text: 1Nôbi, Pol naɲ Silas naɲ Timoté a lê magtubu hende to hen béŋge kenbay ɓiɲé ka Ibarna Emen naɲ ka Kelma wona Jésu Krist ka Tésalonik a. Nini lêŋge dosé. 2Bi bô derê naɲ bô jalê wo Ibarna Emen naɲ kwo Kelma Jésu Krist baa naɲ ken. 3Yênên, dé wo niné liɲ Emen dosé wô sarŋge kwôy kwôy. Nini liri dosé wôsa ken bi bôrŋge sari a baa ya tô men, kenbay kêm ken periɲ yerŋge damaŋ a men tô. 4Ôbi a, kiriɲa niné ɗebu tumô églisɲê ka Emen a ba, nini di deŋgôrni wô kebreŋge wôsa bay geléŋge gusiɲ damaŋ hari kôba, ken ɓu ayê bôô woŋge iyêre baa ya tô. 5Na wô gusiɲ hende to bay geléŋge hen aɲa niné hôn wo Emen né sa jerê kwôlê sa ɓiɲé naɲ geréri hen, wôsa ken ɓu bôrŋge iyêre baa ya tô. Ôbi a Emen ré lê wo ka sé bô emê iyére tori a. Na wô wo ôbi na Kelma woŋge aɲa bay ré geléŋge gusiɲ hen. 6Ôbi a Emen né jerê kwôlê woɲ derôre aɲ ɓiɲé ka na geléŋge gusiɲ hen na, ôbi a geléji gusiɲ men. 7Ôbi a Wulê wo Kelma wona Jésu Krist naɲ manê kari ka derômaraŋ a ka ôriɲ naɲ néé hen a heraji hen na, kenbay ka bay geléŋge gusiɲ haw hen men, nibay a men na, ôbi a sa jalê bôrna. 8Ôbi a hera naɲ tare to kôle tô pelêm pelêm hen aɲ ɓiɲé ka hôn Emen né men, ka bi bôrji sa Kwôlo Dôri wo gengiɲ sa Kelma wona Jésu a ré hen a men na, ôbi a gelji gusiɲ . 9Bay a geliɲ gusiɲ kelaŋgê naɲ Kelma men, naɲ damɲare tori to ɗê kiriɲ hen a men. Ôbi a na mênê wo naɲ kwini hen. 10Wulê bi wo hen na, na wulê wo Kelma wona Jésu a heraɲ. Kiriɲ bay ka hen na, ɓiɲé kari a heramiri men, ɓiɲé kêm ka bi bôrji sari a hen a ayê kibri a men. Kenbay kôba, ka perêrji a men wôsa na ken bi bôrŋge sa béré kwôli wo na nini ulêŋge hen. 11Na ôbi á, niné uwôl Emen ta ta wô sarŋge men hen. Men, nini uwôli bi jé lêreŋge ré biɲ naɲ uwôgê wo ôbi na uwôgêŋge hen men, nini uwôli bi ré béŋge néé bi kené liɲ aŋga dôri kêm ka ken gey lê hen men, kené liɲ jé sa ayê bôô woŋge a dô a men. 12Ôbi a ɓiɲé ré ayê kibi hini Kelma wona Jésu wô kebreŋge men, bay ré ayê kebreŋge wô kibri men. Na hen iyôŋ a bay ré gelé derê Emen wona naɲ Kelma wona Jésu Krist a men hen.


c: text/html

text: 1Kristo jama nbaam bo bu ti akɔɔm ni, i ti ye ni ka bu ma bu mibiɛm jirima nyunyumi, adena be koro saaki má Nyɛmɛ duma, wara ya kereewam ni. 2Akɔɔm bo bu mibiɛm gusu ti yaradayofɔm ni, i ti má ye ni ka bu bu bu mibiɛm ŋgbɛɛn ka bu kɛrɛ ti yaradayofɔm n ti, ama, i ti ye ni ka bu su bu tara mibiɛm bo bu ti má yaradayofɔm ni, dama bɛrɛ n bo bu sudi bu amusui n kpɛrɛ n ti bu ninbaam bo bu koro bu wɔ. Fa ahin kereewam n kan kere u jama n na a se ka bu yo bu. 3Minɛ nbem wo bɛrɛ bo bu kere kereewa nbem bo bu ni ya dɛɛ n ti má kun, na bu sunsun ka ya Mibiɛ Yesu Kristo dɛɛ nɔaniɛ kereewam n ti kɔrɛ wɔ, na bu kereewam kaaki su má Kristo dɛɛ atin n su. 4Nyini minɛm n ti kpirikorofɔm wɔ, na bu kaaki si má pui. Na bu la sunsunni tiɛ, na bu se akuruwa ni minɛm fa kɔ nɔaniɛ kereewam bu. Nyini ma bu si kɔrɛ a, na bu di aluwa, na bu kpiɛ bu beŋgu nzukɔ, na bu la sunsunmase fa kɔ bu beŋgu dɔ, 5na bu nati suse akuruwa. Bu la má sunsunni kpa, na nahɔrɛ wo má bu dɔ. Na bu sunsun ka nzɛn sɔnɔ su Nyɛmɛ atin su, i nyá kpɛrɛ wɔ. 6I ti nahɔrɛ wɔ, sɔnɔ kɛrɛ bo i nyunu yi deke bo i la i, na i su Nyɛmɛ atin su, i mi nyá kpɛrɛ Nyɛmɛ dɔ. 7Dama ya fa má pui aba má durunya n nu fɛn. Ya kaaki koro fa má pui fite má fɛn. 8Nyini ti, nzɛn ya la diirem ni suturam, i ti ye ni ka ya nyunu yi bu. 9Ama, minɛm bo bu nyunu aboro neŋge kpini su agaya, na bu koro ka bu nya ajɛkɛ beberebe ni, bu nyini neŋge koro n sɔ bu ŋgɛɛ wɔ, na i nya bu taraabiri fa kɔ bu konvikiya sunsunni ŋgbɛɛnŋgbɛɛn n su. Nyini ma bu kpaasi a, na bu ka ŋgbɛɛn. 10Dama ŋwaa koro awaraye ti satiɛ kɛrɛ bunlui a. Nbem wo bɛrɛ bo bu koro ŋwaa agaya, nyini sɔ ma bu kaaki bu sin bo Kristo atin n wɔ, na i fa bu wura ahoresaaki bambaka nu. 11Ama, wɔrɔ Timoti, a ti Nyɛmɛ sɔnɔ ɔ, nyini ti, i ti ye ni ka má a dodo nyini sam kɛrɛ be. Boro u nyi na a yo sa bo i kɔ atin su, na a su nyɛmɛsu atin n su, na a yo i yarada, na a koro minɛm, na a la mindi, na a wo bɛnlɛ. 12Boro u nyi na a tu ŋgoni kpa bita u yarada n kenken. Nyini má a di nasara, na a nyá ŋgɔɔ n bo i la má awieeri ni, ahin ŋgɔɔ n ye Nyɛmɛ fereeri u ka i fá ma u a, na wɔrɔ ni u tii diiri i daani minɛ beberebe nyunu ni. 13Nyɛmɛ ma deke n kɛrɛ ŋgɔɔ a, na Yesu Kristo gusu jinaari Gomina Pɔntiyo Pilato nyunu diiri daani kpa, nyini dɛɛ ti ye m suma u nɔɔ Nyɛmɛ ni Yesu Kristo nyunu n a, 14ka, a yo u juma n bo Nyɛmɛ afa ama u n ni nahɔrɛ su, na u woowa ti casi na má be koro ŋu u ŋgasi be, haari fa kɔ ju cɛɛn n bo ya Mibiɛ Yesu Kristo bá kpie i nyi ba ni. 15Nyɛmɛ afa nyini saŋga n bo i koro ka Yesu ba n afa ase, nyini saŋga n juuri, ye Nyɛmɛ má i ba a. Yiri ŋgumi niɛ deke n kɛrɛ su ye kansi wo i dɔ a. Yiri ti nfɛmɛ ŋgbiŋgbirim kɛrɛ Fɛmɛ a, na i ti mibiɛm kɛrɛ Mibiɛ. 16Yiri ŋgumi kpein wo bɛrɛ saŋga kɛrɛ a, na i woobiri n bo i wo n ti wein wɔ, na be koro dodo má nyini wein ni. Be nya ŋu má i cɛɛn be da, be gusu koro ŋu má i wɔ mmɔɔ cɛɛn be cɛɛn be. I dɛɛ la jirima ni faŋga, saŋga kɛrɛ. Ami. 17Se bo bu la ajɛkɛ durunya n nu fɛn n ka má bu fɔ, na má bu fa bu tama gɔ nyini ajɛkɛm bo bu cɛ má n ŋu, ama, bu fa gɔ Nyɛmɛ ŋu, yiri bo i ce ya deke n kɛrɛ kɔ sin su n na ya fa yo ya koroowa ni. 18Se bu ka bu yo sakpa dɔŋgu, na bu ce aceerim, na deke kɛrɛ bo bu la i, na bu sukpaaki nu ma nyiŋgam. 19Nzɛn bu nya yoori sɔ, i ti ka ba tiɛn ajɛkɛ nɔɔ abo i bu afa ase fa kɔ fa ba lɛɛ, adena bu nyá ŋgɔɔ n bo i ti ŋgɔɔ nahɔrɛ su ni. 20Timoti, niɛ deke bo Nyɛmɛ afa ama u ka a niɛ i dika n su nyunyumi. Cin u ŋu yaki minɛm bo bu jɔjɔ jɔjɔɔwa ŋgbɛɛnŋgbɛɛn na bu bu má Nyɛmɛ, na bu sunsun ka bu si wɔ, ama, bu si má pui. 21Dama nbem afun ajina su ka bu la si, nyini dɛɛ ti, ba mini Kristo atin ni. Nyɛmɛ buka am kɛrɛ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Bo' Na'ayenɛ fara. Se'ere n sɔe la a ane soŋa. A nɔŋerɛ kantɛ la ka malom tara ba'ahegɔ. 2Bahɛ te sɛba te a yɔ to'e ba la, sɛba te a yɔ to'e ba dima la nu'uhen la mɔɔlɛ en eŋɛ ba se'em la. 3Nɛrebana te a kan'ahɛ ba teŋhe poan, ze'ele dapɔya tole nɛŋa bɔba, ze'ele zuɔ tole gɔbega bɔba na la. 4Ba basɛba daa wa tuuna mɛ pɔgɔtia poan ha, ka mina sore se'ere te ba wan doohe paɛ teŋsɛka poan te ba yɛ'a te ta zin'ire la. 5Te ko'nyuuro kɛngera ba, te kom tara ba, te la wona ba ba vom. 6Te ba kaahɛ bo Na'ayenɛ ba daaŋɔ la poan, te a yehe ba ba ninbaanlega la poan. 7Te a tare ba doohe sɔrɔɔ tontɔɔ ta kɛn'ɛhɛ teŋa la poan te ba ta'an zin'ire. 8Bahɛ te ba bo Na'ayenɛ fara, la a nɔŋerɛ kantɛ la en ka bahere la, la a nyalematooma la te a tona bɔ'ɔra nɛresaala la. 9Enŋa n bo'ore sɛba te ko'nyuuro tara ba, te ba nyuura tegera, ge diiha sɛba kom en duni la la yelesoma. 10Ba dela sɛba n daa zin' lika poan, bɔna nyɔnpɔnhega poan, bɔna paka deo poan nameha la banhe. 11Se'ere n sɔe la, ba bire la poore bahɛ Yenɛ yelehom la, ba zagahɛ la Gaŋɛ zan'an daana la kan'aŋɔ. 12Bala te a dekɛ ba tuunle namehegɔ seko n tɔe, te ba gɛnta, te se'em ka bɔna wan soŋɛ ba. 13Te ba nya kaahɛ bo Na'ayenɛ ba daaŋɔ la poan, te a fan' ba ba ninbaanlega la poan bahɛ. 14A tare ba mɛ ze'ele lika la poan yehe na, nyɔnpɔnhega la poan yehe na, nya kɔ' ba banhe la bahɛ. 15Bahɛ te ba bo Na'ayenɛ fara, la a nɔŋerɛ kantɛ la en ka bahera la, la a nyalematooma la te a tona bɔ'ɔra nɛresaaleba la. 16Enŋa n kɔ' nyɔgom nayahe, ge ŋma kuto nayahe bahɛ. 17Ba pobirega la poan, sɛba lebege la geto, ge nyɛ pogoloŋɔ, ba toonbe'ero la zuo. 18Ba kan le ta'an di, ge yɛ'a kum nɔɔrɛn. 19Te ba kaahɛ bo Na'ayenɛ ba daaŋɔ la poan, te a fan' ba ba ninbaanlega la poan. 20A tom la a yelehom la na, te bo tebɛ ba. A fan' ba mɛ yɔɔ nɔɔrɛn bahɛ. 21Bahɛ te ba bo Na'ayenɛ fara la a nɔŋerɛ kantɛ la, la a nyalematooma la te a tona bɔ'ɔra nɛresaaleba la. 22Bahɛ te ba tare fara bɔ'a bo'olom na kaanbɛ en, ge dekɛ a tooma la yoon yooma. 23Sɛba daa boe la ko'om poan la ɔɔnrɔnɔ, ba dela kɔɔhereba ko'kantɛ mea poan. 24Ba nyɛ Na'ayenɛ tooma la mɛ, ba nyɛ a nyalema en ane se'em ko'om mea poan mɛ. 25Se'ere n sɔe la a yetɔgom ma'an n gbirige ko'om la, te bo ko'mi'inhe kanra ŋmɛ'ɛra. 26Bo ŋmɛ'ɛre la bala zɔna saazuo ha, ge lɛbera sigera teŋa na, te daaŋɔ la bahɛ te ba kiinla kɔ'ɔhɛ. 27Te ba wola, ge gɛnta wo ba buge mɛ la. Ba boe la ba ba'ahegɔ beenɛ en bala. 28Te ba kaahɛ bo Na'ayenɛ ba daaŋɔ la poan, te a fan' ba ba ninbaanlega la poan bahɛ. 29Enŋa n go'e saabeeokeŋɔ la te ko lɔbera fola fola, te ko'kantɛ ko'mi'inhe kanra ma'ɛn zan'an. 30Lan ma'ɛn la, ba poorɛ pee mɛ, te a tare ba bala ta paɛ ba ye'ehego zen'an. 31Bahɛ te ba dekɛ pɛnka bo Na'ayenɛ, la a nɔŋerɛ kantɛ la, la toon nyalema se'a te a tona bɔ'ɔra nɛresaaleba la. 32Bahɛ te ba zɛnkɛ en nɛreba lagaŋɔ la poan, ge pɛngɛ en keendoma la nɛŋan. 33Yenɛ n bahera te kolaahe lebege pɔgɔtia, te bɔgɔhe en zote ku'e gan'an kɛ'ɛhe, 34Enŋa n bahera te samana soma sabagɛ, sɛba n kɛn'ɛre bini la toonfɛn'ɛha la zuo. 35Te a bahɛ te pɔgɔtia zen'an lebege bɔgɔhe, te teŋkɛ'ɛŋa zen'an lebege kolehe. 36Bilam te a tare sɛba te kom tara ba wa na bahɛ, te ba nyɛ teŋa la, nya kɛn'ɛra. 37Te ba borɛ dia, ge sɛ tiihe, te se wom velegɛ. 38Te a kan' bahɛ ba zuo, te ba kanlɛ malom pa'ahɛ gaŋɛ. Te a bahɛ te ba dunhe ka kiira. 39Te muguhego, nɔyalegerɛ, la ninbɔn'ɔn sigehe ba teŋa na te ba kanlɛ la sirige, 40Te Na'ayenɛ ka'ɛ a sunsunyiim bahɛ nɛrekanreba zuo na la. Enŋa n bahɛ te ba ɛɛra tuuna sɔrɔtɔ yooro zuo. 41Ge a zɛnkɛ taromdoma la mɛ yehe pogoloŋɔ la poan, bahɛ te bama nɛreba wi'ira wo piihe la. 42Te se'em n de tontɔɔ la nyɛ nyeena, ge te toonfɛn'ɛhadoma mum ba nɔya. 43Se'em n tare yam, bahɛ te wom yele ana wa, la a mina Na'ayenɛ zo'ohogɔ la.


text: 1Mini Pɔɔlu bo Nyɛmɛ dɛɛ koroyanu na wɔ fere m ka m yo Yesu Kristo jaramasa ni, m ni ya niwa Sositeni ni sukɛrɛ ahin kadasi ma am a. 2Ya sukɛrɛ i na ya fa ma ambɛrɛ Kristo jama n bo am wo Kɔrinto miɛ kpiri n nu, na Nyɛmɛ afere am afa am ayo i dɛɛ minɛ casim ni, na wɔ ma am ni Yesu Kristo ayo kun ni, fa saŋga ni minɛm kɛrɛ bo bu bo fere ya Mibiɛ Yesu Kristo duma n deke kɛrɛ ni, yiri ti ya ni bɛrɛ kɛrɛ Mibiɛ a. 3Ya Si Nyɛmɛ, ni ya Mibiɛ Yesu Kristo buka am, na bu ma am tanalaifiɛ. 4Saŋga kɛrɛ m da Nyɛmɛ asi wɔ, ambɛrɛ dɛɛ ti, fa kɔ sakpa n bo wɔ yo ama am na i fite Yesu Kristo dɔ ni. 5Yiri dɛɛ ti, am anya deke kpa dɔŋgu, haari fa saŋga ni jɔrɛ jɔjɔɔwa, ni si kɛrɛ. 6Daani n bo ya diiri i fa kɔ Kristo ŋusu jɔrɛ ni, ambɛrɛ mmɔɔ ni am tii si ka i ti nahɔrɛ wɔ. 7Nyini dɛɛ ti, am fun má Nyɛmɛ aceeri kpa n haari kun n kpein mmɔɔ, na am ŋminda fa kɔ saŋga bo ya Mibiɛ Yesu Kristo bá yi i ŋu fite ni. 8Yiri má am faŋga haari kɔ ju awieeri a, na am la má ŋgasi be ya Mibiɛ Yesu Kristo dɛɛ cɛɛn ni. 9Nyɛmɛ la dabuŋu, yiri afere am ka am ni i Wa ya Mibiɛ Yesu Kristo n la wo fiɛ ni am beŋgu a. 10M ninbaam, m sere am wɔ, Yesu Kristo dɛɛ duma n nu, ka am kɛrɛ fa anɔɔsɛ na má am ma kpakpaakinu be wo am nu, ama, am ma am sunsunni ni am nɔaniɛ yo kun nahɔrɛ su. 11M ninbaam, deke bo i ti na m se sɔ ni, Kolowe dikafɔm nbem ase m ka am la akuruwa am ŋuŋu nu. 12Yiri la ka, am nbem ŋa, “Mini su Pɔɔlu su a,” nbem ŋa, “Mini su Apolosi su a,” nbem ŋa, “Mini su Petoro su a,” ye nbem gusu ŋa, “Mini su Kristo su a.” 13Kristo akpakpaaki i ŋu nu wɔ, nzɛn sɛ? Ye bu kpamaari Pɔɔlu baka jaanu n su maari am a? Bu biɛɛri am Nyɛmɛ nzue Pɔɔlu dɛɛ duma nu wɔ? Ai. 14M da Nyɛmɛ asi ka ma biɛ má am be Nyɛmɛ nzue, má ka Krisipusi ni Gayosi n ŋgumi. 15Nyini dɛɛ ti, be koro se má ka m biɛɛri i Nyɛmɛ nzue m dɛɛ duma nu. 16Ɛɛnhɛɛn, ma teŋge su bekun ka m biɛɛri Satɛfanasi dikafɔm n gusu Nyɛmɛ nzue. Sin nyini sin, m koro teŋge má su ka m biɛɛri be Nyɛmɛ nzue kun. 17Dama Kristo asunma má m ka m ba biɛ minɛm Nyɛmɛ nzue wɔ, ama, i sunmaari m ka m ba kan i labari kpa n jɔrɛ kere minɛm wɔ. Ma fa má adamande dɛɛ alecira, ye m fa kan kereeri minɛm a, nzɛn má m yo sɔ, má yiwee n bo Kristo wuuri baka jaanu n su n ti ŋgbɛɛn wɔ. 18Dama nzɛn ya kan yiwee n bo Kristo wuuri i baka jaanu n su n jɔrɛ kere minɛm bo bu suka ŋgbɛɛn ni, bɛrɛ dɔ i ti sinnzinya jɔrɛ wɔ lɛɛ. Ama, yɛrɛ n bo ya nya tiide ni, i ti Nyɛmɛ yiko sa bo wɔ yo ama ya a lɛɛ. 19Dama ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka, Nyɛmɛ ŋa, “M yó alecirafɔm alecira ni ŋgbɛɛn, na m tɔ́ sifɔm si n atin.” 20Tɔ, alecirafɔm wo ni? Ye sifɔm wo ni? Ye bo bu fiiti na bu si ahin durunya n nu jɔrɛ n wo ni? Durunya n nu alecira ye Nyɛmɛ afa akaaki sinnzinya n a. 21Nyɛmɛ la alecira, be koro fa má durunya n nu alecira na i fa si Nyɛmɛ. Nyɛmɛ koroyanu ye i ma ya kan labari kpa n bo i ti ka sinnzinya jɔrɛ n kere minɛm a, na bo ba yo yarada ni, Nyɛmɛ ade bu tii aji. 22Dama bo bu ti Yudafɔm ni, bɛrɛ koro ka bu ŋu alekutura sam wɔ, ye bo bu ti Girikifɔm n gusu koro ka bu ti alecira jɔrɛ wɔ. 23Ama, yɛrɛ kan Kristo Tiidefɔ labari kpa n jɔrɛ wɔ, kabo bu kpamaari i baka jaanu n su ni. Yudafɔm dɔ, i ti ciire wɔ, ye bo bu ti má Yudafɔm n dɔ, i ti sinnzinya jɔrɛ wɔ. 24Ama, minɛm bo Nyɛmɛ afere bu ni, bo bu ti Yudafɔm ni, ni bo bu ti Girikifɔm ni, Kristo ti Nyɛmɛ yiko ni alecira a. 25Dama Nyɛmɛ sa bo wɔ yo i na i ti ka sinnzinya sa n tara adamande alecira kɛrɛ bo i la i, na Nyɛmɛ sa bo wɔ yo i na i ti ka i la má faŋga ni, i tara adamande faŋga kɛrɛ bo i la i. 26M ninbaam, am sunsun na am niɛ kabo am yo ti na Nyɛmɛ ba fereeri am ni. Nzɛn ya ŋa ya niɛ, durunya n nufɔm yo bu má ka am dɔŋgu la alecira, am dɔŋgu yo ti má yikofɔm, na am dɔŋgu gusu yo fite má nfaŋgafɔm n busu nu. 27Ama, Nyɛmɛ ayi dekem bo bu ti sinnzinya sa durunya n nu ni, na wɔ fa awura alecirafɔm nyinsɛ, na wɔ yi dekem bo bu la má faŋga durunya n nu ni, na wɔ fa awura nfaŋgafɔm nyinsɛ. 28Nyɛmɛ ayi bo bu ti tarakam durunya n nu fɛn, na wɔ yi minɛm bo bu bu má bu ni, ni dekem bo bu ti ŋgbɛɛn ni, na i ma dekem bo bu la faŋga n ka ŋgbɛɛn. 29Deke bo i ti na Nyɛmɛ yoori i sɔ n la ka, adena má be koro fɔ yiri Nyɛmɛ dɔ. 30Ama, Nyɛmɛ ama am ni Yesu Kristo ayo kun, na wɔ ma wɔ yo ya dɛɛ alecirafɔ. Yesu dɛɛ ti ye Nyɛmɛ de ya ka ya yo sa bo i kɔ atin su i dɔ n a, ye wɔ yo ya i minɛ casim, na wɔ de ya tii aji. 31Nyini dɛɛ ti, kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ni, “Sɔnɔ kɛrɛ bo i ŋa i fɔ, i ti ye ni ka i fɔ Mibiɛ n ti.”


text: 1Wo kɔma, n ya kabana-ko-makawanɛ-gbɛrɛ yen Arinyɛni tɔ. Melika wɔrɔnfila ye nyɔ anubɛ anuna fitina wɔrɔnfilɛ. Fitina laban le wonu na bawo Allala diminyɛ da si fa wonu denu na. 2Wo kɔma, n ya fan do bɛyabɛyɛ yen min manɛ iko kɔgɔ-yi. A manunkunɛ iko nyɛrɛ-mafɛlan. A yabasannɛ tɛ la. N ya mɔgɛ donu yen fanan minnu bara nɔlɛ sɔrɔn sogo-feremɛ anubɛ ala muninyɛ ma. Min tɔgɛ yatɛ bɛnnɛ sogo-feremɛ wo mandan ma, anu bara nɔ-ko sɔrɔn wo fanan ma. Anu sɔnɛ fan wo dafɛ min manɛ iko kɔgɔ-yi. Alla ya sɔrɔn minnu di anu ma, wonu bi anu bolo tɔ. 3Anu bi Allala wɔli kɛlɛ, Nɛbi Musa, anubɛ saga-danta bɛti bɔla ko, “Mari Alla Sɛnbɛ Bɛɛ Tigi, ila kɛwɔlɛnu kolo. Anu makilanta! Sibole bɛɛta Mansɛ, i kɛ-nyanu telennɛ. Tonya-kilɛ le anu na. 4Mari, yon ti kilan i la? Yon si a ban ila gbiliya-fɔ-koe ma? Ado i kelen pe le sɛnima. Sibole bɛɛ si na ka batolɛ kɛ i yakɔrɔ bawo mɔgɛ bɛɛ ara ila telenbagaya-kɛwɔlɛnu tayen.” 5Wo kɔma, n ya Alla Bato Bɔn dɛ lakanɛ yen Arinyɛni tɔ. Allata Fani-Bɔn ye nyɔ rɔ. 6Fitina-laban wɔrɔnfilɛ ye melika wɔrɔnfilɛ minnu bolo, wonu bɔra Alla Bato Bɔn wo la. Anu fɛrɛya bɔnɛ linɛn-kura-gbɛmɛ-sɛninyanɛ la. Butɛ-kiri-fan min nadannɛ sɛnɛ la, wo kirinɛ anu kɔgɔ-dɛ ma. 7Dali-fen nanɛ wo kelen ya sɛnɛ-pani-kunba wɔrɔnfilɛ di melika wɔrɔnfilɛ wonu ma. Pani-kunbɛ wonu nafanɛ habadan-Allata diminyɛ la. 8Allata gbiliyɛ anubɛ ata sɛnbɛ ya a Bato Bɔn lafa ta-sisi la. Mɔgɔ wo mɔgɔ ti ke donna a Bato Bɔn wo la ha melika wɔrɔnfilɛta fitina wɔrɔnfilɛ da ni fa.


text: 1Nde, Yude le ye kɛdi kɛ sɛbɛla, Yisa Kirasitila wɔli kɛlɛ, Yemesi dɔgɔ-keminɛ kɔni. Alla ara wole min kele, n bi a sɛbɛla wole le ma. Wo tonɛ n Fa Allala keninteyɛ rɔ, ado wo maranɛ Yisa Kirasiti ye. 2Alamɛ kinikinɛ anubɛ yisi-kimɛ anubɛ keninteyɛ mara wotɛ la ka wara wo bolo. 3N diyana-mɔgɛnu, a sɔgɛ ye n na bɛrɛkɛ ka kɛdi sɛbɛ wo ma nun ka a tɛgɛ kisi-koe ma kɔnɔ n ko a bɛnnɛ n ni kɛdi gbɛrɛkɛ sɛbɛ wo ma kaka. N bi wo makawandila ko Alla ara ban dɛnkɛninyɛ min dila ala mɔgɛnu ma, wo ni kɛlɛ kɛ wola ko la. 4Ado Alla-lɔnbɛlɛ donu bara basan ma la kewuyɛ la anu bolo. Anu bi a fɔla ko kinikinɛ ye Alla rɔ min kɛ, anu si ko-sufa-bɛɛ ladan, Alla ti anu yiliki. Anu ya anu ban Yisa Kirasiti la, ma tigi anubɛ Mari kelen pe kɔni. Anu bara yilikiyi min sɔrɔn, Allala kitabu ya wola koe fɔ kebi fɔlɔ. 5Hali wo ya koe kɛ bɛɛ lɔn, n bi a fɛ ka wo hɛnkili bila wola ko la. Alla ya Isirɛla mɔgɛnu kisi ka anu bɔ Iyipiti nyamanɛ rɔ kɔnɔ wo kɔma, a ya wonu halaki minnu dɛnkɛninyani ma a ma. 6Wo ni wo hɛnkili to melikanu fanan ko. Wo donu ma to anuna sɔ tinɛnu tɔ, fɔ ka anu ban anu nyɛrɛ sɔ tinɛ la. Alla ara wonu mara pinpi rɔ dugu kɔrɔ habadan-yɔlɔkɛ la. Anu si yiliki tele min ma, anu maranɛ wo tele makawanɛla ko la. 7Wo ni wo hɛnkili to Sɔdɔm anubɛ Kɔmɔra anubɛ anu dafɛ-soenu ko. Nyɔ-mɔgɛnu ya a ma iko melikanu ya a ma nya min. Anu ya yɛlɛnyɛ su kɛ min ma daga mumɛ! Anu bi tɔrɔla habadan-tɛ le tɔ alako anu ni ma misali-bɛrɛ la mɔgɛ bɛɛ ye. 8Foninya-karan-mɔgɔ kɛnu fanan bi ko-rayirɛ kɛla wo nya na le. Wonu bi anu nyɛrɛ bagbuyi latinyana. Anu bi Allala sɛnbɛ lafɛyala ka kuma-yogomɛ fɔ gbiliya-tiginu ma minnu bi san kole rɔ. 9Hali melika-kun-tigi Maikali ma wo ko su kɛ anubɛ Setanɛ ye kɛlɛla Musa furi kuma tumɛ min. Hali wo, Maikali ma sɔn Setanɛ mɔɛnna fɔ ka a fɔ ko, “Mari ni i makuma!” 10Kɔnɔ hali mɔgɛ kɛnu ma min lɔn, anu si wo lafɛya. Min ba na anu kunyɛ rɔ, anu bi wo le mala iko firarɔ-sogenu. Ado koe wonu nyɛrɛ le ye anu halakila. 11Gbalo ye anu ma! Anu bara bila Kenta kilɛ fɛ. Anu bara anu nyɛrɛ di ko-yogomɛ ma wodila ko la iko Belam ya a ma nya min. Anu bara halaki murutiyɛ rɔ iko Kora murutiyara nya min. 12Wole denkɛninya-mɔgɛnu ba bɛn fen dɔn tinɛ, mɔgɛ kɛnu manyimanɛ wo tɛma. Anu bi hɔnna anu nyɛrɛ le dɔrɔn na anuna milibɛlitaya-fen-dɔn la anu bolo. Anu manɛ iko fɔnyɔ siginɛ banda-finyɛ min kɔrɔ. Anu manɛ iko kɔlɔma minnu ti gbɔ mumɛ, hali anu gbɔ-tumɛ kenɛ. Anu manɛ iko kɔlɔma minnu suli labɔnɛ dugi rɔ feu! Anu bara faga don! 13Anu manɛ iko kɔgɔ-yi tenbi tugula a rɔ. Anu bi miliya-kɛwɔlɛnu sala gbɛ ma iko yi-kanfɛ. Anu manɛ fanan iko lolo min bi tɛgɛla a la san ma. Alla ara pinpi-fin-bɛ mara mɔgɛ kɛnu ye tɛban! 14Ma benba Hadama bɔnsɔn wɔrɔnfila nyɔgɛ, n fa Inɔki kɔni, wo ya wɔlɔyiyɛ kɛ foninya-karan-mɔgɔ wonuna ko la kebi fɔlɔ. A ko, “Wa wo tole masɔ! Mari si na ala melika-sɛnimɛ waga siyaman na a bolo 15ka mɔgɛ bɛɛ kiti. A si Alla-lɔnbɛlɛ bɛɛ yiliki anuna kɛwɔlɛ-yogomɛla ko la. Alla-lɔnbɛlɛ wonu ya gbalo-kumɛ min fɔ Alla ma, anu si yiliki sɔrɔn wola ko la.” 16Foninya-karan-mɔgɔ wonu bi da-kɔrɔ-kumɛnu fɔla ka anu tɛgɛ sigi mɔgɔ gbɛrɛnu ma. Anu bilanɛ anu nyɛrɛ nata-yogomɛnu fɛ. Anu bi anu nyɛrɛ matɔgɔla ka kuma-diyamɛ fɔ donu ye alako anu ni anutɛ sɔrɔn nya min. 17Kɔnɔ n diyana-mɔgɛnu, wa wo miri de! Ma Mari Yisa, Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛla kilayɛnu ya min fɔ wo ye fɔlɔ, wo ni wo miri wo ma. 18Anu ya a fɔ wo ye ko, “Tele-laban-lunyɛ wa ke tumɛ min, wo mayɛlɛnnɛnu si na. Anu bilanɛ anu nyɛrɛ nata-yogomɛnu denu fɛ tolon!” 19Mɔgɛ wonu denu bi faralɛ kɛla bawo anu fɛrɛ-nata ye kun-tigiyɛ kɛla anu kun na dɔrɔn! Allala Ni Sɛnimɛ sa anu fɛ. 20Kɔnɔ wole, n diyana-mɔgɛnu, wo ni to sabatila wola dɛnkɛninya-sɛnimɛ rɔ. Wo ni madiyali kɛ Allata Ni Sɛnimɛ baraka rɔ. 21Wo ni to Allala keninteyɛ rɔ. Wo ye ma Mari Yisa, Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛ makɔnɔna alako a ni habadan-nimayɛ di wo ma ala kinikini-wɛ fɛ. 22Minnu sikanɛ, wo ni kinikini wonu ma. 23I ni donu fɔrɔn ka anu bɔ tɛ rɔ alako wonu ni kisi. Wo ni kinikini donu ma fanan hali wo kilannɛ anu na. Kɔnɔ hali anu bi kurɛ min donna anu fɛrɛ ma hakɛ kɛ tinɛ, wonu ni gboya wo ye. Wo kana wo gbɛrɛn mɔgɔ su wonu ma. 24Nba, ale Mari min si ke wo marala alako wo kana na bui, alamɛ wo sewanɛ sɔra a yakɔrɔ, fɛɛ woo sa wo la ala gbiliyɛ rɔ. 25Alla kelen pe, ma kisilɛ kɔni, wotɛ ye mansayɛ anubɛ gbiliyɛ anubɛ sɛnbɛ la Yisa Kirasiti baraka rɔ kebi fɔlɔ ma, ha ka a sigi kaka la, ha habadan! Amina.


text: 1Wo yandi! Hali n kuntanyanɛ doni, wo ni wo munyu n kɔrɔ. 2N bi wo makeliyala iko Alla ye wo makeliyala nya min. Wo bɛɛ mani de iko sunkurun-nasɔlɔni-bɛrɛ, n bara min furu-koe lanyiri kiri mɔgɔ kelen pe ye, Kirasiti kɔni. 3N kilannɛ ko fenfen kana wo hɛnkili yabasan iko duguma-fan ya ma mama Hawa yanfa ala foninya-wɛ la nya min. Wo kana bɔ wola keninteya-bɛrɛ rɔ min bi wo bolo Kirasiti wara la. 4Min bɛɛ ye nala wo wara ka Yisala kawandili dogbɛrɛ bɔ wo ye, wo sewanɛ wonu na ka wo munyu wonu kɔrɔ. Male ya Yisala kawandilɛ min bɔ, kelen ma wonu na. Nba, wo ara niyi anubɛ kibara-nyimɛ min bira foninya-kilayɛnu bolo, wonu faranɛ matɛ ma feu! Wo ya Allata Ni Sɛnimɛ anubɛ kibara-nyimɛ min sɔrɔn male bolo, kelen ma anu na feu! 5N mirini ma ko nde dɔgɔ ka tenbi wola kilaya-makawanɛ wonu na hali doni! 6Tumado, nde ma kusan kumala kɔnɔ n sa wo nya lɔnnɛ rɔ. Ma ara wo gbɛ wo ye koe bɛɛ rɔ. 7N ya Allala kibara-nyimɛ-kawandili bɔ wo ye tumɛ min, n ma wo manyinika fenfenna ko la. N ya n nyɛrɛ famayigi alako wo ni gbiliyɛ sɔrɔn. Wo yoge wo yala, wa? 8N bi wɔlila wo tɛma tumɛ min, chɔchi gbɛrɛnu ya n sara. A mani de nun iko n bi chɔchi wonu kankanna le nun alako n si wo dɛnbɛ nya min. 9N bi wo tɛma tumɛ min nun, ni n makoe bilara fenfen na, n ma wo yakɔrɔ-mamɔ n dɛnbɛn ko la. N makoe ye fan min bɛɛ la, ma na kelen nyɔgɛ minnu bɔra Masidoniya, wonu nara wo bɛɛ la n ye. Iko a ye nya min kebi fɔlɔ, n ti ma dunɛ la wo ye mumɛ! Alamɛ a tora wo nya fanan. 10N bara n keli Kirasitita tonyɛ rɔ min bi n tɔ. Akeya sigisɔn mɔgɛ fenfen ti ke n nakalala n nyɛrɛ-matɔgɛ kɛ la. 11N ya kɛ fɔ nfenna? N ya wo fɔ bawo n ma wo keni, wa? Alla ya a lɔn ko wola ko di n ye kati! 12N bi min ma tinɛ kaka, n si to wo kɛla bawo foninya-kilaya-makawanɛ doi wonu kana nyɛrɛ-matɔgɔ-kunya sɔrɔn ka a fɔ ko male ye wɔlila nya min, anu fanan bi wɔlila wo nya na le. 13Kilayɛ wonu, kilaya-bɛrɛ ma anu na kɔnɔ anu bi anu nyɛrɛ mala iko Kirasitita kilayɛnu denu bi anu na serr! Foninya-kilayɛ le anu na minnu bi foninyɛ fɔla anuna wɔlɛla ko la. 14Nba, kabana ko ma wo la! Hali Setanɛ si ke a nyɛrɛ mala iko waanta melika! 15Wo kana kawa ni Setanɛta wɔli kɛlɛnu ya anu nyɛrɛ ma iko Allala wɔli kɛla bɛrɛnu. Anuta wati wa ban duninya kɛ rɔ, anu ya min ma, anu si wo sarɛ sɔrɔn, yɔ! 16N ni a fɔ tun, mɔgɔ wo mɔgɔ kana a miri ko kuntan le nde la. Kɔnɔ ni min bi a mirila wo nya, nba, wo tigi ni n tabira iko kuntan. N ni n nyɛrɛ matɔgɔ doni. 17Nba, n bi min fɔ tinɛ kaka, Mari ma n sɔ wo fɔ tinɛ. N bi n nyɛrɛ-matɔgɔla min kɛ, n bi kumala iko kuntan. 18Mɔgɔ siyaman bi anu nyɛrɛ matɔgɔla anuna kɛwɔlɛnuna ko la. Nde fanan si ke wo nyɔgɔn mala. 19Ado wole le dɔrɔn bi hɛnkilimɛnu na! Wo le ya a to, wo sewanɛ ka wo munyu kuntannu kɔrɔ! A sa wo nya, wa? 20Ni mɔgɛ ya wo bira ka wo ma iko yɔɔn ka wo bolo labira ka wo kensunya ka yoo wo ma ka wo dɛ ratii, wo si wo munyu mɔgɔ su wo kɔrɔ. 21N bi miliyala ka a fɔ wo ye ko n ma ke wo mala! Ma yɛ ra ma fara wo nya. Ni mɔgɛ do si sisi a nyɛrɛ matɔgɔla fan dola ko la, nde fanan si sisi le wo mala. (N bi kumala iko kuntan.) 22Hiburunu le anu na, wa? Wo le nde fanan na. Anu bi Yahudiyanuna dina rɔ, wa? Nde fanan bi a rɔ. Iburayima bɔnsɔn le anu na, wa? Wo le nde bɛrɛni na. 23Kirasitita wɔli kɛlɛ le anu na, wa? Nde wɔlita ka tenbi anu denu na pirr! Anu bara n nadon yele la kinyama siyaman ka tenbi anu na. Mɔgɛnu bara n gbesi ka tenbi anu denu na. Sayɛ ara foo n na ka tenbi anu denu na. (Kɛ bɛɛ rɔ, n bi kumala iko hɛnkilibɔnɛ.) 24Kinyama loli kɔrɔ, Yahudiyanu bi n gbesila bosɛ-nya bi-sawa ani kɔnɔntɔ (39) la. 25Romu kɛnu ya n gbesi gbelekɛ la kinyama sawa. Anu ya n mabon kuri la kinyama kelen. Kulɔn tinyara n na kinyama sawa. Lunyɛ do, n ya su kelen anubɛ tele kelen bɔ kɔgɔ-yi rɔ. 26Nna tagama-siyamɛ rɔ, n taranta yi-fɛ-masibɛ rɔ anubɛ kankannu-masibɛ rɔ anubɛ n na kelen nyɔgɛ Yahudiyanu-masibɛ rɔ. Sibolo gbɛrɛnu fanan ya a lagbɛlɛya n kuma. So-burɔ-masibɛ wo, wulɛrɔ-masibɛ wo, kɔgɔ-yirɔ-masibɛ wo, foninya-dɛnkɛninya-mɔgɛnu-masibɛ rɔ wo, n ya n munyu wo bɛɛ kɔrɔ. 27N taranta wɔlɔ-wɛ anubɛ yakɔrɔ-mamɔɛ rɔ. N kira n ya-la tuma siyaman. Kɔnkɛ ya n bira. N kan lagbalata. Tuma siyaman, dɔn-fan ma n tabɔ. Yiya sa n bolo. Fɛrɛya-bɔ sa n bolo. 28Min sanɛ kɛ bɛɛ kuma, chɔchi bɛɛla hɔnyɛ ye n na tele-wo-tele min si n niyi ragbɛrɛn n ma. 29Ni nta mɔgɛ dola sɛnbɛ ma ara dɔgɔya, nde fananta sɛnbɛ ma si dɔgɔya. Ni mɔgɛ do ya nta mɔgɛ do ladon hakɛ rɔ, wo si n yisi tɔrɔ ha ka a dan natenbi. 30Ni fɔ n ba n nyɛrɛ matɔgɔ le, n si n nyɛrɛ matɔgɔ wo koenu tɔ minnu si nna sɛnbɛbɔninyɛ yira. 31Alamɛ ma Mari Yisa Fa Alla tɔgɛ ni tanto tolon! Alla le ya a lɔn ko n sa foninya fɔla. 32N bi Damasika soe burɔ tumɛ min, sigisɔn-mansɛ min bi Mansa Arɛtasi kɔrɔ, wo ya a kandannɛnu sɔ soela foolɛ rɔ, n bira-koe la. 33Kɔnɔ n diyana-mɔgɛnu ya n nayigi sende rɔ ka n natenbi tarɛ kɔma alako n ni bɔ anu bolo.


text: 1Yisa ye Alla Bato Bɔn la tumɛ min, a ya nɔnfulu-tigi donu yen, anu bi anuna kɔ-fannu sala wodi sa tinɛ rɔ nyɔ. 2A ya kɛɛ-musi bolo-kolɔn do fanan yen. A ye wodi-mɛsɛni fila sala a rɔ. 3Yisa ko, “N bi a fɔla wo ye ko kɛɛ-musi bolo-kolɔn kɛ ara min sa, wo kolo doinu bɛɛtɛ ko. 4Bawo doinu ya min sa, anu ya wo bɔ anuna nɔnfulu-wɛ denu tɔ. Kɔnɔ iko ale bolo-kolonyanɛ ye nya min, a ara a beli-fan bɛɛ sa a rɔ.” 5Ala karan dan donu bi kumala nun ka a bɛn Alla Bato Bɔn wara-koe ma. Kuru nyimɛ minnu bi nyɔ, anubɛ mɔgɛnu ya kɔ-fan minnu di Alla ma Bato Bɔnla ko la, anu bi kawala wonu ma. Yisa ko, 6“Wo ye min bɛɛ yenna kɛ la, tumɛ ye nala, kuri kɛnu, hali kelen bɛrɛn ti to a gbɛ rɔ. A bɛɛ ra si nyɛnsɛn.” 7Anu ya Yisa manyinika ko, “Karan-mɔgɔ, kɛ si ma tumɛ nyamintan? Tamasere nyamintan si a yira ma la ko a kɛ-tumɛ ara ke?” 8Yisa ya a yabi ko, “Wo ni a ma wo fɛrɛma. Wo kana sɔn, mɔgɔ wo mɔgɔ ni wo mayuwaya bawo mɔgɔ siyaman si na n tɔgɛ rɔ ka a fɔ ko, ‘Ale le nde la!’ Anu si a fɔ fanan ko, ‘A wati ara ke!’ Kɔnɔ wo kana bila wonu fɛ. 9Wo wa kɛlɛ koenu anubɛ murutiya koenu namɔɛn tumɛ min, wo kana kilan. A fɛrɛ sa fɔ wonu ni ma kɔnɔ ala ban ma wonu na fɔlɔn.” 10Wo kɔma, Yisa ko, “Sibolo gbɛrɛnu si wuli anu nyɔgɔn kan ma. Nyamanɛnu si wuli anu nyɔgɔn kan ma. 11Dugu-yɛrɛyɛran si kɛ anubɛ kɔnkɔ-fitinɛ anubɛ kiraya-fitinɛnu kan tina siyaman tɔ. Ko-makilannɛnu anubɛ tamasere-wɛnu si kɛ san kole rɔ fanan. 12Kɔnɔ yanni koe kɛ bɛɛ ni ma, anu si wo bira ka wo bɛnsɛnkɔninya. Anu si wo ladon Yahudiyanuna dina-bɔnnu na ka wo kiti ka wo mara. Anu si ta wo la mansɛnu anubɛ kun tiginu bara ndela ko la. 13Wo si ma lafɛrɛ la wo ye ka kibara-nyimɛ lake. 14Yanni a wati ni ke, wo ni wo hɛnkili masɔ ko wo si wo nyɛrɛ fɛka nya min, wo kana hɔn wola ko la 15bawo n si kumɛnu don wo da rɔ ka hɛnkili di wo ma. Wo si min fɔ, hali wo yogo kelen ti ke wo sɔsɔla ka wo nɔ. 16Wo sɔrɔnnɛnu wo, wo na kelen nyɔgɛnu wo, wo kebila-nyɔgɛnu wo, wo diyana-mɔgɛnu wo, wonu dama si wo don wo yogenu bolo tɔ. Ado anu si donu faga wo rɔ. 17Bɛɛ si wo kɔn ndela ko la 18kɔnɔ hali wo, wo kun-sigi kelen bɛrɛn ti to-a-rɔ. 19Wo ni wo sɔ yiri bawo wo si ni-bɛrɛ sɔrɔn wo le fɛ. 20“Wo wa Yerusalɛm lafoonɛ yen kɛlɛ dannu na tumɛ min, wo si a lɔn worɔ ko a kasara-tumɛ ara gbɛrɛn. 21Minnu bi Yudiya nyamanɛ rɔ, wonu ni anu buri kɔnkɛnu tɛma. Minnu bi soe burɔ, anu ni bɔ nyɔ rɔ. Minnu bi sɛnɛ rɔ, wonu kana sɛgi soe. 22Wo bɛɛ si ma tɔrɔya-telenu na. Ado Allata kitabu ya min fɔ, wo bɛɛ ni bɔ a la. 23Wo telenu tɔ, gbalo-belebele si na musu-kolomɛnu anubɛ denbɛnu kuma! Gbalo-yogoma-wɛ si na nyamanɛ kɛ rɔ. Allala diminyɛ si na mɔgɛ kɛnu kan ma. 24Donu si faga faan la. Donu si ta yɔɔnyɛ rɔ nyamanɛ bɛɛ rɔ. Sibolo gbɛrɛnu si Yerusalɛm radɔn ha anuta wati ban tumɛ. 25“Tamaserenu si sa tele anubɛ karɛ anubɛ lolenu ma. Duninya-mɔgɛ bɛɛ yigi si tɛgɛ ka kilan kɔgɔ-yi wɔyɔ-kan anubɛ a mɔrɔn-wɛla ko la. 26Min bi nala kɛla duninya bɛɛ rɔ, anu bi wo makɔnɔna. Mɔgɛnu kuma si kɔ ha anu ni kirɔn-a-la bawo san-koleta-sɛnbɛnu ta si maga ka bɔ anu gbɛ rɔ. 27Nba, nde, Hadama dan si bɔ gbɛ rɔ wo wati rɔ. N bi nala banda-fin-gbɛ rɔ sɛnbɛ anubɛ gbiliyɛ ba rɔ. 28Koe kɛnu da wa bira tumɛ min, wo ni wo sɔ gben! Wo ni wo kunyɛnu nasɔ bawo wo kisi-tumɛ ara gbɛrɛn.” 29Wo kɔma, Yisa ya tili kɛ tɛgɛ anu ye. A ko, “Wo ni wo hɛnkili to toro-kuri anubɛ kɔlɔma toe bɛɛ ko. 30Wo wa anu yen anu matiila tumɛ min, wo si a lɔn worɔ ko samɛ ara gbɛrɛn. 31A ye wo nya na le, wo wa koe kɛ bɛɛ yen mala tumɛ min. Wo si a lɔn worɔ ko Allala mansayɛ na-tumɛ ara gbɛrɛn. 32“Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Minnu bi anu kɛndɛ la kɛ wati rɔ, yanni wo bɛɛ ni faga, koe kɛ bɛɛ si bɔ a la. 33San kole anubɛ dugu kole si tenbi kɔnɔ nna kumɛ ti tenbi mumɛ! 34“Wo ni a ma wo fɛrɛma wo nyɛrɛla ko la! Wo kana wo nyɛrɛ ma nugulamɛ anubɛ gbɛɛ-minnɛnu na. Wo kana hɔn niyi kɛ koenu na. Ni wo ya wonu ma, tele wo si wo latɛrɛna. 35A si duninya-mɔgɛ bɛɛ latɛrɛna iko gbɛrɛ si soge latɛrɛna nya min. 36Wo ni wo yɛ lakalan ka madiyali kɛ tuma-wo-tuma alako wo ni sɛnbɛ sɔrɔn ka tanka koe kɛ bɛɛ ma minnu si ma. Wo ni sɛnbɛ sɔrɔn alako wo si wo sɔ nde, Hadama dan yakɔrɔ nya min.” 37Tele-wo-tele, Yisa ye mɔgɛnu karanna Alla Bato Bɔn la. Suyi wa ke tumɛ min, a ni ta ki Ɔlifi kɔnkɛ kuma. 38Mɔgɛnu si suri subaga dɛ ma ka ta Alla Bato Bɔn la anu tole masɔ tinɛ a la.


text: 1Nba, nna dan, i ni Alla madiya ko a ni i sɛnbɛ makofu. A si i sɛnbɛ makofu ka a tɛgɛ ata hinɛ ma i wara la Yisa Kirasiti baraka rɔ. 2I ya nta makawandili-kumɛnu namɔɛn sereya-siyaman yala nun. I ni wonu bi ka anu kerifa lanaya-mɔgɛnu na minnu si ke donu karanna fanan. 3I ni i munyu nyagbɛ kɔrɔ iko Yisa Kirasitita kɛlɛ-den-nyimɛ. 4Kɛlɛ-den-nyimɛ ye a fɛ ka ala kun tigi hɛnɛ min kɛ, woletɔ kɛlɛ den ma minnu na, a ti basan wonuna koe la. 5Mɔgɛ min bi a rayala nyɔgɔn-to-buri rɔ, wo ti barayi sɔrɔn fɔ a wa sereyanu bira. 6Sɛni-salɛ min bi wɔli-gbɛlɛmɛ kɛla, a kakɛn, wo fɔlɔn ni sɛnita-fan wo do dɔn. 7N bi min fɔla, i miri wo ma bawo Mari si i dɛnbɛn ka koe bɛɛ nya-yen. 8Alla ya Yisa Kirasiti min nawuli ka bɔ furinu tɛma, Mansa Dawuda bɔnsɔn mɔgɛ kɔni, i ni i hɛnkili to wo ko bawo n bi kibara-nyimɛ kɛ lakela wo le baraka rɔ. N bi kibara-nyimɛ-kawandili bɔla min kɛ, n bi nyagbɛ sɔrɔnna. Anu bara n kiri iko ko-yogoma-kɛlɛ kɔnɔ Allala kumɛ kirini ma. 10Wo le ya a to, n bi n muinna koe bɛɛ kɔrɔ Allata mɔgɔ yabɔnɛnuna ko la. Yisa Kirasiti ni anu fanan kisi alako anu ni sigi Alla fɛ habadan gbiliyɛ rɔ nya min. 11Tonya-kumɛ le kɛ la. Ni ma fagara Yisa fɛ, ma si nimayɛ fanan kɛ a fɛ. 12Ni ma tora ma munyuna, ma si kun-tigiyɛ kɛ a fɛ fanan. Ni ma ya ma ban a la, ale fanan si a ban ma la. 13Kɔnɔ hali ni male ma lanayɛ kɛ, ale si lanayɛ kɛ tolon bawo a ti foninyɛ fɔ a nyɛrɛ ye. 14I ni ila mɔgɛnu hɛnkili bila kɛ ko ka anu makawandi bɛrɛkɛ Alla yala. Kumɛ minnu ti ko-wo-ko nyinya fɔ ka a lamɔɛnnɛnu tinya, i kana sɔsɔli sa kumɛ wonu ma. 15I ni i se-koe-bɛɛ kɛ ka ma wɔli-kɛla-nyimɛ la. Alla ni i lɔn wɔli kɛlɛ la min miliyani ma ala wɔlɛla ko la. I ni to mɔgɛnu karanna Allala tonya-kumɛ la a kilɛ fɛ. 16I tanka Alla-lɔnbɛliya-kumɛ anubɛ yuwaya-sɔsɔlɛnu ma. Wonu ti ko-wo-ko nyinya fɔ ka mɔgɛnu masɛgi Alla la. 17Anu bi mɔgɛnu karanna min na, wo manɛ iko tɛlɛ-wɛ min bi mɔgɔ fɛrɛ dɔnna tala. Haimɛneyasi anubɛ Failita ye karan-mɔgɔ wonu tɛma. 18Anu bara tonya-kilɛ to. Anu bi a fɔla ko Alla ara ban hadama dan lawulila nun ka bɔ furinu tɛma. Foninyɛ le wo la. Karan wo ye dɛnkɛninya-mɔgɛ donuna dɛnkɛninyɛ tinyana. 19Kɔnɔ Alla ara chɔchi min ma dɛnkɛninya-kurukɛ-sɛnbɛ la, wo la ti maga mumɛ! Kumɛ kɛnu denu sɛbɛnɛ chɔchi ma ko, “Mari ya a nyɛrɛtɛ lɔn.” Wo kɔma, a sɛbɛnɛ ko, “Min bi a fɔla ko Maritɛ le ale la, wo ni fara ko-yogoma-kɛ la.” 20Miran-su-siyaman bi bon-belebele la. Donu nadannɛ sɛnɛ anubɛ wodi-gbɛ la. Donu nadannɛ kɔlɔma la. Bɔnku-dagɛnu bi nyɔ fanan. Donu nadannɛ gbiliyɛla ko la, donu nadannɛ wɔli toela ko la. 21A ye wo nya le dɛnkɛninya-mɔgɛnu bara la. Ni mɔgɔ wo mɔgɔ ya a fara ko-yogomɛ kɛnu na ka a nyɛrɛ sɛninya, Alla si wo ma ata wɔli kɛlɛ la min si gbiliyɛ sɔrɔn bawo a sɛnima. Ado a rabɛnnɛ wɔlɔ-nyima su bɛɛ kɛ koe la ala kun tigi ye. 22I ni i tanka fonikeya-natanu ma. I raya telenbagayɛ anubɛ dɛnkɛninyɛ ma, wo kɔma, keninteyɛ anubɛ yisi kimɛ ma. I ni to sɔndɔma-tiginu kurun tɔ. 23Kɔnɔ i kana yuwaya-sɔsɔlɛ anubɛ karanbɛliya-sɔsɔlɛ kɛ. I ya a lɔn ko wonuna ban le kɛlɛ la. 24Marita wɔli kɛlɛ kana kɛlɛ kɛ fɔ ka ko-nyimɛ kɛ bɛɛ ye. A ni ma karan-mɔgɔ-nyimɛ la min si a munyu mɔgɛnu kɔrɔ. 25A dinyanɛ ni a sɔsɔlɛnu natelen. Tumado, Alla si fɛrɛ di wonu ma ko anu ni tubi ka tonyɛ lɔn. 26Wo kɔma, anu si hɛnkili sɔrɔn alako anu ni bɔ Setanɛta gbɛrɛ la nya min. Bawo Setanɛ ara anu bira ko anu ni ale sako kɛ.


text: 1Wo kɔma, Yisa ya mɔgɛnu-karan dabira Kalili dalɛ dafɛ tun. Nyama min kinkinta a la, wo siya min kɛ, a donta kulɔn rɔ ka a mayigi nyɔ. Kulɔn wo siginɛ yi kuma, nyama sɔnɛ yi kɔnkɔn la. 2A ya ko siyaman fɔ anu ye tilinu tɔ. A ko, 3“Wo ni wo tole masɔ! Kei do tara ala sɛnɛ rɔ sugu fui tinɛ. 4A ye sugi fuila sɛnɛ rɔ tumɛ min, do buira kila kole la. Konanu nara wonu dɔn tinɛ. 5Do buira fara-gbaran ma, bɔnkɛ ma siya kan min. A fɛrɛnta tiriya bawo bɔnkɛ ma siya nyɔ. 6Tele bɔra tumɛ min, a mafɔsɔra ka gbala bawo a suli ma yigi dugi rɔ bɛrɛkɛ! 7Sugi do buira wɔnɛnu tɛma. Anubɛ wɔnɛnu yɛlɛta anu nyɔgɔn fɛ kɔnɔ tɔ-a-la, wɔnɛnu ya a dɔn. Woletɔ fen ma gbɔ. 8Kɔnɔ do buira dugu lamonɛ rɔ. A fɛrɛnta ka a kole don, do kolo bi-sawa, do bi-wɔrɔ, do kɛmɛ.” 9Yisa ko, “Nba, ni min si ko nya-yen, a ni a tole masɔ wo la!” 10Yisa ye a dan na tumɛ min, minnu ya ala karan lamɔɛn, wonubɛ ala karan den tan-ni-filɛnu nara a wara ka a manyinika ko a ni tili wo faranfasi anu ye. 11Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Allala mansayɛ gbundu-ko-hɛnkilimayɛ dira wole ma. Kɔnɔ n si a fɔ doinu ye tilinu tɔ. 12Woletɔ (iko a sɛbɛnɛ Allata kitabu rɔ nya min), ‘Anu si to fan yenna kɔnɔ anu ti a ragbɛ. Anu si to anu tole masɔla kɔnɔ anu ti a nya-yen. Bawo ni anu ya ko ragbɛ ka a nya-yen, anu si yɛlɛma Alla wara la. A si anu makoto worɔ.’ ” 13Wo kɔma, Yisa ya anu manyinika, a ko, “Ni wo ma tili kɛ nya-yen, wo si ke tili doinu nya-yenna kama? 14Sugu-fuilɛ ye Allala kumɛ fuila. 15Mɔgɛ donu manɛ iko sugi minnu si bui kila kole la. Mɔgɛ wonu si a lamɔɛn kɔnɔ anu ba a lamɔɛn nya min wo, Setanɛ si na worɔ ka wo fɔrɔn anu yisi rɔ. 16Sugi min fuira fara-gbaran ma, wo mani de iko mɔgɛ minnu bi kumɛ lamɔɛnna ado anu si a bira sewɛ la tiriya! 17Kɔnɔ a ma don anu yisi rɔ bɛrɛkɛ! A ti mɛ lefan. Nba, tɔrɔyɛ anubɛ gbɛlɛyɛ wa na tumɛ min, a si a boloka tiriya kumɛ wola ko la! 18Sugi min buira wɔnɛnu tɛma, wo mani de iko mɔgɛ min bi kumɛ lamɔɛnna 19kɔnɔ duninya hɔn-koe anubɛ nɔnfulu-keni anubɛ nata su bɛɛ ya a ma, kumɛ wo fagara a yisi rɔ feu! A ti gbɔ hali! 20Sugi min buira dugu lamonɛ rɔ, wo mani de iko mɔgɛ min bi kumɛ lamɔɛnna. A si kumɛ lamɔɛn ka a bira. A si gbɔ, do bi-sawa, do bi-wɔrɔ, do kɛmɛ.” 21Yisa tora kumala. A ko, “Mɔgɔ wo mɔgɔ ti lɛnpu lamalan ka bɔnku-dagɛ burun a kun na. A ti lɛnpu ladon sa-fan kɔrɔ fanan. Kɔnɔ a si a sigi a sigi-fan kuma. 22Ko-dogonnɛ bɛɛ si bɔ gbɛ rɔ. Koe min bɛɛ yamatogonnɛ, wonu yama si ka. 23Nba, ni min si ko nya-yen, a ni a tole masɔ!” 24A ya a fɔ anu ye fanan ko, “Wo ni a ma wo fɛrɛma worɔ ko-lamɔɛn tinɛ. Wo ye fan sumanna doinu ye nya min, Alla si a suma wole fanan ye wo nya na le. Ado wotɛ si gbɛlɛya anutɛ ko. 25Kɔnɔ fen bi min bolo, Alla si do sa wo kuma. Kɔnɔ fen kɛndɛ sa min bolo, a yili ye fen nɛ min ma, Alla si wo bɔ a bolo.” 26Yisa ya a fɔ anu ye tun ko, “Allala mansayɛ mani de iko kei min ya sugi fui ala sɛnɛ rɔ. 27Fui-fannu si fɛrɛn ka sabati su-ni-tele, hali fui-fen-tigi wo ye kinɔgɔla, ni wo ma, a ye wɔlila. A si to wo mala hali fui-fen-tigi ti a sabati-nya lɔn. 28Dugi nyɛrɛ le ye a mala, ki-fan ni sabati ka gbɔ. A yanbɛ si nɔrɔn, wo kɔma, a tɔnsɔn si bɔ a rɔ, wo kɔma, a si mɔ. 29A wa mɔ, sɛni-tigi si na a tɛgɛ wɔrɔtɛ la.” 30Yisa ya a fɔ tun ko, “Ma si Allala mansayɛ sanka nfen ma? N ni tili do tɛgɛ wo ye min si a faranfasi. 31Nba, Allala mansayɛ manɛ iko kende kole min dɔgɔyanɛ fui-fan kolenu tɛma duninya rɔ. Ni mɔgɛ ya a fui, 32a si koloya ka tenbi fui-fan bɛɛ la. A tɔnsɔn si koloya. Wo kɔma, konanu si na anu nyagannu kiri a la.” 33Yisa ya kawandili bɔ mɔgɛnu ye ka tili kɛ su siyaman tɛgɛ anu ye. Woletɔ anu si ke min nya-yenna, a ya anu karan wo la. 34A ya kawandili min bɛɛ bɔ anu ye, a ya tili le tɛgɛ wo bɛɛ bɔ tinɛ. Kɔnɔ anubɛ ala karan dannu bi anu dan na tumɛ min, a si wo bɛɛ faranfasi anu ye. 35Wurɛ wo la, Yisa ya a fɔ ala karan dannu ye ko, “Ma tenbi wona dalɛ kɔgɔma.” 36Anu ya nyama boloka. Yisa siginɛ kulɔn min tɔ, karan dannu donta kulun kelan wo rɔ. Kulɔn donu fanan bi nyɔ nun a fɛ. 37Fɔn-belebele bɔra. Nba, yi ye lunku-lankana a rɔ kulɔn kun na. A tora doni, kulɔn la ni fa yi la. 38Yisa ye kinɔgɔ-belebele rɔ kulɔn burɔ a kɔma kilɛ la! A kunyɛ sanɛ kun-kɔrɔ-sɛ kuma. Karan dannu ya a lakunden. Anu ko, “Karan-mɔgɔ, ma niyi bɔrɔ sa i ye, wa?” 39Yisa kundenta. A ya a fɔ ko, “Fɔnyɔ ma ni kima don!” A sigira a la don! Fɔnyɔ ma tugu tun. 40Wo kɔma, Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Nfenna wo kilannɛ? Dɛnkɛninya sa wo bolo, wa?” 41Kɔnɔ anu kun makɔra kati! Anu wulita a fɔla anu nyɔgɔn ye ko, “Nfen mɔgɔ sufa ye kɛ la? Hali fɔnyɔ anubɛ yi ye ala kumɛ birala!”


text: 1M ninbaam, kabo am yo Yesu Kristo yarada ni, yiri bo i ti ya Mibiɛ Jirimafɔ ni, má am fa tantambunu ni am beŋgu. 2Ma m fa i ka, nzɛn minɛ nnyɔ nbem ba wuraari am tiɛntiɛnbunɔɔ sɔɔ n nu, na kun wura sutura kpakpa ni sika ŋgaa, na nyiŋga n ti yaarifɔ na i wura sutura titiiwa, 3na nzɛn am nu kun se bo i wura sutura kpakpa n ka, “Jande, ba tana ahin tanaabiri nyunyumi n su,” na i nya se yaarifɔ n ka, “Wɔrɔ, ka jina dɔ, nzɛn má nyini, ba tana m jaa bu fɛn,” 4nyini kere ka am sufa tantambunu atin lɛɛ, na am sunsunni tiɛ ma am sufa kpakpaakinu ba lɛɛ, má sɔ? 5M ninbaa koroowam, am ti fɛn. Má Nyɛmɛ yiiri yaarifɔm bo bu wo durunya n nu n ka bu ti ajɛkɛfɔm i dɔ, bu yarada n dɛɛ ti a, na bu nyá fɛmɛya n bo wɔ se ka i fa ma minɛm bo bu koro i n a, nzɛn sɛ? 6Ama, ambɛrɛ bu yaarifɔm ŋgbɛɛn wɔ. Ŋmam kere am wahara n a? Ŋmam kaaki cin am kɔ jɔrɛ diibirim n a? Má neŋgefɔm n a? 7Má bɛrɛ jɔjɔ wura duma n bo i la anyunuyi ni ŋgasi nu n a? Yiri ye Nyɛmɛ afa ama am na i kere ka am ti i dɛɛm ni. 8Ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka, “Koro u beŋgu kabo a koro u ŋu ni.” Nyɛmɛ fɛmɛya n nu nɔaniɛ kpamaawa bambaka n lɛɛ. Nzɛn am yo sɔ, nyini ti kpa a. 9Ama, nzɛn am laari tantambunu, am ayo satiɛ, na Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n kere ka am ti ketemafɔm wɔ lɛɛ. 10Wɔrɔ kɛrɛ bo a suuri Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n kɛrɛ su, ama, na a saakiiri i kun n kpein mmɔɔ, a saaki nɔaniɛ kpamaawa n kɛrɛ lɛɛ. 11Nyɛmɛ bo wɔ se ka, “Má a kpini u beŋgu yi” ni, yiri akaaki ase ka, “Má a kun sɔnɔ” n a. Ama, nzɛn haari a kpini má u beŋgu yi, ye a kuunri sɔnɔ, a yo ketemafɔ fa kɔ nɔaniɛ kpamaawa n su lɛɛ. 12Am ma am jɔjɔɔwa ni am sayoowa kere ka am ti minɛm bo Nyɛmɛ bá fa i nɔaniɛ kpamaawa ni fá di am jɔrɛ a, nyini nɔaniɛ kpamaawa n bo i ma minɛm nya bu tii ni. 13Dama jɔrɛdi cɛɛn, minɛm bo bu si má bu beŋgum aŋunfɔ ni, Nyɛmɛ si má bɛrɛ mmɔɔ aŋunfɔ. Ama, aŋunfɔ sifɔm ni, bɛrɛ dí nasara, jɔrɛdi cɛɛn ni. 14M ninbaam, nzɛn sɔnɔ ŋa i yo Nyɛmɛ yarada, na i sayoowa kere má ka i la yarada, nyini yarada ni kóro de i tii ji, nzɛn sɛ? Ai, nyini ti ŋgbɛɛn wɔ lɛɛ. 15Ma m fa i ka, nzɛn am ninbaa Kristo jama nbem wo bɛrɛ bo bu la má diire, na bu la má sutura, 16na nzɛn am nu kun seeri i ka, “Kɔ ni ahoreda. Nyɛmɛ ma u na a di, na i ma a nya sutura.” Nzɛn a seeri sɔ, na a ma má i mi koroowa ni, i kpa la bɔnɔ? 17Nyini ti, nzɛn a la yarada n ŋgumi, na u sayoowa kere má ka a la yarada, i ti yarada ŋgbɛɛn wɔ lɛɛ. 18Be koro se ka, “Ahin sɔnɔ n yiri yo Nyɛmɛ yarada wɔ, ama, ahin n yiri yo sakpa a.” Tɔ, ye sɔnɔ yo sɛ kere ka i yo Nyɛmɛ yarada, bo i yo má sakpa a? Mini yo sakpa a, nyini kere ka m yo Nyɛmɛ yarada. 19A ŋa a yo yarada ka Nyɛmɛ ŋgumi wo bɛrɛ a. Nfan. Haari ajinim mmɔɔ si i sɔ ɔ, na bu ŋuniɛ subobo bu ni sɛrɛ. 20Wɔrɔ sinnzin ŋgbɛɛn ni, a koro ka m kere u ka yarada yoowa bo i kere má sakpa n ti yarada ŋgbɛɛn wɔ, nzɛn sɛ? 21I yo sɛ ye Nyɛmɛ deeri ya na Abraham ka i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ a? Abraham sayoowa n dɛɛ ti ye Nyɛmɛ deeri i sɔ a, dama Abraham yo faari i wa Izaki fa seeri Mikun n yoowa yoobiri n ka i fa i yo yoowa ma Nyɛmɛ ni. 22A ŋu má i? I yarada yoowa fa saŋga ni i sakpa yoowa kɛrɛ yoori kun wɔ. Na i sayoowa n akere ka i yarada n ti kabo Nyɛmɛ koro ka i ti n wɔ. 23Sɔ ye deke n bo bu kɛrɛɛri i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu n ayo yiiwa a, ka, “Abraham yoori Nyɛmɛ yarada n dɛɛ ti, na Nyɛmɛ ade i ka i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ.” Nyini ti, ye bu fereeri i ka Nyɛmɛ danfo n a. 24Tɔ, m ŋa am aŋu i e, ka sɔnɔ sayoowa ma Nyɛmɛ de i ka i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ a, má ka i mi yarada ŋgumi ti. 25I ti sɔ ɔ lɛɛ, fa kɔ bara sakara be bo bu fere i ka Rahabu n dɔ. Dama dawa saŋga, yiri yo bukaari Yisarelifɔm dɛɛ kɔrɛsiyifɔm n a, na wɔ kere bu atin na ba foro bu kpɔfɔm saa nu. Nyini sayoowa n dɛɛ ti, na Nyɛmɛ ade i ka i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ ɔ. 26Tɔ, kabo ŋumi awo má aŋuniɛmbaa n nu na i ti fuin ni, sɔ ye i ti a, nzɛn a la yarada na u sayoowa kere má ka a la yarada, yarada ŋgbɛɛn lɛɛ.


text: 1Nde, Pɔli anubɛ Timoti ye kɛdi kɛ sɛbɛla. Yisa Kirasitila wɔli kɛlɛ le male la. Kɛ sɛbɛnɛ wole, Allata mɔgɛnu ma minnu bi Filipai soe burɔ ka a lake wobɛ chɔchi-mɔgɔ-banu ma anubɛ minnu bi dɛnbɛnɛ kɛla nyɔ. Wo bɛɛ ye Kirasiti Yisa rɔ dɛnkɛninyɛ kilɛ fɛ. 2Alamɛ ma Fa Alla anubɛ Mari Yisa, Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛ ya hinɛ yira wo la ka yisi-kimɛ di wo ma. 3N ba n miri wo ma wati min bɛɛ rɔ, n si to baraka birala Alla ye wo damala ko la. 4Ado n ba Alla matara wo ye wati min, n bi a matarala sewɛ la 5bawo wo ara n dɛnbɛ kibara-nyimɛ lakela kebi fɔlɔ ha kaka. 6Nba, n lanɛ a la serr, ko Alla min ya wɔlɔ-nyimɛ kɛ dabira wole rɔ, wo si to wɔlɛ wo kun na, ha a ni bɛn Kirasiti Yisata tele ma. 7Wo ye n yisi le tɔ wati bɛɛ! Woletɔ a bɛnnɛ ka n miri wo ma wo nya le. Alla ara hɛrɛ min di n ma kɛ, wo ara wotɛ sɔrɔn n fɛ wo bɛɛ rɔ. N bi yele la wo, n hɔrɔyanɛ tumɛ min wo, ma nɔrɔta kibara-nyima-fɔɛ ma ka a lasabati bɛrɛkɛ ma fɛ. 8N bi n miri-wɛ min kɛla wo ma, wo ye bɔla Kirasiti Yisa nyɛrɛ le yisi rɔ. N ba wo fɔ, Alla ye n sere la ko n bi tonyɛ le fɔla wo la. 9Nta madiyalɛ le kɛ la ko wola keninteyɛ ni to koloyala dɛɛ! Wo ni lɔnnɛ anubɛ hɛnkili-kanbalinɛ sɔrɔn wo bɛɛ rɔ. 10Wo wa wonu sɔrɔn tumɛ min, wo si ke ka ko kɛndɛ yabɔ. Kirasiti wa na kiti tɛgɛ tinɛ lunyɛ min alamɛ wo tankara ko-nɔgɔnɛ bɛɛ ma woletɔ mɔgɔ ti fɛɛ yen wo la. 11Yisa Kirasiti kelen pe si ke wo lafala ko-nyimɛ minnu na, alamɛ wo yisi fara wonu na. Alamɛ Alla ya gbiliyɛ anubɛ tantolɛ sɔrɔn wo bɛɛ rɔ. 12N na kelen nyɔgɛnu, n bi a fɛ, wo ni a lɔn ko koe minnu kɛra n na yan, wonu bara kibara-nyimɛ dɛnbɛ ka a lata yarɔ. 13Mansa-kandannɛnu anubɛ yan-mɔgɛ bɛɛ ara a lɔn ko n bi birɛ rɔ ka a tɛgɛ Kirasiti wara-koe ma. 14N bi yele la min kɛ, wo ara yisi-latɛgɛ di yan-dɛnkɛninya-mɔgɛ siyaman ma. Woletɔ anu yisi ragbɛlɛyanɛ wati bɛɛ Allala kumɛ kawandi bɔɛ ma. Anu kilanni ma tun. 15Nba, minnu bi Kirasitila koe kawandili bɔla, anu donu bi wo bɔla keliyɛ anubɛ sɔsɔlɛ la anu bolo. Donu bi ala koe kawandili bɔla anu kɔntɔ-nyimɛ la. 16Kɛnu bi a kɛla wo nya keninteyɛla ko la bawo anu ya a lɔn ko Alla ara kibara-nyimɛ fɛka-wɔlɛ di n ma. 17Kɔnɔ doi wonu sa Kirasitila koe lakela anu yisi gbɛnɛ la. Anu bi a kela anu nyɛrɛla nata lela ko la. Anu bi anu mirila ko n tenbi yele la, anu si ke nna tɔrɔyɛ makofula. 18Tana ma wo la! N sewanɛ wo bɛɛ rɔ. Alako tun, Kirasitila koe kawandilɛ ni bɔ nya bɛɛ ma. A bɔra kɛ-nya-yogomɛ rɔ wo, a bɔra a nyimɛ rɔ wo, n si to sewala tun 19bawo n ya a lɔn ko wola madiyalɛ anubɛ Yisa Kirasitita Ni Sɛnimata dɛnbɛnɛ fɛ, n kunyɛ si bɔ kɛ rɔ, yɔ! 20A sɔgɛ ye n na, ado n yili latɛgɛnɛ ko n ti bandan nna wɔlɛ kɛ la mumɛ! N bi a fɛ, n ni fa yisi-latɛgɛ la wati bɛɛ, katarala kaka ma. Woletɔ n tenbi n niyi la wo, n faganɛ wo, fɔ n ni Kirasiti gbiliya tumɛ bɛɛ. 21N bi n niyi la nfenna? Nde yala, Kirasiti le wo kɔrɛ la! Nba, sayɛ le si ma tɔnɛ la worɔ nde yala. 22Kɔnɔ ni n tora n niyi la, n si ke ka wɔlɔ-nyima-bɛrɛ kɛ. Woletɔ n ma a lɔn n si nyamintan yabɔ worɔ. 23N kɔndɔfilinɛ ko filɛ kɛnu tɔ. N bi a fɛ ka bɔ nimayɛ kɛ rɔ ka ta to Kirasiti fɛ. Wo le fisa bɛrɛkɛ! 24Kɔnɔ ka to n niyi kɛ lafɛla, ko ba le wo la wolela ko la. 25Ado n lanɛ wo la serr, woletɔ n ya a lɔn ko min fisa, n ni to n niyi la. N si to wo dama fɛ alako wola yarɔma-ta-koe anubɛ sewɛ dɛnkɛninyɛ rɔ ma ni to kofula. 26N ba fɛrɛ sɔrɔn ka taran wo fɛ tumɛ min tun, wo si Kirasiti Yisa matɔgɔ ka a tɛgɛ nde ma. 27Nba, ko-wɛ ye min na, wo le kɛ la. Wo tagama-nya ni bɛn Kirasitila kibara-nyimɛ ma. Woletɔ ni n ya fɛrɛ sɔrɔn ka ta wo yen, ni n ma ta, n si to a lamɔɛnna ko wo sɔnɛ yiri! Wo si a taran, wo ye wɔlila wo nyɔgɔn fɛ kan kelen tɔ kibara-nyimɛla ko la wo dɛnkɛninyanɛ min ma. 28Wo kana kilan wo yogenu na mumɛ! Wo si a yira anu na ko anu si na halaki kɔnɔ wole si kisi bawo Alla le ye nɔlɛ dila wo ma! 29Wo ara fɛrɛ sɔrɔn ka dɛnkɛninya Kirasiti ma. Kɔnɔ a ma dan wo dɔrɔn ma. Wo ara fɛrɛ sɔrɔn ka tɔrɔ fanan ala ko la. 30Wo ya n yen kɛlɛ kelen min kɛla fɔlɔ, n bi kɛlɛ kelan wo kun na ha kaka iko wo ye a lamɔɛnna nya min. Nba kaka, wa wo sɔ n fɛ kɛlɛ kɛ tinɛ kibara-nyimɛla ko la.


text: 1Tɔ, bo bu ti Yudafɔm ni, bu la nzu kpɛrɛ wɔ? Ye kɛnkɛnnɛ wura buka nzu wɔ? 2Nahɔrɛ, Yudafɔm tara minɛm bo bu ti má Yudafɔm ni deke dɔŋgu nu. Ciciri su, Nyɛmɛ du mɔ faari i nɔaniɛm n wuraari bɛrɛ saa nu a, ka bu niɛ i su. 3Ye nzɛn Nyɛmɛ fa wuraari bɛrɛ saa nu a, ye bu nbem ayo má yarada, nyini kere ka Nyɛmɛ la má dabuŋu lɛɛ, nzɛn sɛ? 4Ai, má sɔ. Haari ni bo sɔnɔ kɛrɛ ti kɔrɛfɔm ni, Nyɛmɛ yiri ti i nahɔrɛfɔ ɔ, kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ni, ka, “Deke bo a kan ni, bu ŋú ka nyini ti nahɔrɛ a, na nzɛn bu di u jɔrɛ jarakiiri u, a kúnma bu.” 5Ye nzɛn ya satiɛm n bo ya yo bu n kere kabo Nyɛmɛ yo sa bo i kɔ atin su, na i cin ya sui, ya koro se ka wɔ yo má sakpa, nzɛn sɛ? Ai, má sɔ. Adamande sunsunni lɛɛ. Nzɛn Nyɛmɛ yo má sa bo i kɔ atin su, i yo sɛ koro di durunya n nufɔm jɔrɛ a? 7Be koro se ka nzɛn m bu kɔrɛ, na i ma minɛm ŋu kabo Nyɛmɛ nahɔrɛ ti barasu, adena bu ma i jirima, ye nzu ti ye i di m jɔrɛ cin m sui ka m ti satiɛyofɔ a? 8I ti kabo minɛ nbem nati kan wɔ, bu ŋa, am ma ya yo satiɛ adena Nyɛmɛ ba ma i kaaki sakpa. Bu kpiɛ m nzukɔ ka mini mmɔɔ se sɔ ɔ. Bu bu kɔrɛ wɔ. Nyɛmɛ dí bu jɔrɛ na i cín bu sui. 9Tɔ, ya se sɛ wɔ? Yɛrɛ bo ya ti Yudafɔm ni, ya tara bo bu ti má Yudafɔm n nzu nu wɔ? Ai, ya tara má bu pui, dama ma du mɔ ase am ka yɛrɛ Yudafɔm ni, ni bo bu ti má Yudafɔm n kɛrɛ ti satiɛyofɔm wɔ. 10Kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ni, ka, “Be wo má bɛrɛ bo i yo sa bo i kɔ atin su, haari sɔnɔ kun n kpein mmɔɔ. 11Be wo má bɛrɛ bo i la ŋgɔnlɛ, be wo má bɛrɛ bo i niɛniɛ Nyɛmɛ busu. 12Sɔnɔ kɛrɛ akaaki bu sin abo Nyɛmɛ dɛɛ atin ni, bu kɛrɛ aka ŋgbɛɛn, be wo má bɛrɛ bo i yo sakpa, haari sɔnɔ kun n kpein mmɔɔ wo má bɛrɛ.” 13Ba kaaki akɛrɛ ka, “Bu konvi ti ka faŋkunma bo ba teke i su wɔ, na bu fa bu taferema sudadaka minɛm.” “Na jɔrɛ bo i fite bu nɔɔ nu yo ya ka pumpuni bɔrɛ wɔ.” 14”Nzukɔlɛɛ ni jɔrɛ tiɛ ŋgumi fite bu nɔɔ nu a.” 15”Bu cɛ má na bu yi minɛ ŋgɔɔ ndende. 16Deke kɛrɛ bu kɔ, bu dɛɛ la ka bu yo minɛm ŋgbɛɛnŋgbɛɛn, na bu saaki bu. 17Bu dɛɛ la ka bu nati sukpini jɔrɛ, bu koro má tanalaifiɛ.” 18”Bu nyunu yi má Nyɛmɛ, nyini dɛɛ ti, bu soro má i.” 19Ya si ka deke n kɛrɛ bo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaawa n nu ni, i jɔjɔ ni Yudafɔm bo bu su i su n wɔ, adena má be koro teke i nɔɔ kan jɔrɛ be, ama, durunya n nufɔm kɛrɛ bá jina Nyɛmɛ nyunu na i dí bu jɔrɛ na i cín bu sui. 20Dama be wo má bɛrɛ bo i koro se ka i su nɔaniɛ kpamaawa n su dɛɛ ti, ye Nyɛmɛ de i ka i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ a, ama, nɔaniɛ kpamaawa ni ma minɛm si ka bu ti satiɛyofɔm a. 21Ama, kisa Nyɛmɛ ayi akere ya kabo ya yo sa bo i kɔ atin su i dɔ, má yiri la bo ya su nɔaniɛ kpamaawa n su ni, ama, yiri la bo nɔaniɛ kpamaawa n ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔm diiri i ŋusu daani ka i yó n wɔ. 22Yiri la ka, sɔnɔ kɛrɛ bo wɔ yo Yesu Kristo yarada, yiri ye Nyɛmɛ ŋa i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ a, nyini ti, ya la má kpakpaakinu, 23dama sɔnɔ kɛrɛ ayo satiɛ afun Nyɛmɛ jirima woowa ni, 24ama, Yesu Kristo ade sɔnɔ kɛrɛ tii aji, nyini dɛɛ ti ye Nyɛmɛ ŋa sɔnɔ kɛrɛ ayo sa bo i kɔ atin su i dɔ n a, i ti Nyɛmɛ aceeri wɔ. 25Yiri Yesu ye Nyɛmɛ ma i deeri adamande jinaabiri n a, na wɔ fa i ŋu ayo yoowa na wɔ wu, adena nzɛn minɛm yoori i yarada, i mbunja n dɛɛ ti, Nyɛmɛ fá bu satiɛ ce bu. Deke bo i ti na Nyɛmɛ yoori sɔ n la ka, i koro ka i kere kabo yiri ni i tii yo sa bo i kɔ atin su n wɔ, dama dawa saŋga Nyɛmɛ yo laari sawɔrɛ fa kɔ minɛm bo bu yo satiɛ n dɔ. Ama, kisa wɔ kere ka yiri ni i tii yo sa bo i kɔ atin su wɔ, na sɔnɔ kɛrɛ bo i yoori Yesu yarada, Nyɛmɛ de i mi ka yiri yo sa bo i kɔ atin su i dɔ a. 27Nyini dɛɛ ti, nzu deke ye ya koro fa fɔ a? Deke be wo má bɛrɛ. Nɔaniɛ kpamaawa ni ma minɛm yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ a, nzɛn sɛ? Ai, má sɔ. Ama, bo minɛm yo Yesu yarada n dɛɛ ti a. 28Ya niɛ ka deke bo i kere ka Nyɛmɛ de sɔnɔ ka i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ n la kabo wɔ yo Yesu yarada n wɔ, má ka i su nɔaniɛ kpamaawa n su n dɛɛ ti a. 29I ti nahɔrɛ wɔ, ka Nyɛmɛ ti má Yudafɔm ŋgumi Nyɛmɛ, i ti bo bu ti má Yudafɔm n gusu Nyɛmɛ wɔ. 30Nyɛmɛ ti kun wɔ. Yarada n dɛɛ ti, ye Nyɛmɛ ŋa Yudafɔm bo ba wura kɛnkɛnnɛ n yo sa bo i kɔ atin su i dɔ a, ye minɛm bo bu ti má Yudafɔm na bu wura má kɛnkɛnnɛ ni, bu yarada ma Nyɛmɛ de bu ka bu yo sa bo i kɔ atin su i dɔ a. 31Nyini sukere má ka ya yo Yesu yarada n dɛɛ ti, ya fa má nɔaniɛ kpamaawa n yo má juma a. I ti má sɔ, ama, nyini ma ya bita nɔaniɛ kpamaawa n kenken a.


text: 1Mɔgɔ waga siyaman nadɛnta anu nyɔgɔn fɛ ha anu tora anu nyɔgɔn matenna. Yisa kumara ala karan dannu fɔlɔn ye ko, “Wo ni a ma wo fɛrɛma Farisinuna biredi-yɛlɛ-fanla ko la. N bi min ma, wo le anuna kolandiyɛ la. 2Fan min dogonnɛ, wo si bɔ gbɛ ma. Gbundu koe bɛɛ si na lɔn. 3Wo ara min fɔ pinpi rɔ, wo la si mɔɛn gbɛ rɔ. Wo ara wɛwɛ-kumɛ min bɛɛ fɔ wola kankannu kɔma, wo la si wanka ka bɔ bɔn kun tɛma. 4“N diyana-mɔgɛnu, n bi a fɔla wo ye, minnu si fɛrɛ-bɔnkɛ kɛ faga dɔrɔn ka dan wo ma, wo kana kilan wonu na. 5Wo ni kilan min na, n si wo yira wo la. Wo ni kilan Allatala la bawo sɛnbɛ ye a bolo ka wo niyi bi, wo kɔma, a ni wo lakɛ nyahanama rɔ. Ɔnde, n bi tonyɛ le fɔla wo ye, wo ni kilan wo la! 6“Serelan loli ti san wodi-mɛlɛn fila la, wa? Kɔnɔ hali wo, kelen sa anu tɔ Alla nyinanɛ min ko. 7Hali wo kun-sigi dannɛ kelen-kelanyɛ ma Alla bolo. Woletɔ wo kana kilan. Wo tenbira serelan siyaman na! 8“N bi tonyɛ fɔla wo ye, min ba a sɔn a la gbɛ rɔ ko ntɛ le ale la, nde, Hadama dan si wo nyɔgɔn ma ale fanan ye Allala melikanu yala. 9Kɔnɔ min ba a ban nde la gbɛ rɔ ko nta ma ale la, nde, Hadama dan si n ban ale fanan na Allala melikanu yala. 10“Min ba kuma-yogomɛ fɔ nde, Hadama dan ma, wo ma si koto. Kɔnɔ min ba kuma-yogomɛ fɔ Allata Ni Sɛnimɛ ma, wo ma ti koto mumɛ! 11“Anu ba ta wo la Yahudiyanuna dina-bɔnnu na tumɛ min ka wo niyi ragbɛrɛn, ni wo ma, kun tiginu yakɔrɔ, ni wo ma fanan, mansɛ yakɔrɔ, wo si wo nyɛrɛ fɛka nya min wo, wo si min fɔ wo, wo kana hɔn wonu na. 12Bawo a kakɛn, wo ni min fɔ wati kelan wo rɔ, Allata Ni Sɛnimɛ si wo karan wo la.” 13Mɔgɛ do ya a fɔ a ye nyama tɛma ko, “Karan-mɔgɔ, a fɔ n na kelen nyɔgɛ ye ko ma fa ya nɔnfuli min to ma bolo, a ni wo fara ka ntɛ di n ma.” 14Yisa ya a fɔ a ye ko, “N bɔ, yon ya wo sɛnbɛ di n ma ko n ni ma kiti-tɛgɛlɛ anubɛ fen-faralɛ la wo filɛ tɛma?” 15Wo kɔma, a ya a fɔ anu dama ye ko, “Wo ni a ma wo fɛrɛma wasabɛlɛnuna ko la bawo mɔgɔ niyi ti suma ka a bɛn a bolo-fannu ma, hali a bananyara nya bɛɛ ma.” 16Wo kɔma, Yisa ya tili kɛ tɛgɛ anu ye ko, “Dugu lamonɛ taranta nɔnfulu-tigi do bolo minna ki-fannu sabatinɛ bɛrɛkɛ! 17A wulita a mirila a nyɛrɛ ma ko, ‘Dinkira sa n bolo n si nna ki-fan bɛɛ lamara kan min. N si nfen ma?’ 18A ya a fɔ a nyɛrɛ ye ko, ‘N si min ma, wo le kɛ la. N si nna fen-namara-bɔnnu wayan ka a kinama wɛnu sɔ. N si nna fui-fan anubɛ nna bolo-fan toe bɛɛ mara nyɔ rɔ. 19Wo kɔma, n si a fɔ n nyɛrɛ ye ko, “Nde harayɛgɛ-tigi, n mako ye fen nyimɛ min bɛɛ la san siyaman kɔrɔ, n bara wo bɛɛ sɔrɔn. N ni n sigi n fanbolo fen dɔn tinɛ ka n min gbɛɛtorenu fɛ ka n nyɛrɛ lasewa!” ’ 20Kɔnɔ Alla ya a fɔ a ye ko, ‘Ile kuntan, bi suyi nyɛrɛ rɔ, wobɛ i niyi si fara wo nyɔgɔn na. Wo kɔma, i wara fan minnu namara i nyɛrɛ ye, wonu si ma yontɛ la gbɛ?’ ” 21Yisa ko, “Min bɛɛ ye nɔnfuli ladɛnna anu nyɛrɛ ye, a ye wo nya na le wonu ye fanan. Kɔnɔ nɔnfulu-tigi ma anu na Alla yala.” 22Wo kɔma, Yisa ya a fɔ ala karan dannu ye ko, “N ya a fɔ wo ye ko wo makoe ye fan min bɛɛ la, a mara dɔn-fen la wo, a mara fɛrɛya-bɔ la wo, wo kana hɔn wonuna ko la. 23Niyi ma tenbi dɔn-fan la, wa? Fɛrɛ-bɔnkɛ ma tenbi fɛrɛya-bɔɛ la, wa? 24Wo ni mansa-wala-konanu mafɛlɛn. Anu ti sugi fui. Anu ti a tɛgɛ. Anu ti a kɛ fen-namara kan tinɛnu tɔ, ni wo ma, birɛ la. Kɔnɔ Alla ye anu dama kandanna! Wole don? Wo ma tenbi konanu na, wa? 25Yon bi wo tɛma min si hɔn ha a ni san do sa a nyɛrɛ siyi kuma? 26Ni wo ti ke ko-nyantarani wonu mala, nfenna wo haminyanɛ fan-toe bɛɛla ko la? 27Wo ni kɔn-ferenu sabati-nya mafɛlɛn. Anu sa wɔlila ka anu nyɛrɛ fɛrɛya bɔ. Kɔnɔ n bi a fɔla wo ye, hali Mansa Silamɛni min bananyara nun, a makiri-nya ma ke kɔn-fere kɛ kelen tɔ. 28Binyɛ don? A ye tola watini dɔrɔn, wo kɔma tɛ ni a mintan. Alla min bi binyɛ wo fɛrɛya bɔla, a ti wole fanan fɛrɛya bɔ wo nya na, wa? Wola dɛnkɛninyɛ dɔgɔ de! 29“Nba, wo kana hɔn ka a fɔ ko i si dɔn-fan anubɛ minni-fan sɔrɔn mintɔ? 30Hali Alla-lɔnbɛlɛnu bi nyinina fan kɛnu ma tuma-wo-tuma kɔnɔ wo Fa Alla ya a lɔn ko wo makoe ye fan kɛ bɛɛ la. 31Min fisa, wo ni Allala mansayɛ fɔlɔn nyini. Wo kɔma, ale ni na to fan kɛ bɛɛ dila wo ma. 32“Wole, nna saga-kurun-nɛ, wo kana kilan bawo wo Fa fonde ara sa ka mansayɛ di wo ma. 33Wo ni wo bolo-fan bɛɛ mayira ka wodi wo di bolo-kolɔnnu ma. Wo ni wodi-bɔrɛnu kara wo nyɛrɛ ye wo si wola wodinu namara minnu tɔ Arinyɛni tɔ. Woe sa anu ma. Fen ti bɔ wola wodinu na. Kankan ti ke a kankanna nyɔ. Kisinu ti a dɔn nyɔ. 34Ado mɔgɔla nɔnfuli ye kan min, a hɛnkili ye nyɔ tuma-wo-tuma. 35“Koe minnu bi nala mala, wo ni wo rabɛn wo bɛɛla ko la. Wo ni wo mabɛn! Wola lɛnpunu malannɛ ni to 36iko wɔli kɛlɛ minnu bi anu tigi makɔnɔna ka bɔ kɔnyɔ-masɔ-ladiyɛ rɔ. A wa na tumɛ min ka bonda-dɛ matugu, anu si a laka a ye tiriya! 37Wɔli kɛlɛ minnu tigi si anu taran, anu tabɛnnɛ, anu bi anu ya la, a si sewa anu na! Wa wo hɛnkili to kɛ ko! A si anu nasigi ka a nyɛrɛ mabɛn wɔli kɛ koe la anu ye. 38Hali a ma na ha suyi tɛma, ni wo ma, banda-ka-dɛ ma, ni a ya anu tabɛnnɛ taran, a si sewa wonu na. 39Wo ni wo hɛnkili to kɛ ko! Ni bon-tigi ya kankan na-wati lɔn ala bɔn la, a ti sɔn kankan ni ala bɔn tinya ka don. 40Wo fanan tabɛnnɛ ni taran wo nya na le bawo wo hɛnkili sa nde, Hadama dan na-koe ma tumɛ min, n bi nala tumɛ wo le tɔ, yɔ!” 41Pita ko, “Mari, i ye tili kɛ fɔla male ye, ka, i ye a fɔla mɔgɛ bɛɛ le ye?” 42Mari ya a yabi ko, “Wɔli kɛlɛ latelennɛ anubɛ hɛnkilimɛ ye yon na wo tɛma? Ale le wo la, min tigi si a sigi wɔli kɛlɛnu kun na alako a ni anuna dɔn-fan di anu ma a wati bɛnnɛ rɔ. 43Bon-tigi wa sɛgi a warɛ tumɛ min, ni a ya ala wɔli kɛlɛ taran wɔlila, a si sewa wɔli kɛlɛ wo la. 44Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Wɔli kɛlɛ wo tigi si a sigi a bolo-fan bɛɛ kun na. 45Kɔnɔ ni wɔli kɛlɛ ya a fɔ a nyɛrɛ ma ko, ‘N tigi sa nala fɔlɔn,’ wo kɔma, a ni wuli wɔli kɛla keimɛ anubɛ a musumɛnu gbesila ka fen dɔn ka a min koikoi ha a hɛnkili ni tinya, 46nba, wɔli kɛlɛ wo tigi si na wulɔn tele le ma, yɔ! Ado a hɛnkili sa tele wo ko, a ma a na-wati lɔn mumɛ! A tigi si a ratɛgɛtɛgɛ ka anubɛ lanayabɛlɛnu don kan-tina-kelen. 47“Wɔli kɛlɛ min ya a tigi diyana koe lɔn bɛrɛkɛ, ado a ma a nyɛrɛ rabɛn ka wo ma, wo si gbeseli-belebele sɔrɔn. 48Kɔnɔ wɔli kɛlɛ min ma a tigi diyana koe lɔn, ni wo ya koe do ma, a si gbeseli sɔrɔn minna ko la, a ti gbeseli siyaman sɔrɔn. Fen siyamɛ dinɛ minnu ma, fen siyaman ma si kele wonu bolo. Fen-siyaman-wɛ dinɛ minnu ma, a siyaman-wɛ ma si kele wonu bolo. 49“N nara ka tɛ tugu duninya kɛ rɔ. Ado ni n ya tɛ-tugunɛ taran nun, wo si diya n ye nun! 50N bi nala ko-gbɛlɛmɛ do sɔrɔnna. Fɔ n ba dumɛ siyaman sɔrɔn yanni a ni to banna. 51Wo yili ye a ma ko n nara yisi-kimɛ la duninya rɔ, wa? N bi tonyɛ fɔla wo ye, yisi-kimɛ ti na fɔ dan-nafarɛ. 52Ka a dabira bi ma, ni mɔgɔ loli le taranta bon kelan la, dan-nafarɛ si na anu tɛma ndela ko la, sawɛ si taran filɛ kan ma, filɛ si taran sawɛ kan ma. 53Den keinubɛ anu fanu si taran anu nyɔgɛnu kan ma. Dunmusinubɛ anu nanu si taran anu nyɔgɛnu kan ma. Mama-musunɛnubɛ anu mamanu si taran anu nyɔgɛnu kan ma.” 54Yisa ya a fɔ anu ye fanan ko, “Wo wa banda finyɛ yen wulila tele-yigi-wara la tumɛ min, wo si a fɔ kelenna ko, ‘Bandɛ ye nala bi.’ Ado wo si na. 55Wo wa fɔnyɔ yen bɔla dugula wara la tumɛ min, wo ko, ‘Wusi ye nala bi.’ Ado wo si na. 56Wole kolandinu! Wo wa dugu kole anubɛ san kole mafɛlɛn, wo si ke a lɔnna tele wo si ma nya min kɔnɔ nfenna wo ti ke wati kɛ kɔrɛ faranfasila? 57“Nfenna wo ti kiti latelennɛ tɛgɛ wo nyɔgɔn tɛma? 58Ni wobɛ mɔgɔ kumara, a ni ta i la kiti-tɛgɛ-bɔn la. Wo tamatoe, i raya ka koe wo ban wo tɛma, woletɔ a ti ta i la nyɔ rɔ. Ni wo ma, kiti-tɛgɛlɛ si i don i maralɛ bolo. Wo fanan si i sa yele la. 59N bi tonyɛ fɔla i ye, i ti bɔ nyɔ ni! Fɔ i ni yili wo bɛɛ sara feu!”


text: 1Alla ya sarama-kan fɔlɛ min kiri anubɛ ata mɔgɛnu tɛma, tɔn siyaman bi a rɔ mɔgɛ si a bato nya min. Hadama dannu si Allata fani-bɔn sɔ nya min, anu si a lawɔli nya min, wo bɛɛ sɛbɛnɛ tɔn wonu tɔ. 2Woletɔ anu ya fani-bɔn sɔ. Bon wo burɛ faranɛ fila la yorolan la. Dinkira-fɔlɛ tɔgɔ le, “Kan-Tina-Sɛnimɛ.” Lɛnpu anubɛ tebulu ye nyɔ burɔ. Biredi min dantɛgɛnɛ Alla ma siginɛ tebulu wo kuma. 3Yorolan kɔma, nyɔ tɔgɔ le, “Sɛnima-Sɛnima-Tinɛ.” 4Isɛnti mintan tinɛ min nadannɛ sɛnɛ la, anubɛ tɔn-kenkirɛ siginɛ nyɔ burɔ. Sɛnɛ nɔrɔnnɛ kenkirɛ wo bɛɛ ma. Dɔn-fan min tɔgɛ “Allata biredi,” wo ye sɛnɛ-dagɛ rɔ. Sɛnɛ-dagɛ wo ye kenkirɛ wo burɔ anubɛ Arunata sewuri min ya a matii anubɛ kuru-walan filɛ sarama-kan sɛbɛnɛ minnu ma. 5Melikala muninyɛnu sɔnɛ kenkirɛ wo da-latogɔn kuma. Wonu bi Allata gbiliyɛ yirala. Anu kanbannu tafulennɛ kenkirɛ da-latogɔn kuma mɔgɛnu hakɛ yama si togon kan min. Hali n ma koe wo bɛɛ faranfasi kelen-kelenyɛ ma kaka. 6Wonu bɛɛ siginɛ fani-bɔn burɔ a kilɛ fɛ tumɛ min, saraka masɔlɛnu si don fani-bɔn dinkira-fɔlɛ wo burɔ tele-wo-tele ka anuta wɔlɛ kɛ nyɔ. 7Kɔnɔ fɔ saraka-masɔla-kun-tigi-wɛ kelen pe, wo le si don fani-bon-burɔtɛ wo burɔ. Ado a si don nyɔ iko kelen pe san kɔrɔ. A tenbi donna fɔ a ni don saraka-yele la a bolo. Mɔgɛnu ma hakɛ minnu nawuli a ma, a ye yele wo bɔla Alla ye a nyɛrɛta hakɛla ko la anubɛ mɔgɛnutɛ. 8Allata Ni Sɛnimɛ ye a lagbɛla kɛ le fɛ ko fananta fani-bon-kɔrɔmɛ sɔnɛ, Sɛnima-Sɛnima-Tinɛ kilɛ min manɛ iko Arinyɛnɛ ta kilɛ, wo la ma ka wɛ. 9Misalɛ le kɛ la ka a bɛn wati kɛ ma. Wo kɔrɛ le ko kɔ-fan anubɛ sarakɛ minnu dinɛ Alla ma, wonu ti ke a batolɛnu sɔndɔmɛ sɛninyala 10bawo wonu bi dɔn-fen-koe anubɛ minni-fen-koe anubɛ fɛrɛ-sɛninya-koe denuna ko la dɔrɔn. Tɔn le wonu na dɔrɔn minnu siginɛ ha Alla ni koe bɛɛ yɛlɛma tumɛ min. 11Fen-nyimɛ minnu bi nyɔ kaka, Kirasiti nara tumɛ min, a nara saraka-masɔla-kun-tigi-bayɛ la wonu denu kuma. A ye wɔlila fani-bɔn min na, wo kolo, ado a kanbalita feu! Mɔgɔ ma a ladan, ado duninya kɛta ma wo la. 12Kirasiti donta Sɛnima-Sɛnima-Tinɛ rɔ iko kelen pe ka dan wo ma. A ma baa-yele anubɛ tura-yele bɔ sarakayɛ la. A ya a nyɛrɛ yele le bɔ ka kisi-koe sɔrɔn ma ye wo fɛ habadan! 13Sarama-kan-kɔrɔmɛ wati rɔ, baa-yele wo, tura-yele wo, ninki-den-mintannɛ ta-gbangban wo, wonu purupuruta mɔgɔ-sɛninyabɛlɛnu ma alako anu si sɛninya nya min. 14Nba, ni tonyɛ le wo la, kumanato Kirasiti yele ma. Wo tenbira wonu na pon! A ya a nyɛrɛ niyi ni ka wo ma saraka-kanbalinɛ la Alla ye ata Ni Sɛnimɛ baraka rɔ. A yele si ma sɔndɔmɛ sɛninya. Ado ma ti to kɛwɔli-fuyinu mala kɔnɔ ma si mata wɔlɛ kɛ Alla nimɛ ye kaka. 15Kirasiti ye sarama-kan-kurɛ rabɛnna Alla anubɛ ata mɔgɛnu tɛma. Kirasiti ya wo ma alako minnu kelenɛ Alla bolo, Alla ya lanyiri kiri habadan duwɛ minna ko la, wonu si wo sɔrɔn. Minnu bara sarama-kan-kɔrɔmɛ tinya hakɛ fɛ, Kirasiti fagara alako wonu ni hɔrɔya nya min. 16Ni min bara kɛɛ-fara-kɛdi sɛbɛ, fɔ sereyɛ ni bɔ ko wo tigi ara faga. 17A sɛbɛlɛ kɛndɛ tumɛ min, kɛɛ-fara-kɛdi ti ko-wo-ko nyinya mɔgɛ ma. A ti ko-wo-ko nyinya fɔ a sɛbɛlɛ wa faga. 18Wo le ya a to, hali sarama-kan fɔlɔtɛ kɛ ti ko-wo-ko nyinya mɔgɛ ma, ni kolo-fan ma faga ka a yele bɔ sarakayɛ la. 19Nɛbi Musa ya tɔn bɛɛ rakaran mɔgɛnu ye iko a sɛbɛnɛ Allata tɔn rɔ nya min. Wo kɔma, a ya tura-yele bi anubɛ baa-yele ka wonu tabasan yi la. A ya yanba-kunyɛ bi min tɔgɛ hisɔpu anubɛ saga-siyi anu bara min nawulen alako a si yele wo purupuru Tɔn Kitabu anubɛ mɔgɛ bɛɛ ma nya min. 20Nɛbi Musa ko, “Yele kɛ si ma sarama-kan-kiri-fan la wobɛ Mari tɛma.” 21A ya yele purupuru fani-bɔn fanan ma wo nya le anubɛ fan wonu bɛɛ ma anu bi min bila Allata fani-bɔn la. 22Nba, fan bɛɛ ni sɛninya yele la iko tɔn ya a fɔ nya min. Ado ni yele ma bɔ, hakɛ ma ti koto mumɛ! 23San kolela muninyɛ le koe wonu na. Ado fɔ koe wonu ni sɛninya wo nya na le. Kɔnɔ san-koleta koenu nyɛrɛ makoe ye saraka-bɛrɛ la minnu tenbira doi wonu na. 24Kirasiti ma don Kan-Tina-Sɛnimɛ rɔ min nadannɛ hadama-dan bolo. Min bi Arinyɛni tɔ, fani-bɔn wola muninyɛ le wo la dɔrɔn. Kirasiti tara Arinyɛnɛ nyɛrɛ le tɔ, a ye Alla yakɔrɔ kan min kaka ma dɛnbɛn koe la. 25San-bo-san, Yahudiyanuna saraka-masɔla-kun-tigi-wɛ si don Sɛnima-Sɛnima-Tinɛ rɔ sogo-yele la a bolo. Kɔnɔ Kirasiti ma don ka a nyɛrɛ bɔ sarakayɛ la kinyama siyaman. 26Ni wo mara nun, kebi duninya danta tumɛ min, a si tɔrɔ siyaman. Kɔnɔ a wati-kanbalinɛ, Yisa nara iko kelen pe ka dan wo ma ka a nyɛrɛ ma sarakɛ la alako mɔgɛnu hakɛnu ni ban feu! 27A fɛrɛ sa fɔ mɔgɛ bɛɛ ni faga iko kelen pe, wo kɔma, Alla ni anu kiti tɛgɛ. 28Kirasiti fanan mara sarakɛ la wo nya na le iko kelen pe. A ya mɔgɔ siyamanta hakɛ dunɛ bi anu ye. A wa na a fila nyɔgɛ rɔ, a sa nala hakɛla ko la tun. Minnu bi gbaranna a na-koe la, a si wonu denu kisi.


text: 1Anu gbɛrɛnta Yerusalɛm ma tumɛ min, anu nara Bɛtafagi soe anubɛ Bɛtani so-mɛsɛnu dafɛ Ɔlifi kɔnkɛ kɔrɔ. Yisa ya ala karan den fila lata anu yarɔ. 2A ya a sara wonu na ko, “So nɛ min bi wo yarɔ, wo ta nyɔ. Wo wa ke nyɔ, wo si sofɛli-dan kirinɛ yen, mɔgɔ ma sigi bɛ min na. Wo ni a fulen ka na a la n ma. 3Ni mɔgɔ wo mɔgɔ ya wo manyinika ko wo ye a fulenna min na, a fɔ a ye ko, ‘Mari makoe ye a la. Ma si na a la kaka.’ ” 4Woletɔ anu tara. Anu ya sofɛli-dan kirinɛ yen bonda-dɛ dafɛ kilɛ la. Anu bi a fulenna tumɛ min, 5minnu sɔnɛ nyɔ, wonu ya anu manyinika ko, “Wo ye sofɛli-dan wo fulenna nfenna?” 6Anu ya anu yabi iko Yisa ya a fɔ anu ye nya min, woletɔ mɔgɛ wonu ya anu boloka. Anu tara. 7Anu nara sofɛli-dan wo la Yisa wara. Anu ya anuna durukinu sa a kuma. Yisa sigira wonu na. 8Mɔgɔ siyaman ya anuna durukinu tasa kilɛ la. Donu ya yanba-kun-kurannu tɛgɛ nyɔ dafɛ ka wonu sa kilɛ la. 9Minnu bi a yarɔ anubɛ minnu bilanɛ a kɔma, wonu ya anu kan labɔ bɛrɛkɛ ko, “Alla tanto! Min bi nala Mari tɔgɛ rɔ, Allata duwɛ ni to wo fɛ! 10Alla ni ata duwɛ layigi ma benba Mansa Dawudala mansayɛ kuma min bi nala! Ma ni Alla tanto min bi san kole rɔ!” 11Yisa donta Yerusalɛm soe burɔ tumɛ min, a tara Alla Bato Bɔn la. Anu ya nyɔ-burɛ rafɛlɛn. Wurɛ ara gbɛrɛn min kɛ nun, anubɛ ala karan den tan-ni-filɛ bɔra ka ta Bɛtani soe burɔ. 12Wo banda kɛ, anu namatoe ka bɔ Bɛtani tumɛ min, kɔnkɛ ya Yisa bira. 13A ya toro-kuri yen wula-yan la. A yanba-kun siyaman bi a ma, woletɔ a tara ka a mafɛlɛn ni a si ke ka a gbɔɛ do yen a la. Kɔnɔ a kera a ma tumɛ min, a ma gbɔɛ yen a la fɔ yanba-kun gbansan! Ado toro-gbɔ-wati ma wo la. 14Yisa ya a fɔ toro-kuri ye ko, “Mɔgɔ wo mɔgɔ ti i gbɔɛ dɔn tun!” Ala karan dannu ya a kuman kan wo lamɔɛn. 15Anu kera Yerusalɛm tumɛ min, Yisa donta Alla Bato Bɔn la. Minnu bi sarakɛnu mayirala anubɛ minnu bi feri kɛla Alla Bato Bɔn la, a ya wo bɛɛ gben. A ya wodi-felennɛnuna tebulunu nabui anubɛ kangbo-ferelɛnuna sigi-fannu. 16A ma sɔn ko mɔgɔ wo mɔgɔ ni anuna yilaya-fannu duni ka tenbi wonu na Alla Bato Bɔn kata burɔ. 17A ya mɔgɛnu karan ko, “A sɛbɛnɛ Allata kitabu rɔ ko, ‘Anu si nna Bato Bɔn kele ko madiyali-kɛ-bɔn sibole bɛɛ ye’ kɔnɔ wole ye a mala kankannu dogon tinɛ la!” 18Saraka-masɔla-wɛnu anubɛ tɔn-karan-mɔgɛnu ya wo lamɔɛn. Woletɔ anu wulita fɛrɛ nyinina Yisa faga koe ma. Anu kilannɛ a la nun bawo nyama bɛɛ kawara ala karan ma. 19Wura dɛ wo la, Yisa anubɛ ala karan dannu ya soe boloka. 20Wo banda kɛ, subaga dɛ ma, anu bi tagamana kilɛ fɛ tumɛ min, anu ya toro-kuri wo yen tun. Toro-kuri wo la ara gbala ka bi a kuma ha dugu la. 21Min kera nun, Pita ya a hɛnkili to wo ko. A ya a fɔ Yisa ye ko, “Karan-mɔgɔ, i ya toro-kuri min danka, wo mafɛlɛn, a la ara gbala feu!” 22Yisa ya anu yabi ko, “Wa wo hɛnkili to kɛ ko! Ni wo dɛnkɛninyara Alla ma, wo si ke a fɔla kɔnkɛ kɛ ye ko, ‘Bɔ yan. I ni ta bui kɔgɔ-yi rɔ.’ Ni wo ma sika wo yisi rɔ fɔ ka dɛnkɛninya ko wo ara min fɔ, wo si ma le, a si ma wo ye. 24Wola ko la, n bi kɛ fɔla wo ye. Wo wa madiyali kɛ ko dola ko la tumɛ min, wo ni la a la ko wo ara a sɔrɔn, a si kɛ wo ye. 25Kɔnɔ wo wa sɔ madiyali kɛ tinɛ, ni min diminyanɛ mɔgɛ do ma, a ni a makoto. Woletɔ wo Fa Alla min bi Arinyɛni tɔ, wo si wo hakɛnu makoto. [ 26Ado ni wo ma donu makoto, wo Fa Alla min bi Arinyɛni tɔ, wo ti wole fanan makoto wo hakɛnu na.”] 27Nba, anu sɛgira Yerusalɛm. Yisa ye tala Alla Bato Bɔn la tumɛ min, saraka-masɔla-wɛnu anubɛ tɔn-karan-mɔgɛnu anubɛ kɛmɔgɛnu nara a wara. 28Anu ya a manyinika ko, “I ye koe kɛnu kɛla nfen sɛnbɛ la? Yon ya sɛnbɛ kɛ di i ma?” 29Yisa ya anu yabi ko, “Nde si wo manyinika nyinikali kelen na dɔrɔn. Ni wo ya n yabi, n bi koe kɛnu kɛla sɛnbɛ min na, n si wo fɔ wo ye. 30Yɔni ya batasilɛ kɛ sɛnbɛ min na, wo bɔra mi? A bɔra Alla le bolo, ka, a bɔra mɔgɛnu bolo?” 31Anu kumara anu nyɔgɔn ye, anu ko, “Ni ma ya a yabi ko, ‘A bɔra Alla le bolo,’ a si a fɔ ma ye ko, ‘Nba, nfenna wo ma la Yɔni la?’ 32Kɔnɔ ni ma ko, ‘A bɔra mɔgɛ le bolo,’ mɔgɛnu si min kɛ, ma kilannɛ wo la bawo anu dama lanɛ a la ko Yɔni, nɛbi le.” 33Woletɔ anu ya Yisa yabi ko, “Ma ma a lɔn.” Nba, Yisa ya a fɔ anu ye ko, “Nde fanan bi koe kɛnu kɛla sɛnbɛ min na, n ti wo fɔ wo ye.”


text: 1Kirasiti fɛrɛ-bɔnkɛ tɔrɔta a ma min kɛ, woletɔ wole fanan ni wo sɛbɛ don miriya kelan wo ma bawo ni min fɛrɛ-bɔnkɛ tɔrɔta, wonubɛ hakɛ ti taran kila kelen fɛ. 2Nba, ka a dabira bi ma, ha ka a sigi wo siyi toe la, wo ni to Alla sako kɛla. Wo kana to wo diyana koenu dɔrɔn kɛla. 3Ado wo ara wati min kɛ fɔlɔ nun Alla-batobɛlɛnuta koenu kɛ tinɛ, wo ara a bɔ. Nyɛrɛ-latinya-koe wo, nata wo, gbɛɛ-minyɛ wo, kisimiriya-koe wo, yabatoyɛ wo, bɛsi-kɔ-koe wo, wo ya wola siyi duni wonu denu kɛ tinɛ nun. 4Nba, kaka Alla-batobɛlɛnu bara kawa bawo wo sa kofula anu ma tun kisimiriya sufa wonu tɔ. Woletɔ anu bi wo lafɛyala. 5Kɔnɔ anu fanan si anu dantɛgɛ Alla ye. Ado ale le si kɛndɛwaganu anubɛ furinu kiti tɛgɛ. 6Wo le ya a ma, Kirasitita kibara-nyimɛ lakera mɔgɔ-faganɛnu fanan ma nun. Wo mara bawo anu bi anu kɛndɛ la tumɛ min, Alla ara anu kiti iko a si mɔgɛ bɛɛ kiti nya min. A sɔgɛ ye Alla la nun ka fɛrɛ di anu ma alako anu ni taran anu niyi la ale fɛ. 7Koe bɛɛ ban tumɛ ara gbɛrɛn. Wo ni wo nyɛrɛ mara ka wo yɛ lakalan, woletɔ wo si ke ka Alla matara a kilɛ fɛ. 8Min tenbira wo bɛɛ la, wo ni wo nyɔgɔn keni bɛrɛkɛ, bawo keninteyɛ ye hakɛ siyaman yamatogonna. 9Wo ni wo nyɔgɔn yiya, ado yisi-magboyɛ kana taran a rɔ. 10Alla ara sanbɛ di wo kelen-kelennamɛ-bɛɛ ma wo nyɔgɔn-dɛnbɛn-koe le la. Wo ni wo ma iko Allata sanba-marala-nyimɛnu si a ma nya min. 11Ni min bi kawandili bɔla, wo ni kuma iko a kakɛn, Allala kawandili-bɔlɛ ni kuma nya min. Ni min bi wɔli gbɛrɛkɛ kɛla, wo tigi ni wɔli a sɛnbɛ la iko Alla ya a di a ma nya min. Woletɔ bɛɛ si Alla tanto koe bɛɛla ko la Yisa Kirasiti baraka rɔ, minta ye gbiliyɛ anubɛ sɛnbɛ la habadan! Amina. 12N diyana-mɔgɛnu, wo ye tɔrɔya-belebele min sɔrɔnna kɔrɔbɔlɛ rɔ, wo kana kawa wola ko la. Ko-kura ma wo la iko min nyɔgɔn ma duri kɛla. 13Kɔnɔ wo ni sewa ko wo ye tɔrɔyɛ sɔrɔnna Kirasiti le fɛ. Wo si a ma, ala gbiliyɛ wa bɔ gbɛ rɔ tumɛ min, wole bɛrɛn si fa sewɛ la wulɔn. 14Ni anu ya wo manyini bawo Kirasitila mɔgɛ le wo la, mɔgɔ-sewanɛ le wo la worɔ. Wo kɔrɛ le ko Allala Ni Sɛnimɛ min gbiliyanɛ, wo ara wo yigi sa wo kuma. 15Kɔnɔ ni wo mara mɔgɔ-fagalɛ la, ni wo ma, kankan, ni wo ma, ko-yogoma-kɛlɛ, ni wo fanan ma, nafigi, anu ba wo tɔrɔ, wo ara wo bɛrɛmɛ sɔrɔn. 16Kɔnɔ ni anu bara wo tɔrɔ bawo dɛnkɛninya-mɔgɔ le wole la, wo kana miliya wola ko la. Wo ni baraka bira Alla ye ko Kirasiti tɔgɛ sanɛ wole kuma. 17Kiti-tɛgɛ-dabira-wati ara ke. Nba, Alla si ala mɔgɛnu fɔlɔn kiti. Ni kiti gbɛlɛ da si bira male le ma, a laban si ma kama worɔ wonu kuma minnu ma Allala kibara-nyimɛ bira? 18Iko a sɛbɛnɛ Allala kitabu rɔ nya min ko, “Ni mɔgɔ-nyimɛ kisi-koe gbɛlɛ, Alla-lɔnbɛlɛnu anubɛ hakɛ-tiginu si ma kama worɔ?” 19Woletɔ minnu bi tɔrɔla iko Alla sako ye nya min anu bolo, wonu ni anu nyɛrɛ kerifa anu Dali Mari la fasai! Anu ni to kɛwɔli-nyimɛ kɛla Alla ye min bi ala lanyiri tola a gbɛ rɔ tuma-wo-tuma.


text: 1Nde, Pɔli le ye kɛdi kɛ sɛbɛla. Nde mara Yisa Kirasitita kilayɛ la iko Alla ya a latɛgɛ nya min. Kɛ sɛbɛnɛ Alla batolɛnu ma Ɛfɛsa soe burɔ minnu sɔnɛ Kirasiti Yisa ye yiri! 2Ma Fa Alla anubɛ ma Mari Yisa, Allata-Mɔgɔ-Yabɔnɛ kɔni, alamɛ wonu ya hinɛ anubɛ yisi-kimɛ di wo ma. 3Ma ni baraka bira ma Mari Yisa Kirasiti, wo Fa Alla ye dɛɛ bawo duwɛ min bɛɛsi ye Arinyɛni tɔ, Alla ara wonu di ma ma. Ma ya wonu sɔrɔn Kirasiti baraka le tɔ. 4Yanni duninya ni dan, Alla ara ban ma yabɔla nun alako ma ni ma atɛ la Kirasiti baraka rɔ. A ya ma yabɔ ko ma ni sɛninya a yala. A sa a fɛ, fɛɛ woo ni taran ma la. Ala keninteyɛ rɔ, 5Alla ara ban a latɛgɛla ko ma ni ma a halala dannu na Yisa Kirasiti baraka rɔ. Ado a nyɛrɛ diyana koe le wo bɛɛ la. 6Ma ni a tanto ata hina-belebele-wɛla ko la kosɛbɛ! A ara wo di ma ma sewɛ rɔ a diyana-dan baraka rɔ. 7Kirasiti ya a nyɛrɛ ma sarakɛ la alako a yele ni ma hɔrɔya ma hakɛnu ma. A ya wo ma Allala hina-warani-bɛla ko la, 8a ya min nabon ma kuma kɔni. A ara ban a latɛgɛla Yisa Kirasiti baraka rɔ ata hɛnkili anubɛ ata lɔnnɛ fɛ ko a ni a nyɛrɛta gbundu koe labɔ gbɛ rɔ ma ye. 10Ata gbundu koe ye min na, wo le kɛ la. A wati wa ke tumɛ min, Alla si ala ko-latɛgɛnɛ wo kanbali. Ala dali-fan min bɛɛ ye san kole rɔ wo, min bɛɛ ye dugu kole kuma wo, a si wonu nadɛn kan-tina-kelen alako Kirasiti ni ma wonu kunyɛ la. 11Fan bɛɛ si ma iko Allata ko-latɛgɛnɛ anubɛ a sako ye nya min. Woletɔ a ya ma yabɔ ko mabɛ Kirasiti ni to ko kelen tɔ ka ma a halalɛ la. Ado a ara a latɛgɛ wo nya le kebi fɔlɔ. 12Nba, male Isirɛla mɔgɛ minnu fɔlɔn ya Kirasiti ma ma yigi la, male fɔlɔn ni Alla tanto wona ata gbiliyɛla ko la! 13Wole fanan mara a halalɛ la wo nya na le. Wo ya tonyɛ lamɔɛn tumɛ min, wo dɛnkɛninyara Kirasiti ma. Kibara-nyimɛ wo nara kisi-koe la wo ye. Alla ya wo ma atɛ la ka ata tamasere sigi wo kuma, ata Ni Sɛnimɛ kɔni. Ado lanyiri kirinɛ ata Ni Sɛnimɛ wo le di-koe rɔ wo ma nun ka a yira ko Allatɛ le wole la. 14Alla ara wo yili-madiya koe min na, wo dabirɛ le ale ata Ni Sɛnimɛ la ma ye. Ma lanɛ a la feu, ko Allatɛ ye minnu na, a si hɔrɔya-kanbalinɛ di wonu fanan ma. Ma ni a tanto wona ata gbiliyɛla ko la! 15Nba, wola dɛnkɛninyɛ Mari Yisa ma anubɛ wola keninteyɛ wo nyɔgɔn tɛma, kebi n ya wonu namɔɛn, 16n ma fara baraka-birɛ la Alla ye wolela ko la. N hɛnkili tonɛ wo ko nta madiyalɛnu tɔ. 17N bi ma Mari Yisa Kirasiti, wo Fa Alla gbiliya tigi matarala ko a ni ata Ni Sɛnimɛ di wo ma. A si hɛnkili di wo ma ka ata tonyɛ labɔ gbɛ rɔ wo ye alako wo ni a lɔn a nya-bɛrɛbɛrɛ ma. 18N bi a matarala ko ata wan-takanɛ ni wo hɛnkili dɛ laka. Wo wa ma tumɛ min, a ya wo kele yigi min ma, wo ni na to wo lɔnna. Wo kɔma, wo ni a lɔn a ara duwa-belebele min kiri wole, ata mɔgɛnu ye. 19Wo ni ata sɛnbɛ-waranɛ lɔn min bi wɔlila male dɛnkɛninya-mɔgɛnu tɔ. Sɛnbɛ wo min bi male rɔ, 20sɛnbɛ kelan wo le ya Kirasiti lawuli ka bɔ furinu tɛma. Sɛnbɛ kelan wo ya Kirasiti sigi Alla kɔɛn nyimɛ rɔ Arinyɛni tɔ. 21Allata nima-fan bɛɛ, a mara melika la wo, a mara nyina la wo, a mara hadama den na wo, Kirasiti tenbira wonubɛ anuna kun tiginu na. Duninya kɛ wo, duninya min bi nala wo, Kirasiti tɔgɛ kolo sɛnbɛ-tigi wo bɛɛ ko. 22Alla ya fan bɛɛ sa Kirasiti tontɛ kɔrɔ ko a ni ma fan bɛɛ kun tigi la dɛnkɛninya-mɔgɛnu ye. 23Kirasiti bagbuyi le chɔchi mɔgɛnu na. Ale le ye chɔchi da fala ado ale Kirasiti nyɛrɛ le ye fan bɛɛ da fala.


text: 1Yudafɔm cɛɛnkpiri n bo bu fere i ka Pɛntɛkoti n di cɛɛn, nyini saŋga ni, na Yesu susufɔm kɛrɛ atiɛn bu nɔɔ dika hɔrɛ kun. 2Kpeŋga na ba ti naŋmiɛ be ŋga aŋgoro n nu ka aŋuma bo i sukpiɛ faŋga su, na wɔ de sɔɔ n bo bu tana nu n kɛrɛ abara ayɛ. 3Dɔ na ba ŋu deke be ka sin taferema dɛɛ su, na wɔ sandi atantana bu kun kun n kɛrɛ tii su. 4Na Awiɛwiɛ Casi n awura bu kɛrɛ ŋu, na bu sujɔjɔ aniɛ barasu barasu bo Awiɛwiɛ Casi n ma bu koro jɔjɔ i. 5Tɔ, nyini saŋga, Yudafɔm bo bu soro Nyɛmɛ n atiɛn bu nɔɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu, bu fiteeri durunya n awɔrɛ n kɛrɛ baari a, ka bu ba su Nyɛmɛ. 6Saŋga bo bu tiiri naŋmiɛ ni ŋga sɔ ni, na jama beberebe aba atiɛn bu nɔɔ, na jɔrɛ n amiɛ bu, dama bu kɛrɛ tiiri ka Yesu susufɔm ni sujɔjɔ bɛrɛ kun kun n kɛrɛ bo ba tiɛn bu nɔɔ n dɛɛ aniɛ nu. 7Na ba birisi na ba yo alekutura, na ba se ka, “Ahin minɛm kɛrɛ bo bu wo jɔjɔ su n ti Galilifɔm wɔ, 8ye i baari sɛ, ye bu sujɔjɔ, ye ya kun kun n kɛrɛ ti ka bu jɔjɔ ya dɛɛ aniɛm n a? 9Ya fite awɔrɛ barasu barasu kɛrɛ n nu wɔ, nbem fite Patiya, na nbem fite Mediya, na nbem fite Elam, na nbem fite Mesopotamiya, na nbem fite Yudiya, na nbem fite Kapadosiya, na nbem fite Pontusi ni Esiya, 10na nbem fite Firigiya, na nbem fite Pamfiliya, na nbem fite Ijipiti asiɛn n su, na nbem fite Libiya asiɛn bo i wo dodo Sirene miɛ kpiri n ni. Ya nbem gusu fite Roma miɛ kpiri n su wɔ. 11Ya nbem ti Yudafɔm, ni minɛm bo bu ti má Yudafɔm na ba kaaki bu wo ka bu ti Yudafɔm ni, ye ya nbem gusu fite Kereti asiɛn n su, na nbem fite Arabiya asiɛn n su, ama, ya kɛrɛ ti ka bu jɔjɔ ya dɛɛ aniɛm n nu wɔ, fa kɔ sakpakpam kɛrɛ bo Nyɛmɛ ayo bu n su.” 12Na ba yo alekutura, ba si má kabo bu yo, na bu subisa bu ŋuŋu nu ka, “Ahin sa n bu la ka sɛ wɔ lɛɛ?” 13Ama, na bu nbem ayo Yesu susufɔm n anzasi, na ba se ka, “Ai, ba nu nzan abo wɔ.” 14Dɔ na Petoro ni i beŋgu buru ni kunm n ayasu ajina, na wɔ yɛ i konvi su ase jama n ka, “M lamɔkɔ Yudafɔm, ni ambɛrɛ kɛrɛ bo am wo Yɛrusalem miɛ kpiri n nu ni, am so am sui nyunyumi na am ti deke n bo m sukan kere am ni. 15Ahin minɛm bo am sunsun ka ba nu nzan abo ni, ba nu má nzan, kisa ŋgarama kerefi ŋgɔna ye ya wo nu n a. 16Ama, nyini n bo am ti ka bu jɔjɔ aniɛ barasu barasu ni, i ti kabo Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔ Jowɛli yo jɔjɔɔri n wɔ lɛɛ, i ŋa, 17’Nyɛmɛ ŋa o, fa kɔ durunya n awieeri, m fá m Awiɛwiɛ n wura minɛm kɛrɛ ŋu. Na am nbaabiɛsɔm ni nbaabaram kán Nyɛmɛ nɔaniɛ n kere minɛm, na am ngbɛfɛnɛm ŋú deke nbem nahɔrɛ su ka alɛlɛ nu, na am nkpiɛnkpiɛnm dá cin alɛlɛ. 18Nahɔrɛ, nzɛn cɛɛn n ba juuri, m fá m Awiɛwiɛ n wura m akɔɔm n ŋu, i bara ni i biɛsɔ kɛrɛ, na bu kán m nɔaniɛ n kere minɛ. 19Na m yó alekutura sam barasu barasu beberebe aŋgoro ni asiɛŋgu fɛn, na am ŋú mbunja, ni sin, ni ŋmisini bambaka. 20Na wiɛ n sí biri, na sara n káaki kɔkɔrɛ ka mbunja. Nyini sin, na Mibiɛ n cɛɛn bambaka n bo i la jirima n nyá ju. 21Nyini cɛɛn ni, sɔnɔ kɛrɛ bo i bo fereeri Mibiɛ n duma, i mi nyá tiide.’” 22Na Petoro ase bu ka, “Ambɛrɛ Yisarelifɔm, am so am sui na am ti fɛn. Nyɛmɛ akere am ka yiri sunmaari Yesu bo i fite Nazarɛti miɛ n nu n a. Nyini ti, ye i ma i yoori alekutura sam, ni sa ŋgbiŋgbirim am nu n a, kabo ambɛrɛ ni am tii si i ni. 23Nyɛmɛ dɛɛ koroyanu, ye i du mɔ ciciiri ka i má am nya Yesu taraabiri a, ye am faari i wuraari minɛ tiɛm saa nu, ye bu kpamaari i baka jaanu n su kuunri i n a. 24Ama, na Nyɛmɛ ateŋge i afite i yiwee n nu, yiwee akoro ala má i yiko, dama i tiiri kekereke na yiwee koro kunma i. 25Dama Fɛmɛ Davidi yo jɔjɔɔri fa kɔ yiri Yesu ŋusu jɔrɛ, i ŋa, ‘Ma ŋu i ka Mibiɛ n wo m dɔ saŋga kɛrɛ, nyini dɛɛ ti, puitiripui koro yo má m. 26Nyini dɛɛ ti, m ahore ti daawa, na m jɔjɔ ni ahorejɔ, haari ni bo m bá wu ni, m la tama fa kɔ m ŋuniɛmbaa n su, 27dama wɔrɔ Nyɛmɛ, a yáki má m na m ka fuinm n nu, a yáki má na u dɛɛ amusuisufɔ casi ka mini sɔ wu kpɔrɔ. 28A kere m atin bo m fa na m nya ŋgɔɔ, na kabo a wo m dɔ ni, nyini má m la ahorejɔ nahɔrɛ su a.’ 29M ninbaam, m koro ka m se am nahɔrɛ su wɔ, fa kɔ ya na Fɛmɛ Davidi ŋusu jɔrɛ. I yo wuuri wɔ, na ba se i, i faŋkunma toko wo ya nu fɛn haari ni nyuma. 30I tiiri Nyɛmɛ nɔaniɛ kanfɔ n dɛɛ ti, na wɔ si ka Nyɛmɛ atan ndiɛ ka, i yí yiri Fɛmɛ Davidi busu nufɔm n nu kun, na i dí i fɛmɛya n kabo yiri Fɛmɛ Davidi yo tiiri barasu ni. 31Fɛmɛ Davidi du mɔ ŋuuri sa n bo Nyɛmɛ bá yo i ni, na wɔ jɔjɔ fa kɔ Kristo su, Tiidefɔ n bo Nyɛmɛ ase ka i súnma i ni, ka i bá wu na i téŋge i yiwee nu, i ŋa, ‘Nyɛmɛ yáki má na i ka fuinm nu, na i ŋuniɛmbaa n kpɔ́rɔ.’ 32Yiri Yesu n ye Nyɛmɛ teŋgeeri i yiwee n nu a, na ya kɛrɛ aŋu i, ye ya sudi i daani a. 33I Si Nyɛmɛ ayɛ i su akɔ aŋgoro afa atana i saa fɔmbɔrɔ su, ye wɔ ma i Awiɛwiɛ Casi n bo wɔ se ka i fá ma i ni. Deke bo am aŋu i ni, ni deke n bo am ati i ni, yiri la Awiɛwiɛ Casi n bo i seeri ka i fá ma ya ni. 34Má Fɛmɛ Davidi ni i tii fun kɔɔri aŋgoro a, ama, na wɔ se ka, ‘Micɛra n ase m Mibiɛ n ka, “Bra, ba tana m saa fɔmbɔrɔ su fɛn, 35haari m bá ma a kunma u kpɔfɔm.”‘ “ 36Na Petoro akaaki ase ka, “I ti ye ni ka Yisarelifɔm kɛrɛ si ka, yiri Yesu n bo ambɛrɛ yo kpamaari i baka jaanu n su n ye Nyɛmɛ afa i ayo Mibiɛ n ni Kristo, ya Tiidefɔ n a.” 37Saŋga bo minɛm n tiiri ahin jɔrɛ n sɔ ni, na bu ahore asaaki agaya, na ba bisa Petoro ni Yesu jaramasa nyiŋgam n ka, “Ya ninbaam, ye ya yo sɛ wɔ?” 38Na Petoro ase bu ka, “Am kaaki am wo, na ya bíɛ am kun kun kɛrɛ Nyɛmɛ nzue, Yesu Kristo dɛɛ duma n nu, na Nyɛmɛ fá am satiɛ ce am, na i fá Awiɛwiɛ Casi n ce am. 39Dama Nyɛmɛ yo seeri ka i fá Awiɛwiɛ Casi n ma ambɛrɛ ni am busu nufɔm, ni minɛm bo bu wo dede ni, ni minɛm kɛrɛ bo ya Micɛra Nyɛmɛ n fere bu ka bu bra yiri ni i tii dɔ n wɔ.” 40Na Petoro ajɔjɔ jɔrɛ beberebe atu bu fɔ ni anyumboro su, i ŋa, “Am yi am ŋu fite suicin n bo Nyɛmɛ bá fa cin ahin nyumafɔ satiɛyofɔm n nu.” 41Na bu dɔŋgu ayo i nɔaniɛ n yarada, na ba biɛ bu Nyɛmɛ nzue, nyini cɛɛn ni, na ba nya minɛ, ba yo ka akpii nsan abuka bu ŋu su. 42Na bu nyunu aboro ka bu sɔnsɔn Yesu jaramasam kereewam ni, na bu kɛrɛ ayo anɔɔkun, na bu susaŋga di diire, na bu susaŋga sere Nyɛmɛ. 43Na Nyɛmɛ ama Yesu jaramasam n ayo alekutura sam barasu barasu beberebe, na sɔnɔ kɛrɛ asoro Nyɛmɛ. 44Na yaradayofɔm n ayo deke kɛrɛ ni anɔɔsɛ, na ba soro su ka, deke kɛrɛ bo bu la i n ti bu kɛrɛ dɛɛ wɔ. 45Bu tɔ bu neŋge kɛrɛ bo bu la i wɔ, na bu kpaaki ŋwaa n nu, na bo bu la má be n kɛrɛ nya be. 46Cɛɛn n kɛrɛ cɛɛn, bu ba tiɛn bu nɔɔ Nyɛmɛ Sereebiri Awuru n nu wɔ, na bu nati sutiɛn bu nɔɔ awuru awurum nu, na bu saŋga di diire ni ahorejɔ, ni bu kunnu fofoe, 47na bu sukansi Nyɛmɛ, na minɛm akoro bu jɔrɛ. Na cɛɛn kɛrɛ cɛɛn na bu sunya minɛm bo Nyɛmɛ ma bu anya tiide n abuka bu ŋu su.


text: 1Ye ba dii te bana ba kpa, Isireliban wirugibu ba man susi ba nɛɛ, wee Isireliba ka yãku kowobu ka sere Lefiba ba ǹ ka tem min tɔn be karanɛ, domi ba Kananiban koma kamginu saarimɔ ka Mɛdibaginu ka Feresibaginu ka Yebusibaginu ka Amɔnibaginu ka Mɔabubaginu ka Egibitigibun bũnu ka Amɔrebaginu. 2Ma ba bwese tuku nin bii wɔndiaba suamɔ kurɔbu. Nge mɛya be Isireliba, be, be ba sãa Yinni Gusunɔn tɔmbu ba ka tem min tɔmbu mɛnnamɔ. Ben wirugibu ka ben siri kowoba ba gbia ba tora te kua. 3Sanam mɛ na nua mɛsum, yera na nɛn yaberu nɛnua na gɛ̃ɛka ma na nɛn seri wukura ka nɛn toburu ma na sina ka nuku sankiranu. 4Ma be ba nanda Gusunɔ Isireliban Yinnin garin sɔ̃ ba na ba sina nɛn bɔkuɔ Isireli be ba raa yoru mwɛɛran toranun sɔ̃. Ma na sina ka nuku sankiranu sere n ka kua yokan yãkurun saa. 5Yokan yãkurun saa ye sɔɔ, na seewa min di ka nɛn yãa ni na gɛ̃ɛka nuku sankirarun sɔ̃ mi. Ma na yiira na nɔma sua wɔllɔ na Yinni Gusunɔ kana na nɛɛ, 6Gusunɔ nɛn Yinni, wee na wãa sekuru sɔɔ sere na ǹ kpɛ̃ n wuswaa seeya. Bɛsɛn toranu nu dabia nu sun kera. Bɛsɛn durum kpɛ̃a sere ya wɔllu girari. 7Saa bɛsɛn baababan waatin diya sa tore too sere ka gisɔ. Bɛsɛn tora nin sɔ̃na wunɛ Yinni Gusunɔ a sun bwese tukunu nɔmu bɛria bɛsɛ ka bɛsɛn sinambu ka bɛsɛn yãku kowobu. Wee tɛ̃, tabu sun di ma sa wãa yoru sɔɔ. Ba bɛsɛn yãnu gura ma sa wãa sekuru sɔɔ. 8Adama Gusunɔ bɛsɛn Yinni, a sun durom kua bɛsɛn gaba wurama yorun di. Ma a sun wãa yeru kua wunɛn tem mɛ a gɔsa sɔɔ kpa a ka bɛsɛn nɔni wukia, a sun wãa geeru wɛ̃ bɛsɛn yoru sɔɔ. 9Wee sa sãawa yobu. Adama wunɛ Gusunɔ, a ǹ sun deri. A dera Pɛɛsiban sinambu ba ka sun nɔnu geu mɛɛra ma ba dera sa wãa su ka wunɛ Gusunɔ bɛsɛn Yinnin sãa yeru bani. Kpa su wɛ̃ra yeru wa Yerusalɛmuɔ ka Yudan tem kpuro sɔɔ. 10Tɛ̃, Gusunɔ, mba sa yɛ̃ sa ko gere domi sa wunɛn woodaba deri 11be a sun wɛ̃ saa wunɛn sɔmɔbun min di. A bu sɔ̃ɔwa a nɛɛ, tem mi sa ko du, mu sãawa mɛ mu disi mɔ baama mɛn tɔmbun daa kɔ̃san sɔ̃. 12Yen sɔ̃, su ku bu bɛsɛn bii wɔndiaba wɛ̃ bu sua kurɔbu. Kpa su ku maa begibu sua kurɔbu. Mɛya su ku maa ben dukia gaa binɛ ko. Sà n yeni mɛm nɔɔwa, sa ko ko damgibu kpa su tem mɛn dĩa geenu di sere su mam mu bɛsɛn bibu tubi kerea. 13Bɛsɛn daa kɔ̃sa ka bɛsɛn tora bakanun sɔ̃na yeni kpuro ya sun deema. Adama a ǹ sun sɛɛyasie nge mɛ bɛsɛn tora ni, nu nɛ. Ma a maa dera bɛsɛn gaba yakiarama yorun di. 14Yera sa ko maa wura su wunɛn wooda sara su ka bwese tuku ni nu kom kɔ̃sum mɔ̀ arukawani bɔke? Sà n maa kua mɛ, a ǹ kaa mɔru se a sun go mam mam baa fiiko a kun deri? 15Gusunɔ bɛsɛ Isireliban Yinni, wuna a sãa gemgii. Bɛsɛ sa sãawa be ba tiara Isireliba sɔɔ. Bɛsɛ wee wunɛn wuswaaɔ sa tora. Sa ǹ maa kpɛ̃ sa n ka wãa mɛ wunɛn wuswaaɔ.


text: 1Nba, wo ni wo sanka nde ma iko nde ye n sankala Kirasiti ma nya min. 2N si wo tanto bawo wo ye wo hɛnkili tola n ko tuma-wo-tuma ka koe wonu bira n ya wo karan minnu na. 3Kɔnɔ n bi a fɛ, wo ni a lɔn ko Kirasiti ye kei bɛɛ kun na. Kei le ala musi kun na. Kɔnɔ Alla le ye Kirasiti fanan kun na. 4Woletɔ kei tenbi Alla matarala, ni wo ma, ka wɔlɔyiya-kumɛ fɔ nyama tɛma, ni a kunyɛ yamatogonnɛ, a ye ala kun tigi Kirasiti le lafɛyala wo la. 5Kɔnɔ musi min bi Alla matarala, ni wo ma, ka wɔlɔyiya-kumɛ fɔ nyama tɛma, ni a kunyɛ yamatogonni ma, a ye ala kun tigi le lafɛyala, ala kei kɔni. Dan-nafara mumɛ sa ale anubɛ musu-kun-gbananɛ tɛma a lamiliya-koe la. 6Ni musi sa a fɛ ka a kunyɛ yamatogon, a fisa, a ni a kun-sigi matɛgɛ. Kɔnɔ ni musi kunyɛ siinɛ, ni wo ma, a matɛgɛnɛ, miliya-koe le wo la ale ye. A fisa, a ni a kunyɛ yamatogon. 7Hali kei ma a kunyɛ yamatogon bawo Allala muninyɛ anubɛ Allala gbiliyɛ le ale la. Kɔnɔ musi le ye ala keila gbiliyɛ labɔla gbɛ rɔ. 8N bi wo fɔla bawo Alla ma kei dan ka bɔ musi rɔ kɔnɔ musi le bɔra kei rɔ. 9Alla ma kei ladan musila ko la kɔnɔ musi le ladanta keila ko la. 10Nba, ka a tɛgɛ wo ma, musi ni a kunyɛ yamatogon ka a yira ko a ye ala keila sɛnbɛ kɔrɔ. Ado wo si melikanu fanan wasa minnu bi ma kumafɛlɛnna. 11Kɔnɔ hali wo, ma tenbi wɔlila Mari ye, kei ni musi sɔrɔn a dɛnbɛn koe la, musi fanan ni kei sɔrɔn a dɛnbɛn koe la. 12Ado iko musi fɔlɔtɛ bɔra kei rɔ nya min, kei fanan sɔrɔnta musi bolo wo nya na le. Ado Alla le ya fan bɛɛ dan. 13A bɛnnɛ ko musi ni Alla matara nyama tɛma ni a kunyɛ yamatogonni ma, wa? Wo nyɛrɛ ni kiti wo tɛgɛ. 14Ado Alla ya mɔgɛ dan nya min, wo nyɛrɛ ye wo karanna ko ni kei kun-sigi siya, miliya-koe le wo la ale ye. 15Kɔnɔ musila gbiliyɛ le a kun-sigi la bawo Alla ya kun-sigi-yanmɛ di a ma a kunyɛ-yamatogon-koe la. 16Kɔnɔ ni mɔgɔ wo mɔgɔ ye a fɛ ka sɔsɔli sa kɛla ko la, n si kɛ le dɔrɔn fɔ wola ko la. Male wo, Allata chɔchi doinu wo, namu woo sa batoli kɛ tinɛ ma tɛma kɛ kɔma. 17Hali wo, n bi koe min fɔla wo ye kɛ la, n sa wo matɔgɔla wo rɔ. Wola chɔchi-ladɛnnu sa ko-rabɛn-kɛla fɔ ka tinyalɛ kɛ. 18A fɔlɔtɛ, mɔgɛnu bara a fɔ n ye ko wo wa wo ladɛn tumɛ min, dan-nafarɛ ye wo nyɔgɔn tɛma. Ado n lanɛ a la ko tonyɛ ye wo donu tɔ. 19Ado a fɛrɛ sa fɔ wo ni taran kan kelen tɔ alako minnu bi ko-latelennɛ kɛla Alla ye, wonu ni gbɛ wo tɛma. 20Wo wa wo ladɛn tumɛ min, wo sa nala Marita kimanɛ dɔn tinɛ fɔ wo nyɛrɛta ladiyɛ. 21Wo tenbi fen dɔnla, mɔgɔ kelen-kelennamɛ-bɛɛ ye fen dɔnna iko a di a ye nya min. Anu ti doinu makɔni, woletɔ do kɔnkɔtoe tenbi, do kun tafinnɛ gbɛɛ minyɛ bolo. 22Bon sa wo bolo wo si fen dɔn kɛ kan min ka wo min, wa? Ka, a di wo ye, Allala chɔchi la ni fɛya ka bolo-kolɔnnu namiliya, wa? Wo miriya ye kama? N si nfen fɔ wola ko la? N ni wo matɔgɔ, wa? Ade, n ti wo matɔgɔ mumɛ! 23Mari ya n karan min na, n ya wo le latenbi wo ma. N ko anu ya Mari Yisa don a yogenu bolo suyi min tɔ, a ya biredi bi 24ka baraka bira Alla ye. A ban a rakerila, a ko, “N fɛrɛ-bɔnkɛ le kɛ la min bi wola ko la. Wo ni kɛ dɔn alako wo yili ni to n ko nya min.” 25Anu ban biredi wo dɔnna, Yisa ya yi-lafɛ fanan bi wo nya. A ko, “Allatalata sarama-kan-kurɛ min kirinɛ n yelela ko la, wo le kɛ la. Wo ni kɛ min alako wo ni to wo mirila n ma nya min.” 26Wo tenbi biredi kɛ dɔnna ka wo min tuma-wo-tuma, wo si wo miri Marita saya-koe ma ka to a fɔla ha a ni na tumɛ min. 27Ado ni mɔgɔ wo mɔgɔ ma Marita biredi dɔn ka a min Marita yi-lafɛ la a kilɛ fɛ, wo tigi ara kiti lana a nyɛrɛ kuma. A ara yilikiyi sɔrɔn bawo a ma Mari fɛrɛ-bɔnkɛ anubɛ a yele gbiliya. 28Woletɔ yanni wo ni Marita biredi dɔn ka wo min Marita yi-lafɛ la, wo kelen-kelennamɛ-bɛɛ ni wo nyɛrɛ lakɔrɔsi ka wo nyɛrɛ fɛsɛfɛsɛ. 29Ni min ya biredi kɛ dɔn ka a min yi-lafɛ kɛ la, a ma a miri Mari fɛrɛ-bɔnkɛ ara min ma a ye, a tenbi a dɔnna ka a min, a si kiti lana a nyɛrɛ kuma. 30Ka a tɛgɛ wo ma, wo siyaman rafaganɛ, wo kirɛ, ado donu bara faga wo rɔ! 31Kɔnɔ ni ma ya ma nyɛrɛ lakɔrɔsi fɔlɔn a kilɛ fɛ, Alla ti ma kiti. 32Mari ye ma kitila ka ma tɔrɔ kaka alako mabɛ dɛnkɛninyabɛlɛnu kana halaki ma nyɔgɔn fɛ kiti-tɛgɛ-lunyɛ. 33Woletɔ n na kelen nyɔgɛnu, wo wa wo ladɛn Marila kima-dɔn-koe rɔ tumɛ min, wo ni wo nyɔgɔn makɔni. 34Wo wa wo ladɛn fen dɔn tinɛ tumɛ min, yanni wo ni kiti sɔrɔn Alla bolo, ni kɔnkɛ ye wole do la, a bɛnnɛ wo tigi ni fen-dɔn-kɛ ala bɔn la. N ba na kɛ kɔma tumɛ min, wo ya n manyinika minnu na wola kɛdi rɔ, n si wonu natelen.


text: 1Kiriɲa bay genge wo niné ay bato wô erê Itali a menba, bay biɲ gawra wo bay uwôgeri Juliyus hen bi ré gem Pol naɲ megêri daŋgay ka ɗaŋgi. Juliyus bi wo hen, na ôbi sa asgarɲê ka bay uwôgeji ré na ka kelma hen. 2Menba, nini ɗay bô bato to hena sa iyére to bay uwôgere Adramit aɲ ta erê si tera wo bô emê wo Asi a aɲ nini ô. Aristark wo Maséduwan wo sa iyére tori na Tésalonik a hen ô naɲ nini men. 3Kiriɲa kiriɲ wôl menba, nini sa biɲ Sidôn aɲ nini ɗebe tôŋ sem menba, Juliyus liɲ Pol dô aɲ ôbi ɗiri herbe ô ɓeré kôbi milɲéri men, bi bay ré li naɲ ɗi sa aŋga ôbi ôriɲ doyriji hen men. 4Nini hô ɗay ô ta aɲ nini ɓu si kwoŋge cér wo si Sipre wôsa kal ge si sarni gaɲ. 5Nini ô si kibi cér wo ô si Silisi naɲ Pampili hen aɲ nini sa biɲ Mira bô emê wo Lisi a. 6Kiriɲ bay ka hen na, Juliyus dami wo asgarɲê bi wo hen uwôɲ bato to hena Alêksandri wo ta erê Itali a menba, ôbi béni nini ɗay. 7Wulê kwône nini ge gaɲ né aɲ nini mase gaɲ dema niné sa biɲ sa iyé Sinid tô. Mega wo kal jerêni erê ta hen iyôŋ na, nini si si Salmoné iyére to yi sa iyére to derô a to bay uwôgere Krêt hen aɲ nini ɓu kwoŋgé wo Krêt bi wo hen wo kal ge gaɲ ya ré hen. 8Aɲ kiriɲa nini masa ɗé ɗé menba, nini sa biɲ kiriɲ ka bay uwôgeji ré na kini ɗebé bato ka dôri ka ɗa naɲ sa iyé Lasé hen. 9Kiriɲa nini wôl gaɲ hen iyôŋ menba, jebé bato iyêre wôsa wulê woɲ jerê yi sa emê woɲ kibi kelanê di jô niɲ. Menba, Pol yêge marji kôl iyôŋ ba: 10«Milɲén, en bô mega wo kergare tona ré na kergare to iyêre, wôsa hena nana ô hen iyôŋ na, aŋga bô bato a naɲ bato yere kôba, a mêniɲ men, nabay kôba, dô ré ba, na mêniɲ a men.» 11Niɲba, Juliyus ba, bi bôri na sa kwôlo ôbi ayê gôni bato men, sa kwo ôbi iyéy bato a men ɗi ɗiba, sa kwôlo Pol a ré. 12Mega wo kini ɗebé bato bay ka hen dé merê ya kibi kelanê a ré hen iyôŋ menba, ɓiɲé kwône ka naɲ ni hen ré, gey ciré erê kiriɲ bay ka hen men. Bay gey hena ré iyeŋ ba, ciré erê Pénis kini ɗebé bato wo Krêt wo yi si kini kuriɲay tare hen aɲ ciré erê merê ya kwôy deriɲ kibi kelanê. 13Kal wo hena si sa kôbi gusurô wôre dê menba, bay kôl ré kô niɲ ciré gôl haji niɲ, aɲ bay ay musure to néy to bay ré uwôl kam a geriɲ bato tôŋ hen ta, aɲ ôrji si kwoŋgé cér wo Krêt a ɗa ɗa. 14Menba, kal wo bay uwôgeri Erakilôn wo hena si sa keram wo sa iyére to derô cér a hende to hen, aɲ ge naɲ néri. 15Kal bi wo hen dô bato dulôŋ dulôŋ tumôri a aɲ bay nêm ɓurore heraɲ né, aɲ nini ɗiri derêni ôriɲ mera. 16Kal bi wo hen ayani soɲ si cêgi môni iyére to derô cér a to bay uwôgere Klawda hen aɲ hende têlêni ta dê menba, nini mase gaɲ dema niné hô ɓuro bato woɲ gôliɲare yi wo hariɲ tô bato hen ɗa. 17Bay jé ka bô bato a hen ayaji bato bi wo hen bô bato a aɲ harêji naɲ gaŋne tôŋ wô wo bato ma ré yêgeriɲ. Bay hare wô wo bato ma ré erê hebé haal wo kwoŋgé wo Libi a hen, menba, bay pô kwogelé wo damné damné wo bay harê kwa bô bato a hen bê kam a bi ré ɓu bato dê tôŋ aɲ ɗiji kal bi ré ôriɲ naɲ bato kiriɲ ka bôri gey a. 18Mega kal lêni damaŋ hen iyôŋ na, kiriɲa kiriɲ wôl menba, bay pô aŋga bô bato hen bêɲ bô kam a. 19Kiriɲ hô wôl cêgê menba, ɓiɲé ka li jé bô bato hen pô kwa aŋgaɲ jé kaji ka pôni bô bato a hen naɲ kôbriji bêɲ kam a. 20Wulê kwône wo nini gel tu tare ré men, tu têbêŋne ré a men, wôsa kal ge naɲ néri baa ya aɲ ermé wo niné erem wo kwôni ré gôliɲ naɲ ni ba, naɲ niɲ. 21Ɓiɲé bay ka bô bato a hen uwôɲ aŋgaɲ emê ré li wulê kwône niɲ. Pol hena ɗebu ta perêrji a aɲ kôlji iyôŋ ba: «Ken gel, milɲên, henaŋ kené toy kwôlê wuɲê ba, henaŋ nana baŋge Krêt a aɲ aŋga mêniɲ kêm hen na, henaŋ né yé iyôŋ né tô. 22Niɲba, haw hen ba, en uwôlêŋge geréŋge kaɲneŋge wôsa kwôni pôn iyôŋ kôba, ani a liri ré, niɲba, bato a mêniɲ yôd ɗi. 23Derô yoyre to henaŋgi hen na, mana wo Emen wo ena kwori aɲ en li jé biri hen si san a. 24Aɲ kôlen iyôŋ ba: ‹Hare ré Pol, já erê tumô Sésar a iyôŋ iyôŋ, Emen naɲ bô derê wori gôliɲ naɲ ju men, naɲ ɓiɲé kêm ka bô bato a naɲ ju hen a men.› 25Geréŋge kaɲneŋge milɲên, en bi bôn sa Emen a, wôsa a yé mega bi wo mana wori kôlen hen iyôŋ. 26Niɲba, kal a derêna ô bê kwoŋgé sa iyére to pôni to derô cér a hen.» 27Na wulê môj kibi pôrbu niɲ wo kal layrêni sa cér wo Adriyatik a, sa kiriɲ ka jali menba, bay lê jé bô bato a hen, bô mega wo terare ré baa ɗa, 28menba, bay uwôl gaŋne to bay ha aŋga néy a kibi a hen, kam a bi ciré geliɲ ɗogérji menba, ɗogé kam na têê tôre subu kibi jurgem, tumô dê menba, bay hô uwôl a menba, bay uwôɲ têê tôre wô kibi marge. 29Bay hare wô wo bato ma ré hebiɲ naɲ keram wôni tô kam a menba, bay pô musure to damné pôrbu bi kam a si tô bato bi ré ɗebu kene pôn aɲ bay gem jeraŋ bi kiriɲ ré wôl lew. 30Bay lê jé bô bato a hen gey ciré herbé geré menba, ayji gwosore kôl iyôŋ ba, ciré ɗayê bô bato woɲ gelê a hen, ô gelé musure to damné to ciré bi tumô bato a hen. 31Niɲba, Pol kôliɲ Juliyus naɲ asgarɲê iyôŋ ba: «Hena gawrê ka hen ré môrji bô bato ré na, kenbay ka gelê ré.» 32Menba, asgarɲê jô gaŋgi bato toɲ gelê hende to hen aɲ, aɲ ɗi kal nôgerêri ôriɲ. 33Pa dema kiriɲ ré wôl tô na, Pol kôliɲ ɓiɲé kêm ka bô bato a hen bay ré ôm ani dê iyôŋ. Aɲ kôl iyôŋ ba: «Li wulê môj kibi pôrbu wo ken mô gem baa emê ani kwôy, aɲ haw hen, 34en uwôlêŋge emêŋge ani dê réba ka gelê ré. Gusiri sa kwôni pôn nêŋ iyôŋ perêrŋge a hen kôba, a kayê ré.» 35Kiriɲa ôbi kôl hen iyôŋ menba, ay mapa aɲ liɲ Emen dosé tirji a kêm menba, ôbi ɓôl aɲ ôm. 36Bay kêm ger kaɲniji aɲ ômji mapa bi wo hen men. 37Nibay nina ɓiɲé arew wôô naɲ tôre jurgem kibi jii bô bato a. 38Kiriɲa bay uyirê niɲ menba, bay pô kaw ka baa hen bêɲ kam a, aɲ ɗiɲ bato gwa dê iyôŋ. 39Kiriɲa kiriɲ wôl niɲ menba, bay jé ka bô bato a hen, kay kiriɲ aɲ bay gel na kwoŋgé naɲ haal mera. Bay kôl ré na iyeŋ ba, ciré ɗebiɲ naɲ bato tôŋ kiriɲ bay ka hen. 40Aɲ bay ka tô gaŋne to bay na hariɲ musure to damné bê a kam a hen men, bay buser gaŋne to bay na hariɲ gurô woɲ jebé bato hen aɲ men, bay ay bargay ka dê tumô bato a hen ta bi kal ré nôge bato ôriɲ aɲ herŋge sarji si sa haal. 41Niɲba, bato ô jebé kebre gôg haal a kiriɲ ka kam têl sa haal ta hen, aɲ kini derêre naɲ, kal usuré tôre ɗeŋgê ɗeŋgê aɲ bô kam a. 42Asgarɲê gey ciré deré daŋgayɲê wô wo ka pôni ma ré nélé geré erê. 43Niɲba, Juliyus jôrji wôsa ôbi gey gôliɲ naɲ Pol, ôbi kôl ka ré hôn nélé ba, heriɲ kam a nél ô hayê, aɲ 44tô ka ré baa hen na, ka réé ɗayê sa gurô bato a pa men, sa gerŋgare a pa men. Na hen iyôŋ a bay kêm ré ô biɲ kiriɲ ka hay a naɲ derêri.


text: 1Am sɔn m su, na am ma am woowa ti kabo m woowa ti barasu n na m sɔn Kristo su ni. 2Tɔ, m kansi am wɔ, dama saŋga kɛrɛ am nati teŋge m su wɔ, na am bita kereewam bo m fa kereeri am n ni nahɔrɛ su ni. 3Ama, deke bo m koro ka am si i la ka, biɛsɔ kɛrɛ tiifɔ la Kristo wɔ, na bara kɛrɛ tiifɔ la i hun, na Kristo gusu tiifɔ la Nyɛmɛ. 4Nyini ti, biɛsɔ kɛrɛ bo i susere Nyɛmɛ, wara i sukan Nyɛmɛ nɔaniɛ n kere minɛm, na i kata i tii su, i mi awura i tiifɔ n nyinsɛ wɔ lɛɛ. 5Na bara kɛrɛ bo i susere Nyɛmɛ, wara i sukan Nyɛmɛ nɔaniɛ n kere minɛm, na wɔ kata má i tii su, nyini bara n suwura i tiifɔ nyinsɛ wɔ lɛɛ. I ti ka wɔ yi i tii wɔ lɛɛ. 6Nzɛn bara kete ka i kata má i tii su, nyini yiri, i ti ye ni ka i kpiɛkpiɛ i tii ni, ama, nzɛn i ti i nyinsɛ ka i kpiɛkpiɛ i tii, wara i yi i, nyini yiri, i ti ye ni ka i fa deke kata su. 7Nyini ti, i ti má ye ni ka biɛsɔ susere Nyɛmɛ na i fa deke be kata i tii su, dama i ferema ni Nyɛmɛ wɔ, i de Nyɛmɛ jirima woowa a, ama, bara n yiri, i de biɛsɔ n jirima woowa a. 8Dama Nyɛmɛ afa má bara ye i fa yoori biɛsɔ a, ama, i du mɔ yiiri biɛsɔ ɔ ka, na wɔ nya ayi bara afite i ŋuniɛ nu. 9Má bara dɛɛ ti, ye Nyɛmɛ yoori biɛsɔ a, ama, biɛsɔ dɛɛ ti, ye i yoori bara a. 10Nyini dɛɛ ti, wɔ yo daka ka bara cin acici, na i kere ka be la i yiko, mɛrɛkɛm dɛɛ ti. 11Ama, haari ni nyini n kɛrɛ ni, fa kɔ Mibiɛ n dɛɛ atin n su, bara wo má i ŋgumi, na biɛsɔ gusu wo i ŋgumi. 12Dama kabo Nyɛmɛ yo yiiri bara fiteeri biɛsɔ ŋuniɛ nu ni, sɔ ye bara gusu wu biɛsɔ a, ama, deke n kɛrɛ fite Nyɛmɛ dɔ ɔ. 13Ambɛrɛ mmɔɔ ni am tii, am sunsun na am niɛ, i ti kpa ka bara sere Nyɛmɛ na má i cin acici? 14Am niɛ kabo adamande woowa ti a, i kere ka nzɛn biɛsɔ yaki i tiiŋmiɛ na i yo tintiin jɔnjɔndi, minɛm bu má i. 15Ama, nzɛn bara la tiiŋmiɛ tintiin ye i la jirima a, dama Nyɛmɛ ama i tiiŋmiɛ n ka i fa kata i tii su wɔ. 16Nzɛn be wo am nu na i yo i ŋu ka i se akuruwa fa kɔ kabo m suse ni, m koro ka m se am ka, yɛrɛ, ya su má nyini yoowa n su, haari ni deke kɛrɛ bo Kristo jamam tiɛn bu nɔɔ ni, be yo má sɔ. 17Tɔ, ahin kereewam bo m koro ka m fa kere am ni, m koro kansi má am, dama saŋga bo am ba tiɛn am nɔɔ, sam bo am yo bu ni, bu buka má am, bu ma am kɔ am sin wɔ. 18Ciciri su, ma ti ka saŋga bo am ba tiɛn am nɔɔ na am su Nyɛmɛ ni, am la kpakpaakinu wɔ. Ma yo yarada ka, beni, i ti nahɔrɛ wɔ. 19Nahɔrɛ, wɔ yo daka ka am la kpakpaakinu am nu, adena am si bo bu ti yaradayofɔm nahɔrɛ su ni. 20Am ba tiɛn am nɔɔ ni, má ya Mibiɛ n diire n ye am tiɛn am nɔɔ di i n a. 21Dama saŋga bo am ba sudi ni, sɔnɔ kɛrɛ di i tiɛŋgu diire wɔ, be ŋminda má i beŋgu, na ahɔɛ suti nbem, na nbem nu nzan subo. 22Am la má am tiɛŋgu awurum wɔ, bo am koro di na am nu wɔ, nzɛn sɛ? Wara am bu Kristo jama ni ŋgbɛɛn wɔ, haari na am suwura bo bu la má pui nyinsɛ? Am ŋa m se am sɛ wɔ? Am ŋa m kansi am wɔ, nzɛn sɛ? Ai, m koro kansi má am ni nyini yiri. 23Dama deke n bo mini ni m tii deeri i fiteeri Mibiɛ n dɔ ni, nyini ye ma fa akere am n a. Kɔŋguɛ n bo bu tɔɔri ya Mibiɛ Yesu maari i kpɔfɔm ni, na wɔ fa kpɔnɔ, 24na wɔ da Nyɛmɛ asi, na wɔ bubu i nu, na wɔ se bu ka, “Ahin kpɔnɔ n ti m ŋuniɛmbaa lɛɛ ye m sufa ma am n a. Am yo ahin sɔ adena am fa teŋge m su.” 25Bu diiri diire n wieeri ni, na wɔ kaaki afa awa n ni nzan ni, na wɔ se bu ka, “Ahin nzan n ti sɛsɛsu fɔfɔrɛ n bo Nyɛmɛ sufa m mbunja n sudi i di wɔ. Saŋga kɛrɛ bo am ba sunu nyini nzan ni, am teŋge m su.” 26Nyini la ka, saŋga kɛrɛ bo am ba sudi ahin kpɔnɔ n na am sunu ahin nzan ni, am subo Mibiɛ n yiwee ni ndoori wɔ lɛɛ, haari fa kɔ ju saŋga bo i bá kaaki ba bekun ni. 27Nyini ti, sɔnɔ kɛrɛ bo i diiri ya Mibiɛ n kpɔnɔ ni, wara i nuuri i nzan ni, na i bu má i, Nyɛmɛ dí i mi jɔrɛ jaraki i, dama wɔ fa má ya Mibiɛ ŋuniɛ n ni i mbunja n ayo má juma. 28Wɔ yo daka ka sɔnɔ kɛrɛ niɛ i ahorembaa su ka, na i nya di ahin kpɔnɔ ni, na i nya nu nzan ni. 29Dama sɔnɔ kɛrɛ bo i diiri kpɔnɔ n na i nuuri nzan n na wɔ si má ka ya Mibiɛ ŋuniɛmbaa n lɛɛ, Nyɛmɛ bá di i mi jɔrɛ jaraki i. 30Nyini dɛɛ ti ye am nu, minɛ dɔŋgu ayɔrɔki ada tukpaki, haari nbem awu n a. 31Nzɛn yɛrɛ ni ya tii du mɔ fiiti niɛɛri kabo ya woowa ti, Nyɛmɛ di má ya jɔrɛ cin má ya sui. 32Ama, nzɛn Mibiɛ n fiiti ya na i cin ya sui, i yo sɔ ɔ adena i di má ya jɔrɛ na i yo ya ŋgbɛɛn, cɛɛn n bo i bá di durunya n nufɔm jɔrɛ ni. 33Nyini dɛɛ ti, m ninbaam, saŋga kɛrɛ bo am ba tiɛn am nɔɔ, na am di, am kɛrɛ ŋminda am beŋgu, na am saŋga di. 34Nzɛn ahɔɛ ati be, i ti ye ni ka i mi di diire awuru ka, na i nya ba, adena nzɛn am ba tiɛn am nɔɔ, na má Nyɛmɛ di am jɔrɛ cin am sui. Jɔrɛ n kɛrɛ bo wɔ ka ni, nzɛn m ba baari, m yó i dɔŋgu.


text: 1Yênên, kenbay naɲ yerŋge ken hôn wo kergare to niné ô iyére toŋge a hen na, ré na wo beray ré. Wôsa aŋga nini ô wô lê hen na, nini duu dô. 2Pa dema niné era uɲéŋge Tésalonik a tô na, gusiɲ to bay na geléni men, tiiré wo bay na tiréni a Pilip a a men na, ken hôn niɲ. Iyére toŋge a kôba, ɓiɲé ka pôni li kumbul naɲ ni damaŋ, niɲba, Emen béni néé bi niné uwôliɲ béré Kwôlo Dôri wori béŋge. 3Aɲ kelê wo nini kôliɲ ɓiɲé bi ré bi bôrji sa kwôlo Emen a hen na, nini kôl na kwôlê woɲ benare ré men, kwoɲ bô habrê ré men, kwoɲ lamê kiriɲ né a men. 4Niɲba, na kwôlo Emen gey a niné kôl hen, wôsa ôbi berêni mega wo niné nêm aɲa ré béni kwôli niné kôliɲ ɓiɲé hen. Nini uwôl béré bi wo hen na wô wo gawrê ré dinéni ré, niɲba, bi ré dôriɲ Emen wo hôn ermé woni hen ɗi. 5Men, ken hôn men, Emen kôba, hôn a men wo kwôlo niné kôl hen na, ré na kwoɲ laserê kiriɲ ré men, niné bili na wô uwôɲiɲ gursu ré a men. 6Men, nini gey diné wo gawra ré men, kwoŋge kenbay ré men, kwo kani ka ɗaŋgi ré a men. 7Wôsa nini nêm wo ré niné néŋge wô wo niné na bay jé ka Jésu Krist, niɲba, nini li hen iyôŋ né. Aɲ kiriɲa na nini mô perêrŋge a hen na, na nini bêŋge ulôŋ môɲ iyore to biɲ kamne ulôŋ hen iyôŋ. 8Na wô peré wo nini peréŋge hen aɲa niné uwôliɲ béré Kwôlo Dôri wo Emen bi wo hen béŋge hen. Nini geyéŋge damaŋ aɲ ré na yerni bi kôba, niné ayê liɲ jé béŋge hen. 9Yênêrni, erméŋge sa jé wo nini li perêrŋge a merêniɲ kêm hen. Wulê bi wo na nini uwôliɲ béré Kwôlo Dôri béŋge hen na, na nini li jé yoyre naɲ tu tare aɲ bi niné môriɲ kwôni perêrŋge a hen né. 10Men, na ken gel jé lêreni wulê wo na nini baɲ perêrŋge a kenbay bay ayê bôô hen men, Emen kôba, na hôn a men wo ré na jé lê wo dôri men, kwoɲ derôre a men ɗiba, ré na kwo habiɲ né. 11Men, ken hôn wo na niné cubu tirni tôrŋge a pôn pôn kêm mega wo iba kamrê ré liɲ naɲ kamni hen iyôŋ. 12Men, na nini dôbêŋge ibiyare bôrŋge a men, na nini jal bôrŋge men, na nini masêŋge bi jé lêreŋge ré dé tu Emen woɲ ôbi uwôgêrŋge bi kené si bô emê iyére tori a men, kené mô bô hini emê wori a a men hen. 13Men, nini liɲ Emen dosé kwôy kwôy wôsa kiriɲa nini ulêŋge béré kwôli na ken toy aɲ biɲ bôrŋge sara hen na, na ken bô mega ré na kwôlo gawrê ré, niɲba, ré na kwo Emen. Na tiri, kwôlê bi wo hen na kwo Emen aɲa ré li jé bôrŋge kenbay kaɲ bay ayê bôô a hen. 14Yênên, na gusiɲ to bay na geliɲ églis to Judé to na to Emen aɲ bi bôre sa Jésu Krist hen a kenbay kôba, bay ré geléŋge hen men. Yênêrŋge gaŋ a geléŋge gusiɲ mega wo Jubɲê na geliɲ bay ayê bôô ka Judé gusiɲ hen iyôŋ men. 15Na Jubɲê bay ka hen a na deré Kelma wona Jésu naɲ bay kibi Emen ka tumô aɲa ré hô geléni gusiɲ kemnêŋ a men hen. Aɲ jé lêreji dôriɲ Emen ré men, bay na bay bayi ɓiɲé kêm a men. 16Bay mase ciré jerêni bi niné kôliɲ ɓiɲé ka na Jubɲê ré hen kwôlo Emen wo a gôliɲ naɲ ci hen. Ôbi a na têriɲ to bay li deriɲ kibi to gay gay to bay lêrê hen aɲ ɓugo bô tarê wo Emen sarji a. 17Yênên, kiriɲa bay na dagêni sa iyére toŋge a na, doyreŋge lêni lê wo ken gel ré. Na yerni a na erê hen niɲba, tinini ba naɲ ken yeŋ. Aɲ nini mase wo niné herê ô geléŋge. 18Nôbi naɲ yen en genge têê kwône ené herê ô geléŋge niɲba, Sidan a jerêni. 19Na kenbay naɲ tô bay ayê bôô ka baa hen a na tô aŋga nini mô gem hen men, yi derê woni men, gwôyê woɲ damɲare wo niɲa diɲ deŋgôrni tumô Kelma wona Jésu a wulê wo ôbi a buloɲ heraɲ hen a men. 20Na tiri, wo kena ari dê deŋgô kani men, yi derê woni a men.