text:
Gɔ̀nkaso
Dugu yɔrɔfɔli
Dugu tɔgɔko
Dugu dugutigiya
Dugu bònya
Dugu siyako
Dugu baarako
Dugu fὲereko
Dugu yiriwaliko
Dugu kàlanko
Dugu batoko
Dugu ɲenajeko
Dugu kungoko
Dugu kaburudoko
Dugu waatiko
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Dugu yɔrɔfɔli
Mali marabolo sabanan, n'o ye sikaso ye, o galotigi-dugu dɔ ye Gɔ̀nkaso ye fana. N'a Bɔra sikaso yɛrɛ la duguba wɛrɛ tɛ yen min ka surun Gɔ̀nkaso la. Nka hali a ni o fana 'cɛ tɛ o ʃi surunyaba ye tèn, bari u 'cɛ bamɛtrɛ bɛ Taa 30 la. Nka a ni dugu misɛnnin minnu bɛ dàncɛ Bɔ olu dɔw Flɛ:Jasajan, o n'a 'cɛ ye bam 3 ye ka Taa kɔrɔn fɛ, Nolabugu, o n'a 'cɛ ye bam 12 ye ka Taa tlebin fɛ, Tabarakɔ b'a kɛɲɛka fɛ ni bam 6 ye, worodugu-yanfan fɛ, zanadugu bɛ yen ni bam 5 ye.
Dugu tɔgɔko
Kabini dugu in tu Tigɛra tɔgɔ wɛrɛ ma D'a la ni Gɔ̀nkaso tɛ. A tɔgɔ in Sɔrɔla yɔrɔ tu tigɛbaa de fɛ. O tɔgɔ tùn ye "Kɔnka" ye, numu tùn y'a ye. A Bɔra wasolo de. O waatiw la u tùn b'a yɔrɔ in Weele ko "kɔnka ka so". O fɔcogo kelen in de Yɛlɛmana ka Kɛ "Gɔ̀nkaso" ye bì bì in na.
Dugu dugutigiya
Gɔ̀nkaso Kɛra jamanatigi-dugu ye ka Tɛmɛ lawale la. Mali dugumara fɔlɔ min bɛ bɛ yen n'o ye dugutigiya ye o b'u fɛ ye. Dugutigiya suguya fla de bɛ Gɔ̀nkaso, laadala-dugutigiya ani faama-dugutigiya, wa hali dugukolo-tigiw fana bɛ yen, o min ni dugutigiya fana tɛ ɲɔgɔn 'ɲɛ 'sira la. Laadala-dugutigiya min b'u fɛ yen, o tolen bɛ kìn kelen pe de ka bolo kan w'a fana a bɛ Nà kɔrɔyakùnda de. Nka u ka faama-dugutigi kɔni bɛ Se ka Bɔ dugu kìn bɛɛ dɔ la. O nàcogo ni dɔ in ta kɔni tɛ kelen ye bari sugandili de bɛ Kɛ k'o Sìgi. Ni Gɔ̀nkaso laadala-dugutigi Ntanyanna u ka dugutigi-bonda cɛ bɛɛ la kɔrɔbalen bɛ Sìgi o nɔ na ni kalo kelen Tɛmɛna. Gɔ̀nkaso dugutigi kɔrɔ dɔ ye Ŋolo Bɛngali, Cɛmɔgɔ Bɛngali ani Kilenɔ Bɛngali ye. Nka Fatɔgɔma Bɛngali de b'a kùn na an bɛ bì min na.
Dugu bònya
Gɔ̀nkaso tɛ duguba ye. Kìn sàba de b'a 'kɔnɔ: Wuɲami ni Zamana ani Cancumi. Wa Gɔ̀nkaso dugu mɔgɔw tɛ Tɛmɛ màa 2200 ɲɔgɔn kan bì (2016).
Dugu siyako
Gɔ̀nkaso siyaw ye sɛnɛfɔ, fula ani dɔgɔnɔ ye. Nka jeliw ni numuw fana b'u la yen. Yen jàmuw Flɛ: Bɛngali, Baalo, Jabaatɛ, sogodogo, Arama ani Jalo. Yen, sinankunya bɛ fulaw ni numuw 'cɛ a fana bɛ yen sɛnɛfɔw ni miɲankaw ni ganaw 'cɛ. Ntɛ foyi tɛ Gɔ̀nkaso n'a laminidugu ʃi 'cɛ furuko siratigɛ la, jàmuko fana bɛ o cogo kelen na. Kan sàba de bɛ Fɔ Gɔ̀nkaso, sɛnɛfɔkan, bamanankan ani fulakan. Nka nin kan sàba ninnu cɛ la, min bɛ Fɔ kosɛbɛ o ye sɛnɛfɔkan ye.
Dugu baarako
Gɔ̀nkaso ye sɛnɛkɛ-dugu ye. Yenkaw bɛ sɛnɛfɛn caman Sɛnɛ i n'a fɔ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaa, danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri ani alikaama. Nafɛnmisɛnnin-sɛnɛyɔrɔw b'u 'bolo. O yɔrɔ ninnu na u bɛ foronto ni tamati ni nkɔyɔ ni salati ni ʃù ni nàblenna ni gan ni kɔnkɔn ni nanaye ni melɔn ni sira Sɛnɛ yen. Gɔ̀nkasokaw bɛ jiribaforow fana Bɔ. U ka jiriba turutaw ye lenburu ni mangoro ni buyagi ni namasa ani sɔmɔ ye. Sɛnɛ tɛmɛnne 'kɔ yen, u bɛ baganmara ni mɔni ni jago ani bololabaara misɛnnin dɔw fana Kɛ. U bɛ bagan minnu Mara yen daba ni kamanmafɛnkunda o dɔw ye bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. Yen mɔni ye laadalata ye. A bɛ Kɛ kɔw de 'kɔnɔ. U ka o mɔni bɛ Kɛ ni jɔ ani doolen de ye. I n'a fɔ an y'a Fɔ cogo min na, Jago bɛ Kɛ yen nɔ fana bari u bɛ butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (Ŋunun, segere, cidɛfɛ, sìgilan, sansara, dàba, ani jele) Kɛ. Sugu fana b'u fɛ yen, o jɔdon ye arabadon ye. Nin bɛɛ tɛmɛnen 'kɔ donnsoya fana bɛ Kɛ yen kosɛbɛ wa bolodon bɛ K'a la.
Dugu fὲɛrɛko
Gɔ̀nkasokaw bɛ manabɛlɛ ni wɔ̀lɔjuru ni buturu ani gɛnni de Kɛ ka kɔnɔw Minɛ. Nka marafa de y'u ka kungosogobaw fàalan ye. Yenkaw fana bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye. U bɛ dugukɔnɔ-bagan murutilenw Minɛ ni fɛɛrɛ minnu ye ye jonborifli, koronka-minɛ ani nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye) ye. Finisɔgɔ ni bɔfledla ni gɛnkurunnindla fana bɛ K'u fɛ.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlen damadɔ bɛ Sɔrɔ Gɔ̀nkaso bì i n'a fɔ ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, jabaranin, kɔɔrisugu ani moto. Baɲuman-kɛtɔn minnuw ye baara Kɛ Gɔ̀nkaso yiriwa siratigɛ la olu ye "save the children ani gradkom" ye. Save the children ka yiriwa tùn ɲɛsinnen bɛ denmisenninw ka kɛnɛyako n'u ka kàlan de ma.Gradekom ta tùn ɲɛsinnen dòn sɛnɛ ma.
Dugu kàlanko
Kàlan suguya damadɔ bɛ Gɔ̀nkaso i n'a fɔ balikukalan, blonkɔnɔ-kalan, lakɔlikalan, madarasa. Yen lakɔli ye forobata ye. Dugumandakun fàn fɔlɔ ani dugumandakun fàn flanan bɛɛ bɛ yen. U ka madarasa ye duguta ye, dugumandakun fàn fɔlɔ ta dòn. Gɔ̀nkasoka fɔlɔ minnu ye kàlan Kɛ Gɔ̀nkaso n'u ye san Sɔrɔ o dɔ ye Cɛmɔgɔ Bɛngali, duwaɲɛ dòn a ʃì bɛ Taa sàn 54 na.
Dugu batoko
Kerecɛnya ni silamɛya ani laadalabato bɛɛ bɛ Kɛ Gɔ̀nkaso. Màa min Nàna ni yen silamɛya ye o ye Birama Jabaatɛ ye. Misiri fla de b'u fɛ yen, kelen ye jumamisiri ye tɔ kelen ye misiri gansan ye. Eglizi kelen fana bɛ, wa o kerecɛnya Sera yen mɔgɔ min sababuya la, o ye Sibiri Bɛngali ye. Ninnu fla kɔ fɛ, kɔmɔsɔn bɛ Kɛ Gɔ̀nkaso fana, wa o sɔnyɔrɔ 10 de bɛ yen. U ka dugudasiri ye fàli ni bà de ye.
Dugu ɲenajeko
Gɔ̀nkasokaw ka ɲɛnajɛlakow ye kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni tɔnɲɛnajɛ ni ntolatan ni soboli ani laadalakow (flaninsarakabɔ, sanga...) ye yen ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye buru, fle, bàra, bala ni dunun ani cicara.
Dugu kungoko
Kɔ ni fàla ani jɛ damadɔ bɛ Sɔrɔ Gɔ̀nkaso kungo 'kɔnɔ. Wa nin yɔrɔ kofɔlen ninnu na jilafɛn minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen ye jɛgɛ, o suguya ninnu bɛ Sɔrɔ yen fana o ye manɔgɔ ni saalen ani ntɛbɛn ye. Kaanaw ni koorow ani koorokaaraw bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ ani nten. Yen kungosogow la fànba ye miniɲan, dànkala, ntomisa, nkorongo, duga, kungo-kami, wɔlɔ baninkɔnɔ ani kɔnɔsogonin ye.
Dugu Kaburudoko
Koburudo sàba de bɛ Gɔ̀nkaso. Kùn min Nàna n'o ye, o ye: Gɔ̀nkasokaw fɛ yen denminsɛnin-kuburu b'a dàn na, mɔgɔ kɔrɔbaw ta b'a dàn na jeliw fana ta b'a dàn na. U ka kaburuw bɛ Sɔrɔ kɔrɔnyanfan ni woroduguyanfan fɛ.
Dugu waatiko
Ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà, yen waatiw yɛlɛmacogo y'o ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ dɔ bɛ Gɔ̀nkaso u b'a Weele ko "Cugo" Kɔsɔnta dòn.
Blàdon : 2016-07-27 Yɛlɛmako laban : 2017-04-17


c: text/html

text:
Komoro
Dugu yɔrɔfɔli
Komoro bɛ Mali marabolo sàbanan na kajolo kolomi 'kɔnɔ. A bɛ luluni galoda de fɛ w'a n'o galodadugu cɛ ye bam 17 ye. Kajolo ni komoro cɛ ye bam 36 ye, a n'o de fana ka surun ka sago yen duguba tɔw kan. A ni sikaso cɛ ye bam 67 ye. Komoro selege naani masurunnaduguw Flɛ: kɔcɔrɔnin b'a kɔrɔnfɛla fɛ, a tlebinyanfan fɛ, serekenin bɛ yen ni bam duuru (5) ye, ɲirewanin b'a kɛɲɛkayanfan fɛ ni bam (6) ye, a woroduguyanfan fɛ, ɲɛganso bɛ ye ni bam (3) ye.
Dugu tɔgɔko
Mori Tarawele de bɔra kɔn ka na komoro tu Tigɛ. Nka walanwalanni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ "komoro" yɛrɛ kan kɔrɔko siratigɛ la.
Dugu marabaako
Dugumara taabolo min bɛ Malidenw fɛ n'a bɛ Weele ko dugutiya, o laadalata de bɛ komorokaw fɛ yen. Dogonilakaw de ye yen dugutigiw ye. Nka Tarawele de Yɛlɛmana ka Kɛ Dogoni ye i n'a fɔ u ka tariku b'a Jira cogo min. Yen dugutiya Tolen bɛ kìn kelen de 'bolo fana nka a dugutigi tɛ Bɔ kìn in du bɛɛ 'kɔnɔ. U ka dugutigibonda b'a dàn na. 'Kàlata t'u ka dugutigiya la, bonda bɛɛla cɛkɔrɔba de bɛ k'a ye tuma bɛɛ. Foyi tɛ komoro dugutigi Bɔ a nɔ na ni saya tɛ. Ɔ, balo bɛ sɔrɔ o sɔrɔ saya fana bɛ yen, o siratigɛ la ni komoro dugutigi Ntanyanna u bɛ samiɲa kelen de Kɛ yamaruya bɛ sɔrɔ ka di bonda cɛkɔrɔba ma dugutiya waleyaw tiimɛni na. Komoro dugutigi kɔrɔ dɔw ye ʃwɔyi Dogoni, Kalifa Dogoni, Tɔtɔɔ Dogoni, Kaifa Dogoni ani Kalifa Dogoni ye. Nka Kalifa Dogoni de b'a kùn na bì (2016). Kà kɔn nin bɛɛ 'ɲɛ komoro tùn maralen bɛ luluni màsakɛw fɛ lawale waati la.
Dugu bònya
Komoro tɛ o ʃi duguba ye tèn. Yen tu tigɛli ni bì cɛ u ma sìgiyɔrɔyɛlɛma Kɛ fɔlɔ an bɛ don min na i ko bì (2016). Komorokaw tɛ Tɛmɛ màa 1105 ɲɔgɔn kan. Komoro dugu bɛɛ bɛ Bɛn kìn kɔnɔntɔn (9) de ma: Koyicewo ni Jimɔgɔcewo ni Dwasincewo ni Sokplancewo ni Kunŋancewo ni Jiitiewo ni Konaye ni Dinakayicewo ani Fantewu.
Dugu siyako
Samɔgɔ ni fula ni bamanan ni sɛnɛfɔ ani dɔgɔnɔ ye siyaw ye minnu bɛ komoro dugu 'kɔnɔ. U jàmuw ye Dogoni, Tarawele ni sanɔgɔ ni sogodogo ni banba ni watara ni kulu ani tulema ye. Furuɲɔgɔnya bɛ Tɛmɛ Korokaw n'u ka laminidugu bɛɛ 'cɛ. 'Furuɲɔgɔnya tɛ siya ʃi ni fulaw ni ɲɔgɔn 'cɛ komoro yɛrɛ dugu 'kɔnɔ, n'o tɛ n'a Bɔr'olu la bɛɛ bɛ Furu Kɛ ɲɔgɔn ma yen. Samɔgɔkan de ye komorokaw ka forobakan ye, nka kan wɛrɛw bɛ Fɔ yen fana i n'a fɔ dɔgɔnɔkan, sɛnɛfɔkan, bosokan ani fulakan.
Dugu baarako
Cikɛ ɲɔɲalen bɛ komorokaw fɛ yen kosɛbɛ. U bɛ sɛnɛfɛn minnu sɛnɛ olu dɔw Flɛ: keninke, kàba, saɲɔ, malo, tiga, tiganinkuru, bananku, woso, je, ʃɔ, kurubaga, mangani, bɛnɛ, ku ani kɔɔri. U ka jiriba turutaw ye mangoro ni buyagi ni manje ni wòro ni namasa ni sɔmɔ ani lenburu ye. U bɛ nakɔlafɛnmisɛnnin dɔw fana Sɛnɛ i n'a fɔ fòronto ni tamati ni nkɔyɔ ni ʃù ni gan ni kɔnkɔn ni nanaye ani melɔn.
Komorokaw bɛ misi, bà , fàli, saga, wùlu, jakuma, sonsan, ʃɛ, kami tonkɔnɔ, ba wɔlɔ ani jɛnɛntubannin mara fana Kɛ. Laadalamɔni kelen kelenninw fana bɛ Kɛ yen nɔ. U ka o mɔniw bɛ Kɛ kɔw ni dàlaw ani lɛw la. Jɔ ni doolen ani paporo y'u ka mɔnikɛminɛw ye. Komorokaw bɛ sènfɛjagonin dɔw Kɛ fana i n'a fɔ butigifɛnfeere ni sɛnɛfɛnfeere ni jiridenfeere ni baganfeere ani ka Fàra bololafɛndlalen wɛrɛw i n'a fɔ ŋununda ni motodla ni dabakisɛdon ani jiriʃidla kan.Yen sugu ye Jumadon ye. Donsoya bɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ komoro wa bolodon fana b'u ta la.
Dugu yiriwaliko
Ko kurako sira tigɛ la, ɲɔʃimansin, pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu, moto, kalalikɛmansin ani jibanbe bɛ Sɔrɔ komoro bì (2016). CMDT ani USAID de ye baɲumankɛtɔnw ye minnu ye dɛmɛ Dòn komoro ma yiriwa siratigɛ la. U ka yiriwa baaraw tùn ɲɛsinnen bɛ Sɛnɛko ani kɛnɛyako kan.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan ni blonkɔnɔkalan ani siginikalan bɛ Kɛ komorokaw fɛ yen. Komoro Lakɔli ye forobakalanso ye, a Dabɔra 2005 sàn. duguma dakun fàn fɔlɔ kalanso dòn. Sàn wɔɔrɔ kalanw de bɛ K'a 'kɔnɔ.
Dugu batoko
Silamɛya bɛ komoro. Misiri belebele kelen bɛ yen wa o kelen in de y'u ka juma misiri ye fana. Silamɛya kɔ fɛ, laadalabato fana bɛ yen. Sɔnnifɛn dɔ bɛ komoro ko wara, u b'a Fɔ a sɔnyɔrɔ ma ko waraso, yen kìn bɛɛ n'a ta dòn. Komorokaw tnɛ ye bama dunni ni jaba ni tigasɛnɛ ani jele taali jonu kɔ la ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ani ntolatan de ye komorokaw ka ɲɛnɛjɛkow ye. U b'u ka ɲɛnajɛw ɲanamaya ni fɔlifɛn minnu ye olu ye bala, buru, bàra, sàba, ntaman ani kariɲa ye.
Dugu kungoko
Kɔ fla ni dàla kelen ani jɛ/lɛ kelen bɛ komoro kungo 'kɔnɔ. O yɔrɔ kofɔlen ninnu na, manɔgɔ ni npɔliɲɔ ni saalen ni ntɛbɛn ni kɔnkɔn ni zara ni ntigin ni bama ni koorokaara ni kooro ani kaana bɛ sɔrɔ ye nɔ. jala ni banan ni sanan ni genun ni nkaba ni npeku ni zaban ni dingɛ ni gele ni nsira ni bumu ni ʃì ni nɛrɛ ni ntabakunba, sebe ni toro ni balazan ni woo ni ntɔngɛ ni ntege ni danga ni kòro ni zɛrɛninjɛ ni nkalama ni sunsun ni nten ni gunjɛ ni jun ni npilen ni ntomi ni ɲama ni nkunan ani ntɔmɔnɔ. Kungokɔnɔsogoba minnu bɛ Ye yen ka caya olu ye Gɔn, lɛ, wòrnin, bàla, minɛn, warabile, miniɲan, tonkanjɔ baninkɔnɔ, nkorongo dànkalan, kungokami ani wɔlɔ. Komoro kungodaw Flɛ: Kɔngɔsɔyi, donun, jontayi, jondɔnw, baasitayi ani ka Fàra kulu belebele kelen ka u bɛ min Weele ko jenina.
Dugu Kaburudoko
Kaburudo?
Denmisɛnninʃu ni màakɔrɔʃu tɛ Dòn kaburudon kelen na komorokaw fɛ yen. O de sababu y'a To kaburudon fla bɛ yen. A kaburu fla ninnu bɛɛ bɛ dugu cɛ ma. Nka kùn min Nàna n'u ye dugu cɛ ma ɲɛfɔli kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ o kɔni kan.
Dugu waatiko
Ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà, o ye komoro waatiw yɛlɛmacogo ye. Yen funteni sannadan yɛlɛlenba tɛ Tɛmɛ 37 kan w'a nɛnɛ hakɛ dugumadan fana tɛ Tɛmɛ 16 kan.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ fla bɛ komoro. Jonu ani Kafayi.
Blàdon : 2016-07-20 Yɛlɛmako laban : 2016-10-23

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bɔnwu
Dugu yɔrɔfɔli
Bɔnwu ye kulukɔrɔ marabolo dugu ncininw dɔla kelen ye. Bànkɔ de y'a ka kafoda n'a ka galoda ye, w'a n'o cɛ tɛ Tɛmɛ bam 17 ɲɔgɔn kan. Bɔnwu bɛ kolomi min na o ye joyla ye, wa o de fana ye duguba yen lamini na bɔnwu ni min ka surun, u cɛ furancɛ kɔni ye 82 ye. Bɔnwu n'o sìgiɲɔgɔndugu minnu ka surun ɲɔgɔn na olu ye: A tlebinyanfan fɛ, jogo bɛ yen ni bam 7 ye, kɔrɔnfɛyanfan na, kɔbala bɛ yen ni bam 10 ye, a woroduguyanfan na, jankarala bɛ yen ni bam7 ye fana, ɔ, a kɛɲɛkayanfan na sa, fàlanin bɛ yen ni bam 3 ye.
Dugu tɔgɔko
Ka kɛɲɛ ni dugu kow taabolo ye, kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ a tɔgɔko kan.
Dugu marabaako
Donsokɛ dɔ de ye bɔnwu tu Tigɛ. Wa o tùn ye ɲancilaka ye. K'a Tà o ka ale waatiw la fo ka na Se bì ma bɔnwu bɛ ka Màra ni laadaladugutigiya taabolo de ye. U ka o laadaladugutigiya in fana bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. N'i kɔni Sìgira yen dugutigiya la, o ye bada-bada ye, walima ni saya Nàn'i ma a Fɔra a Banna, n'o tɛ foyi wɛrɛ tɛ Se k'i Lawuli ka Bɔ yen tun. Ɔ, nka ni Ala ye yen dugutigi miniji Dɔgɔya, u bɛ kalo sàba de Kɛ tèn dugutigi-ntanyan na, n'o Dafara u bɛ sɔrɔ ka kura Sìgi. Nci, Fàgɔy, Solomann ani ba cɛkɔrɔ ye yen dugutigi kɔrɔw ye. Nka màa min b'a la bì o ye Siidi jara ye. Bɔnwu ma Kɛ màsakɛ-tle waati màsakɛdugu dɔ ye fyew nka a kɔni màsakɛdugu dɔ màsakɛw fɛ n'o ye juguna ye.
Dugu bònya
Bɔnwu ye dugu min ye a sìgikɛnɛ man bòn tèn. Yen dugu mumɛ ye kìn naani ye: Berekɔrɔ, Nàana, sokura ani zèeta.
Dugu siyako
Bamananw de bɛ bɔnwu. Mali fòroba-laada kɔrɔ min bɛ yen n'a Dlana ni Maliden cɛlabɛnni fɛɛrɛ ɲɔman kama n'o ye sinankunya ye, o bɛ Tɛmɛ bɔnwukaw ni kɛrɛfɛdugu wɛrɛ minnu 'cɛ olu Flɛ: Fàlanin, kɔkun, kàanso, jankarala, Ŋɔnankɔla. Wa bɔnwuka ni yen lamini marikolaka bɛɛ bɛ sinankunya tlo Kɛ. O tɛmɛnen 'kɔ, ntɛ ʃi tɛ yenkaw ni ɲɔgɔn 'cɛ furuɲɔgɔnya siratigɛ la. N'a Bɔra tɛmɛsennamaa walima dnan na, i kɛ man di ka kan wɛrɛ Mɛn bɔnwu ni bamanankan tɛ. Jàmu minnu bɛ Sɔrɔ yen olu ye jara ani togola ye.
Dugu baarako
Bɔnwukaw bɛ sɛnɛ de Kɛ kosɛbɛ. U bɛ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, soza, dà ani kɔɔri Sɛnɛ. O bɔlen kɔ yen, u bɛ baganmara ni jago ni mɔni ani bololabaara misɛnnin dɔw fana dɔɔni-dɔɔni Kɛ. Yen bagan marataw ye Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. U ka jago bɛ butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de kan kosɛbɛ. Yen nakɔlafɛn sɛnɛtaw ye mangoro, buyaki, manje, namasa, sɔmɔ, fòronto, jaba, ɲugu, nkɔyɔ, gan, kɔnkɔn, nanaye ani melɔn ye. Mɔni min bɛ K'u fɛ yen , o ye Laadalata ye. U b'u ka jɛgɛ Minɛ ni doolenw ni flenw (ni dɔw b'o weele ko kɔsoli) ni zɔlɔw ani segiw ye. Bɔnwu sugu ye araba ye. Bololabaara misɛnnin wɛrɛw bɛ K'u ka dugu in na yen i n'a fɔ ŋununda, ciyan, sìgilandla, kalakadla, sansaradla gànɲinan, dabadla ani murukaladla. Donsoya bɛ K'u fɛ yen haali bolodon bɛ K'u ta la fana.
Dugu fɛɛrɛko
Manabɛlɛ ni wɔlɔjuruda de ye bɔnwukaw ka kɔnɔminɛ-fɛɛrɛ ye. Marafa y'u ka kungosogobaw fàalan ye. U bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye fana. U bɛ dugukɔnɔ-bagan murutilenw Minɛ ni jonborifli, koronka-minɛ walima nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye). Yen musow fana bɛ finisɔgɔ dɔɔnin-dɔɔnin Kɛ.
Dugu yiriwaliko
An bɛ dòn min na i ko bì ɲɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin ani moto bɛɛ bɛ Sɔrɔ bɔnwu.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan ni blonkɔnɔkalan ani balikukalan bɛ Kɛ bɔnwu. Lakɔlikalan dugumandakun fàn fɔlɔ kàlanso kelen b'u fɛ yen. O kàlanw bɛ da Minɛ kàlanso fɔlɔ la ni ka Taa Blà wɔɔrɔnan na.Wa kàlan sugu minnu tɛrɛmɛnen Flɛ an fɛ nin ye, min fànga ka bòn n'a tɔ bɛɛ ye bì, o ye Lakɔlikalan ye.
Dugu batoko
Bɔnwukaw bɛ silamɛya Kanu. Jumamisiri kelen ani misirigansan 2 b'u fɛ yen.O tɛmɛnen 'kɔ, laadalabato kanubaa dɔw fana bɛ yen. U bɛ laadalabatofɛn minnu Bato olu ye kɔmɔ ni do ni ɲanantu anifara ye. Bɔnwu dugudasiri bɛ Kɛ bakɔrɔnnin ani fàli de ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni tɔɲɛnajɛw ni ntolatan ani laadalakow ye bɔnwukaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye ya ni gita ni jenbe ni flen ni nkɔnin ni wotoronin ni kɔtɛ ani bari ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ ye dugu foroba-kɛnɛba ye.
Dugu kungoko
Jisigiyɔrɔw bɛ damadɔ Bɔ bɔnwu, o yɔrɔ ninnu na, jɛgɛ suguya caman bɛ Sɔrɔ yen haali. Hali koorow ni kaanaw ani koorokaaraw fana bɛ Sɔrɔ a yɔrɔ kelenw na tuma dɔw la. Jiri suguya caman bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ fana i n'a fɔ jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ pɔpɔ ani nten. Miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ ani baninkɔnɔ, minɛn, nkolonin, warabilen, bàla, ntomisan ani tonkanjɔ ye kungosogow ye minnu ka teli ka Sɔrɔ yen. Bɔnwu kungodaw ye tula, wò, sirikina, jɔnbugu, kɔjalan, fàlanin-kungo, muranin, surukutu, bɛlɛba, ncaana ani jidugu ye. Yen kulubaw ye ŋolojɛ kulu ni wolokonin kulu ani jidugu kulu ye.
Dugu Kaburudoko
Bɔnwukaw fɛ yen, denmisɛninkaburudon ni màakɔrɔkaburudon bɛ yen ka Fàra sodenkaburudon ni jigilatigɛʃu-kaburudon kan. Yen kaburu ninnu bɛɛ bɛ tlebinyanfan de fɛ.
Dugu waatiko
Yen waatiw fàlen-fàlen cogo Flɛ: ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà. Yen funteni hakɛ sanandan ye 40 ye, a nɛnɛ hakɛ dugumadan ye 19 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ fɛn tɛ bɔnwu ko màa bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.
Blàdon : 2017-04-20 Yɛlɛmako laban : 2017-04-20


text:
Fransikaw fɛ ye, niskaw ye kasaara Sɔrɔ k'u To u ka zuluyekalo tle 14 don ɲanamayali la
Fransikaw fɛ ye zuluyekalo tle 14, ye ɲɛnajɛdon ye min bɛ Лanamaya 'sàn o 'sàn n'u b'a Weele ko " la fête nationale". Лina 2016 sàn ta Bɛnna alamisadon ma. Laadala, mɔgɔw bɛ Bɔ ka Fàra ɲɔgɔn kan u ka Fὲrɛw la k'a ɲanamaya. Nka ɲina ta kɛli sèn fɛ mobilibatigi dɔ Bòlila ka Dòn mɔgɔw cɛ la nis dugu 'kɔnɔ fὲrɛ dɔ la, u bɛ min Weele ko "les promenates des Anglais" 23nan waati. Màa bi seegin ni naani (84) ni Tor'a la ni ka mɔgɔ tan ni seegin (18) ɲɔgɔn sɛbɛkɔrɔ Joginna. Fransi lakanabaaw Sera k'a mobiliba-bolila Minɛ k'a Fàga. A mobili in 'kɔnɔ, foronfɛn kelen ni marafa kelen ani mobilibolila yɛrɛ ka bùgunnatigɛ-sɛbɛn Sɔrɔla yen. A bùgunnatigɛ-sɛbɛn in kan a Yera k'a Fɔ ko mɔgɔkofɔlen in tùn ye fransika ye, nka a masaw ye tunisikaw ye. Franswa oland y'a Jira k'a Fɔ ko nin ye bìnnkanniwale wɛrɛ talen ye ka Лɛsin fransi ma. K'o siratigɛ la, fansi tùn bɛ Jantoyɛrɛla-wale min na n'u b'a F'a ma ko: Etat d'urgence" tùn ka kan ka kùn Cɛ zuluyekalo tle 26 nan don. Ko nka ka Da nin waleya in kan k'o bɛ ʃɛɛnɛ ka Taa kalo sàba la tun.
Blàdon : 2016-07-15 Yɛlɛmako laban : 2016-07-16


text:
Modibo Keyta
Modibo Keyta ye Mali jamanatigi fɔlɔ ye. Politikimɔgɔ tùn dòn. A ye Mali Mara 1960 ni 1968 san 'cɛ. A Bangera1915 sàn zuwɛnkalo tle 4 Bamakɔ. A Sàra 1977 sàn kalo 5nan tle 16. Modibo Keyta tùn ye mɔgɔ ye min y'i yɛrɛ Di Fàrafinna taaɲɛ kὲlɛbaw la. A ni mɔgɔ wɛrɛ minnu tùn bɛ kὲlɛ ninnu Kɛ ɲɔgɔn fɛ, o ye Muhamar Kadafi (Libi), Gamal Abdɛl Nasɛr (Mìsira), Kwame Nkuruma (Gana) ani Amɛd Bɛn Bela ( Alzeri) ye.
Modibo ka denminsɛnya n’a ka funakeya
Modibo Bangera 1915 sàn kalo 6nan tle 4 Bamakɔkura n'o tùn ye Sudan fransɛ faaba ye. A fà ye Dàba ye, a ba ye Hatuma (Fatumata) Kamara ye. Modibo tùn ye maninka ye wa silamɛ fana tùn dòn. A y'a ka kàlan kùnfɔlɔ Kɛ Bamakɔ duguma-kalanso dɔ la k'a da Minɛ 1925 kà Taa Blà 1931 la. O kɔ fɛ, a yeTerasɔn kàlanso Kɛ n'u b'a Weele bì ko Lise Askiya Mohamɛd. 1934 sàn, a ye Wiliyam Pɔnti Kɛ Gore gun kan, Dakar. A ka karamɔgɔw tùn y'a jate Minɛ k'a Fɔ ko Modibo ye mɔgɔ ji jalen min tun t'a Tà fransɛw ka dàbada ma. A tùn bɛ kàlanden minnu cɛ ma a ɲɔgɔn tùn ka dɔgɔ olu la. A tlalen, a Kɛra 'karamɔgɔ ye. A ye karamɔgɔya Kɛ togodaw la fɔlɔ, kà Nà Bamakɔ, Sikaso ani Tumutu.
Modibo sèndonni jamanajɔ kὲlɛw la
Modibo ni Mamadu Konatɛ ye jὲkulu dɔ Sìgi 'sèn kan ko " Sudan Mɔgɔ kàlannenw ka jὲkulu". A ye seko ni dɔnko baara dɔw Sìgi 'sèn kan k'o tɔgɔ Da " Seko ni baara". 1937 sàn, a ni Wɛzɛn Kulubali ye jὲkulu dɔ Blà 'sèn kan min bɛ Fàrafinna tlebiyanfan karamɔgɔw Kɔkɔrɔdon. A fana Kɛra " Bloc Soudanais" cɛbɔ dɔ ye n'o sintibaa tùn ye Mamadu Konatɛ ye. 1943 sàn, a n'a terikɛ Zan Mari Kɔnɛ ye sɛbɛn dɔ Sɛbɛn min kɔnɔ u ye tubabuw ka mara Mafɔ.
Modibo ka politikiko
1934 sàn, RDA Sìgira 'sèn kan. O ɲɛmɔgɔ Kɛa Ufwɛt Bwaɲi ye. Modibo Kɛra Sudan RDA ɲɛmɔgɔ ye. Modibo ni Mariyam Tarawele ka furu Kɛra 1937 sàn. 1948 sàn, a Kɛra Sudan kùnnasigi-faama ye Bamakɔ ni Kita 'cɛ. 1953, "Union française" ɲɛmɔgɔya Dir'a ma. 1956 sàn kalo 11nan tle 26, Modibo Kɛra Bamakɔ galotigi ye. O kɔ fɛ, a Kɛra wasaden ye wasablon 'kɔnɔ. A Kɛra yen ɲɛmɔgɔ dankan ye. 1958 sàn Sɛnɛgal, Sudan, Hɔt Nfɔlta ani Dahomɛ ka fàraɲɔgɔnkan jὲkulu min tùn bɛ yen Modibo Kɛra o ɲɛmɔgɔ ye.
Modibo Keyta ka jamanatigiya
1960 kalo 7nan tle 20, Modibo Keyta Kɛra Mali ni Sɛnɛgal ɲɛmɔgɔ ye. Mali ni Sɛnɛgal ka o jὲ bɔrɔtɔlen 'kɔ, Modibo Keyta ye Mali ka yɛrɛmahɔrɔnya Waleya 1960 sàn sɛtanburukalo tle 22. A ye Mali jamanatigiya Sɔrɔ o cogo la.
1960 ɔtɔbrukalo, a ye SOMIEX Sìgi 'sèn kan walasa an ka jamana kɔnɔfɛnw ka Se ka Labaara an yɛrɛ fɛ yan. 1962, a ye Mali wari dunta cogoya Yɛlɛma ka Nà Mali ka bolo kan.
Politikiko siratigɛ la, Modibo ye Fili Dabɔ Sisɔkɔ ni Amadunn Dikɔ, n'olu tùn ye wasaden kɔrɔw ye, olu Datugu.
1961 sàn, Modibo y’a Лini Faransi fe o ka kὲlecew ka Mali Blà kà Segin u ka jamana 'kɔnɔ. O sàn kelen in na, a ye Mareʃal Tito Bisimila Bamakɔ marisikalo la. A ni Seku Ture ni Kwame Nkuruma ye Gana-Lagine-Mali fàraɲɔgɔnya jὲkulu Sìgi mekalo la. Juwenkalo la, Faransi sɔrɔdasi minnu tùn be Kati olu ye Mali Blà. Tubabu sɔrɔdasi labanw Taara setanburukalo tle duuru. Setanburukalo tle 13 Modibo Taara Etazuni jamanatigi fe yen n’o ye Jɔnn F. Kenedi ye.
1962 sàn, Modibo ye jamana were minnu Sirabɔ olu ye URSS, Cekɔslonfaki ani Alemaɲi ye. 1963 sàn, a ye lajeere dɔ Boloda ni Marɔk màsake Hasann II ye, Alzeri jamanatigi (Benn Bela) ani Ecopi màsake Ayile Selasiye ye ɔktɔburukalo la.
1964 sàn, Modibo ye ʃinnjamana Setigi fɔlɔ Kùnben Bamakɔ n’o tùn ye ʃu Ɛnn Lay ye. O sàn kelen in na, a ye Ɛrnesto Ce Gewara Bisimila Bamakɔ. 1965 sàn juwenkalo tle 13, a ye Ufwet Bwaɲi, Hamani Jori ani Moris Yamewogo Kùnben ɲɔgɔnye dɔ kamà Bamakɔ. 1967 sàn, Modibo ye Amadu Ayijo n’o tùn ye Kamerunn jamanatigi ye, o Bisimila. O ɲe na, a ye takalabɔ Izini Kurunbokari n’o tùn ye ʃinnkaw ka jɔlen ye.
1968 sàn nowanbrukalo la Musa Tarawele ye bɛn-bɛn-bɛn dɔ Labɛn Modibo kamà. A ye modibofanga Dafiri ka modibo Minɛ k'a Blà kaso. O la sa 1968 sàn ni 1977 sàn 'cɛ, jamana Marala CMLN fɛ. Modibo Sàra Bamakɔ 1977 sàn mɛkalo tle 16 k'a ʃi To sàn 62 la. O la rajomali y'a ka sàya kuma Fɔ ko: "Mali kàlanfa Modibo Keyta n'a tùn Taara sɛgɛlafyɛnbɔ la, Sàra k'a sabu Kɛ 'fogonfogonnabana ye". A ʃu Dònna Amdàlay kaburudo la. O kɛlen Musa Tarawele yɛrɛ Nàna rajomali la ka Modibo Keyta ka sàya Kɛnɛkanfɔ nka mɔgɔ ʃi ma Sɔn Modibo sàcogo in ma. Modibo Keyta ka cyɛn Seginna a ma Musafanga bìnnen 'kɔ Alfa Umar Konarɛ fɛ 1992 sàn. Modibo dugumasiri bɔgɔja Kurunbokarila Bamakɔ 1999 sàn zuwɛnkalo tle 6. A muso Mariyam yɛrɛ Sàra kɔsa in na 2014 sàn k'o ʃì To sàn 94 na.
Modibo Keyta dugumasiri bɛ joliba kɛrɛ fɛ.
Modibo Keyta ka Fàrafinna kelenyali kὲlɛw
Modibo y'a ka ɲɛnamaya bɛɛ Kɛ Fàrafinna jamanaw kɛli kelen ye kὲlɛ la. A ni Sɛngɔr ye Mali ni Sɛnɛgal ka jὲ Sinsin fɔlɔ.
O jὲ in bɔrɔtɔli Kɛra minkὲ, a y'i Majɛngɛ Sɛngɔr ma kà Sɔrɔ kà Fàrafinna tlebinyanfan kelenyatɔn Sinsin ni Seku Ture ni Kwame Nkuruma ye.
1963 sàn, Modibo 'sèn tùn bɛ Fàrafinna kelenyatɔn bɛnkanw tàli baaraw la. A yɛrɛ tùn y'o cɛbɔ sinsinnen dɔ ye. A y' a Laɲini Marɔk màsakɛ ni Alzeri jamanatigi fɛ u ka Nà Bamakɔ. Olu nàli 'sèn fɛ, a ye 'fɔkabɛn Kɛ u ni ɲɔgɔn 'cɛ sabu kὲlɛ tùn bɛ jamana fla ninnu ni ɲɔgɔn 'cɛ. K'a da Minɛ 1963 la ka N'a Blà 1966 la, a y'a ka jὲɲɔgɔnyaw Lakuraya a ni Sɛnɛgal, Hɔt Nfɔlta ani Kɔdiwari ni ɲɔgɔn 'cɛ.
Blàdon : 2016-07-24 Yɛlɛmako laban : 2016-12-09


text:
Nanpalari galoda kùnnafoni
Galoda sìgija
Galoda ɲɛfɔli
Nanpalari galoda bɛ Segu mara ‘kɔnɔ , ani Segu cɛ ye bamɛtɛrɛ 295 ye. A ni Лɔnɔ kolomi cɛ ye bamɛtɛrɛ 185 ye.
Nanpalari galoda bɛ Лɔnɔ kolomi de fɛ.
Nanpalari galoda sìgicogo la, a ni Moritani bɛ Dànbɔ kɔrɔn fɛ k’a ni Jàbali galoda Kɛ kà Dànbɔ tlebin fɛ. A ni Lɛrɛ galoda bɛ Dànbɔ kɛɲɛka fɛ. Dɔgɔfiri galoda b'a ni banin 'cɛ.
Nanpalari galoda ‘kɔnɔ dugu 28 de bɛ yen. Mɔgɔ hakɛ bɛ Taa 13 230 la. Cὲw bɛ Taa 66 38 la , musow bɛ Taa 65 92 la. A mɔgɔ fànba ye fula de ye , arabu ani suraka.
Nanpalari galoda ye cɛncɛnmayɔrɔ de ye , a sanjiko tɛ labɔli Kɛ . Sàn ‘kɔnɔ, sanji nàta tɛ Tɛmɛ milimɛtɛrɛ 300 kan. Cyɛn dòn, Nanpalari galoda bɛ Лɔnɔ kolomi. Nka Nanpalari galoda tɛ Kɔlɔn ‘kɔnɔ. 'Jikolon-yɔrɔ tɛ malosɛnɛ kamà fɔlɔ bari yen ma Labɛn fɔlɔ walasa malo ka Sὲnɛ yen. Kungo jirimaba tɛ yen k’a sababu Kɛ jakungoko ye. Jiri kelen -kelen minnu bɛ yen, tigɛli b’a la ‘digi Da olu kan fana. O Kɛra ‘sababu ye kà jakungoko tɔ Juguya yen.
Galoda sὲnɛko
Sɛnɛkɛ siratigɛ la, gὲlɛyaba bɛ Nanpalari galoda ‘kɔnɔ k’a sababu Kɛ sanjiko ye. A yɔrɔ in bɛ jakungoma-yɔrɔw fɛ Mali ‘kɔnɔ. O la, sanji tɛ ‘labɔli Kɛ yen. Nanpalari galoda tɛ malo Sὲnɛ kosɛbɛ. Yenkaw bɛ To kà malo dɔɔnin Sὲnɛ fàla ‘kɔnɔ samiɲɛ fɛ . U bɛ ɲɔ de Sὲnɛ kosɛbɛ. O ɲɔsɛnɛ in ni gὲlɛya fana de bɛ ɲɔgɔn na k’a sababu Kɛ ntɔnko ni kɔnɔko ye. Olu bɛ sɛnɛ kɛ fɛn bɛɛ Cyɛn . Sὲnɛ bɛ Kɛ ni dàba ani saridaba ni misi de ye. Sὲnɛ lasigidenw ka dɛmɛ man ca kà Лɛsin yen sὲnɛkɛlaw ma bari malosɛnɛ barika man bòn yen. O bɛɛ n’a ta, u bɛ balo dɔɔnin- dɔɔnin Sɔrɔ. Nka sàn dɔw bɛ Kɛ, sὲnɛkɛlaw dɔw tɛ suman foy Sɔrɔ, o min sababu bɛ Bɔ ja la, ntɔn ani kɔnɔw ka cyɛnni na
Galoda baganmara-ko
Nanpalari galoda ye baganmara-yɔrɔba ye. U bɛ bagan suguya caman mara i n’a fɔ bà, saga, misi , ɲaamɛ, sò, o n’a ɲɔgɔnna caman. U ka baganmara bɛ Kɛ gὲlɛya caman kan i n’a fɔ, baganbalo dɔgɔya kungo ‘kɔnɔ, binko ni jiko fla bɛɛ b’o la. O la, misiw ka jiminyɔrɔ ka kan kà Dla I n’a fɔ kɔlɔnbaw, kà D’a kan kɔlɔnko ma ‘labɔli Kɛ wa tlema fɛ, jisigi-yɔrɔw bɛ ja joona. O bɛ Kɛ ‘sababu ye bagan caman bɛ Dɛsɛ kà Sà. Kà Fàra o gὲlɛyya bɛɛ kan, tuma bɛɛ kὲlɛ de bɛ baganmaralaw ni ɲɔgɔn ‘cɛ k’a sabu Kɛ baganw minyɔrɔko ye.
Bagan minnu bɛ Nanpalari galoda ‘kɔnɔ an’u hakɛ
Galoda kàlanko
Лɔnɔ kolomi ‘kɔnɔ, Nanpalari galoda bɛ galoda tɔ bɛ kɔ fɛ kàlanko siratigɛ la. Galoda yɛrɛ ‘kɔnɔ, kàlanso naani de bɛ yen. Yen duguma-kalanyɔrɔ ye kelen ye kà Bɔ sàn fɔlɔ la kà T’a sàn wɔɔrɔnan na. Ale Jɔra jamana fɛ. Duguma-kalanyɔrɔ sàba wɛrɛ bɛ galoda ‘kɔnɔ minnu Jɔra duguw yɛrɛ fɛ ko sìgidala-kalansow.
Musomannin ka kàlanko ma Dòn ‘ba la kosɛbɛ. Cɛmannin taata ka ca kàlan na kà Tɛmɛ musomannin ta kan.
Kàlanyɔrɔ-ko gὲlɛya tarabu Nanpalari galoda ‘kɔnɔ
Ja dɔw Flɛ kà kàlansow lahala juguya Jira Nanpalari galoda 'kɔnɔ
Galoda jiko
Jiko ma ‘labɔli Kɛ Nanpalari galoda ‘kɔnɔ. Jiko ka gɛlɛn fo k’a Fɔ. Dugu dɔw ‘mɔgɔ bɛ bamɛtɛrɛ 45 Tagama fàli walima ɲaamɛ na kà Taga ji Лini. A kɔlɔnw ka dùn kojùgu. Kɔlɔn dɔw dùnya bɛ Taga mɛtɛrɛ 100 la . ‘Hadamaden tɛ Se kà ji Sama kà Bɔ o kɔlɔnw na fo n’a Kɛra baganw ye. Kɔlɔn dɔw bɛ yen mɔgɔw ni baganw bɛɛ bɛ ji minnu na. O bɛ Se kà Nà ni bàna ye.
Ja dɔw Flɛ jikogɛlɛya 'sɛmɛntiyalan ye
Ja flanan: baganmin-yɔrɔ
Blàdon : 2016-07-16 Yɛlɛmako laban : 2016-07-19


text:
Sùsula
Dugu yɔrɔfɔli
Sùsula bɛ Kucala kolomi fɛ. Molobala min bɛ Sikaso marabolo la, o galoda-dugu dɔ dòn. Sùsula ni Kucala cɛ ye bamɛtɛrɛ 35 ye. Nka a ni Molobala fana cɛ tɛTɛmɛ bam 2 kan. Sùsula lasɔrɔli ma nɔgɔ bari a tɛ gudɔrɔnda la. Nka lasɔrɔ cogo min b'a la sɔnnɔgɔya bolo ma, o ye, i Bɔra Kucala fɛ o, i Bɔra Kuri fɛ o, f'i ka Tɛmɛ Molobala fɛ ninka sɔrɔ k'i kùnda a kan. A ni Sokurunin, Farawula, Ntɔso ani Molobala de bɛ dàncɛ Bɔ.
Dugu tɔgɔko
Mɔgɔ min ye Sùsula tu Tigɛ a ka baara tùn ye sὲnɛ ye. Wa o sababu kelen in de Taara n'a ye yen. Misi caman de tùn b'a 'bolo. Bàna nana Dòn a ka misiw la nink'u Fàga. O misiʃuw tolilen k'u kasa Bɔ, dimɔgɔw fana Nàna ka caya a yɔrɔ la. O kɛlen i tɛmɛtɔ a yɔrɔ da fɛ, i tùn bɛ misiʃuw Ye fàn bɛɛ dimɔgɔw tolen b'u kan. O kɛlen mɔgɔw fana Tora k'a yɔrɔ Weele ko "Susɔmɔɔkan". Susɔmɔɔkan ye mamaradaɲɛ ye, a kɔrɔ ye ko " Dimɔgɔw ka dugu". Nka a ka Fɔ a ma ko "Sùsula", o Sɔrɔla bamanankanfɔlaw ka fɔcogo fɛ. Sùsula nacogo ye nin ye.
Dugu dugutigiya
Sùsula Marala Molobala màsakɛw fɛ ka Tɛmɛ. Nka màsakɛ-fanga Bannen, Sùsula mara mùmɛ Seginna a dugutiw ma. Sugandili Tɛ sùsulakaw ka dugutiya la. Du kelen bɛ Sùsula u ka dugutigiw bɛ Bɔ min 'kɔnɔ. O du in na, cɛ min ka kɔrɔ ni tɔw ye o de bɛ Kɛ dugutigi ye. Bì (2015), Lozeni Sangare ( sènfɛ juru: 60879438) de ye yen Dugutigi ye.
Dugu bònya
kìn fla de bɛ Sùsula olu ye Wazerela ani Kagookan ye. Sùsula sìgikɛnɛ tɛ o ʃi kɛnɛba ye. A tu tigɛli ni sisan (2015) 'cɛ a ma sìgiyɔyɔ-yɛlɛma Kɛ.
Dugu siyako
Miɲankaw, fulaw, dɔgɔnɔw ani bamananw de bɛ Sùsula. O de y'a To bamanankan, fulakan, ani dɔgɔnɔkan bɛɛ bɛ Fɔ yen Mamara kɔ fɛ. Jàmu Sangare, Danbɛlɛ, Jara, Tarawele, Kulubali, Ginndo, Jalo, Sise, Sidibe, Munkoro ani Sanɔgɔ bɛɛ bɛ Sùsula.
Dugu baarako
Susulakaw bɛ Saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, ʃɔ, tiga, saza, malo, mangoro, lenburuba, lenburukumunin, manje, sɔmɔ, tubabunkɔyɔ, tamati, fòronto ani ʃù Sὲnɛ.
Daaba ni kamanmafɛn kùnda, u bɛ misi, saga, bà, fàli, wùlu, sò, kami, ʃɛ, ani tonkɔnɔ Mara.
Laadala mɔnikɛyɔrɔ kelen bɛ Sùsula n'o bɛ Weele ko Nuwege. U b'u ka mɔni Kɛ ni jɔw, byɛnw ani npolow ye.
Susulakaw bɛ jago misɛnninw fana Kɛ ka fàra geseda ni donsoya, jiriʃi, jurufugan fìnisɔgɔ kan.
Dugu yiriwaliko
Lakɔliso, musojigin-so, ɲɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow ani kalalikɛ-mansinw bɛ sùsulakaw fɛ yen ko kurako siratigɛ la.
CMDT ani USAID ye baɲumankɛ-tɔnw ye minnu ye dɛmɛ Dὸn Sùsula ye yiriwaliko hukumu 'kɔnɔ. Wa u ka yiriwako fànba fana tùn bɛ sὲnɛ ni baganmara de 'kùn kan kosɛbɛ.
Dugu kàlanko
Balikukalan bɛ Kɛ Sùsula a bɛ sàn 50 ɲɔgɔn Bɔ bì (2015). Lakɔlikalanso kelen kelen bɛ u fɛ yen duguma-dakun fàn fɔlɔ kàlanw bɛ Kɛ o 'kɔnɔ. Madaraso kelen fana bɛ u fɛ yen duguma-dakun fàn fɔlɔ ani duguma-dakun fàn flanan kàlanw bɛ Kɛ olu 'kɔnɔ.
Dugu batoko.
Silamɛya dɔrɔn de bɛ Sùsula. O misiri fla b'u fɛ yen.
Dugu ɲenajeko
Seliw, kɔɲɔw, burannɛnɛ ye Susulakaw ka ɲenajelakow ye. U ka fɔlifɛnfɔtaw ye bala, bàra, bɔnɔ, nburu ye.
Dugu kungoko
Kɔ Saba, dàla naani ani jɛ kelen bɛ Sùsula kungo 'kɔnɔ yen.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
‘Kabakomayɔrɔ tɛ ntɔsokaw fɛ ko mɔgɔ bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.
Blàdon : 2016-06-19 Yɛlɛmako laban : 2016-07-29


text:
Sɛnɛkɛla >
Siginikalan ye nɔ min Da CMDT ka marabolow 'kɔnɔ
CMDT tùn coronnen dòn gὲleyaw ‘kɔnɔ sani 1990 sànw ka Se. O gὲleyaw tùn sababu be Bɔ sὲnekelaw ka kodɔnbaliya la sὲne fὲere ni taabolo kuraw kan. CMDT ka fura sɔrɔlen fɔlɔ Kera kà cὲbɔ caman Tà baara la minnu be Yereke duguw fe kà T’a kà sὲne fὲere kuraw Dòn mɔgɔw ‘kɔrɔ. CMDT yere fe, o tùn be Ke sababu ye kà faamuya kuraw Lase sὲnekelaw ma. O la, i tùn be a ka lasigiden Ye dugu bee ‘kɔnɔ. I yere tùn be 2 ɲɔgɔn Sɔrɔ dugu dɔw ‘kɔnɔ minnu foroda ka ca.
O ʃi m’a To gὲleyaw Banna. Siginikalan Nàna bì kà sὲnekela caman Jo fὲerew la minkὲ, CMDT y’a Ye ko sὲnekelaw yere kàlanni de ɲɔgɔn te walasa u ka sὲne taafan kuraw Faamu joona. Siginikalan gintan tɔ̀ Bònyana kà T’a fe. Siginikalan-den nàlen Caya sa, CMDT Nàna dɔ Jigin kà Bɔ a yere doni na n’o ye lasigiden caman tàli ye baara la. Sani a k’a Ke lasigiden kelen dugu kelen ye blen, a ye dugu caman Kafo ɲɔgɔn kan kà lasigiden kelen Sìgi olu bee ‘tɔgɔ la.
Siginikalan-denw cayali Nàna ni senekela caman keli ye kà sene feere kuraw ɲedɔn berebere. Lasigiden sigikun tùn y’o gὲleya furakeli ye minkὲ, CMDT y’i doni Ke kɔɔrimugu ye dɔɔnin-dɔɔnin lasigidenw tàli la. A tɔ̀ Kera kà dɔnniyaw Di sὲnekelaw yere ma u kà baaraw Ke n’o fὲerew ye.
Dɔnniyaw ni fὲerew Dira sὲnekelaw ma u ka forow ‘kɔnɔ. Baara ni fὲereɲedɔn wàralen sa, feeresene ni balosene Nàna Yiriwa fo sὲnekelaw be sɔrɔba Ke sàn o sàn 1990 sànw waati la. Sὲne feere kɔrɔw blàli ni kà kuramanw Tà olu nɔ na, o y’a To forokenew Bònyana kà sɔrɔ tɔ̀ Wàra.
Gafe min tɔgɔ ye Evolution culture cotonnière au Mali de 1960 à nos jours”, an y’a Kàlan o ‘kɔnɔ ko 1996-97 sàn na, ko kɔɔri tɔni 430.074 Sɔrɔla CMDT fe taari 397 201 ‘kɔnɔ. Kɔɔri tɔni 593 126 Sɔrɔ la fana taari 515 943 ‘kɔnɔ 2003-04 sàn na CMDT fe.
N’an ye 1996-97 sàn sɔrɔ ni sàn tan (10) ta Sanga ɲɔgɔn ma min Temena, (1986-87 sàn), an b’a Ye ko belebele Fàrala sɔrɔ kan 1996-97 sàn na. CMDT tùn ye tɔni 194 763 de Ke taari 145 747 de ‘kɔnɔ kɔɔri la 1986-87 sàn na. An ‘ɲe b’a la sa ko 1996-97 sàn ye 1986-87 sàn Dàn ʃyen caman.
O sababu fɔlɔ be Bɔ sὲne fὲerew ɲedɔnni na sὲnekela fànba fe. 90 sànw kɔnɔna na kà sago 80 sànw ta kan. O fὲerew dun sɔrɔli teliya Bɔra kàlan keli bamanankan na fe. Ko were ‘don be sɔrɔ jiidili la jaati nka fὲerew dili sὲnekelaw yere ma o y’a fànba ye.
Fὲerew laseli sὲnekelaw ma o de y’a To sàn o sàn dɔ tùn be Fàra forokenew bònya kan walasa sɔrɔta be Caya. Foro nɔgɔdon fὲere ɲedɔnni de tùn b’a To sɔrɔ keta foro kelen ‘kɔnɔ o be Bugun. Kɔɔri furake-cogo bee ɲedɔnni ‘sèn b’a la.
Blàdon : 2016-06-06 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Kɔ̀rwedugu
Dugu yɔrɔfɔli
Kɔ̀rwedugu Bɛ Kilela kafoda fɛ Gɔ̀nkaso galoda la, Sikaso marabolo 'kɔnɔ. Sɛnɛfɔdugu dòn. A ni duguba min ka surun o Ye Sikaso ye. A lamininen dòn ni dugu minnu ye olu Flɛ: Jànso B’a ni kɔrɔn ‘cɛ kà Niziyaso Ke a ni tlebin ‘cɛ, Gɔ̀nkaso Be Kɛɲɛka fɛ. Noyaradugu B’a worodugu fɛ.
Dugu tɔgɔko
Kabi Kɔ̀rwedugu tu Tigɛra a ma Weele tɔgɔ wɛrɛ la. An Bɛ don min na i ko bì, kùnnafoni ma Sɔrɔ a tɔgɔ sɔrɔcogo kan.
Dugu dugutigiya
Kɔnwi Bɛrte, n’a ka baara tùn ye donsoya ni sὲnɛ ye, o de Ye Kɔ̀rwedugu sìgibaa ye. Laadala-dugutigiko de Bɛ Kɔ̀rwedugu. Dugutigiya Bɛ kìn kelen ka bolo kan w’a bɛ Nà kɔ̀rɔyakunda. Nafugo Bɛrte de Bɛ dugutigiya la bì. Ntora Bɛrte ni Kɔnwi Bɛrte Y’a dugutigi kɔrɔ dɔw ye. Sàya dɔrɔn de bɛ dugutigi Bɔ dugutigiya la.
Dugu bònya
An ma ‘fen Sɔrɔ kà Fɔ dugu bònya kan.
Dugu siyako
Sὲnɛfɔw de Bɛ Korwedugu. Jamu minnu Bɛ yen olu Ye Bɛrte, Bangali ani Jalo. Sinankunya Bɛ nin jamuw ni Danbelew de ‘cɛ.
Furusira Bɛ Kɔ̀rwedugu jamuw ni ɲɔgɔn ‘cɛ, a kìnw ni ɲɔgɔn cɛ ani ani dugu wɛrɛw ‘cɛ. Sɛnɛfɔkan ni Bamanakan de bɛ Fɔ Kɔ̀rwedugu, nka Sɛnɛfɔkan de fɔbaa ka ca.
Dugu baarako
Sὲnɛ, nakɔbaara, baganmara, jago, mɔni, ani donsoya bɛ kɛ Kɔ̀rwedugu. Nin baara fɔlen ninnu na sὲnɛ de fanga ka bòn ka tɛm’u bɛɛ kan.
Sὲnɛfɛn dɔw ye Keninke, saɲɔ, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, bananku, woso, kuruba, je ani bàra. Manje, namasa, mangoro, lenburu ani sɔmɔ Ye nakɔjiri dɔw ye. Tamati, nkɔyɔ, gan ani nanaye Ye nakɔlafɛnw fanba ye. Bagan marata dɔw Ye : bà, saga, fàli wùlu, jakuma ani misi. Kamanmafɛnmarata dɔw Ye : kami, tɔnkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Mɔniko siratigɛla laadalamɔni de bɛ Kɛ. A kɛminɛnw Ye jɔ ani doli ye. A kɛyɔrɔ Ye kɔ̀ ye.
‘Sugu tɛ Kɔ̀rwedugu nka jago bɛ Kɛ yen. Jago sugu minnu bɛ Kɛ yen olu Ye: butigifeere, jiriden-feere, baganjago ani ʃɛjago. Bololabaara fànba Ye sigilandla, kalakadla ani sansaradla ye. Donsoya bɛ Kɛ Kɔ̀rwedugu nk’a bolodon tɛ Kɛ yen.
Dugu fὲɛrɛko
Fὲɛrɛ minnu Bɛ kɔ̀rwedugukaw ‘bolo kungosogow fàgali la olu ye marifa ni bese ye. Kungokɔnɔw fàgali bɛ Kɛ ni manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, ani wɔ̀lɔjuru ye.
Dugu yiriwaliko
Baɲuman-kɛtɔnw « Save the Children » ani « USAID » cɛsirilen dòn dugu yiriwaliko la. U ka baara fànba sinsinnen Bɛ kàlanko kan.
Ko kura caman Dònna Kɔ̀rwedugu ‘kɔnɔ. O dɔw Ye: ɲɔʃimansin, pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu ani moto.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan ni balikukalan fla bɛɛ bɛ Kɛ Kɔ̀rwedugu, nka lakɔlikalan de fanga ka bòn kosɛbɛ. Forobalakɔli kelen ani Baliku-kalanyɔrɔ kelen de Bɛ yen. A lakɔlikalan Ye sanwɔrɔkalan ye.
Dugu batoko
‘Diinɛ ʃi batoso kɛrɛnkɛrɛnnen tɛ Kɔ̀rwedugu. Dugu tɛnɛ Ye dà ye k’a dasiri Ke bà ye.
Dugu ɲɛnajɛkow
Kɔ̀rwedugu ɲɛnajɛw Ye: koɲɔ, seliw, sanyɛlɛmaw, sankunbɛn, laadalakow ani tɔnɲɛnajɛw. Лɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fὲrɛ la. U fɔliminɛnw Ye fle ani bala ye. Farikolo-ɲɛnajɛ min bɛ Kɛ yen o ye ntolatan ye.
Dugu kungoko
Kɔ̀ kelen de Bɛ Kɔ̀rwedugu. Jɛgɛ suguya caman bɛ Sɔrɔ o kɔ̀ in na. O jɛgɛ dɔw ye: manɔgɔ, saalen, ntɛbɛn, zeku. Kaana ni koorokaara fana bɛe bɛ sɔrɔ a la.
Dugu kungojiri dɔw ye jalaba, banan, Sanan, genun, nsira, npeku, zaban, ʃi, nɛrɛ ani sunsun. Dugu kungofɛn dɔw ye miniɲan, dànkalan, warabilen, duga, baninkɔnɔ, wɔlɔbunun, kungo kami ani tònkanjɔ.
Dugu kungodaw bɛ Weele ko Лaki ani Murɔ.
Dugu kaburudoko
Kɔ̀rwedugu kaburudo Ye kelen ye. A Bɛ dugu ni tlebin ‘cɛ.
Dugu waatiko
Waati minnu bɛ Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ Kɔ̀rwedugu olu ye samiɲɛ, kawulɛ ani tlema.
Dugu kabako-mayɔrɔko
‘Kabakoma-yɔrɔ te Kɔ̀rwedugu.
Blàdon : 2017-04-09 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29


text:
Isiyaka Baalo - ncidori@yahoo.fr // ncidɔri (bataki kan)
Daɲɛw ni kumasenw fàn dɔ bìnni: mɔsɔnni
Лɛfɔli: mɔsɔnni ye daɲe wali kumasen yɔrɔ dɔ bìnni ye kà Bɔ a la n’a te yelema Dòn a kɔrɔ la. O waleya in barika kà bon bamanankan na kosebe. A bɛ Kɛ daɲɛkunda cogo min na a fana bɛ Kɛ kumasen-kunda tèn.
I. Daɲe mɔsɔnni
Daɲe siginiden dɔ bìnni kà Bɔ a la. Cogoya saba be daɲe mɔsɔnni na: daɲe dabɔ mankan dɔ bìnni kà Bɔ a la (ɲemɔsɔn); daɲe cemance mankan dɔ bìnni (cemɔsɔn); daɲe laban mankan dɔ bìnni (kɔmɔsɔn). Ni mɔsɔnni Bolila daɲe min kan, o be sebencogo fla Sɔrɔ minnu kɔrɔ ye kelen ye: a mɔsɔnbali sebencogo an’a mɔsɔnnen sebencogo.
Лemɔsɔn
Ni daɲe damine kanɲe(w) mankan Bìnna kà Bɔ a la k’a tɔ To a nenyanfan ye.
Misali: kunsigi ==> sigi
- Cemɔsɔn
Ni daɲe mankan dɔ Binna kà Bɔ a cemance la k’a kere fla Ncɔn ɲɔgɔn na. Kanntan (dafata) be Bin cogo min na kanma (dafalen) fana be Bin ten.
a. Kanntan bìnni
Misali: dàga ==> dàa
Daɲe dɔw kanntan bìnni be Nà ni daɲe sawura nɔɔnini ye.
Misali: mɔgɔ ==> maa
Kabalanw / cogoya sementiyalanw
- Kanma bìnni
Misali: dalan ==> dlan
3. Kɔmɔsɔn
Ni daɲe mankan laban Binna kà Bɔ a la k’a tɔ To juyanfan ye. O kunkurun in be Weele ko kɔmɔsɔn.
Misali: tasuma ==> ta
Janto!: mɔsɔnni te Karaba. Ni daɲe min te Fɔ k’a Mɔsɔn fɔli la, o te Dyagoya-mɔsɔn sebenni na. Ni mɔsɔnnen ni mɔsɔnbali be Sɔrɔ daɲe min na fɔli la, o de be Jate sebenni fana na.
Misali: nin daɲe ninnu te Fɔ kà Mɔsɔn; u dun fana te Seben kà Mɔsɔn.
II. Kumasen mɔsɔnni
Kumasen fana be Fɔ k’a Mɔsɔn bamanankan na. O ye daɲe kelen bìnni ye kà Bɔ kumasen kɔnɔ wali kumasenbolo la. A mɔsɔnnen n’a mɔsɔnbali kɔrɔ bee ye kelen ye. Ale be Ke blankɔ-kunda, ɲininkalikunda, nɔnabla-kunda, tùgulankunda,…
1. Blànkɔ-kunda: blànkɔ (kɔbla) be wale n’a kɔdafa cela Ben, nka 'tumaw la olu be Jen blànkɔ 'kɔ. O la kumasen wali kumasenbolo be Dàn sira la kà Лὲ a ‘kɔ.
Misali:
2. Лininkalikunda:
Misali:
4. Nɔnabla-kunda:
Misali:
- Tùgulankunda:
Misali:
Laɲini : nin dalilu ninnu b’a Jira ko bamanankan sebenni sariya latigeli kà Ke kanma (dafalen) ni kanntan (dafanta) ye kuday (structure canonique CVCV) k'o tɛ sariya tlennen ye. Laala ʃarl Berd ma nin bee Ye a ka ʃifleli kɔnɔna na wali a na Ke a y’i Tugu kà ntubanku Dòn an ‘bolo ; n’o te bee b’a Dɔn ko tɔnɔ ni tnɔ te kelen ye blen bamanankan na yere sango ko mɔgɔ be t’i Jɔ ko k’o bee Seben cogo kelen na (tɔnɔ = sogo saradali k’a Tla, o sara kelen-kelen ; tnɔ = nafa min be Bɔ ko keli la a ka c’a la warilamago).
Bamanankan mɛnbaajɛ t’a Fɔcogo ʃi la fana ko : dalan, dulɔ, duloki, filen, fiye, ɲɔgɔntuma, tila, tile, tiɲe, tulo, diya, diyalatige, diyatɔ,... A b’a Fɔ de, Ko :dlan, dlɔ, dloki, flen, fye, ɲwaantuma, tla, tle, cyen, tlo, dya, dyalatige, dyatɔ,...
Sebennikela dɔw y’a Ye kabi tuma jan k’a Seben a cogo ɲuman na. Olu ka ‘sira ma Ke CVCV ko in na. Nka, bì u b’a fe kà CVCV ko in de Dyagoya-tintin an ‘kùn na kà bamanankan daɲe caman To ‘sebenbali ye, k’a sebenni Ke k’a fɔcogo Jὲ, k’a kalanni tɔ Geleya an ‘bolo kà T’a fe, k’a Sumaya. O ɲininikela n’o sebennikela dɔw Fle:
- Kalilu Teera ni daa ka kɔre kele, gafe ɲe 19 sira 20, mɔrrɔ
- ʃarl Bayel ni dictionnaire Bamabara-français. A Ko :
« la prononciation phonétique est indiquée entre [ ] quand l’orthographe officielle s’écarte de la prononciation effective ». Munna ale be nin Fɔ? Bari a y’a Ye ko sebenni b’a la kà fɔcogo Jὲ tuma caman na. O dun Fɔra Ko an k’an Farati o ma an ka kanw sebenni na n’o te an laban be na Taa Dòn Franse ni angle sebencogo filiw la i n’a fɔ mankan kelen sebencogo caman (e = è, ê,es, est, ai, e ; an = an, en, em, am…) wali daɲe sebenna ni siginiden minnu ye a t’olu mankan Di fɔ mankan sugu were (charisme, paon,..).
- Benbakan dungew : o kulu in maa ʃi (Bari, Dukure, Tanba, Kanute, Jakite…) ma Sɔ̀n a ma don kelen si ko CVCV ye bamanankan taalan ye.
- MAKDAS : o mɔgɔw ma Sɔ̀n kà Da u ka dalilu kan : a be kan Lanɔgɔ, k’a 'kalan Goya, k’a daɲe To sebenbali ye, k’a To min be Fɔ n’o be Se kà Seben o te Seben. Olu y’a Jira k’a fɔ n’i tlo be maa min gafekalan na bamanankan k’a Je, i b’a Sɔrɔ a tigi t’a kalanna ni ni CVCV dalilu ye. A b’a sebennen Ye CVCV la k’a Kalan fɔcogo cogo la. Nk’o ye maa minnu ye kan kalannina waanew ye, n’o te e maa o maa y’a Kalan ni CVCV dalilu ye, i te Kisi Sumaya ni fɔkaje ma abada. Kà Da nin bee kan, u y’a Jira tugun Ko ni an bɛ waledaɲew wali waletɔgɔw Sinka kà Dòn kan na, ko a CVCV-ko be Taa Ke gὲleya were ye tugun (Maxwell = Makisiweli, kalashnikov = kalasinikɔfu…). U Ko munna an t'olu Sɛbɛn ko Makswɛl, kalasnikɔf walasa an ka sɛbɛnnen kàlankan kà Gɛrɛ a tɔgɔjɛw fɔcogo la. Mɔgɔ man kan kà waletɔgɔ Fɔ k'a Cyɛn.
Blàdon : 2018-03-29 Yɛlɛmako laban : 2018-03-29


text:
Ziirinda >
Nɔnɔfeere-muso ka togola-sandon
Don dɔ la, fulamuso dɔ Bɔra ka dugutaa-sira Minɛ. Den b'a kɔ la an'a ka nɔnɔflen b'a 'kùn. A bɛ ka Taa nɔnɔfeere la. An tùn bɛ samiɲɛ la. Fulamuso bɛ na Se kungo kolon dɔ 'kɔnɔ waati min na, san Fìnna tɛ. Fulamuso tɛ ni dugu ʃi ye o yɔrɔ la yen. Sanfin Nàna Wuli tuma min na, o Bɛnna ni fulamuso seli ye foro dɔ ma sira kan yen. Komin togo dɔ jɔlen tùn bɛ o foro la, fulama ko payi k'ale ye sandonyɔrɔ Sɔrɔ o ye. A Farala ka Taa Dòn togo in 'kɔnɔ. Ale Dònna togo 'kɔnɔ k'a Sɔrɔ kungofɛn dɔw tùn bɛ yen kaban. Nka Ala ni ale ka balaka-balaka fɛ ani dìbi bonyako jugu fɛ togo la, ale ma kungofɛn ninnu Ye.
San Tora ka Nà. San bɛ Mɛgɛru. San bɛ ka Pɛrɛn. San in pɛrɛnkan Nàna togo kɔnɔfɛnw ja Bɔ sanko nɔnɔfeerela kɔladen. Den Nàna kasi Dabɔ san mankan 'kɔrɔ. Fulamuso y'i ka nɔnɔfeere-galamanin Tà ka nɔnɔ dɔ Soli ko a b'o Di den ma k'o Naani. Jaa fumlmuso fana jɔyɔrɔ ni warabilen jɔyɔrɔ bɛ ɲɔgɔn kɛrɛ fɛ togo 'kɔnɔ. Sani galama nɔnɔma ka Tlen den da ma muso kɔ la, o Taara Bɛn warabilen kùn cɛmancɛ ma dìbi la. Fulamuso kɔnin 'bolo ale bɛ ka nɔnɔ Dòn den 'da. Ale Tora ka nɔnɔ in Sugusugu warabilen kùn na. O ni sanpɛrɛnko jugumanba dɔ Bɛnna. A Kɛra walabilen 'ɲɛ na ko nin yɛrɛ ye sanpɛrɛn jiginnen ye ale kan. Warabilen y'i Pan ka mankan Bɔ ka Bɔ da fɛ. Kungosogow tɔw ja bɔko jugu fɛ, olu fana ye da Tan ka Bɔ ɲɔgɔn fɛ. Jaa kɔngɔ gannenba bɛ surukuba la togo 'kɔnɔ. Kungosogow kɛtɔ k'u Pan ka Bɔ sanji tɔnin na, suruku y'i Dɛn ka waraba ku kùn Sawu a da la k'o Tigɛ nink'o Kuru a kenken na. Sanji tɔnin 'kɔrɔ, kungosow ninnu Nàn'u Jɔ ka To ka u ka ɲɛgankow Lakali ɲɔgɔn ye. Warabilen y'i Kanto tɔw ma:
- Aw bɛɛ kùnna ka di o, sanpɛrɛn kisɛden min tùn Digi-digira ne kùn na dun.
Waraba fana Ko:
- Aw tɔw ʃi ka degun tɛ ne ta Bɔ o, n ko sanpɛrɛn nɛgɛden ye ne ku Tigɛ an bɔtɔ.
Surukuba yɛrɛ Sɔrɔla ka Dòn a ka ɲɛgan cogoya la k'o Лɛfɔ a tɔɲɔgɔnw ye. Komin a nalonnen dòn, a Ko:
- Foyi ma Kɛ aw tɔw la. N ko sanpɛrɛn nɛgɛden Nàna i Kari ne da 'kɔnɔ k'i Kuru yen. A' ɲɛ tɛ ne da fununen na o fɛ. Hali n tɛ Sela ka Kuma ka Лɛ a fɛ.
Surukuba y'o Fɔ yɔrɔ min, sogo tɔw Kabakoyara. Olu ko surukuba k'a nɛgɛden Bɔ u k'a Lajɛ n'a bɛ cogo min na. Jaa surukuba ye waraba ku kùn min Tigɛ, jaa o 'kan bɛ o de ma ko sanpɛrɛn nɛgɛden. A y'i da Waga yɔrɔ min na ka waraba ku in Bɔ k'o Bìn, o ni waraba ɲɛ ka Da o kan ʃi ma Kɔrɔya ʃi ye. Waraba fana y'i Jan ka bolokuru Jigin suruku bòlitɔ kukun na fo k'o Digi ka Jigin. Suruku Bòlila ka Taa sanji tɔ murumurunin 'kɔrɔ. Kabini waraba ka o bolokuru ye kukunjigin min Blà suruku la, o Kɛra surukuw taamasiɲɛ ye sa. E m'a Ye ko suruku kuyanfan ʃuulilen dòn k'a kùnyanfan Kɔrɔta. O ma Sɔrɔ dɔ wɛrɛ fɛ waraba ka bugɔli 'kɔ.
Blàdon : 2016-05-14 Yɛlɛmako laban : 2016-05-14


text:
Màsaba sɛbɛnnibolo
Dadonkan
Màsaba ye manden kɔnɔna sɛbɛnnibolo dɔ ye min tùn bɛ Sɛbɛn Karata 'kɔnɔ, Karata masaʃi bamananw fɛ, Mali la. A sɛbɛnnibolo in ye kanɲɛ-sɛbɛnnibolo dɔ ye, o min b'a Jira ko a siginiden taamaʃyɛn kelen bɛ Kɛ ka kanɲɛ kelen Fɔ sani a ka Kɛ ka mànkanden kelen Fɔ.
Màsaba sintinbaako
A Jirala k'a Fɔ ko màsaba sɛbɛnnibolo ɲɛgɛn dlabaa ye Wɔyɔ Kulubali ye ka Bɔ Mali la. A cɛ in y'a sigini Dla ka Blà 'sèn kan 1930 sàn na. Wɔyɔ yɛrɛ ka dugu ye Asacɛmala ye, màsaʃi-dugu dɔ, min Kɛra màsaba sɛbɛnbaaw ka faaba ye, o min bɛ Sandare kubeda fɛ bì. 1978 sàn sɛtanburukalo y'a Sɔrɔ Tapa Kulubali ye sɛbɛnnibolo in karamɔgɔ lakodɔnnen ye. O waati y'a Sɔrɔ Wɔyɔ yɛrɛ bɛ balo la, nka a tùn kɔrɔlen dòn kosɛbɛ.
Asacɛmala bɔlen 'kɔ a la, dugu wɛrɛ minnu tùn bɛ minnu bɛ sɛbɛnnibolo Sɛbɛn olu dɔw ye Jabe ye, Segala, Sereji ani Korɔnka ye. Dugumaja in bɛ màsaba kan hali ni ale bɛ anglɛkan na.
Màsaba kɛyɔrɔko
I n'a fɔ Nfayi, Loma, Mɛnde ani kpɛlɛ ɲɔgɔn, màsaba sɛbɛnnibolo ye manden kɔnɔna kanɲɛ-sɛbɛnnibolo dɔ ye, Fàrafinna tlebin fɛ. A tìgi y'a Laɲini ka bamanankan Sɛbɛn n'a ye, o min ye 'kan ye min bɛ Fɔ Mali 'kɔnɔ, Burkina fàso, Kɔdiwari, Laginɛ, Ganbi, Moritani ani Senegali 'kɔnɔ.
Màsaba siginidenko
Màsaba sɛbɛnnibolo ye siginiden 123 ye. A bɛ Sɛbɛn ka Bɔ numan fɛ ka Taa kinin fɛ, i n'a fɔ fransɛ ni anglɛ bɛ Sɛbɛn cogo min na. A sɛbɛnni taafanko ye dànfara Dòn a ni Manden kɔnɔna sɛbɛnnibolo tɔw caman 'cɛ, olu minnu bɛ Sɛbɛn ka Bɔ kinin fɛ ka Taa numan fɛ i n'a fɔ arabukan taacogo.
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-02-26


text:
emser tile san antonio cw floors san antonio awesome 30 best spaces emser tile outdoor images on pinterest emser tile natural stone san antonio tx population.
discount ceramic tile san antonio tx,wholesale ceramic tile san antonio texas,cheap ceramic tile san antonio tx,emser tile & natural stone san antonio tx newspaper,emser tile in san antonio,daltile ceramic tile san antonio,inter ceramic tile san antonio,emser tile & natural stone san antonio tx weather,emser tile & natural stone san antonio tx,international ceramic tile san antonio tx,emser tile san antonio.


text:
Faransi
Faransi, madɔnnen Faransi Fasojamana (faransɛkan: République française) galo dugukolo don min bɛ Tlebi Eropa ani min bɛ kamarilen jikɔkan jigunw na ani duguw gun werew la. Galo jamana Faransi fɛnsɛnen kabɔ Mediterane Ji kabla Ingliz Bajalan ani Saheli Ji; ani kabɔ Rine la kabla Atlantik Kɔgɔji la. A bɛ fɔ Faransi galo jamana ma (Tinkunwɔrɔ) a dugukolo kɛcogo kama. Faransi ye jamanakuntigi sigi fasojamana. Aka yefen labonba ɲɛfɔlen Mɔgɔ ani Duguden Josira ka Datigɛli kɔnɔ. Faransi faaba ye Paris.
Faransi bɛ danbɔ ni Bɛliziki, Luxembourg, Alimaɲi, Swisi, Itali, Monako, Andora, ani Espaɲi ye. Aka kɔkan dugu kɔsɔn, Faransi bɛ dan tla ni Brazil, Suriname ani Nederland Anti ye. Faransi tugulen Keleyalen Mansamara (UK) la ni Bajalan Dugujukɔrɔwo ye min bɛ tɛmen Ingliz Bajalan jukɔrɔ.
Faransi tun ye dunia fangama jamanaw dɔ ye kabi kɛmɛda 17nan laban cema wati. 18nan ani 19nan kɛmɛdaw kɔnɔ, Faransi ye jɔlikɛ mara mansamara baw dɔ la min bɛ fɛnsen Tlebi Afrika ani Worodugu Asia ka se ka yɔrɔ kofɔlen in sekonidɔnko ni politikow yɛlɛma a sago la. Faransi ye jamana yirwalen.


text:
Kr Dukure: sɛbɛnbɔla
Mamadu Fuseni Dukure ka baaraw y'a To a k'i Sèndon hali sɛbɛnw bɔli la a yɛrɛ ka 'so. A ka hakililaw sɛbɛnnen caya fɛ ani sɛbɛnw bɔli musakako gὲlɛya gafe-bɔyɔrɔw la, a ye mafɛngɛcogo min Sɔrɔ o la o Kɛra a yɛrɛ k'a ka sɛbɛnw bɔli dabali Tigɛ a yɛrɛ ye a ka 'so. Komin sɛbɛnbɔlan b'a 'bolo kàban, a fana ye sɛbɛbɔlan min Labɛn an ka kanw sɛbɛnni na latigɛdɔn sira fɛ, a y'a ka gafew bɛɛ bololasɛbɛnni bɔko dɔw Kɛ n'a ka mansinw ye 'so yen. Ka Fàra a yɛrɛ ka gafe sɛbɛnnen kan, a bɛ mɔgɔ wɛrɛw ka sɛbɛnw Bɔ a ka mansinw na. A bɛ kùru-kuruw (depliants) Dla ka lasɔrɔsɛbɛn fana Bɔ. Sàn o sàn, a yɛrɛ b'a ka sànbɛɛ-sanbɛɛsɛbɛn Bɔ n'a ka mansinw ye 'so. Mɔgɔ minnu mago bɛ kanw sɛbɛnni na latigɛlan na i n'a fɔ kàlandenw ka kàlanfoori-sɛbɛnw, a y'o dɔw Bɔ i n'a fɔ Sunkɔ JARA. A bɛ sɛbɛnca sugu caman Kɛ n'a ka mansinw ye.
Kabini 1976, a Kɛra dɔnniyasɛbɛnw ani tabiyasɛbɛnw sɛbɛnni-jɛkuluw la. Sɛbɛn min tùn bɛ Weele ko "SANKORE", a 'sèn Yer'o bɔko 8nan ɲɛnabɔlikulu la. Kabini o sɛbɛn kelen in tɔgɔ Bɔra Sankore la ka Kɛ "Jama" ye 1976 sàn na, Kr Dukure Kɛra o ɲɛnabɔbaa dɔ ye fo a yɛrɛ ka mansinw Kɛra o bɔko 11nan ni 12nan sɛbɛncaw kɛlan ye.
Blàdon : 2016-06-27 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Eropa Jɛkulu
Eropa Jɛkulu (European Union; Europäische Union) ye Eropa ka kelenya fanga-matarafali bolofaran ye. Jɛkulu in ɲasinnen shariya bolodali, latigɛw matarafali, kelenya benkanw tɔpɔtɔli ani senidonko koɲaw latɛmɛni. Jɛkulu in bɛ baarakɛ fanga kabine kono ni jɛkuluɲɛma 28 ye. Jamana bɛɛ n'aka togola Jɛkuluɲɛma, nka Jɛkuluɲɛmaw jagoyalen don ka baarakɛ EJ (EU) lajɛlen ka nafa kɔsɔn ka sago uka jamana nafa kan. Jɛkulu ɲɛma bɛ jɛkuluɲɛma 28 in na. ɲɛma min bɛ mara la sinsan o ye (Jose Baroso) min sugantira Eropaka Lasigi fɛ Eropa Blonba ka yamaruya kɔnɔ. Baroso sigira fanga la san 2004 shu la, aka fanga furance ye san duuru ye.


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with dak in ml.
Daka, Daka Amadou Dyale, Daka-Baba, Daka-Bara, Daka-Bibale, Daka-Bonyokou, Daka Deki, Daka Djouga, Daka Dyereve, Daka Fifo, Daka-Koma, Daka-Kondyo, Daka-Koro, Daka Makana, Daka Moamdoudou, Daka-Pate, Daka Saidou, Dakabiba, Dakabori, Dakaboube, Dakabougou, Dakadian, Dakafiountou, Dakahandoukou, Dakakaia, Dakakoro, Dakakoto, Dakakouko, Dakala, Dakala Bougou, Dakala Ouere, Dakalakaka, Dakandape, Dakassenou, Dakeoule, Dakmana, Dako Bambara, Dako-Malinke, Dakolobougou, Dakolonbougou, Dakoumani, Dakounta, Dakoura, Dakouya, Dakoyra,
ADS


text:
De
Dugu yɔrɔfɔli
De ye Mali dugumisennin dɔ ye min Bɛ Sikasso marabolo fɛ, Sikasso kolomi la, Gɔ̀nkaso galoda la ani Kilela kafoda la. A n’a ka kubedugu cɛ Ye bam 28 ni k’a ni galoda-dugu cɛ Kɛ bam 10 ye. A ni duguba min ka surun o Ye Sikasso ye. A n’o cɛ jànya Ye bam 40 ye. De ye ‘senefɔdugu ye.
Dugu minnu kɛlen dòn ka De Lamini olu Flɛ : Duna B’a kɔrɔn fɛ, Jànso B’a tlebin fɛ. Dona B’a ni kɛɲɛka ‘cɛ kà Sɔrɔ kà Tabarakɔ K’a ni worodugu ‘cɛ.
Dugu tɔgɔko
Kabi De tu Tigɛra kà Nà Blà bì la, a ma Weele tɔgɔ wɛrɛ la. Kùnnafoni ma Sɔrɔ a tɔgɔ sɔrɔcogo kan an Bɛ dòn min na i ko bì.
Dugu dugutigiya
Laadala-dugutigiko de Bɛ De. Dugutigiya Bɛ kìn kelen ka bolo kan w’a bɛ Nà ‘kɔ̀rɔyakunda. Karamɔgɔ Tarawele de Bɛ dugutigiya la yen bì. Dugutigi ntanyali de bɛ Se ka Nà ni dugutigi-falen ye.
Dugu bònya
An ma fen Sɔrɔ kà Fɔ dugu bònya kan.
Dugu siyako
De falen dòn Sɛnɛfɔw, flaw ani bamananw de la. Jamu minnu bɛ Sɔrɔ ye olu Flɛ: Tarawele, Wonogo ani Kuyatɛ. Sinankunya B’o jamuw ni Kɔnew, Jaraw, ani Bolozogolaw de ‘cɛ. K’a Bɔ jeliw la furusira Bɛ De so bɛɛ ni ɲɔgɔn ‘cɛ. Kanko siratigɛ la, Shenara (senefɔkan) ni Bamanakan de bɛ Fɔ, nka bamanankan de fɔbaa ka ca.
Dugu baarako
Baarako siratigɛ la, sὲnɛ de fanga ka bòn ka Tɛmɛ baara bɛɛ kan De dugu ‘kɔnɔ. Dugu sὲnɛfɛn dɔw Flɛ : kàba, malo, tiga, tiganinkuru, woso, je ani bàra. Sὲnɛ kɛrɛ fɛ, nakɔbaara fana bɛ Kɛ. Yen nakɔjiri dɔw ye mangoro, lenbruru, manje, namasa ani sɔmɔ. Nakɔlafɛn dɔw ye tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù ani gan.
Ka Fàra sὲnɛ ni nakɔbaara kan, dekaw cɛsirilen dòn baganmara ni jɛgɛmara fana na. Bagan marata dɔw Ye misi, bà, saga, fàli, wùlu ani jakuma ye. Kami, tonkɔnɔ ani jenɛntubannin Ye kamanmafɛn marata dɔw ye. Jɛgɛmara bɛ Kɛu fe jibanbe dɔ la. Baara fɔlen ninnu kɔ fe, jago fana bɛ Kɛ De. A sugu Ye ntɛnɛn ye. Nin Bɛɛ kɔ fɛ, dekaw bɛ bololabaara ni donsoya fana Kɛ. Bolalabaara kɛta dɔw ye ŋununda, sìgilandla ani sansaradla. Donso-bolodon bɛ Kɛ De dugu yɛrɛ ‘kɔnɔ.
Dugu fὲɛrɛko
Kungosogow fàgali la, fὲɛrɛ caman Bɛ dekaw ‘bolo. Olu dɔw Flɛ : marifa, bese, sɔgɔlan ani waraminɛ-nɛgɛ. Fὲɛrɛ minnu Bɛ yen kungokɔnɔw fàgali la olu Ye manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, wɔ̀lɔjuru, furabulu samani ka wɔ̀lɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔ̀lɔfan blà o la. Лɛlakegunyako minnu bɛ Kɛ dugu fɛ olu Flɛ : cankoroda, fìnisɔgɔ, ani gɛnkurunin.
Dugu yiriwaliko
Yiriwaliko siratigɛ la, nin ko kura kofɔtaw Dònna De ‘kɔnɔ. O ko kuraw Ye pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, kalalikɛmansi ani sὲnɛkɛ-mansin. Baɲuman-kɛtɔn min Bɛ De o Ye « Save the children » ye. O ka yiriwalisira Ye kàlanko ye.
Dugu kàlanko
Kàlanko la, lakɔlikalan, madarasa ani balikukalan de bɛ Kɛ De. Lakɔlikàlanso Ye fla (forobata kelen ani dugu ta kelen) ye, w’a fla bɛɛ Ye sanwɔɔrɔ-kàlan ye. Madarasaso Ye kelen ye, baliku-kàlanso fana hakɛya Ye kelen ye. Nin kàlan fɔlen ninnu na lakɔlikàlan de fɔlɔ Dònna dugu ‘kɔnɔ, wa ale fana de fanga ka bòn ka sago tɔw bɛɛ kan.
Dugu batoko
Silamɛya de Bɛ de. Misiri gansan fla de Bɛ yen, jumamisiri tɛ yen fɔlɔ.
Dugu ɲɛnajɛkow
Nin ɲɛnajɛlako ninnu de bɛ Kɛ De dugu ‘kɔnɔ : kɔɲɔ, denkundi, seliw, sànyɛlɛmaw, sànkunbɛn, laadalakow ani tɔnɲɛnajɛw. Лɛnajɛ fɔlen ninnu fɔliminɛnw Ye flen , fle ani bala ye.
Farikolo-ɲɛnajɛ minnu bɛ Kɛ yen : ntolatan ni nɛgɛsoboli ye. Dugu ɲɛnajɛw kɛyɔrɔ Ye fὲrɛ de ye.
Dugu kungoko
Kɔ̀ fla de Bɛ De. Jɛgɛ minnu bɛ Minɛ kɔ̀ ninnu na olu fànba Ye manɔgɔ, saalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn ani zeku ye. Kaana ni koorokaara fana bɛ Sɔrɔ a kɔ̀w la.
De kungojiri dɔw Ye jala, bana, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ kà Fàra balazan kan.
Nin kungofɛn kofɔta ninnu bɛ Sɔrɔ De kungo ‘kɔnɔ : sinɛni, warablen, miniɲan, dànkalan, duga, kungo kami, wɔ̀lɔ, bunun ani tonkanjɔ. Kungoda saba de Bɛ De. Olu Ye Nipɛrɛrɛdugu, Kungojan ani Lɛɛ.
Dugu kaburudoko
De kaburudo Ye fla ye. U Bɛ dugu ni tlebin ‘cɛ. Kelen Ye dɔgɔnɔw ta ye kà kelen Kedugumɔgɔw ta ye.
Dugu waatiko
Waati minnu bɛ Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ De olu Ye samiɲɛ, kawulɛ ani tlema ye. Yen funteni nene be Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ i ko Mali yɔrɔ tɔw ta cogo. U ʃi hake te Wara kojugu kà Teme Mali fàn tɔw ta kan.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔko siratige la, De Ye ‘dugu ye min ‘sèn te Mali duguw la kabakoma-yɔrɔw la. ‘Flelifenba te u dugu ka sagoya la.
Blàdon : 2017-04-11 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29


text:
Sokùranin / Kafɔŋɔ
Dugu yɔrɔfɔli
Sokùranin bɛ Koloniŋɛ galoda fɛ min galotigi-dugu ye Molobala ye. O Molobala o fana y'a ka kafoda kubedugu ye; a fana Delila ka Kɛ Sokùraninkaw ka jamanatigi-dugu ye. Kolomiko siratigɛ la, Sokùranin bɛ Kucala fɛ a ni min cɛ ye bam 29 ye Sikaso marabolo 'kɔnɔ.
Dugu tɔgɔko
I n'a fɔ miɲankadugu caman bɛ cogo min na, Sokùranin ye dugu ye tɔgɔ 2 bɛ min na: Sokùranin ani Kafɔŋɔ. Sokùranin de fɔli ka ca awa o fana de sɛbɛnnen dòn dugu tɔgɔ sɛbɛnniko bɛɛ la. Sokùranin y'a bamanantɔgɔ ye ni kà Kafɔŋɔ Kɛ a miɲankatɔgɔ ye. A miɲankatɔgɔ Sɔrɔla yɔrɔkura-ci dɔ fɛ min Kɛra cὲ dɔ fɛ min tɔgɔ tùn ye ko Màsa. Komin kan fla bɛ Fɔ dugu la, dugu tɔgɔflako in sababu Bɔra o de la.
Dugu dugutigiya
Dugutigi de bɛ Sokùranin Mara, laadala-dugutigi kɔni. A tìgiya bɛ Sɔrɔ kɔrɔyakunda, min ye k'a Jira k'a fɔ ko ni cɛ min ka kɔrɔ ni dugu cɛ tɔw ye k'o de bɛ Kɛ dugutigi ye.
Dugu yɛrɛ tu tigɛbaa fɔlɔ tɔgɔ ye Masa Tarawele. A ka baara tùn ye donsoya ni sɛnɛ ye.
Dugu bònya
Sokùranin tɛ dugu kùnbaba ye. Kìn kelen de dòn. Dugu b'a sìgiyɔrɔ 2nan na nin ye. A sìgiyɔrɔ fɔlɔ tomon bɛ Weele ko Gbee.
Dugu siyako
Sokùranin sigibaaw la fànba ye miɲankaw ye. Olu ni siya wɛrɛw bɛ sìgi la ɲɔgɔn fɛ i n'a fɔ bɔbɔw ani fulaw. Jamu minnu bɛ dugu la olu ye Tarawele, Danbɛlɛ, Jara, Jalo ani Saanu. Kan fla de bɛ Fɔ dugu 'kɔnɔ: mamara (miɲankakan) ni bamanankan.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye sokùraninkaw kaa baara la fànba ye. Yenkaw bɛ kɔɔri Sɛnɛ, saɲɔ, keninke, kàba, ʃɔ, tiganinkuru, bɛnɛ, zɛrɛ, malo ani tiga.
Dugumɔgɔw bɛ jiriforoko fana Kɛ. Mangoro ni lenburu ni somɔ ninnu bɛɛ b'u ka nakɔjiriw la. U bɛ nakɔlafɛn minnu Sɛnɛ olu ye ʃù, foronto ani nafɛn wɛrɛw.
Baganmara fana bɛ sokùraninkaw ka baaraw la. Bagan sugu minnu bɛ u fɛ olu ye misi, saga, bà wùlu ani fàli ye.
Sokùranin 'kɔnɔ, kamanmafɛnw bɛ yen. Kami ni ʃɛ ni tonkɔnɔ ani kɔnɔ wɛrɛw bɛ dɔw 'bolo mara la.
Jagokɛlaw bɛ dugu 'kɔnɔ. O dɔw ka baara ye baganfeere ye. Dɔw ta ye sɛnɛfɛnw ni butikiminɛnw ye. U bɛ o warilabaara ninnu Kɛ u ni lɔgɔduguuw 'cɛ bari Sokùranin yɛrɛ tɛ lɔgɔdugu ye.
Donsoya kɛbaa damadɔw bɛ yen. Fɛn min ye bololabaaraninw ye, motodla ni nɛgɛsodla bɛ Kɛ duguden dɔw fɛ.
Dugu yiriwaliko
Dugu yiriwaliko la, Sokùranin ye dɔ Kɛ o la. Kɛnɛyaso kelen bɛ dugu la.
Yelema kuraw siratige la, fɛn kura dɔw Nàna dugu 'kɔnɔ i n'a fo baarakɛminɛnw. Лɔʃimansin, pɔnpekɔlɔn, moto, kalalimansin ninnu bɛɛ b'o minɛnw na. Hali sɛnɛkɛmansin dɔ bɛ dugu 'kɔnɔ yen. jabaranin Sera dugu 'kɔnɔ fana. Dugu ka kɔɔrifeere bɛ Лɛnabɔ kɔɔrisugu jɔlen na.
Dugu ka baaraɲɔgɔnya siratigɛ la, dugu ni bolodalibaara minnu bɛ baaraɲɔgɔnya Kɛ o dɔw ye CMDT ni AMDD ye. CMDT sèndonnen don dugu kɔɔrisɛnɛ yiriwali fɛɛrɛw la ani jurudon-jurusara baaraw. AMDD ka dɛmɛ ɲɛsinnen bɛ sumanʃiw maracogo ɲuman ma ani dugukolo-ko kisaw.
Dugu kàlanko
Kàlan Donna Sokùranin a Mɛnna dɔɔnin. Yen kàlanko da Minɛna balikukalan ma 1989 sàn. O kàlanso kelen bɛ duguu 'bolo halibi. Lakɔlikalan fana Donna dugu 'kɔnɔ a bɛ sàn 15 ɲɔgɔn Bɔ bi. Lakɔlikalan bɛ Dàn dugumadakun dɔrɔn ma, o min ye sànwɔɔrɔ-kalan ye.
Dugu batoko
Diinɛ minnu bɛ Bato Sokùranin 'kɔnɔ olu ye silamɛya ni kerecɛnya ye. Silamɛya de fanga ka bon. Misiri kelen bɛ dugu la. Kerecɛnya Dònna dugu 'kɔnɔ Ligi Danbɛlɛ fɛ.
Dugu ɲenajeko
Лɛnajɛlako minnu bɛ To Nà Sokùranin o dɔw ye seliw, kɔɲɔw, denkundiw ani sanyɛlɛma ɲɛnajɛ. Fɔliminɛn minnu bɛ Kɛ k'o ɲɛnajɛw Kɛ olu la fànba ye bala ni bɔnɔ ye.
Dugu kungoko
Jisigi-yɔrɔ ni jiboli-yɔrɔko siratigɛ la, kɔ kelen ni dàla naani ani jɛ kelen bɛ Sokùranin kungow la.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ kelen min bɛ Sokùranin o tɔgɔ ye ko Faralaji. O ye 'ji ye min bɛ Poyi ka Bɔ fara dɔ 'jukɔrɔ.
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2016-07-29


text:
Donhu
Dugu yɔrɔfɔli
Donhu ye 'dugu ye min be Kulukɔrɔ marabolo fe. A be kolomi min na o ye Joyila ye. A n’o kubedugu cɛ ye bam 57 ye. A bɛ gàlodugu min fɛ, o ye Bankɔ ye, a n’o cɛ ye bam 8 ye. N’i bɛ Bɔ Bamakɔ i bɛ forobasira 6nan Minɛ k’i Kùnda Faana kan. N’i Sera yen, i bɛ Fara i kinin fɛ k’i Kùnda Joyila kan min ni Faana cɛ jànya ye bam 45 ye. I bɛ Bɔ Joyila ka Na Ŋolo bugu, bam 40. N’i Sera yen, i bɛ Fara i ɲuman fɛ ka bankɔsira Minɛ, bam 25. Sani i ka Se Bankɔ, i ni yen cɛ tɔ bɛ To bam 6 ye dɔrɔn i bɛ Fara sira ɲumankɛrɛ fɛ ka Saala Ceci ka Teme. I bɛ bam 1 Boli Saala ni Donhu ce ka Sɔrɔ ka Don Donhu dùgù kɔnɔ.
Donhu ni kɔrɔn ce Nɔkɔlɔn de be yen, tlebi fe Konsɔgɔla, keɲeka fe Sanankɔrɔ jeda, worodugu fe Sàala.
Dugu tɔgɔko
Donhu ye dugu in tɔgɔ ye kabini lawale la. Dugu in Sigira Soma Sangare de fe. Ale de Bɔra Sirakɔrɔ jedala ka Na. A ka baara tun ye sene ye.
Dugu dugutigiya
Donhukaw ka dugutigiya ye làadalata ye. A bɛ Danbɛlɛw dɔrɔn de ka bolo kan. Olu fɛ ye dugu tigiya bɛ Na fàya-kunda i n’a Fɔ Sàala ta cogoya. Ni min ka Kɔrɔ fà tɔw bɛe ye, o de bɛ Sigi. Ni dugutigi Fatura, dugutigi kura bɛ Sigi kalo sàba o kɔ fɛ. Donhu dugutigi kɔrɔw tɔgɔ flɛ ninye : Burama Sangare, Màmuru Sangare, Kɔle Sangare. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bibi in na, o ye Sàmu Sangare ye. Donhu tun bɛ jàmanatigidugu min ka màra kɔrɔ, o ye ʃankɔrɔ ye.
Dugu bonya
Donhu mɔgɔ be Taa 1000 ni dɔɔnin na bi. A sigikene ye bam 6 ye kere naani na. Kin kelen dɔrɔn don.
Dugu siyako
Donhukaw ye fulaw ye. Jàmu minnu be Donhu, olu ye Sangare, Sidibe. Furusira be Donhu ni dugu were minnu ce, olu ye : Konsɔgɔla, Sàala, Sanankɔrɔ jedala, Senw jurala. Dugumɔgɔw sinankunw ye : Mariko, Fane, Sidibe.
Dugu baarako
Baara caman bɛ Kɛ Donhu i n’a Fɔ sɛnɛ, baganmara, jàgo.
Forosɛnɛ : keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ : mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.
Jàgo : sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere.
Baganmara : misi, bà, saga, ʃe, kami, tonkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Sàala olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.
Nka nin bɛɛ la yen baara sinsinnenbɛ sɛnɛ kan kosɛbɛ.
Dugu feereko
Fɛɛrɛ minnu bɛ Donhukaw bolo kungokɔnɔw fàgali la olu ye : manabele, ntefere, wɔlɔjuru, wɔlɔgen, furabulu samani ka wɔlɔ Mine a fan kan, dinge tigeli ka wɔlɔfan Bla o la, ʃiladɔn mana dali, buturu.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Лelakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikemansin, kɔnɔyasow ani moto.
Baaɲumaketɔn min ni dugu Delila ka baara Ke ɲɔgɔn fe o ye CMDT ( sene siratige) ye.
Baaɲumanketɔw minnu ni dugu be baara la bi olu ye Bɔrn Fɔnden ni CMDT ( sene siratige) ye. O min Nana saniya tiimeni ka ma dugu in na.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ lakɔlikalan Dabɔra Donhu 1998 sàn. Dugu ta ye kàlanso in ye, sà, 6kalan don wa kelen don.Balikukalanso kelen fana be Donhu.
Kàlan min Donna Donhu fɔlɔ o ye balikukalan yen ka bi lakɔlikalan de fanga ka Bon kosebe
Dugu bàtoko
Dugumɔgɔw be diine min na, o ye silameya ye. Diinein donbaa ye Ʃaka Sangare ye. Misiri kelen dɔrɔn de bɔ Donhu.
Dugu ɲenajeko
Feli sugu minnu be dugu kɔnɔ o dɔw ye: Bàri, jidunun, ntalen, kolonkolon, bala, boyi, kariɲan.O fɔliminen ninnu be Tà ɲenaje minnu na olu ye seliw, furu gintanw, kamalenw ni sungurunw ka ʃufɛ-ɲɛnajɛw, denkundiw a n'o ɲɔgɔnnaw.
Farikolo-ɲenaje sugu min fanga ka bon Donhu bi o ye ntolatan ye. Denmisɛnw ka ɲenajefen were minnu be yen n'u fanga be ka Dɔgɔya ka T'a fe olu ye ferenfunun, berefili, bolomine-tlon, beleta, ineeri, nten, tugu.
Dugu kungoko
N’i ye Donhu kungo Ta k’a Laje, i be jisigiyɔrɔw ( dàla, kɔ, je), jiriw ani kungofenw de ye yen.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fen minnu be Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, salen, nteben, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujega, bilinkitin, sajege, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori.Donhu je ye kelen ye, dàla ye naani ye, kɔ ye kelen ye, fàla fana ye kelen ye.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dinge, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nere, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔnge, ntege, zereninje, nkalama, danga, sunsun, zekene, zaaje, nten, ɲama, sunsun, zere, wɔlɔ, ntomi, ʃɔ.
Kungofenw : sinennin, bàla, minen, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Donhu kungodaw tɔgɔ fle : jeninje, ʃɔjo, tuni, yàla, beleŋeɲen.
Kùlu te Donhu kungo la.
Dugu kaburudoko
Donhukaw ka kaburudo ye kelen ye. A be dugu ni tilebi ce.
Dugu waatiko
Donhu, waatiw be Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni samiɲe ni tltma ye sanko siratige la.Sanji nàta hake ye bl 800 ye sàn kelen kɔnɔ Donhu.
U be Fɔ ɔɲgɔn kɔ ni fonene ni fùnteni ye waati kalaya siratige la .Fùnteni be Taa 8 na sannadan na, nene ta ye 18 ye dugumadan na. Samiɲe ni tlema ce, kawule de be yen. O be Damine ɔkutɔburukalo la ni ka Taa Bla desanburukalo la.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ minnu be Donhu ni mɔgɔw be Se ka Na u ɲe D’a kan, olu ye : Sonugu, Kɔnɔbɔdinge.
Blàdon : 2017-02-19 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04


text:
Fàrafinna kununni dugumasiri
Kà Bɔ Ameriki gun kan kà Tɛmɛ Erɔp ta fɛ, kà Nà Se Azi ni Oseyani taw ma, dugumasiri kelen Jɔra Fàrafinna gun kan, Segegali dugukolo kan, min ɲɔgɔn ma Deli kà Da dugumasiriw la kùndama la. O ye Fàrafinna kununni dugumasiri ye ; dugumasiri min penpelen dòn fo m152 ɲɔgɔn geji ni san ‘cɛ.
Dugumasiri jɔsawura
Dugumasiri in yɛrɛ ye ‘denbaya ye min mɔgɔ ye sàba ye: cὲ n'a muso an'u den. Cὲ jɔlen dòn k'a kininbolo Balan a muso fana jɔlen kɔ la a kɔ fɛ dɔɔnin k'u den sìgilen To a numanbolo kamankun kan k'o yankannen To u taafan fɛ. Den fana y'i sìgilen To a fà kamankun kan k'i numanbolo Jan k'o bolokɔnin Sin jyɛnnatigɛ waati nàtaw ma. U mɔgɔ sàba bɛɛ bɛ ɲɔgɔn 'bolo k'u Kùnda lahɔrɔma kan.
Dugumasiri yecogo bɛ ko min taamaʃyɛn Kofɔ o ye Fàrafinna denbaya yɛrɛwolo dɔ poyitɔ ye kà Bɔ dugu 'jukɔrɔ kà Nà jyɛn yeelen ni hɛɛrɛ daamu Da. O la, u mɔgɔ sàba bɛɛ bɛ hakilila dɔ kan: muso bolo sɛɛnɛcogo a 'kɔ o bɛ Fàrafinna bɔfan Jira, den bolo sincogo kà ɲɛfɛla Jira o bɛ Fàrafinna ka sininkow laɲini Kofɔ hɛɛra ni lafiya ani bɛn 'kɔnɔ. Cὲ yɛrɛ jɔcogo bɛ Fàrafinna ka kologɛlɛya n'a ka barika Jira lafiya 'kɔnɔ. 'Kumalasurunyala, dugumasiri in bɛ Fàrafinna bɔtɔ Jira dìbi la kà yeelen fàn Magɛn, an b'a Fɔ min ma ko Fàrafinna kununni kà Bɔ sunɔgɔ la.
Den bolo sinfan fana Dabɔr'a kamà k'o Sin jyɛn dugumasiri wɛrɛ ma n'o bɛ Etazuni 'kɔnɔ ko Lafiya dugumasiri. Fàrafinna dugumasiri in n'o ɲɛsinnen bɛ ɲɔgɔn ma kà geji K'u dànfaralan dɔrɔn ye.
Dugumasiri yɔrɔfɔli
Fàrafinna kununni dugumasiri bɛ Dakaru. A bɛ yen kìn min na o tɔgɔ ye ko Wakam. Wakam fana y'a ‘damagaloda ye. Kùlunin flà bɛ kɔgɔjida la ɲɔgɔn da fɛ yen minnu bɛ Weele ko sinbara flànin kùluw. Dugukolo-fɔɔnɔ ka kùlu jɔlenw dòn a yɔrɔ a yen. O kùlu kelen kan, Fàrafinna kununni dugumasiri in Nàn'i Cooko kà sanfɛla Minɛ a dafɛfɛn bɛɛ la. A sìgidɔndaw ye 14° 43' 20" K ani 17° 29' 42" T ye.
Dugumasiri kiimɛ mankutu
Cὲ minn bɛ a la o girinya ye tɔni .100 ye kà muso ta Kɛ t.70 ye. U la den girinya ye t.20 ye. N’i y’a mɔgɔ sàba girinya Fàra ɲɔgɔn kan, o bɛ T'i Jɔ t.190 na.
Mɔgɔ ninnu poyitɔ dòn kà Bɔ dugu min na o fara min bɛ Weele ko coronnan o girinya ye t.6 810, betɔn soginnen na. O la, coronnan ni mɔgɔw girinya mana Kafo o mumɛ bɛ Kɛ tɔni 7000 ye.
A dugumasiri in mɔgɔw Dlara bɔgɔ min na o ye dɛɲɛ ani sìra ye. U coronnan ye fàra labɛnnen ye. A bɛ ssànkɛmɛ sìgiyɔrɔma 12 (sàn 12 000) Kɛ n’a ma Cyɛn. O ye k’a Jira k’a bɛ To yen fo kà 3200 sàn Se, tle-nɔɔrɔminɛ kɛko 4 bɛ na Kɛ sàn min na kɔni.
Dugumasiri kùndama geji 'kùn na
Fàrafinna kununni dugumasiri in bɛ kùlu min 'kùn na o jànya ye m100 ye. Dugumasiri yɛrɛ kùndama ye m52 ye min tlalen dòn sankanso 15 ye. A ni kùlu jànya fàralen ɲɔgɔn kan o mumɛ ye m152 ye geji 'kùn na. A bɛ kùlu min sàn fɛ yɛlɛncogo flà b'o la: n'i ma Yɛlɛn a mɔbilisira fɛ, i bɛ Yɛlɛn a sènnamasira fɛ o min ye ‘baladenninw ye kà Yɛlɛn kà Taa i bɛ min ɲɔgɔn 198 Dòn i 'sèn kɔrɔ san'i kà Se a ma. N’i Ser’a ma, a flɛlikɛyɔrɔ bɛ Taa da Minɛ fo cὲ kùnkolo ‘kɔnɔ, sankanso 15nan na. Komin a sankanso 15nan ni 3nan cɛ tɛ lajɛliyɔrɔw ye, i mana Jigin kà Bɔ yen, i bɛ Nà Tɛmɛ ni lajɛli ye fo a sankanso 3nan na. N’i Bɔr’a sankanso 3nan na, i bɛ Nà 2nan na kà N’a Laban fɔlɔ la. Nka san’i ka yɛlɛnni Dabɔ a sankansow la, dugumabon bɛ yen fɔlɔ.
Dugumasiri dugumabon
San’i ka Yɛlɛn a sankansow la, dugumasiri in dugumabon ye ‘yɔrɔ ye, a yɛrɛ jɔli bɔcogo a da fɛ o jaw bɛ Jira i la yɔrɔ min na. Fàrafinna Tariku fana nàcogo jiralen dòn a ‘kɔnɔ kà Bɔ sàn 4 000 kà Kɔn Yesu ‘ɲɛ kà N’a Blà fo 2000 sàn na Yesu bangelen ‘kɔ.
Dugumasiri sankanso 15nan: cὲ kùnkolo-bara kɔnɔna
Mɔgɔ bɛ Yɛlɛn kà Taa fo dugumasiri in sankanso 15nan 'kɔnɔ. O ye a cὲ kùnkolo-bara kɔnɔna ye. I bɛ Dakaru flɛli daamu Da yen kà Лὲ. Yɛrɛmayɛlɛn-yɛlɛnnan bɛ Taa ni mɔgɔw ye yen. I b'i To dugumasiri so laban 'kɔnɔ kà dugu Ye yecogo ɲuman na. N'i b’o bon laban in 'kɔnɔ, i bɛ dugumasiri yɛrɛ yɔrɔ min Ye i dugu ma o ye a muso kùnkolo-bara ye. I bɛ Sɔrɔ kà flɛli Dabɔ sa f'i ɲɛ dàn. O la, k'i kɔ dònnen To geji ma, i bɛ pankurun-kɛnɛ Ye i ɲɛkuntlenna numankɛrɛ kan, kà geji-dawolo Ye i kininkɛrɛ la f'i ka yeli bɛ Se batodaga ma yɔrɔ jan. I fana bɛ Madelɛnn gun ni Goore gun tigina Ye o kɔ fɛ yen. K'i To a san fɛ, Dakaru bɛɛ bɛ K'i tɛgɛ 'kɔnɔ tèn. I bɛ sɔrɔ kà Tig'a kan ko Dakaru yɛrɛ ka gunya min bɛ Fɔ mɔgɔw fɛ k'o ye cyɛn ye tigi-tigi. Dugu in mɔsɔnnen dòn gejibolow ni ɲɔgɔn 'cɛ tèn.
Sankanso 3nan 'kɔnɔ
Dugumasiri jɔlen ja talen nɔrɔlen dòn ale 'kɔnɔ. Yen Dabɔra dajiraliw kamà. I bɛ Senegali jamanatigi kɔrɔw jaw nɔrɔlen Sɔrɔ a 'kɔnɔ, kabi yen ka yɛrɛmahɔrɔnya sɔrɔli la kà Nà fo sisan na: Lewopol Sedaa Sɛngɔɔ, Abdu Juf, Abdulay Waad, Maki Saal.
Fàrafinna masasigilan flà b'a 'kɔnɔ yen, minnu Dira Senegali ma Angola jamana fɛ. O sìgilan ninnu ye Angola masakɛ kɔrɔ dɔ n'a muso sìgilanw ye minnu ye Angola jamana ka 'ŋaniɲɛjira ye Fàrafinna kununni wulika-jɔko la. Kà Bɔ sankanso 3nan na kà Jigin fo dugumabon na, baladennin bɛ yen min ye taasira flanan ye kà Fàra yɛrɛmayɛlɛn-yɛlɛnnan kan.
Sankanso 2nan
Fàrafinna kununni dugumasiri kurunbokarili Kɛra 2010 sàn awirilikalo tle 3 kà Bɛn ni sibiridonya dɔ ye. A Kɛra dugumasiri sankanso 2nan 'kɔnɔ ale min labɛncogo ɲὲ b'a To o Kɛra faama-bisimilaso ye. Jamana 19 jamanatigi Nàn'a kɛnɛ kan. U bɛɛ Dònna kelen-kelen, u n'u taamaɲɔgɔn-kulu kà sanga 10-10 Kɛ Abdulay Waad kɛrɛ fɛ.
Sankanso fɔlɔ
Ale y'a bon bɛɛ la belebele ye. Ko caman bɛ Kɛ a 'kɔnɔ : dajiraliw, jὲkafɔw ani lajɛɛrɛ wɛrɛw. Senegali siyaw bɛɛ nɔnablalen dòn yen: balant, Serɛr, Wɔlɔfɔ, Manjak, Pulaar... Jirimɔgɔnin flà bɛ ʃyɛnta la. Cὲ dɔ sìgilen bɛ balafɔ la. O bɛɛ ye mɔgɔw dlalen ye bɔgɔ ni jiri la k'u To Fàrafinna laadalabaara dɔ la.
Dugumasiri hakilila sɔrɔbaako n'a jɔbaako
Dugumasiri in kɛli hakilila Bɔra jamanatigi Abdulay Waad (2000-2012) la. A jɔli Kɛra kɔgɔdugu-kore sojɔdɔn kɛnyɛrɛye cakɛda dɔ fɛ ko Mansudae Overseas Project Group of Companies, senegali sojɔdɔnna dɔ ka dɛmɛ 'kɔnɔ ko Piyɛɛ Gujabi Atepa. A jɔli tufaden fɔlɔ Dara awirilikalo tle 15, 2002 sàn na. A jɔli Foorila 2010 sàn marisikalo la. O b'a Jira ko a jɔli ye sàn 8 Kɛ 'sèn na.
Fàrafinna dugumasiri in Kɛra jyɛn dugumasiri bɛɛ la ɲɔgɔntɛ ye bonya la. Dugumasiri fɛn o fɛn bɛ jyɛn 'kɔnɔ bì k'o lajɛli bɛ Kɛ a kɔnɔna fɛ, a jànya b'o bɛɛ ta kan. O la, hali Lafiya dugumasira min ye m46 ye, o t'a Bɔ jànya la.
Senegali jamana ye dolar miliyɔn 25 ($25 000 000) musaka Kɛ nin dakabannaso in jɔli la min tùn ye Sefa miliyari tan ni flà (Sefa 12 000 000 000) ye a waati la.
Fàrafinna jamana bɛɛ niyɔrɔji sìgilen dòn a 'kɔnɔ
Angolakaw ka masasigilan minnu bɛ yen, olu bɛ yen k’o jamana niyɔrɔ Jira a ko la. Mali ka laadala yɛlɛn-yɛlɛnnan dɔ bɛ yen kà Mali ka sèndonni Jir'a ko la kà Fàra dɔgɔnɔjamana minɛn kɔrɔ dɔ kan. Liberiyakaw ka cὲkun dɔ bɛ yen. Benɛnkaw ka bololafɛn dɔ bɛ yen. Burkinakaw ka jirimɔgɔnin dɔ bɛ yen. Ganakaw ka yɛlɛn-yɛlɛnnan dɔ fana bɛ yen. O bɛɛ ye ŋaniɲɛjira ye ko hali ni dugumasiri in bɛ Senegali dugukolo kan, ko a dama ka kan Fàrafinna yɔrɔ bɛɛ la.
Blàdon : 2016-05-11 Yɛlɛmako laban : 2016-05-11


text:
Kɔ̀rɛ
Dugu yɔrɔfɔli
Kɔ̀ɔrɛ ye dugudennin ye Mali tlebin-yanfan fɛ. A bɛ Kayi marabolo 'kɔnɔ. Kita y'a ka kolomi ye a ni min cɛ jànya bɛ bam 12 Bɔ nink'a Kɛ Kita Ouest galoda 'kɔnɔ. Kɔfɛba y'a ka galotigi-dugu ye a ni min cɛ ye bam 2 ɲɔgɔn ye. Kɔkɔfata y'a kafoda kubedugu ye a ni min cɛ ye bam 60 ye.
Kɔ̀rɛ ni kɔrɔn 'cɛ, dugu min bɛ yen o ye Harahe ye, bam 3 ɲɔgɔn. Dugu ni tlebin 'cɛ, i bɛ bam 7 Taama ka Dòn Banharala. Duri ye dugu ye fana ye min bɛ bam 3 la Kɔ̀rɛ ni kɛɲɛka 'cɛ. Dugu ni worodugu 'cɛ sa, bam 2 bòli b'i 'bolo yann'i ka Se Kɔhɛ ma.
Dugu tɔgɔko
Kɔ̀rɛ tɔgɔ Sɔrɔla...
Dugu dugutigiya
Kɔ̀rɛ bɛ Mara dugutigi fɛ. Mɔgɔ min bɛ Kɔ̀rɛ 'kùn na bì (2015) o tɔgɔ ye ko Madi Keyta. Dugutigiya min bɛ yen o ye laadala-dugutigi ye. 'Kìn Bɔ 'kìn na tɛ yen dugutigiko la. Dugu cɛw la kɔrɔ mana Kɛ kìn min na o tìgi bɛ Kɛ dugutigi ye. U ka dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda sa nka damanako wɛrɛ b'a sɔrɔli la. O damanako ye fàya de ye. Fàya ni denya bɛ 'ba la a dugu 'kɔnɔ halibi. Ni wolo cogoya ye mɔgɔ min Blà denya walima fàya bolo kan, i ka kow fana bɛ Bɔ u da fɛ n'o dalilu ye. O la, Kɔ̀rɛ dugutigi bɛ Woloma fàw la kɔrɔman 'tu la. O b'a Jira ko den dɔ bɛ Se ka Sɔrɔ dugu 'kɔnɔ yen min ka kɔrɔ ni fàbolo mɔgɔ kofɔlen ye. Nka cogo si la, o den in tɛ dugu tìgiya Kɛ bari denbolo mɔgɔ tɛ Sìgi dugu 'kùn na.
Ni dugutigi Sìgira dugu 'kùn na kaban, fosi wɛrɛ t'a Bɔ yen ni sàya tɛ. Dugutigi sàlen 'kɔ, sàn kelen bɛ Blà sani dugutigi kura ka Sìgi.
Kɔ̀rɛ tu tigɛbaa tùn ye donso ye. A tìgi Wulila ka Bɔ Hɔrɔngo ka Nà Kɔ̀rɛ Sìgi. Dugu sìgili ni bì cɛ tɛ Tɛmɛ sàn 100 ni dɔɔnin kan fɔlɔ. Nka u bɛnbaw Bɔra Kurukɔtɔ fɔlɔ ka Nà Hɔrɔngo.
Kɔ̀rɛ dugutigi kɔrɔ dɔw ye Fàjala Keyta, Usmann Keyta....
Dugu bònya
Kɔ̀rɛ dugu kɛnɛ fɛnsɛ bɛ Taa bam 1 kɛrɛnaani kɔnɔ bònya la. Kìn 2 bɛ dugu kɔ kɛlen bɛ ka minnu dànfara. Kìn kelen tɔgɔ ye ko Kɔ̀rɛndin ninka tɔ kelen tɔgɔ Kɛ ko Kɔ̀rɛba. Kɔ̀rɛ dugumɔgɔ hakɛ bɛ mɔgɔ 1200 Bɔ. Kabini dugu Sìgira, a ma Wuli ka Taa sìgiyɔrɔ kura la fɔlɔ. O b'a Jira ko tomon kɔrɔ tɛ dugu 'bolo.
Dugu siyako
Kɔ̀rɛka bɛɛ ye maninka ye, a bɛ Fɔ maninka sugu minnu ma ko maninka finw. Jamu minnu bɛ dugu la olu ye Keyta, Konatɛ ani Nomɔgɔ ye. Mandenkanw bolofara min bɛ Fɔ yen o ye maninkakan ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ yiriwalen dòn Kɔ̀rɛ ka Sago baara tɔw kan. Yenkaw ka sɛnɛfɛnw ye ɲɔ, kàba, kɔɔri, tiga, bɛnɛ, woso, ʃɔ, zɛrɛ, malo, je, bàra ani dà ye.
Ni sɛnɛ Bɔra yen, baganmara fana fanga ka bòn Kɔ̀rɛ dugu 'kɔnɔ. Bagan minnu bɛ yenkaw 'bolo mara la olu ye misi, bà, saga, wùlu, jakuma, sonsan ani fàli ye.
Kamanmafɛnw marali la, ʃɛw bɛ yen, kamiw, tonkɔnɔw ani jɛnɛntubanninw.
Laadalamɔni bɛ Kɛ kɔ̀rɛka ka baara la. Kɔ min b'u fɛ yen u bɛ mɔni Kɛ o 'kɔnɔ ni jɔ ye. U ka mɔnikɛ-minɛn wɛrɛw ye doolen, segi ani sanke ye.
Kɔ̀rɛka bɛ jago Kɛ k'i ka mago musaka misɛnninw Dakala. Butigiw bɛ yen. Mɔgɔ dɔw ka bɛ tajifeere Kɛ, dɔw bɛ baganfeere Kɛ, dow ta ye sɛnɛfɛnw jagoli ye.
Bololabaara minnu bɛ Kɔ̀rɛ olu ye jiriʃi, sudelli, masɔnya ani motodla ye. Donsoya bɛ Kɔ̀rɛ. U ka donsoba dow yɛrɛ bɛ bolodon Kɛ.
Dugu yiriwaliko
Fɛn damadɔw bɛ Kɔ̀rɛ dugu 'kɔnɔ minnu bɛ a ka yiriwa taacogo Jira 'mɔgɔ la. Hali ni worobinɛ t'u fɛ yeen fɔlɔ, pɔnpekɔlɔn bɛ yen, jabaranin, kalalimansin, kɔɔrisugu, moto, mɔbili. Kɛnɛya siratigɛ la, muso-jiginso bɛ yen.
Kɔ̀rɛ ni baɲuman-kɛtɔn minnu bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo olu ye Plan ye. Plan ka dɛmɛ ye lakalanni ni saniya kɔkɔrɔdonni ye dugu 'kɔnɔ.
Dugu kàlanko
Kàlan minnu bɛ Kɔ̀rɛ olu la giriman dɔ ye lakɔlikalan ye. Yen lakɔlikalan Dabɔra 2008 sàn. Jamana ta dòn. A b'a da Minɛ sàn fɔlɔ ka Taa sàn kɔnɔntɔnnan na.
Blonkɔnɔ-kalan fana fanga ka bòn dugu la. O dabɔ ni silamɛya nàli bɛ ɲɔgɔn na dugu 'kɔnɔ. Siginikalan min bɛ Weele ko C.E.D o bɛ yen. O Dabɔra 2004 sàn na. O kàlan ye sanwɔɔrɔ-kalan ye.
Siginikalan min bɛ Kɛ balikuw 'kùn n'a bɛ Fɔ a ma ko balikukalan o bɛ Kɔ̀rɛ kabi 1997 sàn waatiw la. O kàlanso kelen jɔlen bɛ dugu la yen kàlanw bɛ Kɛ min 'kɔnɔ.
Denmara-yɔrɔ kelen Dayɛlɛnna yen Plan mɔgow fɛ.
Dugu batoko
Diinɛko siratigɛ la, Kɔ̀rɛ ye silamɛdugu ye. Silamɛdiinɛ kelen pe ye yen diinɛ ye. Misiri 2 bɛ yen. Mɔgɔ min Nàna ni silamɛya ye dugu 'kɔnɔ o tɔgɔ ye ko Mahamadu Nomɔgɔ.
Laadalabato tɛ Kɛ forobaya la yen blen. Fɔlɔ, dugu ka bato fànba tùn ye kɔmɔ ye. U tùn bɛ kɔmɔko Kɛ.
Kɔ̀rɛka tɛnɛ ye................. Yen dugu dasiri ye...............
Dugu ɲɛnajɛko
Kɔ̀rɛ ɲɛnajɛlakow ye seliw ye, yɛrɛmahɔrɔnya, denkundi ani furu nɔfɛgintanw ye i n'a fɔ kɔɲɔ. Fɔliminɛn minnu b'u 'bolo olu fànba ye jenbe ni gita ani jidunun ye.
Farikolo-ɲɛnajɛ min fannga ka bòn Kɔ̀rɛ o ye ntolatan ye. O 'sèn kɔrɔ, denmisɛnw ka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, ʃikɔlɔci ani lɛbɛlɛbɛ, o min bɛ Kɛ samiɲɛdonda fɛ.
Dugu kungoko
Kɔ̀rɛ kungo la, kɔ 2 ni dàla 1 ani fàla 2 ye jiboli-yɔrɔw ye. Yenkaw ka mɔniw bɛ Kɛ o jisigi-yɔrɔ ninnu na. U bɛ ntɛbɛn, manɔgɔ, zara, nàna ani kɔnkɔn Mɔ u 'kɔnɔ. Ka Fàra o jikɔnɔ-fɛnw kan, kaana ni kooro, sira kwaama ani tawu bɛ Sɔrɔ yen jiw la.
Kɔ̀rɛ kungo labɔlen dòn jiri kunba fana na i ko jala, sanan, genun, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, nkaban ntomi, tàli ani dugura.
Kungosogo minnu yeli ka telin yen olu ye warablen ni minɛn ye. Sa kùnbaw fana bɛ yen i n'a fo miniɲan, dànkalan ani ntomisa. Kɔnɔ kunba minnu yeli ka telin olu ye duga kelen-kelen, kungo kami, tentannin ani wɔlɔ.
Kungoda dɔw bɛ Kɔ̀rɛ ko Kaba la, Kɔnkɔn la, Kɛɲɛ kan, lɛnkɛhɛtɔ. U b'olu Kɛ ka u yɔrɔw dànfara Di ɲɔgɔn ma.
Dugu kaburudoko
Kaburudo?
Kaburudo 2 bɛ Kɔ̀rɛ. Komin a kìnw ka jàn ɲɔgɔn na, kìn fla bɛɛ n'i ka kaburudo dòn. A kaburudow bɛ dugu ni tlebin 'cɛ.
Dugu waatiko
Waati bɛ Yɛlɛma ɲɔgɔn 'kɔ sàn 'kɔnɔ ni samiɲɛ ni tlema ye. Furancɛnin dɔ bɛ Weele ko kawulɛ samiɲɛbɔda ni tlemadonda 'cɛ.
Waati kalaya siratigɛ la, fonɛnɛ ni funteni waati bɛ Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ. Funteni yɛlɛnnen sannadan tɛ Tɛmɛ hakɛ 35° kan. Nɛnɛ fana dugumadan tɛ hakɛ 16° Sago.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔ lakodɔnnen tɛ Kɔ̀rɛ.
Blàdon : 2016-01-20 Yɛlɛmako laban : 2016-08-05


text:
Mὲɛna
Dugu yɔrɔfɔli
Mὲɛna bɛ Kulukɔrɔ marabolo 'kɔnɔ. Kafoda dòn min bɛ Joyla kolomi 'kɔnɔ. A ni Joyla cɛ ye bam 80 ɲɔgɔn ye. Kafoda min dòn, a Kɛra galoda ye mara cɛmabɔli 'sèn fɛ 1999 sàn na k'a tɔgɔ Kɛ ko Ntlondugu galoda. Galotigi 3 y'u ka galoda Mara kaban: Drisa Mariko (1999-2004), Abdulay Kulubali (2004-2009) ani Abdulay Male (2009 - ...).
Mὲɛna ni Sikaso marabolo fàn dɔw bɛ 'dàncɛ la i n'a fɔ Dogoni galoda ani kumakun galoda. A ni Kucala cɛ fana ka Surun, bam 75 ɲɔgɔn, nka sira jɔnjɔn t'u ni ɲɔgɔn 'cɛ. O la, mὲɛnakaw ka ko ɲɛsinnen bɛ duguba min ma u lamini na o ye Faana ye, u ni min cɛ ye bam 130 ye.
Mὲɛna laminiduguw la, Ncijanna b'a ni kɔrɔn 'cɛ ninka Jaratobugu K'a ni tlebin 'cɛ. Dɔɔma b'a ni Kɛɲɛka 'cɛ ka sɔrɔ ka Boneke K'a ni worodugu 'cɛ.
Dugu tɔgɔko
Mὲɛna ye dugu ye min ma Deli ka sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ.
Dugu dugutigiiya
Dugutigi bɛ Mὲɛna 'kùn na. Laada-dugutigiko dɔrɔn bɛ 'ba la yen. U ka dugu tìgiya tɛ Yaala 'kìn ni 'kìn 'cɛ. A bɛ kìn kelen min na, Jasɔnna, a bɛ yen tuma bɛɛ. Komin dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda, dugutigi tɛ Bɔ dugutigiya la ni sàya tɛ. Ni dugutigi Banna, dugutigi kura sìgili bɛ Kɛ kalo 3 o kɔ fɛ. Nka o furancɛ 'kɔnɔ, dugu marali bɛ To mɔdenw 'bolo sɔn.
Mɔgɔ min bɛ Mὲɛna 'kùn na bì o ye Bɔrɔ Male ye. Dugu dugutigi kɔrɔ dɔw tɔgɔ ye Mɔrɔzan Male, Nci Male (Dnan Nci), Nuhun Bugu Male (2006-...) ani Morifin Male (Dnan Morifin) ye. Morifin tùn ye 'misiriweelela ye fana.
Mὲɛna yɛrɛ tu tigɛbaaw ye Jakite dɔw ye. Jakite minnu bɛ dugu la yen halibi olu bɛnbakɛw. Jamatigi-duguko tle la, Mὲɛna ka jamanatigi-dugu tùn ye Лɔfalenna ye.
Dugu bònya
Mὲɛna bɛ kìn 4 ɲɔgɔn Bɔ. O kìnw ye Jasɔnna, Jawelena, Numuna ani Ntnɛnkala ye. Mɔgɔ hakɛ min bɛ dugu 'kɔnɔ o bɛ 3000 Bɔ. Dugu sìgikɛnɛ bɛ m 2000² Bɔ kɛrɛnaani kɛnɛ 'kɔnɔ. Mὲɛna sìgiyɔrɔ ma Deli ka Yɛlɛma. O la tomon kɔrɔ tɛ dugu la. Mὲɛna yɛrɛ sìgili ni sisan cɛ bɛ sàn 200 Bɔ.
Dugu siyako
Mὲɛna sìgibaa fànba ye bamananw ye, nka fuladu dɔw bɛ yen. Jamu minnu bɛ yen olu ye Male, Mariko, Jakite, Tarawele, Jabaatɛ, Togola, Fanɛ ani Baalo. Bamanankan dɔrɔn bɛ Fɔ dugu la.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye Mὲɛna baara la fànba ye. Yenkaw bɛ kɔɔri, tiga, malo, keninke, saɲɔ, kàba, bɛnɛ, ʃɔ, woso, je, bàra, galama, ani tiganinkuru Sɛnɛ.
U ka jirifforow la, u bɛ mangoro, lenburu, manje, buyagi ninnu bɛɛ Turu. Nakɔlafɛn minnu b'u ka nakɔ sɔntaw 'kɔnɔ olu ye foronto, salati, jaba, ʃù, tamati, nkɔyɔ ani ɲuguw.
Baganmara bɛ Mὲɛna. Bagan siya caman Mara i ko misii, bà, saga, fàli, jakuma, wùlu ani sonsannin. Kamanmafɛn minnu bɛ yen dugu 'kɔnɔ olu ye ʃɛ, kami, ba wɔlo, tonkɔnɔ, jɛnɛntubannin ani tlotlo.
Mɔni min bɛ Kɛ Mὲɛna o ye laadalamɔni kelen in ye; jɛgɛmara ma Dòn yen fɔlɔ. U ka mɔnikɛ-yɔrɔw ye kɔ, dàla ani fàlakɔnɔnaw ye. U bɛ mɔni Kɛ minɛn minnu na olu ye zɔlɔ ni doolen ani jɔ ye. U bɛ kɔkabi fana Kɛ ni dɔw Ko o ma ko kɔsoli. O ye ka balan Da ji ni jɛgɛw 'ɲɛ ka ji Soli ka Bɔ jɛgɛw 'kɔrɔ k'olu Minɛ.
Jago min bɛ Kɛ Mὲɛna o ye sɛnɛfɛnfeere ni butigifeere ye. Mɔgɔ dɔw bɛ kamanmafɛnw ni baganjago Kɛ. Nakɔlafɛnw ni jiridenw fana bɛ Jago yen kosɛbɛ.
Mὲɛna ye logɔdugu ye. A sugu bɛ Jɔ alamisadonya de fɛ. Sugujɔlaw bɛ Nà ka Bɔ dafɛdugucaman na ani ka Bɔ duguba dɔw la.
Bololabaara fàn caman bɛ Mὲɛna 'kɔnɔ. Jiriʃilaw, mtodlalaw, tajifeerelaw ani kalalikɛlaw bɛɛ dɔ bɛ yen.
Yen numuw bɛ dabadla sugu caman Kɛ. Numumusow bɛ baramadla ni lɛfɛdla ani tɛrɛdla Kɛ.
Mὲɛna ye donsodugu ye. Donsobaw yɛrɛ bɛ minnu bɛ jibɔn Kɛ.
Dugu yiriwaliko
Yiriwalii sinsinnan dɔw bɛ Mὲɛna 'kɔnɔ. Minɛnw ni ko kura minnu Dònna yɔrɔ taabolo la o dɔw ye ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, kalalimansin ani kɛnɛyaso ye. Rajoso mankannin dɔ yɛrɛ bɛ dugu la min tɔgɔ ye ko Rajo .... Dugu ni yiriwali bolodalikɛla minnu bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo olu ye CMDT ni Kafo Jiginɛw ye.
Dugu kàlanko
Kàlan minnu bɛ Mὲɛna olu ye lakɔlikalan ni madarasa ani blonkɔnɔ-kalan dɔɔnin. Balikukalan fana bɛ yen. Jamana ka kàlanso jɔlen ye yen lakɔli-kalanso ye kabini 1963 sàn. A b'a da Minɛ sàn 1lɔ la ka T'a Blà sàn 9nan na. Yen madarasa fana kùntaala ye sàn 9 ye. Ale Dabɔra 1988 sàn kalo 9nan tle 24. Blonkɔnɔ-kalan min bɛ yen o ye denmisɛnnin dalajɛ-yɔrɔ dɔ ye mori dɔ kɛrɛ fɛ ka silamɛya jɔsen dɔw K'u 'kùn. Mὲɛnakaw ka mɔgɔ kàlannen fɔlɔ lakɔlikalan na o dɔ ye Musa Tarawele ye. Ale Kɛra sudantle sorasi ye fransi ka mara 'kɔnɔ. Musa fana denkɛ, ko Isa, ale fana ye dɔɔman Kɛ kàlan na fo ka Se sannakalan ma.
Dugu batoko
Silamɛya ye Mὲɛna diinɛ ye. Misiri 2 bɛ yen jumaseli bɛ Kɛ minnu 'kɔnɔ fana. Silamɛya dònbaa tɔgɔ ye ko Mamadu Tarawele. Mὲɛnakaw ka laadalabatow tɛ Kɛ 'forobaya la blen. Bato min tùn bɛ yenkaw 'bolo sani silamɛya ka fanga Sɔrɔ o tùn ye wara ye. O wara tùn bɛ Bato yɔrɔ min na o tùn bɛ Weele u fɛ ko warabugu min kelen tùn bɛ dugu 'bolo.
Tɛnɛmako minnu bɛ mὲɛnakaw la olu tla-tlalen dòn 'jamu ni 'jamu. Malelakaw tɛnɛ ye waraba ye ninka marikolakaw ta Kɛ bàma ni kaana ani kooro ye.
Dugudasiri min bɛ Mὲɛna na o ye bakɔrɔnba dɔ ye. O bɛ Sugandi bakɔrɔnw 'tu la ʃyɛn o ʃyɛn ni kɔrɔlen Bɔra yen.
Dugu ɲɛnajɛko
Лɛnajɛlako minnu bɛ Mὲɛna olu la fànba ye seliw, yɛrɛmahɔrɔnya, furu gintanw, denkundiw ani ɲɛnajɛ bolodalenw. Fɔliminɛn minnu bɛ Tà ka o ɲɛnajɛw Kɛ olu ye jenbe, bari, bàra, jidunun ani gita ye.
Farikolo-ɲɛnajɛ min bɛ ten kan Mὲɛna o ye ntolatan ye. Nka tlonkɛcogo kɔrɔ dɔw bɛ dugu denmisɛnw 'bolo ka kɔrɔ i n'a fɔ bὲlɛta, kɔtɛ, npolenfili ni yɔrɔ dɔw Ko o ma ko ntenfili, dogo-dogonintlon, tɛgɛrɛtlon ani sagooni.
Dugu kungoko
Kungoda tɔgɔ dale man ca Mὲɛna. Kungoda kelen bɛ min Weele ko Dɛbugu kungo.
Jiboli-yɔrɔ kɔnin caman bɛ yen kungow la: fàla, kɔ, dàla ani jɛ. Jikɔnɔfɛn sugu caman bɛ yen jiw la. U bɛ jɛgɛ minnu Minɛ olu ye manɔgɔ, ntɛbɛn, kɔnkɔn, sajɛgɛ, wùlujɛgɛ, ntnɛnin, zara, zeku, ntigin, bilinkitin ani wondon. Bàmalaka minnu bɛ Sɔrɔ yen jiw la olu ye bàma, kaana, kooro ani koorokaara ye. Ntoriw ni jilasaw kɛrɛbɛtɛ.
Jiri kunbaw bɛ Mὲɛna kungo la. O jiri kunba dɔw ye jala, banan, sanan, genun, dingɛ, gele, nsira, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, sunsun, daan, ntɔngɛ, zaban, ntege ani balazan kelen-kelen.
Kungofɛn minnu bɛ Ye u ka tuw la olu ye lὲ, warabilen, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorongo, duga, kungo kami, wɔlɔ, bunun, tentannin ani tonkanjɔ. Kulu kelen pe bɛ yen kungow la ko Dɛbugu kulu.
Dugu kaburudoko
Kaburudo?
Mὲɛna kaburudo ye sàba ye. U bɛɛ b'u damakin na. Kaburudo dɔ bɛ Jasɔnna ni Ntnɛnkala ani Numuna 'tɔgɔ la. Kaburudow caya jù bɛ Bɔ kìnko la.
Mὲɛna kaburudow bɛ u kìnw ni tlebin 'cɛ. Ntnɛnkala ta jɛngɛlen bɛ ka Kɛ worodugu kan dɔɔnin.
Dugu waatiko
Waati bɛ Yɛlɛma-yɛlɛma sàn 'kɔnɔ ʃyɛn fla ka Kɛ samiɲɛ ni tlema ye nɛmako siratigɛ la. Samiɲɛ ni tlema 'cɛ, waati kunkurunnin bɛ yen ko kawulɛ. Sanji bɛ Nà samiɲɛ fɛ n'o bɛ Bɛn sɛnɛ waati ma. Sàn 'kɔnɔ, sanji nalen cayalenba ye balitiri 913 ye nink'a dɔgɔyalenba Kɛ balitiri 849 ye.
Waati kalayali siratigɛ la, waati bɛ fàlenko min Kɛ o fana ye fla ye ka Bɛn fonɛnɛ ni funteni waati ma. Fonɛnɛ na, nɛnɛ dugumadan bɛ Se 20 hakɛ ma. Funteni waati la, funteni hakɛ sannadan bɛ Se 40 ma
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakoma-yɔrɔko tɛ 'ba la Mὲɛna kosɛbɛ. Yɔrɔ kelen min bɛ yen k'o bɛ Se ka Jate 'flɛliyɔrɔ ye o ye Turu ncɛnin ye. Ale ye tu latɔnnen ye dugu fɛ 'maga tɛ Kɛ min 'kɔnɔfɛn fàn si la.
Blàdon : 2016-01-23 Yɛlɛmako laban : 2016-08-05


text:
Mankutuseben
Bugunnatige
Tɔgɔ: Musa s.
Jamu : DANBƐLƐ
Wololi: 1989 / 05 / 09, sungulaso, kucala.
Jamanadenya: maliden.
Furuko: cὲ gana.
Sɔrɔyɔrɔ: kalabankɔrɔ kulublennin, bamakɔ.
Senfɛjuru: 00223 72 66 66 99 // 00223 60 75 06 62
Seereyaseben sɔrɔlenw.
2013-2014 sàn, anglɛkan kankelen-kalan sàn naaninan jàla sɔrɔli FLSL la
2012 - 2013 sàn, anglekan kankelen-kalan sàn sabanan jàla sɔrɔli FLSL la
2009 - 2010 sàn, anglekan kankelen-kalan sàn flanan jàla sɔrɔli FLSL la
2007-2008 sàn, cemakalan banniseben (cemajala), kanw ni masalaseben bolofara la LKDK la Kucala, ni a ma ka fusa jansalan sɔrɔli ye, a be Fɔ min ma ko.
2005-2006 sàn dugumadakun flanan kàlanw seereyaseben sɔrɔli Molobala dugumadakun flanan kàlanso la.
2000-2001 sàn dugumadakun fɔlɔ kàlanw seereyaseben sɔrɔli Sungulaso dugumadakun fɔlɔ kàlanso la.
Dɔnniya werew sɔrɔli
2011-2012 sàn, anglekan làkɔlikàramɔgɔya degeliw, kenyereye dugumadakun flanan kàlanso dɔ la. Min tɔgɔ ye ko ASCOME YIRIBA, Kalabankura, Bamakɔ.
2013 sàn fo bì, ɲinini keli fàsokanw kan ɲininikelila dɔ kere fe
Musa Danbele ye kàlanje ni karamɔgɔkalan Ke Mali kanw yiriwali cakeda la n’o be Weele ko AMALAN.
2013-2014 sàn, bamanankan karamɔgɔya keli Bamakɔ cemakalanso dɔ la n’o be Weele ko Nid du Savoir (LPNS) Kalabankura la.
2013 sàn fo bì, bamanankan karamɔgɔya keli Bamakɔ cemakalanso dɔ la n’o be Weele ko (Lycée Moderne de Kalaban-kura, LMOKA).
Latigelan faamuya
Sebenni ni kùnnafoni-ɲini ɲedɔn, latigelan kan (WORD-INTERNET…).
Kan dɔntaw kùnnafoni
A be Se anglekan Fɔli n’a sebenni na
A be Se Fransekan Fɔli n’a sebenni na
A be Se Bamanankan Fɔli n’a sebenni na
Mamara (o y’a fàkan ye) a be Se o fɔli la koɲuman.
Dyanɲekow
Dugutaaw.
Fɔlifen kɔrɔw
_______________________________________________________________________________________________
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
English Version || Version française || Mankutusɛbɛn kura
Blàdon : 2016-06-19 Yɛlɛmako laban : 2017-01-25


text:
best tile san francisco best carpet cleaning in san jose ca allaboutyouth net best tile store south san francisco.
best tile san francisco yelp ramen,best tile inc bayshore boulevard san francisco call,best tile san francisco granite,best tile san francisco,best tile inc bayshore boulevard san francisco cafe,best tile inc bayshore boulevard san francisco cab,best tile san francisco yelp,best tile san francisco yelp cheap,best tile inc bayshore boulevard san francisco casino,best tile inc san francisco ca 9412428622,best tile inc san francisco ca 94124.


text:
Bamakɔ kàlansow > 2016 05 23
Ecole publique de kalaban-coura - CAP de kalaban-coura AE-RD
N’i Bɔra ba numanbolo fe Sen Fad sira fɛ kà Nà Tὲmԑ Karce Mali fɛ, i bɛ o gudɔrɔn kelen Minɛ ka Taa pnkurunso fàn fɛ. I bɛ na Tɛmɛ Dawudabugu (numan) ni Sabalibugu (kinin) cɛ fɛ. I bɛ na Se polisi-jɔyɔrɔ dɔ ma sira kan fo mɛnɛnbɔlan b'a yɔrɔ la. I bɛ Tɛmɛ yen kan k'i Tlen ka na Se Umu Sangarɛ ka dnanjigin-so ma i kinin fɛ. San'i ka Se o ma m100 ɲɔgɔn, i numan fɛ i bɛ kàlanso in kogo Ye ka Gun sira la.
Blàdon : 2016-05-23 Yɛlɛmako laban : 2016-05-23


text:
empire tile san bernardino san bernardino apartments empire tile and marble san bernardino.
empire tile and marble san bernardino,empire tile san bernardino,inland empire tile san bernardino ca,inland empire tile san bernardino,empire tile and marble san bernardino ca,empire tile san bernardino california, empire tile and marble san bernardino ca tile designs photo of empire tile marble san bernardino ca united states, february page dolcebambinoclub empire tile san bernardino published by a empire tile marble supply san bernardino ca empire tile san bernardino , empire tile and marble san bernardino youelectronicclub empire tile plus slate mm waterproof vinyl floor carpet and florida empire tile ,empire tile marble supply san bernardino ca us contact empire tile marble supply san bernardino ca us contact info, february page dolcebambinoclub empire tile san bernardino vinyl floors tiles empire tile and stone san bernardino.


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with zan in ml.
Zana, Zana, Zana, Zana, Zana, Zana, Zana, Zana, Zana, Zana, Zana Diassa, Zanabougou, Zanadougou, Zanadougou, Zanakoro, Zanandiedo, Zanasso, Zanbadyana, Zanbala, Zanbala, Zanbala, Zanbala, Zanbana, Zanbilala, Zanblala, Zanblara, Zanblena, Zanbougou, Zanbougou, Zanbougou, Zanbougou, Zanbougou, Zanbougou, Zanbougou, Zanbougou, Zanbougou, Zanbougou, Zanbougou, Zanbouroula, Zandela, Zandiela, Zandierla, Zanferebougou, Zanfina, Zanfina, Zanfina, Zanfina, Zanga, Zangabelena, Zangaradougou, Zangarbala, Zangasso, Zango Ouere, Zango Sokala, Zangonibougou, Zangonobougou, Zangorabougou, Zangorosso, Zangorosso, Zangosso, Zangoula, Zangoula, Zangourabougou, Zangousso, Zangouwena, Zanguebougou, Zanguebougou, Zanguena, Zanguenabougou, Zaniakani, Zaniegala, Zanieguela, Zaniela, Zaniena, Zaniena, Zanina, Zankabougou, Zankabougou, Zankebougou, Zankorabougou, Zankorobougou, Zankorola, Zankorola, Zankouna, Zankoundougou, Zankoura, Zankourtakabougou, Zanmperesso, Zannana, Zanradougou, Zanso, Zansogona, Zansoni, Zantiebougou, Zantiebougou, Zantiguila, Zantogola, Zantona, Zantonsiasso, Zantoro, Zantoumala, Zanvalena, Zanzouni,
ADS


text:
2012-11-23 19:26:27 点击次数:6309 查阅:暂不记录
韩文歌曲《默默哭泣》韩语歌词用汉语拼音拼出来,拼成汉语,(不是要翻译)韩文歌曲《默默哭泣》韩语歌词用汉语拼音拼出来
默默的哭泣 - T(尹美莱)ka xi mi ku dei dou lou nai miuqie ki yang ki ku tun so gai duoshi lang ha dun mo qi lu you ca ye youshi kan na lu li qiu ka la gumi ya na ka qi ma la kuca la ha duo ma o mo du na ye youhi mu ka la gu ku die we ei bu lin numei ma wu o dui kei ma la youna ma la shi ka duo la gounai yao ku gu ku duo la guku die nei bong song qi na youka ma na die li qi ma la youmo na you za ya nun mu li ku die ma ga duoan gou long shi to gou long shigou la ki wo li ka zou youcou nou ca ku die ba la bu miuqi ye du ha du li lou ma duoye ca ha bu mo ca lun you ca ye youco kun ca la ha men ca la kuta shi na ki you ma la kushi lin ma da shi ou da ga ma ye youwu ku ca la ku ku die we ha bou lin dunei ba wu die gei ma la youna ma la shi ka duo la gounai yao ku gu ku duo la guku die nei bong song qi na youka ma na die li qi ma la youmo na you za ya nun mu li ku die ma ga duoan gou long shi to gou long shigou la ki wo li ka zou youku sen sou zou ka sen ku dieki ya sou zou ki ya ku dieku die lu pu mie miu wu lun mo sou ki miuno mou we qie ma da ca la no wu li ci ma youong ze ma ma ha gei younei ma da zou na gei youku die you na mo su bezei wa yi mu du qi ku da qiumo na you za ya ca lang ni ku die ku li waan gou long shi to gou long shigou la ki na la wa da kuku die yong ku die ca za wa da ou


text:
Suriya
Suriya (Arabukan na: سورية walima سوريا) madonne Suriya Arabu Fasojamana (Arabukan na: الجمهورية العربية السورية) (Ingliz la: Syrian Arab Republic) ye jamana Tlebi Asia, a be danbo ni Lubenan ani Mediterane Geji tlebi, Turkiye saheli, Iraq koron, Ordon worodugu ani Israil worodugutlebi. Levant yoro bee tunbe wele folo ko Suriya, tumamin bii Suriya jamana be lakafolike faamamara ani mansamara koro caman na, Eblan kodonnyanamaya b'ola bakelenda sabanan kakon Yesu Krisa. Silameya nalen, a faaba Damasi tun ye Umaya Mansamara dagayoro ye ani mara faaba Mamluku Mansamara wati.


text:
emser tile san antonio slate tile store and installation company in san antonio tx grey ceramic tile san antonio.
discount ceramic tile san antonio tx,emser tile & natural stone san antonio tx zip codes,trevino ceramic tile san antonio,emser tile san antonio,emser tile in san antonio,inter ceramic tile san antonio,cheap ceramic tile san antonio tx,international ceramic tile san antonio tx,emser tile san antonio hours,daltile ceramic tile san antonio,emser tile & natural stone san antonio tx airport.


text:
Risila
Risila, Irisijamana (Risikan: Poccия, Rossiya) walima Risila Kurufa (Risikan: Poccийckaя Фeдepaция, Rossiyskaya Federatsiya) ye jamana fensenenba ye min lasamanen kɔrɔnfɛ Erasia kan. Semi-jamanatigiya fasojamana don min lakafolen kurufa 83 la. Risila bɛ danbɔ ni jamana nataw ye (ka jigin ka ta kɔrɔntlebi kataa worodugukɔrɔn): Norwij, Finland, Estonia, Latvia, Lituania, Poland, Belarus, Ukrain, Gorgia, Azerbaijan, Kazakstan, China, Mongolia ani Saheli Kore a ka surun Kelenyalen Jamanaw (US) la Alaska fan fɛ, a bɛ danbɔ tugun ni Worodugu Kore, Swedi, ani Zapan. A bɛ danbɔ ni Artik Geji, Pasifik Geji, Kaspian Ji, Baltik Ji ani Ji Fin.
Ni bamɛtri/Kilomɛtri kɛnɛ 17075400, Risila ye dunia jamanaw labonba ye, a fensɛnen ka ca ni dugukolo tlashegin ye; a jamanaden jate ye mɔgɔ miliyon 142, a bɛ jɔyɔrɔ kɔnɔtɔnan na jamanaden caya taboloma. A kɛnbɛ ka kɔrɔn Asia caman ta ani 40% (biinaani kɛmɛsarada) Eropa la, wati yɔrɔ 11 b'a kɔnɔ; lamini ani dugukolo kɛcogo suguya caman. Risila ye dunia dugujukɔrɔ nafolo ani wuyen lasagoyɔrɔ ba ye, a jatelen wuyen fangatigiba ye. Dunia tufinw lasagoba jamana don a dalaw bɛ talikɛ masurunyala dunia ji duman tlanaani la.


text:
Ŋana
Ŋana, i ni sunaa
Kotigi, i ni sunaa
Sunaa kununbali
Dantanw kumada, i ni sunaa
Datigiw kumada, i ni sunaa
Sunaa kununbali
Ŋana, ko bɛɛ n’a ‘tuma
Kotigi, ko bɛɛ n’a ‘waati
Kalimutigi, bì, e dalen Bɛ
Kalimukala ma Da
Ŋana, a Fɔ nin de Ye jyɛn ye:
Ka kɔlɔn Sèn k’i Kɔdon a ji la
Ka jiri Turu k’i Kɔdon a mɔ la ?
Ŋana, baara ɲuman ‘tɔnɔntan tɛ
Ŋana, i n’i ‘ɲɔgɔnna caman
Ka kalimukala Kɛ dunuya kɛlɛkɛ-bere ye
Ka kalimukala Kɛ dunuya lanpanyelen ye
Ŋana, i ni sunaa
Suna kununbali
Ka kalikan Kɛ, ko bɔkolo ka Labato
Ko ‘kɔflɛ ka Kɛ kɔrɔlenw na
Ko tabiyaw kana Tunun
Ko sekow ni dɔnkow ka Jɛnsɛn
Karamɔgɔba, i ni sunaa
Sunaa kununbali
Karamɔgɔba, kɔlɔn min Sènna anw ye, a ji bɛ Sɛnsɛn
Karamɔgɔba, jiri min Turula anw ye a bolofara Bɛ Jɛnsɛn
Ŋana, kalikanw bɛ Labato
Ŋana, kɛlɛkɛkanw bɛ Jiidi
Kotigi, laɲiniw bɛ Sabati
Bada-bada dali, karamɔgɔ, Ala k’a Nɔgɔya
Ala ka Hinɛ aw n’anw bɛɛ lajɛlen na
Sɛgɛn tɛ Kɛ fu ye.
Dramann Keyta
2014 12 08
Blàdon : 2015-01-11 Yɛlɛmako laban : 2015-01-11