text: 1Tɔ, wɔrɔ kɛrɛ bo a kan nyini minɛm jɔrɛ ni, a la má kabo a yo na a kan fite nu Nyɛmɛ dɔ. Dama jɔrɛ n bo a kan jaraki u beŋgu na wɔrɔ ni u tii yo nyini sam ni, nyini ma a kan jaraki u ŋu n a. 2Ya si kabo Nyɛmɛ di minɛm kɛrɛ bo bu yo sɔ n jɔrɛ, na i jaraki bu ni, i jɔrɛ diiwa n ti nahɔrɛ wɔ. 3Ye wɔrɔ kɛrɛ bo a kan minɛm n bo bu yo nyini sam n jɔrɛ jaraki bu, na wɔrɔ mmɔɔ ni u tii yo sɔ ni, a sunsun ka a koro fite Nyɛmɛ jɔrɛ diiwa n nu, nzɛn sɛ? 4Kabo Nyɛmɛ ayo sakpa bambaka ama u na i la mindi ni sawɔrɛ ni, nzu ti ye a bu i ŋgbɛɛn a? A si má ka deke bo i ti na i yoori nyini sakpa n la ka, i koro ka a kaaki u wo wɔ, nzɛn sɛ? 5Ama, kabo a yo u ahorembaa kekereke na a kete ka a kaaki má u wo ni, a sukpini suicin ma u ŋu wɔ lɛɛ, cɛɛn n bo Nyɛmɛ bá di minɛm jɔrɛ nahɔrɛ su, na i cín bu sui na sɔnɔ kɛrɛ ŋú i ni. 6Na i tɔ́ sɔnɔ kɛrɛ ŋkatɔ kabo i sayoowa ti barasu. 7Minɛ nbem dɛɛ la ka, bu mindi nati yo sakpa, na bu kpini kansi, ni jirima, ni aŋuniɛmbaa bo i kpɔrɔ má n busu ni, bɛrɛ ye Nyɛmɛ má bu ŋgɔɔ bo i la má awieeri n a. 8Ama, minɛm bo bu nati yo anyii sam, na bu kete deke kɛrɛ bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ, na bu su satiɛ atin su ni, bɛrɛ ye Nyɛmɛ fá yaa bu ŋu na i cín bu sui n a. 9Minɛm kɛrɛ bo bu nati yo satiɛ ni, bu dí wahara na bu ŋú anyumboro, bo bu ti Yudafɔm ni dú mɔ ŋu nyini kekereke n a, na bo bu ti má Yudafɔm gusu nyá tɔ su. 10Ama, minɛm kɛrɛ bo bu nati yo sakpa ni, Nyɛmɛ má bu nya kansi ni jirima ni ahoreda, bo bu ti Yudafɔm ni dú mɔ nya nyini deke kpam n a, na bo bu ti má Yudafɔm n gusu nyá tɔ su. 11Dama Nyɛmɛ tambu má nu. 12Minɛm kɛrɛ bo bu la má Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n na bu yoori satiɛ, bu ká ŋgbɛɛn, haari ni bo bu la má Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n ni. Na minɛm kɛrɛ bo bu la Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n na bu yoori satiɛ, bɛrɛ ye Nyɛmɛ fá i nɔaniɛ kpamaawa n di bu jɔrɛ, na i bó bu asi a. 13Má minɛm bo bu sui ti Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa ni ye Nyɛmɛ de bu ka bu yo sa bo i kɔ atin su i dɔ a. Ama, bo bu yo kabo Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n kere ni, bɛrɛ ye Nyɛmɛ de bu ka bu yo sa bo i kɔ atin su i dɔ a. 14Minɛm bo bu ti má Yudafɔm na bu la má Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa ni, ama, na bu yo kabo nɔaniɛ n kere ni, bu sunsunni ni bu ahorembaa kpa n dɛɛ ti, bɛrɛ ni bu tii akpama nɔaniɛ ama bu ŋu lɛɛ. 15Kabo ba de i sɔ ni, nyini kere ka Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n wo bu ahore su a, na bu sunsunni gusu kere ka i ti sɔ ɔ, na i kaaki jaraki bu ka ba yo sa bo i kɔ má atin su, wara i koro jina bu sin ka ba yo sa bo i kɔ atin su. 16Nyini kɛrɛ yó cɛɛn bo Nyɛmɛ má Yesu Kristo ba di adamande kɛrɛ jɔrɛ bo i wo asiri nu n wɔ. M labari kpa n bo m kan i kere minɛ ni, kabo m kere i lɛɛ. 17Ambɛrɛ bo am ŋa am ti Yudafɔm, na am daafi Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n ŋu, na am fa fɔ ka am si Nyɛmɛ ni, 18na am si kabo Nyɛmɛ koroowa ti, na am sunsun nyunyumi, na am yi sa bo i ti kpa, dama am asi Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n kɛrɛ awie, 19am yo am ŋu ka ambɛrɛ bita anyinsinm kpama a, na am ti wein ma minɛm bo bu wo awosin nu ni. 20Am ŋa ambɛrɛ teke minɛm bo bu la má ŋgɔnlɛ nyi a, na am kaaki kere minɛm bo bu ti ka nbaatumam ni, dama am ŋa am si Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n dɛɛ ti, am sunsun ka am si ŋgɔnlɛ ni nahɔrɛ kɛrɛ bo i wo i nu ni. 21Ambɛrɛ bo am kere minɛm ni, nzu ti ye am kere má am ŋu a? Ye ambɛrɛ bo am se minɛm ka má bu wɔ ni, am wɔ, nzɛn am wɔ má? 22Am ŋa má be saaki ajaa ciire ni, ye am saaki i, nzɛn am saaki má i? Am ŋa am koro má amɔɛ jɔrɛ ni, ye am wɔ neŋgem amɔɛ sɔɔm n nu, nzɛn am wɔ má? 23Ambɛrɛ bo am bita Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n fa fɔ ka am si i, na am su má i su ni, ambɛrɛ kaaki wura Nyɛmɛ nyinsɛ a. 24Kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ni, ka, “Ambɛrɛ Yudafɔm dɛɛ ti, ye minɛm bo bu ti má Yudafɔm jɔjɔ wura Nyɛmɛ ŋgasi nu a.” 25Nzɛn am yo kabo Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n kere ka am yo ni, nyini yiri, am kɛnkɛnnɛ n bo am awura i n la kpɛrɛ. Ama, nzɛn am yo má kabo nɔaniɛ kpamaawa n kere ni, i ti ka am awura má kɛnkɛnnɛ lɛɛ. 26Nzɛn bo ba wura má kɛnkɛnnɛ n yo kabo Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n kere ka bu yo ni, Nyɛmɛ de bu ka ba wura kɛnkɛnnɛ wɔ lɛɛ. 27Nyini ti, i sukere ka, bɛrɛ n bo ba wura má kɛnkɛnnɛ na bu yo kabo Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n kere ni, bu dí ambɛrɛ Yudafɔm jɔrɛ jaraki am, dama am awura kɛnkɛnnɛ na am la nɔaniɛ kpamaawa ni, ama, am yo má kabo i kere ni. 28Dama má Yudafɔm bo ba wura kɛnkɛnnɛ aŋuniɛmbaa su ni ŋgumi ti Yudafɔm nahɔrɛ su a. 29Ama, sɔnɔ bo i ti Yudafɔ nahɔrɛ su la bo wɔ kaaki wo i ahorembaa su ni, na kɛnkɛnnɛ wuraawa nahɔrɛ su fite ahorembaa su wɔ, Nyɛmɛ Awiɛwiɛ ni kaaki sɔnɔ a, má nɔaniɛ kpamaawa ni. Nyini sɔnɔ sɔ, Nyɛmɛ kansi i a, má adamande.


c: text/html

text: 1Sulen-Tele kɔma, yanni bandɛ ni ka Lɛhɛrɛ ma, Mariyama Magadala kɛ anubɛ Mariyama doi tara kanba mafɛlɛn tinɛ. 2Tiriyante wo rɔ, dugi yɛrɛyɛrɛnta bɛrɛkɛ! Marita melika yigira ka bɔ Arinyɛni tɔ. Melika wo ya kuri makuru-kurun ka bɔ kanbɛ dɛ la ka a sigi a kuma. 3A mafɛlɛn-nya mani de iko banda-nyin-masɔgɛ. Ala kurɛnu gbɛnɛ iko bɛgi-gbɛ. 4Nyɔ-kandannɛnu kilanta kati ka yɛrɛyɛrɛn. Anu mara iko mɔgɔ faganɛnu. 5Melika wo kumara musi wonu ye. A ko, “Wo kana kilan. N ya a lɔn ko wo ye Yisa le nyinina min gbangbanta kɔlɔma ma nun. 6A sa yan. A ara wuli iko a ya a fɔ nya min. Wo na a sa tinɛ mafɛlɛn. 7Nba, wo ta tiriya ka a fɔ ala karan dannu ye ko, ‘A ara wuli ka bɔ furinu tɛma. A ye tala Kalili wo yarɔ. Wo si a yen nyɔ!’ N bara min fɔ wo ye, wa wo hɛnkili to wo ko.” 8Woletɔ anu bɔra kanbɛ dafɛ tiriya kilan anubɛ sewɛ bolo. Anu burimatoe tara a fɔ ala karan dannu ye. 9Tiriyante wo rɔ, Yisa ya anu nabɛn kilɛ la. A ko, “Yisi-kimɛ ni to wo fɛ.” Anu ya a kian bira a bato koe la. 10Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Wo kana kilan. Wo ta a fɔ nna mɔgɛnu ye ko anu ni ta Kalili anu si n yen nyɔ.” 11Musinu tara tumɛ min, kɛlɛ dan minnu bi kanbɛ kandanna, wonu sɛgira soe burɔ. Koe min bɛɛ kɛra, anu ya anu dantɛgɛ saraka-masɔla-wɛnu ye. 12Saraka-masɔla-wɛnu anubɛ kɛmɔgɛnu ya anu nyɔgɔn nadɛn. Anu ya wodi-ba di kɛlɛ dannu ma. 13Anu ko, “Wo ni a fɔ ko wo ye kinɔgɛ rɔ tumɛ min, ala karan dannu nara suyi rɔ ka a furi kankan. 14Nba, ni kun tigi Pailɛti ya wo lamɔɛn, ma si a madiya, hali wo ma hɔn fenfenna ko la.” 15Kandannɛnu ya wodi wo bi. Anu ya a ma iko a fɔra anu ye nya min. Ha bi, kumɛ wo nyɛnsɛnnɛ Yahudiyanu tɛma. 16Yisa ya a fɔ ala karan den tan-ni-kelan ye ko anu ni ta kɔnkɛ do kuma Kalili sigisɔn rɔ. 17Anu ya a yen tumɛ min, anu ya a bato kɔnɔ hali wo, sikɛ ye anu tɔ. 18Yisa nara sɔ anu tɛma. A ko, “Sɛnbɛ bɛɛ ara di n ma san kole rɔ anubɛ dugu kole kuma. 19Nba, wo ni ta mɔgɛ bɛɛ wara ka anu ma nna karan dannu na. Wo ni anu batasi Fa Alla anubɛ ala dan anubɛ ale Ni Sɛnimɛ tɔgɔ rɔ. 20N bara anu karan koe min bɛɛ la, wo ni anu karan ko anu ni koe wo bɛɛ bira. Ado wo ni wo hɛnkili to kɛ ko! N si to wo fɛ tumɛ bɛɛ ha wati-laban.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Nɛra han zun' nahɔ, bii pehego ta ko' bii a koohe mɛ, te ya nyɔkɛ en, a wan yɔ nii inuu, nagayemɔ la zuo, bii piihe senaahe pehego koyena la zuo. 2Nayiga han sige nɛra yire, te a nyɛ en lobe en, bii a ŋmɛ' en mɛ te a ki, taalɛ ka dole a daana, 3ge nayiga la han kɔ' kɛn' ho yire wontɛɛŋa na te ho ko ka, ho tom la taalɛ. 4Nayiga han zun' la lɔlega, bii boŋa, bii pehego te ba ta nyɛ duŋa la a dunhe poan, nayiga la lebehe yɔ ka sugumnɔɔren boyi'. 5Nɛra han gu'ura a dunhe bɔn'ɔn poan, te dunhe la ta obe se'em va'am dia, dunhe daana la behɛ a mɛŋa va'am sebo n ane soŋa wo va'am sebo te a dunhe la obe la, lebehe yɔ va'am la daana. 6Bugum han taɛ di, ta di, ta kɛn' mɔen ha, keŋɛ ta di se'em ki te a bum biŋe, bii la di la nɛra dia n nan boe va'amen, te a nan ka bum, se'em n nyɔ' bugum la wan lebehe yɔ sɛla woo te bugum la di la. 7Nɛra han dekɛ a ligiri, bii a lɔgɔseko bo a ma bia te a biŋe bo en, te nayiga ta zun' lɔkɔ la, te ba nyɔkɛ nayiga la, nayiga la lebehe yɔ' lɔkɔ la sugumnɔɔren boyi'. 8Ge ba han ka nyɛ nayiga la, tare ya se'em te lɔkɔ la gan'an a zen'an la keŋɛ yelegankereba la zen'an te ba ta behɛ nya, a nu'o boe a sɔɔn lɔkɔ la bɔrɔgerɛ poan bii, a nu'o ka boe bini. 9Nɔkpe'ene se'ere han ta bɔna dɛna lɔlega, bii boŋa, bii pehego bii fuo, bii lɔgɔseko te ba ka mina se'em n sɔe kɔ, ge te ena yeti mam n sɔe, te ena me yeti mam n sɔe, ba zan'an wa'an yelegankereba la zen'an na, te nɛra se'em te ba ta gankɛ en te a lu la, enŋa daana lebehe yɔ' lɔkɔ la sugumnɔɔren boyi' pa'ahɛ bo se'em n sɔe lɔkɔ la. 10Nɛra han dekɛ a boŋa, bii lɔlega, bii pehego, bii duŋsɛka bo a tadaana te a behera bɔ'ɔra en, te duŋa la ki, bii ka pɔgɔlom mɛ, bii ka bɔregɛ mɛ te nɛra ka nyɛ ka, 11yele dena wa dela bama bayi' la ma'an yele, enŋa la a tadaana la, wa'an Na'ayenɛ nɛŋan na, te se'em te ba dekɛ duŋa la bo en te a beha la, wan pɔ' Na'ayenɛ nɛŋan, te enŋa nu'o ka boe a tadaana wa duŋa la poan. A han deŋɛ pɔ' bala, se'em n dekɛ duŋa la bo en la, bahɛ en, a da kɛɛ en te a lebehe yɔ. 12Ge ba han zun' duŋa la mɛ, se'em te ba dekɛ bo en te a behera la nu'uhen, a lebehe yɔ duŋa la bo ka daana la. 13Sɛla n han nyɔkɛ ka obe, te a keŋɛ ta nyɛ ka zonra pin'ihe na pa'alɛ, a kan lebehe yɔ duŋa la. 14Nɛra han peŋe nɛra duŋa te a tom, te duŋa la ta pɔgɔlom, bii ka ki mɛ, te duŋa la daana ka bɔna bini nyɛ, se'em n peŋe duŋa la lebehe yɔ ka. 15Ge duŋa la daana han bɔna bini nyɛ, se'em n peŋe ka la kan le yɔ ka. A han to'e ne ka na te a tom la toonɛ ge yɔ, toonɛ la ligiri la ma'an te a wan yɔ. 16Boraa han pan'ahɛ pugula n nan ka mi' boraahe gan'arɛ, a solɛ ka, ge kɔ'ɔn tara pɔka la te ka dɛna a pɔga. 17Pugula la sɔ han ka sakɛ te a dekɛ pugula la bo en te a di, la kelom dɛna la a solɛ poge solɛ. 18Da bahɛ ya te poge bakologo daana vɔna ya teŋa la poan. 19Nɛresaala han lagom la duŋa, ya ko enŋa daana. 20Se'em woo n kaanbɛ sɛla bo yenɛ se'ere ge dagana mam, Na'ayenɛ wa, ya ko en. 21Da behɛ saana yoo, bii ho eŋɛ en sɛla n ka ane soŋa, se'ere zuo, yamam mɛhe yuun dela saama Mizraim teŋai. 22Da zeem pɔkɔɔnrɛ, bii keebega, 23Se'em han eŋɛ bala, te ba kaahɛ bo mam na, n wan wom ba kaahega la, 24n suunre wa nyie, te n kɔrom ya la so'a, ge te ya pɔgɔba me lebege pɔkɔnpa, te ya kɔma me lebege keebehe. 25Ho han dekɛ ligiri peŋe mam nɛreba wa se'em n de naha bɔna la ya, da eŋɛ en wo ligipɛmeheba n ete se'em la, da dekɛ sɛla dɔgelɛ en te a yɔ' 26Ho tadaana han tara ho sanɛ, ge ka nyɛ bo ge tee dekɛ a fugɔbega bo ho, yenɛ han ma'ɛn, ho tare a fuo la ta bo en. 27Se'ere n sɔe la, a fuseko te a tara pin'ira a mɛŋa zan'an n bala. A yeti a le dekɛ la bem pile? La han eŋɛ bala te a kaahɛ bo mam na, n wan wom. Se'ere n sɔe la, mam dela ninbɔn'zɔta. 28Da kɛhera Yenɛ yu'urɛ, bii ho pɔ' nɔɔrɛ bahɛ nɛŋadaana se'em n behere ya nɛreba zuo. 29Da tota ya nu'uhe ya bo'olom poan, ya bikeema woo dela mam denɛ. 30Ya nii, la piihe kɔmdeena me dela bala mea. Bahɛ ya te ba bɔna la ba madoma dabeha ayopɔe, te dabeha anii daarɛ, ya tare ba na bo mam. 31Yamam dela mam toolom nɛreba, bala, da obere ya nɛnseto te sɛla nyɔkɛ obe gee bahɛ, ne dekɛ ya bo baahe.


text: 1Sɔnkɔ-sɔnkɛ banta tumɛ min, Pɔli ya dɛnkɛninya-mɔgɛnu kele anu nyɔgɔn fɛ ka anu sɛnbɛ don. A ya a masara anu na ka Masidoniya nyamanita-kilɛ bira. 2A tenbira nyamanɛ min bɛɛ rɔ, a ya Marita mɔgɛnu makawandi siyaman. Wo kɔma, a tara Akeya sigisɔn rɔ 3ka karɛ sawa bɔ nyɔ. Pɔli ye a rabɛnna ka ta Siriya nyamanɛ rɔ kulɔn rɔ tumɛ min, a ya Yahudiyanuna dunbu koe lɔn a kan ma. Woletɔ a ya a latɛgɛ ko a ni sɛgi Masidoniya kilɛ fɛ. 4Pairihusila den kei Sopata min bɔra Bɛriya soe burɔ, wo bilara a fɛ. Aritaka anubɛ Sɛkunda minnu bɔra Tɛsalonaika soe anubɛ Keyasi min bɔra Dabi soe anubɛ Timoti, wonu fanan tara. Tikika anubɛ Tarofimasi fanan bilara a fɛ ka bɔ Esiya nyamanɛ rɔ. 5Wonu tara ma yarɔ ka ma makɔni Taroyasi soe burɔ. 6Biredi-Yɛlɛbɛlɛ-Dɔn-Ladɛn banta tumɛ min, ma donta kulɔn rɔ ka bɔ Filipai soe burɔ. Tele loli kɔma, ma ya anu taran Taroyasi. Ma ya lɔgɔkun kelen bɔ nyɔ. 7Sinbiri wurɛ la, ma ya ladɛn kɛ ka Marita kima dɔn ma nyɔgɔn fɛ. Pɔli kumara mɔgɛnu na. Nba, a tora kumala ha suyi tɛma bawo wo banda kɛ, a ye bɔla anu fɛ ka ta. 8Ma ladɛnnɛ san-bɔn la kan min nun, lɛnpu siyaman bi nyɔ. 9Keminɛ min tɔgɛ Yutikasi, wo siginɛ wundan la nun. Pɔli ye kumala tumɛ min, kinɔgɛ ya ale keminɛ wo yɛ bira kati! Tɔ-a-la, kinɔgɛ tenbira a ma peru! A bɔra san-bon sawa nyɔgɛ la ka bui dugi ma fugbu! Anu bi tala a bila tumɛ min, anu ya a taran, a ara faga! 10Pɔli yigira ka a madu a kuma ka a bole mini a ma. A ko, “Wo kana haminya. A fagani ma!” 11Wo kɔma, a sɛgira san-bɔn la tun Marita kima dɔn tinɛ. Pɔli mɛra kumala anu na ha banda-ka-dɛ ma. Wo kɔma, a tara. 12Anu nyagalennɛ ya keminɛ kɛndɛ bi ka ta a la a warɛ. 13Ma donta kulɔn rɔ ka ta Pɔli yarɔ Asosi soe burɔ. A ya a fɔ ma ye nun ko a ye tala nyɔ a kian la ka na kofu ma ma kulɔn rɔ. 14A ya ma taran Asosi soe burɔ tumɛ min, a kofura ma ma. Ma tara Mitilini soe burɔ. 15Wo banda kɛ, ma kera Kayosi yi-tɛma-dugi ma. Wo banda kɛ, ma kera Semosi yi-tɛma-dugi ma. Wo banda kɛ fanan, ma kera Mailita soe. 16Pɔli ara a latɛgɛ ko a ni tenbi Ɛfɛsa soe la alako a kana wati matanba Esiya nyamanɛ rɔ. A ye a lakaliyala nun ko a ni Pɛntikɔsi tele kɛ Yerusalɛm soe burɔ. 17Pɔli ye Mailita soe burɔ tumɛ min, a ya kilayɛ lata Ɛfɛsa soe dɛnkɛninya-mɔgɔ-banu ma ko anu ni na ke a ma. 18Mɔgɔ ba wonu ke Mailita tumɛ min, a ya a fɔ anu ye ko, “Kebi n nɛ fɔlɛ Esiya nyamanɛ rɔ, n bara to wo fɛ nya min, wo ya wo bɛɛ lɔn. 19Yahudiya donu ya dunbɛ rasa n ma ka a lagbɛlɛya n kuma ha n ya-yi bɔra kɔnɔ n ya nna wɔlɛ bɛɛ kɛ Mari ye famayigi rɔ. 20Koe min bɛɛ si ma wo dɛnbɛn koe la, n ma wo beli wo fenfen na iko wo ya a lɔn nya min. N ya kawandili bɔ ka wo karan gbɛ rɔ anubɛ wola bɔnnu na. 21A Yahudiya wo, a sibolo gbɛrɛ wo, n ya a fɔ anu filɛ bɛɛ ye ko anu ni anu kan-kɔ sɔ anu hakɛ la ka anu yɛ lamunun Alla la ka dɛnkɛninya Mari Yisa ma. 22Nba kaka, n bi tala Yerusalɛm Allata Ni Sɛnimɛla kuma-birɛ fɛ. Koe minnu si ma n na nyɔ, n ma wonu lɔn. 23N ba ta soe bɛɛ rɔ, Allata Ni Sɛnimɛ ye n nalɔnna ko yelela-don anubɛ tɔrɔyɛ ye n makɔnɔna Yerusalɛm. 24Kɔnɔ n ma n nyɛrɛ niyi lɔn fenfen na wo rɔ fɔ n ni nna kilayɛ lakanbali. Mari Yisa ya wɔlɛ min di n ma, fɔ n ni wo ban. Allata hina-wɛ, n ni to wo kibara-nyimɛ fɔla. 25“N bara tagama wo bɛɛ tɛma ka Allala-mansayɛ-kawandili bɔ kɔnɔ kaka, n ya a lɔn ko wo fenfen ti n yen kɛ kɔma tun. 26Woletɔ n bi a fɔla wo ye ko ni wo fenfen halakira bi kɔma, wo dunɛ ti to nde kuma 27bawo n ma Alla sako fenfen to a fɔbɛlɛ la wo ye. 28Wo ni ma saga-fɛ-biralɛnu na ka Allata mɔgɛnu fɛ-bira. Wo ni wo yili to wo nyɛrɛ ko anubɛ wo kurɔn ko Allata Ni Sɛnimɛ ara min bɛɛ don wo bolo. Ado a ya wonu ma atɛ la ala danta sayɛ fɛ. 29N ya a lɔn ko n ba ta tumɛ min, mɔgɛ donu si kɛ wo ma iko suluku-feremɛnu si kɛ saga-kurɔn ma nya min. 30Mɔgɛ donu si bɔ wo nyɛrɛta kurɔn kɛ rɔ ka foninyɛ fɔ alako dɛnkɛninya-mɔgɛnu ni bila anu fɛ. 31Woletɔ wo ni wo yɛ lakalan. Wo yili ni to kɛ ko. San sawa, n tɔrɔta wola ko la ka wo kelen-kelennamɛ-bɛɛ karan su-ni-tele. 32“Nba kaka, n bara wo dantɛgɛ Alla ma. Wo yili ni to ala hina-kumɛ ko min si ke wo sɛnbɛ donna ka ata duwɛ di wo ma. Ado a ara duwɛ wo lamara ala mɔgɛ bɛɛ ye. 33N ma n niyi sa mɔgɔ wo mɔgɔla wodi-gbɛ anubɛ ala sɛnɛ kuma, hali ala kurɛ. 34Wo nyɛrɛ ya a lɔn ko n bole kɛnu bara wɔlɛ kɛ n ye. N ya n nyɛrɛ makoe bɛɛ nyinya anubɛ n fɛ-mɔgɛnutɛ. 35Wo si to sɛnbɛbɔnɛnu dɛnbɛna nya min, n bara wo dama yira wo la nta wɔli-gbɛlɛmɛ fɛ. Mari Yisa nyɛrɛ ya kumɛ minnu fɔ, wo ni wo yili to wonu ko. A ko, ‘Min bi fan nila, wota sewɛ kolo ka tenbi a ye a dila min ma.’ ” 36Pɔli banta kumala tumɛ min, a ya a nyɛnkin anu dama fɛ ka Alla matara. 37Anu dama dira ka Pɔli ramɔnsɔn ka a sunbu. 38A ya a fɔ min kɛ ko anu ti a yakɔrɛ yen tun, wo ya anu yisi tinya bɛrɛkɛ! Woletɔ anu tara a fɛ ha kulun dɛ la.


text: 1Mu kubɔ taaniyei e bɛrɛ yaauwɔn. Ama Dɔn nɛ tɔŋaaɲu gin’: “Sɔɔ puu sɛɛrɛ lɛi ma taanu ma aŋa sɛɛrɛ le kilɛmɔɲu.” 2Kodigɛu, giru nɛ inɛw hakɛ kanrin gɔbe lee, wajunw puu lee bɛrɛ mu kanɛ baa tagauwɔn. Halu mu kanɛ e le wɔlɔn dɛi, kubɔ lɛiye e bɛrɛ mu wɛi gɔ le bana mu sɔi gin’, e bɛrɛ wiyaaun ye, inɛ mu paabaido wɔlɔ. 3Kirisito mu le digɛnu sɔɔ sɔɔuwɔ ga, e wogɔ sɛɛrɛ iye ibɛɛ wɔi digɛu, e bɛbɛɛdei. Kirisito e sibɛ nɛ yɛbɛlɛ le wɔlɔ, kaa gɔnrɔn womɔ logoro ebe nɛ tagarauwɔ. 4Yɛbɛlɛ womɔ sabu dɛi woi baga nɛ pɛgin narain. Kaa wo Ama gɔnrɔn dɛi ɔnmɔi wɔɔ. Emɛ kanran, wo le digɛu yɛbiliyaain. Kaa emɛ sɔɔ ebe kilɛmɔɲu gɔnrɔn yasin, sabu emɛ kanran, Ama gɔnrɔn dɛi, Kirisito le digɛu ɔnmɔi wɔin. 5E tunmi kuu ebe marun yɛnɛi. Gagawu le yaauwɔi ma tunmi ei suburu yɛnɛi. Yesu Kirisito e nɛ yato ga jugɔuwɔlɔi ma? Kɔɔi ye e subɔrɔ gɔ nɛ gɔnrɔn bɛɛli ma laa ye kai. 6Kaa emɛ subɔrɔ gɔ nɛ gɔnrɔn bɛɛnɛ kanrannɛ ga e jujugɔdei diyɛdɔn le wɔun. 7Ebaa mɔɲu turu kanran kanrannɔu ga, emɛ e dɛi Ama gɛɛunwɔin. Emɛ subɔrɔ gɔ nɛ gɔnrɔn biyaaɲu tagaradɛin dɛi laa, kaa ebaa ɛju kanran gai. Halu emɛ subɔrɔ gɔ nɛ gɔnrɔn bɛɛnɛ gin’ wɔin kanran koi. 8Sabu emɛ naran gɔ le yabiyɛ gɔnrɔin laa ye, naran le jaiyɛ gɔnrɔn sɛnɛ. 9Waaru emi yɛbiliyaa, kole digɛnu paŋa e siyaajɛ, emɛ kinɛ ɛhɛɛliyɛmɔɲu. Iyaa ei kibaai biyɛ ga, amagɛɛn emɛ nɛ kijɛ emɛ dɛnɛjɛ gɔ woi. 10Wogɔ digɛu, kanɛ e le wɔlɔ mu wɔɔ waaru gɔ le mu lɛtɛrɛ ɔn tɔŋɔ tiiuwɔn. Waaru e bɛrɛ wiyaa mu dɔwaajɛ, maa kuu ebe nɛ paŋa mu sɛɛ le kɛukɛu e sibɛ nɛ ɛɛin biyɛnɔu ga kodɛi tɔŋɔuwɔn. Inɛw Baŋa, maa paŋa ebe bariyɛmɔ ga kuu ebe nɛ mu bɛrɛ paŋa obu. Ei suyo gai laa. 11Nɛɛ kai ba unrunw, jamu biyɛmɔi. Kibaai bii nɛ mainiyɛin, tunmɔi mainiyɛnmɔi, mii turu le biyɛi, tunmɔ le jamu le biyɛi. Kɔɔ biyaai ye, ihibɛ lee, jamu lee Ama gɔ e le bibiyɛdo. 12Ama inɛw gin’ ihibɛ le tunmɔi poonɔi. Ama inɛw gɔbe puu ei poonɔuwɔin. 13Inɛw Baŋa Yesu Kirisito nɛɛma gɔ lee, Ama ihibɛ gɔ lee, Kikinu Pilu bɔɔi bii gɔ lee, e wooi le biyɛ.


text: 1Mansa Agaripa ya a fɔ Pɔli ye ko, “Nba, itɛ lakaran!” Pɔli ya a bole layɛlɛ. A ya a nyɛrɛ fɛka ka le, a ko, 2“Mansa Agaripa! N na kelen nyɔgɛ Yahudiyanu bi n maburila minna ko la, a ara a diya don n tɔ ko n bara fɛrɛ sɔrɔn bi ka n nyɛrɛ fɛka i yala wo bɛɛla ko la 3bawo ile ya Yahudiya-namu anubɛ mala sɔsɔli-kurinu lɔn feu! Woletɔ n bi i madiyala ko i ni i munyu n kɔrɔ ka i wɔlɔ matɔlɔ. 4“Yahudiya bɛɛ ya n sɔn lɔn kebi n dennɛ. Anu ya a lɔn n bara ma nya min n nyɛrɛta nyamanɛ rɔ anubɛ Yerusalɛm soe burɔ. 5Ni anu si sɔn ka wo sereyɛ bɔ, anu ya a lɔn serr, ko kebi fɔlɔ n tora Farisiyɛ rɔ iko mala dina gbɛlɛmɛ ye nya min. 6Nba, Alla ya lanyiri min kiri ma benbanu ye, anu bi n kitila wola ko la gbɛ! 7Su-ni-tele, ma bɔnsɔn tan-ni-filɛ bɛɛ ye Alla batola ka anu yigi sa lanyiri kelan wo kuma. Mansɛ, Yahudiyanu bi n maburila wo yigi lela ko la! 8Ka a fɔ ko Alla ye furinu nawulila, nfenna a gbɛlɛ wo ya la ka la wo la? 9“Nde nyɛrɛ ya n miri ko fɔ n ni wuli Yisa Nasarɛti kɛ kan ma ka a tɔgɛ tinya koe bɛɛ rɔ. 10Ka a dabira Yerusalɛm, n ya wo ma. N ya sarati sɔrɔn saraka-masɔla-wɛnu bolo ko n ni Allala mɔgɔ siyaman nadon yele la. Anu faga koe fɔra tumɛ min, nde nyɛrɛ sɔnta wo ma. 11N ya anu tɔrɔ mata dina-bɔnnu na kinyama siyaman. N ya n taya ko anu ni anuna dɛnkɛninyɛ boloka. N yisi bɔra anu kan ma ha n tara sibolo gbɛrɛnuta soenu tɔ anu tɔrɔ tinɛ. 12“Nba, Mansɛ, saraka-masɔla-wɛnu sɔnta nun ko n ni ta Damasika soe burɔ anu bira koe la. 13N bi Damasika kilɛ la tumɛ min tele-latelen-wati, n ya wan-belebele yen min waan tenbira teletɛ la. Waan wo bɔra san ma ka yigi mabɛ n ta-nyɔgɛnu dafɛ. 14Ma dama buira dugi ma. N ya kuman kan do lamɔɛn. A ye a fɔla n ye Hiburu kan rɔ ko, ‘Sɔli, Sɔli, i ye n tɔrɔla nfenna? I ye i nyɛrɛ le madumala dɔrɔn iko turɛ min bi a kiri-kɔlɔma tɛnna.’ 15N ya nyinikalɛ kɛ ko, ‘N fa, yon bi ile la?’ Mari ya n yabi ko, ‘Yisa le nde la i ye min tɔrɔla. 16Nba, i lasɔ. N bara bɔ gbɛ rɔ i ye ka i ma nna wɔli kɛlɛ la. I wara min yen n bolo bi, anubɛ n bi nala min yirala i la, i ye wo le fɔla mɔgɛnu ye.’ 17A ko, ‘N bi i latala Isirɛla mɔgɛ anubɛ sibolo gbɛrɛ minnu ma, n si i kisi wonu masibɛ ma. 18I ni anu yɛ laka alako anu ni bɔ pinpi rɔ ka anu nana waan rɔ. I ni anu bɔ Setanɛta sɛnbɛ kɔrɔ ka anu nana Alla ma alako anuna hakɛ ma si koto anuna dɛnkɛninyɛ fɛ nya min. Anu si anuna sɔ tinɛ sɔrɔn Allala mɔgɔ yabɔnɛnu tɛma.’ 19“Woletɔ Mansa Agaripa, ko-rayirɛ min bɔra san kole rɔ, n ma wo masɔsɔ. 20Ka a dabira Damasika ha ka ke Yerusalɛm anubɛ Yudiya nyamanɛ bɛɛ ha sibolo gbɛrɛnu tɛma, n ya kawandili bɔ wo bɛɛ rɔ. N ya a fɔ anu ye ko anu ni fara hakɛ kɛla ko anu ni na Alla wara. N ko anu ni kɛwɔlɛ wonu kɛ min si a yira ko anu bara yɛlɛma. 21Wo le ya a to, Yahudiyanu ya n bira Alla Bato Bɔn la ka anu taya n faga koe ma. 22Kɔnɔ ha bi, Alla ye n dɛnbɛna. Woletɔ n sɔnɛ yan ka sereyɛ bɔ mɔgɛ bɛɛ ye, a nɔnfulu-tigi wo, a bolo-kolɔn wo, a filɛ bɛɛ. Nɛbi Musa anubɛ nɛbi doinu ya wɔlɔyiya-kumɛ minnu fɔ, n bi wonu denu fɔla anu ye. 23Anu ko a fɛrɛ sa, fɔ ale Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛ ni tɔrɔ. Wo kɔma, a ni ma a mɔgɔ fɔlɛ la min si wuli ka bɔ furinu tɛma. Anu ko a ni na waan la Yahudiyanu anubɛ sibolo gbɛrɛnu ye.” 24Pɔli ye a nyɛrɛ fɛkala tumɛ min, Sigisɔn-Mansa Fɛsitasi kumara a ma kan mayɛlɛnɛ la ko, “Pɔli, i wara yuwaya. Ila karan-wɛ kɛ ye i layuwayala.” 25Kɔnɔ Pɔli ya a fɔ a ye ko, “N tigi Fɛsitasi, n yuwayani ma. N bi kuma-kɛndɛ anubɛ tonya-kumɛnu denu fɔla. 26Ado Mansa Agaripa ya koe kɛnu lɔn serr! Woletɔ n si ke kumala i ye yisi-latɛgɛ rɔ. N lanɛ a la ko i wara koe kɛnu lɔn bɛrɛkɛ, bawo koe kɛnu ma kɛ dogɔn tɔ.” 27Pɔli ya a fɔ Mansa Agaripa ye ko, “Mansɛ, i lanɛ nɛbinuna kumɛnu na, nyɛ? N ya a lɔn ko i lanɛ wonu na!” 28Mansa Agaripa ya Pɔli fanan manyinika ko, “I ye i mirila ko i si ke a mala, n ni dɛnkɛninya Yisa ma wati-kundunɛ kɛ kɔrɔ, wa?” 29Pɔli ya a yabi ko, “Ni a mara wati-kundunɛ la wo, ni a mɛra wo, n bi Alla matarala ko wobɛ min bɛɛ wɔlɔ matɔlɔnɛ n na bi, wo ni ma iko nde ye nya min kɔnɔ anu kana yɔlɔkɛ kɛ wo ma!” 30Wo kɔma, Mansa Agaripa wo, Sigisɔn-Mansa Fɛsitasi wo, Bɛnasi wo, anubɛ mɔgɛ toe bɛɛ ya anu nasɔ. 31Yanni anu ni bɔ nyɔ tumɛ min, anu ya a fɔ anu nyɔgɔn ye ko, “Kei kɛ ma ko-wo-ko kɛ a si faga minna ko la. A ma ko tinya a si sa yele la min na.” 32Mansa Agaripa ya a fɔ Sigisɔn-Mansa Fɛsitasi ye ko, “Ni kei kɛ ma Romu nyamanɛ-kun-tigi-ba wo yen-koe fɔ nun, a si boloka le nun.”


text: 1Wo kɔma, Farisi donu anubɛ tɔn-karan-mɔgɛ donu bɔra Yerusalɛm ka na Yisa wara. Anu ya a manyinika ko, 2“Nfenna ila karan dannu sa ma benbanuta karan birala? Yanni anu ni fan dɔn, anu ti anu bole laku mumɛ iko a sɛbɛnɛ tɔn rɔ nya min!” 3Yisa ya anu fanan manyinika ko, “Wole ye Allala tɔn tinyana nfenna wo nyɛrɛta karan fɛ? 4Ado Alla ko, ‘I ni i na anubɛ i fa gbiliya.’ A ko fanan, ‘Mɔgɔ wo mɔgɔ wa kuma-yogomɛ fɔ a na anubɛ a fa ma, wo ni wo faga serr!’ 5Kɔnɔ ni kɔ-fan do ye mɔgɛ bolo a si a fa anubɛ a na dɛnbɛ min na, wo ye a karanna ko a ni a fɔ anu ye ko ‘Allatɛ le kɛ la,’ 6ko ni min ya wo ma, hali a ma anu gbiliya kɔ-fan wo la tun. Wo wa bila wo benbanuna karan fɛ, wo ye Allala kumɛ mala fuyi la wo nya na le. 7Wole nyɛrɛ-mayiralɛnu! Nɛbi Aiseya ya wɔlɔyiyɛ kɛ a kin na wolela ko la, yɔ! A ko, 8Alla ko, ‘Mɔgɛ kɛnu bi a fɔla anu da rɔ ko n di anu ye kɔnɔ n bara-koe sa anu yisi kunyɛ la! 9Anu bi n batola fu bawo anu bi mɔgɛnu nabilala anuta tɔnnu na iko ndeta tɔn le!’ ” 10Wo kɔma, Yisa ya nyama kele a wara. A ya a fɔ anu ye ko, “Wo ni wo tole masɔ ka koe kɛ nya-yen a kilɛ fɛ! 11Min bi donna mɔgɔ dɛ rɔ, wo ti a latinya fɔ min bi bɔla a da rɔ, wo le si a latinya.” 12Ala karan dannu nara a wara. Anu ko, “Ita kumɛ wo ara Farisinu nadiminya kati! I ma wo lɔn, ba?” 13Yisa ya anu yabi ko, “N Fa min bi Arinyɛni tɔ, ale ma fan min ki, a si wo bɛɛ wurun. 14Wo kana hɔn Farisi wonuna ko la! Fiyɔn le anu na ado anu bi fiyɔn bole birala. Fiyɔn wa fiyɔn bolo bira, anu filɛ bɛɛ si bui denkɛ rɔ.” 15Pita ya a fɔ Yisa ye ko, “I ya tili min tɛgɛ nyama ye wo la, wo kɔrɛ fɔ ma ye.” 16Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Ha bi, wo ma hɛnkili sɔrɔn bɛ ka tenbi doinu na, wa? 17Wo ma a nya-yen, ba? Fenfen ba don mɔgɛ dɛ rɔ, wo si yigi a burɔ. Wo kɔma, a si a kɛ ka bɔ a fɛrɛ rɔ. 18Kɔnɔ fan minnu bi bɔla mɔgɔ da rɔ, wonu bi bɔla a yisi le tɔ. Wo fen sifa le si mɔgɛ latinya pɔ! 19Ado miriya-yogomɛnu bi bɔla mɔgɔ yisi le tɔ min si a sɔ mɔgɔ-faga-koe la anubɛ yɛlɛnyɛ anubɛ milibɛlitaya-koenu na, hali kankanyɛ anubɛ foninya-fɔɛ anubɛ mɔgɔ rafɔɛ. 20Koe wonu denu si mɔgɔ latinya. Kɔnɔ ka fan dɔn bolo-lakubɛlɛ la iko anu bi a fɔla nya min, wo ti mɔgɔ latinya.” 21Yisa anubɛ ala karan dannu bɔra nyɔ ka ta Taya anubɛ Saidon dafɛ-soenu tɔ. 22Musi do ye nyamanɛ wo rɔ, Kenan kɛ le wo la. A nara Yisa wara. A gbele-gbelenta ko, “N fa, Mansa Dawudala dan, kinikini n ma! Nyinɛ ye nna dunmusi fɛ. A tɔrɔnɛ kati!” 23Kɔnɔ Yisa ma kuma a la. Yisala karan dannu nara a wara ka a madiya. Anu ko, “Musi kɛ gbɛn ma fɛ! A bilanɛ ma fɛ sɔnkɔ-sɔnkɔla tolon!” 24Nba, Yisa ya a fɔ ale musi wo ye ko, “Alla ma n sɔ mɔgɔ gbɛrɛnu ma fɔ Isirɛla mɔgɛnu ma, saga minnu tonɛ a rɔ kɔni.” 25Nba, musi nara a nyɛnkin a kɔrɔ. A ko, “N fa, n dɛnbɛ!” 26Yisa ya a fɔ a ye ko, “A ma bɛn ka dennɛnuna dɔn-fan bi ka a lakɛ wulinu kɔrɔ.” 27Musi wo ya a fɔ a ye ko, “N fa, tonyɛ le kɔnɔ hali wo, a buriburinɛ minnu bi buila anu tigila tebulu kɔrɔ, wulinu si wo dɔn de!” 28Nba, Yisa ya a fɔ a ye ko, “N biran-musi, ila dɛnkɛninyɛ kolo! I diyana koe ni kɛ i ye.” Wo wati nyɛrɛ rɔ, ala dunmusi kɛndɛyara. 29Yisa bɔra nyɔ ka ta Kalili dalɛ dafɛ. A yɛlɛta kɔnkɛ kuma ka a mayigi nyɔ. 30Nyama-wɛ nara a wara namarɛnu na anubɛ fiyɔnnu anubɛ minnu bi anu tonkanna anubɛ bobenu anubɛ kirayato gbɛrɛ siyaman ka na anu sa Yisa kɔrɔ. A ya anu dama lakɛndɛya. 31Mɔgɛnu ya a yen ko bobenu bi kumala, minnu bi anu tonkanna, wonu bara kɛndɛya, namarɛnu bi tagamana, fiyɔnnu bi fen yenna. Wo bɛɛ manɛ min kɛ, anu kawara ka Isirɛlata Alla tanto. 32Yisa ya ala karan dannu kele a wara ka a fɔ anu ye ko, “N bara kinikini mɔgɛ kɛnu ma bawo anu bara tele sawa kɛ n fɛ. Nba kaka, dɔn-fen sa anu bolo. A ma di n ye ka anu nata, ni n ma anu de-nyini fɔlɔn. Anu tenbi tala anu barɛ, tumado anu si kirɔn-a-la kilɛ la.” 33Karan dannu ya a manyinika ko, “Male si dɔn-fan sɔrɔn mintɔ wulɛ kɛ rɔ min si nyama kɛ rabɔ?” 34Yisa ya anu manyinika ko, “Biredi yili ye wo bolo?” Anu ya a yabi ko, “Biredi wɔrɔnfila anubɛ yɛgɛ-mɛsɛ doni.” 35Nba, Yisa ya a fɔ nyama ye ko anu ni sigi dugi ma. 36Wo kɔma, a ya biredi wɔrɔnfilɛ anubɛ yɛgɛ wonu bi ka baraka bira Alla ye. A ya anu takerikeri ka anu don ala karan dannu bolo. Karan dannu ya a di mɔgɛnu ma. 37Anu dama ya a dɔn ka fa pim! Anu datoe, karan dannu ya senda wɔrɔnfila lafa wo la. 38Minnu ya a dɔn, a keimɛ wonu yatɛ le mɔgɔ waga nani la. Musinu anubɛ dennɛnu sa yatɛ wo rɔ. 39Wo kɔma, Yisa ya mɔgɛnu masara. A sigira kulɔn rɔ ka ta Magadala soe burɔ.


text: 1N na kelen nyɔgɛnu, n ma ke kumala wo ye iko n si kuma wonu ye minnu bi Allata Ni Sɛnimɛ kɔrɔ nya min. Fɔ n ni kuma wo ye iko mɔgɛ min bilanɛ duninya kɛ fɛ anubɛ den-pulannu dɛnkɛninyɛ rɔ. 2N ya kin-yi di wo ma bawo wo ma ke bɛ dɔn-fen-bɛrɛ-dɔn ma nun. Hali kaka, wo ti ke a dɔnna 3bawo wo miriya anubɛ duninya-mɔgɛnutɛ, kelen de! Ha ka, keliyɛ anubɛ sɔsɔlɛ ye wo nyɔgɔn tɛma. Wonu denu si a yira ma la ko wo ye ko ladanna iko dɛnkɛninyabɛlɛnu bi a mala nya min. 4Do wa a fɔ ko, “Nde ye Pɔli le fɛ,” do ko, “Nde ye Apalasi le fɛ,” wo wa wo ma, wo sa ko-ladanna worɔ iko duninya-mɔgɛnu, wa? 5Nfen bi a mala, mabɛ Apalasi kolo wo yala? Allala wɔli kɛlɛ le male la dɔrɔn. Wo dɛnkɛninyara Yisa ma tumɛ min, ma ya wo dɛnbɛ. Mari ya wɔlɛ min di ma kelen-kelennamɛ-bɛɛ ma, ma ye wɔlɛ wo le kɛ tinɛ tolon! 6Nde le ya sugi fui, Apalasi ya a yi sa kɔnɔ Alla le ya a ma, a fɛrɛnta ka sabati. 7A fuila wo, a yi-kɛla wo, fen ma wonu na. Alla min bi a mala, fui-fan ni fɛrɛn ka sabati, wo le kolo. 8A fuila wo, a yi-kɛla wo, dan-nafara woo sa wonu tɛma. Alla si wonu barayi iko anu kelen-kelennamɛ-bɛɛ wɔlita nya min. 9Allata wɔli-kɛ-nyɔgɛnu denu bi ma dama la. Allata sɛnɛ le wole la. Ado Allata bɔn le wo la fanan. 10Allata hinɛ fɛ, n bara nna wɔlɛ kɛ iko bon-sɔla-hɛnkilimɛ. N ya bɔn wo kurukɛ, wo kɔma, mɔgɔ gbɛrɛ ya a dagɛ lawuli. Kɔnɔ mɔgɔ kelen-kelennamɛ-bɛɛ ni a ma a fɛrɛma bɔn wo sɔ tinɛ. 11Ado Alla ara ban Kirasiti Yisa kelen pe mala bɔn wo kurukɛ la. Kurukɛ gbɛrɛ ti ke kɛla tun ale kɔma. 12Do si sɛnɛ bi, ni wo ma, wodi-gbɛ, ni wo ma, kuru-da-gbɛlɛ ka a sɔ bon-kurukɛnɛ wo kuma. Kɔnɔ donu si kɔlɔma bi, ni wo ma, kalɛ, ni wo ma, binyɛ. 13Kɔnɔ Kirasiti wa na tumɛ min, mɔgɔ kelen-kelennamɛ-bɛɛta wɔli-kɛ-gbɛ si bɔ gbɛ rɔ bawo tɛ si mɔgɛ bɛɛta wɔli-kɛ-gbɛ labɔ gbɛ rɔ wulɔn tele. Tɛ si a kɔrɔbɔ ka a mɔlɔn labɔ gbɛ rɔ. 14Ni bɔn wo kananta, wo sɔlɛ si ata barayi sɔrɔn. 15Kɔnɔ ni minta wɔli-kɛ-gbɛ mintanta, wo tigi si bɔnɔ a rɔ worɔ. Ale nyɛrɛ si kisi kɔnɔ a si ma iko anu bara a labɔ tɛ rɔ le. 16Wo ya a lɔn ko Alla Bato Bɔn le wole la serr! Ado wo ya a lɔn fanan ko Allata Ni Sɛnimɛ siginɛ wo rɔ! 17Woletɔ ni mɔgɔ wo mɔgɔ ya Alla Bato Bɔn latinya, Alla si wo tigi kasara pɔ! A ye wo nya bawo Alla Bato Bɔn sɛninyani de, ado ata Bato Bɔn le wole la. 18Mɔgɔ wo mɔgɔ kana a nyɛrɛ yanfa. Ni min mirinɛ ko hɛnkilimɛ le ale la duninya kɛ rɔ, a fisa, duninya ni a lɔn kuntan la alako a si hɛnkili-bɛrɛ sɔrɔn nya-min. 19Duninya kɛ ya min lɔn hɛnkilimayɛ la, kuntanyɛ le wo la Alla yala. Iko a sɛbɛnɛ Allala kitabu rɔ nya min ko, “Alla si hɛnkilimɛnu bira anu nyɛrɛta halliyɛ rɔ.” 20A sɛbɛnɛ kan tinɛ do rɔ tun Allala kitabu rɔ ko, “Hɛnkilimɛnu miriya Mari yala, ko-fuyi le wo la.” 21Woletɔ mɔgɔ wo mɔgɔ kana a nyɛrɛ wasi ko a ye kun tigi do le fɛ bawo wotɛ le fan damasi la. 22Nde, Pɔli wo, Apalasi wo, Pita wo, duninya kɛ wo, niyi wo, sayɛ wo, fan minnu bi nyɔ kaka wo, fan minnu bi sina wo, wotɛ le wo bɛɛ la. 23Ado Kirasititɛ le wole fanan na, Allatɛ le Kirasiti la.


text: 1Na wɔ se m ka, “Kɛrɛ kadasi fa ma mɛrɛkɛ n bo i niɛ Kristo jama n bo i wo Saradisa miɛ kpiri n nu ni, na a se bu ka, ‘Ahin nɔaniɛ n fite mini bo m la Nyɛmɛ awiɛwiɛ busu nso n na m bita asarambaam nso m saa nu dɔ ɔ. M si am sayoowam, am wo ka am la ŋgɔɔ, ama, am ti fuinm wɔ. 2Nyini ti, am yasu na am bita deke n bo am toko la i n kenken, má nyini, i wú wɔ. Dama ma ŋu ka am sayoowam n akpiɛ su Nyɛmɛ dɔ. 3Am teŋge su, kabo am yo tiiri Nyɛmɛ nɔaniɛ n na am deeri i ni, am kaaki am wo na am bita i, nzɛn am ayasu má, am si má saŋga bo m bá ni, dama m bá fura am nu ka awiefɔ dɛɛ su wɔ. 4Ama, m la minɛ nbem bo bu wo Saradisa Kristo jama n nu, bo ba saaki má bu sutura ayo má bu fin, bu sayoowam nu. Bɛrɛ bá wura tanlɛɛ fofoe na m ni bɛrɛ sáŋga nati a, dama bu ti ye ni sɔ ɔ. 5Sɔnɔ kɛrɛ bo i di nasara, i wúra nyini tanlɛɛ fofoe n be sɔ ɔ. Na m yí má i mi duma fite má ŋgɔɔ kadasi n nu, ama, m bá jina m Si ni i mɛrɛkɛm nyunu, na m sé bu ka i ti m dɛɛ sɔnɔ ɔ.’ 6Sɔnɔ kɛrɛ bo i koro ka i ti ahin jɔrɛ n bu, i ti ye ni ka i mi so i sui na i ti kabo Awiɛwiɛ Casi ni suse Kristo jamam barasu ni.” 7Na wɔ se m ka, “Kɛrɛ kadasi fa ma mɛrɛkɛ n bo i niɛ Kristo jama n bo i wo Filadɛlɛfiya miɛ kpiri n nu ni, na a se bu ka, ‘Ahin nɔaniɛ n fite mini bo m ti casi na m ti nahɔrɛfɔ, na m bita Fɛmɛ Davidi kadombaa n bo i kere ka m la i dɛɛ yiko n be wɔ, na nzɛn m tekeeri anɔ, be koro tu má i, na nzɛn m tuuri i gusu, be koro teke má i. 8M si am sayoowam, am niɛ, ma teke anɔ ama am bo be wo má bɛrɛ bo i koro tu i. M si ka am la má faŋga agaya, ama, haari ni nyini mmɔɔ, am fite má m sin, am toko bita m nɔaniɛ n ni nahɔrɛ wɔ. 9Am yaki bo bu su Sitana n na bu yo bu ŋu ka bu ti Yudafɔm ni, bu ti kɔrɛfɔm wɔ, bu ti má Yudafɔm ŋgba. M má bu ba kutu am nyunu na bu si ka m koro am. 10Am ade m nɔaniɛ ni, na am amindi n dɛɛ ti, m yí am fite kekereke n bo Nyɛmɛ bá fa yo durunya n nufɔm kɛrɛ na i niɛ ni. 11M cɛ́ má, m káaki ba kisa. Atin n bo am bita i ni, am bita i kenken na má be fin am ŋkatɔ ni. 12Sɔnɔ kɛrɛ bo i di nasara, m fá i yo jantaraka Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu na i wó nu dɔ saŋga kɛrɛ. Na m kɛ́rɛ Nyɛmɛ duma mata i, na m kɛ́rɛ Nyɛmɛ miɛ n duma, miɛ n bo i fite aŋgoro Nyɛmɛ dɔ na bu fere i ka Yɛrusalem fɔfɔrɛ, na m káaki kɛrɛ m duma fɔfɔrɛ n gusu mata i mi ŋu.’ 13Sɔnɔ kɛrɛ bo i koro ka i ti ahin jɔrɛ n bu, i ti ye ni ka i mi so i sui na i ti kabo Awiɛwiɛ Casi ni suse Kristo jamam barasu ni.” 14Na wɔ se m ka, “Kɛrɛ kadasi fa ma mɛrɛkɛ n bo i niɛ Kristo jama n bo i wo Lawodikaya miɛ kpiri n nu ni, na a se bu ka, ‘Ahin nɔaniɛ n fite mini bo m ti Ami na m la dabuŋu, na m di daani ni nahɔrɛ su n dɔ ɔ. Mini ni Nyɛmɛ du mɔ yo woori bɛrɛ a, ye ya yiiri deke n kɛrɛ a. 15M si am sayoowam, am ti má niniki, am kaaki ti má kɛkɛrɛ, nzɛn má am ti niniki wara kɛkɛrɛ, má m koro. 16Ama, am ti bɔbɔrɔki n dɛɛ ti, m púuti am m nɔɔ nu butu. 17Am ŋa am ti neŋgefɔm wɔ, deke be kpiɛ má am su, ama, am si má ka am la aŋunfɔ, na am si má ka am ti yaarifɔm, na am kaaki si má ka am ti anyinsinm, na am kaaki si má ka am nati am ŋuniɛ ŋgbɛɛn wɔ. 18Nyini ti, m koro ka m tu am fɔ, na am bra m dɔ ba to sika kpa bo ba fa awura sin nu na wɔ fite casi ni, adena am yo neŋgefɔm nahɔrɛ su, na am ba to sutura fofoe m dɔ, na am fa kata am ŋu, na má minɛ ŋu ka am nati am ŋuniɛ ŋgbɛɛn na i la nyinsɛ. Na am ba to anyumbaa ayiri m dɔ, na am fa wura am nyumbaa nu na am koro ŋu asi nyunyumi. 19Bo m koro bu ni, bɛrɛ ye m jaraki bu na m cin bu sui a, nyini ti, am boro am nyi na am kaaki am wo. 20Am ti fɛn, m jina sɔɔ anɔ n sin subobo, sɔnɔ kɛrɛ bo i ti m konvi ŋga na i tekeeri anɔ ni, m bá wura i mi dɔ, na m ni yiri sáŋga di diire. 21Sɔnɔ kɛrɛ bo i di nasara, m má i atin na i bá tana m bi m fɛmɛya biɛ n su, kabo ma di nasara na m ni m Si saŋga tana i fɛmɛya biɛ n su ni.’ 22Sɔnɔ kɛrɛ bo i koro ka i ti ahin jɔrɛ n bu, i ti ye ni ka i mi so i sui na i ti kabo Awiɛwiɛ Casi ni suse Kristo jamam barasu ni.”


text: 1Má a tiɛn kpiɛn ŋu, ama, jɔjɔ i dɔ kabo a jɔjɔ u si dɔ ni, na a tu ngbɛfɛnɛm fɔ ka u ninbaam, 2na a fa nbara nkpiɛnm yo ka u nim, na a fa tarawam ni nsuŋgurum yo ka u ninbaam, na u ni bɛrɛ wo ni ahorembaa casi. 3Bita nkunafɔm bo bu la má bukafɔ be n ni jirima. 4Ama, nzɛn kunafɔ la nbaam, wara anumam, i ti ye ni ka bu suniɛ i dika kabo Nyɛmɛ koro ni. Nyini kere ka, bu sufa bu wufɔm ŋkatɔ tɔ bu kaari wɔ lɛɛ. Dama nyini n sɔ yo Nyɛmɛ fiɛ a. 5Nzɛn kunafɔ wo i ŋgumi na i la má bukafɔ be, wɔ fa i tama kɛrɛ awura Nyɛmɛ saa nu lɛɛ. Na i susere Nyɛmɛ jande wiɛsu ni kɔŋguɛ ka i buka i. 6Ama, kunafɔ kɛrɛ bo i nati yo i kunnu koroowa, haari ni bo i la ŋgɔɔ mmɔɔ ni, i ti ka wɔ wu wɔ lɛɛ. 7Fa ahin kereewam kɛrɛ kere nkunafɔm, ni bu dikafɔm, adena má be ŋu bu ŋgasi. 8Ama, nzɛn be cɛcɛ wo má nu ka i niɛ i lamɔsim dika, maala i dikafɔm, i ti ka i mi akete Kristo atin n lɛɛ. Nyini saŋga ni, sɔnɔ bo wɔ yo má yarada tara i mi co lɛɛ. 9Kunafɔ kɛrɛ bo wɔ nya ju má afɔ aburasɛn, má a kɛrɛ i duma buka Kristo jama nkunafɔm su. Bekun, na i ti bo wɔ du mɔ aja biɛsɔ kun wɔ, 10na minɛm di i daani ka i yo sakpa a, má pui ti, i ti bo wɔ ta nbaam ataari kpa, na wɔ de wɔfɔm i dika, na wɔ yo i ŋu kaan ka i su Nyɛmɛ minɛm, na wɔ buka minɛm bo bu woori kekereke nu, na wɔ su amusui kpa. 11Ama, nkunafɔm bo bu nyunu nya ti má ni, má a kɛrɛ bu duma buka nkunafɔm n su, dama nzɛn ajaa konvi ba wuraari bu na bu koro ka bu kaaki ja ajaa, nyini saŋga, sɛsɛsu bo bu faari i na bu diiri i di ni Kristo ni, bu koro su má i su ni nahɔrɛ su lɛɛ, bu yaki i wɔ, na bu kaaki bu sin bo Kristo lɛɛ. Nyini ti ye Nyɛmɛ dí bu jɔrɛ cin bu sui a. 13Bekun, nyini ma bu koro ba yo nviɛyafɔm na bu ba sunati awuru awurum nu, i ti má ka bu yo nviɛyafɔm ŋgumi wɔ, ama, na bu sukpura tere, na bu sufa bu nɔɔ suwura minɛm jɔrɛ nu, na bu sujɔjɔ jɔrɛm bo wɔ ti má ye ni ka bu jɔjɔ bu. 14Nyini ti, mini dɔ, nzɛn nkunafɔm toko ti tarawam, i ti ye ni ka bu ja na bu wu nbaam, na bu bita bu awurum, na má ya kpɔfɔm koro ŋu ŋgasi be bo bu koro nya atin jɔjɔ ya ŋgbɛɛnŋgbɛɛn kabo bu koro. 15Dama nkunafɔ nbem adu mɔ akete Kristo atin n asu Sitana su. 16Ama, Kristo susufɔ bara kɛrɛ bo nkunafɔm wo i dika, i ti ye ni ka yiri ni i tii niɛ bu dika, na má bu fa bu fie fie Kristo jama n ni, adena Kristo jama n koro niɛ nkunafɔm bo bu la má bukafɔ be fieo n su. 17Kristo jama ni nkpiɛnkpiɛnm bo bu yo mɔfɔ juma nyunyumi ni, i ti ye ni ka bu nya bu ŋkatɔ busu nnyɔ, maala bɛrɛ bo bu yo bu juma ni anyumboro ka bu kan Nyɛmɛ jɔrɛ na bu kaaki kere minɛm Nyɛmɛ atin n ni. 18Dama ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka, “Nzɛn a bita toora subobo ŋgani, má a cici i nɔɔ.” Na ba kaaki akɛrɛ ka, “I ti ye ni ka jumayofɔ nya i ŋkatɔ.” 19Má a se ka a de jɔrɛ be bo ba kpiɛ asɔ Kristo jama n bukafɔ n kpiɛn be, má ka minɛ nnyɔ, wara nsan adi jɔrɛ n daani ka i ti nahɔrɛ. 20Ama, bo bu yo satiɛ ni, se bu nahɔrɛ jama n kɛrɛ nyunu, adena nyiŋgam kɛrɛ soro sɛrɛ. 21M suma u nɔaniɛ lɛɛ, Nyɛmɛ ni Yesu Kristo ni mɛrɛkɛm kɛrɛ nyunu, ka, a de ahin kereewam ni, na má a fa tantambunu, wara má a koro be tara be fa kɔ deke kɛrɛ bo a yo i n su. 22Má a koro nde na a fa u saa nana sɔnɔ be ŋu, na a sere Nyɛmɛ ma i mi ka i yo Nyɛmɛ juma, má a ma u saa n wo be dɛɛ satiɛ yoowa n nu. Ma u woowa yo casi. 23A la má laifiɛ saŋga saŋga n dɛɛ ti, má a nu nzue ŋgumi, ama, nu nzan mmɔɔ kaan, na i buka u fa kɔ akunnuyaari n bo i yaki má u ni. 24Minɛ nbem satiɛ yoowa kɛrɛ kaba da fofoe nu wɔ, na sɔnɔ kɛrɛ ŋu i, nyini satiɛm ye Nyɛmɛ fá di bu jɔrɛ a, ama, na nbem gusu dɛɛ satiɛ bo bu yo i bá fite fofoe nu kasin. 25I ti sɔ ɔ lɛɛ bekun, sakpa ti deke bo sɔnɔ kɛrɛ ŋu i fofoe nu wɔ, na nzɛn haari sakpa bo i wo má fofoe nu ni mmɔɔ, i ti deke bo bu koro fiɛ má i.


text: 1Nzɛn ya yo Nyɛmɛ yarada, ya la ahoresi ka deke n bo ya yo i tama ni, ya nya i, na ya kaaki la ahoresi ka deke n bo ya nyumbaa ŋu má i n wo bɛrɛ nahɔrɛ su. 2Dawafɔm yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, ye i se ka i nyunu ayi bu sayoowa n a. 3Ya yo Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, ye ya koro fa si ka Nyɛmɛ yo jɔjɔɔri nɔaniɛ wɔ, ye i fa yiiri durunya n a. Nyini ma ya si ka, dekem bo ya nyumbaa koro ŋu bu ni, Nyɛmɛ afa deke bo ya koro ŋu má i ayi bu n a. 4Abɛli yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, ye i koro yoori yoowa bo i ti kpa tara i gɔrɔ Keen dɛɛ n bo i yo maari Nyɛmɛ n a. I yarada n dɛɛ ti, ye Nyɛmɛ nyunu yiiri i aceeri n ye i seeri ka i ti sɔnɔ bo i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ n a. Abɛli ti sɔnɔ bo wɔ wu wɔ, ama, haari ni kisa, i yarada sayoowa toko yo juma ya dɔ. 5Henoki yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, wɔ wu má, na Nyɛmɛ afa i akɔ i bi aŋgoro, nyini ti ye be aŋu má i n a, dama Nyɛmɛ afa i akɔ i bi. Ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka, saŋga bo Nyɛmɛ nya fa má i kɔ má i bi aŋgoro ni, Nyɛmɛ nyunu yiiri i sayoowa a. 6Nzɛn sɔnɔ ayo má Nyɛmɛ yarada, i mi koro yo má sa bo i yi Nyɛmɛ nyi, dama sɔnɔ kɛrɛ bo i ba Nyɛmɛ dɔ, wɔ yo daka ka i mi yo yarada ka Nyɛmɛ wo bɛrɛ, na i tɔ minɛ n bo bu niɛniɛ i busu ni ŋkatɔ nahɔrɛ su. 7Nowa yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, ye i yo deeri kabo Nyɛmɛ bɔbɔɔri i fa kɔ sam bo bu bá yo n su n a. I deeri Nyɛmɛ nɔaniɛ n kpaari lee bambaka n ye i ni i dikafɔm wuraari nu ye ba wu má n a. I yoori sɔ n dɛɛ ti, nyini kere ka minɛm bo bu kaari durunya n nu n ti satiɛyofɔm a, ama, Nowa yiri, i yarada n dɛɛ ti, Nyɛmɛ ade i ka i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ ɔ. 8Abraham yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, saŋga bo Nyɛmɛ fereeri i, na i seeri i ka i kɔ asiɛn be bo i seeri ka i fá ma i n su ni, haari ni bo i si má deke bo i sukɔ ni, yarada n dɛɛ ti, ye i yo deeri Nyɛmɛ nɔaniɛ n ye i fiteeri i nam asiɛn su kɔɔri nyini asiɛn n su a. 9Yarada n dɛɛ ti, ye i kɔ juuri asiɛn n bo Nyɛmɛ ase ka i fá ma i n su n a, dɔ ye i tanaari ka i ti wɔfɔ n a. I ni i wa Izaki, ni i anuma Jakɔbu yo boori nambue woori dɔ saŋga be su wɔ. Haari ni bo bɛrɛ yo ti minɛm bo bu nyaari deke n bo Nyɛmɛ ase ka i fá ma bu n a. 10Abraham boroori i nyi niɛniɛɛri miɛ kpiri n bo Nyɛmɛ ni i tii ata i na i la má awieeri n a. 11Abraham yi Saara mmɔɔ yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, haari ni bo wɔ yo buke na i ti ŋɔrɔka ni, yarada n dɛɛ ti, ye i koro wuuri baa n a. I yo yarada ka Nyɛmɛ yó deke n bo i seeri ka i yó i ni. 12Haari ni bo má Abraham ti ka sɔnɔ bo wɔ wu ni, yiri nyini sɔnɔ kun n ye i busu nufɔm asunnu ka asarambaam bo bu wo aŋgoro n a, ni kabo kunma ŋmiɛ sunnu na i la má nɔ n a. 13Nyini minɛm kɛrɛ yoori Nyɛmɛ yarada a, haari bu ba wuuri. Ba nya má deke n bo Nyɛmɛ seeri ka i yó ma bu, bu ŋgɔɔ su ni. Ama, yarada dɛɛ n ti, bu ŋuuri deke n ka i wo dede wɔ, na ba de i ni ahorejɔ, na ba soro su ase ka bu ti wɔfɔm wɔ, wara nanatiirifɔm wɔ, durunya n nu fɛn. 14Nyini minɛm kɛrɛ bo bu seeri sɔ ni, i kere ka, bu boro bu nyi niɛniɛ bu tiɛŋgu asiɛn busu wɔ. 15Nzɛn má bu faari bu ahorembaa seeri asiɛn n bo ba yo ayaki i n su ni anyumboro, má bu koro nya atin bo bu kaaki kɔ nyini asiɛn n su bekun. 16Ama, bu yo koroori asiɛn be bo i tara bo bu yo yakiiri i n wɔ, yiri la Nyɛmɛ dɛɛ woobiri n bo i wo aŋgoro ni, nyini dɛɛ ti, ye i ti má nyinsɛ Nyɛmɛ dɔ ka bu fereeri i ka bu Nyɛmɛ n a, dama yiri ye wɔ sɛsɛ miɛ kpiri be su ase bu a. 17Abraham yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, ye i yo faari i wa Izaki ka i fa yo yoowa, saŋga bo Nyɛmɛ yo koroori ka i yo i na i niɛ n a. Yiri bo Nyɛmɛ yo seeri i ka i yó sakpa ma i ni, i soroori su wɔ, ka i fa i wa kun n kpein n yo yoowa ma Nyɛmɛ, 18haari ni bo Nyɛmɛ yo seeri i ka, “Izaki dɛɛ ti, ye a nyá busu nufɔm a.” 19Abraham siiri ka Nyɛmɛ koro teŋge Izaki fite yiwee nu. Nahɔrɛ, i yarada n dɛɛ ti, na Nyɛmɛ ateŋge Izaki yiwee nu, dama Abraham dɔ, Izaki ti ka sɔnɔ bo wɔ wu ye wɔ teŋge a. 20Izaki yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, ye i yo seeri i nbaa nnyɔm ni Jakɔbu ni Esawu ka, fa kɔ fa ba, Nyɛmɛ yo bu kisi n a. 21Jakɔbu yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, saŋga bo i ba sudodo ka i wu ni, na wɔ sere Nyɛmɛ ayo Yosefu nbaam nnyɔ ni kisi, na wɔ miɛ i kpama su ayasu asu Nyɛmɛ. 22Yosefu yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, saŋga bo i ba suwu ni, ye i jɔjɔɔri ka, Yisarelifɔm bá fite Ijipiti asiɛn n su n a, na wɔ kere kabo bu yo i fuin n barasu. 23Moyisi si, ni i ni yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, bu wuuri i ni, ba soro má nɔaniɛ n bo Ijipitifɔm fɛmɛ n fa maari ni, na ba fa i afiɛ sara nsan, dama bu ŋuuri ka i yo nyumi agaya. 24Moyisi yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, ye saŋga bo i ba biiri biɛsɔ, i keteeri ka má bu fere i ka fɛmɛ wa baabara n dɛɛ wa n a. 25I koroori kabo i ni Nyɛmɛ minɛm saŋga di wahara n tara bo i di fiɛfiɛ n bo i cɛ má na i do Nyɛmɛ ŋgasi ni. 26Yiri dɔ, nzɛn bu kpiɛɛri i nzukɔ kabo bu kpiɛ Kristo Tiidefɔ n ni, nyini la kpɛrɛ tara deke kɛrɛ bo má i nya i Ijipiti asiɛn n su ni, dama i nyunu yo boroori aceeri n bo i bá nya i Nyɛmɛ dɔ ni su a. 27I yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, ye i fiteeri Ijipiti asiɛn n su n a, haari ni bo fɛmɛ n faari yaa i ŋu ni, wɔ soro má sɛrɛ. I ti ka i niɛ ŋuuri Nyɛmɛ wɔ, yiri bo be koro ŋu má i ni, nyini dɛɛ ti ye i koro mindi jinaari ni nahɔrɛ su n a. 28I yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, ye i yo kpamaari Butara cɛɛnkpiri n a, na wɔ kaaki ase Yisarelifɔm ka, bu kun nbɔmbaam, na bu fa mbunja bɔrɔki bu sɔɔ anɔm su, adena Nyɛmɛ mɛrɛkɛ n bo i kun n ba baari, na má i kun Yisarelifɔm nbaabiɛsɔ nkpiɛnm n a. 29Yisarelifɔm yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, ye saŋga bo bu ŋa bu kpiɛ kunma kpiri n bo bu fere i ka Kunma Kɔkɔrɛ ni, ye i tiiri nu nnyɔ na atin ada afiɛn, na ba nati asiɛn wuruuwa su asin n a. Ama, saŋga bo Ijipitifɔm koroori ka bu kpiɛ ni, nzue n diiri bu kɛrɛ wɔ. 30Yisarelifɔm yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, saŋga bo bu bara yɛɛri Yeriko miɛ kpiri n leso ni, na kobe n bo ba ta abara ayɛ miɛ n kɛrɛ atɔ. 31Bara sakara n bo bu fere i ka Rahabu yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, saŋga bo Yisarelifɔm kuunri i minɛm bo bu keteeri na ba de má Nyɛmɛ nɔaniɛ n ni, ba kun má i, dama yiri yo deeri Yisarelifɔm kɔrɛsiyifɔm wɔfɔ faari bu fiɛɛri a. 32Tɔ kisa, m si má kabo m se kun, m la má saŋga bo m kan fa kɔ Gɛdɛyɔn, ni Balaki, ni Samson, ni Yɛfɛta, ni Fɛmɛ Davidi, ni Samuwɛli, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔm n jɔrɛ n su. 33Bu yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, bu nbem kunmaari bu kpɔfɔ nfaŋgafɔm luɛ nu wɔ, na nbem ayo sa bo bu kɔ atin su, na nbem anya deke n bo Nyɛmɛ seeri ka i yó ma bu ni, na nbem gusu akata jaram nɔɔ bo ba koro ayo má pui. 34Na ba fa nbem awura sin bambaka nu ka bu yara bu, ama, na sin n anɔ, wɔ koro ayo má bu pui. Na ba koro ka bu kpiɛ nbem takobe ka bu kun bu, ama, na ba fite nu. Haari ni bo nbem ti daburukafɔm ni, bu nyaari faŋga a, na ba tu luɛ ni asiɛn nbem su sojam, na ba kunma bu. 35Nbara nbem yo yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, na Nyɛmɛ ateŋge bu lamɔkɔm bo ba wu n yiwee nu ama bu. Ama, na ba kere nbem wahara akun bu. Ba saaki má bu nɔɔ na bu yaki bu nu ji, dama bu si ka bu bá teŋge bu yiwee nu, na bu nya ŋgɔɔ bo i la má aŋusu. 36Na ba yo bu nbem anzasi afin bu ŋgbere, na ba cici bu nbem jɔrɔkɔ, na ba fa bu awura dansaraka nu. 37Na ba tu nbem yabuɛ abo akun bu, na ba kpiɛ ati nbem nu nnyɔ, na ba fa takobe akun bu, na yaari ati nbem na bu sufa nbɔɛm ni sirim ŋuma sufa yo bu suturam kata bu ŋu, na minɛm akere bu wahara ayo bu ŋgbɛɛnŋgbɛɛn kɛrɛ. 38Bu ti minɛ kpam bo bu woowa tara durunya n nufɔm woowa, bu wo má woobiri kun, bu nati yereŋgi boro kpantain n nu wɔ, ni bukam su, na bu suwura yabuɛ buɛm, ni asiɛŋgu kunma n nu suda. 39Nyɛmɛ nyunu yo yiiri nyini minɛm kɛrɛ sayoowa, bu yarada n dɛɛ ti, ama, ba nya má deke n bo Nyɛmɛ seeri ka i yó ma bu ni. 40Dama Nyɛmɛ koro ka i ma yɛrɛ deke kpa nahɔrɛ su, kana deke n bo i koro ka i yo n yo yiiwa, má ka ya ni bɛrɛ abo kun na i ma ya kɛrɛ ti kabo i koro ka ya ti ni.


text: 1Doohe Yerusalem teŋa sɔrɔtɔ la zan'an kae, kae ka zen'an woo behɛ, ɛ ka sengehe woo poan behɛ. Ho han nyɛ nɛrepeeleho te a dɛna birikina, ete sɛla n nare, ge bɔta yelemɛŋɛrɛ, n wan di suguru bo Yerusalem teŋa wa, nɛre enŋa daana la ma'an zuo. 2La ban ne pon pɔ' yeti, N pɔ' Na'ayenɛ se'ere n sure beha wa la, ba pɔa la woo ne dɛna la ponpɔrɔŋɔ. 3Na'ayenɛ, hom nini ka eere la sera ma'an? Ho ŋmɛ nɛreba wa mɛ, ge ba ka wom too la. Ho muguhe ba mɛ, ge ba ka sakɛ ba tee. Ba malom bobe ba nɛhe mɛ kaŋkaŋe, ka bɔta teere. 4Te mam tɛn'ɛhɛ yeti, Bana n de taromdoma la, ba gerege mɛ. Se'ere n sɔe la, ba ka mi' Na'ayenɛ sore la, bii Yenɛ ze'elego la. 5Bala n wan keŋɛ dakanpa wa zen'an, ta tɔgɛ bo bama. Bama wan ba'ahom mina ba Na'ayenɛ la sore la, la ba Yenɛ ze'elego la. Ge ba zan'an dela boyena, ba ba zan'an kɔ yɔgɔhɔga la te mam dekɛ yɔgɛ ba la mɛ, ba zooe beene se'ere te mam dekɛ beŋe ba la mɛ. 6Bala zuo, gbegenɛ wan ze'ele mɔen na aanhom ba, sanheŋa wan ze'ele mɔen na sagom ba. Gbegenbaa n gan' ba teŋa la pigira ba. Se'em woo n yehe ba poan na, wan aanhom zɔnra zɔnra. Se'ere n sɔe la, ba ganleŋɔ la ba' gaŋɛ mɛ. Ba pobirega la gaŋɛ mɛ. 7Na'ayenɛ lebehe yeti, Bene zuo te mam wan di suguru bo ya? Ya kɔma zagahɛ mam mɛ, ge tare la yena n dagɛ Yenɛ la pɔta. Mam n bo ba sɛla woo te ba bɔta la, te ba kelom yaala ge bibigera yalomdoma yiya poan. 8Ya kanrege me saalom saalom wo yiri n dite tegera la, nya tara koŋkoma'ahom la taaba pɔgɔba. 9N ka tare sore te n namehe ya yele ana wa zuo? N ka tare sore te n lebehe yɔ teŋsɛka n tone toon ana taaba mɛ yoi? Na'ayenɛ yele se'em n bala. 10Dima wa, doohe a tiihe va'am wa lɔɔhe wa poan, kɛn' ta sagom, ge da kɔ'ɔn sagom en zan'an zan'an. Aanhom tiihe yila la bahɛ. Ba dagɛ Na'ayenɛ denɛ. 11Israel la Yuda yiredoma wa ka tare sake, sera la mam, la fiin wa mɛ. Na'ayenɛ yele se'em n bala. 12Ba parom mɛ bo Na'ayenɛ, ge a yeti, a kan eŋɛ to se'ere. Be'em kan sige to zuo na. So'a kan kɔrom tɔ, bii kom ko tɔ. 13Mam nɔtɔgɔheba la dela sabeeo, Na'ayenɛ yelehom la ka boe ba poan. Lan wan eŋɛ ba se'em n bala. 14Bala zuo, Pɛɛntɛɛnreba Na'ayenɛ la yeti ya, Nɛrebana wa n yele wana wa zuo, n wan dekere n yelehom la eta la hom Yeremia nɔɔrɛn, te bo dɛna bugum, te nɛrebana wa wan dɛna dɔɔrɔ, te mam yetɔgom la n boe ho nɔɔrɛn la, dɛna bugum di ba. 15Israel yiredoma wa, n yeti n maahom la sateŋa kayema, te ka wa'ana zabɛ la ya. Na'ayenɛ yele se'em n bala. Ka dela teŋa n zɛnkɛ. Ka dela teŋsɛka, ka dela teŋa n kpe'em te la ka tan'na eta, teŋsɛka yetɔgom te ya ka wona, bii bɔkera. 16Ba logoro kɔ'ɔn dɛna la yabega ma'an, te ba pɛɛntɛɛnreba la zan'an tare kpe'eŋo. 17Ba wan wa'ana fan' ya samana zuo di, la ya dia woo n boe. Ba wan fan' ya dayɔɔhe, la ya pɔyɔɔhe. Ba wan fan' ya nii, ya piihe, ya tiihe dia, la ya kenkama tiihe zan'an. Ba wan dekɛ so'a sagom teŋkanra la la te ya dekɛ ya mɛhe delom se la. 18Ge Na'ayenɛ yeti, Dabeha aŋa mea poan la, n kɔ'ɔn kan sagom ya zan'an zan'an. 19La han ta eŋɛ wana, te ho nɛreba la nya sɔkera yeti, bene zuo te Na'ayenɛ to Yenɛ wa, bahɛ te yele dena wa sige to zuo na wa? Ho lebehe yele ba te yamam n zagahɛ mam, tona bɔ'ɔra baga ya teŋa wa poan la. Bala mea te ya wan loŋɛ teŋsɛka n dagɛ ya teŋa, ta tona bɔ'ɔra nɛresɛba te ya ka mina. 20Yele bala bo Yakob yiredoma la, mɔɔlɛ dɛ bala Yuda teŋa poan. 21Wom ya yele dena wa soŋa, geto n kɔ'ɔn gerege ka tara bɔkerɛ wa, ya tare nini, ge i ka nyɛta, tara toba, te a ka wona. 22Na'ayenɛ yeti, Ya ka zɔta mam? Ya ka gbe'era la dabeem mam nɛŋan? Baŋɛ ya te mam n de se'em n biŋe tentɔnɔ la, te to dɛna beene bo ko'kantɛ la, beene la kɔ'ɔn gan'an la bala, te ko'mi'inhe ŋmɛ'ɛra, ge kan malom yakɛ dɛ le. Ko'mi'inhe ta'an ŋmɛ'ɛra na, ge bo kan malom ta'an yakɛ, ba ta'an dame na, ge ba kan malom yakɛ beene la. 23Ge nɛrebana wa tare la pobirega sunkanberɛ, ba bire la ba pɔya bahɛ mam, ge tuuna yɛ'ɛha ba mɛhe n bote zen'an. 24Ba ka malom kan'ana ba mɛhe ba sunya poan yeti, Bahɛ ya te to zɔta Na'ayenɛ to Yenɛ la, bɔ'ɔra to saa ka nia saŋa la, ge bɔ'ɔra tɔ sigisaahe, la salurugo la, ge bɔ'ɔra tɔ saŋa te to nyaŋera buna to dia la. 25Ya tuure la gu' yelesoma ana wa bahɛ mɛ. Ya be'em la gu' ya mɛ te ya kan nyɛ som. 26Potɔpa boe mam nɛreba wa poan mɛ, faanra nɛreba lɔgɔrɔ. Ba bɛnte la bɛntɔ wo mɔ kɛn'ɛra n bɛnte niiŋa la, nyɔgera nɛresaaleba. 27Wo niiŋa deo n perɛ la niihe se'em la, bala te pan'ahegɔ perɛ mam nɛreba wa yiya poan, Ba nyaŋɛ pan'ahɛ nɛreba mɛ, lebege kpɛ'ɛndoma, dɛna bontateba. 28Ba kanregɛ mɛ saalom. Ba kɔ'ɔn ka tare ba bahɛ be'em sore la. Ba ka gankere keebega la narehom, te la soŋɛ en. Ba ka bo'ore nahadoma boorɔ gankerɛ poan. 29N da namehe ba dena wa zuo? N da tare sagaŋɔ wa'an teŋa n ane wana zuo na? Na'ayenɛ yele se'em n bala. 30Toonfɛn'ɛherɛ n tare paleŋ'ɛnka n tom teŋa kana wa poan. 31Mam nɔtɔgɔheba la pote la ponpɔrɔŋɔ yɛla ma'an. Te malemadoma la me dɔla nɔtɔgɔheba la n yeti se'em la, te mam nɛreba la me poorɛ pee la bala. Ge ba'ahegɔ daarɛ la, ya yeti ya ta eŋɛ?


text: 1M suse am ahin sam kɛrɛ bo bu bá yo n wɔ, na bu ba yoori, na má am kaaki am sin bo m. 2Bu bá fɔn yi am fite bu tiɛntiɛnbunɔɔ sɔɔm n nu, ama, saŋga suba bo bu bá kun am, na bu súnsun ka bu susu Nyɛmɛ wɔ. 3Bu si má m ni m Si n dɛɛ ti, ye bu yó nyini sam kɛrɛ n a. 4Ma se am sam bo bu bá yo lɛɛ, na i saŋga ba juuri, na am téŋge su ka m yo seeri am.” Na Yesu asa su ase bu ka, “M ni ambɛrɛ yo woori bumboori n dɛɛ ti, ye ma yo ase má am ahin kɛrɛ a. 5Ama, kisa m sukaaki kɔ yiri bo i sunmaari m n dɔ ɔ, ye am be akoro abisa má m ka, ‘Ye a sukɔ ni wɔ?’ 6Bo ma se ka m kɔ́ yaki am dɛɛ ti, am ahore asaaki agaya. 7Ama, nahɔrɛ ye m suse am n a, i ti am buka su wɔ ka m kɔ, dama nzɛn má m kɔ má, má Bukafɔ ni bá má, ama, nzɛn m kɔɔri, m súnma i am dɔ. 8I baari, i kére durunya n nufɔm deke bo i ti satiɛ, na i kére bu deke bo i ti sakpa na i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ, na i káaki kere bu kabo Nyɛmɛ bá di sɔnɔ kɛrɛ jɔrɛ barasu. 9I kére bu deke bo i ti satiɛ, dama bu yo má m yarada. 10Na i kére bu deke bo i ti kpa na i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ, dama m sukɔ m Si n dɔ ɔ, na am ŋú má m kun. 11Na i káaki kere bu kabo Nyɛmɛ bá di sɔnɔ kɛrɛ jɔrɛ, dama Nyɛmɛ adi Sitana bo i ti durunya n nufɔm kɛrɛ tii n jɔrɛ ayo i ŋgbɛɛn. 12M toko la jɔrɛ dɔŋgu bo má m se am, ama, am koro de má i kɛrɛ kisa. 13Ama, Awiɛwiɛ Casi n bo i se nahɔrɛ n ba baari, yiri kére am nahɔrɛ atin kɛrɛ a, dama jɔrɛ kɛrɛ bo i kán kere am ni, má i dɛɛ yiko nu ye i fá kan, ama, kabo Nyɛmɛ kére i ni, sɔ ye i kán, na i kére am sam bo bu bá yo ni. 14Yiri wúra m kpiri a, dama i kán m ŋu jɔrɛ kere am. 15Deke kɛrɛ bo i ti m Si dɛɛ, i ti m dɛɛ wɔ, nyini dɛɛ ti ye ma se am ka, i kán m ŋu jɔrɛ kere am n a.” 16Na Yesu ase bu ka, “Wɔ ka kaan na am ŋú má m, ama, i ba yoori kaan buka su na am ŋú m bekun.” 17Na i susufɔm n nbem abisa bu ŋuŋu nu ka, “Nzu jɔrɛ ye i jɔjɔɔri i sɔ n a? I ŋa, wɔ ka kaan na ya ŋú má i, ama, i ba yoori kaan buka su, ya ŋú i bekun. Ye wɔ kaaki ase bekun ka, i sukɔ i Si dɔ ɔ.” 18Na ba kaaki abisa bu ŋuŋu nu ka, “Ye ahin dɛɛ, i ba yoori kaan n bu la ka sɛ wɔ lɛɛ? Ya si má i jɔjɔɔwa n bu.” 19Na Yesu afa nu ka bu koro ka bu bisa i nyini jɔjɔɔwa n bu wɔ. Na wɔ bisa bu ka, “Bo m seeri ka wɔ ka kaan na am ŋú má m, ama, i ba yoori kaan buka su, am ŋú m bekun n ye am subisa am ŋuŋu nu, na am si i bu, nzɛn sɛ? 20Nahɔrɛ ye m suse am a, ambɛrɛ bá sun na am kóko, ama, na durunya n nufɔm bɛrɛ ahore jɔ́. Ambɛrɛ ahore bá saaki, ama, am ahoresaaki ni bá kaaki ahorejɔ. 21Nzɛn bara anya akutu ka i wu baa, i la ahoresaaki, dama i wahara saŋga ye wɔ ju a, ama, i ba wuuri baa n wieeri, i téŋge má i wahara n bo wɔ sin n su kun, dama baa n bo wɔ wu i durunya n nu n ti, i ahore ajɔ. 22I ti sɔ ɔ, am gusu dɔ, kisa, am la ahoresaaki, ama, m bá ŋu am bekun, na am ahore jɔ́ bo sɔnɔ koro dé má am ahorejɔ n am dɔ. 23Nyini cɛɛn ni, am bísa má deke be busu m dɔ. Nahɔrɛ ye m suse am a, deke kɛrɛ bo am sereeri m Si ni, m duma n nu, i yó i ma am. 24Am nya sere má m Si deke be m duma n nu haari ni nyuma. Kisa am sere i, na am nyá i, na am ahore jɔ́ kɔ sin su.” 25Na Yesu ase bu ka, “Ma se am ahin n kɛrɛ anyundɛrɛ nu wɔ lɛɛ, saŋga suba bo m bó má am anyundɛrɛ kun, ama, m kán m Si ŋu jɔrɛ kɛrɛ kpain kere am a. 26Nyini cɛɛn ni, am fá m duma n fa sere Nyɛmɛ, má mini sere Nyɛmɛ ma am a. 27Yiri m Si ni i tii koro am a, dama am koro m na am ayo yarada ka m fite i dɔ ɔ. 28M fiteeri m Si dɔ ɔ baari durunya n nu a, ye kisa m sufite durunya n nu kaaki kɔ i dɔ a.” 29Na Yesu susufɔm n ase i ka, “Kisa a jɔjɔ ya dɔ weinwein wɔ, a bo má ya anyundɛrɛ kun. 30Ama, kisa ya si ka a si deke kɛrɛ, wɔ ti má ye ni ka be bisa u deke be, dama kana bu ba bisa u deke be, a si kabo bu koro ka bu bisa u ni, nyini ma ya si ka a fite Nyɛmɛ dɔ n a.” 31Na wɔ bisa bu ka, “Am ayo yarada kisa? 32Ama, saŋga suba bo wɔ ju awie, bo am kɛrɛ bá sandi yaki mini ŋgumi, na sɔnɔ kɛrɛ kɔ́ i dika, ama, m wo má m ŋgumi, dama m Si Nyɛmɛ wo m dɔ. 33Ma se am ahin kɛrɛ na am la ahoreda m dɔ. Am ŋú kekereke durunya n nu, ama, am fa ahoresi, dama ma kunma durunya ni.”


text: 1Mini Pɔɔlu ni Timoti bo ya ti Yesu Kristo akɔɔm ni, yɛrɛ sukɛrɛ ahin kadasi n ma Nyɛmɛ minɛm bo bu wo Filipiya miɛ kpiri n nu ni, na ba de Yesu Kristo na bu ni yiri ayo kun ni, fa kɔ tu Kristo jama mɔfɔm, ni bu bukafɔm kɛrɛ. 2Ya Si Nyɛmɛ, ni ya Mibiɛ Yesu Kristo buka am kɛrɛ na bu ma am ahoreda. 3Saŋga kɛrɛ bo m ba teŋge am jɔrɛ su, m da Nyɛmɛ asi ma am wɔ. 4Na saŋga kɛrɛ gusu bo m sere Nyɛmɛ ma am, m sere i ni ahorejɔ ɔ, 5dama fite cɛɛn n bo am deeri Kristo labari kpa haari ba ju ni nyuma ni, am abuka m bo ma koro akan Kristo labari kpa n jɔrɛ akere minɛm. 6Nyini ti, m la ahoresi ka Nyɛmɛ wo am dɔ, yiri boori i bu yoori nyini sakpa ni am nu a, yiri súyo i sɔ a, haari kɔ ju cɛɛn n bo Yesu Kristo bá kaaki ba ni. 7Saŋga kɛrɛ am jɔrɛ wo m ahore su wɔ, nyini ti, kabo m sunsun fa kɔ am dɔ ni, wɔ yo daka ka m yo sɔ. Dama am kɛrɛ abuka m fa kɔ juma n bo Nyɛmɛ afa ama m ka m yo i ni. Haari ni bo kisa m wo dansaraka nu ni, wara saŋga bo m nati m koroyanu ni, am bukaari m wɔ, na ma kan akere minɛ ka labari kpa n ti nahɔrɛ wɔ, adena bu yo yarada nahɔrɛ su. 8Nyɛmɛ di m daani ka am sa wo m ahore su saŋga kɛrɛ a, ka m koro am ni koro bo Yesu Kristo fa koro ya ni. 9M nyɛmɛsere la ka, am sukoro am beŋgu buka su saŋga kɛrɛ, na am susi Nyɛmɛ atin n kɛrɛ, na am si nahɔrɛ atin, 10adena am si na am koro tambu yi deke bo i ti kpa nahɔrɛ su, na am yo casi na am la má ŋgasi be fa kɔ cɛɛn bo Kristo ba kaaki ba ni. 11Na m susere Nyɛmɛ ka Yesu Kristo buka am, na am wo wo kpa, na am suyo sakpa saŋga kɛrɛ, na minɛ ŋu i na bu kansi Nyɛmɛ na bu wura i kpiri. 12M ninbaam, m koro ka am si ka sa bo wɔ tu m na m wo dansaraka n nu ti má tiɛ, nyini ma labari kpa n akoro abara ayɛ a. 13Nyini dɛɛ ti, tintinijinafɔm ni minɛm kɛrɛ bo bu wo fɛn n asi ka, m ti Kristo dɛɛ amusuisufɔ dɛɛ ti ye m wo dansaraka nu a. 14M dansaraka n nu woowa n awura ya ninbaam dɔŋgu kpɛrɛ kekereke Mibiɛ n dɛɛ ti, wɔ ma ba nya ahoresi abuka su bo bu koro sukan labari kpa n jɔrɛ saŋga kɛrɛ na bu soro má sɛrɛ. 15Nahɔrɛ, kɔrɛsi ni akuruwa se ti, ye bu nbem kan Kristo labari kpa n jɔrɛ n a, ama, nbem gusu kan i ni akunnu fofoe wɔ. 16Bɛrɛ n bo bu yo i ni akunnu fofoe ni, Nyɛmɛ koro ti ye bu yo sɔ n a, dama bu si ka Nyɛmɛ ma m wo fɛn a, na m tu ŋgoni fa kɔ Kristo labari kpa n jɔrɛ su. 17Nyiŋgam ni, bu kan má Kristo labari kpa n jɔrɛ ni bu sunsunni kpa, ama bu bita anyii sunsunni wɔ, adena bu má m di wahara dansaraka n nu. 18Nyini n kɛrɛ bo bu suyo i ni, i be mmɔɔ kpiɛ má m daafiri. Ama, deke bo i yo m fiɛ n la ka, bu ma Kristo labari kpa ni susandi bara yɛ buka su wɔ. Nzɛn bu kan má i ni bu sunsunni kpa, wara bu kan i ni bu akunnu fofoe, m dɛɛ la ka, saŋga kɛrɛ m ahore ti jɔɔwa. 19Dama m si ka nyɛmɛsere bo am sere Nyɛmɛ ma m saŋga kɛrɛ n ni buka bo m nya i fite Yesu Kristo Awiɛwiɛ Casi n dɔ ni, nyini ma m nya m tii a. 20M fa ahoresi ni tama yo m juma ni anyumboro saŋga kɛrɛ, na má nyinsɛ ti m, adena nzɛn m wuuri, ni bo ma wu má kɛrɛ, m woowa koro ma minɛ kansi Kristo dɛɛ duma. 21Mini dɔ, nzɛn m la ŋgɔɔ, Kristo dɛɛ ti a, nzɛn ma wu, i ti m kpɛrɛ wɔ. 22Ama, nzɛn m toko la ŋgɔɔ ahin durunya n nu fɛn na m koro yo sa bo i kun kpɛrɛ Nyɛmɛ dɔ, nyini yiri, m si má bo m yi ahin deke nnyɔm nu. 23Ma ka afiɛn ni afiɛn wɔ, dama m koro ka má m wu wɔ na m kɔ wo Kristo dɔ, m ŋu ka nyini n ti ye tara durunya n nu fɛn bo m wo ni. 24Ama, nzɛn m kaaki niɛ bekun a, ambɛrɛ dɛɛ ti, i ti ye ni ka má m wu, ama, m wo ni m ŋgɔɔ durunya n nu fɛn. 25Tɔ. Nyini dɛɛ ti, m si tenle su ka m wú má kisa, m wó bɛrɛ wɔ, na m búka am na am koro yo Kristo yarada ni nahɔrɛ, na am ahore jɔ. 26Adena nzɛn m ba kaaki ba niɛɛri am busu bekun, nyini saŋga, am lá deke bo am koro fa kansi Yesu Kristo, fa kɔ sa n bo wɔ yo ama m ni. 27Tɔ, kisa, jɔrɛ kɛrɛ bo i wo bɛrɛ la ka, am ma am woowa ti kabo Kristo labari kpa n kere ka am wo barasu ni, na nzɛn m ba koro ba niɛɛri am busu, wara ma koro aba má n kɛrɛ, na m ti am jɔrɛ ka Awiɛwiɛ Casi n ma am la jinakunsu, na am la sunsunni kun ni anɔɔsɛ, suboro am nyi sutu ŋgoni kan Kristo labari kpa n jɔrɛ kere minɛm na bu yo yarada. 28Na má am soro sɛrɛ fa kɔ am kpɔfɔm dɔ, am ma am ahore ti siiwa saŋga kɛrɛ, nyini má bu ŋu nu na bu sí ka bu ká ŋgbɛɛn a, ama, ambɛrɛ yiri, am nyá tiide, dama Nyɛmɛ má am nyá tiide a. 29Dama Nyɛmɛ ace am aceeri Kristo dɛɛ ti, ka am yo Kristo yarada, má nyini ŋgumi, ama, am kaaki di wahara ma i. 30Nyini ti, kisa am koro buka m na ya kɛrɛ kun nyini luɛ ni. Yiri ye am yo ŋuuri ka m tu i ŋgoni n a, ye kisa am ti ka m toko tu i ŋgoni n a.


text: 1Behɛ ya mɛhe soŋa soŋa ge doohe nɔse'a woo te n bɔ'ɔra ya zina wa, ge bala te ya wan bɔna ge wi'ɛ, ge ta'an ta fan' teŋsɛka te Na'ayenɛ ya Yenɛ la biŋe nɔɔrɛ la pɔtɛ bo ya sɔyaabdoma la. 2Tɛnre ya Na'ayenɛ ya Yenɛ la n daa tare ya se'em yuuma pihinaahe pɔgɔtia wa poan, te a bahɛ te ya sigehe ya mɛhe la. A magahera ya mɛ te a behɛ sɛla n boe ya sunya poan la. A bote a behɛ nya ya wan doohe enŋa n bo ya a pa'alegɔ se'em la bii ya kan doohe. 3A bote ya sigehe la ya mɛhe zuo te a bahɛ te kom sige ya zuo ge te a diihe ya la *manna dia, sɛla te yamam bii ya sɔdoma ka tabelɛ mina. Te a pa'alɛ ya yeti, Asaala ka vɔe la boom ma'an, ge a vɔe mɛ la yelese'ere woo n ze'ete Na'ayenɛ nɔɔrɛn na. 4Ya futo daa ka aanhom, bii ya na'ma fuuhom yan keŋɛ yuuma pihinaahe la. 5Bala, mini ya ya sunya poan te nɛra n dɔnlegere a bia toberɛ se'em la, bala mea te Na'ayenɛ ya Yenɛ la me wan dɔnlegɛ ya toberɛ. 6Tɛnre ya Na'ayenɛ ya Yenɛ la n bo a nɔɔrɛ se'em la, ge na'aha en. 7Na'ayenɛ ya Yenɛ la tare ya yɛ'a kɛn'ɛra la teŋsoŋa poan na. Teŋsɛka te ka bɔgɔhe perɛ la ko'om. Teŋsɛka n perɛ la ko'nini, te ka kolaahe ko'om zɔta uura ba bɔn'ɔrɔ la zɔya zuto. 8Teŋsɛka te ki' la mui la tiihe wɔla la kenkama la *pomegranate la kaam tiihe la te seerom bɔna ka poan. 9Teŋsɛka te dia ka tara nɔŋɔ, zen'an te sɛla sɛla yele kan daam ya. Ka dela teŋsɛka te ka tanhe tara kurugo, te ka zɔya zuto tara kuto mɔlɔgɔ. 10Ya han ta bɔna bini dita tegera, ya pɛngɛ Na'ayenɛ ya Yenɛ la soŋa, la enŋa n bo ya teŋsoŋa sɛka taaba wa. 11Behɛ ya soŋa la ya da tamɛ Na'ayenɛ ya Yenɛ la yele bii ya koŋe ya doohe a nɔya la bii nɔze'elego la bii malema se'a woo te n yɛta bɔ'ɔra ya zina wa. 12Ya han ka baŋɛ soŋa, se'em ma'an te ya ta nyɛta dita tegera bii mɛ yikanra soma kɛn'ɛra la, 13te ya nii la piihe wi'ɛ kekeko, te ya sanlema la ligiri malom pa'ahera, te sɛla woo te ya tara kɔ'ɔn malom pa'ahera la, 14pa'alɛ n mɛŋa wan kɛn' ya sunya, ge la wa bahɛ te ya tamɛ ya Na'ayenɛ ya Yenɛ fan' ya yehe Mizraim teŋa poan na la, zen'an te ya yuun dɛna da'aba la. 15A yuun tare ya la bala tɛbe tɛbe doohe pɔgɔtia zen'kantɛ la n daa de nyɔnpɔnhega zen'an te zankanhe la naŋhe perɛ ka poan, te ko'om la fiin wa yuun ka bɔna ka poan la. A yuun bahɛ te ko'om ze'ele la taŋa poan yehe na te ya nyu', 16ge bahɛ te *manna dia ze'ele saazuo ka'aha na te ya obe tegɛ pɔgɔtia teŋa la poan, sɛla te ya sɔdoma mɛhe ka tabelɛ nyɛ. A yuun bote ya sigehe la ya mɛhe zuo te a makera ya beha, ge mina a suunren te ba'ahegɔ zan'an, sɛla woo wan ana soŋa bo ya. 17Ya han ka baŋɛ soŋa, ho ta'an yele ho mɛŋa yeti, Mam mɛŋa murugere n bo mam lɔgɔtona wa zan'an. 18Tɛnrɛ Na'ayenɛ ya Yenɛ la. Enŋa n bo ho paŋa te ho tom nyɛ lɔgɔrɔ la. Te enŋa bahɛ te a nɔɔrɛ la te a biŋe bo ya sɔyaabdoma la pɔtɛ la wa'an sera na wo lan ane se'em zina wa. 19Ya han daan ta tamɛ ya Na'ayenɛ ya Yenɛ wa yele, ge ŋmɛregɛ dɔla yena a se'a tona bɔ'ɔra a ge na'aha aŋa, n yeti ya zina wa te sagaŋɔ wan sige ya zuo na, 20wo teŋhe se'ehe woo te Na'ayenɛ sagom se ya ninin se'em la, bala mea te a wan eŋɛ ya, ya han ka nam ya Na'ayenɛ ya Yenɛ la.


text: 1Nôbi, en nêm lê are sa keben men, ena ôbi jé bi men, en gel Kelma wona Jésu bi men, kenbay a na ari gelé ka jé wuɲê wo tô Kelma a men. 2Hena ené na ôbi jé tu ɓiɲé ka pôni a ré kôba, kenbay ba, ena ôbi jé turŋge a, wôsa kena ari gelé ka jé wuɲê wo en li mega ôbi jé iyôŋ tô Kelma hen. 3Kwôlo na kelê dôriɲ kwôlê san a kiriɲa ɓiɲé lên ɲôm a na: 4Nôbi kôba, en nêm wo ené emê men, yê men wô kibi jé wo en li hen né ba? 5Mega wo bay jé ka pôni men, yênê Kelma men, Piyêr a men ôrji kiriɲ naɲ yébérji kôbriji a hen ba, nôbi kôba, réé ené eŋge iyore ba, réé ené nêmê ôriɲ naɲ tu kôbena hen iyôŋ men né ba? 6Na ba, na nibay naɲ Barnabas mera a réé lê jé kwa kwoɲ derê kwôlê hen wô abiɲ yerni ba? 7Na ôbi kumbul wo yôŋ a sêɲ kumbul aɲa ré têbe yiri gaŋ ba? Men, i a yagê tiɲaɗor aɲa ré ôm yere ré ba? Men, i a abê lari aɲa réé yê kubarji ré ba? 8En ay na lê jé gawrê a ené gengiɲ kwôlê bi wo hen mera ré, niɲba, tôô to Emen kôba, kôl hen iyôŋ men né ba? 9Na liɲ bô magtubu tôô to Moyis a kôl iyôŋ ba: «Hena kelba ré ɗô kaw ba, jeré harê kibri ta ré ?» A hen ba, Emen aŋge na wô kelba ba? 10Ôbi kôl kwôlê bi wo hen gengiɲ na sarni nibay ré ba? Ew na wô sarni aɲa na ré liɲ bô magtubu to Emen a hen. Iyôŋ ba, kwôni wo yage ba, ɗi bôri na sa yagê wori bi wo hen men, kwo ti kaw ba, ɗi bôri na sa gusiɲniji a men. 11Hena na niné ci kay aŋgaɲ Tunu perêrŋge a aɲa kené béni ari uɲé ka sa terare a nà men hen ba, na aŋga gaɲ ba? 12Hena ka pôni ka eŋgeréŋge are hen ba, nibay nini nêm eŋgeréŋge are ɗê aɲ sôŋ ré ba? Niɲba, nini eŋgere are bay ka hen kôbreŋge a ré men, nini ɓu bôrni sa are a kêm wô wo Kwôlo Dôri wo Krist ma ré gusiriɲ. 13Ken hôn, ka li jé bô iyéy Emen a na, uwôɲ aŋgaɲ emêrji na kiriɲ bay ka hen men, ka li jé kini bê kwôbe a kôba, céɲji na aŋgaɲ bê kwôbe bay ka hen men. 14Na mega bi wo hen iyôŋ a, Kelma ré ayiɲ tôri bi bay derê Kwôlo Dôri ré uwôɲiɲ ari emêrji wô kibi derê kwôlê bi wo hen men. 15Niɲba, nôbi na, en li hen iyôŋ né kwôy, aɲ haw hen wo en kôl hen iyôŋ kôba, na wo ené eŋgeriɲ ani kani ré. En ma ba, dô gôliɲ wo kwôni ré mêne yi yé wuɲê wo gengiɲ sa jé bi wo en li seŋge hen. 16Wôsa hena ené uwôl béré Kwôlo Dôri ba, na diɲ deŋgôn né, niɲba, na aŋga Emen a ɗén ereŋ san a, wôsa hena ené uwôl béré Kwôlo Dôri bi wo hen né ba, kwôlê a ɓeren. 17Hena ené uwôl béré naɲ bô geyé wuɲê ba, en nêm uɲé sa kôben, niɲba, hena ené uwôl béré naɲ bô geyé ré ba, na Emen a ɗén ereŋ a san a. 18Iyôŋ niɲ ba, aŋgaɲ sa kôben ba, na mi ba? Na béré wo en uwôl bi mera, aɲ en kaɲ eŋgeré aŋgaɲ têbê sa kôben gengiɲ sa béré wo en uwôl hen. 19Bi wo ena sa yen hen haɲê kôba, en li yen mega lema wo ɓiɲé kêm, aɲ bi ené gôliɲ naɲ gawrê damaŋ. 20Hena ené mô perê Jubɲê ba, en li yen mega Jubɲê iyôŋ, bi ené gôliɲ naɲ ci. Bi wo tôô to Moyis ôm san né hen kôba, kiriɲa en mô perê ka bi kwôlê sa tôô hende to hen na, en li yen mega ené bi kwôlê sa tôô hende to hen men, bi ené gôliɲ naɲ ci. 21Men kiriɲa en li jé perê ɓiɲé ka na Jubɲê ré hen na, en mô mega kwôni wo na Jub né iyôŋ men, en li hen iyôŋ wô gôliɲ naɲ ci. Hena, ré na hen iyôŋ kôba, en ɗi tôô to Emen aɲ né, niɲba, en li na tôô to Krist. 22Kiriɲa en mô perê ɓiɲé ka iya a ba, en li yen mega ôbi iya iyôŋ, bi ené gôliɲ naɲ ci men, en bul yen gay gay hen iyôŋ, bi ené gôliɲ naɲ ka pôni naɲ geré wo gay gay. 23En li are bay ka hen, na wô Kwôlo Dôri aɲ bi ené uwôɲiɲ derê wo yi bô a hen. 24Ken hôn, bô gere a na, na ɓiɲé kwône a geré, niɲba, kwôni pôn nêŋ a uɲé sa kôbri. Iyôŋ ba, ken ge gere toɲ uwôɲiɲ sa kôbi hen ɗi. 25Ôbi gere wo yôŋ yôŋ wo jô yiri sa aŋga gay gay a ba, na wô uwôɲiɲ gwôyê niɲba, na kwo a mêniɲ tô hen, niɲba, nabay ba, nana li jé na wô uwôɲiɲ gwôyê wo a mêniɲ né kwôy hen. 26Iyôŋ ba, nôbi en ge na gere toɲ iyôŋ a tôŋ hen né men, kiriɲa en ay kôben ba, en diɲ are yôd ɗiba, en meremné ré. 27Men, en geliɲ yen gusiɲ men, en liri lemnare men, aɲ bi kwôlo ené dô biɲ ɓiɲé ka ɗaŋgi hen na, bi nôbi kôba, ené uwôɲiɲ derêri men ɗiba, bi ené nal ré.


text: 1Nde, Pɔli ya kɛdi kɛ sɛbɛ. N mara Allala wɔli kɛlɛ anubɛ Yisa Kirasitila kilayɛ la. Anu ya n yabɔ ka n nata ko n ni ata mɔgɛnu dɛnbɛ dɛnkɛninyɛ rɔ alako anu ni tonyɛ lɔn mala dina koe rɔ. 2Ale le si yigi di anu ma ko anu ni habadan-nimayɛ sɔrɔn. Alla, min ti foninyɛ fɔ, wo le ya habadan-niyi-lanyiri kɛ kiri ma ye yanni duninya-dan ni bira tumɛ min. 3A wati bɛnnɛ rɔ, Alla ya sarakanɛ kɛ labɔ gbɛ rɔ ma ye ata kumɛ rɔ. Alla ya wɔlɛ wo kerifa nde la iko ale, ma kisilɛ Alla ya a fɔ n ye nya min. A ko n ni a lake mɔgɛnu ma. 4N bi kɛ sɛbɛla ile Taita ma. I manɛ iko n nyɛrɛta dan bawo ma mɔgɔ filɛ dɛnkɛninyanɛ Yisa ma. Alamɛ ma Fa Alla anubɛ ma kisilɛ Yisa Kirasiti ya hinɛ yira i la ka yisi-kimɛ di i ma. 5N ya i to Kariti alako koe minnu tora anu kɛbɛlɛ la, i ni to wonu kɛla. Wo kɔma, i ni chɔchi-mɔgɔ-banu sigi soe bɛɛ rɔ. N bara min fɔ i ye nun, i hɛnkili to wo ko. 6N ko fɛɛ kana taran chɔchi-mɔgɔ-ba la. A ni telen ala musi ye. Ala dannu ni ma dɛnkɛninya-mɔgɛnu na. Mɔgɛnu kana anu lɔn kalabante anubɛ kuma-birabɛlɛnu na. 7Fɛɛ kana taran chɔchi-mɔgɔ-ba la bawo Allala wɔlɛ kerifanɛ ale le la. A kana ma nyɛrɛ-sako-kɛlɛ la. A yisi kana bɔ tiriya! A kana ma baan-minnɛ la anubɛ kɛlɛ-tɛgɛlɛ anubɛ tɔnɔ-yogo-nyininɛ. 8A ni ma sundan-rabiralɛ la. Ado ko-nyima-kɛ ni diya a ye. A ni ma nyɛrɛ-mara-mɔgɛ la anubɛ mɔgɔ-latelennɛ. Mɔgɛnu ni a taran, a sɛninyanɛ, a kolonɛ buda! 9A ni kiri lanaya-kumɛ wonu ma minnu bɛnnɛ karan-kɛndɛ ma. A si ke worɔ ka donu makawandi tonya-karan kɛ fɛ anubɛ minnu bi tonya-karan kɛ masɔsɔla, a ni wonu natelen. 10Ado mɔgɔ siyaman bi sɔsɔli kɛla alako anu ni mɔgɛ gbɛrɛnu yanfa anuna kuma-fuyinu fɛ. Anu siyaman bi Yahudiyanuna dina rɔ nun. 11A kakɛn, i ni anu nakala anuna kumɛ ma bawo anu bi denbaya siyaman tinyana karan wo fɛ. Anu bi wo mala wodila ko la. Ado miliya-koe le wodi-makele-koe wo la. 12Anuna nɛbi kelan, Kariti kɛ kɔni, wo ya a fɔ ko, “Foninya-fɔlɛ le Kariti kɛ kɛnu na tumɛ bɛɛ. Sogo-feremɛnu anubɛ tinya-mansa fen-dɔnna-wɛnu denu bi anu na.” 13Nɛbi wo ya min fɔ, tonyɛ le. Wo le ya a to, i ni anu makuma bɛrɛkɛ alako anu ni dɛnkɛninya-kɛndɛ sɔrɔn. 14Anu kana anu tole masɔ Yahudiyanuna namu la tun anubɛ kumɛ minnu bɔnɛ hadama dannu bolo. Minnu bara anu ban tonyɛ la, karan kɛnu bɔnɛ wonu denu bolo. 15Fen bɛɛ sɛnima mɔgɔ-sɛnimɛnu ye kɔnɔ fenfen sɛninyani ma sɔn-yogoma-tiginu ye anubɛ dɛnkɛninyabɛlɛnu bawo anu hɛnkili anubɛ anu sɔndɔmɛ latinyanɛ. 16Wonu si a fɔ ko anu ya Alla lɔn kɔnɔ anuna kɛwɔlɛnu bi wo masɔsɔla. Anu makisimiriyanɛ. Kuma-birabɛlɛnu denu bi tolon! Ko-nyima-kɛ ma bɛn anu ma mumɛ!


text:
Tomorrow Lyrics
by Salif Keita
Album: Papa
Album: Papa
-
Chorus Tomorrow, only tomorrow Sadio, I'll pay tomorrow Sadio jon te i fe Ousmane ko ka bi fe Ka bi fe koniete ka le te sigi Sadio jon te i fe Malien ko ko u bi fe Ko u bi fe ko ni e te ko ulu te sigi Mogo ma taa folo kanaa Saya ma son nene ma An sayakera nene balidi Chorus 2x Tomorrow, only tomorrow Sadio, I'll pay tomorrow Sadio jon te i fe Fatoumata ko o ka bi fe Ka bi fe kono ete ka le te sigi Sadio jon te i fe BâOumou ko ka bi fe Ka bi fe ko ni ete ka le te sigi Mogo ma taa folo kanaa Saya ma son nene ma An ma taa folo kanaa Saya ma son nene ma An sayakera nene balidi Chorus 2x Tomorrow, see you tomorrow Sadio, see you tomorrow Mogo ma taa folo kanaa Saya ma son nene ma An ma taa folo kanaa Saya ma son nene ma An sayakera nene balidi Sadio, see you tomorrow (2x)
Lyrics © EMI Music Publishing
Lyrics powered by LyricFind
What does this song mean to you?
Recommended
Tomorrow Lyrics
NitroLyrics.com
NitroLyrics.com
Rate Tomorrow by Salif Keita
-
This will not be displayed again for 30 day(s).


text: 1Tɔ, kabo Kristo dɛɛ ti na am ayo ka nibaa kun ni, am sukoro am beŋgu. 2Am teŋge su na am sude wɔfɔm. Nbem yo yoori sɔ ɔ haari na ba de mɛrɛkɛm wɔfɔ, ama, ba si má ka bu ti mɛrɛkɛm. 3Má am ma am wara fi minɛm bo bu wo dansaraka nu n sa, am fa i ka am ni bɛrɛ ye ba saŋga anyi am a. Na má am ma am wara fi minɛm bo bu sudi wahara n gusu sa, am fa i ka ambɛrɛ sudi wahara n a. 4Am ma jirima wo am ajaam nu, na biɛsɔ n ni bara n kɛrɛ bita bu ŋu, na má be yo ŋgbɛɛnŋgbɛɛn, dama Nyɛmɛ bá di minɛm kɛrɛ jɔrɛ bo bu kpini nbaram, ni bo bu kɔ somaya ŋgbɛɛnŋgbɛɛn n kɛrɛ. 5Má am ma am nyunu boro ŋwaa koro su agaya, ama, am ma am nyunu yi deke n bo am la i ni, dama Nyɛmɛ ase ka, “M yáki má am ŋgbɛɛn, m káaki fa má am ji má.” 6Nyini ti, am ma ya fa ahoresi, na ya se ka, “Micɛra ni ti m bukafɔ, m soro má sɛrɛ. Adamande koro yo m nzu wɔ?” 7Am niɛ am mɔfɔm bo bu kan Nyɛmɛ jɔrɛ n kereeri am ni. Am niɛ kabo bu woori wo kpa barasu, na am sɔn bu yarada bo bu yoori i n su. 8Yesu Kristo kaaki má, kabo i yo ti ni, i toko ti sɔ ɔ, na i ti sɔ ɔ saŋga kɛrɛ. 9Má am su kereewa fɔfɔrɛ barasu nbem su, na bu ma am mini atin kpa ni. I ti ye ni ka ya de Nyɛmɛ dɛɛ ahɔrɔma n bo i ma ya ahoresi ni, na má ya de atin bo bu ciirem kere fa kɔ diire diiwam su, bo bu su nyini ciirem su ni, i buka má bu. 10Sa bo Yesu ayo ama ya n dɛɛ ti, ya fa i ka ya la Nyɛmɛ sayoowa yoobiri n dɛɛ diire bo Yudafɔm Nyɛmɛ sayoowa dɔŋguyofɔm bo bu yo juma Nyɛmɛ Sereebiri Nambue n nu n la má atin na bu di be. 11Afɔ kɛrɛ afɔ, Nyɛmɛ sayoowa dɔŋguyofɔ kpiɛn n fa neŋgendɔrɛm mbunja a, na i fa wura Casi Kɛrɛ Casi Sɔɔ n nu. Na i fa yo yoowa ma Nyɛmɛ, fa kɔ minɛm satiɛ bo ba yo i n su, na i ma bu nya fa niɛ n kɛrɛ fite miɛ n ahɛmɛ, na bu yara i sin. 12Nyini dɛɛ ti, ye Yesu gusu wuuri miɛ n ahɛmɛ n a, adena i koro fa i mbunja n yo minɛm casi. 13Sa n bo wɔ yo ama ya n dɛɛ ti, am ma ya kɔ i dɔ miɛ n ahɛmɛ, na ya su i atin su, na ya ni yiri kɛrɛ saŋga di nyinsɛ n bo i diiri n be. 14Dama durunya n nu fɛn, ya la má miɛ be bo ya suwo nu saŋga kɛrɛ, ama, ya boro ya nyi suniɛniɛ miɛ kpiri n bo i bá ba n wɔ. 15Nyini ti, buka n bo Yesu ayo ama ya n dɛɛ ti, am ma ya fa kansi fa ma Nyɛmɛ saŋga kɛrɛ. Ya saraka yoowa n bo ya fa ma Nyɛmɛ n la ka, ya teke ya nɔɔ, na ya kan kere minɛm ka Yesu ti Mibiɛ n a. 16Má am yaki kpayo, am buka am beŋgum saŋga kɛrɛ, dama nyini saraka yoowam sɔ, ye Nyɛmɛ koro a. 17Am de am mɔfɔm nɔaniɛ, na am su atin n bo bu fa kere am su, dama bɛrɛ sukpiɛ daafiri am busu n dɛɛ ti, ye Nyɛmɛ bá bisa bu kabo bu yoori bu juma n barasu n a. Nzɛn am deeri bu nɔaniɛ, bu yó bu juma ni ahoreda a, ama, nzɛn am ade má bu nɔaniɛ, nyini ma bu yo bu juma ni ahoresaaki a, na nyini sɔ gusu buka má am. 18Am susere Nyɛmɛ ma ya saŋga kɛrɛ. Yɛrɛ dɔ, i ti nahɔrɛ wɔ ka ya yo sa bo i kɔ atin su wɔ, na ya sunsunni nu ma ya ka ya yo sa bo i kɔ atin su wɔ saŋga kɛrɛ. 19M sere am wɔ, am boro am nyi sere Nyɛmɛ ma m, na i buka m, adena i cɛ má, na m kaaki ba am dɔ bekun. 20Nyɛmɛ ahoredafɔ n ateŋge ya Mibiɛ Yesu Kristo i yiwee n nu. Nyɛmɛ faari Yesu mbunja n faari sɛsɛsu diiri i di n ti ye Yesu yoori ya sasafɔ kpiri n a. Nyini sɛsɛsu n la má awieeri. 21Nyini ti, m sereeri Nyɛmɛ ka i ma am deke kpa n kɛrɛ bo i ti ye ni ka am nya i, na am yo i sa koroowa, na i kaaki ya wo, na ya yo minɛ n bo i ahore jɔ ya ŋu. Yesu Kristo dɛɛ ti, ye i yo nyini n kɛrɛ a. Yiri ti ye ni ka ya kansi i saŋga kɛrɛ saŋga. Ami. 22M ninbaam, m sere am wɔ, am yo sawɔrɛ, na am so am sui, na am de ahin jɔrɛ n bo i wo ahin kadasi n nu, na m sufa tu am fɔ ni. Dama jɔrɛ n bo m sukɛrɛ ma am n sunnu má. 23M koro ka am si ka, ya niwa Timoti wo má dansaraka nu kun, ba yaki i, nzɛn i ba tuuri m nde, na m ba suba, m ni yiri kɛrɛ bá niɛ am busu. 24Am bisa am mɔfɔm kɛrɛ ni Nyɛmɛ minɛm kɛrɛ dɔŋgu ma ya. Ya ninbaa yaradayofɔm bo bu wo Itali asiɛn n su n kɛrɛ bisa am dɔŋgu. 25Nyɛmɛ buka am kɛrɛ.


text: 1Nzɛn m jɔjɔ adamande aniɛ barasu barasu n kɛrɛ, na nzɛn m jɔjɔ mɛrɛkɛm aniɛ, na m koro má minɛm, m ti ka adaŋwore wɔ, wara m ti ka coco bo i bobo i beŋgu na i yo naŋmiɛ ŋgbɛɛn wɔ. 2Nzɛn m de Nyɛmɛ nɔaniɛ n Awiɛwiɛ Casi n dɔ, na m kan kere minɛm, na m la si kɛrɛ na m si deke n kɛrɛ bo bu wo asiri nu ni, na nzɛn m la yarada haari bo m koro se bukam ka bu yasu bu tanaabiri, ama, na m koro má minɛm, m ti ŋgbɛɛn wɔ lɛɛ. 3Na nzɛn m faari m neŋgem kɛrɛ fa kpaaki nu maari yaarifɔm, na m faari m ŋuniɛmbaa fa maari, na bu yara m sin, na m koro má minɛm, nyini n kɛrɛ bo m yo i n ti ŋgbɛɛn wɔ lɛɛ. 4Sɔnɔ bo i la koro, i mi la sawɔrɛ wɔ, na i yo kpa, i mi si má minɛ kɔrɛ, i mi fɔ má yanfɔya, i mi koro má kpiri. 5Sɔnɔ bo i la koro, i mi la má anyumbaa wuruuwa, i mi yo má sa bo yiri ŋgumi yo ye, i mi fa má yaa ndende, i mi fa má jɔrɛ se má i kunnu na i teŋge su. 6Sɔnɔ bo i la koro, i mi ahore ti má jɔɔwa fa kɔ satiɛ su, ama, i mi n ahore ti jɔɔwa fa kɔ deke bo i ti nahɔrɛ su a. 7Sɔnɔ bo i la koro mindi de deke kɛrɛ wɔ, na i la yarada fa kɔ deke kɛrɛ nu, na i la ahoresi fa kɔ deke kɛrɛ nu, na i la mindi saŋga kɛrɛ. 8Koro la má awieeri. Ama, aceerim bo Awiɛwiɛ Casi n fa ma minɛm na bu koro kan Nyɛmɛ nɔaniɛ n kere minɛm ni, i la saŋga bo i ba sin wɔ, minɛm bo bu jɔjɔ aniɛ barasu barasum ni, bu bá mɔ bu nɔɔ ɔ, na bo bu la si ni, i la saŋga bo i bá sin wɔ. 9Kisa ya si má deke n kɛrɛ wie má, na Nyɛmɛ nɔaniɛ n bo ya kan kere minɛm ni, ya si má i kɛrɛ wie má. 10Ama, nzɛn Kristo ba baari, nyini saŋga deke n bo ya si má i kɛrɛ ni aba i awieeri lɛɛ. 11Saŋga bo m yo ti baatuma ni, m yo jɔjɔ baatumaya jɔrɛ wɔ, na m sunsun kabo baatuma sunsun ni, ama, m nyunu ba tiiri ni, na ma yaki baatumaya jɔrɛm n kɛrɛ. 12Kisa dekem bo ya ŋu i ni, i ti ka ya niɛ ŋu i niɛɛnu nu wɔ, ama, ya bá ŋu i fofoe nu, kabo ya ŋu ya ŋu n wɔ. Kisa m si má deke n kɛrɛ, ama, saŋga suba bo m bá si deke n kɛrɛ, kabo Nyɛmɛ si m nahɔrɛ su ni. 13Tɔ, kisa ahin deke nsanm ni wo bɛrɛ a, bɛrɛ la yarada, ni tama, ni koro, ama, bo i tara bu kɛrɛ n la koro wɔ.


text: 1Malema ana la nɔze'elego dena te ya wan ta ma'ɛn ya mɛhe dɔla a teŋsɛka poan te Na'ayenɛ n de ya sɔdoma Yenɛ la dekɛ bo ya te ka dɛna ya sɔ'ɔlom ya vom saŋa woo poan teŋparɛ wa zuo la. 2Ta doohe ya sagom zen'se'ehe woo te teŋhe se'ehe te ya yeti ya sɔe se sɔna wa nɛreba kena kaanbera ba yena la bahɛ, zɔya kanra la zɔya bibihe zuto la tiihe n zo'e zɛ'a teŋa la. 3Gbi' ya ba bimbina la, ge wɔnrɛ ba toolom kuga la, ge nyɔ' Aserah bagarɛ dɔɔrɔ la bugum, ge gbi ban mɛ baga se'a la, saalom ba yu'ura zen'senhe woo poan bahɛ. 4Da na'ahe ya Na'ayenɛ ya Yenɛ sɔrɔɔ kona taaba. 5Ge ne keŋɛ ya ta sohɛ ya Na'ayenɛ la zen'an te Na'ayenɛ ya Yenɛ la mɛŋa wan loe ya yizuto wa poan te bilam dɛna a bɔŋa zen'an te a yu'urɛ puta bini la. Kene ya bilam. 6Zen'kaŋa la, te ya wan tara ya nyɔ'an bo'olom la kaanbegɔ bo'olom la pia porogerɛ bo'olom la nɔŋerɛ bo'olom la nɔpo'ologɔ bo'olom la ya popeelom bo'olom la woo kena la ya nii la ya piihe n kɔmdeena bo'olom. 7Na'ayenɛ ya Yenɛ la nɛŋan bilam te yamam la ya nɛreba zan'an ne wan lagahɛ zin'ire di, ge tara popeelom la Na'ayenɛ ya Yenɛ la n kan' som bahɛ ya zuo te ya tare sɛla woo la. 8Da ta bahɛ ya te nɛra woo eta dɛ enŋa n bote se'em wo tomam n eŋɛ dɛ ka'lam se'em wa. 9Yan nan ka paɛ vo'ohogo zen'an la la sɔ'ɔlom sebo te Na'ayenɛ ya Yenɛ la dekera bɔ'ɔra ya la n sɔe te to eta dɛ bala ka'lam la. 10Ya han yakɛ Yordan Kolaa wa, ta zin'ire teŋsɛka te Na'ayenɛ ya Yenɛ la dekera bɔ'ɔra ya te ka dɛna ya sɔ'ɔlom la poan, te a bo ya vo'ohogo ya diŋdoma woo n kae ya mum wa poan te ya bɔna fai. 11Zen'sɛka te Na'ayenɛ ya Yenɛ la wan loe te ka dɛna a bɔŋa zen'an te a yu'urɛ pota bini la poan, bilam te ya wan tara lɔgɔseto woo te n bo ya nɔɔrɛ te ya tara kena na la, ya nyɔ'an bo'olom la kaanbegɔ bo'olom la pia porogerɛ bo'olom la ya nɔŋerɛ bo'olom la ya nɔpo'ologɔ bo'olom lɔgɔsonɔ seto woo te ya ganhɛ te ya bo Na'ayenɛ la. 12Na'ayenɛ ya Yenɛ la nɛŋan bilam te ya wan nyeena, yamam la ya dayɔɔhe la ya pɔyɔɔhe la ya boraahe tontoneba la ya pɔsɔɔrɔ la Levidoma la n ze'ele ya teŋhe la poan na ka tara ba mɛhe tɔntɛ bii sɔ'ɔlom la. 13Behɛ ya soŋa la ya da kɔ'ɔn kaanbera ya nyɔ'an bo'olom la yan paɛ zen'an woo. 14Kaanbere ya zen'sɛka te Na'ayenɛ wan loe ka ya buuri wa poan bo ya la ma'an, ge dɔla mam bo ya nɔse'ere wa ma'an ma'an. 15Ya ta'an koora ya dunhe yan boe zen'an woo poan, doohe la Na'ayenɛ n kan' som bahɛ ya zuo la, la ya ɔbera yan bote se'em. Obe ya dunhe sene wo mɔen yɔka bii koon la. Sɛba n ka malom peere malema la sɛba n malom la zan'an ta'an lagom obe kaŋa. 16Ge da di ya dunhe la ziim. Kɔrɔgɛ ya ziim la bahɛ teŋa wo ko'om la. 17Da zin'ire ya ya mɛhe teŋhe poan di ki la daam paalom la kaam paalom pia porogerɛ bo'olom bii ya nii la ya piihe n kɔmdeena bo'olom bii ya nɔpo'ologɔ bo'olom sebo bii popeelom bo'olom la nɔŋerɛ bo'olom. 18Ge ya dita bama bɔ Na'ayenɛ ya Yenɛ la nɛŋan, zen'an te Na'ayenɛ ya Yenɛ la wan loe bo ya la. Bilam te yamam la ya dayɔɔhe la ya pɔyɔɔhe la ya boraahe tontoneba la ya pɔsɔɔrɔ la Levidoma la n ze'ele ya teŋhe la poan na, te ya zan'an nyeena Na'ayenɛ ya Yenɛ la nɛŋan la sɛla woo te ya tara la. 19Behɛ ya soŋa da malom tamɛ Levidoma wa yele yan boe teŋa la poan la. 20Na'ayenɛ ya Yenɛ la han ta yalegɛ ya sɔ'ɔlom la wo n biŋe nɔɔrɛ se'em la, te nɛnɔ sea ta tara hɔ, te ho yeti ho bote la nɛnɔ, ho ta'an obe paɛ hom bote se'em. 21Zen'an te Na'ayenɛ ya Yenɛ la loe te la dɛna a bɔŋa zen'an te a yu'urɛ pota bini la han ka lɛm, ho ta'an loe Na'ayenɛ n bo ho dunhe se'ehe la poan ko wo mam pon bo ya nɔɔrɛ se'em la. Ya ta'an obe paɛ yan bote se'em ya mɛhe teŋhe la poan. 22Obe ya kaŋa wo ka dela mɔen yɔka bii koon la. Sɛba n ka malom peere malema, la sɛba n malom la zan'an ta'an lagom obe kaŋa. 23Ge da di ya dunhe la ziim. Se'ere n sɔe la, ziim n de duŋa la vom. La ka soni ya obe ka nɛnɔ ta ta' ka vom. 24Da di ya ziim la. Kɔrɔgɛ ya bo bahɛ teŋa wo ko'om la. 25Da dite ya ziim. Bala te sɛla woo wan ana soŋa bɔ'ɔra ya mɛhe la ya kɔma sɛba nan boe pooren, yan tone sɛla n ane soŋa Na'ayenɛ ninin la zuo. 26Ge dekɛ ya toolom dene la nɔpo'ologɔ bo'olom ma'an keŋɛ zen'sɛka te Na'ayenɛ wan loe la. 27Ne bo'ore ya ya nyɔ'an bo'olom la nɛnɔ la ziim la, Na'ayenɛ ya Yenɛ kaanbegɔ daka la zuo. Ge ne dekɛ la ziim ka'ahɛ yeele a daka la loga kae, ge obe se nɛnɔ la. 28Ma'ɛn ya mɛhe nana mam pa'alɛ ya sɛla wa, ge bala te sɛla woo wan ana soŋa bɔ'ɔra ya mɛhe la ya kɔma sɛba n yee pooren, yan tone sɛla n ane soŋa ya Na'ayenɛ ya Yenɛ la ninin la zuo. 29Na'ayenɛ ya Yenɛ la han ta ŋma teŋhe se'ehe te ya wan to'e se wa bahɛ, te ya dige ba bahɛ ge sɔe ba teŋa la poan zin'an, 30yamam n sagom ba ba'ahɛ la, behɛ ya soŋa da bɛnrɛ ya mɛhe doohe ba. Da soke ba yena la yele, sɔkera yeti, Teŋkana wa nɛreba daa na'ahere ba yena la wane? Te tomam me eta bala. 31Da eŋɛ ya ete kona bo Na'ayenɛ ya Yenɛ la. Ba enŋa sɛla woo n de be'em mɛ la sɛla woo n fɛn'ɛn bo Na'ayenɛ mɛ ba yena kaanbegɔ mea poan, pon ta tara ba dayɔɔhe la ba pɔyɔɔhe nyɔ'anra bugumen kaanbera ba yena la. 32Behɛ ya soŋa la ya eta mam n bo ya nɔɔrɛ te ya eta sɛla woo se'em la. Da pa'ahɛ sɛla bini, da yehe sɛla bini bahɛ.


text: 1Wo wati rɔ, Sɔli tora a kɔnkɔnna Marila karan dannu ma anu faga koe la. A tara saraka-masɔla-kun-tigi-wɛ wara 2ka kɛdinu manyinika a bolo minnu si ale Sɔli wara-koe fɔ Yahudiyanuna dina-bon-kun-tiginu na Damasika soe burɔ. Kɛdi wonu ko ni a ya mɔgɔ wo mɔgɔ taran Marita kilɛ fɛ nyɔ, a ni wo bira ka ta wo la Yerusalɛm, kei wo, musu wo. 3A ye tala Damasika soe magbenna tumɛ min, ado a ara gbɛrɛn nyɔ ma, wan-belebele bɔra san kole rɔ ka ala foolɛ bɛɛ lamalan. 4Sɔli buira dugi ma. A ya kuman kan lamɔɛn. Wo ye a fɔla a ye ko, “Sɔli! Sɔli! I ye n tɔrɔla nfenna?” 5Sɔli ya nyinikalɛ kɛ ko, “N fa, yon bi ile la?” Kuman kan wo ko, “Yisa le nde la, i ye min tɔrɔla. 6Kɔnɔ i lasɔ. I ni ta soe. I ye nala min mala gbɛ, mɔgɛ do si na wo fɔ i ye nyɔ.” 7Nba, minnu bi tala Sɔli fɛ, wonu sɔnɛ tora. Anu ma ke kumala. Anu ya kuman kan wo lamɔɛn kɔnɔ anu ma mɔgɔ wo mɔgɔ yen. 8Sɔli ya a lasɔ gbɛ! A ya a yɛ laka kɔnɔ a ma ke fen yenna. Woletɔ anu ya a bole bira ka ta a la Damasika soe burɔ. 9Tele sawa, a ma ke fen yenna. A ma fenfen dɔn hali ka a min wo wati mumɛ bɛɛ kɔrɔ. 10Yisata mɔgɛ do ye Damasika nun, a tɔgɛ Ananayasi. Mari kumara wo ye ko-rayirɛ rɔ ko, “Ananayasi.” A ya a labira ko, “Mari, n bi yan.” 11Mari ya a fɔ a ye ko, “I rabɛn. I ni ta Yudasila bɔn la kilɛ dafɛ min tɔgɛ Kila Telennɛ. I ni Tarasa kɛ Sɔli manyinika. A ye madiyali kɛla nyɔ. 12Ale Sɔli fanan ara ko-rayen-kɛ nun. A ara kei do yen nala a wara ala ko-rayirɛ wo rɔ nun min tɔgɛ Ananayasi. A ke nyɔ, a ya a bole sa a kuma ko-rayirɛ wo rɔ alako a yɛ la ni ka.” 13Ananayasi ya a yabi ko, “Mari, kei wo ara ko-yogomɛ min kɛ ila mɔgɛnu na Yerusalɛm soe burɔ, mɔgɔ siyaman bara wo wara-koe fɔ n ye. 14Ado a ara sɛnbɛ sɔrɔn saraka-masɔla-wɛnu bolo ka Damasika mɔgɛnu bira minnu bi ile Alla matarala i tɔgɛ rɔ.” 15Mari ya a fɔ a ye ko, “Ta! Nde le ara a yabɔ ko a ni wɔlɛ kɛ n ye. A si a ma, sibolo gbɛrɛnu anubɛ anuna mansɛnu ni n tɔgɛ lamɔɛn, hali Isirɛla mɔgɛnu. 16Ado a ye nala tɔrɔyɛ min bɛɛ sɔrɔnna ndela ko la, nde nyɛrɛ si na wo yira a la.” 17Woletɔ Ananayasi tara bɔn wo la. A ke nyɔ, a ya a bole sa Sɔli kuma. A ko, “N na kelen nyɔgɛ Sɔli, i ya Mari Yisa min yen kilɛ la, wo le ara n sɔ i wara. A ara n sɔ alako i yɛ la ni ka tun. Wo kɔma, i si fa Allata Ni Sɛnimɛ la.” 18Tiriyante wo rɔ, fan min manɛ iko yɛgɛ-wɔrɛ bɔra Sɔli yɛ ma. A ya fen yen tun. A ya a lasɔ. Wo kɔma, a batasira. 19A ya fen-dɔn-kɛ tumɛ min, a ya sɛnbɛ sɔrɔn tun. Sɔli tora Yisata mɔgɛnu fɛ Damasika soe burɔ watini kɔrɔ. 20Wo kɔma, a wulita ka ta Yahudiyanuna dina-bɔnnu na Yisala koe fɔ tinɛ anu ye. A ko Yisa le Allatalata dan la. 21Min bɛɛ ya a kan lamɔɛn, wonu kawara ka nyinikalɛ kɛ ko, “Yerusalɛm kɛ minnu bi Alla matarala Yisa tɔgɛ rɔ, kei kɛ ma wonu faga nun? Ale le ma wonu faga? Ado a ye nala yan wo lela ko la alako a ni wonu bira ka ta anu na saraka-masɔla-wɛnu bara.” 22Kɔnɔ Sɔlila kawandili-sɛnbɛ tora koloyala. A ya a ragbɛ bɛrɛkɛ ko Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛ le Yisa la. Yahudiya minnu siginɛ Damasika soe burɔ, wonu ma ke a nɔla kumɛ rɔ tun. 23Tele siyaman tenbinɛ, Yahudiyanu ya anu nadɛn ka Sɔli faga koe rabɛn. 24Kɔnɔ wonu bi min kun na, mɔgɛ do ya wo fɔ ale Sɔli ye. Anu tora soe tarɛ-don-dɛnu mafɛlɛnna su-ni-tele alako anu si a faga nya min. 25Kɔnɔ su kelen kera, Sɔli gba-fɛ-bilalɛnu ya a sigi sende rɔ ka a layigi tarɛ kɔma. 26Sɔli tara Yerusalɛm. A ya a raya ko a ni kofu Yisata mɔgɛnu ma nyɔ kɔnɔ wonu ma la a la ni Yisata mɔgɔ-bɛrɛ le ale la. Anu dama kilannɛ a la. 27Nba, Banabasi nara a dɛnbɛn tinɛ ka ta a la Marita kilayɛnu bara. Sɔli ya Mari yen kilɛ la nya min anubɛ Mari ya min fɔ a ye, a ya wo bɛɛ rakaran anu ye. Sɔli ya kawandili bɔ yisi-latɛgɛ rɔ nya min Yisa tɔgɛ rɔ Damasika, a ya wo fanan takaran anu ye. 28Woletɔ Sɔli tora anu fɛ. A tara Yerusalɛm fan bɛɛ ka kawandili bɔ yisi-latɛgɛ rɔ Mari tɔgɛ rɔ. 29A kumara Yahudiya Kiriki kan-fɔlɛnu ye fanan ka anu sɔsɔ, woletɔ wonu ya a faga koe rabɛn. 30Kɔnɔ a na kelen nyɔgɛ dɛnkɛninya-mɔgɛnu ya wo lamɔɛn tumɛ min, anu tara Sɔli la Sɛsariya soe burɔ. Wo kɔma, anu ya a lata Tarasa soe burɔ. 31Nba, Allata mɔgɛ min bɛɛ ye Yudiya anubɛ Kalili sigisɔnnu tɔ anubɛ Samariya nyamanɛ rɔ, wo bɛɛ ya yisi-kimɛ sɔrɔn wo wati le tɔ. Anu tora Mari batola min kɛ, Allata Ni Sɛnimɛ ya anu dɛnbɛ alako anu ni siyaya nya min ka sabati. 32Pita ya kan tinɛ bɛɛ ratagama. Lunyɛ do, a tara Marita mɔgɛnu kɔndɔn tinɛ Lida soe burɔ. 33A ya kei do taran nyɔ, a tɔgɛ Eniyasi min fɛrɛ faganɛ a ma. San segin kɔrɔ, a ma ke a lasɔla. 34Pita ya a fɔ a ye ko, “Eniyasi, Yisa, Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛ ara i lakɛndɛya. I lasɔ. I ni ila nyandan lamini.” Eniyasi ya a lasɔ tiriya! 35Lida anubɛ Sarɔn kɛnu ya ale Eniyasi kɛndɛ yen tumɛ min, anu dɛnkɛninyara Mari ma ka ma ata mɔgɛnu na. 36Musi do fanan bi Yapa soe burɔ nun, wo tɔgɛ Tabita. Dɛnkɛninya-mɔgɛ le. (Kiriki kan rɔ, a tɔgɛ le Dɔrɔkasi. Wo kɔrɛ le “Mina.”) A ya ala wati bɛɛ kɛ ko-nyimɛ-kɛ koe la bolo-kolɔnnu dɛnbɛn tinɛ. 37A gbandɛyara wo wati le tɔ. A sayara. Anu ya a ku ka a furi layɛlɛ san-bɔn do rɔ. 38Yapa soe anubɛ Lida soe tɛmɛ ma fɛ-yan. Yisata mɔgɛ minnu bi Yapa, wonu ya a lamɔɛn tumɛ min ko Pita ye Lida soe burɔ, anu ya anu sara kemini mɔgɔ fila la. Anu ya wonu nata a ma ko, “I yandi, i ni na ma wara tiriya!” 39Woletɔ Pita wulita ka sɛgi anu fɛ. A kera tumɛ min, anu tara a la furi sanɛ kan min san-bɔn wo la. Kɛɛ-musi bɛɛ ya anu nadɛn Pita dafɛ. Anu bi Dɔrɔkasi dila kosɛbɛ! Ale Dɔrɔkasi ya duruku-kɔrɔ-donyɛ anubɛ duruku-wɛ minnu nadan a kɛndɛ tumɛ min, anu ya wo siyaman yira Pita la. 40Pita ya anu dama labɔ bɔn la. Anuna bɔɛ kɔma, a ya a nyɛnkin ka Alla matara. Wo kɔma, a ya a yɛ lamunun furi la. A ko, “Tabita, i lasɔ.” Tabita ya a yɛ laka. A ya Pita yen tumɛ min, a ya a sigi. 41Pita ya a bole bira ka a dɛnbɛ a lasɔla. Wo kɔma, a ya dɛnkɛninya-mɔgɛnu anubɛ kɛɛ-musinu kele ka a yira anu na, a kɛndɛ. 42Koe kɛ mankan nyɛnsɛnta Yapa soe burɔ kan tinɛ bɛɛ. Mɔgɔ siyaman dɛnkɛninyara Mari ma wola ko la. 43Pita ya tele siyaman bɔ kei do warɛ Yapa min tɔgɛ Saimon. Wo si karankɛ-wɔlɛ kɛ.


text: 1Nba, Alla ya lanyiri kiri ma ye ko ma si don sulen tinɛ wo rɔ. Ado lanyiri wo tonɛ a ma min kɛ, ma ni a ma ma fɛrɛma ko ma fenfen kana na foo sulan wo la iko ma benbanu. 2Male fanan bara kibara-nyimɛ lamɔɛn iko anu denu. Anu ya karan wo lamɔɛn kɔnɔ wo ma ko-wo-ko nyinya anu ma bawo anu ya a lamɔɛn tumɛ min, anu ma la a la nun ko Alla si a ma, anu ni anu sulen. 3Male min dɛnkɛniyanɛ, male si sulan wo sɔrɔn. Hali Alla ara ban sulen tinɛ wo rabɛnna nun kebi duninya-dan-wati, minnu ma dɛnkɛninya a ma, Alla ya a fɔ wonu denu ye ko, “N yisi bɔnɛ ya n keli ko kɛnu ti don nyamanɛ wo rɔ mumɛ, anu si anu sulen kan min!” 4Sulen-Tele-koe wo sɛbɛnɛ Allata kitabu kan tinɛ do rɔ. A ko, “Alla ya a sulen ala wɔlɛ bɛɛ ma a tele wɔrɔnfila nyɔgɛ ma.” 5Kɛ fanan sɛbɛnɛ. A ko Alla ko, “Kɛnu ti don nyamanɛ wo rɔ anu si anu sulen kan min mumɛ!” 6Minnu fɔlɔn ya kibara-nyimɛ lamɔɛn, wonu ma anu sulen tinɛ sɔrɔn bawo anu ma dɛnkɛninya Alla ma. Kɔnɔ donu bi nyɔ minnu si sulen tinɛ sɔrɔn, yɔ! 7Woletɔ Alla ara tele gbɛrɛ sigi min bi “Bi” la. San siyaman kɔma, a ya wo fɔ Mansa Dawuda baraka rɔ Allata kitabu kan-tina-kelan wo rɔ ko, “Ni wo ya a kuman kan lamɔɛn bi, wo kana ma tengberannu na.” 8Nba, Yasowa ma ke mɔgɛ wonu nadonna Allata lanyiri-nyamanɛ rɔ, anu si anu sulen kan min nun. Ma ya wo lɔn bawo Alla ara tele gbɛrɛla koe fɔ tun wo kɔma. 9Kɛ si a yira ma la ko Allala mɔgɛnu si ke anu sulenna iko Alla ya a sulen a tele wɔrɔnfila nyɔgɛ ma nya min. 10Mɔgɔ wo mɔgɔ wa ata wɔli ban ka don Allata sulen tinɛ, wo si a sulen ala wɔlɛ ma iko Alla ya a sulen atɛ ma nya min. 11Nba, ma ni ma raya worɔ alako ma ni sulen tinɛ wo masɔrɔn. Ma fenfen kana ma kuma-birabɛlɛ la iko anu denu ya a ma nya min. Wo le ya a ma, anu foora Allata sulen tinɛ la. 12Nba, Allata kumɛ ye a niyi la. A sɛnbɛ kolo. A dɛ ye a la ka tenbi faan da filɛ la. A si don mɔgɛ fɛrɛ burɔ pon, ha a sɔndɔmɛ anubɛ niyi ye kan min. A si mɔgɛ tɛgɛ ha fɛrɛ latugun tinɛ anubɛ kolota kɛɛn ye kan min. A ye mɔgɔ-diyana-koenu anubɛ a miriya bɛɛ labɔla gbɛ ma. 13Dali-fan fenfen ti dogon Alla ma. Bɛɛ ye gbɛ rɔ a yala. A ya-makanɛ sanɛ, a kolan ye a la. Ado a fɛrɛ sa fɔ ma dama ni ma dantɛgɛ Alla ye. 14Saraka-masɔla-kun-tigi-wɛ ye ma bolo min bara ta ha Alla yakɔrɔ, Allala dan Yisa kɔni. Nba, ma ara dɛnkɛninya Yisa ma min kɛ, ma ni dɛnkɛninyɛ wo bira ma bolo filɛ la gben! 15Ado mata saraka-masɔla-kun-tigi-wɛ kɛ, a si ke kinikinina mala sɛnbɛbɔninyɛ ma. Mala saraka-masɔla-kun-tigi-wɛ kɛ magbɛrɛnkɛnta nya bɛɛ ma iko male kɔnɔ ale ma hakɛ si kɛ. 16Ma ni na ma sɔ Alla yakɔrɔ yisi-latɛgɛ la. Ma si kinikinɛ anubɛ hinɛ sɔrɔn nyɔ le. Ma makoe wa bila fenfen na tumɛ min, a si ma dɛnbɛ wo la.


text: Angola, Bénin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Cameroun, Cap-Vert, République centrafricaine, Tchad, Comores, Congo, Côte d’Ivoire, Djibouti, Guinée Équatoriale, Érythrée, Éthiopie, Polynésie française, Gabon, Ghana, Guinée, Guinée-Bissau, Kenya, Libéria, Madagascar, Malawi, Mali, Maurice, Mayotte, Mozambique, Namibie, Nouvelle Calédonie, Niger, Nigeria, Réunion, Rwanda, São Tomé et Principe, Sénégal, Seychelles, Sierra Leone, Somalie, Soudan du Sud, Ste Hélène, Ascension, Tristan da Cunha, Soudan, Tanzanie, La Gambie, Togo, Ouganda, Zambie, Zimbabwe


text: 1Dan min si na a fala kɛɛ sɔrɔn, wo tenbi denniyɛ rɔ, sɛnbɛ sa a bolo a fa bolo-fannu kuma iko a fata yɔɔnnu, hali ale leta ye fan wo bɛɛ la. 2A dennɛ tumɛ min, a makololɛnu si to a fɛ-birala ha a fala wati-latɛgɛnɛ ni ke ala ko la. 3Male fanan, yanni ma ni koloya tumɛ min, ma taranta yɔɔnyɛ rɔ wo nya na duninya-nyina-kun-tiginu kɔrɔ. 4Kɔnɔ Allata wati-latɛgɛnɛ kera tumɛ min, Alla ya ala dan sɔ. A sɔrɔnta musi le bolo. A makolota Nɛbi Musata tɔn kitabu kɔrɔ 5alako male min fanan bi tɔn kitabu wo kɔrɔ, ma ni hɔrɔya ka ma Allala dan la. 6Ka a yira ko Allata dan le male la, Alla ya ala danta Ni Sɛnimɛ sɔ ko a ni sigi ma yisi rɔ. A ye a lagbɛla ma ye ko Alla le ma fa la. 7Woletɔ wo sa yɔɔnya la tun nyina-kun-tigi wonu kɔrɔ fɔ wo ye Allata denyɛ min na. Nba, ala dan ye wo la min kɛ, fan min bɛɛ latɛgɛnɛ Alla bolo ala dannu ye, a si wonu di wole ma. 8Yanni wole sibolo gbɛrɛ ni ma Allatɛ la tumɛ min, wo taranta yɔɔnyɛ la fan wonu sɛnbɛ kɔrɔ, Alla ma minnu na. 9Nba kaka, wo ya Alla lɔn. Ado min fisa, n ni a fɔ ko Alla ya wole le lɔn ata dannu na. Nfenna worɔ, wo ye a fɛ ka sɛgi nyina-sɛnbɛbɔnɔ-fuyi wonu ma tun? Nfenna wo ye a fɛ ka ma wonuna yɔɔn la tun? 10Wo ye tele donu anubɛ karɛ donu anubɛ wati donu anubɛ san donu gbiliyala Alla hɛnɛ koe la! 11Ado n hɔnnɛ wo kuma kati! N bara wɔlɛ min bɛɛ kɛ wo ye, wonu kana to fu! 12N na kelen nyɔgɛnu, n bi wo madiyala, wo ni ma iko nde ye nya min. N hɔrɔyanɛ koe kɛnuna ko la. Ado nde ya n taya ka ma iko wole sibolo gbɛrɛnu bi nya min. N hɔrɔyanɛ tɔn wara-koe ma. 13N ya kawandili bɔ wo ye a fɔlɔtɛ rɔ, wo ma ko-yogoma ma n na nun. Wo ya a lɔn ko nna kirayɛ le ya a ma, n tara wo tɛma. 14Hali nna kirayɛ ye n tɔrɔla tumɛ min, wo gbɛlɛyara wo ma, ado wo ma a ma, wo ni wo ban n na ka n nafɛya. Wo ya n tabira iko wo si Allata melika rabira nya min. Wo ya n tabira iko wo si Yisa Kirasiti nyɛrɛ rabira nya min! 15Fɔlɔ nun, wo sewanɛ kati! Nfen mara? N ya a lɔn ko wo si sɔn nun hali ka wo nyɛrɛ yɛ labɔ ka anu di n ma! 16N bara ma wo yoge la bawo n bi tonyɛ fɔla wo ye, wa? 17Foninya-karan-mɔgɛnu bi anuna keninteyɛ yirala wo la alako wo ni sɛgi anuna tɔn-birɛ ma. Kɔnɔ miriya-nyima sa anu bolo. Anu bi a fɛ, wo ni bɔ n fɛ dɔrɔn alako wo si wo tole masɔ anu na nya min. 18Nba, ka wo tole masɔ ko-nyimɛ la, wo kin. N bi wo fɛ wo, n sa wo fɛ wo, a bɛnta, wo ni to wo tole masɔla ko-nyimɛ la tolon! 19Kɔnɔ n diyana-dannu, n bi dumɛ rɔ wola ko la iko musu buyi wa a lamaga. Ado a si to wo nya na ha wo sɔn ni ma iko Kirasititɛ. 20A di n ye, n ni taran wo fɛ nyɔ kaka. Wo si a ma, n ni n ya-nyimɛ yira wo la. N hɔnnɛ wola ko la kati! 21Wole minnu bi a fɛ ka to Nɛbi Musata tɔn kitabu kɔrɔ, n ni wo manyinika koe do ma. Tɔn kitabu ya min fɔ, wo ma wo lamɔɛn, ba? 22A ko Iburayima ya den kei fila sɔrɔn. Yɔɔn-musi ya kelen sɔrɔn a ye, hɔrɔ musi ya kelen fanan sɔrɔn a ye. 23Ala yɔɔn-musi ya dan sɔrɔn hadama danta kilɛ fɛ. Wo ma sɔrɔn iko Allata lanyiri latɛgɛnɛ kɔnɔ ala hɔrɔ-musi ya dan min sɔrɔn, wo sɔrɔnta iko Allata lanyiri latɛgɛnɛ. 24Koe kɛnu manɛ misalɛ la. Allata tamasere sarama-kan le musu filɛ wonu na Alla sarata minnu ma anubɛ ala mɔgɛnu tɛma. Alla ya sarama-kan min kiri Sinayi kɔnkɛ kuma, Hega le nyɛrɛ ye sarama-kan wo misalɛ la. Wola dan bɛɛ sɔrɔnnɛ yɔɔnyɛ le tɔ. 25Hega le Sinayi kɔnkɛ misalɛ la. Kɔnkɛ wo ye Arebiya nyamanɛ le tɔ. Kɔnkɛ wonubɛ Yerusalɛm soe min bi duninya kɛ rɔ, misali kelen de wonu na. Wonubɛ nyɔ-mɔgɛnu bi yɔɔnyɛ rɔ. 26Kɔnɔ Yerusalɛm min bi Arinyɛni tɔ, misalɛ wo le hɔrɔ-musi la, ma na Sira kɔni. 27A sɛbɛnɛ Allala kitabu rɔ ko, “Musi gbandɛ, i ni sewa! Kaka, ile min ma den-sɔrɔn-dumɛ lɔn, i ni i kuli mayɛlɛ ka nyagalen-sigi sa. Bawo musu-bolokani-kɔrɛ, wo si yiri ka tenbi musi bɛɛ la.” 28Nba, n na kelen nyɔgɛnu, iko Sirata den Isiyaka ya Allata sarama-kan dafa nya min, wole mara Allata dan la ka ata sarama-kan wo dafa wo nya na le. 29Wo wati rɔ, dan min ma sɔrɔn iko Allata lanyiri latɛgɛnɛ ye nya min, a sɔrɔnta hadama danta kilɛ le fɛ. Wo ya a lagbɛlɛya dan doi wo kuma min sɔrɔnta Allata Ni Sɛnimɛ baraka rɔ. Ado ha bi, a ye wo nya na le. 30Kɔnɔ nfen sɛbɛnɛ Allala kitabu rɔ? A sɛbɛnɛ ko, “Yɔɔn-musi kɛnubɛ ala dan gben alako yɔɔn-musi kɛla dan anubɛ nna dan kana kɛɛ ratala anu nyɔgɔn tɛma.” 31Woletɔ n na kelen nyɔgɛnu, yɔɔn-musila den ma male la fɔ hɔrɔ-musi.


text: 1Yesu ŋuuri jama n ni, na wɔ fun akɔ atana buka be su. Na i susufɔm n aba i dɔ. 2Na wɔ bo i bu ka i kere bu, i ŋa, 3”Bɛrɛ bo bu ti yaarifɔm bu ahore su ni, terefiɛ wo bu dɔ, dama Nyɛmɛ fɛmɛya n ti bu dɛɛ wɔ. 4Bɛrɛ bo bu ahore asaaki ni, terefiɛ wo bu dɔ, dama Nyɛmɛ dá bu ahore a. 5Bɛrɛ bo bu yo bu ŋu kaan ma Nyɛmɛ ni, terefiɛ wo bu dɔ, dama Nyɛmɛ bá fa durunya n ma bɛrɛ wɔ. 6Bɛrɛ bo bu nyunu aboro ka bu yo sa bo i kɔ atin su kabo sɔnɔ la konviki fa kɔ diire ni nzue busu ni, terefiɛ wo bu dɔ, dama Nyɛmɛ bá ma bu akunnuyi a. 7Bɛrɛ bo bu si aŋunfɔ ni, terefiɛ wo bu dɔ, dama Nyɛmɛ bá si bu aŋunfɔ a. 8Bɛrɛ bo bu ahorembaa ti casi ni, terefiɛ wo bu dɔ, dama bɛrɛ bá ŋu Nyɛmɛ a. 9Bɛrɛ bo bu kpata aluwa ni, terefiɛ wo bu dɔ, dama Nyɛmɛ bá fere bu ka i nbaam a. 10Bɛrɛ bo bu yo sa bo i kɔ atin su n dɛɛ ti na minɛm kere bu wuwuruwa ni, terefiɛ wo bu dɔ, dama Nyɛmɛ fɛmɛya n ti bɛrɛ dɛɛ a.” 11Na Yesu akaaki ase ka, “Ambɛrɛ bo minɛm bá kpiɛ am nzukɔ, na bu kére am wuwuruwa, na bu bú kɔrɛ barasu kɛrɛ sɔ am, na i kɛrɛ fite ka am ti m dɛɛm dɛɛ ti, terefiɛ wo am dɔ. 12Bu bá yo am sɔ, am ma am ahore jɔ agaya, dama am nyá ŋkatɔ bambaka Nyɛmɛ dɔ. I fite ka, kabo bu yo kereeri dawa dɛɛ Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔm n wuwuruwa n lɛɛ.” 13Na Yesu ase ka, “Ambɛrɛ, m susufɔm ni, am ti ka njin wo durunya n nu a. Ama, nzɛn njin fiɛfiɛ nya ba saari wieeri, i koro yo má i fiɛfiɛ kun. Nyini saŋga ni, wɔ ka ŋgbɛɛn lɛɛ, ŋka bu fá butu wɔ, na minɛm tiɛntiɛn saŋga i ni fa. 14Ambɛrɛ ti wein bo i ta ma durunya n nufɔm a. Miɛ kɛrɛ bo i wo kpɛrɛ su, sɔnɔ kɛrɛ ŋu i wɔ. 15Sɔnɔ be nya so má fitana su na i fa gaŋga butu su, ama, i fa taka deke su aŋgoro wɔ na i ta wein ma awuru n nufɔm kɛrɛ. 16Nyini ti, am ma am wein ta durunya n nu, na sɔnɔ kɛrɛ ŋu am sakpa yoowa, adena bu kansi am Si Nyɛmɛ bo i wo aŋgoro ni.” 17Na Yesu ase ka, “Fa kɔ Moyisi nɔaniɛ kpamaawa n ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔm dɛɛ kereewa n su, má am sunsun ka ma ba ka m ba cɛ bu se wɔ. Ai, ma ba má ka m ba cɛ bu se wɔ, ama, ma ba ka m ma i kɛrɛ bá yo yiiwa a. 18Nahɔrɛ ye m suse am n a, kabo aŋgoro ni asiɛŋgu toko wo bɛrɛ ni, bu yí má nɔaniɛ n be haari kampiti sɔ n mmɔɔ fite má nɔaniɛ kpamaawa n nu, haari na i deke n kɛrɛ ba awieeri. 19Nyini ti, sɔnɔ kɛrɛ bo i buuri Nyɛmɛ nɔaniɛ maawa n kampiti sɔ mmɔɔ ŋgbɛɛn, na i kereeri minɛm ka bɛrɛ gusu yo sɔ, bu fére i mi ka sɔnɔ kaan Nyɛmɛ fɛmɛya n nu. Ama, sɔnɔ kɛrɛ bo i suuri Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n su na i kereeri minɛm ka bu gusu yo sɔ, bu fére i mi ka sɔnɔ bambaka Nyɛmɛ fɛmɛya n nu. 20Nyini ti, m suse am wɔ lɛɛ, ka, kana am bá wura Nyɛmɛ fɛmɛya n nu, má ka am yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ n tara Farasifɔm, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kerefɔm dɛɛ ni.” 21Na Yesu akaaki ase ka, “Am ati ka bu seeri ya nam ka, ‘Má a kun sɔnɔ,’ na ‘Nzɛn wɔrɔ kɛrɛ bo a kuunri sɔnɔ, bu dí u jɔrɛ.’ 22Ama, m suse am wɔ lɛɛ, ka, wɔrɔ kɛrɛ bo a faari yaa u beŋgu ŋu, wɔ yo daka ka bu di u jɔrɛ. Sasu bekun, wɔrɔ kɛrɛ bo a seeri u beŋgu ka i ti sɔnɔ ŋgbɛɛn, wɔ yo daka ka bu fa u jina Yudafɔm jɔrɛdifɔ nkpiɛnkpiɛnm n nyunu na bu di u jɔrɛ. Na nzɛn wɔrɔ kɛrɛ bo a seeri u beŋgu ka i ti sinnzin, Nyɛmɛ fá u wura cɛɛma sin n nu. 23Nyini ti, nzɛn a fa u aceeri aba ka a ba sere Nyɛmɛ, na a teŋge su ka u ni u beŋgu be la ŋgasi, 24yaki u aceeri n yoowa yoobiri n ka, na a kɔ na am kɔ yo am afiɛn dɔŋgu, na a nya ba fa u aceeri n ma Nyɛmɛ. 25Nzɛn u ni be la jɔrɛ, na nzɛn i koro ka i fa u kɔ jɔrɛ diibiri, jɔkɔti tara i mi n jaa, na má jɔrɛ n ju jɔrɛ diibiri n ni, má nyini, i mi ni fá u kɔ wura jɔrɛdifɔ n saa nu, na yiri gusu fá u ma dansaraka niɛfɔ ni, na yiri gusu nyá nyi u. 26Nahɔrɛ ye m suse u n a, nzɛn a woori dɔ na a tɔ má kaari n kɛrɛ awie má, a nyá má atin fite má dansaraka n nu.” 27Na Yesu akaaki ase ka, “Am ati ka ba se ka, ‘Má a saaki ajaa ciire.’ 28Ama, mini, m suse am wɔ lɛɛ, ka, wɔrɔ kɛrɛ bo a niɛ bara, na u konvi wuraari i, i ti ka a saaki ajaa ciire u ahore su wɔ lɛɛ. 29Nzɛn u nyumbaa n kun cin u wuraari satiɛ nu, lokoti yi i tu. I ti ye ni ka a fun u ŋuniɛmbaa n bue kun, ni bo a fa u ŋuniɛmbaa n kɛrɛ wura cɛɛma sin nu. 30Nzɛn u saa fɔmbɔrɔ cin u wuraari satiɛ nu, kaba kpiɛ i tu. I ti ye ni ka a fun u ŋuniɛmbaa n bue kun, ni bo a fa u ŋuniɛmbaa n kɛrɛ wura cɛɛma sin nu.” 31Na Yesu akaaki ase ka, “Sasu bekun, ba kaaki ase am ka, ‘Sɔnɔ kɛrɛ bo i yaki i yi ajaa, i ti ye ni ka i mi ma bara n ajaa yaki kadasi bo i kere ka i hun ayaki i ajaa.’ 32Ama, mini, m suse am wɔ lɛɛ, ka, sɔnɔ kɛrɛ bo i faari i yi jiiri, na wɔ yo má ka bara n akɔ somaya ye i fa i jiiri a, na nzɛn bara n kɔ jaari biɛsɔ fɔfɔrɛ, i mi n ma bara n asaaki ajaa ciire lɛɛ. Na sɔnɔ bo i faari bara n jaari, yiri gusu asaaki ajaa ciire lɛɛ.” 33Na Yesu akaaki ase ka, “Am akaaki ati ka ba se ya nam ka, ‘Má a tan ndiɛ na a kaaki wɔrɔ u nɔɔ, ama, ma u sui wo ndiɛ bo a tan i ama Micɛra n su, na a yo i.’ 34Ama, mini, m suse am wɔ lɛɛ, ka, má am tan ndiɛ mmɔɔ fieo. Má am tan aŋgoro, dama Nyɛmɛ fɛmɛya n woobiri lɛɛ. 35Má a tan asiɛŋgu gusu, dama i ti Nyɛmɛ jaa gbagbaa jinaabiri wɔ. Má a tan Yɛrusalem, dama i ti ya Micɛra Fɛmɛ n dɛɛ miɛ kpiri wɔ. 36Má a kaaki se ka a tan u tiiawa, dama a koro yo má u tiiŋmiɛ kun mmɔɔ fofoe, wara biri. 37Am ma am nɔaniɛ kɛrɛ yo tika. Nzɛn i ti ‘Ɛɛn,’ am se ka, ‘Ɛɛn.’ Nzɛn i ti ‘Ai’ gusu a, am se ka, ‘Ai.’ Sin nyini sin, nɔaniɛ kɛrɛ bo i buka su n fite Sitana dɔ ɔ.” 38Na Yesu akaaki ase ka, “Am ati ka ba se ka, ‘Nzɛn sɔnɔ yi u nyumbaa, wɔrɔ gusu yi i mi dɛɛ, na nzɛn i bo tuuri u jee, wɔrɔ gusu tu i mi dɛɛ.’ 39Ama, mini, m suse am wɔ lɛɛ, ka, nzɛn sɔnɔ yoori u satiɛ, má a wɔrɔ satiɛ ma i mi. Haari nzɛn be fiinri u nyɔɔnu, kaaki bue nyiŋga n gusu ma i na i fin buka su. 40Nzɛn be cici u lekisi ka i fa u kɔ jɔrɛ diibiri, na i de u tanlɛɛ kaan n be i wo i bu ni, kaba yi i tii su dɛɛ bambaka n mmɔɔ buka i su. 41Nzɛn faŋgafɔ be miɛɛri u ka a sɔ i sɔɔri kɔ ju ajaari natiiwa akpii kun ma i, kaba fa i kɔ ju akpii nnyɔ. 42Sɔnɔ bo i sereeri u deke be, má a kpiɛ i, na sɔnɔ bo i ŋa a fiɛ i deke be, má a kete.” 43Na Yesu akaaki ase ka, “Am ati ka ba se ka, ‘A koro sɔnɔ bo i koro u ni, na a kpɔ sɔnɔ bo i kpɔ u ni.’ 44Ama, mini, m suse am wɔ lɛɛ, ka, am koro am kpɔfɔm, na am sere Nyɛmɛ ma bo bu kere am wuwuruwa ni, 45adena am yó am Si Nyɛmɛ bo i wo aŋgoro ni nbaam. Dama yiri ma wiɛ fite ma satiɛyofɔm, ni sakpayofɔm kɛrɛ a, na i kaaki ma nzue tɔ ma bo bu yo sa bo i kɔ atin su i dɔ ni, ni bo bu yo má sa bo i kɔ atin su i dɔ n kɛrɛ. . 46Nzɛn am nya koroori minɛm bo bu koro am ŋgumi ni, nzu ŋkatɔ, ye am nya i a? Dama haari lampodefɔm bo bu sisi minɛm ni mmɔɔ yo sɔ ɔ. 47Na nzɛn am bisa am danfom ŋgumi ahin, am sunsun ka am ayo nzu sakpa ye be koro yo má i a? Bo bu su má Nyɛmɛ ni mmɔɔ koro yo sɔ, má sɔ? 48Tɔ, am ma am woowa n ti kpa bo i la má aŋusu, kabo am Si Nyɛmɛ bo i wo aŋgoro n dɛɛ woowa n ti kpa bo i la má aŋusu ni.”