text:
Nkalontigèla kôrôbôra
Nkalontigèla kôrôbôra
Galondugu ye kalabaanciw, nsow, fugariw ani baarakèbaliw daga yôrô ye. Don o don, in bè kibaruya kure de mèn a kônô. Fonse ye banafurakè yôrôba ye Bamakô. Kabinin dugu mana jè, yen bè fa môgôla: dôgôtôrôw, banabaatow, bilasirabagaw, feerekèlaw ani nganamu-nganamu kèlaw. Ko dô kera ye halibi o bè lakali. Nin kèra èkorobalamugo do ye.
k'a ta sogomafo su, a bè taakasegin ma dôgôtôrôsô fanbè. N'a ni mogo bènna,a yèrè b'a don se bè minye. A b'o la jô k'a fo ye k'a muso ka kalifa minèra, u gnè ama k'a dèmè a sutara lila. Dow bè wari di ama. Nka ni don in, a ye ce dô lajô ka dèmè gnini o fè. O lajè, ka lajè. Ce hakili jiginn'a ko kunasini ale ye kèmè yôrô di ni ce kele in ma nin yôrô kele n'a muso sutaralikama. A hakili jiginna tunkun ko bamakô falen do nin môgô lankolon suguw la. A ko delili kelama, ne bèè jôni musakaw bèè ye. Nka nbè taa in muso lajè walasa k'a don kasanke hakè min bè bèma. Ni fali bè môgô bi i ta kulo ye. A ni bila nganiagnumatigi nè k'a ta ga muso koroba dô jira-jaa o ye cè ye woloba de ye.
Dka ma: «Nin ye ne koni ba de ye wa ne yèrè nalé do o dikama ya ». N'kalotiguela ye a se fan k'a ta dosu kolo ka yôrô kolu ferékè. Jaa u lu ka kasekè dobalana a kana. Banabaatow ni kènè maw ni dôgôrôbè donna gniakona. Sanni ce ka se ka mâgô la fanua, o diya dè!
Nkalon mèèn, a na kôrôbô don dô.


c: text/html

text:
Dunuɲa Bɛnmakan Ka A Bɛn
KALAMA DANTƐƐLI
Bani fabadenɲa tɔmasere le ye, hɔrɔya ni telen ani jususuma di dunuɲa dɔ,
Bani adamaya lasabati lɔnbaliya ni a la gboyaɲɛ le nanin benkanni di mɛn ka mɔɔlu lamuriti, ka kɛ sababu di fana ka mɔɔlu kunna fulen, ka alu lɔ hɔrɔya ɲinina ka alu bɔ misikinaya dɔ,
Bani adamaya lakanda ye wajibi le di, fo jamana ye kɛ jamana dafani le di sariya bolo ma, wole ye a kɛla mɔɔlu tɛ muriti ka don jɛdɛ makadan waa la,
Bani jamanalu la tɛɛbɛn ni alu la kaninteya ye fen ne di mɛn kakan ka sɛnbɛnteya,
Bani jamana mɛnnu ye "ONU" dɛkuruba kɔnɔ, wolu bara alu kan di ko alu di adamaden nakadan, ka a lawuriki ka ban ka cɛ ni muno lakaɲa ko bɛɛ dɔ,
Bani alu bara alu kan di fana, ko alu di adamaya lafasa, ka adamaden la hɔrɔya dafa sila bɛɛ kan,
Bani, bɛɛ bɛnni miriya kelen ma, ka a lɔ adamaya lasabati ma, wo ye wajibi le di bɛɛ ɲɛ, walako miriya wo ye se lataamala sila bɛɛ kan, "ONU" gbaraba bara a kandi: ko adamaden lakanda sariya ɲin bara kɛ dunuɲa bɛɛ ye wajibi di, sa bɛɛ ye a to i hankili la, ka i tɛsidi, ka mɔɔlu karan a la, ka alu jodon a la, ka a latinma jamanala tɛ.
Sariya 1
Adamadennu bɛɛ sɔdɔnɲa kakan, hɔrɔya dɔ, fabadenɲa dɔ ani sariya ta fan dɔ. Hankili ni sɔnɔmɛ ye alu bɛɛ ma, a kakan wo dɔ alu ye bakelenɲa sila lataaman alu ɲɔɔn tɛ.
Sariya 2 nan
Mɔɔ kelen kelenna bɛɛ ni adamaden lakadan sariya kakan, i kɛda mɔɔ suusu di, i sii tɛ mafɛnɛ nna, i fadikolo tɛ mafɛnɛnna, i kan tɛ mafɛnɛnna, i la dina tɛ mafɛnɛnna, i la jamana mara hankili tɛ mafɛnɛnna, i sɔdɔndiya tɛ mafɛnɛnna.
Ani fana jamanalu suuya tɛ danbɔla ka a bɛn sariya wolu ma, alu mara hankili kɛda a suusu di, alu ma kɛ jamanalu hɔrɔyani di, alu kɛda mara suusu kɔnɔ.
Sariya 3 nan
Adamaden kelen kelenna bɛɛ nii kakan ka lakanda, ka a la hɔrɔya lakanda, ka a kun nakanda.
Sariya 4 nan
Mɔɔ si makan ka kɛ jɔn di, ka kɛ bolokɔnɔ mɔɔ di, jɔnɲa ni jɔnsan sila bɛɛ bara latɔn.
Sariya 5 nan
Jankankata suusu ma kan ka sii mɔɔ la min di se fɛ siila a la adamadenɲa la, ka a kunnajii.
Sariya 6 nan
Adamaden kelen kelenna bɛɛ la mɔɔya ka kan ka lɔn a ɲɛ sariya kunda bɛɛ la, a kɛda fanfan di.
Sariya 7 nan
Mɔɔ bɛɛ ka kan sariya ɲa kɔdɔ, a ka kan fanan bɛɛ ye mabɛn ɲa kelen ma sariya bolo. Mɔɔ makan ka lafisaya mɔɔ di ka bɛn sariya ɲin lataamanɲa ma.
Sariya 8 nan
Mɔɔ bɛɛ di se i makasila i la jamana sariya bonnu la ni bila kɛda i la tɔɲɛli sila ma, ni wo tɛ sariya sila ma.
Sariya 9 nan
Mɔɔ si tɛ se minala ten, ka a don kaso la hamantɛ ka gbɛn a la jamana kɔnɔ ni kun tɛ a la.
Sariya 10 nan
A wajibiyani, adamaden na ko ye kɛ ko hakika di, ka a lankɛnɛmaya kitibon na telen kɔnɔma, ka a jo ni a jalaki danfaranbɔ.
Sariya 11 nan
- Mɔɔ mɔɔ na a midada sika la sariya bolo ma, a ka kan ne ka jate fɔlɔ ko a sɔn tɛ a dɔ, han kiti ye a jalaki lankɛnɛmaya.
- Mɔɔ mɔɔ na a midada sariya kɔdɔ bolo ma, sariya kuda sila ma kan ka lɔ a ma. Ani fana a la midali fanka ma kan ka tanbi sariya kɔdɔ jate la.
Sariya 12 nan
Mɔɔ ma kan ka a bila a mɔɔ ɲɔɔ la kolu dɔ ten; ka bɔ a la denbaya kolu ma, a la gbundu sɛbɛlu, ka wa sii a la lukɔnɔ kolu la. A ma kan ka a dantiɲɛn, a ma kan ka a suma gboya. Sariya ka kan ka bɛɛ lakanda ko suu wolu ma.
Sariya 13 nan
- Taa ni seyi dahani bɛɛ ye jamana kɔnɔ. Jamana yɔrɔ yɔrɔ fana ka i diya, i dise i siila yen.
- Mɔɔ kɛɛ di se ka bɔ jamana kɔnɔ, a kɛda a fabada di, a kɛda jamana gbɛdɛ di, ka ban ka a kɔsɛyi.
Sariya 14 nan
- Dannatanbikolu kɔdɔ, bɛɛ di se i kun karifadiya ɲinina jamana gbɛdɛ dɔ, i don ma kan ka jɛn a la.
- Ni sariya lɔnin tɛ mɔɔ ma, mɔɔ mɛn na a la jamana sariya tiɲɛnna ka a bori.
Sariya 15 nan
- Mɔɔ bɛɛ ka kan ka kɛ jamana dɔ jamanaden di.
- Mɔɔ si tɛ se ha jɛn a la jamana denɲa la, i don di se fanan jamana gbɛdɛ denɲa sɔdɔnna.
Sariya 16 nan
- Ni alu sii seda a ma, kamarennu ni den musolu di se fudula ɲɔɔn ma, siɲɔɔya tɛ a dɔ, dina ko tɛ a dɔ. Alu bɛɛ kakan sariya ɲa kɔdɔ ko bɛɛ dɔ, fudu bolo ma.
- Fudu tɛ sidi alu tɛ fo alu fila bɛɛ ba bɛn a ma.
- Denbaya le ye jama tɛfɛden di. Wo dɔ, a kakan ka lakanda jamana bolo.
Sariya 17 nan
- Mɔɔ mɔɔ, a kɛda a kelen na, a kɛda jama dɔ, a di se ka a ta sɔdɔn.
- Mɔɔ si bolo fen ma kan ka mina a la fanka bolo ma.
Sariya 18 nan
Hankili lamiri, sɔnɔmɛ lamiri ani dina lawasanin bɛɛ ye. I di se ka i diyananta ta dinalu dɔ, ka a silalu lataama.
Sariya 19 nan
A lawasanin bɛɛ ye ka a miriya jida, fɔli dɔ, sɛbɛli dɔ, ka hankili ɲinin fan bɛɛ, sila bɛɛ fɛ. Ko si ma kan ka kɛ mɔɔ la wo si dɔ.
Sariya 20 nan
- A lawasani bɛɛ ye ba ɲɔɔn nadɛɛ, kuna dɔ, kɛwɛli dɔ mɛn ni janfa sila tɛ kelen di.
- Mɔɔ tɛ se karabala ka ladon dɛɛ dɔ, dɛɛ min man di a ɲɛ.
Sariya 21 nan
- Jamanaden bɛɛ di se kɛla jamana kantii di, a yɛdɛkani walal a la mɔɔ suwandini.
- Jamanaden bɛɛ kakan jamana baarakundalu dɔ bolo kelen ma.
- Jamana kantiilu fanka siini jamana den na lannaya le ma; jamanadennu ye alu sawo yidala wote ni wote le, ka ala lannaya mɔɔlu suwandi telen ni sariya dɔ.
Sariya 22 nan
Jamana bɛɛ kakan ka jamanadennu lakanda ɲa kelen ma. Sɔdɔn sila fɛ, dariya sila fɛ, lɔnni sila fɛ, lakandali wo ye bɔla jamana boloko le dɔ ani a ye min sɔdɔnna ani jamana gbɛdɛlu la baaraɲɔɔya dɔ.
Sariya 23 nan
- Bɛɛ kakan ka baara sɔdɔn, ka baara kɛ sɔnɔya dɔ, baara mɛn duman i ɲɛ; bɛɛ kakan ka latanka baaratanɲa ma jamana kɔnɔ.
- Baara mɛnnu jate kakan, wolu kakan ka sara ɲa kelen ne ma a kɛbaalu ye.
- Baara kakan ka sara sɔdɔn, sara mɛn di baarala ni a la denbaya balo hali a ma dɛsɛ.
- Baaralalu la ɲɔɔn nakafo dahani alu ye, alu la munanfan makadan sila fɛ.
Sariya 24 nan
Ɲɔɔɲɔnni ni ɲanatɛ wajibiyani baarala bɛɛ ye, mɛn ni sara tɛɛ tɛ kelen di.
Sariya 25 nan
- Se wajibiyani bɛɛ ye, se mɛn di ani a la denbaya daha, ka alu kisi kɔnkɔn ma, ka alu dafiyabɔ, ka lau jiya, ka alu dandan ani ka alu musakalu ɲa. Ni jankaro ni baaratanɲa ani misikinaya latɛɛ suusu seda i ma, i kakan ka makadan.
- Denbatii ni a den kakan ka madɛmɛn; den sɔdɔnda fudu dɔ, a ma sɔdɔn fudu dɔ, a bɛɛ kakan.
Sariya 26 nan
- Kakan wajibiyani bɛɛ ye, a don ma kan ka sara katɛrɛ karan saara fɔlɔ ni a filanan ma. Karan saara fɔlɔ ye wajibi le di bɛɛ ye. Baara makaran ka kan ka aalawanka. Bɛɛ ka kan ka karan saara naaninan masɔdɔn tɛɛ sidi bolo le ma.
- Karan ka kan ka mɔɔ llawanka, ha a la mɔɔya lasabati, ka a la hɔrɔya lawasa. A kakan ka kɛ sababu di ka ɲɔɔn nagboyaɲɛ boloka, ka hina ni teriɲɔɔya ladon dunuɲa dɔ, siyalu tɛ, dinalu tɛ, ka "ONU" dɛɛkuruba madɛmɛn bɛn nadonna dunuɲa kɔnɔ.
- A dahani denbatiilu ye ka alu den bila karan na, karan mɛn duman alu ye.
Sariya 27 nan
- A wajibiyani bɛɛ ye ka tɛrɛ i la jamana lɔnniko bɛɛ dɔ han ka a tɔnɔ sɔdɔn.
- Bɛɛ la baara tɔnɔ kakan ka lakanda, a kɛda sɛbɛ di, a kɛda lɔnni suusu di.
Sariya 28 nan
A dahani jamana bɛɛ ye ka bɔ sila di, sila mɛn di sariya ɲinnu lakanda ka kɛ kunnafulen di adamadennu ma.
Sariya 29 nan
- Bolo kɔyinin kelen tɛ bɛrɛ ta, wo dɔ, bɛɛ kakan ka kolo i la jama.
- Jamana dafani dɔ, ɛbɛɛ kakan ka to sariya le kɔ walako i kana bila dolu tɔɲɛ dɔ.
- Sariya ɲinnu kakan ka lataaman "ONU" dɛɛkuruba la miriya le kan. A makan ka llataaman miriya gbɛdɛ kan.
Sariya 30 nan
Dalilu si tɛ mɔɔ bolo, a tɛ jamana bolo, ka bɔ sila di, sila mɛn di sariyaba ɲinnu tiɲɛn.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sɛn Izidɔr
Dugu yɔrɔfɔli
Sɛn Izidɔr ye dugu ye min bɛ Fuɲa-Moribugu galoda fɛ marabolo fɔlɔ la. Dugu don min fana bɛ Kita kolomi fɛ. A ni Kita cɛ ye bam 12 ye. Kɔlesina bɛ Sɛn Izidɔr ni kɔrɔn cɛ ni bam 2 ye, a ni tlebin cɛ dugu ye Duɲa ye, bam 3, Dùnba b'a ni worodugu cɛ ni bam 7 ye, min ye kɛɲɛka fɛ la ye, o ye Fuɲa ye, bam 2. Duguba min bɛ yen ni Sɛn Izidɔr n'o cɛ ka sùrun, o ye Kita ye.
Dugu tɔgɔko
Tɔgɔ wɛrɛ tɛ dugu in na Sɛn Izidɔr kɔ. A Sigìra Ɛrnɛs Mara fɛ min Nàna siratigɛ la.
Dugu dugutigiya
Sɛn Izidɔrkaw ka dugutigiko ye laadalata ye min bɛ jamu caman ka bolo kan.U ka dugutigiya bɛ Nà sugantili-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi o kɔ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Danasin Keyta, Kamil Sangarɛ, Zawiye Mara. Sisan dugutigi ye Moris Keyta ye. Jamanatigi-dugu min ka mara tun b'a kan, o ye Kita ye.
Dugu bònya
Sɛn Izidɔr ye kìn kelen pe de ye. Mɔgɔ 500 ɲɔgɔn b'a kɔnɔ bì. A ba sigiyɔrɔ fɔlɔ la halibi. Dugu in sìgikɛnɛ ye bam 400 kɛrɛ naani na. Maninka, bamanan ani fla de ye yen siyaw ye. Yen jamuw ye Keyta, Jakite, Tarawele, Jara, Sangarɛ ani Mara. Jamu kofota ninnu bɛɛ bɛ ɲɔgɔn Furu. Furu bɛ kin bɛɛ ni ɲɔgɔn cɛ.
Yen kanfɔtaw ye maninkakan, bamanankan ye. Nka kan min bɛ Fɔ yen kosɛbɛ, o ye bamanankan ye.
Dugu baarako
Sɛnɛ ye Sɛn Izidɔr baaraw la fànba dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara, jàgo ani mɔni bɛ Kɛ yen.
Forosɛnɛ siratigɛ la, u bɛ fɛn minnu Sɛnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, fini, filensun, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ: mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye, melɔn, karɔti, pɔpɔrɔn, beterafu.
Jàgo: sὲnefenw, fìnifeere, butigifeere, baganjago.
Baganmara : misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma, bama, koorokaara.
U bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin; bawɔlɔ. U ka mɔni ye laadalata ye min kɛ minɛnw jɔ, doolen ani sansaranin ye. U b'o mɔni in Kɛ jisigiyɔrɔw de la.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Sɛn Izidɔr olu ye : sigilandla, kalakadla, sansaradla, bɔrɛdla.
Dosonya bɛ yen. Ninnu bɛ la, sɛnɛ de fanga ka bon yen kosɛbɛ.
Dugu fὲɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ Sɛn Izidɔrkaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabele, ntefere, wɔlɔjuru, wɔlɔgen, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu, kalanin, marfa.
Sokɔnɔfenw mineni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲe), ka bagan masina Negen ka Don a keyɔrɔ la walima k’a Gen ka Mine.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw Sɛn Izidɔrkaw fɛ yen, olu ye : Лɔsimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikemansin, moto, pɔnpekɔlɔn, kɔlɔn ŋana, sɛnɛkɛ-mansin, senfɛjuru, latigɛdɔn, jisamamansin.
Baaɲumankɛ-tɔn min ni dugu Delila ka baara Kɛ, o ye CARTAZI ye.
Min n'a bɛ baara la ɲɔgɔn fɛ bi, o y'o CARTAZI kelen in ye. Ale de Nàna dugu musow dɛmɛni kan ma nakɔbaara fɛɛrɛ ɲumanw na.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalanso 1 de bɛ yen min ye foroba ye.
Dugu batoko
Krecɛnya de bɛ Sɛn Izidɔr. Eglizi kelen de bɛ yen.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye Sɛn Izidɔrkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun, bɔlɔn, dan, sinbi, kisa, daro ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Sɛn Izidɔrkaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fɛrɛ de la, n'o ye Bàra ye a ni ntolatan kɛnɛw. Nin bee kɔ fe farikoloɲeneje werew be yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani negesoboli.
Dugu kungoko
Sɛn Izidɔr kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( kɔ, fàla), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Sɛn Izidɔr kɔ ye kelen ye, fàla ye keln fana ye.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : salen, ntɛbɛnbaman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ, ntubanin, sɛgɛ.
Kungoda minnu bɛ Sɛn Izidɔr, olu ye Bɛrɛla, Duɲakɔrɔba ani Mawilena ye. Kùlu min bɛ yen, o ye Dayna kùrunin ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo saba bɛ dugu in na. O flako Sɔrɔla yɔrɔw janya ɲɔgɔn na fɛ. U bɛ kɛɲɛka ni Worodugu fɛ.
Dugu waatiko
Waatiko nàasira la, waati minnu bɛ Sɛn Izidɔr, olu ye tlema, samiɲɛ ani kawulɛ ye. Yen funteni sannadan ye 45 ye. Nɛnɛ dugumadan ye 10 ye. Sanji hakɛ nànen, samiɲɛ kelen kɔnɔ, ye ml 950 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
An ma fɛn Sɔrɔ dugu in kabakoma-yɔrɔko kan fɔlɔ.
Blàdon : 2017-07-25 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10


text:
Fàden Seku Sangarɛ ka yɛrɛkofɔ
Kr Seku Sangare ye dànkelen dɔ ye bamanankan lafali baaraw la. Mɔgɔ dòn min ye sìgida yiriwali kàlanw Ke. O kàlanw waleyali siratige la, a ka baara Sera den balodesetɔw ladonni ma. O y’a Blà ka balodɔn faamuya sira Taama. A ye den caman ni Kisi n’a ka balodɔn dɔnniya ye Mali dugumisenninw na bàɲuman-ketɔn dɔw la i n’a fɔ Medicine for Mali n’a ɲɔgɔnnaw. A be den balodesetɔw ladoncogo Dɔn k’u fari Lafa n’a ma Ke ni dɔgɔtɔrɔso-lataa ye. A be denbaw Dege balo nafama dlacogo la ka Di denw ma.
Kr Seku ye siginikalan ni magokalan caman Ke kalandenw ‘kùn. A ka kàlanden kɔrɔ dɔw yere be 'jɔyɔrɔ ɲenama na dugu dɔw ‘kɔnɔ. A dɔw be u ka galoda (komini) cakelaw la bì.
A sàn 24 Fle nin ye, Kr Seku be baara Ke bamanankan na sìgidaw yiriwali ‘kɔnɔ. A ye forobakeneya baaraw da Mine SAVE THE CHILDREN na ka Tla k’o dɔw Ke ADRA MALI la. Nin bee la, Seku Sangare ye zana ‘dɔnbaaje ye bamanankan na. A yere ɲuman na, “mɔgɔ kelen bololatulu te Se ka sama Mun”. A b’o zana in Da ka jama Suguni ka Ke fàsokanw baarali kan.
Kan ni Yiriwa cɛbɔ dòn. A ye sɛbɛn dɔw Bayɛlɛma ka Bɔ fransɛkan na ka Blà bamanankan na, balodɔn kan. A ka zana sɛbɛnnen fana bɛ bà kelen ni 'kɔ Bɔ. A 'sèn bɛ poyisɛbɛn ni sɛbɛnni sugu caman na bamanankan lafali kama.
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-07


text:
Ziirinda >
Donso Zan
Zan tùn ye donsoba ye. Wa donsoya tùn Dyar'a la kosɛbɛ. dugumɔgɔw fana ka bonya tùn b'a kan kosɛbɛ. Zan tùn mana sɛnɛ Kɛ a ka sɛnɛfɛnw tùn tɛ ɲɛ hali dɔɔni, k'a sababu Kɛ foro min tùn b'a 'bolo o tùn sɛbɛkɔrɔ salen bɛ. Fɛɛrɛ wɛrɛ dun tùn t'a 'bolo, 'muso t'a 'bolo 'kuma tɛ 'den ma.
Don dɔ de Kɛra yen Zan Taar'a ka kungoyaala dɔ la. A ye sògo caman fàga k'u Dlon a ka bere la ka sosira Minɛ o y'a Sɔrɔ ʃu Sera harabakonjo ma. Zan Taamana ka Taama fo ka na Se yɔrɔ dɔ la sògo fanga y'a Dɛsɛ yen. A ye yɔrɔ dɔ Lajɛ k'i Da tu 'kɔnɔ yen. Aa! Zan bɛ Sɔmi ko la tuma min o y'a Sɔrɔ tasuba dɔ kɛlen bɛ k'a Kooli o bɛ ka Jama ka Nà. Jaa dibɔlaw de Taara dibɔ la yen kabini ʃu daminɛnin na, o tasumamurumuruw de Mugurila fo ka Kɛ baw yen.
Zan Wulila k'a ka cɛyaminɛw Лininka ka Wuli i ko kɔnɔ ka Bɔ tasuma cɛla pew, a n'a ka sògo bɛɛ, ka T'i yɛrɛ Sɔrɔ fo yɔrɔ jan dɔ la, ni k'i Da yen ko kura. Aa! nkà a bɛ Sɔmi ko la tuma min tugun, a Tora, a b'a weelelikan Mɛn tasuma cɛla yen
- Zan!...Zan!...Zanooo!, a Kɛ Ala ye i ka Nà n Dɛmɛ, ee! Zan i t'a K'Ala ye ?
Zan y'o kumakan Mɛn minkɛ a Bòlila ka N'i Jɔn tasumaba in da la tun k'i tlo Mada. Dɔɔni Kɛra klekan Bɔra tun ko
-Zan!...Zan!...Zanooo!, a Kɛ Ala ye i ka Nà n Dɛmɛ, ee! Zan i t'a K'Ala ye ?
O kɛlen Zan ma fla Kɛ, a Sinna k'i Fli ka Dòn tasumaba in tu la ten. A Taar'a Sɔrɔ minyanba dɔ dalen bɛ yen, taayɔrɔ t'a 'bolo. A ko
-E! Zan n'i ma Лɛ ne ma tasuma bɛ na n Fàga dɛ.
O kɛlen, Zan fana ko k'a k'a Meleke ale la. Minyanba in y'a Kɛ o cogo la. Zan y'a Tà ka tasuma cɛ Ci ka Bɔ n'a ye. U Taara Se yɔrɔ dɔ la Zan k'a b'a Jigin, a ko k'u ka Taa ɲɛ fɛ dɔɔni, Zan maa fɔ k'a b'a Jigin a b'o kuma kelen Fɔ. U Tor'o la fo Zan Taara Bɔ n'a ye a yɛrɛ ka foro jaaʃilen in na. A y'i kanto minyanba ma ko nin ye ale ka foro ye. Zan Kɛ k'o Fɔ a ko ko Zan k'ale Jigin yen. Zan y'i Jɔ a fana y'i Yùuru ka Jigin. O kɛlen Zan y'a Лininka k'a y'ale tɔgɔ Dɔn cogo di? A Yɛlɛla, k'i kanto
-Zan, e tɛ ne Dɔn nkà ne b'i Dɔn. Ala de y'a Latigɛ e ka ne Dɔn bì Zan. I tlo da Yɛlɛ i ka n Lamɛn Zan, ne min Flɛ i 'kɔrɔ ne ye jinɛmàsakɛ de ye. Nkà i Bɔra ka ɲumanya min Kɛ ne ye sisan Aa! Zan o Dyara n ye. Ni e tùn tɛ ne bɛ Sa dɛ Zan, bari n ni n ka jinɛmakɛya bɛɛ, Ala m'o dɔnni Di n ma. Zan ne ni e kɛlen ka jɛɲɔgɔnyaw Kàlan o bɛ na belebeleba Fàra ne ka yanga kan n ka dugudenw ɲɛ 'kɔrɔ. Zan i k'a Dɔn nin ko in sababuya la 'siran bɛ Kɛ n 'ɲɛ n bɛ na bonyaw Sɔrɔ, wa jinɛdanna bɛ na Fɔ n kun dɛ, bari ni jinɛ ni hadamaden Sera ka Jɛ ka ko Kɛ o ye koba de ye anw jinɛw 'bolo! Zan i ni ce i ye n Kisi Ala ka n n'i Kisi.
O bɛɛ kɔ fɛ a y'i kanto Zan ma k'a bɛ fɛ ka Zan ka foro K'a sìgiyɔrɔ kura ye. Zan fana Ko k'o tɛ 'baasi ye. Bɛn Kɛr'o kan Zan Taara 'so. Aa! samya Nàna Surunya. Bɛɛ Bɔra forowaabɔ kamà. Zan fana Wulila don dɔ sɔgɔ fɛ ka Taa a ka foro waabɔyɔrɔ. A selen, a y'i Bri ka dabaɲɛ fɔlɔ Da yɔrɔ min na, aa! jinɛw Bɔra ka Zan ka foro waa Kɛ yeko kelen ye. U y'a bɛɛ Fàra ɲɔgɔn kan ka Labɛn k'a Jɛ pasi-pasi. Aa! o kɛlen Zan y'a Dɔn ko nin y'ale terikɛ ka Dɛmɛ ye, a nisɔn Dyara a Taara 'so. Danni tuma Nàna Se, bɛɛ Bɔra. Don min Zan Taara a ka foro danni na, a Sera ka dabaɲɛ fɔlɔ Kɛ yɔrɔ min na jinɛw Bɔrɔ k'a ka foro bɛɛ Dan k'a Ban pew, ɲɛ Tugu n'a Yɛlɛ'cɛ. Zan Tora ten a man'a bolo Dòn fɛn o fɛn na foro la jinɛw bɛ Bɔ k'a Dɛmɛ o la. Zan ka dannifɛnw Nàna ɲɛ kosɛbɛ. Zan ka kow Nàna bɛɛ kabakoya. A Nàna nafolo Sɔrɔ fo k'a caya. Zan Nàna furu Kɛ minkɛ don dɔ a Taar'a ka foro la a terikɛ jinɛmasakɛ Taara Bɔ a ye. Foli kɔ fɛ, a y'i kanto Zan ma ko
-N teri sarati bɛ jyɛn fɛn bɛɛ la.
-N b'i Lamɛn n teri: Zan ko ten
- I ye furu Kɛ sisan, o la n bɛ min Лini i fɛ, ka na Sɔn fyew i muso ka n'a ɲɛ Da i ka foro kan don kelen ʃi. N'i Sera k'o Bɔ a da fɛ n teri, an ka teriya tɔ bɛ Sinsin halisa, nkà n'i ma Se k'o Bɔ a da fɛ o kɔni ye n tnɛn ye.
Zan k'a ma ko
-N 'teri n bɛ n hakili To i tnɛn na. N muso tɛ na hali Mununmunun yan.
Bɛn Kɛr'o kan Zan Taara 'so a nisɔndyalen. A selen 'so a y'a F'a muso ye k'a ka na Taa hali Mununmunun ale ka foro da fɛ don kelen. Muso y'a Лininka a ma Sɔn ka kùn wɛrɛ Fɔ ka D'o kan, fo ko ni muso b'ale ka hɛrɛ fɛ k'a k'ale kumakan Bato. Muso Sɔnna o ma. Zan Tora ten, nafolo b'a 'kùn, w'a Kɛra ɲɔmasa ye. Samya dɔ la Zan ye Kàba Dàn. O kàba Лɛna kosɛbɛ, muso dun ɲɛ b'a la Zan maa Taa foro la a tɛ Tɛmɛ waati kelen kan a bɛ Nà 'so, mɔgɔw dun bɛ ka Kaba a ka kàba ɲɛko la. Aa! Zan ka kàba Nàna Surunya mɔ na nkà a ma Se kosɛbɛ. A hakili sìgilen don dɔ a Wulila sɔgɔmada dɔ la k'a bɛɛ Taa dwaajɔ la. O Fɔ, Muso nisɔndyara. Zan y'a Labɛn ka Taa dwaafyɛ la. Muso fana y'i Labɛn k'a den Tà ka Bàmu ni ka forosira Minɛ ko fɛn min mana K'ale 'cɛ ka foro la n'a tɛ fɛ ale k'o Ye k'o na Dɔn bì, A ye sira Minɛ f'a b'a Teliya. A selen foro la, hali fiɲɛ min tùn bɛ ka kàbafuraw Fiilifaala o bɛɛ Jɔra kɛlɛw. Muso Tora a bɛ Mununmunun k'a Mununmunun foro 'kɔnɔ a nisɔndyalen. A tor'o de la ka na kàbamɔbali kelen Kari, aa! a y'o Kɛ yɔrɔ min na jinɛw Bɔra ka Zan ka kàba mɔbali bɛɛ Kari k'a Fàra ɲɔgɔn kan. Muso y'i Kɛ kasi kan, a bɔtɔ kàbakalaw cɛla a Sinna ka Talon a bìntɔ ye kàbasun dɔ Minɛ o fana Bɔnna ka T'a 'bolo. Aa! o fana kɛlen jinɛw Bɔra tun ka Zan ka kàbasun bɛɛ Bɔ k'a Ton. Muso y'i Sìgi dugu ma a n'a den u bɛ ka Kasi. Den Tora kasi la fo daji Nàn'a Sàran, muso fana y'a Tà k'a Yuguyugu. Jinɛw fana Nàna ka Nà den Minɛ muso la k'a Yugu fo k'a Fàga. Dɔ Fàrala a ka kasi kan. A bɛ o kasi fana na soso dɔ Nàna Bìn a kan k'a Kin a kɔ la, a y'i bolo maanabɔ k'o Bugɔ. O kɛlen, jinɛw Bɔra ka hirri K'a kan tun k'a Cì fo k'a Fàga.
Zan Nàna ka Bɔ sugu la, a y'a Sɔrɔ a muso tɛ 'so a y'i 'sèn Fa ka Taa foro la ka Taa Sɔrɔ a ka foro, a muso a den u bɛɛ tyɛnna. Zan ye ko sugu bɛɛ Kɛ walasa a n'a terikɛ ka ɲɔgɔn Ye. Nkà k'a Tà o don na ka Se bì ma a ni jinɛmasakɛ ma ɲɔgɔn Ye blen. Ɔ, o kɛlen Zan ka nafolo Nàna Ban k'a ka ɲɔ Ban k'a Kɛ bolokɔnin taamasere ye ni ka Laban ka fa Dòn a la.
N y'o Tà yɔrɔ min, ny'a Blà yen.
Blàdon : 2016-06-19 Yɛlɛmako laban : 2017-04-19


text:
Sigida 14 Mɔgɔw wajibiyalen don ka taa dɔgɔtɔrɔso la banajugu minnu na
Nin bana kofɔlen jɛnsɛnnen don Farafinna ani funtenima jamanaw wɛrɛw la. A bɛ sɔrɔ soso dɔw fɔw fɛ, soso minnu bɛ mɔgɔ kin sufɛ.
Samasen fununen min bɛ taa ka segin ani ka dimi kɛ a senkɔrɔ, o ka kan ka ka furakɛ joona. sufɛ jloisɛgɛsɛgɛ bɛ a to samasen banakisɛ kɔkɔbaliw (wucheria bancrofti) ka ye joona.
Aw kana senfunu furakɛli to yen fo a ka yɛlɛma ka kɛ samasen ye.
Iwɛrimɛkitini, Ivermectin ye a fura dɔ ye. Diyetilikaribamazini, Diéthylcarbamazine bɛ se ka a banakisɛw faga fana, ani ka bana kɛnɛya ni aw kɔnna a furakɛli ma. Ka samasen ka kan ka ka opere.
📖 Gafe kɔnɔkow
← Segin kɔfɛ | Taa ɲɛfɛ →


text:
You are using Science Of Synthesis as a Guest.
Please login or sign up for a free trial to access the full content.5.4 Halogenation and Halocyclization of Alkenes
Please login or sign up for a free trial to access the full content.
Andries-Ulmer, A.; Gulder, T., Science of Synthesis: Catalytic Oxidation in Organic Synthesis, (2017) 1, 389.
General Introduction
Oxidative halogenation reactions comprise a plethora of different transformations such as the a-halogenation of carbonyl compounds and the electrophilic halofunctionalization of alkenes. The latter reaction constitutes one of the oldest methods for the functionalization of substrates, and found its way into textbooks already in the 1930s. Since then, halogenations and halocyclizations of alkenes have become workhorses in organic synthesis. They are among the most practical, predictable, and significant reactions, giving rise to a manifold of very useful products. With the carbon—halogen bond (C—Cl, C—Br, C—I) strength being relatively low, halogen atoms serve as good handles for further chemical manipulations, such as substitutions or cross-coupling reactions. In addition to their versatility as synthetic building blocks, halogenated compounds themselves also play an important role as pharmaceuticals, agrochemicals, and materials.
Meeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee ee M=M eeeee eee, ee eeeeeee, eeeeee eeeeeeeeeeeeee eeeeeeeee, eeeeeeeee eee eeeeee eeeeeeee eeeeeeeee eeeee ee Meeeee 8. Mee eeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeee eeee eee eeeeeeeee ee e eeeeeee–eeeeee π-eeeeeee 8, eeeee ee eeeeeeeee eeee eee eeeeeeeeee eee 8 eeee eeeeeeeeee. Mee eeeeeeeee ee eeee eeeeee eeeeeeeeeeeee 8 eee eeeeeeee ee Meeeeee eee Meeeeee ee 8888 ee eeeeeee eee eeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeeeee ee eee eeeeeeeeeeee eee eeeeeeeeeee ee eeeeeee 8.[8] Meeeeeeee eee-eeeeeeeeeee MMM eeeeeee ee Meee eee ee-eeeeeee eeeeee eeee eeeeeeeeee ee eee eeee 8888e.[8–8] Mee eeeeeeee eeeeeeeeee ee eeeeeeee ee eee eeeee-eeeeeeee eeeeeeeeeee 8 ee ee eeeeeeeeeee eeeeeeee ee eeeeeeee eeeeeeeeeee. Meee eeee eeeeeee eeeeee eeee eeeeeeeee ee eeeeeeeeeeeee ee eee eeeeeeee eeeeee eeee (MM8-eeee eeeeeeeee), eeee eeeeeee eeeeeeeeeeee ee eeeeeeee 8 eeee e 8,8-eeee eeeeeeeeeee ee eee eeeeeee eee eee eeeeeeeeee eeeeeeeeeee.
Meeeee 8 Meeeeee Meeeeeeee eee eee Meeeeeeeeeeee Meeeeeeeeeeeeeeeeeeee ee Meeeeee
Meeeeee eee eeeeeeeee eeeeeee eee eeeeeeeeeee ee eeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeee, eee eeeeeeeeeee ee eeeeeeeee eeeeeee eee eee eeeeeeeeeeee ee eeeeeee eeeee eeee e eeeeee eeeeeeeee eee eeeeeeeeeeeee eeeeee eeeeee eeee ee eeeee eeeeeeeeeeeeeee eeee ee M—M, M—M, eee M—M eeee eeeeeeeee. Meeee eee eeee eeeeeeee eeee eeeeeeeeee eeeeeeee ee eeeeeeeee eeeeeeeeeeeee, eeeeeee ee eee eeeeeeeeee ee eeee-eeeeeeee eee eeeeeeeeeeeeeee eeeeeeee, ee eeee ee eeeeeeeee (eeeee-, eeeee-, eeeeeeeee- eee, ee eeeeeeeeee, eeeeeeeeeeeeeeee), eeeeeeeeeeeee. Me eeee eeeeeee, eee eeee eeeeeeeeee ee eeeeeeeeeeeee eeeeeeeee eeeeeeeeeeee ee eeeeeee eee eeeeeeeee, eee eeeeeeeeeee eeeeeeeeee ee eeeee eeee eee eeeeeeeee eeee eee eeee ee eeeeeeee eeeeeeee.
References


text:
Chine et Afrique Sub-Saharienne
Chine
Afrique Sub-Saharienne
Ce groupe est composé des 48 pays suivants : Angola, Bénin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Cameroun, Cap-Vert, République Centrafricaine, Tchad, Comores, Congo, Rép., Congo, Rép. Dém., Côte d'Ivoire, Guinée Equatoriale, Erythrée, Ethiopie, Gabon, Ghana, Guinée, Guinée-Bissau, Kenya, Lesotho, Liberia, Madagascar, Malawi, Mali, Mauritanie, Maurice, Mozambique, Namibie, Niger, Nigeria, Rwanda, São Tomé-et-Principe, Sénégal, Seychelles, Sierra Leone, Somalie, Afrique du Sud, Soudan du Sud, Soudan, Swaziland, Tanzanie, Gambie, Togo, Ouganda, Zambie, Zimbabwé.


text:
1«N xanuntenyi, i tofan, i tofan. I yae rayabu alɔ ganbɛ, e nɔxunxi mafelenyi kui. I xunsɛxɛ gbo. E luxi nɛ alɔ si gɔɔrɛ naxan goroma Galadi geya fari.
2I ɲinyi fiixɛ alɔ yɛxɛɛ gɔɔrɛ naxan xabe maxabaxi, e kelixi maxade. I ɲinyi keren mu baxi, e birin na e boore sɛɛti ma.
3I dɛ tofan, i dɛ kiri luxi nɛ alɔ luuti gbeeli. I xɛrɛ tofan alɔ mangoe naxan ixabaxi a tagi. E makotoxi i xa mafelenyi kui.
4I kɔnyi filinxi, a luxi alɔ Dawuda xa yire makantaxi itexi. I xa kɔnmagore maniyaxi sɔɔrie xa makantasee nan na, naxee gbakuxi sɔɔri banxi kanke.
5I xiɲɛ firinyi luxi nɛ alɔ bole xa gulie, naxee e dɛ madonma sansie tofanyi tagi.
6Soge na goro, kɔɛ naxa so, n tema nɛ labundɛ nun surayi na dɛnnaxɛ.
7N xanuntenyi, i tofan, sese mu luxi i xa tofanyi ra.
8N ma ginɛ, won xa keli Liban, won xa keli Liban Amana geya fari, Seniri nun Xerimon geyae fari, yɛtɛe nun baratɛe na dɛnnaxɛ.
9N ma ginɛ, i n sondonyi rasɛɛwama. N xunya, i na i ya ti n na, n bɔɲɛ ɲɛlɛxinma nɛ. I xa kɔnmagore tofe rafan n ma.
10N ma ginɛ, i xa xanunteya ɲɔxun n bɛ, dangife wɛni ra. A xiri fan dangife labundɛ ra.
11N ma ginɛ, i dɛ kiri ɲɔxun kumi bɛ, i nɛnyi ɲɔxun dangi kumi nun xiɲɛ ra. I xa dugi xiri luxi nɛ alɔ Liban xiri fanyi.»
12«N ma ginɛ, i findixi n gbe nan na, alɔ sansi yire tɛtɛ rabilinxi naxan na. N xunya, i luxi nɛ alɔ n ma kɔlɔnyi, naxan balanxi, mixi gbɛtɛ mu nɔma ye bade naa.
13I fan alɔ sansi yire sansi mɔɔli birin na dɛnnaxɛ, alɔ mangoe, laali, sansi xiri fanyi,
14sansi fuge nerefunyi, wuri bili naxan fuɲi ɲɔxun, wuri bili naxan xiri fan, surayi mɔɔli birin kelixi naxee ma.
15I luxi nɛ alɔ ye naxan minima bɔxi ma, naxan a niyama Liban sansi birin xa fan.»
16«Foye fanyi xa fa kelife kɔɔla ma, kelife yire fanyi ma, alako n ma sansi xiri xa te. N xanuntenyi xa fa n yire, a xa sansi bogi fanyi don naxee findixi a gbe ra.»


text:
1Alatala xa xɔnɛ bara a niya kuye xa ifɔɔrɔ Darisalamu xun ma. A bara barakɛ ba Isirayila ma. A to xɔnɔ, a naxa Isirayila rabolo, a nu ɲɛrɛma ɲama naxan ya ma.
2Marigi mu kinikini e ma. A bara Yaxuba xa banxi birin kana, a bara Yudaya taa makantaxie rabira, a e xa mangɛya masara yaagi ra a xa xɔnɛ kui.
3A to xɔnɔ e ma, a bara Isirayila sɛnbɛ birin kana. E yaxuie to nu e ixɛtɛnfe, Ala bara tondi Isirayila malide. Na xunnakanɛ bara lu alɔ tɛ soxi, a Yaxuba xa bɔxi birin gan.
4A bara a xa xali suxu won xili ma alɔ won yaxui a rabama ki naxɛ. A bara won bɔnbɔ sɛnbɛ ra alɔ a findi won gerefa nan na. A bara won ma mixi birin faxa, won nu ɲɛlɛxinma naxee ra. A xa xɔnɛ bara lu alɔ tɛ naxan bara so Darisalamu hɔrɔmɔbanxi kui.
5Alatala bara lu alɔ won yaxui. A bara Isirayila nun a xa banxi fanyie birin kana. A bara a xa yire makantaxie rabira. A bara Yudaya xa kinikini nun sunnunyi xunmasa.
6A bara a sɛnbɛ ramini na ma, a a xa mixie malande kana. Alatala bara a niya sali xungbe nun malabui lɔxɔɛ sali xa nɛɛmu Siyon na. A bara mangɛ nun sɛrɛxɛdubɛ rayaagi a xa xɔnɛ kui.
7Alatala bara makuya a xa sɛrɛxɛbade ra, a mɛɛ a xa yire sɛniyɛnxi ra. A bara Siyon banxi fanyie sa won yaxui bɛlɛxɛ. Won yaxuie bara gere sɔnxɔɛ rate Alatala xa banxi kui. Na xui nu gbo alɔ xui naxan itema sali lɔxɔɛ.
8Alatala nan a ɲanige a xa Siyon tɛtɛ rabira. A mu siikɛ a rabafe ma. A bara tɛtɛ fari nun a bunyi birin nabira.
9A bara taa naadɛe rabira bɔxi, e balandee birin bara kana. Mangɛe nun kuntigie bara xanin ɲamanɛ gbɛtɛ ma. Sɛriyɛ rabatufe mu na, xɛɛraya fan mu na namiɲɔnmɛe bɛ.
10Siyon forie dɔxɔxi bɔxi, e dɛ bara bobo, e bara xube maso e xunyie ma sunnunyi xa fe ra, e bara sunnun donmae ragoro e ma. Darisalamu ginɛdimɛdie bara e xun sin bɔxi.
11N yaye bara mini han, n bɔɲɛ bara n tɔɔrɔ, n sondonyi bara sunnun n ma ɲama xa gbaloe xa fe ra. Dimɛe nun diyɔrɛe na faxafe taa kui.
12Dimɛe a falama e ngae bɛ, «Donse nun minse sɔtɔma minden?» E nu siga tuxunsan na alɔ mixi maxɔnɔxie, e bira taa kui kirae ra, e ɲɛngi bolon e ngae bɛlɛxɛ.
13N fa munse falama i bɛ kɔrɛ? Siyon, i maniyɛ mu na n bɛ. N i madunduma di? I xa ɲaxankatɛ bara gbo dangi baa ra. Nde nɔma i rayalande?
14I xa namiɲɔnmɛe bara wule laamatunyie masen, e mu i xa yunubi fiixɛ i bɛ, alako i naxa fa lu konyiya kui. E bara wo madaxu wule laamatunyie ra.
15Dangi mixi birin e bɛlɛxɛ bɔnbɔma i ma, e kolinma, e e xunyie malintanma Darisalamu xa fe ra. E a falama, «Singe yi taa tofanyi maniyɛ mu nu na duniɲa, kɔnɔ yakɔsi go?»
16I yaxuie birin na wo mafalafe, e kolinma, e e ɲinyie maxinma wo xa fe ra, e nu a fala, «Won bara e xun nakana alɔ won nu wama a xɔn ma ki naxɛ. Na bara sɔɔnɛya won bɛ.»
17Alatala naxan ɲanige, a na nan nabaxi. A bara a xa wɔyɛnyi rakamali, a naxan masen tɛmui xɔnnakuye. A bara kanari raba, a mu kinikini. A bara a niya i yaxuie xa i mayele. A bara i gerefae sɛnbɛ ragbo yɛ.
18Mixie na wafe Marigi ra e bɔɲɛ birin na. Siyon ɲama, yaye ramini alɔ xure. I naxa i malabu, i xa wa tun.
19Keli, sɔnxɔɛ rate kɔɛ ra. I bɔɲɛ rayensen yɛ alɔ ye, Marigi ya tode ra. I bɛlɛxɛ ti a bɛ i xa die xa simaya xa fe ra, barima e na halakife kaamɛ ra tunxunyie birin na.
20Alatala, i ya ti i bara yi niya naxee ra. A lan ginɛe xa e xa die don, e naxee bari? A lan sɛrɛxɛdubɛe nun namiɲɔnmɛe xa faxa Marigi xa hɔrɔmɔbanxi kui?
21Fonikee nun xɛmɔxie, e birin lantanxi bɔxi ma taa tunxunyie ra. N ma ginɛdimɛdie nun n ma sɛgɛtalae, santidɛgɛma bara e birin faxa. I bara faxɛ ti i xɔnɔ lɔxɔɛ. I bara e kɔn naxaba, I mu kinikini.
22I bara n yaxuie malan n xili ma, alɔ mixie malanma ki naxɛ sali lɔxɔɛ. Alatala xɔnɔ lɔxɔɛ, mixi yo mu lu, mixi fan mu a imini. N naxee xanu, n naxee ramɔ, n yaxuie bara e birin faxa.


text:
1Na xɛmɛ naxa n nagbilen hɔrɔmɔbanxi sode dɛ ra sogetede mabiri, banxi ya nu rafindixi dɛnnaxɛ ma. Mɛnni n naxa ye to mini ra. Na ye nu kelima sɛrɛxɛbade kɔɔla mabiri nɛ.
2Na xɛmɛ naxa n namini kɔɔla sode dɛ ra, muxu tɛtɛ mabilin tande biri ra, han tɛtɛ sode dɛ ra sogetede mabiri. Ye nu xalɛma sode dɛ yirefanyi biri ra.
3Na xɛmɛ to mini sogetede biri ra, luuti nu na a yi ra, a naxa nɔngɔn ya wulu keren maniya mɛnni. A fa n nagiri ye ma, naxan nu bara te han n san kɔnyi.
4A man naxa nɔngɔn ya wulu keren maniya, a n nagiri ye ma, naxan nu bara te han n xinbi. A man naxa nɔngɔn ya wulu keren maniya, a n nagiri ye ma, naxan nu bara te han n tagi.
5A to nɔngɔn ya wulu keren gbɛtɛ maniya, na ye nu bara findi xure ra mixi mu nu nɔma naxan igiride, fo a xa ye masa.
6Na tɛmui a naxa n maxɔrin, «Adamadi, i bara yi fe to a fanyi ra? A naxa n xanin xure dɛ ra.
7Mɛnni n naxa wuri bili gbegbe to, e tixi xure dɛ firin na.»
8Na xɛmɛ naxa a fala n bɛ, «Yi xure xun tixi sogetede nan na, a sa goro Yurudɛn farɛ ma, a sa sin baa ma, naxan ye mu fanxi. Xure ye na baa li dɛnnaxɛ, baa ye fanma nɛ a fanyi ra,
9yɛxɛe fa balo. Yɛxɛ wuyama nɛ mɛnni na xure ye xa fe ra, naxan baa ye fanma. Na xure ye na lu dɛnnaxɛ, nimasee baloma nɛ a fanyi ra.
10Keli En Gedi ma, han a sa dɔxɔ Egelayimi ra, yɛxɛsuxuie dinma nɛ mɛnni birin na, e e xa yɛlɛe sa. Yɛxɛ mɔɔli birin nan suxuma naa, alɔ naxee toma Baa Xungbe ma.
11Ye yire ndee mu fanma, alako fɔxɔɛ xa lu naa.
12Wuri bili mɔɔli birin nan bulama na xure dɛ firinyi ma. E burɛxɛ mu lisima, e bogi fan. Kike yo kike e bogima nɛ a fanyi ra na xure ye xa fe ra naxan kelima hɔrɔmɔbanxi kui. E bogi findima baloe nan na, e burɛxɛ findi seri ra.»
13«Wo Marigi Alatala yi nan masenxi, a naxɛ: Wo xa yi bɔxi itaxun Isirayila bɔnsɔɛ fu nun firinyie ma, a xa findi e kɛ ra. N xa na naaninyie masen wo bɛ. Yusufu bɔnsɔɛ bɔxi itaxunxi firin nan sɔtɔma,
14naxee birin lan. Isirayila bɔxi findima wo birin kɛ nan na, alɔ n na n kali wo benbae bɛ ki naxɛ.»
15Bɔxi naaninyie nan ya: A kɔɔla sɛɛti fɔlɔma Baa Xungbe nan ma, a siga Xetelon kira ra, a dangi Lebo Xamata ra, Tisedadi,
16Berota, Sibirayima, naxan na Damasi nun Xamata tagi, han a sa dɔxɔ Xaseri Tikoni ra, naxan na Xawuran naaninyi ra.
17Na kui, na naaninyi kelima baa xungbe nan ma, a siga han Xasari Enan, naxan na Damasi kɔɔla mabiri. Tisafoni bɔxi na kɔɔla nan ma. Isirayila naaninyi nan na ki kɔɔla mabiri.
18Isirayila bɔxi naaninyi sogetede mabiri kelima Damasi nɛ, a siga Xawuran. Yurudɛn xure findixi naaninyi nan na Galadi bɔxi nun Isirayila bɔxi tagi, a sa baa li sogetede biri ra. Isirayila naaninyi nan na ki sogetede mabiri.
19Isirayila bɔxi naaninyi yirefanyi mabiri kelima Tamari, a siga han Meriba Kadesi, han Misira xure nun baa xungbe ma. Isirayila naaninyi nan na ki yirefanyi mabiri.
20Isirayila bɔxi naaninyi sogegorode mabiri kelima baa xungbe nan ma, han Lebo Xamata longori. Isirayila naaninyi nan na ki sogegorode mabiri.
21«Wo xa yi bɔxi itaxun wo bore ma Isirayila bɔnsɔɛe ki nan ma.
22A xa findi wo kɛ ra, a nun mixie kɛ ra naxee sabatixi wo xɔnyi a nun e xa die. Wo xa e tongo alɔ Isirayila lasiri, naxee kɛ sɔtɔma Isirayila bɔxi ma wo ya ma.
23Na xɔɲɛe sabatixi bɔnsɔɛ naxan ya ma, e xa e kɛ sɔtɔ mɛnni nɛ. Wo Marigi Alatala xui nan na ki.»


text:
1N na tɔɔrɔfe yi ki! N luxi nɛ alɔ mixi naxan sigama sansi bogi bade a ba tɛmui, kɔnɔ a mu wɛni bogi toma naa, a mu xɔrɛ fanyi lima wuri kɔn na alɔ a wama a xɔn ma ki naxɛ.
2Ala xanuntenyie bara ɲɔn bɔxi ma, tinxintɔɛ keren mu luma naa. E birin na e boore tɔɔrɔfe a ɲaaxi ra, kankan gantanyi tema a ngaxakerenyi bɛ.
3E birin fata fe ɲaaxi rabade. Mangɛe, nee wama buɲa tinxintare xɔn ma. Kiitisae, nee kiiti sama kɔbiri nan tun ma fe ra. Kuntigie, nee fan e xa wasabaliya masenma. E birin na fe keren nɛ.
4Naxan na fisamante ra wo ya ma, na tan luma nɛ alɔ tunbe xɔnɛ. Ala xa kiiti lɔxɔɛ bara a li, alɔ ɲama makantɛ a fala ki naxɛ. Ɲama bɔɲɛ mini tɛmui bara fa.
5Wo naxa la wo dɛ fan boore ra, wo naxa la wo xanuntenyi ra, hali wo xa ginɛ naxan a sama wo fɛ ma, wo naxa wo xa gundo birin masen a bɛ.
6Na waxati di xɛmɛ a baba maberema nɛ, di ginɛ ti a nga kanke i, mamadi nun a xa mɔri nga kɔnɲɛma nɛ. Kankan yaxui findima a bari boore yati nan na.
7Kɔnɔ n tan, n ya tima Alatala nan na, n na n xaxili tima n nakisima Ala nan na, barima n Marigi n xui suxuma nɛ.
8I tan Isirayila yaxui, i naxa ɲɛlɛxin n ma tɔɔrɛ ra. Hali n bira nɛ, n man kelima nɛ. Hali n lu nɛ dimi xɔɔra, Alatala nan na n ma yanbɛ ra.
9N to yunubi raba Alatala ra, n fama nɛ a xa xɔnɛ sɔtɔde han a kamali, a fa n xun mafalade, a a xa tinxinyi masen n bɛ.
10N yaxuie na na to, e yaagima nɛ. Singe e nu a falama, «I Marigi Alatala na minden?» Kɔnɔ na tɛmui n tan nan e xa birɛ toma, e maboron sanyi ra alɔ boora naxan na kira ra.
11I tan Isirayila, wo xa tɛtɛ rakeli lɔxɔɛ fama nɛ, wo xa naaninyie igboma nɛ.
12Na lɔxɔɛ mixie fama nɛ wo yire, kelife Asiriya nun Misira taae kui, kelife Misira bɔxi han Efirati xure, kelife baa nde ma a sa dɔxɔ baa gbɛtɛ ra, kelife geya nde ma a sa dɔxɔ geya gbɛtɛ ra.
13Duniɲa bɔxi fama nɛ kanade mixie xa wali ɲaaxie xa fe ra.
14Mɛɛni i xa ɲama ma, barima e findixi i kɛ nan na, naxee sabatixi e kerenyi ma fɔtɔnyi kui fiili fanyi sɛɛti ma. E xa e dɛ madon a fanyi ra, alɔ e nu a rabaxi Basan nun Galadi bɔxi ma tɛmui dangixi ki naxɛ.
15N kaabanakoe masenma nɛ e bɛ, alɔ e mini Misira bɔxi ra lɔxɔɛ naxɛ.
16Sie na wo sɛnbɛ to, e yaagima nɛ e xa sɛnbɛtareya kui.
17E xube donma nɛ alɔ bɔximase, e luma gaaxui nan kui won Marigi Alatala ya ra, e fa sɛrɛn.
18Ala mundun na naxan maniya i ra, naxan yunubi xafarima, naxan diɲɛma a xa kɛ tongomae dɔnxɔɛe ma? I mu xɔnɛ ragatama abadan, barima dugutɛgɛya masenfe muxu bɛ a rafan i ma.
19I man kinikinima nɛ muxu ma, i fama nɛ muxu xa yunubie lude naa, i fa e woli baa bɔtini ma.
20I i xui rakamalima nɛ Yaxuba bɔnsɔɛ bɛ, i hinnɛma nɛ Iburahima bɔnsɔɛ ra, alɔ i i kali a ra muxu benbae bɛ ki naxɛ tɛmui dangixi.


text:
Sigida 19 Denbaw ni matɔrɔniw ka kunnafoniw
Tonso bɔlen kɔfɛ, basi dɔɔni bɛ se ka bɔ, nka o kuntaala man kan ka janya ani a hakɛ man kan ka tɛmɛ litiri kaari kan. (Basi dɔɔni dɔɔni bɔ bɛ se ka to sen na tile dama dɔ nka o tɛ kojugu ye.)
Aw y’aw janto: Joli caman bɛ se ka jigin muso kɔnɔ tuma dɔw la ka sɔrɔ a ma dɔn. Tuma ni tuma, aw bɛ to ka maga-maga a kɔnɔ na. Ni aw yɛ a sɔrɔ kɔnɔbara bɛka bonya, a bɛ se ka kɛ basi jiginnen don a kɔnɔ. Aw b’a tansiyɔn ta ani k’a lajɛ ni bana wɛrɛ taamasiɲɛ t’a la (sɛbɛn ɲɛ Kirinni taamasiɲɛw).
Ni ɛrigonowini (ergonovine), ositosini (ocytocine), walima mizopɔrɔsitɔli (misoprostol) bɛ aw bolo kɔrɔ, aw bɛ o pikiri kɛ jibaatɔ la. (Ni o y’a sɔrɔ tonso ma bɔ fɔlɔ, aw ositosini walima mizopɔrɔsitɔli pikiri kɛ a la, olu fila ka fisa o waati la ka tɛmɛ ɛrigonowini kan.
Walasa ka jibaatɔ ka basibɔn kunbɛn walima k’a nɔgɔya, aw b’a to den ka sin min. Ni den ma sɔn ka sin min, aw bɛ mɔgɔ wɛrɛ bila k’a min walima aw bɛ sinji sama ni fɛɛrɛ wɛrɛ ye nɔgɔya la, o kɔ, aw bɛ sin nukun munumɛnɛ. O bɛna farikolo dɛmɛ k’a yɛrɛ tangalan dɔw dilan minnu bɛ basibɔn nɔgɔya.
Ni basibɔn ma jɔ, walima ni basi caman bɛka bɔ min man teli, aw bɛ wale minnu kɛ olu filɛ:
Ni o bɛɛ la basibɔ tɛka jɔ denso digidigili kɔfɛ, aw bɛ min kɛ, o ye:
Ni basibɔ ma jɔ nin bɛɛ kɔ:
Aw y’a to aw hakili la: Hali n’a y’a sɔrɔ dɔgɔtɔrɔ dɔw bɛ Witamini K di jiginni walima kɔnɔtiɲɛ kɔfɛ walasa ka basibɔn jɔ, aw k’a dɔn k’o a t’a fura ye. Witamini K dabɔra den dɔrɔn de kama; aw kan’a di mɔgɔkɔrɔbaw ma.
Nin fura ninnu bɛɛ ositosini (ocytocine), mizopɔrɔsitɔli (misoprostol), ɛrigometirini (ergométrine) a dɔnnen don ni ɛrigonowini ye (ergonovine) bɛ denso n’a joli siraw kolo gɛlɛya. Ninnu ye furaw ye minnu ka ɲi nka u kɛli farati ka bon kosɛbɛ. N’u kɛcogo ma ɲɛ, walima ni u dira ka kɔn den bangeli ɲɛ, u bɛ se ka kɛ sababu ye ka ba faga walima ka den faga kɔnɔbara la.
N’u kɛra u kɛcogo la, u bɛ den ni ba bɛɛ kisi basibɔn kɔlɔlɔw ma. U kɛcogo ɲuman filɛ:
1. Nin fura ninnu kɛli kunba ye ka basi bɔnni nɔgɔya sani denso ka bɔ: aw bɛ ositosini hakɛ 10 pikiri kɛ a la bobara la walima woro la joona (Ositosini, Ocytocine). Ni ositosini tɛ aw bolokɔrɔ, aw bɛ mizopɔrɔsitɔli kɛ a nɔ na (gafe ɲɛ Mizopɔrɔsitɔli, Misoprostol). Aw bɛ a mikɔrɔgaramu 800 (800 mcg) don a nɛ kɔrɔ, ni yeelenna, a bɛ a tigi bɛ a kunu.
2. Ni jolibɔ daminɛna tonso bɔli kɔfɛ : aw bɛ ositosini hakɛ 10 pikiri kɛ a la bobara la walima woro la. Ni basi ma jɔ sani miniti 20 cɛ, aw hakɛ 10 wɛrɛ kɛ a la tuguni walima aw bɛ mizopɔrɔsitɔli furakisɛ mikɔrɔgaramu 800 (800 mcg) don a nɛ kɔrɔ, ni yeelenna, a bɛ a tigi bɛ a kunu. Aw bɛ se ka ɛrigometirini (Erigotarati, (ergotrate gafe ɲɛ Ɛrigometirini, ergométrine) di a tigi ma. Nka aw kana a di ka a sɔrɔ tonso ma bɔ, wa aw kana a di muso tansiyɔntɔn ma, muso min ka tansiyɔn yɛlɛlen don.
Kunnafoni nafama: Tinminɛmuso walima kɛnɛya tigilamɔgɔ minnu bɛ musow lajigin, jolilajɔfura caman ka kan ka sɔrɔ olu bolokɔrɔ. Muso caman bɛ ntanya u jiginnen kɔfɛ k’a sababu kɛ basibɔn ye k’a sɔrɔ u tun bɛ se ka kisi.
3. Walasa ka muso ka basibɔn jugumanba kɛlɛ jiginni kɔfɛ, jamana ɲɛmɔgɔ dɔw b’a ɲini ocytocine, ergonovine walima misoprostol pikiri kelen ka kɛ muso bɛɛ la. Basibɔn jugumanba kɛlɛli kɔfɛ, nin fura kofɔlen ninnu bɛ se ka musow farila bana caman wɛrɛw furakɛ. Ni nin fura ninnu caman tɛ tinminɛmuso min bolo, o bɛ se k’a taw kɛrɛnkɛrɛn basibɔn jugumanba tigilamɔgɔw kama.
4. Walasa ka basibɔn lajɔ kɔnɔtiɲɛ senfɛ, (sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔtiɲɛni a yɛrɛma). Ni basi bɔnta ka ca k’a sɔrɔ aw yɔrɔ ka jan dɔgɔtɔrɔso la, aw bɛ ocytocine, misoprostol walima ergonovine kɛ a la, i n’a fɔ a ɲɛfɔra cogo min ka tɛmɛ.
Aw y’aw janto: Ka jolilajɔfura (Methergin walima Post-Hypophyse) kɛ walasa ka jiginni lateliya walima ka fanga di tintɔ ma, o farati ka bon kosɛbɛ den ni ba fila bɛɛ ma. Nka, n’a tɛ ɲɛ o kɔ, dɔgɔtɔrɔ walima tinminɛmuso faamuyalenw de bɛ se k’u kɛ. Nin fura ninnu man kan ka kɛ cogosi la ka kɔn jiginni ɲɛ.
Fura ɲuman tɛ yen min bɛ se ka fanga di muso ka jiginni lateliya walima k’a nɔgɔya.
Walasa muso ka fangaba sɔrɔ jiginni na, a ka kan ka balo ɲuman dun ani ka witamini ni joliseginfura ta a ka kɔnɔmaya kalo kɔnɔntɔn kɔnɔ. Aw bɛ dusu don a la a ka furancɛ don denw ni nɔgɔn cɛ walasa a farikolo k’a fanga kɔrɔ sɔrɔ. (Bange kɔlɔsi fɛɛrɛw lajɛ, sɛbɛn ɲɛ Sigida 20 Bangekɔlɔsi fɛɛrɛw).
📖
Gafe kɔnɔkow
← Segin kɔfɛ | Taa ɲɛfɛ →


text:
Sigida 13 Bana minnu bɛ mɔgɔ minɛ ka caya
A bɛ fɔ ko mɔgɔ dɔ kirinna ni a balala ka ja a yɛrɛ ma, ka to ka a sɛrɛkɛsɛrɛkɛ (kirinni). Kirinni sababu bɛ bɔ mɔgɔ kunsɛmɛnabana de la. Den fitiniw na, olu ta sababu caman ye farigan ni farilajidɛsɛ jugumanba ye. Ni banabagatɔ gɛlɛn don, o ta sababu bɛ se ka kɛ kanjabana, kunsɛmɛnasumaya, walima pɔsɔnni ye. Ni musokɔnɔma don, a bɛ se ka kɛ kirinni ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔmaya gɛlɛnyɛba taamasiɲɛw lajɛ). Mɔgɔ min bɛ to ka kirin binnibana (kirikirimasiɲɛ) bɛ se ka sɔrɔ o tigi la.
Kirikirimasiɲɛ suguya ka ca. A la jugumanba ye kirinni bɛ min senkɔrɔ: banabagatɔ bɛ bala ka bin, ka kuru, a fasaw bɛɛ bɛ ja, a ɲɛjɛ dɔrɔn de bɛ bɔ. A bɛ kirin. O kɔ a bɛ yɛrɛyɛrɛ: a bɛ kirin. A bɛ se ka a yɛrɛ nɛn kin ka sugunɛkɛ a bɛ se ka waati jan kɛ ka sɔrɔ a tɛ mɔgɔ dɔn kirini kɔfɛ.
Nin kirinni ninnu bɛ bala ka kɛ, ka sɔrɔ kun tɛ u la, a bɛ se ka kɛ siɲɛ caman. O waatiw de la a bɛ fɔ ko binibana bɛ a tigi la.
O la a ka kan aw ka aw yɛrɛtanga a ma aw seko bɛɛ la ani ka a furakɛ o yɔrɔ bɛɛ la (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kirinni, jali ni Kirinni (jali) fura lajɛ). Binnibana tɛ banakisɛ bana ye o la a tɛ yɛlɛma. Fura tɛ yen min bɛ se ka nin bana in furakɛ, mɔgɔ bɛ se ka a si bɛɛ kɛ ni a ye. (Binnibana min bɛ mɔgɔ minɛ denmisɛnya waatiw la olu dɔw bɛ se ka ban u yɛrɛma kalo walima san damadama kɔnɔ.
Furaw bɛ yen minnu bɛ se ka binni bali. U tacogo ɲuman nafa ka bon kosɛbɛ, ka da a kan binni bɛ se ka kɛ sababu ye ka fiɲɛ bila kunsɛmɛ na min tɛ kɛnɛya tuguni ni a bɛ banabagatɔ kɛ naloma ye. Aw ye dɔgɔtɔrɔw ɲininka waati bɛɛ.
Aw ye aw hakili to a la: U tɛ binnibana kɛnɛya; u bɛ mɔgɔ dɛmɛ ka binni dɔrɔn de bali. A fura ka kan ka ta a tigi si bɛɛ kɔnɔ:
Tuma dɔw la nin fura ninnu ka kan ka ta a tigi si bɛɛ. Aw kana bala ka fura tali jɔ.
📖 Gafe kɔnɔkow
← Segin kɔfɛ | Taa ɲɛfɛ →


text:
Julaya
Julaya ye baara koroba ye Malidenw donna n'a ye kabini lawale la. Mande julaw de kera sababu ye ka silameya ani Bamanankan (Julakan) carin farafina tilebi jamana yoro caman na inafo Burukina Faso, Kɔnɔwari, Sera Leon, Liberiya. Karajako tun be doni kon na walima fali kan. Karajako feereta tun sugu ka ca, kogo, woro, ani makoɲafin werew minu sangawililen jamana kofolen la.
Sisan julaya ni folo ta bolendo ɲogon ma.
Sahara-cɛla jago ye julaya ye min tun yiriwalen Tlebi Afrika duguw ni Mediterane duguw cɛ.


text:
SÉANCE 16 COURS DE DIOULA
1. LÉÇON 16 : KALANSEN TAN NI WƆƆRƆNAN
1.1. BARO SABANAN/THEME 3 : et son ami JAMES au restaurant
Coulibaly bɛ terela kɛ Aïcha ya domunifeereyɔɔrɔ lɔgɔkun laban caman na. Bi sibiri, a taga la domuni kɛ ni a lɔnbagaw dɔ ye Aïcha fɛ. Traduction : Coulibaly prend son déjeuner dans le restaurant de Aicha très souvent les week-end. Aujourd’hui samedi, il est allé manger chez Aïcha avec une de ses connaissances (proches).
Quelques minutes plus tard (wagati/miniti dɔɔni timinin kɔfɛ)
1.2. BAARO NAANINAN/THEME 4 : au kiosque à café du quartier
=== Contexte de communication:: Bɛ kafe min lon bɛɛ sɔgɔma Birahima ya kafefeereyɔɔrɔ (cɔsi) la. A bɛ to ka baaro kɛ ni cɔsi mɔgɔ tɔw ye ninsɔndiya la.
- Traduction
-
prend son café tous les matins au kiosque à café de Birahima. Il a pour habitude de causer (discuter) avec toutes les autres personnes du kiosque dans la bonne humeur (ambiance). ===
-
A ni sɔgɔma
-
N’ba, i ni sɔgɔma ?
-
Hɛrɛ sila ?
-
Hɛrɛ dɔrɔn
-
A sawanin (kɔntannin) bɛ bi dɛ? mun ko bɛ yi?
-
Foyi tɛ yi. Ni Ala ka si ni kɛnɛya d’i ma, i ka kan k’a konyuman lɔn
-
O ye can (tunyan) ye. Can na, a ya ninsɔndiya le bɛ ne lase yan lon bɛɛ
-
O dɔrɔn tɛ dɛ. N ya kafe duman le fana bɛ i lase yan
-
I ma wuya fɔ. Ayiwa, i ya kafe duman dɔ di n ma
-
Ka sukaro caya bi ta la wa ?
-
Ɔn-ɔn, n tɛ sukaro caman fɛ tugun. N ya dɔtɔrɔcɛ ko sukaro caman ma nyi adamaden ma
-
Muna, sukaro bɛ banan jumɛn lase adamaden ma?
-
A bɛ sukarobanan ni banan caman gbɛrɛ di mɔgɔ ma
-
Ne tun tɛ o kalaman. Bi kɔfɛ, ne bena dɔ bɔ n ya sukaro hakɛya la
-
N’i ko kɛ kɔni, i ya banan minsɛninw bena dɔgɔya
-
Heee , dɔtɔrɔya dabila, i ya kafe min.
-


text:
Haʒi Suurili
Haʒi Suurili (Al-Hajj ٱلْحَجّ)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhurila bɛ ni simsiri Naawuni ni gaŋsibu ka cheri kali kam shem, ni di ni tu kamaata ni bɛ taɣi deei Muslinsi ka che kayanim’ maa shɛm, dinzuɣu bɛ bi zaŋdi kali mini adiini n-gabri taba, Muslinsi daadiini bela di ko, ka kali mi be di ko, di bi kperi taba ni.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. Yaa yinim’ ninsalinima! Zom ya yi Duuma (Naawuni). Achiika! Chiyaama yiɣisibu saha tiŋgbani damli maa nyɛla binshɛɣu din bara.
- 2. Dabsi’ shɛli yiniyɛn ti nya li (Chiyaama yiɣisibu maa) ka paɣa so ŋun mɔɣisiri bia bihili tam o bia yela, ka paɣapuulana kam dɔɣi din be o puli ni, ka a nya ninsalinim’ ka bɛ nyɛla ban kuunda, ka mi pala ban nyu dam ka kuunda, amaa! Naawuni daazaaba n-nyɛ din kpɛma.
- 3. Yaha! Ninsalinim’ puuni sheba beni ŋmeri namgbankpeeni Naawuni yɛltɔɣa ni ka di pala ni baŋsi sheli, ka doli la shintaŋ kam ŋun nyɛ tipawumlilana.
- 4. Bɛ (Naawuni) zali zaligu o (shintaŋ) zuɣu ni kadama ŋun ti zaŋ o leei o yura, tɔ! Achiika! O nyɛla ŋun yɛn birgi o, ka boli o n-zaŋ chaŋ sa’iiri (buɣum) daazaaba ni.
- 5. Yaa yinim’ ninsalinima! Yi yi nyɛla ban be zilsigu puuni n- zaŋ chaŋ Chiyaama yiɣisibu, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) n-nam ya ni taŋkpaɣu, din nyaaŋa ka Ti nam ya ni maniyyi (dablim kom), din nyaaŋa, ka Ti chɛ ka di leei ʒitalli, din nyaaŋa ka di leei nimkpilli, din nama pali, ni din nama bi pali, domin Ti baŋsi ya (Ti nam yiko). Yaha! Ti zaandila Ti ni bɔri shɛli paɣaba tolaansi puuni hali ni saha sheli (dɔɣim saha). Din nyaaŋa, ka Tiyihi yana ka yinyɛla bileri, din nyaaŋa kayi ti saɣi daadama. Yaha! Yi puuni so beni ka bɛ yɛn deegi o nyɛvuli (ka o na bi saɣi daadam), ka yi puuni so mi beni ka bɛ labsiri o filiŋ bɛhigu (kurginsim) puuni, domin o ti di lahi mi shɛli milinsi nyaaŋa. Yaha! Ka a nyari tiŋgbani ka di nyɛla din kuui, di yi ti niŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi kom na di zuɣu, ka di dam ka piri, ka yihi bimbirili balibu kam din viɛla na.
- 6. Ŋɔ maa daliri nyɛla achiika! Naawuni n-nyɛ yelimaŋli. Yaha! Achiika! Ŋuna n-neeri kpiimba. Yaha! Achiika! Ŋuna n-nyɛ Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 7. Yaha! Achiika! Chiyaama yiɣisibu nyɛla din yɛn kana ka zilsigu shɛli ka di puuni. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti yiɣisi ban be gbala ni.
- 8. Yaha! Ninsalinim’ puuni, so beni ŋmeri namgbankpeeni Naawuni yeltɔɣanika di pa ni baŋsim sheli, o mi ka dolsigu bee litaafi sheli din mali neesim (din wuhiri o sochibga).
- 9. Ka o nyɛla ŋun sheendi o niŋgoli, domin o birgi ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli. Tɔ! Filiŋ be ozuɣu Dunia puuni. Yaha! Zaadali ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti lahi yɛn chɛ ka o lam azaaba shɛli din nyɛ buɣum.
- 10. (Ka bɛ yɛli o): “Ŋɔ maa (azaaba ŋɔ bi yi shɛlina naɣila) domin a nuhi ayi ni daŋsi tuun’ shɛli. Yaha! Achiika! Naawuni pala Ŋun diri daba zualinsi.
- 11. Yaha! Ninsalinim’ puuni so beni jemdi Naawuni ni yeɣiyini. Alheeri sheli yipaagi o, ka o niŋ suhudoo ni dina, amaa! Dahindi sheli yi nya o, ka o lԑbi biri. Tɔ! Oniŋ ashaara Dunia ni Chiyaama, dina n-nyɛ ashaara din be polo ni.
- 12. O ni jemdi shɛli din pa Naawuni maa ku tooi niŋ o chuuta bee anfaani sheli. Tɔ! Dina n-nyɛ birginsim din niŋ katiŋa (ka chɛ dolsigu).
- 13. Ojemdila din chuuta be yoma n-gari di daanfaani, di (buɣuli maa) be ni di leei sɔŋda, ka lahi be ni di leei zo.
- 14. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn kpehi ninvuɣu sheba ban ti yelimaŋli ka tum tuunvela Alizanda yili sheŋa kulibɔna ni yɛn tizɔri gindi di gbinni. Achiika! Naawuni tumdila O ni bɔri sheli.
- 15. Ninvuɣu so ŋun tehiri ni di kariya ka Naawuni sɔŋ o (Annabi Muhammadu) Dunia ni Chiyaama, tɔ! Ŋun teemi mia m-bahi zuɣusaa (ka yili o maŋa), ka ŋma n-chihi li, ka nya o lala nabiɛri maa ni tooi vuui o bɛrim maa.
- 16. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li (Alkur’aani) na, ka di nyɛ dalirinim’ din be polo ni. Yaha! Achiika! Naawuni dolsirila O ni yu ninvuɣu so.
- 17. Achiika! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli (Muslinnima), ni Yahuudunima, ni ban jemdi saŋmarsi bee Malaaikanima, ni Nashaaranima (dolodolonima), ni Majuusinima (ban jemdi buɣum), n-ti pahi ban bo nyintahi n-ti Naawuni, achiika! Naawuni ni ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni Zaadali. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun diri binshɛɣu kam shɛhira.
- 18. A bi nya kadama achiika! Naawuni maa, (binnamdi sheŋa) ban be sagbana ni, ni ban be tiŋgbani yaaŋa zuɣu, n-ti pahi wuntaŋ’ mini goli, ni saŋmarsi, ni zoya, n-ti pahi biŋkɔbri mini ninsalinim’ puuni pam niŋdila suzuuda n-tiri O. Bɛ pam mi beni ka azaaba yɛn ti niŋ talahi bɛ zuɣu. Dinzuɣu, Naawuni ni filim so, tɔ! So n-kani yɛn tooi tibgi o. Achiika! Naawuni tumdila O ni bɔri sheli.
- 19. Salonima ayi ŋɔ maa n-niŋ namgbankpeeni bɛ Duuma (Naawuni) yɛltɔɣa ni. Dinzuɣu ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali maa, bɛ yɛn ti ŋmahila buɣum sitira n-ti ba (Zaadali), ka bɛ kpaari kotulum m-bahiri bɛ zuɣuri ni.
- 20. Dina ka bɛ yɛn ti mali nyelgiri din be bɛ puya ni mini bɛ nimgbiŋgbana.
- 21. Ka bɛ lahi mali kurugu hammanima m-buri ba.
- 22. Saha sheli kam ka bɛ yi ti bɔri ni bɛ yi di (buɣum maa) ni, ka bɛ taɣi ba labsi di puuni, ka chɛ ka bɛ lam buɣum shɛli din nyoori daazaaba.
- 23. Achiika! Naawuni ni zaŋ ninvuɣu sheba ban tiyelimaŋli ka tum tuunvela m-kpehi Alizanda yili sheŋa din kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di gbinni, ka bɛ yɛn ti dihi ba nachinsi ni salima baŋsi, n-ti pahi alulluɣi, ka bɛ sitira yɛn ti nyɛ silki.
- 24. Yaha! Bɛ daa dolsi ba mi n-zaŋ chaŋ yeltɔɣa suŋ (Dunia puuni), ka daa dolsi ba n-zaŋ chaŋ paɣibu soli.
- 25. Achiika! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali, ka taɣiri (ninsalinim’) ka chɛ Naawuni soli mini Harami jiŋ’ shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ zali ninsalinim’ zuɣu,ka di nyɛ yim n-ti ŋun ʒi Maka, ni ŋun yi shɛli polo na. Yaha! Ŋun tiyuni o milgi ka chɛ yɛlimaŋli di puuni ni zualinsi, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ ka o lam azaabakpeeni.
- 26. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa wuhi Annabi Ibrahima Ka’aba zaashee, (ka yeli o): “Di laɣim M (Naawuni) mini shɛli jem, kaniŋ N duu kasi, domin ban yɛn ti gindi li, ka zaandi puhiri jiŋli, ni ban kurundi ka ŋmeri gbieɣu.
- 27. Yaha! (Yaa nyini Ibrahima)! Bolmi ninsalinim’ ni bɛ ti niŋ haʒi, bɛ nyɛla ban yɛn ka a na bɛ napɔna zuɣu, ni laakumi kɔɣu kam zuɣu, bɛ nyɛla ban yɛn yi soli waɣinli kam n-kana.
- 28. Domin bɛ ti nya bɛ daanfaani ni nyɛ shɛli, ka boli Naawuni yuli dabsimira (Haʒi dabsa) la puuni, domin O ni largi ba yiŋ biŋkobri la zuɣu. Dinzuɣu, ŋubmi ya di puuni shɛli, ka dihi ya faralana ŋun be miisim ni.
- 29. Di nyaaŋa, di tuya ni bɛ yihi bɛ daɣari (Ka bɛ pini bɛ zabri), ka pali bɛ daalikauli. Yaha! Ka bɛ gili yilikurili maa (Ka’aba).
- 30. Dini nyɛ shem, ŋun kam tibgi Naawuni zalsi, tɔ! Dina n-nyɛ viɛnyɛla n-zaŋ ti o o Duuma sani. Yaha! Bɛ niŋ yiŋ biŋkɔbri halalsi n-tin ya, naɣila bɛ ni karindi sheli n-tiri ya (Alkur’aani puuni) maa. Dinzuɣu, niŋmi ya katiŋ’ ka chɛ daɣiri din yi buɣajema ni na, ka Niŋ ya katiŋ’ ka chɛʒiri yɛltɔɣa.
- 31. Ka yi nyɛla ban zani tuhi Naawuni ni jema, ka pa ban laɣindi O mini shɛli, dinzuɣu, ŋun ti bo nyintaa ti Naawuni, tɔ! Achiika! Di ŋmanila o yila zuɣusaa n-lu na, ka noombihi ʒɛri o, bee ka pɔhim ʒɛ o n-ti labi katiŋa.
- 32. Di ni nyɛ shem, ŋun tibgi Naawuni daadiini alaamanima, tɔ! Achiika! Di be suhiri wuntia puuni.
- 33. Yi (Alahiʒinim’) mali anfaani di puuni, hali ni sahamirili (bɛ kɔrgibu saha). Din nyaaŋa, di kɔrgibu shee nnyɛ yili kurli maa (Ka’aba) gbini.
- 34. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) zali la ali’umma kam ka bɛ mali kɔrgibu shee, kadama bɛ bolimi Naawuni yuli O ni largi ba biŋkɔb’ shɛŋa maa zuɣu. Dinzuɣu, yi Duuma nyɛla Duuma yino, zaŋmi yi maŋ’ zaasa n-ti O. Dinzuɣu, (yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu sheba ban filindi bɛ maŋa n-tiri Naawuni maa suhupelli lahibali (ni Alizanda).
- 35. Ninvuɣu sheba bɛ yi ti boli Naawuni yuli, ka bɛ suhiri dam, ni ban niŋdi suɣulo ni yɛlibɛɣu din nya ba, ka nyɛla ninvuɣu sheba ban puhiri jiŋli, ka dihira Ti ni largi ba sheli puuni.
- 36. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) zali ya la laakumi kara maa ka bɛ be Naawuni jɛma daalaamanim’ puuni. Yi mali anfaani di (biŋkobri maa) ni, dinzuɣu (yi yi yɛnkɔrgi ba) tɔ! Yin bolimi ya Naawuni yuli bɛ zuɣu ka bɛ nyɛla ban ʒe m-pa taba zuɣu (kɔrgibu maa shee). Dinzuɣu, bɛ yi ti lu bɛ yɛɣili, tɔ! Yin ŋubmi ya di puuni shɛli, ka dihi ya faralana ŋun bi suhira, ni barimaanda. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) balgi ba n-tin ya, domin achiika! Yi ni paɣi (Naawuni).
- 37. Di kariya ka di nimdi mini di ʒima paai Naawuni sani, amaa! Wuntia din yi yi sani m-paari o. Lala ka Ti balgi ba ntin ya, domin yi tibgi Naawuni O ni dolsi ya la zuɣu. Dinzuɣu! (Yaa nyini Annabi): “Tim tuunviɛla nim’ suhupielli lahibali (ni Alizanda).”
- 38. Achiika! Naawuni taɣirila ninvuɣu sheba ban tiyelimaŋli (ka chɛ chɛfurinim’ barina). Achiika! Naawuni bi bɔri bilkɔŋsilana kam, ni gutulunsi lana.
- 39. Bɛ saɣi ti bɛ ni tuhiri ninvuɣu shɛba (Muslinnim’) maa (kadama be gba tuhumi bɛ chɛfurinim’ maa), domin bɛ di ba zualinsi. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti ba nasara.
- 40. Ninvuɣu sheba bɛ ni yihi bɛ yiŋsi puuni, ka di pa ni yelimaŋli sheli zuɣu m-pahila bɛ yelimi: “Ti Duuma n-nyɛ Naawuni.” Di yi di pala Naawuni ni zaŋdi ninsalinima n-taɣiri taba zuɣu, bɛ naan wurim faaranim’ jɛma shee, ni cheechi duri, ni Yahuudunim’ gba jema shee, n-ti pahi Muslinnim’ jiŋ’ sheŋa bɛ ni boondi Naawuni yuli di puuni pam. Yaha! Achiika! Naawuni sɔŋdila ŋun sɔŋdi O. Achiika! Naawuni nyɛla Kpeŋlana, Nyɛŋda.
- 41. Ninvuɣu sheba Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti ba yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu,ka bɛ puhiri jiŋli, ka tiri zakka, ka puhiri tuunvela tumbu, ka mɔŋdi Naawuni ni mɔŋ sheli. Achiika! Naawuni sani ka yellikam bahigu be.
- 42. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Achiika! Annabi Nuhu niriba daa labsi o ʒirilana poi ni bana, n-ti pahi Aadu mini samuudunima (Annabi Hudu mini Annabi Salihu niriba).
- 43. Ni Annabi Ibrahima niriba, n-ti pahi Annabi Lutu niriba.
- 44. Ni Madyana nima (Annabi Sayibu niriba). Yaha! Bɛ daa labsi Annabi Musa ʒirilana, ka N (Mani Naawuni) daa naɣisi ti chefurnima, din nyaaŋa, ka n-daa ti gbaai ba gbaarikpeeni, ka wula n-daa leei nyɛ namgbankpeeni ni N (Mani Naawuni) yɛltɔɣa?
- 45. Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbani shɛli hallaka, ka di nyɛla din di zualinsi, ka nyɛla di lu n-dahim di nyɛbli zuɣu, ni kobil’ shɛli din nyɛ zaɣikuŋ, ni nam yiya din du zuɣusaa.
- 46. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chefurinim’) bɛ gola tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka di chɛ ka bɛ mali suhi shɛŋabɛ ni yɛn mali tɛhira, bee tiba din wumdi yelimaŋli, domin achiika! Di ni nyɛ shɛm, nimbihi bɛ zomda, amaa! Suhiri din be nyɔri ni n-nyɛ din zomda.
- 47. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔri yomyom’ a sani (ni a chɛ ka) azaaba kaba na, Naawuni mi bɛ yiɣisiri O daalikauli. Yaha! Achiika! (Chiyaama) dahinyini a Duuma sani ŋmanila yuuntuhuli yi (Dunia) laasabu puuni.
- 48. Di zooiya ka N (Mani Naawuni) naɣisi ti tiŋgbani shɛli, ka di nyɛla din di zualinsi, din nyaaŋa, ka N-ti gbaai. Yaha! N-sani n-nyɛ labbu shee.
- 49. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Mani nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.”
- 50. Dinzuɣu, ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli, ka tum tuunviela, bɛ mali chɛmpaŋ, ni arzichi din bara.
- 51. Yaha! Ninvuɣu sheba ban yi n-zani ni bɛ saɣim Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, ka tɛhiri ni bɛ nyɛla banyɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo n-tilgi), ban nim n-nyɛʒehiimi buɣum bihi.
- 52. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim tuun’ so, bee Annabi so na poi ni nyini, naɣila o yi ti niŋ kore (ni yɛltɔɣa sheli), shintaŋ zaŋdila binshɛɣu n-labi o ni niŋdi sheli kore maa ni, ka Naawuni mi nyehi shintaŋ ni zaŋ shɛli labi maa, din nyaaŋa ka Naawuni viɛlgi O aayanima. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgu lana.
- 53. Domin O (Naawuni) zaŋ shintaŋ ni zaŋ shɛli labi maa ka di nyɛ dahimbu nti ninvuɣu sheba doro (munaafichitali) ni be bɛ suhiri ni, ni ninvuɣu sheba ban suhiri kuui. Achiika! Zualindiriba be namgbanikpeeni puuni din niŋ katiŋa.
- 54. Yaha! Domin ninvuɣu sheba bɛ (Naawuni) ni ti baŋsim maa baŋ ni achiika, di (Alkur’aani) nyɛla yɛlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sanina,kati li yɛlimaŋli, ka bɛ suhiri doni. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn dolsi ninvuɣu sheba ban ti yelimaŋli n-zaŋ chaŋ sochibga.
- 55. Yaha! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa bi yɛn milgi ka kuli be zilsigu puuni hali ka Chiyaama yiɣisibu ti libgi ba, bee ka dabsiŋɔli (Zaadali) la daazaaba ti kaba ba na.
- 56. Dindali maa, nam daa yɛn nyɛla Naawuni ko dini, ka O yɛn ti niŋ fukumsi bɛ (daba) sunsuuni. Achiika! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli ka tum tuunviela, tɔ!Bɛ yɛn ti bela yolsigu Daalizanda yiya la puuni.
- 57. Yaha! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali, ka labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ! Filiŋ daazaaba be bɛ zuɣu (Zaadali).
- 58. Yaha! Ninvuɣu sheba ban zo Hiʒira Naawuni soli, din nyaaŋa ka bɛ ku ba, bee ka bɛ kpi, achiika! Naawuni ni largi ba arzichi din vɛla (Alizanda). Achiika! Naawuni n-nyɛŊun gari ŋun kam tiri arzichi.
- 59. Achiika! O (Naawuni) ni kpehi ba kpehilishee ka bɛ mammaŋ’ ti paɣi li. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Suɣulolana titali.
- 60. Lala n-nyɛ li, ŋun ti bɔhi bieri,ka di saɣisi bɛ ni niŋ obɛrim sheli tariga, din nyaaŋa ka bɛ lahi di o zualinsi, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti o nasara. Achiika! Naawuni nyɛla, Chempaŋlana, Gaafara Duuma.
- 61. Ŋɔ maa daliri nyɛla domin achiika! Naawuni nyɛla Ŋun zaŋdi yuŋ kpehiri wuntaŋ’ ni, ka zaŋdi wuntaŋ’ kpehiri yuŋ ni. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara.
- 62. Ŋɔ maa daliri nyɛla domin achiika! Naawuni n-nyɛ yelimaŋli. Yaha! Achiika! Bɛ (chɛfurinim’) ni jɛmdi binyer’ sheŋa ka di pa Ŋuna (Naawuni) maa nyɛla ʒiri. Achiika! Naawuni mi nyɛla Ŋun nam du ka galsi.
- 63. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di ni bɔŋɔ,abɛ mi ni achiika! Naawuni n-nyɛŊun siɣisi kom na zuɣusaa ka tiŋgbani leei vakaha. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun balgiri yɛla n-tiri O daba, Ŋun mi din sɔɣi.
- 64. Ŋuna n-su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Yaha! Baŋmi ni kadama achiika! Naawuni n-nyɛ Bundana, Duuma paɣirigu.
- 65. Di ni bɔŋɔ, a bi nya kadama achiika! Naawuni n-nyɛŊun balgi din be tiŋgbani ni, ni ŋarim din chani kom ni ni O zaligu, ka O gbibi sagbana domin di ti lu tiŋgbani ni zuɣu naɣila ni O yɛdda. Achiika! Naawuni nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 66. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊuntin yanyɛvuya, din nyaaŋa ka O kuri ya, kati lahiyɛn neei ya di nyaaŋa. Achiika! Ninsala nyɛla ŋun zooi gutulunsi.
- 67. Ti (Tinim’ Naawuni) zalila niriba kam ka bɛ mali zaligu ka mali li tumdi tuma. Dinzuɣu, (yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka bɛ (chefurinim’) ŋme a namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ (a daadiini) polo. Yaha! Bolimi (ninsalinima) n-zaŋ chaŋ a Duuma (Naawuni) polo. Achiika! A nyɛla ŋun be dolsigu din nyɛ sochibgu zuɣu.
- 68. Yaha! Bɛ (chɛfurinim’) yi ŋme a namgbankpeeni, tɔ! Nyini yelima: “Naawuni mi yi tuuntumsa.”
- 69. Naawuni ni ti niŋ fukumsi yi sunsuuni Zaadali n-zaŋ chaŋ yi ni ŋmeri namgbankpeeni shɛli puuni maa.
- 70. (Yaa nyini Annabi)! A bi mi ni kadama achiika! Naawuni mi din be sagbana mini tiŋgbani ni. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla din be litaafi (Lauhul Mahfuuz) ni. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla soochi n-zaŋ ti Naawuni.
- 71. Ka bɛ (Maka chefurinim’) naan jemdi binyer’ sheŋa din pa Naawuni, ka di nyɛla O ni bi siɣisi sheli daliri na, bɛ mi ka di baŋsim shɛli. Dinzuɣu, zualindiriba ti ka ŋun yɛn sɔŋ ba (Zaadali).
- 72. Yaha! Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ tiri ba, a ni baŋ ni ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali maa je li bɛ nina polo, di di naan chɛ biɛla ni bɛ gɔhi ninvuɣu sheba ban karindi Ti aayanima n-tiri ba maa. (Yaa nyini Annabi) Yelima: “Di ni bɔŋɔ, n-tim ya lahibali ni din be n-gari lala? Dina nnyɛ buɣum sheli Naawuni ni niŋ ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali di daalikauli la. Yaha! Di labbu shee maa nyɛla din be.”
- 73. Yaa yinim’ ninsalinima! Bɛ ti ŋmahinli, dinzuɣu wummi ya li. Achiika! Binyer’ sheŋa yi (chɛfurinim’) ni jemdi ka di pa Naawuni maa ku tooi nam zoo, hali di yi niŋ ka bɛ (buɣa maa) zaa yi laɣim ni bɛ tum lala tuma. Yaha! Zoo yi dargi deei shɛli bɛ sani, bɛ ku tooi fa lika chɛ o, ŋun bɔri bukaata malgu, ni bɛ ni bɔri bukaata so sani maa zaasa chɔɣim ya.
- 74. Bɛ bi tibgi Naawuni ni di ni tu bɛ tibgi O shem. Achiika! Naawuni nyɛla Kpeŋlana, Nyɛŋda.
- 75. Naawuni gahindila tuun’ shɛba Malaaikanim’ puuni, ka lahi gahindi ninsalinim’ puuni. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara.
- 76. O (Naawuni) mi din be bɛ tooni, ni din be bɛ nyaaŋa (Dunia ni Chiyaama). Yaha! Naawuni sani ka bɛ labsiri yellikam.
- 77. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Kurummi ya ka ŋme gbieɣu n-ti Naawuni, ka jem ya yi Duuma (Naawuni), ka tum ya din viɛla, achiika! Yi nyɛla ban yɛn tilgi.
- 78. Yaha! Tuhimi ya Naawuni soli zuɣu ni di ni tu kamaata ni shem, Ŋuna (Naawuni) n-gahim ya. Yaha! O bi zaŋ wahala sheli m-pa yi zuɣu adiini (Muslinsi) puuni. Di nyɛla yi ba Annabi Ibrahima daadiini, ŋuna n-nyɛŋun daa boli ya Muslinnima (litaafi shɛŋa din pun gari maa ni), n-ti pahi (Alkur’aani) ŋɔ maa puuni, domin Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) ti leei Shɛhiradira n-tin ya (Zaadali), ka yi gba leei shɛhiradiriba n-ti ninsalinima. Dinzuɣu, puhimi ya jinli, ka tin ya zaka, ka dihi ya Naawuni tabli, Ŋuna n-nyɛ yi Taɣira. M-bo ni Taɣira. Yaha! M-bo ni Sɔŋda.
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.


text:
Coronavirus bana bɛ ka kunbɛn cogodi kalandenw fɛ Fransi?
A jɛnsɛnna : A falenna :
Baro ye taalikɛ Coronavirus bana kan. Burkina sifinw nyɛmɔgɔ Fransi, Aly Traoré de kuman na o kan.
- Lamɛnbaga 5, whatsapp sanfɛ, ka bɔ Mali, Burkina, ani Sénégal y’u fɛla fɔ Coronavirus bana kan.
- Ladilikan : Dr Boubacar Niaré, Mali dokotorow ka lafasalikɛ-ton nyɛmaa, coronavirus kan
- Togodaw Kunkan : kuma di la Radio Meguetan nyɛmɔgɔ ma, Lassana Diarra
- Dokilidala lakodonen ye K Maroun de ye ka bɔ Côte d’Ivoire.


text:
Barack Obama
Barak Hussein Obama II (flanan) bangera Uti tle 4, san 1961 (tanikɔnɔntɔn biwɔrɔ ni kelen), Amerika Keleyalen Jamanaw ka binaani ni naaninan ani sisan jamanakuntigi don. Farafin Amerikika fɔlɔ don min sera nin jɔyɔrɔ in la. Obama tun ye Kelenyalen Jamanaw Senatori fitini ye kabo Illinois (Ilinɔy) kata Januari tle 3, san 2005 fokase jɔyɔrɔbla ma Nofanbru tle 16, san 2008 ka sabu k’a sugantili jamanakutigi ye. A ye jamanakuntigiya kalili ke Januari tle 20, san 2008 kromokari ɲanaje senfɛ US (yu es) Kapitol la.
Obama bɔra Kolonbia Sanjankalanso la ani Havard Shariya Kalanso, yen min a kera Farafin Amerikika fɔlɔ ye min ye Havard Shariya Gafe ɲɛmɔgɔya kɛ. A ye baarakɛ inafo sigidako labenna, a kɛra duguden josiraw lapasabaa ye Shikago, ka kɔn a ka tuma sabaa kɛ Illinois Sena la kata 1997 kabla san 2004. A dɛselen ka sigiyɔrɔ sɔrɔ Wasadenw ka So (House of Representatives) la san 2000, Obama sugantira kataa Sena la Nofanbru san 2004. Obama ye dantigɛliba kɛ Bɛjɛfangako Faso Lajɛ senfɛ Juyekalo san 2004.
Tumamin a tun ye tɔnden ye Bɛjɛfangako jamadɔgon la Kongresi 109nan la, Obama kera sabu ye ka shariya ta ka ɲɛshin ladala maramafen dansigili ma ani ka sinsinikɛ forobacako nɔminɛli kurufa nafolow labaara tɔ. A ye tamaw kɛ kataa Kɔrɔn Eropa, Cɛma Kɔrɔn, ani Afrika. Kongresi 110nan kɔnɔ a kera sabu ye ka shariyaw ta katra yeremakaran (lobbying) ma ani kalafli shuyaniw, fiɲɛ yɛlɛma, koloko jahadi ani US (yu es) sɔrasi mɔgɔw ladonni n'u seginna kabɔ kɛlɛyɔrɔ Irak ani Afganistan.
Barak Obama bangera Kapi'olani Kɛnɛyaso Musow ani Denmisenw kama Honolulu dugu la, Hawaii a bamuso fɛ Ann Dunham o ye Amerikika farajɛ ye kabɔ Wachita, Kansas min bɔkolo ye Ingliziw ye. A fa ye Barak Obama kɔrɔba kabɔ Luo kabla la Nyang'oma Kogelo, Nyanza mara la Kenya jamana kan. A mansaw ye ɲwan ye san 1960 u tun ye kalandenw ye Hawaii ka Sanjankalanso la Manoa, a facɛ tun ye tunga kalanden ye. U ye furukɛ Febuyekalo tle 2, san 1961, kasɔrɔ ka fara tumamin Obama shi tun bɛ san fla, u sɔrɔla ka furusa san 1964. Obama fa seginna kataa Kenya minna a y'a den ye shiɲɛ kelen kasɔrɔ ka too siraba kasara la san 1982.


text:
- Noweli arajo b33 balima bama banankun bangebagaw bayɛlɛmɛ bee bubunin bulu buteli bɔ bɔli da tugu daminɛ dan baga darapo datugulan dendennin di sɔnkɔ dokotoromuso duguba dugumɛnɛ dɔlɔ dɔnkɛ dɛmɛ faamaya faso file furusɛti gnankini gninika jamana jara jasa jibon joni? jɔsilan ka baro kɛ ka bɛn... ka da - la ka fanga don la ka sigi ka sukubɛ ka sɛkɛn ka tɔni kalo kasara kiiri so kiriyɔn kono kungo ladege kɔfɛ kɛ a ye labɛn lenburuba mananin masaya muru nfirinfirinin ntori nɔla bila sa san sanbɛ sanbɛ senkuru sigida sini sogo sɛnɛkɛyɔrɔ tabali tamati ton tunga la tala tɔnkɔnɔ warimisɛn yan ɔridinatɛri
- Akan Bamanankan Bambara Gusiikan Italiya


text:
Eropa
Eropa ye ladala gun wolonfla dɔ ye Dugukolo kan. A be dancɛbo Saheli fɛ ni Artik Kɔgɔji, tlebi Atlantik Kɔgɔji, worodugu ni Mediterane Baji, worodugukɔrɔn ni Kokazi Kuluw, ani Baji Fin min tugunnen Mediterane la. Ural Kuluw, Ural Ba ani Kaspian Baji bɛ Asia ni Eropa dancɛbo kɔrɔn fɛ.
Eropa ye jɛn gunw ladogomani flanan ye fɛnsɛn hokmu kɔnɔ, a be datugunnikɛ masurunyala 10,180,000 kare kilometres (3,930,000 kare mi) walima 2% Dugukolo fɛnsɛn na. A bɛ jatigiyalikɛ yɛrɛta jamana hakɛ caman na nin bɛsɛ 50 ma. Eropa jamanaw bɛɛ la, Risila de y'a labebele jamanaden ani dugukolo fɛnsɛn kunda, tumamin a bɛɛ lafitini ye Vatikan ye. Eropa bena jɔyɔrɔ sabanan na duguden caya la, Asia ani Afrika kɔfɛ ni mogo 710,000,000 walima masuruya la 11% dunia kɔnɔ mɔgɔw la. Obenata, Eropa mogow preprelatigɛlen tɛ inafo a bɛ famu ko gun bɛ talikɛ sekonidɔnko ni marako krɛnkrɛnen la cogo min.
Eropaka Jɛkulu ye Eropaka Keleya fanga-matarafali bolofaran ye. Jɛkulu in ɲasinnen shariya bolodali, gnaniw matarafali, kelenya benkanw tɔpɔtɔli ani don-ko-don koɲa latɛmɛni.


text:
"Europe" tɔnba ka kɔkan ko ɲanabɔla Joseph Borrel ye taama kɛ "Russie" Alexei Navalny ka ko kan
12 février 2021 à 08h34
Dɔgɔkun tɛmɛnen, "Europe" tɔnba ka kɔkan ko ɲanabɔla Joseph Borrel tara "Russie" jamana kɔnɔ sanko ka kumaɲɔgonya kɛ ni jamana marabaw ye fangasi Alexei Navalny nɔminɛli ko kan.
O taama kɔ, a ya laɲini "Europe" jamana ɲamaw fɛ k'u ka ɲanki bɛn Russie jamana kan. Nka tama in ma bɛn "Europe" wasaden dɔw ma, olu yɛrɛ ko fɔ Joseph Borrell ka baara bila.
"Russie marabaw bɛ ka fanga bilen de yira, hinɛ fosi de t'u dusula Navalny ko la. A ka kan ɲangi ka boloda. O ye Europe tɔnba ka kɔkan ko ɲanabɔla".
Nin ye Joseph Borrel kuma kan ye a segini kɔ ka bɔ Russie jamana kɔnɔ.
Ale kun tara lɔgɔkun tɛmɛni na jamana in kɔnɔ sanko ka kumaɲɔgonya kɛ ni Russie ɲamaw ye Alexei Navalny ko kan. Russie fangasina in ka kiri kɔ, kaso la ɲangi bɛn na a kan. Joseph Borrell ma se k'a a ɲada cɛ in kan kaso la i n'a fɔ ale kun ya laɲini cɔgɔmi.
"Europ" tɔn ka ciden saaba yɛrɛ gwin na ka bɔ Russie jamana kɔnɔ o sen kɔrɔ.
Joseph Borrell ka Russie taama tɛmɛcɔgɔ ma bɛn fehu "Europe" tɔnba wasaden dɔw ma. Olu fɛ, a tara "Europe" bɛ le malo taama in fɛ. Wasaden nunnu y'a laɲinin a fɛ k'a ka baara bila. O kɔfɛ u tilara ka ɲini a ɲama Charles Michel fɛ a ka bɔ baarala. Nka ale ko a ka danaya b'a kan.
"Europe" tɔnba jamana dɔw ka kɔkan minisiri kun m'a jɛ ni Joseph Borrell ka Russie taga ye.
Commentaires(0)
Vous devez être connecté pour commenter
Se connecter Inscription
Se connecter Inscription


text:
Boubacar Sidiki HAIDARA, Joe BIDEN ni farafin jamanaw cɛ bɛna kɛ cogodi?
24 janvier 2021 à 12h01
Donald TRUMPE ka fanga bɛ kuncɛ bi, Joe BIDEN de bɛna sigi a nɔ na bi tilegan in na.
Baara minnu bɛ ka cɛ in makɔnɔ, a ni farafin jamanaw cɛ bɛna kɛ cogodi?
Safi LUNA y’o ɲininkaliw de sɛmɛ Boubacar Sidiki HAIDARA la. Ale ye ''Journal du Mali'' kunnafonisɛbɛn kunnafonidilaw ka ɲɛmɔgɔ ye.
An k’u lamɛn.
RFI
Voir aussi
Commentaires(0)
Vous devez être connecté pour commenter
Se connecter Inscription
Se connecter Inscription


text:
Bɔswana
Bɔswana Ye fàrafinna wòroduguyanfan jàmana dɔ ye. A faaba Ye Gaberɔni ye. A ‘fana Bɛ britanikiw ka jàmana màralen kɔrɔw ka tɔn na (Commonwealth). Namibi Bɛ Bɔswana tlèbin n’a kὲɲɛkayanfan fɛ. A ni Zanbi bɛ Dànbɔ kὲɲɛka fɛ kà Zinbabuwe K’a ni kɔrɔn ‘cɛ. Sudafriki B’a wòrodugu kɔrɔnseleke n’a wòroduguyanfan fɛ. Bɔswana mɔ̀gɔ bɛ Weele ko Bɔswanaka. Anglɛkan Ye màrakɛkan ye nkà bàntukanw bɛ Fɔ bɔswanaka tlà fɛ.
Bɔsuwana dùgukolo fὲnsɛ Ye 581 730 km² ye. A mɔ̀gɔ hakɛ tùn Ye 1 842 323 ɲɔgɔn ye 2003 sàn na. Wari dunta Ye Pula ye. Bɔswana jɔ̀njɔn ɲɛw Ye baga ye ni kà fìnikɔnɔ fìnman Kɛ k’o cɛ Tìgɛ a jɔ̀jan fɛ. Jà Flɛ !
Blàdon : 2021-07-07 Yɛlɛmako laban : 2021-07-07


text:
1N yi fe toona nde ti. Marigin yi a saraxa ganden dɛxɔn. A yi yamarin fi, a naxa, “Sɛnbɛtɛnne konden din, han bɔxɔn yi xuruxurun. Banxin birin xa bira muxune fari. N na e diine halagima nɛn silanfanna ra. Hali muxu keden mi kisima. Muxu keden mi a xunbama.
2Hali e sa e luxun laxira yi, n na e suxuma nɛn. Xa e te kore xɔnna ma, n na e ragodoma nɛn.
3Xa e e luxun Karemele geyaan fari, n na e sagatanma nɛn, n na e suxu. Xa e e luxun baan xɔnna ma, n saɲin yamarima nɛn, a xa e xin.
4Xa e yaxune e xali konyiyani, n yamarin fima nɛn, e xa faxa silanfanna ra. N na n yɛɛn tima e ra nɛn, koni e munanfanna mi a ra, n na e ɲaxankatama nɛn.”
5Marigina Alatala Sɛnbɛn Birin Kanna, a tan nan a yiin din bɔxɔn na, a xuya ayi. Muxun birin yi sunu. Bɔxɔn xuruxurunma nɛn, a te, a mɔn yi godo alo Nila Misiran xudena.
6A bata a dɔxɔden ti kore xɔnna ma. A bata kore walaxan sa bɔxɔn xun ma. A igen nakelima baani, a na ragodo bɔxɔni tulen na. A xili nɛn “Alatala.”
7Alatalaa falan ni ito ra: “Isirayila kaane, ɛ nun Kusi kaane keden mi a ra n tan xa ba? N mi ɛ ramini Misiran bɔxɔn ma, alo n Filisitine ramini Kafatoro kii naxan yi? N mi ɛ ramini Misiran bɔxɔn ma, alo n Arami kaane ramini Kiri kii naxan yi?
8A mato: Marigina Alatala bata yulubi kanne mangayaan to, n fama na raxɔrideni nɛn bɔxɔni ito ma. Koni n mi Yaxuba yamaan birin halagima.” Alatalaa falan nan na ra.
9A naxa, “N yamarin fima nɛn alogo Isirayila yamaan xa yimaxa. N na a yifema nɛn alo maali fema kii naxan yi, alogo xɔri faɲin keden nama bira.
10Koni yulubi kanna naxanye n ma yamaan tagi, n na e faxama nɛn silanfanna ra, e tan naxanye a falama, ‘A mi fama nxu ɲaxankatadeni, na mi nɔɛ nxu liyɛ.’ ”
11“Na lɔxɔni, n Dawudaa mangaya kalaxini tɔnma nɛn. N na rafalama nɛn, n na nɛnɛni tɔnma nɛn alo a yi kiinde,
12alogo e mɔn xa Edɔn bɔxɔn sɔtɔ, e nun siyane birin naxanye n xinla batuma.” Alatalaa falan nan na ra, a fama na birin nakamalideni nɛn.
13Alatalaa falan ni ito ra, a naxa: “A mato: Lɔxɔne fama, xɛɛ biine nun se xabane walima waxati kedenna nin. Manpa rafalane nun xɛɛ biine, ne fan walima nɛn waxati kedenni. Manpaan gboma ayi nɛn geyane fari, a yi lu alo geyane birin yikunxi.
14N na n ma yamaan naxɛtɛma nɛn a konni keli konyiyani, Isirayila kaane. E fama nɛn taa kalaxine tideni, e dɔxɔma dɛnaxanye yi. E manpa bili nakɔne sima nɛn, e na minseen min. E nakɔɔn sama nɛn, e na bogin don.
15N na Isirayila rasabatima nɛn e gbee bɔxɔni. E mi kelɛ na sɔnɔn, n dɛnaxan fixi e ma.” Alatala naxa na kiini, ɛ Ala.


text:
Gine
Gine, Lagine madɔnnen Gine ka Fasojamana (Franse: République de Guinée), ye jamana ye Tlebi Afrika, a dɔnnen kɔrɔlen Franse Gine. Gine dugukolo kɛcogo kɔkurulen, a banbannen Atlantik Kɔgɔji kan, gerekanna lasamanen kataa kɔrɔn ka munun worodugu. Sigiyɔrɔ bɛ danbɔ ni Gine Bisau ani Senegal saheli fɛ, Mali saheli ani saheli-kɔrɔn; a gerekanna bɛ danbɔ ni Cote D'Ivoire worodugu-kɔrɔn, Liberia kataa worodugu, ani Sera Leon kataa kɔrɔnfɛ kun tlebi. Jibow daminɛyɔrɔ don min bɛ talikɛ Joliba (Nijer), Senegal ani Gambia baw la. Tumadɔ Gine bɛ wele "Gine-Kɔnakry" (Kɔnakry kɛli a faaba (kube) ye) walasa k'a danfara ni Gine-Bisau ye. Dugukolo lakafolen bii Gine la, tun ye mansamara damadɔ fandɔ ye, ka daminɛ ni "Gana Mansamara" ye min sintinra masurunya la san 900 KB (Krista Bangelen). Soso faamamara tugura o la taniflanan ani tanisabanan kɛmɛdaw kɔnɔ. Mali Mansamara sɔrɔla ka jamana in don aka mara kɔnɔ Kirina Kɛlɛ senfɛ san 1235 (tanifla bisabaniduru), nka a fanga nara ban dɔni-dɔni yɛrɛdama kɛlɛ taboloma. Ni wolora jamana cili la. A nɔlablaw lafangama tun ye Songhai jamana ye min boɲara ka kɛ Songhai Mansamara ye. Fɔkanna, aka nafolotigiya tɛmɛra mansamaraw la minu kɔnna a ɲɛ. Nka a fana bina yɛrɛdama-kɛlɛ kɔnɔ ka laban ka kɛ duguden kɛlɛ ye ka sɔrɔ ka bin Tondibi Kɛlɛ san 1591.
O kɔlɔlɔ kcra bilisaɲami ye fokase Slameya Fanga sigili ma tanisheginan kɛmɛda kɔnɔ, ka na ni basigi ye jamana kɔnɔ. Waati la, yɛlɛmali nafama kɛra Fula Silamɛw na n'uw sigi Jalonkaw fɛ kulukan Jamanɛ yɔrɔ la jona kɛmɛda tanisheginan kɔnɔ, ka na Futa togo fara Jalon Jamane kan ko Futa-jalon.


text:
Kongo ka Bɛjɛfanga Fasojamana
Kongo ka Bɛjɛfanga Fasojamana (Franse: République démocratique du Congo) kuntaalasuruyala Kongo BF, kɔrɔlen a bɛ wele Kongo Yɛrɛta Dugu, Belgik Kongo, Kongo-Leopoldville, Kongo-Kinshasa ani Zayir ye jamana lafɛnsennen sabanan ye Afrika kɔnɔ. Alnayasɔrɔ a sigilen Cɛma Afrika Un dugumayɔrɔ, manto in ka sɔrɔko ani sigiyɔrɔ dabelen kataa Worodugu Afrika ma sabu a ye tɔnden ye Worodugu Afrika Yiriliwa Jɛkulu (SADC) la. A bɛ danbɔ ni Cɛma Afrika Fasojamana ye ani Sudan saheli fɛ, Uganda, Rwanda, ani Burundi kɔrɔn fɛ, Zanbia ani Angola worodugu fɛ, Kongo ka Fasojamana tlebi fɛ, a faralen kabɔ Tanzania la ni Dala Tankanika ye kɔrɔn fɛ. Jamana nubɔlen ka bla Atlantik kɔgɔjidankan na ni kilomɛtrɛ (bamɛtrɛ) binani fɛnsen ye Muanda yɔrɔ la ani kilomɛtrɛ kɔnɔntɔn da jenya Kongo ba la min bɛ bɔn Gine ka Jikori la. Kongo kɔrɔ "Donso" min dilanna kabɔ bakongo kabila la minu sigilen Kongo babolo fɛ.


text:
Sudan
Sudan madɔnnen Sudan ka Fasojamana ( Arabukan جمهورية السودان) ye Afrika ani Arabula bɛɛ labɔnba ye fɛnsɛn ta fanfɛ a bɛ jɔyɔrɔ tanan na Dunia jamana fɛnsɛn baw la. A bɛ danbɔ ni Misra ye saheli fɛ, Kɔgɔji Blen saheli-kɔrɔn fɛ, Eritrea ani Etiopia kɔrɔn fɛ, Kenya ani Uganda worodugukɔrɔn, Kongo ka Bɛjɛfanga Fasojamana ani Cema Afrika Fasojamana worodugutlebi fɛ, Cad tlebi fɛ, ani Libya sahelitlebi. Dugu tɔgɔ bɔra Arabukan Bilad-al-sudan la, sɛbɛnni na “Finmanw ka dugu”. Sudan ye sisan jɛn bɛɛla benbaliya kɛlɛ dagayɔrɔ ye Failed States Index ka jatemina la min ju ye Sɔrasi Fanga ye ani Darfur mankan. Obɛnata, Sudan bɛ jate jamana wɔrɔ sɔrɔ jidi telinw na dunia kɔnɔ. A faaba ye Kartum ye.


text:
Sigida 13 Bana minnu bɛ mɔgɔ minɛ ka caya
Sinkɔrɔkɛrɛdimi
Ale ye fogonfogondimi jugumanba ye. Sinkɔrɔkɛrɛdimi bɛ mɔgɔ minɛ ninakilidegunbana dɔw senfɛ walima u kɔfɛ, i n’a fɔ ɲɔni, keteketeni, murasɔgɔsɔgɔ, disidimi, sisan, walima banajugu wɛrɛ minnu bɛ mɔgɔ laada, kɛrɛnkɛrɛnnenya la denfitiniw ni mɔgɔkɔrɔbaw. A ka ca a la fana, sinkɔrɔkɛrɛdimi ka teli ka sidabanakisɛ tigilamɔgɔw minɛ.
A taamasiɲɛw
- Nɛnɛ ni fariganba balalen
- Farigan (tuma dɔw la, sinkɔrɔkɛrɛdimi juguman ni farigan bɛ a senkɔrɔ, o bɛ denfitiniw ni mɔgɔkɔrɔbaw minɛ);
- Sɔgɔsɔgɔ karima min ɲɛ bɛ i n’a fɔ nɛrɛ, binkɛnɛ walima joli bɛ a la;
- Ninakili bɛ teliya ani ka mankan bɔ;
- Mɔgɔ bɛ gɔrɔntɔ ani a disi bɛ to ka mankan ka bɔ;
- Dimi bɛ kɛ disi la;
- Banabagatɔ fan bɛɛ bɛ a dimi.
- Joli bɛ bɔ ɲɛda ni dawolow la (sɛbɛn ɲɛ Sufɛfarigan).
Ni den bananenba don, ni a ninakili ka teli, a ka surun, o bɛ se ka kɛ sinkɔrɔkɛrɛdimi ye. Ni denfitini ka ninakiliko ka ca ni ninakiliko 60 ye miniti kɔnɔ, o bɛ a jira ko a ninakili ka teli. Den min bɛ kalo 2 ni san 1 cɛ, ni o ninakili tɛmɛna ninakiliko 50 kan, o kɔrɔ ko a ninakili ka teli, ni den bɛ san 1 ni san 5 cɛ, o ka kan ka ninakiliko 40 kɛ miniti kɔnɔ. Ni ninakili ka teli nka a ka surun, aw bɛ farilajidɛsɛ (sɛbɛn ɲɛ Farikolojidɛsɛ taamasiɲɛw) walima ninakili (sɛbɛn ɲɛ Ni ninakilidegun bɛ jali sen kɔrɔ) teliyali kun ɲɛɲini. Aw kana ninakiliko hakɛ jate waati min den bɛka kasi walima ni a ye a makun yɔrɔnin min.
A furakɛcogo:
- Ni aw sɔmina dɔrɔn ko sinkɔrɔkɛrɛdimi bɛ aw la, aw bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la.
- Ni aw tɛ se ka taa dɔgɔtɔrɔso la, aw bɛ a furakɛ ni banakisɛfagalanw ye.
- Sani aw ka dɔgɔtɔrɔso lasɔrɔ, aw bɛ a furakɛ nin cogo la: penisilini, pénicilline, kotiri, cotrimoxazole, walima eritoromisini, érythromycine.
- Ni a ka jugu, aw bɛ porokayini penisilini, pénicilline procaïne pikiri kɛ. Ni baliku don, aw bɛ miligaramu 1000 kɛ tile o tile, walima aw bɛ amɔkisisilini, amoxicilline kunuta di banabagatɔ ma. Aw bɛ o miligaramu 500 di siɲɛ 3 tile o tile.
- Aw bɛ baliku ka tata hakɛ tila 4 walima 2 ye ka o di den ma. Ni den tɛ san 6 bɔ, amɔkisisilini (amoxicilline) de ka ɲi o ma.
- Aw bɛ dimimadafuraw asipirini (aspirine) walima asetaminofɛni (acétaminophène) ta walasa fari bɛ sumaya ani ka dɔ bɔ dimi na. Asetaminofɛni ka ɲi denw ma, den minnu tɛ san 12 bɔ.
- Banabagatɔ ka kan ka ji caman min. Ni a tɛ se ka dumunikɛ, aw bɛ sɔrɔmu minta di a ma (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɛnɛyaji lajɛ).
- Walasa ka sɔgɔsɔgɔ mada ani kari ka se ka bɔ, banabagatɔ ka kan ka a wusu ni jikalan ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Sɔgɔsɔgɔ furakɛcogo lajɛ). Kunsulicogo fana bɛ kari bɔli nɔgɔya (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kari labɔcogo lajɛ).
- Ni a tigi ninakili ferekelen don, sisanfura bɛ se ka dɛmɛ kɛ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Sisan furakɛli la lajɛ).
📖 Gafe kɔnɔkow
← Segin kɔfɛ | Taa ɲɛfɛ →


text:
Madagascar, denmisɛn caman bɛ ka kalanso bila ka taa garibouya kɛ, baloko dɛsɛ kama
24 janvier 2021 à 12h10
PAM Ko ni dɛmɛmakɛ teliyala, a be kɛ tiɲɛni ye. Kadakan u ka jateminɛw ya jira ko baloko dɛsɛ bɛna juguya kɔsɔbɛ. Ja jugu faralen koronabana kan o bɛɛ bɛ ka dɔfara Madagascar woroduguyanfan jamanadenw ka degun kan.
O de kama diɲɛ tɔnba bolofara min ka baara ɲɛsilendon Ja ni kɔnŋɔ kɛli ma. A ye weele-weele kan da kɛ, yasa ka se ka ''Euro'' wari miliyɔn 30 faraɲɔngɔn kan teliyala. Dɛmɛ kɛrɛnkɛrɛnlen ka se ka ta ka ɲɛsin mɔgɔ miliyɔn kelen ni waabisaba ni duuru ma Madagascar jamana kɔnɔ.
PAM ko fana Madagascar woroduguyafana kɛmɛ-kɛmɛ sarala mɔgɔ bisaba ni duuru de ka balo ko ka gɛlɛn.
Wa ko fana, nin fosi ma kɛ san 2021 bɛ sɔn ka juguya katɛmɛ kɔrɔlen kan. Koronabana fana bɛ ka kɛ sababu ye ka mɔgɔ caman ka baaraw tiɲɛ.
O baara minnu tun ba to dɔw tun bɛ se u yɛrɛ kɔrɔ dɔni, nka sisan ulu bɛɛ bɛ jate dɛsɛ bagatɔw de fɛ.
Moumini Ouaedraogo PAM ka lasigiden min bɛ Madagascar ale yɛrɛ ya sɛmɛntiya kafɔ ko
"Mɔgɔ dɔw bɛ ka tomi ɲagaminen bɔgɔnila, u b'o de dun sisan ka sabu kɛ baloko dɛsɛ ye. Denmisɛn caman bɛ ka kalanso bila ka taa garibouya kɛ".
PAM yɛrɛ bɛ ka dɛmɛdon kɛ sisan mɔgɔ ba kɛmɛ duuru de ma jamana in kɔnɔ, nka PAM ko a le kelen tɛ se.
RFI
Voir aussi
Commentaires(0)
Vous devez être connecté pour commenter
Se connecter Inscription
Se connecter Inscription


text:
Norwij
Norwij (Norwijikan: Norge) madɔnnen Norwij ka Faamamara, ye shariyabaju mansaya ye Kɔrɔnfɛ Eropa a sigilen Skandinavia Gunjate tlebi fan dɔ kan. Jamana fanba bɛ danbɔ kɔrɔn ni Swedi ye, a saheliyan fan bɛ danbɔ ni Finlan kataa worodugu ani Risila kataa kɔrɔn. Kelenyalen Faamamara ani Faro Jigun dalen a tlebi ka tɛmɛ Saheli Ji fɛ, Danmark dalen a worodugu nukun worodugu ka tɛmɛ Skagerak Mɔsɔ fɛ. Norwij kɔgɔjikɛrɛ ka ɲashin Atlantik Geji ma ani Barenti Ji ye aka fiorj tɔgɔbɔlen sɔrɔyɔrɔ ye.
San 1920w kɔnɔ, Norwij Jan Mayen fara a kan.
Kataa Dunia Kɛlɛ II Norwij ye sɔrɔko jidi ye, a bɛ dunia nafolotigiba jamana cɛla sisan. Norwij bena jɔyɔrɔ naaninan la taji labɔli la petroli dlanifen ɛ tlanaani ta aka Bakrunba Sokɔnɔ Karajago la.
Kafaraokan, gazi dugukolo nafolow bɛ Norwij fɛ, jikuranta, jɛgɛ, tufinw, and dugujukɔrɔfenw. orwij tun bena jɔyɔrɔ flana na jibalo labɔlabaw cɛla China kɔfɛ san 2006 kɔnɔ. Dlanfenba wɛrɛ ye balo labaarali, kulunbadlan, nɛgɛyele, kemifenw, damanbɔ, jɛgɛmɔn and furajɛ dlan. Norwij ye Skandinavi Jamana lafiyale dɔ ye aka warikun lasago kungolo kan kan bon ni manto bɛɛ t
Norwij nara jɔyɔrɔ fɔlɔ la jmana bɛɛ cɛla a kɛɲɛ hadamaden Yiriwa ma kat201 2006, san 2008 a nara jɔrɔ flanan la [[Aisland] kfɛ.
Donniyasɔrɔyɔrɔ[yɛlɛma | modifier le wikicode]
- ↑ Population, january 01 2021, Statistics Norway Accessdate=2021-02-23
- ↑ Arealstatistics for Norway 2020, Kartverket, mapping directory for Norway Accessdate=2020-03-11


text:
Waraba jànfanci
Nin Kera npogotinin dɔ ye min tɔgɔ tùn ye Naɲuma ye. A tùn b'a fà ka fòro Sene. Don dɔ, k'a To fòro la, waraba dɔ y'i Yelema k'i Ke mɔgɔ ye. ka Taa Naɲuma Deme. Don o don a be dɔnkili Da. A b'i Kanto ko,
- Naɲuma ye daba Dɔn,
Naɲuma ye daba Dɔn,
Naɲuma Naɲumanin ye daba Dɔn,
Naɲuma na boli ka daba kala to don dɔ
Naɲuma b'a jaabi ni dɔnkilinin dɔ ye ko,
-N 'tere ne fà be dajɛ fàa
N 'tere nka Лine n fà na waraba fàa,
N fà bɛ warakùn-tigi fàa
N fà bɛ wara kamelen fàa.
O kɛlen waraba y'a Лininka k'a ko mun? Nka Naɲuma ma sɛgɛ Fli ka K'a la. Don dɔ fà y'a Лininka ni fòro Bànna. A y'i Kanto fà ma ko fòro tɔ tora jirisunba kelen ye. Fà fana y'a Лininka jirisunba in kɛcogo la. A K'a ma ko waraba dɔ bɛ To k'i Yɛlɛma ka Ke kamalen ɲumanin ye ka n'ale Deme. Nka don o don a be dɔnkili Da ko,
-Naɲuma ye daba Dɔn,
Naɲuma Naɲuman yedaba Dɔn,
Naɲuma Naumanin ye daba Dɔn,
Naɲuma na boli ka daba kala to don dɔ.
O kɛlen, a n'a fà Taara fòro la. U selen, fà Yɛlɛnna k'i Sìgi sigi yirisunba dɔ san fe. Sɔɔnin, waraba Bɔra ka Nà Fàra Naɲuma kàn. Tuma min na fòro Bànna. Waraba ko k'a bɛ Pan k'i Bari Naɲuma na. Fà y'i To jiri la ka ta Blà fòrobamugu la, nɛgɛw ye ɲɔgɔn Dàn ka Dòn waraba 'kɔnɔ sìgiyɔrɔɲinin na. Waraba y'i Da k'i suma i ko ko ma Kɛ. Naɲuma n'a fà y'a sogo Dòni ka Taa 'so.
Blàdon : 2017-08-01 Yɛlɛmako laban : 2017-08-01


text:
SÉANCE 27 COURS DE DIOULA
1. LÉÇON 27 : KALANSEN MUGAN NI WORONFILANAN
1.1. RUBRIQUE DIALOGUE
-
Baro tan ni woronfilanan/Thème 17 : Furusiri kɛcogo mandenkaw fɛ
Furu ye fɛn barakaman ye. N’i si sela furu ma, furukɛwagati ma, i ka kan ka furu kɛ. Bɛɛ ka kan ka furu kɛ. Fɔlɔfɔlɔ mɔgɔw tun bɛ furu bonya. An fɛ yan farafinna, julaw fɛ, cɛ bɛ muso furu.
Muso tun bɛ mamina fɔlɔfɔlɔ sanni furu bɛ kɛ. o laada kelen le. Jeliba lɔyɔrɔ tun ka bon furuko la k’a masɔrɔ ale le bɛ furusira tagama.
Cɛlakaw bɛ woro fan fɔlɔ min bɔ min bɛ muso kɛ jɔn ye, ale jeliba le bɛ taga ni cila ye ka taga o di musolakaw ma. A bɛ segi ka na ni jaabi ye ko woro minana walima ko woro ma mina. Ni woro minan na, o kɔrɔ ye ko denmuso bangebagaw, faw ni baw sɔn na. O bɛ bonya lase somɔgɔw bɛɛ ma, baleman cɛmanw n’a musomanw, tɛnɛnmusow ani belencɛw. O tɛ ɲina mɔgɔ si kɔ fasobonda la. O bɛ lon di ɲɔgɔn ma, lon min na furu bɛ siri.
Mɔgɔw bɛ nan ka bɔ yɔrɔ bɛɛ: cɛkɔrɔbaw, kanbelenw, karamɔgɔw minw bɛ na furu siri, ani musocɛw. Musocɛw ye : Cɛ min bɛ furu kɛ, kɔnyɔcɛ ani a jɛnyɔgɔnw bɛɛ. Tuma caman na, furu caman bɛ siri alamisalon. Denbaw ani denfaw ni seerew bɛ kɔn ka nan.
Ni selifana seli banna, mɔgɔw bɛ gbɛrɛ, bɛɛ b’i sigi i sigiyɔrɔ la. Cɛlakaw ani musolakaw ani karamɔgɔw.
Furu minanw ani furu nafolo bɛ yira bɛɛ la. Dɔw ya fani sanninw bɛ caya, dɔw ta tɛ caya. Bɛɛ n’i seko le.
Denba tagafe ani denfa derekeba bɛ don furuminanw na. Dantigɛli bɛ kɛ mɔgɔw ye. Ni dantigɛli banna, limamu bɛ ɲininkali kɛ : « A ye denfa Sidi ɲininga ko yala a den Moussa bɛ Burama denmuso Fanta fɛ furu la Ala kanma wa ? » jeliba ye sangiman ye ale le bɛ furusira tagama. Seerew fana bɛ yen, a bɛ kɛ bɛɛ ɲana.
Sidi ko : « ɔn-hɔn, Ala kanma an bɛ Fanta fɛ k’a di an dencɛ ma ».
Jama! A k’o mɛn. Limami bɛ ɲininkali kɛ tugu: « a ye denfa Burama ɲininga ko yala a ka a denmuso Fanta di Sidi dencɛ Madu ma furu la Ala kosɔn wa? » Burama ko : « ɔn-hɔn, an ka an denmuso di Sidi dencɛ Moussa ma Ala kosɔn »
O kɔfɛ, Limami bɛ kurana kalan ka furu siri ka dugawu don furuɲɔgɔnmanw ye. O bɛ taga ka domuni kɛ so kɔnɔ. Fitiri selinin kɔfɛ, ni dibi dɔɔnin donna, o bɛ la kɔɲɔmuso kan k’a malɔ ka taga n’a ye a cɛso la k’a d’a cɛ ma.
1.2. Nyiningali : nyinngali ninugu jaabi n balenmancɛ!
-
Muna jeliba lɔyɔrɔ tun ka bon furusiri la ?
-
Jɔn ne bɛ furu siri mandenkaw fɛ ?
-
Cɛlakaw ye jɔn ye?
-
Mun bɛ sɔrɔ muso ya furuminanw kɔnɔ?
-
Mandenkaw fɛ, furusiri bɛ se ka kɛ wagati jumɛn ?
-
Muso bɛ maminan ni mun ye mandenkaw ya laada la
-
furu bɛ siri lon jumɛn tuman caman?
-
Ile nyana, muna furu ye fen baarakaman ye?
-
Muna mɔgɔ caman bɛ ban ka furu kɛ bi tele la?
-
Ile hakili la, furu bɛ bɛn silaman ni kerecɛn cɛ wa?
1.3. DIVERS
Discussions autour des éventuelles préoccupations de l’apprenant à propos des précédents cours ou de situations de communication qu’il souhaite mieux comprendre. Toutes les questions sont les bienvenues.


text:
1Agiripa naxa a fala Pɔlu bɛ, «I xa i yɛtɛ xun mafala.» Pɔlu to a bɛlɛxɛ ite, a naxa a yɛtɛ rafiixɛ yi masenyi ra.
2«Mangɛ Agiripa, to n ɲɛlɛxinxi n ma fe rafiixɛfe ra Yuwifie n kalamuxi naxan ma.
3I e xa diinɛ nun e xa sɛriyɛ kolon ki fanyi ra. Awa yandi, i xa i tuli mati n na.
4Kabi n dimɛdi tɛmui, n nu na Darisalamu n bɔnsɔɛ ya ma. Yuwifi birin n ɲɛrɛ ki kolon
5a rakuya. E man a kolon Farisɛni nan nu n na diinɛla tagi naxee xa fe maxɔrɔxɔ. E nɔma na seedeɲɔxɔya bade.
6Yakɔsi, e n nakiitife barima n laxi Ala xa laayidi ra a naxan tongoxi muxu benbae bɛ,
7muxu bɔnsɔɛ fu nun firinyi naxan mamɛfe. E Ala batuma tɛmui birin, kɔɛ nun yanyi. N laxi na laayidi nan na. Mangɛ, Yuwifie n kalamuxi na nan ma.
8Wo nɔma lade a ra a Ala mixi faxaxie rakelima?»
9«N tan kata nɛ kira mɔɔli birin na n xa Isa Nasarɛtika xili kana.
10N na nan naba Darisalamu. Sɛrɛxɛdubɛ kuntigie naxa tin n xa sɛniyɛntɔɛ wuyaxi sa geeli kui. N man naxa tin e xa faxa.
11N nu sigama salide banxie kui alako n xa e tɔɔrɔ, e xa gbilen e xa danxaniya fɔxɔ ra. N ma xɔnɛ kui, n nu e tɔɔrɔ hali taa gbɛtɛe kui.»
12«Sɛrɛxɛdubɛ kuntigie naxa tin n xa siga Damasi na fe ma.
13Mangɛ, yanyi tagi n naxa yanbɛ to kira xɔn ma kelife koore, n tan nun n booree rabilinyi. A yanbɛ nu dangi soge ra.
14Muxu naxa bira bɔxi ma. N naxa xui nde mɛ naxan nu a falama n bɛ Eburu xui, ‹Sɔlu, Sɔlu, munfe ra i n ɲaxankatama? Na fe xɔrɔxɔma nɛ i bɛ.›
15N naxa a yaabi, ‹Marigi, nde i ra?› Marigi naxa n yaabi, ‹Isa nan n na, i naxan ɲaxankatafe.
16Keli, ti i sanyie xun na. N minixi nɛ i ma alako n xa i findi walikɛ nun seede ra fee ma i naxee toxi nun i fama naxee tode.
17N i ratangama nɛ Yuwifie ma nun si gbɛtɛe ma, n i xɛɛma naxee ma, alako i xa e yae rabi,
18e xa mini dimi kui, e xa so naiyalanyi kui. E xa keli Sentanɛ xa nɔɛ bun, e xa so Ala xa mangɛya niini bun ma. Na kui, e xa yunubi xafarima nɛ, e man fama nɛ kɛ sɔtɔde sɛniyɛntɔɛe ya ma naxee danxaniyaxi n ma.›»
19«Na kui, mangɛ Agiripa, n mu tondi na xɛɛraya ra naxan keli koore ma.
20N naxa na kawandi ti Damasi, Darisalamu, Yudaya, nun si gbɛtɛe tagi. N naxa a masen e bɛ e xa tuubi, e xa danxaniya Ala ma, nun e xa wali fanyi raba naxan e xa togondiya masenma.»
21«Yuwifie naxa n suxu hɔrɔmɔbanxi kui, e waxi n faxafe na nan ma.
22Kɔnɔ, Ala tantu, n baloxi a tan nan saabui ra han to. N naxa na seedeɲɔxɔya ba dimɛe nun forie birin bɛ. N mu fefe gbɛtɛ falaxi fo namiɲɔnmɛe nun Annabi Munsa nu naxee falama a e fama nɛ rabade.
23E naxa a masen Ala xa Mixi Sugandixi tɔɔrɔma nɛ, a singe nan kelima faxamixie ya ma, a nun a Yuwifie nun si gbɛtɛe kawandima kisi ra.»
24A to nu wɔyɛnfe a yɛtɛ rafiixɛfe ra, Fɛsitu naxa a fala a xui itexi ra, «Pɔlu, i daxu! I xa fe gbegbe kolonyi bara i findi daxui ra.»
25Pɔlu naxa a yaabi, «Fɛsitu mafanxi, daxui mu na n na. N nɔndi nun lɔnni nan masenfe.
26Mangɛ Agiripa tan yi fee kolon. N yi birin falama a tan nan bɛ, barima a ɲan a kolon, a a mu raba gundo xa kui.»
27Pɔlu naxa a fala Agiripa bɛ, «Mangɛ Agiripa, i laxi namiɲɔnmɛe ra? I la e ra, n na kolon.»
28Agiripa naxa a fala Pɔlu bɛ, «A gbe mu luxi i xa n fan findi Isayanka ra!»
29Pɔlu naxa a yaabi, «A fa findi yakɔsi ra, xa na mu tɛmui gbɛtɛ, n Marigi maxandima nɛ alako i tan yo, a nun naxan birin n xui ramɛfe be to, wo fan xa lu alɔ n tan, ba yi yɔlɔnxɔnyi ra naxan na n ma.»
30Mangɛ Agiripa, mangɛ Fɛsitu, Berinisi, nun naxee birin nu dɔxɔxi e sɛɛti ma, e naxa keli.
31E to nu sigama, e naxa a fala e bore bɛ, «Yi xɛmɛ mu fefe rabaxi a lanma a xa faxa naxan ma, xa na mu a ra a lanma a xa sa geeli kui naxan ma.»
32Agiripa naxa a fala Fɛsitu bɛ, «Yi xɛmɛ nu lan a xa bɛɲin, kɔnɔ a bara maxandi ti Mangɛ Xungbe xa a makiiti.»


text:
Kr Bakari Kamiɲa banni
Mali dɔnnibaaw la belebele dɔ tùn ye Kr Bakari Kamiɲa ye. Kr Bakari kamiɲa Bangera 1928 sàn na Sàn, o min ye Segu marabolo dugu dɔ ye. Kr Bakari ye kàlanbolo minnu Kàlan ni ka Bɔ n'u dɔnniya mɔnnenw y'a 'bolo olu Kɛra: tarikudɔn ni dɔw b'a Weele fana ko jyɛnsiradɔn ani sìgidɔn (Géographie) ye. A ye jàlaba minnu Sɔrɔ a kàlan ninnu na o dɔ ye cape ye. O ye 'jàla ye min Sɔrɔ la a fɛ kàlanbolo fla ninnu bɛɛ la. O cape in tɛmɛnen 'kɔ a ye jàla wɛrɛ Sɔrɔ sìgidɔn dakun na a bɛ Fɔ min ma ko "agregation". Kr Bakari Kamiɲa ye lakɔlikaramɔgɔya Kɛ, k'a Ta 1949 sàn na fo ka Taa Blà 1952 sàn na. A ye cɛmankalan-so ɲɛmaayaw Kɛ Mali la. O 'kɔ fɛ, a Tàra ka Kɛ Mali karamɔgɔkalan-so ɲɛmaaba fana ye. A karamɔgɔkalan-so in ye Mali sannakalanso ye min ɲɛsinnen dòn cɛmakalanw lakɔlikaramɔgɔ lakalanni ma. Bɛɛ b'a yɔrɔ in Dɔn ni min ye tubabukan na o ye l’Ecole normale supérieure ye. A lasurunyalen ye ENSUP ye. O bɛɛ bɔlen 'kɔ yen dannaya Dar'a kan tun ni k'a Ta ka Kɛ "secrétaire général du Conseil national de la recherche scientifique et technique" ye jamana ɲɛmaayaso la. Kr Bakari kamiɲa tùn bɛ sɛbɛnni fana Kɛ nin baaraw sèn fɛ. O siratigɛ la, a ye gafe caman Bɔ k'u Cari. Kr Bakari ka hakili-jurucaaninenya Kɛra 'sababu ye ni ka jamanajɔ danbejalaw Lase a ma Mali 'kɔnɔ ani Mali kɔ kan i n'a fɔ Laginɛ, Senegali ani Fransi. Mali y'a ka cɛsiriw Lakodɔn n'a jansali ye ni jamana danbejala nsirajala wasolen ye, o min ye dugukɔnɔ-mɔgɔw ka daanbejala bɛɛ la belebele ye n'i ma Kɛ 'jamanaɲɛmaa ye. Ɔ, nka Ala y'a minniji Dɔgɔya ka Bɛn ni karidonya dɔ ye 2016 sàn kalo 12 tle 11, Cunizikaw fɛ yen nɔ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la olu ka jamana faaba la n'o ye Cunis ye. Kr Bakari Fatura k'a ʃì To sàn 88 na wolosɛbɛn na. Nka a yɛrɛ 'ɲuman na, ale wolosan yɛrɛ-yɛrɛ t'o ye. A ka ɲininkali dɔ 'sèn fɛ ORTM mɔgɔw fɛ, Ko ale wolosan lakika tùn ye 1926 sàn kalo 03 ye. N'i mɔgɔ min ye minɛ Kɛ o ma, i b'a Fɔ k'o a Sàra k'a ʃì To sàn 90 ni kalo damadɔ la. A ʃù Dònna Лaarela kaburudo la arabadon jamanatigi n'a ka jama ɲɛ na.
Blàdon : 2016-12-13 Yɛlɛmako laban : 2016-12-15