text:
🇺🇳🇺🇳Onu Duniya kelenyatɔnba ka lajɛba bɛ ka Kɛ ɲinan kὲlɛ min bɛ ka Kɛ Ukɛrɛni jamana kan, n’o ye gɛlɛya wɛrɛw ye. Nafolosɔrɔbaliya bɛɛ lajɛlen ani balodɛsɛ ye mɔgɔ miliyɔn caman bila dɛsɛ la, diɲɛ kɔnɔ min bɛ ka gɛlɛya sɔrɔ walasa ka bɔ a ka gɛlɛya caman na. Kadiatou Traore ka lakalita min kɛra jamanadenw ka jaabiw kan, min lajɛra Margaret Besheer fɛ, VOABAMBARA lasigiden min bɛ Nasiyɔn Zini la.
🇺🇳🇺🇳Onu Duniya kelenyatɔnba ka lajɛba bɛ ka Kɛ ɲinan Ukraine jamana Kele kan
Programmes
-
octobre 02, 2022
Mɔgɔ ba caman ye ɲɔgɔn lajɛn kari don Bobo-Dioulasso
-
octobre 02, 2022
Burkina Faso: Ibrahim Traoré ye taama ke Ouagadougou la
-
octobre 01, 2022
Laselikɛlaw binna Faransi ka lasigidenso kan Ouagadougou
-
octobre 01, 2022
Anbafo Jemukan Sibiri Octoburu kalo tile folo san 2022
-
-


c: text/html

text:
Feerew
Feere de bɛ Yὲlɛma kà Kɛ den ye falefɛn-feereta fànba la. Bange ‘kɔ fὲ, a bɛ Funti kà Kɛ den ye kìsɛ Bɛ minnu na.
Falenfɛn-feereta ʃi ka ca ni 240 000 ‘jyɛn na. Лɛ sugu bɛɛ ni kasa sugu bɛɛ dɔ B’u la.
Feere dɔw bɛ Kɛ u kelen na, dɔw yὲrɛ caman bɛ Kɛ ɲɔgɔn fɛ.
Feere dlalen bɛ ni ‘fɛn cama ye. Walasa feere ka Yὲlɛma kà Kɛ den ye, fo mùsoman ka cὲman gɔngɔn Sɔ̀rɔ. O gɔngɔn bɛ Se kà Tà fyɛn, sanji walima baganw fɛ kà Taa n’a ye. Ni baganw bɛ dumuniɲini na u bɛ jirifeerew gɔngɔn Tà n’u Fàri ye u ɲìnɛ mà kà Taa Kɛ ‘feere wɛrɛ la. O de y’a To fɛnɲɛnɛmaw nàfan ka bòn kosɛbɛ falenfɛnw denni na sànko minnu bɛ feere ji Sàma (didenw). Olu dɔrɔn tɛ, sindilaw ni kɔ̀nɔw fana b’a Kɛ kosɛbɛ.
‘Falenfɛn caman denni sabubu bɛ Bɔ sindilaw (tonso), fɛnɲɛnɛmaw (diden, nfirifirinin) ani kɔ̀nɔw de la. Feerew cogoya, u ɲɛ an’u kasa de bɛ fɛnɲɛnɛmaw Sàma kà Kɛ u kan. Nkàmo duman fana b’a feere dɔw la fɛnw bɛ Nà min kosɔ̀n.
Ni gɔngɔn Dara feere la kàban, falenfɛnw bɛ Den wa kìsɛ bɛ Kɛ u la.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
→ falenfɛnw
→ jiridenw
→ fùntenima-jiridenw
→falenfɛnw ni npiyenaw
Microsoft Encarta 2009
Blàdon : 2021-12-23 Yɛlɛmako laban : 2022-02-28

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
« A ka kan an k’an ka sugon dɔw hakilina ɲuman bila senkan yanni an k’an miiri u la ten k’u bila ka tɛmɛ. Yali a ma se, an k’an ka togodala mɔgɔw sen don kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinolozi kuraw la wa? Sira bɛɛ kan, o jaabi ye ɔwɔ ye bawo a na kɛ sababu ye u ka kunnafoniw sɔrɔ, ka kunnafoniw di, ka kumaɲɔgɔnya kɛ ka hakilinaw falen falen ani k’u seko ni dɔnkow jira mɔgɔ wɛrɛw la.
O tɛ se ka kɛ habada fɔ ni an ye ɛntɛrinɛti kalanw bila sen kan an ka sigidaw la walasa ka togodala mɔgɔw taabolo dɔn nin baara kɛ minɛ nafama ba in kun kan, u ma deli ka min ye kuma tɛ ka maga a la. O la, an b’a dɔn an ka kan ka cogoya min bila sen ka walasa ka kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinolozi kuraw lase an ka togodala mɔgɔ cɛsirilen ninnu ma. O na kɛ sababu ye u ka dɔnniya kuraw sɔrɔ ɛntɛtinɛti kan, minnu b’u dɛmɛ k’u ka sɛnɛkow ni nakɔkow yiriwa ani u ka bɔnɔgɔla wale tɔw.
O de kama, ɛntɛrinɛti kalanni min bila la senkan porozɛ « Alisa an ma kɛ hakilitigi ye » fɛ n’o bɛ ka kɛ Boukary Konate fɛ Mali, Albertine ni Caroline, olu minnu nana ka bɔ Pari o kalan in kama ani Claire, n’o b’a to Pari ka kalan in kɛ, o kalan in taabolo ɲɛna kosɛbɛ Segu dugu kɔnɔ. (Aw b’o jaw bɛɛ sɔrɔ flickr kan).
Kalan in kɛra tile 5 kɔnɔ, cɛ ni muso bɛɛ tun ye hakɛ kelen ye: cɛ 5 ani muso 5 maakɔrɔba kunda; cɛmannin 5 ani musomannin 5 demisɛn kunda. Ɛntɛrinɛti kalan in sen fɛ, Caroline tun bɛ demisɛn ninnu kalan tubabukan na. Boukary Konate bɛ tɛmɛ ni kalan in tɔ ye kalo fila kɔnɔ n’an ka karamɔgɔ hakilitigi ninnu seginna ka taa Pari. U b’u to Pari k’an dɛmɛ kalan in na ɛntɛrinɛti sira fɛ.
An ka mɔgɔ kalanta ninnu cɛra, mayili tun bɛ mɔgɔ kelen dɔrɔn de bolo Gugolu « Google » kan, wa a tun bɛ se cikan bilali n’a kalanni dɔrɔn de la. Mɔgɔtɔw si tun t’a dɔn ɛntɛrinɛti ye min ye. Bi, u bɛɛ bɛ se k’u magow ɲɛnabɔ ɛntɛrinɛti kan.
An ka nin ɛntɛrinɛti kalan siyɛn fɔlɔ in taabolo ɲɛna kosɛbɛ bawo kalandenw ye fɛn caman kalan, u y’a jira an na fana k’u ye fɛn caman faamu k’a sabu kɛ an ye kimɛli fitinin minnu k’u kunna ye ɛntɛrinɛti kan. Kalan in sanga kɔnɔ, kalanden bɛɛ tun bɛ na waati la, u bɛɛ tun bɛ na don don wa u y’a jira an na fana k’u ye nafa sɔrɔ a la.
Kalan in tun bɛ ɲɛsin mɔgɔw ma fana minnu ye bamanankan kalan. O kalan in tun sinsinnen bɛ kunnafoni carinni ni kunnafoni kalanni ma ɛntɛrinɛti kan Maneno Bamanankan ɲɛ kan. Dantigɛli sen fɛ kalan in bantɔ, bɛɛ y’i sinsin an ka kanw donni kan ba la « Kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinilozi kuraw » hukumu kɔnɔ.
Kalanden bɛɛ fana y’i hakilina fɔ « hakilitigiya » kan. U y’a jira ko hakilina falen falen « hakilitigiya » kan, o ye wale ye min ka kan ka taaɲɛ walasa bɛɛ ka se ka dɔ sɔrɔ hakilitigiw ka faamuya la. U y’a jira fana ko siti in nafa ka bon demisɛnw ma kosɛbɛ.
Demisɛnw fana ye daamu sɔrɔ u ka nin sɛgɛn lafiyɛnbɔ waati in kɔnɔ k’a sabu kɛ u ka nin waati kunkurunin in kalan n’a tulon kɛ ye Caroline fɛ.
Nin ɛntɛrinɛti kalan kun fɔlɔ y’a jira an na ko togodala mɔgɔw mago bɛ ɛntɛrinɛti ɲɛfɔli n’a kalanni dɔrɔn de la walsa u ka kɛ ɛntɛrinɛti matarafabaw ye.
Laban na, kalanden bɛɛ y’a jira k’u nisɔndiyara, u ye dugaw kɛ fana walasa nin ɛntɛrinɛti kalan in ka carin Mali sigida bɛɛ la walasa ɛntɛrinɛti ka dɔn fan bɛɛ fɛ.
U ye foli ɲɛsin kosɛbɛ Oranzi ka dɛmɛnjɛkulu ma Mali la, ( la Fondation orange Mali) ONG Jigitugutɔn mɔgɔw, ani mɔgɔ minnu bɔra Pari ka na an kalan fɔ Mali la yan ani mɔgɔ o mɔgɔ ye dɛmɛ ni hakilina ɲuman kɛ k’an bila sira walasa nin kalan in ka se ka kɛ. An ye ɲɔgɔn tɛgɛ minɛ.
An y’an labɛn ka ban ka taa kalan in daminɛ Zeana Gara la sinin, tarata Utikalo tile 18 san 2009. Aw bɛ se k’o kunnafoniw bɛɛ sɔrɔ siti kan.
Porozɛ « Alisa an ma kɛ hakilitigi ye tiwitɛri (twitter) sira ye @toujourspassage
Ɛntɛrinɛti kalanni Mali togodaw la: Bukary Konate ka ɲɛfɔli
« A ka kan an k’an ka sugon dɔw hakilina ɲuman bila senkan yanni an k’an miiri u la ten k’u bila ka tɛmɛ. Yali a ma se, an k’an ka togodala mɔgɔw sen don kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinolozi kuraw la wa? Sira bɛɛ kan, o jaabi ye ɔwɔ ye bawo a na kɛ sababu ye u ka kunnafoniw sɔrɔ, ka kunnafoniw di, ka kumaɲɔgɔnya kɛ ka hakilinaw falen falen ani k’u seko ni dɔnkow jira mɔgɔ wɛrɛw la.


text:
🇺🇸🇺🇸Politki jekulu republicain lasikideb Liz Cheney, n’o ye Trump kɛlɛli Repibilikikaw ka kumalasela ye, ye layidu ta taratadon ko a bɛna “fɛn bɛɛ kɛ” walasa jamanakuntigi kɔrɔ kana don tugun abada White House kɔnɔ, a kɛlen kɔ ka bɔnɛ a ka kalata fɔlɔ la, min lakananen don ka bɔ miliyaritigiw la. Mariam Traore Ba kunafoli di
🇺🇸🇺🇸Politki jekulu republicain lasikideb Liz Cheney, n’o ye Trump kɛlɛli Repibilikikaw ka kumalasela ye
Programmes
-
-
-
-
septembre 23, 2022
🇲🇱Mali yerema honronya nienamayala Youwarou Sɛtanburukalo tile 22
-
-


text:
🇸🇳Saji beka guekeya ke Sénégal jamana kan ni tile labanw na sanjiba binna jamana fan bɛɛ la min kɛra sababu ye ka mɔgɔ 3 ni tɔra ji kɔnɔ. Dakar, sanji walankatalen bɛ sigida caman na. O kama, sigidamɔgɔw ye wele bila Senegali jamanakuntigi Macky Sall ma, a ka fɛɛrɛ bɛnnenw tigɛ jiwalankatalen in na kinw kɔnɔ. Nama Diarra ye, ka laseli dɔ an ka lasigiden kabɔ Dakar
🇸🇳Sanji bɛ ka gɛlɛya kɛ Sénégal jamana kan ni tilɛ labanw na
Programmes
-
-
-
-
septembre 23, 2022
🇲🇱Mali yerema honronya nienamayala Youwarou Sɛtanburukalo tile 22
-
-


text:
Kàpaala
Dugu yɔrɔfɔli
Kàpaala Ye galoda-dugu de ye. Sikaso marabolo dugu dɔ dòn nk'a bɛ yen Kucala kolomi de fɛ. Kàpaala ni Kucala cɛ jànya ye bam 25 ye. A ni Sikaso ta ye bam 138 ye. A ni ʃìkolonba bɛ dàncɛ Bɔ ni bam 4 ye. A ni Sangaba fana ka surun ɲɔgɔn na kosɛbɛ. A kɛɲɛkayanfan fɛ, Wucinna Bɛ yen ni bam 11 ye. A worodugu-yanfan fɛ ntɔrlanin bɛ yen ni bam 6 ɲɔgɔn ye.
Dugu tɔgɔko
Kàpaala tɔgɔ Sɔrɔcogoko kan, kunnafoni kɛnɛman ma Sɔrɔ nka kàla bɛ Se ka Turu min kan o ye ko kɛlɛ de delila ka Bìn a dugu in kan lawale la. U dɛsɛlen, minnu Sera k'u yɛrɛ Tla olu Bòlila ka T'u ɲɛmadogo yɔrɔ wɛrɛ la. Ɔ, kɛlɛ bannen, dɔw Seginna ka n'u Sìgi yen. O de Nàna ni "Kàpaa" ye. Daɲɛ in ye mamara de ye. Nk’a bɛ fɛn damadɔ Лini kɔrɔko siratigɛ la. "Ka Paa" (a Bòlila), "ka Pa" (a Nàna), "Kàpahay" (tomon). Siga t'a la, nin daɲɛ ninnu bɛɛ dlonnen dòn kɛlɛ de la nka 'bolo tɛ Se ka nin dɔla kelen ma k'a tɔgɔ in Dara ka Da o kan.
Dugu marabaako
Faama-dugutigiya de bɛ kàpaalakaw fɛ yen. Nka o bɛɛ n'a ta u ka o dugutigiya tolen bɛ kìn kelen ni jàmu kelen de 'bolo yen. Kɔrɔyako tɛ u ka dugutiya ye, u b'u taw Sugandi. I n'a fɔ an y'a Fɔ cogo min na, faama-dugutigiya y'u ta ye nka ni dannaya Dara min kan k'i Sugandi ka Kɛ yen dugutigi ye ni saya ma S'i ma foyi t'i Lawuli ka Bɔ yen. Ɔ nka ni Ala y'a kɛ ko dugutigi Ntanyanna 'bɛn bɛ Kɛ waati dɔ de kan n'o Sera u bɛ sɔrɔ ka mɔgɔ kura Sugandi k'o Sìgi. Kàpaala tutigɛbaa Bɔra mande donsoya sira kan ka Nà yen tu Tigɛ. O de ye yen dugutigi fɔlɔ ye. O kɔ fɛ minnu Kɛr'a ye cilen 'kɔ olu ye: Hɔgze sunŋara, Kasunm sunŋara ani Madu sunŋara ye. Nka bì, Adu sangare de bɛ yen. Kun min Bɔra n'a ye sunŋaraw la ka Nà sangare la o ma Walanwalan.
Dugu bònya
Kìn 9 de Bɛ kàpaala: Kafiŋela, pɔrɔgɔso, kaɲigala, nizerekan, fandukan, flaakan baninkɔ, dozii ani kinikan. Mali mɔgɔ hakɛdɔnni jate laban min Kɛra kàpaalakaw taar'u Jɔn mɔgɔ 2181 na.
Dugu siyako
Fulaw ni dɔgɔnɔ dɔw bɛ yen ka Fàra miɲakaw kan. Yen jàmuw ye sunŋara, sangare, danbɛlɛ, kulubali, tarawele, konatɛ, mankani ani kɔnɛ ye. Kàpaalakaw. Kàpaala ni dugu minnu ye sinankunmanw ye olu ye: Zeena, sanŋɛɛla, baso ani wurekela ye. Furu kɔnnen dòn kàpaala ni zeena dɔrɔn de 'cɛ, n'o tɛ furuɲɔgɔnnya b'a n'a laminidugu tɔ bɛɛ 'cɛ, wa o cogo kelen na, a bɛ Tɛmɛ du bɛɛ ni kabila bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ. Mamara kɔ fɛ, kàpaalakaw bɛ kan wɛrɛ minnu Fɔ olu ye: bamanankan, fulakan ani dɔgɔnɔkan ye.
Dugu baarako
kàpaalakaw ka baarawla fànba ye sɛnɛ ye. U bɛ sɛnɛfɛn caman Sɛnɛ, i n'a fɔ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, soza, dà ani kɔɔri. O kɔ fɛ, foronto ni tamati ni nkɔyɔ ni salati ni ʃù ni gan ni kɔnkɔn ni nanaye ani melɔn fana Sɛnɛ. U bɛ jirituru fana Kɛ. Yen jiriturutaw ye: lenburu ni mangoro ni buyagi ani sɔmɔ ye.O kɔ fɛ, u bɛ baganmara ni jago ni mɔni ani bololabaara misɛnnin dɔw fana Kɛ u sèn fɛ. U ka bagan marata yen, daba ni kamanmafɛn-kunda na o dɔw ye bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. U ka jago bɛ butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de 'kùn kan kosɛbɛ. Laadalamɔni de bɛ K'u fɛ yen nɔ. U k'o mɔni in bɛ K'u ka kɔw n'u ka lɛw kɔnɔnaw la. Yen jɛgɛminɛ-fɛɛrɛw ye: jɔ ni muru ni ntolen ani sɔgɔlanw ye. Kàpaala sugu jɔdon ye tarata ye. Donsoya bɛ yen.
Dugu fɛɛrɛko
Manabɛlɛ ni wɔlɔjuruda ani gɛnni de ye kàpaalakaw fana ka kɔnɔminɛ-fɛɛrɛ ye. Marafa y'u ka kungosogobaw fàalan ye. U bɛ misiden dabɔ ni fɛɛrɛ min ye o ye ncɔlɔ n'u b'a Weele ko "gbarayi" mamara la. U bɛ dugukɔnɔbagan murutilenw Minɛ ni fɛɛrɛ minnu ye, o dɔ ye jonborifli, koronka-minɛ ani nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye) walima k'a bagan-masinan Gɛn ka Minɛ a ku ma k'a Sama fo k'a Lajɔ. Yen musow bɛ finisɔgɔ Kɛ kosɛbɛ.
Dugu yiriwaliko
Kàpaala ye dɛmɛ caman Sɔrɔ baɲumankɛtɔn-kunda. Olu la, an bɛ Se ka CMDT ni PAGE ЛƐTAA ni JIGISƐMƐJIRI ni KɲFO JIGINƐ ani USAID Tɛrɛmɛ. Nin baɲumankɛtɔn ninnu ka baaraw Bòlila kàpaalaka yiriwa kan dakuncaman na, i n'a fɔ kɛnɛya, sɛnɛ, kàlan o n'a ɲɔgɔnna wɛrɛw. An bɛ dòn min na i ko bì ko kura damadɔ bɛ Sɔrɔ kàpaala i n'a fɔ ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin ani moto.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalanso min bɛ kàpaalakaw fɛ yen, o ye forobata ye. dugumandakun fàn fɔlɔ n'a flanan bɛɛ b'a la. A kàlanso in da Yɛlɛna 1990 sàn. O kɔ fɛ, madarasa kelen fana bɛ yen tun. O fana da Yɛlɛ ni sisan cɛ bɛ sàn 20 ɲɔgɔn Bɔ, dugumandakun fàn fɔlɔ dɔrɔn ta dòn. Kàpaala sìginikalanso ye kelen ye, o Dabɔra 2002 sàn na. Balikukalan ka Lakodɔn kàpaala o Kɛra 1978 sàn. An bɛ bì min na, a kàlanyɔrɔ sàba de bɛ ye. Nka nin kàlan sugukofɔlen sàba ninnu na, lakɔli de yanga ka bòn ka sago a fla tɔ kan.
Dugu batoko
Misiri kelen de bɛ kàpaala wa u ka juma fana bɛ Seli o misiri kelen in 'kɔnɔ. Silamɛya Yera màa fɔlɔ minnu 'bolo yen, o ye Bakari sunŋara ani kasunm sunŋara ye. Silamɛya kɔ fɛ, kɔsɔnta dɔ fana bɛ yen u bɛ min Weele ko kàpaadugu (mamara) kàpaalakɔ (bamanankan).Kàpaalakaw ntɛnɛ ye miniɲa ni waraninkalan ani kooro ye. U ka dugudasiri ye bakɔrɔn ni fàlimuso ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni sankunbɛnw ni ntolatan ani laadalakow kàpaalakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye ya ni bàra ni bala ni dunun ni jenbe ni flen ni gita ni ntamannin ani cicara ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ ye dugu foroba-kɛnɛba ye u b'a Weele ko kafubgɔ.
Dugu kungoko
Kɔ ni dàla ni fàla ani lɛ bɛ Sɔrɔ kàpaala. O yɔrɔ kofɔlen ninnu na manɔgɔ , ntɛbɛn, ntòri, kaanaw, miniɲa, koorow ani koorokaaraw bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman bɛ yen kungo 'kɔnɔ fana o dɔw ye jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ pɔpɔ ani nten. Yen kungosogow ye miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ ani baninkɔnɔ. Yen kungodaw tɔgɔ Flɛ: Fulawɛɛrɛ, ntɔsigi, tigasigi, muturu, zematii. Kùluba fla b'u fɛ yen: ɲabubiri ani ɲabugboo.
Dugu Kaburudoko
Kàpaala kaburudon ye duuru ye. Kùn wɛrɛ tɛ yen kaburudon kɛli duuru ye fo n'a Kɛra fànko ye. Fàn minnu ka surun ɲɔgɔn na olu bɛ Jɛ kaburudon kelen na. Fɔlɔ la yen kaburudo bɛɛ tùn bɛ Bɔ kɔrɔnyanfan fɛ, nka sisan bɔfan kelen t'a la. Ni 'bɛn Kɛra yɔrɔ o yɔrɔ kan a bɛ Bɔ yen.
Dugu waatiko
Yen samiɲɛ bɛ Dòn mɛkalo la ni ka Taa Foori fo sɛtanburukalo la. Yen kawulɛ bɛ Jɔ ɔkutɔburukalo la tlema bɛ Bɛn marisikalo ma jɔyi. u ka tlema bɛ da Minɛ ɔkutɔburukalo la. Sanji hakɛ samiɲa kɔnɔ. U samanen sanadaba ye 1000 ye.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kɔ kelen bɛ kàpaala, o ɲɔgɔn kabakofɛn tɛ. Bari kɔ in bɛ to ka Fa fo ka walankata tlema fɛ. Wa màa si ma o sababu Dɔn.
Blàdon : 2017-01-20 Yɛlɛmako laban : 2017-01-23


text:
Amadu Hanpate Ba
Amadu Hanpate Ba Bangera 1900 sàn Banjagara dɔgɔnɔw ka faaba la. A fa ye Hanpate ye, a ba ye Kadija Pulɔ Pate Jalo ye. Amadu yere Bɔra fla du de kɔnɔ. A fà salen kɔ a Lamɔnna a ba ce flannan fe n’o ye Tijann Amadu Ali Cam ye.
A Dònna Cernɔ Bokar ka morikalan na fɔlɔ ka Sɔrɔ ka Na lakɔlikalan na Banjagara ni Jene.
1915 sàn a Bolila ka Bɔ yen k’a N’a ba nɔ fe Kati. O la a Temena n’a ka kàlan ye yen.
1921 sàn a Banna ka Taa Gore kalanso la. O kosɔn yen kunnasigi-fangatigi y’a Лanŋe ka Sɔrɔ k’a Bla ka Taa Wagadugu.
K’a Ta 1922 sàn na ka Nà 1932 sàn na a ye baara ke Burukina foroba cakeda caman na fo 1942 sàn a ka Sɔrɔ ka Na Bamakɔ.
1933 sàn a ye segenlafiyenbɔ waati dɔ Sɔrɔ kalo 6 kɔnɔ. A Nana o waati in Ke Cernɔ Bokar kere fe n’o min y’a karamɔgɔ ye.
1942 sàn a ye siyako ɲininiw Ke IFAN na Dakar. A y’a Лesin ɲinini ma sàn 15 kɔnɔ, ɲinini min Nana ni a keli ye ka gafe Bɔ min tɔgɔ ye Empire peul du Macina ye.
1951 sàn a ye kàlanwari Sɔrɔ UNESCO fe min y’a Lase Pari, min fana y’a To a y’a yere Sɔrɔ farafinw ce la yen.
1960 sàn Mali ka yeremahɔrɔnya sàn a ye adamadenya kàlanso dɔ Dayele Bamakɔ. A Kera jamana ka cebɔ yeUNESCO ka lajeereba kene kan.
1962 sàn a Kera UNESCO ka cebɔ dɔ ye.
1966 sàn a sen tun be farafinna kanw sebenni kow la. 1970 sàn Benna ka baara banni ma UNESCO la.
O kelen Amadu Hanpate Ba y’i Лesin a ka ɲinini ni sebenni baaraw ma. A y’a ka ɲenamaya sàn labanw Ke Abijan a ka sebenni kelenw farafinna tlebinyafan ko kɔrɔw kan farali la ɲɔgɔn kan a ka ɲenamaya kɔnɔ ani a ka gafe Amkulel l’enfant peul ni Oui mon commendant sebenni na. O gafe ninnu Nàna Bɔ 1991 sàn Fransi.
1991 sàn mekalo la Amadu miniji Dɔgɔyara.
Gafe bɔlenw
- L’empire peul du Macina, 1955 sàn, a bɔko kura 1984 sàn
- Vie et œuvres de Tierno Bokar, le sage de Bandiagara, 1957 sàn, sebenko kura 1980 sàn, a Kera ɲɔgɔlɔn ye Peter Bruk fe 2003 sàn
- Kaidara, récit initiatique peul, 1969 sàn
- Aspect de la civilisation africaine, 1972 sàn
- L’etranger Destin de Wangrin, 1973 sàn, a ye farafinna jalaba Sɔrɔ 1974 sà
- L’Eclat de la grande étoile, 1974 sàn
- Jésus vu par un musulman, 1976 sàn
- Petit Bodiel, 1976 sàn
- Njeddo Dewal mère de la calamité, 1985 sàn
- Ce que vaut la poussière, 1987 sàn
- Amkoullel l’enfant peul (Mémoires I), 1991 sàn, a ye farafinna tɔgɔla jala Sɔrɔ o sàn kelen
- Oui mon commandant (Mémoires II), 1994 sàn
- Il n’ ya pas de petite querelle, 2000 sàn
- Mémoires, 2012 sàn
Kùnnafoni bɔyɔrɔ
- Tout du Mali
Blàdon : 2017-04-09 Yɛlɛmako laban : 2017-04-10


text:
zouroukalani dian yé fou yé massa zouroulanani dian yé fouyé
ouroukalani dian yé fou yé massa zouroulanani dian yé fouyé
ni né ko dian yé fou yé né ma fo dian té fin yé dè massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
né ko dian yé fou yé né ma fo dian té fin yé dè massa zouroukanani (dian yé fou yé)
nafolo yé fou yé fini n'gouma yé fooou yé massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
etage yé fou yé wa bazin yé fou yé massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
ba ba bé woyo la ni bè doun bé tounou n'go massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
ko ba bé woyo la ni bè doun bé tounou n'go massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
Allah kira koumakan ko dian yé fou yé massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
Boubakary koumakan ko dian yé fou yé massa zoukalanani (dian yé fou yé)
wa oumarou bé mi? oussoumana bé mi? massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
etage ou bé kari kabouroudo dé bé laban massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
voiture ou bé kari chouta yiri bé laban n'go massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
diamabaou bé tounou kélé na dali bé laban n'go massa zouroukalanani(dian yé fou yé)
ni né ko dian yé fou yé né ma fo dian té fin yé dè massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
wolo ba douwa bé gnini bé gnini dougna dé kono massa zouroukalanani (dian yé fou yé)
dinè kanoudjon douwa yi fè dé douwa yé sana dé balimaya tougouba
dja douwa yi fè dé douwa yé sana dé sigui ka kèlè wa téri maya sigui do douwa yé sana
dé djamana mara ma nogon bi ni douwa ti fè dé douwa yé sana dé wolo faa douwa bé gnini bé gnini dougna dé kono massa zouroukalanani wolo ba douwa bé gnini bé gnini dougna dé kono massa zouroukalanani(dian yé fou yé)
refrain(2 fois)
Paroles2Chansons dispose d’un accord de licence de paroles de chansons avec la Société des Editeurs et Auteurs de Musique (SEAM)


text:
Baloko-juguya
Лefɔli:
Baloko-juguya ye dumuni sɔrɔta berebenbaliya ye min ju be bɔ wajibibalolan suguya kelen wali suguya caman deseli (dumuni sɔrɔta dɔgɔyali ) walima (dumuni sɔrɔta damatemeni ) la waati kuntaala jan dɔ kɔnɔ.
Forobafɔli la, baloko-juguya be fɔ ka ke dumuni sɔrɔta dɔgɔyali ye.
a. Bɑlodese: balo hake dɔgɔya ani a kɔnɔbalolan nafalata dɔgɔya farikolo ma.
Semedon-barikalan deseli nɔgɔman
Ale be ke ni semenanw ni barikalanw hake ma dafa dumuni na.
Duguba kɔnɔnaw ta sababu be bɔ sin dili dɔgɔyali la denw ma. Togodaw ta be bɔ dabɔli kecogo juguw la. A be dɔn mɔkundama tiiri jɔli fe.
Kɔlɔɔlɔw: den be farati la a ko la, bari a temeko kelen be se ka den talon ka jigin baloko-juguya geleman kɔnɔ i n’a fɔ serejima, serejalan walima nkeseli.
i. Serejima
Serejima ye ka di den san 1 na ka t’a bl’a san 3 la. A be na den dabɔli temetɔ walima ɲɔnin kɔ fe. Semedonnan deseli be wolo ale la.
Taamaʃyenw
Mɔni jɔli min be dɔn ni girinya dɔgɔyali ye ʃi hake la;
Tɔnniw keli sentabaraw la, senkɔlɔkuruw la, ɲeda la ;
Nisɔngoya ni dumuni lɔgɔntanya ;
Kɔnɔtɔn ;
Ni bana juguyara
Kunsigiw ɲe be yelema ka lafu ka bɔn ;
Fari be jeya ;
Kɔnɔboli b’i cooko ;
ii. Fasanin walima serejalan
Ale ye baloko-juguya bakuuruba taamaseere ye a kun fla bee kan n’o ye semedonnanw ni barikalanw deseli ye, den te fa dumuni na.
Fasanin be Se ka Kɔ̀n kà Poyi:
K’a ta kɔnɔ damine fo a kalo 6 la, ni :
Ba balocogo man ɲi;
Girinya bere te ke den na a wolodon
Sereden don
Sin be jintanya ka da sababu caman kan
Kɔnɔbaraw gereli ɲɔgɔn na
Sin dili dugu donni
A taamaʃyenw Fle: den be Fasa, a kùn gili be Bɔ, a be Kasi kojugu, a te Fa. N’i y’a golo sama ka Ke ɲɔgɔn kan a te Segin joona a nɔ na.
Ale bɛ Lakodɔn n'a tìgilamaa jɔkundama ka surun a ʃì ma. N'a bɛ Suma k'a cogoya Dɔn, o bɛ Kɛ ni T/A fɛɛrɛ ye.
b. Dɑmɑteme-bɑlo : balo hake temeni a sarati kan ani a tìgilamɔgɔ farilabɔcogo dàntemeni dumuni na.
_________________________________________________________________________________________________
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan:
Dumuni
Nafalan
Sinji
Fa nafalata
Mali dundɛnw balofa katimu
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-17


text:
You are using Science Of Synthesis as a Guest.
Please login or sign up for a free trial to access the full content.20.6.1.6 Method 6: Mitsunobu Lactonization
Please login or sign up for a free trial to access the full content.
Maier, M. E., Science of Synthesis, (2007) 20, 1475.
In the Mitsunobu reaction the adduct of triphenylphosphine and dialkyl azodicarboxylate causes activation of a hydroxy function via formation of an oxophosphonium intermediate 182 (Scheme 81). The activated hydroxy group can then be substituted with nucleophiles such as carboxylates.[247] With hydroxy acids 181, lactones 183 can be obtained. Some mechanistic studies have been reported.[248–255]
Meeeee 88 Meeeeeeee ee Meeeeee Meeeeeeee ee eee Meeeeeeee Meeeeeee[888]
Meeeee eeeeeeeeeee eeeeeee eeeeeee eeee eeeeeeeee eee eeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeee ee eeeeeeeeeee ee eee eeeeeee eeeeeeee eee eeee eeeee ee eee eeeeeee.[888,888] Me eee eeeeeeeeeeeee ee eee 8-eeeeeee eeee 888, eeeeee eeeeeeeee ee eeeeeeeeeeeee ee eee eeeeeeeee eeeeeee ee eeeeeeee (Meeeee 88). Meee ee ee eeeeeeeeee eeee eee eeeeeee 888, eeeee eee eeeeeeeeeee eeeeeee eee eeeeeeeeeeeeeeeee eeee. Me eeeeeeee, eee eeee eeeeeeeeee eeeeeee ee eee eeee eeeeeeee 8-eeeeeee eeee 888 eeeeeeee eeeeeee 888 eeee eeeeeeeee ee eeeeeeeeeeeee. Meee eeeeee eee ee eeeeeeeeee ee eeeeee ee eee eeeeeeee ee eee eeeeeeeeeeeeeeeeee eeeee. Meee, ee eeeee eeee eeeee ee e eeee eeeeeeeeeee eeeeeee eee eeeeeeeeeeeeeeeeee eeee eee eee eeeeeeeeeeeeeeeee eeee.
Meeeee 88 Meeeeeee eeee Meeeeeeee eee Meeeeeeee ee Meeeeeeeeeeee ee eee Meeeeeeee Meeeeeeeeeeee[888,888]
B-Meeeeeee eee ee eeeeeeee eeee eeeeeeee-eeeeeeeee eeeeeee eeeee Meeeeeeee eeeeeeeeee ee eee eeeeeeeeeeee (Meeeee 88). Meee, eeeeeeee 888[888] eee 888[888] eee eeeeeeee ee eeee eeeeee. Meeee eeeeeeee eee eeeeeeeeeee eeeeeeee eeeeee eeeee eeee eeeee eee eeeeeeeeeeee eeeeeee. Meeeeee, e eeeeeeeeeee ee eee 8-eeeeeeee eeeeee eeeeeeeeeee, eeeeeeeee ee eeeeeeee eeee ee 888.[888]
Meeeee 88 B-Meeeeeee ee eee Meeeeeeee Meeeeeee[888,888,888]
Meeee eeeeee eeee eeeeeeee eeeeeee eeeee eeeeee, eee Meeeeeeee eeeeeeeeeeeee ee eeee eeeeeeeeeee ee, eee eeeeee eeeeeee, eeeeeeeee ee eee eeeeeee-eeeeeee eeeeeeeeeeee ee eeeeeeeee. Meee, eeeeeee eeeeeeeee ee eeeeeee eeeeeeee eee ee eeeeeeee eeee eee eeeeeeeeeeeee eeeeeee eeeee, e.e. 888,[888] 888,[888] 888,[888] eee 888[888] (Meeeee 88).
Meeeee 88 Meeeee Meee Meeeeeee ee eee Meeeeeeee Meeeeeee[888–888]
Mee eeeeeeeeeeeee ee eee eeeeeeeee eeee 888 eeeeeeeeeee eee eeeeeeeeeeeeeee ee eee eee eeeeeee eeeeeeeee ee eeeeeee eeeeeeeee (Meeeee 88). Me eeeeeeee, eeeeeeeeeee ee eeeeeee eeee 888 eeeee eeeee eeee eeeeeeeee ee eeeeeeeeeeeee, eeeeeeeee eeeeeee 888.[888]
Meeeee 88 Meeeeeeee Meeeeeeeeeeee ee e Meeee ee Meeeeeeeeeeee Mee Meeeeee Meeeeeeee[888]
Mee Meeeeeeee eeeeeeeeeeeee eee eeee eeeeee eee eeeeeeeeee ee eee eeeeeeeee ee eeeeeeeeeeeee. Meeeeeeeee, ee ee eeee eeeeeeeeee ee eeeeeee e eeeeeeeeeee eeeeeeeee eeeee eeeeeeee eeeeeeeee eeeeee eee eeeeeeeeeeeee eeee (Meeee 88).[888–888] Mee eeeeeee 888 eeeee eeee eee Meeeeeeee eeeeeeeeee eee eeee eeee eee w-eeeeeee eeeee eeee eeeeeee eeeeeee eeeeeeee.
Meeee 88 Meeeeeeeeeeeeeeeee eee eee Meeeeeeee Meeeee[888–888]
e Meee = 8-(eeeeeeeeeeeeee)eeeeeeeeeeeeee.
e MMMM = eeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeee.
Mee eeeeeeee ee Meeee 88, eeeee eeeeeee e eeeeee eeeee eeeeee, eee eeeeeeee eeee eee eeeeeeeeeeeee w-eeeeeee eeeee ee eeeeeeeeeeeeeeeeee eeeee Meeeeeeee eeeeeeeeee.[888–888] Me eee eeee ee 888, eeeeeee eeeeeeeeeeeee eeeeeee eeee eeee ee eeeeeeeee ee eee eeeeeeeeeeeee eeeeeee.
Meeee 88 Meeeeeeee ee Meeeee Meeee Meeeeeee[888–888]
Meeeeee eee ee-eeeeeee eeee eeeeeeeee eeeeeee-eeeeeeeee eeeee eeeeeeeeeeeeeeeee (Meeeee 88).[888] Meeee eee eeeeeeee eeee eeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeee (8% eeeee eeeeee), eeeeeeee, eeeeee eeeeeeeeee, eee e eeeee eeeeeeeee. Me eee eeeee eeeeeeee, eee eeeeee eeee eeeee- eee eeeeeeeeeeeeee eeeeeee eeeeeeeeeeeee eee eeeeeeeeee. Meeeeeeeeee, eeeeeee eeeeeeeee ee eeeeeeeeeee. Meeee eeeee, eee eeeeeeeee eeeeeee eee ee eeeeeeeeee eee eeeeee.
Meeeee 88 Meeeeee-Meeeeeeee Meeee Meeeeeeeeeeeeeeee[888]
Mee Meeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeee ee e eeeeeeee eeeeee ee eee eeeeeeeee ee eeeeeeeeeeeee. Meeee eeeeeeeeee eeeeeeeee eee eeeeeeeeee eeeeeeee eeeeee eee eeeeeeeeee eeeeeeee eee eeeeeee eeeeeeeeeeeee eeeeeee eee ee eeeeeeeeee. Me eeeeeee, 88- ee 88-eeeeeeee eeeeeeee eee eeeeeeee (Meeee 88).[888–888] Me eee eeeeeeeeeeeeeeeeee ee eee eeeeeee 888 eee eee ee eeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeee ee ee eeeeeeee eeee eee eeeeeeeeeeeee eeeeeeee ee eeeeeeee. Meeeeee eeee-eeeeeeee eeeeeeeeee (8.888 M ee eeeeeeeeeeeeeee) eeee eeee ee eeee 88% ee 888, eee eeeee eeee eeeeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeee ee 88%. Me eeee eeee, eee eeeeeeee eee ee eee ee e eeeeee eeeeeeeeeeeee (8.88 M).[888]
Meeee 88 Meeeeeeeeeeee eee Meeeeeeee Meeeeeeeeeeee[888–888]
References
Meeeeee Meeeeeeeeee
- 8.Meeeee-Meee, (8888) 8/8e, 888.
- 8.Meeeee-Meee, (8888) M 8-8, 888.


text:
Kɔ̀rwedugu
Dugu yɔrɔfɔli
Kɔ̀rwedugu Bɛ Kilela kafoda fɛ Gɔ̀nkaso galoda la, Sikaso marabolo 'kɔnɔ. Sɛnɛfɔdugu dòn. A ni duguba min ka surun o Ye Sikaso ye. A lamininen dòn ni dugu minnu ye olu Flɛ: Jànso B’a ni kɔrɔn ‘cɛ kà Niziyaso Ke a ni tlebin ‘cɛ, Gɔ̀nkaso Be Kɛɲɛka fɛ. Noyaradugu B’a worodugu fɛ.
Dugu tɔgɔko
Kabi Kɔ̀rwedugu tu Tigɛra a ma Weele tɔgɔ wɛrɛ la. An Bɛ don min na i ko bì, kùnnafoni ma Sɔrɔ a tɔgɔ sɔrɔcogo kan.
Dugu dugutigiya
Kɔnwi Bɛrte, n’a ka baara tùn ye donsoya ni sὲnɛ ye, o de Ye Kɔ̀rwedugu sìgibaa ye. Laadala-dugutigiko de Bɛ Kɔ̀rwedugu. Dugutigiya Bɛ kìn kelen ka bolo kan w’a bɛ Nà kɔ̀rɔyakunda. Nafugo Bɛrte de Bɛ dugutigiya la bì. Ntora Bɛrte ni Kɔnwi Bɛrte Y’a dugutigi kɔrɔ dɔw ye. Sàya dɔrɔn de bɛ dugutigi Bɔ dugutigiya la.
Dugu bònya
An ma ‘fen Sɔrɔ kà Fɔ dugu bònya kan.
Dugu siyako
Sὲnɛfɔw de Bɛ Korwedugu. Jamu minnu Bɛ yen olu Ye Bɛrte, Bangali ani Jalo. Sinankunya Bɛ nin jamuw ni Danbelew de ‘cɛ.
Furusira Bɛ Kɔ̀rwedugu jamuw ni ɲɔgɔn ‘cɛ, a kìnw ni ɲɔgɔn cɛ ani ani dugu wɛrɛw ‘cɛ. Sɛnɛfɔkan ni Bamanakan de bɛ Fɔ Kɔ̀rwedugu, nka Sɛnɛfɔkan de fɔbaa ka ca.
Dugu baarako
Sὲnɛ, nakɔbaara, baganmara, jago, mɔni, ani donsoya bɛ kɛ Kɔ̀rwedugu. Nin baara fɔlen ninnu na sὲnɛ de fanga ka bòn ka tɛm’u bɛɛ kan.
Sὲnɛfɛn dɔw ye Keninke, saɲɔ, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, bananku, woso, kuruba, je ani bàra. Manje, namasa, mangoro, lenburu ani sɔmɔ Ye nakɔjiri dɔw ye. Tamati, nkɔyɔ, gan ani nanaye Ye nakɔlafɛnw fanba ye. Bagan marata dɔw Ye : bà, saga, fàli wùlu, jakuma ani misi. Kamanmafɛnmarata dɔw Ye : kami, tɔnkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Mɔniko siratigɛla laadalamɔni de bɛ Kɛ. A kɛminɛnw Ye jɔ ani doli ye. A kɛyɔrɔ Ye kɔ̀ ye.
‘Sugu tɛ Kɔ̀rwedugu nka jago bɛ Kɛ yen. Jago sugu minnu bɛ Kɛ yen olu Ye: butigifeere, jiriden-feere, baganjago ani ʃɛjago. Bololabaara fànba Ye sigilandla, kalakadla ani sansaradla ye. Donsoya bɛ Kɛ Kɔ̀rwedugu nk’a bolodon tɛ Kɛ yen.
Dugu fὲɛrɛko
Fὲɛrɛ minnu Bɛ kɔ̀rwedugukaw ‘bolo kungosogow fàgali la olu ye marifa ni bese ye. Kungokɔnɔw fàgali bɛ Kɛ ni manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, ani wɔ̀lɔjuru ye.
Dugu yiriwaliko
Baɲuman-kɛtɔnw « Save the Children » ani « USAID » cɛsirilen dòn dugu yiriwaliko la. U ka baara fànba sinsinnen Bɛ kàlanko kan.
Ko kura caman Dònna Kɔ̀rwedugu ‘kɔnɔ. O dɔw Ye: ɲɔʃimansin, pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu ani moto.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan ni balikukalan fla bɛɛ bɛ Kɛ Kɔ̀rwedugu, nka lakɔlikalan de fanga ka bòn kosɛbɛ. Forobalakɔli kelen ani Baliku-kalanyɔrɔ kelen de Bɛ yen. A lakɔlikalan Ye sanwɔrɔkalan ye.
Dugu batoko
‘Diinɛ ʃi batoso kɛrɛnkɛrɛnnen tɛ Kɔ̀rwedugu. Dugu tɛnɛ Ye dà ye k’a dasiri Ke bà ye.
Dugu ɲɛnajɛkow
Kɔ̀rwedugu ɲɛnajɛw Ye: koɲɔ, seliw, sanyɛlɛmaw, sankunbɛn, laadalakow ani tɔnɲɛnajɛw. Лɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fὲrɛ la. U fɔliminɛnw Ye fle ani bala ye. Farikolo-ɲɛnajɛ min bɛ Kɛ yen o ye ntolatan ye.
Dugu kungoko
Kɔ̀ kelen de Bɛ Kɔ̀rwedugu. Jɛgɛ suguya caman bɛ Sɔrɔ o kɔ̀ in na. O jɛgɛ dɔw ye: manɔgɔ, saalen, ntɛbɛn, zeku. Kaana ni koorokaara fana bɛe bɛ sɔrɔ a la.
Dugu kungojiri dɔw ye jalaba, banan, Sanan, genun, nsira, npeku, zaban, ʃi, nɛrɛ ani sunsun. Dugu kungofɛn dɔw ye miniɲan, dànkalan, warabilen, duga, baninkɔnɔ, wɔlɔbunun, kungo kami ani tònkanjɔ.
Dugu kungodaw bɛ Weele ko Лaki ani Murɔ.
Dugu kaburudoko
Kɔ̀rwedugu kaburudo Ye kelen ye. A Bɛ dugu ni tlebin ‘cɛ.
Dugu waatiko
Waati minnu bɛ Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ Kɔ̀rwedugu olu ye samiɲɛ, kawulɛ ani tlema.
Dugu kabako-mayɔrɔko
‘Kabakoma-yɔrɔ te Kɔ̀rwedugu.
Blàdon : 2017-04-09 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29


text:
🇮🇶 🇲🇬Bingaliya waleya Irak ni Madagascar Jamana Kan , Irak diinɛɲɛmaa fangatigi dɔ dɛmɛbaga marifatigiw, n’o ye kɛlɛ kɛ ni lakanabagaw ye faaba kɔnɔ, olu y’a daminɛ ka bɔ nbɛdaw la taratadon, ka hakilisigi dɔw lasegin, jamana politiki gɛlɛya juguyalen kɔfɛ. Kɛrɛnkɛrɛnnenya la, 🇲🇬Madagasikari jamana na, mɔgɔ 11 fagara tuma min na polisiw ye marifa ci jama la, k’a ɲini faamaw fɛ, u ka mɔgɔ naani di u ma, minnu minɛna, k’a sababu kɛ u ye denmisɛn dɔ minɛ ni albinism ye, k’a ba faga. Kadiatou Traore ba kunafoli di
🇮🇶 🇲🇬Bingaliya waleya Irak ni Madagascar Jamana Kan , Irak diinɛɲɛmaa fangatigi dɔ dɛmɛbaga marifatigiw
Programmes
-
octobre 02, 2022
Mɔgɔ ba caman ye ɲɔgɔn lajɛn kari don Bobo-Dioulasso
-
octobre 02, 2022
Burkina Faso: Ibrahim Traoré ye taama ke Ouagadougou la
-
octobre 01, 2022
Laselikɛlaw binna Faransi ka lasigidenso kan Ouagadougou
-
octobre 01, 2022
Anbafo Jemukan Sibiri Octoburu kalo tile folo san 2022
-
-


text:
Alfa Umar Konare
Bangeli ni lakɔliladon
Alfa Umar Bangera 1946 sàn feburuyekalo tle 2 Kayi. A y’a ka dugumakaln Ke yen de. A ye cemakalan cemekalanso minnu na olu ye « Lycee Terrasson de Fougere » ye Bamakɔ, Dakar cemakalaso min ye « Collège des Maristes de Dakar ye » Senegali ani Kayi cemakalanso. K’a Damine 1962 ka N’a Bla 1964 na, a ye cemakalanso karamɔgɔyakalan Ke Katibugu. O kɔ fe a Taar’a ka sannakalanw Ke Tarikukalan siratige la Bamakɔ ( 1965-1969) ani Varsovie sannakalanso (Polɔɲi) k’a Tà 1971 ka Nà 1975 la.
Baarako
A ye baaraw Damine Kayi k’a to kalanfaya la, o kɔ a ye cemakaramɔgɔya Ke Markala ni Bamakɔ.
1974 sàn Alfa ye ɲininniw Damine Mali adamadenya-kalanw sannakalanso la. K’a Damine 1975 la ka Nà 1978 na a Kera jamana tariku ni siyadɔn ɲemaa ye denmisenya minisiriso, fartikoloɲenaje ani seko nidɔnko minisiriso la. 1980 sàn, Alfa Kera ɲininikela ye ISFRA ni ENSUP sìgidɔn ni tarikudɔn bolofara la. A Kera jekulu caman ɲemaa ye i n’a Fɔ: Sìgidɔn ni tarikudɔn jekulu, fàrafinna tlebinyafan fenkɔrɔw ɲininijekulu, fàrafinna tlebinyafan ɲininikelaw ka tɔn. 1981 ni 1992 sànw a ye baara Ke UNESCO ni PNUD la.
Politikiko
Kabi Alfa denmisennama a y’a sèn Dòn politiki la. 1967 sàn Alfa Kera US-RDA denmisenw ɲemaa ye ENSUP la Bamakɔ n’o min ye jamanatigi Modibo Keyta ka fangaɲini-tɔn ye. Musa ye modibo fanga Dafiri min ke Alfa Kera PMT ka cὲbɔ dɔ ye.
1978 sàn Alfa Kera denmisenya, farikoloɲenaje ani seko ni dɔnko minisiri ye Musa Tarawele fe. A y’o jɔyɔrɔ in Bla 1980 sàn.
1983 sàn ye “Jamana sebenca” ani LES ECHOS donkibaru sebenca Blà 'sèn kan a tun be min kow Лetige. O kɔ fe a ye seko ni dɔnko Jekulu dɔ Sìgi sèn kan min fana tɔgɔ tun y’o Jamana kelen in ye.
1990 sàn Alfa Tun be ADEMA jὲkulu sìgibaaw la min Labanna ka Ke fangaɲini-tɔn ye. O sen fe u ye ADEMA Yelema ka Ke ADEMA/PASJ ye. Musafanga bìnnen kɔ 1991 sàn Alfa Kera ADEMA/PASJ kuntigi fɔlɔ n’a ciden fɔlɔ ye Mali jamana ka lajeereba dɔ sèn fe. O sàn kelen in, a ye Rajoso Bamakan Dayɛlen.
Jamanatigiya
1992 sàn na furance la fanga temenen kɔ Alfa Kera jamanatigi 3nan ye Awirikalo la.
1997 sàn A Sìgira tuguni jamana kun na.
Jamana 'kɔnɔ ale de Nàna ni beɛjefanga, jamana ni burudamew ka kὲle banni ani mara segin 'so ye. O bee la yuruku-yuruku ni maracogoya geleya tun be yen.
O ko fe a ye jamatigi Modibo Keyta dugumasiri Kurumokari Bamakɔka Ke misali bee k’a Ye. A ye Musa Tarawele n’a muso Mariyamu Labla 2002 sàn.
Jamana kɔ kan a Kera CEDEAO ni UEMOA ɲemaa ye 1999 ni 2000 sànw.
2002 sàn, sariyasun min be yen n’o Ko jamanatigiya dali ɲɔgɔn kan ka Dàn siyen fla ma, Alfa y'o Labato. Amadu Tumani Ture y’a Nɔnabla.
Alfa Kera fàrafinna kelenyatɔn ɲemaa ye fàrafinna jamanatigiw fe Maputo lajeereba kene kan 2003 sàn zuluyekalo tle 10 don.
A fana ye frankofoni cὲbɔ dɔ ye.
A ye sebenbɔla ni tarikudɔnna Adam Ba Konare Furu ka K’a muso ye
Blàdon : 2017-03-17 Yɛlɛmako laban : 2020-05-12


text:
Pɔrtigal Kɛra erɔp ntola ŋana ye 2016 sàn
Farikoloɲɛnajɛ-ko siratigɛ la, laadala-jɔnjɔn min bɛ Deli ka Da Erɔp jamanaw ni ɲɔgɔn 'cɛ n'a bɛ Weele tubabukan na ko: coupe d'euro, ɲina 2016 sàn ta Labɛnna ka Bɛn ni zuwɛnkalo ye. A ntola in sèn fɛ Erɔp jamana mugan ni tɔnɔntɔn (29) de ye ɲɔgɔn Sɔrɔ a kɛnɛ in kan. Fransijamana de Kɛra a koɲaw labɛnbaa ye, o siratigɛ y'a To a ntolatanw bɛɛ Kɛra olu fɛ yen. 2016 sàn Ero ntolatan fɔlɔ Kɛra Fransi ni Rumani fɛ. O ntolatan kùn Cɛra 02 ni 01 na Fransikaw kanu na.O Tɛmɛnen 'kɔ, a ntolatan kɔni Tora 'sèn na, fo ka na jamana 29 in bɛɛ Bìn k'a tɔ Purtugol/Pɔrtigal ni Fransi ye. O ŋanaɲini ntonlantan, n'an b'a Weele tubabukan na ko: Finale, o Bɛnna Zuluyekalo le 10 ma, 2016 sàn. A ntola Dara jamana fla ninnu ni ɲɔgɔn 'cɛ ka kɛɲɛ ni waati 19nan ye jɔyi. A ntolatan in daminɛ tùn Gɛlɛyara Pɔtigalkaw fàn fɛ kosɛkɛ k'a sababu Kɛ. Màa min tùn ye olu ka ntolatankulu ɲɛjɔyɔrɔ n'u jìgi ye, n'o ye Kristiyano ranaldo ye, ntolatan da minɛnen ni sanga muga ni duuru (25) ye ale ni fansikaw ka kalamanin seegin n'o ye Jimi payɛt ye, olu Nàna Tù ɲɔgɔn na. O Kɛra sababu ye ka Ronaldo Jogin ni k'a 'sèn Bɔ a don ntolatan tɔ la. O min Kɛra, pɔrtigalkaw jigi Misɛnyara nka u ma Sɔn k'u bolo Jigin fiyew. A ntolatan in Nàna Gɛlɛya k'a sababu Kɛ u ye sanga bi kɔnɔntɔn (90) bɛɛ Tan 00 ni 00 la. O kɔ fɛ sanga bi sàba (30) wɛrɛ Dir'u ma. U ye o sanga tan ni duuru (15) fɔlɔ fana Tan 00 ni 00 la. Nka sanga tan ni duuru laban tɔ tolen sanga Duuru (05) ye, pɔrtigalkaw ka kalamanin kɔnɔntɔn n'o ye Edɛr ye, ale Nàna ntola Sɔrɔ fransikaw ka jɔda la k'i 'sèn F'a la ni ka jɔn Yaara. O kɛlen, a ntolatan tɔ kùn Cɛra 01 ni 00 la pɔrtigalkaw kanu na. Pɔrtigal jamana Kɛra 2016 sàn Ero jɔnjɔn ŋana ye. An b'aw hakili Jigin k'a Fɔ nin ɲɛnajɛ in da minɛni Erɔpkaw fɛ fo ka na Blà bì la jamana kɔnɔntɔn de y'a ŋanaya Sɔrɔ. Nka ɲina 2016 sàn in ta tali pɔrtigal fɛ o b'a Dafa jamana tan na, bari nin ye pɔrtigal ʃyɛn fɔlɔ ye k'a Tà.
Blàdon : 2016-07-13 Yɛlɛmako laban : 2017-01-07


text:
Kɛnceri
Dugu yɔrɔfɔli
Kɛnceri ye dugu ye min bɛ Mali marabolo sabanan na, Sikaso. A bɛ Sikaso kolomi min 'kɔnɔ o ye Kucala ye. A ni Kucala cɛ ye bam 52 ye. Kucala kolomi 'kɔnɔ, Kɛnceri bɛ Npɛsoba kafoda fɛ a ni min cɛ ye bam 7 ye. O Npɛsoba o ye galoda ye fana ni Kɛnceri ye dugu dɔ ye. Ni Npɛsoba Bɔra yen, Kucala ye Kɛncerikaw ka duguba magɛnta ye kùnko caman na.
Kɛnceri lamini na, Debila b'a ni kɔrɔn 'cɛ, Farakala ni banan b'a ni tlebin 'cɛ. Dugu ni kɔgɔdugu 'cɛ, Kajala bɛ yen ninka Npɛsoba K'a ni worodugu 'cɛ.
Dugu tɔgɔko
Kɛnceri walima Kancan, nin bɛɛ ye dugu kelen ko ye. Kɛnceri ye dugu togɔ min bɛ Sɛbɛn gafew 'kɔnɔ. Tɔgɔ fla bɛ dugu la bari o Sɔrɔla kanflafɔ fɛ dugu la. Kancan min y'a tɔgɔ ye miɲankakan na, o dali sababu Bɔra dugu yɛrɛ sìgibaa tɔgɔ n'o denkɛ tɔgɔ la. Kan ye dugu sìgibaa ye k'o den Kɛ Caan ye. O tɔgɔ fla Dorokora Kan + Caan ka Bange Kancaan la.
Dugu dugutigiya
Kɛnceri dugutigi ye laada-dugutigi ye. Dugu tìgiya bɛ Kulubali dɔw 'bolo minnu ye dugu tu tigɛbaa ye. O Kulubaliw 'cɛ la, do bɛ Sugandi ka Blà dugu 'kùn na. Kɛnceri dugutigya ma Siri kɔrɔya la. Nka ni mɔgɔ min Kɛra dugutigi ye, ni sàya tɛ foyi t'a Bɔ a la. Dugutigi kura sìgilen tɛ Blà ka waati dàntigɛlen Makɔnɔ, nka o dlonnen dòn laada dɔ latlenni na.
Kɛnceri yɛrɛ tu tigɛbaa tɔgɔ ye ko Kan Kulubali. Donso tùn dòn. A Bɔra dugu dɔ la ko Ŋaniya ka Nà i damadugu Sìgi. Mɔgɔ min bɛ dugu 'kùn na bì (2016) o ye Sɔzan Kulubali ye. Ale ye jamanatigi-sigi bannen 'kɔ dugutigi fɔlɔ ye. A Sìgira dugu 'kùn na 1986 sàn na.
Komin Kɛnceri ye jamanatigi-dugu kɔrɔ ye, a dugutigi kɔrɔw bɛɛ ye masa-dugutigiw ye. Fasanin Keyita b'u la, ale min ka dugutigiya Kɛr'a damanako ye.
Dugu bònya
Hali ka Dàn Kɛnceri kìn hakɛ ma, i b'a Dɔn ko galodugu dòn. A sokala bɛ Taa 16 la minnu Flɛ: Kabugu, Koɲumanna, Kojela, Obana, Ofotokan, Jawɔla, Marakala, Flala, Zeŋɔla, Kalɛgɛla, Nangɔla, Kafɔɔna, Mɛrimɛrila, Cimɛnakan, Kakola, ka Fàra Misiyɔn kan.
Kɛnceri mɔgɔ bɛ 5000 Bɔ. A sìgikɛnɛ bɛ koorikɔnɔ bam 4 Bɔ. Kabini dugu Sìgira, a b'a sìgiyɔrɔ fɔlɔ la.
Dugu siyako
Siya minnu bɛ Kɛnceri olu ye miɲanka, bamanan ani fula. U jamuw ye Kulubali, Danbɛlɛ, Sogoba, Male, Jalo, Kɔnɛ, Keyita, Diire ani Fanɛ. Sinankunya b'u ni dugu minnu 'cɛ olu ye Farakala ani Ŋaniya ye.
Kɛnceri 'kɔnɔ, kìn kelen denw tɛ Furu ɲɔgɔn ma. Furusira bɛ dugu ni dafɛdugu minnu 'cɛ olu ye Kajala, Npɛsɔnna, Debila ani Danpɛla
Mamara ni bamanankan bɛ Fɔ Kɛnceri nka mamara fɔli bɛ bamanankan ta kan.
Dugu baarako
Kɛncerikaw ka jugu sɛnɛ de ma. U ka baara fànba ye forosɛnɛ ye. U bɛ keninke, saɲɔ, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaa, danan, bɛnɛ, dà ani kɔɔri ninnu bɛɛ Sɛnɛ.
Nakɔbaara fana bɛ Kɛ Kɛnceri. U ka nakɔjiriw ye mangoro, lenburu, buyagi, manje, namasa, ntɔmɔnɔ ani sɔmɔ ye. Nakɔlafɛn kɛnɛ minnu bɛ Sɔrɔ u ka nakɔw la olu ye fòronto, jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn.
Komin baganmara bɛ kɛnncerikaw ka baaraw la, u bɛ misi, bà, saga, fàli, wùlu, jakuma, sonsan ani lὲ ninnu Mara. Kɔnɔ minnu bɛ mara la u fɛ yen olu ye ʃɛ, kami, tonknɔ ani jɛnɛntabannin ye.
Mɔni min bɛ Kɛ Kɛnceri o ye laadalamɔni ye. Jɛgɛmara min tùn Dabɔra yen Unicef fɛ o ma Mɛn 'sèn na. Kɔ dɔ b'u fɛ yen u bɛ min Mɔ. U ka mɔnikɛ-minɛn fànba ye doolen, sansara ani jɔ ye.
Jago sugu min bɛ Kɛ Kɛnceri o ye butigifeere ni sɛnɛfɛn-feere ye ani taji ni bagan ka Fàra fìnifeere kan. Sugu bɛ yen min bɛ Jɔ ntɛnɛndonya fɛ.
Bololabara damado bɛ Kɛ dugu la i n'a fo jiriʃi ani motodla. Yen numuw bɛ nɛgɛfaa Kɛ nka numumusow bɛ lɛfɛda Kɛ. Komin donsoya bɛ 'ba la yen, hali donso-bolodon bɛɛ bɛ Kɛ yen.
Dugu yiriwaliko
Kɛnceri bɛ yiriwali sira kan. Yiriwali taaamasiɲɛ minnu bɛ dugu la olu ye ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, pɔnpekɔlɔn, worobinɛ, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, kalalimansin, kɛnɛyaso, sɛnɛkɛ-mansin ani senfɛjuruw.
Baɲuman-kɛtɔn dow n'u bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo ɲɛtaa kow la. CMDT bɛ yen feeresɛnɛ yiriwali kama. Tɛgɛrɛnin bɛ yen, musow ka warikafo-jɛkulu. Amed bɛ yen fana dugukolo nafabɔ-siraw koɲɛ 'kùn na. Dugu ni Unicef Delila ka baara dow Kɛ ka Tɛmɛ.
Dugu kàlanko
Lakɔlikalan Dabɔra Kɛnceri 1988 sàn. Foroba-kalanso dòn. Madarasakalan fana bɛ dugu la. Balikulan min bɛ Kɛ dugu la o tùn Foosofaasara nka 2010 sàn na, u y'a Wuli tugun. Nkokalan Dònna dugu 'kɔnɔ. Denmarayɔrɔ kelen fana bɛ yen. Dugu kàlanw bɛɛ la, lakɔli de fanga ka bòn ni tɔw ye.
Dugu batoko
Silamɛya ni kerecɛnya bɛ Kɛnceri. Laadalabatow fana bɛ 'ba la yen. Misiri ka ca yen nka jumamisiri kɔnin ye 2 ye u la. Silamɛya nàbaa tɔgɔ ye ko Alu Jara Kulubali. Eglizi kelen bɛ yen. Kɔmɔtuw ni ɲasow bɛ u fɛ yen. Laadalabato dɔw bɛ yen ko namakɔrɔ, zanjugu ani zancɛ.
Tɛnɛmako minnu bɛ dugu la olu dɔ ye kɔtɛnɛ ye. Mɔnikɛ-minɛnw tɛ Dòn yen kɔ mɔni na n'a Bɔra.
Kɛnceri dugu dasiri ye fàli ye. Nka kìn dɔw damanadasiri b'u 'bolo n'o ye bakɔrɔn ye.
Dugu ɲenajeko
Fɔliminɛn minnu bɛ kɛncerikaw fɛ yen olu ye bala, nkɔnin, gita. U bɛ fɔliminɛn dɔ Tà ko pinŋ sàya laada latlenni na bamananya sira fɛ.
Лɛnajɛlako minnu ye ka telin dugu la olu ye seliw, sànyɛlɛmaw, kɔɲɔ ani laadalaɲɛnajɛw.
Ntolatan ye dugu farikolo-ɲɛnajɛ la belebele ye. Nɛgɛsoboli bɛ Kɛ 'tuma ni 'tuma.
Boloɲɛnajɛ-tlon minnu bɛ yen olu ye npari ni bɛlɛta ye.
Kɛnceri gintanw kɛyɔrɔba ye u ka fὲrɛ ye.
Dugu kungoko
Kungoda kelen tɔgɔ dalen bɛ Kɛnceri ko Npɛkungo. Jiboli-yɔrɔ ka ca dugu kungo la. Kɔ kelen ni fàla kelen ani jɛ fla bɛ yen. Jɛgɛ minnu bɛ Sɔrɔ u fɛ u jisigi-yɔrɔ ninnu na olu ye manɔgɔ, ntɛbɛn, zeku, nàna, dodò. Kooro ni kaana ani koorokaara bɛ a jiw la fana.
Jiriba dɔw bɛ Kɛnceri kungow la. Jala, gele, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, dingɛ, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba ninnu bɛɛ bɛ u ka kungolajiriw la.
Kungosogo man ca dugu kungo la. Warablen, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorongo, ani wɔlɔ ninnu bɛ dugu kungo la.
Dugu kaburudoko
Kɛnceri kìn bɛɛ n'i ka kaburudo dòn. Bamananʃuw ni ʃu tɔw dònyɔrɔ kɔnin tɛ kelen ye, n'o tɛ silamɛw ni kerecɛnw bɛɛ bɛ Jὲ 'kaburrudo la. Komin kìnw mabɔlen dòn ɲɔgɔn na kosɛbɛ, kaburudo cayali sababu Bɔra o la. Kaburudo ninnu tla bɛɛ bɛ a kìn ni tlebin walima kɔrɔn 'cɛ.
Dugu waatiko
Waati bɛ yɛlɛmakoba fla Kɛ Kɛnceri nɛɛma siratigɛ la. Ni samiɲɛ Bɔra yen, tlema bɛ Nà. Nka u fla ni ɲɔgɔn cɛ bɛ Weele ko kawulɛ. Waati kalaya cogoya fɛ, funteni waati ni fonɛnɛ bɛ Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ. Funteni juguyalenba bɛ Se 40 hakɛ ma yen. Nɛnɛ fana juguyalenba bɛ Se 17 hakɛ ma.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ flɛta tɛ Kɛnceri.
Blàdon : 2016-01-18 Yɛlɛmako laban : 2016-07-27


text:
Umar Màriko
Umar Màriko Ye dɔ̀gɔtɔrɔ ye wa pòlitikimaa dòn min Bangera 1959 sàn kalo 2nan tle 4 Baflabɛn.
Kàlanko
K’a To cɛmakalanso la, a tùn jijalen Bɛ kosɛbɛ kàlandentɔn na fo kà N’a Se sannakalanso la. A ye ‘baara caman kɛ o jὲkulu in na Jòyla cɛmankalanso la k’a 1976-1977 sànw ani Badalabugu cɛmakalanso 1978-1979 sànw. A Kɛra o UNEEM ‘tɔnden 1979-1980 sànw. Komi ale yὲrɛ Ye UNEEM sintinbaa dɔ ye, a Kɛra jὲkulu in ɲɛmaa ye 1990 ni 1991 sàn ‘cɛ. U ye ŋaniyajira Kɛ Musa Trarawele ka fànga kɛcogojugu ‘kan ma 1991 sàn. Umar ye ‘dɔ̀gɔtɔrɔ ye kàbi 1995 waati. A Ye Ma Dunbiya dɔ̀gɔtɔrɔso sintibaa fana ye Bàmakɔ. Kàbi 1995 a fana ye Ye Kayira rajosow ɲɛmaa ye. O sàn kelen in na, a ni a jὲɲɔgɔn dɔgɔtɔrɔw ni dɔ̀nilidals dɔw Jὲra kà kɛnɛya bàaɲumankɛtɔn dɔ Sìgi ‘sen kàn walasa kà fàntanw Dὲmɛ furakɛli la. 1996 sàn, a ye politikijɛkulu dɔ Sintin ko SADI min ni Alfa Umar Kònarɛ ka kotɛtaw tùn tɛ ‘ɲɔgɔn Ye. Umar Mariko tùn bɛ Karl Maks ka hakilinaw jùkɔrɔmadondon kosɛbɛ. A Dònna kàso la. A ye ‘kὲlɛ caman Kɛ.
Kàlataw
A y'a Kanbɔ ‘jàmanaɲɛmaa-kalata caman na nkà a ma se Sɔ̀rɔ.
A Kɛra ‘cὲbɔ ye 2002, 2007, 2013, 2018 sànw kàlatako nàsiraw la. A Kɛra ‘wàsaden ye 2002 sàn.
Kùnnafoni bɔyɔrɔ: Wikipedia
Blàdon : 2020-07-06 Yɛlɛmako laban : 2020-07-06


text:
Amadu Tumani Ture
Bangeli, lakɔliladon , sorasiya
Amadu Tumani Ture Bangera 1948 sàn nowanburukalo tle 4 Mooti. A ye dugumankalan Ke yen. K’a Tà 1966 la kà Nà 1969 na, a tɔgɔ Sebenna Badala bugu cemakalanso la Bamakɔ walasa a Ke kàlanfa ye.
A Labanna ka Dòn sorasiyakalan na min be Wele ko EMIA. A Kera sannasorasi ye. A ka jàla Nàna Yelen teliya la. Degedenyakalan caman kelen kɔ Risla ni Fransi a Kera Mali sannasorasi komandow ka ɲemaa ye 1984 sàn.
1991 sàn marisikalo la, kelebaw kelen kɔ fo mɔgɔ caman nin Tor’a la, Amadu Tumani Ture ye musafanga Dafiri nin ka Sɔrɔ ka Ke jamanatigi yefurancelafanga la.
K’a Tà juluyekalo tle 29 na ka Nà utikalo tle 12 la 1991 sàn, a ye Lajeereba dɔ Ke ka Sɔrɔ ka jamanatigisigi ni wasadensigi kàlataw Boloda 1992 sàn. Jamanatigisigi kàlataw bannen a ye fanga Di Alfa Umar Konare ma sabu ale de Sugantira ka Ke jamatigi ye. O kelen mɔgɔ ye tɔgɔkura Da Amadu Tumani Ture la ko « Beejefanga sorasi ».
Politikiko, Jamanatigiya
Siyen fɔlɔ ( 2002-2007 sàn na)
2001 sàn setanburukalo tle fɔlɔ a ye yamaruya Лini ka Bɔ sorasiya la. O la sisan a y’a sèn Dòn politikiko la nin ka Sɔrɔ k’a kan Bɔ jamanatigiya nɔ fe 2002 sàn. A kera jamanatigi ye 2002 sàn mekalo la. A ka jàma sɔrɔlen tun ye 64,35% kàlata tàko flanan na. A fangaɲini-ɲɔgɔn Smayila Sise n’o tun ye minisirikɔrɔ ye, ta tun ye 35,65% ye.
A ka jamanatigiya kɔnɔ na na a tun te parti la wa partipolitik bee dɔ tun b’a ka gɔferenema kɔnɔ. A sìgilen ye Amed Mohamed ag Amani k’a ka ɲemaakuntigi ye. O de ye baara Bla 2004 sàn awirilikalo tle 28. Mɔgɔ min y’a Nɔnnabla o Kera Usmann Isufi Mayiga ye.
Siyen flanan (2007-2012 sàn na)
Amadu Tumani ture Tlara k’a kan Bɔ jamatigiya nɔ fe tugun 2007 sàn kàlataw sèn fe.
Ani parti caman y’u bolo Di ɲɔgɔn ma o sèn in. U dalakan tun ye Mali ka taaɲe ye. A nɔ fe mɔgɔ bee Ko nin sèn na „ Tako kelen“ dòn.
Amadu Tumani Ture Sìgira tuguni jamana kùn na 2007 sàn awirilikalo tle 29 don kàlata tako fɔlɔ la. A ye maa 71,20% de Sɔrɔ. A fangaɲini-ɲɔgɔn Ibrahim Bubakar Keyta ta Kera 19,15% ye.
K’a Tà 2012 sàn marsikalo 21 ʃu la ka N’a tle 22 la, kalo fla ɲɔgɔn sani a ka fanga banni 'ce, a ka fanga Dafirila Amadu Haya Sanɔgɔ n’o ka mɔgɔw fe.
2012 sàn awirilikalo tle 8 Amadu Tumani Ture y’a Jira bee la k’a ye fanga Blà.
Kabi o waati fo sisan Amadu Tumani Ture be jamana kɔ kan. A be jamana min na o ye Senegali ye.
Amadu Tumani Ture Faatuli:
ATT ka fànga dafirilen kɔ fɛ 2012 sàn, a Taara 'waati Kɛ Sὲnɛgali. A ye 'sàn wɔɔrɔ ɲɔgɔn Kɛ yèn. O kɛlen, a Seginna kà Nà Màli 'kɔnɔ. ATT Tora sìgi la Bamakɔ. 2020 sàn 'kɔnɔ, tɔɔrɔw Bìnna k'a Mìnɛ. A ye furakɛli kùnfɔlɔw Kɛ Bàmakɔ. O kɔ fɛ, aTaara Tirkijamana kan furakɛli koɲɛ tɔ̀w 'kan ma. Ala ye ATT ka kàlifa Mìnɛ a la k'a To Tirkijmana faaba 'kɔnɔ n'o Ye Istanbul ye. Kàlifa Mìnɛna a la kà Bὲn tàradonya ma 2020 sàn Nowanburukalo tlè 10. Ala ka lahara 'sɔn Sumaya a ye!
Blàdon : 2017-03-18 Yɛlɛmako laban : 2020-11-18


text:
🇨🇮 Cote D’ivoire Jamana Kuntigi koro musow Simone Ye politiki ton kura sigi
Mouvement des generations capables (MGC) bɛ ka wuli ka kɛ politikitɔn ye ani Simone Ehivet Gbagbo bilala nin politikitɔn kura in kun na sisan Côte d’Ivoire. Ivorikaw hakilina ye mun ye? Aicha Diarra y’a ka mikro di u ma
🇨🇮 Cote D’ivoire Jamana Kuntigi koro musow Simone Ye politiki ton kura sigi
🇨🇮 Cote D’ivoire Jamana Kuntigi koro musow Simone Ye politiki ton kura sigi Mouvement des generations capables (MGC) bɛ ka wuli ka kɛ politikitɔn ye ani Simone Ehivet Gbagbo bilala nin politikitɔn kura in kun na sisan Côte d’Ivoire. Ivorikaw hakilina ye mun ye? Aicha Diarra y’a ka mikro di u ma
🇨🇮 Cote D’ivoire Jamana Kuntigi koro musow Simone Ye politiki ton kura sigi
Programmes
-
octobre 02, 2022
Mɔgɔ ba caman ye ɲɔgɔn lajɛn kari don Bobo-Dioulasso
-
octobre 02, 2022
Burkina Faso: Ibrahim Traoré ye taama ke Ouagadougou la
-
octobre 01, 2022
Laselikɛlaw binna Faransi ka lasigidenso kan Ouagadougou
-
octobre 01, 2022
Anbafo Jemukan Sibiri Octoburu kalo tile folo san 2022
-
-


text:
Sènfɛjuru Android tìgiw, a' ye fàkan baaralan Bɔ Google play kan k'a Sìgi aw 'kùn.
Elizabɛt II Bangera 1926 sàn awirilikalo tlè 21 Mayfair. A Fatura 2022 sàn sɛtanburukalo tlè 08 Balmoral k’a ʃ... A tɔ Kàlan
Tὲmɛsenna-fanka kùntaala kura da Mìnɛna 2022 sàn marisikalo tlè 26 la. A bɛ Ban 2024 sàn.
'Bὲnkan-seben... A tɔ Kàlan
Kolonɛl Sajo Kàmara ni a ka baarakɛ-ɲɔgɔnw ye Angletɛr jàmana làsigiden Bari Lowɛnn Bìsimila. O Kɛra alamisa... A tɔ Kàlan
2022 sàn zuwɛnkalo tile 1, Màli y'a ka kὲlɛkɛ-pankurun CASA C295 Sɔ̀rɔ, pankurun min ni a tùn balannen Dòn ... A tɔ Kàlan
Ale Ye fàrafinna cɛmancɛ kɔrɔnyanfanfɛjamana dɔ ; a faaba Ye Kigali ye. Ruwanda ni Uganda bɛ Dànbɔ kὲɲɛka ... A tɔ Kàlan
Nizeriya jàmana Bɛ fàrafinna tlèbinyanfan fɛ, a faa Ye Abuja ye. Jàmana in ni Nizɛr bɛ Dànbɔ kὲɲɛka fɛ, a... A tɔ Kàlan
Ale ye fàrafinna tlèbinyanfanfɛjamana dɔ ; a faaba Лame ye. Nizɛr jàmana ni kὲɲɛka ‘cɛ, Alizeri ni Libi B... A tɔ Kàlan
Namibi Ye fàrafinna wòrodugu ni tlèbinyanfanfɛjamana dɔ ye ; a faaba Ye Windɔk ye. Jàmana in ni Angola, ni Zanbi ... A tɔ Kàlan
Mahatma Gandi (Mohandas Karamchand Gandhi) Wolola 1869 sàn Ɔtɔburukalo tlè 2 Ɛndi jàmana kàn kɛrɛnkɛrɛnnenya ... A tɔ Kàlan
Tìsoli Ye ‘bàlinnawale ye fàrikolo la min bɛ Kɛ ni nun gòlofɛɛnɛ Лiginna.
Walasa kà ninakilisiraw Lablà... A tɔ Kàlan
Walaya kà Balo, adamaden ni baganw bɛɛ ka kan kà ninan Sàma. Лɔnni de bɛ nà ni o ninan in ye. Adamaden ni fɛn... A tɔ Kàlan
Kiwi Ye Nuwɛlzeland ‘kɔnɔ ye. A kàmanw n’a k’u tɛ Ye sabu u dògolen dòn a jolow ‘jù ‘kɔrɔ. A bɛ Kɛ... A tɔ Kàlan
Ba wɔ̀lɔ
Ba wɔ̀lɔ Ye ‘kɔnɔ ye min tɔnkɔnɔnama Dòn k’a ʃi Kɛ wɔ̀lɔ ta cogo la. Màralikɔnɔ Dòn. ... A tɔ Kàlan
K'a Tà kàbini ʃὲ b'a Fɔ kòkooriko fo kà Se waati min na tlè b'a fɔ wula fɛ k'an Bὲn tlèbin fɛ n'a ka sanu... A tɔ Kàlan
Kodɔn jàmana, ‘dònda kelen, ‘bɔda kelen Jàmana denw kumana, jàmanako Tɛ ‘tlon ye Bὲnso ka di, nkà nalo... A tɔ Kàlan
Aa, dajew Benbace, Komo saraman kan jan Komo julage ni komo dalage, Komo nàkan konbo-kanba, A bòlikan krobro-krab... A tɔ Kàlan
Aa donsoya, baara juguba Aa donsoke fenjugu, muso bee te donso Bange Musonin kɔnɔrɔkuruma te donso Wolo : ɲej... A tɔ Kàlan
Kolonɛl Asimi Gòyita Bangera 1983 sàn, sɔ̀rɔdasi dòn.
Sɔ̀rɔsikulu min ye Ibrahim Bubakar Keyta ka fànga Da... A tɔ Kàlan
Mali Ye ‘jàmana ye min Bɛ fàrafinna tlèbinyanfan fɛ. A faaba Ye Bàmakɔ ye.
Mali Ye kɔ̀gɔjintanjamana ye. ... A tɔ Kàlan
Ba Ndaw Bangera 1950 sàn Utikalo tlè 23. A Kɛra Sàn Kòlomi ‘kɔnɔ Segu màra la. Ba Ndaw Dònna sɔ̀rɔdasiya... A tɔ Kàlan
Jyɛnkɛlɛ ‘ʃyɛn flanan Kɛra ‘kὲlɛ ye min ma jyɛn gun ʃi To. A da Mìnɛna 1939 sàn na
Erɔpu ‘kɔn... A tɔ Kàlan
Sàmori fà tɔgɔ Ye ko Lanfiya Tùre, o Sìgira Maɲanbaladugu, Koɲan jàmana kan. Ni Lanfiya tɛ jàgo la, a b'a bag... A tɔ Kàlan
N bɛ baabu damadɔ de Fɔ aw ye. Mɔ̀gɔ n’i Bɛ jɔ̀nya la, n’i Bɛ ‘mɔ̀gɔ ka màra ‘kɔnɔ, n’i Dɛsɛ... A tɔ Kàlan
Tariku la, jyɛnkɛlɛ fɔlɔ Kɛra ‘kὲlɛ fɔlɔ ye min ma jyɛn jàmana ‘ʃi To. A da Mìnɛna 1914 sàn utikalo... A tɔ Kàlan
Umar Màriko Ye dɔ̀gɔtɔrɔ ye wa pòlitikimaa dòn min Bangera 1979 sàn kalo 2nan tle 4 Baflabɛn A tɔ Kàlan
Titre de la thèse : Enrichissement lexical du bamanankan: Les appariements bamanan des dénominations françaises des c... A tɔ Kàlan
Title of the master thesis: Structure of the bamanankan lexicon
A master thesis written in english, in linguistics doma... A tɔ Kàlan
Fàrafinna tlebin-yanfan fɛ, Baalo ye ‘jàmu ye min bɛ Fɔ kà Kɛ jàmu màyɛlɛmanen ye. A ni jàmu minnu bɛ Fɔ... A tɔ Kàlan
Kɔrɔɲɔgɔnmaya ye cyɛn ye bamanankan na. Kɔrɔɲɔgɔnma Bɛ daɲɛ caman na. Sɛbɛnfɛnw minnu y’o Sɛmɛntiya... A tɔ Kàlan
Kayra Arbi Bangera 1959 sàn kalo 9nan tlé 21 Tumutu. A Sàra 2018 sàn kalo 8nan tlé 19 Bàmakɔ. Mali dɔ̀nkili war... A tɔ Kàlan
Idrisa Sumaworo Ye Màli ‘dɔ̀nkilidala ye min Bangera 1949 kalo fɔlɔ tlè 19 Welesebugu. Kàramɔgɔ fɔliko nàsi... A tɔ Kàlan
Herɛ mana Di ne ma
An b’o Tl’an ni ɲwaan 'ce
Herɛ Be yɔrɔ min,
Bɔ̀ne Be yèn ;
Bɔ̀ne mana D’e ... A tɔ Kàlan
Bὲnn Zàabo n’a tɔgɔ ye Aruna Musa Kùlubali, Ye 'dɔ̀nkilidala ye min Bangera Tòmiɲan, Segu màra la 1979 sàn... A tɔ Kàlan
Salif Keyta Ye ‘màliden ye, min Bangera 1946 sàn kalo 12 tlé 12 Bàmakɔ. A jànya Ye m 1, 76 ye. A lakodɔnnen dò... A tɔ Kàlan
Sèydu Keyata Bangera 1980 sàn kalo fɔlɔ ‘tlè 16 Bàmakɔ. ‘Màliden-ntolatanna dòn min ntòla Cì cɛmancɛ la... A tɔ Kàlan
Fàrafinna cɛmancɛ jàmana, n’o ye république centre Africaine, ka kulu dɔ Blàra ka Taa Kamerunn jàmana kàn yaa... A tɔ Kàlan
Ameriki (Amerika) jamanatigi ani a furumuso, Miʃɛl Obama, Taara Waʃintɔnn ani Nfirzini (Nfirjiniya) mara la . U ye ... A tɔ Kàlan
Amerique (Amerika) jamanatigi, Barak Obama, Atlanta, Ko Amerique (Amerika) jamana be nà deme Dòn kùnflanintu jòli... A tɔ Kàlan
Bì sɔgɔmada in na, Gawo sìgida la, mɔgɔ bà caman Bɔra k’u ka nisɔngoya Jira Mali kɔrɔnfɛla bànbaanci-jɛk... A tɔ Kàlan
Dànbana ye Mali dugu dɔ ye. A ni dugu minnu be ‘danceBɔ, olu ye : Faraba kɔrɔn fe ni bam 3 ye ; tlebin fe Лa... A tɔ Kàlan
Keɲeba kuta ye Kati kolomi dugu dɔ ye min Be Kulukɔrɔ marabolo fe. A Be ‘galoda la min tɔgɔ ye Sìbi ye Лuma... A tɔ Kàlan
Piyama bɛ Sikaso marabolo fɛ. A bɛ galoda min fɛ, o ye Furu ye Kajolo kolomi na. A ni Furu cɛ ye bam 12 ye ni k'a n... A tɔ Kàlan
Jankola ye Kayi marabolo dugu dɔ ye. A ka galotigidugu ye "Fuɲa" ye. Jankola bɛ kita kolomi fɛ. A n'o cɛ jànya ye ... A tɔ Kàlan
Zana (proverb anglekan na), ni dɔw K'a ma ko ntalen, ye kuma jagocogo ɲuman dɔ ye. A b’a dabaa ka kumadɔn n'a ka ... A tɔ Kàlan
Anna Zeegers n’a tɔgɔ ye Neti Randwanyi ye, tun ye alemanw ka sebennikela dankelen dɔ ye. Ale de dɔrɔn tun b... A tɔ Kàlan
Amadu Hanpate Ba Bangera 1900 sàn Banjagara dɔgɔnɔw ka faaba la. A fa ye Hanpate ye, a ba ye Kadija Pulɔ Pate J... A tɔ Kàlan
Masalasɛbɛn > Sɛbɛnnikɛlaw > Amadu Hanpatɛ Ba Ana Zeegɛrs Mamadu Dukure Musa Jaabi Dramani Tarawele ʃarl Bayel A... A tɔ Kàlan
Nin Kera npogotinin dɔ ye min tɔgɔ tùn ye Naɲuma ye. A tùn b'a fà ka fòro Sene. Don dɔ, k'a To fòro la, war... A tɔ Kàlan
Nin Kɛra musolasiritɔ dɔ ye. A tùn Taara dɔgɔ Лini kungo 'kɔnɔ. Ala fana y'a Kɛ o don Benna n’a ka tìn wul... A tɔ Kàlan
Lawale la, kungosogow tùn be ji Min kɔba kelen na. K’o sababu Ke jaadi beleble dɔ ye, min Sɔrɔla jikogeleya f... A tɔ Kàlan
Nin kera jineke dɔ ye min dagayɔrɔ tùn ka surun senekela dɔ ka fòro la. A tùn Tɔɔrɔlen be senekela i... A tɔ Kàlan
Dumuni ye balolan ye min sɔrɔli farikolo fe be Nà ni farila nikɔrɔʃyenni ye, farila bònyali an’a lakurayali ... A tɔ Kàlan
Kisemafenw Sogo ni jɛgɛ Nakɔlafɛnw Jiridenw Nɔnɔ Minfɛn Dunfɛn tobilenw A tɔ Kàlan
Baloko-juguya ye dumuni sɔrɔta berebenbaliya ye min ju be bɔ wajibibalolan suguya kelen wali suguya caman dese... A tɔ Kàlan
Mara dɔw bɛ kɛ sɛbɛn gansan sawura la. Dɔw fana bɛ Kɛ PDF sawura la. Olu jalama dòn. Fasiri minnu bɛ Blà PDF ... A tɔ Kàlan
2016 sàn kalo laban bɛnsenjate kunaɲɛ ye. A bɛ dɔ Fɔ a sàn mumɛ koɲɛ dɔw kan kà Fàra desanburukalo dɔrɔn... A tɔ Kàlan
Bamanankan bɛ Kàlan Mali kàlan dakun caman na. A bɛ Kàlan yɔrɔ caman na ani kàlancogo caman B'a la. Fɛɛrɛ min... A tɔ Kàlan
Sibiridon zuluyekalo tle 2, 2016 san, fàkan mɔgɔw Taara dajirali dɔ Kɛ kandɔn sannakaladen dɔw kun. O dajirali in... A tɔ Kàlan
Лama ye jiri ye min bɛ Sɔrɔ kungoda nɛɛmannenw na kosɛbɛ. Лama tɛ o ʃi jiriba ye tèn, a furabulu ka misɛn d... A tɔ Kàlan
Bàro ye yiri ye min bɛ Sɔrɔ Mali kungow 'kɔnɔ. Bamanankan fɔyɔrɔko sababu y'a To a bɛ Weele fana bàdi, bàru,... A tɔ Kàlan
Sebecɛ den ka jan w'a tɛ Dun nka a kɔni bɛ Kɛ ka bàna dɔw Furakɛ i n'a fɔ kàba. Nafa caman bɛ sebemuso la. Al... A tɔ Kàlan
Mandensunsun sun kelen-kelen bɛ Ye nakɔw 'kɔnɔ Mali la. A bɛ den Kɛ min bàra bɛ bolokuru Bɔ. A den kɔkanfara k... A tɔ Kàlan
Mali kanw baarali dànkelen ka ca nka Kr Dukure ɲɔgɔn ka dɔgɔ u la. Mɔgɔw laban Nàna cὲ min Dɔn Vzero la, jaa... A tɔ Kàlan
Kr Dukure ka adamadenya bɛɛ ma Kɛ Mali 'kɔnɔ. A ye jamana caman Kɛ f'a ye dugu damadɔ yɛrɛ Kɛ a taajamana dɔw... A tɔ Kàlan
Mamadu Fuseni Dukure ye yɔrɔ flà Kɛ n'a ka denbaya ye Bamakɔ: a ka badalabugu-sigi an'a ka ʃɔkɔrɔjisigi. A ye s... A tɔ Kàlan


text:
Kr Dukure: bayɛlɛmanikɛla
Kr Dukure ka hakililaw nɔblaliw la, a ma Dàn a yɛrɛ ka miiriyaw sɛbɛnni dɔrɔn ma. A ka sɛbɛnni wɛrɛw bɛ yen minnu ye bayɛlɛmani ye. A ka sɛbɛn bayɛlɛmanen fɔlɔw bɛ 'tàli Kɛ a ka fangaɲini-tɔn miiriyaw gafew kan. Komin a ka cɛsiri tùn bɛ jyɛnyɛlɛma sira kan ka Nà, a y'i wasa Dòn Karl Maks, Leninn, Mawo ani Fidɛl Kastro ninnu ka gafe sɛbɛnnenw bayɛlɛmani na bamanankan na. A tùn b'o gafe ninnu faransɛkannama Kàlan k'u hakilina Blà bamanankan na. O gafe ninnu ye: Maks ni Ɛngɛl ka ŋaniɲɛjira (le manifeste du parti communiste), fanga ni jyɛnyɛlɛma (l'Etat et la revolution), Mawo Zedɔn ka gafe yɔrɔ dɔ, sɔ̀sɔli waleya (la contradiction). Gafe ninnu Kɛra biribara de kan. O baaraw tùn bɛ K'a fɛ a ka fangaɲini-tɔn jìgiya kosɔn ko PMT. PMT ma 'kàla turu nin gafe bayɛlɛmanen ʃi la, o jìgimisɛnya kosɔn 1978 a y'i sènbɔ PMT tɔndenya la n'a ma Kɛ ni bɔlisɛbɛn dili ye. A Tɛmɛna n'a ka cɛsiri ye a haminako n'a kùntlenna fɛ. Hali ni tɔn ma kanko Tà 'ba la a cogo yɛrɛ la, Kr Dukure tùn b'a Dɔn ko tɔn bɛ sira min kan k'o sesɔrɔ sìrilen bɛ hakililaw Walakili la fàsojama ka kan na. Ko jɛgɛ tɛ Balo ji 'kɔ cogo min na, Kr Dukure bɛ kan ni yiriwa Bisigi ka Blà o minɛn kelen ‘kɔnɔ. O la, ale fɛ ni sìgida yiriwali 'ko bɛ maa min ‘kɔnɔ, i ka kὲlɛbere fɔlɔ ka kan ka Kɛ miiriya ɲumanw laseli ye i ka jama ma jama ka kan na. Nin daliluw kosɔn, Kr Dukure ma gafesɛbɛn ni gafe-bayɛlɛma flà ʃi Blà 'kɔ bamanankan na. A ni Abdulay BARI ye dabolo-yɛlɛma gafe dɔw Bayɛlɛma i n'a fɔ "jyɛnsira na n Cyɛntigiya", o min ye Fidɛl Kastro ka gafe sɛbɛnnen ye n'a faransɛkannama ye ko "l'histoire m'acɲuitera". O n'a ɲɔgɔnna gafe wɛrɛw baara Kɛr'a fɛ minnu bɛ bololasɛbɛnni sawura la a 'bolo halibi, bari ale tùn b'u Kɛ tɔn min ye o ma kanko K'a 'kùnkɛrɛ-fɛko ye.
Kr ka gafe-bayɛlɛma ma Dàn dabolo-yɛlɛma gafew dɔrɔn ma. A ka dɔnniya forobayali cɛsiriw ‘kɔnɔ, a ye nimadɔn gafe dɔw Bayɛlɛma bànaw 'kùn kan. A ka o baara bɛ 'tàli Kɛ forobakɛnɛya sabatili kan sìgida la. O 'sèn fɛ, a ye bayɛlɛmani minnu Kɛ ka Bɔ faransɛkan na ka Nà bamanankan na o dɔw ye ɲɔninsa, boloci, ji ni kɛnɛya, dlɔmin. A ye o baara ninnu Kɛ EDIM mɔgɔw ka sɔrɔ k'u Bɔ ka Kɛ 'gafe ye. Ka Fàra olu kan, Kr Dukure ye lamagaja dɔw sènkɔrɔ-kuma sɛbɛnni Kɛ bamanankan na. Drabo ka ja bɔlen min tɔgɔ ye ko "taafe fanga" o 'sèn b'olu la. 2009 sàn na, Malitel mɔgɔw y'u Kanbɔ a ma u ka sènfɛjuruw blàsiralikanw bayɛlɛmani na. Kumakan minnu bɛ Nà weelelikɛla ma lamɛnni ta sira fɛ a y'olu bayɛlɛmabaa ye bamanankan na.
Kr Dukure ka bayɛlɛmaniw bɛɛ la dànkelen Kɛra bangudɔn gafe ɲɛnama dɔ bayɛlɛmani ye bamanankan na. Albɛr Anʃtaynn ka gafe min Bɔra lamagadɔn kan ko kunkan-dɔn ("relativité"), bamanankanmɛnnaw gɛrɛsɛgɛ Dònna o faamuya la 2007 sàn, Kr Dukure ka bayɛlɛmani fɛ. A dajirako fɔlɔ Kɛra FLASH la o sàn in kalo 03nan tle 12, ACALAN ka kanko kɛnɛ dɔ kan. O gafe in dɔnniya dungew la dɔnni selen ye bari bì bangudɔn koɲɛ fànba bɛ Bòli a gafe kɔnɔdaliluw kan. An ka 'dɔn na, a Bayɛlɛmana wɔlɔfɔkan ni bamanankan na dɔrɔn na Fàrafinna kanw fɔlɔ, wɔlɔfɔkan ta min Kɛra senegalikaw ka dànkelen dɔ fɛ ko ʃɛk Anta Jɔp.
Kr Dukure ka bayɛlɛmani kɛlen ka ca. Da tɛ S'a bɛɛ ma ka Ban. A bɛ tnɔ wɛrɛw Bɔ a ka bayɛlɛmani ninnu na ka bamanankan Lafa n'a miiriya kuraw n'u daɲɛ sɔrɔlenw ye.
Blàdon : 2016-06-27 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08


text:
Ladilikanw (6): Al katobe Al makzumi ani abu hanifa ka ladili kan
walanda di baka : Mahmoud Kouma
lasekini: Sidiki Dienta
Nienfoli suruman
Al katobe Al makzumi ko adenw ma : aye aw yoro djanya kabo yele ani kulenke ani kuma dama teme na , ni fen nunu damatemen be moko ka boyan tien. Abu hanifa ko aka kalande "kalid" man :doni bakaw boyan ika doni gnini ufe ni mandjiki ye, moko korobaw bonyan, hina demiseniw na ika gere ula, kana iyere korota mokow kan, kana mokosi tonyon, kana ika gindo fo mokosi ye .
- 1
Walandaw kilayoro:


text:
Mankutusɛbɛn
I. Bugunnatigɛ
Tɔgɔ : ..................... Wolosan : sàn / kalo / tle, wolodugu
Jamu : .......... ʃisan : ..........
Cɛ/Muso : Cὲ Furuko : Cɛ gana
Jamanadenya : Maliden Sìgiyɔrɔ : Bamakɔ
Lasɔrɔ: Kalabankura, bɔlɔn ......., Da .......
Baara : ɲininikaramɔgɔ ; kankaramɔgɔ ; bayɛlɛmanikɛla-dalaminɛnikɛla;
Nɛgɛjuru-sira (senfɛjuru) : + 223 .............. / + 223 ...........................
Cisira: ncidori@yahoo.fr
II. KALAN HAKƐ
2012 – Kandɔn ɲinini Faamuya waalan sɔrɔli, anglɛkan kalanbolo la, Gastɔn Bɛrze Sannakalanso la, Sɛnluwi, Senegali ;
2006 – Anglɛkan kankelen-kalan Sannajala sɔrɔli, Bamakɔ Sannakalanso la, Mali ;
2005 – Anglɛkan kankelen-kalan Nafalajala sɔrɔli, Bamakɔ Sannakalanso la, Mali ;
2001- Mali Cɛmanjala sɔrɔli Kan ni Masalasɛbɛn kalanbolo la Joyila Cɛmankalanso la
1998 – Dugumakalan foorili jala sɔrɔli (dugumajala) Bankɔ kalanso la, Joyila koori kɔnɔ
III. BAARA WALEYALENW
1. Kanw karamɔgɔya
Dɛmɛnikaramɔgɔ FLASH la, Kandɔn kalanbolo, Bamakɔ Sannakalanso :
2013 : Anglɛkan kalan kɛli kandɔn san 2nan mɔgɔw kun;
2006-2008 : San 2 kɛli karamɔgɔya sarantan na bamanankan sɛbɛnni degeli kalan kɛli la sannakalandenw kun : baakuurudɔn kalandenw, kalanfɛɛrɛdɔn kalandenw ani anglɛkan kanflakalanni kalandenw ;
Bamananakan mɛnni kalan kɛli kandɔn san 2nan kalandenw kun ;
2007-2009 : Anglɛkan karamɔgɔya kɛli PRODESCO kan-cakɛda la, o Sogoninkɔ bolofara la (anglɛkan kalanni mali kalandenw kun, bamanankan ni fransɛkan kalanni Nɔrweyikaw kun
2009 : Bamanankan karamɔgɔya kɛli Bamakɔ Liberté A kalanso la.
2. Kandɔn karamɔgɔya
2008-2011: san saba saratikaramɔgɔya kɛli nin kalan ninnu na :
Kandɔn daɲɛdenw kalanni anglɛkan na San 2nan kalandenw kun: daɲɛdɔn kalanni, mankandɔn kalanni, daɲɛbugun kalanni, kandendɔn kalanni, kandɔn faamuya kalanni ani kɔrɔdɔn kalanni anglɛkan na :
3. Bayɛlɛmani ni dalaminɛni ɲɛdɔn
Anglɛkan-fransɛkan-bamanankan bayɛlɛmanikɛla-dalaminɛnikɛla :
Bayɛlɛmanikɛla-dalaminɛnikɛla baɲumankɛtɔn dɔ la min tɔgɔ ye « Medicine for Mali - Mali tɔgɔlafura». O kanlase bɛ waleya baara minnu kɛtɔ la olu ye sumaya kunbɛnni ye ani bana sugu caman furakɛli ye dugu 8 kɔnɔ Mali tlebin-yanfan fɛ (fonkandalaminɛni ani makɔnɔnidalaminɛni fla bɛɛ bɛ kɛ an fɛ anglɛkan ni fransɛkan ni bamanankan ni ɲɔgɔn cɛ kumalasigiw ni tɔnsigiw ni jɛkafɔw ani faamuya kunnafonidiw sen fɛ a dugu ninnu 'kɔnɔ)
4. Kancaman-kow ɲɛtigɛli ɲɛdɔn
2011-2013 : MAKDAS cakulu kanlabɛnna
Kunnafonici-fogo : bataki.org
- Kanw cɛlanw daɲɛko ɲɛtigɛli fogo kama nin kan ninnu na : bamanankan, bomu, fulfulde, dɔgɔsɔ, shenara, sɔŋay, tamasheq, wolof
Sɛbɛnko ɲɛnabɔli jatebla : kalimu
- Kanw cɛlanw daɲɛko ɲɛtigɛli sɛbɛnko jatebla kama nin kan ninnu na : bamanankan, bomu, fulfulde, dɔgɔsɔ, shenara, sɔŋay, tamasheq
Donjate jatebla : TDUK
- Kanw cɛlanw daɲɛko ɲɛtigɛli donjate jatebla kama nin kan ninnu na : bomu, fulfulde, dɔgɔsɔ, shenara, sɔŋay, tamasheq
2013 : Bamanankan cɛlanw bayɛlɛmani NavexGlobal tɔgɔ la
- 2013-09-6: daɲɛ 355 bayɛlɛmani n’o kan tali ka bɔ anglɛkan na ka na bamanankan na ;
- 2013-09 -17: daɲɛ 50 bayɛlɛmani n’o kan tali ka bɔ anglɛkan na ka na bamanankan na.
5. Karamɔgɔfɛɛrɛ kalanni ɲɛdɔn
- 2008 ɔkutɔburukalo 23-29 : dɛmɛnikaramɔgɔya kɛli CAEB mɔgɔw ka karamɔgɔkalan kɛli la karamɔgɔw kun Fondation Stromme ka wale kalan bolodalen na Nɔnsɔnbugu.
- 2009 feburuyekalo 9-14 : dɛmɛnikaramɔgɔya kɛli FANDEEMA mɔgɔw ka karamɔgɔkalan kɛli la karamɔgɔw kun Fondation Stromme ka wale kalan bolodalen na Kayi ;
- 2008 desanburukalo: n sen yeli CAEB mɔgɔw ka karamɔgɔsɛgɛsɛgɛ kɛli la wale kalan bolodalen kama Nɔnsɔnbugu galoda siginikalansow la ;
- 2010 zuwɛnkalo 14-22 : Walekalan sɛgɛsɛgɛli cidenɲɛmɔgɔ Kayi. Sɛgɛsɛgɛli bolila dakun 4 kan dugu 7 kɔnɔ : karamɔgɔw sɛgɛsɛgɛli, kalansow kɔlɔsilibaa sɛgɛsɛgɛli, kalandenw sɛgɛsɛgɛli ani dugu sendoncogo sɛgɛsɛgɛli ;
6. Kalankɛ-gafew bɔli ɲɛdɔn
2008 Marisikalo: n sen yeli fransɛkan-bamanankan daɲɛko ɲɛnabɔli baarasigi la Fondation Stromme la;
2008 zuluyekalo: n sen yeli siginikalan gafelabɛn baarasigi la Fondation Stromme la Walekalan bolodali hukumu kɔnɔ ;
2010 awirilikalo: n sen yeli kalankɛgafe labɛnni baarasigi la IEP (kalan forobayali kalanda) la Kati.
7. Jɛkafɔw kɛli ɲɛdɔn
2008 ɔkutɔburukalo tle 4 : jɛkafɔ dɔ kɛli sanga 45 kɔnɔ mɔgɔ 100 ni kɔ ɲɔgɔn kun « fàsoden-sɛbɛnw tali : wolosɛbɛnko, furusɛbɛnko ani sayasɛbɛnko » dakun kan Ndlondugu galoda la
- jɛkafɔw kɛli nin dakun in kan : « Faso kanw sendonni jamana sɔrɔ ni mɔgɔya yiriwali la Mali kɔnɔ : CMDT ka siginikalanw (balikukalan) kɛlen a ka marabolow kɔnɔ ». O jɛkafɔ kɛra FLASH kalandenw kun san saba kɔnɔ (2007-2010).
- Jɛkafɔw kɛli ni MAKDAS (Mali Kanko ni Danbe Se) cakulu ka jɛɲɔgɔnya kɔnɔ jamana kanw donni ba la nin cakɛda ninnu kɔnɔ : Seko ni dɔnko setigida la, Sannakalanso Manden Bukari, Balafaseke Dɔnko kalanda la, Sɛbɛnbɔda Jamana la, Rajo Kayira la, Kalan forobayali kalanda la (IEP) la Kati, FAST la, ani E-festival takow ni dlali damajirali kɛnɛ kan san o san.
8. Gafesɛbɛn ɲɛdɔn
- Bamanankan kankelen-daɲɛgafe kurannanma farankan-sɛbɛnbaa, gafe min kɔnɔdaɲɛ ka ca ni donta 13.000 ye n’a nanflamayɔrɔ ye fransɛkan-bamanankan daɲɛsɛbɛn (donta 10.000) ye, Mali jamuw (700), zanaw (1000), bamanankan fɔtaw (500) ;
- Лinini Faamuya kalanfoori-sɛbɛn sɛbɛnni kan fla la: a anglɛkannama, min tun ye dyagoya ye, a bamanankannama min tun ye damanako ye.
- Sannakalan kalanfoori-sɛbɛn sɛbɛnni kan saba la : a anglɛkannama, min tun ye dyagoya ye, a fransɛkannama n’a bamanankannama minnu tun ye damanako ye.
- San 2 (2002-2004) kɛli fasirisɛbɛn na « Nouvel Horizon » donkibaru-sɛbɛn kɔnɔ
- Maana wolonfla sɛbɛnni minnu ma bɔ fɔlɔ ka kɛ gafe ye
- Gafe saba sɛbɛnni bamanankan na : baabugafe dɔ bololasɛbɛnnen, Tariku dɔ bololasɛbɛnnen, kalannigafe dɔ bololasɛbɛnnen bamanankan masaladɔn kan.
9. Latigɛdɔn ɲɛdɔn
- Latigɛdɔn siricogo kandɔn na o kalan kɛli ;
- MAKDAS cakulu ka kancaman-jatebla dlalenw ɲɛdɔnni « HOCH/Kalimu» : sɛbɛnkɛ, donjate, daɲɛgafe-dla, fɔlilabɛn, feerejatebɔ ;
- Jaw labɛnni ɲɛdɔnni ;
- Microsoft ka jateblaw kalanni (Windows Word, Excel, Power Point, internet);
Windows Word: sɛbɛnkɛ, karamɔgɔya
Excel: baara kɛli ni jatebɔ jatebla ye.
Power point : baara bolodali labɛn kɛli, jɛkafɔw sɛbɛnni maɲɔgɔlɔnni
Fogolan : cikanw sɔrɔli n’u cili, ɲinini kɛli
Makdas bataki fogo baarali
IV. KAN MƐNNENW
Bamanankan : fɔli ni mɛnni ni sɛbɛnni (dɔnbaajɛ) ;
Fransɛkan : fɔli ni mɛnni ni sɛbɛnni (dɔnbaajɛ) ;
Anglɛkan : fɔli ni mɛnni ni sɛbɛnni (dɔnbaajɛ) ;
Risikan : saranna
V. NIDUNGƆKO
Farikolo-ɲɛnajɛ : boli, ntolatan ;
Gafekalan : baabugafew, ziiringafew, mankutugafew, donkibarusɛbɛnw, ɲininigafew, lamagaja minnu bɛ ko lakikamaw kan ani miiriyaw kan.
Taama: sennataama, motolataama, mɔbililataama, batolataama, pankurunnataama.
Ne b’a Sɛmɛntiya ko ne mankutu minnu bɛ sɛbɛn in kɔnɔ ko o bɛɛ ye lakika ye.
SEEREYABAAW:
Jill DEVORE (Medicine for Mali)
Cisira: jill.devore@gmail.com
Kr Ndo SISE (Kandɔn kalanda ɲɛmɔgɔ, FLSL la, Bamakɔ Sannakalanso la)
Senfɛjuru: 00223 73 14 44 35
Cisira: tapiendo@yahoo.fr
Kr Mamadu F DUKURE (MAKDAS cakulu sintibaa)
Senfɛjuru: 00223 66 76 78 58
Cisira: mak_email@yahoo.fr // tdukure (www.bataki.org)
Lasɔrɔsiraw fogokɛnɛ kan: http://dokotoro.org/issiaka/ // www.bataki.org
_______________________________________________________________________________________________
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan
English Version || Version française || Mankutusɛbɛn kura
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2017-01-25


text:
5
Yesu yi kawandin ba geyaan fari
1Yesu to yama gbeen to, a te a sa dɔxɔ geyaan fari. A xarandiine yi fa a fɛma. 2A yi e xaran fɔlɔ.
Sɛwa gbeena fe
Luka 6.20-23
3A naxa, “Sɛwan na kanne xa,
naxanye mako Ala ma
bayo ne Ariyanna Mangayaan sɔtɔma nɛn.
4Sɛwan na kanne xa,
naxanye wugama,
bayo Ala ne madɛndɛnma nɛn.
5Sɛwan na kanne xa,
naxanye limaniyaxi,
bayo bɔxɔn findima nɛn ne kɛɛn na.
6Sɛwan na kanne xa,
tinxinna xɔnla naxanye suxuma
alo kamɛn nun min xɔnla, bayo ne wasama nɛn.
7Sɛwan na kanne xa,
naxanye kininkininma,
bayo Ala kininkininma nɛn ne fan ma.
8Sɛwan na kanne xa,
naxanye bɔɲɛn sariɲanxi,
bayo ne Ala toma nɛn.
9Sɛwan na kanne xa,
naxanye bɔɲɛ xunbenla rasoma,
Ala ne xilima nɛn a a diine.
10Sɛwan na kanne xa,
naxanye bɛsɛnxɔnxi e tinxinyana fe ra,
bayo ne Ariyanna Mangayaan sɔtɔma nɛn.”
11“Yamaan na ɛ konbi, e yi ɛ bɛsɛnxɔnya, e yi fala ɲaxin sifan birin ti ɛ xili ma n tan ma fe ra, sɛwana ɛ tan xa nayi. 12Ɛ sɛwa, ɛ ɲaxan, amasɔtɔ barayi gbeen namaraxi ɛ xa ariyanna yi. Amasɔtɔ e nabine fan bɛsɛnxɔnya na kii nin xabu a fɔlɔni.”
Fɔxɔn nun kɛnɛnna fe
Maraka 9.50, 4.21, Luka 14.34-35, 8.16
13Yesu naxa, “Ɛ luxi nɛn alo fɔxɔna dunuɲa muxune birin xa. Koni xa fɔxɔn mɛxɛmɛxɛnna ba ayi, a fa ramɛxɛmɛxɛnma nanse ra nayi? A tɔnɔ mi fa na fɔ a woli ayi, yamaan yi a yibodon. 14Ɛ luxi nɛn alo kɛnɛnna dunuɲa muxune birin xa. Taan naxan tixi geyaan fari, na mi luxunɲɛ. 15Muxu yo mi lɛnpun nadɛgɛ, a a raso deben bun ma. Koni fɔ lɛnpun xa dɔxɔ seen nan fari. Nanara, a kɛnɛnna fiyɛ banxi kui kaane birin ma. 16A na kii nin, ɛ kɛnɛnna xa yanban yamaan yɛtagi alogo e xa ɛ wali faɲine to, e yi ɛ Fafe Ala binya ariyanna yi.”
Musaa Sariyana
17Yesu naxa, “Ɛ nama ɛ miri fa fala n bata fa Sariya Kitabun nun nabine kitabune kaladeni. N mi faxi e kaladeni fɔ e rakamalideni. 18N xa ɲɔndin fala ɛ xa, fanni kore xɔnna nun bɔxɔ xɔnna daxi, sese mi bɛ Sariya Kitabun na hali sɛbɛnla yiredi keden pe han feen birin yi kamali. 19Nanara, naxan na yamarini ito nde keden kala hali a xurun ki yo ki, a bonne xaran na ma, na kanna yatɛma muxudin nan na Ariyanna Mangayani. Koni naxan sariyani itoe suxuma, a bonne xaran ne ma, na kanna findima nɛn muxu gbeen na Ariyanna Mangayani. 20N xa ɲɔndin fala ɛ xa, xa ɛ tinxinyaan mi dangu sariya karamɔxɔne nun Farisi muxune tinxinyaan na, ɛ mi soɛ Ariyanna Mangayani mumɛ!”
Yesu a falana xɔlɔna fe yi
21Yesu naxa, “Ɛ bata a mɛ a Ala bata yi a fala en benbane xa, a naxa, ‘I nama faxan ti. Naxan na muxun faxa, na kitima nɛn.’#5.21 Xɔrɔyaan 20.13 e nun Sariyane 5.17 22Koni n tan a falama ɛ xa iki, naxan na xɔlɔ a ngaxakedenna ma, na kitima nɛn. Naxan na a ngaxakedenna konbi, kitisa yamaan na makitima nɛn. Naxan na a fala fa fala, ‘I tan xaxilitarena,’ na kanna lan yahannama tɛɛn nin. 23Nanara, i nɛma i ya kiseen nalima Ala ma waxatin naxan yi saraxa ganden yɛtagi, a na rabira i ma fa fala i ngaxakedenna xɔlɔxi i ma, 24i ya kiseen lu saraxa ganden yɛtagi singen. I siga xulɛn, i sa ɛ nun i ngaxakedenna tagini tɔn. Na xanbi ra, i yi i ya kiseen fi Ala ma.”
25“Xa i yɛngɛfaan sigama i ra i kitideni, ɛ nɛma kira yi, i xa kata i na feen ɲan ɛ tagi sinma alogo a nama i so kitisaan yii. Na fan yi i so doma kanne yii. Ne fan yi i sa kasoon na. 26N xa ɲɔndin fala i xa, nayi, i mi kelɛ na mumɛ, fɔ i yanginna birin fi!”
Yesu a maxadina yalunyana fe yi
27Yesu naxa, “Ɛ bata yi a mɛ nun a Ala bata yi a fala, a naxa, ‘I nama yalunyaan liga.’#5.27 Xɔrɔyaan 20.14 e nun Sariyane 5.18 28Koni n tan a falama ɛ xa, naxan na ɲaxanla mato han a kunfa a ma, na kanna bata yelin yalunyaan ligɛ a bɔɲɛni. 29Xa i yiifari ma yɛɛn nan i birɛ yulubini, a ba na, i yi a woli ayi. Amasɔtɔ i fatin yirena nde halagixin fisa dangu i gbindin birin soon na yahannama yi. 30Xa i yiifari ma yiin nan i birɛ yulubini, a sɛgɛ a ra, i yi a woli ayi. I yii kedenna sɛgɛxin fisa dangu i gbindin birin soon na yahannama yi.”
Futu kala feen maxadina
Matiyu 19.9, Maraka 10.11-12, Luka 16.18
31Yesu naxa, “E yi a falama nun, e naxa, ‘Naxan yo nɛma a ɲaxanla beɲinɲɛ, a xa futu kala kɛdin so a yii.’#5.31 Sariyane 24.1 32Koni n tan a falama iki, xa muxuna a ɲaxanla beɲin, ɲaxanla mi yalunya ligaxi, a bata a ɲaxanla ti yalunyaan ma nayi,#5.32 A bata a ɲaxanla ti yalunyaan ma. Bayo a ɲaxanla nan mɔn a ra Ala yɛɛ ra yi bayo a futun kala xun mi yi na Ala yɛɛ ra yi. bayo xa xɛmɛ gbɛtɛ a futu, na bata yalunyaan liga a xɔn ma.”
Kɔlɔna fe maxadina
33Yesu naxa, “Ɛ mɔn bata yi a mɛ nun, a a fala nɛn en benbane xa, a i na i kɔlɔ Marigini, fɔ i xa a rakamali.#5.33 Saraxaraline 19.12 e nun Yatɛne 30.3 e nun Sariyane 23.22-24 34Koni n na a falama ɛ xa iki, ɛ nama ɛ kɔlɔ ariyanna yi amasɔtɔ Ala mangaya gbɛdɛn mɛnni.#5.34 A mi kɔlɔna fe falama be lan wulen gbansanna ma. Koni hali ɲɔndin na a ra, Yesu naxa, i nama i kɔlɔ. Xa muxun dari feen nan ɲɔndi falan na, muxune lama a falan na nɛn hali a mi a kɔlɔ. 35Ɛ nama ɛ kɔlɔ dunuɲa ra amasɔtɔ Ala san tiden na a ra. Ɛ nama ɛ kɔlɔ Yerusalɛn taani amasɔtɔ Manga gbeena taan nan na ra. 36Ɛ nama ɛ kɔlɔ ɛ xunna ra amasɔtɔ hali ɛ xun sɛxɛ kedenna, ɛ mi nɔɛ a fɔrɛ hanma ɛ yi a fixa. 37Koni i ya falan xa findi ‘Ɔn,’ hanma ‘Ɛn-ɛn’ tun! Xa i nde sa na fari, na kelixi Fe Ɲaxin Kanna nin.”
I nama i gbeen ɲɔxɔ
Luka 6.29,30
38Yesu naxa, “Ɛ bata yi a mɛ nun fa fala, ‘Yɛɛn ɲɔxɔn xa fi yɛɛn na, ɲinna ɲɔxɔn xa fi ɲinna ra.’#5.38 Xɔrɔyaan 21.23-25 e nun Saraxaraline 24.19-20 e nun Sariyane 19.21 39Koni n tan a falama iki, i nama i kankan muxu ɲaxin yɛɛ ra. Naxan na i dɛɛn fɔxɔ kedenna garin a ma, bode fɔxɔ fan ti a xa. 40Xa muxuna nde waxi i kiti feni i ya doma bun birana fe ra, tin a xa i ya doma gbeen fan tongo. 41Xa muxu yo i karahan i xa goronna maxali kilo kedenni, i tan xa a findi kilo firinna ra. 42Naxan na i xandi seni, i xa na ki. Xa muxuna nde wa i doli feni sena nde yi, i nama tondi.”
I yaxune xanu
Luka 6.27-28, 32-36
43Yesu naxa, “Ɛ bata yi a mɛ nun fa fala, ‘I adamadi boden xanu, i yi i yaxune raɲaxu.’#5.43 Saraxaraline 19.18 44Koni n tan a falama ɛ xa iki, ɛ xa ɛ yaxune xanu. Naxanye ɛ bɛsɛnxɔnyama, ɛ xa Ala maxandi ne xa. 45Nanara, ɛ ligama nɛn alo ɛ Fafe Ala naxan ariyanna yi. Amasɔtɔ a sogen natema muxu faɲine nun muxu ɲaxine nan xa. Amasɔtɔ tinxin muxun nun tinxintarena, Ala tulen nafama ne birin xa. 46Muxun naxanye bata ɛ xanu, xa ɛ ne nan tun xanu, ɛ barayin sɔtɔma nayi di? Hali mudu maxinle fan na ligama! 47Xa ɛ ɛ ngaxakedenne nan tun xɔntɔn, ɛ nanfe ligaxi nayi naxan dangu bonne gbeen na? Amasɔtɔ hali dɛnkɛlɛyatarene na ɲɔxɔnna ligama. 48Nanara, ɛ lu fɛtareyani alo fɛ mi ɛ Fafe Ala ra kii naxan yi naxan ariyanna yi.”


text:
You are using Science Of Synthesis as a Guest.
Please login or sign up for a free trial to access the full content.26.1.2.1.2 Variation 2: Using Palladium Salts with Oxygen and a Copper Cocatalyst or Other Oxidant Systems
Please login or sign up for a free trial to access the full content.
Balaban, T. S., Science of Synthesis, (2005) 26, 128.
The oxidation of ethene to acetaldehyde employing palladium(II) and copper(II) salts under an oxygen atmosphere is one the most important industrial processes based on homogeneous transition-metal catalysis, and is widely known as the Wacker process. It has been known since 1894 that by passing ethene into an aqueous solution of palladium(II) chloride, palladium metal (or palladium black) is deposited and acetaldehyde is produced,[3] and this reaction has been used for the quantitative analysis of palladium(II).[4] After the engineering of an in situ redox couple, a catalytic cycle was realized and it became possible to industrialize this process.[5–9]
Mee eeeeee eeeeeeee eeeeeeeeeee ee eee eeeeeeee ee ee eeeeee eeee ee eeeeee eeeeeee e eeeeeeee eeeee. Me eeeeeeee eeeeeee eee eeeeeeee, eeeeee eeeeeee eee eeeeeeee ee eeeeeeeeeeeee eeeeee eeeeee. Meee ee eeeeeeeee eeeeeeee ee ee eee Meeeee–Meeee eeeeeeee,[88] eee eee eeee eeeee eeeeeeee,[88–88] eeeeee ee eee eeeeeee ee eeeeeeeee eeeeeeeee eee eeeeeeee. Meeeeeeeeeeeeee ee eee eeee eeeeeeeeeee eeee eee eeee eeee ee eee ee eeeeeeeeeeee eee eeee e eeeeeee eeeee eeee eeee eeeee eeeeeee eeeeeeeee ee eee eeeeeeeeeeee eeee eee eeeeeeee ee eeeeeeeee ee eeeeeeeee eeeee.[8,8] Meee, eeeeeeeeeeeeee ee eee M=M eeee eeeeee, eeeee ee eeeeeeee ee e B-eeeeeeeeeee ee eee π-eeeeeeeeeeeeee eeeeeee ee eee eeee. Meeeee eeee eeeeeee, e eeeeeeeeeee eeee eeeee eeee eee Me—M eeee eeee eeeeeeeee ee eee eeeeeeee eeeeee eeeee. Meeeeee, eeeeeeeee eeeeeeeeeee eeeeeeeee eee eeeeeeee eeeee eee eee eeeeeeeee(8) eeeeeee (Meeeee 8).
Meeeee 8 Mee Meeeeeeee eee eee Meeeee–Meeee Meeeeeee[88]
Meeee eee-eeeeeee eeeeeee eee ee eeeeeee eeee eee eeeeeee eeeeeeee eeeeeee ee eeeeeeeeee eeeeeeeeeeee, eeee eeeeee eeeeeee eee eeeeeeee eeeeeeee eeee ee eeeeeeeeeeeeeeeee,[88] ee eeee eeeeee 8-eeeeeeeeeeeeeeee-8-eee ee 8-eeeeeeeeeeeeeee,[88] eee eeeeeee eeeeeeee. Meee eeeeeeee eee eeee ee eee eeeeeee, eeeeeeeee M=M eeee eeeeeeeeeeeee eeeeee eeeee eeeeee eee eeeeeeeee eeeee ee eee eeeeeeee;[88] eeeeeee, eee eeeeeeeeeeee eeee eee ee eeeeeeeeeeeee eeeeee. Meeeee 8 eeeee eeeeeeee eeeeeeee ee eeeeee eeeeeeeee eeeee eee Meeeee–Meeee eeeeeeee. Mee ee eee eeee eeeeee eeeeeeeee ee eeeeeeee M=M eeeee, eeee eeeeeeeee eeeeeeeee ee eeeeeeee eeeeee eeeee ee eeeeeeee eeee ee eee eeeeeeee ee eeeeeee eeee eeeeeeee eeee, ee eeeeeeeeeeee ee eee eeeeeeeee ee eeeeeee 8 eee 8.
Meeeee 8 Meeeeeee ee Meeeee Meeeeeeee Meeee eee Meeeee–Meeee Meeeeeee[88,88–88]
Meee eeeeee(MM) eeeeeeee, eeeeeeeee e eeeee eeee eeeeeeee ee eeeeeeeeeeee ee eee eeeeee eeeeeee. Meee eee ee eeeeeeeee ee eeeee eeeeee(M) eeeeeeee, eeeee ee eeeeee eeeeeeee ee eeee ee eeeeee(MM).[88,88] Meeeeee ee eeeeee, eeeeeee eeeeeee eeeeeeeee eee eeee ee eeee eeeeeeeeeeeee ee eeeeeeee. Meeee eeeee, eeeee-8,8-eeeeeee ee eeeeee eeee eee ee eeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeeeee eee eeee eeeeeeee eee eeee.[88] Mee eeeeeeeeeeeeeee eeeeeeeee ee eeeee-8,8-eeeeeee eee ee eeeeeeee ee eee eee ee eeeeeeee ee eeeeeeee eee eeeeee eeeeeeee ee eeeeeeeeeeeeee eeeeeeeee.
Meeeee 8 eeeee eeeee eeee ee eeeeeeeeee eee eee eeeeeeeee ee eee-8-eee ee eeeee-8-eee (8): e eeeeeeeee(MM) eeeeeeee/eeeeee(M) eeeeeeee eeeeee eeeee eeeeee ee eeeeeee, e eeeeeeeee(MM) eeeeeeee/eeeee-8,8-eeeeeee eeeeee, eee e eeeeeeeee eeeeeeee-eeeeeeee eeeeeee. Me eee eeee eeeeee, eeeee eeeeeeeee, eeeeeeeee(MM) eeeeeee, eeeeeeeeeeee, eee e eeeee eeeeeeeeee [eeee ee Me(eeeee) ee eeee eeeeeeeeeeeeee (8)], eee eeeee ee eeeeeeee eee eeeeeee eeeeeeeee ee eeeeeeee eeeeeee ee eeeeee eeeeeee.[88,88] Meee eee-8-eee ee eeeeeee eeeeeeeeeeeeeeeee eeee 8 eee% eeeeeeeee(MM) eeeeeee, 88 eee% eeeeeeeeeeee, eee 8 eee% eeee eeeeeeeeeeeeee (8) ee eee eeeeeeee ee 8 eee% eeeeeeeeee eeee eeeeeee eeeee-8-eee (8) ee 88% eeeeeeee eeeee eeeee 8 eeeee ee eeee eeeeeeeeeee (Meeeee 8). Meeee eeeeeeee eeee ee eeeeeeee eeeeeeee[88,88] eee eeee-eeeee eeeeeeeeeeeee[88–88] eeee eeee eeee eeee eee eeeeeeeeeee ee eeeeeeeee(8).
Meeeee 8 Meeeeeeee(MM)-Meeee Meeeeee eee eee Meeeeeeee ee Mee-8-eee ee Meeee-8-eee[88,88,88]
Meeeeeeeeeee eee eeeeeeeeee eeeeeeee, eee eeeeeeee ee eeeeee eeeeeee eeeee eeee ee eeeeeeeeeeeeeeee eeee, eeeeeeee eeee, ee eeeeeeeeee eeee eeeeeeeeeeee eeeeee ee eee eeeeeeee eeeeeeee eeeeeeeeeeeeee ee eeeeeeeeeeee eee eeeeeeeeeee eeee eee eeeeeeeeeeeee eeeeeeeee 8 (Meeeee 8).[88,88] Meeee eeeeeeeee eee ee eeeeeeee, eeeeeeeee eeeeeeeee(MM) eeeeeee–eeeeeeeeeeeeee eeeeeee[88,88] ee eeeeeeeee(MM) eeeeeeee/eeeeee(MM) eeeeeeee ee eeeeeee,[88–88] eeeee M=M eeee eeeeeeeeeeeee eeeeeeeee eeeeee eeeeeeeeee (e.e., eeeeeeeeeeeeeee).
Meeeee 8 Meeeeeeee-Meeeeeeee Meeeeeeee ee Meeeeeeeeeee[88]
Meeeeee eeeeee eeeee eeeeeeee eeeeeee eee eeeeeeee ee eeeeeee eeeeeeee eeeee eeee eeeeeeeeee eee ee eeeeee eeeeeee eM, e eeee eeeeeee ee eeeeeeeeee eeeeee eee eeeeeeeee eeeeeeeeeeee eee eeeeeeeee eeeeeee ee eeeee eeeeeeeee. Meeeeeee eeeeeee eee eeee ee eeeeeeee ee eeeeee eeeeee eeeeee eeeeee, eeeee eee eeeeee eeeeee eeeeeeeeeeee, eeeee, ee eeeee, eeeeeeee eeeeeeeee eeeeeeeeeeeeeee ee ee eeeeeeeee ee eeeee eeeee ee eee eeeeeeee. Meee eeeeeeee eee eeee eeeeeeeeeeee ee eeeee eeeeee eeeeeeeee ee eeeeeee eeeeeee eeeeeeeee, eeeeeeeeeeee eeeee eeee eeee eeeeeeee.[88,88,88] Meeeeeee eeeeeee eeeeeeeee-eeeeeeeee eeeeeeeeee eeeeeee ee 8,8-eeeeeeeee.[88] Meee eeeeeee eee eeeeeeeee eeeeeeeeee eee e eeeeeee ee eeeee- eee eeeeeeeeeeee eeeeeeeee eeeeeeee, eeeeeeee eee eeeeeeeeeeee eeeee {eee Meeeeee ee Meeeeeeee, Mee. 88 [Mee-Meeeeeee Meeeeeeee eeee Mee Meeeeeeee (Meeeeeee 88.8 eee 88.8)]}, ee eeeeeeeee {eee Meeeeee ee Meeeeeeee, Mee. 88 [Mee-Meeeeeee Meeeeeeee eeee Mee Meeeeeee ee Meeeeeeeee Meee (Meeeeee 88.888.8)]}.
Meeeeeeeeeee Meeeeeeee
Meeee-8-eee (8); Meeeeee Meeeeeeee:[88]
Me e 888-eM eeeee-eeeeeeee eeeee eeeeee eeee e eeeeeeee eeeeeee eee eeeeee MeMe8 (88 ee, 8.8 eeee), eeeee-8,8-eeeeeee (8.88 e, 88 eeee), eee MMM/M8M (8:8, 88 eM). Me eee eeee, eee-8-eee (8.8 e, 88 eeee) eee eeeee eeee 88 eee eee eee eeeeeee eee eeeeeee ee ee eee 8 e. Mee eeee eee eeeeee eeee eeee 8 M MMe (888 eM) eee eeeeeeeee eeee Me8M (8 ×). Mee eeeeeeee eeee eeeeeeee, eeeeee eeee 88% ee MeMM (8 ×) eee eeeee, eee eeee eeeee. Meeee eeeeeee ee eee eeeeeee, eee eeeeeee eee eeeeeeeee; eeeee: 8.8 e (88%).
References
Meeeeee Meeeeeeeeee
- 8.Meeeee-Meee, (8888) 8/8e, 888.
- 8.Meeeee-Meee, (8888) 88/8e, 888.
- 8.Meeeee-Meee, (8888) 8/8e, 888.
- 8.Meeeee-Meee, (8888) 88/8e, 888.
- 8.Meeeee-Meee, (8888) M 88-8, 8888.
- 8.Meeeee-Meee, (8888) M 88-8, 8888.


text:
Ziirinda 2016 06 18
Donsokɛ ni fitiwalen
Nin Kɛra donsokɛ dɔ ye. Don dɔ de Kɛra a Bɔra ka Taa a ka kungoyaala dɔ la. A Taara Bɔ kɔlɔn kolon dɔ la ka Sɔrɔ Jàra, sà, mɔgɔninfin ani suruku Binnen b'o 'kɔnɔ. O kɛlen donsokɛ Kabakoyara u hinɛ Dònn'a la, a Jiginna ni ka jàra Labɔ. Jàra nisɔn Dyara a y'i kanto donsokɛ ma
- Donsokɛ i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sara i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!
Jàra y'o Fɔ sɔrɔ min a y'i kɔ Dòn. Donsokɛ Tlara ka Jigin tun ni ka sà Labɔ. O fana nisɔn-dyakojugu y'i kant'a ma ko
- Donsokɛ i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sara i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!
O fana y'o Fɔ k'i kɔ Dòn. Donsokɛ Seginna ka Jigin kɔlɔn kolon in 'kɔnɔ tugun ka Yɛlɛ ni suruku ye. Aa! suruku fana nisɔn Dyara a y'i kanto donsokɛ ma ko
-Donso i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sàra i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!
Donsokɛ ye ninnu saba Labɔ kuma min, a k'a b'a kɔ Dòn ka Taa sɔrɔ min cɛ y'i kant'a ma kɔlɔn 'kɔnɔ ko
-Ee! donsokɛ, e ye ninnu minnu Labɔ olu ye kungokɔnɔ-fɛnw de ye e ɲɔgɔn hadamaden ye a fɔ e bɛ Sɔn ka Taa ka ne To n Sa nin kɔlɔn kolon in 'kɔnɔ?
Aa! a y'o Fɔ sɔrɔ min a hinɛ Dònna donsokɛ la. donsokɛ Seginna ka na Jigin ni k'a fana Labɔ. Aa! a nisɔn Dyara, a ko
-Donsokɛ i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sara i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!
Ɔ, o ko Tɛmɛnen fo ka Mɛ,don dɔ jàra ni donsokɛ Bɛnna o y'a Sɔrɔ donsokɛ Sɛgɛna wa a tùn ma 'sògo fana Sɔrɔ nkà sògoba tùn bɛ jàra 'bolo. Jara y'a Fo ni k'i kant'a ma ko
-E bɛ ne Dɔn wa donsokɛ?
Donsokɛ fana y'i kant'a ma
-Aa! n t'i Dɔn nin cogo in na dɛ, fo ni y'i yɛrɛ Fɔ n ye Dɔɔni.
Jara k'a ma
-i ye jàra min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o de ye ne ye. N tùn ye lahidu Tà i ye n ko n b'i ka ɲuman Sàra i ye, o tuma na o don de ye bì ye nin sògo in bɛɛ Minɛ i ka Taa 'so i ta dòn.
Aa! o kɛlen donsokɛ nisɔn Dyara a ye sògo Tà f'a bɛ Dɛsɛ a 'kɔrɔ. A taatɔ ni suruku fana bɛnna tun. O y'a Sɔrɔ suruku tùn ye màsakɛ dɔ ka sanu Soɲa. A ye donsokɛ Ye sɔrɔ min a ko
-Donsokɛ i ni Ce. Yala e bɛ ne Dɔn wa?
Donsokɛ y'i kant'o fana ma ko
-Aa! n t'i Dɔn nin cogo in na dɛ, fo ni y'i yɛrɛ Fɔ n ye Dɔɔni.
Suruku y'i kant'a ma ko
-i ye suruku min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o de ye ne ye. N tùn ye lahidu Tà i ye n ko n b'i ka ɲuman Sàra i ye, o tuma na o don de ye bì ye nin 'sanukuru in Minɛ i ka Taa 'so i ta dòn.
Donsokɛ y'o fana Minɛ, a nisɔn dyakojugu fɛ f'a bɛ Yɛlɛ fiɲɛ fɛ. Donsokɛ Taara 'so awasalen. Ɔ, nkà o tɛmɛnen 'kɔ ni tle damadɔ ye màsakɛ Nàna Wuli a ka sanu ɲinini na. A y'i Sara dugu 'mɔgɔ bɛɛ la ko ni min Sera k'ale ka sanu yeli sababu ye k'a bɛ ladyalifɛnba dɔ Di o tigi ma. Aa! o kuma Fɔra màsakɛ fɛ yɔrɔ min. Donsokɛ ye cɛ min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o y'i Dɛn ka Taa Fɔ màsakɛ k'a ka sanu bɛ donsokɛ de 'bolo. Ɔ, o kɛlen màsakɛ fana y'a Blà a yɛrɛ 'ɲɛ ka Taa donsokɛ fɛ yen. U yen sanu Minɛ donsokɛ la wa màsakɛ Tlala ka jɔnw Blà k'a Siri ka Blà so dɔ 'kɔnɔ k'a bɛ Tla ka n'a fàa. Aa! an b'o de la jaa kɔngɔ de ye sà fana Minɛ o Bɔra k'a bɛna dumuni Лini a munun-mununbaatɔ Nàna Bɔ donsokɛ sirilen dalen na. A Kabara k'i kanto donsokɛ ma ko
- un ye nin Lase e ma donsokɛ?
Donsokɛ fana y'i kant'a ma
-E y'a Dɔn cogo di ko ne ye donso ye?
-E Flila ne ma wa? sa kan bɛ ten.
Donsokɛ y'i kanto o fana na ko
-Aa! n t'i Dɔn nin cogo in na dɛ, fo ni y'i yɛrɛ Fɔ n ye Dɔɔni.
Sa k'a ma
- i ye sà min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o de ye ne ye.
Aa, o kɛlen donsokɛ fana Dònna kuma ɲɛ na k'a bɛɛ F'a ye. Sà Sɔrɔla k'i kanto o la ko.
-o tɛ 'baasi ye, N tùn ye lahidu Tà i ye n ko n b'i ka ɲuman Sàra i ye, o tuma na o don de ye bì ye ne 'bolo dɛ. I ye màsakɛ min Kofɔ n b'a Dɔn. Wa fɛn min ka Di a ye dyɛnsosigi in na o dàn y'a muso ncinin ye. O tuma na n'o Taara koli la bì ʃu in na n Taa a Kin. N'o Kɛra u bɛ na Bòli ka fura Лini fàn bɛɛ nkà ni ne daji tɛ a tɛ Bɔ a la. Nkà n'u Nàna i Лininka i b'a Fɔ k'i bɛ Se k'a furu Kɛ ko nk'a fura bɛ Dla ni nafiki kunkolosɛmɛn de ye. O la, n bɛ na dajinin Di i ma, n'u y'o Лini ka Nà i b'i Dɛn ka daji in dɔ Mun a yɔrɔ la a bɛ Kɛnɛya o yɔrɔ bɛɛ. Ɔ, ni min Bɔr'o la an bɛ na o Ye.
Aa! Nàna Ko. Màsakɛ ka muso mandi in Taara màsakɛ ka ji Sìgi o Taar'i Ko. A yɛrɛ ye npalan Fa ka Dòn k'a bɛ n'i Ko, aa! a y'i tɛgɛ fla Fa k'a Seri a kɔ la yɔrɔ min sà k'a saba a kùn ko paraw yɔrɔ min o ʃi man kɔrɔya ni ʃi ye. Aa! dàga Wulila sɔnkala ma Ye. U ye fàn bɛɛ Dòn ɲɔgɔn sa furakɛli o furakɛli, nkà a ʃi ma mako ɲɛ. O y'a Sɔrɔ jɔnkamalennin dɔ tùn bɛ màsakɛ 'bolo o hakili tùn ka Di kosɛbɛ ni ko tùn gwanna màsakɛ tùn bɛ Dɛn k'o Лininka sɔn. U Dɛsɛlen a Nàn'o Weele k'a Лininka a hakilina na. O kɛlen jɔnkɛ fana y'i kanto o la k'a ye donsokɛ min Siri k'a ka T'o fana Лininka ko bari sàfura ɲuman ka Teli ka Sɔrɔ o fana 'bolo. O kɛlen màsakɛ m'o Blà dàga girin dala a Taara donsokɛ nɔ fɛ k'a Лininka. Donsokɛ fana k'a ma k'ale bɛ Se k'a fura kɛ ɲɛ Tugu n'a Yɛlɛ 'cɛ, ko nkà a fura de tɛ Sɔrɔ. Màsakɛ k'a ma k'a k'a Fɔ ko hali ni ale bolola-fɛn bɛɛ bɛ Taa a da fɛ k'a b'o Kɛ walasa a muso ka kɛnɛya. Ɔ, donsokɛ fana y'i kanto o la ko a fura bɛ Bɔ nafigi kunkolosɛmɛ de la. Aa! o kuma Fɔ donsokɛ fɛ màsakɛ Yɛlɛla ni k'i kanto donsokɛ ma k'o kɔni Sɔrɔla ka Ban. Cɛ min ye donsokɛ ka sanu Kofɔ a ye jɔnw Blà k'o Gɛn ka Minɛ ni k'a kunkoloTigɛ k'a Ci k'a sɛmɛ Bɔ ka N'a Di donsokɛ ma. O fana y'i Dɛn k'i tɛgɛ Da 'sà daji in na ni k'a Kɛ ka muso sèn Saalo. Aa! o Kɛra sɔrɔ min na muso Wulila k'i Jɔ i komin kabini Ala y'a Da 'kàla ma deli k'a wagaʃi. O kɛlen màsakɛ tùn ye sanu mi Minɛ a la a y'o sanu kuru ɲɔgɔn na tan Fàra kɔrɔlen na ka D'a ma. Ka Tla k'a Kɛ a ka kɛlɛ kuntiigi ye, ni k'a Fɔ a ye tun ko ni fɛn o fɛn y'a ja dugu in kɔnɔ k'a bɛ Se k'o Kɛ. Wa ko ni Ala ye ale miniji Dɔgɔya k'ale ka dugu kalifalen b'a la.
N y'o Sɔrɔ yɔrɔ min an y'o Blà yen.
Blàdon : 2016-06-19 Yɛlɛmako laban : 2016-06-19


text:
"Guinée ni Sénégal" ka dancɛw dayɛlɛliko la, jigiyaw bɛ yen
A jɛnsɛnna :
Guinée ni Sénégal ka dancɛ min tun datuguna kabi salon septembre kalo la, jigiya bɛ yen bi k’o bɛna yɛlɛ kokura ye. O jigiya sɔrɔla bolonɔbilasɛbɛn dɔ fɛ jamana fila ninnu ni ɲɔgɔn cɛ dɔkɔkun furancɛ tɛmɛnen in na. "Guinée ni Sénégal" kanako minisiri filaw de y’u bolonɔ bila lakana sɛbɛn dɔ la wasa nin ka se ka kɛ.
"La Guinée ni Sénégal " bɛnna min kan lakanako sira fɛ wasa u ka dancɛ ninnu ka yɛlɛn, jamana fila ninnu marabagaw yɛrɛ de b’o dɔn. Ani mɔgɔ minnu kɛra u cɛ-sirataamabagaw ye, n’o tun ye Ghana jamanakuntigi Nana Akufo Ado ni Gambie ta Adama Barow ye.
Nin lakana bɛnkan in de tun ɲininen don La Guinée marabagaw fɛ kabi san 2020 kalataw ɲɛkɔrɔ, u kɛlen k’u ka dancɛw tugun ni Sénégal ni Guinée Bissau ni Sierra Leone ye. Kun min tun fɔra o dancɛ tugun la, o tun ye lakana baliya de ye. O tun kɛra sababu ye ka gɛlɛyaba don sani feere la Sénégal ni la Guinée cɛ.
Sénégal kaw ka dumunifɛn kɛnɛ ko tun gɛlɛyara bawo olu caman bɛ bɔ La Guinée de. La Guinée kaw fana ka feerefɛnw caman tinɲɛna bawo olu sanbaga fanba tun bɛ Sénégal de.
Ni bɛnkan sɔrɔla sisan, fo sani feere bɛna se ka kuraya, o kɛlen don ninsɔndiyako ye Labé molimafɛntigiw ka lafasatɔn ɲɛmɔgɔ Mamadou Tanou Nadhel DIALLO ye. Bawo ko dancɛw tun tuguna k’olu ka mɔbili minnu to Sénégal, ko tɔ tɛna sɔrɔ olu la bilen.
Nka Lakana bɛnkan in ma bɛn Guinée Bissau jamanakuntigi ma. Umaro Sissoko Embalo k’ale tɛna jɛn n’a ye La Guinée ka bɛnkan wajibiya olu ka. Cɛ in damakasi CEDEAO jamanakuntigi yɛrɛ ye nin ko la, k’u ka fɔ Alpha CONDE ɲɛna k’a yamaruyalen tɛ CEDEAO sariyaw fɛ k’a ka dancɛw tugun jamana tɔw la cogo min kadi a ye.
Hakililajigin na, La Guinée tun y’a ni Sierra Leone de fɔlɔ ka dancɛw yɛlɛn, Sénégal ta dalen filɛ o kan. A tɛ ye Guinée Bissau min ye, o ɲɛmɔgɔ dɔnnen don k’o ye Guinée fangasina Cellou Dalein Diallo teri ye.


text:
🇲🇱 Mali Chretien dine Protestant kerecɛn musow b’a fɛ ka hɛrɛ lafasa sow kɔnɔ ani Mali kɔnɔn bɛɛ la. O ye yelifɛn ye, u bɛ ka dɔgɔkun kelen baaraw labɛn Bamakɔ, a kerecɛnya musow bɛna labɛn ni Bibulu kɔnɔkow ye ka fara wale ɲumanw kan hɛrɛ sabatili kama walasa u fana ka se ka kɛ cɛsirilanw ye.Mariam Kouyate.
🇲🇱 Mali Chretien dine Protestant kerecɛn musow b’a fɛ ka hɛrɛ lafasa sow kɔnɔ ani Mali kɔnɔn bɛɛ la
🇲🇱 Mali Chretien dine Protestant kerecɛn musow b’a fɛ ka hɛrɛ lafasa sow kɔnɔ ani Mali kɔnɔn bɛɛ la. O ye yelifɛn ye, u bɛ ka dɔgɔkun kelen baaraw labɛn Bamakɔ, a kerecɛnya musow bɛna labɛn ni Bibulu kɔnɔkow ye ka fara wale ɲumanw kan hɛrɛ sabatili kama walasa u fana ka se ka kɛ cɛsirilanw ye
Programmes
-
-
-
septembre 23, 2022
🇲🇱Mali yerema honronya nienamayala Youwarou Sɛtanburukalo tile 22
-
-
-
septembre 23, 2022
🇳🇪Niger Djamana Kan G5 Sahel Jamanaw Ka nieonye G5 Sahel jamanaw ka lafasali


text:
Dùgukolo-nɔn
Dùgukolo-nɔn Ye fɛn minnu bɛ dùgukolo Tiɲɛ ye. O tiɲɛni bɛ Kɛ ji wali fyɛn fὲ kà Caya nkà màaw kɛwalew de b’a Juguya.
Dùgukolo-nɔn suguya Ye flà ye.
Faraw wàlowaloli fo fyɛn ni ji b’u Tà kà Taa ani ji ka dùgukolo-tigɛ.
Fɛn minnu bɛ Nà ni dùgukolo-nɔn ye, olu Ye farawalow bɔli ye u nɔ̀ na, jiwoyo, jikuru yèeleli ani fyɛn ye.
Mɔ̀gɔw kɛwale minnu bɛ dùgukolo-nɔnni Teliya, olu Ye dùgukolo labaarali (sojɔw, siradlaw), sὲnɛw, jiribatigɛ. Ninnu de bɛ Nà ni dùgukolo ntàɲani ye min b’a To ji b’a Nɔn.
Sὲnɛ ni jiritigɛ min bɛ Nà ni dùgukolo-nɔn ye, bɛ dùgukolo nàfanma-yɔrɔ bɛɛ Cὲ kà Bɔ yèn. O ko in fana bɛ Nà ni dùgukolo sὲnɛnen tiɲɛni ye tùma dɔw. A cogoya juguman bɛ Se kà yɔrɔ Kɛ Saheli ye.
Walasa kà dùgukolo-nɔn Kὲlɛ, an bɛ kà jirituru Kɛ an ‘ci ye min b’a To jiwoyo ni fyɛn tɛ dùgukolo Tìgɛ.
Dɔ Fàra i ka dɔnta kàn
→ dùgukolo labɛnsigi-cogo
→ jiritigɛ
→ sahelimayɔrɔ
→ dùgukolo
Bɔyɔrɔ: Microsoft Encarta 2009
Blàdon : 2020-10-22 Yɛlɛmako laban : 2021-02-21


text:
Yiridenw bayɛlɛmali n’u feereli gɛlɛyaw cakɛda-misenw kan
A jɛnsɛnna :
Dogokun hakilinan nyuman kɛnɛ kan : Rojeanse Bio Nature nyɛmɔgɔ Jeanne Sawadogo ani Food Santé nyɛmaa Adama Kanté, olu ye anw baro u ka gɛlɛyaw kan ka taga yiridenw bayɛlɛmali n'u feereli ko ta fan fɛ.
Coronavirus bana ŋunuŋunu kanw kɛlɛli kun kan, kuman di la Dr Adama Diarra ma ka bɔ Ngor kɛnɛyaso la, Dakar, Sénégal faaba la. Sadio Doucouré y'a nyininka banakise sɛgɛsɛgɛli-kɛyɔrɔw (laboratoire) sen-nɔ la coronavirus bangenni-ko kan
Lamɛnbagaw ka kɛnɛ sigi la bi. A ye talikɛ coronavirus bana kan, kalan-ko bolo ma.
Dogokun maa-lakodonen ye Burkina donkilidala Saly-Z ye. A nyininkara an ka lasigiden Bobo Dioulasso, Abdoulaye Ouattara fɛ bi don kɛrɛnkɛrɛnen in hukumu kɔnɔ ka nyɛsin donkili-ko ma.


text:
Labin laban be senan ni Oscars tako 94 sekira a ke tiokoya korow la. Sekow ni donkow tokow tikiw ani mokow baw munu labenan kalali kela baw fai, binan takama tapis bileman kan yani ou ka do Dolby Theater sow kononla. Covid banan sekesekeli ferew jaguya bila’la sekan.
Dja fila be gnonkon dan la yasa ka ke san dja bai la gnouman ye, inafo Will Smith ka “King Richard” , ni a bai boli la Serena ani Venus Williams fa’a kan, ani “Don’t look up”, Leonardo DiCaprio ka lakarili dja kan ni abe sanfai kaba kourou mun bi fai ka doukoukolo chitounou.
Gan “The power of the dog” de djara dja kanaoubagaw ye, ni ale be thie dow ka gnanamayan kan, ni dja CODA be mounou tai mininkai dow ka gnanamaya lakale
Will Smith bisonka ke Oscars ka seko ni donko mokow folow ye. Moussow fanfela, Jessica Chastain bisonka ke seko ni donko mousso ka sebaga ye.
Yasa ka heure 3 sarati dafa, gnananje yorow dow tabe fow yani janjo ka damine. Gninan, be siguilen do ka gnananjai gnouman makonon.
Dily Dicko, Voa Bambara , Los Angele


text:
🇨🇮🇲🇱 Cote D’ivoire Jamana Finitgiw 425 no ye dunia keleya tonba deme jekulu Mali kono (MINUSMA) hukumu kɔnɔ,ye Ivoire jamana ka kasɛti buluw ka bataillon 2nan min sigilen bɛ Timbuktu, o ye sɔrɔdasi 425 nali sɛbɛn dɔgɔkun tɛmɛnen laban na, o fɔra kunnafoni dɔ la min bɔra Ivoire jamana ka sɔrɔdasi kuntigiba la kɛlɛbolow.Mariam Kouyaté Ba kunafoli di
🇨🇮🇲🇱 Cote D’ivoire Jamana Finitgiw 425 no ye dunia keleya tonba deme jekulu Mali kono (MINUSMA)
🇨🇮🇲🇱 Cote D’ivoire Jamana Finitgiw 425 no ye dunia keleya (MINUSMA) hukumu kɔnɔ,ye Ivoire jamana ka kasɛti buluw ka bataillon 2nan min sigilen bɛ Timbuktu, o ye sɔrɔdasi 425 nali sɛbɛn dɔgɔkun tɛmɛnen laban na, o fɔra kunnafoni dɔ la min bɔra Ivoire jamana ka sɔrɔdasi kuntigiba la kɛlɛbolow
Programmes
-
-
-
-
septembre 23, 2022
🇲🇱Mali yerema honronya nienamayala Youwarou Sɛtanburukalo tile 22
-
-


text:
Dànbana
Dugu yɔrɔfɔli
Dànbana ye Mali dugu dɔ ye. A ni dugu minnu be ‘danceBɔ, olu ye : Faraba kɔrɔn fe ni bam 3 ye ; tlebin fe Лalakalan Be yen ni bam 5 ye ; Daɲa de B’a ni keɲeka ‘ce a ni min ce ye bam 5 ye, a ni worodugu 'ce sa, Sangaranbugu de Be ye ni bam 2 ye.
Dugu tɔgɔko
Dugu in tɔgɔ ye Dànbana ye.
Dugu marabaako
Dànbana dugutigiko ye laadalata ye min Be kìnw ni ‘ɲɔgɔn ‘ce nk’a Be ‘jamu ‘kelen ka bolo kàn. A be Nà kɔrɔya-kunda. Ni dugutigi kɔrɔ Sara kura be Sìgi n’u Ben n’a kàn tuma min.
Mɔgɔ min Be dugu in kùnna bì, o ye Sayɔn Keyta ye. Dànbana tùn Be jamanatigi-dugu min ka mara kɔrɔ, o ye Jaramaji ye.
Dugu bònya
Laadalakinw de Be dugu in na.
Dugu siyako
Yen sinankunya Be Keyta ni Kulubali ‘ce. U bee be Furu ‘ɲɔgɔn ma fo ɲamakalaw w’a Be u ni ‘dugu ‘werew ‘ce o cogo la.
Kan fla de be Fɔ yen nka maninkakan de fanga ka bòn.
Dugubaarako
Dànbana ye ‘senekedugu ye. U ka senefenw yen in ye : keninke, saɲɔ, kàba, malo, tiga, ɲimikala, bananku, woso, je, galama, ʃɔ, zere, bene, dà, kɔɔriani fini.
O bɔlen yen, nakɔbaaraw ‘fana Be yen. Nakɔjiriw: mangoro, lenburu, buyagi, namasa, ntɔmɔnɔ, sɔmɔ. Nakɔfenw ye jaba, fòronto, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmiteri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn, pawɔrɔn, karɔti ye.
Baganmara ‘fana Be yen. O baganmarataw ye misi, bà, saga, fàli, wùlu, jakuma, sonsan.
Kamanmafenw ye ʃe, kami, tɔnkɔnɔ ani jenentubannin ye.
Nin bee ‘kɔ, laadalamɔni be yen min keminenw ye jɔ ni bese ani doolen ye.
U be butigifeere, senefen-feere, jiriden-feere, baganjago, ʃefeere Ke.
Bololabaara minnu Be dugu in na, olu ye burugosi, ŋununda, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, jiribaara, payasidla, sojɔ.
Numucew be da ba, jele, dla ani muruw Dla ni ka numumusow ta Ke dagadla, ɲintindla, furune ani wusulanbeledla ye.
Donsow Be yen wa donsobolodon ‘fana Be yen.
Nkaninbee la, sene fang aka bònkosebe.
Dugu fὲereko
Kungosogow fàgali la, u be marifa Tà kà felebɔ Ke, kà jan Da, kàTaa ni wulu ye u fe ani jurunin.
Kungokɔnɔw fàgali la, manabele, wɔlɔjuru, wɔlɔgen ani bere.
Sokɔnɔfenw mineli la, u be jonbori Fili, k’a Negen ni bu ye. Yen ɲelakegunyabaaraw ye tufasa, geseda, tumumasiri.
Dugu yiriwaliko
Ko kura nàlenw ye : ɲɔsimansin, kɔlɔnŋana, pɔnpekɔlɔn, worobine, kuran, jabaranin, kɔɔrisugu, moto, kalalikemansin, keneyasow, senekemansin, senfe-juru.
Baaɲuman-ketɔn minnu ni dugu Be baara la bì, olu ye : Plan, Fave, Karadi, CMDT, PAPAM , BNDA.
ODIMO n’a Delila kà baara Ke ‘ɲɔgɔn ‘fe.
Dugu kàlanko
Kàlanko nàsira kàn, lakɔlikalanso ‘kelen Be yen min Dabɔra 1995 sàn. A be Damine sàn fɔlɔ la fo sàn 9 nan. Kenyereye madarasaso ‘kelen be yen min ye sàn 4 'kàlan ye ni ka balikukalnso ‘kelen Ke yen min Dabɔra 1970 sàn.
Lakɔlikalan de fanga ka bòn nka balikukalan de Nàna fɔlɔ.
Lakɔlikalan sira fe, duguden minnu Kera ‘jɔyɔrɔtigi ye, olu ye Banja Sisɔkɔ, ale Be Bamakɔ, a be baara Ke kuranko cakeda la ani Mamadu Kosa Keyta min ‘fana Be Bamakɔ.
Dugu batoko
Silameya ni laadalabato de Be dugu in na. Silameya Dònna Karamɔgɔ Ginbala ‘fe.
Dugu tenew ye wara, mali, wolisinji, warablensà ye.
Dugu ɲenajeko
Лenajelako sira kàn, u ka ɲenajew ye sankunben, kɔɲɔ, denkundi, seliw, sanyelemaw, ciwara.O ɲenajew fɔliminenw ye flen ni jenbeni gita ni dunun ye.
Sennantolatan ni basiketi ye yen farikoloɲenaje fanba ye. Dugu tlonkecogo kɔrɔw ye beleta, nparibɔ, juruden, tugu, ferenye.
Dugu kungoko
Jiboliyɔrɔ minnu Be yen, olu ye kɔ ni fàla ye.
Jege minnu be Mine o jisigi-yɔrɔw la, oluyezara, wulujege, nàna, manɔgɔ ani nteben ye.
Bàmaw, kaana, korokara ‘fana Be yen.
'Jiriba 'kofɔta ninnu de yen kungo la: jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, waban, bumu, ʃì, nere, sebe, toro, ntabakunba, ntɔnge, zereninje, nkalama, sunsun, wekene, zaaje, bɔ, ntɔmɔnɔ, dugura, ntomi.
Kungofen minnu be yen: sinenin, bàla, le, minen, warablen, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorongo, kungo kami, tonkanjɔ, baninkɔnɔ, kulanje, ntoolen.
Duguw in kungodaw ye: fugada, komowulen, kurufintɔ, kɔmekɔnɔ, danbankɔnɔ
Dugu kaburudoko
Kaburudo saba de Be yen. U be dugu ni tlebin ‘ce.
Duguwaatiko
Waatiko nasiraw la, samiɲe, fonene, kawule ani tlema de Be yen. Sanji hake 'samiɲe kelen ‘kɔnɔ b’a Damine bl 700 na kà Taa 800 na.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Dànbana kabakoma-yɔrɔ ye Alakɔlɔn ye.
Blàdon : 2018-05-05 Yɛlɛmako laban : 2018-05-05