text:
Kunnafoniw furaw kan
Banakisɛfagalanw bɛ banakisɛw kɛlɛ
Banakisɛfagalanw ye furaw ye minnu bɛ banakisɛbanaw kɛlɛ. U tɛ mako ɲɛ sangarannabanaw la i n’a fɔ nparacan, ɲɔni, murafarigan, walima mura gansan.
Banakisɛfagalan bɛɛ tɛ banakisɛbanaw bɛɛ furakɛ. Banakisɛfagalan minnu dilancogo ye kelen ye ye olu ye kulu kelen ye. A ka fisa ka banakisɛfagalanw suguya dɔn ka a da nin sababu fila in kan:
Banakisɛfagalanw dili ka kan ka kɛ k’a kuntaala foori. U tali jɔli k’a sɔrɔ don hakɛ fɔlen ma dafa, o bɛ na ni banakisɛ kolo gɛlɛyali ye ka taa a fɛ.
Penisilini furaw ye banakisɛfagalanw la ɲumanba dɔw ye. Penisiliniw bɛ banakisɛw kɛlɛ minnu caman ye nɛtabanaw ye. Penisiliniw tɛ mako ɲɛ nin bana ninnu na: kɔnɔbɔli, ɲɛgɛnɛsiralabanaw, kɔdimi, birintiliw, mura, nparancan, ani sankaranbanaw (sɛbɛn ɲɛ Bana yɛlɛmabaliw ni Bana yɛlɛmataw lajɛ).
Penisilini bɛ suma miligaramu na (mg) walima hakɛ la min bɛ wele ko inite (Unité, U). Ni penisilini G don, mg 250 = U 400.000 ye.
Mɔgɔ fanba fɛ, penisilini ye fura ɲuman ye. A tata hakɛ dantɛmɛni bɛ se ka kɛ warilatiɲɛ ye nka o tɛ fɛn kɛ a tabaga la.
Penisilini bɛka dɛsɛ bana dɔw la. O kɔrɔ ye ko kɔrɔlen, penisilini tun bɛ se ka o bana ninnu kɛnɛya. Nka bibi in na, penisilini tɛka o baara kɛ bilen. Ni bana tɛ ka se ka furakɛ penisilini lakodɔnnen fɛ, banakisɛfagalan wɛrɛ bɛ se ka ta ka lajɛ walima penisilini suguya wɛrɛ bɛ se ka lajɛ. Misali la, galakanɔrɔ bɛ kologɛlɛya penisilini kɔrɔ tuma dɔw la. Aw bɛ se ka kotiri (ɲɛ Kotiri, Cotrimoxazole, TMP-SMX) lajɛ a nɔ na walima eritoromisini (ɲɛ Eritoromisini: min bɛ penisilini nɔnabila).
Mɔgɔ dɔw fari tɛ sɔn penisilini la. Faritanabana nɔgɔman bɛ na ni kurukuru bɔli ye fari la. O ka teli ka na waati jan walima tile caman tɛmɛnen kɔ fura tali kɔ fɛ. A bɛ se ka mɛn a tigi la ka tile damadɔ kɛ. Ni o kɛra, aw bɛ penisilini tali dabila o yɔrɔ bɛɛ. Ŋɛɲɛmadafuraw bɛ se ka dɛmɛ kɛ ka ŋɛɲɛ ban. Kɔnɔdimi ni kɔnɔboli sɔrɔli penisilini tali fɛ olu tɛ jate faritanabanaw ye, hali ni olu ka jugu, o tɛ penisilini tali dabilakun bɔ.
Penisilini kɛ man teli ka faritanabana juguman bila mɔgɔ la. Penisilini talen kɔ sanga kungurunni kɔnɔ, a tigi fari bɛ bilen a kan, a ngɔnɔ bɛ tɔn ani a dawolow, a ninakili bɛ gɛlɛya, a fanga bɛ dɔgɔya, fo ka a laban kirinni ma. O tɛ taamasiɲɛ ɲuman ye. Aw bɛ epinefirini pikiri kɛ a tigi la o yɔrɔnin bɛɛ la (aderenalini, adrénaline). Aw bɛ aw jija epinefirini ka sɔrɔ aw bolo kɔrɔ tuma bɛɛ penisilini pikiri kɛ waatiw la (aw ye sɛbɛn ɲɛ Penisilini pikiri kɔ gɛlɛyabaw kunbɛncogo laje).
Mɔgɔ min fari tɛ sɔn penisilini la, a sugu fan si man kan ka di o tigi ma tuguni – anpisilini, amɔkisisilini, walima dɔ wɛrɛw. A dunta fara a pikiri kan, ninnu si tɛ se ka di a tigi ma bilen, barisa ni aw ye a dɔ di a ma, bana bɛ se ka juguya ka tɛmɛ kɔrɔlen kan min bɛ se ka a tigi faga. Mɔgɔ minnu fari tɛ sɔn penisilini la, olu bɛ se ka eritoromisini walima banakisɛfagalan sugu wɛrɛ ta a nɔ na.
Penisilini dunta bɛ bana furakɛ ka ɲɛ. Farati bɛ penisilini pikiri la. A bɛ se ka faritɛnɛbanaw ni gɛlɛya wɛrɛw lase mɔgɔ ma. Ola a pikiri ka kan ka kɛ ni hakili ye.
Penisilini dunta (min ni a pikiri tɛ kelen ye) o bɛ se ka kɛ bana nɔgɔmanninw na ani minnu dimi man jugu ten, olu la dɔw ye:
Hali ni aw ye bana furakɛli daminɛ ni penisilini pikiri ye, aw bɛ se ka a furakɛli laban ni a dunta ye ni bana ye nɔgɔyali daminɛ. Ni nɔgɔya tɛ ka don bana na tile 2 walima tile 3 kɔnɔ, aw bɛ yɛlɛma banakisɛfagalan wɛrɛ kan ka to ka dɔgɔtɔrɔ ɲininka o ka aw bila sira.
Walasa fura talen ka mako ɲɛ farikolo ye ka ɲɛ, aw bɛ penisilini ta aw kɔngɔtɔ, lɛri 1 ɲɔgɔn sani aw ka dumuni kɛ walima lɛri 2 ɲɔgɔn dumuni kɔfɛ.
Aw bɛ a miligaramu 25 ka se miligaramu 50 ma di a tigi ma kilogaramu kelen o kilogaramu kelen jate la, o min y’a tilalen ye ka kɛ tako 4 ye don o don tile 10 kɔnɔ. Ni aw tɛ se ka den pese k’a girinya dɔn, aw bɛ fura hakɛ suman ka a bɛn si hakɛ ma.
Bana jugumanbaw la, aw bɛ hakɛ dita fɔlen ninnu ɲɔgɔn 2 di a tigi ma.
Penisilini suguya dɔw ka bana kɛlɛli ka teli, nka u ka baara kuntaala man jan. Penisilini suguya wɛrɛw ka furakɛli ka suma, nka u ka baara kuntaala ka jan kosɛbɛ. Waati dɔw la, a suguya dɔ ka fisa ni dɔ ye.
Penisilini teliman, min ka baara kuntaala man jan (action brève) Nin penisilini suguyaw ka banakɛlɛ ka teli nka u ka baara kuntaala man jan. Tɔgɔ caman bɛ fɔ u ma, misali la, i n’a fɔ penisilini bɛnzili, benzylpénicilline, penisilini yelenta, penisilini G sɛgɛma, pénicilline G, ani penisilini G pikirijilama. A jirala ko nin penisilini suguyaw ka baara ka teli nka u tɛ waatijan kɛ mɔgɔ fari, u pikiri ka kan ka kɛ (siɲɛ 4 fo ka se siɲɛ 6 ma) lɛri 4 o lɛri 4 walima lɛri 6 o lɛri 6. Penisilini min ka baara ka teli, o de ɲɔgɔn tɛ banamisɛnni jugumanbaw furakɛli la ani minnu mako bɛ penisilini kɛko caman na: misali la kɛlɛbɛw walima sinkɔrɔkɛrɛdimiw.
Penisilini minnu ka baara kuntaala man jan, a man surun (action intermédiaire): Penisilini porokayini walima bɛnzili penisilini porokayini. U ka baara ka suma ani u bɛ to mɔgɔ fari la tile kelen ɲɔgɔn, o la u pikiri ka kan ka kɛ siɲɛ kelen tile kɔnɔ. Penisilini porokayini walima porokayini ni penisilini faralen ɲɔgɔn kan o min banakɛlɛ ka teli, o de ɲɔgɔn tɛ banamisɛnni caman furakɛli la, bana minnu furakɛli tɛ taa penisilini kɔ.
Penisilini min ka suma, min ka baara kuntaala ka jan (action prolongé): Penisilini bɛnzatini G walima bɛnizili penisilini bɛnzatini. Nin penisilini suguya bɛ don mɔgɔ fari la dɔɔni dɔɔni ani a bɛ mɛn baara la fo kalo kelen ɲɔgɔn. A bɛ kɛ ka mimi banakisɛma ani damajalan furakɛ, ani fana a bɛ murafarigan kunbɛn. Penisilini suguya don min kɛli ka ɲi nin banabagatɔ la min sigiyɔrɔ ka jan furakɛlikɛla la walima ni banabagatɔ tɛ se ka penisilini kunu. Ni banamisɛn juguman tɛ, pikiri kelen ka kan ka o ɲɛ. A ka c’a la, penisilini bɛnzatini G ni penisilini suguya wɛrɛw de faralen don ɲɔgɔn kan, penisilini minnu ka baara ka teli.
Penisilini pikiri bɛ kɛ bana juguman dɔw kama, i n’a fɔ:
Penisilini pikiri suguya caman bɛ sɔrɔ. U danfara ye: a dɔw bɛ baarakɛ fari la ka mɛn ka tɛmɛ dɔw kan.
Penisilini kisɛ walima a suguya wɛrɛ minnu ka baara kuntaala man jan, olu tacogo bana juguw la:
Pikiri min bɛ kɛ lɛri 4 o lɛri 4, tile 10 ka se tile 14 ma.
A pikiri kɛ o kɛ, aw bɛ hakɛ min ta, o filɛ:
Ni bana ka jugu kosɛbɛ, aw bɛ dɔ fara fura dita kan.
Pikiriw bɛ kɛ sogobu fɛ (intramusculaire, IM), a tɛ kɛ jolisira fɛ (intraveineuse, IV).
Aw b’a hakɛ (Unité) 25.000 ka se hakɛ 50.000 ma, o pikiri kɛ kilogaramu kelen o kilogaramu kelen na don o don. Aw kana tɛmɛ hakɛ 4.800.000 kan. Ni den girinya dɔncogo tɛ aw bolo, aw bɛ fura dita bɛn a si hakɛ ma:
Aw kana sɔn k’a di den ma min si tɛ kalo 2 bɔ fɔlɔ fo ni penisilini walima anpisilini suguyasi tɛ aw bolo. Ni penisilini dɔrɔn de bɛ aw bolo, aw bɛ o hakɛ 50.000 pikiri kɛ siɲɛ 1 don o don tile 10 kɔnɔ.
Banajuguw la, aw bɛ fura tata hakɛ kofɔlen ɲɔgɔn fila ta.
Porokayini ni penisilini ɲagaminen ɲɔgɔn na, o ni porokayini gasan bɛɛ bɛ baara kelen kɛ.
A pikiri bɛ kɛ sogobu dɔrɔn fɛ (IM), a tɛ kɛ jolisira fɛ (IV).
Kulɔkisisilini ye penisilini (pénicilline) suguya dɔ ye. A bɛ kɛ ka banaw furakɛ penisilini gansan dɛsɛra bana minnu na, i n’a fɔ joginda juguman (joginda nɛma) walima kɔlɔladimi. Ni kulɔkisisilini tɛ aw bolo, aw ye dikulɔkisisilini, dicloxacilline di.
Fɔɔnɔnege, fɔɔnɔ, kɔnɔboli, farigan, ni kurundimi.
Ni denmisenniw don, aw bɛ a miligaramu 25 ka se 50 ma, aw bɛ o di den ma a girinya kilogaramu kelen o kelen na don o don, siɲɛ 4 tile kɔnɔ. Ni balikuw don, aw bɛ fura in miligaramu 25 ka se 50 ma, aw bɛ o di baliku ma a girinya kilogaramu kelen o kelen na don o don, siɲɛ 4 tile kɔnɔ. Ni aw tɛ se ka a tigi girinya hakɛ ta, aw bɛ a tata hakɛ kaɲɛ ni a si ye.
Bana jugumanbaw la, aw bɛ hakɛ dita fɔlen ninnu ɲɔgɔn 2 di a tigi ma.
Ni murujoginda walima marifajoginda don, aw bɛ a hakɛ kofɔlenw di don o don, tile 10 fo ka se tile 14. Ni joginda nɔgɔlen dɔn, walima joginda bɛ a tigi kɔnɔ na, aw bɛ metoronidazɔli, métronidazole di a ma fana.
Ni kolo karilen ka a kun bɔ sogobu fɛ (kolo kun bɔlen) aw bɛ a hakɛ kofɔlenw di don o don, tile 5 fo ka se tile 7 ma. Ni joginda nɔgɔlen don kosɛbɛ, aw bɛ metoronidazɔli, métronidazole di a ma fana.
Dikulɔkisisilini ye penisilini (pénicilline) suguya ye A bɛ kɛ ka banaw furakɛ penisilini gansan dɛsɛra bana minnu na. Ni dikulɔkisisilini tɛ aw bolo, aw ye kulɔkisisilini, cloxacilline di.
Fɔɔnɔnege, kɔnɔdimi, dumunikɛbaliya.
Ni a tigi fari tɛ sɔn penisilini la, aw kana dikulɔkisisilini di a ma.
Aw kana a di denyɛrɛni ma.
Dikulɔkisisilini bɛ se ka bangekɔlɔsi furakisɛw fanga dɔgɔya. Aw ye fɛɛrɛ wɛrɛw kɛ, i n’a fɔ manani (i n’a fɔ fugulan nafama). ka sɔrɔ aw bɛka fura in ta
Aw bɛ kotiri dili dabila a tigi ma ni a ka sugunɛ ɲɛ bɛ i n’a fɔ finman, ni a banakɔtaa ɲɛ bɛ i n’a fɔ bugurinjɛ, walima a fari ni a ɲɛw bɛ kɛ nɛrɛ ye (i n’a fɔ sayi nɛrɛ).
Aw ye Dikulɔkisisilini ta ni ji wɛri ɲɛ kelen. Aw bɛ dikulɔkisisilini ta aw kɔngɔtɔ, lɛri 1 ɲɔgɔn sani aw ka dumuni kɛ walima lɛri 2 ɲɔgɔn dumuni kɔfɛ.
Denmisɛnw ni balikuw: aw bɛ a miligaramu 12,5 fo ka se 25 ma, aw bɛ o di k’a da a tigi girinya kilogaramu kelen o kelen na don o don, siɲɛ 4 tile kɔnɔ.
Ni aw tɛ se ka a tigi girinya hakɛ ta, aw bɛ a tata hakɛ kaɲɛ ni a si ye:
Ni joginda juguman don (joginda nɛma), aw bɛ a hakɛ kofɔlenw di don o don, tile 5 fo ka se tile 7 ma. Ni joginda nɔgɔlen don kosɛbɛ, aw bɛ metoronidazɔli, métronidazole di a ma fana.
Ni jeninida juguman don, aw bɛ a hakɛ kofɔlenw di don o don, tile 5 fo ka se tile 7 ma. Ni jeninida ka dun, walima ni farigan bɛ a tigi la, aw bɛ a hakɛ kofɔlenw di don o don, tile 10 fo ka se tile 14 ma.
📖 Gafe kɔnɔkow
← Segin kɔfɛ | Taa ɲɛfɛ →


c: text/html

text:
Coronavirus bana kɛlɛli nafolo mara ko nyuman
A jɛnsɛnna : A falenna :
Baro ye talikɛ sigidaladenw jɔyɔrɔ kan coronavirus bana kɛlɛli nafolo mara ko nyuman la, sigidaladenw ka yɛrɛya sabatili ni jɔyɔrɔ min b’u la bana in kɛlɛli ko nyuman na. Baro sigira ni AJCAD (Association des jeunes pour la citoyenneté active et la démocratie) nyɛmaa, Adam Dicko ye.
- Ladilikan tagara o sira kɛlɛ in fɛ : Dr Naba Pagatin de ka ladilikanw don. Ale ye Cadre des suivis citoyens des prestations de service dans le domaine de la santé Bobo Dioulasso (Burkina Faso) nyɛmaa ye.
- Kuman di la lamɛnbaga damadɔ ma o baabu kan.
- Togodaw Kunkan kɛnɛ kɔnɔ : kuma di la Radio Niandan FM nyɛmɔgɔ ma, Mohamed Thermite Mara ka bɔ Kissidougou, Laginé jamana kan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
I tuara jamana o jamana la, i na sariyaw sòrò yen minw b'a to jamana denw bè to nyògòn fè bèn ni hèra la. O cogo kelen na, an ni Ala cè tèmèn siraw bè ye minw b'a to an bè se ka hèra sòrò Ala fè.
1.TÈMÈN SIRA FÒLÒ:
ALA BE I KANU ANI FEERE NYUMAN B'A FE I KA NYENAMAYA KO LA.
Ala ka kannya
"Nka Ala ye an kanu cogo min na, a ye o jira nin de fè, ka an jurumutò to, Krisita sara an ye." (Romèkaw 5:8)
Ala ka fèere
Yesu ko: "Ne kòni nana walisa ne ka sagaw ka nyènamaya sòrò, o ka caya u la ka ta'a fè." (Yuhana 10:10)
Nka mògò caman ma nyènamaya dòn ni nyagali ni h่ra ye kamasòrò....
2. TÈMÈN SIRA FILANAN:
ADAMADEN YE JURUMU KELA YE. O DE KOSON A TE SE KA ALA KA KANUYA NI A KA FEERE NYUMAN DON.
Adamaden ye jurumukèla ye.
"Faranfasi si tè mògòw bèe ye jurumu kè, u bèe dèsèra Ala nòorò la." (Romèkaw 3:23)
Ala ka senu.
Ala ko : "Aw ka kè senumaw ye, katuguni ne ka senu." (1 Pière 1:16)
Ala ye mògò da walisa a ka to jènyògònya nyman la ale fè. Nka mògò ye a sagonan sira nyènatòmò o la jènyògònya nyuman min tun bè ani a dabaa Ala cè o tinyèna. Bible bè o de wele ko jurumu. Jurumu bè bò nin de la (1) ni mògò bè muruti Ala ma (2) ni a mago tè Ala ko la (3) ni a ma se ka Ala ka dafalenya kun dama sòrò.
Adamaden ni Ala cè farala.
"Jurumu sara ye saya ye..." (Romèkaw 6:23)
Nin ja b'a jira an na ko Ala ka sènu, nka adamaden ye jurumukèla ye. Furancè jan bè u ni nyògon cè. Binyèw b'a jira, cogomin Adamaden b'a nyini ka gèrè Ala la a yèrè ka fèerèw fè: jogo nyumaya, Ala delili, Ala batoli ani kèwale nyumanw. Nka o si tè se k'a ni Ala cè jènyògònya tinyènen tugu. Bòda kelenpe min bè nin ko la, tèmèn sira sabanan b'o jira an na.
3. TÈMÈN SIRA SABANAN:
YESU KRISITA KELENPE DE YE ALA KA FEERE YE ADAMADEN KA JURUMU YAFA KO LA. ALE DE SARA AN KOSON. I BE SE KA ALA KA KANUYA N'A KA FEERE NYUMAN SIDON I KA NYENAMAYA LA ALE DE BARIKA LA.
A bange ko kèra kabako ye.
Yesu Krisita ma kè adamaden farisogoma den ye, nka a sòrò la Ni Senu barika la mpogotigi Mariyama fè. O de kòson Yesu Krisita bè wele Ala Denkè.
Mariyama y'a fò mèlèkè ye ko: "O na kè cogo di, kamasòrò ne ma cè si dòn fòlò?" Mèlèkè y'a jaabi ko: "Ni Senu bè na i kan, Ala Kòròtalenba ka sebaaya na biri i kun na. O de kosòn i bèna den senuma min bange, o na wele Ala Denkè" (Luka 1:34-35)
A sara an nò na.
Ala ye Ibrahima den kunmabò ni sagajigi kelen ye, tuma min na a tun bè n'a kè saraka ye. O cogo kelen na Ala ye dinyè kunmabò ni Ala ka sagaden ye, Yesu Krisita kòni o min sara an nò na walisa k'an ka jurumuw bò yen.
O dugusajè, Yuhana ye Yesu natò ye a ma, a ko: "Ala ka Sagaden min bè dinyè ka jurumu ta k'a bò yen, o file." (Yuhana 1:29)
"Krisita sara sinyè kelenpe jurumuw kosòn tilennen tòoròla tilenbaliw nò na, walisa a ka an lase Ala ma." (1 Pière 3:18)
A kunnuna ka bò suw cèma.
"Nin Yesu kòni, Ala y'a lakunun, an bèe ye o seerew ye." (Kèwalew 2:32)
Ala tun ye nin kow fò kiraw dala san caman sanni u ka kè (Esayi 53, Zaburuw 16,...)
Yesu Krisita kelenpe de ye Ala yère ka feèrè ye adamadenw ka jurumu ko la. O de kosòn a ye sira kelenpe ye k'an lasè Ala ma.
Yesu y'a jaabi ko: "Ne de ye sira ye, ani tinyè, ani nyènamaya. Mògò si tè na ne Fa ma, ni a ma tèmèn ne fè." (Yuhana 14:6)
"Kamasòrò Ala ye dinyè kanu haali, fò a ye a Denkè kelenpe di, walisa mògò o mògò dara a Denkè la, o kana halaki, nka o ka nyènamaya banbali sòrò." (Yuhana 3:16)
Jènyogònya min tun tinyèna an ni Ala cè, Ala yèrè ye o tugu. A ye Yesu Krisita, Ala ka Sagaden ci ka na sa gengen jiri kan an nò na. A ye an ka jurumuw juru sara.
Nka nin tèmèn sira saba dònni t'a bò....
4. TÈMÈN SIRA NAANINAN:
AN KA KAN KA SON YESU KRISTA MA I KO AN KISIBAA NI AN MATIGI. N'O KERA AN BE KA ALA KA KANNUYA NI A KA FEERE NYUMAN SIDON AN KA NYENAMAYA KO LA.
An ka kan ka sòn Yesu Krista ma.
"O bèe n'a ta, minw sònna a ma ka da a la, a ye fanga di olu bèe ma ka kè Ala denw ye." (Yuhana 1:12)
An bè son Yesu Krista ma dannaya fè.
"Aw kisilen bè nèema de barika la dannaya fè, o ma bò aw yèrèw la dè, Ala ka nili fèn don. O tè kèwalew nò ye, walisa mògò si kana a yèrè bonya." (Efesekew 2:8-9)
Ka son Yesu ma o ye bange ko kura ye Ala ka gwa kònò. (Yuhana 3:1-8)
An ka kan ka Yesu wele ka don an ka nyènamaya la.
Yesu ko: "Ne jòlen filè da la ka da kònkòn. Ni mògò dò ye ne ken mèn ka da yèlè ne ye, ne na don o yòrò ka dumuni kè o fè, a na dumuni kè ne fè." (Jirali 3:20)
Ka sòn Yesu Krisita ka kalanw ma o dama t'a bò. Ka son Yesu ma o kòrò: ka ban an yèrèw sago ma ka Ala sago kè (ka nimisi), an b'an jigi da Yesu kan ko a bèna an ka nyènamaya la ani k'an ka jurumuw yafa an ma; an bè son Yesu k'an kè a yèrè sagona mògò ye.
Nin ja fila bè nyènamayá sifa fila ko jira.
E ka nyènamaya bòlen bè nin fila la jumèn fè?
I b'a fè I ka nyènamaya k'a kè u la jumèn kelen ye?
I bè se ka sòn Yesu ma cogo min na. O bè na jira I la.
I bè se ka sòn Yesu ma sisan yèrè dannaya fè.
Yesu wele, ka don i ka nyènamaya la deili fè. Delili, o ye ka kuma Ala fè. Ala bè I kònònna ko bèe don. Ka da o kan, a faamu, ko i da la kuma tè ko ba ye Ala fè. Ala bè min filè o ye i dusu kun cogo ye.
I bè se ka deili kè nin cogo la:
"Matigi Yesu, ne mago bè i la. Ne bè barika da i ye i saya kosòn gwègwè jiri kan ka ne ka jurumaw yafa. Ne bè ne dusukun dayèlè i ye ani ne bè sòn i ma, kè ne Kisibaa ni ne Matigi ye. Ne bè barika da i ye ne ka jurumaw yafali kosòn ani nyènamaya banbali kosòn i ye o min di ne ma. Ne ka nyènamaya nyèminè. I b'a fè ne ka kè mògò min ye i ka ne kè o ye. Amina."
Nin delili bè bèn i kònònna ko ma wa?
Ni o do, sègin nin delili kan, Yesu bè na don i ka nyènamaya la i ko a y'o lahidu ta cogo min na.
I bè se k'a dòn cogo min ko Yesu Krisita bè i ka nyènamaya la? I ye Yesu wele ka don i ka nyènamaya la wa ? Ka kenyè ni a ka lahidu ye Jirali 3:20 na Yesu bè min sisan ? Yesu Krisita y'a fò ko a na don i ka nyènamaya la. Yala a bè son ka i nègè wa ? Sababu jumèn b'a to i b'a dòn ko Ala y'i ka delili jaabi? (Ala ka kantigiya ani a ka kuma).
Bible bè nyènamaya banbali lahidu ta mògòw ye minw bèe bè sòn Yesu ma.
"O seereya filè nin ye, ko Ala ye nyènamaya banbali di an ma, o nyènamaya bè sòrò a Denkè la. O Denkè bè min fè, nyènamaya bè o fè. Ala Denkè tè min fè, nyènamaya tè o fè fewu. Aw minw dara Ala Denkè tògo la, ne bè nin kow sèbèn ka ci aw ma, walisa aw k'a dòn ko nyènamaya banbali bè aw fè." (1 Yuhana 5:11-13)
Ka kènyè ni nin lahidu ye i bè se ka dòn ko Yesu Krista bè i ka nyènamaya la ani ko nyènamaya banbali bè i fè tuma min yèrè la i y'a wele ka don i ka nyènamaya la. A tèna i nègèn fewu. I ka to ka barika da Ala ye kamasòrò Yesu Krisita bè i ka nyènamaya la ani ko nyènamaya banbali bè i fè.
I hakili ka to nin na kosèbè...
I kana i sinsin i dusukun cogo kan.
Ala ka kuma (Bible) o de ye dannabaa nyèminèbaa ye a yèrè dusukun cogo wala a ka miiriliw t'a nyèminè tun. Dannabaa bè nyènamaya dannaya de barika la o ye jigi dali ye Ala ka kantigiya ni a ka kuma kan. Bi, i bè se ka kè hèra la. Sini i bè se ka kè dusukasi la. Dusukun tè to cogo kelen na. Don bè n'a ta do. O de kosòn i kana i sinsin i dusukun cogo kan walisa k'a jèya a la ko Yesu Krisita bè i ka nyènamaya la.
Ala yèrè y'a fò ko: "Ne tèna i to yen fewu, ne tèna i bila abada." (Heburuw 13:5)
Komi i b'a dòn ko Ala tè i nègen, o de kosòn don ka di o don ka go o, i bè se ka barika da a ye kamasòrò a bè i ka nyènamaya la. Ni i bè barika da Ala ye o b'a jira ko i dalen bè a ka lahiduw la.
Mun kèra i ye i sonnen kò Yesu Krisita ma ?
Kabini i sònna Yesu Krisita ma i dusukun na dannaya fè, fèn caman kèra i ye i n'a fò:
- Yesu Krisita nana i ka nyènamaya la. (Jirali 3:20; Kolosekaw 1:27)
- I ka jurumuw bèe yafara i ma. (Kolosekaw 1:14)
- I kèra Ala den ye. (Yuhana 1:12)
- I ye nyènamaya banbali sòrò. (Yuhana 5:24)
- I ye nyènamaya kura daminè. Ala ka feèrè nyuman ye min ye i ka nyènamaya ko la i na o don. (Yuhana 10:10; 2 Kòrèntekaw 5:17; 1 Tesalonikekaw 5:18)
Yala, ko duman wère bè ye min ka fisa ni ka sòn Yesu ma ye wa ?
I bè sòn ka barika da Ala ye sisan a ka ko nyuman kèlew kosòn i ye wa? Ka barika da Ala ye o bè i ka dannaya jira.
Dannabaa ka nyèfè taali kè cogo dòw:
Dannabaa ka nyèfè taali bè bò a jigi bèe dali la Yesu Krisita kan. "...mògò tilennen na nyènamaya dannaya de barika la." (Heburuw 10:38). Dannaya de b'a to i bè se kti jigi da Ala kan i ka nyènamaya ko bèe la ani ka nin kow kè:
- Ala deli don o don. (Yuhana 15:7)
- Ala ka kuma kalan don o don. (Kèwalew 17:11) -- I ka Ala kuma kalanni daminè Yuhana kitabu la.
- Ala kanminè tuma bèe. (Yuhana 14:21)
- Yesu Krisita ko fò mògò wèrèw ye i ka nyènamaya ani i dala kumaw fè. (Matiyu 4:19; Yuhana 15:8)
- I jigi da Ala kan i ka nyènamaya ko kètaw bèe la. (1 Pière 5:7)
- A to Ni Senu ka i nyèminè don o don ani ka barika don i ka nyènamaya n'i ka seereya la. (Galasikaw 5:16-17 Kèwalew 1:8)
Dannabaaw ni nyògòn cè jènyògònya nafan:
Dògò kurun caman bè mana kosèbè nyògòn fè tasumala. Nka n'i bè kelen bò ka bila a danna, a tasuma bè sa. I ni dannabaa tow cè jènyògònya fana bè ten. A ka fisa i ma ka jè mògò wèrèw fè minw sònna Yesu Krisita ma i ko u Kisibaa ni u Matigi. I ka kan ka to ka lajè eglise dò mògòw fè minw bè da a la ko Bible ye tinyè ye ani u bè Yesu Krisita bato. A daminè nin dògòkun yèrè la.
"An kana nyògòn lajèli dabila i ko dòw b'a kè cogo min na, nka an ka nyògòn laadi, janko aw b'a ye ko Matigi ka don surunyara." (Heburuw 10:25)


text:
Neesim Suurili
Neesim Suurili (An-Nur ٱلنُّور)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhirila fukumsi sheŋa din be ninsalinim’ ʒiʒiinitali puuni, ni di ni tu kamaata ni bɛ gu bɛ ninsalitali shem.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. Suurili m-bɔŋɔ ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li na, ka zali li (di fukumsinim’) talahi, ka Ti lahi siɣisi daliri sheŋa din be polo ni na di puuni, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban teeri Naawuni yɛla.
- 2. Zimpaɣa mini zindoo, fiebmiya bɛ zaɣiyino kam baranzum kobga. Yaha! Miri ya ka yi chɛ ka nambɔɣu gbahi ya ni bɛ niriba ayi maa Naawuni zaligu ŋɔ puuni, di yi niŋ ka yi shiri nyɛla ninvuɣu sheba ban ti Naawuni ni Zaadali yelimaŋli. Yaha! Cheli ya ka zamaatu sheba ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli puuni di bɛ tibli dargibu maa shɛhira.
- 3. Zindoo bɛ niŋdi (paɣa so) amiliya naɣila zimpaɣa bee baɣiyumaanda, lala ka zimpaɣabɛ niŋdi (do’ so) amiliya naɣila zindoo bee baɣayumaanda. Amaa! Bɛ mɔŋ lala n-zaŋ ti ninvuɣu sheba ban ti Naawunui yelimaŋli.
- 4. Yaha! Ninvuɣu sheba ban ŋmari ʒiri m-pari paɣa sheba ban gbibi bɛ maŋa, ka mibi tahi shɛhiranim’ anahi na, tɔ! Yin fiebmi ya ba baranzum pihinii, ka miri ya ka yi lahi deei bɛ shɛhira sheli kuli mali wɔra. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu sheba ban kpee yi.
- 5. Naɣila ninvuɣu sheba ban niŋ tuba di nyaaŋa, ka lahi vielgi bɛ tuma. Tɔ! achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 6. Yaha! Ninvuɣu sheba ban zilsiri bɛ daamiliya paɣaba ni zina, ka mika shɛhiranima naɣila bɛ mammaŋa, tɔ! Bɛ puuni yino shɛhira nyɛla (doo maa po Naawuni) bunahi: kadama achiika! O nyɛla ŋun be yelimaŋlinim’ puuni.
- 7. Din pahiri anu, (ka o yeli): “Achiika! Naawuni narimbu be o zuɣu, o yi shiri nyɛla ŋun be ʒirinim’ puuni.
- 8. Yaha! Bɛ ni vuui azaaba ka chɛ o (paɣa maa), di yi niŋ ka o gba di o maŋ’ shɛhira (ka po Naawuni) bunahi kadama achiika! O (yidana maa) be ʒirinim’ ni.”
- 9. Din pahiri anu, ka o (paɣa maa yɛli): “Achiika! Naawuni narimbu be o zuɣu, di yiniŋ ka o (n yidana maa) be yelimaŋlinim’ puuni.”
- 10. Di yi di pala Naawuni pini mini O nambɔzɔbo yi zuɣu, (O naan gbaai ya gbaarikpeeni). Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Yemgoliŋga lana.
- 11. Achiika! Ninvuɣu sheba ban daa kana ni ʒiri la, bɛ nyɛla zamaatu sheba ban be yi (Muslinnim’) puuni, tɔ! Di tehiya nidi nyɛla zaɣibeɣu n-tin ya. Chɛli gba! Di nyɛla zaɣiviɛlli n-tin ya, bɛ (ban tehi lala maa) puuni ninvuɣu yino kam mali taali sheli oni bo n-ti omaŋa. Yaha! Bɛ puuni ninvuɣu so ŋun taali galsi gari bɛ zaa (Abdullahi Ibni Ubayi Ibn Salul) mali azaaba din bara (Zaadali).
- 12. Di yidi niŋ ka yi (Muslinnim’) ni daa wum li, ka (yi puuni) ban ti Naawuni yelimaŋli paɣaba ni dobba bi tehi zaɣivelli n-ti bɛ maŋ’ ka yeli: “Ŋɔ maa nyɛla ʒiri din be polo ni.”
- 13. Diyidi niŋ ka bɛ bi zaŋ shɛhiranim’ anahi na? Dinzuɣu, bɛ yibi zaŋ shɛhiranim’ anahi maa na, tɔ! Bannim’ nyɛla ʒirinim’ Naawuni sani.
- 14. Yaha! Di yi di pala Naawuni pini ni O nambɔzɔbo yi (Muslinnim’) zuɣu Dunia mini Chiyaama, tɔ! Azaaba titali naan paai ya n-zaŋ chaŋ yi daalizam’ sheŋa yi ni daa di maa ni.
- 15. Saha sheli yi (Muslinnim’) ni daa tuhiri li soli ni yi zilima, ka yeri yini ka shɛli baŋsim yi noya ni, ka yi naan tehiri li yeltɔɣa bila, ka di nyɛla din bara Naawuni sani.
- 16. Yaha! Di yi di niŋ ka yi (Muslinnim’) ni daa wum li, ka yi daa bi yeli: “Di bi tu kamaata ni ti gbibi ŋɔ maa n-tɔɣsira. Yaa ti Duuma Naawuni! A nam niŋ kasi, ŋɔ maa nyɛla ʒiri zaɣititali.”
- 17. Naawuni saɣisiri ya ni yi di lahi niŋ ŋɔ maa tatabo kuli mali wɔra, yinim’ deei yi nyɛla ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 18. Yaha! Naawuni kahigiri ya la O nam yɛlikpahinda. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 19. Achiika! Ninvuɣu sheba banbɔri ni ninvuɣuyolim lahibali wuligi luɣuli kam n-zaŋ chaŋ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli polo maa, tɔ! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu Dunia ni Chiyaama. Yaha! Naawuni mi din sɔɣi, amaa! Yi bi mi.
- 20. Yaha! Di yi di pala Naawuni pini mini O nambɔzɔbo zuɣu, (O naan gbaai ya gbaarikpeeni). Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 21. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Di doli ya shintaŋ napɔmboba, ŋun kam ti doli shintaŋ napɔmboba, tɔ! Achiika! O(ŋun shintaŋ maa) nyɛla ŋun puhiri ni kavi tuma mini Naawuni ni je sheli. Di yi di pala Naawuni pini mini O nambɔzɔboyi zuɣu, yi puuni so naan ku niŋ kasi kuli mali wɔra, amaa Naawuni niŋdila O ni bɔri so kasi. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.
- 22. Yaha! Yi (Muslinnim’) puuni bundannim’ mini Naawuni ni balgi ti shɛba miri ka bɛ po Naawuni kadama bɛ ku lahi ti bɛ dɔɣiriba mini nandaamba, n-ti pahi ban zo Hiʒira Naawuni soli alheeri shɛli, dinzuɣubɛ chɛli paŋ ba, ka zaŋ bɛ taali bahi. Di ni bɔŋɔ, yi bi bɔri ni Naawuni chɛ m-paŋ ya? Yaha! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 23. Achiika! Ninvuɣu sheba ban ŋma ʒiri m-pari paɣa sheba ban gbibi bɛ maŋ’ ka ʒi shɛli yɛla, ka lahi nyɛ ban ti Naawuni yɛlimaŋli, tɔ! Bɛ (Naawuni) narim ba Dunia ni Chiyaama. Yaha! Azaaba din bara be bɛ zuɣu (Zaadali).
- 24. Dabsi’ sheli bɛ zilima mini bɛ nuhi, n-ti pahi bɛ napɔna ni yɛn ti di ba shɛhira n-zaŋ chaŋ bɛ ni daa tumdi tuun’ shɛŋa.
- 25. Dindali maa ka Naawuni yɛn ti yo ba bɛ tuuntumsa sanyoo ni yelimaŋli,ka bɛ baŋ ni achiika! Naawuni n-nyɛ yelimaŋli polo ni.
- 26. Paɣayoya nyɛla doyoya paɣaba, ka doyoya mi nyɛ paɣayoya yidannima. Yaha! Paɣasuma nyɛla dosuma paɣaba, ka dosuma mi nyɛ paɣasuma yidannima. Tɔ! Bannim’ maa (dosuma mini paɣasuma maa) nuu ka bɛ ni yeri shɛli maa ni.Bɛ mali chempaŋ, ni arzichi din galsi (Alizanda).
- 27. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Di kpen ya yili sheŋa din pa yi yiŋsi, naɣila yi bola di soli ka niŋ yili maa nim’ gaafara. Dina n-nyɛ viɛnyɛla tin ya, domin achiika! Yi nyɛla ban yɛn teei Naawuni yɛla.
- 28. Yaha! Yi yi bi nya so di (yili maa) ni, tɔ! Yin miri ya ka yi kpe di puuni, naɣila bɛ saɣi mi tin ya. Yaha! Bɛ yi yeli ya: “Labmi ya,” tɔ! Yin shiri labmi ya. Dina n-nyɛ kasi n-zaŋ tin ya. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi yi tuuntumsa.
- 29. Taali ka yi zuɣu ni yi kpe yili sheŋa so ni ka di puuni, ka di nyɛla yi malila neen’ sheŋa di puuni. Yaha! Naawuni mi yi ni niŋdi shɛli polo ni, ni yi ni sɔɣiri sheli.
- 30. (Yaa nyini Annabi)! Yelimi ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli dobba ni bɛ pɔbmi bɛ nina (ka chɛ paɣa shɛba ban pa bɛ paɣaba yulibu) ka gu bɛ tooni, dina n-nyɛ kasi n-zaŋ ti ba. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi bɛ tuuntumsa puuni.
- 31. Yaha! Yelimi paɣa sheba ban ti Naawuni yelimaŋli ni bɛ pobmi bɛ nina (ka chɛ dab’ shɛba ban pa bɛ yidannim’ yulibu) ka gu bɛ tooni. Yaha! Bɛ miri ka bɛ yihi bɛ nachinsi polo ni naɣila di puuni din yi be polo ni. Yaha! Bɛ zaŋmi bɛ sariti n-taɣibɛ niŋgoya zuɣu. Yaha! Bɛ miri ka bɛ yihi bɛ nachinsi polo ni naɣila bɛ yidaannim’ sani, bee bɛ banima, bee bɛ yidannim’ banima, bee bɛ (maŋmaŋ’) bihi, bee bɛ yidannim’ bihi, bee bɛ tuzodobba, bee bɛ tuzodobba bihi, bee bɛ tuzobihi (paɣaba) bihi, bee bɛ Muslim’ paɣa taba, bee bɛ sulinsi, bee dobba ban ka paɣaba bukaata, bee bibihi ban na ʒi paɣaba zaɣim. Yaha! Bɛ (paɣaba maa) miri ka bɛ mali bɛ napɔna m-buri tiŋgbani ni, domin bɛ baŋ bɛ ni sɔɣi binshɛɣu bɛ nachinsi ni. Dinzuɣu, yaa yinim’ ban ti Naawuni yelimaŋli! Niŋmi ya tuba namgbaniyini nlabi Naawuni sani, achiika! Yi nyɛla ban yɛn nya tarli.
- 32. Yaha! Niŋmi ya yi puuni dakoya mini ninvuɣu suma (dobba ni paɣaba) amiliya, bɛ yi nyɛla faranima, Naawuni ni largi ba O pini puuni. Yaha ! Naawuni nyɛla Ŋun yelgiri arzichi n-tiri O daba, Baŋda.
- 33. Yaha! Ninvuɣu sheba ban ka yiko ni amiliya niŋbu gbaami bɛ maŋa hali ka Naawuni ti largi ba O pini puuni. Yaha! Yi sulinsi puuni ban bɔrini bɛ yo bɛ maŋ’ zuɣu ka leei bilchinnima, yi yi baŋ ni bɛ chebu nyɛla din viɛla, yin cheliyaka bɛ yo ka yi chɛ ba. Yaha! Tim ya ba Naawuni daarzichi sheli O ni tin ya puuni. Yaha! Di niŋ ya yi sulinsi (ban nyɛ paɣaba) talahi ni pagɔrsigu domin yi zaŋ ba bo yi Dunia zuɣu, dindee yi niŋ ka bɛ bɔri ni bɛ gbibi bɛ maŋa. Dinzuɣu, ŋun ti niŋ ba furmiinsi (ni pagɔrsigu), tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana talahi shɛli bɛ ni niŋ ba maa nyaaŋa, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 34. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila aayanima n-tin ya na polo ni, ka tin ya kotomsi n-zaŋ jɛndi ninvuɣu sheba ban daa kana pɔi ni yinim’ maa, ka di nyɛla wa’azu n-zaŋ ti wuntizɔriba.
- 35. Naawuni n-nyɛ sagbana ni tiŋgbani neesim, O neesim maa kotomsi ŋmanila voli din be dukpini ni, ka furila be di puuni, ka furila maa be kalo puuni, ka di (kalo maa) ŋmani saŋmar’ shɛli din ne pam, ka bɛ nyɔri li ni alibarka tia kpam, dina n-nyɛ Zaituuni. Di wulinluhili mini di wulimpuhili ka din taɣirili ka chɛri wuntaŋa. Di kpam di chɛ bɛla ni di neei, hali di yi niŋ ka buɣum shɛli bɛ shihi li, di nyɛla neesim m-pahi neesim zuɣu, Naawuni dolsirila O ni bɔri so ni O neesim. Yaha! Naawuni tirila ninsalinim’ kotomsi. Naawuni mi nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.
- 36. Yili sheŋa (jiŋa) puuni Naawuni ni saɣitini bɛ tibgim li, ka bolimi O yuli di puuni, bɛ simsiri O la di puuni Asiba mini Zaawuni.
- 37. Ninvuɣu sheba kɔhimma ni damma ni bi fari bɛ haŋkaya ka chɛ Naawuni yɛla teebu, ni jiŋli puhibu, ni zakka tibu, bɛ zɔrila dabsi’ sheli suhiri mini nimbihi ni yɛn ti lebri ginda.
- 38. Domin Naawuni ti yo ba din vela n-gari bɛ ni tum sheli, ka pahi ba O pini puuni. Yaha! Naawuni largirila O ni bɔri so, ka di pa ni saliya karibu m-beni.
- 39. Yaha! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali, bɛ tuma ŋmanila aliziŋkom din be tiŋgbani yeɣu ni, ka konyuri ni gbaai so (kataŋa) tehiri ni di shiri nyɛla kom, hali ti paai di shee, ka nya li ka di pa shɛli ka nyela Naawuni o sani, ka O pali o o tuuntumsa sanyoo. Yaha! Naawuni nyɛla Saliya karita ni valiŋ.
- 40. Bee ka bɛ (chɛfurnim’ tuuntumsa) ŋmani zimsim din be mɔɣili ko’ sholi din zilgi puuni, ka kogbaŋŋari li, ka di gba zuɣusaa mali kogbaŋ, ka sagbaŋ lahi pani di zuɣusaa, ka di leei zimsim din pa taba zuɣu, o (ninvuɣu so ŋun be zimsim maa puuni) yi teegi o nuu, o ku tooi nya li. Dinzuɣu, Naawuni ni bi zaŋ neesim n-ti ninvuɣu so, tɔ!O ka neesim shɛli.
- 41. (Yaa nyini Annabi)! A bi nya kadama achiika! Naawuni, binshɛɣu din be sagbana mini tiŋgbani ni niŋdi O la kasi, ni noombihi ban teeri bɛ kpimkpama zuɣusaa, achiika! Di zaɣiyini kam, O (Naawuni) mila di jiŋli,ni di ni niŋdi Okasi shɛm. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mibɛ tuuntumsa.
- 42. Yaha! Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani yiko. Yaha! Naawuni sani n-nyɛ labbu shee.
- 43. (Yaa nyini ninsala)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya kadama Naawuni n-nyɛ Ŋun daari sagbaŋ ni baalim (hali ni luɣusheli polo O ni bɔra), din nyaaŋa kaO laɣim di sunsuuni, ka chɛ ka di pa m-pa taba zuɣu, ka a nya ka kom yiri di sunsuuni na. Yaha! O siɣisiri la sakuɣa ka di yiri sagbaŋ shɛŋa din ŋmani zoya ni na, ka chɛ ka di paai O ni bɔri so (O daba puuni), ka lahi ŋmalgi li ka chɛ O ni bɔriso. Di nyeɣisibu neesim chɛ biɛla ni di zom nimbihi.
- 44. O (Naawuni) lebgirila yuŋ mini wuntaŋa, achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban mali haŋkaya.
- 45. Yaha! Naawuni namla biŋkobgu kam ka di yi kom puuni na, dinzuɣubɛ puuni sheba beni vuri bɛ puya, ka sheba mi chani bɛ naba ayi zuɣu, ka bɛ sheba mi chani ni napona anahi, Naawuni namdila O ni bɔri sheli. Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 46. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila dalirinim’ na polo ni. Yaha! Naawuni dolsirila O ni bɔriso zaŋ chaŋ sochibga.
- 47. Ka bɛ (Munaafichinim’) naan yera: “Achiika! Ti ti Naawuni yelimaŋli,ka tiOtumo yelimaŋli ka dola, din nyaaŋa ka bɛ puuni sheba lebri birita. Dinzuɣu, bannim’ maa pala ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 48. Yaha! Bɛ yi ti boli ba (bɛ Munaafichinim’ maa) n-zaŋ chaŋ Naawuni mini O tumo polo, domin O ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni, a ni nya ka bɛ puuni sheba lebri birita.
- 49. Yaha! Di yi ti niŋ ka bɛ mali yelimaŋli,ka bɛ kana o (Annabi) sani ka nyɛla ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti.
- 50.Di ni bɔŋɔ, doro sheli m-be bɛ suhiri ni, bee bɛ zilsi mi (Annabi Muhammadu tuuntali), bee bɛ zɔrimi ni Naawuni mini O tumo ti di ba zualinsi? Chɛli gba! Bannim’ maa n-nyɛ zualindiriba.
- 51. Achiika! Ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli yɛltɔɣa di nyɛla bɛ yi ti boli ba n-zaŋ chaŋ Naawuni ni O tumo sani ni bɛ ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni: “Ti wum ya ka doli, tɔ! Ban nim maa n-nyɛ ban nya tarli.”
- 52. Yaha! Ninvuɣu so ŋun doli Naawuni ni O tumo, ka filindi o maŋ’ tiri Naawuni ka zɔri O, tɔ! Bannim’ maa nnyɛ ban nya tarli.
- 53. Ka bɛ (Munaafichinim’ maa) po Naawuni bɛ pɔri tariga, kadama a (Annabi Muhammadu) yi puhi ba (ni bɛ yi na n-ti chaŋ tobu ni), bɛ ni yi na. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di pon ya, yi dolibu ŋɔ maa nyɛla bɛ ni mi shɛli (zinli zuɣu). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.”
- 54. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Doli ya Naawuni ka doli O tumo, amaa! Bɛ yi lԑbi biri, tɔ! Achiika! Bɛ ni ʒili o talahi (tuuntali) shɛli nyɛla o dini, ka talahi shɛli din ʒe yi gba zuɣu nyɛ yi gba dini. Yaha! Yi yi doli o, yi ni dolsi, talahi shɛli bi ʒɛ tumo zuɣu, naɣilao ti tuuntali polo ni.
- 55. Naawuni gbaai ninvuɣu sheba ban tiyelimaŋli ka tum tuunsuma yi puuni alikauli (kadama) achiika! O ni zaŋ ba leei gbaŋlannim’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, kamani O ni daa zaŋ (wuntizɔriba) ban daa kana pɔi ni bana n-leei gbaŋlannim’ shem. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn kpaŋsiba bɛ daadiini sheli Oni niŋ ba di yɛdda maa. Yaha! Achiika! O nyɛla Ŋun yɛn taɣiba bɛ dabiem nyaaŋa ka di leei suhudoo (ka yɛli): “Bɛ jemdi Ma (Mani Naawuni), ka bi laɣindi mmini shɛli, dinzuɣu ŋun tiniŋ chɛfuritali din nyaaŋa, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban kpeeyi.
- 56. Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zaka, ka lahi doli ya Naawuni tumo (Annabi Muhammadu), achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu.
- 57. (Yaa nyini Annabi)! Di tehiri ni ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa ni tooi nyeŋ Naawuni tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Bɛ labbu shee n-nyɛ buɣum ni. Achiika! Bɛ labbu shee maa nyɛla din be.
- 58. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Yi sulinsi mini yi bihi ban na bi saɣi daadamanim’ bom yeda yi sani buta (ka naan kpe yi sani yi duri puuni), dina n-nyɛ asibmahili pɔini bɛ ti yɛn puhi subaahi jiŋli naai, ni saha sheli yi ni yeeri yi sitira domin yi gbihi wuntaŋgom, n-ti pahi Isha’i jiŋli puhi naai nyaaŋa, ŋɔ maa n-nyɛ wokati diba ata sheli (Naawuni) ni zaŋ n-tin ya. Yaha! Taali ka bɛ zuɣu din nyaaŋa ka bɛ ni tooi kperi yi sani ka yira. Lala ka Naawuni baŋsiri ya O dalirinima. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 59. Yaha! Yi bibihi yi ti saɣi daadamanima, tɔ! Ban bom yeda yi sani (ka naan kpe yi duri puuni na), kamani ban daŋ ba maa ni daa bo yeda yi sani shem. Lala ka Naawuni kahigiri ya O dalirinima. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 60. Yaha! Paɣakpamba ban bi lahi tehiri amilya niŋbu, di pa taali bɛ zuɣu ni bɛ yeei bɛ sitira, ka di pala bɛ yɛn yihi la bɛ nachinsi polo ni, amaa! Bɛ yi gbaami bɛ maŋa, dina n-nyɛ din gari n-ti ba. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.
- 61. Di pa taali zom zuɣu, bee wobga, bee dorolana, bee yi mammaŋ’ zuɣu,ni yi ʒini yi mammaŋ’ yiŋsi puuni di bindirigu, bee yi banim’ yiŋsi, bee yi manim’ yiŋsi, bee yi mabihi yiŋsi, bee yi tuzopaɣaba yiŋsi, bee yi bapirinim’ yiŋsi, bee yi pirinim’ yiŋsi, bee yi ŋahinim’ yiŋsi, bee yi mapirinim’ yiŋsi, bee yili sheŋa din saafenim’ be yi nuhi ni, bee yi zonim yiŋsi, taali ka yi zuɣu ni yi laɣimdi,bee kayi di koŋkoba. Yaha! Yi yi kpe yiŋsini, tɔ! Yin puhimi yi maŋsi puhigu din yi Naawuni sani na, ka nyɛ alibarika dini ka lahi nyeɣisa (dina n-nyɛ Assalamu Alaikum). Lala ka Naawuni kahigiri ya O dalirinima, di yi pa shɛli, yi nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali.
- 62. Achiika! Yɛlimaŋtiriba n-nyɛ ban ti Naawuni ni O tumo yelimaŋli. Bɛ mi mini o (Annabi Muhammadu) yi ti laɣim gbibi yeltɔɣa sheli, bɛ bi chani ka cheri o ni yɛlli maa, naɣila bɛ bola yɛda o sani. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ninvuɣu sheba ban bɔri yeda a sani maa, tɔ! Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni ni O tumo yelimaŋli. Dinzuɣu, bɛ yi ti bo yeda a sani domin bɛ bukaata sheŋa zuɣu, tɔ! Nyini tim a ni bɔri so soli, ka bo gaafara n-ti ba. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 63. Di zaŋ ya (yi Muslinnima) Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) boligu zali yi sunsuuni kamani yi ni boondi taba shem. Achiika! Naawuni mi yi puuni ban sɔɣiri yiri (Annabi nyaaŋa). Dinzuɣu ninvuɣu sheba ban zaɣisiri o zaligu maa zom fitina (Dunia ŋɔ) bee azaabakpeen (Zaadali).
- 64. Wumma! Achiika! Naawuni n-su din be sagbana mini tiŋgbani ni. Achiika! O mi yi ni be hali shɛli ni, ka lahi mi dabsi’ sheli bɛ ni yɛn ti labsi baOsani na,kaOyɛntiti babɛ tuuntumsa lahibali. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ 2.0 2.1 Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.


text:
1Xaxilima maniyɛ mu na. Nde fata fe tilinxi fatanfaside? Xaxilima yatagi nɔrɔma a xa xaxilimaya saabui nan na, a lahalɛ masarama nɛ.
2N xa a fala wo bɛ, a lanma wo xa mangɛ xa yaamari rabatu, barima wo bara wo rakali Ala ya xɔri.
3I naxa gbata kelide mangɛ ya xɔri. I naxa ti fefe xanbi ra naxan mu fan. Mangɛ a waxɔnfe nan nabama.
4A lu ki yo ki, nɔɛ na mangɛ nan yi. Nde nɔma a matandide?
5Mixi naxan mangɛ xa yamari rabatuma, fe ɲaaxi yo mu a sɔtɔma. Xaxilima a ɲɛrɛ ki nun ɲɛrɛ waxati kolon.
6Fe birin lanma a xa raba a waxati nun a kɛɲa ma, hali na fa findima fe xɔrɔxɔɛ ra mixi bɛ.
7Mixi to mu a kolon fe naxee fama rabade, nde nɔma nee tagi rabade a bɛ?
8Mixi yo mu nɔma a ɲɛngi yamaride, mixi yo mu nɔma a faxa lɔxɔɛ sugandide. Mixi mu nɔma kelide gere xun ma, tinxintareya mu fe kobi rabae bɛɲinma.
9N bara yi birin rakɔrɔsi duniɲa ma. N naxa mixi to a na a boore yamarife, a fa a yɛtɛ tɔɔrɔ na kui.
10N naxa mixi ɲaaxie to naxee ragatama binyɛ kui, mixie nu naxee matɔxɔma hɔrɔmɔlingira yire taa kui. Fe fufafu nan na ki.
11Xa fe kobi rabae mu ɲaxankatɛ sɔtɔ a tɛmui, ɲama fan fama nɛ birade e waxɔnfe ɲaaxie fɔxɔ ra.
12N a kolon hali fe kobi rabae gbilen fe ɲaaxi rabafe ra han sanmaya kɛmɛ, sɔɔnɛya tan nabama nɛ mixi bɛ naxan gaaxuma Ala ya ra, naxan luma a batu ra.
13Kɔnɔ fe mu sɔɔnɛyama mixi ɲaaxie bɛ naxee mu gaaxuma Ala ya ra, e xa simaya xɔn mu kuyama alɔ mixi niini.
14Fe fufafu gbɛtɛ na na yi duniɲa ma: Fe xɔrɔxɔɛ naxan lan a xa dɔxɔ mixi ɲaaxi ma, na nan dɔxɔma tinxintɔɛ ma. Fe fanyi naxan lan a xa raba tinxintɔɛ bɛ, na nan nabama mixi ɲaaxi bɛ. N xa a fala wo bɛ, na fe mɔɔli findixi fe fufafu nan na.
15Na kui a lanma adama xa sɛɛwa a xa duniɲɛigiri kui. Fe yo mu na naxan fisa yi bɛ: Mixi lanma e xa e dɛge, e xa e min, e xa sɛɛwa. Na ki a sɛɛwama nɛ a xa wali ra a xa duniɲɛigiri kui, Ala naxan fixi a ma duniɲa bɛndɛ fuɲi fari.
16N to natɛ tongo n xa fahaamui sɔtɔ adamadi xa wali xa fe ra, a naxan nabama kɔɛ nun yanyi,
17n naxa Ala xa wali mato. Mixi yo mu nɔma sode fe birin kui naxan nabama duniɲa ma. Hali a kata han, a mu a kolonma feo. Hali xaxilima naxan a falama a bara gɛ na kolonde, a mu nɔma na kolonde yati yati.


text:
Yuruku yuruku yé mou yé ?
A jɛnsɛnna :
Sibirido Mai Kalo kilé Nani, KAN JUMƐ BƐ YƐN ? jɛmukan béna kuma yuruku yuruku deka. Yuruku yuruku yé mou yé ? abéka tiɛni dumɛ dona farafina jamana kɔnɔ ? aléni abésséka kɛlɛ tiokodumɛna ?
Odo baro kɛnɛ bena sigui o de kan, ni SILWE Kapharo SEGHORBA yé kabɔ Cote d’Ivoire, jɛkulu mi ka bara ŋɛsilédo yuruku yuruku jaté minɛnima farafinakɔnɔ nabéfɔ oma ko Afro-Barametre olu ka lasikideyé aléyé Cote d’Ivoire jamanakan.
Alémanatimɛ anbéna Moumini GUINDO fana bissimila anka baro kɔnɔ, Mali jamana marabagaw yé barakɛ yɔrɔmi billasékan ka ŋɛsi yuruku yuruku kɛlɛlima ni obé wélé ko office centrale de lutte contre l’enrichissement illicilte, o ŋɛmɔkɔ ya allé yé.


text:
Saawɔra Mandiba
Saawɔra Mandiba (Ash-Shooraa ٱلشُّورىٰ)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhirila Muslinnim’ namgbaniyini ni mali anfaani shem, ni bɛ ni mɔŋ namgbankpeeni bɛ sunsuuni behigu kam puuni shem.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. Ha-Miim (H.M.).
- 2. Ain-Siin-kaaf (A.S.K). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alku’aani nyɛla Muɣujiza (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni.
- 3. (Yaa nyini Annabi)! Lala ka Nyɛŋda, Yɛmgoliŋgalana timdi ni wahayi n-zaŋ kana a sani, n-ti pahi tuun’ sheba ban daa kana poi ni nyini maa sani.
- 4. O (Naawuni) sula din be sagbana mini tiŋgbani ni. Yaha! Ŋuna nnyɛŊun nam du ka galsi.
- 5. Di di chɛ bɛla ni sagbana tahibɔɣi di zuɣusaa, ka Malaaikanim’ mi simsira ni bɛ Duuma paɣibu, ka bɔri chempaŋ tiri ninvuɣu sheba ban be tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Wumma! Achiika! Naawuni, Ŋuna nnyɛ Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 6. Yaha! Ninvuɣu sheba ban mali duma nima ka pa ni Ŋuna, Naawuni n-nyɛŊun guli ba. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A pala bɛ ni zaŋ bɛ yɛla dalim so.
- 7. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim na ni Alkur’aani a sani ka di nyɛ Larbu zinli, domin a zaŋ li n-varsi ninvuɣu sheba ban be tiŋkara (Makanima), n-ti pahi tiŋkpaŋ’ sheŋa din gili li. Ka a lahi yihi ba wa’azu n-zaŋ chaŋ laɣiŋgu dabsi’ shɛli din puuni ka zilsigu la. Zamaatu sheba yɛn ti bela Alizanda ni, ka zamaatu sheba yɛn ti be Sa’iiri (buɣum) ni.
- 8. Yaha! Naawuni yi di bɔra, O naan chɛ ka bɛ leei ali’umma yinsi, Amaa! O (Naawuni) kpehirila O ni bɔri so O nambɔzɔbo puuni. Yaha! Zualindiriba ti ka ŋun yɛn taɣi ba, bee ŋun yɛn sɔŋsi ba (Zaadali).
- 9. Dini bɔŋɔ, bee bɛ (chefurinim’) gbibila binyer’ sheŋa ka bɛ nyɛ duma nima ka pa ni Ŋun? Tɔ! Naawuni n-nyɛ sɔŋda. Ŋuna n-lahi neeri ka kura. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 10. Yaha! Binshɛɣu kam yi ni niŋ namgbankpeeni (yi sunsuuni), tɔ! Di fukumsi bela Naawuni sani, Ŋuna n-nyɛ Naawuni so Ŋun nyɛ n Duuma. O zuɣu ka n-dalim, O mi sani ka n-niŋdi tuuba n-labra.
- 11. Ŋuna n-nyɛŊun pili sagbana mini tiŋgbani nambu, ka chɛ ka yi paɣaba yi yi maŋmaŋ’ puuni na. Yaha! Biŋkobri gba puuni mali paɣaba ni dobba, ka O namdi ya di puuni. Binshɛɣu n-kani ŋmani O. Yaha! O nyɛla Wumda, Nyara.
- 12. Ŋuna (Naawuni) n-su sagbana mini tiŋgbani saafenima, ka O yelgiri arzichi tiri O ni bɔri so, ka kirsiri biɛhigu tiri O ni bɔri so. Achiika! O shiri nyɛla binshɛɣu kam Baŋda.
- 13. O zali ya (yi Muslinnim’) la zaligu n-zaŋ chaŋ adiini polo, ka di nyɛ O ni daa zaŋ shɛli n-saɣisi Annabi Nuhu, ni Ti ni niŋ shɛli wahayi n-zaŋ kana a (Annabi Muhammadu) sani, ni Ti ni zaŋ shɛlin-saɣisi Annabi Ibrahima, ni Annabi Musa, n-ti pahi (Annabi) Issa (kadama): “Zalmi ya adiini, ka miri ya ka yi woli woli di puuni. (Yaa nyni Annabi)! A ni boondi chefurinima n-zaŋ chaŋ shɛli polo maa galsi nyeŋ ba. Naawuni gahindila O ni bɔri so n-zaŋ kana O sani.Yaha! O dolsirila ŋun niŋdi tuuba n-labri O sani.
- 14. Yaha! Bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim’) daa bi woli woli naɣila baŋsim (Annabi Muhammadu) ni kaba na nyaaŋa, ka dinyɛla jelinsi din bebɛ sunsuuni zuɣu. Yaha! Di yi di pala Naawuni yeltɔɣa din pun daŋsi zuɣu, bɛ naan siɣisi azaaba n-ti ba na. Yaha! Achiika! Ninvuɣu sheba bɛ ni dihi litaafi fali bɛ nyaaŋa maa nyɛla ban be zilsigu puuni ni dina (Alkur’aani).
- 15. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Bolimi (ninsalnim’) ka zani tuhi kamani bɛ ni puhia lishem, kamirikaadolibɛ suhuyurlim. Yaha! Yelima: “N-ti yelimaŋli ni binshɛɣu Naawuni ni siɣisi na litaafi puuni.Yaha! Bɛ puhi ma mi ni n-niŋ aadalsi yi sunsuuni. Naawuni nnyɛ ti Duuma ka nyɛ yi gba Duuma. Ti tuuntumsa sanyoo nyɛla ti dini, ka yi gba tuuntumsa sanyoo nyɛ yi dini, namgbankpeeni ka ti mini ya sunsuuni, Naawuni yɛn ti laɣimla ti sunsuuni (Zaadali). Yaha! O sani n-nyɛ labbu shee.
- 16. Yaha! Ninvuɣu sheba ban ŋmeri namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ Naawuni polo saha shɛli bɛ (ninsalinim’) ni saɣi ti li nyaaŋa, bɛ daliri nyɛla din yɛn saɣim bɛ Duuma sani, ka (Naawuni) sujee lahi be bɛ zuɣu. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).
- 17. Naawuni n-nyɛŊun siɣisi litaafi (Alkur’aani) na yɛlimaŋli mini aadalsi. (Yaa nyini ŋun wumda)! Ka bo n-leei yɛn chɛ ka a baŋ kadama diyi pa shɛli ka Chiyaama yiɣisibu be yoma?
- 18. Ninvuɣu sheba ban bi ti li (Chiyaama) yelimaŋli m-bɔri yom ni dina. Amaa! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli nyɛla ban zɔri li, ka mi ni di nyɛla yelimaŋli. Wumma! Achiika! Ninvuɣu sheba ban ŋmɛri namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ Chiyaama yiɣisibu maa shiri be birginsim din niŋ katiŋa (ka chɛ dolsigu) puuni.
- 19. Naawuni nyɛla Ŋun balgiri biɛhigu n-tiri O daba, O largirila O ni bɔri so, Yaha! Ŋuna n-nyɛ Kpeŋlana, Nyɛŋda.
- 20. Ŋun bɔri Chiyaama sanyovielli, Ti (Tinim’ Naawuni) ni pahi o li o laara puuni, ŋun mibɔri Dunia sanyoo, tɔ! Ti ni lahi ti o di puuni sheli, amaa! O ti ka tarli Zaadali.
- 21. Bee bɛ (chefurinim’ maa) mali la duuma sheba ban ŋmaai fukumsi n-ti ba (kadama bɛ jemmi buɣa), ka di nyɛla Naawuni ni bi saɣi ti shɛli? Yaha! Di yi di pala yɛltɔɣali din pun daŋsi zuɣu, bɛ naan niŋ fukumsi bɛ (Muslinnim’ mini chefurinim’) sunsuuni. Achiika! Azaabakpeeni be zualindiriba zuɣu (Zaadali).
- 22. A yɛn ti nyɛla zualindiriba ka bɛ nyɛla ban zɔri dabiem ni bɛ ni tum shɛli, ka di mi nyɛla din yɛn niŋ talahi bɛ zuɣu. Amaa! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli, ka tum tuunsuma, bɛ yɛn ti bela Alizanda puuni kulibona ni, bɛ ni nya bɛ ni bɔra shɛli bɛ Duuma (Naawuni) sani. Tɔ! Dina n-nyɛ tarli din galsi.
- 23. Dina (Alizanda maa) ka Naawuni mali n-tiri O daba ban ti yelimaŋli ka tum tuunvela suhupielli lahibali. (Yaa nyin Annabi)! Yelima: “Mani bi bɔhiri ya sanyo’ sheli di zuɣu naɣila daŋ puuni yurlim. Yaha! Ninvuɣu so ŋun tum tuunvelli, Ti (Tinim’ Naawuni) ni nabgi di laara ti o di puuni. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Ŋun paɣira.
- 24. Bee bɛ yerimi: “O (Muhammadu) ŋmala ʒiri m-pa Naawuni?” Tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Naawuni yi di bɔra, O naan ŋari a suhu zuɣu. Amaa! Naawuni nyehirila ʒiri, ka kpaŋsiri yelimaŋli ni Oyeltɔɣa. Achiika! O nyɛla Ŋun mi binshɛɣu din be suhiri ni.
- 25. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun deeri O daba tuuba, ka cheri taya paŋda, ka lahi nyɛŊun mi yi tuuntumsa.
- 26. Ka O deeri ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli ka tum tuunvela suhigu, ka lahi pahi ba laara O pini puuni. Yaha! Chɛfurinim’ mali azaabakpeeni (Zaadali).
- 27. Naawuni yi di yergi arzichi n-ti O daba, bɛ naan kpahi yeɣi tariga tiŋgbani yaaŋa zuɣu, amaa! O siɣisiri li mi ni O ni bɔri li shem tariga. Achiika! O nyɛla Ŋun mi din sɔɣi ni O daba, Nyara.
- 28. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun siɣsiri sakom na saha shɛli bɛ (ninsalinim’) ni pun yihi tamaha naai nyaaŋa, ka yelgiri O nambɔzɔbo (arzichi). Yaha! Ŋuna n-nyɛ Sɔŋda, Duuma paɣirigu.
- 29. Yaha! O (Naawuni) nam yɛlikpahinda puuni n-nyɛ sagbana mini tiŋgbani nambu, ni biŋkob’ sheŋa Oni tooi yeɣili di puuni. Yaha! O yi bɔra, O nyɛla Ŋun yɛn tooi laɣim ba.
- 30. Yaha! Yɛlibiɛɣu din nyɛn ya, tɔ! Di nyɛla yi nuhi nibo shɛli n-tin ya, amaa! O nyɛla Ŋun cheri paŋdi pam.
- 31. Yaha! Yi pala ban yɛn tooi zo n-sɔɣi (ka chɛ Naawuni) tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Yi ka ŋun yɛn tooi taɣi ya, bee ŋun yɛn sɔŋ ya ka pa ni Naawuni.
- 32. Yaha! O nam yɛlikpahinda puuni nnyɛŋarima din pa kom zuɣu ka zolikara la.
- 33. O yi bɔra, ka O gbaai pɔhim, ka di (ŋarima maa) kpalim ʒe luɣuyini di (kom maa) zuɣu, achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ŋun kam nyɛ suɣulolana titali, ŋun paɣira.
- 34. Bee ka O chɛ ka di (ŋarima maa) fim kom ni, domin bɛ tuuntumsa zuɣu, amaa! O cherimi paŋdi pam.
- 35. Yaha! Domin ninvuɣu sheba ban ŋmeri namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ puuni maa baŋ ni bɛ ti ka sɔɣibu shee (Zaadali).
- 36. Dinzuɣu, bɛ ni tin ya (arzichi) shɛli, di nyɛla nyeɣisim bɛla Dunia biehigu ni. Amaa! Din be Naawuni sani n-nyɛ din gari ka bi naara nzaŋ ti ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli, ka lahi nyɛ ban zaŋdi bɛ yɛla n-dalindi bɛ Duuma (Naawuni).
- 37. Ni ninvuɣu shɛba ban niŋdi katiŋ’ ka chɛ taali kara mini kavituma. Yaha! Bɛ yi ti je suli, ka bɛ cheri paŋda.
- 38. Ni ninvuɣu sheba ban saɣi ti bɛ Duuma (Naawuni) boligu, ka puhiri jiŋli, ka maandi saawɔra bɛ sunsuuni, ka lahi dihiri Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba shɛli puuni.
- 39. Ni ninvuɣu sheba bɛ yi ti di ba zualinsi, ka bɛ bɔhiri biɛri.
- 40. Yaha! Tuumbieɣu sanyoo nyɛla di kotomsi din be, amaa! Ŋun che m-paŋ, ka bo malgu, tɔ! O laara be Naawuni sani, achiika! O (Naawuni) bi bɔri zualindiriba.
- 41. Ninvuɣu so ŋun bosɔŋsim (o dim zuɣu) o zualinsi dibu nyaaŋa, tɔ! Bannima, so’ shɛli kani ka bɛ yɛn zaŋ galim ba.
- 42. Achiika! Soli (galime) bela ninvuɣu sheba ban diri ninsalinim’ zualinsi zuɣu,ka nyɛla ban kpahiri yeɣira tariga tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka di pa ni yelimaŋli, bannim’ maa, azaabakpeeni be bɛ zuɣu.
- 43. Amaa! Ninvuɣu so ŋun niŋ suɣulo, ka che m-paŋ, achiika! Lala ŋɔ maa be yɛlikara puuni (ka Naawuni bɔri li).
- 44. Yaha! Ninvuɣu so Naawuni ni birgi, tɔ! O ka ninvuɣu so ŋun yɛn guli o O (Naawuni) nyaaŋa.Yaha! A yɛn ti nya la zualindiriba saha shɛli bɛ ni yɛn ti nya azaaba, ka bɛ yɛra: “Di nibɔŋɔ, so’ sheli ti ni yɛn doli n-labi ti nyaaŋa (Dunia puuni) beni?”
- 45.Ka a nya ba (chɛfurinima) ka bɛ yihi ba na n-ti zali (ʒahannama buɣum) tooni, ka bɛ zuɣuri ba tiŋgbani ni domin filiŋ zuɣu, ka bɛ sɔɣira n-lihiri bɛ luɣa ni dabiem zuɣu. Ka ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli yeli: “Achiika! Ninvuɣu sheba bankɔhilu n-nyɛ ban niŋ bɛ maŋ’ ashaara, n-ti pahi bɛ niriba Zaadali.” Wumma! Achiika! Zualindiriba be azaaba sheli din kuli bi naari puuni.
- 46. Yaha! Bɛ ti bi yɛn nya sɔŋdiba ban yɛnsɔŋ ba ka pa ni Naawuni. Yaha! Naawuni ni birgi so, tɔ! Oka so’ sheli din yɛn tilgi o.
- 47. Saɣimi ya yi Duuma (Naawuni) boligu poi ka dabsi’ sheli din ku tooi taɣi Naawuni sani kan ya na, dindali yi ti ka sɔɣibu shee, yi mi puuni so n-kani yɛn tooi chihi li (o tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli Dunia puuni).
- 48. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi lԑbi biri, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim a na ni a ti guli ba, a ka talahi shɛli din ʒi a zuɣu m-pahila a ti a tuuntali. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti chɛ ka ninsala lam nambɔzɔbo din yi Ti sani na, ka o niŋdi suhupielli ni dina, amaa! Din be yi ti paai ba (ninsalinima) domin bɛ nuhi ni daŋsi tum shɛli zuɣu, tɔ! Achiika! A ni nya ka ninsala zooi gutulunsi.
- 49. Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani yiko. O namdila O ni bɔri sheli, O tirila O ni bɔri so bipuɣinsi, ka tiri O ni bɔri so bidibsi.
- 50. Bee ka O laɣim ba paɣaba mini dobba (n-ti ninvuɣu so), ka zaŋ Oni bɔri so leei paɣaŋɔli (bee doŋoo). Achiika! O nyɛla Baŋda, Toora.
- 51. Yaha! Di bi tu kamaata ni Naawuni tɔɣisi yeltɔɣa ni ninvuɣu so naɣila ni wahayi, bee ka O (tɔɣisi o yeltɔɣa)ka di nyɛ hijaabi (saɣili) nyaaŋa, bee ka O tim tuun’ so (Malaaika) na o sani, ka O ti viigi ashili shɛliO ni bɔra n-wuhio ni O yeda. Achiika! O nyɛla Ŋunnamdu, Yemgoliŋgalana.
- 52. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi wahayi nzaŋ kana a sani Ti zaligu puuni, a daa pala ŋun mi binshɛɣu din nyɛ litaafi bee iimaani. Amaa! Ti chɛ mi ka di nyɛ neesim ka Ti mali li n-dolsiri Ti ni bɔri so Ti daba puuni. Yaha! Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A nyɛla Ŋun dolsira nzaŋ chaŋ sochibga.
- 53. Naawuni So Ŋun su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni soli. Wumma! Naawuni sani ka yellikam labra.
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.


text:
1Taali ndee nan yi ki: Xa i taami woli ye ma, i fama nɛ a masɔtɔde lɔxɔɛ nde.
2I xa i xa sɔtɔse taxu mixi solofere ra, xa na mu a ra, mixi solomasaxan, barima i mu a kolon ɲaxankatɛ naxan fama duniɲa lide.
3Xa nuxui rafexi ye ra, tunɛ fama nɛ birade bɔxi ma. Xa wuri bira yire fanyi ma, xa a bira kɔɔla ma, a luma naa nɛ.
4Mixi yo bɔnbɔ foye rabɛnfe ra, na mu sansi sima. Mixi yo bɔnbɔ nuxui matofe ra, na mu fama sansi xabade.
5I mu ɲɛngi nun xɔrie rafala ki kolon furi ginɛ furi kui, i man mu Ala Daali Mangɛ xa wali fan kolon.
6I xa wakili kelife gɛɛsɛgɛ han nunmare sansi sife ra, barima i mu a kolon i xa wali mundun fama sɔɔnɛyade.
7Naiyalanyi tofe ɲɔxun.
8A lanma mixi xa sɛɛwa a xa simaya ra, kɔnɔ a naxa nɛɛmu dimi ma naxan nu na a xa simaya kui. Fe naxan birin fama, fe fufafu na a ra.
9Fonike, i xa ɲɛlɛxin i xa fonikeya kui, i sondonyi xa sɛɛwa i xa fonikeya waxati kui. I xa bira i bɔɲɛ nun i waxɔnfe fɔxɔ ra, kɔnɔ i xa a kolon a Ala i makiitima nɛ na birin ma.
10Na kui kɔntɔfili makuya i ra, tɔɔrɛ keri i fɔxɔ ra. Fonikeya findixi fe fufafu nan na.


text:
Mozanbik
Mozanbik madɔnnen Mozanbik ka Fasjamana (Portigiz la Moçambique walima Repuplica de Moçambique, fɔjɔgo [Republika di Musambiki] ye jamana ye Afrika worodugukɔrɔn fɛ, a bɛ danbɔ ni India Kɔgɔji kɔrɔn fɛ, Tanzania saheli fɛ, Malawi and Zanbia sahelitlebi, Zinbabwe tlebi fɛ, ani Eswatini ni Worodugu Afrika kɔrɔntlebi fɛ. A lakodɔnna Vasco da Gama fɛ san 1498 ani ka mara Portugal fɛ san 1505. San 1510, Portigiziw wulira ka Arabu sultana kɔrɔ bɛɛ min bɛ kɔrɔn Afrika dankan na, mina u bolo kɔnɔ. Kataa masuruya la san 1500, Portigiziw ka jago dagayɔrɔw ani tataw nara kɛ jigiyɔrɔw ye sira kura kan kataa kɔrɔn fɛ.
Tɔnden don Portigiz Fɔla Jamanaw ka Jekulu la ani Forobanafolo Jekulu (Commonwealth). Mozanbik tɔgɔdara Muça Alebique la min tun ye mansa (Sultan) ye.


text:
Sigida 13 Bana minnu bɛ mɔgɔ minɛ ka caya
Mɔgɔ caman bɛ yen, kɔnɔdimi ni fɔɔnɔ bɛ to ka olu minɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la denmisɛnniw. Tuma dɔw la, sababu yɛrɛ tɛ sɔrɔ a la. A bɛ se ka kɛ kɔnɔdimi misɛnni ye, kɔnɔnugutigɛ walima farigan. A ka ca a la fɔɔnɔ misɛnni ninnu tɛ kojugu ye, wa u bɛ ban u yɛrɛ ma.
Fɔɔnɔ bɛ se ka kɛ bana caman taamasiɲɛ ye, o bana dɔw ka jugu, dɔw man jugu, o la a ka fisa, aw ka banabagatɔ lajɛ ka ɲɛ. Tuma dɔw fɔɔnɔ bɛ sɔrɔ gɛlɛya dɔw fɛ minnu bɛ furu ni nugu la, i n’a fɔ banamisɛnniw (aw ye kɔnɔboli yɔrɔ lajɛ gafe ɲɛ Kɔnɔboli ni tɔgɔtɔgɔni la), dumuni tiɲɛnenw (gafe ɲɛ Ji ni dumuniw lakanacogow), walima kɔnɔdimi gɛlɛn cunnen (misali la, bɛlɛnin walima fɛn dɔ kɛlen ka nugu geren, gafe ɲɛ Dimi gɛlɛn juguman kɔnɔna na). Ani fana bana suguya o suguya ni a farigan ni a dimi ka bon, o bɛ se ka na ni fɔɔnɔ ye kɛrɛnkɛrɛnnenya la sumayabana (gafe ɲɛ Sumayabana), sayi (gafe ɲɛ Biɲɛdimi), kannabagani (gafe ɲɛ Nkɔɔnɔdimi), tulodimi (gafe ɲɛ Tulolabanaw), kanjabana (gafe ɲɛ Kanjabana ni kunsɛmɛnabana), sugunɛbaralabana (gafe ɲɛ Ɲɛgɛnɛsiralabana minnu tɛ sɔrɔ cɛ ni musoya fɛ; ni u tɛ yɛlɛma mɔgɔ fɛ), kunakunadimi (gafe ɲɛ Kunankunandimi) walima kumabin (gafe ɲɛ Kungolodimi ni kumabin).
Fɔɔnɔ faratimayɔrɔba ye farilajidɛsɛ ye, sango ni a bɛ den fitini na ka kɔnɔboli fara a kan.
Nin fura ninnu caman ye furakisɛ, furajima, pikiri ani fura magaman ye minnu bɛ don banakɔtaayɔrɔ fɛ. Furakisɛ walima furajima fana bɛ se ka kɛ banakɔtaayɔrɔ fɛ. Aw bɛ furakisɛ tereke ji dɔɔni na, ka a kɛ pikirikɛlan kɔnɔ biɲɛ tɛ min na.
Ni aw bɛ fura kunu, aw bɛ a ta ni ji dɔɔni ye, aw kana fɛn wɛrɛ foyi dun o yɔrɔnin na fo miniti 5. Aw kana fura ninnu ta ka tɛmɛ u tata hakɛ kofɔlen kan. Aw kana fura takofilanan kɛ fo farilajidɛsɛ ka nɔgɔya, banabagatɔ ka sugunɛkɛ daminɛ. Fɔɔnɔ ni kɔnɔboli ka jugu banabagatɔ ma se ka fura kunu walima ni a ma se ka don a banakɔtaayɔrɔ fɛ, aw bɛ fɔɔnɔjɔfura in dɔlakelen pikiri kɛ banabagatɔ la. Porometazini ka fisa kosɛbɛ. Aw ye aw janto; a tata hakɛ kana caya.
Fɔɔnɔ suguya o suguya, ni a ma jɔ a jɔtuma na fura talen kɔfɛ, aw ka kan ka taa dɔgɔtɔrɔso la.
📖 Gafe kɔnɔkow
← Segin kɔfɛ | Taa ɲɛfɛ →


text:
1N naxɛ, «Yaxuba bɔnsɔɛ mangɛe, Isirayila yareratie, wo xa wo tuli mati. Wo tan xa mu daxa wo xa sɛriyɛ kolon?
2Kɔnɔ wo fe fanyie xɔnma, fe ɲaaxie nan nafan wo ma. Wo mixie tɔɔrɔma han, a luxi nɛ alɔ wo e xa kiri nun sube bama e fatee ma,
3wo na ibolon a xuntunyie ra, wo a ɲin tunde kui, wo fa a don.»
4Na mixi mɔɔli fama nɛ Alatala xilide, kɔnɔ a mu e yaabima. Na lɔxɔɛ a a kobe soma nɛ e ra, barima e ɲɛrɛ ki mu fan.
5Alatala xa masenyi nan ya, «Wo tan namiɲɔnmɛ naxee n ma ɲama ratantanma, naxee bɔɲɛsa masenma mixie bɛ naxee wo kima, kɔnɔ wo mixie tan gere naxee wo kuma.
6Na xa fe ra, kɔɛ soma nɛ wo xun, wo mu toe tima, wo mu laamatunyie sɔtɔma, wo luma dimi nan kui tun. Soge dulama nɛ na namiɲɔnmɛe xun, yanyi fan ifɔɔrɔ e bɛ.
7Se matoe yaagima nɛ, naxee yare toma, e xun sinma nɛ, e e yatagi nɔxun, barima n tan Ala mu e yaabima.»
8Kɔnɔ Ala Xaxili Sɛniyɛnxi bara sɛnbɛ fi n ma, tinxinyi nun limaniya bara lu n yi ra, alako n xa Yaxuba bɔnsɔɛe rakolon e xa murutɛ ra, n xa Isirayila xa yunubie masen a bɛ.
9Wo tan Yaxuba bɔnsɔɛe yareratie, wo tan Isirayila ɲama xa mangɛe, wo xa wo tuli mati n na. Wo na tinxinyi xɔnfe, wo a mafindi.
10Wo na mixie nii bafe Siyoni tife ra, wo na Darisalamu tife tinxintareya kui.
11E xa mangɛe kiiti sama kɔbiri sɔtɔfe nan ma. E xa sɛrɛxɛdubɛe xaranyi tima naafuli xa fe nan na. E xa namiɲɔnmɛe masenyie tima e xa geeni nan ma. Kɔnɔ e birin e ya tima Alatala ra, e nu a fala mixie bɛ, «Alatala mu na xɛ won ya ma? Ɲaxankatɛ yo mu won lima.»
12Wo xa fe nan yati a niyama Siyoni fama buxade alɔ xɛ, Darisalamu findima nɛ gɛmɛ malanxie ra, fɔtɔnyi fa bula hɔrɔmɔbanxi rabilinyi ma.


text:
Sigida 9 Labɛn ni ladilikan minnu ka kan ka matarafa pikiri kɛli kama
Gɛlɛya minnu bɛ sɔrɔ fura dɔw pikiri fɛ
Nin fura ninnu bɛ gɛlɛyaba lase mɔgɔ ma tuma dɔw la, gɛlɛya minnu ye faritɛnɛbana jugumanbaw ye. O gɛlɛyaw bɛ sɔrɔ nin fura ninnu pikiri fɛ.
- Penisilini (anpisilini bɛ min na)
- Bagalakarilan serɔmulama (min dilanna ni so serɔmu ye):
- Buntenikinda serɔmu
- Fɔnfɔnnikinda serɔmu
- Nɛgɛtigɛda serɔmu
A farati ka bon mɔgɔw ma, fura ninnu delila ka gɛlɛya lase mɔgɔ minnu ma ka tɛmɛ. A farati bɛ se ka bonya kosɛbɛ ni fura bɛ tɔɔrɔ lase mɔgɔ ma, walima ni o ye a sɔrɔ a delila ka faritɛnɛbana bila a tigi la i n’a fɔ faribilenni, kurukuruw bɔli fari la, fariŋɛɲɛ, farifunu, walima ninakilidegun) lɛrɛ dama dama walima tile dama dama pikiri kɛlen kɔ.
Faritɛnɛbana bɛ se ka sɔrɔ dondoli dɔ ka kinni fɛ walima fura dɔ kununi.
Walasa ka gɛlɛyaw bali pikiri kɛlen kɔfɛ:
- Aw bɛ pikiri kɛ ni o ye a sɔrɔ fɛɛrɛ wɛrɛ fosi tɛ bana furakɛli la. Misali la: aw kana sumayabana furakɛ ni pikiri ye abada ni banabagatɔ tɛka fɔɔnɔ walima ni a kirinnen tɛ. An ye a mɛn ko gɛlɛya caman sɔrɔla kinini pikiri kɛlen kɔfɛ.
- Sani aw ka nin fura kofɔlenw pikiri kɛ, aw bɛ aw jija aderenalini anpulu 2 ka kɛ aw bolo kɔrɔ (sigida Epinefirini, épinéphrine), ani sisanfura dɔ i n’a fɔ porometazini-fenɛrigan (sɛbɛn ɲɛ Porometazini, prométhazine), walima difenidaramini (diphénhydramine) wa benadirili (Benadryl, sɛbɛn ɲɛ Difenidaramini, diphénhydramine).
Farati
- Sani aw ka pikiri kɛ, aw bɛ banabagatɔ ɲininka ni o ye a sɔrɔ pikiri delila ka gɛlɛya dɔw lase a ma, i n’a fɔ ka nɔ bilenmaw bɔ a fari la, walima gɛlɛya wɛrɛw. Ni o delila ka kɛ, aw kana pikiri kɛ walima ka mɔgɔ wɛrɛw bila ka a kɛ.
- Ni banajugu don i n’a fɔ kanjabana walima fɔnfɔnni kinda, a ka ca a la, pikiri bɛ faritɛnɛbana bila a tigi la. O la, aw bɛ anpulu tilayɔrɔ 10nan kɛ fɔlɔ ka a lajɛ miniti 15 kɔnɔ. Ni a ma foyi kɛ a tigi la, aw bɛ a tilayɔrɔ 4 nan kɛ ka a fara a kan. Miniti 15 wɛrɛ kɔfɛ sani aw ka a tɔ kɛ.
- Ni aw ye fura o fura kɛ banabagatɔ la, aw ka kan ka a kɔlɔsi miniti 30 kɔnɔ ani ka nin gɛlɛya ninnu taamasiɲɛ jateminɛ:
- fari bɛ sumaya, ka ɲigin, fari ɲɛ bɛ jɛya, wɔsiji sumalen bɛ bɔ
- dusukun tantanni bɛ teliya ka a fanga dɔgɔya
- ninakili sɔrɔli bɛ gɛlɛya
- a tigi nalo bɛ ta
- Ni aw ye nin taamasiɲɛw ye, aw bɛ aderenalini (adrénaline) pikiri kɛ o yɔrɔ bɛɛ la:
- Baliku: mililitiri ½
- Denmisɛnni mililitiri ¼ – ⅓ (ka a bɛn a kundama hakɛ ma)
- Aw bɛ a tigi furakɛ i n’a fɔ ni a kirinnen don (aw ye sɛbɛn ɲɛ Farikolo tanabanaw: a hakɛlama walima a juguman lajɛ). O kɔ, aw bɛ sisanfura pikiri fila kɛ a la.
Penisilini pikiri kɔ gɛlɛyabaw kunbɛncogo
1. Ni banamisɛnniw don:
Aw bɛ penisilini (pénicilline) furakisɛ di banabagatɔ ma, o ka fisa ni a pikiri ye.
2. Sani aw ka pikiri kɛ, aw bɛ a tigi ɲininka:
“Pikiri kɛlen kɔ i la, degun dɔ delila ka i minɛ wa? i n’a fɔ fari bilenni, fariŋɛɲɛ, farifunu, walima ninakilidegun?”
Ni o delila kɛ a la, aw kana penisilini (pénicilline); anpisilini (ampicilline) walima amɔkisisilini (amoxicilline) pikiri kɛ. Aw bɛ banakisɛfagalan wɛrɛ di, i n’a fɔ eritoromisini (érythromycine) walima silifamidi, (sulfamidés).
3. Sani aw ka penisilini pikiri kɛ:
Aw ye aw jija epinefirini, épinéphrine (Izinitigi tɔgɔ Aderenalini, Adrénaline) anpulu dɔw ka kɛ aw bolo kɔrɔ.
4. Pikiri kɛlen kɔ:
Aw bɛ a tigi kɔlɔsi miniti 30 ɲɔgɔn kɔnɔ.
5. Ni a tigi fari ɲɛ jɛra a kan, ni a dusukun tantanni ka teli, ni ninakili sɔrɔli ka gɛlɛn a bolo, ni a nalo bɛ ta a kan, aw bɛ aw teliya ka epinefirini (épinéphrine) anpulu kelen kɛ a la (aderenalini, adrénaline) anpulu tilayɔrɔ naaninan, ni denmisɛnni don, aw bɛ a kɛ a fasasira fɛ (walima a wolo kɔrɔ – aw ye sɛbɛn ɲɛ Epinefirini, épinéphrine lajɛ) aw bɛ segin a kan miniti 10 kɔfɛ ni a ɲɛci bɛ yen.
📖 Gafe kɔnɔkow
← Segin kɔfɛ | Taa ɲɛfɛ →


text:
-
Koniba Keita, Abdoulaye Diarra, Sidiki Keita, Fodé Mory Keita, Oulematou Coulibaly, Amadou Traoré, Assitan Kone, Salia Coulibaly, Aimé Christophe Dembélé, Oumou Koné, Birama Togola, Daouda Diallo, Boubacar Kone, Drissa Traoré, Bacary T. Dembélé
-
Koniba Keita, Abdoulaye Diarra, Salia Coulibaly, Sidiki Keita, Issa Traore, Moussa Doumbia, Fadima Tall, Daouda Diallo, Oulematou Coulibaly, Assitan Kone, Boubacar Kone, Daouda Konate, Amadou Kassongue, Moussa Salifou Diallo, Ismael Konare, Drissa Traore, Nouhoum Ongoiba
-
Sidiki Keita, Koniba Keita, Moussa Sissoko, Mahamadou Coulibaly, Lamine Soumare, Oumar Sacko, Sekou Koumare, Adama K. Koita, Soumaîla Keita, Zimogo Zié Sanogo
-
Traoré Amadou, Konaté Madiassa, Diarra Abdoulaye, Tounkara Idrissa, Saye Zakari, Doumbia Arouna, Bah Amadou, Sidibé Boubacar Yoro, Maïga Amadou, Koné Tani, Thiam Souleymane, Karembé Boubacar, Kelly Bouréima, Traoré Kadia, Kéita Koniba, Bouaré Yacouba, Koné Assitan, Diakité Ibrahim, Diakité Ibrahim, Dembélé Bakary Tientigui, Traoré Alhassane, Togo Adégné
-
Bréhima Bengaly, Abdoulaye Kanté, Drissa Ouattara, Bréhima Coulibaly, Drissa Traoré, Birama Togola, Babou Ba, Souleymane Sanogo, Siaka Diallo, Djibril Traoré, Moustapha Issa Magané, Mariam Daou, Nouhoum Ongoïba


text:
Nolini Baŋsim
Noli ni baŋsim nyɛla baŋsim shɛli din yiri ti noli ni na. Di shɛhiranima n-nyɛ salima, yila, kuyila, kɔm bahibu bee baɣiyuli maalibu/pulibu, kari, salinlɔha/n-kpaanjo, ŋaha, yoodara salima, binkumda mini binŋmɛra ni yɛltɔɣ'taɣimalisi.[1]
Di Nahingbana[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Ti ni mali nahingban shɛŋa n-wɔligiri nolini baŋsim ka chɛri baŋsim shɛli din sabi sɔŋ zooya pam. Di shɛŋa n-nyɛ:
- Di ni yiri shɛli na: Tuuli dini n-nyɛ kadama, nolini baŋsim yirila ti noli ni na. Dimbɔŋɔ wuhi ti mi ni kadama noli ni baŋsim pam pala din be kundinima ni. Hali yɛltɔɣ'taɣimalisi yi sabi doya di gbana na kuli nyɛla noli ni baŋsim, dama ti yi ti yɛri ŋa ti kukoya mini alaama shɛŋa ti ni niŋda n-chɛ ka ti baŋdi di gbunni viɛnyɛla.
- Noli ni baŋsim nahimgbaŋ din pahi ayi n-nyɛ sulinsi bee ŋun nam li.


text:
Sigida 19 Denbaw ni matɔrɔniw ka kunnafoniw
Dɔgɔtɔrɔso caman ni caman bɛ dusu don musokɔnɔmaw la u ka taa peseli kɛ tuma bɛɛ ani ka kuma u jɔrɔnakow kan kɛnɛya hukumu kɔnɔ (sani jiginni cɛ). Muso kɔnɔma minnu bɛ taa peseli la, olu bɛ fɛn caman kalan dɔgɔtɔrɔsow la minnu b’u tanga kɔnɔmaya gɛlɛyaw ma ani ka den kɛnɛmanw bange.
Tinminɛmuso bɛ se ka dɛmɛ min kɛ musokɔnɔmaw ye, o de ye ka peseli timinandiya don u la walima ka to ka t’u lajɛ u ka so. A ka fisa ka t’u lajɛ:
Ni gɛlɛya b’o la i n’a fɔ ni yɔrɔw ka jan ɲɔgɔn na, aw bɛ se ka t’u lajɛ:
Nin ye fɛn nafamaw ye minnu bɛ kɛ peseli senfɛ:
Aw ye musokɔnɔma ɲininka a ka gɛlɛyaw n’a haminankow la. Aw y’a ɲini k’a ka kɔnɔmaya tɛmɛnen gɛlɛyaw dɔn: laban kɛra cogodi, a ye gɛlɛya minnu sɔrɔ a ka kɔnɔmaya n’a ka jiginniw waati. Aw ye ladilikanw d’a ma minnu b’a dɛmɛ walasa a ka den kɛnɛman bange:
Denba yecogo la, a balocogo ka ɲi wa? Jolidɛsɛ b’a la wa?
Ni jolidɛsɛ b’a la, aw bɛ balocogo ɲuman ɲɛfɔ a ye. (Aw ye sɛbɛn ɲɛ Dumuni dunta fanba ani dumuni dafalanw lajɛ). N’a se b’aw ye, aw bɛ se ka joliseginfuraw d’a ma. Aw bɛ ladilikanw d’a ma minnu b’a dɛmɛ k’a yɛrɛ tanga sɔgɔmada fɛ banamisɛnniw ni nsɔnkunan ma.
A ka peseli o peseli, aw b’a girinya hakɛ jateminɛ k’o sɛbɛn k’a bila. Kɔnɔbara kalo kɔnɔntɔn na, kilogaramu segin fo kilogaramu tan n’a kunkanfɛn ka kan ka far’a girinya kan. Ni fɛn tɛ far’a girinya kan, o tɛ taamasiɲɛ ɲuman ye. N’a girinya balala ka yɛlɛ, kɔnɔ kalo labanw na, o ye tansiyɔn jugumanba taamasiɲɛ ye.
Ni peselikɛminɛ t’aw bolo, aw y’a lajɛ k’a dɔn ɲɛnayeli la ni dɔ bɛka fara muso girinya kan walima aw ka peseli kɛcogo wɛrɛɲɛɲini aw yɛrɛ ye, i n’a fɔ birikiw walima fɛn wɛrɛw aw bɛ minnu girinya hakɛ dɔn.
Aw bɛ muso kɔnɔma ɲininka n’a bɛ deli ka gɛlɛya misɛnniw sɔrɔ a ka kɔnɔmaya waatiw la. Aw b’a ɲɛfɔ a ye fana ko nin gɛlɛya misɛn ninnu tɛ baasi ye, o kɔ, aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔmaya tɔɔrɔmisɛnniw kɔnɔ ladilikanw d’a ma.
Aw bɛ gɛlɛya bɛɛ ɲɛɲini kelen-kelen minnu kofɔlen don sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔmaya gɛlɛnyɛba taamasiɲɛw na. Aw b’a farikolo lahalayaw (joli bolicogo farikolo la) jateminɛ a ka peseliw senfɛ. O bɛn’aw dɛmɛ k’a dɔn fɛn min ka ɲi a ma n’a kɛra ko a bɛna gɛlɛya dɔw sɔrɔ kɔfɛ (i n’a fɔ musokɔnɔmaw ka tansiyɔn walima basibɔn jugumanba). Ni tansiyɔntalan b’aw bolo (aw ye sɛbɛn ɲɛ Tansiyɔn tacogo lajɛ), aw b’a ka tansiyɔn ta ka tila k’a pese. Kɛrɛnkɛrɛnnenya la, aw b’aw sinsin nin gɛlɛyaba ninnu taamasiɲɛw de kan:
Olu ye tansiyɔn jugumanba taamasiɲɛw ye kɔnɔmaya waati (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔmaya gɛlɛnyɛba taamasiɲɛw lajɛ).
Sugunɛ farinafalanw (protéine) n’a sukaro jateminɛ kalaniw walima fɛɛrɛ wɛrɛw bɛ tinminɛmuso dɔw bolo. Kɔkɔ damatɛmɛ ye tansiyɔn taamasiɲɛ ye. Sukaro caya kojugu bɛ jabɛti kofɔ. (Aw ye sɛbɛn ɲɛ Sukarodunbana (jabɛtibana) lajɛ).
Ni nin taamasiɲɛ ninnu kelen o kelen yera musokɔnɔma na, aw bɛ taa n’a ye dɔgɔtɔrɔso la joona. Ani fana, aw bɛ se ka farati kɛrɛnkɛrɛnnenw taamasiɲɛw jateminɛ (sɛbɛn ɲɛ Jiginni gɛlɛya taamasiɲɛ minnu bɛ dɔgɔtɔrɔ weleli wajibiya). Ni nin taamasiɲɛ dɔ yera muso la, a ka ɲi a ka taa jigin dɔgɔtɔrɔso la walasa a kana tɔɔrɔ sɔrɔ.
Muso ka peseli o peseli, aw bɛ kɔnɔbara dogidogi, walima aw b’a kɛcogo jira’a yɛrɛ la.
Kalo o kalo, aw bɛ kɔnɔbara bonya jateminɛ n’a bɛ bara sanfɛ walima a duguma ni bolokɔniden hakɛ min ye. Ni kɔnɔbara ka bon k’a damatɛmɛ walima n’a bonyali teliyala, a bɛ se ka kɛ filanikɔnɔ ye walima ji ka c’a kan kojugu. N’a sɔrɔla ji b’a kan kojugu, a bɛ gɛlɛya aw bolo ka den cogoya dɔn. Ji damatɛmɛ farati ka bon barisa a bɛ se ka kɛ basibɔn sababu ye jiginni waati la. Ani fana a bɛ se k’a jira ko fiɲɛ bɛ den dacogo la.
Aw b’a ɲini ka den dacogo dɔn denso kɔnɔ. N’aw y’a sɔrɔ den dalen don a kɛrɛ kan, muso ka kan ka taa dɔgɔtɔrɔso la k’a yɛrɛ lajɛ sani tin ka wuli, ka d’a kan, a bɛ se k’a kɛ opereli ye. Walasa ka den dacogo dɔn, jiginni mana surunya, aw bɛ nin taamasiɲɛ ninnu jateminɛ.
Kɔnɔ kalo 5 kɔfɛ, aw bɛ den dusukun tantan kan jateminɛ ani den yɛrɛ lamagali. Aw bɛ se k’aw tulo da ba kɔnɔ na, nka lala, a bɛ se ka gɛlɛya k’a mankan mɛn o cogo la. Ni den dusukun mankan lamɛnnan b’aw bolo, a lamɛnni ka nɔgɔ o la kosɛbɛ (stéthoscope obstétrical); walima (aw bɛ se ka dɔ dilan aw yɛrɛ ye bɔgɔ walima yiri gɛlɛnman na), o b’aw dɛmɛ. A kɛlendon i ko jishyɔlɔlan (antonowari). Aw y’a kɛcogo lajɛ ja in na.
Walasa aw kana den dusukun mankan ni ba ta ɲagami, a ka fisa aw ka ba fana dusukun tantan kan ta nka n’aw y’a jateminɛ ko dusukun tantanni ka teli kosɛbɛ, o ye den ta ye.
Ni mɔnturu b’aw bolo, aw bɛ den dusukun tantan kan jate. Ka bɔ tantan ko kɛmɛ ni mugan na ka se kɛmɛ ni biwɔɔrɔ ma miniti kelen kɔnɔ, o ka ɲi. Nka, n’a tɛ siɲɛ kɛmɛ ni mugan bɔ miniti kelen kɔnɔ, o b’a jira ko fiɲɛ bɛ yɔrɔ dɔ la. (Lala, aw filila jate la walima aw ye ba de ta ta.) Aw bɛ ba dusukun tantanni jateminɛ fɔlɔ. N’aw ma deli a baara la, a ka gɛlɛn ka den dusukun tantan kan mɛn.
Ni jiginni waati surunyana, aw bɛ to ka taa musokɔnɔma lajɛ. Ni den wɛrɛ b’a bolo, aw b’a ɲininka a ka tin tɛmɛnenw kuntaala la ani n’a y’a sɔrɔ a ye gɛlɛya dɔw sɔrɔ olu senfɛ. Aw b’a fɔ a ye a ka to ka lɛrɛ kelen kɛ k’a da k’a lafiɲɛ dumuni kɔfɛ. Aw bɛ ɲɛfɔli k’a ye jiginni bɛ se ka nɔgɔy’a ma cogo min (Aw ye sɛbɛn ɲɛ nataw lajɛ). Aw bɛ se ka ŋuna kɛcogo ɲuman ɲɛjira’a la walasa tin waati la, a k’a kɛ o kɛcogo la.
Aw bɛ ŋunanw ni ɲɔgɔn cɛ sɛgɛnlafiɲɛbɔ nafa ɲɛfɔ a ye.
N’aw yɛrɛ b’a dɔn ko tin bɛna gɛlɛya, aw bɛ tintɔ (muso kɔnɔma) bila ka taa dɔgɔtɔrɔso dɔ la.
Muso kɔnɔma bɛ se k’a jigin tuma dɔn cogodi?
A bɛ kolilaban daminɛ don ta, ka kalo 3 b’o la ka sɔrɔ ka tile 7 fara o kan.
Misali la, ni muso y’a ka koli laban ye mɛ kalo tile tan, a bɛ mɛ kalo tile tan ta ka kalo 3 b’o la. O bɛ bɛn feburuye kalo tile tan ma, a bɛ tile 7 far’o kan o bɛ bɛn feburuye kalo tile tan ni 7 ma.
O la den bɛ se ka bange ka bɛn feburuye kalo tile tan ni 7 waatiw ma.
Walasa k’aw ka kalow kunnafoniw sanga ɲɔgɔn ma, ani ka kɔnɔbara bonyani jateminɛ a nafa ka bon aw ka kunnafoni misɛnniw sɛbɛn ka bila. N’aw ye sɛbɛn ɲɛ yɛlɛma aw bɛ kunnafoni sɛbɛncogo misali sɔrɔ yen. Nka aw bɛ se ka misali in yɛlɛma ka kɛ aw ka faamuyali cogo ye. A bɛnnen don aw k’a sɛbɛn papiye fɛrɛlen na. Denba bɛɛ bɛ se k’a ta mara, o la peseli o peseli a bɛ taa n’a ye a fɛ dɔgɔtɔrɔso la.
📖
Gafe kɔnɔkow
← Segin kɔfɛ | Taa ɲɛfɛ →


text:
You are using Science Of Synthesis as a Guest.
Please login or sign up for a free trial to access the full content.2.2 C—P Bond-Forming Reactions
Please login or sign up for a free trial to access the full content.
Petit, C.; Montchamp, J.-L., Science of Synthesis: Cross Coupling and Heck-Type Reactions, (2013) 2, 331.
General Introduction
Organophosphorus compounds have a broad range of applications in a variety of chemical fields, including supporting ligands for metal catalysts, extractants, flame retardants, materials such as metal-organic frameworks, synthetic intermediates and reagents, and biologically active compounds for medicine and agrochemistry. As a result, methods for the formation of C—P bonds continue to be extremely important in chemical synthesis. This chapter specifically covers C—P bond formation via metal-catalyzed cross coupling between a variety of phosphorus compounds and electrophiles containing aryl sp2 carbons. Although methods applying to aryl sp2 carbons often also apply to alkenyl sp2 carbons, this will not be discussed in detail here because of space limitation and the fact that alkenylphosphorus compounds can often be more easily obtained by other methods that do not require the prior synthesis of the requisite alkenyl electrophile, such as alkenation of carbonyl compounds or metal-catalyzed addition to alkynes. Recent reviews covering related reactions of various phosphorus-containing functional groups are available.[1–14]
Meeeeeeeeeee, eee eeeee eeeeeee ee eeeeeeeee M—M eeee eeeeeeeee eeee eeeeeeeee ee eee eeeee 8888e;[88–88] eeeeeee, eeee eeeeee- eee eeeeee-eeeeeeee eeeeeeeee eeeeeeee eeee.[88] Meeeeeeeeeeeeee, eee eeeee eeeeeeee ee eeeeeeeeee eeeeeeee ee eeee eeeeeee ee eeee ee eeeee eeeeeeeeeeee, eeeeee eeee ee eeeeeee eeeee eee eeeeee eeeeeeee eeeeeee ee eeee eeeeeeeeee-eeeeeeeeee eeeeeeeee (eeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeee) eee eeee ee eeeeeeeeeee eeeeeeeee eeeeeee eeeeeeee eeeeeeeeeeeee eeeee eeeeeeee eeee eee eeeeeee eeeeeee.[88] M eeeeeeeeeee eeeeeee ee eeeee ee Meeeee 8. Meeeeeeee ee eee eeeeeeeeee eeeeeee eee eee eeeeeeee ee eee eeee eeeeeeee, eeeeee e eeeeeee eeeeeeeeee(MMM) eeeeeeeeeee 8 (e.e., e eeeeeeee eeeeeeeee, M-eeeeeeeeeee, M-eeeeeeeeeee, eeeeeeeee, ee eeeeeeeeeee) ee e eeeeeee eeeeeeeeee(MMM) eeeeeeeeeee 8 (e.e., e eeeeeeeee eeeeeeeee–eeeeee eeeeeee ee e M-eeeeeeeeeee eeeee) eee eeeeeeee. Meeeeeee eMe eeeeeeeeeee ee eeeeeee, M-eeeeeeeeeeee eeee e eMe ee eeeeee 88 eee eeeeeeeee eeeeeeeee eeeeee eeeeee eeee e eeeeeee ee eeeeee eMe. Meee eeeee eeee eee eeeee eeeeeeee ee M(M)M eeeeeeeee eeee ee eeeee eeee eeee eeeeeee eee eeeeeeeeeeee 8. Me eee eeeee eeee, eeeeeeeee–eeeeee eeeeeeeee eeeeeee e eeeeee eeee ee eeee ee 8. Meeeeee eeeee eeeee eeeeeeee eee eeeeee ee eeeeeeeee eeeeeeeeeee, eeeee ee eeee eeeeee ee ee eeeeeeeee eeee eee eeeee eeeeeeeeee eeeeeee eeeeeeee (eee eeeeeee, eeeeeeee eeeeeeeeee eeee eeeeeee eeeeeee eeeeeeeeee 8 eee 8 eeeeeee eeeeeeeee–eeeeeee eeee eeeeeee eeeeeee eeeeeeeeee 8 eee 8, eee eeeee eeeeeeeee eeeee ee eeeeeee eeeeeeeeee 8 eee 8). Meeeeeeeeeee eeeeee eeeeeeeeee eeee eeee eeeeee eee eeeeeeee eeeeeee, eeeeeeeeee eeeeeee ee eeeeeeeeee eee eeeeeeeeee(M) ee eeeeeeeeee(MMM) eeeeeeeeee eeeeeeeeeee ee eeeeeeeeeeeeeee-eeeeeeeeee M(M)M eeeeeeeee ee e eeeee eeeeee.
Meeeee 8 Meeeeeeeeee Meeeeeee ee eee Meeee-Meeeeeeee Meeee Meeeeeee ee Meeeeeeeee Meeeeeeee
References


text:
Bara Bolo Koura Yassa Ka Mali Marayorow Yiriwa
Mali Massaya sow min djan be djamana marayorow ani siguidala mogow ka gnieta ani yiriwali la, ye gnionganadjere belebele ke dogokoun temine na, ka hakili diakabow ke bara bolow koura kan sigadaw gnieta la, soro na siraw kan.Dramana Diarra, Massaya sow Ministri ka kororossigui ye be a gniefow.
Programmes
-
octobre 22, 2021
Sport: Faricolo gnanadje kouna foniw. VOA-Siaka Traore.
-
-
octobre 22, 2021
Guteres Ka kouma kanw Moussow Ye
-
octobre 22, 2021
Education Cannot Wait- Toumbouctou
-
octobre 22, 2021
Dow Fariliko Mbourou songow Kan
-
octobre 22, 2021
Kouma Sigui Lagnini Bow Baliya


text:
Sigida 19 Denbaw ni matɔrɔniw ka kunnafoniw
Kɔnɔ ka tiɲɛ a yɛrɛ ma, o ka teli ka kɛ kɔnɔbara kalo 3 fɔlɔw de la. Wa a caman na, den salen de bɛ na.
Kɔnɔtiɲɛ bɛ muso caman sɔrɔ u ka ɲɛnɛmaya kɔnɔ k’a sɔrɔ u m’a jateminɛkɛ’o don. Tuma caman na u tɛ bɔ a kalama fana a bɛ k’u hakili la k’u ka kalolabɔ nana cogoya wɛrɛ la ni joli kuruniw bɛ kɛ o kalolabɔw la. O la, kɔnɔtiɲɛ dɔnni nafa ka bon barisa farati b’a dɔw la.
Kalolabɔ mana jɔ ka tɛmɛ kalo kelen kan, ni muso y’a ka laada ye o kɔ, o ye kɔnɔtiɲɛ taamasiɲɛ ye.
Kɔnɔtiɲɛ bɛ i n’a fɔ jiginni: Den sebali ni tonso fila bɛɛ ka kan ka bɔ. Tuma dɔw la, basi bɔnni ni dimi gɛlɛn bɛ to sen na fo den ni tonso fila bɛɛ ka bɔ ka ban. Ni kɔnɔtiɲɛ kɛra kɔnɔ tile bisaba walima a tile biwɔɔrɔ, den janya tɛ tɛmɛ santimɛtiri kelen walima fila kan.
Ni basi bɔta ma caya, a tɛ gɛlɛya lase muso ma. O la, labɛn minnu bɛ kɛ jiginni na, o labɛn kelenw de bɛ kɛ kɔnɔtiɲɛ na. A ka c’a la, den sebali de bɛ na, o farati man bon.
Muso ka kan ka Ibiporofɛni (Ibuprofène) ta dimi na walima Kodeyini (Codéine) ni k’a lafiɲɛ.
Ni basibɔn kuntaala ye tile caman sɔrɔ, a ka kan ka fɛn min kɛ, o filɛ:
📖
Gafe kɔnɔkow
← Segin kɔfɛ | Taa ɲɛfɛ →