text:
2014 10 08 mali kura
Donkibaru
An balimaw, aw ni ʃu: Mohamed Tuure
Senegali fìnitigi kelen Fàgara kunungo gὲleden fe, min Cira MINUSMA dagayɔrɔ kama Kidal sìgida la. Juma temennen na, dànkari were la, MINUSMA kama, Nizer fìnitigi kɔnɔntɔn Fàgara, ni u ka sutura Kera bìdon, Лaame, Nizer jamana faaba ‘kɔnɔ.
Lajeere la kunun Лaame, Nizeriya kerefela jamana ɲemaaw ye lakana-jekulu Boloda yaasa ka Boko Haram Kὲle. A sorasikulu maa bà keme wolonfla ka kan ka baara da Mine nowanburukalo la. Santrafriki (Santrafrik) jamana la, mankan Wulila tugunni K M 5 kìn ‘kɔnɔ, silamekamalennin dɔ ka fàgali kɔ fe. A be maa duuru Bɔ, minnu Fàgara a mànkanw la.
Bìdon de Anti Balaka bànbaanci-jekulu ka kangarida sarati waati be Ban ni u ye a Лini jamanatigi, n’o ye Katerinn Sanba Panza, k’o ka fanga Blà. Dunuya waribonba, n’o ye banque mondiale ye, ka jatew fe, ebola kùnflanintu jòlibɔn-bana nafasɔrɔ-sira degun, Fàrafinna tlebin-yanfanjamanaw la, be Se ka Teme dolar tɔrɔmɔɲɔ miliyar fla la yànni sàn were laban na ni a bàna ma Se ka Kun a jamana sàba ‘kɔnɔ. Uhuru Keɲeta ye jamanatigi fɔlɔ ye min be fanga la, ka Ke dunuya kiiritige-soba la, n’o ye Cour Penale Internationale (Seleke naani ka Лaginnike-kiiriblon) ye Lahay, Oland jamana faaba la. A Kofɔra nijuguya minnu Kera sàn 2007 la kàlafiliw kɔ fe, nka seerew caman ye u ka seereyaw Bɔ a ma.
Mozanbik jamana la, sàn fla kɔ fe ni a tùn be maki ‘kɔnɔ, n’o ye wulakɔnɔnaw ye, Alfɔnso Dalakama, min ye cὲbɔ ye, a ʃyὲn duurunan jamanatigiya kàlafiliw la, Seginna kene kan ni ɲɔgɔnyew caman ye. Mozanbik ka kan ka wasadenw ani jamanatigiya kàlafiliw da Mine arabadon were la. Fàrafinna worodugu-yanfan-fejamana la, n’o ye Afrik di sid ye, kwazulunatal mara lakana cakeda ka lakalita fe, denmisennin kamalennin fla, ni u tùn Jalakila sonyani na, Gosira ani ka Jeni u ɲenama, ka Fàga sìgida mɔgɔw fe Pitersmarisbur kerefela la, jamana kɔrɔn fe.
Лina, sàn 2013 chimie Prix Nobel (Nobel tɔgɔlawaalan basidɔn na) Dira ameriken (Amerikaka) fla, Erik Besnik, Wiliyam Mɔner, ani alimaɲika (Doc lendka) dɔ n’o ye Stefann Hel ye. U ye fenlabonyalan, n’o be Weele ko microscope (yelidyalan), Farinya, min b’a To fenw bee la fitinin be Se ka Ye.
An balimaw, nin de tùn ye bìdon kibaruyaw ye, k’a Lase aw ma aw balimake Mohamed Ture fe.
Kumadadonna : Kajatu Tarawele
Nin waati ninnu na jaadimɔgɔw be kan ka kὲle Bìn Mali kɔrɔnfela la. Soradasi dunan minnu nàlen dòn Mali kɔnɔna na ONU ka bolo kan, n’o be Weele ko MINUSMA. Hakililajigin na, MINUSMA tùn ye sira Mine Mali soradasiw ɲe kɔrɔnfe-kele ‘sen fe, k’a sababu Ke ko Wagadugu gafew o kɔnɔkumaw ye. K’olu be Mali kɔnɔna na ko ka o sira de Taama. Nka an be don min na i ko bì, aa, ‘dadigi be Лini ka Ke u ka lakanani kebagaw la de! ‘Sabu la kunungo tugunni, MINUSMA soradasi werew ni Tora jaadimɔgɔw ka kasaara la.
Jaabilikela : Saada jara.
Ayiwa, lakanabaliya min kɔni Fle nin ye, ‘mɔgɔ nisɔndyakuma te. K’a masɔrɔ, an Jɔɔrɔla ni nin ye. An ye an bolo Sin yɔrɔ min, tle Bɔra yen. Maliko nin, ko jelen dòn, ko tlennen dòn. Jyen jamana bee lajὲlen ka jὲkulu min be yen, n’o ye nations unis (jamanabee-jetɔn) ye, u ye resolution (benkan) Tà. U ye gafe Tà k’a Fɔ ko u be Mali Deme ka jaadikelaw Kὲle ka Bɔ yàn. N’a tùn Taara o sira fe, olu ka u ka baara Ke o sira fe, sisan b’a Sɔrɔ ko fù Sìrila nin ko in na. Nka an Nàna mun Ye?
Tubabuw Nàna ka Nà u nen Dòn nations unis (jamanabee-jetɔn) mɔgɔw ‘kɔrɔ, k’u Blà baara were la, ka Nà a Ke bànbaganciw demeni ye. Hali ni u ma olu Deme je kan, ka a Ke i n’a Fɔ u ma Nà Mali lakana kama, u Nàna ka Nà i Yaala dɔrɔn. O min Fle o ye, ka a Ke i n’a Fɔ Mali kὲleke-cew de ye a damanako were Ke, walima i n’a fɔ anw de be Nà ka Nà kojugu Ke burudamew la, k’a Sɔrɔ an dɔw de dòn.
U ye kan sugu bee dɔ Fɔ, ka sɔn sugu bee Da anw ka kὲleke-cew la, ka burudame ninnu, k’u Bàjanbla. Ka Tla ka jaadisiw (jaadikelaw), k’u ɲe Tugu olu ka koketaw kan. Bì-bi in na, jaadisiw (jaadikelaw) kelen be k’u Лesin u yere ma. Ayiwa, u ni bànbaanciw yere bolo be ɲɔgɔn ‘bolo, u b’u sago Kela kɔrɔnfela in na. Cyen be kan ka Ye dɔɔnin-dɔɔnin. ‘Sabu la, a Fle nin ye, nin dɔgɔkun damadɔ ‘kɔnɔ, u ye cajenw (cadkaw) Fàga. U ye Nizeriyenw (nizerikaw) Fàga.
Kunungo u ye senegale (senegalika) dɔ fana Fàga tugunni. Ka Tla tugunni u be To ka Bàga tubabuw ka soradasi Barkhane mɔgɔw ma. Bari u Ko k’u be mugu Ci olu fana na! A na Dɔn min dòn o! Sisan kɔni nin bee ye min ye, tubabu o, MINUSMA o, bee de ka Tlen fàli kan k’a Dɔn ko Kidali ye Mali ta ye. A te Se ka Bɔ Mali gouvernement (kùnnafanga) na k’a Di mɔgɔ ʃi ma. Ni mɔgɔ min Nàna k’i be malidenw Deme k’a kὲle Ke, an ka yeremahɔrɔnya Sinsin Kidali n’a lamini bee kan. Bànbaanci ninnu, n’u be kὲle Blà, u ka a Blà. N’u t’a Blà u k’a To yen.
Лininkalikela : Mohamed Ture
Kùnnafonidila RV Ladsu de ko dòn ; a y’a Jira k’a Fɔ kunun ni bì te kelen ye, bari u ka baara taabolo be nà Fàlen. Ni i y’a Laje, MINUSMA be Gawo mara la ani Tumutu ni Kidal maraw ‘kɔnɔ, ben, lafiya sabatili kama. Ko minnu be ‘sen na sisan, o be n’a To u ka baara, u be kùn min yere la Mali la o be Yelema. E be o Faamuya cogo jumen na ?
Jaabilikela : Saada jara.
Sisan, ne kɔni ‘ɲe na, u be ka faamuyali Sɔrɔ jaadisiko (jaadikelako) in na. U be ka faamuyali Sɔrɔ bànbaanciw ka ko la. U Nàna min kama ko maintient de la paix (ben makarali), n’o be ka an ka duguba ninnu, Tumutu ni Kidali ni Gawo, Lakana, ayiwa u be Nà u Лesin o de ma. U ka kan k’u Лesin o baara de ma. Maa o maa, n’e de te fe ka Mali sariya Labato, maa o maa, ni e de te fe i ni Mali gouvernement (kùnnafanga) ka Dòn da kelen fe ka Bɔ da kelen fe maliko la, ka o tìgilamɔgɔ Kὲle. Ni minnu ka kan ni ɲaginni ye, k’u Mine u ka Taa Kiiri k’u Лagin. O dɔrɔn de dòn. U Nàn’o de kama. U ma Nà dɔ were la. N’u ye o Faamuya k’u Лesin o ma. O de ka di an bee ye bì.
Лininkalikela : Mohamed Ture
Ayiwa, a y’a Jira k’a Fɔ fana ko olu be Nà ni kὲleke-minen girinmanbaw ye walasa u ka Se k’a Dɔn ni gὲle ninnu Bìnna yɔrɔ min na, u be Se ka mine (yelennkan-perenfen) ninnu Ye. Olu ka minenw ka girin cogo min na, a berelen te Kidali marakɔnɔna na. Ani Gawo fanfe-yɔrɔw bee ye cencenkulu ni fenw ye. E hakili la, o be Kùnfoori cogo jumen?
Jaabilikela : Saada jara.
A be Kùnfoori kὲle kelen in de la ke. Fo u ka kὲle de Ke ka jaadimɔgɔw Kùnbɔ Mali kan, ka kὲle Ke ka bànbaanci ninnu Ban. Ayiwa, u be Nà ni minensugu min ye, fo u fana ka o jate Mine. Minen min bennen dòn nin kὲlesugu la. N’o te, fen caman se b’u ye ka Nà n’o ye o. Nin kɔni, u ka kan ka Nà ni min ye u yere b’o Dɔn.
An mako be hélicoptère (fifali-pankurun) de la ka yɔrɔ Kɔlɔsi, ka Tla tugunni ka ninnu Gen k’u Kὲle. Ninnu ye kὲle Yelema. U te Taama blen mɔbili la fo u ni motow de be ɲɔgɔn fe. O kɔrɔ ye ko olu fana ka kan k’u dɔnsen Yelema ka Ben n’a ye. Mali lakanali in kɔni, an ka kɔrɔnfela in lakanali, fo MINUSMA k’i Лesin o de ma. A be Лὲ cogoya min na, kὲleke-minen minnu be Ben a ma, u ka Nà n’o ye. U ka baara Ke k’a dalakeɲe k’a latlen bee sagoya la. O de ɲɔgɔn te.
Лininkalikela : Mohamed Ture
Ayiwa, an be yɔrɔ min na sisan, MINUSMA mɔgɔw u n’u ɲemaaw, u na Sɔn ka Mali cὲdenw Sèndon a ko la wa?
Jaabilikela : Saada Jara
O ye wajibi ye. Ɛe, u y’a Ke i n’a Fɔ an ka kὲleke-cew, tajuru-sara de be u ‘kɔnɔ. O de kuma Fɔra. Ko n’an ka kὲleke-cew Sèndonna a la dɔrɔn, u be Nà Taa u Ke burudaame ninnu kan, k’a Ke burudaamew fàgali ye. Fàgali cejugu ni kiriti-karata. Mais (Nka), u y’a ye sisan k’a Dɔn k’a Fɔ anw ka kὲleke-cew, u ladamulen dòn, u faamuyalen dòn, tajuru-sara te mɔgɔ ʃi ‘kɔnɔ ka Лesin burudaame ninnu ma. Burudaamew Y’an dɔ de ye. Minnu bànnen dòn, bànbaanci minnu Fle, olu de be tiriki-taraka la. N’o te, burudaame tɔw ni maliden tɔw bolo be ɲɔgɔn ‘bolo.
Ayiwa, n’a Kera cogo o cogo, minnu ye kὲle kùnfɔlɔ Ke, a te Se ka Kùnfoori. A te Se ka Taa ‘ɲe yere n’an ka kὲleke-cew ‘sèn ma Dòn a la. Kùn te Se ka Di kùntigi ‘kɔ o. Anw ka kὲleke-cew de ta ye jamana ye. Jamana denw de ka kὲleke-cew dòn. Olu te Se ka Nà, an Dyara u ye cogo o cogo, denmanaanina kɔnɔna Dyara cogo o cogo, a te Se ka den Nɔna. A ko de be o cogoya la.
Лininkalikela : Mohamed Ture
N’i y’a Ye, bànbaanciw ni jaadisiw (jaadikelaw) be nin na, u b’a Laɲinina de ka MINUSMA Lataa. E dun Ko dì o la?
Jaabilikela : Saada Jara
Awɔ, o be Se ka Ke, n Ko i ma bànbaanci ninnu, u fὲere ka bòn. U b’a Лinina cogo o cogo, maa o maa de be Se ka Mali Deme k’o tìgilamɔgɔ Fujunu, k’o ni malidenw Blà ɲɔgɔn na. Ni MINUSMA Taara o Y’u sago ye ke. Yɔrɔ ka Ke u kelen ta ye, ‘sabu la u b’a Dɔn kabini lawale la ko tubabuw b’u Kɔkɔrɔma-don. Ni MINUSMA ɲe be yen, ni ɲe were be kene kan, o ma Di olu ye o.
Mais (Nka) MINUSMA te Taa o. Olu ma MINUSMA Naati. Jyen bee lajὲlen ka jamanatɔn min be yen olu de ye papier (seben) Tà ka bolo K’a la ka gafe Seben k’a Fɔ ko MINUSMA ka Nà, ka Nà Mali la. N’i y’a Ye an yere te fen caman Fɔ MINUSMA ma, u tùn ka Kan ka Ke mɔgɔ bà tan ani mɔgɔ fla ye. O ma Dafa fɔlɔ. U ka kow ma Dalakeɲe. Ninnu be ka kan ka u Kɔrɔtige ka ko caman Ke u sènkɔrɔ. N’a Dafara u ka Se k’u ka baara Ke, o de ɲɔgɔn te. MINUSMA taatɔ te. N’u be Tlen fàli kan, u ka Tlen. N’u be mugu ni kise Blà, u ka mugu ni kise Blà. Bon (Ɔ), u be Nà mɔgɔ caman de ni Kasaara. N’o te nin ko kɔni, a jelen dòn. Donc (O la), bee k’i Tlen fàli kan. O de ɲɔgɔn te.
Kasim Tarawele ka laseli
A tùn be maa minnu ‘ɲe na ko nin ye Mali kɔrɔnfela sumalen ye, u ka kan ka Wuli k’u Jɔ. ‘Sabu la, bì-bi in na, ni min ma Fàra ko in kan, foy ma Fɔ a la. Kunun kidalikaw fe yen, mugujugu o de Kerunna MINUSMA ale ka camp (dagayɔrɔ) min be yen o kɔnɔna la. Mɔbili fla, o Cyenna. Min ye senegalikaw ka sorasi ye, o ni Tora a la. O be ka Ke waati min na, o y’a Sɔrɔ Bamakɔ kɔnɔna na yànnin nɔ, jyen seleke naani maaw, olu ka bolofara min be yen n’o be lakana ani benko Лefɔ o ɲemaa, o tùn be anw fe yàn `taama na.
RV Ladsu, ale ye kùnnafonidilaw Fàra ɲɔgɔn kan, k’a Jira k’a Fɔ ko min ye bì-bi in na, olu ka kan ka u taabolow Fàlen. ‘Sabu la, jaadimɔgɔw ko olu be ka ɲe kura Da. O de la, a y’a Jira k’a Fɔ ko maramafen kerenkerennenw, kise te minnu Dòn, ko u be Nà olu Лini. Min ye pankurun kerenkerennenw fana, u be Nà olu Лini. Cὲdenw, ka dɔ Fàra u caya kan, u be Nà o Лini.
RV Ladsu y’a Jira a ka kuma ‘sèn fe k’a Fɔ ko min ye Cadkaw ye, n’u tùn ye muruti Boloda ko u b’u Sènbɔ Mali kɔrɔnfela la, ko ‘don Nàta ninnu na, k’u be Nà ciden Blà ka Taa Cadkaw fe yen, yaasa Cad sorasiw olu be Se ka Ladon cogo min na ka Лὲ. U ‘sèn be Se ka Ye kὲle la ani marafen ɲenamaw, o be Se ka Лini ka Di u ma cogoya min na. RV Ladsu ale nàkun fana tùn ye min ye, Nizer sorasi kɔnɔntɔn min Tora Menaka ale ni Ansɔngo ni ɲɔgɔn ‘ce, olu ka sànga. A tùn Nàna o kene kan. Mali, ale jamana ɲemɔgɔ caman tùn be yen. Min ye Nations Unies (jamanabee-jetɔn) mɔgɔw ye, olu tùn be yen.
U ye taasibla Ke ka Taa Se fure ninnu ma. Min ye jɔnjɔn ye, o Dira u ma Nations Unies (jamanabee-jetɔn) mɔgɔw olu ‘tɔgɔ la. Yen kene fana kan, Mali ɲemaaw ye a Jira k’a Fɔ ko nin ko in te nà Se ka To ten cogo la. Min ye Nations Unies (jamanabee-jetɔn) mɔgɔw ye, olu ye u kantigeda Jira k’a Fɔ k’u b’a Лini bànbaanci-jekulu fen o fen be Mali kɔrɔnfela la, k’u ka sira tlennen kelen Tà yaasa Mali ale be degun min na, a be Se ka Bɔ o la cogo min. Kùnnafonidi in kene kan, Mali minisiri (setigi) min be yen, n’o ye Abdulay Jɔp ye, n’ale be an ni jamana were cekow Лenabɔ, ale fana y’a Jira k’a Fɔ ko MINUSMA, a be baara Ke hukumu min kɔnɔna na, ko ka o Fàlen. Ko ‘sabu la, a Yera k’a Fɔ ko gὲleya caman de Yera u ‘bolo.
Kὲleke-cew, olu caman ka kan ka Sɔrɔ. Min ye minenw ye, minen kerenkerennen, olu ka kan ka Лini ka Di u ma.RV Ladsu y’a Jira k’a Fɔ ko u te Nà nin ko in Blà daa girin ‘da la. ‘Sabu la, ale ka taama mana Kùnfoori yɔrɔ min, a be Segin ka Taa a Fɔ ɲemaaw ‘ɲe na u ka fὲere Лini. Nin ʃyen in na, ko minnu Fle nin ye ka Ke nin ye, Mali kɔrɔnfela fe, a be ka Dadigi u la kosebe. O de la, kὲlebolo, u Ko ko u be n’a Fàlen. Minnu be ka nin bànbaanciyawale ninnu Ke, u k’a Dɔn ko u ni ‘maa fana be ɲɔgɔn na.
Kumadadonna: Kajatu Tarawele
Seko ani dɔnko kene kan, Mariyam ye an ka belebele dɔ Bisimila. A tɔgɔ ye ko Umar Koyita. Ale sìgilen dòn Alimaɲi (Doc lend) jamana kan. Ale ye seereya dɔw Di a ka album (fɔlikan) kura bɔlen ninnu kan. ‘Sabu la, ko kùnnafoniw y’a Jira k’a Fɔ ko a ye clip (dɔnkilija) min Bɔ a ka album (fɔlikan) na, ko o sensurela (Kɔnna) Mali kɔnɔna na. An k’a Lamen.
Umar Koyita.
Ne kɔni, ne m’a dɔn ne ye juguya min Ke dɔnkili in na. Ne ye dɔnkili de Da dɔrɔn, k’a Fɔ mɔgɔ kana silameya Tà k’a Ke jagokun ye. Silameya b’anw fe yen bì te de! O ni jamana yere yuruku-yuruku ani fen caman be jamana ‘kɔnɔ n ye olu fana souligné (n da Sera olu fana ma) dɔnkili in ‘kɔnɔ. K’a Fɔ ko a Kera sensure (kɔnni) yere ye, bon (ɔ), a Fɔra n ye de k’a Fɔ n ye image (ja) dɔw de Bɔ olu tùn ma kan ka Bɔ a la. Ayiwa, ‘image (‘ja) ma Jira min b’a Jira k’a Fɔ ko n be n bolo Sin mɔgɔ de ma k’a Fɔ ko e de ye nin Ke.
Лininkalikela : Mariyam Tarawele
I ma ‘mɔgɔ fana ‘tɔgɔ Fɔ a la?
Umar Koyita.
N ma `mɔgɔ fana `tɔgɔ Fɔ dɔnkili la. Ne ye dɔnkili Da. Ni minnu y’a Men, n’u be bamanankan Faamuya, u b’a Dɔn n ye min Fɔ. N’i ko a te Bɔ, dɔw ko o tuma n k’a Bɔ internet (fogolan) la. Nka Mali de ye ne fàso ye. Sani n ka jamana tɔw Nisɔndya, n b’a da Mine ‘so de. O de y’a To n Taara n y’a Dla ‘so. A ka Bɔ ‘so. N’o te, internet (fogolan) ni Youtube ni fenkew, o kɔni, ne ɲe tugulen be o Ke yàn o. N ka Taa a Ke fàso yere televisionba (telesoba) k’a Bɔ.
Min ka ca jamana yere tlance ye, o te tubabukan Men. O tuma Youtube be mɔgɔ jòli ‘bolo Mali la? Donc (O la), n’olu ko k’a Bɔ Youtube la, n be Se k’a Bɔ Youtube fana la o. Nka a tùn ka Di n ye a ka Bɔ Mali Radio television (teleso ni rajoso) la fɔlɔ. Kungodaw k’a Men, kungodaw k’a Ye fo ka Nà Se dugubakɔnɔnaw la. O de tùn ka Di ne yere ye.
Лininkalikela: Mariyaam Tarawele
Dɔnkili titre (dakun) ye ko senge.
Umar Koyita.
N Ko ten, n Ko senge de be mɔgɔ caman Blà silameya la. Silameya te ‘tlonfen ye. Faantanya, dese kana ‘mɔgɔ Dòn Silameya la k’a Ke i n’a Fɔ n’i Donn’a la, a be Nà i Ke ‘fentigi ye. N’i Donn’a la a be Nà Se ka Ke ‘sababu ye k’a To i ka Se k’i ka denbaya Balo. Ne yere min Fle, ne fana be Seli. Silameya, religion (diine) de dòn a ni sɔrɔ te ɲɔgɔn ‘ɲe ‘sira la. Bon (O la) nka n’i ye jate Mine, i be T’a Sɔrɔ caman be Dòn a la nata sira fe. Ɔ, ne kɔni ye o de Da. N m’a Da k’a Fɔ n be mɔgɔ de Kɔrɔfɔ walima n be mɔgɔ de ‘tɔgɔ jugu Fɔ. N ko de u kana silameya Tà k’a Ke jagosira ye, k’a Ke ‘ɲɔgɔntɔɲɔ-sira ye.
Лininkalikela : MariyamTarawele
Mali be o gὲleya de ‘kɔnɔ bì, kɔrɔnfela la, ni sèntigew ni bolotigew ni fàgaliw yere Bɔra o ko kɔnɔna na.
Umar Koyita.
O Kera. Ne be n ka Mali Dɔn de ni democratie (jemuse) ye, k’a Sɔrɔ democratie (jemuse) yere ma Nà Mali la fɔlɔ. Ne ma D’a la k’a Fɔ ‘mɔgɔ be Se ka kuma Fɔ, surtout (sanko) ne ka kuma Fɔ k’a Fɔ ko min te Se ka Bɔ jamana yere ka here sira fe. An b’a Da de jamana ka here, jamana be Se ka Taa ‘ɲe cogo min na. Kùnko min be an ‘da la nin ye, a sira ka ca. Ka mɔgɔninfin Ladɔnniya, o de b’a Bɔ fili la. Kùnnafonibaliya, o ye dìbi ye. An b’o Fɔ bamanankan na. N’a Fɔra k’an kana ɲɔgɔn Kùnnafoni blen, a ko be Ke baara ye. N’i y’a Ye k’a Fɔ ko fàrajela taan be ‘ɲe tannintɔ, dɔ were te. N’i Bɔra Fransi, n’i Nàna yàn Alimaɲi (Doc lend) anw fe yen, i te tubabukan Men i tlo la blen.
Kan ni Yiriwa ‘tɔgɔ la, Musa Danbele ye jὲmukan Seben.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
Blàdon : 2015-01-11 Yɛlɛmako laban : 2015-01-11


c: text/html

text:
1Nunu a dii Yosuwe nun saraxarali Eleyasari nun xabila xunne yi Kanan bɔxɔni taxun Isirayila kaane ra e kɛɛn na ikii nin.
2Bɔxɔn yi yitaxun Isirayila bɔnsɔn solomanaaninne nun bɔnsɔnna fuden fɔxɔ kedenna ra masɛnsɛnna xɔn, alo Alatala a yamari Musa ma kii naxan yi.
3Bɔxɔn naxan tan yi Yurudɛn baan sogeteden mabinni, Musa bata yi na fi bɔnsɔn firin dɔnxɛne nun bɔnsɔn fuden fɔxɔ kedenna ma, koni a mi bɔxɔ yo fi Lewi bɔnsɔnna ma yamaan yɛ.
4Yusufu bɔnsɔnna bata yi yitaxun a findi bɔnsɔn firinna ra, Manase nun Efirami. Lewi bɔnsɔnna mi kɛɛ yo sɔtɔ yamanani, fɔ taana ndee, e dɔxɔ dɛnaxanye yi e nun e rabilinne xuruseene xa.
5Isirayila kaane yi na yamanani taxun alo Alatala a yamari Musa ma kii naxan yi.
6Yuda bɔnsɔnna muxune yi siga Yosuwe fɛma Giligali yi. Yefune Kenisi kaana dii Kalebi yi ne yɛ. Na yi a fala Yosuwe xa, a naxa, “Alatala naxan falaxi a muxu faɲi Musa xa en firinna fe yi Kadesi-Barineya yi, i na kolon.
7N bata yi ɲɛɛ tonge naanin sɔtɔ, Alatalaa walikɛɛn Musa yi n xɛ keli Kadesi-Barineya yi siga Kanan yamanani, a n xa sa mɛnna rakɔrɔsi. N to yelin na ra, n yi dɛntɛgɛ tinxinxin sa a xa.
8Koni ngaxakedenna naxanye siga n fɔxɔ ra na, ne yi yamaan tunnaxɔlɔ e ma, koni n tan lu Alatala nan tun fɔxɔ ra, n ma Ala.
9Na lɔxɔni, Musa yi a kɔlɔ ito ra, a naxa, ‘I sanna tixi dɛnaxanye birin yi, mɛnne findima nɛn i tan nun i ya diine kɛɛn na waxatin birin, bayo i luxi Alatala nan tun fɔxɔ ra, n ma Ala.’
10Awa, a ɲɛɛ tonge naanin nun suulunna ni i ra xabu Alatala sa na fala Musa xa, en yi sigatini tonbonni waxatin naxan yi. To, n tan ni i ra, Alatala bata n ma siimayaan nasiga han ɲɛɛ tonge solomasɛxɛ e nun suulun.
11Anu, to n mɔn kɛndɛ ken alo Musa n xɛ lɔxɔni. Fangan mɔn n na iki, n yɛngɛn so alo na waxatini.
12Nayi, i xa geya yireni ito fi n ma alo Alatala a falaxi n xa kii naxan yi na lɔxɔni. I a mɛ nɛn na lɔxɔni fa fala Anaki bɔnsɔnna nan mɛnni, e taane mɔn gbo, e makantanxi a faɲin na. Alatala gbansan xa lu n xɔn, n na e kedima nɛn alo Alatala a fala kii naxan yi.”
13Yosuwe yi duba Yefune a dii Kalebi xa, a Xebiron fi a ma a kɛɛn na.
14Na taan mɔn a diine yii han to, bayo Yefune Kenisi kaana dii Kalebi bira Alatala nan fɔxɔ ra, Isirayilaa Ala.
15A fɔlɔni nun, Xebiron yi xili nɛn “Kiriyati-Aruba” bayo Araba nan yi xili kanna ra Anaki bɔnsɔnna muxune tagi. Na xanbi ra, bɔɲɛ xunbenla yi lu yamanani, yɛngɛn yi ɲan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Yuda bɔnsɔnna nun Bunyamin bɔnsɔnna yaxune yi a mɛ a muxun naxanye kelixi konyiyani, ne Alatala Batu Banxin tima, Isirayilaa Ala.
2E fa Sorobabeli nun denbaya xunne fɛma, e yi a fala e xa, e naxa, “En birin nan a tima, bayo, nxu fan en ma Ala batuma alo ɛ tan, nxu saraxane bama a xa xabu Asiriya mangana Esaraxadon waxatini, naxan faxi nxu ra be.”
3Koni Sorobabeli nun Yosuwe nun Isirayila denbaya xunna bonne yi e yabi, e naxa, “En birin xa mi Ala Batu Banxin tima nxɔ Ala xa, nxu tan nan Alatala Batu Banxin tima a xa, Isirayilaa Ala, alo Perise yamanan mangan Kirusi a yamarixi nxu ma kii naxan yi.”
4Nayi, yamanan muxune yi Yuda muxune tunnaxɔlɔ fɔlɔ e ma, e lu e magaxuɛ, alogo e xa e yikala Ala Batu Banxin tideni.
5E yi gbetin so manga gbeen kawandi muxune yii alogo e xa na wanla raxɛtɛ xanbin na. Na yi liga keli Perise yamanan mangan Kirusi a mangayaan yanyin birin ma han sa dɔxɔ Dariyusi a mangayaan waxatina, Perise mangana.
6Asuyerusu a mangayaan fɔlɔ waxatini, e yi kɛdin sɛbɛ Yuda kaane nun Yerusalɛn kaane xili ma.
7Aratasɛrɛkɛsi a mangayaan waxatini, Bisilan nun Mitiredati nun Tabele nun e lanfa dɔnxɛne yi bataxin sɛbɛ Perise yamanan mangana Aratasɛrɛkɛsi ma. Bataxin yi maxɛtɛ Arami xuini, a sɛbɛ Arami kaane sɛbɛnla nin.
8Yamana kanna Rexun nun sɛbɛli tiin Simisayi nan bataxin sɛbɛ Manga Aratasɛrɛkɛsi xa Yerusalɛn kaane xili ma, e ito nan sɛbɛ singen, e naxa,
9“Yamana kanna Rexun nun sɛbɛli tiin Simisayi nan bataxini ito sɛbɛxi e nun e lanfa dɔnxɛne nun Din kaane nun Afarasataka nun Tarapele nun Afarasa nun Ereki nun Babilɔn kaane nun Suse kaane nun Deha kaane nun Elan kaane,
10e nun yamanan bonne muxune, muxu gbeena Osinapari naxanye suxu a siga e ra Samari taane yi, e nun yiren naxanye Efirati baan sogegododen binni.”
11Na muxune nan bataxini ito sɛbɛ, e a rasiga Manga Aratasɛrɛkɛsi ma, e naxa, “Manga Aratasɛrɛkɛsi, i ya walikɛɛn naxanye dɔxi Efirati baan sogegododen binni, ne i xɔntɔn.
12Mangana, a kolon a Yahudiyan naxanye kelixi i konni e fa nxu yɛ Yerusalɛn yi, ne taa murutɛxi ɲaxin nan tima. E mɔn yinna soma taan ma. E mɔn taan banxine bɛtɛn sama.
13Mangan xa a kolon, xa e na taan ti, e yinna so a ma, e mi fa mudun fima sɔnɔn, e mi e xun saren fima, na mi fama fandeni mangan na.
14Anu, bayo nxu nxu dɛgema i ya mangayani, nxu mi nɔɛ tinɲɛ muxune xa mangan naɲaxu, nanara, nxu faxi xibaruni itoe ra i xɔn
15alogo i ya muxune xa feene fɛsɛfɛsɛ i benbane kɛdine kui yamanana fe taruxune sɛbɛxi dɛnaxan yi. I a toɛ mangane kɛdine kui fa fala taani ito findixi taa murutɛxin nan na, taan naxan muxune mangane nun yamanane tɔrɔma, naxanye murutɛxi xabu waxati xɔnkuye. Taani ito kalaxi na nan ma fe ra.
16Mangana, nxu a falama i xa nɛn, xa taani ito ti, yinna yi so a ma, na ma, i mi fa dɛdɛ sɔtɛ Efirati baan sogegododen binna yirene yi.”
17Manga Aratasɛrɛkɛsi yi yabini ito rasiga, a naxa, “Yamana kanna Rexun nun sɛbɛli tiin Simisayi nun e lanfa dɔnxɛn naxanye dɔxi Samari yamanan nun Efirati baan sogegododen binna yire gbɛtɛne yi, n bata ɛ xɔntɔn.
18Ɛ bataxin naxan nafaxi nxu ma, a bata xaran n yɛɛ xɔri.
19N bata feene xɔnfen yamarin fi, n bata a kolon fa fala taani ito murutɛma mangane xili ma xabu waxati xɔnkuye, muxu murutɛxine nan e ra.
20Manga sɛnbɛmane lu nɛn Yerusalɛn yi, naxanye yi yamanan birin nɔxi Efirati baan sogegododen binni, mudun nun xun saren nun yamanani gidi saranna yi soma naxanye yii.
21Na ma, ɛ yamarin fi muxuni itoe e wanla xa dan alogo taani ito mɔn nama ti xa n tan mi yamarin fi.
22Ɛ nama feni ito xɔnbeɲin de, alogo tɔrɔn nama gbo ayi mangan ma.”
23Manga Aratasɛrɛkɛsi a bataxin xaran nɛn yamana kanna Rexun nun sɛbɛli tiin Simisayi nun e lanfaan dɔnxɛne yɛɛ xɔri tun, e yi siga Yahudiyane fɛma Yerusalɛn yi mafurɛn, e sa danna sa e wanla ra nɔɔn nun yɛngɛni.
24Nayi, Ala Batu Banxin wanla yi dan Yerusalɛn yi han Perise yamanan mangan Dariyusi a mangayaan ɲɛɛ firindena.


text:
Dunia Sɔrɔko Forobakɛnɛ
Dunia Sɔrɔko Forobakɛnɛ Ingliz (World Economic Forum) Franse (Forum Mondial Économique) dagalen Jenevu tɔnɔbɔtan Jɛkulu don min dɔnnen n'aka san Lajɛ Davos Swisi jamana kan. Aka lajɛ bɛ sɛgɛrɛ cakɛda baw ɲɛmaw fɛ, ani jɛnselekenaani politiki ɲɛmɔgɔw, mɔgɔkalannenba ani kunafonitigilama dɔw mukɔsɔn ka masala dakun baw kan dunia kɔnɔ min bɛ talikɛ kɛnɛya ani lamini la. Forobakɛnɛ bɛ "ɲana Kuraw" ka lajɛ sigisenkan China ani iklimu lajɛ bolodaw san kurukara kɔnɔ. San 2008 kɔnɔ, o iklimu lajɛ sigira Eropa ani Cɛma Asia, Kɔrɔn Asia Risila Cakɛda ɲɛmaw ka gelekolilen, Afrika, Cɛma Kɔrɔn, ani Dunia Sɔrɔko Forobakɛnɛ Latino Amerika.


text: Bamako Immobilier - Le site des Maliens du monde.. Achat, vente et location de villas, terrains, appartements, propriétés et commerce au Mali. Commune,I,II,III,IV,V,VI,Boulkassoumbougou,Djélibougou,Titibougou,Korofina,razel,Hippodrome,Medina,coura,Missira,Darsalam,Bamako-coura,Badialan,Bolibana,Niarela,Quartier,fleuve,Hamadallaye,aci,2000,Lafiabougou,Djicoroni,para,Sébénicoro,Badalabougou,Quartier,Torokorobougou,Bacodjicoroni,golf,Bacodjicoroni,ACI,Kalaban-coro,Garantiguibougou,Sabalibougou,Faladié,Yirimadjo,Niamacoro,Attbougou,Magnambougou,Faso-kanu,Magnambougou,Sogoniko,Banankabougou,Kalaban,coura,Missabougou,Sanankoroba,Ouéléssébougou,Campement,Kangaba,le Bada-logde,sébénicoro,Kati,Samaya,Siby,Sélingué,Dioliba,Kangaba,Koulikoro,Tienfala,Lagon,Baguineda,Kasséla,Dio


text:
Goondaa Suurili
Goondaa Suurili (Al-A'raf ٱلْأَعْرَاف)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhirila yelimaŋli mini ʒiri ni tuhiri taba shem tun Dunia pilgu, di mi bi yɛn chɛ, ka kuli yɛn be lala hali ni Dunia bahigu.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. Alif-Laam-Miim-Suaad (A.L.M.S.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣijizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni].
- 2. (Yaa nyini Annabi)! Di (Alkur’aani) nyɛla litaafi shɛli bɛ ni siɣisi n-zaŋ kana a sani, din zuɣu di che ka muɣisigu be a suhu ni ni dina, do mini a zaŋ li n-varisi ninsalinima, ka nyɛ teebu n-ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 3. Dɔli ya bɛ ni siɣisi shɛli n-ti n ya na yi Duuma (Naawuni) sani, ka di dɔli ya duuma sheba ka pa ni Ŋuna, biɛla ka yi teeri Naawuni yɛla.
- 4. Yaha! Di kuli zooya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbani shɛlinim’ halaka, ka Ti daazaaba shee bɛ zuɣu na yuŋ, bee ka bɛ na be wuntaŋgom ni.
- 5. Bɛ daa ka bɛ ni kuhiri bɔri shɛli saha sheli Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ni daa ka ba na naɣila bɛ yerimi: “Achiika! Ti nyɛla zualindiriba.”
- 6. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti bɔhi ninvuɣu sheba bɛ ni tim tuumba na bɛ sani. Yaha! Achiika! Ti ni bɔhi tuumba.
- 7. Dinzuɣu! Achiika! Ti ni ti ba lahibali (n-zaŋ chaŋ be ni daa tum sheli kam be Dunia ʒii puuni) ni baŋsim. Yaha! Ti daa pala ban sɔɣi (ka chɛ ba).
- 8. Dindali maa (ninsalinim’ tuuntumsa) zahimbu yɛn ti nyɛla yelimaŋli, din zuɣu ŋun binzahindigu ti niŋ timsim, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban nya tarili.
- 9. Yaha! Ninvuɣu so ŋun binzahindigu ti leei zaɣivuɣu (ka tuunvɛla kadini), tɔ! Bana n-nyɛ ban niŋ bɛ maŋ’ ashaara, do mini bɛ ni daa di Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ zualinsi la zuɣu.
- 10. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tin ya la yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Ka Ti zali ya din yɛn gbibi yi biɛhigu di puuni. Amaa! Biɛla ka yi paɣira (Mani Naawuni).
- 11. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nam ya mi, din nyaaŋa ka Ti tin ya nahimgbana, ka yeli Malaaikanima: “Niŋmi ya sujuuda n-ti Annabi Adam, ka bɛ (Malaaikanim’ maa) niŋ sujuuda, naɣila shintaŋ n-nyɛŋun daa ka ban niŋ sujuuda maa ni.
- 12. Ka O (Naawuni) yeli: “Bin bo n-lee mɔŋ a ni a niŋ sujuuda saha sheli N-ni daa puhi a di niŋbu? Ka o (shintaŋ) yeli: “Mani n-gari o, do mini a nam ma mi ni buɣum, ka nam o ni taŋkpaɣu.
- 13. Ka O (Naawuni) yeli: “Ka Sheemi di (Alizanda) puuni. Di bi tu kamaata ni a tibigi a maŋ’ di puuni, din zuɣu yima, achiika! A be ban filiŋ puuni.
- 14. Ka o (shintaŋ)yeli: “[Yaa N Duuma Naawuni]! Ka naɣisim ti ma hali ni dabisi’ sheli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ba (bɛ gbala ni).
- 15. Ka O (Naawuni) yeli: “Achiika! A be bɛ ni yɛn naɣisi n-ti sheba ni.”
- 16. Ka o (shintaŋ) yeli: “Domini a ni birigi ma maa zuɣu, achiika! N-ni ʒini taɣi ba (Adam bihi) ka che A so'chibiga.”
- 17. Din nyaaŋa, achiika! N-nyɛla ŋun yɛn ka ba na bɛ tooni mini bɛ nyaaŋa, ni bɛ nu'zaa mini bɛ nu'dirigu polo, A mi ku nya bɛ pam ka bɛ nyɛ ban paɣira.
- 18. Ka O (Naawuni) yeli: “Yim di (Alizanda) puuni, ka nyɛla bɛ ni galim so, ni bɛ ni kari so, ŋun mi ti dɔli a bɛ (ninsalinim’) puuni, tɔ! Achiika! N nyɛla Ŋun yɛn pali jahannama buɣum ni yi (ninsalinim’) puuni namgbaniyini.
- 19. Yaha! (Ka Naawuni yeli): “Yaa nyini Adam! A mini a paɣa (Hawa) ʒinimi ya Alizanda (puuni), ka di mi ya di puuni luɣulikam yi ni bɔra, amaa! Di miri ya tia ŋɔ maa, ka pahi zualindiriba ni.
- 20. Ka shintaŋ zaŋ yɛltɔɣ'biɛri niŋ bɛ niriba ayi maa sunsuuni, domini o zaŋ bɛ ni zaŋ shɛli n-taɣi bɛ zaɣim wuhi ba (ka yeli ba): “Pa sheli zuɣu ka yi Duuma (Naawuni) mɔŋ ya tia ŋɔ maa dibu m-pahila (O je mi) ni yi lee Malaaikanim’ ayi, bee ka yi leei ninvuɣu shɛba ban yɛn kpalim (ka bɛ kpira).”
- 21. Ka o (shintaŋ) po ba Naawuni (ka yeli): “Achiika! Mani nyɛla ŋun be ban saɣisiri yi niriba ayi maa puuni.”
- 22. Ka o (shintaŋ) kpehi ba yɔɣu ni yɔhim. Saha sheli bɛ niriba ayi maa ni lam tia maa, ka bɛ zaɣim yiba na polo ni, ka bɛ naan zaŋdi Alizanda puuni vari n-liriti bɛ zaɣim, ka bɛ Duuma bɔli ba (ka yeli): “Di ni bɔŋɔ, m-bi mɔŋ ya tia ŋɔ maa dibu, ka yeli ya ni shintaŋ nyɛla dima n-ti ya polo ni?”
- 23. Ka bɛ niriba ayi maa (Annabi Adam mini o paɣa) yeli: “Yaa ti Duuma! Ti di ti maŋ zualinsi, A mi yi bi che m-paŋ ti, ka zo ti nambɔɣu, tɔ! Achiika! Ti ni pahi ninvuɣu shɛba ban kɔhilu puuni.”
- 24. Ka O (Naawuni) yeli: “Sheemi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yi (zuliyanim’) ni ti lee dimba ni taba. Yaha! Tiŋgbani ni n-yɛn nyɛ yi bɛhigu shee, ni nyɛɣisim wumbu shee hali ni saha shɛli.”
- 25. Ka O (Naawuni) yeli: “Di (tiŋgbani maa) puuni ka yi yɛn be. Yaha! Di puuni ka yi yɛn ti kpi. ka bɛ lahi yɛn ti yihi ya di puuni (Zaadali).
- 26. Yaa yinim’ Adam bihi! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi ya la sitira na, domini di ti liriti yi zaɣim, ka lahi nyɛ nachinsi ti n-ya. Amaa! Wuntia sitira n nyɛ din gari. Dini maa be Naawun daliri nim puuni (nzaŋ ti ninsalinima), di yi pa shɛli, bɛ ni teei Naawuni yɛla.
- 27. Yaa yinim’ Adam bihi! Di che n-ya ka shintaŋ birigi ya, kamani o ni daa yihi yi ba ni yi ma (Annabi Adam mini Hawa) Alizanda puuni shem, o daa darigi mi yihi bɛ sitira ka che ba, domini o zaŋ bɛ zaɣim wuhi ba. Achiika! O (shintaŋ) mini o balli nyari ya luɣusheli polo yi ni bi nyari ba. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla shintana ka bɛ nyɛ sɔŋdiba n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban bi ti Ti (Tinim’ Naawuni) yelimaŋli.
- 28. Yaha! Bɛ (Makka chɛfurinim’ maa) yi tum kavituma, ka bɛ yeli: “Achiika! Tinim’ paaila ti banim’ (ka bɛ niŋdi lala), ka Naawuni lahi puhi ti di niŋbu.” Yelima: “Achiika! Naawuni bi puhiri (niriba) ni kavituma. Di ni bɔŋɔ, yiyerila yi ni ka shɛli baŋsim n-zaŋ jɛndi Naawuni? ”
- 29. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “N Duuma (Naawuni) puhila aadalsi niŋbu. Dinzuɣu, zanimi ya n-tuhi Naawuni yi jiŋli kam puuni. Yaha! Suhimi ya O, ka nyɛla ban niŋdi Okasi ni jɛma, kamani O ni daa pili yi nambu shem, tɔ! Lala ka yi yɛn ti labi na (Zaadali).
- 30. Zamaatu shɛba beni nyɛla ban dolsi, ka birginsim niŋ talahi sheba mizuɣu, achiika! Bɛ gbibila shintana ka bɛ nyɛ simnim’ ka pa ni Naawuni, ka tehiri ni bɛ nyela ninvuɣu shɛba ban dolsi.
- 31. Yaa yinim’ Adam bihi! Gbibi ya yi nachinsi jiŋli kam puuni. Yaha! Dim ya ka nyu, ka miri ya ka yi saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Achiika! O (Naawuni) bi bɔri ninvuɣu sheba ban saɣinda.
- 32. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Ŋuni n-leei mɔŋ Naawuni nachin’ sheŋa O ni yihi na, ni bindira puuni din viɛla, ka di nyɛla O daba zuɣu? Yelima: “Di yɛn ti nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli Dunia behigu puuni koŋko dini Zaadali.” Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima n-tiri ninvuɣu sheba ban mi.
- 33. Yelima: “Achiika! N Duuma mɔŋla kavituma, di puuni din yi polo ni ni din sɔɣi, n-ti pahi Naawuni taali kpebu, ni zualinsi dibu ka di pa ni yelimaŋli soli, ni yi laɣim Naawuni ni shɛli jem, ka di nyɛla Naawuni ni bi siɣisi shɛli daliri na, ni yi lahi yeli yini ʒi shɛli n-zaŋ jɛndi Naawuni.”
- 34. Ali’umma kam malila bɛ saha, dinzuɣu, saha sheli bɛ ni zali ba yi ti kana, bɛ bi yen naɣisi, bɛ mi ku daŋ kpibu (poi ni laala saha maa).
- 35. Yaa yinim’ Adam bihi! Di yi ti niŋ ka tuun’ shɛba kanyana yi puuni, n-ti karindi ya N aayanima, tɔ! Ŋun zo Naawuni, ka velgi O tuma, bɛ ti ka dabem sheli, bɛ mi ti ka suhusaɣiŋgu ni (Zaadali).
- 36. Yaha! Ninvuɣu sheba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka tibgi bɛ maŋ’ ka che li, tɔ! Bana n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.
- 37. Dinzuɣu, ŋuni n-leei nyɛ zualindira n-ti lahi paai ŋun ŋma ʒiri pa Naawuni, bee ka o ŋma ʒiri m-pa O aayanima, tɔ! Bannim’ maa ni nya bɛ tarli (bɛ ni nya Naawuni ni sabi shɛli n-ti ba (Dunia ŋɔ), hali ni Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba yi ti kaba na n-ti deeri bɛ nyevuya, ka bɛ (Malaaikanim’) yeli: “Yapolo ka duuma sheba yini daa jemdi ka pa ni Naawuni la be? Ka bɛ yeli: “Bɛ bɔrgiya ka che ti.” Ka bɛ di bɛ maŋ’ shɛhira kadama bɛ daa shiri nyela gutulunima.
- 38. Ka O (Naawuni) yɛli: “Kpem ya(ʒahannama buɣum ni), n- ti pahi ali’umma sheba ban gari poi ni yinima, alizinnim’ mini ninsalinim’ puuni. Saha sheli kam ka zamaatu sheba ti kpe (buɣum maa ni), ka bɛ narim bɛ mabia, hali ka bɛ zaa ti laɣim di (buɣum maa) puuni namgbaniyini, ka bɛ nyaandoliba naan yeli toondannima: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Bambɔŋɔnima n-daa birigi ti, dinzuɣu tim ba azaaba shɛli din nabgi buɣum ni, ka O (Naawuni) yeli: “Yi zaɣiyino kam mali (azaaba) din nabgi, amaa! Yinim’ bi mi.”
- 39. Ka bɛ toondannim’ yeli bɛ nyaandoliba: “Yi ka jilma shɛli ti zuɣu. Dinzuɣu, lammi ya azaaba, domin yi ni daa tumdi tuun’ shɛŋa zuɣu.”
- 40. Achiika! Ninvuɣu sheba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka tibgi bɛ maŋ’ ka chɛ li, bɛ ti ku yooi sagbana dindoya n-tiba, bɛ mi ti ku kpe Alizanda, shee di yi ti niŋ ka laakumi (bee gabga) ni tooi kpe sherinyee ni. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti yo bibɛhi samli.
- 41. Bɛ yɛn ti malila bindoo (garo) ʒahannama buɣum ni, ka bɛ zuɣusaa mali saɣili. Yaha! Lala ka Tinim’ (Naawuni) yɔri zualindiriba.
- 42. Yaha! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli, ka tum tuunsuma, Ti (Tinim’ Naawuni) bi niŋdi nyevuli sheli talahi naɣila din ni tooi sheli. Bannim’ maa n-nyɛ Alizanda bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.
- 43. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yihi dimli din be bɛ (Alizanda bihi) suhiri ni, ka kulibɔna zɔri gindi di (Alizanda maa) lɔŋ ni. Kabɛ yɛli: “Paɣibu balibu kam nyɛla Naawuni so Ŋun dolsi ti ni dimbɔŋɔ maa (Muslinsi daadiini). Ti mi di pala ban yɛn tooi dolsi, ka di pala Naawuni n-dolsi ti. Achiika! Ti Duuma (Naawuni) tuumba daa ka na ni yelimaŋli. Ka bɛ (Malaaikanim’) boli ba (ka yeli ba): “Yi da Alizanda maa mbɔŋɔ, ka bɛ dihi ya di fali domin yi ni daa tumid tuun’ shɛŋa (Dunia) la zuɣu.”
- 44. Ka Alizanda bihi boli buɣum bihi (ka yera): “Achiika! Tinim’ shiri nya ti Duuma (Naawuni) ni gbaai ti alikauli sheli maa ka di nyɛla yelimaŋli. Di nibɔŋɔ, yi gba nya yi Duuma (Naawuni) ni daa gbaai ya alikauli shelimaa ka di nyɛ yelimaŋli? Kabɛ yeli: “Di shiri niŋ ya.” Ka mololan’ so (Malaaika) moli bɛ sunsuuni ka yɛli: “Naawuni narimbu be zualindiriba zuɣu.”
- 45. Ninvuɣu sheba ban taɣiri (niriba) ka che Naawuni soli, ka bɔri ni di gɔŋ ka nyɛla ban niŋ chɛfuritali ni Zaadali.
- 46. Ka saɣili be bɛ (Alizanda bihi mini buɣum bihi) sunsuuni, (dina nnyɛ goondaa), ka ninvuɣu sheba naan pa goondaa maa zuɣu, ka baŋdi sokam (Alizanda bihi mini buɣum bihi) ni bɛŋmali. Kabɛ boli Alizanda bihi (ka yeli ba): “Suhudoo be yi zuɣu,” Bɛ na bi yɛn kpe li (Alizanda maa), ka pun nyɛla ban mali tamaha.
- 47. Yaha! Bɛ yi ti ŋmalgi bɛ nina kpa buɣum bihi polo, ka bɛ yeli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Miri ka A laɣim ti mini ninvuɣu sheba ban nyɛ zualindiriba.”
- 48. Ka ban pa goondaa zuɣu maa boli ninvuɣu sheba bɛ ni baŋ ba ni bɛŋmali maa, ka yeli: “Yi ni daa laɣim arzichi sheli, n-ti pahi yi maŋ’ tibgibu la bi niŋ ya anfaani.”
- 49. (Ka Malaaikanim’ yɛli): “Di ni bɔŋɔ, bambɔŋɔnima (Muslinnim’) ka yi daa po kadama Naawuni ku zo ba nambɔɣu la? (Ka bɛ yeli ba): “Kpem ya Alizanda, yi ka dabem, yi mi ka suhusaɣiŋgu ni.”
- 50. Ka buɣum bihi boli Alizanda bihi (ka yeli ba): “Kpaami ya ko’shɛli m-pa ti zuɣu na (ka ti niŋgbina maai), bee Naawuni ni largi ya shɛli puuni.” Ka bɛ (Alizanda bihi) yeli: “Achiika! Naawuni mɔŋ chefurinim’ yɛla ayi maa.”
- 51. Ninvuɣu sheba ban gbibi bɛ daadiini ka di nyɛ kperigu mini dema, ka Dunia behigu yɔhim ba maa, tɔ! Zuŋ Ti (Tinim’ Naawuni) ni tam bɛ yela kamani bɛ ni daa tam bɛ zuŋɔ dabsili ŋɔ laɣimbu shem, n-ti pahi bɛ ni daa zaɣisiri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ la zuɣu.
- 52. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kaba mi na ni litaafi (Alkur’aani) sheli Ti ni kahigi li ka di tam baŋsim zuɣu,ka nyɛ dolsigu ni nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 53. Bɛ (chefurinim’) bi guhiri shɛli mpahila di (azaaba maa) bahigu, dabsi’ shɛli di (azaaba maa) bahigu ni yɛn ti kana, ninvuɣu sheba ban daa tam di yela pɔi ni dini maa ni yeli: “Achiika! Ti Duuma (Naawuni) tuumba daa ka ti na ni yɛlimaŋli. Dini bɔŋɔ, ti mali ban yɛn suhudee ka bɛ suhudee ti, bee ka bɛ labsi ti (Dunia) ka ti ti tum tuun’ shɛli din pa ti ni daa tumdi shɛla maa? Achiika! Bɛ niŋ bɛ maŋ’ ashaara, ka bɛ mi ni daa namdi ʒiri sheŋa maa bɔrgi ka chɛ ba.
- 54. Achiika! Yi Duuma Naawuni n-nyɛŊun nam sagbana mini tiŋgbana dabsa ayɔbu puuni, din’ nyaaŋa kaOniŋ dede Al-arshi (O nam garo) zuɣu. O malila yuŋ n-limsiri wuntaŋni, ka di bɔri di (wuntaŋni maa) shee ni yomyoma. Yaha! Wuntaŋ’ ni goli n-ti pahi saŋmarsi nyɛla bɛ ni balgi shɛli ni O zaligu. Wumma! Ŋuna n-su nambu ni zaligu. Naawuni nam tibgiya, Ŋuna nnyɛ binnamda Duuma.
- 55. Suhimi ya yi Duuma (Naawun) ni maŋ’ gbargibu mini sɔɣisinli. Achiika! O (Naawuni) bi bɔri ninvuɣu sheba ban kpahiri yeɣiri targa.
- 56. Yaha! Di saɣindi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu di malibu nyaaŋa, ka suhi ya O (Naawuni) ka nyɛla ban zɔri dabiem ni kore. Achiika! Naawuni nambɔzɔbo be yoma ni tuunsuma nima.
- 57. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun timdi pɔhim na, ka di nyɛla suhupiɛlli lahibali din daŋdi O nambɔzɔbo (sakom) na, hali ni pɔhim maa ti ʒi sagbaŋ shɛŋa din tibsa na, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li nyuhi tiŋgbani shɛli din kpi, din nyaaŋa ka Ti zaŋ li n-siɣisi sakom na, ka zaŋ li yihi binwola balibu kam. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti neei kpiimba, domin achiika! Yi ni leei ban teeri Naawuni yɛla.
- 58. Yaha! Tiŋgbani suŋ yihirila di bimbila ni di Duuma (Naawuni) yɛdda, tiŋgbani sheli din mi bi viela bi yihiri bimbila, naɣila ni namsa (wahala). Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima n-tiri ninvuɣu sheba ban paɣira.
- 59. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Nuhu n-zaŋ chaŋ o niriba sani, ka o ti yeli: “Yaa yinim’ n niriba! Jemmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna, Achiika! Mani zɔrila dabiem n-tiri ya ni dabsi’ titali la daazaaba ti paai ya.”
- 60. Ka asanzanim’ o niriba puuni yeli: “Achiika! Tinim’ kuli nyara ka a be la bɔrginsim polo ni.”
- 61. Ka oyeli: “Yaa yinim’ n niriba! M-pala ŋun bɔrgi, amaa! Mani nyɛla tuun’ so ŋun yi binnamda Duuma sani na.”
- 62. “N-tiri ya la n Duuma (Naawuni) tuuntali, ka saɣisiri ya, ka mi binshɛɣu yi ni ʒi ka di nyɛla din yi Naawuni sani na.”
- 63. Di ni bɔŋɔ, yi niŋdila lahiʒiba ni teebu kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, ka di nyɛla yi puuni ninvuɣu so sani ka di yina, domin o ti varsi ya ka yi zo Naawuni, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu.
- 64. Ka bɛ labsi o ʒirilana, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi o mini ninvuɣu shɛba ban be ŋarim la puuni, ka che ka kom di ninvuɣu sheba ban labsi Ti aayanim’ ʒiri. Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣu sheba ban nyɛ zoomba.
- 65. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Hudu n-zaŋ kana Aadunim’ sani, ka o ti yeli: “Yaa yinim’ n niriba! Jɛmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Dini bɔŋɔ, yi pala ban yɛn zo Naawuni?
- 66. Ka asanzanim’ ban niŋ chɛfuritali o niriba puuni yeli: “Achiika! Tinim’ kuli nya a ka jerlim tabi a. Yaha! Tinim’ tehi ya ni achiika! A be ʒirinim’ puuni.”
- 67. Ka o (Annabi Hudu) yeli: “Yaa yinim’ n niriba: “Jerlim bi tabi ma, amaa! achiika! Mani nyela tuun’ so ŋun yi bin-namda Duuma sani na.”
- 68. “Ka n-chɛ ka tuuntali paari ya n Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! N nyela yɛmbahigalana, ni saɣisigulana ntin ya.”
- 69. Bee yi niŋla lahiʒiba ni teebu yi yi Duuma (Naawuni) sani n-kana yi puuni so zinli zuɣu domin o tin ya saɣisigu? Yaha! Teemi ya saha sheli O (Naawuni) ni daa zali ya ka yi nyɛ ninvuɣu shɛba ban deeri taba tiŋgbani yaaŋa zuɣu Annabi Nuhu niriba nyaaŋa, ka pahi ya yaa ni galsim yi niŋgbina puuni, dinzuɣu teemi ya Naawuni yolisa (O ni’ima nima), achiika! Yi nyɛla ban yɛn nyɛ tarli.
- 70. Ka bɛ yeli:“Dini bɔŋɔ,akatimina ni titijem Naawuni ko, ka chɛ ti banim’ ni daa jemdi sheli maa? Tɔ! Tahimi ti a ni gbaari ti alikauli (azaaba) shɛli maa na, a yi nyɛla ninvuɣu so ŋun be yelimaŋlinim’ puuni.
- 71. Ka o (Annabi Hudu) yeli: “Achiika! Azaaba mini sujee shee yi zuɣu na yi Duuma (Naawuni) sani. Di ni bɔŋɔ, yi ŋmeri ma la namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ yuli sheŋa yi mini yi banim’ ni boli? Ka di nyɛla Naawuni bi siɣisi daliri sheli na di zuɣu, dinzuɣu guhimi ya, achiika! Mani gba pahi yi zuɣu ban guhiri puuni.
- 72. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tilgi o mini ban daa pahi o zuɣu ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na, ka ŋmaai ninvuɣu sheba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa bahigu. Yaha! Bɛ daa pala ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 73. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Samuudunim’ mabia Sālihu bɛ sani, Kao ti yeli ba: “Yaa yinim’ n niriba! Jemmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Achiika! Kahigibu kan ya na yi Duuma sani. Naawuni laakumi mbɔŋɔ ka o nyɛla alaama shɛli n-zaŋ tin ya, dinzuɣu cheliyaokao di Naawuni tiŋgbani ni, ka miri ya ka yi niŋ o biɛrim sheli, ka azaabakpeeni ti gbaai ya.”
- 74. Yaha! Teemi ya saha sheli O (Naawuni) ni daa zali ya ka yi nyɛ falidiriba Aadunim’ nyaaŋa, ka ʒili ya tiŋgbani ni, ka yi meri yiliwaɣila tamdi di zoya zuɣu,ka kpɛri zoya ka di nyɛ yiya. Dinzuɣu, teemi ya Naawuni ni niŋ ya ni’ima sheŋa, ka miriyakayisaɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu,ka nyɛla ban tumdi tuumbɛri.
- 75. Ka asanzanim’ o (Annabi Sālihu) niriba puuni yeli bɛ puuni tarimba ban ti Naawuni yelimaŋli:“Di ni bɔŋɔ, yi mini la Sālihu shiri nyɛla tuun’ so o Duuma sani? Ka bɛ (tarimba) yeli: “Tinim’ ti yelimaŋli ni shɛli zuɣubɛ ni tim o maa na.”
- 76. Ka ninvuɣu shɛba ban tibgi bɛ maŋ’yeli: “Achiika! Tinim’ nyɛla ban niŋ chɛfuritali ni yi ni ti shɛli yelimaŋli maa.”
- 77. Ka bɛ ku laakumi maa, ka kpahi yeɣibɛ Duuma (Naawuni) zaligu, ka naan yeli: “Yaa nyini Sālihu! Tahimi ti a ni gbaari ti alikauli (azaaba) shɛli maa na, a yi nyɛla ŋun be Naawuni tuumba ni.”
- 78. Ka tahigu gbaai ba yim zuɣu,ka bɛ leei ninvuɣu shɛba ban gbaŋgbaya (ka bɛ leei ban kpi n-do bɛ yiŋsi puuni).
- 79. Ka o (Annabi Sālihu) lԑbi biri ba, ka yeli: “Yaa yinim’ n niriba: “Achiika! Mani tin ya n Duuma (Naawuni) tuuntali, ka tin ya saɣisigu, amaa! Yi bi bɔri saɣisigunima.
- 80. Ni Annabi Lutu, saha shɛlionidaa yɛli o niriba: “Di ni bɔŋɔ, yi tahirila tuumbe’ sheli ninvuɣuso ni bi daŋ ya ntum li binnamda puuni?”
- 81. Achiika! Yinim kore bela dobba ni ka cheri paɣaba. Chɛli gba! Yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban nyɛ barina nima.”
- 82. Yaha! O niriba maa daa ka bɛ ni labsiri o yeltɔɣa sheli m-pahila bɛ yeli: “Yihimi ya o (Annabi Lutu) yi tiŋ’ ŋɔ ni, achiika! Bana n-tooi nyɛ ninvuɣu sheba ban simsiri bɛ maŋa.”
- 83. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tilgi o mini o niriba, naɣila o paɣa ko n-daa kpalim m-pahi ninvuɣu shɛba ban niŋ hallaka puuni.
- 84. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) mi ba (buɣum) sakurli. Dinzuɣu, yulmi tuumbɛrinim’ bahigu ni daa ti nyɛ shɛm.
- 85. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa Tim Madyananim’ mabia Annabi Sayibu n-zaŋ kana bɛ sani, ka o ti yeli ba: “Yaa yinim’ n niriba! Jemmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Achiika! Daliri kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, dinzuɣu palmi ya yi zaɣa mini binzahindigu ka miri ya ka yi filindi ninsalinim’ binyera. Yaha! Miri ya ka yi saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu di malibu nyaaŋa, dina n-nyɛ zaɣivelli tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli.”
- 86. Yaha! Di ʒindi ya soli kam ni nvarsiri niriba, ka taɣiri ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli ka cheri Naawuni soli, ka yi bɔri ni di leei sogɔŋ. Yaha! Teemi ya saha sheli yi ni daa nyɛ biɛla, ka O (Naawuni) chɛ ka yi zooi. Yaha! Yulmi ya barinanim’ bahigu ni daa ti nyɛ shem.
- 87. Yaha! Di yi niŋ ka zamaatu shɛba yi puuni ti yelimaŋli ni binshɛɣu bɛ ni tim ma na, ka sheba bi ti yɛlimaŋli, tɔ! Yin niŋmi suɣulo hali ka Naawuni ti niŋ fukumsi ti sunsuuni. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun gari ŋun kam niŋdi fukumsi.
- 88. Ka asanzanim’ o niriba puuni yeli: “Achiika! Yaa nyini Sayibu Ti ni yihi a mini ninvuɣu shɛba ban tiyelimaŋli pahia zuɣu maa ti tiŋ’ ŋɔ ni, bee ka a labi ti daadiini puuni na, ka o yɛli: “Hali di yi niŋ ka ti bi bɔra?”
- 89. Di yi shiri niŋ ka ti labi yi daadiini puuni Naawuni ni gu ti ŋɔ nyaaŋa, tɔ! Achiika! Ti ŋma ʒiri m-pa Naawuni, di mi bi tu kamaata ni ti lahi labi di puuni, naɣila ti Duuma Naawuni yi yu. Ti Duuma (Naawuni) yɛlim gari binshɛɣu kam ni baŋsim. Naawuni zuɣu ka ti dalim. “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Niŋmi fukumsi ti mini ti niriba sunsuuni ni yelimaŋli. Yaha! Nyini n nyɛŊun gari ŋun kam niŋdi fukumsi?”
- 90. Ka asanzanim’ ban niŋ chefuritali o niriba puuni yeli: “Achiika! Yi yi doli Sayibu, tɔ! Yi leei ninvuɣu shɛba ban niŋ ashaara.
- 91. Dinzuɣu, ka tahigu gbaai ba yim zuɣu,ka bɛ leei ninvuɣu sheba ban gbaŋgbaya (ka bɛ kpi) bɛ yiŋsi puuni.
- 92. Ka di ŋmanila ninvuɣu sheba ban labsi ʒiri niŋ Annabi Sayibu noli ni maa na ʒinbe di (tiŋ’ maa) puuni. Ninvuɣu sheba ban labsi ʒiri niŋ Annabi Sayibu noli ni maa daa nyɛla ban kɔhilu.
- 93. Ka o (Annabi Sayibu) lԑbi biri ba, ka yeli: “Yaa yinim’ n niriba! Achiika! N tin ya n Duuma (Naawuni) tuuntali, ka tin ya saɣisigu, ka wula ka n-yɛn niŋ suhusaɣiŋgu chɛfurinim’ zuɣu?”
- 94. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim Annabi so na tiŋgbani shɛli ni, naɣila ti dargila di ninsalinim’ tibli ni fara mini doriti, di yi pa shɛli, bɛ ni leei ban gbargiri bɛ maŋa (n- tiri Naawuni).
- 95. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) taɣi ka zaŋ din vela n-zali din be zaa ni hali ka bɛ ti nabgi. Yaha! Ka bɛ yeli: “Achiika, wahala mini faako daa paai ti banima.” Lala zuɣu ka Ti daa gbaai ba yim zuɣu ka bɛ nyɛla ban bi lahi mi.
- 96. Yaha! Di yi di niŋ ka tiŋgbananim’ ti yelimaŋli, ka zo Naawuni dabɛm, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) naan yooi ba alibarika soya zuɣusaa mini tiŋgbani ni na, amaa! Bɛ labsila (tuumba maa) ʒirinima, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai ba ni bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.
- 97. Di ni bɔŋɔ, tiŋgbananim’ niŋla yembahiga ni Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ti kaba na yuŋ ka bɛ nyɛla ban be gom ni?
- 98. Bee tiŋgbananim’ niŋla yembahiga ni Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ti kaba na wuntaŋpalli, ka bɛ nyɛla ban dɛmda?
- 99. Di ni bɔŋɔ,bɛ niŋla yembahiga ni Naawuni nari? So bi niŋdi yembahiga ni Naawuni nari naɣila ninvuɣu sheba ban kɔhilu.
- 100. Di ni bɔŋɔ, di pala dolsigu n-zaŋ ti ninvuɣu sheba ban diri tiŋgbani fali ban su li kpibu nyaaŋa kadama Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan gbaai ba ni bɛ tuumbiɛri, ka Ti lahi to n-ŋari bɛ suhuri, ka bɛ nyɛla ban bi wumda.
- 101. (Yaa nyini Annabi)! Lala tiŋgbana maa ka Ti (Tinim’ Naawuni) tiri a di lahibaya. Achiika! Bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ polo ni, ka bɛ daa pa ban tiri Naawuni yelimaŋli domin bɛ ni labsi (tuumba) ʒirinim’ maa zuɣu. Lala ka Naawuni ŋariti chefurinim’ suhiri zuɣu.
- 102. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi nya ka bɛ (ninsalinim’) pam paandi bɛ daalikauli. Achiika! Ti nyɛ bɛ pam ka bɛ nyɛla ban kpeeri yira.
- 103. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim Annabi Musa bɛ nyaaŋa ni Ti dalirinima n-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o niriba sani, ka bɛ di zualinsi ni dina. Tɔ! Yulimi ninvuɣu sheba ban saɣinda tiŋgbani yaaŋa zuɣu bahigu ni daa ti nyɛ shem.
- 104. Ka Annabi Musa yeli: “Yaa nyini Fir’auna! Achiika! Mani nyɛla tuun’ so Ŋun yi binnamda Duuma sani na.
- 105. Di nyɛla pali n-ti ma kadama n-di yeli yeltɔɣa sheli n-zaŋ jɛndi Naawuni naɣila di nyɛla yelimaŋli. Achiika! Nkan ya mi na ni daliri din yi yi Duuma sani. Dinzuɣu, (yaa nyini Fir’auna)! Cheli ka Israaila bihi pahi n-zuɣu, ka nzaŋ ba ka ti yi (Misra tiŋgbani ni).
- 106. Ka o (Fir’auna) yeli: “Ayi nyɛla ŋun kana ni alaama sheli, tɔ! Nyin tahimi li na, a yi shiri be yelimaŋlinim’ puuni.”
- 107. Ka o (Annabi Musa) zaŋ o jaangbee labi (tiŋgbani ni), ka di leei wahu polo ni.
- 108. Ka yihi o nuu, ka di leei zaɣipelli n-zaŋ ti ban lihira.
- 109. Ka asanzanim’ Fir’auna niriba puuni yeli: “Achiika! Ŋumbɔŋɔ maa nyɛla sihiralana so ŋun nyɛ baŋda.
- 110. “O bɔrimi ni o yihi ya yi tiŋgbani ni, dinzuɣu saɣisigu dini ka yi leei yɛn zaŋ ti?”
- 111. Ka bɛ yeli: “Naɣisim ti o mini o mabia (Haruna) maa, ka tim tiŋsi ni ka bɛ ti laɣim sihiranim’ na.”
- 112. “Bɛ ni ka a na ni sihiranim’ balibu kam, ni ŋun nyɛ baŋda na.”
- 113. Ka Fir’auna sihiranim’ ti kana, ka yeli: “Achiika! Ti mali sanyo’ shɛli, di yiniŋ ka tinim’ n-nyɛ ban nyɛŋ (Musa).
- 114. Ka o (Fir’auna) yeli: “Di paliya, ka yi lahi be ninvuɣu sheba ban miri ma puuni.”
- 115. Ka bɛ (sihiranim’ maa) yeli: “Yaa nyini Musa! Di ni bɔŋɔ, a nyɛla ŋun yɛn daŋ (a jaangbee maa) labbu, bee tinim’ n-nyɛ ban yɛn labi?
- 116. Ka o (Annabi Musa) yeli: “Yinim’ labmi ya,” Saha sheli bɛ ni zaŋ bɛ gabsi labi tiŋgbani ni, ka bɛ lebgi ninsalinim’ nina, ka kpehi ba dabem, ka tahi sihira din galsi na.
- 117. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Musa sani, (ka yɛli): “Zaŋmi a jaangbee maa labi (tiŋgbani ni),” (ka o shiri zaŋ li labi), ka di leei din vaandi bɛ ni kpiri ʒiri shɛŋa maa.
- 118. Ka yelimaŋli tum tuma, ka bɛ ni niŋ shɛli maa zaa saɣim.
- 119. Ka bɛ (Annabi Musa) nyɛŋ ba nimaa ni, ka bɛŋmalgi ni filiŋ.
- 120. Ka sihiranim’ maa lu tiŋgbani ni, ka nyɛla ban niŋ suzuuda.
- 121. Ka bɛ (sihiranim’ maa) yeli:“Ti ti yelimaŋli ni binnamda Duuma.”
- 122. Annabi Musa mini Annabi Haruna Duuma.
- 123. Ka Fir’auna yeli: “Di ni bɔŋɔ, yi yɛn ti o (Annabi Musa) la yelimaŋli, pɔi ka n-na bi saɣi tin ya? Achiika! Ŋɔ maa nyɛla yi naberi, kayina litiŋ ŋɔ ni, ni yi zaŋ li n-yihi di niriba, tɔ! Ni baalim, yi ni baŋ.”
- 124. Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn ŋmahi yi nuhi mini yi napɔna ka di wolgi ni taba. Din nyaaŋa, achiika! N-nyɛla Ŋun yɛn kpahi yi zaasa yili namgbaniyini.
- 125. Ka bɛ yeli: “Achiika ! Tinim’ nyɛla ban yɛn labi ti Duuma (Naawuni) sani.”
- 126. Yaha! Ka sheli zuɣuka a yɛn niŋ ti azaaba m-pahila tinim’ tila ti Duuma (Naawuni) aayanim’ yɛlimaŋli saha shɛli di ni ka ti na. “Yaa ti Duuma! Tim ti suɣulo din galsi, ka deei ti nyɛvuya ka ti nyɛla Muslinnima.”
- 127. Ka asanzanim’ Fir’auna niriba puuni yeli: “(Yaa nyini Fir’auna)! Di ni bɔŋɔ,ayɛn chɛla Musa mini o niriba ka bɛ saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka chɛ a mini a duumanim’ maa? Ka o (Fir’auna) yeli: “Ni baalim, ti ni ku bɛ (Israaila bihi) bidibsi, ka chɛ bɛ bipuɣinsi. Ti mi nyɛla ban mali nasara bɛ zuɣu.”
- 128. Ka Annabi Musa yeli o niriba: “Bom ya Naawuni sɔŋsim ni suɣulo, achiika! Naawuni n-su tiŋgbani, ka O zaŋdi li dihiri Onibɔri so fali O daba puuni. Yaha! Bahigu (nasara) yɛn ti nyɛla wuntizɔriba dini.
- 129. Ka bɛ (Israaila bihi) yeli (Annabi Musa): “Bɛ daa pun niŋ ti chuuta pɔi ni a kandi na, ni a kandi na nyaaŋa, ka o (Annabi Musa) yeli: “Di yi pa shɛli ka yi Duuma gbaai yi dim’ (Fir’auna) maa, ka zaŋ ya ʒili tiŋgbani yaaŋa zuɣu (Masar tiŋgbani ni), ka nya yi ni yɛn niŋ shɛm?
- 130. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa dahim Fir’auna niriba ni sanzali mini binwola poobu, domin achiika! Bɛ leei ban teeri Naawuni yɛla.
- 131. Din vela yi ti kaba na, ka bɛ yeli: “Ŋɔ maa nyɛla ti dini,” Amaa! Din be yi nya ba, bɛ zaŋdi li mi m-pa Annabi Musa mini o niriba zuɣu. Wumma! Bɛ zuɣubetali maa yila Naawuni sani na, amaa! Bɛ pam bi mi.
- 132. Ka bɛ yeli: “A (Musa) yi ka ti na ni alaama kam, domin a zaŋ li niŋ ti sihira, tinim’ pala ban yɛntia yelimaŋli.
- 133. Dinzuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim tuufaani (kokpeɣu) bɛ sani na, ni toya mini jebɔbri, n-ti pahi poloya, ni ʒim, ka di nyɛ Ti nam yelikpahinda din wolgi do polo ni, ka bɛ (Fir’auna niriba) daa tibgila bɛ maŋa, kadaa nyɛla bibɛhi.
- 134. Yaha! Saha sheli azaaba ni daa shee bɛ zuɣu, ka bɛ yeli: “Yaa nyini Musa! Suhimi a Duuma (Naawuni) maa ti ti domin alikauli sheli O ni gbaai a sani, achiika! A yi vuui azaaba ŋɔ maa ka chɛ ti, achiika! Ti ni ti a yelimaŋli. Yaha! Ti ni bahi Israaila bihi ka a mini ba chaŋ (yi yaannim’ tiŋgbani ni).”
- 135. Saha sheli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa vuui azaaba maa ka chɛ ba hali ni wokati sheli Tinizali ka bɛ yɛn ti paai, ka bɛ leei ban yiɣisiri alikauli.
- 136. Dinzuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ ba azaaba, ka chɛ ka kom di ba teeku ni, dama achiika! Bɛ daa zaŋ Ti aayanim’ leei ʒiri, ka daa leei ban tam di yela.
- 137. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ tiŋgbani shɛli Ti ni niŋ alibarka niŋ di puuni maa wulimpuhili mini di wulinluhili n-dihi ninvuɣu shɛba bɛ ni daa filinda maa fali, ka a Duuma yɛltɔɣa suŋ (nasara) niŋ dihitabli n-ti Israaila bihi, domin suɣulo sheli bɛ ni daa niŋ maa zuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) wurim binshɛɣu Fir’auna mini o niriba ni daa niŋda, ni bɛ ni daa mɛri yiliwaɣila shɛŋa maa.
- 138. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ Israaila bihi n-duhi kuligu duli, ka bɛ chana n-ti chirgi ninvuɣu sheba ban jemdi buɣa, ka yeli: “Yaa nyini Musa! Zalmi ti gba duuma so (ka ti jemdi o), kamani bambɔŋɔnim’ maa gba ni mali duumanim’ shem ŋɔ,kao yeli: “Yi shiri nyɛla ninvuɣu sheba ban ʒi.”
- 139. (Ka Annabi Musa lahi yeli): “Achiika! Bambɔŋɔnim’ ni be shɛli ni maa nyɛla hallaka, bɛ mini jemdi sheli maa nyɛla din yɛn saɣim.”
- 140. Ka o (Annabi Musa) yeli: “Di nibɔŋɔ, N-ni bo duuma so n-tin ya ka pa ni Naawuni, ka di nyɛla Ŋuna n-nyɛŊun tibgi ya (yi zaamani puuni) binnamda zuɣu?”
- 141. Yaha! Teemi ya saha sheli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tilgi ya ka chɛ Fir’auna niriba, ka bɛ lamdi ya azaaba bieɣu, bɛ daa kuri yi bidibsi, ka chɛri yi bipuɣinsi. Yaha! Lala ŋɔ maa daa nyɛla dahimbu zaɣatitali din yi yi Duuma (Naawuni) sani na.
- 142. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai alikauli ni Annabi Musa yuŋ yuŋ pihita, din nyaaŋa ka Ti lahi pali li ni yuŋ yuŋ pia, ka a Duuma (Naawuni) daalikauli dabsa pali yuŋ pihi nahi. Ka Annabi Musa yeli o mabia Haruna! Zanimi n zaa ni n niriba ŋɔ puuni (ka nchaŋ ka kana), ka wuhiri ba din tu kamaata, ka miri ka a doli barinanim’ soli.
- 143. Yaha! Saha shɛli Annabi Musa ni daa kana Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ o alikauli luɣusheli maa, ka o Duuma (Naawuni) tɔɣisi o yeltɔɣa,kao yeli: “Yaa n Duuma: “Chɛ kan nya A, ka o (Naawuni) yeli: “Di kariya ka a nya ma, amaa! Yulimi zoli ŋɔ maa zuɣu,di yi niŋ ka di ʒe di zaashee maa, ni baalim a ni nya ma,” Saha sheli o Duuma (neesim) ni neei zoli maa zuɣu, ka o (Naawuni) zaŋ li leei din bursi, ka Annabi Musa lu n-tarigi. Saha sheli o nini ni ti neei, ka o yeli: “(Yaa n Duuma Naawuni)! A nam simsiya, achiika! Mani niŋ tuuba n-labi A sani na. Yaha! Mani n-nyɛ pilgu ban ti A yɛlimaŋli.”
- 144. Ka O (Naawuni) yeli: “Yaa nyini Musa! Mani n-gahimma ninsalinim’ puuni ni N tuuntali mini N yɛltɔɣa, dinzuɣu, gbibi N-ni ti a sheli maa, ka be ninvuɣu shɛba ban paɣi (Mani Naawuni) puuni.
- 145. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) sabi binshɛɣu kam din be (Attaura) wolsi puuni n-ti o, ka di nyɛla wa’azu ni yɛllikam kahigibu, dinzuɣu (yaa nyini Musa)! Gbibi li ni yaa, ka puhi a niriba kadama bɛ gbibi di zaɣivielli ni nyɛ shɛli. Ni baalim, N (Mani Naawuni) ni wuhi ya ninvuɣu sheba ban kpee yi yiŋsi (ni daa ti kpalim shɛm).
- 146. Ni baalim, N (Mani Naawuni) ni ŋmalgi ninvuɣu sheba ban tibgi bɛ maŋ’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka di pa niyelimaŋ’ sheli maa haŋkaya ka chɛ N dalirinima, dinzuɣubɛ yi nya daliri kam, bɛ ku tili yɛlimaŋli. Yaha! Bɛ yi nya dolsigu soli, bɛ bi gbibri li ka di nyɛ soli ti ba, amaa! Bɛ yi nya bɔrginsim soli, ka bɛ gbibi li ka di nyɛ soli, domin achiika! Bɛ labsila Ti (Tinim Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka nyɛla ban tam di yela.
- 147. Yaha! Ninvuɣu sheba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, n-ti pahi Zaadali laɣimbu, tɔ!Bɛ tuuntumsa saɣim ya. Di ni bɔŋɔ,bɛ ni yoba sam shɛli m-pahila bɛ ni daa tumdi shɛli?
- 148. Ka Annabi Musa niriba gbibi naɣibila so jɛmdi o nyaaŋa, ka di nyɛla bɛ ni zaŋ bɛ nachinsi binyɛra mali shɛli, ka di mali vuri (ka ŋmani naɣibila kumsi la). Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama di (naɣibila maa) bi tɔɣisiri ba yɛltɔɣa, ka mi ku tooi dolsi ba zaŋ chaŋ sochibga? Bɛ daa gbibi li mi jɛmda, ka daa nyɛla zualindiriba.
- 149. Yaha! Saha sheli bɛ ni daa yoli chem, kabaŋ kadama bɛ bɔrgi ya, ka bɛ yeli: “Achiika! Ti Duuma (Naawuni) yi bi zo ti nambɔɣu, ka che m-paŋ ti, achiika! Ti ni leei ninvuɣu shɛba ban kɔhi lu.
- 150. Yaha! Saha sheli Annabi Musa ni daa labi na o niriba sani, ka nyɛla ŋun je suli ka niŋ suhusaɣiŋgu, ka yeli: “Yi ni tum tuun sheli n nyaaŋa ŋɔ nyɛla din be. Di ni bɔŋɔ, yi bola yom ni yi Duuma (Naawuni) zaligu? Ka o (Annabi Musa) zaŋ (Attaura) wolsi maa labi tiŋgbani ni, ka naan gbaai o mabia (Haruna) zabri nvoori labsiri o polo. Ka o (Annabi Haruna) yeli! Yaa nyini m mabia! Achiika! A niriba maa daa filim ma, ka daa chɛ bɛla ni bɛ ku ma, dinzuɣu, miri ka a chɛ ka n dimba la ma. Yaha! Di zaŋ ma pahi ninvuɣu sheba ban nyɛ zualindiriba ni.”
- 151. Ka o (Annabi Musa) yeli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Cheli paŋ m mini m mabia maa, ka zaŋ ti kpehi A nambɔzɔbo puuni, domin nyini n-nyɛŊun zɔri nambɔɣu n-gari ban zɔri nambɔɣu.
- 152. Achiika! Ninvuɣu sheba ban zaŋ naɣibila maa leei bɛ duuma, sujee ni nya ba bɛ Duuma (Naawuni) sani ni filiŋ Dunia behigu puuni. Yaha! Lala ka Ti yɔri ninvuɣu sheba baŋŋmari ʒiri samli.
- 153. Yaha! Ninvuɣu sheba ban tum tuumbieri, ka niŋ tuuba di nyaaŋa, ka lahi ti Naawuni yelimaŋli, tɔ! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 154. Yaha! Saha sheli Annabi Musa suhi ni daa ti maai, ka o kpiɣi wolsi maa, ka din be di puuni nyɛla dolsigu mini nambɔzɔbo nzaŋ ti ninvuɣu sheba ban zɔri bɛ Duuma (Naawuni).
- 155. Ka Annabi Musa gahim o niriba puuni ninvuɣu pihiyɔpɔin(ni bɛ ti suhi gaafara Naawuni sani) ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni pii saha sheli n-ti ba. Saha sheli tahigu ni gbaai ba, ka o (Annabi Musa) yeli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! A yi di bɔra, A naan niŋ ba hallaka, n-ti pahi m mammaŋ’ zuɣu. Di ni bɔŋɔ, Ayɛn niŋ ti la hallaka ni ti puuni jɛra ni tum shɛli? Achiika! Ŋɔ maa nyɛla A dahimbu, ka A mali li birgiri A ni bɔri so, ka lahi mali li dolsiri A ni bɔri so. Nyini n-nyɛ Ŋun guli ti. Dinzuɣu cheli paŋ ti, ka zo ti nambɔɣu, domin nyini nnyɛŊun gari ŋun kam cheri paŋda.
- 156. Yaha! Sabmi ti bɛrisuŋ Dunia ŋɔ puuni, ni Chiyaama. Achiika! Ti niŋ tuuba n-labi A sani na. Ka O (Naawuni) yeli: “N-zaŋdila N daazaaba niŋdi N-ni bɔri so. Yaha! N nambɔzɔbo gilila binshɛɣu kam, dinzuɣu ni baalim, N-ni zali li talahi n-ti ninvuɣu sheba ban mali wuntia, ka tiri zakka, ni ninvuɣu sheba ban tiri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ yelimaŋli.
- 157. Ninvuɣu sheba ban doli (Naawuni) tumo Annabi (Annabi Muhammadu) so ŋun bi karim, ka mi ʒi sabbu, ŋuna n-nyɛ bɛ (Yahuudunim’) ni nyari o (o yeltɔɣa), ka di sabi be Attaura mini Injiila puuni. Ka di puhiri ba tuunvela tumbu, ka mɔŋdi badinbe. Kaniŋdi bindirsuma halalsi n-tiri ba, ka lahi mɔŋdi ba bindir’ sheŋa Naawuni ni mɔŋ ba di dibu, ka suuri bɛʒilitimsa ni bandi (ankufunima) din daa pampa bɛ zuɣu ka chɛri ba. Dinzuɣu, ninvuɣu sheba ban tio (Annabi Muhammadu) yelimaŋli, ka tibgi o, ka lahi sɔŋ o, ka doli neesim sheli bɛ ni siɣisi na n-ti ti o maa, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu sheba ban nya tarli.
- 158. (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: “Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! N nyɛla Naawuni tumo n-zaŋ kana yi sani namgbaniyini, Ŋuna (Naawuni) n-su sagbana ni tiŋgbani yiko, duuma jɛmdigu n-kani ni yɛlimaŋli naɣila Ŋuna, O neerimi ka kura. Dinzuɣu, tim ya Naawuni niO tumoyɛlimaŋli, Annabi so ŋun bi karim, ka mi ʒi sabbu, ŋuna nnyɛŋun tiri Naawuni mini O yɛltɔɣayɛlimaŋli. Yaha! Doli ya o, achiika! Yi nyɛla ban yɛn dolsi.
- 159. Yaha! Ninvuɣu sheba daa be Annabi Musa niriba puuni n-nyɛ ban dolsiri ni yelimaŋli, ka mali li n-niŋdi aadalsi.
- 160. Yaha! Ka Tinim’ (Naawuni) pirpir ba (Israaila bihi), ka bi leei yaansi pia ni ayi. Ka Ti tim ni wahayi n-zaŋ kana Annabi Musa sani saha sheli o niriba ni suhi o sakom, (Ka Naawuni yeli): “Zaŋmi a jaangbee maa n-febi kuɣili ŋɔ maa, (ka o niŋ lala maa), ka kobilnina pia ni ayi puhi di puuni na, ka niriba (zuliya) kam baŋ bɛ nyubu shee. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi chɛ ka sagbaŋ niŋ mahim bɛ zuɣusaa. Yaha! Ka Ti siɣisi ba Maana mini Salwa na (Ka Naawuni yeli): “Dim ya bindir’ nyeɣisa sheli Ti ni largi ya.” Bɛ daa bi di Ti (Tinim’ Naawuni) zualinsi, amaa! Bɛ mammaŋ’ ka bɛ daa di zualinsi.
- 161. Yaha (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shɛli bɛ ni daa yeli ba (Israaila bihi): “Ʒinimi ya tiŋ’ ŋɔ ni (Baitul Mukaddas).Yaha! Dim ya di puuni luɣulikam yi ni bɔra, ka yɛli ya: “Hittatun (Yaa ti Duuma! Nyɛhimi ti taya).” Yaha! Kpɛm ya di (tiŋ’ maa) dindoli ni, ka nyɛla ban niŋ suzuuda, Tinim’ (Naawuni) ni chɛ yi taya m-paŋ ya. Ni baalim, Ti ni nabgi ninvuɣu shɛba ban tumdi tuunviɛla (laara).
- 162. Ka ninvuɣu sheba ban di zualinsi bɛ (Israaila bihi) puuni maa taɣiyeltɔɣa sheli din pa bɛ ni yeli ba sheli maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim azaaba na zuɣusaa ka di ti gbaai ba zualinsi shɛli bɛ ni daa diri maa zuɣu.
- 163. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi ba tiŋ’ shee din daa be kulinoli la yeltɔɣa, saha sheli bɛ ni daa kpeeri yira Asibri dabsili ni. Saha shɛli bɛ zahima ni daa kani ba na Asibri dali polo ni, (ka Naawuni mi daa mɔŋ ba zahim gbaabu Asibri dali), dabsi’ shɛli mi din pa Asibri, ka zahima maa bi kani ba na. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa dahindi ba domin bɛ ni daa kpeeri yiri maa zuɣu.
- 164. Yaha! Teemi saha sheli ninvuɣu sheba bɛ puuni ni daa yeli: “Bozuɣu ka yi niŋdi ninvuɣu sheba Naawuni ni yɛn ti niŋ hallaka wa’azu, bee ka O yɛn ti niŋ ba azaabakpeeni? Ka bɛ yeli: “Ti bɔrimi ni ti ti mali fabla n-zaŋ chaŋ yi Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn zo Naawuni.”
- 165. Saha sheli bɛ nidaa tambɛ ni teeri ba shɛli maa, Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi ninvuɣu sheba ban mɔŋdi tuumbieri tumbu maa, ka gbaai zualindiriba maa ni azaababɛɣu, domin bɛ ni daa kpeeri yiri maa zuɣu.
- 166. Dinzuɣu, saha sheli bɛ ni daa kpahi yeɣi targa ka chɛ bɛ ni mɔŋdi ba sheli niŋbu maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yeli ba: “Leemi ya jeŋsi ban filiŋ.”
- 167. Yaha! Teemi saha sheli a Duuma (Naawuni) ni daa baŋsi (Israaila bihi) kadama achiika! O nyɛla Ŋun kuli yɛn timdi ninvuɣu sheba ban yɛn chɛ ka bɛ lamdi azaababeɣu na hali ni Zaadali. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun niŋdi azaaba ni yomyoma. Yaha! O nyɛla Chempaŋlana, Nambɔzobonaa.
- 168. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) piri piri ba ka bɛ nyɛ ali’ummanim’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bɛ puuni shɛba beni nyɛ ninvuɣusuma, ka bɛ shɛba mi pa lala, ka Ti dahim ba ni tuunvɛla mini tuumbɛri tumbu, domin achiika! Bɛ labi na (sochibgu zuɣu).
- 169. Ka ninvuɣu sheba kana bɛ nyaaŋa n-ti di litaafi maa (Attaura) fali, ka bɛ deeri Dunia ŋɔ maa laɣichɔɣima (ka taɣiri Naawuni yɛltɔɣa), ka naan yɛra: “Ni baalim, bɛ ni che m-paŋ ti.” Yaha! Laɣ’ shɛŋa di tatabo yi kaba na, ka bɛ deeri li. Di ni bɔŋɔ,bɛ daa bi gbaai ba alikauli (Attaura) litaafi puuni kadama bɛ miri ka bɛ yeli yeltɔɣa sheli n-dalim Naawuni naɣila ni yelimaŋli? Ka bɛ nyɛla ban karim din be di (litaafi maa) puuni. Yaha! Chiyaama yili n-nyɛ din gari n-zaŋ ti nyinvuɣu sheba ban zɔri Naawuni. Di ni bɔŋɔ, bi ku niŋ haŋkali?
- 170. Yaha! Ninvuɣu sheba ban gbibi litaafi (Alkur’aani) ni yelimaŋli, ka puhiri jiŋli, tɔ! Achiika! Ti (Tnim’ Naawuni) bi bahiri ninvuɣu shɛba ban tumdi tuunvɛla sanyoo yoli.
- 171. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa duhi zoli bɛ (Israaila bihi) zuɣusaa, ka di ŋmani sagbaŋ n-nyɛ li la, ka bɛ tehi ni di yɛn lula bɛ zuɣu,(ka Tiyeli): “Gbibi ya Ti ni tin ya shɛli ni yaa, ka teei ya din be di puuni, achiika! Yi ni nya wuntia.”
- 172. Yaha! Teemi saha sheli a Duuma (Naawuni) ni daa yihi Adam bihi zuliya bɛ banim’ yaansi ni, ka che ka bɛ di bɛ maŋsi shɛhira (ka yeli): “Di ni bɔŋɔ, Mpala yi Duuma? Ka bɛ yeli: “Di shiri paliya, ti di shɛhira.” (Ka Naawuni yeli): Tɔ! Zaadali, miri ya ka yi ti yeli: “Achiika! Tinim’ daa nyɛla ban tam ŋɔ maa yela.”
- 173. Bee ka yiti yeli: “Achiika! Ti banima n-daa pun bo duumanim’ m-pahi Naawuni zuɣu n-jemda, ti mi daa nyɛla zuliyanim’ bɛ nyaaŋa. (Yaa ti Duuma Naawuni)! Di ni bɔŋɔ,A yɛn niŋ tila hallaka ni ban saɣindi ni tum sheli?
- 174. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima, domin achiika! Bɛ labi na (sochibga zuɣu).
- 175. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ba ninvuɣu so Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa ti Ti aayanim’ ka o ŋooi o maŋ’ ka che li la lahibali, ka shintaŋ doli o, ka o pahi ban bɔrgi puuni.
- 176. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan zaŋ li n- duhi o zuɣusaa, amaa! Ŋuna n-zaŋ o maŋ dalim Dunia polo ka doli o suhuyurlim, dinzuɣu o kotomsi ŋmanila baa, a yi tahi o zuɣu, o yihirila o zinli na, a mi yi lahi chɛ o, ka o yihi o zilli na. Lala nnyɛ ninvuɣu sheba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa kotmosi. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Tim ba lahibaya, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛntɛhi.
- 177. Ninvuɣu sheba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa kotomsi nyɛladinbe, bɛ mi maŋ’ka bɛ daa diri zualinsi.
- 178. Naawuni ni dolsi ninvuɣu so, tɔ! Ŋuna n-nyɛŋun dolsi, ŋun mi bɔrgi, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban kɔhi lu.
- 179. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) namla ninsalinim’ mini alizinnim’ pam ʒahannama (buɣum) zuɣu. Bɛ malila suhiri ka bi baŋdi yelimaŋli, ka mali nimbihi ka bi mali li nyari yɛlimaŋli. Yaha! Ka bɛ mali tiba ka bi mali wumda (yɛlimaŋli), bannim’ maa ŋmanila biŋkɔbri. Chɛli gba! Bana n-nyɛ ban bɔrgi gari lala. Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban tam Naawuni yela.
- 180. Yaha! Naawuni malila yuliviela, dinzuɣu, bolimi ya O ni dina, ka chen ya ninvuɣu sheba ban ŋmalgiri Naawuni yuya ka cheri di yɛlimaŋli. Ni baalim, bɛ ni ti yoba samli ni bɛ ni daa tumdi shɛli.
- 181. Yaha! Di be Ti (Tinim’ Naawuni) ni nam shɛli puuni, ali’umma shɛba ban dolsira ni yɛlimaŋli, ka mali li niŋdi aadalsi.
- 182. Yaha! Ninvuɣu sheba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa, ni baalim, Ti ni puɣisi ba, n-ti gbaai ba luɣusheli polo bɛ ni bi mi.
- 183. Yaha! N (Mani Naawuni) naɣisiri mi n-tiri ba, achiika! N nari nyɛla din kpema.
- 184. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chefurinim’) maa bi tehiri ni bɛ zo maa (Annabi Muhammadu) bi kpela yinyeri? O pala so naɣila saɣisigulana polo ni.
- 185. Di ni bɔŋɔ, bɛ bi yuunda n-zaŋ kpa sagbana mini tiŋgbana sulinsi, n-ti pahi binshɛɣu kam Naawuni ni nam? Yaha! Di yi pa sheli ka bɛ nyevuya miri naabu, ka lahibali dini ka bɛ yɛnti yelimaŋli di (Alkur’aani) nyaaŋa?
- 186. Naawuni ni birigi so, tɔ! Oka ŋun yɛn dolisi o, ka O (Naawuni) chɛri ba bɛ saɣiŋgu puuni, ka bɛ kuli birinda.
- 187. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira nzaŋ saha (Chiyaama yiɣisibu)? Yelima: “Achiika! Di baŋsim bela N Duuma (Naawuni) sani, so n-kani yɛn tooi baŋ di dabsili maa naɣila Ŋuna, Di (dabsili maa) timsim nyɛŋ sagbana ni tiŋgbana, di bi yɛn kan ya na, naɣila yim zuɣu. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira kamani a nyɛla ŋun mali di baŋsim la. Yelima: “Achiika! Di baŋsim bela Naawuni sani, amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.
- 188. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “N-ku tooi niŋ m maŋ’ anfaani bee chuuta sheli naɣila Naawuni yi yu sheli. Yaha! (Yelima): “N-yi di mi din sɔɣi, tɔ! N-naan zooi alheeri (arzichi) laɣimbu. Yaha! Din be naan ku tooi shihi ma, m-pa so m-pahila saɣisigulana, ka lahi nyɛ suhupɛlli lahabali tira n-ti ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli.”
- 189. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊunnam yaka yi yinyevuli yini (Annabi Adam) puuni na, ka naan nam o paɣa (Hawa) ka o yi di puuni na, domin o ʒini ni ŋuna (Adam), saha sheli o (Annabi Adam) ni laɣim ni ŋuna, kaoniŋ pubila, ka gbibi li, saha sheli puli maa ni ti zooi, ka bɛ niriba ayi maa (Annabi Adam mini o paɣa) suhi bɛ Duuma Naawuni (ka yeli): “Achiika! A yi ti ti bia suŋ, ti nyɛlaban yɛn paɣi.”
- 190. Saha sheli O (Naawuni) ni ti ba bia suŋ maa, ka bɛ niriba ayi maa (zuliya) bo nyintahi O ni ti ba shɛli maa ni. Naawuni nam duya ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini shɛli jɛmdi maa.
- 191.Dinibɔŋɔ,bɛ laɣindila (Naawuni) mini din ku tooi nam sheli ka nyɛla bɛ ni namdi shɛli?
- 192.Yaha! Bɛ (buɣa maa) ku tooi sɔŋ ba, ka mi ku tooi sɔŋ bɛ maŋsi.
- 193. Yaha! Yi (Muslinnim’) yi boli ba (chɛfurinim’ maa) n-zaŋ chaŋ dolsigu, bɛ ku doli ya, di nyɛla yim, yi boli ba, bee yi nyɛla ban shini.
- 194. Achiika! Yi (chɛfurinim’) ni jemdi binyer’ sheŋa din pa Naawuni maa nyela daba yi tatabonima. Dinzuɣu, bolimi ya ba (ka nya) bɛ ni saɣi yi boligu maa, yi yi nyɛla yelimaŋlinima.
- 195. Di ni bɔŋɔ,bɛ (yi buɣa maa) mali la napɔna n-chana? Bee bɛ malila nuhi ka mali li gbaara, bee bɛ malila nimbihi ka mali li nyara, bee bɛ mali la tiba ka mali li wumda? (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Bolimi ya yi duumanim’ maa na, din nyaaŋa, nam ya ma nabieri, ka miri ya ka yi naɣisi n-ti ma.”
- 196. Achiika! N sɔŋda n-nyɛ Naawuni so Ŋun siɣisi litaafi (Alkur’aani) na ni yɛlimaŋli, Ŋuna mi n-nyɛŊun sɔŋdi ninvuɣusuma.
- 197. Yaha! Yi ni jemdi binyɛr’ shɛŋa din pa Naawuni maa ku tooi sɔŋ ya, bɛ mi ku tooi sɔŋ bɛ maŋa.
- 198. Yaha! Yi yi boli ba n-zaŋ chaŋ dolsigu, bɛ ku tooi wum. Ka a nya ba (buɣa maa) ka bɛ yuundi zaŋ kana a sani, ka mi nyɛla ban bi nyara.
- 199. (Yaa nyini Annabi)! Gbibi chempaŋ, ka puhi (ninsalinim’) ni zaɣivelli, ka yi ninvuɣu shɛba ban ʒiyɛla ni.
- 200. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di yi ti niŋ ka shintaŋ yɛn zaŋ yɛltɔɣabiɛɣu niŋ a suhi ni, tɔ! Nyini bom taɣibu ni Naawuni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Wumda, Baŋda.
- 201. Achiika! Ninvuɣu sheba ban mali wuntia maa, shintaŋ laɣiŋgu yi ti yɛn shihi ba, ka bɛ teei Naawuni yela,kaa nya ba ka bɛ nyɛla ban suhiri ne.
- 202. Ka bɛ (shitaŋ) mabihi kuli vɔri ba m-kpehiri bɔrginsim ni, ka kuli bi waɣisiri ba.
- 203. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi bi tahi ba (chɛfurinim’ maa) alaama sheli na, bɛ yɛrimi ni bozuɣu ka a bi tahi li na.Yelima: “Achiika! N-dolila bɛ ni siɣisi shɛli wahayi n Duuma (Naawuni) sani na. Ŋɔ maa nyɛla dalirinim’ din yi yi Duuma (Naawuni) sani na, ka lahi nyɛ dolsigu mini nambɔzɔbo n-ti ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 204.Yaha! Bɛ yi ti karindi Alkur’aani, tɔ! Yin wummi ya li ka fo, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu.
- 205.Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi a Duuma (Naawuni) yɛla a suhi ni ka nyɛla ŋun gbargiri a maŋa, ka di lahi nyɛ sɔɣisinli ni, ka pa ni a yihi la a yeltɔɣa polo ni Asiba mini Zaawuni, ka miri ka a pahi ninvuɣu shɛba ban ʒi maa ni.
- 206. Achiika! Ban be a Duuma sani maa (Malaaikanima) bi tibgiri bɛ maŋ’ ka chɛ Ojema, ka simsiri O, Ŋuna kabe lahi niŋdi suzuuda n-tira.
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.


text:
Latin
Latin (linga Latīna), tariku la ye kan ye min tun be fɔ Latium ani Rome dugu kɔrɔ. A tun ye hali dɔnni ani kalan ka selekenani kan ye cɛma ani tlebi Eropa fokase 17n kɛmɛda ma. Romanw ka kɛlɛ kɔnɔ, Latin carinna Mediterane ani Eropa fan caman na. A wolora ka kɛ Franse, Italikan, Romanikan ye kasɔrɔ ka carin Amerikaw ani Afrika. Latin suguya fla be yen Kɔrɔlen Latin be labaara sokuda (poyi) la ani Foroba Latin min sigilen fɔcogo caman kan f'u kera Romankanw ye bii. Tlebi Roman Mansamara bilen kɔ, ka Katolik Misiri wili, Latin kera krecenmoriw ka baarakɛ minin ye ani mɔgɔ-kalanenw ka kan Tlebi fɛ.
San 2300 kɔfɛ, Latin nara jigin doni-doni 16n kɛmɛda masuruya la . Nka, Foroba Latin tora senna ka k'a dama kan ye yɔrɔ caman na, san 800 kɔfɛ, a kera bii Romankanw ye. Obɛnata, Latin tora ɲanamayalen Tubabu Moriw bolo k'uka sariyaw sɛbɛn. Latin daɲɛ caman labaaralen dɔnni ani kalan sira fɛ. Ali bii, Kɔrɔlen Latin ni Greki fla ɲagaminen be lakalan duguma kalansow la, nka u yankan dɔgɔyara kosobe 20n kɛmɛda in kɔnɔ. Latin siginiden kafara watikura bɔnaw min bɛ Engliz, Espaɲɔl ani Franse siginidenw labaaralen katɛmɛ siginiden tɔw kan.


text:
Amadu Tumani Ture
Bangeli, lakɔliladon , sorasiya
Amadu Tumani Ture Bangera 1948 sàn nowanburukalo tle 4 Mooti. A ye dugumankalan Ke yen. K’a Tà 1966 la kà Nà 1969 na, a tɔgɔ Sebenna Badala bugu cemakalanso la Bamakɔ walasa a Ke kàlanfa ye.
A Labanna ka Dòn sorasiyakalan na min be Wele ko EMIA. A Kera sannasorasi ye. A ka jàla Nàna Yelen teliya la. Degedenyakalan caman kelen kɔ Risla ni Fransi a Kera Mali sannasorasi komandow ka ɲemaa ye 1984 sàn.
1991 sàn marisikalo la, kelebaw kelen kɔ fo mɔgɔ caman nin Tor’a la, Amadu Tumani Ture ye musafanga Dafiri nin ka Sɔrɔ ka Ke jamanatigi yefurancelafanga la.
K’a Tà juluyekalo tle 29 na ka Nà utikalo tle 12 la 1991 sàn, a ye Lajeereba dɔ Ke ka Sɔrɔ ka jamanatigisigi ni wasadensigi kàlataw Boloda 1992 sàn. Jamanatigisigi kàlataw bannen a ye fanga Di Alfa Umar Konare ma sabu ale de Sugantira ka Ke jamatigi ye. O kelen mɔgɔ ye tɔgɔkura Da Amadu Tumani Ture la ko « Beejefanga sorasi ».
Politikiko, Jamanatigiya
Siyen fɔlɔ ( 2002-2007 sàn na)
2001 sàn setanburukalo tle fɔlɔ a ye yamaruya Лini ka Bɔ sorasiya la. O la sisan a y’a sèn Dòn politikiko la nin ka Sɔrɔ k’a kan Bɔ jamanatigiya nɔ fe 2002 sàn. A kera jamanatigi ye 2002 sàn mekalo la. A ka jàma sɔrɔlen tun ye 64,35% kàlata tàko flanan na. A fangaɲini-ɲɔgɔn Smayila Sise n’o tun ye minisirikɔrɔ ye, ta tun ye 35,65% ye.
A ka jamanatigiya kɔnɔ na na a tun te parti la wa partipolitik bee dɔ tun b’a ka gɔferenema kɔnɔ. A sìgilen ye Amed Mohamed ag Amani k’a ka ɲemaakuntigi ye. O de ye baara Bla 2004 sàn awirilikalo tle 28. Mɔgɔ min y’a Nɔnnabla o Kera Usmann Isufi Mayiga ye.
Siyen flanan (2007-2012 sàn na)
Amadu Tumani ture Tlara k’a kan Bɔ jamatigiya nɔ fe tugun 2007 sàn kàlataw sèn fe.
Ani parti caman y’u bolo Di ɲɔgɔn ma o sèn in. U dalakan tun ye Mali ka taaɲe ye. A nɔ fe mɔgɔ bee Ko nin sèn na „ Tako kelen“ dòn.
Amadu Tumani Ture Sìgira tuguni jamana kùn na 2007 sàn awirilikalo tle 29 don kàlata tako fɔlɔ la. A ye maa 71,20% de Sɔrɔ. A fangaɲini-ɲɔgɔn Ibrahim Bubakar Keyta ta Kera 19,15% ye.
K’a Tà 2012 sàn marsikalo 21 ʃu la ka N’a tle 22 la, kalo fla ɲɔgɔn sani a ka fanga banni 'ce, a ka fanga Dafirila Amadu Haya Sanɔgɔ n’o ka mɔgɔw fe.
2012 sàn awirilikalo tle 8 Amadu Tumani Ture y’a Jira bee la k’a ye fanga Blà.
Kabi o waati fo sisan Amadu Tumani Ture be jamana kɔ kan. A be jamana min na o ye Senegali ye.
Amadu Tumani Ture Faatuli:
ATT ka fànga dafirilen kɔ fɛ 2012 sàn, a Taara 'waati Kɛ Sὲnɛgali. A ye 'sàn wɔɔrɔ ɲɔgɔn Kɛ yèn. O kɛlen, a Seginna kà Nà Màli 'kɔnɔ. ATT Tora sìgi la Bamakɔ. 2020 sàn 'kɔnɔ, tɔɔrɔw Bìnna k'a Mìnɛ. A ye furakɛli kùnfɔlɔw Kɛ Bàmakɔ. O kɔ fɛ, aTaara Tirkijamana kan furakɛli koɲɛ tɔ̀w 'kan ma. Ala ye ATT ka kàlifa Mìnɛ a la k'a To Tirkijmana faaba 'kɔnɔ n'o Ye Istanbul ye. Kàlifa Mìnɛna a la kà Bὲn tàradonya ma 2020 sàn Nowanburukalo tlè 10. Ala ka lahara 'sɔn Sumaya a ye!
Blàdon : 2017-03-18 Yɛlɛmako laban : 2020-11-18


text:
Alizeri
Alizeri (Arabukan na الجزائر) Berberkan na Dzayer, madɔnnen Alizeri ka Foroba Bɛjɛfanga Fasojamana, ye jamana ye min be Saheli Afrika. Afrika gun kan jamanaw labeleble flanan don ani jamana ba tankelenan jɛn kɔnɔ fɛnsɛn ta fan fɛ. A bɛ danbɔ ni Tunizi ye sahelikɔrɔn, Libya kɔrɔn fɛ, Nijer worodugukɔrɔn, Mali ni Moritani worodugutlebi, bametri damadɔ ni Tlebi Sahara tlebi fɛ, Maroko sahelitlebi ani Mediterane Baji saheli fɛ.
Alizeri ye tɔnden ye Kelenyalen Mantow (UN) la, Afrika Kelenya (AU), Taji Labɔla Jamanaw ka Tɔn (OPEC). A sen be Magreb Arabu Kelenya sintinni la. Alizeri sariyanbaju b'a jira ko Silamɛ, Arabu ani Amazig (Berber) jamana don.
Berberuw sigira Alizeri kabini san 10000 kakɔn Yesu Krista ka wati (KYW). San 1000 (KYW), Kartajikaw ye sigili damine ba bolo fɛ. Punik kɛlɛ sen fɛ, Berberuw y'u faara Kartaje la, o tuma Berberuw ka Mansamara y'i kun bɔli damine k'a tɔgɔ kɛ Numidia. Nka, san 200 (KYW) Roman Fasojamana y'u don uka mara kɔnɔ tuguni. Tlebi Roman Mansamara yurulen kɔ, Berberuw kɛra hɔrɔn ye fan caman na, tumamin, Binkanninaw ye yɔrɔ caman wɛrɛ don uka kaba kɔrɔ, fokase u genni ma Byzantine Mansakɛ Justinian I (Fɔlɔ) ka kɛlɛtigiw fɛ. O tuma, Byzatine Mansamara y'a bolo faa jamana kɔrɔn na fo kanase Arabuw nali ma tanisheginan kɛmɛda kɔnɔ.


text:
1Na tɛmui, Isa fɔxirabirɛe kɔnti xun to nu masama, Yuwifie naxee Girɛki xui falama, e naxa e mawa Yuwifie xɔn naxee Eburu xui falama, barima lɔxɔ yo lɔxɔ donse itaxunma tɛmui naxɛ, e nu nɛɛmuma nɛ kaaɲɛ ginɛe ma naxee Girɛki xui falama.
2Xɛɛra fu nun firinyi naxa Isa fɔxirabirɛe malan, e naxa a fala e bɛ, «A mu lan muxu xa Ala xa masenyi kawandife rabolo donse itaxun fe ra.
3Na nan a ra, n ngaxakerenyie, wo xɛmɛ solofere sugandi wo ya ma, mixi binyee, xaxilimaya nun Ala Xaxili Sɛniyɛnxi na naxee bɛ. Muxu xa yi donse itaxunfe so e yi ra,
4alako muxu tan xa nu lu Ala maxandi ra nun Ala xui kawandi ra.»
5Na masenyi naxa rafan birin ma. E naxa Etiyɛn sugandi, xɛmɛ naxan xa danxaniya nu gbo, Ala Xaxili Sɛniyɛnxi man nu goroxi naxan ma. E man naxa Filipu, Pirokoru, Nikanoro, Timon, nun Paramenasi sugandi, a nun Nikolasi Antiyɔkika naxan soxi Yuwifie xa diinɛ ya ma.
6E naxa e dɛntɛgɛ xɛɛrae bɛ. Xɛɛrae naxa e bɛlɛxɛ sa e xunyie ma, e naxa Ala maxandi e bɛ.
7Ala xa masenyi naxa yensen yɛ. Isa fɔxirabirɛe xun nu masama a gbegbe ra Darisalamu. Sɛrɛxɛdubɛ wuyaxi fan nu danxaniyafe.
8Ala naxa a xa hinnɛ nun sɛnbɛ fi Etiyɛn ma. A nu tɔnxumae nun kaabanako xungbee rabama ɲama tagi.
9Sirenikae nun Alesandireka naxee nu salima salide kui, naxan xili «xɔrɛya mixi xa salide», a nun Yuwifie naxee kelixi Silisi nun Asi, e naxa sɔnxɔ Etiyɛn ma.
10Kɔnɔ e mu nɔ Etiyɛn xa wɔyɛnyi ra, barima Ala Xaxili Sɛniyɛnxi nan nu xaxilimaya fima a ma.
11Awa, e naxa xɛmɛ ndee sare fi, e xa a fala, «Muxu bara a xui mɛ a wɔyɛnyi falama naxan mu daxa Annabi Munsa nun Ala mabiri.»
12E naxa ɲama, forie, nun sɛriyɛ karamɔxɔe kui iso. E naxa bagan a ma, e a suxu, e a xanin Yuwifi kiitisae yire.
13E naxa tɔɔɲɛgɛlae ramini, naxee a fala, «Yi xɛmɛ mu bama wɔyɛnyi ɲaaxie falafe hɔrɔmɔbanxi nun Ala xa sɛriyɛ xa fe ra.
14Muxu bara a xui mɛ, a a falama Isa Nasarɛtika fama yi hɔrɔmɔbanxi kanade, a man naamunyie masarama Annabi Munsa naxee fixi won ma.»
15Yuwifi kiitisae birin naxa e ya banban Etiyɛn na, a yatagi naxa lu e bɛ alɔ malekɛ.


text:
1Xili fanyi fan dangi labundɛ fanyi ra. I faxa lɔxɔɛ fan dangi i bari lɔxɔɛ ra.
2Sofe kaaɲɛ banxi fisa sofe xulun banxi bɛ, barima faxɛ ragirixi adama birin bɛ. A lanma mixi baloxi xa ratu na ma.
3Sunnunyi fisa yele bɛ, barima mixi bɔɲɛ fanyi sɔtɔma nɛ sunnunyi kui.
4Xaxilima a ɲɔxɔ rasigama nɛ faxɛ ma, xaxilitare tan na yelefe nan tui.
5Xaxilima xa xurui fisa xaxilitare xa matɔxɔɛ bɛ.
6Xaxilitare xa yele luxi nɛ alɔ bolee naxee mabulama tunde bun ma. Fe fufafu nan na ki.
7Kɔbiri tinxintare a niyama nɛ xaxilima xa findi xaxilitare ra, ye dɔxɔɛ a bɔɲɛ mafindima nɛ.
8Fe raɲɔnyi fisa a fɔlɛ bɛ. Mixi sabarixi fisa yɛtɛ igboe bɛ.
9I bɔɲɛ naxa gbata tede, barima xaxilitaree bɔɲɛ nan tema.
10I naxa lu a fala ra, «Singe dangi yakɔsi ra.» Xaxilimaya wɔyɛnyi mu na na ra.
11Xaxilimaya luxi nɛ alɔ kɛ, a munafanyi na duniɲa mixi birin bɛ.
12Xaxilimaya findixi mixi xa kantari nan na, kɔbiri fan findixi mixi xa kantari nan na, kɔnɔ xaxilimaya nan fisa, barima a xaxilima rakisima.
13Ala xa wali mato. A naxan madalin, nde nɔma na matinxinde?
14I xa sɛɛwa hɛɛri tɛmui. Tɔɔrɛ tɛmui na a li, i xa ratu a ma, a Ala nan na firinyi birin daaxi. Na kui adamadi mu nɔma a xa tina kolonde.
15N ma simaya fufafu kui, n a toxi nɛ tinxintɔɛ nde faxa simaya dunke kui hali a to tinxinxi, tinxintare nde bu duniɲa hali a to mu tinxin.
16I naxa i yɛtɛ findi tinxintɔɛ ra, i naxa i yɛtɛ findi lɔnnila ra, xa na mu a ra i i yɛtɛ kanama nɛ.
17I naxa findi tinxintare ra, xa na mu a ra i faxama nɛ beenu i xa waxati xa a li.
18A lanma i xa i ɲɔxɔ sa na marasi firinyi xɔn ma. Ala xa yaragaaxui xa fe sɔɔnɛyama nɛ na birin kui.
19Xaxilima xa xaxilimaya a sɛnbɛ gboma nɛ dangi taa mangɛ fu ra.
20Tinxintɔɛ mu na yi duniɲa ma, naxan fe fanyi tun nabama, a mu yunubi yo raba.
21I naxa i tuli mati mixi xa wɔyɛnyi birin na, xa na mu a ra i fama i xa konyi xui mɛde a i dankama,
22alɔ i tan yati bara a raba sanya wuyaxi mixie ra.
23N na birin igbɛxi nɛ xaxilimaya ra. N naxa a fala, «N xa findi xaxilima ra,» kɔnɔ n mu nɔ.
24Xaxilimaya tan tilin, a makuya won na, nde nɔma a fahaamude?
25Na kui n naxa kata na kolonde, n xa so xaxilimaya kui, n xa fahaamui sɔtɔ, n xa a kolon tinxintareya findixi xaxilitareɲa nan na, xaxilitareɲa fan findixi daxuɲa nan na.
26N bara fe nde to naxan xɔnɔ dangi faxɛ ra. Ginɛ na a ra naxan findixi yɛlɛ ra, naxan bɔɲɛ findixi gantanyi ra, naxan bɛlɛxɛe luxi alɔ luuti balanxi. Mixi naxan nafan Ala ma, a kelima nɛ na ginɛ xun ma, kɔnɔ na ginɛ yunubitɔɛ nan masɔtɔma.
27N tan kawandila yi nan to n ma fe matoxi birin kui:
28N naxa xɛmɛ tinxinxi keren to xɛmɛ wulu ya ma, n naxa a fen han, kɔnɔ n mu ginɛ yo to ɲama ya ma naxan tinxin.
29N yi nan gbansan to kɔrɛ: Ala adamadie daaxi nɛ e tinxinxi, kɔnɔ e tan naxa e yɛtɛ madaxu.


text:
1Na kui mangɛ naxa sunnun ki fanyi. A naxa te a xa konkoe kui taa naadɛ xun ma, a wama. A nu a fala a yɛtɛ ma, «N ma di Abisalomi, n ma di Abisalomi, a nu fisa n tan xa faxa i ɲɔxɔɛ ra. Abisalomi, n ma di. Ee, n ma di!»
2E naxa na dɛntɛgɛ Yowaba bɛ, e naxɛ, «Mangɛ na wafe sunnunyi kui Abisalomi xa fe ra.»
3E gere naxan geenixi na lɔxɔɛ, na naxa findi sunnunyi ra bɔxi birin bɛ, barima ɲama nu bara a mɛ a mangɛ tɔɔrɔxi a xa di Abisalomi xa faxɛ xa fe ra.
4Sɔɔrie naxa so taa kui, e xun sinxi alɔ e na e gi gere ma yaagi kui.
5Mangɛ naxa a yatagi makoto, a nu fa gbelegbele a xui itexi ra, «N ma di Abisalomi! N ma di Abisalomi! N ma di!»
6Yowaba naxa so mangɛ yire, a a fala a bɛ, «To i bara i xa sɔɔrie rayaagi, naxee i nii ratangaxi, a nun i xa die, i xa ginɛe, nun i xa konyi ginɛe.
7I mixie xanuma, naxee i xɔnxi, i mixie xɔnma, naxee i xanuxi. To i bara a masen a i xa sɔɔrie nun e xa yareratie tide yo mu na i bɛ. Xa muxu birin sa faxa nu fo Abisalomi, na nan nafanma i ma nu.
8I naxan nabama, keli, i xa wɔyɛn fanyi fala i xa sɔɔrie bɛ. Xa na mu a ra, n bara n kali Alatala ra, beenu kɔɛ xa so i xa xɛmɛ birin kelima nɛ i xun ma to. Na fe xɔrɔxɔma i xa tɔɔrɛ birin bɛ i naxan kolon kabi i bari tɛmui.»
9Na tɛmui mangɛ naxa mini, a a magoro taa naadɛ ra. Ɲama to na kolon, e naxa siga a yire. Isirayilaka naxee nu biraxi Abisalomi fɔxɔ ra, nee nu bara e gi na tɛmui e siga e xɔnyi.
10Na bɔnsɔɛ birin nu a falama, «Mangɛ Dawuda bara won ba won yaxuie bɛlɛxɛ i, a tan nan won baxi Filisitakae yi ra, kɔnɔ a a gixi nɛ Abisalomi tan ya ra.
11Yakɔsi, Abisalomi, won naxan findi mangɛ ra, na bara faxa gere kui. Won munse mamɛfe, won mu sa mangɛ ragbilenma?»
12Mangɛ Dawuda tan naxa a fala sɛrɛxɛdubɛ Sadɔki nun Abiyatari bɛ, «Wo a fala Yuda forie bɛ, ‹Munfe ra wo mu yarerati wali rabama mangɛ ragbilenfe ra a xɔnyi? Mangɛ ɲan bara Isirayila waxɔnfe mɛ.
13N ngaxakerenyi nan wo ra, won wuli keren, fasɛ keren. Munfe ra wo na bufe mangɛ ragbilenfe ra?›
14Wo xa a fala Amasa fan bɛ, ‹Won wuli keren, fasɛ keren xa mu a ra? N bara n kali Ala ra, n i tima nɛ n ma sɔɔrie xa mangɛ ra Yowaba ɲɔxɔɛ ra kudɛi.›»
15Na kui Dawuda naxa a niya Yudakae birin xa lan a gbilenfe ma. E naxa xɛɛra xɛɛ mangɛ ma, a xa gbilen, a tan nun a xa mixi birin.
16Mangɛ naxa gbilen fɔlɔ, a fa Yurudɛn xure li. Yudayakae naxa siga Giligali, e xa a rasɛnɛ.
17Gera xa di Simeyi, naxan kelixi Bunyamin bɔnsɔɛ, naxan nu Dawuda dankaxi Baxurimi, a fan naxa siga mangɛ Dawuda ralande. Yudayakae nun
18Bunyaminka sɔɔri mixi wulu keren nan nu na a fɔxɔ ra. Siba, naxan nu bara wali Sɔlu xa denbaya bɛ, a tan nun a xa di fu nun suuli, a nun a xa konyi mɔxɔɲɛn, e fan naxa siga Yurudɛn xure mangɛ ralande.
19Mixie nu na mangɛ xa ɲama malife xure igiride tɛmui naxɛ, Gera xa di Simeyi naxa bira mangɛ bun ma,
20a a mayandi, «N marigi, i naxa xɔnɛ ragata i bɔɲɛ kui n bɛ. I naxa i gbe ɲɔxɔ n ma fe ɲaaxi ra, n naxan nabaxi i ra i mini lɔxɔɛ.
21N marigi, n bara n ma yunubi kolon. Na kui, to, n singe nan faxi i rasɛnɛde Yusufu xa mixie ya ma.»
22Na tɛmui Seruya xa di Abisayi naxa a fala Dawuda bɛ, «A mu lanma xɛ Simeyi xa faxa, barima a bara mangɛ danka, Alatala naxan sugandixi?»
23Dawuda naxa a yaabi, «Seruya xa die, munse na won tagi? Wo wama findife n yaxuie nan na to? A lanma mixi nde xa faxa to Isirayila bɔxi ma? N ɲan a kolon n bara gɛ mangɛya sɔtɔde to.»
24Mangɛ naxa a fala Simeyi bɛ, «N tan Isirayila mangɛ, n bara n kali, n mu i faxama.»
25Sɔlu xa di Mefiboseti fan naxa siga mangɛ ralande. Kabi mangɛ Dawuda keli lɔxɔɛ Darisalamu, a mu a sanyie maxa, a mu a xa dugie xa, a mu a dɛ xabe yailan. A nu mamɛ tife nɛ mangɛ xa gbilen bɔɲɛsa kui.
26A to fa mangɛ ralande Darisalamu, mangɛ naxa a maxɔrin, «Mefiboseti, n to keli Darisalamu, munfe ra i mu bira n fɔxɔ ra nu?»
27A naxa a yaabi, «N ma mangɛ, n tan mu a ra. Na lɔxɔɛ n ma konyi nan n madaxu. N a fala nɛ a bɛ a xa n baki n ma sofale fari sigafe ra mangɛ fɔxɔ ra. N nu a rabama na ki nɛ, barima n sanyie mu fan.
28Kɔnɔ n ma konyi naxa siga n xun mafalade i xɔn. Yakɔsi, i tan naxan luxi alɔ Alatala xa malekɛ, i sagoe xa raba.
29A sɛriyɛ ki ma a nu lanma i xa n baba bɔnsɔɛ birin faxa e xa fe kobi xa fe ra i tan mabiri, kɔnɔ i bara tin n xa lu i xa denbaya ya ma, won birin xa won dɛgɛ yire keren. Na kui n mu nɔma i maxandide fefe ra fa.»
30Mangɛ naxa a fala a bɛ, «I naxa wɔyɛnyi yo sa na fari. N bara natɛ tongo Siba xa bɔxie xa itaxun.»
31Mefiboseti naxa a yaabi, «N tan bɛ a nɔma a birin tongode. N ɲɛlɛxinxi barima i tan mangɛ bara so to i kɛndɛxi ra.»
32Barasilayi Galadika nu bara mangɛ mati han Yurudɛn xure keli Rogelimi. E to xure igiri, a naxa a ɲungu mangɛ ma.
33Barasilayi xa simaya nu bara ɲɛ tongo solomasaxan li. A nu bara mɛɛni mangɛ ma a to siga Maxanayimi kelife Darisalamu. Kuntigi belebele nan nu a ra.
34Mangɛ naxa a fala Barasilayi bɛ, «I xa lu n fɛ ma Darisalamu. N nan ɲɔxɔ sama nɛ i xɔn ma a fanyi ra.»
35Barasilayi naxa mangɛ yaabi, «A lanma n xa te Darisalamu? Ɲɛ yeri luxi n ma simaya ra fa?
36N bara ɲɛ tongo solomasaxan sɔtɔ, n bara tagan sɔnɔn. Hali donse nun minse fanyi, n dɛ mu nɔma na kolonde. N tuli mu nɔma sigi xui mɛde. A mu lanma n xa findi kote tun na n ma mangɛ bɛ.
37N man i matima nɛ dondoronti, kɔnɔ i wama yi hɛɛri mɔɔli fife n ma munfe ra?
38Yandi, i xa diɲɛ n tan i xa konyi xa gbilen n baride, n xa sa faxa mɛnni, n nga nun n baba xa gaburi na dɛnnaxɛ. Kɔnɔ i naxan nabama n bɛ, i xa Kimehami xanin i xun ma, i xa a mali alɔ i wama a xɔn ma ki naxɛ.»
39Mangɛ naxa a fala, «Awa, n xa Kimehami xanin n xun ma, n xa i waxɔnfe birin naba a bɛ.»
40Ɲama birin to Yurudɛn xure giri, mangɛ naxa Barasilayi sunbu, a duba a bɛ. Na tɛmui Barasilayi naxa gbilen a xɔnyi,
41mangɛ naxa siga Giligali, a nun Kimehami. Yuda ɲama nun Isirayila ɲama sɛɛti keren nan mangɛ mali Yurudɛn igiride.
42Kɔnɔ Isirayila xɛmɛe naxa e mawa mangɛ xɔn, a falafe ra, «Muxu ngaxakerenyi Yudayakae i baxi muxu yi ra munfe ra? E tan i xa ɲama matixi munfe ra kelife ra Yurudɛn xure han i xɔnyi?»
43Yudaya xɛmɛe naxa Isirayilakae yaabi, e naxɛ, «Mangɛ kelixi muxu bɔnsɔɛ nɛ. A mu lanma wo xa xɔnɔ na fe ma. Muxu bara mangɛ makula donse ra? A bara muxu buɲa?»
44Isirayilakae naxa a fala e bɛ, «Muxu to findixi bɔnsɔɛ fu ra, muxu tide gbo wo bɛ mangɛ mabiri, a gbengbenyi yi mangɛ Dawuda. Wo wama muxu xurunfe munfe ra? Muxu tan xa singe mu mangɛ gbilenfe fala?» Kɔnɔ Yudayakae naxa xɔrɔxɔ dangi Isirayilakae ra.


text:
1Nisan kiken na, Aratasɛrɛkɛsi a mangayaan ɲɛɛ mɔxɔɲɛdeni, manpaan yi dɔxi mangan yɛtagi, n yi a tongo, n yi a so mangan yii. N yi sunuxi a yɛtagi, naxan ɲɔxɔn munma yi liga n na singen.
2Mangan yi a fala n xa, a naxa, “I yɛtagini fɔrɔxi nanfera? Anu, i mi furaxi. Waxatina nde bɔɲɛ rafɔrɛn ni ito ra.” N yi gaxu han,
3koni n yi mangan yabi, n naxa, “Mangan xa lu a nii ra habadan! N yɛtagini fɔrɔxi nɛn bayo n benbane gaburune sa taan naxan yi, mɛnna birin bata halagi, tɛɛn yi na taan so dɛɛne birin gan.”
4Mangan yi a fala n xa, a naxa, “Nanse xɔli i ma, n xa a liga i xa?” N yi Ala maxandi naxan kore,
5n yi mangan yabi, n naxa, “Xa mangan tin, xa n tan i ya walikɛɛn nafan i ma, n nasiga Yuda yamanani. N benbane gaburune sa taan naxan yi, n mɔn xa sa na ti.”
6Mangana ɲaxanla yi dɔxi a fɛma, mangan yi n maxɔdin, a naxa, “I ya sigatiin buma han waxatin mundun yi, i xɛtɛn waxatin mundun yi?” Mangan yi tin n xa siga, nayi n yi n xɛtɛ waxatin fala a xa.
7N mɔn yi a fala mangan xa, n naxa, “Xa mangan tinɲɛ, a xa kɛdine so n yii siga Efirati baan sogegododen binna yamana kanne ma, alogo e xa a lu n dangu siga han Yuda yi,
8i mɔn yi kɛdi keden so n yii Asafi xa, naxan mangana fɔtɔnne kantanma, alogo a xa xalanbe wudine so n yii, n sa yire makantanxin dɛɛne ti Ala Batu Banxin dɛxɔn, e nun taan yinne nun n sa luma banxin naxan kui.” Mangan yi ne so n yii, bayo Ala yi n xɔn.
9N yi siga yamana kanne fɛma naxanye yi Efirati baan sogegododen binni, n yi mangana kɛdin so e yii. Mangan bata yi sofa kuntigine nun soo ragine bira n fɔxɔ ra.
10Sanbalata, Horoni kaan nun Amonina nde Tobiya, a walikɛɛn to na mɛ, e yi xɔlɔ kati a nanfera muxuna nde fama a fa Isirayila kaane mali.
11N yi so Yerusalɛn yi, n yi xi saxan ti na.
12Nayi, nxu nun muxuna ndee yi keli kɔɛɛn na, n mi a fala muxe xa n ma Ala bata yi naxan yita n na a n xa a liga Yerusalɛn xa. N keden peen nan yi dɔxi sofanla fari.
13N yi mini Lanbanna so dɛɛn na kɔɛ tagini siga Sube Magaxuxi Tigin nun Ɲɛɲɛ dɛɛn binna ra, n yi lu Yerusalɛn taan nabilinna yinne matoɛ. N yi taan yinna to kalaxi, a yire wuyaxi yi biraxi, tɛɛn bata yi dɛɛne gan nun.
14N yi dangu Tigin so dɛɛn nun mangana ige ramaraden dɛxɔn, koni n ma soon mi a dangude sɔtɔ.
15N yi te xuden xɔn kɔɛɛn na, n siga taan yinne matoɛ Kedirɔn lanbanna binni. Na xanbi ra, n mɔn yi so Lanbanna so dɛɛn na, n xɛtɛ na kii nin.
16Taan kuntigine mi yi a kolon n yi sigaxi dɛnaxan yi e nun n yi naxan ligama. Han na waxatini, n munma yi sese fala Yahudiyane nun saraxaraline nun taa kanne nun kuntigine nun tide kan gbɛtɛye xa.
17Nayi, n yi a fala e xa, n naxa, “Ɛ bata a to en tɔrɔn naxan yi iki! Yerusalɛn bata kala, tɛɛn bata a so dɛɛne gan! Ɛ fa, en fa Yerusalɛn taan nabilinna yinne ti. Nayi, en mi fa yagima sɔnɔn.”
18N yi a yɛba e xa Ala n mali kii naxan yi, e nun mangan falan naxan ti n xa. E yi a fala, e naxa, “En siga, en sa taan ti!” Nayi, e yi e bode sɛnbɛ so na wali faɲina fe yi.
19Horoni kaan Sanbalata nun Amonin Tobiya a kuntigin nun Arabun Gesen to na mɛ, e yi nxu magele, e yi nxu raɲaxu. E yi a fala, e naxa, “Ɛ nanse ligama ito ra? Ɛ murutɛma mangan nan xili ma ba?”
20N yi e yabi, n naxa, “Ala nɔɔn fima nɛn nxu ma, Ala Naxan Kore. Nxu tan, a walikɛne, nxu kelima nɛn, nxu yi a ti. Koni ɛ tan, ɛ mi kɛɛ sɔtɔn taani ito yi, ɛ mi sariya sɛ be, ɛ fe mi fa rabirama muxe ma Yerusalɛn taani!”


text:
1N ma marasi singe na yi nan na: Wo xa Ala makula, wo xa Ala maxandi, wo xa mixie xa kɔntɔfili masen Ala bɛ, wo xa Ala tantu mixi birin xa fe ra.
2Wo xa na raba mangɛe nun yarerati birin bɛ, alako won xa lu bɔɲɛsa kui, won ma duniɲɛigiri xa raxara, won xa lu Ala xa kira xɔn ma, won xa xili fanyi sɔtɔ.
3Na nan fan, na nan lanxi won Nakisima Ala waxɔnfe ma.
4Ala wama adamadie birin xa kisi, e xa nɔndi kolon.
5Ala keren na a ra. Xarisa fan keren nan a ra, Ala nun adamadie tagi. Na xarisa findixi Ala xa Mixi Sugandixi Isa nan na, naxan findi adamadi ra,
6a fa a yɛtɛ fi xunsare ra mixi birin bɛ. Na nu findixi seedeɲɔxɔya nan na Ala nu wama a xɔn ma tɛmui naxɛ.
7A n tan nan tixi kawandila, xɛɛra, nun karamɔxɔ ra si gbɛtɛe bɛ danxaniya nun nɔndi xa fe ra. N na na nɔndi nan falafe, wule mu a ra.
8Na nan a toxi, a xɔli n ma adamadie xa e bɛlɛxɛ sɛniyɛnxie itala Ala maxandi kui yire birin xɔnɛ nun sɔnxɔ mu naxan na.
9N man wama nɛ ginɛe xa dugie nan so naxee e suturama. E naxa e yɛtɛ raxunma xunsɛxɛ dɛnbɛxi ra, xɛɛma ra, gɛmɛ tofanyie ra, xa na mu a ra dugie ra, naxee sare xɔrɔxɔ.
10A lanma e xa e yɛtɛ raxunma kɛwali fanyi nan na, naxan lanma ginɛe ma naxee birama Ala fɔxɔ ra.
11Ginɛe xa nu fe xaran sabari nun magore kui.
12N mu a luma ginɛe xa xɛmɛe xaran, xa na mu a ra e xa e yamari. Ginɛe xa lu sabari kui,
13barima Adama nan singe daa, beenun Mahawa xa daa.
14Adama xa mu madaxu. Ginɛ nan madaxu, a fa findi yunubitɔɛ ra.
15Kɔnɔ Ala ginɛ rakisima a xa di bari nan kui, xa a luma danxaniya, xanunteya, nun sɛniyɛnyi kui, alɔ a lanma ki naxɛ.


text:
1Alatala naxa a masen n bɛ, a naxɛ,
2«Adamadi, i xa masenyi ti n xili ra Isirayila namiɲɔnmɛe bɛ. A fala e bɛ, naxee masenyi tima e yɛtɛ bɔɲɛ ma fe ma, i naxɛ, ‹Wo wo tuli mati Alatala xa masenyi ra!
3Alatala xa masenyi nan ya: Ɲaxankatɛ na namiɲɔnmɛ wule falɛe bɛ, naxee birama e yɛtɛ xaxili fɔxɔ ra, e mu laamatunyi yo toxi.
4Isirayila, wo xa namiɲɔnmɛ wule falɛe luma nɛ alɔ xulumasee banxi kanaxi kui.
5Wo mu Isirayila xa tɛtɛ yailanxi alako a xa ti gere kui Alatala xa lɔxɔɛ.
6E xa laamatunyie findixi wule nan na. E xa masenyi mu findixi nɔndi ra fefe ma. E naxɛ, Alatala xui nan na ki, a fa li Alatala xa mu e xɛɛxi. E wama na xa kamali tun.
7Fu xa mu na wo xa laamatunyie nun wo xa masenyie ra? Wo a falama, Ala xui nan na ki, a fa li n tan Ala xa xui mu a ra!›»
8«Wo Marigi Alatala yi nan masenxi wo xa fe ra, a naxɛ: ‹N bara keli wo xili ma wo xa wule masenyie nun wo xa wule laamatunyie xa fe ra. Alatala xui nan na ki.
9N na n bɛlɛxɛ italama nɛ namiɲɔnmɛ wule falɛe bɛ, naxee wule laamatunyie nun wule masenyie xa fe falama. E mu luma n ma ɲama kuntigie ya ma, e xili bama nɛ Isirayila xa taruxui kui, e mu soma Isirayila bɔxi ma sɔnɔn. Na kui wo a kolonma nɛ a n tan nan na Alatala ra.›»
10«E to fa na n ma ɲama ralɔɛfe nɛ na ki a falafe ra, ‹Wo bɔɲɛ xa sa,› kɔnɔ a fa li gbaloe na na. E tɛtɛ kobi nan ti, e fa a pɛnti a fiixɛ ra.
11A fala e bɛ na tɛtɛ birama nɛ. Turunnaadɛ nun tunɛ xungbe na fa, balabalanyi goroma nɛ.
12Na tɛtɛ na bira, a mu falama xɛ wo bɛ, ‹Wo mu a pɛntixi xɛ? Munse fa niyaxi?›»
13«Wo Marigi Alatala yi nan masenxi: ‹N turunnaadɛ xungbe radinma nɛ wo ma n ma xɔnɛ kui, tunɛ belebele nun balabalanyi sinma nɛ wo ma sɛnbɛ ra, a kasarɛ ti.
14N tɛtɛ rabirama nɛ, wo naxan pɛntixi, n a sanbunyi maba. A na bira wo ma, wo faxa a bun ma. Na tɛmui, wo a kolonma nɛ a n tan nan na Alatala ra.
15N na n ma xɔnɛ birin naminima nɛ na tɛtɛ ma, nun mixi naxee a pɛntixi. N a falama nɛ wo bɛ, Tɛtɛ mu na sɔnɔn, naxee fan a pɛntixi, nee fan mu na sɔnɔn.
16Nee findixi na namiɲɔnmɛ wule falɛe nan na, naxee nu wɔyɛnma Darisalamu xa fe ra, a bɔɲɛsa xa fe fala e bɛ, a fa li gbaloe nan tun nu na fafe e ma. Alatala xui nan na ki.›»
17«Yakɔsi adamadi, i ya rafindi i xa ɲama xa ginɛ dimɛdie ma, naxee namiɲɔnmɛ masenyi tima e yɛtɛ bɔɲɛ ma fe ma. I xa masenyi ti e xili ma,
18a falafe ra, ‹Alatala yi nan masenxi e bɛ, «Ɲaxankatɛ na ginɛe bɛ naxee bɛlɛxɛkɔnnasoe yailanma karafili ra, xa na mu a ra e mafelenyie yailan mixi ratantanfe ra. Wo a maɲɔxunxi nɛ a wo na n ma mixie ratantan, wo mu tɔɔrɛ sɔtɔma na kui?
19Wo bara n mabere donse di xa fe ra. Wo to wule fala n ma ɲama bɛ naxan a tuli matima wule ra, wo bara mixi faxa naxan mu nu lanma a xa faxa, wo bara mixi lu naa naxan mu nu lanma a xa lu naa.»›»
20«Wo Marigi Alatala yi nan masenxi: ‹Wo xa karafilie mu rafan n ma, wo mixi ratantanma naxan na alɔ gantanyi sama xɔnie bɛ ki naxɛ. N na karafilie bama nɛ wo bɛlɛxɛe ra, n xɔrɛya fima nɛ mixi ma wo naxan suxu gantanyi kui alɔ xɔnie.
21N wo xa mafelenyie bama nɛ wo ma, n na n ma ɲama ba wo xa nɔɛ bun ma. Na kui wo a kolonma nɛ a n tan nan na Alatala ra.
22Wo bara limaniya ba tinxintɔɛe yi ra wo xa wulee ra, n nu wama naxan malife. Wo bara tinxintare rasi e xa lu e xa fe ɲaaxie kui, n nu wama naxan nakisife.
23Wo to na mɔɔli raba, wo mu wule masenyi tife sɔnɔn, wo mu luma sematoe xa wali kui. N fama nɛ n ma ɲama ratangade wo bɛlɛxɛ. Na kui wo a kolonma nɛ a n tan nan na Alatala ra.›»