text:
N'gamacɛbugu
N'gamacɛbugu ye dugu ye min be Sikaso mara la, ani Sikaso cɛ ye kilomɛtɛrɛ binaani ni duru côgôn na. Ani Sikaso taa ma sara ye kɛmɛ saba. A be burukina sira de la, ni môbili taa, i be tɛmɛ dugu deni fôlô min na o tôgô ye bugula, ni bôra bugula i'be taa kafɛla, ni bôra kafɛla, i'be taa finkolo, ni bôra finkolo, i'be taa thé farako la, ni bôra thé farako la kilomɛtɛrɛ fila côgôna i'be fara ka bô gindôrô la i numa fɛ. Gindôrô ni dugu kônô na cè ye kilomètrè tan ni wolon fila. Ni kilomètrè tan ni wolon fila ni bɛ ye tufing ye, n'ga ni ye kilomɛtɛrɛ tan ni kelen côgôna boli, sira fara dô be min be saniɛna dugula,o kô fɛ dugu wɛrɛ te i'ni n'galamacɛbugu cɛ.
A dugu man bon, dugu den te tɛmɛ dugu den baa kelen kan,u'ka baara ye sɛnɛ, cago, banga balo ni môni. Kalan so te ni dugula, dôgôtôrô so te ni dugula, u'be taa finkolo walima fô sikasso ka taa u'ka bana baga tô fura kɛ. Dugutigi de be dugu la môgôw mara, o dugu tigiya ni kɛn kôrôya kin.
A dugu man bon, dugu den te tɛmɛ dugu den baa kelen kan,u'ka baara ye sɛnɛ, cago, banga balo ni môni. Kalan so te ni dugula, dôgôtôrô so te ni dugula, u'be taa finkolo walima fô sikasso ka taa u'ka bana baga tô fura kɛ. Dugutigi de be dugu la môgôw mara, o dugu tigiya ni kɛn kôrôya kin.
This is an excerpt from the article N'gamacɛbugu from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


c: text/html

text:
6 mai 2011
Diɲɛ fan bɛɛ n’a ka laadalakow, kokɔrɔw ani taabolow don. Lala, dɔw tɛna da ni na, nka an ka togodaw la, si hakɛw dɔw la, demisɛnw bɛ tilen basaminɛ na walasa ka naji duman kɛ.
Demisɛnw bɛ tile bɛɛ kɛ yaala la ka basaw minɛ. N’u sera ka caman minɛ, u b’u kan tigɛ, o ye seli daminɛnen ye. U kelen kelen natɔ bɛ na ni nafɛn dɔw ye, u ye min minɛ u mɔmusow fɛ. U bɛ fara ɲɔgɔn kan yɔrɔ dɔ la, k’u ka naji duman kɛ k’a dun. U tɛ mɔgɔ si wele, bawo u yɛrɛ b’a dɔn ko ali ni mɔgɔkɔrɔbw t’u kɔrɔfɔ basa faa la, mɔgɔ tɛna sɔn k’ dɛmɛ a dunni na.
N tɛ ɲɛ bɛrɛ dɔn o yɔrɔ la, n’o tɛ, mɔgɔkɔrɔba caman y’a jira ko basa dunni bɛ demisɛn tanga bana caman ma. A b’i n’a fɔ basa sogo jatelen bɛ ka kɛ deminsɛn bana caman fur aye.
N kɛlen ka nin demisɛnni ninnu ɲininka, n ka taama senfɛ Mali togodaw la, u ko n ma k’u bɛ na naji duman kɛ ni nin basa ninnu ye wula fɛ.
Posted in Bamanankan |
Leave a Comment »
10 avril 2011
Ni ɲɛtigɛw banna, togodalademisɛnw bɛ taa u senna taama, ka fɛn ɲini walasa ka sɔmiɲɛ latigɛ ka ɲɛ musakako la du kɔnɔ. O waati la dugubaw kɔnɔ, demisɛnw tɛ baara bɔ baara la, u bɛ baara bɛɛ kɛ, walasa u ka wari sɔrɔ u wɔsi la ani danbe kɔnɔ.
O de kama, kamalennin ninnu dɔw bɛ taa u sigi Bamakɔ dɔgɔfiyɛbada la ka mɔbiliw kɔnɔ, mɔbili minnu bɛ na ni duguba ni togodalamuso jagokɛlaw ka minɛnw ye, n’olu bɛ na nafɛnw ni fɛn wɛrɛw feere sugu la.
Mɔbiliw se waati ye lajɛlifɛnba ye o la ye kamalennin ninnu cɛ. U bɛ boli ka mɔbili kunbɛn walasa ka minɛn dɔw sɔrɔ k’olu jigin k’o sara minɛ k’o bila u jufa la. Lajɛlifɛn sɛbɛkoma don k’a sababu kɛ, u kelenna bɛɛ, k’u miiri dalen to min b’u kɔ so kan, bɛɛ bɛ fɛ ka wari caman sɔrɔ ka taa so danbe kɔnɔ. Yanni mɔbili ka jɔ, bɛɛ b’i dulonyɔrɔ ɲini mɔbili la, ka bɔrɔ dɔ, tasa dɔ walima segin falen dɔ sɔrɔ k’o jigin, n’o tigi b’u sara minɛn selen kɔ a seyɔrɔ la.
Nin baara in bɛ jagokɛlamuso ninnu dɛmɛ kosɛbɛ bawo n’o tɛ, a ka gɛlɛn dɔw ka se ka taa n’u ka minɛnw ye u sigiyɔrɔ la.
Posted in Bamanankan |
Leave a Comment »

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rwanda
Rwanda ka Fasojamana ye jamana fitini ye ani jamana dasɔgɔlen min bɛ Dala Ba yɔrɔ la kɔrɔn-cɛma Afrika, a bɛ danbɔ ni Uganda, Burundi, Kongo ka Bɛjɛfanga Fasojamana ani Tanzania ye. A bɛ talikɛ mɔgɔ milion 10.1. Rwanda ye Afrika jamanaw lakoronen ye. Jamanaden fanba bɛ sɛnɛ matarafa. Tu jamana ani kulu dugukolo duman, fasojamana fitini bɛ wele « Kulu bankelen dugu » (Franse : Pays des Mille collines) Kinyarwanda n’o y’uka kan ye a bɛ fɔ (Igihugu cy’Imisozi Igihumbi).
Jamana in kera selekenani ɲɛjɔyɔrɔ ye Rwanda jahadi fagali senfɛ san 1994. Rwanda ɲinini boloda ka kɛ Forobanafolo tɔnden ye, latigɛ bɛna ta ka kɛɲɛ min ma san 2009.
Jamana in kera selekenani ɲɛjɔyɔrɔ ye Rwanda jahadi fagali senfɛ san 1994. Rwanda ɲinini boloda ka kɛ Forobanafolo tɔnden ye, latigɛ bɛna ta ka kɛɲɛ min ma san 2009.
This is an excerpt from the article Rwanda from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Hɔrɔnya
Ni a fora i ma ko i hɔrɔn, fing ba fora i ma i kɛra mogɔ ba ye. Wa i bɛ nisodiya ka dakan i ni ɔ kankan. Mali la kɛrɛkɛrɛniala Bamananw fɛye hɔrɔnya ye ko bɛ folɔ ye wa ko bɛ labando. Hɔrɔnya tɛ ta halalaya kɔ, a tɛ ta dambɛ tigiya kɔ, kangelɛ tigiya kɛrɛbɛtɛ. Hɔrɔn Cɛ walama Hɔrɔn Muso, bɛ sa a dalakan nɔfɛ, a tɛ galɔ tigɛ abada, a tɛ sɔn ya kɛ, wa saya ka fusa a ma ni malo ye. Kuma la suru yala hɔrɔnya ye mɔgaya ye. Fɔlɔ fɔlɔla a tun bɛ fɔ ko i hɔrɔn ô ya sɔrɔ i ma tana tinyɛ n'ga bi mi ninnu bɛ wɛlɛ hɔrɔn funɛ ka juru tɛ o lula ka da ka hɔrɔn ka kan ka fin fin o bɛ ye u tana ye. Hɔrɔn tun ye fin ba ye n'gan bimɔgɔ ye hɔrɔn ye da de la n'ga jokotɛ. Wa ni an ma kolosi hɔrɔnya bɛ na kɛ an bolo kuma korɔye. U du ye an danbé taagale ye. Fin o fin bilali bɛ sɛ nka danbɛ, an kan ka k'o minɛ ni an bɔlɔ fila ye ani kan jatola kosɛba. Ka bini kunu fɔ bi mɔgɔ tɛ taa.
This is an excerpt from the article Hɔrɔnya from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Phoenix
Nin fasari in bɛ Marsi jigilan kan.
Phoenix (Finiks, Sanakulun) ye robo sanakulun ye ka ɲɛshin bana ɲaɲinin taamaw ma Marsi kan. Nin waabɔ in bɛ Marsi Scout Program kɔnɔ. Baara dilen dɔnnikɛlaw minu ma walasa ka nin ci in latimɛ bena talikɛ minanw la minu bɛ Phoenix jigilan kɔnɔ lamunu ani ɲanamaya tamashiyew ɲaɲinin kama marsi kan ka fara ji nɔ tariku kan. Fan-caman taabolo in kuntigiya bɛ Kalo ni Dugukolo ɲaɲiniyɔrɔ Arizona ka Sanfɛkalanso, NASA ka Jet Propulsion Laboratory ɲɛmɔgɔya kɔnɔ.
Phoenix (Finiks, Sanakulun) ye robo sanakulun ye ka ɲɛshin bana ɲaɲinin taamaw ma Marsi kan. Nin waabɔ in bɛ Marsi Scout Program kɔnɔ. Baara dilen dɔnnikɛlaw minu ma walasa ka nin ci in latimɛ bena talikɛ minanw la minu bɛ Phoenix jigilan kɔnɔ lamunu ani ɲanamaya tamashiyew ɲaɲinin kama marsi kan ka fara ji nɔ tariku kan. Fan-caman taabolo in kuntigiya bɛ Kalo ni Dugukolo ɲaɲiniyɔrɔ Arizona ka Sanfɛkalanso, NASA ka Jet Propulsion Laboratory ɲɛmɔgɔya kɔnɔ.
This is an excerpt from the article Phoenix from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Seko ni dɔnko ŋana caman de bɛ Mali kɔnɔ. Bɛɛ n’i dɔnko n’i seko don. Caman lakodɔnnen bɛ k’a sababu k’u ka tarikuw kalanni ye lakɔli la, walima k’a sababu k’u tanu ni n’u kofɔli ye jeliw fɛ, olu minnu y’an ka laadalakow tɔbɔtɔbagaw ye. Sisan demisɛnninw tɛ caman lakodɔn nin mɔgɔba ninnu ka ko la an ka jamana kɔnɔ.
Ɛntɛrinɛti yaalata lakɔlisow kɔnɔ, bulɔgu bilali duguw kɔnɔ, sigidaw kunnafonidili Ɛntɛrinɛti kan, olu ye walew ye, minnu bɛ jamana yɛrɛ, a n’a seko n’a dɔnko dɔnni nɔgɔya jamana demisɛnw bolo. O de la, dugu 8 lakɔlidenw sera ka caman dɔn Wa kamisɔkɔ ka tariku kan, min sɛbɛnnen bɛ Wikipeja kan nin cogo in na : "Wa Kamisɔkɔ bɔra jeli kabilaba la, min tun ɲɛsinnen bɛ Kirina kɛlɛ ni Mali masabonda sigili ɲɛfɔli n’a matarafali ma. A ye dɔnnin ni faamuyali caman sɔrɔ Manden laadalakow n’a seko ni dɔnkow kan." Wa Kamisɔkɔ ye laadalakow dɔnba jɔnjɔn ye, a lakodɔnnen bɛ kosɛbɛ an ka maakɔrɔbaw fɛ, nka, sisan demisɛnw tɛ fɛn dɔn a ka ko la. «Nin ye anw senɲɛ fɔlɔ ye k’a lakodɔn, k’a ka tariku lamɛn », lakɔlidenw y’o fɔ an ka yaala sen fɛ.
Ɛntɛrinɛti kɛra sababu ye, nin lakɔliden ninnu sera ka Wa Kamisɔkɔ kaburu ja ye, ka tila k’a ka tariku lamɛn a yɛrɛ denkɛ Lasana fɛ, min y’a fa ka koba kɛlenw ɲɛfɔ u ye.
"Nin Ɛntɛrinɛti kalan in an ka lakɔliw la, o kɛra sababu ɲuman ye anw ka lakɔlidenw ma u ka se k’u ka jamana dɔn ka sɔrɔ u ma bɔ u nɔ na. U bɔra sisan ka ja dɔw ye i n’a fɔ Madinɛ Fɔri Kayi (Mali seko ni dɔnko tɔbɔtɔbɔli baarada ɲɛmɔgɔso bulɔgu kan). U tun tɛ na o ye sisan k’a sababu kɛ u n’o cɛ ka jan kosɛbɛ", o kɛra lakɔlikaramɔgɔ dɔ ka faamuya ye Ɛntɛrinɛti kalan laban na.
UNESCO Porozɛ Niger-Loire ka seko ni dɔnko tɔbɔtɔli baaraw taali ɲɛ nin sira in kan, o ye dɛmɛba ye bawo a na kɛ sababu ye an ka seko ni dɔnko cɛba minnu bɛ an ka togodaw la, olu ka lakodɔn demisɛnw fɛ, ni Ɛntɛrinɛtiko tara ba la an ka duguw kɔnɔ.


text:
Sanba min nana Bamakɔ dugutilama fɛ Bamako sura, o sen fɛ, ɲaman filifililenw fan bɛɛ fɛ Bamakɔ, olu farala ɲɔgɔn kan, ka na an sɔgɔma fo. Manaforokow, jimananinw, minfɛn buteliw, motɛritulu buteliw ani dɔ wɛrɛw, minnu filifilila fan bɛɛ fɛ dugu kɔnɔ, olu y’u kan to :
Ɲamanw bɛ ka kuma. An k’u lamɛn !
“An nana sɔgɔmada joona in na, ka na aw sɔgɔma fo. Aw kelen kelenna bɛɛ b’aw mago ɲɛ anw na, ka sɔrɔ k’an fili a ka di aw ye cogo min na, mango ɲɛnen kɔ. An fana ka fara ɲɔgɔn kan dugu kɔfɛ, k’an ka kow kɛ, o ka di an ye. Sura sanji sen fɛ, an sera ka fara ɲɔgɔn kan, ka n’aw fo, k’aw ɲininka walasa k’a dɔn n’aw bɛ fɛ an ka kɛ aw jɛɲɔgɔnw ye. N’o de ka di aw ye, o bɛ se ka kɛ, nka min ka fisa, o de ye ka jatigila ɲinin anw ye dugu kɔfɛ, k’an jeni yanni fiɲɛ walima sanji ka taa an sama ka na ni an ye aw fɛ yan dugu kɔnɔ tugun. Aw bɛ se fana ka cogoyaw ɲinin k’an bayɛlɛma ka kɛ minɛn wɛrɛw ye, aw bɛ se k’a magow ɲɛ ni minnu ye. O bɛɛ ka fisa an ka to aw sen kɔrɔ yan.
A kɛra cogo o cogo, anw ka mabɔ aw la, o de ka fisa bawo an fɛ jɛ da man di aw ka sigidaw ni aw ka kɛnɛya la. Fɛn o fɛn bɛ se ka kɛ aw ka banaw sababu ye, anw n’olu bɛɛ ye teri ye. Anw ni fɛnɲɛnɛma caman ka di. Sosow, dabi, ani mikɔrɔbuw, anw n’olu bɛɛ ka di. Olu dun bɛ sa kɛ ka degunbaw sababu ye aw ka kɛnɛya ma sigi la.
O la, anw nana a suda aw la. N’aw bɛ fɛ anw ka kɛ aw sigiɲɔgɔn ye, o tɛ basi ye anw ma, nka, aw ka d’a la ko aw tɛna lafiya fiyɛwu."


text:
Kɔri
Kɔri be sɛnɛ an fɛ Mali la cogomin, kɔri nafan ka bon an ka sɛnɛ kɛ la musow ye. Kɔri be sɛnɛ samiya de fè, a sɛnɛ kuman ni a se kuman bè be se ka bɛn kalo wôrô man. Ni sɛnɛ kɛ law tila foro labɛn na u'be laburu kè ni sari misiw ye, u'be sɔrɔka kɔri kisɛ dan. U'be bin fagalaw kè a kôrô. Ni a wulila, u'b'a sien ka binw fili, kalo saba kôfè a be sôrô ka falen da minè, kalo saba wèrè a be den, kalo kelen ni bè kô fè a kuru be sôrô ka ci abe sôrô ka jè, u'b'a sôrô ka bôli daminè, ni a bôla ka ban u'be taa bila kôri mara yô la. Ni kôri cè la ka ban cmdt môgôw be sôrô ka wa san, sani u'ka san, u'b'a pese fôlô ka a akè dô.kôri min gnèin kagni u'be san songon juman na, min u' gnein magni u'songon be ben, a kilo be daminè binani ni saba la fo binani niduru la. Musow be kôri parata ka kè.
This is an excerpt from the article Kɔri from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Burundi
Burundi madɔnnen Burundi ka Fasojamana, ye jamana fitini ye Dala Ba yɔrɔ la Afrika. A bɛ danbɔ ni Rwanda ye saheli fɛ, Tanzania worodugu ani kɔrɔn fɛ, ani Kongo ka Bɛjɛfanga Fasojamana tlebi fɛ. Alnayasɔrɔ gerekan jamana don, a tlebi dancɛ dalen Dala Tanganika dafɛ. Jamana in watikura tɔgɔ bɔra Bantukan na, Kirundi.
Fɛnsɛnboloma a b’a kelenna min bɛ dugudenw ka gɛrɛntɛ boɲa a kan ani ka sɔrɔfenw dwaya. Burundi ye ladugumada ye per Kapita Bakrunba Sokɔnɔ Karajago (BSK) [GDP] [PIB] ta boloma dunia kɔnɔ, min b’a kɛ dugukolokan jamanaw bɛɛ lafatan ye. Dɔnni kalan dɔ kera dugu 178 kan o ye Burundi jamanadenw sarada min ka nimisiwasa ni ɲanamaya ye bɛ bɛɛ duguma.


text:
Pack EMOTIONS
Catégorie 23 - Les Pack TV , publié le 15 octobre 2000 à 00h11 par Anthony
Packs EMOTIONS Soirée (7.49€)
HustlerTV - Spice Platinium Cinéma - XXL - XXX Xtreme - Dorcel TV
Offre à la carte : Toute la soirée de 22H00 à 05H00
Packs EMOTIONS (14.99€)
HustlerTV - Spice Platinium Cinéma - XXL - XXX Xtreme - Dorcel TV
jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi jimou tchi
Cinq consignes avant de réagir :
- Rester dans le cadre de l'article. Pour des discussions plus générales, vous pouvez utiliser nos forums.
- Développer son argumentation. Les messages dont le seul but est de mettre de l'huile sur le feu seront modifiés ou effacés sans préavis par la rédaction.
- Respecter les acteurs de l'informatique et les autres lecteurs. Les messages agressifs, vulgaires, haineux, etc. seront modifiés ou effacés sans préavis par la rédaction.
- Pour toute remarque concernant le contenu de l'article, pour nous signaler une erreur, une faute d'orthographe, une omission, merci de nous contacter exclusivement par e-mail.
- Relisez-vous, n'abusez pas des majuscules et profitez de l'aide du navigateur en activant la correction orthographique
Vous devez créer un compte Freezone et être connecté afin de pouvoir poster un commentaire.


text:
diπԑ Ɲun kulu ko: misra jamana silamԑya kow minisiri so sƆn na ka kurana kalan naw bila kata farafina ni azi jamanaw kan πinan sunkalo banatay kƆnƆ
ikna kibarulaselaw y'aminԑ kabƆ(addustur) kibaru lase yƆrƆla teleba sanfԑ ko: talat afifi n'aleye misra jamana silamԑya kow minisiri ye ale y'akan πԑn jira kurana kalan naw cilila kata yƆrƆ ko fƆlen nu nun na.
talat ko: ko ni kurana kalan na nunun bena ci kata jamana kofƆlen nunun na walasa ka maw lakalan kurana la sukalo bay kƆnƆ.
minisiri soy kan kumalasela ko: ko minisiri sƆn na kurana kalanw talila jamana wԑrԑw la in'afƆ : mali, angilԑtԑr,kirkizistan, espania, shin, kanada, ani liban.
sheykh salama abdulghswi ko: kurana karamƆgƆ nu nun bena kurana πԑnaπԑw labԑn silamԑw ye jamana nu nun kan, wa ko alimami maa 24 fana be nin kalankԑla nu nun cԑla.
1242793


text:
TILAYƆRƆBA TAN NI KELENNAN
Mun na Ala y’a to tɔɔrɔ ka kɛ?
Tɔɔrɔ minnu bɛ diɲɛ kɔnɔ, yala Ala nɔ don wa?
Eden nakɔ kɔnɔ, ɲininkali jumɛn de lawulila?
Hadamadenw ye tɔɔrɔ minnu sɔrɔ, Ala bɛna olu bɛɛ bɔ yen cogo jumɛn na?
KƐLƐ juguba dɔ kɛlen kɔfɛ jamana dɔ la, kɛlɛ tun bɛ yɔrɔ min na, muso ni den ba caman de fagara. O mɔgɔw bɛɛ suw donna dingɛba kelen kɔnɔ. Kuruwa fitinin caman kɛra ka o yɔrɔ lamini. A tun sɛbɛnnen bɛ o kuruwa kelen-kelen bɛɛ kan ko: “Mun na?” Tuma dɔ la, o ye ɲininkali ye min bɛ mɔgɔw dusukasi, dusukasi min ka bon kosɛbɛ. Ni kɛlɛ ni kasaara kɛra, walima ni u banana, walima ni u diyanyemɔgɔ dɔ sara, k’a sɔrɔ u diyanyemɔgɔw ma fosi kɛ, ni u ka duw cira, walima ni sira wɛrɛw fɛ tɔɔrɔw lasera u ma minnu ka bon fo a tɛ se ka fɔ, mɔgɔw bɛ u yɛrɛ ɲininka o la ni ɲɛnasisi ye. U b’a fɛ k’a dɔn mun na o bɔnɛ sugu binna u kan.
2 Mun na Ala y’a to tɔɔrɔ ka kɛ? Ni Ala ye sebɛɛtigi ye ani ni kanuya ni hakilitigiya b’a la ani ni a tilennen don, mun na dugukolo falen bɛ juguya ni tilenbaliya la? Yala i delila k’i yɛrɛ ɲininka o kow la wa?
3 Ni mɔgɔ b’a yɛrɛ ɲininka mun na Ala y’a to tɔɔrɔ ka kɛ, yala o ye baasi ye wa? Dɔw bɛ siran k’u yɛrɛ ɲininka o ko suguw la walisa o kɔrɔ kana kɛ ko u ye mɔgɔw ye minnu ka dannaya man bon walima ko u ye mɔgɔw ye minnu bɛ bonyabaliya jira Ala fan fɛ. Nka, n’i bɛ Bibulu kalan, i bɛna a ye ko mɔgɔ minnu tun ye alaɲɛsiranbagaw ni kantigiw ye Ala fan fɛ, olu ye u yɛrɛ ɲininka o ko suguw la. Misali la, kira Habakuk ye Jehova ɲininka ko: “Mun na i bɛ tilenbaliya jira ne la ka kɛ tilenbaliya seere ye? Tɔɔrɔ kow ni fariya kow dagalen bɛ ne da la. Kɛlɛ kow bɛ pɛrɛn, sɔsɔli bɛ wuli fan bɛɛ.”—Habakuk 1:3.
4 Yala Jehova ye kira Habakuk kɔrɔfɔ bawo a ye o ɲininkali suguw kɛ wa? Ayi, nka a ye ko wɛrɛ de kɛ. Habakuk y’o kuma minnu fɔ a ka kɔnɔnajɛya kɔnɔ, Ala y’a to o kumaw ka sɛbɛn Bibulu kɔnɔ. Ala y’a dɛmɛ fana a ka faamuyali jɛlen sɔrɔ kosɛbɛ o ko la, ka a ka dannaya barika bonya. Jehova b’a fɛ ka o ko ɲɔgɔn de kɛ i ye. I kana ɲinɛ ko Bibulu b’a fɔ ko “a bɛ a janto aw la.” (1 Piɛrɛ 5:7) Ala bɛ juguya koniya ani juguya bɛ na ni tɔɔrɔ minnu ye, a bɛ olu bɛɛ lajɛlen koniya ka tɛmɛ hadamadenw sifaya bɛɛ kan. (Esayi 55:8, 9) Ni a bɛ o cogo la, mun dun kosɔn tɔɔrɔ ka bon nin cogo la diɲɛ kɔnɔ?
MUN NA TƆƆRƆ KA BON NIN COGO LA DIƝƐ KƆNƆ
5 Diinɛ caman kɔnɔmɔgɔw taara u ka diinɛ ɲɛmɔgɔw ni u ka diinɛ karamɔgɔw ma k’u ɲininka mun na tɔɔrɔ ka bon nin cogo la diɲɛ kɔnɔ. Tuma caman na, u ka jaabi kɛra ko Ala sago don. U y’a fɔ fana ko o ko tun bɛna kɛ, kasaaraw sen bɛ o kow la, Ala de ye olu bɛɛ latigɛ a mɛnna. A fɔra mɔgɔ caman ye ko Ala ka siraw tɛ se ka dɔn, walima ko Ala de bɛ saya lase mɔgɔw ma, hali denmisɛnninw ma, walisa o denmisɛnninw ka kɛ sankolo la ale kɛrɛ fɛ. Nka, i ko an y’a ye ka tɛmɛ cogo min na, Jehova Ala tɛ kojugu sababu ye abada. Bibulu b’a fɔ ko: “Ala ni kojugukɛlaw cɛ ka jan, Sebaayabɛɛtigi ni tilenbaliya cɛ ka jan.”—Job 34:10.
6 Yala i b’a dɔn mun na mɔgɔ caman bɛ fili ka Ala jalaki k’ale de ye tɔɔrɔko bɛɛ sababu ye diɲɛ kɔnɔ wa? Tuma caman na, u bɛ Sebaayabɛɛtigi Ala jalaki bawo olu fɛ, ale de ye nin diɲɛ kuntigi ye. U tɛ tiɲɛ dɔ dɔn min ka nɔgɔn, nka ni a nafa ka bon, ni Bibulu bɛ o fɔ. O tiɲɛ ye ko nin diɲɛ kuntigi yɛrɛ-yɛrɛ ye Sitanɛ-Sendonbaga de ye. I ye o kalan nin gafe Tilayɔrɔba 3nan na.
7 Bibulu b’a fɔ k’a jɛya ko: “Diɲɛ bɛɛ bɛ Sitanɛ fanga kɔrɔ.” (1 Yuhana 5:19) N’i miirila o la, yala o kuma jɛlen tɛ wa? Mɛlɛkɛ jugu min bɛ “dugukolo kan mɔgɔw bɛɛ lafili,” nin diɲɛ bɛ o jogo de jira. (Jirali 12:9) Sitanɛ ye koniyali ni lafilili ani nijuguya de ye. O kosɔn, diɲɛ min bɛ a ka fanga kɔrɔ, o falen don koniyali ni lafilili ani nijuguya la. Kun minnu na tɔɔrɔ ka bon diɲɛ kɔnɔ nin cogo la, olu dɔ la kelen de ye o ye.
8 Kun filanan min na tɔɔrɔ ka bon nin cogo la diɲɛ kɔnɔ, o ye ko hadamadenw kɛra mɔgɔ dafabaliw ni jurumutɔw ye kabini murutili min kɛra Edɛn nakɔ kɔnɔ. O ko ɲɛfɔra nin gafe Tilayɔrɔba 3nan na. Hadamaden jurumutɔw ka teli ka kɛlɛ kɛ kuntigiya kama, wa o bɛ laban kɛlɛw la ani mɔgɔ dɔw tɔɔrɔli la. (Waajulikɛla 4:1; 8:9) Kun sabanan min na tɔɔrɔ ka bon diɲɛ kɔnɔ, o ye ko “Waati ni ko cunnen bɛ bɛɛ sɔrɔ.” (Waajulikɛla 9:11, NW) An bɛ diɲɛ de kɔnɔ min kuntigi tɛ Jehova ye walisa a k’an lakana. O la sa, mɔgɔw bɛ se ka bɔnɛ sɔrɔ k’a sababu kɛ u tun bɛ yɔrɔ jugu la ani waati la fana min tun bɛnnen tɛ.
9 K’a dɔn ko Ala tɛ tɔɔrɔ sababu ye, o b’an hakili sigi. A tɛ kɛlɛw, kojugu ani mɔgɔ tɔɔrɔ sababu ye. Kasaara minnu bɛ kɛ i n’a fɔ dugukoloyɛrɛyɛrɛw ani o ɲɔgɔnnaw, ni o kow ye ɲankata lase mɔgɔw ma, a tɛ olu fana sababu ye. O n’a ta bɛɛ, an mago bɛ k’a dɔn kun min na Jehova y’a to nin tɔɔrɔw bɛɛ ka kɛ. Ni a ye sebaayabɛɛtigi ye, se b’a ye ka tɔɔrɔ ban. Nka, mun dun y’a to a t’a ka setigiya kɛ ka tɔɔrɔ ban? An bɛ kanubaga Ala min dɔn, kun ɲɛnama ka kan ka sɔrɔ a bolo n’o kosɔn a y’a to tɔɔrɔ ka kɛ.—1 Yuhana 4:8.
KOBA DƆ WULILA
10 Walisa k’a dɔn kun min na Ala y’a to tɔɔrɔ ka kɛ, fo an ka na waati la tɔɔrɔ daminɛna min na. Tuma min na Sitanɛ ye Hadama ni Hawa su u ka Jehova kan bila, koɲɛba dɔ wulila. Sitanɛ ma siga don Jehova ka fanga la. Sitanɛ yɛrɛ b’a dɔn ko dan tɛ Jehova ka fanga la. K’a fɔ ko Jehova de ka kan ka mara kɛ, a ye o de sɔsɔ. Sitanɛ kɛlen ka Ala kɛ nkalontigɛla ye min b’a ka mɔgɔ maralenw jɛn fɛn ɲumanw na, Sitanɛ ye Jehova kɛ masakɛjugu ye. (Jenɛse 3:2-5) Sitanɛ ye hadamadenw bila k’a miiri ko a tun bɛna fisaya u ma kosɛbɛ ni Ala tun tɛ ka u mara. O cogo la, Sitanɛ ye Jehova ka masabaya kɛlɛ, n’o ye ko Jehova de ka kan ka mara kɛ.
11 Hadama ni Hawa murutira Jehova ma. U ye min kɛ, o kɔrɔ tun ye k’a fɔ ko: ‘An mago tɛ Jehova ka kuntigiya la. An yɛrɛ bɛ se k’a latigɛ an yɛrɛ ye ko min ka ɲi ani ko min man ɲi.’ Jehova tun bɛna se ka o ko ɲɛnabɔ cogo jumɛn na? Cogo kelen jumɛn de la Jehova tun bɛna se k’a jira a ka danfɛn hakilimaalamaw bɛɛ la ko nin danfɛn murutilenw tun jo t’a la, ko tiɲɛ na ale ka ko kɛcogo de ka fisa hadamadenw ma ni ko kɛcogo tɔw bɛɛ ye? Mɔgɔ dɔw bɛ se k’a fɔ ko Ala tun ka kan dɔrɔn ka o danfɛn murutilenw faga, ka dɔ wɛrɛw da. Nka, Jehova tun y’a jira ko a sagonata ye ko dugukolo ka fa Hadama ni Hawa de bɔsɔnw la. A tun b’a fɛ Hadama ni Hawa bɔsɔnw de ka ɲɛnamaya kɛ alijinɛ kɔnɔ dugukolo kan yan. (Jenɛse 1:28) Jehova bɛ a sagonata tiimɛ tuma bɛɛ. (Esayi 55:10, 11) Ka fara o kan, ni Jehova tun ye mɔgɔ murutilenw halaki Edɛn nakɔ kɔnɔ, o tun tɛna koɲɛ ɲɛnabɔ min tun wulila walisa k’a dɔn ni Jehova de ka kan ka mara kɛ.
12 An ka misali dɔ ta. A ka kɛ ko lakɔli karamɔgɔ dɔ y’a jira a ka lakɔlidenw na jate gɛlɛn dɔ bɛ kɛ cogo min na. Lakɔliden dɔ min hakili ka di, nka ni a murutilen don, o y’a fɔ ko lakɔli karamɔgɔ ka jate kɛcogo man ɲi, ko a tɛ se fosi la. O lakɔliden kelen y’i balan ko ale b’a dɔn o jate gɛlɛn bɛ se ka kɛ cogo bɛɛ la fisama min na. Lakɔliden dɔw bolo, a jo don. Olu fana nana muruti. Lakɔli karamɔgɔ ka kan ka mun kɛ? Ni a ye lakɔliden murutilenw gɛn ka bɔ klasi kɔnɔ, o bɛna mun kɛ lakɔliden tɔw la? Yala u tɛna miiri ko u kalandenɲɔgɔn ani minnu farala a kan, olu jo don wa? O ko bɛ se k’a to lakɔliden tɔw bɛɛ bɛ bonya bɔ lakɔli karamɔgɔ kan, ka miiri ko a siranna lakɔliden kana a jira ko a jo tɛ. Nka, lakɔli karamɔgɔ bɛ se fana k’a to lakɔliden murutilen k’a jira klasi kɔnɔmɔgɔw la a bɛna o jate kɛ cogo min na.
13 Jehova y’a kɛ i ko karamɔgɔ y’a kɛ cogo min na. I kana ɲinɛ ko mɔgɔ minnu murutira Edɛn nakɔ kɔnɔ, olu dɔrɔn ka ko tun tɛ. Mɛlɛkɛ miliyɔn caman tun bɛ ka o ko filɛ. (Job 38:7; Daniɛl 7:10) Jehova ye o murutiliko ɲɛnabɔ cogo min na, o ye koba kɛ o mɛlɛkɛ ninnu na ani kɔfɛ, danfɛn hakilimaalama bɛɛ la. O la sa, Jehova ye mun kɛ? A y’a to Sitanɛ k’a jira a bɛna mara kɛ hadamadenw kunna cogo min na. Ala y’a to fana hadamadenw k’u yɛrɛ mara Sitanɛ ka kuntigiya kɔrɔ.
14 Ni an seginna ka na an ka misali la, lakɔli karamɔgɔ b’a dɔn ko lakɔliden murutilen ni lakɔliden minnu tugura a kɔ, olu tun jo tɛ. Nka, a tun b’a dɔn fana ko ni a y’a to u bɛ min miiri u ka se k’a ɲini k’o jira, o bɛna klasi kɔnɔmɔgɔw bɛɛ lajɛlen nafa. Ni lakɔliden murutilenw ma se k’o kɛ, lakɔliden minnu bɛ tiɲɛ fɛ, olu bɛna a ye ko lakɔli karamɔgɔ kelenpe dɔrɔn de bɛ se ka klasi kɔnɔmɔgɔw ɲɛminɛ. O kɔfɛ, ni lakɔli karamɔgɔ ye lakɔliden murutilenw bɛɛ gɛn, klasi kɔnɔmɔgɔw bɛna a faamu kun min na a ye o kɛ. O cogo kelen na, Jehova b’a dɔn ko ni a ye Sitanɛ ni Hadama ni Hawa to yen u ka se k’a jira u bɛ se ka min kɛ ni ale tɛ, o tun bɛna mɔgɔ kɔnɔnajɛlenw bɛɛ ni mɛlɛkɛw dɛmɛ u k’a ye ko Sitanɛ ni mɔgɔ murutilenw bɛɛ kɛɲɛna pewu ani ko hadamadenw tɛ se ka u yɛrɛ mara. U bɛna nin tiɲɛ faamu min dɔnniya nafa ka bon kosɛbɛ i n’a fɔ Jeremi tun ye o faamu cogo min na a mɛnna. O ye ko: “O Jehova, ne y’a dɔn ko mɔgɔ ka sira tɛ a yɛrɛ bolo. Mɔgɔ min bɛ taama, o tɛ se ka a yɛrɛ sen da yɔrɔ ko ɲɛnabɔ.”—Jeremi 10:23, BS.
MUN NA JEHOVA MƐNNA SEN NA?
15 Nka, mun na Jehova y’a to tɔɔrɔ ka kɛ fo ka mɛn nin cogo la? Mun na a ma kojuguw bali? An ka misali kɔnɔna na, fɛn fila bɛ yen lakɔli karamɔgɔ tun tɛna minnu kɛ. An ka o fɛnw lajɛ. A fɔlɔ ye ko lakɔli karamɔgɔ tun tɛna lakɔliden bali ka a ka daliluw jira. A filanan ye ko lakɔli karamɔgɔ tun tɛna lakɔliden dɛmɛ a ka ɲɛfɔliw la. O cogo kelen na fana, fɛn fila tun bɛ yen Jehova tun tɛna fosi to o k’a bila ka o fɛnw kɛ. O fɛn fɔlɔ ye ko a ma Sitanɛ bali ale ni minnu taara a fan fɛ, u k’a ɲini k’a jira ko u jo don. O kosɔn, fo Ala tun k’a to waati ka tɛmɛ. San ba caman de tɛmɛna hadamadenw ka tariku kɔnɔ, ni olu y’a to hadamadenw ye u yɛrɛ mara cogo caman fɛ walima u ye hadamaden gofɛrɛnaman sugu caman lajɛ. U ye ɲɛtaa sɔrɔ dɔnniya sira la ani ko wɛrɛw la, nka tilenbaliya, faantanya, kojugu ani kɛlɛw juguyara ka taa a fɛ. A jirala sisan kɔni ko hadamaden ka yɛrɛ-mara ma ɲɛ a bolo.
16 A filanan ye ko Jehova ma Sitanɛ dɛmɛ ka nin diɲɛ in mara. Misali la, ni Ala tun ye kojugubaw bali, yala tiɲɛ na a tun tɛna mɔgɔ murutilenw dɛmɛ u ka ko la wa? Yala Ala tun tɛna mɔgɔw bila ka miiri ko hadamadenw bɛ se ka u yɛrɛ mara k’a sɔrɔ bɔnɛ ma bɔ o la wa? Ni Jehova tun ye o ko sugu kɛ, a sen tun bɛna sɔrɔ nkalon la. ‘Ala dun tɛ se ka nkalon tigɛ.’—Heburuw 6:18.
17 Bɔnɛko minnu bɛɛ bɔra murutili la Ala kama, n’o murutili kɛra a mɛnna, o kow dun bɛna kɛ cogo di? An ka kan k’a to an hakili la ko Jehova ye sebaaya bɛɛ tigi ye. O la sa, hadamadenw ye tɔɔrɔ minnu bɛɛ sɔrɔ, Jehovah bɛ se k’olu labɛn, wa a bɛna o kɛ. I ko an y’a ye ka tɛmɛ cogo min na, hadamadenw ye tiɲɛni minnu lase dugukolo ma, Ala bɛna o tiɲɛniw bɛɛ labɛn ka dugukolo yɛlɛma k’a kɛ alijinɛ ye. Tɔɔrɔ minnu sɔrɔla jurumu sababu fɛ, o bɛɛ bɛna bɔ yen ka da an ka dannaya kan Yesu ka kunmabɔ saraka la. Saya ye fagaliba min lase mɔgɔw ma, olu bɛɛ bɛna ban lakununni sababu fɛ. O la sa, Ala bɛna Yesu kɛ baarakɛminɛn ye walisa ka “Sitanɛ ka kɛwalew tiɲɛ.” (1 Yuhana 3:8) Jehova bɛna o ko bɛɛ kɛ waati bɛnnen na tigitigi. An bɛ se ka nisɔndiya ko a ma kɔn ka o kɛ, bawo a ka muɲuni y’a to an sera ka tiɲɛ dɔn ani ka a bato. (2 Piɛrɛ 3:9, 10) Yan ni o don cɛ, Ala bɛ batobaga sɛbɛw ɲini na ni timinandiyaba ye. Tɔɔrɔ sugu o sugu bɛ se ka se u ma nin diɲɛ ɲagaminnen kɔnɔ, a bɛ u dɛmɛ fana walisa u ka se ka olu bɛɛ kun.—Yuhana 4:23; 1 Kɔrɛntekaw 10:13.
18 Dɔw bɛ se ka u yɛrɛ ɲininka ko: Ni Ala tun ye Hadama ni Hawa da cogo la min b’a to u tun kana se ka muruti a ma, yala o tun tɛna kɛ sababu ye ka nin tɔɔrɔ bɛɛ bali wa? Walisa ka o ɲininkali jaabi, i ka kan ka i hakili to nilifɛn ɲumanba dɔ la Jehova ye o min di i ma.
ALA YE NILIFƐN MIN KƐ I YE, I BENA BAARA KƐ NI O YE COGO DI?
19 I ko a tun ɲɛfɔra cogo min na Tilayɔrɔba 5nan na, Hadamadenw dara walasa u ka ko sugandi u yɛrɛ ye. E yɛrɛ fɛ, yala o ye nilifɛn ye min nafa ka bon tiɲɛ na wa? Ala ye baganw da minnu ka ca fo u hakɛ dɔnnen tɛ. U hakilintanlama de bɛ kow kɛ kɛrɛnkɛrɛnnenya la, bawo u tɛ se ka kojugu ni koɲuman latigɛ. Mɔgɔ ye masin dɔw dilan minnu bɛ se ka bɔ u nɔ na, nka o masinw ka ci kelen-kelen bɛɛ donnen bɛ u la. Yala a tun bɛna diya an ye ni Ala tun y’an da o cogo la wa? Ayi. An nisɔjiyalen don ka se k’an ka kow sugandi an yɛrɛ ye, i n’a fɔ an b’a fɛ ka kɛ mɔgɔ sugu min ye, an b’a fɛ ka tugu sira min kɔ an ka diɲɛlatigɛ la walima an bɛ teriya don ni mɔgɔ sugu minnu ye ani o ko ɲɔgɔnna caman wɛrɛw. Ka se ka kow kɛ i ko a ka di an ye cogo min na fo ka se hakɛ dɔ ma, o ka di an ye tiɲɛ na, wa Ala b’a fɛ an ka o se de sɔrɔ.
20 Jehova tɛ nafa don bato la min bɛ kɛ diyagoya la. (2 Kɔrɛntekaw 9:7) An ka misali dɔ ta. Mun de bɛna diya kosɛbɛ bangebaga ye: Den k’a ka waleɲumandɔn jira katuguni a diyagoyara ka o kɛ, walima den k’a bɔ a yɛrɛ dusukun na ten ka o fɔ a bangebaga ye? O la sa, a nafa ka bon i ka miiri nin na: Se min bɛ i ye walisa e yɛrɛ k’a sugandi i b’a fɛ ka min kɛ, ni Jehova ye o se di i ma, i bɛna baara kɛ ni o ye cogo jumɛn na? Sitanɛ ni Hadama ni Hawa ye baara jugumanba de kɛ n’o ye, mɔgɔ tun ma sigi ni min ye. U banna Jehova Ala la. E dun? I bɛna baara sugu jumɛn kɛ ni o se ye?
21 Cogo b’i bolo ka baara bɛɛ la ɲuman kɛ ni o nilifɛn ɲumanba ye min ye ka ko sugandi i yɛrɛ ye. I bɛ se ka fara mɔgɔ miliyɔn caman kan minnu y’a sugandi ka kɛ Jehova fan fɛ walima minnu y’a sugandi ka Jehova ka ko kɔkɔrɔdon. U ye Ala nisɔndiya bawo u ye u ta kɛ k’a jira ko Sitanɛ ye nkalontigɛla ye, ani ko a ka kuntigiya tiɲɛniko maloya boɲɛna. (Ntalenw 27:11) E fana bɛ se ka o ɲɔgɔn kɛ, n’i b’a latigɛ ka sira ɲuman ta i ka diɲɛlatigɛ kɔnɔ. O bɛna ɲɛfɔ tilayɔrɔba nata la.
BIBULU BƐ MIN FƆ
- Tɔɔrɔ minnu bɛ diɲɛ kɔnɔ, Ala tɛ olu sababu ye.—Job 34:10.
- Ikomi Jehova de ka kan ka mara kɛ, Sitanɛ ye o sɔsɔ tuma min na, a ye Ala kɛ nkalontigɛla ye, ko a b’a ka mɔgɔ maralenw jɛn fɛn ɲumanw na.—Jenɛse 3:2-5.
- Jehova Denkɛ Masiya min ye Ala ka Masaya Kuntigi ye, Jehova bɛna o kɛ baarakɛminɛn ye walisa ka hadamadenw ka tɔɔrɔ bɛɛ bɔ yen pewu ani ka u nɔw dilan.—1 Yuhana 3:8.
Ɲininkaliw
1, 2. Tɔɔrɔ sugu jumɛnw de bɛ mɔgɔw da la bi, ani o tɔɔrɔw ye mɔgɔ caman bila k’u yɛrɛ ɲininka ɲininkali jumɛnw na?
3, 4. (a) Mun b’a jira ko ka i yɛrɛ ɲininka mun na Ala y’a to tɔɔrɔ ka kɛ, o tɛ baasi ye? (b) Jehova dusukunnata ye mun ye ka ɲɛsin juguya ni tɔɔrɔko ma?
5. Kun jumɛnw dira tuma caman na hadamaden ka tɔɔrɔko la? Nka, Bibulu bɛ mun de fɔ?
6. Mun na mɔgɔ caman bɛ fili ka Ala jalaki k’ale de ye tɔɔrɔ ko bɛɛ sababu ye diɲɛ kɔnɔ?
7, 8. (a) Diɲɛ bɛ a kuntigi jogo jira cogo jumɛn na? (b) Hadamaden ka dafabaliya ani “waati ni ko cunnen bɛ bɛɛ sɔrɔ” minkɛ, o bɛ se ka na ni tɔɔrɔ ye mɔgɔw ma cogo jumɛn na?
9. Mun na an bɛ se ka da a la ko kun ɲɛnama bɛ Jehova bolo n’o kosɔn a y’a to tɔɔrɔ ka kɛ?
10. Sitanɛ ye mun de sɔsɔ? A ye o sɔsɔ cogo jumɛn na?
11. Mun na Jehova ma mɔgɔ murutilenw halaki dɔrɔn Eden nakɔ kɔnɔ?
12, 13. Kun min na Jehova y’a to Sitanɛ ka kɛ nin diɲɛ kuntigi ye ani kun min na a y’a to hadamadenw ka u yɛrɛ mara, misali dɔ di o kan.
14. Jehova y’a latigɛ minkɛ ka hadamadenw to u ka u yɛrɛ mara, nafa jumɛn tun bɛna bɔ o la?
15, 16. (a) Mun na Jehova y’a to tɔɔrɔ ka kɛ fo ka mɛn nin cogo la? (b) Mun na Jehova tɛ kow bali i n’a fɔ kojugubaw?
17, 18. Tɔɔrɔ minnu bɔra hadamadenw ka mara la ani minnu bɔra Sitanɛ ka walew la, Jehova bɛna mun kɛ o tɔɔrɔkow bɛɛ la?
19. Jehovah ye nilifɛn nafamaba jumɛn kɛ an ye? Mun na o ka kan ka kɛ koba ye an bolo?
20, 21. Se min bɛ an ye walisa an yɛrɛ k’a sugandi an b’a fɛ ka min kɛ, ni Jehova ye o se di an ma, an bɛ se ka baara bɛɛ la nafama kɛ ni o ye cogo jumɛn na? Mun na o de ka kan ka kɛ an ŋaniya ye?


text:
ƝƐFƆLI FARANKANW
“Ni” ani “Hakili”: Nin daɲɛ fila kɔrɔ ye mun ye tigitigi?
N’I ye “ni” ani “hakili” daɲɛ mɛn, o bɛ i hakili jigin mun de la? Mɔgɔ caman bolo, nin daɲɛ fila kɔrɔ ye fɛn yebali dɔ ye, fɛn min tɛ sa ani min bɛ an na. U bɛ miiri fana ko n’an sara, o fɛn yebali min ye hadamaden fan dɔ ye, o bɛ farikolo bila, ani o bɛ taa a fɛ ka ɲɛnamaya kɛ. O dannako jɛnsɛnnen don cogo min na, fo mɔgɔ caman bɛ kabakoya u kɛlen k’a dɔn ko o ni Bibulu ka kuma tɛ bɛn hali dɔɔnin. O la sa, ka kɛɲɛ ni Ala ka Kuma ye, ni ye mun ye ani hakili fana ye mun ye?
“NI” YE MIN YE BIBULU KƆNƆ
An ka kuma ni kan fɔlɔ. I hakili b’a la ko Bibulu sɛbɛnna Heburukan ani Gɛrɛkikan de la fɔlɔ. Walisa ka kuma ni kan, Bibulu sɛbɛnnaw ye Heburu daɲɛ nèphèsh walima Gɛrɛkikan daɲɛ psukhê de ta. Nin daɲɛ fila bɛ sɔrɔ Bibulu kɔnɔ fo siɲɛ 800. O daɲɛw bɛ yɔrɔ o yɔrɔ la, Traduction du monde nouveau bɛ “ni” de bila o yɔrɔ la. N’i y’a sɛgɛsɛgɛ “ni” walima “niw” daɲɛ fɔra cogo min na Bibulu kɔnɔ, i bɛna a dɔn o kɔrɔ ye min ye tigitigi: (1) mɔgɔ, (2) baganw ani (3) mɔgɔ ka ɲɛnamaya walima bagan ka ɲɛnamaya. An ka tɛmɛsira dɔw lajɛ walisa ka misali di nin fɛn saba kan.
Mɔgɔ. “Nuhun ka…waati la. Mɔgɔ dɔɔnin, o kɔrɔ, mɔgɔ [ni, NW] segin ye ji cɛtigɛ ka kisi.” (1 Piɛrɛ 3:20) Nin yɔrɔ la, “ni” daɲɛ bɛ mɔgɔ de jira n’o ye Nuhun n’a muso ani a den saba n’u musow. Ekisode 16:16 bɛ kuma sariya kan Israɛlkaw ye min sɔrɔ manɛ ko la. A b’a fɔ ko: “Mɔgɔw [niw, NW] bɛɛ kelen-kelen ka a cɛ ka . . kɛɲɛ ni aw ka mɔgɔw dama ye.” Denbaya kelen-kelen tun ka kan ka manɛ hakɛ min cɛ, o tun bɛ bɔ u ka denbaya kɔnɔmɔgɔw hakɛ la. An bɛ misali wɛrɛw sɔrɔ Bibulu kɔnɔ minnu na “ni” walima “niw” bɛ mɔgɔ kelen walima mɔgɔ caman de kofɔ Jenɛse 46:18; Josue 11:11; Kɛwalew 27:37 ani Romɛkaw 13:1 la.
Baganw. An b’a kalan Bibulu kɔnɔ dali ko la ko: “Ala ko: ‘Fɛn ɲɛnama caman ka sɔrɔ ji la ka caya, kɔnɔw ka u pan dugukolo san fɛ sankolo furancɛ la.’ Ani Ala ko: ‘Dugukolo ka fɛn ɲɛnama sifaw bɛɛ bɔ, baganw ni fɛn fofotaw ani dugukolo kan sogo sifaw bɛɛ.’ A kɛra ten.” (Jenɛse 1:20, 24) Nin tɛmɛsira la, jɛgɛw ni sokɔnɔ baganw ani kungosogow bɛɛ kofɔlen bɛ daɲɛ kelen de fɛ, n’o ye “niw” ye. Kɔnɔw ni bagan tɔw bɛ wele ko niw Jenɛse 9:10; Levitike 11:46 ani Nɔnburuw 31:28 kɔnɔ.
Mɔgɔ dɔ ka ɲɛnamaya. Tuma dɔw la, “ni” daɲɛ kɔrɔ ye mɔgɔ ka ɲɛnamaya ye. Jehova y’a fɔ Musa ye ko: “Mɔgɔ minnu tun b’a fɛ ka i [ni, NW] faga, olu bɛɛ sara.” (Ekisode 4:19) Musa juguw tun b’a fɛ ka mun de faga? U tun b’a fɛ ka Musa ka ɲɛnamaya de bɔ a la. Sani o ka kɛ, waati min na Rasɛl tun bɛ ka Benjamɛn bange, “a ni tun bɛ ka bɔ (o kɔrɔ ye ko a sara).” (Jenɛse 35:16-19, NW) O waatinin yɛrɛ la, Rasɛl bɔnɛna a ka ɲɛnamaya la. Yesu ye kuma min fɔ fana, an ka o lajɛ. A ko: “Ne ye sagagɛnna ɲuman de ye. Sagagɛnna ɲuman b’a ni di a ka sagaw kosɔn.” (Yuhana 10:11) Yesu ye a ni walima a ka ɲɛnamaya di hadamadenw ka nafa kama. Nin Bibulu tɛmɛsiraw la, a jiralen don ka jɛya ko “ni” daɲɛ bɛ mɔgɔ ka ɲɛnamaya de kofɔ. I bɛ misali caman wɛrɛw sɔrɔ nin cogo kelen na minnu bɛ kuma “ni” ko la Bibulu kɔnɔ: 1 Masakɛ 17:17-23; Matiyu 10:39; Yuhana 15:13 ani Kɛwalew 20:10.
N’i taara a fɛ ka Ala ka Kuma kalan, i bɛn’a ye ko yɔrɔ si la Bibulu kɔnɔ, “sabaliya” daɲɛ walima “banbali” daɲɛ ani “ni” daɲɛ tɛ ye ɲɔngɔn fɛ. Nka, Sɛbɛnniw b’a fɔ ko ni bɛ sa. (Ezekiɛl 18:4, 20) O la sa, ni mɔgɔ dɔ sara, Bibulu b’a fɔ dɔrɔn ko “ni sara.”—Levitike 21:11, NW.
“HAKILI” YE MUN YE?
An k’a lajɛ sisan, Bibulu bɛ “hakili” daɲɛ ta cogo min na. Mɔgɔ dɔw bɛ miiri ko “hakili” daɲɛ ye “ni” daɲɛ fɔ cogo wɛrɛ dɔrɔn de ye. Nka, a tɛ o cogo la. Bibulu b’a jira k’a jɛya ko “hakili” ani “ni” ye fɛn fila ye minnu tɛ kelen ye. Cogo jumɛn na u tɛ kelen ye?
Bibulu sɛbɛnnikɛlaw ye Heburukan daɲɛ rouah walima Gɛrɛkikan daɲɛ pneuma de ta tuma min na u kumana “hakili” kan. Sɛbɛnniw yɛrɛ bɛ o daɲɛw kɔrɔ ɲɛfɔ an ye. Misali la, Zaburuw 104: 29, NW y’a fɔ ko: “Ni i [Jehova] ye u hakili [rouaḥ] bɔsi, u bɛ ninakili laban fili, u bɛ kɔsegin u ka buguri la.” Ani Yakuba 2:26, NW b’a jira ko “ni hakili [pneuma] tɛ farikolo la, a sara.” Nin tɛmɛsiraw la, “hakili” daɲɛ bɛ fɛn de jira min bɛ ɲɛnamaya di farikolo ma. Ni hakili tɛ farikolo la, a sara. O la sa, Bibulu kɔnɔ rouaḥ daɲɛ bayɛlɛmalen tɛ dɔrɔn ko “hakili” nka a bayɛlɛmalen don fana ko “fanga”, o kɔrɔ ye ko ɲɛnamaya-fanga. Misali la, sanjiba la, Nuhun ka waati la, Ala y’a fɔ ko: “Ne na sanjiba lana dugukolo kan. Walisa ɲɛnamaya-fanga [rouaḥ] bɛ farikolo fɛn o fɛn min lamaga sankolow jukɔrɔ, ka olu bɛɛ halaki.” (Jenɛse 6:17, NW; Jenɛse 7:15, 22) O la sa, “hakili” daɲɛ ye fanga yebali dɔ de ye (ɲɛnamaya daminɛnan) min bɛ danfɛn ɲɛnama bɛɛ lamaga.
Ni ani hakili tɛ fɛn kelen ye. Farikolo magoba bɛ hakili la i ko arajo fana mago bɛ kuran na cogo min na walisa ka kuma. Walisa ka kuma o misali kelen ko la, i ka miiri arajo la, i bɛ se ka yaala ni min ye. N’i ye pili kɛ arajo la, ka a mɛnɛ, kuran min maralen bɛ pili kɔnɔ, o b’a to arajo bɛ kuma, fɔcogo wɛrɛ la, arajo bɛ ɲɛnamaya. Nka ni pili tɛ, arajo bɛ sa. Arajo bɛɛ bɛna kɛ o cogo la ten, n’i ye a sama ka bɔ kuran na. O cogo kelen na, hakili ye fanga de ye, min bɛ ɲɛnamaya di farikolo ma. I ko kuran, hakili tɛ hinɛ dɔn, wa a tɛ miiri fana. Hakili ye fanga ye, nka mɔgɔ tɛ. Nka, ka kɛɲɛ ni Zaburu sɛbɛnna ka fɔ ye, ni o hakili walima o ɲɛnamaya-fanga tɛ, farikolow “bɛ ninakili laban fili, u bɛ kɔsegin u ka buguri la.”
Mɔgɔ saya ko la, Waajulikɛla 12:9 b’a fo ko: “[A farikolo] buguri ka segin a bɔ yɔrɔ la, sani ni [hakili, NW] ka kɔsegin a dibaa Ala ma.” Ni hakili walima ɲɛnamaya-fanga bɔra farikolo la, farikolo bɛ sa, wa a bɛ kɔsegin ka taa a bɔyɔrɔ la n’o ye dugukolo ye. O cogo kelen na, ɲɛnamaya-fanga bɛ segin ka taa a bɔyɔrɔ la, o kɔrɔ, a bɛ taa Ala yɔrɔ. (Job 34:14, 15; Zaburu 36:9) O kɔrɔ tɛ ko ɲɛnamaya-fanga bɛ taa sankolo la, a kɔrɔ jɛ la. Nka, o kɔrɔ ye dɔrɔn ko ni mɔgɔ dɔ sara, a ka sini ɲɛnamaya jigiya bɛɛ bɛ bɔ Jehova Ala de la. A ka ɲɛnamaya bɛ Ala de bolo. Ala ka se dɔrɔn de kɔnɔ, hakili walima ɲɛnamaya-fanga bɛ se ka segin a ma, min b’a to a bɛ se ka ɲɛnamaya kɛ kokura.
O b’an dusu nisɔndiya kosɛbɛ k’a dɔn ko Ala bɛna o de kɛ tigitigi mɔgɔw ye, minnu bɛɛ bɛ “hakilijigin kaburuw kɔnɔ.” (Yuhana 5:28, 29, NW.) Lakununni waati la, mɔgɔ minnu bɛ sunɔgɔ la saya kɔnɔ, Jehova bɛna farikolo kuraw dilan u ye. A bɛna ɲɛnamaya di u ma ka hakili walima ɲɛnamaya-fanga kura don u la. Lakununni waati bɛna nisɔndiyaba lase mɔgɔw ma sa!
Ni b’a fɛ ka caman wɛrɛ dɔn “ni” ani “hakili” daɲɛw ko la Bibulu kɔnɔ, i bɛna kunnafoni nafama sɔrɔ sɛbɛndennin kɔnɔ min tɔgɔ ye tubabukan na ko Que devient-on quand on meurt ? ani Comment raisonner à partir des Écritures, a ɲɛ 27 fo 32 ani a ɲɛ 135 fo 140, n’u fila bɛɛ dilanna Jehova Seerew fɛ.


text: 'Ayiti (Franse la: Haïti, Ayiti Kreyol la: Ayiti, a madonnen 'Ayiti ka Fasojamana' (République d'Haïti; Repiblik Ayiti') ye Karayibu jamana don ye. A ni Dominika Fasojamana be datugunike Hispaniola jigun na, Antiye Boban jigunfitini kono. Ayiti ( kulu janw dugu) ye jamana sigibagafolo Taino ani Ameridika ka togo dalen ye tlebiyanfan kuluw la jigun in na. Jamana yorow lajamjan ye Pic la selle ye, a janya be se meteri 2680 (sibiri 8783). Jamana fensen bee ye bameteri kene 27750 (milu ken 10714) a faaba ye Port-au-Prince ye. Ayiti kreyol ani Franse jamana kan madonnew ye.


text:
Masaladçn
Kuma ka gelen. Dalilu wɔɔrɔ b’a la n’i m’olu Faamu i te Lamen ka ɲe : a fɔkan, a fɔyɔrɔ, a fɔkun, a fɔbaa, a fɔcogo an’a fɔtuma. Kuma be Belen de, i te Sin k’a Ye k’i Toro a kan. N’i y’o Ke, a ɲama b’i Mine. Foro ma Deli ka Ke kuma fe, nka fɔyɔrɔ b’a la kɔni. I be kuma Fɔ kan min na f’i k’o Dɔn ka Se. N’i ma kan min geleyaw Dɔn i te Se ka Kuma o la ka Лe. Bamanankan ye kan ye min ka gelen ; bee t’o geleya in ʃidɔn. Bawo: Wariko be n na ani wari ko be n na te kelen ye N sen ani n ka sen te kelen ye N muso ani n ka muso te kelen ye Ce te yan ani ce te yan ye fla ye Karidon ani karidon ye fla ye N ka furu don ani n ka furu don te kelen ye
Masala-jagodon ɲefɔli Masala-jagodon ye kuma fɔli ye k’a jago Don k’i lamenbaa Lamuguri, k’a Laɲaga, k’a Lasɔn i ka fɔta ma. Masala-jagodonna be kuma Belen k’a Bon ka Fere a ma ni feerew ye minnu be Weele ko kumajago-senw. O suguya ka ca jango a kebaa ŋana dɔw yere b’u damanata Dla ka Fara feere kɔrɔw kan. Masala-jagodon kalanbolo be dɔnniya dakun min kɔnɔ o ye masaladɔn ye. Ale be Kuma fen caman were kan masaladɔn fana be minnu na. Masala-jagodon nafa Masala-jagodon mago be kumalaci caman na. Mɔgɔw kumacogo la u be to ka kelen-kelen Fili-fili u ka kuma kɔnɔ ka Taa. Kumadonsow – jeliw, dɔnkilidalaw, jagomajiralaw, dalaminenaw, kumalaselaw, kunnafonilaselaw – kɔni taalan don sanga ni waati. N’i ma ɲe kumani kɔ nin dakunw fen o fen na, f’i k’a Laben ni kumajago-bolo kerenkerennenw ye walasa i lamenbaa be wasa Sɔrɔ i ka kuma na. Masalaseben dakun bee la, mago jɔlen don masala-jagodon na fɔ k’a Fɔ a To ten. I Ko poyi o, maana o, ziirin o, nin bee ye masala-jagodon bajikene kɔtigebali ye. Masala-jagodon b’a To sebennikelaw ni maanabɔlaw ni kumadonso werew be Kiime k’u ka ŋanaya Dɔn. Fura ɲuman don ŋanaw kiimeni na n’o ma Лe ke kɔ. Ni min ka kumajago-bolo suguya cayara k’a kelen-kelen sigiyɔrɔma Caya ani n’a ɲe yankan ka bon ka Sago tɔw ta kan, o be Se ka Ke sababu ye ka jala Lase o ma. Masala-jagodonnaw ka baaraw kiimeni be Weele ko masalaboso. Masalaboso be Ke dalilu jɔnjɔn ye ka gafesebennaw Bɔ ɲɔgɔn na k’u ka ŋanaya Segesege. Masala-jagodon baaradaw: jagomajira, ɲɔgɔlɔnbɔ, dɔnkiliw, jabɔ (filimuw), gafeseben (baabu, donkibaru), maanabɔ, baro.
Karamɔgɔ Baalo: Kan ni Yiriwa tɔnden (Ŋ Л Ɔ Ɛ e ɔ ɲ ʃ ŋ)
Masala-jagodon ɲefɔli Masala-jagodon ye kuma fɔli ye k’a jago Don k’i lamenbaa Lamuguri, k’a Laɲaga, k’a Lasɔn i ka fɔta ma. Masala-jagodonna be kuma Belen k’a Bon ka Fere a ma ni feerew ye minnu be Weele ko kumajago-senw. O suguya ka ca jango a kebaa ŋana dɔw yere b’u damanata Dla ka Fara feere kɔrɔw kan. Masala-jagodon kalanbolo be dɔnniya dakun min kɔnɔ o ye masaladɔn ye. Ale be Kuma fen caman were kan masaladɔn fana be minnu na. Masala-jagodon nafa Masala-jagodon mago be kumalaci caman na. Mɔgɔw kumacogo la u be to ka kelen-kelen Fili-fili u ka kuma kɔnɔ ka Taa. Kumadonsow – jeliw, dɔnkilidalaw, jagomajiralaw, dalaminenaw, kumalaselaw, kunnafonilaselaw – kɔni taalan don sanga ni waati. N’i ma ɲe kumani kɔ nin dakunw fen o fen na, f’i k’a Laben ni kumajago-bolo kerenkerennenw ye walasa i lamenbaa be wasa Sɔrɔ i ka kuma na. Masalaseben dakun bee la, mago jɔlen don masala-jagodon na fɔ k’a Fɔ a To ten. I Ko poyi o, maana o, ziirin o, nin bee ye masala-jagodon bajikene kɔtigebali ye. Masala-jagodon b’a To sebennikelaw ni maanabɔlaw ni kumadonso werew be Kiime k’u ka ŋanaya Dɔn. Fura ɲuman don ŋanaw kiimeni na n’o ma Лe ke kɔ. Ni min ka kumajago-bolo suguya cayara k’a kelen-kelen sigiyɔrɔma Caya ani n’a ɲe yankan ka bon ka Sago tɔw ta kan, o be Se ka Ke sababu ye ka jala Lase o ma. Masala-jagodonnaw ka baaraw kiimeni be Weele ko masalaboso. Masalaboso be Ke dalilu jɔnjɔn ye ka gafesebennaw Bɔ ɲɔgɔn na k’u ka ŋanaya Segesege. Masala-jagodon baaradaw: jagomajira, ɲɔgɔlɔnbɔ, dɔnkiliw, jabɔ (filimuw), gafeseben (baabu, donkibaru), maanabɔ, baro.
Karamɔgɔ Baalo: Kan ni Yiriwa tɔnden (Ŋ Л Ɔ Ɛ e ɔ ɲ ʃ ŋ)
This is an excerpt from the article Masaladçn from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Kartaje
Kartaje (Greki: Karkhdon, Latin Carthago, bɔra Fenisikan na Qarthadast min kɔrɔ dugu kura) o bɛ tamashiɲɛkɛ kataa dugu kɔrɔ dɔ ma Tunizi ani kodɔnɲanamaya min yiriwara dugu in makiban kɔnɔ. Kartaje dugu sigilen Tunis daala kɔrɔn fɛ cɛcila kabɔ Tunis dugu cema. Kɔrɔlenlakali la, Fenisika marakɛlaw fɛ Mansamuso Elisa ɲɛmɔgɔya kɔnɔ. A narakɛ dugu ba ye ani nafolo dugu o tuma ka kɛ Mediterane duguw lafagama ba fo kase Punik kɛlɛ sabanan ma.
This is an excerpt from the article Kartaje from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Gurenɛ (Frafra)
- Teŋparɛ wa zuo zan'an pɔhɛ na lagom tɔgɔra la yetɔgom boyena,
- te nɛreba la nya pɔhɛ ɛɛra kaara teŋa wa, ɛ lebe dapɔya bɔba ha ta nyɛ te zen'an gan' bini dɛna paberɛ bɔna Sinar teŋa, te ba zin'ire ka poan.
- Ban zin'ire ba'ahɛ la, yele taaba yeti, Bahɛ ya te to ŋmɛ' birikihe nyɔ' se bugumen te se kpe'em. Ba ton bɔta la birikihe gana kuga, bɔta tentɔnɔ gana sin'iro.
- Te ba yele taaba yeti, Bahɛ ya te to dekɛ birikihe la mɛ' teŋa bo to mɛŋa, to mɛ' teŋa la, ge mɛ' dewoko te ko paara yenɛ zuo ha te la dɛna yu'urɛ kantɛ bo to te to da yeregɛ teŋparɛ wa zuo bala bagalage.
- Te Na'ayenɛ behɛ teŋa la la dewoko la te saaleba mɛta la,
- ge yeti, Ban de nɛra yene, tɔgɔra yetɔgɔyemɔ wa han pilom pɔhɛ eta wana, sɛla ka boe te ba han maahom te ba eŋɛ, la kpe'em bo ba.
- Wa'ana te to sige ta gaam ba yetɔgom la te ba da bɔkera taaba tɔgom.
- Na'ayenɛ n yeregɛ ba bilam bahɛ se'em n bala, te ba bahɛ teŋa la mea.
- Bala te ba yi'ira zen'an la Babel la. Se'ere n sɔe la, bilam te Na'ayenɛ gaam teŋparɛ wa zan'an yetɔgom la bahɛ. La ze'ele la bilam te Na'ayenɛ yeregɛ ba bahɛ teŋparɛ wa zuo zen'an woo.
Source: The Bible in Frafra. The Bible League, 2008.
Contributed by Wolfgang Kuhl


text:
Eritrea
Eritrea (Arabukan: إرتريا Iririya), madɔnnen Eritrea Jamana, jamana don min bɛ Afrika Gere kan. A bɛ danbɔ ni Sudan tlebi, Etiopia worodugu ani Jibuti worodugukɔrɔn. Jamana kɔrɔn ni sahelikɔrɔn bɛ badabolo jan dala Kɔgɔji Blen kan, Saudia Arabia ani Yamani ɳakuntlen na. Dahlak Gunni ani Hanish Jigunw ye Eritrea dɔ ye. A boɳa bɛ 118000 km2 (bametri kɛnɛ) jukɔrɔ a jamanaden jate ye mɔgɔ miliyon 5. A faaba ye Asmara.
This is an excerpt from the article Eritrea from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Finkolo
Finkolo yɛ dugu yɛ Sikasso mara kono. Ni kɛla tubabuw tile la u ya sôrô mara tun be tubabuw bolo kan fanga fin baara san. Tubabu tun be farafin mina ka u bila jonya baara la i na fô siraba dilan, ka baara kè u y'a forow la walima ka taa u féré u y'a camana na. U ka môgô mina ta fan ba tun ye cɛw de ye. San dô la cèw u mina ta cayara fô o san kunbɛ cɛ minsɛn ma na sôrô bugulu dugu kônô. Cɛw ma sôrô min kɛ u gɛrɛ la muso minsɛnw la u ye muso minsɛn cama mina, n'ka kelen tun be ye a l'e ma son mina l'i man a boli la ka dugu bila, ka taa sigi tu kônô na dôla ka to ka a yɛrɛ kôlôsi kosèbè tubabuw la. A sigi la yôrô mina yen tun ye fini yôrô ye, a tola o la ka a tôgô la bugu sigi ka balo fini ye. A ye a dogo yen fo ka taa sé tubabuw taa l'i ma, tubabuw taa l'i kô, a tola ka taa bô bugula kaw la a sigi yôrô fôlôbugulakaw bé taa bô a fana ye. U tun bé a sigi yôrô ni wélé ko «fini dugu kolo» fô ka na yɛlɛman ka na sé bi ka fô jogo ni anw ma fô ko «finkolo» sababu ye u daa téliya ko jugu ye dugu ni tigɛla ka bô y'i ka to fini ni kolo ni odé bé wélé bi ko finkolo.
This is an excerpt from the article Finkolo from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.
Other languages


text:
Xaranse 7
Muxu nanse sɔtɔma muxu xa malanɲie ma ?
Ɲɛ kɛmɛ singe ma, isayankae xa malanɲie mu nu na xulunɲi xamu ra. Malan tɛmui ma e nu bɛɛti, sali, xaranɲi nun wɔyɛnɲi fatanfe Kitaabui ra nan rabama (Korinti I 14:26). Muxu fan xa malanɲie rabama naki nɛ.
Xaranɲi naxan fatanxi Kitaabui ra. Sande yoo sande, danxaniyatɔɛ ɲama e malan ma alako e xa Kitaabui xa wɔyɛnɲi ramɛ han miniti 30 naxan Kitaabui tide masenma e bɛ to e xa duniɲɛigiri kui. Birin ralimaniyaxi na sigirɛe xaranfe ra a xa Kitaabui kui. Na wɔyɛnɲi dangi xanbi, e danxaniyatɔɛe ɲama maxilima e xa e gbe raso “ Taa Yitexi Kantaxi ” xaranɲi yama. Na lɛɛri keren xaranɲi fatanfe ra yi buki ma naxan xili La Tour de Garde, muxu malima Kitaabui xa sɛriyɛe rabatufe ra muxu xa duniɲɛigiri kui. Na buki keren nan xaranxi danxaniyatɔɛ xa malan banxi 110 000 kui duniɲa ma.
E muxu raxaranma alako muxu xa nɔ boree fan raxarande. Lɔxun ma muxu na muxu malanma nunmare keren ma xaranɲi dɔxɔde saxan xa fe ra. A singe fɔlɔma danxaniyatɔɛ ɲama xa Kitaabui xaranɲi nan ma, na xaranɲi buma han miniti 30, a rabama kɔston nun yaabi nan na naxan nɔma muxu malide muxu xa muxu xa kolonɲi xunmasa Kitaabui xa sɛriyɛe ma anun namiɲɔmɛe xa masenɲie ma. A firinde, Xaranɲi naxan fatanxi kawandi wali ra, na fan buma han miniti 30. A fɔlɔma Kitaabui xaranfe nan ma danxaniyatɔɛe naxan xaranma beenun e xa fa salide. Xarandie naxee xili sɛbɛxi na xaranɲi ma, nee nan masenɲie ndee masenma naxee fatanxi kawandi wali ra. E na gɛ xunmati na naa naxan e rasima alako a xa e mali e nɔma e xa wɔyɛnɲi nun e xa xaranɲi xunmasade ki naxɛ (Timote I 4:13). A donxɔɛ ra, miniti 30 ma, wɔyɛnɲie, masenɲie nun maxɔrinɲie saabui ra, malan kɛwali muxu matinkanma mixi gbɛtɛe raxaranfe ra Kitaabui ra.
Wo na siga muxu xa malanɲie, muxu Kitaabui xa xaranɲi naxan sɔtɔma naa, nɔma wo rakabade. — Esayi 54:13, TMN.
Muxu xa malanɲie dangima di ?
A xɔli wo ma wo xa siga muxu xa malanɲi singe mundu ma ?


text:
Tiken Jah Fakoly - Allah Lyrics
Font: Align:
Allah yé zon, gnê môgô lou sonAllah yé zon, gnê hinin môgô lou laAllah kanson mbé môgô lou son Allah kan son mbé hinin môgô lou laNafolo ma gni, nafolo ma gniN'go na ma kê mi kounYé o kan mé, ko na ka dô sôrôKa béna môgô lou sonNa ma kê mi fê, yé o kan méKo naka dô sôrô, ka béna môgô lou sonO'ka dô sôrô, o yé tounou o yé tounou an maN'go o té yé na tugu, anafolo ma gniNafolo ma gniAllah yé zon, gnê môgô lou sonAllah yé zon, gnê hinin môgô lou laAllah kanson mbé môgô lou son Allah kan son mbé hinin môgô lou laNafolo ma gni, nafolo ma gniN'go na ma kê mi kounYé o kan mé, ko na ka dô sôrôKa béna môgô lou sonNa ma kê mi fê, yé o kan méKo naka dô sôrô, ka béna môgô lou sonO'ka dô sôrô, o yé tounou o yé tounou an maN'go o té yé na tugu, anafolo ma gniNafolo ma gniAllah yé zon, gnê môgô lou sonAllah yé zon, gnê hinin môgô lou laAllah kanson mbé môgô lou son Allah kan son mbé hinin môgô lou laBan baga tô ou do!Allah yé zon, gnê hinin môgô lou laN'go an gna férétani ou do!Allah yé zon, gnê hinin môgô lou laJan garo tô ou doAllah yé zon, gnê hinin môgô lou laAn gna yatima ou tara mii doAllah yé zon, gnê hinin môgô lou laAllah yé zon, gnê môgô lou sonAllah yé zon, gnê hinin môgô lou laAllah kanson mbé môgô lou son Allah kan son mbé hinin môgô lou laTRADComble-moi AllahEt je serai généreuxQu'il me combleEt je serai plein de compassion!Si Allah me comble de richessesJe la partageraiS'il me rend richeJ'aurai pitié de mes semblablesL'argent ça craintQuand on n'en n'a pasOn promet d'être généreuxLe voeu une fois exaucéIls se planquent avecIls jouent à cache-cacheL'argent est mauvais maître.Si Allah me comble d'un bienJe répandrai le bienQu'il le fasse et je serai généreuxAvec tous les gens dans le besoinQue fait-on des malades?Que fait-on des malheureux?Que fait-on des orphelins?Comble moi de richesses, AllahEt je te montrerai combien je suis généreuxEn la partageant avec ceux qui n'en n'ont pas!


text:
Di πe Ɲun kulu : ko misra jamana (assaed) mara salafiw ka laseli baraw πemϽgϽba y’a πini aka ce ddenw bee lajelen fe k’uka shiia tabolo maw ka ashura don πenemayali baraw bali cogo beela.
Ikna kibaru laselaw y’amine kabϽ al aalam kibaru carin yϽrϽla teleba snfe ko : misra jaman salafi tabolo maw y’a πini jamana lakanabagaw fe k’uka ferew tike walasa ka shiia tabolo maw ka ashura baraw bali ka ke (alhusayn-sa-) misiri la.
Wa ko ni salafi πemϽgϽy y’a πini al azhar ni diine laseli cakeda ni kulu werew in’a fϽ ansaru ssuna maw fe k’ube ka ge ka shiiaw ka nin waleyay bali cogobeela.
Adel nasr ko tuguni ko : shiia tabolo maw beka beka misra jamana kow tabolo de jatemine walasa u ka se ka jϽyϽrϽ sϽrϽ jamanay kϽnϽ, ani ka jamana basiki kow πagami.
Adel nasr , ye wele bila kata misra kaw bee ma k’ulu ka u jϽ u jϽyϽrϽla walasa ka seka shiia tabolo maw ka πetaga bali jamanay kϽnϽ!
Ako fana ko : ko beelaje len kakan ka u bolo di πϽgϽn ma walasa ka shii aw bali ka πe sϽrϽ di πe kϽnϽ.
1316840


text:
Kama lakɔlikaramɔgɔw ka cɛsiri, u ka nafa ani u ka nimisiwasa jirali ka ɲɛsin Afiripeja sɔrɔli ma u ka lakɔliso oridinatɛriw kan, o b’a to an bɛ se k’a fɔ ko Afiripeja sigili ɔridinatɛri 52 kan kama lakɔliso ni Banjagara lise la, o dabɔra kun min kama, o ɲɛna.
Afiripeja sigilen kɔ ɔridinatɛri 52 kan kama ani Banjagara lakɔlisow ani ɔridinatɛri yaalataw kan dɔngɔnɔ duguw la, lakɔlikaramɔgɔ mugan ɲɔgɔnna degera baarakɛli la ni Afiripeja ye. Lakɔlikaramɔgɔ minnu tun ma deli ka baara kɛ ni ɔridinatɛri ye fɔlɔ, olu degera ɔridinatɛri taabolo fɔlɔw la dɔgɔkun kelen kɔnɔ. O kɔfɛ, u sɔrɔla ka fara lakɔlikaramɔgɔ tɔw kan ka Afiripeja baarakɛli dege bawo Afiripeja bɛ se ka kɛ i ko dɔnnin bulonba fiɲɛ fɛ fan bɛɛ la ni Ɛntɛrinɛti tɛ lakɔlikaramɔgɔw masurunna.
Afiripeja ɲɛfɔlɔ ja bilalen kogo kan, kalanso dɔ kɔnɔ, o y’a to bɛɛ sera ka faamuyali sɔrɔ Afiripeja nafa n’a baarakɛcogo kan. O kɔfɛ, lakɔlikaramɔgɔ kelen kelen bɛɛ taara i sigi ɔridinatɛri dɔ la walasa ka baara daminɛ u yɛrɛ ye Afiripeja kan, degelikɛbaga ka ɲɛfɔli kɔfɛ. U benna ka ɲininiw k’u yɛrɛ ye Afiripeja kan. I n’a fɔ n y’a kɔlɔsi cogo min na fan bɛɛ fɛ n ye Afiripeja sigi ɔridinatɛriw kan yɔrɔ minnu na, n’i ko mɔgɔ ka ɲinini kɛ u degelen kɔfɛ, u b’a daminɛ n’u yɛrɛ ka duguw, u ka sigidaw walima u ka yɔrɔ seko ni dɔnkow ɲinini ye fɔlɔ. O de kama, lɛrɛ ni lɛrɛ, an tun bɛ nin dɔngɔnɔ cɛkɔrɔba in ja ye ɔridinatɛri bɛɛ kan lakɔlikaramɔgɔw fɛ u ka ɲinini fɔlɔ senfɛ. O cɛkɔrɔba in ja de kɛlen bɛ ka dɔngɔnɔ duguw ɲɛfɔli tamasiyɛn ye wikipeja kan (tubabukan). Ɔwɔ, o ka kan, bawo « dɔnni fɔlɔ ye yɛrɛdon de ye »
Afiripeja baarakɛcogo kalannen kɔfɛ, an ye hakilina falen falenw kɛ minɛn in nafa kan ani k’a lajɛ cogo min na a bɛ se lakɔlikaramɔgɔw dɛmɛ kosɛbɛ u ka baaraw la walasa ka kalan kɛko ɲuman sabati u bolo, ka dɔnniya dafalen di kalandenw ma na ka jamana kɔnɔ. Gɛlɛya foyi ma sɔrɔ o la bawo, « ka kɛ lakɔlikaramɔgɔ ye, o de ye ka kɛ hakilitigi ye, ka kokura nafamaw kɛ » O hakilina falen falen ninnu bɔra ni miiriya caman ye an sinna ka minnu kɛli daminɛ o yɔrɔ bɛɛ la. An ye kalansenw marayɔrɔ caman dilan ɔridinatɛriw kan walasa ni ɲinini kɛra kalansen min kan, k’o labɛn ka ɲɛ lakɔlikaramɔgɔ kulu fɛ, o sɛbɛn labɛnen bɛ mara a marayɔrɔ la. O dɔ kɛra tubabukan kalanni, tarikukalanni, jatekalan ani kalansenw bɛɛ la. An jɛra ka ɲinininw kɛ kalansenw kan, k’u labaara ɲɔgɔn fɛ, k’u mara u marayɔrɔw la k’o kɛ misaali ye ka jira bɛɛ la walasa bɛɛ hakili ka to a kɛ cogo la.
O baara in b’a to lakɔlikaramɔgɔw bɛ se k’u ka ɲininin kɛlen kɔrɔw n’u ka kalansen labɛnnenw ye nɔgɔyala ani ka sɔrɔ u ma ɲinini wɛrɛ kɛ o kalansen ninnu kan. A b’a to fana u ka se k’u ka o baara ninnu tila u ni lakɔlikaramɔgɔ wɛrɛw cɛ yɔrɔjan fɛ jamana fan bɛ ni dɔrɔpubɔkisi ni guguludirawu ye, an ye minnu sigi ɔridinatɛri caman kan kama ni Banjagara ani ka lakɔlikaramɔgɔ caman dege baarakɛcogo la n’o lozisiyɛli ninnu ye.
Lakɔlikaramɔgɔw tun bɛ tile tan ni duuru sɛngɛlafiyɛnbɔ la, nka o m’a bali u k’u cɛsiri nin kalan ninnu na dɔgɔkun fila kɔnɔ, ka se ka Afiripeja n’a baarakɛcogo ɲɛ dɔn o min bɛ se k’u dɛmɛ kosɛbɛ u ka baara la.


text:
Mali, madɔnnen Mali ka Fasojamana (Franse: République du Mali) ye dugudasɔgɔlen manto ye Tlebi Afrika. Mali ye jamana ba woloflanan ye Afrika kɔnɔ, a bɛ danbɔ ni Aljeri ye saheli fɛ, Nijer kɔrɔn fɛ, Burkina Faso ani Cote d'Ivoire worodugu fɛ, Gine worodugu-tlebi, ani Senegal ni Moritani tlebi fɛ. Mali kuuluw bɛɛ lajamjan ye Hɔnbori Tondo min janya bɛ se bamɛtrɛ/kilomɛtrɛ(1155bm). K'a to France ka mara kɔnɔ, a tun bɛ wele Franse Sudan a tɔgɔ narakɛ Mali, yɛrɛta kɔ kabɔ tubabu bolo (san 1960). Mali faaba ye Bamakɔ. Maliden caya jatelen mɔgɔ (12,324,029) kase Juyekalo san 2008. (Tayɔrɔ CIA The World Factbook Mali).
Lakafolen mara shegin na, Mali ka saheli dan taalen Sahara cɛma, tumamin jamanaden fanba sigilen dugu woroduguyafan, ba fla cɛla, Joliba ani ramata jakite. Jamana sɔrɔko jɔlan koloma ye sɛnɛ, beganmara ani mɔni. Mali dugujukɔrɔ nafolo ye sanu, uranium, kɔgɔ o na ɲwannaw. Mali jatelen mantow lafanta dɔ ye dunia kɔnɔ·
Mali kɔnɔ duguw ba
TarikuModifier
Mali ka nafa yoro sira ba don nɛ dɔ ni a ko tɛmɛnenw dɛw.Ni o yɛ masabowda *Gana massaya(Empire du Gana)
- Mali Mansamara (Mali Empire)
- Songai Mansamara (Songhoi Empire)
- Bamanan ka massaya Sɛgou,Kaarta,a ni Macina ka massaya (royaume bambara de Ségou kaarta et l'empire peul du Macina).
Tubabu ka nani san 1880 Mali dona u ka mara kɔnɔ ni u ba fɔ am ko(colonie française) ni u ba hɛlɛ o kuma la *Soudan français. Avril kalo kilɛ mani la San 1959 sɛnɛgal ni Soudan français bɛ na jɛ ka fanga dɔ sigi nu bi no tɔgɔda ko *Fédération du Mali ni o bɛ kɛ sababu yɛ ka hɛrɛta di senegal ma juin kalo mugan la san 1960.Kalo fila o kofɛ senegal bɛ bɔra Fédération du Mali.Septrembre kalo mugan mni fila san 1960 Mali ye a ka yɛrɛta soro ni neimɔgɔ modibo keita ye.ni janfa(coup d'État)ni o kɛ baga bɛ a yɛrɛ ca kɛlɛkeden ye,ni olu ka niɛmɔgɔ tɔgɔ generales moussa traoré,ni o be na naw ka fangan *jakuya ye (dictature).Gɛnɛralɛ amadou toumni toure bɛ na moussa na ka fanga mɔgɔ minɛ, ka san kɛlɛ fanga la ka sɔrɔ ka fanga kɛ bɛjɛfanga niogadan mi nana bɔ o la o fanganiɛgɔda san 1992 fama mi nana bɔ o la tɔgɔ 'Alpha Oumar Konaré. Alpha Oumar Konaré nana san 1992 ka san duru kɛ o kɔfɛ ka san duru wɛrɛ kɛ ka sɔrɔ ka bila san 2002 o kɔfɛ Gɛnɛralɛ amadou toumni toure nana fanga kura kɛ san 2002 ka ta bila san 2007 ni mandat cura daminɛ san 2007 en bɛo mandant dɛ cɔnɔ a li bi
DugukolodonModifier
Mali jamana boɲa ye 1.231.238 Bm2 (bamɛtri kɛnɛ) a ka bon nin a lamunu jamanaw ye n'a bɔra Nijer ani Aljeri la. Mali sigilen Tlebi Afrika cɛma.Wa baw fila dɛ bɛ a tigɛ senegal baw a ni niger baw.olu bɛ bu suw ta guinee futa dialon kɔnɔ Mali dugu mu mabɔ lɛ do bamakɔ la fadɔ fɛ mɔgɔ bikɔnɔtɔ(90)yé kilɛmêtrɛ carrɛ fila kɔnɔ,Wa i bɛ sɛ ka dū duru yɛ kilɛmêtrɛ carrɛ fila kɔnɔ sahara kènèka.Dafara bɛ Mali ni dugu mu tè yɛ Mauritanie, l'Algérie, ni Niger, ni Burkina Faso la Côte d'Ivoire,ni la Guinée a ni Sénégal. Ni Bamakɔ bɔrayɛ Mali dugu baw tɔ ye Kayes, Segu, Mɔti, Sikaso, Kulikoro, Kidal, Gao, Tumutu.
Dugu kilatogoModifier
Mali kila lɛ dɔ̀ ni faaba cɛki dɛyɛ a ni Bamokɔ.Ni u tɔgɔ yɛ faaba sa ba bɛ kɛnɛka Gao, Kidal, Tombouctou o lu yɛ Mali sigi yɔrɔma saba dɛ yɛ, Mali woroduguyanfan kila nɛ dɔ Kayes, Koulikoro, Mopti, Ségou ni Sikasso tɛ̀ a ni Bamakɔ. Décentralisation yɛ fin nafama ba dɛ yɛ,barsa a niɛci nɛ bɛ ka faso baara fanba bɛ kɛ dugu dɛn kɛrɛfɛ. Mali kɔnɔ commune kɛmɛ wolofila (703 commune) ni saba dɛ bɛ ni o fanba bɛ kɛra san 1996 là
NafasɔrɔsiraModifier
Mali yɛ dugu mi bɛ tanɛ sira kan,ni 65% yɛ bɛ yɛ kungokolon ye. A diago fanba bɛ kɛ badayanfa fɛ niger ba kan. Ni yɛ mali kila a 10%ye bagangena yɛ 90% yɛ sɛnɛkɛla ni momikɛla.Wa a ka dugu dɛn kila fanba bɛ tuga fɛ wa nafa ba dɛ bɛ Mali kɔnɔ.Mali dugu siri lɛ ba dɛ dɔ kɔfɛ dɛmɛ là, wa a fanga ka fɛgɛ kojugu dunia kɔnɔ fɛrɛ ba là(a bɛ cɔti mi fɛrɛ wari fanga ka dɔkɔ nga Mali bɛ o dɛ exportɛ ka tɛmɛ a ka sɛnɛkɛ fin bɛ kan).San 1997 gouvernement yɛ diɛkulu dɔ sigi sɛ kan ko FMI ka mɔgɔ mi nu ka bara bɛ nɛ do dɛmɛ là. Nga Mali gouvernement da lɛ dɔ a la ko mali bɛ na kɛ sanu fɛrɛ la ba dɛ yɛ farafina kɔnɔ, an bɛ yɔrɔ mi na bi a yɛ farafina kɔnɔ dugu filana dɛ yɛ mi ka sanu fɛrɛ bɔ ni ka fɛrɛ li ka tia, A bɛ sanu coton a ni bakan fɛrɛ dɛ ka tia kɔ kan.a fin yɛlɛma bali fɛrɛ ta dugu kɔnɔla la tɛ tɛmɛ 380 dollars san 2005 là (World Development Indicators (WDI) database diatɛ bɔ lɛ fɛ ). Mali bɛ an ka farafina banque ba diɛkulu ba y kɔnɔ ni u ba fɔ a ma ko Union économique et monétaire ouest-africaine (UEMOA). Americain ka diɛkulu dɔ nu bafɔ a ma ko CIA World Factbook yɛ a yira ko dugu ka taniɛ fanba bɛ kan ka niɛnini dugu misinnu, ko sɛkɛla munu ka bara niɛcinɛ nɛ do coton ma kɔ coton da digina san 2005. Si san an ka sɛkɛla u bɛ sɛnɛkɛ nafa dɔkɔyara. La fɛrɛ fin sonko dɔyara fo u ka juru nana tiaya fo dugu ko mi niecine do cory ko ma ni o tɔgɔ CMDT (Compagnie malienne du développement des textiles)ku bɛ cory kilo san mugan ni wɔrɔ(160)f-cfa dɔ ku bɛ o cory kɛlɛ fɛre mugan ni kɔnɔtɔ (190)f-cfa wa u ku bɛ ka u sɛnɛkɛla u dɛmɛ,Americain kun bɛ ka u cory sugu faga,wa Mali kun dɛsɛ lɛ dɔ ka yɛrɛbɔ a ku bɛ ka sira nimi a sɛ a si ma niɛsɔrɔ.Ka fara cory kan, Mali bɛ mangoro tone ba kɛmɛ fila (200 000 tonnes) dɛ sɛnɛ ni tone ba saba dɔrɔ dɛ bɛ fɛrɛ dugu kɔ kan (3 000 tonnes).A yɛ ni niɔgɔ ka dɔkɔ farafina dugu mu bɛ bagan fɛrɛ kɔ kan
- Bagan misɛnia là a bɛ millions wolovila ni wa kɛmɛ sieki dɛ fɛrɛ san kɔnɔ.
- Bagan kumaba là millions mugan ni fila dɛ fɛrɛ san kɔnɔ.
- Sanu bɛ Mali la fa ni dɛ diɔyɔrɔ filana dɛ farifina diɔrɔ ka ni cory ni mangoro yɛ u ka fin fɛrɛ ta yɛ Mali kɔnɔ.
Tanie siraModifier
An ka diamana niɛnɔgɔ yɛ a yira ko fosa dew ka bugu san 2006, yɛ yira ka fɔ ko dugu dɛw diamana sikida tiɛni dugu kɔnɔ o kɔson diamana yɛ sira dɔ ta ni yɛ dugu dew ka lafia sɔrɔ ni koii na.A yɛ a nini jamana dew fɛ u ka ji ko matarafa, u ka kuko matarafa, ni baga, ni an ka kungokolonba kɛlɛ.Mali niɛnɔgɔ yɛ a nini a ka dugu dew fɛ u ka diɛ ka taniɛ nienini siria bolo dɔ kan.
HakɛModifier
Mali bɛ ma hakɛ million tan ni fila ni ma baw kɛmɛ saba dɛ la ni muso ni dɛw yɛ o 50.5%.Diakoin bɛ mali u la yɛ sira fin barsa u bɛ diamana den (13.3% la san 2006).6
Mɔgɔ hakɛ mi bɛ san kɔnɔ ka tia dɛmɛcɛniyanfan munu tɛ san kɛlɛn bɔ
DambɛModifier
Mali sɛra ka a ka dambɛ mara ani a ko kɛtogo cabini lawalɛ.Ala ni an ka jeli sababu (griots) munu yu kabara kɛ fo kan an ka lada lakilɛ, en jeli kɔrɔba mi ku bɛ san 1994 fo 2003. An ka sɛbɛnikɛla ba u la an bɛ sɛ ka Amadou Hampâté Bâ fɔ. Wa an dia bɔla u la an sɛ kaParmi dunai kɔnɔ bɛ sɛ ka Cheick Oumar Sissoko et Souleymane Cissé. An ka dɔkilibala munu, ku bɛ fɔli kɛ ni kora yɛ bɛ ka dɔ fara an ka dɔnia kan barsa a bɛ o lu ka fɔlisɛ dɛ kan alibi.O fɔli kɛ dɔ mɔdew ni u dew ni olu yɛ u kilɛ ina fɔ Ali Farka Touré, Boubacar Traoré ni Toumani Diabaté ni Salif Keïta
Niɛnadiɛ doModifier
Do dɔ fɛnɛ bara tɛ kɛ munu la ni o yɛ : sɛlifitini (fin du Ramadan), sɛliba (commémoration du sacrifice d'Abraham), Maouloud (naissance du prophète), Tamkharit (nouvel an musulman)
Kan munu bewModifier
A la ni nansara colonisation o sababu an ka bara bɛw ka kɛ ni nansara kan yɛ nga dugu dew bew be bamanan kan dɛ fɔ,nga kan u wɛrɛ be ni o yɛ fila kan (peul), sénoufo, maraka kan (soninké), suraka kan (tamasheq), songhaï, dɔkɔnɔ kan (dogon), khassonké a tɔ bɛ), kan nunu bɛɛ bɛ sɛbɛn ni latɛn sɛbɛnin ye, nga u do bɛ sɛbɛ nin (N'Ko) sɛbɛnnin ye, o min dilanin bɛ kan fɔnɛtigima kammaseremaw sɛbɛn kama, i n'afɔ (Madenkan) a bɛ fo min ma Manden jamanɛw kɔduguyanfan fɛ ko (Bamanankan) a n'a woroduguyanfan fɛ ko (Maninkakan), a n'a tilebɔyanfan fɛ ko (Jurakan), a n'a tilebeyanfan fɛ ko (Mandingokan), tɔgɔ 4 nunu le bɛ a fo u ka kuma daminɛ la ko ( N'ko .. , n'go..) ka ban k'a ka kuma daminɛ sa.
DINɛ̀Modifier
Mali kɔnɔ yan silamen u ka tia ni chretien u ye, silamen u bɛ dugu dew %90, chretien u bɛ %1, a to %9 bɛ soma u ye, a ka gɛlɛ i ka misiri yɛ dugu misɛnin nà nga fɔlɔla laba bɛ lakilɛ alibi i na fɔ bolisɔ. Kita bɛ yɛ Mali chretien ka alladɛly yɔrɔ dɔ yɛ a bɛ Kayes region ni u kɛlɛ do ka u kaw Notre Dame.
SiaModifier
Mali dugu dɛw u kila lɛ do ni sia tiama dɛ yɛ:keneka (nord)Maures,ni Kountas,ni souraka u bɛ, o lu yɛ dugu dew 10 % u ka bara ladala, bɛ gomme arabique dɛ diago a ni bagan mara o lu nafa sɔrɔ sira bɛ yɛ o dɛ. Mali woroduguyanfan fɛ Bambanan (28%)u lu ka tia na sia bɛ,kɛrɛ kana Bamakɔ yanfan fɛ Manika nu u sɔmɔkɔ Soninkés u bɛ na a ni fila ni Sénoufos, ni Bwa, Bozos, ni Dogonɔ ni Songhai.
i ka ta ni kan ka ladiɛModifier
Modèle:CommonsCat Modèle:Wikinews
- Alliance Démocratique du 23 mai pour le changement
- Personnalités du Mali
- Éducation au Mali
- Sites maliens inscrits sur la liste du patrimoine mondial :
- villes anciennes de Djenné,
- Tombouctou,
- Falaise de Bandiagara (pays dogon), le village de Sangha
- Tombe d'Askia à Gao.
kɔfɛsira ka ta site wɛrɛ kanModifier
- ↑ http://web.archive.org/web/20031117162959/http://www.undp.org/hdr2002/hdi.pdf


text:
Seshel
Seshel, madɔnnen Seshel ka Fasojamana (Engliz: Republic of Seychelles; Franse: République des Seychelles; Kreole: Repiblik Sesel) ye fitinigun maton ye min lakafolen gun 115 la India Kɔgɔji kɔnɔ, bamɛtrɛ 1500 (930 mile) Afrika dugukoloba kɔrɔn fɛ, Madgaskar gun sahelitlebi. Gun jamana ani dugu wɛrɛ minu ka surun a la ye Zanzibar tlebi fɛ, Morisius ani Réunion worodugu fɛ, Komor ani Mayot worodugutlebi fɛ, ani Maldiv sahelikɔrɔn. Seshel jamanadew ka dɔgɔ ni Afrika yɛrɛta dugu bɛɛ ye.
This is an excerpt from the article Seshel from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Panama
Panama, madɔnnen Panama ka Fasojamana, (Espaɳikan: República de Panamá) ye jamana ye min bɛ worodugujan Cema Amerika ni Saheli Amerika fla bɛɛ la. Panama sigilen nunkun isthmus kan min bɛ Saheli ani Worodugu Amerika tugunɳɔgɔnna, a bɛ danbɔ ni Kosta Rika ye sahelitlebi, Kolombi worodugukɔrɔn, Karaibu Baji saheli ani Pasifik Kɔgɔji worodugu. Jamana faaba ye Panama Dugu ye.
This is an excerpt from the article Panama from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Ka simma nna buricinitɛrɛ ka n bɔrɔ ŋwɛnɛ iyaali bei nna daama duuri ka bɔrɔ fɔ su hini ka hoŋu n sɛ ya bara bɔŋɔ duuri nna laakari kaniyom ãduniya kuna,
Ka simma nna ka bɔrɔ daama duuri bara hɛi fɔ ka sariya hima a ma cɛruma ka bɔrɔ mɔrani nna tilaasi guruje nna mɛiyom bɛrɛkɛtɛ nna kwɛnɛ bɔrɔ futu,
Ka simma nna naanɛ ka ãduniya zamaa sariya nyâ dam daama duuri ga buricinitɛrɛ nna bɔrɔ jirima bɔŋɔ nna kwɛnɛ daama ka a gono weibɔrɔ nna harubɔrɔ ciyom afɔ gonouom kuna,
Ka simma nna ka binɛ a hima gɔ rɔkasinɛ hɛnnɔ ma gono ganna nna ganna ŋmaaniyo binni n hãnu kulu mɔɔjinɛ kweiyom dirɔu ga,
Ka simma nna ka ãduniya zamaa diya mariga beeri, tabataniyom mɛɛfo ceejiyom ka n baa ãduniya ganna zamaa kulu ma tɔ daama duuri hini ga nna a zaamani safu ŋwaani ŋwaani ka n damyom nna daama duuri ko ga a jirimani ko beiyom tɔntɔni ceeji a bɔŋɔ,
Ka simma nna ka ãduniya zamaa marga beeri tutu ka nŋayo ba mɛɛ cinɛyo kulu cii kawa bɔrɔ ŋwɛnɛ ãduniya daama duuri hini ga,
Ka simma nna ka mɛɛcinɛyo cimaniyo ya ba nam daama duuri gweiyo ma dira dei-dei,
ãduniya zamaa marigã beiyani bɔrɔ ŋwɛnɛ daama duuri ãdininya kuna gwei cirici ka a hima zaamani an kokari kǎ ci tɛɛntɛ n ŋmaarɛ ba mani za couyom hini kuna beiyom ceejiyom, ga, bɔrɔ kulu ma mɛɛ cinɛ di ci a ŋwɛnɛ ganna zamaayom kulu mɔ ma duwa ka geeri tila cirici wɔ ga. Za ganna ŋmaani ŋmaaniyom kuna hali an to ãduniya zama kulu.
Aduniya kuna n gu ibuna damayo hɛi nɔ dei-dei nn daama nna n burucinitɛrɛ fɔ, n lasabu nna laakari ya nam nn mɔ huro cɛrɛ kuna nyanze tɛrɛ bɔŋɔɔ.
Baa mɛi hima a ma gonna daama nna bɔŋɔɔ mɛiyom zaŋa ka daama bei beiyaniyom mɛɛ cinɛ na a siriyani dimi fisɔu yo ma sii. A sii nna n ma ci wɔ nɔ gaa kwaarɛ wɔ nɔ gaa bii wɔ nɔ weibɔrɔ wɔ nɔ harubɔrɔ.
A sii nna cinɛ fisɔuyom; a sii nna adiini fisɔuyom a binɛ sii nna siyasa fisɔuyom.
Bɔrɔ kulu gonna hunayom nna bɔŋɔɔ mɛiyom nna bɔŋɔɔ naanɛyom daama.
Bɔrɔ fɔ na hima an ci bɔrɔ fɔ sɛ tam dee binɛ n ma mɔɔriya bɛrɛkɛtɛ. A ganna nɔ n hoŋu tamtɛrɛ nna mɔɔriyayom bɛrɛkɛtɛ ba hini fɔ ga.
N su bɔrɔ fɔ wahalani, n su ga cɛɛnani n binɛ su ga kamani.
Sariya ganna baa mani bɔrɔ gono a hima an saria ganna.
Iri kulu afɔ sariya mɔjinɛ ya nɔ binɛ sariya di gu iri kulu cɛruma.
Batumɛ gono bamɛi sɛ ɖɛɛ bɔrɔ na sariya daali n ma cɛɛ goosi sariyayo di mɔjinɛ ka yii ko beiyom.
Hini sii bɔrɔ fɔ sɛ a ma hacinɛ dii ka daabu ɔu a ma gɛi, dee binɛ a ma kaa kwaara ka na cii taalifɔ bɔŋɔ.
Hini gono bamɛi sɛ an goosi cɛ; goosi ka a ba hini ka a nɔ cimi ɔu a ma tãgarani a daama nna a tilasi bɔ̃ŋɔ.
1. Ba n taali damyom nga se goosi ma a ciba n faaba kwɛ yo mɔjinɛ n ma du ka n ci taali kwɛ.
2. A sii na n ma bɔrɔ nɔ taali daa fɔ bɔŋɔ ka sariya dom na a jisi. Ya nɔ binɛ hãŋa gunguyom ka a bisa sasariya sii. Sariya zaka ya hima hãŋa gunguyom.
Bɔrɔ fɔ su mɛɛ dam bɔrɔ fuu senni kuna bɛrɛkɛtɛ. Ya nɔ binɛ bɔrɔ fɔ sii nna a ma haŋasinɛ jirima zobu. Sariya bamɛi cɛruma nna alaamari zaŋa yayo.
1. Daama gono bamɛi sɛ a ma kwei nuŋu ka a baa kulu.
2. A ma gɔrɔ kwaara ka a sawayom a sɛ a ma tunu saa ka a binɛ baa.
1. Bamɛi ka sanani na n gaari n kwaara kuna daama gono n sɛ n ma gana kwaara ŋwaani ka hini ceeji n ma n ta yoo.
2. Daama di su go n daabu dee a bara nna bɔrɔ wii ɔu binɛ daa bɛrɛkɛtɛ fɔ yo ka ãduniya zamaa mariga beeri hoŋu.
1. Bamɛi kulu hima a ma gonna dimi.
2. N su hini ka hoŋu bɔrɔ sɛ a dimi takii bɔŋɔ.
1. Dee bɔrɔ kǎ tɔ balaga a sii nna ma dimi nna adiini fisɔu wei nna haru sɛ domi daama fɔ di nɔ n kulu gonna za n hiije waati hali n fefeiyom saa.
2. N su hini ka hiije hɔu ka a na ci nna n bɔrɔ hinka kulu bakasinɛ.
3. Iyaali ya bara zaamani safu ci cirici a ganna nɔ gominanti ga a cɛruma.
1. Bamɛi, n bɔŋɔ̌ fɔ nɔ, noo zamaa nɔ, daama gono wɔ gonna duuri.
2. A sii n ma bɔrɔ gaŋa a duuri takii bɔŋɔ.
Bamɛi kulu gonna daama lasabu, ga, diayom kuna nna adiini ganayom ga n binɛ ba hini ka baaru n bɔŋɔ fɔ ɔu noo zamaa ko ga loo zaŋa ka a sawa noo sɛ.
Bamɛi kulu gonna lasabu nna senni daama. A sɛ ganna nɔ bɔrɔ su ba hɛifɔ senni ɔu lasabu ko dirigoyom hɛi ka a binɛ ba senni kulu hini ka sei ba mani.
1. Bamɛi kulu gonna kummayom nna igwe kuna gonoyom daama.
2. N su bɔrɔ tilasi igwɛ fɔ kuna wuroyom.
1. Bamɛi gonna daama a ma wuro a kwaara senni kuna a bɔŋɔ ɔu a barani ka a fisɔu.
2. Bamɛi kulu afɔ bɔŋɔ gonna daama a ma gwei tɛ a kwaara gominanti sɛ.
3. Hɛi ka zamaa zaa ya bara kwaara yiiko. Zaayom di mo bara ka nna a tɛtɛ biri.
Ni ka kulu n gono zamaa kuna hima nɔ n ma gonna zamaa di naanɛ daama. A ma du kǒ bara n bukaata mǒ biyayom zaa almani nna taadayo daama duuri hini ga hɛiyo wɔ kulu nna kwaara zaama gaabi nna binɛ gɔrɔ ka sinɛ hɛinnɔ kwarayo ŋwɛnɛ alkawali hini ga. Ka simma nna zaŋa ka mɛtɛ yaasi kwaara fɔ fɔ na ŋwɛnɛ almani siriyani.
1. Bamɛi gonna daama a ma gwei ka ǎ baa fisɔu. Ya nɔ binɛ n ga a cɛruma nna gwei zaŋɛi.
2. Bamɛi munaafinsi baasi gonna gwei ka n tɛ banayom daama.
3. Ni ka n gwei tɛ kulu gonna banayom dei-dei daama ka a ba tɔ ni n ma n ŋwɛnɛ iyaali kɔtɔ nna bɛɛrɛ bɔŋɔ.
4. Bamɛi gonna daama a ma gweiteeriyo zogi taayom igwɛ safu jisi a binɛ ba hini ka a bɔŋɔ dam a fɔ ŋwaani ku na a bɔŋɔ bukaata fansayom ganna.
Bamɛi gonna gwei hinanzobu nna hɔɔrɛ daama gwei kɛiyaniyom zaka nna gwei hinanzobu kuna banayom saa nna saa.
1. Bamɛi gonna jisiri daama ka a ba hini ko ga ŋwɛnɛ alaafia nna a iyaali kulu cɛruma nna, zaa ŋwaari, taafɛ, fuu nna baabuyom. Dee a bara sariti ya du ni ɔu binɛ gwei ya sara musiiba ya na n zeeri, zeenɛ nɔ, dee binɛ arooba fɔ ka a na ci n saabu a bara tilasi n ma duwa tɛɛ mako daama.
2. Wei kunu kweiyo, koo ŋwɛɛrayo gonna tɛɛmako nna kulayom daama. Koo kulu ka nna hɛi hiije bɔŋɔ, ka du ka nam nŋa ka n hɛi hiije si bɔŋɔ nn kulu gonna kulayom daama.
1. Bamɛi gonna couyom daama. Couyom di ma du ka bara tilasi faala bɔŋɔ za coubugu cɛɛnɛ ka kwei sasa wantɛyo kammɛ gwei dendeniyom coubugu nŋa cɛrɛ hima n ma feeri bamani. Coubugu beeri n ma nŋa feeri nuŋu ka a hima.
2. Couyom di ma bara hɛifɔ ka a mɔɔ feeriyom nna jiri ma nufi daama duuri hini ga a ma ci saabu suuru nna kwaasitɛrɛ ma tɛɛ dimiyo nna adiiniyo binni laakari kaniyom nna wadaata ma tɛ bamɛi sɛ.
3. Nyaa nna baabɛ gonna daama n ma couyo ka n baa fisɔu n kõyo sɛ.
1. Bɔrɔ kulu gonna daama a ma wuro a dimi taada kuna ka a hukumsi.
2. Bamɛi gonna daama taadayo kuna a ma a kaayom taago liiba ŋwaa; tila kaayom nɔ, ɔu hɔɔrɛ taagɔ.
Bɔrɔ kulu gonna daama a ma tɛ hɛi ka kwaara nna kwaara binni, nuŋu birijiyom ma si. Laakari kaniyom nna bɔŋɔ mɛiyom mo gono zaŋa ka nna beiyani bɔrɔ ãduniya daama tila kuna a ma duka bara mɔɔriyantɛ.
1. Bɔrɔ gonna tilasiyo zamani ka kuna a gono. Zamani di ka kuna a fɔlɔnku bɔrɔ tɛrɛ nna a jirima hini ka tɛ.
2. A daama nna a bɔŋɔ mɛiyom looyom kuna nɔ sariya tikitɛ a sɛ a ma duwa ko bɔrɔ cinniyo daama nna n bɔŋɔ mɛiyom bei n sɛ. Macɛrɛsɛ mo gono bamɛi sɛ.
3. N su ba hini ka daama nna bɔŋɔ mɛiyo di loo ka na cii zaŋa ka yaasi ãduniyakwaara diyayo marigayom na a jisi.
Beiyaniyom wɔ looyom ga siriya fɔ sii ka a ba nam kwaara fɔ su safu fɔ dee binɛ bɔrɔ ma tunu ka kɔɔnɛ ko ceeji gãnna zamaa ma daama duuri nna bɔŋɔ mɛiyom di ka n dam tila kuna saabu.


text:
Karansén 7
Anna ɲɔnbɛnlu yé kɛla di ?
Kristakɔka fɔlɔlu la ɲɔnbɛnlu rɔ, élu tun yé bɛti bɔla, ka sali, ani ka baro ka bɛn Kitabu la kôlu ma (Kôrɛnte kalu I 14:26). An fanan yé wô lé kɛla anna ɲɔnbɛnlu rɔ.
An ɲé munafan sɔrɔnna anna karanlu rɔ, kamasɔrɔn élu bɛɛ yé tala Kitabu lé rɔ. Lɔkun laban bɛɛ la, kafuɲɔhɔya mɔɔlu bɛɛ yé ɲɔnbɛnna ka élu tɔlɔmalɔ kɛnɛma kuman la, kôsa élu yé a lɔn, Kitabu yé mɛn fɔla ka bɛn anna dunuɲan la kô ma. Wô yé kɛla lɛrɛ tara lé kɔrɔ. Ɲɔnbɛn wôlu rɔ, bɛɛ kakan ka suralu karan a yɛrɛ kani la Kitabu kɔnɔ. Kitabu makaranɲa kuman kɔ, élu di “ Lakandali Dandan ” makaranɲa kɛ lɛrɛ 1 kɔrɔ. Ɲɔnbɛn wô yé baro lé di, bɛɛ disé Lakandali Dandan la maɲinikalilu djabila mɛn rɔ. Baro wô yé an madɛmɛnna an ɲé sé Kitabu la sariyalu latamala anna dunuɲan latɛ rɔ. Anna kafuɲɔhɔya 110 000 ni kɔ bɛɛ kɔnɔ, an ɲé kô kélén lé makaranɲala Lakandali Dandan sɛbɛ kɔnɔ. Kafuɲɔhɔya wôlu yé dunuɲan fan bɛɛ rɔ.
An ɲé karanmɔɔya makaranɲala. Lɔkun bɛɛ kɔrɔ, an ɲé ɲɔnbɛnna fanan wura dô la, kô 3 kan ma. A fɔlɔ yé kafuɲɔhɔya la Kitabu makaranɲa ɲɔnbɛn lé di. Baro wôlu rɔ, maɲinikalilu di kɛ, ka ban ka élu djabililu yira. Wô yé an madɛmɛnna Kitabu la lalililu ni ala walidjiya kumanlu ɲayé rɔ. An ɲé ɲɔnbɛn wô kɛla lɛrɛ tara lé kɔrɔ. A filana yé Kumanɲan makaranɲa ɲɔnbɛn lé di. Wô damina rɔ, kafuɲɔhɔya mɔɔlu di élu miriya yira ka bɛn Kitabu fan dô ma. Wô di a tɛrɛ kô élu tun bara Kitabu fan wô karan djani ɲɔnbɛn yé sé. Karandén mɛnlu tɔɔ sɛbɛni karan wô rɔ, wôlu di to tɛmila kélén kélén ka élula karan kɛ bɛɛ ɲanan. Kumanɲan makaranɲa faranfasila di élu lakɔrɔsi ka ban ka élu lali kôsa élu yé kɛ karanmɔɔ ɲumanlu di (Timoté I 4:13). Wô bɛɛ yé kɛla lɛrɛ tara lé kɔrɔ. A sabana yé kawandili makaranɲa ɲɔnbɛn lé di. Kuman, baro ani tɔmaséré mɛnlu yé kɛla karan wô rɔ, wôlu lé yé an madɛmɛnna sa an ɲé sé kɛla kawandilila ɲumanlu di. Ɲɔnbɛn wô fanan yé kɛla lɛrɛ tara lé kɔrɔ.
Kitabu sabu rɔ, karan ɲanama baa lé yé kɛla anna ɲɔnbɛnlu rɔ. Ni i nara yén, i tɛna nimisala. — Isaiya 54:13, TMN.
Mun yé kɛla Yahuwa la Sérélu la ɲɔnbɛnlu rɔ ?
I yé afɛ ka na anna ɲɔnbɛn djuma rɔ ?


text:
kom’ashitesekamisrajamanashiiawbalik’ukaladalakowkemuharramkalokᴐnᴐ
Diπe Ɲunkulu: diπe Ɲunkulu: ko sheikh (abdulhamid al atrash)n’aleye al azharsanfekalansoba fatwa bᴐbagaw πemakᴐrᴐye ale ko: kom’ashitesekajamanayshiiawbalik’ukamuharramukaloladlakowkemadamaomasilameyashariyawsᴐsᴐ.
Iknakibarulaelwy’aminekabᴐ alwatankibarucarinyᴐrᴐlatelebasanfeko: al atrash ye jalaki bin salafiwkanakakumakᴐnᴐ ko: bagabagalikuma min bᴐrauluyᴐrᴐ n’obetalikeshiatabolo maw fagalikanashura don na, wakodiinetabolo maw belajelenbesek’ukaladalakowke a cogolakokuluwmankan, k’usakokejamanykᴐnᴐ Sabula obenakesababuyekajamana lase geleyakow ma.
Wako: (hazimalbillawi)n’aleyesalafiwka πemᴐgᴐbayemisrajamanakan ale y’ajirak’afᴐ koalejᴐrᴐlen do nindonybalawukow la, al huseyntᴐgᴐlamisiri la misrafaabakᴐnᴐ(masjid alhuseyn-sa-) olasaaleyebataki dᴐ ci kata jamanaykᴐnᴐ kowminisiri so ma walasaukaferewtigekaninbalawuykunbe don masinayna.
Muhammad Hassan n’aleyemisrajamanasilametᴐn min tᴐgᴐ ko(aljama-al islamiya) ale fanay’ajitrak’afᴐ ko:shiiatabolo maw kaladalakowwaleyalimisrajamanahuseyniyaw la k’omakobejamanasilameyakowcakedaka fatwa kurabᴐli la.
1314330


text:
Sikaso
Sikaso (faransikan: Sikasso) bɛ Mali kogo dugu nyogo fa. Fôlô fôlô donso cè dô tun bé y'in na tôgô tun ye «sika», donso fariman de tun do. Y'a ni a bé sikasso dugu sigi, a tun sigi l'é bè dugu déni dô la ni o tôgô tun ye ko «bugula». Bugula tun ye dugu déni fitini dô ye mi ma yiriwa kosɛbɛ. I na fô donso do min kɛ, a tun bé donso ya kɛ bugula dugu lamini na, a na na kè yen sogo dôgôya la, o la a ko ka bi taa gnèfè walisa a ka fɛrɛ sogow ma. Ka bi a taa don fôlô a taara yôrô mi na yen jara la kosènbè barsa a ye fèn wèrèw sôrô yen mi ni sogo tè kelen ye i na fô: woso kènèw, kuw, yen fana dugu kolo tun kagni sumaya tun bé yen. O la sa ni yôrô ni jara a ye,a ye bugula dugu bila ka taa a ka bugu sigi dana a bé a ka sɛnɛw kɛ yen o bè jara la. O la bugulakaw tun bé to ka taa bô ani a ka dén bayala, u taa tôla tun ba fô n'bé taa bô sika ka so, o la u daa tèliya ko jugu dé nana ni sikasso ye. San in u ka fô sika ka so u da ye ka ni tigè ka boy'i kato sikasso ye. ni dé ye sikasso sigi cogo ye.
Sikaso sugu[yɛlɛma]
Sikaso sugu bé jɔ kari o kari, sigi ko kelen dɔgɔkun kɔnɔ. Sikaso sumaya ka bon ko sèbè, Sikaso mara kônô, fèn kènè caama bé sôrô a sugu la samia fara tilé man kan. Sugu don y'aw fè dugu minsèn caama bé na a sugu la sé na, musow ka na l'i dé ka té l'i sé na na, cèw fan ba bé na nègèso la dôw bé na moto ni fali wotorow la. U bé bô kilomètèrè janw la ka na a sugu jo ni o ka feré fènw ye o kun na. A té dan sikasso dugu daaman ma mali fan caama fana bé na a sugu la i na fô
bamakôkaw, motikaw, ségukaw. Ni sugu don ya ni na môgô sugu bè dé bé kè yen: zonw b' a la, namaratôw, ganamuganamu kèra, san ni kèra ni féré kèlaw. Sikasso sugu bé don ka bi fajiri jigilen kôfè ka wuli safo jigilen barsa a sugu bé fa ka tèmè. Ni sugu don ya fè fèn bè dé daa ka nôgô. N'ka dugu minsèn môgôw min yôrô ka jan bé taa l'i da mina ka bi lansara jigilen kô. Sikasso sugu filana bé y'i n'ga a té ni kari sugu ni bô bon ya ni cama na, o bé jô sibiri o sibiri. Kari sugu ni bé kin mina o tôgô ye ko «filaso», sibiri sugu ni bé «médine» kin na.
Sikaso ka cercle[yɛlɛma]
Benkadi, Blendio, Dandéresso, Dembella, Jalakoro, Jomatene, Dogoni, Dumanaba, Fama, Farakala, Finkolo Ganadugu, Finkolo-Sikasso, Gongasso, Kabarasso, Kaboila, Kafuzela, Kapala, Kapolondugu, Kinyan, Klela, Kofan, Kolokoba, Kumanku, Kuoro, Kuruma, Lobugula, Miniko, Miria, Misirikɔrɔ, N'gamacɛbugu, N Tjikouna, Natien, Niena, Nongo-Suala, Pinperna, Sanzana, Sikaso, Sokurani-Missirikoro, Tɛla, Cankadi, Wateni, Zanferebugu, Zangaradugu ani Zanièna.


text:
Sikaso
Sikaso (faransikan: Sikasso) bɛ Mali kogo dugu nyogo fa. Fôlô fôlô donso cè dô tun bé y'in na tôgô tun ye «sika», donso fariman de tun do. Y'a ni a bé sikasso dugu sigi, a tun sigi l'é bè dugu déni dô la ni o tôgô tun ye ko «bugula». Bugula tun ye dugu déni fitini dô ye mi ma yiriwa kosɛbɛ. I na fô donso do min kɛ, a tun bé donso ya kɛ bugula dugu lamini na, a na na kè yen sogo dôgôya la, o la a ko ka bi taa gnèfè walisa a ka fɛrɛ sogow ma. Ka bi a taa don fôlô a taara yôrô mi na yen jara la kosènbè barsa a ye fèn wèrèw sôrô yen mi ni sogo tè kelen ye i na fô: woso kènèw, kuw, yen fana dugu kolo tun kagni sumaya tun bé yen. O la sa ni yôrô ni jara a ye,a ye bugula dugu bila ka taa a ka bugu sigi dana a bé a ka sɛnɛw kɛ yen o bè jara la. O la bugulakaw tun bé to ka taa bô ani a ka dén bayala, u taa tôla tun ba fô n'bé taa bô sika ka so, o la u daa tèliya ko jugu dé nana ni sikasso ye. San in u ka fô sika ka so u da ye ka ni tigè ka boy'i kato sikasso ye. ni dé ye sikasso sigi cogo ye.
This is an excerpt from the article Sikaso from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Nare Famakan ni Sogolo kɔkuru ka furu
Nare Famakan ni Sogolo kɔkuru ka furu ne kèra san sièkili tanna. Maden tun ye cefarin jamana ye. Nin waati, a masakè tun ye Nare Famakan Keita ye. Sigi Dô tun bè ka maden dugu môgôw ni siri ka da u kun n'o ye Do ye. Môgô si tun tè se ka taa ka dugu kôfè n'a mi lajaba walima k'i faga. Donso lakodon ne fèn o fèn ye kunda a ka kan a y'o dignè fara. Sigi tun tè sigi gansan ye. Môgô yelema tun do. Ladiyalifèn sugu bèè labila donsow ye, nga u ma se sigi in na. Donni tigi bè ye taa kè ka dèsè. Don dô donsokè fila ye labè kè, ka taa sigi in kama. Do masuruya la u kun na musokôrôni dô la? Dôgô tun bè o kun. U y'a fo dôgôkè ye dôgô minè ka t'a bila a ka so ka tila k'a ladiya. O diyara musokôrônin ye kosèbè bawo môgô tun ma deli k'a bonya tan, a tun bu u nakun dôn nga a ye u gniniga: « aw kun bè yôrô jumèn kan? » U ya diabi ku nana dugu tigi ka wele kan na mèn n'o ye sigi ko ye. U kuma fole musokôrôni y'u lajè ka donnikè ka sôrô ka so kônô. A bôle a y'i kanto dôgôkè ma: « n bè sigi in labila aw ye, nka an b'an kale gnôkon ye. Sigi fagalen kô ni aw gninikara ladiyalifèn aw ka muso gnini. Dugu nbogotigi bèè bo ka yira aw la, aw bè n môdenmuso in ta mi tôgô ye Sogolon Kôkuru » Kalili kôfèn musokôrôni ye yèrè fagali dalilu di u ma, bawo sigi tè dowèrè ye ale yèrè kô. Dugu jèlè u taara kunko la, u taara belebele labènen sôrô u gnè. Dôgôkè ye mugu tiekokelen k'a la o ma foye gnaye, a ye fanbè kè senoye a ya to munumun na ka kalakisè bo a ma, o ya faga. Ko bè kèra in na fo musokôrôni ye a cogo min. u taara a moden muso di Famakan ma na tun kofole do o ye. Sogolon ye den saba sôrô min'u kera den barikamaw ye i na fo Sundiata. O Sundiata de ye maden bo bolo la tunma dô la ka tila k'a tôgô lase dunu ya fanbè.
This is an excerpt from the article Nare Famakan ni Sogolo kɔkuru ka furu from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Mali
Mali, madɔnnen Mali ka Fasojamana (Franse: République du Mali) ye dugudasɔgɔlen manto ye Tlebi Afrika. Mali ye jamana ba woloflanan ye Afrika kɔnɔ, a bɛ danbɔ ni Aljeri ye saheli fɛ, Nijer kɔrɔn fɛ, Burkina Faso ani Cote d'Ivoire worodugu fɛ, Gine worodugu-tlebi, ani Senegal ni Moritani tlebi fɛ. Mali kuuluw bɛɛ lajamjan ye Hɔnbori Tondo min janya bɛ se bamɛtrɛ/kilomɛtrɛ(1155bm). K'a to France ka mara kɔnɔ, a tun bɛ wele Franse Sudan a tɔgɔ narakɛ Mali, yɛrɛta kɔ kabɔ tubabu bolo (san 1960). Mali faaba ye Bamakɔ. Maliden caya jatelen mɔgɔ (12,324,029) kase Juyekalo san 2008. (Tayɔrɔ CIA The World Factbook Mali).
Lakafolen mara shegin na, Mali ka saheli dan taalen Sahara cɛma, tumamin jamanaden fanba sigilen dugu woroduguyafan, ba fla cɛla, Joliba ani ramata jakite. Jamana sɔrɔko jɔlan koloma ye sɛnɛ, beganmara ani mɔni. Mali dugujukɔrɔ nafolo ye sanu, uranium, kɔgɔ o na ɲwannaw. Mali jatelen mantow lafanta dɔ ye dunia kɔnɔ·
Mali kɔnɔ duguw ba
- Kayi
- Kulikoro
- Sikaso
- Segu
- Moti
- Gao
- Tumutu
- Kidal
Mali ka nafa yoro sira ba don nɛ dɔ ni a ko tɛmɛnenw dɛw.Ni o yɛ masabowda *Gana massaya(Empire du Gana)
- Mali Mansamara (Mali Empire)
- Songai Mansamara (Songhoi Empire)
- Bamanan ka massaya Sɛgou,Kaarta,a ni Macina ka massaya (royaume bambara de Ségou kaarta et l'empire peul du Macina).
Tubabu ka nani san 1880 Mali dona u ka mara kɔnɔ ni u ba fɔ am ko(colonie française) ni u ba hɛlɛ o kuma la *Soudan français. Avril kalo kilɛ mani la San 1959 sɛnɛgal ni Soudan français bɛ na jɛ ka fanga dɔ sigi nu bi no tɔgɔda ko *Fédération du Mali ni o bɛ kɛ sababu yɛ ka hɛrɛta di senegal ma juin kalo mugan la san 1960.Kalo fila o kofɛ senegal bɛ bɔra Fédération du Mali.Septrembre kalo mugan mni fila san 1960 Mali ye a ka yɛrɛta soro ni neimɔgɔ modibo keita ye.ni janfa(coup d'État)ni o kɛ baga bɛ a yɛrɛ ca kɛlɛkeden ye,ni olu ka niɛmɔgɔ tɔgɔ generales moussa traoré,ni o be na naw ka fangan *jakuya ye (dictature).Gɛnɛralɛ amadou toumni toure bɛ na moussa na ka fanga mɔgɔ minɛ, ka san kɛlɛ fanga la ka sɔrɔ ka fanga kɛ bɛjɛfanga niogadan mi nana bɔ o la o fanganiɛgɔda san 1992 fama mi nana bɔ o la tɔgɔ 'Alpha Oumar Konaré. Alpha Oumar Konaré nana san 1992 ka san duru kɛ o kɔfɛ ka san duru wɛrɛ kɛ ka sɔrɔ ka bila san 2002 o kɔfɛ Gɛnɛralɛ amadou toumni toure nana fanga kura kɛ san 2002 ka ta bila san 2007 ni mandat cura daminɛ san 2007 en bɛo mandant dɛ cɔnɔ a li bi
Mali jamana boɲa ye 1.231.238 Bm2 (bamɛtri kɛnɛ) a ka bon nin a lamunu jamanaw ye n'a bɔra Nijer ani Aljeri la. Mali sigilen Tlebi Afrika cɛma.Wa baw fila dɛ bɛ a tigɛ senegal baw a ni niger baw.olu bɛ bu suw ta guinee futa dialon kɔnɔ Mali dugu mu mabɔ lɛ do bamakɔ la fadɔ fɛ mɔgɔ bikɔnɔtɔ(90)yé kilɛmêtrɛ carrɛ fila kɔnɔ,Wa i bɛ sɛ ka dū duru yɛ kilɛmêtrɛ carrɛ fila kɔnɔ sahara kènèka.Dafara bɛ Mali ni dugu mu tè yɛ Mauritanie, l'Algérie, ni Niger, ni Burkina Faso la Côte d'Ivoire,ni la Guinée a ni Sénégal. Ni Bamakɔ bɔrayɛ Mali dugu baw tɔ ye Kayes, Segu, Mɔti, Sikaso, Kulikoro, Kidal, Gao, Tumutu.
Lakafolen mara shegin na, Mali ka saheli dan taalen Sahara cɛma, tumamin jamanaden fanba sigilen dugu woroduguyafan, ba fla cɛla, Joliba ani ramata jakite. Jamana sɔrɔko jɔlan koloma ye sɛnɛ, beganmara ani mɔni. Mali dugujukɔrɔ nafolo ye sanu, uranium, kɔgɔ o na ɲwannaw. Mali jatelen mantow lafanta dɔ ye dunia kɔnɔ·
Mali kɔnɔ duguw ba
- Kayi
- Kulikoro
- Sikaso
- Segu
- Moti
- Gao
- Tumutu
- Kidal
Mali ka nafa yoro sira ba don nɛ dɔ ni a ko tɛmɛnenw dɛw.Ni o yɛ masabowda *Gana massaya(Empire du Gana)
- Mali Mansamara (Mali Empire)
- Songai Mansamara (Songhoi Empire)
- Bamanan ka massaya Sɛgou,Kaarta,a ni Macina ka massaya (royaume bambara de Ségou kaarta et l'empire peul du Macina).
Tubabu ka nani san 1880 Mali dona u ka mara kɔnɔ ni u ba fɔ am ko(colonie française) ni u ba hɛlɛ o kuma la *Soudan français. Avril kalo kilɛ mani la San 1959 sɛnɛgal ni Soudan français bɛ na jɛ ka fanga dɔ sigi nu bi no tɔgɔda ko *Fédération du Mali ni o bɛ kɛ sababu yɛ ka hɛrɛta di senegal ma juin kalo mugan la san 1960.Kalo fila o kofɛ senegal bɛ bɔra Fédération du Mali.Septrembre kalo mugan mni fila san 1960 Mali ye a ka yɛrɛta soro ni neimɔgɔ modibo keita ye.ni janfa(coup d'État)ni o kɛ baga bɛ a yɛrɛ ca kɛlɛkeden ye,ni olu ka niɛmɔgɔ tɔgɔ generales moussa traoré,ni o be na naw ka fangan *jakuya ye (dictature).Gɛnɛralɛ amadou toumni toure bɛ na moussa na ka fanga mɔgɔ minɛ, ka san kɛlɛ fanga la ka sɔrɔ ka fanga kɛ bɛjɛfanga niogadan mi nana bɔ o la o fanganiɛgɔda san 1992 fama mi nana bɔ o la tɔgɔ 'Alpha Oumar Konaré. Alpha Oumar Konaré nana san 1992 ka san duru kɛ o kɔfɛ ka san duru wɛrɛ kɛ ka sɔrɔ ka bila san 2002 o kɔfɛ Gɛnɛralɛ amadou toumni toure nana fanga kura kɛ san 2002 ka ta bila san 2007 ni mandat cura daminɛ san 2007 en bɛo mandant dɛ cɔnɔ a li bi
Mali jamana boɲa ye 1.231.238 Bm2 (bamɛtri kɛnɛ) a ka bon nin a lamunu jamanaw ye n'a bɔra Nijer ani Aljeri la. Mali sigilen Tlebi Afrika cɛma.Wa baw fila dɛ bɛ a tigɛ senegal baw a ni niger baw.olu bɛ bu suw ta guinee futa dialon kɔnɔ Mali dugu mu mabɔ lɛ do bamakɔ la fadɔ fɛ mɔgɔ bikɔnɔtɔ(90)yé kilɛmêtrɛ carrɛ fila kɔnɔ,Wa i bɛ sɛ ka dū duru yɛ kilɛmêtrɛ carrɛ fila kɔnɔ sahara kènèka.Dafara bɛ Mali ni dugu mu tè yɛ Mauritanie, l'Algérie, ni Niger, ni Burkina Faso la Côte d'Ivoire,ni la Guinée a ni Sénégal. Ni Bamakɔ bɔrayɛ Mali dugu baw tɔ ye Kayes, Segu, Mɔti, Sikaso, Kulikoro, Kidal, Gao, Tumutu.
This is an excerpt from the article Mali from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
TILAYƆRƆBA WOLONWULANAN
Jigiya jɔnjɔn bɛ an diyanyemɔgɔ salenw ye
An bɛ se k’a dɔn cogo jumɛn na ko su lakununni bɛna kɛ tigitigi?
Jehova min bɛna suw lakunun, a dusukunnata ye jumɛn ye o ko la?
Jɔni su bɛna lakunun?
E KA miiri ko i bɛ ka boli i jugu farinman dɔ ɲɛ. Fanga b’a la ka tɛmɛ i kan. A ka teli n’i ye fana. I b’a dɔn ko a tɛ hinɛ, bawo i y’a ye ko a ye i teri dɔw faga. I y’a ɲini k’i teliya cogo o cogo walisa a kana kun i la, nka o bɛɛ n’a ta, a bɛ ka gɛrɛ i la ka taa a fɛ. A bɛ i ko jigiya fosi tɛ i la ka se ka tila i jugu in na. Nka, mɔgɔ dɔ sinna ka na i kɛrɛ fɛ ten walisa ka i bɔ a bolo. Fanga b’a la ka tɛmɛ i jugu kan. O tigi ye layidu ta i ye fana ko a bɛna i dɛmɛ. Yala o tɛna i hakili sigi kosɛbɛ wa?
2 A bɛ i ko o jugu sugu dɔ bɛ i kɔ. Nka, e kelen dɔrɔn tɛ. A bɛ an kelen-kelen bɛɛ de kɔ. I ko an y’a kalan tilayɔrɔba tɛmɛnen na cogo min na, Bibulu b’a fɔ ko saya y’an jugu ye. An si tɛ se ka taa k’a dan walima k’a bali a ka se an na. An fanba y’a ye ko a sera an diyanyemɔgɔ caman na. Nka, Jehova ka setigiya ka bon kosɛbɛ ni saya ta ye. Jehova min b’an kanu, a y’a jira ka tɛmɛ ko a bɛ se ka se sɔrɔ saya kan. A ye layidu ta ka saya bɔ yen pewu. Bibulu b’a fɔ ko: “An jugu min na ban fɛn bɛɛ kɔ, o ye saya de ye.” (1 Kɔrɛntekaw 15:26) O ye kibaru duman ye dɛ!
3 Ni saya kɛra, o bɛ min kɛ an na, an ka o lajɛ ɲɔgɔn fɛ cogo surun na. O bɛna an dɛmɛ ka fɛn dɔ faamu min bɛna an nisɔndiya. Jehova ye layidu ta ko mɔgɔ minnu sara, olu bɛna ɲɛnamaya kɛ kokura. (Esayi 26:19) U bɛna segin ɲɛnamaya la. O jigiya bɛ wele ko su lakununni.
N’I DIYANYEMƆGƆ DƆ SARA
4 Yala, i diyanyemɔgɔ dɔ sara wa? A bɛ kɛ i kɔnɔ ko o dusukasi ni o sentanya ye fɛnw ye i tɛ se ka minnu kun. O waati suguw la, an mago b’a la ka Ala ka kuma lajɛ walisa ka dususaalo sɔrɔ. (2 Kɔrɛntekaw 1:3, 4) Ni saya kɛra, o bɛ min kɛ Jehova ni Yesu la, Bibulu b’an dɛmɛ ka o faamu. Yesu kɛcogo fɛ, a y’a jira tuma bɛɛ ani cogo dafalen na a Fa bɛ cogo min na. Tuma min na Yesu dɔnbaga dɔ sara, Bibulu b’a fɔ ko a dusu kasira kosɛbɛ. (Yuhana 14:9) Ni Yesu tun bɛ taa Jerusalɛm, a tun bɛ to ka taa bɔ Lazarɛ ni a balimamusow Mariyama ni Marte ye. Olu tun sigilen bɛ Jerusalɛm dafɛ dugu dɔ la min tɔgɔ ye ko Betani. Lazarɛ, Mariyama, Marte ni Yesu tun kɛra teri sɛbɛw ye. Bibulu b’a fɔ ko: “Yesu tun bɛ Marte ni a balimamuso ani Lazarɛ kanu.” (Yuhana 11:5) I ko an y’a kalan cogo min na tilayɔrɔba tɛmɛnen na, Lazarɛ sara.
5 Yesu terikɛ ka saya ye mun kɛ a la? Maana b’a fɔ ko Yesu taara Lazarɛ somɔgɔw n’a teriw yɔrɔ, u tun bɛ Lazarɛ sukasi la. Yesu kɛlen ka u ye, u hinɛba donna a la. Bibulu ko Yesu “dusu kasira kosɛbɛ, a ɲɛnasisira.” Maana b’a fɔ fana ko “Yesu kasira.” (Yuhana 11:33, 35) Yala Yesu ka dusukasi kɔrɔ tun ye ko jigiya si tun tɛ yen bilen wa? O tɛ, bawo Yesu tun b’a dɔn ko dakabanako dɔ tun bɛna kɛ tiɲɛ na. (Yuhana 11:3, 4) Nka, o tun tɛ Yesu bali ka dimin ni dusukasi dɔn, o min bɛ mɔgɔ sɔrɔ saya kosɔn.
6 Yesu ye dusukasi min dɔn Lazarɛ banni la, o bɛ dusu don an kɔnɔ cogo dɔ la. O b’a jira an na ko Yesu ni a Fa Jehova bɛ saya koniya. Nka, Jehova Ala bɛ se k’an jugu kɛlɛ n’o ye saya ye, ka se sɔrɔ a kan fana. Ala ye se min di Yesu ma ka o kɛ, an k’o lajɛ sisan.
“LAZARƐ, BƆ KƐNƐMA”
7 Lazarɛ su tun bilala kuluwo dɔ kɔnɔ kaban. O la sa, Yesu y’a fɔ u ye ko u ka kabakurun bɔ kuluwo da la. Marte tun ma sɔn o ma, bawo o don tun ye Lazarɛ banni tile naani ye. O tun ka kan k’a sɔrɔ ko a su bɛ ka toli. (Yuhana 11:39) Hadamadenw ka jate la, yala jigiya dɔ tun bɛ yen tun wa?
8 U ye kabakurun bɔ kuluwo da la. Yesu pɛrɛnna ni kanba ye k’a fɔ ko: “Lazarɛ, bɔ kɛnɛma.” Mun kɛra? Cɛ min tun sara, a “bɔra” kɛnɛma. (Yuhana 11:43, 44) O ye nisɔndiya min lase mɔgɔw ma o yɔrɔ la, yala i bɛ se ka miiri o la wa? A kɛra ko Lazarɛ tun ye u balimakɛ ye wo, walima u teri ye wo, walima u sigiɲɔgɔn ye wo, u tun b’a dɔn ko a sara. Nka a filɛ, u tun ye o cɛ min kanu, o cɛ kelen de tun jɔlen filɛ kokura u cɛ ma. A ka ca a la ko o tun ka kan ka kɛ dakabanakoba ye, fo u ye min ye, olu bolo o tun tɛ se ka kɛ. Siga t’a la ko u caman y’u poron Lazarɛ kan ni nisɔndiyaba ye. Yala o ma kɛ sesɔrɔba ye saya kan wa? Ɔwɔ, a kɛra o ye.
9 Yesu m’a fɔ ko ale de ye o dakabana kabako kɛ ni a yɛrɛ fanga ye. A ye delili min kɛ sani ka Lazarɛ wele a ka bɔ kɛnɛma, o delili kɔnɔna na, Yesu y’a jira k’a jɛya ko Jehova de ye Lazarɛ su lakununni Sababu ye. (Yuhana 11:41, 42) Nka, Jehova ma baara kɛ ni a fanga ye ka su lakunun o ko kelenpe dɔrɔn na. Lakununni kɔnɔntɔn de kofɔlen bɛ Ala ka Kuma kɔnɔ.* Lazarɛ lakununni ye u dɔ la kelen dɔrɔn de ye. An bɛ nisɔndiya sɔrɔ n’an bɛ o maanaw kalan, k’an hakili jakabɔ u kan. O maanaw b’a jira an na ko Ala tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ la, bawo mɔgɔ minnu su lakununna, denmisɛnninw ni mɔgɔkɔrɔbaw tun bɛ u la, cɛw ni musow tun bɛ u la, ani minnu tun ye Israɛlkaw ye ani minnu tun tɛ Israɛlkaw ye, olu tun bɛ u la. Bibulu tɛmɛsira minnu bɛ kuma o suw lakununni kan, olu b’a jira ko o lakununniw kɛra nisɔndiyaba ye. Misali la, tuma min na Yesu ye dennin dɔ su lakunun, a bangebagaw “kabakoyara kosɛbɛ haali.” (Marka 5:42) Tiɲɛ na, Jehova de ye nisɔndiya di u ma, u ma ɲinɛ min kɔ abada.
10 Siga t’a la ko Yesu ye mɔgɔ minnu lakunun, olu sara tuguni. Yala o kɔrɔ ye ko nafa tun tɛ olu su lakununni na wa? Ayi. O maanaw bɛ tiɲɛ nafama dɔw de sɛmɛntiya, ka jigiya di an ma fana.
MAANA MINNU BƐ SU LAKUNUNNI KAN, OLU KALANNI B’AN DƐMƐ KA MUN DƆN?
11 Bibulu b’a fɔ ko mɔgɔ salenw “tɛ foyi dɔn.” U tɛ ɲɛnamaya la tun. U tɛ ni na yɔrɔ si la fana, ani u tɛ ko kala ma. Lazarɛ ka maana b’o de jira. Yesu ye Lazarɛ lasegin ɲɛnamaya la tuma min na, yala a ye fɛnw fɔ sankolo kan minnu ye mɔgɔw kabakoya kosɛbɛ wa? Yala a ye fɛn cɛjugubaw fɔ jahanama tasuma dɔ kan minnu ye u lasiran wa? Ayi. Bibulu m’a fɔ ko Lazarɛ ye o kuma sugu fɔ. Lazarɛ salen tora tile naani minnu kɔnɔna na, o waati kɔnɔ, a tun “tɛ foyi dɔn.” (Waajulikɛla 9:5) Lazarɛ tun bɛ sunɔgɔ la saya la.—Yuhana 11:11.
12 Lazarɛ ka maana b’a jira an na fana ko su lakununni ye tiɲɛ ye, ko nsiirin tɛ mɔgɔw bɛ min fɔ dɔrɔn. Yesu ye Lazarɛ su lawuli mɔgɔ caman ɲɛ na. Hali diinɛ ɲɛmɔgɔ minnu tun bɛ Yesu koniya, olu sɔnna a ma ko o kabako kɛra. U y’a fɔ ko: “An na mun kɛ? K’a masɔrɔ nin cɛ [Yesu] bɛ kabako caman kɛ.” (Yuhana 11:47) Mɔgɔ caman nana cɛ lajɛ min tun kununna ka bɔ saya la. O kosɔn, u caman dara Yesu la. Lazarɛ kɛra u bolo dalilu ɲɛnama ye min y’a jira ko Ala de ye Yesu ci. O kɛra dalilu ɲɛnama ye fo Yahutudiinɛ ɲɛmɔgɔ dusukun gɛlɛn dɔw y’a latigɛ ka Yesu ni Lazarɛ faga.—Yuhana 11:53; 12:9-11.
13 Yala a ka gɛlɛn ka sɔn a ma ko su lakununni ye ko ye min ye tiɲɛ ye wa? Ayi, bawo Yesu y’a fɔ ko don dɔ “mɔgɔ salen minnu bɛ kaburuw kɔnɔ”, olu bɛna lakunun. (Yuhana 5:28) Jehova ye ɲɛnamaya bɛɛ Dabaga ye. O la sa, yala a ka kan ka kɛ ko gɛlɛn ye an bolo ka da a la ko a bɛ se ka ɲɛnamaya da kokura wa? O bɛ Jehova ka miiri de bolo. Yala a hakili bɛ se ka kɛ an diyanyemɔgɔ salenw na wa? Dunuya falen don dolo miliyari-miliyari caman na. Nka, Ala ye tɔgɔ da u kelen-kelen bɛɛ la. (Esayi 40:26) O la, ko misɛnnin kelen o kelen minnu bɛ an diyanyemɔgɔ salenw na, Jehova Ala hakili bɛ se ka to olu kelen-kelen bɛɛ la. A se b’a ye k’u lasegin ɲɛnamaya la.
14 Jehova min bɛna su lakununni kɛ, a dusukunnata ye jumɛn ye o ko la? Bibulu b’a fɔ ko Jehova kɔrɔtɔlen don ka suw lakunun. Job min tun ye kantigi ye, a ye ɲininkali kɛ ko: “Ni mɔgɔ salen tun bɛ se ka kunun tun.” Job tun bɛ kumana a yɛrɛ de ka makɔnɔni kan kaburu kɔnɔ fo waati ka se Ala bolo k’a hakili to ale la. A ko Jehova ma: “I na weleli kɛ, ne na jaabili kɛ, i bolo barika nɔw yeli nege na kɛ i la o tuma la.”—Job 14:13-15.
15 I miiri dɔɔnin nin na: A nege bɛ Jehova la tiɲɛ na ka suw lasegin ɲɛnamaya la. Yala o t’an dusu saalo k’a dɔn ko o de ye Jehova ŋaniya ye wa? Nka, an bɛ mun dɔn o su lakununni nata ko la? Jɔni bɛna lakunun? U bɛna lakunun min?
“MƆGƆ SALEN MINNU BƐ KABURUW KƆNƆ”
16 Bibulu maana minnu bɛ su lakununni kan, olu bɛ fɛn caman fɔ an ye su lakununni nata kan. Mɔgɔ minnu tun seginna ɲɛnamaya la dugukolo kan yan, olu ni u diyanyemɔgɔw ye ɲɔgɔn sɔrɔ kokura. A bɛna kɛ o cogo kelen na su lakununni nata la. Nka, o lakununni bɛna fisaya ni lakununni ye minnu kɛra ka tɛmɛ. I ko an y’a kalan ka tɛmɛ cogo min na tilayɔrɔba 3nan na, Ala sagonata ye ko dugukolo yɔrɔ bɛɛ ka yɛlɛma ka kɛ alijinɛ ye. O la sa, mɔgɔ salenw tɛna segin ɲɛnamaya la diɲɛ dɔ kɔnɔ min falen bɛ kɛlɛw, nijuguyakow ni banaw la. U bɛna se ka cogo sɔrɔ ka ɲɛnamaya banbali kɛ dugukolo kan hɛrɛ ni lafiya la.
17 Jɔni su bɛna lakunun? Yesu y’a fɔ ko “mɔgɔ salen minnu bɛ kaburuw kɔnɔ, olu n’a [Yesu] kan mɛn. U na bɔ yen”. (Yuhana 5:28, 29) O cogo kelen na, Jirali 20:13 b’a fɔ ko: “Su minnu bɛ kɔgɔji kɔnɔ, o ye olu labɔ. Saya ni Hadɛsi fana ye u taw labɔ.” “Hadɛsi” kɔrɔ ye mɔgɔ salenw bɛ foroba kaburu min kɔnɔ. (Ɲɛfɔli farankanw lajɛ.) O yɔrɔ bɛna lankolonya. Mɔgɔ salen miliyari-miliyari minnu be lafiya la o yɔrɔ la, olu bɛɛ bɛna segin ɲɛnamaya la kokura. Ciden Paul y’a fɔ ko: “Mɔgɔw…suw na kunun, mɔgɔ tilennenw ni mɔgɔ tilenbaliw bɛɛ.” (Kɛwalew 24:15) O kuma kɔrɔ ye mun ye?
18 Bibulu bɛ kuma mɔgɔ minnu kan, ni olu ye u ka ɲɛnamaya kɛ sani Yesu ka na dugukolo kan, olu caman sen bɛ “mɔgɔ tilennenw” na. Laala i bɛ miiri Nuhun, Ibrahima, Saran, Musa, Ruti, Esiteri ani mɔgɔ caman wɛrɛw la. Heburuw kitabu tilayɔrɔba 11nan bɛ kuma o cɛw ni o muso dɔw kan minnu ka dannaya tun ka bon kosɛbɛ. Nka, Jehova batobaga minnu banna an ka waati la, olu fana sen bɛ “mɔgɔ tilennenw” na minnu bɛna lakunun. Ni an sara, jigiya min bɛ an na ka se ka lakunun, o bɛ se k’a to an tɛ siran saya ɲɛ tun.—Heburuw 2:15.
19 Mɔgɔ bɛɛ minnu ma Jehova bato walima minnu ma Jehova kan minɛ bawo u m’a komɛn, olu ka ko bɛna kɛ cogo di? Ala tɛna ɲinɛ o “mɔgɔ tilenbali” miliyari-miliyari kɔ. Olu fana suw bɛna lakunun. Waati bɛna di u ma u ka kalan Ala lakika ko la ani k’a bato. San ba kelen kɔnɔna na, suw bɛna lakunun ani cogo bɛna di u ma ka fara mɔgɔ kantigiw kan dugukolo kan, walisa ka Jehova bato. O bɛna kɛ dakabana waati ye. Bibulu b’a fɔ o waati de ma ko Kiritigɛ Don.#
20 Yala o kɔrɔ ye ko mɔgɔ minnu ye ɲɛnamaya kɛ dugukolo kan, olu kelen-kelen bɛɛ su bɛna lakunun wa? Ayi. Bibulu b’a fɔ ko su dɔw bɛ géhenne na (géhenne ye tubabukan ye), n’o bayɛlɛmana bamanankan Bibulu kɔnɔ ko “jahanama”. (Luka 12:5) Géhenne tɔgɔ bɔra ɲama filiyɔrɔ la min tun bɛ Jerusalɛm dugu kɔrɔ kogow kɔfɛ. U tun bɛ suw ni ɲamaw jeni o yɔrɔ la. Su minnu tun bɛ fili o yɔrɔ la, Yahutuw tun bɛ olu jate mɔgɔw ye minnu man kan ni sudon ni lakununni ye. O la sa, Géhenne ye abada halakili taamasyen bɛnnen ye. Hali ni Yesu bɛna jɔyɔrɔ sɔrɔ ɲɛnamaw ni suw kiritigɛli la, Jehova de ye kiritigɛlaba ye. (Kɛwalew 10:42) A bɛna mɔgɔ minnu kiri tigɛ ko mɔgɔjuguw don ani ko u t’a fɛ ka yɛlɛma, a tɛna olu lakunun abada.
“LAKUNUNNI ƝƐNAMAYA KAMA SANKOLO LA”
21 Bibulu bɛ kuma fana su lakununni sugu wɛrɛ kan. O ye ka lakunun ɲɛnamaya kama sankolo la i ko danfɛn hakilimaalama. Mɔgɔ kelen min su lakununna o cogo la, n’o fɔra Bibulu kɔnɔ, o kɛra Yesu ye.
22 Yesu fagara k’a to hadamaden sawura la. Nka, Jehova ma jɛn n’a ye A Denkɛ kantigi ka to kaburu kɔnɔ. (Zaburu 16:10, BS; Kɛwalew 13:34, 35) Ala ye Yesu su lakunun, nka a ma a lakunun i ko hadamaden. Ciden Piɛrɛ y’a fɔ Krisita ko la ko ‘Min ye a farikolo ta fan ye, o sara, nka min ye hakili ta fan ye, a ɲɛnamayara ko kura.’ (1 Pyɛri 3:18, LK) O kɛra kabako belebele de ye tiɲɛ na. Yesu tun ɲɛnama don kokura i ko danfɛn hakilimaalama barikama dɔ. (1 Kɔrɛntekaw 15:3-6) Ale de kɛra mɔgɔ fɔlɔ ye ka o lakununni nɔɔrɔma sugu sɔrɔ. (Yuhana 3:13) Nka, a tɛna kɛ mɔgɔ laban ye ka lakunun o cogo la.
23 Ikomi Yesu tun b’a dɔn ko a bɛna segin sɔɔni sankolo la, a y’a fɔ a ka kalanden kantigiw ye ko a bɛna taa “yɔrɔ labɛn” u ye. (Yuhana 14:2) Mɔgɔ minnu tun bɛna taa sankolo la, Yesu y’a fɔ olu de ma ko a ka “Sagakulunin.” (Luka 12:32) Krecɛn kantigi joli de bɛ o kulu la min ye kulunin ye? Ciden Yuhana b’a fɔ Jirali 14:1 na ko: “Ne ye filɛli kɛ ka Sagaden [Yesu Krisita] jɔlen ye Sion kulu kan. Mɔgɔ waa kɛmɛ ni binaani ni waa naani bɛ a fɛ. Sagaden tɔgɔ ni a Fa tɔgɔ sɛbɛnnen tun bɛ o mɔgɔw tenw na.”
24 Yesu ka ciden kantigiw sen bɛ o Krecɛn 144 000 na minnu su bɛna lakunun ɲɛnamaya kama sankolo la. Olu ka lakununni bɛ kɛ waati jumɛn na? Ciden Paul y’a sɛbɛn ko Krisita bɛna kɛ yan waati min na, k’o waati de la o lakununni bɛna kɛ. (1 Kɔrɛntekaw 15:23) Ikomi an bɛn’a ye Tilayɔrɔba 9nan na cogo min na, an bɛ o waati de la sisan. O la sa, mɔgɔ 144 000 tɔ minnu tora, n’olu man ca tun, ni u sara yɔrɔnin min na dɔrɔn, o yɔrɔnin kelen bɛɛ la u bɛ lakunun ɲɛnamaya kama sankolo la. (1 Kɔrɛntekaw 15:51-55) Nka, jigiya min bɛ hadamaden fanba la, o ye ka lakunun ɲɛnamaya kama Alijinɛ kɔnɔ, dugukolo kan yan.
25 Tiɲɛ na, Jehova bɛna se sɔrɔ an jugu kan, n’o ye saya ye. O tɛna kɛ abada tun. (Esayi 25:8) Nka, laala i bɛ i yɛrɛ ɲininka ko: ‘Mɔgɔ minnu bɛna lakunun sankolo kama, olu bɛna taa mun kɛ o yɔrɔ la?’ U bɛna kɛ Ala ka masaya dakabana dɔ mɔgɔw ye sankolo la. An bɛna fɛn wɛrɛw ye o gofɛrɛnaman ko la tilayɔrɔba nata la.
BIBULU BƐ MIN FƆ
- Maana minnu bɛ lakununni kan, n’olu bɛ Bibulu kɔnɔ, u bɛ jigiya jɔnjɔn di an ma.—Yuhana 11:39-44.
- Jehova kɔrɔtɔlenba don ka mɔgɔ salenw lana ɲɛnamaya la.—Job 14:13-15.
- Mɔgɔ salen minnu bɛ hadamadenw ka foroba kaburu kɔnɔ, olu bɛɛ bɛna lakunun.—Yuhana 5:28, 29.
* Aw bɛ maana tɔw sɔrɔ 1 Masakɛ 17:17-24; 2 Masakɛ 4:32-37; 13:20, 21; Matiyu 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Kɛwalew 9:36-42 ani 20:7-12 kɔnɔ.
# Walisa ka kunnafoni wɛrɛw sɔrɔ Kiritigɛ Don kan, ani sinsin bɛna kɛ min kan walisa ka o kiritigɛ kɛ, i ka Ɲɛfɔli farankanw lajɛ.
Ɲininkaliw
1-3. Jugu jumɛn de bɛ an kelen-kelen bɛɛ kɔ? Mun na a bɛna an jigi tugu k’a sɛgɛsɛgɛ Bibulu bɛ min fɔ o ko la?
4. (a) Mun na an bɛ se ka fɛn dɔ dɔn Jehova dusukunnata kan, n’an b’a lajɛ Yesu kɛcogo kɛra min ye tuma min na a diyanyemɔgɔ dɔ sara? (b) Teriya kɛrɛnkɛrɛnnen tun bɛ Yesu ni jɔni cɛ?
5, 6. (a) Yesu kɛlen ka Lazarɛ somɔgɔw n’a teriw ye kasi la, o ye mun kɛ a la? (b) Mun na Yesu ka dusukasi bɛ dusu don an kɔnɔ?
7, 8. Mɔgɔ minnu tun bɛ yen ka Lazarɛ ka ko ye, mun na olu bolo, a tun bɛ i ko jigiya si tun tɛ Lazarɛ ko la tun? Nka, Yesu ye mun kɛ?
9, 10. (a) Ka kɛɲɛ ni Yesu ka kuma ye, mun y’a to a ye se sɔrɔ ka Lazarɛ lakunun ? (b) Nafa minnu b’a la ka Bibulu maanaw kalan minnu bɛ lakununni kan, olu dɔw fɔ.
11. Maana min bɛ Lazarɛ ka lakununni kan, o bɛ tiɲɛ jumɛn sɛmɛntiya min bɛ Waajulikɛla 9:5 na?
12. Mun b’a to an bɛ se ka da a la tigitigi ko Lazarɛ lakununni kɛra?
13. Kun jumɛn b’an bolo ka da a la tigitigi ko Jehova bɛ se ka suw lakunun?
14, 15. Ka kɛɲɛ ni Job ka kuma ye, Jehova dusukunnata ye jumɛn ye lakununni ko la?
16. Suw bɛna kunun walisa ka ɲɛnamaya kɛ hukumu jumɛn kɔnɔ?
17. Su lakununni bɛna kɛ fo ka se jɔni ni jɔni ma?
18. Jɔni ni jɔni sen bɛ mɔgɔ tilennenw na minnu bɛna lakunun? O jigiya bɛ mun kɛ i la?
19. “Mɔgɔ tilenbaliw” ye jɔni ye? Jehova bɛna cogo jumɛn di u ma a ka ɲumanya kɔnɔ?
20. Géhenne ye mun ye? Jɔni de bɛ taa o yɔrɔ la?
21, 22. (a) Lakununni sugu jumɛn wɛrɛ bɛ yen? (b) Jɔni de kɛra mɔgɔ fɔlɔ ye ka lakunun ɲɛnamaya kama sankolo la?
23, 24. Jɔni de sen bɛ Yesu ka “Sagakulunin” na? U ye mɔgɔ joli ye?
25. An bɛna kuma mun kan tilayɔrɔba nata kɔnɔ?