔ se bu ka, “Njam, am si ka ya nya ya dɛɛ ajɛkɛ kɛrɛ fite ahin juma n bo ya yo i n nu wɔ e. 26Yiri Pɔɔlu ni, kisa, am aŋu i e, am ati kabo wɔ koro akan ateke minɛ beberebe nyi ni, má bo bu wo Ɛfɛso fɛn ŋgumi, ama, ni bo bu wo Esiya dɛɛ awɔrɛ n nu kɛrɛ, i ŋa amɔɛm bo adamandem yo bu n ti má nyɛmɛ ni. 27Nyini n bo i wo su ni, nzɛn ya yakiiri na i yó sɔ ɔ, ya juma n bo ya yo i ni, i ká ŋgbɛɛn wɔ. Má nyini ŋgumi, ama, minɛm fá má ya amɔɛ kpiri Atɛmisi sɔɔ n yo má pui, dama yiri Atɛmisi n ye minɛm bo bu wo Esiya awɔrɛ n nu ni durunya n nufɔm kɛrɛ su yiri wɔ. I nya yoori sɔ, Atɛmisi fún nyini jirima n wɔ lɛɛ.” 28Jama n tiiri ahin jɔjɔɔwa n sɔ ni, na yaa ati bu, na ba tiɛn kpa, bu ŋa, “Yɛrɛ Ɛfɛsofɔm dɛɛ amɔɛ Atɛmisi ni, yiri ti yikofɔ a.” 29Na miɛ n abo nu, na minɛm suyo naŋmiɛ. Na jama n akaba akɔ atara Gayosi ni Arisitakusi, bɛrɛ bo bu suuri Pɔɔlu su fiteeri Makɛdoniya baari ni. Na ba cin bu akɔ tiɛntiɛnbunɔɔ fofoe paa n nu. 30Má Pɔɔlu ni i tii koroori ka i kɔ deke bo jama n atiɛn bu nɔɔ n wɔ, na i jɔjɔ bu dɔ, ama, yaradayofɔm n asoro má i su. 31Haari na nyini awɔrɛ n nu yikofɔm bo bu ti i danfom n asunma asere i jande ka má i kɔ tiɛntiɛnbunɔɔ fofoe n nu. 32Nyini saŋga n kɛrɛ ni, bu nyunu ata, na jama n sutiɛntiɛn, suyo naŋmiɛ, nbem ŋa sɔ, nbem gusu ŋa ahin, ama, bu dɔŋgu asi má deke n bo i ti na ba ba atiɛn bu nɔɔ ni. 33Na Yudafɔm asun sɔnɔ be bo bu fere i ka Alɛkizanda n adu jama n nyunu, nyini dɛɛ ti, minɛ nbem sunsun ka yiri faari nyini sam n kɛrɛ baari a. Dɔ na wɔ yɛ i saa su ka jama n yaki naŋmiɛ, na i sukan na minɛm si deke bo i wo nu. 34Ama, saŋga bo bu faari nu ka i ti Yudafɔ ni, na bu kɛrɛ atiɛn kungerekun, bu ŋa, “Yɛrɛ Ɛfɛsofɔm dɛɛ amɔɛ Atɛmisi ni, yiri ti yikofɔ a.” Ba tiɛntiɛn sɔ ɔ acɛ haari saŋga su. 35Na sɔnɔ be bo i ti bu miɛ n nu kadasi kɛrɛfɔ n aba bu dɔ, na wɔ se bu ka, “Am yaki naŋmiɛ.” Dɔ na wɔ nya se bu ka, “Ambɛrɛ Ɛfɛsofɔm, am ti fɛn, ŋma wo bɛrɛ bo i si má ka Ɛfɛsofɔm niɛ Atɛmisi amɔɛ kpiri sɔɔ n ni yabuɛ n bo i fiteeri aŋgoro tɔɔri n su a?” 36Sɔnɔ be wo má bɛrɛ bo i koro se ka ahin jɔrɛ n ti má nahɔrɛ. Nyini ti, wɔ yo daka ka am tara am ŋu, má am koro nde yo sa be bo i kunma am. 37Ahin minɛm bo am afa bu aba fɛn ni, ba wɔ má puitiripui afite má amɔɛ sɔɔ n nu, ba kaaki akpiɛ má nzukɔ be ajaraki má ya amɔɛ ni. 38Nzɛn Demetirɔsi ni i beŋgu jumayofɔm ni, la jaraki fa kɔ bu be dɔ, jɔrɛdifɔm ni gomina nkpiɛnkpiɛnm wo bɛrɛ, bu koro jaraki nyini minɛm bu dɔ. 39Ama, nzɛn sa be wo bɛrɛ buka su na am koro ka ya yo i dɔŋgu a, am fa bra saŋga bo miɛ n nu jama n kɛrɛ la bu tiɛntiɛnbunɔɔ ni. 40Naŋmiɛ n bo am ayo i nyuma ni, i la má kpɛrɛ, i koro fa ya wura jɔrɛ nu, dama ya koro kan má deke n bo i ti na am ayo sɔ ni. 41I jɔjɔɔri sɔ wieeri ni, na wɔ ma jama n asandi.


text: 1Wo kɔma, n ya n yɛ lata tun. N ya saga-dan wo sɔnɛ yen Yerusalɛm kɔnkɛ kuma. N ya mɔgɔ waga kɛmɛ, waga bi-nani, ani waga nani (144,000) yen sɔni a fɛ. Saga-dan wo tɔgɛ anubɛ a Fa tɔgɛ sɛbɛnɛ wonu telɛ ma. 2Wo kɔma, n ya kuman kan lamɔɛn bɔla Arinyɛni tɔ. Wo manɛ iko wasa-sɛnbɛlamɛ-kan. A manɛ fanan iko san-sɛrɛn-kan. N ya kuman kan min namɔɛn, wo manɛ fanan iko sɔrɔn-fɔlɛnuna sɔrɔn-kan. 3Nyama-siyaman-wɛ wonu sɔra mansaya-sigi-fan anubɛ dali-fen nani anubɛ kɛmɔgɛnu yakɔrɔ. Anu ya bɛti-kurɛ do bɔ, mɔgɔ wo mɔgɔ ti ke min bɔla fɔ mɔgɔ waga kɛmɛ, waga bi-nani ani waga nanɛ wonu (144,000). Ado wonu denu dɔrɔn kunkara ka bɔ dugu kole kuma. 4Mɔgɛ wonu ma anu nyɛrɛ latinya musinu fɛ. Kei-lasolonnɛ le anu dama la. Saga-dan tara kan-bo-kan, anu si bila a fɛ nyɔ. Anu kunkara mɔgɛ toenu tɛma. Ado anu denu fɔlɔn mara Alla anubɛ saga-dantɛ la. 5Anu ma foninyɛ fɔ mumɛ! Fɛɛ woo sa anu na. 6Wo kɔma, n ya melika gbɛrɛ yen firifirila san ma pon! Habadan-kibara-nyimɛ ye a bolo a ye nala min fɔla duninya-mɔgɛ bɛɛ ye, a sibole bɛɛ anubɛ a bɔnsɔn bɛɛ anubɛ a mɔgɔ su bɛɛ iko anuna kan faranɛ nya min. 7A ya a fɔ a kulu mayɛlɛnɛ la ko, “Wo ni kilan Alla la ka a tanto ata gbiliyɛla ko la dɛɛ! Ado mɔgɛnu-kiti-wati ara ke a bolo. Nba, wo ni wo nyɛnkin Alla kɔrɔ ka a bato. Wo ni ale Alla tanto, min ya san kole anubɛ dugu kole anubɛ kɔgɔ-yi anubɛ tenke bɛɛ dan!” 8Melika fila nyɔgɛ bilara a fɔlɛ fɛ. A ye a fɔla ko, “A ara bui. Babilɔn-so-belebele ara bui fogbo! Ala yɛlɛnya-nata min si mɔgɔ bira iko baan, a ara wo di mɔgɛ bɛɛ ma alako anu ni anu min wo la.” 9Melika sawa nyɔgɛ bilara filɛ wonu fɛ. A ye a fɔla a kulu mayɛlɛnɛ la ko, “Ni mɔgɔ wo mɔgɔ ya sogo-feremɛ wo bato anubɛ ala muninyɛ ka sɔn a mandan ni sa a telɛ ma, ni wo ma, a bole, 10Allata diminyɛ si wo bira iko baan. Ala diminyɛ min manɛ iko baan-sɛnbɛmɛ, a ara wo wuya ala diminya-yi-lafɛ rɔ. Min bɛɛ ye wo minna, wonu si nyankankantan sɔrɔn tɛ anubɛ munku-gbɛ bolo melika-sɛnimɛnu anubɛ saga-dan-yakɔrɔ. 11Tɛ min si anu tɔrɔ, wo sisi ye yɛlɛla san ma habadan! Minnu ya sogo-feremɛ wo bato anubɛ ala muninyɛ anubɛ minnu sɔnta a tɔgɔ-yatɛ-mandan ni sa a telɛ ma, ni wo ma, a bole, sulen mumɛ sa wonu ye su-ni-tele.” 12Allala mɔgɛnu ni anu munyu. Ado anu ni to Allala tɔnnu birala ka lanayɛ kɛ Yisa ye. 13Wo kɔma, n ya kuman kan lamɔɛn bɔla Arinyɛni tɔ. A ko, “Kɛ sɛbɛ. Ka a dabira kaka ma, minnu bi fagala Marita wɔlɛ rɔ, mɔgɔ-sewanɛ le wonu na!” Allala Ni Sɛnimɛ ya a labira, a ko, “Ɔnde. Anu si anu sulen anuna wɔlɛ ma sewɛ rɔ bawo anu bi barayi sɔrɔnna ka a tɛgɛ anuna wɔli-kɛ-nya ma.” 14Wo kɔma, n ya banda-fin-gbɛ yen. Min siginɛ banda-finyɛ wo kuma, wo manɛ iko mɔgɛ. Sɛnɛ-mansaya-fulɛ ye a kunyɛ la. Wɔrɔtɔ-da-diyamɛ ye a bole la. 15Nba, melika gbɛrɛ bɔra Alla Bato Bɔn la ka a kan labɔ doi wo ma min siginɛ banda-finyɛ kuma. A ko, “Ila wɔrɔtɛ bi ka fui-fan tɛgɛ bawo a wati-bɛrɛ le kɛ la. Fui-fan ara mɔ. A tɛgɛ-tumɛ ara ke duninya rɔ gbɛ!” 16Wo kɔma, ale min siginɛ banda-finyɛ wo kuma, ale ya ala wɔrɔtɛ ladon fui-fan wo kɔrɔ dugu kole ma. Fui-fan bɛɛ tɛgɛra duninya rɔ tɛrr! 17Wo kɔma, n ya melika gbɛrɛ yen bɔla Alla Bato Bɔn la Arinyɛni tɔ. Wɔrɔtɔ-da-diyamɛ ye wo fanan bolo. 18Wo kɔma, tɛ min bi saraka bɔ tinɛ kuma, melika doi min bi kun-tigiyɛ kɛla wo kun na, wo nara ka bɔ nyɔ-wara la. A kumara wɔrɔtɔ-da-diyama-tigi wo ye a kulu mayɛlɛnɛ la. A ko, “Ila wɔrɔtɛ bi ka dugu kole nɔnbɔ-gbɔɛ bɛɛ tɛgɛ bawo anu bara mɔ!” 19Woletɔ melika wo ya ala wɔrɔtɛ ladon nɔnbɔ-gbɔɛ wonu kɔrɔ. A ban anu tɛgɛla, a ya anu nafili dugu kole ma anu burun tinɛ, Allala diminyɛ si anu sugun kan min. 20Anu ya nɔnbɔ-gbɔɛ radɔn soe kɔma. Yele bɔra nɔnbɔ-gbɔɛ radɔn tinɛ wo rɔ. A fara ka yɛlɛ iko bɛ. Ala yanyɛ si mɛli kɛmɛ fila bɔ. A rayanyɛ si nunkan-nya nani bɔ.


text: 1Nôbi, en nêm lê are sa keben men, ena ôbi jé bi men, en gel Kelma wona Jésu bi men, kenbay a na ari gelé ka jé wuɲê wo tô Kelma a men. 2Hena ené na ôbi jé tu ɓiɲé ka pôni a ré kôba, kenbay ba, ena ôbi jé turŋge a, wôsa kena ari gelé ka jé wuɲê wo en li mega ôbi jé iyôŋ tô Kelma hen. 3Kwôlo na kelê dôriɲ kwôlê san a kiriɲa ɓiɲé lên ɲôm a na: 4Nôbi kôba, en nêm wo ené emê men, yê men wô kibi jé wo en li hen né ba? 5Mega wo bay jé ka pôni men, yênê Kelma men, Piyêr a men ôrji kiriɲ naɲ yébérji kôbriji a hen ba, nôbi kôba, réé ené eŋge iyore ba, réé ené nêmê ôriɲ naɲ tu kôbena hen iyôŋ men né ba? 6Na ba, na nibay naɲ Barnabas mera a réé lê jé kwa kwoɲ derê kwôlê hen wô abiɲ yerni ba? 7Na ôbi kumbul wo yôŋ a sêɲ kumbul aɲa ré têbe yiri gaŋ ba? Men, i a yagê tiɲaɗor aɲa ré ôm yere ré ba? Men, i a abê lari aɲa réé yê kubarji ré ba? 8En ay na lê jé gawrê a ené gengiɲ kwôlê bi wo hen mera ré, niɲba, tôô to Emen kôba, kôl hen iyôŋ men né ba? 9Na liɲ bô magtubu tôô to Moyis a kôl iyôŋ ba: «Hena kelba ré ɗô kaw ba, jeré harê kibri ta ré ?» A hen ba, Emen aŋge na wô kelba ba? 10Ôbi kôl kwôlê bi wo hen gengiɲ na sarni nibay ré ba? Ew na wô sarni aɲa na ré liɲ bô magtubu to Emen a hen. Iyôŋ ba, kwôni wo yage ba, ɗi bôri na sa yagê wori bi wo hen men, kwo ti kaw ba, ɗi bôri na sa gusiɲniji a men. 11Hena na niné ci kay aŋgaɲ Tunu perêrŋge a aɲa kené béni ari uɲé ka sa terare a nà men hen ba, na aŋga gaɲ ba? 12Hena ka pôni ka eŋgeréŋge are hen ba, nibay nini nêm eŋgeréŋge are ɗê aɲ sôŋ ré ba? Niɲba, nini eŋgere are bay ka hen kôbreŋge a ré men, nini ɓu bôrni sa are a kêm wô wo Kwôlo Dôri wo Krist ma ré gusiriɲ. 13Ken hôn, ka li jé bô iyéy Emen a na, uwôɲ aŋgaɲ emêrji na kiriɲ bay ka hen men, ka li jé kini bê kwôbe a kôba, céɲji na aŋgaɲ bê kwôbe bay ka hen men. 14Na mega bi wo hen iyôŋ a, Kelma ré ayiɲ tôri bi bay derê Kwôlo Dôri ré uwôɲiɲ ari emêrji wô kibi derê kwôlê bi wo hen men. 15Niɲba, nôbi na, en li hen iyôŋ né kwôy, aɲ haw hen wo en kôl hen iyôŋ kôba, na wo ené eŋgeriɲ ani kani ré. En ma ba, dô gôliɲ wo kwôni ré mêne yi yé wuɲê wo gengiɲ sa jé bi wo en li seŋge hen. 16Wôsa hena ené uwôl béré Kwôlo Dôri ba, na diɲ deŋgôn né, niɲba, na aŋga Emen a ɗén ereŋ san a, wôsa hena ené uwôl béré Kwôlo Dôri bi wo hen né ba, kwôlê a ɓeren. 17Hena ené uwôl béré naɲ bô geyé wuɲê ba, en nêm uɲé sa kôben, niɲba, hena ené uwôl béré naɲ bô geyé ré ba, na Emen a ɗén ereŋ a san a. 18Iyôŋ niɲ ba, aŋgaɲ sa kôben ba, na mi ba? Na béré wo en uwôl bi mera, aɲ en kaɲ eŋgeré aŋgaɲ têbê sa kôben gengiɲ sa béré wo en uwôl hen. 19Bi wo ena sa yen hen haɲê kôba, en li yen mega lema wo ɓiɲé kêm, aɲ bi ené gôliɲ naɲ gawrê damaŋ. 20Hena ené mô perê Jubɲê ba, en li yen mega Jubɲê iyôŋ, bi ené gôliɲ naɲ ci. Bi wo tôô to Moyis ôm san né hen kôba, kiriɲa en mô perê ka bi kwôlê sa tôô hende to hen na, en li yen mega ené bi kwôlê sa tôô hende to hen men, bi ené gôliɲ naɲ ci. 21Men kiriɲa en li jé perê ɓiɲé ka na Jubɲê ré hen na, en mô mega kwôni wo na Jub né iyôŋ men, en li hen iyôŋ wô gôliɲ naɲ ci. Hena, ré na hen iyôŋ kôba, en ɗi tôô to Emen aɲ né, niɲba, en li na tôô to Krist. 22Kiriɲa en mô perê ɓiɲé ka iya a ba, en li yen mega ôbi iya iyôŋ, bi ené gôliɲ naɲ ci men, en bul yen gay gay hen iyôŋ, bi ené gôliɲ naɲ ka pôni naɲ geré wo gay gay. 23En li are bay ka hen, na wô Kwôlo Dôri aɲ bi ené uwôɲiɲ derê wo yi bô a hen. 24Ken hôn, bô gere a na, na ɓiɲé kwône a geré, niɲba, kwôni pôn nêŋ a uɲé sa kôbri. Iyôŋ ba, ken ge gere toɲ uwôɲiɲ sa kôbi hen ɗi. 25Ôbi gere wo yôŋ yôŋ wo jô yiri sa aŋga gay gay a ba, na wô uwôɲiɲ gwôyê niɲba, na kwo a mêniɲ tô hen, niɲba, nabay ba, nana li jé na wô uwôɲiɲ gwôyê wo a mêniɲ né kwôy hen. 26Iyôŋ ba, nôbi en ge na gere toɲ iyôŋ a tôŋ hen né men, kiriɲa en ay kôben ba, en diɲ are yôd ɗiba, en meremné ré. 27Men, en geliɲ yen gusiɲ men, en liri lemnare men, aɲ bi kwôlo ené dô biɲ ɓiɲé ka ɗaŋgi hen na, bi nôbi kôba, ené uwôɲiɲ derêri men ɗiba, bi ené nal ré.


text: 1Na ya kaari bu, na ya fa lee bambaka, na ya wɔ ya tii cein akɔ aju miɛ n bo i wo lui bambaka n su na bu fere i ka Kosi ni. Na i alecin na ya kɔ aju awɔrɛ n bo bu fere i ka Rodesi ni, na ya fite dɔ, na ya kɔ Patara miɛ kpiri n nu. 2Dɔ na ya ŋu lee bambaka be ka i sukɔ Fonisiya dɛɛ awɔrɛ n nu, na ya wura i akɔ. 3Ya sukɔ ni, na ya ŋu Sipurusi lui bambaka ni, na ya yaki ya saa biɛ su, na ya sin akɔ Siriya awɔrɛ n nu. Na ya nya akɔ ajina Tiro miɛ kpiri n nu, dɔ ye bu yi bu sɔɔri n lee n nu a. 4Na ya kɔ aniɛniɛ Yesu susufɔm busu, na ya wo bu dɔ leso. Na Awiɛwiɛ Casi n ama ba se Pɔɔlu ka má i kɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu. 5Ama, ya yasu cɛɛn n ba juuri ni, na ya fite ka ya kɔ, na bu ni bu yim, ni bu nbaam ase ya atin nu afite miɛ n nu akɔ tieku n nɔɔ su. Dɔ na ya ni bɛrɛ kɛrɛ akutu ya jaa naŋgoroma su, na ya sere Nyɛmɛ. 6Nyini sin, na ya kaari ya beŋgu, na yɛrɛ awura lee bambaka n nu, na bɛrɛ gusu akpie bu nyi akɔ awuru. 7Na ya fite Tiro akɔ aju miɛ kpiri n nu, na ya kɔ aniɛ yaradayofɔm ni busu, na ya da bu dɔ lekun. 8I alecin fɔfɔrɛ na ya fite bɛrɛ akɔ aju Sizariya miɛ kpiri n nu. Dɔ na ya kɔ awo sɔnɔ be dika, bu fere i ka Filipu, i ti Nyɛmɛ jɔrɛ kanfɔ ɔ. Yiri bukaari minɛ nsom bo bu yo yiiri bu ka bu buka Kristo jama n bo bu wo Yɛrusalem n a. 9I yo la nbaabaram nna a, bu be nya ja má. Bɛrɛ nati yo Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔ juma n a. 10Ya woori dɔ yoori lennyɔ, na Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔ be aba dɔ, bu fere i ka Agabusi, i fite Yudiya awɔrɛ n nu wɔ. 11Na wɔ ba ya dɔ, na wɔ fa Pɔɔlu dambara, acici i dɛɛ jaam ni i saam. Na wɔ nya ase ka, “Awiɛwiɛ Casi n ŋa o, kabo Yudafɔm bo bu wo Yɛrusalem ni cíci ahin dambara n fɔ lɛɛ, na bu nyá fa i ma minɛm bo bu ti má Yudafɔm ni.” 12Saŋga bo ya tiiri nyini jɔrɛ n sɔ ni, na ya ni minɛm n bo bu wo dɔ n asere Pɔɔlu jande ka má i kɔ Yɛrusalem. 13Ama, na wɔ bisa, “Nzu ti ye am suyo sɔ na am saaki m ahore a? Mini, ma yo siriya na m kɔ Yɛrusalem, na bu kɔ́ cici m nyama, má nyini ŋgumi, ama, haari na bu kún m, ya Mibiɛ Yesu n dɛɛ ti.” 14I seeri sɔ ni, ya koro akanda má i ka má i kɔ, na ya mɔ ya nɔɔ, na ya se i ka, “Tɔ, ma Mibiɛ n dɛɛ koroowa yo.” 15Ya diiri lennyɔ dɔ ni, nyini sin, na ya sɛsɛ ya ŋu su, na ya nya akɔ Yɛrusalem. 16Na Yesu susufɔm nbem bo bu fite Sizariya n asu ya su, na ba fa ya akɔ ka ya kɔ wo sɔnɔ be dika, bu fere i ka Manesoni, i ti Sipurusifɔ ɔ, wɔ su Yesu dɛɛ atin n su acɛ. 17Saŋga bo ya kɔ juuri Yɛrusalem miɛ kpiri n nu ni, na ya ninbaam n ade ya ni ahorejɔ nyunyumi. 18I alecin na Pɔɔlu afa ya akɔ Yakobo dɔ, na ya kɔ atu Kristo jama nkpiɛnkpiɛnm kɛrɛ ka bu wo i dɔ. 19Ya bisaari ahin n wieeri ni, na Pɔɔlu akan deke n kɛrɛ kun kun fa kɔ kabo Nyɛmɛ ma wɔ yo i juma ama minɛm bo bu ti má Yudafɔm ni. 20Bu tiiri nyini nɔaniɛ n sɔ ni, na ba kansi Nyɛmɛ. Ama, na ba se i ka, “Ya niwa Pɔɔlu, m ŋa a ŋu Yudafɔm akpii beberebe bo bu wo ya nu fɛn na ba yo Yesu yarada, ye bu gusu nyunu aboro ka bu su Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n su. 21Ba ti ka a kere Yudafɔm bo bu tana minɛm bo bu ti má Yudafɔm n nu ni, ka má bu su Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n bo Moyisi fa maari n su, ye a se bu ka má bu wura bu nbaam kɛnkɛnnɛ, na má bu kaaki su Yudafɔm nana sayoowam su. 22Nahɔrɛ, bu tí ka a ba. Ye ya yo sɛ wɔ? 23Ti fɛn, kabo ya yo n la ka, minɛ nna nbem wo ya nu fɛn bo ba tan ndiɛ. 24Su bu su na a kɔ biɛ fin kabo bu yoowa kere ni, na a tɔ bu tii su kaari, adena bu koro yi bu tii. Nyini ni má sɔnɔ kɛrɛ si ka jɔrɛ n kɛrɛ bo bu kan i fa kɔ u dɔ n ti kɔrɛ wɔ, na bu si ka wɔrɔ mmɔɔ ni u tii su Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n su wɔ. 25Ama, minɛm bo bu ti má Yudafɔm na ba yo yarada n yiri, ya kɛrɛ kadasi ama bu, ka má bu se ka bu di tiɛ niɛ, wara mbunja, wara deke bo wɔ wu i ŋgumi na ba kpiɛ má i kɔm, na má bu yo sakaraya.” 26I alecin, na Pɔɔlu afa minɛm n akɔ na ba kɔ ayo fin biɛɛwa yoowa ni, na wɔ nya awura Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu, na wɔ jɔjɔ akere Nyɛmɛ sayoowa dɔŋguyofɔm ni, cɛɛn n bo bu ba biɛ fin n wie, na bu kun kun n kɛrɛ yo bu tii su sayoowa ni. 27Saŋga bo wɔ ka kaan na leso cɛɛn n wie ni, na Yudafɔ nbem afite Esiya dɛɛ awɔrɛ n nu aba dɔ, na ba ŋu Pɔɔlu Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu. Na ba yɛ jama n kɛrɛ ahore su, na ba tara Pɔɔlu. 28Na ba tiɛn, bu ŋa, “Yisarelifɔm, am buka ya. Ahin sɔnɔ ni nati jeŋgbe deke n kɛrɛ kere minɛm kɛrɛ ɔ, ka má bu bu Yisarelifɔm, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa ni, ni Nyɛmɛ Sereebiri Awuru ni. Ye wɔ kaaki afa minɛm bo bu ti má Yudafɔm aba awura Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu, na wɔ yo ahin woobiri casi n fin.” 29Deke n bo i ti na bu seeri sɔ n la ka, ba du mɔ aŋu Torofimosi bo i fite Ɛfɛso miɛ kpiri n nu ni, ni Pɔɔlu miɛ kunnu, nyini dɛɛ ti ye bu sunsuunri ka Pɔɔlu afa i awura Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu n a. 30Na miɛ n abo nu, na minɛm kɛrɛ aŋmati atiɛn bu nɔɔ, na ba tara Pɔɔlu acin ayi i afite Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu. Na ba kaba anyi Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n anɔ ni ndende. 31Má bu koroori ka bu kun Pɔɔlu wɔ. Dɔ na labari n atu Romafɔm sojam kɛrɛ kpiɛn n ka Yɛrusalem miɛ kpiri n abo nu. 32Kpeŋga na wɔ yasu ndende, na wɔ fa sojam ni bu nkpiɛnkpiɛnm, na ba ŋmati aju dɔ. Saŋga bo jama n ŋuuri soja kpiɛn n ni i sojam ni, na ba yaki Pɔɔlu, ba bo má i kun. 33Na sojam kpiɛn n akɔ atara Pɔɔlu, na wɔ ma nɔɔ ka bu wura i jɔrɔkɔ nnyɔ. Na wɔ bisa ka, “Ahin sɔnɔ ti nzu sɔnɔ ɔ? Ye wɔ yo nzu wɔ?” 34Na jama ni nbem sutiɛntiɛn sujɔjɔ, bu jɔjɔɔwa n woori i ŋgumi ŋgumi wɔ, ba jɔjɔ má jɔrɛ kun. Bu naŋmiɛ dɛɛ ti, wɔ koro asi má jɔrɛ n bu. Na wɔ ma nɔɔ ka bu fa Pɔɔlu kɔ bɛrɛ sojam dika bambaka n nu. 35Bu faari Pɔɔlu kɔ juuri bimbindi bo bu tiɛntiɛn su fun na bu wura gisan nu ni, na i boori i bu ka i fun kɔ sɔɔ n aŋgoro ni, sojam n kukuuri i wɔ, dama jama n biɛkpa n dɛɛ ti. 36Na bu suŋmati su i su, sutiɛn kpa, bu ŋa, “Am kun i, am kun i.” 37Saŋga bo bu sukoro ka bu fa Pɔɔlu wura sojam dika bambaka n nu ni, na Pɔɔlu ase sojam kɛrɛ kpiɛn n ka, “Ma m kan jɔrɛ be na a ti.” Na sojam kɛrɛ kpiɛn n abisa i ka, “A ti Giriki aniɛ? 38Nyini yiri, a ti má Ijipiti sɔnɔ n bo i yo duuri minɛ akpii nna mɔ ka bu tu gomina n ni, na i faari nyini minɛ akpii nna n kɛrɛ kɔɔri boro kpantain n nu ni.” 39Na Pɔɔlu abɔ i nu ka, “Ai, mini, m ti Yudafɔ ɔ, m ti miɛbaa a, m fite Tarasu wɔ, miɛ kpiri n bo i la duma na i wo Silisiya awɔrɛ n nu ni. Jande, ma m jɔjɔ minɛm ni dɔ.” 40Na sojam kɛrɛ kpiɛn n ama i atin ka i jɔjɔ, na Pɔɔlu ajina bimbindi n bo bu tiɛntiɛn su fun na bu wura gisan nu ni, na wɔ fa i saa ayo minɛm n ka bu yaki naŋmiɛ. Na ba tɔ amuna, na Pɔɔlu ajɔjɔ bu dɔ Hiburu aniɛ nu.


text: 1Kuu ma unu gɔ waajibi laa ye, ɛju konɛ tolo. Kokanran, mu kuu iyebe lee, Inɛw Baŋa mu bɛrɛ sɔɔ jugɔmu lee sɔɔ nɛ wɛwɛɛdɔn. 2Mu Kirisito jaŋu ii turu igii wɔun. Nɛɛ anranguju pɛli naisigɛ dɔwaai, wo goju womɔ nɛ yatobe ma, tobele ma, Ama igii wɔɔ laa ye, mu inɔn, kaa woi jeɲaa, ginsɛsai alagala taaniye go baa uni. 3Ainɛ kɔɔi jeɲaa, alujɛnɛ nɛ baa uni ga mu igii wɔun. Kaa wo goju womɔ le bee ma, kole bele ma mu inɔn. Amai sai wogɔ jugɔjɛ. 4Konɛ wo sɔɔ inɛ pilemu ye sɔɔ bɛɛlɛ, sɔɔ aŋa dɛi gaa ɛgaabe. 5Inɛ kɔɔ tunmɔ dɛi mu kuu ma uhunɔdɔn. Kaa kuu ma le yɛbɛlɛ ma kijɛ tagarajɛ dɛi laa ye, mu kuu ma unɔidolɔn. 6Mu kuu ma unɔ ibɛɛ wɔun ye, mui bomɔginɛi gɛiyɛɛlɛ. Sabu mu narain sɔɔdɔn. Kaa inɛ turu mu nɛ sɔɔ wo iyejɛ lee, wo ɛgɛjɛ lee dɛi sigɛ mui bojodo ma liliyɛ dɛi, mu wogɔ kanraindolɔn. 7Kaa kɔɔ wooi nɛ kijɛ sigɛ naa sigɛ mu bɛrɛ jugɔmi kɔɔbe dɛi maa kuu ulo le joi ye biyɛnɔu ga, jijii turu goju ma nɛ digɛraa bojaaɲu. Jijii wogɔ, Setanu titiyainɛi biyaa, maa kuu ulo le joi ye biyɛnɔu ga mui ɔɲɔmɔuwɔ. 8Kubɔ taanu mu Inɛw Baŋa bɛrɛ gɛnyaan, ɔɲɛ kɔɔ mu le wageniyɛnmɔ gun. 9Wo mu le saa: «Nɛɛma ma gɔ ui baa. Sabu gɔnrɔn ma paŋa gɔ, yɛbɛlɛ nɛ iyemɔjɛ.» Kɔɔi biyaa ye, Kirisito gɔnrɔn gɔ mu nɛ toiyo ga, yɛbɛlɛ ma dɛi sigɛ le mu kuu ma uhunɔdɔn. 10Kodigɛu, Kirisito dɛi yɛbɛlɛi ma, kuusugo sɔɔ ma, nau ma, tɔɔɲɔ ma, kinɛ ɔɲɛ sɔɔ ma mu bɛrɛ dɔwaai ye, kinɛ ma ahaajɛ. Sabu waaru mui yɛbiliyaajɛ, paŋa waaru mu sɛɛ gɔ woi. 11Mu bomɔginɛi biyaaun. Kaa ei mui biyɛmaa kaaru. Sabu boi ɛju ma sɔɔ sɔɔnw gɔ ei biyɛun dagaa. Halu mui kijɛ kanmai laa kanran, Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu sigɛbei ga kowɔin kɔɔbei kijɛ nɛ dɔɔlu mu kanrun wɔlɔ. 12Mui Yesu jaŋu ii tiyaaɲui ga birɛ le jugɔmɔjɛ gɔbe puu logoro ebe nɛ muyɔn tɔgu puu le tagaraabɛin. Sɛɛrɛ taanrinyɛn lee, yarabirɛ lee, taanrinyɛn lee wogɔ tagurin. 13Dɔɔ ma e bɛrɛ duurɔlun mu kanrun gɔi laa go, Ama inɛw mɔɔnu wajunw kijɛ bɛin e bɛɛlu gɔ ingei? Teitai laa wogɔ mui yaabu kanrain. 14Yɛnɛi, kubɔ taaniye e bɛrɛ mu wɛɛido dɛi, mu mui yegeraa wɔun. Nimɛ kanran dɔɔ ma e bɛrɛ duurɔidolɔn. Sabu mu numɔ ebe kijɛi dɛnɛɛlɔn, ei dɛnɛjɔn. Unrunw, bei naranw kai dɛi kijɛ mɔɔnɔɔnɛ, kaa, unrunw naranw gɔbei, unrunw gɔ kai dɛi kijɛ mɔɔnɔɲu. 15Kunrin, mu kai kinrun ebe dɛi numɔ ma kijɛ puu kinɛ ɛɛli le obodɔn. Mu mui kanran ohobodɔn. Mu kɔɔ gin’ ei ibɛɛ mu wɔnu, e mui gaai ibɛlai biyɛdei ma? 16E ajubaa yɛnaa ye, maa dɔɔ ma e bɛrɛ duurɔlun narain, kaa maa inɛ soŋɔi digɛu sosoŋɔ ma le ei bɛi gɛɛjɛi. 17Inɛw e bɛrɛ mu tii gɔbe le mu ei punaa kayaabɔn ma? 18Mu Titei gɛnyaan, e bɛrɛ yaa gun. Iyaa emɛ bainɛ gɔi wo le digɛraa tiyaabɔn. Tite ei punaa kayaabe ma? Wo lee, mu lee, birɛ emɛ gɔ ajubu turu gɔ le birɛnɛ ma? Yoiyaara emɛ bana gɔ turu laa ma? 19Emaa giru ebe nɛ, anrin baa kuu emɛ nɛ narain obouwɔin ma ga e ajubauwɔi. Kaa, emɛ Kirisito le pagu turu go Ama giru nɛ sɔɔuwɔin. Koyɛ, ba unrunw ibɛ mabe, ebaa paŋa bɛɛ gai sɔɔɲu. 20Waaru e bɛrɛ mu dɔwaajɛ, bana mu dɛnɛjɛ gin’ e yinwɔlɔi tɛmɛdɔn ma liyɛuwɔn. E kanran bana e dɛnɛɛlɛ gin’ mu biyɛdɔn ma liyɛuwɔn. Logoro ebe nɛ jai lee, ele lee, kinɛ ingelemu lee, tunmɔ tɛmurun sɔɔ lee, boi yamulu lee, jaara lee, kuu ulo lee, oju sɛlɛ birɛ lee tɛtɛmɛdɔn ma liyɛuwɔn. 21Mu e bɛrɛ wiyaa dɔwaaun ye, Ama, giru ebe nɛ pilemu ye mu bɛrɛ dɔgɔ wo taguru ye, giru nɛ baa inɛw hakɛ kanrin gɔbe logoro nɛ joo, kanran lɔgɔgu bemɛ lee, sala bemɛ lee, kuu sɛlɛ birɛ bemɛ lee dɛi ajubuduli bɛɛnɛ giye, kuu bemɛ nɛ mu bɛrɛ pii pipiimɔ ma liyɛuwɔn.


text: 1Awa, nin jusu suma si soto Kirisita la kafuɲoxoya xono, nin ɲoxo jusudunŋo be xanuya to, nin kafuɲoxoya be sotola Ni Senunŋo fe, nin ɲumaya nin hinno be je, 2al'alu miirolu ke kilin ti, xa nte la ɲaɲo dafa, xa i taxama benŋo xono. Alu la xanuya xa ke kilin ti, alu xonolu xa ke kilin ti, alu kilinɲa ŋinin. 3Alu xana fusi ke fadinɲa la walla fanbunɲa xanma. Bari alu i majigi, xa tolu jaate xo i xa bun alu ti. 4Alu si xana í miiri alu fannu kilinnu la nafa ma, alu bee kilin kilin xa í miiri to dulu la nafa ma. 5Miiriya men tun be Isa Kirisita la, wo ɲoxon xa ke alu dulu la: 6Ate men tun keɲa nin Ala keɲa mu kilin ti, a man a nin Ala la xaaɲanŋo ke fen ti, a me bo notonin men na. 7Bari a buruta wo bee to, xa jonŋo keɲa ta, xa ke moxolu ɲoxonŋo ti. A x'é yita moxo ti tumo men, 8a x'a fan majigi, xa xulu fo saya, gengenyiro xan saya fan. 9Wo le x'a tu, Ala x'a xotota bete, xa toxo di a ma, toxo men xa bun toxo bee ti, 10walasa fen wo fen be sanŋo to, anin duguxulo xan, anin duguxulo xoto, wolu ɲongi Isa toxo la; 11anin xo nenŋo bee x'a fo xo Isa Kirisita mu Marigi ti, walasa bunɲa xa la n Fa Ala xan. 12Wo ɲa ma, ń badin xanuninŋolu, alu xa nte lame tuma bee, xa nte tu alu bata. Alu wo ke tugun xa tanbi folo xan, x'a tara nte nte alu bata. Alu xa kisilo men soto, alu baaro ke wo hukumo xono, silanɲa nin jarajaro to. 13Bawo Ala le be baaro kexan alu xono, a si sinŋo di alu ma, alu xa ke a la ku lategeninŋo xanubaxolu nin a kebaxolu ti. 14Alu kuwo bee ke x'a tara alu man daxotoxuma nin soosoli ke, 15walasa alu xa ke jalagibalolu nin senumanŋolu ti, alu xa ke Ala dinŋolu ti, fe nte mennu la ɲin duniya in moxo tilinbalolu nin moxo jaxu innu to. Alu xa xan xa mana i to í xo sanxulo ma loololu, 16xa xumo di i ma men be nilamaya dila. Wo banna kela, nte kunŋo si xotota Isa Kirisita nalunŋo alu la kuwo koso, bawo ń na baaro nin ń na sege me na ke fuwo ti. 17Haali nin nte jelo bonta xa ke í xo sadaxo, xa kafu alu la lannaya la baaro ma, nte si ɲaɲa le wo la, xa ɲaɲa alu bee fe. 18Alu dulu xa xan xa ɲaɲa wo kuwo la, xa kafu nte ma xa ɲaɲa. 19Nte yilo b'a ma, nin a keta Marigi Isa sago ti, xo dondin nte si Timote ki alu ma; walasa nte du xa jusudun alu xibaruya soto xanma. 20Bawo nin ate kilin nte, moxo xote nte je, ń nin men be xono ma. Alu la kuwo hanmo be ate kilin ne la soobe la. 21Tolu bee be hanmela i fannu la kuwo lelu la, i nte hanmela Isa Kirisita la kuwo la. 22Bari alu fannu x'a lon Timote x'a la xantigiya yita ɲa men: A nin nte xa xibaru Dimanŋo baaro ke, í xo dinŋo nin a fa. 23Ń hakilo b'a ma x'ate le ki alu ma, nin ń xa ń na ɲa lon tumo men. 24Nte be lanin a la Marigi barako to, xo a me me, nte fan si taxa alu je. 25Nte x'a mafele xo a xa xan nte xa Epaforodite lakoppa alu ma, nin wo mu nte badinxe nin nte baarakeɲoxo nin nte kafuɲoxo ti kelo to. Alu tunnu x'a ki xa na nte maakuɲanfenŋolu ti. 26Alu bee jo loxoba tun b'a la. A tun jusukunŋo be tooronin bawo alu x'a la jangaro xibaro me. 27Tonɲa le mu a jangaruta, fo a tun be ŋinin xa sa. Bari Ala hinnata a la, ate kilin nte, a hinnata nte du la, walasa jusuxasi xote xana kafu nte la jusuxaso ma. 28Wo le x'a tu, nte xa ń tariya x'a ki alu ma, walasa nin alu x'a je, do xa kafu alu la ɲaɲo ma. Wo to, do si bo nte la jusuxaso la. 29Nin a sita je, alu x'a kunben ɲaɲaba to, Marigi toxo la. Alu xa xan xa wo ɲoxon moxo lelu bunɲa, 30bawo a tun be ŋinin xa sa Kirisita la baaro le nofe. A bota a fan na nte deemalo le xanma, alu tunnu fannu me men no nte ɲen.