text:
Gewuru
Dugu yɔrɔfɔli
Mooti marabolodugu dɔ ye gewuru ye. A ka galoda ye kaporopen ye, o min bɛ koro kolomi fɛ. Gewuru ni duguba min ka surun o ye koro yɛrɛ ye bari a n'o cɛ ye bam 22 ye. O tɛmɛnen 'kɔ, dugu misɛnnin wɛrɛw kɛlen bɛ k'a Lamini. Kɛrɛnkɛrɛnneya la a kɔrɔn fɛ duna ni anatɔn ni pomorodoju ani ogodenŋu, gewuru ni nin dugu naani ninnu ʃi cɛ jànya tɛ Tɛmɛ bam 9 kan. Fɛn min ye a tlebinyanfan ye sa, dɔn ni oro ni senbere ani jimeru bɛ yen, olu kelen bɛɛ fana n'a cɛ tɛ Tɛmɛ bam 7 kan. Gewuru kɛɲɛka fɛ, oropa ni kɔnpen ni amoruro ani samani fana bɛ yen wa ninnu ni yen cɛ jànya o jànya a tɛ Tɛmɛ bam 9. Pel ni moniburo ni temegolo ani birigɛ b'a woroduguyanfan fɛ, wa ninnu ʃi n'a tɛ Tɛmɛ bam 13 kan.
Dugu tɔgɔko
Dugu in tɔgɔ Dara gewuru k'a sababu Kɛ a yɔrɔ in sìgibaa n'a balimaw ye. Ala tùn y'olu Kɛ balimaw ye nka balimakɛ kelen ma Kɛ sìgibaa ye tɔw 'kɔrɔ. Ale tùn Taara tu kura Bɔ k'i Sìgi yen nka o n'a ta a hakili ma Bɔ a balimaw 'kɔ, o la a tùn bɛ to ka Taa a ɲɛ Da u kan tuma ni tuma. A Tora tèn mɔgɔw nan'o kɔlɔsi a ka kow la, u y'a Da la ko "Gewuru" jaa o kɔrɔ de ye dɔgɔnɔkan na ko Taa Bɔ 'mɔgɔ la tuma ni tuma. Ɔ, o tɔgɔ in dalen cɛ in na i komin ale de fana y'a ka sìyɔrɔ tutigɛbaa ye minkɛ u sinna k'ale yɛrɛ tɔgɔ Da a ka sìgiyɔyɔ fana na ʃyɛn kelen. Gewuru Sɔrɔla o de fɛ. kumalasurunya na, Gewuru ka dugu tutigɛlen tɔgɔ Dar'a yɛrɛ la ko "Gewuru".
Dugu marabaako
Gewurukaw sèn ma Dòn faama-dugutigiya la an bɛ bì min na. U B'u ka laadaladugutigiya de ba kan hali bì. Ka Da o dugutigiya in taabolow kan, u ka dugutigiya Tolen bɛ kìn kelen ani jàmu kelen de 'bolo. U ka o dugutigiya min Flɛ, a bɛ Nà kɔrɔyakunda de, wa n'a Ser'i ma fana ni saya tɛ sababu yɛrɛ tɛ Se k'i Lawuli ka Bɔ yen. Waati kɛrɛnkɛrɛnnen tɛ gewurukaw ka dugutigi kura sìgili la. I n'a fɔ an b'a Ye sɔyɔ dɔw la, ni dugutigi kɔrɔ Banna dɔw bɛ kalo kelen, fla sàba, sàn kelen.... Nka o tɛ gewurukaw ta la. Amadu Duɲɔn de ye gewuru dugutigi ye bì nka a Fɔra minnu 'kɔ olu dɔw Flɛ: Anɲɔnwonlu, Ibrahima, Anlɛ ani Anpaŋanlɛ.
Dugu bònya
Gewuru mumɛ bɛ Bɛn kìn naani de ma. O kìn ninnu ye: Baligomoro Tɔrɔgomoro, orogomoro ani tengomoro ye. Yen sìgikɛnɛnin tɛ bɛrɛ ye. Wa u ka dugu mɔgɔw hakɛ tɛ 2000 kan.
Dugu siyako
Dɔgɔnɔw ni fulaw de bɛ gewuru. Yen jàmuw ye Togo, Duɲɔ, Sagara, Pujugu, Dara, Saye, Kasoke, Tenbeli, Kodio, Gindo ani Sangalaba ye. Gewurukaw fɛ yen, sinankunya bɛ sangalabalakaw ni sagaralakaw de 'cɛ. furuɲɔgɔnnya bɛ gewuru n'a laminidugu tɔ bɛɛ 'cɛ, w'a fana bɛ Tɛmɛ du bɛɛ ni kabila bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ yen. Gewurukaw ka fòrobakan ye dɔgɔsɔ de ye nka fulakan fana bɛ Fɔ yen dɔɔnin dɔɔnin.
Dugu baarako
Gewuru ye sɛnɛkɛdugu de ye. Yenkaw bɛ sɛnɛfɛn caman Sɛnɛ, i n'a fɔ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, soza, dà ani kɔɔri. O bɔlen kɔ yen, u bɛ baganmara ni jago ani bololabaara misɛnnin dɔw fana Kɛ u sèn fɛ. U ka bagan marataw Flɛ: Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. U fana ka jago bɛ butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de 'kùn kan kosɛbɛ. Donsoya bɛ K'u fɛ yen haali.
Dugu fɛɛrɛko
Manabɛlɛ ni wɔlɔjuruda ani sentɛgɛninjɛ de ye gewurukaw ka kɔnɔminɛ-fɛɛrɛ ye. Marafa y'u ka kungosogobaw fàalan ye. U bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye fana. U bɛ dugukɔnɔ-bagan murutilenw Minɛ ni jonborifli, koronka-minɛ walima nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye). Yen musow fana bɛ finisɔgɔ dɔɔnin-dɔɔnin Kɛ.
Dugu yiriwaliko
An bɛ dòn min na i ko bì ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin ani moto, ninnu bɛɛ bɛ Sɔrɔ gewurukaw fɛ yen. Yen ni baɲumankɛtɔn minnu bɛ baara la hali bì o dɔ ye CRS ani SUISSCONTACT ye. Nka a ni minnu y'a Kɛ ka Tɛmɛ olu ye COEUR MALI, ani SOCIATE COOPERATIVE. Coeur Mali ka baara tùn ɲɛsinnen bɛ jirituru de ma. Cooperative tùn bɛ kàlan ɲɔ maracogo ɲuman na. A bɛ balo San ka Mara ni ''waati Sera ko baloko ka Gɛlɛn waati min a b'a Labɔ ni k'a Feere sɔgɔn nɔgɔn na.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan de ye kàlan ye min Kɔnna ka Dòn gewurukaw fɛ yen. Wa hali bì o de bɛ ten kan yen.
Dugu batoko
Silamɛya ni kerecyɛnya de ɲɔ ɲɛlen bɛ gewuru yen. Misiri fla de b'u fɛ yen: jumamisi kelen ani misiri gansan kelen ka Fàra eglizi fla kan: protɛstanw ta ani katolikiw ta. Màa minnu Kɛra yen kerecɛnya dònni sàbabu ye yen, Esay Togo ani Filip Togo ye. Wa o fana Kɛ ni bì 'cɛ bɛ Taa 'Sàn bi wɔɔrɔ (60) la. Yen silamɛnya dòbaaw ye Ali Togo ani Agibu Togo ye. A fana ni 'cɛ bɛ Taa 'sàn bi wɔɔrɔ ni duuru (65) ɲɔgɔn na.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni sankunbɛnw ni ntolatan ye gewurukaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye ya ni bàra ni bala ni dunun ni jenbe ni flen ni gita ni ntamannin ani bari ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ ye dugu foroba-kɛnɛba ye u b'a Weele ko kafubgɔ.
Dugu kungoko
Jisigiyɔrɔ dɔw bɛ Sɔrɔ gewuru, o yɔrɔ ninnu na, jɛgɛ kelen kelenninw bɛ Sɔrɔ yen nka kosɛbɛ tɛ, koorow ni kaanaw ani koorokaaraw bɛ Sɔrɔ a yɔrɔ kelenw na tuma dɔw la. Jiri suguya caman bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ fana i n'a fɔ jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ pɔpɔ ani nten. Yen kungosogow ye miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ ani baninkɔnɔ.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon fla de bɛ gewuru, silamɛnw ta ani kerecyɛnw ta. Yen, Silamɛnw ka kaburudon bɔlen bɛ tlebinyanfan fɛ. Nka kerecyɛnw ta bɛ kɛɲɛka fɛ. Nka kɔrɔ kɔni tɛ a fla ʃi bɔfanko la.
Dugu waatiko
Yen samiɲɛ bɛ Dòn mɛkalo la ni ka Taa Foori fo sɛtanburukalo la. Yen kawulɛ bɛ Jɔ ɔkutɔburukalo la tlema bɛ Bɛn marisikalo ma jɔyi. u ka tlema bɛ da Minɛ ɔkutɔburukalo la. Sanji hakɛ samiɲa kɔnɔ bɛ Taa 32 ɲɔgɔn na Yen funtenni hakɛ sanadan ye 45 ye a nɛnɛ dugumadan hakɛ ye 23 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ fɛn tɛ gewurukaw fɛ yen ko màa bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.
Blàdon : 2017-04-20 Yɛlɛmako laban : 2017-04-22


c: text/html

text:
1N na kelen nyɔgɛnu, n ma ke kumala wo ye iko n si kuma wonu ye minnu bi Allata Ni Sɛnimɛ kɔrɔ nya min. Fɔ n ni kuma wo ye iko mɔgɛ min bilanɛ duninya kɛ fɛ anubɛ den-pulannu dɛnkɛninyɛ rɔ. 2N ya kin-yi di wo ma bawo wo ma ke bɛ dɔn-fen-bɛrɛ-dɔn ma nun. Hali kaka, wo ti ke a dɔnna 3bawo wo miriya anubɛ duninya-mɔgɛnutɛ, kelen de! Ha ka, keliyɛ anubɛ sɔsɔlɛ ye wo nyɔgɔn tɛma. Wonu denu si a yira ma la ko wo ye ko ladanna iko dɛnkɛninyabɛlɛnu bi a mala nya min. 4Do wa a fɔ ko, “Nde ye Pɔli le fɛ,” do ko, “Nde ye Apalasi le fɛ,” wo wa wo ma, wo sa ko-ladanna worɔ iko duninya-mɔgɛnu, wa? 5Nfen bi a mala, mabɛ Apalasi kolo wo yala? Allala wɔli kɛlɛ le male la dɔrɔn. Wo dɛnkɛninyara Yisa ma tumɛ min, ma ya wo dɛnbɛ. Mari ya wɔlɛ min di ma kelen-kelennamɛ-bɛɛ ma, ma ye wɔlɛ wo le kɛ tinɛ tolon! 6Nde le ya sugi fui, Apalasi ya a yi sa kɔnɔ Alla le ya a ma, a fɛrɛnta ka sabati. 7A fuila wo, a yi-kɛla wo, fen ma wonu na. Alla min bi a mala, fui-fan ni fɛrɛn ka sabati, wo le kolo. 8A fuila wo, a yi-kɛla wo, dan-nafara woo sa wonu tɛma. Alla si wonu barayi iko anu kelen-kelennamɛ-bɛɛ wɔlita nya min. 9Allata wɔli-kɛ-nyɔgɛnu denu bi ma dama la. Allata sɛnɛ le wole la. Ado Allata bɔn le wo la fanan. 10Allata hinɛ fɛ, n bara nna wɔlɛ kɛ iko bon-sɔla-hɛnkilimɛ. N ya bɔn wo kurukɛ, wo kɔma, mɔgɔ gbɛrɛ ya a dagɛ lawuli. Kɔnɔ mɔgɔ kelen-kelennamɛ-bɛɛ ni a ma a fɛrɛma bɔn wo sɔ tinɛ. 11Ado Alla ara ban Kirasiti Yisa kelen pe mala bɔn wo kurukɛ la. Kurukɛ gbɛrɛ ti ke kɛla tun ale kɔma. 12Do si sɛnɛ bi, ni wo ma, wodi-gbɛ, ni wo ma, kuru-da-gbɛlɛ ka a sɔ bon-kurukɛnɛ wo kuma. Kɔnɔ donu si kɔlɔma bi, ni wo ma, kalɛ, ni wo ma, binyɛ. 13Kɔnɔ Kirasiti wa na tumɛ min, mɔgɔ kelen-kelennamɛ-bɛɛta wɔli-kɛ-gbɛ si bɔ gbɛ rɔ bawo tɛ si mɔgɛ bɛɛta wɔli-kɛ-gbɛ labɔ gbɛ rɔ wulɔn tele. Tɛ si a kɔrɔbɔ ka a mɔlɔn labɔ gbɛ rɔ. 14Ni bɔn wo kananta, wo sɔlɛ si ata barayi sɔrɔn. 15Kɔnɔ ni minta wɔli-kɛ-gbɛ mintanta, wo tigi si bɔnɔ a rɔ worɔ. Ale nyɛrɛ si kisi kɔnɔ a si ma iko anu bara a labɔ tɛ rɔ le. 16Wo ya a lɔn ko Alla Bato Bɔn le wole la serr! Ado wo ya a lɔn fanan ko Allata Ni Sɛnimɛ siginɛ wo rɔ! 17Woletɔ ni mɔgɔ wo mɔgɔ ya Alla Bato Bɔn latinya, Alla si wo tigi kasara pɔ! A ye wo nya bawo Alla Bato Bɔn sɛninyani de, ado ata Bato Bɔn le wole la. 18Mɔgɔ wo mɔgɔ kana a nyɛrɛ yanfa. Ni min mirinɛ ko hɛnkilimɛ le ale la duninya kɛ rɔ, a fisa, duninya ni a lɔn kuntan la alako a si hɛnkili-bɛrɛ sɔrɔn nya-min. 19Duninya kɛ ya min lɔn hɛnkilimayɛ la, kuntanyɛ le wo la Alla yala. Iko a sɛbɛnɛ Allala kitabu rɔ nya min ko, “Alla si hɛnkilimɛnu bira anu nyɛrɛta halliyɛ rɔ.” 20A sɛbɛnɛ kan tinɛ do rɔ tun Allala kitabu rɔ ko, “Hɛnkilimɛnu miriya Mari yala, ko-fuyi le wo la.” 21Woletɔ mɔgɔ wo mɔgɔ kana a nyɛrɛ wasi ko a ye kun tigi do le fɛ bawo wotɛ le fan damasi la. 22Nde, Pɔli wo, Apalasi wo, Pita wo, duninya kɛ wo, niyi wo, sayɛ wo, fan minnu bi nyɔ kaka wo, fan minnu bi sina wo, wotɛ le wo bɛɛ la. 23Ado Kirasititɛ le wole fanan na, Allatɛ le Kirasiti la.
Copyrighted Material
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Donhu
Dugu yɔrɔfɔli
Donhu ye 'dugu ye min be Kulukɔrɔ marabolo fe. A be kolomi min na o ye Joyila ye. A n’o kubedugu cɛ ye bam 57 ye. A bɛ gàlodugu min fɛ, o ye Bankɔ ye, a n’o cɛ ye bam 8 ye. N’i bɛ Bɔ Bamakɔ i bɛ forobasira 6nan Minɛ k’i Kùnda Faana kan. N’i Sera yen, i bɛ Fara i kinin fɛ k’i Kùnda Joyila kan min ni Faana cɛ jànya ye bam 45 ye. I bɛ Bɔ Joyila ka Na Ŋolo bugu, bam 40. N’i Sera yen, i bɛ Fara i ɲuman fɛ ka bankɔsira Minɛ, bam 25. Sani i ka Se Bankɔ, i ni yen cɛ tɔ bɛ To bam 6 ye dɔrɔn i bɛ Fara sira ɲumankɛrɛ fɛ ka Saala Ceci ka Teme. I bɛ bam 1 Boli Saala ni Donhu ce ka Sɔrɔ ka Don Donhu dùgù kɔnɔ.
Donhu ni kɔrɔn ce Nɔkɔlɔn de be yen, tlebi fe Konsɔgɔla, keɲeka fe Sanankɔrɔ jeda, worodugu fe Sàala.
Dugu tɔgɔko
Donhu ye dugu in tɔgɔ ye kabini lawale la. Dugu in Sigira Soma Sangare de fe. Ale de Bɔra Sirakɔrɔ jedala ka Na. A ka baara tun ye sene ye.
Dugu dugutigiya
Donhukaw ka dugutigiya ye làadalata ye. A bɛ Danbɛlɛw dɔrɔn de ka bolo kan. Olu fɛ ye dugu tigiya bɛ Na fàya-kunda i n’a Fɔ Sàala ta cogoya. Ni min ka Kɔrɔ fà tɔw bɛe ye, o de bɛ Sigi. Ni dugutigi Fatura, dugutigi kura bɛ Sigi kalo sàba o kɔ fɛ. Donhu dugutigi kɔrɔw tɔgɔ flɛ ninye : Burama Sangare, Màmuru Sangare, Kɔle Sangare. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bibi in na, o ye Sàmu Sangare ye. Donhu tun bɛ jàmanatigidugu min ka màra kɔrɔ, o ye ʃankɔrɔ ye.
Dugu bonya
Donhu mɔgɔ be Taa 1000 ni dɔɔnin na bi. A sigikene ye bam 6 ye kere naani na. Kin kelen dɔrɔn don.
Dugu siyako
Donhukaw ye fulaw ye. Jàmu minnu be Donhu, olu ye Sangare, Sidibe. Furusira be Donhu ni dugu were minnu ce, olu ye : Konsɔgɔla, Sàala, Sanankɔrɔ jedala, Senw jurala. Dugumɔgɔw sinankunw ye : Mariko, Fane, Sidibe.
Dugu baarako
Baara caman bɛ Kɛ Donhu i n’a Fɔ sɛnɛ, baganmara, jàgo.
Forosɛnɛ : keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ : mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.
Jàgo : sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere.
Baganmara : misi, bà, saga, ʃe, kami, tonkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Sàala olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.
Nka nin bɛɛ la yen baara sinsinnenbɛ sɛnɛ kan kosɛbɛ.
Dugu feereko
Fɛɛrɛ minnu bɛ Donhukaw bolo kungokɔnɔw fàgali la olu ye : manabele, ntefere, wɔlɔjuru, wɔlɔgen, furabulu samani ka wɔlɔ Mine a fan kan, dinge tigeli ka wɔlɔfan Bla o la, ʃiladɔn mana dali, buturu.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Лelakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikemansin, kɔnɔyasow ani moto.
Baaɲumaketɔn min ni dugu Delila ka baara Ke ɲɔgɔn fe o ye CMDT ( sene siratige) ye.
Baaɲumanketɔw minnu ni dugu be baara la bi olu ye Bɔrn Fɔnden ni CMDT ( sene siratige) ye. O min Nana saniya tiimeni ka ma dugu in na.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ lakɔlikalan Dabɔra Donhu 1998 sàn. Dugu ta ye kàlanso in ye, sà, 6kalan don wa kelen don.Balikukalanso kelen fana be Donhu.
Kàlan min Donna Donhu fɔlɔ o ye balikukalan yen ka bi lakɔlikalan de fanga ka Bon kosebe
Dugu bàtoko
Dugumɔgɔw be diine min na, o ye silameya ye. Diinein donbaa ye Ʃaka Sangare ye. Misiri kelen dɔrɔn de bɔ Donhu.
Dugu ɲenajeko
Feli sugu minnu be dugu kɔnɔ o dɔw ye: Bàri, jidunun, ntalen, kolonkolon, bala, boyi, kariɲan.O fɔliminen ninnu be Tà ɲenaje minnu na olu ye seliw, furu gintanw, kamalenw ni sungurunw ka ʃufɛ-ɲɛnajɛw, denkundiw a n'o ɲɔgɔnnaw.
Farikolo-ɲenaje sugu min fanga ka bon Donhu bi o ye ntolatan ye. Denmisɛnw ka ɲenajefen were minnu be yen n'u fanga be ka Dɔgɔya ka T'a fe olu ye ferenfunun, berefili, bolomine-tlon, beleta, ineeri, nten, tugu.
Dugu kungoko
N’i ye Donhu kungo Ta k’a Laje, i be jisigiyɔrɔw ( dàla, kɔ, je), jiriw ani kungofenw de ye yen.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fen minnu be Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, salen, nteben, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujega, bilinkitin, sajege, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori.Donhu je ye kelen ye, dàla ye naani ye, kɔ ye kelen ye, fàla fana ye kelen ye.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dinge, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nere, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔnge, ntege, zereninje, nkalama, danga, sunsun, zekene, zaaje, nten, ɲama, sunsun, zere, wɔlɔ, ntomi, ʃɔ.
Kungofenw : sinennin, bàla, minen, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Donhu kungodaw tɔgɔ fle : jeninje, ʃɔjo, tuni, yàla, beleŋeɲen.
Kùlu te Donhu kungo la.
Dugu kaburudoko
Donhukaw ka kaburudo ye kelen ye. A be dugu ni tilebi ce.
Dugu waatiko
Donhu, waatiw be Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni samiɲe ni tltma ye sanko siratige la.Sanji nàta hake ye bl 800 ye sàn kelen kɔnɔ Donhu.
U be Fɔ ɔɲgɔn kɔ ni fonene ni fùnteni ye waati kalaya siratige la .Fùnteni be Taa 8 na sannadan na, nene ta ye 18 ye dugumadan na. Samiɲe ni tlema ce, kawule de be yen. O be Damine ɔkutɔburukalo la ni ka Taa Bla desanburukalo la.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ minnu be Donhu ni mɔgɔw be Se ka Na u ɲe D’a kan, olu ye : Sonugu, Kɔnɔbɔdinge.
Blàdon : 2017-02-19 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04


text:
Jankola
Dugu yɔrɔfɔli
Jankola ye Kayi marabolo dugu dɔ ye. A ka galotigidugu ye "Fuɲa" ye. Jankola bɛ kita kolomi fɛ. A n'o cɛ jànya ye bam 25 ye, a ni fuɲa ta ye 7 ye, a ni kayi ta 430. Kita de ye duguba ye Jankola ni min ka surun. Dugu misɛnnin minnu b'a Lamini olu ye Kodokonin, Jankola, Kita, Fuɲa biriko ani Bada. Nka ninnu ʃi n'a 'cɛ tɛ Tɛmɛ bam 6 kàn.
Dugu tɔgɔko
Kùnnafoni kɛrɛnkɛnnen ma Sɔrɔ Jankola tɔgɔ sɔrɔ cogoko la.
Dugu marabaako
Laadala-dugutigiya de bɛ yenkaw fɛ yen. U ka o dugutigiya in na, dugutisigi bɛ Nà sugandilikunda. A ko bɛɛ fana tolen Bɛ kìn kelen ni jàmu kelen ka bolo de kàn. Fɛn wɛrɛ tԑ yen dugutigi Bɔ a ka dugutigiya la n'a Bɔra saya, ko kolon-kɛ, ani kùnkolocyɛn la. Nkà ni dugutigi miniji dɔgɔyara u bɛ kalo kelen Kɛ ka sɔrɔ ka kura Sìgi a nɔ na. Yen tu tigɛbaa tùn ye donso ye. Màa min bɛ Jankola kùn na bì, o ye Madu Jalo ye. Nk'a Fɔra minnu 'kɔ olu ye: Koli Jalo, Kajabala Jalo, Male Jalo, Seku Jalo ani Dibi Jalo.
Dugu bònya
jankola dugu mɔgɔw tɛ Tɛmɛ 662. A sìgikɛnɛ bònya bɛ bam 10 Bɔ kɛnɛ naani 'kɔnɔ.
Dugu siyako
Fulaw ni Miɲankaw de bɛ jankola yen. Yen jàmuw ye: Jalo, Tarawele, Kantɛ, Jakite, Kayita, Kamate ani Bɛrte ye. Sinankunya bɛ yen jàmu dɔw ni ɲɔgɔn 'cɛ. 'gɛlɛya ba tɛ yenkaw 'cɛ furuko siratigɛ la. Bamanankan ni Miɲankakan de bɛ Fɔ yen. Nka min bɛ Fɔ 'fòrobaya la o ye bamanankan ye.
Dugu baarako
Jankolakaw ka baarawla fànba ye sɛnɛ ye. O siratigɛ la, u bɛ keninke, saɲɔn, sàba, tiga, tiganinkuru, ɲimikala, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, dà, kɔɔri, mangoro, lenburu, buyakgi, sɔmɔ, ntɔmɔnɔ, fòronto, jaba, tamati, nkɔyɔ, gan, nanaye ani melɔn Sɛnɛ. Sɛnɛ tɛmɛnɛn 'kɔ u bɛ baganmara fana Kɛ. Yen bagan màrata dɔw ye: Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. Jɛgɛmara fana bɛ Kɛ yen. Yen laadala mɔnikɛyɔrɔw ye: kɔninfara ni surundunin ye. U ka mɔnikɛminɛw ye jɔ, masaka ani doolen ye. Laadalata kɔ fɛ jɛgɛmarayɔrɔ kelen fana b'u fɛ yen, o bònya ye mɛtɛrɛ 12/4 ye. Jago siratigɛ la yenkaw bɛ sɛnɛfɛn-feerew ni baganfeere ani bololafɛndlata-feere (daba, mifyɛn, daga ani faɲan). O bɛɛ tɛmɛnen 'kɔ donsoya fana bɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ yen.
Dugu fɛɛrɛko
Jankolakaw ka kungosogo fàalifɛɛrɛ ye: Marifa, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, fɛlɛbɔ, basaminɛ-nɛgɛ ani wosen. Nkà U bɛ manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, wɔlɔjuru, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Blà o la buturu ani bafe. U bɛ misiden Dabɔ ncɔlɔ ye. U b'u ka misi murutilenw Minɛ ni jonbori walima a Nɛgɛni ni dumunifɛn ye walima k'a bagan masina Koron ka Dòn yɔrɔnin dɔ la.
Dugu yiriwaliko
Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɔlɔn ŋana, moto, sɛnɛkɛ-mansin, sènfɛjuru, arajo ani moto ye yenkaw ka ko kura nàlenw ye. Baɲumankɛtɔn dɔ ye kɔlɔnba dɔw Sen yen o kɔ fɛ CMDT fana bɛ yen. U ka ɲɛtaa ɲɛsinnen bɛ ji ɲuman sɔrɔko ni sannifeereko ma.
Dugu kàlanko
Kàlanko yiriwalen tɛ jankolakaw fɛ yen an bɛ bì min na.
Dugu batoko
Silamɛya de bɛ jankolakaw fɛ yen. Misiri kelen b'u fɛ yen. Yen silamɛya dònbaa ye Jango Jalo ye. O ni bì 'cɛ bɛ sàn 140 ɲɔgɔn Bɔ. Jankola tnɛ ye soɲani ye. Yen dugu dasiri ye siraju dɔ ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni denkundiw ni tɔnɲɛnajɛw ni sankunbɛnw ani laadalakow ye yenkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye bari ni gita ni buru ni dunun ani fle.
Dugu kungoko
Dàla, kɔ, ba ni jɛ bɛɛ bɛ yen. O Jisigiyɔrɔ yɔrɔ ninnu na, manɔgɔ ni ntɛbɛn ni kaana ni kooro ani jugunin bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, ntɔngɛ, ntege/gege, zɛrɛninjɛ, nkalama, sunsun. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye: Dànkala, nkorongo, kungo-kami, minɛn, nkolonin, warabilen, miniɲan, digon, tentannin, wɔlɔ, baninkɔnɔ ani tonkajɔ ye.Yen kungodaw Flɛ: Dɔgɔfili, sebeninkelen, kaɲakuru, ngoninfara ani bawelenin.
Dugu Kaburudoko
Kaburudon kelen de bɛ Jankolakaw fɛ yen. Wa o fana bɛ dugu ni tlebin 'cɛ. Nkà 'kɔrɔ foyi t'a la u fɛ.
Dugu waatiko
Yen waatiw fàlen-fàlen cogo Flɛ: ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
'Kabakomayɔrɔ tɛ jankolakaw fɛ yen.
Blàdon : 2017-08-07 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10


text:
Gambia
Gambia, madɔnnen Gambia ka Fasojamana, a bɛ wele caya la Gambia. Jamana don min bɛ Afrika Tlebi fɛ. A ye Afrika gun jamanaw bɛɛ lafitini ye, a bɛ danbɔ saheli, kɔrɔn ani worodugu fɛ ni Senegal ye. A sigilen dankan fitini kan Atlantik Kɔgɔji dala tlebi fɛ. Gambia ba bɛ Gambia cɛci kab'a kun kataa a kun. Februyekalo tle 18, san 1965, Gambia y'aka yɛrɛmahɔrɔnya ta kabɔ Britania Mansamara kɔnɔ a sɔrɔla ka don Komonwelf (Forobanafolo) la. A faaba ye Banjul, nka a duguw labeleble ye Serekunda ye.
Kɛmɛda 10n, jula Silamɛ jamakulu ani dɔnnikɛla dow taara u sigi Afrika Tlebi jagokɛyɔrɔ caman na, o kɛra subu ye ka Sahara-cela jago ni sanu ani samaɲin yiriwa. Kata kɛmɛda 11n walima 12n na, Tukrur mansamara faamaw (kɔrɔlen Gana ani Gao) donna Silameya la, u sɔrɔla ka Silameya mɔgɔ-kalanen dɔw ta ladilibaw ye. Sɛbɛnni fɔlɔw nin yɔrɔ in kan bɛ segin kataa Arabu jagokɛlaw ma kɛmɛda kɔnɔtɔnnan ani tannan Yesu Krisa bangelen kɔ (YB). Kɛmɛda tannanan daminɛ la, bi Gambia fan caman tun bɛ Mali Mansamara kɔnɔ. Portigalikaw taara yɔrɔ in na ji fɛ kɛmɛda tandurunan-cema u sɔrɔla ka jago tnoma kɛ u ta ye. Bi-bi-in-na, Gambia jamanaden bikɔnɔtɔn kɛmɛsarada 90% ye Silamɛ ye. Kuranɛ kalanso ani foraba kalan bɛ u disi da ɲwan na.


text:
L'ÉCOLE EXPLIQUÉE AUX PARENTS - KALANSO KA BAARA FRANCI
Djadjuru duru nounou gnèsinlén bè mansaw dé ma, minw bé Franci kalanso sinfongnali n'a ka tchiw n'a dén nakalan yilamaw (etape) yira. Djadjuru nin dalaminèna kan 9 (kônôtôn) dé la n'a bè Franci kalanso ka tchiw n'a badjuw gnèfô.
ka kalan gnafo dénfawou yé ékolisso ka mission bé min yé Franci kono Dénfa dé bé awouyé, ani dén kélén wala chiyaman bé awou bolo Dén miwou bèè siguilén franci kono, ni francè débé ouyé wala francè té ouyé, ka taga èkolisso la obé ika drouwa déyé, hali ni ayé atèrè ibé bo djamana chi la, i kèla diina chi la, ni raci chi kèra iyé, ni tchè kèra iyé wala mousso dé bé iyé. Bi, ni èndikapé kèra dén chi yé, o bèè biissé ka taga ékoli la. ékoli ka baara débé ka donin di moghowou ma, ka kalan diya idén yé, ka a madèmèn pourké a béssé ka yèrè ka comppétanci la djiriwa ani ka aka baara nogoya i kakané ka don, ko franci konola la, ékoli publik bé gratui déyé Dénwou bé taga ékoli publik déla, ka damina matèrnèli la ka taga sii licé la, outé ékoli sara la. livrou wou bé chinka awou dénwou ma gratui déla awou kakan ka kalankè fénwou né dron san, ikomi i manafo ouka crèyon, ouka chèbèlikè cayé…., ka ouka damounikè yoro sara, wala ouka logéman, ni a tèrèla abé domouninkè ani ka sinogo ékolisso déla, ani ibéna dépansi doguèrè wari sara. niyé a décidé ka idén bila ékoli privé la, ibéna aka kalan sara kalan bé diyagoya ka damina sangui 6 ma ka taga sangui san 16 la, konin niyé idén dogon matèrnèli la a sangui 3 odé kagnin, hali sangui 2 o fana kagnin. A béna afamouya ani mogo guèrèwou bé vivé gna minkan, ka comuniké, ka kouma, ka déssèn kè. Ani Abéna sé sèbèli kalan na, ka sé sèbèli kèla, ka contèni kè, ka famouyali kè. èkoli béna diya ayé, ani yèrè magnina kalan té dana san 16 ma, paské awou dénwou kakané ouka djanfa kalan na objectif kélén débé ékoli ni démbaya la. Allahma idén kalan na, kaban kakè citoyen yé min ka drouwa ni aka devoiri bé abolo Kalanmo tchè bonin yéno, é yèrè fana kakan ka roli do joué ka surveillé, ka djantokè ala, ani ka couragi dogon idén na, aka kalan ikomi é débé moyiba yé, é dé béssé ka idén dèmèn aka orientation ni aka choi wou la, ani aka kalan kognawou la, pourké aka kè architecte yé don dola, minisé yé, journalissi yé, peintiri kèla yé, vétérinèri, librairi kono baara la, comptablou yé, fleurissi, secrétèri, chimisti, archéologui, gendarmoun, doctèri yé, stylisti yé, avion bolila yé, photografou yé, fénkoro férékèla, kouma latamina yé, réceptionissi yé, biologissi yé, filimoun tournéla yé, géomètri....


text:
بسم الله الرحمن الرحيم
Tannuni ni kosumani ni seli ani kisi b’an kuntigi Muhamadu kan, adamadenw laheerema, an’a sÉmÉgÉ kandalikelaw.
Ne ye ni dusukunnasiriw seben, wa n ka hami ma ke foyi ye fÉ n’a kela dusukunna siri fen dÉw lasu-ruyali ye silaamaya kÉnÉ kira sÉnÉgÉw ka taasira la (ki-so).
I k’a dÉn ne ye ni lasuruyalen seben k’a lankolonya ka bÉ dalilu fÉli la,k’a n tanpa ka bÉ sariya kumakanw na minu minenen do ka bÉ imaamuw la Akiida hukumu kÉnÉ walasa mÉgÉ min b’a ka kalan damine na ani min b’a ka dÉnni damine na o ka se ka nafa sÉrÉ, wa n y’a tÉgÉ da ko (Akaa-idu imaamiya) ne ka lapini Shii-a la yan imaamiya isinaa-ashara kodon kerenkerenneya la, -a kan be kira sÉmÉgÉ pemÉgÉ ce tan ni fila ma-.
A sebenni kera san 1363H, ne tun y’a laben ni kÉnferansi dÉ sababuya ye min kera semeneeri dÉ la kalanyÉrÉba kÉnÉ min tÉgÉ ye kuliyatu Muntadaa Nashiri Diiniya, a sebenna ne fe wala nafa ka ke n’a ye, a kera laben ye kuma dÉnni pepinini hukumu kÉnÉ – Akiida –(dusukunnasiriw),o waati la sa ne ye fen caama fÉli toyi a la, sabu ne tum m’a jate o don na k’a fÉ k’a be na ke gafe ye, min be cerin n’a be kalan, un ye caama fililen to gafeden fililenw kÉnÉ, k’a sÉrÉ jÉyÉrÉ caama b’a la kÉnferansi ni walanda la, sanko min be tali ke Akiida (dusukunnasiri) ni kuma dÉnni hukumu kÉnÉ.
Unka ni san kelen ni na, ani san seegi temenen kÉfe Nabiili Muhamadu kaazimu kutubi y’a nege mine – Ala ka tanga b’a kan – ka lajeli kura kuraya a kan, a y’a fara pÉgÉn kan bataki suruma kÉnÉ min gulon gulon yÉrÉw tuku tukulen do pÉgÉn na, k’a sabu k’a nafa bonpali n’a cerinni lapini ye, ani k’a sabu ke lagosili ye min nÉrÉlen do imaamiya la, sanko bi don in gafe bÉlenw Misira kÉnÉ, o n’a pÉgÉnnaw, ali sini u b’a kan ka lagosili cun a kan n’u ka kalemuw ye, wa lagosili do min ka gelen kosÉbe Shii-a n’a ka dusukunnasiri kan, k’a sabu k’a dÉnbaliya ye walima kala lafili kira somÉgÉw ka sira dÉnni na (ki-so) an’u ka taabolo diine hukumu kÉnÉ.
Ni cogo in de la, u ye tipe tÉnpÉ, ka fili cerin u ka gafe kalanbaaw ni pÉgÉn ce, k’u weele ka taa silaamaw faran faranni ma, ani ka juguya ni hasidiya don u dusukun na, o toyi u ye kow fereke k’u don pÉgÉn kÉnÉ.., w’a ma dogo maa kunafoninen na – mako hake la – baara keli la ka taa lasurupali ma silaamaya taabolo fÉlenw na pÉgÉn kÉ, walasa ka juguya ni kÉniya sudon ka b’u ni pÉgÉn ce, ali n’a ma se k’u safaw ni hakilinaw ke kelen ye.
Ne b’a fÉ sa, k’a sÉrÉ n nimisalen do sabu an te se ka fen foyi ke ni lapini munu ye, k’a sÉrÉ sebennikelaw y’an kÉrÉbÉ an ka baaraw la, I n’a fÉ dÉkÉtÉrÉ Ahamadu Amiinu, o n’a pÉgÉnnaw minu be weeleli ke ka taa faran faranni ma, wa imaamiya taabolo n’a dusukunna siriw walanwalanni ma foyi fara nunu kan fÉ n’a kera dÉ farali ye u ka juguya kan, ani k’u b’u ka filiw kalama fÉ n’a kela tununi ye fili ji kulun kÉnÉ
An mako te nunu n’u pÉgÉnnaw ka ketaw la ali n’u ye dÉ fara u ka juguya kan imaamiya kÉ kan, n’an te siran pinenbaatÉw ka tuku u nÉfe, an’u ka paganmini fanga kana s’u la, an’u ka tukuli u nÉfe o kana ke sabu ye ka juguya ni mankan caya silaamaw ni pÉgÉn ce.
A mana ke cogo o cogo ne ka ni bataki in dili n’acerili la, un kelen do k’a jigiya a ka ke kalandenw ni pininikelaw nafalan ye tipe nÉfe, o la ne be ke silaamaya demen nafa sÉrÉbaa ye, o toyi adamadenya yere demebaa ye, ne y’u sigi pÉgÉn kan k’a ke pebila ni sow ye ne be sawaba sÉrÉli pini Ala kelen pe fe a ka se kÉrÉtalen do.
Muhamadu MuzÉfari.
Najafu Ashirafu IRAKI
27 jumaada Aakiri 1370 H.


text:
Salif Keita "Papa" - "See You Tomorrow"
BpeMя пpoиrpыBaHия: 05:07
ДaTa дoбaBлeHия: 2017-01-31
Зarpyзok: 470
ГoлocoB: 0
TekcT пecHи:
Tomorrow, only tomorrow
Sadio, I'll pay tomorrow
Sadio jon te i fe
Ousmane ko ka bi fe
Ka bi fe koniete ka le te sigi
Sadio jon te i fe
Malien ko ko u bi fe
Ko u bi fe ko ni e te ko ulu te sigi
Mogo ma taa folo kanaa
Saya ma son nene ma
An sayakera nene balidi
Chorus 2x
Tomorrow, only tomorrow
Sadio, I'll pay tomorrow
Sadio jon te i fe Fatoumata ko o ka bi fe
Ka bi fe kono ete ka le te sigi
Sadio jon te i fe B?Oumou ko ka bi fe
Ka bi fe ko ni ete ka le te sigi
Mogo ma taa folo kanaa
Saya ma son nene ma
An ma taa folo kanaa
Saya ma son nene ma
An sayakera nene balidi
Chorus 2x
Tomorrow, see you tomorrow
Sadio, see you tomorrow
Mogo ma taa folo kanaa
Saya ma son nene ma
An ma taa folo kanaa
Saya ma son nene ma
An sayakera nene balidi
Sadio, see you tomorrow (2x)


text:
Ne lakɔlidennama, hakilina kelen pewu de tun bɛ n na : ka dipilɔmu sɔrɔ, ka baara sɔrɔ walasa ka n ba nimisi wasa a ka kɛlenw kama n ye ani a ye min bɛ kɛ n ye n ka kalan sabatili kama.
A kɛlenkɔ ka n lamɔ, ka n dɛmɛ kalan na, n jɔyɔrɔ tun ye ka cogo bɛɛ kɛ walasa n bɛ nafa sɔrɔ kalan na, janko yɔrɔ la, yɔrɔ min na, den ka dɛsɛ bɛɛ bɛ da a ba ka kɛkojuguya kunna. O de kama, hali ni n yɔrɔ tun ka jan n ba la, a ka lidilikanw tun bɛ tulo kɔrɔ waati bɛɛ walasa ka dusu don n na n ka jɛlatigɛ sabati li kama. Kan n to lakɔlikaramɔgɔya kalan lakɔliso la Buguni san 1999, n dalen u ka so kɔnɔ luwanze la, n tun bɛ ka miiri n ba la, ani cogodi n bɛna se k’a kunnawolo ani k’a waleɲumandɔn ni n kɛli ye ka nafa sɔrɔ kalan na. A tun man nɔgɔ, a tun man nɔgɔ bawo n y’a sɔrɔ diɲɛlatigɛ so, n ba kɔrɔ, yɔrɔ min na fɛn bɛɛ bɛ dila hadamadenya la, ani diɲɛlatigɛ tunka fɛ, olu tɛ kelen ye.
Su fɛ, nɛgɛ kanɲɛ 3, nin daɲɛ ninnu na n kɔnɔ, n wili la k’u sɛbɛn. U poyilama tun bɛ n bolo yan, n bɛ fɛ k’u jira aw la bi walasa ka fɔ n b aye ko ani ce, ko ani ce, ani ko kɛlɛ bɛ senna halisa, ko kɛlɛ bɛ senna, nka, a bɛ fɛ n ka to cogo min, n bɛ to o cogo la ni Ala sɔnna.
I ye dunankɛ min labɛn
Ka tanganan di dunankɛ min ma
Ka sira jira dunankɛ min na
A ma se a taayɔrɔ la fɔlɔ
Sira ɲagaminnen do, wa dibi bɛ sira la
E ye muɲu ni sabali di ne ma
K’o bɛ se fɛn bɛɛ la
Ka wakiya di ne ma
K’o bɛ sigi diya
Ka « jɔnko-Ala » dine ma
K’o bɛ tiɲɛ sabati
Ka danbe di ne ma
K’o ye sinsinbere ye
Ka yɛrɛdɔn di ne ma
K’o ye jigi ye
Ka nisɔndiya di ne ma
K’o bɛ sɔn suma
Ka lemaniya di ne ma
K’o bɛ kunko nɔgɔya
Ka tilenneya di ne ma
K’o bɛ namara kunbɛn
Ka cɛsiri di ne ma
K’o bɛ jɔnyajuru tigɛ
Ka dusu di ne ma
K’o bɛ kuluw ɲɔni
Ka sanu minɛ ne na
K’o bɛ hadamadenya tiɲɛ
Ka wari minɛ ne na
K’o bɛ teriya tiɲɛ, ka jɛɲɔgɔnya fara
I ka dunankɛ tununna
Bawo i ka sira datugura a mɛɛ na
O kɛra sira kɔrɔ ye dibi bɛ sira min na
Sisan, sira kura bɔra
O kama, I ye tanganan minnu di ne ma
Olu fanga ka dɔgɔ bi dugutaa la
I ye minnu minɛ ne na dɛ
Olu de bɛ mago ɲɛ sira kura in na
Bawo a tɔ kɛra kunfɛtaa ye
Ne dun b’a kɛ cogodi ?
Nka, a ma cɛ
N bɛ n jigi kɛ cɛsiri ni dusu ye
Laala, n bɛ se n taayɔrɔ la!


text:
Nɔ̀kɔlɔn >
Nɔ̀kɔlɔn fàsa
Kɔba duruduruji
Kɔmɔ ni kanda, kɔmɔ ni kɔjɔda
Kɔmɔ ni merida : jusigi ani bolomine
Kɔmɔ ni doolenfili, kɔmɔ ni jɔda
Kɔmɔ ni zɔlɔda, kɔba ni kɔmɔkɔ
Jeba ni maloforo, jeba ni jemerida
Jeba ni somakɔ, jeba ni Biyan
Jeba ni Nkɔnɲetu, jeba ni Kamalenbin
Jeba ni Wɔlɔbin, jeba ni jebaji
Kɔbolo ni Kulubin, kɔbolo ni Kaanninkuru
Kɔbolo ni Kokonin, kɔbolo ni Dlàkan
Fàla ni nakɔba, fàla ni fàlaji
Nɔkɔlɔnka ni mɔni, nɔ̀kɔlɔnka ni sὲne
Nɔkɔlɔnka ni juraya, nɔ̀kɔlɔnka ni jidɔn
Jidugu Nɔ̀kɔlɔn, ji tìgi Nɔ̀kɔlɔn
Jedugu Nɔ̀kɔlɔn, juradugu Nɔ̀kɔlɔn
Mɔnidugu Nɔ̀kɔlɔn, dɔnnidugu Nɔ̀kɔlɔn
Kɔmɔtigi Nɔ̀kɔlɔn, baalodugu Nɔ̀kɔlɔn
Sàn Dyara, Nɔkɔlɔnka te kolo Bɔ jege la
Sàn ma Dya, Nɔkɔlɔnka te kolo Bɔ jege la.
Kɔba jabali, jeba jabali
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2016-12-01


text:
Amadu Haya Sanɔgɔ
Bangeli n’a ka sororasiyakalan
Amadu Haya Sanɔgɔ Bangera 1972 sàn Segu. A ye dugumakalan kunfɔlɔw Ke yen sani a ka Dòn sorasiya la Kati sorasikalanyɔrɔ la. O kɔ fe a ye sorasiyakalan kuntaalajan ke etazinikaw fe yen k’a Tà 2004 ka Nà 2010 sàn na. A ye dakun minnu Ke yen olu ye sannasorasiyakalan ( Tekzas), dugumasorasiyakalan (zɔrzi).
Attfanga dafrili 2012 sàn
K’a To kapitenya ni anglekaramɔgɔya la Kati sorasikalanyɔrɔ la a n’a nɔfe mɔgɔw Jera ka Attfanga Dafiri 2012 sàn masikalo tle 22 don. O kelen a y’I to CNDRE ɲemaaya la ka N’a Sìgi jamana kun na.
A ka ŋaniya talen fɔlɔ Kera dancew datuguli dabilali ye jamana ni jamantɔw ce ye. O kɔ fe a y’a Jira ko CNDRE ye fanga bee la sannadan ye jamana kɔnɔ.
O kelen sogonalidonw Kera CDEAO ni Burukina fe min Kera nin benkan ye 2012 sàn awirikalo tle 6 don. Amadu Haya Nàna Jagoya ka furancelafangasariyaw Labato 2012 sàn awirikalo tle 20. O sariya te dɔwere ye fanga dili wasablon ɲemaa ma kɔ. O fangabla in Kera jyentɔnba ka gerente sigili kɔnɔ. O la ATT Kelen ka fanga Bla 2012 sàn awirikalo tle 8, jamanatigiya Nàna Jɔnkunda Tarawele ka bolo kan o min tun ye wasablon ɲemaa ye kɔni. O n’a ta bee Amadu Haya ye jamanatigiya Ke tle 20 kɔnɔna na. O waati in MNLA ye jamanana kɔrɔnyafan fanaba Mine ka Dòn a ka mara kɔnɔ nin ka Sɔrɔ ka Azawad keli a da ma jamana ye ko Sìgi sèn kan.
O temenen CNDRE ye sorosikɔrɔw ni politikimaaw mineni Boloda 2012 sàn awirilikalo tle 16 ni 17.
CDEAO ka sariya y’a Jira ko Amadu Haya te furancelafanga ɲemaa ye bilen.
2013 sàn kalata kùnflanan temenen kɔ Amadu Haya ka jala Yelenna. O jalada in sen fe a Kera zeneral ye.
2013 sàn nowanburukalo tle 27 Amadu Haya Sanɔgɔ Minena k’a Datugu.
Blàdon : 2017-03-24 Yɛlɛmako laban : 2017-03-25


text:
Uganda
Uganda ka Fasojamana ye jamana dasɔgɔlen ye Kɔrɔn Afrika, a bɛ danbɔ kɔrɔn fɛ ni Kenya, saheli fɛ Sudan, tlebi fɛ ni Kongo ka Bɛjɛfanga Fasojamana, worodugutlebi ni Rwanda, ani worodugu fɛ ni Tanzania. Jamana kɔrɔnfɛ fan bɛ talikɛ fan caman na Dala Viktoria la ani Kenya ni Tanzania jɛlen min na. Uganda y’a tɔgɔ ta Buganda Mansamara fɛ, min bɛ lakafolikɛ jamana worodugu fan caman na faaba Kampala b’o la. Jona sigibaw dɔnnen bii Uganda, kera donso jirikarilaw ye. Seginnen kɔ ni san 2000 ani san 1500 cɛla, Bantu fɔla mɔgɔ, adɔla minu bɔra cɛma ani tlebi Afrika, wilira ka n’u sigi jamana kɔrɔnfe fan na. Ni jama kuluw nara u bolo ani ka yiriwalikɛ nɛgɛbaara ɲadɔw ye ani hakilina kuraw sigi and mara labɛnni kan. Kitara Mansamara taninaninan ani tanidurunan kɛmɛdaw kɔnɔ, bɛ jiralikɛ kɛjogo jonaw la labɛnni dɔnnen la. Bunoro-Kitara Mansamana tugura o kɔ, kɔsan na kɛmɛdaw kɔnɔ, Buganda ani Ankole.
A boɳa bɛ 241 038 km2 (bametri kɛnɛ) jukɔrɔ a jamanaden jate ye mɔgɔ 41 487 965 (2016).


text:
An b’a siri an dusukun na k’a fÉ nabipumapa, Ala baara do, Ala lasigidenpa do, Ala b’a di mÉgÉ ma, a ye maa min suganti k’a kerenkeren a ka jÉn pumaw n’a ka walijudafalenw na, u ka adamadenpa na a be sÉrÉ k’u ci ka taa adamaden tÉw ma, n’u kandali lapi ni ye ka taa fen ma u ka nafa n’u ka heere be min na jipe ni laahara kÉnÉ, ani n’u sanupali n’u jeyali lapini ye, k’a sÉrÉ n’a ma ke ni jogo jugu ni laada kuntanw ye, k’u kalan dÉnni ni kodÉn na ani ka kunaja ni heere sira d’u kÉrÉ, walasa adamadenpa ka se a ka dafalenpa dan bee la, ani min ka kan, a be kÉrÉta ka taa ka daraja dan ma so fila kÉnÉ jipe so ani laahara so.
An b’a siri an dusukun na, k’a fÉ nÉgÉya jÉ sen min beyi – n’a be nana – o b’a waajibiya Ala nÉgÉma in k’a ka cidenw ci a ka jÉnw ma, wala k’u kanda, ni ka gilanni ciya lase u ma an’u ka ke Ala ka lasigiden n’a ka nÉnabilaw ye dukukolokan.
An b’a siri an dusukun na tun, k’a fÉ masaba in ma cibaa sugantili n’a wolomani seme mÉgÉw la, walima u wolomali, wa sako yere t’u la o la, o toyi o kow bee b’a bolo – a ka se kÉrÉtalen do –sabu a b’a ka cidenpa bila yÉrÉ dÉn.
W’u sako te u ka kiti ke mÉgÉ kan a ye min ci k’a ke kandabaa ni ninsÉnjaba ni sÉnsiralibaa ye, w’u sako te u ka kiti tige fen na u nana ni kiti ni suna minu ye sariya kÉnÉ.
I k’a dÉn adamaden ye danfen ye a dancogo dansigi yÉrÉ kabakoya ka bon kosÉbe, a sigi sigi cogo pÉgÉn kan a dancogo n’a tabiya n’a yere kan n’a hakili la, o toyi adamaden kelen o kelen n’a cogoya do, I k’a dÉn, ceni samanaw b’a dancogo la fan dÉ fe, wa heere ni gilanni wilinaw fana b’a la fan were fe, fan dÉ fe a jaaguyalen do nege ni daamu na, k’a damine sÉnyere ye ni nin digÉn, ni talonni – fili – ani daamu la w’a danna ni sesÉrÉ kanu ni yereyaanga n’u pÉgÉnna were marali ye, ni yalama yalamani jipe panamaya kÉnÉ, ani jipe masiriw n’a daamuw sÉrÉli I n’a, fÉ Ala ko – a ka se kÉrÉtalen do –
]إنَّ الإنسانَ لَفِي خُسرٍ[ و ]إنَّ الإنسانَ لَيَطغَى أن رآهُ استَغنَي[ و]إنَّ النَّفسَ لأمَارَةٌ بالسُّوءِ[.
I k’a dÉn adamaden be bÉne na.
I k’a dÉn adamaden be ceni ke n’a ya ye k’a fÉ k’a fentigiyala.
I k’a dÉn ninkun ye yamaroyalikela kungana ye juguman keli la. o n’a pÉgÉna Aayaw minu b’o yira kene kan kuranaba in kÉnÉ, a b’o cogo la a be fen yira, min ni adamaden nikun gilannen d’o kan, k’a damine nege ni daamu na.
Fan filana na, Ala ye hakili kandalikela dan a la – a ka se kÉrÉtalen do – o b’a kanda ka taa pani ni heere yÉrÉw ma a ye dusukun d’a ma min b’a gen ka bÉ topÉli ni kÉnkow ma, a b’a jalaki juguman keli la min cekajugun.
Wa kÉnÉna kele te ban hakili ni dingÉ ce ninkun kÉnÉ, a be yalama yalama u ni pÉgÉn ce ni maa min hakili sera a nindingÉn na, o tigi be ke maa kÉrÉtalen ye jÉyÉrÉ la, o be ke maa kandalen dafalen ye a ka adamadenpa n’a ninkun na, ni maa min nindingÉn y’a jaguya ka yelen a hakili san fe o tigi be ke maa bÉnenen ye jÉyÉrÉ la w’a be ke maa jaasilen ye a ka adamadenpa na, a be ke maa binnen ye pilasi la fÉ ka se baganw ka pilasi hake la.
Min ka sabati n’a ka se ka jugun ninkun kan kelekela fila in na o ye dingÉn n’a ka cedenw ye, o de la I be maa caama ye u tolen do fili la, u yÉrÉ ka jan kanda la k’a sabu ke u nindingÉn labatoli ye, ani yere to nindigÉn ka weele bolo.
]وَ مَا أَكثرُ النَّاسَ ولَو حَرِصت بِمُؤمِنينَ[
Foyi ma n caa ka mÉgÉw bÉ ali n’I y’u tanga ni muuminuw ye, o kÉrÉ maa minu nimdigÉn taalen do n’u ye fÉyi ma n caa k’olu bÉ ali ni muuminu b’u ladi k’u kandan ka bÉ dibi la ka taa nÉÉrÉ la, o kÉrÉ ye k’a fÉ adamaden ka dÉnni surupa kosÉn fenw lakiika n’a gindow beelajelen dÉnni na, minu kelen do k’a ka panamaya lamini, ani minu be pan ka bÉ u yere ninkun na, adamaden yere te se k’a ka tÉÉrÉw n’a ka nafaw bee dÉn, wa fen o fen b’a kunajiya a t’o fana dÉn, ko minu be tali ke a yere kan a t’o tÉÉrÉ n’o heere dÉn sanko a pÉgÉnna were, walima a ka jekulu n’a lamini kow a t’o fana dÉn o toyi kunfin do a yerekun na dÉ be fara a ka kunfiya kan dongo o don, walima dÉ be fara a ka kunfipa kan a yerekun dÉnni na dongo o don, o be ke waati la waati o waati ni dÉ fara la u ka dÉnni kan fenw tobiya dÉnni na, ani farikolomafenw dÉnni.
O de la sa I k’a dÉn adamaden makoba de be seli la kunadiya ma, w’a mako be mÉgÉ la min b’o sira fense a ye ani k’o d’a ye ka taa se kanda ma, ani tukuli kanda kÉ, walasa hakili ka cedenw ka fanga sÉrÉ n’o ye, f’a ka se sÉrÉ a kelepÉgn jugu bilalen in kan, adamaden b’a yere laben ka don kele kene kan min be farali ke hakili ni dingÉn ce wa tuma dÉw la a be juguya kosÉbe ka taa mÉgÉ sÉrÉli ma min b’a teke ta ka taa heere ni gilanni ma, tuma min na dingÉn b’a nege k’a ciye ka b’a kÉrÉ- w’a kuma caama na a b’o ke – a b’a ka baaraw cepa a yere pe kÉrÉ, wa b’a ka filiw fana cepa a ninkun pe kÉrÉ, sabu fen min ye puman ye a b’a yira a la k’o ye juguman ye walima fen min ye juguman ye, a b’o yira a la k’o ye puman ye, o la hakili fereke a ka sira la, ka taa gilanni ni kunaja ni neema ma, waati kÉnÉ min n’a te puman ni juguman dÉn ka bÉ pÉgÉn na, ani tÉÉrÉ ni nafa. w’an kelen kelen be ni kele kene kan, k’a sÉrÉ an b’a dÉn, walima an t’a dÉn fÉ ni Ala ye mÉgÉ min tanga.
O de kosÉn ni de be geleya adamaden peyelelen ma, min be fen dn, sanko bagan mÉgÉ kunfin min te fen dÉn o ka se n’a yere ye heere ni pali sira ma, walima a k’a ka nafalan n’a ka tÉÉrÉlan bee dÉn, aka jipe latige kÉnÉ, an’a ka laahara,a kere fen ye min be tali k’a yerekun na wali a ka kafo kÉnÉ an’a lamini, ali n’a y’a yere fangatikiya n’a pÉgÉnna were ye a adamaden pÉgÉnw na, min b’a yere cogo la, n’a ye pepini ke n’olu ye, wa ali n’a jela n’u ye lasikiliw ni conferansiw la, ka hakilina piniw k’u fe.
O tumana a wajibila Ala kan – a ka se kÉrÉtalen do – a ka cili ke adamadenw cela ni hine ni magari ye u la, Ala ko (se kÉ):
(رَسُولاً منهم يَتلُو عَليهِم آياتِه ويُزكِيهِم ويُعلمُهم الكِتابَ والحِكمَةَ)
A ye ciden ci ka b’u yerekunw cela, a b’a ka Aayaw – kabakow – kalan u ye, a b’u sanipa a b’u kalan a ka kitaabu – kurana – ni kodÉn na, a b’u sÉnsira ka bÉ fen ma u ka ceni be min na, a b’u nusÉnja fen na u gilanni n’u kunaja be min na.
I k’a dÉn nÉgÉya in keli kela waajibi ye Ala kan, sabu nÉgÉya in a ka jonw ma, o y’a ka dafalenpa kunkelen ye ale ye masa nÉgÉman ye a ka jÉnw kan, ale de ye funasere masaba ye, n’a y’a sÉrÉ yÉrÉ min n’a ka funasereya ni nÉgÉya jiginni ka kan, n’a labennen do a kama, I k’a dÉn Ala (se kÉ) a te ben abada f’a k’a ka nÉgÉya jigin o yÉrÉ la, sabu a te tekemageleya ke a ka hine kene fereli la wa nakasi t’a sÉrÉli n’a ka bonpa na.
Unka waajibiyali kÉrÉ te yan k’a fÉ dÉ de be yamaroyali ke n’o waajibi ye Ala kan k’a b’o labato n’o keli ye, ayi a kÉrÉ t’o ye,a kÉrÉ ye I n’a fÉ ni ko: Ala sÉrÉli waajibiyalen do, o kÉrÉ ye, a sÉrÉli te se ka fara ka bÉ waajibi la, sabu hakili te sÉn u farali ma abada.
An b’a siri an dusuku na ko Ala a ka se kÉrÉtalen do, n’a be kandabaa ni cibaa bila a ka danfenw kuna, a b’u ladÉnniya o cibaa yerekun na, a b’u kanda ka taa o ma kerenkerenneya la, a b’a suganti k’a yira u la, o sira dannen do a ka dalilu ke a ka cidenpa kan mÉgÉw ye, nÉgÉya dafali kosÉn ani dafalenpa tiimeni kosÉn.
W’a te ben f’o dalilu ka ke sukuya ye min te bÉ fen si la fÉ n’a kela jipe danbaa ni sÉrÉlima fen bee dabalibaa ye – a kan be min be adamaden ka se sanfe – a b’o kabako don o cibaa kandalikela bolo, walasa a ka mÉgÉw ladÉniya Ala la ani k’u kanda ka taa ma, w’o dalilu in de be weele ko(kabako walima kepeko) sabu a be ke pe kan min be adamadenw dese a ladegeli la, ani nani n’a pÉgÉnna ye.
I n’a fÉ a te ben fÉ kabako dÉ ka ke nabipuma bolo, a be min bange mÉgÉ pena, walasa ka dalilu wili u kan, a te ben f’o kabako ka ke kenekan kepeko ye mÉgÉw ni pÉgÉn ce, kecogo la dÉnnibaaw ni taabolo kerenkerennen mÉgÉw be dese o la a ke waati la, sanko u pÉgÉnna were adamadenw na, ani kira ka kiraya weele a yere la, o ni kabako in ka surupa pÉgÉ na kira bolo, walasa a ka ke dalilu ye a ka weeleli la a yere la, mÉgÉ sukuya minu temena fÉla sisan n’olu pÉgÉnaw desela u ka kabako pÉgÉnna keli la, a be dÉn ko mÉgÉ dese ko do maa kamanagan ko do, a be maaw seko sanfe a b’u ka laadaw sanfe,a be dÉn k’a fÉ kabako in tigi pilasi n’a jÉyÉrÉ be mÉgÉw ta sanfe, sabu ninkun tukupÉnpali be ani danfenw dabaa masa ce, o tuma na ni kabako bangela mÉgÉ min bolo n’o ye nabipumaya weele a yere la, o tigi be pa nabipumapa jÉyÉrÉ la, k’a sabu ke mÉgÉw dali ye a ka nabi-pumaya weele la a yere la, wa mÉgÉw be limaaniya a ka cidenpa la, u b’u yere majigin a ka kumakan n’a ka yamaroya la, mÉgÉ be limaaniya a la maa min b’a fe ka limaaniya a la, maa be kaafiriya a ma, maa min b’a fe ka kaafiriya a ma.
O de la an y’a sÉrÉ nabipuma bee ka kabako n’a ka waati dÉnni lakodÉnen de be tali ke pÉgÉn na, Muusa ka kabako – kiisi b’a kan – o tun ye bere ye min be u ka dabaliw n’u ka ngalonw kunu, sabu dabari tun kela dÉnni taabolo ye a ka waati la, min cerinnen do kosÉbe, tuma min na Muusa ka bere nana u ka ketaw bee cena – dabaliw – u y’a dÉn k’a fÉ Muusa ta in b’u seko sanfe, u y’a dÉn fana k’a b’u ka dÉnni taabolo sanfe, ko fen do mÉgÉw be dese min pÉgÉn ladegeli la, wa dÉni taabolow ni dÉnni yere be dÉgÉya a kÉrÉ.
O cogo kelen na Iisa ka kabako fana tun be ten – kiisi b’a kan – n’o ye bagi banabaatÉw ni kunatÉw keneyali ye, ani suw panamayali, sabu Iisa ka kabako nana waati la, waati min ni dÉkÉtÉrÉya tun lakodÉ-nnen do mÉgÉw ni pÉgÉn ce kosÉbe, dÉnnibaaw tun do, wa dÉkÉtÉrÉw fana tun do jÉyÉrÉba tÉn b’u bolo, u ka dÉnniw desela Iisa ka kabako nalen ladegeli la – kiisi b’a kan.
An ka nabipuma ka kabako duuminen o ye kuranaba ye, min ye kabako ye n’a kumabaw n’a jeyaliw ye, o kera waati kÉnÉ waati min kumaba taabolo tun lakodÉnen do kosÉbe,wa kumaba dÉni-baaw tun ye pemÉgÉw ye adamadenw bolo, n’u ka walanwalanni ni nenkun jiya numa ye, kuranaba in nana I n’a fÉ kaba peren a y’u jaasi k’u kabakoya k’u lafamuya k’a f’u te se k’a kunbe n’u taw ye, u y’u da k’u yeremajigin u deselen kÉfe a ladegeli la an’u deselen kÉfe a kuma taabolo pÉgÉnana na.
Min b’a yira k’a f’u desela, o ye Ala y’u ka se dansigi ni suura tan nani ye kurana suuraw cogo la, u ma se k’o ke, o kÉfe a y’u dansigi tun k’u kana ni suura kelen bÉpÉgÉ ye kurana ta cogo la, u desela o la tuma min na an y’u ka dese dÉn a ladegeli la, ani Ala kelen k’u ka se dansigi, an’an kelen k’u pesinnen ye ka taa kurana keleli ma ni pamuruw ye ka nenkunw to an p’a dÉn k’a fÉ kurana y’a dama kabako ye, cibaa Muhamadu Bunu Abudulayi nana ni min ye, n’o ni cidenpa weeleli a yere la, o surupala pÉgÉn na, an p’a dÉn o la k’a fÉ ciden dÉn, a nana ni tipe ye, k’a lakali ni tipe ye – kiisi ni neema b’a na sÉmÉgÉw kan
An b’a siri an dusukun na k’a fÉ nabipumaw bee ye maa tangalenw ye, wa imaamuw fana b’o cogo la, foli sanumaw b’u bee kan, an ni silaama dÉw fÉra pÉgÉn kÉ o la, u ma tanga waajibiya nabipumaw kan sanko imaamuw.
Tanga: ye sanuya ye ka bÉ jurumi ni kota la, a fitiini n’a belebeleba, ani sanuya ka bÉ fili ni pine na, ali ni hakili b’a ye k’a fÉ k’a be ben nabipuma ka k’olu ye o yere bee toyi a ka kan ka sanuya ka bÉ adamadenpa cennan bee la, I n’a fÉ ko dÉn keli mÉgÉw cela, k’a damine dumunike la sirabaw kan, walima yele lankolon ni kan kÉrÉta a ni fen o fen n’o – baar- ni kafÉ laada te sÉn o ma.
Tanga waajibiyali Dalilu: barisa n’a benna ko nabipuma be kota ni fili ni pine ke, ko ni dÉlakelen delila ka k’a fe,o kota ni fili min kela a fe, o labatoli tun na ke waajibi ye, wali olu ladekeli te ke waajib ye, n’an k’a labatoli ye waajibi ye, o b’a yira k’an ye kota keli daga aye ni Ala ka nÉgÉya n’a ka jipe ye – a ka se kÉrÉtalen do – w’o b’a yira k’a fÉ fana nabipuma ka kota ye waajibi ye, diine yere n’a cogo ni hakili kenema si te sÉn o ma abada, n’a dun labatoli ma waajibiya fana, o be nabipumaya bila k’a galotikiya, min n’a te ben abada f’a ni labatoli waajibiyali ka taa pÉgÉn fe.
N’a fÉla ko nabipumaw mana fen o fen ke, k’a damine kewale filila, u labatoli te ke waajibi ye u ka kewale foyi la, n’o keera cidenpa nafa be taa, nafa fÉyi te k’a la abada, o toyi nabipuma be ke in’a fÉ adamaden tÉw, kiimeba te k’u ka dÉnni ni kuma la, min ni mÉgÉw ka kan k’u jiki d’o kan tuman o tuman, I n’a fÉ labatoli cÉnpi te k’u ka yamaroya la, wa danapa kun kelen te k’u ka kumakan n’u ka baaraw la.
Wa ni dalilu ni jaati tanga kan o be boli imaamu fana kan, sabu min faridayalen do u ka ko la, o ye k’a fÉ, u sigilen do jÉyÉrÉ nunu na ni Ala ka yamaroya ye – a ka se kÉrÉtalen do – walasa u ka adamadenw kanda, barisa u ye nabipuma ka nÉnabilaw ye, I n’a fÉ a be na na pefÉ cogo min na imaamuya bonda kÉnÉ.
An b’a siri an dusukun na k’a fÉ nabipuma ko in a be waajibiya a ka ke maa tanganlen ye, a be waajibiya o cogo kelen na a ka ke maa mankutulen ye jÉgo puman dafalen ni hakili dafalen na, min ka fusa ni bee ta ye, k’a damine cefarinya ni polotiki ni dabali ni sabali ani hakilija la, fÉ ka se hake ma mÉgÉ si t’a bÉ min na, sabu n’o te a tun te ben a ka ke kuntiki kun kelen ye danfenw bee kuna, wa jipe bee kow labeni tofagan tun te na k’a bolo.
I n’a fÉ a be waajibiya, a ka ke mÉgÉ ye min bange yÉrÉ saniyalen do – a kana ke pamaaden ye – a ka ke danaa maa ni tipe fÉla ye, a ka ke maa ye min sanupalen do ka bÉ jaasilenpa beelajelen na sani a ka cidenpa waati ce, walasa dusukunw ka d’a la ninkunw ka sigi a kan, o toyi walasa u ni Ala jÉyÉrÉba in ka kepe.
An be limaniya kuma bakurumaya la, k’a fÉ nabipuma ni ciden bee be tipe kan, I n’a fÉ an be limaniya n’u ka tanga n’u ka sanupa ye, unka u ka nabipumaya kÉnni n’u nenini, walima k’u pagari labÉ, o be jate kaafiriya filankafoya ye, bawo o b’an kan nabipuma kÉnni yira, min ye kibaroya di u kan k’u tipetikiya.
Unka minu tÉgÉw n’u ka sariyaw dÉnnen do I n’a fÉ an fa Aadama, ni Nuuhu ni Ibiraahiima ni Daawuda ni Sulayimaana ni Muusa ani Iisa, ani kuranaba y’a tÉ minu tÉgÉ fÉ a pe kan, limaanipa olu la kerenke-rennenya la o be waajibiya, ni maa min ye kelen kÉn u la o tiki y’a bee kÉn, w’o tiki y’an ka nabipuma fana kÉn kerenkerenya la.
A b’o cogola limaaniya u ka gafew la, o be waajibiya ani fen min jiginna u kan, unka tawurata ni Inijiila minu be mÉgÉw bolo sisan, a sabatila k’a fÉ k’u bee yalamana ka b’u jigin cogo la, k’a sabu ke min y’u fila sÉrÉ yalamani ni falenni ni dÉ farankan na Muusa ni Iisa ka waati kÉfe – kiisi b’u fila kan – k’a sabu ke nata tikiw ni nindingo tikiw ka kulonke ye, o toyi min bilalen d’u fila kÉnÉ o bee y’u fila ka waati kÉfela ye, k’a damine u nÉfe mÉgÉw ka waatiw la an’u ka jamakuluw.
An b’a siri an dusukun na k’a fÉ diine Ala bolo, o ye silaamaya ye, ale de ye Ala sariya lakiika ye, ale de ye sariyaw laaban ye an’a dafalen kunadiya sÉrÉli la, mÉgÉw fe, ani min be jipe ni laahara kow gilan u ye w’ale de ye diine ye min kapi duumini na waati bee kÉnÉ, a te yalama a te falen wa adamaden mako fen o fen a b’a bee fara pÉgÉn kan, k’a damine maa kelen ka kow laben na an’a ka kafo ni polotiki kow, tuma min a sariyaw kela sariya beelajelen laaban ye, ni sariya were si te sÉrÉ min be adamadenw kÉlÉsi k’u ka kow pe nabÉ adamaden min tununen do tÉpÉli ceni ji woyo kÉnÉ, a te ben fÉ don dÉ kana don min ni silaamaya diine be se sÉrÉ ka mara bee labÉ n’a ka danaya n’a sariyaw ye.
N’a y’a sÉrÉ silaamaya sariya tun baarala n’a sariyaw ye dukukolo kan a kecogo puma na kiisi tun na ke ka adamadenw bee labÉ, kunadiya tun na dafa u ye, u tun na se fen sanfe adamaden be suko ni min ye, kÉrÉta ni bonpa ni fereli ni joko lahÉrÉmaw la, wa tonpÉni tun na fosi ka bÉ jipe kÉnÉ, kanu ni balimaya tun na ke mÉgÉw bee ni pÉgÉn ce, wa fantaya ni tekelankoloya tun na ban ka bÉ sÉrÉli gafe den kan.
N’an be cogoya ye bi don in na min ye kumasuli ni maloya lahalaya ye mÉgÉw fe minu b’u yere weele ko silaamaw, sabu silaamaya diine lakiika yere la a ma baara ke n’a kumakanw n’a ninkunw ye, k’a damine seekili fÉlÉ la u ka waati la, fÉ ka taa se anw ma bi don in na – anw minu b’an yere weele ko silaamaw – a daminena o cogo la juguman na kana se anw ka bi don in na ni cogoya ye min ka jugun ka teme kunu ta kan, silaamaya labatoli ma tonko cejuku sama ka se silaamaw ma dee o kuma toyi I k’a fÉ k’a kÉkankalen de do n’o y’u bani n’u murutili ye silaamaya walandaw ma, a n’a sariyaw dÉgÉyali u fe, ani juguya ni tonpÉli cerinni u ce la, k’a damine u ka masakew la, ka t’a bila u ka maa lankolow la, k’a damine u la maa kerenkerennenw na k’a taa bila u la foroba mÉgÉw la o de kela sabu ye k’u ka peta kÉtike u bolo, a y’u ka fanga laafu, a y’u ka kÉrÉma fenw senw kari a ye bÉne ni wooyi unba den sama ka se u ma, Ala fana y’u halaki n’u ka jurumiw ye – a ka se kÉrÉtalen do -:
(ذَلكَ بِـأنَّ اللهَ لم يَــكُ مُغَيِرًا نِعمَة أنعَمَها عَلى قَومِ حتَّى يُغَيِرُوا مَا بِأَنفُسِهِم).
Ala ma ke neema yalamabaa ye a ye min ke a ka jÉnw ye, f’u ka fen yalama min b’u yerekun na, ni de ye Ala ka taasira ye a ka danfenw na.
]إِنَّهُ لا يُفلِحُ المُجرِمُونَ[
I k’a dÉn kojugukelaw te kiisi.
]وَكَذَلِكَ أَخذُ رَبُّكَ إذا أخذ القُرَى وَهِيَ ظَالِمَةٌ إنَّ أخذَهُ أليمٌ شَدِيدٌ[
A b’o cogo la I dabaama ka mineni ka jugun, n’a ye duku mine k’a sÉrÉ duku in ye tÉnpÉlikela ye, I k’a dÉn a ka mineni ka jugun kosÉbe.
Cogo jume diime be makÉnÉ a ka mÉgÉw lakunu ka b’u ka sunÉgÉ kuntaala jan na, k’a sÉrÉ diine in kera dabali ye gafeden sanfe baara te ke n’a dÉn-niyaw ye ali fitiini.
I k’a dÉn limaaniya ni danaya ni tipefÉ ni kÉnÉnajeya ni baarapÉgÉnya puma ni yerekunmine ani silama dÉ ka fen kanu a balima ye a be min kanu a yerekun ye, o n’a pÉgÉnaw k’a damine silaamaya sinsinbere fÉlÉ la, silaamw y’o bilasira u ka waati kÉrÉw la, ka taa se an ka bi don in ma, waati mana taa pefe cogo o cogo, an b’a sÉrÉ u faran farannen do u kelen do paritiw ni jamakuluw ye, u b’u yere bila jipe panamaya minen kÉnÉ, u b’u ka hakili lankolonw ni hakili jalankolow ta, dÉ be dÉ kaafiriya nihakilinaw ye minu faamuyalen te, walima kow minu t’u pe sira la, u ye baara ke n’’u hakilina ye k’u yÉrÉ japa diine sun na, u y’u yÉrÉ japa ka b’u ka nafaw n’u ka kafo nafaw la, ni pÉgÉn sama sama pÉgÉnna ye kurana dÉnni n’a dÉnbaliya la, ani ko n’a kadi Ala ye a be layidu lankulon di a ka jÉnw ma laahara, I n’a fÉ ka pumakela don tasuma kÉnÉ ka jugumankela don Arijine kÉnÉ n’a be f’o ma ko (wa-iidu) ani pÉgÉn sama sama raja-a nÉfe- dÉw ka faatu ka kila ka segin, ani k’a fÉ ko arijine ni jaahanama ye danfe ye walima k’u be na dan, a n’o pÉgÉnna pÉgÉn sama samaw min y’u kanw bisi, u dÉ ye dÉ kaafiriya o kan, I k’a dÉn ni ni ye fen yira a b’u ka jegenni de yira ka bÉ suna sira puman kan min labatoli kela waajibi ye an kan, ka taa halaki ni tacen fan fe, jegenni juguyala u cela ni waati japali ye, fÉ kunfinpa ni fili y’u datuku, u y’u yere mako don ko lankolow n’a faraw la, k’a kise toyi, ani segenba lankolonw ni ngalonw ni bisikiyaw, ani kelew ni sÉsÉlibaw, u kilala ka taa u yere kari jahanamaso Haawiya kÉnÉ, dan te min na, don na don min ni kÉrÉnfebolo mÉgÉw sera k’a lapini ka silaamaya maraw n’a dukukolo mine k’a mara ka silaamaw b’u ka pine n’u ka sunÉko la, k’a sÉrÉ kÉrÉnfe bolo mÉgÉ nunu ye silaamaya jugubilenw ye, u y’a damine ka silaamaya mara nunu fili nin digÉn kÉpe kÉnÉ, min kÉnÉ ka dun kosÉbe, maa si te min dan n’a laaban don fÉ Ala kelen – a ka se kÉrÉtalen do –
]وَ مَا كَانَ رَبُّكَ لِيَهلِكَ القُرَى بِظُلمٍ وأهلُها مُصلِحُونَ[
I dabaama ma ke duku halakibaa ye ni topÉli ye k’a sÉrÉ o duku mÉgÉw ye pumakelaw ye.
Sira si te silaamaw bolo bi don in na w’a t’u bolo bi don in fana kÉfe f’u ka segin ka na u yerekun ma, ka kiti tige u yerekunw kan u ka danteme wale la, u ka kunu ka taa u yerekunw gilanni ma, an’u ka demisen kulu nataw n’u ka diine barikama in kalanni ye walasa u ka tÉpÉni ni baare ka b’u ni pÉgÉn ce u be se k’u ben yerekun kiisi la ka bÉ balawuba in na o la a te ben abada o kÉfe f’u ka dukukolo fa ni kilenneya ni dannaya ye, a falen kÉfe dÉnpÉli ni danteme wale la, I n’a fÉ Ala n’a ka kira y’o layidu di u ma cogo min na, in’a fÉ ale Ala de ye diine in kolosibaa ye min ye diine laaban ye wa jigida lapini teyi jipe gilanni na n’a le silaamaya diine te.
W’a te ben abada fÉ Imaamu de ka na min be miiri lankolon in wili ka bÉ silaamaya kan,min nÉrÉla a la k’a damine ko kuraw ni filiw la, a be sÉrÉ ka mÉgÉw kiisi ka bÉ fen na u sela min ma, k’a damine ceni labÉlen ni tÉpÉli duuminen na, ani juguya min be taala pefe dongo o don, ani joko pumabaw ni adamadenpa ninw bee dÉgÉyali Ala k’o Imaamu bÉli teliya, n’o ye Imaamu Mahadi ye.
An b’a siri an dusukun na k’a fÉ silaamaya cidenpa ye Muhamadu Bunu Abudu laahi ye, ale de ye ciden bee laaban ye ale de y’u bee kuntiki n’u lafusamaci ye, kuma bawoyo siratige la, I n’a fÉ adamaden bee kuntigi do cogo min na, fusamaci si t’a bÉ fusamaciya la, wa bonpatigi si yere te surupa a la bonpa la,wa hakilitiki si t’a bÉ hakili la, wa maa si n’a bÉlen te danni na I k’a dÉn ale kira be jogo pumaba de kan.
I k’a dÉn o daminena danni kun fÉlÉ la, fÉ ka taa se kiyaama don ma.
An b’a siri an dusukun na k’a fÉ kurana de ye Ala ka wahayi ye min jigina ka bÉ Ala yÉrÉ – a ka se kÉrÉtalen do – a ka nabipuma nenkun kan, walanwa-lanni bee b’a kÉnÉ, ale de ye kira ka kabako ye min duuminen do, ani min ni adamadenw desela a ladegeli la kuma bakuruma ni jeyali ta fan fe, an’a kelen be ka lakiika ni dÉnniyaba minu kafo pÉgÉ kan a kÉnÉ yalamani ni falenni te se ka min peda, wa min b’an bolo ni ye n’an b’o kalan o de ye kurana yere ye min jigina kira kan, ni maa min ye fen were f’a kÉnÉ min t’a kÉnÉta ye, o tiki ye ngalontigela ni ferekelikela ni maa fililen ye w’u bee be kandanbaliya sira kan, I k’a dÉn Ala ka kumakan min ye ni ye, o b’a fÉ:
]لا يَأتِيهِ البَاطِلُ مِن بَينِ يَدَيهِ ولا مِن خَلفِهِ[
Fili te n’a bolo fila ni pÉgÉn ce, w’a te na a kÉnfe.
Kurana kabako daliluya dÉ ye, waati mana taa pefe cogo o cogo, dÉnni fana mana taa pefe cogo o cogo,a b’a cogo la ninkun ja ni daamu ta fan fe, w’a b’a hakilina lapini kÉrÉtalen cogo la, wa fili te bange a kÉnÉ dÉnni taabolo sabatilen si fe, wa miiri yere fana te ke a filozofi lakiika dangineyalen lagosili la, o kÉkan kalen do, dÉnnibaa ni filozofi dÉnnibaw ka hakilinaw na, sabu o be yalama ni waati yalamaw ye, ali n’u ka dÉnni pilaasi n’u ka miiri pilaasi sela a dan bee la, I k’a dÉn, o dÉnni dÉw be bange a la, dÉgÉma na ka ke dÉnni nafatan ye, walima kalatan walima dÉnni min bee ye fili ye, tuma o tuma ni dÉnni pepininiw ni dÉnni hakili lajeli kuraw taara pefe, dÉ be fara filiw fana bangeli kan, ali yunaani filozofi dÉnnabaw ka dÉnniw n’u hakilinaw, I n’a fÉ Sokarati ni Afilatoni ani Orosito minu ni son kela u ye mÉgÉw fe minu nana u kÉfe k’a f’u ma k’olu de ye dÉnni faw ye ani hakili miiri kÉrÉtalen tikiw
An b’a siri an dusukun na tun k’a fÉ kurana bonpali n’a lahÉrÉmani waajibiyalen do w’an b’o f’an da la, ka baara fana ke n’a ye a te ben a kumakan kelen si ka nÉgÉ min jatelen do ali n’o kera kuma kunkunru ye, a mana ke a pe o pe kan n’a sabatila k’a dÉ do, a te ben a ka nÉgÉ, I n’a fÉ a te ben mÉgÉ ye min te sanuya la o ka maga a kumakan kelen na walima a siginiden kelen na.
]لا يَمَسُّهُ إِلَّا المُطَّهَرُونَ[
Maa si te maga a la fÉ n’a kela maa sanumaw ye, nÉgÉ in kela nÉgÉ belebeleba ye o I n’a fÉ kalobo – koli- ni janaba ani bange joli o n’a pÉgÉnnaw, walima a kela nÉgÉ fitiini ye o, ali sunÉgÉ a te ben a ka maga kurana na f’a k’a ko walima ka seliji ta I n’a fÉ fiku gafew y’a walanwalan cogo min na.
An b’a siri an dusukun na fana k’a fÉ k’a jenini te ben, w’a dÉgÉyali fana te ben a mana ke dÉgÉyali suku o suku ye adamadenw ka kafo kÉnÉ min lakodÉnnen do mÉgÉw ce la, I n’a fÉ a filili n’a nÉgÉli n’a terekeli sen jukÉrÉ, walima a bilali yÉrÉ jaasilen na, ali mÉgÉ min y’i tugu ka ni dÉgÉyali kelen o kelen ke, o n’a pÉgÉnnaw o tiki be jate silaamaya lahÉrÉma kÉnbaga dÉ ye, kiti tigهlen be minu kan ni murutili ye ka bÉ diine na ani kaafiriya masaba in na min ye jipe bee danbaga ye.
N’a y’a sÉrÉ an ye maa dÉ kelepogonpa silaama-ya diine tipetigiyali kosÉn, an be se k’o tiki kele ni kurana ye, min ye kabako duuminen ye, I n’a fÉ a keli kabako ye o temena cogo min na, a b’o cogo la o de y’an ka sira ye walasa k’an dusukunw dangenipa sika sika ni yere piniga damine waati la min n’a te ben abada f’o fila ka teme adamaden hÉÉrÉn kan a ka panamaya kÉnÉ, a miiri la tun min n’a b’a fe k’a ka dusukunnasiri sabati pÉgÉn kan.
Unka sariya temenenw I n’a fÉ yahauudiya ani nasÉraaniya, anw sani, an ka da kuranaba in na, walima n’an y’a lapini k’an yere fosi ka bÉ silaamaya dusukunnasiriw la dalilu si te sÉrÉ an bolo ka yerekun dangineya ni sariya nunu tipe tikiyali ye w’an te se ka sikabaato dangineya n’a ye sabu kabako tolen t’a la I n’a fÉ kuranaba be cogo min na, a labatobaaw be min lakali k’a damine kira temenenw ka mÉgÉ desekow n’u ka kabakow la, I k’a dÉn a lakalibaw lagosilen do n’a lakalili ye walima u ka kiti u kan.
Gafe minu b’an bolo kÉrÉ ni ye n’o ye tawurata ni inijiili ye minu danbeyalen do ka taa kiraw ma a te pa olu ka ke kabako duuminen ye min be se ka ke tigekan dalilu ye min be maa dangineya a yerekun na yani silaamaya k’o sabati.
Unka I k’a dÉn a benna anw silaamaw kan an ka sariya temenen tikiw ka nabipumaya tipetikiya, sabu an kelen kÉfe ka silaamaya diine tipetikiya, o mana na ni fen min ye an k’o fana tipe tikiya, silaamaya nana ni fen minu ye k’a tipetikiya, o dÉ ye nabipuma kulu dÉw ka nabipumaya tipetikiyali ye minu temena, I n’a fÉ a temena fÉli la cogo min na.
A mana ke cogo cogo silaamaw kaarilen do ka bÉ nasaara diine fese feseli ma ani sariya minu temena a kÉfe, a kelen kÉ ka silaamaya diine mine a bolo fila la, sabo silaamaya tipetikiyali y’u tipetikiyali ye, limaaniya silaamaya la, o ye limaaniya y’u la, cibaaw ni nabipuma minu temena, a te waajibiya silaama kan a ka pepini k’a fese fese, walasa ka nabipumaw ka kabakow tipetikiya, o te waajibiya sabu min pininen do silaama fe o ye limaaniya ye silaamaya la n’a limaniyala silaamaya la, o y’a limaniyalen ye u la, o b’a wasa.
Tipe do n’a y’a sÉrÉ dÉ ye silaamaya tipeko lapini n’a tipeko ma sabati a bolo, a be waajibiya a kan hakili la – dÉnni pinini waajibiya kosÉn – a ka nasaara diine pepini, bawo ale de ye diine laaban ye minu ye silaamaya kÉn, n’a y’o pepini n’a ma dangeneya sÉrÉ o fana na tun, a be waajibiya a ka segin ka taa diinew laaban fana pepini min kÉnna ale fana pe n’o ye yahuudiya diine ye … a b’o cogo la a be to ka yalama yalama pepinini na fÉ dangeneya ka sÉrÉ a fe diine dÉlakelen na diinew la, walima a ka ban a bee la pÉgÉn fe.
A kÉkan unkalen ye, maa min lamÉna yahuudiya diine kÉnÉ walima nasaara diine kÉnÉ, I k’a dÉn yahuudiya diine mÉgÉ ka diine dusukunnasiri t’a bali ka nasaara diine pepini ani silaamaya diine, o toyi dÉnni ni lajeli be waajibiya a kan hakili yere ka kiti la, a b’o cogo la nasaara diine mÉgÉ ka limaniya Masiihu – Iisa – la, kisi b’a kan, o t’a wasa, o toyi a be waajibiya a kan a ka silaamaya diine tipeko pepini, w’a te haketo n’a ka dangeniya ye a ka diine na k’a sÉrÉ a ma pepinini ni fese feseli ke, sabu yahuudiya,a b’o cogo la nasaraaniya t’a kÉfe sariya nata bali, w’a t’a kitiw baare, wa Muusa ni Iissa –Masiihu- ko nabipuma te n kÉfe kiisi b’u fila kan.
Cogo jume na a be ben nasaara mÉgÉw ni yahu-udiya mÉgÉw ye, u ka dangeneya n’u ka dusukun-nasiriw ye ka sabati u ka dinew kan k’a sÉrÉ u ma sariya were tipeko laje I n’a fÉ nasaraaniya diine - keretipeya – yahuudiya diine kÉfe,a ni silaamaya diine yahuudiya diine ni nasaara diine kÉfe, o toyi a be waajibiya hakkili dancogo la, u ka pepinini ke diine kura cipeko la, ni kura tipe sabatila u bolo, u be yalama ka b’u ka diine na ka taa o diine kura la, n’o dun ma ke pewu a be pa u bolo o tumana u ka t’u ka sariya kÉrÉlen ni diine kÉrÉlen kan, hakili yere ka kiti la.
Unka silama – I n’a fÉ an y’a fÉ cogo min na – I k’a dÉn n’a donna silaamaya la a te waajibiya a kan a ka pepinini si ke a kela diine temenenw ye o walima a kela diine kuraw ye, minu be weele la, unka diine temenenw te pepini a fe sabu a jate minennen do k’a f’o tipetikiyalen do a fe, muna a be dalilu were pini o la, I k’a dÉn a pefÉla a ye k’a fÉ diine kÉrÉlen baarelen do ni silaamaya sariyaw ye a te waajibiya a kana ka baara ke n’a kitiw n’a gafew ye, ani diine kura minu nana a kÉfe o pepinini te waajibiya sabu silaamaya cibaa nana n’o ye Muhamadu ye – kiisi ni neema b’a n’a sÉmÉgÉw kan, a ko:
]لا نَبِيَّ بَعدِي[
Ko nabipuma were si te ne kÉfe.
Ale de ye danayamaa tipetiki ye, I n’a fÉ a pininen do cogo min na.
]لا يَنطِقُ عنِ الهَوَى إن هو إلَّا وحيٌ يُوحَى[
A te kuma a kun fe unka wahayu de don min be jigin.
Munna a be dalilu were pini nabipumaya laaban tipeko la ni maa dÉ y’o weele a yere la?.
******
Tipe do a be pini silaama fe waati japalen kÉfe cidenpa tiki la, ani hakili fÉfÉlenw pÉgÉn kÉ ani taabolow ni hakilina fÉfÉlenw pÉgÉn kÉ ani bolofaraw ni taasira kelen jekuluw ye, a ka sira ta min n’a be d’o la k’a f’o b’a lase kitiw ma, minu jiginna Muhamadu kan, min ye cidenpa tiki ye, sabu a yamaroyalen do ka baara ke ni kitiw bee ye, minu jigina sariya kÉnÉ I n’a f’a jiginna cogooni min na, unka a be se k’o dÉn cogo jume na k’a fÉ ko kitiw do k’u jiginna jigincogo min na k’o de ye ni ye, k’a sÉrÉ silaamaw fÉfÉlen do pÉgÉn kÉ, wa jamakuluw fran farannen do, seliw kecogo te kelen ye wa batow yere fana bennen te pÉgÉn ma wa baaraw yere fana te juru kelen ye baarapÉgÉnyaw la! … o tuma na silaama in be mun de ke? a be na seli kecogo jumen de la o tuma na? hakilina jume de beyi n’a kakan ka baara ke n’o ye a ka batow ni baarake pÉgÉnpaw la I n’a fÉ furu ni furusa ni cipeta ni feere ni sani ni hadu ani ninsÉngÉyaw o n’a pÉgÉnnaw?
W’a te ben silaama si ye a k’a faaw ladege, walima a jepÉgÉnw n’a sÉmÉgÉw be min kan ka tuku o nÉfe, o toyi a te ben abada f’a ka danganepa sÉrÉ o n’a yerekun ce, ani ka danganepa sÉrÉ a yerekun ni Ala ce a ka se kÉrÉtalen do I k’a dÉn musalaka ni negeli te yan, wa dansiki ni yeremafusaya te yan, tipa do, a te ben f’a ka danganepa k’a f’a ye sira fusamaci ta, min n’a b’a siri a dusukun na k’a f’a y’a kan bÉ yamaroya waajibilenw juru la, a yerekun ni Ala ce, a ka se kÉrÉtalen do, w’a b’a siri a dusukun na k’a fÉ jurumu ni jalaki t’a kan, Ala yÉrÉ a ka se kÉrÉtalen do, k’a sabu ke kitiw bee tali ye, a te ben jalakibaa ka jalakili ke k’a mine Alako la.
]أيَحسَبُ الإنسانُ أن يُترَكَ سدى[ وقال: ]بل الإنسانُ على نَفسِه بَصِيرَةٌ[ وقال أيضا: ]إنَّ هَذِهِ تَذكِرَةٌ فمن شاءَ اتخذ إِلى ربِّه سبيلاً[.
A be Adamaden kÉnÉ k’a ka toyi gansan.
I k’a dÉn adamaden pe b’a yerekun na.
I k’a dÉn ni ye hakili jigin ye n’a ye maa min diya o na sira ta ka taa Ala yÉrÉ.
I k’a dÉn fen fÉlÉ min n’o yinigali be ke a n’a yerekun ce, o ye k’a fÉ yala a ka kira sÉmÉgÉw ka taabolo ta wa? walima a ka sira were ta, n’a ye kira sÉmÉgÉw ka sira ta, yala siraw lapuma ye Imaamu tan ni fila ka sira ye wa? walima taabolo were de ye tipe ye, o kÉfe n’a ye sunamÉgÉw ka sira ta, a be na taabolo jume ladege o taabolo naani na, walima taabolo were minu b’o jukÉrÉ, a be na o jume ladege? a b’o cogo la pinigali be ke maa bolo min ni miiri hÉÉrÉnpa b’o bolo, f’a ka segin ka bÉ tipe ma ka taa jÉsen barikaman ma.
Ni de kosÉn a waajibila an kan ni kÉfe an ka Imaama pepini, an’an ka fen pepini min be tuku Imaamu tan ni fila ka dusukunnasirw kÉ.


text:
Kɔ̀rwedugu
Dugu yɔrɔfɔli
Kɔ̀rwedugu Bɛ Kilela kafoda fɛ Gɔ̀nkaso galoda la, Sikaso marabolo 'kɔnɔ. Sɛnɛfɔdugu dòn. A ni duguba min ka surun o Ye Sikaso ye. A lamininen dòn ni dugu minnu ye olu Flɛ: Jànso B’a ni kɔrɔn ‘cɛ kà Niziyaso Ke a ni tlebin ‘cɛ, Gɔ̀nkaso Be Kɛɲɛka fɛ. Noyaradugu B’a worodugu fɛ.
Dugu tɔgɔko
Kabi Kɔ̀rwedugu tu Tigɛra a ma Weele tɔgɔ wɛrɛ la. An Bɛ don min na i ko bì, kùnnafoni ma Sɔrɔ a tɔgɔ sɔrɔcogo kan.
Dugu dugutigiya
Kɔnwi Bɛrte, n’a ka baara tùn ye donsoya ni sὲnɛ ye, o de Ye Kɔ̀rwedugu sìgibaa ye. Laadala-dugutigiko de Bɛ Kɔ̀rwedugu. Dugutigiya Bɛ kìn kelen ka bolo kan w’a bɛ Nà kɔ̀rɔyakunda. Nafugo Bɛrte de Bɛ dugutigiya la bì. Ntora Bɛrte ni Kɔnwi Bɛrte Y’a dugutigi kɔrɔ dɔw ye. Sàya dɔrɔn de bɛ dugutigi Bɔ dugutigiya la.
Dugu bònya
An ma ‘fen Sɔrɔ kà Fɔ dugu bònya kan.
Dugu siyako
Sὲnɛfɔw de Bɛ Korwedugu. Jamu minnu Bɛ yen olu Ye Bɛrte, Bangali ani Jalo. Sinankunya Bɛ nin jamuw ni Danbelew de ‘cɛ.
Furusira Bɛ Kɔ̀rwedugu jamuw ni ɲɔgɔn ‘cɛ, a kìnw ni ɲɔgɔn cɛ ani ani dugu wɛrɛw ‘cɛ. Sɛnɛfɔkan ni Bamanakan de bɛ Fɔ Kɔ̀rwedugu, nka Sɛnɛfɔkan de fɔbaa ka ca.
Dugu baarako
Sὲnɛ, nakɔbaara, baganmara, jago, mɔni, ani donsoya bɛ kɛ Kɔ̀rwedugu. Nin baara fɔlen ninnu na sὲnɛ de fanga ka bòn ka tɛm’u bɛɛ kan.
Sὲnɛfɛn dɔw ye Keninke, saɲɔ, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, bananku, woso, kuruba, je ani bàra. Manje, namasa, mangoro, lenburu ani sɔmɔ Ye nakɔjiri dɔw ye. Tamati, nkɔyɔ, gan ani nanaye Ye nakɔlafɛnw fanba ye. Bagan marata dɔw Ye : bà, saga, fàli wùlu, jakuma ani misi. Kamanmafɛnmarata dɔw Ye : kami, tɔnkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Mɔniko siratigɛla laadalamɔni de bɛ Kɛ. A kɛminɛnw Ye jɔ ani doli ye. A kɛyɔrɔ Ye kɔ̀ ye.
‘Sugu tɛ Kɔ̀rwedugu nka jago bɛ Kɛ yen. Jago sugu minnu bɛ Kɛ yen olu Ye: butigifeere, jiriden-feere, baganjago ani ʃɛjago. Bololabaara fànba Ye sigilandla, kalakadla ani sansaradla ye. Donsoya bɛ Kɛ Kɔ̀rwedugu nk’a bolodon tɛ Kɛ yen.
Dugu fὲɛrɛko
Fὲɛrɛ minnu Bɛ kɔ̀rwedugukaw ‘bolo kungosogow fàgali la olu ye marifa ni bese ye. Kungokɔnɔw fàgali bɛ Kɛ ni manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, ani wɔ̀lɔjuru ye.
Dugu yiriwaliko
Baɲuman-kɛtɔnw « Save the Children » ani « USAID » cɛsirilen dòn dugu yiriwaliko la. U ka baara fànba sinsinnen Bɛ kàlanko kan.
Ko kura caman Dònna Kɔ̀rwedugu ‘kɔnɔ. O dɔw Ye: ɲɔʃimansin, pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu ani moto.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan ni balikukalan fla bɛɛ bɛ Kɛ Kɔ̀rwedugu, nka lakɔlikalan de fanga ka bòn kosɛbɛ. Forobalakɔli kelen ani Baliku-kalanyɔrɔ kelen de Bɛ yen. A lakɔlikalan Ye sanwɔrɔkalan ye.
Dugu batoko
‘Diinɛ ʃi batoso kɛrɛnkɛrɛnnen tɛ Kɔ̀rwedugu. Dugu tɛnɛ Ye dà ye k’a dasiri Ke bà ye.
Dugu ɲɛnajɛkow
Kɔ̀rwedugu ɲɛnajɛw Ye: koɲɔ, seliw, sanyɛlɛmaw, sankunbɛn, laadalakow ani tɔnɲɛnajɛw. Лɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fὲrɛ la. U fɔliminɛnw Ye fle ani bala ye. Farikolo-ɲɛnajɛ min bɛ Kɛ yen o ye ntolatan ye.
Dugu kungoko
Kɔ̀ kelen de Bɛ Kɔ̀rwedugu. Jɛgɛ suguya caman bɛ Sɔrɔ o kɔ̀ in na. O jɛgɛ dɔw ye: manɔgɔ, saalen, ntɛbɛn, zeku. Kaana ni koorokaara fana bɛe bɛ sɔrɔ a la.
Dugu kungojiri dɔw ye jalaba, banan, Sanan, genun, nsira, npeku, zaban, ʃi, nɛrɛ ani sunsun. Dugu kungofɛn dɔw ye miniɲan, dànkalan, warabilen, duga, baninkɔnɔ, wɔlɔbunun, kungo kami ani tònkanjɔ.
Dugu kungodaw bɛ Weele ko Лaki ani Murɔ.
Dugu kaburudoko
Kɔ̀rwedugu kaburudo Ye kelen ye. A Bɛ dugu ni tlebin ‘cɛ.
Dugu waatiko
Waati minnu bɛ Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ Kɔ̀rwedugu olu ye samiɲɛ, kawulɛ ani tlema.
Dugu kabako-mayɔrɔko
‘Kabakoma-yɔrɔ te Kɔ̀rwedugu.
Blàdon : 2017-04-09 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29


text: Kibaruya minnu bɛ na lasen aw ma o ye: dinyɛ kibaruyaw, farafina taw ni farafina tilebinyanfan taw ani Faransi taw. Ka far’o kan, farikolonyɛnajɛ, kunnafonisɛnbɛnw kɔnɔ kow, ma welelen ani aw ka sigida kɔnɔko lakali li. Nin kunafoniw bɛ labɛn an ka lasikidenw fɛ ka bɔ aw ka maaraw la. O baarokun nyɛsinen bɛ kɛnɛyako, sɔrɔko, sɛnɛko, kalanko, seko ni donko ani laada ni ko kɔrɔw. Jumadonyaw fɛ, ”Lakanasɛbɛn cɛfɛrɛlen” bɛ na bila aw ka sigidalakalili nɔ la. “Lakanasɛbɛn cɛfɛrɛlen” ye faransikan kalanni degecogo ye min sisinen bɛ mandenkan kan. Ka far’o bɛ kan a xininen bɛ lamɛnbaw fɛ u k’u hakilina di dɔgɔkun baabu kan. Nɛgɛ kanyɛ 8: Monrovia ani Freetown Nɛgɛ kanyɛ 12: Bobojulaso, Banfora, Korogo, Buake, Kankan, Nzerekore, Bamakɔ, Kayi, Gawo, Mɔpti, Segu, Sikaso En ondes courtes, 8h - 8h30 TU : 15 455 kHz et 12h - 12h30 TU : 21620 kHz


text:
Kap Verdi
Kap Verdi ka Fasojamana (Portigikan: Cabo Verde, fɔcɔgɔ [kabu verdi] ye jigun dugu ye min gunw kamarilen Makronesia yɔrɔ Saheli Atlantik Kɔgɔji kɔnɔ, Afrika tlebi dankan fɛ ka ɳashin Moritani ani Senegal ma.
A ka bo dɔni ni 4000 km2 (bametri wanani kɛnɛ). A jamanadenw jatelen mɔgɔ 5000000 sanfɛ. Kap Verdi faaba ye Praya. Kɔrɔlen jigun in tun ma sigi mɔgɔ fɛ, f'a nara lakodɔn ani ka mara Portigiziw fɛ 15an (kɛmɛda tannidurunan), kasɔrɔ k'a yɛrɛta kabɔ Portigal bolo san 1975.
kata san 2007, Kap Verdi jatera jamana yiriwata ye (developing country) kabɔ Lafitini Jamana Yiriwalen la.


text:
Ziirinda 2016 06 18
Jara ni Kɔnɛ ani Dawu sɔrɔcogo
Nin Kɛra kamalennin dɔ ye min tùn tɔgɔ ye ko Habahaba. Habahaba tùn Kɛra 'màa ye min tùn tɛ Sɔn baara ma fyew. A bɛ Bòli k'i Dogo a 'fà n'a 'ba ka ciw 'ɲɛ. Kasɔrɔ a ɲɛ tnɛtùn ye dumuni ye, a tùn bɛ Se fɛn o fɛn na o tùn ye dumun in de ye. Ni baara tùn Dir'a n'a kɔrɔw n'a dɔgɔninw ma, a tùn bɛ Bòli k'i Dogo, ni y'a nàtɔ ye fo dumunikɛwaati. Wa n'o dumuni fana tùn Sìgira tɔw tùn tɛ bɛrɛ Sɔrɔ Ala ni Habahaba teliyakojugu fɛ. Wa hali tuma dɔw la a tùn To k'i Bɛlɛn ka Dòn gabugu 'kɔnɔ ni k'u ka nalasogo bɛɛ Sɛɛnɛ k'a Kɛ hɛ!
Aa! don dɔ de Kɛra sa, Habahaba fà Dimin'a 'kɔrɔ kosɛbɛ, a y'a Gɛn ka B'a ka 'so ko yɔrɔ min ka d'a ye k'a ka Taa yen. O kɛlen, Habahaba y'a 'fà ka du Blà, ka Bɔ ka djɛn Minɛ. A Taara Se yɔrɔ dɔ la. A ye cɛ dɔ Ye jiriba dɔ fan fɛ, nkà 'bulu foyi tùn t'a jiri la fo n'a Bɔra bulunin kelen na. Habahaba Kɛ k'o Ye, a y'i kant'o ma ko:
- Heey! E bɛ mun Лinina nin jirifurubulu-ntan in fan fɛ?
O fana y'i kant'a ma:
-Ee! ne balimakɛ n fà de ye n Gɛn ko k'a sababu Kɛ ko n bɛ dumuni Kɛ kojugu. Ɔ, n fana Bɔra ko n bɛ Taa n ta Лini n yɛrɛ ye Ala fana Nàna n gɛrɛsɛgɛ Dòn nin jiri in na, a tùn dennen dòn koɲuman wa dya dàn y'a ta ye. Ɔ, n fana y'o jiriden ninnu Dun k'a Ban, k'a furubuluw fana Dun ni kasɔrɔ nin bulunin kelen in To yen yanni waati yɛrɛ 'cɛ.
O kɛlen, Habahaba y'i kant'a ma ko:
-E tɔgɔ bɛ di?
-Ne tɔgɔ ye Awalon ye: cɛ kan bɛ ten.
Habahaba k'a ma o la, k'a ka jiribulu kelennin in Dun k'a ka Jigin u ka Taa ɲɛ Лini ɲɛ. K'ale fana Gɛnna a fɛ nin cogo kelen in de la. O kɛlen, Awalon ye jiribulu Tigɛ k'a Dun kasɔrɔ ka Jigin. A ni Habahaba ye sira Kɛ kelen ye. U Tora u bɛ Taa, ka Taa... f'u Taara Bɔ cɛ dɔ fana na, o tùn bɛ ka dingɛ Sèn a bolo la. Wa a ka dingɛ tùn Dunnyana fo k'a kùn Tunun. O kɛlen, Awalon y'i kan Fli o ma
-Heey cɛ o! e bɛ ka nin Kɛ munna?
A fana y'i kant'u ma ko
- Ne fà de Banna n na ko n bɛ dumuni Kɛ kojugu ka n Gɛn ka B'a ka 'so. Ɔ, n fana bɔtɔ 'so o y'a Sɔrɔ n tùn bɛ n ba ka tiga blàyɔrɔ Dɔn n Taara caman Tà o la.Ɔ, n selen yan, n ye n Sìgi k'a Dun fo k'a tɔ To den kelen ye. N fana ko n b'o den kelen in Fli n 'da minkɛ, a ye n da jɛn ka Bin dugu ma, a binnen Kòlonkolonna ka Jigin wonin dɔ 'kɔnɔ. n ye kalanin dɔ Tà k'a Wɔgɔbɛ o m'a ɲɛ, ɔ n fana ye n K'a kan ni n bolo fla ye, nkà halisa n m'a Ye fɔlɔ.
Cɛ Kɛ ka nin Fɔ,
Habahaba k'a ma
-N balimakɛ e tɔgɔ bɛ di?
-Ne tɔgɔ ye Abɛɛdun ye: cɛ ko ten.
Ɔ, o kɛlen, Awalon fana k'a ma k'a ka dingɛ tɔ To yen k'a ka Bɔ u ka Taa ɲɔgɔn fɛ. O kɛlen, Habahaba ni Awalon ni Abɛɛdun Kɛra terimaw ye. U sira Minɛ u bɛ Taa fo ka Taa Se dugu dɔ la, p y'a Sɔrɔ kɔngɔn Digira u bɛɛ la. Habahaba y'i kanto k'u ka Jigin dugutigi fɛ yen ko n'o Kɛra k'olu na dɔ Sɔrɔ ka dun. Ɔ, u y'a Kɛ o cogo la. U Jiginna dugutigi yen yen. O fana ye dumuni ni dayɔrɔ ɲuman d'u ma. Aa!nnkà dumuni min Dira u, o tùn bɛ Bɛn u bɛɛ lɔgɔma kelen-kelen de ma. U y'o Kɛ yeko kelen ye. Ka Tla ka Gɛrɛ denmisɛnninw ta k'o bɛɛ Dun ka Bɔ olu 'kɔrɔ fɔ olu tɔw Kasira. O kɛlen, dugutigi fana y'u Gɛn k'u marayɔrɔ t'a 'bolo.
U gɛnnen, u Bɔra ka sira Minɛ tun. U Taara Se buguda dɔ la, u ye fulakɛ dɔ Sɔrɔ yen saga caman tùn b'o 'bolo. A tɔgɔ tùn ye Amadu amadu Si ye. U Gɛrɛla Amadu amadu Si la. U y'u kanto Amadu amadu Si ma k'olu bɛ ka baara de Лini. O kɛlen, Amadu amadu Si fana y'u Tà ka Blà a ka sagaw 'kɔ. Aa! Habahaba ni Awalon ni Abɛɛdun nisɔdyara f'u bɛ muguri. Flakɛ Taalen 'so, u y'a ka saga bɛɛ Minɛ k'u kan Tigɛ fo k'a tɔ To sagamuso kelen dɔ n'a den ye. O dugujɛ, Amadu amadu Si Nàna Sɔrɔ u y'a ka saga bɛɛ Fàa ka Dun. A y'a bolo D'a kùn na ka Kule dew, ka Bòli ka Taa mɔgɔw Weele dugu 'kɔnɔ. Nkà yanni olu bɛ Se tuma min o y'a Sɔrɔ u Bòlila.
Ɔ, u Tɛmɛna n'u ka sira ye tun. Sagasogo Taar'u Blà ka kɛɲɛ ni dugu dɔ ye, jaa o tùn ye màsakɛdugu dɔ ye. U Jiginna o màsakɛ fɛ yen. Màsakɛ fana y'u kùn Bɛn ni dumuni caman ye u y'u kɔnɔkolonw Fa o la. O kɛlen, Abɛɛdun y'i kanto tɔw ma:
- An tɛ fɛɛrɛ Лini an ka To yan? N'an Tora yan an n'an fa don o don.
Awalon y'i kant'o la ko
-Aa, nin kɔni dabɔ ɲɛna.
Ɔ, dugujɛlen màsakɛ Nàn'u Bisila. Habahaba ye kuma tu Tà bɛɛ 'tɔgɔ la. k'i kanto dugutigi ma ko
-Aa! dugutigi, i barika i ka dumuni dumanw na fɔlɔ. Dugutigi, n'i y'anw selen ye yan bì juguma tɛ, anw bɛ baara de Лini. Dugutigi anw de ye an ka dugu sɛnɛkɛla ŋanaw ye, ɔ, an y'i ka ɲumanya ko Mɛn, an k'an bɛ Nà ɲinɛ samiya Kɛ i fɛ k'i Dɛmɛ.
Aa! o kuma Dyara màsakɛ fo k'a dàn Tɛmɛ. Dugu Jɛra a Taara n'u ye a ka ʃɔforo belebele dɔ la k'u k'o ʃɛn. Aa, Bɔ ko ɲɛ yen dɛ! Habahaba ni Awalon ni Abɛɛdun y'u Bri ka sɛnɛ Kɛ k'a Kɛ... fo ka Taa Se selifana ma u ma dumuni Ye. Kɔngɔn Nàn'u Dɛsɛ u y'u Kɛ màsakɛ ka ʃɔforo kan k'a ʃɔ bɛɛ ju Bɔn k'a Лimi k'a Ban pew. Aa! màsakɛ Nàna Sɔrɔ a ka ʃɔforo Dunna k'a Ban tayi. A ye dugumɔgɔ Blà u la. U y'u Gɛn ka Minɛ k'u Cì fo hawuja. Nkà u Sera ka Tla. U Bòlila ka Taa ɲɔgɔn kùn Bɛn tugun. U ka fìniw bɛɛ tùn Fara-farala k'u fàn dɔw fana fara-fara. O kɛlen Habahaba y'i kanto Awalon ni Abɛɛdun ma ko mɔgɔ fɔlɔ min ye ale Gɛn ka Minɛ k'o ye bere K'ale kɔ la ko Nɛ! Awalon y'i kant'o la ko Habahaba ta nɔgɔyara koyi. Ko min y'ale Minɛ ko bere tùn t'a 'bolo k'a ye bolokuru K'ale tlo 'kɔrɔ ko Dayii! ko halisa ale tlo bɛ ka Huuu! Fɔ. Abɛɛdun Sɔrɔla k'i kant'o la ko màa fɔlɔ min Ser'ale ma k'o ye sèn de Kɛ k'ale Tan a kɔnɔ na k'o y'a Sɔrɔ ʃɔbulu Kɛlen bɛ Funun dɔɔni ko o kɛlen ale kɔfɛla fana ye mankan dɔ Bɔ ko Jarrr! ko halisa ale ka kulusi ɲiginnen bɛ. Ɔ, o kɛlen sa, Habahaba ko
-K'a Tà bì la ne jàmu ye "Kɔnɛ" ye, Awalon e jàmu ye "Daou" Abɛɛdun i jàmu Kɛra "Jara" ye. O tuma na anw Kɛra balimamanw ye k'a Ta bì la fo djɛnwulu.
An y'a Tà yɔrɔ min, an y'a Blà yen
Blàdon : 2016-07-06 Yɛlɛmako laban : 2016-07-07


text:
Pɔrtigal Kɛra erɔp ntola ŋana ye 2016 sàn
Farikoloɲɛnajɛ-ko siratigɛ la, laadala-jɔnjɔn min bɛ Deli ka Da Erɔp jamanaw ni ɲɔgɔn 'cɛ n'a bɛ Weele tubabukan na ko: coupe d'euro, ɲina 2016 sàn ta Labɛnna ka Bɛn ni zuwɛnkalo ye. A ntola in sèn fɛ Erɔp jamana mugan ni tɔnɔntɔn (29) de ye ɲɔgɔn Sɔrɔ a kɛnɛ in kan. Fransijamana de Kɛra a koɲaw labɛnbaa ye, o siratigɛ y'a To a ntolatanw bɛɛ Kɛra olu fɛ yen. 2016 sàn Ero ntolatan fɔlɔ Kɛra Fransi ni Rumani fɛ. O ntolatan kùn Cɛra 02 ni 01 na Fransikaw kanu na.O Tɛmɛnen 'kɔ, a ntolatan kɔni Tora 'sèn na, fo ka na jamana 29 in bɛɛ Bìn k'a tɔ Purtugol/Pɔrtigal ni Fransi ye. O ŋanaɲini ntonlantan, n'an b'a Weele tubabukan na ko: Finale, o Bɛnna Zuluyekalo le 10 ma, 2016 sàn. A ntola Dara jamana fla ninnu ni ɲɔgɔn 'cɛ ka kɛɲɛ ni waati 19nan ye jɔyi. A ntolatan in daminɛ tùn Gɛlɛyara Pɔtigalkaw fàn fɛ kosɛkɛ k'a sababu Kɛ. Màa min tùn ye olu ka ntolatankulu ɲɛjɔyɔrɔ n'u jìgi ye, n'o ye Kristiyano ranaldo ye, ntolatan da minɛnen ni sanga muga ni duuru (25) ye ale ni fansikaw ka kalamanin seegin n'o ye Jimi payɛt ye, olu Nàna Tù ɲɔgɔn na. O Kɛra sababu ye ka Ronaldo Jogin ni k'a 'sèn Bɔ a don ntolatan tɔ la. O min Kɛra, pɔrtigalkaw jigi Misɛnyara nka u ma Sɔn k'u bolo Jigin fiyew. A ntolatan in Nàna Gɛlɛya k'a sababu Kɛ u ye sanga bi kɔnɔntɔn (90) bɛɛ Tan 00 ni 00 la. O kɔ fɛ sanga bi sàba (30) wɛrɛ Dir'u ma. U ye o sanga tan ni duuru (15) fɔlɔ fana Tan 00 ni 00 la. Nka sanga tan ni duuru laban tɔ tolen sanga Duuru (05) ye, pɔrtigalkaw ka kalamanin kɔnɔntɔn n'o ye Edɛr ye, ale Nàna ntola Sɔrɔ fransikaw ka jɔda la k'i 'sèn F'a la ni ka jɔn Yaara. O kɛlen, a ntolatan tɔ kùn Cɛra 01 ni 00 la pɔrtigalkaw kanu na. Pɔrtigal jamana Kɛra 2016 sàn Ero jɔnjɔn ŋana ye. An b'aw hakili Jigin k'a Fɔ nin ɲɛnajɛ in da minɛni Erɔpkaw fɛ fo ka na Blà bì la jamana kɔnɔntɔn de y'a ŋanaya Sɔrɔ. Nka ɲina 2016 sàn in ta tali pɔrtigal fɛ o b'a Dafa jamana tan na, bari nin ye pɔrtigal ʃyɛn fɔlɔ ye k'a Tà.
Blàdon : 2016-07-13 Yɛlɛmako laban : 2017-01-07


text:
Setigi-yɛlɛma: tali! Kùnnasigi-fanga ye setigi-fɔlɔ kura Sɔrɔ
A tɔgɔ ye ko Sumeylu Bubey Mayga. A ʃì Bɛ sàn 63 la. Mɔgɔ dogolen tɛ maliba in 'kɔnɔ maa ʃi la. Ale ye jamana kùnnasigi-fanga kow ɲɛ minɛbaa kura ye. A Sìgira Abdulay Idrisa Mayga nɔ na, o min ye kalo damadɔ Kɛ setigi-fɔlɔya la kà Bɔ Awirikalo tɛmɛnen na kà n'a Blà nin don in na, 2017 12 29, don min na a y'a ka walansɛmɛ-sɛbɛn Da tabali kan.
Sumeylu Bubey Mayga bɛ na Kɛ IBK sìgilen setigi 5nan ye an 'bolo. K'a da Minɛ Tatam Li la, Musa Mara, Modibo Keyta kà Nà Se Abdulay Idrisa Mayga ma, Sumeylu Bubey Mayga bɛ Nà IBK ka fangata fɔlɔ kùnfoorili kɛbaa ye. A Sìgira a ka fanga golo kan bì sibiridonya in na 2017 12 30 n'a 'damana-sariyakisɛ ye.
Sumeylu Bubey Mayga yɛrɛ ye jɔn ye?
A bɛ Bɔ Gawo de. A ka kàlan Bòlila kibarudi cogoyaw kan n'a y'o Kɛ Senegali kàlanso dɔ la. A y'o baara Dabɔ Mali 'kɔnɔ dìbi-dibi la musatle laban waatiw la, waati min y'a Sɔrɔ donkibarudi-sɛbɛnw bugunni tùn ma Yamaruya. A Kɛra ADEMA sintibaa dɔ ye jɛmuse nàlen 'kɔnɔ. A Nàna i Foosi kà Bɔ o la k'a damanatɔn Sìgi ko "convergence 2007". A laban Nàn'o tɔn tɔgɔ Yɛlɛma kà Kɛ ASMA ye 2013 sàn.
An ka setigi-fɔlɔ kura in ye jɔyɔrɔ caman Fà Mali politiko siratigɛ la. Kà Bɔ alfatle a kà Nà Blà fo Ibk-tle in na, 'jamana-ɲɛmaa ma Tɛmɛ n'a ma Kɛ setigi ye min 'kɔrɔ. A ye setigida caman Kɛ o la.
Don n'a nàtaw la, an bɛ n'a Dɔn setigi minnu bɛ Nà Tà kà Kɛ Sumeylu Bubey ka kùnnasigi-fanga jɔyɔrɔ-tigiw ye.
Blàdon : 2016-06-16 Yɛlɛmako laban : 2017-12-30


text:
LEVITIK 26
Bibotan a biyoʼé
(Dt 11:8-15; Eza 3:10; Ml 3:18)
1Te boone miabebien bengunemelan, nalé fe te telan éveʼelaʼa éziñ é ne nkpwelan e mfaʼa wônan, nge akôn, a mia ye bo te telé éveʼelaʼa akoʼo éziñ e si jenan a kute meboñe si na mia kañe je: amu ma me ne Nti e Zambe wônan. 2Mia ye baʼale besabate bam a mia ye semé vôme wom a nʼétyi: ma me ne Nti
3Nge mia baʼale metiñe mam a baʼale fe mebendé mam a bo me, 4ma ye ve mia mveñ éyoñ ja yian, si ja ye yô bidi bié, a bilé ya fé bia ye wum bibuma biap.
5Ntyaʼane bidi wônan wo ye kui éyoñe ya mmiatan bibuma, a mmiatane bibuma wo ye kui éyoñe ya mmiasane mvoñ; mia ye di bidi a jaé, a mia ye tabe si jenan teke jôm ja tyelé mia minleme yôp. 6Ma ye futi *mvoʼé e si jenan, mia ye ke ôyo teke môt a ndeñele mia; ma ye jaa betit be nʼayok e si jenan, a bita bia ye bo momo e si jenan. 7Besiñe benan ba ye mate mia a ba ye ku a meyo me nkpwaté mekoñ ôsu vienan.
8Bôte betane ya be mia ba ye titane bôte ntet, a bôte ntete ya be mia ba ye titane bôte toyini awôm, a besiñe benan ba ye ku a nkpwaté mekôn ôsu vienan. 9Ma ye kôñelane be mia a bo na mi fôé, ma ye bo mia abui a baʼale élat bia be mia. 10Mia ye di bidi mi kôaneya ayap, a mia ye tyendé minnôm bidi a mimfefé. 11Ma ye bo étabaʼa jam e zañe jenan a nleme wom wo ye bo te wôʼô mia *abé. 12Ma ye wulu e zañe jenan a bo e Zambe wônan a mia e bôte bam. 13Ma me ne Nti e Zambe wônan a nga vaa mia si yʼEjipte mi bo te beta bo belo bap. Me nga mane tii mengataʼa ya ébôñeté jenan a bo na mi wulu minlô mi tele a
14Ve nge mia bo te wôk a te bo mebendé mam mese, 15nge mia ben memvinda mam a nge nleme wônan wo vini minjôane miam a bo te bo mebendé mam a tyam élate jam, 16avale di nde ñhe ma ye bo: ma ye wosane mia a éndeñelaʼa: awu, ôkone tit; nalé mise menan ma ye ndaman a minleme mienan mia ye bok; mia ye miase mvoñ e zesé amu besiñe benan mbe ba ye je mane min. 17Ma ye kôñelane mia asu dam e ngame yat a besiñe benan ba ye bôme mia ôsu vienan; ba ba siñe mia ba ye bebe mia minlô yôp, a mia ye mate teke môt a titane mia.
18Ve nge a kui éyoñe te mi nji wôʼô ma, ma ye ve mia meleb a lôte biyoñe zamgbwal amu minseme mienan. 19Ma ye buʼu mebune ya ngule jenan, ma ye bo yôbe denan ayet ane étyé a si jenan aval ane mvot. b 20Ngule jenan ja ye man e zesé, si jenan ja ye bo te fe yô bidi, a bilé ya si teke fe wume bibuma.
21Nge mia bo ma ntib a bo te wôʼô ma, ma ye bibi mia a lôte biyoñe zamgbwal aval ane minseme mienan mi né. 22Ma ye lôme betite ya fé be ne ayok be wôé bone benan a jiane mimbam biyeme mienan a liʼi mia ve tyôtyoé; mezene menan ma ye bo bilik. 23Ve nge, akôsa bo nalé, mi nji kômbô na me lebe mia, ve viane ke ôsu a bo ntib, 24ma fe ma ye bo mia ntib a ma ye bibi mia a lôte biyoñe zamgbwal amu minseme mienan.
25Nkpwaté mekôn wo kun élate jam wo ye vii mia yôp; éyoñ mia ye tube bitisone bienan, ma ye lôme bim ézezañe jenan, a mia ye ku e mo besiñe benan. 26Eyoñe ma ye kuli mia zaé, binga awôm ba ye yame belet jenan e mbum wua a soo je é too anyenyam avale mia ye di ve teke jaé.
27Ve nge, akôsa bo nalé, mi nji wôʼô ma, ve viane ke ôsu a bo ma ntip, 28ma fe ma ye bo mia ntib a ayoʼo ese a ve mia meleb a lôte biyoñe zamgbwal amu minseme mienan. 29Mia ye di minsône mi bobefame benan a minsône mi bobebinga benan. 30Ma ye tyame bito bienan ya bikôndôʼô yôb a tyame bengunemelane benane ya *zambe jôp, a vise mimbime mienan e mimbim bengunemelane benane yôp, a nleme wom wo ye vini mia *abé. 31Bitisone bienan bia ye bo ne sangaññ a mevôme menan ya nkañan ma ye bo ve si si, a ma ye bo te beta vebe mbamba ényume ya mimboone mienan. 32Mamien ma ye sa si jenan, nalé besiñe benan ba ye tabe été ba ye bo feʼe ne vema. 33Ma ye mialane mia e *meyoñ été a nkpwaté mekôn wo ye zu mia mvus. Si jenan ja ye bo élik avale fe ane bitisone bienan. 34Eyoñe te si jenan ja ye bi awoʼon nté ôse ja ye bo élik, a mia ki mi ntoo mesi besiñe benan: si ja ye woʼon a bi avaʼa ya besabate bé. 35Nté ôse si ja ye bo ne sangaññ, ja ye bi awoʼon é nji ke tame bi éyoñe ya besabate benan. 36E bôt ba ke ôsu a nyiñ e mesi besiñe bap, ma ye jalé minleme miab a biyebe. Ba ye tube zesé éduñ ôkaé évuñulu ja fôʼô; ba ye mate ane ba mate nsiñ a bili nkpwaté mekôn, a ba ye ku teke na môt éziñ a titane be. 37Bôt ba ye ku ba bevoʼo yôb ane éyoñe bôt ba tub ôsu nkpwaté mekôn teke na ba titane be. Mia ye bo te tebe ôsu besiñe benan. 38Mia ye mane wu ézezañe *meyoñ ma ye kee mia minkôm a si besiñe benan ja ye mine mia. 39E bôte ya be mia ba ye nyiñ ba ye wu amu minseme miab.
40Ba ye meme bikobe biab a bi bʼésaa bap, melo be nga bo mfaʼa wom a ntip be nga bo ma. 41Ma fe ma ye bo be ntib a kee be si besiñe bap. Eyoñe te minleme miab mi ne melo mia ye sili mibiene si. A ba ye yaʼane mvôla ya bikobe biap. 42Ma ye simesan élat me nga bo a Yakob, ma ye simesan élat me nga bo a Izak a élat me nga bo a Abraham, a ma ye simesan e ngakaʼa me nga bo mfaʼa ya si. 43Ba ye liʼi si a si ja ye vak a besabate bé, nté bôt ba ye bo momo été; ba ye yaʼane mvôla ya bikobe biab amu be nga bene minjôane miam a minleme miab mi nga yene memvinda mam *abé. 44Vʼéyoñ ba ye tabe si besiñe bap, ma ye bo teke bene be a ma ye bo teke vini be a kui vôme ya jiane be, vôme ya tyam élate bia be be, amu me ne Nti e Zambe wop. 45Amu nyiane wop, ma ye simesan élat me nga bo a bimvame biap, ji me nga vaa be si yʼEjipte *meyoñ bikuu me lôô na me ne e Zambe wop: ma me ne Nti. 46Mevinda, minjôan a metiñe Nti a nga telé e zañe jé a bone bʼIsraél e nkôle Sinayi a anyu Môze mme le.


text:
Kati
Kati ye Mali ka dugu ye. A ane Bamako cɛ kilometiri 15. Dugumogo be taa 40.000 jon yooro. Kati bi sòro mara filana la (Kulikoro ka mara).
Kɛnyɛrɛnyɛ dɔrotɔroso ani fangaka dɔrotɔroso bɛ Kati. Kati marala kalan sankɔrɔtan bɛ, nazarakalan ani arabukalan oni balukukalan.
Oni nazara la kaw bɛ ka so jɔ Kati sigibawnyɛ. O so kun yɛ baara dɛgɛɛ o ni nyogo la famuya bɛ Kati dugu kɔnɔ.
Yiriden nafamaw yiriwalɛn don Kati dugu kɔnɔ. Sibiridonya dɛbɛ Kati suguba ani baganw sugu yɛ.
Kati sigilen nɛgɛsira dala. Nɛgɛsira dala min bɛ Bamako-Kayes-Dakar ani Bamako-Kolokani ani Kati-Negela-Kita cɛla.
Kati sigibaw caman ye silamaw ye. Oni kɛrɛcɛ isakadiinɛ mɔgɔ. Kati dugumɔgɔw bɛ kunma bamanankan na. Kati ani Bamako ka bamanankan kelen kelen.
Kati dugumogow caman ye nako sɛnɛla ani baganw mara la ani monikɛlaw oni jagokɛlaw oni fangabarakɛlaw oni bololabarakɛlaw.
Kati ka dugutigi ye Yoro Uologem ye.


text:
بسم الله الرحمن الرحيم
San tan temena ni gafe in bÉli kan, ne ma fen sÉrÉ min be ke sabu ye ka n hakilina falen gafe in kÉnÉ, k’a sabu ke min nana a kÉnÉ o ye mÉgÉ beelajelen ka mako ye Shii-a imaamiya ka dusukunnasiri fenw sabatii la.
O toyi ne ye fen sÉrÉ min be n jalageleya walasa ka sawaba sÉrÉ gafe in cerinni na sipa kura were la, k’a sÉrÉ n ka lapini a ka lapini sÉrÉ- n’o ye imaamiya taabolo faamuya laseli ye – ani a ka sako pinita sÉrÉ min be kabanÉkÉ wili ka bÉ silaamaya taaboloba fila in kan, suna mÉgÉw ni Shii-a mÉgÉw, kabanÉkÉ min ye waati jan ke k’u datuku, ani gafe in ka se ka gÉngÉn wili ka bÉ taabolo fila in kan, waati temennen ye dogoli ke silaamaya dusukunnasiri taabolo kenema na.
I k’a dÉn ne ali ni n be daala k’a ko taabolow suruyali pÉgÉn na k’o kera silama kelen kelen bee ka mako n’a ka hamin ye an’a ka lapini silaamaya kun kan, ali n’o tigi ka taaboloko sama samali ka juku, ali n’a y’a sÉrÉ o tigi ka hakilina be dusukunna siri fÉfÉlila pÉgÉn kÉ, wa fÉyi ma fusa lasuruyali la fÉ taabolo mÉgÉ bee k’a yerekun lataa tipe dogolen bangeli la.
Ni sira in, ne ka dusukunnasiri la, o de kiisi ka bon kosÉbe hakilina puma dili la taabolo kan w’o de kasuru tipe na ka teme hakilina kan min ni a ka taabolo mÉgÉw b’o siri u dusukun na.
Ne kanubaa ka weele kama, min ye baara kela ye Ala ka sira kan, n’o ye Faadilu Muritada kasihimiiri ye, a y’a ka lajeli ke ni gafe in kan a ye gilanni dÉw ke a kan, ani ka dafalan dÉw fara a kan, a sera ka min waati sÉrÉ, k’a sÉrÉ kunkow tonnen do a dala, ani gafe fÉlÉ min n’o bilala gilani dakun na, fili minu kera o la k’a damine sebenni filiw n’a talonniw la, o n’a pÉgÉnnaw, a y’olu gilan, walasa n k’a di sebenni yÉrÉ la kura ye, un ye pinini kebaa ye Ala fe- a ka se kÉrÉtalen do – a ka lapini sabati a kÉnÉ min jikiyalen do, w’a kan sabaabaya tipe sÉrÉli ni sababa sÉrÉli la, ale Ala ye deelili ke yÉrÉ heerema ye.
Gafe sebenbaa.
21 Shawaali kalo / san 1380


text:
Madou kone - Walandaw bee
fenw djate: 7
-
Allah kira ye anka ladekili fein ye: Allah kira Ladekili Nafa, Allah kira Diokoba Dow , Inafo : aka Sabali, aka Yeremandjiki, aka Hine – kisi ani Neman be akan - …
-
Cheitane ani adon siraw
Cheitane ani adon siraw"1": Cheitane ka kolo low, Niku Takanli cheitane man, Hadamadenw kilan yoro cheitane kumbeli la. Cheitane ani adon siraw"2": cheitane donsira dow Nienfoli, bisikiya djuku, Dien kanu ko djuku, kafa ani yada ani Nata ko djuku…
-
Eh Moko Mi ye Sunkalo sorobayelemali : Madou kone lasekini : Sidiki Dienta
Yimbla, sunkalo soroli Nema, Eh Moko Mi ye Sunkalo soro Idji dja: Ika Bato sukanti allah ye Tien Tien Na Sunkalo la, Tubi Niuman kata Allah man, kurane kalan Tiyaman, Allah kofo Tiyaman,Nafakati Boli sunkalo la, Umura fusamantiya sunkalo la.
-
Walandaw maloya kanbayelemali : Madou kone lasekini : Sidiki Dienta
1- Yinbila, Ni walanda nafa, Maloya Be Moko bali tioko kolonw ma, maloya ye sira ye kata silameya dioko niumanw man. 2- Alakira ka hadisa dow maloya kan: " … silameya ka dioko ye maloya ye…" Moko N iumanw ka kuma dow: malik ben dinara ko: niankata la dukuman ye malobaliya ye, Umar ben katob ko: malo dokoya be allah niesiran ya dokoya Obe dusukun faka… 3- maloya kilanyarow: ka maloya allah man, ka maloaya melekew man, ka maloya mokow man. 4- Yinbila, Maloya ye muso ka masiri fusamanti ye, musa ni chuaibu ni a den muso fila ka barro , muso kakan ka maloya aka lamaka be la.
-
-
Yeremine
Yeremine"1": Yeremine Lagnini, ani a Noniyaw, Yeremine Haramu ani djurumu man, yeremine kurane ani Hadissa kono… Yeremine"2": yeremine allah kira ka sokono, yeremine sabati lanw, ka Limaniya sabati, ka Niku Lamon, ka Imadon Allah la Ni Nafilaw ye… Yeremine"3": Yeremine Nafaw , yeremine be sikida sanuya kabo dieniw nan, abe aridjine di mokoman, abe bokolow kolosi… Yeremine"4": Yeremine dien sababuw, Musow ka yeremanbila , Nienboli Nazara djamanaw fe uka lahalayaw la, yamariya baliya ni niuman keli ye ani djukuman dabilali ye…
-
Silame Du - 1
MP4
Yimbla, silameya chariyaw be labato silame du kono, silame du be djanto denw lamoli la, ani ka lamo ke maloya kan, ani sutara, ani niakami baliya tiew la, silame du be sinsi allah niesiraya kan, dutiki te sokola kabo aka dudenw ma.
-
Silame Du - 2
MP4
Djanto beke barakede na silame du kono, silame du be yoro djanyan kabo dja djukuw fileli ma, silame du be don ni aka silameya ye, silame du be kolochili ke dani tiokoya la.


text:
20
Yesu keli feen gaburun kui
Matiyu 28.1-8, Maraka 16.1-8, Luka 24.1-12
1Xatin subaxani benun kuye xa yiba, Mariyama Magadala kaan yi siga gaburu dɛɛn na, a yi a li, gɛmɛn bata ba gaburun dɛ ra. 2A gimatɔɔn yi siga Simɔn Piyɛri nun a xarandiin boden fɛma, Yesu yi naxan maxanuxi han, a yi a fala e xa, a naxa, “E bata Marigin ba gaburun kui, e a saxi dɛdɛ, nxu mi na kolon!”
3Piyɛri nun xarandiin bonna yi mini, siga gaburu dɛɛn na. 4E firinna birin yi siga e giyɛ koni xarandiin bonna yi dangu Piyɛri ra, a singe yi sa gaburu dɛɛn li. 5A yi a felen, a yi a yɛɛ masa, a yi kasangenna to gaburun faranna kui koni a mi so na. 6Na xanbi ra, Simɔn Piyɛri yi fa, a yi so gaburu faranna ra kedenna, a fan yi kasangenna to saxi na yi. 7Yesu xunna yi mafilinxi dugin naxan yi, na mafilinxin yi saxi a danna, a mi yi kasangenna dɛxɔn ma. 8Nayi, xarandiin naxan singe sa gaburu dɛɛn li, na fan yi so a kui. A yi na yito, a yi dɛnkɛlɛya. 9Amasɔtɔ e munma yi a famu naxan sɛbɛxi Kitabuni, naxan yi a falaxi a Yesu kelima nɛn sayani. 10Na xanbi ra, xarandiine yi xɛtɛ e konni.
Yesu yi mini kɛnɛnni Mariyama Magadala kaan xa
Matiyu 28.9-10, Maraka 16.9-11
11Mariyama tan tixin yi lu wugɛ gaburu dɛɛn na. A wugama, a yi a felen a yɛɛ masadeni gaburun kui. 12Yesu binbin yi saxi dɛnaxan yi nun, a yi maleka dugi fixɛ kan firin to dɔxi mɛnni. Kedenna dɔxi a xun saden binna ra. Bonna dɔxi a san saden binna ra. 13E yi a maxɔdin, e naxa, “I wugan nanfera, nga ɲaxanla?” A yi e yabi, a naxa, “E bata n Marigin ba be yi, n mi a kolon e a saxi dɛdɛ.”
14A ito fala waxatin naxan yi, a yi a firifiri, a Yesu to tixi na yi. Koni a mi yi a kolon, xa Yesu nan yi a ra. 15Yesu yi a maxɔdin, a naxa, “I wugan nanfera, nga ɲaxanla? I nde fenma?” Ɲaxanla yengi yi a ma, a nakɔ kantanna nan yi a ra. A yi a fala a xa, a naxa, “N fafe, xa i tan nan a baxi be, i sigaxi a ra dɛnaxan yi, na fala n xa, n xa sa a tongo na.” 16Yesu yi a fala a xa, a naxa, “Mariyama.” A yi a firifiri, a falan ti Yesu xa Heburu xuini, a naxa, “Raboni.” Na bunna nɛɛn, “Karamɔxɔ.”
17Yesu yi a fala a xa, a naxa, “I nama kankan n ma, amasɔtɔ n munma siga n Fafe Ala fɛma singen. Koni siga, i sa a fala ngaxakedenne xa, i naxa, a n tema n Fafe nun ɛ Fafe fɛma, n ma Ala nun ɛ Ala.” 18Nayi, Mariyama Magadala kaan yi siga a faladeni xarandiine xa fa fala a bata Marigin to, a bata falani itoe ti a xa.
Yesu yi a xarandiine xɛ
Matiyu 28.16-20, Maraka 16.14-18, Luka 24.36-49
19Na xati kedenna ɲinbanna ra, xarandiine yi malanxi banxina nde kui, dɛɛn balanxi e ma amasɔtɔ e yi gaxuxi Yahudiyane yɛɛ ra. Yesu yi fa, a ti e tagi, a naxa, “Ɛ bɔɲɛn xa xunbeli.” 20A yelinxini ito falɛ, a yi a yiine nun a ɲɛnsɛnna yita e ra. Xarandiine Marigin toxina, e sɛwa kati! 21Yesu mɔn yi a fala e xa, a naxa, “Ɛ bɔɲɛn xa xunbeli! N Fafe Ala n xɛxi kii naxan yi, n fan bata ɛ xɛ na kiini.” 22A ito fala waxatin naxan yi, a yi a dɛ foyen fe e ma, a naxa, “Ɛ Alaa Nii Sariɲanxin sɔtɔ. 23Ɛ na diɲa naxanye yulubiye ma, ne mafeluun sɔtɔma nɛn, ɛ na naxanye gbeeye ramara, ne gbeene ramarama nɛn.”
Yesu nun Tomasi
24Muxu keden yi a xarandii fu nun firinne yɛ, Tomasi, naxan mɔn yi xili “Gulunna,” na mi yi e fɛma Yesu fa waxatin naxan yi. 25Nanara, xarandiin bonne yi a fala a xa, e naxa, “Nxu bata Marigin to!” Tomasi yi a fala e xa, a naxa, “Xa n mi a gbangban funfun to a yiine kui, n yi n yii sonla raso a sɔxɔndene ra, n yi n yiin naso a ɲɛnsɛnna sɔxɔnden na, n mi lɛ a ra mumɛ!”
26Lɔxɔ xun keden danguxina, xarandiine mɔn yi e malan banxini, Tomasi yi e fɛma, dɛɛne yi balanxi. Koni Yesu yi fa, a ti e tagi, a naxa, “Ɛ bɔɲɛn xa xunbeli.” 27Na xanbi ra, a yi a fala Tomasi xa, a naxa, “I yii sonla rafa, i yi n yiine mato. I yiini bandun, i yi a raso n ɲɛnsɛnni, alogo i nama dɛnkɛlɛyatareyaan liga, dɛnkɛlɛya.” 28Tomasi yi a yabi, a naxa, “N Marigina, n ma Ala!” 29Yesu yi a fala a xa, a naxa, “Bayo i bata n to, i bata dɛnkɛlɛya ba? Muxun naxanye dɛnkɛlɛyaxi hali e munma n to, sɛwan ne xa!”
Kitabun yireni ito sɛbɛ xunna
30Yesu kabanako fe gbɛtɛ wuyaxi liga nɛn a xarandiine yɛɛ xɔri naxan mi sɛbɛxi Kitabuni ito kui. 31Koni itoe sɛbɛxi nɛn alogo ɛ xa la a ra fa fala Alaa Muxu Sugandixin nan Yesu ra, Alaa Dii Xɛmɛna. Ɛ na dɛnkɛlɛya a ma, ɛ nii rakisin sɔtɔma nɛn a xinli.


text:
mercredi 29 mars 2017
Mbén ni mahak
Bôt ba kôba ba bé sak ni maséé i ñem wap ni manyuu map ma bé ki maséé noñnaga ni mambén ma Hilôlômbi. Ba bé maséé ni kaat i sôkbôk ni kaat biniigana bi Hilôlômbi. Jon ba bé sak bisu bi Hilôlômbi. Bôt ba bé boñ ntadga ndi ba sagag inyuu le ntagda i ñunda lama i ngii, liyééne liHilôlômbi.
Mambén ma yé i kaat sôkbôk ni i kaat biniigana bi Hilôlômbi ma ntinde man mee i kônde añ, nigil ni soohe Hilôlômbi. Yigil i sôkbôk ni biniigana bi Hilôlômbi i nlama yoñ ngim ngéda inyuu man mee hala wee u nlama yéñ i sangal bôt, u nlama hôla mut le a bii mudaa, u nlama nôgôl isoñ bo nyuñ i ke bisu.
Sôkbôk ni biniigana bi Hilôlômbi bi yé liada i pôla Hilôlômbi ni man mee inyuu hala nyen bagwal ba nlama sayap boonge ba nôgôl bo. Hilôlômbi nyen a bi tohol bôt ba kôba i Ngog Lituba ni i gwét bôt ba bé jôs bo le ba jôp i base baôm mbom isi.
Masoda ni nu a nkil hi kokok.
Yaônde, 20 dipos 2013
Nkam PONDI PONDI
http:/antoinepondipondi.blogspot.com
Publié par antoinepondipondi à 13:09
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
jeudi 28 septembre 2017
KUNDE ME NGWÉS
Bôt ba kôba ba bi tep kunde. Hala wee ba bi neebe nigbene i tôl Hilôlômbi. Jon bôt ba kôba ba bi tjél jôp i base i baôm mbom isi.I yoñ sat u nyi, yon u tôgbene. I jam lini jon li yé nkaa i Ngog Lituba. Hilôlômbi a nyi mam momasôna ndi i jam wa gwel u yé kunde. Hala wee u nla pohol i ke i njel i yé longe tole i njel i yé béba. Mambén ma Hilôlômbi ma yé kunde inyuu i mut a nhémle Hilôlômbi. U nol bañ, u nip bañ i ke bisu. Mambén mana ma mboñ we le u nimis bé libak joñ li mut, maséé moñ i ba mut binam, hégél i Hilôlômbi.
Bot ba kôba bon ba bi bot mambén, hala wee ba bé kunde, hala wee ba bééna yi ni pék, hala wee ba bé gwés le loñ mee i ba kunde, hala wee Hilôlômbi a bi pôdôs bo. Mbén i nkiha ni mbog bihégél. Ngim loñ i nla bé niñ ibale bo mbén i ta bé. Hilôlômbi a bi heg mut i pôna nye. Jon Hilôlômbi a bi heg mut i pôna yé.Hala wee mut a ba kunde. Mut a yé kunde i pot maliga ni i ba mut telep sép.
Yaônde, 02 kondoñ 2017
Nkam PondiPondi
Publié par antoinepondipondi à 22:02
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Lakalita >
AMALAN ka lakosɛbɛn bɔkɛnɛna: ko lakosɛbɛn tɔgɔ ye ko "langues et développement"
Alamisadon 2016 12 29, Lajɛɛrɛ dɔ Sìgira AMALAN na, o min ye Mali Kanw labaarali sannada ye Mali la. Lajɛɛrɛ in tùn a cakɛda in ka lakosɛbɛn ɲɛtigɛlen bɔkɛnɛna kan. O lakosɛbɛn kura tɔgɔ ye ko "langues et développement" (Kanw ni yiriwa). Лininikɛlaw ka fasiriw de bɛ na Bɔ a 'kɔnɔ. Jama dɔɔnin tùn b'a kɛnɛ kan. AMALAN yɛrɛ cakɛlaw bɔlen 'kɔ a la, Mali kanw dònni 'ba la mɔgɔ caman tùn Bɛ yen. Sannakanlan setigida ka mɔgɔ cilen tùn Bɛ kɛnɛ kan ka kow ɲɛmɔgɔya Tà. Kàlanko setigi kɔrɔ min tɔgɔ ye ko Adama Samaseku ale fana tùn bɛ kɛnɛ kan.
An ma min Faamuya a ko la sa, o ye munna lakosɛbɛn tɔgɔ fana Dara fransɛkan na? Hali ni a fasiriw bɛ na Kɛ fransɛkan na, mun de b'u Bali k'a tɔgɔ Kɛ an ka kan dɔ daɲɛw ye? AMALAN sìgikun fɔlɔ ye Mali kanw ɲininiko ɲɛnabɔli ye. O yɔrɔya si tɛ kà Dɔn lakosɛbɛn tɔgɔ yelen na.
Blàdon : 2016-12-30 Yɛlɛmako laban : 2016-12-31


text:
Gana
Gana ka Fasojamana ye jamana ye Tlebi Afrika. A bɛ danbɔ ni Cote D’Ivoire, (Samaɲi Dankan) tlebi fɛ, Burkina Faso Saheli fɛ, Togo kɔrɔn fɛ, ani Gine Jisigiyɔrɔ worodugu fɛ. Gana daɲɛ kɔrɔ “Mansakɛ kɛlɛkɛla”. A ye faaba Akra.
Ka kɔn marakɛ wati ɲɛ, Gana tun sigilen mansamara caman fɛ, Ga-adangbe b’o la kɔrɔnfɛ dankan kan, gerekan Mansamara ani fanga fitini wɛrɛw jidala ani gerekan. Jago ni Eropa yiriwara donɲwana kɔfɛ ni Portigisiw ye tandurunan kɛmɛda kɔnɔ. O kɔ Britishiw y’uka mara sigi Sanu Dankan na san 1874.


text:
Situlu bɛ bɔ togodaw la. Kɔlɔ lajalen kɔfɛ dibi la, dugu musow bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ kɔlɔsusu kolonba kɔrɔ ka kɔlɔ susu k’a tulu bɔ. Kolonkala duuru walima wɔɔrɔ mankan kolon kɔnɔ, o ɲagaminen an ka laadala dɔnkiliw la, o ye kodumanba ye : dɔnkili minnuw bɛ dusu don mɔgɔ la, ka musow ka cɛsiri jira, n’olu ye su ni tile taamaɲɔgɔn ye.
Bi, o baara in bɛ ɲini ka dabila k’a sababu kɛ kɔlɔsusu masinin ye n’o bɛ kɔlɔ susu musow nɔna. Masini kɛra sababu ye ka musow lafiya kɔlɔsusu la, nka a kɛra sababu ye ka laadala tulon dɔw latulu, ka dɔ bɔ musow ka faraɲɔgɔnkan na.
Situlu bɔ don ye ɲɛnajɛba ye dugu kɔnɔ
Situlu bɛ bɔ togodaw la. Kɔlɔ lajalen kɔfɛ dibi la, dugu musow bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ kɔlɔsusu kolonba kɔrɔ ka kɔlɔ susu k’a tulu bɔ. Kolonkala duuru walima wɔɔrɔ mankan kolon kɔnɔ, o ɲagaminen an ka laadala dɔnkiliw la, o ye kodumanba ye : dɔnkili minnuw bɛ dusu don mɔgɔ la, ka musow ka cɛsiri jira, n’olu ye su ni tile taamaɲɔgɔn ye.


text:
Wikipedia:Bac à sable
Sommaire
Introdution[modifier le wikicode]
Sikaso mara la dugu don be kilomɛtɛrɛ 44 ani Sikaso cɛ. O dugu tôgô ye ko Saniena, Saniena ye min ma bon ko sɛbɛ,
Property[modifier le wikicode]
Band gap[modifier le wikicode]
mf[modifier le wikicode]
Mediterene Geji (Ingiz la: Mediterranian Sea) tugunen Atlantik Kogoji la a lamunulen ni Mediterane dguw ye, sooni a be datugun bew ni duuoljlan y: eli ninatoli ani Eropa, worodgu ni rikani kor Levnye.Doni t olma, a be jate Aantik Kooji do y, alinayasoro a ne fo a danma j


text:
Musulinsi? Dolidoli? Bo n-nye yelmaŋli? Di tu ni abaŋ yelimaŋ sheli dini be a daa diini puuni. Bohi sheŋa zaŋ ti ninsali kam kaman: Wula ka n ni tooi veligi n tuma? Bo zugu ka Naawuni nam ninsali nima bahi na tingbani yaangi zugu? Wula ka nirba bi diri bi maŋa pam behigu ni? Ŋuni n-nye Isa Masiah? Isa Masiah ŋuni be Kuraani puuni mini Isa Masiah ŋuni be Baabuli puuni nyela yim? O daa shiri kuli nyela anabi ko? Kpeŋᴐ ani nya sabiri sheŋa dini doli ŋᴐ na:
Ayi bori soŋsim bee ayi mali bohagu, ani tooi sabti na.


text:
Habib Kuwate
Habib Kuwate (bangera san 1958 Mali la) jɛnselekenaani Maliden lakodɔnnen fɔlila ni dɔnkili taboloma, an'aka gitari fo. A ka fɔlikulu Bamada ye fɔli-kuluba ye Tilebin Afrika. Kɛlɛtigi Jabatɛ bɛ bala fɔ kulu in na.
Foli taabolo
Habib ka gitari fɔ bɔlen bɛ kamalengoni fɔcogo fɛ. Dɔnkiliw bɔlen bɛ bluz walma flamenko fe a ye min kalan Kalilu Watara bolo.
K’a sanga ni Mali fɔlila lakodɔnnen werew ye inafo Salif Keita ni Umu Sangare, Habib Kuwate dɔnkilidakan lablalen don a kan kɛcogo yɛrɛ la. Fɔlifenw labaarata Bamada fɔlisenw na ye harmonika, soku, flen, kora. Habib Kuwate yɛrɛ b’a ka dɔnkiliw sɛbɛn k’u da Bamanankan, Franse, Engliz la.


text:
2015-2016 sàn cɛmakalanw foorili kiimɛni
Laadala, cɛmankalanw foorili kiimɛni min bɛ Kɛ Mali la 'sàn o 'sàn n'a bɛ Weele Fransɛkan na ko "Baccalauréat Malien", da Minɛna ɲinɛ 2016 sàn na Mali fàn bɛɛ la, k’a da Minɛ Kayi fo ka T’a Blà Menaka marabolo la, ka Bɛn ntɛnɛn ma, zuwɛnkalo tle 20nan na, ni ka Taa kùn Cɛ a tle 23nan na ka Kɛɲɛ ni waati 11nan ye. Kàlanden hakɛ min 'sèn Dònn'a kiimɛni na Taar'a Jɔ fo màa ba kɛmɛ ni màa tan ni wolonfla la (117000). Mali dugumankalan ni cɛmankalanko minisiriso ani cakɛda wɛrɛ minnu Лɛsinnen dòn cɛmankalankow ɲɛnabɔli ma, y'u cɛ Siri ni k'a ko Bɔ a sira yɛrɛ fɛ ka Sɔrɔ 'gὲlɛya foyi ma Y’a la.
Blàdon : 2016-06-23 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08