text:
Dɔnniya >
Dorokoli
Лɛfɔli
Dorokoli Лɛfɔra Introduction à la lexicologie, sémantique et morphologie (2008, ɲ.217) kɔnɔ Aliz Lehmann ani Franswaz Martɛn-Bɛrtɛ fɛ tan: "la composition consiste à former un mot en assemblant deux ou plusieurs mots" - dorokoli ye daɲɛ kelen dlali ye ni daɲɛ kelen wali daɲɛ caman farali ye ɲɔgɔn kan. Ni dorokoli Bolila daɲɛ minnu kan, a bɛ daɲɛ min Di o bɛ Weele ko daɲɛ dorokolen. David Cristal ka gafe sɛbɛnnen The Cambridge's Encyclopedia of the English Language (1994, ɲ.129) ye daɲɛ dorokolen Лɛfɔ k'a Kɛ nin ye: "a compound is a unit of vocabulary which consists of more than one lexical stem" - daɲɛ dorokolen ye daɲɛ ye min kɔnɔ-kumaden ka ca ni daɲɛ-kumaden kelen ye. Bamanankan sariyasun (1997, ɲ.46) fana bɛ daɲɛ dorokolen Лɛfɔ nin cogo in na tan: "daɲɛ dorokolen ye daɲɛ fla wali damadɔ kafolen ye ɲɔgɔn na ka daɲɛ kura Bange".
Dorokoli ye daɲɛ-dlacogo barikamaba ye bamanankan na. Лininiw y'a Jira an na ko bamanankan gafe duuru o duuru, minnu daɲɛ mumɛ bɛ t'i Jɔ 93 975 la, ko daɲɛ 9,478% ye dorokolenw ye ninka 4,115% Kɛ bɔnnaw ye (kalanfoori-sɛbɛn, Isiyaka Baalo, 2012).
A. Daɲɛ dorokocogo
Daɲɛ dorokolen kɔnɔ daɲɛ-kumaden bɛ Dabɔ fla la ka Se Fɔ tan ani kɔ ma bamanankan na.
Misali:
Daɲɛ dorokolen kumaden flama
dugutigi (Ng.B, ɲ...) = dugu + tigi
kɛlɛmasa (Ŋ.T, ɲ...) = kɛlɛ + masa
sanudaba (W.S, ɲ...) = sanu + daba
daɲɛ dorokolen kumaden sabama
dugujɛkan (Ŋ.T, ɲ...) = dugu + jɛ + kan
sigiyɔrɔyɛlɛma (W.S, ɲ...) = sigi + yɔrɔ + yɛlɛma
Fìnikominɛn (C.B, ɲ...) = fini + ko + minɛn
Daɲɛ dorokolen kumaden naanima
maakuntigɛmuru (Ŋ.T, ɲ.10) = maa + kun + tigɛ + muru
musokɔrɔsigiyɔrɔ (Ŋ.T, ɲ.82) = muso + kɔrɔ + sigi + yɔrɔ
sofakuntigi (W.S, ɲ.31) = so + fa + kun + tigi
daɲɛ dorokolen kumaden seeginma
misimusokunkolojeniyɔrɔbarokan (jama) = misi + muso + kun + kolo + jeni + yɔrɔ + baro + kan.
B. Daɲɛ dorokolen kumadenw tɔgɔko
Daɲɛ dorokolen kumadenw nacogo ɲɔgɔn kɔ bɛ na ni danfara donni ye u ɲɛci la daɲɛ kɔnɔ. Лɛci fla ɲɔgɔn b'u Danfara ka Bɔ ɲɔgɔn ma. Kumaden kelen bɛ miiriya tɔgɔ bakuuruba jɔyɔrɔ Fa ninka kelentɔ Kɛ ka miiriya danfarali jɔyɔrɔ Fa. A ɲɛci flaw taalan ye ɲɔgɔn ye. O la, kumaden sugu fla minnu bɛ Kɛ daɲɛ dorokolenw kɔnɔ jɔyɔrɔko siratigɛ la o ye bakuurutɔgɔ ni danfaratɔgɔ ye. Gafe min tɔgɔ ye ko Bamanankan mabɛn (2006, ɲ.131) kɔnɔ, a Fɔra bakuurutɔgɔ ma ko daɲɛ dorokolen nimayɔrɔ.
Misali:
hɔrɔnmuso = hɔrɔn (danfaratɔgɔ) + muso (bakuurutɔgɔ) muso bɛɛ ye muso ye nka muso bɛɛ tɛ hɔrɔnmuso ye, bari baramuso ni furumuso bɛ yen barri furumuso bɛ yen
dugutigi = dugu (danfaratɔgɔ) + tigi (bakuurutɔgɔ) tigi bɛɛ ye tigi ye nka tigi bɛɛ tɛ dugutigi ye bari waritigi bɛ yen
siigiyɔrɔ = sigi (danfaratɔgɔ) + yɔrɔ (bakuurutɔgɔ) yɔrɔ bɛɛ ye yɔrɔ ye nka yɔrɔ bɛɛ tɛ sigiyɔrɔ ye, bari dayɔrɔ ni jɔyɔrɔ bɛ yen.
C. Daɲɛ dorokolen bɔcogo ɲɔgɔn da fɛ
An b'aw Ladɔnniya ko daɲɛw dorokocogo sariya ye tɔgɔ jɔnjɔn blali ye daɲɛ laban na bamanankan na.
Misali: dibisogo ani sogodibi kan tɛ fɛn kelen ma. A daɲɛ fla bɛɛ kɔnɔ-kumadenw ye fla-fla ye wa kumaden kelen minnu bɛ fɔlɔ kɔnɔ o kelenw de bɛ flanan kɔnɔ. A kumadenw sigicogo ka Fɔ ɲɔgɔn kɔ o kɔni tɛ kelen ye. Dibisogo ye sogo dɔ tɔgɔ ye ninka sogodibi Kɛ dibi dɔ tɔgɔ ye. I b'a Ye nin misaliw la ko kumaden labanw de ye kuma kan bɛ min ma ye.
Misali:
serimalo (malo sugu dɔ)
maloseri (seri sugu dɔ)
ɲɔmugu (mugu sugu dɔ)
muguɲɔ (ɲɔ sugu dɔ)
sonɛgɛ (nɛgɛ sugu dɔ)
nɛgɛso (so sugu dɔ)
Dorokolen dɔw kumaden fɔlɔ Ye kuma kan bɛ min ma ye: jakumawara, sanuhɔrɔn…
D. Daɲɛ tonnen
O Ye daɲejuru ye min fla walima caman bɛ Fɔ ka fɛn kelen Kofɔ k’a sɔrɔ u tɛ Sɛbɛn ka Nɔrɔ ɲɔgɔn na u kanhakɛ cogoya fɛ. N’i y’u Sɛbɛn k’u Nɔrɔ o dorokolen bɛ fɛn wɛrɛ Kofɔ min ni u dorokobali kɔrɔ tɛ kelen ye. N’i y’a fan kelen Fɔ k’a tɔ To o tɛ a bɛɛ fɔli ɲɔgɔn fɛ kɔrɔ Jira.
Misali :
E. Daɲɛ dorokolen kɔrɔdɔn
Daɲɛ dorokolenw bɛ Don kɔrɔ minɛn minnu kɔnɔ k'u Suma ka Bɛn miiriya ma olu bɛ Walawala an fɛ yan. O minɛn ninnu bɛ i ko muulu n'i bɛ miiriya tɔgɔda-sababuw don a kɔnɔ i ko bɔgɔ kɛnɛ bɛ Don tufabɔnnan kɔnɔ cogo min na. Bɔgɔ tufaden bɔlen bɛ Kɛ ka sow Jɔ cogo min na, miiriya kura minɛnw donnen tɔgɔdon-minɛn kɔnɔ o bɛ tɔgɔ ɲumanw Dla minnu bɛ Bɛn u miiriyaw weeletɔgɔ hakika ma. An bɛ daɲɛ dorokolen kelen pe Ta k'o tɔgɔdon-minɛn Jira walasa an bɛ Tɛmɛ n'o fɛɛrɛ kelenw ye ko kuraw tɔgɔ dali la. O daɲɛ tɔmɔnen Bɛnna misidaba ma.
An bɛ ɲininkali Kɛ misidaba tɔgɔ Dara o minɛn kura in na cogo di? Yala n'a Fɔra mɔgɔ min ye ko misidaba hali ni a ma Deli ka minɛn in Ye a ɲɛ na a b'a Faamu wa? Yala ni mɔgɔ min ye o minɛn ɲɔgɔn dɔ Ye a bɛ Se ka tɔgɔ Da o la ni misidaba ta dacogo faamuya ye wa?
Ni ɲininkali fla ninnu jaabi ye ko awɔ o b'a Jira ko tɔgɔ kura dalen Bɛnna sababa ma. N'u jaabi Kɛra ayi ye, o kɔrɔ ye ko fɛn kura tɔgɔ dalen ma Faamu.
misidaba = misi + daba
Daɲɛ dorokocogo: tɔgɔ + tɔgɔ Farala ɲɔgɔn kan ka tɔgɔ kelen Di.
Tɔgɔ nalen fɔlɔ (misi) ye danfaratɔgɔ ye
Tɔgɔ laban nalen (daba) ye bakuurutɔgɔ ye
Tɔgɔ in bɛ Dala minɛn min na o tɔgɔda-sababu dɔw Flɛ:
- minɛn in ɲɛci ni an bolominɛn dɔ ta bɛɛ ye kelen ye min bɛ Weele an fɛ ko daba. A n'o bɔlen tɛ ɲɔgɔn fɛ nka u ɲɛci ye kelen ye.
- minɛn in bɛ Sama misiw fɛ k'a ɲɛci Waleya, o waleyabaa ni an bolodaba kɔrɔ ta tɛ kelen ye.
bakuurutɔgɔ = daba
danfaratɔgɔ = misi
misali kumasen = misi bɛ Da daba min na k'a Sama.
Mabɛn fɛɛrɛ = baara waleyabaa + baara waleyaminɛn kan ka minɛn tɔgɔ Da.
kɔrɔko tɔgɔdon-minɛn = A ye baara waleyabaa ye min bɛ baara waleyaminɛn B Bla waleyali la
Tɔgɔdon-minɛn sugu ka ca. Miiriya kelen bɛ Se ka caman Sɔrɔ. Лɛnawolomani de bɛ Kɛ o la ni min y'i Dya k'o Ta.
Walasa tɔgɔdon-minɛnko ka Faamu a ɲɛ bɛrɛbɛrɛ ma, an bɛ a misali damadɔ Di fransɛkan ni anglɛkan ni bamanankan na. Fransɛkan na a bɛ Weele ko matrice. Anglɛkan na, a bɛ Weele ko matrix. O la, an b'an wasa Don
ACCT (1985, ɲ.63) ka gafe bɔlen Guide de reccherche en lexicographie et terminologie kɔnɔmisali dɔw la.
A ka c'a la, miiriya minnu bɛ tɔgɔ dali sababuya fɛn kura la ni dorokoli fɛɛrɛ ye olu ye:
- Fɛn kura ɲɛci/mago (kumaden dɔ ka kan ka Sɔrɔ dorokolen kɔnɔ min bɛ fɛn kura ɲɛci Kofɔ: wugufara, jiminfara ):
- Fɛn kura fanw tɔgɔ (kumaden dɔ ka kan ka Sɔrɔ dorokolen kɔnɔ min bɛ fɛn kura fan dɔ tɔgɔ Jira)
- Fɛn kura Dlara yɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnen min kama (kumaden ka kan Sɔrɔ dorokolen na min bɛ mɔgɔ Sɔmi a bɛ mago ɲɛ yɔrɔ min na)
- Fɛn kura dlalen bɛ fɛn min kɔnɔ wali fɛn min b'a kɔnɔ (kumaden dɔ ka ka k'a Jira fɛn kura yankan b'a To a bɛ Don fɛn min kɔnɔ wali fɛn min bɛ Don a kɔnɔ)
- Fɛn kura Dlara ni bɔgɔ sugu min ye (kumaden dɔ ka kan ka Sɔrɔ dorokolen na min bɛ mɔgɔ hakili Lajigin minɛn in sogo ye fɛn kelen min ye: n'a sogo ye jiri ye, mana, nɛgɛ, fara, ...).
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-02-26


c: text/html

text:
🇧🇫Burkina Faso Jamana fanga ye jekulu kura sigi
Burkina Faso gofɛrɛnaman ye a latigɛ ka jamana ka tɔnba dɔ sigi senkan, min bɛ bɛn ni ɲɛnamaya kɛ ɲɔgɔn fɛ.
O ye ɲininkali ye ka baara kɛ ka caya sigida ka jɛɲɔgɔnya ni jamana ka bɛnkan kan, wa a bɛna taamasiyɛnw di mɔgɔ minnu tɔɔrɔla, olu ka musakaw kan.VOA Lasikiden Kader Traore ba kunafolidi
🇧🇫Burkina Faso Jamana fanga ye jekulu kura sigi
🇧🇫Burkina Faso fanga ye jekulu kura sigi Burkina Faso gofɛrɛnaman ye a latigɛ ka jamana ka tɔnba dɔ sigi senkan, min bɛ bɛn ni ɲɛnamaya kɛ ɲɔgɔn fɛ O ye ɲininkali ye ka baara kɛ ka caya sigida ka jɛɲɔgɔnya ni jamana ka bɛnkan kan, wa a bɛna taamasiyɛnw di mɔgɔ minnu tɔɔrɔla, olu ka musakaw kan.
🇧🇫Burkina Faso Jamana fanga ye jekulu kura sigi
Programmes
-
octobre 02, 2022
Mɔgɔ ba caman ye ɲɔgɔn lajɛn kari don Bobo-Dioulasso
-
octobre 02, 2022
Burkina Faso: Ibrahim Traoré ye taama ke Ouagadougou la
-
octobre 01, 2022
Laselikɛlaw binna Faransi ka lasigidenso kan Ouagadougou
-
octobre 01, 2022
Anbafo Jemukan Sibiri Octoburu kalo tile folo san 2022
-
-

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Alizeri : (Algerie) >
Alizeri Ye 'jàmana ye min Bɛ fàrafinna tlèbin ni kὲɲɛka'cɛ.A Bɛ Bɛ cɛmancɛgeji ni Sahara 'cɛ.
Alizeri faaba Ye Alze ye. Cɛmancɛgeji Bɛ Alizeri ni kὲɲɛka ‘cɛ. A ni Libi ni Tunizi bɛ Dànbɔ wòrodugu ni kɔrɔnseleke la. A ni wòrodugu ni tlèbin ‘cɛ, Mali ni Moritani Bɛ yèn. Màrɔk ni sahara B'a ni tlèbin ‘cɛ. Alizeri dùgukolo fὲnsɛ Ye 2 381 741 km2 ye. Alizeri mɔ̀gɔ bɛ Weele ko Alizerika. A jɔ̀njɔn ɲɛw Ye : binkɛnɛ ni jɛman dalen ɲɔgɔn kan kà Jìgin kà kalo ni dòolo Kɛ o cɛmancɛ la ɲɛ blènman na. Wari min bɛ Dun jàmana ‘kɔnɔ o Ye Alizeri Dinar ye. 2008 sàn na, alizerika tùn Ye ‘màa 33 739 635. Alizeri ka ‘kan madɔnnen Ye arabukan ye nkà kan wɛrɛ ‘fana Bɛ yèn i n'a Fɔ Bɛrbɛr …. O n’a ɲɔgɔnna ‘caman.
Blàdon : 2021-03-14 Yɛlɛmako laban : 2021-03-14


text:
Kwàzana
Dugu yɔrɔfɔli
Kwàzana Ye Baninkɔ dugu dɔ ye min Bɛ Jὲbɛn galoda fɛ Joyla kolomi na. A ni Jὲbɛn kubedugu cɛ jànya ye bam 7 ye ni k'a ni Joyla ta Kɛ bam 115 ye. A Bɛ marabolo min na, o ye Kulukɔrɔ ye, a n'o cɛ bɛ Taa bam 242 la. A Bɛ Mὲɛna kafoda la a ni min cɛ ye bam 10 ɲɔgɔn ye. Dugu laminidugu naani tɔgɔ Flɛ nin ye: kɔrɔn fɛ Sirimabugu ni Jàratubugu Bɛ yen ni bam 5 ye. Dugu ni tlebin 'cɛ, Duguyana de Bɛ yen, bam 5. Dugu kɛɲɛkayanfan fɛ, Woronin Bɛ yen ni bam 2 ye. Dugu min Bɛ dugu ni worodugu 'cɛ o ye Jɔnɔgɔ ye min n'a cɛ Ye bam 3 ye. Kwàzana ni duguba minnu ka Surun ɲɔgɔn na olu Ye Joyla ni Faana ye.
Dugu tɔgɔko
Kwàzanna tu tigɛli bɛ taa sàn 201 ɲɔgɔn na. Kabi dugu in Sìgira a tɔgɔ ye kelen ye. A sìgibaa ye Kwàzan ye min Bɔra Mande ka Nà sὲnɛ siratigɛ la. Fɛn min y'a tɔgɔ sɔrocogo ye, an bɛ Nà dɔɔnin Лɛfɔ o kan. Dugu tɔgɔ Sɔrɔla a sìgibaa tɔgɔ fɛ ko Kwàzan. O tɔgɔ in fɔli de Nàna ni Kwàzanna ye.
Dugu dugutigiya
Laadala-dugutigiko de bɛ Kwàzanna. A bɛ kìn kelen ka bolo kan w'a bɛ jamu kelen ka bolo kan n'o ye Tarawelew ye. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi kalo 3 o kɔ fɛ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Kwazan, Nanamacɛ, Sìribacɛ, Kɛɛma, Cɛwari, Dɔcɛ, Baajan, Лankɔrɔ, Baablen, Musa, Yusu. Nin mɔgɔ tɛmɛnen bɛɛ tùn ye Tarawele ye. Màa min bɛ dugu kun na bi, o ye Nuhum Tarawele ye. Dugu in tun bɛ jamanatigi-dugu min ka mara kɔnɔ, o ye Лɔfalenna ye.
Dugu bonya
Kwàzanna mɔgɔ bɛ 1000 Bɔ bi. A sìgikɛnɛ ye bam 1 ye kɛrɛ naani na. Kìn 3 de bɛ yen. Dugu b'a sìgiyɔrɔ flanan na nin ye: Dugutigila ni a sìgilen bɛ yɔrɔ min na sisan.
Dugu siyako
Siya min bɛ Kwàzanna, o ye bamanan ye. Yen jamuw ye: Tarawele, Mariko, Kulubali. Dugu mɔgɔw sinankunw ye Kulubali, Jàra, Togola, Kɔnɛ, Jabaatɛ, Jalo. Furusira bɛ dugu mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ w'a bɛ dugu ni dugu wɛrɛ cɛ. Kan min bɛ Fɔ yen, o ye bamanankan ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye kwàzannakaw ka baara la kologirin dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara ni jàgo bɛ Kɛ yen.
Forosɛnɛ siratigɛ la, u bɛ fɛn minnu Sɛnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ: mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.
Jàgo: sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere, baganjago.
Baganmara : misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.
U bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Kwàzanna olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.
O tɛmɛnen kɔ numuyabaaraw bɛ Kɛ dugu in na. Numucɛw bɛ baara minnu Kɛ, olu ye: dabadla, jeledla, jalodla, murudla, zundla.
Dosonya bɛ yen wa donso-bolodon bɛ Kɛ yen.
Nin bɛɛ la, yen baaraw la fanba ye sɛnɛ de ye.
Dugu fὲɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ kwàzannakaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabele, ntefere, wɔlɔjuru, wɔlɔgen, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Лelakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikemansin, moto, pɔnpekɔlɔn, kɔlɔn ŋana, sɛnɛkɛ-mansin.
Baaɲumaketɔn min ni dugu Delila ka baara Ke ɲɔgɔn fe o ye ACODEP ye. Ale de Nàna ka jurudon, balikukalanko ani baganbalo ka ma.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ lakɔlikalan Dabɔra Kwàzanna 2004 sàn. Kàlanso fla dòn wa forobata y'u ye. Sàn 9 kalan don .Balikukalanso kelen fana be yen min Dabɔra 1980 sàn. Ka Fàra o kan, blonkɔnɔ-kalanso fla bɛ yen minnu daminɛ ni sisan cɛ ye sàn 80 ye. Kàlan min Donna Kwàzanna fɔlɔ o ye blonkɔnɔ-kalan ye nka bi lakɔlikalan de fanga ka bon kosebe.
Lakɔlikalan sira fe duguden minnu Kera jɔyɔrɔ-tigi ye olu ye :
- Laminini Mariko : Ale sìgiyɔrɔ ye Kucala ye. A ka baara ye pokisiya ye. A ʃi ye 48 ye.
- Umar Tarawele : Ale sigilen be Лɔnɔ. Lakɔlikaramɔgɔ min ʃi ye sàn 32 ye.
- Malik Sagara : Ale be Bamakɔ. A ʃi ye 32 ye. A ka baara ye dɔgɔtɔrɔya ye
Dugumɔgɔw be diine min na, o ye silameya ye. Diine in donbaa ye Idrisa Tarawele ye. A Nàna ni diinɛ in ye ɲina y'a sàn 40 ye. Misiri 2 de bɛ Kwàzanna.
Ka Fàra o kan, laadalabato dɔ bɛ Kɛ ye min ye fara ye. Ale batoyɔrɔ ye faraso ye.
Dugu dasiri ye miniɲan ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye kwàzannakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Kwàzannakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fereba de la. Nin bee kɔ fe farikoloɲeneje werew be yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani negesoboli.
Dugu kungoko
Kwàzanna kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( kɔ,dàla, fàla, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, dàla saba, kɔ kelen, fàla 2 ani jɛ 1 de be yen.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : salen, ntɛbɛnbaman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ, ntubanin, sɛgɛ.
Dugu in kungodaw tɔgɔ ye: ciyansorola, jɛnin, nagyew, nkalamatu, lɛkɔnɔ.
Dugu kaburudoko
Kaburudo 4 de bɛ dugu in na. Dugutigiw ta, musokɔnɔmaw ta, denmisɛnninw ta ani jotigiw n'u musow ta. Kaburudo ninnu bɛ dugu ni banin, baba ani tlebin cɛ.
Dugu waatiko
Kwàzanna, tlema mana Bɔ yen, samiɲɛ de bɛ Nà n'o Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà. O kɔ fɛ fonɛnɛ bɛ yen.Yen sanji hakɛ samiɲɛ kelen kɔnɔ o ye 500 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔ minnu bɛ Kwàzanna olu ye: jotu, simaladege, burutu, ɲanantu, jotunajatu.
Minnu tɔgɔ bɔlen don fo jamana wɛrɛw mɔgɔw bɛ Nà u Flɛ, olu ye: jotunajatu, dafalenbama.
Blàdon : 2017-05-25 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04


text:
Minata Fɔnba: janjow dɔnkiliw
Minata Fɔnba ye baninkɔ bari-dɔnkilidala ŋana dɔ ye. A bɛ Weele Minatanin na fana. Minata Fɔnba yɛrɛ bɛ Bɔ Kaafla, o min y'a fàdugu ye. A furulen dòn Tubala. O dugu fla ninnu bɛɛ bɛ Bankɔ galoda la. A ka janjo lamagaja Tàra Serila mɔgɔw fɛ. Minata bɛ dɔnkili Da fɔli sugu caman 'kɔrɔ i n'a fɔ bari, boyi (ya/nkusun), kariɲan, jidunun. A ni Serila latigɛdɔnso baarakɛlaw bɛ Taa a ka janjow la walasa olu k'a ka fɔlikanw ni a ka jaw Tà. A ka janjo kɛlenw dɔnkili dɔw Flɛ nin ye n'o dɔw ye lamagaja ye:
Koyala janjo: 2014-10.
Kaafla Janjo 1lɔ: 2016-01
Kaafla Janjo 2nan: 2016-01
Blàdon : 2016-12-08 Yɛlɛmako laban : 2017-08-11


text:
Naŋgban Kpeeni Suurili
Naŋgban Kpeeni Suurili (Al-Mujadila ٱلْمُجَادِلَة)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhirila ninsala ni bi tu kamaata ni o tibgi o paɣa hali ti zaŋ o maɣisi o ma shem, ka lahi wuhiri Annabi Muhammadu mini o sɔhibenim’ ni daa tiri taba jilma ʒiishehi kam ni shem, domin di leei kpahimbu n-zaŋ ti Muslinnima.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Naawuni wum paɣa so ŋun ŋmeri a namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ o yidana yɛltɔɣa ni maa, ka o (paɣa maa) ŋmeri kuŋ tiri Naawuni. Dinzuɣu, Naawuni wumdi yi niriba ayi maa ni labsiri taba yɛltɔɣa shɛŋa. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara.
- 2. Yi puuni ninvuɣu sheba ban yeli ni bɛ yi laɣim ni bɛ paɣaba, bɛ laɣimya nibɛ manim’ maa, bɛ (paɣaba) maa pala bɛ manima, bɛ manim’ pa shɛba naɣila paɣa sheba bandɔɣi ba. Yaha! Achiika! Bɛ yerila yeltɔɣabɛɣu, ka di lahi nyɛʒiri. Achiika! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Gaafara Duuma.
- 3. Yaha! Ninvuɣu sheba ban yelini bɛ yi laɣim ni bɛ paɣaba, bɛ laɣimya ni bɛ manima, din nyaaŋa, ka ti lahi bɔri ni bɛ labsi bɛ yeltɔɣa maa (ka Naawuni chɛ bɛ taali), bɛ chɛli dabpaɣa (ka o lee bilchina) pɔika bɛ (doo maa mini o paɣa) naan miri taba dooshee, ŋɔ maa nyɛla bɛ ni saɣisiri ya ni shɛli. Yaha! Naawuni mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.
- 4. Amaa! Ŋun bi nya (dabpaɣa), Ŋun lom noli chira ayi m-pa taba zuɣu poi ka bɛ naan miri taba dooshee, ŋun mi ku tooi (lo noli maa), tɔ! Ŋun dihimi nandaamba pihiyɔbu (60). Ŋɔ maa daliri nyɛla domin yi ti Naawuni ni O tumo yelimaŋli. Dinzuɣu dinnim’ maa nyɛla Naawuni zalsi. Yaha! Azaaba kpeeni be chefurinim’ zuɣu (Zaadali).
- 5. Achiika! Ninvuɣu sheba ban kpahiri yeɣiri Naawuni mini O tumo tarsi, tɔ!Bɛ ni filim ba kamani bɛ ni daa filim ban daa kana poi ni bana maa shem. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila dalirinim’ din be polo ni. Yaha! Filiŋ daazaaba be chefurinim’ zuɣu.
- 6. Dabsi’ sheli Naawuni ni yɛn ti yiɣisi ba (bɛ gbala ni) naŋgbaniyini, ka ti ba lahibali n-zaŋ chaŋ bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ sheli (Dunia puuni). Naawuni nyɛla Ŋun gu li, amaa! Ka ban tam li. Yaha! Naawuni nyɛla Shɛhiradira binshɛɣu kam zuɣu.
- 7. (Yaa nyini ŋun wumda)! A bi nya kadama Naawuni mi binshɛɣu din be sagbana ni, ni binshɛɣu din be tiŋgbani ni. Di ku tooi niŋ ka niriba ata mali saawɔra shɛli, naɣila Ŋuna (Naawuni) m-pahi ka bɛ nyɛ anahi, di mi ku tooi niŋ ka niriba anu mali saawɔra, naɣila Ŋuna (Naawuni) m-pahi ayɔbu, bɛ mi yi bi paai lala, bee ka bɛ gari lala, naɣila O be la bɛ puuni luɣulikam bɛ ni be. Din nyaaŋa, kaO yɛn ti ti ba bɛ ni tum shɛli lahibali Zaadali. Achiika! Naawuni nyɛla binshɛɣu kam Baŋda.
- 8. Di ni bɔ ŋɔ, a bi nya ninvuɣu sheba bɛ ni mɔŋ ni bɛ di laɣim ngbaai saawɔra, din nyaaŋa kabɛ labiri binshɛɣu bɛ ni mɔŋ ba maa puuni, ka laɣinda n-gbaari saawɔra maa ni alahichi mini zualinsi, n-ti pahi Naawuni tumo taali kpebu ni. Yaha! Bɛ yi kana a (nyini Annabi) sani, ka bɛ puhiri a puhiri sheli Naawuni ni bi zaŋ li mpuhia, kanaanyeri bɛ suhiri ni: “Ka bozuɣu ka Naawuni bi niŋ ti azaaba domin ti ni yeri sheli ŋɔ maa zuɣu? Ʒahannama buɣum ni saɣindi ba, ka bɛ yɛn ti kpe li. Dinzuɣu, bɛ labbu shee maa nyɛla din be.
- 9. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Yi yi bɔri ni yi laɣim gbaai saawɔra, tɔ! Yin di gbaai saawɔra ni alahachi mini zualinsi, n-ti pahi Naawuni tumo taali ni kpebu ni. Amaa! Laɣimmi ya n-gbaai saawɔra ni alheeri mini wuntia. Yaha! Zom ya Naawuni so bɛ ni yɛn ti laɣim ya O sani (Zaadali) maa.
- 10. Achiika! Saawɔra laɣim gbaai (ni alahachi mini zualinsi) yila shintaŋ sani na, domin o saɣim ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli suhu, o mi pala ŋun yɛn tooi niŋ ba chuuta shɛli naɣila ni Naawuni saɣi ti. Dinzuɣu, ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli dalimmi la Naawuni zuɣu.
- 11. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Bɛ yi ti yeli ya: “Saɣisim ya (ka polo niŋ) ʒiishehi ni,tɔ! Yin saɣisim ya, Naawuni gba ni yelgi biehigu tin ya, bɛ mi yi ti yeli ya: “Yiɣisim ya,” tɔ! Yin yiɣisim ya. Naawuni duhirila ninvuɣu sheba ban tiyelimaŋli, ni ninvuɣu sheba ban mali baŋsim yi puuni ni darzanima. Yaha! Naawuni mi binshɛɣu din sɔɣi yi tuuntumsa ni.
- 12. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Yi yi ti bɔri ni yi laɣim gbaai saawɔra ni Naawuni tumo (Annabi Muhammadau), tɔ! Yin daŋmi ya mali sara ka naan kana ni yi saawɔra maa, dina n-nyɛ alheeri n-tin ya, ka lahi nyɛ kasi. Amaa! Yi yi bi nya (sara maa), tɔ! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 13. Di ni bɔŋɔ, yi zɔrimi ni yi daŋ sara malibu poi ka naan kana ni yi saawɔra (Annabi sani)? Tɔ! Yi yi bi tooi (mali sara maa), Naawuni deei yi sandaani (tuuba), dinzuɣu puhimi ya jiŋli, ka tin ya zakka. Yaha! Doli ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu). Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.
- 14. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shɛba ban zaŋ Naawuni ni je suli niŋ shɛba maa (Yahuudunima) nleei bɛ zonima? Bɛ ka yi (Muslinnim’) puuni, ka mi ka bɛ (chɛfurinim’) puuni, ka bɛ lahi pɔri Naawuni ka di nyɛla ʒiri, ka mi nyɛla ban mi.
- 15. Naawuni malila azaaba kpeeni shili n-guli ba. Achiika! Bɛ tuuntumsa shiri nyɛla din be.
- 16. Bɛ gbibila bɛ pɔrika di nyɛ din taɣiri ba (ka Muslinnim’ ku tooi tuhi ba). Dinzuɣu, ka bɛ taɣi (ninsalinim’) ka chɛ Naawuni soli. Dinzuɣu, filiŋ daazaaba be bɛ zuɣu (Zaadali).
- 17. Di kariya ka bɛ daarzichi mini bɛ bihi tooi taɣi ba shɛli ka chɛ Naawuni (daazaaba). Bana n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.
- 18. Dabisi’ sheli Naawuni ni yɛn ti yiɣisi ba namgbaniyini, ka bɛ ti pɔri tiri O kamani bɛ ni pɔri tiri ya shem (Dunia ŋɔ), ka tehi ni bɛ gbibila daliri shɛli. Wumma! Achiika! Bɛ nyɛla ʒirinima.
- 19. Shintaŋ nyeŋ ba mi,ka chɛ ka bɛ tam Naawuni yela teebu. Bana n-nyɛ shintaŋ laɣiŋgu. Wumma! Shintaŋ laɣiŋgu n-nyɛ ban kɔhi lu.
- 20. Achiika! Ninvuɣu sheba ban kpahiri yeɣiri Naawuni ni O tumo zaligu, tɔ! Bannim’ maa be ban filiŋ puuni (Dunia ni Chiyaama).
- 21. Naawuni zali zaligu (ka yeli): “Achiika! M (Mani Naawuni) mini N tuumba n-nyɛ ban yɛn nyɛŋ. Achiika! Naawuni nyɛla Kpeŋlana, Nyeŋda.
- 22. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! A ku nya ka ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni mini O tumo yelimaŋli yuri ninvuɣu so ŋun kpahi yeɣi Naawuni mini O tumo zaligu, hali bɛ yi nyɛla bɛ banima, bee bɛ bihi, bee bɛ mabihi, bee bɛ dɔɣiriba. Bannima, Naawuni sabila yɛlimaŋtibo niŋ bɛ suhiri ni, ka kpaŋsiba ni ruhi din yi O sani na. Yaha! Ka O yɛn ti kpehi ba Alizanda yili shɛŋa puuni, ka kulibona ti yɛnzɔri gindi di lɔŋ ni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di ni. Naawuni niŋ ba yeda,ka bɛ gba niŋ Oyɛda. Bannima n-nyɛ Naawuni laɣiŋgu. Wumma! Naawuni laɣiŋgu nnyɛ ban nya tarli.
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.


text:
Ziirinda >
Forotigi ni 'jinɛ kalabannci
Nin Kɛra cὲ dɔ ye, 'foro belebele tùn bɛ min ‘bolo. 'Sàn o sàn, a tùn bɛ foro in Sὲnɛ. Sàn dɔ la, a Taara a ka fὸro la ni k’a baara da Minɛ. A ye ‘waatinin Kɛ dɔrɔn, jinɛ dɔ Bɔra tu 'kɔnɔ kà Pɛrɛn kà D’a kan. Jinɛ pɛrɛnkan Kɛra :
- E bɛ mun na yan?
Sὲnɛkɛla Siranna sa, nka a Sera kà jinɛkɛ Jaabi :
- N b’a la kà n ka fὸro de Labɛn, bari dànnituma Surunyara.
Jinɛkɛ y'i Kanto sὲnɛkɛla ma :
- Fὸro in Kɛra e 'ta ye tuma jumɛn ? E t'a Dɔn ko ne de y'a tìgi ye wa?.
Sὲnɛkɛla Ko a ma :
- Ne tùn t'o kàla ma. Fo n'e Yafara ne ma dɛ! Nka, komin e ta ye fὸro ye, ne kɔni b'a Лini i fɛ i ka Sabali kà n To n ka foro Sὲnɛ. N bɛ n ka denbaya balo Лini a ‘kɔnɔ.
Jinɛkɛ ma Bàn o ma. A Ko 'baasi tɛ o ye ko cὲ bɛ Se k'a ka sὲnɛ Kɛ. Jinɛkɛ Ko nka, ko ni cὲ ye sὲnɛfɛn min Sὲnɛ, ko u flà b'o Tla u ni ɲɔgɔn ‘cɛ. Ko ni tlali bɛ Kɛ, ko sὲnɛfɛn dugumana bɛ Kɛ ale jinɛkɛ 'ta ye ni k’a sanfɛla Kɛ cὲ ‘ta ye. U Bɛnna o bɛɛ kan.
O Kɛlen dànnituma Nàna Se. Cὲ ye ɲɔ Dàn. A ka ɲɔ Лɛna kosɛbɛ. Лɔ Nàna Se minkɛ, sὲnɛkɛla y'a Tigɛ ni k'a Gosi k’a Dòn bɔɔrɛw ‘kɔnɔ kà T’a Fèere. Jinɛkɛ fana n'a denw Taara ɲɔkalaw Tigɛ, k'u Fàra ɲɔgɔn kan ni kà Taa n'u ye sugu la u fèereli kama. Sugujɔlaw Tora k'u Lajɛ. Olu ma 'dàn foyi Sɔrɔ u la, wa mɔgɔ ʃi ma jinɛkɛ n'a denw Лininka hali ɲɔkalaw sɔngɔ na. O kɛlen, jinɛkɛ Dimina fo kà Tɛmɛ.
Ɔ, sàn min Dar'o kan sa, don dɔ a Taara fὸro in na kà Taa sὲnɛkɛla Sɔrɔ yen tugun. A y'i Kanto sὲnɛkɛla ma o la, k’o ye namara Kɛ ale la salon tlali la. A Ko nka ɲìnan ta la, k’ale de bɛ nà sanfɛta Tà ni kà dugumana Di cὲ ma. O kɛlen, sὲnɛkɛla fana Ko o tɛ 'baasi ye.
Ɔ, dànnituma selen, sὲnɛkɛla fana ye woso Sὲnɛ. Woso Nàna Se tuma min na, jinɛkɛ n'a denw Taar'o bulu bɛɛ Bɔ. Sὲnɛkɛla yɛrɛ Taara woso ku Bɔ. U Taara ɲɔgɔn fɛ sugu la. Sὲnɛkɛla ka woso Banna pew kà jinɛkɛ ka wosobulu gàlalen To a ‘bolo. O mɔnɛ fɛ, jinɛkɛ Kulela dew. Kabini o don Bɔr'a la sa, ‘màa ʃi ma jinɛkɛ n'a denw Ye blen. Foro tìgiya Seginna cὲ ma a ‘nɔ kɔrɔ la yen.
An y'o Tà yɔrɔ min, an y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-05-14 Yɛlɛmako laban : 2016-05-14


text:
Bunteni
Bunteniw Ye ‘dùguma-fɛnɲɛnɛma kolonntanw ye fὲrulan flà Bɛ minnu da kὲrɛ fὲ. Bàga Bɛ u ku nunkunnin na. U ni ntalendalaw bɛɛ bɛ Jàte kuluba kelen fὲ.
Bunteni bɛ ʃi 600 ‘ɲɔ̀gɔn Bɔ ‘jyɛn na. U bɛ Balo fùntnimayɔrɔw de la.
U fàri ʃìkɔlɔlama, nὲrɛlama ani fìnma dòn. U jànya bɛ mɛtɛrɛ kɛmɛnan 3 ni 20 ‘cɛ. Fàranfinna ta dɔw jànya bɛ Taa mɛtɛrɛ kɛmɛnan 20 na.
U fàri labὲnnen Bɛ ni ‘fàra gὲlɛmaba dɔw ye min bɛ Damìnɛ fὲrulanw na ni kà Taa ku jan kùrulen na min laban Ye bɔ̀lɔnin bàgama dɔ ye. Bunteni bɛ Balo fɛnɲɛnɛmaninw ni ntalendalaw la. Nk’a kùnbabaw bɛ ‘fɛn kùnbabaw Mìnɛ i ko ɲiminikɛlaw. U kolo ka gὲlɛn kosɛbɛ. U bɛ Se ‘kalo caman kɛ u tɛ ‘dumuni Kɛ.
Bunteni bàga man ɲìn kùnsɛmɛ mà. A dɔw kinda bɛ mɔ̀gɔ fàga.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kàn
→ ntalendalaw
→ bàgamaw
→ ʃi minnu bɛ kà Ban
Microsoft ® Encarta ® 2009
Blàdon : 2020-04-23 Yɛlɛmako laban : 2020-04-23


text:
Kɔ̀rɛ
Dugu yɔrɔfɔli
Kɔ̀ɔrɛ ye dugudennin ye Mali tlebin-yanfan fɛ. A bɛ Kayi marabolo 'kɔnɔ. Kita y'a ka kolomi ye a ni min cɛ jànya bɛ bam 12 Bɔ nink'a Kɛ Kita Ouest galoda 'kɔnɔ. Kɔfɛba y'a ka galotigi-dugu ye a ni min cɛ ye bam 2 ɲɔgɔn ye. Kɔkɔfata y'a kafoda kubedugu ye a ni min cɛ ye bam 60 ye.
Kɔ̀rɛ ni kɔrɔn 'cɛ, dugu min bɛ yen o ye Harahe ye, bam 3 ɲɔgɔn. Dugu ni tlebin 'cɛ, i bɛ bam 7 Taama ka Dòn Banharala. Duri ye dugu ye fana ye min bɛ bam 3 la Kɔ̀rɛ ni kɛɲɛka 'cɛ. Dugu ni worodugu 'cɛ sa, bam 2 bòli b'i 'bolo yann'i ka Se Kɔhɛ ma.
Dugu tɔgɔko
Kɔ̀rɛ tɔgɔ Sɔrɔla...
Dugu dugutigiya
Kɔ̀rɛ bɛ Mara dugutigi fɛ. Mɔgɔ min bɛ Kɔ̀rɛ 'kùn na bì (2015) o tɔgɔ ye ko Madi Keyta. Dugutigiya min bɛ yen o ye laadala-dugutigi ye. 'Kìn Bɔ 'kìn na tɛ yen dugutigiko la. Dugu cɛw la kɔrɔ mana Kɛ kìn min na o tìgi bɛ Kɛ dugutigi ye. U ka dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda sa nka damanako wɛrɛ b'a sɔrɔli la. O damanako ye fàya de ye. Fàya ni denya bɛ 'ba la a dugu 'kɔnɔ halibi. Ni wolo cogoya ye mɔgɔ min Blà denya walima fàya bolo kan, i ka kow fana bɛ Bɔ u da fɛ n'o dalilu ye. O la, Kɔ̀rɛ dugutigi bɛ Woloma fàw la kɔrɔman 'tu la. O b'a Jira ko den dɔ bɛ Se ka Sɔrɔ dugu 'kɔnɔ yen min ka kɔrɔ ni fàbolo mɔgɔ kofɔlen ye. Nka cogo si la, o den in tɛ dugu tìgiya Kɛ bari denbolo mɔgɔ tɛ Sìgi dugu 'kùn na.
Ni dugutigi Sìgira dugu 'kùn na kaban, fosi wɛrɛ t'a Bɔ yen ni sàya tɛ. Dugutigi sàlen 'kɔ, sàn kelen bɛ Blà sani dugutigi kura ka Sìgi.
Kɔ̀rɛ tu tigɛbaa tùn ye donso ye. A tìgi Wulila ka Bɔ Hɔrɔngo ka Nà Kɔ̀rɛ Sìgi. Dugu sìgili ni bì cɛ tɛ Tɛmɛ sàn 100 ni dɔɔnin kan fɔlɔ. Nka u bɛnbaw Bɔra Kurukɔtɔ fɔlɔ ka Nà Hɔrɔngo.
Kɔ̀rɛ dugutigi kɔrɔ dɔw ye Fàjala Keyta, Usmann Keyta....
Dugu bònya
Kɔ̀rɛ dugu kɛnɛ fɛnsɛ bɛ Taa bam 1 kɛrɛnaani kɔnɔ bònya la. Kìn 2 bɛ dugu kɔ kɛlen bɛ ka minnu dànfara. Kìn kelen tɔgɔ ye ko Kɔ̀rɛndin ninka tɔ kelen tɔgɔ Kɛ ko Kɔ̀rɛba. Kɔ̀rɛ dugumɔgɔ hakɛ bɛ mɔgɔ 1200 Bɔ. Kabini dugu Sìgira, a ma Wuli ka Taa sìgiyɔrɔ kura la fɔlɔ. O b'a Jira ko tomon kɔrɔ tɛ dugu 'bolo.
Dugu siyako
Kɔ̀rɛka bɛɛ ye maninka ye, a bɛ Fɔ maninka sugu minnu ma ko maninka finw. Jamu minnu bɛ dugu la olu ye Keyta, Konatɛ ani Nomɔgɔ ye. Mandenkanw bolofara min bɛ Fɔ yen o ye maninkakan ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ yiriwalen dòn Kɔ̀rɛ ka Sago baara tɔw kan. Yenkaw ka sɛnɛfɛnw ye ɲɔ, kàba, kɔɔri, tiga, bɛnɛ, woso, ʃɔ, zɛrɛ, malo, je, bàra ani dà ye.
Ni sɛnɛ Bɔra yen, baganmara fana fanga ka bòn Kɔ̀rɛ dugu 'kɔnɔ. Bagan minnu bɛ yenkaw 'bolo mara la olu ye misi, bà, saga, wùlu, jakuma, sonsan ani fàli ye.
Kamanmafɛnw marali la, ʃɛw bɛ yen, kamiw, tonkɔnɔw ani jɛnɛntubanninw.
Laadalamɔni bɛ Kɛ kɔ̀rɛka ka baara la. Kɔ min b'u fɛ yen u bɛ mɔni Kɛ o 'kɔnɔ ni jɔ ye. U ka mɔnikɛ-minɛn wɛrɛw ye doolen, segi ani sanke ye.
Kɔ̀rɛka bɛ jago Kɛ k'i ka mago musaka misɛnninw Dakala. Butigiw bɛ yen. Mɔgɔ dɔw ka bɛ tajifeere Kɛ, dɔw bɛ baganfeere Kɛ, dow ta ye sɛnɛfɛnw jagoli ye.
Bololabaara minnu bɛ Kɔ̀rɛ olu ye jiriʃi, sudelli, masɔnya ani motodla ye. Donsoya bɛ Kɔ̀rɛ. U ka donsoba dow yɛrɛ bɛ bolodon Kɛ.
Dugu yiriwaliko
Fɛn damadɔw bɛ Kɔ̀rɛ dugu 'kɔnɔ minnu bɛ a ka yiriwa taacogo Jira 'mɔgɔ la. Hali ni worobinɛ t'u fɛ yeen fɔlɔ, pɔnpekɔlɔn bɛ yen, jabaranin, kalalimansin, kɔɔrisugu, moto, mɔbili. Kɛnɛya siratigɛ la, muso-jiginso bɛ yen.
Kɔ̀rɛ ni baɲuman-kɛtɔn minnu bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo olu ye Plan ye. Plan ka dɛmɛ ye lakalanni ni saniya kɔkɔrɔdonni ye dugu 'kɔnɔ.
Dugu kàlanko
Kàlan minnu bɛ Kɔ̀rɛ olu la giriman dɔ ye lakɔlikalan ye. Yen lakɔlikalan Dabɔra 2008 sàn. Jamana ta dòn. A b'a da Minɛ sàn fɔlɔ ka Taa sàn kɔnɔntɔnnan na.
Blonkɔnɔ-kalan fana fanga ka bòn dugu la. O dabɔ ni silamɛya nàli bɛ ɲɔgɔn na dugu 'kɔnɔ. Siginikalan min bɛ Weele ko C.E.D o bɛ yen. O Dabɔra 2004 sàn na. O kàlan ye sanwɔɔrɔ-kalan ye.
Siginikalan min bɛ Kɛ balikuw 'kùn n'a bɛ Fɔ a ma ko balikukalan o bɛ Kɔ̀rɛ kabi 1997 sàn waatiw la. O kàlanso kelen jɔlen bɛ dugu la yen kàlanw bɛ Kɛ min 'kɔnɔ.
Denmara-yɔrɔ kelen Dayɛlɛnna yen Plan mɔgow fɛ.
Dugu batoko
Diinɛko siratigɛ la, Kɔ̀rɛ ye silamɛdugu ye. Silamɛdiinɛ kelen pe ye yen diinɛ ye. Misiri 2 bɛ yen. Mɔgɔ min Nàna ni silamɛya ye dugu 'kɔnɔ o tɔgɔ ye ko Mahamadu Nomɔgɔ.
Laadalabato tɛ Kɛ forobaya la yen blen. Fɔlɔ, dugu ka bato fànba tùn ye kɔmɔ ye. U tùn bɛ kɔmɔko Kɛ.
Kɔ̀rɛka tɛnɛ ye................. Yen dugu dasiri ye...............
Dugu ɲɛnajɛko
Kɔ̀rɛ ɲɛnajɛlakow ye seliw ye, yɛrɛmahɔrɔnya, denkundi ani furu nɔfɛgintanw ye i n'a fɔ kɔɲɔ. Fɔliminɛn minnu b'u 'bolo olu fànba ye jenbe ni gita ani jidunun ye.
Farikolo-ɲɛnajɛ min fannga ka bòn Kɔ̀rɛ o ye ntolatan ye. O 'sèn kɔrɔ, denmisɛnw ka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, ʃikɔlɔci ani lɛbɛlɛbɛ, o min bɛ Kɛ samiɲɛdonda fɛ.
Dugu kungoko
Kɔ̀rɛ kungo la, kɔ 2 ni dàla 1 ani fàla 2 ye jiboli-yɔrɔw ye. Yenkaw ka mɔniw bɛ Kɛ o jisigi-yɔrɔ ninnu na. U bɛ ntɛbɛn, manɔgɔ, zara, nàna ani kɔnkɔn Mɔ u 'kɔnɔ. Ka Fàra o jikɔnɔ-fɛnw kan, kaana ni kooro, sira kwaama ani tawu bɛ Sɔrɔ yen jiw la.
Kɔ̀rɛ kungo labɔlen dòn jiri kunba fana na i ko jala, sanan, genun, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, nkaban ntomi, tàli ani dugura.
Kungosogo minnu yeli ka telin yen olu ye warablen ni minɛn ye. Sa kùnbaw fana bɛ yen i n'a fo miniɲan, dànkalan ani ntomisa. Kɔnɔ kunba minnu yeli ka telin olu ye duga kelen-kelen, kungo kami, tentannin ani wɔlɔ.
Kungoda dɔw bɛ Kɔ̀rɛ ko Kaba la, Kɔnkɔn la, Kɛɲɛ kan, lɛnkɛhɛtɔ. U b'olu Kɛ ka u yɔrɔw dànfara Di ɲɔgɔn ma.
Dugu kaburudoko
Kaburudo?
Kaburudo 2 bɛ Kɔ̀rɛ. Komin a kìnw ka jàn ɲɔgɔn na, kìn fla bɛɛ n'i ka kaburudo dòn. A kaburudow bɛ dugu ni tlebin 'cɛ.
Dugu waatiko
Waati bɛ Yɛlɛma ɲɔgɔn 'kɔ sàn 'kɔnɔ ni samiɲɛ ni tlema ye. Furancɛnin dɔ bɛ Weele ko kawulɛ samiɲɛbɔda ni tlemadonda 'cɛ.
Waati kalaya siratigɛ la, fonɛnɛ ni funteni waati bɛ Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ. Funteni yɛlɛnnen sannadan tɛ Tɛmɛ hakɛ 35° kan. Nɛnɛ fana dugumadan tɛ hakɛ 16° Sago.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔ lakodɔnnen tɛ Kɔ̀rɛ.
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2016-08-05


text:
Fden Musa Danbɛlɛ ka yɛrɛkofɔ
Musa S Danbele Bangera 1989 sàn kalo 05 tle 09, ‘dugu la, a be Fɔ min mà ko Лìdugukulu (Sungulaso), Kucala lamini na. A ba tɔgɔ ye ko Sigiɲime Mariyam Dandele nink’a fà tɔgɔ Ke Fungʃa Sanba Danbele ye. Musa Danbele y’a ka kàlanw da Mine Sungulaso, ka teme Molobala fe ka Nà Se Kùcala ceman-kàlanso la (L.K.D.K). Bac sɔrɔlen kɔ fe, a Nàna kankalan bolofara (FLSL) la Bamakɔ sannakalanso la ka anglekan Kàlan. A Tor’o la a ni Karamɔgɔ Baalo Dònna ɲɔgɔn na 2013 sàn k’a To a ka kàlan sàn sabanan na. K'a Tà o dònw na ka Nà Se bì ma, a ni Kr Baalo ye jὲɲɔgɔnya Sìri fàso kanw baarali kan.
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-07


text:
🇲🇱Mali la, ka bo marsi kalo la fo sisan, mogo fo lenw na li ma kotike menaka dugu kono jatemine ke la dow ka fo la. Sifinin caman b'olu ce la.
Mogo fo len ba bi woro nin duru nyogon, sifinin ba binanin nin wolonfla b'u cema, olu de kun da ra menaka kan sere dow ka fo la, nin kalo woro laban in kono, kele nyeboli kama, kele min be ke sanga nin wagati Alkaida nin Eta islamique jatike Wale kuluw ce anin tuma dow la jatike wale kuluw nin burudame dow ce. Lamisa Sangare VOA Lasikiden ba kunafoli di
🇲🇱Mali la, ka bo marsi kalo la fo sisan, mogo fo lenw na li ma kotike menaka dugu kono jatemine ke la dow ka fo la.
🇲🇱Mali la, ka bo marsi kalo la fo sisan, mogo fo lenw na li ma kotike menaka dugu kono jatemine ke la dow ka fo la. Sifinin caman b'olu ce la.
Programmes
-
-
-
-
septembre 23, 2022
🇲🇱Mali yerema honronya nienamayala Youwarou SÉ›tanburukalo tile 22
-
-


text:
Gana
Gana ka Fasojamana ye jamana ye Tlebi Afrika. A bɛ danbɔ ni Cote D’Ivoire, (Samaɲi Dankan) tlebi fɛ, Burkina Faso Saheli fɛ, Togo kɔrɔn fɛ, ani Gine Jisigiyɔrɔ worodugu fɛ. Gana daɲɛ kɔrɔ “Mansakɛ kɛlɛkɛla”. A ye faaba Akra.
Ka kɔn marakɛ wati ɲɛ, Gana tun sigilen mansamara caman fɛ, Ga-adangbe b’o la kɔrɔnfɛ dankan kan, gerekan Mansamara ani fanga fitini wɛrɛw jidala ani gerekan. Jago ni Eropa yiriwara donɲwana kɔfɛ ni Portigisiw ye tandurunan kɛmɛda kɔnɔ. O kɔ Britishiw y’uka mara sigi Sanu Dankan na san 1874.


text:
"RD Congo": Polisi kelen sara silamɛ dɔw ka ɲɔngɔn sama-sama na seli yɔrɔ ko dɔ la
A jɛnsɛnna :
U bɛɛlajɛlen kun b'a fɛ k'a ka seli kɛ ntolantan kɛnɛba sanfɛ.
Ali n'asɔrɔ la, silamɛnya dinɛ tagabolo fila ninnu tun y'a jira kafɔ Kinshasa marabagaw ye, k'u bɛ se ka seli kɛ kɛnɛ kelen na, kasɔrɔ basi ma bɔ a la. O kumakan ninnu kɔni ma labaton bari, mankan wuli la, fɔ polisi kelen nin tora ala. Kinshasa marabagaw ka kumalasela de ye nin fɔ.
Polisilakaw ka mɔnbili kelen jɛnin na, mankan senfɛ ntolantan kɛnɛba min tɔgɔ "stade des martyrs o da la. Mɔgɔ caman jogin na selikɛnɛ in na. Polisilakaw ye weele bila mɔgɔ bisaba ni duuru de ma kaban.
Gɛlɛya bɛ silamɛyadinɛ la "RD Congo" jamana kɔnɔ. Kabini san caman, ɲɛmaako kɛlɛ bɛ silamɛnw ka tɔnba kɔnɔ "RD Congo" bolofara fila nin ɲɔngɔncɛ jɛkulu kelen in kɔnɔ min tɔgɔ ko "Communauté islamique du Congo". A ko bɛ kiritigɛlaw ɲɛkɔrɔ, alisa dantigɛli fosi ma kɛ a ko la
kɛmɛ sarala, 10 de ye silamɛn ye jamana in kɔnɔ, wa u yɛrɛ ka ca jamana tilebinyanfan de fɛ.


text:
Gàbɔn
Gabɔn Ye fàrafinna cɛmancɛ jàmana dɔ ye tlèbinseleke la. A faaba Ye Liberenfil ye. Gabɔn ni Làjinɛ Ekwatoriayal bɛ Dànbɔ kὲɲɛka ni tlèbinseleke la, a kὲɲɛkayanfan fɛ, Kamerun Bɛ yèn, Kɔ̀ngo B’a kɔrɔn n’a wòrodugu fɛ. Gabɔn dùgukolo fὲnsɛ Ye 267 667 km2 ye, a mɔ̀gɔw bɛ Weele ko « gabɔnkaw ». Gabɔn màa tùn Ye ‘màa miliyɔn kelen ni mùrumuru bi naani ni seegin (1,48 miliyɔn) ye 2008 sàn. Wari min bɛ Dun Gabɔn o Ye Cfa ye, Gabɔn jàmana màrakan Ye Fransɛkan, nkà kan wɛrɛw bɛ Fɔ yèn i n’a Fɔ Bantukan n’a ɲɔgɔnnaw. A jɔ̀njɔn ɲɛw Ye : binkɛnɛ, nὲrɛ, ani baga dalen ye ɲɔgɔn ‘kà Jìgin.
Jɔ̀jɔn jà Flɛ !
Blàdon : 2021-09-10 Yɛlɛmako laban : 2021-09-10


text:
Kr Dukure: latigɛdɔnna
Kàlandenw ka Vzero ye dɔ Fàr'a kùndoni kan 1991 sàn na. Lakɔlikaramɔgɔya, fangaɲini-tɔnko, ɲɛlakeguya-baaraw, nin bɛɛ kɔ fɛ, Kr Dukure y'i Cɛ ka Kɛ ko kura wɛrɛ la tugun ko latigɛdɔn. Nin bɛɛ bɛ mɔgɔw ka kuma Sɔn ji la a ka cɛsiri cogoya kan : a tɛ Sɛngɛ w'a tɛ Лìnɛ, w'a b'a Kɛ f'a Dàn.
Latigɛdɔn tùn ye ko kura ye Jyɛn ‘kɔnɔ a waati 'kuma tɛ Mali ma. A Kɛr'a yɛrɛ karamɔgɔ ye o ko ɲɛɲinini na. Mɔgɔ min dòn, a sɔmi ka telin cogo min na, a bɛ ko nàta janw Ye joona o cogo la.
Kr Dukure Taara ENSUP 'da la nin don, 1991 sàn marisikalo tle 8. A ye jatebɔlan CASIO n'a ɲɛfɔligafe dɔ san. Latigɛdɔn ɲɛɲinini dabɔlen Flɛ i 'kɔrɔ o ye. O la, komin musow tɔgɔladon fana ye o don kelen in ye, Kr Dukure b'a don in Lakodɔn fana ka Kɛ a ka latigɛdɔn daminɛ sànyɛlɛma ye.
Kabini kelen, a ka latigɛdɔn kàlanni ma Dabɔ a kɛli la wale kanw na. A y'a Dabɔ a bɛ Se ka 'cogo Sɔrɔ Mali kanw ta la cogo min na. A ye gafe in Kàlan k'a faamuya waleyali da Minɛ. A ye a ka kàlanso tɔgɔlamansin matarafali sira Taama. A bɛ To ka jateblaw ɲɛ Tigɛ. A Bìnna ka 'nɔ Bɔ dɔɔnin-dɔɔnin. Sani a ka Weele kà Blà kɔrɔsigiya la 1995 sàn na, a ye fὲɛrɛ caman Sɔrɔ a la. A bɛ Bɔ kɔrɔsiriya la tùma min na, 1998 sàn, o y'a Sɔrɔ a ye jatebla dɔw Dla a yɛrɛ seko la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la, bamanankan na. A tùn bɛ To ka dajiraliw Kɛ sɔn. O dajiraliw tùn b'a To mɔgɔw bɛ Bɔ a kàla ma ko latigɛdɔn fana bɛ Se ka Kɛ an ka kanw na. Bari nin waati y'a Sɔrɔ latigɛdɔn kɛbaa kelen-kelen minnu bɛ Mali ‘kɔnɔ, olu tùn b'u ka jateblaw Dla faransɛkan de la.
Kr Dukure y'a ka lasigisɛbɛn Sɔrɔ 1998 sàn desanburukalo la. O Kɛr'a bolobɔlen ye jamana ka baaradenya la. O ye dɔ Fàr'a ka waati sɔrɔta kan a ka ɲininiw ni ɲɛlakeguya-baaraw la.
1999 sàn, a ye sìgiyɔrɔ-ko laɲini Kɛ CNRST ɲɛmaa fɛ. O Sɔnna a k'a ka ɲininiw Kɛ u kɛrɛ fɛ. Don o don, hali karidonyaw fɛ, a bɛ Nà dɔ Kɛ a ka jatebla ɲɛtigɛli la. A ye degeden dɔw Sɔrɔ a 'sèn fɛ. Olu tùn bɛ To ka Nà a 'kɔrɔ sɔn. A ye jatebla minnu Sìgi 'sèn kan fɔlɔ olu Kɛra 5 ɲɔgɔn ye: sɛbɛnko, daɲɛko, fɔliko, donjateko, fèere-jatebɔ. N'a ye jatebla min Dla bamanankan na, a b'o cɛlan Labɛn soninke la ka Tla ka Mali kan tɔw 'dɔnbaa Лini cɛlan kɛli la olu la. O y'a To kulunin dɔ Sɔrɔla a fɛ a ka baara taabolo ‘kɔnɔ: a yɛrɛ den flà, degedenw ani jateblaw cɛlanw kɛbaaw Mali kan wɛrɛw la.
Kr Dukure ka jatebla fɔlɔw tùn bɛ Mali kan minnu na olu ye bamanankan, soninke, dɔgɔsɔ, fulfulde ani sɔŋay ye. O y'a Sɔrɔ a ma kan tɔw ta mɔgɔ Sɔrɔ fɔlɔ. Fulfulde cɛlan kɛbaa tùn ye Amadu Ba ye. Sɔŋay ta tùn ye Mahamann Almunɛr Mayiga ye. Dɔgɔsɔ ta tùn ye Amadu Tɛnbinɛ ye.
2000 sàn na, Kr Dukure ye latigɛlan dɔw Лini k'olu Blà a yɛrɛ fɛ yen. Komin kuran tùn ma Dòn a ka 'so fɔlɔ, a ye kuranbaŋenan dɔ Sàn a bɛ taji Kɛ min na ka baara Kɛ n'a ka mansinw ye 'so.
A ye dajirali sènnacaya o waatiw la a ka ɲinini kan dàmajira-kɛnɛw kan. A ka so yen fana, a tùn b'a denw bolo Dòn latigɛdɔn na sɔn. Komin a ɲɛ tùn tɛ 'ɲɛ la Bɛnbakan Dungew tɔn 'kɔrɔ blen, a ye tɔn wɛrɛ labɛnni Blà 'sèn kan. O la, a n'a denw, Mandela n'a kɔrɔmuso Sirandu, ye tɔn dɔ Sìgi k'o tɔgɔ Da ko MAKDAS (Mali Kanko ni Danbe Se). A yɛrɛ 'ɲuman na, ko Mandela de ye tɔgɔ in sɔrɔbaa ye. O MAKDAS laban Kɛr'a ka baaraw ɲɛnabɔlitɔn ye. N'a bɛ Weele kanko kɛnɛ min kan, a bɛ Fɔ ko ka ci Blà MAKDAS mɔgɔw ma.
Kr Dukure tùn bɛ cikanw Blà faamaw ma sanga ni waati k'u Ladɔnniya a ka ɲinini ɲɛsɔrɔlenw na. Hali n'a jaabili ma Bɔ a sira fɛ kosɛbɛ ka Bɔ faamaw 'yɔrɔ, a ma Saliya o bɔkɛnɛna-waleyaw kɛli la. A b'a Laɲini tùma bɛɛ ka Taa a ka baaraw Dajira magoɲɛdaw la jamana cakɛdaw la. O ye 'bɔ ka Kɛ a kàla ma a ka fɛn dlalen bɛ Se ka mago min Лɛ ka gɛlɛya min Tà ka Bɔ jamana kan. A ka laɲiniw dɔ fana tùn ye a ka baara bɛ Se ka Tà ka Kɛ 'baarakɛ-minɛn ye cogo min na a magoɲɛ-yɔrɔw la.
O laɲini ninnu 'sèn fɛ, a ye Sɛbɛn dɔ Ci jamanatigi Alfa ma 2000 sàn na. O sɛbɛn in ni jakurufe dɔ lafalen tùn dòn a ka baaraw bamunen tùn bɛ min ‘kɔnɔ. 'Mɔgɔ ma sɛgɛ Fili ka K'a la o la ka Bɔ ɲɛmaayaso la. O n'a ɲɔgɔnna caman Kɛr'a fɛ.
Jatebla dlalen ninnu Kɛr'a 'bolo sinsin ɲɛnama ye. A y'i To o la fo ka Nà 2005 sàn Se. ACALAN ye bolodali dɔ Blà 'sèn kan ko Làtigɛdɔn waleyali fàsokanw na. Kr Dukure ni jamana mɔgɔ wɛrɛ minnu dɔnnen tùn dòn o sira kan ka kɔrɔ olu Jὲra k'o bolodali ɲɛ Tigɛ. Latigɛdɔn ɲɛdɔnbaa wɛrɛw tùn b'o la hali n'olu tùn tɛ kanko 'kàla la. O ɲɛtigɛli titati bannen u fɛ, ACALAN ye o kàlan Dɔgɔda ENSUP-FLASH la walasa k'o baara Gɛrɛ sannakalandenw na. U ye sànnakalanden dɔw Tà k'o ɲɛblakalan in Kɛ olu 'kùn. Karamɔgɔ minnu tùn bɛ o ko la olu ye Mamadu Dukure, Emil Kamara, Legom Say, Usmann Li ani Mahamudann Лaŋ. A y'a Sɔrɔ Adama Samaseku, Mali kàlanko setigi kɔrɔ in bɛ ACALAN ɲɛmaaya la. Ale n'a ka baarakɛla, Emanuyɛl Sagara ani Pol Gindo ye baaraw Dadon.
I kana Flɛ a la ko bolodali in tùn bɛ fàsokanw sèndonni kan latigɛdɔn na, nka o n'a 'ta bɛɛ, u karamɔgɔ dama ka labɛnw na u tùn t'a fɛ Kr Dukure ka jateblaw 'sèn ka Dòn a ɲɛblakalan in kàlansenw na. O bɛɛ ye k'a Jira ni ɲɛgoya ma K'o ye, o ye faamubaliya sugu dɔ ye min b'a la ka an fàrafinw To 'kɔ tùma bɛɛ: an t'a Лini k'an yɛrɛ ka 'sira lafasataw Dòn an taabolo la tùma ʃi fo an bɛ kɛnɛma-taabolow 'kɔ dɔrɔn. N'o tɛ, ne fɛ kan minnu sèndonni kofɔlen dòn latigɛdɔn na, n'olu kanbaara kɛlenw ma Dajira o kàlan 'sèn fɛ, mun wɛrɛ de bɛ Jira yen k'o b'o kàlandenw blàsira Dya? I mana o kan masinaw Sènbɔ o baara la k'o Kɛ ni kan wɛrɛw ye, a waleyalikan tɛ kan minnu ye, o baara bɛ Kɛ tɔ-k'a-jɛn ye.
Kr Dukure ka wajibi y'a To u Sɔnna a ka jateblaw ka Fàra a kàlansenw kan. Ale y'i ka jateblaw Sìgi a kàlankɛ-yɔrɔ latigɛlanw kan o la. 2005 sàn kalo 1lɔ tle 10, kàlan in Dabɔra. Kùnɲɔgɔn flà Kɛr'a la kà N'a Kùncɛ o kalo in tle 25.
Karamɔgɔ Dukure ka jateblaw jirali ye mɔgɔw Dya kosɛbɛ. Mɔgɔ minnu tùn b'a yɔrɔ la o caman Ko a ta nin y'a kɛcogo ye. Kàlanden kelen tùn b'a la min ta ma Dàn o tanuni dɔrɔn ma. O y'i fɛla da Jìr'a la daɲɛgafe dɔ bɔliko kan. A Ko o ma ko payi, k'ale yɛrɛ bɛ mɔgɔɲini na o siratigɛ la. Ko bari ale ye daɲɛgafe dlacogo ɲɛ Tìgɛ mansin na kàban. Ko min b'ale Jɛn k'o ye mɔgɔ sɔrɔli ye ale n'o ka Jὲ k'a Lafa. A ka kumaw Kɛra ʃì bìnnen y'a tɔmɔminɛn ‘kɔnɔ o kàlanden 'bolo. A Ko kàlanden in ma ko ale bɛ baara Kɛ a yɛrɛ ka 'so. A y'a ka yɔrɔ Taamaʃyɛn o ye ko ni kàlan Foorila don min, ko o bɛ Se ka Se ale ma 'so daɲɛgafeko in na.
Kàlan in banni kɔrɔtɔ Kɛra Isiyaka BAALO la, kàlanden kofɔlen in. Komin a kàlan in banni ni seliba gintanw Dònna ɲɔgɔn na a sàn, o gìrigaraw bɛɛ tɛmɛnen 'kɔ baalokɛ Sɔrɔla ka Kr Dukure ka so Maɲini sibiridonya dɔ fɛ.
Sàn kalo flànan 'kɔnɔ, baalokɛ in Nàna Kr Dukure fɛ yen. U ye waati 2 Kɛ dajirali ni taabolow sìgili la 'sèn kan u ka jὲ in 'kùn kan.
Kr Dukure ni Baalo ye bamanankan daɲɛgafe kùrannanma fɔlɔ Dla u ka jɛ ‘kɔnɔ. O daɲɛgafe in baarali Kɛra ni Kr Dukure ka daɲɛko jatebla ye. Daɲɛgafe in, Wagadu, baarali koɲɛ kuurukaara Kɛra sàn flà ‘kɔnɔ, ka Bɔ 2005 sàn na ka T'a Blà 2007 sàn na. Gafe min kɔnɔdaɲɛ bɛ T'i Jɔ daɲɛ ba tan ni nàani (14 000) ɲɔgɔn na, o baara bɛ Se kà Foori mɔgɔ jumɛn bolo dɔrɔn ka kɛli la sàn 2 dɔrɔn ‘kɔnɔ ni jatebla ka nɔgɔyasiraw tɛ? Jatebla y'a To u ye Nɔbɔ u ka baara la teliya la.
Kr Dukure ka jateblaw bɛ Se kà mun ni mun Kɛ fɔlɔ?
An bɛ Kuma sɛbɛnko ta fɔlɔ kan, o min ye kan sɛbɛnni ɲɛnabɔlan ye. O jatebla in bɛ Mali kanw Sɛbɛn k'u Mabɛn, ka Tla ka daɲɛ fililatlen Kɛ kan dɔw la. A bɛ sɛrɛdali fana Kɛ Mali kan bɛɛ la, o min ye fὲɛrɛ ye Microsoft Word tɛ Se ka min Kɛ.
Daɲɛgafe dlali jatebla bɛ daɲɛ Tɔmɔ ka daɲɛw Sɛrɛda. A bɛ nɔgɔya Dòn daɲɛw siya n'u kanhakɛ sìgili la. A tìgi dàn ye sa ka baara Kɛ kɔrɔw ɲɛfɔli kan.
Donjateko jatebla bɛ blàsirali Kɛ waati kùntaala ‘kɔnɔ min ‘kɔnɔ hali Microsoft ta t'o jaka Kɛ. A bɛ donw jate bɔli da Minɛ k'a Tà 1582 sàn na ka T'a Blà fo 11 600 la. O kɔrɔ ye ko a bɛ furancɛ min Jira sàn hakɛ la o ye sàn ba tan ni kelen ye (sàn 11 000). A bɛ don flà fùrancɛ Di sàn hakɛ tɛmɛnen kan, kalo hakɛ, dɔgɔkun hakɛ fo ka Se tle tɛmɛnen hakɛ jirali ma.
Donjateko jatebla in tɛ Dàn olu dɔrɔn ma. Fɛn min ye tle nɔɔrɔminɛ ye ani kalo nɔɔrɔminɛ, n'a kuma jɛgɛnnen bɛ fɔ mɔgɔw fɛ ko jakuma ye kalo Minɛ, a bɛ sàn hakɛ fɔlen ninnu bɛɛ ta Jira o la. A bɛ jamana ka don blàlenw ni selidonw Jira fana.
A bɛ hali kalo jɔta jɔdonw Jira ani k'o kalo 12 tɔgɔw Fɔ kan na. I b'a fɛ ka don min Lakodɔn i bɛ o mankutu Sɛbɛn ka Blà a yɔrɔ dɔ la.
Fɔliko jatebla ni fèere-jatebɔ taw fana tùn bɛ baara camanw Kɛ. Fɔliko ta tùn bɛ fɔlikanw Bɔ cogo caman na. Fèere-jatebɔ ta tùn bɛ sanni-feere koɲɛw Лɛnabɔ. O jatebla ninnu laban ma Se ka Bɔ DOS la ka Yɛlɛma Windows kan.
Karamɔgɔ Dukure y'a ɲinini min Kɛ a denkɛ Mandela k'i Magwan latigɛdɔn na, o Kɛr'a ma fura ɲuman ye a ka jateblaw kana kùnbalan Sɔrɔ taabolo kura la. Komin a ka jateblaw tùn bɛ Dla ni taabolo kɔrɔ min ye, o cogoya Nàna balan Sɔrɔ fὲɛrɛ kura taabolo la. Ale bolo ma Jo o la blen. Komin o Bɛnna n'a denkɛ Mandela bolo joli ye taabolo kura in sira kan, a y'o ko To Mandela 'bolo. Mandela Nàna Tla a ka sannakalanw na ka bangudɔn sànnaani-jala Sɔrɔ 2010 sàn na minkɛ, o y'i Walaka a fà ka jateblaw kelen-kelenbɔli la DOS sira kan k'u Blà taabolo kura sira kan. Sani a ka yɛlɛmani da ka Se fèerejatebɔ ni fɔliko taw ma, mansin Cyɛnna n'olu ye. Mandela Dukure laban Tɛmɛna ni latigɛdɔn kɛli ye Mali kanw na MAKDAS 'tɔgɔ la. Ale ta ma Dàn jateblaw dɔrɔn ɲɛ tigɛli ma blen, ale Dònna hali fogodla la. A ye fogo fɔlɔ min Dla ka Blà fogolan kan o Kɛra bataki.org ye. O ye kùnnafonici-fogo ɲɛnama ye Mali kanw na min ye ŋɔninba Bɔ Mali kanw baarabaaw sèn na.
Kr Dukure ka ŋanakɔrɔbɔlan dɔ b'a ka jateblaw la. Лɛgɛn dɔ dòn. A tùn bɛ To k'o Jira ko ni mɔgɔ min Sera k'o ɲɔgɔn Kɛ. A yɛrɛ 'ɲuman na, "hakili ni sɛbɛ de bɛ mɔnɛ Bɔ".
Blàdon : 2016-06-27 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Duɲa
Dugu yɔrɔfɔli
Bɛnkadi fuɲa galodadugu dɔ ye duɲa ye. A bɛ Kita kolomi de fɛ Kayi marabolo 'kɔnɔ. A n'o Kita in cɛ ye bam 9 ye. A n'a ka galodugu ta ye bam 4 ye. Ka Bɔ duɲa ka Taa kayi o bɛ Bɛn bam 271 ma. Dugu misɛnni wɛrɛw bɛ ka duɲa Lamini. A kɔrɔn fɛ, fuɲa bɛ yen ni bam 4 ye. Tlebinyanfan na, tabakɔfɛ bɛ yen ni bam 4 ye fana. Faraba b'a kɛɲɛka fɛ ni bam 6 ye ni ka yirimalo K'a wòroduguyanfan na ni bam 3 ye.
Dugu tɔgɔko
Kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ duɲa tɔgɔko kàn an bì min na.
Dugu marabaako
Duɲakaw ka dugutigiya ye laadalata ye. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda. N'i Bɔra saya la foyi wɛrɛ fana tɛ yen dugutigi B'a ka dugutigiya la. Duɲa dugutigiya furadama tolen bɛ kìn kelen ni jàmu kelen de ka bolo kàn. Ni saya Sera yen dugutigi ma u bɛ sàn kelen de Kɛ ka sɔrɔ ka kura Sìgi a nɔ na. Gandamadi keyita min Bɔra mande ka Nà duɲa tu tigɛ, ale ka dugutigiya kɔ fɛ minnu Nàa olu ye Лankun keyita ni dɔw b'a Weele Baba la ani Ginbala keyita. Nkà màa min bɛ wòlo kàn bì o ye Лaamɛ Keyita ye.
Dugu bònya
Duɲa ma bòn. A dugu bɛ Bɛn kìn kelen de ma. A sigikɛnɛ tɛ Tɛmɛ 4 kàn kɛnɛ kelen 'kɔnɔ. Duɲa mɔgɔw tɛ Tɛmɛ 1000 ɲɔgɔn kàn. Nkà yen b'a sìgiyɔrɔ sàbana de la. U sìgiyɔrɔ fɔlɔ ye "jaramaji" ye. A flanan ye "Manden" ye.
Dugu siyako
Bamananw ni màninkaw de bɛ duɲa. Jàmu minnu bɛ Sɔrɔ duɲa olu ye: Keyita, sise, jara, sisoko, kulubali ani Tarawele ye. Sinankunya bɛ Tɛmɛ keyitaw ni sisew ani kulubaliw 'cɛ, a fana bɛ ni sisokow ni tunkaraw 'cɛ. Furuko siratigɛ la, 'tnɛ foyi tɛ yenkaw ni ɲɔgɔn 'cɛ. Yen kanw ye bamanankan ni màninkakan ye. Nkà màninkakan de bɛ Fɔ yen fòrobaya la.
Dugu baarako
Duɲakaw bɛ sɛnɛ kanu kosɛbɛ. U bɛ keninke, saɲɔn, sàba, tiga, tiganinkuru, woso, je, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, dà, kɔɔri, fini, mangoro, buyakgi, manje, fòronto, jaba, tamati, nkɔyɔ, gan, salati, ʃù, kɔnkɔn, ɲugu ani melɔn Sɛnɛ yen. U fana bɛ baganmara Kɛ u sèn fɛ. Yen bagan marata dɔw ye Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. Jago siratigɛ la yenkaw bɛ sɛnɛfɛn-feerew ni butigifeere ni baganfeere ani bololafɛndlata-feere Kɛ. Donsoya fana bɛ Kɛ yen.
Dugu fɛɛrɛko
Marifa, wosen, wɔlɔgɛn, fɛlɛbɔ, manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ wɔlɔjuru, sɔgɔlan, bere, samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Blà o la ani tonbiri y'u ka kungosogow ni kɔnɔw fàalifɛɛrɛw ye. U b'u ka misidenw Dabɔ ni ncɔlɔ ye. U b'u ka misi murutilenw Minɛ ni jonbori flili ye. Walima a Nɛgɛni ni dumunifɛn ye walima k'a bagan masina Koron ka Dòn yɔrɔnin dɔ la. U bɛ bɔflew ni gesedaw fana Kɛ.
Dugu yiriwaliko
Duɲa ko kura nàlenw ye: Лɔʃimansin, kɔnɔn ŋana, pɔnpekɔnɔn, jabaranin, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, sɛnɛkɛ-mansin, sènfɛjuru, arajo ani moto ye. Jigisɛmɛjiri ye baɲumankɛtɔn ye min sèn Dònna yenkaw ka yiriwa la kosɛbɛ. A ka yiriwa Лɛsinnen dòn sɛnɛko ani dɛsɛbaatɔw dɛmɛni de ma.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan dugumadakun fàn fɔlɔ de bɛ duɲakaw fɛ yen. Yen Lakɔli Dabɔra 2000 sàn. Lakɔli kɔ fɛ, balikukalan min ye yen kàlan suguya fɔlɔ dònnen ye yen, o fana bɛ dɔɔnin dɔɔnin Kɛ yen halisa. Wa an bɛ bì min na lakɔlikanlan de yanga ka bòn duɲakaw 'bolo ka Tɛmɛ kàlan tɔw kàn.
Dugu batoko
Misiri kelen bɛ duɲakaw fɛ yen. U ka silamɛya dònbaa ye Bakuma keyita ye. AYen silamɛya lanali yen ni bi 'cɛ bɛ Taa sàn 272 ɲɔgɔn na. Nàma ni jalasɔn ye laadala-batow yen minnu batoli bɛ sèn na yen halisa.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ ni seli ni sanyɛlɛma ni sankunbɛnw ni denkundi ni ntolatan ni tɔnɲɛnajɛ ani laadalakow ye duɲakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye gita ni dunun ni flen ni jenbe ni bàra ni wasanba ni fle ni buru ye. Yenkaw ka tlonkɛcogo kɔrɔw ye bɛlɛda ni nparibɔ ani fɛrɛn ye.
Dugu kungoko
Kɔ kelen ni jɛ duuru bɛ duɲa. Manɔgɔ ni ntɛbɛn ni zara ni wùlujɛgɛ ni sajɛgɛ ni nàna ni ntigin ni bilinkìtin ni ye jɛgɛ suguyaw ye minnu bɛ Sɔrɔ yen jisigiyɔrɔw la. O kɔ fɛ, koorow ni kaanaw bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman fana bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, ntɔngɛ, zɛrɛninjɛ, kòro, sunsun, zaajɛ, ntɔngɛ ani zɛkɛnɛ. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye: Dànkala, nkorongo, kungo-kami, minɛn, warabilen, miniɲan, wɔlɔ, gɛlɛnin, tentannin ani tonkanjɔ ye. Yen kungodaw ye gonindala, Sitahimadala, jananma ani bɛnkoba. Kùluba kelen bɛ yen u bɛ min Weele ko Kɔnkɔnin.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon naani de bɛ duɲa yen. Nkà kùn wɛrɛ t'a la u fɛ yɔrɔw samani na ɲɔgɔn na. U ka o kaburudon ninnu bɛ kɛɲɛka ni tlebinyanfan na.
Dugu waatiko
Yen waatiw bɛ fàlen-fàlen cogo min na o ye, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà. Sanji minnu bɛ Nà duɲa sanmiɲa kelen 'kɔnɔ bɛ Taa 70 na. Yen funtenin hakɛ sannadan ye 45 ye a nɛnɛ hakɛ dugumadan ye 15 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
'kabakomayɔrɔ tɛ duɲa màa bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kàn.
Blàdon : 2017-08-07 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10


text:
EDITORIAL: Issues Between The U.S. and Russia
Ameriki jamana ŋɛmɔkɔ, Joe Biden, ko a ni, Russie jamana ŋɛmɔkɔ, Vladimir Putin, ka ŋonkon ye sefen, u kumana, ko caman kan yasa ka " jɛ ŋonkonya da'la n'keŋŋen ani jɛ len bila sekan" Russie ani Ameriki jamanaw fila cɛ.
Basikili fɛrɛma, ni marama fin jugu lakɔlɔsi , tun bala. U nin kunanfonin dila ka baro sigui sefen, President Biden nisoja len ye Russia jamana danse a ka hakili la, ka basikili kuma ŋonkonan daminɛ anin Ameriki jamana ye. O mɔkɔw fila kuma falen falen sefen, Ameriki jamana ani Russie jamanaw ye la ŋini, ka fɛrɛ bila sekan yasa kaseka adama den chi la tununin marama fin guilanin lakɔlɔsi ani ka u ladɔkɔya.
U ka baro hakilila wɛrɛ tun ye, bɔlɔlɔ lakanali, nin Russie jamana ka guindo kafoli cakɛ da soba ye dankari Ameriki jamana ka kuran sɔrɔ sira fiŋ'ŋen la. Ameriki jamana ŋenmɔkɔ ko: " an benan’a’ kan ka doninw bagaw sugandi an ka jamana fila bɛla, yasa ka sɛke sɛkɛ li kɛ bɔlɔlɔw dankari kola , ani ka tuku a walew kelen dow kɔ nin jamana dola kelen la"
U kumana fana , Ameriki ani Russie ka son, balo latɛmɛli man kataka di Syrie jamana denw millions bayirika man, munu bɛ guɛlɛya konon, inafo Ameriki nin Russie jamana ye a kɛ yasa ka jatikɛ walew bali aka fanga sɔrɔ Afganistan . Baro bolila fana, koka jijali kɛ, Iran jamana kana seka i bolida fiyehu adama la chi la tununi maraman fin jugu kan.
Ameriki jamana ŋɛmɔkɔ, Joe Biden ye kuma guinlin lawili ni Russie jamana ŋɛmɔkɔ ye, Vladimir Putin nin " Ameriki jamana ka yikiyiki baliya ye Ukraine jamana ka dugukolo fɛrɛkɛnɛ lakodonlila ani uka kanabilali kola"
A ko President Putin man, ko " adama hakɛ lafasali kuma tɛnan kɔtikɛ... Ko , o ye, anw yɛrɛ kɛ coko ye", Biden kote.
Joe Biden da sera fanga sinanma ton mun bɛ bolo la, Aleksey Navalny, a ko kunafonin dilaw man, ko alaye fɔ Russie jamana ŋɛmɔkɔ ye, Putin , ko ni Navalny sara kasola " ko a kɔlɔlɔ bina cɛ juguya Russie jamana man". Aye Kremlin ka siguiŋon tɔrɔ waleya talen ka sin Ameriki jamana ka kunanfonin di cakɛ da man, Radio Free Europe/Radio Liberty, ani aye Putin hakili jigui, "kunanfonin labilalen ani da’a sako fɔ nafa la"
Ameriki jamana ŋɛmɔkɔ, Joe Biden ko baro kuntagala jan kuma cokoya "ŋennan". A ko aye a nan kun kɛ: jamana fila ka nafa bɛ yɔrɔ munan ka ‘ o don ani ka lafasa ani duniya ka o nafa sɔrɔ, ani ka yira ko Ameriki jamana bɛ tasarali kɛ ni dankarilila aka nafaw la, ani ka an ka jamana dambew mankara.
Joe Biden ko " Ko bara tɔ ba’a, bɛ kɔfɛ". Gan sisan, " an ye takabolo jɛlen bila sekan Russie ani Ameriki jamanaw ka jɛ ŋonkon ŋanlan"


text:
Tchad : donatɛmɛ fanga ɲɛma Mahamat Idriss Deby be tagama na Faransi jamana nan
A jɛnsɛnna :
Tchad jamana la, donatɛmɛ fanga ɲɛma Mahamat Idriss Deby b’a ka tagama fɔlɔ la kabini kunu franci jamana la. Teriya sira tagama don a ka jamana ni France cɛ. Bi yɛrɛ Mahamat Idriss Deby ni Emmanuel MACRON kan k'a dominikɛ
Tchad donatɛmɛ fanga ɲɛma Mahamat Idriss Deby bɔra NDjamena kunu sɔgɔma de ka Franci sirata.
Tchad jamana ɲɛmaso ka dantigɛli sɛbɛn dɔ de ye kunafoniya in di, nga o dantigɛli sɛbɛn in ma ɲɛfɔli bɛrɛ wɛrɛ fosi fɔ donatɛmɛ fanga ɲɛma ka tagama in kan franci jamana la.
A fɔra dɔrɔn ko bara ɲɔgɔnya ni teriya tagama de don. Faransi jamana ɲɛmaya so kɔni y'a lase k'o maraba fila ka ɲɔgɔn ye la, u bɛna kuma krɛnkrɛnnna G5 Sahel ka lajɛrɛ kan min kan ka kɛ don nataw la.
Faransi de y'a jamana sabana ye Mahamat Idriss Deby sera minnu kɔnɔ kabini a ye fanga taa a fa cɛ fatulen kɛlɛ kɛnɛ kan. O jamana fɔlɔ fila bɛ ye Tchad dafɛ jamanaw de ye Niger ani Nigeria ulu de ko don.
Lakana ko dɔnbaga dɔw kafɔla Franci jamana ɲɛma Emannuel Macron ka latigɛ min taara k'a bɛna Franci kɛlɛ bolo Barkhane ka baaraw falen Sahel kɔnɔ. Cɛ fila in kan k'a dɔ fɔ ɲɔgɔn ye o fana ko la.


text:
Bamanankan
Bamanankan ye Fàrafinna tlebinyanfan kanw na kanba dɔ ye. A bɛ Fɔ Mali n'a laminijamanaw 'kɔnɔ. A weeeletɔgɔw ka ca 'jamana ni jamana. "Bambara" y'a weelecogo min Jara a 'kùn na tubabuw ka sɛbɛnni fɛ.
Bamanankan bɛ kankabila min fɛ o bɛ Weele kandɔnnaw fɛ ko Nizɛr-kɔngo. Josɛf Grinbɛrg ka ɲininiw y'o Jira an na. O cɛ kelen in ka farafinnakanw danfarali ɲininiw 'sèn fɛ fana, o ye tlayɔrɔ wɛrɛw Ye kankabilaw 'kɔnɔ minnu na Mandenkan kankulu ye Nizɛr-kɔngo kankabila kɔnɔ-kankulu dɔ ye. Bamanankan ye Mandenkan kankulu kan dɔ ye min bɛ Fɔ Mali kɔnɔ. O kankulu in kɔnɔkan tɔw ye julakan ye (Burkina Faso ani kɔdiwari), Maninkakan (Mali ani Laginɛ) Mandingo (Ganbi), Mɛnde (Saralɔn), (bulletin ACALAN B°4) ɲuman na.
Bamanakan ye 'kan ye min bɛ 'labɔli Kɛ Mali 'kɔnɔ ka Sago Mali Kan tɔ bɛɛ kan. O y'a Kɛ Mali kanw na mandi ye. Kɛmɛsara la, a mɛnni n'a fɔli kɛbaaw bɛ mɔgɔ 80 Bɔ malidenw na. Bamanankan bɛ Sɛbɛkɔrɔ-fɔ Mali duguba bɛɛ 'kɔnɔ hali ni kan wɛrɛ bɛ o duguba mɔgɔw 'bolo ka Tɛmɛ a kan. Kɛmɛsara tɔ 20 bɛ Tla Mali kan 12 tɔw ni ɲɔgɔn 'cɛ. O fanga min bɛ bamanankan na o ye, o b'a Jira ko malidenw kùnko fànba bɛ Лɛnabɔ a la. Baara caman bɛ yen minnu kɛbaaw bɛ Лɔgɔn-kumaɲɔgɔnya bamanankan na.
Bamanankan Fɔra ka Blà Mandenkanw ka kankulu fɛ kandɔnnaw fɛ. A kankabila ye Nizɛr-Kɔngo ye. Лininikɛla dɔw ka jateminɛ na, a kan in mɛnbaa mumɛ, Mali 'kɔnɔ ani Fàrafinna tlebin-yanfan fɛ, o bɛ T'i Jɔ mɔgɔ miliyɔn mùgan ni duuru la (25 000 000).
Jyɛn kὲlɛ fɔlɔ (1914-1918) ani kὲlɛ flanan 'sèn fɛ (1939-1945), bamanankan Kɛra Fàrafinna tlebinjamanaw ka kan madɔnnen ye Fàrafinna kan tɔw 'tu la.
Bamanankan bɛ Kàlan dakun caman na. Dugumakalanso kàlan fànba bɛ Kɛ a la Mali foroba-kalansow la. A bɛ Kàlan Cɛmakalansow la. Sannakalan bolofara dɔw b'a Kɛ u ka sannakalandenw 'kùn fana. Kùnnafonilasesow fana b'u ka lasew fànba Kɛ a la Mali 'kɔnɔ. Rajo min bɛ Fransi ko RFI o fana bɛ lase dɔ Kɛ ko Mandenkan. Hali n'o tɛ Kɛ bamanankan gɛrɛgɛrɛ la, bamanankan 'nì Bɛ o kumakanw na bari olu ka lase bɛ kankulu de la: mandenkan. Amerikikaw ka rajo min Bɛ yen ko VOA o ka Mali kura lase bɛ Kɛ bamanankan cɛ ɲi na.
Blàdon : 2016-03-04 Yɛlɛmako laban : 2020-02-16


text:
Sàn
Dugu yɔrɔfɔli
Sàn ye Segu marabolo kolomi dɔ ye. Dugu kɔrɔba dòn min kɛli a damana-marabolo ye o kuma Bɛ 'sèn na. A ni Segu dugu cɛ ye bam 210 ye.
Dugu dugutigiya
Sàn tu tigɛbaa ye tarawelelakaw ye minnu ka kìn ye Karantela ye. Sàn ye 'dugu ye min sìgili ni sisan cɛ sàn hakɛ bɛ Dɔn. O bɛ Dɔn u ka laadalako dɔ laada latlenni ʃyɛn hakɛ fɛ. O laadalako o tɛ dɔ wɛrɛ ye u ka Sànkɛmɔ 'kɔ. Komin sàn o sàn u b'u ka Sànkɛ dalaba mɔni Kɛ, u ka 'fɔ la o mɔni in tàko 615nan Kɛra 2015 sàn ta ye kabini dugu sìgili. O la, an bɛ Se k'a Fɔ ko Sàn ye 'dugu ye min tu Tigɛra 1400 sàn waatiw la. N'i ye minɛ Kɛ o dalilu in ma, i b'a Fɔ ko Sàn dugu ʃì Bɛ sàn 617 na ɲinan 2017 sàn.
Dugu bònya
Sàn ye duguba ye wa dugu belebele dòn kà Fàra o kan. A kɔnɔkin bɛ T'i Jɔ fo kìn 11 na. O kìn 11 ninnu tɔgɔ ye Lafiyabugu, Madina, Kayantona, Farakɔrɔ, Bagadaji, Dalan, Misira, Karantela, Dabanin, Sàntoro ni Hamdalay. A kɔnɔjama fana ka ca. Dugu ye 'bɛnkungo ye.
Dugu siyako
Sàn ka bɛnkungoya b'a To a Kɛra 'siyacaman-dugu ye. A sìgibaga ye Tarawelelakaw ye sa, bamananw, nk'a siyako ye sorobaɲaami ye. A cookoyɔrɔ Bɛnna Bɔbɔw ni bamananw ni flaw ani Miɲankaw bilisayɔrɔ ma ɲɔgɔn na minkɛ, o siya ninnu bɛɛ kolonsolen dòn ɲɔgɔn na a 'kɔnɔ. Kan min bɛ 'ten kan kà Sago kan tɔw kan o ye bamanankan ye n'o tɛ bore ni mamara ni fulfulde ninnu bɛɛ bɛ Fɔ Sàn kɔnɔmɔgɔw fɛ.
Dugu ka kolomiya
Sàn ye kolomi ye kabini waati jan. A Bɛ Segu marabolo 'kɔnɔ. Kafoda wolonfla de B'a 'kɔnɔ minnu ye Tɛnɛn, Si, Jeli, Kinparana, Kasorola, Suruntula kà Fàra Sàn yɛrɛ kan. O kafoda ninnu bɛɛ kùnnasigi, kafodatigiw, ka ɲɛmaa ye Kolomitigi ye min Bɛ Sàn kube la.
Galodako ɲɛbɔlen 'kɔ 1997 sànw na, Sàn kolomi ye galoda hakɛ min Sɔrɔ o Bɛnna galoda 25 ma. O galoda 25 ninnu ye Baramandugu, Daa, Jakurunna, Jeli, Jɛgɛna, Fiyɔn, Kaɲɛgɛ, Karaba, Kasorola, Kanfa, Moribala, Ngwa, Лàmana, Лàso, Ntoroso, Wolon, Sàn, Siyadugu, Sɔ̀mɔ, Suruntuna, Si, Tɛnɛn, Tɛnɛnnin, Turakɔlɔnba ani Waki. Kabini galotigiw sìgili la 1999 sàn, nin galoda kofɔlen ninnu bɛɛ ye galotigi sìgiko 'dama-dama Kɛ sa.
Dugu ka kafodaya
Dugu ka galodaya
Mali ye mara cɛmabɔli fὲɛrɛw tigɛli Dabɔ 1997 waatiw la. Nka o ye dugumisɛnnin-galodaw de ko ye n'o tɛ duguba-galodaw tùn Bɛ Mali 'kɔnɔ kà kɔrɔ. O duguba-galodaw minnu tùn Bɛ Mali 'kɔnɔ kà tɛmɛ, o dɔ ye Sàn galoda ye. Sàn ka duguba-galodaya Dabɔra kabi 1958 sàn na kà Mali To sudanya la. A galotigi fɔlɔ Sìgira galotigiya la 1958, min tɛmɛnen 'kɔ mɔgɔ 17 wɛrɛ bɛɛ Sìgira galoda 'kùn na. Galotigi minnu Tɛmɛna ɲɔgɔn 'kɔ kà Na olu n'u waati kɛlen hakɛ ye:
Biyɛ 1958
Zɛngedu 1959
Omar Bore 1959 10 7 - 1961
Yɔrɔ Jalo 1961 03 08 - 1965
Laminn Watara 1965 01 01 - 1966
Mohamɛd Zubɔy 1966 05 05 - 1968
Babu Joni 1968 02 05 - 1969
Yakuba Tarawele 1969 08 18 - 1970
Babu Joni 1970 11 21 - 1975
Salifu Tarawele 1975 06 03 - ?
ʃɛk Ture 1975 11 12 - 1978
Safunɛ Tarawele 1978 05 06 - 1980
Nuhun Morikɛ Tarawele 1980 01 02 - 1991
Zan Fancɛ Male 1991 07 11 - 1993
Isaka Jalo 1993 05 04 - 1997
Isaka Jalo 1997 07 29 - 1998
Amadu Abdulay kojo 1998 07 16 - ?
Sina Umar Tarawele 2009 05 29 - ?
Dugu hakɛ min Bɛ Sàn galoda 'kɔnɔ o ye dugu 6 ye kà Fàra Sàn yɛrɛ n'a kɔnɔkin 11 kan. A duguw tɔgɔ Flɛ: Bugudara, ʃὲɛnso, Bogosònin, Biɲɛnso, Paridala ani Bὲnɛcɛɲi.
Dugu baarako
Suguba kelen de Bɛ yen Sàn. A sugu jɔdon ye ntɛnɛn ye, Sàn dafɛdugu bɛɛ bɛ Nà sugu in na. Yɔrɔ bɛɛ bɛ Fa sugujɔlaw la. Sàn ni yɔrɔ caman tɛ kelen ye , yen laadalakow bɛ mɔgɔw ‘bolo ‘da la i n’a fɔ yen dàla min bɛ Mɔ sàn o sàn n’o gintan bɛ Weele u fɛ ko Sànkɛmɔ. Sugudonya fɛ, sugudenw bɛ Nà sòwotoro la ka caya, sugujɔlaw ka fèerekɛ-minɛnw bɛɛ bɛ Nà o wotorow la. O yɔrɔ bɛ Nà ni sò sèndonkow kofɔli ye Sàn kow la. Sò ye ‘daaba ye min jɔyɔrɔ ka bòn yenka ka baaraw la. Sànkaw fɛ yen, sὲnɛ bɛ Kɛ ni sò ye, dugutagaw bɛ Kɛ n’a ye ani fɛn caman wɛrɛw.
Ntɛnɛn sɔgɔma fɛ sugudenw nàtɔ, i bɛ sòwotoro caman de Ye ɲɔgɔn nɔ kan. U segintɔ fana b’o cogo kelen na wula fɛ kà Taa ‘so. Fɛn caman bɛ Sɔrɔ Sàn sugu ‘kɔnɔ i n’a fɔ ɲɔ, malo, fini, jɛgɛ…
Sànkaw ka ntalen dɔ bɛ yen ko “Màa de bɛ na an ka dugu, anw tɛ taa màa ka dugu, malo bɛ jɛ la, jɛgɛ bɛ ‘Sànkɛ”. Ne fɛ, o ntalen bɛ dunkàfa Kofɔ Sàn.
Dugu ɲɛnajɛko
Sànkaw ka ɲɛnajɛlakonba dɔ ye u ka Sànkɛ dalaba mɔni ye u bɛ min gintan Weele ko Sànkɛmɔ. A dala in mɔni ye laadalakoba ye Sàn n’a lamini ‘bolo. U b’a mɔko kelen laada Sìgi sàn o sàn samiɲɛdonda fɛ. A bɛ Kɛ gintanko dàn ye. 2017 sàn ta Kɛra o Mɛkalo tle 15 don o min tùn y'a kɛli tàko 617nan kabini Sàn dugu Sìgira. Sàn dafɛduguw bɛɛ bɛ Nà. Yanni a waati ka Se, kɔ̀tigiw bɛ kɔ̀ Datugu.
A tɛ Bɛn mɔgɔ si ka kɔ̀ Mɔ fo kɔ̀ mɔdon ka Se. U b’a Fɔ ko kɔ̀ Dònna tɔn na. Sànkɛmɔ fìni bɛ Bɔ makɔrɔbaw ani demisɛnw kan ma bɛɛ bɛ min Sàn. Mɔgɔw bɛ jɔw Sàn kosɛbɛ. Kɔ̀mɔ don ʃu, mɔgɔw bɛ Taa fòli Kɛ dugu dɔ la Tὲrɛkungo. U mana Bɔ yen, u bɛ Taa Parana u bɛ ʃu Kɛ ɲɛnajɛ la yɔrɔ min. Kɔ̀mɔ don sɔgɔma, dugu bɛ Fa dugumɔgɔw la ani mɔgɔ wɛrɛw la. Mɔgɔw bɛ Kɛ ɲɛnajɛ la fàn bɛɛ. Sànkaden minnu Bɛ Sàn ani dugu wɛrɛw la, u caman bɛ Nà. Mɔgɔw bɛ Taa ɲɛnajɛ Kɛ kɔlɔnba ‘da la. U mana Bɔ yen, u bɛ Taa fòli Kɛ dugutigi fɛ yen n’u bɛ dɛgɛ Min yen.
Dugu kungoko
Sàn kungow 'kɔnɔ, dala dɔ Bɛ yen ko Sànkɛ, min ye yen jisigi-yɔrɔ dɔ ye. A Kɛra dugu ka laadala-jisigi-yɔrɔ ye bì. O Sànkɛ in Bɛ Sàn dugu yɛrɛ sìgili sababuya la yɔrɔ in na yen.
Blàdon : 2016-12-22 Yɛlɛmako laban : 2017-06-09


text:
ID最近のボクら 采点され 比べられsa i kin no bo ku la sa i ten sa le ku la be la leさんざんTry On そんなDayssan zan son na全部コンフューズで 何がいいのかも忘れてzen bu ko fiu zi de na ni ga i i no ka mo wa si le te吊り革にぶら下がるci li ga wa ni bu la sa ga luID 决められてるイメージki me la le te lu i me ji时代错误のブレインji da i sa ku go no bu le inID 问题の现体制にmon da i no gen tai sei任せるのは自杀行为ma ka se lu no wa ji sa ci ko i盛り上がらない 郁なシステムにmo li a ga la na i u ci na xi si te mu ni打つよアドレナリン 安心なんてものは无いu ci yo a do le na lin an xin nan te mo no wa nai蝶々の群れの舞う 赤暗い部屋でBad Tripqio qio no mu le no ma u a ka gu la i he yaI DEAD绝対これはダメージze tai ko le wa da me jiアイデンティティー崩壊ai den ti ti ho kaiID困难なハードゲームkon nan na ha do ge mu阴湿な壁を砕くin xi ci na ka be wo ku da kuIDライアーな仆らのリレイションla i a na bo ku la no li lei xiong断罪判定を待つdan zai han te i wo ma ciI need it体裁崩壊 今がその时ですtai sa i ho ka i i ma ga so no to ki de si
支葵千里是谁啊?
吸血鬼骑士中的一个吸血鬼 是模特


text:
Kɔmɔr
Kɔmɔr Ye ‘jàmana ye min sìgilen dòn Ɛndi gèji cɛ ma. A faaba Ye Moroni ye, ale de Ye tὲmɛsira ye fàrafinna, Madagaskar ani Azi fànfɛla ‘cɛ. Kɔmɔr tlà-tlalen dòn ji fɛ. A yɔrɔba sàba Ye : Njazija (Grande Comores), Moheli, ani Nzwami ye. A jàmana dùgukolo fὲnsɛ bɛ Bὲn 1 862 km2 ma, a jàmanadenw bɛ Weele ko « Kɔmɔr mɔ̀gɔw ». Kɔmɔr jàmaden tùn Ye ‘màa 732 000 ye 2008 sàn na. Jàmana baarakɛkan Ye Fransɛkan, kɔmɔrikan, ani arabukan ye. Wari min Bɛ Dun Kɔmɔr o Ye « Kɔmɔr-franc de ye. U ka jɔ̀njɔn ɲɛw Ye : Nὲrɛ, jɛman, Blènman, ani Baga dalen ye ɲɔgɔn ‘kɔ kà Jìgin kà Sɔ̀rɔ kà Binkɛnɛ tangililama Kɛ k’olu Kùnbɛn kà Bɔ numan fɛ. O tangili binkɛnɛlama in cɛmance, kallo ni dòolo naani Bɛ yèn minnu ɲɛ Ye jɛman ye.
Jɔ̀njɔn jà Flɛ !
Blàdon : 2022-01-21 Yɛlɛmako laban : 2022-01-21


text:
Gwànalen
Dugu yɔrɔfɔli
Gwànalen ye bùgunin kolomi dugu dɔ ye Sikaso marabolo 'kɔnɔ. Keleya de ye Gwànalen kafoda n'a galoda ye. A n'o cɛ jànya ye bam 18 ye. Bùgunin ni Sikaso ani Welesebugu de ye yen lamini dugubaw ye. Nka Gwànalen ni Welesebugu de ka surun kà sago Bùgunin ni sikaso kan, bari a ni Bùgunin cɛ ye bam 78, a ni Sikaso ta ye 278, Welesebugu ta dun tɛ nin fla ʃi Bɔ. Nin duguba kofɔlen ninnu kɔ fɛ, dugu misɛnnin wɛrɛw Gunnen bɛ Gwànalen na i n'a fɔ Sotigila Bùgunin, Wurɛ, Dani ani Bikɔ. Sotigila Bùgunin sìgilen bɛ a ni kɔrɔn 'cɛ ni bam 9 ye, Wurɛ bɛ tlebinyanfan fɛ ni bam 6 ye, kɛɲɛka fɛ, Dani bɛ yen ni bam 4 ye, a worodugu-yanfan sa, Bikɔ bɛ yen ni bam 3 ye.
Dugu tɔgɔko
Gwànalen ye 'dugu ye min tu Tigɛra sonsokɛ dɔ fɛ min tɔgɔ tùn ye Mari musa ye. Tumutu mara la, dugu dɔ bɛ yen ko Kooro a tùn bɛ Bɔ yen de ka Nà sògoɲini na gwanalen. O waati y'a Sɔrɔ a yɔrɔ ye kungo tulenba ye wa sògow tùn bɛ Sɔrɔ yen kosɛbɛ. Mari musa Tor'o la don dɔ sìgifɛn dɔ Bɔr'a ma k'a F'a ye ko nin màa min Sìgira yan ko 'kɛlɛ tɛ Se i la. Donsonkɛ fana y'i Sìgi yen. A yɔrɔ tùn bɛ Weele "Galala" la Mari musa fɛ. O de Yɛlɛmana ka Kɛ Gwànalen ye bì.
Dugu dugutigiya
Dugutigiya min bɛ Gwànalen, o ye laadalata ye. U ka dugutigiya bɛ bagayɔgɔlakaw de 'bolo a tigiya in bɛ Mununmunun olu de ni ɲɔgɔn 'cɛ. Kìnko t'u ta la. Bagayɔgɔ bɛ dugu 'kìn o 'kìn na ni kɔrɔya Ser'i ma i bɛ K'a ye bari i u ka dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda fana. Keleya tùn ye jamanatigi-dugu ye masatle la. Gwànalen tùn maralen dòn o de fɛ. An bɛ bì min na, Boriba fɔgɔ Bagayɔgɔ de ye Gwànalen dugutigi ye. Nk'a Fɔra caman fana 'kɔ i n'a fɔ Nama , Maɲan, Dɔwele, Ntogojan, Fotigi, Dennin kurun bɔkɔri, Mama, cɛnin, Fajala, Bɔkɔri, Bɛnbɛjɛ, Fadebi, Boni, Dusuba Bonikɔrɔ, Korika Wojuma, Zejɛ Ntogo, Mɔntinɛ Wojuma, Sirajɛ Maɲan, Famusa Bangali, Naɲumannama ani Fɔgɔ.
Dugu bònya
Gwànalen dugu man bòn. Kìn naani 4 de b'a 'kɔnɔ, olu ye Senijɛla ni Sigala ni Sabula ani ɲamakɔkɔla ye. Gwànalen sìgikɛnɛ bònya tɛ Tɛmɛ bam 5 kan kɛnɛ naani 'kɔnɔ. Yen màa hakɛ ye 900 ye bì-bi in na (2016).
Dugu siyako
Gwànalen sìgibaaw ye bamananw ni fulaw ani numuw ye. Bagayɔgɔ ni dumiya ni samakɛ ni sise ni sumaworo ani kɔnɛ ye yen jàmuw ye. 'Ntɛ tɛ Gwànalen n'a laminidugu ʃi 'cɛ furuko siratigɛ la. Fo n'a Bɔra numuw ni bagayɔgɔlakaw ta la, bari hali Gwànalen dugu yɛrɛ 'kɔnɔ furu kɔnnen dòn olu ni ɲɔgɔn 'cɛ. Bamanankan ni fulakan bɛ Fɔ yen, nka bamanankan de sɛbɛkɔrɔ bɛ Fɔ yen haali.
Dugu baarako
Sὲnɛ bɛ Kɛ kosɛbɛ Gwànalen. Fini, kɔɔri, dà, zɛrɛ, ʃɔ, galama, bàra, je, woso, bananku, ɲimikala, tiganinkuru, tiga, malo, kàba, saɲɔ ani keninke bɛ Sὲnɛ yen nɔ. Gwànalenkaw bɛ jɔnforoninw Bɔ nafɛnsɛnɛ kamà fana. U ka nafɛn sὲnɛtaw ye ʃù ni salati ni jaba ni tamati ni nkɔyɔ ni pɔmitɛri ni jabibi ni gan ni kɔnkɔn ni nanaye ani melɔn ye. Jiriba-forow fana b'u fɛ yen. U ka jiriturutaw ye buyagi, mangoro, namasa, lenburu ani sɔmɔ ye. Sὲnɛ tɛ Taa baganmara 'kɔ, o siratigɛ la, gwànalenkaw bɛ fàliw, misiw, bàw, wùluw, sagaw, jakumaw, ʃɛw, kamiw ani jɛnɛntubanninw Mara. Mɔni fànʃi tɛ Kɛ gwànalenkaw fɛ yen. Nka u bɛ jago misɛnnin dɔw Kɛ sɔn i n'a fɔ butigifeere ni sὲnɛfɛnfeere ni jiridenfeere ni dabaw ni kamanmafɛn-feere ani bololafɛndlata-feere (Ŋunun, segere, cidɛfɛ, sigilan, sansara, daba, muru, fìni sɔgɔlen, geseda). Gwànalen bɛ donsobolodon Kɛ.
Dugu fὲɛrɛko
Gwànalenkaw bɛ manabɛlɛ ni ntɛnfɛrɛ ni wɔ̀lɔjuru ni buturu ani gɛnni de Kɛ ka kɔnɔw Minɛ. Nka marafa de y'u ka kungosogobaw fàalan ye. Yenkaw fana bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye. U bɛ dugukɔnɔbagan murutilenw Minɛ ni fὲɛrɛ minnu ye ye jonborifli, koronka-minɛ ani nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye) ye. Finisɔgɔ ni bɔfledla ni gɛnkurunnindla fana bɛ K'u fɛ sɔn.
Dugu yiriwaliko
Bì bi in an (2016), ɲɔʃimansin, pɔnpekɔlɔ, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, kalalikɛmansin ani sɛnɛkɛmansin bɛ Gwànalen. N'a Bɔra CMDT la gwànalenkaw ka baɲumankɛtɔnko tɛ tèn.
Dugu kàlanko
Forobalakɔli-so kelen bɛ Gwànalen. Yen lakɔli Dabɔra 2005 sàn. dugumadakun fɔlɔ kàlanso dòn sàn wɔɔrɔ kalanw de Kɛ yen. Balikukalan fana kelen kelen bɛ Kɛ yen.
Dugu batoko
Misiri kelen bɛ gwànalenkaw fɛ yen. Fasɔgɔ Dumiya de Nàna ni yen silamɛya ye. An bɛ bì (2016) min na kerecɛnya ma Dòn Gwànalen fɔlɔ. Silamɛya kɔ fɛ, laadalabato dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ: Kɔmɔ, dàndugu (o ye sɔrɔ ye) ani gere. U bɛ "Tu" Fàra u ka laadalabatow tɔgɔ kan sɔnyɔrɔtɔgɔ-ko kamà. Gwànalen dugu dasiri ye bà kɔrɔn ani fàli ye. Dugu ntɛ ye bàga ni nkɛɛrɛn ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni tɔnɲɛnajɛ ni ntolatan ni soboli ani laadalakow ye yen ɲɛnajɛlakow ye. U bɛ jenbew ni nkɔninw ni ntamanninw ni wasanbaw ani dununw Fɔ nin ɲɛajɛw sèn fɛ. Yen ɲɛnajɛw bɛɛ bɛ Kɛ dugu fɛrɛw de la.
Dugu kungoko
Kɔbolofara sàba ni fàla kelen bɛ Gwànalen. O yɔrɔ ninnu na Manɔgɔw ni ntɛbɛnw ni wùlujɛgɛw ni bàmaw ni kaanaw ni koorow ni koorokaaraw ka teli ka Ye yen. Yen kungo kɔnɔ, nin jiriba kofɔlen ninnu bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen: jala, banan, sanan, ganun, nkaba, npeku, zaban nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ ani nten. Yen kungosogowla fànba ye Gɔnw ni lɛw ni bàlaw ni minɛw ni nkoloninw ni warabilenw ni miniɲanw ni tonkajɔw ni jokala ni gìngin ani baninkɔnɔw ye. Yen kungodaw tlalen dòn ka Kɛ wɔɔrɔ ye Kɔsɔn, ciɲɛba, kolɔninkan, tintininkunjan, bɛlɛnin ani sirasumala.
Dugu Kaburudoko
Kaburudo?
Kaburudon fla de bɛ Gwànalen. Kìnw janya-ɲɔgɔn na de Nàna n'o ye n'o tɛ sababu wɛrɛ t'a la. O kaburudon fla ninnu fana na, kelen tolen dòn kìn kelen 'bolo, nka tɔ kelen ye kìn tɔ bɛɛ jɛ ye. Yen kaburudon kelen bɛ tlebin fɛ tɔ kelen bɛ kɔrɔn fɛ.
Dugu waatiko
Ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà, Gwànalen waatiw yɛlɛmacogo y'o ye. Yen funteni sannadan yɛlɛlenba tɛ Tɛmɛ 40 kan w'a nɛnɛ hakɛ dugumadan fana tɛ Tɛmɛ 16 kan. Gwànalen samiɲan kelen sanji nàlen bɛ Taa 30 ɲɔgɔn na.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ fla bɛ gwànalenkaw fɛ yen ko: kuluba ani dàndugu.
Blàdon : 2016-07-20 Yɛlɛmako laban : 2016-08-05


text:
🇨🇮Cote D’ivoire Jamana ka sɔrɔdasi ɲɛmaa, jenerali Lacina Doumbia ye ɲɔgɔn sɔrɔ ni Ivori sɔrɔdasi 49 minnu jalakilen don Mali kɔnɔ, olu ka denbayaw fɛ, kumaɲɔgɔnya taabolo ɲuman kan, lajɛ dɔ senfɛ jumadon awirilikalo tile 25 san 2022, Salle of conference of the General Staff of Kôte d'Ivoire ka kɛlɛbolow.
🇨🇮Cote D’ivoire Jamana ka sɔrɔdasi ɲɛmaa, jenerali Lacina Doumbia
🇨🇮Cote D’ivoire Jamana ka sɔrɔdasi ɲɛmaa, jenerali Lacina Doumbia ye ɲɔgɔn sɔrɔ ni Ivori sɔrɔdasi 49 minnu jalakilen don Mali kɔnɔ, olu ka denbayaw fɛ, kumaɲɔgɔnya taabolo ɲuman kan, lajɛ dɔ senfɛ jumadon awirilikalo tile 25 san 2022, Salle of conference of the General Staff of Kôte d'Ivoire ka
Programmes
-
-
-
-
septembre 23, 2022
🇲🇱Mali yerema honronya nienamayala Youwarou Sɛtanburukalo tile 22
-
-


text:
🇲🇱Mali ciamenciela Bankass Marala kunun sufɛ, marifatigiw dɔnbaliw ye binkanni kɛ ogossogou dugu kan min bɛ bankass sɛrɛkili la Mali cɛmancɛ la. Seere fila minnu bɔra ogossogou, an ye ɲɔgɔn sɔrɔ ni minnu ye, olu ka fɔ la, marifatigiw ye marifa ci dugu ma. Ni bɔnɛko rapɔɔri si tɛ sɔrɔ sisan VOA Lasikiden Tidiane Ouedraogo Ba Kunafoli di
🇲🇱Mali ciamenciela Bankass Marala kunun sufɛ, marifatigiw dɔnbaliw ye binkanni kɛ ogossogou
🇲🇱Mali ciamenciela Bankass Marala kunun sufɛ, marifatigiw dɔnbaliw ye binkanni kɛ ogossogou dugu kan min bɛ bankass sɛrɛkili la Mali cɛmancɛ la. Seere fila minnu bɔra ogossogou, an ye ɲɔgɔn sɔrɔ ni minnu ye, olu ka fɔ la, marifatigiw ye marifa ci dugu ma. Ni bɔnɛko rapɔɔri si tɛ sɔrɔ sisan


text:
+5 DUKLA naša FOREVER!!! (DuklaTN)
+5 Tak dufam že to tak bude . Pekný den (Mascot)
+5 lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee lieskoveeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee (Cvikla )
-5 Kamo mas to len za ten profil, nie za to ze som slovanista ale za to ze si radsej donho napis nieco co podpori tvoj team a nie to co uraza team iný... (Deividson.)
+5 vdaka ... vraciam ... (Ruzombercan)
+5 +5 ti patri,vsimam tvoje prispevky a vzdy pises k veci a velmi dobre! Len tak dalej :) (Sedko NR)
+5 diki...aku pozicaj taku vrat...dufam ze aj vy vykonostne nabuducu sezonu stupnete;) (Peet.eS)
+5 dalsi trencan na HP (Citron14)
+5 fans detroitu a maja hossu ma plus 5 (Waldes99)
-5 Sranda musi bit. Nebr si to zle ☺☻ (Poiree)
+5 "Stručne o sebe" mas velmi pekne napisane°) (Paaali)
+5 sak my Trencania musime drzat spolu :-)) (MatusCakTrenciansky)
+5 nepoznam ta ale newadi presne tak za duklu (Slinco11)
+5 Na revanš!!! (NKTS)
+5 neviem kto si ale dam ti za pat, nech mas dobre vysvedcenie :) (Matthew)
+5 na oplátku,šefe (Leomessi)
+5 :DDDza duklu:DDD (Dukláčka)
+5 porazime,neboj :D (Julo)
+5 :D (Ludinka)
+5 fanusik trencina ako ma byt, keby takych bolo :) o vsetkom ma prehlad a chodi aj na zapasy (Trencanec)
+5 Tak za ten verš jedine pät' :D (Jaroslav-TN)
+5 Tak aby si mal tu karmu. (Cepo38)
+5 červeno-žltá je naša farba... (Duklatrencinforever)


text:
SOŊAY JÀMANA
(Bamananw Ko kɔrɔbɔrɔjamana)
An tùn y'a Fɔ ko Kànku Musa taalen Gawo, a Seginna ni Gawo fàama denkɛ flà ye ( Ali n'a dɔgɔnin). Kànku Musa Sàra kà fànga To Màgan de ‘bolo ; o dun ye bololatigɛtɔ ye. Ali n'a dɔgɔnin Bòlila sàn 1335 la k'u fàso Sɛgɛrɛ. Ali Sìgira fànga na Gawo, kɔrɔbɔrɔw y'u yὲrɛ Tà kà Bɔ Mànden màra ‘kɔnɔ. Ali n'a bɔnsɔnw ye sàn 150 de Kɛ fànga na. Nkà u bɛ min Kofɔ kosɛbɛ Ali kɔw la, o ye Soni Ali bɛr ye.
Soni Ali Bɛr
Kɔrɔbɔrɔjamana bònya n'a fànga Sɔ̀rɔla Soni Ali Bɛr ka kὲlɛw de la. Jaramaw, Surakaw, Fulaw, Bòzow ni Bamananw, Ali ye nìn bɛɛ Màra. Surakabilenw tùn ye Tumutu Mìnɛ Mànden na. Soni Ali Bɛr ye Tumutu Bɔɔsi Surakaw la. Soni Ali Bɛr ni Jὲnɛkaw ye sàn 7 Kɛ ɲɔgɔn na. A Sera olu fana na. A ye kaadɔw fana Kὲlɛ k'olu Màra. Soni Ali Bɛr Sàra 1492 sàn na. Ali tùn ka farin kojugu. A denkɛ Soni Bakari Sìgira fànga na a sàlen ‘kɔ. Nkà màaw Siranna a denkɛ Bakari kana K'a ɲɔgɔn ye. O de kosɔn, u Labanna kà Soni Bakari Kὲlɛ kà Mùhamɛd Ture Sìgi fànga na, k'a tɔgɔ Da Askiya.
Askiya Mùhamɛd Ture
Mùhamɛd Ture tùn ye Soni Ali Bɛr ka kὲlɛkuntigi dɔ ye. Ale de tùn ye màaw Muruti k'u Fàra a yὲrɛ kan, kà Taa Soni Bakari Kὲlɛ. O Gɛnna kà Bɔ fànga na u fɛ, kà Mùhamɛd Ture Sìgi fànga na. Màaw Ko a ma ko Askiya. Askiya Mùhamɛd tùn ye sìlamɛba ye.
A ye kàlanso caman da Yὲlɛn Tumutu. A teriw tùn ye kàlanbaaw de ye, w'a ma màa si wajibiya kà Tuubi. Sìlamɛ yὲrɛ tùn man ca kà bolisɔnnaw Bɔ. 1495 sàn na, Askiya Taara Makan. A fana ka hiji Kɛra i n'a fɔ Kànku Musa ta. A ye sanu caman Nì Makan jàmana kan. Bònya min ka kan ni Màsakɛw ye, Làrabuw y'o K'a ye. Askiya Mùhamɛd ye dùgukolo Sàn Makan a ka hijikɛlaw ye. Askiya nàlen kà Bɔ hiji, a Dònna Mànden ‘kɔnɔ k'o fàamadenw Mìnɛ kà Taa n'u ye jɔ̀nya na Gawo. (Aw hakili b'a la ko Mansa Musa fana sègintɔ kà Bɔ Makan, o ye kɔrɔbɔrɔfaama denw Mìnɛ kà Taa n'u ye jɔ̀nya na Лàni).
Askiya Mùhamɛd kɛlen cὲkɔrɔba ye, a Fiyenna. A denkɛ Musa y'a Bɔ fànga na. Musa Kɛra Askiya Musa ye. Askiya Mùhamɛd yὲrɛ Sàra 1538 Sàn na.
Mariyan-Madi Susɔkɔ, 1988, Wagadu fo Sudan, Bamakɔ, Editions Jamana, ɲɛ 22-24
Blàdon : 2020-05-31 Yɛlɛmako laban : 2020-07-20


text:
Maroko
Maroko (Arabukan المغرب) madɔnnen Maroko Mansamara (Arabukan المملكة المغربية), a bɛ Afrika Saheli fɛ min jamanadenw jatelen ka kɛ 33 848 242 (2014). A sigilen Atlantik Kɔgɔji dala min bɛ mɔnɔbɔ kase Gibraltar Mɔsɔn ma Mediterane Baji la. Maroko bɛ danbɔ ni Aljeri kɔrɔn fɛ, Espania saheli fɛ (kɔgɔji bolo kan fo kase Espania dugu fla ma Seta ani Melila) ani Moritani wordugu fɛ.
Maroko ye Afrika jamana ye min ye tɔnden ye Afrika Kelenya kɔnɔ. Kafara, a ye tɔnden ye Arabu ka Tɔn, Magreb Arabu ka Kelenya, Fransekanfɔtɔn, Silameya Lajɛ ka Tɔn na. A fɛnsɛn bɛse 710 850 bametri kɛmɛjɛ ma.


text:
Nɔ̀kɔlɔn
Dugu yɔrɔfɔli
Dugu tɔgɔko
Dugu dugutigiya
Dugu bònya
Dugu siyako
Dugu baarako
Dugu fὲereko
Dugu yiriwaliko
Dugu kàlanko
Dugu batoko
Dugu ɲenajeko
Dugu kungoko
Dugu kaburudoko
Dugu waatiko
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Dugu yɔrɔfɔli
Nɔ̀kɔlɔn ye Baninkɔ dugu dɔ ye. A Be Kulukɔrɔ marabolo la. A Be o marabolo in kolomi dɔ fe min faaba ye Joyla ye, a ni min ce ye bam 60 ɲɔgɔn ye. Bankɔ ye joylamara dugu dɔ ye min ni Nɔ̀kɔlɔn ce ye bam 5 ye. Nɔ̀kɔlɔn Bɛ Bankɔ galoda (komini) fɛ. I be Bɔ Bamakɔ ka forobasira 6nan Mine ka Nà Se Faana. I be Fara i kinin fe yen ka joylasira Mine kà bam 45 Taama kà Dòn Joyla 'kɔnɔ. I bɛ Bɔ Joyla k'i Tlen ka Nà Ŋolobugu, bam 40. Bankɔsira bɛ Fara i numan fɛ yen. I bɛ bam 25 Bòli Ŋolobugu ni Bankɔ 'cɛ o la. I ni Bankɔ cɛ bɛ To bam 5 ye yɔrɔ min na, nɔ̀kɔlɔnsira bɛ Fara i numan fɛ yen ka sirakɔrɔninsira Fara i kinin fɛ. O b'a Sɔrɔ i ye m 500 ɲɔgɔn Bòli kɔba dɔ tɛmɛnen 'kɔ. N'i ye nɔ̀kɔlɔnsira Minɛ o yɔrɔ la yen , i bɛ bam 2 Taama ka Dòn Nɔ̀kɔlɔn 'kɔnɔ.
Dugu tɔgɔko
Nɔ̀kɔlɔn ye a damanadugu ye ko caman na. Bɛɛ b'a Dɔn ko Mali dugu caman ye tɔgɔmamaw ye. Nka Nɔ̀kɔlɔn tɔgɔ sèn tɛ o la bari a tɔgɔ ɲɔgɔn fla tɛ Mali 'kɔnɔ. Nɔ̀kɔlɔn tɔgɔ in Sɔrɔla kumasen-bolo dɔ dorokolen fɛ: n dɔgɔ ka kɔlɔ. Komin dugu sìgibaa n'a kɔrɔkɛ de Sera lamini na yen ɲɔgɔn fɛ, dɔgɔnin y'i Sìgi k'i kalifa Dòn jiri min na o tùn ye kɔlɔ ye. O kɔlɔsun Kɛra a ka so fɔlɔ ye. A kɔrɔkɛ Tɛmɛna ka sìgiyɔrɔ wɛrɛ Лini n'o Sìgiyɔrɔ Taara Bɛn Kula ma, Kula jurala kɔnin. O kɔrɔkɛ o ka nàliw la ka Nà Bɔ a dɔgɔkɛ ka yɔrɔ la, o tùn b'a Fɔ ko a bɛ Taa Bɔ a dɔgɔkɛ ka kɔlɔ 'kɔrɔ i ko nin cogo la tan: "n bɛ Taa n dɔgɔ ka kɔlɔ 'kɔrɔ". "N dɔgɔ ka kɔlɔ" min bɛ o kumasen 'kɔnɔ, o fɔko caman laban Nàna Kɛ "n dɔgɔ kɔlɔ" ye bari a yɔrɔ bamanankan damanafɔcogo la, tìgiyalan "ka" fɔli man ca. Awa "n dɔgɔ kɔlɔ" laban Nàna Kɛ "n dɔɔ kɔlɔ" ye "g" fana bìnni fɛ. Kandɔn siratigɛ la, a bɛ Fɔ kisa min ma ko fyɛli o fana Nàna Bòli "n dɔɔ kɔlɔ" kan k'o Kɛ " n nɔɔ kɔlɔ ye". O sababu Bɔra nunnafɔ "n" mankan kɛli la k'a ɲɛfɛ-siginiden "d" Fyɛ k'o mankan Yɛlɛma ka Kɛ "n" wɛrɛ ye. O la sa, "n nɔɔ kɔlɔ" kumasen Nàna Doroko ka Kɛ "nɔkɔlɔ" ye ka Jà o cogo la ka Kɛ dugu tɔgɔ ye. Nɔ̀kɔlɔn tɔgɔ kanɲɛ laban "-lɔ" fana Nàna Nunnafɔ "-lɔn" kandɔn kisa wɛrɛ fɛ a bɛ Fɔ min ma ko nuguli. Ko tɔgɔ wɛrɛ tùn bɛ dugu la sani Nɔ̀kɔlɔn ka Da a la. O tɔgɔ tùn b'a la u ka tomon fɔlɔ la, o min bɛ ba da la dugu dɔ kɛrɛ fɛ ko Klɛ. Tɔgɔ min tùn bɛ dugu la yen dugumɔgɔw bɛ Tɛmɛ o kan fɔlɔ.
Dugu dugutigiya
Nɔ̀kɔlɔn bɛ Mara dugutigi fɛ. A tìgiya bɛ dugutigi 'bolo. Dugutigi ye dugu cɛ bɛɛ la kɔrɔ ye. Ni dugutigi dɔ Banna, dugutigi kura bɛ Sìgi kalo sàba o kɔ fɛ. 'Mɔgɔ Bɔ 'mɔgɔ la tɛ a dugutigiya la. Ni kɔrɔya da Sera dugu den cɛman min ma, o bɛ Kɛ dugutigi ye.
Nɔ̀kɔlɔn dugutigi fɔlɔ tɔgɔ tùn ye ko Dase Baalo. O ye dugu sìgibaa tɔgɔ ye. Dugutigi kɔrɔ minnu bɛ dugu la o dɔw ye Nci Baalo ye, n'a tùn bɛ Weele ko Basennci ani Mamuru Baalo, o min ye Laminn blen 'ko ye. Dugutigi min bɛ dugu kùn na bì o ye Drisa Baalo ye. Dugutigi min tɔgɔ Bɔra kosɛbɛ o ye Malemoru ye, ni dɔw b'o yɛrɛ Kɛ dugu tutigɛbaa fɔlɔ ye k'a sɔrɔ ale ye sokɔrɔ tomon dɔrɔn sìgibaa ye.
Dugu bònya
Dugu ye kìn 1 pe ye. Mɔgɔ 400 ɲɔgɔn b'a 'kɔnɔ. Dugu sìgikɛnɛ tɛ Tɛmɛ metre 1000² (kene min be metre 1000 kerenaani ‘kɔnɔ). Dugu t'a sìgiyɔrɔ fɔlɔ la. A ye sìgiyɔrɔ minnu Kɛ, n'an b'olu Weele ko tomonw, olu Flɛ: Kle kerefe-tomon, Tomina, Balazanba tomon Bankɔ kɛrɛ fɛ ani Sokɔrɔ. Dugu Wulila ka Bɔ Sokɔrɔ tomon na 1976 sàn na ka Nà a sìgiyɔrɔ kura in na.
Dugu siyako
Nɔ̀kɔlɔnkaw ye bamananw ye ni lamini mɔgɔw b’u Weele ko juraw (jula). Siya wɛrɛ tɛ dugu la. Juradugu min dòn a be Jedugu duguw fe. Bamanankan ye yen kan ye. Bamanankan damanafɔcogo min b'u 'bolo o ye jurakan ye. Nɔ̀kɔlɔnka bɛɛ ye Baalo ye fo n'a Bɔra furumusow la, olu minnu dɔw bɛ Bɔ dugu wɛrɛw la n'u damanajamuw ye. Dànfara b'u ni Baalo tɔw 'cɛ bari numubaalo t'u ye. Baalolaka kelen-kelen minnu bɛ Ye Mali 'kɔnɔ minnu tɛ 'numu ye olu dɔw dòn i n'a fɔ Jene n'a lamini Baalo dɔw bɛ cogo min na.
Nɔ̀kɔlɔn Baalow bɛ sinankunya Kɛ u ni dafɛdugu dɔw 'cɛ. A sinankunya dɔw ye dugu mumɛ ye, dɔw yɛrɛ ye dugu jamu dɔ nɔfɛko ye. O siratigɛ la, Nɔ̀kɔlɔn dafɛdugu minnu n'u bɛ sinankunya Sama u ni ɲɔgɔn 'cɛ olu ye Bànkɔ, Sὲnwu jurala, Kàafla, Kula, Sanando, ani Juguna ye. Nɔ̀kɔlɔnkaw ni Bànkɔkaw ka sinankunya bɛ Kɛ yen Fɔnbaw kan ma, Kàafla ta bɛ Kɛ yen Fɔnbaw fana kan ma ani kulakaw ta. Jugunakaw ni Sanandokaw ta bɛ Kɛ yen Konatɛw kan ma. Sὲnwu ta bɛ Kɛ u ni yen Dànbɛlɛw dɔrɔn kan ma. Ninnu b'a Jira k'a Fɔ ko Nɔ̀kɔlɔnka sinankun ye jamu minnu ye k'olu ye Fɔnba, Dànbɛlɛ, ani Konatɛ ye. Dànbɛlɛw ta bɛ Dàn u ni u kɛrɛfɛdugu Sὲnwu Dànbɛlɛw dɔrɔn 'cɛ. O tɛ yɔrɔ jan Sɔrɔ. N'a Bɔr'o la, nɔ̀kɔlɔnka mana jamu tɔ ninnu fɛn o fɛn Ye yɔrɔ wɛrɛ hali min tɛ u laminidugu ninnu dɔ ye, a bɛ sinankunyatlon Blà o tìgi la. Komin an y'a Fɔ cogo min na, Nɔ̀kɔlɔn Baalow tɛ baalonumuw ye minkɛ, sinankunyatlon t'u ni flaw 'cɛ hali u lamini na yen 'kuma tɛ Mali fan tɔw ma.
Dugu baarako
Baara sugu caman bɛ Kɛ dugumɔgɔw fɛ: mɔni, sὲnɛ, jago, baganmara.
Mɔni : kɔ mɔni, je mɔni, fàla mɔni. Mɔnidugu dòn fo dɔw be a Fɔ a ma ko sɔmɔnɔdugu.
Forosene : ɲɔ, keninge, saɲɔ, ʃɔ, je, zere, kɔɔri, da, bene, kàba, ɲiminkala, ku, danan, malo, tiga, tiganinkurun, woso, buramanin, ncɔgɔn.
Nakɔsene : mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.
Jago : sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere.
Baganmara: misi, bà, saga, ʃe, kami, tonkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.
Dugu fὲereko
Nɔ̀kɔlɔn ye 'dugu ye fὲɛrɛlakow ka ca min 'kɔnɔ Denmisɛnnakaw ta fanga ka bòn ɲɛlakegunyakow la kosɛbɛ. Kɔnɔminɛn fὲɛrɛw la, denmisɛnninw bɛ manabon Kɛ, ntɛnfɛrɛkerun, buturu, manada ncɛgɛnw na, ncankoroda ani olu ɲɔgɔnna caman wɛrɛw. Bagangɛndenw fana bɛ u yɛrɛ Lanisɔndiya fὲɛrɛ caman Tigɛ kungo 'kɔnɔ i n'a flew, gὲnkuruninw, lokalokaw. Dennmisɛnw bɛ bololamisɛnya dɔ Kɛ jùrukisɛnin na ko ntubansèn, cὲkɔrɔbanin cɛ sirilen ani jɔnin. Waraminɛn-nɛgɛw ni ɲinɛminɛ-nɛgɛw fana bɛ yen. Wɔ̀lɔgɛn ni wɔ̀lɔjuruda bɛ Kɛ fana. Nɔ̀kɔlɔnka bɛ fὲɛrɛ caman de Tigɛ jɛgɛko la ka Sago nin bɛɛ kan. A bɛ jamubɔ Kɛ, kɔ̀jɔdako, jɛmeri, kɔ̀soli ani jɔda. Nin bɛɛ kɛminɛnw bɛ Dla u ka seko ni dɔnko 'kɔnɔ.
Dugu yiriwaliko
Duguyiriwa-tɔn min be Nɔ̀kɔlɔn dugu ‘kɔnɔ o be Weele ko A.W (AV). O ye CMDT ka feere dònnen ye a ka maradugu ‘kɔrɔ sene yiriwali kama. Nɔ̀kɔlɔn A.W ka yiriwali be senefenw kan. Tɔn in baarakelaw be feere caman Лenabɔ dugu ‘tɔgɔ la i n’a fɔ forosumaw, kɔɔrukurudanw, sumanfurakew, jurudon ni jurusaraw ɲenabɔli, kɔɔrifeere, sumannɔgɔɲini, a n’o ɲɔgɔnnaw.
Tɔn baarakelaw ye dugu den minnu ye siginikalan Ke ka Jo o la ye. A tɔn in be dugu ka senyerekɔrɔ Jira feerekurako caman na. Yɛlɛma kura minnu Dònna dugu taabolo la o dɔw Flɛ: Pɔnpekɔlɔn, misiri, moto, jabaranin, rajo, sènfejuru, jatalan, jibanbe fla, latigɛdɔn.
Dugu kàlanko
Nɔ̀kɔlɔn kàlanko da Minena baliku-kalanso dayelenni na 1983 sàn na. Saliya BAALO Kɛra a karamɔgɔ fɔlɔ ye. O baliku-kalanso ye Nɔ̀kɔlɔn kàlanden jolen fɔlɔw Bɔ. Dafɛdugu caman kàlanden jolen fɔlɔw Bɔra a 'kɔnɔ bari kàlanso tùn tɛ o duguw la. Olu ka kàlandenw tùn bɛ Nà kàlan Kɛ Nɔ̀kɔlɔn ka Segin.
Nka yanni baliku-kalanso dayɛlɛnni ‘ce, morikalanw tùn be Ke morikaramɔgɔ dɔw fe. O morikalanw damine-waati ni silameya ta be ɲɔgɔn na wa o bee tùn ye dugumakalanw ni blonkɔnɔ-kalanw ye silamediine kàlanni kama arabukan na. Morikalan kɛbaa fɔlɔ Kɛra Nfaserifin BAALO ye, silamɛya dònbaa fɔlɔ ye cɛ min ye. A ka kàlanden fɔlɔ dɔw ye Zumana BAALO ni Mamuru BAALO (Laminnblen) ye.
1995 sàn na, ACODEP ka bolodaliw Nàna ni kàlanso dɔ ye, ko C.E.D, siginikalan keli kama dugu denmisenninw ‘kun. O karamɔgɔ fɔlɔ Kɛra Burama BAALO ye, o min ye a sàn sàba fɔlɔ Kɛ. O C.E.D ye jamana ka yamaruyaseben Sɔrɔ 2012 sàn na ka Ke Mali foroba-kalanso dɔ ye.
Mandarasa dɔ dayelenna dugu ‘kɔnɔ 2003 sàn na. Nka ale ye Kenyereye ye min dayɛlɛnbaa n'a karamɔgɔ fɔlɔ ye Bakari BAALO ye. Silamediine kàlan be Ke a ‘kɔnɔ arabukan na ani dɔnniya werew kàlanni. Arabukan kere fe, fransekan be Ke o kàlanso in na n’o sababu b’a To a be Weele ko franco-arabe kàlanso.
Dugu batoko
Nɔ̀kɔlɔn batoko kununnama n'a bìlama bɛ kɔmɔko ni silamɛya kan. Kɔmɔ tùn ye dugu ka bato kɛta ye laada la. Silamɛya Nàna ka kɔmɔko fanga Ban.
Kɔmɔ : kɔmɔko tùn ye dugu laadalabato ye. I b’o Dɔn ni o batoli laadalayɔrɔw ye : kɔmɔtuw, kɔmɔkɔw.
Silameya : Silameya Dònna dugu ‘kɔnɔ kabini 1940 damine waatiw la. Mɔgɔ min Kera a dònbaa ye o ye Nfaserifin BAALO ye. O n’a ka denbaya tùn sìgilen be Bagineda moriya la yen. A Seginna ka Nà sìgi la dugu ‘kɔnɔ ka kɔmɔko Kὲle silameya dònni kama. A Menna a kὲlew la fo ka Se 1950 sàn ma. O sàn Kera dugutigi dɔ faatusan ye ko Benkɔrɔ BAALO. O tùn ma Sɔn kɔmɔ laada Blàli ma a tle la. Kabini Benkɔrɔ Sàra, kɔmɔko laada bee Jɔra. O Kera silameya sinsincogo ye dugu ‘kɔnɔ. Bì, dugu alimamiya bɛ Dramann BAALO, Mɛɛna Dramann, kabini 2014 sàn. Alimamiya Dira Dramann ma kà Bɔ mɔgɔ min 'bolo o ye Bɔnɔɔ Diisa ye, Drisa BAALO kɔni, k'a sababu Kɛ o dɛsɛli ye bana fɛ. O Drisa BAALO fana Dara mɔgɔ min kan alimamiya la o tɔgɔ tùn ye ko Zumana BAALO, o min Banna 1991 sàn na.
Dugu ɲɛnajɛko
Fɔli sugu minnu bɛ dugu 'kɔnɔ o dɔw Flɛ: Bari, jidunun, ntalen, kolonkolon, bala, boyi, kariɲan.O fɔliminɛn ninnu bɛ Tà ɲɛnajɛ minnu na olu ye seliw, furu gintanw, kamalenw ni sungurunw ka ʃufɛ-ɲɛnajɛw, denkundiw a n'o ɲɔgɔnnaw.
Farikolo-ɲenaje sugu min fanga ka bòn Nɔ̀kɔlɔn 'kɔnɔ o ye ntolatan ye. Denmisɛnw ka ɲɛnajɛfɛn wɛrɛ minnu bɛ yen n'u fanga bɛ ka Dɔgɔya ka T'a fɛ olu ye fɛrɛnfunun, berefili, bolominɛ-tlon, bɛlɛta, inɛɛri, nten, tugu.
Dugu kungoko
Nɔ̀kɔlɔn kungo cogoya y'a To ko jiboli-yɔrɔ ye yen Labɔ. Komin dugu yɛrɛ sìgikan ye mɔni ye, dugu ka sìgiyɔrɔ laɲinen Kɛra jidaw ye. O la, dàla, fàla, kɔ ani jɛ ninnu bɛɛ bɛ Nɔ̀kɔlɔn. Ni sanji ye 'labɔli Kɛ sàn o sàn, i b'a Sɔrɔ o Kɛra cyɛnni dɔɔnin ye Nɔ̀kɔlɔn 'kùn k'a sababu Kɛ dugu tlebin-yanfan bɛɛ kɛli ye jimayɔrɔw ye. Nɔ̀kɔlɔnkaw bɛ tnɔba Bɔ u ka jiboli-yɔrɔ ninnu na. Jɛgɛ sugu caman bɛ Sɔrɔ u 'kɔnɔ i ko kɔnkɔn, zara, ntɛbɛn, manɔgɔ, npɔliyɔ, saalen, nàna, samu, bilinkitin, ntigin, dodo, sàjɛgɛ, wùlujɛgɛ, zeku, gɔrɔ, baman, nfaman ani talaka. Bamaw, kaanaw, tawu, sira kwaama, bukɔ̀li ani kɔ̀ nkaan ninnu bɛɛ bɛ Sɔrɔ Nɔ̀kɔlɔn kɔ̀w la.
Nɔ̀kɔlɔn kungo 'kɔnɔ, jiri kunba minnu bɛ yen olu ye jala, ʃi, nɛrɛ, sanan, banan, gele, dingɛ, genun, toro, dun, wɔnflɔ, zɛrɛ blen, balazan, nkaba, bumu, nsira ani nkalama.
Kungosogo-ko b'a la ka Dɔgɔya Nɔ̀kɔlɔn kungo la k'o sababu Kɛ olu baguyɔrɔ banni ye ka T'a fɛ. Donsow fana ka fàgali banbali ni mɔgɔw bolofɛnw 'sèn b'a la. Kungofɛn kelen-kelen minnu bɛ Sɔrɔ yen kungo la olu ye minɛn, mankalanin, warablen, lɛ, kɔɲinɛ, nkɔɔlɔwara, ŋaka ani nkobannin. Sa minnu bɛ Sɔrɔ ye olu ye miniɲan, dànkalan, musosa, nkorongo ani kɔnan. Kɔnɔlaka minnu bɛ kungow la o dɔw ye kungo kami, wɔlɔ, bunun, tentannin, digon, sà kɔnɔ.
Nɔ̀kɔlɔn kungoda tlalen dòn 6 ɲɔgɔn ye: bɛlɛda, cɛnni, sonin, fàlada, kɔda, jɛ. Dugu forow ni baara wɛrɛw kɛyɔrɔw dòn. Kulu tɛ Nɔ̀kɔlɔn kungo la. Jɛ kɔnɔna jɛgɛminɛ-yɔrɔw ye Biyan, Nkɔnɲɛtu, Wɔlɔbin, Genunkɔgɔjidun ani Kamalenbin. Kɔ̀ba yɛrɛ tɔgɔmayɔrɔ dɔw ye nɛrɛkɔrɔjidun, Seedenyaara, Samukɔkɔ. Bolofara dɔw Bɛ kɔ̀ba la i n'a fɔ fàladen o min bìnyɔrɔ bɛ Weele kɔ̀ 'da la ko dlàkan, kɔ̀faara ani Kùluda. Kɔ̀ bolofara dɔ wɛrɛ ye Sanankɔrɔ-kɔbolonin ye.
Dugu kaburudoko
Nɔ̀kɔlɔn kaburudo ye kelen ye bì. Nka, 'waatiw Tɛmɛna dugu kaburudo tùn ye fla ye. Kaburudo bɛ dugu ni kɔgɔdugu 'cɛ. A ni dugu cɛ janyalenba ye mɛtrɛ 800 ye. A bɛ dugu tomon kɔrɔ dɔ kɛrɛ fɛ ko Sokɔrɔ. A fana b'o ni kɔgɔdugu 'cɛ. Ka dugu To o yɔrɔ kɔrɔ la yen, kaburudo tùn bɛ a yɔrɔ kelen in na.
Nɔ̀kɔlɔn kaburudo-flako Dànna Sokɔrɔ sìgi ma. Kaburudo flanan min tùn bɛ dugu 'bolo o tùn ye du dɔ ta ye. A kaburudo kɛnɛ bɛ Sokɔrɔ ni tlebin 'cɛ ka Kùnkɛ kɔgɔduguyanfan kan kosɛbɛ. Bì, o du mɔgɔw ka kaburudo Fàrala dugumɔgɔ tɔw ta kan.
Dugu waatiko
Nɔ̀kɔlɔn sàn waatiw bɛ Yɛlɛma ka Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ ni samiɲɛ ni tlema ye sanko siratigɛ la ninka Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ ni fonɛnɛ ni funteni ye waati kalaya siratigɛ la. Samiɲɛbɔda ni tlema cɛ bɛ Weele ko kawulɛbɔda. O bɛ Kɛ sèn na Ɔktɔburukalo ni Desanburukalo 'cɛ.
Funteni juguman waati fɛ, tlantlen waati, funteni bɛ Se ka Yɛlɛn fo hakɛ 41 ma. Fonɛnɛ 'kɔnɔ, nɛnɛ hakɛ bɛ Jigin ka Se 20 ma. Funteni juguyawaatiba ye Awirilikalo ye ninka nɛnɛ juguyawaatiba Kɛ Desanburukalo ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ minnu bɛ dugu tɔgɔ la ni dnanw bɛ Se ka Wuli ka T'u ɲɛ Blà u ma o dɔw Flɛ: Nsira fla, kὲlefaari-tu, Ŋolocɛ todingɛ.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Blàdon : 2016-05-29 Yɛlɛmako laban : 2017-09-23


text:
Sekɔrɔnin
Dugu yɔrɔfɔli
Sekɔrɔnin Be Sìrakɔrɔ galoda fe Kita kolomi na. A ni Sìrakɔrɔ ce ye bam 45 ye ni k’a ni Kita ce Ke bam 100 ye. A be Kayi marabolo de fe. Dugu laminidugu naaniw ye Kegeba ye a ni kɔrɔn 'cɛ, a ni dugu min ce ye bam 20 ye. Tlebin fe Gɔrɔ de Be yen, a ni min ce ye bam 7 ye. Keɲeka fe Kaman Be yen, bam 6. Balandugu B'a ni worodugu 'cɛ, bam 4. Sekɔrɔnin ni duguba min ka Surun ɲɔgɔn na o ye Kita ye.
Dugu tɔgɔko
Sekɔrɔnin ye dugu in tɔgɔ ye kabi a Sìgira.
Dugu dugutigiya
Laadala-dugutigi-ko de be Sekɔrɔnin. Dugutigiya be jamu kelen ka bolo kan. Ni dugutigi-kɔrɔ Sàra kura de be Sìgi kalo 4 o kɔ fe. Mɔgɔ min yen tu Tige, o ye Malatɔ Sule ye. Ale d Bɔra Masina ka Nà. Senekela tun don. Yen dugutigikɔrɔw ye: Numusira, burama, Bubu, Ceblen, Sori, Lanseni, Amadi. U bee tun ye Jalo ye. Mɔgɔ min be dugu kun na bi o ye Bubu Jalo ye. Dugu in tun jamanatigi-dugu min ka mara kɔrɔ o ye Sirakɔrɔ ye.
Dugu bònya
Sekɔrɔnin sìgikene ye bam 400 ye. Dugu b’a sigiyɔrɔ fɔlɔ la halibi.
Dugu siyako
Siya minnu bɛ Sekɔrɔnin olu ye flaw, bamananw ani maninkaw ye. Yen jamuw ye: Jalo Jakite, Sidibe, Sangare, Tarawele ani Kɔne. Sinankunya b’u yeredama ni ɲɔgɔn ce. Kan min be Fɔ Sekɔrɔnin o ye, bamanankan ye.
Dugu baarako
Sekɔrɔninkaw fana bɛ sὲnɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ. Yen senefenw ye: keninke, kàba, saɲɔ, malo tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaga, dà, kɔɔri. O tɛmɛnen kɔ, u bɛ jiriba dɔw fana Turu i n'a fɔ: mangoro, lenburu, buyagi, manje, ʃiniwajiri ani ntɔmɔnɔ.Yenkaw bɛ nafɛnsὲnɛ-nakɔninw fana Bɔ sɔn. O nakɔnin ninnu na u bɛ fòronto ni jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn ani sira Sὲnɛ yen. Sὲnɛ kɔ fɛ, u bɛ baganmara fana Kɛ. U ka bagan marataw ye misi, fàli, bà, saga, wùlu, sò ani jakuma ye. Kamanmafɛnw fana b'a la i n'a fɔ: kami, ʃɛ,tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Sekɔrɔninkaw bɛ jago fana Kɛ ka Fàra ninnu kan. U ka jago ye butigifɛnfeere, sὲnɛfɛnfeere, jiridenfeere ani baganjago ye. Sugu te Sekɔrɔnin. Bololabaara dɔw bɛ Kɛ Sekɔrɔninkaw fɛ i n'a fɔ: ŋunanda, segereda, ciyan, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, murudla, bɔgɔdagadla ani sὲnɛkɛminɛ wɛrɛ. Donsoya bɛ Kɛ yen fana. Yen baara sinsinnen don sene kan. Ka Fàra o kan mɔni fana be Ke yen.
Dugu fὲɛrɛko
Sekɔrɔninkaw bɛ sògobaw Minɛ walima k'u Fàga. Olu fàgalanw ye: marafa, bese, sɔgɔlan, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, fɛlɛbɔ, lɛjuru ni dɔw k'o ma ko fɛrɛn ni basaminɛ-nɛge, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen ani wùlu ʃuli a sògo masina na. Yen, u bɛ kɔnɔw Minɛ walima k'u Fàga ni manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, gɛnni ni furabuluda ni samakaminɛ-fankan, a kɔnɔ masina nɛgɛni ni fen wɛrɛ ye, ʃìladɔn mana dali ani jagi sirili kɔnɔ masina ɲɛ. U fana bɛ ncɔlɔw, jonbori, gɛnni ani koronni Kɛ k'u ka sokɔnɔ-baganw Minɛ.
Dugu yiriwaliko
Kokura nalenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto, latigedɔn, senfejuru.
Baaɲumankɛtɔn min ni dugu bɛ baara la bi o ye CMDT ye.
Baaɲumakɛtɔn minnu ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ olu ye CMDT (Sene yiriwali) ani Elewetas ye.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan ni blonkɔnɔkalan be Sekɔrɔnin.
Blonkɔnɔkalan de Nàna dugu in kɔnɔ fɔlɔ nka lakɔlikalan fanga de ka bòn.
Lakɔlikalan siratige la mɔgɔ min Kera jɔyɔrɔtigi ye o ye Yɔrɔjan Jalo ye.Ale de Kera dɔgɔtɔrɔ ye Bamakɔ. A ʃi ye sàn 95 ye bi.
Dugu batoko
Silamɛya Dònna Sekɔrɔnin Malatɔ Sule de fe dugu sigi waatiw. Misiri gansa 1 bɛ yen ni ka jumamisiri Ke 1 ye. O kɔ fe laadalabato min be yen o ye Moribayasa ye.
Dugu in tenew ye banankɔrɔ, dankunnidɔ ani sirabakanna ye.
Dugu ɲenajeko
\Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye Sekɔrɔninkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Sekɔrɔninkaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fere de la.
Dugu kungoko
Sekɔrɔnin kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw (dàla, fàla, kɔ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, dàla ye 1 ye, kɔ ye 1 ye, fàla ye 1 ye.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo, mà, tawu
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Sekɔrɔnin kùluw tɔgɔ ye Kurukɔnɔkutu, Kuruba ani Gɔrɔkuru ye.
Dugu kungodaw : sasan, tarenida, sabuɲumanna, mensebela, yɔrɔbala, kɔrɔkɔ.
Dugu kaburudoko
Sekɔrɔnin kaburudo ye 2 ye. O Sɔrɔla sìgi n’a kecogo fe. Kelenbe dugu ni keɲeka ce, tɔ kelen be tlebin fe.
Dugu waatiko
Sekɔrɔnin, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ min be dugu in na o ye Surudun ye.
Blàdon : 2017-02-25 Yɛlɛmako laban : 2017-02-25


text:
Ziirinda > 2016 04 26
Surukuba ni sonsannin ka bilisifanta
Don dɔ sonsannin Taar'i Sènnayaala kungo ‘kɔnɔ. A Tor'o la ka Taa Bɔ bilisifan kan. O kɛlen, a y'olu Cὲ ka N’u Di a muso ma 'so. 'Surukuba muso fana Nàna tasumata la sonsannin fɛ yen ka n'o muso Sɔrɔ fanjiran na. A y'i Kant'o ma.
- Aw Bɔra ni nin fan ninnu ye min?
Sonsannin muso fana y'i Kanto o la ko:
- Ne cὲ de bɛ To ka Bɔ n'u ye a ka kungoyaala-yɔrɔw la.
Sonsannin muso y'a Jaabi tèn ni ka Tla ka fan dɔɔnin D'a ma. Surukuba muso y'o Nɛnɛ yɔrɔ min aa, o Kɔrɔtɔra a seli la 'so. O selen 'so ka kuma in Лɛfɔ a cὲ ye yɔrɔ min, o fana Girinna ka Wuli ni ka Taa sonsannin fɛ yen. A selen yen, sonsannin y'a Bisimila minkɛ, a ko:
- A ma Juguya, i komin n muso Nàna tasumata la yan, a y'a Sɔrɔ fɛn dɔ fan bɛ i muso 'bolo ka Jiran, o tùma na n b'a fɛ k'a Dɔn i bɛ Bɔ ni o fan ninnu ye yɔrɔ min na.
Ɔ, o kɛlen sonsannin fana Ko surukuba ma ko:
- O tɛ 'baasi ye, n kɔrɔ suruku. Ni Ala ye sinin Jir'an na, an bɛ Taa ɲɔgɔn fɛ.
- O ka Kɛ. surukuba kan bɛ tèn.
Ɔ, o dugu jɛlen, u Taara fanɲini na. U y'a Лini k'a Лini fo ka Taa Bɔ dɔ kan. Ɔ, o kɛlen sa, u y'o fanw Cὲ ka K'u ka npalanw 'kɔnɔ. Nka yann'u ka Taa, surukuba Ko sonsannin ma:
- N dɔgɔ sonsan, n'an ni fantigi Bɛnna an b'a Kɛ cogo di?
Sonsan Ko k’o ye cyɛn ye. O Ko u ka furabulu Tigɛ ka Blà u kan. Nka o hakilina ma Bɛn surukuba ma. Sonsannin ye zabanbulu dɔw Kari k'a taw kan npalan 'kɔnɔ. O ma Bɛn surukuba ma minkɛ, ale ye zabankuru sàba dɔrɔn Kari k'olu Blà a taw kan. U ye sosira Minɛ o la sa ka Taa. U Taara Se 'yɔrɔ la u ni bilisi Sinna ka Bɛn tèn jɔyi. O fana y'u Lajɔ:
- Mun b'aw 'bolo npalanw 'kɔnɔ?
Sonsan Ko a ma
- N muso ni n denw de ʃìra ka Ŋunan ʃu rɔ, n Nàna 'fura Лini u ye.
Bilisi Nàna sonsan ka npalan da Yɛlɛn k'a Sɔrɔ zabanbulu kɛlen bɛ k'o Fa tew. Bilisi Ko o la:
- E ka Tɛmɛ.
Ɔ, o kɛlen, a Ko:
- Surukuba e ta dun, mun b'o 'kɔnɔ?
Surukuba fana y'i Kanto:
- Kɔngɔ de ye n ka denbaya Tɔɔrɔ ʃu rɔ, o de sababu y'a To n Nàna n Sènnayaala ko n bɛ ‘balo Лini. Ɔ, nka n ye zabankuru dama-damanin Sɔrɔ o de Flɛ n 'kùn npalan 'kɔnɔ.
Bilisi ye surukuba Jaabi o la Ko :
- Surukuba n y'i ka kuma Faamuya. Nka dannaya man kan ka sɛgɛsɛgɛli Sà. I ka npalan da Yɛlɛn.
Aaa, a ma Лὲ min 'kɔ a Kɛr'o ye. Surukuba y'a ka npalan da Yɛlɛn yɔrɔ min na bilisi ye min Ye a 'kɔnɔ o Kɛra zabankuru sàba dɔrɔnYe ni k'a tɔ bɛɛ Kɛ bilisi fan ye. Aaa, bilisi ɲɛ da o kan, aa, o y'i Kɛ surukuba kan k'a Cì fo ka siganna Dòn a ka ɲɛnamaya la.
N y'o Tà yɔrɔ min n y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-05-11 Yɛlɛmako laban : 2016-05-11


text:
Gugolu
🔥 Top keywords: Nyɛ fɔlɔWikibaike: Avertissements générauxMaliSpécial:Mes discussionsTarikuBamakɔAide:SyntaxeMisraUtilisateur:DonzoTonBangkokGanaFàransiBamanankanKubaWikibaike: Le lavoirLatinFuru sira taa-maRisilaTileAide:Comment modifier une pageEspankanWikibaike: Bac à sableMadagaskarWikipediAislandHɔrɔnyaSenegalMali duguwOrdonWikiAfrikaKanadaAlimaɲiKomore gunLesotoFichier:Monument des martyrs.jpgItaliyaTogoChinaFichier:Wiktionary-logo.svgMalaysiaArgentinaJulayaPolitikiDònìniWiki BaikeBaganWikibaike: AdministrateursKamerunTuniziGineEstoniaBanawƝininiYiriAlizeriAngolaModule:No globalsDɔnniyaCabo VerdeSilameyaMalawiMali ka kiltiriDiscussion utilisateur:142.44.212.237FaransekanNijeriaZanbiaWorodugu AfrikaFinlandARPAthensSudanMoritaniGine BisauMoscowPeruFichier:Wikibooks-logo.svgCatégorie:User huDiscussion utilisateur:158.69.119.16NorwijParisVietnamAnsiklopediDɔnniyagafebaCatégorie:DumuniƐntɛrinɛtiBangladeshFichier:Commons-logo.svgUgandaBamananSomaliBasiAnaheimBaghdadEswatiniFichier:Wikisource-logo.svgAmerika ka Kelenyalen JamanawMarokoDɔkɔtɔrɔya